comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualit̾ ordinati a nobis sac̾dotis
corꝑis quia notũ ẽ impediente. molestia
atiminensis eccł̃ia pastorali hactenꝰ ac sac̾do¬
tali sit regimine destituta. dudũ fr̃nitas ur̃a
ad suã auxiliante dõ reu̾teret᷑ eccł̃iam. Qui
datis indutuis. in hoc quadrienno expectatur.
p̃cib arguentiũ instantiꝰ hortarem̃. ut si ua¬
leret. cum eis auxiliante dũo remearet. datis
scͥptis supplicatione nos petit. ut quia ad eiꝰdẽ
eccliȩ regim̃ uł susceptũ officiũ ꝓ eadẽ qua deti¬
net᷑ molestia assurge̾ nullatenꝰ posset. ecclie¬
eccłiaꝵ iniuncta cura sollicitudinis nos constͥn¬
git. ne. diutiꝰ gregi fideliũ desit pastoralis cu
nuntiatione cõpulsi. uisũ ẽ nobis eidẽ arimi¬
nensi eccłie debere ep̃m ordinari. ⁊ datis ex mo¬
re p̃ceptis clerũ plebẽq eiꝰdẽ eccł̃ie ñ destitimꝰ
ãmonere. qͣtiiꝰ ad eligendũ s̃ antistitẽ. coricor¬
di ꝓuisione concurrant. Hortam᷑ gͦ ut fr̾ntas

Expanded text:
ualiter ordinati a nobis sacerdotibus corporali quia notum est impediente molestia, Ariminensis Ecclesia pastorali hactenus ac sacerdotali sit regimine destituta, dudum fraternitas vead suam, auxiliante Deo, reverteretur Ecclesiam. Qui datis induciis in hoc quadriennio exspectatur. precibus arguentium instantius hortaremur ut, si valeret, cum eis auxiliante Domino remearet, datis scriptis supplicatione nos petit ut, quia ad ejusdem Ecclesiae regimen vel susceptorum officium, pro eadem qua detinetur molestia, assurgere nullatenus posset, Eccleecclesiarum injuncta nos solicitudinis cura constringit, ne diutius gregi fidelium desit custodia pastonunciatione compulsi, visum nobis est eidem Ariminensi ecclesiae debere episcopum ordinari et datis ex more praeceptis, clerum plebemque ejusdem ecclesiae non destitimus admonere quatenus ad eligendum sibi antistitem concordi provisione concurrant. Hortamur ergo ut frate
Abbreviated transcription (Latin):
ix. tit̾ de famosis libellis. Imꝑatores. Ualen¬
tiñ. ⁊ Ualeriꝰ. Siquis famosũ libellũ siue
domi. siue in publico. siue qͦlibet loco ignarꝰ
repperit. aut corrũpat pͥusqm alt̾ inueniat.
aut nulli conficeat᷑ inuentũ. Si uͦ ñ statim eas¬
dẽ cartulas uł corruꝑit uł igne consũpserit. s uĩ
eaꝵ dolose manifestau̾it. sciat se qͣsi auctorẽ
huiꝰmodi delicti capitali sententiȩ subiugan

Expanded text:
entianus et Valens: Si quis famosum libellum sive domi sive in publico sive quocumque loco ignarus reperit, aut corrumpat priusquam alter inveniat, aut nulli fateatur inventum. Si vero non statim easdem chartulas vel corrumpit vel igne consumpserit, sed vim earum dolose manifestaverit, sciat se quasi auctoritate huiusmodi delicti capitali sententie subiugan
Abbreviated transcription (Latin):
ocatio aũ eiꝰ qui impecit᷑. ñ semels bis ⁊ t̾¬
cio ꝑ congruũ spaciũ rõnabilib scͥptis fieri
debet. Uñ damasꝰ p̃p scͥbit dicens. Uo¬
ocatio ad sẏnodũ iuxta de fiat spaciũ.

Expanded text:
ocatio autem eius qui impetitur, non semel, sed bis et tertio, per congruum spatium rationabilibus scriptis fieri debet. Unde Damasus papa scribit dicocatio ad synodum iuxta patru
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ gñaliter me scͥsisse cognoscas. Unde & mͥ
om̃is romana ciuitas extitit testis. nec ea inten¬
tione hȩc eis scͥpͥsi mandata. ut postqmͣ firma
radice ni fide fuerint solidati. si infra ꝓpͥam
consanguinitatẽ inuenti fuerint ñ separent᷑.
existentib eis pͥmũ licita consentire. & eos uer¬
bis ac exemplis instruere. oportet. Nam iuxta

Expanded text:
 certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit; nec ea intentione haec illis scripsi mandata, ut postquam firma radice in fidem fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non sepaexistentibus eis primum illicita consentire, et eos verbis ac exemplis instrucre, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
nent̾̃ exhibeat. Unde in canticis canticoꝵ genȩ
sponsȩ idẽ p̃dicatores turturi cõparant᷑. Debet
etiã grãm docendi habere. qͥa ut icronimꝰ ait. in¬
nocens absq sermone conu̾satio qͣntũ exemplo ꝓ¬
dest. tantũ silentio nocet. Nam latratu canũ &
baculo pastoꝵ lupi st̃ arcendi. In ipsa autẽ doctri¬
na discretũ oportet ẽẽ rectorem. ne aut tacenda
ꝓferat. aut dicenda taceat. Unde Guẽg in qͥnto de¬

Expanded text:
nenter exhibeat. Unde in Canticis Canticorum genae sponsae, id est praedicatores, turturi comparantur. § 1. Debet etiam gratiam docendi habere, quia ut Hieronymus ait: Innocens et absque sermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam latratu canum et baculo pastorum lupi sunt arcendi. In ipsa autem doctrina discretum oportet esse rectorem, ne aut tacenda proferat, aut proferenda taceat. Unde Gregorius part.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest dici peccatũ. & qd̾ peccatũ ñ est. solui
unt̾ peccata credi ñ debet. eritq integrũ estima¬
re aboleri ñ posse pͥoris nom̃ uxoris. cũ ñ sit
dimissũ ꝓ peccato. qd̾ ex dĩ sit uoluntate con¬
pletũ. Itẽ ambiꝵ i libro de officus.¬

Expanded text:
non potest dici peccatum, et si peccatum non est, quia solvi non potest dici peccatum, et si peccatum non est, quia solvi inter peccata omnino non debet, eritque integrum aestimare aboleri non posse prioris nomen uxoris, cum non dimissum sit pro peccato, quia ex Dei sit voluntate completum. I
Abbreviated transcription (Latin):
ea alios cũ sit fidelis utrũ sint fr̃s appellandi.
ac ñ habeant postea defuncto patre. hertiscun¬
de hereditatis consortiũ. quib filioꝵ nomen
fendi. & uacua magis opinione. iactari. qͣm
aliqua auctoritate roborari. cum ñ possit
inter peccata deputari. qd̾ lex p̾cipit & ds ton
iunxit: Numqͥd qui cathetuminꝰ uirtutib
studuerit humilitatẽ secutus est. patientiã
tenuit. elemosinas fecit. morti destinatos qua¬
libet ratione cripuit. adulteria exhorruit.
castitatẽ tenuit. quero si hȩc cũ fuerit factus
si delis amittit. qͥa ꝑ baptismũ totũ qd̾ uetus
homo gesserat putat᷑ auferri: Aspicias genti¬
lem hominẽ corueliũ orationib atq elemosi¬
cessũ: Si ita credit᷑. mͥ credite. ñ multũ errat᷑.
qͥa quicqͥd bene gestũ fuerit. & scd̃m p̃cepta
legalia custoditũ. ñ potest facientib deꝑire.
Nuptiarũ gͦ copula quia dĩ mandato ꝑficitur.

