comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliũd artibusꝙ illis ingcinũ appłica in quibus fortũa ils nõ
habet Non diuiriis uiotus s uirtute diuitie querutur uix¬
tus una cont fortunã omne contraq paupebiem aos op̾tia
legisti ut ad lictꝰ rhodiũ naufragio eiectus arissippus et ip̃e .¬
muĩdus mopoq rerũ oñi quas dare potest fortũa uel aufcore
dũ locorũ nouitate captus ut fit oculosq ciocũferens forte
illos in quasd descriptiones geometritaes defixisset exclama
cõsolatus est conntes et bono aĩo esse iussit neqr eñ desert
locis applicuisse ceruere se homniũ uestigia inde oppĩdiem
introgressus ad gignasĩ irarum rc̃o calle contendit atq
ibi pħĩcis disputatio nibus admirationẽ dehuc amititias
optimãtũ ac munera mexuit quibus nõ tñi sibi scd socs
uictũ ac uestitũ et profectioni nña ministrooet cũꝙ dig̾s¬
suri quererẽt quid ille nĩtiari domi uellet hoc unu uissit

Expanded text:
aliud, artibusque illis ingenium applica, in quibus fortuna ius non aliud, artibusque illis ingenium applica, in quibus fortuna ius non habet: non divitiis virtus, sed virtute divitie queruntur. Virtus una contra fortunam omnem, contraque pauperiem ars optima. Legisti ut ad litus Rhodium naufragio eiectus Aristippus, et ipse nudus inopsque rerum omnium, quas dare potest fortuna vel auferre, dum locorum novitate captus, ut fit, oculosque circumferens, forte illos in quasdam descriptiones Geometricas defixisset, exclamans consolatus est comites, et bono animo iussit esse, neque enim desertis locis applicuisse: cernere se hominum vestigia. Inde oppidum introgressus, ad gymnasium literarum recto calle contendit, atque ibi Philosophicis disputationibus admirationem primo, dehinc amicitias optimatum et munera meruit, quibus non tantum sibi sed etiam sociis victum ac vestitum, et profectioni necessaria ministraret; cunque digressuri quererent quid ille nuntiari domi vellet, hoc unum iussit,
Abbreviated transcription (Latin):
diues ab hac poste nõ te fastidut nec repellet ꝙ̃uis exer¬
ceat difficiles habet aditus primos cetera ꝑua iotunda fa¬
cilia demel ubi ad illai perueneris nõ sentiẽs paupertatẽ¬
Do Epoliauit me bonis meis om̃ibus fortuã r̾a fallit te opiõ
malum ꝯme mortaliũ nam profecto nõ bomis et ut bona ꝑmi¬
serim nõ tuis sed que tua forsitan uulgi more credideras
mirorq si nõdũ int̾lligꝭ aliena do fortuã me midũ liquit᷑
atq inopem ta uirtus te uestiet in respius ac ditabit insi
forte plurris aurũ et purꝑura ꝙͣ decoꝵ g̃nosõ mẽtꝭ habitũ¬
y facis quod si faceres tũc uere mopem midũq te dice̾m Do
Concͣ fortune impẽtu mopieq molestias nullo satis artifi¬
tio tutus sum Ra. Quĩd mraris artificiũ tuũ oñe et arma
quibus te tueri cogitas in manibus hostis sunt illa capulũ
tenet in te cuspis obuersa est si ꝯsiliũ quergs hiis obmissis age

Expanded text:
dives, ab hac posce: non te fastidiet nec repellet, quamvis exerdives, ab hac posce: non te fastidiet nec repellet, quamvis exerceat; difficiles habet aditus primos, cetera prona, iucunda, facilia. Semel vero ubi ad illam perveneris, non senties paupertatem. Spoliavit me bonis meis omnibus fortuna. Fallit te opinio, malum commune mortalium: nam profecto non bonis et, ut bona permiserim, non tuis, sed que tua forsitan vulgi more credideras; mirorque si nondum intelligis aliena. Fortuna me nudum liquit atque inopem. Virtus te vestiet, ni respuis, ac ditabit, nisi forte pluris aurum et purpuram quam decorum generose mentis habitum facis; quod si faceres, tunc vere inopem nudumque te dicerem. Contra fortune impetum et inopie molestias nullo satis artificio tutus sum. Quid miraris? artificium tuum omne et arma quibus te tueri cogitas, in manibus hostis sunt; illa capulum tenet, in te cuspis obversa est. Si consilium queris, his omissis, age
Abbreviated transcription (Latin):
solens fortuna fatebitur et certe cũ nec toto quõd est usꝙ
auco neq omũ gemarũ pomꝑa atq om̃ipgnu rerũ corliu
cupiditas eopllatur pautꝭ ad mõdũ et si defint leue lui¬
que uel maniis arti fitio ꝯꝑandis  collitur aut leintur incc̃itas
naturalis sic uirtuti mõdicũ uicio il sufficit uictũ dõ uictũ ues¬
titũq necessarũr auara sors negat᷑ Ra Aliũde petend̃ uirtꝰ libera¬
lior ꝙͣ fortua est nichil negat insi quod et p̃missũ iuoceat᷑ et
negatum prosit nchil eripit insi quõd habuisse dãpnosum sĩt
amisisse utile sit nõ differt nõ improperat nõ retyahit ma¬
nũ no iugat frontem nõ actulit superuliũ nuillũ despicia nł¬
lum destituit nullum fallit nõ seuit nõ irastitur nõ mutas
una semper ⁊ ubiq est nisi qd magis magisq degustatã dul¬
tior indies et propius ꝯspecta sit pulchitor ut sis ergo uerꝰ

Expanded text:
solens, fortuna fatebitur. Et certe cum nec toto quod est usquam solens, fortuna fatebitur. Et certe cum nec toto quod est usquam auro, neque omni gemmarum pompa atque omnigenum rerum copia, cupiditas expleatur, paucis admodum et, si desint, levi lingue vel manus artificio comparandis, tollitur aut lenitur necessitas naturalis: sic virtuti modicum, vitio nil sufficit. Victum vestitumque necessarium avara sors negat. Aliunde petendum. Virtus liberalior quam fortuna est: nichil negat, nisi quod et permissum noceat et negatum prosit; nichil eripit nisi quod habuisse damnosum, amisisse utile sit. Non differt, non improperat, non retrahit manum, non rugat frontem, non attollit supercilium, nullum despicit, nullum destituit, nullum fallit, non sevit, non irascitur, non mutatur, una semper et ubique est, nisi quod magis magisque degustata dulcior in dies, et propius conspecta fit pulchrior. Ut sis igitur verus
Abbreviated transcription (Latin):
bũs qlũdem potest sme securitate no ptdo. paupertate du
pmos ĩportina a ut nichil impettabile diu fertur sic nichil
breue difficile sed hoc dicis grant ex cute autẽ ilłam ar̃ dius¬
mis an plus duro tribiuis ꝙͣ uirtuti an et hoc in ꝑadoxis stoꝵ¬
tĩs nõ legisti ꝙ solus sapiens diues est aAn legisti forsitan
sed spreuisei quõd plexiq faciit legentes ut fabulentur oe¬
natius no ut melius uiuãt nnchil ãd honestatem omia ad
tulit sed uetus et nõ het ingratitũdo est dati ĩmenores
meministis ablati itaq rare ac tepentes gratie mebre ec
feuuide sũt querele do. fortua ferox uite quoq ncͣcia substia¬
hit ra Neressaria sub strahere potest nemo quando ꝑulde de
Netessariũ est inchił sine quobũ uiuitur dico aute benr nõ
uoluptuose nõ insolenteraut fpn splendĩde sid ꝓrũder
sedsobue sed honeste in quibus millũ sibi no esse qm nͥ¬

