comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus cauocatur: nec iuxta queda qnen¬
tosa exem plaria .l. litera uel .d. ip
fine ẽ. nominis  genda sedb: Reł¬
Zebub ergo baal mus carum erdost
iur mufcarum siue habensmus car dnt̃¬
pratur ł obsordes iudelic mnola¬
dcu cruoris excuius spurcis simoritiu
uel nomine principem daemonietum cogno¬
minalant: & alii temptantes signum decaelo
querebant ab eo: Vel in morem helie ignem
de sublim uenire cupiebant: uel insimilitudi¬
nem samuhelis tempore aestiuo mugire toni
trua corus care fulgora imbresruere quasi
non possint & illa calum pniari & dicere  ex
occultis & uarus deris passio nibus accidisse:
Attu qui calumpniaris eaq: oculis uider: manu
tenes utilitate sentis. quid facies dehis quȩ
decaelo uenerint. ⁊itique respondebis tema¬
gos iu aegrpto multa signa fecisse decaclo
pseaut̃ ut uidit cogitationes eorum. dixiteis.
Omne regnum inseipsum diuisum desolatur.
&e domus supra domum cadit: non addicta.

Expanded text:
musca vocatur. Nec juxta quaedam menmusca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l litera, vel d, in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas, interpretatur, ob sordes, videlicet, immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo. Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant , vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire totrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calummaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et Magos in Aegypto multa signa de coelodit cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta,
Abbreviated transcription (Latin):
EOONIIACUS ISTE APUD
matheum non solum mutus. sed
& cecus fuis separratur. cura¬
tus quedicitur adno It aut loque¬
r&ur &uider&: Tria ergo geue¬
ralia signa simul inuno homine ꝑ p&ra¬
tasunt. ͦ cecus uid&: mutus loquitur
possessus ademone liberatur: Quod & tune
quidem carpaliter factum .e: sed & cotidiao
compl&ur in conuerssi one credentium
ut expulso primum dae mone fideilumer
aspiciant. de inde ad laudes dĩ tacentia
prius ora laxentur: quidam aut̃ excis
dixerunt: iubeel zebub principe daemo¬
uiorum eicit daemona: Non hoc aliqui
daurbã sed pharisaei calumpniabant᷑
& scribe sicut aliiȩuuan gelistae testant᷑:
Turbis quippe quiminus erudite ꝓudoban¬
tur dnĩ semꝑ facta mirantib: illi contra
uł negare haec uł que negare nequi ue¬
rant sinistra interpraatione ꝑ uertere
laborabant. quasibaec pon duuxutatis
sed inmundi sps opera fuis sent id est be¬
zebub qui deus erat accaron: nam bel
quidem. ipse est baal: ⁊ebub auteri

Expanded text:
emoniacus iste apud Matthaeum, non solum mutus, sed et caecus fuisse narratur. Curatusque dicitur a Domino, ita ut loqueretur et videret. Tria ergo signa simul in uno homine perpetrata sunt. Caecus videt, mutus loquitur, possessus a daemonio liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversatione credentium, ut, expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Quidam autem ex eis dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Non haec aliqui de turba, sed Pharisaei calumniabantur et scribae, sicut alii evangelistae testantur. Turbis quippe quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibus, illi contra, vel negare haec, vel quae negare nequiverant, sinistra interpretatione pervertere laborabant, quasi non haec divinitatissed immundi spiritus opera fuissent, id est, Beelzebub, qui Deus est Accaron . Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem
Abbreviated transcription (Latin):
Iniudaeam ubi m&ro polim habebat ire for¬
midans mouente angelo innatareb galileae
sccdit iultima presentis ecđȩ tempora desig¬
nat : quando proca quae nunc est uniuersa¬
lisgentis illius cecitate: qua xpi anos ln quan¬
tum ual& ꝑ seque nondesistit. acrior in quib¬
dam antichristi ꝑ secutio consurg& : & qui¬
dem pluriis ad predicationem enoch & heliȩ
ac ꝑ fidia conuersis: sed c&cris ad instinctum
anti christitota lntentione contra fidem dimi¬
cantibus. pars ludaeae in qua regna¬
bat archelaus ꝑ fidos antichristi sequaces
ostendit: Porro natar& h galileae quo
dns trans festur pastem gentis eiusdem quȩ
nunc tem poris fidem xpĩ est susceptura de¬
signat: Unde bene galilea ꝑ p&rata trans

Expanded text:
in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire forin Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurimis ad praedicationem Enoch et Eliae a perfidia conversis, sed caeteris ad instinctum Antichristi tota intentione contra fidem dimicantibus. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus, perfidos Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, partem gentis ejusdem quae tunc temporis fidem Christi est susceptura, designat. Unde bene Galilaea perpetrata trans
Abbreviated transcription (Latin):
sa lumen uerbi perciper&: hoc est eium puerũ
ihm̃ & matrem eius ꝑ ioseph in aegrptum trans¬
ferri : fidem scilic& dominicae incarnationis
& ecclesiae socia aatem ꝑ doctores scõs gentib
commnitti: Quod erant in aegrpto usque ad obi¬
tum herodis: Inidicat figurate fidem xpĩ ingen¬
tibus mansurã donec pbenuitudo earum intro¬
eat . & sicom̃is ir ł saluus fi&: Obitus quippe
herodis. terminum intentianis malitiosae qua
nunc contra ecclesiam ludaea seuit insinuat:
Occisio paruulorum mortem humilium spũquos
Quod dutom defuncto herode redit ad terrã
& helia predicantibus. iuda ei sopita modernȩ
& benecum iudaeam deseres fugero & hoc h
nocte dicitur: cum uero reuestitur inillam pon¬
solum fuge sed nec noctis sit mentio quia
uimirum quos obpeccatorum tenebras olim
ꝑsccutores reliquit. Ipsos oblucom fidei¬
tandem sequerentes reuisit: quod dãpnato
lic& herode losephtimore archelai filu eius

