comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰ mundi miseriã deuenit: multiꝰ
subicit᷑ curis. occupat᷑ actionib. ⁊ fatiga¬
tͫ laborib ⁊ ⁊ exhis om̃ib in quib homo
sub sole distendit᷑. unũ ẽ optimũ. ⁊ qd̾
ꝑmanet. scilicet deo seruire: qri cet̃a ft̃ tnͣ¬
sitoria. cet̾a st̃ uana. Qsqͥs gͦ deo ñ seruit
homo in p̾senti uita posset hr̃e fortitu¬
dinẽ sansonis. pulchritudinẽ ab salonis.
sapĩam salomonis uelocitatã
asahelis. diuitias cresi ꝓbitatẽ alexandri.
potestatẽ octouiani. qͥ totũ mundũ in po¬
testate habuit. ⁊ longeuitatẽ enoch qͥ m
pͥncipio scłi natꝰ usq in finẽ ñ moriet᷑: si in¬
qm̃ talia ⁊ talia possidere posset in p̃senti. in¬
chil sibi cuncta ꝓdessent: qñ quidẽ deo mini¬
me seruuret. His ⁊ enĩ omnib demũ exac¬
tis cũ moreret᷑. caro misera ũmib. ⁊ sp̃c
daret᷑ cemonib ⁊ corm̃tis gehenualib. do¬
nec in die resurrectõnis om̃is caro in suam

Expanded text:
devenit, multis subjicitur curis, occupatur actionibus, et fatigatur laboribus, et ex his omnibus in quibus homo sub sole distenditur, unum est optimum, et quod permanet, scilicet Deo servire ; quia caetera sunt transitoria, caetera sunt vana! Quisquis ergo Deo non servit, homo in praesenti vita posset habere fortitudinem Samsonis, pulchritudinem Absalonis, sapientiam Salomonis, velocitatem Azahelis, divitias Croesi, probitatem Alexandri, potestatem Octaviam qui totum mundum in potestate habuit, et longaevitatem Enoch qui in principio saeculi natquam, tanta et talia possidere posset in praesenti, nihil ipsi cuncta prodessent; si quidem Deo minime serviret. His etenim omnibus demum exactis, cum moreretur, caro mirera vermibus et spiritus daretur daemonibus, et tormentis gehennalibus, donec in die resurrectionis omnis caro in suam
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ sapient̃ ⁊ ex tota anima. idẽ dulcit̃.
ex totis uirib. id ẽ fortit ÷ ex tota m̃te. idẽ
memorit. ⁊ quibꝰcunq modis aliis dici
potest: qͥa ñ potest nimis dici. qd̵ ñ po¬
test nimis amari. & ꝑximũ tuũ sicut
te ip̃m. Debemꝰ dilig̾e ꝓximũ sic̃ nos¬
metip̃os: bñficio. ũbo. uoto. In bñficio:¬

Expanded text:
tota anima, id est dulciter; ex totis viribus, id est fortiter; ex tota mente, id est memoriter, et quibuscunque modis aliis dici potest; quia non potest nimis dici, quod non potest nimis amari. Et proximum tuum sicut teipsum . Debemus diligere proximum sicut nosmetipsos beneficio, verbo, voto. In b
Abbreviated transcription (Latin):
gate ea fascicłos ad cõburendũ: tͥticũ
autẽ congͤgate in horreũ meũ. Tempꝰ
messis dies ẽ resurrectionis. qñ mes¬
sores angłi ligabunt fasciculos de
malis ad conburendũ ligantes im¬
mundos cũ ĩ mundis. auaros cũ aua¬
ris ⁊ sic alios impios cũ sui similib.
ut qͥ socii fuert̃ in culpa: simul torq̃¬
ant᷑ in pena. Triticũ aũ colligẽt in
lestiũ mansionũ¬

Expanded text:
um; triticum autem congregate in horreum meum. Tempus messis est dies resurrectionis, quando messores angeli ligabunt fasciculos de malis ad comburendum, ligantes immundos, cum immundis, avaros cum avaris; et sic impios cum suis similibus, ut qui socii fuerunt in culpa, simul torqueantur in poena. Triticum autem colligent in beatas mansionu
Abbreviated transcription (Latin):
gentes zizama: eradicetis ⁊ triticũ.
Sp̃uales uiri uidentes hereticos siue
uisse. si scirent apd̾ dm̃ eẽ bñ placitũ
uellent eos auferri de medio uistoꝵ:
eo qd̃ uistis in qͥbdam obẽẽ uideant᷑.
S consulta iudicia diuina an ħ fa¬
cere debeant. ⁊ an hoc ds̃ uelit. ⁊ an
hoc sit officiũ hominũ malos aufer¬
re de t̃rat animadũtunt ñ nosse ho¬
minẽ in hac inta qͣles futi sint qͥ mͦ
inali fc̃. ⁊ qͥd error eoꝵ bonis confe¬
rat: ⁊ id̾o ñ ẽẽ tollendos ne boni int̃¬

Expanded text:
adicetis et triticum; spirituales viri videntes haereticos, sive evisse; si scirent apud Deum esse beneplacitum, vellent eos auferre de medio justorum, eo quod justis in quibusdam obesse videantur. Sed consulta divina justitia, an hoc facere debeant, et an Deus hoc velit, et an hoc sit officium hominum malos auferre de terra; animadvertunt non nosse hominem in hac vita quales futuri sint, qui modo mali sunt, et quid error eorum bonis conferat; et ideo non esse tollendos ne boni inte
Abbreviated transcription (Latin):
torporẽ p̃latoꝵ. Post mortẽ nimirum
apłoꝵ em̃serunt heretici: qͥ diabolo
cooꝑante dogmata pͣua sparser̃t ꝑ
riciã ÷ ⁊ diũsa peccatoꝵ semina duĩsis
suggestionib crescũt segetes: i. mali¬

Expanded text:
torporem praelatorum. Post mortem nimirum apostolorum, emerserunt haeretici; qui diabolo cooperante dogma pravum sparserunt per ritiam, et diversa peccatorum semina diversis suggestionibus: crescunt malae segetes, id
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽ. ibiq dilatat᷑ ad orientẽ ⁊ occiden¬
tẽ. ⁊ septẽtrionẽ. ⁊ meridiẽ: sic̃ scͥptum ẽ.
Uocabo ab oriente ⁊ occidente semen tu¬
ũr: ⁊ dicã aqͥloni da. ⁊ austͦ noli ꝓhibere.
In omĩb nãq partib mundi possessio xͥ.
qͥa in omnib gentib fides xp̃i. Abrahã¬

Expanded text:
actionem. Ibique dilatatur ad orientem et occidentem, ad septentrionem et meridiem, sicut scriptum est: Vocabo ab oriente et ab occidente semen tuum, et dicam aquiloni, Da, et austro, Noli prohibere . In omnibus namque partibus mundi, possessio Christi, quia in omnibus gentibus fides Christi. Abraha
Abbreviated transcription (French):
tres habet speties. planimetriã.
altimetͥam. cosmimetͥam. Plammetͥ a.
longũ ⁊ latum metit᷑. ⁊ extendit᷑ ante
⁊ recro. dextroisũ. ⁊ sinistrorsũ. Altime¬
tria. metitꝰ altũ ⁊ ꝓfundũ: ⁊ extendit᷑
sursũ ⁊ deorsũ. Cosmmmetͥa. sꝑica me

Expanded text:
tria habet species planimetriam, altimetriam, cosmimetriam. Planimetria longum et latum metitur et extenditur ante et retro, detrorsum et sinistrorsum. Altimetria metitur altum et profundum et extenditur sursum et deorsum. Cosmimetria ve
Abbreviated transcription (Latin):
S sollert̃ intuendũ ẽ. ne eũ quẽ uene¬
rari necesse ẽ. imitari appetas: aut quẽ
imitari despicis. uenerari ꝯtẽpnas Sub¬
tilis enĩ uia tenenda ẽ rectitudinis ⁊
humilitatis: ut sic magistroꝵ facta diꝰ¬

