comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reterea queri solet. fi repro que h fiunt.¬
boꝵ anune que nunc in inferno cruci¬
antur. notciam hãnt eoꝵ. que circa
suos in hac uita geruntur. ⁊ si aliquo
modo doleant fuꝑ infortuniis suoꝵ ca
te eam explicans. exparte u̾o insolutã
relinquẽs. Ait .n. Querer aliquis anul¬
lus dolor tangat mortuos. de his que
insis post mortẽ ꝯtingunt. uł quomͦ
ea ^ circa nos aguntur. nou̾iit sp̃s defu¬
netoꝵ. Cui respondeo magnã esse q̃stio¬
nem uͨ inpresenti disserendã. Uerũt̾n
buiter dici potest. quod est eura mor¬
tuis de sins caris. ut de diuite leg̾ qui
dum torm̃ta apud inferos pateretur. le¬
uauit ocłos ad abraham. ⁊ inter alia dix̃¬

Expanded text:
eterea quaeri solet si reproborum animae quae nunc in inferno cruciantur, notitiam habeant eorum quae circa suos in hac vita geruntur, et si aliquo modo doleant super infortuniis suorum cte eam explicans, ex parte vero insolutam relinquens, ait enim: Quaeret aliquis an ullus dolor tangat mortuos de his quae in suis post mortem contingunt, vel quomodo ea quae circa nos aguntur noverint spiritus defunctorum. Cui respondeo magnam esse quaestionem, nec in praesenti disserendam. Verumtamen breviter dici potest quod est cura mortuis de suis charis, ut de divite legitur, qui dum tormenta apud inferos pateretur, levavit oculos ad Abraham, et inter alia dix
Abbreviated transcription (Latin):
.i.curam mortui de uiuis quos sciunt
uiuere. qr nec in locis penaꝵ uidẽtẽt eõ
ubi diues sine fr̃ib erat. nec in requie
batoꝵ. ubi lazarum ⁊ abraham. quãuiᷤ
longe agnoscebat. nec tn ideo osequens
est. eos scire que cirea suos caros agun¬
tur hie. uł leta uł tristia

Expanded text:
i curam de vivis, quos sciunt vivere, quia nec in locis poenarum vident eos, ubi dives sine fratribus erat; nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham, quamvis longe, agnoscebat. Non tamen ideo consequens est eos scire quae circa charos suos aguntur hic, vel laeta, vel tristia
Abbreviated transcription (Latin):
dt̾ñ. In genesi legͥ. Faciamus hominẽ
ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ nr̃am. faci
nõ oĩo equał fiebat illa imago tanꝗͣ
nõ ab illo nata sed ab illo cãta. ido itti
imago dr quod: iad imagitem. quia
nõ equat᷑ parilitate. s accedit q̃da m

Expanded text:
ne: In Genes. legitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Faciamnon omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago dicitur quod et ad imaginem; quia non aequatur parilitate, sed accedit qua
Abbreviated transcription (Latin):
genitus aut̃ ds. nec fuit aliq̃n nõ filius.
nec fuit aliꝙͥ. ante quã filius. nec qͥcquã¬
ipse: inisi filius. atq ita qui semꝑ est
filius. nascibilitatis ꝓͥetate ac u̾itate.
filius est: eius solius qui genuit. ⁊ ille
t̃m qui genuit. pater ipsius est. qr sic̃
ille filius origine. ita ⁊ ille pat̾ geñacio¬
ter: nisi forte trans latͥe ad c̾aturam: ꝓpt̾
ad opcionẽ filioꝵ. Qd̃ .ii. scriptũ est. Audi