Expanded text:
bus quidem potest, sine securitate non potest. Paupertate diu bus quidem potest, sine securitate non potest. Paupertate diu premor importuna. Ut nichil importabile diu fertur, sic nichil breve difficile. Sed hoc dicis gravius: excute autem illam animi divitiis; an plus auro tribuis quam virtuti? an et hoc in Paradoxis Stoicis non legisti, quod “solus sapiens dives est”? An legisti forsitan, sed sprevisti? quod plerique faciunt legentes, ut fabulentur ornatius, non ut melius vivant, nichil ad honestatem, omnia atulit. Sed vetus et nota hec ingratitudo est: dati immemores, meministis ablati, itaque rare ac tepentes gratie, crebre ac fervide sunt querele. Fortuna, ferox, vite quoque necessaria subtrahit. Necessaria subtrahere potest nemo, quandoquidem vere necessarium est nichil sine quo bene vivitur. Dico autem bene, non voluptuose, non insolenter aut splendide, sed prudenter, sed sobrie, sed honeste, in quibus nullum sibi ius esse, quamvis in
Abbreviated transcription (Latin):
ulllo meluis ingenio ciscõdiri potuit domus tua ꝙͣ illam custo¬
diet pamupertrs ut diues et si largus sit si quid tame sibi res¬
uãt autbons uulgo dici solet sic pauper cupidus quoq largꝰ
habebitur nũdet opibus uicima pauperiem miseratur illas
cupit atq uid uituperat hanc horret et laudat Do Domũ iea
occupat paupertas Ra ᵈ ĩam nllus ibi suꝑbie lotus exit nec in¬
uidie ne dãpnis in sigmbus nec dampnerũ metui nec suspĩto¬
nibus mille nec in sidiĩs nec nauset nec põdagoe diuitreto
hospitibus quibus extlusis habitura latuls tecum quies et roã¬
qulillitat  at unotus cu eo plus loti exit quo fortue minꝯ doloro
lares ineos dura subiit paupeotas̃ taꝰ Quõd queuaris scio mol¬
luis dintie subiissent sed ꝑaupertas tutius mille ante opes sta
quibus nõ sit anponẽba securitas Cũ ad felicitatem em onña
quẽcũqs agũt cuplũt ue homines disponãtuy esse illa siue opi¬

Expanded text:
nullo melius ingenio custodiri potuit domus tua, quam illam custonullo melius ingenio custodiri potuit domus tua, quam illam custodiret paupertas. Ut dives, etsi largus sit, si quid tamen sibi reservat, avarus vulgo dici solet, sic pauper, cupidus quoque largus habebitur. Invidet opibus vicinia, pauperiem miseratur: illas cupit ac vituperat, hanc horret et laudat. Domum meam occupat paupertas. Iam nullus ibi superbie locus erit, nec invidie, nec damnis insignibus, nec damnorum metui, nec suspitionibus mille, nec insidiis, nec nausee, nec podagre, divitum hospitibus: quibus exclusis habitatura latius tecum quies et tranquillitas et virtus, cui eo plus loci erit, quo fortune minus. Lares meos dura subiit paupertas. Quid queraris scio: mollius divitie subiissent, sed paupertas tutius. Nulle autem opes sunt, quibus non sit anteponenda securitas. Cum ad felicitatem enim omnia quecunque agunt cupiuntve homines disponantur, esse illa sine opi
Abbreviated transcription (Latin):
multis olim seculis custodiuit inter tentoria equidẽ pauꝑtat
sobrie atq sollicite luxus mers sopor marcidus ac uitia lan¬
giũda et eneruata nõ fubeut do. Donũ meam paupertas¬
obfidet inuasie R. ultro illi ut occurras cõsulo ueniẽtem leto
animio bipatentibus ualius excipiens atq amplectens pͥma
eñi fronte rigidula ac subtristis nec᷑ mierito uiatori at uioe
armato exequata eo ꝙ celer minaxq sit aduentus eius at cũ
in famibaxitatem admissa fuerit et iniime suptuosa et secura
ac fatilis hospes critd foribus meis paupertas insultat R apcoi
otius añꝙͣ uectes subita cõfringat atq hostiis uulsis a car̃dine
uictoix introeat ut eñ resistentibus peomolesta sit cedentibus
perioconda est dolor domũ mc̃a paupertas roruꝑit Raͦ Aduersꝰ
fures et peiores finibus uoluptates ꝑuigil excubitrix aduersus
Uiugi morsũs et insulsa iuditia atq auaxitie seu prodigalitatis
infamia qne raco alibi ꝙͣ locupletiũ sedet in lmmune lib hns malis

Expanded text:
multis olim seculis custodivit. Inter tentoria equidem paupertatis sobrie atque sollicite, luxus iners, sopor marcidus, ac vitia languida et enervata, non subeunt. Domum meam paupertas invasit. Ultro illi ut occurras consulo, venientem leto animo bipatentibus valvis excipiens atque amplectens. Prima enim fronte rigidula ac subtristis nec immerito viatori ac viro armato exequata, eo quod celer minaxque sit adventus eius, at cum in familiaritatem admissa fuerit, et minime sumptuosa et secura ac facilis hospes erit. Foribus meis paupertas insultat. Aperi ocius antequam vectes subita vi confringat atque, ostiis vulsis a cardine, victrix introeat: ut enim resistentibus permolesta, sic cedentibus periucunda est. Domum meam paupertas irrupit. Adversus fures et peiores furibus voluptates, pervigil excubitrix, adversus vulgi morsus et insulsa iudicia, atque avaritie seu prodigalitatis infamiam, que raro alibi quam locupletum sedet in limine. Ab his malis
Abbreviated transcription (Latin):
die iili romanorũ ducũ fata prnserat insigne isla toma¬
uaꝵ segion stragem et crassorum mortem magnfiẽt isoc
ultus iponm quo uirtus uedienos currus ornouepas ertndo tem
uinitus ntrueyat uictor ac toiphans capitoliu ꝓprms osi
uous sonistauit et romonuĩ carcebem atie caꝑtio apilost¬
un mmptrutt et quo gratius spectoitulum esẜ imgabilioꝵ q
untorib edem ipo die pata eat rẽuolutꝭ amis quo isade el¬
lattrribilis a pid cauras acceꝑta fuerat quis ambiriosus adco