Expanded text:
st solerter intuendum, ne aut quem venerari necesse est, imitari appetas, aut quem imitari despicis, venerari contemnas: subtilis etenim via tenenda est rectitudinis, et humilitatis, ut sic r
Abbreviated transcription (Latin):
aliis bellicis instrum̃tis. muros eiꝰ irrupit:
ñ tñ sine suoꝵ sanguine. Rupto muro: so¬
lito t̾ribilior increpuit sonitꝰ tube. Titꝰ autẽ
cta curbaũant. Fiuint uuln̾a suꝑ uulnera:
gladiꝰ obtundit᷑ ferri rigore. Cerneres san¬
guine tanqmͣ fluuio decurrere t̾ram. ubiq
strages. ubiq luctꝰ. ubiq ꝑiculũ: ubiq cla¬
mor. ubiq desꝑatio. Uerũ nocte suꝑueni¬
ente: ut̃q requieuit ex̃c̃itus. Mane facto:
p̃cepit cesar ianuas argento oꝑtas succendi.
uolebat aũ titꝰ templũ reseruare: s cum
pͥncipes dic̃ent. radices rebellionis funditꝰ
eũtendas. unꝰ de romanis admouit ignẽ
porte tẽpli q̃ uocabat᷑ speciosa: ⁊ liquefactꝰ
auri rigor. lignũ nudauit ÷ ac demde fu¬
ror ignis ingrediens. in penetͣłib templi
sese ꝓripuit. flãma iã depascebat templi
conclauia: ⁊ accurrit titꝰ cupiens cuiꝰ modi

Expanded text:
hinis et aliis bellicis instrumentis muros ejus irrupit, hinis et aliis bellicis instrumentis muros ejus irrupit, non tamen sine suorum sanguine. Rupto muro, solito terribilior increpuit sonitus tubae. Titus cta turbaverant, fiunt vulnera super vulnera, gladius obtunditur ferri rigore. Cerneres sanguine tanquam fluvio inundari terram: ubique strages, ubique luctus, ubique periculum, ubique clamor, ubique desperatio. Verum nocte superveniente uterque requievit exercitus. Mane facto praecepit Caesar januas templi argento opertas succendi. Volebat autem Titus templum reservare, sed cum principes dicerent radices rebellionis funditus evertendas, quidam de Romanis admovit ignem portae templi, quae vocabatur Speciosa, et liquefactus auri rigor lignum nudavit, ac deinde furor ignis ingrediens in penetrabilia templi sese proripuit. Flamma jam depascebat templi conclavia, et accurrit Titus cupiens cujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
ridalis uuuui cibũ ꝑhorrescebat. S ⁊ ple¬
riq horrore ꝑtr̃iti: ad hostẽ confug̃unt.
Quo oꝑto cesar: exetratꝰ infelicis tre ꝯtagi¬
um. manus eleuans ad celũ talia ꝓtestabat᷑.
Ad bellũ quidẽ o ꝯmilitones uenimꝰ. s adũ¬
sus homines beluis crudeliores decertamꝰ. Di
ligunt fere fetꝰ suos: quos eciã in fame nutͥunt.
Hoc ẽ ult᷑ omnẽ acerbitatẽ: ut menbͣ q̃ genu¬
it mat̃ deuoret. Ab hoc contagio me tͥ mun¬
D̾ absoluo: q̃cũq in celo potestas es. Scis
enĩ qr pacẽ frequent̃ obtuli. Infelix cuii¬
tas: in qua tał officina. tale minist̾ium est
Oꝑiant eã ruine sue. ⁊ abscondant huiꝰmͦi
contagiũ ÷ ne sol uideat. ⁊ ne stellaꝵ spectet
gl̃obꝰ. aut maculentꝰ auraꝵ spiracula. Thi¬
esteas clapes fabulã putabamꝰ: flagitiũ ui¬
demꝰ: cernimꝰ ueritatẽ. tragediis atrociorẽ.
Maturiꝰ gͥ bellũ conficiamꝰ: ⁊ exeamꝰ terrã

Expanded text:
ricidalis convivii cibum perhorrescebat. Sed et plericidalis convivii cibum perhorrescebat. Sed et plerique horrore perterriti, ad hostem confugerunt. Quo comperto, Caesar exsecratus infelicis terrae contagium, manusque elevans ad coelum, talia protestabatur: Ad bellum quidem, o commilitones, venimus, sed adversus homines belluis crudeliores decertamus. Ferae diligunt fetus suos, quos etiam in fame nutriunt. Hoc est ultra omnem acerbitatem, ut membra quae genuit mater devoret. Ab hoc contagio me tibi mundus absolvo, quaecunque in coelo potestas es. Scis enim quod pacem frequenter obtuli. O infelix civitas, in qua talis officina taleque ministerium est! Operiant eam ruinae suae, et abscondant hujus mundi contagium, ne sol videat, et ne stellarum spectet globus, aut maculentur aurarum spiracula. Thyestaeas dapes fabulam putabamus, flagitium videmus, cernimus veritatem tragoediis atrociorem. Maturius igitur bellum conficiamus, et exeamus terram
Abbreviated transcription (Latin):
mis teneret᷑: se ueniã p̃staturũ simͦ ł si¬
bi uł patrie ꝯsulerent. Igitꝰ triduo ex¬
pleto: qr nich a uideis pacificũ ferebat᷑.
titꝰ menia aggredit᷑. Intẽa: clausis infu¬
derat se miserabił fames. Itaq iã in occultiꝰ
mandebant incocta cibaria. Miserabił es¬
ca: lacͥmabił cib: parentes filiis filii pa¬
rentib. de ip̃is faucib cibũ eruebant. S
qͥd opꝰ ẽ pondus huiꝰ famis explicare⁊ cũ
ibi gestũ sit facinꝰ. qͣle nec apd̾ grecos. nͨ apd̾
barbaros. ullus accepit auditꝰ: Manebat
in ciuitate mulier quedã infelix: q̃ infan¬
tẽ suũ necauit. assauit. ⁊ comedit. S dũ
assaret᷑ nidor incensi ad pͥncipes seditõnis
ꝑuenit: quẽ fame cogente secuti hospitiũ
mulieris ingͤssi st̃. Comꝑtũ ẽ itaq qd factũ
fuerat. Repleuit ꝯtinuo totã urbẽ tanti
sccłis nefas: ⁊ uꝰ qͥsq añ oculos positũ par¬

Expanded text:
mis teneretur, se veniam praestiturum, si modo vel simis teneretur, se veniam praestiturum, si modo vel sibi vel patriae consulerent. Igitur triduo expleto, quia nihil a Judaeis pacificum afferebatur, Titus moenia aggreditur. Interea clausis infuderat se mirabilis fames. Itaque jam in occultis mandebant incocta cibaria, miserabilis esca, lacrymabilis cibus, parentes filiis, filiique parentibus de ipsis faucibus cibum eruerant. Sed quid opus etiam pondus hujus famis explicare? Cum ibi gestum sit facinus, quale nec apud Graecos, nec apud Barbaros ullus accepit auditus. Manebat in civitate mulier quaedam infelix, quae infantem suum necavit, assavit et comedit. Sed dum assaretur nidor incensi ad principes seditionis pervenit, quem fame cogente secuti, hospitium mulieris ingressi sunt. Compertum est itaque quod factum fuerat. Replevit continuo totam urbem tanti sceleris nefas, et unusquisque ante oculos positum par
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e. Ioh̾s in castͦ ci nom̃ antonia p̃liabat᷑:
symon ad ioh̃is sepulchrũ. incẽ tuende
urbis sus cepit. Iudeis itaq aucdatiã desꝑ¬
atio dabat: romanis głe cupiditas. uir¬
tutẽ ad lebat. Citꝰ monebat militẽ con¬
silio pugnare: ⁊ eã solam dicebat uirtutẽ.
cui comes ẽ ꝑuidentia. Cesi st̃ itaq mbti
mortales. Arietib autẽ qͣtientib: paula¬
tĩ cedebat murꝰ. &̾ soluta parte pͥma mu¬
fugientib gͦ uideis romani intͦierunt:
⁊ murũ ext̃iorem diruert̃. Erat cuntas
plena horrore. Ubiq luctꝰ. pauor ubiq ⁊̃
clamor mulierũ euilatꝰ senũ: morientiũ
gemitꝰ. uiuentiũ desꝑatio. Seniq cesar
ad moueri arietẽ ad murũ scd̾m iubet.
Tandẽq ui insistentis cesaris. solutꝰ ẽ mu¬
rꝰ scd̾s. Unꝰ murꝰ suꝑerat hoc ẽ terciꝰ: cũ iã
titꝰ temꝑare militẽ᷑ iubet. suadet uideis
ne se incendiis urbis inuoluerẽt. q̃ iã ar¬

