comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facisesse ne pessimũ fiat : ds quipaucis ad id qđ uere
est refugientib: ostendis malũ nihilesse
dsꝑ quẽ uniuersitas &iã cũ sinistraparte ꝑfecta est:
ds a quo dissonantia usq inex tremũ nulla est . cũ dete¬
s iora melioribus concinunt : dsquẽ amat om̃e qđ potest
amare siue sciens siue nesciens : esinquosunt onũa cuistam̃
uniuer secreaturȩ nec turpitudotur pisest . nec ma¬
litia noca hec error errat : os quinisi mundosuerum
scire uoluisti: ospater ueritatis. pat̃ sapientiȩ pater
pat̃ intelligibilis lucis pat̃ eiugilationis atꝙ illumma¬
pionis nr̃e pater pignoris. qđ ammonem̃redire addesu
quȩ uera sunt omuĩa : Dssapientiae in quo & aquo & ꝑ quẽ¬

Expanded text:
et facis esse ne pessimum flat. Deus qui paucis ad id quod vere et facis esse ne pessimum flat. Deus qui paucis ad id quod vere est refugientibus, ostendis malum nihil esse. Deus per quem universitas etiam cum sinistra parte perfecta est. Deus a quo dissonantia usque in extremum nulla est, cum deteriora melioribus concinunt. Deus quem amat omne quod potest amare, sive sciens, sive nesciens. Deus in quo sunt omnia, cui tamen universae creaturae nec turpitudo turpis est, nec malitia nocet, nec error errat. Deus qui nisi mundos verum scire noluisti. Deus pater veritatis, pater sapientiae, pater Pater intelligibilis, lucis, Pater evigilationis atque illuminationis nostrae, Pater pignoris, quo admonemur redire ad te, quae vera sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
fuit eiꝰ sermo. & apertus plenus grauitatis & honestatis. plenus su¬
auitatis & gr̃a. tractans de ministerio legis. de doctrina fidei. de
uirtute continentiȩ. dedisciplina iustitiȩ. Unũ quẽq diuersa am¬
monens. ex hortatione scđm morũ qualitatẽ: uidelic& ut p̃noscer&.
quid cui quando ł quomodo ꝓfer&. Cuip̃ceteris speciale officiũ erat.
ut ieiunus & orationib & uigilus incũber&. scripturas legens. Memoriã
eñi plibris habuit. ꝑcurrens canones. ex ẽpla sc̃oꝵ. imitatꝰ. cũ fr̃ib pacẽ
implens. Tenens quoq humilitatẽ. & illã suꝑ eminentẽ om̃ib donica¬
ritatẽ sine qua om̃is uirtꝰ nihil est. Curã pauꝑũgerens esurientes
pascens. nudos uestiens. ꝑegrinos suscipiens. captiuos redimens. Ui¬
duas & pupillos tueris. ut mercedẽ uitȩ ȩt̃nȩ int̃ choros angłoꝵ.

Expanded text:
 eius purus et apertus, plenus gravitatis et honestatis, plenus suavitatis et gratiae, tractans de mysterio legis, de doctrina fidei, de virtute continentiae, de disciplina iustitiae, unumquemque diversa ammonens exhortatione secundum morum qualitatem, videlicet ut praenosceret, quid, cui, quando vel quomodo proferret. Prae ceteris speciale officium erat, ut ieiuniis et orationibus et vigiliis incumberet, scripturas legens, – memoriam enim miram in libris habuit, – percurrens canones, exempla sanctorum imitatus, cum fratribus pacem inplens, tenens quoque humilitatem et illam supereminentem Omnibus donis caritatem, sine qua omnis virtus nihil est, curam pauperum gerens, esurientes pascens, nudos vestiens, peregrinos suscipiens, captivos redimens, viduas ac pupillos tuens, ut mercedem vitae eternae inter choros angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
cud bertus ep̃s ꝑ acta communione eleuatis oculis & manib ad celũ.
cõmendans dnm anina suã emittens sp̃m. sedensq sine gemitu obut
inuiã patrũ anauigantib: ad insulã nrãm delatus. toto corpore lauato.
capite sud ario circũdato. oblato suꝑ scm̃ pectꝰ posita. uestim̃ta sacerdo¬
tali indutus. in obuia xp̃i caltam̃tis suis p̃paratiss. in sindone ceraita

Expanded text:
copus peracta communione, elevatis oculis et manibus ad Deum, commendans ei animam suam, emittens spiritum, sedensque sine gemitu obiit in vita patrum, a navigantibus ad insulam nostram delatus, toto corpore levato, capite sudario circumdato, oblata super pectus sanctum posita, vestimento sacerdotali indutus in obviam Christi calceamentis suis praeparatus, in sindone cereata
Abbreviated transcription (Latin):
tolegis ueteris sacramenta : Adextremũ
intulit qđ & cogitas se sacrilegium est : Pro
salute demonumxpm et iam inaere & insuꝑ¬
nis locis eẽ passurum:
et lic& ille
nondixerit. tamen qđ
conse quens sit in telligitur. sic̃ prohomim¬
bus homofac tus est ut homines liberar&.
sic & prosalute dȩ monũ dm̃ futurũ qđ st̃
hiad quos uenturus ẽ liberandos: qđ nefor¬
si tan denr̃o sensupu te mꝰ asserere. ipsius uer¬
ba ponenda st̃: Sic̃ enimper ũ brã euangelii
ũ brã legis impleuit. sic qr omis lex exemplum
& ũbraest cerimoniarum cȩ lestium diligentius
requirendũ. ut rũ recte intelligamꝰ legem quoq
cȩlestẽ & cerimomas suꝑm cultus plem tudi

Expanded text:
tio legis ueteris sacramenta, ad extremum tio legis ueteris sacramenta, ad extremum intulit — quod et cogitasse sacrilegium est — pro salute daemonum Christum etiam in aere et in supernis locis esse passurum. et, licet ille non dixerit, tamen, quod consequens sit, intellegitur: sicut pro hominibus homo factus est, ut homines liberaret, sic et pro salute daemonum deum futurum, quod sunt hi, ad quos uenturus est liberandos. quod ne forsitan de nostro sensu putemur adserere, ipsius uerba ponenda sunt: sicut enim per umbram euangelii umbram legis inpleuit, sic, quia omnis lex exemplum et umbra est cerimoniarum caelestium, diligentius requirendum, utrum recte intellegamus legem quoque caelestem et cerimonias superni cultus plenitud
Abbreviated transcription (Latin):
liora proficiant: Aliȩ que
decȩles¬
tibus ad firmamentum usq de lapsȩ sunt . neo
tantum fecere peccatiut ad loca inferiora quȩ
in colimꝰ truderentur: Quibus dictis nititur
approbare & firmamentum id est cȩlumad
comparationẽ superioris cȩli eẽ inferos & hanc
terrã quam in colimꝰ collatione firmamenti
inferos appellari : Et rursum ad comparationẽ
inferorum ꝗ sub nob sunt nos cȩlũ dic̃i. ut qđ aliis
inferus est aliis cȩlũ sit : Nec hac disputatione
contentus. dicit infine omnium rerum quando
ad cȩ lestem hierusa lemreuersurisumus aduer¬
sariarum fortitudinum contrapopulum dĩbella
consurgere. ut non sit eorumotiosa uirtus. sed
exerceantur ad prelia & habeant materiẽ
roboris quam conseꝗ non pos st̃ nisi fortespri¬
mum aduersariis restiterint. quos ratione
merorum legimꝰ eẽ superatos: Cumq: dixisset
ux ta iohannis a pocalẏpsin euangelium sempi¬
dere. hoc nrmeuangeliũ quantum xp̃ip̃dica¬

