comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ. humide frigideq stirpis.
pͥncipes masculi seu femine soluũ¬
t᷑: atq id qd̾ in ipsis ẽ uitale fugit.
Qͦ uͦ resederit laxatũ. deducit᷑ in
t̾ram ꝑ frigora: ⁊ cunctis t̾rȩ gene¬
rib admiscet᷑. Quis ñ rideat. uel
potiꝰdoleat ⁊ detestet᷑ istũ hominẽ:
tam horrenda & execrabilia de diui¬
na sũbstantia dicentẽ: Ergo substan¬
tie lucis et̾nȩ partidi. incaptiuitate
in calamitatib. inerumpnis. in p̃s¬
suris in sordĩb atq inim undiciis.
scdm ur̃m errorem. ur̃am ꝯstituti¬
onẽ. ñ poterat alit̾ cotidie subue¬
niri:. nͥ beatꝰ pat̾. qui naues lucidas
habet diu̾soria. quẽ t̾ciũ legatu᷑
appellatis. ⁊ uirtus altissima uir¬
tutes suas indiu̾si sexus natura cõ¬
miitet. Quas quidẽ intemeratas di¬
citis. s tam̃ ut. meretͥcum more
pulcͥtudine sua pͥncipum tenẽbraꝵ
letalem ⁊ spurcissimã ocupiscentiam
ꝯsundit. inuicẽ accendant. Non enĩ

Expanded text:
marum humidae frigidaeque stirpis marum humidae frigidaeque stirpis principes masculi seu feminae soluuntur atque id, quod in ipsis est uitale, fugit: quod uero resederit, laxatum deducitur in terram per frigora et cunctis terrae generibus admiscetur. Quis non rideat uel potius doleat et detestetur istum hominem tam horrenda et execrabilia de diuina substantia dicentem? ergo substantiae lucis aeternae, parti dei in captiuitate, in calamitatibus, in aerumnis, in pressuris, in sordibus atque inmunditia secundum uestrum errorem, uestram constitutionem non poterat aliter cotidie subueniri, nisi beatus pater, qui naues lucidas habet dinersoria, quem tertium legatum appellatis, et uirtus altissima uirtutes suas in diuersi sexus naturam conmutet; quas quidem intemeratas dicitis, sed tamen ut meretricum more pulchritudine sua principum tenebrarum letalem et spurcissimam concupiscentiam confusae inuicem accendant. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
p̃paratȩ . Iduͦ qͦd adhuc sdu̾sign̾is
maculas portat: ꝑ estum atꝙ calores
particulatim descendit: atq arbori¬
bꝰ ceterisq plantationib. ac satisoĩ¬
b miscet᷑: ⁊ calorib diu̾sis inficit᷑.
Q uo facto. ex ista magna ⁊ clarissima
naui. sigurȩ pueroꝵs ⁊ uirginũ. pa¬
rent ꝯtrariis potestatib quȩ in cȩ¬
lis degunt. quȩꝙ igneã habent
naturã: atq ex isto aspectu decoro.
uitȩ pars quȩ in earumde m̃bris
habet᷑. laxata deducit᷑ ꝑ calores in
t̾ram. Eõdem mͦ etiã illa altissima
uirtꝰ quȩ in naui uitaliũ aquaꝵ
habitat. similitudine p̃ueroꝵ ac
uirginũ scãꝵ. ꝑ suos angłos appa-¬
ret: hiis potestatib. quaꝵ natu¬
ra frigida ẽ atq humida: queq
in cęlis ordinate st̃. & quide hiis
quȩ femine sunt. in ipsis forma
pueroꝵ apparet: masculis uͦ uir¬
ginũ. ac mutatione & diu̾sitate
ꝑsonarũ diuinaꝵ ac pulcherri¬

Expanded text:
praeparatae. Id uero, quod adhuc aduersi generis praeparatae. Id uero, quod adhuc aduersi generis maculas portat, per aestus atque calores particulatim descendit atque arboribus ceterisque plantationibus ac satis omnibus miscetur ot coloribus diuersis inficitur. et quo pacto ex ista magna et clarissima naui figurae puerorum et uirginum parent contrariis potestatibus, quae in caelis degunt quaeque igneam habent naturam atque ex isto aspectu decoro uitae pars, quae in earundem membris habetur, laxata deducitur per calores in terram: eodem modo etiam altissima illa uirtus, quae in naui uitalium aquarum habitat, in similitudine puerorum ac uirginum sanctarum per suos angret his potestatibus, quarum natura frigida est atque humida, quaeque in coelis ordinatae sunt. Et quidem his quae feminae sunt, in ipsis forma puerorum apparet: masculis vero, virginum. hac uero mutatione et diuersitate personarum diuinarum ac pulcherri
Abbreviated transcription (Latin):
intemeratã similitudinẽ. Utitur
aũ hiis tamꝙͣ ꝓpͥis armis: atꝙ ꝑ¬
uͦ uirtutũ diuinarũ quȩ instar
coniugii cont᷑ inserna genera sta¬
tuunt᷑: quȩq alacͥtare ⁊ facilitate
id qd̾ cogitauerint mom̃to eõd̾e
efficiunt: plene st̃ lucidȩ naues.
ltaꝙ cũ ratio poposcerit. ut mascu¬
lis appareant. eedem sõȩ uirtutes:
ilico etiã suã effigiem uirginũ pul¬
cherrimarũ habitu demonstrant.
Rurfũ cũ ad feminas uentũ fuerit:
pꝰponentes speciẽ uirginũ. ꝓueroꝵ
in uestrũ speciẽ ostendunt. Hoc
autẽ usu decoro. ilłarũ ardor &
ocupiscentia crescit. Atq hoc modo
uinculũ pessimarũ cogitationũ
earũ soluit᷑ uiuaq anima quȩ eord̾e¬
m̃bris tenebat᷑. hac occasione laxa¬
ta euadit. ⁊ suo purissimo aeri misce¬
t᷑: ubi penitꝰ ablutȩ animȩ ascendũt
ad lucidas naues. q̃ sͥ ad euectionem
atq ad sue patrie tnͣsfrotationẽ st̃

Expanded text:
intemeratam similitudinem. utitur intemeratam similitudinem. utitur autem his tamquam propriis armis atquuero uirtutum diuinarum. quae-ad instar coniugii contra inferna genera statuuntur quaeque alacritate ac facilitate id quod cogitauerint momento eodem efficiunt, plenae sunt lucidae naues. itaque cum ratio poposcerit, ut masculis adpareant eaedem sanctae uirtutes, illico etiam suam effigiem uirginum pulcherrimarum habitu demonstrant. rursum cum ad feminas nentum fuerit, postponentes speciem uirginum puerorum inuestium speciem ostendunt. hoc autem uisu decoro illarum ardor et concupiscentia crescit atque hoc modo uinculum pessimarum cogitationum earum soluitur uinaquft anima, quae eorundem membris tenebatur, hac occasione laxata euadit et suo purissimo aeri miscetur: ubi penitus ablutae animae ascendunt ad lucidas naues, quae sibi ad euectionem atque ad suae patriae transfretationem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tacula sod̾m magnitu dines:. ꝓ insita
sͥ clem̃tia fert opem: quȩ exuit᷑⁊ lib̾a¬
tur ab impiis retinaculis. ⁊angori-
uisibili suo nutu. illas sũas uirtuteᷤᷤ
quȩ in clarissima hac naui habent᷑
transsigurat: eas q parere facit ad¬
ũsis potestatib: quȩ in singulis ce¬
loꝵ tractib ordinatȩ st̃. Quȩ qm̃ ex
utroq sexii masculoꝵ ac feminaꝵ
consistunt: ido p̃dictas uirtutes
partim specie pueroꝵ in uestiũ. pa¬
rere iubet generi adu̾so seminaꝵs.
partim uirginũ lucidaꝵ formage¬
neri contͣrio masculoꝵ:. sciens eas
om̃s hostiles porestares ꝓpt̾ ingeni¬
tam sͥ letalem & spurcissimã ꝯcupis¬
centiã facillime rapi: atq hisdem
specieb pulcherrimis q̃ parent
mancipari. hocꝙ modo dissolui.
Sciatis autẽ hunc eundẽ nr̃m bea¬
tũ patrem hoc idem eẽ. qd̾ etiã sue
uirtutes: qͣs ob necessariã causam.
transformat in puerors ⁊ uirginũ

