comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qua re sentirz ⁊ aliud potest. In hoc
enim mortali corpore ex quatuor elem̃¬
tis subsistimus: ⁊ ꝑ uoluptates euisdem
corporis p̃ceptis dominicis contraimus
Precepta autem dominica: ꝑ decalogum
sunt accepta. Qui gͦ ꝑ carnis desideria
decalogi mandata contempsimꝰ. dignũ ẽ
ut candem carnem quaterdecies affligam᷑:
quamuis de hoc quadragesime tempore
est adhuc aliud. qued possit intelligi. A p̃¬
senti ienim die usq ad paschalis festiuitatis
gaudia. sex ebdomade uenuint: quaruin
uidelicet dies quadraginta ⁊ duo fiunt.
fx quib dum sex dies dominic abstin en¬
tie subtrahuntur: ñ plus i abstmentia
quam trginta ⁊ sex dies remanent. Dum
uero ꝑ tiecentos ⁊ sexaginta dies annus du¬
citur. nos autem ꝑ triginta ⁊ sex dies affli¬
gimur: quasi anui nri decinias dõ daniꝰ:
ut qui nobis met ipsis ꝑacceptum annũ
uiximus: auctori nr̃o nos in eius decimis
ꝑ abstinennam mortificemus. Unde

Expanded text:
Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per Decalogum sunt accepta. Quia ergo per carnis desideria, Decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc Quadragesimae tempore est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die usque ad Paschalis solemnitatis gaudia sex hebdomadae veniunt, quarum videlicet dies quadraginta duo fiunt. Ex quibus dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia quam triginta et sex dies 1495 remanent. Dum vero per trecentos et sexaginta quinque dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex dies affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori nostro nos in ejus decimis per abstinentiam mortificemus. Unde,
Abbreviated transcription (Latin):
ni i suꝑ omnia ds̃ existeret÷ ei nullo modo
angeli ministrarent. S quia dieb qua
dia gesime lectio congruit. nam quadra¬
ꝯinta dierum abstinentiam nii redempto¬
u audiuimus: quia quadragesime tem¬
pus lachoamus. discutiendum nobis est cur
ec ipsa abstinentia ꝑ quadraginta dierũ
nunierum custoditur. Moyses enĩ ut legẽ
acciperet scdo. dieb quadraginta ieiuna
uHelẏas in deserto quadraginta di ebus
ab nuit: ipse auctor hominum ad homines
ueuiens. in quadraginta dieb nullũ om̃mo
cibum sumpsit. Nos quoq in quantum
possumus: annuo quadragesime tempore
carnem nr̃ãm ꝑ abstinentiã affugere cone¬
mur. Cur gͦ in abstinentia quadragenatiꝰ
numcrus custoditur ͥ nisi quia uirtus deca¬
logi ꝑ libros quatuor scĩ euangłii implet᷑:
Denarius etenim quãt ductus in quadra¬
genarium surgit: quia tunc decalogi pre¬
cepta uel mandata ꝑficimꝰ: cum ꝓfecto
quatuor libros scĩ euangelii custodimus

Expanded text:
nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. 5. Sed quia his diebus lectio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim ut legem acciperet secundo diebus quadraginta jejunavit . Elias in deserto quadraginta diebus abstinuit . Ipse auctor hominum ad homines veniens, in quadraginta diebus nullum omnino cibum sumpsit . Nos quoque in quantum possumus, annuo Quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conemur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur, nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc Decalogi mandata perficimus cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nosu sua patientie pcaberet exemlunro
ut quotiens a prauis hominib aliquid
PaE imur: ad doctrinam excitemur potius
ꝗuam ad undictam. Pensate quanta ẽ
pat ientia dĩ: quanta impatientia nr̃a..
No s si iniuriis aut aliqua lesione ꝓuo¬
ca mur: furore ꝑmoti. in quantum pos¬
SuMnus nosmet ipsos ulciscimur: aut qd̃
non possumus facere minamur. Ecce ad¬¬
ueroatem diaboli dominus ꝑtulit: ⁊ nil ei
nisi mansuetudinis uerba respondit
ilum eaie punire poterat: ut hoc in lau¬
dem cius altuis cresceret: si hostem suum
moa extinguendo. s interim patiendo supe¬
rore¶. Notandum uero quod subditur: q
recedente diabolo angłi ministrabant ei.
Ea qua re quid aluid quam unius ꝑsone
uti dq natura ostenditur : quia ⁊ homo est
que in diabolus temptat. ⁊ ĩdem ipse ẽ ds̃.
Cui ab angłis ministratur: Cognoscamus
g̃o ⁊ co naturam nr̃am: quia nisi hunc di¬
abo sus hominem cerneret. non temptaret.
Den gremur in illo diuinitatem suam: qͥd

Expanded text:
nobis patientiae praeberet exemplum, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, et quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verba respondit. Portat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum non exstinguendo, sed interim patiendo superaret. 4. Notandum vero quod subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud quam unius personae utraque natura ostenditur? Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Eocc lex scripta est:⁊ ipsa contempnt
Eoce tercius dies mortis. Quid restat: ui¬
nit cuangłium : predicatur regnum ce¬
lorum. Diffamatur utiq xp̃c: minatur
contempnitur. Transgrediunt᷑ hominis
euangłium: ecce quartus dies mortis.
Merito iam putet. Nunquid ⁊ talib ne¬
ganda est miscd̃̾ia: Absit. Etiam ad talis
dominus suscitandos non dedignatur ac¬
cedere. Muiti autem ex uideis uentrunt
ad martham ⁊ mariam: ut consolarentur
eas de fr̃e suo. Martha gͦ ut audiuit qua

