comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tificare egenos et dicere. Niuit
non moriar: et fiam tanquam
uius ex eis. Accersito ergo nota¬
rio suo quem emerat. dicit ei.
S ccretum tibi credere uolo. et
crede si ꝓpalaueris me barbari
uendam te aut si non audieriᷤ
me. Dat itaq ei decem libraᷤ au¬
ri et dicit ei. Uade et eme nego
tium tibi. et sume me et ducin
scãm ciuitatem. et uende me cu¬
ilibet xp̃iano: et precium da pau¬
perib. Notario autem recusan¬
te: dicit et iterum. Qm̃ si me ñ
uendideris. ego uenclam te bar¬
baris: ut predixi tibi. Obaudi
uit ei notartus. Et peruententi¬
bus eis ad loca sc̃a. inueint idẽ
notarius amicum suum carũ
fabrum argentarium qͥ in ilam¬
pna inciderat. Ad eollocutionẽ
ergo uenientib ambob dicit et
notarius. Audi me ⁊oile. et e¬
me unum seruum quia habeo
bonum: ut dicat homo qd patͥ¬
cius sit. Audiens autẽ argenta¬
rius qd seruum haberet. miratꝰ
est et dicit ei. Crede mͥ qͥa non pos¬
sideo unde illum emere possim.

Expanded text:
tificare egenos et dicere: Vivit tificare egenos et dicere: Vivit non moriar, et fiam tanquam unus ex eis. Accersito vero notario suo, quem et emerat, dicit ei: Secretum volo credere tibi; et crede, si propalaveris me, barbaris vendam te, aut si non audieris me. Dat vero ei decem libras auri, et dicit ei: Vade, et eme tibi negotium; et sume me, et duc in sanctam civitatem, et vende me cuilibet Christiano, et pretium da pauperibus. Notario autem recusante, dicit ei iterum: Quoniam si me non vendideris, ego vendam te barbaris, ut praedixi tibi. Obedivit ergo ei notarius; et pervenientibus eis ad sancta loca, invenit idem notarius amicum suum charum, fabrum argentarium, qui damna inciderat. Ad locutionem vero venientibus ambobus, dicit ei notarius: Audi me, Zoile, et eme servum unum, quia habeo tam bonum, ut dicat homo quod patricius sit. Et audiens argentarius quod servum haberet, admiratus est, et dicit ei: Crede mihi, quia non possideo unde emere possim.
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Ille putans qił egenus esset.
expoliauit se esophorio suo qd̃
illi melius erat et ilat et: roga¬
uitq: eum ut hoc ipse uestire
Pergens uero ille et erubescas
uestire hoc: dedit illud uen¬
tori ut uenundaret᷑. Et cumn
cederet theloneartus. iudit linr
suspensum et tristatus est ual¬
de. Et ascendens domum suan
nichil passus est gustare.s clau¬
bat plorans et cogitans: qͥa nuu
moriam haberet egenus. Cuu
ergo anxiaretur obdormut.
et ecce uidet quendam speciosi
tanquam solem: ferentẽ crucni
super caput suum. et esophior¬
um qđ dederat naute: assistu¬
tem sibi et dicentẽ. Quid ploes
dñe petre ͤ Hoc erat et nome
nobis damus alicui: et in tur¬
pe lucrum accipuint accipien¬
tes. Tunc dicit et. Cognosciꝰ hr
Et ostenit ei quia deintꝰ uest̃
mͥ hoc. et gratias ago uolunta¬
ti tue bone: qm̃i frigore afflige¬
bar et coopuisti me. Ad se gͦ reu̾¬
sus admiratus est: et cepit bea¬

Expanded text:
aret. Ille ergo putans quod egenus esset, aret. Ille ergo putans quod egenus esset, exspoliavit se esophorium suum, quod illius melius erat, et dat ei, rogavitque eum ut hoc ipse vestiretur. Pergens vero ille et erubescens vestiri hoc, dedit illud venditori ut venumdaretur. Et cum recederet telonearius, vidit hoc suspensum, et tristatus est vehementer; et ascendens domum suam, nihil passus est gustare; sed clauebat plorans et cogitans: Quia non moriam haberet egenus. Cum ergo anxiaretur, obdormivit; et ecce vidit quemdam speciosum tamquam solem, ferentem crucem super caput suum et esophorium, quod dederat nautae, assistentem sibi et dicentem: Quid ploras, domine Petre? Hoc enim erat ei nomen. nobis, damus alicui, et in turpe lucrum vertunt accipientes. Tunc dicit ei: Cognoscis hoc? Et ostendit ei quia deintus vestimihi hoc; et gratias ago voluntati tuae bonae, quoniam frigore affligebar, et tu cooperuisti me. Ad se ergo reversus, admiratus est, et coepit bea
Abbreviated transcription (Latin):
habemus nisi unam siliginem.
quam dedit ante duos xp̃o di¬
es: et ipsam non uoluntarie. Et
mittentib siliginem: equalitas
facta est. Tunc dicunt thelonea¬
rio. hii qui apparuerant ei can¬
didati. Yade auge ad siliginem
hanc. Nam uere mauri isti te ap¬
prehendent. Euigilans ergo ag¬
nouit que uisa sunt ab eo. non
esse mendatia s ueracia. Omnia
rum ipse erat oblitus uidebat
echiopes illos congregare ⁊ de¬
portare ad libram et dicebat. Ua¬
ue. Si una siligo quam iacta¬
ui per furorem ita profuit. a qͣn¬
tis malis liberat se. qui dat in
simplicitate sua bona indigen¬
tib: Et de cetero ita modestus
et prudens atq summꝰ et ele¬
mosinator factus est: ut etiam
ꝓprio corpori ñ parcerer. Con¬
tigit enim aliquando scłm cõ¬
suetudinem eum ꝓcedere dilu¬
culo ad theloneum. et obui¬
auit et nauta qui a naufragio
nudus ut natus est euaserat:
et cecidit ante eum rogans ut
ꝓtectionem apud eum tmpetͣ¬

Expanded text:
habemus, nisi unam siliginem, habemus, nisi unam siliginem, quam dedit ante duos dies Christo, et ipsam non voluntarie. Et mittentibus eis siliginem, aequalitas facta est. Tunc dicunt teloneario hi qui apparuerant ei candidati: Vade, et auge ad siliginem hanc, nam vere Mauri isti te apprehendent. Ejulans ergo, agnovit quae visa sunt ab eo non esse mendacia, sed veracia. Omnia serat, et quorum ipse erat oblitus, videbat Aethiopes illos congregare, et deportare ad libram, et dicebat: Vave, si una siligo quam jactavi per furorem ita profuit, a quantis malis se liberat qui dat in simplicitate sua bona indigentibus? Et de caetero ita modestus et prudens atque summus eleemosynator factus est, ut etiam corpori proprio non parceret. Contigit enim aliquando secundum consuetudinem procedere eum diluculo ad teloneum, et obviat ei nauta, qui a naufragio nudus ut natus est evaserat; et cecidit ante eum, rogans ut protectionem apud eum impetr
Abbreviated transcription (Latin):
do ad domum suam reuertere¬
tur. Ex dispensatione dei ꝑue¬
uerunt simul ipse ingrediens
portam. et animal portans siligi¬
nes a mancipio: causa prandii
illius. Nidens igit᷑ egenum et
non inueniens lapidem: per fu¬
rorem arripit silignem de cli¬
tella: et iactauit in faciem eus.
Ille ergo suscepit eam: et abiit ut
satiffaceret confratrib suis qił
ex etsdem manib euis accepis¬
set eam. Itaq post duos egrota¬
uit infirmitate usq ad mortẽ:¬
et uidit in sompnis seipsũ ratio¬
nem ponentem. et suos actus
om̃s super stateram appendere.
In una quulem acie congrega¬
bantur quidam mauri defor¬
mes: altera autem acies aliorũ
quorumdam erat candudatoꝵ
et terribilium specie. qui nichil
inuenientes boni et ut ipsi appen¬
derent econtͣ aduersum ma¬
la opera que collecta erant a
mauris: in acie ipsoꝵ nimiᷤ tͥbula¬
ad alterutrum: et dicebant. Er¬
gone nichil habemꝰ hic ͤ Tunc
dicit unus eorum. Uere nichil

