comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
yidem catholicam habere. filios suos
insistere añ horas congruas cibum ñ
gustare. Ue enĩ t̾re cuiꝰ rex puer est. ã¬
regi prosperitatẽ inp̾senti facuit. et
regem adcel estia regna meliora per¬
ducunt. Qui u̾o regñ nõ ẜm hanc le¬
gem dispensat multas nimirũ adue¬
pax populoꝵ sepe rũpitur. ⁊ offendi dã
et̃ de regno suscitantur. terrarũ quoq
fructus diminuũtur ⁊ ẜuitia ppłoru
s̃pediũtur. młti ⁊ uarii dolores ꝓsperi¬
tatem regni inficiunt. caroꝵ et libero¬
tempestas aeris ⁊ hyemis turbata re¬
num fecũditate maris mistena phybẽt.
et aliquando fulminũ itus segetes⁊
arborum flores ⁊ pãpmos exuiunr¬

Expanded text:
fidem catholicam in Deum habere, filios sufidem catholicam in Deum habere, filios suinsistere, ante horas congruas cibum non gustare. Vae enim terrae cujus rex puer est, regni prosperitatem in praesenti faciunt, et regem ad coelestia regna meliora perducunt. Qui vero regnum secundum hanc legem non dispensat, multas nimirum advepax populorum saepe rumpitur, offendicula etiam de regno suscitantur, terrarum quoque fructus diminuuntur, et servitia populorum praepediuntur, multi et varii dolores prosperitatem regni inficiunt, charorum et liberotempestates veris et hiemis terrarum fecunditatem et maris ministeria prohibent, et aliquando fulminum ictus segetes et arborum flores et pampinos qu
Abbreviated transcription (Latin):
sioms est rex iniqus. Et eni regem
nõ iniquũ s corrrectorẽ iniquorum
ratis custodire debet. Nom̃ enĩ regi
intellectualit̾ hoc cõtinet. ut subiee¬
tis om̃ib rectoris officiũ ꝓcuret. S
qualit alios Corrgere poterit. qui
ꝓprios mores ne mniqui sint ip̃e nõ
corrigit. qm̃ iustitia regis exaltar
solium. ⁊ inuẽirate solidãtur gu¬
b̾na cula ppłoru. Iustitia regis est
re. aduenis ⁊ pupillis ⁊ uidius de¬
fensorẽ eẽ. Cohibere furra. adulteria
et hystriones nõ nunire .Impios de
terra patricidas et prane mũetes. in¬
uere nõsiñe. Etcłias de fendere. pau¬
peres ełys alere. Iustos suꝑ reg mn ne¬
gotia cõstituere. Senes ⁊ sapiẽtes ⁊
sobrios consilianos hr̃e. Magoru et
anolorum ⁊ phytonisarim suꝑ sti¬
nuonib non intendere. Ira cundiam
differre. patriam fortiter ⁊ iuste cõpͣ
adueisanos defendere ꝑ om̃ĩa in deo
confidere. prosperitatibanim̃u nõ e¬
leuare cũcra adueisa patient̾ tollerãe.

Expanded text:
enim regem non iniquum sed correctorem iniquorum tatem custodire debet: nomen enim regis intellectualiter hoc retinet, ut subiectis omnibus rectoris officium procuret sed qualiter alios corrigere poterit qui proprios mores ne iniqui sint non corrigit? quoniam iustitia regis exaltatur solium et ueritate solidantur gubernacula populorum. iustitia uero regis est re, aduenis et pupillis et uiduis defensorem esse, furta cohibere, adulteriaet histriones non nutrire, impios de terra perdere, parricidas et perjurantes vivere non sinere, Ecclesias defendere, pauperes eleemosynis alere, justos super regni negotia constituere, senes et sapientes et sobrios consiliarios habere, magorum et hariolorum pythonissarumque superstitionibus non intendere, iracundiam differre, patriam fortiter et juste contra adversarios defendere, per omnia in Deo confidere, prosperitatibus animum non elevare, cuncta adversa patienter tolerare,
Abbreviated transcription (Latin):
iungis. sihoc sit propt̃ sabbatum. ⁊
limã. ꝗd sibi uelit in bac re obsẽua¬
tio sabb̃i ⁊ lune. Hic puimn oportet¬
ut noñis diem natalis dñi. nõ ĩ sacͣ¬
m̃to celebran. s tm̃ ĩmemoria reuo¬
cari quod natus sit. ac ꝑ hoc nicħ opꝰ
erat. nͥ reuolutum diem anni. quo
ipã res frã ẽ festa deuotione signa¬
ri. Sacram̃tum ẽ autem ĩ aliqua
celebratione cum uei geste cõme¬
moratio ita fit. ut aliqd̾ ã significa¬
remtelligatur. ꝙ scẽ accipiendu
ẽ. Eo iraq modo agimus pasca ut
non solum quod factum ẽ ĩ memo¬
niam tenoçemus .i. qd mortuns ẽ¬

Expanded text:
opter sabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae?" hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam reuocari, quod natus sit; ac per hoc nihil opus erat nisi reuolutum diem anni, quo ipsa res facta est, festa deuotione signari. sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. eo itaque modo agimus pascha, ut non solum quod factum est in memoriam reuocemus, id est quod mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
uisses cõtinẽtiam iuduale exor¬
taremur ꝓfecto ut noues. qr ñõiã
noiusti exortamur ut ꝑseneres.
Talia mͥ tñ uideo eẽ dicẽda ꝗbus
eam diligant et artipiant ⁊que
ad huc nubẽ cogitabant. Aute ig
inclinemus apͤło. Que innupta
So licita ẽ ea q̃ sunt mundi ut sca
nõ fit. S certe minor ẽ diuina sãc¬
titas exea ꝑte curay. qua mun¬
dana cogitatur noluptas. Quro¬
quid itão intẽtionis aĩe qͦ hiis i
reb im pẽdiretur quib placẽdũ
eẽt uiro. collig̾e quo damõ ꝯdir¬
gẽ debet innupta xp̃iana in eam in¬
ten ticẽ q̃ placendum ẽ dño.¬

Expanded text:
uisses continentiam uidualem, exhortaremur profecto, ut uoueres; quia uero iam uouisti, exhortamur ut perseueres. talia mihi tamen uideo esse dicenda, quibus eam diligant et arripiant et quae adhuc nubere cogitabant. aurem igitur inclinemus apostolo. quae -innupta sollicita est ea quae sunt mundi, ut sancta non sit. sed certe minor est diuina sanctitas ex ea parte curarum, qua mundana cogitatur uoluptas. quidquid itaque intentionis animi etiam his rebus inpenderetur, quibus placendum esset uiro, colligere quodam modo et rgere debet innupta christiana in eam intentionem, qua placendum est dom
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ huãnũ quidẽ nõnũ quã s maxĩe
ac semꝑ diinũ iudiciũ ꝯminãtes
uolentes añt redtere quos nommꝰ
⁊ male ab stulisse. a unde reddãt
hr̃e arguimus. increpamus ⁊ tete¬
stamur quosdam clam. quosdam
palam. sicut diuetsitas ꝑsonar
diuersam uidetur posse recipereme¬
dicinam. nec inalioꝵ ꝑniciem ad
res magis curanda nõ inpedit sã al¬
raris cõmunioẽ priuamꝰ: Uem̃ sepe
accidit ut nos fallant. uł neganto
purãto uł nos nõ agere ut reddant.
uł ipõs hr̃e ut ñ reddant. Et om̃s
aut pene om̃es hoĩes amant nãs
suspitiones uł uocare uł estimare ꝯ¬

