comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uissima Aquȩ iste quę uicine sunt abissis que in
terris uoluuntur & defluunt. quȩ multũ secũ limi
traunt : non corpꝰ sed animã nituntur occidere. Ami¬
cȩ quippe sunt corporũ & eius uoluptatibꝰ confouentur.
Unde scdm illud quod supra diximus: loquitur dñs in psai¬
mo. Saluum me fac dnẽ qm̃ intrauerunt aque usq
ad ammã meã. & in alio loco. Torrentẽ transiit ani
ina nrã : & ne urgeat suꝑ me puteus os suũ. neq¬
me concludat infernus Non mͥ deneget exitũ: qͥ spon¬
te descendi sponte conscendã: Qui uoluntarius captiuus
ueni. debeo liberare captiuos: ut impleatur illud As¬
cendens in altũ captiua duxit captiuitatẽ Eos enĩ
qui ante captiui fuerant in morte: iste cepit ad ui¬
tã. Abissos autẽ ꝑmciosas quasdã. & pessimas for¬
tiudines accipere debemus: uel tormentis. supplicusq
debitas potestates. Ad quas in euangłio demones rogañ
ne ire cogantur: Unde & tenebrȩ erant suꝑ abissũ.

Expanded text:
 Aquae istae, quae vicinae sunt abyssis, quae in terris volvuntur, et defluunt, quae multum secum limi trahunt, non corpus, sed animam nituntur occidere, amicae quippe sunt corporum, et ejus voluptatibus confoventur. Unde secundum illud quod supra diximus, loquitur Dominus in Psalmo: Salvum me fac, Domine, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam . Et in alio loco: Torrentem pertransiit anima nostra . Et: Ne urgeat super me puteus os suum, neque concludat infernus ; non mihi deneget exitum, qui sponte descendi, sponte conscendam, qui voluntarius captivus veni, debeo deliberare captivos, ut impleatur illud: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem : eos enim qui ante captivi fuerant in morte, iste cepit ad vitam. Abyssos autem perniciosas quasdam et pessimas fortitudines accipere debemus, vel tormentis suppliciisque deditas potestates, ad quas et in Evangelio daemones rogant ne ire cogantur . Unde et tenebrae erant super abyssum .
Abbreviated transcription (Latin):
accidunt absq dĩ ñ ingruunt uoluntate : iecirco
dĩ gurgites dicuntur.: & fluctus qͥ non opp̃sserunt
ib̾m sed transiert ꝑ eũ minantes tantũ naufragiũ.
non inferentes Uniuersȩ gͦ ꝑsequutiones & turbines
qͥbꝰ genus uexabatur humanũ. & cunctę nauicule
frangebantur suꝑ meũ detonuere caput Ego sustimu
tẽpestates & fregi turbines seuientes: ut cęteri secu¬
rius nauigarent Et ego dixi. Abiectꝰ sũ a facie ocu¬
lorũ tuorũ. Loeae. Ego dixi. abiectus sũ ex oculis tuis
Ante quã clamarẽ de tribulatione mea & exaudires
imitatus dixi. A biectus sũ a conspectu oeuloꝵ tuoꝵ.
ne ego eram lumen: non dicebam abiectus sũ. Post quã
ueni in ꝓfundũ maris & hominis carne circũdatus sũ:
humanos imitor affectus & dico Abiectus sũ a conspe¬
tu oculorũ tuorũ Hoc quasi homo locutus sum. Ceterũ
qͣsi ds̃ & is qͥ cum eẽm in forma tua non sum rapinã ar¬
bitratus equalem me eẽ. tui: uolens ad te euehere hu¬

Expanded text:
accidunt, absque Dei non ingruunt voluntate: idcirco Dei gurgites dicuntur et fluctus, qui non oppresserunt Jesum, sed transierunt per eum, minantes tantum naufragium, non inferentes. Universae ergo persecutiones, et turbines, quibus genus vexabatur humanum, et cunctae naviculae frangebantur, super meum detonuere caput. Ego sustinui tempestates, et fregi turbines saevientes, ut caeteri securius navigarent. 409 Et ego dixi, abjectus sum a conspectu oculorum tuorum. LXX: Ego dixi, abjectus sum ab oculis tuis. Antequam clamarem de tribulatione mea, et exaudires imitatus, dixi: Abjectus sum a conspectu oculorum tuorum. ne ego eram lumen, non dicebam, abjectus sum. Postquam autem veni in profundum maris, et hominis carne circumdatus sum, humanos imitor affectus, dico: Abjectus sum a conspectu oculorum tuorum. Hoc quasi homo locutus sum: caeterum quasi Deus, et his, qui cum essem in forma tua, non sum rapinam arbitratus aequalem me esse tui , volens ad te evehere hu
Abbreviated transcription (Latin):
& gurgites. & fluctꝰ tui suꝑ saluatorẽ transieruñ:
Temptatio ẽ. uita hominũ suꝑ terrã : siue ut inhebreo
habetur milicia. qr hic militamꝰ. ut alibi coronemꝰ᷑:
Nullusq ẽ. hominũ qͥ cunctas sustinere queat tẽpta¬
ciones absq eo qͥ temptatus ẽ. in omĩbꝰ iuxta nramsi.¬
militudinẽ. sine peccato. Unde & ad corint̾ios dicit᷑. Tẽp

Expanded text:
es, et fluctus Dei, super Salvatorem transierint. Tentatio est vita hominum super terram , sive ut in Hebraico habetur, militia, quia hic militamus, ut alibi coronemur. Nullusque est hominum, qui cunctas sustinere queat tentationes, absque eo qui tentatus est in omnibus, juxta nostram similitudinem, sine peccato. Unde et ad
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus : saluat nauiculã fluetuantẽ. saluat
ethnicos indiuersas pͥus sententias mundi errore
iaetatos: & oseȩ. amos. esaias. Iobel. qui eodẽ temꝑe
ꝓpħabant. popłm in uidea nequeunt em̃dare. Ex
quo ostendit᷑ sedari non posse naufragiũ: nisi mor¬
te fugitiui & preparauit dñs piscẽ grandẽ ut
deglitiret ionã. Locoe. Et p̃parauit dñs ceto ma¬
gno & deuorauit ionã. Morti & inferno pcepit

Expanded text:
mortuus, salvat naviculam fluctuantem: salvat ethnicos in diversas prius sententias mundi errore jactatos. Et Osee, Amos, Isaias, Joel, qui eodem tempore prophetabant, populum in Judaea nequeunt emendare. Ex quo ostenditur sedari non posse naufragium, nisi morte fugitivi. Et praeparavit Dominus piscem grandem: ut deglutiret Jonam. LXX: Et praecepit Dominus ceto magno, et devoravit Jonam. Morti et inferno praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur kiaue. aliud enim quid̃ dicerent ñ
habebant Discutiamus gͦ historiã: & ante misti¬
cos intellectus solã litterã uentilemꝰ. Cucurbita
& hedera huius nature sunt. ut ꝑ terrã repteN.
& absq furcis uł adminiculis qͥbus innituntur
cucurbita in una nocte constirgens umbraculũ

