comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iterum deus sacerdotis sui quem sibi
utilem futurum presciebat. mortem
adhuc uolebat sed fidem. In quo facto
nignitas. Duo namq illi ad qd̃ p̃para¬
batur erant necessaria: patientia scilicz
⁊ fides. Patientia ꝓ armis: fides ꝑ robore.
Patiẽna ne iiermis cederet: fides ne in¬
infirmis deficeret. Tantam ꝓinde ad¬
eptus ẽ fidem: ut in ea omnib dieb
tib communi omĩum iuidicio facil¬
lime preferretur. Erat preterea homo
ille absq omni dubitatione ceterarũ
uirtutum munere laudabiliter un¬
butus. sed fides in eo ꝓpterea tam dili¬
genter pre ceteris commendat᷑ur: q si¬
ne dubio ꝑ eam oꝑatus ẽ tam multa
que fecit uixta id qd̾ legimus in euit᷑¬
glio ex ꝑsona domini dicentis. Si ha
ceretis monti huic transfer te. ⁊ tnͣsfer¬
ret se. ⁊ iterum: credenti omiã sunt
possibilia. Apostolus quoq in hec uer¬
Unde quidam cum diceret. quis. inqͦ
illius quio ip̃e iuuebat temporis ex¬

Expanded text:
Deus iterum sacerdotis sui, quam sibi Deus iterum sacerdotis sui, quam sibi utilem futurum praesciebat, mortem adhuc nolebat, sed fidem. In quo facto nignitas. Duo namque illi, ad quod praeparabatur, erant necessaria, patientia videlicet et fides: patientia pro armis, fides pro robore; patientia, ne inermis cederet, fides, ne infirmus deficeret. Tantam proinde adeptus est fidem, ut in ea omnibus vitae tibus, communi omnium judicio, facile praeferretur. Erat praeterea homo ille absque omni dubitatione caeterarum virtutum munere laudabiliter imbutus; sed fides in eo propterea tam diligenter prae caeteris commendatur, quia sine dubio per eam operatus est tam multa quae fecit, juxta id quod legimus in Evangelio, ex persona Domini dicentis discipuceretis monti huic: Transferre, et transferret se . » Et iterum: « Credenti omnia sunt possibilia . » Apostolus quoque in haec verUnde quidam cum diceret quis in quo illius quo ipse vivebat temporis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omĩã dignus inuentus. ut etiam
scđ̃m hoc euidentior super eum dli¬
uine ꝓuidentie oꝑatio appararet.
iuxta id quod scriptum ẽ qui dili¬
git filium suum assiduat ei flagel
la: repetitur adhuc ⁊ examine ma¬
ioris temptatiõis inquiritur. Nam
ceraret. die noctuq ugiliis ⁊ orõib
insistendo. contigit semel. dum ĩ
quadam cripta missam ex solito ce¬
lebraret more. ut in calicem iam cõ¬
secratum. aranca laberetur. Quo
uiso stupuit sacerdos uitam ⁊ mor¬
tem. ante oclõs habens. Erat enim
aranea ñ mocdice corpulentie. Quid
faceret homo cuius fides in dño soli¬
data erat: Ne gͦ aliquod p̃parati sacͥ¬
ficii faceret lispendium magis eleg̃
subire ꝑiculum: ⁊ totum quicquid
erat hausit. Ergo ꝑacto officio se statĩ
moriturum p̃stolabatur. Dum gͥ in
motus a loco aute altare exitum quẽ
expectabat domino precib comm̃daret:
puritunarium ꝓuocatus dum scalpe¬
ret subita sternutatiõis commnotioẽ.
armea integra ꝑnares excussa ẽ. Ecce

Expanded text:
mnia dignus inventus; ut etiam secundum hoc evidentior super eum divinae providentiae operatio appareret, juxta id quod scriptum est: « Qui diligit filium suum, assiduat illi flagella ; » reperitur adhuc, et examine majoris tentationis exquiritur. Nam ceraret, die noctuque vigiliis et orationibus insistendo, contigit semel, dum in quadam crypta missam ex solito celebraret, ut in calicem jam consecratum aranea laberetur. Quo viso, stupuit sacerdos, vitam et mortem ante oculos habens: erat enim aranea non modicae corpulentiae. Quid faceret homo, cujus fides jam in Domino solidata erat? Ne ergo aliquod praeparati sacrificii faceret dispendium, magis elegit subire periculum; et totum quidquid erat hausit. Ergo peracto sacrificio se statim moriturum praestolabatur. Dum igitur, immotus a loco, ante altare exitum quem exspectabat Domino precibus commendaret; pruritu narium provocatus dum scalperet, subita sternutationis commotione, aranea integra per nares excussa est. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
uitum ñ est. ad quid conuenimus. nõ
ẽ nostrum nͥ ex nr̃o ut pote qui ꝑegri¬
nus sum ⁊ aduena ꝑtransiens sed pote¬
statis ⁊ uoluntatis. dei est ꝑficere: urm̃
ẽ aũt ip̃ius uoliuitati ex integro. ⁊ de¬
uoto affcũ adquiescere. Ad ħ uox om̃ium
una fcã est. Precipiat inquiunt ꝑte no¬
bis domuius qd̃ beneplacitum ẽ ei: ñ
habemus contradicere qd̃ te ordinante
ui hoc negotio dñs de nobis facere uolu¬
erit. Quid plura: Egressa ẽ utraq ꝑs
aduersaria hinc ⁊ inde foras mnatriũ
reliquiis in medio positis ⁊ paruo inter¬
uallo facto abiurata ẽ discordia ⁊ con¬
cordia facta. ⁊ pax sacramento confir¬
mata.

Expanded text:
nitum non est ad quid convenimus. Non nitum non est ad quid convenimus. Non est nostrum, nec ex nostro, utpote qui peregrinus sum et advena pertransiens, sed potestatis et voluntatis Dei; vestrum est autem, ipsius voluntati ex integro et devoto affectu acquiescere. » Ad haec vox omnium una facta est: « Praecipiat, inquiunt, per te nobis Dominus quod beneplacitum est ei; non habemus contradicere, quod te ordinante, in hoc negotio Dominus de nobis facere voluerit. » Quid plura? Egressa est utraque pars adversaria hinc et inde foras in atrium, reliquiis in medio positis; et parvo intervallo facto, abjurata est discordia, et concordia facta, et pax sacramento confirmata.
Abbreviated transcription (Latin):
modulo suo ⁊ facultate sua faceret s̾¬
monem. Et paululum fcã oratione
cum cepisset loqui ⁊ attͣxisset sp̃m̃ mi¬
ro ⁊ meffabili modo sp̃e ille caritatis
quasi uox diffusa sonus factus ẽ in
cordib eoꝵ qui pre tedio recesserant. ⁊¬
ut ad sonitum tube unusquisq re¬
licta refectione aut potatione de locis
⁊ taberius in qͥbꝰ consederant quasi
meliores epulas accepturi concito cur¬
su ad ecciãm conuolant. Cumq uir
sermone sic eos alloquitur. Uiri fres do
dicandum muteret. inter attã precepta loc
ilis dedit preceptum. ut inꝙͣtumq domũ
prumum intrarent primo dicerent pax
huic domui. ⁊ si ibi eẽt filius pacis requi¬
esceret suꝑ eum pax eoꝵ. Nos aũt nou
nrĩs meritis sed sola suꝑhabundanti dĩ
gr̃a uuitatores eorum eandem pacem
uobis aununtiamus que mente ĩcre¬
elula contempnenda ñ est nam ad pacẽ
ꝑpetuam ꝑtingere facit. Nobis gͥ in cog¬