Expanded text:
et humanum quidem nonnumquam sed maxime et humanum quidem nonnumquam sed maxime ac semper diuinum iudicium comminantes. nolentes autem reddere, quos nouimus et male abstulisse et, unde reddant, habere, arguimus, increpamus, detestamur quosdam clam, quosdam palam, sicut diuersitas personarum diuersam uidetur posse recipere medicinam nec in aliorum perniciem ad res magis curanda non impedit, sancti altaris communione priuamus. Yerum saepe accidit, ut nos fallant uel negando putando uel nos non agere, ut reddant, uel ipsos habere, unde reddant; et omnes aut paene omnes homines amamus nostras suspiciones uel uocare uel existimare c
Abbreviated transcription (Latin):
nuo nob̾eoꝵ molestie relaxantur.
Aliquãto aũt miẜicordes ⁊ ĩ ip̃o dubio
nolunt homini ꝓincerta pecuma. cc̃¬
ta ĩferre supplicia. Ad hanc miam nos
crucias aut occidis. S proistis ma¬
gis apud eos qui repetunt. quã ap̃
eos qui iudicant ĩterredẽ conuenit.
ne ipẽ indeatur anferte. qui cũ hãt
potestarem nõ coit reddere. quãuis
incogendo ira debeat adbybere inte¬
gritatem ne ammitrat humaniratẽ.
Illud uero fitentissume dixenm eñ
qui pro hoĩe ad hoc int̾ueuit nema¬
le ablara restituat. ⁊ qui ad se cõ fu¬
gientem. ꝙͣ honeste p̃t ad restituen¬
dum ñ ꝯpellit. sotiũ eẽ frandis et
crimĩs. Nam misericordius oꝑem nr̃a
ralib subtrahimus quam ĩ pendimꝰ.
nõ enĩ opem fert. qmi ad peceandum
adinuat. ac nõ potius subuertit at¬
q oporimit. S mĩquid ideo nos aut
exigere aut exigend̾ tradere uł pos¬
sumus uł debemus. Agimus quãtĩ¬

Expanded text:
nuo nobis eorum molestiae relaxantur. nuo nobis eorum molestiae relaxantur. aliquando autem misericordes et in ipso dubio nolunt homini pro incerta pecunia certa inferre supplicia. ad hanc misericordiam etiam nos crucias aut occidis. sed pro istis magis apud eos, qui repetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uideatur auferre, qui, cum habeat potestatem, non cogit reddere, quamuis in cogendo ita debeat adhibere integritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixerim, eum, qui pro homine ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis. nam misericordius opem nostram talibus subtrahimus, quam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccandum adiuuat ac non potius subuertit atque opprimit. sed numquid ideo nos aut exigere aut exigendum tradere uel possumus uel debemus? agimus. quant
Abbreviated transcription (Latin):
G. Si res aliena ꝑꝑ quam peccatu
ẽ. cum reddi possit nõ redoit᷑. non
agitur penitentia s fingitur. Si aũt
ueracit᷑ agitur. non remittun tur pec¬
catum ñ restituatur ablatum. S ur
feit admittit. siue alios ꝑatiendo ma¬
los. suie ip̃e male muẽdo. nec aliudt
unde restituat. Hinc certe nõ possumꝰ
dicere redde ꝙ ab stulisti nisi cum eu
habere credimus. ⁊ negare. Y quidem
si aliquos substinet repente cruciatus
dum estimatur habere quod reddar.
nulla ẽ iniquitas. quia ⁊ sinõ ẽ unte
luat ablatam pecumam. mito tñ dñ
eam ꝑmolestias corporales. redtere
cõpellitur. petri quo male ablata est
penas luit. S in humanũ nõ est. q̃
protalib intr̃edere. tanquam ꝓ reis
crimiñn. Non ad hoe ut mĩme resti¬
tuãtur aliena. s ne frustra hõ ĩ hoĩem
it. nõ expetit uĩdican. Deniq ĩ talibꝰ
causis si ꝑsuatͣe potuerimꝰ. eos ꝓ quibꝰ
ĩ fuenimus nõ hr̃e ꝙ poscitur cõti¬

Expanded text:
 res aliena, propter quam peccatum est, cum reddi possit, non redditur, non agitur paenitentia, sed fingitur; si autem ueraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum, sed, ufert, amittit siue alios patiendo malos siue ipse male uiuendo nec aliud habet, unde restituat. huic certe non possumus dicere: \'Redde, quod abstulisti ? , nisi cum eum habere credimus et negare. ubi quidem si aliquos sustinet a repetente cruciatus, dum existimatur habere, quod reddat, nulla est iniquitas, quia, etsi non est, unde luat ablatam pecuniam, merito tamen, dum eam per molestias corporales redhibere compellitur, peccati, quo male ablata est, poenas luit. sed inhumanum non est etiam pro talibus intercedere tamquam pro reis criminum non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem expetit uindicari. denique in talibus causis si persuadere potuerimus eos, pro quibus interuenimus, non habere, quod poscitur, conti
Abbreviated transcription (Latin):
tenõ potiͣt. ut ego eũ nõ credã possi¬
dẽ. quod tu possitere nosti. Ita siout
aliana. de hõie ut hoĩes dinersa sen¬
timus. s inipã institia simł sumiᷤ.
Comodo ⁊̃ fien põt. utquod sçio ali¬
que nõ hr̃e. hoc tu eum hr̃e nõ ceris¬
sime teneas. s credibilit̾ susꝑiceris.
⁊ ob hoc tibi uidear intuenire ꝓ reo

Expanded text:
te non potuerit, ut ego eum non credam possidere, quod tu possidere nosti. ita fit, ualiena. de homine ut homines diuersa sentimus, sed in ipsa iustitia simul sumus. eo modo etiam fieri potest, ut, quod scio aliquem non habere, hoc eum tu habere non certissime teneas, sed credibiliter suspiceris et ob hoc tibi uidear interuenire pro
Abbreviated transcription (Latin):
sũmam gͥ neq apud tales siq repi¬
unt᷑ quale te gandemus. neq ap̃s
ip̃os qui magno studio aliena ac
apud corm eum cui testis est ds̃ au
usus sun dicere. sentire. discemere.
interneĩendũ ẽẽ pro aliquo. ut qd̃
scelere abstulit. scelens ĩpũitate
possideat. s ut remissa ĩuĩria ꝙ ĩ in¬
nose abstulit reddat.si tũ habet. ꝙ
abstulit. uł aliud unde illud resti¬
tuat. Non sane quiquid ab ĩuito
sumitur inuinose anfentur. nam
pleriq nec medico nolũt redtere
que abinintis accipĩt. ꝑũurã

