comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquibus necessitatibus afflcti:
sua oꝑa coguntur fateri. S cum
eorum dicta in iusti audiunt:
hȩc ꝑ elationem potius quam ꝑ
ueritatem esexistiant ꝓlatã.
Ex siuis enim cordibus uerba ui¬
storum pensant: &e dici humili.¬
ter posse uera bona non existimãt.
Sicut enim grauis culpa ẽ. sibi
hoc hominem arrogare quod ñ
est: sic plerumq oulpa nulla
ẽ : si humiliter bonum quod ẽ
similia: s tamen cor semꝑ longe
dissimile. Wex quibus dictieo¬
dominus ab inuistis offenditur:
in eisdem quoq a uistis placatur.
Nam phariseus ingressus templũ
dicebat. Ieuino bis in sabbato:
decimas do omnium quȩ possi¬
deo. S iustificatus magis publi
canus quam ille exiuit. E rechi¬
as quoq rex cum molestia cor¬
poris afflictus ad extremitatem
ꝑuenisset uitȩ: in oratione
compunctus dixit. Obse¬
cro dñe. memento queso
quomodo ambulauerim corã
te in ueritate et corde ꝑfecto.
Nec tamen dñs hanc confessionẽ
ꝑfectionis eius despexit aut re¬

Expanded text:
aliquibus necessitatibus afflicti sua opera coguntur fateri, sed cum eorum dicta injusti audiunt, haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata: ex suis enim cordibus verba justorum pensant, et dici humiliter posse vera bona non existimant. Sicut enim gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humiliter bonum dicat qusimilia, sed tamen cor semper longe dissimile: et ex quibus dictiDominus ab injustis offenditur, in eisdem quoque a justis placatur: nam Pharisaeus ingressus templum dicebat: Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo, sed justifcanus, quam ille exiit. Ezechias quoque rex cum, molestia corporis afflictus, ad extremitatem pervenisset vitae, in oratione compunctus dixit: Obsecro, Domine, memento, quaeso, quomodo ambulaverim coram te in veritate et in corde perfecto . Nec tamen Dominus 406 hanc confessionem perfectionis ejus despexit, aut re
Abbreviated transcription (Latin):
audire fidelem decet:. fidenter dicã
si ab immunditiis aliis atq praus
actibus recessisset. securus eẽt. Nã
cum paulus egregius predicator
clamet. et auariciam quȩ ẽ idoloꝵ
seruitus: quisquis ad huc auari¬
tiȩ subiectus ẽ. a cultu idolorum
liber non ẽ. Si ergo is qui auari¬
ciȩ estibus anhelat. in fide quidẽ
positus ẽẽ uidetur. s aliena am¬
bit acciꝑe. honores mundi deside.¬
poralem głam concupiscit. atq¬

Expanded text:
audire fidelem decet. Fidenter dicam audire fidelem decet. Fidenter dicam si ab immunditiis aliis atque a pravis actibus rececum Paulus egregius praedicator clamet et avaritia quae est idolorum servitus, quisquis adhuc avaritiae subjectus est, a cultu idolorum liber non est. Si ergo hic, qui avaritiae aestibus anhelat in fide quidem positus esse videtur, sed aliena ambit accipere, honores mundi desideporalem gloriam concupiscit, atq
Abbreviated transcription (Latin):
sticia. licentia malignis sp̃itibus dat᷑:
ut quos uolentes in peccati laqueo stran¬
gulant. in peccati pęnam etiam nolen¬
Is qui uitam reprobam non mutat.
et a ꝑpetrandis peccatis animum non
auertit: cum a ꝓpħa aliquid requi¬
rit.illa audit deo disponente quȩ me¬
retur audire dampnandus. Ecce enim
ut unum uelduo ex inultis loquam᷑:
ab omnipotentis dei cultu domus isrł
sub idolorum seruitute recesserat: et
tamen ad ꝓpħas a quibus decipi con¬
sueuerat sepe ueniebat ꝓsꝑa requi
tor populus in suo corde caperetur.
quatinus qui ꝑfidiam sequendo fidẽ¬
nec ꝑtimesceret quia deliquisset et
tanto post durius raꝑetur ad pęnã.
quanto nunc securiuis uiueret in cul¬
pa: S ecce iam largiente omnipoten¬
publice fatetur: lignis et lapidibus
uel cuilibet creaturȩ submuti in ad¬
orationem renuit. Securus ergo iã
propħam qui libet in fide positus con-¬
sulit: quia hoc auditurus ẽ quod

Expanded text:
justitia licentia malignis spiritibus datur, justitia licentia malignis spiritibus datur, ut quos volentes in peccati laqueo strangulant, in peccati poenam etiam nolenis qui vitam reprobam non mutat, nec a perpetrandis peccatis animum non avertit, cum a propheta aliquid requirit, illa audit, Deo disponente, quae merebitur audire damnandus. Ecce enim, ut unum vel duo ex multis loquamur, ab omnipotentis Dei cultu domus Israel sub idolorum servitute recesserat, et tamen ad prophetas, a quibus decipi consueverat, saepe veniebat, prospera requirtor populus in suo corde caperetur? quatenus qui perfidiam sequendo dam nec pertimesceret quia deliquisset, et tanto post durius raperetur ad poenam, quanto nunc securius viveret in culpa. Sed ecce jam, largiente omnipotenpublice fatetur, subdi lignis et lapidibus vel cuilibet creaturae in adoratione renuit. Securus ergo jam prophetam quilibet in fide positus consulat, quia hoc auditurus est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
reproba in eo intelligi posse ꝓhibetur.
Quas enim suspendi in aere nouimꝰ:
aues cȩli nominamus. & de eisdem
sp̃itibus paulus dicit. Contra sp̃ua¬
lia nequitiȩ in cę̧lestibus. Quorum
caput enuntians dicit. Scd̾m prui-¬
cipem potestatis aeris huius. Adex¬
tera ergo dei et sinistra angłorum ex¬
ercitus stat: quia et uoluntas elec¬
torum spũum diuinȩ pietati con-¬
cordat: et reproborum sensus suȩ
maliciȩ seruiens. iudicio districti¬
onis eius obtemꝑat. Unde et mox fal¬
lax sp̃s in medium prosilisse descri¬
bitur: ꝑ quem achab rex exigentib
meritis sius decipiatur. Neq enum
fas ẽ credere bonum sp̃m fallaciȩ
deseruire uoluisse. ut diceret egre
diar. et ero mendax sp̃s in ore om¬
nium ꝓpħarum eius. S qr achab
rex ex peccatis precenentib dignus
erat ut tali debuisset deceptione
dampnari: quatinus qui sepe uo¬
lens ceciderat inculpa quandoq no¬
lens caperetur adpęnam: occulta iu-