Expanded text:
dere. Joannes in castro cui nomen Antonia praeliabatur. dere. Joannes in castro cui nomen Antonia praeliabatur. Simon ad Joannis sepulcrum vicem tuendae urbis suscepit. Judaeis itaque audaciam desperatio dabat; Romanis gloriae cupiditas virtutem addebat. Titus monebat militem consilio pugnare, et eam solam dicebat virtutem cui comes esset providentia. Caesi sunt itaque multi mortales. Arietibus autem quatientibus, paulatim cadebat murus, et soluta parte prima muFugientibus ergo Judaeis, Romani introierunt et murum exteriorem diruerunt. Erat civitas plena horroris. Ubique luctus, ubique pavor, clamor mulierum, ejulatus senum, morientium gemitus, viventium desperatio. Denique Caesar admovere arietem ad murum secundum jubet. Tandemque vi insistentis Caesaris solutus est murus secundus. Unus murus supererat, hic est tertius, cum jam Titus temperare militem jubet, suadet Judaeis ne se incendiis urbis involverent; quae jam ar
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apd̾ uideos corrupta ẽẽnt iuira legis. ⁊
iuolata religio⁊ deseruit eos cdmina ꝓniden¬
tia: ⁊ ñ solũ urgebant eos romani ÷ s ⁊ ip̃i
int̾ se. domesticis seditõnib laborabant.
Cuiꝰ seditõnis erant duo pͥncipes: quoꝵ unꝰ
erat quidã ioh̾s. uir leuis. popłilues. doli
callidꝰ. fallendi artifex: qui fallaciã uir¬
tutẽ putaret ÷ elegantie duceret carissimos
circũuenire. Alt̃ erat symon ñ dispar cru¬
delitate: qmͣuis inferior opũ qnͣtitate. Por¬
ro titꝰ executor triũphi pat̾ni: cũ ualida
manu ab alexandria ad obsidionẽ ihero¬
solimoꝵ ẽ reu̾sus. Obsedit gͥ eã die sollem¬
ni pasche. qͦ freqñs co t᷑ba uideoꝵ ꝯuenat⁊¬
iusto dei uiditio: ut qͥ die pasche saluato¬
rẽ nr̃m int̾ẽmerant. in ip̃o uelut in uno
carc̃e conclusi. ferał pene exitiũ qd̾ mere¬
bantꝰ exciꝑent. Deniq cohortati st̃ se facti¬
onuĩ uiri: ꝯspirantib studiis patͥam defen

Expanded text:
cum apud Judaeos corrupta essent jura legis, et violata religio, deseruit eos divina Providentia, et non solum urgebant Romani, sed et ipsi inter se domesticis seditionibus laborabant. Omnis seditionis erant duo principes, quorum unus erat quidam Joannes, vir levis, populi lues, doli callidus, fallendi artifex, qui fallaciam virtutem putaret, elegantiae duceret charissimos circumvenire. Alter erat Simon, non dispar crudelitate, quamvis inferior opum quantitate. Porro Titus exsecutor triumphi paterni cum valida manu ab Alexandria ad obsidionem Jerosolymorum est reversus. Obsedit eam igitur die solemni Paschae, quo frequens eo turba Judaeoruusto Dei judicio, ut qui in die Paschae Salvatorem nostrum interemerant, in ipso velut in uno carcere conclusi, feralis poenae exitium, quod merebantur, exciperent. Denique cohortati sunt factionum viri conspirantibus stud
Abbreviated transcription (Latin):
cred̾etur. Mirabat᷑ saxoꝵ
magni¬
tudinẽ ÷ metalli nitorẽ ⁊ ue¬
nustatẽ
oꝑis grãm pulchritudinis.
Iñtea
unꝰ ex sac̃cdotib sese dedit: ⁊ q̃ dam ua¬
sa. luc̃nas duas. mensas crateras. phia¬
las aureas. ⁊ peripetasma tẽpli. Phine¬
es qͦq custos gazophilatii conp̃ssus. hen
ostendit sac̃dotũ purp᷑am multã. ⁊ co¬
cũ ⁊ ꝙynnamoniũ. ⁊ timiamatha. ⁊ aro¬
mata. ⁊ uasa. ⁊ uestẽ sacͤtam sũmi ponti¬
ficis. Deniq ioh̾s tito se tͣctidit: ⁊ symon
arufo t̾entio ꝯp̃hensus. tito ẽ p̃sentatus.
Concͤmata ẽ gͥ ciuitas. ⁊ murꝰ ad solum
usq deiectꝰ. Deniq uespasianꝰ ⁊ titꝰ ma¬
gnificũ de uideis agentes tͥumphũ. ro

Expanded text:
crederetur. Mirabatur saxorum magnitudinem, metalli nitorem, venustatem operis, gratiam pulchritudinis. Interea unus ex sacerdotibus sese dedit, et quaedam vasa, lucernas duas, mensas, crateras, phialas aureas, et peripetasmata templi. Phinees quoque custos gazophylacii comprehensus, ostendit sacerdotum purpuram multam, coccum, et cinnamomum, et thymiamata, et aromata, et vasa, et vestem sacratam summi pontificis. Denique Joannes Tito se tradidit, et Simon a Rufo Terentio comprehensus, Tito est praesentatus. Concremata est igitur civitas, et murus ad solum usque dejectus. Denique Vespasianus et Titus magnificum de Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
nũ res publica fato quodã ne penitꝰ uue¬
Nã cũ uentͥs eluuie fessus. sur rexisset:
Sicq exami atꝰ ẽ. Cui successit titꝰ
filius eius.¬

Expanded text:
norum quasi fato quodam, ne penitus rueNam cum ventris eluvie fessus surrexisset: Sicque exanimatus est, cui successit Titus filius ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
bolo quẽ significat rex assur. scẽ eccłie fi¬
nes intͦeunt. Sic symon magꝰ baptismũ
in eccł̃ia ñ ꝓ sua salute accepit. s ut secre¬
ta eccłie familiariꝰ discut̾et: ꝙ exitu mon¬
strauit. cũ eccłiam qmͣ in ꝑsona ficti fr̃is
bauit¬

Expanded text:
bolo quem significat rex Assur, sanctae Ecclesiae fines introeunt, sicut Simon Magus baptismum in Ecclesia non pro sua salute accepit, sed ut secreta Ecclesiae familiarius discuteret: quod exitus monstravit cum Ecclesiam quam in persona ficti fratrirbavit
Abbreviated transcription (Latin):
parte seruabãt. nec minꝰ simulachris
quib añ seriebant. Hii qi ueri d̾̃i culto¬
res abhominabant᷑. pollicent᷑ auxilium
oꝑis: ut in societatẽ recepti. possent infer¬
re dispendiũ. Hii gͦ falsos frẽs .i. hereti¬
cos. ⁊ malos catholicos expͥmunt: qͥ hosteᷤ
iuaẽ .i. cõfessionis ⁊ laudis qmͣ eccłia ꝑ fi¬
dem rectã. ⁊ oꝑationẽ dignã offert. ⁊

