comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facta ꝑticeps mortalitatis nr̃e.
ut et nos ꝑticipes eius ĩmor¬
supboꝵ. et ideo non xp̃ianoꝵ
ac ꝑ hoc nec nere sapientum.
Isioꝵ etiam dico sapientiũ qͥ
cognon̾unt deum. et qui co¬
noscentes diñ sicut dicit apł
Non sĩc deum głificarunt.
aut grãs egerunt. Nosti ãt
cuiꝰ sacrificii hm̃ilitate lõge
abest typꝰ et conturnꝰ illoꝵ.
Et io multũ mirabił res ẽ
cegnoscentium deum. fit inhĩ¬
tator deus. et quoꝵ dam cog¬
noscentiũ non sit. Nec enĩ ad
templum dei ꝑtinent qui co¬
noscentes deum nonsicut dm̃
gsificau̾unt. Aut grãs egerũt.
et ad templum dei ꝑtinent
pariili sanctificati sacrõ xp̃i.
ꝑ etatem nondũ possunt re¬
coguoscere dmĩ. Unde quem̃¬
illi potuerunt nosse nec hr̃e.
isti possunt hr̃e auteqm̃ nos¬

Expanded text:
facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes eius inmorsuperborum et ideo non Christianorum ac per hoc nec uere sapientium, illorum etiam dico sapientium, qui cognouerunt deum, quia cognoscentes deum, sicut dicit apostolus, non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. nosti autecuius sacrificii humilitate longe abest typhus et ęothurnus illorum. et ideo multum mirabilis res est, cognoscentium deum sit inhabitator deus et quorundam cognoscentium non sit. nec illi enim ad templum dei pertinent, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt, et ad templum dei pertinent paruuli sanctificati sacramento Chper aetatem nondum possunt cognoscere deum; unde, quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potu
Abbreviated transcription (Latin):
implet fideles ima ĩ tomo cõg̾
te culpabsis uite ioulgẽcia
de dm̃a gr̃a pollicẽt. p̾dicatõ
pietatis. ueq religionis signa
cõgruẽcia et miratula cõseqũ¬
tuł Excitatur adu̾sus eos se¬
ua ifitelitas. tolerant p̾sen¬
cia. sꝑant ꝓmissa. docet prece¬
pta. Nuo erigui ꝑ mĩcon dis¬
sẽmangr ppłos mirabłi facdta¬
cos augẽtur. ꝑsequutõib cre¬
scũt ꝑ afflictõnũ angustias
usq in terraꝵ extrema duatã¬
tur. Ex ĩꝑitissimis. ex abiectis¬
simis. ex pancissimis illũiant᷑
nobłitantur. młtiplicãtur. pre
elatissima ĩgẽia. acutifsima e¬
lo quia. mirables q ꝑitias. a¬
iugant xp̃o. et ad p̾diçandam
uidm pietatis. salutis q cõu̾¬
tũt. Alteriꝰ adu̾sitatib et ꝓsꝑi¬

Expanded text:
implet fideles una in domo congreae culpabilis uitae, indulgentiam de diuina gratia pollicentur. praedicationem pietatis ueraeque religionis signa congruentia et miracula consequuntur. excitatur aduersus eos saeua infidelitas, tolerant praedicta, sperant promissa, docent praecepta. numero exigui per mundum disseminantur, populos mirabili facilitacos augentur, persecutionibus crescunt, per afflictionum angustias usque in terrarum extrema dilatantur. ex inperitissimis, ex abiectissimis, ex paucissimis inluminantur, nobilitantur, multiplicantur. prae. clarissima ingenia, cultissima eloquia mirabilesque peritias aiugant Christo et, ad praedicandam uiam pietatis salutisque conuertunt. alternis aduersitatibus et prosperi
Abbreviated transcription (Latin):
Fiant luũaria ĩ firmamẽto celi. fa¬
ctus ẽ subito de celo somis. qiͣ fer¬
retur flatus uehemẽs. et inse st̃¬
st̃ lĩgue dĩse qͣi ignis. qui et inse¬
lũiaria ĩ firmamẽto celi. uerbũ
uite hñtia. Uͥ q discurtite igne̾
scĩ. ignes decori. Uos eĩ estis lu¬
mẽ mũoi: Nec estis sub modio.
Exaltatus ẽ cui adhesistis. et ex¬
altauit uos. Discurtite. et m̃o¬
tescite oĩb gẽtib. Cõ cipiat et
cant aque reptilia aĩar muar
Seꝑantes eĩ p̾ciosũ a uili. fc̃ĩe¬
stis os dei. ꝑ qõ dicet. ꝓducant
uaꝵ.suꝑ terram. Repserũt eĩ
ptatõnũ scłi. ad imbuendas gẽ¬
tes. nõie tuo. ĩ bapto tuo. et in¬
terra fc̃a st̃̾ magnalia mirabłia.
tãꝙ cete grandia. et uoces nũ¬
cior tuon uolitantes suꝑ t̾raz.
iũx firmamẽtũ libri tui. ꝓpõito
ulo sibi ad auctoritatẽ sub quo
uolitarẽt quocũq irent. Neq

Expanded text:
fiant luminaria in firmamento caeli, factus est subito de caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt linguae diuisae quasi ignis, qui et inseluminaria in firmamento caeli uerbum uitae habentia. ubique discurrite, ignes sancti, ignes decori. uos enim estis lumen mundi nec estis sub modio. exaltatus est, cui adhaesistis, et exaltauit uos. discurrite et innotescite omnibus gentibus. Concipiat et cant aquae reptilia animarum uiuarum. separantes enim pretiosum a uili facti estis osuper terram. Repserunt enim ntationum saeculi, ad imbuendas gentes nomine tuo, in baptismo tuo. Et inter haec facta sunt magnalia mirabilia tanquam ceti grandes, et voces nuntiorum tuorum volitantes super terram juxta firmamentum Libri tui, praeposito illo sibi ad auctoritatem, sub quo volitarent quocumque irent. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
nt.Nbi ergo qd
dicebas credere te non debẽ
non quod uderes. aut ex¬
tͥncecus corpore. aut intrin¬
secus corde. Ecce ex corde tuo
credis cordi tuo. et quo nec
carnis nec mentis dirigis
amatut fices. si in te nulla
sit fides mutua quacredas
quod in illo non iites qm¬
uis homo possit fallere fin
expectando a te anquam cõ¬
moditatem simulat quam

Expanded text:
t ergo quod dicebas, te credere non debere, nisi quod videres aut extrinsecus corpore, aut intrinsecus corde? Ecce ex corde tuo, credis cordi non tuo; et quo nec carnis nec mentis dirigis amatur fides, si non in te mutuo illa sit fides, qua credas quod in illo non vides. Quamvis homo possit et fallere fingexspectando a te aliquam commoditatem, simulat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
conficeri uult pẽca it ĩuẽĩat
graciam querat sacerdote
icientem ligare. et soluere.
ne cum negligens circa se
extiterit negligat᷑ ab illo qui
eum misicorditer monet. ne
stultus euitare noluit.

