comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
osse credo uos fr̃s quȩ sit
ratio qđ uenerabilem hãe
pentecosten diem. non mi¬
nore leticia celebremꝰ quã
scm̃ pascha curauimus:
& qd eadem deuotione huius sollẽp¬
nitatis obseruantiam decurrimus.
sicut illius obsequia festiuitatis im¬
pleuimus:. Tunc enim sicut modo fe-¬
cimus. ieiunauimus: sabbato uigilias
celebrauimus. orationib ꝑ noctantes
institimus. Unde necesse ẽ similis
obseruantia similem leticiam sub¬
sequatur. Est leticia plane consimilis.
Tunc enim ab inferis resurgentem
suscepimus saluatorẽ. modo autem
sp̃m scm̃ expectamus ẽ celis. Tunc
anxii uel solliciti xp̃i p̃cabamur ad¬
uentum. modo trepidi uel ieiuni. pa¬
raclyti desideramus aduentum. In
omnib enim ds. saluti ꝓuidit hu¬
mane. Tunc enim nobis ad resurgen¬
dum tartara saluator aꝑuit: modo
nobis ad regnandum paraclytus ce-¬
lestia reserauit. Et quibꝰdam quasi ꝓ¬
fectuum gradib tunc de morte ad
uitam debuimus remeare modo
autem de t̾ris ad cȩlos meditamur

Expanded text:
os credo, fratres, quae sit ratio quod venerabilem hanc Pentecostes diem non minore laetitia celebremus quam sanctum Pascha curavimus, et quod eadem devotione hujus solemnitatis observantiam decurrimus, sicut illius obsequia festivitatis implevimus. Tunc enim, sicut modo fecerimus, jejunamus sabbato, vigilias celebravimus, orationibus pernoctanter institimus; unde necesse est similis observantia similem laetitiam subsequatur. Est laetitia plane consimilis; tunc enim ab inferis resurgentem suscepimus Salvatorem, modo autem Spiritum sanctum exspectamus de coelis: tunc anxii vel solliciti praedicabamus adventum; modo trepidi, vel jejuni Paracleti desideramus adventum; in omnibus enim Deus saluti providit humanae; tunc enim nobis ad resurgendum tartara Salvator aperuit; modo nobis ad regnandum Paracletus coelestia reseravit; et quibusdam quasi profectuum gradibus, tunc de morte ad vitam didicimus remeare; modo autem de terris ad coelos meditamur
Abbreviated transcription (Latin):
cum assurgit. Iudex plane uideis est.
aduocatus ẽ xp̃ianis. Hic enim stans
apud patrem. xp̃ianorum. licet pecean¬
tium causas exorat. ibi residet cum pa¬
tre. phariseorum ꝑsequentium pecca¬
ta condempnans. Illis indignans ue¬
hem̃ter ulciscitur. his interueniens
leniter miseret᷑ Hic stat ut suscipiat
stephani martyris sp̃m. ibi residet
ut condempnet uidȩ proditoris. ad¬
missum.

Expanded text:
cum assurgit; judex plane Judaeis, cum assurgit; judex plane Judaeis, advocatus Christianis: hic enim stans 200 apud Patrem, Christianorum licet peccantium causas exorat, ibi residet cum Patre Pharisaeorum persequentium peccata condemnans; illis indignans vehementer ulciscitur, his interveniens leniter miseretur, hic stat ut suscipiat Stephani martyris spiritum, ibi residet ut condemnet Judae proditoris admissum.
Abbreviated transcription (Latin):
cumq uadit. qui secum mulier ibus
non coinquinauerunt Refert ergo
ꝓpħa dauid. dixit dñs dño meo: se¬
de ad dexteram meam. Hoc ẽ dñs pat̃
domino dõ xp̃o filio throni sui offert
sublimẽ consessum. & honoris grãm
addexteram sui illum ȩterna sede cõ¬
sticuit. Legimus autem in actib apło¬
rum: dicente beato stephano cum la¬
pidaretur a uideis. Ecce uideo cęlos
aꝑtos. & stantem dñm iħm ad dexte¬
ram dei. Uideamus ergo quȩ sit ra-¬
tio. quod idem dominus a dauid se¬
dens ꝓphetatur: stans uero astepha¬
no predicatur. Primo omniũ ds qui
incorporalis ẽ ꝙ inuisibilis: ẽ enim¬
stare. quomodo potest: Deinde aut
quali subsellio sedeat d̃s qui infinitꝰ
est ꝙ immensus intra se ipse magisere
mino. non quo sint contraria sibi. sed
ut modo eius potentia. modo miscdia
describatur. Nam utiq pro potesta¬
te regis sedere dr. pro bonitate int̾¬
cessoris stare suggeritur. Ait enim