Expanded text:
ud te, neque apud tales, si qui reperiuntur qualem te esse gaudemus, neque apud ipsos qui magno studio aliena ac apud cor meum cui testis est Deus, ausim dicere, sentire, decernere, interveniendum esse pro aliquo, ut quod scelere abstulit, sceleris impunitate possideat: sed ut remissa injuria, quod injuriose abstulit reddat; si tamen habet quod abstulit, vel aliud unde illud restituat. 23. Non sane quidquid ab invito sumitur, injuriose aufertur. Nam plerique nec medico volunt reddere qui ab invito accipiu
Abbreviated transcription (Latin):
quos u̾bo hedificat. uita et mo¬
nb destruit. Y pocrite fimulato¬
res dicuntur qr iu sti nõ eẽ que¬
la agunt et bona ꝓ fitentur ꝑ
ostẽtaticẽ quippe boni appent. pac
tioẽ uoͣ mali existunt. Omĩa poᷤ¬
sunt asimplicib uicia ꝑpetran.i
Symulatio et ypoctisis nõ cõmit¬
titur nisi amale astutis ꝑ callidi¬
tater nolẽtib uitia sẜ sp̃e miitu¬
tum celare et nõ uera scitate ob¬
icẽ. Sc̃i nõ solum głia sup̃ modũ
suu oĩo nõ appetunt. s hoc ip̃m i¬
uideri refugiunt qd̾ eẽ memer̃t.
ypocrite auce malitie sue̾ occulte
tegẽtes ante oculos houu q̃da
inocẽtie scĩtate se uestiunt nt
te siue ꝓ aꝑta simulatioe Exillo
eĩm cõ depnatur qrini qui sunt
in principio sin quida nõ pate
Omẽ eĩm sinceru ꝑmanẽt. nã
q̃ siniula ta sunt dintuma ẽẽ ñ
possunt. nõ eor despanda ẽ salus
qui ad huc aliquid t̾renũ sapuit
dum possunt et ecculte agere i¬

Expanded text:
moribus destruit. Hypocritae simulatores dicuntur, qui justi esse non quaela agunt, et bona profitentur. ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. Omnia possunt ex simplicibus vitia perpetrari, simulatio et hypocrisis non committitur, nisi a male astutis, per calliditatem valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objicere. 4. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Hypocritae autem, malitiae suae occulta tegentes ante oculos hominum, quadam innocentiae sanctitate se vestiunt, ut e pro aperta simulatione. Ex illo enim condemnantur, quia iniqui sunt;in principio sui quidam non pateaOmne enim sincerum permanet: nam quae simulata sunt diuturna esse non possunt. 7. Non eorum desperanda est salus, qui adhuc aliquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere
Abbreviated transcription (Latin):
ỹsciuit quio ꝗd fututum eẽt ĩ nr̃a
nolũtate. nõ utiq nichil s aliqo
p̃scunit pr ofecto et illo p̾sciente est
aliquid innr̃a uolũtate. Quo circa
nullo modo cogimuruł reteta pre¬
tri scĩa dei tollẽ uolũtatis arbito.deũ¬
it ad̾ nephas e negare p̃scium futuo¬
o nim. S uttũq amplectemur utͣu¬
in q fidelit̾ et ueracit᷑ ꝯfitemur illud
ut bñ credamus. hoc ut bñ uinazͦ
male añt mutur side deo nõ bñ i
creditur. Un absit anob̾ eius ne¬
gare p̃scĩa ut libere uelimus quo
adimiãte sumus liben ut uelimu
Pinde nõ siustra sunt leges et ob¬
uargatides. exortatioes laudes et

Expanded text:
scivit quid futurum esset in nostra voluntate, non utique nihil, sed aliquid praescivit; profecto et illo praesciente est aliquid in nostra voluntate. Quocirca nullo modo cogitur, aut retenta praescientia Dei tollere voluntatis arbitriud nefas est negare praescium futurorum; sed utrumque amplectimur, utrumque fideliter et ueraciter confitemur; illud, ut bene credamus; hoc, ut bene uiuamus. Male autem uiuitur, si de Deo non bene creditur. Unde absit a nobis eius negare praescientiam, ut libere uelimus, quo adiuuante sumus liberi uel erimus. Proinde non frustra sunt leges obiurgationes exhortationes laudes et
Abbreviated transcription (Latin):
necĩtas nr̃a illa diçẽda ẽ q̃ nõ ẽ in
nt̃a potestate si etia sinolumus
recte uł ppera inuitur. sbtali neqͣ¬
tate nõ ẽe. multa eĩm facimus ⁊
que si nollemus utiq nõ facẽmu.
nescio cur eam timeamus neno¬
bis libertate anferat uolutatis
neq em̃ ut uita dei et p̾scĩa dei
sb̾necitate ponimus si dicamus
nect̃e ẽ deum sẽp uiue̾ et cũcta
p̃scite sic̃ nec potestas eiꝰ minuit
cum dr̃ mori falliq nõ posse. Si¬
arbitno et uer proculdubio dici¬
et nõ iõ ip̃m libeꝵ arbitriũ nõciti
sb̾icuus que admittit libẽtatẽ
Sunt igitur nr̃e uoluntates eti

Expanded text:
necessitas nostra illa dicenda est, quae non est in nostra potestate, sed, etiamsi nolumus, recte vel perperam vivitur, sub tali necessitate non esse: multa enim facimus, quae, si nollemus, non utique faceremus; nescio cur eam timeamus ne nobis libertatem auferat voluntatis: neque enim et vitam Dei et praescientiam Dei sub necessitate ponimus, si dicamus necesse esse Deum semper vivere et cuncta praescire-sicut nec potestas ejus minuitur cum dicitur mori fallique non posse. Sarbitrio, et verum procul dubio diciet non ideo ipsum liberum arbitrium necessitati subjicimus, quae adimit libertatem. Sunt igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ñcti. non ꝑiunt nidentib pulcritudi¬
nem s audientib suanitatẽ istã ir̃e.
quisquis mm̃bris humanis didice
feratur. moto tam̃ nescimus. s tunc
sciemus. nõ quiã intehuntur. s quia
ĩ coopto latere nõ potenĩt. corda nrã ñ¬

Expanded text:
nt, non videntibus pulchritudinem, sed audientibus suavitatem. Istam rationem quisquis in membris humanis didiceraeferatur. Modo eam nescimus; sed tunc sciemus: non quia nudabuntur, sed quia etiam cooperta latere non poterunt. CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
dendum. s ⁊̃ ad loquendñ. sic̃ plectrũ
neruos. sic lingua nr̃a ut sillabas so¬
net ꝑcutit dentes. cetera ergo mẽbra
ciunt ad spetiem. nõ adusum. ad cõm̃¬
dationem pulcutudĩs. nõ adindig̾e¬
tiã necessiratis. m̃quid qr uacabũt.
iam ĩtecora enĩt. ⁊ quid mĩc quia in¬
piti sumus  cãs retũ ignoramus. si
uideantur ĩ tenora nr̃a. hortentur.i

