comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do indeatur: quertur et e¬
go puco ancequa q corpͣ
rerum berecticanani mac¬
tus uenclicor fuic hactenꝰ
inderi ad eum puenisset
q̃cenus man dare pot̾ear̃
renim ꝑsecutioni accõne¬
q tribuere. Enim u̾ou
hereditatem uenditã ꝑͥcia
fuit ꝯ secucus. palamẽad e¬
rr p̾cia rerum ꝑuenisse.
Ilud cenend̾ ẽcum esfcũ

Expanded text:
deatur, quaeritur. et ego puto, antequam quidem corpora rerum hereditariarum nactus uenditor fuerit, hactenus uideri ad eum peruenisse, quatenus mandare potest earum rerum persecutionem actionesque tribuere: enimuero uhereditatem uenditam pretia fuerit consecutus, palam est ad eum pretia rerum peruenisse. illud tenendum est cum
Abbreviated transcription (Latin):
modo pretium ẽ ninina¬
tnanc eo nouraie satis¬
sactum. ¶Cmpcor nice
ranpos unditoris façez
amus. ¶Aialium quoꝵ
uendicor cau̾e debet ea san
prestanzi qui ium̃ca uẽd¬
roit sol ica promictere.
s ungiem se en̾ie ꝑuca ss.¬

Expanded text:
modo pretium est numeratum aut eo nomine satisfactum. emptor autem nummos uenditoris facere amus.Animalium quoque uenditor cauere debet ea sana praestari, et qui iumenta uendidit solet ita promittere s uirginem se e
Abbreviated transcription (Latin):
iane de fco suouenclitor sa¬
citate uendicautr ea quã¬
citas spectatur q̾ fuit mor¬
tis cempor eanea q̾ fuit cũ
adicur hereditas anea q̾ f
ut cũ hereditas uenũdat¬
tem hagiuidetur ut ꝙ exh

Expanded text:
saitate uendita utrum ea quantitas spectatur, quae fuit mortis tempore, an ea, quae fuit cum aditur hereditas, an ea quae fuit cum hereditas uenumdattem hoc agi uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
titatem. siue ñSi quis cõstitũ¬
it se pignus daturum cumuti¬
litas pignorum in repsent d
et̾ hec ostitutum admicti s̃
⁊ siquis c̾tampsonam fiderus¬
ram prose constitĩt no tenet᷑

Expanded text:
titatem siue non.Si quis constituerit se pignus daturum: cum utilitas pignorum inrepserit, debet etiam hoc constitutum admitti.Sed et si quis certam personam fideiussuram pro se constituerit,
Abbreviated transcription (Latin):
anis. Oũecumq sunt
iuste cause ad qui rendar̃
rerum. si ex causisbis nactis
resamisimus. dabitur nob̾
atia hec accio¶ In c̃dum qu̾bꝰ¬
dam nec exiustis possessiõib
ꝯpetit publiciamim iudici¬
um. namq pignatitie ⁊
p̾cane possessioẽs iũste simi
ẜ ex his nonsolet ꝯpet̾cmͦ
tale nitĩ iuditium illa scił¬

Expanded text:
ale. Quaecumque sunt iustae causae adquirendarum rerum, si ex his causis nacti res amiserimus, dabitur nobisatia haec actio. Interdum quibusdam nec ex iustis possessionibus competit Publicianum iudicium: namque pigneraticiae et precariae possessiones iustae sunt, sed ex his non solet competere tale iudicium, illa sci
Abbreviated transcription (Latin):
petit publiciana ut nilius
ait si mo eo tempore quo ex¬
piar furtiuam matrem ig¬
ncẽm. Idem uilius gn̾alit̾
dic̃ exquacã matrem usuca¬
pe possem. si furtiuam ñcẽt
matrem ignãbam. ex omĩ¬
bus: igitur causis publici¬
ana habebo. Idemẽ ⁊ siexpar¬

Expanded text:
partu Publiciana, ut Iulianus ait, si modo eo tempore, quo experiar, furtiuam matrem ignorem. Idem Iulianus generaliter dicit, ex qua causa matrem usucapere possem, si furtiua non essematrem ignorabam: ex omnibus igitur ca‹usis› Publicianam habebo. Idem est et si ex par
Abbreviated transcription (Latin):
opponere uelũti siñ actorm̃s
exuoluntat᷑ͤ tua uendidit.
oemat: publicina mͥꝯpetẽ
debet licet poss. rei tracdite ꝑ
eum nactus ñsu Pap̾.

Expanded text:
opponere, ueluti: 'si non auctor meus ex uoluntate tua uendidit'.o emat, Publiciana mihi competere debet, licet possessionem rei traditae per eum nactus non sim.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ ẜuum. nam ualuisse donͣ¬
ciõm int̾ponsum sponsam ꝯsta
dabitur eigo ⁊ possidẽti exce¬
ptio ⁊ amissa posse: publici¬
ana. siue ext̃neus. siuc dona¬
dotor po sid̾at. ¶ Is cuiextre¬
belli ano brditas est restituta
etiam si non fuit nactus po

Expanded text:
ualuisse donationem inter sponsum et sponsam. dabitur ergo et possidenti exceptio et amissa possessione Publiciana, siue extraneus siue donator possideat. Is cui ex Trebelliano hereditas restituta est, etiamsi non fuerit nactus po
Abbreviated transcription (Latin):
dr uħominms tradid̾item
c ꝑto̾em tucb pretor.sine po¬
sideat. siuc petat rẽ.Set quał.
iuditio emptiꝓcuratorem̃¬
ptoi p̃stitĩtꝰ ꝯtrario udicio
mãdatiꝯ sequatur pot enĩ
fieri ut emptoi res auferat᷑.
abeo quiuenire mãdauit.
suna ꝑig ͤ. rantiam nõ ẽ us¬
us exceptioẽ quam debuitͥ

Expanded text:
minus tradiderit, emptorem tuebitur praetor, sive possideat sive petat rem. sed quod iudicio empti procurator emptori praestiterit, contrario iudicio mandati consequetur: potest enim fieri, ut emptori res auferatur ab eo, qui venire mandavit, quia per ignorantiam non est usus exceptione, quam debuit
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. U el mortis cã doati¬
oires facte. Nam amissa po¬
sse: ꝯpetit publiciana. quia
ad exẽpłm legatorum cap
qui igitur iustam cam tra¬
ditionis ht. utitur publici
ares c̃. nec dum usu captar
ẽ iustissima cã nut estimaẽ

Expanded text:
um vel mortis causa donationes factae: nam amissa possessione competit Publiciana, quia ad exemplum legatorum capiqui igitur iustam causam traditionis habet, utitur Publiciares est necdum usucapta: est enim iustissima causa, sive
Abbreviated transcription (Latin):
um qui astiu̾oso ignans e ⁊¬
cum furere cmnit: posse usu¬
capel Ergo ⁊ publiciana ha¬
bebit. ¶ S ⁊ siquis ex lucra¬
tinis cai̾s rem acccpͣit: ht ꝑ
ubliciana. quectiam. adu¬
sus donatroem ꝯpetit. a n
iustus possessor.⁊ petitorq
rri libalitatem accepir. ¶ Si

Expanded text:
um qui a furioso, ignorans eum furere, rem emit, posse usucapere: ergo et publicianam habebit. Sed et si quis ex lucrativis causis rem accepit habet publicianam que etiam adversus donatorem competit. Est enim iustus possessor et petitor, qui liberalitatem accepit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ubliciana ꝯpetit siforte .b. fa
mͥ tradita ẽ. Idem ẽ. ⁊ si supͭ¬
ficiariam in sulam añdomĩ
lano .b.f. emõ. ¶ Sires talis sit
lit lex aut ꝯstituo alienaĩcã
probibeat. eocasu publiciaa
ñꝯpetit. Quia iscasib nemi¬
nem p̃ tor tueti nec cẽ legẽ¬

Expanded text:
na competit, si forte bona fide mihi tradita est. Idem est et si superficiariam insulam a non domino bona fide emero. Si res talis sit, ut eam lex aut constitutio alienari prohibeat, eo casu Publiciana non competit, quia his casibus neminem praetor tuetur, ne contra lege
Abbreviated transcription (Latin):
Idem adicit ⁊ fistatue ep̃te
partes recie petancur:. simi
blicianam usurum: Item
inquid. siinfulam emi t.¬
⁊ ad aream ꝑuenitseaque
pot̾o uci publiciana.

