comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens ille trans imarinis epłis dep̃catus ẽ ut aliquid ad se scriberem quotiens noturnũ de
euangelio petitorẽ & interpellatriaẽ duriiudicis mihi uiduã ex hibuit . cũq egosilentio magis
quã literis denegart̃ a pudore reticentis pudorem suffunderem postulantis auunculũ mihi obpo¬
suit p̃catorẽ quia liberius palio peter&. et ꝓreuerentia sacer dotu faciliu s in petrar&. feciergo
quod uoluit & breui libello amicitias nr̃as aet̃nȩ memoriae consecraui quo su scepto cro¬
ẽ opes et dar& diuitias seuicisse iactabat illũ oculis illũ sinu. illũ manib: illũ orer&i¬
nebat. Cũq instrato frequent̃ euoluer& suꝑ patus suporati dulcis pagina decidebat Siuero
peregrinoꝵ si amicoꝵ qui spiã uenerat lȩtabat᷑ suꝑse nr̃o testimonio Et quicquidminusi nopis¬

Expanded text:
Quotiens ille transmarinis epistulis deprecatus est, ut aliquid ad se scriberem! quotiens nocturnum de Quotiens ille transmarinis epistulis deprecatus est, ut aliquid ad se scriberem! quotiens nocturnum de euangelio petitorem et interpellatricem duri iudicis mihi uiduam exhibuit! cumque ego silentio magis quam litteris denegarem et pudore reticentis pudorem suffunderem postulantis, auunculum mihi opposuit precatorem, qui et liberius pro alio peteret et pro reuerentia sacerdotii facilius inpetraret. feci ergo, quod uoluit, et breui libello amicitias nostras aeternae memoriae consecraui; quo suscepto Croesi opes et Darii diuitias se uicisse iactabat. illum oculis, illum sinu, illum manibus, illum ore retinebat; cumque in strato frequenter euolueret, super pectus soporati dulcis pagina decidebat. si uero peregrinorum, si amicorum quispiam uenerat, laetabatur super se nostro testimonio et, quidquid minus in opus
Abbreviated transcription (Latin):
rabatur m̃se a uunculi inter erat et sic ad posita quȩq: libabat ut a suꝑstitionẽ fuger&
et continentiã seseruar& sermo eius & omne conuiuiũ descripturis aliquid ꝓponere libar
audire respondere uerecunde rata suscipere parua non acrit̃ confuitore . Disputantẽ contrase
magisdocere quã uincere. Et in genuopudor quiornabat a&atẽ quid cuius e& simpliciter
confiteri adq: in hunc modũ eriditionis gloriã declinando eriditissimus habebatur illudage
bat testulliani istud crpriani hoclactanti illud helarii ẽ. sic minutius silex itauictorinus
in hunc modũ ẽ. loquutus arnobius mequoq quia ꝓscdalitate auunculidiligebat. intdũꝓfo¬
rebat in madiũ lectione quȩ ad sidua et meditatione diuturna pectus suũ bibliothecã feceratĩ

Expanded text:
rabatur. mensae auunculi intererat et sic adposita quaeque libabat, ut et superstitionem fugeret rabatur. mensae auunculi intererat et sic adposita quaeque libabat, ut et superstitionem fugeret et continentiam reseruaret. sermo eius et omne conuiuium de scripturis aliquid proponere, libenter audire, respondere uerecunde, recta suscipere, praua non acriter confutare, disputantem contra se magis docere quam uincere et ingenuo pudore, qui ornabat aetatem, quid cuius esset, simpliciter confiteri; atque in hunc modum eruditionis gloriam declinando eruditissimus habebatur. illud\', aiebat, \'Tertulliani, istud Cypriani, hoc Lactantii, illud Hilarii est. sic Minucius Felix, ita Uictorinus, in hunc modum est locutus Arnobius\'. me quoque, quia pro sodalitate auunculi diligebat, interdum proferebat in medium. lectione quoque adsidua et meditatione diuturna pectus suum bibliothecam fecerat Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
stuperent ad continentiã subuenire pauperib iuisitare languentes ꝓuo care lio¬
pitio damine blanditius gaudercũ giaidentib: flen cũ flentig teo ꝑ uocant hos¬
esurentiũ cibus spesmiseroꝵ solam lugientiũ fuit. ltt in singulis iustutib enii ne lat
quic quid bonifecerat ad auunculũ eferebat si quid forte a liter cuenerat quã poterat iliã
nescire seerasse dicebat in publico ep̃m domui patit̃ nouerat grauitatẽ morũ belerttte fron¬
tis tẽperibat gudũ ratũ noncachinnu intellegeris uiduas & uirgines xp̃i honorat ut matrs
hosttqe ut sorores cũ omni castitate iã uero post quã domũ secontulerat. et relictosoris
dericoduritiae tradederat monachoꝵ. Creber in orationib: ut uigilans in p̃cando lacri¬
masdõ ñ hominib: offerebat leiunia im aurige modũ ꝓlassitudine & uirib: corporis mode¬

Expanded text:
stuperent ad continentiam. Subvenire pauperibus, visitare languentes, provocare hosstuperent ad continentiam. Subvenire pauperibus, visitare languentes, provocare hospitio, lenire blanditiis, gaudere cum gesurientium cibus, spes miserorum, solamen lugentium fuit. Ita in singulis virtutibus eminebat, Quidquid boni fecerat, ad avunculum referebat; si quid forte aliter evenerat, quam putarat, illum nescire, se errasse dicebat. In publico episcopum, domi patrem noverat. Gravitatem morum hilaritate frontis temperabat. Gaudium risu, non cachinno, intellegeres. Viduas et virgines Christi honorare ut matres, hortari ut sorores cum omni castitate. Iam vero, postquam domum se contulerat et relicto foris clerico duritiae se tradiderat monachorum, creber in orationibus, vigilans in pmas deo, non hominibus, offerebat; ieiunia in aurigae modum pro lassitudine et uiribus corporis mode
Abbreviated transcription (Latin):
ardera cotidie aut ad aegrptimonasteria ꝑgere aut mesopottamiȩ inuiserechoros uel
ceste insolarũ dalmatiae quaȩ altino tantũ fretudistant solitudines occupaere auuncolũ pon¬
tisicẽ deserere non audebat. Tota in illo cerne exempla uistutũ domiq habens undedis core
inuno atq: eodẽ et imitabatur monachũ et ep̃m uenerabatꝰ non ut implerisq accedon
sola ad ĩduitis samiliaritatẽ facmiliaritas contemptũ illius fecerait sediticu colebat
quasi parenitẽ . Itt admirebatur quasi cotidie nouũ cerner& quid multa sit dericus &
quae fugu oculoꝵ omnium Tum primũ & solũ auunculo iratus .õ. quaerbatur re
fent non posse et iuuenalẽ uatẽ in congruã sacerdotio causabatur sed quanto olus
repugnabat tantomagis omniũ in sestudia concitabat & merebatur negando quod ee no
lebiet eoq dignior erat qd sedamabiat indignũ Vidimus timotheũ nri ct̃poris etca¬