Expanded text:
confiteri peccata ut inveniat gratiam, quaerat sacerdotem qui sciat ligare et solvere, ne cum negligens circa se extiterit, negligatur ab eo, qui eum misericorditer monet et pstultus evitare noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
actendendum in quibꝰ mo¬
nast̾iis uł in quo loco indigẽ¬
tib fratribꝰ quisquis io qd̾
hẽbat imipenderit. om̃ium
enim xp̃ianor unares pu¬
blica est. Et ideo quisquis
uerit ubicũq eciam ip̃e qõ̾
sibi ncc̃iu ẽ accipit. de xͥ¬
q ip̃e talib dedit. quis insi

Expanded text:
adtendendum est, in quibus monasteriis uel in quo loco indigentibus fratribus quisque id quod habebat inpenderit. omnium enim christianorum una respublica est. et ideo quisquis uerit, ubicumque etiam ipse quod sibi necessarium est accipit, de Chet ipse talibus ded
Abbreviated transcription (Latin):
quite nõ nũc pͥmũ. Nam cũ tri¬
ginta anos agam. quatu orce
ti.nec aluio quiꝙꝙͣ in hus si qͦ
casu offererentur p̾ter ncc̃iu
uictũ. literalẽq usu cogitaui.
Prsus unꝰ mͥ cic̾onis liber faci¬
lime ꝑsuasit. nlło moto appetẽ¬
tissime atq cautissime admistnͣ¬
das. Ratõ. Quid. honores¬
Respõdit augꝰ. Fateor eos mͦ
ac pene his dieb cupe destiti
interoñ delcãt pulcra. pudica.
te facile possit eruoin. offerẽs
onerosũ otio tuo. p̾ẜtim sispere
certusq sis nicħ ex ea te mole¬

Expanded text:
quidem non nunc primum. Nam cum triginta tres annos agam, quatuordeciti, nec aliud quidquam in his, si quo casu offerrentur, praeter necessarium victum liberalemque usum cogitavi. Prorsus mihi unus Ciceronis liber facillime persuasit, nullo modo appetenentissime atque cautissime administrandas. R. Quid honores? A. Fateor, eos modo, ac pene his diebus cupere destitiinterdum pulchra, pudica, te facile possit erudiri, afferens onerosam otio tuo, praesertim si speres certusque sis nihil ex ea te mole
Abbreviated transcription (Latin):
creui. nchil eẽ sentio qd̃ mag̃
ex arce deiciat ainũ uirilẽ. ꝙ b
blandimẽta feie. corꝑũq ille
cõtactus sine quo uxor hr̃i nõ
p̃t. Itaq si ad officiũ ꝑtinet
sapientis. qd̃ nõdũ cõpi. dare
oꝑam liberis. quisquis rei hiꝰ
tiñ gr̃a cõcubit mirandꝰ mͥ iu
deri pt. at u̾o imitandus nlło
ut creto iuste atq utiliter ꝓ li¬

Expanded text:
i: nihil esse sentio quod magis ex arce dejiciat animum virilem, quam blandimenta feminea, corporumque ille contactus, sine quo uxor haberi non potest. Itaque, si ad officium pertinet sapientis quod nondum comperi dare operam liberis, quisquis rei hujus tantum gratia concumbit, mirandus mihi videri potest, at vero imitandus nullos, credo, juste atque utiliter pro li
Abbreviated transcription (Latin):
q cõĩxit. carnẽ aĩe subdidit. a¬
nimam sibi dñam fecit. Si sẽper
illa staret sub dño suo. semꝑ et
ista o bediret dñe sue. Noli gͦ mi¬
ran.qr que deserit suꝑiorẽ. penaᷤᷤ
patitur ꝑ inferiorẽ. Caro eĩ cõcu¬
piscit aduersus sp̃m.

Expanded text:
mque conjunxit: carnem animae subdidit, animam sibi. Si semper illa staret sub Domino suo, semper et ista obediret dominae suae. Noli ergo mirari si ea quae deseruit superiorem, poenas patitur per inferiorem. Caro enim concupisc
Abbreviated transcription (Latin):
it affirmare sic ualuit. Sentit ut pi¬
ctagoras diuidit ut socrates. expli¬
cat ut plato. implicat ut aristoles.
sus. dirsimłat ut cesar. Cuatet ut
cato. dissuadet ut appius. ꝑsuadet
ut tullius. Iam si ad sacroscõs pr̃es
astruit ut augꝰ attollitur ut hyla¬
rius. submittitur ut iohẽs. corngit
nus ꝓuocat. ut ambrosius ꝑseuerat

Expanded text:
 iure sibi uindicat. sentit ut Pythagoras, diuidit ut Socrates, explicat ut Plato, inplicat ut Aristoteles, ut Aeschines sus, dissimulat ut Caesar, suadet \'ut Cato, dissuadet ut Appius, persuadet ut Tullius. iam si ad sacrosanctos patradstruit ut Augustinus, adtollitur ut Hilarius, submittitur ut Ioannes, nus prouocat, ut Ambrosius perseuerat
Abbreviated transcription (Latin):
spernas et cuidare nõ potes
quod petierit. non eum spero¬
nas. zi potes dareda. Sinõ
potes a frabilem te psta. co¬
ronat deus intus conitatem.
ubinon ĩuenit facultatem. Nẽo
dicat non hẽbam. Caritas non
de saccello ercgatur. quia quro¬
quro dicimus. et quidquid dixi¬
mus. et quidquro dicere pot̾u¬
uł qui aute nos non ht̃ finem.

Expanded text:
spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non invenit facultatem. Nemo dicat: Non habeo. Charitas non de saccello erogatur: quia quidquid dicimus, et quidquid diximus, et quidquid dicere potuvel qui ante nos, finem
Abbreviated transcription (Latin):
Ex cusationem in iudiciodi
non hẽbitis. nisi ues in bonis
oꝑib exercueritis. et eorm
que audistis tanꝙͣ plimie
tructum congruum deditis
fruetus congruns tona opa¬

Expanded text:
Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae fructum congruum dederitis. Fructus congruus op
Abbreviated transcription (Latin):
facuint facere nolice. Ambu¬
lem uiam dm̃i. non sequar es
mores. Audiam ab illo n̾ba. ñ
sequatur ille cupiditatẽ suam
xi. Nonne michi dicturus
est. Serue neqm nonne a
me audieras. Quedicunt
facite. Que autem faciunt
facere uolite. Malus autem
laicus infidelis non ꝑtinens
ad gregem xp̃i. non ꝑtinẽs
ao fru̾nentum xp̃i. Qui tan¬
qm palea mnarea tolletatur.
Quid sibi dicit qñ cepit illum
arguere uerbum dei. Eci quid
michi ioqueris. Ip̃i ep̃i. ip̃i cle¬
rici non illico faciunt. et me
cogis ut faciam. Querit sibi
non patronim ad cam malã
s ed comitem ⁊d penam. Nam
nuqm̃ illum ille defensurꝰ
ẽ indie indicii quẽcumq ma¬
lum uoluerit imiitari. Qũo eĩ
dyabolus omes ques sedu¬
cit non seducit cum quibus
regnet. Sed cum quib dam¬
pnetur. sic oñĩs qui secuntꝰ
males comites sibi ad gehen¬
nam querunt non patrocima
ad regna celorum. Un¬

