comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ derelinq̃s ammã meã in inferno
nec dabis sc̃m̃ tuũ uidere corrupti¬
oñe. Constat quide animã d̾ni ñ eẽ
derelictam apud inferos: quȩ ablatis
eis propt̾ quos ibi descend̾at. mox ad
suꝑna rediit. Constat nec carnẽ erus
ẽẽ corruptã: quȩ cita resurrectione
głificata ẽ. S querendu qͦmͦ ipse
in alio psalmo imꝓꝑans impeni-¬
tentib & contumacib laborem sue
passionis: dicat. Que utilitas in san¬
guine meo. du descendo in corrup¬
tionẽ Quod ita soluitur: qͥa ibi se
dicit descendere in corruptionẽ. cũ
corpꝰ eius affigentiũ clauoꝵ & lancee
trruptione penetrat᷑: quia & ipsa
solidi corporis penetͣtio. ñ immerito
queda ꝓbatur dicta corruptio. Hic
aũ corruptionẽ id ẽ putrefactionẽ
iuste negat fieri. quȩ gen̾aliter
carnẽ uastat humanã. s sacro¬
scõ eius corpori nullatenꝰ ualuit
ꝓuenire. Notas mͥfecisti uias uitȩ.
repleb̾ me iocunditate cũ facie tua
Hec ñ solum de cdomino recte inrtel¬

Expanded text:
am meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. Constat quidem animam Domini non esse derelictam apud inferos, quae, ablatis eis propter quos ibi descenderat, mox ad superna rediit; constat nec carnem ejus esse corruptam, quae cita resurrectione glorificata est. Sed quaerendum quomodo ipse in alio psalmo improperans impoenitentibus et contumacibus, laborem suae passionis dicat: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem ? Quod ita solvitur, quia ibi se dicit descendere in corruptionem, cum corpus ejus affigentium clavorum et lanceae irruptione penetratur, quia et ipsa solidi corporis transverberatio non immerito quaedam probatur dicta corruptio. Hic autem corruptionem, id est, putrefactionem juste negat fieri, quae generaliter carnem vastat humanam, sed sacrosancto ejus corpori nullatenus valuit provenire. Notas mihi fecisti vias vitae, replebis me jucunditate cum facie tua. Haec non solum de Domino recte intel
Abbreviated transcription (Latin):
tirati sunt. Qa int̾pretatione iudet᷑
manifestius expressum: quia ñ quidã
ex eis qui audierant u̾bum petri. sed
om̃s qui ad audiendu confluxerunt.
Scotidie in id ipsum. Iꝯ greco ira legit᷑.
Dñs aũ augebat eos qui salui fierent co¬
hannes ascendebant in templũ ad ho¬
ram orationis nonã. Quod suꝑiori
sententie ita pot̾ aptari. Cum dñs co¬
tidie predicantib apłis in eccłiam
suam credentes aggregabat: ascen¬
debant apłoꝵ pͥmi in tempłu dñm
rogaturi. in id ipsum: idest ut eccłiȩ
suȩ semꝑ augm̃ta ꝓcuraret. Et ꝓti¬
nus consolidate sunt bases eiꝰ & plan¬
cosic positum. qͦd latine fulturas signi¬
ficat: qͦ noĩe gressus eius confirmatoᷤᷤ
significat: sicut etiã latine quidam
int̾pretati st̃. S sciendu qͦd gressus
uocant᷑. Et impleti sunt stupore &
extasi Alia edicio ꝓ extasi id est exces¬
su m̃tis. admirationẽ ñ ꝓprie posuit:
qͥa maior admiratio solet ĩnuꝙͣ m̃tẽ
ad excessum deducere: & ultͣ consue.¬

Expanded text:
tizati sunt. Qua interpretatione videtur manifestius expressum quia non quidam ex eis qui audierant verbum Petri, sed omnes qui ad audiendum convenerant quotidie in idipsum. In Graeco ita legitur: Dominus autem augebat qui salvi fierent annes ascendebant in templum ad horam orationis nonam. Quod superiori sententiae ita potest aptari: Cum Dominus quotidie praedicantibus apostolis in Ecclesiam suam credentes aggregaret, ascendebant apostolorum primi in templum, Deum rogaturi in idipsum, id est, ut Ecclesiae suae semper augmenta procuraret. Et protinus consolidatae sunt bases ejus et planco sic positum, quod Latine fulturas significat: quo nomine gressus ejus confirmatos indicat, sicut etiam Latine quidam interpretati sunt. Sed sciendum est quod gressus vocantur. Et impleti sunt stupore et exstasi. Alia Editio pro exstasi, id est, excessu mentis, admirationem non proprie posuit; uia major admiratio solet nonnunquam mentem ad excessum deducere, et ultra consue
Abbreviated transcription (Latin):
minib qui longe sunt. quoscunꝙ
moniũ respicit. qͦd de ꝓpħa ultimũ
posuerat: quia om̃is quicunq inuo¬
cau̾it nom̃ d̾ni saluus erit. Quod ad
gentiũ uocationẽ specialit̾ ꝑtinet.
quȩ ad societatẽ filioꝵ isrł. & cogna¬
tione & mĩto longe fu̾ant segregatȩ:
attam̃ ꝑ inuocationẽ nois dni. iuxta ꝓ¬

Expanded text:
mnibus qui longe sunt, quoscunquemonium respicit quod de propheta ultimum posuerat, quia omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Quod ad gentium vocationem specialiter pertinet, quae a societate filiorum Israel et cognatione et merito longe fuerant segregatae, et tamen per invocationem nominis Domini juxta
Abbreviated transcription (Latin):
etiã causam qͦ motus ñ est. Dño siqͥ¬
de a dextͥs opitulante. simstra ñ pre¬
ualent: s animꝰ quẽ ille custodit fir
mꝰ in eo ꝑseuerat. Congrue aũ sibi
dnm a dextris ẽẽ dicebat: quia si ñ
ille hanc partẽ tenuerit. statĩ eam
insidians diabolus occupabit: sicut
de iuda scͥptum ẽ: & diabolus stet
a dextris eus. Propt̾ hoc delectatũ
ẽ cor meũ: & exultauit lingua mea
Propt̾ hoc quod ille scilicet a dextͥs
adstitit: & in cogitationib sius iocũ¬
ditatẽ & exultationẽ in lingua. ob¬
orta sͥ ẽẽ testatur. Et quide in moi¬
te de passione dicebat. qͥa tͥstis est
anima mea usq ad mortẽ: cepit ꝙ