Expanded text:
cunque ierit, qui se cum mulieribus cunque ierit, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt. Refert ergo propheta David: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam: hoc est Dominus Pater Domino Deo Christo Filio throni sui offert sublimem consessum, et honoris gratia ad dexteram suam illum aeterna sede constituit. Legimus autem in Actibus apostolorum , dicente beato Stephano, cum lapidaretur a Judaeis: Ecce video coelos apertos, et stantem Dominum Jesum ad dexteram Dei. Videamus ergo quae sit ratio quod idem Dominus a David sedens prophetatur, stans vero a Stephano praedicatur. Primo omnium Deus qui incorporalis est et invisibilstare quomodo potest? Deinde autem quali subsellio sedeat Deus, qui infinitus est, et immensus, et intra se ipse magis cremino; non quo sint contraria sibi, sed ut modo ejus omnipotentia, modo misericordia describatur. 199 Nam utique pro potestate regis sedere dicitur, pro bonitate intercessoris stare suggeritur; ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit dñs dño meo sede ad dexterã me¬
am. Scd̃m consuetudinẽ nr̃am illi cõ¬
sessus offertur: qui aliquo oꝑe ꝑfecto¬
uictor adueniens. honoris gr̃a prome¬
passione sua diabolum suꝑans. resur¬
rectione sua inferna reserans: tanquã
ꝑfecto oꝑe ad cȩlos uictor ueniens.
audit ado patre. sede ad dexteram
meam. Nec mirum si unius sedis
offertur filio consessus a patre: qui
unius ẽ substantiȩ natura cum patͤ
Cur autem ad dexteram filius ẽẽ di¬
catur. moueat aliquem fortasse. Licet
enim dignitatis gradus non sit ubi
plenitudo diuinitatis ẽ tamen ideo
ad dexteram sedet filus. non quo pre¬
feratur patri. sed ne inferior ẽẽ credat᷑.
Et ido ad dexteram filius: quia sedm¬
euuangłm. ad dexteram oues: ad sini¬
stram uero constituent᷑ edi. Necesse ẽ
gͦ partẽ ouium pͥmus agnus optine¬
at. ꝙ securo immaculato gregi. locũ. xl¬
dux immaculatus anticipet. sicut ait
iohannes in apocalypsi dicens. Hii
sunt qui sequuntur agnum di quo¬

Expanded text:
Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis . Secundum consuetudinem 198 nostram illi consessus offertur, qui aliquo opere perfecto adveniens honoris gratia promehristus, passione sua diabolum superans, resurrectione sua inferna reserans, tanquam perfecto opere ad coelos victor adveniens audit a Deo Patre: Sede ad dexteram meam. Nec mirum, si unius sedis offertur Filio consessus a Patre, qui unius est substantiae et naturae cum Patre. Cur autem ad dexteram Filius esse credatur, moveat aliquem fortasse? Licet enim dignitatis gradus non sit, ubi plenitudo Divinitatis est, tamen ideo ad dexteram sedet Filius, non quo praeferatur Patri, sed ne inferior esse credatur. Et ideo ad dexteram Filius, quia sem oves, ad sinistram vero constituentur haedi. Necesse est ergo partem ovium primus agnus obtineat, et secuturo immaculato gregi locum dux immaculatus anticipet, sicut ait Joannes in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur agnum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tantis uocem patris audiret ecele
Hice ille: quem inspirante deo p̃s¬
cuis annuntiat ysaias dicens.
Uex clamantis in deserto: para¬
te uiam dni. Quam congrue fr̃e¬
nuntiatur natiuitas: nomen et
meritum. Hic ẽ qui udicio cele¬
stis sententiȩ cunctis mortalib
ante fertur: dicente dño. Non sur¬
rexit inter natos mulierum: ma¬
ior iohanne baptista. Quam pul¬
chre dictum ẽ inter natos muli¬
erum non ẽẽ maiorem: quia ille
omnimodis maior erat. qui de
uirgine nascebatur. Hic ẽ etiam
qui maluit a rege prosterni: quã
regem non increpare peccantẽ.
Quib ꝑspectis aduertite dilec¬
tissimi. quantam huic reueren¬
tiam quantum deuotionis de¬
heamus impendere: qui ut ho¬
norabilis sit ascõ ẽ sp̃u ꝓpħatus:¬

Expanded text:
tantis vocem Patris audiret e coelo . tantis vocem Patris audiret e coelo . Hic est ille, quem inspirante Deo praescius annuntiat Isaias, dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini . Quam congrue, fratnuntiatur nativitas, et nomen, et meritum. Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum non esse majorem Joanne, quia ille omnimodis major erat, qui de virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite, dilectissimi; quantam huic reverentiam, 215 quantum devotionis debeamus impendere, qui ut honorabilis sit a sancto est Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
estiuitatem presentis
genuina natiuitas cõ-¬
seerauit. Qui ideirco in hoc scłm
suꝑna dispensatione directus
ẽ ut ñ solum ipse ꝓphetali sub¬
tur. Nec immerito illum preci¬
qui speciali quadam gr̃a ob hoc
redemptorem mundi nouissimꝰ
cratissimum euuangłium refert.
ueniente domino ad baptismum
eiꝰ huiusmodi ꝓ rupit inuocem.
Eece agnus dei ecce qui tollit pec¬
catum mundi. Propter hoc nimi¬
rum saluator ipse. de illo dicebat
ad turbas. Quid existis indesertũ
uidere: Prophetam: Dico uobis:
qr plusquam ꝓpħam. Plus re ue¬
ra ẽ quam ꝓpħa. qm̃ cȩteri omnes
uenturi adhuc xp̃i fuere precones:
hic autem ꝓbatissimus presentis
domini uenit assertor. Plus quã
ꝓpħa ẽ euius manib quo d nulli
e prestitum ꝓpħarum: baptezan¬
dum se dei filius inclinauit. Plus¬
quam ꝓpħa ẽ: cuius tanta ẽ pro¬
gatuia meritorum ut ino eodẽꝙ
momento cȩli terrȩq arbitrium
submersum aquis tingueret in
tem cerneret in columba & attes¬