Expanded text:
tui . Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur. tui . Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur. Adde tertium diem mortis. Quid restat? Venit et Evangelium, praedicatur regnum coelorum, diffamatur ubique Christus, minatur contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium, ecce quartus dies mortis. Merito jam putet: nunquid et talibus neganda est misericordia? absit etiam, ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo. Martha ergo u
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓ diuersitate intelligentium multos
sensus pariunt. Dicamus ⁊ nos: quid no¬
bis uideatur significare mortuus quatri¬
duanus. Quomodo enim in illo ceco intel¬
lgimus quodamimodo humanum genq
si forte ⁊ in isto mortuo multos intellas¬
ni sumus. Diuersis enun modis. una res
significari potest. Homo quando nases
iam cum morte nascitur: que de adam
peccatum trahit. Unde dicit apłs. ꝑ uno
unum diem mortis. quod homo trahitd
mortis ꝓpagine: deinde crescit: incipit as¬
cedere ad rationales annos ut legem sap¬
ne feceris. Nunquid hoc de paguns dis
futurum uis pati: Utiq non iuis. Etoela
in corde tuo. quod ñ uis pati facere nolsꝰ
⁊ hanc legem transgrediunt᷑ homines
ecce alter dies mortis. Data est etiam ln
diuinitus ꝑ famulum dĩ moysen: dien
ẽ illic. Non occides ⁊ non mechaberis: non
falsum testimonium dices: honora patĩ
⁊ matrem: non concupisces rem proxins

Expanded text:
quae pro diversitate intelligentium multos quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. « Dicamus et nos quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus: diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit. Unde dicit Apostolus: Punum diem mortis, peccatum, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapvis, alii ne feceris. Nunquid hoc de paganis dicFurtum vis pati? utique non vis. Ecce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noli; et hanc legem transgrediuntur homines, ecce alter dies mortis. Data etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen, dictum est illic: Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupisces rem proximi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad cuius manus manus anua mo¬
rientis exierat: Hoc ẽ quod ait. gaudeo
ꝓpter uos ut sciatis quia non ibi eram:
ut iam inciperent ammirari. quia dominꝰ
potuit dicere mortuum: quod nec uiderat
nec audicrat. Ubi sane meminisse debe¬
mus. quod adhuc etiam ipsorum discipu¬
lorum qui in eum iam crediderant. mi¬
raculis edificabatur fides: non ut ea que
non erat esse inciperet. s ut ea que iam
esse ceꝑat cresceret: quamuis tali uerbo
usus sit: quasi tunc credere inciperent. Non
enim ait. gaudeo ꝓpter uos ut nr̃a fides au¬
geatur siuc firmetur. sed ait ut credatis:
quod intelligendum est. ut ampliꝰ robustiͣ¬
q ciedatis. S eamus ad cum. Orcit ergo
thomas qui dicitur didimus: ad condisci¬
pulos. Eamus ⁊ nos: ⁊ moriamͣ cum eo.
Uenit itaq ihc. ⁊ inuenait eum quatuor di¬
es iam ui monumento habentem. De q̃¬
tuoz dieb multa quidem dici possunt.
sicut se habent obscura scripturarum:

Expanded text:
et ad cujus manus anima moet ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait, Gaudeo propter vos, ut credatis; quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat nec audierat. Ubi sane meminisse debemus quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, Gaudeo propter vos, ut fides vestra augeatur, sive firmetur; sed ait, ut credatis: quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis. 12. Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulVenit itaque Jesus, et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. « De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum,
Abbreviated transcription (Latin):
rib mortuus erat: domino dormiebat.
Hominib mortuuis erat: qui eum susci¬
tare non poterant. Nam dominus tan¬
ta facilitate excitabat de sepulchro: qͣnta
suam dixit dormientem: quia ⁊ alii mor¬
tui. dicti sunt inscripturis sepe dormientes:
sicit apls dicit. De dormientib autem no
lo uos ignorare frẽs: ut non contristemi¬
zarus amitus nr dormit: s uado ut a som¬
no excitem eum. Dixerunt ergo discipuli.
Quomodo intellexerunt: sic responderunt.
Domine si dormit: saluus erit. Solet eñĩ
ẽe somnus egrotantium: salutis inditiũ.
Dicerat autem ih̾c de morte eius: illi autẽ
putauerunt quod de dormitione somni
diceret. Tunc gͦ dixtr eis ihe manifeste:
subobsuire enim dixerat dormit. Ait gͥ ma¬
nifeste. Lazarus mortuus est: ⁊ gaudeo
ꝓpter uos ut credatis. quia non eram ibi.
⁊ scio quia mornius est: ⁊ non ibi eram.
Eger enini non mortuus fuerat nuntia¬
tus: s quid lateret eum qui creauerat

Expanded text:
ribus mortuus erat, Domino dormiebat. ribus mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant: nam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta suam dixit dormientem, quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit: De dormientibus autem nolo 574 vos ignorare, fratres, ut non contristemizarus amicus noster dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intellexerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegrotantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quod de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit eis Jesus manifeste. Subobscure enim dixerat, dormit: ait ergo manifeste, Lazarus mortuus est: et gaudeo propter vos, ut credatis; quia non eram ibi. Et scio quia mortuus est, et non ibi eram: aeger enim, non mortuus, fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
suum oportet accipere. Quo gͦ ꝑtinet̾. non¬
ne duodecim hore sunt dui: Qui ut diem
se esse ostenderet: duodecim discipulos ele¬
git. Si ego sum inquit dies.⁊ uos hore ͥ
nunquid hore dici consilium dant: Hore
diem sequuntur: non horas dies. Si gͦ
illi hore ᷑ quid ĩbi iudas: Et ipse int̃ duode¬
cim horas. Si hora erat: lucebat. Si luce¬
bat᷑. quomodo diem ad mortem tradebat:
S dominus in hoc uerbo non ipsum uidam:
sed successorem ipsius p̃uidebat. Iuda enim
cadente successit mathias: ⁊ duodenarius
numerus mansit. Non gͦ frustra duodec̃i
discipulos dominus elegit: nisi quia ipse
spũalis est dies. Sequantur hore diem:
predicent hore diem: horȩ illustrentur a die.
Hore illuminentur a die: ⁊ ꝑ horaꝵ p̃dica¬
tionem credat mundus indicm. Hoc ergo
ait de compendio. Me scquinuni: si non
uultis offendere: & post hec dicit eis. La¬
zarus amicus nr̃ dormit: s uado ut a
somno excitem eum. Uerum dixit. Soro¬