Expanded text:
Idem adicit et si statuae emptae partes recisae petantur, similebliciana usurum. Item, inquit, si insulam emi et ad aream ea peruenit, aeque potero uti Publiciana.
Abbreviated transcription (Latin):
ius io ꝙ traditur
ex iusta cã mon
dommo et ñdum usucap¬
cum pet̾at iuditium dãbo.
m̃ito p̃tor ntñdum usumꝰ¬
captum. Nam siusucaptũ
ẽht ci ile accͣicem nec desi¬
datus. honariam ¶ẜ cur toiti¬
oms dum taxat ⁊ usu capi¬
out̃is fecit intiõeni cum saciꝰ
multe sunt uu̾s paites qua

Expanded text:
id quod traditur ex iusta causa non a domino et nondum usucaptum petet, iudicium dabo.' Merito praetor ait 'nondum usucaptum': nam si usucaptum est, habet ciuilem actionem nec desiderat honorariam. Sed cur traditionis dumtaxat et usucapionis fecit mentionem, cum satis multae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
itiana datur. EIdemo ie
d fututib urbanorum p̃s¬
diorum ꝑtraditioẽm ꝯstic¬
utis uł ꝑpatientiam forte
si ꝑdonum quis suam
passus ẽ saque ductum tͣn¬
duci. Item iusticorum nã
⁊ hic traditionem ⁊ patien¬
tiam tuẽdam ꝯstat. ¶ partꝰ
ancille furtiue qui ap̃ bõe.
Daccioẽm petendus ẽ sẽtiam¬
S hr̃s furis hanc accicẽm
ñh̃t. quia uitiorum defũ¬
cti suc̃cessorest.inro anc̃dũ
stñ licet futiua mat̾ distra¬
cta nõ sit. s doata ignanti⁊

Expanded text:
iciana datur: itemque seruitutibus urbanorum praediorum per traditionem constitutis uel per patientiam forte si per domum quis suam passus est aquae ductum transduci: item rusticorum, nam et hic traditionem et patientiam tuendam constat.Partus ancillae furtiuae, qui apud bonae actionem petendus est, etiamsed heres furis hanc actionem non habet, quia uitiorum defuncti successor est. Interdum tamen, licet furtiua mater distracta non sit, sed donata ignoranti
Abbreviated transcription (Latin):
siea que bonam fidem ht̃. ꝓ
inde hoc sufficit. me bõe. f. em̃
ptorem fuisset.quamuisñ
adomino en̾um. licet ille ca¬
llido ꝯfilio uendidit: neq¬
enim dolus uenditoris mͥ
nocebit. En hac accce non
obeit micͥ. si sucͣccssor suma
sidolo caito.cum emptoran
successi. dolo fecisset. s sisu¬
us meus em̾it. dolus eius
ubliciana tempus cmptios¬

Expanded text:
ea, quae bonam fidem habet: proinde hoc sufficit me bonae fidei emptorem fuisse, quamvis non a domino emerim, licet ille callido consilio vendiderit: neqenim dolus uenditoris mihi nocebit. In hac actione non oberit mihi, si successor sum et si dolo careo, cum emptor, cui successi, dolo fecisset. Sed enim si seruus meus emit, dolus eius Publiciana tempus emptio
Abbreviated transcription (Latin):
soli nocẽ debet ius iurãdũ:
qui detulit. s si possessoi ḋ¬
latum erit iusiurandum:
⁊ iuraũrit. rem petitoĩs nõt
cẽ .ĩdũsus eum solum petẽ¬
tem exceptione utetur. Nõ
ut hãt accionẽ Inpubliciãi
accoẽ omnia cadem ert: q̃ra
⁊ in rei uendicatioe̾m. dixi¬
mus. ¶Haccĩo ⁊ hr̃dia succe
sso̾ibus bon̾anis. ꝯpetit.¶ Si
ego ñe mero ẜ suus mĩs haͣ¬
bebo publicimam ide est
⁊ si procurator m̃s. uł tutor.
uł curator.ułsiquis alius
negõm meum gẽns emit.
pretor ait quibona.f.emit.

Expanded text:
soli nocere debet iusiurandum, qui detulit. sed si possessori delatum erit iusiurandum et iurauerit rem petitoris non esse, aduersus eum solum petentem exceptione utetur, non ut et habeat actionem. In Publiciana actione omnia eadem erunt, quae et in rei uindicatione diximus. Hssoribus competit. Si ego non emero, sed seruus meus, habebo Publicianam. idem est et si procurator meus uel tutor uel curator uel quis alius negotium meum gerens emerit. Praetor ait: 'qui bona fide emit.
Abbreviated transcription (Latin):
toris. publiciãa ꝯpetit accõ
Siquis rem ap̃ se depõitamͣ
uł.s. comodatam emĩt uł.
accipienda. si premptiõe mͣ
aput eum remansit. s ⁊ sip¬
ces ẜit traditio emptioe̾m.Iͣ
idemerit dicemdum ¶Itẽ si
uti possit. utrum is cui prirͣ.¬
sit possidẽtis quam petẽtis
que sententia uãe̾. ¶hec ac¬
cio mbis que usu capi nõ
possunt. puta furtinis uł¬

Expanded text:
toris, Publiciana competit actio. Si quis rem apud se depositam uel sibi commodatam emerit uel accipienda, si post emptionem apud eum remansit. Sed et si praecessit traditio emptionem, idem erit dicendum. Item siuti possit, utrum is cui prisit possidentis quam petentis. quae sententia uera est. Haec actio in his quae usucapi non possunt, puta furtiuis u
Abbreviated transcription (Latin):
edicibi peccunam ut mͥsti¬
cum dares.utium id ꝯtcͣtus
genus ꝓportiõe emptionis. ⁊
uendicionis est an nullabͥa
liabligatio est quamobrem
darixe ñ sccecuta inquo procłr¬

Expanded text:
edi tibi pecuniam, ut mihi Stichum dares: utrum id contractus genus pro portione emptionis et uenditionis est an nulla hic alia obligatio est quam ob rem dati re non secuta? in quod procli
Abbreviated transcription (Latin):
gire. siuł mancipium in xeb
Inõ inuer̾int . uii eo inuento
qd̃ accessionum nomine a
tis. nec inuenir. nec reccpiss
nec esset in ip̃ius emptoris
negociis que gerebat. ꝑnde
acionis cum silocuplex debe¬
Satinon est inputandum qd
nõ solu̾it itiq csin usura¬
xum yõ querelam mouet.i
Duisum qzest intutorem. det¬
bicoreq q i int̾ finit ex prior
obligatione soluiut deb̾etꝰ
fũpsent eamq in rem meã
utit qua accõne io ꝙ in remc
meam ũc̾it reddẽ debeam ur¬