Expanded text:
sa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum sa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos Quod autem defuncto Herode redit ad terram et Elia praedicantibus Judaei, sopita modernae Et bene, cum Judaeam deserit, fugere et hoc in nocte dicitur: cum vero revertitur, nulla nsolum fugae, sed nec noctis fit mentio, quia nimirum, quos aut peccatorum tenebris olim persecutores reliquit, ipsos ob luctandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum hoc dm̃ ac dnm̃ suum fecis se meminer it:
Si quidem ipsequierat suis precepturus cum
uos ꝑ secuti fuerint inciuitate ista fugite
inaliam: Prius fecit quod prȩcepit fugiondo
hominem quasihomo in terra quem magis paulo
aute mons trauit stella decaelo:. Quod occisis
pro dno pueris herodes pon longe post obite.
& lo sephmonente angelo dnm̃ cum matre
ad terram irł reduxit:: ignificat omnes pse¬
cutiones quȩ contracdesiam erant mouende.
ipsorum ꝑsecutorum moste uindicandas. eisdemq¬
multatis ꝑ secutoribus. pacem eccło denuo red¬
denelami tescõs quilati erant ad sualoca fiusse
reuersuros Pos sumus quoq: odium hero dis
tolorum suit temporibus factȩ inuidea spocia¬
liter accipere quando inualente inuidia predi¬
catores sunt uerbi poeneom̃s expulsi deprouin¬
cia & ingentibus predicatur⁊ sunt longe lateq
disꝑsi S icque factum est ut gentilicas quȩ ꝑ
ae ꝓypttm figuratur peccatis ante tenebro¬

Expanded text:
cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Si quidem ipse qui erat suis praecepturus, Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit stella de coelo. Quod pro Domino pueris, Herodes non longe post obiit, et Joseph, monente angelo, Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones, quae contra Ecclesiam erant movendae, ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemqmultatis persecutoribus, pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerunt ad sua loca esse reversuros. Possumus quoque odium Herodis ibus factae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebro
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat orta Ubi tamen facilis pat& respon¬
sio : quia non tantum hb&bleem uerum diã
lnomnibus finibus eius pueri sunt omnes truci¬
dati: Fribus antem beniamin que de rachel
orta est: proxima fuit tribu iudae : unde merico
credideb& quod plaga crudelissime necis non
paucos & iam beniamin styrpis pueros inuol¬
uerit. quos progenies rachel ȩlata inexcelsũ
uoce plorauerit: Potest & aliter in tellegi
Quia rachel iuxtabaehleem sepulta est. sicut
titulus monumenti eius manens usque hodie
testatur. ad occidentem ciuitatis ultrauiam que
ducit hebron quod eaquae in loco eadem age¬
bantur ipsa ȩgisse prophaico locutionis modo
rectedicatur : cuius corpore & nomine locus ip¬
se fuerat insignis: Quod dns ipse neoccidere¬
tur ab herode sublatus est aparentibus in ae¬
grptum : Significat ȩlectos sepius malorum
datur fidelibus: nedubitent rabiem ꝑ sequenci¬
um ubio postunum fucrit declinare fugiendo

Expanded text:
fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responfuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in Aegyptum, significat electos saepius malorum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo,
Abbreviated transcription (Latin):
tio eus suꝑ ducentem eas a maxilla merũ
as cendiit us que ad caelum & dñs exaudi¬
tor uonde lectabitur in illis: Quod rachel
ploras sedicitur filios suos nec uoluis se con¬
solari quia nonsunt: Significat ecdesiam
plorare quidem scorum de bocsdo ab lationo :
sed nonita uelle consolari ut qui sđm morte
uiceruit : rursus ad sđi cestamna sccum cole¬
randa redeant: quia nimirum ponsunt ultra
reuocandi inmundum : decuius ȩrumnis semel
Euascruit coronandi ad xpm̃: Rachelpam¬
quȩ quacouis autuidens dñ dicitur. ecdesiã
figurate demons trat. cius tota iucentio
ut uidero dm̃ mereatur inuigilat: Et ipsa
est ouis centesima : quam pastorbonus relictis
Incaelo uonagita nouem ouibus angelica¬
rum uistutum ab it querere interra In¬
uentamquȩ suis in posuit humeris. & sic re¬
postauit ad gregem:. Queritur autem lux¬
ta litteram quo modo rachel ploras sedicatur
filios suos. tum tribus iuda quae b&hlecm te¬
nebat: Non de rachel sed desorore eis lia