Expanded text:
diem nulli Romanorum ducum fata permiserant, insignem illam Romanorum stragem et Crassorum mortem magnificentissime ultus. Ipsum in quo victus alienos currus ornaverat, ac carcerem vinctus intraverat, victor ac triumphans Capitolium propriis curribus honestavit, et Romanum carcerem acie captivorum hostium implevit. Et quo gratius spectaculum esset mirabiliorque victoria, eodem ipso die parta erat, revolutis annis, quo clades illa t
Abbreviated transcription (Latin):
seruus imperator exepcitus aut senator esse at pħus at orator
at uir bonus potest alñ etiam discusso seouitio imꝑator et rex
quoq neq ocd regnũ mõ et imperiũ ab hoc graduꝑuenisse ali¬
quos nouimus sed ad celam ip̃m nõ potest seruus militare ho¬
nimi deo potest eiusq militie scipendiũ est regnare dei seruus
dex est hominũ fotius angeloriem horror demonũ dei aũtẽ seruꝰ
et seruus hominũ esse p̃t atq ita celesti felicitati terrena ser¬
uitus nichil nocet W. Seruus sum U Si semper fuissti ꝯsue¬
tudo luctum lemat si minꝰ spera posse te iterũ nõ esse quõd
quãdoq nõ fueris eo Seruus sum Ra Si speras mali sinem
minuat spes dolore si desperas patientia mq malũ malo cu¬
mules neq te angas superuacue sciens uolensꝙ que totius hu¬
mane dementie sũma est sed certe nichil est besperand si tũc¬
ta de fuerint mors aderit que te muito dño dissoluat, De pau¬

Expanded text:
servus imperator exercitus aut senator esse, at Philosophus, at Orator, servus imperator exercitus aut senator esse, at Philosophus, at Orator, at vir bonus potest; aliquando etiam discusso servitio imperator et rex quoque. Neque ad regnum modo et imperium ab hoc gradu pervenisse aliquos novimus, sed ad celum ipsum. Non potest servus militare homini? Deo potest, eiusque militie stipendium est regnare. Dei servus rex est hominum, socius angelorum, horror demonum. Dei autem servus et servus hominis esse potest, atque ita celesti felicitati, terrena servitus nichil nocet. Servus sum. Si semper fuisti, consuetudo luctum leniat; si minus, spera posse te iterum non esse, quod quandoque non fueris. Servus sum. Si speras mali finem, minuat spes dolorem; si desperas, patientia, neque malum malo cumules, neque te angas supervacue sciens volensque que totius humane dementie summa est. Sed certe nichil est desperandum: si cuncta defuerint, mors aderit, que te, invito domino, dissolvat ac li
Abbreviated transcription (Latin):
R ĩmmortali seruire mape ille tibe et libertatẽ spondet et reg:
ꝙͣis et in hoc statu nec honestis artibus opera dare nec spera¬
le meliora sit uetrtum et terẽtius seruus fuit et dĩditit haud :¬
seruili quĩdem ingemo et comẽdiat scoipsĩt haũd sepuili quid̃¬
ingenis stilo quo et libertatem et inter poetarã dutes meruit
locum quomõ ergo uixtutem solidu aie bom̃ seructꝰ impẽdiẽt
emente se fuit gñosa professio que maiorem dño feruũ facit
et est haud dubie seriuis ebũditus eo maior indocto dño quo
fortuna qualz maior est aĩus et in libero corpore forua mens
habitat et in seruo libera obstare seruitus potest fori actibus
nõ ami Curia seruũ respuit at nõ uirtus nõ industia nõ fi¬
des/ Titon ticeronis seruus fuit sed hiĩs artibus libertatem ad¬
eptus elegantẽ de patroni iocis liberũ posteris liquit Nc̃on põt

Expanded text:
. Immortali servire incipe: ille tibi et libertatem spondet et regnum, . Immortali servire incipe: ille tibi et libertatem spondet et regnum, quamvis et in hoc statu nec honestis artibus operam dare, nec sperare meliora sit vetitum. Et Terentius servus fuit et didicit, haud servili quidem ingenio, et Comedias scripsit, haud servili stilo, quo et libertatem et inter Poetarum duces meruit locum. Quomodo ergo virtutem, solidum anime bonum, servitus impediet, emente se fuit. Generosa professio que maiorem domino servum facit. Et est haud dubie servus eruditus eo maior indocto domino, quo fortuna qualibet maior est animus. Et in libero corpore serva mens habitat, et in servo libera. Obstare servitus potest fori actibus, non animi: curia servum respuit, at non virtus, non industria, non fides. Tyro Ciceronis servus fuit, sed his artibus libertatem adeptus: elegantem de patroni iocis librum posteris liquit. Non potest
Abbreviated transcription (Latin):
tito qubd oportet est ⁊ illud quoꝙ notissimu ac necessitatibꝰ
hũanis aptissimũ ꝯsiliũ cupias quõdcũq necesse est sic̾ ui
ip̃am necessitatꝭ eluseris fer fortune sartina patienter quõ
quĩdem sponte etia subiere utq alios seruitio libexarẽt sibi
seruitui delegere in quibus est clarissimũ paulini nome no¬
lam p̃sulis nuꝯ spontanee seruitut exitus felix ut debuit
fuit ⁊quidam parno se p̃tio uendidexũt ut serũ effecti
suos dnõs plti unitulis absolue̾rẽt atq ad ueram reducerẽt
libertate in quibus Seyapion quidã egiptius heremicola
nobilitatꝰ est hec tibi magis exempla profuerũt ꝙͣ lamẽ¬
ta copeoi et tu tale aliqui quo uel utilis alteri uel faci¬
lis fis tibi saltem seruitus tua sit Noir id quide quod non
hablas optlire sẽd eo quod habeab bñ uti sapientis est illds
omnibus ꝯtingit hoc paucis e Mortale dño mortalis seruio¬

Expanded text:
cito quod oportet. Est et illud quoque notissimum ac necessitatibus cito quod oportet. Est et illud quoque notissimum ac necessitatibus humanis aptissimum consilipsam necessitatis eluseris. Fer fortune sarcinam patienter, quam quidam etiam sponte subiere, utque alios servitio liberarent, sibi servitium delegere; in quibus est clarissimum Paulini nomen Nolani presulis, cuius spontanee servitutis exitus felix, ut debuit, fuit. Quidam parvo se pretio vendidere ut, servi effecti, suos dominos peccati vinculis absolverent, atque ad veram reducerent libertatem; in quibus Serapion quidam Egyptius, heremicola nobilitatus est. Hec tibi magis exempla profuerint quam lamenta. Experire et tu tale aliquid, quo vel utilis alteri, vel facilis tibi saltem servitus tua sit. Non id quidem quod non habeas optare, sed eo quod habeas bene uti sapientis est. Illud omnibus contingit, hoc paucis. Mortali domino mortalis servio
Abbreviated transcription (Latin):
quast hommibus placẽtes sed in simꝑlicitate cordis tnuẽtes de¬
sconus quit ad indigna imperla cogi neqiut do. Euperbo dño
seruio Ra. Qui scis an ille superbiori suo dño seruiat forsan¬
an doxori forsair meretricule forsan hus ip̃is quibus imperat
quot iuorum seruos undiq cebminus postremo que ditrissi¬
ma dnn est seruitus forsan et ip̃e sibi hoc est uitiis et passie¬
nbus ac uiolentis affextibus suis seruit Quid uis dica pau¬
ci i ueritate sũt libeui et si qui fut eo illis laborio fior uita
est quo altior multo eñi citius multoq facilius fidelis serui
morable est ur̃ithil difficilius ꝙ bene imperare proꝑter quõd
uideri potesi ip̃e quĩdem imperiũ dimisisse Tu ergo sortẽ tuã
letus amplectere fuscam fateor atq hũile sed faciłe at traqͥlla
insi sorte felctiorem reris inspecta culo anehelantẽ ꝙ in cubitu¬
lo quiestente d. in seruitũ mea me sors impultalibens fa¬