Expanded text:
erire, si uel mancipium in rebus non inuenit: uel eo inuento quod ‹acc›essionum nomine adris, nec inuenit nec recepisset: nec esset in ipsis emptoris negotiis quae gerebat, unde ples, debeat, non est imputandum, quo‹d› non soluerit, utique si neque usurarum ratio querellam mouet. diuersumque est in tutore debitore, quia ibi interfuit ex priore obligatione solui, ut deberesumpserit eamque in rem meam uerterit, qua actione id, quod in rem nostram uertit, reddere debeam, ui
Abbreviated transcription (Latin):
pla edificia edificau̾it cum¬
que cuindem saltum cum
fre diuidet ninpru sumptᷤ
sibi restitui qĩ re meliore
ab co facta desidabat fre
minore iam legitime eta
rgente s uotuntatis ca fc̃os
eunden quo q̃ntur accõez
nõ hrel Eitium sĩ pietatis
respectu sororis aluit fili.
nacconem hoc nomine

Expanded text:
pla aedificia aedificaverat: cumque eundem saltum cum fratre divideret, sumptus sibi quasi re meliore ab eo facta desiderabat fratre minore iam legitimae aetrguente, sed voluptatis causa factos eum de quo quaeritur actionem non habere. Titium, si pietatis respectu sororis aluit filiam, actionem hoc nomine
Abbreviated transcription (Latin):
Irẽm quam ẜuus uenoitus
subripuiss ame uendicore
emptor uendidit eaq in
rerum nacura esse desierit. de
gessisseficut ecc̃rio in metib
daretur. Sicum hr̃ecditate nr
que ad mepertin tuam pu¬
tares. re scuas proprias legitas¬
ns soluisses. qnͣ de ea sluitõe hberer¬
piatoribus

Expanded text:
rem, quam servus venditus subripuisset a me venditore, emptor vendiderit eaque in rerum natura esse desierit, de gessisses: sicut ex contrario in me tibi daretur, si, cum hereditatem quae ad me pertinet tuam putares, res tuas proprias legatas solvisses, quandoque de ea solutione liberNIATORIB
Abbreviated transcription (Latin):
negorum. gͥ toeum peterep
fundum emec.que cum co.¬
gnouissem ego ip̃e cum tibi
uelles agerenus intnos ne¬
igeremus ñi aũ millum in
andatum omnino Nĩc̾cessiss
conficẽ emissem. Si uo ꝓp̃ea
em̃im ne filius meus man¬
daci iudicio ⁊ teretur mas.
est ut ex ꝑsona ⁊ ego tecum¬
de peculio qr ⁊ sititius iom¬
andatum suscepisset et eoͫ
nomine tenctur cͥmissem:
ogẽm cum titio negorum .gͥ
et ille tecum ⁊ tnͣcum illo
dasse ut pro te frociubet me¬
q quod is aliqua decã inpe
inc̾est: hoc iudicõ expirnce
refert. directa quis. an uitili
bi xeptio formularum nõ.
obruatꝰ hec fubtilitas sup.¬
uacua est: maxime cumut
negõm eius gerc̾s dotrmi¬

Expanded text:
orum id eum petere pfundum emeret: quod cum cognovissem, ipse eum tibi velles, agemus inter nos neageremus, si aut nullum omnino mandatum intercessisset, conficere, emissem. si vero propterea emerim, ne filius mandati iudicio teneatur, magis est, ut ex persona eius et ego tecumde peculio, quia et si Titius id mandatum suscepisset et, ne eo nomine teneretur, ego emissem, agerem cum Titio negotiorum gestorum, et ille tecum et tu cum illo dasse, ut pro te fideiuberet, meque, quod is aliqua de causa iminterest hoc iudicio experiri. Nec refert directa quis an utili aciis, ubi conceptio formularum non observatur, haec suptilitas supervacua est, maxime cum utnegotium eius gerens dotem
Abbreviated transcription (Latin):
casibo debitores ia fuas for¬
tunas amisennt uit tẽpore
litis ex ea accõe ꝯtestate solu¬
endo nõ essent PPater siem¬
ancipati filii resa sedonatas
aministrau̾it filio accione.
Uisine usuns peccimiam
debebat. creclitoris fui gessit
negocia quesitum est ani
negociorum.g̾. acc̃one sũ¬
me illius usurras prestare.
debeat: dixi fiasem ip̃o cxig̾e
debitirum fusuras. ꝙ sidi
debitimimis die pretito si
nõ intulit rationibus cre¬
ditorib ciius negocia ge¬
rebat cam peccumam ase
rums quas usuras debebit
ueaministãt. at magrãtꝰ
blicam in suos usus ꝯu̾tiͣt¬
⁊ maximas usuras p̾stat
ut est ꝯstitutim a diuris ꝑ¬
rincipibus. s istus diu̾sa ⁊¬
causa est. Qui non sibisũ¬
ꝑsit ex ad mini stauitione
mimos s ab mico accepit

Expanded text:
casibus debitores ita suas fortunas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae solvendo non essent. Pater si emancipati filii res a se donatas administravit, filio actione ui sine ‹us›uris pecuniam debebat, creditoris sui gessit negotia: quaesitum est, an negotiorum gestorum actione summae illius usuras praestare debeat. dixi, si a semet ipso exigere debiturum usuras: quod si didebiturum: sed die praeterito si non intulit rationibus creditoribus cuius negotia gerebat eam pecuniam a se rum. sed quas usuras debebit, ue administrat, aut magistratus blicam in usus suos conuertit, maximas usuras praestat, ut est constitutum a diuis principibus. ‹sed› istius diuersa causa est, qui non sibi sumpsit ex administratione nummos, sed ab amico accepit
Abbreviated transcription (Latin):
Itis Stestate tempore qrisol
anpupillus cutus sinc tu¬
toris aucte negocia gesta.
Clint locupletior nt ex ea i¬
re fcĩs cum is patitur accoe
Si pecunie quis negocium
gerat usuras quo prestare¬

Expanded text:
Litis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius patitur actionem. Si pecuniae quis negotium gerat, usuras quoque t
Abbreviated transcription (Latin):
Squi amicicia ductus pat̾¬
rem pecierit. uł suspectos tu¬
erogincur inquibꝰ est etia
sumptus honeste ad honore
ure testam̃to lib̾tatem acce¬
pint actus quem uiuentib
dominis annuis trabant
xoncm redocre ñ ꝯ pellunt i¬

Expanded text:
qui amicitia ductus paterem petierit vel suspectos tuerogantur, in quibus est etiam sumptus honeste ad honoresure testamento libertatem acceperunt, actus, quem viventibus dominis administraverunt, rationem reddere non conpellunt
Abbreviated transcription (Latin):
ronem inpensarum ca Res no¬
ulisse auiam apparebit:Illo
neqͥꝙͣ amittendum puto
ut deutroq patrimonio ero¬
uorcio fc̃o negocia uxoris iq¬
dum gesit facere potuentꝰ.
abias enm inputan nõ pot̾
quoda se no exeg̾it. S⁊ post¬
ea ꝙ̃ patrimonium amifit:
atur absoluendus est set h
quidam modus ẜuandus
est. ut ita qrele locus sit inq¬
uantum facere potuit. ꝙuis¬