Expanded text:
 simulacris quibus ante serviebant. Hi qui videri Dei cultores abominabantur, pollicentur auxilium operis, ut in societatem recepti, possint inferre dispendium. Hi ergo falsos fratres, id est haereticos, et malos catholicos exprimunt, qui hostes Judae, id est confessionis et laudis quam Ecclesia per fidem rectam, et operationem dignam off
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt gͦ. edificemꝰ uob̾cũ ⁊ cet̾a÷ cũ affe¬
ctant heretici auttoritatẽ p̃dicandi sibi
int̾ catholicos tͥbui. ꝓmittentes se eandẽ
cũ eis recte fid̾i ⁊ oꝑationis tenere casti¬
tatẽ: ut accepta potestate p̃dicandi ⁊ do¬
cendi. in medio boni seminis. a qͦ paulꝰ
⁊itania int̾serant. Intͣuerunt enĩ t̃¬
ram filioꝵ isrł. ñ a iosue intͦdducti. ñ iero

Expanded text:
cemus vobiscum, etc., cum affectant haeretici auctoritatem sibi praedicandi inter Catholicos tribui: promittentes se eamdem cum eis rectae fidei et operationis tenere castitatem, ut accepta potestate praedicandi in medio boni seminis, a quo Paulus zizaniam interserant. Intraverunt enim terram fili
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit seruis d̾i abscondita myst̾ia scire.
qͥ etiã debent ea aliis p̃dicare. ⁊ contͣdi¬
cesites redarguere: quib ꝓmissa ẽ cer¬
ta de hoste uictoria. uͥ ꝑcutiant omnẽ¬
ciuitatẽ. Ciuitas. scłaris ẽ prudentia: in
qͣ phylosophi ⁊ herecici confidũt. Hec ꝑ
p̃dicatores subũtitꝰ. Lignũ fructiferũ
succidetis: lignũ scił. qd̾ ñ facit fructũ
bonũ. s mortiferũ: qd̾ in futͦo examine
succisũ. pabulũ fiet ignis et̃m. fontes
turant᷑: cũ heresiarche cũ suis seqͣtib
ꝑ catholicos dãnant᷑. Agri egͣgii lapi¬
dib oꝑiunt᷑: cũ uenustas locutõnis
heretice ⁊ phylosophice. anathematis
ponde obruitͦ. Remanent tñ muri fi¬

Expanded text:
sufficit servis Dei abdita mysteria scire: quin etiam debent ea aliis praedicare, et contradicentes redarguere, quibus promissa est certa de hoste victoria, ut civitatem. Civitas saecularis est prudentia, in qua philosophi et haeretici confidunt: haec per praedicatores subvertuntur. Lignum fructiferum succidetis: lignum scilicet quod non facit fructum bonum, sed mortiferum, quod futuro examine succisum pabulum fiet ignis aeterni. Fontes turantur, cum haeresiarchae cum suis sequacibus per catholicos damnantur. Agri egregii lapidibus operiuntur, cum venustas locutionis haereticae et philosophicae anathematis pondere obruitur. Remanent tantum muri fi
Abbreviated transcription (Latin):
rectores st̃ fideliũ: qͥ ꝑ ficdẽ tͥnitatis contͣ
mundi pͥncipẽ ⁊ ppłm eiꝰ .i. philosophos.
hereticos. scismaticos. atq om̃s iniqͦs ar¬
mis sp̃ualib confligunt. Moab int̃pre¬
tatꝰ de pr̃e: ⁊ cõuenit eis ad qͦs dñs dix̃.
uos ex pr̃e diabolo estis. hii adũsant᷑
eccł̃ie. minis. ꝑsecutionib. dolo: s ꝑ xp̃m¬

Expanded text:
t fidelium, qui per Trinitatis fidem, contra mundi principem et populum ejus, philosophos, haereticos, schismaticos atque omnes iniquos armis spiritualibus confligunt. Moab interpretatur de patre, et convenit eis ad quos Dominus dixit: Vos ex patre diabolo estis . Hi adversantur Ecclesiae, minis, persecutionibus, dolo; sed p
Abbreviated transcription (Latin):
uiciis dedici. uł errorib impliciti. fedi¬
tatẽ ex int̃na peste educentes. ostend̃t¬
in cute. Hos dñs sepe conũtens ad fidẽ
⁊ mundans ainciis: uere salutis nun¬
tios efficit. Uñ machs ex publicano a

Expanded text:
iti, vel diversis erroribus impliciti, foeditatem ex interna peste educentes ostendin cute. Hos Dominus saepe convertens ad fidem, et emundans a vitiis, verae salutis nuntios efficit. Unde Matthaeus ex publicano a
Abbreviated transcription (Latin):
dextrorsũ ⁊ sinistrorsũ ⁊ deorsũ. ⁊
circũ. Naturał: ẽ in incremĩto ⁊ detͥ¬
mento. Aminał: ẽ in sensibꝰ ⁊ appe¬
titib. Rationał: ẽ in factis ⁊ osiliis.
Species ẽ forma uisibił. que ocło dis¬
cernit ᷑. sic̃ colores. ⁊ fige᷑ corꝑũ. Qu¬
tas ẽ ꝓprietas int̃ior. que cet̾is sensib
ꝑcipit᷑: ut melos in sono auriũ. dul¬
cor in sapore. gustu fauciũ. fraglan¬
tia in odore. olfatu nariũ. lenitas in
corꝑe. tactu manuũ. Utilitas c̃atura¬
rũ: ostat in gͣto ⁊ aptõ. ⁊ omodo ⁊ ne¬
cessario. Gratum ẽ: qd̃ placet. Aptũ.
qd̃ ouenit. Commodũ: qd̾ ꝓdest. Ne¬
cessapiũ: sine qͦ quid eẽ non pocest.

Expanded text:
dextrosum et sinistrosum, sursum et deorsum et dextrosum et sinistrosum, sursum et deorsum et circum. Naturalis est cum incremento et decremento. Animalis est in sensibus et appetitibus. Rationalis est in factis et consiliis. Species est forma visibilis, que oculo discernitur, sicut colores et figure corporum. Qualitas est proprietas interior, que certis sensibus percipitur, ut melos in sono, auditu aurium, dulcor in sapore, gustu faucium; fragrantia in odore, olfactu narium; lenitas in corpore, tactu manuum. Utilitas creaturarum constat in grato et apto, commodo et necessario: gratum est quod placet, aptum quod convenit, commodum quod prodest, necessarium sine quo quid esse non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia d̾i demonstrant᷑. Inuisibilia
enĩ ipsiꝰ. a catura mundi ꝑ ea q̃ facta
st̃ intellecta ospicuint᷑. Tria st̃ inui¬
sibilia dei: potentia. sapientia. benig¬
nitas. Ab his trib ꝓcedunt omĩa in
his tͥb ꝯsistunt omĩa: ꝑ hec tͥa regunt᷑
omĩa. Potentia creat. sapĩa gub̾nat:
benignitas oseruat. Que tñ tria sicut
in deo ineffabilit̃ unũ st̃: ita in oꝑati¬
one seꝑari non possunt. Potencia ꝑ
sitas: sapĩam decor: bonitatẽ utilitaᷤ.
Iminsitas creaturaꝵ: ostat in multi¬
tudine ⁊ magnitudine. Multitudo:
insimilib. in diũsis. in ꝑmixtis. Ma¬
gnitudo: ẽ in mole. et spacio. Moses
ẽ in massa ⁊ pond̾e. Spatiuĩ ẽ in longo
⁊ lato ⁊ ꝓfundo. ⁊ alto. Decor creatu¬
raꝵ: ẽ in situ ⁊ motu. in specie ⁊ qͣli¬
tate. Sitꝰ ẽ inopositione ⁊ orddine. Or¬
do ẽ in loco. ⁊ temꝑe ⁊ ꝓprietate. Motꝰ
ẽ quadriꝑtit᷑. localis. nat᷑alis. anima¬
ł. rationalis. Localis ẽ: ante ⁊ retro.

