comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine: tum de d̃i caritate qua & in
pͥncipio epłe excusasse me memini. Cu¬
ius zelo tantũ tui erroris misertus. tan¬
tum tue miserie compassus sum: qͣtinꝰ
supra modũ &e morem meũ de te ñ meo
me intromiserim: grauis lapsus tuus
ac miserabilis casus ꝓuocauit meut
hoc p̾sumpserim. Quem enĩ coetaneo¬
rum tuoꝵ me uides arguere: Cui uł
breuissimas aliqͣndo litteras direxisse:
aut nichil in eis rep̾hensione dignum
inuenerim. Cur gͥ inqͥs singularit̾ me
rep̾hendis: cum &e in aliis uideas. quod
iustiꝰ forsitan rep̾hendere possis: Ad qͦd
ego. Propt̾ singularitatẽ erroris tui. ꝓp¬
ter immanitatẽ peccati tui. Nam & si
pleriq alii ꝑdite uuunt: & si mordina¬
ti &e indisciplinati sunt: ñdum tamen
ordinem aut disciplinã ꝓfessi sunt. St
qͥdam peccatores: s non preuaricatoreᷤ
Tu uͦ qͣntumlibet modeste & honeste
uiuas:. si caste si sobrie. si om̃ino te reli¬

Expanded text:
suetudine, tum de Dei charitate, qua et in suetudine, tum de Dei charitate, qua et in principio epistolae excusasse me memini. Ejus zelo tantum tui erroris misertus, tantum tuae miseriae compassus sum, quatenus supra modum et morem meum de te non meo me intromiserim. Gravis lapsus tuus ac miserabilis casus provocavit me ut hoc praesumpserim. Quem enim coaetaneorum tuorum me vidisti arguere? cui vel brevissimas aliquando litteras direxisse? erim, aut nihil in eis reprehensione dignum invenerim. 9. Cur ergo, inquis, singulariter me reprehendis, cum et in aliis videas quod justius forsitan reprehendere possis? Ad quod ego: Propter singularitem erroris tui, propter immanitatem peccati tui. Nam etsi 12 plerique alii perdite vivunt, etsi inordinati et indisciplinati sunt; nondum tamen ordinem aut disciplinam professi sunt. Sunt quidem peccatores, sed non praevaricatores. Tu vero quantumlibet modeste et honeste vivas; si caste, si sobrie, si omnino reli
Abbreviated transcription (Latin):
in eccliis: Clauem seientie tenent: pri¬
mas cathedras in conuentib possident.
Uiderint ipsi qualit̾ subditos iudicent:
fugitiuos reuocent: reuocatos si ita uo¬
luerint iterũ effugent: dispersos
colligant: collectos disꝑgant. Quid ad
me: fateor aliquantum in illos ꝓpt̾ te
mi fulco modũ nr̃e paruitatis excessi:
dum tuam de illis cupio palliare uere¬
cundiam: temꝑare culpam. Omitto
gͦ illos. ne non tam rep̾hensioni quã re¬
p̾hensori iuste indignent᷑: nec tam de
sua coriectione cogitent: quam mͥ de p̃¬
sũptione calumpnient᷑. Non eccłie pͥn¬
cipem.s puerum scolarem obiurgare
suscepi. qui nesciat indignari. ñ norif
ira sci: nͥ forte & tu sensu ñ malitia par¬
uulus. idipsum mͥ calũpnieris & dicas:
immo quid mͥ &e ipsi: Quid ad illum
de pecc̃o meo: Nunquid ego sum mo¬
nachus: Et ad hec fateor qͦd responde¬
am ñ habeo: nisi quod confisus sim. tũ
de tua quã in te credidi ingenita man-¬

Expanded text:
in ecclesiis? Clavem scientiae tenent, et priin ecclesiis? Clavem scientiae tenent, et primas cathedras in conventibus possident. Viderint ipsi qualiter subditos judicent, fugitivos revocent, revocatos, si ita voluerint, iterum effugent, dispersos colligant, collectos dispergant: quid ad me? Fateor, aliquantum in illos propter te, mi Fulco, modum nostrae parvitatis excessi; dum tuam de illis cupio palliare verecundiam, temperare culpam. Omitto ergo illos, ne non tam reprehensioni, quam reprehensori juste indignentur; nec tam de sua correctione cogitent, quam mihi de praesumptione calumnientur. Non Ecclesiae principem, sed puerum scholarem objurgare suscepi, qui nesciat indignari, non norit irasci. Nisi forte et tu sensu, non malitia parvulus, idipsum mihi calumnieris, et dicas: Imo quid mihi et ipsi? quid ad illum de peccato meo? Nunquid ego sum monachus? Et ad hoc, fateor, quod respondeam non habeo; nisi quod confisus sum tum de tua, quam in te credidi, ingenita man
Abbreviated transcription (Latin):
alũpnũ: quẽ melius habebat amissũ.
Sic lugdunũ olim studio similit᷑ et
industria sui decani. eiusdem decani
nepotem. suũ canonicũ quẽ bene ꝑdi¬
derat. male recuꝑauit. Si cut ille ful¬
conẽ beato augustino: sic otbertum iste
sc̃õ benedicto surripuit. O quã ordi¬
natiꝰ ipse cũ scõ sc̃s efficeret᷑: quã cum
ꝑu̾so sc̃s ꝑu̾teretur. O quã pulchrius
senem secularẽ puer religiosus ad se tra¬
heret. & sic uinceret uterq: quã religio¬
sum scłaris ad se retraheret. in quo uictꝰ
ẽ uterq O senem infelice. o auunculũ
crudełẽ: qui iam decrepitus statĩ mori¬
turus. nepotis animã prius int̾fecit.: ꝗͣ
ut peccatoꝵ suoꝵ haberet heredem. a
xp̃i sorte pͥuauit. S qui sibi nequã ẽ.
cui bonus: Maluit in suis facultatib
habere successorem: quã ꝓ inquitatib
int̾cessorem. S quid ad me de decanis
magistris nr̃is: qui pͥncipatũ meruert̃

Expanded text:
alumnum, quem melius habebat amissum. alumnum, quem melius habebat amissum. Sic Lugdunum olim, studio similiter et industria sui decani, ejusdem decani nepotem, suum canonicum, quem bene perdiderat, male recuperavit. Sicut ille Fulconem beato Augustino, sic Othbertum iste sancto Benedicto subripuit. O quam ordinatius ipse cum sancto sanctus efficeretur, quam cumus perverteretur! o quam pulchrius senem saecularem puer religiosus ad se traheret, et sic vinceret uterque, quam religiosum saecularis ad se retraheret, in quo victus est uterque! O senem infelicem! o avunculum crudelem! qui jam decrepitus, statim moriturus, nepotis animam prius interfecit; quem ut peccatorum suorum haberet haeredem, a Christi sorte privavit! Sed qui sibi nequam est, cui bonus? Maluit in suis facultatibus habere successorem, quam pro iniquitatibus intercessorem. 8. Sed quid ad me de decanis magistris nostris, qui principatum meruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rendo pulsabas. Quis ad hec ñ ti¬
meret. timendo resipisceret: nͥ qͥ more
aspidis surdȩ & obturantis aures su¬
as. uocem uenefici incantantis sapi¬
enter aut ñ audiret. aut se audire
dissimularet: S usq quo iam satis
uł nimis longam ꝓtrahimus epłam:
dum inuiti loqͥmur rem silentio di¬
gnam: Cur tantis cirruitionib ad
u̾itatem ambimus:dum pudenda
reuelare timemus: Dicam tam̃ di¬
cam cũ pudore: q̃d multis cognitũ oc¬
cultare & si uolo. ñ ualeo. S quare cũ
quod illos ñ puduit facere: Si pude¬
at audire qͦd impudent̾ egerunt: ñ
pigeat emendare qͦd libent̾ ñ audiut̃.
Prohdolor. Neutrum illoꝵ reuocare
potuit. aut illum a seductione timoe
&e ratio: aut hunc a p̾uaricatione pu¬
dor & ꝓfessio. Quid plura: Uerba p̾ci¬
pitationis concinnat lingua dolosa.
Concepit dolorem: &e ꝑsuasit iniqͥtatẽ.
Subu̾tit ꝑu̾sus ou̾sum : reu̾titur canis
ad uomitũ suum: ȩccłia ur̃a suũ recepit