Expanded text:
ea alios cum de fidelibus; utrum sint fratres appellandi, ea alios cum de fidelibus; utrum sint fratres appellandi, an non habeant postea defuncto patre herciscundae haereditatis consortium, quibus filiorum nomen defendi et vacuam magis opinionem jactari, quam aliqua auctoritate probari cum non possit inter peccata deputari quod lex praecepit et Deus junxit? Nunquid si quis catechumenus virtutibus studuerit, humilitatem secutus fuerit, patientiam tenuerit, eleemosynas fecerit, morti destinatos qualibet ratione eripuerit, adulteria exhorruerit, castitatem tenuerit, quaero si haec cum fuerit factus fidelis amittit, quia per baptismum totum, quod vetus homo gesserat, putatur auferri? Aspiciamus gentilem hominem Cornelium orationibus atque eleemosycessus? Si ita creditur, mihi credite. Non modicum erratur, quia quidquid bene gestum fuerit, et secundum praecepta legalia custoditum, non potest facientibus deperire. Nuptiarum ergo copula, quia Dei mandato perficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ñ est crim̃. qͥa qd̾ ds̃ instituit nefas est crim̃
appellare. & salomon addidit. & enĩ a dõ p̃pa¬
rat᷑ uiro uxor: quomͦ credit᷑ inter crimina esse
dimissũ. qd̾ dõ aucdore legit᷑ consũ matum:
Qͥd de taliũ filiis ꝑcensetur: Nunqͥd ñ erunt
admittendi in hereditatis consortiũ qͥ ex ea suscep¬
ti st̃ que ante baptismũ fuit uxor. eruntq appel¬
landi uł naturales uł spurii. qͥa ñ est legitimũ
matrimoniũ. nͥ illud ut uobis uidet᷑. qͦd post¬
baptismũ assumtt᷑: Ipse. dñs cũ int̾rogaretur
a uideis si liceret dimitere uxorẽ. atq expone¬
ret ficri ñ debere. addidit. Qd ds̃ coniunxit:
deat᷑ quȩ post baptismũ sortiunt᷑. memincrĩt.
hoc a uideis int̾rogatũ. & iudeis ẽẽ responsum.
Quero & sollicitus quero si una eadẽq sit uxor
eiꝰ qͥ antea cathecuminꝰ. postea sit fidelis. fili¬
osq ex ea cũ esset cathecuminꝰ suscepit. ac post¬

Expanded text:
vero non est crimen, quia quod Deus instituit nefas sit crimen vero non est crimen, quia quod Deus instituit nefas sit crimen appellari, et Salomon addidit: Etenim a Deo praeparatur viro uxor, quomodo crdimissum quod auctore Deo legitur consummatum? quid de talium filiis percensetur? Nunquid non erunt admittendi in haereditatis consortio, quia ex ea suscepti sunt quae ante baptismum fuit uxor? Eruntque appellandi, scilicet naturales, vel spurii, quia non esse legitimum matrimonium, nisi illud, ut vobis videtbaptismum assumitur? Ipse Dominus, cum interrogaretur a Judaeis, si liceret dimittere uxorem, atque exponeret fieri non debere, addidit: Quod ergo Deus junxit, smum sortiuntur, meminerint hoc et a Judaeis interrogatum et Judaeis esse responsum. Quaero et sollicitus quaero si una eademque sit uxor ejus, qui ante catechumenus, postea fit fidelis, filiosque ex ea cum esset catechumenus susceperit, ac post
Abbreviated transcription (Latin):
bere bigamũ eũ qui cathecuminꝰ habue¬
rit unã atq amiserit uxorẽ. si post baptismũ
fuerit aliã sortitꝰ. eãq pͥmã uideri quȩ notio
homini copulata sit. qͥa illud comugiũ ꝑ bap¬
tismi sacram̃tũ cũ cętis criminib sit ablatũ. qͦd
cũ de una utiq dicit᷑. certe si tres habũit. in ue.
teri positus homine uxor erit ei quȩ post bap¬
tismũ qrͣta est. sic int̾pretantib pͥma uirginis
eque nom̃ accipiet. quȩ qͣrto ducta est loco. Qͥs
oro istud ñ uideat contͣ aplĩ ẽẽ p̃ceptũ. qui ait.
uniꝰ uxoris uirũ oportet ficri sacerdotem
S obicit᷑ qd̾ in baptismo totũ qͥcqͥd in ueti ho¬
mine gestũ est sit solutũ. Dicite mͥ ut cũ pace
ur̃a loquar. crimina tantũ dimittunt᷑ in bap¬
tismo. an & illa quȩ scd̾m dñi p̃cepta ac dĩ con¬
stituta cõplentur: Uxorẽ ducere crim̃ est. an
ñ est crim̃: Si crum̃ est. gͦ ut p̃fata uenia dixe¬
rim. erit auctor in culpa qͥ ut crimina cõmit¬

Expanded text:
ere digamum eum qui catechumenus habuerit atque amiserit uxorem, si post baptismum fuerit aliam sortitus, eamque primam videri quae novo homini copulata sit, quia illud conjugium per baptismi sacramentum cum caeteris criminibus sit ablatum: quod cum de una utique dteri positus homine uxores, erit ei quae post baptismum quarta est, sic interpretantibus prima. Virginis aeque nomen accipiet, quae quarto ducta est loco. Quis, oro, istud non videat contra Apostoli esse praeceptum, qui ait: Unius uxoris virum oportere fieri sacerdotem?  objicitur, quod in baptismo totum quidquid in vetere homine gestum est, sit solutum. Dicite mihi, cum pace vestra loquor: crimina tantum dimittuntur in baptismo, an et illa quae secundum Legis praecepta ac Dei instituta complentur? Uxorem ducere crimen est, aut non est crimen. Si crimen est, ergo praefata venia dixerim; erit auctor in culpa, qui ut crimina commit
Abbreviated transcription (Latin):
rit patefacta. ne hc̃ sub qͦlibet ingenio uł argu¬
m̃to cuipia iudeoꝵ uenundandi facultas sit:
s is qͥ ad fidẽ xͥanã conu̾ti desiderat. defensio¬
ne ur̃a in lib̾tatẽ modis om̃ibꝰ uendicet᷑. Hi uͦ
qͦs huiꝰcemodi oportet seruos amittere. ne forsi¬
tan ntilitates suas irrationabilit̾ existiment im¬
pediri. sollicita uos hoc ꝯuenit ꝯsideratione ser¬
uare. ut si paganos qͦs mercimonii causa de extre¬
nis finibꝰ emerint. infratres in ses dũ emptor cui
uenditi fuer̾t ñ inuenit᷑. fugere ad ȩccł̃iam forte.
otigerit. ⁊ uelle se dixerint fieri xͥanos. uł ⁊̃ extra

Expanded text:
rit patefacta, nec hunc sub quolibet ingenio vel argumento cuipiam Judaeorum venundandi facultas sit, sed is qui ad Christianam converti fidem desiderat, defensione vestra in libertatem modis omnibus vindicetur. Hi vero quos hujuscemodi oportet servos amittere, ne forsitan utilitates suas irrationabiliter existiment impediri sollicita vos hoc convenit consideratione servare, ut si paganos, quos mercimonii causa de externis finibus emerint, infra tres menses dum emptor cui venditi fuerant non invenitur, fugere ad Ecclesiam forte contigerit, et velle se dixerint fieri Christianos, vel etia
Abbreviated transcription (Latin):
nos uenire ⁊ seuire ꝑmisit. Unde¬
id̾ urbanꝰ in fine suꝑioris capłĩ distinguendo.
subiunxit
Si religiosi inuenti fuerint filii sac̃