Expanded text:
faciunt, facere nolite. Ambulem viam Domini, non sequar istius mores. Audiam ab illo, non verb, sequatur ille cupiditatem suam.xi: nonne mihi dicturus est, Serve nequam, non a me audieras, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite? Malus autem laicus, infidelis, non pertinens ad gregem Christi, non pertinens ad frumentum Christi, qui tanquam palea in area toleratur, quid sibi dicit, quando coeperit illum arguere verbum Dei? Exi: quid mihi loqueris? Ipsi episcopi, ipsi clerici non illud faciunt, et me cogis ut faciam? Quaerit sibi non patronum ad causam malam, sed comitem ad poenam. Nam nunquam eum ille defensurus est in die judicii, quemeumque malum voluerit imitari. Quomodo enim diabolus omnes quos seducit, non seducit cum quibus regnet, sed cum quibus damnetur: sic omnes qui sequuntur malos, comites sibi ad gehennam quaerunt, non patrocinia ad regnum coelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
si adulter fuerit. Aliter perit
si supbus fiat. Et audeo dic̾e
cõnigalem agentes uitam
si tenent humilitatem suꝑbis¬
ħ castis meliores sunt. Con¬
abolum attendite. Nunqͥd
ei in iudicio dei obiciendum
erit adult̾uum aut fornca¬
tio. nichil hoꝵ facit. quia non
ht carnem Sola eum suꝑbia
et ĩuidia mͣtit eũ ĩignemet

Expanded text:
si adulter fuerit; aliter perit, si superbus fiat. Et audeo dicere, conjugalem agentes vitam, si tenent humilitatem, superbis castis meliores sunt. Conabolum attendite, numquid ei in judicio Dei objiciendum est adulterium aut fornicatio? Nihil horum facit, qui non habet carnem. Sola eum superbia et invidia mittit in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
corditer corripiat homo qͦͦ
põt. qd̾ autem non potest
patienter ferat. et cum dile¬
desuꝑ emencet et corrigat.
aut usq admessem difterat
eradicate zizamam. et pale¬
lute sua bone spei xp̃iari int
desꝑates ques corrripe non
uaient in muitate uersentur
anferant malum a seip̃is .i.
ut in ip̃is non inuem. atur
ꝙ eis in morib displicet ali¬
orr.

Expanded text:
itur corripiat homo quod potest, quod autem non potest patienter ferat et cum diledesuper emendet et corrigat aut usque ad messem differat eradicare zizania et palelute sua bonae spei christiani inter desperatos, quos corripere non ualent, in unitate uersentur, auferant malum a se ipsis, id est ut in ipsis non inueniatur quod eis in moribus displicet aliorum.
Abbreviated transcription (Latin):
quo te alta et ꝓfuda auaricie
caligo cecauit: Pectĩe tue ca¬
ptiuus et ẜuus es. cathenis ⁊¬
Et qũe iam solu̾̾at xp̃s. temio
uĩctus es. Sernas peccuĩam.
que ceuata nõ ẜuat. Patri¬
moniũ cumłas. qõ te põde suo
on̾at. Nec memisti. ꝙͣ xp̃s re¬
spõcerit dĩti exuleranciũ fructu¬
um copiam. stulta etultatõne
trimonii tui põdꝰ etaggeras. ut
locuplecior scło fius. paupior
deo fias: Redditus tuos dĩte.
cũ dño tuo. fructus tuos ꝑtire
cũ xp̃o. Fac tibi possessionũ ter
te ĩ ħ scło dĩte credis. Audi in¬
hõis. iustis obiurgacõib inc¬
pantẽ. Dicis ĩ quid̾. Duies sũ
ditatus sũ. et nlłius rei egeo.

Expanded text:
funda auaritiae caligo caecauit. pecuniae tuae captiuus et seruus es, catenis cet quem iam soluerat Christus denuo uinctus es. seruas pecuniam quae te seruata non seruat, patrimonium cumulas quod te , pondere suo onerat, nec meministi quid Deus responderit diuiti exuberantium fructuum copiam stulta exultatione trimonii pondus exaggeras, ut quo locupletior saeculo fueris pauperior Deo fias? reditus tuos diuide cum Deo tuo, fructus tuos partire cum Christo, fac tibi possessionum terrte in saecnlo diuitem credis. audi inhomines iustis obiurgationibus increpantem. dicis, inquit, diues sum et ditatus sum et nullius rei egeo:
Abbreviated transcription (Latin):
terita quib male uixisti. cõtẽꝵ¬
ne Re aluiganto p̾sentia nõ per¬
mittant ꝑueire ad futura. Sie
presens uita te delectat aiem
mtena posuisti. si tuis p̾t̾ts
tans dicas. Que retro oblitias

Expanded text:
male vixisti; contemne te alligando, praesentia non permittant pervenire ad futura. Si enim praesens vita te delectat, aurem in terra posuisti: si tuis praetertans dicas: Quae retro oblitus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipẽ deꝯ cũ creauit defe¬
sus ẽ nec cum cessauit refectꝰ est
Ded nos uoluit ꝑscripturãsuam
ad qͥecis exhortari desid̾iũ ĩtiman¬
do nob̾ eumi diem se scĩficasse ĩ qͦ
qui euit ab oĩb oꝑib suis. Nam
nusqmͣ oĩum sex dieꝵ quib crea¬
tasunt om̃ia legitur aliquid scĩti¬
casse. nec aute cempus sed die¬

Expanded text:
ipse nec, cum creauit, defessus nec, cum cessauit, refectus est, sed nos uoluit per scripturam suam ad quietis exhortari desiderium intimando nobis eam diem se sanctificasse, in quo quieuit ab omnibus operibus suis. nam nusquam omnium sex dierum, quibus creata sunt omnia, legitur aliquid sanctificasse. nec ante ipsos sex die
Abbreviated transcription (Latin):
Descenoẽte ĩ tenebrosã ĩf¬
tunc absq dubio dies splendi¬
dissimus fuit. ubisaluator il
Et cenebre eam non cõpien¬
non sensit. Tenuit in illo noc¬
tis horrore ĩmiolabilem ma¬
iestatis sue splendorem. lux
sempit̾ne nature. ac sinõ lux
a nocte. Sed nox aluce suꝑata

Expanded text:
descendente in tenebrosam infllic absque dubio dies splendidissimus fuit, ubi Salvator illet tenebrae eam non comprehennon sensit. Tenuit in illo noctis horrore inviolabilem majestatis suae splendorem lux sempiternae naturae, ac sic non lux a nocte, sed nox a luce supera
Abbreviated transcription (Latin):
ligatur. non quia aliquid dat
in terra ideo diligatur. Quido
amas ut deum ames dic mͥ.
Ama si potes aliquid quod ille
non fecit. Circunispice uni¬
usam creatiram. Dite utrũ
alicubi eupioitatis uisco tene¬
aris. et adiligendo creatorem
impediaris nisi in ea requam
creauit ip̃e quen negligis.
cra ꝙͣ ille a quo facta sunt.
Miraris hoc quia illum nõ
nides. s ꝑ ea que miraris ama
quem non uides. Interroga
creaturam. si aseipã est. re¬
mane in illa. Si autem ab
illo est. non obaliuo pnicõ¬
sa est amatori. nisi quiã ppoĩt᷑
creatori.