Expanded text:
genitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, genitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidipse nisi Filius, atque ita qui semper est Filius nascibilitatis proprietate ac veritate, filius ejus solius est qui genuit, et ille tantum qui genuit, Pater ipsius est; quia, sicut ille Filius est origine, ita ille Pater generatioter, nisi forte translative ad creaturam propter adoptionem filiorum. Quod enim scriptum est: Audi,
Abbreviated transcription (Latin):
excelsi om̃s.⁊ ad moysen de ppło isrł dñs
na est distancia. homines .ii. dei filii sũt:
factura. nõ natiuitatis ꝓͥetate. Ds̃ autẽ
filius. originis ꝓͥetate filius est. ⁊ u̾itate
natiuitatis. nõ factura: uł ad optione. Et
illi quid añ s̃. quam filii dei sint. Fiunt
ostendẽs. inter ipsum.⁊ hoĩes filios di.
euidentissime distinguit . in .xii.ł. de tri
nitate. ita dicens. Uo patri solus qui ex
deo nascitur uere filius ẽ: ⁊ nos quidẽ
filii dei sumus. s ꝑ facturã. Fuimus. ni.
onem effecti sumꝰ. pocius quã nascimur
⁊ qr omine qud̃ fit. antequã fiat: nõ fuit.
nos cum filii non fuissemꝰ. efficimur.
añ.ii. filii non eramus. s ꝑ gr̃am facti
sumus. non nati:neq generati. s ad qͥ¬
nos genuisse. Genuisse.i. d̾m filios. nũ¬
quã cum ꝓͥetatis sig̃catione: ꝯgnoscimꝰ
dici. Ex adoptione .ii. homo ẽ filius dei.
pacio. ac ꝑ id non uere ẽ filius. qr nec
ꝓrie natus dr: nec semꝑ filius fuit. uni¬

Expanded text:
excelsi omnes? Et ad Moysem de populo Israel Dominus na est distantia. Homines enim filii Dei sunt, factura, non nativitatis proprietate. Deus autem Filius, originis proprietate Filius est, et veritate nativitatis, non factura vel adoptione. Et illi quidem ante sunt, quam filii Dei sint. Fiunt ostendens, inter ipsum et homines filios Dei evidentissime distinguit in duodeciqui ex eo nascitur vere Filius est: et nos quidem filii Dei sumus, sed per facturam. Fuimus enim  per adoptionem effecti sumus potius quam nascimur: et quia omne quod fit, antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii non eramus, sed per gratiam facti sumus, non nati neque generati, sed acquinos genuisse. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim hompatio: ac per hoc non vere est filius, quia nec proprie natus dicitur, nec semper filius fuit. Uni
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis. facta subforma u̾boꝵ p̾sc̾pta. Si
.N. fũit ablucio sine u̾bo. non est ibi
sacram̃tũ. s accedente uerbo ad elemẽ¬
tũ: fit sacͣmẽtũ. ñ utiq ip̃m elem̃tũ fit
facram̃tũ. s ablucio fc̃a inelem̃to. Und̃
aug̃. uerbo lb̃ma ꝯsec̾tur. de trahe u̾bũ¬

Expanded text:
or, facta sub forma verborum praescripta. Si enim ablutio fiat sine verbo, non est ibi sacramentum; sed accedente verbo ad elementum, fit sacramentum, non utique ipsum elementum fit sacramentum, sed ablutio facta in elemento. Unde Aug
Abbreviated transcription (Latin):
quia nõ ẽẽt actus malus nͥ eẽt res
bona. quia nõ est aliqua res mala. ñ
la eẽt si res ip̃a que mala ẽ nat᷑aͣ nõ eẽt
Non gͥ posset ẽẽ malum. nisi eẽt aliqõ
bonum. Ꝙ c̃ dici uideatur ab surde
dr̃e. Ex p̃missis testimoniis asserunt
omnes actus. in quantũ s̃ ẽẽ res bonas
nec aliquid ẽẽ malum .i. peccatum. nͥ¬