Expanded text:
modulo suo et facultate sua faceret sermodulo suo et facultate sua faceret sermonem. Et paululum facta oratione, cum coepisset loqui, et attraxisset spiritum, miro et ineffabili modo spiritus ille charitatis, quasi vox diffusa, sonus factus est in cordibus eorum qui prae taedio recesserant; et ut ad sonitum tubae unusquisque, relicta refectione vel potatione, de locis et tabernis in quibus consederant, quasi meliores epulas accepturi, concito cursu ad ecclesiam convolant. 33. Cumque vir sermone sic eos alloquitur: « Viri fratredicandum mitteret, inter alia praecepta, hoc illis dedit praeceptum, ut in quamcunque domum primum intrarent, primo dicerent: « Pax huic domni ; » et si ibi esset filius pacis, requiesceret super eos pax eorum . Nos autem, non nostris meritis, sed sola superabundanti Dei gratia imitatores eorum effecti, eamdem pacem vobis annuntiamus, quae mente incredula contemnenda non est; nam ad pacem perpetuam pertingere facit. Vobis igitur incog
Abbreviated transcription (Latin):
ut erat tunidus. sciens qr oraret ne ĩ
oratione sua eum ꝑturbaret ingredi
clistulit. importunitate tamen eoꝵ un
pulsus demum intrauit.⁊ stans coram
ei ñ exibes recedere uult. Et ille tace ui¬
quit filimi. ñ est nrm seruire deo se¬
cundum uoluntatem hõinum: sed
scłm uoluntatem dei. S tam̃ non
post multum surgens ab oratõe eccam
ingreditur.⁊ sacris uestib pp̃aratus
primo missam beate uirguus marie
ut in salbis fieri solet celebrat: deinde
missam illor defunctorum quox mors
extitit causa odii. quod pacificare uo¬
lebat. Quib deuotissime iuxta con¬
suetudinem ꝑactis: exiuit ad faciendũ
sermonem. S qr hora prandii iam tnͣ¬
sierat. erat enim fere nona multis ad
reficiendum egressis paucos quib predi¬
caret inuenit. Mos quidem ip̃ius erat
ut sic inpaucis sicut in multis. sicut
in diuitib sic in pauꝑib: ex habundan¬
tib caritatis uiscerib unicuiq pro

Expanded text:
ut erat timidus, sciens quia oraret, ne in ut erat timidus, sciens quia oraret, ne in oratione sua eum perturbaret, ingredi distulit, importunitate tamen eorum impulsus, demum intravit, et stans coram ei non exhibes, recedere vult. » Et ille: « Tace, inquit, fili mi; non est nostrum servire Deo secundum voluntatem hominum, sed secundum voluntatem Dei. » Sed tamen non post multum surgens ab oratione, ecclesiam ingreditur; et sacris vestibus praeparatus, primo missam beatae virginis Mariae, ut in Sabbatis fieri solet, celebrat; deinde missam illorum defunctorum, quorum mors exstitit causa odii quod pacificare volebat. Quibus devotissime, juxta consuetudinem, peractis, exivit ad faciendum sermonem, sed quia prandii jam hora transierat erat enim fere nona multis ad reficiendum egressis, paucos quibus praedicaret invenit. Mos siquidem ipsius erat ut sic in paucis sicut in multis, sicut in divitibus sic in pauperibus, ex abundantibus charitatis visceribus, unicuique pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs aduersarioꝵ conueniret. populus ⁊̃
multus ex eadem inciuitate conflue¬
ret. partim ut hominem dei de quo in¬
solita nuntiabantur uiderent: ꝑtim
ut dissidentes de quib tota regio ꝑtur¬
babatur ad reconcilia tionem ꝓuoca¬
rent. Cumq uir ille ex precepto diui¬
ce ueritatis. intra cubiculum quod¬
dam clauso ostio fere usq ad horam
terciam orando ꝑsisteret:.populus te¬
dio ⁊ curiositate quadam ut fieri asso¬
let affectus. ceꝑunt mirari ñ minimum
⁊ murmurare murmurandoq alter
ad alt̾m dicere. ut quid conuenimus:
Putabamus quod exiret. ⁊ uerbi dei se¬
corda discordantium emolliret: ip̃e aũ
in latibulis iacet dormiens aut requi¬
escens aut aliud quod sue uoluntatis
est faciens. Cum adeo uero ĩpatientes
ultra sufferre nollent: coegerunt socrũ
suum qui ad eos egressus fuerat. ut
ingrederetur. ⁊ diceret se omẽs ĩ pre¬
senti recessuros si ñ exiret. Ille siquidꝰ

Expanded text:
pars adversariorum conveniret, populus etiam pars adversariorum conveniret, populus etiam multus ex eadem vicinitate conflueret, partim ut hominem Dei, de quo insolita nuntiabantur, viderent, partim ut dissidentes, de quibus tota regio perturbabatur, ad reconciliationem provocarent. Cumque vir ille, ex praecepto Dominicae veritatis, intra cubiculum quoddam, clauso ostio, fere usque ad horam tertiam orando persisteret, populus taedio et curiositate quadam ut fieri solet affectus, coeperunt mirari non minimum, et murmurare, murmurandoque alter ad alterum dicere: « Ut quid convenimus? Putabamus quod exiret, et verbi Dei se vitae dura corda discordantium emolliret; ipse autem in latibulis jacet, dormiens et requiescens, aut aliud quod suae voluntatis est faciens. » Cum vero adeo impatientes ultra sufferre nollent, coegerunt socium suum, qui ad eos egressus fuerat, ut ingrederetur, et diceret se omnes in praesenti recessuros, si non exiret. Ille siquidem,
Abbreviated transcription (Latin):
sermo haretur inter nos. Quo aduo¬
cato statim homo dei brachiis collo
eius circumdato sic. ait. Dilectemi. ꝑe¬
grinus ego sum ꝑtnͣsiens. ⁊ nichil aqͦ¬
qmͣ petii in istis ꝑtib adhuc uel accepi.
s qr uiuenem bene armatum ⁊ elegã¬
tem te uideo: placet michi primum mu¬
nus a te querere ⁊ acciꝑe quod ex patẽ¬
ti ꝓbitate rogo te ũ habeas contra dic̾e.
Statim ille nutu diuino pietatis affe¬
tu ꝑmotus: ⁊ lacrimis obortis ꝑfusus
respondit. Quid ẽ pater reuerende: qd̾ tͥ
a me uel a quolibet negari possit: Qui
cum remissicẽm ꝑempti frĩs ab eo q̃¬
reret. sine mora remissum ẽ.⁊ ñ tan¬
tum remissum ẽ. sed ex inde obsequi¬
um uiro dei prestabat: ostendens opor¬
tunitatem quomodo cuncta pacifi¬
carentur.⁊ ex integro odia reconcili¬
arentur. Erat enim frͣ .iiiͭ. quando ho¬
mini dei indicatum ẽ. factum ẽ aũ
mane in sequenti sabb̾o ut ad uillam
que monasterium numcupatur utͣq

