comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̾lio: & portentur atq auferant᷑ uire uictorie Ser¬
uans tam̃ ceptã uaccarũ methaphorã ut qͥs eẽ. pingueᷤ
dixerat uaccas. earũ carnes narr& in contis uł in scutis
eẽ.portandas & sic̃ lebes feruentissimus ininores
pisces pariter inuoluit: ita & uaccas basan absq ullo
ordine captiuitatis miseriis oppͥmendas Quodq seqͥ¬
tur & ꝑ aꝑturas exibitis altera contra alterã: sic ex¬
planari potest Apta uobis ẽ. captiuitatis uia: &
cũ lebetes urĩ fuerint exusti. exibitis attera con¬
tra alterã. scđm hebreorũ ia⁊ cAa a.: qͥ ꝓeo quod
nos dicius mutuo uel uicissim. mulierẽ & mulierẽ
hoc ẽ. alterã contra alterã uocat. Et ꝓiciemini inqͥt
in locis armeniȩ: quę uocantur armona Deniq simn¬
audire : scđm ceptã tropologiã hereticis p̾cipit Qi
uentri & gulȩ seruientes recte appellant᷑ uacce pin¬
gussimȩ. siue uaccȩ ignominiose. hoc enĩ int̾pretat᷑

Expanded text:
ure victoriae: servans tamen coeptam vaccarum metaphoram, ut quas esse pingues dixerat vaccas, earum carnes narret in contis vel scutis esse portandas. Et sicut lebes ferventissimus minutos pisces pariter involvit: ita et vaccas Basan absque ullo ordine captivitatis miseriis opprimendas. Quodque sequitur: Et per aperturas exibitis altera contra alteram, sic explanari potest: Aperta vobis est captivitatis via, et cum lebetes vestri fuerint exusti, exibitis altera contra alteram, secundum Hebraeorum idioma, qui pro eo quod nos mutuo vel vicissim, mulierem et mulierem, hoc est, alteram contra alteram vocant. Et projiciemini, inquit, in locis Armeniae, quae vocantur Armona  . Denique Symaudire, secundum coeptam tropologiam, haereticis praecipit, qui ventri et gulae servientes, recte appellantur vaccae pinguissimae, sive vaccae ignominiosae: hoc enim interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta animantiũ natura terretur: nos iubente deo
ut loqͣmur. & adnuntiemꝰ populo uentura supplicia.
non ꝓpħabimus: Non loquemur: Scio quendã in su¬
is scriptũ cõmentariis reliqͥsse leonẽ rugientẽ dia¬
bolũ intelligendũ. & rugientẽ his qͥ perituri st̃
Deum autẽ qͥ loquatur ꝓpħas: referendũ eẽ. ad adnmñ

Expanded text:
cuncta animantium natura terretur, nos, jubente Deo cuncta animantium natura terretur, nos, jubente Deo ut loquamur et annuntiemus populo ventura supplicia, non prophetabimus? non loquemur? Scio quemdam in suis scriptum Commentariis reliquisse leonem rugientem diabolum intelligendum, et rugientem his qui perituri sunt: Deum autem, qui loqua
Abbreviated transcription (Latin):
lauit abrahã & loth seruis suis: qđ arsurȩ ẽẽnt
sodoma & gomorra adama & seboim Reuelaũ ioseph
interp̃tationẽ somnii septẽ annorũ famis in egipto.
tura supplicia. aut agerent penitenciã & tormen¬
ta uitarent: aut conteninentes iustuis punirent᷑.¬
qͥd facturus sit decẽ tribubus. ut si fuerint ad me¬
liora conuersȩ. & idola deseruerint. de imminenti
ꝑiculo liberentur: & nota: qdđ clemens & benignus
deus semꝑ futura p̃nuntiat ne cogat᷑ inferre suppli¬
cia. Et qđ heretici calumniantur inereatore qͣsi
seuero ac truculento crudeli. & tanto iudice eo qđ nul¬
lum sit malũ in eiuitate quod ipse nonfaciat: hoc nos
Dñs as̃ ioquutus ẽ. quis non ꝓpħabit: quis. in hoc lo¬
co non ꝓimpossibili: sed praro accipitur: Iue enim
ñ timebit & ulle non ꝓpħabit. qͥ ꝓpt̃ duriciã suam
audire dnm contempserit & est sensus iuxta hy¬
storiã. Si ad leoms uocẽ omĩa contremiscunt &¬

Expanded text:
lavit Abraham et Lot servis suis quod arsurus esset Sodomam et Gomorrham, Adamam et Seboim . Revelavit Joseph interpretationem somnii septem annorum famis in Aegypto audirent ventura supplicia, aut agerent poenitentiam, et tormenta vitarent: aut contemnentes justius punirentquid facturus sit decem tribubus, ut si fuerint ad meliora conversae, et idola deseruerint, de imminenti periculo liberentur. Et nota quod clemens et benignus Deus semper futura praenuntiat, ne cogatur inferre supplicia. Et quod haeretici calumniantur 256 in Creatore, quasi severo et truculento, crudeli, et tantum judice, eo quod nullum sit malum in civitate, quod ille non faciat: hoc nos Dominus Deus locutus est, quis non prophetabit? Quis in hoc loco non pro impossibili, sed pro raro accipitur. Ille enim non timebit, et ille non prophetabit, qui propter duritiam suam Dominum audire contempserit. Et est sensus juxta historiam: si ad leonis vocem omnia contremiscunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
patientes in penetrabilibꝰ eius & nescierunt facere
rectũ dic̃ dñs. thesaurizantes iniqͥtatẽ & rapmas
in edibꝰ suis Lacͣ Adnuntiate regionibꝰ in assirus:
& in regionibꝰ terre egipti: & dicite Congregamini
suꝑ montẽ samarie. & uidete mirabilia multa in

Expanded text:
patientes in penetralibus ejus, et nescierunt facere rectum, dicit Dominus: thesaurizantes iniquitatem et rapinas, in aedibus suis. LXX: Annuntiate regionibus in Assyriis, et in regionibus terrae Aegypti, et dicite: Congregamini super montem Samariae, et videte mira
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ meã donobis pacẽ relinquo uobis: ut ineiuitate
añi constituti. tube sonitu terreantur Qͥcqͥa enĩ in
scripturis sc̃ĩs dicitur: tuba comminans ẽ: & grandi
uoce aures credentiũ penitrans Si iusti sumus: ꝑtu
bam xp̃i ad beatitudinẽ ꝓuocamur Si peccatores:
audiuimus quȩ simꝰ tormenta passuri Malũ autẽ
qđ dñs facit in ciuitate. ñ cont̾riũ ẽ. uirtuti: sed
afflictio atq eruciatus De qͦ legimus. sufficit diei
malicia fua. id est tribulatio & angustie & in ꝓpħa
legimus Ego ds qͥ feci lucẽ & tenebras: qͥ facio pacẽ
& condo mala. Sic̃ enim tenebre contrariȩ sunt luci
& diei: sic & paci bellũ contrariũ ẽ. Qd ñ ꝑse malũ
inscripturis scĩs maliciã interdũ non contrariã uir-¬
tuti accipi. sed afflictionẽ penasq & angustiã: unũ
adhuc de iona sumamꝰ exemplũ. E uidit ds̃ oꝑa eoꝵ¬