Expanded text:
tacula secundum magnitudines, pro insita tacula secundum magnitudines, pro insita sibi clementia fert opem, qua exuitur et liberatur ab inpiis retinaculis et angustiuisibili suo nutu illas suas uirtutes, quae in clarissima hac naui habentur, transfigurat easque parere facit aduersis potestatibus, quae in singulis caelorum tractibus ordinatae sunt. quae quoniam ei utroque sexu masculorum ac feminarum consistunt, ideo praedictas uirtutes partim specie puerorum inuestium parere iubet generi aduerso feminarum, partim uirginum lucidarum forma generi contrario masculorum, sciens eas omnes hostiles potestates propter ingenitam sibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capi atque isdem speciebus pulcherrimis, quae adparent, mancipari hocque modo dissolui. sciatis autem hunc eundem nostrum beatum patrem hoc idem esse, quod etiam suae uirtutes, quas ob necessariam causam transformat in puerorum et uirginum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. de scõ scm. de et̾no et̾num. ded̾o
dm. de om̃ĩpotenie omp̃s. corrup¬
ta sit. mortificata sit. cõmixta sit ꝑ oĩa
mundi corpora. a summo tisq ad i¬
mũ. a celo usq ad stercora: ut & me¬
ret̾ces in theat̾s.⁊ in locis turpiorib
turpiores habeant in se opp̃ssũ d̾m.
qͥ lib̾areᷤ ᷤ forte ñ possit. Dicit enĩ in
fine ipsiꝰ epłe. unde unũ capitulũ iã
posuimꝰ ipsam dĩ partẽ que cõmixta
ẽ.ñ totam posse reuocari ad pͥstinã
lib̾tatem. Eõce uictoria: ecce trium
quod dolorẽ eiꝰ temꝑet: ne corrupti¬
onẽ partis sue uideat. Hodie enĩ
diuina quã ꝯmemorat substantia
subiacet gent tenebrarũ: ut lutũ
figulo. Hoc in pͥmo libro thesau¬
ri eoꝵs scͥptum ẽ. Qͥlis int̾ea tur-¬
pitudo: quã in eodem thesauro in
ter cet̾a turpta. in septimo libro scͥ¬
bit. sic dicens: Tc̃ beatus ille pat̾. qͥ lu¬
cidas naues habet diu̾soria & habi¬

Expanded text:
num, de sancto sanctum, de aeterno aeternum, de deo num, de sancto sanctum, de aeterno aeternum, de deo deus, de omnipotente omnipotens, corrupta sit, mortificata sit, conmixta sit per omnia mundi corpora a summo usque ad imum, a caelo usque ad stercora, ut et meretrices in theatris et in locis turpioribus turpiores habeant in se obpressum deum, qui liberari forte non possit. dicit enim in fine ipsius epistulae, unde unum capitulum iam posuimus, ipsam dei partem, quae conmixta est, non totam. posse reuocari ad pristinam libertatem. Ecce uictoria, ecce triumpquod dolorem eius temperet, ne corruptionem partis suae uideat. hodie enim diuina quam commemorat substantia subiacet genti tenebrarum ut lutum figulo. hoc in eorum primo libro. Thesauri scriptum est. Qualis interea turpitudo, quam in eodem Thesauro gno inter cetera turpia in septimo libro scripsit sic dicens: tunc beatus ille pater, qui lucidas naues habet diuersoria et habi
Abbreviated transcription (Latin):
signib indigentẽ. aut in insimo ostiui¬
tũ: ita etiã fundata eiꝰdem sp̃lendidissi¬
moueri possint: in alio loco paulo post
iungit & dicit. Lucis uͦ beatissimȩ pat̾.
sciens labem magnã ac uastitatẽ quȩ
ex tenebris surgeret. adu̾sus sua sc̃a
impendere scl̃a. ñ aliqd eximiũ acp̃¬
clarũ & uirtute potens opponat. qͦ
stiꝑet simul ac destruat stirpem tene¬
braꝵ: qua extincta quies lucis incolis
pararet᷑. Certe gͦ a nullo umꝙͣ concu¬
ti uł moueri pot̾unt regnadi mani¬
chei. Si enĩ potuerint: m̃titus ẽ dicen
do ñ posse regna illa ab aliquo concu¬
ti. Et si concussa st̃. necessitate autu
more: ñ erit ds̃ qui sic ꝯ̾cuti potu¬
it. Nam uidemꝰ dm manichei.
scdm eundem manicheũ malo
necessitatis p̃ssum. oũ labes ac
uastitas adu̾sus scła eiꝰ impenderet
aliud qd̾̃ faceret ñ haberet. partem
suã ad pugnã dedisse. ut uel hoc mͦ qͥe¬
tem lugs incolis comꝑaret. Ipsa nͦ pars
ciꝰ. hocẽ de lumine lum̃. de bono bo¬

Expanded text:
nsignibus aut indigente aut in\'fimo constituto. ita autem fundata sunt- eiusdem splendidissimoueri possint. in alio loco paulo post subiungit et dicit: lucis uero beatissimae pater sciens labem magnam ac uastitatem, quae ex tenebris surgeret, aduersus sua sancta inpendere saecula, nisi aliquod eximium ac praeclarum et uirtute potens numen obponat, quo superet simul ac destruat stirpem tenebrarum, qua extincta quies lucis incolis pararetur. ; Certe ergo a nullo umquam concuti uel moueri potuerunt regna dei Manichaei. si enim potuerunt, mentitus est dicendo non posse regna illa ab aliquo concuti. et si concussa sunt necessitate aut timore, non erit deus, qui sic concuti potuit. nam uidemus deum Manichaei secundum eundem Manichaeum malo necessitatis pressam, cum labes ac uastitas aduersus saecula eius inpenderet aliudque quod faceret non haberet, partem suam ad pugnam dedisse, ut uel hoc modo quietem lucis incolis conpararet. ipsa uero pars eius, hoc est de lumine lumen, de bono bo
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ sunt fieri & facta ñ sunt: phan¬
tasmata erant: qd̾ nefas ẽ credere. Si au¬
tẽ uere facta sunt. ñ tam̃ in carne mor¬
tali. s in ipsa diuina substantia facta
eẽ dicitis: mutabilem dicitis ẽẽ diuinã
substantiã. & usibilem carneis oculis.
qy palpabilem carneis manib ⁊ uul¬
nerabilẽ ferro: quȩ rursus nefas ẽ ore¬
dere. Et ideo dum timet manicheus
dicere. quia ista facta ñ st̃. ꝙ it̾um ti-¬
met dicere. qͥa in diuina sub̃a facta st̃.
potuit. qͦmͦ filiꝰ dĩ ꝑ quẽ facta st̃ om̃ia.
sine aliqua mutatione coinqͥnatione
diuine substantie sue. hominẽ cũ car-