Expanded text:
silium oportet accipere. Quo ergo pertinet, Nonsilium oportet accipere. Quo ergo pertinet, Nonne duodecim horae sunt diei? Quia ut diem se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, numquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non dies horas. Si ergo illi horae, quid ibi Judas? Et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat; si lucebat, quomodo diem ad mortem tradebat? Sed Dominus in hoc verbo non ipsum Judam, sed successorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente successit Matthias, et duodenarius numerus mansit . Non ergo frustra duodecim discipulos elegit Dominus, nisi quia ipse spiritualis est dies. Sequantur ergo horae diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio, Me sequimini, si non vultis offendere. 9. Et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut asomno excitem eum. Verum dixit. Soro
Abbreviated transcription (Latin):
tus infurmitatem. ostendit potestatem.
famus inquit in iudeam. Deinde hoc dicto:
uidete quemadniodum discipuli territi
fucrint. Dicunt ei discipuli. Rabb nunc
querebant te lapidare uidei: ⁊ iterum ua¬
uie aiue: Respondit ib̾e. Nonne duodec̃i
hore sunt diei: Quid sibi ult ista responsio:
Iui dixerunt. Modo te lapidare uolebant uidĩ ÷¬
ft̃ dici: Si qͥs amblauit ĩ dic ñ offendit. qr luc̃ẽ hꝰ
niũdi uidet. Si aũ ambłauit nocte offendit:q
lux non est inco. De die quidem lecuns
est: s in nr̃a intelligentia quasi adhuc
nox ẽ. In uocemus dicm. ut expellat no¬
ctem⁊ ⁊ cor lumine illustret. Quid enim
dominus dicere uoluit: Quantum mͥ ui¬
detur. quantum subliicet altitudo ꝓfun¬
ditasq sententie: redarguiere uoluit illorz
dubitationem ⁊ infidelitatem. Uoluerunt
enim consilium dare domino ne moreret᷑:
qui uenerat mori neipsi morerentur. No¬
lite michi consilium dare: quos a me con¬

Expanded text:
tus infirmitatem, ostendit potestatem. tus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. 8. Deinde hoc dicto, videte quemadmodum discipuli territi fuerquaerebant te lapidare Judaei, et iterum vadis illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim sunt horae diei? Quid sibi vult ista responsio? Illi dixerunt: Modo te volebant lapiit in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt: si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. De die quidem locutus est, sed in nostra intelligentia quasi adhuc nox est. Invocemus diem, ut expellat noctem, et cor lumine illustret. Quid enim Dominus dicere voluit? Quantum mihi videtur, quantum sublucet altitudo profunditasque sententiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. lite mihi consilium dare, quos a me con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ qui hoc negant: quod filus dĩ sit ds̃.
filius dĩ. Infirmitas gͦ hec inquit non ẽ
admortem. s ꝓ gła dĩ: ut glificetur fuliꝰ¬
dĩ ꝑ cam. ꝑ quam: ꝑ illam infirmitatẽ.
diligebat autem ihẽ marthamn ⁊ sororem
eius mariani:⁊ lazarum. Ille languens:
uie tristes: om̃s dilecti: s diligebat cos ⁊
languentium saluator: immo etiam mor¬
tuorum suscitator. ⁊ tristium consolato. Ut
ergo audiuit quia infumabatur: tunc
quidem mansit in eodem loco duob dicb.
Huntiauerunt gͦ illi. Mansit illis illeͥ
tamdiu tempꝰ ductum est: quousq qua¬
triduum compleretur. Non frustra: nisi
quia forte. immo quia certe ⁊ ipse nume¬
rus diecum intimat aliquod sacramen¬
tum. Deinde post hec dicit discipulis suis
famus in uideam iterum. ubi pene fue¬
rat lapidatus: qui ꝓpterea inde discessis¬
se uidebatur. ne lapidaretur: Discessit
enim ut homo: s in redeundo quasi obli¬

Expanded text:
ci qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus. ci qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus. Filius Dei. Infirmitas ergo haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filiper eam. Per quam? Per illam infirmitatem. Diligebat autem Jesus Martham et sororem ejus Mariam, et Lazarum. « Ille languens, illae tristes, omnes dilecti. Sed diligebat eos, et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illi; mansit illic ille: tamdiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit iterum discipulis suis, Eamus in Judaeam: ubi pene fuerat lapidatus, qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo; sed in redeundo quasi obli
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sana: non ause sunt dicere ibi uiben
hic fiat. Cur enim non ⁊ iste: si fides ilisꝰ
centurionis in de laudaturꝰ Ait enim.
Non sum dignus ut urtres sub tectumꝰ
meum: s tantum dit uerbo ⁊ sanabrtus
puer mĩs. Dichil horum iste: s tantũmͣ
Domine: ecce quem amas uifirinat. Mt¬
ficit ut noueris: non enun amas ⁊ dese¬
uis. Dicet aliquis. Quomodo ꝑ lararum
poccator significabat᷑  a domino sic ama¬
hatur: Audiat enim eum dicentem. Non
ueni uocare uistos s sed poceatores. Si enim
peratores ds̃ non amaret: de celo ad terras
i ut głificetur filius di. Talis glificatio
iy suis non ipsum auxit: sed nobis ꝓfuit.
Hec ergo ait. non est ad mortem: quia ce
psa mors non erat ad mortem. sed potius
dmiratusum: quo facto crederent homi¬
nes in xp̃mꝰ ⁊ uitarent ueram morte. Sane
uidete queniadmodum tanquam ex obliqͦ
dominus dm̃ se dixit: ꝓpt̃ quosdam qui ne¬
gant filium dĩ dm̃ esse. Nam sunt hereti¬