Expanded text:
arderet cotidie aut ad Aegypti monasteria pergere aut Mesopotamiae inuisere choros uel arderet cotidie aut ad Aegypti monasteria pergere aut Mesopotamiae inuisere choros uel certe insularum Dalmatiae, quae Altino tantum freto distant, solitudines occupare, auunculum pontificem deserere non audebat tota in illo cernens exempla uirtutum domique habens, unde disceret. in uno atque eodem et imitabatur monachum et episcopum uenerabatur. non, ut in plerisque accidere solet, adsiduitas familiaritatem, familiaritas contemptum illius fecerat, sed ita eum colebat, quasi parentem, ita admirabatur, quasi cotidie nouum cerneret. quid multa? fit clericuquae fuga oculorum omnium! tum primum et solum auunculo iratus est. querebatur se ferre non posse et iuuenalem aetatem incongruam sacerdotio causabatur. sed quanto plus repugnabat, tantolebat, eoque dignior erat, quod se clamabat indignum. Vidimus Timotheum nostri temporis et ca
Abbreviated transcription (Latin):
terius indum̃tis alterimiliarit. Et ad hoc habuerit cinculũ et uiduispupillis obpressis
miseris subuenerit mihi ñ placent dilationes iste in ꝑfecta seruituti s dĩ. Et centurionẽ
corneliũ ut lego iustũ statim audio bapti zatũ uenĩ tam̃ uelut incunabola quȩdã nascentis
fidei comꝓbemus ut qui sub alienis signis deuotus miles fuitꝰ. Donandus launt sit post quã
suoregi coeperit militar balteo posito habituq mutato quicquid castrinsis peculu fuit
in pauperes erogauit. lege rac enĩ quiuult ꝑfectus esse uindat om̃a quae hab& etd& pauperi¬
b: et sequaturme & iterũ non potestis duob dominis seruire dõ & mammone exceptauili
tunica & operimento pari qd tectutantũ corporefrigus excluderit. Nihil sibi amplius p¬
seruauit cultus ipse ꝓuintiae morem sequens nec munditus nec sordib: notabiliserat Cũq

Expanded text:
terius indumentis alteri militarit et ad hoc habuerit cingulum, ut uiduis, pupillis, oppressis, terius indumentis alteri militarit et ad hoc habuerit cingulum, ut uiduis, pupillis, oppressis, miseris subueniret: mihi non placent dilationes istae inperfectae seruitutis dei et centurionem Cornelium, ut lego iustum, statim audio baptizatum. Uerumtamen uelut incunabula quaedam nascentis fidei conprobemus, ut, qui sub alienis signis deuotus miles fuit, donandus - laurea sit, postquam suo regi coeperit militare. balteo posito habituque mutato, quidquid castrensis peculii fuit, in pauperes erogauit. legerat enim: qui uult perfectus esse, uendat omnia, quae habet, et det pauperibus et sequatur me et iterum: non potestis duobus dominis seruire, deo et mamonae. excepta uili tunica et operimento pari, quod tecto tantum corpore frigus excluderet, nihil sibi amplius reseruauit. cultus ipse prouinciae morem sequens nec munditiis nec sordibus notabilis erat. cumque
Abbreviated transcription (Latin):
liberis inputtantur abeotẽpore censemur ex quo inxp̃o renascimur paulus
ꝑsetutor edesiae & manilopus rapax beniam in aduesperã dedit escã annamae
Oui sũmittens caput igitur et nepotianus nr̃ quasi infantulus uagiens & nidis puer subito
nob̵ deiordanenascatur. alius forsittn scriber& quod obsalutẽ illius orientẽ heremum¬
q dimiseris & mecaris simũ sodadẽtuũ redeundis pelactaueris. Vt primũ fieri possit soro¬
rem cũ paruolo uiduã deinsi consiliũ illarespuerit saltimne potẽ dulcissimũ conseruaris
hic ẽ enĩ ille de quotibi quondã uaticinatussũ lic& paruolus excollopendeat nepusre¬
ferr& inquã alius quodinpalatii militia subd amide et candenti lino corpus eiuscilicio
tritũ sit quod stans ante scłi potestates. lurida ieiunias ora posta uerit quod adhuc sub al¬

Expanded text:
liberis inputantur; ab eo tempore censemur, ex quo in Christo renascimur. Paulus, liberis inputantur; ab eo tempore censemur, ex quo in Christo renascimur. Paulus, persecutor ecclesiae et mane lupus rapax Beniamin, ad uesperam dedit escam Ananiae oui submittens caput. igitur et Nepotianus noster quasi infantulus uagiens et rudis puer subito nobis de Iordane nascatur. Alius forsitan scriberet, quod ob salutem illius orientem heremumque dimiseris et me, carissimum sodalem tuum, redeundi spe lactaueris, ut primum, si fieri posset, sororem cum paruulo uiduam, dein, si consilium illa respueret, saltim nepotem dulcissimum conseruares. hic est enim ille, de quo tibi quondam uaticinatus sum: licet paruulus ex collo pendeat nepos. referret, inquam, alius, quod in palatii militia sub chlamyde et candenti lino corpus eius cilicio tritum sit, quod stans ante saeculi potestates lurida ieiuniis ora portauerit, quod adhuc sub al
Abbreviated transcription (Latin):
eris. et sicut huqui in breuita bella tr̃arũ sitospingunt: Ita in parud isto uolu¬
mine cernes adumbrata non exprȩssa signa uistutũ. Suscipiamusq a nob ñ uires
sed uoluntatẽ p̃cepta s̃ retorũ ut maiores eius qui laudandus ẽ. et coꝵ altius ges¬
tarepecuntur. Siq: ad ipsũ ꝑgraduos sermoꝑueniat qd uidelic& auiti s pat̃nis¬
q: uistutib: inlustrior st at . et aut degeneras se abonis aut mediocres ipseornas¬
seuideatur. Ego carnis bona quȩ sep & ipsecontẽ psit in animae laudib ñ requirã
Nec mei actabo degenese id ẽ decdienis bonis Cũ & abrahã &isac sciuiri is ma¬
helem et esaupeccato res genuer. Et eregione gepthȩ incataloco iustoꝵ apłi
uocenu meratus demeretricesit natus. anima inquit quae peccauerit i pramo¬
rietur. Ergo & quȩ non peccauerit ipsauiuit . Necuistutes nec uitia parentum