Expanded text:
sermo habetur inter nos. » Quo advosermo habetur inter nos. » Quo advocato, statim homo Dei, brachiis collo ejus circumdatis, sic ait: « Dilecte mi, peregrinus ego sum pertransiens, et nihil a quoquam petii in istis partibus adhuc vel accepi; sed quia te juvenem bene armatum elegantemque video, placet mihi primum munus quaerere a te et accipere quod ex patenti probitate, rogo te, non habeas contradicere. » Statim ille, nutu divino, pietatis affectu permotus et lacrymis obortis perfusus, respondit: « Quid est, Pater reverende, quod tibi a me vel a quolibet negari possit? » Qui cum remissionem perempti fratris ab eo quaereret, sine mora remissum est; et non tantum remissum, sed exinde obsequium viro Dei praestabat, ostendens opportunitatem quomodo cuncta pacificarentur et ex integro odia reconciliarentur. Erat enim feria sexta, quando homini Dei primo indicatum est. 32. Factum est autem mane in sequenti Sabbato, ut ad villam, quae Monasterium nuncupatur, utraque
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. ex hiis que generaliter xiiii.¬
dicta sunt ut aliqua spetialiter dicã¬
tur. contigit quadam die. ut transi¬
ret ꝑ quoddam qutastrum fossas no-¬
mine fieri concursum ppłoꝵ tam cli¬
coꝵ qmͣ laicoꝵ in solitum huius ui¬
uendi modum ammirantium: ⁊ eo
maxime qr quem socium. acceꝑat no¬
tum habebant. Intelligentes autem
eum concordie ⁊ pacis ẽẽ ex collata sͥ
a deo grã ministrum. obnixe rogare
ceꝑunt ut apud eos requiem paulisꝑ
haberet. asserentes in eadei regione
mortalis odii ñ minimam ẽẽ discor¬
diam. de qua ñ minus qmͣ sexaginta
ẽẽ ꝑeni̾tos confirmabant: nec a quo¬
qm cum a multis religiosis seu poten¬
tib iam diui laboratum eẽt pacificari
poterat. Cumq multi suꝑ hac re mul
ta loquerentur: ñ casu estimandũ ẽ
sed diuina dispositioe. quod quidam
ꝑtransibat cuuis frater de eodem o¬
dio eadem septimana interemptus
fuerat. Quem cum astantes cernerẽt:
ecce inquiunt unus exhiis de quib

Expanded text:
iqua, ex his quae generaliter dicta sunt, specialiter dicantur, contigit quadam die, cum pertransiret per quoddam castrum Fossas nomine, fieri concursum populorum tam clericorum quam laicorum, insolitum hujus vivendi modum admirantium; et eo maxime, quia quem socium acceperat, notum habebant. Intelligentes autem eum concordiae et pacis esse, ex collata sibi a Deo gratia, ministrum, obnixe rogare coeperunt, ut apud eos requiem paulisper haberet, asserentes, in eadem regione mortalis odii non minimam esse discordiam, de qua non minus quam sexaginta peremptos esse confirmabant, nec a quoquam, cum a multis religiosis seu potentibus jam diu laboratum esset, pacificari poterat. Cumque multi multa super hac re loquerentur, non casu aestimandum est, sed divina disponente gratia, quod quidam pertransibat, cujus frater de eodem odio, eadem septimana, interemptus fuerat. Quem cum astantes cernerent: « Ecce, inquiunt, unus ex his, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
edificata ibidem ẽẽ dinoscitur que di¬
uinis cultib claret usq in hodiernum
diem. Recordati uero uocis qmͣ Rome
audierant ip̃e homo dei ⁊ frẽs sui: eo
quod partenopolis ⁊ herbipolis utrum¬
bat. timentes ne in episcopum assume¬
retur ab hus qui supra modiun ma-¬
gnificabant eum ꝓpter magnificum
opꝰ dei quod ibidem contigera: festinan¬
ter egressi de cuutate recesserunt:¬

Expanded text:
aedificata ibidem esse dignoscitur, quae diaedificata ibidem esse dignoscitur, quae divinis cultibus claret usque in hodiernum diem. Recordati vero vocis, quam Romae audierant, ipse homo Dei et fratres sui, eo quod Parthenopolis et Herbipolis utrumbat, timentes ne in episcopum assumeretur, ab his qui supra modum magnificabant eum, propter magnificum opus Dei quod ibidem contigerat, festinanter egressi de civitate recesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
teri quid audisset. Premiserat enim u¬
num ex clericis siuis nuntiare comiti re¬
ditum suum ⁊ acciꝑe responsum quid
de matrimonio placeret ei: quod ꝑ lega¬
tos suos audierat sibi quesitum. Ip̃e ue¬
ro rediens forte transitum habuit ꝑ
quandam ciuitatem herbipolis noĩe
que tunc temporis ep̃o carebat: ⁊ coege¬
runt eum clerus ⁊ ppłs. erat enim pas¬
cha ut apud eos illuo celebraret. Illo de¬
niq retento cum in die sancto maiorẽ
sacrosancti dominici corꝑis ⁊ sangui¬
nis ꝑceptionem: accessit ad eum ceca
mulier que omĩb nota erat. ⁊ eo de
flatu dominici sanguinis recenter ꝑ¬
fuso susflante in ocłis lumen recepit..
unde cum in admirationem lauilis cũ¬
ctus assistens ppłs magnificentiam di
altis uocib extolleret: contigit ut qui¬
dam diuites de maiorib ciuitatis cõ¬
puncti ⁊ in amorem dei accensi. se ⁊ su
A ꝑmanus hominis dei deo redderent
de quorũ ꝓprictate ⁊ possessione eccłia

Expanded text:
teri quid audivisset. Praemiserat enim uteri quid audivisset. Praemiserat enim unum ex clericis suis nuntiare comiti reditum suum, et accipere responsum, quid de matrimonio placeret ei, quod per legatos suos audierat sibi quaesitum. Ipse vero rediens, forte transitum habuit per quamdam civitatem, Herbipolis nomine, quae tunc temporis episcopo carebat. Et coegerunt eum populus et clerus erat enim Pascha ut apud eos illud celebraret. Illo denique retento, cum in die sancto majorem sacrosanctam Dominici corporis et sanguinis perceptionem, accessit ad eum caeca mulier, quae omnibus nota erat; et eo, de flatu Dominici sanguinis recenter perfuso, sufflante in oculis, lumen recepit. Unde cum in admirationem laudis, cunctus assistens populus magnificentiam Dei altis vocibus extolleret, contigit ut quidam divites de majoribus civitatibus compuncti, et in amorem Dei accensi se et sua per manus hominis Dei Deo redderent; de quorum proprietate et possessione ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
sposuerat deniqxiii
iam tunc homo dei it̾ Romanum
ꝓstatuendo ordine frm̃ suorum: ⁊ ꝓ
confirmandis reb eorum sibi a deo col¬
latis. assusptis itaq legatis comitis: usq
racdix bona secum ꝑduxit Erat enim ep̃c
eiusdem ciuitatis nobilissime ꝓgeniei
⁊ habebat frẽm potentissimum uidelicet
Engelb̾tum marchionem quendam cui
erant nubilis etatis filie: equib una
quesita comiti. Tiebaldo danda coniugi-¬
o concessa ẽ. Reuersi sunt legati eius¬
hec nuntiantes: ⁊ pat̾ siorb̾tus ceptum
iter aggrediens Romam ꝑuenit. Ubi
a beate memorie honorio honorifice sus-¬
ceptus est: ⁊ quicquid iuste petebat ab
eo gratanter accepit. Pactisq om̃ib cũ
iam de reditu cogitaret quadam nocte
summo diluculo cum in deum medi¬
taretur ip̃e ⁊ quidam sotiorum suorũ
quos ttineris sui solamen habebat: au¬
dita ẽ uox ab illis manifeste. ip̃m ẽẽ e
piscopum futurum denuntians. Hiis
auditis aminuantes stupebant: nec
audebat quisquam eorum aluis alii fa¬