Expanded text:
do ad domum suam reverteredo ad domum suam reverteretur. Ex dispensatione Dei pervenerunt simul, ipse ingrediens portam, et animal portans siligines a mancipio, causa prandii ipsius. Videns igitur egenum, non inveniens lapidem, per furorem arripit siliginem de clitella, et jactavit in faciem ejus. Ille vero suscepit eam, et abiit ut satisfaceret confratribus suis, quod ex eisdem manibus accepset eam. Itaque post duos dies aegrotavit infirmitate ad morteet vidit in somnis seipsum rationem ponentem, et omnes actus suos super stateram appendere: in una quidem acie congregabantur Mauri quidam deformes, altera autem acies aliorum quorumdam erat candidatorum et terribilium specie. Qui nihil invenientes boni, ut et ipsi appenderent econtra adversum mala opera quae collecta erant a Mauris in acie ipsorum, nimis tribulaad alterutrum, et dicebant: Ergo ne nihil habemus hic? Tunc dicit unus eorum: Vere nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ignum et congrui ari¬
um predicto capttulo¬
iste sẽs referebat semel:coran
quenlam ministrum in apo¬
theca mea in cipro fidelem ual¬
de: et uirginem usq ad obitũ
suum. Hic ergo narrabat nͥ
qͥa in africa existente me facta
est res huiusmodi. Permane¬
bam enim ait cum quodã the¬
lonearto diuite multum ⁊ im¬
msericordi. Semel ergo paupe¬
rib in hyeme sedentib ad solẽ.
seq calefacientib ceperunt sin¬
guli domos elemosinarioꝵ col¬
laudare et pro eis orare ꝑ sin¬
gulos eoꝵ: similit̾ et domos e¬
lemosinam non facientiũ uitu¬
perare. Interq gͥuenit in medi¬
um eorũ et nomen semoris mei
thelonearii: ⁊ ceper̃t singłi int̾ro¬
gare proximum. Uere tu frat̾
tionem ᷤ Et om̃ib interrogan¬
tib inuicem: nullus inuentꝰ
est accepisse altquando de do¬
mo eius aliquid. Sicit ergo u¬
nus ex eis. Quid dabitis mͥsi
nedictionem ͤ Et facientib cũ
eo pactum. uenit et stat foris
portam domus expectans qͣn¬

Expanded text:
ignum et congruum praedicto capitulo referebat semel coram quemdam ministrum in apotheca mea in Cypro, fidelem valde, et virginem usque ad obitum suum. Hic ergo narrabat mihi quia in Africa existente me facta est res hujusmodi: Permanebam enim, ait, cum quodam teloneario, divite vehementer et immisericordi. Semel ergo pauperibus in hieme sedentibus ad solem, seque calefacientibus, coeperunt singuli domos eleemosynatorum collaudare, et pro eis orare per singulos eorum, similiter et domos eleemosynam non facientium vituperare. Inter quae venit in medium eorum et nomen senioris mei telonearii, et coeperunt singuli interrogare proximum: Vere tu, fratetionem? Et omnibus interrogantibus invicem, nullus inventus est accepisse aliquando de domo ejus aliquid. Dicit ergo unus ex eis: Quid dabitis mihi, nedictionem? Et facientibus cum eo pactum, venit et stat foris portam domus, exspectans quan
Abbreviated transcription (Latin):
mouere non posset: fortis ad
dandam benedictionem. ele¬
uatis sc̃is manib super capĩ
meum: benedixit mͥ. et bñlit¬
tionem hereditate possideo. Et
quomodo ego illum silere qui¬
am: Postremo quia tu id mi¬
chi abba congane tniungis.ii¬
uerendus frater et dulcis ani¬
eus meus ac tecum parit̾ ut
ex hibernia scribis ur̃a illa oĩs
eccłia sc̃oꝵ: libens obedio. pre¬
sertim qđ non eloquium exi¬
gitis sed narrationem. Oabo
uero operam ut ea sit pura et
luculenta. deuotos informãs:
fastidiosos non onerans. Sa¬
ue narrationis ueritas secura
apud me est intimata a uobis.
haud alia ꝓculdubio ꝓtestan¬
tibus quam que certissime
comperta st̃ uob̾.¬

Expanded text:
movere non posset, fortis ad movere non posset, fortis ad dandam benedictionem, elevatis sanctis manibus super caput meum, benedixit mihi, et benedictionem haereditate possideo: et quomodo ego illum silere queam? Postremo tu id mihi, abba Congane, injungis, reverendus frater, et dulcis amicus meus, ac tecum pariter ut ex Hibernia scribis vestra illa omnis ecclesia sanctorum. Libens obedio, praesertim quod non eloquium exigitis, sed narrationem. Dabo vero operam, ut ea sit pura et luculenta, devotos informans, fastidiosos non onerans. Sane narrationis veritas secura apud me est, intimata a vobis, haud alia procul dubio protestantibus, quam quae certissime comperta sunt vob
Abbreviated transcription (Latin):
at: si readmouero eam: Immo
uero non est: qł mͥ ingrati esse
mei scłi homines debeant. ⁊ om¬
nis deinceps generatio uentura:
si quem conditio tulit reuocem
stilo: si mundo restituam quo
dignus non erat mundus: si
seruem memorie hominũ. ho¬
minem cuius memoria in bene¬
dictione sit om̃ib qui legere dig¬
nabuntur: si me excitante aint¬
cum dormientem. uox turturis
audita est in terra nr̃a dicens:
ecce ego uobiscum sum omuib
dieb usq in consummationem
scłi. Deinde sepultus apud nos
est: nobis specialiter hoc opus
incumbit. Quid qił me intec
speciales auicos sẽs ille habi¬
bat et eo loci ut nulli in hac
parte głe scłm fuisse me cre¬
dam: Nec mercede uacat mͥ.
tante fanuliaritas sauctitata
Primitias iam accepi. In extir¬
mis positus erat. tmino in pͥn¬
cipiis: iuxta illud cum consu¬
matus fuerit homo tunc mei¬
pit. Accucurri ego: ut benecdie¬
tio morituri super me uenire
Et ille eum iam membra alta