Expanded text:
sunt tantum fieri et facta non sunt, phansunt tantum fieri et facta non sunt, phantasma erunt . quod nefas est credere. Si autem uere facta sunt. non tamen in carne mortali, sed in ipsa diuina substantia facta esse dicitis mutabilem dicitis esse diuinam substantiam et uisibilem carneis oculis et palpabiJem carneis manibus et uulnerabilem ferro : quae rursus nefas est credere. et ideo dum timet dicere Manichaeus, quia ista facta non sunt, et iterum timet dicere, quia in diuina substantia facta potuit, quomodo filius dei, per quem facta sunt omnia. sine aliqua mutatione uel coinquinatione diuinae
Abbreviated transcription (Latin):
te passus ẽ: ñ lib̾a uoluntate ꝓcessit
ad pignã: s necessitate compulsus ẽ.
Nec p̃stare aliqͥd uoluit: s resistere co¬
nabat᷑. Qui etiã in sua substantia: ñ in
suscepto mortali corpore deuoratꝰ atꝙ
cõmixtus ẽ. Qui ex parte hodie tenet᷑:
ex parte in globo semꝑ tenebit᷑: ꝙ tam̃
quis ferat tam incredibiles blasphemi¬
as: quas isti de ipla passione dni ꝓfer-¬
re ñ dubitant: Om̃s apłi. om̃s linguȩ
rationales: dnin xp̃m passum cẽ clamãt.
Om̃is sana fidos xp̃m ꝓ nob̾ passũ confi¬
tet᷑: & manicheus demones om̃s illas
passiones asserit ꝑtulisse. Non enĩ ꝓpt̾¬
ea dicit eos passos. qͥa de ipsis dñs tͥum¬
phauit:÷ ⁊ de ipsis nos ꝑ patientiã triũ¬
habuisse carnem mortałe. Quib dicimꝰ.
Si ñ habebat carnẽ mortałe: quid erat
qd̾ tenuert̃ iudei: Qͥd erat. qͦd in cruce
pendebat: Quid consixũ erat clauis
in ligno: ꝙ dẽ ꝑcussum lancea: unde
sangus & aqua ꝓfluxit: Si enĩ uisa

Expanded text:
 libera uoluntate processit ad pugnam, sed necessitate conpulsus est; nec praestare aliquid uoluit. sed resistere conabatur. qui etiam in sua substantia. non in suscepto mortali corpore deuoratus atque conmixtus est; qui ex parte hodie tenetur, ex parte in globo semper tenebitur. et tamen quis ferat tam incredibiles blasphemias, quas isti de ipsa passione domini proferre non dubitant.? Omnes apostoli, omnes linguae rationales dominum Christum passum esse clamant, omnis sana fides Christum pro nobis passum confitetur, et Manichaeus daemones omnes illas passiones adserit pertulisse. non enim propterea dicit eos passos. quia de ipsis dominus triumphauit et de ipsis nos per patientiam triumhabuisse carnem mortalem. quibus dicimus: si non habebat carnem mortalem, quid erat, quod tenuerunt Iudaei? quid erat, quod in cruce pendebat? quid confixum erat clauis in ligno ? quid est percussum lancea, unde sanguis et aqua profluxit? si enim uisa
Abbreviated transcription (Latin):
Ut qͥd gͦ opponitis dicentes. qͥd facturi
cũ de passione eius ita sentiatis. ut ñ
ipsũ dm passum aliq̾d in corpore suo.
aut pͥncipem tenebrarũ illa om̃ia pas-¬
sũ pucetis: Contra sidem autẽ nr̃am
qͦmͦ ista opponatis: Nos enĩ credimꝰ
ut in eugłio scͥptum ẽ. qͥa xp̃c uoluit
pati: ⁊ quando uoluit passus ẽ. Non
enĩ qͣndo uoluert᷑ iudei: passionẽ ipsã
fecert̃. Uolebant qͥdem eũ tenere. ⁊ oc¬
cidere: ꝙ scdm uoluntatẽ suã iam ꝑ-¬
fecerant scelus. qđ conabant᷑: & iam
rei erant ĩ manissimi peccati: quia uo¬
lebant etiã si nicħ fecissent:. tam̃ ille qui
potestatem habuit ponendi animã
suã. qnͣdo uoluit eos facere ꝑmisit: qͥ
legionib angłoꝵs potuit iubere ut iu¬
dei ꝑirent: uł uno u̾bo om̃s int̾imeret.

Expanded text:
Utquid ergo obponitis dicentes: quid facturi Utquid ergo obponitis dicentes: quid facturi cum de passione ipsius ita sentiatis. at non ipsum deum passum aliquid in corpore suo. sed principem tenebrarum illa omnia passum putetis. contra fidem autem nostram quomodo ista obponatis? Nos enim credimus, ut in euangelio scriptum est, quia Christus uoluit pati, et. quando uoluit, passus est; non enim quando uoluerunt Iudaei passionem ipsam fecerunt. uolebant quidem tenere eam et occidere et secundum uoluntatem suam iam perfecerant scelus, quod conabantur, et iam rei erant inmanissimi peccati, quia uolebant, etiamsi nihil fecissent; tamen ille, qui potestatem. habuit. ponendi animam suam, quando uoluit eos facere permisit, qui legionibus angelorum potuit iubere, ut Iudaei perirent. uel uno uerbo suo omnes interimere.
Abbreviated transcription (Latin):
cessiratẽ: cũ possint homines be¬
nefacere uoluntate: nulla mer¬
cede conducti:. nulla necessitate
compulsi. Nullã gͦ necessitatẽ pa¬
tir᷑ d̾s: neq necessitate facit q̃ facit:
s sũma ⁊ ineffabili uoluntate. ac
porestate. Et tam̃ uos maxime
scdm errorẽ ur̃m ñ debiustis oppo-¬
nere ꝯtradictionẽ istam qua dici-¬
tis. qͥd facturi erant uidei xp̃o.si nol¬
let ab eis pati: qͥa sodm eiusdẽ mani¬
chei blasphem ias. xp̃c carnẽ ñ habu¬
it: nec aliqͥd a uideis ẽ passus. Sic enĩ
in epła funsdam̃ti dicit. In imicꝰ qͥp¬
ud ostensũ. Princeps itaꝙ tenebra¬
rũ affixus ẽ cruciꝰ idemq spineã
coronã portauit. cũ suis sociis: ꝯ
uestem coccineã habuit: acetum
etiã ꝙ fel bibit: qd̾ qͥdam dñm po¬
tasse arburati st̃. Atq om̃ia q̃ hic susti¬
nere uisus ẽ. tenebrarũ ducib irrogata
st̃: qui clauis eciam ⁊ lancea uuluerati sc̃.

Expanded text:
cessitatem. cum possint homines becessitatem. cum possint homines bene facere uoluntate nulla mercede conducti, nulla necessitate conpulsi. nullam ergo necessitatem patitur deus neque nocessitate facit. quae facit, sed summa et ineffabili uoluntate ac potestate.. Et tamen uos maxime secundum errorem uestrum non debuistis obponere istam contradictionem, qua dicitis: quid facturi erant Iudaei Christo, si DoUit ab eis pati? quia secundum eiusdem Manichaei blasphemias Christus carnem non habuit nec aliquid a. Iudaeis passus est. sic enim in epistula Fundamenti dicit: inimicus quipud ostensum. princeps itaque tenebrarum adfixus est cruci idemque spineam coronam portauit cum suis sociis et uestem coccineam habuit; acetum etiam et fel bibit, quod quidam dominum potasse arbitrati sunt. atque omnia, quae hic sustinere uisus est, tenebrarum ducibus inrogata sunt, qui clauis etiam et lancea uulnerati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
umꝙͣ capi pot̾it. nͥ ab hiis qui ei
ꝑ fidem uoluerint mundo corde
coniungi: ñ sicut d̾s manichei qͥ
necessitatis malo p̃ssus hodie hic ex
parte qd̾ negare ñ posst̃. in miseris
& calamitatib uolutat᷑. Intelligi¬
te sane si potestis: etiã int̾ ipsos ho¬
mines qnͣtũ distet. int̾ necessitatẽ
ꝙ uoluntatẽ. Si qͥs u̾bi grã meri¬
to peccati sui in carcerem rubente
iusticia mittat᷑: alius assit uir scs. qͥ
eundẽ carcerẽ ingrediat᷑ ꝓpt̾ illiꝰ cõ¬
solationẽ aut lib̾ationẽ: numqͥd am¬
bo in carcere ex una causa constituti
st̃ : Iile missus ẽ. ille ingressus. Ille
penã patit᷑: ille miscdiam facit. Ille
ingressus ẽ cũ uoluit. eg̃ssus ẽ qͣndo
uoluit: ille nͥ int̾ueniente indul¬
gentia nullo iure poterit lib̾ari.
& hoc homines facere possunt: ꝙ
p̃stant libere benesiciũ: cũ aliqͣn¬
do sͥ nicħ cupiant p̃stari. Cogita¬
te gͦ si d̾̃s potest iam pati aliqͣm ne¬