Expanded text:
liora proficiant, aliae, quae liora proficiant, aliae, quae de caelestibus ad firmamentum usque delapsae sunt nec tantum fecere peccati, ut ad loca inferiora, quae incolimus, truderentur. quiapprobare, et firmamentum, id est coelum, ad comparationem superioris coeli esse inferos, et hanc terram, quam incolimus, conlatione firmamenti inferos appellari et rursum ad conparationem inferorum, qui sub nobis sunt, nos caelum dici, ut, quod aliis infernus est, aliis caelum sit. nec hac disputatione contentus dicit: in fine omnium rerum, quando ad caelestem Hierusalem reuersuri sumus, aduersariarum fortitudinum contra populum dei bella consurgere, ut non sit eorum otiosa uirtus, sed exerceantur ad proelia et habeant materiam roboris, quam consequi non possint, nisi fortes primum aduersariis restiterint, quos ratione merorum legimus esse superatos. Cumque dixisset iuxta Iohannis Apocalypsin euangelium sempidere hoc nostrum euangelium, quantum Christi praedica
Abbreviated transcription (Latin):
hinuꝰ extremꝰ est : Haec abecclesus xp̃idamnanda
interserit: Et forsitan quomodo ut istomundo
qui moriuntur separatione carnis & animȩ iux¬
ta operum differentiam diuersa apud inferos ob¬
tinent loca. sic ꝗͥ de cę̧lestis hierusalem ut itardicã¬
administratione moriuntur. ad nr̃imundi
inferna descendunt. ut qualitate merito¬
rum diuerin terris possideant loca : Et i terũ
Et qr comparauimus de istomudo ad inferna
pergentes animas. hisanimabus quȩ desupe¬
riori cȩ lo ad nra habita uenientes quodam mo¬
domortuȩ sunt. prudenti in uestigatione ri¬
mandũ est: An hoc ipsum possumus & iam
innatiui tate dicere singularũ . ut quomodi
quȩ in ista terranra nas cuntur ammȩ . uel
deinferno rursum meliora cupientes ad
superiora urniunt. & humanum corpus
assumunt. ł de melioribus locis ad nosusq
descendunt: Sic & ealoca quȩ supra sunt
infirmamento aliȩ animȩ possideant.
quȩ de nr̃is sedibus ad me¬

Expanded text:
huius extremus est, haec ab ecclesiis Christi damnanda huius extremus est, haec ab ecclesiis Christi damnanda interserit: et forsitan, quomodo in isto mundo, qui moriuntur separatione carnis et animae, iuxta operum differentiam diuersa apud inferos obtinent loca, sic, qui de caelestis Hierusalem-ut ita dicamadministratione moriuntur, ad nostri mundi inferna descendunt, ut qualitate meritorum diuersa in terris possideant loca. et iterum: et quia conparauimus de isto mundo ad inferna pergentes animas his animabus, quae de superiori caelo ad nostra habitacula uenientes quodam modo mortuae sunt, prudenti inuestigatione rimandum est, an hoc ipsum possimus etiam in natiuitate dicere singularum, ut, quomodo, quae in ista terra nostra nascuntur animae, uel de inferno rursum meliora cupientes ad superiora ueniunt et humanum corpus adsumunt uel de melioribus locis ad nos usque descendunt, sic et ea loca, quae supra sunt in firmamento, aliae animae possideant, quae de nostris sedibus ad me
Abbreviated transcription (Latin):
utq om̃s uicerit nequitia &pȩnitus seterrȩ
coȩ quauerit : In alio mundo qui pͥra fabricandusẽ.
fiat diabolus principium plas mationis dñi.
ut illudatur ei ab angelis qui exordi amisere
uir tutem: ꝗb: dictis. qͥd aliud conatur osteti¬
dere. nisi huius mudihomines pec catores
in alio mundo posse diabolos & demones fieri
et rur sum nc̃ dȩ mones in aliomundo posse
ł angelos ł homines procreari : Et p̃ dispu¬
tationem longissimam qua omnẽ naturam
cor poream inspiritalia corpora & tenui a dicit
eẽ mutandũ cunc tamq: substantiam in unum cor¬
pus mundissimũ. & omnisplendore purius con¬
uertendam & talem qualem nc̃ humana mens
non potest cogitare : Ad extre mumintulit:
Et erit ds̃ omnia in omnibus . ut uniuersa natura
corporea redigatur in eam substantiam. quȩ
omnibus meli or est : Indiuinam uidelic& qua
nulla est melior: In quarto quoq: libro ꝗͥ operis

Expanded text:
ut, qui omnes uicerit nequitia et penitus se terrae ut, qui omnes uicerit nequitia et penitus se terrae coaequauerit, in alio mundo, qui postea fabricandus est, fiat diabolus, principium plasmationis domini, ut inludatur ei ab angelis, qui exordii amisere uirtutem. quibus dictis quid aliud conatur ostendere, nisi huius mundi homines peccatores in alio mundo posse diabolos et daemones fieri et rursum nunc daemones in alio mundo posse uel angelos uel homines procreari ? et post disputationem longissimam, qua omnem naturam corpoream in spiritalia corpora et tenuia dicit esse mutandam cunctamque substantiam in unum corpus mundissimum et omni splendore purius conuertendam et talem, qualem nunc humana mens non potest cogitare, ad extremum intulit: et erit deus omnia 111 omnibus, ut uniuersa natura corporea redigatur in eam substantiam, quae omnibus melior est, in diuinam uidelicet, qua nulla est melior. In quarto quoque libro, qui operis
Abbreviated transcription (Latin):
& omnia ex omnibus sententiam suam tali
fine confirmat: Nec dubium est quinpost
quȩ daminter ualla temporum rursumma¬
teria subsistat. & corpora fiant & mundi
diuersitas construatur. propter uarias
uoluntates rationabilium creaturarum.
quȩ p̾perfectam beatitudinemusq ad finẽ
omnium rerum paulatim ad inferiora dilas¬
satantam malitiam receperunt . ut in con¬
trarium uerterentur . dum nolunt seruare
principium & incorrup tambeatitudinem
possidere : Nec hoc ignorandum quodmultȩ
rationabiles creaturȩ ad secundum & tertiũ
ac quar tum mundum seruent principium :¬
Nec mutationi inselocum tribuant: aliȩ uero
tamparum de pristino statua mis sura sint ut
poene nihil per didisse uide antur : Et non¬
nullȩ grandiruina in ultimum precipitandȩ
sint baratrum : Nouitq: dispensator omniũ
ds̃ inconditione mundorum singulis abuitiux¬
tameritum & oportunitates & causas quib
mundigub nacula sus tentantur &c initiantur:

Expanded text:
et omnia ex omnibus sententiam suam tali et omnia ex omnibus sententiam suam tali fine confirmat: nec dubium est, quin post quaedam interualla temporum rursum materia subsistat et corpora fiant et mundi diuersitas construatur propter uarias uoluntates rationabilium creaturarum, quae post perfectam beatitudinem usque ad finem omnium rerum paulatim ad inferiora delapsae tantam malitiam receperunt, ut in contrarium uerterentur, dum nolunt seruare prinoipium et incorruptam beatitudinem possidere. nec hoc ignorandum, quod multae rationabiles creaturae usque ad secundum et tertium et quartum mundum seruent principium nec mutationi in se locum tribuant, aliae uero tam parum de pristino statu amissurae sint, ut paene nihil perdidisse uideantur, et nonnullae grandi ruina in ultimum praecipitandae sint baratrum. nouitque dispensator omnium deus in conditione mundorum singulis abuti iuxta meritum et oportunitates et causas, quibus mundi gubernacula sustentantur et initiantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tis dm̃ uestiriꝰ corpore. & quomodo noscarni¬
bus sic illum qua lib& materia circumdari
ut simili tudo uitȩ dĩ infine scĩs possit aequari:
Aut si hoc inde cens est maxime apud eos qui
saltem exminima parte dĩsentire cupiunt
ma iestatem. & in genitȩ atq: omnia ex¬
cedentis naturȩ gloriam suspicari eduo¬
bus al terum sus cipere cogimur. ut aut
desperemꝰ similitu dinem dĩ.
si eadem sumꝰ corpora semper
habituri. aut sibeatitudo
nob
eius demcum dõ uite promit titur.
eadem quauiuit ds̃ nobis conditione uiuen¬
dumest: Ex quibus omnibus approbatur
quod desurrectione sentiat . & quod omma
corpora interitura confirm& ut simus
absq: corporibus quo modo prius fuimus.
ante quam crassis corporibus uesti pemiur:
Rur sumq: demundorum uarie tatibus dispu¬
tans. & uel ex angelis demones uel ex dȩ mo¬
nibus angelos siue homines futuros eẽ con¬
tes tans & e contrario ex hominibus dȩ mones

Expanded text:
tis deum uestiri corpore et, quomodo nos carnitis deum uestiri corpore et, quomodo nos carnibus, sic illum qualibet materia circumdari, ut similitudo uitae dei in fine sanctis possit aequari, aut, si hoc indecens est — maxime apud eos, qui saltim ex minima parte dei sentire cupiunt maiestatem et ingenitae atque omnia excedentis naturae gloriam suspicari -, e duobus alterum suscipere cogimur, ut aut desperemus similitudinem dei, si eadem sumus corpora semper habituri, aut, si beatitudo nobis eiusdem cum deo uitae promittitur, eadem, qua uiuit deus, nobis condicione uiuendum est. Ex quibus omnibus adprobatur, quid de resurrectione sentiat et quod omnia corpora interitura confirmet, ut simus absque corporibus, quomodo et prius fuimus, antequam crassis corporibus uestiremur. rursumque de mundorum uarietatibus disputans et uel ex angelis daemones uel ex daemonibus angelos siue homines futuros esse contestans et e contrario ex hominibus daemones
Abbreviated transcription (Latin):
& dĩ nouimus: Mec dubium est quinsi om̃a cor¬
pora ad mundum istum sensibilem pertme ant
quae appellantur ab apło uisibilia. futura sit
uitamcorporalium incorporalis. Et post
paululum: illud quoq: qđ abeodem apło
dicitur : Omnis creatura liberabitur
aseruitute corruptionis. in libertatẽ
głae filiorum dĩ : Sic intelligimus . ut
primam creaturam rationabilium & in¬
cor poralium eẽ. dicamus quȩ nonser in at
corruptioni eo qđ sit uestita corporibus. &
ubicumq corpora fuerint statim corruptio
subsequatur : Postea autem liberabitur deser¬
un tute corruptionis. quando receperint głam
filiidĩ & ds̃ fuerit omnia in omnibus Et in eo¬
dẽ loco: Vt autem incorporeumfinem omniũ
rerum eẽ. credamus. illa nos saluatoris oratio
prouocat In quaait : Ut quomodo ego & tu
unumsumus. sic & isti in nobis unumsint Et enĩ
scire debemus quid sit ds̃. & quid sit futurus
sint: Aut enim suscipiendum est uniuersita¬

Expanded text:
et dei nouimus. nec dubium est, quin, si omnia coret dei nouimus. nec dubium est, quin, si omnia corpora ad mundum istum sensibilem pertineant, quae appellantur ab apostolo uisibilia, futura sit uita incorporalium incorporalis. et post paululum: illud quoque, quod eodem apostolo dicitur: \'omnis creatura liberabitur a seruitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum d e i\', sic intellegimus, ut primam creaturam rationabilium et incorporalium esse dicamus, quae nunc seruiat corruptioni, eo quod sit uestita corporibus et, ubicumque corpora fuerint, statim corruptio subsequatur; postea autem liberabitur de seruitute corruptionis, quando receperit gloriam filii dei et deus fuerit omnia in omnibus. et in eodem loco: ut autem incorporeum finem omnium rerum esse credamus, illa nos saluatoris oratio prouocat, in qua ait: \'ut, quomodo ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint\'. etenim scire debemus, quid sit deus et quid sit futurus sint. aut enim suscipiendum est uniuersita
Abbreviated transcription (Latin):
officio per seuerant. Et iterum: Ex quose quitur.
ut obuarios motus uarucreentur & mundi: Et p̾
hunc quẽ incolimus alius multo dissimilis mundus
fiat. nullusq alius diuersis casibus & profectib¬
& uł urtutum premiis. ł uitiorum supplicis. &
in presenti & infuturo atq: in omnibus & retro
& inpriora temporibus potest merita dispen¬
sare . & ad unũ rursum finem cunc ta pertrahere.
nisisolus conditor ommumds̃. quiscit causas prop¬
ter quas alios dimittat suaper fuiuoluntate. & de
maioribus adultima paulatim dilabi: Alios incipi¬
at uisitare & gradatim quasi mamudata ad pristi¬
numre trahere statum & in sublimibus collocare :
Cumq define disputare cepiss&. hȩc intulit: quia
ut crebro iam diximus. principium rursum ex fine
generatur: Quȩriturq: utrum & t̃c futura sint
corpora. ansine corporibus aliquan do uiuendum
sit. cum redac ta inni hili fuerint. & incor pora¬
lium uita incorporalis eẽ. credendasit. qualẽ