Expanded text:
quia non esset actus malus, nisi esset res bona; quia non est aliqua res mala, nisi la esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non ergo potest esse malum nisi esset aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, dicere. §. Ex praemissis testimoniis asserunt omnes actus, in quantum sunt, esse res bonas; nec aliquid esse malum, id est, peccatum, n
Abbreviated transcription (Latin):
ture suntꝰ. Quibus opponr. Si omnia
q̃ sunt in quantũ sunt bona s̃: inat᷑e
sunt. gͦ ad ult̾ium. homicidium:⁊ si
imilia. in quantũ funt. bona sunt: inͦ ⁊
illi qui faciunt illa: bona agunt.ꝙ
penitus ab furdum. His uͦ sic illi res¬
pondet. Dicunt equidem adult̾ium.
homicidium ⁊ hꝰ modi. nõ fimpłr actꝰ
d̾notarr. sed actuum uicia actusq
ipõs adult̾ii ⁊i homicidii. inquantum
sunt. uł in quantum actus sunt ado
eẽ.⁊bonas naturas eẽ. sed ñ in quãtũ
ad ult̾ium ⁊ homicidium sunt. & idõ
nõ sequi dñt. si actus. qͥ homicidia ⁊
adult̾ia sunt: ado sunt. ꝙ homicidia

Expanded text:
bus opponitur: Si omnia quae sunt, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt; ergo adulterium, et homicidium, et similia, in quantum sunt, bona sunt, et natilli qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurdum est. His vero sic illi respondent: dicunt equidem adulterium, homicidium, et hujusmodi, non simpliciter actus denotare, sed actuum vitia; actusque ipsos adulterii et homicidii, in quantum sunt, vel in quantum actus sunt a Deo esse, et bonas naturas esse, sed non in quantum adulterium et homicidium sunt. Et ideo non sequi dicunt, si actus qui homicidia et adulteria sunt, a Deo sunt, quod homicidia
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas mala.ł p̃positum. ħ ẽ enim d̾¬
clinare abono: ud̾o malum ẽ. siẽ econu̾so
declinare amalo bonũ ẽ. Sĩẽ gͥ declina¬
tio amalo aliquid ponit.s. uoluntatem
⁊ ꝓpositum uitandi malum. nõ enim po¬
t̃ eẽ bonum ꝙ omnino nicͥ ẽ. ita declina¬

Expanded text:
oluntas mala vel propositum; hoc est enim declinare a bono, et ideo malum est; sicut, e converso, declinare a malo, bonum est. Sicut ergo declinatio a malo, aliquid ponit, scilicet, voluntatem et propositum vitandi malum non enim potest esse bonum quod omnino nihil est, ita declina
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd suad es. q̃ infirmitas utiq malũ
ẽ. Uñ nos cotidie libari p̃camur. dicẽtes
liba nos amalo. Idõq nõ dixit quod
ampliꝰ ẽ malum ẽ. Tu eñĩ nõ facis ma¬
lum. qui b̃n uteris uiratione. seo ama¬
lo ẽ illius. qui alr nõ cdat .i. ab infir

Expanded text:
 infirmitas utique malum est. Unde nos quotidie liberari precamur dicentes, libera nos a malo. Ideoque non dixit, quod amplius est, malum est. Tu enim non facis malum, qui bene uteris juratione; sed a malo est illius qui aliter non credit, id est, ab
Abbreviated transcription (Latin):
uõ qui in cãturis catorẽ uen̾abantur
tm̃. nõ ꝓhibuit. Uñ ioseph. ꝑsalutem
pharaonis uirauit. di iudicium in eoue¬
n̾atus. quo positus erat infunis. xp̃c uͦ
eis debet᷑: ul ne ꝑeas iurantes falsum.
homines se uram̃to nõ teneri putarẽt.¬

Expanded text:
qui in creaturis Creatorem venerabantur tantum, non prohibuit. Unde Joseph per salutem Pharaonis juravit, Dei judicium in eo veneratus, quo positus erat in infimis. Chriseis deberetur; vel ne per eas jurantes falsum, homines se juramento teneri non putarent.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nascitur. S⁊ ne tanti auctores sibi
ꝯtradicere uire tanta uideantur: illa
uerba gg̃. benigne inter pretemur.
ante tempora natus est: Illud .ni. sin¬
tera ⁊ catholica fides. tenet ac predic¬
at. ut istud. Qr gͦ ait. dicanius ueriꝰ.
cum utrũq pariter sit uerum: nisi