Expanded text:
estivitatem praesentis genuina nativitas consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali subtur. Nec immerito illum praeciqui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mundi novissimuscratissimum Evangelium refert, veniente Domino ad baptismum ejus, hujusmodi prorupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Propter hoc nimirum Salvator ipse de illo dicebat ad turbas: Quid existis in desertum videre? Prophetam? dico vobis, et plus quam prophetam . Plus revera est quam propheta, cum caeteri omnes venturi adhuc Christi fuere praecones; hic autem probatissimus venit Domini praesentis assertor. Plusquam propheta est, cujus manibus, quod nulli est praestitum prophetam, baptizandum se Dei Filius inclinavit. Plusquam propheta est, cujus tanta praerogativa meritorum, et uno eodemque momento coeli terraeque arbitrum submersum aquis tingeret in Jtem cerneret in columba, et attes
Abbreviated transcription (Latin):
uitam ꝑtulit ad letam mortem ꝑue¬
nit. uos ad tempꝰ queritis obsequiũ
hominum: illa despecta ab hominibꝰ
inuenit socios choros angłorum. Dis¬
cite gͥ frr̃s temporalia cuncta despice¬
re: liscite honorem transeuntem cõ¬
tempnere ȩternam glam amare.
honorate quos pauꝑes cernitis: ꝙ
quos foris conspicitis despectos scłi:
intus arbitramini amicos dei. Cum
his participamini qđ habetis. ut
hoc quandoq dignentur uobcum
participari quod habent. Pensate
qđ ore magistri gentium đr. in hoc
tempore ur̃a habundantia illorum
in opiam suppleat: ut & illorum

Expanded text:
vitam pertulit, ad laetam mortem pervevitam pertulit, ad laetam mortem pervenit. Vos ad tempus quaeritis obsequium hominum, illa despecta ab hominibus invenit socios choros angelorum. Discite ergo, fratres, temporalia cuncta despicere, discite honorem transeuntem contemnere, aeternam gloriam amare. Honorate quos pauperes videtis, et quos foris conspicitis despectos saeculi intus arbitramini amicos Dei. Cum his participamini quod habetis, ut hoc quandoque dignentur vobiscum participari quod habent. Pensate quod ore magistri gentium dicitur: In hoc tempore vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illoru
Abbreviated transcription (Latin):
modiȩ sonitus & odoris suauitas elon¬
gata finiret᷑. Hȩc gͥ quamdiu uxit in
corpore quis illam haberet in hono¬
rem: In digna cunctis: omĩb despe¬
cta uidebat᷑. Quis ad illam accedere:
quis ad illam uenire dignaretur: Sed xlix¬
latebat insterquilinio: margarita d̃i.
Sterquiliniũ fr̃s hanc ipsam corrup¬
tibilitatẽ carnis appello. sterquilinũ
abiectionem pauꝑtatis nomino. As¬
sumpta ẽ ergo margarita quȩ iacebat
insterquilinio: & posita incelestis re-¬
gis ornamento. Iam inter ciues suꝑ¬
nos emicat. iam inter ignitos illos la¬
pides ȩterni diadematis choruscat.
Ouos qui uos in hoc mundo diuites.
aut ẽẽ crelitis aut estis. conferte si po¬
testis falsas diuitias ur̃as ueris diui-¬
tiis nomulȩ. Uos in huius mundi uia
omnia amissuri possidetis. illa nicħ
quesiuit inumere. & omnia inuenit
in preuentione. Uos letam uitam du¬
citis: tristem mortẽ timetis. Illa tristẽ

Expanded text:
modiae sonitus, et odoris suavitas elonmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergo quandiu vixit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cunctis, despecta omnibus videbatur. Quis ad illam accedere, quis illam videre dignaretur? Sed latebat in sterquilinio margarita Dei. Sterquilinium, fratres, hanc ipsam corruptibilitatem corporis appello, sterquilinium abjectionem paupertatis nomino. Assumpta est ergo margarita quae jacebat in sterquilinio, et posita in coelestis Regis ornamento, jam inter supernos cives emicat, jam inter ignitos illos lapides aeterni diadematis coruscat. O vos qui in hoc mundo divites aut esse creditis, aut estis, conferte, si potestis, falsas divitias vestras veris divitiis Romulae. Vos in hujus mundi via omnia amissuri possidetis; illa nihil quaesivit in itinere, et omnia invenit in perventione. Vos laetam vitam ducitis, tristem mortem timetis; illa tristem
Abbreviated transcription (Latin):
possent cepit eadem romula assisten¬
tem & trementẽ redemptam suorũ
morum magistram. blanda uoce cõ¬
solari dicens. Noli timere mater. ñ
morior modo. Cumq hoc crebro dice¬
ret. paulatim lux quȩ fuerat. emissa
subtracta est Sed his qui subseeutus ẽ
Odor remansit. sicꝙ dies scd̃s & terciꝰ
neret Nocte gͥ quarta eandem ma¬
gistram suam iterum uocauit. qua ue¬
mente uiaticum petiit. ꝙ accepit. Nec¬
dum uero eadem redempta uel alia
euis discipła a lectulo iacentis abscesse¬
rant. &e ecce subito inplatea ante eiuis¬
dem cellulȩ ostium duo chori psallen¬
tium constiterunt. & sicut se dicebant
serus exuocibꝰ decreuisse: psalmodie
cantus dicebant uiri: & feminȩ res¬
pondebant. Cumq ante fores cellȩ ex¬
hiberent᷑ cȩlestes exequiȩ scã illa ani¬
ma carne soluta ẽ. Qua ad celum du-¬
eta. quanto chori psallentium altius
ascendebat tanto cepit psalmodia le¬
nus audiri. quousq & eiusdem psal-¬