Expanded text:
quasi hominibus placentes, sed in simplicitate cordis timentes Doquasi hominibus placentes, sed in simplicitate cordis timentes Doservus, qui ad indigna imperia cogi nequit. Superbo domino servio. Quid scis an ille superiori suo domino serviat? Forsan uxori, forsan meretricule, forsan his ipsis quibus imperat. Quot suorum servorum servos undique cernimus? Postremo, que durissima omnium est servitus, forsan et ipse sibi, hoc est vitiis et passionibus ac violentis affectibus suis servit. Quid vis dicam? Pauci in veritate sunt liberi; et, si qui sunt, eo illis laboriosior vita est, quo altior. Multo enim citius multoque facilius fidelis servi, morabile est: “nichil difficilius quam bene imperare”. Propter quod videri potest, ipsum quidem imperium dimisisse. Tu igitur sortem tuam letus amplectere, fuscam fateor atque humilem, sed facilem ac tranquillam, nisi forte feliciorem reris in spectaculo anhelantem, quam in cubiculo quiescentem. In servitium mea me sors impulit. Libens fa
Abbreviated transcription (Latin):
Lescunq perscrre quo eñi imitior dñs eo clayior patiẽtia serui est
hec est gratia ciuꝰ apud horũ alcerum sit mentio nec tamen ut
mores pati sit ⁊ imperia exequi semper oportet sũt em̃ que
uastissime reuisentur sed iꝑio dm̃ superioris aduersa sunt
cui si ꝯferatur tuus hic dominus nõ dis sed ꝯseyuuis habe¬
bitur dit eogo per ommia dñis obedĩat serui si iusta pñpi¬
unt nõ difficultts retrahat non labor nõ obsequio uele¬
gata ꝓrena uel quod est in rebus amarissimũ uoro gaeta suꝑ¬
pletia in omibus obediat mõ iniustitia atq inhonestas abfue¬
rit alioquimn ꝯtumatia et libertas atq ip̃m pectus et iugulus
iniquis p̃ceptis ac temporibus turpibus opponẽdus̾ et seou̾a¬
dumq memoriter quõd p̃mnisẜorũ alter ait qui ir sepuos obe¬
dire per ommia dñis ꝑrepisset addidit nõ ad ocillũ seriuc̃iss

Expanded text:
lescunque perferre. Quo enim immitior dominus, eo clarior patientia servi est, et lescunque perferre. Quo enim immitior dominus, eo clarior patientia servi est, et hec est gratia, cuius apud horum alterum sit mentio. Nec tamen ut mores pati, sic et imperia exequi semper oportet. Sunt enim que iustissime recusentur, si imperio domini superioris advers sed conservus habebitur. Sic ergo per omnia dominis obediant servi, si iusta precipiunt: non difficultas retrahat, non labor, non obsequia vel negata premia, vel quod est in rebus amarissimum, irrogata supplicia. In omnibus obediant modo iniustitia atque inhonestas abfuerit; alioquin contumacia et libertas, atque ipsum pectus et iugulus iniquis preceptis ac turpibus opponendus est, servandumque memoriter quod premissorum alter ait qui, cum servos obedire per omnia dominis precepisset, addidit: “Non ad oculum servientes,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥto peritulo malchus minas heri persequẽt euaiseyit sed eua
unenen Interim de dño sit cogita hu te nutuie tulq npa
oninem inse transtulit᷑ libertate sollicitudine amitlo tur̃a
hoe excussenit tlũ ferat ꝯuamus hie tu ꝓu muer de di
noo hit tibi hic tuꝰ est dñt mio procurator tuꝯ nõ habebit ho¬
uoret equidem net labores publitos nõ simisatum studihe sno so¬
rensibus procellis et consiliorũ uolubilitate iota Rers Nr̃o na¬
uigy tarditas. nõ agri sterilitas aut añone caritas te torque¬
bit̾ hat molestias dño tuo linquens sepe illo dormiens uiqua¬
teda dissiclio et imperiosũs est dñb ra Nonsm cau sai
insorte abuenisse te in al̃o tu pone quid quid ergo iustũ uib
patitur sic ad inhonesta uult liberũ Ea ntl oꝙ alo hoor
re per onña alter Ioo fubditos esse in oñu tpẽ dñs papit᷑ illud
adiciens et hoc nõ tin bonis et mõdestis exhibeat sc̃d etia dĩs¬
colis nep em̃ de dũo iudicare sepua decet sc̃d mores ciie qua¬

Expanded text:
to periculo Malchus minas heri persequentis evaserit, sed evasit tamen. Interim de domino sic cogita: hic te nutrit tuique curam omnem in se transtulit. Cum libertate sollicitudinem amisisse, quid hoc excusserit, illud ferat equanimis. Huic tu servio hic tibi, hic tuus est dominus, immo procurator est tuus. Non habebis honores equidem nec labores publicos; non simultatum studiis, non forensibus procellis et consiliorum volubilitate rotaberis; non navigii tarditas, non agri sterilitas, aut annone caritas te torquebit. Has molestias domino tuo linquens, sepe illo dormies vigilante. Difficilis et imperiosus est dominus. Non sine causa illi in sortem obvenisse, in animo tuo pone. Quicquid igitur iustum iubet, patitur, sic ad inhonesta vult liberum. Sic intelligo quodre per omnia, alter vero subditos esse in omni timore dominis precipit, illud adiciens ut hoc “non tantum bonis et modestis” exhibeant, “sed etiam discolis”. Neque enim de domino iudicare servum decet, sed mores eius qu
Abbreviated transcription (Latin):
acisantius de paresitibus in honestis lingua filiĩ tateat᷑
dissimilitudo uite morũ actuũ nõ tareat pulera laus filii
q nulla grauorsemlis nota lascuue ꝙ̃ admota illi puditi¬
tia iuuenilis equidẽm si parẽtum głoria filiis maleuiũt¬
tibus onerosa est quãto faste uerenidie filiorũ laus pa¬
trum male uiuẽtut put in farnã ex̃. dampnata de re¬
nere procoeata sum Ra; Atqui male debes impudici pr̃ĩs
honestus filus esse et daci ꝙͣ honesti inpara e bn orm eon se