Expanded text:
. Invisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea, quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Tria sunt invisibilia Dei, potentia, sapientia, benignitas. Ab his tribus omnia, in his tribus consistunt omnes, per haec tria reguntur omnia. Potentia creat, sapientia gubernat, benignitas conservat. Quae tamen tria sicut in Deo ineffabiliter unum sunt, ita in operatione separari non possunt. Potentia per sitas, sapImmensitas creaturarum constat in multitudine et magnitudine. Multitudo in similibus, in diversis, in permistis. Magnitudo est in mole et spatio. Moles est in massa et pondere. Spatium est in longo t lato, profundo et alto, Decor creaturarum est in situ et in motu, in specie et qualitate. Situs est in compositione et ordine. Ordo est in loco, et tempore, et proprietate. Motus  scilicet localis, naturalis, animalis, rationalis. Localis est ante et retro,
Abbreviated transcription (Latin):
nis ñ extinguetꝰ. N ob̾ autẽ liceat in ꝑe¬
gͥnatione labentis scł̃i. uerã cõmissoꝵ¬
gerere penitucdinẽ: ut post excursũ sep¬
tẽ dierũ uelud post septuaginta an¬
nos huiꝰ captiuitatis exuti ab om̃i po¬
te septiformi sp̃u celestẽ ierłm ingͣdi: ⁊

Expanded text:
non exstinguetur. Nobis autem liceat in peregrinatione labentis saeculi veram commissorum poenitudinem agere, ut post excursum septem dierum, vel uti post septuaginta annos, hujus captivitatis exuti ab omni pote septiformi Spiritu coelestem Hierusalem ingredi, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nter omĩa q̃ fragilitas humana fac̾e
potest. unde placere conditori uł eũ
placare ualeat plurimũ ꝓdest oratio:
si cũ pura cõscientia ⁊ cordis humi¬
litate fiat. Ideo dico cũ pura cõscien¬
tia. cũ cordis humilitate: qr si cõscien¬
tia fuĩt sorde pͣue uoluntatis. uł oꝑ¬
is neuo pollita. si cor nr̃m mani fũit
elatione repletũ. oratio nr̃a apd̃ dm̃
ñ recipitꝰ. nec nr̃ animus exaudit᷑. Qͥ eñ
au̾tit aurẽ suam ne audiat legẽ: oratio
eiꝰ erit execrabilis. Mediator itaq d̾i ⁊ ho¬
minũ homo xp̃c ihc. humane saluti cõ¬
sulens. ⁊ illi miscd̾iter ꝓuidens. int̃ ce¬
t̾a sacͣtissime doctrine ñba. formã ora

Expanded text:
nter omnia quae fragilitas humana facere potest, unde placere Conditori, vel eum placare valeat, plurimum prodest oratio, si cum pura conscientia et cordis humilitate fiat. Ideo dico cum pura conscientia et cum cordis humilitate, quia si conscientia fuerit sorde pravae voluntatis, vel operis naevo polluta, si cor nostrum inani fuerit elatione repletum, oratio nostra apud Deum non recipitur, nec noster animus exauditur. Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Mediator itaque Dei et hominum Homo Christus Jesus humanae saluti consulens et illi misericorditer providens, inter caetera sa
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ i eo qd̃ ũdum manifestũ ẽ. Ad huc
enĩ nascit᷑ st̃ multi. qͥ ad regnũ eiꝰ st̃ p̃¬
destinati: ⁊ qͥ st̃ p̃destinati. ñ dum st̃
de regno ipsiꝰ ẽe. omĩb manifestati.
Adueniat gͦ regnũ tuũ o pr̃ celestis.
ut ꝑ naturã carnis generent᷑ ad reg-¬
nũ tuũ p̃destinati. ⁊ ꝑ gr̃am baptismi
regenerent᷑ ⁊ fiant iusti: ⁊ ꝑ claritatẽ
uisticie om̃ib manifestent᷑ ẽẽ filii reg
agni ab hedis. frum̃ta a ⁊ ianiis: ⁊
eccłia tua que ẽ regnũ tuũ de p̃ssura
scłi p̃sentis. te uocante tͣnseat acd głam
patrie celestis. Item. adueniat regnũ
tuũ. ut sic̃ regnas in iustificatis. ita cito
regnes in iustificandis: ⁊ sic̃ regnas in
illis qͥ iam st̃ boni. sic expulsa pocestate
demonũ regnes ⁊ in illis qͥ ad huc sũt
mali. Adueniat regnũ tuũ

Expanded text:
. Ad haec et nascituri sunt multi, qui ad regnum ejus sunt praedestinati; et qui praedestinati necdum sunt de regno ipsius esse, omnibus manifestat. Adveniat ergo regnum tuum, o Pater coelestis, ut per naturam carnis generentur ad regnum tuum praedestinati, et per gratiam baptismi regenerentur, et fiant justi, et per claritatem justitiae omnibus manifestentur esse filii regngni ab haedis, frumentum a zizaniis, et Ecclesia tua quae est regnum tuum, de pressura saeculi praesentis te vocante transeat in gloriam patriae coelestis. Item: Adveniat regnum tuum, ut sicut regnas in justificatis, ita cito regnes in justificandis, et sicut regnas in illis qui jam sunt boni, sic expulsa potestate daemonum, regnes et in illis, qui adhuc sunt mali: Adveniat regnum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ habebat sp̃m infirmitatis an¬
nis .x . ⁊ octo. Mulier ista humana est
nat᷑a. Sp̃c infirmitatis: amor t̃rene
cupiditatis. Decẽ ⁊ octo anni languoriᷤ.
tͣnsgressionẽ expͥmunt legis q̃ dena¬
rio consũmat᷑. ⁊ desꝑationẽ resurre¬
dionis: q̃ octonario figurat᷑. Q̾ incli¬
nata erat ꝑ culpã: nec om̃ino pot̃at
surfũ respic̃e ꝑusticiã. Qͥ enĩ t̃rena
diligit ⁊ cogitat respicit ad t̾rena: ⁊
qͥ celestia diligit ⁊ cogitat. ip̃e respicit
sursũ ad celestia. Qmͣ cũ iudisset iħc
ꝑ p̃destinationẽ: uocauit eã ꝑ p̃dica¬
tionẽ. Q̃ ait. Mulier dimissa es ab in¬
firmitate tua: i soluta es a culpa tua.
Q imposuit illi mariꝰ ꝑ grãm spũalẽ.
⁊ erecta ẽ ꝑ iustificationẽ: ⁊ glorifica¬

Expanded text:
 habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo . Mulier ista, humana est natura; spiritus infirmitatis, amor terrenae cupiditatis; decem et octo anni languoris, transgressionem exprimunt legis, quae denario consummatur, et desperationem resurrectionis, quae octonario significatur. Quae inclinata erat per culpam, nec omnino poterat sursum respicere per justitiam. Qui enim terrena diligit et cogitat, non respicit  terrena diligit et cogitat, non respicit sursum ad coelestia. Quam cum vidisset Jesus per praedestinationem, vocavit eam per praedicationem, et ait: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua, id est absoluta es a culpa tua. Et imposuit illi manum per gratiam spiritualem, et erecta est per justificationem, et glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u ad sũma rapuintͦ: qmͣdiu uͦ in hac
uita st̃. ne suꝑbiant tẽptationib repri¬
muntꝰ. Hinc ẽ qd̾ helyas cũ tot uͥtutib
ꝓfecisset iez abel post modũ qmͣuis re¬
ginã. tñ mulierculã fugit: ⁊ qͥ mortuoᷤ
suscitabat. uenta p̃uidebat. alia qͦq p̃¬
clara faciebat. timore ꝑcussus. de manu
mulieris mortẽ fugit. de manu d̾i mor¬
tẽ peciit. nec accepit. In uͥtutib hehye
potentia d̃i pollebat. in infirmitatib
suis qͥd de se poterat agnosce bat. Ibi
ostendebat qd̵ acceꝑat: hic qd̃ acceꝑat
custodiebat. In miracuł monstͣbat᷑.
ininfirmitatib seru abat᷑. Hely¬
quẽ libet designat si delẽ. Achabrex
upiꝰ dnĩ ⁊ p̃cep toꝵ eiꝰ adũsariꝰ dia¬
bolũ sig̃cat: qͥ rex ẽ suꝑ om̃s filios su¬
bel mulier ĩpudica. ⁊ helye semꝑ inimi¬
ca. immundiciã expͥmit carnis: q̃ semꝑ
ustũ ꝑsequitꝰ. ⁊ eiꝰ actib iuimicat᷑. Cuiꝰ