Expanded text:
reproba in eo intelligi posse prohibetur. reproba in eo intelligi posse prohibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus. Et de iisdem spiritibus Paulus dicit: Contra spiritualia nequitiae in coelestibus . Quorum caput enuntians ait: Secundum principem potestatis aeris hujus . A dextera ergo Dei et sinistra angelorum exercitus stat, quia et voluntas electorum spirituum divinae pietati concordat, et reproborum sensus suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prositiisse describitur, per quem Achab rex exigentibus suis meritis decipiatur. Neque enim fas est credere bonum spiritum fallaciae deservire voluisse, ut diar et ero mendax spiritus in ore omnium prophetarum ejus. » Sed et Achab rex peccatis praecedentibus dignus erat ut tali debuisset deceptione damnari, quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque nolens caperetur ad poenam. Occulta quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tem suꝑ solium suum. et exer.
piam achab. ut ascendat et ca¬
dat in ramoth galaad: Et dix̃
alius ita: & alius aliter. Et egres¬
sus unus dirit. Ego decipiam
achab. Ꝙ dictum ẽ. In quo de.¬
cipies: Qui respondit dicen
Egrediar: et ero mendax sp̃es
Quid ꝑ solium dñiꝰ nisi
angłicas potestates accipi¬
mus Quarum mentibus al¬
tius presidens: inferius cuncta
disponit. E quid exercitus cęli:
nisi ministrantium angłorum
multitudo deseribitur: Quid
est ergo. quod exercitus cęli adextris
et a sinistris eius stare ꝑhibetur: Us
enim qui ita ẽ intra omnia. ut etiã
sit extra omnia: nec dextera nec si¬
nistra concluditur. S dextera dei
angłorum pars electa: sinistra autẽ
dei pars angłorum reꝓba designatur.
Non enim ministrant deo solummͦ
boni qui ad iuiuent: s etiam mali
qui ꝓbent. Non solum qui a culpa re¬
deuntes subleuent: s etiam qui re¬
dire nolentes grauent. Nec quod
cęli exercitus dicitur. angłorum pars

Expanded text:
tem super solium suum, et exercipiam Achab, ut ascendat et cadat in Ramoth Galaad. Et dixit alius ita, et alius aliter. Et egressus unus, dixit: Ego decipiam eum. Et dictum est: In quo decipies? Qui respondit, dicens: Egrediar et ero mendax spiritus --Quid solium Domini, nisi angelicas potestates accipimus? Quarum mentibus altius praesidens, inferius cuncta disponit. Et quid exercitus coeli, nisi ministrantium angelorum multitudo describitur? Quid est ergo quod exercitus coeli a dextris et a sinistris ejus stare perhibetur? Deus enim qui ita est intra omnia, ut etiam sit extra omnia, nec dextra nec sinistra concluditur; sed dextra Dei angelorum pars electa, sinistra autem Dei pars angelorum reproba designatur. Neque enim ministrant Deo solummodo boni qui adjuvent, sed etiam mali qui probent. Non solum qui a culpa redeuntes sublevent, sed etiam qui redire coeli exercitus dicitur, angelorum pars
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus qui uerba dei audire
in sacro eloquio noluit. ut ter¬
rena despiceret & cȩlestia amarce:
illud deo uidice ex propħȩ sui o¬
re audiat. unde amplius obliga.¬
tus cadat: et dum spe terrenȩ
gloriȩ delectatus pasciturͥ siuis de¬
sideriis ad ima semꝑ ducitur. Ne¬
q autem bonus fuit ille sp̃s: qui
mendax ẽẽ appetiit inore ꝓphe¬
tarum. Unde et premissum est.
quia exercitus cęli stetit adex¬
tris et sinistris eius. Deus enim
qui incircumscripta ẽ ueritas.
in illa ȩterna beatitudine quȩ
dextera eius dioitur sinistram
non habet: quia nichil ibi ẽẽ
quod despiciat potest: s quia si¬
mul omnia contuetur. simul
cuncta aspioit: ea ui in qua et bo
describiturͥ ut ꝑ dexteram intel¬
sp̃s reprobos. Nec mouere debet.
quod exercitus cęli etiam repulsi
angłi uocantur: quia et ipsi qua.¬
uis ab ethereo cȩlo expulsi sint.
ad huc tamen in aerio cę̧lo demo¬
rantur: sicut paulus ait:contra
sp̃ualia nequitiȩ in cęlestibus.

Expanded text:
quatenus qui verba Dei audire in sacro eloquio noluit, ut terrena despiceret, coelestia ambiret, illud, Deo judice, ex prophetae sui ore audiat unde amplius obligatus cadat, dum spe terrenae gloriae delectatus pascitur suis desideriis, ad ima semper ducatur. Neque autem bonus fuit ille Spiritus, qui mendax esse appetiit in ore prophetarum. Unde et praemissum est quia « exercitus coeli stetit a dextris et sinistris ejus. » Deus enim, qui incircumscripta est veritas, in illa aeterna beatitudine, quae dextra ejus dicitur, sinistram non habet, quia nihil esse quod displiceat potest. Sed quia simul omnia contuetur, simul cuncta aspicit, ea vi inquam in qudescribitur, ut per dexteram intelam vero spiritus reprobos. Nec movere debet quod exercitus coeli etiam repulsi angeli vocantur, quia et ipsi, quamvis ab aethereo coelo expulsi sint, adhuc tamen in aereo coelo demorantur, sicut Paulus ait: « Contra spiritualia nequitiae in coelestibus .
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥramus. Nã ꝓ labore patientiȩ bona spe¬
randa st̃ sequentis uitȩ. ut tc̃ premiũ nr̃i la-¬
boris incipiat. qñ om̃is iam labor funditus
penũ ñ ꝑibit infinem. Quasi ꝑisse pacientia
pariꝑũ cernit᷑. cũ nichil pro illa in hac uita
humilib recõpensatur. Sed pacientia pau-¬
ꝑum infinẽ ñ ꝑibit: quia tunc eiꝰ gła ꝑcipi.¬
tur. cũ simul omĩa laboriosa terminantur.

Expanded text:
requiramus. Nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut praemium nostri laboris incipiat, quando jam omnibus labor funditus perum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed patientia pauperum in finem non peribit, quia tunc ejus gloria percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur.
Abbreviated transcription (Latin):
laudat. nec tamen in sorte predicanti¬
um numerat: quia ad predicandum
eum tales uenire debuerant. qui de
laude ꝓpria nichil habebant: ut tan¬
to soluis ueritatis agnosceretur ẽẽ qͦd
agerent. quanto & aꝑte cerneretur
quia ad hoc agendum ꝑ se idonei non
fuissent. Ut ergo mira potentia ꝑ pre¬
dicatorum linguas claresceret: prius
mirabilius actum ẽ. ut eorumdem
predicantium meritum nullum eẽt.