Expanded text:
tius scilicet ac sanctius. De parentibus inhonestis lingua filii taceat, tius scilicet ac sanctius. De parentibus inhonestis lingua filii taceat, dissimilitudo vite, morum, actuum non taceat. Pulchra laus filii,raque nulla gravior senilis nota lascivie, quam admota illi pudicitia iuvenilis. Equidem si parentum gloria filiis male viventibus onerosa est, quanto fasce verecundie, filiorum laus patrum male viventium premit infamiam! Damnata de Venere procreatus sum. Atqui malle debes impudici patris honestus filius esse et dici, quam honesti impudicus. In omni enim
Abbreviated transcription (Latin):
me paxentes ꝯemieoe Raᵒ Quĩd ad te dr iusqs malẽ gemĩr¬
rit tu bene genitur suisti in si alieno flagitio anlgnerie
fede pudet orininouam qd alieno tumescitꝭ᷑ nõ impor et alie¬
uo simul eoubescit et omno ubiq potius ꝙ in uobis ᵘ et bona
et mala ur̃a reponitis que a sibl taimen ꝙ̃ in uobis essẽnõ
pũt quod insi pudẽ dum ip̃e aliquid̃ pentendum u. Hheris
qde tuũ com̃o aut quis pũdor impudicus p̃r̃ tu mõ nẽ prm
decotis ẜ ecditatenia debe iaue atq ilł dissimillinos hatrm
ꝑte fieri scude qui te ignarum genut muto tibri silas ma¬
in lucem ueni ta Dim̃s parens honestus filio uĩdeli detet
sed uõ ut uexendus sic sequẽdus om̃is filio pades est ubi
desciuisse ꝯsiliũ sit eya igitur in diuersum abi si ueous
est pareris deseui nolet seꝙ nõ suũ uicã amari oꝑtabit᷑
unus hic muẽtus et modus quo parentũ nont̃e pmere

Expanded text:
me parentes genuere. Quid ad te? quisquis male genueme parentes genuere. Quid ad te? quisquis male genuerit, tu bene genitus fuisti, nisi alieno flagitio tuum iungis. Fede pudet originis. Iam quod alieno tumescitis non miror, et alieno simul erubescitis, et omnino ubique potius quam in vobis et bona et mala vestra reponitis, que alibi tamen quam in vobis esse non possunt. Quod nisi pudendum ipse aliquid penitendumve egeris, quod tuum crimen, aut quis pudor, impudicus pater? tu modo ne paterni dedecoris hereditatem adeas cave, atque illi dissimillimus hac in parte fieri stude. Qui te ignarum genuit, invito tibi suas main lucem veni. Omnis parens honestus filio videri debet: sed non, ut verendus, sic sequendus omnis filio parens. Est ubi deseruisse consilium sit. Eia igitur, in diversum abi. Si verus est parens, deseri volet, seque, non suum vitium, amari optabit. Unus hic inventus est modus, quo parentum nomen premere et
Abbreviated transcription (Latin):
toos quos non nouers elato supercilio fabrleris ẽd. Ignobilis na¬
tas sum Iaes sinobilem nõ nasti em sed ⁊ uiuere quibunobihi feriet¬
tas oisa est an i tusculano saltem a ticerone bsisaaro fehis¬
ti uslud petentissimi regis anapestũ qui laudat sene et fortua¬
tuo este dicie ꝓ mblosus sit atq ignobilis ad supremũ dicia
Rigo nõ em hũilis sed obscena est Rã uera et sũma
obscentas una est am̃i illã inͣ si dempseris pul¬
ue lor nascitur eñ moritur at qui mare uidex
bñ natus esẜe ño potest nam quod refert ꝙͣ fugado eranoete
cetus incessto u aut quid refert unde uenias s mmseriam
et in culpam uems eo In pito genitus sumed lea oa secian
ille uiust maxmiꝰ et profeito nenio nõ in p̃ato nasitur ca¬
uete autẽ gpãuiora superaddere ꝙꝙ ne hñs quoq puroa¬
tio sua desit sed pͥma illa deformitas in ipo sere Rto lie.
sacbis undis ablultur nueus q aiam candoꝵ subit Do. Niale

Expanded text:
his quos non noveris elato supercilio fabuleris? Ignobilis natus sum. Ignobilem non nasci tantum, sed et vivere quibusdam felicitas visa est. An in Tusculano saltem a Cicerone positum, non legisti “illud potentissimi regis anapestum, qui laudat senem et fortunatum esse dicit quod inglorius sit atque ignobilis ad supremum diem tantum humilis sed obscena est. Vera et summa obscenitas una est animi; illam michi si dempseris pulbene nascitur, bene moritur; at qui male vixerit, bene natus esse non potest. Nam quid refert quam fulgido tramite cecus incesserit, aut quid refert unde venias, si in miseriam et in culpam venis? In peccato genitus sum. Deflet hoc quidem ille vir maximus, et profecto nemo non in peccato nascitur. Cavete autem graviora superaddere, quanquam ne his quoque purgatio sua desit. Sed prima illa deformitas in ipso sepe vite limine sacris undis abluitur, niveusque animam candor subit. Male
Abbreviated transcription (Latin):
multa sit suma est hũane cursũ sortis origie nõ p̾reuerti
undecũq . assurgẽ seu fortua in manũ porrigat seũ uirtꝰ¬
Doͬ huilẽ minis at infinũ genus est Raᵒ. Quõd ãd humanũ po¬
tentie gradũ spetat exempla posiuinus quibus iam ii altudẽ nõ
posie unu eptat no umpeuo dut ⁊equo sed suaꝑte alia quã dq ioto¬
ntgm gento ⁊ fuit ĩter captiũos alios diuctus idẽ postea uariato

Expanded text:
multa sit? Summa est, humane cursum sortis origine non preverti: multa sit? Summa est, humane cursum sortis origine non preverti: undecunque licet assurgere, seu fortuna manum porrigat seu virtus. Humile nimis atque infimum genus est. Quod ad humane potentie gradum spectat, exempla posuimus, quibus iam iri altius non possit. Unum restat, non imperio aut regno, sed suapte alia quadam maiMagni genitor fuit, inter captivos alios ductus. Idem postea, variante
Abbreviated transcription (Latin):
beserto sciant se reges in tremulo stare neq descensum mõdo in¬
stare s ruinã Quenã igitur ut ad te redea ista calamitas nas¬
cendi cui nec regnãdi spes eupitur nec successus Do. Obscura
radice prodeo Ratio Omns radix obstura et squalida est unth̃
et floridi et frondẽtes uixi rami prodeunt nõ unde quidq
prodierit s quale sit queritur parentibus infimis natus sũ¬
Rasentio sumũ ad imperiũ sc̃ilũ uocas Septimꝰ seuerus de
quo supra dixiius equestris et ipe ordinis helmus ꝑticix
et ip̃e libertini filius et lignorum uilis utiq negotiã torum̃
mercis uterq romano ꝑfuit imperio Cui et philippꝰ pr̃ ac fi¬
lius arabes huillimi gmis et maximus et maximꝰ p̃fuere
obscurissimis ille parẽtibus ac barbaris quorũq eo arrepto
imperio puderet hic ferrario a lignaris pr̃e genitus inter¬
tum Certe uaspasianus inter bonos pͥncipes nũatus e non

