comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causã meã et cetera. Et frequent̃euenit
ut alteri subditi ad alterũ transeamus.
qui nob suũ reꝓmittat auxiliũ nec faciat
in pristina sententia ꝑ manere : Quod
tomniratione uitandũ .ẽ. nesiccentur
palmites nr̃i et germina arescant. et
contra pactũ dĩ facere credamur
ramorũ eius tenerum distringã et plan¬
tabo suꝑ montẽ excelsũ eteminentẽ
Inmonte sublimiisrł plantabo illud:
et erũ pet ingermen et faciet fructũ¬
et erit in caedrũ magnã et habitabunt
sub eo omnes uolucres. uniuersũ uola¬
tile subumbra frondiũ eius nidifi¬
cans. et scient omnia ligna regionis
quia ego dñs humiliaui lignũ sublime
et eleuaui lignũ humile. et siccauilignũ
uiride et frondere fecilignũ aridũ quia
Sego dñs locutus sum et feci. Septuagin
Sta. Quia haec dicit adonaid̃s. et aufe¬
ram ego deelectis caedri deuertice. et
Idabo decapitera morũ eius et de corde
eorum auferã et plantabo suꝑ montẽ

Expanded text:
causam meam, et caetera. Et frequenter evenit, causam meam, et caetera. Et frequenter evenit, ut alteri subditi ad alterum transeamus, qui nobis suum repromittat auxilium; nec faciat in pristina sententia permanere. Quod omni ratione vitandum est, ne siccentur palmites nostri et germina arescant: et contra pactum Dei facere credamur.ramorum ejus; tenerum distringam, et plantabo super montem excelsum et eminentem: in monte sublimi Israel plantabo illud. Et eruet erit in cedrum magnam et habitabunt sub eo omnes volucres universum volatile sub umbra frondium eius nidificabit et quia ego Dominus humiliavi lignum sublime, et exaltavi lignum humile: et siccavi lignum viride, et frondere feei lignum aridum. Ego Dominus locutus sum et feci . DominLXX: Quia haec dicit Adonai Dominus: Et auferam ego de electis cedri de vertice + et dabo de capite ramorum ejus  de corde eorum auferam, et plantabo super montem
Abbreviated transcription (Latin):
minos gentiũ et uires earũ dep̃dabor
et cõmouebo ciuitates quae habitantur.
et orbem terrarũ uniuersũ ad p̃hendã
manu quasinidũ. et sicut confracta oua
nunc sub ꝑsona aquilae discribitur
Quod nequa quã uelit delibano qui int̃¬
p̃tatur candor etrefertur ad himia ma
paruula atq: humilia uirgulta ꝑstrin¬
gere : sed sũmitates cedrorũ etdeprincipib
ac destirpe regia: Iuxta illud abacuo
Escae eius electae: Ponitq testamentũ
cũ his quos coeperit ut regibabr lonio col¬
la submittant : etimpleant illud qđ apłs
loquitur. quos tradidi satanae. ut discant
non blas phemare: Et in alioloco. quos
tradidi inquit satanae in interitũ carnis
ut sp̃s saluus fiat Non debemas ergo
si forsitan obaliquod peccatũ de congrega¬
tione fratrũ et dedomodĩ eicimur re¬
luctari: sed aequo animo latã innos ferre
sententiã et dicere cũ ꝓpheta Iradĩ¬
sustinebo qm̃ peccauiei donec iustific&

Expanded text:
minos gentium, et vires earum depraedabor: minos gentium, et vires earum depraedabor: et commovebo civitates quae habitantur, et orbem terrarum universum apprehendam manu quasi nidum, et sicut confracta ova , nunc sub persona aquilae describitur: quod nequaquam velit de Libano, qui interpretatur candor, et refertur ad thymiama, parvula atque humilia virgulta perstringere, sed summitates cedrorum, et de principibus, ac de stirpe regia, juxta illud Abacuc: Escae ejus electae . Ponitque testamentum, cum his quos ceperit, ut regi Babylonio colla submittant, et impleant illud quod Apostolus loquitur: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare . Et in alio loco: Quos tradidi, inquit, Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . Non debemus ergo, si forsitan ob aliquod peccatum de congregatione fratrum et de domo Dei ejicimur, reluctari: sed aequo animo latam in nos ferre sententiam, et dicere cum Propheta , Iui peccavi ei, donec justificet
Abbreviated transcription (Latin):
minicredidiaduersarius: Propter
quam causam expandã inquit retemeũ
Quic quidigitur contra sedechiã fecit nabu¬
chodonosor non suis fecit uirib: sed ira dĩ
incuius nomine fuerat peieratũ Secundũ
AΝΑΤΩΤΕΝ licet uiolenta uideatur int̃p̃¬
tatio. hoc sciendũ : quod quomodo cetera
animantia et adbonã et ad malã partem
referri solent : ita & deaquila et deleone:
Inbonã partẽ dicitur : catulus leonis iuda:
Incontrariã : aduersarius nr̃t diabolus
qua si leo rugiens circuit: Et illud in psalmo :
Insidiatꝰ in absconditis sicut leo incubili suo
insidiatur utrapiat pauperẽ : Inbonam
partẽ deaquila dicitur : quod iustus di¬
ues effectus faciat sibi alas sicutaquilaȩ
ut possit reuerti indomũ p̃cessoris sui ÷
Et inisaia scriptum ẽ. qđ iustipennas ad¬
ferant sicut aquilae. currant et non las sen¬
tur. ambulent et non esuriant: Recte
autẽ ille quidixerat fortitudine faciã.
et sapientiae intellegentia auferã ter¬

Expanded text:
mini credidit adversarius. Propter mini credidit adversarius. Propter quam causam: Expandam, inquit dominus, Quidquid igitur contra Sedeciam fecit Nabuchodonosor, non suis fecit viribus, sed ira Dei, in cujus nomine fuerat pejeratum. Secundum an agogen, licet violenta videatur interpretatio, hoc sciendum, quod quomodo caetera animantia, et ad bonam et ad malam partem referri solent; ita et de aquila, et de leone. In bonam partem dicitur: Catulus leonis Juda . In contrariam: Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circuit . Et illud in psalmo: Insidiatur in 195 absconditis, sicut leo in cubili suo: insidiatur ut rapiat pauperem . In bonam partem de aquila dicitur, quod justus dives effectus faciat sibi alas sicut aquilae, ut possit reverti in domum praecessoris sui. Et in Isaia scriptum est, quod justi pennas afferant sicut aquilae : currant et non lassentur: ambulent, et non esuriant. Recte autem ille qui dixerat: Fortitudine faciam, et sapientia intelligentiae auferam ter
Abbreviated transcription (Latin):
pandã suꝑ cũ recemeũ et conp̃hendetur
sagena mea. et ad ducã cũ in babylonemaet
iudicabo cũ ibi in p̃uaricatione qua dispe¬
Quã solent nob̵ opponere quidicunt. hostes
fraude decipiendos: Cui ut ad quies camus
multo peius fecit sed echias. Non enĩ hostẽ
decepit secl amicũ . cui foedere dñi fuerat
copulatus. Ergo ante quam iures et pac¬
tũ in cas sub nominedĩ : prudentiae ẽ et
fortitudinis. uł decipere uel superare
aduersariũ ut cumq potueris: Cũ autẽ
te constrinxeris iuramento : nequa quã
aduersarius sed amicus .ẽ. qui tibi credi¬
dit et suboccasione ius iurandi. id .ẽ dĩ
nuncupatione deceptus ẽ: Propterea
scriptura nuncdicit. Iura mentũ qđ sprȩ¬
uit et foedus quod p̃uaricatus ẽ: ponã in
caput eius.. Acneputaremus iuramentũ
et foedus et pactũ regis eẽ babrlonii. uel
sed echiae qui fecerat: sequitur. in p̃uari
temnit iura mentum illũ dispicit ꝑquẽ
iurauit: Illique facitiniuriam auus no¬