Expanded text:
deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota intentio ut videre Deum mereatur, invigilat. Et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus relictis in coelo nonaginta novem ovibus angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis humeris imposuit, et sic reportavit ad gregem. Quaeritur autem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia
Abbreviated transcription (Latin):
citor contestari : quia siue uiuimus dno uiui¬
mus: siue morimur dnomorimur.: siue epũ
uiuimus siuc morimur. dnĩ sumus: Quod
iuxta uaticinium hicremiae uox in rama
Id est in excelso auditaest: ploratus & ulula¬
tus: manifeste denuntiat Luc tum scc ȩcdȩ
mit non ut hostes garriunt inuacuum ce¬
dore sedusque ad solium suꝑ ni ascendere
uidicis. & sicut proto mastyris abel.
ltaiam sanguinem e&erorum mastyrum
de terra clamare ad dnm̃: luxta illud uirisa¬
pientis. non despici& preces pupilli pec uidua:
si effundat loquelam gemitus. ponne lacriȩ

Expanded text:
estari, quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclmit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium ascendere superni judicis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gem
Abbreviated transcription (Latin):
designata. Quodenum paruuli occisi sunt¬
significat perhumilitatis meritums
a d mastoruꝑueniendum gloriam: &
quia nisi conuersus fuerit quis & effec¬
tus ut paruulus. non possit auimam dare
pro xpo. quod in b&h leem & in omnib
finibus cius occisi sunt ostendit non solum
lniudȩa unde cccłȩ cȩpit origo sed & in
omnibus eiusdem eccłȩ finibus quacumq
ꝑ orbem diffusa est ꝑ secutionem seuiturã
ꝑfidorum & piorum pacientiam es secoro¬
nandam : Quia bimi occisi sunt doc tripa
& operatione ꝑ fectos idicant: quia uero
in fra simplices uel idiotas fidei tamerip̃
fictae constantia fortes aeque denuntiantur:
Quodilli quidem occisi sunt. sed xp̃s quiquere¬
batur uiuens ȩuasit.: In sipuat corpora qui

Expanded text:
designata. Quod enim parvuli occisi sunsignificat per humilitatis meritum ad martyrii perveniendum gloriam, et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus qui quaerebatur vivens evasit, insinuat corpora qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiam egeritis & confessifueritis ipsum esse
me dequo proph&e cecinerunt filium om¬
ni potentis patris meam faciem nion uide¬
bitis: habent iudaei datum sibi tempus
paenitentiae : confiteantur ꝑene dictũ
qui uenit in nomine dnĩ prĩ. & xpĩora cons¬
picient:¬

Expanded text:
tiam egeritis, et confessi fueritis ipsum esse me, de quo prophetae cecinerunt, filium omnipotentis patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae, confiteantur benedictum qui venit in nomine Domini, et Christi ora conspicient
Abbreviated transcription (Latin):
phaas asemissos essecestatur: Gallipae
quoquȩ similitudine congregantis sub alas
pullos suos : lcantico deutero nomii
legimus  sicut aquila protegit pidum suum.
& suꝑ pullos suos desiderat expandens alas
suas sus cepiteos. &tulit sup pennas suas : Foco
relinqu&ur uobis.: domus urã desesta : hoc ip¬
sum & exꝑsona hieremiaȩ ante lam dixerat :
reliqui domum meam. Dimisi hereditatem
meam facta est mihihereditas mea quasi
spelunca hirene: Desesta uidaeorum dom.:
Id est templum illud quod ante fulgebat angus¬
dit heredem: Dico eium uobis: non me uide¬
bitis amodo donecdicatis benedictus quiue¬
uit in nomine dni : Ad hierusalem loquitur
& ad populum luda eorum: uersiculum autem
istum quod & paruuli atque lactantes lum
gres suhi erusalem dnĩ saluatoris. usi sunt
quando dixerunt.. benedictus quiue fut in
nomine dnĩ : Os anna inexcelsis Sumpsit
decentesimo septimo decimo psalmo: qui
manifeste deaduentudni scriptus est .: &

Expanded text:
phetas a se missos esse testatur. Gallinae phetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Hoc ipsum ex persona Jeremiae jam ante dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam: facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum, id est, templum illud, quod fulgebat augusdit haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Domini scriptus est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sumamus exempla: quis ascend& in monte
dnĩ.: aut quis requiesc& in monte sco eius.
Cumq: plures qui as censuri sunt ln montem ebũ
descripsiss& quidiuersis fuere adatibus. postra
husł  haces geueratio quȩ rentium dim
queruuum sequem diiasob Et in alio loco
Demalis uero ut iaporesentil oonige ueritet uiperã¬
sdarubel Ibi fuerint luucno. Nondimittã
percataterre illi : Om̃s iustos quisimiles fo¬
heli uolens lutellegi : Ergo uisti quia s¬
milia cami & loas contra apłor gesseruit de
una geueratione esse referuntur: hicrusa¬
lem inerusalem quac occidis prophaa & la¬
pidas eos qui ad temissi sunt : qo ciens uolui¬
corgregare filios tuos quem ad mnodum galliua
co⁊ gregat pullos suos subalas apoluis¬
t : Hierusalem u on saxa & ȩdificia ciuitatis
sed habitatores uocat. Quam patris plangit
afficcu sicut in alio loco leginus : quod uidons
eam fleuerit: Ineo aut̃ quod dicit : quotiens
uolui congregare filios tuos. om̃s reropro¬

