comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lium plendor Nuuiꝰ confessionis decore iustitis pulchritudine. ubrtate
misedee ua dicatur tibi teoi eua sicut utis habundans in lateribus do¬
mus tuat & quod rediuistiam uicis fructifere copiose munere libaltari
mniteris.: Sedquid ego insola uite immoror. cum omia genera arborũ
imlia sint alia ad fructum nacta: alia adusum data: Nam &quibueo
no etifruetus aberior. tamen usus preciosior et. Cȩdrus suspen¬
dendis terctoꝵ apta culminibus: eoquod huiuismodi mathereoq¬
⁊ orocera sit spacus nec onerosa parietibus. Lacunaribus quoq
com bnend andisq fastigiis. habilis ÷ ceupressus. Ande & eccla dicit

Expanded text:
tiae, splendore fidei, confessionis decore, iustitiae pulchritudine, ubertate tiae, splendore fidei, confessionis decore, iustitiae pulchritudine, ubertate misericordiae, ut dicatur tibi: uxor tua sicut uitis abundans in lateribus domus tuae, eo quod redundantiam uitis fructiferae copiosae munere liberalitatis imiteris. Sed quid ego in sola uite immoror, cum omnia genera arborum utilia sint ? alia ad fructum nata, alia ad usum data. nam et quibus non est fructus uberior tamen usus pretiosior est. caedrus suspendendis tectorum apta culminibus, eo quod huiusmodi materies et procera sit spatiis nec onerosa parietibus. lacunaribus quoque comendisque fastigiis habilis est cypressus. unde et ecclesia dicit
Abbreviated transcription (Latin):
du ensolis ardore defendit᷑. Iiud autem eo uel spectaculo g̃ius
ud fructu est dulcis: uidere serta pendentia. uelitrouredarei spen¬
ciosis rncns monilia s carpere uuasꝰ uel aureo colore uelpurpur eo reuiten¬
tes ł racintos teterasq genias fulgere erstimes. coruscare indisos ne
albarum esiicare g rams nec aduertis ex his admonerite r hom one
in maturos fructis tuos dies suppremus in ueniat. aue plene teoi¬
pul etatis. opa imparata delectent.N cerbus eum fruetus amarioi
uu consue usta nen potest aulce esse. nisi quod admatume tademꝑ
fectionus adolenerit. Huic uero ꝑfecto neħ frigus horridȩ mordi.
nec sol iniquitatis nocere consueuit: quia obumbrat s grã spiri¬
tea lo momia mundanȩ cupiditatis ⁊ corporee bibudenis incendia¬
cecriniolit quedam palmnitum serta nirentur: Spectent singuli fide¬
lium pulchra ammarum monilia. delectentur maturitate pruden¬

Expanded text:
et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius uel fructu est dulcius, uidere serta pendentia uelut quaedam speciosi ruris monilia, carpere uuas uel aureo colore uel purporeo renitentes ? hyacinthos ceterasque gemmas fulgere existimes, coruscare Indicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admoneri te, homo, ne inmaturos fructpus aetatis opera imparata dedeceant. Acerbus enim fructus amarior esse consuevit; nec potest dulce esse, nisi quod ad maturitatem perfectionis adoleverit. Huic viro perfecto nec frigus horridae mortis, nec sol iniquitatis nocere consuevit; quia obumbrat eum gratia spiritalis, et omnia mundanae cupiditatis et corporeae libidinis restinecclesiae uelut quaedam palmitum serta mirentur, spectent singuli fidelium pulchra animarum monilia, delectentur maturitate pruden
Abbreviated transcription (Latin):
cęlis est. Unde nequibus ꝓcellis scłi possit reflecti. ⁊ tempestate deduci:
clauiculis illis ⁊ circulis uasi amplexibus karitatis priximos quosq com¬
plectitur:uneorum. coniunctione requiescit. Karitas est igitur. quȩ nos
superioribus nectit: cęloq inserit. Qui enm man& in caritate: ds in eo
man&. Ande ⁊ dns ait. Manete inme: ⁊ego in uobis. Sicut palmes non
potest fructum adferre abse. nisi manserit uit e sic ouuas eintti
me non mantertts eEs gosum uitis: uos paliites estis. Eu denter
siguauit. qe primum ueris tepe facta temperantia. gerem maot
ꝑhibetur: ar ance ecipsis sarmentort articulis fruetu emattere
Pihuibus oriens uua formatur: paulatimq augescens. anmag¬
ri partus retin&. acerbitatem: nec potest ansi matura cuana uuco ila
dulcescere uestitur interea uiridantibus pampinis umeaci quibos
adescs sumn frigus omnẽq iniuiriam. non eriguo mutucur subsi

Expanded text:
caelis est. unde ne quibus procellis saeculi possit reflecti et tempestate deduci, caelis est. unde ne quibus procellis saeculi possit reflecti et tempestate deduci, clauiculis illis et circulis quasi amplexibus caritatis proximos quosque conplectitur et in eorum coniunctione requiescit. caritas est igitur, quae nos superioribus nectit caeloque inserit. qui enim manet in caritate, deus in eo manet. unde et dominus ait: manete in me et ego in uobis. sicut palmes non potest fructum adferre ab se, nisi manserit in uite, sic et uos, si in me non manseritis. ego sum uitis, uos palmites estis. euidenter signauit, quae primum ueris tepefacta temperie gemmare perhibetur, deinde ex ipsis sarmentorum uniuersa fructum emittere, de quibus oriens uua formatur paulatimque augescens inmaturi partus retinet acerbitatem nec potest nisi matura iam et cocta dulcescere. uestitur interea uiridantibus pampinis uinea, quibus et aduersum frigus omnemque iniuriam non exiguo munitur subsidio
Abbreviated transcription (Latin):
quilaboratis onerati estis. nego uos reficiam. Ergo illa mulier anima
mulieris quasi circumfossa respirauit: & erecta est. Sed eadem uitis
ubi circumfossa. resprauit : religatur ⁊ erignur: ne reflectatur in
quȩbonus agricola iudicauerit fructuosa. Quid ergo adnimiculoꝵ
ordines. iugationisq describam egrãmꝰ quȩuere atq manifestȩ̨ ęquali¬
tatem docent. in ȩccła e̾ẽ seruandam. ut nemo se diues ꝙbnoratus extol¬
lat: nemo pauꝑ deiciat. ignobilisq desper&: Omĩbus sit in eccła par
atq una libertas: om̃ibus inꝑciatur iusticia. Communis est gratia.
Ido turris in medio est: quȩ exemplum deillis rusticanis. deillis circum¬
ferat piscatoribus. qui uirtutũ arcem tenere mer iunt: quoꝵ exemplis
nr̃ erigatur affectus: neq humilis &despicabilis iaceat: sed unius cuiꝰq
mens adsuꝑiora se subrigat: naudeat dicere. Nrã autem conuersatio in