Expanded text:
comprehendetur sagena mea: et adducam eum in Babylonem, et judicabo illum ibi in praevaricatione qua despeQuam solent nobis opponere, qui dicunt hostes fraude decipiendos. Cui ut acquiescamus, multo pejus fecit Sedecias: non enim hostem decepit, sed amicum, cui foedere Domini fuerat copulatus. Ergo quamdiu non jures, et pactum non ineas sub nomine Domini, prudentiae est, et fortitudinis, vel decipere, vel superare adversarium utcumque potueris. Cum autem te constrinxeris juramento, nequaquam adversarius, / sed amicus est, qui tibi credidit et sub occasione iurisiurandi, id est dei nuncupatione, deceptus est. Propterea scriptura nunc dicit: Iuramentum, quod sprevit, et foedus, quod praevaricatus est, ponam in caput eius. Ac ne putaremus iuramentum et foedus et pactum regis esse Babylonii vel Sedechię, qui fecerat, sequitur in prophetatempnit iuramentum, illum despicit, per quem iuravit, illique facit iniuriam, cuius no
Abbreviated transcription (Latin):
utabã qđ medio serpente confosso.
non reuiuescerent hydrae nouel¬
laplantaria. Et iuxta fabulas po¬
&arũ seylla mortua nequaquã in me
scyllaei seuirent canes quilatrarenon
cessant. Et heretias dĩ ꝑcussis manu: ne
tẽ ptarentursi fieri potest etiã electidĩ
Hacresis ipsa non moritur: hereditarus
contranos odiorũ suorũ catulis de relictis
qui nrã simulantes. genecricis antiquae
et pellicis. ulixiuenena non deserunt:
Labiaque tantũ melle circũ liniunt: et
iuxta eloquia scripturarũ mollierunt uer¬
ba sua suꝑ oleũ ipsi autẽ susiacula: Et iacula
ignita quae scuto fidei repellenda simul
et extinguenda sunt: Haec dixi filia
custochiũ ut laborantẽ meinopere ꝓphe¬
tali ether&icis resistentẽ orationibus
iuues. et sextũ uolumen explanationũ
in hiez ethiel mȩoore suo sensu dñs expli¬
cet: Ciusdemq sp̃s gratia quo ꝓphetis
reuelatã sunt quae scripta legimus nob
quoq: disserentib: reuelentur : ut possi¬

Expanded text:
utabam quod, medio serpente confosso, non reviviscerent hydrae novella plantaria, et juxta fabulas poetarum, Scylla mortua, nequaquam in me Scyllaei saevirent canes, qui latrare non cessant: et haereticis Dei percussis manu, ne tentarentur, si fieri potest, etiam electi Dei , haeresis ipsa non moritur, haereditariis contra nos odiorum suorum catulis derelictis, qui nostra simulantes, genitricis antiquae, et pellacis Ulyssis venena non deserunt: labiaque tantum melle circumlinunt; et juxta eloquia Scripturarum , mollierunt verba sua super oleum: ipsi autem sunt jacula, et jacula ignita, quae scuto fidei repellenda simul et exstinguenda sunt. Haec dixi, filia Eustochium, ut laborantem me in opere prophetali, et haereticis resistentem, orationibus juves, et sextum volumen Explanationum in Ezechiel, meo ore, suo sensu Dominus explicet; ejusdemque Spiritus gratia, quo prophetis revelata sunt quae scripta legimus, nobis quoque disserentibus revelentur, ut possi
Abbreviated transcription (Latin):
debis eam: Intrauit enim quiaductus ẽ.
babrlonem: et non uidit quia fuerat ex¬
caetatus. Hoc autẽ quod sequitur et non
in exercitu grandineq in populo multo
faci& contra eum pharao proelium in
iactu aggeris. et in ex structione uallorũ
ut interficiat animas multas: duplicit̃
intellegitur: Siuerex aegrptius contra
nabuchodonosor regembabrlonis ue¬
niens non poterit prȩliari neq: cũ paruo
exercitũ tantae resisteremultitudini.
siue sed echias expugnabitur apharao¬
ne a quo sperauit auxilium Non quo
pharao eũ expugna uerit uel hoc alicubi
scriptura testetur. sed quo obpugnatio
nabuchod onosor ꝑ occasionem sit facta
regis aegrptu: Nec isteuisus sit expug¬
nare hierusalem qui obsidebat: sedille
in quo sed echias frustra sperauerat. Ecce
inquit dedit manũ suã regi a egrpti etra¬
diditse et per uri contradm̃ cõmisit sa¬
crilegiũ. Nũquid ait proderit ei : ecũ
omnia haec fecerit non effugi&:¬

Expanded text:
debis eam . Intravit enim, quia ductus est debis eam . Intravit enim, quia ductus est Babylonem, et non vidit, quia fuerat excaecatus. Hoc autem quod sequitur: Et non in exercitu grandi, neque in populo multo faciet contra eum Pharjactu aggeris et in exstructione vallorum, ut interficiat animas multas, » dupliciter intelligitur sive rex Aegyptius contra Nabuchodonosor regem Babylonis veniens non poterit praelio neque cum parvo exercitu tantae resistere multitudini sive ipse Sedecias expugnabitur a Pharaone a quo speravit auxilium. Non quo Pharao eum expugnaverit, vel hoc alicubi Scriptura testetur: sed quo oppugnatio Nabuchodonosor per occasionem sit facta regis Aegyptii; nec iste visus sit expugnare Jerusalem, qui obsidebat, sed ille in quo Sedecias frustra speraverat. « Ecce, inquit, dedit manum suam regi Aegypti, » et tradidit se, et perjurii contra Deum commisit sacrilegium. « Numquid, ait, proderit ei? » Et cum omnia haec fecerit, non effugi
Abbreviated transcription (Latin):
nabuchodonosor seadregẽ aegrptiũ
transtulit: feriet inquit cumeo foedus
et adcpiet abeo ius iurandũ ut custodias
pactum eiusiet sȩruet illud.i Qui dissol¬
uit ait pactũ nũquideffugiet: Ex quo
discimus etiã inter hostes seruandã fidẽ
et non considerandũ cui: sed ꝑquẽ iura¬
ueris Multo enĩ fidelior inuentus ẽ
ille qui ꝓpt̃ nomendi tibi credidit eede¬
ceptus ete : quiper occas sionem diuinȩ
malestatis hostituo immolã amico es mo¬
litus insidias: Qm̃ inquit in locoregis qui
constituit eũ regẽ cluus fecit irritũ iuram̃tũ
et soluit pactum quod habebat cũeo
in medio babyllonis morietur: Legimꝰ
enĩ sedechiã captũ ductũ eẽ in rebblata
ibique interfectis filiis excaetatum
et instar ferae clausum caueatrans la¬
tũ in babylonem : Vnde et scriptura cũ
uideatur sibi eẽ contraria : tam̃ in utro¬
que uerissima est Dictum enĩ erat ad
sedechiam : et in trabis babrlonem et non ui¬