Expanded text:
Pacem 255 meam do vobis, pacem meam relinquo vobis , ut in civitate Pacem 255 meam do vobis, pacem meam relinquo vobis , ut in civitate Domini constituti, tubae sonitu terreantur. Quidquid enim in Scripturis sanctis dicitur, tuba comminans est, et grandi voce aures credentium penetrans. Si justi sumus, per tubam Christi ad beatitudinem provocamur: si peccatores, audimus quae simus tormenta passuri. Malum autem quod Dominus facit in civitate, non contrarium est virtuti, sed afflictio et cruciatus, de quo legimus: Sufficit diei malitia sua , id est, tribulatio et angustia. Et in Propheta legimus: Ego Deus qui feci lucem et tenebras, qui facio pacem, et condo mala . Sicut enim tenebrae contrariae sunt luci et diei: sic et paci bellum contrarium est, quod non per se malum in Scripturis sanctis malitiam interdum non contrariam virtuti accipi, sed afflictionem poenasque et angustiam: unum adhuc de Jona sumamus exemplum: Et vidit Deus opera eo
Abbreviated transcription (Latin):
bus: Iusta enim runa ẽ. peccatorũ: qͥ cũ habuerint
alas columbe & ꝑ aerẽ uolitare debuerint. pondere
peccatorũ ad terrena dep̃ssi sunt. & uitio suo adhesert̃
iusco: de qͦ in apło legimus. Qui adher& meretrici:
unũ cũ ea corpus effĩcitur. Quarta pena discordantiũ¬
est. ut capiantur laqueo qui non in celo sed in terra posi
tus ẽ Dequo quod euaserit sc̃s: głiatur & dicit. Amma
nr̃a sic̃ passer erepta est de laqueo uenantiũ : laqueus
contritus & nos liberati sumus Iste est contritꝰ laqueuᷤ.
de qͦ & apłs loquitur ad credentes. Ds conter& satha.¬
nan sub pedibus urĩs uelociter Rursũq in dauid
legimus Iuxta semitã: scandalũ posuerunt michi.
Non enim possunt decipere simplices qͦsq credentiũ:
nisi nomen xpĩ ꝓposuerint Ut dum putamus inue
ẽ. eorũ qͥ reliquere pacẽ quȩ exuperat om̃em sensũ
& quã dñs ꝑgens ad patrẽ apłis dereliquit dicens.

Expanded text:
bus . Justa enim ruina est peccatorum, qui cum habuerint bus . Justa enim ruina est peccatorum, qui cum habuerint alas columbae, et per aerem volitare debuerint, pondere peccatorum ad terrena depressi sunt, et vitio suo adhaeserunt visco. De quo in Apostolo legimus: Qui adhaeret meretrici, unum cum ea corpus efficitur . Quarta poena est discordantium, ut capiantur laqueo, qui non in coelo posiiatur, et dicit: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium: laqueus contritus est, et nos liberati sumus . Iste est contritus laqueus, de quo Apostolus loquitur ad credentes: Deus conteret satanam sub pedibus vestris velociter . Rursumque in David legimus: Juxta semitam scandalum posuerunt mihi . Non enim possunt decipere simplices quosque credentium, nisi nomen Christi proposuerint, ut dum putamus nos Cest eorum qui reliquere pacem, quae exsuperat omnem sensum , et quam Dominus pergens ad Patrem, Apostolis dereliquit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
quã leo rugiens circuit querens quẽ deuoret Qui leo
rugiens : ñ uersat᷑ in agris consitis. non inuineis. non
in oluietis. nec inter ligna pomifera quȩ laudant de¬
um: sed ubi siluȩ sunt & inculta humꝰ. & bestie cõmo¬
rantur. & non solũ leonis patebunt morsibus : sed ap¬
prehend& eos catulus leonis. & ducet ad eubile suũ
fugiens iucẽ & ꝑgens ad tenebras Omĩs enĩ qͥ peccat:
amat tenebras & odit lucẽ De qͥbus & in psalmo le¬
rapiant & querant adeo escã sibi Querit enĩ catu¬
lus leonis non eã predã quã possid&. quȩ sue ẽ. po¬
testatis. sed ut de ȩcclia xp̃i rapiat De qͦ & in abba¬
cue seribitur: escȩ eius electȩ Tercia pena ẽ. eorũ
quos discordia separauit. ut ꝑdant alas quibꝰ prius
XTNC. eo qđ̃ herenti uico aues liberas capiat: que
ꝓpria uoluntate ad terrena descendunt De qͥbus in
ꝓuerbiis scriptũ ẽ Non inuste tenduntur retia a ui¬

Expanded text:
quam leo rugiens circuit quaerens quem devoret . Qui leo rugiens, non versatur in agris consitis, non in vineis, non in olivetis, nec inter ligna pomifera, quae laudant Deum; sed ubi silvae sunt et inculta humus, et bestiae commorantur. Et non solum leonis patebunt morsibus, sed apprehendet eos catulus leonis, et ducet ad cubile suum, fugiens lucem, et pergens ad tenebras. Omnis enim qui peccat, amat tenebras et odit lucem , de quibus in psalmo lerapiant, et quaerant a Deo escam sibi . Quaerit enim catulus leonis non eam praedam, quam possidet, quae suae est potestatis; sed ut de Ecclesia Christi rapiat, de quo in Abacuc scribitur: Escae ejus electae . Tertia poena est eorum quos discordia separavit, ut perdant alas, quibus prius ευτὴς, eo quod haerent visco, aves liberas capiat, quae propria voluntate ad terrena descendunt. De quibus in Proverbiis scriptum est: Non injuste tenduntur retia avi
Abbreviated transcription (Latin):
tres menses uindemię. & pluã suꝑ ciuitatẽ unam
& suꝑ etuitatẽ unã non pluã. Pars una rigabitur:
& pars suꝑ quã ñ pluero are fi&. & congregabun¬
tur due & tres eiuitates in ciuitatẽ unã ut bibant
aquã & ñ saciabuntur. & ñ estis reuersi ad me dic̃
dñs. Non solũ stuporẽ denciũ dedi in cunctis urbibꝰ

Expanded text:
et pluam super civitatem unam, et super civitatem unam non pluam. Pars una irrigabitur; et pars super quam non pluero, arefiet. Et congregabuntur duae et tres civitates in civitatem unam, ut bibant aquam, et non satiabuntur: et non estis reversi ad me, dicit Dominus. Non solum stuporem dedi dentium in cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
re siuit. & in ipso mari uolitant in nauib: au¬
diant cũ saluatore. Tu dñaris potestati maris.
motũ autẽ fluctuũ eiꝰ tu mitigas. Ct̃q transie¬
rint in maris freto. & fluctus eius suo calca¬
ueruit pede: confundentur om̃a ꝓfunda flu¬
minis de qͦ scriptũ ẽ. Q conuertit mare in ari¬
dã: in flumine ꝑtransibunt pede. Ut humilie¬
tur suꝑbia siue iniuria assur & egipti ascis
atq eredentib recedat imꝑiũ. & qͥ liberati st̃
confortent᷑ in dño & dicant. fortitudo mea &
liũ meũ. & refugiũ meũ. dñs ds̃ meus. Unde

