comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uermis: Primo dixit. homo putre¬
do.: ⁊ postea. filius honinis uermis.
Quia uermis de putredine nascit᷑:
ideo homo putredo:⁊ filiꝰ hominis
uermis. Ecce qͥd fieri uoluit ꝓpter
te illud quod in pͥncipio erat uer¬
bũ ⁊ uerbũ erat apud deũ:i ds̃
erat uerbũ. Euare hoc factũ ẽ ꝓpt̃
te: It suggeres qͥ manducare nõ
poteras. Omnino gͦ fr̃s sic accipite:
omiã ꝑ ipsũ facta sũt:⁊ sine ipso
factũ est nichil. Uniuersa enĩ ere¬
atura ꝑ ipsũ facta ẽ. maiorͥ mi¬
norͥ per ipsũ facta sũt suꝑa: in¬
fera :ͥ spiritalis : corporalis: ꝑ ipsũ
facta sũt. Nulla forma : nulla cõ¬
pages : nulla concordia partium:
nulla qualiscũq substantra que
test habere pondus. numerũ. men¬
surã  nisi ꝑ illud uerbũ:⁊ ab illo ui¬
ro creatore cui dictũ est. Omĩa i
m̃sura ⁊ numero ⁊ pondere disposi¬
isti. Nemo gͦ uos fallat. qͣndo forte
tediũ patimini a muscis. Renĩ aliqͥ
derisi sũt a diabolo: ⁊ ad muscas cn¬

Expanded text:
 Primo dixit, homo putredo; et postea, filius hominis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quare hoc factum est propter te? Ut sugeres, qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsum facta est, major, minor: per ipsum facta sunt supera, infera; spiritualis, corporalis, per ipsum facta sunt. Nulla enim forma, nulla compages, nulla concordia partium, nulla qualiscumque substantia, quae potest habere pondus, numerum, mensuram, nisi per illud Verbum est, et ab illo Verbo creatore, cui dictum est, Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti . 14. Nemo ergo vos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas ca
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut ꝑueniatis ad eũ scđ̃m id qͦd ẽ.
⁊ scdm id qͦd erat. Accessit ut ꝓ nobs
hoc fieret. qͥa hoc ꝓ nob̾ factꝰ est ubi
portent᷑ infirmi.⁊ mare scłi transeat
⁊ ꝑueniant ad patriã ubi iã nani nõ
opus erit: qͥa nullũ mare transiet᷑.
Meliꝰ est gͦ nõ uidere mente id qͦd ẽ. et
tam̃ a cruce. xp̃i nõ recedere: quã uide¬
re illud m̃te.⁊ crucẽ. xpĩ contẽpnere.
Bonũ est suꝑ hoc ⁊ optimũ si fieri potil
ut et uident᷑ quo eundũ sit: ⁊ tened̾
.quo portet᷑ qͥ ꝑgit. Hoc potuer̃ ñres
magne hominũ qͥ montes dicti sut̃.
quos maxime illustrat lum̃ iustieie.
Potuer̃: ⁊ uiderũt illud qͦd ẽ. Nã ui¬
dens ioħes dicebat. In pͥncipio erit

Expanded text:
est, ut perveniatis ad eum secundum id quod est, et secundum id quod erat. Accessit, ut pro nobis hoc fieret ; quia hoc pro nobis factus est, ubi portentur infirmi, et mare saeculi transeant, et perveniant ad patriam; ubi jam navi non opus erit, quia nullum mare transitur. Melius est ergo non videre mente id quod est, et tamen a Christi cruce non recedere, quam videre illud mente, et crucem Christi contemnere. Bonum est super hoc et optimum, si fieri potest, ut et videatur quo eundum sit, et teneatur quo portetur qui pergit. Hoc potuerunt mentes magnae montium, qui montes dicti sunt, quos maxime illustrat lumen justitiae: potuerunt, et viderunt illud quod est. Nam videns Joannes dicebat, In principio er
Abbreviated transcription (Latin):
attigerit possit ꝑuenire ⁊ Sic ẽ enĩ
tanquã uideat qͥsq delonge patriã:
⁊ mare int̾iaceat. Uidet quo eat: sed
nõ habet qua eat. Sic cũ ad illã sta¬
bilitatẽ nrãm ubi quod est. ẽ. quia
hoc solũ semꝑ sic est ut ẽ. uolumꝰ
uenire:ͥ interiacet mare huiꝰ scłi qi
ti nec quo eant uidẽt. Ut gͦ esset et
qua iremꝰ: uenit inde ad quẽ ire uali¬
bamꝰ. Et qͥd fecit: Instituit lignũ: qu
mare transeamꝰ. Nemo enĩ potest tran¬
sire mare huiꝰ scl̃i: nisi cruce. xp̃i por¬
tatꝰ. H anc crucẽ aliqͣndo amplectit᷑ et
infirmꝰ ocłis. ⁊ qͥ nõ uidet longe quo
eat. Nõ ab illa recedat: ⁊ ipsa illũ ꝑ¬

Expanded text:
attigerit, possit pervenire? Sic est enim tanquam videat quisque de longe patriam, et mare interjaceat; videt quo eat, sed non habet qua eat. Sic ad illam stabilitatem nostram ubi quod est est, quia hoc solum semper sic est ut est, volumus pervenire; interjacet mare hujus saeculi qua ti nec quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quem ire volebamus. Et quid fecit? Instituit lignum quo mare transeamus. Nemo enim potest transire mare hujus saeculi, nisi cruce Christi portatus. Hanc crucem aliquando amplectitur et infirmus oculis: et qui non videt longe quo eat, non ab illa recedat, et ipsa illum
Abbreviated transcription (Latin):
rent: ⁊ sine ipso nichil. Si gͦ erat
in pͥncipio uerbũ. ⁊ uerbũ erat apud
deũ.⁊ ds̃ erat uerbũ si nõ potes
cogitare qͥd sit. differ ut crescas.
Ille cibꝰ est. Accipe lac ut mitrraris.
ut sis ualidus ad capiendũ cibũ:¬
Sane frs̃ qͦd seqͥtur. omĩa ꝑ ipsum
facta sũt.⁊ sine ipso factũ est ni¬
chil: uidete ne sic cogitetisꝰ. qui a
nichil aliqͥd ẽ. Solent enĩ multis
male intelligentes sine ip̃so factũ
ẽ nichil: putare aliqͥd eẽ nichil.
Peccatũ qͥdem nõ ꝑ ipsũ factũ est. Et
manifestũ est: qͥa peccatũ est nĩchil.
K̾ nichil fiunt homines cũ peccãt.
Et idolũ nõ ꝑ uerbũ factũ est. Habet
qͥdem formã quandã humanã:
sed ipse homo ꝑ uerbũ factus est.