Expanded text:
Nabuchodonosor, se ad regem Aegyptium Nabuchodonosor, se ad regem Aegyptium transtulit. Feriet, inquit, cum eo foedus, et accipiet ab eo jusjurandum, ut custodiat pactum ejus, et servet illud. Qui dissolvit, ait, pactum, numquid effugiet? Ex quo discimus, etiam inter hostes servandam fidem, et non considerandum cui, sed per quem juraveris. Multo enim fidelior inventus est ille, qui propter nomen Dei tibi credidit, et deceptus est, te qui per occasionem divinae majestatis hosti tuo, immo jam amico, es molitus insidias. Quoniam, inquit, in loco regis qui constituit eum regem, cujus fecit irritum juramentum, et solvit pactum quod habebat cum eo, in medio Babylonis morietur. Legimus enim Sedeciam captum, ductum esse in Reblatha, ibique interfectis filiis excaecatum; et instar ferae clausum cavea, translatum in Babylonem . Unde et Scriptura cum videatur sibi esse contraria, tamen in utroque verissima est. Dictum enim erat ad Sedeciam: Et intrabis Babylonem, et non vi
Abbreviated transcription (Latin):
et principes eius . tadducet eos ad sec¬
met ipsom in babilonẽ ectoll& dese¬
mine regni ferieque cũ eo foedus et
accipiet ab eoiusurandũ: Sed et fortes
terrae tollet ut si regnũ humile et
non eleuetur. sed custodiat pactũ eius
et seruet illad Quirecedens ab eo
misit nuntios ad aegrptum. ut daret sibi
aequos et populũ multũ Num quid ꝓspe¬
rabitur uel consequetur salutẽ qui fecit
haec : et qui soluit pactũ numquid effugi&.
ramentũ et soluit pactũ quod habebat cũ
eo in mediobabrlonis morietur.: Et non
in exercitu grandi neq: inpopulomulto.
faci& contra eũ pharao praeliũ. in iactu
aggeris et in exstructione uallorum ut
interficiat animas multas. Sprȩuerat
enĩ iuramentũ ut soluer& foedus. et ecce
dedit manũ suã et cũ omnia haec fecerit
noneffugiet: Hociẽ eutMã haec ẽ.
parabolã quod subduab: aquilis et uinea
duos reges babyllonis et a egrpti scrip¬
tura monstrar& et regem sed echiã : qui
contraiuis iurandũ deserta amicitia

Expanded text:
principes eius et adducet eos ad semet ipsum in Babylonem et tollet de semine regni ferietque cum eo foedus et accipiet ab eo iusiurandum sed et fortes terrae tollet ut sit regnum humile et non elevetur sed custodiat pactum eius et servet illud qui recedens ab eo misit nuntios ad Aegyptum ut daret sibi equos et populum multum numquid prosperabitur vel consequetur salutem qui fecit haec et qui dissolvit pactum numquid effugiet ramentum et solvit pactum quod habebat cum eo in medio Babylonis morietur et non infaciet contra eum Pharao praelium: In jactu aggeris, et in exstructione vallorum, ut interficiat anienim juramentum, ut solveret foedus. Et ecce dedit manum suam: et cum omnia haec fecerit, non effugiet. Hoc est aenigma, haec est parabola, quod sub duabus aquilis et vinea, duos reges Babylonis et Aegypti Scriptura monstraret; et regem Sedeciam, qui contra jusjurandum, deserta amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
dediuitib: populidicitur. quos mali princi¬
pes ineclesie iugulare narrantur. dũ eos
dent Dequibus & proph&adicit. Populus
meus quibeatos uosdicunt seducunt uos &
semitam pedũ uestrorũ subplantant. De
quib: & ia cob: loquitur. quod cum ingressi
fuerint ad eos p̃tiosis circumdati uestibus &
anulo aureo : honorantur ab eis & scĩs paupe¬
ribus dicitur. Tuuero sede inscabello siue
interra aut sta istic. Quod in firmum est
non confortant siue consolidant. Vnde
& paulus loquitur suscipite infirmos & in
firmũ infide ad sumite. & multi inter
uos infirmi &egrotantes: Ad quos mictitur
sermodiuinus dequo scriptum est. Misit

Expanded text:
de divitibus populi loquitur, quos mali principes in Ecclesiis jugulare narrantur, dum eos dent. De quibus et propheta dicit: Populus meus, qui beatos vos dicunt, seducunt vos, et semitam pedum vestrorum supplantant . De quibus et Jacobus loquitur , quod cum ingressi fuerint ad eos pretiosis circumdati vestibus, et annulo aureo, honorantur ab eis, et sanctis pauperibus dicitur: Tu vero sede in scabello, sive in terra, aut sta. Isti quod infirmum est, non confortant, sive consolidant. Unde et Paulus loquitur: Suscipite infirmos . Et: infirmum 410 in fide assumite. Et: Multi inter vos infirmi, et aegrotantas. Ad quos mittitur sermo divinus, de quo scriptum est i
Abbreviated transcription (Latin):
nis: Ut omnia inmundo rationabilia
demonstrentur. Faciamus enim in¬
quit hominem adimaginem et similitu¬
dinem nrãm Imago autẽ et similitudo
dĩ non . ẽ corporis forma sed mentis dis¬
cripta ad similitudinem uerae i maginis
xp̃i. qui est imago dĩ in uisibilis. Hae
rationales creaturae. inquattuor uer¬
santur locis. Siue propt̃ quattuor car¬
dines mundi quib: orbis includitur. siue
ꝓpt̃ quattuor loca: caelestiũ terrestriũ.
infernorũ et suꝑ caelestiũ Dequibus
paulus apłs loquitur ut in nomine ihũ omne
genu flectat᷑ caelestiũ terrestriũ et infer¬
norũ. Detrib: paulitestimonium est: ui¬
deamus et quartũ Laudatedm̃ caelicaelorũ
et aqua quae suꝑ caelos est laudet nomendñi.
Rursumq: ab aposto lodicuntur. caelestia
et alia suꝑ caelestia Quattuor facies
uni et quattuor pennae uni et pedes eorum
pedes recti: et planta pediseorũ quasi plan¬
ta pedis uituli: et scintillae quasi as pectus