Expanded text:
officio perseuerant. et iterum: ex quo officio perseuerant. et iterum: ex quo ut ob varios motus, varii creentur et mundi, et post hunc quem incolimus, alius multo dissimilis mundus fiat. Nullusqs uel uirtutum praemiis uel uitiorum suppliciis et in praesenti et in futuro atque in omnibus et retro e t in priore temporibus potest merita dispensare et adunum rursus finem cuncta pertrahere, nisi solus conditor omnium deus, qui scit causas, propter quas alios dimittat sua perfrui uoluntate et de maioribus ad ultima paulatim delabi, alios incipiat uisitare et gradatim quasi manu data ad pristinum retrahere statum et in sublimibus collocare. Cumque de fine disputare coepisset, haec intulit: quia ut crebro iam diximus-principium rursum ex fine generatur, quaeritur, utrum et tunc futura sint corpora an sine corporibus aliquando uiuendum sit, cum redacta in nihilum fuerint, et incorporalium uita incorporalis esse credenda sit, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
minis trosq: obsalutem &correptionemeorum
quiceciderunt misit inmundum: E quibus alii
certa obtinerent loca & mundine cessi tatibus
obedirent: Alu iniuncta sibi officia singulis
quibusq temporib quȩ nouit artifex ds̃se¬
dulamente tractarent . & ex his sublimiora
mundiloca. sol & luna & stellȩ quȩ ab apło
creatura dicitur ac ceperunt quȩ creatura
uanitati subiecta est. eo qđ crassis circumda¬
ta corporibus & aspectui pateat. & tamen non
sponte subiec taest uanitati. sed propter uo¬
lun tatem eius quieam subie cit inspe Etiterũ:
Alii uero insingulis locis atq temporibus quȩ
solus ar tifex nouit mundi guber naculis sen¬
uiunt: quos ange los eius credimus & post
corruunt. aliȩ paulatim labuntur in terras. iste
uoluntate descendunt. aliȩ precipitantur
inuitȩ: Hae sponte sus cipiunt minis teria ut
ruentibus manum porrigant. illȩ coguntur
ingra tȩ . & tanto ł tanto tempore insuscepto

Expanded text:
ministrosque ob salutem et correptionem eorum, ministrosque ob salutem et correptionem eorum, qui ceciderunt, misit in mundum, e quibus alii certa obtinerent loca et mundi necessitatibus oboedirent, alii iniuncta sibi officia singulis quibusque temporibus, quae nouit artifex deus, sedula mente tractarent. et ex his sublimiora mundi loca sol et luna et stellae, quae ab apostolo creatura dicitur, acceperunt. quae creatura u an itati subiecta est, eo quod crassis circumdata corporibus et aspectui pateat. et tamen non sponte subiecta est uanitati, sed propter uoluntatem eius, qui eam subiecit in spe. etiterum: alii uero in singulis locis atque temporibus, quae solus artifex nouit mundi, gubernaculis seruiunt, quos angelos eius credimus. et post corruunt, aliae paulatim labuntur in terras, istae uoluntate descendunt, aliae praecipitantur inuitae, hae sponte suscipiunt ministeria, ut ruentibus manum porrigant, illae coguntur ingratae et tanto uel tanto tempore in suscepto
Abbreviated transcription (Latin):
aliis sit futurus: Audi isaiam loquentem :
Ert cȩlum nouum & terranoua. quȩ ego facio pe¬
manere in conspectumeo: Vis nos se quod an¬
te fabricam istius mundi alii mundi in preterito
fuerint : Auscul taꝑt clesiasten: Quid est quod
fuit : Ipsum quoderit: Et quid ost quod fas¬
tim est Ipsum quod futurum est: et non ẽ
omne nouum subsole quodlo quatur & dicat:¬
tecce hoc nouum est. iamenim fuit in sclis pris¬
tinis quȩ fuerunt ante nos: Quod testimoni¬
um non solum fuis se. sed futuros mundos ee. tes¬
tatur : Non quod simul & pariter om̃s fiant
sed alius post alium: Statimq subiungit: diuini¬
tatis habitaculum & ueram requiem apud supe¬
ros aestimo intelligi. in qua creaturȩ rationabiles
sibilibus ad inuisibilia com migrarent: Ruentes¬
q: adterram crassisq: corporibus indigerent.
antiqua beatitudine fruebantur: Vnde con
ditor ds̃ fecit eis congraa humilibus locis cor¬
pora & mundum istum uisibilem fabricatus est

Expanded text:
alius sit futurus? audi Esaiam loquentem: alius sit futurus? audi Esaiam loquentem: \'erit caelum nouum et terra noua, quae ego facio permanere in conspectu meo\'. uis nosse, quod ante fabricam istius mundi alii mundi in praeterito fuerint? ausculta Ecclesiasten: \'quid est, quod fuit? ipsum, quod erit. et quid est, quod factum est? ipsum, quod futurum est. et non est omne nouum sub sole, quod loquatur et dicat: ecce hoc nouum est; iam enim fuit in saeculis pristinis, quae fuerunt ante nos\'. quod testimonium non solum fuisse, sed futuros mundos esse testatur, non quo simul et pariter omnes fiant, sed alius post alium. statimquesubiungit: diuinitus habitaculum et ueram requiem apud superos aestimo intellegi, in qua creaturae rationabiles sibilibus ad visibilia commigrarent, ruentesque ad terram, crassis corporibus indigerent, antiqua beatitditor deus fecit eis congrua humilibus locis corpora et mundum istum uisibilem fabricatus est
Abbreviated transcription (Latin):
in angelicam redigi dignitatem: atq: in eo demuo¬
lumine: Sed & hoc requirendum . quare humana
anima nunc ab his nunc ab aliis uir tutibus ad diuer¬
samoueatur . & putat quorudam ante quam
ueniret incorporamerita precessisse. ut est illud
io hannis exultantis inuteromatrissuae. quando
aduocem salutationis mariȩ indignam se confa¬
bulatione eius elisab&h confitetur: Statimq
subiungit: Ete contrariopar uuli lic& poene
lac tentes malis replentur spiritibus. & in
diuinos atq ariolos inspirantur: In tan¬
tum ut &iam dȩ mophitonicus quos damate¬
nera ȩtate possideat. quos derelictos esse apud
prouidentiam dĩ cumnihil tale fecerint. ut is¬
tius modi insaniam sus tinerent: Nonẽ eius
ꝗ nihil uult absq dõ fieri. & omnia illius us¬
titia guber nari Rursumq demundo: Nobis
autem in quit plac&. & ante huo mundum ab¬
um fuis se mundum. & p̾is tum alium futurum.
Vis difere quod post corruptionem huius mundi