Expanded text:
qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. ergo illa anima qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. ergo illa anima mulieris quasi circumfossa respirauit et erecta est. Sed et eadem uitis ubi circumfossa fuerit, religatur et erigitur, ne reflectatur in quae bonus agricola iudicauerit fructuosa. quid ego adminiculorum ordines iugationisque disci-ibam gratiam, quae uere atque manifeste aequalitatem docent in ecclesia esse seruandam, ut nemo se diues et honoratus adtollat, nemo pauper deiciat ignobilisque desperet? omnibus sit in ecclesia par atque una libertas, omnibus inpertiatur iustitia communis et gratia. ideo turris in medio est, quae exemplum de illis rusticanis, de illis circumferat piscatoribus, qui uirtutum arcem tenere meruerunt. quorum exemplis noster erigatur adfectus neque humi uilis et despicabilis iaceat, sed uniuscuiusque mens ad superiora se subrigat, ut audeat dicere: nostra autem conuersatio in
Abbreviated transcription (Latin):
in medio eius. Circumdedit enim eam uelut uallo quodam cęlestium
preceptoꝵ. ⁊ angłoꝵ custodia. Anmittit enim angłs dni in circuitu ti¬
mentium eum. Posuit in eccłea uelut turrem apostoꝵ ⁊ ꝓpharũ atq
doctorum: qui solent ꝓȩccłȩ pace prȩtendere. Circumfodit eam: ꝙͣdor
exonerauit terrenar̾um mole curarum. MNichil enim magis mentem
onerat: quam istius mundi sollicitudo. ⁊ cupiditas. uł pecunię ułpo¬
tentiȩ. Iuod tibi demonstratur in euuangłio: cum legiꝰs quia illa mu¬
lier quȩ habebet sp̃m infirmitatis inclinata erat: ut sursun respicerẽ
non possa̾. Earuata enim erat eius anima. quȩ inclinabatur ad ter¬
rena uompendia: ꝙ cȩlostem grãm nonuidebat. Respexit eam iħc.
iubcauit. Istatim mulier onera terrena deposuit. His cupiditatibus
eiam illos dneratos fuisse demonstrat: quibus ait. Uenite adme om̃s

Expanded text:
in medio eius. circumdedit enim uelut uallo quodam caelestium in medio eius. circumdedit enim uelut uallo quodam caelestium praeceptorum et angelorum custodia. inmittet enim angelus domini in circuitu timentium eum. posuit in ecclesia uelut turrem apostolorum et prophetarum atque doctorum, qui solent pro ecclesiae pace praetendere. circumfodit eam, quando exonerauit terrenarum mole curarum; nihil enim magis mentem onerat quam istius mundi sollicitudo et cupiditas uel pecuniae uel potentiae. quod tibi demonstratur in euangelio, cum legis quia illa mulier, quae habebat spiritum infirmitatis, inclinata erat, ut rursum respicere non posset. curuata enim erat eius anima, quae inclinabatur ad terrena compendia et caelestem gratiam non uidebat. respexit eam Iesus et uocauit, et statim mulier onera terrena deposuit. his cupiditatibus etiam illos oneratos fuisse demonstrat quibus ait: uenite ad me omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ saluti sit. Deinde quis non miretur. exacini uinacio uitem usq in ar¬
boris sumũ cacumen prorumpereꝰ quan uelut quodam ampleru fouꝙ.
i quibus dam brachiis ligat. ꝙ circumdat lacertis& Pampinis uestit. sertis
radicem : deinde quia natura flexibilis & caduca est. quasi brachiis qui¬
busdam ita clauiculis quicquid comprehenderit stringit: hisq se erigit¬
& ad tollit. huius est similis plebs ȩccłȩ: quȩ uelut quadam radice fidi
plantat᷑: & reprimitur humilitatis propagine. D equa pulchrę ait
ꝓpħa. Uineam exegipto transtulisti: & plantasti radices eius: ⁊replesti
tram. Operuit montes umbra eius: ⁊ arbusta eius cędros di. Eatendisti
palmites eiuis usq admare : ⁊usq ad flumen ꝓpagines eius. Et ꝑysaiã
ip. se dñs locutus est dicens. Uinea facta est dilecto in cornu in loco ubi.
Inaceria circumdedi ⁊ circumfodi uineam sorech: ⁊ ȩdificaui turrim

Expanded text:
et saluti sit. deinde quis non miretur ex acini uinacio uitem usque in aret saluti sit. deinde quis non miretur ex acini uinacio uitem usque in arboris summum cacumen prorumpere, quam uelut quodam amplexu fouet et quibusdam brachiis ligat et circumdat lacertis, pampinis uestit, sertis radicem, deinde, quia natura flexibilis et caduca est, quasi brachiis quibusdam ita clauiculis quidquid conprehenderit stringit hisque se erigit et adtollit. huius est similis plebs ecclesiae, quae uelut quadam fidei radice plantatur et reprimitur humilitatis propagine, de qua pulchre ait propheta: uineam ex Aegypto transtulisti et plantasti radices eius, et repleta est terra. operuit montis umbra eius et arbusta eius caedros dei. extendit palmites eius usque ad mare et usque ad flumen propagines eius. et per Esaiam ipse dominus locutus est dicens: uinea facta est dilecto in cornu in loco uberi. et maceriam circumdedi et circumfodi uineam Sorech et aedificaui turrem
Abbreviated transcription (Latin):
scripti sunt. In rutiles igitur lic& ohomo aut splendore nobilitatis. aut
fastigio potestatis. aut fulgore uirtutis semꝑ tibi spina proxima est.
semꝑ inferiora tua respice. Suꝑ spinas germinas: nec prolira grã man&.
Breui unus quisq decursu ętatis flore marcescit. Sane ut caduca tibi
noueris communia ẽc̃ cum floribus: ita ꝙiam lȩta cum uitibus. quib
generatur uinum quo cor hominis lȩtificatur. Atq utinam o homo. huiꝰ
generis imiteris exeiplum: ut ipse tibi lȩcitiam iocunditatemq fructi¬
fces. Inte ipso suauitatis tuȩ grã est: exte pullulat: inte man&. in¬
tus tibi in est: inte ipso quęrenda iocunditas tuȩ. est: conscientiȩ.
Ido ait. Bibe aquam detius uasis: & deputeorum tuorum fonabus.
Primum omnium. nichil gratius florentis odore uitis. Si quidem de
fior e carum sucus expressus: poculi genus conficit: quod ⁊ uoluptati

