comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hand facile aĩug uerum proiudet ubi illa officuint
Atq quisꝙͣ horm̃ libidi siuul et usui paruit uli ĩtenꝰ¬
dens ingenium ualet. fed si libido possidet. ea dũatur
male cõsuluerunt. Bed ea malo dicere que maiorex
nostri. tontra libidinem añui sui rocte atz ordine fecoit̃
bello. in macedonito. quod cum rege perse gessinus
rodiorum ciuitas auagua atz maguofira que popu R
opibux crenerat infida adurisaꝙ nobis fuit ẜrᵈ posg.
uello confecto. de rodirs consultum est maiores nr̃i nes
quis diuiciarum magis q̃ mure causa. bellum incoptũ
diceret Impunitos eox dinuserunt Item bellix prũtiy
om̃abux. cum sepo carthagiuousex et in pate ꝑ iuduciax
malta nophama fatmora focissont nũq ip̃i ꝑ occasionẽ
talia fecere R agis quid si dignũ foret q̃ quid nalloꝵ
nere fier posset querebant hoc item nobis paudond̾¬

Expanded text:
Haud facile animus verum providet, ubi illa officiunt, neque quisquam omnium lubidini simul et usui paruit. Ubi intenderis ingenium, valet; si lubido possidet, ea dominatumale consuluerint. Sed ea malo dicere, quae maiores nostri contra lubidinem animi sui recte atque ordine fecere. Bello Macedonico, quod cum rege Perse gessimus, Rhodiorum civitas magna atque magnifica, quae populi Romani opibus creverat, infida et advorsa nobis fuit. Sed postquam bello confecto de Rhodiis consultum est, maiores nostri, ne quis divitiarum magis quam iniuriae causa bellum inceptum diceret, inpunitos eos dimisere. Item bellis Punicis omnibus, cum saepe Carthaginienses et in pace et per indutias multa nefaria facinora fecissent, numquam ipsi per occasionem talia fecere: magis, quid se dignum foret, quam quid in illos iure fieri posset, quaerebant. Hoc item vobis pro
Abbreviated transcription (Latin):
qmiꝑtum hcõ maliter uerba iur tutom non addor
exatum̃ odone imperatoris fieri: quanta tiuuisq ac̃o auda a
natura aut moubus mest / tanta i bello pateie solee
tuu̾or cã auribus officit. Bid ego uos quo y artat
Ecitis equidem milites seceidia at ignonia leutuli
quãtaui sibi nobie cladem attulent: quouõ eporbe¬
sibi p̃sudia dami exioꝵ in galliam prioficite ne gͥutiu
intelligitis. Excertituer hostũ do. unus ab ue
alter a gallia obstant. Duntiux in hunet loriee esse si
mapiie aĩius ferat frimẽti at aliaram aerum
cegestas prohibet. quitunq rre placet Inr ferro.¬
exiũdum est. Dana ꝑxter exo uos moneo uti forti
aez parato aĩ sitis et cum pliũ mibitis. uc̃inert
at puiam̃ in dextris uestuis portaro/ Bi uiucinus
om̃a nobis tuta urunt / Come atusr abnude nuũcyora
at colonr̃e patebunt. ametu cessociuux cadem illa
oduersa fociat. Neq locux neq amitus quisꝙ̃ reget
pro uita c̾taiius Illis suꝑnacaneum est pro potencia

Expanded text:
lites, verba virtutem non addere exercitum oratione imperatoris fieri. Quanta cuiusque animo audacia natura aut moribus inest, tanta in bello patere solet. timor animi auribus officit. Sed ego vos, quo pauca Scitis equidem, milites, socordia atque ignavia Lentuli quantam ipsi nobisque cladem attulerit quoque modia operior, in Galliam proficisci nequiverim. intelligitis. Exercitus hostium duo, unus ab urbe, alter a Gallia obstant. diutius in his locis esse, si maxume animus ferat, frumenti atque aliarum rerum egestas prohibet: quocumque ire placet, ferro iter aperiundum est. Quapropter vos moneo, uti forti, atque parato animo sitis; etcum proelium inibitis, memineritis atque patriam in dextris vestris portare. Si vincimus, omnia nobis tuta erunt: commeatus abunde, municipia atque coloniae patebunt. Sin metu cesserimus, eadem illa adversa fient, neque locus, neque amicus quisquam teget,pro vita certamus: illis supervacaneum est pro potentia
Abbreviated transcription (Latin):
Neq tantum ex̾citus populi Ro Ietam aut intruẽtam
uictoriam adoptus erat. Nam scre̾missienos quisq
aut occiderat In p̃lio. aut gͣuiter uuluerati recesserat¬
ittulti autem qui ex castris uisendi ant spoliandi
grã processerant. uoluentes hostiũ cadaueras
amicum aln pars hõspitem aut cognatũ reꝑiebant
fuere itom qui ĩnuicos suos cognouorant Ita uarie oo¬
per orm ep̾ctum letitia meror luctux atz gaudi

Expanded text:
Neque tamen exercitus populi Romani laetam aut incruentam Neque tamen exercitus populi Romani laetam aut incruentam victoriam adeptus erat; nam strenuissumus quisque aut occiderat in proelio aut graviter volneratus discesserat. Multi autem, qui e castris visundi aut spoliandi gratia processerant, volventes hostilia cadavera amicum alii, pars hospitem aut cognatum reperiebant; fuere item, qui inimicos suos cognoscerent. Ita varie per omnem exercitum laetitia, maeror, luc
Abbreviated transcription (Latin):
hostes iuducit Cosq porturbator at alios alibi
resiscentes interfecit deinde utiuuq ex lateritur
ceteror aggreditur a. ep̃ sesulanuy In pͥmis pugnãtex
cadunt. postꝙͣ tatilina fusas copiasi seq cũ paucis
relictum iudet memior genorisr ae pristine dagͥtatꝭ¬
sie inter cõfortissimoꝵ hostex incurrit Ibiq pignãꝵ
conpodituri. Ded confaocto plio tum uoio coruores
quanta audatia. quantaq aĩ uiy fuisset In ep̾citu
catiliue Rain fere quem quisq nnius pugnando
locuni teperat. xum aiissa aĩa corpore te gpebat pantiat
quos medios cohors p̃toria distesserat paulo du̾sins¬
Catiliua ueroo bonge a sins Inter hostiũ cadauora dotꝰ
est. paululum etiam susperaux ferotiãq aĩ quam
hũe ⁊ at niuus in uultu rotinonx postremo ex õi copia
Pleq In prelio neq In faiga quisgͣ cĩug Ingemus
captux est Ita cuncti sue hostiũq uite Iuxͣ pepterãt

Expanded text:
hostis inducit eosque perturbatos atque alios alibi hostis inducit eosque perturbatos atque alios alibi resistentis interficit. Deinde utrimque ex lateribus ceteros aggreditur. Manlius et Faesulanus in primis pugnantes cadunt. Catilina postquam fusas copias seque cum paucis relictum videt, memor generis atque pristinae suae dignitatis in confertissumos hostis incurrit ibique pugnans confoditur. Sed confecto proelio tum vero cerneres, quanta audacia quantaque animi vis fuisset in exercitu Catilinae. Nam fere quem quisque vivus pugnando locum ceperat, eum amissa anima corpore tegebat. Pauci autem, quos medios cohors praetoria disiecerat, paulo diCatilina vero longe a suis inter hostium cadavera repertus est paululum etiam spirans ferociamque animi, quam habuerat vivus, in voltu retinens. Postremo ex omni copia neque in proelio neque in fuga quisquam civis ingenuus captus est: ita cuncti suae hostiumque vitae iuxta pepercerant.
Abbreviated transcription (Latin):
dicebatur. At ex altrra partee g. Iuthonius padibꝰ
egor. ꝙ porlio adesse uequibat m petrero legrato
excorum ꝑmittit. Illo rohortes ueterauay. qͣe tauualen
causa constripferat In froute post eas certum op̾citum
In subsidiis locat. ip̃e equo e̾cineux unuĩquẽqꝙ uoiañt
appellat hortatur. ⁊ogat. ut mẽruerut se contra latuog
exploratis. petreiur tuba siguũ dat rohottes paulat
maximo clamore cum infestis siquiꝵ cõcurrunt. pila
omatunt gladiis res geritur ueteranis pͥstiue u̾tut
memores cõminus acriter instare Illi aut tumũdi
resistenit inaxiina ui c̾tatur interea catilia cum
expedites in pͥma acie norsari la borantibus siug¬
succurrero integiosi ꝑ santis accersero. oĩa prde̾
multum ip̃e pugnare. sepe hostem ferire stieuuii.
muilitis et boui imꝑatrus officia simul exequeba᷑/
apetrenis ubi indet catiluiam contra ac ratus erat
magna ui contondire. cohortem p̃toriam in mediox

Expanded text:
dicebatur. At ex altera parte C. Antonius, pedibus dicebatur. At ex altera parte C. Antonius, pedibus aeger quod proelio adesse nequibat, M. Petreio legato exercitum permittit. Ille cohortis veteranas, quas tumultus causa conscripserat, in fronte, post eas ceterum exercitum in subsidiis locat. Ipse equo circumiens unumquemque nominans appellat, hortatur, rogat, ut meminerint se contra latrones exploratis Petreius tuba signum dat, cohortis paulatim  maxumo clamore cum infestis signis concurrunt: pila omittunt, gladiis res geritur. Veterani pristinae virtutis memores comminus acriter instare, illi haud timidi resistunt: maxuma vi certatur. Interea Catilina cum expeditis in prima acie vorsari, laborantibus succurrere, integros pro sauciis arcessere, omnia providere, multum ipse pugnare, saepe hostem ferire: strenui militis et boni imperatoris officia simul exsequebatur. Petreius ubi videt Catilinam, contra ac ratus erat, magna vi tendere, cohortem praetoriam in medios
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo hostiã uo c̾cimneuire noy quecit prohibent
augustie loa. Quid si uirtuti ur̃e. fortia ĩnderit
cauete ne multi aiam̃ anuttatis neu capti potius
sicuti prtora trutidonũ q̃ uriorum more puquãtes
cruentam at luctuosam uictoriam hostibuus ⁊ luiq̃rig
hec ubi dixit paululum cõmoratuꝵ sugua cauore Iub
et instructos ordinex in locum eqnũ dedurit. douꝰ r̾matis
om̃i equis. quo nulitibux ex e quato ꝑitulo aning oẽt
amplior. ip̃e pedes op̾atium q pro loro atz copis
Iuscruit. llam nti planitiex erat inter senistross mõtes
et ab dextra ruxe aspora octo tohortes infroute rõsti¬
tuit. Reliquaꝵ siggua in subsidio arcius collotat. ab.
hiisz centuriones om̃a eloctox aduotat et enocatos
p̃terea exgregariiy melitibus optimũ que̾q armatũ
In p̾mam aciem subducit. g. malliũ in doxtrar fesula:¬
nũ quend ai in sistra parte curaro ibet. Ipsu
cuu libertis et rolomy proptor aquilã asestit. quã
uello cum cymbrito g marux in excitu hiãsse

Expanded text:
e queat, prohibent angustiae loci. quod si virtuti vostrae fortuna inviderit, cavete inulti animam amittatis, neu capti potius sicuti pecora trucidemini, quam virorum more pugnantes cruentam atque luctuosam victoriam hostibus relinquatis.' Haec ubi dixit, paululum conmoratus signa canere iubet atque instructos ordines in locum aequom deducit. dein remotis omnium equis, quo militibus exaequato periculo animus amplinstruit. Nam uti planities erat inter sinistros montis et ab dextra rupe aspere, octo cohortis in fronte constituit, reliquarum signa in subsidio artius conlocat. Ab iis centuriones, omnis lectos et evocatos, praeterea ex gregariis militibus optumum quemque armatum in primam aciem subducit. C. Manlium in dextra, Faesulanum quendam in sinistra parte curare iubet. Ipse cum libertis et colonis propter aquilam adsistit, quam bello Cimbrico C. Marius in exercitu habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ad uelum forunt. Alni alies increpanteꝵ tuuos uocant
cato magins at clarux hẽbatur. souatus decretum fit
sicutt ille ponsuorat esed nuchi nuelta legenti auultaq
audionti. que populusi R. domi milicie q mari atz terre
p̃clara faciuora fecit / forte libiuit attoudrre. que Res
mapiiue tanta negocia sustumuisset Eciebam sexennõ
parua auanu cum magni leginibus hostiũ cõtendisse
coguoueram ꝑuic cexiis bella gesta cum yxubonto ĩgibus
Io soc sope fortuue urolenciã tollerauisse. facundia
greros gloria belli gallos ante rõuoy fuisse It uuchi

Expanded text:
ad caelum ferunt, alii alios increpantes timidos vocant. Cato clarus atque magnus habetur; senati decretum fit, sicuti ille censuerat. Sed mihi multa legenti, multa audienti, quae populus Romanus domi militiaeque, mari atque terra praeclara facinora fecit, forte lubuit attendere, quae res maxume tanta negotia sustinuisset. Sciebam saepenumero parva manu cum magnis legionibus hostium contendisse; cognoveram parvis copiis bella gesta cum opulentis regibus, ad hoc saepe fortunae violentiam toleravisse, facundia Graecos, gloria belli Gallos ante Romanos fuisse. Ac mihi
Abbreviated transcription (Latin):
cõtemxurtes. sed undiq ccmmonti sumq. Catilura cum
epcitu fantibus urgot ytalio. Alii ntra memia. atz in
sun urbis. sunt hostex aeq pate parari noq consuli
quidq̃ potest occulte. quo magis properandũ quare
uulturtii et legatorum allobrogum cõuicti. cenfe ssi q
sunt. Codom incendia. aliaq feda. atz cadelia facinora

Expanded text:
s. Sed undique circumventi sumus. Catilina cum exercitu faucibus urget, alii intra moenia atque in sinu urbis sunt hostes; neque parari neque consuli quicquam potest occulte : quo magis properandum est. Quare cio T. Volturci et legatorum Allobrogum convicti confessique sint caedem, incendia aliaque se foeda atque crudelia facinora
Abbreviated transcription (Latin):
uotis neq suppliciys nuhebribus auxilia deoram ꝑ autui
uigillando bene consulendo. prospera om̃a cediuit. ubi siror/
die atz ignanie Ie tradideris. ne quigͣ deos nuxlores rran
infestiq funt. apud maiores ur̃oe lulus uallux to rq̃ti
bello gallico filũ suĩ ꝙ as contra Inxeriũ in hostem xug¬
uerat ureari iuuissit Atq ille egxeguis adolensteus ĩode rat¬
fortitudiuis morte penas dedat. uosi de ciude lissinus picidx
quid statuatix cuuctanũ / uidelitet et cetera uita eotum
huit sceleri obstat. Uerum ꝑeite dignitate lentuli. si ixe
pudicitie si fame sui. si diis aut hom̃ibux unq̃ ullis xexat
Ignostite cethegi adolentie nisi iterum be patrie bellum
feta. Al au quid ogo de gabuno statilio rexario loguar

Expanded text:
votis neque suppliciis muliebribus auxilia deorum parantur; vigilando, agundo, bene consulundo prospera omnia cedunt. ubi socordiae te atque ignaviae tradideris, nequiquam deos inplores: irati infestique sunt. apud maiores nostros A. Manlius Torquatus bello Gallico filium suom, quod is contra imperium in hostem pugnaverat, necari iussit, atque ille egregius adulescens ifortitudinis morte poenas dedit: vos de crudelissumis parricidis quid statuatis, cunctamini? Videlicet cetera vita eorum huic sceleri obstat. Verum parcite dignitati Lentuli, si ipse pudicitiae, si famae suae, si dis aut hominibus umquam ullis pepercit! Ignoscite Cethegi adulescentiae, nisi iterum patriae bellum fecit! Nam quid ego de Gabinio, Statilio, Caepario loquar?
Abbreviated transcription (Latin):
aut itiuere hostiũ senatum doceret. p̃torea se missum
oa. m. crasso. qui catiliue enũtiaret ue enm lentulux
cetegus ceterq ex cõuratione dep̾hensi torterent
roq magis proparet ad urbem accedire. quo cum
ceteiorum aĩes refateret et il li faciliuy e periculo
eupirentur. Sred ubi tar quimux crassum noĩanet᷑
horem̃ nobilom maxiuũ diuĩciy. sũma potentia . alii
deq ra ⁊. postulant uti disferatur. Itaq consulente
Cicerone. frequens fenatuy deceruit tarquinui Iudiciũ falsum
uideri᷑ enmq in uinculiy retiuendum. neq ampliux pta̾tem.
faciudi. iusi de eo indicaret / cuiux consilio. tantã rem eẽt mẽtitꝰ
Erant eo tompe. qui existunarent indiciũ illud a p. Authomo
machinatum. quo facilius apxollato crasso per societatẽ ꝑacuh
reliquos illius potoucia t. Iegoret. Alii tarquinum.
a cicerone enussum aiebant nec crassus more suo fustexto.

Expanded text:
 itinere hostium senatum docet; praeterea se missum  itinere hostium senatum docet; praeterea se missum a M. Crasso, qui Catilinae nuntiaret, ne eum Lentulus et Cethegus aliique ex coniuratione deprehensi terrerent eoque magis properaret ad urbem accedere, quo et ceterorum animos reficeret et illi facilius e periculo eriperentur. Sed ubi Tarquinius Crassum nominavit, hominem nobilem, maxumis divitiis, summa potentia, alii deque ea re postulant uti referatur. Itaque consulente Cicerone frequens senatus decernit Tarquini indicium falsum videri eumque in vinculis retinendum neque amplius potestatem faciundam, nisi de eo indicaret, cuius consilio tantam rem esset mentitus. Erant eo tempore, qui existumarent indicium illud a P. Autronio machinatum, quo facilius appellato Crasso per societatem periculi reliquos illius potentia tegeret. Alii Tarquinium a Cicerone inmissum aiebant, ne Crassus more suo suspecto m
Abbreviated transcription (Latin):
erat. tetegus.q. caruificio statilur̃ g. cesari. gabiius
ni. crasso cepariuy. Nam ier paulo aute ex fuga. ⁊̾ tractꝰ¬
lo / erat gu terentio senatori traditur interra phebet cõura¬
tioue patefacta que p̾mo cupida rerum nouaꝵ ntantũ
bello fauebat. Nantata moute catiliue conselia egecrariꝰ
liceionom ad celum extollere ueluti ex seruitute erepta
gandiũ atz hoticiam agitabat. A auq alia belli facinora
prede magis qͣ detrimonto fore crudele uero incendiuẽ¬
et m̾roderatum. ac sibi maxine calamuitosum putabat
Auppe cui plobi om̃s copie in usu cotidiano et cultu
corꝑis erant. Post eum de diem quidẽl. tarquiniux ¶¬
ad senatũ adductus est quem ad cati luiã ꝓfatitẽtem
ex itiuere retractum aiebant. Is cuu so diceret Iudica¬
turum de cõnirationo. si fides p. data esset. iussux¬
est a cousule. que strret editere. eadem fere que
uulturcig. de paratis incendox de cede bouorum de¬

Expanded text:
erat, Cethegus Q. Cornificio, Statilius C. Caesari, Gabinius erat, Cethegus Q. Cornificio, Statilius C. Caesari, Gabinius M. Crasso, Caeparius — nam is paulo ante ex fuga retractus erat — Cn. Terentio senatori traduntur. Interea plebs coniuratione patefacta, quae primo cupida rerum novarum nimis bello favebat, mutaCiceronem ad caelum tollere, veluti ex servitute erepta gaudium atque laetitiam agitabat. Namque alia belli facinora praeda magis quam detrimento fore, incendium vero crudele, inmoderatum ac sibi maxume calamitosum putabat, quippe cui omnes copiae in usu cotidiano et cultu corporis erant. Post eum diem quidam L. Tarquinius ad senatum adductus erat, quem ad Catilinam proficiscentem ex itinere retractum aiebant. Is cum se diceret indicaturum de coniuratione, si fides publica data esset, iussus a consule, quae sciret, edicere, eadem fere, quae Volturcius, de paratis incendiis, de caede bonorum, de
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor erat ipt mana teneux in senatũ ꝑducit Reliquoy cũ
cuistodibus in edem contordie uourre iubet. Et senatum
aduocat. Nl aguaq fre quentia eiux or diuy uultururũ
cousiluẽ habuisset. Prio finget alia dissinulare de
co̾uratione. post ubi fide publita dicere iisuy est oiã
uti gesta crant aperit Iocetq panciy aute diebus a
gabiuio et cepanio sociũ accitum nichil amplius stire ꝙͣ
legatos. Tantũnõ audire se sollicitũ ex gabino .I. Auto¬
an eadem cẽmratione esse. eadem fatentur galli dic
lentulum dissimulatem coargunt. p̾ter lr̃ãs simomubus
quos ille hre sollitus erat ex libriy sibilliuiy. direbat
sillam autea habuisse se terciũ esse. ui fatum foret et
urbis potrri. p̾terea ab iuicouso capitolio illim ce̾ .xx.
ãnũ. quem sepe ex prodigix auouspicex respondissent
bello cuuli cruentum fore. Ergo perlectis lriy. cũ pus oõ
habrantur Itaq bentulus .. lentulo spiuñ qui tum edilis

Expanded text:
praetor erat, ipse manu tenens in senatum perducit, reliquos cum praetor erat, ipse manu tenens in senatum perducit, reliquos cum custodibus in aedem Concordiae venire iubet. Eo senatum advocat magnaque frequentia eius ordinis Volturcium consili habuisset, primo fingere alia, dissimulare de coniuratione; post, ubi fide publica dicere iussus est, omnia, uti gesta erant, aperit docetque se paucis ante diebus a Gabinio et Caepario socium adscitum nihil amplius scire quam legatos; tantummodo audire solitum ex Gabinio P. Autroin ea coniuratione esse. Eadem Galli fatentur ac Lentulum dissimulantem coarguunt praeter litteras sermonibus, quos ille habere solitus erat: Ex libris Sibyllinis regnum Sullam antea, se tertium esse, cui fatum foret urbis potiri; praeterea ab incenso Capitolio illum esse vigesumum annum, quem saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore. Igitur perlectis litteris, cum priuhabeantur. itaque Lentulus P. Lentulo Spintheri, qui tum aedilis
Abbreviated transcription (Latin):
reteros gladio se a multitudine defondit. Deinde ubi
a hegatie desertus ost nultũ p̾us de salute sua prupti/¬
nud obtostatus. ꝙ ci notus erat. postremo tuũduy
at uite diffideux nelud hostibux sese p̃toribus dedit
quibius rebus cousectix omã proꝑo prr ñcioꝵ cõsuli¬
declarantur. Itꝙ illum ingeux cura. at Ieticia fuul
occupauere. Ram letabatur intel ligeux couiratioue¬
touratione patefacta cuntatom a ꝑiculix ereptam esse
porro autem aupiux urat : Dubitabat in maxino scelere
tantis cinibus deprehousi quid facto opus esset. Penam
elloꝵ sibi oneri nuꝑnutatom ꝑuertonde rei pi fore tredebat¬
Confranato anũo uocari ad se iubet Iontulum et tethegã
Statiliũ gabiuiũ pem queruidam cipariũ triraciueusom
qui in napuliam. ad concitanda seruicia proficisti ꝓperabat
ceteri sine mora cõneui̾unt. Ceparius pauloaũ domo egressꝰ
croguto indicio ex urbe profaigarat. Consul lentulũ. qr

Expanded text:
ceteros gladio se a multitudine defendit, deinde, ubi ceteros gladio se a multitudine defendit, deinde, ubi a legatis desertus est, multa prius de salute sua Pomptinum obtestatus, quod ei notus erat, postremo timidus ac vitae diffidens velut hostibus sese praetoribus dedit. Quibus rebus confectis omia simul occupavere. Nam laetabatur intelligens coniuratione patefacta civitatem periculis ereptam esse: porro autem anxius erat dubitans, in maxumo scelere tantis civibus deprehensis quid facto opus esset: poenam illorum sibi oneri inpunitatem perdundae rei pri ad sese iubet Lentulum, Cethegum, Statilium, Gabinium itemque Caeparium Terracinensem, qui in Apuliam ad concitanda servitia proficisci parabat. Ceteri sine mora veniunt; Caeparius, paulo ante domo egressus, cognito indicio ex urbe profugerat. Consul Lentulum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
calanutate six et mer̾uerix te uirum esse. Considerry
quid tue rõues postulent auxiliũ petas ab onuibuy
etiam ab inifriuix. Ad ħ mandata urrbꝰ dat cum ab
senaru. hostix iudicatus sit. quo consilio ẜuitia ⁊̃ pudiet
au urbe parata esse. que iusserit Ile cunctetur ipse
ꝓ pͥus accedere hig rebus ita actoxi constituta uocte
qua prosisterontur Cicero ꝑ legatos cuncta e doctuy
l ualerro fatto. et y. promxtiuo pretoribus iuꝑat
uti in poute naliuo pirinsidiaꝵ allobrogum pomitatus
deprehondant Rem ocm̃ apperit cuius grã rer ntte¬
bantur. Cetora uti opuy sit facto ita agant. p̃mittit
illiy. homũes nulitarex. sie tumultu . p̃sedux collotatiy
sicuti p̃ceptum irat occulte poutom obsederent. Postħ̃
ad id loci cum uulturpio ꝑueuerunt et suuul utriq
clamor exorsus est. galli cito coguito pousilio. siue
mora p̃toribus se tradunt uulturius p̾mo cohortati

Expanded text:
calamitate sis, et memineris te virum esse! Consideres, calamitate sis, et memineris te virum esse! Consideres, quid tuae rationes postulent! Auxilium petas ab omnibus, etiam ab infumis!" Ad hoc mandata verbis dat: Cum ab senatu hostis iudicatus sit, quo consilio servitia repudiet? In urbe parata esse, quae iusserit; ne cunctetur ipse propius accedere. His rebus ita actis constituta nocte, qua proficiscerentur, Cicero per legatos cuncta edoctus L. Valerio Flacco et C. Pomptino praetoribus imperat, ut in ponte Mulvio per insidias Allobrogum comitatus deprehendant. Rem omnem aperit, cuius gratia mittebantur; cetera, uti facto opus sit, ita agant, permittit. Illi, homines militares, sine tumultu praesidiis conlocatis, sicuti praeceptum erat, occulte pontem obsidunt. Postquam ad id loci legati cum Volturcio venerunt et simul utrimque clamor exortus est, Galli cito cognito consilio sine mora praetoribus se tradunt; Volturcius primo cohortatus
Abbreviated transcription (Latin):
et dnes prolatando magnã oportimitatẽ corrimꝑs¬
oo facto uon consulto in tali ꝑaculo opus esse. seq si
pauci adiuuarent. languẽtibus alyx npetum In
curiã facturũ. Natura ferox uehomony. eanu ꝓmptigi
urat. max ͫ bonũ in celeritate putabat Ded al lobropos
ux p̾cepto ciceroiug por gabuuũ ceteros cõuenint. Ab
Ientulo cothogo statilio itom Cassio postulabant iay/
iurandum. ꝙ signatum ad cines piferant. aliter haud
fatile. rox ad tautum uegotiũ nupolli posse. Cetori
iichil suspicantey. Dant / sod cassis souet eo brem¬
uenturũ pollicetur. Ac paulo ante legatos ex uibe ꝓficistit᷑
Aentulus cum hiisr titum queuidam crotoruensem mictit
Ut al tobrogos p̾usꝙ domũ prrgeront. cũ catilina. data¬
at accepta fide sonietatem cõfiriuarent Ipse nuilturcio
Irãs ad ratiliuã dat quaꝵ ep ͫ infra sc̾ptũ os ¶Qui ¶t¬
sun ex eo quem ad te misi rognrostex. fat cogites inquãta

Expanded text:
et dies prolatando magnas opportunitates corrumpeet dies prolatando magnas opportunitates corrumpere; facto, non consulto in tali periculo opus esse seque, si pauci adiuvarent, languentibus aliis impetum in curiam facturum. Natura ferox, vehemens, manu promptus erat, maxumum bonum in celeritate putabat. Sed Allobroges ex praecepto Ciceronis per Gabinium ceteros conveniunt. Ab Lentulo, Cethego, Statilio, item Cassio postulant ius iurandum, quod signatum ad civis perferant; aliter haud facile eos ad tantum negotium inpelli posse. Ceteri nihil suspicantes dant, Cassius semet eo breventurum pollicetur ac paulo ante legatos ex urbe proficiscitur. Lentulus cum iis T. Volturcium quendam Crotoniensem mittit, ut Allobroges, priusquam domum pietatem confirmarent. Ipse Volturcio litteras ad Catilinam dat, quarum exemplum infra scriptum est: "Qui sim, ex eo, quem ad te misi, cognosces. Fac cogites, in quanta
Abbreviated transcription (Latin):
legatus p̃orat ilt rome lentuluy cum cetoriy erat. qui
pͥncipes cõiuratiomx fuerant paratiy ut indebat᷑ magius
copiix cõstituerat uti cum catiliua in agrum fefulanum
cum exercitu uenisset. I. bestia tribuuus plebry cõtione
habita. quereretur de actibux ticeroiis. belliq gͣuissumi
indiam optimo cõsuli impouecet. Eo dato suyno prixiã¬
nocte c̾ta multitudo cõuira tiomix. suũ quisq negociuuy
exequeretur Red ea diuisa. hocm̃õ dicebatur. statiliuy
et gabiuius uti cum magna manu .xii. simul oportima
Iota. uorbis. intonderent. quo tuuultu. facitior addituy
ad cõsulem. teterosq simub. quibus insidie parabantur
fieret. lethegus Literois iaunã obsideret/ oiuuq ui
aggrederetur. Alius aũt aliũ. sod si lni faualiaꝵ. quoꝵ
ex nobilitate maxuua pars erat parrontes interficerẽt
siul cede. et iucondio ꝑtulsis om̃abuy ad catiliuam
erumuporent Inter hoc parata. at docieta cet hoguy
somꝑ quorebatur de ignania socioꝵ. illoss dubitando

Expanded text:
us cum ceteris, qui principes coniurationis erant, paratis, ut videbatur, magis copiis constituerant, uti, cum Catilina in agrum Faesulanum cum exercitu venisset, L. Bestia tribunus plebis contione habita quereretur de actionibus Ciceronis bellique gravissumi invidiam optumo consuli inponeret; eo signo proxnocte cetera multitudo coniurationis suum quisque negotium exsequeretur. Sed ea divisa hoc modo dicebantur: Statilius et Gabinius uti cum magna manu duodecim simul opportuna loca urbis incenderent, quo tumultus facilior aditus ad consulem ceterosque, quibus insidiae parabantur, fieret; Cethegus Ciceronis ianuam obsideret eumque vi aggrederetur, alius autem alium, sed filii familiarum, quorum ex nobilitate maxuma pars erat, parentis interficerent; simul caede et incendio perculsis omnibus ad Catilinam erumperent. Inter haec parata atque decreta Cethegus semper querebatur de ignavia sociorum: illos dubitando
Abbreviated transcription (Latin):
fama atz fortetuna eorum pares sunst. qui maguo
mur ba mortalos nouero Itaq nimaxiu̾a fortima minima oo¬
itentia est. Neq studere neq odisse sed mĩme rrasti
decet. que apud il los rracundia dicit᷑. ea In Imperio.
suꝑbia atq cuidelitaꝵ appellati. Equidomi p .c. sic

Expanded text:
fama atque fortuna eorum pares sunt; qui magno icuncti mortales novere. Ita in maxuma fortuna minuma licentia est; neque studere neque odisse, sed minume irasci decet; quae apud alios iracundia dicitur, ea in imperio superbia atque crudelitas appellatur. Equidem ego sic
Abbreviated transcription (Latin):
Qum p̃situn daligontia cluerissim urr confulis tanta ỹsedia
suit in arnuy. de pona possum eguidem dicere id quod
Res habet in luctu et in auferis mortom ermupuarũ
re quiem non crutiatum esse eã cnucta mortaliũ mala
dissoluere. ultra noq cure gandio. botim ẽẽ. Ged peri
deos o sillane ĩmortalos ꝙͣ obrem in sentontiã nõ addi/¬
disti. ut prius uerberibus in eos aĩadiurtoret᷑ an quia
hex portia uetat. at alie legox item de condemynatis
ciuibus non aiam eripit sed in exilũ ꝑutti ibent

Expanded text:
cum praesertim diligentia clarissumi viri consulis tanta praesidia sint in armis. De poena possum equidem dicere, id quod res habet, in luctu atque miseriis mortem aerumnarum requiem, non cruciatum esse; eam cuncta mortalium mala dissolvere; ultra neque curae neque gaudio locum esse. Sed, per deos inmortalis, quam ob rem in sententiam non addidisti, uti prius verberibus in eos animadvorteretur? An quia lex Porcia vetat? At aliae leges item condemnatis civibus non animam eripi
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinũ. qui p̃cio. Rem pr uexare soliti erant Letey¬
gus autem ꝑ nũcios famihiam at liberos suoꝵ electos
et exercitatos orabat maudaciam ut grego facto.
ad sere cum telis erumperent. Consul ubi comparani
cõuocato senatu. refert quid de his fieri plateat qui
in custodis traditi erant. Bed hos pauboañ senatus
freguionx indicauerat t̾tra rem p. fecisse tum detius os

Expanded text:
multitudinum, qui pretio rem publicam vexare soliti erant. Cethemultitudinum, qui pretio rem publicam vexare soliti erant. Cethegus autem per nuntios familiam atque libertos suos, lectos et exercitatos, orabat in audaciam, ut grege facto cum telis ad sese inrumperent. consul ubi ea parari nebat, convocato senatu refert, quid de iis fieri placeat, qui in custodiam traditi erant. sed eos paulo ante frequens senatus iudicaverat contra rem publicam fecisse. tum D. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
oppiguatus in indicio petir̾arum repetundarũ. propter cusdã
trauspadaui inuistum suxpliciũ. Catulus ex petitione ponti¬
fitatus odio incensux erat. ꝙ in extroma etate auaxiuux
honoribus usuy. ab adolestontulo cesare uictꝰ decesserat Rey
tousulem ad tantum fatians imipellere neq̃uut ipsi sigillatim
crituendo atz mentiendo ea que se a nulturtio aut allobro /¬
gibux. audisse dicerent. in aguau illi inudiant comfelauerant
utq adeo ut nõ nulli equitoꝵ Ro. qui p̃sudni causa cum telis erãt
cͥcum edem cõcordie seu ꝑiculi magutudine. sed aĩ nobilitate Iui/¬
pulsi. quo studiũ suũ in R. xo. clarius esse egrodienti ex senatu
refaru gladio muntarẽtur. Dum hoc in sonatu aguat᷑ et dum
legatos alle brogu / et tito uulturcio. comp robato eoꝵ inditio
p̃ma decerma̾tur. libertimui et pariti ex chentibus le̾tioti e¬
diuersis itineribus opificex at seruicia in uicis ad eum
eupiendum sollicitabant partun exquerebant ducex

Expanded text:
oppugnatus in iudicio pecuniarum repetundarum propter cuiusdam Transpadani supplicium iniustum, Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victus discesserat. Res  Sed ubi consulem ad tantum facinus inpellere nequeunt, ipsi singillatim circumeundo atque ementiundo, quae se ex Volturcio aut Allobrogibus audisse dicerent, magnam illi invidiam conflaverant usque eo, ut nonnulli equites Romani, qui praesidi causa cum telis erant circum aedem Concordiae, seu periculi magnitudine seu animi mobilitate inpulsi, quo studium suum in rem publicam clarius esset, egredienti ex senatu Caesari gladio minitarentur. Dum haec in senatu alturcio, conprobato eorum indicio, praemia decernuntur, liberti et pauci ex clientibus Lentuli divorsis itineribus opifices atque servitia in vicis ad eum eripiundum sollicitabant, partim exquirebant duces
Abbreviated transcription (Latin):
ualẽ circũomire inuocontex. aliaq hunistemõi fieri
pnto profecto nirtus at saprontia maior illis fuit
⁊qui ex parius opibus tantum impperiũ fecere q̃ sit
i arobiy qui ea beme parata uix retiuemius. platet
sed ita censeo publicandas corum petuiay apsos in
uinculix habondex ꝑ niucipia que maxi᷑ opibux
ualent. Neu quis de eis postra ad souatum referat
noue cum populo agat. qui alĩ secerit ego credo¬
senatum existimare eum cõtra Rom p. et salutem
uerbo illuos aluy alii uacre assentiebantur/¬

Expanded text:
uere, circumveniri innocentes, alia huiusce modi fieri puto. Profecto virtus atque sapientia maior illis fuit, qui ex parvis opibus tantum imperium fecere, quam in nobis, qui ea bene parta vix retinemus. Placet Sed ita censeo: publicandas eorum pecunias, ipsos in vinculis habendos per municipia, quae maxume opibus valent; neu quis de iis postea ad senatum referat neve cum populo agat; qui aliter fecerit, senatum existumare eum contra rem publicam et salutem verbo al
Abbreviated transcription (Latin):
ste berier oñmi ingonia exsuꝑat. hii utendum tonsoo.
que legibus comꝑata suit pleriq eorum qui ante
me sententias dixrrunt. comxesite at magrn fere casẽ
R. p. muserati funt. que bolli seuitia esset que uicti
acadirẽt. omimerauere. rapi uirginey pueros diuelli
liberos a parentum cõplexii. mr̃esfamiliaꝵ pati quit
uictoribus collibiessont. faua atz domos expoliari
cedem incendia fieri. postromio arnuy tadaueribus
cruore atz huctu onĩa compleri. Bed ꝑ deos ñuortales
quo illa oĩo ꝑtinunt. an uti nos infestos conuerationi
fateret stilicet quẽ tanta ros. et tau a trox nõ ꝓmoueret¬

Expanded text:
sceleris omnium ingenia exsuperat, his utendum censeo, quae legibus conparata sunt. Plerique eorum, qui ante me sententias dixerunt, conposite atque magnifice casum rei publicae miserati sunt. Quae belli saevitia esset, quae victis acciderent, enumeravere: rapi virgines, pueros, divelli liberos a parentum complexu, matres familiarum pati, quae victoribus conlubuissent, fana atque domos spoliari, caedem, incendia fieri, postremo armis, cadaveribus, cruore atque luctu omnia conpleri. Sed per deos inmortalis, quo illa oratio pertinuit? An uti vos infestos coniurationi faceret? Scilicet, quem res tanta et tam atrox non per
Abbreviated transcription (Latin):
in marco tullio neq in hũs remxibus uereor. Red in
magna cnctate nuilta et uaria ingonĩa funt / potest¬
et alio temxore et in alio consule cui item excercitus
in manu sit falsum aliquid pro uero crodi ubi hoc
exemplo per sonatus decretũ cousub gladĩ eduxirit
quis illi fuiẽ statuet / aut quie moderabit᷑. R aiores
suꝑbia obstabat illos. quo monus alieua iustituta si
modo proba erant nuitarentur. ilrma atz tela nulitaria
ab sanuitibus insignia ing̃ratuũ ab tustus pleraq
sumpserunt postremo ꝙ ubiq apud socios aut hostes
u unenut uidebatur. cum su̾mo studio doni exequebã᷑¬
oͦ Iutari bonos ꝙ̃ muidere borux malebant Bed eodem
ello tomxe grecie morom muctati uerberibus aĩadũtoꝵ

Expanded text:
in M. Tullio neque his temporibus vereor; sed in in M. Tullio neque his temporibus vereor; sed in magna civitate multa et varia ingenia sunt. Potest alio tempore, alio consule, cui item exercitus in manu sit, falsum aliquid pro vero credi. Ubi hoc exemplo per senatus decretum consul gladium eduxerit, quis illi finem statuet aut quis moderabitur? Maiores bia obstabat, quo minus aliena instituta, si modo proba erant, mitarentur. arma atque tela militaria ab Samnitibus, insignia magistratuum ab Tuscis pleraque sumpserunt. postremo, quod ubique apud socios aut hostis idoneum videbatur, cum summo studio domi exequebantur: imitari quam invidere bonis malebant. sed eodem illo tempore Graeciae m
Abbreviated transcription (Latin):
exompla ex boius robux orte sunt Bed ubi imporiuta
ad iguaros ciuex. aut mr̾nus bones ꝑuenit / Nonui illud
ex ͫ ab dignis et idouers. ad u dignos et nõ idouers
cepere pessimũ quõq et onũbux inuisum indemꝑnatũ
necare/ Ca bege populus letari. et merito dicere fieri
Postubi paulatun licentia ereut iuxta bouos ac malox
libidiriose interficore. ceteros metu tercore. Ita tuũtas ffuitute
oppressa. stulte letitre granos pruas dedit Ilrã mẽoria
qui malo ⁊. p. creuerant ingulaori iussit / quis nõ factũ
uis laudabat hom̃os scelestos et factisos qui seditõ¬
ibus R. p. ux agitauerant merito uecatos aebant
God ra Ros magne cladier mitiũ fuit / Nam uti quisq
domũ aut iublam postremo uact at uestimẽtum a̾cioꝯ
cõcupiuorat dabat oꝑaui ut Is in proscriptoꝵ mr̃o esset
Ita illi quibus damassippi mors letine fuerat post
ipsi tralyebantur Req prius fuũx ingulandi fuit /ꝙ
silla om̃s suos diu̾itis explouit / Atq ego hoc non oo¬

Expanded text:
us bonis orta sunt. Sed ubi imperium ad ignaros eius aut minus bonos pervenit, novum illud exemplum ab dignis et idoneis ad indignos et non idoneos coepere pessumum quemque et omnibus invisum indemnatum necare: ea populus laetari et merito dicere fieri. Post, ubi paulatim licentia crevit, iuxta bonos et malos lubidinose interficere, ceteros metu terrere: ita civitas servitute oppressa stultae laetitiae gravis poenas dedit. Nostra memoria qui malo rei publicae creverant, iugulari iussit, quis non factum eius laudabat? Homines scelestos et factiosos, qui seditionibus rem publicam exagitaverant, merito necatos aiebant. Sed ea res magnae initium cladis fuit. Nam uti quisque domum aut villam, postremo vas aut vestimentum alicuius concupiverat, dabat operam, ut is in proscriptorum numero esset. Ita illi, quibus Damasippi mors laetitiae fuerat, paulo post ipsi trahebantur neque prius finis iugulandi fuit, quam Sulla omnis suos divitiis explevit. Atque ego haec non
Abbreviated transcription (Latin):
In iuicio od eum magne copie cõcurrunt / opibus quiraꝵ¬
uonis fictus sun̾ul alienũ suia ⁊ oiibus exastuians¬
urdeii causum cu̾iũ icum serius fugituus cõitauissa
Ged porq̃ in castia nũcius ꝑuerit iome quirationẽ¬
s patosactam do lentulo et cethego. peterisq quos sux
noomoraui suppliciũ simptum plruq quoci ad bellum
spes rapuiarum aut roruu uouaꝵ studiũ il lepriat
di labinitim Reliquosr catiliua ꝑ montes asperos magius
itm̃o ulus uns agrum pistorieusem ad ducit ẜo consilio
un ꝑ trantes occulie profucpiet an galliam trasalpiã
At quintaues metelluss coler cum tribus logiouibug In
agio picono p̃sedibat Ex difficultate ⁊ erum eadom
Ala ep e stimane que sugo diginus catilurã agitare
Eege ubi iter uius ex profugis coguouit tastia proxr
mouet. ac sub ipsiss radicibus montiũ cousedit quo
et destensus erat in galliam prroperanti Iloq tantẽ

Expanded text:
neris initio ad eum magnae copiae concurrebant, opibus coniuratneris initio ad eum magnae copiae concurrebant, opibus coniurationis fretus, simul alienum suis cum servis fugitivis communicavisse. Sed postquam in castra nuntius pervenit Romae coniurationem patefactam, de Lentulo et Cethego ceterisque, quos supra memoravi, supplicium sumptum, plerique, quos ad bellum spes rapinarum aut novarum rerum studium illexerat, dilabuntur; reliquos Catilina per montis asperos magnis itineribus in agrum Pistoriensem abducti eo consilio, uti per tramites occulte perfugeret in Galliam Transalpinam. At Q. Metellus Celer cum tribus legionibus in agro Piceno praesidebat ex difficultate rerum eadem illa existumans, quae supra diximus, Catilinam agitare. Igitur ubi iter eius ex perfugis cognovit, castra propere movit ac sub ipsis radicibus montium consedit, qua illi descensus erat in Galliam properanti. Neque tamen
Abbreviated transcription (Latin):
a lle patritins ex gente clarissima corueliorum qui
cousulare Imxiũ ⁊ ome Iam huerat. Dignã moritus
factisq suis exiciũ uite Inuenit de tethogo ⟦staclees
statilio gabnuo cexanio erdem mõ suxpliciũ simxtua
cest. dum Rome geruntur catiliua ex ũi copia quã
ip̃e addiuxerat et mallus habuerat duue legiones Instituit
cohortes pronuo nulitum complet deiude ut quisq uelupeta¬
rius aut ex socnis in castia nouerat e qualites distr e buebat
at bieni spatio legiones miõ hoĩi explouerat. lan Iuicio
nri amplius dnobus milibus habuisset Bed ex oi copia
alii pacutas sudes portabant. Iod postq Authonius
cum uĩ ep̾atu aduentabat. catiliua prrmõtoꝵiter fate̾
mõ ad urbem nõ galliam uersus castra mouere. hostibus
occasionem pugnandi non dare Oprrabat proxe dĩe
maguas copias sese hiturum si Rome som Incexta
patiauissent intorea seruitia repudiabat / Cuing ro¬

Expanded text:
ille patricius ex gente clarissuma Corneliorum, qui ille patricius ex gente clarissuma Corneliorum, qui consulare imperium Romae habuerat, dignum moribus factisque suis exitium vitae invenit. de Cethego, Statilio, Gabinio, Caepario eodem modo supplicium sumptum est. Dum ea Romae geruntur, Catilina ex omni copia, quam et ipse adduxerat et Manlius habuerat, duas legiones instituit, cohortis pro numero militum conplet. deinde, ut quisque voluntarius aut ex sociis in castra venerat, aequaliter distribuerat, ac brevi spatio legiones numero hominum expleverat, quom initio non amplius duobus milibus habuisset. sed ex omni copia alii praeacutas sudis portabant. Sed postquam Antonius cum exercitu adventabat, Catilina per montis iter facere, modo ad urbem, modo in Galliam vorsus castra movere, hostibus occasionem pugnandi non dare. Sperabat propediem magnas copias sese habiturum, si Romae socii incepta patravissent. Interea servitia repudiabat, cuius ge
Abbreviated transcription (Latin):
posset It catoni studiũ modestie. decoris sod maxiue
seueritatuõ erat. Ion diuiciis cum dinite neq ie factiaẽ
cum factioseo. Bed cum stremino. de uirtute cũ modesto¬
de pudore. cum inuocente do abstmõtia certabat Esse
D uideri bouus malobat ita quomlius pet bat glai
eo magis ram assequebatur. Postꝙͣ ut dixi senatus
in catonis sententiam disstessit. Consul optimnũ factu
ratus noctem que instabat anterape / nequid eo spaciẽ
nouaretum trium urios q̃ ad suxpliciũ postulabat
parare iubet ipse p̃sidis despositie. heutulum In
carterem de dunt adem fit de cetous per p̃tores Est
In cartere locus quid tulliauũ appellatur ubi pau¬
pressus Eum undiq nuiunt paeuetos. Atq insuxir
camera lepidois foruribus inucta sed intulta toneber
odore feda. at tembilis enis faciex est / in eum locũ
postꝙ̃ duuussus est lentulus iudicex capitaluiꝰ rerum
quibus p̃cextrumm urat laqueo gulam fiegere Ita

