comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliiq quã plurimi: uerbo simplici &
doctrina sp̃uali pauerunt. Ipsi martires
& p̃dicatores filii peregrinorũ. id ÷ filii
gentiũ fuerunt agricolȩ & cultoresȩccłe
& cementarii &e uinitores & custodes.
qr ipsi ȩdificauerunt ęccłam ce ipsi exco¬
luerunt corda credentiũ. illosq quos pͣ
rant: de qua dicit ꝓpħa. Uinea dñi sa¬
baoch domus isrł est: ipsi custodiert̃
Econtra mali cementarii ce mali uini-¬
tores & cultores fuerunt scribȩ & pha-¬
risei. de quib dũs illis audientib in fine
dicet᷑ uobis. Hoc duplicit̃ intelligi potest
ut beatꝰ ieronmꝰ dicit: udelicet ut ad
predicatores exgentib referatur. qui
fuerunt filii peregrinoꝵ. uł apłos de
pellentur sacerdotes dñi qui maioris
dignitatis erant. sicut de filii s dauid dr̃
qͦd erant sacerdotes in domodñi: & est
sensus uł ordo. Cũ filii peregrinoꝵ fue¬
rint uinitores. cementarii& agri cul-¬

Expanded text:
aliique quamplurimi verbo simplici et aliique quamplurimi verbo simplici et doctrina spirituali paverunt. Ipsi martyres et praedicatores filii peregrinorum, id est filii gentium, fuerunt agricolae et cultores Ecclesiae et caementarii et vinitores et custodes: quia ipsi aedificaverunt Ecclesiam, et ipsi excoluerunt corda credentium. Illosque quos prrant de qua dicit propheta: « Vinea Domini sabaoth domus Israel est »  ipsi custodierunt. Econtra mali caementarii et mali vinitores et cultores fuerunt scribae et Pharisaei, de quibus Dominus illis audientibus in fine Dei nostri dicetur vobis. » Hoc dupliciter intelligi potest, ut beatus Hieronymus dicit, videlicet ut ad praedicatores ex gentibus referatur, qui fuerunt filii peregrinorum, vel ad apopellentur sacerdotes Domini qui majoris dignitatis erant, sicut de filiis David dicitur, quod « erant sacerdotes in domo Domini . » Et est sensus vel ordo: Cum filii peregrinorum fuerint vinitores, caementarii et agricul
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ent ipsi ꝑculturam om̃ipotentis dĩ & in¬
staurabunt ciuitates de sertas adõ. id ÷ ȩc¬
cłas diuersarũ gentiũ. uł quinq corporis
sensus qui intelliguntur ꝑciuitates quȩ
dissipatȩ fuerant ingeneratione iudeoꝵ &
generationẽ gentiũ infidelitate & idolatria
Ꝙ stabunt alieni & pascent pecora ura. & filii
pergrinoꝵ agricolȩ & uinitores ur̃ĩ erunt.
Alienĩ appellant᷑ gentiles & perrgrini: qui a
cognitione dĩ alieni erant. longe recedentes¬
ab illo ꝑ idolatriam. Sed postquã credide¬
runt: steterunt infide & bonisoꝑib recti.
iuxta qđ apłs precipit. State infide. &.
Qui stat: uideat necadat. Pecora quoq apło¬
rum sunt simplices & mansueti: de quib
dñs dicit petro. & in illo om̃ib apostolis
Pasce ouesmeas siue agnos meos. Quos p̃dica¬
tores gentiũ & martires ut fuit gregorius.
ambrosius. hilarius. augustinꝰ. ciprianꝰ.

Expanded text:
gent ipsi per culturam omnipotentis Dei. Et ingent ipsi per culturam omnipotentis Dei. Et instaurabunt civitates desertas a Deo, id est ecclesias diversarum gentium, vel quinque corporis sensus qui intelliguntur per civitates quae dissipatae fuerant, in generatione Judaeorum, et generationem gentium, infidelitate et idololatria. « Et stabunt alieni, et pascent pecora vestra. Et filii peregrinorum agricolae et vinitores vestri erunt. » Alieni appellantur gentiles et peregrini, quia cognitione Dei alieni erant, longe recedentesab illo per idololatriam. Sed postquam crediderunt, steterunt in fide et bonis operibus recti. Juxta quod Apostolus praecipit: « State in fide . » Et: « Qui stat videat ne cadat . » Pecora quoque apostolorum sunt simplices et mansueti, de quibus Dominus dicit Petro et in illo omnibus apostolis: « Pasce oves meas , » sive agnos meos. Quos praedicatores gentium et martyres ut fuit Gregorius, Ambrosius, Hilarius, Augustinus, Cyprianus,
Abbreviated transcription (Latin):
tes ad iusticiã: plantatio dñi ad głificandiĩ
Eccłam alloquit᷑ sermo ꝓpħicus. Postquam
inquiens acceꝑis gaudiũ ꝓtristicia: uocabun.¬
tur inte apłi & martires aliiq ꝑfecti IN
fide fortes ad iusticiã faciendã. & uocabunt᷑
etiã plantatio dñi qui abipso sunt fundati in
fide in eccła. ad głificandũ creatorẽ suũ Et
edificabunt deserta ascło. & ruinas antiquas
erigent: & instaurabunt ciuitates desertas.
dissipatas ingeneratione & generationẽ: De
apłis nunc sermo agit᷑. Postquã gͥ plantati
fuerintꝰa dño infide in ȩccła & glorificauerint.
eũ in suis oꝑib: edificabunt su̾a p̃dicatione
& haptismo deserta adõ corda gentiũ a scło.
id÷ abinicio. & ruinas antiquas erigent.
hoc ⁊ qͦd cecidit in sinagogis ꝑ infidelttatem.
restaurabunt in illis qui crediderunt ex iu-¬
deis. & qđ cecidit ab exordio mundi iN
gentib ꝑ idolatriam. restaurabunt & eri¬

Expanded text:
tes ad justitiam: « plantatio Domini ad glorificandum. » Ecclesiam alloquitur sermo propheticus. Postquam inquiens acceperis gaudium pro tristitia, vocabuntur in te apostoli et martyres aliique perfecti in fide, fortes ad justitiam faciendam, et vocabuntur etiam plantatio Domini: qui ab ipso sunt fundati in fide, in Ecclesia, ad glorificandum Creatorem suum. « Et aedificabunt deserta a saeculo, et ruinas antiquas erigent, et instaurabunt civitates desertas, dissipatas, in generatione et generationem. » De apostolis nunc sermo agitur. Postquam igitur plantati fuerint apostoli a Domino, in fide in Ecclesia, et glorificaverint eum in suis opibus, aedificabunt sua praedicatione et baptismo deserta a Deo corda gentium a saeculo, id est ab initio. Et ruinas antiquas erigent, hoc est quod cecidit in synagogis per infidelitatem, restaurabunt in illis qui crediderunt ex Judaeis. Et quod cecidit ab exordio mundi in gentibus per idololatriam, restaurabunt et eri
Abbreviated transcription (Latin):
uirat int̾ra. id ÷ qͥueritatẽ loquit᷑ in prȩ¬
senti. uirabit id ÷ loquet᷑ in dõ fidelit̃
laudẽ eiꝰ resonabunt uxta illud psalmogra.¬
phi. beati qui habitant indomotua: in scła
scłoꝵ laudabt̃ te. Quia obliuonitradite
sunt angustiȩ priores: & qr absconditȩ st̃
ab oculis nr̃is. hoc addiem iudicii ꝑtinet.