Expanded text:
as. Sed ne tanti auctores sibi contradicere in re tanta videantur, illa verba Greg. benigne interpretemur: ante tempora natus est? illud enim sincera et catholica fides tenet ac praedicat, ut istud. Quare ergo ait dicimus verius, cum utrumque pariter sit verum? nisi
Abbreviated transcription (Latin):
natus. quam quis semꝑ nascitur. quia
qui sẽꝑ nascitur. uondum est natus.
⁊ numquã uatus est. aut natus erit:
Si semꝑ nascitur. aliud ẽ .ii. nasci. a¬
luid iratum eẽ. Ac ꝑ hoc numquã filiꝰ¬
est. si numquã natus ẽ. filus autẽ est:
tus. Origenes uero suꝑ ieremiã dicit. ꝙ
filius semꝑ gen̾atur apatre: his uerbis.
Saluator nr̃. est sap̃ia dei. Sapĩa uero
est. splendor eterne lucis. Saluator gͦ
nr̃: est splendor claritatis. Splendor ãt
non semel nascitur ⁊ desinit. s quociẽs
ortum fu̾it lumen. ex quo splendor orit᷑:
tociens ⁊ oritur splendor claritatis. Sic
gͦ saluator semꝑ nascitur. Unde ait ĩ
libro sapiẽ ante om̃s colles generat
me. non ut quidã male legunt ge¬
nerauit. His uerb̾ aꝑte ostendit orig̃.
sane dici posse. ⁊ debe. filius semper

Expanded text:
natus, quam qui semper nascitur. Quia natus, quam qui semper nascitur. Quia qui semper nascitur, nondum est natus; et nunquam natus est aut natus erit, si semper nascitur. Aliud est enim nasci, aliud natum esse. Ac per hoc nunquam filius, si nunquam natustre. Origenes vero super Jeremiam dicit quod Filius semper generatur a Patre, his verbis: Salvator noster est sapientia Dei; sapientia vero est splendor aeternae lucis; Salvator ergo noster splendor est claritatis. Splendor autem non semel nascitur et desinit, sed quoties ortum fuerit lumen ex quo splendor oritur, toties oritur etiam splendor claritatis; sic ergo Salvator semper nascitur. Unde ait in lib. Sapientiae: Ante omnes colles generat me Dominus; non ut quidam male legunt, generavit. His verbis aperte ostendit Origenes sane dici posse et debere: Filius semper
Abbreviated transcription (Latin):
młtũ abillius ueritatis exp̃ssione de¬
uiamus. qr qd factũ non est. nõc pot̃
dici ꝓprie ꝑfectum. s balbuciendo. ut
possumus: excelsa dei resonamus. ⁊ dñs
nr̃e infirmitatis ũbis ꝯdescendens.
lestis ꝑfectus est. Suꝑ illũ locum ⁊̃
psalmi. ego hodie genui te. de hac ge¬
neracione filii. ita loq̃r aug̃. quã quã
ꝑ hoc quod dicit hodie. possit ⁊ intel¬
natus est. tñ qr hodie presenciã sigtat:
atq in et̾uitate. nec pretitum quicquã¬
est. quasi esse desierit: nec futur ũ. quasi
nond̾ sit: s presens tm. qr quicquid
et̾num ẽ. semꝑ est: diuini us accipit᷑
de sempit̾na geueracione sapĩe dei. Ec¬
ce his uerbis ostend aug̃. ꝙ generaci¬
o filii semꝑ est. nec preteriit. nec futa᷑
est. qr etna est. Iõ .ni. dixit genui: ne
nouum putaretur .s. ne uidẽtur in¬
cepisse. hodie dixit. ne p̃terita gen̾a
festatur. nisi qr exipsa ẽẽncia patris.
semꝑ genitus est filius.
uato disserens ait. Melior est semper

