comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ perimiitat᷑ abdicacõnũ forme sur̃ duc. altera cu¬
miius ꝑfecte. ur si abduceret᷑. raptor adulcer: aliter
uelut pendentis. et adhuc in condicõne posir: q̃les
suur in quib abdicat᷑ filius. quia nõ parcat patri.
Illa semper asperã abdicãtis accõem habet. i̾niuta¬
bile est enn quod factũ est ex parte blãdam. et sua¬
denu sumilẽ. manult eim pater corrigere. ꝙͣ abdica¬
re. At pro filuis in utroq genere sumissa. et factis¬
faciendũ composita a quo dissenturus sao qui libẽ¬
ter patris figura ledint᷑ quod nõ ausi dicere.
nũꝙͣ esse faciendum. Potest erm̃ mareria incdere
que hoc exigat cerre uidendũ est quociẽs aliter agi
potest. Sed de figuris in alio libro tractammꝰ non
dissimiles autẽ abdicationũ accionib sũt male trat¬
tacionis accionis. Nã et ip̃ãm habent cãdem in
tuuĩt᷑ et accor in eo quod factũ est liberũ habet ĩpetũ
sic tamẽ ut factũ accuset ip̃is pacuis tãꝙͣ ualitu¬

Expanded text:
non permittatur. abdicationum formae sunt duae, altera criminis perfecti, ut si abdicetur raptor, adulter, altera velut pendentis et adhuc in condicione positi, quales sunt, in quibus abdicatur filius, quia non pareat patri. illa semper asperam abdicantis actionem habet; immutabile est enim, quod factum est; haec ex parte blandam et suadenti similem; mavult enim pater non abdicare; at pro filiis in utroque genere summissam et ad satisfaciendum compositam. A quo dissensuros scio, qui libenter patres figura laedunt; quod non ausim dicere nunquam esse faciendum, potest enim materia incidere, quae hoc exigat; certe vitandum est, quotiens aliter agi potest. sed de figuris alio libro tractabimus. non dissimiles autem abdicationum actionibus sunt malae tractationis actiones; nam et ipsae habent eandem in tuuntur. Et actor in eo, quod factum est, liberum habet impetum, sic tamen ut factum accuset, ipsius patris tanquam valetu
Abbreviated transcription (Latin):
tis inrlioi ꝙͣ comoda petentis est. Cauia quib sun¬
lia aciã in uera ierũ questione tractant. Nã que
in stholre abdicoroiũ. hec in foro exheredatoꝵ a part̃tib.

Expanded text:
tis melior quam commoda petentis est causa. quibus simtis melior quam commoda petentis est causa. quibus similia etiam in vera rerum quaestione tractantur. nam quae in scholis abdicatorum, haec in f
Abbreviated transcription (Latin):
caro pacto alce et est deffenionis genue in quo factum
perse improbabile assũptis extriniecus auciluis tue¬
uerbiũ tranfferũt adsũptina enm̃ dicitur causa in quo
genere fortissumũ est si c̾mẽ causa facti tuem. qualis
est defeniio orestis. oiacio milonis AnTEsRAu os dicit᷑
quia om̃is nostra defensio constat. eus accusacione.
qui uindicatur occisus est. Sed lario ex cecatus. sed raptor
est. et illa ex cansis facti ducta defensio priori cõtra¬
ria in quã neq factũ iptum per se ur in absolura qõe
defenditur. neq ex conciario facto sed in aliqua utili¬
tate aur rei ꝑ aut hominũ młtoꝵ. aur eciã ipĩs ad¬
ueriati. nõ nũꝙͣ et nostra si modo id eui quod facere
nostra cania fas sit. quod sub extrano acasatore. et
legibus a gente prodesse nuĩꝙͣ potest. in domesticis dii¬
ceptacõnibus potest. nã ee in fius pacrũ iudicio ab¬
multũ sua imerfusse. In quo tamẽ incõmoda uitã¬

Expanded text:
cato, pacto. alterum est defensionis genus, in quo factum cato, pacto. alterum est defensionis genus, in quo factum per se improbabile adsumptis extrinsecus auxiliis tueverbum transferunt, adsumptiva enim dicitur causa. In quo genere fortissimum est, si crimen causa facti tuemur, qualis est defensio Orestis, Horatii, Milonis. Ἀντέγκλημα dicitur, quia omnis nostra defensio constat eius accusatione, qui vindicatur: occisus est, sed latro; excaecatus, sed raptor. est et illa ex causis facti ducta defensio priori contraria, in qua neque factum ipsum per se, ut in absoluta quaestione, defenditur neque ex contrario facto, sed ex aliqua utilitate aut rei publicae aut hominum multorum aut etiam ipsius adversarii, nonnunquam et nostra, si modo id erit, quod facere nostra causa fas sit; quod sub extrario accusatore et legibus agente prodesse nunquam potest, in domesticis disceptationibus potest. nam et filiis pater in iudicio abmultum sua interfuisse. In quo tamen incommoda vitan
Abbreviated transcription (Latin):
minunicio aut excusacio. aut ut quidã putãt deprecacio.
Defensio longe pocẽtissima est: qua ipsum et factũ qd̾
obncitur. dicimꝰ honestũ esse. Abdicat᷑ aliquis qd ito
patre militauent. honores pecierit. uxorẽ duxerit. tue¬
mur quod fecimꝰ hanc ꝑtẽ uocãt hermagor̃ei Rgios
Aiaporogo ad intellecto id nom̃e referẽtes larme ad uer¬
bum traslatam nõ muemo absoluta appellat̾. Sed em̃
de re sola questio fir nec ne. iustũ om̃e conrinet᷑. nat᷑a
uel cõstitucõne. Narua qd̾ fit secũdã in eius rei digni¬
tatem. hic sunt pretas. fides cõtinẽtia et alia aducint
et id quod sir peruerium id nõ tuuere intuẽdũ est. Nã
et nis contra uimi. et talia inhil habent aduersũ eum
qui prior fecit iste et nõ quoniã res pares sunt. ecrã
idest iustũ quod ancecessit. Illa ueriq̃ iusta eadẽ lex
eadem condicio ac forsitan ne sunt. quidã paria que ulla
parte sunt dissumilia. constiucio est in lege more. indi¬

Expanded text:
minutio aut excusatio aut, ut quidam putant, deprecatio. defensio longe potentissima est, qua ipsum factum, quod obiicitur, dicimus honestum esse. abdicatur aliquis, quod invito patre militarit, honores petierit, uxorem duxerit: tuemur, quod fecimus. hanc partem vocant Hermagorei κατ ̓ ἀντίλημψιν, ad intellectum id nomen referentes. Latine ad verbum translatam non invenio; absoluta appellatur. sed enim de re sola quaestio, iusta sit ea necne. iustum omne continetur natura vel constitutione; natura, quod fit secundum cuiusque rei dignitatem. hinc sunt pietas, fides, continentia et talia. adiiciunt et id, quod sit par. verum id non temere intuendum est: nam et vis contra vim et talio nihil habent adversum eum, qui prior fecit, iniusti; et non, quoniam res pares sunt, etiam id est iustum, quod antecessit. illa utrinque iusta, eadem lex, eadem condicio; ac forsitan ne sint quidem paria, quae ulla parte sunt dissimilia. constitutio est in lege, more, iudi
Abbreviated transcription (Latin):
qui has matenas officioꝵ uocarẽt. Sed alios quoq
nõ mĩquã leges he recipiut᷑ status. nã et cõrectura
est aliqñ in plerisq hoꝵ: quom se uel nõ fecisse. uel
uona mẽte feasse cõtendũt quonis generis exempla
sunc młta. et quid su clemecia ac mala tractacio