Expanded text:
sumamus exempla: Quis ascendet in montem sumamus exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea fert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperaet Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes foiel volens intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur. Jerusalem, Jerusalem, quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te missi sunt: quoties madmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! Jerusalem, non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam plangit patris affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro pro
Abbreviated transcription (Latin):
unde & scriptura refest : non fuit recordatus
loas patris eius loiadae. que sibi fecis sarbora:
um ergo tachariam teneamus & occisiopas
consentiat locus querimus quare bara¬
chiae dicitur filius. & ponlo iadae: ꝑ ara¬
chia iplingua nrã bepedictus dnĩ dicitur.
& sacerdotis loiadȩ iustitia hebreo pomi¬
ne de mons prat᷑: In ȩuuan gelio quo utuntur
natarepi prostlio barachiȩ filium loiadȩ
scriptum repperimus: Cimpliciores frs
inter ruinas templi& altaris siue in por¬
tarum exitibus quesilo adducunt rubra¬
saxa monstrantes : Tachariae sanguine pu¬
tant es sopolluta: Non condem pnamus errorẽ
quide odio uidacorum & fidei pia& ate descen¬
dit Dicamus breuiter: quare sangnis abel
iustius que ad zachariam filium brarachiae
ab illorum generatione queratur. cu noutrũ
corum occiderit: Negulȩ scripturarum est
duas generationes pouere bonorum uel ma¬
lorum: hoc est singulorum singulas: debopis

Expanded text:
unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo et Zachariam teneamus, et occisionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicitur filius, et non Joiadae. Barachia in lingua nostra benedictus Domini dicitur; et sacerdotis Joiadae justitia Hebraeo nomine demonstratur. In Evangelio quo utuntur Nazareni pro filio Barachiae filium Joiadae scriptum reperimus. Simpliciores fratres inter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloasaxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit. Dicamus breviter quare sanguis Abel justi, usque ad Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula Scripturarum est, duas generationes ponere, bonorum vel malorum, hoc est, singulorum singulas. De bonis
Abbreviated transcription (Latin):
plum & altaro Deabel pulla ost ambigui¬
tas quinis sit quem cainfrat̃ occiderit: lus¬
tus dut̃ ponsolum exdnĩ nunc sententia. sed¬
& exgenesis testimonio comprobatur  ubiac¬
cepta eius adõ narrantur munera: querimus
qui sit iste ⁊acharias filius barachiae : quia
multos legius zacharias: c peliberanob
re Alu zachariam filium barachiȩ dicunt:
qui in xii proph&is un decimus est patrisq
lueo nomen consentiat sed ubi occisus est
lntertemplum & altare scriptura non
loquitur maxime cum tem poribus eius
uxrunȩ templi fuerint: Alii tachariã
patrem iohannis intelligiuolunt  exqui¬
bus dam a pocrifirum somnus ad proban¬
tes. quod propterea occisussit  quia salua
de scripturis non hab& auctoritatem. eade
facilitate contempnitur qua probatur:Alu
istum uolunt esse zachariam quioccisus ẽ.
a loas regeuide. In tertem plum & altare
sicut regnorum narrat historia: Sed ob¬
soruandum quod ille racharias nonsit fi¬
lius barachiae : sed filius loiadȩ sacerdotis:

Expanded text:
m. 190 De Abel nulla est ambiguitas, quin is sit quem Cain frater ejus occiderit. Justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis re. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis undecimus est, patrisque in eo nomen consentiat  Al. consentit; sed ubi occisus sit inter templum et altare Scriptura non loquitur: maxime cum temporibus ejus vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum somniis approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatde Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur, qua probatur. Alii istum volunt Zachariam, qui occisus est a Joas rege Judae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum, quod ille Zacharias non sit filius
Abbreviated transcription (Latin):
fig&is  e exeis flagollabitir ins¬
nagogisuris : & ꝑ sequenini deciui¬
tattꝰ iciuitatem: hoc quod aptra
dixeram uos impl&e mensuram patrum uroru
ad ꝑsonam dñi ꝑtinere eo quod occidenduse
ab eis potest & ad discipulos cius referri
de quibus nuc dicit: Ecce ego mitto aduos pro¬
ph&as & sapientes & scribas & exillis occi¬
d&is & crucifig&is & flagellabitis insyna¬
gogisuris & ꝑ sequimini deciuitati iucuina¬
tem ut compleatis mensuram patrum urorũ
Simulq obserua iuxta apostolum scribentẽ
ad corinthios uaria dopa esse discipulorũ
xp̃i. Alios proph&as quiuenturã predi¬
cant alios sapientes qui nouerint quando
de beant proferre sermonem alios scribas
iulege doctissimos Ex quibus lapidatus est
stephanus paulus occisus crucifixus perus
la gellati inactibus apłorum discipulie ꝑ
secuti eos sunt deciuitate inciuitatem: expo¬
lentes deiudea: ut ad gentiũ populum trans¬
mignagont. SNcuciuat suꝑuor omnis sanguis