Expanded text:
et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides illius centurionis, inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum iste, sed tantummodo: Domine, ecce quem amas, infirmatur. Sufficit ut noveris, non enim amas, et deseris. Dicpeccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem: Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Dominus non amaret, de coelo ad terram  ut glorificetur Filius Dei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait, non est ad mortem, quia et ipsa mors non erat ad mortem; sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui negant Filium Deum esse. Nam sunt haereti
Abbreviated transcription (Latin):
gamus itaq iam: ⁊ qm̃i multa in hac
lectione manifesta sunt. expositioriem
in singulis non queramus: ut necesi¬
ria ꝑtractemus. Erat aut̃e quidam lan
eoꝵ qui lapidare illum uoluerant : ⁊ di¬
cessit transiordanemubi ichannes bapo¬
⁊abat. Ibi gͦ domino constituto intim¬
barur in bethania lazarus: quod caste¬
lum erat proximum ihero solunis. o ar
autem erat que unxit dominum ungui¬
to ͥ⁊ extersit pedes eus capillis suis: cuns
fr̾ lazarus infirmabatur. Miserunt gͥ se¬
res eius ad eum. dicentes. Iam intelliginꝰ
quomisetunt: ubi erat dominus. Dn
absens erat transiordanemscilicet ais¬
runt ad dominum nuntiantes quode¬
grotaret futer eaꝵ: ut si dignaretur
ueniretͥ cum ab egritudine liberaret
Ipse distulit sanare: ut possit resuscitan
Quid gͦ nuntiauerunt sorores eius: Dñi
ecce quem amas infirmatur. Don dixtñt¬
ueni. Amanti eium tantummedo nunmsi
ardum fuit: non ause sunt dicere un

Expanded text:
egamus itaque jam; et quoniam multa in hac egamus itaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem quidam langeorum qui lapidare illum voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat . Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Jerosolymis. 5. Maria autem erat quae unxit Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum, dicentes. Jam intelligimus quo miserunt, ubi erat Dominus: quoniam absens erat, trans Jordanem scilicet. Miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum: ut si dignaretur veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo renuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas infirmatur. Non dixeruandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni
Abbreviated transcription (Latin):
inam famã:. tanqm̃ odorem ttt̾̃rimũ. Tales st̃
om̃s assucti scelers. ꝑditis morib. Dicis ei.
Doli facere. Quando te audit quem tra
sic premit ⁊ tabe corrumpitur. ⁊ mole con¬
suctudinis p̃grauatiu: Nec ad ipsum ta¬
men resuscitandum minor fuit uirtus xͦ.
Nouimus. uidimus: cotidie uidemꝰ hominẽ
pessima consuetudine ꝑmutata. uiuere meli
quam uiuunt qui rephendebant. Detestaba¬
ris hominem÷ ecce ipsa soror lazariisi tamen
ipsa est que pedes domini uuxit unguento.
⁊ tersit capillis suis quos lauerat lacrimis:
melus suscitata est quam fr̃ eius. Demala
magne consuetudinis mole liberata est.
frat enim famosa peccatrix: ⁊ de ila di¬
ctum est dimittentur ei peccata multa.
qm̃ dilexit muttum. uidemus muttoss
nouimus multos: nemo desperet÷ nen
de se presumat. & desꝑare maium est
de se presumere. Sic noli desꝑare: ut q¬
gas de quo debeas p̃sumere. frgo ⁊ dns
lazarum suscitauit: audistis qualem.
est quid significet lazari resurrectio. h¬

Expanded text:
rimum. Tales sunt omnes assueti sceleribus, perditi moribus. Dicis ei, Noli facere. Quando te audit quem terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum tamen resuscitandum minor fuit virtus Christi. Novimus, vidimus, quotidie videmus homines, pessima consuetudine permutata vivere melius, quam vivunt qui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesumere. 4. Ergo et Lazarum Dominus suscitavit. Audistis qualem, id est, quid significet Lazari resurrectio. L
Abbreviated transcription (Latin):
uore caritatis. Deambulans autẽ audi¬
ebatur : quia ab homine peccante reces¬
serat. Rationis gͥ ordo poscebat: ut eod̾e
temporis articulo quo tunc ade peccan¬
t obeluserat ĩnunc latroni penitenti
dominus paradysi ianuam panderet.
& uelum templi scissum ẽ medrum. Hoc
expirante dño factum ẽ sicut matheus
marcusq testantur: s lucas p̃occupan¬
do narrauit. uolens enim miraculum
miraculo adiungere: cum dixisset sol
obscuratus ẽ. continuo subiungendũ
existimauit ⁊ uelum templi scissũ ẽ me¬
dium. Scinditur autem uelum tẽpli.
ut archa testamenti ⁊ om̃ia legis sacram̃¬
ta que prius tegebant᷑ appareant: atꝙ
ad ppłm transcant nationum. Ante cte¬
nun dictum fuerat notus in uidea ds̃. in
isrł magnum nom̃ eius: nc̃ autẽ exaltat
suꝑ celos ds̃. ⁊ suꝑ omñe inquit tram gła¬
tua. & ui euangłio prius dixit. in uiam
gentium ne abieritis: post passionẽ uͦ¬

Expanded text:
vore charitatis: Deambulans autem audivore charitatis: Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis igitur ordo poscebat ut eodem temporis articulo quo tunc Adae peccanti obcluserat, nunc latroni poenitenti Dominus paradisi januam panderet. Et velum templi scissum est medium. Hoc expirante Domino factum est, sicut Matthaeus, Marcusque contestantur, sed Lucas praeoccupando narravit. Volens enim miraculum miraculo adjungere, cum dixisset Sol obscuratus est, continuo subjungendum existimavit: Et velum templi scissum est medium. Scinditur autem velum templi, ut arcana testamenti et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Nunc auem: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem inquit terram gtua . Et in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis; post passionem
Abbreviated transcription (Latin):
fide spe caritate laudant. coronant᷑: alii
dum aut fidem aut oꝑa baptismi habe¬
re renuunt. dono quod accepere pͥuant᷑.
Erat autem fere hora sextaͤ. ⁊ tetre tene¬
bre facte sunt in uniu̾sa t̾ra usq in horã
nonam: ⁊ obscuratus ẽ sol. Clarissimum
mundi lunien retraxit radios suos: ne
aut pendentẽ uideret dñm: aut impii¬
⁊ blasphemantes sua luce fruerent᷑. &
notandũ qͦd dñs sexta hora. hoc ẽ sccessu¬
ro a centro mundi sole crucifixus sit: di¬
luculo autem hoc ẽ oriente iam sole. sue¬
resurrectionis mysteria celebrant᷑. Statu
enim ter Peis signauit quod effectu oꝑis
exhibuit. quia mortuus ẽ ꝓpt̃ peccata nr̃a:
⁊ resurrexit ꝓpt̃ iustificationemn nr̃am.
Nam ⁊ adam peccante scriptum ẽ. quod
audierit uoc̃e domini sui deambulan¬
tis in paradyso ad auram post meridiẽ.
Post meridicm namq: inclinata luce
fidei. Ad auram uero. refrigescente fer¬