Expanded text:
us; sed quia aliquid dat in terra, ideo diligatur. Quid amas, ut Deum non ames? dic mihi. Ama, si potes, aliquid quod ille non fecit. Circumspice universam creaturam; vide utrum alicubi cupiditatis visco tenearis, et a diligendo Creatore impediaris, nisi ea re quam creavit ipse quem negligis. lchra, quam ille a quo facta sunt? Miraris haec, quia illum non vides: sed per ea quae miraris, ama quem non vides. Interroga creaturam; si a seipsa est, remane in illa: si autem ab illo est, non ob aliud perniciosa est amatori, nisi quia praeponitur Creatori.
Abbreviated transcription (Latin):
oportet cõfũdi. sic̃ de scene¬
Quib ait ĩmũdꝰ sp̃s. Iħ̾m scio
et paulũ noui. uos aũt qui es¬
tis uł ad cõmonendes bones ut
ꝓfigiant infide atq ista nõ iac¬
tãt᷑. s ut utiliter possint. uł ad di¬
sicut apłs dicit. Nunquid õs
uirtutes. Nũquid cẽs doua ht̃

Expanded text:
confundi, sicut de Scequibus ait immundus spiritus: Iesum scio et Paulum noui; uos autem qui estis? uel admonendos bonos, ut proficiant in fide, atque ista non iactanter, sed utiliter possint; uel ad disicut apostolus dicit: numquid omnes uirtutes? numquid omnes dona
Abbreviated transcription (Latin):
eternũ et cͣ. ħ non iniẜacio
eius reddita ẽ oꝑib eius. S¬
Seu̾itas eius non in operã
sua s in opera tua. Teniq
si colias opera tua mala. et
non in ce remaneat nͥ opꝰ
esus. non te dimiccit mis¬
atio eius. Si autẽ nõ di¬
mittis oꝑa tua. erit seu̾itas
eius in oꝑa tua. non ĩ opera

Expanded text:
atio ejus reddita est operibus ejus; severitas ejus est non in opera sua, sed in opera tua. Denique si tollas opera tua mala, et non in te remaneat nisi opus ejus, non te dimittet miseratio ejus: si autem tu non dimittis opera tua, erit severitas ejus in opera tua, non in opera
Abbreviated transcription (Latin):
Dom catholici sunt quiet
dei doctrinam ꝑtinet. ita qrunt
si quid querendũ hñt. ut ab¬
scentes audiunt ita autem si
quid docendum hñt ut usita¬
ta. ut confirmata securissime
et confidentissime. et leuisnẽ
ut post̾ ĩsimuent. Inusitatau̾o
etiamsi uitatis manifestatrice
liquidissima tatõe ꝑceꝑunt. qͥ¬
rendi potius qm̃ pcĩpiẽndi ant
asfirmandi modo ꝓpter anora¬
entis infirmitatem᷑. Prore fa.

Expanded text:
 catholici sunt qui etdei doctrinam pertinet, ita querunt si quid querendum habent, ut abssidentes audiunt. Ita autem docent si quid docendum habent, ut usitata, ut confirmata securissime et fidentissime et lenissime ut possunt insinuent; inusitata vero, etiamsi veritatis manifestatione liquidissima perceperunt, querendi potius quam precipiendi aut affirmandi modo, propter audientis infirmitatem. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
ti sensus scãrũm scripturaꝵ
latent et pancis incelligenti¬
oribus noti suut. nec asẜunt᷑
comodiꝰ et acceptabilius. insi
cum respondendi hereticis cura
compellit. Tunc illi etiam
qui negligunt studia doctrine
torpore discusso. ad audiendi
excitantur diligentiam. it
adu̾sarii refellantur. Deniq
multi de homine xp̃o contra
manicheum. ꝙͣ multi de tͣm¬
tate contͣ sabeilium. qmͣ młti
de unitate crimtatis adu̾sus¬

Expanded text:
ti enim sensus Scripturarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur diligentiam, ut adversarii refellantur. Deniquemulti de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabellium! quam multi de unitate Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
mat qͥ non eũ õĩpotetẽ atq ex
milla particła cõmutabilẽ credͭ.
bonoꝵ etiã õium creatorẽ qͥb
ẽ ip̃e prestantior. Rectorem qͦq¬
eẽ iustissimũ eoꝵ oĩum q̃ crea¬
uit. nec ulla adiutum ẽẽ nat᷑a
increando qiͣ qui nõ sibi si iffic̾et
ex quo sit. ut de nichilo creaĩt
omĩa. de se autem non creauit
s genuit qd̾ sͥ par eẽt qd̾ filiũ
dei ẽẽ unnicũ dicimꝰ. quẽ cũ pla¬
niꝯ enũtiare conans dei uͥtutẽ¬

Expanded text:
 omnipotentem, atque ex nulla particula commutabilem credit; bonorum etiam omnium creatorem, quibus est ipse praestantior; rectorem quoque justissimum eorum omnium quae creavit; nec ulla adjutum esse natura in creando, quasi qui non sibi sufficeret. Ex quo fit ut de nihilo creaverit omnia; de se autem non creaverit, sed genuerit quod sibi par esset, quem Filium Dei unicum dicimus, quem cum planius enuntiare cona
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. Et sic colli¬
gata ẽ ei. ut nec cũ uelit. se inte
leg̾gare possit. nec retiere. cũ uis
uita si quitẽ aĩe. cõsistit uita cor¬
poris. et de morte cors descẽoit
mors aĩe. Sicut eĩ aĩa nita sua¬

Expanded text:
ificat, et sic colligata est ei, ut nec cum velit, se inde segregare possit, nec retinere, cum sui vita siquidem animae consistit vita corporis, et de morte corporis descendit mors animae. Sicut enim anima vita su
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt adam dixit. Hoc nũc os de
ossib meis. et caro te carne
mea. Et apłs ait. Quiditi¬
git uxorem suam seip̃m di¬
ligit. Nemo enĩ carnam suã
odio habuit. Ponitur enmm¬

Expanded text:
et, Adam dixit, Hoc nunc os de ossibus meis, et caro de carne mea ; et Apostolus ait, Qui diligit uxorem suam, seipsum diligit; nemo enim unquam carnem suam odio habet . Ponitur e
Abbreviated transcription (Latin):
qmĩ demones nacuras nõ
creant. S aliquid tale face̾
possunt. ut iideantur esse
que non sunt. Nuilla enim
arte uł potestace aĩmus sed
nec corpus quidem aliqua
rõne in menbra et liniam̃¬
S eo phancasticum honũs
ꝙ etiam cegitando siue sõpn¬
anco ꝑreꝵ in nũabilium ge¬
pus non sit corpor similes
formas mira celeritate capͭ
Sopitis enim et oppres¬
sis corporeis hominum sen
ita tñ ꝙ corpora ipa hominũ
alicubi iaceant uiuentia
quide. Sed mulco grauiꝰ
sius sensib obfacis. Phan¬
tasticum autem illud ueluti
que onera siuera sunt cor¬
pora portantur a demoib
ut uudatur hominib ꝑtĩ
uera hominum corpor a. ꝑtĩ¬

Expanded text:
m daemones naturas non creant, sed aliquid tale facere possunt, ut videantur esse quod non sunt. Nulla enim arte vel potestate animus, sed nec corpus quidem aliqua e in membra et liniamesed phantasticum hominis, quod etiam cogitando siue somniando per rerum innumerabilia gepus non sit, corporum similes formas mira celeritate capit, sopitis aut oppressis corporeis hominis sensita tamen quod corpora ipsa hominum alicubi iaceant, uiuentia quidem, sed multo grauius suis sensibus obseratis; phantasticum autem illud ueluti quae onera si uera sunt corpora, portantur a daemonibus, ut inludatur hominibus, partim uera onerum corpora, p
Abbreviated transcription (Latin):
Dulueꝵ inquit eieatrices
regno fortasse uidebimꝰ. Nõ
enim deformitas in eis. s ed
dignitas erit. et quedam ꝙͣ¬
uis in corpore. non corporio
sed uirtutis pulcͥcuto fulgebͭ
Nec idro tamen si auqua mã¬
tiribus amputata uł ablata
sunt menbra sine ip̃is erut
in resurrectione mortuoꝵ. qͥbͦ
dictum est. Capillus capitis
urĩ non ꝑibit. Sedsi hoc dece¬
bit millo nouo scło ut indi¬
cia głiosoꝵ uulner in itia ĩ¬
mortali carne cernantur uͥ
menbra ut prescĩderentur. ꝑ¬
cussa uel sectasunt. ibi cicatri¬
ces. Sed tamen eisdem men¬
bris redoitis non ꝑditis ap¬
pebunt Qmus itaq oĩa q̃
accid̾ant corporinicia. tunc
nõ erunt. non sunt cami depu