Expanded text:
qui has materias officiorum vocarent. sed alios quoque qui has materias officiorum vocarent. sed alios quoque nonnunquam leges hae recipiunt status. nam et coniectura est aliquando in plerisque horum, cum se vel non fecisse vel bona mente fecisse contendunt Cuius generis exempla sunt multa. Et quid sit dementia ac mala tractatio,
Abbreviated transcription (Latin):
Et quomodo factũ sit ferro: an ueneno. et quo tpõre:
bello: an pace. quom deposituiꝰ esset cã potestatem
an quom aliquod noui sceleris ansuri habent in
meritis gratia periculũ queq et difficulras. Sum¬
licer liberalitas a quo profecta sir refert. nam in¬
panpere gracior quã i dunte dante benesiciũ ꝙͣi d¬
panre pane quia a morbo item in quã iẽ dederit et
qeo tempoie et quo animo idẽ nõ in aliquã spẽ suã
smilir alia. Et ideo qualias maxuna oratoris re¬
nn opera quia in urãq ꝑtem plurimũ est ñger̃o
loci ut usquã tamũ affectue ualent. iom cõiectura
habes. et argimr̃ta et mareria fuunt quale qͥdq ui¬
dearu eloqͥucnia est. opue hic reguat. hic imperat.
hie sola urãs hine parri subiugit. Uirginus cansas
abdicatõius. lemiẽne male kractatõnis orbaꝵ imꝑa¬
as indicentiũ. Nam et fere sic aradix iuẽtiq funt

Expanded text:
et quomodo factum sit, ferro an veneno; et quo tempore, et quomodo factum sit, ferro an veneno; et quo tempore, bello an pace, cum depositurus esset eam potestatem an cum aliquid novi sceleris ausurus. habent in meritis gratiam periculum quoque et difficultas. similiter liberalitas a quo profecta sit, refert. nam inpaupere gratior quam in divite, dante beneficium quam reddente, patre quam orbo. item in quam rem dederit et quo tempore et quo animo, id est, num in aliquam spem suam; similiter alia. Et ideo qualitas maxime oratoris recipit operam, quia in utramque partem plurimum est ingenio loci, nec usquam tahabet et argumenta ex materia sumit; quale quidque videatur eloquentiae est opus; hic regnat, hic imperat, hic sola vincit. huic parti subiungit Verginius causas abdicationis, dementiae, malae tractationis, orbarum nuptias indicentium. nam et fere sic accidit, inventique sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
solent. sed nõ mĩquã eciã rei tocius hic sũma cõstieuta
Iam uero si eeheredatũ ase filiũ parer testat᷑ fucrir elo¬
gio propterea quod si is meretrice amanerit nõ oniĩs
hic erit questio. an huic delicto parer debutrit igcere
et centũ uir tubuere debeaut ueniã. sed eciã in for¬
mulis quom penaria suit: accionis ita cauiam par¬
timus: an cõmissa sit pena. an exigi debeat. id autẽ
quod illi uiderũt. uerũ est reũ a indicib. hoc de fensiõie
modo liberari nõ posst. De premue autẽ querũtur
duo. an ullo suit dignis qui petit. an tanto. ex duob
uter dignior ex plurib. quis digniisimꝰ quoꝵ trat¬
tatus ex ipso merito genere ducũt᷑. et incuebimm
nõ rem tantũ. suue ad leganda: Iine comparanda
erit. sed personã quoq. Nã et multũ interest tyrã¬
nũ iuuenis occiderit: an seuex. uni an semina. ali¬
enue ant cõĩctus. et locũ inlupliceter in ciuitare
tyrãnis adiueta: an libera semper: in arce. an domi.

Expanded text:
quam etiam rei totius hic summa constituta. An vero si exheredatum a se filium pater testatus fuerit elogio, propterea quod is meretricem amaverit, non omnis hic erit quaestio, an huic delicto pater debuerit ignoscere et centumviri tribuere debeant veniam? sed etiam in formulis, cum poenariae sunt actiones, ita causam partimur, an commissa sit poena, an exigi debeat. id autem, quod illi viderunt, verum est, reum a iudicibus hoc defensionis modo liberari non posse. De praemiis autem quaeruntur duo: an ullo sit dignus, qui petit, an tanto; ex duobus, uter dignior; ex pluribus, quis dignissimus. quorum tractatus ex ipso meritorum genere ducuntur. Et intuebimur non rem tantum, sive adleganda sive comparanda erit, sed personam quoque; nam et multum interest, tyrannum iuvenis occiderit an senex, vir an femina, alienus an coniunctus; et locum multipliciter, in civitate tyrannis assueta an libera semper, in arce an domi;
Abbreviated transcription (Latin):
pemitẽtia uideatui satis penaꝵ dedisse. extra nobili¬
tas. dignitas propinqui amici in eo taiẽ qui cognostit
plurimũ ponedum. si lane eciã misencordis potis quã
repreheniio dissoluti consequutura est. Uerũ et in Iu¬
dicuẽ eciã si nõ tot genere cauia. tomẽ ea ꝑte magua.¬

Expanded text:
paenitentia videatur satis poenarum dedisse; extra nobilipaenitentia videatur satis poenarum dedisse; extra nobilitas, dignitas, propinqui, amici. In eo tamen qui cognoscit plurimum ponendum, si laus eum misericordis potius quam reprehensio dissoluti consecutura est. verum et in iudiciis, etiamsi non toto genere causa
Abbreviated transcription (Latin):
possir. Hic est ille qui a quibusdã fieri solet status quãti¬
tans. Sed ea quom sir ant poent. aut honoris ex quali¬
tare facti cõstituit᷑. eoq nobis sub hoc essẽ statu uidet᷑
sicut eius quoq que ad numerũ refertur. agrecis nã
pleriq negarũt in indiciũ. imꝙͣ uenire: quin cicero qͦq
pro C. ligaro idẽ testari uidetur. quom dicit cauias
ceiar egi multas. et quidẽ tecũ. dũ te in foro teniut racõ
honoꝵ tuoꝵ certe nuiꝙ̃ hoc modo iguoscite indices. eriauit
Iapsus est. nõ putanit. si uuꝙ̃ post hac et cetera in
senaru uero et apud populũ. et apud pͥncipẽ et ubi¬
cũq sin iurie clemẽna est habet locũ. deprecatio in
qua plurimũ ualent ex ipso qui rens est. Hec triã¬
in uica precedere si mocens. si uens meritꝰ A lpes in
fucurũ mnocencer uicturi. et in aliquo usu futuri.
prererea. si uel alue ĩcõmodis uel p̾seni periculo. uel