Expanded text:
umquam capi poterit nisi ab eis, qui ei umquam capi poterit nisi ab eis, qui ei per fidem uoluerint mundo corde coniungi, non sicut deus Manichaei, qui necessitatis malo pressus hodie hic ex parte. quod negare non possunt, in miseriis et calamitatibus uolutatur. Intellegite sane, si potestis, etiam inter ipsos homines quantum distet inter necessitatem et uoluntatem. si quis uerbi gratia merito peccati sui in carcerem iubente tia mittatur. alius adsit uir sanctus, qui eundem carcerem ingrediatur propter illius consolationem aut liberationem, numquid ambo in carcere ex una causa constituti sunt? ille missus est, ille ingressus; ille poenam patitur, ille misericordiam facit; ille ingressus est. cum uoluit, egressus est, quando uoluit; ille nisi interueniente indulgentia nullo iure poterit liberari. et hoc homines facere possunt et praestant libere beneficium, cum aliquando sibi nihil cupiant praestari. cogitate ergo iam, si deus potest pati aliquam ne
Abbreviated transcription (Latin):
amisit eam. Uoluit enĩ ut illa quȩ¬
in passione eiꝰ facta st̃.om̃ia fierent
ad humanã naturã docendã. ñ ad su-¬
ã tuendam. Sicut enĩ nos qͥ exant¬
ma & corpore constamꝰ. cũ simꝰ in ui-¬
sibiles scđ̾m animã. uisibiles autẽ
scdm corpꝰ. om̃ia que uisibilit̾ siue
honoris ⁊ beneficioꝵ accipimꝰ. siue¬
mã quȩ inuisibilis ẽ. tamꝗͣ ad pͥnci¬
pẽ neceẽ ẽ ut referamꝰ. qͥa ipsa corpori
pͥncipat᷑: nam ⁊ cũ simus scđm ani¬
mã ĩmortales. cũ mortui corpore
uincula ⁊ flagella.⁊ mortuus ẽẽ ma-¬
nifestat᷑: ut om̃ia ueridice ueritas
& nicħ falso fecisse credat᷑. quia po¬
testate ac uoluntate ũbum caro fa¬
ctũ ẽ. ⁊ natus ⁊ passus ⁊ morturis:
& resurrexit: nulla sua necessitate.
s uoluntate ꝙ potestate: cuiꝰ nul¬
la pars aliqnͣdo dep̃data:. nulła nc̃
usq capuua ẽ: ñ solũ diumȩ. s nec
ipsius mortalis quã suscepit .S nec

Expanded text:
amisit eam. uoluit enim, ut illa, quamisit eam. uoluit enim, ut illa, quin passione eius facta sunt, omnia fierent ad humanam naturam docendam, non ad suam tuendam. sicut enim nos, qui ex anima et corpore constamus. cum sumus inuisibiles secundum animam, uisibiles autem secundum corpus. omnia, quae uisibiliter siue honoris efbeneficiorum accipimus smam, quae inuisibilis est. tamquam ad principem necesse est ut referamus, quia ipsa corpori principatur — nam et cum simus secundum animam inmortales, cum mortui corpore uincula et flagella et mortuus esse manifestatur: ut omnia ueridice ueritas et nihil falso fecisse credatur, quia potestate ac uoluntate uerbum caro factum est et natus et passus et mortuus et resurrexit nulla sua necessitate, sed uoluntate et potestate, cuius nulla pars aliquando depraedata, nulla nunc usque captiua est non solum diuinae sed nec ipsius mortalis quam suscepit, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
mentiri potiit qui dixit. ego sũ ue¬
ritas: qñdo ⁊ cicat̾res uulnerũ suoꝵ
ut etiã manu tangeret p̃buit. Qmͦ
enĩ huic in aliqͦ securi fidem habere-¬
mꝰ s̃i discipulo suo sic m̃titus ẽ: ab-¬
sit talis blasphemia: nec eos in sempi¬
t̾num reos teneat. qui hoc audent
asserere. aut credere: s euigilent
aliqndo:: intelligant qͣm nesaria
ꝑu̾sitate ista credant᷑. Nos autẽ xp̃m¬
dnm uerũ hominẽ suscepisse credi-¬
mus: s in ipso usibilit̾ inuisibiłe
hominib apparuisse:. in ipso inter
hõies ꝯu̾satũ fuisse: in ipso ab hõib
hunana ꝑtũlisse: in ipso homines
docuisse. a quib eẽt recedendum:
qͥd eẽt ꝑferendr: quo eẽt tenden¬
du. Totum autẽ hoc. nulla fecit
necessitate. Unde ipse dicit:. Propt̾
hoc me pat̾ diligit: qͥa ego pono
animã meã: ut iterũ sumã illã. Ne¬
a me ipso. Potestatem habeo ponen¬
di eam: ⁊ potestatẽ habeo it̾um su-¬
mendi eã. Non gͦ mali necessitate:

Expanded text:
mentiri potuit, qui dicit, Ego sum veritas , quando cicatrices vulnerum suorum, ut etiam manu tangeret, praebuit . Quomodo enim huic in aliquo securi fidem haberemus, si discipulo suo sic mentitus esset? Absit talis blasphemia: nec eos ipsos in sempiternum reos teneat, qui hoc audent asserere aut credere; sed evigilent aliquando, et intelligant quam nefaria perversitate ista credantur. CAPUT Xm uerum hominem suscepisse credimus et in ipso uisibiliter inuisibilem hominibus adparuisse, in ipso inter homines conaersatum fuisse, in ipso ab hominibus humana pertulisse, in ipso homines docuisse, a quibus esset recedendum, quid esset perferendum, quo esset tendendum. totum autem hoc nulla fecit necessitate. unde ipse dicit: propter hoc me pater diligit, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam illam. nea me ipso; potestatem habeo ponendi eam et potestatem habeo iterum sumendi eam. non ergo mali necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hominẽ patientie demonstraret ex¬
emplũ. Oportebat enĩ ⁊ hoc iustũ erat.
ut homines ꝑ patientiã humilitatis.
uincerent difficaltatẽ infirmitatis car¬
nis suȩ. quia in eam ꝑ elationẽ suꝑ biȩ
ceciderant: sicut in adam pͥmo homine
nr̃a scͥptura indicat. Num qͥd ꝙuos po-¬
testis dicere. qͥa erant aliqͥ homines qͦs
ds uolebat docere patientiã: ꝓpt̾ea uolu¬
it a gente tenebraꝵ tanta mala pati. quẽ
ad mod̾u dns a uideis: Aut numqͥd po¬
restis dicere. quia suscepit aliqͣm natu¬
rã passibilem de. in qua pateret᷑ a gen¬
te tenebrarũ. quicqͥd ei facere potuit.
ut tam̃ ipse in sua substantia nulla ex¬
parte mutaret᷑. sicut u̾bũ di qͥ ẽ filiꝰ di.
etiã ipse sicut pat̾ in cõmutabilis suscepit
hominẽ mortalem. ut integra : inuiolata
deitate in carne mortalidoceret mortales
ꝑ patientiã mortẽ uincereꝰ. ⁊ ipsiꝰ infirmȩ
carnis futurã in meliꝰ mutationẽ resur¬