Expanded text:
one impensarum ea rettulisse auiam apparebit. illud nequaquam admittendum puto, ut de utroque patrimonio erouortio facto negotia uxoris dum gerit facere potuit: alias enim imputari non pote‹st›, quod a se non exegerit. sed et posteaquam patrimonium amiseritatur, absoluendus est. sed hic quidam modus seruandus est, ut ita querellae locus sit 'quantum facere potuit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
defunctis utrisq auie hr¬
des cõueniebantur anepot
tur auiam iuire pietatis de
suo prestitisse. Nec em aut
desidasse ut decnerentuꝵ i¬
alimenta ut decta eent.i
Dretea ꝯstitutum esse clioe¬
batur. ut simater aluiss ñ
posset alim̃ta que pietate
cogente de suo prestitiis re¬
pet̾e. E ꝯtrano dicebatur cũo
e mat̾ probareturat inꝓpo¬
sito auiamque negoria ad¬
ministrabat in file esse de re
ip̃ius nepotis cum alisse .
tẽt̾um est Nunquid deutro¬
q patrimonio e rogata iti¬
deatur quero quid cibi ius

Expanded text:
defunctis utrisque aviae heredes conveniebantur a nepottur aviam iure pietatis de suo praestitisse: nec enim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta, aut decreta essent. praeterea constitutum esse dicebatur, ut si mater aluisset, non posset alimenta, quae pietate cogente de suo praestitisset, repetere. ex contrario dicebatur tunc e mater probaretur: at in proposito auiam, quae negotia administrabat, uerisimile esse de re ipsius nepotis eum aluisse. tractatum est, numquid utroque patrimonio erogata uideantur. quaero quid
Abbreviated transcription (Latin):
tio in fcm ꝯsistit.nam ⁊ illd
quden mat̾e ꝯstitutum estͣ.
nõ put o ita ppetuo obruã¬
dum. Quid eui sietiam ꝓ¬
testata est se fibium ideo alere
ut auc ip̃mant cutores ciꝰ
ꝯueniret.Pone ꝑegere pa¬
crem eius  abuisse et macrem
dum in prtriam reu̾titurtã.
filium ꝙ̃ filia etus exibuis i¬
putabo auiam.uł hr̾edes eiꝰ
audiendos sire putare uesit
alimta. marime si etiam in

Expanded text:
itit: nam et illud, quod in matre constitutum est, non puto ita perpetuo observandum. quid enim si etiam protestata est se filium ideo alere, ut aut ipsum aut tutores eius conveniret? pone peregre patrem eius obisse et matrem, dum in patriam revertitur, tam filium quam familiam eius exhibuisputabo auiam uel heredes eius audiendos, si reputare uelint ali menta, maxime si etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
necs. conuenietur. Orqͣm
mr filii negocia ẜr pris uo¬
luntatem pictatis fidibia ⁊ͣ¬
gerat tame uianctoris pict¬
ulo suo littum causa cons¬
tuuendi. no hebir. O uia
Nec ip̃a fili nomine recte aͣ
git aut res bonorum cius.
alienat. uł debitorem in pur¬
bis accipiendo pecunam
datur s qui sumptus nc̃a¬
O. ac probabiles incõilite
Dem¶ ideiussor mnpicia
pignora uł̃ ypotecas suscẽp
it⁊ utramq peccuniam ẽ¬
iudicio mandati frustra co
estimarisatis est. ñ etiam ca¬
sum quia p̾do fideiussor nõ
uidecur. Creditor ob id fẽ
ad restituendam iudici¬
o qđ de pignore dato redclit᷑.
cum utdeatur iussuumuc¬
didisse. nõ tenebiturgno¬
rante uiignie m̃r asponso i¬
filie res donatas fuscepitsq
mandatruł depositi cessat a¬
cc̃onegociorum gestorum
agitum. ¶den.
arum in sua potestate huit
expilate b̾rditatis postula¬
ic nõd prudentius ita q¬
faciit faciet siad erihibend¬
um uł negociorimi gestoꝵ.
si negocia quoq uin gessit.

Expanded text:
 convenietur. Quamquam mater filii negotia secundum patris voluntatem pietatis fiducia gerat, tamen ius actoris periculo suo litium causa constituendi non habebit, quia nec ipsa filii nomigit aut res bonorum eius alienat uel debitorem impuberis accipiendo pecuniam datur: sed qui sumptus necessarios ‹ac› probabiles in communi lite m.Fideiussor imperitia pignora uel hypothecas suscepit et utramque pecuniam criudicio mandati frustra conaestimari satis est, non etiam casum, quia praedo fideiussor non videtur. creditor ob id factum ad restituendum iudicio, quod de pignore dato redditur, cum videatur ius suum vendidisse, non tenebitur. Ignorante virgine mater a sponso filiae res donatas suscepit: quia mandati vel depositi cessat actio, negotiorum gestorum agitur. Idem larum in sua potestate habuit, compilatae hereditatis postulare non debet. prudentius itaque faciet, si ad exhibendum et negotiorum gestorum, si negotia quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ul necs. nomine oblizat.
esttitio autem accõ mand¬
mo tutorem ded̾it isq tu¬
cclam interim administͬra.¬
uignec postumus natus f¬
u̾it.cum eo nõ cutelẽ. ẜ nes̾¬
ueniet. ⁊ ꝙ añqm nasceret᷑
ad siliginem ememoam.ɨ
curatorem dec̃to ordinis cõ¬
stitutum cim erdem alrũ
sub curarorem ꝯstitutum
siliginem miscendo corum¬
pisse atq ita iaprecium sili¬
ginis que inpublicumem¬
p̾taerat curacori affłctum
esse q̃ accõecurator cum sub
atui adu̾sus magrãtum.
cadacco detur ita tñsi nonsi
ꝯsciꝰ fraudus. scõm que eti¬
am in subcuratore ⁊d̃ dicen

Expanded text:
um nomine obligatus est. Titio autem actio mo tutorem dederit isque tutelam interim administraverit nec postumus natus fuerit, cum eo non tutelae, sveniet, et quo, antequam nasceretur ad siliginem emendam curatorem decreto ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atque ita pretium siliginis, quae in publicum empta erat, curatori adflictum esse: quaque actione curator cum subcatui adversus magistratum eadem actio detur, ita tamen, si non sit conscius fraudis. secundum quae etiam in subcuratore idem dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ptib libtos certam pecumã
accip̾e testator ad suptum
mommenti uolirit. Siquio
amplius fuit erogatum iu
secum uotuntis finem ero¬
gacõnis fecentie utorish.
aberes inpubes filius obea
quetutor eius mrebus:
pupille pat̾nc gessit. ducni¬

Expanded text:
t. Libertos certam pecuniam accipere testator ad sumptum monumenti voluit: si quid amplius fuerit erogatum, iusi, cum voluntas finem erogationis fecerit. Tutoris heres impubes filius ob ea, quae tutor eius in rebus pupillae paternae gessit,
Abbreviated transcription (Latin):
magratum. Post aliquod
tempus testamentum ꝑ ꝙ
restitui auitati brditas fid̾¬
ĩ comissa esset initum pro¬
Datum est: pro tribunali.
atq itaq ab intestato sem¬
promus hr̃s legitimus de
functi extitit. s ex hĩs actori¬
bo umis ñ soluẽdo decesfit.
⁊ nemo hr̃s ei extitit. quero
si sempronꝰ ꝯiremat acto¬
res horum bonorũ ꝑicube
incpis defucti ad quos