Expanded text:
possit. hic est ille, qui a quibusdam fieri solet, status quantipossit. hic est ille, qui a quibusdam fieri solet, status quantitatis. sed ea cum sit aut poenae aut honoris, ex qualitate facti constituitur, eoque nobis sub hoc esse statu videtur sicut eius quoque, quae ad numerum refertur a Graecis. naplerique negarunt in iudicium unquam venire. quin Cicero quoque pro Q. Ligario idem testari videtur, cum dicit, causas , Caesar, egi multas equidem tecum, dum te in foro tenuit ratio honorum tuorum, certe nunquam hoc modo: Ignoscite, indices, erravit, lapsus est, non putavit, si unquam posthac, et cetera. In senatu vero et apud populum et apud principem et ubicunque iuris dementia est, habet locum deprecatio. In qua plurimum valent ex ipso, qui reus est, haec tria; vita praecedens, si innocens, si bene meritus, si spes in futurum innocenter victuri et in aliquo usu futuri; praeterea si vel aliis incommodis vel praesenti periculo vel
Abbreviated transcription (Latin):
hibins ancilũs dabitur. Pioximũ est in aliũ infferre
cumẽ si postumꝰ Ideoq ecia in hoe qui eciã scuipti suit
stans iisa est cadere translacio mierdũ culpã ergo in
honne ulegatiu: ut si graccus reus torderis mimãtini
quoins meni leges popularcs tulisse in tribunatu ui¬
dent missis eam imperatore suo diceret inreri deunat᷑
in iem: ut si ie qui testauiẽto quid iussus nõ fecerit. di¬
quoq exclusis excusacio superest: ea est ur ignorãcie
Ut si quie fugĩtino stiginata scripserit. eoq ingenuo
indicaro neget se liberũ esse. quom frcisse: aut necessi¬
tant: aut quom nules ad cõmeatus diẽ nõ affuit. et
diui se fluĩb incerclusũ. aut ualieudine aut formã
quoqͣ substiuit᷑ culpe. nõ nuĩꝙͣ male fecisse nosset. bo¬
no añno dicimꝰ utrisq rei multa et moĩfesta ex ẽpla
sit. Idaico nõ est eoꝵ neccessauã exposias. si omĩa que u
supra scripta sunt deerũt. uidendũ annimui culpa

Expanded text:
r, proximum est in alium transferre crimen, si possumus. ideoque etiam in hos, qui citra scriptum sunt, status visa est cadere translatio Interdum ergo culpa in hominem relegatur, ut si Gracchus reus foederis Numantini, cuius metu leges populares tulisse in tribunatu videretur, missum se ab imperatore suo diceret. interim derivatur in rem, ut si is, qui testamento quid iussus non fecerit, dint. hinc quoque exclusis excusatio superest. ea est aut ignorantiae, ut si quis fugitivo stigmata scripserit eoque ingenuo iudicato neget se liberum esse scisse; aut necessitatis, ut cum miles ad commeatus diem non adfuit et dicit se fluminibus interclusum aut valetud substituitur culpae. nonnunquam male fecisse nos sed bono animo dicimus. utriusque rei multa et manifesta exempla sunt; idcirco non est eorum necessaria expositio. Si omnia, quae supra scripta sunt, deerunt, videndum, an imminui culpa
Abbreviated transcription (Latin):
dere mrendere quid uel depellere uideamus debeanius.
Illa quoq sunt commã conciliare nauiare. docere auge
imimere. concicandis componendis ue affectib aminos
audienciũ fingere. Uehis quidẽ accesserim qui landatius
mareriã honestoꝵ. deliberatinũ utiliũ. iudicialẽ iustoꝵ
questiene contureri putant celeri magis ac rotũda usi
distubucione quã uera stant eñm quedã modo mutius
anxilus ommia nam et in lande iusticia utilitas q
tractatur. et consilus honesta et raro indiciale inne¬
uens caniam in quouie non parie aliquid eoꝵ que¬

Expanded text:
dere, intendere quid vel depellere debeamus. dere, intendere quid vel depellere debeamus. illa quoque sunt communia, conciliare, narrare, docere, augere, minuere, concitandis componendisve adfectibus animos audientium fingere. ne iis quidem accesserim, qui laudativam materiam honestorum, deliberatiuam utilium, iudicialem iustorum quaestione contineri putant, celeri magis ac rotunda usi distributione quam vera. stant enim quodaminodo nuituis auxiliis omnia. nam et in laude iustitia utilitasque tractatur et in consiliis honestas, et raro iudicialem inveneris causam, in cu
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ genere messt laudẽ ac uicuꝑacõem existimanit: nob
et tutissimũ est auctores plurimos sequi et ita uidetur
racio dictare Est igir ur dixi unũ gemus quo lans ac
uicuperacio contiuẽt᷑.sed est appellarũ a parte meliore
iaudatiuũ. idem alii demõseratum uocant utrũq nouit̃
bere quã ostemacõius uidet᷑ et multũ ab illo differre. Nã
consistit. An quisꝙͣ negauerit pane grricos no qulur̃se
esse. at qui formã suadendi habent et plerũq de utilitati¬
bus grecie loquunt᷑ ur causaꝵ quidẽ genera tua suit.
sed ea tum in negocus. tum in ostentacõne posita. insi
forte nõ ex greco inucates demenstratinũ uocant. ueru
id sequũt᷑ qd laus ac uimuperacio quale sit quidq demõ¬
strat Alterũ est deliberatiuũ terciũ iudiciale. certe speciti
in hec tria incident genera. Nec inuemet᷑ ix his ulla
in qua non landare aut uimperare. suadere aur dissna¬

Expanded text:
omni genere inesse laudem ac vituperationem existimavit. nobis omni genere inesse laudem ac vituperationem existimavit. nobis et tutissimum est auctores plurimos sequi, et ita videtur ratio dictare. est igitur, ut dixi, unum genus, quo laus ac uituperatio continetur, sed est appellatum a parte meliore laudativum; idem alii demonstrativum vocant. utrumque nomen bere quconsistit. an quisquam negaverit Panegyricos ἐπιδεικτικούς esse? atqui formam suadendi habent et plerumque de utilitatibus Graeciae loquuntur; ut causarum quidem genera tria sint, sed ea tum in negotiis tum in ostentatione posita. nisi forte non ex Graeco mutuatantes demonstrativum vocant, uerum id sequuntur, quod laus ac uituperatio quale sit quidque demonstrat. alterum est deliberativum, tertium iudiciale. ceterae species in haec tria incident genera, nec invenietur ex his ulla, in qua non laudare ac vituperare, suadere ac dissua
Abbreviated transcription (Latin):
mus aut uimperamus: de futuris deliberamꝰ. Item
omniã de quib dicendũ est aut certa sint neccesse est.
aut dubia. certa ut quoiqz est aminꝰ laudat ant cul¬
par. ex dubus partin nobis ipĩe ad eliccionẽ sũr libe¬
ra de hus deliberatur. partim alioꝵ sentencia cõmissa.
de his lice concendit᷑. An mxinenes iudicialem cõcio¬
nalem generalis parces esse uoluit. septẽ specrebantẽ
hortandi de hortandi landandi uituperandi. accusãdi
deffendendi. exquirendi qd̾ celos y̾y dicit. quaꝵ due
prie deliberatun due sequĩtes demõstratini tres
ultime iudicialis gencris sun partes. Protagoran trã¬
seo qui nntrrogandi respõdendi mandandi precandi quod¬
e xo alio dixit partes solas putat. plato in sophiste indi
permittamius nebis dicere seriuociuatricen que a forensi
raciont disiũgit᷑. et est a cõmodata priuatis disputacõib
quouis us eadẽ profecto est. que dialectice isocrates in