Expanded text:
re sunt, et ipso mari volitant in navibus, audient cum Salvatore: Tu dominaris potestati maris: motum fluctuum ejus tu mitigas . Cumque transierint in maris freto, et fluctus ejus suo conculcaverint pede, confundentur omnia profunda fluminis, de quo scriptum est: Qui convertit mare in aridam, in flumine pertransibunt pede , ut humilietur injuria, sive superbia Assur, et Aegypti a sanctis atque credentibus recedat imperium, et qui liberati sunt, confortentur in Domino, et dicant: Fortitudo mea, elium meum, et refugium meum, Domine Deus meus . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
gimus. Qͥ descendunt in mari in narubꝰ faci¬
entes oꝑationẽ in aqͥs multis: ipsi uideruns
oꝑa dñi & mirabilia eiꝰ in ꝓfundo. In hoc ma¬
añs ut nos de amaris fluctib liberar&. In ħ
mari sagena euanglii mittitur. quȩ testimo¬
niis texta ẽ. scripturarũ: ut pisces multos & ob¬
rutos mundi huius gurgitib in aurã extraat
liberã & possint laudes dõ canere. Hi sunt qͥ
descenderunt in mare in eccłiarũ natub faci¬
unt oꝑa multa: & dĩ cernunt᷑ mirabilia in ꝓ¬
fundo diuitiarũ sapientię & scientie eiꝰ. & in¬
U enite pꝰ me. & faciã uos piscatores hominum.
De his piscatorib qͥ descendunt in mare. & st̃
in nauib isaias qͦq uaticinat᷑. Uolabunt inna¬
uib ali enigenarũ : & mare pariter p̾dabunt᷑.
In eccliis enim de numero gentiũ congregatis.
toto apli orbe uolitarintꝰ. ut dep̾darent᷑ ma¬
re & draconis spolia tollerent. qͥ regnabat
in mari: & de qͦ scriptũ ẽ. Hoc mare magnũ

Expanded text:
t in mare navibus, facientes operationem in aquis multis, ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo . In hoc ma primus Dominus, ut nos de amaris fluctibus liberaret . In hoc mare sagena Evangelii mittitur , quae testimoniis texta est Scripturarum, ut pisces multos et obrutos mundi hujus gurgitibus, in auram extrahat liberam, ut possint laudes Deo canere. Hi sunt qui descenderunt in mare, et in Ecclesiarum navibus faciunt opera multa, et Dei cernunt mirabilia in profundo divitiarum sapientiae et scientiae ejus ; : Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . De his piscatoribus qui descendunt in mare, et sunt in navibus, Isaias quoque vaticinatur: Volabunt in navibus alienigenarum, et mare pariter depraedabuntur . In Ecclesiis enim de numero gentium congregatis, toto apostoli orbe volitarunt, ut depraedarentur mare, et draconis 880 spolia tollerent, qui regnabat in mari, et de quo scriptum est: Hoc mare magnum
Abbreviated transcription (Latin):
ebraico seriptũ ẽ. & innomine eius ambulabun.
sic intelligendũ: qđ in nomine api ambulent
xpiani. & scribitur in calculis eoꝵ nom̃ nouum
& sub tanti nominis dignitate ambulent eum
dño: sic̃ ambulauit enoch & placuit dõ & tͣns¬
latus est.

Expanded text:
riptum est: Et in nomine ejus ambulabunt, sic intelligendum est: quod in nomine Christi ambulent Christiani, et scribatur in calculis eorum nomen novum, et sub tanti nominis dignitate ambulent cum Domino, sicut ambulavit Enoch, et placuit Deo, et translatus est
Abbreviated transcription (Latin):
iter ostendere. Dñs nr̃ atq saluator non ita labo¬
rauit in isrł: quomͦ laborauit in gentiũ popło.
Demq ifrł loquitur confidenter. Eccẽ tot annis
seruio tibi: & nuiquã mandatũ tuũ p̃teriui. et

Expanded text:
iter ostendere. Dominus noster atque Salvator non ita laboiter ostendere. Dominus noster atque Salvator non ita laboravit in Israel, quomodo laboravit in gentium populo. Denique Israel loquitur confidenter: Ecce tot annis servio tibi, et numquam mandatum tuum praeterivi, et
Abbreviated transcription (Latin):
derã in qua non laborasti neq fecisti ut crescer&.
cũ omĩa ꝑ ipsũ facta snt & sine ipso factã sit
nichil Unde qͥdã locũ istũ interpretans ut ĩmi¬
nentẽ soluer& questionẽ: incurrit blasphemiã.
Assumens igitur illud de euanglio qͥd me dicis
bonũ nemo ẽ. bonus nisi unus ds. patrẽ int̾p̃tatꝰ
ẽ. bonũ. filiũ uͦ ad comparationẽ eius qͥ ꝑfeete &
uere bonus sit inminori gradu positũ. Q non
considerauit hec dicens qđd in marcionis uicur¬
rerit heresim. qui alterũ t̾antũ bonũ deũ. alte¬
rũ infert iudicẽ & conditorẽ. quã arrii qͥ cum
maiorẽ patrẽ & minorẽ filiũ p̃dic&: tam̃ filiũ
non negat conditorẽ. Ergo cũ uenia audienda
sunt que dicturi sumus. & conatꝰ nr̃i fauore potiꝰ
&̃ orationibꝰ adiuuandi : quã sꝑnendi aure mali¬
uola. Quia carpere & detrahere: uel imperiti pos¬
sunt Doctorũ autẽ ẽ. & qͥ laborantiũ nouere su¬
dorẽ. uel lassis manũ porrigere. uel errantibus

Expanded text:
i ut cresceret, cum omnia per ipsum facta sint, et sine ipso factum est nihil . Unde quidam locum istum interpretans, ut imminentem solveret quaestionem, incurrit blasphemiam. Assumens enim illud de Evangelio: Quid me dicis bonum? Nemo bonus est nisi unus Deus , Patrem interpretatus est bonum. 429 Filium vero ad comparationem ejus qui perfecte et vere bonus sit, in minori gradu positum. Et non consideravit haec dicens, quod in Marcionis potius incurrerit haeresim qui alterum Deum tantum bonum, alterum infert judicem et conditorem quam Arii, qui cum majorem Patrem et minorem Filium praedicet: tamen Filium non negat conditorem. Ergo cum venia audienda sunt, quae dicturi sumus, et conatus nostri favore potius et orationibus adjuvandi, quam spernendi aure malevola, quia carpere et detrahere vel imperiti possunt; doctorum autem est, et qui laborantium novere sudorem, vel lassis manum porrigere, vel errantibus
Abbreviated transcription (Latin):
smate cũ ifrł: ut in lauacbro recipiat humorẽ quẽ
in negatione ꝑdiderat. Unde & petrus arentibus
loqͥt᷑ iudeis. penitenciã agite & baptizetur unꝰqͥsq
urm̃ in nomine iħu xpĩ in remissionẽ peccatorũ