Expanded text:
at, si readmovero eam? Imo at, si readmovero eam? Imo vero non est quod mihi ingrati esse mei saeculi homines debeant, et omnis deinceps generatio ventura, si quem conditio tulit, revocem stilo; si mundo restituam, quo dignus non erat mundus; si servem memoriae hominum hominem, cujus memoria in benedictione sit omnibus, qui legere dignabuntur; si me excitante amicum dormientem, vox turturis audita fuerit in terra nostra, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Deinde sepultus apud nos est: nobis specialiter hoc opus incumbit. Quid quod me inter speciales amicos Sanctus ille habebat, et eo loci, ut nulli in hac parte gloriae secundum fuisse me credam? Nec mercede vacat mihi tantae familiaritas sanctitatis: primitias jam accepi. In extremis positus erat, imo in principiis, juxta illud: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Accurri ego, ut benedictio morituri super me veniret. At ille cum jam membra alia
Abbreviated transcription (Latin):
rus tamen iste ipse in clero. Qũe
item das mͥ contentum necessa¬
riis contemptorem superfluoꝵ:
tum habentes inquiunt: hiis
contenti simus. Ubi forma hec:
In libris cermimus eam: s non
in uiris. Habes uero de tusto:
quia lex dei eius in corde ipsiꝰ.
et non in codice. Hec lex perfec¬
tionis: is gradus. Perfectus. ca¬
rere et necessariis paratus est.
At gratis istud. Utinam super¬
fluis ponatur modus: utinam
non cupiamus in infrnitũ. S
quid: forte repperias qui hoc
possit. I quidem difficile. sed
uide quid eginus. Querebamꝰ
uirum optimum multorum
liberatorem: et ecce laboramus
in inuemiendo qui seipsũ saluũ
facere possit. Optimus hodie ẽ:
qui non est nuuis malus. Unle
qm̃ a terra defecit sc̃s. iudeor nͥi
non superuacue ex hiis qͥ empti
sunt de terra: reuocare ad medi
rum singularis sapientie ⁊ uir¬
tutis. Iste erat lucerna ardens
et lucens. nec extincta est tam̃. s
submota. Quis mͥ uire succense¬

Expanded text:
rus tamen iste ipse in clero? Quem rus tamen iste ipse in clero? Quem item das mihi contentum necessariis, contemptorem superfluorum? tum habentes, inquiunt, his contenti simus . Ubi forma haec? In libris cernimus eam, sed non in viris. Habes vero de justo, quia lex Dei ejus in corde ipsius , et non in codice. Nec perfectionis is gradus. Perfectus carere et necessariis paratus est. At gratis istud. Utinam superfluis ponatur modus! utinam non cupiamus in infinitum! Sed quid? Forte reperias qui hoc possit? Id quidem difficile: sed vide quid egimus. Quaerebamus virum optimum, multorum liberatorem: et ecce laboramus in inveniendo, qui se ipsum salvum facere possit. Optimus hodie est, qui non est nimis malus. 2. Unde quoniam a terra defecit sanctus, videor mihi non supervacue ex his qui empti sunt de terra, revocare ad mediurum, singularis sapientiae et virtutis. Iste erat lucerna ardens et lucens: nec exstincta est tamen, sed submota. Quis mihi jure succense
Abbreviated transcription (Latin):
rum numero qui iudentur
dati in lucem gentium. ñ ma¬
gis de sublimi fumantẽ qũa
flaminantem: Et si lum̃ qdł in
te est inquit tenebre sunt qͣn¬
te sunt tenebre: Nisi tu illos
forte qł non credo lucere dixe¬
ris. qui questum estimant pi¬
etatem: qui in hereditate dm̃
non que dñi. s magis que sua
sunt queritant: Quid dico que
sua sunt: Perfectus sit ⁊ sc̃s. e¬
tiam sua querẽs suaq retinens:
si ab alienis cor manusq conti¬
neat. Meminerit tamen qͥ sibi
usq huc forte peruenisse uude¬
tur. eundem exigi sc̃itatis gra¬
dum et ab ethnnco. An non ini¬
lites suts tubentur contenti fo¬
re stipendiis: ut salui fiant:
Magnum uero eccłie doctori. si
sit sicut unus militum: aut cer¬
te quod ad illoꝵ imꝓperium ꝓ¬
pheta loquitur. si ut ppłs ita et
sacerdos fuerit. O deformitatẽ.
Itane summus merito reputan¬
dus erit: qui summo corruens
gradu. herebit uix infimo ne
abysso absorbeatur: Quam ra¬

Expanded text:
rum numero, qui videntur rum numero, qui videntur dati in lucem gentium, non magis de sublimi fumantem, quam flammantem? Et si lumen quod in te est, inquit, tenebrae sunt, quantae sunt tenebrae? Nisi tu illos forte quod non credo lucere dixeris, qui quaestum aestimant pietatem; qui in haereditate Domini, non quae Domini, sed magis quae sua sunt, quaeritant. Quid dico, quae sua sunt? Perfectus sit et sanctus etiam sua quaerens, suaque retinens, si ab alienis cor manusque contineat. Meminerit tamen, qui sibi usque huc forte pervenisse videtur, eumdem exigi sanctitatis gradum et ab ethnico. An non milites suis jubentur contenti forte stipendiis, ut salvi fiant? Magnum vero Ecclesiae doctori, si sit sicut unus militum: aut certe quod ad illorum improperium propheta loquitur sicut populus, ita et sacerdos fuerit! O deformitatem! itane summus merito reputandus erit, qui a summo corruens gradu, haerebit vix infimo, ne abysso absorbeatur? Quam ra
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ quidem
pere prectum fr¬
it illustres sc̃n
describere uits
ut sint tu spe¬
lum et exemplum ac quodiã
ueluti condimnentum uite ho¬
minũ super terram. Per hoc
enim quodamm apuil nos e¬
tiam post mortem uiuunt:
multosq ex hiis qui uiuentᷤ
mortui sunt: ad ueram ꝓuo¬
cant et reuocant uitam. Ue¬
rum nunc maxime ul requi¬
rit raritas sc̃itatis. et nr̃a pla¬
ne etas inops uiroꝵ. Qũa sa¬
ue inopiam super nos adeo
inualuisse sentimus: ut nul¬
li sit dubium illa sententia
nos fertri. qm̃ habundabit
intquitas refrigescet caritas
multorum. Et ut suspicor ego
aut presto aut ꝓpe est de quo
scriptum est: factem eiꝰ prece¬
det egestas. Nt fallor antixp̃e
est iste: quem fames ac sterili¬
tas totius bont et preit et co¬
mitatur. Siue igitur nuntia
iam presentis suie iam iamq:
affuturi prenuntia: egestas in
euidenti est. Taceo uulgus. ta¬
ceo uilem filioꝵ huius seculi
multitudinem: in ipsas eccłie
colũpnas uolo oculos leues.
Quem mͥ ostendas uel de illo¬