Expanded text:
etiam causam qua motus non est. Domino siquetiam causam qua motus non est. Domino siquidem a dextris opitulante, sinistra non praevalent; sed animus quem ille custodit in eo firmius perseverat. Congrue autem sibi Dominum a dextris esse dicebat, quia si non ille hanc partem tenuerit, statim eam insidians diabolus occupabit, sicut de Juda scriptum est: Et diabolus stet a dextris ejus . Propter hoc delectatum est cor meum, et exsultavit lingua mea. Propter hoc, quod ille scilicet a dextris astitit, et in cogitationibus suis jucunditatem et exsultationem in lingua obortam sibi esse testatur. Et quidem imminente passione dicebat: Quia tristis est anima mea usque ad morte
Abbreviated transcription (Latin):
ta quod ñ erat possibile teneri illũ ab
ea: patet ꝓfecto quia solutos ꝑ dnm
dicit dolores inferni siue mortis. hoc ẽ
ꝑ descensum eiꝰ ad inferos liberatos
alocis infernoꝵ scõs. Qui q̃muis in si¬
nu abrahȩ id est in consolatione secre¬
te quietis tenebant᷑: eo ip̃o tam̃ ado¬
lore mortis siue infermi ñ erant in
totũ liberi: qͦ necdu suꝑna in celis ga.¬
dia uidere & intrare meruerunt: do¬
ꝓrsus a dolore mortis erant sci: quare
dicit eos uinctos donec educerentur
dolores mortis: iuxta quod impossibi¬
le erat teneri illũ ab ea. Nlam si ĩmu.¬
nis erat apotestate mortis: ita erat
potens etiam quoscunq uellet admo
mortis eruiere.Dauid enĩ dicit uieum:
id est in ꝑsona euis. Puidebam dñm
corã me semꝑ: qm̃ a dextris est michi
ne cõmouear. Exponendo mediator
di& hominũ qd̾ ipse fecerit: dat nob̃
qui puri homines sumꝰ consiliũ quo
peccata uitemꝰ. Nlam qͥ auẽtoris sin pre.¬
latenꝰ hunc ad delicta conu̾tit. Dicit

Expanded text:
ta quod non erat possibile teneri illum ab eo, patet profecto quia solutos per Dominum dicit dolores inferni, sive mortis, hoc est, per descensum ejus ad inferos liberatos a locis inferorum sanctos, qui, quamvis in sinu Abrahae, id est, in consolatione secretae quietis tenebantur, eo ipso tamen a dolore mortis sive inferni non erant in totum liberi. Quo necdum superna in coelis gaudia videre et intrare meruerunt, doprorsus a dolore mortis erant sancti, quare dicit eos vinctos, donec educerentur dolores mortis, juxta quod impossibile erat teneri illum ab eo. Nam sicut immunis erat ipse a potestate mortis, ita erat potens etiam quoscunque vellet a dominio mortis eruere. David enim dicit in eum, id est, in personam ejus: Providebam Dominum coram me semper, quoniam a dextris est mihi, ne commovear. Exponendo Mediator Dei et hominum quid ipse fecerit, dat nobis qui puri homines sumus, consilium quo peccata vitemus. Nam qui auctoris sui praelatenus hunc ad delicta convertit. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
lictus est in infernũ: in greco conse¬
quentiꝰ habetur. quia neq derelicta
est anima eiꝰ in infernũ. Et sc̃s ful¬
gentiꝰ ad trasemundu scribens:. ita
ponit. Nam & de corporis eius exci¬
tatione a mortuis: continuo subie¬
cit dicens. Neq caro eius iudit cor¬

Expanded text:
lictus est in inferno; in Graeco consequentius habetur: Quia neque derelicta est anima ejus in inferno. Et sanctus Fulgentius ad Trasamundum scribens, ita ponit: « Nam et de corporis ejus excitatione a mortuis continuo subjecit dicens: Neque caro ejus vidit cor
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Exultabat uͦ anima & lingua. qͥa
passione sua saluand̾u ẽẽ nouerat ge¬
nꝰ humanũ. I Nsuꝑ & caro mea reqͥes¬
cet in spe. Gaudebat quide qd̾̃ abini¬
micis moueri ac suꝑari nequibat:s
suꝑ hoc gaudiũ adhuc sͥ dicit creuisse
& leticiam: qͦd in carne sua cuiꝰ nos
morte saluauit. exemplũ quoq re

Expanded text:
 anima et lingua, quia passione sua salvandum esse noverat genus humanum. Insuper et caro requiescet in spe. Gaudebat quidem, quod ab inimicis moveri ac superari nequibat; sed eum super hoc gaudium adhuc sibi dicit crevisse laetitiam, quod in carne sua, cujus nos morte salvavit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
testant᷑: ut iheronimꝰ ꝓdit. Euͣngłi¬
zabat ciuitatib cunctis: donec ueni¬
ret cesaream. Cesaream palestine
dicit. uͥ infra domũ habuisse descri¬
bit᷑. quȩ usq hodie demonstratur:
necnon &e cubicłm qͣtuor filiarũ eiꝰ.
cedib afficiens: & munis det̾rens ab¬
sentes. Saule saule:quid me ꝑseq̃ris:
Non dix̃. quid ꝑsequeris m̃bra mea. s qͥd
me ꝑsequeris: quia ipse in corpore
suo quod est eccłia. adhuc patit᷑ inimni¬
cos: in cuius etiam m̃bris beneficia
collata sͥ facta ẽẽ denunciat: cũ ait.
Esuriui enĩ: & dedistis mͥ mandu¬
care. Et exponendo subiunxit: qͣm¬
dui uni ex minimis meis fecistis. mͥ
fecistis Egosum iħc quẽ tu ꝑseq̃¬
ris. Non dixit. ego sum d̾s. ego sum

Expanded text:
testanttestant donec veniret Caesaream. Palaestinae dicit, ubi infra domum habuisse describitur, quae usque hodie demonstratur, nec non et cubiculum quatuor filiarum ejus caedibus afficiens, et minis deterrens absentes. Saule, Saule, quid me persequeris? Non dixit: Quid persequeris membra mea? sed quid me persequeris? quia ipse in corpore suo, quod est Ecclesia, adhuc patitur iniquos. In cujus etiam membris beneficia collata, sibi facta esse denuntiat, cum ait: Esurivi, et dedistis mihi manducare . Et exponendo subjunxit: Quandiu uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ego sum Jesus, quem tu persequeris. N
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretat᷑ os lampadis. Pulcherq
est sensus: qͦd os lampadis suum
aꝑiret os. dum obscura ꝓphetie
in scientiȩ lucẽ ꝓferret. Qmuis
& iuxta hẏstoriam. possit ista cir¬
cũ locutio designare aliqͣndo lon¬
giorẽ futurũ tune eiꝰ ẽẽ sermonẽ.
Mener̃t ad quanda aquã. Est ho¬
dieq bethsoro uicus in tribu iuda
euntib ab helya. ad hebron in
uicesimo lapide: iuxta quem
fons ad radices montis ehulli¬
ens. ab eadem in qua gignit᷑ sor¬
betur humo. In hoc est euniicus
Sa philippo baptizatus. Quispro
uersus plus habet: uͥ scͥptũ est.
Ecce aqua: quis ꝓhibet me bap¬
tizariͦ. D ixit aũ ei philippus.
Si credis ex toto corde tuo:salurs
eris. N espondens aũ eunuchꝰ:
dixit. Credo in xp̃m filium dei
Et iussit stare currũ: & cetera.
Et hos gͦ uersicłos credo primũ
a nr̃o qͦ intͥprete tͣns latos: s scͥp¬
toꝵ uicio postea fuisse sublatoᷤᷤ
Spc̃ dni rapuit philippũ. St̃
qui hec angłm in sp̃u scõ fecisse¬