Expanded text:
nos, venire et saevire permisit. Unde Urbanus in fine superioris capitis distinguendo subjunxit: C. XI. Si religiosi inventi fuerint filii sac
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ abipsis paganis impiũ nobis obicit᷑ spre¬
instar sodomiticȩ gentis fedã uitã duxerit: de ta¬
li cõmixtione meretͥcũ estimandũ ẽ degen̾es ppłoᷤᷤ
& ignobiles ⁊ furentes libidine. fore ꝓcreandos.
⁊ ad extremũ uniu̾sam plebẽ ad det̾iora ⁊ igno¬
biliora u̾gentẽ. ⁊ nouissime nec bello scłari for¬

Expanded text:
tur, et ab ipsis paganis improperium est, spreinstar Sodomitanae gentis, foedam vitam vixerit, de tali commistione meretricum aestimandum est degeneres populos, et ignobiles, et furentes libidine, fore procreandos, et ad extremum universam plebem, ad deteriora et ignobiliora vergentem, et novissime nec
Abbreviated transcription (Latin):
uendiderint: placuit rescisso contractu ad
ius eccłiasticũ reuocari. In iudicio aũ erit ep̃i
constitutũ. si p̃cium debeat recipi. necne. Prop¬
ter quod sepe contingit distractaꝵ rerũ red¬
ditus ampliorẽ summã ꝓ accepto p̃tio redli.¬
onensi. Post mortem ep̃i
res ad eum ꝑtinentes deriqi non rapiaut.

Expanded text:
vendiderint, placuit rescisso contractu ad jus ecclesiasticum revocari. In judicio autem erit episcopi constitutum, si pretium debeat recipi necne, propterea quod saepe contingit distractarum rerum reditus ampliorem summam pro accepto pretio reddi. Post mortem episcopi res ad eum pertinentes clerici non rapiant.
Abbreviated transcription (Latin):
on existimemꝰ ad mortuos ꝓ quib curam
gerimꝰ ꝓuenire nisi qͦd ꝓ eis siue altaris.
siue orationũ. siue elemosinaꝵ sacͥficiis sollem¬
niter suppli camꝰ. qm̃uis ñ ꝓ quib fiunt om̃i¬
ut ꝓsint. S: qͥa ñ discerminꝰ qui sint. oportet¬
ea ꝓ regeneratis om̃ib facere. ut nullus eoꝵ
p̃termuitat᷑: ad qͦs hȩc bñficia possint & debe¬
ant ꝑuenire. Melius enĩ suꝑerunt asta his qͥ¬
b nec obsunt. nec ꝓsunt: qmͣ eis deerunt qͥb
ꝓsunt. Diligentiꝰ tñ facit quisq ꝓ necessariis
suis qͦ ꝓ illo fiat similiter a suis. Corꝑi autem
humano quicqͥd impendit᷑ ñ ẽ p̃sidium sa¬
lutis. s humanitatis officiũ. scdm affectũ quo
nemo umꝗͣ carnẽ suam odio habui. Unde
oportet ut̃ quã potest ꝓ carne ꝓocum curam
gerat. cum ille inde recesserit qui gerebat.
& si hoc faciunt qui carnis resurrectionẽ ñ
corꝑi s: tñ resurrecturo. & in et̾nitate mansu¬
memorias mr̃m sepelit᷑. hoc tm̃ mͥ uidetur

Expanded text:
on existimemus ad mortuos, pro quibus curam gerimus, peruenire, nisi quod pro eis siue altaris siue orationum siue elemosynarum sacrificiis sollemniter supplicamus, quamuis non pro quibus fiunt omniut prosint. sed qea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum termittatur ad quos haec beneficia possint et debeant pervenire. Melius enim supererunt ista iis quibus nec obsunt nec prosunt, quam eis deerunt quibus prosunt. Diligentius tamen facit hoc quisque pro necessariis suis quod pro illo fiat similiter a suis. Corpori autem humano quidquid impenditur non est praesidium salutis, sed humanitatis officium, secundum affectum quo nemo unquam carnem suam odio habuit. Unde oportet, ut quam potest pro carne proximi curam gerat, cum ille inde recesserit qui gerebat: et si haec faciunt qui carnis resurrectionem non sed tamen resurrecturo et in aeternitate mansumemoriam martyrum sepelitur, hoc tantum mihi uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
in quo archidiaconꝰ honoratꝰ addicit᷑: plena ẽẽ cogno¬
uimꝰ. semine iurgioꝵ. cũ uno eodemq tempore. una
ꝑsona nolens ad sac̾docii ordinẽ ꝓuehit᷑. q̃ tanquam
ĩmerito a diaconatꝰ officio remoueat᷑. s sic̃ iustũ est
ut nemo cresce̾ cõpellat᷑ inuitꝰ: ita censendũ puto
intuste. Contra iuenit᷑ in concilio cartaginensi.¬

Expanded text:
rchidiaconus Honoratus addicitur, plena esse cognovimus semine jurgiorum, quum uno eodemque tempore una persona nolens ad sacerdotii ordinem provehitur, quae tanquam immerita a diaconatus officio removetur. Et sicut justum est, ut nemo crescere compellatur invitus, ita censendum puto injuste. Contra invenitur in Concilio Carthaginensi
Abbreviated transcription (Latin):
Ibaptizata est caro christi que sciti
sine peccato erat propter exemplum imi¬
tationis: quanto magis baptizauda ẽ caro
mortis propter euitandum udicium dã¬
nationis. sicut uero in tempore circũcisio¬
nis: qui de circũcisio nascebatur fuit circũ¬
cidendus. sic nũc qui de baptizato nasci¬
tur erit baptisandus. sacramentum enĩ
baptismi sacramentum est regenerationis.
quare sicut qui non uixerit non põt mo¬
ri: ita qui natus non fuerit non põt re
nasci. ex quo conspicitur neminem in
dum sit natus ⁊ quãuis parenti post cõ¬
uersationem propria peccata non ob¬
sunt: qui tamen illis obsunt qui ab eo
generantur. Parenti propter hoc non
obsunt quia renatus est : illis autem qui
de illo nati sunt nisi eodem modo renascã¬
tur: que a parente contracta sunt oberũt.
quia etiam innouatus est pater non de
nouitate s de reliquiis uetustatis carna¬
liter gignit: et filii ex reliqua parentum

Expanded text:
baptizata est caro Christi, quae sine peccato erat, propter exemplum imitationis: quanto magis baptizanda est caro mortis propter evitandum judicium damnationis? Sicut vero in tempore circumcisionis qui de circumciso nascebatur fuit circumcidendus: sic nunc qui de baptizato nascitur erit baptizandus. § 1. Sacramentum enim baptismi sacramentum est regenerationis. Quare, sicut qui non vixerit mori non potest, ita qui natus non fuerit renasci non potest. Ex quo conficitur, neminem in sse non natum. Et quamvis parenti post conversionem propria peccata non obsunt, tamen illis obsunt, qui ab eo generantur. Parenti propter hoc non obsunt, quia renatus est; illis autem, qui de illo nati sunt, nisi eodem modo renascantur, quae a parente contracta sunt oberunt, quia etiam innovatus pater non de novitate, sed de reliquiis vetustatis carnaliter gignit, et filii ex parentum reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
bere ñ posset. MMisit moy ses lignũ in aqͣ. laia¬
ritudinẽ suã aquaꝵ natura deposuit. quã in¬
susa subito gra temꝑauit. Sub heliseo umi ex
mersum ẽ. Rogauit hely seũ qͥ amiserat fertũ.
Misit ĩ hely seus lignũ inaqmͣ & natauit ferrũ.
Utiq & hoc p̃ter natura factũ cognouimꝰ. Gra