Expanded text:
mus aut vituperamus, de futuris deliberamus. item mus aut vituperamus, de futuris deliberamus. item omnia, de quibus dicendum est, aut certa sint necesse est aut dubia. certa , ut cuique est animus, laudat aut culpat; ex dubiis partim nobis ipsis ad electionem sunt libera, de his deliberatur; partim aliorum sententiae commissa, de his lite contenditur. anaximenes iudicialem et contionalem generales partes esse voluit, septem autem species: hortandi, dehortandi, laudandi, vituperandi, accusandi, defendendi, exquirendi, quod ἐξεταστικόν dicit; quarum duae primae deliberativi, duae sequentes demonstrativi, tres ultimae iudicialis generis sunt partes. protagoran transeo, qui interrogandi, respondendi, mandandi, precandi, quod εὐχωλήν dixit, partes solas putat. Plato in Sophiste iudicpermittamus nobis dicere sermocinatricem; quae a forensi ratione diiungitur et est accommodata privatis disputationibus, cuius vis eadem profecto est quae dialecticae. Isocrates in
Abbreviated transcription (Latin):
datulant: obuingam maledicimꝰ destribimꝰ madamꝰ
reuntiam: optamus opmami᷑ pluriia alia i mubi
ima uitere ꝑtiquaifione perianẽti uelut petenda sut
urna querendũq quomodo priores rem tã lare fusam
tam bremt̾ti adstruxerint quos qui errasse purãt. hoc
sequntos aibitrantur. quod in his uere ueriari tum ora¬
torte uidebant. Namn et landes et uimꝑaciones stribe¬
bamui et ecilabia. dicere erat moris et plurimũ in
consilus ac iudicus insumebant ᷑ opere ut scriptores ar¬
tium pro solie comprehenderũt frequẽtissima. qui utro
defendunt. tua facĩt genera auditorũ. Unũ qd̾ ad
delectacionẽ cõueniat. alterũ qd̾ consiliũ accipiar. itũ
qd̾ de cansis iudicet. Nihi rimãti cucta et talis q̃dã
racio succurut qd̾ omine or̃õns officiui aut in Indicus
est: aut extra indicia / eoꝵ de quib indicio querit᷑ ma-¬
infestum est genis. Ea que ad indice᷑ non ueriñt aut
preccutũ habait tempus aut futurũ preterita i̾anda¬

Expanded text:
describimus, mandamus, renuntiamus, optamus, opinamur, plurima alia? ut mihi in illa vetere persuasione permanenti velut petenda sit venia, quaerendunque, quo moti priores rem tam late fusam tam breviter astrinxerint. quos qui errasse putant, hoc secutos arbitrantur, quod in his fere versari tum oratores videbant; nam et laudes ac vituperationes scribebantur, et ἐπιταφίους dicere erat moris, et plurimum in consiliis ac iudiciis insumebatur operae, ut scriptores artium pro solis comprehenderint frequentissima. qui vero defendunt, tria faciunt genera auditorum, unum, quod ad delectationem conveniat, alterum, quod consilium accipiat, tertium, quod de causis iudicet. mihi cuncta rimanti et talis quaedam ratio succurrit, quod omne orationis officium aut in iudiciis est aut extra iudicia. eorum , de quibus iudicio quaeritur, manifestum est genus; ea, quae ad iudicem non veniunt, aut praeteritum habent tempus aut futurum; praeterita lauda
Abbreviated transcription (Latin):
hoigx dicistiat sunt eciã qui hec nõ species allego¬
rie. sed ipa tropos dicunt. acu quidẽ racõne qd̾ illa
obscurior sir in his omĩb aperte apparcat quod ut¬
lumꝰ quoi accdit hoc quoq qd̾ genus quom dundit᷑
in species. inhil habet propriũ ut arbor puiꝰ et olea
et cipressum et ip̃ius ꝑse nulla proprietas. allego¬
ria uero habet aliquud propriũ quoq modo fieri põr
in ipãs species est. ded urẽdum in hil refert adircit᷑
sus pluribz aut uerbis quom id quo uno aut pau
quociens dictu de foria operi ut salustins a requesita
nature intimẽ ornatũ petit solũ qui ist apud poetas
fraquetisiummꝰ. Lempus erat quo p̾ma quiee morralib
egus Inapit et dono diuũ gratissua scipu. Et apd̾
oiatores nõ iarus semper tame astriccior. Diunqͥs
enn singular breuius potest. et cũ oriatu lacure o¬
sant aptũ orõins untut circũ loquntio. uerũ hoc in
perbaton quoq idest uerbi trausgrestiõem quonã futt¬

Expanded text:
 dici sciat. sunt etiam, qui haec non species allegoriae sed ipsa tropos dicant; acri quidem ratione, quod illa obscurior sit, id his omnibus aperte appareat quid velimus. cui accedit hoc quoque, quod genus, cum dividitur id species, nihil habet proprium, ut arbor pinus et olea et cupressus, et ipsius per se nulla proprietas; allegoria vero habet aliquid proprium. quod quo modo fieri potest, nisi ipsa species est? sed utentium nihil refert. adiicitur sus. pluribus autem verbis cum id, quod uno aut paucquotiens dictu deformia operit: ut Sallustius, ad requisita naturae. interim ornatum petit solum, qui est apud poetas frequentissimus: tempus erat, quo prima quies mortalibus aegris incipit et dono divum gratissima serpit. Et apud oratores non rarus, semper tamen adstrictior. Quidquid enim significari brevius potest et cum ornatu latius osane aptum orationis virtuti circumlocutio. verum hoc ut, cum perbaton quoque, id est verbi transgressionem, quoniam fre
Abbreviated transcription (Latin):
diligens subsorcione eius in codice nõ haberet. Et
contra oratores uisi sumꝰ. et populo imposiumꝰ ali¬
quãdo quom in riiu quodã cõtraria dicũt: usu q
incellegi uolut᷑. quẽ ad clodiũ incegritas tua te pur¬
ganuit. mͥ crede pudor eripuit. nira auce acta serua¬
ut. Preter hec usus est allegoria ut tristia dicamꝰ
melioribus uerbis aut uoire rei gracia quedã cõtia¬
ius significemus aliud textũ spectato. et adiume¬
rauimus hec si quis ignorat quib greci nom̃ib¬