Expanded text:
appellatur κισσὸς, aliud enim quod dicerent, non appellatur κισσὸς, aliud enim quod dicerent, non habebant. Discutiamus ergo historiam, et ante mysticos intellectus, solam litteram ventilemus. Cucurbita et hedera hujus naturae sunt, ut per terram reptent, et absque furcis vel adminiculis, quibus innituntur,  propheta, cucurbita in una nocte consurgens umbraculum
Abbreviated transcription (Latin):
gines adumbrari Equibꝰ & ille sibi: non suũ no¬
men assumpsit. Quod si tam̃ facile uocabula
comiitantur. ut ꝓ corneliis sediciosis tribunis
& milii consules appellentur: miror cur mͥ ñ lice¬
at hederã transferre ꝓ eucurbita. Sed ueniamꝰ
ad seriao ꝑ cucurbita sue bedera in hebreo legimꝰ
eiceion que etiã lingua sira & punica ciceia dicit᷑.
Est autẽ genus uirgulti uel arbusculȩ lata haben¬
tis folia in modũ pampini. & umbrã densissimã¬
sustinens Quȩ palestine creberrimo nascit᷑: &
maxime in arenosis locis Mirũq in modũ si se¬
mentẽ in terrã ieceris. cito confota surgit in ar¬
borẽ & intra paucos dies quã herbã uideras:
ciẽ arboris non habebat. Sed timumꝰ grãmaticos
ne inuenirent licentiã commentandi: & uel besti¬
as indie uel montes boetie: aut istiusmodi quedã
portenta confingerent Secutiq sumꝰ ueteres t̾ns¬
latores : qͥ & ipsi hederã int̾p̃tati sunt. que grece

Expanded text:
gines adumbrare: e quibus et ille sibi non suum nomen assumpsit. Quod si tam facile vocabula commutantur, ut pro Corneliis seditiosis tribunis, Aemilii consules appellentur, miror cur mihi non liceat hederam transferre pro cucurbita. Sed veniamus ad seria. Pro cucurbita, sive hedera in Hebraeo legimus CICEION  , quae etiam lingua Syra et Punica CICEIA dicitur. Est autem genus virgulti, vel arbusculae, lata habens  Al. habentis folia in modum pampini, et umbram densissimasustinens, quae in Palaestina creberrime 426 nascitur, et maxime in arenosis locis: mirumque in modum, si sementem in terram jeceris, cito confota consurgit in arborem, et intra paucos dies quam herbam videras, us hanc speciem arboris non habebat; sed timuimus grammaticos, ne invenirent licentiam commentandi: et vel bestias Indiae, vel montes Boeotiae, aut istius modi quaedam portenta confingerent, secutique sumus veteres translatores, qui et ipsi hederam interpretati sunt, quae Graece
Abbreviated transcription (Latin):
Slonge uenient. Uolabunt quasi aqͥla. festinans ad co¬
Imedendũ. Oñis ad p̃dã uenient. facies eoꝵ: uentꝰ¬
urens. & congregabit quasi arenã captiuitatẽ.
& ipse de regibꝰ triumphabit: & tiranni ridiculi
Seus erunt. Ipse suꝑ omẽm munitionẽ ridebit : et
Icomportabit aggerẽ & capi& eam. Iunc mutabit᷑¬

Expanded text:
longe venient volabunt quasi aquila festinans ad colonge venient volabunt quasi aquila festinans ad comedendum ourens, et congregabit quasi arenam captivitatem, et ipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi ejus erunt. Ipse super omnem munitionem ridebit, et comportabit aggerem, et capiet eam. Tunc mutabit
Abbreviated transcription (Latin):
ausi sunt dei conteminere maiestatẽ : & temerarie
loqui: & quantũ in se ẽ. dei ꝓuidentia calũniari
& declinare ad nõ coarguentes eũ iniqͥtatis. Uide¬
bitis gͦ contẽptores & tunc admirabimini: &omẽm
uram querelã ꝓinchilo computabitis: cũ ꝑspe¬
xeritis me facere in diebꝰ ur̃is: ne forte dicatis
qͥd ad nos ꝑtin& de futuro: opus quod tam gran¬
de erit : & uram omem̃ oppͥm& causationẽ: ut si
quis nunc futurũ eẽ. p̾dixerit. fidẽ non facile ac¬
cõmodetis. Qđ autẽ hoc opꝰ sit: in consequentibꝰ
demonstratur. Quia ecce ego suscitabo chaldeos.
gentẽ amarã & uelocẽ: ambulantẽ suꝑ latitudi-¬
nẽ terre : ut possideat tabernacula ñ sua. Horribi¬
lis & terribilis ẽ. ex semet ipsa. iudiciũ & onus eiꝰ egre¬
Leuiores pardis equi eius. & uelociores lupis uesꝑ¬
tins: & diffundentur eqͥtes eius. Eqͥtes nãq eiꝰ de

Expanded text:
ausi sint Dei comtemnere majestatem, et temerarie ausi sint Dei comtemnere majestatem, et temerarie loqui, et quantum in se est, Dei providentiam calumniari, et declinare a Domino coarguentes eum iniquitatis. Videbitis ergo contemptores, et tunc admirabimini, et omnem vestram querelam pro nihilo computabitis, cum perspexeritis me facere in diebus vestris; ne forte dicatis: Quid ad nos pertinet de futuro? Opus quod tam grande erit, et vestram omnem opprimet causationem: ut si quis nunc futurum esse praedixerit, fidem non facile accommodetis. Quod autem hoc opus sit, in consequentibus cum narrabitur quia ecce ego suscitabo Chaldeos gentem amaram et velocem ambulantem super latitudinem terrae ut possideat tabernacula non sua horribilis et terribilis est ex semet ipsa iudicium et onus eius egreleviores pardis equi eius et velociores lupis vespertinis et diffundentur equites eius equites namque eius de
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt uidete contemptores: excepto aquila
& simmacho. & theodotione qͥ cũ nrã intp̃tacio¬
ne concordant: in alia quada edicione reppe¬
ri: uidebis ealũpnatores. & in alia similit̾ absq
auctoris titulo uidebitis declinantes. Igit᷑ ad
suꝑiorẽ querelã causantis ꝓpħe & dicentis. usq qͦ
dñe clamabo & non audies & reliqͣ usque ad
finẽ huius exordii: uox dñ respondentis mducit̾.
Ut hanc iniquitatẽ quã in solo isrł fieri putat cer-
om̃s ꝑ circuitũ nationes. & tantũ eũ eẽ. ualitu¬
rũ ruiturũq postea : ut siqͥs p̾dixerit qd̃ futu¬
rũ ẽ. ꝓrei magnitudine uideat᷑ meredulũ. S
& hoc quod. locͣc. & ceteri int̾pͣtes ediderunt: ui¬
dete contemptores. siue uidebits calumnatoreᷤ
& declinantes cum sensu loci huius congruit : et
ex ipso sermone arguuntur audatie & contẽptus
in dnm: ex quorũ ꝑsona ꝓpħ̃a clamauerat. quare