Expanded text:
er quidem operae pretium fuit illustres Sanctorum describere vitas, ut sint in speculum et exemplum, ac quoddam veluti condimentum vitae hominum super terram. Per hoc enim quodammodo apud nos etiam post mortem vivunt, multosque ex his, qui viventes mortui sunt, ad veram provocant et revocant vitam. Verum nunc maxime id requirit raritas sanctitatis, et nostra plane aetas inops virorum. Quam sane inopiam super nos adeo invaluisse sentimus, ut nulli sit dubium illa sententia nos feriri: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et ut suspicor ego, aut praesto, aut prope est, de quo scriptum est: Faciem ejus praecedet egestas . Ni fallor, Antichristus est iste, quem fames et sterilitas totius boni et praeit, et comitatur. Sive igitur nuntia jam praesentis, sive jamjamque adfuturi praenuntia, egestas in evidenti est. Taceo vulgus, taceo vilem filiorum hujus saeculi multitudinem: in ipsas Ecclesiae columnas volo oculos leves. Quem mihi ostendas vel de illo
Abbreviated transcription (Latin):
t nullus o amici xp̃i tan¬
ti miraculi incredulus
sit. Etenim usq nunc uidetur
in amica xp̃i cyproꝵ insula. in
diuersis scĩs talem dei gratiã
operantem: et tanqͣ ex fontib
ungentoꝵ suauitatem de pre¬
tiosis eoꝵ reliquiis ꝓfluentem.
ad głam eiusdem bonitatis: et
ad honorem sc̃oꝵ eiꝰ atq alacrita¬
tem et zelum bonum qui post
futuri sunt hominum: quati¬
nus scłm tmitationem eorum
conuersantes ersdem et nos ho¬
norib digni efficiamur. austo
mercedum retributore cło am̃.
fficiamur et nos dilectis¬
simi consummatores pre¬
scriptarũ rectitudinũ sc̃i huiꝰ
ta ista. in eternum thesaurire¬
mus: futurum per largã que
indigentib retributt᷑ donatio¬
nem. Etenum scłm diuinitus
inspiratum apłm. qui seminat
in benedictionib de benedictio¬
nib et metet: et ꝓ corruptibili¬
bus incorruptibilia. pro tempo¬
ralib eterna: que oculus non
uidit nec auris audiuit. nͨ in
cor hominis ascenderunt: que
preparauit deus ililigentibus

Expanded text:
t nullus, o amici Christi, tanti miraculi incredulus sit. Etenim usque nunc videtur in amica Christi Cyprorum insula, in diversis sanctis talem Dei gratiam operantem, et tanquam ex fontibus unguentorum suavitatem de pretiosis eorum lipsanis profluentem, ad gloriam ejusdem bonitatis, et ad honorem sanctorum ejus, atque alacritatem et zelum bonum qui post futuri sunt hominum: quatenus secundum imitationem eorum conversantes, eisdem et nos honoribus digni efficiamur a justo mercedum retributore Deo. Efficiamur igitur, dilectissimi, et nos consummatores praescriptarum rectitudinum sanctissimta ista, in aeternum thesaurizemus futurum, per largam quae indigentibus tribuitur donationem . Etenim, secundum divinitus inspiratum Apostolum, qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet ; et pro corruptibilibus incorruptibilia, pro temporalibus aeterna, quae oculus non vidit, nec auris audivit, et in cor hominis non ascenderunt quae praeparavit Deus diligentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uinarum scripturarũ: non autẽ
in sapientia sermonis has tanqͣ
ex inant gloria memorit̾ licens
s per candem ipsam operũ actio¬
nem et manlatoꝵ obseruationẽ:
et in secreto cotuliant sui concilii
nullus sermo ociosus audieba¬
tur. nisi forte ordinatio rei ciui¬
lis existeret: s aut reuelationes
sc̃oꝵ patrum. aut scripturales
questiones aut dogmatica pro¬
blemata ꝓpter multitudinẽ nec
nominandoꝵ hereticoꝵ que regi¬
onem circumdederat. Si uero
alicui aliquis detrahere incipi¬
ebat: hunc patriarcha per alte¬
ram sermocinationem. ut sapi¬
ens ingeniose remouebat. Et si i¬
terum permanebat: nichil qui¬
dem ei dicebat. sed hunc anno¬
tans precipiebat ebdomadario:
ne sineret eum ulterius intrare
cum hiis qui nuntiabant᷑. qua¬
tinus per eum et ceteros tempta¬
ret atq custodiret.

Expanded text:
vinarum Scripturarum; non autem 188 in sapientia sermonis, has tanquam ex inani gloria memoriter dicens, sed per eamdem ipsam operum actionem, et mandatorum observationem; et in secreto quotidiani consilii sui nullus sermo otiosus audiebatur, nisi forte ordinatio rei civilis exigeret, sed aut relationes sanctorum Patrum, aut scripturales quaestiones, aut dogmatica problemata, propter multitudinem nec nominandorum haereticorum qui regionem circumdederant. Si vero alicui aliquis detrahere inciperet, hunc patriarcha per alteram sermocinationem, ut sapiens, ingeniose removebat; et si iterum permaneret, nihil quidem ei dicebat; sed hunc annotans, praecipiebat hebdomadario ne sineret ulterius eum intrare cum his qui nuntiabantur, quatenus per eum caeteros temperaret atque erudiret.
Abbreviated transcription (Latin):
Crede fili et frater. si omnibus
hiis uoluerimꝰ credere multo¬
rum peccatoꝵ erimus domint
maxime in tempore hoc. quan¬
do facti sunt multi hominum
inuicem odientes. Multociẽs e¬
nim et mͥ suadere temptauer̃t.
hii qui suggerebant mͥ disposi¬
tiones rerum: et cum facerem
sepe finem ut seductus fueram.
postmodum alii quulam sug¬
gerebant mͥ: qđ̃ fuerim decep¬
tus in capitulo. Cum ergo sccło
et tercio hoc fuissem perpessus.
dedi terminum michimetĩpi:
absq utroꝵq parte ne darem
diffinitionem alio in capitulo.
qđ si qui suggerebant mͥ men-¬
tirentur: ipsi penam soluerent.
quam accusatus ferret si con¬
traeum calumpnia ueraciter
fuisset iniecta. Et ex eadẽ die
improuide suggerere mͥ ali¬
qͥl contra aliquem om̃ino ali¬
ud nullus iam ausum habet:
qđ deposco et moneo magnũ
decorem tuum fili similit̾ face¬
re. Sepe enim et celes iniustaᷤ
faciunt qui sublimitate credi¬
tam habent: si fuerint in uer¬