Expanded text:
bere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amabere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit, quam infusa subito gratia temperavit. Sub Helisaeo prophemersum est; rogavit Helisaeum qui amiserat ferrum; misit etiam Helisaeeus lignum in aquam et enatavit ferrum. Utique et hoc praeter naturam factum esse cognoscimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cẽ qͥdnatura forimnauit: s qͦd bñdictio conset̾¬
irit: maiorẽq: urm ẽẽ bñdictionis gmͣ nature:
qͥa bñcdictione: ĩ ipsa natura mutat᷑. Uirgã tene¬
bat moyses & ꝓiecit eã. & facta ẽ serpens. Rursꝰ
app̃hendit causam serpentis: & in uirgȩ naturã
fiumina puro meatu aquaꝵ: subito de fontiũ
ueins sanguis cepit erũpe.: ñ erat potꝰ in flituis.
Rursꝰ ad ꝓpħe p̃ces. cruor cessauit flummnũ.
mari clausus. Urrgã leuauit moyses. seꝑauit
se aq̃ & in muroꝵ s pẽm congelariti: atq inter
undas uia pedestris apparuit. Iordans retror
sum conuersꝰ contͣ naturã. in sui fontis reuer¬
tt᷑ exordiũ. Nonne claret naturã uł martt¬
moꝵ fiuctuũ uł fluuii curs ẽẽ mutat᷑a. ͤ Siti¬
ebat ppłs patrũ. tetigit moyses petia. & aqͣ de
pet᷑ fluxit. Numqͥd ñ pͣter naturã aꝑta ẽ gr̃a.
ut aqmͣ uomeret petͣ. quã ñ habebat natura:
Maris fluuiꝰ amarissimꝰ erat. ut fitiens ppłs bi¬

Expanded text:
t, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae; quia benedictione etiam ipsa natura mutatur. Virgam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis, flumina puro aquarum meatu. Subito de fontium uenis sanguis cepit erumpere. Non erat potus in fluuiis. Rursus ad prophete uoces cruor cessauit fluminum, mari clausus: virgam levavit Moyses, separavit se aqua, et in murorum specie congelavit, atque inter undas via pesum conversus contra naturam in sui fontis revertitur exordium. Nonne claret, naturam vel maritimorum fluctuum, vel fluvialis cursus esse mutatam? Sitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat natura? Marath fluvius amarissimus erat, ut sitiens populus bi
Abbreviated transcription (Latin):
dera utrũ nͣc p̃stantior sit panis angłoꝵ. an caro
.xͦ. que ẽ utiq corpꝰ uite. Manna illud de celo.
hoc suꝑ cełũ. Ellud celi. hoc dm̃ celoꝵ. Illud cor¬
ruptioni obnoxiũ. si in diem alt̾m seruaret᷑. hoc
alienũ ab om̃i corruptione. Quic̃uq religiose
gustauerit: corruptionẽ sentire ñ pot̾it. Illis
aqua de petra fluxeit: tͥ sanguis de xͦ. Illos ad
horã saciauit aqua: te sanguis in ętͥnum. Iude¬
us bibit & stut: tu cũ biberis. sitire ñ pot̾is. Illud
in umbra. hoc ẽ inueritate. Si illud miraris qͣd
uinbra ẽ. qnͣtum istud ẽ cuiꝰ umbrã miraris. ᷤ¬
Aucti qͥa runbra ẽ quȩ apd̾ patres fact ẽ Bizebaił
inqͥt de conse eae ion prtra: petra autẽ erat
Cognoiusti potiora. Potior enĩ lux. qm umbra.
ueritas qm figira. corpꝰ creatoris. qm̃ manna de
ilo. H orte dicas aliud uideo. qͣmꝰ tu mͥ asseris qͦd

Expanded text:
dera nunc utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc supra coelum . Illud coeli, hoc Domini coelorum. Illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur; hoc alienum ab omni corruptione. Quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sentiraqua de petra fluxit , tibi sanguis e Christo : illos ad horam satiavit aqua, te sanguis diluit in aeternum. Judaeus bibit, et sitit: tu cum biberis, sitire non poteris: et illud in umbra, hoc in veritate. 49. Si illud quod miraris, umbra est; quantum istud est, cujus et umbram miraris! Audi quia umbra est quae apud patres facta est: Bibebant, inquit, de consequenti eos petra: petra autem erat Cognovisti praestantiora. Potior est lux quam umbra, veritas quam figura; corpus auctoris, quam manna de coelo. Forte dicas, aliud video, quomodo tu mihi asseris quod
Abbreviated transcription (Latin):
uentilatis legib & sacris canonib distincte
muenimꝰ obaliã atq aliam causam. alteram
legũ fieri. altam canonũ cõputationẽ. In legib
siquide ob ncħ aliud ipsa g̃duum mͣtio facta
ꝑsonã int̾ consanguineos deferat᷑. In canom¬
b uͦ ob hoc ꝓgenes computat᷑. ut aꝑte mon¬
stret᷑. usq ad. imͣi. gñationẽ a consangͥneoꝵ

Expanded text:
m. Denique diu ventilatis legibus et sacris canonibus, distincte m. Denique diu ventilatis legibus et sacris canonibus, distincte invenimus ob aliam atque aliam causam alteram legum, alteram canonum fieri computationem. In legibus siquiden ob nihil aliud ipsorum graduum mentio facta personam inter consanguineos deferatur. In canonibus vero ob hoc progenies computatur, ut aperte monstretur, usque ad quotam generationem a consa
Abbreviated transcription (Latin):
de gͣdib consanguinitatis quã qͥda le-¬
gum & canonũ imꝑiti excitantes eoscłe gͣdus
rare nitunt᷑ nouo & maudito errore affir¬
mantes qͦd germani frẽs & sorores int̾ se sint
in scdã gñatione. filii eoꝵ uł filie in qrͣta. ne¬
dicunt deinceps uiros ac mulieres int̾ se posse.
nuptialia iura contͣhere. & ad huiꝰmodi ꝓpha¬
nũ errorẽ confirmandũ. in argim̃to assumtił
scl̃ares leges qͣs iustinianꝰ imꝑator ꝓmulga¬
uit. de successionib consangͥneoꝵ. qͥb confifi
ostendere moliunt᷑ frẽs in scd̃o gͣdu ẽe nume¬
ratos. filios eoꝵ m.iiͦri. nepotes mn .u̾i. sic seriem
genealogiȩ t̾minantes. numerationẽ scõꝵ pa¬
trũ. & antiqmͣ eccłie tõputationẽ ad nos usq¬
ꝑductã. ꝑuersa qͣd̾a callilitate disturbare nitun¬
tur. Nos uͦ dõ annuente hanc qͣstionẽ dis-¬
cutere curauimꝰ in sy nodo habita in lateranen¬
si consistorio conuotatis ad hoc opꝰ ep̃is & cleri

Expanded text:
de gradibus consanguinitatis; quam quidam legum et canonum imperiti excitantes, eosdem propirare nituntur, novo et inaudito errore affirmantes quod germani fratres vel sorores inter se sint in secunda generatione; filii eorum vel filiae, in quarta; nedicunt, deinceps viros ac mulieres inter se posse nuptialia jura contrahere. Et ad hujusmodi profanum errorem confirmandum in argumentum assumunt saeculares leges, quas Justinianus imperator promulgavit de successionibus consanguineorum, quibus confisi ostendere moliuntur, fratres in secundo gradu esse numeratos, filios eorum in quarto, nepotes in sexto. Sic seriem genealogiae terminantes, numerationem sanctorum Patrum et antiquam Ecclesiae computationem usque ad nos perductam, perversa quadam calliditate disturbare nituntur. Nos vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita in Lateranensi consistorio, convocatis ad hoc opus episcopis et
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥma gn̾atione cõputari deb̾e. qͥa frẽs quasi
qͥda truncus ex qͦ cęt̾i ramusculi oriant᷑ existunt.
S nec ista gͣdiuui cõputatio si bene intellecta fu̾it
ab ea quã suꝑiꝰ exposumꝰ in sententia poterit
ẽẽ diu̾sa. Isti eñ qͥ uitiũ numerandi sumunt
sicut totiꝰ mundi sex etates existunt. & humane
uite itidẽ sex: tra & in consanguinitate sex tmͣ¬
mͦ autumant cõputandas gn̾ationes. Quib
finitis. noue conunctionis dicunt posse fieri
initiũ: ut qͣsi fugientẽ possint reuocare con¬
sanguinitatẽ. Hec itaq cõputatio quẽ incipͣ
IIꝗ ui ad .uii. nec ulla in scusu consistit diu̾si¬
tas: qmͣuis in numero gͣduũ uarietas uideat᷑.