Expanded text:
per hominem patientiae demonstraret exper hominem patientiae demonstraret exemplum. oportebat enim, et hoc iustum erat. ut homines per patientiam humilitatis uincerent difficultatem infirmitatis carnis suae, quia in eam per elationem superbiae ceciderant, sicut in Adam primo homine nostra scriptura indicat. numquid et uos potestis dicere: quia erant aliqui homines, quos deus uolebat docere patientiam, propterea uoluit a gente tenebrarum tanta mala pati, ouem-. admodum dominus a Iudaeis ? aut numquid potestis dicere, quia suscepit aliquam naturam passibilem deus, in qua pateretur a gente tenebrarum quicquid ei facere potuit. ut tamen ipse in sua substantia nulla exparte mutaretur, sicut uerbum dei, qui est filius dei, etiam ipse sicut pater incommutabilis suscepit hominem mortalem. tit integra et inuiolata deitate in carne mortali doceret mortales per patientiam mortem uincere et ipsius infirmae carnis futuram in melius conmiitationem resur
Abbreviated transcription (Latin):
cħ ei nocentẽ delere uoluit. Et sicut ma¬
lus in illam: sic crudelis in suam : auit ig¬
narus futurȩ calamitatis eiꝰ. Cũ enĩ pu¬
taret rem bonã se posse ꝑficere. ut in regno
inali qd̾ ei ñ nocebat regionẽ suã extenderet:
pͥus ñ p̃uidit infelicitatẽ. quȩ memoratã
partẽ eiꝰ cotidie p̃mit: deinde qd̾ eam totã
numꝙͣ in pͥstinã lib̾tatem reciꝑe poterit.
S cũ huic obieclioni responderi mini¬
me possit: solitã imꝑitiam opponunt.
Quid facturi erant iudei xp̃o: si nollet ab
eis pati: Dutinã uidere possent. qͦd faci¬
le uiderẽt. nͥ ꝑ nebulas contentionis ex¬
cecarent᷑. qͥd sit ĩminentis mali p̃mi ne¬
cessitate. qm̃ d̾m suũ passum asseuerant:
ꝙ qͥd sit miscdiȩ benignisinũ officiũ. qd̾
sapientia ꝙ uirtus dĩ dns ihe xp̃c. uolun-
tate & mneffabili potestate. ꝑ hominẽ
quẽ suscepit ex uirgine. generi huma¬
no exhibere dignatus ẽ: ut hominib

Expanded text:
hil ei nocentem delere uoluit. et sicut mahil ei nocentem delere uoluit. et sicut malus in illam, sic crudelis in suam aut ignarus futurae calamitatis eius. cum enim putat rem bonam se posse perficere, ut in regno mali, quod ei non nocebat, regionem suam extenderet, prius non praeuidit infelicitatem, quae memoratam partem eius cotidie premit; deinde quod eam totam numquam in pristinam libertatem recipere poterit.\' Sed cum huic obiectioni responderi minime possit, solitam inperitiam obponunt: quid facturi erant Iudaei Christo, si nollet ab eis pati? o utinam uidere possint, quod facile uiderent, nisi per nebulas contentionis excaecarentur, quid sit inminentis mali premi necessitate, quam deum suum passum adseuerant; et quid sit misericordiae benignissimum officium, quod satate et ineffabili potestate per hominem, quem suscepit ex uirgine, generi humano exhibere dignatus est, ut hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scientiã se habere cogitationũ pͥn¬
cipũ tenẽbrarũ: & ut monstraret
nicħ se timere ꝓpt̾ea pugnauit.
Cui ogo dixi. Qui potuit cogitationeᷤᷤ
pͥncipũ tenebrarũ uidere ac nemi¬
nẽ timere.: qͥre ñ uidit luctũ sᷤ ĩmi¬
nentẽ de partis suȩ infelicitare. qͣm
hodie patit᷑: Quam partẽ suã ñqͣm
recipiet integram: qͥa remanet inde
aliqͥd sicut ipse dicit. qd̾ purgari ñ
pot̾it: ꝙ inglobo tenebrarũ in et̾nũ
dampnabit᷑. M agna p̃scientia. uel
potiꝰ inscientia. ⁊ misera insirmitaᷤ.
Hoc ẽ totũ. qͦd neminẽ timebat. Cer¬
te si se tueri aliqͦ mͦ ñ poterat: roga¬
ret ut sͥ parceret᷑: ne ad tantũ dedecꝰ
integͥtas illa : Decus om̃iũ ornam̃¬
tors ꝑduceret᷑. Item dictũ ẽ a qͦd̾a.
Nicħ ei poterat facere gens tenebra¬
rũ. s ipse noluit pati rem malã cir¬
ca sines suos: ⁊ misit qͥ eam debellarer.
Cui ego ̾ixi. Siita ẽ ut dicis. ipse po-¬
tiꝰ matꝰ inuenit᷑: qui rem uicinã ni¬

Expanded text:
se habere cogitationum principum tenebrarum, et ut monstraret nihil se timere, propterea pugnanit. cui ego dixi: qui potuit cogitationes principum tenebrarum uidere ac neminem timere, quare non uidit luctum sibi inminentem de partis suae infelicitate, quam hodie patitur? quam partem suam nODI quam recipiet integram, quia remanet inde aliquid, sient ipse dicit, quod purgari non poterit, et in globo tenebrarum in aeternum damnabitur. magna praescientia uel potius inscientia et misera infirmitas, hoc est totum, quod neminem timebat. certe si se tueri aliquo modo non poterat, rogaret. ut sibi parceretur, ne ad tantum dedecus integritas illa et decus omnium ornamentorum perdnce retur. Item dictum est a quodam; nihil ei poterat facere gens tenebrarum, sed ipse noluit pati rem malam circa fines suos et misit, qui eam debellaret cui ego dixi: si ita est, ut dicis. ipse potius inuenitur malus, qui rem uicinam ni
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓpt̾ea ñ habebat matrẽ. quia negauit
matrẽ: nec petrus & oeteri apłi babe¬
bant patres. qͥa monuit eos dicens.
Et pat̾m ne uocaueritis uob̾ suꝑ t̾ram.
monuit de parre t̾reno: hoc de matre
pͥor fecit. Hoc gͦ dicimꝰ. sapientiã dei
mediator dĩ : hominũ homo xp̃e

Expanded text:
si propterea non habebat matrem, quia negauit si propterea non habebat matrem, quia negauit matrem, nec Petrus et ceteri apostoli habebant patres, quia monuit eos dicens: et patrem ne uocaueritis uobis super terrmonuit de patre terreno, hoc de matre prior fecit. hoc ergo dicimus sapientiam dei mediator dei et hominum homo Ie
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝑmanet in sua mundicia. qͣlecumꝙ
sit quicqͥd attigerit: sicut corpꝰ inuulne¬
rabise aut impenet᷑bile. num qͥd illud
dicimꝰ qd̾ ñ ꝑcutit᷑ ferro: s potiꝰ qd etiã
cũ ꝑcutit᷑ ñ penetrat᷑: ꝙ idđo magis ꝓ-¬
bat᷑ filiꝰ di ñ posse de sanguine femine
uitasset. uideret᷑ indicasse posse se in¬
de pollui: & minꝰ a nob̃ fident̾ inco-¬
inqͥnabilis diceret᷑. Consecrauit aũ
uirginitatẽ. qͥa de uirgine nasci uo¬
luitꝰ. ꝙ sola illi mat̾ in t̾ris eligenda
erat ad suscipiendũ hominẽ: qͣ iam
patrem habebat in cęlis. S dicunt.
Quare gͦ negauit matrẽ suã. quando ei
dixit. quid mͥ ⁊ tͥ ẽ mulier:⁊ quando
respond̾it. que ẽ mat̾ mea. aut qͥ sunt
fr̃s mei: & cos potius in hunc affectũ
ꝯputauit. qui facerent uoluntatẽ pa-¬
tris eius: Quo exemplo suoiam do¬
cebat negandos ẽẽ parentes t̾renos
nus affectus obstreꝑe ñ debebat. Nã