Expanded text:
laudat , nec tamen in sorte praedicantilaudat , nec tamen in sorte praedicantium numerat, quia ad praedicandum eum tales venire debuerant, qui de laude propria nihil habebant, ut tanto solidius veritatis esse cognosceretur quod agerent, quanto et aperte cerneretur quia ad hoc agendum per se idonei non fuissent. Ut ergo mira potentia per praedicatorum linguas claresceret, prius mirabilius actum est ut eorumdem praedicantium meritum nullum esset.
Abbreviated transcription (Latin):
apientia quippe domum si¬
bi condidit: cum unigenitꝰ
dei filius unse ipso intra titerum
uirginis mediante anima huma¬
num sibi corpus creauit. Sic qͥppe
corpus unigeniti domus dei diei¬
tat. ipse qui in habitatur. Quod tam̃
recte & alit̾ accipitur: si domus sapien¬
tiȩ ecclia uocetur. Quȩ septem etiam
sibi columnas excidit: quia ab amore
presentis scłi disiunctas ad portandam
eiusdem ȩccłiȩ fabricam mentes predi¬
cantium erexit. Et ꝓ eo quod ꝑfectioĩs
uirtute subnixę sunt: septenario nu¬
mero signantur. Immolauit uictimas.
quia uitam predicantium mactari
in ꝑsecutione ꝑmisit. Ninum miscu.¬
it: quia diuinitatis eius et humanita¬
tis pariter nobis archana predicauit.
Mensam quoq ꝓposuit: quia scriptur
sacrȩ nobis pabula aꝑiendo preparaũ.
Ancillas etiam suas misit quȩ ad arcẽ
quia predicatores infirmos ab iectosq
habere studuit: qui fideles populos ad
spũalis patriȩ edificia suꝑna colligeres
Inde in ęuangłio dñs nathanahelem

Expanded text:
apientia quippe domum sibi condidit, cum unigenitus Dei Filius in semetipso intra uterum Virginis, mediante anima, humanum sibi corpus creavit. Sic quippe corpus Unigeniti domus Dei dicitat, ipse qui inhabitatur. Quod tamen recte et aliter accipitur, si domus sapientiae Ecclesia vocetur. Quae septem sibi columnas excidit, quia ab amore praesentis saeculi disjunctas ad portandam ejusdem Ecclesiae fabricam mentes praedicantium erexit. Quae pro eo quod perfectionis virtute subnixae sunt, septenario numero designantur. Immolavit victimas, quia vitam praedicantium mactari in persecutione permisit. Vinum miscuit, quia divinitatis et humanitatis suae nobis pariter arcana praedicavit. Mensam quoque proposuit, quia Scripturae sacrae nobis pabula aperiendo praeparavit. Ancillas etiam suas misit, quae ad arcem quia praedicatores infirmos abjectosque habere studuit, qui fideles populos ad spiritalis patriae aedificia superna colligerent. Unde in Evangelio Dominus Nathanaelem
Abbreviated transcription (Latin):
re sano retinetur. Leprosi itaq he¬
reticos exprimunt. quia dũ rectis pra¬
ua ꝑmiscent. colorem sanũ maculis
asꝑgͥunt. Unde et bene ut saluen¬
tur clamant. Iħu preceptor. Quia enĩ
in eius uerbis se eriasse significant.
hunc saluandi humiliter p̃ceptorẽ
uocant. Cumq ad cognitionẽ p̃cepto¬
ris redeunt: mox ad formã salutis

Expanded text:
re sano retinetur. Leprosi itaque haere sano retinetur. Leprosi itaque haereticos exprimunt, quia, dum rectis prava permiscent, colorem sanum maculis aspergunt. Unde et bene ut salventur clamant: Jesu praeceptor . Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant. Cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam saluti
Abbreviated transcription (Latin):
abent quippe hoc heretici pro¬
priũ. ut malis bona ꝑmisce¬
ant. quatinus facile sensui audien¬
tis illudant. Si enim semꝑ praua
dicerent. citius in sua prauitate
cogniti. quod uellent minie ꝑsuade¬
rent. Rursũ si semꝑ recta sentirent:
profecto heretici non ẽẽnt. S dum fal.¬
lendi aite ad utraq deseruiunt. et
ex malis bona inficiunt. et ex bonis
mala ut recipiantur. abscundunt.
Sicut qui ueneni  pͣoirigit. ora pocu¬
li dulcedine mellis tangit: dumq
hoc quod dulce est primo attactu de¬
libatur. etiam illud illud quod est
morriferum. indubitanter absorbetur.
Itaꝙ heretici ꝑmiscent recta ꝑuersis.
ut ostendendo bona. auditores ad se
attrahant. et exibendo mala latenti
eos peste corrũpant. Aliquando tam̃
predicatione sc̃e ȩccłȩ. atq exhortati¬
one correcti. ab hac sensus sui diuer¬
sitate saluant᷑. Quos bene in euangłio
illa decem leprosoꝵ mundatio desig¬
nat. In lepra quippe. et pars cutis
in fulgorem ducitur. et pars in colo¬

Expanded text:
abent quippe hoc haeretici proprium, ut malis bona permisceant, quatenus facile sensui audientis illudant. Si enim semper prava dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent minime persuaderent. Rursum si semper recta sentirent, profecto haeretici non fuissent: sed dum fallendi arte ad utraque deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala ut recipiantur abscondunt; sicut qui veneni poculum porrigit, ora poculi dulcedine mellis tangit; dumque hoc quod dulce est primo attactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur. Itaque haeretici permiscent recta perversis; ut ostendendo bona, auditores ad se attrahant, et exhibendo mala, latenti eos peste corrumpant. Aliquando tamen praedicatione sanctae Ecclesiae atque exhortatione correcti, ab hac sensus sui diversitate salvuntur. Quos bene in Evangelio , illa decem leprosorum mundatio designat. In lepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur, et pars in colo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui etiã gͣndo et carbones ignis uocati sũt.
qͥ et ꝑcorrectionẽ feriunt. et ꝑflãmã carita¬
tis accendunt. Ip̃a qͦ libera sc̃oꝵ increpatio.
natura grandinis conuenient expripͣit᷑.
Grando enĩ ueniens ꝑcutit: liquata rigat.
Sc̃ĩ aut̃ uiri corda audientiũ. et trentes fe¬
riunt: et blanchientes infundũt. Nam
quẽ admodũ feriunt: propb̾a testat᷑ di¬
cens. Sirtutẽ tribiliũ tuoꝵ dicent. en qag.¬
nitudinẽ tuã narrabunt. Et que adio¬
tabunt: et iusticia tua exultabunt. In¬