Expanded text:
verum etiam ad loquendum; sicut plectrum nervos, sic linguam nostram, ut syllabas sonet, percutientes. Caetera ergo membra nostra erunt ad speciem, non ad usum; ad commendationem pulchritudinis, non ad indigentiam necessitatis. Numquid quia vacabunt, ideo indecora erunt? Et quidem nunc quia imperiti sumus, et causas rerum ignoramus, si videantur interiora nostra, horrentur
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ĩ quoslib alitus aurasq dif¬
fugiat. in quã cũq alioꝵ corporum
substantiam. uł in ip̃a elem̃ra uer¬
tatur ĩ quoꝵ cũq aĩalium uł q̃ hoĩ¬
num cibum cedat camẽq mutetũ.
illi aĩe hũane pũcto tpris redir q̃
illa pͥmitus ut hõ fieret cresceret¬
⁊ iueret aĩauit. Ip̃aiaq frea ma¬
teries q̃ discẽdente aiã fit cadauer
nõ ita inresurectioẽ repabitut ut

Expanded text:
tur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium, etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
oum est qd̾ hõ uł ignorando nõ
he libeꝵ arbitrium uolu̾tatis ad
eligendu qui recte faciat ułre¬
sisfente camali ꝯsueturdine. que
molẽtia mortalis suc cessionis
quodamodo nãlit ĩ oleuit ide¬
at quro recte faciendñ sit et uelit
nec possit implẽ. Illa ẽ eĩm pecci
pena iustissima ut ad mittat qꝰ¬
q quo bñnti noluit cum sine ⁊¬
ulla posset difficultate si uellet
mittat scire quid rectum fit. Et̃
quirecte face cum posset noluit
ad mictat posse cum uelit. nam
suntre uera oĩ peccati aĩe duo ⁊¬
sta penalia ignorantia et diffi¬
cultas. Exignorantia de hone¬
stat error exdifficultate curuci¬
atus affligit.s approbare falsa
ꝓueris ut erret inuitus et resistẽ¬
te atq torꝙte dolore camalis i¬
iiculo nõ posse alibidino sis ope¬
rib tẽperare nõ ẽ nã instituti ⁊¬
hoĩs s prna dãpnati. Cu anter
de libera uolu̾tate recte faci ẽdi

Expanded text:
um est quod vel ignorando non habeat arbitrium liberum voluntatis ad eligendum quid recte faciat: vel resistente carnali consuetudine, quae violentia mortalis successionis quodammodo naturaliter inolevit, videat quid recte faciendum sit, et velit, nec possit implere. Illa est enim peccati poena justissima, ut amittat quisque quo bene uti noluit, cum sine ulla posset difficultate, si velletmittat scire quid rectum sit; et qui recte facere, cum posset, noluit, amittat posse cum velit. Nam sunt revera omni peccanti animae duo ista poenalia, ignorantia et difficultas. Ex ignorantia dehonestat error, ex difficultate cruciatus affligit. Sed approbare falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi, non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Cum autem de libera voluntate recte faciendi
Abbreviated transcription (Latin):
quo scõꝵ aiẽ reqͥniescunt ⁊ lentia sẽ¬
pim̾a suꝑ capira eoꝵ. gaudiũ ⁊ exulta¬
nonẽ optinebunt. ⁊ fugiet dolor er
amicti lumĩe sicut uestim̃to hñtes
incapite suo coronam de lapide preto¬

Expanded text:
iescunt, et laetitia sempiterna super capita eorum: gaudium et exsultationem obtinebunt, et fugiet dolor et amicti lumine sicut vestimento, habentes in capite suo coronam de lapide pret
Abbreviated transcription (Latin):
simul ⁊ triticũ. nullam cũ bons hñti
mali ꝑticipationẽ salutis uł ꝑditoĩs.
que em̃ ꝑticipatio iustĩe cũ inꝗtate
nullam cũ bonis hñt mali sotietatem
regni. aut ignis em̃i. q̃ enĩ sotietas luci
adtenebras. Nõ hñt mali cũ bonis ꝯsonã¬
tiam uite ac uolũratis q̃ enĩ ꝯ sonãtia x

Expanded text:
 nullam cum bonis habent mali participationem salutis vel perditionis. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? Nullam cum bonis habent mali societatem regni, aut ignis aeterni. Quae enim societas luci ad tenebras? Non habent mali cum bonis consonantiam vitae ac voluntatis. Q
Abbreviated transcription (Latin):
b pentib ortus eẽm. ꝙ scire nõ possem.
nͥ audiendo credidissem. ꝑ suasisti mͥ. ñ
qui creterent libris tius. quos tanta in
om̃ib fere gentib auctoritate fũdasti.
s ꝗ nõ creterẽt ẽẽ culpantos. Nec audi¬
endos eẽ si qui forte m̃ dicerẽt uñ sas
credendu erat.¬

Expanded text:
rentibus ortus essem, quod scire non possem, nisi audiendo credidissem: persuasisti mihi, non qui crederent Libris tuis, quos tanta in omnibus fere gentibus auctoritate fundasti; sed qui non crederent esse culpandos, nec audiendos esse, si qui forte mihi dicerent: Unde scis credendum erat
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a potestate neq landãdus cũ
ad suꝑioralneq culpandus lx̃eẽt
cum ad infenora de torquet qͣi q̃¬
dam cardine uolũtatis neq oĩo
monẽdus eẽt ut istis neglectis
et̾na uellet adipisci atqut ma¬
le nollet niuẽ uellet aũt bñ. Hoc

Expanded text:
 potestate, neque laudandus cum ad superiora, neque culpandus homo esset cum ad inferiora detorquet quasi quemdam cardinem voluntatis; neque omnino monendus esset ut istis neglectis aeterna vellet adipisci, atque ut male nollet vivere, vellet autem bene. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rex meus magnus/ pastor meu
bonus magist mens umnus ad¬
itormens oꝑtimus dilectus i¬
recta. sapĩa mea p clara. Sĩplici¬
tas mea pura. Concordia mea pa¬
cifica. Custodia mea tuta. Portio
mea robustissima.uictuna ma
sin ma cculata. Redẽptio mea i¬
a sca. Spes mea futura. Can tas
pit̾ mea ꝑfecta. Reẜrectio mea uã¬
l⁊ uita mea et̾na. Exultatio ⁊ ui¬
ia sio mea beatissima et sine fine
mea masura. Te depcor et supplico
hacia inte requesca qui es uia u̾itaᷤ

Expanded text:
rex meus magnus, pastor meus bonus, magister meus verax, adjutor meus opportunus, dilectus recta, sapientia mea praeclara, simplicitas mea pura, concordia mea pacifica, custodia mea tuta, portio mea robustissima, victima mea immaculata, redemptio mea sancta, spes mea futura charitas mea perfecta, resurrectio mea sancta, vita mea aeterna, exsultatio et visio mea beatissima sine fine mansura. Te deprecor, supplico iam, in te req
Abbreviated transcription (Latin):
maliẽ. s res ẽ uoubitatioe huma¬
na diuin a indicans uolũptatẽ nã
et sorte misenĩt apłi quãdo iudas
tradito dño periit et sicut de illo ⁊¬
scriptu ẽ. abiit in locum suu. Cep̃
queni quis in locũ eius ordinaretu
electi sũt duo urditio humano electꝰ
deduob unus inditio diuino dedu