Expanded text:
figetis, et ex eis flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem. Hoc quod antea dixeramus, Implete mensuram patrum vestrorum, ad personam Domini pertinere, eo quod occidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifigetis, et flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem, ut impleatis mensuram patrum vestrorum. Simulque observa juxta Apostolum scribentem ad Corinthios , varia esse dona discipulorum Christi; alios prophetas, qui ventura praedicant; alios sapientes, qui noverint quando debeant proferre sermonem; alios scribas in Lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli: et persecuti eos sunt de civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
norar& quem ostender& & au ipse sit uesciꝰat¬
quem ppium esse propbaando. bapti tando. ostindon¬
do clamauerat Seilhaec citius questio soluitur: si
gesterei tempus & ordo pensatur: Adiordapis enim
fluenta positus. quia ipse redomptor mundi ess& as¬
seruit: missus uero incarcere anipse uenuat requi¬
rit: Nonquia ipsum essemundi redemptorem du¬
bitat sed querit ut sciat siis quiꝑse inmundum uene¬
rat perse &iam adiferiuclaustra descendat:
quemenum precurrens mundo fuitiauerat. hinc
moriendo ad inferos precor rebat : Aitergo: lues
qui uenturus es apalium expectamus: Ac siaꝑte
dicat: Sicut prohominibus nasci dignatus es ap
digneris insinua: ut qui natiuitatis tuȩ precursor
extiei mortis &iam precursorfiam: &uenturum
inferno tepuntim quem iam uenisse mundo enun¬
tiaui: Vndo & inquisitus dns̃. gnumeratis poten¬
tiae suȩ miraculis. demortis suae protinus humi¬
litate responditdicens Ceci uident: claudiam¬
bulant leprosimundantur: surdiaudiunt.

Expanded text:
et an ipse sit nesciatquem ipsum esse prophetando, baptizando, et ostendendo clamaverat. Sed haec citius quaestio solvitur si gestae rei tempus et ordo pensetur. Ad Jordanis enim fluenta positus, quia ipse Redemptor mundi esset asseruit; missus vero in carcerem, an ipse veniat requirit, non quia ipsum esse mundi Redemptorem dubitet, 1453 sed quaerit, ut sciat si is qui per se in mundum venerat per se etiam ad inferni claustra descendat. Quem enim praecurrens mundo nuntiaverat, hunc moriendo et ad inferos praecurrebat. Ait ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an igneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lucra. hec existimaui propterx pm̃ de trimen¬
ta & arbritor stercora esse . ut xpm lucri¬
faciam: qui autem ramos dearboribus precide¬
bant frondentes ipsierant credentes & cruditi
doctores : qui exproph&is accipientos engenti¬

Expanded text:
lucra, haec existimavi propter Christum detrimenta, et arbitror stercora esse, ut Christum lucrifaciam . Qui autem ramos caedebant de arboribus, sunt credentes et eruditi doctores, qui ex prophetis accipientes exe
Abbreviated transcription (Latin):
amore diuinam perquam crcatisumu: cũ
non essemus humanam ꝑ quam recreati
sumus cum perdities semus: & quidem diuina
conditoris priuistus sine assumptione huma pi¬
tatis nos recreare erat idonea humana autom
eius dem redemptorir prĩ h firmitas sine ad su¬
mente se & in habitante inso & operante ꝑse
diuiuitatenos recreare nequiuit: Adque ideo
uerbum caro factum est Id est dr̃ homo factus
est: & habitabit in nobis : ut ꝑ cognatum noł
hominis habitum nobis conuersando congrue¬
renos ad loquendo instruere nobis uiuendi
uiam prebere. pronobis contra hostem confli¬
gere nram̃ morte moriendo acresurgendo
possa destruere: Per quo a &nam uero patri
diuipitatem nos interius uiuificando ad diuina
sus toller& remissionem nobis peccatorum
norum ꝑ fectionemoperum non solum nos
ad uidendam gloriam clarificatȩ suȩ per¬
ducer& hum anitatis. sed in commutabi¬
lem nobis essentiam suae diuinȩ̨ maiesta¬

Expanded text:
amore. Divinam, per quam creati sumus, cum amore. Divinam, per quam creati sumus, cum non essemus; humanam, per quam recreati sumus, cum perditi essemus. Et quidem divina conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis nos recreare erat idonea: humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum caro factum est, id est, Deus homo factus est, et habitavit in nobis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis conversando congruere, nos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendo posset destruere: per coaeternam vero Patri divinitatem nos interius vivificando ad divina sustolleret, remissionem nobis peccatorum norum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret humanitatis, sed et incommutabilem nobis essentiam suae divinae majesta
Abbreviated transcription (Latin):
es s& in diuiuitate unigenitus a patre conuepa¬
r&, Quod aut̃ sequitur: plonum gratiȩ & ue¬
ritatis: gratiae plenus erat idem homo xp̃s
iħs cui sungulari munere prec&eris mortali¬
bus datum est Vt statim ex quo lnutero uir¬
ginis concipi & homo fieri inciper& uerus essa&
& ds̃: Vnde & eadem gloriosa semꝑ uirgo
maria non solum homisus xpĩ sed & di geue¬
trix recte credenda & confitenda est Idem
ueritate plenus erat & est ipsa uidelic& uer¬
bi diuinitate que homi nem illum singularit̃
electum cum quo upa xpĩ ꝑsona ess& ad su¬
mere dignata est: Non aliquid suȩ diuinȩ
subs tantiae ut her&ici uolunt in faciendam
hominis naturam commutans: sed ipse apud
patrem manens totum quoderat totam dese¬
mine dauid naturam uerihominis quam ñ
ut qui humaniam redemptoris prĩ natiuita¬
tem hodie aninua deuotione recolinus. & di¬
uiniam pariter & humanam eus naturam
non aunuo sed contiuuo semꝑ amplectamꝰ