Expanded text:
diligens, subsortitionem eius id codice non haberet. Et diligens, subsortitionem eius id codice non haberet. Et contra: oratores visi sumus et populo imposuimus. aliquando cum id risu quodam contraria dicuntur iis quae intelligi volunt: quale est id clodium, integritas tua te purgavit, mihi crede, pudor eripuit, vita anteacta servavit. praeter haec usus est allegoriae, ut tristia dicamus mollioribus verbis urbanitatis gratia aut quaedam contrariis significemus aliud textum spectaco et enumeravimus. Haec si quis ignorat, quibus Graeci nomi
Abbreviated transcription (Latin):
omẽe utut᷑. Ita płurima sulia dia postunt. Hec
allegoria que est obscunor enigia dicit᷑ uiciũ in eo
quidẽ iudicio. sed siquidã dicere diluade uirtꝰ quo
laniẽ et poete utĩt᷑. Dic quib in terus et eris mihi
maginies apollo. Tus paccat celi spaciũ nõ ãplius
uluas. Et oratores nõuũꝙͣ ur cecilius q̃dratariã
eluemestrã et in triclinis cram in cubulo nollam
Naq et nũc quidẽ soluũt᷑. et tum eiãt nociora
quom dicerent᷑. eiigniata sunt tame nõ et cetera
iquis interpretetur inrellegas in eo uero genere
mo contraria ostendunt᷑ yroma est. illusionẽ uocãt.
mie anc prouuciacione incelligit aut persona aut
ra natina. Nã si qua eaꝵ uerbis disseurie apparet
diuersa esst oĩoui noluptatẽ. in quã id plurimis
tropis accidit. ut incersit quid de quo dicat᷑. quia qd̾
dicitir alibi uerũ est et laudis aut sumilacõne
detrahere et uimperacõis landare cõcestum quole¬
est. quod .c uerres precor urbanus homo saintꝰ et

Expanded text:
i possunt. sed allegoria, quae est obscurior, aenigma dicitur; vitium meo quidem iudicio, si quidem dicere dilucide virtus; quo tamen et poetae utuntur: dic , quibus id ferris, et eris mihi magnus Apollo, tres pateat caeli spatium non amplius ulnas? et oratores nonnunquam, ut Caelius quadrantariam Clytaemnestram, et id triclinio coam, id cubiculo nolam. namque et nunc quidem solvuntur et tum erant notiora, cum dicerentur; aenigmata sunt tamen, nam et cetera si quis interpretetur, intelligas. | eo vero genere, quo contraria ostenduntur, ironia est; illusionem vocant. quae aut pronuntiatione intelligitur aut persona aut rei natura; nam, si qua earum verbis dissentit, apparet diversam esse orationi voluntatem. quanquam id plurimis id tropis accidit, ut intersit, quid de quoque dicatur, quia quod dicitur alibi verum est Et laudis adsimulatione detrahere et vituperationis laudare concessum est: quod C. Verres, praetor urbanus, homo sanctus et
Abbreviated transcription (Latin):
illa in agendis caniis iam de trira pedẽ cõferre et iu-¬
gulũ petere et sãgͥnẽ mutere: inde sunt nec offẽdut.
tamẽ est eĩ grata in eloquẽdo nonitas et euinta¬
cio et magis iopinara delecũt. Ideoq iã in his admi¬

Expanded text:
illa id agendis causis iam detrita, pedem conferre et iuilla id agendis causis iam detrita, pedem conferre et iugulum petere et sanguinem mittere, inde sunt, nec offendunt tamen. est enim grata id eloquendo novitas et emutatio, et magis inopinata delect
Abbreviated transcription (Latin):
rticias tempestares et procellas in iallis dũ taxar sluc¬
tibus cõtionũ semꝑ iloni purani esse subendas ins¬
adutis. sed du᷑ tuixar fłintib cõnori esse allegoriã
mñ tã miscui quo in genere et speciẽs ex arcessitis uei¬
bis uenit et muellectũe ex propniis. Illud uero lõge
speciõsissuũ genus oĩoius in quo trin periuyeta est
gracia similiudinis allegorie et trãslatõnis qd̾ frerũ
quẽ emipũ tor motus tãtas tã uarias habere cre¬
ditis agitacõnes cõmutacõnes fructꝰ quãtos pertur¬
bacõnes et quãtos estus habet racio comtioꝵ dies
incermissus unus aut nox incerposira sepe et ꝑturi¬
bat omiã et totã opinionẽ parno nõ nũꝙͣ cõnutat
aua rumoris. nã id quoq in pmus ẽ tustodiendũ.
Nulti antẽ quom iniciũ a tempestare snpserunt
incendio aut riuna tiuint. que est in cõsequẽtia reꝑ
fedissima. ceterũ allegoria parius̾ quoq ingenuis
et quotidiano sermoni frequẽtistime seruit. Nam

Expanded text:
ras tempestates et procellas in illis dumtaxat fluctibus contionum semper putaui Miloni esse subeundas adiecisset dumtaxat fluctibus contionum, esset allegoria; nunc eam miscuit. quo id genere et species ex arcessitis verbis venit et intellectus ex propriis. illud vero longe speciosissimum genus orationis, id quo trium permixta est gratia, similitudinis, allegoriae, translationis: quod fretum, quem Euripum, tot motus, tantas, tam varias habere creditis agitationes, commutationes, fluctus, quantas perturbationes et quantos aestus habet ratio comitiorum? dies intermissus unus aut nox interposita saepe et perturbat omnia et totam opinionem parva nonnunquam commutat aura rumoris. nam id quoque id primis est custodiendum multi autem, cum initium a tempestate sumpserunt, incendio aut ruina finiunt; quae est inconsequentia rerum foedissima. ceterum allegoria parvis quoque ingeniis et cotidiano sermoni frequentissime servit. nam
Abbreviated transcription (Latin):
Hot eñ ioes pͥtei nomiẽ cetera propius decist sũt uer¬
bie. ueni no pastor mrenalcas. Sid ungiliue est muel¬
ligendus. habet usum talie allegorie fiequtãor oratõ.
sed ioio totins plcrũq apenie ꝓmixta est tora apud
ateront᷑ talis est. hoc nuor hoc queior q quẽquã hoĩe
ma pessũdare uerbis uelle ut eciã nauim ꝑforet ĩ qua

Expanded text:
eter nomen cetera propriis decisa sunt verbis, verum non pastor Menalcas, sed Vergilius est intelligendus. habet usum talis allegoriae frequenter oratio, sed raro totius; plerumque apertis permixta est. tota apud Ciceronem talis est: hoc miror, hoc queror, quemquam hominem ita pessumdare alterum velle, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
euertie. anronomasia si adiieceris scipio adposixũ nõ
potest eigo esse iũctũ allegoriã quã inuersionẽ incerpre¬
tant᷑ unt aliud uerbis. aliud sensu ostendat. aut eciam
mitrĩ cõtrariũ prius fit genus plerũq cõtuiatis trãs¬
lacõmibus. ut oracius ieferant in mare te noui et fluc¬
tus oquid agis former accipe totum totusqz ille ora¬
niulib. portũ pro pace aiq cõcordia dicit tale iucrecia¬
in uia pieridum per agro loca et ungilũ et nos ĩmẽsũ
spaci cõfecimꝰ equor. Et iam tẽpus equũ fumãcia sol¬
uere colla. dine trauslacõne uero in bucolicis certe e¬
quidẽ audierã qua se subducere collos mapiũt molliq