Expanded text:
rendo pulsabas. Quis ad haec non tirendo pulsabas. Quis ad haec non timeret, timendo recipisceret, nisi qui more aspidis surdae et obturantis aures suas, vocem venefici incantantis sapienter, aut non audiret , aut se audire dissimularet? 7. Sed usquequo jam satis vel nimis longam protrahimus epistolam, dum inviti loquimur rem silentio dignam? Cur tantis circuitionibus ad veritatem ambimus, dum pudenda revelare timemus? Dicam tamen, dicam cum pudore, quod multis cognitum, occultare etsi volo, non valeo. Sed quare cum quod illos non puduit facere? Si pudeat audire quod impudenter egerunt; non pudeat emendare quod libenter non audiunt. Proh dolor! neutrum illorum revocare potuit, aut illum a seductione timor et ratio; aut hunc a praevaricatione pudor et professio. Quid plura? verba praecipitationis concinnat lingua dolosa: concepit dolorem, et persuasit iniquitatem. Subvertit perversus conversum: revertitur canis ad vomitum . Ecclesia vestra suum recepit
Abbreviated transcription (Latin):
rem ne sequaris. Quia si illũ seq̃ris
me ꝑsequeris: cui de te ipso iniuriã
facis. Tu si sedux̾is animã pro qua mor¬
tuus sum: crucis meȩ te ꝯstituis inimi¬
cum. Qui enĩ ñ colligit mecũ disꝑgit.
Quantomagis qui collectos disꝑgit:
Tu uͦ si ei consentis: a me dissentis. Quia
gis qui mecũ fuit si me deserit contra
me ẽ. T u si circũuenis paruulũ qui ad
me uenit: seductor ac sacrilegus iudica¬
beris. Tu uͦ si qͦd edificaueras iterum de¬
struis p̃uaricatorẽ te constituis. Amboᷤᷤ
uos necesse ẽ meo uidicio p̾sentari: am¬
bos assistere meo tribunali. Alt̾ de ꝓpͥa
p̾uaricatione. alt̾ de alt̾iꝰ sedudione iu¬
dicabitur. Et unde alt̾ in iniquitate sia¬
moriet᷑: inde morientis sanguis de ma¬
nu alteriꝰ requiret᷑. Hec & his similia
utriusq teste ꝯscientia:. utriq xp̃e in¬
usibilit̾ s t̾ribilit̾ intonabas. His sa¬
cris monitis amboꝵ mentes pie ter¬

Expanded text:
rem ne sequaris; quia si illum sequeris, rem ne sequaris; quia si illum sequeris, me persequeris, cui de te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris animam pro qua mortuus sum, crucis meae te constituis inimicum. Qui enim non colligit mecum, dispergit ; quanto magis qui collectos dispergit? Tu vero si ei consentis, a me dissentis; quia gis qui mecum fuit, si me deserit, contra me est? Tu si circumvenis parvulum qui ad me venit, seductor ac sacrilegus judicaberis: tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; praevaricatorem te constituis. Ambos vos necesse est meo judicio praesentari, ambos assistere meo tribunali: alter de propria praevaricatione, 11 alter de alterius seductione judicabitur; et unde alteri in iniquitate smorietur, inde morientis sanguis de manu alterius requiretur . Haec et his similia, utriusque teste conscientia, utrique, Christe, invisibiliter, sed terribiliter intonabas; his sacris monitis amborum mentes pie ter
Abbreviated transcription (Latin):
at carnalis amor. Blanddit᷑ s sub lin¬
gua eius labor ce dolor. Lacrimatur:
s insidiat᷑. Insidiat᷑ ut rapiat pauꝑem:
raꝑe pauꝑem dum attrahit eum. Ca¬
ue inquã fili mi ne acquiescas carnioe
sangumi: nam gladius meus deuora¬
bit carnes. S perne blandimenta: con¬
temne ꝓmissiones. Promittit magna:
s ego maiora. Offert plura: s ego pluri¬
ma. Dimittes gͦ pro t̾rens celestia. pro
temporalib ȩt̾na: Alioquin oportet
te soluere uota tua: que distinxerunt la¬
bia tua. Iuste exigitur ad soluendũ: qui
ñ cogitur ad uouendũ. Nam ce si cum
pulsares ñ reppuli: tam̃ ut intrares ñ
compuli. Non licet gͦ dimittere: quod
sponte ꝓmisisti. Non est fas require¬
re: que ꝑ te dimisisti. En utrumq ur̃m
pͥmoneo: utriq salubrit̾ consulo. Tu
inquã ad auunculum: regularem ñ re¬
ducas ad scłm. Quod si rediicis sediicis:
quẽ apostatare facis. Tu regłaris: secla¬

Expanded text:
at carnalis amor. Blanditur, sed sub linat carnalis amor. Blanditur, sed sub lingua ejus labor et dolor; lacrymatur, sed insidiatur; insidiatur ut rapiat pauperem, rapere pauperem dum attrahit eum . Cave, inquam, fili mi, ne acquiescas carni et sanguini ; nam gladius meus devorabit carnes . Sperne blandimenta, contemne promissiones. Promittit magna, sed ego majora; offert plura, sed ego plurima. Dimittes ergo pro terrenis coelestia, pro temporalibus aeterna? Alioquin oportet te solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua. Juste exigitur ad solvendum, qui non cogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repuli; tamen ut intrares, non compuli. Non licet ergo dimittere quod sponte promisisti: non est fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum praemoneo, utrique salubriter consulo. Tu, inquit ad avunculum, regularem ne reducas ad saeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis. Tu, regularis, saecula
Abbreviated transcription (Latin):
tu futurũ iudiciũ: An contẽpnis t̾ro¬
rem meũ: Cui hec facis: Cui bellum
indicis: Terribili utq &e ei qͥ aufert
sp̃m pͥncipum. Insane redi ad cor tuũ.
Memorare nouissima tua: & ñ peccabi.
Memorare quȩ tua substantia: & uti¬
liter timebis. Et tu puer inqͥt si assen¬
seris si acquieueris: morte morieris. Me¬
mento uxoris loch de sodoma quid̃e
eiecte qͥa dõ credidit: s in uia muratȩ
quia retro aspexit. Disce in euangłio:
quã ñ liceat retro aspicere. ei qui semel
manum misit ad aratrũ. Auunculus
tuus querit animã tuã: qui iam ꝑdi¬
dit suã. U erba oris eiꝰ miquitas & doluᷤ.
Noli intelligere fili mi ut male agas:
noli intendere in uanitates & insanias
falsas.Ecce in uia qua ambulas ab¬
scondit laqueos: tendit retia. M ollui
sunt sermones eius suꝑ oleum: & ipsi st̃
iacła. Uide fili mi ne capiaris a labiis
mniquis: & a lingua dolosa. C onfigat
carnes tuas diumus timor: ne te decipi¬