Expanded text:
eris, et sicut hi, qui in breui tabella terrarum situs pingunt, ita in paruo isto uolueris, et sicut hi, qui in breui tabella terrarum situs pingunt, ita in paruo isto uolumine cernas adumbrata, nonexpressasignauirtutumsuscipiasque a nobis non uires, sed uoluntatem. Praecepta sunt rhetorum, ut maiores eius, qui laudandus est, et eorum altius gesta repetantur sicque ad ipsum per gradus sermo perueniat, quo uidelicet auitis paternisque uirtutibus inlustrior fiat et aut non degenerasse a bonis aut mediocres ipse ornasse uideatur. ego carnis bona, quae semper et ipse contempsit, in animae laudibus nOlI requiram nec me iactabo de genere, id est de alienis bonis, cum et Abraham et Isaac, sancti uiri, lsmahelem et Esau peccatores genuerint et e. regione Iephte in catalogo iustorum apostoli uoce numeratus de meretrice sit natus. anima,inquit, quae eccauerit, ipsa morietur; ergo et, quae non peccauerit, ipsa uiuet. nec uirtutes nec uitia parentum
Abbreviated transcription (Latin):
plius indolore. quod tadiq caremus bono flebant& sorores laranĩ quẽ sesurrectunt᷑
noueraa & ut ueros homines ex p̃mer& affatus ipse scduator ploruit quẽ susci¬
taturus erat. Apostolus quoq eius quidixerat. cupio dissolui & ẽẽ cũ xp̃o Etalibi
mihi uiuer xp̃s ẽ. et morilucnũ aratia sagit q̃d epaphras de mostis sibiuicinia
redditussit . Nehaber& tristiã suptristitiã Nonin oredulitatis metu sed desiderio
caritatis. quanto magistu & auuncolus & ep̃s. hoc ẽ et incarne et inspũ pat̾habes
uiscertatua & quasi ate diuisa suspiras sed obsero ut modũ adhibecs indolose me¬
mor illius sententiae. Nequid nimis obligatoq: pasũ ꝑuulnere audias laudes eius
cuius sẽꝑ uistute lȩtatus es. Nec do leas qđ tadẽ amiseris sed gacudeas qđ talem habu¬

Expanded text:
plius in dolore, quod tali caremus bono. flebant et sorores Lazarum, quem resurrecturum plius in dolore, quod tali caremus bono. flebant et sorores Lazarum, quem resurrecturum nouerant, et, ut ueros hominis exprimeret affectus, ipse saluator plorauit, quem suscitaturus erat. apostolus quoque eius, qui dixerat: cupio dissolui et esse cunr-Christo et alibi: mihi uiuere Christus est et mori lucrum, gratias agit, quod Epaphras de mortis sibi uicinia redditus sit, ne haberet tristitiam super tristitiam, non incredulitatis metu, sed desiderio caritatis. quanto magis tu, et auunculus et episcopus, hoc est et in carne et in spiritu pater, aues uiscera tua et quasi a te diuulsa suspiras! sed obsecro, ut modum adhibeas in dolore memor illius sententiae: ne quid nimis\' obligatoque parumper uulnere audias laudes . eius, cuius semper uirtute laetatus es, nec doleas, quod talem amiseris, sed gaudeas, quod talem habu
Abbreviated transcription (Latin):
luctus xp̃ianoꝵ gaudiũ ẽ. aduespenĩ demorabitur fl&us et ad matutrnũ l&icia Nox
p̃cessit dies að ꝓpinquauit. Vnde &morses moriens plangitur. hiesus absq funere et
lacrimis in monte sepelitur. Quicquid descriptoris suꝑ lam̃ tatione dicipotest in colibro
quopalã romȩ consolatisumus breuit̃ explicauimus nun nob̵ ꝑcliã semitũ adeunde
locũ ꝑueniendũ .ẽ. neuideamur p̃terita & obsoluta quondã calcore uestigia Scimus
quidẽ nepotianũ nr̃m essecũ xp̃o et scõrũ mixtũ choris qđ hic nobcũ eminus rima¬
batur int̾ris & a estimationẽ quaerebat ibi. uidentẽ cõminus dicere sicut cudiuim
ita &uidimus inciuitate dñi uistutũ incuita tedinri sed desideriũ ab sentiae eiusfer¬
re nom possumus non illius sed nr̃amuicẽ dolentes. quanto illefelicior tantonosam¬

Expanded text:
luctus Christianorum gaudium est. ad uesperum demorabitur fletus et ad matutinum laetitia. nox luctus Christianorum gaudium est. ad uesperum demorabitur fletus et ad matutinum laetitia. nox praecessit, dies autem adpropinquauit. unde et Moyses moriens plangitur, Iesus absque . funere et lacrimis in monte sepelitur. quidquid de scripturis super lamentatione dici potest, in eo libro, quo Paulam Romae consolati sumus, breuiter explicauimus. nunc nobis per aliam semitam ad eundem locum perueniendum est, ne uideamur praeterita et obsoleta quondam calcare uestigia. Scimus quidem Nepotianum nostrum esse cum Christo et sanctorum mixtum cliori3, quod hic nobiscum eminus rimabatur in terris et aestimatione quaerebat, ibi uidentem comminus dicere: sicut audiuimus, ita et uidimus in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate dei nostri, sed desiderium absentiae eius ferre non possumus, non illius, sed nostram uicem dolentes. quanto ille felicior, tanto nos am
Abbreviated transcription (Latin):
eomaidisse quidinemo rt̃ romanos duces quoꝵ uistutib: quasi quib dam stelus latine
icunt brstoriae puluillus cipituliũ dedicans mostuũ ut nunciab aau subit stiũ
seiussit absente sepelie Iucius paulus septẽ dieb intduorũ ex sequias filoꝵ tr siuim̃¬
plians urbet in gressus ẽ p̃t̃ mito maximos cutomes e alloa spisoneria stili ⁊sc triota
metellos scauros maros cassos marcellos atqi aufidios quoꝵ ñminor in luc¬
quã inbellis uistus fuit. Et quoꝵ orbitates in consolationes libro tullius explicauit neui¬
dear aliena potius quã nr̃a quae sisse quã quã & haec insigillationẽ nr̃i breuit̃ dicta sia
si non prest& fides quod ex hibuit infidelitas igitur ad nra ueniamus nom plangã cũia¬
cob & dauid filius in legemorientes sed cũ xp̃o in euangelio suscipiã re surgentes iudeꝵ