Expanded text:
um cicatrices, et fortasse videbimus. Non enim deformitas in eis, sed dignitas erit, et quaedam, quamvis in corpore, non corporis, sed virtutis pulchritudo fulgebit. Nec ideo tamen si aliqua martyribus amputata et ablata sunt membra, sine ipsis membris erunt in resurrectione mortuorum, quibus dictum est: Capillus capitis uestri non peribit Sed si hoc decebit in illo nouo saeculo, ut indicia gloriosorum uulnerum in illa inmortali carne cernantur, ubi membra, ut praeciderentur, percussa uel secta sunt, ibi cicatrices, sed tamen eisdem membris redditis, non perditis, apparebunt. Quamuis itaque omnia quae acciderunt corpori uitia tunc non erunt, no
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i et sũme trinitatis cõ
platio puro corde et cccło ip̃iꝰ
dĩnitatis. et assidua lectio ut
quid nos numc latet mani¬
festius erit. ubi ratio maĩfe¬
sta ẽ. cur hic electus et ille re¬
probatus. Cur hic in regnũ
assumptus. et ille in refuitu¬
tem redactꝰ. Cur alius in uto¬
matris moritut. Alius min¬
fantia. Alius iniuuẽtute. Aliꝰ
in senectute. Cur alius pau¬
per et alius diues. Cur filiꝰ
adulcere baptizatur. Et ali¬
qñ filius legittime cõingis
ance baptismũ moritur.
Cur qui bene incipit niu̾e
alũ male finitur. et qui ma¬
le incipit alñ bene finicur.
Et hec omĩa et hui inodi
multa in libro nite plana
et aꝑta erut. Qnͣta lucesci¬
ubi ip̃m solem ueritatis fa¬
cie ab faciem uidebimus
.i. certa et uera sapientia cos¬
noscemus. Cuus presen¬
tia similes ei facit pñtes.
Qui enĩ uere sapĩe et u̾e
pulcrituoini. et uere ecerm¬
tati adherebit. sapiens ita
et pulcher et eternus erit.
Sic enĩ ab sentia eius dissiłes

Expanded text:
ti et sanctae Trinitatis, platio puro cordis oculo ipsius Divinitatis, et assidua lectio, ut quid nunc nos latet, manifestius erit; ubi ratio manifesta erit cur hic electus est, et ille reprobatus; cur hic in regnum assumptus, et ille in servitutem redactus; cur alius in utero moritur, alius in infantia, alius in juventute, alius in senectute; cur alius pauper est, alius dives; cur filius adulterae baptizatur, et aliquando filius legitimae conjugis ante baptismum moritur; cur qui bene incipit vivere, aliquando male finit; et qui male incipit, saepe bene finit. Haec omnia et hujusmodi multa in libro vitae plana et aperta erunt. ubi ipsum solem veritatis facie ad faciem videbimus, id est, certa et vera sapientia cognoscemus? cujus praesentia similes ei facit praesentes. Qui enim verae sapientiae, verae pulchritudini, verae aeternitati adhaerebit, sapiens utique et pulcher et aeternus erit. Sic enim absentia ejus dissimiles
Abbreviated transcription (Latin):
daciter dicimꝰ. et fuit. et. est
et erit. Fuit in p̾t̾itis scłis. est
in pñtib. erit infuturis. fuit
quippe quod nmꝙ̃ defuit. erͣt
est. Neq enĩ uelut qui iam
nõ sit cum pret̾itis occidit. aut
labitur. aut cum futuris tanqmͣ
non fu̾it oritur. Proinde cum
mana uariatur qui ꝑ nulla dẽe
potuit. aut põt aut poterit. tẽpo

Expanded text:
daciter dicimus, et Fuit, et Est, et Erit: fuit in praeterito, est in praesentibus, erit in futuris. Fuit quippe, quia nunquam defuit: erit, est. Neque enim velut qui jam non sit, cum praeteritis occidit; aut labitur; aut cum futuris, tanquam non fuerit, orietur. Proinde cum mana variatur; qui per nulla esse potuit
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. qui aosuã ymaginẽ fecerat.
qui ceteris aĩalib p̾posuerat. qui in
padyso cõstituerat. qui õiũ reꝵ co¬
piam salutẽq p̾stiterat. qui p̾cep¬
tis nec plib nec grauib. nec dif¬
ficiliorib onerau̾atr s uno breuis¬
simo atq leuifsio ad obediẽcie salu¬
britatẽ ãmĩcłatus fu̾ati quo eã ctea¬
turam cui libera seruitus expediret
se ẽẽ dũm cõmonebat. iusta dãptõ
subsequuta ẽ. Talisq dãpnatõ. ut
hõ qui custodiento mandatũ futu¬
tus fu̾at ĩ carne spũalis. fieret ant̃
mẽte carnalis. Et qui sua suꝑbia
sibi placuerat. dei iustĩa sibi tonare¬
tur. Nec sic ut ĩsua eẽt õimode po¬
testate. s a seip̃o quo difsenciens. sb
illo cui peccanto cõsensit ꝑ liberta¬
te qũa cõcupiuit durã miserãq age¬
ret ẜuitutẽ. mortuus spũ uolens.
et corꝑe moriturus ĩuitus. deẜtor

Expanded text:
uerat, qui ad suam imaginem fecerat, qui ceteris animalibus praeposuerat, qui in paradiso constituerat, qui rerum omnium copiam salutisque praestiterat, qui praeceptis nec pluribus nec grandibus nec difficilibus onerauerat, sed uno breuissimo adque leuissimo ad oboedientiae salubritatem adminiculauerat, quo eam creaturam, cui libera seruitus expediret, se esse Dominum commonebat: iusta damnatio subsecuta est, talisque damnatio, ut homo, qui custodiendo mandatum futurus fuerat etiam carne spiritalis, fieret etiam mente carnalis et, qui sua superbia sibi placuerat, Dei iustitia sibi donaretur; nec sic, ut in sua esset omnimodis potestate, sed a se ipse quoque dissentiens sub illo, cui peccando consensit, pro libertate, quam concupiuit, duram miseramque ageret seruitutem, mortuus spiritu uolens et corpore moriturus inuitus, desertor
Abbreviated transcription (Latin):
nesçio quio mͥ ex eo utile sic uel
tuam. ut me ad te cõuertas. ni¬
chilq mn̾ repugnare facias tẽtẽ¬
ti ad te. ibeasq me. dũ ħip̃m cor¬
pus ago atq porto. purũ. mag̃¬

Expanded text:
nescio quid mihi ex eo utile sit, vel tuam, ut me penitus ad te convertas, nihilque mihi repugnare facias tendenti ad te, jubeasque me dum hoc ipsum corpus ago atque porto, purum, magn
Abbreviated transcription (Latin):
nitas marie ideo gracior et ac¬
uiro uiolaturo qua cõserua¬
iam deo dicatam. de qua nasce¬
retur elegit. H mdoicant ner¬
ba que sibi fetum am̃cianti
fietꝰ istuo. qm̃ uirũ nõ cogno¬
sco: Qd̾ ꝓfc̃o nõ dic̾et nłi dõ¬