Expanded text:
evertit, antonomasia est; si adieceris Scipio , appositum. non evertit, antonomasia est; si adieceris Scipio , appositum. non potest ergo esse seiunctum. allegoria , quam inversionem interpretantur, aut aliud verbis aliud sensu ostendit aut etiam interim contrarium. prius fit genus plerumque continuatis translationibus, ut O navis, referent id mare te novi fluctus ; o quid agis? fortiter occupa portum , totusque ille Horacivilibus, portum pro pace atque concordia dicit. tale Lucretii avia Pieridum peragro loca, et Vergilii sed nos immensum spatiis confecimus aequor, Et iam tempus equum fumantia solvere colla. sine translatione vero id Bucolicis certe equidem audieram, qua se subducere colles incipient mollique
Abbreviated transcription (Latin):
uirs nõ reprehendimꝰ apud oioẽm insi aliquid esficit᷑
rdũdat. Lum autẽ esficitur sine illo quod dicit᷑ minus
est qualia sunt oscelus abhominãdum o detoriẽ libi¬
dint Exornar᷑ ancẽ ree tota maxiie trauslacõnib
upiditas effrenata. et mianate substructõnes et solet
sieri aluis adiũctis eprcheton tropis. ut apud ugilium
luipis egestas et tristie senectus. Uerũtanie talis est
oracio huiusce uirtutis. ut sune appositis unde fir et uelut
benti quot milices qui et nuͣꝰ est duplex. nec duplũ.
uerũ quãꝙͣ nõ singula modo. sed eciã pluia uerba opomi
soleut ue cõingio anchise ueneris dignitate superbo. Sed
quoq modo duo uerba uni apposita: nt uersũ quidẽ decu¬
erut sunt aucẽ quib non uideatur. lnc omino tropus
quia inhil uerrat necesse est semper. sed eũ idẽ apposiũ
si a proprio diuiferis ꝑse signiticat et facit ãrononia¬
siam. Nlã si dicas ille qui nuimãtiã et carthaginem

Expanded text:
is non reprehendemus; apud oratorem, nisi aliquid efficitur, redundat. tum autem efficitur, si sine illo, quod dicitur, minus est: qualia sunt O scelus abominandum, o deformem libidinem. exornatur autem res tota maxime translationibus, cupiditas effrenata et insanae substructiones. Et solet fieri aliis adiunctis epitheton tropus, ut apud Vergilium turpis egestas et tristis senectus. verum tamen talis est ratio huiusce virtutis, ut sine appositis nuda sit et velut benti quot milites, cui et numerus est duplex nec duplum virium; quanquam non singula modo sed etiam plura verba apponi solent: ut coniugio Anchise Veneris dignate superbo. Sed hoc quocunque modo: duo vero uni apposita ne uersum quidem decuerint. sunt autem, quibus non videatur hic omnino tropus, quia nihil vertat. nec est semper, sed id quod est appositum, si a proprio diviseris, per se significat et facit antonomasiam. nam si dicas, ille qui Numantiam et Carthaginem
Abbreviated transcription (Latin):
tantos aintores prgebit mra quibusdam lo cis posuisse
sẽnẽciam. neq um̃ me quonisquã secte uelut quadam
supersticione imbutus addixi: et electurie que uolent fa¬
cienda copia fuit : sicut ipse pluriũ in unũ confero inuẽta.
ubicũq ingemio nõ erit locus cure testimoniũ meruisse

Expanded text:
tantos auctores pigebit meam quibusdam locis posuisse sententiam. neque enim me cuiusquam sectae velut quadam superstitione imbutus addixi, et electuris quae volent facienda copia fuit, sicut ipse plurium in unum confero inventa, ubicunque ingenio non erit locus, curae testimonium meruisse
Abbreviated transcription (Latin):
amios et aies preserm cam delicatas iaderet ueuba¬
amiro C ua iacione si uicrecius dicit pecrpta philosoghie
cnire esse couiplexum: nauq hac ut est notũ sumbariadit̃
utiu at uelun pueris absinchia tetramedentee quomꝰ
dare conati prins oras pocula arçum aspuaut mellie
dula franoq liquore et que sequñt. Sid nos uereniur
in pauĩ hit libti mellis et absucii multũ habere uideaiꝰ.
sirqi salubrior studus quã dulcior. quin eciã hoc trmeo
ut ex eo minorẽ graciam inear: quod pleraꝙ nõ inueuta
perme sid ab alus tradita contiebit. habrar ead̃ quosdã¬

Expanded text:
animos et aures praesertim tam delicatas raderet uerebamur. qua ratione se Lucretius dicit praecepta philosophiae carmine esse complexum; namque hac, ut est notum, similitudine utitur: ac veluti pueris absinthia taetra medentes cum dare conantur, prius oras pocula circum aspirant mellis dulci flauoque liquore, et quae sequuntur. sed nos ueremur, ne parum hic liber mellis et absinthi multum habere videatur, sitque salubrior studiis quam dulcior. quin etiam hoc timeo, ne ex eo minorem gratiam ineat, quod pleraque non inventa per me sed ab aliis tradita continebit, habeat etiam quosda
Abbreviated transcription (Latin):
uiios post alia queretur et hoc uter dignnior herdduare fit.
Rarũ est ancẽ ur in foro iudicia propter id solũ cõstituãt᷑
sicut diuinacõnesꝰ fuit de accusaiore cõstituẽdo et nõĩꝙ
niter delatores uter premiũ meruerit. Adrecerut quidam

Expanded text:
viros post alia quaeritur et hoc, uter dignior hereditate sit. viros post alia quaeritur et hoc, uter dignior hereditate sit. rarum est autem, ut in foro iudicia propter id solum constituantur, sicut divinationes, quae fiunt de accusatore constituendo, et nonnunquam inter delatores, uter praemium meruerit. adiecerunt quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ETERUM cauia omis in qua pais all̾a agẽ¬
tis est. alrera recisantis aut unius ra cõtrouer¬
sia constat, aut pluriũ hec simplex dicitur
illa cõmĩta. Una conrouersia est perse furti
per se adulterii pi̾ncs aut ciusdem generis: uti pecu¬
mĩs repeturdis aut diuersi: ut si quis sacrilegni. et hour¬
cidũ sunuil acaisetur quod mic in puoblicis iudiciis non
acadir. Quomã preror certa lege sortitur. principũ aucẽ
et senatus cognicõmbus sicquẽs est et populi fuit. Pri¬
uara quoq iudicia sept unũ indicẽ habere multis et diuersis
sormulis solenit. nec alie specios erut᷑ eciã si unus ex duob
dũ taxat cãdem ran arq ex cadem causa petet. aut duo ab
uno ant plures a plurib. quod acadere in hereditariis li¬
tibus interim samꝰ: quia ꝙ̃uie in multis ꝑsonis cansa
tamt᷑ una est. inisi condiao ꝑsonaꝵ qõnes uariancrir¬
diuersum his teraũ genus qd̾ dicit compaiatum̃. quoiꝰ
rei tractanis in parce cause ficquẽs est ut apud centũ¬