Expanded text:
l. Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis validus ad capiendum cibuSane, fratres, quod sequitur, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, videte ne sic cogitetis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse h
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Noli gͦ credere factũ ꝑ qͦd facta
sũt omĩa. ne nõ reficiaris ꝑ uerbũ
ꝑ qͦd reficunit᷑ omĩa. Iam enĩ factꝰ
es ꝑ uerbũꝰ. sed oportet te refici ꝑ
uerbũ. Si aũt mala fuerit fides
tua de uerbo: nõ poteris refici ꝑ
uerbũ. E si tibi contigit fieri per
uerbũ. ut ꝑ illud factꝰ sis: ꝑ te de¬
ficis. Si ꝑ te deficis. ille te reficiat
qui te fecit. Si ꝑ te deterior effi¬
ceris. ille te recreet qͥ te creauit.
Quomͦ aũt te recreet ꝑ uerbũ: si
male aliqͥd sentias de uerbo : Euan¬
głista dic̃. in pͥncipio erat uerbũ
⁊ tu dicis. in pͥncipio factũ ẽ uerbũ:
Ille omĩa ꝑ ipsũ facta sũt dicit: et
tu dicis qͥa ⁊ ipsũ uerbũ factũ est:

Expanded text:
facta sunt omnia: ne non reficiaris per Verbum, per quod reficiuntur omnia. Jam enim factus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta sunt, dicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum fa
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplabat᷑ chuinitatẽ uerbiꝰ ⁊ uall
iste mons erat: quã excelsus. Tr̃¬
cenderat omĩa cacumina terrarꝰ
transcẽderat om̃s campos aeris:
trãscenderat om̃s altitudines sidl¬
rũ. tͣnscenderat om̃s choros ⁊ les¬
ones angłoꝵ. Nisi enĩ trãscendes
ista omĩa que creata sũt: nõ ꝑuemi¬
ret ad eũ ꝑ quẽ facta sũt. Non po¬
testis cogitare qͥd trãscenderit: nisi
udeatis quo ꝑuenerit. Queris de
celo ⁊ terra. facta sũt Queris de his
que sũt in celo ⁊ t̾ra: utiq multo
magis ⁊ ipsa facta sũt. Queris de
spiritalibꝰ creaturis. de angłis ⁊ ar-¬
changłis: sedibꝰ: dnãtionibꝰ ⁊ uirtu¬
tibꝰ ⁊ principatibꝰ:⁊ ipsa facta sũt.
Nã cũ enumeraret hec omĩa psalmꝰ:

Expanded text:
templabatur divinitatem Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderum, transcenderat omnes choros et legiones Angelorum. Nisi enim transcenderet ista omnia quae creata sunt, non perveniret ad eum per quem facta sunt omnia. Non potestis cogitare quid transcenderit, nisi videatis quo pervenerit. Quaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archangelis, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum en
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ engłiste. Poterat enĩ dicere in pͥn-¬
cipio fec̃ ds̃ uerbuĩ: quomͦ dixit mo¬
yses. in pͥncipio fec̃ ds̃ celũ ⁊ terrã.
Et omĩa sic enumerat. Dixit ds̃ fiatꝰ.
⁊ factũ est. Si dixit: qͥs dixit: Utiq
dõ ł qͥd factũ est: Creatura aliqͣ
Int̾ dicentẽ deũ ⁊ factã creaturã.
qͥd ẽ ꝑ qͦd factũ est nisi uerbũ: Quia¬

Expanded text:
cere, In principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enumerat, Dixit Deus, Fiat, et factum est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum est? Creatura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam quid est per quod factu
Abbreviated transcription (Latin):
factũ sit. qͦndo ds̃ ꝑ uerbũ fecit
omĩa  Si ⁊ uerbũ dei ipsũ factũ
ẽ. ꝑ qͦd aliud uerbũ factũ est:s
hoc dicis quia ẽ uerbũ uerbi ꝑͦ
factũ est illud. ipsũ dico ego un
filiũ dei. Si aũt nõ dicis uerbũ
uerbi. cõcede nõ factũ ꝑ qͦd facta
sũt omĩa. Nõ enĩ ꝑ se ipsũ fien

Expanded text:
 quando Deus per Verbum fecit omnia? Si et Verbum Dei ipsum factum est, per quod aliud Verbum factum est? Si hoc dicis, quia est Verbum Verbi, per quod factum est illud, ipsum dico ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
Ntuentes qͦd mͦ audiuimꝰ ex lectio¬
ne apłica. quod animalis homo
non ꝑcipit ea que sũt sp̃s dei:⁊
cogitantes in hac p̾senti turba ca¬
ritatis ur̃e necesse ẽt ut multi
sint animales. qui adhiic scdm
carnẽ sapiant nondũq se possint
ad spiritalem intellectũ erigere:. he-¬
sito uehement̃ quomͦ ut dñs dederit
possim dicere. uel ꝓ modulo meo ex¬
plicare qͦd lectũ est ex engłio. In pͥn¬
cipio erat uerbũ: ⁊ uerbũ erat aprid

Expanded text:
ivimus ex lectione apostolica, quod animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesito vehementer, quomodo, ut Dominus dederit, possim dicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud
Abbreviated transcription (Latin):
turis:omĩa omino que fixa sũt¬
in celo.que fulgent desuꝑ: que
uolitant sub celo. ⁊ que mouent᷑:
uniuersa natura rerũ:ͥ omis omino
miculũ. Quid p̃clariꝰ angło in cr̃e¬
aturis: Quid extremiꝰ uerntienlo
in creaturis : Per quẽ factꝰ est angłs:
ꝑ ipsũ factus est ⁊ uermiculus. Sed
angłs dignꝰ celo: uerniiculus dignꝰ¬
t̃ra. Qui creauit: ipse disposuit. Si
poneret uerniiculũ in celo: rep̃hen¬
deres.Si uellet angłos nasci de pu¬
trescentibꝰ carnbꝰ: rephenderes. Et
tam̃ ꝓpe hoc fac̃ ds̃:⁊ nõ est rep̃hen¬
dendus. Nã om̃s homines de car-¬
ne nascentes. qͥd sũt nisi uermesͤ.
E de uerinibꝰ angłos facit. Sic enĩ
ipse dñs dic̃. Ego aũt sũ uermis¬

Expanded text:
turis, omnia omnino quae fixa in coelo sunt, quae fulgent desuper, quae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino miculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego aut
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo carnalibꝰ ⁊ aĩalibꝰ nõ ualen¬
Cũ enĩ dicitis. ego sũ pauli: ego an¬
lo: nõne homines estis: Quid eosu
lebrit facere quibꝰ ex ꝓbrabat qͥa
homines erant: Uultis nosse quo
eos facere uolebat: Audite in psa¬
mis. Ego dixi dii estis: ⁊ filii exceli
om̃s. Ad hoc gͦ nos uocat ds: ne si¬
mus homines. Sed tuẽ in meliꝰ ui
erimꝰ homines. si priꝰ nos esse hom
nes agnoscamꝰ: id ẽ ut ad illã celi¬
tudinẽ ab humilitate surgamꝰ. e
cũ putamꝰ nos aliqͥd ẽẽ cũ nichil
sumꝰ. nõ solũ nõ accipiamꝰ qͦd non
sumꝰ: sed ⁊ amit᷑amꝰ qͦd sumꝰ. Erg