Expanded text:
in prima generatione computari debere: quia fratres, quasi in prima generatione computari debere: quia fratres, quasi quidam truncus ex quo caeteri ramusculi oriuntur, existunt. Sed nec ista graduum computatio, si bene intellecta fuerit, ab ea quam superius exposuimus in sententia poterit esse diversa. Isti enim qui numerandi initium sumunt sicut totius mundi sex aetates existunt et humanae vitae itidem sex, ita et in consanguinitate sex tantummodo autumant computandas esse generationes; quibus finitis, novae conjunctionis dicunt posse fieri initium, ut, quasi fugientem, resanguinitatem. § 10. Haec itaque computatio, quae incipit ue ad septimam. Nec ulla in sensu existit diversitas, quamvis in numero graduum varietas videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
arboris continent᷑. uelut suꝑfluos oporteret
qm̃ sine diminutione consanguinitatis a se
poterunt. seꝑari: ueluti ñ sine damno cuiꝰq ꝑso¬
nȩ ualent a ꝓpͥo corꝑe manꝰ brachia. & pedes
truncari. Illa qͦ: sacroꝵ p̃ceptio canonũ que
iubet a ꝓpͥa abstinere consanguinitate. qmͣdiu
gñatio recordat᷑. aut in memoria retinet᷑. nec
a pͣdicte parentelȩ discrepat. cõputatione. Nam¬
si in septẽ gͣdib canonice & usit ałter numeret᷑.¬
ultͣ qͦs nec consanguinitas inuenit᷑. nec nomina
gͣdurĩ repꝑiunt᷑. nec suciessio pot̾̃ ampliꝰ ꝓrogari.
nec memortter ab aliqͦ gn̾atio recordari. Ne uͦ
in hac consanguinitatis cõputatione. aliqͣ de¬
hinc ambiguitas ualeat remanere. aliã qmͣ qͥdã
faciunt mimetationẽ in hac ĩ disputatione dix¬
miꝰ discutiendam. Sunt eni quidã qͥñ a fr̃ib
rare inciplant. genealogiã. dicentes filios fr̃m

Expanded text:
arboris continentur, velut superfluos oporteret arboris continentur, velut superfluos oporteret nquam sine diminutione consanguinitatis a se poterunt separari, veluti non sine damno cujusque personae valent a proprio corpore, manus, brachia, et pedes truncari. Illa quoque sacrorum praeceptio canonum quae jubet a propria abstinere consanguinitate, quandiu generatio recordatur, aut memoria retinetur, nec a praedicta parentelae discrepat computatione. Nam in septem gradibus, si canonice et usualiter numereUltra quos nec consanguinitas invenitur, nec nomina graduum reperiuntur, nec successio potest amplius prorogari, nec memoriter ab aliquo generatio recordari. Ne vero in hac consanguinitatis computatione, aliqua dehinc valeat ambiguitas remanere; aliam, quam quidam faciunt, numerationem, in hac etiam disputatione duximus finiendam. Sunt enim quidam, qui non a fratribus, rare incipiunt, docentes filios fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
iiii. gn̾atione copulent᷑ fideles occasionẽ accipi¬
unt illicita mat̾monia contͣhendi: dicentes se
utste hoc facere posse qͥd tã prudentissimꝰ doctor
sua sententia diffiniuit. Isti itaq qͥ se hoc uelam¬
to defendere intunt᷑. adu̾tant in eiꝰde patͥs sen¬
tentiis hoc ñ genaliter cunctis. s sp̃aliter angloꝵ
genti mandasse. Nam postmodũ a felice messie
sicilie p̃sule requisitꝰ. si hoc qͦd augustino man¬
dauerat gn̾aliter cuncte eccłie tenendũ eẽt. aꝑ¬
uissime monstrauit ñ aliis hoc qmͣ illi genti
mandasse: ne bonũ qͦd ceꝑant metuendo austi-¬
ex uerb̃ ipsiꝰ legis. & auctoritate prudentissim
pͣpe or̃ii. qͥd de gͣdib consanguinitatis numeran¬
dis sentrre debeamꝰ. qmͣuis alia q̃ ratio mͦ pari
ipsos reuincat adu̾sarios Nam si ut ipsi fatent᷑
in illo .ui. gͣdu consanguinitas fimret᷑. om̃s ꝑso¬
naꝵ ramusculos qͥ ultͣ illũ gͣdum in pictura

Expanded text:
quarta generatione copulentur fideles, occasionem accipiquarta generatione copulentur fideles, occasionem accipiunt illicita matrimonia contrahendi, dicentes se hoc juste facere posse quod prudentissimus doctor sua sententia definivit. Isti itaque qui se hoc velamento defendere nituntur advertant, in ejusdem Patris sententiis, hoc non generaliter cunctis, sed specialiter Anglorum genti mandasse. Nam postmodum a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus an hoc, quod Augustino mandaverat, generaliter cunctae Ecclesiae tenendum esset, apertissime firmavit non aliis hoc quam illi genti mandasse, ne bonum quod coeperant, metuendo austeriex verbis ipsius legis et auctoritate prudentissimi papae Gregorii, quid de gradibus consanguinitatis numerandis sentire debeamus. Quamvis alia quoque ratio pari modo ipsos revincat adversarios. Nam si, ut ipsi fatentur, in illo sexto gradu consanguinitas finiretur, omnes personarum ramusculos, qui ultra illum gradum in pictura
Abbreviated transcription (Latin):
Utraq em̃ cõputatio sicut suꝑiꝰ diximꝰ. uno
fine condudit᷑. Damq duo gͣdus legales.
canones numerant᷑ in pͥmo gͣdu. Hili sim qui
illic numerant᷑ in .iixi. hic cõputantur in scło.
Nepotes uͦ qͥ ibi in .ui. hic numerant᷑ in t̾eio. Sic
deinceps qͥ legib inscribunt᷑. in .uiii. & decimo. in
ut siue frĩs & sororis. seu duoꝵ fr̃m germanoꝵ.
didicimꝰ ex tali conugio sobołe ñ posse suctrescere.
Uñ necesse. ẽ ut iam in t̾cia uł. iiiͣi. generatione
copulatio fideliũ licenter sͥ conungi debeat. Nã
a scdã quã p̃diximꝰ om̃imꝰ debet abstinere. Ecce
hic aꝑte monstrat᷑ filios & filias fr̃m. in scda gna¬
tione numerari. & si frm filii uł filie numerant᷑.
in scdã fieri ñ pot̾. ut iꝑsi fr̃s ñ sint in pͥma.
Quod si fr̃s numerant᷑ in pͥma. filii eoꝵ in scd̃a.
dubiũ ñ ẽ qnͥ eoꝵ nepotes sint in t̾cia. ꝓnepotes
in.iiiͣi: sic & de reliquis usq ad septimã. S st̃¬