Expanded text:
nis, ut omnia in mundo rationabilia nis, ut omnia in mundo rationabilia demonstrentur: Faciamus enim, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Imago autem et similitudo Dei non est corporis forma, sed mentis: descripta ad similitudinem verae imaginis Christi, qui est imago Dei invisibilis. Hae rationales creaturae in quatuor versantur locis, sive propter quatuor cardines mundi, quibus orbis includitur, sive propter quatuor loca, coelestium, terrestrium, et infernorum, et supercoelestium, de quibus et Paulugenu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum . De tribus, Pauli testimonium est. Videamus et quartum. Laudate Dominum, coeli coelorum, et aqua quae super coelos est, laudet nomen Domini , Rursumque ab Apostolo alia dicuntur coelestia, et alia supercoelestia . Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni, et pedes eorum pedes recti, et planta pedis eorum quasi planta pedis vituli, et scintillae quasi aspectus
Abbreviated transcription (Latin):
medio ignis. Quodque sequitur et
splendor in eo obelo prenotandũ ẽ
Nisiad didisset scriptura dicens id. ẽ
demedio ignis. propter ambiguitatẽ
uerbi errare poteramus ut putaremus
speciem uel uisionem electri esse in medio
uenti uel sp̃s Ergo hoc sentiendũ quod
inmedio ignis et tormentorum dĩ : electri
similitudo sit. Quod est auro argentoq
pretiosius Et postiudicium atq torm̃ta
quae patientib: tristi auidentur et dura:
preciosius electri fulgor appareat dum
prouidentia dĩ omnia gubernantur . et
quae putatur paena medicina est.
tin medio eius similitudo quattuor ani¬
maliũ et hic as pectus eorũ: similitudo
hominis in eis. In medio eius: subaudi¬
tur quidem electri. sed melius ut ignis in¬
tellegamus qui credentib lumen: incre¬
dulis supplicium est. In huius ergo ignis
medio. erat similitudo quaituor anima¬
lium Similitudo. nonnatura. Quat¬
tuor que animaliũ quae postea dicunt᷑
qua driformia : una similitudo ẽ homi¬

Expanded text:
minis in eis. Quodque sequitur, Et splendor in eo, obelo praenotandum est. Nisi addidisset Scriptura, dicens: Id est, de medio ignis, propter ambiguitatem verbi errare poteramus, ut putaremus speciem, vel visionem electri esse in medio venti, vel spiritus. Ergo hoc sentiendum, quod in medio ignis et tormentorum Dei, electri similitudo sit, quod est auro argentoque pretiosius; ut post judicium atque tormenta, quae patientibus tristia videntur et dura, pretiosior electri fulgor appareat, dum providentia Dei omnia gubernantur, et quae putatur poena, medicina est. Et in medio ejus similitudo quatuor animalium, et hic aspectus eorum: similitudo hominis in eis. In medio ejus, subauditur quidem, electri: sed melius ut ignem intelligamus, qui credentibus lumen, incredulis supplicium est. In hujus ergo ignis medio erat 9 similitudo quatuor animalium, similitudo, non natura; quatuorque animalium quae postea dicuntur quadriformia, una similitudo est homi
Abbreviated transcription (Latin):
Eandemque uirtutẽ atq sapientiã ince¬
rebri arceponentes. Feritatẽ uero et
iracundiã atq uiolentiã in leone quae
consistat infelle Porro libidinem luxuriã
et omniũ uoluptatũ cupidinẽ : in iecore id est
inuitulo quiterrae operibus haereat. Quar¬
tãq ponant quae suꝑ haec et extra hacctria

Expanded text:
eamdemque virtutem atque sapientiam in ceeamdemque virtutem atque sapientiam in cerebri arce ponentes: feritatem vero et iracundiam atque violentiam in leone, quae consistat in felle. Porro libidinem, luxuriam, et omnium voluptatum cupidinem in jecore, id est, in vitulo qui terrae operibus haereat. Quartamque ponunt quae super haec et extra haec tria
Abbreviated transcription (Latin):
lii ihũ xp̃ĩ filiidĩ sicut scriptum est inisaia
propheta. Vox clamantis in deserto para¬
teuiã dñi rectas facite semitascius Vitu¬
li adlucae euangeliũ quod atachariae
incipit sacerdotio. Aquilae adiohannis
exordiũ quiad excelsũ euolans coepit
in principio erat uerbũ et uerbũ erat
apud dm̃ et ds̃ erat uerbũ. Superquo
quid nobis uideretur insupra dicto ope¬
rediximus Pleniusque in apocalypsi
iohannis horũ animantiũ species ac nomi¬
discriptio coaptari : tẽptabimus suolo co
dicere. Aliiuero quiphilo sophorum
stultã sequunt᷑ sapientiã. duo hemis phȩ¬
ria induob: templi cherubim nos etanti¬
podas quasi supinos et cadentes homines
suspicantur. Pleriq: iuxta platonẽ
rationale animae et irascentiũ et concu¬
piscentiũ quod ille ΛΟΚΚΟΝ &Ε̃ ΥΜ¬
ΚΟΝ et ΕΠΙΕΥMΗΕΙ RΟΝ uocat
ad hominẽ et leonẽ acuitulũ referunt
rationẽ et cogitationẽ et mentẽ et consiliũ

Expanded text:
lii Jesu Christi Filii Dei, sicut scriptum est in Isaia lii Jesu Christi Filii Dei, sicut scriptum est in Isaia propheta: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini: rectas facite semitas ejus . Vituli, ad Lucae Evangelium, quod a Zachariae incipit sacerdotio. Aquilae, ad Joannis exordium, qui ad excelsum evolans coepit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Super quo quid nobis videretur, in supradicto opere diximus, pleniusque in Apocalypsi Joannis horum animantium species ac nomidescriptio coaptari, tentabimus suo loco dicere. Alii vero qui philosophorum stultam sequuntur sapientiam, duo hemisphaeria in duobus templi Cherubim, nos et Antipodas, quasi supinos et cadentes homines suspicantur. Plerique, juxta Platonem, rationale animae, et irascitivum, et concupiscitivum, quod ille λογικὸν et θυμικὸν et ἐπιθυμητικὸν vocat, ad hominem, et leonem ac vitulum referunt: rationem et cognitionem, et mentem, et consilium,
Abbreviated transcription (Latin):
pennae eorũ et manus hominis subpennis
eorũ in quattuor partib eorũ. Dequat¬
tuor animalib: quorũ aspectus erat simili¬
tudo hominis itadũ taxat ut singula habe¬
rent quaternas facies et quaternas alas.
pedesq rectos et plantã pedis quasi uestigiũ
pedis uituli. siueut int̃p̃tatus ẽ aquila ro¬
tundũ quod septuaginta penitus omiserue.
Descintillis quoq aeris splendore rutilan¬
tibus et deleuib pennis eorum quod in
ebraico non habetur demanu quoq: ho¬
minis subalis eorũ quattuor partes et
reliquis quae ꝓphȩticus sermo dis cribit:
conabimur quid nobis uideatur dicere.
cũ opiniones singulorũ breuit̃ strinxe¬
rimus Quidã quattuor eu angelia
quos nos quoq: in pro hoemio cõm̃tariorũ
matthei secuti sumus horũ animaliũ pu¬
tant nominib: designari Matthei qđ
quasi hominem discripserit. liber genera¬
tionis ihũ xp̃i filiidauid filii abra ham
Leonis ad marcũ referunt in idũ euange¬