Expanded text:
quia permanet in sua munditia, qualecumque quia permanet in sua munditia, qualecumque sit quidquid attigerit. Sicut corpus invulnerabile aut impenetrabile numquid illud dicimus quod non percutitur ferro, sed potius quod etiam cum percutitur non penetratur? et ideo magis probatur filius dei non posse de sanguine feminaeuitasset, uideretur indicasse posse se inde pollui et minus 8 nobis fidenter incoinquinabilis diceretur. consecrauit autem uirginitatem, quia de uirgine nasci uoluit et sola illi mater in terris eligenda erat ad suscipiendum hominem, qui iam patrem habebat in caelis. Sed dicunt: quare ergo negauit matrem suam, quando ei dixit: quid mihi et tibi, mulier et quando, respondit: quae est mater mea aut qui sunt fratres mei? ac eos potius in hunc adfectum conputauit, qui facerent uoluntatem patris eius, quia exemplo suo iam docebat negandos esse terrenos parentesnus adfectus obstrepere non debebat. nam
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ habent. Si enĩ in maria coinqͥ¬
nari potuit: ꝙ in omĩb potuit. Sienĩ
ñ poruit in illis: utiq nec in maria po¬
tuit: in cuiꝰ inscerib susceptionẽ corꝑis
oꝑata ẽ di sapientia. Certe ipsũ mani¬
cheũ. de patre atq matre natũ fuisse ñ
negabunt. Cuiꝰ animã scdm suũ error̃e
d̾m cẽ om̃ĩpotentẽ similit̾ ñ negab̾t:
qui se mira suꝑbia assumptũ a gemi¬
no suo. hoc ẽ a sp̃u scõ ẽẽ głiat᷑. Et unq
na spc̃ scĩ: coinqͥnabilem dm colunt.
Si uͦ nusꝗͣ d̾s comqͥnat᷑. cum etiã lux
Icorporũ cȩlestiũ usꝙ ad i̾ras ꝑueniat
ꝙ ñ coinqͥnet᷑: cũ manifestũ sit solem¬
istũ cuigenu flectunt in om̃ib stercori¬
b n putorib radios suos expandere. &
eos nꝰqͣm coinqͥnari: desinant blaspbe-¬
mare: ꝙ rogent dm. ut ab errore libe-¬
rent᷑. In comqͥnabilis enĩ substantia
ñ ideo coinqͥnatur. qͥa nicħ̾attingit: s

Expanded text:
sanguinem habent. si enim in Maria coinqusanguinem habent. si enim in Maria coinquinari potuit et in omnibus potuit; si autem non potuit in illis. utique. nec in Maria potuit. in cuius uisceribus susceptionemcorporis operata est dei sapientia. Certe ipsum Manicbaeum de patre atque de matre natum faisfte non negabunt, cuius animam secundum suum errorem deum esse omnipotentem similiter non negabunt. qui se mira superbia adsumptum a gemino suo, hoc est spiritu sancto, esse gloriatur. et utique na spiritus sancti, coinquinabilem deum colunt. si uero nusquam deus coinquinatur, cum etiam lux corporum caelestium usque ad terras perueniat et non coinquinetistum, cui genu flectunt, in omnibus stercoribus et putoribus radios suos expandere, et eis nusquam coinquinari: desinant blasphemare, et rogent Deum ut ab errore liberentur. Incoinquinabilis enim substantia non ideo non coinquinatur, quia nihil attingit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ligens ⁊ offensus putau̾it mala: ⁊ ñ iam
inueniat᷑ hec regula erroris ur̃i. unde ta¬
los corrigant᷑. Accipite in tegre canonicas
scͥpturas: si in tegri eẽ desid̾atis. Si enĩ in¬
telligeretis uł crederctis certe qͦd apłs
dixit. ꝑ feminã genꝰ nr̃m fuisse deiectũ:¬
ait enĩ. timeo ne sicut serpens euam sedu¬
xit astutia sua. sic ꝙ ur̃ȩ m̃tes corrumpan¬
t. possetis intelligere ꝑ feminã nr̃m ge¬
nus oportuisse lib̾ari: ut qm̃ ꝑ feminã
mors facta ẽ. ꝑ feminã uita recuꝑaret᷑:
atq ita demonstraret᷑. ñ ipsã creaturã
femineã eẽ culpandã. cuiꝰ ẽ d̾s conditor:
s uoluntatẽ ꝗͣ eua peccauit.S timent
maiestatis illã incoinqͥnabile ꝙ inesfãbilẽ
potentiã. in uirginis utero credere fuisse.
ne sanguine eiꝰ pollueret᷑: cũ & in apłis
& in multis dignis feminis ⁊ habitauerit
⁊ nẽ habitet: qui utiꝙ corpora hãbent.

Expanded text:
legens et offensus putauerit mala et non legens et offensus putauerit mala et non inueniatur haec regula, errores uestri unde tales corrigantur. Accipite integre canonicas scripturas, si integri esse desideratis. si enim intellegeretis ucl crederetis certe, quod apostolus dixit, per feminam nostrum ait enim, Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astulia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur : possetis intelligere per feminam nostrum genus oportuisse liberari; ut quoniam per feminam mors facta est, per feminam vita recuperaretur: atque ita demonstraretur non ipsam creaturam femineam esse culpandam, cuius est deus conditor, sed uoluntatem, qua Eua peccauit. sed timent rnaiegtatis illam incoinquinahilem et ineffabilem potentiam in uirgineo utero credere fuisse, ne sanguine eius pollueretur, cum et in apostolis et in multis dignis feminis et habitauerit et nunc habitet, qui utique corpora habent et
Abbreviated transcription (Latin):
tem lingue scͥpturarũ: sicut de ena dictũ ẽ.
formauit eã in mulierẽ anteꝙͣ uł ostende¬
ret᷑ iurgo. Qmuis maria ñ incongrue
ꝓpt̾ partũ dr mulierꝰ uirgo uͦ qͥa uirilem
nescierit ꝯuentionẽ: neq pariendo uir¬
ginitas eiꝰ corrupta sit. Qd̾ autẽ angłs &
elirabet᷑ dixert̃ margȩ. benedicta tuint̃
mulieres: nulla q̃stio ẽ: qͥa reuera bñdic¬
ta ẽ uirgo int̾ mulieres. S ne dicatissic̃
angłi apparuert̃. sic haberet corpꝰ ne de fe¬
mina nasceret᷑: qͥd si uob̾ dicat᷑. ubi legistis
xp̃m in carne uenisse: ̾ sonne dicturi
estis in eugłio: Respondet᷑ gͦ uob̾ ibi oẽ
scͥptum: xp̃m natum de uirgine. S soli¬
ta feditate dicetis sc̾pturã ipsã falsam eẽ.
Nec uidetis aliquẽ similem uob̾ oecũ hoc
posse facere. ut ea quȩ uos dixeritis uera
illa falsa eẽ dicat: ꝙ que dicitis falsa. illa
erit uel delectatus fuerit. ipsas diuinaᷤ
scͥpturas accipiat: respuat uͦ que ñ intel¬

Expanded text:
um scripturarum, sicut de Eua dictum est: formauit eam in mulierem, antequam uel ostenderetur uiro. quamuis Maria non incongrue propter partum dicitur mulier, uirgo uero, quod uirilem nescierit conuentionem neque pariendo uirginitas eius coElisabeth dixerunt Mariae, Benedicta tu inter mulieres ; nulla quaestio est, quia revera benedicta est virgo inter mulieres. Sed ne dicatis, Sicut Angeli apparuerunt, sic haberet corpmina nasceretur." quid ? si uobis dicatur: ubi legistis Christum in carne uenisse ? nonne dicturi estis: in euangelio i respondetur ergo uobis ibi esse scriptum Christum natum de uirgine. sed solita foeditate dicetis scripturam ipsam falsam esse. nec uidetis aliquem similem uobis.caecum hoc posse facere, ut ea, quae uos dixeritis uera, ille falsa esse liciit, et quae dicitis faJsa, ille erit uel delectatus fuerit, ipsas diuinas scripturas accipiat. respuat uero, quae non intel
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. facere bene aut male: dicunt ñ ec̃
animȩ lib̾am uoluntatẽ: & ñ uident cect¬
tatẽ suã. Quis enĩ ñclamet eẽ stultũ p̃
testas iussa complere: Et has in iusticus
& iniquitates: miseri ñ intelligt̃ dõ se ascͥ¬
bere. S qͥd uerũ ẽ. nͥ & dñm dare p̃cepta.