Expanded text:
Crede, fili et frater, si omnibus Crede, fili et frater, si omnibus his voluerimus credere, multorum peccatorum erimus domini, maxime in tempore hoc, quando facti sunt multi hominum invicem odientes. Multoties enim et mihi suadere tentaverunt hi qui suggerebant mihi dispositiones rerum; et cum facerem saepe finem, ut seductus fueram, postmodum alii quidam suggerebant mihi, quod fuerim deceptus in capitulo; cum ergo secundo et tertio hoc fuissem perpessus, dedi terminum mihimetipsi absque utrorumque parte, ne darem definitionem alio in capitulo. Quod si qui suggerebant mihi, mentirentur, ipsi poenam solverent, quam accusatus ferret, si contra eum calumnia veraciter fuisset injecta. Et ex eadem die improvide suggerere mihi contra aliquem omnino aliquid nullus jam ausum habet, quod deposco et moneo magnum decorem tuum, fili, similiter facere. Saepe enim et caedes injustas faciunt, qui sublimitatem creditam habent, si fuerint ver
Abbreviated transcription (Latin):
ergo hora undecima manlat ꝑ
archa patricio: hoc dignũ me¬
moria uerbum. Dñe sol ad occa¬
sum est. Cum autem uerbũ hoc il¬
le audisset: non tolerans corlis
sui arilorem. s tanquam dium
igne inflaminatꝰ. sc̃i sermone c̃¬
punctus est: infectusq lacͥmis
mox totus factus est. st surgen
uenit ad beatum hunc. Quem
cum uidisset ait. Bene uenisti
fili eccłie: obediens uoci eiꝰ. M
tentib igitur ambob metono¬
niam. et amplexantib alteru¬
trum sederunt. Et aperiens si
Crede mͥ dñe. nisi qͥa uidi te tu
bulatum de hoc: lam non pigͥ¬
tarer ego uentre ad claritatẽ
tuam. Etentm deus et dñs no¬
ster ipse circiubat ciuitates.
et castella et domos. iusitando
homines. Om̃ib autem huri¬
litate summi sacerdotis edif¬
catis. et admiratione plenis:
respondit ad eum patͥrius. Ei¬
de pater: quia ulterius ñ capi¬
ent aures mee eoꝵ uerba. qui
litigiosas mͥ suggerunt res.
Tunc sapiens doctor dixit ei.

Expanded text:
ergo hora undecima, mandat pergo hora undecima, mandat parcha patricio hoc dignum memoria verbum: Domine, sol ad occasum est. Cum autem hoc verbum ille audisset, non tolerans cordis sui ardorem, sed tanquam divino igne inflammatus, sancti sermone compunctus est, infectusque lacrymis statim totus factus est; et surgens, venit ad beatum hunc. Quem cum vidisset, ait: Bene venisti, fili Ecclesiae, obediens voci ejus . Mittentibus igitur ambobus metanoeam, et amplexantibus alterutrum, sederunt. Et aperiens os Crede mihi, domine, nisi quia vidi te valde tribulatum de hoc, jam non pigritarer ego venire ad claritatem tuam. Etenim Dominus et Deus noster ipse circuibat civitates et castella et domos, visitando homines. Omnibus autem humilitate summi sacerdotis aedificatis, et admiratione plenis, respondit 187 ad eum patricius: Crede, Pater, quia ulterius non capient aures meae eorum verba, qui litigiosas mihi suggerunt res. Tunc sapiens doctor dixit ei:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃orum patrum dixer̃t.
Angelorum quidem est nulla¬
tenus litigare. s om̃im et perpe¬
tua pace consistere. Hominum
uero est altercari quidem: s sta¬
tun reconciliari. Semonum uero
est litigare: et totam diem transi¬
re in reconciliatos. Hoc preterea
prefati sumus amatores xpisti.
ꝓpter presentẽ narrationẽ. Placu
it aliquando huie nobili una
cum ante memorato niceta pa¬
tricio. de quadam re publica
altercari. Modus uero litigii
talis erat: necessarium est eñi¬
eum dicere. cum sit anime uti
publica: patriarcha autem id
non patiebatur. pauperũ pro¬
curans salutem et in hoc. Mul¬
tum ergo contra se acriter con¬
tendentes. et inflexibiles ma¬
nentes: recesserunt ambo ab
inuicem irati et inreconciliati.
Erat autem hora quinta. Et qui¬
dem patriarche refragatio et
amaritudo pro mandato dei.
patricii autem ꝓpter pecunia¬
ria lucra erat. Lamen ait iuistꝰ¬
ille. Neq pro rationabili neq
pro iurationabili occasione:de¬
bet homo irasci. Adueniente

Expanded text:
ctorum Patrum dixerunt: Angelorum quidem est nullatenus litigare, sed in omnimoda et perpetua pace consistere; hominum vero est altercari quidem, sed statim reconciliari; daemonum autem est litigare, et totum diem transire inreconciliatos. Hoc propterea praefati sumus, amatores Christi, propter praesentem narrationem. Placuit huic aliquando nobili, una cum commemorato Niceta patricio, de quadam publica re altercari. Modus autem litigii erat talis; necessarium est enim dicere, cum sit animae utilpublica; patriarcha autem id non patiebatur, pauperum in hoc procurans salutem. Multum ergo contra se secreto contendentes, et inflexibiles manentes, recesserunt ambo ab invicem irati et irreconciliati. Erat autem hora quinta, et quidem patriarchae erat refragatio et amaritudo pro mandato Dei, patricii autem propter pecuniaria lucra erat. Tamen ait ille justus: neque pro rationabili, neque pro irrationabili occasione debet homo irasci. Adveniente
Abbreviated transcription (Latin):
credite: et mintma uos estuna¬
te audisse de maximis: qͥa non
ambigo nec eos omnia potuisse
cognoscere. cum et ego exhorta¬
tus a uobis quantũcũq per e¬
pistolam significauero. non e¬
qualia sim meritis narraturꝰ
S et uos omnes hunic nauigans¬
tes studiose ꝑcunctamini: quo
singulis que norunt referen¬
tib congrua dignaq tanti no¬
minis relatio compleat᷑. dispo¬
nebam itaq post lectionem litre¬
rarum ur̃arum aliquos mona
chos ad me inuitare. et maxime
euerant: ut plenius aliquul ad¬
discens. munera uobis maiora
transmitterem. Seil qm̃ ad naui¬
gationem tempora habebantur.
et litterarum portitor uehemen¬
tissime festinabat. ideo ea que
ipse noueramn frequenter enim
eum usitaui. et que ab eo didi¬
ci qͥa ad prebendam et aquani
non paululum temporis cum
eo feci: dilectioni ur̃e indicare ꝓ¬
peraui. utramq euram uerita¬
tis habeus: ut neq plus aliqͥs
audiens miraculorum congesti¬

Expanded text:
credite, et minima vos existimacredite, et minima vos existimate audisse de maximis; quia non ambigo nec eos omnia potuisse 36 cognoscere, cum et ego rogatus a vobis, quantacunque per epistolam significavero, non aequalia sim ejus meritis narraturus. Sed et vos omnes hinc navigantes studiose percontamini, quo, singulis quae norunt referentibus, congrua dignaque tanti nominis relatio compleatur. Disponebam itaque post lectionem litterarum vestrarum aliquos ad me monachos invitare, et maxime everant, ut plenius aliquid addiscens, munera vobis majora transmitterem. Sed quoniam et navigationis tempora labebantur, et litterarum portitor vehementissime festinabat, ideo ea quae et ipse noveram frequenter enim eum visitavi et quae ab eo didici, qui ad praebendam ei aquam non paululum temporis cum eo fecit, dilectioni vestrae indicare properavi: utrobique curam veritatis habens, ut neque plus aliquis audiens, miraculorum congesti
Abbreviated transcription (Latin):
ptimum frẽs¬
est in istis certa¬
re egypti mona¬
chos. aut supe¬
rare nitentes
uirtutis instantia: et enim apl̃
uos tam plurima sunt monaste¬
ria. Monachorum quoq nomen
est celebre: et hanc uoluntatem
urãm uiste quisq mirabit᷑: oran¬
tibusq uobis optatum tribuet¬
deus effectum. Qm̃ igitur exe¬
gistis a me: ut uobis scriberem
de conuersatione beati antonii
uolentib discere quemadino¬
dum ceperit qui ue fuerit ante
sanctum ꝓpositum qualem eti¬
am habuerit terminum uite.
et si uera sint ca que de ipso
fama dispersit ut ad eius emu¬
lationem atq exemplum uos
instituere possitis: magna cũ
leticia suscepi ur̃e caritatis im¬
perum. Et michi enun ingens
lucrum est atq utilitas hoc ip¬
sum qł recordor autonii et uos
cum ammiratione audientes
scio eus ꝓpositum euyere sec¬
tari. Profectus est siquidẽ ad
uirtutum gratiam: antontum
scire quis fuerit. Ergo ut breui¬
ter dicam de omibz que de eo
referuntur. et sermo iactauit