Expanded text:
Ideo carnalibus et animalibus non valenIdeo carnalibus et animalibus non valenCum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amitta
Abbreviated transcription (Latin):
erãt illi montes de qͥbꝰ dictũ est.
Suscipiãt montes pricẽ ppło tuo.
Quomͦ enĩ pacẽ susceper̃ qͥ ungta¬
tem diuiser̃: Qui aũt susce
perũt pacẽ nunciandã ppło. con¬
tẽplati sũt ipsã sapientiã. quantũ¬
potuit humanis cordibꝰ contingi
quod nec ocłs uidit. nec auris au¬
diuit: nec in cor hominis ascendit.
Si in cor hominis nõ ascendit: qͦmͦ
ascendit in cor ioħ̃is: An nõ erat ho¬
mo ioh̃es: An forte nec in cor ioħis
ascendit. sed cor ioh̃is in illã ascen¬
dit: Quod enĩ ascendit in cor homi¬
nis:. de imo ẽ ad hominẽ. Quo aũt
ascendit cor hominis: sursũ ẽ ab ho¬
mine. Etiã sic fr̃s dici potest: quia
si ascendit in cor ioħ̃is: si aliqͦ modo
potest dici: in tantũ ascendit in
cor iohis: in quantũ ipse ioħ̃es no
erat homo. Quid ẽ nõ erat homi
In quantũ cẽꝑat ẽẽ angłs Quia
om̃s scĩ angłi: qͥa annunciatores aͥi

Expanded text:
erant illi montes de quibus dictum est, erant illi montes de quibus dictum est, Suscipiant montes pacem populo tuo. Quomodo enim pacem susceperunt, qui unitatem diviseperunt pacem nuntiandam populo, contemplati sunt ipsam Sapientiam, quantum humanis cordibus potuit contingi quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Si in cor hominis non ascendit, quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quantum coeperat esse angelus: quia omnes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
res anime fidẽ. insi maiores anzme
que montes dicte sunt ab
ipsa sapientia illustrarent᷑ : ut pos¬
sint paruulis traicere qͦd poffint par¬
uuli caꝑe: ⁊ uiuere ex fide colles qͥa
montes pacẽ suscipiũt. Ab ipsiᷤ mon¬
tibꝰ dictũ est eccłe. Pax uobiscũͦ  ipsi
montes prcẽ annunciando eccłe. nõ
se cliuiserũt aduersus eũ a qͦ susceper̃
pacem. ut ueracit᷑ non ficte nun¬
ciarẽt pacẽ. Sũt enĩ alii montes
naufragosi: quo qͥsq nauẽ cũ im¬
pulerit soluit᷑. Facile ẽ enĩ cũ ui¬
det᷑ terra a ꝑiclitantibꝰ: quasi co¬
nari ad terrã. Sed aliquando ui¬
det᷑ terra in monte. ⁊ saxa latent
sub monte. R cũ qͥsq conait᷑ ad mon¬
tem. incidit in saxa:⁊ nõ ibi inue¬
nit portũ sed planctũ. Sic fuerũt
quidã montes. Et magni apparu¬
er̃ inter homines.⁊ fecer̾ hereses
⁊ scismata: ⁊ diuiser̃ eccłam dei.
Sed isti qͥ diuiser̃ eccłam dei: non

Expanded text:
res animae fidem, nisi majores animae, res animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecclesiam Dei, non
Abbreviated transcription (Latin):
to in numero urõ quosdã. a quibꝰ
possit nõ solũ expositũ capi. seo ante¬
quã ex ponat᷑ intelligiꝰ nõ fraudabo
eos qui possũt caꝑe: dũ timeo suꝑ¬
fluus ẽẽ auribꝰ eoꝵ qͥ nõ possũt eaꝑe.
Postremo aderit miscłia dei fortasse
ut omĩbꝰ satisfiat: ⁊ capiat quisq
qͦd potest. qͥa ⁊ qͥ loquit᷑ dicit qͦd po¬
test. Nã dicere ut ẽ quis potest : Au¬
deo dicere fr̃s mĩ: forsitan nec ipse
ioh̾es dixit ut ẽ. Sed ⁊ ipse ut potu¬
it: qͥa de deo homo dix̃. Et qͥdem ins¬
piratꝰ a deo sed tam̃ homo. quia
inspiratꝰ dixit aliqͥd.Si nõ inspiratͦ
esset: dixisset nichil. Quia uero ins¬
piratꝰ homo nõ totũ qͦd est dixit:
de quibꝰ scriptũ est. Suscipiant mon¬
tes pricẽ ppło tuo:. ⁊ colles iusticiam.
Montes. excelse anime sũt: colles.
paruule anime sũt. Sed ideo mon¬
tes excipiũt pacẽ: ut colles exciꝑe
colles excipiunt: Fides: qͥa iustꝰ ex
fide uiiuit. Nõ aũt acciꝑent mino¬

Expanded text:
umero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; de quibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent mino
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ illicitaꝵ cõcupiscentie: nõ
potestis. Qͥd gͦ restat: Sp̃u am¬
bulate.& qͥa non potestis efficere
ut cõcupiscentias carnis cõsu¬
matis: cõcupiscentias ne ꝓficia¬
tis. Consumere quidẽ illas atq
finire: ⁊ penitus extirpare om¬
nimͦ uelle debetis. Sed quãdiu
sũt in uob̾ ⁊ est alia lex in mẽ¬
bris ur̃is repugnans legi men¬
tis ur̃e: cõcupiscentras carnis
ne ꝑfeceritis. Qͥd eñi uultis. Ut
omnino nõ sint cõcupiscentie car¬
nis. Non uos ꝑmittũt implere qͦd
sint. Sed sũt. Caro cõcupiseit ad¬
uersus sp̃m: cõcupiscat sp̃s ad¬
uersus carnem. Ut nõ ea que uul¬
tis facratis. id ẽ ut non sint in
uob̾ ipse cõcupiscentie carnis.
nec ipse faciant qͦd uolunt:
ut opus eaꝵ ꝑficiatis. Si nõ tibi
in totum cedit᷑: noli et tu cedere.
Prius equet᷑ pugna. ut sit aliqͣn¬
fr̃s mer erit. Credamꝰ. spermꝰ. a¬
memꝰ. Erit aliqͣndo uictoria in
dedicatione domꝰ: que modo edi¬