Expanded text:
in angelicam redigi dignitatem. atque in eodem uoin angelicam redigi dignitatem. atque in eodem uolumine: sed et hoc requirendum, quare humana anima nunc ab his, nunc ab aliis uirtutibus ad diuersa moueatur. et putat quarundam, antequam uenirent in corpora, merita praecessisse, ut est illud Iohannis exultantis in utero matris suae, quando ad uocem salutationis Mariae indignam se confabulatione eius Elisabeth confitetur. statimque subiungit: et e contrario paruuli, licet paene lactantes, malis replentur spiritibus et in diuinos atque ariolos inspirantur in tantum, ut etiam daemon Pythonicus quosdam a tenera aetate possideat; quos derelictos esse apud prouidentiam dei, cum nihil tale fecerint, ut istius modi insaniam sustinerent, non est eius, qui nihil uult absque deo fieri et omnia illius iustitia gubernari. Rursumque de mundo: nobis autem, inquit, placet et ante hunc mundum alium fuisse mundum et post istum alium futurum. uis discere, quod post corruptionem huius mundi
Abbreviated transcription (Latin):
contume liȩ: Etrursumuas aliud quod ex ante¬
riori culpa contume liae nomen acceperat. si in
prȩsentiuita corrigiuoluerit. innouacreatione
fi&uas scĩficatum &utile dño inomne opus bo¬
num paratum: Statimq subiungit: Ego ar¬
bitror posse quos dam homines aparuis uitis in¬
cipientes. ad tantam ne qui tiam peruenire : Si
tamen noluerint admeliora conuerti& poeni¬
tentia emendare peccata. ut & contrariȩ forti¬
tudines fiant : Etrursum ex inimicis contrariisq
entia p̾ius delicta constringere. ut ad locum tran¬
seant optimorum: Sepius diximus. in infinitis
perpetuis que scłis inquibus anima subsis tit
& uiuit sio non nullas earum ad peiora currere.
ut ul timum malitiae locum teneant. & sic quib¬
dam proficere. ut de ultimo malitiae graduad
perfec tam ueniant consum matamq uir tutem.
Quibus dictis conatur oftendere . & homines idest
animas fieriposse demones. & rursum dȩ mones

Expanded text:
contumeliae et rursum uas aliud, quod ex antecontumeliae et rursum uas aliud, quod ex anteriori culpa contumeliae nomen acceperat, si in praesenti uita corrigi uoluerit in noua creatione fiet uas sanctificatum et utile domino, in omne opus bonum paratum. statimque subiungit: ego a rbitror posse quosdam homines a paruis uitiis incipientes ad tantam nequitiam peruenire, si tamen noluerint ad meliora conuerti et per paenitentiam emendare peccata, ut et contrariae fortitudines fiant, et rursum ex inimicis contrariisque ntia prius delicta constringere, ut ad locum transeant optimorum. saepius diximus in infinitis perpetuisque saeculis, in quibus anima subsistit et uiuit, sic nonnullas earum ad peiora corrut ultimum malitiae locum teneant, et sic quasdam proficere, ut de ultimo malitiae gradu, ad perfectam veniant consummatamque virtutem. » Quibus dictis conatur ostendere, et homines, id est, animas, fieri posse daemones et rursum daemones
Abbreviated transcription (Latin):
dis pu tans intulit: Cumq: in tantum profeceri¬
mus. ut ne qua quam carnes forsitan &corpora
ne animȩ quidẽ fuerimus. sed mens & sensus ad
perfec tum ueniens. nulloq: pertur bationm
nubilo caligatꝰ. in tuebitur Rationabiles intel¬
legibilesq substantias facie ad faciem: In libro
quoq tertio hȩc uitia continentur : Sinautem
semel recepimus quod exprecetdentibus causis
aliuduas inhonorem aliud in contumeliam sit cre¬
atum cur non recurramus ad animȩ arcanum.
& intelligamus eam egisse antiquitus propter
quod ialtero dilecta. in al tero odio habitasit
ante quam inia cob corpore supplantaret.¬
& inesauplanta teneretur afratre : Etiterũ
Vt autem aliȩ animȩ fierent inhonorem. aliȩ
incontumeliam. materiarum causarumq:
merita pre cesserunt : Et in eodem loco: Iux ta
nos autem ex precedentibus meritis uas quod
in honorem fuerit frabri catum. sinon dignum
uocabulo suo opus fecerit. In alio sȩculo. fi&uas

Expanded text:
disputans intulit: c u mque in tantum profeceridisputans intulit: c u mque in tantum profecerimus, ut nequaquam carnes et corpora, forsitan ne animae quidem fuerimus, sed mens et sensus ad perfectum ueniens nulloque perturbationum nubilo caligatus, intuebitur rationabiles inteegibilesque substantias facie ad faciem. In libro quoque tertio haec uitia continentur: sin autem semel recipimus, quod ex praecedentibus causis aliud uas in honorem, aliud in contumeliam sit creatum, cur non recurramus ad animae arcanum et intellegamus eam egisse ° antiquitus, propter quod in altero dilecta, in altero odio habita sit, antequam in Iacob corpore subplantaret et in Esau planta teneretur a fratre? et iterum: ut autem aliae animae fierent in honorem, aliae in contumeliam, anteriorum causarum merita praecesserunt. et in eodem loco: iuxta nos autem ex praecedentibus meritis uas, quod in honorem fuerit fabricatum, si non dignum uocabulo suo opus fecerit, in alio saeculo fiet uas
Abbreviated transcription (Latin):
a quo in hȩc officia distributȩ sunt: Ignem quoq
gehennȩ & tormenta quȩ scriptura scãpec catorib
comminatur . non ponit insupplicus. sed in consci¬
entia pec catorum. quando dĩuir tute & potentia.
om̃is me moria delictorum ante oculos urõs ponit᷑.¬
& ueluti ex quibus dam seminibus in anima derelic¬
tis uniuersa uitiorum seges exoritur . & quic quid fece¬
ramus inuita uel tur pe uel impium. omĩs eorum in con¬
spectunrõ pictura describitur. ac preteritas uolup¬
tates mens in tuens. conscientiȩ punitur ardore.
& poenitudinis stimulis confoditur: Et iterũ:
Nisiforte corpus hoc pingue atq terrenum
caligo & tenebrȩ nominande sunt. per qđ
consummato hoc mundo cumne cesse fuerit
in alium transiremundum . rursum nascendisu¬
m& exordia : Hȩc dicens perspicue. METEΜ¬
ΥΥΧΩCΙΝ pithagorȩ platonisq: defendit :¬
& infine secundi uoluminis. deperfectione nr̃a