Expanded text:
um. post aliquod tempus testamentum, per quod restitui civitati hereditas fideicommissa esset, irritum probatum est pro tribunali atque ita ab intestato Sempronius legitimus heres defuncti extitit: sed ex his actoribus unus non solvendo decessit et nemo heres eius extitit. quaero, si Sempronius conveniet actores horum bonorum, periculum inopis defuncti ad quos
Abbreviated transcription (Latin):
hrditaniis soluic. existimas
sororem fuam defucto Hreñ¬
de excestamenco exstitisse ꝙͣ¬
uis inimo gerencli sororis
negõa id feciss u̾itate tamẽ
Ifiliorum defuncti qui sui br¬
des pr̃i sub lato testõ erant.
gefsiss et quia equm est in

Expanded text:
ariis solvit existimans sororem suam defuncto heredem testamento extitisse. quamvis animo gerendi sororis negotia id fecisset, veritate tamen filiorum defuncti, qui sui heredes patri sublato testamento erant, gessisset: quia aequum est in
Abbreviated transcription (Latin):
Um alicui ciuitati ꝑ fider¬
comiisum restitiri iussa
eẽt b̾rditas. magratus ac¬
tores horum bonorum citi¬
um ⁊ serum et gaium Ydo¬
neos cauerũt. postrnod̾ bii

Expanded text:
um alicui civitati per fideicommissum restitui iussa esset hereditas, magistratus actores horum bonorum Titium et Seium et Gaium idoneos creaverunt: postmodum hi
Abbreviated transcription (Latin):
se michinest.ueter explica
dit cumalterex socis mor¬
tius est.:Nan quecumq
prioris negocuexplican da
causa gerunt nioh rest quo¬

Expanded text:
se mihi non est, vetera explicardit, cum alter ex sociis mortuus est: nam quaecumque prioris negotii explicandi causa geruntur, nihilum ref
Abbreviated transcription (Latin):
ullam acc̃oem in tende pot¬
uit.tñ a semz ipõ uir non exeꝰ¬
gͥit hoc inputabitur ei⁊ sifo¬
rte ñ fuit usuranum debit¬
um incipiet ẽẽ usurium. ut
diuus piuus flauio lonzin
o Rꝑsit nisi foro te inquio¬
donraii usuras ei remifit.

Expanded text:
nullam actionem intendere potnullam actionem intendere potuit: tamen a semet ipso cur non exegerit, ei imputabiturrte non fuerit usurar‹i›um debitum, incipit esse usurarium, ut diuus Pius Flauio Longino rescripsit: nisi forte, inquit, usuras ei remiserat.
Abbreviated transcription (Latin):
negõm tuum gestum est c̃
debitor tuuꝰ nõ fu̾it s rati hi¬
tio inquid fecit tuum nego¬
otium ⁊ ficut eiã quo exactr
est adu̾sus eum datur repeti¬
tio quia ratum Hiabirit ita
et ip̃i debeb̾ p ratihĩtoe ma¬
dũsus me ꝯpet̾e acc̃osic rati¬
bito ꝯstituet tuum negõmi.
hoc conciliat que res efficit
ut tuum negocium gestu a¬
uideatur. ⁊ hrditas peti pos¬
su Q. uio gͥ inquid pediꝯ
sicumte hrdem putarem i¬
fulami fulsero broitanama.
tuq ratum hu̾is. sit nrichiᷤ
adusus te acco.s nõ forait
cum ex hoc fc̃o m̾o alter locu
plctatus sit altius re ip̃a ges¬
tum negõm sit. nec possit ꝙ
alti acquisitum est ip̃o gestu
hoc tini negocium uid̾i Uide¬
tñ alius ad hoc ñ accessit. Et
si uir diligens quod abeo eni¬
gimus etiam ea gestum fu̾it
puto uenus. Cet̾um siquid
ad se exig̾e depuit proculou¬
bio hoc a inputabitur q̃ qm
enim hoc ei imputari nõ poss¬
it cur alios debitores ñ ꝯuer
cio facultatem nõ huit. q n

Expanded text:
negotium tuum gestum est, cum debitor tuus non fuerit. sed ratihabitio, inquit, fecit tuum negotium: et sicut ei a quo exactum est adversus eum datur repetitio qui ratum habuit, ita et ipsi debebit post ratihabitionem adversus me competere actio. sic ratihabitio constituet tuum negotium,hoc conciliat: quae res efficit, ut tuum negotium gestum videatur et a te hereditas peti possit. Quid ergo, inquit Pedius, si, cum te heredem putarem, insulam fulsero hereditariam tuque ratum habueris, an sit mihi adversus te actio? sed non fore ait, cum hoc fpletatus et alterius re ipsa gestum negotium sit, nec possit, quod alii adquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium uideri.Uideeius alius ad haec non accessit, et si uir diligens quod ab eo exigimus etiam ea gesturus fuit: puto verius. certe si quid a se exigere debuit, procul dubio hoc ei imputabitur. quamquam enim hoc ei imputari non possit, cur alios debitores non convcio facultatem non habuit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et ⁊cum aliquis negocia re¬
mea gentnon multa negon
accessit ut finito eo disceder.
hoc enim casu si noua uolu¬
ntate aliȯ quor agredi ceꝑ¬
Um actum quequis insei¬
beo quod inlibentatem gess¬
it non possi:stat ueni̾re i¬
in iudiciumuł mandati. ł¬
intempore ẜuitutis arcame¬
m̃it ⁊ mea in sulamedifica¬
i̾rit eaq cor̾uerit. demn man¬
unrissus fundum locauit.
sola locatio fundorum in
iniudicio dectuci pot: qm̃
id sñ quo ro̾ lib̾tatis tẽpore

Expanded text:
et cum aliquis negotia mea gerat, non multa negotiaccessit, ut finito eo discederet: hoc enim casu si noua uoluntate aliud quoque adgredi coepum actum, quem quis in serb eo quod in libertate gessit non possit: constat uenire in iudicium uel mandati tempore servitutis aream emerit et in ea insulam aedificaverit eaque corruerit, deinde manumissus fundum locaverit: sola locatio fundorum in in iudicio deduci potest quam id, sine quo ratio libertatis tempore
Abbreviated transcription (Latin):
rei publice prestare licet
pet̾e nõ potuenin¶ Siquo¬
cumo modo ro ꝯpensatio
msbita ñ est atudice pote¬
si cc̃no iudicio adagi. Or sĩ
pexaminaticem reproba¬
te fuint ꝯpensationes. uer¬
insest qi re iudicatea am