Expanded text:
eterum causa omnis, in qua pars altera agentis est, altera recusantis, aut unius rei controversia constat aut plurium. haec simplex dicitur, illa coniuncta. una controversia est per se furti, per se adulterii. plures aut eiusdem generis, ut in pecuniis repetundis, aut diversi, ut si quis sacrilegii et homicidii simul accusetur. quod nunc in publicis iudiciis non accidit, quoniam praetor certa lege sortitur, principum autem et senatus cognitionibus frequens est et populi fuit; privata quoque iudicia saepe unum iudicem habere multis et diversis formulis solent. nec aliae species erunt, etiamsi unus a duobus dumtaxat eandem rem atque ex eadem causa petet aut duo ab uno aut plures a pluribus, quod accidere in hereditariis litibus interim scimus, quia quamvis in multis personis causa tamen una est, nisi si condicio personarum quaestionum genus, quod dicitur comparativum; cuius rei tractatus in parte causae frequens est, ut cum apud centum
Abbreviated transcription (Latin):
futut obis cogno scruda sunt. Tot nos preptoubrt
to actplos instuyeit antiquitas ut posiet inden ulla
sor ⁊ nastendi etas selicior quã nostra q aor docired¬

Expanded text:
t, nobis cognoscenda sunt. tot nos praeceptoribus, tot exemplis instruxit antiquitas, ut possit videri nulla sorte nascendi aetas felicior quam nostra, cui doce
Abbreviated transcription (Latin):
proficiet Eciam dicta claroꝵ uiroꝵ et electos ex poetis
maxume: nãq eoꝵ parius cognicio gracior est. locos ediscere
nilusum licet: Namn et maxue neccessaria est oratori
sicut suo loco dicã memoria et ea precipue firmat᷑ atq
alitur excercitatone et in his de quib ñc loqͥm etatibus
que inhil dũ ipse generare ex sequeñt prope sola est que
Iunari cura docẽtiũ possit. Non alienũ fuerit exigere ab
his etatibus quo sit absolutius os et ex pressior sermo ut
nonuã quedã ueriusq affectare difficultatis ex plinib
et asperuime coeutibus mrer se sillabis cathenaros. et
ueluti confragosos quã citatissime uoluant xAeipoi
grece uocant᷑ res modica dictu qua camẽ omissa multa
lingue uicia msĩ primis exiũt᷑ ais inemendabili in
posterũ pͣuitate diuant¬

Expanded text:
proficiet. etiam dicta clarorum virorum et electos ex poëtis proficiet. etiam dicta clarorum virorum et electos ex poëtis maxime namque eorum cognitio parvis gratior est locos ediscere inter lusum licet. nam et maxime necessaria est oratori sicut suo loco dicam memoria, et ea praecipue firmatur atque alitur exercitatione, et in his, de quibus nunc loquimur, aetatibus, quae nihildum ipsae generare ex se queunt, prope sola est, quae iuvari cura docentium possit. non alienum fuerit exigere ab his aetatibus, quo sit absolutius os et expressior sermo, ut nomina quaedam versusque adfectatae difficultatis ex pluribus et asperrime coëuntibus inter se syllabis catenatos et velut confragosos quam citatissime volvant; χαλινοί Graece vocantur. res modica dictu, qua tamen omissa multa linguae vitia, nisi primis eximuntur annis, inemendabili in posterum pravitate durant
Abbreviated transcription (Latin):
nouus sionanomo puusqe yqsunt audrẽtibus: deunde quomi
erss in pnam hior deunide cõmeta et diu lendior drospi ee¬
ecsomnone cõtugar ciuedata uelocitas. Nair prospodore
in doxtur qd omes prcapius et proiorie nom iõius modo
sed usus quoq est quomiã sequẽtia intuẽti. priora dicẽda sut
et qd difficilimũ est diuidenda intẽcio anmi. ut aliud uoce
aliud occulis agat᷑ illud nõ penitebit cuasse: quom seribere
nonũa puer quẽ admodũ moris est ceperit: ne hanc operã
in uocabulis uulgarib et forte occuriẽtibus perdat: pro¬
timie eim potest int̾pretacõnẽ lingue secretioris: id est quas
greci glosas uocant: dum aliud agu ediscere et mret p̾ma
eleurẽta consequi rem postea propriũ tẽpus desideratinam
Et quãdo curca Res ad huc tennes morant᷑ hi queq usus
qui ad miratõnez feubendi pponent᷑ nõ ociosas uelum sen¬
tencias habeãt sed honestũ aliqͥd mouẽres: Prosequitur
hec mroria in seuecturẽ et impressa añno rudi usq ad mores

Expanded text:
tibus, deinde, cum ergo in primis lectio, deinde coniuncta et diu lentior, donec exercitatione contingat emendata velocitas. nam prospicere in dextrum quod omnes praecipiunt et providere, non rationis modo sed usus quoque est; quoniam sequentia intuenti priora dicenda sunt, et, quod difficillimum est, dividenda intentio animi, ut aliud voce aliud oculis agatur. illud non paenitebit curasse, cum scribere nomina puer quemadmodum moris est coeperit, ne hanc operam in vocabulis vulgaribus et forte occurrentibus perdat. protinus enim potest interpretationem linguae secretioris, quas Graeci γλώσσας vocant, dum aliud agitur, ediscere et inter prima elementa consequi rem postea proprium tempus desideraturam. et quoniam circa res adhuc tenues moramur, ii quoque versus, qui ad imitationem scribendi proponentur, non otiosas velim sententias habeant sed honestum aliquid monentes. prosequitur haec memoria in senectutem et impressa animo rudi usque ad mores
Abbreviated transcription (Latin):
insti uũt᷑ facie norint nõ ordut Quapiopter optore
sicior hoĩnũ pariter ee habuus et noĩa edecebũt fid quod
in lũtens ebest : in sillabis non nocebit. Non excludo antẽ
id qd est notũ nutande ad disceudũ iniãcie gracia ebua¬
icas ecia luiaꝵ sormas in lusu offerie. uel se quid aluid quo
magis illa etas gandeat ĩeiũ põt: quod er actari iieu.¬

Expanded text:
instituuntur facie instituuntur facie sicut hominum pariter et habitus et nomina edocebuntur. sed quod in litteris obest, in syllabis non nocebit. non excludo autem, id quod est inventum irritandae ad discendum infantiae gratia eburneas etiam litterarum formas in lusum offerre; vel si quid aliud, quo magis illa aetas gaudeat, inveniri potest, quod tractare, intu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum facit. Anphilippus macedonũ Rex alexandro filio
sno prima interaꝵ elemẽta tradi ab aristotele sũmo eius
etane phrlosopho uoluisset: aur ille iuscepisset hoc officmũ
si nõ scudioꝵ micia et a perfectissino hoꝵ optime tractari
et pertinert ad sumrã credidisset: lnigamꝰ igit᷑ alexandiũ
dari nobie impositũ grenno dignũ tanta cura infantem
quamꝙͣ suiscinq digune est: Pudear ne me in ipsis statĩ
elementis eciã breina docẽdi mõstrare compedia: neq cm̃
mihi illud saltem placet quod fieri in pluiuius uideo.
ut luteraꝵ nouuã et cõtextũ priusꝙͣ formas pariuili discãt.
obstat hoc aguicioni ear nõ intendentibus mox am̃iũ ad
ipsos dintus. dũ aucecedentẽ memoriã sequũt᷑ que cauia est
prcupiemibue. ut etiam quoi saris affixisse eas pueris recto¬
illo quo prrmũ scribi solent cõtextu uidene eroagant
tirisus: it uria permitacõne ꝑtiribent: done luteras qu