Expanded text:
qui etiam grando et carbones ignis vocati sunt, quia et per correctionem feriunt, et per flammam charitatis accendunt. Ipsa quoque libera sanctorum increpatio natura grandinis convenienter exprimitur; grando enim veniens percutit, liquida rigat. Sancti autem viri corda audientium terrentes feriunt, et blandientes infundunt; nam quemadmodum feriunt Propheta testatur, dicens: « Virtutem terribilium tuorum dicent, et magnitudinem tuam narrabunt ; » et quemadmotabunt, et in tua justitia exsultabunt
Abbreviated transcription (Latin):
quia eius reuerentiã nec uerbotenꝰ
seruare maluerunt. Illi legaliter
ꝑeunt. quia sub lege positi pecca¬
uerunt. Istis in ꝑditione sua de le¬
ge nichil dr̃. quia nichil legis ha¬
bere conati sunt. Princeps nanq
terrenã rem publicam regens hab̾e
punit ciuem interius delinquentẽ.
atq aliter hostem exterius debel¬
lantem. In illo iuira sua consulit.
eumq sub uerbis dignȩ inuectioĩs
addicit. Contra hostem uero bellum¬
mouet. instrum̃ta ꝑditionis exercet.
cdignaq malitiȩ tormenta retribu
ñ reqͥrit. Neq enĩ lege necesse ẽ ꝑimi
qui legi numqͣ potuit tenere. Ita
ergo in extremo iuiditio. et legał
illũ inuertio ꝑcurit: qui ab eo qd
professione tenuit. accione decli¬
nauit. et iste sine uiditii in uectio¬
ne ꝑimit᷑: qͥ lege fidĩ non tenet᷑.
Ex electoꝵ uͦ parte: alii iudicant᷑ et reg

Expanded text:
quia ejus reverentiam nec verbo tenus quia ejus reverentiam nec verbo tenus servare voluerunt. Illi legaliter pereunt, quia sub lege positi peccaverunt; istis in perditione sua de lege nihil dicitur, quia nihil legis habere conati terrenam rempublicam regens, aliter punit civem interius delinquentem, atque aliter hostem exterius rebellantem. In illo jura sua consulit, eumque sub verbis dignae invectionis addicit. Contra hostem movet, instrumenta perditionis exercet, dignaque ejus maitiae tormenta retribuinon requirit. Neque enim lege necesse est perimi, qui lege nunquam potuit teneri. Ita ergo in extremo judicio et legalis illum invectio percutit, qui ab eo quod professione tenuit, actione declinavit, et iste sine judicii invectione perimitur, qui lege fidei non tenetur. Ex electorum vero parte alii judicantur et reg
Abbreviated transcription (Latin):
care. Sitiui: et ñ dedistis michi
bibere. Hospes eram. et ñ collegistiᷤᷤ
me: nudus et ñ oꝑuistis me. Eger
et incarcere: et ñ uisi stastisme.
Quib p̃mittitur. Discedite a me
maledicti in ignẽ ȩternũ: qui p̃¬
paratus ẽ diabolo et angłis eius.
Aui uͦ in extremo ñ iudicantur.
et ꝑeunt. De quib ꝑ propħam do¬
minus dicit. Non resurgunt im¬
fideles om̃s: s ad tormenta ñ ad ui¬
dicium. Non enĩ eoꝵ tunc causa
discutitur: qui a conspectu distrie.¬
ti iudicis. iam cum damnatione
suȩ infidelitatis discedunt. E rofessi¬
onẽ uͦ fidĩ retinentes. s ꝓfessionis
oꝑa ñ habentes: redarguunt᷑ ut ꝑe¬
ant. Qui uero nec fidi sacramen¬
ta tenuerunt: increpationẽ iudicis
in extrema examinatione non au¬
diunt. quia p̃udicati infidelita¬
tis suȩ tenebris. eius quẽ despexe¬
runt inuectione. redargui non
merent᷑. Illi aut̃ uerba iudicis au¬
tenuerunt. Isti in damnatione sua
eterni iudicis nec uerba ꝑcipiunt.

Expanded text:
 sitivi, et non dedistis mihi potum; hospes eram, et non collegistis me; nudus, et non operuistis me; aeger et in carcere, et non visitastis me . Quibus praemittitur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Alii vero in extremoet pereunt, de quibus Propheta ait: Non resurgunt iminfideles, sed ad tormenta ad judicium. Non enim eorum tunc causa discutitur, quia ad conspectum districti judicis jam cum damnatione suae infidelitatis accedunt. Professionem vero fidei retinentes, sed professionis opera non habentes, redarguuntur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem Judicis in extrema examinatione non audiunt, quia praejudicati infidelitatis suae tenebris, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi saltem verba Judicis autenuerunt; isti in damnatione sua aeterni Judicis nec verba percipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa ait. Dñs ad uiditiũ ueniet: cũ se¬
morib pͦpłi sui. Et de quib salomon.
cũ de scẽ eccłȩ sponso loqueret᷑: intu¬
lit dicens. Nobilis in portis uir eius:
qͣndo sedent cũ senatorib tr̃e. Hi itaꝙ
in extremo inditio ñ iudicant᷑ et reg¬
nant: qͥa cũ auctore suo etiã indices
ueniunt. Relinquentes qͥppe omĩa
beri generaliter audierunt. Speciali
namq iisione paucis ꝑfectiorib. et ñ ge¬
neralit̾ om̃ib dr̃: hoc qđ ad olescens diues
andiuit. Uade uaende onĩa qͦ habes. et da
pauꝑib. et habebis thesaurũ in celo: et
ueni sequere me. Si enĩ sub hoc p̃cepto
cunctos iussio generał astringeret: culpa
profecto ẽẽt: aliquid nos de hoc mundo
possiłe. S aluid ẽ. qđ ꝑ senpturã sacra
generalit̾ om̃ib p̃cipitur: aliud qd̾ spe¬
cialit᷑ ꝑfectiorib imꝑat᷑. Hic gͦ recte sub
generali uditio ñ tenent᷑: qi et p̃cepta
generalia uuendo uicerũt. Sic̃ enĩ non

Expanded text:
a ait: Dominus ad judicium veniet cum senatoribus populi sui . Et de quibus Salomon, cum de sanctae Ecclesiae sponso loqueretur, intulit dicens: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Hi itaque in extremo judicio non judicantur et regnant, quia cum auctore suo etiam judices veniunt. Reliquentes quippe omnia beri generaliter audierunt. Speciali namque jussione paucis perfectioribus, et non generaliter omnibus dicitur, hoc quod adolescens dives nde quod al., omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni et sequere me . Si enim sub hoc praecepto cunctos jussio generalis astringeret, culpae al., culpa profecto esset aliquid nos de hoc mundo possidere. Sed aliud est quod per Scripturam sacram generaliter omnibus praecipitur, aliud quod specialiter perfectioribus imperatur. Hi ergo recte sub generali judicio non tenentur, et quia praecepta generalia vivendo vicerunt: sicut enim non
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ut ex minimis maiora pen¬
semus. Herba namq eum creat᷑.
nec dum in illa fructus. nec dum
fructus sui semen ostenditur.
In est uero ei etiam eum non ap¬
paret fructus et semen: quia nimi¬
rum simul sunt in radicis substan.¬
tia. quȩ non simul prodeunt ꝑ tem¬
poris incrementa.