Expanded text:
sposuerat denique jam tunc homo Dei iter Romanum, pro statuendo ordine fratrum suorum, et pro confirmandis rebus eorum sibi a Deo collatis. Assumptis itaque legatis comitis, usque Ratisponam secum perduxit. Erat enim episcopus ejusdem civitatis nobilissimae progeniei, et habebat fratrem potentissimum, videlicet Engelbertum, marchionem quemdam, cui erant nubilis aetatis filiae, e quibus una quaesita, comiti Theobaldo conjugio concessa est ec nuntiantes; et Pater Norbertus coeptum iter aggrediens, Romam pervenit, ubi a beatae memoriae papa Honorio honorifice susceptus est; et quidquid juste petebat ab eo, gratanter accepit. Peractisque omnibus, cum jam de reditu cogitaret, quadam nocte summo diluculo, cum in Deum meditaretur ipse, et quidam sociorum suorum, quos itineris sui solamen habebat, audita est vox ab illis manifeste, Parthenopolis ipsum esse episcopum futurum denuntians. His auditis admirantes stupebant, nec audebat quisquam eorum alius alteri fa
Abbreviated transcription (Latin):
rum acies ad duersas nationes reced̃
Amari usq ad mare tuba sonuit ⁊ ip̃o¬
rum soniit aucdita ẽ uox in qua ⁊ o¬
pera dei manifesta sunt ⁊ exquisita ĩ
omẽs uoluntates euis. Grã eius: qui
sꝑantes in se ñ derelinquit

Expanded text:
rum acies, ad diversas nationes recedunt. rum acies, ad diversas nationes recedunt. A mari usque ad mare turba sonuit, et ipsorum audita est vox, in qua et opera Dei manifesta sunt, et « exquisita in omnes voluntates ejus . » Gratias ei qui sperantes in se non derelinquit
Abbreviated transcription (Latin):
culo quasi ꝑ licentiam recessuri reuer¬
tebãtur. Quod cum uĩro dei relatum
fuisset: grãs egit dũo deo suo qui seruiᷤ
sius se in ueritate querentib ⁊ in fide
⁊ iusticia obsequentib ⁊ de preteritis
dat fiduciam ⁊ de futuris secreta reue-¬
iatione uoticiam. Et post hec exhilarata
facie assumpta ficlucia. eya inquit eya
siẽs dilectisumni acciugimini ⁊ estote ui¬
ri fortes uobis plurima bellorum gnã
preparantur que ab hostibta uisibilib ꝙͣ ĩ¬
uisibilibus futura sunt: sed qui uenerunt
noui tytones peruisionem inisibiliter
uenturi sunt ⁊ accepto precepto ⁊ obe-¬
dientia ab eo qui pri fuit obeliens uo¬
biscum sunt usq ad consummnaticẽm
bellaturi. Quis dubitat loc uerbum
uerum ⁊ ꝓpheticum ñ fuisse: Uerum
siquidem fuit: quod subsecuta actio co¬
ticdie insinuat in hiis qui relistis om̃ib
ut ꝑegrini ueniunt ⁊ ꝓfessione quasi
osculo dato facta ad obtinendas prelio¬

Expanded text:
culo, quasi per licentiam recessuri reverculo, quasi per licentiam recessuri revertebantur. Quod cum viro Dei relatum fuisset, gratias egit Domino Deo suo, qui servis suis, se in veritate quaerentibus, et in fide et justitia obsequentibus, et de praeteritis dat fiduciam, et de futuris secreta revelatione notitiam. Et post haec, exhilarata facie, assumpta fiducia, « Eia, inquit, eia, fratres dilectissimi, accingimini et estote viri fortes: vobis plurima bellorum genera praeparantur, quae ab hostibus tam visibilibus quam invisibilibus futura sunt: sed qui venerunt novi tirones per visionem, visibiliter venturi sunt; et accepto praecepto et obedientia ab eo qui Patri fuit obediens, vobiscum sunt usque ad consummationem bellaturi. » Quis dubitat hoc verbum verum et propheticum non fuisse? Verum siquidem fuit, quod subsecuta actio quotidie insinuat in his, qui relictis omnibus ut peregrini veniunt, et professione quasi osculo dato facta, ad obtinendas praelio
Abbreviated transcription (Latin):
ut cumq in tali loco poterat ẽẽ ⁊ ip̃e
circuire. ⁊ considerare cepit. ⁊ aliis cõ¬
siderare precepit. addens quatinus ad
omnipotentem deum assidua fieret ⁊
intenta orationum supplicatõ ad ostẽ¬
dendum locum in quo diuini cultus
om̃i temꝑe fieret celebratio. Cumq mlł
mino consilium commendarent istud
obuixe sue beneplacitum uoluntatis ni¬
mia afflictiõe ieiunio ⁊ orationib ex¬
quirentes: apparuit cuidam quedam
reuelatio manifesta satis ⁊ euidens: eui¬
denter locum ⁊ que in loco ⁊ de loco erãt
uentura. aꝑta significatiõe deniuitiãs.
Nam ibidem ubipresens sita est ecciã do
ẽ : super quen .uii. solis radii mirabilis
claritatis fulgebant.⁊ a quatuor parti¬
b sicut in quatuor introitus loci illius
ẽẽ dinoscitur in modum crucis multi¬
tudo magna peregriuorum cum peris
⁊ batulis ꝓperabat: ⁊ flexis genib adora¬
to suo redemptore.⁊ pedib eius dato os¬

Expanded text:
utcunque in tali loco poterat esse, et ipse utcunque in tali loco poterat esse, et ipse circuire et considerare coepit, et aliis considerare praecepit: addens, quatenus ad omnipotentem Deum assidua fierintenta orationum supplicatio, ad ostendendum locum, in quo divini cultus omni tempore fieret celebratio. 58. CAP. mino consilium hoc commendarent, obnixe suae beneplacitum voluntatis nimia afflictione, jejunio et orationibus exquirentes; apparuit cuidam quaedam revelatio, manifesta satis et evidens, evidenter locum, et quae in loco, et de loco erant ventura, aperta significatione denuntians. Nam ibidem, ubi praesens sita est ecclesia, est, super quem septem solis radii mirabilis claritatis fulgebant; et a quatuor partibus, sicut in quatuor, introitus loci illius esse dignoscitur in modum crucis, multitudo magna peregrinorum cum peris et baculis properabat, et flexis genibus adorato suo Redemptore, et pedibus ejus dato os
Abbreviated transcription (Latin):
ri dinoscitur. Ibi consederat homo dei u¬
na cum paruula societate sua. spei an¬
choram inconcusse fidei adiungens ⁊ cũ
patriarcha nro abraham spem contra spẽ
ponens. in tantum qd̃ etiam omẽs reli-¬
giosi testarentur ⁊ ppłs conclamaret sta¬
re non posse quod ceperat homo: ⁊ obas-¬
ꝑitatem nimie pauꝑtatis ⁊ uictus poti-¬
us ꝑ aliquot anuos expectarent fugam
quam alicuius stabilitatis sundamẽ¬
tum. Sedquid ageret humana rati-¬
one destitutus: ⁊ rationali destitutus au¬
xilio: sciens quia firmauit ih̾c faciem
suam ut iret in ierłm. firmauit ⁊ ip̃e
faciem suam ut ibi expectaret mortem:
uere uiuunt qui ñ sibi uiuunt: sed in
audierat hoc ⁊ docebat: ⁊ qui habet au¬
res audiendi audiat. uerumptam̃ ne
pusillus grex desꝑaret ⁊ amicorum su¬
orum ñ rei exitum sed statum expectã¬
tium corda letificaret. ⁊ derogandi emu¬
lis occasionem subtheret: habilitatem