Expanded text:
scripti sunt. inrutiles igitur licet, o homo, aut splendore nobilitatis aut scripti sunt. inrutiles igitur licet, o homo, aut splendore nobilitatis aut fastigio potestatis aut fulgore uirtutis, semper tibi spina proxima est, semper est sentis, semper inferiora tua respice. super spinam germinas, nec prolixa gratia manet. breui unusquisque decurso aetatis flore marcescit. Sane ut caduca tibi noueris communia esse cum floribus ita etiam laeta cum uitibus, quibus generatur uinum, quo cor hominis laetificatur. atque utinam, o homo, huius generis imiteris exemplum, ut ipse tibi laetitiam iocunditatemque fructifices. in te ipso suauitas tuae gratiae est, ex te pullulat, in te manet, intus tibi inest, in te ipso quaerenda iocunditas tuae est conscientiae. ideo ait: bibe aquam de tuis uasis et de puteorum tuorum fontibus. primum omnium nihil gratius florentis odore uitis, siquidem de flore earum sucus expressus poculi genus conficit, quod et uoluptati
Abbreviated transcription (Latin):
protulerunt: in horrentem comam. hybernis quoq temporibus seruaturȩ.
hoc enim in singulis priuilegium natura tenuit in reliquum: quod subie¬
ctum mundi surgentis accepit. Et inde man& ylicibus sua prerogatiua
manꝙ cupressis: ut nulli uenti eas crinis sui honore despolient. Surrere¬
rat ante floribus in ntixta terrenis sine spinis rosa: ipulch̃rrimus flossi¬
ne ulla fraude uernabat. Postea spina sepsit grãm floris tãquam huma¬
nȩ specułu preferens uitȩ: quȩ suauitatem ꝑfunctionis suȩ finitimis
curarum stimulis sepe compungat. Sallata. est enim elegantia uitȩ nr̃ȩ.
& quibus dam sollicitu dinibus obsepta: ut tristiciȩ adiuncta sit grã. Unde
cum unus quisq aut suauitate rationis. aut prosperioris cursus successibus
gratulatur: meminisse culpę eum conuenit: ꝑquam nobis in paradysi amȩ
nitate florentibus. spinȩ mentis animeq sentes iure condempnationis ad¬

Expanded text:
protulerunt inhorrentem comam hibernis quoque temporibus seruaturae. protulerunt inhorrentem comam hibernis quoque temporibus seruaturae. hoc enim in singulis uincula natura tenuit in reliquum, quod sub ictu mundi surgentis accepit. et inde manet sua ilicibus praerogatiua, manet uirescant, ut nulli uenti eas crinis sui ueste dispolient. \' surrexerat ante floribus inmixta terrenis sine spinis rosa et pulcerrimus flos sine ulla fraude uernabat, postea spina saepsit gratiam floris tamquam humanae speculum praeferens uitae, quae suauitatem perfunctionis suae finitimis curarum stimulis saepe conpungat. uallata est enim elegantia uitae nostrae et quibusdam sollicitcum unusquisque aut suavitate rationis, aut prosperioris cursus successibus gratulatur, meminisse culpitate ftorentibusflorentibus spinae mentis animique sentes iure condemnationis a
Abbreviated transcription (Latin):
inde plenum triticum in spiea. Et cum ꝓduxerit fructumꝰ statin
mittit falcem: qm̃ ad est messis. Dormienti igitur tibi o homo
& nescienti: fructus suos ultro terra producit. Dormis ⁊ surgis: &
frumenti ꝑ noctem incrementa miraris. diximus de herba foeni:
nunc dicamus deligno fruc̃tuoso. faciente fructum scđm genus.
cuius semen eius in ipso. Dixit & facta sunt: ⁊ subito ut supra florib
herbarumq uriditatibus. ita hic nemoribus terra uestita est. Con currer
arbores. consurrterunt siluȩ: uertices repente montium fronduerunt.
Hinc pinus. hinc cupressus. in alta se extulerunt: ac cacumina cȩdri &piceȩ con¬
uenerunt. Abies quoq non contenta terrenis. radicibus atq aere̾o uertice
giam casus marinos. tuto subitura remigio: nec solum uentis. sed giam
fluictibus certatura processit. Nec non ꝙlaurus ad surgens odorem suum de¬
dit: nũquam suo exuenda uelamine. Umbrosȩ quoq ylices uerticem

Expanded text:
inde plenum triticum in spica. Et cum produxerit fructum, statim inde plenum triticum in spica. Et cum produxerit fructum, statim mittit falcem, quoniam adest messis. Dormienti igitur tibi, o homo, et nescienti frufrumenti per noctem incrementa miraris. Diximus de herba faeni, nunc dicamus de ligno fructuoso faciente fructum secundum genus, cuius semen eius in ipso. dixit et facta sunt et subito ut supra floribus herbarumque uiriditatibus ita hic nemoribus terra uestita est. concurrerunt arbores, consurrexerunt siluae, uertices repente montium fronduerunt. hinc pjnuspinus, hinc cypressus in alta se extulerunt cacumina, caedri et piceae conuenerunt. abies quoque non contenta terrenis radicibus atque aerio uertice etiam casoscasus marinos tuto subitura remigio nec solum uentis, sed etiam fluctibus certatura processit. nec non et laurus adsurgens odorem suum dedit numquam suo exuenda uelamine. umbrosae quoque ilices uerticem
Abbreviated transcription (Latin):
prouentu spontaneo terra fructus locis onsibus in uehebat: qm̃ his p̃¬
ceperat. qui uniuersoꝵ est plenitudo. Serbum enim di. fructifica¬
bat in terris: nec ullo adhuc erat terra dampnata maledicto. Anti¬
quiora enim mundi nascentis exordia. quã nr̃a peccata sunt: ⁊ recen¬
manducareᷤ: sine dolore alimenta nescire. Deniq hodieq fecunditaᷤ
terrȩ: ueterem affluentiam. spontaneo usu fertilitatis operatur. Quam
multa sunt enim: quȩ adhuc sponte generantur. Sed &iam in hic
ipsis quȩ manu quęruntur: magna exparte manent nobis diuina
beneficia. ut frumenta ipsa qui escentibus inferantur. Quod ꝓposita
doc& lectionis exemplum. dicente dño: quia sic est. regnũ di quem¬
ad modum si homo iact& semen suꝑ terram: & obdormiat inquit: &
exsurgat nocte ⁊die. ⁊ semen germinꝙ ⁊ increscat dum nescit ille
Ultro enim terra fructificat: primo herbam: de inde spicam: de¬

Expanded text:
prouentu spontaneo terra fructus locis omnibus inuehebat, quoniam is prprouentu spontaneo terra fructus locis omnibus inuehebat, quoniam is praeceperat qui uniuersorum est plenitudo. uerbum enim dei fructificabat in terris, nec ullo adhuc erat terra damnata maledicto. antiquiora enim mundi nascentis exordia quam nostra peccata sunt et recenarent panem manducare, sine sudore alimenta nescire. I denique hodieque fecunditas terrae ueterem affluentiam spontaneae usu fertilitatis operatur. quam multa sunt enim quae adhuc sponte generantur. sed etiam in his ipsis quae manu quaeruntur magna ex parte manent nobis diuina beneficia, ut frumenta ipsa quiescentibus inferantur. quod propositae docet lectionis exemplum dicente domino quia sic est regnum dei, quemadmodum si qui iactet semen super terram exsurgat nocte et die, et semen germinet, et increscat, dum nescit ille . Ultro enim terra fructificat, primo herbam, deinde spicam, de
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Qui seminat: uerbum seminat. hic homo uerbu seminauit
suꝑ terram: quando dixit. Germin&e terra herbam. Et subito t̾ra¬
rum germina pullulauerunt: ⁊ diuersȩ rerum species refulserunt.
hinc p̾ratoꝵ uirens grã: habundantiam pabuli ministraute. Inde cam¬
porum spica flauescens. ymaginem pelagi fluctuantis: cõmotione sege¬
tis uberioris expressit. Sponte om̃s fructus. terra suggessit. &si arata
sine cultore. ee non poterat: non dum enim erat formatus agricola. in¬
arata tamen opimis messibus redundabat: & haud dubito an maiore
prouentu. Siquidem nec cultoris desidia: terrarum destituere poterat
ubertatem. Nunc enim fecunditas unicuiq promerito laboris adquir¬
tur. ubi cultus expectatur agrorum: & negligentia uł offensa. aut di¬
luuiis pluuiarum. aut terrarum ariditatibus. aut grandinis iactu.
aut quacumq excausa soli ubertas sterilitate multatur: tunc autẽ