Expanded text:
concidisse. quid memorem Romanos duces, quorum uirtutibus quasi quibusdam stellis Latinae concidisse. quid memorem Romanos duces, quorum uirtutibus quasi quibusdam stellis Latinae micant historiae? Puluillus Capitolium dedicans mortuum, ut nuntiabatur, subito filium se iussit absente sepeliri; Lucius Paulus septem diebus inter duorum exequias filiorum triumphans urbem ingressus est. praetermitto Maximos, Catones, Gallos, Pisones, Brutos, Scaeuolas, Metellos, Scauros, Marios, Crassos, Marcellos atque Aufidios, quorum non minor in lucquam in bellis uirtus fuit et quorum orbitates in Consolationis libro Tullius explicauit, ne uidear aliena potius quam nostra quaesisse; quamquam et haec in suggillationem nostri breuiter dicta sint, si non praestet fides, quod exhibuit infidelitas. Igitur ad nostra ueniamus. non plangam cum Iacob et Dauid filios in lege morientes, sed cum Christo in euangelio suscipiam resurgentes. Iudaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi p̃ceptarhetonim & occupattluctu opressadacrimis p̃peditas ingultibus di¬
cendi ordinẽ ñtenes. Ubi illud ab infantia studiũ litteranim. Et an axigora
hactelamonis sẽꝑ laudata sententia. Sciebã me gemuisse mostidẽ legimus cran¬
toiẽ cuius uolumen ad confouendũ doloremsuũ secutus ẽ. Ceterũ platonis diogenis
clitomahi carne adis posidoni ad sed andus luctus opuscula ꝑcuicurrimus quidi¬
uenis u&atib diuenoꝵ lam̃ta uel libris uel epistolis minuere sunt conati ut tam¬
si nr̃m arer& ingeniũ deilloꝵ posse fentib: in rigari ꝓponunt in numerabilesuiros a
maximeperiden &xeno fontẽ socraticũ quoꝵ alter amissis duob filis coronatus in
contione deseruit. Alt cum sacrificans filiũ inbello audissox occisũ deposunssecort¬
nã dicitur & eendẽ capiti seposuisse postquã fostit̃ in actȩ demicantẽ repperit

Expanded text:
tibi praecepta rhetorum et occupata luctu, oppressa lacrimis, praepedita singultibus ditibi praecepta rhetorum et occupata luctu, oppressa lacrimis, praepedita singultibus dicendi ordinem non tenes! ubi illud ab infantia studium litterarum et Anaxagorae ac Telamonis semper laudata sententia: \'sciebam me genuisse mortalem\'? legimus Crantorem, cuius uolumen ad confouendum dolorem suum secutus est. Cicero, Platonis, Diogenis, Clitomachi, Carneadis, Posidonii ad sedandos lucttfs opuscula percucurrimus, qui diuersis aetatibus diuersorum lamenta uel libris uel epistulis minuere sunt conati, ut, etiamsi nostrum areret ingenium, de illorum posset fontibus inrigari: proponunt innumerabiles uiros et maxime Periclen et Xenophontem Socraticum, quorum alter amissis duobus filiis coronatus in contione disseruit, alter, cum sacrificans filium in bello audisset occisum, deposuisse coronam dicitur et eandem capiti reposuisse, postquam fortiter in acie dimicantem repperit
Abbreviated transcription (Latin):
arigida septentrionis plaga usq: ad feruores athlantici oceini tã innumerabiles
ac lucustanĩ . Et uelut muscae et culices conterebantur. absq: noticia enĩ creatoris
sui omnis homopecus ẽ. Nunc uero passionẽ xp̃i & resurrectionẽ cunctarũ gentiũ
uoces & literȩ sonant Tac eodehebrȩis grecis et latinis quasnationis fidei suae in
cnicistitulo d ñs̃ dedicauit in mortalẽ animã. et post dissolutionẽ corporis subsistentẽ
qđ prtacoras somniauit. democretus non credidit in consolationẽ dã nationis suae
socrates disputauit in carcere. indus ꝑsa cothos aegyptiuos phylosophantur bessoꝵ
feritus et pellitoꝵ turba populoꝵ qui mortuoꝵ quondã inferis homines immolaban
stridorem suũ indulce crucis freger̃ melos. Et totius mundi una uox xp̃s ẽ quid
agimus anima quo nos uestimus quid primũ ad sumimus quid tacemus Exceder

Expanded text:
a rigida septentrionis plaga usque ad femores Atlantici oceani, tam innumerabiles a rigida septentrionis plaga usque ad femores Atlantici oceani, tam innumerabiles ac lucustarum et uelut muscae et culices conterebantur; absque notitia enim creatoris sui omnis homo pecus est. nunc uero passionem Christi et resurrectionem eius cunctarum gentium uoces et litterae sonant. taceo de Hebraeis, Graecis et Latinis, quas nationes fidei suae in crucis titulo dominus dedicauit. inmortalem animam et post dissolutionem corporis subsistentem, quod Pythagoras somniauit, Democritus non credidit, in consolationem damnationis suae Socrates disputauit in carcere, Indus, Persa, Gothus, Aegyptius philosophantur. Bessorum feritas et pellitorum turba populorum, qui mortuorum quondam inferiis homines immolabant, stridorem suum in dulce crucis fregerunt melos et totius mundi una uox Christus est. Quid agimus, anima? quo nos uertimus? quid primum adsumimus? quid tacemus? exciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
cdinauersimul inutiles faatis non ẽ qui faciatbonũ non ẽ usq ad unũ . quo dsilã
⁊ carus uidetur in sinu abrahã locoq refrigeru quid simile infernus aregnacelot
multadormientiũ corpora surrexer̃ & uisse sunt incelesti hrerusalẽ tuq conplaũ
ẽ illud elogiũ surgequidormis & eleucre et inluminabit texp̃s. Iohannis baptista in he
remo ꝑsonat paenitentiã agite ad ꝓpinquauit enĩ regnumcȩloꝵ. a dieb: iob baptistȩ¬
regnũ cȩloꝵ uimpassũ ẽ & uiolenti diripuer̃ illud. Flãmecilla romphea custus para¬
dysi & p̃sedentia florib: chenibem xp̃i restincta etreseratas sanguine. nec minĩ hoc
nob̵ in resurrectione ꝓmitti. Cũ om̃s qui in carne non secđ carnem uiuimus municipatũ
eũ tam̃ ad inferos trabebantur. Ubitunc totius orbis homines ab india usq brittaniã