Expanded text:
ri dignoscitur. Ibi consederat homo Dei uri dignoscitur. Ibi consederat homo Dei una cum parvula societate sua, spei anchoram inconcussae fidei adjungens, et cum patriarcha nostro Abraham spem contra spem ponens; in tantum, quod etiam omnes fere religiosi testarentur, et populus conclamaret stare non posse quod coeperat homo, et ob asperitatem nimiae paupertatis et victus, potius per aliquot annos exspectarent fugam, quam alicujus stabilitatis fundamentum. Sed quid ageret humana ratione, et rationali destitutus auxilio? Sciens quia firmavit faciem suam Jesus ut iret in Jerusalem , firmavit et ipse faciem suam ut ibi exspectaret mortem, vere vivunt, qui non sibi vivunt, sed in e Christus . » Audierat hoc, et docebat; et: « Qui habet aures audiendi, audiat . » Verumtamen ne grex pusillus desperaret, et amicorum suorum, non rei exitum, sed statum exspectantium corda laetificaret, et derogandi aemulis occasionem subtraheret; habilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
na oꝑatur ĩ minimis qui humilia res¬
piciens atta cognoscit a longe. pauca de
loco premonstratensi ⁊ situ eiusdem dis¬
serenda uidentur. ut sit laus ꝑ omĩa oĩ
tempore ab omnib audientib ei qui ab
eterno ⁊ ante omĩa tempora soli sue pres¬
cientie cognita: manifestauit in temꝑe
nouissimo. Iam tunc deniq ut ordo rei
ꝓsequatur. plurimi in disciplinatu sepe¬
fati uiri. ⁊ uita ⁊ ꝓposito relictis om̃ib
se conferebant ⁊ quia iam turba erãt.
diffinito ꝯsilio querebatur: ubi in eodẽ
deserto certum ad commanendum. ⁊ ad
edificandum ydoneum locum pp̃ara-¬
rent. Erat siquidem locus ille asꝑimus.
⁊ omnimodis incultus: arbustis ⁊ pa¬
ludib. ⁊ ceteris in cõmoditatib occupa-¬
tus: nec quicqmͣ patebat habile ad com¬
morandum. preter capellulam. ⁊ iuxta
illam pomerium. ⁊ stagnum quoddam
paruilum. quod de aquis montium ca-¬
dentib. pluuiarum tantum temꝑe.⁊ de
sicco palududum usq in presenti imple¬

Expanded text:
na operatur in minimis, qui humilia respiciens, alta cognoscit a longe , pauca de loco Praemonstratensi et situ ejus disserenda videntur; ut sit laus per omnia omni tempore, ab omnibus audientibus, ei qui ab aeterno et ante omnia tempora, soli suae praescientiae cognita, manifestavit in tempore novissimo. 57. Jam tunc denique, ut ordo rei prosequatur, plurimi in disciplinatu saepefati viri et vita et proposito, relictis omnibus, se conferebant. Et quia jam turba erat, diffinito consilio quaerebatur ubi in eodem deserto, certum ad commanendum, et ad aedificandum idoneum locum praepararent. Erat siquidem locus ille asperrimus et omnimodis incultus, arbustis et paludibus et caeteris incommoditatibus occupatus, nec quidquam patebat habile ad commorandum, praeter capellulam, et juxta illam pomerium et stagnum quoddam parvulum, quod de aquis montium cadentibus pluviarum tantum tempore, et de succo paludum usque in praesenti imple
Abbreviated transcription (Latin):
nem posuit preueniens cor eius sic ob¬
durauerat. ⁊ sui semuus radicem
in eo sparserat ⁊ ita mentis oculos
dauserat ut nullus ueri luminis ad¬
itus in mente. nullus caritatis fertior
eẽt in corde: quouiro dei uel ad moclicũ
suauitatis responsa ministraret. Iidẽs
aũt atrocitatem uultus illius. ⁊ oclo̾ꝵ
intorsioẽm. ⁊ feritatem uerboꝵ. ⁊ cordis
duriciam. ne margaritas añ porcum
iactaret statim conticuit:⁊ uersus ad
socium quem secum habebat dixit. In¬
sanit homo iste: sed futurum ẽ in bre¬
iui. ut retrorsum cadat ⁊ detur uumi¬
dum. Hec dixit ⁊ in eadem septima¬
na uerboꝵ effectus subsecutus ẽ: nã
⁊ captus ab ũmicis detentus ẽ. Hec ic¬
circo narrata sciat aucditor: qͣtinus ĩ
hoc etiam uir dei spm̃ ꝓphetie habuis¬
se credatur.

Expanded text:
nem posuit, praeveniens cor ejus sic obnem posuit, praeveniens cor ejus sic obduraverat, et sui seminis radicem in eo sparserat, et ita mentis oculos clauserat, ut nullus veri luminis radius in mente, nullus charitatis fervor esset in corde, quo viro Dei vel ad modicum suavitatis responsa ministraret. Videns autem atrocitatem vultus illius, et oculorum intorsionem, et feritatem verborum, et cordis duritiam, ne margaritas ante porcum jactaret, statim conticuit, et versus ad socium, quem secum habebat, dixit: « Insanit hic homo, sed futurum est in brevi ut retrorsum cadat, et detur inimidum. » Haec dixit, et in eadem septimana verborum effectus subsecutus est; nam et captus ab inimicis detentus est. Haec idcirco narrata esse sciat auditor, quatenus in hoc etiam vir Dei spiritum prophetiae habuisse credatur.
Abbreviated transcription (Latin):
grinum. suscipe dĩi dei tui p̃ceptã ꝑ
eum tibi tnͣsmissa. suscipe ut ab eo sus¬
cipiaris. dimicte ei qui tibi necuit di¬
mitte ut dimitatur tͥ tibiq sit ad ꝓ¬
ficiuum pauꝑib ⁊ egenis ad subsidi¬
um. ut ꝓficuum tuum peccatorum
tuoꝵ fiat remissio. pauꝑum subsidi¬
um. rerum suarum dissipatarum re¬
paratio. His auditis princeps ille ⁊ ho¬
mine iuspecto ut erat uultu angłico.
considerataq uestitus ⁊ habitus hu¬
militate ⁊ facundia uerborum cum
columbe simplicitate. ⁊ serpentis as¬
tutia. totus intremuit: cõmota quip¬
pe sunt omĩa iuscera eius ⁊ pietatis
asfectu responsionem emolliens dixit
fiat qd̃ uis. ũ est enim aliqua certe
rationis oppositio quam possit aliqͥs
obicere tue contradicendo uł obsisten¬
do petitioni. Cum gͦ tali affectu ad ef¬
fectum ꝑduxisset quod petebat ab eo
transiuit ad alium: sed seminator
liscordie qui sedem suam ad aquilo¬