Expanded text:
rei publicae praestare, licet petere non potuerim. Si quocumque modo ratio compensationis habita non est a iudice, potest contrario iudicio agi: quod si post examinationem reprobatae fuerint pensationes, verius est quasi re iudica
Abbreviated transcription (Latin):
Silibo hominiquibona fi¬
de mͥ ẜuebat mandem ut
aliquid agat ⁊̃ fore cum
eo mandati açc̃cem labeo
ait quia nõ lib̾a uolutate
li Erit igitur neg̾s accõ.qr
affectoemais fuit ꝙ̃ obli¬
gare posum¶ Cum me abis¬
sente negocia meagereres.in¬
prudens rem meam erusti.
et ignorans usucepisti in ⁊
obligatus nones.s fiante:¬
ꝙ unicapia cognoscas rem
meam esse subice debes aliq̾
quia te petat no mine meo.
ut ⁊ michi rem ⁊ tibiscipu ⁊¬
lationem enictionis ꝯmit¬
at nec undens dolum. m. a
face̾ in hac subiectõe. ĩo eni
tra quoz usuras quas pre¬
stauimus uł quas ex nra
peccuma ꝑcipe potuimus.
qͣm in aliena negocia inpen
successores eius necs acċo
caꝯdone misus ut is peccu¬
niam ꝓtrib afferret. et insi
Quoz peccuniam darent is¬
O reũti noluiss: ⁊ ob hanc
hrditatem. se q eiobligat
Ideo nich refert an etiam
pupillus br̃s existat qr ides
aliemin cum certis broit¬
aris honeribꝰ adeum tran¬
sit ¶Siuuło ticio negocia

Expanded text:
Si libero homini, qui bona fide mihi serviebat, mandem, ut aliquid agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera voluntate li: erit igitur negotioraffectionem et is fuit, quem obligare possem. Cum me absente negotia mea gereres, imprudens rem meam emisti et ignorans usucepisti: mihiobligatus non es. sed si, antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes aliquem, qui a te petat meo nomine, ut et mihi rem et tibi stipulationem evictionis committat: nec videris dolum malum facere in hac subiectione: ideo enim tra quoque usuras, quas praestavimus vel quas ex nostra pecunia percipere potuimus quam in aliena negotia impendsuccessorem eius negodicione missus, uti pecuniam pro tribus adferret, et nisi que pecuniam darent, isque reverti noluisset et ob hanc hereditatem seque ei obligat: ideoque nihil refert an etiam pupillus heres existat, quia id aes alienum cum ceteris hereditariis oneribus ad eum transit. Si vivo Titio
Abbreviated transcription (Latin):
inegocia. absentis ⁊ ignoran¬
tis geras. et culpã et dolum i¬
prestare debes. s proculus ait¬
intertum etiam casum pres¬
tare debere ucluti si nouum
negõm ꝙ non sit solitus Ab¬
sens face tu nomine eius ge¬
ras. uetuci uenales nouicios
coemendosuł aliꝙ negociati
umerca re secut fũit te seq¬
uitirlucrum u̾o absente.
ꝙ si inquibdam lucrum fa¬¬
ctum fuit. inquibdam dã¬
pnumsabsens ꝯpensare luc
cius fu̾int negocia qui ꝓ
hostes decessit:hec acco dada

Expanded text:
negotia ‹a›bsentis et ignorantis geras, et culpam et dolum praestare debes. sed Proculus interdum etiam casum praestare debere, ueluti si nouum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras: ueluti uenales nouicios coemendo uel aliquam negotiatiea re secutum fuerit, te sequetur, lucrum vero absentem:  quibusdam lucrum factum fuerit, in quibusdam damnum, absens pensare lucrcuius fuerunt negotia, qui apud hostes decessit, haec actio danda
Abbreviated transcription (Latin):
quid hab accocm qui utili¬
ter negõr gessit. nõ autem
utiliter negociagent quir¬
a est prem fa. agredituri.
Iuxta hoc est quod mlius
scribit eum qui insulam fi¬
usit. uł ẜuum egrotum cur
liter hoc facctl eͥuentus no
st secutus. Ego quero quid
siputurit se utiliter facere

Expanded text:
quit, habet actionem, qui utiliter negotia gessit: non autem utiliter negotia gerit, qui rra est patrem familias adgreditur. iuxta hoc est et, quod Iulianus scribit, eum qui insulam fulsit uel seruum aegrotum curaliter hoc faceret, licet euentus non sit secutus. ego quaero: quid si putauit se utiliter facere
Abbreviated transcription (Latin):
neoͣc est adu̾sus titiũ cuio
datur acc̃o. Idem in tucore.
iuris estlitem in iudicio.
dectutãtur ⁊ areo destam. fr¬
istratoris amicus ultro egit¬
⁊ causas ab sentie enis Aio¬

Expanded text:
e est aduersus Titium, cui datur actio. idem in tutore iuris est.Litem in iudicium deductam et a reo desertam frustratoris amicus ultro egit, causas absentiae eius a
Abbreviated transcription (Latin):
labeo probat. s as ut celsus
refeit proculus ap̾ cum no¬
cat. non semper debere dan¬
T uid enim sin sulam cam
fulsit qindo minus q̃ump
sibi necessanam non putat.

Expanded text:
Labeo probat. sed ut Celsus refert, Proculus apud eum notat non semper debere dari. quid enim si eam insulam fulsit, quam dominus quasi sibi necessariam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsequi. ueluti si frumentu
ne. Idq cau quodam int̾¬
icrit. forte incendio. uina.
eius accidit. Nam cum p̃p
ip̃am ruinam. aut incediu
dampn̾adus sit ab surdum
est eum istrum rerum noĩe.
que ita ꝯsumpte sunt. Paul¬
quis negea aliena gerens
indebitum exegit. restituere
cogitur deco autem quod
indebitum soluit magis ẽ
precuratori demmit ea ip̃a ẽ¬
creditoris⁊ fieret. propietas
quidem ꝑ procuratorem ñ
acquiritur pot̾ c̃ creditor
etiam inuito me ratum h¬
ñdo peccuniam suam facẽ.
quia procurator in accipiẽ¬
do creditoris dunitarat ne

Expanded text:
sequi: ueluti si frumentum uerit idque casu quodam interierit, forte incendio ruina. eius acciderit: nam cum propter ipsam ruinam aut incendium damnandus sit, absurdum est eum istarum rerum nomine, quae ita consumptae sunt, ququis negotia aliena gerens indebitum exegerit, restituere cogitur: de eo autem, quod indebitum soluit, magis esprocuratori dem, ut ea ipsa creditoris fieret, proprietas quidem per procuratorem non adquiritur, potest tamen creditor etiam inuito me ratum habendo pecuniam suam facere, quia procurator in accipiendo creditoris dumtaxat ne
Abbreviated transcription (Latin):
gocus gesss inincio cinusq
temporis ꝯdoncm spectanda
ait. Qlindenm inquid n
pupillinegocia ccꝑiin ge¬
rere ⁊ inter moras pubes fes
hoc et ego uerus eẽ clidicin
si abiicio quasimum nezõ
gesturus accesẜo de inde alio
antmno ad altin accessero eo
tempore quo iam pubes et¬

Expanded text:
initio cuiusque temporis condicionem spectandam ait. quid enim, inquit, si pupilli negotia coeperim gerere et inter moras pubes facthoc et ego uerius esse didici, nisi si ab initio quasi unum negotium gesturus accessero, deinde alio animo ad alterum accessero eo tempore, quo iam pubes ue
Abbreviated transcription (Latin):
quiuetuit. S ⁊ illud esser
iniqum eum quiũ probi¬
buit alieno sco libaricum
⁊ simutuam pecumam al¬
tiex sociis prohibẽte socio
dedisem utio  eum obli¬

Expanded text:
qui uetuit: sed et illud esse iniquum eum qui non prohibuit alieno facto liberari, cum ‹et› si mutuam pecuniam alteri ex sociis prohibente socio dedissem, utique eum obli
Abbreviated transcription (Latin):
lautem is fuit qui negoa a
minstrauit. aquo manda¬
tum nõ exizebatur. Posseei
inputari cur oblata derato
cautioe eum ñ ꝯuenit. sim¬
odo facile ei fuit satidare ce