Expanded text:
interpretatur os lampadis; pulcherque est sensus quod os lampadis suum aperiret os dum obscura prophetiae in scientiae lucem proferret: quamvis et juxta historiam possit ista circumlocutio designare aliquando longiorem futurum tunc esse ejus sermonem. Venerunt ad quamdam aquam. Est hodieque Bethsoro vicus in tribu Juda, euntibus ab Eliae Chebron in vigesimo lapide. Juxta quem fons ad radices montis ebulliens, ab eadem, in qua gignitur, sorbetur humo. In hoc est eunuchus a Philippo baptizatus. Quis proversus plus habet, ubi scriptum est: Ecce aqua, quis prohibet me baptizari? Dixit autem ei Philippus: Si credis ex toto corde tuo, salvus eris. Respondens autem dixit: Credo in Christum Filium Dei. Et jussit stare currum, et caetera. Et hos ergo versiculos credo primum a nostro quoque interprete translatos, sed scriptorum vitio postea fuisse sublatos. Spiritus Domini rapuit Philippum. Sunt qui haec angelum in Spiritu sancto fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
At illi excusso puluere pedu uieos:
uenerunt yconiũ. Pulius iuxta
eugłii preceptũ excutitur pedib
in testimoniũ laboris sui: qd̾ igͥs
si sunt illoꝵ ciuitatẽ. & predicatio
apłica ad illos usq ꝑuenerit. Siue
excutitur puluis ut nicħ ab eis ac¬
cipiant. ne ad uictum quide neces¬
sariũ. qui euͣngłium spreuerint

Expanded text:
At illi excusso pulvere pedum in eos, At illi excusso pulvere pedum in eos, venerunt Iconium. Pulvis juxta Evangelii praeceptum excutitur de pedibus in tsi sint civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint
Abbreviated transcription (Latin):
cõpositos: qui & abeatitudine inci¬
Spiat. & in beatitudine desinat. Qa
dabo uob̾ scã dauid fidelia: id est
quecunq dauid ꝓmisi. eadem uob̃
certissime fidelis sponsor implebo:
xp̃m uidelicet de eius ẽẽ stirpe nas¬
citurũ. Sic enim ysaias noui testa¬
m̃ti mysteria pregustans: ait. Et
constituã uob̃ testamentũ eternũ
scã dauid fidelia: quod in hebraica
ueritate ita legitur. Et feriam uo¬
biscum pactũ sempiternũ: miscdias
dauid fideles. Secuti sunt multi
iudeoꝵ & colentiũ aduenaꝵ. M eliꝰ
legitur. colentiũ dm: sicut ingreco
uidimꝰ. Significat aũ eos qͥ natura.
gentiles erant. s religione uidei:
qͦs grece ꝓselitos nuncupabant.
Sic enĩ precepit nob̾ d̾ns. Posui te
in lucem gentib. Quod dno xp̃o
specialit̾ dictum ẽ. hoc iam sͥ dictũ
arbitrant᷑ apłi. m̃bra se uidelicet
illius ẽẽ recolentes: sicut etiã ipse
propt̃ eusde corporis unionẽ dix̃.
Saule saule: quid ine ꝑsequeris:

Expanded text:
compositos, qui et a beatitudine incipiat, et in beatitudinem desinat. Quia dabo vobis sancta David fidelia, id est, quaecunque David promisi, eadem vobis certissime fidelis sponsor implebo, Christum videlicet de ejus esse stirpe nasciturum. Sic enim Isaias Novi Testamenti mysteria praegustans, ait: Et constituam vobis testamentum aeternum sancta David fidelia . Quod in Hebraica veritate legitur: Et feriam vobiscum pactum sempiternum, misericordias David fideles. Secuti sunt multi Judaeorum et colentium advenarum. Melius legitur: Et colentium Deum, sicut in Graeco vidimus. Significat autem eos qui natura gentiles erant, sed religione Judaei, quos Graece proselytos nuncupant. Sic enim praecepit nobis Dominus: Posui te in lumen gentibus. Quod Domino Christo specialiter dictum est, hoc jam sibi dictum arbitrantur apostoli, membra se videlicet illius esse recolentes, sicut etiam ipse propter ejusdem corporis unionem dixit: Saule, Saule, quid me persequeris ?
Abbreviated transcription (Latin):
& alterũ di cred̾ent filiũ: qͦ heresis la¬
q̃o manes insanꝰ &e nestoriꝰ st̃ decepti.
Suꝑuenert sacerdotes & magistratus
templi & satlucei. & cet̾a. Et sacer¬
dotes & magistratꝰ siue pretor tẽpli
ut alia dicit editio. qͥ doctores & uidi¬
ces uidebant᷑ ppłi. dolebant qͦd ad apo¬
stolos audiendos multitudo conflue
sum nou̾ant hominẽ. illi hc̃ affir¬
 marent a deo patre głificatũ. Et fac¬
tus est numerꝰ uiroꝵ qͥnq milia. Si
in qͥnq milib hominũ qͦs in hemo

Expanded text:
et alterum Dei crederent Filium. Quo haeresis laet alterum Dei crederent Filium. Quo haeresis laqueo Manet sacerdotes et magistratus templi et Sadducaei, et caetera. Et sacerdotes et magistratus, sive praetor templi, ut alia dicit Editio, qui doctores et judices videbantur populi, dolebant quod ad apostolos audiendos multitudo confluxesum noverant hominem, illi hunc affirmarent a Deo Patre glorificatum. Et factus est numerus virorum quinque millia. Si in quinque millibus hominum, quos in eremo
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ ac dilucide ꝓpħarum legisꝙ
testimonio docet dum̃ a cunctis au¬
diendu gentib: incredulos quide
damnaturũ: fideles uͦ et̾na benedic¬
tione donaturũ. Et om̃s ꝓpħȩ a sa¬
muel & deinceps. Qmuis patͥarchȩ.
dictis factis q propharentꝰ: tempꝰ
eccłiȩ ꝙ myst̾io manifeste scripserunt.
a samuele sub qͦ & regũ in iudea tẽpoea
ceꝑunt exordiũ sũpsit: & usq ad babyloni¬
cȩ captiuitatis solutionẽ ꝑmansit.
Et in semine tuo benedicent᷑ om̃s fami¬
cuiꝰ fide nominis omĩb t̾re familiis.
iudeis uidelicet & gentib est benedic¬
tio ꝓmissa. Demulcet aũ apłs animos
iudeoꝵ qͦ ad credendu faciat ꝓmptio¬
res: dicendo quod totiꝰmundi salua¬
tor eos primũ uisitaturꝰ & benedic-¬
turꝰ elegerit: uob̃ inqͥens primũ ds̃
suscitans filiũ suũ. Usi pariter
dem xp̃i naturas: ne uł hominẽ
tantũ xp̃m. uł alterũ hominis.

Expanded text:
viter ac lucide prophetarum legisque viter ac lucide prophetarum legisque testimonio docet Dominum a cunctis audiendum gentibus, incredulos quidem damnaturum, fideles vero aeterna benedictione donaturum. Et omnes prophetae a Samuele et deinceps. Quamvis patriarchae et dictis fEcclesiaeque mysterio manifeste scripserunt, a Samuele, sub quo et regum in Judaea tempora coeperunt, exordium sumpsit, et usque ad Babylonicae captivitatis solutionem permansit. Et in semine tuo benedicentur omnes famicujus fide nominis omnibus terrae familiis, Judaeis, videlicet, et gentibus est benedictio promissa. Demulcet autem apostolus animos Judaeorum, quo ad credendum faciat promptiores, dicendo quod totius mundi Sanator eos primum visitaturus et benedicturus elegerit. Vobis inquiens primum Deus suscitans Filium suum. Ubi pariter sdem Christi naturas, ne vel hominem tantum Christum, vel alterum hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
fortat: qͥa sermo docentis in corde
auditoꝵ minꝰ ualet᷑: siñ etiam ꝓprie¬
actionis cõmendet᷑ exemplis. Et exi¬
liens stetit & ambulabat: & intͣuit
Scũ illis in templũ. O rdo ꝑfectio¬
nis egregiꝰ pͥmo illũ resurgere qͥ ia¬
cuerat: deinde iter arriꝑe uirtutũ:
& sic regni ianuã cum apłis intͣre.
Et impleti sunt stupore & extasi.
Extasin pauorẽ dicit. Nam & alio
mͦ dicit᷑ extasis: cũ mens ñ pauore
alienat᷑. s aliqͣ inspiratione reue¬
lationis assumit᷑. Concurit om̃is
ppłs ad eos: ad porticũ que appellat᷑
concurrit om̃is mundꝰ ad limina
ueri & pacifici salomonis: de quo
dicit᷑. Multiplicabit᷑ eius imnꝑiũ: &
pacis ñ erit finis. Ipse est enĩ la¬
pis de monte abscisꝰ: qui t̾reno regno
fidei mimico ruente. pacificũ per
Sorbem solus tenet imꝑiũ. Erit
Iaũ om̃is anima quȩ ñ audierit ꝓpħã¬
S illũ: exterminabit᷑ de plebe. B Re¬