Expanded text:
hac vita sunt, ne superbiant, tentationibus reprimuntur. Hinc est quod Elias, cum tot virtutibus profecisset, Jezabel postmodum quamvis reginam tamen mulierculam fugit; et qui mortuos suscitabat ventura praevidebat, alia quoque praeclara faciebat, timore percussus de manu mulieris mortem fugit, de manu Dei mortem petiit, nec accepit. In virtutibus Eliae potentia Dei pollebat; in infirmitatibus suis quid de se poterat agnoscebat. Ibi ostendebat quid acceperat, hic quod acceperat custodiebat. In miraculis monstrabatur, in infirmitatibus servabatur. Eliquemlibet adversarius, diabolum significat, qui rex est super omnes filios subel, mulier impudica et Eliae semper inimica, immunditiam exprimit carnis, quae semper justum persequitur et ejus actibus inimicatur. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
citatꝰ comedit ⁊ bibit. dũ ammonitꝰ sub
iectꝰ ũbis loqñtis pacient̃ acqͥescit: nec
his q̃ dicuntꝰ contͣdicit. Rursũ uͦ obdor¬
mit: qr ñ nunqmͣ subiectꝰ multis tediis
affectꝰ. post pͥmam ãmonitionẽ ⁊ eru¬
ditionẽ. it̾um torpescit. S helyas ꝑ an¬
głm scd̾o excitatꝰ. ⁊ pascitͦ: dũ subiectꝰ ꝑ
prudentẽ ⁊ fidelẽ p̃latum. it̃um ad mo¬
necͦ ⁊ instruit᷑. Surge inqͥt comede: gnͣ¬
dis tͥrestat uia. Qͣ si dicat. Si confidis
in solo orcdine. scias tͥ nich̾ ꝓdesse. scłm
corꝑalit̾ tantũ dereliqͥsse: corã aspectibꝰ
humanis solũmͦ habitu religionis pal¬
meditare. psalle. ora: oꝑare. Grandis tͥ
restat uia⁊ qr parũ adhuc ꝓfecisti: qͥa
multũ habes ꝓficere. Comedit deniq
helyas ⁊ bibit. ⁊ uadit in fortitudine

Expanded text:
citatus comedit et bibit, dum admonitus sub citatus comedit et bibit, dum admonitus sub verbis loquentis patienter acquiescit, nec his, quae dicuntur, contradicit. Rursum vero obdormit, quia nonnunquam subjectus multis taediis affectus post primam admonitionem et eruditionem iterum tepescit. Sed Elias per angelum secundo excitatur et pantem et fidelem praelatum iterum admonetur et instruitur. Surge, dicente, comede, grandis tibi restat via. Quasi dicat: Si contidis in solo ordine, scias tibi nihil prodesse saeculum corporaliter reliquisse, coram aspectibus humanis solummodo habitu religionis palmeditate, psalle, ora, operare. Grandis tibi restat via, quia parum adhuc profecisti, et multum habes proficere. Comedit denique Elias et bibit, et vadit in fortitudine
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑitatib ⁊ temptatõnib pung̃e cõpro¬
bat᷑ Ad hanc deniq iumꝑũ helyas
uenit: qñ iustꝰ aliqͥs scłaria fugiens.
ordinis alicuiꝰ asꝑitatib se submirtit.
Anime uͦ sue ut moriatꝰ petit: qñ mo¬
ri penitꝰ munido. ⁊ uiu̾e d̾o ꝯcupisct.
Qui tñ ñ mortẽ quã petit. s dormitio¬
nẽ quam ñ petit inuenit: qͥa plerũq re¬
ligiosus dñsis in sp̃uali com̃satione fatiga¬
tꝰ tẽptationib. ⁊ adũsitatib in ꝓuectu
uirtutũ. ⁊ bonoꝵ oꝑũ torpescit. Angłs
aũ custos ⁊ excitator helye. prelatꝰ ẽ: custoᷤ
⁊ exhortator fidel anime sͥ subiecte. Qͥ dũ
helyã .i. aĩam sibi creditã conspicit sub
iumꝑo dormire .i. sub ordine torpescere:
statĩ eũ excitat. pascit ⁊ potat. dũ eũ ad
meliora admonet. ⁊ de sacͣ scͥptura diffi¬
ciliora q̃ designant᷑ ꝑ pastũ. ⁊ faciliora
q̃ figurant᷑ ꝑ potũ docet. Helyas qͦq ex¬

Expanded text:
asperitatibus et tentationibus pungere comproasperitatibus et tentationibus pungere comprobatur. Ad hanc denique juniperum Elias venit, quando justus aliquis saecularia lugiens, ordinis alicujus asperitatibus se submittit; animae vero suae ut moriatur petit, quando mori penitus mundo, et vivere Deo c quam petit, sed dormitionem, quam non petit, invenit, quia plerumque religiosus diversis in spirituali conversatione fatigatus tentationibus et adversitatibus, in profectu virtutum et bonorum operum torpescit. Angelus autem custos et excitator Eliae, est praelatus custos et exhortator fidelis animae sibi subjectae. Qui, dum Eliam, id est animam sibi creditam, cojunipero dormire, id est sub ordine torpescere, statim eum excitat, pascit et potat; dum eum ad meliora admonet, et de sacra Scriptura difficiliora quae designantur per pastum, et faciliora, quae figurantur per potum, docet. Elias quoque ex
Abbreviated transcription (Latin):
te in die: a negotio ꝑambulante in te¬
nebͥs. ab incursu ⁊ demonio m̃ictiano.
Temptatõ nãq leuis ⁊ occulta. timor
nocturnꝰ ẽ: timor tm̃ qi leuis nocturnꝰ.
qr occulta. Temptatõ uͦ leuis ⁊ manife¬
sta. sagitta uolans in die ẽ: sagitta uolãs
q leuis. in die. qͥa manifesta. Tẽpta¬
bulans in tenebͥs ẽ: negotiũ qr gͣuis ꝑ
ambulans in tenebͥs. qr occulta. t ẽptatio
autẽ gͣts ⁊ manifesta. nncursus ⁊ demon
meridianꝰ ẽ: incursus ⁊ demon qi gͣuis
meridianꝰ qi manifesta. Isti itaq tẽpta¬
tionũ modi. st̃ istiꝰ iuniꝑi uidelicet ordi¬
nis aculei: q more aculeoꝵ teneritudtinẽ
pungũt. ⁊ ñ nunqmͣ lacerant animoꝵ
Non qd̾ ordo malꝰ sit: s diabolꝰ tanto a¬
criꝰ uistũ ꝑ tẽptationes pungit: qnͣto eũ
ad sublimiora ⁊ secretiora ꝑ habitũ ⁊
uitã ordinis. tnͣsire cernit. Recte gͥ sd̾m
supͣ dicta. ordo iuniꝑo cõꝑat᷑: dũ uariis