Expanded text:
smate cum Israele, ut in lavacro recipiat humorem, quem smate cum Israele, ut in lavacro recipiat humorem, quem in negatione perdiderat. Unde et Petrus arentibus loquitur Judaeis: Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Jesu Christi in remissionem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
cussit sol suꝑ caput ione & estuabat: & petunt
anime sue ut moreretur. & dixit Aelius ẽ. michi
mori quã uiuiere. Lace & p̃cepit dñs uermi
mane in crastinũ. & ꝑcussit cucurbitã: & arefa
doris urenti. & ꝑcussit sol suꝑ caput ione & an¬
gustiatus ẽ. & teduit eũ anime suȩ & dixit. me¬
lius ẽ. michi mori magis quã uiuere. Ante quã
oriretur sol iusticie u̾rens erat umbraculũ & non
arebat isrł Post qͣm ille surrexit & tenebre mni¬
ueticȩ eius luce discusse funt. paratus uernis in
crastinũ ascensione diluculi. de qͦ uicesimꝰ psalmꝰ
semine de terra oritur & dicit. ego sũ uermis &
non homo. ꝑcussit umbraculũ: quod desertũ au¬
xcilio dĩ omem uirorẽ ꝑdidit. Precepitq dñs uen¬
to calido &urenti. de quo ꝓpħatur in osee: addu¬
cet urentẽ uentũ dñs de deserto ascendentẽ: &
siccabit dñs uenas eius. & desolabit fontẽ eus.
Et estuare cȩpit ionas. & iterũ uelle mori inbapti¬

Expanded text:
petiit animae suae ut moreretur, et dixit: Melius est mihi mori, quam vivere. LXX: Et praecepit Deus vermi mane in crastinum, et percussit cucurbitam, et arefadoris urenti, et percussit sol super caput Jonae, et angustiatus est, et taeduit eum animae suae, et dixit: Melius est mihi mori, quam vivere. Antequam oriretur sol justitiae, virens erat umbraculum, et non arebat Israel: postquam ille surrexit, et tenebrae Niniviticae ejus luce discussae sunt, paratus vermis in crastinum ascensione diluculi de quo vicesimus primusemine de terra oritur, et dicit: Ego sum vermis et non homo percussit umbraculum, quod desertum auxilio Dei omnem virorem perdidit. Praecepitque Dominus vento calido et urenti, de quo prophetatur in Osee: Adducet urentem ventum Dominus de deserto ascendentem, et siccabit venas ejus, et desolabit fontem ejus . Et aestuare coepit Jonas, et iterum velle mori in bapti
Abbreviated transcription (Latin):
tur ionam ꝓpħã qͥ succedit abdie
Atq ita fit ut tercius sit amos. & iohel scds̃ post
osee: qr apud om̃s pͥmus ẽ. Ergo quasi in corde uo¬
luminis positus deb& ꝓfunda continere misteria.
& sermo dei qͥ semꝑ descendit aa ꝓpħas. descendit
ad micheã quoq qͥ interp̃tat᷑ humilitas. ad miche¬
am demorastim: qui usq hodie iuxeta eleuthero¬
polim urbẽ palestine haut grandis ẽ. uiculus. Mo¬
rasti autẽ in lingua nr̃a heredẽ sonat Pul chre
Qͥ humilitas que inter uirtutes uel p̃cipira ẽ.
spe hereditatis anĩcȩ nascitur Humilitas autẽ
non illa quę uenit de conscientia peccatorũ. sed
tricionẽ eleuabit᷑ cor uiri : & ante głiã humiltabi¬
tur. Vnde & dñs Discite inqͥt ame: quia mitis sũ
& humilis corde. Quomͦ gͦ apud nos nociua & qͣsi
ob uirtutis auspiciũ ponunt᷑ uocabula : uerbi grã.
uictoris. casti. pii ꝓbi. & apud grecos cu p̃ri uocatꝰ.
& cic BNic. & appellatiua nomina uertuntur in ꝓpͥa:

Expanded text:
tur Jonam prophetam, qui succedit Abdiae, atque ita fit ut tertius sit Amos, et Joel secundus post Osee, qui apud omnes primus est. Ergo quasi in corde voluminis positus, debet profunda continere mysteria, et sermo Dei, qui semper descendit ad prophetas, descendit ad Michaeam   quoque, qui interpretatur humilitas: ad Michaeam de Morasthi, qui usque hodie juxta Eleutheropolim urbem Palaestinae haud grandis est viculus. Morasthi   autem in lingua nostra haeredem sonat. Pulchre igitur humilitas, quae inter virtutes vel praecipua est, spe haereditatis Dominicae nascitur. Humilitas autem non illa quae venit de conscientia peccatorum; sed tritionem elevatur cor viri, et ante gloriam humiliatur . Unde et Dominus: Discite, inquit, a me, quia mitis sum et humilis corde . Quomodo ergo apud nos votiva, et quasi ob virtutis auspicium ponuntur vocabula: verbi gratia: victoris, casti, pii, probi: et apud Graecos σώφρων vocatur, et εὐσεβὴς: et appellativa nomina vertuntur in propria:
Abbreviated transcription (Latin):
nocte nata ẽ. & una nocte ꝑiit. & ego ñ parcã ni
niue ciuitati magnę in qua sunt plusquã centum
iuiginti milia hominũ qͥ nescrunt qͥd sit int̾ dex¬
trã & sinistrã suã. & iumenta multa: Laxe. Et dix̃
dñs Iu peꝑcisti suꝑ cucurbita ꝓqua non labora¬
sti neq nutristi eã. quȩ nata ẽ. in nocte & in no¬
cte periit Ego autẽ non parcã niniue eiuitati
magne. inqua habitant plusquã duodeeĩ milia

Expanded text:
nocte nata nocte nata unt plusquam centum viginti millia hominum, qui nesciunt quid sit inter dextram et sinistram suam, et jumenta multa? LXX: Et dixit Dominus: Tu pepercisti super cucurbita, pro qua non laborasti, neque nutristi eam, quae nata est in nocte, et in nocte periit: ego autem non parcam Ninivae civitati magnae, in qua habitant plusquam duodecim myria
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit dñs ad ionã. Putasne bene irasceris tu
suꝑ hedera: & dyx̃. Bene iracor ego usq ad mor¬
te. Lxx. Et dixit dñs ds adionã. Si ualde
contristaris tu suꝑ cucurbitã. Eait. Ualde con¬
tristor ego usq ad mortẽ Supͣ niniuetis agentibꝰ
penitentiã & gentiũ urbe saluata. interrogatus
id ipsũ ꝓpħa putasne bene irasceris tui nichil res¬
pondit sed interrogationẽ dĩ silentio comꝓbauit:
Sciens enim clementẽ eẽ. deũ. & misericordẽ & paci¬
entẽ. & multe miserationis & ignoscentẽ malicuis
siceata cucurbita aruit israel & cũ distinetione
in terrogatus bene irasceris tu suꝑ hederã: confidẽ¬
ter respondit & ait. Bene iracor ego uł contristor
usq ad mortẽ. Non enĩ sic uolui saluare alios: ut
perirent alii. Non sic alienos lucrifacere: ut meos
ut moriantur negantes & resurgant dei filiũ con-¬
fitentes Et dixit dñs. Iu doles suꝑ hederã in qua
non laborasti neq fecisti ut crescer&. quȩ subuna