Expanded text:
fide, spe, et charitate laudant, coronantur; alii fide, spe, et charitate laudant, coronantur; alii dum aut fidem aut opera baptismi habere renuunt, dono quod accepere privantur. Erat autem fere hora sexta, et tenebrae factae sunt in universa terra usque in horam nonam, et obscuratus est sol. Clarissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est oriente jam sole, resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit quod effectu operis exhibuit. Quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Nam et Adam peccante, scriptum est quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem namque, inclinata luce fidei. Ad auram vero, refrigescente fer
Abbreviated transcription (Latin):
quem uidebat secum humana infirmi¬
tate morientem: quando negabant apli
quem miracisla uiderant duuna uirtu¬
te facientem. Et dixit illi ihc. Am̃ dico tͥ:
hodie mecum eris in paradyso. Pulcher¬
rimum affectande conu̾sionis exemplum.
quod tam cito latroni uenia relaxatur:
⁊ uberior ẽ gr̃a quam p̃catio. Semꝑ eñi
plus dominꝰ tribuit: quam rogat᷑. Iue
enim rogabat. ut memor sui fuisset dñs
cum uenisset ui regnũ suum: dñs aut̃e
ait. amen dico tͥ hodie mecum eris in pa¬
radẏso. uita enim ẽ ẽẽ cum xp̃o: quia
ubĩ xp̃c. ibi regnum. Quidã duos latro¬
nes cum dño crueifixos. duob baptrratoꝵ¬
generib coaptant. Quicunq enĩ bapti¬
zati sumus in xp̃o ihũ: in morte ipsius
bapazati sumꝰ. Ambo namq similes cru¬
cifici ĩ s unus in cruce blasphemꝰ peior.
alter est confessione martyr effectus: qͥa
ꝑ baptismum quo cum peccatores essemꝰ
abluiniur. alii dum dm̃ in carne passũ

Expanded text:
quem videbat secum humana infirmiquem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli eum, quem miracula viderant divina virtute facientem. Et dixit illi Jesus: Amen dico tibi: Hodie mecum eris in paradiso. Pulcherrimum affectandae conversionis exemplum, quod tam cito latroni venia relaxatur, et uberior est gratia quam precatio. Semper enim plus Dominus tribuit quam rogatur. Ille enim rogabat, ut memor sui fuisset Dominus cum venisset in regnum suum. Dominus autem ait: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. Vita est enim esse cum Christo, quia ubi Christus, ibi regnum. Quidam duos latrones cum Domino crucifixos, duobus baptizatorgeneribus coaptant. Quicunque enim baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus . Ambo namque similes crucifixi, sed unus in cruce blasphemiis pejor, alter est confessione martyr effectus. Quia per baptismum quo cum peccatores essemus abluimur, alii dum Deum in carne passum,
Abbreviated transcription (Latin):
miretur: digna gr̃aꝵ actione ueneretur:
In cruce claui manus eius pedesq liga¬
uerant: nichilq in eo a penis liberum.
nisi cor & lingua remanserat. Inspirante
dõ totum illi obtiuit. quodin se liberũ in¬
uenit: ut uixta hoc quod scriptum est. cor¬
de crederet ad iusticiam: ⁊ ore confiteret᷑
ad salutem. In corde autem fideliũ: tres
summoꝑe manere uirtutes testat᷑ apłs
dicens. Nune autem manet fides. spes.
caritas. Quas cunctas subita repletus
gr̃a. ⁊ accepit latro: ⁊ seruauit in cruce.
fidem namq habuit: qui regnaturum
dñm credidit. quen secum parit morien¬
tem uidit. Spem habuit: qui regni eiꝰ
aditum postulauit. Caritatem quoq in
morte sua uiuatiter tenuit: qui frẽm ⁊
conlatronem ꝓ simili scelere morientem.
⁊ de iniquitate sua arguit: ⁊ ei utt̃a quam
cognouerat p̾dicauit. Iue qui talis ad
crucem uenit ex culpa: ecce qualis a cru¬
ce recedit ex gr̃a. Confitebatur domino.

Expanded text:
miretur? digna gratiarum actione veneretur? miretur? digna gratiarum actione veneretur? In cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde autem fidelium tres summopere manere virtutes testatur Apostolus dicens: Nunc autem manet fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit, qui regni ejus aditum postulavit. Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili scelere morientem et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit. Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
epła ad hebreos legimus dictum plura
liter. clauserunt ora lconum. cum solus
danihel significari intelligatur: ⁊ plu¬
raliter dictum. secti sunt: cum de solo y¬
saia tradatur: In psalmo etiam quo di¬
ctum est. astiterunt reges t̃re ⁊ pͥncipes
conuenerunt inunum: pluralem nu¬
merum ꝓ singlari positum. in actib
apłoꝵ inuenitur. Nam reges ꝓpt̾ hero¬
dem: pͥncipes ꝓpt̃ pilatum inteuexert̃:
qui testimonium cius dem psalim adhi¬
buert̃. Quid autem usitatius uel hoc u̾bi
gr̃a. quam ut dicat aliquis ⁊ rustici mͥ
insultant:etiam si unus insultet: Res¬
pondens aut̃e alt̃: increpabat ullũ dicers.
Neq times dm̃: quod in cadem dampnati¬
one es. & nos quidem uiste:.nam digna
factᷤ recipimus: hic uero nichil malz ges¬
sit & dicebat ad iħm. Domine mem̃to
mei: cum ueneris in regnum tuũ. Quis
huius latronis animum ñ miretur. im¬
mo iuuantis eum dñi grãm quis digne

Expanded text:
Epistola ad Hebraeos legimus pluraliter Epistola ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel significari intelligatur. Et pluraliter dictum: Secti sunt , cum de solo Isaia tradatur. In psalmo etiam quod dictum est: Astiterunt reges terrae et principes convenerunt in unum , pluralem numerum pro singulari positum, in Actibus Apostolorum invenitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejusdem psalmi adhibuerunt. Quid autem usitatius verbi gratia quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, etiam si unus insultet? Respondens autem alter increpabat illum dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damnatione es. Et nos quero nihil mali gessit. Et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. Quis hujus latronis animum non miretur? imo juvantis cum Domini gratia quis digne
Abbreviated transcription (Latin):
apłs subsecutus annectit. & om̃is lingͣ
confiteatur: quia dominus ihc̃ xp̃c in gła
⁊ dĩ patris. Quantum uero ad literam.
hee lingue tres ibi p̃ceteris eminebant:
hebrea ꝓpt̃ uideos in lege gloriantes: gre¬
ca ꝓpter gentium sapientes: latina ꝓp¬
ter romanos. multis ac pene om̃ib iam
tunc gentib imꝑantes. Uelint noluit
gͦ iuder. om̃e muidi regnũ. omĩs mun¬
dana sapientia. omĩa diuine legis sa¬
cramenta testantur quia ihc rex iudõꝵ
est: hoc ẽ imꝑato credentium ⁊ confiten
tium dõ. Unus autem de his qui pen¬
debant latronib: blasphemabat cũ dicens.
Si tu es xp̃c. saluum fac temctipsum
⁊ nos. Mouer forte aliquos. quomodo
alii euangeliste ditarit latrones qui cru¬
cifixi erant cum eo conuiciantes ei quan¬
luce testimonium: alt̃ ⁊ compescuit eum.
⁊ in dm̃ credidit. S intelligamus eos bre¬
uiter ꝑstringentes hunc locum plurałe
numerum ꝓsingulari posuisse. sicut ĩ

Expanded text:
Apostolus subsecutus annectit: Et omnis lingua Apostolus subsecutus annectit: Et omnis lingua confiteatur quia Jesus Christus in gloria est Dei Patris. Quantum vero ad litteram hae tres linguae ibi prae caeteris eminebant, Hebraea propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca propter gentium sapientes, Latina propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est, imperator credentpendebant latronibus blasphemabat eum dicens: Si tu es Christus, salvum fac temetipsum et nos. Movet forte aliquos quomodo alii evangelistae dicant latrones qui crucifixi erant cum eo, conviciatos ei. UnuLucae testimonium, alter et conspexit eum, et in Deum credidit. Sed intelligamus eos breviter perstringentes hunc locum, pluralem numerum pro singulari posuisse. Sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
s regi udeorum insultant. Erat autem
⁊ suꝑscriptio scripta suꝑ illum. litteris
grecis ⁊ latinis ⁊ hebraitis: hic est rex iu¬
deoꝵ. Pulchre titulus qui xp̃m regem
testatur. non infra s supra crucem ponit᷑:
quia licet in cruce ꝓ nobis hominis in¬
firmitate dolebat: suꝑ crucem tamen re¬
gis maiestate fulgebat. Qui apte etiã
quia rex ⁊ sacerdos est simul. cum exuni¬
am patri sue carnis hostiam in altari
crucis offerret. regis quoq qua p̃ditus
erat titulo dignitatem p̃tendit: ut cun¬
ctis legere hoc ẽ audire ⁊ credere uolenti¬
b innotescat : quia suum ꝑ crucem non
ꝑdiderit. s confirmauerit potius ⁊ corro¬
borauerit iꝑium. Unde ÷ apłs cum igno¬
miniã crucis descripsisset: adiunxit. ẜpt̃
quodr d̃s ullum exaltauit. ⁊ donauit illi
nomen quod est suꝑ om̃e nomen: ⁊ cetera.
Nam quod hoc nomen hebraice. grece. &
iatine scriptum erat: hoc est quod idem

Expanded text:
sed regi Judaeorum insultant. Erat autem sed regi Judaeorum insultant. Erat autem et superscriptio scripta super illum litteris Graecis et Latinis et Hebraicis: Hic est rex Judaeorum. Pulchre titulus qui Christum regem testetur, non infra sed supra crucem ponitur, quia licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebat. Qui apte etiam, quia rex simul et sacerdos est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat titulo dignitatem praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus innotescat, quia suum per crucem non perdiderit, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsisset, adjunxit: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est, quod idem
Abbreviated transcription (Latin):
to di iudicio ceditur & deridebant illũ
pͥncipes cum eis: dicentes. Alios saluo
fecit : se salium faciat si hic ẽ xp̃c dĩ e
lectus. Etiam nolentes confitent᷑ pͥncipsᷤ
⁊ ppłi iudcoꝵ: quod alios saluos fecerit.
Itaq ur̃a uos condempnat sententia. Q
enin alios saluos fecit: utiq si uellet
seipsum saluare poterat. Se salĩi fan¬
at ĩqͥũt. si hic ẽ xͦ dĩ electꝰ. Inmo id̾ose saluũ facͥ
de iruce descẽdẽdo noluit: q ipse ẽ xͤ dĩ eleet᷑ bã¬
qu idõuenit uͭ ꝓ nob̾ crucifigct᷑. idõ scipsũ sal¬
do curauit. Illudebant autem ei ⁊ milites.
accedentes ⁊ acetum offcrentes ei. ⁊ dicen¬
tes. Si tu es rex uideoꝵ: saluum te fac
acetum ipsi erant iudei: degenerantes a
suggestione morti tradiderunt. & notan¬
dum quod uidei uocabulum xp̃i ⁊ filii dĩ.
scripture sibi auctoritate creditum. blas¬
phemantes irrident: milites uero ut po¬
te scripturaꝵ nescii. non in xp̃o dĩ electo.

Expanded text:
ant illum principes, cum eis dicentes: Alios salvos fecit, se salvum faciat, si hic est Christus Dei electus. Etiam nolentes confitentur principes et populi Judaeorum quod alios salvos fecerit. Itaque vestra vos condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique si vellet seipsum salvare poterat. Se salvum faciat inquiunt si hic est Christus Dei electus. Imo ideo se salvum facere de cruce descendendo noluitqui ideo venit, ut pro nobis crucifigeretur, ideo seipsum saldo curavit. Illudebant autem et milites accedentes, et acetum offerentes illi dicentes: Si tu es rex Judaeorum, salvum te fac. Acetum ipsi erant Judaei, degenerantes a suggestione morti tradiderunt. Et notandum, quod Judaei vocabulum Christi et filii Dei Scripturae sibi auctoritate creditum blasphemantes irrident. Milites vero ut pote Scripturarum nescii, non Christo Dei electo,
Abbreviated transcription (Latin):
tade illo:.⁊ sꝑabat signum aliquod uidere
ab eo ficii. Int̾rogabat autem illũ muttis
sermonib. At ipse uichil ei respondebat.
Tacuit ⁊ nichis fecit: quia nec illius crude ꝙ¬
litas increbatur uidere diuinaͥ ⁊ dominꝰ
iactantiam declinabat. & fortasse in hero¬
de omĩs impi significantur: qui si legi
non crediderint ⁊ ꝓpħis: mirabilia xp̃ioꝑa¬

Expanded text:
ta de illo, et sperabat signum aliquod videre ta de illo, et sperabat signum aliquod videre ab eo fieri. Interrogabat autem illum multis sermonibus, at ipse nihil illi respondebat. Tacuit, et nihil fecit, quia nec illius crudelitas merebatur videre divina, et Dominus jactantiam declinabat. Et fortasse in Herode omnes impii significantur, qui si legi non crediderint et prophetis, mirabilia Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Pilatus autem audiens galileam: interro¬
gauit si homo galileus ẽẽt. & ut cognouit
quod de herodis potestate eẽt i remisit eũ
ad herodem:qui ⁊ ipse ihero solimis erat
illis dieb. Pilatus quidem ne contra eũ
quem usontem ⁊ ꝓpt̃ inuidiam traditum
cognoutrat. sententiam dare cogeret. hero¬
di cum misit audiendum: ut ipse potius
eum qui eius patrie tethrarca existebat. ui
absolueret uel puniret. Uerum diuina
ꝑuidentia ne qua iudeis excusatio rema¬
neret. quasi non ipsi s romani xp̃m tru¬
cifixerint: herodes quoq qui natu ⁊ reli¬
gione erat uideus cum exercitu suo quid
de illo senserit. est osteutare ꝑnussus: simł
⁊ impietas utriusq ꝓuintie. uidee scilicet
inqua natus.⁊ galilee in qua nutritus ⁊
conu̾satus est. in cuis necem conspirasse
ostenditur. Herodes autem uiso ih̾u gauz¬
sus est ualde.̃ erat enim cupiens ex multo
tempore uidere illum. eo quod audiret mui¬

Expanded text:
Pilatus autem audiens Galilaeam, interroPilatus autem audiens Galilaeam, interrogavit si homo Galilaeus esset. Et ut cognovit quod de Herodis potestate est, remisit eum ad Herodem, qui et ipse Jerosolymis erat illis diebus. Pilatus quidem, ne contra eum, quem insontem et propter invidiam traditum cognoverat, sententiam dare cogeretur, Herodi eum misit audiendum, ut ipse potius eum qui ejus patriae Tetrarchus existebat, vel absolveret, vel puniret: verum divina Providentia, ne qua Judaeis excusatio remaneret, quasi non ipsi, sed Romani Christum crucifixerint, Herodes quoque, qui natu et religione erat Judaeus, cum exercitu suo quid de illo senserit est ostentare permissus. Simul et impietas utriusque provinciae, Judaeae scilicet, in qua natus, et Galilaeae, in qua nutritus est et conversatus, in ejus necem conspirantis ostenditur. Herodes autem visu Jesu gavisus est valde. Erat enim cupiens ex multo tempore videre illum, eo quod audiret mul
Abbreviated transcription (Latin):
tis amore ucrum inuestigare: s inuidie
stimulo iustum dampnare satagunt. At
illi iualescebant dicentes. Commouit po¬
pulum docens ꝑ uniu̾sam uideam: ⁊ incipi¬
ensa galilea usq huc. Hic accusantium ser¬
mo magis eum qui accusatur innoxium:
⁊ eos qui accusant docet c̃e ꝑu̾sos. Docuis¬
se enim ppłm. ⁊ a pristini temporis igna¬
ua docendo commouisse: taliq actu aga¬
lilea usq ad iudeam. hoc est totam a fine
usq ad finem tr̃am reꝑinissionis ꝑtran¬
sisse: non criminis. s indicium constat
ẽe uirtutis. Dotuit namq aliquis ama¬
tor dñi sicut etiam fecit. eandẽ sententiã
laudis loco ponere: dicendo au ditorib bo¬
nis. Uos scitis quod factum est uerbum
ꝑ uniu̾sam uideam: incipiens enĩ a galilea
post baptismum quo p̾dicauit iohẽs ih̾m
terrogandum de hoc ratus saluatorem: se
magis ipsum nacta occasione cupit ab eo
iudicando liberum reddere. Na sequitur.

Expanded text:
tis amore verum investigare, sed invidiae tis amore verum investigare, sed invidiae stimulo justum damnare satagunt. At illi invalescebant dicentes: Commovet populum, docens per universam Judaeam, et incipiens a Galilaea usque huc. Hic accusantium sermo magis et eum qui accusatur innoxium, et eos qui. accusant docet esse perversos. Docuisse enim populum, et a pristini temporis ignavia docendo commovisse, talique actu a Galilaea usque ad Judaeam, hoc est totam a fine usque ad finem, terram repromissionis pertransisse, non criminis, sed indicium constat esse virtutis. Potuit namque aliquis amator Domini, sicut etiam fecit, eamdem sententiam laudis loco ponere, dicendo auditoribus bonis: Vos scitis quod factum est verbum per universam Judaeam. Incipiens enim a Galilaea post baptterrogandum de hoc ratus Salvatorem, se magis ipsum nacta occasione, cupit ab eo judicando liberum reddere. Nam sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Fodem uerbo p̃sidi quo ⁊ pͥncipib sacerdo¬
tum respondet: ut ꝓpria sententia con¬
dempnentur & notandum quod duob
dño obicctis. uidelicet quod ⁊ tributa cesa¬
i dari ꝓhiberet. ⁊ se xp̃m regem diceret:
pilatus de uno regni uerbo interrogandũ
putauit. Potute enim fieri ut illud dñi
udicium quo ait. reddite gͦ que sunt cesa¬
us ccsari. ⁊ que dĩ sunt dõ. etiam pilatum
audire contigerit: idõq causam hanc qͣsi
aꝑtum inuidoꝵ mendatium nichilipen¬
dens. solum hoc quod nesciebat quesitu di¬
gnum duxerit. Ait autem pilatus ad pͥnci¬
pes sacerdotum:⁊ turbas. Nichil inuenio
cause in hoc homine. Hoc est: quod ipse
pridie quam pateretur int̃ alia discipuł
ait. Uenit eni princeps mundi huius:
⁊ in me ñ habet quicquã. S quia pͥncep̾
mundi hoc est pilatus eum absoluit. in
quo nichil cause quam dampnaret inue¬
nit: uide quid agant iudei qui ñ equita¬

Expanded text:
Eodem verbo praesidi, quo et principibus sacerdoEodem verbo praesidi, quo et principibus sacerdotum respondet, ut propria sententia condemnentur. Et notandum quod duobus Domino objectis, videlicet quod et tributa Caesari dare prohiberet, et se Christum regem diceret, Pilatus de uno regni verbo interrogandum putavit. Potuit enim fieri ut illud Domini judicium, quod ait: Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et quae Dei sunt, Deo , etiam Pilatum audisse contigerit, ideoque causam hanc, quasi apertum invidorum mendacium nihili pendens, solum hoc quod nesciebat quaesitu dignum duxerit. Ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio causae in hoc homine. Hoc est quod ipse pridie quam pateretur inter alia discipulis ait: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Sed quia princeps mundi, hoc est Pilatus, eum absolvit, in quo nihil causae quam damnaret invenit, vide quid agant Judaei, qui non aequita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illudetur ł ⁊ flagellabitur ⁊ conspuetur
⁊ postqm flagellauerint occident eum
Gentib quippe: romanos significat. Sa
piatus romanus erat: eumq in udeani
romani p̃sidem miserant: cui crucifigen¬
dum tradunt dñm uder qui se isto modo
ab̃ eus interfechone uelut alienos facere
cupiunt: non ut eoꝵ innocentia᷑. s ut de¬
mentia monstraretur. Cepert̃ autẽ accu¬
sare illum:. dicentes. Hunc unuuienimus
subuertentem gentem nrãm: ⁊ phibentẽ
tributum dari cesari: ⁊ dicentem se xp̃m¬
c̃ẽ regem Arguitntur impietatis iudei:
quod accusantes saluatorem. ne falso qui¬
dem aliquid ueri simile quod ei obicere
possiit inueniunt: ⁊ idõ sicut marcus
dixit. conuenientia edrum testimonia non
erant. Uerum ipse ut nobis patientie p̃¬
beat exemplum: sicut ante uerberatꝰ. sic
⁊ modo accusatus suet ac reticet. Pilatus
autem: int̾rogauit eum dicens. Tues rex
uideoꝵ : At ille respondens. ait. Tudicis.

Expanded text:
et illudetur, et flagellabitur, et conspuetur. et illudetur, et flagellabitur, et conspuetur. Et postquam flagellaverint, occident eum . Gentibus quippe Romanos significat. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant, cui crucifigendum tradunt Dominum Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere cupiunt, ut non eorum innocentia, sed ut dementia monstretur. Coeperunt autem accusare illum dicentes: Hunc invenimus subvertentem gentem nostram et prohibentem tributa dare Caesari, et dicentem se Christum regem esse. Arguuntur impietatis Judaei, quod accusantes Salvatorem ne falso quidem aliquid verisimile quod ei objicere possint, inveniunt. Et ideo sicut Marcus dicit: convenientia eorum testimonia non erant . Verum ipse ut nobis patientiae praebeat exemplum, sicut ante verberatus, sic et modo accusatus silet ac reticet. Pilatus autem interrogavit eum dicens: Tu es rex Judaeorum? At ille respondens ait: Tu dicis.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis: quia ego sum. Ita responsioriem
temꝑat suam: ut ⁊ uerum dicat. ⁊ sermo
eius calumpniẽ ñ pateat. Maluit enim
se xp̃m filium dĩ ꝓbare quam dicere ut
condempnandi causa tolleret bis. qui qd̃
obiciunt hoc ipsi fatentiu. At illi dixeĩt
Quid adhuc desideraius testimonium:
Ipsi enim audiuimꝰ de ore eiꝰ. Testimoni¬
um domini quod ipse se xp̃m ⁊ filium
dixerit dĩ. in co accepert̃ quod ait. erit
filius hominis sedens a dextris uirtutis
dĩ: ⁊ introgantib tu gͦ es filius dĩ respõ¬
dit. uos dicitis quia ego sum. Sua se
gͦ sententia condempnant qui eũ morn
tradunt: quem ⁊ oris ⁊ oꝑis sui testimonio
dm̃ ẽẽ cognoscunt. Condempnant ⁊ arri¬
anos ÷ qui uerba diuine maiestatis ñtia
clarificato iam post mortem dño nolunt
intelligere: que eo uncto adhuc. flages¬
latoq ⁊ irriso. ipsi qui crucifixuri erant
tum. Ut sermo ihũ impłcretur: quẽ de
sua morte p̃dixit. Tradetur enim gentib

Expanded text:
dicitis quia ego sum. Ita responsionem temperat suam, ut et verum dicat, et sermone ejus calumniae non pateat. Maluit enim se Christum Filium Dei probare, quam dicere, ut condemnandi causa tolleretur his qui quod objiciunt, hoc ipsi fatentur. At illi dixerunt: Quid adhuc desideramus testimonium? Ipsi enim audivimus de ore ejus. Testimonium Domini, quod ipse Christum et Filium dixerit Dei, in eo acceperunt quod ait: Erit Filius hominis sedens a dextris virtutis Dei. Et interrogantibus: Tu ergo es Filius Dei? Respondit: Vos dicitis quia ego sum. Sua se ergo sententia condemnant, qui eum morti tradunt, quem et oris et operis sui testimonio Deum esse cognoscunt. Condemnant et Arianos, qui verba divinae majestatis nuntia, clarificato jam post mortem Domino, nolunt intelligere, quae, eo vincto adhuc flagellatoque, et irriso, ipsi qui crucifixuri erant tum. Ut sermo Jesu compleretur, quem de sua morte praedixit: Tradetur enim gentibus,