Expanded text:
ptimum, fratres, iniistis certaari Aegypti monachis, aut superare nitentes virtutis instantia. Etenim apud vos jam plurima sunt monasteria; monachorum quoque nomen est celebre; et hanc voluntatem vestram juste quisque mirabitur; orantibusque vobis optatum Deus tribuet effectum. Quoniam igitur exegistis a me ut vobis scriberem de conversatione beati Antonii, volentibus discere quemadmodum coeperit, quive fuerit ante sanctum propositum, qualem etiam habuerit terminum vitae, et si vera sint ea quae de ipso fama dispersit, ut ad ejus aemulationem atque exemplum vos instituere possitis, magna cum laetitia suscepi vestrae charitatis imperium. Etenim mihi ingens lucrum est atque utilitas hoc ipsum quod recordor Antonii , et vos cum admiratione audientes, scio ejus propositum cupere sectari: perfecta est siquidem ad virtutem via, Antonium scire quis fuerit. Ergo ut breviter dicam, et omnibus, quae de eo referentium sermo jactavit
Abbreviated transcription (Latin):
in honore: da cauentib te tante
plenitudins participio ñ frau¬
dari. O luminare magnum et
lux in tenebris lucens: signo¬
rum radiis et meritoꝵ illumi¬
nans carcerem. letificans ciui-¬
tatem. fuga de cordib nr̃is uir¬
tutum splendorib tenebras ui¬
tioꝵ. O stella matutina eo cete¬
milior soli dignare preire nob̾.
ut et nos in lumine ambulemꝰ
quasi filii lucis et non filii tene¬
brarum. O aurora diescens su¬
per terram. sed superiores celt
plagas lux meridiana ꝑlustnͣs:
recipe nos in consortio luminiꝰ.
quo illuminatꝰ et late foris lu¬
ces et intus suauiter ariles:
prestante domino nostro.L¬

Expanded text:
in honore! da canentibus te tantae in honore! da canentibus te tantae plenitudinis participio non fraudari. O luminare magnum, et lux in tenebris lucens, signorum radiis et meritorum illuminans carcerem, laetificans civitatem! fuga de cordibus nostris, virtutum splendoribus tenebras vitiorum. O stella matutina, eo caetemilior soli! dignare praeire nobis, ut et nos in lumine ambulemus, quasi filii lucis, et non filii tenebrarum. O aurora diescens super terram, sed superiores coeli plagas lux meridiana perlustrans! recipe nos in consortio luminis, quo illuminatus et late foris luces, et intus suaviter ardes, praestante Domino nostro
Abbreviated transcription (Latin):
am. Festiuitas tua que merito
tius uirtutib uotuia impendi¬
tur. tius nobis efficiatur mert¬
tis et precib salutaris. Glorta
sc̃itatis tue que a nobis freq̃n
digne tocuuda. si fuerit ⁊ frue¬
tuosa. Liceat nobis altquas te
migrante retinere reliquias sle
fructib sp̃c quib onustus asce¬
dis: qui in tuo hodie tam deli
helyas: impertiens et rude tu
spiricu nobis. ipsoꝵ siquidem
in spiritu et uirtute uenistiͤ
cipline: mors tua mortis portꝰ.
et porta uite: memoria tua dul¬
cedo suauitatis et gratie: p̾sen¬
tia tua corona głe in manu ddm̃
dei tui. O oliua fructifera in dͥi¬
mo dei. o oleum leticie ungens
et lucens: fouens beneficiis. cha-¬
ruschans miraculis: fac nos eiꝰ
qua frueris lucis suauitatisq
participes. O odoriferũ liliũ in
eternum ante dñm germinans
et florens. et spargens ubiq ui¬
uificum suauitatis odorẽ: euiꝰ
apud nos memoria in benedict¬
one est. apud superos presentu

Expanded text:
am. Festivitas tua, quae merito am. Festivitas tua, quae merito tuis virtutibus votiva impenditur, tuis nobis efficiatur meritis et precibus salutaris. Gloria sanctitatis tuae, quae a nobis frequendigne jucunda, si fuerit et fructuosa. Liceat nobis aliquas, te migrante, retinere reliquias de fructibus spiritus, quibus onustus ascendis qui in tuo hodie tam delicElias, impertiens et tu de spiritu tuo nobis: ipsorum siquidem in spiritu et virtute venisti. ciplina: mors tua, mortis portus, et porta vitae; memoria tua, dulcedo suavitatis et gratiae; praesentia tua, corona gloriae in manu Domini Dei tui. O oliva fructifera in domo Dei! o oleum laetitiae ungens et lucens, fovens beneficiis, coruscans miraculis! fac nos ejus, qua frueris, lucis suavitatisque participes. O odoriferum lilium, in aeternum ante Dominum germinans, et florens, et spargens ubique vivificum suavitatis odorem, cujus apud nos memoria in benedictione est, apud superos praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
dictus dñs d̃s malachie qui tau¬
ti pontifis ministerio uisitauit
plebem suam: et nẽ assumpto
eo in sc̃am ciuitatem. tante recor¬
datione suauitatis: nr̃am ñ desi¬
nit consolari captiuitatẽ. Exul¬
tet in dño sp̃c Malachie: qd̾ leua¬
tus ponlere corporee molis. nul¬
la iam feculenta uel terrena ma¬
teria pregrauatur. quo minus
tota alacritate ac iuuacitate cor¬
poream omnem et incorporeã
transiens creaturam: pergat to¬
tus in deum. et adherens illi.
unus sit cum eo sp̃c in eternũ.
Domum istam decet sc̃itudo: in
qua tante frequentatur memo¬
ria sc̃itatis. Sc̃e Malachia serua
eam in sc̃itate et iusticia misertꝰ
nr̃i: qui inter tot et tantas mi¬
serias memoriam habundan-¬
tie suauitatis tue eructamus.
Magna est super te diuine diᷤ¬
pensatio pietatis: qui te fecit
paruum in oculis tus. magnũ
in suis: qui magna fecit per te:
saluans patriam tuam. magna
fecit tͥ: introducens in głam su¬