Expanded text:
possent, coepit eadem Romula assistenpossent, coepit eadem Romula assistentem et trementem Redemptam suorum morum magistram blanda voce consolari, dicens: Noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc crebro diceret, paulatim lux quae fuerat emissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius neret. Nocte igitur quarta eamdem magistram suam iterum vocavit; qua veniente, viaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem Redempta, vel illa alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psal
Abbreviated transcription (Latin):
referentib & multis eadem res cla-¬
ruit. & ego quoq eodem tempore ag¬
noui. Cumq noctis medio lectulo ia¬
centis adsisterent. subito cęlitus lux
emissa. omne illius cellulȩ spaciũ
impleuit. & splendor tante clarita¬
tis emicuit. ut corda assistentium in¬
estimabili pauore ꝑstringeret atq ut
post ipse referebant. omne in eis cor-¬
pus obrigesceret: & insubito stupore
remanerent. Cȩpit namq quasi cuuis¬
dam magne multitudinis ingredien-¬
tis sonitus audiri: ostium cellȩ con¬
cuti: ac singredientiũ turba p̃mere¬
tur. atq ut dicebant intrantium mul¬
titudinẽ sentiebant. sed nimietate ti¬
moris & luminis uidere nil poterãt.
quia earum oculos & pauor depresse¬
rat. & ipsam tanti luminis claritatẽ
reuerberabat. Quam lucem protinꝰ
miri odoris ẽ fraglantia subsecuta.
ita ut earum animum quia lux ter¬
ruerat. odoris suauitas refoueret. S
cum uim elaritatis illius ferre non

Expanded text:
referentibus et multis eadem res clareferentibus et multis eadem res claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit, et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostiumque cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur; atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis 397 videre non poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus est miri odoris fragrantia subsecuta, ita ut earum animum quem lux emissa terruerat odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non
Abbreviated transcription (Latin):
hi quos iam ꝑfectos homines esti-¬
mant. ad huc in oculis summi opi¬
ficis aliquid inꝑfectionis habent.
sicut sepe imꝑiti homines necdum
& ea quasi ꝑ fecta laudamus. qua
adhuc artifex considerat q limat.
laudare iam audit. & tam̃ ea tun-¬
dere meliorando non desiit. Hȩc
quam prediximus romula ea quã
greco uocabulo medici paraly sin uo¬
cant molestia corporali ꝑeussa est
multisq annis in lectulo decubans
pene omni iacebat menbroꝵ offieio
destituta. nec tamen hec eadem eus
mentẽ ad inpatientiã Flagella ꝑdix¬
erant. Nam ipsa ei detrimenta men¬
brorum. facta fuerant incrementa
uirtutũ. quia tanto sollicitius ad
usum orationis succreuerat. quan¬
to & aliud quodlibet agere nequaquã
ualebat. N octe gͥ quadam eandem
redemptam quam p̾fatus sum quȩ
utrasq discipłas suas filiarum loco
nutriebat: uocauit dicens. Mater ue¬
ni. mater ueni. Quȩ mox cum alia
eius discipła surrexit. sicut utrisq

Expanded text:
hi quos jam perfectos homines aestihi quos jam perfectos homines aestimant adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum et jam quasi perfecta laudamus, quae tamen adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans, pene omni jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis excreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte igitur quadam eamdem Redemptam quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit, dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus condiscipula surrexit, sicut utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
em fr̃s refero: quam bene qui
presto ẽ fr̃ & compresbiter m̃s
speciosus nouit. Codem tempore qͦ
monasteriũ petii: anus quȩdam re¬
dempta nomine. in scimoniali ha¬
bitu constituta. in urbe hac uixta
beatȩ mariȩ semꝑ uirginis ȩccłiã
manebat. Hȩc illius erundinis dis¬
cipła fuerat. quȩ magnis uirtutib
pollens. suꝑ prenestinos montes
uitam heremiticam duxisse ferebat᷑.
Huic due in sodem habitu discipłȩ
adherebant: una nomine romula
& altera qͦ nc̃ ad huc suꝑ est. quam
quidem facie scio: sed nomine nescio.
Tres itaq hȩc uno habitaculo cõma¬
nentes. morum quide diuiciis ple-¬
nam. sed tamen rebus. pauꝑem ui¬
tam ducebant. Hȩc autem quam
prefatus sum romula: aliam quã
predixi condiscipłam suam mag¬
nis uitȩ meritis ante ibat. Erat quip¬
pe mirȩ patientiȩ. summȩ obedien-¬
tiȩ custos oris siu ad silentiũ studio¬
sa ualde: & ad continuȩ orationis u¬
sum prompta. Sed quia plerumꝙ