Expanded text:
fortat, quia sermo docentis, in corde fortat, quia sermo docentis, in corde auditorum minus valet, si non etiam practionis commendetur exemplis. Et exsiliens stetit et ambulabat et intravit cum illis in templum. Ordo perfectionis egregius, primo illum resurgere qui jacuerat, deinde arripere virtutem, et sic regni januam cum apostolis intrare. Et impleti sunt stupore et exstasi, etc. Exstasin pavorem dicit. Nam alio modo dicitur exstasis, cum mens, non pavore alienatur, sed aliqua inspiratione aut revelationis assumptus. Cucurrit omnis populus ad eos, ad porticum quae appellatur Israele, concurrit omnis mundus ad limina veri et pacifici Salomonis, de quo dicitur: Multiplicabitur ejus imperium et pacis non erit finis . Iste est autem lapis de monte abscisus, qui terreno regno fidei inimico ruente, pacificum per orbem solus tenet imperium . Erit autem, omnis anima quae non audierit Prophetam illum exterminabitur. Bre
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualens. legis ꝓpħarumꝙ uocib affer¬
tur: ut ab ingredientib in int̾iora
sapientie. fidei audiende deposcat
auxiliũ : qͥa uaticinia fut᷑oꝵ quasi ad
portã ponunt auditores. s petͥ est
in templũ ꝑdiicere: cui ꝑ confessionẽ
forti & cognom̃ petrȩ & claues cęli
&e cęt̾a. H abuit quide uetꝰ tab̾nacu¬
lũ iustificationes culturȩ. & scm̃ se¬
cłare. auro argentoq distinctũ: sed
metallis legis. sangͥs eugłii p̃ciosior
emicat: qͥa ppłs ille qui ante auratos
postes m̃te debilis iacuerat: in noĩe
crucifixi saluatꝰ. templũ regni celes¬
tis ingredit᷑. Alioqͥn beatus petrus
dñici memor precepti quo dicitur.
nolite possidere aurũ & argentũ:
pecuniã que ad pedes apłoꝵ pone¬
bat᷑. ñ sͥ recondere. s ad usus paupe¬
rũ qui sua patͥmonia reliq̃rant. re¬
seruare solebat. Et apprehensa
uerbo erigit. hunc etiam dextera cõ¬

Expanded text:
non valens, legis prophetarumque vocibus affernon valens, legis prophetarumque vocibus affertur, ut ab ingredientibus in interiora, sapientiam fidei audiendo, deposcat auxilium. Qui vaticinio futurorum quasi ad portam ponunt auditores, sed Petri est in templum perducere, cui pro confessione forti et cognomen petrae et cst mihi. Habuit quidem vetus tabernaculum justificationes culturae, et sanctum saeculare auro argentoque distinctum, sed metallis legis sanguis Evangelii pretiosior emicat, et populus ille, qui ante auratos postes mente debili jacuerat, in nomine crucifixi salvatus, templum regni coelestis ingreditur . Alioquin beatus Petrus, Dominici memor praecepti, quo dicitur: Nolite possidere aurum et argentum , pecuniam quam ad pedes apostolorum ponebant, non sibi recondere, sed ad usus pauperum, qui sua patrimonia reliquerant, reservare solebat. Et apprehensa verbo erigit, hunc etiam dextera con
Abbreviated transcription (Latin):
plũ. Apłi nona hora tempłu ingreᷤ¬
suri. pͥmo claudu diu debilem sal¬
uant: deinde ad uesꝑam usq labo¬
rantes. multa hominũ milia uer¬
bo fidei imbiunt: qͥa doctores eccłiȩ
in finẽ mundi uenientes. & langũe¬
ti pͥus ifrł. & postmodu etiã gen¬
tilitati predicant. hi sunt enim
oꝑarii: quos nona & undecima ho¬
ra in uineã pat̾familias inducit.
Et quida uir qui erat claudꝰ ex
utero matͥs suȩ baiulabat᷑. Qyia
ppłs isrł ñ solum d̾no incarnato. sed
a pͥmis etiam legis temporib date
rebellis extitit: quasi ex ut̾o matͥs
claudꝰ fuit. Qd̾ bene iacob cũ angło
luctante benedicto quide. s claudi¬
cante figurat᷑: quia ppłs isdem dno
in passione preualens. in quib dã
ꝑ fidem benedictus. in quibdam
uͦ est ꝑ infidelitatẽ claudꝰ. Quem
Sponebant cotidie ad portam templi:
quȩ dicit᷑ speciosa. P orta templi spe-¬
ciosa. dns est: ꝑqũa siqͥs intierit salua¬
bit᷑. Ad hanc portam debilis isrł ire

Expanded text:
li nona hora templum ingressuri, primum claudum diu debilem sanant, deinde ad vesperam usque laborantes, multa hominum millia verbo fidei imbuunt. Quia doctores Ecclesiae in finem mundi venientes, et languenti prius Israeli, et postmodum etiam gentilitati praedicant. Hi sunt enim operarii quos nona et undecima hora in vineam paterfamilias inducit . Et quidamvir, qui erat claudus ex utero matris suae, bajulabatur. Quia populus Israel non solum Domino incarnato, sed a primis etiam legis temporibus datae rebellis exstitit, quasi ex utero matris claudus fuit. Quod bene Jacob cum angelo luctante, benedicto quidem, sed claudicante figuratur , quia populus idem Domino in passione praevalens, in quibusdam per fidem benedictus, in quibusdam vero per infidelitatem claudus. Quem ponebant quotidie ad portam templi, quae dicitur Speciosa. Porta templi Speciosa Dominus est, per quem si quis introierit, salvabitur. Ad hanc portam debilis Israel ire
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. Unde colligit᷑ quod si hoc opus
suũ reb subtraxerit: nec iuuemꝰ
nec mouebim᷑ nec erimꝰ. Et paulo
sp̃italis corporalisq creatura in se¬
ipsa manet: s utiq in illo de quo
dictum est. in illo enĩ uiumꝰ & mo¬
uem᷑ & sumꝰ: quia & si una qͦq pars
potest ẽẽ in toto cuiꝰ pars ẽ. ipsum
tam̃ totũ non ẽ nisi in illo a quo cor
corpꝰ diceret apłs: etiam de isto cor¬
poreo mundo posset intelligi. Nam
& in illo scđm corpus uiuimꝰ & mo¬
uem & sumꝰ. Unde scdm mentẽ qͤ
facta ẽ ad eius ymaginẽ debet
hoc accipi: excellentiore quodam
eꝯdemq ñ uisbili. s intelligibili
mͥ. Nam quid ñ est in ipso. de quo
diuine scͥptum est. qm̃ ex iplo &e
ꝑ ipsum & in ipsosunt omĩa: Sicut¬