Expanded text:
grinum, suscipe Domini Dei tui praecepta, per grinum, suscipe Domini Dei tui praecepta, per eum tibi transmissa; suscipe, ut ab eo suscipiaris; dimitte ei qui tibi nocuit; dimitte, ut tibi dimittatur, tibique sit ad proficuum, pauperibus et egenis ad subsidium; ut proficuum tuum, peccatorum tuorum fiat remissio, pauperum subsidium, rerum suarum dissipatarum reparatio. » His auditis, princeps ille et homine inspecto, ut erat vultu angelico, considerataque vestitus et habitus humilitate, et facundia verborum cum columbae simplicitate, et serpentis astutia; totus intremuit commota quippe sunt omnia viscera ejus et pietatis affectu responsionem emolliens, dixit: « Fiat quod vis; non est aliqua certae rationis oppositio, quam possit aliquis objicere, tuae contradicendo vel obsistendo petitioni. » 35. Cum ergo tali affectu ad effectum perduxisset quod petebat, ab eo transivit ad alterum. Sed seminator discordiae, qui sedem suam ad aquilo
Abbreviated transcription (Latin):
uia uͦ ñ segnis erat ad husmodi
opꝰ ⁊ ad cet̾a oꝑa dei q̃ ex officio
sibi mnuncto ⁊ inpenitentia diuina
miseiatione susceꝑat in crastinum
summo diluculo consurgens secessit
ad aliam uillam nõ longe positam
gemblacum nomine ut sermonem
faceret ad ppłm in qua deuotissime sus¬
ceptus est: ẽo quod ⁊ uerboꝵ dei relatorẽ
portitorem. Sed in eadem regione duo
principes sibi adiuicem ñ minimũ
iumicabantur: ⁊ ut fieri solet ra¬
piua ⁊ incendio tota regio uastitati
⁊ solitudini redacta fuerat. Hoc uir dei
ip̃orumq miserie ⁊ pauꝑtatib miser¬
tus: ipõs quos potuit labore adiit a al¬
terum primo. deinde adalterum. Qui
cum pruum alloqueretur dicens ma¬
gnus es ⁊ potens ⁊ ignorare ñ debes qd̃
tibi a. deo potestas concessa sit. ⁊ ego ser¬
uus eius qui ad te missus sum me
inquit ñ ꝓ me s ꝓ ip̃ius amore audi¬
re debes: qui ꝓ tuo ⁊ multorum ꝓficuo
ad te diuerti. Audi gͦ pauꝑem audi ꝑe¬

Expanded text:
di opus, et ad caetera opera Dei, quae ex officio sibi injuncto et in poenitentia, divina miseratione susceperat, in crastinum, summo diluculo consurgens, secessit ad aliam villam, non longe positam, Gemblacum nomine, ut sermonem faceret ad populum, in qua devotissime susceptus est; eo quod et verborum Dei relatorem,rem audierant. Sed in eadem regione duo principes sibi non minimum inimicabantur, et, ut fieri solet, rapina et incendio tota regio vastitati et solitudini redacta fuerat. Hoc vir Dei ipsorumque miseriae et paupertatibus misertus; ipsos, quo potuit labore, adiit, ad alterum primo, deinde ad alterum. Qui cum primum alloqueretur dicens: « Magnus es et potens, et ignorare non debes quod tibi a Deo potestas concessa sit; et ego servus ejus qui ad te missus sum, me, inquit, non pro me, sed pro ipsius amore audire debes, qui pro tuo et multorum proficuo ad te diverti. Audi ergo pauperem pere
Abbreviated transcription (Latin):
ut mos habet inaccipiendis sacris or¬
dinib uteretur: quid de se homines co¬
gitarent. aut dicerent penitus ñ atten¬
dens. acceptis gͦ uixta uotum ⁊ desideri
um suum sacris ordinib ⁊ spreto at-¬
q despecto humano de se uidi¬
cio diuertit continuo pedem ⁊ contu¬
lit se ad sygebergense quoddam mag¬
ne ac p̃clare fame cenobium ubi utter
religiosos ac deuotos in om̃ĩ sanctita¬
te monachos ⁊ accepti sacerdotii usũ
adlisseret: ⁊ certa religiose uiuendi ca¬
ꝑet documenta. Completisq ibi dieb
ferens se ad eccliam unde fuerat ⁊ erat
canonicus ut dicitur scłaris

Expanded text:
ut mos habet, in accipiendis sacris orut mos habet, in accipiendis sacris ordinibus uteretur; quid de se homines cogitarent aut dicerent, penitus non attendens. 11. Acceptis ergo juxta votum et desiderium animi sui sacris ordinibus, et spreto atque postposito humano de se judicio, divertit continuo pedem, et contulit se ad Sigebergense quoddam magnae ac praeclarae famae coenobium: ubi inter religiosos ac devotos in omni sanctitate monachos, et accepti sacerdotii addisceret usum, et certa religiose vivendi caperet documenta. Completisque ibi diebuferens se ad ecclesiam, unde fuerat et erat canonicus, ut dicitur, saecularis
Abbreviated transcription (Latin):
uercit manum ad unum de famlis
sius qui erant ibidem iuxta eum: ⁊
innuit sibi presentari pellitium ag¬
ninum qd̃ adhuiꝰcemodi opꝰ de indu¬
stria uisserat p̃parari. Quo accepto ⁊
illis atcentiore suspensione intuentib.
exuit uarium ⁊ multiformẽ diabolũ.
indumentum uidelicet mirei esti¬
mationis p̃tio. habundante uanita¬
te de iniquo mammona conꝑatum:
in cuius comꝑatione. in plateis babi¬
lonie nullum simile inueniretur.
Et uidentib uniu̾sis. induit unifor¬
mem ⁊ simplicem xp̃m. uestem uide¬
licet. hominib huiꝰ scł̃i ⁊ maxime hꝰ
regionis apud nobiles ꝓrsus in solitã.
uilissimi pretii. ⁊ nullius fere mom̃¬
ti que consortib pristine leuitatis.
euisirrisionis potius signum osten¬
taiet. qm̃ ulla conũsionis preferiet in¬
aicia: sed homui dei pretiosior qmͣ pur¬
pura ⁊ bissus. Tum uero demum conũ¬
tit aliam manum ad sacristam. ⁊ in¬
duit insuꝑ oblatas sibi uestes quib

Expanded text:
vertit manum ad unum de famulis vertit manum ad unum de famulis suis qui erant ibidem juxta eum; et innuit sibi praesentari pelliceum agninum, quod ad hujuscemodi opus de industria jusserat praeparari. Quo accepto, et illis attentiore suspensione intuentibus, exuit varium et multiformem diabolum indumentum scilicet mirae aestimationis pretio abundante vanitate, de iniquo mammona comparatum, in cujus comparatione in plateis Babyloniae nullum simile inveniretur et, videntibus universis, induit uniformem et simplicem Christum; vestem videlicet hominibus hujus saeculi, et maxime illius regionis apud nobiles prorsus insolitam, vilissimi pretii et nullius fere momenti; quae consortibus pristinae levitatis ejus, irrisionis potius signum ostentaret, quam ulla conversionis praeferret indicia; sed homini Dei pretiosior quam purpura et byssus. Tum vero demum convertit aliam manum ad sacristam, et induit insuper oblatas sibi vestes, quibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s hominẽ apud se qd̃ petebat firmi¬
ter delib̾asse. ac metuens gͣtam sibi ⁊
iocundam familiaris sui amiticiã
uiolare. considerans quoq bonum qd̃
posset de tam laudabili uiro facillime
puenire. atq intelligens quod ñ sine
instinctu diuino talia contingerent
qmͣuis ñ liceret hos duos supp̃mos or¬
dines simul aquoꝙͣ dari uel recipi:
ad missa tamen ꝓ causa ⁊ temꝑe. ⁊ lis¬
pensatione. tandem aliquando annu
it. facta itaq hora celebrandi officii ⁊
singłis qui ordinandi erant. sacris ⁊
aliis uestib iuxta consuetu dinem
ecc̃iasticam indutis locisq suis dispo¬
sitis. affuit ⁊ norbertus in mecdio cir¬
cumfluentiũ ppłoꝵ notꝰ ut putabat᷑
om̃ib. sed ignotus ut rei ueritas se ha¬
bebat uniuersis: mirabilis apud homi¬
nes sed mirabilior coram deo. Spectã¬
tib gͦ cunctis. ⁊ expectantib cum ei
sacrista uestes offerret bũdictas quas
dueret. ille in cuius pectore sp̃c sanctꝰ¬
iam inchoauerat templum suũ. con¬