Expanded text:
mus, ut ex minimis majora penmus, ut ex minimis majora pensemus. Herba namque cum creatur, necdum in illa fructus, necdum fructus sui semen ostenditur. Inest vero ei etiam cum non apparet fructus, et semen, quia nimirum simuI sunt in radicis substantia, quae non simul prodeunt per temporis incrementa.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sed hoc quod die tercio se in
specie protulit: nimir̾um primo
in ipsa de qua ortum ẽ terrȩ sub¬
stantia conditum fuit. H inc est
quod moyses et distincte ꝑdies
singulos condita omnia retulit:
et tamen simul omnia creata
subiunxit dicens. Istȩ generatiõ es
cȩli et terrȩ quando creatȩ sunt:
in die quo fecit dñs cęlum et ter¬
ram et omne uirgultum agri.
antequam oriretur in terra: om¬
nemq herbam regionis. Qui enĩ¬
diuersis diebus creatum cęlum
et t̾ram. uirgultum et herbam
narraueratꝰ nunc uno die facta
manifestat: ut liquido ostenderit
quod creatura omnis extitit si
simul ꝑspeciem processit. Hinc
ad imaginem dei creauit illum:
masculum et feminam fecit eos.
Hecdum enim facta eua describi.¬
dur: & iam homo masculus et fe¬
mina phibetur. S quia de adȩ
latire erat proculdubio femina
processura. in illo iam computat᷑
cenda ꝑ formam Considerare
tamen hȩc et in mimis possu¬

Expanded text:
tur, sed hoc quod die tertio se in tur, sed hoc quod die tertio se in speciem protulit, nimirum primo, in ipsa de qua ortum est terrae substantia, conditum fuit. Hinc est quod Moyses et distincte per dies singulos condita omnia retulit, et tamen simul omnia creata subjunxit, dicens: Istae generationes coeli et terrae, quando creatae sunt in die quo fecit Dram et omne uirgultum agri, antequam oriretur in terra, omnemque herbam regionis regidiversis diebus creatum coelum, et terram, virgultum, herbamque narraverat, nunc uno die facta manifestat, ut liquido ostenderet, quod creatura omnis simul per son simul per speciem processit. Hinc ad imaginem Dei creavit illum, masculum et feminam fecit eos . Necdum enim facta Eva describitur, et jam homo masculus, et femina perhibetur. Sed quia ex Adae latere erat procul dubio femina processura, in illo jam computatur fuerat per formam. Considerare tamen haec et in minimis possu
Abbreviated transcription (Latin):
eptenario numero ꝑfectio ȩ¬
ternitatis innuitur: cum
dies septimus in requiem dñi scĩ¬
ficatus uocatur. cui iam uespera
in esse non dicitur: quia internȩ
beatitudinis requies nullo ter¬
mino coartatur. Querendum no-
ta condidit: dum idem moyses ex
dierum mutatione uariante dis¬
tincte creata describit. Quod tam̃
citus agnoscimus: si ipsas causas
originum subtiliter indagamus..
Rerum quippe substantia simul
creata ẽ : sed simul species formata
non est. Q quod simul extitit ꝑ
substantiam materiȩ: non simul
apparuit ꝑspeciem formȩ. Cum
enim simul factum celum terra¬
q describitur: simul spũalia atq
corporalia. simul quicquid de celo
oritur. simul factum quicquid de
terra producitur indicatur. Sol
quippe luna et sdͥcra quarto die
facta incelo ꝑhibenturͥ s quod
quarto ale processit inspeciem: pri¬
mo die inceli substantia extitit
ꝑ conditorem. Primo die terra crea¬
ta dicitar: tercio arbuta condita:
et cuncta terrȩ uirentia describun¬

Expanded text:
pe numero perfectio aeternitatis innuitur, cum dies septimus in requiem Domini sanctificatus vocatur . Cui jam vespera inesse non dicitur, quia aeternae beatitudinis requies nullo termino coarctatur. Hinc est ta condidit, dum isdem Moyses sex dierum mutatione variante distincte creata describit. Quod tamen citius agnoscimus, si ipsas causas originum subtiliter indagamus. Rerum quippe substantia simul creata est, sed simul per species formata non est, et quod simul exstitit per substantiam materiae, non simul apparuit per speciem formae. Cum enim simul factum coelum terraque describitur, simul spiritualia atque corporalia, simul quidquid de coelo oritur, simul factum quidquid de terra producitur, indicatur. Sol quippe, luna, et sidera quarto die facta in coelo perhibentur, sed quod quarto die processit in speciem, primo die in coeli substantia exstitit per conditionem. Primo die creata terra dicitur, tertio arbusta condita, et cuncta terrae virentia describun
Abbreviated transcription (Latin):
premisit dicens. Hy emps autem erat.
Scriptum namq est. Habundauit
iniquitas: refrigescit caritas multo.¬
rum. Iccirco ergo curauit hyemis te
pus exprimere: ut in ẽẽ auditorum
cordibus malitiȩ frigus indicaret. Hiẽ
est quod negaturo petro premutit᷑
quia frigus erat: et stans ad prunas
cale faciebat se. Iam namq intus a
calore caritatis torpuerat: et ad
amorem presentis uitȩ quasi ad
ꝑsecutorum prunas infirmitate
estuante recalebat. A qualita te
quoq temporis finis ex primit᷑
actionis : sicut non rediturus.
adueniam ad traditionis ꝑfidiã
nocte iudas exisse ꝑhibetur: eũ
egrediente illo ab euuangłista di¬
citur. erat autem nox. Hinc enĩ
et iniquo diuiti dicitur: ac noc.¬
te repetunt animam tuam abs
te. Anima quippe quȩ ad tene¬
bras ducitur: non in die repeti
s in nocte memoratur. Hinc
est quod salomon qui sapienti.¬
am non ꝑseueraturus accepit:
in somnis hanc et noc̃te accepis¬