Expanded text:
sumus. Unde colligitur quod si hoc opus suum rebus subtraxerit, nec vivemus, nec movebimur, nec erimus. » Et paulo spiritalis corporalisque creatura in seipsa manet, sed utique in illo de quo dictum est: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus. Quia et si unaquaeque pars potest esse in toto, cujus pars est, ipsum tamen totum non est, nisi in illo, a quo concorpus diceret Apostolus, etiam de isto corporeo mundo posset intelligi. Nam et in illo secundum corpus vivimus, movemur, et sumus. Unde secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est in ipso, de quo divine scriptum est, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sit: quia siue xp̃m dicas. & dm patrẽ
a qͦunctus est filius. & ipsum qͥ unctꝰ
& corde comprehendas: siue sp̃m
dicas & dmpatrẽ a quo procedit
sp̃c. & filiũ. quia filii quoq est sp̃c.
nuncupasti. Unde te rationi copu¬
letur auctoritas. In sp̃m quoq rec¬
te baptizare nos posse scptura indi¬
cat: dicente dno uos autem bap¬
tizabimini in spu scõ. Et apłs ait
Om̃s enĩ in ipso corpore. in uno sp̃u
baptitati sumꝰ. Aliter. P recipue cõ¬
gruit nos in nomine dni iħu xp̃i
baptitari: quia sicut apostolus
ait. quicumq baptizati sumꝰ in xp̃o
iħu. in morte ipsius baptizati sumꝰ.¬

Expanded text:
sit; quia sive Christum dicas, et Deum Patrem, sit; quia sive Christum dicas, et Deum Patrem, a quo unctus est Filius, et ipsuetiam corde comprehendas. Sive Spiritum dicas et Deum Patrem a quo procedit Spiritus, et Filium quia Filii quoque est Spiritus nuncupasti. Unde et rationi copuletur auctoritas: in Spiritu quoque recte baptizari posse Scriptura indicat dicente Domino, Vos autem baptizabimini in Spiritu sancto, et ApostOmnes enim in ipso corpore, in uno Spiritu baptizati sumus . Aliter: Praecipue congruit nos in nomine Domini Jesu Christi baptizari, quoniam sicut Apostolus ait: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sum
Abbreviated transcription (Latin):
re: ne xꝑi ꝑsonam geminare. & in
nestorii dognia cadere uideamur.
Nobis qui manducauimꝰ & bibimꝰ
cũ illo: postꝗͣ resurrexit amortuis.
Hic beatus petrus quod in eugłio
reticetur exponit. post resurrectio¬
nem scilicet se bibisse cum dño: nͥ
forte illic credamꝰ indicatũ. ubi ait
Donec illud bibam uobiscũ nouũ:
in domo patris mei. Cecidit sp̃c
Ne baptisma gentib tradere dubi¬
tet sp̃c sci testimonio confirmatur. ⁊¬
ipsas lauachri aquas quas sc̃ificare
solet. nouo ordine precurrentis: qͦd
semel in testimoniũ fidei gentiũ.
nunꝗͣ uͦ in uideis euenisse reꝑitur.
Et iussit eos in noie ih̾u xp̃i bap¬
tizari. Cum eccłix regła sit. fideles
in nomine sc̃ȩ trinitatis baptitari:
queritur quom lucas ꝑ totũ huiuis
libelli textum ñ aliter qͣm in nomine
iħu xp̃i baptismũ dari testatur. Qd̃
ita beatꝰ ambrosiꝰ soluit. quia per
unitatẽ nominis impletũ mysteriũ

Expanded text:
ri, ne Christi personam geminare, et in ri, ne Christi personam geminare, et in Nestorii dogma cadere videamur. Nobis qui manducavimus et bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis. Hic beatus Petrus, quod in Evangelio non recitatur exponit, post resurrectionem, scilicet, se bibisse cum Domino. Nisi forte illic credamus indicatum ubi ait: Donec illud bibam vobiscum novum in domo Patris mei. AdhucNe baptisma gentibus tradere dubitet, Spiritus sancti testimonio confirmatur, ipsas lavacri aquas quas sanctificare solet, novo ordine praecurrentis; quod semel in testimonium fidei gentium, nunquam vero in Judaeis evenisse reperitur. Et jussit eos in nomine Jesu Christi baptizari. Cum Ecclesiae regula sit fideles in nomine sanctae Trinitatis baptizari, quaeritur quomodo Lucas per totum hujus libelli textum non aliter quam in no mine Jesu Christi baptismum dari testetur. Quod ita beatus Ambrosius solvit: quia per unitatem nominis impletum mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
suscitatꝰ. siusq manifestatꝰ: quod
udex omniũ in fine uentur: qd̾q
etiam eccłiam suã ꝑfidem totũ
sit dilataturꝰ ĩ orbem. Quomodo
Alia editio dicit: sicut unxit eũ ds̃.
unxit eum d̃s spũ scõ: tunc utiq
cum dicebat ipse uos baptirabit
in sp̃u scõ. Et iterum. Qura uidi
sp̃m descendentẽ quasi columbã
suꝑ eum. Unctus est gͦ iħe ñ oleo ui¬
sibili. s dono gratie. quod usibili sig¬
nificat᷑ unguento: quo baptizatos
ungit ȩccłia Nectam̃ tunc unctus ẽ¬
sp̃u scõ: quando suꝑ eum baptiratũ
uelut columba descendit. Tunc eñi
corpꝰ suũ id est eccłiam suam p̃figura
stica & inuisibili unctione tunc intel¬
ligendꝰ est unctus: quando u̾bum ꝙħ
caro factũ est: id est quando huma¬
na natura sine ullis precedentib bo¬
noꝵ oꝑum m̾itis. do uerbo est in ut̾o
uirginis copulatarita ut cũ illo fie
filio. Melius est enim sic intellige.
qͣm diuinitatẽ filii cũ homine quẽ
assumpsit cohabitantẽ significa¬