Expanded text:
pus hominem apud se quod petebat firmiter deliberasse, ac metuens gratam sibi et jucundam familiaris sui amicitiam violare, considerans quoque bonum, quod posset de tam laudabili viro facillime provenire atque intelligens quod non sine instinctu divino talia contingerent; quamvis non liceret hos duos supremos ordines a quoquam simul dari vel recipi; admissa tamen pro causa et tempore dispensatione, tandem aliquando annuit. 10. Facta itaque hora celebrandi officii, et singulis qui ordinandi erant, sacris et albis vestibus, juxta consuetudinem ecclesiasticam, indutis locisque suis dispositis, adfuit et Norbertus in medio circumfluentium populorum; notus, ut putabatur, omnibus; sed ignotus, ut rei veritas se habebat universis, mirabilis apud homines, sed mirabilior coram Deo. Spectantibus ergo cunctis et exspectantibus, cum et sacrista vestes offerret benedictas quas, dueret; ille, in cujus jam pectore Spiritus sanctus inchoaverat templum suum, con
Abbreviated transcription (Latin):
tempus adeẽt ⁊ sacri ordines forent .iu.¬
ex moie in eccĩa celebranli. uir cl̃i pia
exultatione repletus festinanter ⁊ cũ
oĩ deuotõe exłtatõe adiit dũm frederic̃
coloniensem archiepm̃n:petens se prima
uoce inter ceteros ordinandum. Quo
audito archiep̃c ñ mecdiocriter ammi¬
rans. homunem ꝑ se ipm̃ demum pet̾e.
qd̃ ab aliis sepe recusasset oblatũ. libẽ¬
ter tamen ⁊ leca responsione annu¬
it se facturum quod querebat. Mox¬
q ille subiuncxit. Diaconus suul ⁊¬
p̃sbiter uolo fieri. Adhec archi ep̃c uehe¬
menter stupens ⁊ pauens quesuut q̃¬
nam eẽt huiuscemodi. tam subita¬
nee atq inopinate uolũtatis causa.
Qui ait. Sic ẽ in animo meo: nec pote¬
ris scire modo. scies aũt post ea. Cumq
archiep̃e causam scire uolens. uehe¬
mentius ex aduerso insisteret. reco¬
gitans apud se uir dei. quod ꝑ omẽm
modum honesta ⁊ congrua eẽt ꝑso¬
na cui possit ⁊ debeat secretoꝵ suoꝵ cõ¬

Expanded text:
tempus adesset, et sacri ordines forent ex more in Ecclesia celebrandi; vir Dei, pia exsultatione repletus, festinanter et cum omni devotione adiit dominum Fredericum Coloniensem archiepiscopum, petens se prima vice inter caeteros ordinandum. Quo audito, archiepiscopus non mediocriter admirans, hominem per se ipsum demum petere quod ab aliis saepe recusasset oblatum, libenter tamen et laeta responsione annuit se facturum quod quaerebat. Moxque ille subjunxit: « Diaconus et presbyter simul volo fieri. » Ad haec archiepiscopus, vehementer stupens et pavens, quaesivit quaenam esset hujuscemodi tam subitaneae atque inopinatae voluntatis causa. Qui ait: « Sic est in animo meo, nec poteris scire modo, scies autem postea. » Cumque archiepiscopus, causam scire volens, vehementius ex adverso insisteret, recogitans apud se vir Dei quod per omnem modum honesta et congrua esset persona, cui possit et debeat secretorum suorum con
Abbreviated transcription (Latin):
Ec de demoniaco isto ꝑ excessum
dicta sunt: ut ea que facta sũt.
ꝓut fieri potest sub ordine ⁊ loco dis¬
serantur. Non enim pretereunclum¬
puto quare uocatus fu̾it ad suscipiẽ¬
dum Autuuerpense in eccl̃iam. Erat
siquidem autuuerpie locus. opidum
amplissimum ⁊ populosum in quo u¬
nus erat tantum sacerdos. qui curam
tocuis ppłi ibidem commorantis habe¬
bat regere. sed pre numia multitudine
⁊ frequenti negligentia ñ poterat: nec
credebatur ei eo quod ⁊ ip̃e quasi in con¬
uigio ⁊ copula caruali neptem suam in
linea tercia manifeste sotiam sui scele¬
ris fecerat. Ob hanc causam ppłs ille qi
grex sine pastore in multis errorum ua¬
nitatib deuiabat. Unde contigit ut qͥ
adueniens. in eadem gente sue seducti¬
onis locum inuenit. Erat deniq omĩ¬
um hominum sceleratissimus ⁊ dei ⁊
omnium sacramentorum eius inimi¬
cus ⁊ totius religionis xp̃iane contra

Expanded text:
ec de daemoniaco isto per excessum dicta sunt, ut ea quae facta sunt, prout fieri potest, suo ordine et loco disserantur. Non est enim praetereundum quare vocatus fuerit ad suscipiendam Antwerpiensem ecclesiam. Erat siquidem et est Antwerpiae locus, oppidum amplissimum et populosum, in quo unus erat tantum sacerdos, qui curam totius populi ibidem commorantis habebat regere; sed prae nimia multitudine et frequenti negligentia non poterat, nec credebatur ei, eo quod et ipse, quasi in conjugio et copula carnali, neptem suam in linea tertia manifeste sociam sui sceleris fecerat. Ob hanc causam populus ille, quasi grex sine pastore, in multis errorum vanitatibus deviabat. Unde contigit ut haeadveniens, in eadem gente suae seductionis locum inveniret. Erat denique omnium hominum sceleratissimus, et Dei et omnium sacramentorum ejus inimic
Abbreviated transcription (Latin):
prestat eternam annuntiantes. Aiebãt
enun. frẽs ne miremini ⁊ ne timea¬
tis. uos ꝑ ignorantiam secuti estis m̃¬
datium. ueritatem ẽẽ existimantes:
quam si quis uos edocuisset ut faciles
inuenti estis ꝑditioem sic faciliores in¬
ueniremini ad capiendum salutem.
Audientes gͦ quidam uerbo ⁊ uidentes
oꝑa que sequebãtur: compuncti reuer¬
tentes uiri ⁊ mulieres corpus dñicum
quod in cistis uel in foraminib ꝑ .xͭ. aut
ferebant. Quis ñ stupebat suꝑ hoc faci¬
nus destabile: Quis dicat memorie ⁊
posteris ñ ẽẽ comiñdandum quod ⁊ se¬
ductor pessimꝰ hanc gentem fraudulẽt̃
seduxit: ⁊ pius predicator siorb̾tus ꝑ
se ⁊ ꝑ suos ad uiam ueritatis ⁊ iusticie
reduxit: Suꝑuacua iudicari potest ab
audientib ħ narratio: sed subsequẽs
tnͣsitus euidens haberi ñ potest. nisi h
aliquando doceat precedentis oꝑis at¬
testatio:¬