Expanded text:
s tu super hederam? Et dixit: bene irascor ego usque ad mortem. LXX: Et dixit Dominus Deus ad Jonam, valde contristaris tu super cucurbita? Et ait: valde contristor ego usque ad mortem. Supra Ninivitis agentibus poenitentiam et gentium urbe salvata, interrogatus idipsum propheta: Putasne bene irasceris tu? nihil respondit, sed interrogationem Dei silentio comprobavit, sciens enim clementem esse Deum, et misericordem, et patientem, et multae miserationis, et ignoscentem malitiis, ccata  Al. insiccata cucurbita aruit Israel, et cum distinctione interrogatus: Bene irasceris tu super hedera? confidenter respondit et dicit: Bene irascor ego, vel contristor usque ad mortem: non enim sic volui salvare alios, ut perirent alii, non sic alienos lucrifacere, ut meos ut moriantur negantes, et resurgant Dei Filium confitentes. Et dixit Dominus: Tu doles super hedera, in qua non laborasti: neque fecisti ut cresceret: quae sub una
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ domorũ fundam̃ta Porro ciceion nr̃ã
arbuscula modica cito consurgens & cito ares¬
paruas mittentis in terrã: & conantis quidẽ
in excelsa sustolli. sed altitudinẽ cedrorum dei
& abietũ non ęquantis. Quod mͥ uidentur & locu¬
ste significare qͥbꝰ uescebatur ioħs. qui dicit sub
typo ifrłis illũ oporta crescere me aut̃ minui.
Animal paruum infirmas habens alas de terra
quidẽ consurgens. sed altũ non ualens uolare.¬

Expanded text:
m non habens fundamenta. Porro CICEION nostra arbuscula modica, cito consurgens, 427 et cito aresparvas mittenti in terram, et conanti quidem in excelsa sustolli; sed altitudinem cedrorum Dei et abietum non aequanti. Quod mihi videntur et locustae significare, quibus vescebatur Joannes, qui dicit sub typo Israelis: Illum oportet crescere, me autem minui : animal parvum, infirmas habens alas, de terra quidem consurgens, sed altius non valens avolare
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuitas uͦ nimue ciuitas magna ãq pulcherrima p̃¬
figurat eccłiã inqͣ maior ẽ. numerus quã duodecĩ
tribuũ isrł Qđ & fragmenta in solitudine signifi¬
cant duodecĩ cophinorũ. Ignorant autẽ quid sit in¬
ter dexterã & sinistrã: uł ꝓpt̾ innocentiã & simpli¬
citatẽ. & lactantẽ monstr& etatẽ & relinquat intel¬
lectui quantus sit numerus etatis alterius: cũ tan¬
tus sit paruulorũ Uel certe qr magna erat urbs.
& in domo magna non solum uasa sunt aurea &
argentea. sed & lignea & fictilia. Erat in ea mutti
tudo plurima quȩ iguorabat ante actã penitenciã
quid eẽt. inter bonũ & malũ. int̾ dextrũ & sinistrũ.
sed & iumenta multa. Multus ẽ. enim in niniue
numerus iumentorũ & irrationabiliũ hominũ qui
cõparant᷑ ium̃tis infipientibꝰ & assimilantur eis. Ex-

Expanded text:
Civitas vero Ninive magna atque pulcherrima, prCivitas vero Ninive magna atque pulcherrima, praefigurat Ecclesiam, in qua major est numerus quam decem tribuum Israel: quod et fragmenta in solitudine significant duodecim cophinorum . Ignorant autem quid sit inter dextram et sinistram, vel propter innocentiam et simplicitatem, ut lactentem monstret aetatem, et relinquat intellectui, quantus sit numerus aetatis alterius, cum tantus sit parvulorum. Vel certe quia magna erat urbs, et in domo magna non solum vasa sunt aurea et argentea, sed et lignea et fictilia  erat in ea plurima multitudo, quae ignorabat ante actam poenitentiam quid esset inter bonum et malum, inter dextram et sinistram. Sed et jumenta multa: multus est enim Ninive numerus jumentorum et irrationabilium hominum, qui comparantur jumentis insipientib
Abbreviated transcription (Latin):
hic filius tuus qͥ deuorauit substantiã suã cũ me¬
retricibꝰ uenit: occidisti illi uitulũ saginatũ. Nec ta¬
men confutatur apatre: sed clem̃ter ei dic̃itur. fi¬
li tu semꝑ mecũ es. & omia mea tua sunt. Epula¬
ri & gaudere te oportebat: qr frat̃ tuus hic mor¬
tuus fuerat & reuix̃. ꝓierat & inuentꝰ ẽ: oł gen-¬
tiũ popło immnolatus ẽ. uitulus saginatꝰ.: & p̾ci¬
osus sanguis effusus De qͦ paulus ad bebreos
plenissime disputat: & dauid in psalmo. frat̃ in
Hic descendit ad inferos: ut ille celos scander&:
n isrł uͦ nullus tantus labor fuit. Unde & inuid&
nimori frĩ. qđ pꝰ substantiã cũ meretricibꝰ lenoni¬
busq ꝓductã recipiat anulũ & stolã. & polleat
pristina dignitate. Quoa autẽ ait quȩ subuna no¬
ete nata ẽ. significat tempus ante aduentũ. xp̃i
qͥ mundi lumen fuit: de quo dicitur: Nox p̃terut
dies autẽ appropinquaũ & una nocte pteriit. qͣn¬
do occubuit eis soi iusticie. & dei ꝑdidere sermonẽ.

Expanded text:
lius tuus hic qui devoravit substantiam suam cum meretricibus, venit, occidisti illi vitulum saginatum : nec tamen confutatur a patre, sed clementer ei dicitur: Fili, tu semper mecum es, et omnia mea tua sunt: epulari et gaudere te oportebat, quia hic frater tuus mortuus erat, et revixit: perierat, et inventus est. Pro gentium populo immolatus est vitulus saginatus, et pretiosus sanguis effusus, de quo Paulus ad Hebraeos plenissime disputat . Et David in psalmo: Frater, ihic descendit ad inferos, ut ille coelos ascenderet. In Israel vero nullus tantus labor fuit. Unde et invidet juniori fratri, quod post substantiam cum meretricibus lenonibusque prodactam, recipiat annulum et stolam, et polleat pristina dignitate. Quod autem ait, quae sub una nocte nata est, significat tempus ante adventum Christi, qui mundi lumen fuit, de quo dicitur: Nox praecessit, dies autem appropinquavit . Et una nocte periit, quando occubuit eis sol justitiae, et Dei perdidere sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
& queres auxiltũ abimmico. Om̃s monitiones
tue sic̃ ficus cũ grossis suis: si concusse fuerus
cadent in os comedentis. Et tyrũ gͥ & sidonẽ.
añs possidebit. Cũ autẽ ꝑcusserit fortitudinẽ
earũ in salissimo & amarissimo mari huiꝰ seli.
& neqͥd in eis pͥstine remaneat sapientiȩ. id. ẽ.
tum̃tis stulticie ꝑ quas sibi inbecillas munia¬
ones & argentũ & aurũ luto similia comparart̃.
igne eas exqͥquet & mundabit ad purũ. De qͦ
saiuator loqͥt᷑ in euangłio. Ignẽ ueni mittere
suꝑ terrã. & quẽ uolo ut ardeat: iuxta il

Expanded text:
xilium ab inimico: omnes munitiones tuae sicut ficus cum grossis suis: si concussae fuerint, cadent in os comedentis. Et Tyrum igitur et Sidonem Dominus possidebit, cum ante percusserit fortitudinem earum in salsissimo et amarissimo mari hujus saeculi, et ne quid in eis pristinae remaneat sapientiae, id est, tumentis stultitiae, per quam sibi imbecillas munitiones, et argentum et aurum luto similia compararunt, igne eas excoquet et mundabit ad purum, de quo Salvator loquitur in Evangelio: Ignem veni mittere super terram, et quam volo, ut ardeat , juxta
Abbreviated transcription (Latin):
Et auferã sanguinẽ eorũ de ore eorũ & ab homina¬
tiones eorũ de medio dentiũ illoꝵ. Et remanebt̃
& isti dõ nr̃o. Et erunt ut chiliareus id ẽ. tri¬
bunus in tuda. & accharon sic̃ iebuseus. Et po¬
nã in domo mea eleuationẽ ut nemo ꝑtrause¬