Expanded text:
tum est: qui seminat uerbum seminat. hic homo uerbum seminauit tum est: qui seminat uerbum seminat. hic homo uerbum seminauit super terram, quando dixit: germinet terra herbam: et subito terrarum germina pullularunt et diuersae rerum species refulserunt. hinc pratorum uirens gratia abundantiam pabuli ministrauit, inde camporum spica flauescens imaginem pelagi fluctuantis commotione segetis uberioris expressit. sponte omnis fructus terra suggessit. etsi arata sine cultore esse non poterat — nondum enim erat formatus agricola —, inarata tamen opimis messibus redundabat et haut dubito an maiore prouentu, siquidem nec cultoris desidia terrarum destituere poterat ubertatem. nunc enim fecunditas unicuique pro merito laboris adquiritur, ubi cultus spectatur agrorum, et neglegentia uel offensa aut diluuiis pluuiarum aut terrarum ariditatibus aut grandinis iactu aut quacumque ex causa soli uberis sterilitate multatur. tunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
degenerem traxere naturam. Ueniq hoc doc& dns dicens. Simile est reg¬
num cęlorum homini: qui seminauit bonum semen inagro suo. Cũ aute
dormirent homines. uenit inimicus eius: ⁊ suꝑ seminauit tiraniam
suꝑ triticum. Aduertimuis utiq quod trrania & triticum: ut nominibus
ita ngenere uideatur esse. discretum. Deniq ⁊ serui dixerunt ad ya¬
trem familias . dne nonne bonum semen seminasti in agro tuo: Unde
Habe maniani: Rait illis. Inimicus homo hoc fecit. Aliud eium est.
semen diabolialiud semen est. ap̃i: quod seritur adiusticiam.
diuersa natura utriusq seminis: ut con¬
trarius seminator sit. Iuod seminat ap̃s regnum est di: quod seminat
diabolus peeccatum. ẽ Quomodo igitur potest uiuus generis eẽ regnumn
atq peccatums Siest inquit regnum di: quem admođu si homoia¬
ct& semen suꝑ terram. Est & homo quiseminat uerbum: dequo scrip¬

Expanded text:
degenerem traxere naturam. Denique hoc docet Dominus dicens: Simile est regdegenerem traxere naturam. Denique hoc docet Dominus dicens: Simile est regnum coelorum homini qui seminavit bonum semen idormirent homines, uenit inimicus eius et superseminauit zizania inter triticum. aduertimus utique quod zizania et triticum ut nominibus ita et genere uideantur esse discreta. denique et serui dixerunt ad patrem familias: domine, nonne bonum semen seminasti in agro tuo? habet zizania? Et ait illis: Inimicus homo hoc fecit . Aliud enim est semen diaboli, aliud semen est Christi quod seritur ad justitiam.diversa natura utriusque seminis, ut contrarius seminator sit. Quod seminat Christus, regnum est Dei: quod seminat diabolus, peccatum est. Quomodo igitur potest unius generis esse regnum atque peccatum? sic est inquit regnum dei, quemadmodum si homo uanum semen super terram. Est et homo, qui seminat uerbum, de quo scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ferior forma reddatur: Sed hoc siquando accidit: non adtranslatio¬
nem generis. sed adegritudinem quandam ⁊ in equalitatem seminis uide¬
tur esse referendum. Non enim desinit esse triticum. si aut frigore
aduratur. aut ymbre madidetur: sed speciȩ magis quam genere: co¬
lore quoq n corruptione mutatum. deniq frequenter madidata fru¬
menta. in sui generis speciem reuertumtur: si aut sole aut ignibus tor¬
reantur aut diligentibus com missa cultoribus. acris temperiȩ terrarũq
feracium ubertate foueantur. Itaq reparatur in sobole: quod degeneraue¬
rat inparente. Unde non periclitamur. nepreceptum illua di. euiususꝰ
naturȩ in oleuit: in reliquum successionis uitio destitutum sit: cũ hodieq
An seminibus generis sui sinceritas reseruetur. Nam lolium ⁊ reliqua adul¬
tritiei semine. in aliud genus seminis. decolori mu̾tatione trans lata.

Expanded text:
ferior forma reddatur? Sed hoc si quando accidit, non ad translatioferior forma reddatur? Sed hoc si quando accidit, non ad translationem generis, sed ad aegritudinem quamdam et inaequalitatem seminis videtur esse referendum. Non enim desinit esse triticum, si aut frigore aduratur, aut imbre madidetur: sed specie magis quam genere colore quoque et corruptione mutatum. Denique frequenter madidata frumenta in sui generis speciem revertuntur, si aut sole, aut ignibus torreantur, aut diligentibus commissa cultoribus, aeris temperie, terrarumque feracium ubertate foveantur. Itaque reparatur in sobole, quod degeneraverat in parente. Unde non periclitamur, ne praeceptum illud Dei cujus usus naturae inolevit, in reliquum successionis vitio destitutum sit, cum hodieque in seminibus generis sui sinceritas reservetur. Nam lolium et reliqua adultritici semine in aliud genus seminis decolori mutatione translata,
Abbreviated transcription (Latin):
agrorum utilis: adusum plaustõrum habilis. adalimoniam suauis. diuer¬
so munerȩ fulcit agricolas: quibus d̾s sibona sua norint. uniuersa
donauit dicens. Germin& terra herbam fęni: spirans semen seđm genꝰ.
Nonsolum enim spontaneam alimoniam comprehendit. quȩ est. in
herbis & radicibus atq arborum germinibus reliquisq fructibus: sed
ꝙiam ȩam quȩ industria comparatur. ⁊ cultu rusticani laboris ad¬
quiritur. Quam decoꝵ autem quod non statim fundere terras semen
iussit ⁊ fructus: sed primo germinare: de inde herbescere camposstatu
it: postea scđm ꝓprietatem sui generis semen adolescere: ut numquam
arborum uacaret grã: quȩ grato primum decore uernarent: postea
fructum suggererent utilitatem. Sed forte quis dicat. Iuomodo scd̾m
genus terra ꝓfert semina cumplerumq semina iacta degenerent.
ncum bonum triticum fuerit seminatum. decolor eius species ⁊ in¬