Expanded text:
nitas eius ideo gratior et acuiro uiolaturo quam conseruaiam deo dicatam de qua nasceretur elegit. hoc indicant uerba, quae sibi fetum adnuntianti fiet istud, quoniam uirum non cognosco? quod profecto non dic
Abbreviated transcription (Latin):
adelcãtõib atq moussimis suauita¬
sũq decipiũt sensu uiriliter reuoca¬
re. ac molẽter abstrah̾e. Alterũ absti¬
nẽcie et crucis genus. ẽpreciosius at
ire ac suꝑbie ĩpetus qi quadam bestia
pare se quadam consura et anxietate
uirtutis. et rixã quodam modo cũ ho ͤ
int̾iore cõẜere. preciosa ĩ cõspectu dñi
hec głosa crux. cogitatones malas ĩ
ꝑtate redig̾e. uoluntates ꝓpͥas abne¬
gare. easq int̾iori examĩatõe discutere.
et dei regentis imꝑio subiugare. aser¬
mone atͦq ope quo aĩa leditur. tãꝙ̃ a
cibis norus abstĩere. et sẽsũ ab hus

Expanded text:
tasumque decipiunt, sensum viriliter revocare, ac violenter abstrahere. Alterum abstinentiae et crucis genus est pretiosius atque irae ac superbiae impetus quasi feram bestiam pare se quadam censoria austeritate virtutis, et rixam quodam modo cum homine interiore conserere. Pretiosa haec in conspectu Dei et gloriosa crux, cogitationes malas in potestatem redigere, voluntates proprias abnegare, easque interiori examinatione discutere, et regentis imperio subjugare; a sermone atque opere quo anima laeditur, tanquam a cibis noxiis abstinere, et sensum ab his
Abbreviated transcription (Latin):
etiã naci sunt. et decurso tocius
uite tp̃re tñsierunt in illo nich¬
ominꝯ dĩni obtuitus lumine
ꝑmanẽtes. Deus enĩ qͥ nec loco
claudit᷑ nec tp̃re p̾ueĩtur oĩum
tium scĩa plemus est. nec reminis¬

Expanded text:
um et jam nati sunt, et decurso totius vitae tempore transierunt, in illo nihilominus divini obtutus lumine permanentes. Deus enim qui nec loco clauditur, nec tempore praevenitur, omnium tium scientia plenus est, nec remin
Abbreviated transcription (Latin):
amator es si sicerissĩs medul¬
lis Cantes q suspires. Ipĩn
dilige. Ip̃m ama. illi flagra
illi nhia. quo iocundiꝰ nich
ĩuenis. et quo meliꝰ. quo
letius. quo diuturiũ dd em̃
tam diuturnũ qm̃ io quodsẽ
picernũ est. Non cuues ne
aliqñ ce ꝑeat qui fecit netu
tuam. libra incerrega ꝑcere
illi noli. Si u̾e deum inuoca¬
sti certus esto qr exaudieĩs.

Expanded text:
amator Dei esse vis, sincerissimis medullis castisque suspiriis ipsum dilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia quo jucundius nihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diuturnius Quid enim tam diuturnum, quam id quod est sempiternum? Non times ne aliquando a te pereat, qui facit ne tu tuam; libra, interroga, parcere illi noli. Si vere Deum invocasti, certus esto quia
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃is causa generandi solus
iam non ratiom sed libidim
obsequitur. Et hunc non
exigere. sed reddere de bet al¬
pnabilius peccet¬

Expanded text:
s causa generandi inculpiam non rationi, sed libidini obsequitur. et hunc tamen non exigere, sed reddere coniumnabiliter peccet
Abbreviated transcription (Latin):
iudicetis eẽ maliuolos. qñ hoc inoica¬
tis. Magis quippe ĩnocẽtes nõ estis: si
frẽs ur̃os quos indicanto corrig̾e pote¬
stis. tacẽto pire ꝑmititis. Si eĩ trater
tari dũ timet secari. nõne cruteliter
ate siłetur. et miẜicorditer indicaret᷑
Qeto ergo potius debes mãifestare. ne
deteriꝰ putrescat ĩ corde:¬

Expanded text:
iudicetis esse maliuolas, quando haec indicatis; magis quippe innocentes non estis, si sorores uestras, quas indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitis. si etari, dum timeret secari, nonne crudeliter a te sileretur, et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius debes manifestare, ne deterius putrescat in corde
Abbreviated transcription (Latin):
aut uiteto. aut audiento. aut odorã¬
do. aut gustanto. aut tangento. Qͬ
gͦ se abstine᷑ ab illicito uisu abstine¬
at ab illicito anditu. abillicito odora¬
tu. ab illicito gustu. ab illicito tactu.
pp̃ ip̃am integͦritatẽ.¬

Expanded text:
odorando, aut gustando, aut tangendo. Qui ergo se abstinet ab illicito visu, ab illicito auditu, ab illicito odoratu, ab illicito gustatu, ab illicito tactu, propter ipsam integritate
Abbreviated transcription (Latin):
rior es. ut in cireñscripte ma¬
gnitudĩs tue ĩmẽsitate omĩa
rior es õium ostendis creator.
per id u̾o ꝙ int̾ior es oĩa guber¬
nare et regere demonstraris.
ac ne ea que creata sunt sine
te ẽẽnt. tu intraom̃ia es. ueꝵ
ne extͣ te eẽnt. tu ext̾ior es ut
concludant᷑ ate. nõ locali mag̾¬
tudine. s potentiali pñtia. qr

Expanded text:
scriptae magnitudinis tuae immensitate omnia rior es, ostenderis esse Creator. Per id vero quod interior es, omnia gubernare et regere demonstraris. Ac ne ea quae creata sunt sine te essent, tu intra omnia es. Verum ne extra te essent, tu exterior es; ut omnia concludantur a te, non locali magnitudine, sed potent
Abbreviated transcription (Latin):
augustine. etplicui libros tuos: ne
q t̾am languidi aut inhertes erant
ut me aliuo ꝙͣ securare ꝑat̾entur. In¬
iecerũt manũ: ereptũq aliis sollici¬
tuomib suis uĩcłis alligauerũt. Ita
ceps sũ. Qͥd illis magis mirer sacer
potest. ut donec explicẽt nõ desistant
et cũ explicau̾int adhuc requirant:¬

Expanded text:
feceram. Explicui libros tuos; neque enim tam languidi aut inertes erant, ut me aliud quam se curare paterentur; iniecerunt manum ereptumque aliis sollicitudinum suis uinculis inligarunt — ita ceps sim, quid in illis magis mirer, sacerpotest, ut, donec explicent, non desistant, et, cum explicauerint, adhuc requirant
Abbreviated transcription (Latin):
SSit pe
deum. Si autem post te fe¬
ceris pccm tium recorquebł
illud deus ante occulos tues
et tunc recorquet qũ inpnĩa

Expanded text:
Sit ante Deum. Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos: et tunc retorquet, quando ja
Abbreviated transcription (Latin):
de aquis niuiũ descendent
bita contrarioꝵ mutatio gͣ¬
uiorem inferat cruciatum.
frigidum statim adhibeat
ardentiorem sentiet crucia¬
tum.