Expanded text:
Rem, fratres, refero, quam bene is qui Rem, fratres, refero, quam bene is qui praesto est frater et compresbyter meus Speciosus novit. Eodem tempore quo monasterium petii, anus quaedam, Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta, in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat . Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae, magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic duae in eodem habitu discipulae adhaerebant: una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem, quam praefatus sum, Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. 1660 Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
te accepta remedia dissimulare:
ante supplicium cogitate de sup¬
plicio. Cum quoslibet in hoc mun¬
do abiectos aspicitis. etiam siqua
rephensibilia eorum ẽẽ uidebant᷑¬
nolite despicere: quia fortasse quos
morum infirmitas uulnerat: me¬
dicina pauꝑtatis curat. Quorum
siqua sunt talia quȩ debent ure¬
rephendi. hȩc si uultis ad usum ur̃ȩ
mercedis inflectitis: ut ex ipsis eoꝵ
uiciis cumulent᷑ uobis incrementa
pietatis: quatinus panem pariter
detis & uerbum. panem refectio¬
nis. cũ uerbo correptionis: & duo
a uobis alimenta ꝑcipiat. qui unũ
querebat. dum exteriꝰ cibo. interiꝰ
saciatur eloquio. Pauꝑ ergo cum
reprehensibilis cernit᷑ moneri de-¬
bet: &e despici non debet. Si uero
rep̃hensionis nil habet uenerari
summoꝑe sicut intercessor debet.
Sed ecce multos cernimus: quis cu¬
ius sit meriti nescimus. Omnes gͦ
uenerandi sunt: tantoq necesse est
ut omnib te humiliari debeas. qͣn¬

Expanded text:
te accepta remedia dissimulare. te accepta remedia dissimulare. Ante supplicium cogitate de supplicio. Cum quoslibet in hoc mundo abjectos aspicitis, etiamsi qua reprenolite despicere, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat; quorum si qua sunt talia quae jure debeant reprehendi, haec si vultis ad usum vestrae mercedis inflectite, ut ex ipsis eorum vitiis cumulentur vobis incrementa pietatis, quatenus pariter panem detis et verbum, panem refectionis cum verbo correptionis, et duo a vobis alimenta percipiat qui unum quaerebat, dum exterius cibo et interius satiatur eloquio. Pauper ergo cum reprehensibilis cernitur, moneri debet et despici non debet; si vero reprehensionis nil habet, venerari summopere siSed ecce multos cernimus, quis cujus sit meriti nescimus. Omnes ergo venerandi sunt, tantoque necesse est ut omnibus te humiliare debeas, quan
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis altiorib obedire quando
conualescunt: Et nimirum constat
quia cuius implere dicta rennuũt
ꝙ ꝓeuldubio credere recusant.
Hȩc nos de ipsa rei geste considera¬
done dixisse sufficiat. Sed uos fr̃s¬
kmi & requiem lazari & penam
diuitis cognoscentes. sollerter agi¬
te culparum ur̃arum intercessores
querite. atq aduocatos uob̃ in diẽ
iudicii pauꝑes ꝓcurate. Multos
etenim nunc lararos habetis. ante
ianuas ur̃as iacent. atq his indi¬
gent. quȩ uob̃ iam saciatis cotidie
de mensa cadunt. Uerba sacrȩ lec¬
donis debent nos instruere: ad im¬
plenda mandata pietatis. Cotidie
lazarum si querimus inuenimus.
cotidie lazarum. si non querimus
cernimus. Eece importune se pau¬
ꝑes offerunt: rogant nos qui tunc
ꝓ nobis intercessores uenient. Certe
nos omnino rogare debuimus. &
tamen rogamur. Uidete si nega¬
re debemus quod petimur. quando
patroni sunt qui petunt. Nolite
ergo miscdiȩ tempora ꝑdere. noli¬

Expanded text:
mandatis altioribus obedire quando mandatis altioribus obedire quando convalescunt? Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Haec nos de ipsa rei gestae consideratione dixisse sufficiat. 10. Sed vos, fratres, et requiem Lazari, et poenam divitis cognoscentes, solerter agite, culparum vestrarum intercessores quaerite atque advocatos vobis in die judicii pauperes procurate. Multos etenim nunc Lazaros habetis; ante januas vestras jacent, atque his indigent, quae vobis jam satiatis quotidie de mensa cadunt. Verba sacrae lectionis debent nos instruere ad implenda mandata pietatis. Quotidie Lazarum, si quaerimus, invenimus; quotidie Lazarum, etsi non quaerimus, cernimus. Ecce importune se pauperes offerunt, rogant nos, qui tunc pro nobis intercessores venient. Certe nos omnino rogare debuimus, sed tamen rogamur. Videte si negare debemus quod petimur, quando patroni sunt qui petunt. Nolite ergo misericordiae tempora perdere, noli
Abbreviated transcription (Latin):
ne sufficiant mala tamen reꝓborum
absꝙ dubio semꝑ aspiciunt᷑. quia qui
creatoris sui elaritatẽ uident. nichil
inereatura agitur qđ uidere non pos¬
sint. Petenti autem diuit ut lazarꝰ
mutat᷑ abraham protinus respondit
Habent moysen &. ꝓpħas. audiant
illos. Sed qui di uerba despexerat:
hȩc audire non posse. suos sequaces
estimabat. Unde & diues respondit.
Non pater mi: sed siquis ad eos ex mor¬
tius ierit credent. Cui mox ueraci
uerba legis despiciunt: redemptoris
precepta qui ex mortius resurrexerit
quanto subtiliora sunt. tanto hȩe
difficilius implebunt. Minus est enĩ
mas p̃cepit. redemptor uero nr̃ abhis
qui ꝑfectionem sequunt᷑ omnia di¬
mitq iubet. Illa peccata carnis rese¬
cat redemptor uero nr̃ illicitas eti¬
am cogitationes dampnat. Si ergo
moysen & ꝓphas non audiunt:neꝙ
siqͥs ex mortuis resurrexerit. credent¬
ei: quia hi qui uiliora legis precepta
implere negligunt: saluatiris nr̃i