Expanded text:
guinem eorum de ore illorum, et abominationes eorum de medio dentium illorum, et remanebunt et isti Deo nostro, et erunt ut χιλίαρχος, id est, tribunus in Juda: et Accaron sicut Jebusaeus, et ponamin domo mea elevationem, ut nemo pertranse
Abbreviated transcription (Latin):
ue tibi bethsaida: qm̃ si in tyro & sidone facte
eent. uirtutes quȩ fuerunt in uobis. olim forsi¬
tan in sacco & citere penitentiã egissent. De
typri & sidonis fimb illa mulier chananea si¬
rophemissa cuiꝰ filia male se habebat ademonio
occurrit año saluatori: & tyrorũ ac sidonioꝵ
fidei pͥmitias dedieauit. Ut quȩ tẽpore. xpĩ non
credideraut qr ñ uiderant signa atq uirtuteᷤ.
postea uiderent ꝑ apłos & erederent: eẽntq
beatudinis illiꝰ compotes. quã dñs rȩpmitat
dicens: beatiores qͥ ñ uiderunt & crediderunt.
⁊yrus autẽ & sidon qͣrũ altera extioen id ẽ. an¬
gustia altera e nenyaia. id ẽ. uenatio int̃p̃tat᷑.
intantũ sibi assumpsere sapientiã. ut sophisfa¬
tibꝰ suis & dialeticę retib sophistarũq textu¬
&argentũ suũ nitorẽ uidelic& eloquentiȩ & au¬
rũ sensũ calliditatẽ instar pulueris & luti qͥ

Expanded text:
vae tibi, Bethsaida; quoniam si in Tyro et Sidone factae essent virtutes quae factae fuerunt in vobis, olim forsitan in sacco et cinere poenitentiam egissent . De Tyri et Sidonis finibus illa mulier Chananaea Syrophoenissa, cujus filia male se habebat a daemonio, occurrit Domino Salvatori ; et Tyriorum ac Sidoniorum fidei primitias dedicavit, ut quae tempore Christi non crediderant, quia necdum viderant signa atque virtutes, postea viderent per apostolos et crederent, essentque beatitudinis illius compotes, quam Dominus repromittit, dicens: Beatiores qui non viderunt et crediderunt . Tyrus autem et Sidon quarum altera συνοχὴ, id est, angustia: altera θήρευμα, id est, venatio, interpretatur intantum sibi sumpsere sapientiam, ut sophismatibus suis et dialecticorum retibus et sophistarum textuet argentum suum, nitorem videlicet eloquentiae, et aurum, sensuum calliditatem, instar pulveris et luti q
Abbreviated transcription (Latin):
mnis & aecaron: qm̃ confusa ẽ. spes eius. &
pibit rex degara: & ascalon ñ habitabit᷑. Et se¬
debit separator in aroto: & disꝑdã suꝑbiam
philistinoꝵ. Et auferã sangumẽ eius de ore eiꝰ:
& abhominationes eius de medio dentiũ eiꝰ. &
relinquer etiã ipse deo nr̃o. Et erit qͣsi dux
in iudat & accaron quasi iebuseus. & circũ dabo
domũ meã ex his qͥ militant mͥ exeuntes & reuer¬
Stentes: & ñ transibit suꝑ eos ultra exactor: qr

Expanded text:
is et Accaron quoniam confusa est spes eius et peribit rex de Gaza et Ascalon non habitabitur et sedebit separator in Azoto et disperdam superbiam Philisthinorum et auferam sanguinem eius de ore eius et abominationes eius de medio dentium eius et relinquetur etiam ipse Deo nostro et erit quasi dux in Iuda et Accaron quasi Iebuseus et circumdabo domum meam ex his qui militant mihi euntes et revertentes et non transibit super eos ultra exactor quia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ne uideoꝵ blasphemiis consenti&. Deqͥb psatm¬
sta
aqua mundissuna. Qui autẽ peceator ẽ. & mebri¬
atus calice babilonio dicit᷑ de co. Spinę nascun¬
tur in manu ebriosi. Ponite suꝑ corda urã. Hoc
in hebraico non habetur: s puto de aggeo additũ
i qͦ legimꝰ. & nẽ pontte suꝑ corda ura adie hac
& supra. Post titulũ gͥ ꝓpħie siue ꝓemiũ duppli¬

Expanded text:
est, ne Judaeorum blasphemiis consentiret , de quibus Psalmest, ne Judaeorum blasphemiis consentiret , de quibus Psalmista aqua mundissima . Qui autem peccator est, inebriatur calice Babylonio, et dicitur de eo: Spinae nascuntur in manu ebriosi . LXX: Ponite super corda vestra. Hoc in Hebraico non habetur, sed puto de Aggaeo additum, in quo legimus: Et nunc ponite super corda vestra a die hac et supra
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt suꝑ isrł. Graue qͥdẽ sit qr pondus appel¬
latur. s consolationis aliquid habeat qđ non
contra isrł. s. ad isrł sumit̃. Aliud enĩ ẽ. qͣndo
uerbi grã ad illũ uł illũ scribimus: aliud qͣndo
contra illũ & illũ. qͥa in altero pars amieicie
in altero inimiciciarũ aꝑta confessio ẽ. Sciendũ¬
q qđ abducto in captiuitatẽ isrł id ẽ. decẽ trib
indifferent pͥstino nomine. & due trib uda &
beniamin appellent᷑ isrł. Qđ̃ autẽ dicit᷑ in ma¬
nu angłi eius siue malachi. manũ ꝓ oꝑib acci¬
pite. Unde & in manu aggei. & in manu ieremie.
& in manu moysi factus ẽ. sermo dñi. In qͦrum
enĩ manib ẽ. iniqͥtas. & quoꝵ dextera repleta
ẽ. munerib & quoꝵ manib plenȩ sunt sanguie
in his non fit sermo dĩ: s qͥ lauant int̾ innocentes
manus suas. Quib aqͥs & pilatꝰ manꝰ lauare conatꝰ