Expanded text:
ra, id est qui veritatem loquitur in praesenti, jurabit, id est loquetur in Deo fideliter laudem ejus resonabunt: » juxta illud Psalmographi: « Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . » « Quia oblivione traditae sunt angustiae priores, et quia absconditae sunt ab oculis nostris. » Hoc ad diem judicii pertin
Abbreviated transcription (Latin):
suadendo iudeis ut eũ intficerent sanons
eoꝵ appellatur: ꝗr uindictã exinde po¬
misit iude in cor ut traderet eũ Ipsede¬
niq qui suasit ut traderetur: ipse tradi¬
dit & occidit. In hoc aut̃ loco ÷ tropica trais¬
latio ab homine uictore & uicto. qui san¬
guine uegetantur: ad dnm̃ qui uicit dent¬
nes. & ad illos qui uicti sunt. Solet nan
quando quilibet pͣliacor int̾ficit suũ h¬
stẽ̾.sanguis int̾fecti euolare & cõmaculan
uestimenta int̾ficientis: sicut dicit dauis
de ioab loquens. qđ posuertt cruorẽ pli
in balteo suo Quantũ enĩ ad hunc sensũ pi¬
net. dũ ꝑfodit latera amase uł abner san¬
guis euolauit suꝑ cingulũ siue in balteum
renũ eiꝰ. Si aut̃ ad uideos ista referimꝰ. similit
mea hoc ÷ membra mea inqͥnaur Hon qd
inquinata essent: s qđ inquinari ꝑmise¬
rit. Diesenĩ ultionis subaudis demonũ &e
uideoꝵ fuit inconde meo. subaudis dum
penderem in cruce talia sustinens Annus

Expanded text:
rent, sanguis eorum appellatur: quia vindictam exinde pemisit Judae in cor, ut traderet eum . » Ipse denique qui suasit ut traderetur, ipse tradidit et occidit. In hoc autem loco est tropica translatio ab homine victore et victo, qui sanguine vegetantur, ad Dominum qui vicit daemones, et ad illos qui victi sunt. Solet namque, quando quilibet praeliator interficit suum hostem, sanguis interfecti evolare et commaculare vestimenta interficientis. Sicut dicit David de Joab loquens , quod « posuerit cruorem praelii in balteo suo. » Quantum enim ad hunc sensum pertinet, dum perfodit latera Amasae vel Abner, sanguis evolavit super cingulum sive in balteum renum ejus. Si autem ad Judaeos ista referimus, similitmea, hoc est membra mea inquinavi. Non quod inquinata essent, sed quod inquinari permiserit. « Dies enim ultionis, » subaudis daemonum et Judaeorum, « fuit in corde meo, » subaudis dum penderem in cruce talia sustinens. « Annus
Abbreviated transcription (Latin):
turbarent᷑ & malia translatione habet᷑
cõmouebunt᷑ adfidẽ gentiũ ꝑtinet quari:
Corla mota sunt ad poenttentiã. & de er-¬
rore ad fidem: quȩ antea immobilia in
infidelitate manebant. Cũ feceris mira:
ñsustinebimꝰ. Considerans ꝓpħa lapideũ
cor nudeoꝵ &e preuidens eoꝵ duriciã atq blas¬
phemiã: dix exꝑsona infideliũ Cũ feceris
inquiens mirabilia multa in t̾ris tẽpore
incarnationis tuȩ: ñ patient̾ sustinebimꝰ
Qđ ex multis locis scĩ eugłii possumꝰ apꝓba¬
re. inquib narrat᷑ iudeos semꝑdñi mira¬
culis obstitisse: & paritos. eẽ. ad blaspheman-¬
dũ Et quasi iã exauditꝰ ẽẽt. ꝓpħa ex hoc
diriipescdos & descenderes: sub unx̾dicens.

Expanded text:
tur, et in alia translatione habetur commovebuntur, ad fidem gentium pertinet, quarum corda mota sunt ad poenitentiam, et de errore ad fidem, quae antea immobilia in infidelitate manebant. « Cum feceris mira, non sustinebimus. » Considerans propheta lapideum cor Judaeorum, et praevidens eorum duritiam atque blasphemiam, dixit ex persona infidelium: Cum feceris inquiens mirabilia multa in terris tempore incarnationis tuae, non patienter sustinebimus. Quod ex multis locis sancti Evangelii possumus approbare, in quibus narratur Judaeos semper Domini miraculis obstitisse, et paratos esse ad blasphemandum. Et quasi jam exauditus esset propheta ex hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
seor. se cȩcera quȩ ad honestatẽ ꝑtinebant.
tincigni & incendio tracditur: quando lu¬
auris & auariciȩ estib deseruit. Nunquid
suꝑ iis continebis tu dñe. tacebis r affliges
nos uehementer: Hunquid suꝑ iis mi seriis
nr̃is continebis te dnẽ ut ñ impendas nob
misecłiams Nunquid tacebis id÷ nunqͥd
maneh̾ in hac duricia. ut affligas nesue¬

Expanded text:
orum, etc., quae ad honestatem pertinebant, tunc igni et incendio traditur, quando luxuriae et avaritiae aestibus deservit. « Nunquid super his continebis te, Domine, tacebis et affliges nos vehementer? » Nunquid super his miseriis nostris continebis te, Domine, ut non impendas nobis misericordiam? Nunquid tacebis, id est nunquid manebis in hac duritia, ut affligas nos ve
Abbreviated transcription (Latin):
Inom̃ tuũ. qui consurgat ce teneat te. Hon
: subaudis mͦ aliquis ex nob̾ qui inuocet
Inom̃ tuũ corde. ore & ope. qui consurgat ad
Io rationẽ uerã & teneat te neeffundas fum¬
Irem tuũ suꝑ nos: ut olim moises surrexto
I& tenuit te suis precib Abscondisti faciem
tuã id ÷ prȩsentiã & auxiliũ tuũ a nobis

Expanded text:
urgat et teneat te. » Non est, subaudis modo aliquis ex nobis, qui invocet nomen tuum corde, ore et opere, qui consurgat ad orationem veram, et teneat te ne effundas furorem tuum super nos, ut olim Moses surrexit, et tenuit te suis precibus . « Abscondisti faciem tuam, » id est praesentiam et auxilium tuum « a nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nꝑ sona sua & om̃iũ scõꝵ patriarcharũ ce
ꝓpharũ aduentũ illius desiderantiũ Uti¬
hãdirũperes dñe cȩlos &e descenderes. id est
atinã apues celos &e descenderes de siniu pa-¬
t̾iȩ maiestatis. inquo in accessibilis &e inui¬
ibilis es nr̃is a spectib. & te incarnatũ atq
usibilẽ humanis aspectib ostenderes. Et
samore ardebat psalmista cũ dicebat frxti
rinẽ potentiã tuã & ueni. & hoc desiderio
sigrabat patriarcha abrahã: de qͦ dñs dixit
iseis Ab raham pat̾ ur̃ exultauit in uideret
diẽ meũ. Similit̃ om̃s scĩ abinitiomundi
qͥ dnĩ aduentũ incarnefiturũ. spũ scõ reuelati¬