Expanded text:
praemisit, dicens: Hiems autem erat. praemisit, dicens: Hiems autem erat. Scriptum namque est: Abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Idcirco ergo curavit hiemis tepus exprimere, ut inesse auditorum cordibus malitiae frigus indicaret. Hinc est quod de negaturo Petro praemittitur: Quia frigus erat, et stans ad prunas calefaciebat se . Jam namque intus a charitatis calore torpuerat, et ad amorem praesentis vitae, quasi ad persecutorum prunas infirmitate aestuante recalebat. A qualitate quoque temporis finis exprimitur actionis, sicut non rediturus ad veniam, ad traditionis perfidiam nocte Judas 39 exiisse perhibetur, cum egrediente illo, ab evangelista dicitur: Erat autem nox . Hinc enim et iniquo diviti dicitur: Hac nocte repetent animam tuam abs te . Anima quippe, quae ad tenebras ducitur, non in die repeti, sed in nocte memoratur. Hinc est quod Salomon, qui sapientiam non perseveraturus accepit, in somnis hanc et nocte accepis
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. Intueri libet quomodo sacra
eloquia in exordiis narrationum qua¬
litates exprimant: terminosq causa¬
rum. Aliquando namq a positione
loci: aliquando a positione corporis:
aliquando a qualitate aeris: aliquã.¬
do a qualitate temporis signant qͥd
de uentura actione subiciant. A po¬
sitione quippe locorum diuina scͥp.
tura exprimit subsequentium me¬
rita finesq causarum: sicut de isra¬
hele dicit. quia uerba dei in mon¬
te audire non potuit: s precepta
in campestribus accepit: subsequen.¬
tem nimirum infirmitatem popłi
indicans. quia ascendere ad summa
non ualuit. s semet ipsum in infi
at: sicut in apostolorum actibus ste¬
phanus iħm qui a dextris uirtutis
sedet. stantem se uidisse manifestat.
Stare quippe adiuuantis ẽ. Et recte
stare cernitur: qui in bello certami.¬
nis opitulatur. & qualitate aeris res
subsequens demonstratur: sicut eu¬
uangłista cum predicante dño nul¬
los tunc ex uidea credituros diceret.

Expanded text:
montis. Intueri libet quomodo sacra eloquia in exordiis narrationum qualitates exprimunt terminosque causarum. Aliquando namque a positione loci, aliquando a positione corporis, ali quando a qualitate aeris, aliquando a qualitate temporis signant quid de ventura actione subjiciant. A posititura exprimit subsequentium merita finesque causarum, sicut de Israel dicit quia verba Dei in monte audire non potuit, sed praecepta in campestribus accepit: subsequentem nimirum infirindicans, qui ascendere ad summa non valuit, sed semetipsum in infimat, sicut in Actibus apostolorum Stephanus Jesum, qui a dextris virtutis sedet, stantem se vidisse manifestat . Stare quippe adjuvantis est. Et recte stare cernitur qui in bello certaminis opitulatur. A qualitate aeris res subsequens demonstratur, sicut evangelista cum praedicante Domino nullos tunc ex Judaeis credituros diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
cupiuit. Carnalium mentes dura¬
pre amore scłi quasi quedam mol¬
lia ac delectabilia ferrȩ paratȩ sunt.
Dum in hac uita rerum culmina
apprehendere conantur: cessationẽ
dominus a mundi laboribus impe¬
rat: scẽ quietis dulcedinem ꝑsuadet:
et tamen uesana iniquorum mens.
plus assequi aspera carnaliter. qua
tenere blanda spiritualiter gaudet:
plus acerbitate fatigationis quam
quietis dulcedine pascitur. Quod aꝑ-¬
te in semetipso nobis israeliticus po¬
pulus ostendit: qui dum refectionẽ
mannȩ de suꝑ ꝑciperet: ab egipto ol¬
las carnium. pepones. porros. cepasq
concupiuit. Quid enim signatur in
manna nisi ȩsca gr̃ȩ suaue sapiens:
ad refectionem interioris uitȩ uacã¬
tibus bene uacantibus desuꝑdata :¬
Q quid ꝑ ollas carnium nisi carna¬
lia oꝑa uix tribulationum laborib
quasi ignibus excoquenda: Q uid ꝑ¬

Expanded text:
c. Durae carnalium mentes per amorem saeculi quasi quaedam mollia ac delectabilia ferre paratae sunt, dum in hac vita rerum culmina apprehendere conantur. Cessationem Dominus a mundi laboribus imperat, sanctae quietis dulcedinem persuadet, et tamen vesana iniquorum mens plus se assequi aspera carnaliter quam tenere blanda spiritaliter gaudet; plus acerbitate fatigationis quam quietis dulcedine pascitur: quod aperte in semetipso nobis Israeliticus populus ostendit, qui dum refectionem mannae desuper acceperit, ab Aegypto ollas carnium, pepones, porros caepasque concupivit. Quid enim signatur in manna nisi esca gratiae, suave sapiens, ad refectionem interioris vitae bene vacantibus desuper data? Et quid per ollas carnium nisi carnalia opera, vix tribulationum laboribus quasi ignibus excoquenda? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
placere hominibus appetat: sicq auris
eius subula ꝑforatur. dum mens illi¬
us timoris dei subtilitate ꝑcutitur:
ut uerbi acumine tranfixa ꝑ omne
quod agit nouerit se in gressum reg.¬
ni semꝑ attendere: et quasi ab ostio
et poste tabernaculi ꝑforatam aurem
portare. Qui erit seruus in scłm: ut
ẽt post scłm liber possit. In scłm et
enim seruus est. qui ꝑ actiuam uitã
hominibus seruire. disposuit: ut pꝰ¬
post presens scłm. ad libertatem uerã¬
ualeat ꝑuenire. De qua ꝑ paulum di.¬
citur: quia et ipsa creatura liberabi¬
tur a serlutute corruptionis. in liber¬
tatem gloriȩ filiorum dei. Tunc et e¬
nim uera in nobis libertas erit: cum
ad gloriam filiorum dei ad optio nr̃a
ꝑuenerit. Nunc uero non solum ac-¬
tiua uita in seruitute ẽ. s etiam ip.¬
sa contemplatio qua suꝑ nos rapim᷑.
libertatem mentis ad huc ꝑfecte non
obtinet sed imitatur: quia illa qui es
intima in enigmate uidetur. In¬

Expanded text:
placere hominibus appetat. Sicque auris placere hominibus appetat. Sicque auris ejus subula perforatur, dum mens illius tiet verbi acumine transfixa, per omne quod agit, noverit ingressum regni semper attendere, et quasi ab ostio et poste tabernaculi perforatam aurem portare, qui erit servus in saeculum, ut esse post saeculum liber possit. In saeculum enim servus est, qui per activam vitam hominibus servire disposuit, ut post praesens sum dicitur: Quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei . Tunc etenim vera in nobis libertas erit, cum ad gloriam filiorum Dei adoptio nostra pervenerit. Nunc vero non solum activa vita in servitute est, sed ipsa quoque contemplatio, qua super nos rapimur, libertatem mentis adhuc perfecte non obtinet, sed imitatur, quia illa quies intima in aenigmate videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si dixerit seruus diligo dñm me¬
um et uxorem ac liberos: non egredi¬
ar liber. Seruus dominum suum
diligit: quando predicatoris uerba sol¬
licita mente custodit. Uxorem quoq
amans et liberos liber egredi recusatꝰ
quando actiuam uitam eiusq fructꝰ
diligens transire ad contemplatiuam
non uult: quia bona habere se oꝑa
in ministerii sui seruitute considans
ad libertatis quietem recusat recedere.
S offerat eum dñs diis. et applicetur
ad ostium. et postes. & ꝑforet aurem
eius subula: ut ei sit seruus in scłm.
Is enim qui in actuia disposuit uita
ꝑdurare. a domino diis offertur: quai¬
do a predicatore suo antiquorum pa¬
trum dictis imbuitur. qui nobis in
uita omnipotentis domini sacerdotes
fuerunt. Atq ad ostium et postes ta¬
bernaculi ducitur. ut de ingressu ce¬
lestis habitaculi altius aliquid audi¬
at. et tremendi uiditii diem subtili¬
ter agnoscat: ne ꝑ bona oꝑa quȩ facit