Expanded text:
autem is fuit qui negotia administrauit a quo mandatum non exigebatur, posse e‹i i›mputari, cur oblata de rato cautione eum non conuenit: si modo facile ei fuerit satisdare.
Abbreviated transcription (Latin):
chor nec̾g̾. accoe ent obliga¬
tus. Idemerit dicendum.⁊
inea cã exquahr̃s non ten̾e¬
tur. ut mardellus scribit.
Item si fundum tinum. uel
ciuitatis ꝑ obreptionem
peciero. negom tuum. ułci¬
uitatis gerẽs ex ampłores
ꝙoportuit fructus fuo ꝯse¬
cutus. debeo hoc ip̃m cibi .l.¬

Expanded text:
actione erit obligatus. idem erit dicendum et in ea causa, ex qua heres non teneretur, ut Marcellus scribit. Item si fundum tuum vel civitatis per obreptionem petiero negotium tuum vel civitatis gerens et ampliores quam oportuit fructus fuero consecutus, debebo hoc ipsum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃õne negorums pendeat
Namquoquomodo cũ¬
touentur. S supius ita ue.¬
rum se putre sidolus maᷤ¬
huas ace absit. Scũ mmo
puto. ⁊ siꝑ conprobem. neͣ¬
gs accõnem ẽsse. S eo dc̃o
te michi non tenen puto
quod reprobare no poss¬
um semel probatum et ꝙ̃:¬
admodũ ꝙ utiliter gestum
est necc̃e est ap̾ rudicemp
rato hĩiita omne ꝙ ab ĩpo
probatum est Cet̾m sipꝰ
Sacc̃o. quid fiet siadebito¬
re meo erg̾it.⁊ probau̾o q̃¬

Expanded text:
otiorum gestorum pendeat: nam quomodo, cutolletur? sed superius ita uerum se putare, si dolus malus a te absit.Scaeuola: immo puto et si comprobem,  actionem esse, sed eo dictum te mihi non teneri, quod reprobare non possim semel probatum: et quemadmodum quod utiliter gestum est necesse est apud iudicem pro rato haberi, ita omne quod ab ipso probatum est. ceterum si actio: quid fiet, si a debitore meo exegerit et proba
Abbreviated transcription (Latin):
ne tẽ non solum is qui
sponte nulla neccͬitate
cogente miniscuit si se
negocns auienis ⁊ ca ges¬
situerum Cis quialiqua
tatis suspicione gessitia
pud marcellum .l.u .I.¬
cueritur. Sicumera pro¬
posuissem negocia titiĩ.
gereretu michi mandau̾¬
is ut geranran utracs mam¬
accõne uti possimset ego
puto utram locum hr̃e.i¬
qmad ip̃e marcellus scͥbit.
si fiderussorem accepo ne¬
gõa gestinis. Nam ⁊ hic
uerum est neg̾g̾ eum ag̾e
ssante mandati accõne.
Idemest si prote fiderusse¬
ro dum puto Mate mã¬
datum ec. S et sicum pu¬
taui titii negõa ec̃ c̃ cẽnt sẽ¬
habebo obligatimis et̾iã
pupillum.modo silocupl¬
curatori tuo mutuam
pecuniam dedo tuiotemp¬
Iatione ut creditorem tuũ.
uel pignus tuum lib̾et ao
ccri nulła. Quid tñ si a pro¬
curatore tuo stipulatus s
latiõcm in terpossui¶Si qͥs.
pecuniam. ul aliam qñdã¬

Expanded text:
solum is qui sponte et nulla necessitate cogente immiscuit se negotiis alienis et ea gessit, verum et is qui aliqua tatis suspicione gessit. Apud Marcellum lieritur, si, cum proposuissem negotia Titii gerere, tu mihi mandaveris ut geram, an utraque actione uti possim? et ego puto utramque locum habem ipse Marcellus scribit, si fideiussorem accepero negotia gesturus: nam et hic uerum est negotiorum gestossante mandati actione. idem est etiam, si pro te fideiussero, dum puto mihi a te mandatum esse.Sed et si, cum putaui Titii negotia esse cum essent Semhabebo obligatum: sed pupillum, modo si locuplrocuratori tuo mutuam pecuniam dedero tui contemplatione, ut creditorem tuum vel pignus tuum liberet, acontraxi nullam. quid tamen si a procuratore tuo stipulatus sulationem interposui. Si quis pecuniam vel aliam quan
Abbreviated transcription (Latin):
accessit. s inquo locuplecid¬
quis ita simpliciter u̾satus
est. ut suũ negocium in sins
bonis qiͣ meum gesẜit. milla
aexutroq latere nascitur acc̃o
quia nec fids bona hoc pititͤ
gesfit in meum tenebituR
ꝙ tecum erat comune dicen¬
dum ẽẽ labcont. si⁊ tuum gesẜ¬
tibi teñ Siquis quasi ẜuus
meus negom meum gesfit
cum esset. uł libertus. ulinge

Expanded text:
accessit, sed in quod ego locupletiquis ita simpliciter versatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utroque latere nascitur actio, quia nec fides bona hoc patitur. gesserit, in meum tenebitur: hi tecum erat commune, dicendum esse Labeo ait, si et tuum gesstibi teneri. Si quis quasi servus meus negotium meum gesserit, cum esset vel libertus vel inge
Abbreviated transcription (Latin):
rerum posfonem aut uen¬
dicõem paciantunuł pig¬
noris distractoe̾m uł pen̾e
comittende accionem.uł
riurma rem suam am
icquid utilr in remeius ĩ¬
pendit uel etiam ip̃e se in
re Mabsentis alicui oblig¬
auit ht eo nomine ac

Expanded text:
rerum possessionem aut uenionem patiantur vel pignoris distractionem vel poenae committendae actionem, vel iniuria rem suam amiidquid utiliter in rem eius impenderit vel etiam ipse se in rem absentis alicui obligaverit, habet eo nomine ac
Abbreviated transcription (Latin):
cõem. Itaz eo cafu ultro
citr oq nascitur accõ⁊
quc applłatiu negocio¬
grumgestorum. Et sañ
sicut coum est ip̃m actꝰ
sui rationem redcłeet eo
nomine condempnan
quicquid uł no ut epor¬
tuit gesfit. uel exhus i¬
negocos retmnetita et
diuerso iustum est fiu¬
cilicer gessit prestariei ⁊
quicquid eo nomin eul
est. Ulpianus u
bo hoc uba fiquis. sic sũt.
dubitatur. Negocia sic ac¬
siue płã. Alt̾ius inquid.
et hoc adutrumq serum
referctu Pupillus sane
ꝯpensatioem eius qui o
gessit patitur. ¶Et si fur¬

Expanded text:
onem: itaque eo casu ultro citroque nascitur actio, quae appellatur negotiorum gestorum. et sane sicut aequum est ipsum actus sui rationem reddere et eo nomine condemnari, quidquid uel non ut oportuit gessit uel ex his negotiis retinet: ita ex diuerso iustum est, si utiliter gessit, praestari ei, quidquid eo nomine uelt. 3 Ulpianus libo.' Haec uerba 'si quis' sic sunt dubitatur. 'Negotia' sic acsiue plura. 'Alterius', inquit: et hoc ad utrumque sexum refertur. Pupillus sane compensationem eius quod gessit patitur. Et si fur
Abbreviated transcription (Latin):
ioco pompꝰ scribit ħ adiecto
quod putat ⁊ si nicħ̾ sit in
peculio q̃m plus pr̃idomino¬
ue de betuꝵ etiam in patrem
dandam acconem. inquan¬
tum fẽs locuplecior exma ad.¬
n ministratiõe factus sitS