Expanded text:
eorum, et manus hominis sub pennis eorum in quatuor partibus eorum. De quatuor animalibus, quorum aspectus erat similitudo hominis ita dumtaxat ut singula haberent quaternas facies, et quaternas alas, pedesque rectos, et plantam pedis, quasi vestigium pedis vituli, sive, ut interpretatus est Aquila, rotundam, quod LXX penitus omiserunt, de scintillis quoque aeris splendore rutilantibus, et de levibus pennis eorum, quod in Hebraico non habetur, de manu quoque hominis sub alis eorum in quatuor partes, et reliquis quae propheticus sermo describit, conabimur quid nobis videatur dicere, cum opiniones singulorum breviter strinxerimus. Quidam quatuor Evangelia, quos nos quoque in prooemio commentariorum Matthaei secuti 10 sumus, horum animalium putant nominibus designari: Matthaei, quod quasi hominem descripserit: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham. Leonis, ad Marcum referunt: Initium Evange
Abbreviated transcription (Latin):
Adquẽ mitendũ superterrã salua¬
tor uenis se sed icat. et in nobis omnib:q
credentib: ardere desideret. Quicũ
terrorem peccatorib: inferet atq sub¬
plicia : tamen splendore rutilet et lu¬
mine ac fulgore sit plenus: id circonos
excoquens ut puris atq purgatis tri¬

Expanded text:
ad quem mittendum super terram Salvaad quem mittendum super terram Salvator venisse se dicit , et in nobis omnibusque credentibus ardere desiderat, qui cum terrorem peccatoribus inferat atque supplicia, tamen splendore rutilet, et lumine ac fulgore sit plenus, idcirco nos excoquens ut puris atque purgatis tri
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ a pertaiuditia : Quiautẽ in contrariã
partẽ sentiunt hoc ẽ. bonã. spmaufe¬
rentẽ siue ex tollentẽ. spm̃ sc̃m intelle¬
gunt. quiaufent ab hominib uitia
atq peccata: siue iacentes attollat ad sub¬
limia faciatq: recedere ab aquilone uen¬
to frigidissimo a quo ex ardescunt mala
suꝑ omnẽ terrã : et in hieremia olla illa
terribilis a facie aquilonis accenditur
N ubem quoq: magnã ad personã xp̃ire
ferunt : quiuenit in aegrptũ huius sacculi
supernubem leuem. Magnamque pro¬
priediciad comparationẽ minorum
Prophetarũ uidelicet et apostolorum
omniũq scõrũ de quib: scriptum est
et ueritas tua usq ad nubes. et manda¬
ui nubib nepluant suꝑ isrł imbrem
Et alibi Nubes puluis pedum eius
et iterũ Nubes et caligo incircuituillius
Ignem quoq: micantem et splendorem
incircuitueius: uixta illud accipi quod
scriptũ ẽ. Ds̃ ignis consumens est.

Expanded text:
Dei aperta judicia. Qui autem in contrariam Dei aperta judicia. Qui autem in contrariam partem sentiunt, hoc est, bonam, spiritum auferentem, sive 8 extollentem, Spiritum sanctum intelligunt, qui auferat ab hominibus vitia atque peccata, sive jacentes attollat ad sublimia, faciatque recedere ab Aquilone vento frigidissimo, a quo exardescunt mala super omnem terram ; et in Jeremia, olla illa terribilis a facie Aquilonis accenditur . Nubem quoque magnam ad personam Christi referunt, qui venit in Aegyptum hujus saeculi super nubem levem: magnamque proprie dici ad comparationem minorum, prophetarum videlicet, et apostolorum omniumque sanctorum, de quibus scriptum est: Et veritas tua usqbo nubibus ne pluant super Jerusalem imbrem . » Et alibi: « Nubes pulvis pedum ejus . » Et iterum: « Nubes et caligo in circuitu ipsius . » « Ignem quoque micantem et splendorem in circuitu ejus, » juxta illud accipi quod scriptum est: « Deus ignis consumens est , »
Abbreviated transcription (Latin):
Verbum enim hebraicũ. hr̃uã : proloco¬
rum qualitate. uel sp̃s uel anima uel
uentus accipitur. Sp̃s utibi. Emitte
sp̃mtuũ et creabuntur. Anima egre¬
dietur sp̃s eius et reuertetur in terrã suã
Ventus in spũ uiolento conteres nauisthar¬
legunt. hoc sentiunt. Iram et suroremdĩ
uenire ab abrlone hoc est nabuchodonosol
Et hierusalem post sex annos huius uisio¬
nis essecapiendã Cernitur enĩ uisio
quinto anno trans migrationis regis io achit
quiet sedechiae regnanti in hierusalem
quintus erat: quem legimus post sexsimi¬
liter annos id est anno xĩ imperii sui
urbecapta ductũ in babrlonem. Hi sergo
qui habitabant propter flumen chobar
et sponte seregi tradiderant . reuelatur
quod bene fecerint oboedire sententiȩ
dĩ In breuienim et iudaeã prouinciã
et urbem hierusalem es secapiendam
Quodq nubes magna discribitur. intel
uentura supplicia. et captiuitatis mala
Splendorque incircuitu eius. significat

Expanded text:
Verbum enim Hebraicum RUA pro locoVerbum enim Hebraicum RUA pro locorum qualitate, vel spiritus, vel anima, vel ventus accipitur. Spiritus, ut ibi: Emitte spiritum tuum et creabuntur . Anima: Egredietur spiritus ejus et revertetur in terram suam . Ventus: In spiritu violento conteres naves Tharlegunt, hoc sentiunt: iram et furorem Dei venire ab Aquilone, hoc est Nabuchodonosor, et Jerusalem post sex annos hujus visionis esse capiendam. Cernitur enim visio quinto anno transmigrationis regis Joachin, qui et Sedeciae regnanti in Jerusalem quintus erat, quem legimus post sex similiter annos, id est, anno undecimo imperii sui, urbe capta, ductum in Babylonem. His ergo qui habitabant prope flumen Chobar, et sponte se regi tradiderant, revelatur quod benefecerint obedire sententiae Dei. In brevi enim et Judaeam provinciam, et urbem Jerusalem esse capiendam. Quodque nubes magna describitur, intellventura supplicia, et captivitatis mala. Splendorque in circuitu ejus significat
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidi et eccesp̃s auferens siue ad tollens
ueniebat ab aquilone et nubes magna in eo
et ignis micans et splendor incircuitueius
In consolationẽ populi trans migratietre¬
uelationem sententiae dĩ: ꝓpheta uidet
maximã uisionẽ. Incuius interpreta¬
tione omnes synagogae iudaeorũ mutae
sunt. ultra hominem essedicentium et
dehac et deaedificatione tẽpli quod in
ultimo prophetiae huius scribitur aliquid
uelleconari. Nos autẽ quae maioribus
accepimus et iuxta modulũ ingenioli nri
spitalib spĩtalia cõparantes. suspicari
magis possumus quã explanare. beniuo¬
lis credemus fidisque lectorib: ueniam
dep̃cantes. ut temeritati immofidei.
nescienti mensurã suã faueant magis
quã iras cantur Acprimũ sciendum
sp̃m auferentẽ siue at tollentem quem
nos iuxta aquilã interp̃tatisumus uentũ
turbinis. et iuxta syminachũ. et teodo¬
tionem flatũ ac spitũ tẽpestatis. ab aliis
iribonã ab aliis in contrariã partem accipi