Expanded text:
clinauerunt, simul inutiles facti sunt; non est, qui faciat bonum, non est usque ad unum? quodsi clinauerunt, simul inutiles facti sunt; non est, qui faciat bonum, non est usque ad unum? quodsi Lazarus uidetur in sinu Abraham locoque refrigerii, quid simile infernus et regna caemulta dormientium corpora surrexerunt et uisa sunt in caelesti Hierusalem. tuncque conpletum est illud eloquium: surge, qui dormremo personat: Paenitentiam agite; adpropinquavit enim regnum caelorum. A diebus eregnum caelorum uim passum est et uiolenti diripuerunt illud. flammea illa rumphea, custos paradisi, et praesidentia foribus cherubin Christi restincta et reserata sunt sanguine. nec mirum hoc nobis in resurrectione promitti, cum omnes, qui in carne non secundum carnem uiuimus, municipatum eum, tamen ad inferos trahebantur. ubi tunc totius orbis homines ab India usque ad Britanniam,
Abbreviated transcription (Latin):
carnes mecas : Qui tribulant me mimicimei ipsi ifirmatis̃ & cecider̃ : Neq enĩ
ex eo quod dĩ ex sequuntur sententiã himines erunt asupplicio Malaq uenient
supeos : Oport& enĩ uenire scandalã uer uae ei ꝑ quem ueniunt scandalasAudite
uerbũ dñi domꝰ ia cob: & om̃s cognationes domus i frł : Haec dicit dñs : uid inuene

Expanded text:
carnes meas, qui tribulant me, et inimici mei ipsi infirmati sunt et ceciderunt. neque enim carnes meas, qui tribulant me, et inimici mei ipsi infirmati sunt et ceciderunt. neque enim ex eo, quod dei exsequuntur sententiam, inmunes erunt a supplicio, malaque uenient super eos; oportet enim uenire scandala. uerum uae ei. per quem ueniunt scandala! Audite uerbum domini, domus Iacob et omnes cognationes domus Israhel. haec dicit dominus: quid inue
Abbreviated transcription (Latin):
re fert sed ad suã misericordiã ꝑquam & caritas consecuta est : Hoc quoq quod po¬
suimus x in de serto interra quae non seminatur. in .lxx. non habetur Sanctus i srł¬
dño primitiae frugũ eus om̃s quid euorant eũ de linquent malauenient suꝑ eos dic̃¬
dñs : Quando dic̃ isrł primitias frugum dñ iostendit populũ degentib: congregatũ
eẽ post primitias. Iuxta illud quod inaliolo co scriptũ est : Memoresto congre¬
gationistuae. quã posedisti ab initio : primitiae aut̃ debentur sacer dotib: & non hos¬
tib: quod sequitur om̃s̃ quideuoran cũ delinquent inala uenient suꝑ eos dicith̃s:
Hunc hab & sensũ : quomodo qui primitias deuorant nequaquã degenere sacer¬
dotali sceleris rei sunt sic qui contaminant i frł malis subicient᷑ Iigtaallud qđ
inuicesimo sexto psaalmo sc̃s loquit᷑ : Dum ad propinquant suꝑ me nocentes ut edet

Expanded text:
refert, sed ad suam misericordiam, per quam et caritas consecuta est. hoc quoque, quod porefert, sed ad suam misericordiam, per quam et caritas consecuta est. hoc quoque, quod posuimus: in deserto, in terra, quae non seminatur. in LXX non habetur. Sanctus IsrDomino primitiae frugum ejus, omnes qui devorant eum delinquent, mala venient super eos, dicdo Israhel dicit primitias frugum domini, ostendit populum de gentibus congregatum esse post primitias iuxta illud, quod in alio loco scriptum est: memor esto congregationis tuae, quam possedisti ab initio. primitiae autem debentur sacerdotibus et non hostibus. quod sequitur: omnes, qui deuorant eum, delinquent; mala uenient super eos, dicit dominus, hunc habet sensum: quomodo, qui primitias deuorant nequaquam de genere sacerdotalis. sceleris rei sunt, sic, qui contaminant Israhel, malis subicientur iuxta illud, quod in uicesimo sexto psalmo sanctus loquitur: dum adpropinquant super me nocentes, ut edant
Abbreviated transcription (Latin):
paaatamundi quiliuit amituisiũ in sanguine uuȩ. Et corcular ad cuusclus quide aedom ade¬
bribnc doris uet cȩtera: R eferbit mili quidã hebrȩus in apocrrfis etꝵ libris septua gintua septẽ
asimes ex lame ꝓͥgenue r eppeririquȩ diluuio delerȩsint Et in hoc numero dela mecl suer tene

Expanded text:
tum suum in sanguine uuae et torcular calcauit solus, qui de Edom ad caeet introibit rex gloriae et cetera. referebat mihi quidam Hebraeus in apocryphorum libris septuaginta et septem animas ex Lamech progenie repperiri, quae diluuio deletae sint, et in hoc numero de Lamech fact
Abbreviated transcription (Latin):
ment qui contem pnunt sceptra regadia et purpuras cuescerum
etdapes xpĩ cnisordes et ieiunicper mescunt. Deniq in ere¬
chihel propheta cum omnes quimissus fuerat angelus occidis¬
set et interfectio coepiss& a scĩs illitantum modos ospites re¬
serucntur. quostcui littera idest crucispictura signaue¬
rat: exultemus ittcque ftatres Kmi et cdcrucis similitu dinẽ
scãs incaelum leuemus inaenus: cum sicnos daemones armatos
uiderint opprimentur. Quandomoyses erectas habebatina¬
nus uincebatur amalech: sipacululum ille conciderant inuales¬
cebat : antem naencuium. uelorum cornua subfigura nostrae
crucis uolitant: a uesquoque ipse quando in sublimiora obliol¬
luntur. et pendent ꝑaerto  extensis alis imitantur crucem seo
et trophet ipsec et uictoriae e trium phorum ornatae truces
sunt : quas non solum frontibus sed et inanim cibus quoquenos¬
tris habere debemus ut cum sic suerimus armati: calcemus