Expanded text:
um patriarcharum et prophetarum, adventum illius desiderantium: Utinam dirumperes, Domine, coelos et descenderes, id est, utinam aperires coelos, et descenderes de sinu paternae majestatis in quo inaccessibilis et invisibilis es nostris aspectibus, et te incarnatum atque visibilem humanis aspectibus ostenderes. Et ipso amore ardebat Psalmista, cum dicebat: « Excita, Domine, potentiam tuam, et veni . » Ex hoc desiderio flagrabat patriarcha Abraham, de quo Dominus dixit Judaeis: « Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum . » Similiter omnes sancti ab initio mundi, qui Domini adventum in car
Abbreviated transcription (Latin):
ut illi in prȩsenti scło saturent᷑ copore
ce sanguine meo. & doctrina spuali.
&e infuturouisione totius trinitatis
Ecce serui mei lȩtabunt᷑ sub audit᷑ in
ȩtna beatitudine scđm illud. uideho
uos &e gaudebit cor ur̃m: & gaudiũ
urm̃ nemo tollet a uob̾. E uõs consun¬
demini id ÷ erubescetis inpeccatisuris.
uidentes alios in locũ urm successisse
Ecce serui mei laudabunt p᷑ exultatione
cordis. sod̾m quod psalmista dicit
Ini qui habitant in domo tua: in secła scłoꝵ¬
sudabunt te: & uos clamabitis p dolore
ndis. & pͣ contritione sp̃s ululabitis sub¬
iditur in poenis inferni sicut scriptũ est:
Merit fletꝰ & stridor dentiũ. Tunc autẽ
puidebunt scĩ. & ululabunt peccatores p̃
ontritione sp̃s id ÷ prȩ dolore cordis quẽ
habebunt intrinsecus: quando sederint
inigentiũ atq iustoꝵ ad dexterã & hedi

Expanded text:
ut illi in praesenti saeculo saturentur corpore ut illi in praesenti saeculo saturentur corpore et sanguine meo et doctrina spirituali, et in futuro visione totius Trinitatis. « Ecce servi mei laetabuntur, » subauditur in aeterna beatitudine, secundum illud: « Videbo vos et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . » « Et vos confundemini, » id est erubescetis in peccatis vestris, videntes alios in locum vestrum successisse. « Ecce servi mei laudabunt prae exsultatione cordis, » secundum quod Psalmista dicit: « Beati qui habitant in domo tua, in saecula sudabunt te ; » « et vos clamabitis prae dolore cordis, et prae contritione spiritus ululabitis, » subauditur in poenis inferni. Sicut scriptum est: « Ibi erit fletus et stridor dentium . » Tunc autem gaudebunt sancti, et ululabunt peccatores prae contritione spiritus, id est prae dolore cordis quem habebunt intrinsecus, quando sederint agni gentium atque justorum ad dexteram, et haedi
Abbreviated transcription (Latin):
b sacrȩ scripturȩ: quȩ in quibusdã locis
: cib. inquibusdam potꝰ. Tercio aũt mͦ
reficientur infuturo: iusione omip ote¬
tis dĩ: de qua refectione dixit dñs apłis
temptationib meis: & ego dispono uob
sicut disposuit mͥ pat̾ ms regnũ. ut edios
& bibatis suꝑ mensã meã in regno mir
& alibi. Qui ciedit in me ñ esuriẽt: & qui
uenit ad me non sitiet unquã De hac
etiã saturitate: dicebat psalmista. Sit¬
rabor dũ manifestabit᷑ gła tua. Sin aũt
hoc scđ̾m litteram de simplici pane acce¬
ꝑimꝰ: ñpossumꝰ illud plenit̃ comꝓbare
qͥm̃ multi scõꝵ mortui sunt tempore ꝑ¬
secutionis. fame & egestate p̃mente.
Quanti enĩ iusti esuriunt. & impi ĩ crude¬
litatib distenduntur. Est gͦ isto inlo.¬
co sensus. Hon solũ in gladio corruetis
uos uidei qui dereliquistis dnm̃. & fe¬
cistis malũ in conspectu eiꝰ. & pͣsentem
noluistis audire. sed multã int̾ uos &
gentiũ multitudinẽ faciã differentiam.

Expanded text:
bus sacrae Scripturae, quae in quibusdam locis est cibus, in quibusdam potus; tertio autem modo reficientur in futuro visione omnipotentis Dei, de qua refectione dixit Dominus apotentationibus meis, et ego dispono vobis sicut disposuit mihi Pater meus regnum, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo . » Et alibi: « Qui credit in me non esuriet, et qui venit ad me non sitiet unquam . » De hac etiam saturitate dicebat Psalmista: « Saturabor dum manifestabitur gloria tua . » Sin autem hoc secundum litteram de simplici pane acceperimus, non possumus illud plene comprobare, quoniam multi sanctorum mortui sunt tempore persecutionis, fame et egestate premente. Quanti enim justi esuriunt, et impii crudelitatibus distenduntur? Est ergo isto in loco sensus: Non solum in gladio corruetis vos, Judaei, qui dereliquistis Dominum, et fecistis malum in conspectu ejus, et praesentem noluistis audire; sed multam inter vos et gentium multitudinem faciam differentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
&egenerationem . fccła derelicta siue de ser-¬
ta fuit in uideis infidelib & gentib idola-¬
tris: & odio habita abutroq popło. Iudei
iccirco illam odio habebant. ꝗc fidem xp̃i
tenebat & p̃dicabat tenendã. quẽ ipsi con-¬
temnendo crucifixerant. Gentes aut̃ idõ
ex osam illã habebant. qr idola dicebat
nichil. eẽ. quȩ ipsȩ colebant: ce eoꝵ uanis¬
simos errores ꝓ nichilo ducebat. & qͥndo
d ñs uenit ꝑ incarnationis misteriũ neq
in uideis neq ingentib erat ꝓpħa aut apłs
qui ꝑtransiret ꝑeos & auxiliũ pieberet. Hoc

Expanded text:
et generationem. » Ecclesia derelicta sive deserta fuit in Judaeis infidelibus et gentibus idololatris, et odio habita ab utroque populo. Judaei idcirco illam odio habebant, quia fidem Christi tenebat et praedicabat tenendam, quem ipsi contemnendo crucifixerant. Gentes autem ideo exosam illam habebant, quia idola dicebat nihil esse, quae ipsi colebant, et eorum vanissimos errores pro nihilo ducebat. Et quando Dominus venit per In carnationis mysterium, neque in Judaeis neque in gentibus eraqui pertransiret per eos et auxilium praeberet. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
contrarias potestates. & suꝑauit uircutẽ er.
Hoc aut̃ considerandũ ÷ quare dicat tortular
a secalcatũ : hoc ÷ pressurã passionis suꝑatã
cũ ipse sit calcatꝰ & mortuus Sed ad hoc di¬
cendũ. qr calcatꝰ ÷ a pressura passionismo.¬
riendo: & calcauit ipsã passionẽ t̾cia die
ꝓpͥa uirtute resurgendo Calcaui. id ÷ uici
& humiliaui eos infurore meo & conculca¬¬
aut irã. sed more nr̃o loqͥt᷑ scriptura. qr illis
uidet᷑ furere & iratꝰ esse quib uindictam
teddit. sicut quilibet iex licet tranquillo
occidi furere. &hoc distat int̾ furorẽ &e irã:
qr furor ÷ subita animi turbatio. ira aũt
diu manet. Sed in dm̃ nichil horũ habet᷑.
Dicit gͦ dñs licet calcatꝰ abeis essẽ. tam̃ calcaui
& suꝑaui eos id ÷ demones uł iudeos in
furore ce undicta mea. & suꝑam eosin ua