Expanded text:
Et vidi, et ecce spiritus auferens sive attollens veniebat ab Aquilone, et nubes magna in eo, et ignis micans, et splendor in circuitu ejusIn consolationem populi transmigrantis, et revelationem sententiae Dei, propheta videt maximam 7 visionem. In cujus interpretatione omnes synagogae Judaeorum mutae sunt, ultra hominem esse dicentium, et de hac, et de aedificatione templi, quod in ultimo prophetiae hujus scribitur, aliquid velle conari. Nos autem quae a majoribus accepimus, et juxta modum ingenioli nostri, spiritualibus spiritualia comparantes, suspicari magis possumus quam explanare, benivolis credemus fidisque  Al. fidelibusque lectoribus, veniam deprecantes, ut temeritati, immo fidei nescienti mensuram suam, faveant magis quam irascantur. Ac primum sciendum, spiritum auferentem, sive attollentem, quem nos juxta Aquilam interpretati sumus, ventum turbinis, et juxta Symmachum et Theodotionem flatum ac spiritum tempestatis, ab aliis in bonam, ab aliis in contrariam partem accipi.
Abbreviated transcription (Latin):
noctedormiunt et qui in ebrian¬
tur nocte ebri sunt Nos cutẽ
qui diei sumus uigilemus induti
loricam fidei et caritatis et quia
noctem peli queroct et filiusdi
esseiam coeperat loquiturad
credentes: Nox pracecessit dies
autem ad propinquauit: Quasi
indiem cum hones tate ambulemꝰ
non commisctionib: et aebriae¬
tatibus non cubilibus et luxdria:
Percuntem autem moabitide : etiã
murus eius. quiꝗdialestica aste
construstus est in ecdem noste
uastatus es tatque des tructus
et ae terna taciturnitate conti¬
sarius hoc ostendit quod hȩc
scipientia quaeaduersariado
est ec desiastico sermone con¬
tra se pugnante supertasit.
Ascendit domus et dibon: ad excel¬
tamini in uobis: peri t enim¬
et dibon ubi aroc est illuc ascen¬
detis ad plorandum omnis dom̃
pracetatur fluxus eorum. as¬
cendit excelsa in quibus superbi

Expanded text:
nocte dormiunt, et qui inebriannocte dormiunt, et qui inebriantur, nocte ebrii sunt. Nos autem qui diei sumus, vigilemus induti lorica fidei et charitatis. Et quia noctem reliquerat, et filius diei esse jam coeperat, loquitur ad credentes: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, quasi in die cum honestate ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et luxuria . Pereunte autem nocte Moabitide, etiam murus ejus, qui dialectica arte constructus est, in eadem nocte vastatus est atque destructus, et aeterna taciturnitate contisarius, hoc ostendit, quod haec sapientia, quae adversaria Dei est, Ecclesiastico sermone contra se pugnante, superata sit. Ascendit domus, et Dimon ad exceltamini in vobis, peribit enim Dimon, ubi ara est: illuc ascendetis ad plorandum. Omnis domus ae interpretatur fluxus eorum, ascendit excelsa, in quibus superbi
Abbreviated transcription (Latin):
posuit ut legitur in hebroceo &¬
quila et symmachus urbem in ter¬
procetati sunt non consideran¬
tes quod intercuin et res elemen¬
ta helementa hebricica iõth
lit terem non haber& : Quaesi eẽt
reste ciuitas diceretur scipienia
secularis dequadñs loquiturp
prophetam. Perdam sapientiã
scpientium. et prudentiam
prudentium reprobabo: quia
auctorem sui sensus habet qui
exdĩ conditione generatur. Vide¬
tur quidem depatre nasci quod in
ter procetatur moab: sed quicad¬
ulterest et aduersarius populo
dĩ deincestu et spelunca ac noste
generaetur : Vnde in noste perit
inerrore scilicet sempiter no¬
et aegypti in mari rubro uigi¬
li matutina quae nosturnum
tempus ostendit fluctibus ob¬
ruti sunt : Et lothsodomis noc¬
te pereuntibus. uenit in segor et¬
ostus est cisol. quod intellegens
becitus apostolus scribitdescĩs
atque perfectis : non sumus
noctis neque tenebraxrum. sed su¬
mus filii diei: Quienim dormiun

Expanded text:
posuit, ut legitur in Hebraeo, Aposuit, ut legitur in Hebraeo, Aquila et Symmachus, urbem interpretati sunt, non considerantes, quod inter AIN et RES elementa Hebraica, JOD litteram non haberet, quae si esset, recte civitas diceretur. Sapientia saecularis, de qua Dominus loquitur per Prophetam: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo : quia auctorem sui sensum habet, qui ex conditione Dei generatur, videtuterpretatur Moab, sed quia adulter est et adversarius populi Dei, de incesto et spelunca ac nocte generatur. Unde in nocte perit, in errore scilicet sempiternoet Aegyptii in mari Rubro vigilia matutina, quae nocturnum tempus ostendit, fluctibus obruti sunt: et Lot in Sodomis nocte pereuntibus ortus est ei sol . Quod intelligens beatus Apostolus scribit de sanctis atque perfectis : Non sumus noctis, neque tenebrarum, sed sumus filii diei. Qui enim dormiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
circum cisio carnalis est et spi¬
ritalis. et despiritali ab aposto¬
lodicitur Nos enim sumuscir¬
cumcisio qui spũidĩ seruimus
et gloriamur in dño et non in car¬
ne confidimus. Et rursum addis¬
tinctionem spiritedis isrłis dicitis
decarnaliuidete isrł secundum
carnem. et uos gentes incarne:
sic moab accipiendus est spiri
taliter qui interp̃tatur depatre
si uecqua paterna. de in cestu et
ebrietate conceptus quod quodã¬
modo absente immo nesciente pa¬
tre uidetur esse generactus
Inmultis scripturarum locis de
moab legimus et maxime in
numerorum uolumine. quan¬
dobal ac rex moabitarum ad
maledicendum balcam inuita¬
uit hariolum. qui intercetera.
etiam hoc contra moab mysti¬
cum prophetauit. Orietus
stella exiacob. et consurgetho¬
mo exisrł et percutiet principes
mocib: Quia nocte uas tataẽar
moab conticuit: quia nosteuas¬
tatus est murus moa conticuit
LXX. Nocte pariet moabitis noc¬
te enimpeariet murus moabitidis
Proar quod solus theodotio ita