Expanded text:
ment; qui contemnunt sceptra regalia; et purpuras Caesarum, et dapes, Christi sordes et jejunia pertimescunt. Denique in Ezechiel propheta , cum omnes qui missus fuerat angelus occidisset, et interfectio coepisset a sanctis, illi tantummodo sospites reservantur quos Tau littera, id est crucis pictura signaverat. Exsultemus itaque, fratres carissimi, et ad crucis similitudinem sanctas ad coelum levemus manus. Cum sic nos daemones armatos viderint, opprimentur. Quando Moyses erectas habebat manus vincebatur Amalech; si paulum illae conciderant, convalescebat. Antennae navium et velorum cornua sub figura nostrae crucis volitant. Aves quoque ipsae, quando in sublimiora tolluntur, et pendent per aerem, extensis alis, imitantur crucem. Sed et tropaea et victoriae triumphorum ornatae cruce sunt, quam non solum in frontibus, sed in animabus quoque nostris habere debemus, ut cum sic fuerimus armati, calcemus
Abbreviated transcription (Latin):
sed fides simẽ nentim& : suꝑ nudã metues humũ fracctiieiunis membre conlidene scuis
tecũ iac&: squalidi cupitis horr& inculte caesaries sed caputtuũ aps ẽ : infinita hersmiuas¬
ticas trit̃. sedtu ⁊ para dr sũ mented eambula : quotienscũq illuc cogitatione truoscende¬
ris etoriei s inhersmo noneris : scabrasinebal neis ađ rahitur cutis sed quim p̃o semer iu
tus ẽ ñ illi necesse ẽ iterum lauare : et ut breuit᷑ ad cuncta a post lũ audusressondone
nonsunt condignepassiones huiusscđi adiũpuenturũ gloriã quȩ ruelab iturun nobonaer

Expanded text:
nudam metuis humum exesa ieiuniis membra conlidere? sed dominus tecum iacet: squalidi capitis horret inculta caesaries? sed caput tuum Christus est. infinita heremi uastitas tenet? sed tu paradisum mente deambula. quotienscumque illuc cogitatione conscenderis. totiens in heremo non eris. scabra sine balneis adtrahitur cutis? sed qui in Christo semel lotus est, non illi necesse est iterum lauare. et, ut breuiter, ad cuncta apostolum audias respondentem: non sunt condignaepassiones huius saeculi ad superuenturam gloriam, quae reuelabitur
Abbreviated transcription (Latin):
damans nonminore aut fostasse &iã maioris scelere indõ laudari falsitate quã ueritatẽ uitu¬
perteri Agendũ ẽ igitur ut ad cognitionẽ diuinarũ scripturtrũ talis homo accedat quide
scĩs libris tã sc̃ae & ueracit̃ aestim& ut noluit. aliquaeoꝵ paste delectari ꝑoffitiosam̃datia
potiusq: id qđ non intellegit transeat quã corsuũ p̃uenerat illiueritati ꝓfatio enĩ cim
hocdic̃ credis ibi ex p&it &idagit ut diuinarũ scripturccrũ auctoritacib: noscredamius
etego quidẽ qualib: cũq uirib: qua sdñs suggerit om̃a illa testi moniaquae adibitt sunt ad stri¬
paliteis ine iedacis alit̃ oposteno intellgi ostendere ut ubiq eoꝵ firma uerits loco

Expanded text:
clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uituclamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uituperari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et ueraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia, potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omnia illa testimonia, quae adhibita sunt adstruutilitati mendacii, aliter oportere intellegi ostenderem, ut ubique eorum firma ue
Abbreviated transcription (Latin):
monioꝵ iure firmanda locutus ẽ ꝓpt̃ homines quidilectione coniugũ tumultu ari poterant fuis¬
sementitũ scilic& non qđ hoc senserit sed ut illoꝵ placar&ur aduersitas. non enim opus ẽ. multto
cõmemorire pos sunt enĩ uideri &iã delaudib diesse officiosa mendatia. ut apud homines pi¬
griores dilatio eius arde scat atq itacnus quã cestuerit in scĩs litteris caste ueritatis auctoritas
nonne adtendimus cundẽ apostolũ cũ in genticura ueritatis cõmentante dicere si aũt xp̃s nonre¬
niũ diximus aduenus dm̃ qđ suscitauit xp̃m quẽ non suscitauit siquis huic dicer& quid in hocmen¬
datio ꝑ horrescis cũ dixeris qđ &iã si fedsũ sit ad laudẽdĩmaxineꝑtin& non nohuius decestu¬
r&ur insania quib: possit uerbis & significationib: inlucẽ pene tradia sui cordis aperir&

Expanded text:
moniorum iure firmando locutus est, moniorum iure firmando locutus est, se mentitum: scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur adversitas? Non enim opus est multa commemorare. Possunt enim videri etiam de laudibus Dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio ejus ardescat: atque ita nusquam certa erit in sanctis literis castae veritatis auctoritas. Nonne attendimus eumdem Apostolum, cum ingenti cura veritatis commendandae, dicere » ; Si autem Chrinium diximus aduersus deum, quod suscitauerit Christum, quem non suscitauit? si quis huic diceret: Quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod etiam si falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet\\ nonne huius detestatus insaniam quibus posset uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret
Abbreviated transcription (Latin):
conscripta aliquid in librissuis fuissem̃titos a licquippequȩstio ẽ utrũ sit necdiquandom̃tiri
uiriboniet alia quaestio ẽ. utrũ scriptores scarũ scripturarũ mentiri opostuerit immo uero non
alia sed nulla quaestio ẽ. Ad misso enĩ similiitentũ auctoritatis ststigiũ officiosõ aliquom̃datio nulla
iloꝵ libroꝵ pasticula remanebit quae ñ ut cuiq uidebitur uel admores difficiles uel ad fidẽ in credi¬
biles edẽ pnitiosima regula u& adm̃cientis auctoris consilũ officiũ referatur. sienĩ mentiebatur
gentes iudait are & recte illiuidebatur panis fecisse quae nomrecte fecisse & dix̃ & scripsit ut qua¬
sianimus cumultuantiũ diliner&ur quid respondebimuscum ex surrexerint ꝑ uessi homines
ꝓibentes nuptias quos futuros ipseꝑ nuntiauit & dixerint totũ illud qđidẽ apostolus dematri¬

Expanded text:
conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque referatur. si enim mentiebatur cogis iudaizare? et \'recte illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deleniret, quid respondebimus, cum exsurrexerint peruersi homines prohibentes nuptias, quos futuros ipse praenuntiauit, et dixerint totum illud, quod idem apostolus de matri
Abbreviated transcription (Latin):
quã pastem cestũ fere sententiã nisi qđ eis p̃minentẽ auctoritatẽ sine contrauenia tribuen
da ex istimo illimeplus mouent quicũ potentiores int̃p̃tarentur & uerboꝵ locutionum quȩ
hebrõ arum uiã atq regulus mordatius ut festur tenerent Non solũ aũt incersenon consenser
legi&iã quace dã seripit quȩtua dicerentur inepistolas apostolipauli quarum adgalatascum eno¬
dare uelles uenit in manus locusille quo a postolus p&nus aꝑnitiose simulatione reuocatur dic¬
tũq ibipatrociniũ m̃ datii susceptũ eẽ uel ate taliuro uel a quopiã si clius alia scripsit. fateor nomime¬
diocrit doleo donec resellantur si fostere felliposs̃ eaq me mouent mihi enĩ uidetur exitiosissime
credialiqđ in ser libris habere m̃ datiũ id ẽ eos homines ꝑ quos nob illa scriptura ministrata ẽ atq