Expanded text:
Utraque enim computatio, sicut superius diximus, uno fine concluditur. Namque duo gradus legales ucanones, numerantur in primo; filii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic computantur in secundo; nepotes, qui in sexto ibi, istic numerantur in tertio; sic deinceps qui in legibus scribuntur in octavo et decimo, in ut sive fratris et sororis, sive duorum fratrum germanorum, ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Unde necesse est, ut jam in tertia vel in quarta generatione copulatio fidelium licenter sibi conjungi debeat. Nam a secunda, quam praediximus, omnimodo debent abstinere. Ecce hic aperte monstratur, filios et filias fratrum in secunda generatione numerari. Et si fratrum filii et filiae numerantur in secunda, fieri non potest, ut ipsi fratres non sint in prima. Quod si fratres computantur in prima, filii eorum in secunda, dubium non est, quin eorum nepotes sint in tertia, pronepotes in quarta, et sic de reliquis usque ad septimam. §
Abbreviated transcription (Latin):
sex finitis. adhuc alios numerandos. Nec mi¬
rũ cũ in p̃cedentib ipse firmauerit imꝑator
clariꝰ confitent᷑. Hiis gͦ euigilent. & aciem m̃tis
si possunt intendant. qͦs hactenꝰ istiꝰmodi ꝑcu¬
lit error. Enimuꝰ uibi scd̃m leges int̾ agnatos
nł cognatos defert᷑ successio consanguincos ẽẽ
ñ dubrũ ẽ. Neq eñi sͥ succederent. insi inter se
teste iustiiano in o. gͣdu sͥ attinerent. Con¬
sanguinei gͥ sͥ sunt: qͥ sic sͥ succedunt. Oui si
in &ͦ. gͣdu consanguinei sͥ existunt ñ ẽ t̾minata
isti numerant. Aut funt᷑ consanguritas in
.UI. gͣdu. aut ñ Si aũ finit᷑ fallaces er̃t leges
qͥb istinitunt᷑. qͣ in xͦ. gͣdu sͥ succedere con¬
sanguineos iubent. Quod siñ finit᷑ consan¬
guinitas in huimodi .ui. gͣdui. falsidici erunt
nitat᷑e. Igit᷑ aut leges ert̃ false. aut isti qͥ sicꝰ
fimunt generationẽ S ut ueridice leges &

Expanded text:
esse gradus, sed sex finitis adhuc alios numerandos. Nec miesse gradus, sed sex finitis adhuc alios numerandos. Nec mirum, quum in praecedentibus ipse firmaverit imperatorclarius confitetur. § 3. Hi ergo evigilent, et aciem mentis, si possunt, intendant, quos hactenus istiusmodi perculit error. Enimvero, ubi secundum leges inter agnatos vel cognatos defertur successio, consanguineos esse non dubium est. Neque enim sibi succederent, nisi inter seconsanguinei igitur sibi sunt, qui sibi succedunt. Quod si in decimo gradu consanguinei sibi existunt, non est terminata isti numerant, aut finitur consanguinitas in sexto gradu, aut non. Si finitur, fallaces erunt leges, quibus isti nituntur, quae in decimo gradu sibi succedere consanguineos jubent. Quod si non finitur consanguinitas in isto sexto gradu, falsidici erunt initatem. Igitur aut leges erunt falsae, aut isti qui sic finiunt generationem. Sed ut veridicae leges et
Abbreviated transcription (Latin):
iccrrco curauit scł̃aris imꝑator in fingłis ꝑsonis
singłos ꝑficere gͣdus. Quia uͦ nuptie duab ñ
ualent fieri ꝑsonis. idõ sacri canones duias in
pͥmo gͣdu constituere ꝑsonas. Utramq tñ com¬
putationẽ si attente. & subtilit̾ ꝑspecta fu̾it
ide senfisse & eandẽ in eis sententiã ẽe. atq
ad eundẽ t̾minũ conuenire manifestissimum
erit.Ustimanꝰ nãq usq ad quẽ gͣdum¬
ionsanguintas ipsa ꝑduret: in suis legib dif
fimuit. O anones uͦ ultͣ. uni. nullam nume¬
rant generationẽ. Sexto qppe gͣdu det̾ininato.
in ipsis legib subuinuit imꝑator. Hactenꝰ
ostendisse sufficiat. quẽadmodũ gͣdus cogna¬
rionis numetent᷑. Namq ex his palam ẽ in
debeamꝰ G enerata qppe ꝑsona gͣdum adicit¬
Ette in his tͥb: aꝑte ostendit᷑. tales gͣdus qͣles isti
cõputant. ñ tm̃ usq ad sextũ. uerũ ⁊̃ ultra nu¬
merare debere. qͥpe cũ ultͣ sext̃ũ ult̾iores gͣdꝰ

Expanded text:
irco curavit saecularis imperator in singulis personis singulos praefigere gradus. Quia vero nuptiae sine duabus non valent fieri personis, ideo sacri canones duas in uno gradu constituere personas. Utramque tamen computationem, si attente ac subtiliter perspecta fuerit, idem sensisse et eamdem esse in eis sententiam atque ad eumdem terminum convenire manifestissimum erit. Justinianus namque usque ad quem gconsanguinitas ipsa perduret, in suis legibus non definivit. Canones vero ultra septimam nullam numeravere generationem. Sexto quippe gradu determinato, in ipsis legibus subintulit imperator: Hactenus ostendisse sufficiat, quemadmodum gradus cognationis numerentur. Namque ex his palam est indebeamus. Generata quippe persona semerbis aperte ostenditur, tales gradus, quales isti computant, non tantum usque ad sextum, verum etiam ultra numerari debere, quippe quum ultra sextum ulteriores gradus
Abbreviated transcription (Latin):
ca auctoritate uos ammonemꝰ fr̃s & filii. ut õib
sic seriẽ genealogiȩ cõputandã ẽẽ intimetis. qͣm¬
admodũ sc̃i patres numeranda eẽ sanxtrt᷑. &
antiquiis mos scẽ uiu̾salis eccłiȩ ꝑ longa tẽꝑa
olim cõputasse monstrat᷑. Nam si qͥs ꝑu̾sa & ob¬
stinata m̃te a recto tͣmite apłice sedis deitiare
uoluerit. & aliter qmͣ nos in nuptris celebrandis.
gͣdus parentelȩ numerare contenderit: pͥmũ ꝓ
sua temeritate celesti pena plectet᷑. postmodũ uͭ

Expanded text:
 auctoritate monemus, fratres et filii, ut omnibus sic seriem genealogiae computandam esse intimetis, quemadmodum sancti Patres numerandam esse sanxerunt, et antiquus mos sanctae et universalis ecclesiae per longa tempora olim computasse monstratur. Nam, si quis perversa et obstinata mente a recto tramite apostolicae sedis deviare voluerit, et aliter, quam nos, in nuptiis celebrandis gradus parentelae numerare contenderit, primum pro sua temeritate coelesti poena plectetur, postmodum vero
Abbreviated transcription (Latin):
illis partib nullꝰ ad sacrũ ordinẽ sine cõ¬
modi datione ꝑueniat. Qd̃ si ita ẽ. flens dico.
gemens denuntio. qͥa cũ sac̃dotalis ordo intꝰ ortꝰ¬
octidit. foris qͦ diu stare ñ pot̾it. Scimꝰ qͥppe ex
eugłio qͥd redẽptor nr̃ ꝑ semetipsũ fec̾it. quia
consubstantialẽ sͥ ꝑ impositionẽ manuũ ho¬
minib tͥbuit. cõmodũ temꝑale ꝑciꝑe. Ex qͦ ut
cecider̃. Qui uidelicet error in subditis ꝓpagat᷑¬