Expanded text:
suerunt, videte contemptores, excepto Aquila suerunt, videte contemptores, excepto Aquila et Symmacho et Theodotione, qui cum nostra interpretatione concordant, in alia quadam editione ἀνωνύμῃ reperi videbitis calumniatores, et in alia similiter absque auctoris titulo, videbitis declinantes. Igitur ad superiores querelas causantis prophetae et dicentis: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? et reliqua usque ad finem hujus exordii, vox Domini respondentis inducitur, ut hanc iniquitatem quam in solo Israel fieri putat, cernaomnes per circuitum nationes: et tantum eum esse valiturum, ruiturumque postea, ut si quis praedixerit quod futurum est, pro rei magnitudine videatur incredulum. Sed et hoc quod LXX et caeteri interpretes ediderunt: Videte contemptores, sive videbitis calumniatores et declinantes, cum sensu hujus loci congruit, et ex ipso sermone arguuntur audaciae, et contemptus in Dominum: ex quorum persona propheta clamaverat, quare
Abbreviated transcription (Latin):
de querimonia ẽ. uidiciũ exire ꝑuersũ. Sed ñ de¬
bemus suꝑ hac rerũ ineqͥlitate turbari: uidentes
& in pͥneipio mundi abimpio eam int̾fectũ ab el
iustũ: & postea exculante iacob regnare in domo
patris esau. Egiptii luto & latere affligunt fili
fitur a uideis. & barabba latro eligitur. Dies me
defici& si uoluero numerare qͦmͦ in isto scło impi¬
is p̾ualentibꝰ oppͥmantur iusti. Aspicite in gentibꝰ
& uidete & admiramini. & obstupescite: quia
opꝰ factũ ẽ. in diebꝰ uris. quod nemo cred& cũ
narrabitur. Lx.x. Uidete contẽptores & respici¬
te & admiramuni mirabilia. & disꝑdimini: quia
opꝰ ego oꝑor in diebus urĩs. qđ non creditis siqͥs
narrauerit. Sinimacꝰ ꝓ eo qđ diximꝰ qr opꝰ factũ
ẽ. in diebꝰ ur̃is: int̾pretatus ẽ. quia opꝰ fi& in
diebꝰ ur̃is. Cetera similit̃. Rursum in pͥncipio
capłi ubi in hebraico seriptũ ẽ. Raubae goraa
& nos traustulunus aspice in gentibꝰ. & lxxͣx. po¬

Expanded text:
ia est, judicium exire perversum: sed non debemus super hac rerum inaequalitate turbari, videntes et in principio mundi ab impio Cain interfectum Abel justum , et postea exsulante Jacob, regnare in domo patris Esau , et Aegyptii luto et latere affligunt filiofigitur a Judaeis , et Barabbas latro eligitur . Dies me deficiet, si voluero enumerare quomodo in isto saeculo, impiis praevalentibus, opprimantur justi. Aspicite in gentibus et videte, et admiramini, et obstupescite, quia opus factum est in diebus vestris, quod nemo credet cum narrabitur. LXX: Videte contemptores et respicite, et admiramini mirabilia et disperdimini: quia opus ego operor in diebus vestris, quod non credetis, si quis narraverit. Symmachus pro eo quod diximus: quia opus factum est in diebusdiebus vestris: caetera similiter. Rursum in principio capituli, ubi in Hebraico scriptum est RAU BAGGOIM  , et nos transtulimus, aspicite in gentibus, et LXX po
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. finis autẽ iudicii ẽ. tudicare iuste. & hoc
quare loqui audeat in consequentib monstrat
dicens. Quia impius nabuchodonosor spualuit
aduersus iustum udã: & hanc eẽ. causã quod
diacerit iudiciũ non ꝑuenisse ad finẽ : qͥa iniquũ
sit & ꝑuersũ : ut iosias rex iustus a rege egiptios
trucidetur : ut daniel annanias. misael & azari¬
as seruiant: & imꝑet babilonius imꝑator: & int̾
scorta & concubinas suas. balthasar pot& in phia¬
las dei. Hec ꝓpħe de suorũ tẽporũ statu: seqͥmur
enĩ quia semel uoliusti & historie uilitatẽ. Ceteriĩ¬
contra eos miustũ iudiciũ fiat & innoxiũ : in ꝑse¬
quutionibꝰ sanguinẽ fundant. Ac si quando ante
tribunal steterinit iudicũ sclariũ: uidex acceptis
muneribꝰ condenina& insontẽ & reũ liber&. Quod

Expanded text:
suum. Finis autem judicii est judicare juste. Et hoc suum. Finis autem judicii est judicare juste. Et hoc quare loqui audeat, in consequentibus monstrat, dicens: Quia impius Nabuchodonosor praevaluit adversus justum Judam , et hanc esse causam, quod dixerit judicium non pervenisse ad finem; quia iniquum sit et perversum, ut Josias rex justus a rege Aegyptio trucidetur ; ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias, serviant ; et imperet Babylonius imperator, et inter scorta et concubinas suas Balthasar potet in phialis Dei . Haec propheta de suorum temporum statu sequimur enim quia semel voluisti et historiae contra eos injustum judicium fiat, et innoxium in persecutionibus sanguinem fundant; ac si quando ante tribunal steterint judicum saecularium judex acceptis muneribus condemnet insontem, et reum liberet: quod
Abbreviated transcription (Latin):
ras: nẽdũ non exaudit clamantẽ: ut eusspͥuoeaᷤ
orẽ faciat. Qd intelligens apłs. scđm ia quod ẽ.¬
usq infinẽ hic saluus erit. & głiatur in labore &
dolore & cum ieremia dicit: tribulationẽ & mise¬
riã iuocaui : ut quomͦ alius inuoc& dm̃: sic ses
uir & bellator inuictus ad exercendũ se & ꝓbandũ
tribulationẽ & miseriã inuenire desideret.
Et factũ ẽ. nidiciũ & contradictio potentior. ꝓ pt̾
hoc lacerata ẽ. lex. & non ꝑuenit usq ad finẽ ui¬
diciũ: qr impiꝰ p̾ual& aduersus iustũ. ꝓpterea
egredietur iudiciũ ꝑuersum. Loeae. Contra me fa¬
ctũ ẽ. iudiciũ : & uidex accepio. Propt̾ea lace¬
rata ẽ. lȩx. & non ꝑuenit in finẽ udiciũ: qͥa im¬
pius p̃ual& aduersus iustũ. ꝓpt̾ hoc egredietur
udiciũ ꝑuersũ. Adhuc ꝓpħa uł popłs loquitur
ad dnm̃: qui non ueritate aduersũ se sed poten¬
tia iudicatũ sit. & nichil ex lege & iusticia susti¬
nuerit. Unde & ipsũ iudiciũ: non habuerit finẽ