Expanded text:
contrarias potestates, et superavit virtutem eorum. contrarias potestates, et superavit virtutem eorum. Hoc autem considerandum est, quare dicat torcular a se calcatum, hoc est pressuram passionis superatam: cum ipse sit calcatus et mortuus. Sed ad hoc dicendum, quia calcatus est a pressura passionis moriendo, et calcavit ipsam passionem tertia die propria virtute resurgendo. « Calcavi, » id est vici et humiliavi « eos in furore meo, et conculcaaut iram, sed more nostro loquitur Scriptura: quia illis videtur furere et iratus esse, quibus vindictam reddit. Sicut quilibet rex, licet tranquillo occidi. Et hoc distat inter furorem et iram, quia furor est subita animi turbatio, ira autem diu manet. Sed in Deo nihil horum habetur. Dicit ergo Dominus: Licet calcatus ab eis essem, tamen calcavi et superavi eos, id est daemones vel Judaeos in furore et vindicta mea. Et supe
Abbreviated transcription (Latin):
quib ipse passus est quasi in pꝰlo: in tantũ
ut sanguis eiꝰ funderetur. & hoc sciendũ qr
tortular aliquando in malã partẽ ponitur.
hioc ÷ ꝓ suppliciis & poenispeccatoꝵ: ut illud
ieremiȩ Torcular calcauit dñs uirginifiliȩ
tudȩ. id ÷ captiuitatis malũ &e afflictionis
ad dixit cũ pondere suꝑ eã: idõ ploro intdis
etiã ponitur torcular in bonã partẽ. quẽ¬
ad modũ octogesimꝰ tcius psalmꝰ. cuiꝰ pretitu¬
surã crucis sustinui solus. & degenere hu¬
manotion fuit uir metũ in aduitoriu̾
Idõ dicit solus: qr nullũ habuit adurtore neq
angłm neq archangłm neꝙ aliquã potesta¬
tẽ cȩlestiũ uirtutũ. neq udeũ. neq genti¬
lem. sed om̃s eũ dereliquer̃ tempore passionis.
in tantũ ut ille fortissimꝰ apłspetrꝰ in fide
ter eũ negauerit eteris fugientib. Ꝙcum
esset abomĩb derelictus. solus ille debellauit

Expanded text:
quibus ipse passus est quasi in prelo, intantum quibus ipse passus est quasi in prelo, intantum ut sanguis ejus funderetur. Et hoc sciendum, quia torcular aliquando in malam partem ponitur, hoc est pro suppliciis et poenis peccatorum, ut illud Jeremiae: « Torcular calcavit Dominus virgini filiae Judae , » id est captivitatis malum et afflictionis adduxit cum pondere super eam: ideo ploro. Interdum etiam ponitur torcular in bonam partem, quemadmodum octogesimus tertius psalmus, cujus praetitusuram crucis sustinui solus, et de genere humano non fuit vir mecum in adjutorium. Ideo dicit solus, quia nullum habuit adjutorem neque angelum, neque archangelum, neque aliquam potestatem coelestium virtutum, neque Judaeum, neque gentilem: sed omnes eum dereliquerunt tempore passionis, intantum ut ille fortissimus apostolus Petrus in fide ter eum negaverit, caeteris fugientibus. Et cum esset ab omnibus derelictus, solus ille debellavit
Abbreviated transcription (Latin):
ad saluandũ genꝰ humanũ: uolumꝰ a te scire
quȩ causa excicerit quare sit indum̃tum
tuũ hoc ÷ corpꝰtuũ cruentatũ. & quare sint
uestim̃ta tua id ÷ membratua rubra ueluti
de musto nigro & subrubicundo. Tibi qͥ
candidus es ex uirginitate. & speciosus prȩ
filiis hominũ ñ conuenirent ista: s homi¬
cidis. adulteris & latronibꝰ. Dic gͦ inquiunt
nob̾ quid ꝓmeriusti. ut cu qui defensor
es generis humani cruenta & tincta ha-¬
beas membra quasi homo quilibet qui uuas
nigras & subrubicundas calcat intorculari
siue in pꝰlo: Quib respondit dñs. ñ uno
solũmodo uer siculo ut prius. sed multis
uerbis ostendens eis orlinẽ rei. ne rursũ neces¬
se sit int̾rogare: ce dicit. Tortular caleaui solus:
& de gentib non ÷ uir metũ Tortular appellat
dñs crucẽ &e omĩa torm̃ta passionis. spita uide¬
licet. colaphos. infixionẽ lancee &e earioꝵ in

Expanded text:
ad salvandum genus humanum, volumus a te scire ad salvandum genus humanum, volumus a te scire quae causa exstiterit quare sit indumentum tuum, hoc est corpus tuum, cruentatum: et quare sint vestimenta tua, id est membra tua, rubra veluti de musto nigro et subrubicundo. Tibi qui candidus es ex virginitate, et speciosus prae filiis hominum, non convenirent ista, sed homicidis, adulteris et latronibus. Dic ergo, inquiunt, nobis quid promeruisti, ut tu qui defensor es generis humani, cruenta et tincta habeas membra, quasi homo quilibet qui uvas nigras et subrubicundas calcat in torculari sive in prelo? Quibus respondet Dominus, non uno solummodo versiculo ut prius, sed multis verbis ostendens eis ordinem rei, ne rursum necesse sit interrogare, et dicit: « Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum. » Torcular appellat Dominus crucem et omnia tormenta passionis, sputa videlicet, colaphos, infixionem lanceae et clavorum, in
Abbreviated transcription (Latin):
cuipat om̃e iudiciũ dedit iuxta quod psal¬
mista dicit. Ds uidiciũ tciũ regi da: & cȩca
ł gosũ qui loguor iusticiã. reddens bonis bo¬
n̾a. iustis pͥmia. malis aut̃ & impiis mala
& ȩc̃na supplicia iuxta qđ merentur. Hoc
cotidie implet. generalit̾ uero indie iudicii
dũ dixerit impiis tte maledicti in ignẽ et̃¬
nũ. & iustis: uenite benedicti patris mei
ꝑcipite regnũ & seta. Q ñ solũ loquor iusti¬
ciã sed etiã ꝓpugnator hoc ÷ debellator
sui demonum &e defensor ad saluandũ genꝰ
humanũ. Quare gͦ rubrũ est indutnertũ
tuũ hoc ÷ corpustuũ. & uestim̃ta subaui¬
dis quare sunt rubra sicut calcantiũ it i¬
torculari: Dnõ gͦ dicente. ego sũ qui loqͦr
iusticiã. & qui debello contrarias potestates:
rursũ sciscitantur angłi & dicunt: Si tu es
qui loqueris iusticiã & cui pat̾ om̃e iudi¬
ciũ dedit. & qui debellator es demonũ

Expanded text:
cui Pater omne judicium dedit . » Juxta quod Psalcui Pater omne judicium dedit . » Juxta quod Psalmista dicit: « Deus judicium tuum regi da , » etc. Ego sum qui loquor justitiam, reddens bonis bona, justis praemia, malis autem et impiis mala, et aeterna supplicia juxta quod merentur. Hoc quotidie implet, generaliter vero in die judicii, dum dixerit impiis: « Ite, maledicti, in ignem aeternum; » et justis: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum , » etc. Et non solum loquor justitiam, sed etiam propugnator, hoc est debellator, sum daemonum, et defensor ad salvandum genus humanum. « Quare ergo rubrum est indumentum tuum, » hoc est corpus tuum, « et vestimenta, » subaudis quare sunt rubra, « sicut calcantium in torculari? » Domino ergo dicente: « Ego sum qui loquor justitiam, » et qui debello contrarias potestates, rursum sciscitantur angeli et dicunt: Si tu es qui loqueris justitiam, et cui Pater omne judicium dedit , et qui debellator es daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Iste formosus instola sua sue pulcher.
quis ÷ gradiens in multitudine fortitudi¬
nis suę: Acsidicerent aliis uerbis. Quis:
iste tam formosus & tam decorꝰ instola sua.
hoe: iħ habitu humanitatis suȩ gradiens.
uł ascendens suꝑ om̃s celos. in multitudi¬
ne uirtutis suȩ siue inplenttudine diui¬
ntatis suȩ ascendens suꝑomĩa agmina
celoꝵ sine auxilio alicuius angłorũ Iste est
sormosus. aui dicit p salmsta. S peciosus for¬
ma p̃siliis hominũ formũ dicebant antiqͥ
calidũ. unde formosus quasi calidus. eo qđ
ex calore rubicundus existat ustar rosarum.
ł go quiloquor iusticiã & ꝓpugnator sũ ad
Saluandũ Angłis tacentib qui int̃rogati
suerant quis esset qui ꝓpria fortitudine
ascendebat de t̾reno &e cruento mundo suꝑ
om̃s celos. illis etiã responsũ non reddentib
qui dãm comitabant᷑. respondit ipse dñs
inquiens Nultis scire quissim ego: Egosũ