Expanded text:
posset. At Catoni studium modestiae, decoris, sed maxume posset. At Catoni studium modestiae, decoris, sed maxume severitatis erat; non divitiis cum divite neque factione cum factioso, sed cum strenuo virtute, cum modesto pudore, cum innocente abstinentia certabat; esse quam videri bonus malebat: ita, quo minus petebat gloriam, eo magis illum sequebatur. Postquam, ut dixi, senatus in Catonis sententiam discessit, consul optumum factu ratus noctem, quae instabat, antecapere, ne quid eo spatio novaretur, tresviros, quae supplicium postulabat, parare iubet. Ipse praesidiis dispositis Lentulum in carcerem deducit; idem fit ceteris per praetores. Est in carcere locus, quod Tullianum appellatur, ubi paupressus. Eum muniunt undique parietes atque insuper camera lapideis fornicibus iuncta; sed incultu, tenebris, odore foeda atque terribilis eius facies est. In eum locum postquam demissus est Lentulus, vindices rerum capitalium, quibus praeceptum erat, laqueo gulam fregere. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
de sidia tuctas corruxta est. Ruosus R. p. magintudiẽ
sua imꝑatorum atz mrg̃a magistratuũ uicia sustentabat
at sacuti effeta parentum maltis rmxestatibugii haud
sane quesg̃ rome magnus fuit Ged in memoria
mea ingont uirtute dmersis uoribus fuere duo uiri ¶
M. cato et g. Cosar. quos quouã regi optulerat
si dencio p̃ terro non fuit consiluẽ quin utruesq nam̃
et mores: quãto ingemo possem aporerem. Ergo.¬
hñs duobus genus etasi e loquentia ꝓpe equaba
fuere. Magitudo cũ par item gla esod alia alii
Cescor bene fiene ac muniusicencia magns hẽbatur
Integritate uite cato. Ille mausuetudiur et mc̃a
clarns factus est. huit seuritas diguitatem addudẽat
Cesar dando subleuando aguostondo tato iuchil largiendo
landabatur. postiemio Cosar in am̃i indixorrat laborare
uigilare uegotirit a nicoꝵ intentus sua negligeie uachil
deuegare. quod douo dignũ esset sibi magnũ iuxirie
epͥaitum bellum nonũ exoptabat ubi uirtues uiurogoie

Expanded text:
corrupta est, rursus res publica magnitudine sua imperatorum atque magistratuum vitia sustentabat ac, sicuti effeta parentum ui, multis tempestatibus haud sane quisquam Romae virtute magnus fuit. sed memoria mea ingenti virtute, divorsis moribus fuere viri duo, M. Cato et C. Caesar. quos quoniam res obtulerat, silentio praeterire non fuit consilium, quin utriusque naturam et mores, quantum ingenio possum, aperirem. igitur iis genus aetas eloquentia prope aequalia fuere, magnitudo Caesar beneficiis ac munificentia magnus habebatur, integritate vitae Cato. Ille mansuetudine et misericordia clarus factus, huic severitas dignitatem addiderat. Caesar dando, sublevando, ignoscundo, Cato nihil largiundo laudabatur. Postremo Caesar in animum induxerat laborare, vigilare; negotiis amicorum intentus sua neglegere, nihil denegare, quod dono dignum esset; sibi magnum imperium, exercitum, bellum novum exoptabat, ubi virtus enitescere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ligrosissuni fetere auortaley Uerum illi delubra deoꝵ
pietate domos suas gloria decorabant neq uict
quidħ preter iniurie licontiam eriprebant At hii
coutia iꝯuauissim homiõy perfũmũ stelus omã
ea sociis ad nuirie que fortissum uiri hostibus ⁊̾ luigrant

Expanded text:
ligiosissumi mortales, fecere. Verum illi delubra deorum pietate, domos suas gloria decorabant neque victis quicquam praeter iniuriae licentiam eripiebant. At hi contra, ignavissumi homines, per summum scelus omnia ea sociis adimere, q
Abbreviated transcription (Latin):
Iuuecentes poro nocentibusr ponas pendant /Bi amg̃
obsidum uellet dare pollicentur. Lognita Cosar causa
repperit ab suenis auxiͣ missa ẽẽ. ubi hoꝵ sanffacto¬
nem accepit. aditus uiasq in suenis ꝑquirit Interĩ
pancis post diebus fit as uuiis c̾tior. suruos oias In
unũ locum copias cogire. atz hiis nationibus. que
sub eorum fuit Impeno. demĩciare. ut auxilia prdi

Expanded text:
innocentes pro nocentibus poenas pendant; si amplius innocentes pro nocentibus poenas pendant; si amplius obsidum vellet, dare pollicentur. Cognita Caesar causa reperit ab Suebis auxilia missa esse; Vbiorum satisfactionem accipit, aditus viasque in Suebos perquirit. Interim paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum locum copias cogere atque eis nationibus quae sub eorum sint i
Abbreviated transcription (Latin):
extiterant conutati eos ex ciuitate epresserãt lu¬
gͥrtori. quem ab ñtio ꝓmalisisse in officio dem̃ostiiꝰ
pucipatus at Imꝑium est traditũ t Cesar poseꝙ
ox mencopiis in trouiros ueuit. duabus de tansus ronũ
transire ꝯstituit. quarum una erat ꝙ aupilia coutras
se treniris miserant alterei ne ad eos ambiorix ⁊̾cext̃
hrẽt. hiis rõstitutis rebus. paulum supͣ rum locum qͦ
aute ep̾titum traduxirat. facere pontẽ iustituit. Ils
at iustituta rõne. magnonulitum studio paucis diebꝰ
opus efficitur. firmo in treniris ad pout̾e̾ p̃sidio re/¬
licto ur quis ab huis subito iuotus orrretur. reliquas¬
ͦ copias equitatũq traducit. Uoii. qui aute obsidoꝵs
dedirant. atzin deditionẽ uenerant purgandi sui
cã. ad eum legatos uuttunt. qui doceant. neq aupiᵃ
ex sua tiuitate in treuiros missa. ueq ab se fide᷑ lecamt
prtunt atz orant. et ut sioi ꝑtat ne q̃ĩ odio g̾mar̃ꝵ

Expanded text:
fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cifuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque imperium est traditum. Caesar, postquam ex Menapiis in Treveros venit, duabus de causis Rhenum transire constituit; quarum una erat, quod auxilia contra se Treveris miserant, altera, ne ad eos Ambiorix receptum haberet. His constitutis rebus paulum supra eum locum quo ante exercitum traduxerat facere pontem instituit. Nota atque instituta ratione magno militum studio paucis diebus opus efficitur. Firmo in Treveris ad pontem praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit. Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque ab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne communi odio Germanorum