Expanded text:
praestat aeternam, annuntiantes. Aiebat praestat aeternam, annuntiantes. Aiebat enim: « Fratres, ne miremini, et ne timeatis: vos per ignorantiam secuti estis mendacium, veritatem esse existimantes; quam si quis prius vos edocuisset, ut faciles inventi estis ad perditionem, sic faciliores inveniremini ad capiendam salutem. » Audientes igitur quidam verbum, et videntes opera quae sequebantur, compuncti reverentes, viri et mulieres, corpus Dominicum, quod in cistis vel in foraminibus per decem ferebant. Quis non stupeat super hoc facinus detestabile? quis dicat, memoriae et posteris non esse commendandum, quod et seductor pessimus hanc gentem fraudulenter seduxerit; et pius praedicator Norbertus per se, et per suos, ad viam veritatis et justitiae reduxit? Supervacua judicari potest ab audientibus haec narratio; sed ad subsequens transitus evidens haberi non potest, nisi hoc aliquando doceat praecedentis operis attestatio
Abbreviated transcription (Latin):
cratio etiam post mortem ipĩus heretici
extripari nullatenus ualuit: qmͣuis
duodecim dericorum congregatio ab
cp̃o ad subsidium sacerdotis qui solus
erat in eccl̃ia sancti michaelis ibidem
poneretur. Tunt uero dĩci caritate su¬
adente ⁊ hac euidenti necessitate cogẽ¬
te. patri norb̾to ⁊ frĩb eius ꝑ manũ
ep̃i hanc eandem eccliam cum aliqͥ¬
b reditib dederunt. confidentes quod ds̾
stis auferret seuitiam: ⁊ tenebris igno¬
rantie depulsis lumen ueritatis repa¬
opido aliam sibi e¬
dificauerunt:que utreq manent us¬
Q in hodiernum diem dei seruitio mã¬
cipate: at pr̃ slorbertus ꝑitis fr̃ib im¬
positis. qui mortifero uulneri uitale
medicamentum apponerent. ceꝑunt
⁊ ip̃i seminare uerbum dei.⁊ eloquia
quam dulcia faucib eorum suꝑ mel
⁊ fauum ꝓpinare: infirmis pulmen¬
tum dulce ministrantes. ⁊ debilib pa-¬
nem qd̃ cor hominis confirmat ⁊ uiã

Expanded text:
cratio, etiam post mortem ipsius haeretici cratio, etiam post mortem ipsius haeretici exstirpari nullatenus potuit; quamvis duodecim clericorum congregatio ab episcopo, ad subsidium sacerdotis qui solus erat in ecclesia Sancti Michaelis, ibidem poneretur. 80. Tunc vero clerici, charitate suadente, et hac evidenti necessitate cogente, Patri Norberto et fratribus ejus, per manus episcopi hanc eamdem ecclesiam cum aliquibus redditibus dederunt, confidentes qustis auferret saevitiam, et tenebris ignorantiae depulsis, lumen veritatis repaoppido alia sibi aedificaverunt, quae utraeque manent usque in hodiernum diem, Dei servitio mancipatae. At Pater Norbertus, peritis fratribus impositis, qui mortifero vulneri vitale medicamentum apponerent, coeperunt et ipsi seminare verbum Dei, et eloquia quam dulcia faucibus eorum super mel et favum propinare, infirmis pulmentum dulce ministrantes, et debilibus panem, qui cor hominis confirmat et vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepticẽm ad salutem ꝑpetuam ꝓdesse
negaret. ⁊ pplm illum cui iam ꝑ mul¬
ta temꝑa ueritas horum nuntiata ñ
fuerat in eundem errorem inluceret.
Credebant ei ⁊ sequebãtur eum circit
tria milia pugnatorum. nec erat dux
aut ep̃c uel quilibet princeps qui aude¬
ret ei resistere uel occurrere:nec ante
eum uisi sectam suam sequeretur ap¬
parere. Cum pretioso apparatu in ue¬
stib de auratis triplici funiculo cͥnib
intortis ⁊ aurifrisii ligamine tripli¬
catis incedebat: ⁊ uerbis ꝑsuasibilibus.
magnisq conuiuioꝵ apparatib. beni¬
uolentiam eorum ad seducendos eos ex¬
hauriebat. Res mira ⁊ stupenda. Galne¬
um suum bibebant ⁊ reliquiarum lo¬
co asportantes recundebant: ⁊ cum fili¬
as in matrum presentia. sponsasq ira¬
rictis uidentib corrumꝑet. opus spiri¬
tale esse asserebat: in tantum ut infeli¬
cem se diceret. qui huic conuinctioni
nefarie misceri ñ meruisset. Hec tur¬
pissima ⁊ detestanda seclustionis exe-¬

Expanded text:
ceptionem, ad salutem perpetuam prodesse denegaret; et populum illum, cui jam per multa tempora veritas horum nuntiata non fuerat, in eumdem errorem induceret. Credebant ei, et sequebantur eum circiter tria millia pugnatorum; nec erat dux aut episcopus, vel quilibet princeps, qui auderet ei resistere vel occurrere, nec ante eum, nisi sectam ejus sequeretur, apparere. Cum pretioso apparatu, in vestibus deauratis, triplici funiculo crinibus intortis et auriphrygii ligamine triplicatis incedebat; et verbis persuasibilibus magnisque conviviorum apparatibus benevolentiam eorum ad seducendos eos exhauriebat. Res mira et stupenda! Balneum suum bibebant, et reliquiarum loco asportantes recondebant. Et cum filias in matrum praesentia, sponsasque maritis videntibus corrumperet, opus spirituale esse asserebat, intantum ut infelicem se diceret quae huic conjunctioni nefariae misceri non meruisset. Haec turpissima et detestanda seductionis exse
Abbreviated transcription (Latin):
dilatata. ubi sunt ait hec: aut qua
ratione ab ea ⁊ a uob̃ quib erant sũt
alienata: Auinit illi. Quidam ex p̃¬
decessorib tuis nunium sue carnali¬
stiterunt. Alii simlit̾ succedentes que¬
dam in feodo dederunt: alii uero remis¬
suis se habentes. ⁊ a potentib oppressi def¬
fendere ñ preualentes. que iuris erãt
ecclie quedam ꝑdiderunt: ⁊ sic minu¬
te sunt ⁊ penitus ad nichilum reda

Expanded text:
dilatata: « Ubi sunt, ait, haec? aut qua dilatata: « Ubi sunt, ait, haec? aut qua ratione ab ea, et a vobis quibus erant, sunt alienata? » Aiunt illi: « Quidam ex praedecessoribus tuis, nimium suae carnalistiterunt. Alii similiter succedentes quaedam in feudo dederunt; alii vero remissius se habentes, et a potentibus oppressi, defendere non praevalentes quae juris erant Ecclesiae, quaedam perdiderunt; et sic imminutae fuerunt, et penitus ad n