Expanded text:
scitatus, suisque manifestatus, quod judex omnium in fine venturus, quodque etiam Ecclesiam suam per fidem totum sit dilataturus in orbem. Quomodo Alia editio dicit: Sicut unxit eum Deus. unxit eum Deus Spiritu sancto, tunc utique cum dicebat: Ipse vos baptizavit in Spiritu sancto . Et iterum: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam super eum . Unctus est ergo Jesus, non oleo visibili, sed dono gratiae, quod visibili significatur unguento, quo baptizatos ungit Ecclesia. Nec tamen tunc unctus eo, quando super eum baptizatum velut columba descendit. Tunc enim corpus suum, id est, Ecclesiam suam praefigurarstica et invisibili unctione tunc intelligendus est unctus, quando Verbum Dei caro factum est, id est, quando humana natura sine ullis praecedentibus bonorum operum meritis Deo Verbo est in utero virginis copulata, ita ut cum illo fierFilio. Melius est enim sic intelligere quam divinitatem Filii cum homine, quem assumpsit cohabitantem significa
Abbreviated transcription (Latin):
nere leuites: qui supͣ preciũ agri
sui ad pedes apłoꝵ attulisse memo¬
rat᷑. L oquebatur quoq & dispu¬
 tabat cum grecis. N ota qd̃ grecoᷤ
in iherłm. iudeos in damasco que
gentiliũ est ciuitas. docuerit: ne
forte hoc fignificet. gentiles in
ciitat̃e di adunandos: & uide¬
os in ꝑfidiam gentiũ ẽẽ lapsuro.
iuxta quod ysaias arc. Et uer¬
tẽtur libanus in chermel: &e cher¬
mel in saltum reputabitur. n¬
Suenit aũ ibi homine quendam
Inoĩe eneam: ab annis octo iacen¬
tẽ in grabato. Eneas iste genus
sig̃cat humanũ. infimoꝵ prius
dilectione languescens: s apł̃oꝵ
mundꝰ ipse quatuor plagis sublima¬
tur. & cursus scłi annius quatuor
tẽporib uariatur: quicunq p̃¬
sentia labentiaq gaudia com¬
plectitur. quasi bis quat̾nario
annoꝵ numero. grabato sternit᷑
enerius. Grabatũ quippe
ẽ ipsa segnicies. uͥ reqͥescit
animꝰ eger & infirmꝰ: id est in uo¬

Expanded text:
nere, Levites, qui supra pretium agri nere, Levites, qui supra pretium agri sui ad pedes apostolorum attulisse memoratur. Loquebatur quoque et disputabat cum Graecis. Nota quod Graecos in Jerusalem, Judaeos in Damasco, quae gentilium est civitas, docuerit, ne forte hoc significet gentiles in civitatem Dei adjuvandos, et Judaeos in perfidiam gentium esse lapsuros. Juxta quod Isaias ait: Et vertetur Libanus in Charmel, et Charmel in saltum reputabitur . Invenit autem ibi hominem quemdam, nomine Aeneam, ab annis octo jacentem in grabato. Aeneas iste genus significat humanum, infirmorum prius delectatione languescens, sed apostom mundus ipse quatuor plagis sublimatur, et cursus saeculi annuis quatuor temporibus variatur, quicunque praesentia labentiaque gaudia complectitur, quasi bis quaternario annorum numero, grabato sternitur enervis. Grabatum quippe est ipse segnities, ubi requiescit animus aeger et infirmus, id est, in
Abbreviated transcription (Latin):
sportã uirtutis qua euadat festinꝰ
ascendat. Cum aũ uenisset in ihe¬
rłm: temptabat se iungere discipu¬
lis. Non eum mox baptiratũ cre¬
in arabiam. & iterũ reu̾sum ẽẽ da¬
entẽ iherosolimã uidisse petrũ: &
mansisse apud eum dieb qͥndeq̃.
Aliũ autẽ apłoꝵ uidisse neminẽ:
nͥ iacobũ frẽm dni. Ac deinde sic̃
& lucas ex sequitur: uenisse in par¬
tes syrie & cilicie. Utrũ aũ pͥma.
an scda uice damasci insidias ꝑtu¬
lerit: ñ facile patet. Nam &e scda intel¬
ligi pot̃: ex eo quod dicitur. multiᷤᷤ
dieb impletis consilium fecisse
uideos eum int̾ficiendi. Iccirco
aũ lucas arabiam pret̾mittere
uidetur. qͦd ibi minime p̃dicaue.¬
rit. iuxta quod ipse in sequentib
agrippe regiloquens ait: quia da¬
masci primũ & iherosolimis. &
in om̃i regione uidee & gentib
predicabat. B arnabas aũ app̃¬
hensum illum duxit ad apłos.
Hic est barnabas ille ciprius ge¬

Expanded text:
sportam virtutum, qua evadat, festinus sportam virtutum, qua evadat, festinus ascendat. Cum autem venisset in Jerusalem, tentabat jungere se discipulis. Non eum mox baptizatum crein Arabiam, et iterum reversum esse Daentem Jerosolymam vidisse Petrum, et mansisse apud eum diebus quindecim. Alium autem apostolorum vidisse neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. Ac deinde sicut et Lucas exsequitur, venisse in partes Syriae et Ciciliae. Utrum autem prima, an secunda vice Damasci insidias pertulerit, non facile patet. Nam et secunda intelligi potest, ex eo quod dicitur multis diebus impletis consilium fecisse Judaeos eum interficiendi. Idcirco autem Lucas Arabiam praetermittere videtur, quod ibi minime praedicaverit, juxta quod ipse in sequentibus Agrippae regi loquens, ait: Quia Damasci primum, et Jerosolymis, et in omni regione Judaeae et gentibus praedicabam. Barnabas autem apprehensum illum duxit ad apostolos. Hic est Barnabas ille Cyprius ge
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis squamis: monstrat᷑ in facie. qͦd
uerũ iam lum̃ recepit in m̃te. Acci¬
pientes aũ discipłi eius nocte: idest
discipłi xp̃i. N grecoeñi non ẽ addi¬
tum. eius. s tantũmͦ discipłi. ut gn̾a¬
lit̾ xp̃i uel eccłiȩ intelligant᷑. Non¬
dum enĩ paulus discipłos fecisse le¬
gitur. s solum iudeos confudisse:
qui habitabant damasci Per mu¬
rũ dimiserunt eũ submictentes in
sporta. hoc effiigii genus hodieq
seruatur in ȩccłia: quando qͥs antiqͥ
hostis insidiis. uel huiꝰ scłi laqueis
circumfusus. spei. fideiq sue muni¬
mine saluatur. Murus enĩ damasci
qui sanguinẽ bibens int̾pretatur:
adu̾sicas scłi est. Rex arecha qͥ int̾¬
pretat᷑ descensio: diabolus intelligit᷑.
Sporta que iuncis palmisq solet con¬
fici: fidei speiq coniunctionẽ desig¬
nat. Iuncꝰ enĩ uiriditatẽ fidi: palma
spem uite et̾nȩ sig̃cat. Ouisquisgͦ
se muro adu̾sitatis uid et cinctum:

Expanded text:
oculis squamis monstratur in facie, quod oculis squamis monstratur in facie, quod verum lumen jam recepit in mente. Accipientes autem eum discipuli ejus nocte. Id est, discipuli Christi. In Graeco enim non est additum ejus, sed tantummodo discipuli, ut generaliter Christi vel Ecclesiae intelligantur. Nondum enim Paulus discipulos fecisse legitur, sed solum Judaeos confudisse qui habitabant Damasci. Per murum dimiserunt eum, submittentes in sporta. Hoc effugii genus hodieque servatur in Ecclesia, quando quis antiqui hostis insidiis vel hujus saeculi laqueis circumfusus, spe fideique suae minime salvatur. Murus enim Damasci, quae sanguinem bibens interpretatur, adversitas saeculi est. Rex Areta, qui interpretatur descensio, diabolus intelligitur. Sporta quae juncis palmisque solet confici, fidei speique conjunctionem designat. Juncus enim viriditatem fidei, palma spem vitae aeternae significat. Quisquis ergo se muro adversitatis videt cinctum,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: & dicetur tͥ quid te oporteat face.
Non continuo quȩ eeñt facienda
monstrauit: s in ciuitate postino¬
du audienda p̾monuit: ut tanto
post in bonis solidius staret. qͣnto
prius funditꝰ euersus apͥstino errore
cecidisset.s Iꝑtisq ocłis nicħ iudebat.
se ꝑ cuncta cõmitteret. Et erat trib
dieb ñ uidens. Quia dñm ñ credi¬
derat tercia die mortem resurgendo
uicisse: suo iam instruit᷑ exemplo. qui
tenebras triduanas luce reu̾sa muta¬
ret. Ego enim ostendam illi: qͣnta
oporteat eum ꝑ nomine meo pati.
tor. s potius quasi frat̾ amplecti: qͥa
aduersa quȩ scĩs intulerat. ꝓmptꝰ est
sustinere cum scĩs. Et confestim ce¬
cidert ab ocłis eius: tanqͣm squamȩ
Daaconis om̃e corpꝰ dicitur eẽ sqͣmis
contectũ. Quia gͦ uidei serpentes & ge¬
nimina st̃ uiꝑarũ uocati: quia illoꝵ
ꝑfidiam sectabatur. quasi pelle ser¬
pentina ocłos cordis obtexerat. S¬
cadentib sub manu ananiȩ ab eius