Expanded text:
iarum partibus nullus ad sacrum ordinem sine commodi datione perveniat. Quod si ita est, flens dico, gemens denuntio, quia cum sacerdotalis ordo intus cecidit, foris quoque diu stare non poterit. Scimus quippe ex Evangelio quid Redemptor noster per semetipsum fecerit, quia consubstantialem sibi per impositionem manuum hominibus tribuit, commodum temporale percipere. Ex quo, ut ceciderunt. Qui videlicet error in subditis cum a
Abbreviated transcription (Latin):
iquis cum matre sp̃uali
fu̾it fornicatꝰ. anathematis ut scitis ꝑcutit᷑
ictib. Similit̾ autẽ & illum ꝑcutere ꝓmulgamꝰ. qͥ
cum ea qmͣ de sacro fonte susceꝑit baptismatis. aut
cum illa qmͣ aute cp̃m tenu̾it cum sacro crismate
sũit ucta fornicationis ꝑpetrau̾it scelus. legitimã
i sidorus hoc alit̾ intelligat dicens.¬

Expanded text:
quis cum matre spirituali fuerit fornicatus anathematis, ut scitis, percutiatur ictibus: similiter autem et illum percutere promulgamus, qui cum ea quam de sacro fonte bacum illa, quam ante episcopum tenuerit, quum sacro chrismate fuerit uncta, fornicationis perpetraverit scelus; legitimam Isidorus hoc aliter intelligat, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
quod sacerdotes. abbates.⁊ alia officia institu¬
ere debeant. beatus oꝵ ⁊ pelagius ꝓhibent.
dicentes abb̃em a fr̃ib sue congregationis eli¬
gendũ. ⁊ ordinandũ. quomͦ gͦ hec tanta di¬
uersitas ad concorditim reuocabitur . Sed
sciendũ ẽ quosdã monachos eẽ indomitȩ cer¬
uicis. ⁊ effrenatȩ. suꝑbie: quos dum abbates ad
religionẽ cogere uoluerniit. in eoꝵ deiectione
conspirant : & aliũ morib suis conuenientem
S p̃ficere. contendunt. Quales erant. illi. qui i
netẽ beati benedicti conspirasse dicunt᷑. Pro
huiꝰmodi constitutũ ẽ. ut abbates ⁊ alia officia
ꝑ sacerdotes instituant᷑. Tnde gelasiꝰ ppͣ. scri¬
bit opilioni defensori dicens.
Ion licet mo¬
nachis abħes ꝓ suo arbitrio expellere. aut alios

Expanded text:
citur, quod sacerdotes abbates et alia officia instituere debeant. B. Gregorius et Pelagius prohibent, dicentes, abbatem a fratribus suae congregationis eligendum et ordinandum. Quomodo ergo haec tanta diversitas ad concordiam revocabitur? Sed sciendum est, quosdam monachos esse indomitae cervicis et effrenatae superbiae, quos dum abbates ad religionem cogere voluerint, in eorum dejectionem conspirant, et alium moribus suis convenientem sibi praeficere contendunt, quales erant illi, qui in necem B. Benedicti conspirasse leguntur. Pro hujuscemodi constitutum est, ut abbates et alia officia per sacerdotes instituantur. Unde Pelagius Papa scribit Opilioni Defensori, dicens: C. IX. Non licet monachis abbates pro suo arbitrio expellere, aut alios
Abbreviated transcription (Latin):
cessare. Que uͦ penttentia huiꝰmodi iuasorib
atq p̃donib qui uasa sacra. & reliqͣ diuino cultui
dedicata . pollutis manib arripiunt. & qͣsi ꝓphana
tractant sit indicenda: nicħs ppͣ diffinit scribens
fruntalio archyep̃o burdehalensi

Expanded text:
s: Que vero penitentia huiuscemodi invasoribus atque predonibus, qui vasa sacra et reliqua divino cultui dedicata pollutis manibus arripiunt et quasi profana contrectant, sit indicenda, Nicolaus papa diffinit scribens Furrario archiepiscopo Burdegalensi:
Abbreviated transcription (Latin):
ordinato. in utͦq gue scandalũ fieret. ait in
m̃ qͥcqͥd ab alt̾utra parte. ẽ iudicatũ. om̃i
uidemꝰ ꝑu̾sitate confusũ. tẽpoꝵ necessi¬
tate ꝑspecta. hac ratione decernimꝰ ad ueniã
ꝑtine qd̃ gestũ ẽ. ut deinceps nullꝰ p̃t̾ noticiã
uł consensũ ietͦpolitam ordinet᷑ antistes. Itẽ

Expanded text:
oepiscopos grave scandalum fieret, ait in m quidquid ab alterutra parte est indicatum, omni videmus perversitate confusum, temporum necessitate prospecta, hac ratione decernimus ad veniam pertinere quod gestum est, ut deinceps nullus praeter notitiam et consensum metropoli
Abbreviated transcription (Latin):
Um ꝑ bellicã cladem. & ꝑ gra¬
uissimos hostilitatis incursꝰ ita quedam
dicatis diuisa ẽẽ comugia. ut abductis in cap
iniqͣ dnãtione numꝗͣ credetent lib̾andos & in
alioꝵ coniugiõ sollicitudine. cogente tnsier̃t.¬
cũq statu rerũ auxiliante do in meliora con¬
uerso. ĩmnulli eoꝵ qͥ putabant᷑ ꝑisse remeart̃.
merito cartras tua uidet᷑ ambigere qͥd de mu¬
lierib quȩ aliis comuncte st̃ uiris. a nobis
debeat ordinari. S qͥa nouimꝰ scͥptũ. qͥd a
ceptũ: ut quȩ ds coniunxit homo ñ separet.
intulit. unicuiq id qͦd legitime intulit reformeiꝰ.¬

Expanded text:
 bellicam cladem et per gravissimos hostilitatis incursus ita quaedam dicatis divisa esse conjugia, ut abductis in captnquam dominatione crederent liberandos, et in aliorum conjugium solitudine cogente tc, statu rerum auxiliante Domino in meliora converso, nonnulli eorum, qui putabantur periisse, remeaverint: merito caritas tua videtur ambigere, quid de mulieribus, quae aliis conjunctae sunt viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum, quod a us ut quos Dominus junxit, homo non separet, intulit, unicuique ratio id quod legitime intulit, reforme
Abbreviated transcription (Latin):
li contaminationẽ cͥminis eleger̃t̃. ostendentes
sͥmet ꝑ sũã incontinentĩa platitisse. qͦd iusta
remissio potãt expiare. Redeant gͥ in suũ statũ
uoluntaria redintegratiõe comugia. neq uillomͦ
ad obꝓbriũ malȩ tioluntatis tͣhat᷑. qd̾ conditio
necessitatis extorsit: qͥa sicut hee mulieres quę

Expanded text:
li, contaminationem criminis elegerunt, ostendentes sibimet per suam incontinentiam placuisse, quod iusta remissio potvoluntaria redintegratione conjugia, neque ullo modo ad opprobrium malae voluntatis trahatur quod conditio necessitatis exto
Abbreviated transcription (Latin):
uẽadmodũ¬
ñ recte dici pot̾. si nescit homo ñ peccat.
sunt eiũ & peccata ignorantiũ qmuis minora
qm scientiũ. ita ñ recte dici pot̾. si causa fornica¬
tionis dimiserit uxorẽ uir. & aliã duxerit non
mechat᷑. Est enĩ mechatio etiã eoꝵ qui alias du¬
cunt. relictis ꝓpt̾ fornicationẽ pͥorib. s utiq mi¬
nor qm eoꝵ qui ñ ꝓpt̾ fornicationẽ dimittunt.
cat adult̃ qmͣ fornicator. sic grauiꝰ delinquit. qui
nec sua dimissa aliã dicit. eo qui suã dimittens
aliã cognoscit. Grauiꝰ q qui uxorẽ habens ad cõ¬
nat᷑am delinquentes. Unde augꝰ de adult̾inis
conuigiis. Adult̾ii malũ uincit fornicationẽ. uin¬
cit᷑ autẽ ab incesto. Peiꝰ ẽ. enĩ cum matre. qmͣ cũ ali¬
ad hoc concesso uolu̾it uti. Isus enĩ naturalis si ad¬
m̃etͥce dampnabile. Iste qui ẽ. cont̾ naturã execra¬
bilit̾ fu in m̾etͥce. s execrabiliꝰ inuxore. Tantũ ualet
ordinatio creatoris & ordo creature. ut in rebꝰ ad uten¬