Expanded text:
tes: Iste formosus in stola sua, sive pulcher, tes: Iste formosus in stola sua, sive pulcher, quis est gradiens in multitudine fortitudinis suae? Ac si dicerent aliis verbis: Quis est iste formosus et tam decorus in stola sua, hoc est in habitu humanitatis suae gradiens, vel ascendens super omnes coelos, in multitudine virtutis suae, sive in plenitudine divinitatis suae, ascendens super omnia agmina coelorum sine auformosus, cui dixit Psalmista: « Speciosus forma prae filiis hominum . » Formosum dicebant antiqui calidum, unde formosus quasi calidus, eo quod ex calore rubicundus existat instar rosarum. « Ego qui loquor justitiam, et propugnator sum ad salvandum. » Angelis tacentibus qui interrogati fuerant, quis esset qui propria fortitudine ascendebat de terreno et cruento mundo super omnes coelos, illis etiam responsum non reddentibus qui Dominum comitabantur, respondit ipse Dominus, inquiens: Vultis scire quis sim ego? « Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
ua ciuitate dicit psalmista. Quis de¬
luset me in ciuitatẽ munitam uel
na significat ierłm t̾renam. quȩ fir¬
mssimis muris fuit ante circunda¬
d inqua passus ÷ dñs Cuius nomi¬
iisethimologiam. omerus eximius
usta grecoꝵ exponens. sicut iosephus
sirratꝰ: ita cdixter. Qd ierom. aquo ie¬
lii interpretaretur munita uł firma
Quantũ uero adlitteram ꝑtinet. bosra
auitas neq in t̾ra repmissionis neq
iedom sita fuit: sed in moab Int̾ro¬
gant gͦ quȩdam angłicȩ dignitates
ilos angloꝵ choros qui dñm comitaban¬
nr. Quis: iste quicũ tanto exercitu ue-¬
int de edom. hoc ÷ de t̾reno &e cruento
mundo ⁊ & tinctis uestib id ÷ corpo¬
ris membris uenit de bosra id ÷ de mu¬
nita ciuctate ierłm ubi passus est uł de
inferno de quo uictor exiid: Non quod
tncta siue resꝑsa membra haberet ex san¬
orpore illuis. Persistunt ȩtiam in sua
admiratione angłi: & int̾rogant dicen-¬

Expanded text:
qua civitate dicit Psalmista: « Quis dequa civitate dicit Psalmista: « Quis deducet me in civitatem munitam ? » Vel etiam significat Hierusalem terrenam, quae firmissimis muris fuit ante circumdata, in qua passus est Dominus. Cujus nominis etymologiam Homerus eximius poeta Graecorum exponens, sicut Josephus narrat, ita dixit quod ierom, a quo Hierusalem, interpretatur munita vel firma. Quantum vero ad litteram pertinet, Bosra civitas neque in terra repromissionis neque in Edom sita fuit, sed in Moab. Interrogant ergo quaedam angelicae dignitates, illos angelorum choros qui Dominum comitabantur: « Quis est iste qui cum tanto exercitu venit de Edom, » hoc est de terreno et cruento mundo? « Et tinctis vestibus; » id est corporeis membris « venit de Bosra, » id est de munita civitate Hierusalem ubi passus est, vel de inferno de quo victor exiit? Non quod tincta sive respersa membra haberet ex sangucorpore illius. Persistunt etiam in sua admiratione angeli, et interrogant dicen
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii ex parte cognoscimꝰ quȩ ibi agent᷑
ꝑreuelationem scõrum patrum: &e ȩx
parte ignoramꝰ. Sed utrũ incognitũ illis
fuerit annon: nob non ÷ amplius in¬
quirendũ nisi qđ dñs ipse manifestae
dignatꝰ est. Occulta enĩ eiꝰ sunt iudicia:
rando hȩc ꝓtulit exꝑsona illoꝵ angłaꝵ
qui gelo residebant inquiens. Quis ÷ iste
qui uenit de edom: Edom ipse ÷ esau.
ipse: seir. Hocatꝰ: aut̃ edom ab edilio
ratis. ꝓpt̃ quod uendidit primogenita sua.
pas pretatur edom terrenꝰ uł sanguine
due eruentꝰ significat hunc mundĩ
asueto int̾pretatur querceus uł robo
seir ispidus. id est pilosus E hoc
nstandũ. qr isto in loco edom ñ ꝓꝑsona
Q sicut &e bosra ñ ꝓloco sed ꝓint̾p̃tati¬
qe nominis. Int̾pretat᷑ aut̃ hosra muni
uł firma: & significat uł infernum
Melausȩ sunt animȩ mortuoꝵ. ce cui
uhibiti sunt firmissimi custodes. de

Expanded text:
judicii ex parte cognoscimus, quae ibi agentur judicii ex parte cognoscimus, quae ibi agentur per revelationem sanctorum patrum, et ex parte ignoramus. Sed utrum incognitum illis fuerit an non, nobis non est amplius inquirendum, nisi quod Dominus ipse manifestare dignatus est. Occulta enim ejus sunt judicia. rando hoc protulit ex persona illorum angelorum, qui coelo residebant, inquiens: « Quis est iste qui venit de Edom? » Edom ipse est Esau, ipse est Seir. Vocatus est autem Edom ab edulio entis, propter quod vendidit primogenita sua. Et interpretatur Edom terrenus vel sanguineus sive cruentus, significat hunc mundum; Esau vero interpretatur, querceus vel roboreus; Seir hispidus, id est pilosus. Et hoc notandum, quia isto in loco Edom non pro peest, sicut et Bosra non pro loco, sed pro interpretatione nominis. Interpretatur autem Bosra munita vel firma, et significat vel infernum ubi clausae sunt animae mortuorum, et cui adhibiti sunt firmissimi custodes. De
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ &e non egere auxilio alicuiꝰ angłoꝵ
sed ꝓpria uirtute suꝑ omĩa agmina głoꝵ
conscendere. conuersi in ad mirationem
quo mͦ ille qui ds̃ ad orabat᷑ in gelo. homo
factꝰ & mortuus resurgendo non solũ fin
dõ. sed etiã cunctis tunc ascendentib ce
postea credentib ianuas cȩli cȩlestis apur
dixerunt aliis angłis dnm comitantib
Quis ÷ iste quiuente de edom. tinctis ue¬
stib de bosra Tale quid &e psalmista
exꝑsona eoꝵundẽ angłoꝵ dicit. Quis est
iste rexgłȩ : Sed considerandus ÷ istoiti
loco uaruis sermo doctorũ: Beatꝰ siquidẽ
augustinꝰ in expositione libri gene seos di¬
cit. quod om̃s angłi scĩ statimꝰ ut condiq
sunt. cognouerunt in contemplatione
creatoris sui quicquid ipse creator facturꝰ
erat. At tamen beatꝰ ieronimꝰ aꝑte decla-¬
rat. qr fuerunt angłicȩ dignitates quȩ
donec ꝑficeret᷑ misferiũ incarnationis
iã diximꝰ Uerbigrã. Sĩcut & nos dedie