Expanded text:
s est in dubitatione humana divinam indicans voluntatem. Nam et sortes miserunt Apostoli, quando Judas tradito Domino periit, et, sicut de illo scriptum est, Abiit in locum suum: coepit quaeri quis in locum ejus ordinaretur, electi sunt duo judicio humano, et electus de duobus unus
Abbreviated transcription (Latin):
dãda est. O mĩs aut queno in eo
manet. et nõ uult age̾ ut mane¬
at et inꝙͣ tum ibi nõ est et ĩꝙͣ tu
nõ id agit ut ibi sit uitriꝑandaẽ
est. nemo dubitat eius cõditorẽ
imp̃a eius impatioe laudani. cu
sũmo et in comncabili bono .i.cre¬
atore suo fim nõ uult. illũ sine
ulla dubitatice̾ laudamus. Qũatr̃
hoc bonum et ꝙ̃ uł in effabilit̾ li¬
gus oĩb uł in effabilit̾ cogitatioĩ¬
ln õib p̾dicandus et honoradus ẽ
creator oĩm deus sine eius laute
nec lairdan possumus nec uictupe¬
rari. Nõ eĩm iuuttuperan possumꝰ.
qr in eo nõ manemus nisi qr ma¬
gnum ẽ et sũmu et primu nr̃m
bonu mane in illo. uñ aũt hoc qr¬

Expanded text:
danda est: omnis autem quae non in eo manet, et non vult agere ut maneat, in quantum ibi non est, et in quantum non id agit ut ibi sit, vituperanda est.  nemo dubitat ejus Conditorem in ipsa ejus vituperatione laudari. Cum summo et incommutabili bono, id est Creatore suo frui non vult, illum sine ulla dubitatione laudamus. Quantum ergo bonum, et quam vel ineffabiliter linguis omnibus, vel ineffabiliter cogitationibus omnibus praedicandus et honorandus est creator omnium Deus, sine cujus laude nec laudari possumus, nec vituperari! Non enim vituperari possumus quia in eo non manemus, nisi quia magnum et summum et primum nostrum bonum est manere in illo: unde autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Obẜua dĩe sabbati. nõ car¬
nalit nõ iudaicis delitiis quiono a¬
butuntur ad neꝗtiam. melius enim
utiq tota die foderẽt quã tota die sal¬
tarent. S cogitans requiem ĩ deo nio.
⁊ ꝑꝑ ip̃am requiẽ omĩa faciens ab stine̾
ab ore senuli. omĩs em̃ qui facit pec¬

Expanded text:
a diem sabbati, non carnaliter, non judaicis deliciis, qui otio abutuntur ad nequitiam. Melius enim utique tota die foderent, quam tota die saltarent. Sed tu cogitans requiem in Deo tuo et propter ipsam requiem omnia faciens, abstine ab opere servili. Omnis enim qui facit pec
Abbreviated transcription (Latin):
nos diuites redderemur dyabolus¬
uue que de relicte sunt sic uninẽsa
t̾ra ego cõgregaui. et nõ fuit qui a¬
mouet pede et apiret os. atqr gari¬
sum pellicano in solitudine uigilam
et fc̃s sum sic passer solitanus in tec¬
to. Dyabolus ꝑ suꝑbia et cuproitatẽ
dicit nũꝗo non possu rogare patre
men et maibebit michi plusqͣ duo¬

Expanded text:
nos diuites redderemur. iloua, quae erecta sunt, sic uniuersam terram ego congregaui: et non fuit qui moueret pennam, et aperiret os, et gannisumet factus sum sicut passer solitarius in tecto . Diabolus per superbiam et cupiditatem dicit, Num quid non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi plus quam duo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ suꝑbiam namq et cupiditate. di¬
abolus dicit in celum cõseenda. Iꝰ
cum humilitate dicit. humiliata ẽ
int̾ra aĩa mea.drabolus ꝑ supbiam
et cuprditate dicit. Ero similis alti¬

Expanded text:
 superbiam namque et cupiditatem diabolus dicit, In coelum conscendam : Christus cum humilitate dicit, Humiliata est in terra anima mea . Diabolus per superbiam et cupiditatem dicit, Ero similis Alti
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tu mortẽ nõ facis. nec letaris in
ꝑdinione moriẽtium. ꝑꝑte oramꝰ te.
ne pinitras dñan quod nõ fecisti.
buic creature tue quam fecisti. si dole
deꝑditione quid te prohyber dñe ꝯ
omĩa potes ut semꝑ letens de nostra
saluatione. si ius potes me saluart.
ego aũt ⁊ si uelim non possem. tam
magna multituto miseriarĩ meaꝵ mecũ ẽ.

Expanded text:
non facis, nec laetaris in perditione morientium . Propter te oramus te, ne permittas dominari quod non fecisti huic creaturae tuae quam fecisti. Si doles de perditione; quid te prohibet Domine, qui omnia potes, ne semper laeteris de nostra salvatione? Si vis, potes me salvare: ego autem etsi velim non possum, tam magna est multitudo miseriarum mearum mecum.
Abbreviated transcription (Latin):
causa necessiratis de tinet io quod
amonasterio secum porranĩt. necte ha¬
bebit. ubi p̃positus suus ẽ illud defer¬
tum ad omes ꝑtinet. ⁊ dõntiq est ꝯ¬
secratũ. S si cogitanerit de hiis ali¬
nͥ ut inuicẽ diligans.

Expanded text:
causa necessitatis detineat id quod a monasterio secum portaverit, necesse habebit ubi abbas suus est illud perfertum ad omnes pertinet, et Deo utique est consecratum. Sed si cogitaverit de his alinisi ut invicem vos diligatis .
Abbreviated transcription (Latin):
de. sic gaudeat de lucto corporis ñ
nõ hãt dãpnum aĩe. gaudeat detã
p̾tioso dono xp̃i. Gaudeat cum hu¬
militate et fleat cumpietate. Gr̃a
agat qr tantam felicitate integͥ¬
tate portat. Letetur qr secutus est
agnum quocumq ient. si tñ in eiꝰ
ꝑseuerantiam. ut nõ illi qualiscũ¬
qr delectatio scłi aut inuidia dya¬
boli tantu donum tollat tanta
clantatem obnubilet. tantũ nito¬
rem. ĩ fuscet teneat fortit ne ꝑdat
rem in recupabile. ne in uno mo¬
mẽto delectationis amittat gram¬
mentis et corporis. Nõ ꝯͣbat tupi¬
tiroinem aĩe ꝑ pulcritudinez fõme
cormpte. Nõ illum cocupiscĩa m̃eat

Expanded text:
go. Sic gaudeat de lucro corporis, si non habeat damnum animae. Gaudeat tamen de tam pretioso dono Christi; gaudeat cum humilitate, fleat cum pietate. Gratias agat, quia tantam felicitatem in integritate portat: laetetur, quia secuturus est Agnum quocumque ierit; si tamen in perseverantiam, ut non illi qualiscumque delectatio saeculi aut invidia diaboli tantum donum tollat, tantam claritatem innubilet, tantum nitorem infuscet. Teneat fortiter, non perdat rem irreparabilem, non uno momento delectationis amittat gratiam corporis, non contrahat turpitudinem animae per pulchritudinem formae corruptae, non illum concupis
Abbreviated transcription (Latin):
augẽtur misto mũdo tubulatioe
augẽtur mala augẽtur cõtritioe
sit calcans fluctus. et tñ tante sẽ
mubula tioẽs. ut etiam ip̃i qui cre¬
oidennt in xp̃m et qui conantur
ꝑseuerare in finem expauescãt i¬
ne deficiant.¬