Expanded text:
circumcisio est carnalis, est et spiritalis: et de spiritali ab Apostolo dicitur: « Nos enim sumus circumcisio, qui spiritu Dei servimus, et gloriamur in Domino et non in carne confidimus ; » et rursum ad distinctionem spiritalis, Israel dicitur de carnali: « Videte Israel secundum carnem, et vos gentes in carne. » Sic Moab accipietualiter, qui interpretatur de patre, sive aqua paterna, de incestu, et ebrietate conceptus, quod quodammodo absente, immo nesciente patre, videretur esse generatus. In multis Scripturarum locis de Moab legimus, et maxime in Numerorum volumine, quando Balac rex Moabitarum ad maledicendum, Balaam invitavit hariolum, qui inter caetera etiam hoc contra Moab mysticum prophetavit: Orietur stella ex Jacob, et consurget homo ex Israel, et percutiet principes Moab . . Quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit; quia nocte vastatus est murus, Moab conticuit. LXX: Nocte periit Moabitis, nocte enim periit murus Moabitidis. Pro AR  , quod solus Theodotio ita
Abbreviated transcription (Latin):
poenis cadficiant traditos
& puruulis aclactantibus
uberi non erit miscrebun¬
tur. ut magis miscreuntur:
At queutinam etnos suscite¬
mur adnõ et haec nobis
detur potestus. utnecurgepo¬
tum nec curum uelimus eloquer¬
tiȩ & scpientiȩ suecularis
s ed filios her&icorum ori
ecomnium qui
decepti sunt interficiamus sa¬
gictis spĩtadibus. Id esttes¬
timoniis scripturarum. &
quilacte nutriuntur erroris
cbs que ulla misericordia
trucidentur. ut dementi cru¬
delitate pereant. Pullius que
miserecmur infcente et illu
bectitudine dignissimus¬
ꝑ ecctus qui tenebit. etelideo pur¬
Eterit babrlon illa gloriosa
inregnis inlita in superbia
ched deorum: sicut subuestic
ds̃ sodomam et gomontm:¬
Non habitubitur usque in finẽ
et non fundebitur us quead
generationem et generationẽ
Nec ponet ibitentoria corabs
nec pustores requiescentibi
sed requiescent ibibestiȩ etre¬

Expanded text:
poenis afficient traditos; poenis afficient traditos; et 244 parvulis ac lactentibus uteri non miserebuntur, ut magis misereantur. Atque utinam et nos suscitemur a Domino, et haec nobis detur potestas, ut nec argentum nec aurum velimus eloquentiae et sapientiae saecularis: sed filios haereticorum, et omnium qui decepti sunt, interficiamus sagittis spiritualibus, id est, testimoniis Scripturarum: et qui lacte nutriuntur erroris, absque ulla misericordia trucidentur, ut clementi crudelitate pereant, nulliusque misereamur infantiae, et illa beatitudine digni simus: Beatus qui tenebit et allidet parEt erit Babylon illa gloriosa in regnis, inclyta in superbia Chaldaeorum, sicut subvertit Deus Sodomam et GomoNon habitabitur usque in finem, et non fundabitur usque ad generationem et generationem: Nec ponet ibi tentoria Arabs, nec pastores requiescent ibi. Sed requiescent  Al. er
Abbreviated transcription (Latin):
in oculis magistrorum. diri¬
pientque eorum adesiam
etuxorescorum uiolabunt:
Pracua scpientia et doctrina
peruersa. Un deproistius mo¬
di pucribus quorum interfici¬
endi sunt puruuli debemus
orape etdicere Dueis dnẽ
quid dabiscis uulucom steri¬
lem etubera cipentia
Pasturierunt enim iniquitatem¬
& conceperunt dolorem et ge¬
nuerunt iniustitiam
Ecaego suscitabo super cos medos
qui crgentum non quae raent
quodmudai cuccor gentis
medorum fuerit: qui interpre¬
tatur mensura: siuecpoten¬
te uel fosti. Igitur contraeba¬
bilonios quimente confusi
sunt suscitatus a potente
et fostido ministrȩ cdpunien¬
dum fostitudines ut red dant
unicuique secundum opera sua
In quacenim mensuram men¬
si sunt remecietur eis
Men suraem cegitatam atque
concussum et plenam et sup¬
effundentem pestituent in si¬
nuseorum: quinecar gentũ
nec curum. Id est necdo qui i
pulcritudinem nec acumer
ingeni i: In quibus sibi cente
plccudebant recipienti sed

Expanded text:
in oculis magistrorum, diriin oculis magistrorum, diripientque eorum domos, et uxores eorum violabunt, pravam sapientiam et doctrinam perversam. Unde pro hujusmodi patribus quorum interficiendi sunt parvuli, debemus orare et dicere: Da eis, Domine. Quid dabis eis? Vulvam sterilem, et ubera arentia . Parturierunt enim iniquitatem, conceperunt dolorem, et genuerunt injustitiam. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, quod Madai auctor gentis Medorum fuerit, qui interpretatur mensura, sive a potente, vel forti. Igitur contra Babylonios, qui mente confusi sunt, suscitantur a potente et forti Deo ministri ad puniendum fortitudinis: ut reddant unicuique secundum opera sua. In qua enim mensura mensi sunt, remetietur eis. Mensuram agitatam atque concussam et plenam et supereffundentem restituent in sinus eorum . Qui nec argentum nec aurum, id est, nec eloquii pulchritudinem, nec acumen ingenii, in quibus sibi ante plaudebant, recipient: sed
Abbreviated transcription (Latin):
corum diripientur domas
corum ecuxo rescorum uiolabuntur:
Eadocema quecommocis fugiec di¬
abolus colubercostuosus uelom¬
nedo ima contnarium ueritati
quod inmagistros cacdiscipulos
scindicur quorum priores prop¬
nuncupantur. sequentes quasi
bruta animcdia ethuc atque illuc
cernentia non habent. quicos
congreg&: perdiderunt cnim
cum de quo scriptum es bccdño
Gressus hominis dirigentur: qui
liberati amagistris pessimis
conuestuntur cdpopulum suum
et singuli adteram suam fugient
dequa o sti sunt Quiuero ir¬
uentus fuerit ocaidecus siue iu¬
gulabitur: Hoccutem non so¬
lum in consum matione sđmindi
sedus que hodie fic inec desicc
quando magistris supenitis
grex deceptus peucflicur cedpo¬
pulum eccdiemaem suam et
in eo quod inuenitur occidicua
ut hereticus essodesistat: et qui¬
cum que super uenerit ccdet
ingladio spĩtali : Tunc in fan¬
tescorum et paruulos quinec¬
dum cdper fectam uenerint
erroris actatem ollident