Expanded text:
rerum illicitarum concupiscentiae, non possitis. Quid ergo restat? Spiritu ambulate; et, quia non potestis efficere ut concupiscentias carnis consumatis, concupiscentias carnis ne perficiatis. Consumere quidem illas atque finire, et penitus exstirpare omni modo velle debetis: sed quamdiu sunt in vobis, et est alia lex in membris vestris repugnans legi mentisceritis. Quid enim vultis? Ut omnino non sint concupiscentiae carnis. Non vos permittunt implere quod sint. Sed sunt. Caro concupiscit adversus spiritum: concupiscat spiritus adversus carnem. Ut non ea quae vultis faciatis, id est, ut non sint in vobis ipsae concupiscentiae carnis; nec ipsae faciant quod volunt, ut opus earum perficiatis. Si non tibi in totum ceditur, noli et tu cedere. Prius aequetur pugna, ut aliquanfratres mei, erit: credamus, speremus, amemus, erit aliquando victoria, in dedicatione domus, quae modo aedi
Abbreviated transcription (Latin):
esses. p̃nuntiator esset dsͣ: nõ
ꝓmissor. ded cõclusit inqͥt scͥp¬
tura omĩa sub peceato: nt ꝓ¬
missio ex fide iħu xp̃i daret᷑
credentibꝰ. Audi. daret᷑. ꝙͥd su¬
ꝑbisͤ Audi daret᷑. Euid eñi ha¬
bes quod nõ accepisti᷑ Ergo
qͥa aculeus mortis est peceatũ.
uirtus aũt peceati lex. ⁊ hoc
de bona ꝓuidentra dĩ at con¬
eluderẽtur homines sub pecca¬
to et quererent adiitorem. que¬
rerent gr̃am. quererent dm̃:
nõ sua uirtute p̃sumerent. Ideo
et lue eũ dixisset aculeus añt
mortis peceatũ: urtꝰ aũt pecca¬
tilex. Eͥd tunes. qͥd laboras. qͥd su

Expanded text:
esses, praenuntiator esset Deus, non esses, praenuntiator esset Deus, non promissor. Sed conclusit, inquit, Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Audi, daretur. Quid superbis? Audi, daretur. Quid enim habes, quod non accepisti ? Ergo quia aculeus mortis est peccatum, virtus autem peccati lex; et hoc de bona providentia Dei, ut concluderentur homines sub peccato, et quaererent adjutorem, quaererent gratiam, quaererent Deum, non de sua virtute praesumerent; ideo et hic cum dixisset, Aculeus autem mortis peccatum, virtus autem peccati lex: quid times? quid laboras? quid sud
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥd nesciebã: nisi lex diceret.
ñ cõcupisces. Occasione gͥ ac¬
cepta: peccatũ ꝑ mandatum
fefellit me ⁊ ꝑ illud occidit. Ecce
fuge adiuuantẽ. Qͦd em̃ lex im¬
ꝑat: fides impetrat. Ctama ad
dm̃ tuũ. Adiuuet te: ne rema¬
neas sub littera reus. Sed sp̃u
suo te adiuuet ds̃: ne tibi sit si
aũt peccati lex. qͥd ageret huma¬
na infirmitas: in qua fatigabat᷑
uoluntas ͤ Welle inqͥt adiacet mͥ:
ꝑficere aũt bonũ non inuenio.
Tuid gͦ ageret ͦ Ecce acculeus mor¬
cis peccatũ : ecee uirtꝰ peceati
lex. Sed lex subint᷑uit. ut ab un¬
daret delictũ. Si eñi lex posset
umificare. omnino ex lege eẽt
iusticia. Sed c̃oelusit seript᷑a
omĩa sub peccato. Quomͦ con¬
elusit: Ne uagareris. ne p̃cipi¬
tareris. ne mergereris cancel¬
los tibi feeit lex. Ut nõ mue¬
mendo qua exires. ad gr̃am
conuolares. Sed conclusit scͥp¬
tura omĩa sub peccato: ut ꝓ¬
ꝓmittit. qͦd facacit ꝓmittit:
non qͦd tu facis. Si cu facturꝰ

Expanded text:
am, nisi Lex diceret, Non concupisces. Occasione igitur accepta, peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit . Ecce fuge adjuvantem. Quod enim lex imperat, fides sperat. Clama ad Deum tuum, adjuvet te. Non remaneas sub littera reus, sed Spiritu suo te adjuvet Deus: ne tibi similis autem peccati lex; quid ageret humana infirmitas, in qua fatigabatur voluntas? Velle, inquit, adjacet mihi; perficere autum bonum non invenio . Quid ergo ageret? Ecce aculeus mortis peccatum, ecce virtus peccati lex. Sed lex subintravit, ut abundaret delictum. Si enim lex posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato. Quomodo conclusit? Ne vagareris, ne praecipitareris, ne mergereris; cancellos tibi fecit lex, ut non inveniendo qua exires, ad gratiam convolares. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut ppromittit, quod facit promittit, non quod tu facis. Si tu facturus
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u ambula. sp̃m inuoea: donũ
dĩ quere. ⁊ si lex in membris
repugnat legi mentis tue. ⁊ ex
parte inferiore id ẽ a carne cap¬
tiuũ te tenet sub lege peceati. ⁊ hoc
emendabit᷑: et hoc transiet in iu¬
ra uictorie. Tu tantũ clamt. tu
tantũ inuoca. Oportet semꝑ orare:
et nõ deficere. Inuoca omnino:
inuoca aditoriũ. Adhue te lo¬
quente: dicet ecce adsum. In tel¬
lige et audis dicentẽ anime tue:¬
salus tua ego sum. Cũ gͦ lex car¬
nis repugnare ceꝑit legi men¬
tis. et captiuũ te ducere in legẽ
peceati que ẽ in membris tuis:
orando die: confitendo die. Mi¬
ser ego homo. qͥd eñi aliud ẽ ho¬
mo:. Qd est homo nisi qͦd memor
es eiꝰ. Nic. miser ego homo. Qura
nisi filiꝰ hominis uenisset. ꝑissec
homo. Exelama in angustiis. Qͥs
me liberabit de corpore mortis
huiꝰ. ubi lex in membris meis re¬
pugaͬt legi mentis mee ᷤ Condelec¬
tor eñi legi dĩ scđm int̾iorem
hominẽ. Qͥs me liberabit de cor

Expanded text:
m invoca, donum Dei quaere. Et si lex in membris repugnat legi mentis tuae ex parte inferiori, id est, a carne, captivum te tenet sub lege peccati: et hoc emendabitur, et hoc transiet in jura victoriae. Tu tantum clama, tu tantum invoca. Oportet semper orare, et non deficere . Invoca omnino, invoca adjutorium. Adhuc te loquente, dicit, Ecce adsum. Post intellige, et audis dicentem animae tuSalus tua ego sum . Cum ergo lex carnis repugnare coeperit legi mentis, et captivum te ducere in lege peccati, quae est in membris tuis: orando dic, confitendo dic, Miser ego homo. Quid enim aliud est homo? Quid est homo, nisi quod memor es ejus nisset Filius hominis, periisset homo. Exclama in angustiis, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? ubi lex in membris meis repugnat legi mentis meae. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Quis me l
Abbreviated transcription (Latin):
lus eris. Nos ipsos sedueinꝰ: et
ueritas in nob̾ nõ est. Nõ eñi uerũ
dicimꝰ dicendo nos nõ habere pec¬
catum. cũ hic nõ simꝰ sine pec¬
cato. Dicamꝰ gͦ ueritatẽ: ut ali¬
quando inueniamꝰ securitatẽ.
Sit ueritas in pugna: ut aqͥrat᷑
sanitas in uictoria. Tunc fiet.
tibi lex:⁊ datũ ẽ tibi p̃ceptũ. Bo¬
num est tibi ut sp̃s te uiuificet:
ne littera occidat. Uolo ut uelis.
sed ño suffieit ut uelis. Adiuiran¬
dus es ut plene uelis: ⁊ impleas
qͦd uelis. Nã uis uidere qͥd uale¬
at sine sp̃u adiuuance littera
iubensꝰ Ibi dixit. Cũ dictũ esser
ubi est mors aculeus tuus. aeu¬
leus aũt mortis ẽ peceatũ. cõti