Expanded text:
tu futurum judicium? an contemnis terrotu futurum judicium? an contemnis terrorem meum? Cui hoc facis? cui bellum indicis? Terribili utique, et ei qui aufert spiritum principum . Insane, redi ad cor tuum; memorare novissima tua, et non peccabis : memorare quae tua substantia, et utiliter timebis. Et tu puer, inquit, si assenseris, si acquieveris, morte morieris. Memento uxoris Lot de Sodoma quidem creptae, quia Deo credidit; sed in via mutatae, quia retro aspexit . Disce in Evangelio quod non liceat retro aspicere ei, qui semel manum ad aratrum misit . Avunculus tuus quaerit animam tuam, qui jam perdidit suam. Verba oris ejus, iniquitas et dolus. Noli intelligere, fili mi, ut male agas ; noli intendere in vanitates et insanias falsas . Ecce in via qua ambules, abscondit laqueos, tetendit retia. Molliti sunt sormones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula . Vide, fili mi, ne capiaris a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Configat carnes tuas divinus timor, ne te decipi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ñ poterit. fulco canonicus regłaris ẽ:
si reu̾tit᷑ ad scłm notabilis erit &e infami ᷤ.
S tolerabilius ẽ hȩc audire de illo: quã
uiuere sine illo. Cedat gͦ nunc honestaᷤ
utilitati: pudor necessitudini. Malo ñ
parrere uerecundie pueri: quã misera¬
bili subiacere tristiciȩ. Acquiescens ita¬
q consilio carnis. rationis oblitus ob¬
litus & legis: tanquã leo paratus ad
p̾dam & sicut leena rapto catulo ra¬
piens & rugiens. sacra ñ ueritꝰ scõꝵ ir¬
rupit habitaculum: in quo tyruncłm
suũ rp̃c absconderat a contradictione
linguaꝵ:. postmodũ admixturꝰ ꝯsortio
angłoꝵ. Querit ac flagitat reddi sibi
nepotem suũ: querit᷑ &e clamat innste
se ab illo relictũ: xp̃o reclamante &e di¬
cente. Quid agis miser: Quid furis:
Quid me ꝑsequeris: Non sufficit tͥ q̃d
tuam tuoq exemplo multoꝵ mͥani¬
mas tuleris: si ñ etiam hunc ausu sacri¬
lego rapias de manu mea: Non times

Expanded text:
esse non poterit. Fulco canonicus est regularis; esse non poterit. Fulco canonicus est regularis; si revertitur ad saeculum, notabilis erit et infamis. Sed tolerabilius est hoc audire de illo, quam vivere sine illo. Cedat ergo nunc honestas utilitati, pudor necessitati. Malo non parcere verecundiae pueri, quam miserabili subjacere tristitiae. 6. Acquiescens itaque consilio carnis, rationis oblitus et legis, tanquam leo paratus ad praedam , et sicut leaena rapto catulo rapiens et rugiens, sacra non veritus, sanctorum irrupit habitaculum, in quo tirunculum suum Christus absconderat a contradictione linguarum, postmodum admisturus consortio Angelorum. Quaerit ac flagitat reddi sibi nepotem suum; queritur et clamat injuste se ab illo relictum, Christo reclamante et dicente: Quid agis, miser? quid furis? quid me persequeris? Non sufficit tibi, quod tuam, tuoque exemplo multorum mihi animas tuleris, si non etiam hunc ausu sacrilego rapias de manu mea? Non times
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. quȩ ratio: ut quẽ ex utero nu¬
triendũ suscepi. alius fruat᷑ adulto:
Iam caput asꝑsus canis. heu uitȩ mex
reliquum expendam cum merore: qͥa
me deseruit baculus senectutis meȩ.
Heu mͥ. Si hac nocte expetitur a me
anima mea. quȩ paraui cuiꝰ erunt:
Promptuaria mea plena eructantia
ex hoc in illud: oues mee fetosȩ abundã¬
tes in egressib sins. boues meȩ crassȩ cui
remanebũt: Predia prata domus ar¬
gentea uasa &e aurea: cui congregata st̃:
Ditiores quosq ac questuofiores eccłiȩ
mee honores acquisieram mͥ: reliquos
&x si ñ licebat habere: spe tam̃ in fulcone
tenebam. Quid gͥ faciam: Propter illũ
unum. tot & tanta ꝑdam: Nam quic¬
quid sine illo possederim: amisisse
me iudico. Quin potius ce ista retine¬
bo: et illũ reuocabo si potero. S qͦmͦ
factum est: auditũ ẽ. Quod factũ ẽ
ñ potest ñ fieri. Quod auditũ ẽ. celatũ

Expanded text:
justitia, quae ratio, ut quem ex utero nujustitia, quae ratio, ut quem ex utero nutriendum suscepi, alius fruatur adulto? Jam caput aspersum canis, heu! vitae meae reliquum expendam cum moerore, quia me deseruit baculus senectutis meae. Heu mihi! si hac nocte expetitur a me anima mea, quae paravi, cujus erunt? Promptuaria mea plena, eructantia ex hoc in illud: oves meae fetosae, abundantes in egressibus suis; boves meae crassae cui remanebunt? Praedia, prata, domus, argentea vasa et aurea, 10 cui congregata sunt? Ditiores quosque ac quaestuosiores ecclesiae meae honores acquisieram mihi; reliquos, etsi non licebat habere, spe tamen in Fulcone tenebam. Quid igitur faciam? Propter illum unum tot et tanta perdam? Nam quidquid sine illo possederim, amisisse me judico. Quin potius et ista retinebo, et illum revocabo si potero. Sed quomodo? Factum est, auditum est. Quod factum est, non potest non fieri: quod auditum est, celatum
Abbreviated transcription (Latin):
qui uenit ad me ñ eiciam foras. fulco¬
ni pͥmo pulsanti lȩtus aꝑuit: letis
amplerib letum excepit. Quid plu¬
ra: Ueterem hominẽ exuit᷑. nouũ indu¬
itur: quodq solo nomine extiterat.
morib & uita canonicũ ꝑfitet᷑. Fa¬
ma uolat bonus odor xp̃i rei nouitaᷤ
curunquaq diffusa ꝑuenit ad au¬
res auunculi. Quid gͦ faceret carnaliᷤ
nutriciꝰ : qui carnis quã nutͥerat quã
carnalit̾ amabat solatiũ ꝑdebat.
Et si aliis res illa fuit odor uitȩ ad ui¬
tam: s ñ illi. Quare: Quia animaliᷤᷤ
homo ñ ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃c dei.
Stulticia enim ill uidetur. Nam
si spm̃ xp̃i haberet: non tam de carne
doleret: quã gauderet de sp̃u. S quia
t̾rena ñ quȩ sursum sunt sapiebat:
turbatus &e tristis. tale aliquid secum
uoluebat. Quid audio: Ie mͥ a qͣnta
spe cecidi: S quidꝰ Debet ne stare:
quicqͥd absq meo consilio. absq mea
licentia fecerit: Quod ius. quȩ lex. qͦ