Expanded text:
ras, interdum non exaudit clamantem, ut eum probet, orem faciat. Quod intelligens apostolus secundum id quod usque in finem, hic salvus erit . Et gloriatur in labore et dolore. Et cum Jeremia dicit: Tribulationem, et miseriam invocabo. Ut quomodo alius invocat Deum: sic sanctus vir et bellator invictus, ad exercendum se et probandum, tribulationem et miseriam venire desideret. Et factum est judicium et contradictio potentior: propter hoc lacerata est lex, et non pervenit usque ad finem judicium: quia impius praevalet adversus justum, propterea egreditur judicium perversum. LXX: Contra me factum est judicium, et judex accipit: propterea lacerata est lex, et non pervenit ad finem judicium: quia impius praevalet adversus justum, propterea egreditur judicium perversum. Adhuc propheta vel populus loquitur ad Dominum, quod non veritate adversus se, sed potentia judicatum sit, et nihil ex lege et justitia sustinuerit. Unde et ipsum judicium non habuerit finem
Abbreviated transcription (Latin):
abuntur a multitudine hominũ. Ascendit enim
pandens it̃ ante eos diuidentẽ: Transibunt portã
& egredientur ꝑ eã: & transibit rex eorũ corã eiᷤ¬
int̃pretes abhebraico discrepant Unde pͥmũ uixta
id quod nobis ab hebreis traditũ ẽ. exponamus.
& post ea si dñs uoluerit de eorũ trans latione
tractabimus Opopłe udaice. ad quos repmissio
cui imminentibꝰ babiloniis uł romanis dixi surgi¬
te & ite in captiuitatẽ. qm̃ non ẽ. nobis in terra
ista requies: quę ꝓpt̾ immundiciã suã corrũpetur
populatione nouissima Non me putetis uolentem
loqͥ. & p̾dicare gaudentẽ. quod uenturũ uideo.
Obtare me & ipsum anathema eẽ. ꝓfr̃ibus meis qͥ
sunt isrłite. Utinã de meo sensu loquerer. & spm̃
putatꝰ solus ꝑirẽ & non eẽnt uera que dico¬

Expanded text:
abuntur a multitudine hominum. Ascendet enim abuntur a multitudine hominum. Ascendet enim pandens iter ante eos: divident, et transibunt portam, et egredientur per eam: Et transibit rex eorum coram eiginta interpretes ab Hebraico discrepant. Unde primum juxta id quod nobis ab Hebraeis est traditum exponamus, et postea, si Dominus voluerit, de eorum translatione tractabimus. O popule Judaice, ad quos repromissisecundum carnem , cui, imminentibus Babyloniis, vel Romanis, dixi: Surgite et ite in captivitatem, quoniam non est vobis in terra ista requies, quae propter immunditiam suam corrumpetur populatione novissima, non me putetis volentem loqui, et praedicare gaudentem, quod venturum video: optarem et ipse anathema esse pro fratribus meis, qui sunt Israelitae . Utinam de meo sensu loquerer, et sancputatus, solus perirem, et non essent 460 vera quae dico
Abbreviated transcription (Latin):
nentis iohamus euangliste principiũ. Omĩa ꝑ ip¬
sum facta sunt. & sine ipso factũ ẽ. nichil: hoc quod
dicĩ nchil ad maliciã retulisse Rursumq ipsam
malieiã interp̾tatũ ẽẽ. diabolũ : & istũ quasi gra¬
du ipsũ qđ factũ ẽ. sine xepõ nichil: diabolum
intellexisse Si igit᷑ malicia uł diabolus nichil ẽ.
& fugerunt qͥ corruptione corrupti funt. nullo
id ẽ. nichil ꝑsequente. diabolus eos ẽ. ꝑsequitus
id ẽ. nichil Qd̃ sicui uidetur nimis coactũ & con¬
tra scripturȩ simplicitatẽ artificio potius eloqͥ:
quã uera int̾p̃tatione dissertũ.: uł pͥorẽ uel quã
ipse repperit expositionẽ seqͣtur Utinã non eẽm
uir habens sp̃m: & mendatiũ potius loquerer:
Stillabo tibi in umũ & in ebrietate: & erit super
quẽ stillatur popłẜ iste Congregans congregabo
iacob totũ te in unũ: conducã reliquias isrł parit̃.
Ponã illũ quasi pecus: in medio caularũ Tumultu

Expanded text:
nentis Joannis evangelistae principium: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, hoc quod dicitur, nihil, ad malitiam retulisse: rursumque ipsam malitiam interpretatum esse diabolum, et isto quasi gradu, ipsum quod factum est sine Christo, nihil diabolum intellexisse. Si igitur malitia, vel diabolus nihil est, et fugerunt qui corruptione corrupti sunt, nullo, id est, nihil persequente, diabolus eos est persecutus in nihili. Quod si cui videtur nimis coactum, et contra Scripturae simplicitatem artificio potius eloquii, quam vera interpretatione dissertum, vel priorem, vel quam ipse repererit expositionem sequatur. Utinam non essem vir habens spiritum, et mendaStillabo tibi in vinum et in ebrietatem: et erit super quem stillatur populus iste. Congregatione congregabo, Jacob, totum te: in unum conducam reliquias Israel, pariter ponam illum
Abbreviated transcription (Latin):
coriauerunt. & ossa eorũ confregerunt & conci¬
dert sic̃ in lebete: & quasi carnẽ in medio olle¬
& tunc clamabunt ad dñm & non exaudi& eos.
& abscond& faciẽ suã ab eis in tempore illo. sic̃
neqͥter egerunt in aduentionibus sius Alanfeste¬

Expanded text:
iaverunt: et ossa eorum confregerunt, et conciderunt sicut in lebete, et quasi carnem in medio ollae. Tunc clamabunt ad Dominum, et non exaudiet eos: et abscondet faciem suam ab eis in tempore illo, sicut nequiter egerunt in adinventionibus suis. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
cõmentariis. hoc qđ dicitur decaluare & tondere
suꝑ filios deliciciarũ tuarũ & de condicione hu¬
mana posse accipi ut dei ad adã. siue ad ierłm
celestẽ dirigat᷑ eloqͥũ. Oamma humana: ourbs
quondã scõrum mater: quȩ pͥus eras in paradiso
& fruebaris deliciis arborũ diuersarũ. & habe¬
bas speciosissimã comã: nunc qͥa ꝓiecta es de
sublimibꝰ. & deducta in babilone. & uenisti in lo¬
cũ captiuitatis & ꝑdidisti comã tuã radere. et
assume habitũ penitentis & quȩ prius quasi
aquila uolabas in excelsis: plange filios plange
dñm ẽ. manus eorũ. Concupierunt agros & uio¬
mabantur uirũ & domũ eius. uirũ & heredita¬
tẽ euis Iccirco hec dicit dns. Ecce ego cogito
suꝑ familiã istã malũ: unde non auferetis colla

Expanded text:
Commentariis hoc quod dicitur, decalvare et detondere super filios deliciarum tuarum, de conditione humana posse accipi: ut Dei ad Adam, sive ad Jerusalem coelestem dirigatur eloquium. O anima humana! o urbs quondam sanctorum mater, quae prius eras in paradiso, et fruebaris deliciis arborum diversarum, et habebas speciosissimam comam: nunc quia projecta es de sublimibus et deducta in Babylonem, et venisti in locum captivitatis, et perdidisti comam tuam, radere et assume habitum poenitentis, et quae prius quasi aquila volabas in excelsis, plange filios, plange Dominum est manus eorum. Et concupierunt agros, et uioniabantur uirum et domum eius, uirum et hęreditatem eius. Iccirco hęc dicit Dominus: Ecce ego cogito super familiam ista
Abbreviated transcription (Latin):
enerunt dies uisitationis: uenerunt
dies retributionis: scitote isrł stultum
prophetam. insanum uirum spiritalẽ: propter
mulcitudinem iniquitatis tuȩ: & multitudo
amentiae. lxx.
enerunt dies ultionis: uenerunt dies
recributionis tue & affligetur isrł sicut
propħa insaniens: homo qui habebat spm̃ ꝓpt̃
multitudinem iniquitatũ tuarũ multiplica¬
ta est amentia. Et in hoc loco error est soli¬
tus: ubi enĩ nos interpretati sumꝰ scitote isrł.
hoc est ifrahelite. & inhebraico legit᷑. iadaũ.¬