Expanded text:
Augentur in isto mundo tribulationes, augentur mala, augentur contritiones, sit, calcans fluctus. 7. Et tamen tantae sunt tribulationes, ut etiam ipsi qui crediderunt in Jesum, et qui conantur perseverare usque in finem, expavescant ne deficiant
Abbreviated transcription (Latin):
opus sit ut ꝑsuadeatur suꝑbis. ꝙ ta
sit uirtus humilitatis. quo fit ut oĩa
t̾rena catiũna tp̃rali mobilitate mi¬
tantia nõ hãno uẜꝑata fastu. s diui¬
na gr̃a donata celsitudo trãscẽdat d¬

Expanded text:
opus sit. ut persuadeatur superbis quanta sit uirtus humilitatis, qua fit ut omnia terrena cacumina temporali mobilitate nutantia non humano usurpata fastu, sed diuina gratia donata celsitudo transcendat
Abbreviated transcription (Latin):
nuda ẽ intelligẽti. que ut inde ꝓcedat
et ꝙ cegitatur intelligẽoo et ꝙ sonat
loq do mutabile atq dissimile e. neq̃
istud manebit. cum oblitus fuei̾s ne
ĩ etnu et in comutabilit᷑ manet et cũ¬

Expanded text:
nuda est intelligenti, quae ut inde procedat et quod cogitatur intelligendo, et quod sonat loquendo, mutabile atque dissimile est: neque illud manebit, cum oblitus fueris; neque in aeternum, et incommutabiliter manet. C
Abbreviated transcription (Latin):
et de sumi patris no emigtare. Hĩc i¬
ad ccłos humanos exire inde men¬
tes angłicas i illustrare. hĩc ad t̾ra
precedere inde celos excelsos excere
hic hõ fiei̾ inde hoĩes facẽ nemo ergo¬
credat dei filium cõu̾sum et mutatũ
ẽẽ ĩ hoĩs filium. s potius credamus
sic̃ nͥbum ꝙ corde gestamus sit uox
cum inore profen̾mus nec tñ illud
qua procedit assumiturut et intus
maneat ꝙ intelligat᷑. et foris sonet
ꝙ audiatur. id̾ tñ fertur insono ꝙ añ
sonum erat infilẽtio. atq ita u̾bum
cum fit uox nõ mutatur iuoce set
manes ĩmẽtis luce. et asũpta cami
noce procedit. adaudiẽte et nõ deẜit
cogitate. nec cum ip̃a uox insilẽtio

Expanded text:
et de sinu Patris non emigrare? hinc et de sinu Patris non emigrare? hinc ad oculos humanos exire, inde mentes angelicas illustrare? hinc ad terras procedere, inde coelos extendere? hinc homo fieri, inde homines facecredat Dei Filium conversum et commutatum esse in hominis filium: sed potius credamus sicut verbum, quod corde gestamus, fit vox, cum in ore proferimus, nec tamen verbum qua procedat, assumitur, ut et intus maneat, quod intelligatur, et foris sonet quod audiatur. Idem tamen profert in sono quod ante sonum erat in silentio. Atque ita verbum cum sit vox, non mutatur in vocem, sed manens in mentis luce, et assumpta carnis voce procedit ad audientem, et non deserit cogitantem. Nam cum ipsa vox in silentio
Abbreviated transcription (Latin):
excibo uẽtiͣs singulas ꝑticulas tolli¬
tis s cẽs totum auditis totũ singu¬
li capitis nec timemus dum loquim᷑
ne totum andiẽdo unus assumat nͦ
alt̾ possit abere q sumat. s ita nos
actentos eẽ uolumus.nullius aute
mẽte qr frade̾mꝰ ut et totum singuli
audiatis. et totum audrẽdum ceten
relunq̃tis. nec fit alterius tẽporb ut
cum ẜo quidicit ad te pͥmu intrat
exeat atent ad alium possit ĩtrare.
s simulad oẽs uenit et totus ad sĩ¬
gulos ꝑ uenit ut sitotus memoria
teneĩ debuisset. sicut ad totum aridi¬
endum uenistis ita cum toto singu¬
li redeatis. q̃to magis u̾bũ dei ꝑqd̾
facta sunt oĩa ꝙ nec locis cõcluditur
nec tẽporib tẽditur nec morulis bre¬
uib longis q uariatur. nec uocibu
texcitur nec silẽtis tena tur ꝙͣ to ma¬
gi hͨ tãtũ ⁊ tale u̾bum potuit et tale¬
matris ut̾i ĩ assũpto corpore fecũdaẽ

Expanded text:
ex cibo ventris singulas particulas tolliex cibo ventris singulas particulas tollitis; sed omnes totum auditis, totum singuli capitis. Nec timemus dum loquimur, ne totum audiendo unus absumat, nec alter possit habere quod sumat: sed ita vos attentos esse volumus, nullius aurem mentemque fraudantes, ut et totum singuli audiatis, et totum ad audiendum caeteris relinquatis. Neque hoc fit alternis temporibus, ut cum sermo qui dicitur ad te primum intraverit, exeat a te, ut ad alium possit intrare: sed simul ad omnes venit, et totus ad singulos pervenit. Et si totus memoria teneri valuisset, sicut ad totum audiendum omnes venistis, ita cum toto singuli rediretis. Quanto magis Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, nec temporibus tenditur, nec morulis brevibus longisque variatur, nec vocibus texitur, nec silentio terminatur; quanto magis hoc tantum et tale Verbum potuit matris uterum assumpto corpore fecundare,
Abbreviated transcription (Latin):
bum deus ẽ ante tẽpora. uerbũ cão¬
crans de utero matris.abi manens
hĩc procedens effector celi et t̾te sƀ
celo ortus int̾ra. in effabilit sapĩes
sapies infans miroum ĩplens. in
psepio iacens sidera reges ubã lã¬
bens. ita magnus ĩ forma dei. bre¬
uis informa ẜui ut nec ista breui¬
tate. magnitudo illa minueret.neq
illa magnitudine ista breuitas pre
scepit. oꝑa diuina des ut neq attin¬
gere afine usq ad fine fortit et dis¬
ponẽ oĩa suauit̾ destitit qnͣ infirmi¬
tate camis indutus et uirginali u¬
tero receptus ẽ nõ inclusus ut nec
ãgłis sofirabẽtur sapie cibus et nos
gustaremus ꝙ̃ suanis ẽ dñs. Quid
hie murmur de uerbo dei cum ẜmo
iste ꝙ proiimꝰ. ita libẽt̾ sẽsib ĩ fluat
ut eura et recipiat et nõ includat
auditor nã sino reci pet᷑ neminẽ in¬
struerer. siinclutẽtur adalios non
ueĩret. Et utiq smo iste u̾bis silla¬
bis q diuiditur. nec tũ ex eo tã quã