Expanded text:
qui venit ad me, non ejiciam foras , Fulcoqui venit ad me, non ejiciam foras , Fulconi primo pulsanti laetus aperuit, laetis amplexibus laetum excepit. Quid plura? veterem hominem exuitur, et novum induitur; quodque solo nomine exstiterat, moribus et vita canonicum profitetur. Fama volat, bonus odor Christo; rei novitas circumquaque diffusa pervenit ad aures avunculi. 5. Quid ergo faceret carnalis nutritius, qui carnis, quam nutrierat, quam carnaliter amabat, solatium perdebat? Etsi aliis fuit res illa odor vitae ad vitam , sed non illi. Qnare? Quia animalis homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Stultitia enim illi videtur . Nam si spiritum Christi haberet, non tam de carne doleret, quam gauderet de spiritu. Sed quia terrena, non quae sursum sunt, sapiebat, turbatus et tristis tale aliquid secum volvebat: Quid audio? vae mihi! a quanta spe cecidi! Sed quid? debetne stare quidquid absque meo consilio, absque mea licentia fecerit? Quod jus, quae lex, quae
Abbreviated transcription (Latin):
et̾num arsuros: Miror si iam xp̃c ei ñ
irascatur: &e dicat. Quociens uolui con¬
gregare nepotes tuos. quẽ admodũ gal¬
lina congregat pullos suos sub alas:
& noluisti. Ecce relinquet᷑ domus tua
deserta. Xp̃c dieit. sinite paruulos ueni¬
re ad me.: talium ẽ enĩ regnũ celoꝵ. A
uunculus ait: sinite nepotes meos ut
ardeant mecũ. Xp̃c dicit. mei sunt: mͥ
debent seruire. S oportet in qͥt auuncu¬
lus eos mecum ꝑire. Xp̃c dicit mei sunt:
ego illos redemi. S ego inqͥt auuncłs
eos nutriui. Tu qͥdem ait xp̃c illos nu¬
tristi: s pane meo ñ tuo. Ego uͦ redemi
ñ sanguine tuo: s meo.Sic carnalis a¬
uunculus contra patrẽ sp̃uũ ꝓ nepotib
certat.: qͦs dũ boris cupit oñare t̾renis:
celestib exheredat. xp̃c tam̃ ñ rapinã¬
arbitratꝰ. si suos quos fecit & redemit
sanguine ꝓprio ad se uenientes colle¬
gerit: uixta qͦd ante ꝑmiserat. & eũ

Expanded text:
aeternum arsuros. Miror si jam Christus ei non aeternum arsuros. Miror si jam Christus ei non irascatur, et dicat: Quoties volui congregare nepotes tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti? Ecce relinquetur tibi domus tua deserta . Christus dicit, Sinite parvulos venire ad me; talium enim est regnum caelorum : avunculus ait. Sinite nepotes meos ut ardeant mecum. Christus dicit, Mei sunt, mihi debent servire: Sed oportet, inquit avunculus, eos mecum perire. Christus dicit: Mei sunt, ego illos redemi: Sed ego, inquit avunculus, eos nutrivi. Tu quidem, ait Christus, illos nutristi, sed pane meo, non tuo; ego vero redemi non sanguine tuo, sed meo. Sic carnalis avunculus contra Patrem spirituum pro nepotibus certat, quos dum bonis cupit onerare terrenis, coelestibus exhaeredat. Christus tamen non rapinaarbitratus, si suos quos fecit et redemit sanguine proprio, ad se venientes collegerit, juxta quod ante promiserat, Et eum
Abbreviated transcription (Latin):
a malo qͦd potest: licet quandoq fru¬
stretur effectus. ñ minꝰ culpat᷑ affectus.
In me certe feruorem nouiciũ extingue¬
re uoluit: s dõ grãs ñ ualuit. Alteri qͦq
p̾stitit. Destitit inuitꝰ tandem senex
auunculus a ꝑsecutione. Extitit in¬
uictus puer nepos: glosior de temptatioe.
S heu quomͦ te uicit: qui illũ uincere ñ
potest: Aut quomͦ qui te uicit ab illo su¬
ꝑatus ẽ : Nunquid te fortior illeꝰ Nunqͥd
prudentior: Certe qui utrumq antea
nouerant: girrico fulconẽ p̾ferebant.
At postquã uentũ ẽ ad bellũ: exitus in¬
dicat hominũ errasse udiciũ. Ibi ꝓh
pudor turpit̾ fugit qui p̾ferebat᷑: ubi
fortit᷑ uicit qui inferior credebatur. S
qͥd de auuncłi dicam malicia: qͥ a xp̃i
milicia retrahit nepotes suos. ut secum
trahat ad inferos: Itane solet beare ami¬
cos: Quos xp̃c uocat secum in et̾num
mansuros: auunculus reuocat secũ in

Expanded text:
a malo quo  al. quod, potest, licet quandoque frua malo quo  al. quod, potest, licet quandoque frustretur effectus, non minus culpatur affectus. In me certe fervorem novitium exstinguere voluit; sed, Deo gratias, non valuit. Alteri quoque praestitit. Destitit invitus tandem senex avunculus a perseeutione; exstitit invictus puer nepos, gloriosior de tentatione. Sed heu! quomodo te vicit, qui illum vincere non potuit? Aut quomodo qui te vicit, ab illo superatus est? Nunquid te fortior ille? nunquid prudentior? Certe qui antea utrumque noverant, Guirrico Fulconem praeferebant. At postquam ventum est ad bellum, exitus indicavit hominum errasse judicium. Ibi, proh pudor! fugit qui praeferebatur, ubi fortiter vicit qui inferior credebatur. 4. Sed quid de avunculi dicam malitia, qui a Christi militia retrahit nepotes suos, ut secum trahat ad inferos? Itane solet beare amicos? Quos Christus vocat secum in aeternum mansuros, avunculus revocat secum in
Abbreviated transcription (Latin):
de grege uitulum de armento cum ꝑdit
requirit & nemo causat᷑.: te quoq qͥ mul¬
tis ouib uł uitulis apud eum pluris es
ademptũ si repetit. quis inde miretur:
Siqͥdem ñ usurpat illam sibi ꝑfectionẽ.
de qua dicit᷑. Siquis abstulerit tua: ne
repetas. Repetebat gͦ suũ: qui sua ad¬
huc tenebat. At tu qui iam scłm spre¬
ueras: scłarem sequi debebas: fugit
ouis tremebunda: ueniente lupo. Ab¬
scondit se columba tremens accipitie
uiso. De cau̾nula sua mus esuriens exire
ñ audet: ambiente catto. Et tu cũ ui¬
debas furem: currebas cum eo: Nam
quid aliud dixerim: qui p̾ciosam xp̃i¬
margaritã id est animã tuã furari ñ
dubitau̾it: Uolebam si possem illiꝰ
errorem dissimulare: ne odium &e nul¬
lum fructum ꝯsequerer ex u̾itate.S
ñ potui fateor uitactũ transire: que us¬
q: ad hanc diem comperi sp̃ui scõ ꝓ ui¬
rib restitisse. ⁊am qui manũ ñ retinet