Expanded text:
te oporteat facere. Non continuo quae essent facienda monstravit, sed in civitate postmodum audienda praemonuit, ut tanto post in bonis solidius staret, quanto prius funditus eversus a pristino errore cecidisset. Apertisque oculis nihil videbat. se per cuncta committeret. Et erat tribus diebus non videns. Quia Dominum non crediderat tertia die mortem resurgendo vicisse, suo jam instruitur exemplo, qui tenebras triduanas luce reversa mutaret. Ego enim ostendam illi quanta oporteat eum pro nomine meo pati. timeri, sed potius quasi frater amplecti, qui adversa, quae sanctis intulerat, promptus est sustinere cum sanctis. Et confestim cecideDraconis omne corpus dicitur squamis esse contextum. Quia ergo Judaei serpentes et genimina sunt viperarum vocati, quia illorum perfidiam sectabatur, quasi pelle serpentina occadentibus sub manu Ananiae ab ejus
Abbreviated transcription (Latin):
misit d̾s filiũ fuũ. Hic est lapis qui
reꝓbatꝰ est a uob̃ edificantib qͥ factus
ẽ in caput anguli. Edificantes erant
iudei: qui cunctis gentib in desolati¬
one idoloꝵ morantib. ipsi soli legẽ
& ꝓpħas ad edificationẽ cotidie lege¬
bant. Hi dum edificant. ꝑuenert̃ ad
lapide angularẽ qui duos parietes
rũ. qui duos conderet ppłos in semet¬
ipso. Et quia ipsi in uno parietestare.
hoc est soli salui fieri malebant:
rȩꝓbauert̃ lapidem qui ñ erat apta¬
tus. ad unũ. s ad duos. Uerum ds
illis licet nolentib hunc ipse ꝑse¬
posuit in caput anguli: ut ex duob
testam̃tis & ex duob ppłis edificatio
surgeret uniꝰ euisdẽq fidei. Et ñ
ẽ in alio aliqͦ salꝰ. Sim nullo alio. s¬
in xp̃otantũ mundi salus ẽ: gͦ & patres
testam̃ti uet̾is. eiusdẽ redemptoris incar¬
natione &e passione saluati sunt. qͣ nos
saluari credimꝰ & sꝑamꝰ. Et si enĩ sacra¬
m̃ta ꝓ tempoꝵ ratione discrepant:¬

Expanded text:
s Filium suum . Hic est lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus, qui factus est in caput anguli. Aedificantes erant Judaei, qui cunctis gentibus in desolatione idolorum morantibus, ipsi soli legem et prophetas ad aedificationem quotidie legebant. Hi dum aedificabant, pervenerunt ad lapidem angularem, qui duos parietes arne venturum, qui duos conderet populos in semetipso. Et quia ipsi in uno pariete stare, hoc est, soli salvi fieri malebant, reprobaverunt lapidem, qui non erat aptatus ad unum, sed ad duos. Verum Deus, illis licet nolentibus, hunc ipse posuit in caput anguli, ut ex duobus testamentis, et ex duobus populis aedificatio surgeret unius ejusdemque fidei. Et non est in alio aliquo salus. Si in nullo alio, sisto tantum mundi salus est, ergo et patres Testamenti veteris ejusdem Redemptoris incarnatione et passione salvati sunt, in qua nos salvari credimus et speramus. Et si sacramenta pro tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Quali uͦ apud gentiles apłi p̃di¬
cationis utantur exordio. in
cornelii centurionis hystoria. &
in sermone apłi pauli atheniᷤs
habito doceberis P Rouidebã
dnm corã me semꝑ. qm̃ a dex¬
Ueniens inqͥt in ea q̃ tͣnseunt.
ñ abstuli ocłm ab eo qͥ semꝑ
manet: hoc ꝓuidens. ut in eũ p̃tempo¬
ralia ꝑacta recurrerẽ: qm̃ fauet mͥut
stabilit̾ in eoꝑmaneã. Et hoc qd̾ peeca¬
tũ ñ feci: nec dolꝰ iuentꝰ est more meo:
ñ humanitati. s diuinitati ascribã.
Propt̾ hoc & in cogitationib meis io¬
cunditas. & in uerb exultatio: propter
resurrectionẽ scilicet. quia ꝑ eam libe¬
ratꝰ est mundꝰ: insuꝑ &e caro mea ñ defi¬
ciet in int̾itu s in spe resurrectionis
patieris. Quia notas mͥfecisti uias quib
itur ad ȩt̾nitate an quib pꝰ tristiciam
passionis adimpleb̾ me leticia cũ iuuil¬
tu tuo: & ascendenti in cȩł dab̾ delec¬
tationes dexterȩ tue usq in finẽ. Qura

Expanded text:
Quali vero apud gentiles apostoli praediQuali vero apud gentiles apostoli praedicationis utantur exordio, in Cornelii centurionis historia, et in sermone apostoli Pauli Athenis habito doceberis. Providebam Dominum coram me semper, quoniam a dexVeniens, inquit, in eanon abstuli oculum ab eo qui semper manet. Hoc providens, ut in eum post temporalia peracta recurrerem, quomodo favet mihi ut stabiliter in eo permaneam; et hoc quod peccatum non feci, nec dolus inventus est in ore meo, non humanitati sed divinitati ascribam; propter hoc et in cogitationibus meis jucunditas, et in verbis exsultatio, propter resurrectionem scilicet quia per eam liberatus est mundus, insuper et caro mea non deficiet in interitum, sed in spe resurrectionis patieris; quia notas mihi fecisti vias, quibus itur ad aeternitatem, in quibus post tristitiam passionis, adimplebis me laetitia cum vultu tuo. Et ascendenti in coelis dabis delectationes in dextera tua usque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã: acceptꝰ est illi. Iħmna¬
zarenũ uirũ approbatũ a deo
& cet̾a: usq affligentes int̾emistiᷤᷤ.
Quasi doctus magist̾ pͥus incredu¬
los qͦ misereat᷑ ammonet: ut
iusto timore ꝯpunctis. confiliũ
salutis postinodu oportumꝰ impẽ¬
dat. Et quia scientib legẽ loqui.
eẽt ꝓmissus ostendit. Nec tamen
hunc pͥus auctoritate sua di fili¬
ũ nominat: s uirũ ꝓbatũ. ui¬
rũ iustũ. uirũ a mortuis susci¬
tatũ: ñ usitata cũ cet̾is atq cõ¬
muni resurrectione. id ẽ in finẽ
scłi dilata: sed t̾cia die celebra¬
ta: ut singłaris & głose resurrec¬
⁊ionis assertio. testimoniũ ȩt̾nȩ
diumitatis acquireret. Cũ enĩ
cet̾oꝵ corꝑa corruptionẽ ꝓba¬
ret subisse pꝰ mortẽ: hunc utiq
de qͦ dicitur. ñ dab̾ scm̃ tuũ ui¬
dere corruptionẽ: comꝑbat
humanȩ fragilitatis exꝑtem
ꝓbat etiã humanȩ ꝯditionis
m̾ita suꝑ gressum: & id̾o magis
do qͣm hominib conferendũ.