Expanded text:
inis facere bene aut male, dicunt non esse inis facere bene aut male, dicunt non esse animae liberam uoluntatem et non uident caecitatem suam. Quis enim non clamet stultum esse testas iussa conplere? et has iniustitias et iniquitates miseri non intellegunt deo se ascribere. sed quid uerum est nisi et dominum dare praecept
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ apłs ostendit dicens. Nescrts. qͣm̃
angłos iudicabimꝰ: Non aũ ꝑtinerent
ad uidiciũ quo uidicant᷑. si ñ ꝑtinerent
ad peccatũ. quo rei siunt. nec possent
merito iudicari. Non enĩ homines r̾ti
de iustis angłis uidicaturi st̃. quib si¬
miles erunt: s utiq peccatorib. Male¬
facti sui gͦ ꝑ cupiditatẽ quisq auctor
õ. Est gͦ in potestate: ut sit cupiditas
& idõ etiam mału in potestate ẽ. In po-¬
testategͦ ẽ. Qd si in uoluntute. ẽẽ ñ de¬
bet. Malũ enĩ ñ potesteẽ natura. nec sub-¬
stantia. nec uita: qͥa hoc bona fd̃ inqnͣ¬
tum fd̃. S ꝙ si aliqͦs naturalit̾ dicimuᷤ
malos: ꝓpt̾ originem ueteris peccati dici¬
mꝰ in quo iã nr̃a mortalitas nascit᷑. sotũ
itaꝙ qd̃ uocat᷑ malũ. in hominib pecca-¬
tũẽ. ꝙ pęna. Peccatũ fitabanima ratio¬
nali: cui lib̃um uoluntatis arbitͥũ ẽ.
& pęna infligit᷑ iusticia dĩ: q̃ nicħ fa¬
cit in iuste. Adu̾sus hec solita cecitate

Expanded text:
endit dicens: nescitis, quoniam angelos iudicabimus? non autem pertinerent ad iudicium, quo iudicantur, si non pertinerent ad peccatum, quo rei fiant, nec possint merito iudicari. non enim homines iusti de iustis angelis iudicaturi sunt, quibus similes erunt, sed utique de peccatoribus. malefacti sui ergo per cupiditatem quisque auctor est. Est ergo in potestate. ut sit cupiditas: et ideo etiam malum in potestate est. in potestate ergo est, quod in uoluntate esse non debet; malum enim non potest esse natura nec substantia nec nita, quia haec bona sunt, in quantum sunt. sed et si aliquos natura- Uter dicimus malos, propter originem ueteris peccati dicimus, in quo iam nostra mortalitas nascitur. totum itaque quod uocatur malum in hominibus, peccatum est et poena. peccatum fit ab anima rationali, cui liberum uoluntatis arbitrium est; et poena infligitur iustitia dei, quae nihil facit iniuste. aduersus haec solita c
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ audiunt᷑ hec u̾ba: dubitatis ad¬
huc manicheũ adactũ ẽẽ ꝯfiteri. ñ eẽ
peccatũ ꝓpͥe uoluntatis. Non enĩ
unũ ũbum inde dixit. s tam mul¬
ta. ut quẽuis graui sompno mersũ
excitaret. Bixit negligentia sua:
dixit minime ꝑmiserint: dixit
parũ obtemꝑau̾int: ddixit seruare
noluerint. Item dixit obsecute st̃.
dix̾ se suꝑari passe st̃. dix̃ se obstͥn¬
x̾unt: dix̃ suis meritis id sͥ ꝯqͥrentes:
dix̃ neq enĩ futura hec cognoscere
studuert̃: atq ab eisdem cũ tempꝰ
dabat᷑ se segregauert: ꝙ uos dubi¬
tatis dicere ꝓpͥa uoluntate peccari:
It̾um ipse dicit in eade epła. Lucis
autẽ succiuã partẽ. hoc ẽ animas
peccat̾res. Et uos ñ dicitis pecca-¬
re ñ gentem tenebrarũ: S qͥd de isto lo¬
qͣr.qui qͣmuis erraret: tam̃ euidentis¬
ligere dicentẽ. ignẽ p̃paraiũ ẽt̃ peccatori¬
b & diabolo. ⁊ angłis eiꝰ. qͦs om̃s uoluit

Expanded text:
ubi audiuntur haec uerba, dubitatis adubi audiuntur haec uerba, dubitatis adhuc Manichaeum adactum esse confiteri esse peccatum propriae uoluntatis? non enim unum uerbum inde dixit. sed tam multa, ut quamuis graui somno raeraom excitaret. dixit: neglegentia sua; dixit: minime permiserint; dixit: parum obtemperauerint; dixit: seruare noluerint; item dixit: obsecutae sunt; dixit: se superari passae sunt; dixit: se obstrinxerunt; dixit: suis meritis id sibi conquirentes; dixit: neque enim futura haec cognoscere studncrunt atque ab isdem, cum tempus dabatur, se segregauerunt. et uos dubitatis dicere propria uoluntate peccari? Iterum ipse dicit in eadem epistula: lucis autem succisiuam partem, hoc est animas peccatrices, et uos non dicitis peccare nisi gentem tenebrarum? sed quid de isto loquar, qui quamuis erraret, tamen euidentislegere dicentem ignem praeparatum esse peccatoribus et diabolo et angelis eius, quos omnes uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
bat sese gub̾nau̾int: & cetera. Item
in epła fundam̃ti sic dicit. De illis
animantib quȩ mundi amore er-¬
rare se a pͥore lucida sua natura
passȩ sunt.atq inimicȩ lumini sco
elem̃toꝵ se armart̃. ⁊ igneo
sp̃ui obsecutȩ st̃. infesta etiã
lestiũ p̃ceptoꝵ obser uatores af
se st̃: in eadem mali stirpe ꝑseuera¬
bunt: pacifica illa t̾ra & regionib
ĩmortalib gͥmet int̾dictis. Qđ soco
ilłis eueniet: qͥa ita iniquis oꝑib se
obstrinxert̾. ut a uita ꝙ lib̾tate sõȩ
lucis alienarent᷑. Nongͥpot̾unt re-¬
cipi in rogna illa pacifica. s configen¬
t᷑ in p̃dicto horribili globo: cui enã
necẽẽ ẽ custodiam adhiberĩ. Unde
adherebunt hus reb anime cȩdẽ
qͥs dilex̾unt. relicte in eodẽ tenebra¬
rũ glõbo. suis meritis id sͥ ꝯquiren¬
tes. Neq enĩ futura hec cognoscere
studuerunt: atq ab eisdem cũ tem¬
pꝰ dabat᷑ se segregauert̃. Rogo uos