Expanded text:
Venerunt dies visitationis, venerunt Venerunt dies visitationis, venerunt dies retributionis: scitote, Israel, stultum prophetam, insanum virum spiritualem propter multitudinem iniquitatis tuae, et multitudinem amentiae. LXX: Venerunt dies ultionis, venerunt dies retributionis tuae, et affligetur Israel sicut propheta insaniens, homo qui habebat spiritum, propter multitudinem iniquitatum tuarum, multiplicata est amentia tua. Et in hoc loco error est solitus: ubi enim nos interpretati sumus, scitote, Israel, hoc est, Israelitae, et in Hebraeo legitur JADAU
Abbreviated transcription (Latin):
& adhereticos cum dies sollemnis aduenerit: qͥd
facturi estis: prodie sollemni.: aquila interpietat᷑
est tempꝰ: ex quo manifestum est nonfestam di¬
em sonare. sed tempꝰ retributionis: statia eponi¬
seqͥt᷑. uenerunt dies tribulationis cue ecce uastati
estis amultis hostibus. assyrii uos caldei quę
nibꝰ conparati. ibi uos memphis sepeliet: quod
interpretatur exore & est sensus: uixta uestras
blasphemias recipietis: & quod loquuti estis
insupplicũs sentientis desiderabilia. hoc est
dogmata. quȩ uobis artifiaconposueratis eloqͥo.
quod interpretatur argentum. possȩdebit
urtica. quȩuos eterno ardore consumit. &erit
i appa uel spina intabernaculis ur̃is spinȩ
quippe oriuntur inmanibus eorum: qui
in ehriati sunt calice habilonio: & euangelio
legimꝰ. turpes cogitationes. &ecuras huuis mu¬
di: inherentia uicia spinas appellari: quȩ tur¬
gentia & inherbis frum̃ta suffocent.

Expanded text:
et ad haereticos: Cum dies solemnis advenerit, quid et ad haereticos: Cum dies solemnis advenerit, quid facturi estis? Pro die solemni, Aquila interpretatus est, tempus. Ex quo manifestum est, non festum diem sonare, sed tempus retributionis: statim enis, venerunt dies retributionis tuae. Ecce vastati estis a multis hostibus: Assyrii vos Chaldaeique nibus comparati: ibi vos Memphis sepeliet, quod interpretatur ex ore; et est sensus: juxta vestras blasphemias recipietis, et quod locuti estis, in suppliciis sentietis: desiderabilia, hoc est, dogmata quae vobis artifici composueratis eloquio, quod interpretatur argentum, possidebit urtica, quae vos aeterno ardore consumet: et erit lappa vel spina in tabernaculis vestris, spinae quippe orientur in manibus eorum, qui inebriati sunt calice Babylonio . Et in Evangelio legimus, turpes cogitationes et curas hujus mundi, et inhaerentia vitia, spinas appellari, quae surgentia in herbis frumenta suffocent .
Abbreviated transcription (Latin):
dria que priꝰ appellabat᷑ tĩ. ab alexan dro
macedone. & magnitudine urbis & nomen
acceperit. Quod autẽ .inlxx. clicit᷑ sepeliet
eos magnͣas inhebraico non habetur. sedmamat.
quod appellatur desiderabile: ex quo ꝑspicu¬
desiderabile transtulerunt. putas se m̃ag̃-¬
m̃as. aegypti ciuitatẽ: possumus hoc quod
dicitur. Ecce enĩ profecti sunt auastitate. xgyp¬
tus congregauit eos. memphis sepeliet eõs.
& detribu uida accipere. quando int̾fecto gonꝰ¬
teliam abismahele. quem nabugodonosor.
terrȩ preposuerat. reliquie populi cum hie¬
quentibus postea caldeis uel capte sunt uel
sepulte: Desiderabile autẽ argenti eorũ quod
urtca possedet : uillas & omĩa ornamenta uil¬
larum intellige. quȩ precio emuntur argenti.
quod que sequit᷑. lappa intab̾naculis eorũ. longã
significat uastitatem: ut ubi quondam domus
erant : ibi lappȩ & urtice nascant᷑ acspinȩ: dicit᷑

Expanded text:
dria, quae prius appellabatur NO  , ab Alexandro dria, quae prius appellabatur NO  , ab Alexandro Macedone et magnitudinem urbis et nomen acciperet. Quoeos Machmas, in Hebraeo non habetur; sed MAMAD  , quod appellatur desiderabile. Ex quo perspicuomnes desiderabile transtulerunt, putasse Machmas Aegypti civitatem esse. Possumus hoc quod dicitur: Ecce enim profecti sunt a vastitate, Aegyptus congregabit eos, Memphis sepeliet eos, et de tribu Juda accipere: quando, interfecto Godolia ab Ismaele, quem Nabuchodonosor terrae praeposuerat, reliquiae populi cum Jequentibus postea Chaldaeis, vel captae sunt, vel sepultae . Desiderabile autem argentum eorum, quod urtica possedit, villas et omnia ornamenta villarum intelligemus, quae pretio emuntur argenti. Quodque sequitur, lappa in tabernaculis eorum, longam significat vastitatem, ut ubi quondam domus eorum erant, ibi lappae et urticae nascantur 95 ac spinae. Dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
eos desiderabile argenti eorum urtica heredita¬
bit. lappa in tabernaculis eorũ.lxx. Quid
facietis indie conuentꝰ. indie sollẽpnitatis dñi:
idõ ecce ibunt demiseria agypti. &esuscipiat
eos menfis. &e sepeliet eos magnͣͥas Argentũ
eorũ interritꝰ possi debit. spinȩ intabernaeut
eorũ Cum uenerit inquit dies captiuitatis
ce seuissimꝰ hostis ingruerit. quȩ mea sollep̾¬
nitas est quam ego placabilem habeo hosti¬
am. quia me de meis hostibus uindicat.
&e in uiriȩ ponit modũ &eflagellat impios
filios: Quid igitur facietis in die sollempni¬
tatis dm̃ : respondite illis qͦuȩ tacentibus. sibi
ipse respondit. inmo quȩ facturi sint. diui¬
nis oculis intuetur. ecce inquit miseria oe
uastitate prementibꝰ: & assx rio absq chaldeo
captis ligare cupientibus adegyptũ confuge¬
runt. Ibi mẽfis sepeliet eos: quę eo tempore
erat metropolis aegxpti. antequam alexan¬