Expanded text:
ne suffne suffabsque dubio semper aspiciunt, quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. 9. Petenti autem diviti ut Lazarus mittatur, ab Abraham protinus respondetur: Habent Moysen et prophetas; audiant illos. Sed qui Dei verba despexerat haec audire non posse suos sequaces existimabat. Unde et respondit dives: Non, pater mi; sed si quis ex mortuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci verba legis despiciunt Redemptoris praecepta, qui ex mortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Minus est enim mas praecipit, Redemptor vero noster ab his qui perfectionem sequuntur omnia dimitti jubet. Illa peccata carnis resecat, Redemptor vero noster illicitas cogitationes etiam damnat . Si ergo Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent, quia hi qui viliora legis praecepta implere negligunt Salvatoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
de illorum etiam pena torquentur.
quos inutiliter amauerunt. Creden¬
dum uero ẽ quod ante retributionẽ
extremi iudicii. iniusti in requiȩ quos¬
dam iustos conspiciunt: ut eos uiden¬
tes in gaudio non solum de suo sup
plicio. sed etiam de illorum bono cru-¬
cient᷑ Iusti uero intormentis semper
intuentur inustos: ut hinc eorũ gaudiũ
creseat: quia malum conspiciunt qđ
misediter euaserunt. Tantoq maiores
ereptori suo grãs referunt: quanto u-¬
dent inaliis quod ipsi ꝑpeti sicẽnt. re¬
licti poterant. Nec illam tantȩ beati¬
tudinis elaritatem apud iustorum ani¬
mum fuscat aspecta pena reproboꝵ
quia ubi iam compassio miseriȩ non
erit: minuere proculdubio beatoꝵ
leticiam non ualebit. Quid autem mi¬
rum si dum iusti iniustoꝵ tormenta
conspiciunt. hoc eis ueniat in obseqͥ¬
um gaudiorum. quando & inpictu¬
ra niger color substernitur: ut albus
uel rubeus clarior uideatur: Et quã¬
uis eis sua gaudia ad ꝑfruendum ple¬

Expanded text:
de illorum etiam poena torquentur de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, quae misericorditer evaserunt, tantoque maiores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis, quid ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud iustorum animum fuscabit aspecta pena reproborum, quia ubi iam compassio miseriae non erit, minuere procullaetitiam non valebit. Quid autem mirum, si, dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis eveniat in obsequiis gaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum ple
Abbreviated transcription (Latin):
miserentur. Sed postquam ardenti
diuiti de se spes tollitur: eiꝰ animus ad
ꝓpinquos quos reliquerat recurrit
quia repborum mentẽ pena sua quando¬
q inutilit̾ erudit ad caritatem. ut iã
tunc etiam suos sp̃italiter diligunt.
qui hic dum peccata diligerent nec
se amabant. Unde nunc cłr. Rogo
gͦ te pater. ut mutas eum in domo
patris mei. Habeo enim quinq fr̃s.
ut testetur illis. ne & ipsi ueniant
in hunc locum tormentoꝵ. Qua in
re notandum ẽ ardenti diuiti. quan¬
ta ad supplicium cumulantur. Ad
penam namq suam ei & cognitio
seruatiu: & memoria. Cognoscit enĩ
lararum quem despexit: fr̃m quoꝙ
suorum meminit quos reliquit. Pfrc¬
ta ei quippe ultio de pauꝑe non eẽt
si hẽ in retributione non recognosce¬
ret. Et ꝑfecta pena inigne non eẽt.
si non in hoc qđ ipse patitur. etiam siuis
timeret. Ut ergo peccatores in suppli-¬
cio amplius puniantu. & eorum ui-¬
dent głam quos contempserunt. &

Expanded text:
miserentur. 8. Sed postquam ardenti miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt: S sicut transire reprobi ad
electos cupiunt id est a suppliciorum
suorum afflictione migrare: ita ad
afflictos atq intormentis positos tran¬
sire iustorum ẽ mente ire ꝑmiscdiã.
eosq uelle liberare. Sed quiuolunt
de beatorum sede ad afflictos atq in
tormentis positos transire non pos-¬
sunt. quia iustorum animȩ quamius
in suȩ naturȩ bonitate misciłiam ha¬
beant. iam tunc auctoris sui iusticiȩ
coniunctȩ. tanta rectitudine constrĩ-¬
guntur. ut nulla ad reprobos compas¬
sione moueantur. Ipsi quippe uidici
concordant eiu inherent: de eis quos
eripere non possunt. nec ex miscdia
condescendunt: quia tantum illos
tunc uidebunt ase extraneos. quan¬
to & ab eo quem diligunt auctore sug
conspiciunt ẽẽ repulsos. Nec inuist
gͥ ad beatorum sortem transeunt. qͥa
dampnatione ꝑpetua constringunt᷑
nec iusti transire ad reprobos possu&
quia erecti iam ꝑ iusticiam iudicii. eis
nullomodo ex aliqua compassione