Expanded text:
de aquis nivium transibunt bita contrariorum mutatio graviorum inferat cruciatum. frigidum statim adhibeat, ardentiorem sentiet cruciatum.
Abbreviated transcription (Latin):
malus fuit heri. bonus sit ho¬
die. Malus fuit heri et nouẽ
illi ꝙ uiuit ut nõ male uiuat
Quare diei crastino hodierm̃
nult add̾e malum. Longam
uitam uis hrẽ. bonam nõ uis.
Quis longũ ferat malum uł
prandium. usq adõ cecitas m̃¬
tis occillit. usq acõ surdꝰ est.
hr̃e. nego te habere nelle ma¬
lam uillam. Uxorem uis hr̃e
non iis nisi bonam. Tomũ
nõ nisi bonam. Quid currã
per singła Calugam nõ uis
hr̃e malam et uis hr̃e uitã
noceat mala caliga ꝙͣ uita
mala: Cum cibi calliga ma¬
la et constricta nocuerit sedes
discalcia ce. abicis aut corri¬
gis. aut mitas ne digitum
Calliga nocens dolorem facr
Uita nocẽs uoluptatem. Illo
nccet. iuud litet. Seo ꝙ ad tp̃
libet. postea perꝰ dolet. quod
autem ad tempꝰ salubriterto¬
let. postea infinita noluptate
et habidanti gaudio letifi¬
cat. fi illud quod scriptum
ẽ. Qui semĩãt in lacrimis i¬
ligentius accententes cogite¬
mus illud qd̃ de luxuria atꝙ
uoluptate scriptum est. Aᵈ

Expanded text:
malus fuit heri, bonus sit hodie. Malus fuit heri, et non eilli quod vivit, non male vivat. Quare ergo diei hesterno hodiernum vult addere malum? Longam vitam vis habere; bonam non vis? Quis longum ferat malum vel prandium? Usque adeo caecitas mentis occalluit, usque adeo surdus est abere villam? Nego te habere velle malam villam. Uxorem vis habere? Non vis nisi bonam: domum nonnisi bonam. Quid curram per singula? Caligam non vis habere malam, et vis habere vitam noceat mala caliga, quam vita mala. Cum tibi caliga mala et constricta nocuerit, sedes, discalceas te, abjicis, aut corrigis, aut mutas, ne digitum Caliga nocens dolorem facit, vita nocens voluptatem: illud nocet, illud libet. Sed quod ad tempus libet, postea pejus dolet. Quod autem ad tempus salubriter dolet, postea infinita voluptate et abundanti gaudio laetificat; secundum illud quod scriptum est, Qui seminant in lacrymis, iligentius attendentes, cogitemus illud quod de luxuria ac voluptate scriptum est: Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ESicut non est ab orõne
cessandum pro eis ques cor¬
rigi uolumus. etiam sinlło
hominum orante ꝓ petro.
comiuꝰ respexit eum. et fec̃
eum flere suum peccatum.¬
correptos faciat ẽẽ correptoᷤ
Dunc enim correctione pro¬
ficit homo cum mifetur at
adiuuat qui fecit ques uo¬
iuerit etiam sine correptõe
proficere

Expanded text:
Sicut non est ab oratione cessandum pro eis quos corrigi volumus, etiamsi nullo hominum orante pro Petro Dominus respexit eum, et fecit eum suum peccatumcorreptos, faciat esse correctos. Tunc autem correptione proficit homo, cum miseretur atque adjuvat, qui facit quos voluerit etiam sine correptione proficere
Abbreviated transcription (Latin):
pponuntur uiuentia nõ ui
dt irihiis que uiuũt. p̃ponũ¬
tut sentientia non sentienti¬
b.ficut arborib aĩalia. Et
inhissque sentumt p̃ponunt᷑
intelligentia non intelligen¬
tib sic̾ut homimes pecorib
Et inhiis que intelligunt
sponũtur ĩmortalia morta¬
lib sicut angeli homib
D ista p̾ponuntur naturẽ
modꝰ quo fit ut quedam se¬
su carentra quibusdam sen¬
tientib sponamus in tantũ.
ut si pocestas eẽt. ea prorsus
de natura reꝵ auferre uelle¬
mus. siue quem in ea locum
hñt. ignorantes siue etiam sci¬
amus nr̃is ea comodis p̈po¬
uentes. Qui enim non do¬
mi sue panem hr̃e ꝙ mures¬
et mĩmes ꝙͣ puslices malit.
S quio mirum cum ĩ ipõꝵ
et hominũ exstimatione qꝵ
certe natura tante est digni¬
tatis pleꝵ q carius cõparet᷑
equs qmͣ ẜuus. et gẽma qm̃
famula Italibertate sudican¬
di płimium distat rõ consioe¬
rantis aneccessitate indigen¬
tis senuoluptate cupientis.
Cum ista quid ꝑ ip̃m inreꝵ

Expanded text:
praeponuntur uiuentia non uiuet in his, quae uiuunt, praeponuntur sentientia non sentientibus, sicut arboribus animalia; et in his, quae sentiunt, praeponuntur intellegentia non intellegentibus, sicut homines pecoribus; et in his, quae intellegunt, praeponuntur inmortalia mortalibus, sicut angeli hominibus. Sed ita praeponuntur naturae modus, quo fit, ut quaedam sensu carentia quibusdam sentientibus praeponamus, in tantum, ut si potestas esset ea prorsus de natura rerum auferre uellemus, siue quem in ea locum habeant ignorantes. siue etiamsi sciamus nostris ea commodis postponentes. Quis enim non domi suae panem habere quam mures, nummos quam pulices malit? Sed quid mirum, cum in ipsorum etiam hominum aestimatione, quorum certe natura tantae est dignitatis, plerumque carius conparetur equus quam seruus, gemma quam famula? Ita libertate iudicandi plurimum distat ratio considerantis a necessitate indigentis seu uoluptate cupientis, cum ista quid per se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑ dei adiutorium ĩ cua¬
pot̾ate sit utrum consentias
dyabolo. quare non magis dõ.
qm̈ ip̃i obtempare liberas. Si
enim solus dyabolus daret
consiliũ et dens taceret. hr̃es
quo excusari posses. Cium
gͦ rp̃s tibi et conscĩa tua cõ¬
tradicat. et ꝑ scripturas diui¬
nas audias in eccłia ꝙ non
debeas facere malum. qͣre
eligis mortem et desis nĩcã
et magis ius sequi dỹabolũ
ad luxuriam qm̃ obtempare
xp̃o qui te inuitat ad inͥtã¬

Expanded text:
cum per Dei adjutorium in potestate tua sit, utrum consentias diabolo; quare non magis Deo, quam ipsi obtemperare deliberas? Si enim solus diabolus daret consilium, et Deus taceret; haberes quod excusare posses. Cum vero Christus tibi et conscientia tua contradicat, et per Scripturas divinas audias in ecclesia quod non debeas facere malum; quare eligis mortem, et deseris vitam; et magis vis sequi diabolum ad luxuriam, quam obtemperare Christo qui te invitat ad vita
Abbreviated transcription (Latin):
Esto accusacor tuus et deus
erit indulcor cuus. Omne
enĩ crimen facinus uł pcc̃m
uirtus et sanctitas dei ẽ ĩdł¬
fessionem peccati fugiunt ut
ip̃m Sachan accusent. se añt¬
nichil mali fecisse dicant. et¬
cum cum castigantur aliqui
et dicitur eis. Quare hoc feci¬
stis: Respondent. quia dyabo¬
lus hoc fecit. Non est enm
conficeri indulgentiam nõ
meretut acciꝑe. respontet g̃
et dicit. Dy abolus hoc fecit.