Expanded text:
eos, desiderabile argentum eorum urtica haereditaeos, desiderabile argentum eorum urtica haereditabit, lappa in tabernaculis eorum. LXX: Quid facietis in die conventus, et in die solemnitatis 94 Domini? Ideo ecce ibunt de miseria Aegypti, et suscipiet eos Memphis, et sepeliet eos Machmas, argentum eorum interitus possidebit, spinae in tabernaculis eorum. Cum venerit, inquit, dies captivitatis et saevissimus hostis ingruerit, quae mea solemnitas est? quam ego placabilem habeo hostiam? quia me de meis hostibus vindicat, et injuriae ponit modum, et flagellat impios filios. Quid igitur facietis in die festivitatis Domini? Respondete. Illisque tacentibus, sibi ipse respondet, immo quae facturi sint, divinis oculis intuetur: Ecce, inquit, miseria et vastitate prementibus, et Assyrio atque Chaldaeo captos ligare cupientibus, ad Aegyptum confugerunt. Ibi Memphis sepeliet eos, quae eo tempore erat metropolis Aegypti, antequam Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
comederunt sacriłicia: nec libant dño iunum
quo inebriati sunt inluxd̾riam: & non plac̾ẽt
ei nec illa quȩ offerunt. nec ipsi qui offerũt:
sacrificia hereticorum: panis luctꝰ est celacri¬
marum: omĩa enĩ quȩ faciunt: uerteintur
infletum: nec audire poterunt. Beat lugen¬
ces qum̃ ipsi consolabunt᷑. s econtrario audi¬
ent: Ue ridentibus. quia ipsi lugebunt: qͥcqͥd
offerunt: non deo s mortuis offerunt. his uide¬
licet qui sceleratas herefeł confinxerunt: &e qui¬
bitur : cęci infoueam ducuntur a cecis quicqͥd
fecerint deliciarum causa faciunt: ut populum
decipiant. ut domtis deuorent uiduarũ panẽ
luct᷑ possumꝰ dicere uerba mortifera. quibus im¬
quidatem loquunt᷑ contra dm̃: qui panis nõ
ingreditur indomũ dĩ hereticorũ enĩ concilra¬
bula non domꝰ dei appellantur: sed spelunca
latronum:
uid facietis indie sollemni indie festiui¬
tatis ciñi : ecee enĩ profecti sunt auastia¬
de. &gxptus congregauit eos: mensis sepeliet

Expanded text:
comederunt sacrificia: nec libant Domino vinum quo inebriati sunt in luxuriam, et non placent ei nec illa quae offerunt, nec ipsi qui offerunt. Sacrifia haereticorum panis luctus est et lacrymarum: omnia enim quae faciunt vertentur in fletum. Nec audire poterunt: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur ; sed econtrario audient: Vae ridentibus, quia ipsi lugebunt . Quidquid offerunt non Deo, sed mortuis offerunt: his videlicet qui sceleratas haereses confinxerunt; et quibitur, Caeci in foveam ducentur a caecis. Quidquid fecerint, deliciarum causa faciunt, ut populum decipiant, ut domos devorent viduarum. Panem luctus possumus dicere, verba mortifera, quibus iniquitatem loquuntur contra Dominum: qui panis non ingreditur in domum Dei: haereticorum enim conciliabula, non domus Dei appellantur, sed speluncae latronum. Quid facietis in die solemni, in die festivitatis Domini? Ecce enim profecti sunt a vastitate: Aegyptus congregabit eos, Memphis sepeliet
Abbreviated transcription (Latin):
de sermone seductũ: siue intrauerunt aolueidi¬
nem. Difficile ost enĩ hereticum ropperin qui
ddiligat castitatem. non quo eim pre ferre desistat
in labus. sed quod non seruet inconcientia. aliud
loquens ce aliud faciens Unde & abalienati
sunt adõ. & habent gloriam in confusionem
suam & facti sunt ab hominabiles qui prius
diligebant᷑ in patribus: Si autẽ uoluerimꝰ
legere facti sunt abhominabiles sicut dilec¬
ti. quod tamen in ebraico non habetur.:
dicimꝰ ita factos. eẽ. gentiles qui sunt ab ho¬
minabiles quomodo & heretieos qui priꝰ

Expanded text:
Dei sermone sejunctum. Sive intraverunt ad libidiDei sermone sejunctum. Sive intraverunt ad libidinem: difficile est enim haereticum reperire, qui diligat castitatem, non quod eam praeferre desistat in labiis, sed quod non servet in conscientia, aliud loquens, et aliud faciens; unde et abalienati sunt a Deo, et habent gloriam in confusionem suam, et facti sunt abominabiles, qui prius diligebantur in patribus. Si autem voluerimus legere, facti sunt abominabiles, sicut dilecti, quod tamen in Hebraico non habetur: dicemus ita factos esse gentiles, qui sunt abominabiles, quomodo et haereticos qui prius
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est in psalmis: Similes illis fiant
qui faciunt ea ce om̃s qui confidunt ineis:
Ut non solum idolatriȩ s idola nuncu¬
pentur. Dicente autem anõ ipassiono sua.
Corcular calcaui solꝰ. & degentibꝰ uir non
erat mecum: Et inpsamo. Saluum me
fac dñe quo defecit sc̃s. Cum om̃is mudus
tenoretur in peccato. gentos ignorarent m̃ asrt
repulisset quem ante cognouerat. primũ in
apostolis. & inapostolicis uiris inuenit dñs
isrł populum xp̃ĩanum oesensum uidentem
dñi. & dulcissimis eorũ satiat̾ est fructibus uua
ceficu. quȩ si indeserto inueniant᷑ &e noc dũ
mraturo tempore: obraritatem maioris sunt
gire Ipsi autẽ hoc est isrł qui sibi xpianum
nomon adfumunt. Neq enĩ depatris intolli¬
gendum est. in trauerunt adidolum bed phe¬
goru quod habet inore pellem: Quic quid emi:
Loqiuuntꝰ heretiei mortiferum est & auiuete

Expanded text:
scriptum est in Psalmis: Similes illis fiant scriptum est in Psalmis: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis , ut non solum idololatrae, sed idola nuncupentur. Dicente autem Domino in passione sua: Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum . Et in psalmo: Salvum me fac, Domine, quoniam defecit sanctus . Cum omnis mundus teneretur in peccato, et gentes ignorarent Deum, et Israel repulisset quem ante cognoverat, primum in apostolis, et in apostolicis viris, invenit Dominus Israel 99 populum Christianum, et sensu videntem Deum: et dulcissimis eorum satiatus est fructibus, uva et ficu, quae si in deserto inveniantur, et necdum maturo tempore, ob raritatem majoris sunt gratiae. Ipsi autem, hoc est, Israel, qui sibi Christianum nomen assumunt neque enim de patribus intelligendum est, intraverunt ad idolum Beelphegor, quod habet in ore pellem. Quidquid enim loquitur haereticus, mortiferum est, et a vivente
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut prima poma ficulneę in cacumine eius
uidi patres eorum. Ergo in abraam. ysaac. &ia¬
cob inuentꝰ est popł: & nota proprietatẽ: parentis
uident᷑: popł inuenit᷑: &e in utroq uinea est
& ficulnea. sub quibꝰ requiescere dicitur. qui
confidit indño: Ipsi autẽ educti de egypto for¬
elphegor idolum moabitarum. quem nos pria¬
pum possumꝰ appellare Deniq beolphegor in¬
terpretatur. hoc est idolũ tentiginis. habons
in ore. id est insummitate pellem. turpitudine
menbri uirilis ostenderet: Et quia intraue¬
runt beelphegor. idcirco ab alienati sunt adõ.¬
&e confusionis suȩ id est idolo mancipati: ut ꝓpt̃
quod recesserant ado illud colerent. scđm quod
scriptũ est: a quo enĩ quis suꝑat̾. huius & seruus
est: ut sicut gyla seruientes habent uentiẽ am
Ita qui libidini seruiunt habent dm̃ beel¬
phegor. Et facti sunt inquit ab hominabiles
sicut ea quȩ dilexerunt. Iuxta illud quo