Expanded text:
hominum, et non egere auxilio alicujus angelorum, sed propria virtute super omnia agmina coelorum conscendere, conversi in admirationem, quomodo ille qui Deus adorabatur in coelo, homo factus et mortuus resurgendo non solum sibi Deo, sed etiam cunctis tunc ascendentibus, et postea credentibus januas coeli coelestis aperuit, dixerunt aliis angelis Dominum comitantibus: « Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? » Tale quid et Psalmista ex persona eorumdem angelorum dicit: « Quis est iste rex gloriae ? » Sed considerandus est isto in loco varius sermo doctorum. Beatus siquidem Augustinus in expositione libri Geneseos dicit, quod omnes angeli statim ut conditi sunt, cognoverunt in contemplatione Creatoris sui quidquid ipse Creator facturus erat. Attamen beatus Hieronymus aperte declarat quia fuerunt angelicae dignitates quae donec perficeretur mysterium incarnatjam diximus. Verbi gratia: Sicut et nos de die
Abbreviated transcription (Latin):
poris: &e crediderunt mente Ꝙuocabit᷑
tibi nom̃ nouũ o primitiua eccła: qđ os
dñĩ nominauit. Consuetudo ÷ hebreȩ lin.¬
guȩ ut ex nouis reb nomina imponant᷑:
ut ex abraham possumꝰ cognoscere. Primũ
siquidem appellatꝰ ÷ ramꝰ: sicut in libro
beati iob inuenit᷑ eo in loco ubi dr̃. Ꝙ iratꝰ
indignatꝰq ÷ heliuu filius barachiel buri¬¬
tes: de cognatione rãm. Inde uocatus est
abram id ÷ pat̾ excelsus: acdeinde
abraham.Similit̾ de beato petio potest
intelligi. qui pͥmũ simon deinde petrus a
petra id ÷ a xp̃o ÷. appellatꝰ Dicit᷑ gͦ ad
eccłam pͥmitiuã Nocabit᷑ tibi nom̃ nouũ
id scilicet quod uerbũ dĩ patris decreuerit.

Expanded text:
poris, et crediderunt mente . « Et vocabitur poris, et crediderunt mente . « Et vocabitur tibi nomen novum, » o primitiva Ecclesia, « quod os Domini nominavit. » Consuetudo est Hebraeae linguae, ut ex novis rebus nomina imponantur, ut ex Abraham possumus cognoscere. Primum quidem appellatus est Ram, sicut in libro beati Job , invenitur eo in loco, ubi dicitur: « Et iratus indignatusque est Heliu filius Barachiel Buzites de cognatione Ram. » Inde vocatus est Abram, id est pater excelsus, ac deinde Abraham. Similiter de beato Petro potest intelligi, qui primum Simon, deinde Petrus a petra, id est a Christo est appellatus. Dicitur ergo ad Ecclesiam primitivam: Vocabitur tibi nomen tuum, id scilicet quod ve
Abbreviated transcription (Latin):
cipesq ac sacerdotes etiã si preceperint.
ut taceã ñ tacebo aboratione: sed tamdiu:
nocte &e die iungã preces precib. quousq
ueniat. xp̃c nob in lege ꝓmissus &e cunctq̃
orbem illuminet: Ialequid alio inloco idem
egrediat᷑ exuterouirginis iustus ȩccłȩ ut splen¬¬
dor: Qui iustificat electos suos. & illuminat
omem hominẽ uenientẽ in hunc mundũ
Ipse : splendor lucis ȩt̾nȩ & sol iusticiȩ: qͥ
subaudis in cordib credentiũ lampas gre-¬
ce: latine dr̃ flãma ignis. De qua flãma
ignis: dicit dñs in eugłio Ignẽ uenimit¬
tere in t̾ram. Hac flamma succensi sunt
apłi die pentecostes: quando ceperunt.
loqui omĩb linguis. Ꝙuidebunt gentes
iustũ tuũ subau̾dis ꝑfidẽ o primitiua
xcła: id ÷ ap̃mtuũ qui peccatũ nonfecit
& cuncti reges subaudis qui crediderint uel
ipsi qui se ipsos bene rexerint. Uidebunt
inclitũ siue nobilem tuũ ꝑfidẽ. de quibus
dñs dicit. Beati qui ñ uiderunt oculis cor-¬

Expanded text:
cipesque ac sacerdotes, etiamsi praeceperint ut taceam, non tacebo ab oratione: sed tandiu nocte et die jungam preces precibus quousque veniat Christus nobis in lege promissus, et cunctum orbem illuminet. Tale quid alio in loco idem egrediatur ex utero virginis Justus Ecclesiae ut splendor, qui justificat electos suos, « et illuomnem hominem venientem in hunc mundum . » Ipse est splendor lucis aeternae et sol justitiae, qui subaudis in cordibus credentium. Lampas Graece, Latine dicitur flamma ignis. De qua flamma ignis dicit Dominus in Evangelio: « Ignem veni mittere in terram . » Hac flamma succensi sunt apostoli die Pentecostes, quando coeperunt loqui omnibus linguis. « Et videbunt gentes justum tuum, » subaudis per fidem, o primitivaChristum tuum qui peccatum non fecit. « Et cuncti reges, » subaudis qui crediderint, vel ipsi qui seipsos bene rexerint. « Videbunt inclytum » sive nobilem « tuum » per fidem, de quibus Dominus dicit: Beati qui non viderunt oculis cor
Abbreviated transcription (Latin):
nsuiberaret: sicut quondã moysi oratione
cobtentu liberati sunt a flagello &e aber¬
ade y dolatriȩ. Sequit᷑ Ubi ⁊ꝰ qui edux̃ de
mari cũ pastorib gregis sui: Preuidens ꝓ¬
pha ysaias abiectionẽ popłi sui & miseri¬
umatq afflictionẽ quȩ eis imminebat
prt nogationẽ filii dĩ: condolendo exla-¬
mabat᷑ dicens. Ubi ÷ clem̃tia om̃ipotentis
aiꝰ qui edux̃ eos de mari rubro. cũ pasto¬
tib gregis sui moise uidelicet. aaron. ma¬
na & ux. ⁊ cȩterisq seniorib : Sequitur
Ibi÷ subaudis magna ineffabilis miscdia
nũpotentis dĩ qui posuit in medio eiꝰ id÷

Expanded text:
eos liberaret, sicut quondam Mosi oratione eos liberaret, sicut quondam Mosi oratione et obtentu liberati sunt a flagello et ab errore idololatriae. Sequitur: « Ubi est qui eduxit de mari cum pastoribus gregis sui? » Praevidens propheta Isaias abjectionem populi sui et miseriam atque afflictionem quae eis imminebat, propter negationem Filii Dei, condolendo exclamabat dicens: Ubi est clementia omnipotentis Dei qui eduxit eos de mari Rubro cum pastoribus gregis sui, Mose videlicet, Aaron, Maria, et Hur, caeterisque senioribus? Sequitur: « Ubi est » subaudis magna et ineffabilis misericordia omnipotentis Dei « qui posuit in medio ejus, »
Abbreviated transcription (Latin):
sericordẽ. & debellauit eos sepe ꝑ hostes
eoꝵ: sicut in libro iudicũ. aliisq historiis
& libris. & ꝓpheticis abundantissime
declarat᷑. Potest aut̃ & hoc ad tempꝰ inca¬
rnationis eiꝰ referri. Quando illis nolenti¬
b credere in se conuersus ÷ eis in hostem.
qui eoꝵ infirmos sanauerat. mortuosq
suscitauerat. & debellauit eosꝑ roma nos
quadragesimo scdõ anno ascensionis suȩ
& recordatꝰ ÷ dierũ scłi moisi popłi sur¬
Ds̃ omp̃s qui de ꝓtectore mutatꝰ in aduer¬
sariũ popło iudeoꝵ. qͥ irritauerꝰ eũ &
adiracundiã ꝓuocauer: Postquã debel¬
egipto Q recordatꝰ ÷ moisi serui sui qͥ
int̾pellauit peis in deserto dicens. aut
dimitte eis hanc noxã. aut dele me
de libro tuo: Recordatꝰ ÷ etiã popłi sui qui
saluatꝰ ⁊ oratione moysi: dũ eũ uellet ꝑ¬
cutere usq ad int̾nitionem: Iccirco aũt
horũ recordatꝰ ÷: qr non erat qui leuaret
ꝓeis oratione. & apeccato infidelitatis