Expanded text:
Quod si dixerit servus, Diligo dominum meQuod si dixerit servus, Diligo dominum meum, et uxorem ac liberos; non egrediar liber . Servus dominum suum diligit, quando praedicatoris verba sollicita mente custodit. Uxorem quoque amans et liberos, liber egredi recusat, quando activam vitam ejusque fructus diligens, transire ad contemplativam non vult, quia bona se opera habere in ministerii sui servitute considerans, ad libertatis quietem recusat secedere. Sed offerateum dominus diis, et applicetur ad ostium et postes, et perforet aurem ejus subula, ut sit ei servus in saeculum. Is enim qui in activa disposuit vita perdurare, a domino diis offertur, quando a praedicatore suo antiquorum patrum dictis imbuitur, qui nobis in via omnipotentis Domini sacerdotes fuerunt. Atque ad ostium et postes tabernaculi ducitur, ut de ingressu coelestis habitaculi altius aliquid audiat, et tremendi judicii diem subtiliter agnoscat, ne per bona opera quae facit
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: quando is qui ad contem¬
plationem ꝑuenit. etiam foris
actionem boni operis qua pro¬
desse possit aliis: non relinquit.
Sin autem dominus dederit
illi uxorem. et pepererit filios.
et filias: mulier et liberi eius
erunt domini sui: ipse uero
exibit cum uestitu suo. Seruo
empto dominus dat uxorem:
cum predicator quisq eum
quem iuri omnipotentis dei
mancipauerit: bone actioni
conuingit. Nam et predicato¬
res dñi uocantur: sicut helise¬
o propħȩ de predicatore suo di¬
citur. Sois quod dominus tu-¬
us tollatur ate: Uxor uero ser¬
ui empticii filios et filias pa¬
rit: quando bona actio fortes
uel teneros fructus generat.
Sed mulier quȩ a domino data est .e.¬
idem domino cum filiis remanet. ip¬
se uero seruus exit cum uestitu suo.
quia bona actio uel eiusdem bonȩ ac¬
tionis fructus predicatoris mercedi re¬
putantur: ipse uero in desiderii sui
intentione ꝑdurans. ꝑsuꝑnam grãm
ad contemplationem liber egreditur.

Expanded text:
ditur, quando is qui ad contemditur, quando is qui ad contemplationem pervenit etiam foris actionem boni operis qua prodesse possit aliis non relinquit. sin autem dominus dederit illi uxorem et peperit filios et filias mulier et liberi eius erunt dexiet cum vestitu suo. Servo empto dominus dat uxorem, cum praedicator quisque, eum quem jure omnipotenti Deo mancipaverit, bonae actioni conjungit. Nam et praedicatores domini vocantur: sicut Elisaeo prophetae de praedicatore suo dicitur: Scis quod Dominus tuus tollatur a te ? Uxor vero servi empti tum filios et filias pariet, quando ei bona actio fortes vel teneros fructSed mulier quae a domino data est eidem domino cum filiis remanet, ipse vero servus exit cum vestitu suo, quia bona actio, vel ejusdem bonae actionis fructus, praedicatoris mercedi reputantur. Ipse vero in desiderii sui intentione perdurans, per supernam gratiam ad contemplationem liber egreditur:
Abbreviated transcription (Latin):
re. ita erit ex gr̃a etiam contem¬
platiua. Cum quali ueste intra¬
uerit. cum tali exeat: quia om¬
nino necesse ẽ. ut unusquisq
nr̃m in hoc quod incipit ꝑseue¬
ret. atq usq ad finem oꝑis in
ea qua inchoauit intentione
ꝑduret. Ille quippe bene ad con-¬
templatiuam transit: qui in
actiua uita intentionis suę
uestem ad deteriora non muta¬
uerit. Et sunt non nulli qui
priusquam omnipotentis dei
seruitio in scã conuersatione
socientur: iam bona operari diligt̃.
Sunt uero alii quibona oꝑa post¬
quam ad seruientium ommipo-¬
tentis uenerint: discunt. Qui er¬
go et oꝑationem bonam et prius.¬
quam ad seruitium dei uenerit
habere studuit: hebreus seruus
cum uxore emptus est. Ꝙ plerũ¬
q is qui talis ẽ. potest ad contem¬
platiuam uitam transire: et
tamen actuiam non deserere.
Inde et illic subditur. Si ha¬
bens uxorem: et uxor egredia¬
tur simul. Cum eoenum
ad libertatem et uxu or egre¬

Expanded text:
re, ita erit ex gratia etiam contemre, ita erit ex gratia etiam contemplativa. Cum quali veste intraverit, cum tali exeat, quia omnino necesse est ut unusquisque nostrum in hoc quod incipit perseveret, atque usque ad finem operis in ea qua inchoavit intentione perduret. Ille quippe bene ad contemplativam transit, qui in activa vita intentionis suae vestem ad deteriora non mutaverit. Et sunt nonnulli qui priusquam omnipotentis Dei servitio in sancta conversatione socientur, jam bona operari diligunt. Sunt vero alii qui bona opera, postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. Qui ergo operationem bonam et priusquam ad Dei servitium venerit habere studuit, Hebraeus servus cum uxore emptus est. 12. Et plerumque is qui talis est potest ad contemplativam vitam transire, et tamen activam non deserere. Unde et illic subditur: Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. Cum eo enim ad libertatem et uxor egre
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scło mente transit. seruitio o¬
omnipotentis dei subditur. Ille e¬
nĩ serture deo uere appetit: qui ab hoc
scło mente transire didicerit. Sie
moyses transiuit ut uideret uisũ.
sic dauid cum uideret impium
exaltatum et eleuatum suꝑ cedroᷤᷤ
libani. transiuit et ecce non e¬
rat: quia iniquorum potentia ᷤ
ẽẽ magnum aliquid fortasse
credimus: nisi ad ꝑmanens se¬
culum mente transeamus. Ser
uus ergo hebreus emptus sex
annis seruire precipitur: ita
ut in septimo liber exeat gra¬
tis. Quid enim ꝑ senarium nu¬
merum: nisi actiuȩ uite ꝑfec¬
tio designatur: Quid ꝑ septena¬
rium: nisi contemplatiua uita¬
exprimitur: Sex ergo annis ser¬
uit et septimo egreditur li¬
fecte exhibuerit. ad contempla¬
ciuȩ uitȩ libertatem transit.
& notandum quod gratis liber
egreditur: quia hii qui postqua
omnia fecerint dicunt se inu¬
tiles seruos. eis procul dubio si¬
cut actiua uita fuit ex mune¬