Expanded text:
qqdam existimo: illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum locutionumque Hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut fertur, tenerent, non solum inter se non consenseLegi etiam quaedam scripta, quae tua dicerentur, in epistulas apostoli Pauli, quarum ad Galatas cum enodare uelles, uenit in manus locus ille, quo apostolus Petrus a perniciosa simulatione reuocatur. ibi patrocinium mendacii susceptum esse uel abs te, tali uiro, uel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur — si forte refelli possunt — ea, quae me mouent. mihi enim uidetur exitiosissime credi aliquod in libris sanctis esse mendacium, id est eos homines, per quos nobis illa scriptura ministrata est atque
Abbreviated transcription (Latin):
scit& animus in loquellis cõmunicandas ttũ destudustris quaȩ habemus inxp̃o ihud ñ o nr̃o qui
nob multas utilitates &ui atica quatdã de monstrauit itineris &iã ꝑtuã caritatẽ non medio¬
criter ministrare dignatur. p&imus ergo & nobiscũpait omnis afriaananĩ studiosa so¬
ci&a sut int̃p̃tandis eoꝵ libris quigrete scripturas nr̃as quã optime tractauer curã atq
operc̃ inpendere non gracueris. potest enĩ efficere ut nosquoq: habecamus illas tales ui ros
& unũ potissimum quemtũ libentius intus lateri fra nomcifintiuis lit terisponas. de uer¬
tendis aut̃ in linguã latinã sc̃is lit teris canonicis laborarete nollẽ nisi eo modo quo iobin¬
int̃p̃tationẽ dist& appareat. satis aũt neq omiraris si aliquid adhuo in ebraicis litteris
& exemplarib: inuenitur qđ tot int̃p̃tesillius linguae peritissimos fugerit omitto enim¬

Expanded text:
scatet animus in loquelas comscatet animus in loquelas comtro, qui nobis multas utilitates et uiatica quaedam demonstrati a se itineris etiam per tuam caritatem non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africanarum ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, quem libentius in tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem nisi eo modo, quo Iob ininterpretationem distet, appareat. satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraeis . exemplaribus inueni. tur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit. omitto enim
Abbreviated transcription (Latin):
& uere exercitatio indĩo liberadis quã quã egoꝑcupiã omni note cẽ. tam̃ ex siguũ quidãtuimi¬
nus babeo p̃sentiã uidelic& corporis quã ipseetiã & postea quã cebcatissimus nunc episcopus
cuncueroiã episcopatus dignus frat̃ alipius uidit remetnsq: ame uisus ẽ negare nom possũ nagna
ex paste mihi eẽ relationẽ eius in praessã & ante reditũ cũte ille ibi uidebat ego uidebam
sedoculis eius non enĩ animo meatq illũ sedcorposeduos qui nouerit dixerit concordia
dũ tuxat & samiliaritate si dissima non meritis quib: ille antecellit quia ergo meprimitus
communione sp̃s quo in unũ mittimur deinde illius exore iamdiligis nequã inpudenter
quasi aliquis ignotus cõm̃do germanitatituae fratrẽ ꝓfuturũ quẽ nr̃is conatib: deinde ad¬
iutorio uere ꝓsuturo speramus nisi fortiqđ itlis ẽ ut ipsetibi ꝑeũ siãtõm̃datior quẽ illeꝑ
me accenus fortas seseribere debuerit ut si ee uellent epistolarũ sollemniũ mor contentus sed

Expanded text:
 exiguum quiddam tui minus habeo, praesentiam uidelicet corporis. quam ipsam etiam, posteaquam te beatissimus nunc episcopus tunc uero iam episcopatu dignus frater Alypius uidit remeansque a me uisus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu eius inpressam et ante reditum, cum te ille ibi uidebat, ego uidebam sed oculis eius. non enim animo me atque illum sed corpore duos, qui nouerit, dixerit, concordia dum taxat et familiaritare fidissima, non meritis, quibus ille antecellit. quia ergo me primitus communione spiritus, quo in unum nitimur, deinde illius ex ore iam diligis, nequaquam inpudenter quasi aliquis ignotus commendo germanitati tuae fratrem Profuturum, quem nostris conatibus, deinde adiutorio tuo uere profuturum speramus, nisi forte quod talis est, ut ipse tibi per eum fiam commendatior quam ille per me. hactenus fortasse scribere debuerim, si esse uellem epistularum sollemnium more contentus. sed
Abbreviated transcription (Latin):
postquã fidesuenit & tempoꝵ plenitudo misit ds̃ filiũ suũ natũ ex muliere fuc¬
tũ sublege ut eos qui sublege erant sedemer&. ut adoptionẽ filio reti perstemus a
nequaquã subpedagogo sed sub adulto & dño heredeuiuamus sequitur inepisto la
tua nonideo p& ũ erti decuit qđ pat̾nas traditiones obseruar& qđ si fucere uella
nec mduciter nec in conguȩ feceros iterũ dico qđ ep̃s es etelesiarũ apimagist
ntpbes ueruim ẽẽ qđ asseris suscipe adiquẽ iudȩoꝵ qui fuetus ẽ xp̃ianus natĩ
sibifiliũ circũ cidat qui obseru& sabbatũ qui abstineat acibis quosd sestauit
adutendũ cumgrati a sum actione quiqua sta decima diem̃sis primi agnũ mag¬
ta aduesperam &cum hoc feceris immonon feceris scio enimte xp̃ianum & iem
sacrilogis non eẽ fuctunum uelis nolis cuã sententicẽtuã e ꝓbabis & tune scres