Expanded text:
deserto, sciant reges se in tremulo stare, neque descensum modo indeserto, sciant reges se in tremulo stare, neque descensum modo instare sed ruinam. Quenam igitur, ut ad te redeam, ista calamitas nascendi, cui nec spes regnandi eripitur nec successus? Obscura de radice prodeo. Omnis radix obscura et squalida est, unde tamen et floridi et frondentes rami prodeunt. Non unde quicquam prodierit, sed quale sit queritur. Parentibus infimis natus sum. Sentio summum ad imperium stilum vocas. Septimius Severus, de quo supra diximus, equestris et ipse ordinis; Elius Pertinax, et ipse libertini filius, et lignorum vilis utique negotiator mercis: uterque Romano prefuit Imperio; cui et Philippus pater ac filius, Arabes, humillimi generis, et Maximinus et Maximus prefuere, obscurissimis ille parentibus ac barbaris, quorumque cum arrepto imperio puderet; hic ferrario an lignario patre genitus incertum. Certe Vespasianus, inter bonos principes numeratus, e non
Abbreviated transcription (Latin):
apud alios de illo tale nichil scoiptũ sit infans in agresti tugu¬
rio educatus ĩu adolescentia pastor fuit tarquinus pristus p̃rẽ
negotiatore aduena nec ytalire in super orignus. Sdomꝰ tulłiꝰ
serua ꝙͣuis ut aliiͣ uolũt captiua quidẽ alioquin uõ nobili mrẽ
natus uirtute regnũ rome meruit nec miraberis si platomitũ
illud tenes Nemine regem nõ ex seruis neminẽ seruũ us ex regi¬
bus defcendere sic res hommũ longa etas ac forturia permiscũt Si¬
leo ceteraiu rerum reges gentũi e pecũdum gregibus̃ uilissimarũ q
artĩ taberis ad mopinũ subito dyãdemq sũbuectoꝵ a lexander
macedo ortulanũ in asia regem fecit et fuit ex illuis accĩbus lau¬
datis iste nõ ultimus Contraq alios sileo e regni fastigio ad sẽ¬
uitiũ usq prolapsos sic suas res fortua mõderatur tñ plurimũ
ꝑt̃ uirtus perilla tuto ꝯstenditur oo supnios grãdiis tuis calle

Expanded text:
apud alios de illo tale nichil scriptum sit, infans in agresti tuguapud alios de illo tale nichil scriptum sit, infans in agresti tugurio educatus, in adolescentia pastor fuit. Tarquinius Priscus, patre negotiatore, advena, nec Italice insuper originis. Servius Tullius, serva, quamvis ut alii volunt captiva quidem, alioquin vero nobili matre natus, virtute regnum Rome meruit. Nec miraberis si Platonicum illud tenes: “neminem regem non ex servis, neminem servum non ex regibus descendere”. Sic res hominum longa etas ac fortuna permiscuit. Sileo ceterarum reges gentium, e pecudum gregibus vilissimarumque artium tabernis, ad inopinum subito diadema subvectos. Alexander Macedo hortulanum in Asia regem fecit, et fuit ex illius actibus laudatis iste non ultimus. Contraque, alios sileo e regni fastigio ad servitium usque prolapsos. Sic suas res fortuna moderatur; tamen plurimum potest virtus: per illam tuto conscenditur ad supremos gradus; cuius calle
Abbreviated transcription (Latin):
equester doradice huili per egotiiias artes ꝑq honestos g¬
dus ad ꝯsultum uenit quo nescio an alter uinꝙͣ̃ salubrior
rei publice ꝯsulator fuerit Do. Rustica et ignota patrum
feuts est mmithi ta ᵒ Bordet het ut dides altius etiã mĩt as¬
piras certe et marius iusticanus ury sed uere uro ut cõciuuis suus ait
cicero diu arator apud marsos fuerat rome septies ꝯsul fuit tanta
gloria ut bis ytaliam obsidione et metie seruitut liberasse cũ cõpa¬
triota licet ĩdem sus uere dixerit et martus cato plebeye uipa
originis paruq opĩdi diu quĩdem obscurus incola post in max ͭ
orbe clarissimus aduena mox cuus exmnus et ꝯsul et tensor fuit
si ne id quidem satis est ⁊ fortasse regñũ cogitas profecto neqr ił¬
lud sperare suffragio meritorũ h̃uilitas uetat orignus Ceotium
et quintũ ⁊ sextũ romanorũ regnũ ad memorĩa referres iet s¬

Expanded text:
equestri, de radice humili, per egregias artes, perque honestos gequestri, de radice humili, per egregias artes, perque honestos gradus, ad Consulatum venit, quo nescio an alter unquam salubrior Reipublice Consulatus fuerit. Rustica et ignota patrum series est michi. Sordent hec, ut video: altius etiam nunc aspiras. Certe et Marius rusticanus vir, sed vere vir, ut concivis suus ait Cicero. Diu arator apud Marsos fuerat: Rome septies Consul fuit tanta gloria, ut bis Italiam obsidione et metu servitutis liberasse eum, compatriota licet idem suus, vere dixerit. Et Marcus Cato, plebeie vir originis parvique oppidi diu quidem obscurus incola, post in maxima urbe clarissimus advena, mox civis eximius et Consul et Censor fuit. Si ne id quidem satis est, et fortasse regnum cogitas, profecto neque illud sperare, suffragio meritorum, humilitas vetat originis. Tertium et quintum et sextum Romanorum regum ad memoriam refer: T
Abbreviated transcription (Latin):
folũ u humilibus sed incertis uidetur ille urogiliuu iusti¬
tanis parentibus nec se libertino at ꝑtone pre nãtu flacus
erubuit ambo tamer ad insigne gloriam et sumi pripe
gram peoncnere usq adeo ut cui reges om̃es colla submisẽ¬
iat nus e manbus magna onña postebantur atqr unde
omi feome mortaliũ p̃mpueq nobillũ spes pendebat uiꝰ de¬
oni ffamssioe promeriusse notitiam sumis s hombus sũ¬
nu boat ipe horum duorũ nobaliũ ignobiliũ quos romae d
mãtuanu ⁊enusĩq rus miserat amicitiam et ꝯuictũ seu
goande aliquõd blandis ac tascibus dultibus epulis flagi¬
tares et ꝙͣ multos tũc in palatio nobiles ut sepe surit nuti¬
les atq indoctos cyẽdimus fuisse quibus horum nobilitidus¬
nobilitas atq inuidiosa nec ĩmerito uideretur du Parẽtibus
sum obsciris tao uor mouẽt aim̃ hec exempla altioribe
lagam martus ticero ut de illo scriptum est eo ordine orãta