Expanded text:
dicunt, super Israel, grave quidem sit, quia pondus appeldicunt, super Israel, grave quidem sit, quia pondus appellatur, sed consolationis aliquid habeat, quod non contra Israel, sed ad Israel sumitur. Aliud est enim quando, verbi gratia, ad illum vel illum scribimus, aliud quando contra illum et illum: quia in altero pars amicitiae, in altero inimicitiarum aperta confessio est. Sciendumque quod abducto in captivitatem Israel, id est, decem tribubus, indifferenter pristino nomine, et duae tribus Juda et Benjamin appellentur Israel. Quod autem dicitur: In manu angeli ejus, sive Malachi, manum pro operibus accipite. Unde et in manu Aggaei, et in manu Jeremiae, et in manu Moysi factus est sermo Dei. In quorum enim manibus est iniquitas, et quorum dextra repleta est muneribus, et quorum manus plenae sunt sanguine, in his non fit sermo Dei; sed qui lavant inter innocentes manus suas . Quibus aquis et Pilatus manus lavare conatus
Abbreviated transcription (Latin):
alexander ñ tam sanguine quã religione concor¬
des: ne susceptũ opꝰ dimitterẽ ꝓpħarũ. & extra¬
ordinario uobis labore sudarẽ. breuit̾ in penno
sũ locutus : ut ꝓponens uerba malachi pͥmum
iuxta hebrai cã ueritatẽ. de in uixta locac. inter¬
pretes orationũ urãrũ fultus xcilio disseram
quȩ secuntur. Seripsit in hunc librũ origenes
tria uolumina. s historiã omĩno ñ tetigit. & mo¬
isse qͥ scripsit scđ̃m illud qđ̃ de ioħe leginus.
Ecce ego mitto angłm meũ ante faciẽ tuã. Qa
nos om̃mno ñ recipimus: ne auimarũ de cęlo ru¬
sumptio uerbi dnĩ suꝑ isrł nimanu angłi eiꝰ.
Quid signific& onus id ẽ. pondus qđ hebraice
stulerunt in aliis ꝓpħis diximus. Nam & naũ
in terra adrach. & damasci reqͥei eiꝰ : & rursũ
in consequentib. Onus uerbi dm̃ suꝑ isrł. Iua
itaq simꝰ explanatione contenti: & ñe ^ cͤantũ dica¬
mus qđ pondus uerbi am̃ ad isrł. siue ut. loxx.

Expanded text:
Alexander, non tam sanguine, quam religione concordes, ne susceptum opus dimitterem prophetarum, et extraordinario vobis labore sudarem, breviter in Prooemio sum locutus: ut proponens verba Malachi, primum juxta Hebraicam veritatem, deinde juxta LXX interpretes, orationum vestrarum fultus auxilio, edisseram quae sequuntur. Scripsit in hunc librum Origenes tria volumina; sed historiam omnino non tetigit, et moisse qui scripsit, secundum illud quod de Joanne legimus: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam . Quod nos omnino non recipimus, ne animarum de coelo rusumptio verbi Domini super Israel, in manu angeli ejus. Quid significet onus, id est, pondus, quod Hebraice stulerunt, in aliis prophetis diximus. Nam et Naum in terra Adrach, et Damasci requiei ejus . Et rursum in consequentibus: Onus verbi Domiitaque simus explanatione 943 contenti: et nunc hoc tantum dicamus, quod pondus verbi Domini ad Israel, sive, ut LXX
Abbreviated transcription (Latin):
endi audiat. Dilexi uos dicit dñs. Et dixistis.
In qͦ dilexisti nos: Nonne fr̃ erat esau iacob. di¬
cit dñs. & dilexi iacob: esau autẽ odio habui.
Et posui montes eiꝰ insolitudine: & hereditatẽ eiꝰ
in dracones deserti. Quod si dixerit idumea de¬
Estructi sumꝰ s reuertentes edificabimꝰ quȩ destru¬
eta sunt. Hec dic̃ dñs exercituũ. Isti edificabt

Expanded text:
stis in quo dilexisti nos nonne frater erat Esau Iacob dicit Dominus et dilexi Iacob Esau autem odio habui et posui montes eius in solitudinem et hereditatem eius in dracones deserti quod si dixerit Idumea destructi sumus sed revertentes aedificabimus quae deserta sunt haec dicit Dominus exercituum isti
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ destructo romano imꝑio hoc ẽ. idumeo: re¬
gnũ orbis ueniat ad iudeos. Hȩc ꝓut potuimꝰ
historie fundanĩta iacientes locuti sumus. Nẽ
sus cernens deũ. siue ut ego meliꝰ puto. eyoy¬
uult dilectionis eiꝰ in se scribere rationẽ dñsq
respondit. esau & iacob de una stirpe genera¬
tos. hoc ẽ. uicia atq uirtutes ex uno cordis
fonte ꝓcede: dũ ex arbitrii libertate inutrãq
parte ut uolumꝰ declinamꝰ. Sed pͥora nascunt᷑
uitia ꝑifantiã. pueritiã. uiuentutẽ: quȩ pꝰ¬
ea ȩtas firimor corripit atq supplantat. Maior
fr̃ hyspidus ẽ. & sanguinariꝰ uenationibꝰ. sil¬
uis & bestiis delectatur. Almor lenis & simplex
& innocent᷑ habitans domũ. Dis fines idumee hoc
ẽ. trene & sanguinarie ponit in solitudinẽ. & m¬
chil de terra crescere siit & ee. ꝑpetuũ. Qđ si im¬
pudens maliera ea quȩ st̃ dm̃ sermone aestructa

Expanded text:
quod destructo Romano imperio, hoc est, Idumaeo, requod destructo Romano imperio, hoc est, Idumaeo, regnum orbis veniat ad Judaeos. Haec prout potuimus, historiae fundamenta jacientessus cernens Deum, sive ut ego melius puto, εὐθύvult dilectionis ejus in se scire rationem. Dominusque respondit, Esau et Jacob de una stirpe generatos, hoc est, vitia atque virtutes ex uno cordis fonte procedere: dum ex arbitrii libertate in utramque partem ut volumus, declinamus; sed priora nascuntur vitia per infantiam, pueritiam, juventutem, quae postea aetas firmior corripit atque supplantat. Major frater hispidus est et sanguinarius : 946 venationibus, silvis et bestiis delectatur. Minor levis et simplex, et innocenter habitans domum. Deus fines Idumaeae, hoc est, terrenae et sanguinariae ponit in solitudinem, et nihil de terra crescere sinit et esse perpetuum. Quod si impudens malitia ea quae sunt Dei sermone destructa,
Abbreviated transcription (Latin):
Q ñ solũ ait dilexi iacob anteꝗͣ nasceret᷑ & odio
habu esau pͥusꝗͣ matris utero funderetur.
s in posteros eorũ amorẽ meũ & odiũ conser¬
uaui. Odiũ in esau: cuiꝰ montes qͥ appellant᷑
seir redegi in solitudinẽ & urbes feci eẽ.
desertas & a serpentib ac bestiis obtineri. Qa
autẽ dixerit edom hoc ẽ. esau destructi qͥdẽ
fumus ad irã dĩ: s rursum ȩdificabimꝰ cuuita¬
tes. Hec dño p̾dicante cognoscite qđ illis ȩdi¬
ficantib ego destruã. & irã meã et̾na eorũ
uastitas demonstrabit. Odiũ gͥ in esau reb osten¬
di : amorẽ autẽ in uos. hoc ẽ in iacob sequen¬
tib apꝓbabo. Illis destructis & redactis inso¬
litudinẽ uidebunt ocłi ur̃i & dicetis magni¬
maloꝵ que fr̃ ur̃ patit᷑ dĩ in uos beneficia sen¬
tietis. Iudei sibi falso blandiunt᷑: edom roma¬
nos & isrł in consũmatione mundi se ꝓpħari.