Expanded text:
iam, acceptus est illi . esum Nazarenum virum approbatum a Deo, et caetera usque Affligentes interemistis. Quasi doctus magister prius incredulos, quos miseratur admonet, ut justo timore compunctis consilium salutis postmodum opportunius impendant. Et quia legem scientibus loquituophetis esset promissus ostendit. Nec tamen hunc prius auctoritate sua Dei filium nominat, sed virum probatum, virum justum, virum a mortuis suscitatum, non usitata cum caeteris atque communi resurrectione, id est, in finem saeculi dilata, sed tertia die celebrata, ut singularis gloriosae resurrectionis assertio testimonium aeternae divinitatis acquireret. Cum enim caeterorum corpora corruptionem probaret subisse post mortem, hunc utique de quo dicitur: Non dabis sanctum tuum videre corruptionem , comprobat humanae fragils merita supergressum, et ideo magis Deo quam hominibus conferendum.
Abbreviated transcription (Latin):
nens. orate ne fiat fuga ur̃a hye¬
me uł sabbato. Sequit᷑. Et cũ
intissent in cenacłm: ascendert
uͥ manebant. Locum in suꝑiori
designat: qͥiam a t̾rena conu̾sa¬
tione sublati. ad suꝑiora scientiȩ
uirtutisq conscend̾ant. Iacobꝰ
alphei. & symon zelotes. & udas
iacobi. Putant quidã duos fu¬
isse apłos: ia cobi uocabulo nun¬
cupatos. iacobũ uidelicet ⁊ebedei
& iacobũ alphei: terciũ uͦ iacobũ

Expanded text:
nens: Orate ne fiat fuga vestra hienens: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Et cum introissent in coenaculum, ascenderunt ubi manebant. Locum in superiori designat, quia jam a terrena conversatione Sabbati, ad superiora scientiae virtutisque conscenderant. Jacobus Alphaei, et Simon Zelotes, et Judas Jacobi. Putant quidam duos fuisse apostolos Jacobi vocabulo nuncupatos, Jacobum videlicet Zebedaei, et Jacobum Alphaei, tertium vero Jacobu
Abbreviated transcription (Latin):
tollet᷑ impiꝰ ne uideat głam di
Ounc reu̾si sunt ihrłm: a mon¬
te qui uocat᷑ oliueti. Dñs &
saluator nr̃ pͥncipe tenebraꝵ
deuicto: in locum pacis & lumi¬
nis fideles edicit. Meritoq mõ¬
tem chrismatis ascendit sc̃m
ꝓmissurꝰ sp̃m: cuiꝰ nos unctio do¬
cet de om̃ib. Quod est iuxta
ihrłm: sabbati hñs iter. Iuxta
hystoriã indicat montẽ oliuarũ
spacio miliarii. ab urbe irłm ẽẽ
discretũ. Sabbato enĩ iuxta legẽ:
plusqͣm mille passus incedere
non licebat. Iuxta allegoriã uͦ.
missione ditari: hic sabbatĩ
itinere urbem ꝑpetuȩ pacis ingre¬
ditur. Eritq ei uixta ysaiam: sab¬
batũ ex sabb̃o. Qui cũ hic cessau̾i̾t
a ꝑu̾so oꝑe: illic quiescet in cȩle¬
sti retͥbutione. At contͣ qui in hoc
scło quasi ꝑ tempꝰ sex dierũ. salutẽ
oꝑari neglexerit: illo ꝑpetuȩ qͥe¬
tis tempore de finib ihrłm beatȩ
excludetur: illud eugłicũ contẽp¬

Expanded text:
tolletur impius ne videat gloriam Dei. tolletur impius ne videat gloriam Dei. Tunc reversi sunt Jerusalem a monte qui vocatur Oliveti. Dominus et Salvator noster, principe tenebrarum devicto, in locum pacis et luminis fideles educit. Meritoque montem charismatis ascendit, sanctum promissurus Spiritum, cujus nos unctio docet de omnibus. Qui est juxta Jerusalem, Sabbati habens iter. Juxta historiam indicat montem Olivarum spatio milliarii ab urbe Jerusalem esse discretum. Sabbato enim juxta legem plus quam mille passus incedere non licebat. Juxta allegoriam veroancti promissione ditari, hic Sabbati itinere urbem perpetuae pacis ingreditur. Eritque ei, juxta Isaiam, Sabbatum ex Sabbato, quia qui hic cessavit a perverso opere, illic quiescet in coelesti retributione. At contra qui in hoc saeculo quasi per tempus sex dierum, salutem operari neglexerit, illo perpetuae quietis tempore, de finibus beatae Jerusalem excludetur, illud Evangelium contem
Abbreviated transcription (Latin):
tioni. Et ideo dno ascendente. in
albis uestib angłi apparent᷑: qͥ
nato dno in alb̃ uestib apparere
ñ dicunt᷑: quia qui in natiuita¬
te sua apparuit ds humił: in as¬
censione sua ostensus est homo
sublimis. Nam & locus congruit :
du is qui in humili ciuitatula
natꝰ est homo᷑ de monte sublimi
regressus ẽ ad celum. Hic iħe
qui assumptꝰ est a uob̃ in celum.
Ob duas illas causas angłi uidẽ¬
tur: ut uidelicet ascensioĩs tri¬
sticiã. regressionis cõmemoratiõe
consolarent᷑: & ut uere in cȩlũ illũ
ire monstrarent: & ñ quasi in ce¬
lũ sicut helyam. Sic ueniet. quẽ¬
admodu uidistis eũ euntẽ in celũ.
Id est in eadem forma carnis atq
substantia. ueniet udicaturus:
in qͣ uen̾at iudicandꝰ. Cui ꝑfec¬
to immortalitatẽ dedit: natu¬
rã ñ abstulit. Cuiꝰ ȩt̾na gła diui¬
na. quȩ quonda in monte trib
discipłis apparuit. ꝑacto iudicio
ab om̃ib scĩs uidebit᷑: quando

Expanded text:
tioni, et ideo Domino ascendente, in tioni, et ideo Domino ascendente, in albis vestibus angeli apparent, qui nato Domino, in albis vestibus apparere non dicuntur, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sua ostensus est homo sublimis. Nam et locus congruit, dum is qui in humili civitatula natus est, homo de monte sublimi regressus est ad coelos. Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum. Ob duas illas causas angeli videntur: ut videlicet ascensionis tristitiam, regressionis commemoratione consolarentur; utnstrarent, et non quasi in coelum sicut Eliam. Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Id est, in eadem forma carnis atque substantia veniet judicaturus, in qua venerat judicandus. Cui profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit. Cujus etiam gloria divina, quae quondam in monte tribus discipulis apparuit, peracto judicio ab omnibus sanctis videbitur, quando