Expanded text:
esset in divinitate unigenitus a Patre, conveniesset in divinitate unigenitus a Patre, conveniret. Quod autem sequitur: Plenum gratiae et veritatis. Gratiae plenus erat idem homo Christus Jesus, cui singulari munere prae caeteris mortalibus datum est, ut statim ex quo in utero virginis concipi, et homo fieri inciperet, verus esset et Deus; unde et eadem gloriosa semper virgo Maria non solum hominis Christi, sed et Dei genitrix recte credenda et confitenda est. Idem veritatis plenus erat, et est ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, cum quo una Christi persona esset, assumere dignata est, non aliquid suae divinae substantiae, ut haeretici volunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipsa apud Patrem manens, totum quod erat, totam de semine David naturam veri hominis, quam non ut qui humanam Redemptoris nostri nativitatem hodie annua devotione recolimus, et divinam pariter et humanam ejus naturam non annuo, sed continuo semper amplectamur
Abbreviated transcription (Latin):
duendo & animam ut sicut quisq prm̃ unur
homo excarneconstat & anima. Itaunus ab in
tens uerus ut erat hominem extempore as su¬
mens inunitatem suȩ ꝑsonȩ uerum quem non
babuerat: Sequitur: Et uidimus gloriam
eius gloriam quas iuni geniti apatre plenũ
gratiãe & ueritatis :  loriam xp̃i quam
ante iacarnationem uidere non poterant
homines postincarnationem uiderunt:
A spicientes humapitatem miraculis reful¬
gentem & intellegentes diuinitatem lutus
latitantem. Illimaxine qui &e eius clarita¬
tem aptepas sionem trans figurati in monte
scõ contemplarimerucrunt: Uoce de lapsa
ad cum huius cemodi magnifica gloria hic
est filius meus dilectur in quo mihi conpla¬
cuit. & postpassionem resurrectionis
ascensionisq: ipsius gloria conspecta spr̃ eius
sunt dono myrifice refecti: quibus omnibus
mani feste cognouerunt. quod huius modi glo¬
ria non cuilib& scorum s̃ edillisoli homini qui

Expanded text:
duendo et animam. Ut sicut quisque nostrum unus duendo et animam. Ut sicut quisque nostrum unus homo ex carne constat et anima, ita unus ab inceternum existens verus, ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem, illi maxime qui et ejus claritatem ante passionem transfigurati in monte sancto contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi cui , et post passionem resurrectionis, ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti ; quibus omnibus manifeste cognoverunt quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi soli ho
Abbreviated transcription (Latin):
& quo heredem xp̃i possefieri: Dat exem¬
plum ȩuuangelista quia & ipse filius di homo
fieri & inter homines habitare dignatus
est: ut humape pasticeps existendo fragili¬
tatis : homines diuinȩ uistutis suȩ doparc&
esse pasticipes: & uerbum caro factam est.
habitaui hinobis. Quod estdicere & si¬
lius di homofactus est & inter homines con¬
uersatus est: sol& namque scriptura modo
animȩ modo carnis uocabulo totum desig¬
nare hominem: Anime uudebia& ut scrip¬
tum est quia descendit iacob inaegyptum
lnanimabus septu aginta: Carnis uero
ut rursus scriptum est.: & uidebit omnisca¬
ro salutaredĩ: Neque onim uł apime sine cor¬
poribus inaegrptum descendere uł caro sino
anima uidere aliquid potest: Sedhic ꝑ auima
totus homo ibi signatur ꝑ carnem, Sicergo hoc
loco quod dicitur & uerbum caro factum est.
pibil aliud deb & intelligi quams idicorte ur.
& ds̃ homo factus est: Caruem uidelic& ip¬