Expanded text:
solum humilibus sed incertis. Vester ille Virgilius rustisolum humilibus sed incertis. Vester ille Virgilius rusticanis parentibus fuit, nec se libertino ac precone patre natum Flaccus erubuit: ambo tamen ad insignem gloriam et summi principis gratiam pervenere, usque adeo, ut cui reges omnes colla submiserant, cuius e manibus magna omnia poscebantur, atque unde omnium ferme mortalium precipueque nobilium spes pendebant, cuius demum familiarem promeruisse notitiam summis licet hominibus summum erat, ipse horum duorum ignobilium, quos Romam scilicet Mantuanum Venusinumque rus miserat, amicitiam et convictum ceu grande aliquid, blandis ac dulcibus epystolis flagitaret. Et quam multos tunc in palatio nobiles, ut sepe sunt, inutiles atque indoctos credimus fuisse, quibus horum nobilis ignobilitas atque invidiosa, nec immerito, videretur? Parentibus sum obscuris. Non movent animum hec exempla? Altioribus agam. Marcus Cicero, ut de illo scriptum est, ex ordine natus
Abbreviated transcription (Latin):
tudis bago est u acq clarior est haibitut ille pastoruas oigiu¬
sis̃ roms ꝯditor ꝙ in siluis arcem posuit et facili culmo exigna
at squlente regiam ceoit quã tot postea poncopes qu mess¬
tioe mema testudmnesq in armoreas atq aurcas epere tãta spi
nouitat/ e gregie ac magni principii laus est de Ĩgnobili pre¬
moidis gentꝭ sum taͦ Etũde ut sine sis nobili de pono le¬
pnĩs am sator de fine fructus qui si miaturus carpitur lõ¬
geuus isse nõ ꝑteo Raditem plorie pscidie ignobilltas Iee
Non pstidit qułide scd in fodit altiut ut ualid̾ior licet foca inẽ¬
scoior suogat ceterũ nõ ignobiles m̃o sed inotes ex om̃i gnẽ
soni dabo qui drotute atq industria euasere notissui eosa¬
ne se ueru nobilem uirtus facit nõ intelligo quĩd quẽq uole¬
tem ficri nobilem impediat aut quid ita focilius sit nobilie
anos quã se np̃m ex ignobilibus parentibus descendo ernũ

Expanded text:
rudis origo est. Atqui clarior est habitus ille pastorius urrudis origo est. Atqui clarior est habitus ille pastorius urbis Rome conditor, quod in silvis arcem posuit et facili culmo exiguam ac squalentem regiam texit, quam tot postea principes qui ingentia menia testudinesque marmoreas atque aureas erexere: tanta semper novitatis egregie ac magni principii laus est. Ignobili primordio genitus sum. Stude ut fine sis nobili. De principiis enim labor, de fine fructus; qui, si immaturus carpitur, longevus esse non potest. Radicem glorie precidit ignobilitas. Non precidit quidem, sed infodit altius, ut validior, licet serior, surgat. Ceterum non ignobiles modo, sed ignotos ex omni genere hominum dabo, qui virtute atque industria evasere notissimi. Et sane si verum nobilem virtus facit, non intelligo, quid quenque volentem fieri nobilem impediat, aut quid ita facilius sit nobilitare alios quam seipsum. Ex ignobilibus parentibus descendo. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Sscuris parentibus natus sum RaciõÑo est forsa
ut tu ueris odiosa conditio nescio an et optabilis
ignobilem nasci utrauis uite uiam spectes nã seu
careus error cessabitq improperiũ illũd acerrimu degene¬
rãtiũ a parentibus claris eo ꝙ nilla tibi domi sit claritas
quam obstures sin uirtutꝭ semitam raro pede signatam
eligꝭ eo clarior fies quo maioribus tenebris p̃ssus ac nrcũ¬
uẽtus emerseois tota claritas tua erit rerũ ꝑticeps tuarũ
nullus occurret nulla ꝑtem glorie de ceyptura exit mutatio
Nichil tibi ꝑarentet eripient nichil auiq proauuiq inchil consẽ¬
laudaiberis quod no fieoet si nobilis natus ¶sses uider ne ihitubi
qta tibi none laudis occasio data est nobilem ꝑte fieri t nobi¬
Aitatem dane nõ accipere dabis hoc posteris tuuo pot mobilee epab¬
tãtur quod parentes tibi nõ dederut tui plus est multo nobilt¬
tatem quudare ꝙͣ fuñdamẽtum ab alys muecussedo Nouoet

Expanded text:
scuris parentibus natus sum. Non est forsan, ut tu reris, odiosa conditio, nescio an et optabilis, ignobilem nasci, utramvis vite viam spectes. Nam seucarens, error, cessabitque improperium illud acerrimum, degenerantium a parentibus claris, eo quod nulla tibi domi sit claritas quam obscures. Sin virtutis semitam raro pede signatam eligis, eo clarior fies, quo maioribus tenebris pressus ac circumventus emerseris: tota claritas tua erit, rerum particeps tuarum nullus occurret, nullam partem glorie decerptura erit imitatio, nichil tibi parentes eripient, nichil avi proavique, nichil consiaberis, quod non fieret si nobilis natus esses. Videsne igitur quanta tibi nove laudis occasio data est, nobilem per te fieri, et nobilitatem dare, non accipere? Dabis hoc posteris tuis, ut nobiles nascantur, quod parentes tibi non dederunt tui. Plus est multo nobilitatem fundare, quam fundatam ab aliis invenisse. Nova et
Abbreviated transcription (Latin):
et mo suimũ deciis ꝙ hisiter natus esẜ et pͥma ẽtats foprat
suale usu a misexa tedit uiou ⁊ sculi despectimma saspepit
et stacoit suor uintiuum nomiibus illud ꝑegremi fiqradus
uonan inseruit hee sut ãd asiensum siale hñ uixtutũ gaduos
nonbus nõ cd gloria mõ alubrẽq fortuña untẽ do spexands di

Expanded text:
et ad summum decus, quod humiliter natus esset, et prima etate fortuna humili usus ac misera? Certe virum Asculi despectum Roma suspexit, et claris suorum civium nominibus, illud peregrini fuscum nomen inseruit. He sunt ad ascensum scale, hi virtutum gradus, quibus non ad gloriam modo altioremque fortunam nitendo, sp
Abbreviated transcription (Latin):
orgo untũquontos inutuondotuleuit satis est plorie e saria
oatus quus saSeno uine beno morere qualiter aertiope¬
pa ne tum est nec memmisse quĩde potes nec magnop
inquiras quõd ad te nõ portmet insi forte ut hurmitio
inatorqs na ut mestior sigdor Tuypiter natus suor rno
cando fet claritar soite nõ maculas m̃o sed guematiam
omuom fede orignus delebus hoc temiediu auer fice pen

Expanded text:
tus extulerit. Satis est glorie. Male natus sum. Bene vive, bene morere. Qualiter natus sis, nec tuum est, nec meminisse quidem potes, nec magnopere inquiras, quod ad te non pertinet, nisi forte, ut humilior mitiorque, non ut mestior sis. Turpiter natus sum. Morum candor et claritas vite, non maculas modo, sed memoriam omnem fede ori
Abbreviated transcription (Latin):
tum quod te libtrũ atq ip̃o dño ditorẽ fatit s apientie studlio
nicũbe illa te in liberttitom asseret dictu tatoms est a cice rone
fumãtũ solus sapiens liler est ea s libertatter questentice romlla
est fubg Sab durissimis dñis uita taho pa  tare mł¬
lius ꝙͣ fide et obsequo molient et fortassis adco ut quõd mul¬
sis abtidit nide tibi uentura sit sibretas Endto sontquod nsor