Expanded text:
postquam fides uenit et temporum plenitudo, misit deus filium suum factum ex muliere, facpostquam fides uenit et temporum plenitudo, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus et nequaquam sub paedagogo, sed sub adulto et domino et herede uiuamus. Sequitur in epistula tua: non ideo Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret, quod si facere uellet, nec mendaciter nec incongrue faceret. iterum dico: episcopus es, ecclesiarum Christbes verum esse quod asseris, suscipe aliquem Judaeorum, qui factus Christianus, natum sibi filium circumcidat, qui observet sabbatum, qui abstineat a cibis quos Deus creavit ad utendum cum gratiarum actione, qui quarto decimo die mensis primi agnum mactet ad vesperam; et cum hoc feceris, imo non feceris scio enim te christianum, et rem sacrilegam non esse facturum, velis nolis, tuam sententiam reprobabis; et tunc scies
Abbreviated transcription (Latin):
ut educerem eos d& rt aegrpti. obserua quid dicat qđ non populo gentiliũ eũ qui
gelurȩꝓmittat ut neq: aquã uiuant in u& ustate littere sed innouitate sp̃s. paulus
aũt suꝑ cuius nunc nomine questio uentilatur. crebras huius cemodi ponit sententias
equib: bseuitatis studio pauca subnecett̃ ec ceego paulus dico uob qm̃ sicircũ cida mi
ni xp̃s uobnihilꝓd ẽ & iterũ euacuatiestis cexp̃o qui ex lege iustificamini a gratia ex¬
cidetis & infrasi pp̃s duciminiiã non estis sublege ex quo appar& quisublege ẽ ñ
dispensatiue ut nr̃i uoluere maiores sed uere ut tuintellegis eũ sp̃m scm̃ ñ habere
qualia aũt sint p̃cepte legtlia dõ docente dis camus ego in quid dedieis p̃cepti nõ
bona & iustificationes in quib: nonuiuccẽ in eis hatdicimus ñ quolegẽ uxtumani¬
cheũ et marcionẽ destrucamus quã et scãm & spitalẽ ugxta apłm nouimus sed quia

Expanded text:
ut educerem eos de terra Aegypti. obserua, quid dicat, quod non populo gentilium, cum quogelii repromittat, ut nequaquam uiuant in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus. Paulus autem, super cuius nunc nomine quaestio uentilatur, crebras huiusce modi ponit sententias, e quibus breuitatis studio pauca subnectam: ecce ego Paulus dico uobis, quoniam, si circumcidami et iterum: euacuati estis a Christo, qui in lege iustificamini; a gratia excidistis, et infra: si spiritu ducimini, iam non estis sub lege. ex quo apparet, qui sub lege est non dispensatiue, ut nostri uoluere maiores, sed uere, ut tu intellegis, eum spiritum sanctum non habere. qualia autem sint praecepta legalia, deo docente discamus: ego, inquit, dedi eis praecepta non bona et iustificationes, in quibus non uiuant in eis. haec dicimus, non quo legem iuxta Manicheum et Marcionem destruamus, quam et sanctam et spiritalem iuxta apostolum nouimus, sed quia,
Abbreviated transcription (Latin):
prc̃ iudeos quierant inills locis sciebant enim om̃s qđ pat eiusgentilis ea obentt
apostolap aule quiin paro rep̃henderis simulationem quarese subrtexis sa agentib
ip sarigentilẽ neq emi udeus eret quinonsuerut cirauncusi sconirus genetilis utiqr¬

Expanded text:
propter Iudaeos, qui erant in illis locis; sciebant enim omnes, quod pater eius gentilis esset. o beate propter Iudaeos, qui erant in illis locis; sciebant enim omnes, quod pater eius gentilis esset. o beate apostole Paule, qui in Petro reprehenderas simulationem, quare se subtraxisset a gentibet ipsum gentilem — neque enim Iudaeus erat, qui non fuerat circumci
Abbreviated transcription (Latin):
grediebantur inueritate euangelii. Dixip&ro corã omnib: situcũsis iud&us gen¬
tiliter & non iud cicae uiuis quo modo cogis gentes iuda itare & c&era nulliergodu
bium ẽ qđ p&ris apłs sententiae huiuscuius nunc p̃uaricator arguitur primus
auctor extiterit . Causa aũt p̃uaricationis timor ẽ iudeoꝵ dicit enĩ scriptura
qđ primũ edebat cũ gentib: cum aut̃ uenis sent quidã aia cobo subtrahebat se a
gem sibi reditum sicut igitur ostendimus p&iumbone quidem sensisse de abolice¬
nelegis mosaicȩ sed adsimulationem obseruande eiustimore compulsum uide¬
mus an ipsepaulus qui aliũ arguit tadequid fecerit legimus in eodem libro
panibulaebat aũt paulus syriam & ciliciã confirmans eclesias puaq in derbe¬
ris uidace fidelis patreaũt gentili huic testimonium pecetiebane q nnlistise ret
oricomio fincere hunc uoluit paulus secum ꝓficisei & ad sumenscircũ cidit cum

Expanded text:
 veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus: Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis; quomodo cogis Gentes judaizare? » et caetera. Nulli ergo dubium est quod Petrus apostolus sententiae hujus, cujus nunc praevaricator arguitur, primus auctor extiterit. Causa autem praevaricationis, timor est Judaeorum. Dicit enim Scriptura quod primum edebat cum gentibus, cum autem uenissent quidam a Iacobo, subtrahebat se et gem sibi creditum. Sicut igitur ostendimus Petrum bene quidem sensisse de abolitione legis Mosaicae, sed ad simulationem obseruandae eius timore conpulsum, uideamus, an ipse Paulus, qui alium arguit, tale quid fecerit. legimus in eodem libro: perambulabat autem Paulus Syriam et Ciliciam confirmans ecclesias peruenitque in Derberis viduae fidelis, patre autem gentili. Huic testimonium reddebant qui Listris erant et Iconio fratres. Hunc voluit Paulus secum proficisci; et assumens circumcidit eum
Abbreviated transcription (Latin):
curisticer& non obseruationes legissimore patrio cae lebrarentur sicut & ab ipso caelebra¬
tusunt sineullacsalutis necessitate sicut iuda eicae lebrandas putabtent aut fallacisi mula¬
tione qđ in p&ro rephendarat nã si ꝓptẽ a illa sa cram̃ta celebrtuit quas imulauit¬
seiuidacũ ut illos lucrifacer& nisi quia & iliud fecit ut natura iudaeus & hoctotũ dxit non
usillacit᷑ sefingertateẽ qđ ñ erat sedut misericordit̃ ita subueniendũ et̃ sentire& hac
supse ieo dẽ erroro laboraret non sclic& mentientis astu sedaom pacientis effectu sicuat
eoipse locogeneredit intulit fuatus sũ iifirmis in firmus ut in firmos lacri secelie at seu
quonscondiusio om̃ ioninib faetusũ at oris luristacerẽ adio c reserenda nrtelegunur
matu a ego noninfirmor in firmitatẽ alterius simulassepotius quã dolu sseuo ledati

Expanded text:
tum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, qus quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco generaliter ihtulit: factus sum infiromnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, is infirmatur et ego non infirmor? infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat
Abbreviated transcription (Latin):
miracculũ ẽ ex amicitiis tidib: adhas inimicitias ꝓuenis se lu&ũ erit & multo maius ex inimi¬

Expanded text:
miraculum est ex amicitiis talibus ad has inimicitias peruenisse. laetum erit et multo maius ex inimimiraculum est ex amicitiis talibus ad has inimicitias peruenisse. laetum erit et multo maius ex inimi