Expanded text:
icordem, et debellavit eos saepe per hostes eorum, sicut in libro Judicum, aliisque historiis et libris propheticis abundantissime declaratur. Potest autem et hoc ad tempus incarnationis ejus referri, quando illis nolentibus credere in se conversus est eis in hostem, qui eorum infirmos sanaverat, mortuosque suscitaverat, et debellavit eos per Romanos quadragesimo secundo anno ascensionis suae. t recordatus est dierum saeculi Mosi populi suin adversarium populo Judaeorum, qui irritaverunt eum, et ad iracundiam provocaverunt: postquam debelAegypto. Et recordatus est Mosi servi sui qui interpellavit pro eis in deserto dicens: « Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro tuo . » Recordatus est etiam populi sui qui salvatus oratione Mosi, dum eum vellet percutere usque ad internecionem. Idcirco autem horum recordatus est, quia non erat qui levaret pro eis orationem et a peccato infidelitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sed eramꝰ sine dõ & sine lege. & sine sacendote.
Hȩc licet exparte ante dnĩ aduentũ comple¬
ta sint: omĩa tam̃ post dnĩ passionẽ imple¬
ta sunt. & cotidie implent᷑ dũ manet suꝑ
illos illa maledictio quã sibi imp̾cati sunt
dicentes: sanguis eiꝰ suꝑ nos & supfiliosimõs

Expanded text:
sed eramus sine Deo, et sine lege, et sine sacerdote. sed eramus sine Deo, et sine lege, et sine sacerdote. Haec licet ex parte ante Domini adventum completa sint, omnia tamen post Domini passionem impleta sunt: et quotidie implentur dum manet super illos illa maledictio, quam sibi imprecati sunt dicentes: « Sanguis ejus super nos et super filios nos
Abbreviated transcription (Latin):
filiasurãs cũ fuerint fornicate: & suꝑ filios
urõs cũ adulterauerint. Reuertere ꝓpt̃ senis
nrĩs meritis ꝓmerentib. sed ꝓpt̾ tuãmise.¬
ricordiã exuberantẽ. ꝙ ꝓpt̃ seruos tuos pa¬
tres nrõs qͥ tͥ placuerunt. Quorũ filii sumꝰ
ꝑ carnẽ. licet abillis ñ cognoscam᷑ ꝓpt̃ irã pec¬
cati. Quasi nichilũ possederunt popłm scm
tuũ hostes nr̃i. conculcauer scĩficationẽ tuã.
factisumꝰ sicut in pͥncipio. cũ ñ dominareris
nrĩ: neq inuocaret᷑ nom̃ tuũ suꝑnos. ⁊ uasi
nichilũ inquit id÷ sine reluctatione nrã. &
sine suo labore posseder nos hostes nrĩ. chaldei
uidelicet atq romani: conculcauer̃ scĩficati¬
onẽ tuã id ÷ templũ tuũ scm̃ tambabilonii
quã romani: facti ᷤsumꝰ sicut in pͥncipio cũ
ñ dominareris nr̃i. id÷ ante quã uocaremꝰ
in abraham: qr thare idola coluit quondã.
ł quando eramꝰ in ȩgipto colentes idola. non
habentes regẽ. neq principes neq ꝓpħas

Expanded text:
stras cum fuerint fornicatae, et super filios vestros cum adulteraverint . » « Revertere propter servos nostris meritis promerentibus; sed propter tuam misericordiam exuberantem, et propter servos tuos patres nostros qui tibi placuerunt. Quorum filii sumus per carnem, licet ab illis non cognoscamur propter iram peccati. « Quasi nihilum possederunt populum sanctum tuum, hostes nostri conculcavein principio, cum non dominareris nostri, neque invocaretur nomen super nos. » Quasi nihilum, inquit, id est sine reluctatione nostra, et sine suo labore possedere nos hostes nostri, Chaldaei videlicet atque Romani: conculcaverunt sanctificationem tuam, id est templum sanctum tuum, tam Babylonii quam Romani: factique sumus sicut in principio cum non dominareris nostri, id est antequam vocaremur in Abraham, quia Thare idola coluit quondam: vel quando eramus in Aegypto colentes idola, non habentes regem, neque principes, neque prophetas,
Abbreviated transcription (Latin):
ficatione sp̃sscĩ aliqua ndo significat tem¬
ptationẽ demonũ & malorũ hominũ. it
id ÷ temptatio demonũł hominũ. inqua
significatione etiã inpͣsentiloco ponitur
Cecidimꝰ inquiunt gladio romanoꝵ uniuer¬
si quasi foliũ. Ꝙ iniquitates nr̃ȩ id ÷ pecca¬
Ita nr̃a ce negatio iꝰ te. quasi uentꝰ ab stulerꝰ¬

Expanded text:
ificatione Spiritus sancti aliquando significat tentationem daemonum et malorum hominum, ut id est tentatio daemonum vel hominum, in qua significatione etiam in praesenti loco ponitur: Cecidimus inquiunt gladio Romanorum universi, quasi folium. Et iniquitates nostrae, id est, peccata nostra et negatio in te, quasi ventus abstuler
Abbreviated transcription (Latin):
agentis & mi sccłiam dñi erga se magnam
cognoscentis. & beneficia eiꝰ ad memoriam
reducentis: quȩ largitꝰ ÷ eis adie qua edux̃
eos de engastulo ȩgiptioꝵ. & dicit. Miserati¬
onũ dñi recordabor & laudẽ eiꝰ predicabo:
suꝑ omĩb quȩ reddidit nob̾ dñs. Cũ dicit
supomĩb quȩ reddidit nob: & ꝓsꝑa &e ad¬

Expanded text:
isericordiam Domini erga se magnam cognoscentis, et beneficia ejus ad memoriam reducentis, quae largitus est eis a die qua eduxit eos de ergastulo Aegyptiorum, et dicit: « Miserationum Domini recordabor, et laudem ejus praedicabo, super omnibus quae reddidit nobis Dominus. » Cum dicit sup
Abbreviated transcription (Latin):
uauit mͥbrachiũ meũ. & indignatio mea ip¬
a auxiliata est mͥ. Hoc duplicit̾ potest incel¬
lig. ut exꝑsona humanitatis loquat᷑ uł ex
psonadettatis. Saluauit inqͥt mͥ brachiũ
neũ. hoc ÷ uerbũ a quo assumptꝰ sũ resurre-¬
chionẽ mͥ ꝓcurauit. uł forcitudo mea siue bra-¬
hũ meũ saluauit mͥ om̃s predestinatos ad
utã. & indignatio mea id÷ ułtio & uindicta
neaipsa auxiliata ÷ mͥ. quando uindicauit
me de hostib meis uideis uł malignis spiri¬
tib More humano ista loquit̃. Sequitur.¬