Expanded text:
lus eris. Nos ipsos seducimus, et lus eris. Nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Non enim verum dicimus, dicendo nos non habere peccatum; cum hic non simus sine peccato. Dicamus ergo veritatem, ut aliquando inveniamus securitatem. Sit veritas in pugna, ut acquiratur securitas in victoria. Tunc fiet, tibi lex, et datum est tibi praeceptum. Bonum est tibi ut Spiritus te vivificet, ne littera occidat. Volo ut velis; sed non sufficit ut velis. Adjuvandus es ut plene velis, et impleas quod velis. Nam vis videre quid valeat sine Spiritu adjuvante littera jubens? Ibi dixit. Cum dictum est, Ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus aut
Abbreviated transcription (Latin):
ba que erunt: Berba certantis
dũ domꝰ edificat᷑. Gerba tͥum phan¬
tis cũ domꝰ in ultimo dedicat᷑.
bi est mors cõtentio tua. Ubi ẽ
mors aculeus tuus : Aculeus aũt
mortis pecͤatũ est. Sic ista dice
niq post hec uerba que cons¬
tant esse exfutura ꝑceptione. ñ
de p̃senti cõflictatione qͣndo qͥdẽ
dicit: cunc fiet. Non modo fit:
sed tunc fiet. Quid tũc fiet : Sermo
qui scriptꝰ est. Absorta ẽ mors in
uictoria. Ubi est mors contentio
tua. Ubi ẽ mors aculeus tuus: sũc
fiet. ut nũquã sit aculeus mortis:
nusquã possis inuenire peccatũ.
Cuid festinas: Tunc fiet. Mereat᷑
in te humilitas ut tune in te fi¬
at. nec suꝑbia nõ ꝑmictat: ut uel
tunc in te fiat. Tunc fiet. Wodo ĩ¬
terim dũ pugnas. dũ laboras. dñ
periclitaris: dic. die. Dumitte nob̾
debita nr̃a. Die ouino cũ pug¬
nas. Uerum dic: ex animo die. Si
dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ habemꝰ:
nos ipsos seducimꝰ. Tu tibi diabo¬

Expanded text:
ba quae erunt? Verba certantis, ba quae erunt? Verba certantis, dum domus aedificatur: verba triumphantis, cum domus in ultimo dedicatur. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum. Sic ista dicebnique post haec verba, quae constat esse de futura perceptione, non de praesenti conflictatione; quandoquidem dicit, Tunc fiet: non modo fit, sed tunc fiet. Quid tunc fiet? Sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Tunc fiet ut nusquam sit aculeus mortis, nusquam possit inveniri peccatum. Quid festinas? Tunc fiet, tunc fiet. Mereatur in te humilitas, ut tunc in te fiat; ne superbia non permittat ut vel tunc in te fiat. Tunc fiet. Modo interim dum pugnas, dum laboras, dum periclitaris, dic, dic, Dimitte nobis debita nostra . Dic omnino dum pugnas, dic, verum dic, ex animo dic: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Tu tibi diabo
Abbreviated transcription (Latin):
tidotum. Quasi qͦd de serpente
cõficit᷑: et ꝓpt̾ea terracũ nũcu¬
pat᷑. Serpens eñi ille: suꝑbrã
inde deiecit. Merito gͦ uenenũ
serpentis: de serpenteᷤ sanatur.
sed iterũ. ⁊ tercio dñm rogaui.
Nõne tunc et ipse dicebat. ⁊ tu
dñe usq qͦ. Sed nunqͥd qͥa differe¬
bat.ideo nõ aderat. et falsum erat
adhuc te loquente dicã ecce qͤfũ.
Quid eñi medicus: Quando dat qͦd
desideras adest. qnͣdo secat adẽ:
Nõne sub medici ferramento cla¬
mas ut pareat  ⁊ qͥa magis ad¬
est. magis secat . Deniq ut scias
qͥa aderat: uide qͥd te roganti res¬
ponderit. Dixit inqͥt mͥ. Sufficit
tibi gr̃a mea. Nã uirtꝰ in infir¬
mitate ꝑficit᷑. Ego inqͥt noui. me¬
dicus optimꝰ. ego inqͥt noui ĩ quẽ
tumorẽ ꝓgat: qͦd uolo sanare. Qͥ¬
esce: adhibeã quod scio. Sufficit
t gr̃a mea. ñ tibi sufficit uolun¬
tas tua. Hec erant utiq uerba
certantis. et in certanune ꝑieli¬
tantis: et diuinũ auxilium pos

Expanded text:
idotum, quod quasi de serpente conficitur, et propterea theriacum nuncupatur! Serpens enim ille superbiam inde dejecit. Merito ergo venenum serpentis de serpente sanatur. sed iterum et tertio Dominum rogavi. Nonne tunc et ipse dicebat, Et tu, Domine, usquequo? Sed numquid quia differebat, ideo non aderat, et falsum erat, Adhuc te loquente dicam, Ecce adsum? Quid enim? medicus quando dat quod desideras, adest; quando secat, non adest? Nonne sub medici ferramento clamas ut parcat; et quia magis adest, magis secat? Denique ut scias quia aderat, videte quid ter roganti responderit. Dixit, inquit, mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Ego, inquit, novi: medicus optimus, Ego, inquit, novi in quem tumorem pergat quod volo sanare. Quiesce, adhibeam quod scio. Sufficit tibi gratia mea: non tibi sufficit voluntas tua. Haec erant utique verba certantis, et in certamine periclitantis, et divinum auxilium post
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ꝓben qͥa ego subuenio. Si
eñi cito subuenirẽ: luctam̃ nõ
sentires. Si luctamen ñ senti¬
res: tanquam de tuis uiribꝰ suꝑ¬
bires: et ꝓ istã suꝑbiã nunquã
aduictoriã ꝓuenires. Dictũ est
quidẽ. Adhuc te loquente: dicã
ecce a̾sum. Sed ds̃ et eũ differa
ad est. ⁊ qͦd differt adẽ: et dif¬
ferendo adest. Ne p̃proꝑam
cũ implet uoluntatemi: ꝑfecdã
tres mei apło paulo ñ eͤrat: qui
cñ certaret ne excolleret᷑ tume¬
bat. In magnitudine inqͥt reuela¬
cionũ meaꝵ ne excollar. Widete
in cõflictatione certantem: nõdũ
in securitate tͥumphantẽ. In mag¬
intutudine reuelationũ meaꝵ ne
extollar. Quis dicit ne extollar :
Dterror: otremor. Qͥs dicit ne ex¬
collar : Cum tanta eiꝰ uerba sint
retundentia elationem. cõpescen¬
tia tumorem. dicit ne extollar.
Parum est qͥa dicit ne extollar.
uidete medicamentũ qͦd sibi dicit
appositũ. Ne extollar inqͥt. datꝰ
est mͥ stuulus carnis mee: an¬