Expanded text:
hoc saeculo mente transit, servitio hoc saeculo mente transit, servitio omnipotentis Dei subditur. Ille etenim Deo vere servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Moyses transivit ut videret visum. Sic David, cum videret impium exaltatum et elevatum sicut cedros Libani, transivit et non erat : quia iniquorum potentiam, esse magnum aliquid fortasse credimus, nisi ad permanens saeculum mente trvus vero Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, ita ut in septimo liber exeat gratis. Quid enim per senarium numerum nisi activae vitae perfectio designatur? quid per septenarium nisi contemplativa exprimitur? Sex ergo annis servit, et septimo egreditur liperfecte exhibuerit ad contemplativae vitae libertatem transit. Et notandum quod gratis liber egreditur, quia ii qui postquam omnia fecerint dicunt se inutiles servos , eis procul dubio sicut ipsa activa fuit ex mune
Abbreviated transcription (Latin):
derit illi uxorem et pepererit filios
et filias: mulier et liberi erunt dñi
sui: ipse uero exibit cum uestimen¬
to suo. Quod si dixerit seruus. do
minum meum diligo. & uxorem
ac liberos. non egrediar liber: offe¬
ret eum dñs diis. et applicabitur ad
ostium. & postes ꝑforabitq aurem
eius subula: et erit ei seruus in se¬
tiua uel contemplatiua uita ex dono
altera in uoluntate. Quis enim co¬
gnoscens deum ad eius regnum in¬
grediturͥ nisi prius bene operetur:
Sine contemplatiua ergo uita in¬
trare possunt ad cęlestem patriam.
qui bona quȩ possunt operari non
negligunt : sine autem actiua in¬
trare non possunt. si negligunt bo¬
na operari quȩ possunt. Illa ergo in
necessitate ẽ: hȩc inuoluntate. Illa
in seruitute: ista in libertate. U nõe
et ad moysen dicitur. Si emeris ser¬
uum hebreum sex annis seruiet ti¬
bi: in septimo egredietur liber gra¬
tis. Hebreus enum: transiens inter¬
pretatur. Et seruus hebreus emit᷑:
quando unusquisq qui iam ab h¬

Expanded text:
em, et peperit filios et filias: mulier et liberi ejus erunt domini sui, ipse vero exibit cum vestitu suo. Quod si dixerit servus: Diligo dominum meum et uxorem ac liberos, non egrediar liber: offeret eum dominus diis, et applicabitur ad ostium et postes, perforabitque aurem ejus subula, et erit ei servus in saetiva vel contemplativa vita ex dono altera in voluntate. Quis enim cognoscens Deum ad ejus regnum ingreditur, nisi prius bene operetur? Sine contemplativa ergo 1196 vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari, non negligunt; sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertate. Hinc ee ad Moysen dicitur: Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi. In septimo egredietur liber gratis . Hebraeus enim transiens interpretatur. Et servus Hebraeus emitur, quando unusquisque qui jam ab
Abbreviated transcription (Latin):
tur: modo ad huc tempus subseꝗ¬
quens ad pęnitentiam pollicetur:
ut dum ꝑ hec decepta mens ducitur.
ab intentione penitentiȩ suspenda¬
tur: quatinus tunc bona nulla ꝑ¬
cipiat. quam nunc mala nulla con¬
tristant: et tunc plenius obruat᷑
suppliciis. quȩ nunc etiam gaudet

Expanded text:
tur, modo adhuc tempus subsetur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur; ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur; quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant: et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc etiam gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
res regionis illius. Quam cum ui¬
disset sichem filius emor euei. prin¬
ceps terrȩ illiuis. ad amauit et rapu¬
it et dormiuit cum illa. ui oppri¬
mens uirginem. et conglutinata ẽ
anuna eius cum ea: tristemq blan¬
diciis deliniuit. Dina ut mulieres
uideat alienȩ regionis egreditur:
quando una queq mens sua stu¬
dia negligens. actiones alienas cu.¬
rans: extra habitum atq extra ordi¬
nem proprium uagatur. Quam si¬
chem princeps terrȩ opprimit: quia
uidelicet inuentam incuris exterio¬
ribus diabolus corrumpit. Et con-¬
glutinata ẽ. anima eius cum ea:
quia unitam sibi ꝑ iniquitatem rẽs¬
picit. Et quia cum mens aculpa re¬
sipiscit afficitur. atq ad missum fle-¬
re conatur: corruptor autem specz
ac securitates uacuas ante oculos.
uocat. quatinus utilitatem tristi¬
ciȩ subtrahat: recte illic adiungit᷑.
Tristemq blanditiis deliniuit᷑.
Modo enim aliorum faeta grauiora.
modo nichil ẽẽ quod perpetratum
est: modo misericordem deum loqͥ¬

Expanded text:
es regionis illius; quam cum vidisset Sichem filius Hemor Hevaei, princeps terrae illius, adamavit eam, et rapuit, et dormivit cum illa, vi opprimens virginem; et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit . Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis, egreditur, quando unaquaeque mens sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium vagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventiam in curis exterioribus diabolus corrumpit. Et conglutinata est anima ejus cum ea ; quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, addicitur, atque admissum flere conatur: corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos revocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic adjungitur: Tristemque blanditiis delinivit . Modo enim aliorum facta graviora, modo nil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loqui
Abbreviated transcription (Latin):
talari tunica ioseph. Ioseph qui int̾
frẽs undecim usq ad finem iuistus
ꝑseuerasse describitur. solus talarem
tunicam habuisse ꝑhibetur. Quid
ẽ. ergo talaris tunica nisi actio con-¬
summata: Quasi enim ꝓtensa tu¬
nica talum corporis oꝑit: cum bo¬
na actio ante dei oculos usq ad uitȩ
nos terminum tegit. Unde et ꝑ mo¬
ysen cauda hostiȩ in altari offerre
precipitur: ut uidelicet omne bo¬
num quod incipimus. etiam ꝑseue¬
ranti fine compleamus.

Expanded text:
talari tunica Joseph. --Joseph qui inter fratres undecim usque ad finem justus perseverasse describitur, solus talarem tunicam habuisse perhibetur. Quid est ergo talaris tunica, nisi actio consummata? Quasi enim protensa tunica talum corporis cooperit, cum bona actio ante Dei oculos usque ad vitae nos terminum tegit. Unde et per Moysen cauda hostiae in altare offerri praecipitur, ut videlicet omne bonum quod incipimus, etiam perseveranti fine compleamus.