Expanded text:
uemadmodum recte dici non potest, si nescit homo, non peccat: sunt enim etiam peccata ignorantium, quamvis minora quam scientium: ita non recte dici potest, si causa fornicationis dimiserit vir uxorem et aliam duxerit, non moechatur. Est enim moechatio etiam eorum qui alias ducunt, relictis propter fornicationem prioribus; sed utique minor, quam eorum qui non propter fornicationem dimittunt, cat adulter quam fornicator, sic gravius delinquit qui nec sua dimissa aliam ducit, eo, qui suam dimittens aliam cognoscit; gravius quoque, qui uxorem habens ad connaturam delinquentes. Unde Augustinus de adulterinis conjugiis . C. XI. Adulterii malum vincit fornicationem, vincitur autem ab incestu. Peius est enim cum matre quam cum aliad hoc concesso voluerit uti. Usus enim naturalis, si ulmeretrice damnabile. Iste qui contra naturam est, execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius in uxore. tantum ualet ordinatio creatoris et ordo creaturae, ut in rebus ad uten
Abbreviated transcription (Latin):
rit corrigant. Pro talib qui ammaꝵ curã ñ ha¬
dum ẽ: qum ipsi ep̃o aliquid nomine eulogie uł
in die dedicationis uł in die natale sc̃oꝵ quoꝵ no¬
mine ipsum monastium dedicatũ ẽ. debeant of¬
ferre. Unde gelasius ppͣ. N¬

Expanded text:
ratian. Pro talibus, qui animarum curam non hadum est, quin ipsi episcopo aliquid nomine eulogiae, vel in die dedicationis, vel in natali sanctorum, quorum nomine ipsum monasterium dedicatum est, debeat offerri. Unde Pelagius Papa
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. similit̾ monachꝰ: ñ licet eis nuptiis iun¬
gi. si uͦ inuenti fuerint hoc facientes maneant
ex cõmuni cati. Statuimꝰ uͦ posse fieri eis huma¬
nitatẽ. fiita ꝓbauerit ep̃c loci. Itẽ ex eodem.
Daconissam ꝗ̃ pꝰ ordinationẽ nubit. anathenia

Expanded text:
o, similiter monachus , non licet eis nuptiis jungi. Si vero inventi fuerint hoc facientes, maneant excommunicati. Statuimus vero eis posse fieri humanitatem, si ita probaverit episcopus loci. C. XXIII. Diaconissa, quae post ordin
Abbreviated transcription (Latin):
suggestione reserarunt. p̃sulem suũ gui qdã
necessitate uexari. cuiꝰ eum dicerent incursio¬
ne freq̃nt̾ elisum. Qd̾ ne scandalũ fidelib ui¬
derct᷑ ingerere. ⁊ eccł̃iam dĩ ubiq positã hac
offensione turbare. p̃cipue cũ codẽ ipso uo¬
lente. huc se prexisse firmarent. ad dilectionẽ
uram scͥpta direximꝰ ut eccl̃ie cuiꝰ rector tali ca¬
su tenet᷑ astrictꝰ uisitationẽ congruã reddatis.
Uerũ qura nẽ idẽ ipse uenit huc pontifix. fal¬
sa qͦ: om̃ia de se iactata disseminat. sub diui¬
ni contẽplatione iudicii ur̃eq conscientiȩ esti¬
mationis ꝙ respectu rerũ fide sollertissime

Expanded text:
suggestione reserarunt, praesulem suum gravi quadam necessitate vexari, cujus eum dicerent incursione frequenter elisum. Quod ne scandalum fidelibus videretur ingerere, et ecclesiam Dei ubique positam hac offensione turbare, praecipue quum eodem ipso volente huc se perrexisse firmarent, ad dilectionem vestram scripta direximus, ut ecclesiae, cujus rector tali casu tenetur adstrictus, visitationem congruam reddatis. Verum, quia nunc idem ipse venit huc pontifex, falsaque omnia de se jactata disseminat, sub divini contemplatione judicii, vestraeque conscientiae existimationisque respectu, rerum fide solertissime
Abbreviated transcription (Latin):
uocesq dedisse confusas. ⁊ spuinas ore iactasse
qͣnta ficri pot̾ examinatione querat᷑. Qd̾ tñ
siue ñ possit. aliquoꝵ factũ testificatione fir¬
mari. siue nũqm contigisse dicat᷑ ñ putandũ
ẽ posse suffice̾. s certũ manifestũq docum̃tũ
qd̾ de tanta re. ñ segniꝰ agendũ ẽ. faciat rem
tua dilectio fr̃ rustice sius modis ⁊ aptã mag¬
no pontifici. ut cũ .xxx. dieb tecũ c̾e con¬
stituas. cumq carnib indifferent̾ uti. necessa

Expanded text:
jactasse, quanta fieri potest examinatione quaeratur. Quod tamen sive non possit aliquorum factum testificatione firmari, sive nunquam contigisse dicatur, non putandum est posse sufficere, sed certum manifestumque documentum, quia de tanta re non segnius agendum est. Faciat rem tua dilectio, frater Rustice, sui moris, et aptam magno pontifici, ut eum triginta diebus tecum esse constituas, eum
Abbreviated transcription (Latin):
uit quidã dicentes Romano pontifici
semꝑ licuisse nouas conde leges. Qd̃ &
nos ñ solũ ñ negamꝰ. s ĩ ualde ꝯfirmamus.
Sciendũ uͦ sũmoꝑe ẽ. qͥa inde nouas leges
tes sc̃i patres sententialit̾ aliqͥd diffimerunt.
ibi ñ nouã legẽ. Romanꝰ pontifex dare. s po¬
tiꝰ qd̾ p̃dicatũ ẽ usq ad anmã ⁊ corꝑis san¬
guinẽ ꝯfirmare debet. Si em̃ qd̾ docuerunt
apłi ⁊ ꝓpħe destruere qd̾ absit ntteret᷑ ñ senten¬
tiã dare . s mag̃ errare conuinceret᷑. S hoc
ꝓcul sit ab eis qͥ semꝑ dñ eccł̃ias contͣ lupoꝵ
insidias optime custodierunt. Itẽ ⁊osimꝰ p̃p̃.¬
Aplicȩ sedis auctoritas ꝯtͣ scõꝵ statuta aliqͥd ꝯde
non ualet.

Expanded text:
unt quidam dicentes, Romano Pontifici semper jicuisse novas condere leges. Quod et nos non solum non negamus, sed etiam valde affirmamus. Sciendum vero summopere est, quia inde novas leges tes sancti patres sententialiter aliquid diffinierunt, ibi non novam legem Romanus pontifex dare, sed potius quod praedicatum est usque ad animam et sanguinem confirmare debet. Si enim quod docueruntentiam dare, sed magis errare convinceretur. Sed hoc procul sit ab eis, qui semper Domini ecclesiam contra luporum insidias optime custodierunt. C. VII. Apostolicae sedis auctoritas contra sanctorum statuta aliquid condere non valet.