Expanded text:
a quo in haec officia distributae sunt. Ignem quoque a quo in haec officia distributae sunt. Ignem quoque gehennae et tormenta, quae scriptura sancta peccatoribus comminatur, non ponit in suppliciis, sed in conscientia peccatorum, quando dei uirtute et potentia omnis memoria delictorum ante oculos nostros ponitur et ueluti ex quibusdam seminibus in anima derelictis uniuersa uitiorum seges exoritur et, quidquid feceramus in uita uel turpe uel inpium, omnis eorum in conspectu nostro pictura describitur ac praeteritas uoluptates mens intuens conscientiae punitur ardore et paenitudinis stimulis con-foditur. et iterum: nisi forte corpus hoc pingue atque terrenum caligo et tenebrae nominandae sunt, per quod consummato hoc mundo, cui necesse fuerit in alium transire mundum, rursum nascendi sumet exordia. haec dicens perspicue μετεμψύχσιν Pythagorae Platonisque defendit. et in fine secundi uoluminis de perfectione nostra
Abbreviated transcription (Latin):
uum facere qđ perierat. ut perditum esse
desis tat. sic anima quȩ perierat & obcuius
salu temuenit dñs cum salua factafuerit ani¬
ma esse ces sabit: Illud quoq pariter requiren¬
nonerit. sic & anima aliquando fuerit non ani¬
ma & fore tempus quandone quaquã anima
perseueret : Et post multum de anima tracta¬
tum. hȩc intulit: Noy c. idẽ mens conruens facta
est anima &rursum anima instructa uir tutib
mens fi&: Quod & de anima e sauscrutantes pos¬
sumus inuenire. proptes antiqua pec cata eum
inde terioriuita esse damnatum & de cȩ lestibus
requirendum est. quod non eo tempore quo fac tus ẽ
mundus solis anima uel quod cumq: eam appellari
opor t& esse coeperit. sed ante quam lucens illud
& ardens corpus intra ret Deluna & stellissi¬
militer senti amus. quod ex causis precedentibus
lic& inuitȩ compulse sint subiciuanitati obpremia
futurorum. non suam facere sed creatoris uoluntatẽ.

Expanded text:
uum facere, quod perierat, et perditum esse uum facere, quod perierat, et perditum esse desistet, sic anima, quae perierat et ob cuius salutem uenit dominus, cum salua facta fuerit, anima esse cessabit. illud quoque pariter requirennon erit, sic et anima fuerit aliquando non anima, et fore tempus, quando nequaquam anima perseueret. et post multum de anima tractatum hoc intulit. vovg, id est mens, corruens facta est anima et rursum anima instructa uirtutibus mens fiet. quod et de anima Esau scrutantes possumus inuenire, propter antiqua peccata eum in deteriori uita esse damnatum. et de caelestibus requirendum est, quod non eo tempore, quo factus est mundus, solis anima — uel quodcumque eam appellari oportet-esse coeperit, sed antequam lucens illud et ardens corpus intraret. de luna et stellis similiter sentiamus, quod ex causis praecedentibus licet inuitae conpulsae sint subici uanitati, ob praemia futurorum non suam facere, sed creatoris uoluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
uetur innihili . Illa uero quȩa AΝΑΙΟΝΗ ipsa tenetur
& cingitur uocabitur terrabona. nec non & altera
sphera quȩ hanc ipsã terram cir cum ambit uertigine
& dicitur caelum. in scorũ taber naculum seruabit᷑:
Cum haec hicat non manifes tissime gentium sequitur.
& philosophorum deliramen ta simplicitati ngerit
xp̃ianȩ. Et in eo dem libro Restat ut inuisibulis
sit ds̃: Si autem inuisibilis pernaturam est. neq
saluatoriuisibilis erit: Et in inferiorib nulla
alia anima quȩ adcorpus descendit humanũ.
puram & germanam simili tudinẽ signi inse
prioris exp̃ssit. nisi illa de quasaluator loquit᷑:
Ne motollit animam me am ame. sed ego ponam
eam ame ipso Et cum in alioloco: Vnde cum in¬
finita cautione trac tandum est: Ne forte cũ
animȩ salutem fuerint consecutȩ & ad beatã
uitã peruenerint animȩ eẽ. desiftant : Si cut
enimuenit dñs atq saluator quȩ rere & sal¬

Expanded text:
uetur in nihilum, illa uero, qua ἀντιζώνη ipsa tenetur uetur in nihilum, illa uero, qua ἀντιζώνη ipsa tenetur et cingitur, uocabitur terra bona nec non et altera sphaera, quae hanc ipsam terram circumambit uertigine et dicitur caelum, in sanctorum habitaculum seruabitur. Cum haec dicat, nonne manifestissime gentium sequitur errores et philosophorum deliramenta simplicitati ingerit Christianae? et in eodem libro: restat, ut inuisibilis sit deus. si autem inuisibilis per naturam est, neque saluatori uisibilis erit. etin inferioribus: nulla alia anima, quae ad corpus descendit humanum, puram et germanam similitudinem signi in se prioris expressit, nisi illa, de qua saluator loquitur: nemo tollit animam meam a me, sed ego ponam eam a me ipso. etin alio loco: unde cum infinita cautione tractandum est, ne forte, cum animae salutem fuerint consecutae et ad beatam uitam peruenerint, animae esse desistant. sicut enim uenit dominus atque saluator quaerere et sal
Abbreviated transcription (Latin):
Et in eodem loco: Sisubiec tifuerint om̃s dõ. om̃sde¬
posituri sunt corpora. & tunc corporalium rerum
uniuersa natura soluetur in nihili: Quȩ si secundo
neces si tas postularit oblapsum rationabilium
creaturarim rursus exis tens: Ds̃ eñ incer tam̃
& luc tam animas derelm quit. ut in telligant
plenam consum ma tam que uictoriam Nonex
propria sefortitu dine sed ex dĩgratia conse cu¬
tas & idcir co arbitror prouarie tate causarum
diuersos mundos fieri &elidi errores eorum
qui similes suimundos ẽẽ contendunt : Etiterum
Triplexergosus pionobis define suggeritur equib
quȩ uera & molior sit lec tor inquirat: Aut eñĩsine
cor pore uiuemus cum subiec tixp̃osubiciemur dõ.¬
digetur in obtimam qualitateni. & dissoluetur
inae therem quod purioris simpliciorisq: naturȩ
est. autcerte sphera illa quam appellauimus. aNa¬
ΙΩΝΗΝ & quic quidillius circulo continetur dissol¬