Expanded text:
ue probes quia ego subvenio. Si enim cito subvenirem, luctamen non sentires: si luctamen non sentires, tanquam de tuis viribus superbires; et per istam superbiam nunquam ad victoriam pervenires. Dictum est quidem, Adhuc te loquente dicam. Ecce adsum : sed Deus et cum differt adest, et quod differt adest, et differendo adest; ne praeproperam cum implet voluntatem, perfectam tres mei, apostolo Paulo non aderat, qui cum certaret, ne extolleretur, timebat. In magnitudine, inquit, revelationum mearum ne extollar. Videte in conflictatione certantem, nondum in securitate triumphantem. In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Quis dicit, Ne extollar? O terror, o tremor! Quis dicit, Ne extollar? Cum tanta ejus verba sint retundentia elationem, compescentia tumorem, et dicit, Ne extollar? Parum est quia dicit. Ne extollar: videte medicamentum quod sibi dicit appositum. Ne extollar, inquit, datus est mihi stimulus carnis meae, an
Abbreviated transcription (Latin):
ex die. Quem diẽ ex dieͣ daluta¬
re eiꝰ. Quẽ diẽ ex die᷑ Lumen ex
lumine: filiũ de patre. Saluta¬
re eiꝰ. Annuntiate in gentibꝰ głam
eiꝰ : in omĩbꝰ ppłis mirabilia eiꝰ.
Ecce quomͦ domꝰ edificat᷑ post¬

Expanded text:
ex die. Quem diem ex die? Salutaex die. Quem diem ex die? Salutare ejus. Quem diem ex die? Lumen ex lumine, Filium de Patre, salutare ejus. Annuntiate in gentibus gloriam ejus, in omnibus populis mirabilia ejus. Ecce quomodo domus aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
ne meritus sẏmeon: sine dubio
et ipse dicebat. Ostende nob̾ dñe
libꝰ p̃cibꝰ responsũ accepit: qͥa ñ
gustaret mortẽ nisi uidisset xp̃m.¬
Iatꝰ est. xp̃s. Ueniebat ille: ille ibat.
Sed donec ille ueniret: ille ire no¬
lebat. Iam senectus matura exelu¬
debat: sed sincera pietas detine¬
bat. At ubi uenit. at ubi natꝰ est.
at ubi portari eũ matris manibꝰ
uidit. et diuinã infantrã pia se¬
nectus agnouit: accepit eũ in
manꝰ suas et dixit. Nunc dimit¬
tis dñe seruũ tuũ in pace. Quia
uiderunt ocłi mei salutare tuũ.
scce unde dicebat. Ostende nob̾
senectute uergente. Ipse ad se¬
nẽ hominẽ uenit: qui mun¬
dum uet̾em inuenit. Ergo si
mundũ ueterẽ inuenit: audiat
mundus. Cantate dño canti¬
cũ nouum: cantate dño omĩs
tra. Destruat᷑ uetustas: noui¬
nouũ: cantate dño. Widete carmen
edificantiũ. Cantate dño et bene¬
dicite nomen eiꝰ ÷ bene nuncrate.
qͦd est grece eugłizate. Qͥ d. Diem

Expanded text:
ne meritus Simeon; sine dubio ne meritus Simeon; sine dubio et ipse dicebat, Ostende nobis, Domlibus precibus responsum accepit, quia non gustaret mortem, nisi vidisset istus, veniebat ille, ille ibat: sed donec veniret ille, ille ire nolebat. Jam senectus matura excludebat, sed sincera pietas detinebat. At ubi venit, at ubi natus est, at ubi eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit; accepit eum in manus suas, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Ecce unde dicebat, Ostende nobissenectute vergente. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum veterem invenit. Ergo si mundum veterem invenit, audiat mundus: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra Destruatur vetustas, novien aedificantium. Cantate Domino, benedicite nomen ejus. Bene nuntiate, quod est graece evangelizate. Quid? Diem
Abbreviated transcription (Latin):
omis terra. Cantate dño canticũ
nouũ. Contra canticũ uetꝰ testa¬
mentũ uetus. qͥa priꝰ testamen¬
tũ uetus: nouus homo ut depo¬
ueterẽ hominem cũ actibꝰ suis:
et indiute nouum qui secundũ
dm̃ creatus est in iustiera et
sc̃itate ueritatis. Ergo. cantate
dño canticũ nouũ. catate dño
om̃ĩs terra. Cantate: et edificate.
Cantate: et bene canite. Aniͥmera¬
te diẽ ex die salutare eiꝰ. Anun¬
crate diem ex die xp̃m eiꝰ. Qͥd est
eñi salutare eiꝰ. nisi xp̃m eiꝰ : ꝓ
isto salutarr. oramꝰ in psalmo.
siderabant hoc salutare antiqͥ
iustr. de quibꝰ dñs dicebat dis¬
cipulis. Multi uoluxunt uidere
que uos iudetis: et ño potuert.
Et salutare tuũ da nob̾. Hixerũt
hoc antiqui iusti. Salutare cuũ¬
añe da nob̾. xp̃m tuũ. Cũ in has
carne uiuimꝰ: uideamꝰ. Uideamꝰ
in carne: qͥs nos liberet a carne.
Ueniat caro mundans caruens.
Patiat᷑ caro: et redimat animã et
carnẽ. A salutare tuũ dñe da no

Expanded text:
desideratus.--Cantate Domino canticum novum: contra canticum vetus, Testamentum novum, quia prius Testamentum vetus: novus homo, ut depoveterem hominem cum actibus suis; et induite novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . Ergo, Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra. Cantate, et aedificate; cantate, et bene canite. Annuntiate diem ex die salutare ejus: annuntiate diem ex die Christum ejus. Quid est enim salutare ejus, nisto salutari orabamus in Psalmo: obis . Desiderabant hoc salutare antiqui justi, de quibus Dominus dicebat discipulis: Multi voluerunt videre quae vos videtis, et non potuerunt . Et salutare tuum da nobis. Dixerunt hoc antiqui justi, Salutare tuum da nobis: Christum tuum cum in hac carne vivimus, videamus. Videamus in carne, qui nos liberet a carne: veniat caro mundans carnem; patiatur caro, et redimat animam et carnem. Et salutare tuum, Domine, da nob
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscit aduersus sp̃m: et sp̃s
aduersus carnem. hec eñi inui¬
cem adu̾sant᷑ ut non ea que uul¬
tis illa faciatis. Ad huc eñi edifi¬
camim. ñõdedicamini. Ut nõ ea que

Expanded text:
cit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. Haec enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis faciatis. Adhuc enim aedificamini, nondum dedicamini. Ut non ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ut ñ ea que uultis facra¬
tis. Baptizatis dicebat. Sed tem¬
płu dĩ adhuc edificabat: non¬
dũ dedicabat. Uidete fãs mei.
Quemadinodũ cũ loca ipsa ter¬
rena in meliꝰ cõuertunt᷑. alia di¬
ruunt᷑ atq frangunt᷑. alia in
meliores usus cõmutant᷑: sic et
nos sumꝰ. Oꝑa carnis fuerunt
in nob̾. Audistis cũ memoraren¬
tur. Manifesta aũt sũt in qͥt o¬
ꝑa carnis. Que st̃ͦ fornicatio¬
nes. immundicie. ydoloꝵ serui¬
tꝰ. ueneficie. nõ beneficia. id ẽ nõ
a bonis dicta: sed a uenenis.
Contentiones. minucicie. hereses.
inuidie. ebrietates: et his simi¬
lia. Deicienda sũt. nõ mutanda.
Qae p̃dico uob̾ inqͥd. siẽ p̃dixr.
qm̃ qui talia agunt regnũ dĩ
non possidebũt. Ista in nob̾ ydo
la quantũ frangenda st̃. In u¬
sus aũt meliores uertenda ip¬