Expanded text:
in die, a negotio perambulante in tenebris, ab incursu daemonio meridiano . Tentatio namque levis et occulta timor nocturnus est; timor enim, quia levis; nocturnus quia occulta. Tentatio vero levis et manifesta, sagitta volans in die est; sagitta volans, quia levis; in die, quia manifesta. Tentabulansambulans in tenebris, quia occulta. Tentatio autem gravis et manifesta, incursus et daemon meridianus est: incursus et daemon, quia gravis; meridianus, quia manifesta. Isti itaque tentationum modi sunt istius juniperi, scilicet ordinis aculei, quia more aculeorum teneritudinem pungunt, et nonnunquam lacerant, animorum. Non quod ordo malus sit, sed quod diabolus tanto acrius justum per tentationes pungit, quanto eum ad sublimiora et secretiora per habitum et vitam ordinis transire cernit. Recte igitur secundum supra dicta ordo junipero comparatur, dum variis
Abbreviated transcription (Latin):
malos: qͥ de bñdictione excludunt᷑ inp̃¬
senti ꝑ culpã. in futo ꝑ penã. Abrahã
gͥ d̾s pͥat̃. sara synagoga mors sare in¬
fidelitas synagoge. ysaac xp̃c. puer apłi.¬
doct᷑na. ornam̃ta uͥtutes. adductio rebecce
ꝯũsio eccł̃ie. gibbꝰ cameli enormitas pec̃ti.
descensio rebecce. humilitas eccłie. pallũ
opꝰ bonũ. ager mundꝰ. uesꝑe. finis scłi
Nuptie ysaac ⁊ rebecce: ꝯundio xͥ ⁊ eccł̃ie.¬

Expanded text:
malos, qui benedictione excluduntur in praesenti per culpam, in futuro per poenam. Abraham igitur, Deus Pater; Sara, Synagoga; mors Sarae, infidelitas Synagogae; Isaac Christus; pdoctrina, ornamenta, virtutes; adductio Rebeccae, conversio Ecclesiae; gibbus cameli, enormitas peccati; descensio, humilitas Ecclesiae; pallium, opus bonum; ager, mundus; vesper, finis saeculi; nuptiae
Abbreviated transcription (Latin):
ham puerũ suũ ꝓpt̾ rebeccã con¬
uigẽ ysaac. ⁊ ad duxit eã seruꝰ abrahe
suꝑ camelũ: ⁊ accepit eã ysaac in uxorẽ.¬
⁊ cetã. Abrahã sigc̃at dm̃ prẽm: qui est
pat̾ multaꝵ gentiũ. qr pat omniũ ꝑ con¬
dicionẽ. Sara sig̃cat synagogã: quã sibi
d̃s inuet̾i testam̃to desponsauerat. Ysa¬
ac qui int̾pretat᷑ risus: designat xp̃m
qui ẽ gaucdiũ nr̃m. Puer abrahe expͥ¬
mit apłos: a culpa originali ⁊ actuali
ꝑ grãm purificatos. Rebecta ꝑ puerũ
de gentilitate adducta: gentiũ ẽ ecclia.

Expanded text:
puerum suum propter Rebeccam conjugem Isaac, et adduxit eam servus Abrahae super camelum, et accepit eam Isaac in uxorem, etc. Abraham significat Deum Patrem, qui est pater multarum gentium quia pater omnium per conditionem. Sara significat Synagogam, quam sibi Dominus in Veteri Testamento desponsaverat. Isaac, qui interpretatur risus, designat Christum, qui est gaudium nostrum. Puer Abrahae exprimit apostolos a culpa originali et actuali per gratiam purificatos. Rebecca per puerum de gentilitate adducta, gentium est Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ. ⁊ gentilitatis suꝑbiam: de qͣ se
scã eccłia cognita xp̃i maiestate humi¬
liauit. Palliũ quo se circũdedit. opus
fidẽ coram deo ⁊ angłis ⁊ hominibꝰ orna¬
uit. Ager in quẽ ysaac exierat signifi¬
cat muncdũ: ⁊ uesꝑe diei finẽ seculi.
Nuptie ysaac ⁊ rebecce: designant nup¬
tias xp̃i ⁊ eccł̃ie. Orauit ysaac ꝓ steuili re¬
becca: ⁊ xp̃c in dext̃a dei pr̃is int̃pellat
ꝓ eccłia. Dedit d̾s conceptũ rebecce: ⁊ fe

Expanded text:
mitatem et gentilitatis superbiam, qua se sancta Ecclesia, cognita Christi majestate, humiliavit. Pallium, quo se circumdedit, opus fidem, coram Deo, et angelis, et hominibus ornavit. Ager, in quem Isaac exierat, significat mundum; et vesper diei, finem saeculi. Nuptiae Isaac et Rebeccae designant nuptias Christi et Ecclesiae. Oravit Isaac pro sterili Rebecca, et Christus in dextera Dei Patris interpellat pro Ecclesia. Dedit Deus conceptum Rebeccae, et
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Qͣ re me repulisti: qͣre tͥstis in¬
cedo dũ afslig̃ me inimicꝰ: S continuo
dñs adẽ: ⁊ dicit. Confidite: ego sũ noli¬
te timere. De hac consolatõne scͥptũ ẽ.
Cũ tͣnsieris ꝑ aqͣs tecũ ero: ⁊ flumina
ñ oꝑient te. & in nauĩ ad illos ascen¬
dit: qñ scãm eccłiam ꝑ grãm intͣns. fi¬
deles contͣ q̃libet adũsa munit. De¬

Expanded text:
re tristis incedo, dum affligit me inimicus? Sed continuo adest Dominus, et dicit: Confidite: ego sum, nolite timere. De hac consolatione dictum est: Cum transieris per aquam, tecum ero, et flumina non operient te . In navim ad illos ascendit, quando sanctam Ecclesiam per gratiam intrans, fideles contra quaelibet adversa munit.
Abbreviated transcription (Latin):
ctu uite nos saciat. Fons: qr aqͣ sapĩe
salutaris nos potat. Lignũ scientie bo¬
ni ⁊ mali: mandatũ d̾i expͥmit. Qd̾
recte lignũ scĩe boni ⁊ mali dicitꝰ. qr
in eo si illud custodimꝰ. exꝑim᷑ bonũ:
⁊ si transgredim᷑. malũ. Paradysus
itaq eccł̃ia. uoluptas gr̃a. fons xp̃s.

Expanded text:
ctu vitae nos satiat; fons, quia aqua sapientiae salutaris nos potat. Lignum vero scientiae boni et mali, mandatum Dei exprimit. Quod recte lignum scientiae boni et mali dicitur, quia in eo, si illud custodimus, experimur bonum; et si transgredimur, malum. Paradisus itaque Ecclesia, voluptas gratia, fons Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ꝓximo sociam᷑⁊ ꝑ mariã religiosa
m̃tis intentio. amore uincta ũbo d̾i: qͣ
in d̾i amore suspiramꝰ. Actiua panẽ
uł corꝑalem esurienti. uł doctrine ig¬
noranti tͥbuit. errantẽ corrigit. suꝑbũ
ad humilitatẽ reuocat: q̃ singłis expe¬
diant dispensat. Contẽplatiua carita¬
tẽ d̾i ⁊ ꝑximi retinet. s ab ext̃iori acti¬
one qͥescit. soli conditoris desid̾io inhe¬
ret. ⁊ calcatis omĩb curis. ad iden¬
dã faciẽ creatoris mardescit. ⁊ desi¬
d̾at misceri suꝑnis ciuib: de ec̃na in
conspectu dñi incorruptione gauden¬
tib. & huic erat soror noĩe maria: q̃
etiã sedens secꝰ pedes dni audiebat
stat: qr actiua laborioso desudat in¬
certamine. Secus pedes illiꝰ. Qnͣto hu
miliꝰ sedet tanto ampliꝰ capit: sic̃ con¬
fluit aqͥ ad conuallẽ de tumorib col¬
lis. Audiebat ũbum illiꝰ. Intenta erat
maria quomͦ pasceret᷑ a dño: intenta

Expanded text:
 sociamur; per Mariam religiosa mentis intentio, amore juncta Dei Verbo, qua in Dei amore suspiramus. Activa, vel panem corporalem esurienti, vel doctrinam ignoranti tribuit, errantem corrigit, superbum ad humilitatem revocat, et quae singulis expediant dispensat. Contemplativa, charitatem Dei et proximi retinet, ab exteriori actione quiescit, soli Conditoris desiderio inhaeret, et calcatis omnibus curis ad videndum faciem Creatoris inardescit, et desiderat misceri supernis civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione gaudentibus. Et huic erat soror nomine Maria: quae etiam sedens secus pedes Domini, audiebat stat, quia activa laborioso desudat certamine. Secus pedes illius: quanto enim humilius sedet, tanto amplius capit, sicut confluit aqua ad convallem de tumoribus collis. Audiebat verba illius. Intenta erat Maria quomodo pasceretur a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ feralia disꝑsit edicta. Deniq ñ possumꝰ
euoluere: qnͣte multitudines hac ꝑsecutõne
furente. sũpte sint. Hac pretẽa tẽpestate.
nouatꝰ heresim ꝯdidit: qͥ dicebat lapsoꝵ in
ꝑsecutõne fr̃m penitentiã ñ suscipiendã.
P̾orro deciꝰ ñ totis duob annis expletis: cũ
filio suo in medio barbaroꝵ int̾fectus ẽ.
De gallo hostiliano .xuii.