Expanded text:
ipsum facit. an Philippus Macedonum rex Alexandro filio ipsum facit. an Philippus Macedonum rex Alexandro filio suo prima litterarum elementa tradi ab Aristotele, summo eius aetatis philosopho, voluisset, aut ille suscepisset hoc officium, si non studiorum initia et a perfectissimo quoque optime tractari et pertinere ad summam credidisset? fingamus igitur Alexandrum dari nobis impositum gremio, dignum tanta cura infantem quanquam suus cuique dignus est: pudeatne me in ipsis statim elementis etiam brevia docendi monstrare compendia? neque enim mihi illud saltem placet, quod fieri in plurimis video, ut litterarum nomina et contextum prius quam formas parvuli discant. obstat hoc agnitioni earum non intendentibus mox animum ad ipsos ductus, dum antecedentem memoriam sequuntur. quae causa est praecipientibus, ut etiam, cuillo quo primum scribi solent contextu videntur, retro agant rurs us, et varia permutatione perturbent, do nec literas qui
Abbreviated transcription (Latin):
uisus hic sit et rogetur et landet et m̃quã nõ scissest gau¬
deat. aliquãdo ipso nolente doceat᷑ alius cui undeat: conten¬
dat ĩterim et sepuis se uincere putet et premue eciã que capit
illa etas enocet᷑: Parua docemus oratorẽ instienẽdũ ꝓfessi:
sed et sua eciam studuis infancia et ut corpoꝵ mox forrissioꝵ
educacio a lacce cunisq micur̃ duct ita suturus eloquẽtis¬
simus edidit aliqñ uagitũ. et loqui p̾mũ uecerta uoce tẽp¬
toure: et hesir crca formas luceraꝵ: nec si quis discere saris
non est idio nec neccesse est. quod si nemo reprehendit parrẽ
qui hec nõ negligeda in suo filio putet: quoi improbetur
si quis ea que doini sue tecre facerer in publicũ prounit:
arq eo magis quod mĩora eciã facilius mĩores percipint
Et ut corpora ad quosdã mẽbroꝵ flexus formari insi tene¬
ra nõ possunt. sic años quoq ad pleraq diniores robui

Expanded text:
lusus hic sit; et rogetur et laudetur et numquam non fecisse se gaulusus hic sit; et rogetur et laudetur et numquam non fecisse se gaudeat, aliquando ipso nolente doceatur alius, cui invideat; contendat interim et saepius vincere se putet; praemiis etiam, quae capit illa aetas, evocetur. parva docemus oratorem instituendum professi, sed est sua etiam studiis infantia; et ut corporum mox fortissimorum educatio a lacte cunisque initium ducit, ita futurus eloquentissimus edidit aliquando vagitum et loqui primum incerta voce temptavit et haesit circa formas litterarum. nec si quid discere satis non est, ideo nec necesse est. quodsi nemo reprehendit patrem, qui haec non negligenda in suo filio putet, cur improbetur, si quis ea, quae domi suae recte faceret, in publicum promit? atque eo magis, quod minora etiam facilius minores percipiunt, et ut corpora ad quosdam membrorum flexus formari nisi tenera non possunt, sic animos quoque ad pleraque duriores robur
Abbreviated transcription (Latin):
de quo loquor tempore uix tãtũ essici quatũ conferie
lirius patra posti aninrs ses tamẽ nihi qui id seuserũt
uidut uos tam discentibus in hat porte quã docẽtibus ꝑarer
faciant en aliquid urccesse est. aut cui hoc quãtulu cũq
libet par su quod cõtultur etas puoi maiora tam̃ aliquar
discet pͥntr iAlo i pso amio quo nuora didiasect. Hor per
suigulos annos prorogatũ in sumã proficit et quãtũ ĩ infacia
presumptũ est temporis adolestencie adquiut. Idem eciam
de sequẽtibus anis preceptũ sit: i qd̾ cuiq discendũ ist sero
discere mapiat. Non ergo perdanus primũ statun tempus
acq eommꝰ quod inicia luteraꝵ sola intõria constant que
nõ modo iam in parius. sed tũ eciã tenacissima est Nec sum
adeo etatũ imprudeus ut instandũ teneris protinꝰ a cerbe
purem exigendãq plane operã. Nam idin p̾mis cauere
oportebit ne studia qui amare nõdũ potest oderit: et amari¬
tudine seinel perceptam eciam ulera Rudes annes refoundet

Expanded text:
x tantum effici, quantum conferre unus postea possit annus; sed tamen mihi, qui dissenserunt, videntur non tam discentibus in hac parte quam docentibus pepercfaciant enim aliquid necesse est. aut cur hoc, quantulumcunque etas prior, maiora tamen aliqua discet puer ipso illo anno, quo minora didicisset. hoc per singulos prorogatum in summam proficit, et quantum in infantia praesumptum est temporis, adolescentiae adquiritur. idem etiam de sequentibus annis praeceptum sit, ne, quod cuique discendum est, sero discere incipiat. non ergo perdamus primum statim tempus, atque eo minus, quod initia litterarum sola memoria constant, quae non modo iam est in parvis sed tum etiam tenacissima est. nec sum adeo aetatum imprudens, ut instandum protinus teneris acerbe putem exigendamque plane operam. nam id in primis cavere oportebit, ne studia, qui amare nondum potest, oderit et amaritudinem semel perceptam etiam ultra rudes annos reformidet.
Abbreviated transcription (Latin):
tamt̃ mrellurat id qd̾ puus dixi bonũ essc̃ hoc reudiũ.
A seramont trreco puet mapẽre malo quia laruꝰ qua
plimbus in usi est uel nobis nolẽnbus si perhibet. siał
quia distiplinis quoq greas puns instrredns est uonde
et mostit Fluxerũr. Non tarũe hoc adeo supsticiose fieri
ualis. ut dui tãtũ loquat᷑ grice aui discar ficre pli¬

Expanded text:
tamen intelligatur, id, quod prius dixi, bonum esse, hoc remedium. tamen intelligatur, id, quod prius dixi, bonum esse, hoc remedium. A sermone Graeco puerum incipere malo, quia Latinum, qui pluribus in usu est, vel nobis nolentibus perbibet, simul quia disciplinis quoque Graecis prius instituendus est, unde et nostrae fluxerunt. non tamen hoc adeo superstitiose fieri velim, ut diu tantum Graece loquatur aut discat, sicut ple