Expanded text:
de grege, vitulum de armento cum perdit, de grege, vitulum de armento cum perdit, requirit, et nemo causatur; te quoque, qui multis ovibus vel vitulis apud eum pluris es, ademptum si repetit, quis inde miretur? Siquidem non usurpat illam sibi perfectionem, de qua dicitur: Si quis abstulerit tua, ne repetas . Repetebat ergo suum, qui sua adhuc tenebat. At tu qui jam saeculum spreveras, saecularem sequi debebas? Fugit ovis tremebunda, veniente 9 lupo; abscondit se columba tremens, accipitre viso; de cavernula sua mus esuriens exire non audet, ambiente cato: et tu cum videbas furem, currebas cum eo? Nam quid aliud margaritam, id est animam tuam, furari non dubitaverit? 3. Volebam, si possem, illius errorem dissimulare, ne odium et nullum fructum consequerer ex veritate. Sed non potui, fateor, intactum transire, quem usque ad hanc diem comperi Spiritui sancto pro viribus restitisse. Nam qui manum non retinet
Abbreviated transcription (Latin):
honorificata. Contẽptꝰ oblita sui ruet ĩ
amplexum tui: gaudens quẽ ꝑdiderat
ẽẽ inuentũ. qui mortuus fuerat uiuum.
S in quo inquis lesi: in quo contempsi:
Audi. In eo ꝓculdubio. qͦd te quẽ sinu
suo lacte nutͥendi mat̾no susceꝑat ante
tempus ablactasti: qͦd exꝑtam lactis dul¬
cedinẽ in quo posses crescere in salutẽ. tam
leuit̾ tam celerit̾ exsufflasti. O puer in¬
sensate. o puer magis sensu quã etate:
qͥs te fascinauit a benecepto itinere tam
cito discedere: Auunccuiluis inquies. Sic adã
tiam. Nolo decanum accuses: nolo te ꝑ il¬
lum excuses. Inexcusabilis enim es. Illiꝰ
culpa: tuã ñ excusat. Quid nam ille fecit:
Nunquid te rapuit: Nunqͥd uĩ intulit ⁊
Rogauit. ñ ligauit. Blandiendo attrarit:
ñuiolent̾ traxit. Quare quis te cogebat
ciedere blandienti: assentire attrabenti:
Ille sua ñdum reliquerat. Quid mirũ
si te qui suus eras requirebat: Si agnũ

Expanded text:
honorificata. Comtemptus oblita sui, ruet in honorificata. Comtemptus oblita sui, ruet in amplexum tui; gaudens quem perdiderat, esse inventum; qui mortuus fuerat, vivum . 2. Sed in quo, inquis, laesi? in quo contempsi? Audi. In eo, procul dubio, quod te quem sinu suo lacte nutriendum materno susceperat, ante tempus ablactasti; quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam leviter, tam celeriter exsufflasti. O puer insensate! o puer magis sensu quam aetate! quis te fascinavit a bene incoepto itinere tam cito discedere? Avunculus, inquies. Sic Adam tiam . Nolo decanum accuses, nolo te per illum excuses: inexcusabilis enim es. Illius culpa tuam non excusat. Quidnam ille fecit? Nunquid te rapuit? nunquid vim intulit? Rogavit, non ligavit; blandiendo attraxit, non violenter traxit. Quis te cogebat credere blandienti, assentire attrahenti? Ille sua nondum reliquerat; quid mirum si te qui suus eras, requirebat? Si agnum
Abbreviated transcription (Latin):
miseriã ut incipias miser ñ eẽ. O bona
mat̾ caritas: quȩ siue foueat infirmos si¬
ue exerreat ꝓuectos. siue arguat inquietos:
diu̾sis diu̾sa exhibens. sicut filios diligit
uniu̾sos. Cum te arguit mitis ẽ: cũ blan¬
ditur simplex ẽ. Pie solet seuire: sine dolo
mulcere: patient̾ nouit uascr᷑. humiliter
indignari. Ipsa ẽ que hominũ mat̾ &
angłoꝵ. ñ solum que in t̾ris. s etiam quȩ
in cęlo sunt pacificauit. Ipsa ẽ quȩ d̾m
homini placans. hominẽ do reconcilia¬
uit. Ipsa ẽ mi fulco que fr̃es illos cũ qͥb
olim dulces capiebas cibos. habitare fa¬
cit umꝰ moris in domo. Hec talis tamq
honorabilis mat̾. a te se querit᷑ offensam:
expostulat lesam. Lesa tam̃ ñ ꝑuocat:
s spreta te reuocat: ostendens tͥ in te de
seueracit̾ scͥptum eẽ. karitas patiens est.
benigna ẽ. Licet lesa licet offensa.si conu̾sꝰ
fueris ad illam: obuiabit tͥ quasi mater

Expanded text:
miseriam, ut incipias miser non esse. O bona miseriam, ut incipias miser non esse. O bona mater charitas, quae sive foveat infirmos, sive exerceat provectos, sive arguat inquietos; diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos! Cum te arguit, mitis est; cum blanditur simplex est. Pie solet saevire, sine dolo mulcere: patienter novit irasci, humiliter indignari. Ipsa est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, sed etiam quae in coelo sunt, pacificavit. Ipsa est quae Deum homini placans, hominem Deo reconciliavit. Ipsa est, mi Fulco, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in domo . Haec talis tamque honorabilis mater a te se queritur offensam, expostulat laesam. Laesa tamen non provocat: sed spreta te revocat, ostendens tibi in te de se veraciter scriptum esse, Charitas patiens est, benigna est . Licet laesa, licet offensa, si conversus fueris ad illam, obviabit tibi quasi mater
Abbreviated transcription (Latin):
onȩ indolis adolescen¬
ti fulconi. fr̃ sernardꝰ
peccator: inde letari
in adolescentia unde
in senectute ñ penite¬
at. Non miror si mireris. s miror si ñ mi¬
reris. unde mͥ ut ad te scribere uelle. ciuẽ
rusticus. scolasticũ monachꝰ. cũ nulla hĩc
tͥ occasio necessaria occurrat: nulla se ra¬
tio patens ostendat. Atsi attenderis qͦd
scͥptum legis. sapientib & insipientibus
debitor sum. & illud. caritas non querit qͦ
sua st̃ fortassis intelliges. quicqͥd illa iusse¬
rit ñ eẽ p̾sũptũ. Caritas enim ad te obiur.¬
gandũ me compulit: que tͥ condolet qͣmuiᷤᷤ
ñ dolenti: quȩ tͥ miseret᷑. licet ñ miserabili.
Et inde mag̾ dolet qͦd cũ sis dolendꝰ ñ doles:
& inde mag̃ miseret᷑ qͦd cũ miser sis mise¬
rabilis ñ es. Nec frustra forsitan tͥ comꝑa¬
titur. dum mͦ patient̾ tu audias. unde cõ¬
patiat᷑. Uult te tuũ sentire dolorẽ. ut iam
ñ habeas unde dolere: uult te tuã scire