Expanded text:
etin eodem loco: cum s u biecti fuerint omnes deo, omnes deetin eodem loco: cum s u biecti fuerint omnes deo, omnes deposituri sunt corpora et tunc corporalium rerum uniuersa natura soluetur in nihilum, quae, si secundo necessitas postularit, ob lapsum rationabilium creaturarum rursus existent. deus enim in certamen et luctamen animas dereliquit, ut intellegant plenam consummatamque uictoriam non ex propria se fortitudine sed ex dei gratia consecutas. et idcirco arbitror pro uarietate causarum diuersos mundos fieri et elidi errores eorum, qui similes sui mundos esse contendunt. et iterum: triplex ergo suspicio nobis de fine suggeritur, e quibus quae uera et melior sit, lector inquirat. aut enim sine corpore uiuemus, cum subiecti Christo subiciemur dedigetur in optimam qualitatem et dissoluetur in aetherem, quod purioris simpliciorisque naturae est; aut certe sphaera illa, quam supra appellauimus ajvkavfj, et quidquid illius circulo continetur, dissol
Abbreviated transcription (Latin):
nim quam mundus al terimu do ex toto discretus¬
& dissimilis. sit futurus Rur sumq post modicũ
si omnia inquit ut ipse disputationis ordo compel¬
lit sine corpore uixerint. consume tur corporalis
umuersa natura & redigetur in nihilum quȩ aliquan¬
do est facta de nihilo. eritq tempus quo usus eius
terum ne cessariussit : Et in conse quen tibus: Sin
autemut ratione & scripturarum auctoritate mons¬
tratumest : Corruptiuum hoc induerit incor rup¬
tionẽ &mortale hoc induerit inmor tali tatem:
Ab sorbetur mors inuictoria. & corruptioia corrup¬
tione & forsi tanom̃is natura corporea tolletur eme¬
dicunqua so lapotest mors operari: Et post paululũ :
Si haet non sunt contraria fideiforsi tansine corporib
aliquando uiuemus: Sin autem quiperfecte subiec¬
tus est xp̃oabs que corpore intelligitur: Omnes
autem subiciendi sunt xp̃o. & noserimus sine corpo¬
ribus quando ei ad perfec tum subiecti fuerimus:

Expanded text:
numquam mundus alteri mundo ex toto indiscretusnumquam mundus alteri mundo ex toto indiscretus et similis sit futurus. rursumque post modicum: si omnia, inquit, ut ipse disputationis ordo conpellit, sine corpore uixerint, consumetur corporalis uniuersa natura et redigetur in nihilum, quae aliquando est facta de nihilo, eritque tempus, quo usus eius iterum necessarius sit. etm consequentibus: sin autem, ut ratione et scripturarum auctoritate monstrat um est, corruptiuumhoc induerit incorruptionem et mortale hoc induerit inmortalitatem, absorbetur mors in uictoriam et forsitan omnis natura corporea tolletur e medio, in qua sola potest mors operari. et post paululum: si haec non sunt contraria fidei, forsitan sine corporibus aliquando uiuemus. sin autem, qui perfecte subiectus est Christo, absque corpore intellegitur, omnes autem subiciendi sunt Christo, et nos erimus sine corporibus, quando ei ad perfectum subiecti fuerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
& prodolore poenarum & ignis ardore magis elige¬
re ut brutum animalsit. & in aquis habitet afluo¬
tibus & corpus assumere huius uel illius pecoris.
ut nobis non solum qua drupe dum sed & piscium cor¬
pora sitt timenda & ad extremũ ne teneretur pytha¬
gorici dogmatis reus qui asserit METEMΥΥXΩC IN
post tamne fandam disputationẽ. qua lectoris animũ
uul nerauit : Haec inquidiux tanrãm sententiam nonr
sint dogiata. sedquȩ sita tantum atq: proiecta.
nepenitus intractata uiderentur: In se cundo aut̃
libromundos asserit innume rabi les non iuxta epy¬
curum uno tẽpore plurimos & sui similes. sed p̾alte¬
rius mundi finem al terius esse principium &ante
hunc nr̃m mundum alium fuisse mundum. & post
hunc alium rursum futurum . & post illum alium rur¬
sumq: c&ceros p̾c&eros & ad dubitat utrum futurus
sit mundus alteri mundo: Ita exomini parte consi¬
milis. ut nullo inter sedis tare uide antur. ancerte

Expanded text:
et pro dolore poenarum et ignis ardore magis eligeet pro dolore poenarum et ignis ardore magis eligere, ut brutum animal sit et in aquis habitet ac fluctibus, et corpus adsumere huius uel illius pecoris, ut nobis non solum quadrupedum sed et piscium corpora sint timenda. et ad extremum, ne teneretur Pythagorici dogmatis reus, qui adserit μετεμψύχσιν, post tam nefandam disputationem, qua lectoris animum uulnerauit: haec, inquit, iuxta nostram sententiam non sint dogmata sed quaesita tantum atque proiecta, ne penitus intractata uiderentur. In secundo autem libro mundos adserit innumerabiles, non iuxta Epicurum uno tempore plurimos et sui similes, sed post alterius mundi finem alterius esse principium et ante hunc nostrum mundum alium fuisse mundum et post hunc alium rursum futurum et post illum alium rursumque ceteros post ceteros. et addubitat, utrum futurus sit mundus alteri mundo ita ex omni parte consimilis, ut nullo inter se distare uideantur, an certe
Abbreviated transcription (Latin):
Infine atq: in consum matione mundi. quando uelut
dequibdam repagulis atq: carcerib mis sȩ fuorint
ad nõ animȩ & rationabiles creaturȩ alias eorum
tardius incedere obsegnitiẽ. alia per niciȩ uolare
cur supropter industriam: Cumq om̃s liberum
habeant arbitrium & sponte suał uir tutes possint
capere ł i tia. illȩ multo in peiori conditione erunt
quam nunc sunt : Haec adme liorem statum per ue¬
nient qui aduersi motus & uariȩ uoluntats inutrãq:
partem diuersum accipientes statum. idẽ. ut angeli
hominos ł demones & rursum ex his homines ł an¬
golifiant : Cumque omnia uario sermone trctass&
as serens diabolum non incapacem eẽ. uirtutis. & tam̃
nec dum uelle capere uirtutem. ad extre inum
sermone latissimo dis putauit angelum siueani¬
mam aut certe dȩmonem. quos unius asserit esse
naturȩ sed diuersarum uolunta tum promagnitudi
neglegentiae & stulticiȩ iumentum possefieri.