Expanded text:
eorum; diripientur domus eorum; diripientur domus eorum, et uxores eorum violabuntur. Coelo terraque commotis, fugiet diabolus coluber tortuosus, vel omne dogma contrarium veritati, 243 quod in magistros ac discipulos scinditur, quorum priores propnuncupantur sequentes quasi bruta animalia; et huc atque illuc errantia non habent qui eos dirigant: perdiderunt enim eum, de quo scriptum est: A domino gressus hominis diriguntur : qui liberati a magistris pessimis convertentur ad populum suum, et singuli ad terram suam fugient, de qua orti sunt: qui vero inventus fuerit, occidetur, sive jugulabitur. Hoc autem non solum in consummatione mundi, sed usque hodie fit in Ecclesia: quando magistris superatis, grex deceptus revertitur ad populum, et ad terram suam; et in eo quod invenitur, occiditur, ut haereticus esse desistat, et quicumque supervenerit, cadet in gladio spirituali. Tunc infantes eorum et parvulos, qui nondum ad perfectam venerunt erroris aetatem, allident
Abbreviated transcription (Latin):
roc Cuelum enim et tentetra¬
sibunt Non sua uoluntate
& proprio arbitrio. ut pleri¬
que uestimant animantia
es se credentes sed propter
in dignationem dñi & estitu¬
um. & propter diem furoris
cius. qui pespiat temm et fu¬
ct cam tremere: Un de hocli
quodin xx dicitur celum
accipiendum prohis quiuersaentur
inclo. quomodo sidicamus omnis
ciuitus condimauit. et obuiam
iudicis urb: suniuersc processit
Fundocmenta uerotere. et in pro¬
uerbus legimus ds supientia¬
loquitur dñs. Ubieras quando
fuio dabamtentem : non quod
teroe habect fundcmenta
ꝑfundam oledeictta: sed uolun¬
tus & potestas dĩ. qua comnia
continentur fundamenta illius
apellan da sunt Ipse enim super
Et erit quasi dam mulafugiens
& quacsi grex ouium: et nonent
qui congreg& . Unusquis que
ad populum suum conuestecur
& singuli adterrom sucm fu¬
gient: Omnis qui inuentus fu¬
crit occidetur & omnis qui
superuenerit cudet in gladio:
In feentes corum cillident in oculis

Expanded text:
ra. Coelum enim et terra pertranra. Coelum enim et terra pertransibunt, non sua voluntate, et proprio arbitrio, ut plerique aestimant, animantia ea esse credentes; sed propter indignationem Domini exercituum, et propter diem furoris ejus, qui respicit terram, et facit eam tremere. Unde hoc quod in LXX dicitur, coelum accipiendum pro his, qui versantur in coelo, quomodo si dicamus, omnis civitas conclamavit, et obviam judici urbs universa processit. Fundamenta vero terrae et in Proverbiis legimus: Deus sapientialoquitur Dominus: Ubi eras quando fundabum terram ? Non quod terra habeat fundamenta profunda mole dejecta; sed voluntas et potestas Dei, qua omnia continentur, fundamenta illius appellanda sunt. Ipse enim super . Et eriet quasi ovis et non erit qui congreget unusquisque ad populum suum convertetur et singuli ad terram suam fugient omnis qui inventus fuerit occidetur et omnis qui supervenerit cadet in gladio infantes eorum adlident
Abbreviated transcription (Latin):
resrigescatcaritus multorum
Ad decipiendosctiam si fieri potest
clectosdi:Tunc preciosionerit
uircuro quod hebraice dicitur
est cirron quod coloris opti¬
mi atque scnguineiest. ethomo
mundissimo obrito quod he
destifir En cutem indic
locus in quo curum obtimum
nascitur sicut in genesi legimus
defluuio phrson istcest qui
circuit omnem tentam euilath
ubi est curum. et iurum ttre
illius obtigium : &ibi est cur¬
bunculus ed cpis prasinus:
Preciosionautem intellegitur
proeo quod estrarior. Om¬
neenim quod rarumest pr&i¬
osum est ec sicut in samu helis
uolumine legimus : & sermo
precio sus erat inis rochel
Super hoc calum concutiam
& mouebiturtente deloco suo
XX Cuclumenim furebit ecter¬
ra mouebitur a fundamentis
suis cum pr&iosior fuerit uir
ccuro & homo mundo obriro
& impletum quod scriptum est
Putascum uenerit filius hominis
inueniet fidem supertentem
tunc etcȩli mouebuntur. et ter¬

Expanded text:
refrigescat charitas multorum, refrigescat charitas multorum, ad decipiendos etiam si fieri potest electos Dei . Tunc pretiosior erit vir auro, quod Hebraice dicitur est κιῤῥὸν, quod coloris optimi atque sanguinei est; et homo mundissimo obrizo, quod Hede Sophir. Est autem Indiae locus, in quo aurum optimum nascitur; sicut in Genesi legimus de fluvio Phison: Iste est qui circumit omnem terram Evila, ubi est aurum; et aurum terrae illius optimum: et ibi est carbunculus et lapis prasinus . Pretiosior autem intelligitur, pro eo quod est rarior. Omne enim, quod rarum est, pretiosum est, sicut et in Samuelis volumine legimus: Et sermo Domini pretiosus erat in Israel . Super hoc coelum concutiam, et movebitur terra de loco suo. LXX: Coelum enim furiet, et terra movebitur a fundamentis suis. Cum pretiosior fuerit vir auro, et homo mundo obrizo, et impletum quod scriptum est: Putas cum venerit Filius hominis, inveniet fidem super terram ? tunc et coeli movebuntur et ter
Abbreviated transcription (Latin):
uerbiis legimus Ante conericons
eleuatur coruiri ecante gloriam
humilictur: Sempersu perbiam
ruia sequitur & humilitatem
gloria : quienim sehumiliat &¬
liabitur. Legimus et inalio
loco Perdam scpientiam sapi¬
entium et intellegentiam pru¬
dentium reprobabo. Nonquo
uera scopientia etuena prudentia
perdcncur ad ño: sed sedsi nomi¬
nis scientie qui sibi thescurizant
lin gucm mendeccii et deficiunt
scrutantes scrutinio et inueni¬
urt nihillo quentes iniquitatem
in excelsum et ponentes incelum
ossuum Unde propriȩ hereti¬
corum superbicuericatis in iu¬
ria nominatur. preciosior erit
uirccuro et homomundo obrito:
Lxx eterunt qui depelicti fuerint
honorati meegis quam curum
& coccum ethomo honorabilior
erit lapide sofir:
Inconsummatione mundi quan¬
do orbis pedatus fuerit in so¬
litudinem et obaenebratus sol
in ostusuo ed una splendorem
suum non dederit: tuntafient
cibunti christo signa ct quepor¬
tenta. ut ini quicate cescente

Expanded text:
verbiis legimus: Ante contritionem verbiis legimus: Ante contritionem elevatur cor viri, et ante gloriam humiliatur . Semper superbiam ruina sequitur, et humilitatem gloria: Qui enim se exaltat, hltabitur . Legimus in alio loco: Perdam sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobabo . Non quod vera sapientia et vera prudentia perdantur a Domino, sed falsi nominis scientia: qui sibi thesaurizant linguam mendacii, et deficiunt scrutantes scrutinio, et inveniunt nihil, loquentes iniquitatem in excelsum, et ponentes in coelum os suum. Unde proprie haereticorum superbia, veritatis injuria nominatur. Pretiosior erit vir auro: et homo mundo obrizo. LXX: Et erunt qui derelicti fuerint, honorati magis quam aurum excoctum: et homo honorabilior erit lapide Sophir. In consummatione mundi, quando orbis redactus fuerit in solitudinem, et obtenebratus sol in ortu suo, et luna splendorem suum non dederit, tanta fient ab Antichristo signa atque portenta, ut iniquitate crescente,