Expanded text:
onae indolis adolescenti FULCONI, frater BERNARDUS peccator, inde laetari in adolescentia, unde in senectute non poeniteat. 1. Non miror si mireris, sed miror si non mireris, unde mihi ut ad te scribere vellem, civem rusticus, scholaticum monachus, cum nulla hinc tibi occasio necessaria occurrat, nulla se ratio patens ostendat. At si attenderis quod scriptum legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, Charitas non quaerit quae sua sunt : forsitan intelliges quidquid illa jusserit, non esse praesumptum. Charitas enim ad te objurgandum me compulit, quae tibi condolet, quamvis non dolenti: quae tibi miseretur, licet non miserabili. Et inde magis dolet, quod cum sis dolendus, non doles: et inde magis miseretur, quod cum miser sis, miserabilis non es. Nec frustra forsitan tibi compatitur, dummodo patienter tu audias unde compatiatur. Vult te tuum sentire dolorem, ut jam non habeas unde dolere: vult te tuam scire
Abbreviated transcription (Latin):
nescit: nichil indoctius agit. Docere
itaq nec indocto ẽ in ꝓmptu: nec mo¬
nacho in ausu: nͨ penitenti in affectu.
S &e ꝓpt̾ hoc elongaui fugiens & manco
in solitudine: & cum ꝓpħa ꝓposui cu¬
stodire uias meas. ut ñ delinquã in

Expanded text:
nescit, nihil indoctius agit. Docere nescit, nihil indoctius agit. Docere itaque nec indocto est in promptu, nec monacho in ausu, nec poenitenti in affectu. Sed et propter hoc elongavi fugiens, et maneo in solitudine, et cum propheta proposui custodire vias meas,
Abbreviated transcription (Latin):
tus enim tumultꝰ ẽ in mente dictã¬
tium uͥ multitudo ꝑstreꝑit dictio¬
num: orationũ uarictas & diu̾sitaᷤᷤ
sensuum concurrit: Ui bi sepe respui¬
itur qͦd occurrit: & requiritur qͦd ex¬
cidit. Ubi quid pulchriꝰ scđ̾m litterã.
quid consequentiꝰ iuxta sententiam.
quid planius ꝓpter intelligentiam.
quid utilius ad conscientiã. qͥd deni¬
q cui uł post uł ante ponatur in¬
tentissime attendit᷑. multaq alia qͣ
a doctis in huiꝰmodi curiosiuᷤ obser¬
uantur. Et in hoc tu dices michi eẽ
quietẽ: tu hoc etiam si lingua sileat
silentium nominab: Quãquã ñ so¬
lum temporis. s nec meȩ ꝓfessionis
ẽ huic rei oꝑam dare quã postulas:
nec possibilitatis adimplere qͦd op¬
tas.Si quidẽ uł monachi qͦd ẽẽ uide¬
or uł peccatoriᷤ qͦd sum officiũ ñ ẽ do¬
cere: s lugere. Indoctus quoq qͦd &
uere fateor me eẽ. si p̾sumat docere qͦd

Expanded text:
tus enim tumultus est in mente dictantus enim tumultus est in mente dictantium, ubi multitudo perstrepit dictionum, ubi orationum varietas et diversitas sensuum concurrit; ubi saepe respuitur quod occurrit, et requiritur quod excidit: ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad conscientiam, quid denique, cui, vel post, vel ante ponatur, intentissime attenditur; multaque alia quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur? Et tu in hoc mihi dices esse quietem? tu hoc, etiamsi lingua sileat, silentium nominabis? 2. Quanquam non solum temporis, sed nec meae 96 professionis est, huic rei operam dare quam postulas, nec possibilitatis adimplere quod optas. Siquidem vel monachi quod esse videor, vel peccatoris quod sum, officium non est docere, sed lugere. Indoctus quoque quod et vere me fateor esse si praesumat docere quod
Abbreviated transcription (Latin):
tui. ut oblitus sim uł quod iam du¬
dum conceꝑis in affectũ uł qͦd ab
effectu impedierit: Ad eundem. xei.
Ndignaris forsitan uł ut temꝑantiꝰ
dicam miraris: qͦd ꝓ longiore epła qͣm
a nob̾ spaueras. tam breuẽ cartulã
receꝑis. S mem̃to iuxta uirũ sapi¬
entem omĩa sub cȩlo tempꝰ habere:
& tempꝰ quide loquendi. & tempuᷤᷤ
ec̃ tacendi. Quando autẽ suũ tempꝰ
silentium habebit: si hos etiã sacroᷤ
dies quadragesime. nr̃a sibi uendi¬
cat confabulatio Eaq ipsa tanto
occupatior quanto laboriosior: dum
ñ quidẽ p̾sentes alterutrũ leuit̾ dice¬
re ualemꝰ quȩ uolumus: s absentib
necesse ẽ nob̃ inuicẽ diligent̾ dictare.
que uł petimus ab inuicẽ uł petim᷑.
Dum uͦ absens cogito. dictito. scͥptito.
mittoq qͦd p̾sens legas: rogo uͥ ociũ.
uͥ silentii quies: S hec inquies oĩa
facere potes in silentio. Mirum si
ex sententia hoc respondeas. Quan¬

Expanded text:
tui, ut oblitus sim, vel quod jamdutui, ut oblitus sim, vel quod jamdudum conceperis in affectu, vel quid ab effectu impedierit. EPISTOLA LXXXIX. Indignaris forsitan, vel, ut temperantius dicam, miraris, quod pro longiori epistola, quam a nobis speraveras, tam brevem chartulam receperis. Sed memento juxta virum Sapientem, omnia sub coelo tempus habere: et tempus quidem loquendi, et tempus esse tacendi . Quando autem suum tempus silentium habebit, si hos etiam sacros dies Quadragesimae nostra sibi vindicat confabulatio? Eaque ipsa tanto occupatior, quanto laboriosior; dum non quidem praesentes alterutrum dicere leviter valemus quae volumus, sed absentibus necesse est nobis invicem diligenter dictare, quae vel petimus ab invicem, vel petimur. Dum vero absens cogito, dictito, scriptito, mittoque quod praesens legas; rogo ubi otium, ubi silentii quies? Sed haec, inquies, omnia facere potes in silentio. Mirum si ex sententia hoc respondeas. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
corrigenda sunt. ut in ore duoꝵ te¬
stium stet om̃e uerbũ. Et tunc de¬
mum an passim cuilibet. an pauciᷤ
tantũ. an uł cuiquã. an forte etiam
nulli expediat demonstrari: & si illa
quoq p̾fatiuncula quã de nr̃is aliis
litteris tu eidem coaptasti. apte sede¬
at. an uͦ aptior queri debeat: ur̃o utriꝰ¬
q iudicio derelinquo. S iam pene
mͥ exciderat: qͦd in pͥncipio epłe tuȩ
questus es. quod te arguerĩ m̃dacii.
Hoc aliqͣndo me locutum fuisse. ñ
satis recolo.Siquid tam̃ fuerit. nã
magis me oblitum qͣm tuũ nunciũ
mentitũ funsse crediderim:. iocando
potiꝰ quã serio dictũ fuisse ñ dubites
Egone leuitate. te. usum putauerim:
aut apud te eẽ ẽ & ñ: Absit a me hec
suspicio: de te qui iugo u̾itatis beat᷑.
quos portas ab adolescentia lasciuoᷤᷤ
annos moꝵ. suꝑas grauitate. Nec
tam simplex sum. ut simplicẽ oris
ꝓlationẽ sine cordis duplicitate men¬
dacium putem: nec tam incuriosus