Expanded text:
: non solum ait dilexi Jacob antequam nasceretur, et odio : non solum ait dilexi Jacob antequam nasceretur, et odio habui Esau priusquam ex matris utero funderetur, sed in posteros eorum amorem meum et odium conservavi: odium in Esau cujus montes qui appellantur Seir, redegi in solitudinem, et urbes feci esse desertas, et a serpentibus ac bestiis obtineri. Si autem dixerit Edom, hoc est, Esau: destructi quidem sumus, ad iram Dei, rursum aedificabimus civitates: haec Domino praedicente cognoscite: quod illis ficantibus ego destruam, et iram meam aeterna eorum vastitas approbabit . Odium igitur in Esau rebus ostendi; amorem autem in vos, hoc est in Jacob, sequentibus approbabo, illis destructis et redactis ad solitudinem. Videbunt oculi vestri, et dicetis: magniater vester patitur, Dei in vos beneficia sentietis. Judaei falso sibi blandiuntur, Edom Romanos et Israel in consummatione mundi se prophetari:
Abbreviated transcription (Latin):
neficia. E ne pena in suos uideat᷑ iiusta: subi¬
cit dñs. Dilexi uos. Quẽ eñ diligit dñs corripit.
castigat autẽ omẽm filiũ quẽ recipit. & dicen¬
do dilȩxi: p̃sens negat dũ p̾teritũ consitetur.
lliq respondent temeritate quȩ peccat: obliti
beneficioꝵ eus. Inqͥ duexisti nos: ad quȩ dñs ut
cetera inqͥt taceã. & qđ nuꝑ de babilonie capti¬
uitate uenistis in cunabula urã traccabo.
Ante quã nasceremini: immo pͥtis quã rebec¬
ea esau & iacob uto suo funde in iacob uos di¬
lexi osun idumneos odio habui. Quẽ locũ apłs
paulꝰ mystica disputatione euentilans seribit
ad romanos: duo parit̃ testimonia de genesi
concubitu habens ysaac patre nr̃o. Nã cũ ñdũ
nati eẽnt. aut aliqͥd egissent honi uł mali :
bus s exuocante dictũ ẽ. ei. qr maior serui&
minori. sic̃ scriptũ ẽ. iacob dilexi esau autẽ
odio habui. Hoc enim qđ dr̃ sic̃ scriptũ ẽ: &
ad geneseos librũ & ad ꝓpħam malachi refert᷑.¬

Expanded text:
cia. Et ne poena in suos videatur injusta, subjicit Dominus: Dilexi vos: Quem enim diligit Dominus corripit: castigat autem omnem filium quem recipit : Et dicendo dilexi, praesens negat, dum praeteritum confitetur. Illique respondent temeritate qua peccant, obliti beneficiorum ejus: In quo dilexisti nos? Ad quae Dominus: Ut caetera, inquit, taceam, et quod nuper de Babylonia captivitate venistis, incunabula vestra tractabo, antequam nasceremini, immo priusquam Rebecca Esau et Jacob utero suo funderet : in Jacob vos dilexi: in Esau Idumaeos odio habui. Quem locum apostolus Paulus mystica disputatione eventilans, scribit ad Romanos, duo pariter testimonia de 945 Genesi concubitu habens Isaac patris nostri. Nam cum nondum nati essent, aut aliquid egissent boni vel mali, bus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori; sicut scriptum est: Jacob dilexi, Esau autem odio habui . Hoc enim quod dicitur, sicut scriptum est, et ad Geneseos librum , et ad prophetam Malachiam refertur
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse de cȩlo & assumpsisse corpꝰ humanum
Si enim interp̾tanda sunt nomina & ex nominib
non sp̃alis intelligentia: s historiȩ ordo texendꝰ.ẽ.
Ergo &osee qͥ saluator dicitur. & iohel qͥ int̃pretat᷑
dñs ãs siue incipiens: & ceteri ꝓpħȩ ñ erunt ho¬
eorũ nomina resonant. Deniq exceptis locxe. alii
int̾pretes nom̃ malachi ita ut inhebreo legitur
transtalerunt. Malachi autẽ hebrei ezram esti¬
mant sacerdotẽ. qr om̃a quȩ in libro illiꝰ continen¬
tur etiã hic ꝓpħa commenorat dicens. Labia sa¬
cerdotis eustodiunt scientiã. & legẽ reqͥrunt ex
ore eius qr angłs dnũ exercituũ ẽ. Tempꝰ qͦq titu
lusq conueniunt. Qđ & in psalmis diximꝰ qͥti¬
tulos non habent eorũ eẽ. credendos quorñ pͥores
psaimi nominib p̾notati sunt. Igitur & malachi
iaẽ. ezras: post aggeũ & racharia qͥ sub dario
ꝓphauerunt fuisse credendus ẽ. & ꝓpterea dicu¬
lũ non habere: qr liber eius ꝓ tituło sit. In qͦ dis¬

Expanded text:
venisse de coelo, et assumpsisse corpus humanum,Si enim interpretanda sunt nomina, et ex nominibus non spiritualis intelligentia, sed historiae ordo texendus est: ergo et Osee, qui salvator dicitur, et Joel qui interpretatur Dominus Deus, sive incipiens, et caeteri peorum nomina resonant. Denique exceptis Septuaginta, alii interpretes nomen MALACHI ita ut in Hebraeo legitur, transtulerunt. Malachi autem Hebraei Ezram aestimant sacerdotem, quia omnia quae in libro illius continentur, etiam hic propheta commemorat, dicens: Labia sacerdotis custodient scientiam, et Legem requirent ex ore ejus, quid angelus Domini exercituum est . Tempus qlusque conveniunt: quod et in Psalmis diximus, qui titulos non frabent, eorum esse credendos, quorum priores psalmi nominibus praenotati sunt. Igitur et Malachi, id est, Ezras, post Aggaeum et Zachariam, qui sub Dario prophetaverunt, fuisse credendus est. Et propterea titulum non habere, quia liber ejus pro titulo sit: in quo dis
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̾ aduertite quȩ dicenda sunt postea:
ut ea ñ corporis aurib s animi & cordis intel¬
ligentie cognoscatis. & faciatis uobis thesauros
in qͥb recipiatis diuitias sermonũ dĩ: & sapi¬
entia agat fiducialit̾ cũ dilatati fuerias. & re¬
pleco corde sermonib dĩ pepuleritis cogitatio¬
nes pessimas quȩ egrediunt᷑ de corde. homieidia
adulteria. fornicationes. furta & reliqͣ. & imple¬

Expanded text:
diligenter animadvertite, quae dicenda sunt postea, ut ea non corporis auribus, sed animi et cordis intelligentia cognoscatis, et faciatis vobis thesauros, in quibus recipiatis divitias sermonum Dei: et sapientia agat fiducialiter, cum dilatati fueritis, et repleto corde sermonibus Dei, pepuleritis cogitationes pessimas, quae egrediuntur de corde, homicidia, adulteria, fornicationes, 944 furta , et
Abbreviated transcription (Latin):
rint corripientẽ. utrũ in malis an in bonis: nos ad
utritmq referamꝰ:. In uicioꝵ portis stantes peoratores
arguit ꝓpħa: & iccirco detestationi habetur ab eis Aut
certe ipse ꝓpħa stat in portis iniciisq uirtutũ: & odio
habetur abhis quos corripit Iec sufficit peccatoribꝰ
odisse in pottis arguentẽ. siue corripientẽ: nͥ uerbũ
sem̃ ab hominentur. qđ de eius ore ꝓfertur: Ot entm non

Expanded text:
rint corripientem, utrum in malis, an in bonis, nos ad rint corripientem, utrum in malis, an in bonis, nos ad utrumque referamus. In vitiorum portis stantes peccatores arguit propheta, et idcirco detestationi habetur ab eis. Aut certe ipse propheta stat in portis initiisque virtutum, et odio habetur ab his, quos corripit, nec sufficit peccatoribus odisse in portis arguentem, sive corripientem, 293 nisi verbum tum abominentur quod