Expanded text:
volunt? Sed sicut transire reprobi ad volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare, sed qui volunt de beatorum sede ad afflictos atque in tormentis positos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, 1658 quia tantum illos tunc a se videbunt extraneos, quantum ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt esse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione
Abbreviated transcription (Latin):
tis. cum uos bona egisse recolitis ual¬
de de ipsis ꝑtimescite: ne concessa uob̾
ꝓsꝑitas eorumdem remuneratio sit
bonorum. Et cum quoslibet pauꝑes
non nulla rephensibilia ꝑpetrare cõ¬
spicitis. nolite despicere. nolite des¬
ꝑare. quia fortasse quos suꝑfluitas
tenuissime prauitatis inquinat ca¬
minus pauꝑtatis purgat. De uobis
omnino ꝑtimescite. quia nonnulla
etiam mala acta. uita ꝓsꝑa sequuta
ẽ. De illis uero sollicite pensate quia
eorum uitam magistra pauꝑtas cru¬
ciat quousq ad rectitudinẽ ꝑducat.
Sequit᷑ Et in his omnib inter nos et
uos chaos magnum firmatum est.
ut hi qui uolunt ad uos transire ñ
possint. neq inde huc transmeare.
Qua in re ualde querendum ẽ quo¬
modo dicatiu. hi qui uolunt transi
re aduos non possunt Quia enim
hi qui in inferno sunt ad beatorum
Qui uero iam in beatitudinis sorte
suscepti sunt quo pacto dr quia tran¬
sire ad eos qui in inferno cruciantur

Expanded text:
tis, cum vos bona egisse recolitis, valtis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est, utpossint, neque inde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatur, ut hi, qui volunt ad vos transire non possint, quia enim hi, qui in inferno sunt, ad beatorumst, qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt quo pacto dicitur quia transire ad eos, qui in inferno cruciantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nune hic consolatur tu uero cru¬
ciaris. Ista fr̃s kmñi sententia. pauo¬
re potius indiget quam expositiõe
Nam siqui estis qui in hoc mundo
exterius oꝑis boni aliquid accepi¬
stis. ipsum ut ita dicam donum ex¬
terus ꝑtimescere debetis. ne uobie
ꝓ quorundam ur̃oꝵ actuum. recõ¬
pensatione sit datum ne uidex qͥ
hic bona exteriora restituit a retri¬
butione bon intimi repellat. ne honor
hic uel diuitiȩ. non adiumentum
uirtutis. sed remuneratio sit laboris.
Ecce enim dum dr recepisti bona
inuita tua. indicatur & diues iste
boni aliquid habuisse ex quo in
hac uita bona receperit. Rursũꝙ
dum de lararo dicitur quia recepit
mala ꝓfecto monstrat᷑ qr laranꝰ ha¬
buisse malum aliqđ qđ purgaret᷑.
Sed mala larari purgauit ignis in¬
opiȩ & bona diuitis remunerauit
felicitas transeuntis uitȩ. Illum pau¬
ꝑtas afflixit & tersit: istum habun¬
dantia remunerauit & reppulit
Quicumq ergo bona in hoc scło habe¬

Expanded text:
Nunc autem hic consolatur, tu vero cruNunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habe
Abbreviated transcription (Latin):
sed suꝑflue coniuuantẽ. Neq hunc
de loquacitate narrauit: sed cum
elatione ce tenatia. sed de edatitate
peccasse. Sed quia habundare in
conuipiis loquacitas solet: is qui
num grauius in lingua ardere ꝑ¬
hibetur. Primum namq male eõ¬
uiuantib famulatur eulpa loqua¬
entatis. post loquacitatẽ ludendi
etiam leuitas. sequitur. Nam qͥa
edacitatẽ lus seqͣt᷑ testat᷑ sacra scͥptu¬
ra quȩ ait. Sedit popls̾ manducare
& hibere & surrexerunt ludere
Sed priusquam ad ludum mouea¬
tur corpus. ad iocos ac uerba mania
mouetur lingua. Qd ẽ ergo quod
innuitur. quia intormentis positus
diues linguam suam refrigerari po¬
stulat. nisi qđ is qui coniuuando
magis de loquacitate peccauerat.
ꝑ retributionis iusticiam in lingua
attrocius aridebat. Sed eum graui
ualde ẽ pauore pensandum: hoc
quod ei ꝑabrahȩ responsionem đr
fili recordare quia recepisti bona in
uita tua & lazarus similiter mala.

Expanded text:
sed superflue convivantem. Neque hunc sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui num gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala.
Abbreviated transcription (Latin):
miserere mei. & mute lazarum ut
intinguat extremum digiti sui in
aquam &e refrigeret linguam me-¬
am. quia crucior in hac flamma.
Oquanta ẽ sublimitas iudiciorũ di:
oquam districte agitur bonorũ actu¬
um malorumq retributio. Certe suꝑ¬
ius dictum ẽ quia in hac uita lazarꝰ
cadentes micas de mensa diuitis que¬
rebat. & nemo illi dabat: nunc de sup¬
plicio diuitis dicit᷑ quia de extremo
digiti lazari distillari aquam in ore
suo concupiscit. Hinc ergo. hinc fr̃s
colligite. quanta sit districtio seuerita¬
tis dei. Diues enim iste qui uulnerato
pauꝑi. mense suȩ uel minima dare no-¬
luit: in inferno positus usq ad mini¬
ma querenda ꝑuenit. Nam guttam
aquȩ petiuit: qui micas panis nega¬
uit. Sed notandum ualde ẽ quid sit
quod diues in igne positus. linguã
suam refrigerari petit. Mos̾ quippe
ẽ sacri eloquii. ut aliquando aliud di¬
cat. sed exeodem dicto aliud innuat.
Suꝑius autem hune suꝑbum diuitẽ
dñs non loquacitate uacantẽ dixerat.