Expanded text:
itrio exemptum, quod te liberum atque ipso domino ditiorem faciet. Sapientie studio incumbe: illa te in libertatem asseret. Dictum Catonis est, a Cicerone firmatum: “Solus sapiens liber est”, ea scilicet libertate, qua certior nulla est. Sub durissimis dominis vitam traho. Nulla re melius quam fide et obsequio mollientur, et fortassis adeo, ut quod multis accidit inde tibi ventura sit libertas, unde te ser
Abbreviated transcription (Latin):
filiõs Nõ habes uñ unus doleas mortuꝯ agnoscayis habes et unde
sepius mori possis Gaꝑater filioꝵ sum bonorum Ra; Quãto melis¬
res filii tante periculostor ꝯditio tua est nestis quã dolendi materia
gignendo que sieris quos lacrimis aditus in tuã domũ patefeteris
ꝙͣtũ inte ius morti miserieq ꝓbueris O misere mr̃es ait statis
O miseri pr̃es dico ego Ga Optimorũ pater filiorũ sum raͦ Opta¬
da tibi mors integro est ne forte uinus esse desinas quod delectat
et aliquãdo cũ nestore a sociis queras cur tam dui uixeris Ga uoti¬
uia felix letusq sum sobole Raᵒ felicitas anxia sollicitũ gaudiũ ⁊
sepe mestum gaudi felicitas misera possem multos illustyĩ pro¬
febre quorum feliatate nichil magis obscitit ꝙͣ ꝙ filios habuerũt

Expanded text:
filios. Habes unde vivus doleas, mortuus agnoscaris, habes et unde filios. Habes unde vivus doleas, mortuus agnoscaris, habes et unde sepius mori possis. Pater filiorum sum bonorum. Quanto meliores filii, tanto periculosior conditio tua est. Nescis quam dolendi materiam gignendo quesieris, quos lacrimis aditus in tuam domum patefeceris, quantum in te ius morti miserieque prebueris? O matres misere! ait Statius; o patres miseri! dico ego. Optimorum pater filiorum sum. Optanda mors tibi integro est, ne forte vivus esse desinas quod delectat et aliquando cum Nestore a sociis queras cur tamdiu vixeris. Votiva felix letusque sum sobole. Felicitas anxia, sollicitum gaudium et sepe mestum gaudium, felicitas misera! Possem multos illustrium proferre quorum felicitati nil magis obstitit quam quod filios habuerunt. 71
Abbreviated transcription (Latin):
natũ malum pondusq domesticum Dau filii michi
sunt nati Ra laboriosa uxor laboriosior amita labori¬
osissima demũ proles Ga nati filiĩ Ra Dulcedo ama¬
rissima et fes melle nr̃cũlitũ Ga Nata michi dultꝭ soboles ra
fontẽ tibi grauiũ curaꝵ domi natũ credito nũꝙͣ sine metu atq
angoribus uitam ages Sa filios genui Ia Nec tiere nec spe¬
rare net uota facere noueras en disces tuo periculo distes es-¬
et parentes oibos nuserari distes et in breui uita longas cuyas texeie teq
longiora negotia ordire distes hirs que nichil ad te atturẽt ꝑteat edra¬
ri que uisurus nũꝙͣ sis dispone ad postremũ disces amare plus aliũꝰ
ꝙͣ te diftes ardentissime diligere tepidissime diligi duras artes Gauf
dum uiues exerceat cuiꝰ nullos forsitan aut seros et fortasse post obi¬
tũ fructus legas Ga filii michi sũt Raͦ. Si boni iugis timor sin ma¬
li sempiternus dolor interim solamẽ ambiguũ certa cura Gahabeo

Expanded text:
natum malum pondusque domesticum! Filii michi sunt nati. Laboriosa uxor, laboriosior amica, laboriosissima demum proles! Nati filii. Dulcedo amarissima et fel melle circumlitum! Nata michi dulcis est soboles. Fontem tibi gravium curarum domi natum credito: nunquam sine metu atque angoribus vitam ages. Filios genui. Nec timere nec sperare nec vota facere noveras: en disces tuo periculo, disces et parentes orbos miserari, disces et in brevi vita longas curas texere teque longiora negotia ordiri, disces his qui nichil ad te pertineant torqueri, que visurus nunquam sis disponere. Ad postremum disces amare plus alium quam te, disces ardentissime diligere, tepidissime diligi: duras artes! dum vivas exerceat, cuius nullos forsitan aut seros et fortasse post obitum fructus legas. Filii michi sunt. Si boni, iugis timor, sin malis, sempiternus dolor; interim solamen ambiguum, certa cura. Habeo
Abbreviated transcription (Latin):
loqmi nostri fuit et futura est et asperitatem ipãm ui¬
te breuitas lenire debet ac minuere et intertu uĩte
fiñe scatuit n᷑a ut pñs semper aut proxiniꝰ crederet᷑¬

Expanded text:
loquii nostri fuit, et futura est, et asperitatem ipsam viloquii nostri fuit, et futura est, et asperitatem ipsam vite brevitas lenire debet ac minuere; et incertum vite finem statuit natura, ut presens semper aut proximus crederetu
Abbreviated transcription (Latin):
eliphãt aut cameli moles sed ille tibi turrim uehit hic
sarcm̃a nõ est tibi serui corrũi nõ agni pellis aut uul¬
pecule sed illi hec tuo nomme possident anne gs huis
qui uos in opes taliũ dicut aut melegans rñsum illud
sit romain duc habere ista hominem nolle sed hec ha¬
tim catholice dixerim At egritudinẽ uõ animi ita em̃
hanc pħi appellãt depellendã et trãquilliͭ e reuehendam
proderit nosse quid de pͥmo cicero intusculanio suo tertia
luce deseruit quid de sedo seneca in eo libro quẽ de ãmĩ
traquillitatẽ ꝯposuit festmatim equid ad alia et spet¬
tanti metam nõ uacat uinu̾sa ꝯplecti pro tempore qͦ
alligatum uulmis estensiq medici animorũ quibus
si hec nõ sufficuĩt uti queas iam tria Illa que uetimo
questus es ne resꝑonso quid digna coedidi quando et as¬
peritas fortune ip̃a est de quã magna ꝑe huiꝰ sc̃dĩ tal¬

Expanded text:
elephantis aut cameli moles, sed ille tibi turrim vehit, hic elephantis aut cameli moles, sed ille tibi turrim vehit, hic sarcinam. Non est tibi cervi corium, non agni pellis aut vulpecule, sed illi hec tuo nomine possident. An ne igitur his qui vos inopes talium dicunt, haud inelegans responsum illud sit Romani ducis: “Habere ista hominem nolle, sed hec ha philosophice partim catholice dixerim. Ad egritudinem vero animi, ita enim hanc Philosophi appellant, depellendam, et tranquillitatem revehendam, proderit nosse, quid de primo Cicero, in Tusculano suo tertia luce disseruit, quid de secundo Seneca, in eo libro quem de animi tranquillitate composuit. Festinanti equidem ad alia, et spectanti metam, non vacat universa complecti; pro tempore igitur alligatum vulnus, ostensique medici animorum, quibus, si hec non sufficiunt, uti queas. Iam tria illa que ultimo questus es, ne responso quidem digna credidi, quando et asperitas fortune ipsa est, de qua magna pars huius secundi col