Expanded text:
nem, feralia dispersit edicta. Denique non possumus evolvere quantae multitudines hac persecutione furente consumptae sint. Hac praeterea tempestate Novatus haeresim condidit, qui dicebat lapsorum in persecutione fratrum poenitentiam non suscipiendam. Porro Decius, non totis duobus annis expletis, cum filio suo in medio barbarorum interfectus est. De Gallo Hostiliano
Abbreviated transcription (Latin):
dotib quibꝰ cdam noui testam̃ti: qͥ sic̃
ofni ⁊ finees calce abiciunt iuctimã
dm̃ : qͥ pat̃ne .i. diuine correptõni nou
obediunt. set cotidie peccĩs se miserabi¬
lit inuoluunt ⁊ ꝯũsantes in comessatõne
⁊ebͥetate ⁊ in cubilib ⁊ impudicitiis. in
contentõne ⁊ emulatõne: qͥa sic̃ illoꝵ
culpã secuta ẽ mors corꝑea: sic istoꝵ uitam

Expanded text:
Testamenti, qui, sicut Ophni et Phinees, abjiciunt victimam Domini; qui paternae et divinae correctioni non obediunt, sed quotidie se peccatis miserabiliter involvunt, conversantes in comessatione, et ebrietate, in cubilibus, et impudicitiis, et in contentione, et aemulatione ; quia, sicut illorum culpam secuta est mors corporali
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ extraneus. A d̾o eñ alienꝰ ẽ: qui
subditos ñ corrigit. Ofni insana conũ¬
sionis. Merito aũ sic uocatꝰ᷑: qͥ differt cõ¬
ũti in mebiꝰ. finees oris obduratio: uł ori
parcens. Duos finees sac̃dotes legimꝰ.
alt̾um iustũ eleazari filiũ: alt̾um iniꝰ¬
tum filiũ hely. Sac̃dotes qͥ cnstodiunt
ossuũ ne exeat inde aliqͥd pͣuum: in si¬
lio eleazari signant᷑. Qui autẽ os hñt

Expanded text:
 extraneus, a Deo enim alienus est, qui subditos non corrigit. Ophni infamia conversionis, merito autem sic vocatur, qui differt converti in melius. Phinees oris obduratio, vel ori parcens. Duos Phinees sacerdotes legimus: alterum justum Eleazari filium, alterum injustum, filium Heli. Sacerdotes, qui custodiunt os suum, ne exeat inde aliquod pravum, in filio Eleazari signantur. Qui autem os habent
Abbreviated transcription (Latin):
sis turba credentiũ. oꝑarii apłi. ⁊ seqͣ¬
ces eoꝵ. ⁊ licet messis sit ũbo d̾i sata.
tñ culture laborẽ ⁊ sollicitũ mimꝰ oꝑa¬
rii reqͥrit : ne aues celi sparsa semi¬
in ꝓcurationẽ messis sue. Uñ subiungi¬
tꝰͫ Rogate gͦ dnm messis: ut mittat o¬
ꝑarios in messẽ. Qͦ mͦ enĩ p̃dicabunt nͥ

Expanded text:
sis, turba credentium, operarii apostoli et sequaces eorum. Et licet messis verbo Dei sit sata, tamen culturae laborem et sollicitum munus operarii requirit, ne aves coeli sparsa semiin procurationem messis suae. Unde subjungitur: Rogate ergo Dominum messis, ut mittat operarios in messem. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ oꝑa ⁊ exẽpla figurant᷑. &
p̃dicator onꝰ sclarioꝵ negotioꝵ ñ por¬
tet: nec stultoꝵ oꝑũ exẽpla conspitiat:
ne sua oꝑa qͣsi ex mortiuis ꝑellib ere¬
dat munire. Et neminẽ ꝑ uiã salu¬
taũitis. Qͥ ñ amore et̃ne patͥe. s pre¬
mioꝵ ambitu salutẽ audientib p̃¬
dicat. qͣsi in itiñe salutat: qr ex occa

Expanded text:
mortuorum operum exempla figurantur. Et praedicator onus saecularium negotiorum non portet, nec stultorum operum exempla conspiciat, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Et neminem in via salutaveritis. Qui non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu, salutem audientibus praedicat,
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris absentiã uł desidiã explorãs
sic hereticꝰ nocte sue tẽptationis fideles
deciꝑe conat᷑. eccłiam incaute ñ intͣns
⁊ pastores ecłie uł necare. uł in exilium
mitt̃e contendit. Lupꝰ nat᷑a corꝑis rigi¬
intentionẽ duri cordis ñ solet ab errore
reuocare. Uñ apłs. Hereticũ hominẽ
post pͥmam ⁊ scd̾am correptionẽ de¬
uita. Lupꝰ suo impetu fert᷑. ⁊ ideo sepe
ludit᷑. sic hereticꝰ impetũ facit: s sepe
remanet iuanis ne noc̃e possit. Lupꝰ
si prior aliquẽ uid̾it. uocẽ illiꝰ qͣdã iu
nate᷑ eripit: si homo illũ pͥor uid̾it ex¬
agitat. Sic qͣm ũsuta disputatione he¬
reticꝰ p̃uenit. mutũ reddit ne confite¬
at᷑ u̾bum d̾i: s siqͥs comm̃ta fraudis
pos ꝑsecutores qͦsq designare: qͥ more
lupoꝵ fideles lacerare conantꝰ. Nolite
portare saculũ neq perã: neq calcia¬
debet eẽ. ut p̃sentis uite sumptꝰ ⁊

Expanded text:
ris absentiam, ut desidiam explorans, sic haereticus nocte suae tentationis fideles decipere conatur, Ecclesiam incaute non intrans, et pastores vel desides necare, vel in exsilium mittere intendit. Lupus vero corporis rigiduri intentione cordis non solet ab errore revocari. Unde Apostolus: Haereticum hominem post primam et secundam correctionem devita . Lupus suo impetu fertur, et ideo saepe luditur; sic haereticus impetum facit, et saepe remanet inanis, cum nocere non possit. Lupus si prior aliquem viderit, vocem illi quadam vi naturae eripit, si homo illum prior viderit, exagitat; sic quem versuta disputatione haereticus praevenit, mutum reddit, ne confiteatur verbum Dei. Sed si quis commenta fraudis pos persecutores quosque designare, qui more luporum fideles lacerare conantur. Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceadebet esse, ut praesentis vitae sumptus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ occulta: alia d̾eitis ⁊ manifesta: alia
gͣuis ⁊ occulta. alia gͣuis ⁊ manifesta.
Tria autẽ st̃: q̃ nos tẽptant. Caro nr̃a.
mundꝰ. diabolus. Caro nos tẽprat. ꝑ
ũsa ut frangat. Diabolꝰ omĩb modiᷤᷤ
nos aggredit᷑. ⁊ ad omnẽ neqͥciam
nos ꝑducere conatꝰ Pat̾ ne nos indu¬
cas in tẽptationẽ. ne nos ꝑmittas tẽpta¬

Expanded text:
et occulta, alia levis et manifesta; alia gravis et occulta, alia gravis et manifesta. Tria autem sunt quae nos tentant, caro, mundus, diabolus. Caro nos tentat per t, per adversa ut frangat. Diabolus omnibus modis nos aggreditur et ad omnem nequitiam nos perducere conatur. Pater, ne nos inducas in te