Expanded text:
agrorum utilis, ad usum plaustrorum habilis, ad alimoniam suauis diueragrorum utilis, ad usum plaustrorum habilis, ad alimoniam suauis diuerso munere fulcit agricolas, quibus deus, si bona sua nOlintnorint, uniuersa donauit dicens: germinet terra herbam faeni seminans semen secundum genus. non solum enim spontaneam alimoniam conprehendit, quae est in herbis et radicibus atque arborum reliquisque fructibus, sed etiam eam quae industria comparatur et cultu rusticani laboris adquiritur. quam decorum autem quod non statim fundere terras semen iussit et fructus, sed primo geit, postea secundum proprietatem sui generis semen adolescere, ut numquam arvorum vacaret gratia, quae grato primum decore vernarent, postea fructuum suggererent utilitatem! CAPUT X. Sed forte quis dicat: Quomodo secundum genus terra profert semina, cum plerumque semina jacta degenerent, et cum bonum triticum fuerit seminatum, decolor ejus species, et in
Abbreviated transcription (Latin):
gittas uideas euulnere. fugere uenena non serpere. Deniq cerui
cybus uenenũ est. Coluber ceruum fugit: leornem interfieit. Draco ele¬
fantum ligat: cuius ruina mors uictoris est. Eid̾o sum ma ui utrumq certa¬
tur: ut ille pedem allig&: in quo casus uincti sibi nocere non possit: iste
neposteriore ertremus pede aut calle capiatur angusto. ubi uel ipse se
non queat retorquere. ⁊ draconem graui ꝓterere uestigio: uł sequentis ele¬
fanti auailium non habere. Ergo si inrationabilia animalia norunt qͥb
sibi aut medicentur herbis. aut subsidiis opem adferant. homo nescit cui
rationabilis sensus in nascitur: aut tam alienus auero est. ut que cuiq ap¬
ta sint usui minime deprehendatꝰ. aut ita naturȩ in gratus bonis:
ut quoniam tauri haustus sanguinis lȩtalis est. homini. ꝓpterea¬
put& laboriosum animal. aut nasci non debuiᷤse
sanguine debuisse generarie Cuius uirtus ad¬
cultum¬

Expanded text:
gittas uideas ex uulnere, fugere uenena, non serpere. denique ceruis gittas uideas ex uulnere, fugere uenena, non serpere. denique ceruis cibus uenenum est: coluber ceruum fugit, leonem interficit: draco helefantum ligat, cuius ruina mors uictoris est. et ideo summa ui utrimque certatur, ille ut pedem alliget, in quo casus uiucti sibi nocere non possit, iste ne posteriore extremus pede aut calle capiatur angusto, ubi uel ipse se non queat retorquere et draconem graui proterere uestigio uel sequentis elefanti auxilium non habere. ergo si inrationabilia animalia norunt quibus sibi aut medicentur herbis aut subsidiis opem adferant, homo nescit, cui rationabilis sensus innascitur, aut tam alienus a uero est, ut quae cuique apta sint usui minime deprehendat, aut ita naturae ingratus bonis, ut quoniam taurini haustus sanguinis letalis est homini, propterea laboriosum putet animal aut nasci non debuisse aut sine sanguine debuisse generari, cuius uirtus adcultu
Abbreviated transcription (Latin):
dolores eo grauissimi internoꝵ sȩpe uiscerum sopiuntur & Nec illud p̃¬
terit. quod conio plerumq furores libidinum marcuerunt: ꝙ elleboro
uetustȩ passiones ȩgri corporis sunt salute. Non solum igitur nulla in his
reprehensio creatoris: sed ꝙiam in crementum est. grãrum. Siquidem
quod ad periculu putabas esse generatum: ad remedia tibi salutis oꝑat᷑.
Nam ⁊ id quod periculi est. ꝑ prouidentiam declinatur: & id quod salutis
ꝑ industriam non amittitur. Anuero oues ⁊ capreȩ ea quę sibi noxia sũt
declinare didicerunt. ⁊ solo odore ꝑquoddam naturȩ mysterium. cum
sint rationis exꝑtes: rationem tamen euadendi ꝑiculi uł tuendȩ̨ salutis
agnoscunt: Naxiaq pariter ac ꝓfutura distingunt: ita ut plerumq cum
armata uenenis tela senserint: notas petere herbas: atq his remedium.
uulneri dicantur adhibere. Cybus ergo illis medicina est: ut resilire sa¬

Expanded text:
dolores eo grauissimi internorum saepe uisceramuiscerum sopiuntur? nec illud praedolores eo grauissimi internorum saepe uisceramuiscerum sopiuntur? nec illud praeterit, quod conio plerumque furores libidinum marcuerunt et elleboro uetustae passiones aegri corporis sunt solutae. Non solum igitur nulla in his reprehensio creatoris, sed etiam incrementum est gratiarum, siquidem quod ad periculum temptatque esse generatum ad remedia tibi salutis operetur. nam et id quod periculi est per prouidentiam declinatur et id quod salutis per industriam non amittitur. an uero oues et caprae ea quae sibi noxia sunt declinare didicerunt et <non> solo odore per quoddam naturae mysterium, cum sint rationis expertes, rationem tamen euadendi periculi uel tuendae salutis agnoscunt noxiaque pariter ac profutura distinguunt, ita ut plerumque, cum armata uenenis tela senserint, notas petere herbas atque his remedium uulneri dicantur adhibere? cibus illis ergo medicina est, ut resilire sa
Abbreviated transcription (Latin):
usur Nichil uacat: nichil mnane germinat terra. Iuod tibi putas mniti¬
lin alus utile est. immo ipsi tibi frequenter alio est usui utile. Iuod¬
escam non adiuuat: medicinam suggerit. Et sȩpe eadem quȩ tibi noria
sunt: aut auibus aut feris in noxium ministrant pabulum. Deniq stur¬
ni uescunt᷑ conio: nec fraudi est. eis. qm̃ ꝓqualitate sui corporis uenenũ sucila
preueniunt: priusquam uitalia ipsa ꝑtempt&. Elleboꝵ autem periti loquunt᷑
escam ẽẽ ⁊ alimoniam coturnicũ: eo quod naturali quodam temperamento
sui corporis uim pabuli nocentis euitent. Et enim siratione medicinę ple¬
rumq adsalubritatẽ humani quoq corporis temperatur. cui uidetur esse
contrarium: quantomagis proprietate naturȩ adcybum ꝓficit. quod medi¬
cinali manu conuertitur adsalutem Permandragoramꝰ quoq sominus fre¬
quenter accersitur: ubi uigiliarũ ȩgri afflictantur in commodo Nam qͥd
deoppio loquar quod &iam nobis cotidiano prope usu in notuit. qm̃