Expanded text:
bum Deus ante omnia tempora, Verbum carocrans de utero matris: ibi manens, hinc procedens: effector coeli et terrae, sub coelo exortus in terra: ineffabiliter sapiens, sapienter infans: mundum implens, in praesepio jacens: sidera regens, ubera lambens: ita magnus in forma Dei, brevis in forma servi; ut nec ista brevitate magnitudo illa minueretur, nec illa magnitudine ista brevitas premscepit, opera divina deseruit: nec attingere a fine usque ad finem fortiter, et disponere omnia suaviter destitit ; quando infirmitate carnis indutus, virginali utero receptus est, non inclusus; ut nec Angelis subtraheretur sapientiae cibus, et nos gustaremus quam suavis est Dhoc miramur de Verbo Dei, cum sermo iste quem promimus ita liber sensibus influat, ut eum et recipiat, et non includat auditor? Nam nisi reciperetur, neminem instrueret: si includeretur, ad alios non veniret. Et utique sermo iste verbis syllabisque dividitur: nec tamen ex eo tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quo me nõ libeat id ꝙ furabar. set
qr furabar qd̾ ine solũ facẽ prorsus
nõ liberet nec facere. Oĩs inimica
amicitia. seductio m̃tis in uestiga¬
bilis et ludo e ioco nocẽdi auiditas
et alien danpni appetitus. nulla
lucri mei nulla ulciscẽdi libidine s
cum dicit᷑ eamus faciamus et pu¬
lo iustia et innoçẽtia pulcra etdeco¬
ra honestis luminib et in satiabilis
satieta te quies ẽ apud te ualde et
uita inꝑturbabił.¬

Expanded text:
in quo me non libebat id quod furabar, sed quia furabar: quod me solum facere prorsus non liberet nec facerem. O nimis inimica amicitia, seductio mentis investigabilis, ex ludo et joco nocendi aviditas, et alieni damni appetitus; nulla lucri mei, nulla ulciscendi libidine; sed cum dicitur: Eamus, faciamus; et pulo, iustitia et innocentia, pulchra et decora honestis luminibus et insatiabili satietate. quies est apud te ualde et uita inperturbabi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ non desinet. s talis ac tanta e¬
ritut ꝑfectior et maior eẽ nõ pos¬
sit. Fortassis et alie tres mitutes.¬
ut prudentia sine ullo iam ꝑicło
etroris. Fortitudo sine molẽstia
telerandor malor tepantia sine re¬
pugnaticẽ libromnum eĩt milla fe¬
licitate. Ut prudẽtie sit nullum be¬
num deo p̃pone̾ uł eq̃re. Fortitiroĩ
ei furmissime coherẽ. temꝑantie ⁊¬
nullo defectu noxio delectan. sũe
aũt ꝙ agit iustitia ĩ sẜuerẽdo miẜiͤ¬

Expanded text:
e desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo mi
Abbreviated transcription (Latin):
quos iuste p̾destinauit ad penã.
et ad coꝵ salutez quos begͥne pre¬
destinauit ad gr̃am. Qu̾a tũ eñ
ad ip̃os actinet. qd̾ deus noluit
dei nullo modo id efficẽ ualuert
fecerñt. de ip̃ĩs fca ẽ uolũtas eiuꝰ.
sita sunt in oẽs uoluntates eiuꝰ
ut miro et in effabili modo nõ
sinit s uolens. nec sineret bonꝰ
fieri mala. nisi oĩpos et demalo
façẽ poss bonui.

Expanded text:
it ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit Dei, nullo modo id efficere valuerunt. fecerunt, de ipsis facta est voluntas ejus.sita sunt in omnes voluntates ejus, ut miro et ineffabili modo non sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene.
Abbreviated transcription (Latin):
exitus siu̾ fines quos es iustos
ip̃e p̾scint tẽdant oĩa que uolũ¬
tati eius urdentur ad u̾sa. Ac ꝑ
hoc cumdiciturdeus mutare i
nolũtate ut quib lenis erat.
u̾bi gr̃a. reddaturiratus illi po¬
tius ꝙͣ ip̃e mutantur et eum̾qͦ¬
damodo mutatu ĩhiis que pa¬
tiuntur inuenut sic̃ mutat
sol oculis sanciatis. et asꝑ quod¬
amodo ex miti et exdelectabili
molestus efficiturcum ip̃e aꝑuo
seip̃m maneat ibi aui fuit. Di¬
citur etia uolutas dei quã facit
in cordib obediẽtiu mandatis
eius de qua dicit apłs deus e q¬

Expanded text:
s bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa. Ac per hoc cum Deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatur sol oculis sauciatis et asper quodam modo ex miti et ex delectabili molestus efficitur, cum ipse aput se ipsum maneat idem qui fuit. Dicitur etiam uoluntas Dei, quam facit in cordibus oboedientium mandatis eius, de qua dicit apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
Obmissis ⁊ repudiatis nugis the¬
ancis ⁊ poeticis diuinarũ scupturam
cõsideratione. ⁊ tracratione pascamnᷤᷤ
aĩm atq potemꝰ. uane cunositatis fa¬
me ac siti fessũ ⁊estuãtẽ ⁊ manib phũ¬
tasmatib tã quã epulis ꝑictis frustra
refici satianq cupientẽ. hoc uo liberali
⁊ ĩgenuo ludo salubrir̃ etudiam. Sino
miracula specra culoꝵ ⁊ pulctuto teles¬
tat. illam desiteremus uidere sapiẽtiã
ꝗ ꝑtendit a fine usq ĩ finem fortio

Expanded text:
itur et repudiatis nugis theatricis et poeticis, divinarum Scripturarum consideratione et tractatione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erudiamur. Si nos miracula spectaculorum, et pulchritudo delectant, illam desideremus videre Sapientiam, quae pertendit a fine usque ad finem f
Abbreviated transcription (Latin):
et tn de hoĩe duro qabsdo dr petra. et
de hoĩe robristo et in mobili. dr petra.
et ad laude inde dixisti furmitate. et
ad uctuꝑatiõe duritia. Nouimꝰ et in
petã furmitater et accepimus xp̃. perta

Expanded text:
tur de homine absurdo et duro petra, et de homine robusto et immobili dicitur petra; et ad laudem inde duxisti firmitatem, et ad vituperationem duritiam. Novimus in petra firmitatem, et accepim
Abbreviated transcription (Latin):
tiens ac mitis mu̾dus ac misicors ⁊¬
foret. quas uirtutes quãto plus ꝗsq̃
sui cõditoris gent filitudĩe. Siũo ꝙ
absit aliquis ꝑdema uitioꝵ etdiuor¬
tia criminu ab hac nobilissima su
cõdicoris siłitudĩe degenerãs obẽrat.
tuc fiet de eo qd̾ senptu ẽ. hõ cũ in ho¬
honor potuit hoĩ eẽ ꝙͣ ut ad siłi tudĩe
sui factoris cõdet᷑. et de hiifde iituti