Expanded text:
corrigenda sunt, ut in ore duorum tecorrigenda sunt, ut in ore duorum testium stet omne verbum. Et tunc demum an passim cuilibet, an paucis tantum, an vel cuiquam, an forte etiam nulli expediat demonstrari: et si illa quoque praefatiuncula, quam de nostris aliis litteris eidem coaptasti, apte sedeat, an vero aptior quaeri debeat, vestro utriusque judicio derelinquo. 4. Sed jam pene mihi exciderat quod in principio epistolae tuae questus es, quod te arguerim mendacii. Hoc aliquando me locutum fuisse, non satis recolo. Si quid tamen fuerit nam magis me oblitum, quam tuum nuntium mentitum crediderim, jocando potius quam serio dictum fuisse non dubites. Egone levitate te usum putaverim, aut apud te esse Est et Non? Absit a me haec suscipio de te, qui jugo veritatis beatus quod portas ab adolescentia, lascivos annos morum superas gravitate! Nec tam simplex sum, ut simplicem oris prolationem sine cordis duplicitate mendacium putem: nec tam incuriosus
Abbreviated transcription (Latin):
nuncius ad nos ueniret. ab eo eui c̃o¬
mendaueram requisiui: s necdum
recepi. Dabo autẽ oꝑam ut uł cum
ueneris. si tam̃ unquã aliqͣndo uen̾is
illum inuenias: uideas &e legas: non
autẽ transcribas. Nam illum alium
uideris tu qua uł quoꝵ utilitate tͣnᷤ¬
scͥpseris. Quod autẽ te mittente eum
nunc habet abbas de scõ theoderico.
ego quidẽ ñ iusseram: nec tam̃ displi¬
cet mͥ. Ut quid enim libellus meus
ocłos eius formidaret: cui se uidendu
animus quoq meus totum si possit
expanderet.: S heu in quanta sermo¬
nis angustia mentio se ingessit de ta¬
li uiro: ne liceat ut dignum erat. in
tam dulcissima nob̃ memoria ali¬
quandui immorari: qͣndo iamĩaq
desiderat epła finem. Obsecro te ne
graueris oportunitatẽ querere. q̃ m
ad eum ꝑgas pͥ dictum q opuscułu
ñ priꝰ cuiquã scribendu uł legendu
exponas. quã cum eo totũ ꝑuideas:
parit̾q conferatis & corrigatis quȩ

Expanded text:
nuntius ad nos veniret, ab eo cui comnuntius ad nos veniret, ab eo cui commendaveram, requisivi: sed necdum recepi. Dabo autem operam ut vel cum veneris, si tamen unquam aliquando veneris, illum invenias, videas, et legas; non autem transcribas. Nam illum alium videris tu, qua vel quorum utilitate transcripseris. Quod autem te mittente eum nunc habet abbas de 95 Sancto-Theoderico, ego quidem non jusseram, nec tamen displicet mihi. Utquid enim libellus meus oculos ejus formidaret, cui se videndum animus quoque meus totum, si posset, expanderet? Sed heu! in quanta sermonis angustia mentio se ingessit de tali viro, ne liceat, ut dignum erat, in tam dulcissima nobis memoria aliquandiu immorari, quando jamjamque desiderat epistola finem? Obsecro te ne graveris opportunitatem quaerere quomodo ad eum pergas, praedictumque opusculum non prius cuiquam scribendum vel legendum exponas, quam cum eo totum pervideas; pariterque conferatis, et corrigatis quae
Abbreviated transcription (Latin):
cautꝰ sis maiora minorib ñ impe¬
dire. Uides quam inuitus auellor
a longiore epistola: dum ductus
delectatione tͥ colloquendi. & desidio
satisfaciendi. dñȩ caritati molestꝰ. fio:
qua iam dudum imꝑante finẽ fieri
necdum taceo: Oquam lata patet.¬
in tuis litteris mat̾i̾a respondendi.
Quod si digne licuisset ut libuisset:
&e tͥ forsitan satis eẽt & mͥ. S que ali¬
ud p̾cipit dña ẽ immo dñs ẽ. ds̾ enĩ
caritas ẽ: & satis agit ꝓ imꝑio: quatinꝰ
debeam potiꝰ obtemꝑare sibi: quã uł
magis obedire quã hominib: nolens
dolensq ñ quidẽ nego quod postulas.
s int̾im differo: ne dum tuȩ cupio hu¬
milit̾ satisfacere uoluntati. sub p̾tex¬
tu false humilitatis ꝑ ueram suꝑbi¬
am arcem tantȩ potestatis que te
ueracit̾ attestante etiam angłis mmi¬
perat in celis. t̾renus u̾miculus in
t̾ris uidear impugnare. Libellum
quẽ requiris ipse quoq antequã tuuᷤ

Expanded text:
cautus sis majora minoribus non impecautus sis majora minoribus non impedire. Vides quam invitus avellor a longiori epistola, dum ductus delectatione tibi colloquendi, et desiderio satisfaciendi, dominae charitati molestus fio, qua jamdudum imperante finem fieri, necdum taceo. O quam lata in tuis litteris patet materia respondendi. Quod si digne licuisset ut libuisset, et tibi forsitan satis esset et mihi. Sed quae aliud praecipit, domina est, imo dominus est. Deus enim charitas est : et satis agit pro imperio, quatenus debeam potius obtemperare sibi, quam velmagis obedire quam hominibus; nolens dolensque, non quidem nego quod postulas, sed interim differo: ne dum tuae cupio humiliter satisfacere voluntati, sub praetextu falsae humilitatis per veram superbiam, arcem tantae potestatis, quae, te veraciter attestante, etiam Angelis imperat in coelis, terrenus vermiculus in terris videar impugnare. 3. Libellum quem quaeris, ipse quoque antequam tuus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlegere potui. uix has meas qͣntu¬
lascumq furtim raptim: anticipa¬
tis horis breuit̾ succincteq rescͥpsi
Quarum quid̃e breuitatẽ an ȩquo
animo feras. tu uideris. Ego enim ut
uerum fatear ꝓpt̾ te mi ogeri.ipsis
curis meis compellor irasci: quã qͣm
in his teste conscientia soli caritati
cupiam deseruire. Cuiꝰ ꝑfecto imꝑio.
quia sapientib & insipientib debitor
sum: ipsa sola facere potuit. ut necdu
tͥ potuerim satisfacere. Quid ergo: Ca¬
ritas tͥ deneget: quod tu peus ex cari¬
tate: Petisti. quesisti. pulsasti: & cari¬
tas te frustrata ẽ: Quid mͥ indigna¬
ris: Siuis si audes: irascere caritati.
De qua namq p̾sumis impetrare qͣd
postulas: ipsa ꝓhibente fit ne impe¬
tres. Et ecce iam longum causat᷑ ser¬
monẽ: & tͥ indignat᷑ qui cogis: ñ qͦd
sibi displiceat zelus quo id facis. qͥp¬
pequẽ &e ipsa donauit tͥ: s uult te
illum habere scđ̾m scientiam: ut