Expanded text:
in fine atque in consummatione mundi, quando uelut in fine atque in consummatione mundi, quando uelut de quibusdam repagulis atque carceribus missae fuerint a domino animae et rationabiles creaturae, alias earum tardius incedere ob segnitiem, alias pernici uolare cursu propter industriam. cumque omnes liberum habeant arbitrium et sponte sua uel uirtutes possit capere uel uitia, illae multo in peiori condicione erunt, quam nunc sunt. hae ad meliorem statum peruenient, quia diuersi motus et uariae uoluntates in utramque partem diuersum accipient statum, id est, ut et angeli homines uel daemones et rursum ex his homines uel angeli fiant. cumque omnia uario sermone tractasset adserens diabolum non incapacem esse uirtutis et tamen necdum uelle capere uirtutem, ad extremum sermone latissimo disputauit angelum siue animam aut certe daemonem, quos unius adserit esse naturae sed diuersarum uoluntatum, pro magnitudine neglegentiae et stultitiae iumentum posse fieri
Abbreviated transcription (Latin):
biles creaturas ex omnibus posse fieri nonse mel
& subito sed frequentius. nosq: & ange los futu¬
ros demones sie gerimus negligentius. & rur¬
sum demones siuo luerint capere uir tutes per¬
uenire ad angelicam dignitatem: Corporales
quoq: substantias penitus dilapsuras. autcerte
infine omnium hoc esse futura corpora quod
nunc est aether & cȩlum & si quod aliud corpus
sincerius & purius intellegi potest: quod cum
itasit. quid deresurrectiore sentiat perspicuũ ẽ:
Solem quoq: & lunam & as tracȩtera eẽ animan¬
tia : Immo quomodo nos homines obque dã pec¬
cata sumꝰ circũdaticor porib quȩ trassast̃ & pi¬
gra: Sic & cȩliluminaria taliał talia ac cepisse
cor poraut uel plus ł minus luceant. & demones
ob maiora delicta aeriocor pore esse uestitos :
& liberari in reue latione filiorumħi: At nequis
put& nr̃m esse quod dicimus ipsius uerba ponamus :

Expanded text:
biles creaturas ex omnibus posse fieri, non semel biles creaturas ex omnibus posse fieri, non semel et subito sed frequentius, nosque et angelos futuros et daemones, si egerimus neglegentius, et rursum daemones, si uoluerint capere uirtutes, peruenire ad angelicam dignitatem. Corporales quoque substantias penitus dilapsuras aut certe in fine omnium hoc esse futura corpora, quod nunc est aether et caelum et si quod aliud corpus sincerius et purius intellegi potest. quod cum ita sit, quid de resurrectione sentiat, perspicuum est. solem quoque et lunam et astra cetera esse animantia, immo, quomodo nos homines ob quaedam peccata his sumus circumdati corporibus, quae crassa sunt et pinguia. sic et caeli luminaria talia uel talia accepisse corpora, ut uel plus uel minus luceant, et daemones ob maiora delicta aerio corpore esse uestitos. oet liberari in reuelationem filiorum dei. ac ne quis putet nostrum esse, quod dicimus, ipsius uerba ponamus:
Abbreviated transcription (Latin):
rursum diabolus inangelum reuer tatur : Qui
uero fluc tuauerint . & motis pedibus ne quaquã
omnino corruerint. subicientur dispensandi&re
gendi atq: meliora guber nandi. principatibus.
potestatibus. thronis. dominationibus. & forsitan
ex his hominum constabit genus inino aliquo ex
mundis. quando iux taisaiam oelum & terranoua
fient: Qui uero non fuerint meritiut perge nus
hominum reuertantur ad pristinum statum fient
diabolus & angelienis. & pessimi demones. ac proua¬
rietate meritorum in singulis mundis diuersa offi¬
cia sortiuntur: Ipsosq: demones acrectores tene¬
brarum in aliquo mõdo uel mundis si uoluerint ad me¬
liora conuertifierihomines & sic ad antiquimi redire
principium: Itadumtax at. ut per supplicia atq
tormenta quȩ uel multo uel breui tempore
sus tinuerint in hominum erudita corporib
rur sum ueniant ad angelorum fastigia. exquo
consequentiratione mons trariomnes rationa¬

Expanded text:
rursum diabolus in angelum reuertatur. qui rursum diabolus in angelum reuertatur. qui uero fluctuauerint et motis pedibus nequaquam omnino corruerint, subicientur dispensandi et regendi adque meliora gubernandi principatibus, potestatibus, thronis, dominationibus; et forsitan ex his hominum constabit genus in uno aliquo ex mundis, quando iuxta Esaiam caelum et terra noua fient. qui uero non fuerint meriti, ut per genus hominum reuertantur ad pristinum statum, fient diabo lus et angeli eius et pessimi daemones ac pro uarietate meritorum in singulis mundis diuersa officia sortientur. ipsosque daemones ac rectores tenebrarum in aliquo mundo uel mundis, si uoluerint ad meliora conuerti, fieri homines et sic ad antiquum redire principium, ita dumtaxat, ut per supplicia atque tormenta, quae uel multo uel breui tempore sustinuerint, in hominum eruditi corporibus rursum ueniant ad angelorum fastigia. ex quo consequenti ratione monstrari omnes rationa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius sc̃ĩsp̃s maiorem esse uirtutem c&eris quȩ
sca dicuntur : Cumq: ueniss& adrationabiles crea¬
turas & dixisset eas per negligentiam ad terrena
corpora esse di lapsas. & iam hȩc addidit: Grandis
negli gentiae atque desidiae est. in tantum unum¬
quẽq defluere atq euacuari .ut aduitia ueniens
inratio nabilium iumentorum possit crasso corpori
colligari: & inconse quentibus. quibus inquit moti
disputationibus arbi tramur sponte sua alios eẽ.
innumero scõrum & ministerio dĩ. alios obculpam
propͥam descĩ monia corruentes in tan tam negligen¬
tiam corruis se. ut &iam in contrarias fortitudines
uerterentur: Rur sum que nasci exfine princi¬
pium . & ex principio finem & ita cuncta uariari.
ut & quinunc homo est possit in aliomundo de monfier
& quidemonest si negligentius egerit incrassi
ora religetur. idẽ. homofiat : Sic que permisc&
om̃ia ut de archa gelo possit dabolus fieri. &

Expanded text:
ipsius sancti spiritus maiorem esse uirtutem ceteris, quae ipsius sancti spiritus maiorem esse uirtutem ceteris, quae sancta dicuntur. Cumque uenisset ad rationabiles creaturas et dixisset eas per neglegentiam ad terrena corpora esse delapsas; etiam haec addidit: grandis neglegentiae atque desidiae est in tantum unumquemque defluere atque euacuari, ut ad uitia ueniens inrationabilium iumentorum possit crasso corpore conligari. et in consequentibus: quibus, inquit, moti disputationibus arbitramur sponte sua alios esse in numero sanctorum et ministerio dei, alios ob culpam propriam de sanctimonia corruentes in tantam neglegentiam corruisse, ut etiam in contrarias fortitudines uerterentur. rursumque nasci ex fine principium et ex principio finem et ita, cuncta uariari, ut et, qui nunc homo est, possit in alio mundo daemon fieri et, qui daemon est, si neglegentius egerit, in crassiora corpora religetur, id est homo fiat. sicque permiscet omnia, ut de archangelo possit diabolus fieri et