Expanded text:
bat sese gubernaverint, etc. Item bat sese gubernaverint, etc. Item in epistola Fundamenti sic dicit de illis animabus, quae mundi amore errare se a priore lucida sua natura passae sunt, atque inimicae lumini sancto elementorum se armarunt, et igneo spiritui obsecutae sunt, infesta etiam lestium praeceptorum observatores affae sunt, in eadem mali stirpe perseverabunt, pacifica illa terra et regionibus immortalibus sibimet interdictis. Quod ideo illis eveniet, quia ita iniquis operibus se obstrinxerunt, ut a vita et libertate sanctae lucis alienarentur. Non igitur poterunt recipi in regna illa pacifica, sed configentur in praedicto horribili globo, cui etiam necesse est custodiam adhiberi. Unde adhaerebunt his rebus animae eaedem quas dilexerunt, relictae in eodem tenebrarum globo, suis meritis id sibi conquirentes. Neque enim futura haec cognoscere stuauerunt atque ab isdem, v cum tempus dabatur, se segregarunt. Rogo uos,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Cupiditas autẽ in uno qͦq h̃oie
ẽ ñ naturalis: s uoluntaria. Ideoꝙ
dixit. Quã qͥdam appetentes. Qd enĩ
appetendo habet᷑: si ñ appeteret᷑ ñ
haberot᷑. Nam ꝙ dns ostendens. qͦd
in hominis potestate sit: ait. Aut fa¬
cite arborem bonã: ⁊ fructũ eiꝰ bonũ.¬
In actib etiã conscͥptis a leutio qͦr ipsi
accipiunt. sic scͥptum ẽ. Et enĩ specio¬
sa figm̃ta. & ostentatio simulata. &
coactio usibiliũ. neqͥdem ex ꝓpͥa na¬
tura ꝓcedit: s ex eo homine qͥ ꝑ se
ipsũ det̾ior factꝰ ẽ ꝑ seductionẽ. Ip-¬
se etiã manicheus. ñ potuit nͥ fateri
animas etiã qͣs dicit ad di substanu¬
ã ꝑtinere: ꝓpͥa uoluntate peccare.
Nam sic in scdo thesauri libro dicit.
Hii si qͥ negligentia sua. a labe p̃dio¬
tors sp̃uum purgari se minime
ꝑmiserint. mandatisq diuinis
ex integro parũ obtemꝑauerinti
legemq sͥ a suo lib̾atore datã serua¬
re pleniꝰ noluerint. neq ut dece-¬

Expanded text:
T V. Cupiditas autem in unoquoque homine est, non naturalis, sed voluntaria. ideoque dixit, quam quidam appetentes. Quod enim appetendo habetur, si non appeteretur, non haberetur. Nam et Dominus ostendens quod in hominis potestate sit, ait: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonuIn Actibus etiam conscriptis a Leucio, quos ipsi accipiunt, sic scriptum est: Etenim speciosa figmenta et ostentatio simulata et coactio visibilium, ne quidem ex propria natura procedit, sed ex eo homine qui per se ipsum deterior effectus est per seductionem. Ipse etiam Manichaeus non potuit nisi fateri animas, etiam quas dicit ad Dei substantiam pertinere, propria voluntate peccare. Nam sic in secundo Thesauri libro dixit: Hi vero qui negligentia sua a labe praedictorum spirituum purgari se minime permiserint, mandatisque divinis ex integro parum obtemperaverint, legemque sibi a suo liberatore datam servare plenius noluerint, neque ut dece
Abbreviated transcription (Latin):
S quia apłs mendax ñ ẽ: ds̃ soł habet
ĩ mortalitatem: ꝙ ideo solus potest ꝙ
animis & quib uult corporib p̃sta
cum pͥncipe suo ñ habere auctorẽ: s
cẽ ingenitam. Deinde si ingenitus dẽ.
ingenita etiã nc̃ gens tenebrarũ: ñ erit
cont᷑rium ingenitũ ꝙ ingenitũ. ui¬
dens & uidens. regnans ꝙ regnans.¬
do tanta ꝯmunia bona cũ do. Si uͦdi¬
cunt ingenitũ eẽ: in suo nicħ dicunt.
Nam ingenitũ ꝙ ingenitũ. et̾num ꝯs
et̾num. inqntũ ingenita ꝙ et̾na sunt:
numꝙ̃ erunt ꝯtraria. Num enĩ quia
imꝑator in sua potestate magnꝰ ẽ. &
mediastinus in oꝑatione sua contemp¬
tibilis ẽ. ideo mediastinꝰ ñ erit homo:
quia homo ẽ imꝑator: S si quisqͣm
querit. qͥd sit malũ: audiat apłm di¬
centẽ. Radix om̃ium malorũ. ẽ cupidi

Expanded text:
Sed quia Apostolus mendax non est, Deus solus habet Sed quia Apostolus mendax non est, Deus solus habet immortalitatem. Et ideo solus potest et animis et quibus vult corporibus praestarcum principe suo non habere auctorem, sed esse ingenitam. Deinde si ingenitus Deus, ingenita etiam contrarium ingenitum et ingenitum, uidens et uidens, regnans et regnado tanta communia bona cum deo. si uero dicunt: ingenitum est in suo, nihil dicunt. nam ingenitum et ingenitum, aeternum et aeternum. in quantum ingenita et aeterna sunt, numquam erant contraria. num enim quia imperator in saa potestate magnus est et mediastinus in operatione sua contemptibilis eet, ideo mediastinus non erit homo, quia homo eat imperator? Sed si quisquam quaerit, quid sit malum, audiat apostolum dicentem: radix omnium m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sp̃s sc̃s. inuisibilis.
in comp̾hensibilis. in¬
enarrabilis. inuiola¬
bilis. incoinqͥnabilis:
qui solus habet ĩmor¬
tasitatẽ: & lucem ha-¬
bitar in accessibilem. Ipse lumen uerũ.
uita. & ueritas. bonus. summus. &
quȩcumq de illo bumanus sermo po-¬
terit enunciare: quȩ tam̃ ab eo dantur
ut aliqͦmodo dici possint: ex quo om̃ia¬
siue dñationes. siue pͥncipatus. sitie
potestates: ꝙ om̃ia ꝑ ipsũ ꝙ in ipso cre¬
ata sunt. sicut in utroꝙ testam̃to. hu¬
milib ꝙ pie q̃rentib manifestatur:
ipsi głia in scła scłorũ am̃. Huic ma-¬
nicheus adũsarium dicit c̃ẽ nescio quẽ
gentis pͥncipem tenebrarui. quẽ etiã asse¬
rit ingenitũ: nec habere auctorẽ a quo
ciratus sit. ꝙutiq si ingenitꝰ. ꝙ ñ creatꝰ
ẽ ꝑ se ipsũ ẽ ĩmortalis. Et si ꝑ se imorta
lis ẽ: ñ erit ds̃. qui habeat solus ĩ morta¬
litatem: & erit iam m̃dax apłs. qui dicit
de deo. qd̾̃ solus habeat ĩmortalitatem.

Expanded text:
s sanctus, inuisibilis, inconprehensibilis, inenarrabilis, inuiolabilis. incoinquinabilis, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat inaccessibilem. ipse lumen uerum, uita et ueritas, bonus, summus et quaecumque de illo Lumanus sermo poterit enuntiare: quae tamen ab eo dantur, ut aliquo modo dici possint. ex quo omniasiue dominationes siue principatus siue potestates; et omnia per ipsum et in ipso creata sunt, sicut in utroque testamento humilibus et pie quaerentibus manifestatur. ipsi gloria in saecula saeculorum amen. Huic Manichaeus aduersarium esse dicit nescio quem gentis principem tenebrarum, quem etiam adserit ingenitum nec habere auctorem, a quo creatus sit. et utique si ingenitus et non creatus est, per se ipsum est inmortalis. et si per se lis est, non erit Deus qui habeat solus immortalitatem; et erit jam mendax Apostolus qui dicit de Deo, quod solus habeat immortalitatem .
Abbreviated transcription (Latin):
extirpatis. unũ uerũ ̃m ab oĩb inuoca¬
ri: & hoc factũ eẽ ꝑ unũ hominẽ ab ho¬
minib illusum. ꝯprehensũ uinctum
flagellatũ. expalmatũ exprobratũ cru¬
cifixum occisum: Discipłas u̾ idiotas &

Expanded text:
exstirpatis, unum verum Deum ab omnibus invocaexstirpatis, unum verum Deum ab omnibus invocari? Et hoc esse factum per unum hominem ab hominibus illusum, comprehensum, vinctum, flagellatum, expalmatum, exprobratum, crucifixum, occisum: discipulis ejus,