Expanded text:
te Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
uisitandum ei aderat: testantu ca-¬
nes qui licenter uulnera lingebant
Er una ergo re omp̃s ds duo uidicia
exhibuit. dum lararum pauꝑem
ante ianuam diuitis iacere ꝑmisit ut
ar diues impius dampnationis sibu
augeret ultionem. &e temptatus. pou¬
ꝑ eresceret ad remuneratione Conspi¬
cebat ille cotidie eui non misereret᷑e
uidebat iste de quo probaretur. Duo
inferuis corda. sed unus desuꝑ inspe¬
ctor qui &e hunc temptando exerce¬
bat ad głam: & illum tolerando ex¬
pectabat ad penam. Nam sȩquitur.
factum ẽ autem ut moreret᷑ mendi¬
cus ꝙ portaretur ab angłis insinũ
abrahȩ Mortiuis ẽ autem ꝙ diues.
& sepultus ẽ in inferno. Qui nimi¬
rum diues eum cui in hac uita mi¬
sereri noluit in suo iam supplicio po¬
situs patronum querit. Nam eccẽ
subditur. Qui eleuans oculos suos
cum ẽẽt intormentis: uidit abrahã
a longe: & lazarum insinu eius. Et

Expanded text:
visitandum aderat, testantur cavisitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sin
Abbreviated transcription (Latin):
tionis intulit. & rursum exuisione
diuitis. temptatum cotidie pauꝑem
ꝓbauit. Quantas namq hunc ege¬
num & ulcerib obsessum temptatio¬
nes creditis. in sua cogitatione toleras¬
se: cum ipse egeret pane & non ha¬
beret etiam salutem. atq ante se di¬
uitem cerneret salutẽ: & delicias ha¬
bere cum uoluptate se dolore & fri¬
gore affici. illum gaudere conspiceret:
Bysso & purpura uestiri. se depͥmi
uulnerib illum defluere acceptis
reb se egere illum nolle largiri
Quantus putamꝰ frr̃s km̃i. tunc in¬
in corde pauꝑis tumultus. temptatio-¬
nis fuit: cui certe poterat ad penam
sufficere pauptas. etiam si sanus fuis-¬
set. Rursũ suffecisset egritudo. eti¬
am si subsidium ad ẽẽt. Sed ut pro¬
baretur amplius pauꝑ: simul hunc
ꝙ pauꝑtas ꝙ egritudo tabefecit.
Atq insuꝑ uidebat procedentem di¬
uitẽ & ab obsequentib eum circum¬
fulciri. ꝙ se infirmitate & in opia.
a nullo uisitari. Nlam quia nemo ad

Expanded text:
tionis intulit, et rursum ex visione tionis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis circumfulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad
Abbreviated transcription (Latin):
te ex nomine. Ait ergo de diuite. ho¬
mo quidam. ait de pauꝑe. egenus
nomine lararus. Acsi aꝑte dicat. Pau¬
ꝑem humilem scio. suꝑbum diuitẽ
ignoro. Illum cognitum ꝑ approba¬
tionem habeo. hunc ꝑ iudicium re¬
ꝓbationis nescio. Pensandum nobis
ẽ etiam conditor nr̃: quanta õmnia
consideratione dispensat. Una etenim
res: non pro una re. agitur. Nam
ecce plenus ulcerib mendicus lazarꝰ
ante ianuas diuitis iacet. Qua de re
una: dñs duo iudicia expleuit. Habu¬
isset enim fortasse aliquam excusatio¬
nem diues. si lazarus pauꝑ & ulcero¬
sus ante eius ianuam non iacuisset
si remotus fuisset: si etꝰ in opia non
eẽt oculis inportuna. Rursum si lon¬
ge eẽt diues ab oculis ulcerosi pau¬
ꝑis. minorem tolerasset in animo tẽp¬
tationem pauꝑ. Sed dum egenum
& ulceratum ante ianuam diuitis.
& diuiciis affluentis posuit: in una
eademq re. & ex uisione pauꝑis ñ
miserenti diuit. cumulum dampna¬

Expanded text:
te ex nomine . Ait ergo de divite: Hote ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum nobis est etiam conditor noster quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damna
Abbreviated transcription (Latin):
res ipsa testatur. qđ nemo uult ibi
preciosis uestib indui. ubi ab aliis
non possit uideri. Quam culpam
possumus melius ex diuerso collige¬
re: quia si abiectio uilis uestimenti
uirtus non eẽt euuangłista de io¬
hanne uigilant non diceret. erat in¬
dutus pilis camelorum. Sed notandũ
nob̾ magnoꝑe ẽ. in ore ueritatis. de
suꝑbo diuite. ꝙ humili pauꝑe. quã¬
tus sit ordo narrationis. Ecce enim
dr. Homo quidam erat diues. Et ꝓ¬
tinus subinfertur. Et erat qͥd amm̃¬
dicus. nomine lazarus. Certe in po-¬
pło plus solent nomina diitum
quam pauꝑum sciri. Quid est ergo
quod dominus de pauꝑe & diuite uer¬
bum faciens. nomen pauꝑis dicit:
& nomen diuitis non dicit: nisi qđ
d̾s humiles nouit. atq approbat: ꝙ
suꝑbos ignorat: Unde &e quibdam
de miraculorum uirtute suꝑbientib
infine dicturus ẽ nescio uos unde si¬
tis. Discedite ame omnes oꝑarii mi¬
quitatis. At contra moysi dr̃. noni

Expanded text:
res ipsa testatur, quod nemo vult ibi res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis est magnopere, in ore Veritatis de superbo divite et humili paupere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus, de paupere et divite verbum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes operarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi