comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ qͥ erat in uestibulo c̃ patientis se humilit̃
subiciunt quȩ cunctis necessaria ẽ in hoc teni¬
pore ante finẽ scit p̃sentis uite: & expandit
mulier uelamen suꝑ os putei: cũ eccłia p̾cũ
ad siduitatȩ delicta iuuentutis & ignorantis
suoꝵ. filioꝵ absconde certat ÷ qͣsi ficeans tẏpsa¬
nas: cum carnas lasiłiam. ꝑ continentis rigorẽ
stringit: & sic res latet transgxessioras uidelic&
humanȩ uite: quia ꝑ assidutatẽ precum in con¬
puctione lacrimaꝵ & ꝑ castigationẽ corporis om̃ia
delic̃ta abscondunt᷑. ac homines a ꝑsequitione
antiqͥ hostas ꝓtec̾ti lib̾ant᷑. Cumq uonisseo dł
in castra madian: sobi filius naas de rabbath fi¬
lioꝵ ammon: & machir filuis amiel de lodabar:
& bertzellui galaditides derogelim: obtuler̾ ei stra¬
toria & capetia & uasa fictilia : fru inentum

Expanded text:
um, qui erant in vestibulo, » cum poenitentiae se humiliter um, qui erant in vestibulo, » cum poenitentiae se humiliter subjiciunt, quae cunctis necessaria est in hoc tempore, ante finem scilicet praesentis vitae. « Et expandit « mulier velamen super os putei, » cum Ecclesia precum assiduitate delicta juventutis et ignorantiae suorum filiorum abscondere certat. « Quasi siccans ptisanas, » cum carnis lasciviam per continentiae rigorem stringit. « Et sic res latet, » transgressionis videlicet humanae vitae, quia per assiduitatem precum in compunctione lacrymarum, et per castigationem corporis omnia delicta absconduntur, ac homines a persecutione antiqui hostis protecti liberantur. « Cumque venisset David in castra Madian, Sobi filius Naas de Rabbath filiorum Ammon, et Machir filius Amiel de Lodabar, et Berzelai Galaadites de Rogelim, obtulerunt ei stratoria, et tapetia, et vasa fictilia, frume
Abbreviated transcription (Latin):
Mposse confidit᷑. Qđ autẽ ionadus qui in cep̃retat᷑ co¬
lumbȩ donum : & achimas qui interp̃. frat meus qͥs :
qͥ ad explorandũ factũ absalos & daud renuntian¬
dum de eret: sugientes ab salon declinauer̃ in do¬
mũ cuis dam uiri in baurim : qͥhabebat puteum
in uestibulo suo & descenderunt in eum. Tulit au¬
tẽ mulier & expandit uelam̃ suꝑ os putei qͣsi
siccans tysanas & sic res latuit: ñ sine mysterio
ex. credendum ẽ : Quid significant isti duo uie¬
nes ionathan uideł & achimaas: nisi eos qͥ ꝑ gr̃am
qͥrecedentes ab absalon fugiunt: cum malignos
sp̃s euadere quer̃ : hii gͦ stabant iu̾sta fontẽ rogel
Qui in terp̃ tristis ł deorsũ: c̃luctũ & dispectũ
in hoc mundo appetunt habere ꝓpt̃ cȩlestis rez¬
ni desidium : declinartit gͦ concito gͣdu fugien¬
tes: in domũ cuiꝰ dam uiri in baurim : Qui locꝰ
interp̃ electus siue uiuenis : cum ad olescentiȩ
temꝑa in memoriã reduct̃: Descendunt in pute¬

Expanded text:
columbae donum, et Achimaas, qui interpretatur frater meus quis, qui ad explorandum factum Absalom et David renuntiandum decreti, fugientes Absalom, declinaverunt in domum cujusdam viri in Bahurim, qui habebat puteum in vestibulo suo, et descenderunt in eum, « Tulit autem mulier et expandit velamen super os putei, quasi siccans ptisanas, et sic res latuit, » non sine mysterio esse credendum est. Quid significant isti duo juvenes, Jonathan videlicet et Achimaas, nisi eos qui per graqui recedentes ab Absalom fugiunt, cum malignos spiritus evadere quaerunt. Hi ergo stabant juxta fontem Rogel, qui interpretatur tristis vel deorsum, cum luctum et despectum in hoc mundo appetunt habere, propter coelestis regni desiderium. « Declinant ergo concito gradu fugientes in domo cujusdam viri in Bahurim qui locus interpretatur electus, sive juvenis , cum adolescentiae tempora in memoriam reducunt. Descendunt in pute
Abbreviated transcription (Latin):
tͣria potestate regnũ auferens: sibimet in signe
decoꝵ parauit: Quȩ aũt meliuis corona ueri dd
intellegit᷑. quã conuentus popłi catholici quȩ ca
ter ambit. & digne conu̾sans decent̃ coronat:
Om̃is eñi scõꝵ labor & certam̃ atq uictoria: ad
honorẽ cȩlesas regis reseit᷑. quia ipse ẽ eui om̃e ge¬
nu flectit cȩlestium & terrestrium atq infer¬
noꝵ: & om̃is lingua confitet᷑ quia dñs iħs in
gła est dei pat̾s: Rablath gͦ ciutas est. regni
& saluator in euugłio dic̃: quia multi ueniers
aboriente & occidente & recunbent c̃ habraham

Expanded text:
traria potestate regnum auferens, sibimet insigne traria potestate regnum auferens, sibimet insigne decorum paravit. Quae autem melius corona veri David intelligitur, quam conventus populi catholici, quae cater ambit et digne conversans decenter coronat? omnis enim sanctorum labor, et certamen atque victoria, ad honorem coelestis regis refertur, quia ipse est cui « omne genu flectitur, coelestium et terrestrium, atque infernorum: et omnis lingua confitetur, quia Domina est Dei Patris . » Rabbath ergo civitas est regni AEt Salvator in Evangelio dicit: « Quia multi venient ab oriente et occidente, et recumbent cum Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
uerba dierũ ita narrant Manubias quoq urb̃
plurimas culit : popłm aut̃ qͥ erat in ea eduxit:
& fec̃ suꝑ eos tͥbulas & thra̾as & ferrata carpen¬
ta transire : ita ut dissicerent᷑ & contererent᷑ : Sic
fec̃ dł cunc̃tis urbib filioꝵ ãmon: & reu̾susest
c̃ om̃i popło in ierłm Serrauit enĩ eos ferra¬
tis carpentis : & diuisit cultris sic̃ lateres diuidi
solent : quȩ ex paleis & luto conficiunt᷑. Uictoria
aũt hec dd̾ in ammonitis quã dux siuis bellan¬
do in choauit sed rex ipse ꝑfecit: quid significit
nisi regis nr̃i uictoriã in cunctis gentib c dire
eñi dd contͣ hostes bellum agit : cum ordo sc̃eꝵ
p̃dicatoꝵ contra mundi potentes scutũ fide
op ponit. Sod sinis certaminis & tͥummphus bell¬
ad regem xp̃m solum modo de fertur: quia ipsi
om̃is potestas c̾ potentia regni ad scribit᷑. Bs̃ est¬
gis popłi hostilis: dđ de capite tulit & sibimet dia¬
dema in de formauit: Cum iedemptor nr̃ ex con¬

Expanded text:
Verba dierum ita narrant: « Manubias quoque urbis plurimas tulit: populum autem qui erat in ea eduxit, et fecit super eos tribulas et trahas, et ferrata carpenta transire: ita ut dissecarentur et contererenfecit David cunctis urbibus filiorum Ammon; et reversus est cum omni populo in Jerusalem . » Serravit enim eos ferratis carpentis, et divisit cultris, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur. Victoria autem haec David in Ammonitis, quam dux suus bellando inchoavit, sed rex ipse perfecit, quid significat, nisi regis nostri victoriam in cunctis gentibus? Dux enim David contra hostes bellum agit, cum ordo sanctorum praedicatorum contra mundi potentes scutum fidei opponit. Sed finis certaminis et triumphus bellad regem Christum solum modo defertur, quia ipsi omnis potestas et potentia regni ascribitur:  ergo regis populi hostilis David de capite tulit, et sibimet diadema inde formavit, cum Redemptor noster ex con
Abbreviated transcription (Latin):
cor iudaici popłi in misit: quȩ illis maxime
causa ꝑdicionis erant: Suꝑbi fuer̃: qui in cõtẽp¬
tu dĩ idola fabricau̾unt: Cupidi suer̃: qͥ res tran¬
sitorias uiitutũ deliciis p̃ponebant: E fidi uero
& in uidi fuer̃: qͥ ñ solũ dictis legis & ꝓpłaꝵ
repugnabant: sed etiã ipsius saluatoris p̃sentiã
sꝑnebant: & beneficiis eius in gͣti exciter̃ : Hinc
in passions sua blasphema uoce ad pilatũ di¬
post in teritũ in foueã grandẽ missus ẽ: Cum
iniquus qͥsq post obitum carnis in lacum infer¬
ni merigitur: Suꝑ quẽ aceriuis lapidũ congert᷑.
Cum duritia mentis suȩ illi ex ꝓbrat᷑: dauid¬
gͦ extinctũ absalon plorauit: cum interitũ po¬
płĩ udaici dñs fleuit sic̃ in euangłio legitur.¬

Expanded text:
cor Judaici populi immisit, quae illis maxime cor Judaici populi immisit, quae illis maxime causa perditionis erant. Superbi fuerunt, qui in contemptum Dei idola fabricaverunt. Cupidi fuerunt, qui res transitorias virtutum deliciis praeponebant. Perfidi vero et invidi fuerunt, quod non solum dictis legis et prophetarum repugnabant, sed etiam ipsius Salvatoris praesentiam spernebant, et beneficiis ejus ingrati exstiterant. Hinc in passione sua blasphema post interitum in foveam grandem missus est cum iniquus quisque post obitum carnis in lacum inferni mergitur. Super quem acervus lapidum congeritur: cum duritia mentis suae illi exprobratur. David exstinctum quidem ploravit cum interitum populi Judaici Dominus fle
Abbreviated transcription (Latin):
ont᷑ istł. & factũ ẽ p̃lium in saltu ephraim &
cesus ẽ ibi popłs issł ab exercitu dd. factaq ẽ pla¬
ga magna in die illa .xx. milium  Fuit aũt ibi
p̃lium disꝑsũ suꝑ faciem om̃is terre: & multo plu¬
res erant quossaltus consũpserat de popło quã hi
erant ebrei autumant: a quib plures consũpti quã
a gladio uorati fuerint: Aocidit aut̃ ut occur ret
ab salon seruis dd. sedens mulo: Cumq in gressꝰ
fuiss mulus subter condensã quercũ & magyam :
ad hesit caput eius quercui ÷ & illo suspenso int̾ cȩlũ
nem pharisaicam legem corrumpentes ꝑ ipsam
quã ad correctionẽ uite ꝑceꝑant moras occasionẽ
habuer̃: Unde & saluator in euangłio dixit ad
eos: Nolite arbitrari qđ ego accussaturus sim
uos apud patrẽ meum : moyses enĩ in quẽ uos
confiditis: ille uos accussat: Ioab gͦ in cor absa¬
lon tres lanceas in figit: Cum antiquus hostis
suꝑbiam. auaritiã. & in uidiam. seu ꝑfidiã. in

Expanded text:
n saltu Ephraim et caesus est ibi populus Israhel ab exercitu David factaque est ibi plaga magna in die illa viginti milium fuit autem ibi proelium dispersum super faciem omnis terrae et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo quam hii ibus plures consumpti quam a gladio vorati fuerint. « Accidit autem ut occurreret Absalom servis David, sedens mulo. Cumque ingressus fuisset mulus subter condensam quercum et magnam, adhaesit caput ejus quercui, et illo suspenso inter coelum erstitiositatem Pharisaicam legem corrumpentes, per ipsam, quam ad correctionem vitae acceperant, mortis occasionem habuerunt? Unde et Salvator in Evangelio dixit ad eos: « Nolite arbitrari quod ego accusaturus sim vos apud Patrem meum. Moyses enim, in quem vos confiditis, ille vos accusat . » Joab ergo in cor Absalom tres lanceas infigit, cum antiquus hostis superbiam, avaritiam et invidiam seu perfidiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ut maledicat. uixta p̃ceptũ dñi: si forte respi¬
ciat dñs ad afflictionẽ meã & reddat iichi bo¬
num ꝓmaledictione hac hodierna: qͥb ꝓfec¬
to uerbis indicat: quia ꝓꝑpecͣto bersabee sce¬
lers exurgentẽ in se filiũ fugiens: reduxit ao
lit qd̵ audiuit: & contumeliosa uerba ñ cam̾ c̃¬
uitia quã ad iutoria credidit: qͥbus se purgari
sibi q misereri possȩ iudicauit. Tunc enĩ in¬
lata conuitia bene toleramꝰ : cum in secreto m̃¬
tis ad male ꝑpetrata recurrimꝰ. Leue qͥppe ui¬
debitur qđ in uiria ꝑcutim᷑ : dum in actione
nr̃a conspicimꝰ quia peius ẽ qđ merem᷑: sicq
fid ut contumeliis gr̃a magis quã ira debeat᷑:¬

Expanded text:
ceptum Domini, si forte respiciat Dominus afflictionem meam, et reddat mihi bonum pro maledictione hac hodierna . Quibus profecto verbis indicat quia pro perpetrato Bethsabee scelere, exsurgentem contra se filium fugiens, reduxit ad lit quod audivit; et contumeliosa verba non tam cnvicia, quam adjutoria credidit, quibus se purgari, sibique misereri posse judicavit. Tunc enim illata convicia bene toleramus, cum in secreto mentis ad mala perpetrata recurrimus. Leve quippe videbitur, quod injuria percutimur, dum in actione nostra conspicimus, quia pejus est, quod meremur: sicque fit, ut contumeliis gratia magis quam ira debeat
Abbreviated transcription (Latin):
& custodiit. popłm dĩ: heretica pͣutatȩ seducendo
decipit : ad quas tam̃ dł ultra ñ ingredit᷑ sed in
ad eam redire dissimulant : ñ sunt digni cohabita¬
tionȩ xp̃i sed clausi idẽ sepazati erunt a consortio
eiꝰ alieni: illȩ tam̃ qͥsolẽ suũ oriri facit suꝑ bonos
&e malos : & pluit suꝑ uistos & in iuistos: Non ren¬
nuit byneficiis suis pastum talib in hoc mundo
p̃bere : ut ꝑ con̾lata beneficia occasionẽ tͥbuat
conuertendi. Quis qͥs fideliũ diuinȩꝰ. inͭ lustra¬
cionȩ conponit᷑: sc̃o desidio de imis ad sũma uehi
suꝑnȩ contemplationis penna festinet: seoꝵ p̃cedeis¬
tiũ patrũ gesta ante mentis odos ponat: atqri
eis se imitatione exercendo ꝓficiat: & qđ imp̃ses¬

Expanded text:
et custodire populum Dei, haeretica pravitate seducendo et custodire populum Dei, haeretica pravitate seducendo decipit. Ad quas tamen David ultra non ingreditur, sed in ad eam redire dissimulant, non sunt digni cohabitatione Christi, sed clausi, id est, separati erunt, a consortio ejus alieni. Ille tamen, « qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos , » non renuit beneficiis suis pastum talibus in hoc mundo praebere, ut per collata beneficia occasionem tribuat convertendi. Quisquis fidelium divinae gratiae illustratione compunctus sancto desiderio de imis ad summa vehi supernae contemplationis penna sustinet, sanctorum praecedentium patrum gesta ante mentis oculos ponat, atque in eorum se imitatione exercendo proficiat, et quod in praes
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ sic̃ passer: & keliqͣ & merito tales laq̃o
doli atq malitiȩ suȩ uitam ꝓpͥam finiunt: qui
alienã prauis suasionib corrumꝑe satagebant:
sic̃ achitosel imꝓpͥa domo suspendio interiit:
qui in aliena uitȩ dauid in sidiatus ẽ. Unde scrip¬
tum ẽ: qͥ fodit foueam incidit in illam: & in insi¬
diis suis capientꝰ iniqͣ:Cusai uero arachites an¬
tiquus amicus dauid: significat eredentes ex gen¬
tib qui licet cum absalon aliquando fuisse̾ uisi
sint: tam̃ pͣuis eius oꝑib ñ cõmunicantes:
m ꝓpħa scriptũ est : uerit et yops pellẽ suã &
in psalmo: exyopia in qͥt festinet manꝰ eius da¬
re deo: quia gentilis popli post ꝙͣ se igritudinȩ
peccatorũ exuit numqͣ a tergo dm̃i recessit: Qđ¬
aut̃ ab salon concubinas dauid quas ipse ad custodi¬
endum domũ dimisit: stuipando corrupit: signi¬
ficat qđ apostata angls quosdam qͥ uidentꝰ regere

Expanded text:
montem, sicut passer , etc. » Et merito tales laqueo montem, sicut passer , etc. » Et merito tales laqueo doli atque malitiae suae vitam propriam finiunt, qui alienam pravis suasionibus corrumpere satagebant, sicut Achitophel in propria domo suspendio interiit, qui in aliena, vitae David insidiatus est. Unde scriptum est: « Qui fodit foveam, incidit in eam . » Et: « In insidiis suis capientur iniqui. » Chusai vero Arachites, antiquus amicus David, significat credentes ex gentibus, qui licet cum Absalom aliquando visi sunt, tamen pravis ejus operibus non communicantes, in Propheta scriptum est: « Vertit Aethiops pellem suam . » Et in Psalmo: « Aethiopia, inquit, festinet manus ejus dare Deo . » Quia gentilis populus postquam se nigredine peccatorum exuit, nunquam a tergo Domini recessit. Quod autem concubinas David, quas ipse ad custodiendam domum dimisit, stuprando corrupit, significat quod apostata angelus quosdam, qui videntur regere
Abbreviated transcription (Latin):
riam in tendunt: inspituart absalon eẽ. ierłm: quȩ
etum ipsa pax in cerp̃tat᷑ A cuiꝰ facie xp̃s fugit:
quando eam patiendo deserens ingentib ꝑsidem
secessit : Alii absalon udã tͣditore accipiunt: quẽ
conuiuũ: in quo corporis & sanguinis sui figu¬
ram discipłis comendauit & tradidit: qđ deniq
in ipsa tͣditione: & osculũ accepit  bene intellȩͥ
git᷑ pacẽ xp̃m exibiissȩ tͣditeri fuo quã ius ille
tam scełatȩ cogitationis interno bello uastaret᷑¬
& ideo absalon patͥs pax dr̃: quia pat̾ babuit
pacẽ quã ille ñ habuit : Achitofel igit qͥreoedẽs
ad aiud ad absalon gans migͣuit: hereticos signi¬
ficat: q̃ recedentes atramite ueritatis se sociant hos¬
ti antiquo: & subsequuntur errorẽ: Int̾pretat᷑ aũt
achitofel. fr̃ meus cadens  gilonites uero: trans¬
migͣtus: contͣ quos ꝓpła increpans dic̃: In dño
confido quomͦꝰ dicitis animȩ meȩ transmigͣ in

Expanded text:
riam intendunt, inspiciunt Absalon esse Hierusalem: quia etiam et ipsa, Pax interpretatur, a cujus facie Christus fugit, quando eam patiendo deserens in gentibus per fidem successit. Alii Absalon, Judam traditorem accipiunt, quem convivio, in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit, et tradidit. Quod denique et in ipsa traditione osculum acgitur pacem Christum exhibuisse traditori suo, quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Absalom patris pax dicitur, quia pater habuit pacem, quam ille non habuit; Achitophel igitur, qui recedens a David, ad Absalom transmigravit, haereticos significat, qui, recedentes a tramite veritatis, se sociant hosti antiquo, et subsequuntur errorem. Interpretatur autem Achitophel frater meus cadens; Gilonites vero, transmigravit, contra quos Propheta increpans dicit: « In Domino confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in
Abbreviated transcription (Latin):
illud significet : quod parricida filius absalos patr̃ȩ
in seqͥt᷑: Primo pater eius declinans fugit ante fa¬
ciem eius. securus de uictoria: quia scĩebat impiũ
ꝑire. quẽ etiam fleuit magno luctu. & de ploraũ
exitũ parricide  Scribit̾ eñi fugisse dđ a facis bel¬
ipsi aũt sp̃uer̃ me : falius gͦ eiꝰ impiꝰ topioe accipi
potest popłi iudaicꝰ: qͥ eum tradioit: absalon. autẽ
fic̃ ante iam dictũ ẽ: in telligit᷑ patͥs pax qđ mirũ

Expanded text:
illud significet, quod parricida filius patrem insequitur. Primo, pater ejus declinans fugit ante faciem ejus, securus de victoria: quia sciebat impium perire, quem etiam flevit magno luctu, et deflevit exitum parricidae. Scribitur enim fugisse David a facie belipsi autem spreverunt me . » Filius ergo ejus impius tropice accipi potest populus Judaicus, qui eum tradidit. Absalom autem, sicut ante jam dictum est, intelligitur patris pax. Quod mi
Abbreviated transcription (Latin):
bant iusta fontẽ rochel: Abiit ancilla &e nuis¬
tiauit eis: & illi ꝓfecti sunt: Hȩc ancilla qͣsi
lauandi gr̃ã cum pannis ad fontẽ rochel ierat:
ut penitus res ñ dephenderet᷑: Puer aũt qͥrem
in dicat ab salon: filius eius dẽ ancillȩ pariui¬
lus dicit᷑ fuisse: Dauid aut̃ uenit in castra: quȩ
manaim ebraice legunt᷑: in quo loco obuiam
fuer̃ angłi dĩ iacob sic̃ in genesi scbit᷑: & uocaũ
iacob nom̃ loci manaim id est castra. Hec uero

Expanded text:
bant juxta fontem Rogel. Abiit ancilla et nuntiavit eis, et illi profecti sunt. » Haec ancilla quasi lavandi gratia cum pannis ad fontem Rogel ierat, ut penitus res non deprehenderetur: puer autem qui rem indicat Absalom, filius ejusdem ancillae parvulus dicitur fuisse. David autem venit in castra, quae Manaim Hebraice leguntur: in quo loco obviam fuerunt angeli Dei Jacob, sicut in Genesi scribitur: « Et vocavit Jacob nomen loci Manaim, id est castra . » Haec vero
Abbreviated transcription (Latin):
nocte: & in ruens suꝑ eũ: qppe qͥlassus ẽ. reso¬
lutis manib: ꝑ cutiã eum :cumq fugerit om̃is
popłs q̃ cũ eo ẽ: ꝑ cutiã regẽ desolatum. & redu¬
cam uniuersum popłm quomͦ om̃s reu̾ti solent:
tunt᷑ sic uniu̾sus popłs isrł reu̾tet ad te Et cum
ceciderit unus qͥ libet imprincipio : audiet qͥ cũ¬
quȩ audierit: & dicet facta ẽ plaga in popło
qui sequebat᷑ absalon: & fortissimꝰ qͥq cuius cor
ẽ qͣsi leonis pauore soluet᷑: q̃d ñ ad firmando

Expanded text:
esolutis manibus, percutiam eum. Cumque fugerit omnis populus qui cum eo est, percutiam regem desolatum: et reducam universum populum quomodo omnes reverti solent. rtuntur, sic universus populus Israel revertetur ad te « Et cum ceciderit unus quilibet in principio, audiat quicunque audierit, et dicet: Facta est plaga in populo qui sequebatur Absalom. Et fortissimus quisque, cujus cor est quasi leonis, pavore solvetur. In Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
arachites amicus d̃ ad absalon: locutus ẽ adeũ
Salue rex. salue rex Ad quẽ absalon hȩc ẽ in qͥt
gr̃a ad amicũ cuũ: I ebreo legit᷑. Hec inqͥt mi
scdia tua: ad amicũ tuũ: qđ ñ ad firmando seo
negando ꝓnuntiandũ ẽ: & ẽ sensus miscłia ẽ aut
dici deb&. qđ dd amicũ tuũ dimisisti & c̃ eo non

Expanded text:
Arachites, ami cus David, ad Absalom, locutus est ad eum: Arachites, ami cus David, ad Absalom, locutus est ad eum: Salve, rex, salve, rex. Ad quem Absalom: Haec est, inquit, gratia ad amicudia tua ad amicum tuum? Quod non affirmando, sed negando pronuntiandum est. Et est sensus: Misericordia est, aut dici debet, quod David amicum tuum dimisisti et cum eo non
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. & de posuer̃ archam ᷤ. & ascendit abiatar: do¬
nec expletus eẽt om̃is popłs qͥ egressus fuerat deci¬
uitate: Ioeo arcam dĩ deposuisse dicunt᷑. ut dñs
ab abiathar sac̃dote consuleret᷑ qͦ tiersus dđ ire
deb̾et: ascendisse aũt abiathar dicit᷑ : id ẽ orassȩ &
quia oraculũ diuinũ Non ei responsũ ẽ: id circo
in subsequentib dix̾ dd ut reportaret᷑ archa dĩ in
maledicat: sed tantũ maledicat: Ab ysai solus di¬
xerat uadam & amputabo caput eiꝰ: & dauio ad
abisai & ad ioaab respondit dicens Iuid mͥ & uob̃filii¬
dic̾et dł & qͥs ẽ qui dicat qͣre sic fecerit : sub au¬
ditꝰ qͣre sic fecerit ñ dñs. sed semei semei qͥ male¬
boam Iui filius dr̃ gemini: & in zelo domus saul
maledicȩbat dauid Nom̃ uero aui eiꝰ iemeni fuit.¬
& ipse semei extͥbu effram filii ioseph excitio
Unde & idem semei addł dic̃ Primꝰ quoq ueri
hodie de om̃i tͥbu ioseph Cum aũt uenisset husai

Expanded text:
cendit Abiathar donec expletus esset omnis populus qui egressus fuerat de civitate. » Ideo arcam Dei deposuisse dicuntur, ut Dominus ab Abiathar sacerdote consuleretur, quo versus David ire deberet. Ascendisse autem Abiathar dicitur, id est orasse, et quia oraculum divinum non ei responsum est, idcirco in subsequentibus dixit David, ut reportaretur arca Dei in maledicat, » sed tantum « maledicat. » Abisai solus dixerat: « Vadam et amputabo caput ejus; » et David ad Abisai et Joab respondit, dicens: « Quid mihidiceret David. Et quis est qui dicat, quare sic fecerit? » Subauditur, quare sic fecerit, non Dominus, sed Semei. Semei, qui maleboam, qui filius Gemini dicitur, et in zelo domus Saul maledicebat David. Nomen vero avi ejus Gemini fuit, et ipse Semei ex tribu Ephraim filii Joseph exstitit, unde et idem Semei ad David: « Primus quoque veni hodie de omni tribu Joseph . » « Cum autem venisset Chusai
Abbreviated transcription (Latin):
xxu. ꝓpter dđ int̾emit: & io circo bic idẽ qͣ dya¬
gesimꝰ annus ponit᷑ : ut monstret diuinã ultionẽ
suscitari suꝑ dd eo qđ abimelech sac̃ dotẽ fefellerit:
& ꝓpt̃ eum sacertlotũ cedes facta fuerit: Caue
lecꝰtor plerosq mendosos codices in qͥb sc̃ptũ i¬
uenit᷑: post quatuor ñ post qͣdraginta annos in
ueraciorib uero codicib & in ebrdica ueritatȩ ñ
quatuor: seo qͣ draginta seribunt᷑ anni: Si uͦ qͥs
contentiosus eosdem qͣtuor annos ad struere uo¬
luerit abeo tempore quo absalon amnon frẽm
suũ interfec̃ usq ad illuo tempꝰ quo pat᷑ dix̃:
uadã & reddã uota mea quę uoui dño in ebron:
ꝑspicue se errare si diligent̾ ꝑscrutatus fuerit in¬
ueniet: Cum utiq absalon in terfecto amnon
in gessur. aput tolmai regẽ tͥb annis. & in ierłm
in de reuocatus ñ iuso patrȩ duob moratus annis
fuerit: & sexto anno faciẽ pat̾s uiderit & contͣ eũ
ꝑ duellionẽ p̾parau̾it uotũ: Namq se uouisse

Expanded text:
pter David interemit, et idcirco hic idem quadragesimus annus ponitur, ut monstretur divinam ultionem suscitari super David, eo quod Abimelech sacerdotem fefellerit, et propter eum sacerdotum caedes facta fuerit. Cave, lector, plerosque mendosos codices, in quibus scriptum invenitur, post quatuor, non post quadraginta annos: in vetustioribus vero codicibus, et in Hebraica veritate, non quatuor, sed quadraginta scribuntur anni. Si vero quis contentiosus eosdem quatuor annos astruere voluerit, ab eo tempore quo Absalom Amnon fratrem suum interfecit, usque ad illud tempus quo patri dixit: Vadam, et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron: perspicue se errare, si diligenter perscrutatus fuerit, inveniet: cum utique Absalom, interfecto Amnon, in Gessur apud Tholmai regem tribus annis, et in Jerusalem inde revocatus, non viso patre, duobus moratus fuerit annis, et sexto anno faciem patris viderit, et contra eum perduellionem praeparaverit. Votum namque se vovisse
Abbreviated transcription (Latin):
gͥes uitulos ⁊ deder̃q dt & popło qͥ cum eo erans
ad uescendũ : suspicati st̃ enĩ: popłm fame & siti fa¬
tigari in deseito: Iste sobi filius fuit nãas regis:
cum quo pugnauit saul ipse etiã naas fec̃ mi¬
scdiam cum dauid: quando fugiebat a facie saul
sic̃ fec̃ pat̃ euis naas mec̃ Interempto uero a
dcł a non qͥ ei in de caluandis serius sus in uiriã
fecerat: constitutus ẽ. ab eodẽ dd in loco fr̃is istȩ
sobi: qͥ ad dt̃ legit᷑ cum cȩxeris uenisse: & strato¬
ria & capoeia & uasa fictilia & oȩt̾a quȩ secuntꝰ

Expanded text:
populo qui cum eo erat ad vescendum. Suspicati enim sunt populum fame et siti fatigari in deserto, etc. » Iste Sobi filius fuit Naas regis, cum quo pugnavit Saul. Ipse etiam Naas fecit misericordiam cum David, quando fugiebat a facie Saul. fecit pater ejus Naas mecum. Interempto vero a David Anon, qui ei in decalvandis servis suis injuriam fecerat, constitutus est ab eodem David in loco fratris iste Sobi, qui ad David legitur cum caeteris venisse, et stratoria, et tapetia, et vasa fictilia et caetera quae sequ
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suũ : Id uͦ ait qͣre cogitasti istius modi rem
cont᷑ popłm dĩ: popłm dĩ uocat eundẽ absalon
erant: eo qđ ñ reducerent᷑ ad hereditatẽ dĩ: Ne for¬
te coacti: diis alienis in terra aliena seruiient
Nec uult ꝑire ds̃ animã seo retractat cogitans:
ne ꝑeat penitus qui abiectus est:. Ac sidic̾et: ds̃

Expanded text:
ait: Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? Populum Dei, vocat eumdem Absalom, erant, eo quod non reducerentur ad haereditatem Dei: ne forte coacti, diis alienis in terra aliena servirent. Nec vult perire Deus animam, sed retractat cogitans, ne pereat penitus q
Abbreviated transcription (Latin):
surrȩxit ad uersus alterũ in mȩ sit iniqͥtas: si ca¬
m̃ aliqͣ eẽ deb& Inte aũt oꝑex dd̃ nulla sit
iniqͥtas: quia absq culpa es in eo qđ illi duo fr̃s¬
in cerse conflixer̃: & siẽ ego absq culpa sum peo:
qđ duo filis mei consurrȩxer̃ ad uersũ sȩ & in ter¬
fectus ẽ alter ab iltero: Ita & cu absq culpa es ꝓ
eo: qđ absalon amnon dignũ mortȩ in terfecit.
Quȩ ait: Rex recordetur dñi dĩ sui: ut non mul¬
tiplicent ꝓximi sangiunis ad ulciscendũ: & neqͣq:
incerficient filium meũ : Recordatio hic ꝓ uram̃¬
to posita ẽ: Ac sidiceret : Recordet᷑ rex ꝓmissionis suȩ.

Expanded text:
surrexit adversus alterum, in me sit iniquitas, si tasurrexit adversus alterum, in me sit iniquitas, si tamen aliqua esse debet. In te autem, o rex David, nulla sit iniqinter se conflixerant. Et sicut ego absque culpa sum, pro eo quod duo ilii mei consurrexerunt adversum se, et interfectus est alter ab altero, ita et tu absque culpa es, pro eo quod Absalom Ammon dignum morte interfecit. « Quae ait: Recordetur rex Domini Dei sui, ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscendum, et nequaquam interficient filium meum. » Recordatio hic pro juramento posita est. Ac si diceret: Recordetur rex promissionis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
absalom suspirate: & in eo in tellext qđ cor eiꝰ uer¬
sum eẽt. ad absalon: Misit tͥecuã & culit in de
mulierẽ sapientẽ: Thecua ciuitas ẽ. de qua fuit
amos ꝓpħa: Putatur aut̃ ab hebreis eadem iudua
auia fuissȩ eius dem amos ꝑpħe : Quȩ respondit:
Heu. mulier uidua ego sũ. Mortiuis est enĩ uir
meus & ancillȩ tuȩ ẽrant duo filii qui rixati st̃
ad uersus se in agro. Nullusq erat qͥeos ꝑhibere pos¬
set & ꝑcussit alter alterũ & intersec̃ eum a ecce¬
consurgens uniu̾sa cognatio adu̾sus ancillã tuam
filios habuit qͥ rixati sunt in agro suꝑ hereditate
pat̾s sui: & alterum ab altero interemptum Se¬
ipsam tam̃ eadẽ uidua in ꝑsona dđ posuit: &
duos filios suos in ꝑsona amnon & absalon: Cog¬
nationẽ uero quȩ consurrexit aduersus filiũ suũ :
& indomo patͥs mei ÷ rex aut̃ & thronus eius sit
in nocens:: ac sidic̾et : ꝓeo qđ alter filius meus conq¬

Expanded text:
or ejus versum esset ad Absalon. « Misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem. » Thecua civitas est, de qua fuit Amos propheta. Putatur autem ab Hebraeis vidua avia fuisse ejusdem Amos prophetae. « Quae respondit: Heu! mulier vidua ego sum. Mortuus est enim vir meus, et ancillae tuae erant duo filii qui rixati sunt adversus se in agro, nullusque erat qui eos prohibere posset, et percussit alter alterum, et interfecit eum. Et ecce universa cognatio adversus ancillam tuam,filios habuit, qui rixati sunt in agro super haereditatem patris sui, et alter ab altero interemptus; seipsam tamen eadem vidua in persona David posuit, et duos filios suos in persona Ammon et Absalon. Cognationem vero quae consurrexit adversus filium suum, et in domo patris mei: rex autem, et thronus ejus sit innocens. Ac si diceret, pro eo quod alter filius meus con
Abbreviated transcription (Latin):
& płã In cestum gͦ qđ amnonꝰ dauid maior fi¬
luis in g̾orore sua thamar confecit: & parricidi¬
um qđ absalos in amnon fiẽ suo ꝑpetͣuit: qͥd
spiritalit̾ significare possit ñ in uenio: Nisi for
moralit̾ nos tale factum moneat : qđ semꝑ cau¬
ce & prudent̃ agamꝰ. ne forte dominent᷑ in nob̾
uitia : & pͥnceps peccati qui falsã pacẽ ꝑiditan¬
tib spondes : ne nos imparatos in ueniens atq
imꝓiusos trucid&. AbsaloN gͦ pacis pat̾ siue
pat̾ris pax in terp̃: Amnon donans: & chamar
a maritido latine ꝓnuntiat᷑. Iui eñi menbra
sua donat libidini & semet ipsũ tͣait seriure
iniqͥtati ad iniqͥtatẽ: in peocati a maritudinẽ
tat: Necesse est eñi cito ad penitentiam p̾ost com¬
missum scelus redeamꝰ: nȩ forte diabolus si ad¬
sp̃s in necem nram conspires ac morti ꝑpe̾tuȩ
tradat: Porro ab salon fugiens abiit ad tholmai
filiũ amiud regẽ gessur Tolmai pat̃ fuit maa¬

Expanded text:
» etc. Incestum ergo quod Ammon, David major filius, in sorore sua Thamar confecit, et parricidium, quod Absalon in Ammon fratre suo perpetravit, quid spiritaliter significare possit non invenio, nisi forte moraliter nos tale factum moneat, quod semper caute et prudenter agamus, ne forte dominentur in nobis vitia, et princeps peccati, qui falsam pacem periclitantibus spondet, ne nos imparatos inveniat atque ex improviso trucidet. Absalon ergo Pater pacis, sive Patris pax, interpretatur; Ammon donans, et Thamar amaritudo, Latine pronuntiatur. Qui enim membra sua donat libidini, et semetipsum tradit servire iniquitati ad iniquitatem, in peccati amaritudinem tat. Necesse est enim cito ad poenitentiam post commissum scelus redeamus, ne forte diabolus, si adspiritus in necem nostram conspiret ac morti perpetuae tradat. « Porro Absalon fugiens, abiit ad Tolmai, filium Ammiud, regem Gessur, » etc. Tolmai pater fuit Maa
Abbreviated transcription (Latin):
salom: In hebreo legit᷑. Cessauit itaq rex exire¬
ducer& absalom: seo ꝑtͣctans in corde suo qđ quo¬
ciens eum uide̾t tociens dolorẽ mortis amnon ei
ad memoriã reducer&: id ciixo cessasse dr̃ exirȩ
post ab salom : sub audit᷑ ut eum ao ꝓpria re¬
non in teritu: In cellegendũ ẽ. quia post quã
noluit exire post ab salon ut reduc̾et eũ & ui¬
deret᷑ abeo: cępit consolari suꝑ mortȩ amnon
quã diu eñi putabat᷑ idẽ absalon reduci ut ui¬
deret᷑ ab eo: semꝑ mors amnon. filii sui animo
eius occurrebat᷑ Siue alit̃: consolatus fuisse
suꝑ amnon in teritu dr̃: eo qđ nouerat eum
flagitiosũ & dignũ morte meritoq ꝑisse : XX .i.¬
N cellegens aũt ioab filius sariuę qđ cor regis
uersum eẽt. ad absalon Corregis uersum ẽẽ ad

Expanded text:
Cessavit itaque rex exireduceret Absalom, sed pertractans in corde suo, quod quoties eum videret, toties dolorem mortis Amnon ei ad memoriam reduceret: idcirco cessasse dicitur exire post Absalom, subauditur ut eum ad propria renon interitu: intelligendum est, quia postquam noluit exire post Absalom, ut reduceret eum, et videretur ab eo, coepit consolari super morte Amnon. Quamdiu enim putabatur idem Absalom reduci ut videretur ab eo, semper mors Amnon filii sui animo ejus occurrebat. Sive aliter, consolatus fuisse super Amnon interitu dicitur, eo quod noverat eum flagitiosum et dignum morte meritoque perisse. Intelligens autem Joab filius Sarviae quod cor regis versum esset ad Absalom. Cor regi
Abbreviated transcription (Latin):
than: Peccaui dño : Dixit nathan ad dł Bñs
quoq transtulit peccatũ tuũ: Non morieris &
Reł. Si peccatũ d tam detestabile dñs cranstu¬
lit: qͥd est qđ om̃ĩa quȩ de eodẽ peccato ꝑprophe¬
tam ei a dño dicta st̃ post modum tołauit ÷ sed
pcul dubio dñs delictũ sine ulcione ñ deserit:
Aut enĩ ipse hoc homo in se penitens punit
aut hoc deus cum homine uindicans ꝑcutit:
Ne qͣquã igit᷑ peccato parcit᷑ quia nulla tenus
sine iundicta laxat᷑: Si  eñi dł audire post con¬
fessionẽ meruit dñs transtulit peccatũ tuum.
& cam̃ mults post cruciatib afflictus ac fu¬
giens : reatũ culpe quã ꝑpet̾uerat ex soluit: sic
nos salutis unda aculpa pͥmi pairentis ab sol¬
uim᷑: sed cam̃ reatũ eius dem culpe diluentes:
ab soluti quoq ad huc carnalit̾ obimus. quia
delicta ñra siue ꝑnos siue ꝑsemet ipsũ dñs re¬
secat &iam c̃relaxat: ab electis enim suis ini¬
quitatũ maculas studet cemporali afflictione

Expanded text:
than: Peccavi Domino. Dixit Nathan ad David: Dominus quoque transtulit peccatum tuum: non morieris, » etc. Si peccatum David tam detestabile Dominus transtulit, quid est quod omnia quae de eodem peccato per prophetam ei a Domino dicta sunt, postmodum toleravit? Sed procul dubio Dominus delictum sine ultione non deserit. Aut enim ipse homo in se poenitens punit, aut Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur, quia nullatenus sine vindicta laxatur. Si enim David audire post confessionem meruit: « Dominus transtulit peccatum tuum, » et tamen multis post cruciatibus afflictus, ac fugiens reatum culpae quam perpetraverat exsolvit, sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur, sed tamen reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus, quia delicta nostra sive per nos, sive per semetipsum Dominus resecat, etiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali afflictione
Abbreviated transcription (Latin):
rio domus regiȩ. Uiditq mulierẽ se lauantẽ
ex aduerso suꝑ solariũ suũ  Erat mulier puil¬
era ualde: Misto gͦ rex: & reqͥsiuit ꝗͣ essẽt muli¬
er: Nuntiatũ q est ei qđ ipsa esset. bersabes filia
heliã: uxor uriȩ eihecexi: missisq dd̃ nuntiis
culit eam: Quȩ cũ ingressa eẽt. ad illũ dormi

Expanded text:
lavantem ex adverso, super solarium suum. Erat autem mulier pulchra valde. Misit ergo rex, et requisivit quae esset mulier? Nuntiatumque est ei quod ipsa esset Bersabee, filia Eliam, uxor Uriae Ethaei. Missisque David nuntiis, tulit eam. Quae cum ingressa esset ad il
Abbreviated transcription (Latin):
cuutatẽ qͣtenus uictoriã. eius Nomine desig¬
naret: Congregauit ltaq dauid omnẽ popłmꝰ:
& ꝓfectus est ad uersus rabbath cumq dimi¬
cãsses cepit eam : & tulit diadema regis eoꝵ
de capite eiꝰ pondo auri talentũ: habens gẽmas¬
p̃ciosissimas : & impositum est suꝑ capud dł̃ &
cȩc̃a: Imparalipomeñ quoq lta scriptum ẽ⁊ lu
lit aut̃ dauid coronã melchom de capite eius : &
inuenit in ea auri pondo talentũ. & p̃ciossissimas
gẽmas : fec̃ q sibi in de diadena. Melchom qͥp¬
pe ñ nom̃ ꝓpriũ ẽ regis : seo melchom in terp̃ rex
eoꝵ:. Rex eoꝵ uocat᷑ ut ebrei uolunt ydolum il¬
loꝵ: qđ hic uocat᷑ melchom: cuius diadematis
& fecisse inde sibi diadenra qđ hic positũ sũꝑ¬

Expanded text:
civitatem quatenus victoriam ejus nomini desigcivitatem quatenus victoriam ejus nomini designaret. Congregavit itaque David omnem populum, et profectus est adversum Rabbath. Cumque dimicasset, cepit eam; et tulit diadema regis eorum de capite ejus pondo auri talentum, habens gepositum est super caput David, » etc. In Paralipomenon quoque ita scriptum est: « Tulit autem David coronam Melchom de capite ejus; et invenit in ea auri pondo talentum, et pretiosissimas gemmas, fecitque sibi inde diadema . » Melchom quippe non nomen proprium est regis, sed Mechom interpretatur rex eorum. Rex eorum vocatur, ut Hebraei volunt, idolum illorum, quod hic vocatur Melchom. Cujus diadematis et fecisse inde sibi diadema. Tradunt insu
Abbreviated transcription (Latin):
seił miscłiam gͣtutam qͣeum oiligers digna¬
tus: cum utiq eius dilectione & miscd̾ia indig¬
nus existeide: quẽ constalut manterẽ esse .xuiiii.¬
gitur pugnabat ioab contra rabbath. filioꝵ
ammon: & expugnabat urbẽ regiam misitq
ioab nuntios ad daiuo dicens: dimicaui ad uersum¬
ts̃ rabba: & capienda ẽ urbs aquaꝵ: Notandum
qđ in ebreo quando cum ad iectione nominũ
mori quando uero sine adiectione nominum:
ñ rabbath sed raliba scͥbitur: Nunc igit᷑ congre¬
ga reliquã partẽ popłi & obside ciuitatẽ & cape
eam : Necum a me uastata fuerit urbs. Nomini
meo ad scͥbat᷑ uictoria: & reł.. Hinc iosephus
aquam eis auferens & rerum cȩterarum ub̃tatẽ
Multumq eos cogebat cibi & potus in opia labo¬
rare: Ex modico namq puteo bibebant omines:
& lic&e eẽcs illis forte auxiliũ: Ne cam̃ defice¬
rent ñ eo largiis utebant᷑. Iuo fac̾to scͥpsit ad da¬
uid: hȩc significans. rogans eum ut ueniret ad

Expanded text:
sericordiam gratuitam, qua eum diligere dignatur, cum utique ejus dilectione et misericordia indignus existeret, quem constabat manzerem esse. « Igitur pugnabat Joab contra Rabath filiorum Ammon, et expugnabat urbem regiam; misitque Joab nuntios ad David, dicens: Dimicavi adversum Rabath; et capienda est Urbs aquarumquod in Hebraeo, quando cum adjectione ponitur c. Quando vero sine adjectione nominum n Rabbath, sed Rabba scribitur. « Nunc igitur congrega reliquam partem populi, et obside civitatem, et cape eam, ne cum a me vastata fuerit urbs, nomini meo ascribatur victoria. » Hinc Josephus: aquam eis auferens, et rerum caeterarum ubertatem, multumque eos cogebat cibi et potus inopia laborare. Ex modico namque puteo bibebant omnes. Et licet esset illis forte auxilium, ne tamen deficerent non eo largius utebantur. Quo facto, scripsit ad David, haec significans: rogans eum ut veniret ad
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rit᷑ cur ad eum id ẽ. adachis daiud redierit ante cuiꝰ
faciẽ fugerat: intellegendꝰ ẽ iste achis fuisse filius
illiꝰ achis a quo fugit dã : Unoe & in sequentib:
achis c̃ quo icł impliũ contͣ saul descendebat filiꝰ¬
nomic̃: sed amatit sũpsit quȩ maacha uocabat
& id circo ñ apatre hoc sũpsit nom̃: eo qđ dđ ase
abiecerit: Igit᷑ amnon rex ammonitaꝵ dđ nun¬
sit eos: Qd cũ nuntiatũ eẽt dauid misit ĩ occursũ
eoꝵ : Erant em̃ uiri c̃fusi turpit̃ ualde: & man¬

Expanded text:
quaeritur, cur ad eum, id est, ad Achis David redierit, ante cujus quaeritur, cur ad eum, id est, ad Achis David redierit, ante cujus faciem fugerat: intelligendus est iste Achis filius fuisse illius Achis, a quo fugit David. Unde et in subsequentibus Achis cum quo David in praelium contra Saul descendebat, filinymicum, sed a matre sumpsit, quae Maacha vocabatur, et idcirco non a patre hoc sumpsit nomen, eo quod David a se abjecerit. Igitur Ammon rex Ammonitarum David nunsit eos. Quod cum nuntiatum esset David, misit in occursum eorum. Erant enim viri c
Abbreviated transcription (Latin):
tiam annȩ: suscitat de puluere egenũ & desteraone
erigit pauꝑẽ: ut sedeat cum pͥncipib & soliũ głe tȩ¬
neat: Contẽptibiles ꝑsonas de mundo auferens:
possessores uirtutũ efficit: & scientia spiritali suꝑ
mensã scͥpturaꝵ sc̃aꝵ. cotidię sec̃ reficit nde g¬
micha eñĩ qͥs ẽ. iste. latine resorat. quia frequent᷑
in ãmirationẽ popłi tales ueniunt qui nuꝑ de des¬
pectu mundi ablati gloriosi ĩ eccłia dĩ dono appare¬
ꝓeo ÷ daxitq dauid faciam misdiam ẽ amnonfilio
naas : sic̃ fec̃ pat̾ eius mec̃ miscd̾iã & uełꝗͣ Quan¬
do fugit dauid a facie achis regis gae h: uenit ad naas
nit ad moab̾: & dimisit apud eũ patiẽ & matib̃ae
omnẽ domũ suã: Qđ uero dix̃ achis rex gah: hidi¬
ne in grediet᷑ domũ meã : abit in de dł & fugit ins¬
peluncã odollã : abiit in de sub audiendũ ẽ de domo
naas. & indȩ fugisse illũ in speluncã odollã Siu̾

Expanded text:
am Annae: « Suscitans de pulvere egenum, et de stercore erigens pauperem: ut sedeat cum principibus, et solium gloriae teneat . » Contemptibiles personas de mundo auferens, possessores virtutum efficit, et scientia spiritali super mensam Scripturarum sanctarum quotidie secum reficit. Unde eMicha enim quis est iste Latine resonat: quia frequenter in admirationem populi tales veniunt, qui nuper de despectu mundi ablati gloriosi in Ecclesia Dei dono appareo. Dixitque David: Faciam misericordiam cum Ammon filio Naas, sicut fecit pater ejus mecum misericordiam, » etc. Quando fugit David a facie Achis regis Geht, venit ad Naas nit ad Moab, et dimisit apud eum patrem et matrem, et omnem domum suam. Quod vero dixit Achis rex Geth: « Hiccine ingredietur domum meam? Abiit inde David et fugit in speluncam Odollam. Abiit inde, subaudiendum est, de domo Naas, et inde fugisse illum in speluncam Odollam. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
multa in unũ intellegat: qͥs qͥs contumeliis¬
uerboꝵ pressus: c̃ uirtutẽ pacientiȩ seruare ñ
suffic̃: dauid factũ ad memoriã reducat: quẽ
cusemei cot conuitiis urigerae: & armati ꝓceres
ulcisci contend̾ent: ait : quid mͥ & uobis filie
saruig. dimittȩ eum ut maledicat: dñs eñi p̃¬
cepit ei ut maledicer& dđ & qͥs ẽ qͥ audeat di¬

Expanded text:
 contumeliis pressus, cum virtutem patientiae servare non sufficit, David factum ad memoriam reducat, quem cum tot Semei conviciis urgeret, et armati proceres ulcisci contenderent, ait: Quid mihi et vobis filii Sarviae? Dimittite eum ut maledicat; Dominus enim praecepit ei ut malediceret
Abbreviated transcription (Latin):
cituũ as isrł reuelasti aurẽ serui tui dicens do¬
mum ȩdificabo tibi: ꝓpt̾ hoc in uenit serius
cuus corsuũ ut oraret te oratione hac  Aurem eiꝰ
turũ: Idcirto dł in uenisse se dic̃ cor suũ id est
in uenit audaciã in corde suo ut oraret eũ oratio
actum est aut̃ post hȩc ꝑcussit ne hac xui¬
oauid phylistim & humiliauit eos: & tulit da