Expanded text:
Sicut prima poma ficulneae, in cacumine ejus Sicut prima poma ficulneae, in cacumine ejus vidi patres eorum. Ergo in Abraham, in Isaac, et Jacob inventus est populus. Et nota proprietatem, parentes videntur, populus invenitur et in utroque vinea est, et ficulnea, sub quibus requiescere dicitur qui confidit in Domino. Ipsi autem educti de Aegypto, forelphegor idolum Moabitarum, quem nos Priapum possumus appellare. Denique interpretatur Beelphegor, idolum tentiginis, habens in ore, id est, in summitate, pellem; ut turpitudinem membri virilis ostenderet. Et quia intraverunt ad Beelphegor, idcirco abalienati sunt a Deo, confusioni suae, id est, idolo mancipati, ut propter quod recesserant a Deo, illud colerent, secundum quod scriptum est: A quo enim quis superatur, hujus et servus est , et sicut gulae servientes, habent ventrem Deum : ita qui libidini deserviunt, habet Deum Beelphegor. Et facti sunt, inquit, abominabiles, sicut ea quae dilexerunt, juxta illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
sub nomine xp̃i uixta semitam ꝑ onrant lag̃os
ui qui inxpo calcare se credit. de quo legimꝰ
quol ipse sit uia. calcet &e ineorũ laqueis. qͥ
insaniã indomo di confinxerunt:
uasi uuam in deserto inueni ifrł: quasi¬
prima poma ficulneȩ incacumine ei
uiũ pat̾res eorum. Ipsi autẽ in trauerunt
a dbeel phegor &e abalienati sunt in confusionẽ:
ce facti sunt ab hominabiles sieut ea qtie scoue¬
xerunt:. lxx. Sicut uuam indeserto is ullo
isrł. &e sicut ficum in arborem. ficus temporanea
uidi patres eorum. Ipsi autem ingressisunt ad¬
beelphegor &e abalienati sunt in confusi onẽ. &ełic¬
ti sunt ab hominabiles sicut dilect: Proquo
inaliis exemplaribꝰ legimꝰ: ae facti sunt dilecti qͣsi
ab hominabiles quod magis congruit ueritati
Cum om̃is orb. eẽt. desertꝰ. & dĩ noticiam non
baberet. In uenia it popłm isrł quasi uuam in so¬
litudine: Q̾ quomodo eum inuenerit. dicit.

Expanded text:
sub nomine Christi juxta semitam ponunt laqueos, sub nomine Christi juxta semitam ponunt laqueos, ut qui in Christo calcare se credit, de quo legimus, quod ipse sit via, calcet et in eorum laqueis, qui insaniam in domo Dei confinxerunt. Quasi uvaprima poma ficulneae in cacumine ejus, vidi patres eorum: Ipsi autem intraverunt ad Beel-Phegor, et abalienati sunt in confusionem, et facti sunt abominabiles, sicut ea quae dilexerunt. LXX: Sicut uvam in deserto inveni rael, et sicut ficum in arbore ficus temporanea vidi patres eorum, ipsi autem ingressi sunt Beelphegor, et abalienati sunt in confusionem, et facti sunt abominabiles sicut dilecti. Pro quo in aliis exemplaribus legimus: et facti sunt dilecti, quasi abominabiles, quod magis congruit veritati. Cum omnis orbis esset desertus, et Dei notitiam non haberet, inveni, ait, populum Israel quasi uvam in solitudine, et quomodo eum invenerit, dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
idest speculatores: Isti ergo uertunt᷑ in laque¬
um tortuosum: in omnibus locis ponentes scã¬
dalũ: ut quicunq ꝑuias eorum ingressus fue¬
rit. corruat. &e inxp̃o stare non possic. Uaruis¬
qui adducat᷑ erroribꝰ. ce semitis cortuosis ad
precipitia deferat᷑: hi sunt speculatores ephra¬
im: qui insaniam indomo dñi confinxerũt.
hoc est in ecclesia. siue inscripturis soĩs ꝑuer¬
se eos interp̃tantes uel certe in uno credentiũ
quę domꝰ dĩ rectissime nominat᷑: P ropterea
corrupti sunt & in terierunt uixta dies collis:
quem do iniquitatem in excelsuͦm loquuti sut
&e ascenderunt intecta uana: Recordabit᷑ ds̃
iniquitatis eorum ꝑquam iniquę gesserunt
in proximum. educentes eum de ecclesia. Et ui¬
sitabit peccata eorum: quibꝰ insuas animas
peccauerunt: hoc est quod in psalmo legimꝰ:
uixta semitam scandalũ posuerunt᷑. Nisi eñi
quis dĩ uiderit semitam. Idest xp̃i nom̃ au¬

Expanded text:
id est, speculatores. Isti ergo vertuntur in laqueid est, speculatores. Isti ergo vertuntur in laqueum tortuosum, in omnibus locis ponentes scandalum, ut quicumque per vias illorum ingressus fuerit, corruat, et in Christo stare non possit, variisque abducatur erroribus, et semitis tortuosis ad praecipitia deferatur. Hi sunt speculatores Ephraim, qui insaniam in domo Domini confinxerunt, hoc est, in Ecclesia, sive in Scripturis sanctis, perverse eas interpretantes, vel certe in unoquoque credentium, qui domus Dei rectissime nominatur. Propterea corrupti sunt, et interierunt juxta dies collis, quando iniquitatem in excelsos locuti sunt, et ascenderunt in tecta vana. Recordabitur Deus iniquitatis eorum, per quam inique gesserunt in proximum, educentes eum de Ecclesia, et visitabit peccata eorum, quibus in suas animas peccaverunt. Hoc est quod in psalmo legimus: Juxta semitam scandalum posuerunt mihi . Nisi enim quis Dei viderit semitam, id est, Christi nomen au
Abbreviated transcription (Latin):
confinxerit. id est inbethel uitulũ aureũ
fecerit: hoc enĩ in terp̃tat᷑ domꝰ dĩ. Ettam
profunde inscelere peccauerit. sic que mi
pietatibus baratrum sit demersus: & uincat scelꝰ
quod quondam gestum est ingabaa. quondã
uxorẽ leuitę reuertentis debethleem inlicito
necabere concubitu. Possumꝰ dies gabaa &
illud tempꝰ accipere quando pro dõ elegeriĩt
sibi regem deurbe gabaa. id est saul Et multos
nẽ eos dicit maiora peccasse: eligendo iheroboã
& adorando idola : quam eo tempore quo elege¬
runt saul hic enĩ schismati oeiam idolatria
copulata est. Ipͥsi uero dĩ cultꝰ ꝑmansit in
populo: idõ recordabitur iniquitates eorũ
tat peccata eorum ce uulnera quę longo tem.¬
pore computruerunt.Ueteres scrustans histo¬
rias: inuenire non possum scidisse ecclesiam
& dedomo dnĩ populos seduxisse: preter eos
qui sacerdotes adõ positi fuerant. & propħe