Expanded text:
hium meum, et indignatio mea ipsa auxiliata est mihi. » Hoc dupliciter potest intelligi, ut ex persona humanitatis loquatur, vel ex persona deitatis. Salvavit, inquit, mihi brachium meum, hoc est, verbum a quo assumptus sum resurrectionem mihi procuravit: vel fortitudo mea sive brachium meum salvavit mihi omnes praedestinatos ad vitam, et indignatio mea, id est ultio et vindicta mea, ipsa auxiliata est mihi, quando vindicavit me de hostibus meis Judaeis vel malignis spiritibus. More humano ista loquitur. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
corde meo. Inbonã: atinꝰ redẽp̃tionis geueris
humani uenit. Dũ enĩ dñs penderet in cruce paf¬
sone ꝓ nob̾ sustinens. in conde eiꝰ fuit qr demones
dimnaturuserat in inferno: &e uideos craditurꝰ
minanib tomanorũ Circumsperi subaudis
henderis incruce: & ñ erat auxiliator subaudis¬

Expanded text:
bonam, annus redemptionis generis humani venit. Dum enim Dominus penderet in cruce passionem pro nobis sustinens, in corde ejus fuit quia daemones damnaturus erat in inferno, et Judaeos traditurus in manibus Romanorum. « Circumspexi, » subaudis pendens in cruce, « e
Abbreviated transcription (Latin):
dñs auditũ fecit in extremis trȩ. subaudis
ꝑ apłos fidem suȩ passionis. &e misteria
suȩ resurrectionis. Dicite filiȩ sion. Salua.¬
tor tuus uenit. ecce merces eiuscũ eo. & opꝰ
filiam sion hoc ⁊ ȩccłam primitiuã quȩ
collecta est: de qua dicit in cantico canti¬
coꝵ. filii matris meȩ pugnauerunt con¬
tra me: uł ꝓpterea appellat᷑ filia. qr a

Expanded text:
Dominus auditum fecit in extremis terrae. » Subaudis Dominus auditum fecit in extremis terrae. » Subaudis per apostolos fidem suae passionis et mysteria suae resurrectionis. « Dicite filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit, ecce merces ejus cum eo, et opus filiam Sion, hoc est Ecclesiam primitivam, quae Judaeis collecta est. De qua dicit in Cantico canticorum: « Filii matris meae pugnaverunt contra me . » Vel propterea appellatur filia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
supius dixerat ne tacerent a precib & lau¬
dib. precipit iterũ ut transeant ꝑportas:
id÷ ꝑ diuersos ministros ȩccłȩ prb̃ros. dia¬
cones. subdiacones. quoꝵ ministerio intro-¬
ducunt᷑ credentes ineccłam: uł ut transeant
ꝑuirtuces. ambulando de uirtute in uircutẽ.
I dõ aũc precipiunt᷑ transire ꝑministros eccłe:
ut eoscustodiant. ne aliquis illoꝵ in hereticoꝵ
prauitatẽ corruat: & ut in fidẽ amplius etiã
ac crescant. Precipit᷑ etiã custodib murorũ.
ut p̃parent uiã popło uolenti intrare inȩccłam
hoc ÷ ut doctrina & exemplo eis uiã rectitu¬
dinisostendant. planumq faciant it̃ id est
auferant omĩa offendicula diratitendo
peccata per baptismũ Ꝙ ut eligant lapi
tatis. uł separent a consortio credentiũ rep.¬
bos & duricordesqui noluerint credere.
Necnonetiã precipit᷑ ut eleuent signũ crucis
ad popłm nationũ: id ÷ ut annuncient
ei passionẽ &e resurrectionẽ. Sequit᷑ Ecce

Expanded text:
superius dixerat ne tacerent a precibus et laudibus, praecipit iterum ut transeant per portas, id est per diversos ministros Ecclesiae presbyteros, diacones, subdiacones, quorum ministerio introducuntur credentes in Ecclesiam: vel ut transeant per virtutes, ambulando de virtute in virtutem. Ideo autem praecipiuntur transire per ministros Ecclesiae, ut eos custodiant, ne aliquis illorum in haereticorum pravitatem corruat, et ut in fidem amplius etiam accrescant. Praecipitur etiam custodibus murorum, ut praeparent viam populo volenti intrare in Ecclesiam. hoc est, ut doctrina et exemplo eis viam rectitudinis ostendant, planumque faciant iter, id est auferant omnia offendicula dimittendo peccata per baptismum. Et ut eligant lapidtatis: vel separent a consortio credentium reprobos et duricordes, qui noluerint credere. Necnon etiam praecipitur, ut elevent signum crucis ad populum nationum, id est ut annuntient ei passionem et resurrectionem. Sequitur: « Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
transieris ad ȩt̃nãbeatitudinẽ. ñ audiet᷑
ultra iniquitas siue peccatũ in t̾ra uiuen¬
tiũ. De qua dicit psalmista. Credo uidere
bona dni int̾ra uiuentiũ Uastitas idest
afflictio & contrtcio siue miseria ñ erit
int̾ministuis. id ÷ in t̾ra uiuentiũ: qz
mecũ regnabis in beatitudine sempit̾na:
tuos salus siue saluator qui in hebraico
legit᷑ iħc: ce portas tuas laudatio Muri
nis contra hereticos & paganos: & contra
incursũ demonũ Ipsi sunt portȩ. qr ꝑ eoꝵ
ministeriũ introducunt᷑ in eccłam. & ꝑ cor¬
poris dni ꝑceptionẽ de haciterũ introduci

Expanded text:
transieris ad aeternam beatitudinem, non audietur ultra iniquitas sive peccatum in terra viventium. De qua dicit Psalmista: « Credo videre bona Domini in terra viventium . » Vastitas, id est, afflictio et contritio sive miseria, non erit in terminis tuis, id est, in terra viventium: quia mecum regnabis in beatitudine sempiterna. « tuos salus » sive salvator, qui in Hebraico legitur Jesus « et portas tuas laudatio. » Munis contra haereticos et paganos, et contra incursum daemonum. Ipsi sunt portae, quia per eorum ministerium introducimur in Ecclesiam, et per corporis Domini perceptionem de hac iterum introd
Abbreviated transcription (Latin):
qui : sc̃s & iustꝰ filius patris filius enim
dĩqui nos redemit tẽpore passionis suȩ.l.¬
berauit utiq & hebreos de mari rubro
Sequit᷑. & conuersus est eis ininimicũ
ipse debellauit illis recedentib de uiis ei.
& contra uoluntatẽ eiꝰ incedentib conuersi¬

Expanded text:
qui est sanctus et justus Filius Patris. Filius enim Dei qui nos redemit tempore passionis suae, liberavit utique et Hebraeos de mari Rubro. Sequitur: Et conversus est eis in inimicum, et ipse debellavit, illis recedentibus de viis ejus, et contra voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
silicet agmen ostenditur ꝑ sponsũ: de qͥb
dicit apłs. Sapientiã loquimꝰ int̾ ꝑfectos
mꝑfectorũ uero agmen designatur ꝑ
sponsam: dequib dicit apłs. Non iudicaui
me aliquid scire int̾ uos: nisi iħm xp̃m.

Expanded text:
scilicet agmen ostenditur per sponsum, de quibus scilicet agmen ostenditur per sponsum, de quibus dicit Apostolus: « Sapientiam loquimur inter perfectosfectorum vero agmen designatur per sponsam, de quibus dicit Apostolus: « Non judicavi me aliquid scire inter vos, nisi Jesum