Expanded text:
cituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Docituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Domum aedificabo tibi, propter hoc invenit servus tuus cor suum, ut oraret te oratione hac. Aurem ejus turum. Idcirco David invenisse se dicit cor suum, id est, invenit audaciam in corde suo, ut oraret eum oratione hac. Factum est autem post haec, percussit David Philistiim, et humiliavit eos: et tulit Da
Abbreviated transcription (Latin):
dñe ds̃. Nisi loq̃reris etiã de domo serui tui
in longinquũ : Ista ẽ eñi lex adam dñe as̃
Ista ẽ lex adam dñe ds̃: Hoc ẽ lex hominis ẽ dñe
as: uc tibi insimplieitate cordis & prort̃te
seriuat: & cu facias ei iuxta miscđiam tuã sic̃ mͥ
dignatus es facere seruo tuo: Seqͥt᷑: Quid gͦ ad dere
poterit ad huc dauid ut loquat᷑ ad te : Iu eñi scis
fecisti om̃ia magnalia hȩc : ꝓpter uerbũ tum
qđ ꝑmissisti abraham ysaac &e yacob fecisti hȩc
om̃ia michi seruo tuo. Id̾ dicit scđm cortuum
Intellegit᷑ sca̾m misctłiam tuã : Quia ñ est simi¬
lis cui Neq eñi ẽ ãs extra te in om̃ib quȩ au¬
diuimꝰ aurib nr̃is: Afacie popłi tu quẽ rede-
misti tibi ex egypto: gentem & dm̃ eius: ebieus
hab& gentib & diis earũ : & ẽ sensus: a facie po¬
płi cui quẽ redemisti tibi ex egypto: de manu scił
egyptioꝵ quos in mari rubro ꝑemisti : & de diis
earum in quib uditia fecisti Quia cu dñe exer¬

Expanded text:
e domo servi tui in longinquum. Ista est enim lex Adam, Domine Deus. » Ista est lex Adam, Domine Deus, hoc est, lex hominis est, Domine Deus, ut tibi in simplicitate cordis, et puritate serviat, et tu facias ei juxta misericordiam tuam, sicut mihi dignatus es facere servo tuo. Sequitur: « Quid ergo addere poterit adhuc David, ut loquatur ad te? Tu enim scis fecisti omnia magnalia haec: propter verbum tuum, quod promisisti Abraham, Isaac et Jacob, fecisti omnia haec mihi servo tuo. Quod dicit, secundum cor tuum, intelligitur secundum misericordiam tuam. Quia non est similis tui. Neque enim est Deus extra te in omnibus quae audivimus auribus nmisti tibi ex Aegypto gentem et Deum ejus. » Hebraeus habet: Gentibus et diis earum. Et est sensus: A facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto, de manu scilicet Aegyptiorum, quos in mari Rubro peremisti; et de diis eorum, in quibus judicia fecisti. Quia tu Domine exer
Abbreviated transcription (Latin):
& cet̾as regiones dicioni suȩ sub iugans. fec̃ esse
Atͥbutarias: mistice significat qđ xp̃s om̃s gentes
sub sua dñatione tenens facit pensũ seruitutis¬
sibi redde : dum singłe quęq nationes in nomi¬
nis eiꝰ confessione ad unate . de uote censum bo¬
noꝵ oꝑum illi ex soluunt: damascus eñi nobił
est urbs fenicis eodẽ uocabulo: quo & masee an¬
cillȩ abraham filius apellatus ẽ: & damascus
in cerp̃ sanguinis poculum siria uero interp̃
sub limis: siue umecta: & bene quȩ pͥus u̾mec¬
ta libidine. suꝑba sp̃u: sanguinẽ humanuor
in explebilit̾ sitielat: Nunc mundata babtisma¬
te xp̃i sub limis ꝓfectu uirtutũ sanguinis eiꝰ
poculũ desid̾at ꝑciꝑe: Iuid aũt significat qđ

Expanded text:
 caeteras regiones ditioni suae subjugans, fecit tributarias esse, mystice significat quod Christus omnes gentes sub sua dominatione tenens, facit pensum servitutis reddere, dum singulae quaeque nationes in nominis ejus confessione adunatae, devote sensum bonorum operum illi exsolvunt. Damascus enim nobilis est urbs Phoenicis eodem vocabulo, quo et Masec ancillae Abraham filius appellatus est; et Damascus interpretatur sanguinis poculum; Syria vero interpretatur sublimis, sive humecta. Et bene quae prius humecta libidine, superba spiritu, sanguinem humanum inexplicabiliter sitiebat, nunc mundata baptismate Christi, sublimis profectu virtutum, sanguinis ejus poculum desiderat percipere. Quid autem signifi
Abbreviated transcription (Latin):
antiquus hostis quoꝵ dã p̾dicatoꝵ uerbi dĩ sermo¬
nẽ ł conu̾sationẽ corrũpendo malculat. acde honȩs¬
tat : Pcidit uͦ tunicas usq ad inguina : cũ turpia
facta quȩ ipse ꝑsuaserat in ocđis hominũ reuelat:
S necesse ẽ talib quos diabolus ita confundit: ut
sedeant in hierico donec crescant barbȩ eoꝵ: id est
sint obropbriũ & ignominia melioꝵ atq effician¬
tur anathema om̃iũ : donec ꝑstudiũ bonũ barba¬
rum species hoc ẽ iuitutũ in crementa in eis nas¬
cant᷑: & digni habeant᷑ p̃sentia regis sui: Hec crȩ
ac uindicat in iuriã suoꝵ: c̃ non solũ ad u̾sari¬
etiã in extremo uudicio ꝑ iustĩ sententiã ꝑpecuis ig¬
nib cruciandos tͣdet: Factum ẽ gͦ uertente. anno
eo temp̃ quo solent reges ad bella ꝓcede: misit dađ̃
ioab & seruos suos cum eo & cet̾a: Inebreo ita lȩ¬
git᷑: Cotempore quo reges ad bella ꝓcesserant: misit
dauid ioab & cet̾a: Hos reges dic̃ qͥ ꝓcesserant contͣ

Expanded text:
antiquus hostis quorumdam praedicatorum verbi Dei sermonem vel conversationem corrumpendo maculat ac dehonestat. Praecidit vero tunicas usque ad inguina, cum turpia facta, quae ipse persuaserat, in oculis hominum revelat. Sed necesse est talibus quos diabolus ita confundit, ut sedeant in Jericho, donec crescant barbae eorum, id est, sint opprobrium et ignominia meliorum, atque efficiantur anathema omnium, donec per studium bonum barbarum species, hoc est, virtutum incrementa in eis nascantur, et digni habeantur praesentia regis sui. Nec credeac vindicat injuriam suorum, cum non solum adversarietiam in extremo judicio per justam sententiam perpetuis ignibus cruciandos tradet. « Factum est ergo, vertente anno eo tempore quo solent reges ad bella procedere, misit David Joab, et servos suos cum eo, » et caetera. In Hebraeo ita legitur: « Eo tempore, quo reges ad bella processerant, misit David Joab, etc. » Hos reges dixit, qui processerunt contra
Abbreviated transcription (Latin):
liłia dispositione dđ regiones moabitarũ heredi¬
bus qͥbuis uellet diuidere: quã si possossor qͥlibae
agros ꝓpͥos ad nutũ suũ ducto huc inde funido¬
dirimene: mensus est aũt duos funiłos: unum
ad occidendũ & iinũ ad uiuificandũ: Q hoc alle¬
gorice dictum: significans qđ in sua dđ potesta¬
te habuerit Nullo utiq contia dicente : quos eoꝵ
neci daret contumaces: qͥb parcerte sub iectis It¬

Expanded text:
libera dispositione David regiones Moabitarum haeredilibera dispositione David regiones Moabitarum haeredibus quibus vellet divideret, quam si possessor quilibet agros proprios ad nutum suum ducto hdirimeret. Mensus est autem duos funiculos, unum ad occidendum, et unum ad vivificandum. Et hoc allegorice dictum significans quod in sua David potestate habuerit, nullo utique contradicente, quos eorum neci daret contumaces, quibus parceret subjectis.