Expanded text:
dictus Dominus Deus Malachiae, qui tandictus Dominus Deus Malachiae, qui tanti pontificis ministerio visitavit plebem suam, et nunc assumpto eo in sanctam civitatem, tantae recordatione suavitatis nostram non desinit consolari captivitatem, Exsultet in Domino spiritus Malachiae, quod levatus pondere corporeae molis, nulla jam faeculenta vel terrena materia praegravatur, quominus tota alacritate ac vivacitate corpoream omnem et incorpoream transiens creaturam, pergat totus in Deum, et adhaerens illi, unus sit cum eo spiritus in aeternum. 7. Domum istam decet sanctitudo, in qua tantae frequentatur memoria sanctitatis. Sancte Malachia, serva eam in sanctitate et justitia, misertus nostri, qui inter tot et tantas miserias memoriam abundantiae suavitatis tuae eructamus. Magna est super te divinae dispensatio pietatis: qui te parvum fecit in oculis tuis, magnum in suis; qui magna fecit per te, salvans patriam tuam, magna fecit tibi, introducens te in gloriam su
Abbreviated transcription (Latin):
occupati. Pro huiusmodi ergo
dilectus a deo et hominibz non
immerito hodie malachias in
consortio angłoꝵ recipitur re
adeptus qd̃ nomine dicebat᷑.
minus puritate qũa nomine.
s nẽ felicius gloriosi in eo int̾¬
pretatio nominis adimpletur:
quando pari cum angłis gla ⁊
felicitate letatur. Letenuir et
ascendit ad ciues suos ꝓ filiis
captiuitatis legatione fungens.
corda nobis conciltans beatorũ:
uota illis intimans miserorũ.
Letemur inquam et exultemꝰ
quia celestis illa curia ex nob̃
habet cui sit cura nr̃i: qui suis
nos ꝓtegat meritis. quos infor¬
mauit exemplis: miraculis cõ¬
firmauit. Sẽs pontifex qui in
spiritu humilitatis hostias pa¬
cificas celis frequent̾ inuexerat.
hodie per semet introuut ad al¬
tare łi ipse hostia et sacerdos. Mi¬
grante sacerdote sacrificii ritus
in meliꝰmutatꝰ ẽ fons lacmarũ
siccatus est. holocaustũ om̃e con¬
dit᷑ in leticia et exultatione. Bñ¬

Expanded text:
occupati! 5. Pro hujusmodi ergo occupati! 5. Pro hujusmodi ergo dilectus a Deo et hominibus, non immerito hodie Malachias in consortium angelorum recipitur, re adeptus, quod nomine dicebatur. minus puritate, quam nomine; sed nunc felicius gloriosi in eo interpretatio nominis adimpletur, quando pari cum angelis gloria et felicitate laetatur. Congratascendit ad cives suos, pro filiis captivitatis legatione fungens, corda nobis concilians beatorum, vota illis intimans miserorum. Laetemur, inquam, et exsultemus, quia coelestis illa curia ex nobis habet, cui sit cura nostri, qui suis nos protegat meritis, quos informavit exemplis, miraculis confirmavit. 6. Sanctus pontifex, qui in spiritu humilitatis hostias pacificas coelis frequenter invexerat, hodie per semetipsum introivit ad altare Dei, ipse hostia et sacerdos. Migrante sacerdote, sacrificii ritus in melius mutatus est; fons lacrymarum siccatus est, holocaustum omne conditur in laetitia et exsultatione. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
tur in iustificationib dñt: Nam
et si habebat tempus liberum
a necessitatib plebium. non ta¬
men a sc̃is meditationib feria¬
tum non orancli studio. non ip̃o
otio contemplandi. Sermo illt
in tempore otii: aut seruis aut
nullus. Aspectus aut officios:
aut demissus et cobibitꝰ intra
se. Nempe qd̾ non mediocͥ lau¬
di ducitur inter sapientes. o
culus eius in capite eiꝰ: nusqͣ
auolans nisi cum uirturi pa¬
ruisset. Risus aut iudicans
caritatis aut prouocans. rar
tamen et ipse. Et quidem int̾¬
dum eductus: excussus num¬
qũa. Qui ita nuntiaret cordis
leticiam: ut ori gratiam ñ mi¬
nueret sel augeret. Tam mo¬
destus ut leuitatis non posset
esse suspectus: tantillus tam̃
ut hylarem uultum ab om̃i
tristicie neuo uel nebulo uen¬
dicare sufficeret. O munus ꝑ¬
fectum o holocaustũ pingue.
o obsequium gratum mente
et manu. Quam bonus odor
deo in orationib otiosi: quã
bonus hominib in sudoribus

Expanded text:
tur in justificationibus Domini? Nam tur in justificationibus Domini? Nam etsi habebat tempus liberum a necessitatibus plebium, non tamen a sanctis meditationibus feriatum, non orandi studio, non ipso otio contemplandi. Sermo illi in tempore otii aut serius, aut nullus. Aspectus ejus aut officiosus, aut demissus, et cohibitus intra se. Nempe quod non mediocri laudi inter sapientes ducitur oculus ejus in capite ejus , nusquam avolans, nisi cum virtuti paruisset. Risus aut indicans charitatis, aut provocans: rarus tamen et ipse. Equidem interdum eductus, excussus nunquam: qui ita nuntiaret cordis laetitiam, ut ori gratiam non minueret, sed augeret. Tam modestus, ut levitatis non posset esse suspectus: tantillus tamen, ut hilarem vultum ab omni tristitiae naevo vel nubilo vindicare sufficeret. O munus perfectum! o holocaustum pingue! o obsequium gratum mente et manu! Quam bonus odor Deo in orationibus otiosi! quam bonus hominibus in sudoribus
Abbreviated transcription (Latin):
frat siumet potens. Sane uictor
sui: ira suꝑari non poterat. Ira
eius. in manu eus. Uocata uent¬
ebat exiens non erumpens. nu¬
tu non impetu ferebat᷑. Non ure¬
batur illa. sed utebatur. Mag¬
na illi tam in hoc qũa in cunctis
utriusq hominis sui motibus
regendis. uel cohibendis censu¬
re diligentia: et circũspectio mu¬
ta. Non enim ita om̃ib intendde¬
bat. ut se solum exponeret: solũ
cure exciperet geuerali. frat et
sui sollicitus Seipsum custodi¬
ebat. Ita deniq: totus suus. et
totus om̃ium erat: ut nec cari¬
tas acustodia sui nec ꝓprietas
ab utilitate communt eum im¬
pedire. uel retardare in aliquo
uideretur. Si uideres hominẽ
mediis inmersum turbis. et
implicitũ curis: diceres patͥe
natum non sibi. Si uideres hi¬
minem solum. secum habitan¬
tem. putares soli uiuere dõ. et
sibi. Sine turbatione uersaba¬
tur in turbis: sine otio tempus
qd̾ otio dederat transigebat. Q¬
modo otiosus quando exerceba¬