Expanded text:
perlegere potui. Vix has meas quantuperlegere potui. Vix has meas quantulascunque furtim, raptim, anticipatis horis, breviter succincteque rescripsi. Quarum quidem brevitatem an aequo animo feras, tu videris. 2. Ego enim, ut verum fatear, propter te, mi Ogeri, ipsis curis meis compellor irasci, quanquam in his teste conscientia, soli charitati cupiam deservire: cujus profecto imperio, quia sapientibus et insipientibus debitor sum, ipsa sola facere potuit, ut necdum tibi potuerim satisfacere. Quid ergo? charitas tibi denegat quod tu petis ex charitate? Petisti, quaesisti, pulsasti; et charitas te frustrata est. Quid mihi indignaris? Si vis, si audes, irascere charitati. De qua namque praesumis impetrare quod postulas, ipsa prohibente fit ne impetres. Et ecce jam longum causatur sermonem, et tibi indignatur qui cogis. Non quod sibi displiceat zelus quo id facis; quippe quem et ipsa donavit tibi: sed vult te illum habere secundum scientiam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfessionẽ: nec iam obtendo uł loci
uł nominis mei ñ dico abiectionẽ.
s mediocritatẽ: quia quicqͥd dixe
ro tale. tu hoc ñ necessariã excusa-¬
tionẽ. s dilatoriã occasionẽ nomina¬
bis: qui meã ut mͥ uidebat᷑ iustam
uerecundiã pro tuo libitu nũc in¬
discretionẽ. nunc falsam humilita¬
tem. nunc etiã ueram suꝑbiam in¬
terp̾taris. Hoꝵ itaq quia tͥ indubi¬
um uenire possunt. nichil afsero.
Illud autẽ simplicit̾ tuȩ dilectioni
intimo. qͦd indubitant̾ te credere
uolo: toto scilicet hoc tempore ex qͦ
tuus nunciꝰ. ñ is s alius recessit a
id quod poscis idoneũ. tum ꝓpter
dierum maliciã: tum ꝓpt̾ noctium
breuitatẽ. S & nunc quoq ita me.
nouissimȩ tuȩ. littere occupatissi¬
mũ inuenerunt: ut ipsas etiã oc¬
cuꝑationũ causas ꝓ mei excusatio¬
ne longum fuerit mͥ scribere tͥ. uix.
quippe illas tuas int̾ pͣndendum.
nam illa hora pͥmũ mͥ reddite st̃:

Expanded text:
professionem, nec jam obtendo vel loci, professionem, nec jam obtendo vel loci, vel nominis mei non dico abjectionem, sed mediocritatem: quia quidquid tale dixero, tu hoc non necessariam excusationem, sed dilatoriam occasionem nominabis, qui meam, ut mihi videbatur, justam verecundiam, pro tuo libitu nunc indiscretionem, nunc falsam humilitatem, nunc etiam veram superbiam interpretaris. Horum itaque, quia tibi in dubium venire possunt, nihil assero. Illud autem simpliciter tuae dilectioni intimo, quod indubitanter te credere volo: toto scilicet hoc tempore, ex quo tuus nuntius, non is, sed alius recessit a id quod poscis idoneum, tum propter dierum malitiam, tum propter noctium brevitatem. Sed et nunc quoque ita me novissimae tuae litterae occupatissimum invenerunt, ut ipsas etiam occupationem causas pro mei excusatione longum fuerit mihi scribere tibi. Vix quippe illas tuas inter prandendum nam illa hora mihi primum redditae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nam reuera qͥd aliud scł̃arib quã
ludere uidemur: cũ qͦd ipsi appetunt
in hoc scło. nos ꝑ contrariũ fugimus.
& quod ipsi fugiunt nos appetimu ͤ:
More scilicet ioculatoꝵ & saltatoꝵ:
qui capite. misso deorsum pedibiis¬
q sursum erectis. p̾ter humanũ usũ
stant manib uł incedunt: & sic in
se omniũ ocłos defigunt. Non ẽ hic
ludus puerił: ñ est de theatro: qui
femineis fedisq amfractib ꝓuocet
libidinẽ actus sordidos rep̾sentet.S
ẽ ludus iocundus honestus. gͣuis
spectabilꝰ: qui celestiũ spectatoꝵ. de¬
lectare possit aspectus. Hoc casto &
religioso ludo ludebat: qͥ dicebat.
S̾ pectaculum facti sumus angłis
& hominibꝰ. Hoc ludo & nos int̾im
ludamꝰ ut illudamur. ꝯfundamͣ
humiliem̃: donec ueniat qͥ potenteᷤᷤ
deponit. & exaltat humiles: qͥ nos
glificet. letificet. in et̾num exaltet:¬
imꝑitiam meam: taceo ꝓfessi¬
onis humilitatẽ seu humilitatis

Expanded text:
Nam revera quid aliud saecularibus quam Nam revera quid aliud saecularibus quam ludere videmur, cum, quod ipsi appetunt in hoc saeculo, nos per contrarium fugimus; et quod ipsi fugiunt, nos appetimus? More scilicet joculatorum et saltatorum, qui capite misso deorsum, pedibusque sursum erectis, praeter humanum usum stant manibus vel incedunt, et sic in se omnium oculos defigunt. Non est hic ludus puerilis, non est de theatro, qui femineis foedisque anfractibus provocet libidinem, actus sordidos repraesentet: sed est ludus jucundus, honestus, gravis, spectabilis, qui coelestium spectatorum delectare possit aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illudamur, confundamur, humiliemur, donec veniat qui potentes deponit, et exaltat humiles; qui nos laetificet, glorificet, in aeternum exalteteritiam meam, taceo professionis humilitatem, seu humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: qui & ipse territꝰ dicit. Parro aũ:
nequis me existimet supra id qͦd uidet
in me aut audit aliqͥd ex me. Quã pul¬
chre dixit parco. Non parcit sibi ar¬
rogans: ñ parcit sibi suꝑb : ñ cupidꝰ
uanȩ głe. & iactator actuum suoꝵ: qͥ
uł sibi arrogat qͦd ẽ. uł mentit᷑ de se
qͥd ñ est. Solus qui uere humilis est
parrit animȩ suȩ: qui ne putet᷑ qͦd
ñ ẽ. semꝑ quantũ in se ẽ uult nesciri
quod ẽ. Grande reuera ꝑicułu audi-¬
re quẽquã de se: supra quã sentit in
falsis datum ẽ indigne exaltari: Il¬
lam mͥ uocẽ ꝓpħicam iure assumerẽ.
Exaltatus aute humiliatus sum &
conturbatꝰ. Et illud. Ludam & ui¬
lior fiam. Ludam scilicet ut illudar.
Bonus ludus quo micol irascitur:
& ds delectat᷑. Bonus ludus. qui
hominib quidẽ ridiculũ: s angłis
pulcherrimũ spatacłm p̾bet. Bonꝰ inqͣ
ludus: quo efficimur obꝑbrium
habundantib & despectio suꝑbis.

Expanded text:
Apostolus, qui et ipse territus dicit: Parco autem, Apostolus, qui et ipse territus dicit: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Quam pulchre dixit, parco. Non parcit sibi arrogans, non parcit sibi superbus, non cupidus vanae gloriae, et jactator actuum suorum, qui vel sibi arrogat quod est, vel mentitur de se quod non est. Solus qui vere humilis est, parcit animae suae: qui ne putetur, quod non est, semper quantum in se est, vult nesciri quod est. 12. Grande revera periculum, audire quemquam de se supra quam sentit in falsis datum est indigne exaltari? Illam mihi vocem propheticam jure assumerem: Exaltatus autem, humiliatus sum et conturbatus ; et illud: Ludam, et vilior fiam . Ludam scilicet ut illudar. Bonus ludus, quo Michol irascitur, et Deus delectatur. Bonus ludus, qui hominibus quidem ridiculum, sed Angelis pulcherrimum spectaculum praebet. Bonus, inquam, ludus, quo efficimur opprobrium abundantibus, et despectio superbis.