Expanded text:
Esto accusator tuus, et ille erit indultor tuus. Omne enim crimen facinus, vel pecc: et omnis virtus et sanctitas, Dei est indufessionem peccati fugiunt, ut ipsum satanam accusent; se nihil mali fecisse dicant. Et cum castigantur aliqui, et dicitur eis, Quare hoc fecistis? respondent, Quia diabolus hoc fecit. Non est enimconfiteri, indulgentiam non meretur accipere. Respondet ergo et dicit, Diabolus hoc fecit:
Abbreviated transcription (Latin):
deus absconoita tenebraꝵ. et
manifestabit cogitatões hot¬
nũ cordim. et time laus
erit unicuiq deo. qr idlanda¬
bitur et diligetur a proxio ĩ
ꝓximo ꝙ ut non lateat abip̃o
illĩabitur adeo. Minuetur
aũt cupiditas caritate cres¬
cente. donec uemiat hic ad
tantam magnitudinem qua
maior ẽe non possit. Maiorẽ
aũt caritatem nemo h̃t et c

Expanded text:
ndita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet,
Abbreviated transcription (Latin):
rognũ celoꝵ. qr nõ uult. ut ibi si
puo camur ab adu̾sano. ut gtatis
deũ colamus. Qñ ille querit qd̃
obitiat ꝓ magno se putauit in¬
uẽisse qõ dirit. Nũqͥd gtatis iob¬

Expanded text:
regnum coelorum, qui non vult ut ibi simprovocamur ab adversario, ut gratis Deum colamus, quando ille quaerens quod objiciat, pro magno se putavit invenisse quia di
Abbreviated transcription (Latin):
creditũ ẽ. si ĩ alieno fideles nõ fuistis.
nr̃m qui dabit uob̾: Laxatis gͦ curi
mutabłiũ reꝵ. bona stabłia et certa
queramꝰ. Supuolemꝰ terrẽis oꝑib
nr̃is. Nam in mellis copia nõ frust᷑
penas h apił̃a. Necat eĩ h̾entẽ.

Expanded text:
 Si in alieno fideles non fuistis, uestrum quis dabit uobis? laxatis ergo curis mutabilium rerum bona stabilia et certa quaeramus, superuolemus terrenis opibus nostris. nam et in mellis copia non frustra pennas habet apicula; necat enim haerentem.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m crucifexerunt. tu quia
non uides xp̃m uerbo ip̃ius
resistis. qui uerbo resistis car¬
nem nõne crucifigeres sini¬
deres. Contempxerũt inder
in ligno pendentem. contem¬
puis tu in celo sedentem. Q¬

Expanded text:
 crucifixerunt; tu quia non vides Christum, verbo ipsius resistis. Qui verbo resistis, carnem non crucifigeres si videres? Contempsit Judaeus in ligno pendentem, contemnis tu in coelo sedentem.
Abbreviated transcription (Latin):
li qui aut negligẽçia audiẽ¬
tes st̃. ant mores malos hñc.
aut ĩ uitoq incio repreh ẽdũtͦ
Sic cetera q̃ ĩ hũc modũ pre¬
cepta data st̃ iudeis. ubratice

Expanded text:
li qui aut negligentes auditores sunt, aut mores malos habent, aut in utroque vitio reprehenduntur. Sic caetera quae in hunc modum praecepta data sunt Judaeis, umbr
Abbreviated transcription (Latin):
titur. non ut non sic. sed ut
peccatum non imputetur. ꝙ¬
uis autem reatu suo Iam so¬
luto manet. tamendonec
sanetur om̃is infirmitas nr̃a
ꝓficiente renonatione int̾io¬
ris hominis de die in diem¬
et cum exc̾ior induerit in cor¬
ruptionem non enĩ substã¬
tialiter manet. sicut aliquod
corpus aut spẽs: S.ed affectõ
ẽ quedam mal e qualitatis
sicut langor. Non ergo aligd
temanet quod nõ remittat᷑
cum fit sicut sicriptum est.
Propicius dominus iniqui
et quod sequitur. Qui sanat
om̃is langores cuos. Qui re¬
Manet in corpore mortis hi
carnalis concupiscẽtia cuiꝰ
uitiosis desid̾iis ad illicita p¬
petnͣda non obedire p̾cipimur.
ne regnet pcẽm in nr̃o mor¬
tali corpore. Que tamen con¬
to maxime.

Expanded text:
tismo, non ut non sit, sed ut in peccatum non imputetur. Quamvis autem reatu suo jam soluto, manet tamen, donec sanetur omnis infirmitas nostra proficiente renovatione interioris hominis de die in diem, cum exterior induerit incorruptionem. Non enim substantialiter manet, sicut aliquod corpus, aut spiritus: sed affectio est quaedam malae qualitatis, sicut languor. Non ergo aliquid remanet, quod non remittatur; cum fit, sicut scriptum est, propitius Dominus omnibuset quod sequitur, Qui sanat omnes languores tuos, qui remanet in corpore mortis hujus carnalis concupiscentia. Cujus vitiosis desideriis ad illicita perpetranda non obedire praecipimur, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore. Quae tamen conto maxime.
Abbreviated transcription (Latin):
curiosa pitia mim̾ant stella.
et arenam. et dimetiũtur sỹ¬
tereas plagas. et ĩuestigant
uias astroꝵ  ente eĩ sua que¬
rũt ista. et ĩgẽio qõ tu deus de¬
disti eis. et młta ĩuenerũt. et
prenũtiauerũt añ młtos an¬
nos deffcñs lũiariũ solis et lu¬
ne. quo die. qua hora. ꝙta er
ꝑte futuri ẽent. et nõ eos fe¬
fellit nus. Et ita fcm ẽut p̃¬
nũciauerũt. et scripserũt tegu¬
las indagatas. et legũtur ho¬
die. atq ee eis p̾nuĩciatut quo
ano. et quo mese ami. et quo
die mẽsis . et qua hora diera
quota ꝑte lumĩs sui deffc̃iua
sit luna uł sol. et ita fit ut p̾¬
nũciatur. Et mirantut hoc ho¬
mĩes et stupẽt qui nesciũt ea.
et ecultant atq extollũtut qͥ
sciũt. et ꝑ ĩpiam suꝑbiam re¬
cedẽtes ac defiçiẽtes a line tu¬
o. tanto añ solis deffcm futu¬

Expanded text:
curiosa peritia numerent stellas et arenam, et dimetiantur sidereas plagas, et vestigent vias astrorum. 4. Mente enim sua quaerunt ista, et ingenio quod tu dedisti eis: et multa invenerunt et praenuntiaverunt ante multos annos defectus luminarium solis et lunae, quo die, qua hora, quanta ex parte futuri essent; et non eos fefellit numerus, et ita factum est ut praenuntiaverunt: et scripserunt regulas indagatas, et leguntur hodie, atque ex eis praenuntiatur quo anno et quo mense anni, et quo die mensis, et qua hora diei, et quota parte luminis sui defectura sit luna vel sol; et ita fiet ut praenuntiatur. Et mirantur haec homines et stupent qui nesciunt ea, et exsultant atque extolluntur qui sciunt; et per impiam superbiam recedentes et deficientes a lumine tuo, tanto ante solis defectum futu
Abbreviated transcription (Latin):
rogare compellimur. ut
dum indulgenciam adeo
petimus. conscĩe et aĩmus
recordetur. Nequis qiͣ ig
noscens sibi placeat. Et
se extollendo plus peat. In¬
struitur. et docecur peccare
se cotidie. dum pro peccatis
iubetur orare.

Expanded text:
rogare compellimur, ut, dum indulgentiam a Deo petimus, conscientiae animus recordetur, ne quis vel sibi innocens placeat et se extollendo plus pereat. Instruitur et docetur se peccare quotidie dum pro peccatis jubetur orare;