Expanded text:
et cohaeredem Christi posse fieri, dat exemet cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri et inter homines habitare dignatus est, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines divinae virtutis suae donaret esse participes. Et verbum caro factum est, et habitavilius Dei homo factus est, et inter homines conversatus est. Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis vocabulo, totum designare hominem; animae videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum, in animabus septuaginta ; carnis vero, ut rursus scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam, totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc in loco, quod dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi, quam si diceretur: Et Deus homo factus est, carnem videlicet in
Abbreviated transcription (Latin):
morua est insem & ipsa: nullus se ipsum
despiciat: pullus desua salute disper&.
curramus om̃s. curramus singuli ut qui
guiuexpĩ: Videamus quoddicitur quia
quot quot receperunteum dedit eis potes¬
tatem filios dĩfieri, Quot quot inquidrece¬
perunt non est erum ꝑsonarum acceptor ds
sed inomni gente qui tim & eum & operatur
iustitiam acceptus est ilb quo aut ordipie
credentes filii dĩ possunt ficri & quantum
hacc geperatio acarnalidist& sub secutus
euuanꝰ gelista designat: Qui non ex sangin¬
nibus inquid neque ex uoluntate carnis
ueque exuo luntate uiri. sed ex dõ uatisunt
arualis quippe pra singulorum geueratio
ex sangui nibus idest exnatura maris & seminȩ
a coñplexu coniugii duxit originem: At uero
spiritalis sps scĩ gratia ministratur quam
a carnali dis tinguens dns. ait: Nisiquis re¬
natus fuerit exaqua & spũscõ non pocest
SIntroire huregnundi: Quoduatum est ex¬
Vlerum nequis hominum dubit& filium sedi

Expanded text:
mortua est in semetipsa. Nullus seipsum mortua est in semetipsa. Nullus seipsum despiciat, nullus de sua salute desperet: curramus omnes, curramus singuli, ut qui guine Christi. Videamus quod dicitur: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperunt eum. Non est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet eum et operatur justitiam, acceptus est illi . Quo autem ordine credentes filii Dei possent fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designat. Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe nostra singulorum generatio ex sanguinibus, id est, ex semine maris et feminae, a complexu conjugii duxit originem; at vero spiritalis Spiritus sancti gratia ministratur; quam a carnali distinguens Dominus ait: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnurum ne quis hominum dubitet filium se Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quod autem receperunteum dedit eis potestate
filiosdifieri his quicredunt in nomineeuir
Consideremus frs hem̃i quanta gratia redẽp
toris prĩ quam magnasit multitudo dulcedi¬
nis euis. Vnicus expatre natus est: & poluit re¬
mapereunus: Descenditad terram ubi frsribi
quibus regnum patris suida reposs& ad quire¬
r&: Ds̃ exdo natus est & poluitditantuon fi¬
lius mauere: Hominis quoque filius ficridig¬
natus est non amittens quod erat sed assumor
quod uonerat: Vt ꝑ hoc homines in dĩ filios trans¬
ferra gloriȩ que suȩ facer& coheredes quia
quod ipse semꝑ habebat ꝑpaturan iucmerent
habere pergratiam. Consideremus quanta
uistus est fidei cuius merito potesias datur ho¬
mipibus filios dĩfieri undebenesor prem est:
quia uistus exfideuunt: Viuit erum uistus ex si¬
de non illaque labiorum tantum confessio¬
ue prosestur sed ea quae ꝑ dilectionem opera¬
tur: Alio quin fides si non habeatopera.

Expanded text:
quot autem receperunt eum, dedit eis potestatem quot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus. Consideremustoris nostri, quam magna sit multitudo dulcedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret. Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere; hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat; ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes, qui, quod ipse semper habebat per naturam, inciperent habere per gratiam. Consideremus, quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est, Quia justus ex fide vivit . Vivit enim justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur; alioquin fides si non habet opera,
Abbreviated transcription (Latin):
ess& ꝑ diuipitatem: mundus eum ponco gnouit:
Dignatus estucure hmundum per humapitatem
ut uel siccum mundus cognoscer& Sed uide¬
amus quid sequitur: In propriauenit. & sui
cum non receperunt Quem erum in potentia
deitatis cuncta creantem regnantemq: Noncog¬
nouerant Ipsum in carnis la firmitate mira¬
culis corus cantem recipere noluerunt: & quod
grauius est suicum non receperunt: homi¬
ues scilic& quos ipsecreauit. ludaei quos pe¬
culi arem sibielegerat in plebem quibus suȩ cog¬
nitionis reuelauerat archanium quos mirifi¬
cis patrum glorificauerat actis. quibus suȩ
legis doctriuam contulerat ex quibus se in¬
car nandum promiserat & in quibus se iucar¬
natum ut promiserat ostendit: Ipsicum reci¬
pere uenientem magna ex paste recusarunt:
ueque euim om̃s recusarunt alio quiu nullui
ess & saluus : nunc dut̃ multierum exutroq
populo credendo receperunt: Dequib euuan¬
gelista consequenter. Insinuat dicens: quot¬