Expanded text:
confinxerit, id est, in Bethel vitulum aureum confinxerit, id est, in Bethel vitulum aureum 97 fecerit, hoc enim interpretatur domus Dei: et tam profunde in scelere peccaverit, sicque in impietatis barathrum sit demersus, ut vincat scelus, quod quondam gestum est in Gabaa, quando uxorem levitae revertentis de Bethleem illicito necavere concubitu . Possumus dies Gabaa et illud tempus accipere, quando pro Deo elegerunt sibi regem de urbe Gabaa, id est, Saul. Et multo nunc eos dicit majora peccasse, eligendo Jeroboam et adorando idola, quam eo tempore, quo elegerunt Saul: hic enim schismati etiam idololatria copulata est: ibi vero Dei cultus permansit in populo. Ideo recordabitur iniquitates eorum, tat peccata eorum, et vulnera, quae longo tempore computruerunt. Veteres scrutans historias, invenire non possum scidisse Ecclesiam, et de domo Domini populus seduxisse, praeter eos qui sacerdotes a Deo positi fuerant et prophetae,
Abbreviated transcription (Latin):
insania in domo dĩ eius: profunde peccauerunt:
sicut in diebis gabaa recordabitur miquitates
eorum . ce iusitabit peccata corum. lxx.
peculator ephraim cum đo propħa laque¬
us tortuosus suꝑ om̃s uias euis insaniã
indomo dei confinxerunt: corrupti sunt scđm
dies collas recorclabitur inquitatis eorũ: ulciscit᷑
suꝑ peccata eorum. Idcurco ds principes dedit.
ut popłm corrigerent delinquentem. & ad rectũ
iter retraherent. Unde &e adihe zechiel loqͥtꝰ᷑
Speculatotem te dedi iłrł domui. Eigo ceihe¬
roboam quasi speculator datꝰ inpopło est. & quasi
propħa concdõ meo. hoc est cum dõ quihec osee
loquitur. At ille uixta id quod supra scriptũ
est laqueus facti estis speculationis &e rete span-¬
sum suꝑ thabor. &e uictimas declinastis in ꝓfun¬
dum. Etiam nunc populi ifrł̃ laqueus appel¬
lat᷑. Et quod om̃s laqueo eius corruant. maxi¬
me cum insaniam indomodi posuerit. suȩ̨

Expanded text:
insania in domo Dei ejus, profunde peccaverunt: insania in domo Dei ejus, profunde peccaverunt: sicut in diebus Gabaa, recordabitur iniquitates eorum, et visitabit peccata eorum. LXX: Speculator Ephraim cum Deo propheta: laqueus tortuosus super omnes vias ejus, insaniam in domo Dei confinxerunt: corrupti sunt secundum dies collis: recordabitur iniquitates eorum, ulciscetur super peccata eorum. Idcirco Deus principes dedit, ut populum corriperent delinquentem, et ad rectum iter retraherent: unde et ad Ezechiel loquitur: Speculatorem te dedi domui Israel . Ergo Jeroboam quasi speculator datus in populo est, et quasi propheta cum Deo meo, hoc est, cum Deo, qui haec Osee loquitur. At ille juxta id quod supra scriptum est: Laqueus facti estis speculationi, et rete expansum super Thabor, et victimas declinastis in profundum, etiam nunc populi Israel laqueus appellatur, eo quod omnes in laqueo ejus corruant, maxime cum insaniam in domo Dei posuerit, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tis in die sollemni. indie festiuitatis dñi: uenert̃
dies retributionis tuȩ. Oifrahel nc̃ tua uerba
ta illud quod in ramoth galaad principes loquutis
adieu. Quid uenit adte iste uesams: Igitur ꝓ¬
pter multitudinem miquitatum tuarum quibꝰ
inscelere du debachatus es: Hon ꝓpħam
meum. sed te insanum ipse cognosce. quia ad hoc
laborasti ut mea uerba calcares pro amentia aqͥla
diam uel memoriam doloris in latiꝰ possumꝰ dicere
diem ultionis & retributionis quidam int̾p̾tant᷑
in partes uarias circumfertur. nesciens quid loquat᷑.
e rursum alium dm̃ bonum. alium mundi ad¬
serens creatorem quorũ insania mulciplex est. qͥa
&e mni quitates fuere quam plurime: quem nos sem̃
toris prudentię diffidere: breuit̾ aminonemus.
quicquid de ifrahele & de ephraim in hoc ꝓpba
dicit᷑. adhereticos. ẽc. referendum. qui uere insani¬
entes contra dm̃ loquunt᷑ mendatia:
peculator ephraim cum deo meo propħa.
laqueus ruine factꝰ est suꝑ om̃s uias eius:

Expanded text:
n die solemni, et in die festivitatis Domini? Venerunt dies retributionis. O Israel, nunc tua verba juxta illud quod in Ramoth Galaad principes locuti sunt ad Jehu: Quid venit ad te iste vesanus ? Igitur propter multitudinem 96 iniquitatum tuarum, quibus in scelere diu debacchatus es, non prophetam meum, sed te insanum esse cognosce, qui ad hoc laborasti, ut mea verba calcares. Pro amentia, Aquila diam, vel memoriam doloris, in Latino possumus dicere. Diem ultionis et retributionis, quidam interpretantur in partes varias circumfertur, nesciens quid loquatur: negans. Et rursum alium Deum bonum, alium mundi asserens creatorem: quorum vesania multiplex est, quia et iniquitates fuere quamplurimae. Quem nos stulttoris prudentiae diffidere, breviter admonemus, quidquid de Israel et de Ephraim in hoc propheta dicitur, ad haereticos esse referendum, qui vere insanientes, contra Deum loquuntur mendacia . Speculator Ephraim cum Deo meo: propheta laqueus ruinae super omnes vias ejus:
Abbreviated transcription (Latin):
mit abarbore: cuiꝰ si radices aruerint. fructum
afferre nompoterit. Et si paululum fecerit sta¬
tim in ipso flore siccabit᷑: dicit autẽ de ephraii
cuiꝰ radix aruit: quia dm̃ in quo fundatꝰ erat
ꝑdidit: siue patres suos abraham. isaãc. & iacob.
in quibꝰ radicẽ misserat: habere non meruit Et
ꝓpterea fructũ uisticiȩ non faciet Quod &e si
fecerit: in t̾ficiam inquit amantissima uteri eiꝰ.
Iuxta id ͦ supra dixerat. si enutrierint filios
suos absq liberis eos faciam in hominibꝰ. Unde
& abiecit eos ds̃ & fecit ire captiuos: Et errant
uagi innationibus: Possumꝰ hoc ipsum & de oĩbꝰ
uideis dicere: quorũ prmcipes adõ recesserunt.

Expanded text:
mit ab arbore, cujus si radices aruerint, fructum mit ab arbore, cujus si radices aruerint, fructum afferre non poterit, et si paululum fecerit, statim in ipso flore siccabitur. Dicit autem de Ephraim, cujus radix aruit, quia Deum, in quo fundatus erat, perdidit, sive patres suos Abraham, Isaac, et Jacob, in quibus radicem miserat, habere non meruit: et propterea fructum justitiae non facit; quod et si fecerit, Interficiam, inquit, amantissima uteri ejus, juxta id quod supra dixerat: Si enutrierint filios suos, absque liberis eos faciam in hominibus: unde et abjecit eos Deus, et fecit ire captivos. Et erunt vagi in nationibus. Possumus hoc ipsum et de omnibus Judaeis dicere quorum quia principes a Deo recesserunt