Expanded text:
oco Pomponius scribit hoc adiecto, quod putat, etsi nihil sit in peculio, quoniam plus patri dominoue debetur, et in patrem dandam actionem, in quantum locupletior ex mea administratione factus sit
Abbreviated transcription (Latin):
is moritur fuint gesfit.
significant illuo tẽpus
quo poest mortem alicin
Negoa gessit dequo fuit
hrdis qui nondum ad
ssit post mortem ut p
in nego meo datus dolũ
michi fec̾erut dabituR
michi adusus eum acco
Int̾ctũm negorum gest¬
orum accoc labeo scribit.
Idolum solum modo us¬
ari. Nam si affectioneco¬
Cactus ne bona meadistr¬
Iabantur negocus te mi
obtulis equissimum ẽẽ
tolum dum tarat re p̾ u̾¬
Istare que sma hãt cqui¬

Expanded text:
is moritur fuerint, gesserit" significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit: de quo fuit heredis qui nondum adissit post mortem, ut pin negotio meo datus dolum mihi fecerit, dabitur mihi adversus eum actio. Interdum in negotiorum gestorum actione Labeo scribit dolum solummodo versari: nam si affectione coactus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis optuleris, aequissimum esse dolum dumtaxat te praestare: quae s
Abbreviated transcription (Latin):
nos fines inter fundum. ꝯ
regindorum itlud obẜnan¬
dum ct quod ad exemplũ
quodan modo eius legis
stirptum est. quam acheuis
salane dicunc culisser nam

Expanded text:
vos fines inter fundos conregundorum illud observandum esse, quod ad exemplum quodammodo eius legis scriptum est, quam Athenis Solonem dicitur tulisse: nam
Abbreviated transcription (Latin):
res mittere:⁊ peos clirime:
ip̃am timum questionẽ.
ut equum est. si ita res exig̾
occłisq suris subiectis locis.
gencis a eius cumquo agit̾
sequenda sunc mͦ siñ uarie¬
tate successionu arbitno
possessorum fines adcnicis.
ui de tractis agris. po ea ꝑmi
dominii questionem ꝑtinet
obsuan oportet fundorum.
quos de mostrainit as qui
utriusq precti: dominus cũ
alt̾rum corumuenderet.
non enim terinii qui sin

Expanded text:
res mittere et per eos dirimere ipsam finium quaestionem, ut aequum est, si ita res exigit, oculisque suis subiectis locis. gentis et eius quocum agitur. sequenda est, modo si non varietate successionum et arbitrio possessorum fines additis vel detractis agris postea permdominii quaestionem pertinet, observari oportere fundorum, quos demonstravit is, qui utriusque praedii dominus fuit, cum alterum eorum venderet: non enim termini, qui sin
Abbreviated transcription (Latin):
ertim ampliris prãri
actori dedet quam ut derͣcta
nore declitioncagere pos¬
uis noxali accione obliger᷑
nicͥominus ẽi cognrita satis¬
dse debet qui ante ꝓ suo suo
ꝯuenitur satis datione hoe¬
randus non ẽ non enim o¬
ffert se defensioni alieni
dolo fecisse quominus in ẽ¬
potestate eius sinus. Ille auͤ¬

Expanded text:
enim amplius praestare actori debet, quam ut detracta noxae deditione agere posamvis noxali actione obligetur, nihilo minus causa cognita satisdare debet: qui autem pro seruo conuenitur, satisdatione onerandus non est: non enim offert se defensioni alieni dolo fecisse, quo minus in potestate eius seruus esset, ille au
Abbreviated transcription (Latin):
xale inclituum suscrptum
est: sitlum derec id iudiciũ
quo descatu enis inclicet᷑.
⁊ sic quidem suus firit ꝓ¬
noxale incliciu accepita¬

Expanded text:
um susceptum est, sustineri debet id iudicium, quoad de statu eius iudicetur: et sic, si quidem servus fuerit pnoxale iudicium accep
Abbreviated transcription (Latin):
t generaliter sialieni ẜuinoẽ
qui cibi iusta suicure fuiret.
eum mn nore decłis siueme
po ssidẽtedominus eum uen¬
estimationem offerat eum
submou̾e possum. siue i peon
possideat. publiciana muchi
datur ⁊ ad u̾sus excipientẽ
si dominus eius sicntilẽ
m replicationem.d. m. ꝑfu¬
n captum q̃uis sciens ale¬
num possideamaliqquim
sialit̾ ꝯstituatur. futͣm ufimmͣ
iniquitate boẽ fidei possess¬
or afficatur. sic cum ip̃o iure
noxalis accõ adusus eum
ꝯpetit necessitas eiinponat.
ut licis extĩationem sũfferat
eademꝙ dicedas. ⁊ si cum
abeo non defenderetur.nissu
precoris euͣim duxim qm̾is
to quoq casuaustam cam
p̃sidendi habro.
cusare pot̾ noxale nicluriũ
uerum ⁊ habenci inpotesta¬
te lib̾m ẽ. eni tare iclitur
siin defensã cam ꝑ soriam
derelinquat s hulc necesse
ẽ. ius suũ ad actorem cran¬
accõnib eorum quibona
f. ab sunt ius ñ corrimpit
pocestas dacur: grũ domim
sĩt siue aliquod meare ius

Expanded text:
t generaliter si alieni serui nomine, qui tibi iustam seruitutem seruiret, eum mihi noxae dederis: siue me possidente dominus eum uinestimationem offerat, eum summovere possum, sive ipse possideat, Publiciana mihi datur, et adversus excipientem "si dominus eius sit" utilem mihi replicationem doli me capturum, quamvis sciens alienum possideam: alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei possessor adficiatur, si, cum ipso iure noxalis actio adversus eum competit, necessitas ei imponatur, ut litis aestimationem sufferat. eademque dicenda sunt et si, cum ab eo non defenderetur, iussu praetoris eum duxerim, quoniam isto quoque casu iustam causam possidendi habeo. cusare potest noxale iudicium, verum et habenti in potestate liberum est evitare iudicium, si indefensam eam personam relinquat: sed huic necesse est ius suum ad actorem tranactionibus eorum qui bona fide absunt ius non corrumpitur, potestas datur, sive domini sint sive aliquid in ea re
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ si presen s dominus defẽ¬
Sdere noluelt ne alcun do.
I lus. aut defidia aliis nocea.¬
t sIdem prandum ẽ Inẜ
uo omuni qmñ alter ex do¬
minis presens noluit de¬
fenderes actoͣri hiis cãsibꝰ:
succuirendum ẽ.q placet
domimii. adquisicione ext¬
inguiaccõnem. iussu
enim pretoris ductus inbo¬
nis fit eius quicduxit.

Expanded text:
t, si praesens dominus defendere noluerit, ne alterius dolus aut desidia aliis noceat. idem praestandum est in servo communi, quem alter ex dominis praesens noluit defendere. sed et actori his casibus succurrendum est, quia placet dominii adquisitione extingui actionem: iussu enim praetoris ductus in bonis fit eius qui duxit.