Expanded text:
tur; ut non ea quae vultis faciatis. Baptizatis dicebat: sed templum Dei adhuc aedificabat, nondum dedicabat. Videte, fratres mei, quemadmodum cum loca ipsa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in meliores usus commutantur; sic et nos sumus. Opera carnis fuerunt in nobis. Audistis cum commemorarentur: Manifesta autem sunt, inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, veneficia, non beneficia, id est, non a bonis dicta, sed a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his similia; dejicienda sunt, non mutanda: quaem qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Ista in nobis, tanquam idola frangenda sunt. In usus autem meliores vertenda su
Abbreviated transcription (Latin):
pite suo iam dedicatũ est qm̃ dñs
te. mortalitate cõsiuta. ascendit
in cełu. Qͥa scriptũ de illo erat.
Psalmꝰ dedicationis domꝰ. Ideo post
passionẽ dicit. Conu̾tisti luctum
meũ in gadiũ mͥ. cõcidisti saccũ
meum et aecinxisti me iocundi¬
te: ut psallã tibi gła mea et nõ
pungar. facta est gͦ illa post pas¬
sionẽ dedicatio: in resurrectione.
Ergo et nr̃a modo fit edificatio
ꝑ fidem: ut fiat et ipsa dedica¬
tio ꝓ ultimã resurrectionẽ. Den¬
q post illũ psalmũ ͤdicationis
domꝰ. ubi ostendit᷑ resuscitacio
nõ ante istũ. sic habet titulũ: qnͣ¬
do domꝰ edificabat᷑ post captiuta¬
tem. Recolite captiutatẽ ubi an¬
tea fuerimꝰ: qnͣdo totũ mundũ
uelut massam infideliũ diabolus
possidebat. ꝓpt̾ hanc capͣtaten
redemptor aduenit: p̃ciũ nr̃m¬
suũ sanguinẽ fudit. Fuso suo
sanguine: captiuitatis nr̃e instru
peccato uenundati. postea sub¬
gr̃a liberati. Post istã captiuita¬

Expanded text:
pite suo jam dedicatum est; quoniam te, mortalitate consumpta ascendit in coelum: quia scriptus de illo erat Psalmus dedicationis domus. Ideo post passionem dicit: Convertisti luctum meum in gaudium mihi, conscidisti saccum meum, et accinxisti me jucunditate; ut psallat tibi gloria mea, et non compungar . Facta est ergo illa post passionem dedicatio in resurrectione. Ergo et nostra modo fit aedificatio per fidem, ut fiat et ipsa dedicatio per ultimam resurrectionem. Denique post istum psalmum dedicationis domus, ubi ostenditur resuscitatinon ante istum, cujus sic habet titulus: Quando domus aedificabatur post captivitatem. Recolite captivitatem, ubi antea fuerimus, quando totum mundum velut massam infidelium diabolus possidebat. Propter hanc captivitatem Redemptor advenit; pretium nostrum sanguinem suum fudit: fuso suo sanguine, captivitatis nostrae instrumpeccato venumdati, sed postea gratia liberati. Post illam captivita
Abbreviated transcription (Latin):
runt: dĩ gr̃e dedicant᷑. Nos eñi
sic̃ dicit apłs: tempłu dei uiui
sumꝰ. ꝓter qͦd dicit ds̃. In habita¬
bo in illis: et deambulabo. Que
aũt hic simulachra fuerunt. fi¬
gi nouerant: ambulare ^ mouerãt.
leambulabit aũt in nob̾ p̃sentia
maiestatis: si latitudinẽ inuenerit
caritatis. Ad hoc nos exortans
apłs ait. Dilatamini ne sitis iu¬
gum ducentes cũ in fidelibꝰ. Si
dilatem᷑: deambulabit ĩ nob̾ ds̃.
Sed ut dilatem᷑: oꝑet᷑ ipse ds̃. Si
em̃ latitudinem caritas facit
que nõ nouit angustras. uidete
quia ds̃ sibi in nob̾ latitudinẽ

Expanded text:
iae dedicantur. Nos enim, sicut dicit Apostolus, templum Dei vivi sumus; propter quod dicit Deus, Inhabitabo in illis, et deambulabo. Quae autem hic simulacra fuerunt, figi noverant, ambulare non noverant. Deambulat autem in nobis praesentia majestatis, si latitudinem invenerit charitatis. Ad hoc nos exhortans Apostolus ait: Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus . Si dilatemur, deambulat in nobis Deus: sed ut dilatemur, operetur ipse Deus. Si enim latitudinem charitas facit, quae non novit angustias; videte quia Deus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
grande uiciũ. Sed qͥd fecit gr̃a
Ubi habundauit peccatũ: suꝑabun¬
dauit gr̃a. Uenit dñs. Totũ qͦd de
adam traxisti. totũ qͦd tius pra¬
ius moribꝰ addidisti. totũ dimi¬
sit: totũ deleuit. Orationem do¬
cuit: gr̃am ꝓmisit. Certam̃ in¬
dixit. laboranti subuenit uicto¬
rẽ coronauit. Itaq inqͥt apłs. lex
tũ: ⁊ bonũ. Quod gͦ bonũ est. mͥ¬

Expanded text:
grande vitium. Sed quid fecit gratia? Ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Venit Dominus: totum quod de Adam traxisti, totum quod tuis pravis moribus addidisti, totum dimisit, totum delevit; orationem docuit, gratiam promisit; certamen indixit, laboranti subvenit, victorem coronavit, Itaque, inquit Apostolus, Lex tu
Abbreviated transcription (Latin):
celebrauimꝰ diẽ quo ex iu¬
deis dñs natꝰ ẽ.hodie ce-¬
lebramꝰ quo a gentibꝰ ad¬
oratꝰ ẽ. Qm̃ salus ex iudeis. sed hec
salus usq ad fines tͣre. Nã ⁊ illo
die pastores adorauer̾: hodie ma¬
gi. Illis angłs. istis aũt stella
nunciauit. Atriq de celo didicer̃.
cũ regẽ celi in t̾ra natũ uider̃. ut
esset gła in excelsis deo. et in t̃ra
pax hominibꝰ bone uoluntatis.
Ipse ẽ enĩ pax nr̃ã. qͥ fec̃ utiq unũ.
Iã hic infans natꝰ atq annunciatꝰ.
ostendit᷑ lapis ille angularis. iã
in ipso pͥmordio natiuitatis appa¬
ruit: hiã duos ex diuerso parietes
in se copulare cepit. prstores a iu¬
dea. magos ab oriente ꝑducens:
ut duos conderet in se. in unũ
nouũ hominẽ faciens pacẽ. Pacẽ
his qui longe: ⁊ pacẽ his qͥ ꝓpe.
Ideoq illi ip̃so die de ꝓximo ueni¬
entes. de longinqͦ isti hodie ꝑue¬
nientes. duos dies celebrandos pos¬
teris signauer̃: unã tam̃ lucẽ mun