Expanded text:
tiens atque mitis, mundus, et misericors foret. Quas virtutes quanto plus quisque sui Conditoris gerit similitudinem. Si vero quod absit aliquis per devia vitiorum et divortia criminum ab hac nobilissima sui Conditoris similitudine degener aberrat, tunc fiet de eo quod scriptum est: « Homo cum in hohonor potuit homini esse quam ut ad similitudinem sui factoris conderetur et eisdem virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
uer quid opud sit sꝑnitib defũctoꝵ
corpora sua inresintectione recipere
sipõt eis ã sine corporib illa b̃titudo
preber. Difficilior quitẽ qõ ẽ quar
tñ m̃me dubitãdũ ẽ. ⁊̃ raptã hõis
acatnis sensib m̃tem. ⁊ post morrẽ
ip̃a carne deposira transcẽsis ã simi¬
litudib corporaliũ nõ sic uidere posse
ĩcõmutabilem sub̾am. ut scĩ angłi
uident. sine alia latentiore cã. siue
iõ quia mẽ ei nãlis quidã appetitus
cor admĩstrandi. quo appetiru rerar¬
datur quodã modo. ne tota ĩ tenticẽ
ꝑgat inillud sũmũ celũ. quã dui nõ
sub ẽ corpus. eius admĩstratione
appetitus ille cõquiescat.

Expanded text:
 quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si potest eis etiam sine corporibus summa illa beatitudo praeberi, difficilior quidem quaestio est, quam tamen minime dubitandum est et raptam hominis a carnis sensibus mentem et post mortem ipsa carne deposita transcensis etiam similitudinibus corporalium non sic uidere posse incommutabilem substantiam, ut sancti angeli uident, sine alia latentiore causa siue ideo, quia inest ei naturalis quidam adpetitus corpus administrandi: quo adpetitu retardatur quodammodo, ne tota intentione pergat in illud summum caelum, quamdiu non subest corpus, cuius administratione adpetitus ille conquiescat.
Abbreviated transcription (Latin):
nera rerĩ̃ in quib rationale
apparet. unũ ẽ in factis ad aliꝙ̃
finẽ relatis. Alterum ĩ dicendo.
tertiũ indelectando. primũ nos
cere. ultimu bene contemplan. In

Expanded text:
rerum, in quibus illud rationabile apparet, unum est in factis ad aliquem finem relatis, alterum in discendo, tertium in delectando. primum nos cere, ultimum beate contemplari; in
Abbreviated transcription (Latin):
dezrois usum qͦnã potius nolun¬
tatẽ cõu̾tat utrum ad bona exte
pore an ut fiuatur diuinitate
atq et̾mtate in quada quupe i
medietate posita ẽ in se ħt corpo¬
rale crea tura. sup̃ se ht sui acor¬
re neglecto. s eam potius creatu¬
ra fecerit suire creatori quiaip̃n
sue bonitatis habundatissima ⁊¬
largitate donauit sic̃ ein bonase
oĩa que creauit deus abipa rõali
creatura usq ad infimu corpus
nez ẜuet et distiguedo eligeto pe¬
tẽdo subdat minora maiorib cõ¬
poralia sp̃ualib inferiora supioi¬
b tẽporalia sẽpit̾ius ne supior ne
uum mutat ĩ peius s totuns oroi¬
nata caritate seet corpus suum
cõu̾tat inmelius. Cum eĩm om̃a
tus honoratur ꝑu̾sitas. culratar
dãpnatur nec efficit aĩa pu̾se ntẽ
creatuns ut oromatioe esfugiat
cratoris. qmi sulla male utifur qͥ
do fit mala ille ordinãte etiã mal
utẽdo ꝑmanet bonus qui eim in¬
iuste se ordinat ĩ peccĩs iuste ordi¬
natur impenis.

Expanded text:
is usum quonam potius uoluntate conuertat, utrum ad bona exterpore, an ut fruatur diuinitate atque aeternitate. in quadam quippe medietate posita est infra se habens corporalem creaturam supra se autem sui et corre neglecto, sed eam potius felicitatem fecerit seruire creatori, qui et ipsam suae bonitatis abundantissima largitate donauit. sicut enim bona sunt omnia, quae creauit deus, ab ipsa rationali creatura usque ad infimum corpus, nem seruet et distinguendo, eligendo, pendendo subdat minora maioribus, corporalia spiritalibus, inferiora superioribus, temporalia sempiternis, ne superiorum neguum mittat in peius, sed potius ordinata caritate se et corpus suum conuertat in melius. cum enim sint tus honoratur, peruersitas culpata damnatur. nec efficit anima peruerse utens creaturis, ut ordinationem effugiat creatoris, quoniam, si illa male utitur bondo fit mala, ille ordinate etiam malis utendo permanet bonus. qui enim iniuste se ordinat in peccatis, iuste ordinatur in poenis.
Abbreviated transcription (Latin):
do desiderando noli lõga itinera ⁊¬
meditari. Ubi credis ĩbi uenis ad
diu̾saꝵ tẽptationum et incrucifixy
crede ut possit fides tua lignũascẽ¬
dere. Nõ mergens. si liguo portab̾is
Sic in huius seculi fluctib nauiga¬
uit. ille qui dicebaͭ Michi aut absit

Expanded text:
d Christum: noli longa itinera meditari; ubi credis, ibi venis. Addiversarum tentationum; in crucifixum crede, ut fides tua lignum possit ascendere. Non mergeris, sed ligno portaberis. Sic, sic in hujus saeculi fluctibus navigabat ille, qui dic
Abbreviated transcription (Latin):
audẽmus face̾ nsi multos pios ɨ¬
ecc̃e catholice matris optime filios
qui puenlib sturoiis loꝙ̾ di ac dis¬
þendi facultate ꝙͣ tũ satiẽ ꝯsecuti
eẽnt eade refellendoꝵ hẽticoꝵ ne

Expanded text:
auderemus, nisi multos pios Ecclesiae catholicae matris optimae filios, qui puerilibus studiis loquendi ac disserendi facultatem quantum satis est consecuti essent, eadem refellendorum haereti
Abbreviated transcription (Latin):
matuis cognouit. accessit etas nõ
diuinitati s cãm horrẽt mirãturq
sapĩã dei puei̾ duodẽnis ĩpiti se¬
illo sb̾nemẽte utiq ꝑitiri. crescit
ad huc etate corporis uenit ad flu¬
mu baptiçãdus baꝑticator dm̃n
cognoscit.indignu se soluẽdi cal¬
gam̃ti corigias cõfitetur ia inde
ceci illuminantur surdis apitur
auditus. locuntur muti mũdan¬
tur lebrosi. stringũtur ꝑalitici cõ¬
ualescunt langurdi/ reẜgunt mo¬
tadum in hoĩe hõ in illo mutat᷑
ẽ. mutatur hõ inillo ut melior
sieret ꝙ̃ erat. nõ ut ĩ ip̃a sb̾a u̾bi¬

Expanded text:
s agnovit. Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, imperiti seillo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquuntur muti, mundantur leprosi, stringuntur paralytici, convalescunt languidi, resurgunt motatum in hominem; homo in illo mutatus est. Mutatus est homo in illo, ut melior fieret quam erat, non ut in ipsam sub