Expanded text:
usui. nihil uacat, nihil inane germinat terra. quod tibi putas inutile aliis utile est, immo ipsi tibi frequenter alio est usu utile. quodescam non adiuuat medicinam suggerit, et saepe eadem quae tibi noxia sunt auibus aut feris innoxium ministrant pabulum. denique sturni uescuntur conium, nec fraudi est eis, quoniam per qualitatem sui corporis uenenum suci lepraeueniunt, priusquam uitalia ipsa pertemptet. elleborum autem periti locuntur escam esse et alimoniam coturnicum, eo quod naturali quodam temperamento sui corporis uim pabuli nocentis euitent. etenim si ratione medicinae plerumque ad salubritatem humani quoque corporis temperatur, cui uidetur esse contrarium, quanto magis proprietate naturae ad cibos proficit quod medica manu conuertitur ad salutem. per mandragoram quoque somnus frequenter accersitur, ubi uigiliarum aegri affectantur incommodo. num quid de opio loquar, quod etiam nobis cotidiano prope usu innotuit, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
pecuantur. huͥ resoluuntur. Adiuge remigiis contexta.littepa
quibus uexillum exeundi aura de cęlo. ẽ. Itaq aurige plausum in anem re.¬
ferunt. hii soluunt uota feruande Quid de iona dignum loquar. que
ctus exerpit ad uitam. reddidit ad prophecatidi gr̃am: Emendauit
aqua. quemterta deflexerat. P sallebat in utero ceti: qui merebat interris.
& utriusq redemptio non preterratur ȩlemetiti. Terrarum salus in mari ante
precessit. quia signum filii hominis. signum ione. Sicut iste in utero ceti: sie
ihs in corde certȩ. Inutroq remediumn: mauis caraeti in mari pietatis exemplũ.
qm̃ exceperint pisces. quem homines refutauerunt Ec quem bomines cruciti

Expanded text:
erpetuantur, hi resolvuntur. Adjunge remigiis contexta littora, erpetuantur, hi resolvuntur. Adjunge remigiis contexta littora, quibus vexillum exeundi aura de coelo est. Itaque aurigae plausum inanem referunt: hi solvunt vota servati. 35. Quid de Jona dignum loquar, quem cetus excepit ad vitam, reddidit ad prophetandi gratiam? Emendavit aqua, quem terrena deflexerant: psallebat in utero ceti, qui moerebat in terris. Et ut utriusque redemptio non praetereatur elementi, terrarum salus in mari ante praecessit, quia signum Filii hominis signum Jonae. Sicut iste in utero ceti, sic Jesus in corde terrae. In utroque remedium; majus tamen in mari pietatis exemplum; quoniam exceperunt pisces, quem homines refutarunt, et quem homines crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
uatur. Lilta in hortis eminus nident. uela in nauibus. Hic ordo̾. illic uen¬
tus aspirat. Quȩ utilitas in folio: in nauibus quanta commercia: Lilra
sitauitatem narium: uela hominum falutem uiuehunt. Adde pisces
salientes. & delphinas ludentes: adde rauco sonantes fluctꝰ murinure.
adicx currentes naues adlittora. uel de littoribus exeuntes. Cum excar¬
ceribus emictuntur quadrige. quanto studio spectantium & amore cer¬
catur: Et qiłls tamen inuanum currit: non inuanum nauigia. Ille inuanimi
quia tacuus: ista adutilitatem quasi pleua frumenti. Quidhis gratius: Quȩ
ion uerbere aguntur: fed uentorum spiramine. Ubi nemo refragatur. sed om̃s
fauctores sunt Udi uemo uineitur quicumq ꝑuenerit. sed omnes puppes que
ꝑuectȩ fuerint coronantur. Ubi palma merces sal lutis. uictori ad p̃cium
regressionis.ẽ Quantum &riam distat inter directos cursus ac reflexos: Isti ꝑ¬

Expanded text:
vatur. Lilia in hortis eminus nivatur. Lilia in hortis eminus nitus aspirat. quae utilitas in folio? in nauibus quanta commercia! lilia suauitatem narium, uela hominum salutem inuehunt. adde pisces salientes adjice currentes naves ad littora, vel de littoribus exeuntes. Et cum e carceribus mittuntur quadrigae, quanto studio spectantium et amore certatur! Equus tamen in vanum currit, non in vanum navigia. Ille in vanum, quia vacuus: ista ad utilitatem, quasi plena frumenti. Quid iis gratius, quae non verbere aguntur, sed ventorum spiramine: ubi nemo refragatur, sed omnes fautores sunt: ubi nemo vincitur quicumque pervenerit, sed omnes puppes quae pervectae fuerint, coronantur: ubi palma merces salutis, victoria pretium regressionis est. Quantum enim distat inter directos cursus ac reflexos! Isti p
Abbreviated transcription (Latin):
apud reges inueniuntur: ea in littorib quasi uilia ieͣscent uulgo. & insaxis
asperis & cautibus colliguntur. Aureum &iam uellus aqua nutrit. &¬
lanam in memorati spetiem metalli gignunt littora. Cinius colorẽ
nullue adhuc eorum qui fucis diuersis obducunt uelbera : ymitari po¬
tuit. Adeo nature maritime gram̃. humana implera nescit indus¬
tria. Scimus qua sollicitudine uellera ouium & iam minus p̾ciosa curen¬
tur. Sint licet optrina: nequaquam tamen his fucus innascitur. Ilic
naturalis color.ẽ quem nullus adhuc fucus ęquauit hoc quoq piscis est
uellus. Seda ipsi murices qui insigne dane regium: sunt maritimi. &quȩ
pratorum grã uel hortoꝵ ampenitas. potest cerubei maris equiperare pic¬
turam: Aurum lieae in pratis flores refulgeant. auriquoq fulgorem
in marilana resplend&. Et illi cito marcescunt: ista du fernatura ser¬

Expanded text:
apud reges inveniuntur, ea in littoribus quasi vilia jacent vulgo, et in saxis apud reges inveniuntur, ea in littoribus quasi vilia jacent vulgo, et in saxis asperis et cautibus colliguntur. Aureum etiam vellus aqua nutrit, et lanam in memorati speciem metalli gignunt littora, cujus colorem nullus adhuc eorum qui fucis diversis obducunt vellera, imitari potuit; adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria! Scimus qua sollicitudine vellera ovium etiam minus pretiosa curentur: sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. Hinc naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequavit: hoc quoque piscis est vellus. Sed et ipsi murices qui insigne dant regium, sunt maritimi. Et quae pratorum gratia, vel hortorum amoenitas potest caerulei maris aequiparare picturam? Aurum licet in pratis flores refulgeant, auri quoque fulgorem in mari lana resplendet: et illi cito marcescunt, ista diu duratura ser
Abbreviated transcription (Latin):
celum uerticibus eminere. quȩ non malta. nec inlittorib sed in achlantici
maris ꝓfundo feruntur uideri. ut torum conspectu naute anauigandi
maliis iocin prefumptia Ute reulocentur: nec secreta ebementorumad
ire. sme sitppreme terrore mortis usurpent. Sed iam adsurgamꝰ ipsi deꝓ
fundo maris: & aliquantulum sermo nr̃ emergat atq ad superiora se sub¬
rgat Spectemus ea que usitata mułtis. & plena sunt gr̃e quomodoaq
insaais nertatur soliditatem. ut ferro sepe cedatur. Quod de britan ni¬
cis salibꝰ nichil mirum: quȩ spetuȩ marmoris ualidi enisdem metalli niuieo¬
candore resplendent. salubres corporis eybo. & potui nimis grati. Quomodo &iam ñ
indecorus lapis corallium immariherba sit. si mnaxrem transferatur. lapidis
firmitate solidetur. Unde &iam ostreis prȩciosissimam margaritam natura infi-¬
xerit. quomodoea maris aqua in tam molli carne solidatrerit. Que difficile