Expanded text:
Erat suimet potis. Sane victor Erat suimet potis. Sane victor sui, ira superari non poterat. Ira ejus in manu ejus. Vocata veniebat, exiens, non erumpens; nutu non impetu ferebatur. Non urebatur illa, sed utebatur. Magna illi tam in hoc, quam in cunctis utriusque hominis sui motibus regendis vel cohibendis, censurae diligentia, et circumspectio multa. Non enim ita omnibus intendebat, ut se solum exponeret, solum curae exciperet generali. Erat et sui sollicitus. Seipsum custodiebat. Ita denique totus suus, et totus omnium erat, ut nec charitas a custodia sui, nec proprietas ab utilitate communi eum impedire vel retardare in aliquo videretur. Si videres hominem mediis immersum turbis, et implicitum curis, diceres patriae natum, non sibi. Si videres hominem solum, et secum habitantem, putares soli vivere Deo et sibi. 4. Sine turbatione versabatur in turbis: sine otio tempus, quod otio dederat, transigebat. Quomodo otiosus, quando exerceba
Abbreviated transcription (Latin):
rum: non concursus nubium.
non liquefactio nuuium: cum su¬
bito factus est in fluuiũ magnũ.
qui riuulus erat et ruius ibat
et intumescebat mundans et
negans omnino transitum uo
one intmicoꝵ: cum tam̃ esset su¬
auis et mitis. et multe misccłie
om̃ib necessitatem patientib.
Qui quasi unus omniũ pareus.
iuuebat om̃ib: quasi gallina pul¬
los suos sic fouebat om̃s. et inue¬
lamento alarum suarũ ꝓtegebat.
Non sexus non etas non conditio
discernebat᷑. aut persona deerat
nemini: expanso om̃ib gremio
pietatis. De quacũq tribulatio¬
ne clamaret᷑ ad eum: ꝓpriã repu¬
tabat. Nisi qd̃ in sua patiens. in
aliena compatiens erat: plerũq
et impatiens. Nonunqͣ. siqͥdem
repletus zelo ꝓ aliis in alios mo¬
uebat᷑: ut eripiens mopes et re¬
primens fortes. consuleret ꝑtu¬
de om̃ib in salutem. Itaq trasce¬
caret. tuxta illud de psalmo iras¬
cinuini et nolite peccare. Non
ra illi. sed ipse autmo dñabatur.

Expanded text:
rum, non concursus nubium, rum, non concursus nubium, non liquefactio nivium: cum subito factus est in fluvium magnum, qui rivulus erat: et rivus ibat, et intumescebat inundans, et negans omnino transitum volone inimicorum, cum tamen esset suavis et mitis, et multae misericordiae omnibus necessitatem patientibus? Qui quasi unus omnium parens, vivebat omnibus; quasi gallina pullos suos, sic fovebat omnes, et in velamento alarum suarum protegebat. Non sexus, non aetas, non conditio discernebatur, aut persona: deerat nemini, expanso omnibus gremio pietatis. De quacunque tribulatione clamaretur ad eum, propriam reputabat: nisi quod in sua patiens, in aliena compatiens erat, plerumque et impatiens. Nonnunquam siquidem repletus zelo, pro aliis in alios movebatur, ut eripiens inopes, et reprimens fortes, consuleret proinde omnibus in salutem. Itaque irascecaret, juxta illud de psalmo: Irascimini, et nolite peccare , non ira illi, sed ipse animo dominabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tit oppressoꝵ. hylaris dator. pe¬
titor rarus: accẽptor uerecundus.
Pacis reformande inter discor-¬
dantes fuit illi cura maxima:
et efficatia multa. Quis eque pi¬
us ad compatiendum. ad subue¬
niendum promptꝰ: ad corripien¬
dum liber: Nam et zelans erat:
nec deerat scientia. ⁊ eli ipsius mo¬
deratrix. Et quidem infirmus
infirmis. sed nichilominus po¬
tentib potens: superbis resiste¬
bat. tyrannos uerberabat. regũ
magister ac principum. Ipse est
qui regi orando uisum:⁊ malig¬
nanti tulit: et humiliato resti¬
tuit. Ipse est qui pacis qũa fece¬
rat iuolatores. spiritui erroris
traditos: frustratus est in malo
qd̃ facere cogitabant. ac lenuo
coegit ad pacem: confusos qui¬
dem et stupefactos in eo qd̃ sibi
contigerat. Ipse enim est citi ad¬
uersus alios pacti eque preua¬
ricatores. riuus officiosissime af¬
fuit: niro modo obiecti sui eua¬
cuans molimina impiorũ. Y m-¬
bres non erant. non illuuies aqͣ¬

Expanded text:
tit oppressorum. Hilaris dator, petit oppressorum. Hilaris dator, petitor rarus, acceptor verecundus. Pacis reformandae inter discordantes fuit illi cura maxima, et efficacia multa. Quis aeque pius ad compatiendum, ad subveniendum promptus, ad corripiendum liber? Nam et zelans erat, nec deerat scientia, zeli ipsius moderatrix. Et quidem infirmus infirmis, sed nihilominus potentibus potens, superbis resistebat, tyrannos verberabat, regum magister ac 1047 principum. Ipse est, qui regi orando visum et malignanti tulit, et humiliato restituit. Ipse est, qui pacis quam fecerat violatores, spiritui erroris traditos, frustratus est in malo quod facere cogitabant: ac denuo coegit ad pacem, confusos quidem et stupefactos in eo quod sibi contigerat. Ipse enim est, cui adversus alios, pacti aeque praevaricatores, rivus officiosissime adfuit, miro modo objectu sui evacuans molimina impiorum. Imbres non erant, non illuvies aqua
Abbreviated transcription (Latin):
am: et possessionem tuam ter¬
minos terre: Quam libens sal¬
uator recipiebat qͦd emerat pre¬
tio sanguinis sui. ignominta
crucis horrore passionis. Qua
libens de manib malachie: ꝓ
eo qd̃ gratis ministraret. Ergo
in ministro quidem gͣto munꝰ
gratuitum: in ministerio autẽ
placita conuersio peccatorum.
Grata inquam et placita in mi¬
nistro simplicitas oculi: in mi
ministerii quidem minor effi¬
cientia sequeret᷑: nichilominus
tamen ad malachiam et ad ope¬
ra eius ille merito respexisset.
cui amica puritas cui familia¬
ris simplicitas: cuiꝰ iusticie est
de intentione pensare opus. et
de oculi qualitate totius estima¬
re corporis statum. Nunc uero
magna opera dñi exquisita in
om̃s uoluntates: et studia mala¬
chie magna et multa bona ual¬
de:et si pro bona caste intentio¬
ne origine meliora. Quod opus
pietatis preteriit malachiam:
Pauper sibi: sed diues pauperi¬
bus erat. Pater orphanoꝵ. ma¬
ritus uiduarum: patronꝰ exti¬

Expanded text:
am, et possessionem tuam teram, et possessionem tuam terminos terrae? Quam libens Salvator recipiebat quod emerat, et emerat pretio sanguinis sui, ignominia crucis, horrore passionis! Quam libens de manibus Malachiae, pro eo quod gratis ministraret! Ergo in ministro quidem gratum erat munus gratuitum, in ministerio autem placita conversio peccatorum. Grata, inquam, et placita in ministro simplicitas oculi, in minministerii quidem minor efficientia sequeretur, nihilominus tamen ad Malachiam et ad opera ejus ille merito respexisset, cui amica puritas, cui familiaris simplicitas: cujus justitiae est de intentione pensare opus, et de oculi qualitate totius aestimare corporis statum. Nunc vero magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates et studia Malachiae: magna et multa, et bona valde, etsi pro bona castae intentionis origine meliora. Quod opus pictatis praeteriit Malachiam? Pauper sibi, sed dives pauperibus erat. Pater orphanorum, maritus viduarum, patronus exsti