Expanded text:
esset per divinitatem, mundus eum non cognovit, esset per divinitatem, mundus eum non cognovit, dignatus est venire in mundum per humanitatem, ut vel sic eum mundus cognosceret; sed videamus quod sequitur: In propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in potentia deitatis cuncta creantem regentemque non cognoverunt, ipsum in carnis infirmitate miraculis coruscantem recipere noluerunt. Et quod est gravius, sui eum non receperunt, homines scilicet, quos ipse creavit. Judaei quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem ex magna parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt, alioquin nullus esset salvus. Nunc autem multi eum ex utroque populo credendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insinuat dicens: Quot
Abbreviated transcription (Latin):
nam uiddic& qua semꝑubiq: totus man& & hu¬
manam exqua in tempore natus loco idusus ap¬
dicens: In mundo erat. & mundus ꝑ ipsum fac¬
tus est. & mundus eum non cognonit: In propria
uenit: & sui cum pon receperunt Inmundoquip¬
peerat & mundus ꝑ ipsum factus est quia ds̃ erat:
quia totus ubique. quia sue presentia maiesta¬
Atis sine labore regens & sine ouere conti¬
uens quod fecit: & mundus eum non
cognonit. qui alux intenebris luc&.
& tenebre eamnon conprehenderunt:
Mundum namque hoc locodicit. homi
nes mundi amore deceptos at que inherendo cre¬
aturȩ ab agnoscenda creatoris sui maiestatere¬
fl&os Inꝰpropriauenit. qui aimu do que
ꝑ diuinitatem fecit per humanitatem apparuit:
Iupropria uenit quia iugenao iudea quam sibi
prec&eris nationibus specialigraua copula¬
uerat incarnari dignatus est: Irmundo ergo
erat & hmundum uenit: In mundo erat per
diuinitatem In mundum uenit peruicarpatio¬

Expanded text:
nam scilicet, qua semper ubique totus manet, et hunam scilicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus loco inclusus apdicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt. In mundo quippe erat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis, sine labore regens, et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque hoc in loco dicit homnes mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae a cognoscenda creatoris sui majestate reflexos. In propria venit, quia in mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem natus ia venit, quia in gente Judaea quam sibi prae caeteris nationibus speciali gratia copulaverat, incarnari dignatus est. In mundo ergo erat, et in mundum venit. In mundo erat per divinitatem, in mundum venit per incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
erat illelux sedut testimo nium ꝑ hiber& delumi¬
ue Erat lux uera que inluminatomnem hominẽ
uenientem inmundum: Et scĩ quidem homines
lux sunt recte uocati: dicente ad eos diõ: ulos estis
lux mundi: & apłopaulo: fuistis aliquandotepe¬
bre nuncautem lux indĩo: Sed multum distat
inter lucem que inluminatur. & lucem que in¬
lum inat inter eos qui pasticipatione uere lis¬
cis accipiunt ut luceant. & ipsam lucem
ꝑ p&ruam que nonsolum lucere in seip¬
sa sed sua presentia quos cumq: atti¬
gerit inlustrare sufficit: Ad cuius con¬
parationem uerelucis pontantum minores
qui lib& ȩlecti uerum & iam ipse iohannosqquo
maior iuternatos mulierum non surrexit
actione: Eratian uero lucis pectoribus infun¬
dere solius est eius dequo dicitur: Eracluxuera
queiluminat omnem hominem uenuentem in
mundum: Omnemui delic& qui inluminatur si¬
in lus trante. dequo scriptum est Omnis sapien¬
tia achiõdo est Cuius utramq naturam & dica.¬

Expanded text:
onium perhiberet de lumine. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur et lucem quae illuminat. Inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in seipsa, sed et sua praesentia, quodcunque attigerit, illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis, non tantum minores quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexit actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de quo dicit: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientemundum ; omnem videlicet, qui illuminatur siillustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est . Cujus utramque naturam, et divi
Abbreviated transcription (Latin):
capta preda.: quando diui diui spolia  Iugũ
enm hoperis ctus & uirgã humerieius
& scoperum ex actoris eius superasti sicut
ln die madian. Quia omnis uiolenta preda.¬
tio cum tumultu & uestimentum mixtum sap¬
ꝯtune erit in combustionẽ & cybusiguus. uasact
Puina cus estuobis filius clatus est nobis ⁊ & factus¬

Expanded text:
ia. Jugum enim oneris ejus et virgam humeri ejus et sceptrum exactoris ejus superasti; sicut in die Madian, quia omnis violenta predatio cum tumultu; et vestimentum mixtum sanguine erit in combustione et cibus ignis. Parvulus enim natus est nobis: filius datus est nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sugges sionem potuit. sed eius mentem pecca¬
tidelectationoñ momordit: Adque ideo omnis
diabolica illa temptatio foris nonintus fuit:
pensemus quanta magnitudine nos a tempta¬
tione liberamur: Aptiquus hostis contrapri¬
mum homiuem parentem nrm intribus. setep¬
subdidit: Exgula quippe temptauit. cumc y¬
bum ligniu&itum ostendit. atque ad come¬
uit cum dicer& : eritis sicut dii : ex prouectus
auaritia temptauit cum dicer&. scientes
bonum & malum:. Auaritia qum ponsolũ
pecuniȩ est sed &iam alticudinis : Necte epum
auaritia dicitur. cum suꝑ modum sublimitas
ambitur: Sienum non adduaritiam honoris
rapine ꝑtiner& pequaqua paulus deupi¬
geuito filio dicer& : non rapine marbitratus
est esse se aequalemdõ: Inhoceg dabolus

Expanded text:
per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccaper suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non intus fuit.spicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se tensubdidit. Ex gula quippe temptavit, cum cibum ligni vetiti ostendit, atque ad comevit, cum diceret: 'Eritis sicut dei'. Et ex provectus avaritia temptavit, cum diceret: 'Scientes bonum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Filio diceret: 'Non rapinam arbitratus est esse se aequalem