Expanded text:
caelum uerticibus eminere! quae non in acta nec in litoribus, sed in Atlantici caelum uerticibus eminere! quae non in acta nec in litoribus, sed in Atlantici maris profundo feruntur uideri, ut eorum conspectu nautae a nauigandi in illis locis praesumptione reuocentur nec secreta elemire sine supremo terrore mortis usurpent. Sed jam assurgamus ipsi de profundo maris, et aliquantulum sermo noster emergat, atque ad superiora se subrigat: spectemus ea quae usitata multis, et plena sint gratiae, quomodo aqua in salis vertatur soliditatem, ut ferro saepe caedatur; quod de Britannicis salibus nihil mirum, qui in speciem marmoris validi, ejusdem metalli niveocandore resplendent, salubres corporis cibo, et potui nimis grati. Quomodo etiam non indecorus lapis corallium in mari herba sit, si in aerem transferatur, in lapidis firmitatem solidetur. Unde etiam ostreis pretiosissimam margaritam natura infixerit, quomodo eam maris aqua in tam molli carne solidaverit. 94 Quae difficile
Abbreviated transcription (Latin):
ritimos. aut falenas. aut tygenas: Quid &iam turturis aculeum. & hoc mortrrȩ.
Sicut enim utperȩ os siquis calcauerit recens dum taxat. grauius quam uenenũ
nocere ꝑhibetur. & in medicabile uulnus serpere: ita &iam turtur acrileo scio
mortua amplius quam uiua periculi adferre memoratur. Lepusculus qͦq
timidum animal in terris. in mari formidabile: citam & quȩ non facile pos¬
sit ab ferri corruptelam inuehit. Uoluit enim te creator tuus. nre in mari
satis ab insidiantibris. eẽ. securum: ut propter pauca que non nocent: quasi
in excubis positus. armis fidri semꝑ & seuto deuotionis accinctꝰ adũo cuo
debeas salutis fperare prȩsidium. Ueniamus ad athlanticum mare. Quam
ingentia illic & infinite magnitudinis cȩte: Qitȩ si quando suꝑ natant
ftre tibus ambulare insulas putes: montes ad ec̨los altissimos sum mis ad

Expanded text:
ritimos aut balaenas aut xygaenas, quid etiam turturis aculeum et hoc mortuae? ritimos aut balaenas aut xygaenas, quid etiam turturis aculeum et hoc mortuae? sicut enim uiperae imbres si quis calcauerit recens dumtaxat grauius quam uenenum nocere fertur et inmedicabile uulnus serpere, ita etiam turtur aculeo suo mortua amplius quam uiua periculi adferre memoratur. lepusculus quoque, timidum animal in terris, in mari formidabile, citam et quae non facile possit noluit corruptelam inuehit. uoluit enim te creator tuus nec in mari satis ab insidiantibus esse securum, ut propter pauca quae noceant quasi in excubiis positus armis fidei semper et scuto deuotionis noluit a domino tuo debeas salutis sperare praesidium. ueniamus ad Atlanticum mare. quam ingentia illic et infinitae magnitudinis cete, quae si quando supernatant fluctibus, ambulare insulas putes, montes altissimos summis ad
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus mertib cariorem: nos mercem longe imparem. adpericuli uicem. misera
lueri cupidine reportamus. Itaq illi patriam reppetunt: nos derelinquimꝰ. Illis
nando inerementum generis adquiritur: nodis minuitur nauigando. Quis
igitur neg& druinitus illis infusum ingenium. exͣ. huius modi atq uirtudem.
cum uideat istos inaquilorem tam sollempnem obeundȩ fecunditatis pere.¬
grinationem uiuaci ingenio compotrere. allos in exiguo corpore tantum ua¬
liditatis adsumere. ut maximas nauium plenis currentes uelis. in mredus
fluctibus sistant: Sicut breuis pisciculus echimis. tanta facilicate memoratur na¬
uem ingentem statuere: ut quasi radicatam mari herere uideas nec moueri.
Aliquandiu enim in mobilem seruat. An &e huic putas sine creatoris munere. tan¬
tum potuisse suppetere uirtutis: Quid gladios loquar. aut strras. aut canes ma¬

Expanded text:
omnibus mercibus cariorem: nos 93 mercem longe imparem ad periculi vicem misera omnibus mercibus cariorem: nos 93 mercem longe imparem ad periculi vicem misera lucri cupidine reportamus. Itaque illi patriam repnando incrementum generis adquiritur, nobis minuitur nauigando. quis igitur neget diuinitus illis infusum ingenium esse huiusmodi atque uirtutem, cum uideat istos in aquilonem tam sollemnem obeundae fecunditatis peregrinationem uiuaci ingenio conponere, alios in exiguo corpore tantum ualiditatis adsumere, ut maximas hic plenis currentes uelis in mediis fluctibus sistant, sicut breuis pisciculus echeneis tanta facilitate memoratur nauem ingentem statuere, ut quasi radicatam marlmari haerere uideas nec mouerimoneri; aliquamdiu enim inmobilem seruat. an et huic putas sine creatoris munere tantum potuisse subpetere uirtutis? quid gladios loquar aut serras aut canes ma
Abbreviated transcription (Latin):
piscis pariendi tempꝰ. quod pro magno mysterio dixit salononis sapientia
nouit tempus ecindi atq redeundi. nouit tempus ꝑfunctiotus & iacta¬
tionis: & nouit ut nan. queat falli quia non rationis estimatione. &dis¬
putationis argumento utitur: sed inspiratione nature. quȩ uera .ẽ. magistia¬
pietatis. Heniq omnes animantes. prȩ scripta habent pariendi tempora: homo solus
indiscreta atq confusa. Reliqua genera cdementiam temporis querunt: mulieres so¬
le partus suos inclementer effundunt. Uana enim & intemperans libido generandi
uagam pariencti ȩtatem exibet. Pisces tanta maria transmittut. ut utilitatẽ
aliquam generi suo querant: nos quoq diffusa equora transfretam᷑. sed quando
honestius. quod fuccessionis amore. quamquod pecuniȩ auiditate suscipitur.:
Pemq illis adpietatem: nobis ad questum transmissio deputatur. Iili sobolem p̃fer̃