Expanded text:
celebravimus diem quo ex Judaeis Dominus natus est: hodie celebramus, quo a Gentibus adoratus est. Quoniam salus ex Judaeis : sed haec salus usque ad fines terrae . Nam et illo die pastores adoraverunt, hodie Magi. Illis Angeli, istis autem stella nuntiavit. Utrique de coelo didicerunt, cum regem coeli in terra viderunt, ut esset gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum. Jam hinc infans natus atque annuntiatus ostenditur lapis ille angularis, jam in ipso primordio nativitatis apparuit. Duos ex diverso parietes in se copulare jam coepit, pastores a Judaea, Magos ab Oriente perducens: ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem; pacem his qui longe, et pacem his qui prope . Ideoque illi ipso die de proximo accedentes, de longinquo isti hodie venientes, duos dies celebrandos posteris signaverunt, unam tamen lucem mund
Abbreviated transcription (Latin):
in domo peccantes uerberare nõ
sinit᷑. nisi priꝰ deos suos in celo ra-¬
diantes blasphemare cogat᷑. A pm̃
tam̃ isti nec scdm suas uanissimas
coniecturas.⁊ nõ sane fatidicos sed
plane falsidicos libros ideo possũt
putare sub stellaꝵ decreto ẽẽ natũ:
quia eo nato stellã magi in orien¬
te uider̃. Hinc enĩ potiꝰ xp̃s non
sub dñatu eius. sed dñs eiꝰ apparuit.
qͥa illa nõ in celo sidereas uias te

Expanded text:
in domo peccantes verberare non in domo peccantes verberare non sinitur, nisi prius deos suos in coelo radiantes blasphemare cogatur. Christum tamen isti nec secundum suas vanissimas conjecturas, et non sane fatidicos, sed plane falsidicos libros, possunt ideo putare sub stellarum decreto esse natum, quia eo nato stellam Magi in Oriente viderunt. Hinc enim potius Christus non sub dominatu ejus, sed Dominus ejus apparuit: quia illa
Abbreviated transcription (Latin):
Sic iã erubeseat stulticia sacrilega.
iquedã ut sic dicã indocta doctri¬
la: que ideo putat xp̃m sub stel.¬
laꝵi decreto ẽẽ natũ. qͥa scriptũ ẽ
In eugłio. qͣndo natꝰ est stellã eiꝰ ma-¬
gos in oriente uidisse Quot uerũ nec
eẽt. etiã si homines sub decreto eius¬
modi nascerent᷑ : qͥa nõ sic̃ dei filiꝰ ꝓpͥa
horret a uero. sub stellato fato natũ
eẽ xp̃m. ut nullũ hominũ ita nasci
credat. quisqͥs recte credit in xp̃m.
Sed de genituris hominũ uani ho¬
mines loquant᷑. qͦd insipient̃ opinant᷑.
Negẽt uoluntatẽ qua peccant. confin¬
gant necessitatẽ qua peccata defen¬
dant. Pditos mores ꝑ qͦs in t̃ra ab ho¬
minibꝰ detestant᷑. in celo etiã figere
conent᷑.⁊ a sideribꝰ manare m̃tiant᷑.
Nideat tam̃ unusqͥsq eoꝵ. quẽad¬
modũ nõ uitã sed familiã suã qua¬
licũq potestate regendã putet: qͣn¬
doquidẽ ista sentiendo. seruos suos

Expanded text:
Hic jam erubescat stultitia sacrilega, Hic jam erubescat stultitia sacrilega, et quaedam, ut sic dicam, indocta doctrina, quae ideo putat Christum sub stellarum decreto esse natum, quia scriptum est in Evangelio, quando natus est, stellam ejus Magos in Oriente vidisse. Quod verum non esset, nec si homines sub decreto ejusmodi nascerentur: quia non sicut Dei Filius propria bhorret a vero, sub stellato fato natum esse Christum, ut nullum hominum ita nasci credat quisquis recte credit in Christum. Sed de genituris hominum vani homines loquantur quod insipienter opinantur, negent voluntatem qua peccant, confingant necessitatem qua peccata defendant; perditos mores, per quos in terra ab hominibus detestantur, in coelo etiam figere conentur, et a sideribus manare mentiantur: videat tamen unusquisque eorum quemadmodum non vitam, sed familiam suam qualicumque potestate regendam putet; quandoquidem ista sentiendo servos suos
Abbreviated transcription (Latin):
c pientes  ipsi eos ad bethleẽ iude
quã de libris diuinis indicauerãt
ducerent: parit᷑ uiderent : parit̃
itelligerent : parit̾ adorarent:
Iu ñ adiis demonstrato iuite fonte:
psi sũt mortu siccitate. Facti sũt
eis tanquã lapidea miliaria. Uia¬
toribꝰ ambulantibꝰ aliqͥd ostender̃:
sed ipsi stolidi atq immobiles re-¬
manser̃. Magi querebãt ut inue¬
nrent. herodes querebat ut ꝑde¬
ret. Iudei ciuitatẽ nascentis lege¬
bant: tempis uenientis nõ intel¬
ligebant. Int̾ magoꝵ piũ amorẽ.
⁊herodis crudelẽ timorẽ. illi eua¬
nuer bethleẽ demonstrantes: xp̃m
tũ ignorantia. quos herodes ꝑse¬
cutꝰ ẽ territꝰ:. quã istoꝵ scientia.
qͦs consuluit ꝑturbatꝰ. Iui ꝓ xpõ¬
potuer̃ pati. quẽ nondũ poterant
confiteri: isti docentes nõ secuti
sũt ueritatẽ: cuiꝰ nascentis potu
ipsũ ꝓprie locũ ubi dei uerbũ
infans erat. illa stella ꝑduxit.

Expanded text:
cupientes; ipsi eos ad Bethlehem Judae, cupientes; ipsi eos ad Bethlehem Judae, quam de Libris divinis indicaverant, ducerent, pariter viderent, pariter intelligerent, pariter adorarent? Nunc vero aliis demonstrato vitae fonte, ipsi sunt mortui siccitate. Facti sunt eis tanquam lapides ad milliaria: viatoribus ambulantibus aliquid ostenderunt, sed ipsi stolidi atque immobiles remanserunt. Magi quaerebant, ut invenirent: Herodes quaerebat, ut perderet: Judaei civitatem nascentis legebant, tempus venientis non intelligebant. Inter Magorum pium amorem, et Herodis crudelem timorem, illi evanuerunt Bethlehem demonstrantes: Christum tum ignorantia, quos Herodes persecutus est territus, quam istorum scientia quos consuluit perturbatus. Illi ppotuerunt pati, quem nondum poterant confiteri: isti docentis non secuti sunt veritatem, cujus nascentis potueipsum proprie locum, ubi Deus Verbum infans erat, illa stella perduxit.