Expanded text:
piscis pariendi tempus, quod pro magno mysterio dixit Salomon in Sapientia: piscis pariendi tempus, quod pro magno mysterio dixit Salomon in Sapientia: Novit tempus eundi atque redeundi: novit tempus perfunctionis et jactationis, et novit ut non queat falli ; quia non rationis aestimatione, et disputationis argumento utitur, sed inspiratione naturae, quae vera est magistpietatis. Denique omnes animantes praescripta habent pariendi tempora, homo solus indiscreta atque confusa. Reliqua genera clementiam temporis quaerunt, mulieres solae partus suos inclementer effundunt. Vaga enim et intemperans libido generandi vagam pariendi aetatem exhibet. Pisces tanta maria transmittunt, ut utilitatem aliquam generi suo quaerant. Nos quoque diffusa aequora transfretamus: sed quanto honestius, quod successionis amore, quam quod pecuniae aviditate suscipitur? Denique illis ad pietatem, nobis ad quaestum transmissio deputatur. Illi sobolem referunt
Abbreviated transcription (Latin):
tio confideremꝰ. Obiectus. ẽ. ponti sinus boreȩ. ceterorumq uentorum ui¬
obentissimis flatibus. Unde cum grauis illic procella fuerit. tempes¬
tates mouentur: ita ut de profando arem uertatur. Cuius rei fluctus
arenosus inditio .ẽ. qui uentoꝵ motu infurgens altius. pondere grauior.
haut dbix non solum nauigantibꝰ sed &iam maritimis ipsis animantibus
intolerabilis habetur. Accedit illud. quod cum plurima & maxima pon¬
to flumina misceantur: tum hyberno tempore. sins ipse frigidior &
horrentem rigescat adlapsum. Ropterea pisces tanquam arbitri fluentoꝵ.¬
estate illic a̾spirantis aure clementiam captare consuerunt. Cuius amor¬
nitate ꝑfuncti: rursus. hyemis aspera declinare contendunt. & septemtri¬
ouis plage seua sugientes in reliquos se sinus conferunt: in quibus aut uen¬
torum mollior sit placiditas. aut solis soleat uernare temperies: Noui igit᷑

Expanded text:
tio consideremus. obiectus est Ponti sinus boreae ceterorumque uentorum uitio consideremus. obiectus est Ponti sinus boreae ceterorumque uentorum uiolentissimis flatibus, unde si grauis illic procella furit, tempestates mouentur, ita ut de profundo harena uertatur, cuius rei fluctus harenosus indicio est, qui uentorum motu insurgens altius, tum pondere grauior haud dubie non solum nauigantibus, sed etiam maritimis ipsis animantibus intolerabilis habetur. accedit illud, quod cum plurima et maxima Ponto flumina misceantur, tum hiberno tempore sinus ipse frigidior et torrentum rigescat omnem. propterea pisces tamquam arbitri fluentoestate illic aspirantis aurae clementiam captare consueverunt: cujus amoenitate perfuncti, rursus hyemis aspera declinare contendunt; et Septentrionalis plagae saeva fugientes, in reliquos se sinus conferunt, in quibus aut ventorum mollior sit placiditas, aut solis soleat vernare temperies. Novit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis non explicant: sed factis loquntur. ꝑgunt enim etatis tempore ad
fretum ponti: eo quoᷤ reliquo maris sinu. hic sunus dultior sit. Non enim tam¬
du sol ei freto. quam diu ceteris immoratur: eaq fit causa ut non omneo
aquam exhauriat. quȩ dulcis atq potabilis. ẽ: Qiuis aut̾e ignorae quod &iam
ea quȩ maritima sunt aquis plerumiq dulcibus delectentur: Ieniq dum
flumina secuntur. & ad superiora ascendunt: frequenter alieni pis¬
ces generis capiuntur in fluuiis. Cum hec igitur causa pontum illis fa¬
ciat gratiorem. itel quod estus tempore sollempnem illic flatum aquilonis
tum oportunorem ceteris iudicant in quo generare & partris possint ꝓ-¬
prios enutrire. quod teneri fortus laborem aliene regionis ferre. utx
possint. quos illic fori&e aeris blanda clementia. Itaq ꝑacto munere. dm¬
nes simul eo quo uenerant agmine. reuertuntur. Quȩ nani ista sit ra¬

Expanded text:
verbis non explicant, sed factis loquuntur? Pergunt enim aestatis tempore ad verbis non explicant, sed factis loquuntur? Pergunt enim aestatis tempore ad fretum Ponti, eo quod reliquo maris sinu hic sinus dulcior sit. Non enim tamdiu sol ei freto, quamdiu caeteris immoratur, eaque fit causa ut non omnem aquam exhauriat, quae dulcis atque potabilis est. Quis autem ignoret quod etiam ea quae maritima sunt, aquis plerumque dulcibus delectentur? Denique dum flumina sequuntur, et ad superiora ascendunt, frequenter alieni pisces generis capiuntur in fluviis. Cum haec igitur causa Pontum illis faciat gratiorem, vel quod aestus temperet solemnis illic flatus aquilonis, tum opportuniorem caeteris judicant, in quo generare, et partus possint proprios enutrire, quod teneri fetupossint, quos illic fouet aeris blanda clementia. itaque peracto munere omnes simul eo quo uenerant agmine reuertuntur. Quaenam ista sit ra
Abbreviated transcription (Latin):
bunis militum littere diriguntur. Idies statuitur & pleriq addies sta¬
tutos occurrere non queunt. Quis imperator piscibꝰ preceptum dedre.
Quis doctor hanc tribuit disciplinam: Qui metatores itiuera uispont̃:¬
disponunt: Qui duces iter dirigunt. ut nullus desit occurtus: Sed agnosco quis il¬
le sit imperator qui ordinatione diuina. senfibus uniuersorum suum insundat
imperium: qui tacitis mutis animantibus naturalis disciplinȩ ordinem tri¬
buat. & non solum magna penitr&: sed &tam ꝑ minima quȩq sefundat. Di¬
uinȩ legi piscis obsequitur. & homures contra dicunt. Piscis solleminter obau¬
dit mandata celestia: & homines irrita faciunt dĩ p̃cepta An contemptibilis
tibi uidetur quia mutꝰ.ẽ. rationisq expers: Sed uide ne tu tibi magis in¬
cipias. eẽ. contemptui: si mrationabili inrationabilior deprehendaris. Quid
autem rationabilius hoc piscium transitu: Cuius rationem quideor

Expanded text:
bunis militum litterae diriguntur, dies statuitur; et plerique ad dies stabunis militum litterae diriguntur, dies statuitur; et plerique ad dies statutos occurrere non queunt. Quis imperator piscibus praeceptum dedit? Quis doctor hanc tribuit disciplinam? Qui metatores itinera disponunt? Qui duces iter dirigunt, ut nullius desit occursus? Sed agnosco quis ille sit imperator, qui ordinatione divina sensibus universorum suum infundat imperium, qui tacitus mutis animantibus naturalis disciplinae ordinem tribuat; nec solum magna penetret, sed etiam per minima quaeque se fundat. Divinae legi piscis obsequitur, et homines contradicunt! Piscis solemniter obaudit mandata coelestia, et homines 92 irrita faciunt Dei praecepta! An contemptibilis tibi videtur, quia mutus est, rationisque expers? Sed vide ne tu tibi magis incipias esse contemptui, si irrationabili irrationabilior deprehendaris. Quid autem rationabilius hoc piscium transitu, cujus rationem quidem