Expanded text:
expressione deviamus, quia quod factum non est, non potest dici proprie perfectum, sed balbutiendo ut possimus, excelsa Dei resonemus. Et Dominus nostrae infirmitatis verbis condescendens: lestis perfectus est. Super illum locum etiam psal. 2: Ego hodie genui te, de hac generatione Filii ita loquitur Aug.: Quanquam per hoc quod dicit hodie, possit intelnatus est, tamen quia hodie praesentiam significat, atque in aeternitate nec praeteritum est quidquam quasi esse desierit, nec futurum quasi nondum sit, sed praesens tantum: quia quidquid aeternum est, semper est: divinius accipitur de sempiterna generatione sapiece his verbis ostendit Aug. quod generatio Filii semper est, nec praeteriit, nec futura est, quia aeterna est. Ideo dixit genui, ne novum putaretur, scilicet ne videretur incoepisse; hodie dixit, ne praeterita genefestatur, nisi quia ex ipsa essentia Patris semper genitus est Filius.per nato. Melior est semper
Abbreviated transcription (Latin):
geñacio filii apatre. nec p̾ncipiũ hãt
nec finẽ. qr eterna ẽ: utrum debeat di¬
ci filius sẽꝑ gignitur. uł semꝑ genitꝰ
est. uł semꝑ gignetur. De hoc gg̃ suꝑ
pocius qr nec cepit nasci. nec desiit. di¬
camus ueriꝰ. semꝑ natus. Non autem
possumꝰ dre semꝑ nascitur. ne inꝑfec¬
tum esse. semꝑ udeatur. at uero ut
et̃nus designari ualeat: ⁊ ꝑfectus. ⁊ sẽ¬
ꝑ dicamus: ⁊ natus. quatinus ⁊ natus

Expanded text:
generatio Filii a Patre nec principium habeat nec finem, quia aeterna est, utrum debeat dici: Filius semper gignitur, vel semper genitus est, vel semper gignetur? De hoc Greg. supotius quia nec coepit nasci, nec desiit, dicamus verius semper natus; non autem possumus dicere: Semper nascitur, ne imperfectus esse videatur. Atvero ut aeternus designari valeat et perfectus, et semper dicamus, et n
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. imanserit spc̃. Qͥd magni ẽ
filio d̾i ꝙ in ip̃o man̾e spc̃ astruitur:
Notand̾q ꝙ semꝑ in domino manserit
gestau̾int partim semꝑ maneat. partĩ
rediturꝰ se cedat. manet eium ap̃ eos u̾
bonis insistant. actibus recedit uero ad
tempus. ne semꝑ infirmos curandi mor
ip̃i uiuant. Uenit ad tp̃s. ut etiam aliis
ꝑ miracłorum signa quales sint intus.
qͣsoam uirtutes semꝑ manet sp̃c. scdm
quasdam recessurus uenit: menturus
recedit. In his uirtutib fñ quibꝰ ad utã
nõ ꝑuenit᷑ in electorum suorum cordibꝰ
ꝑmanet. in his uõ ꝑ quas scĩtatis uirtꝰ
ostend̃r. uͥ mexhibitione miracłorum
aliqñ ade: aliq̃n se subtrahit. It amb̃r

Expanded text:
et manserit Spiritus. Quid magni est Filio Dei quod in ipso manere Spiritus astruatur? Notandum quod semper in Domino manserit gestaverint, partim semper maneat, partim rediturus secedat. Manet autem apud eos, ut bonis insistant actibus; recedit vero ad tempus, ne semper infirmos curandi, moripsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, sdam virtutes semper manet Spiritus, secundum quasdam recessurus venit, et venturus recedit. In his virtutibus sine quibus ad vitam non pervenitur, in electorum suorum cordibus permanet. In his vero per quas sanctitatis virtus ostenditur, ut in exhibitione miraculorum, aliquando adest, aliquando se subtrahit. Item Ambr
Abbreviated transcription (Latin):
dũtendum etiam ẽ. qͦmͦ fioes.
spes.: ⁊ scĩa dicant᷑ euacuari quia ex part¬
te sunt ⁊ ñ caritas. cum ⁊ ip̃a ex parte
fit. Exparte enim .i. nõ ꝑfecte diligimꝰ.
sic̃ ex parte scimus. Ut esitius suꝑ leui

Expanded text:
tendum etiam est quomodo fides, spes et scientia dicantur evacuari quia ex parte sunt, et non charitas, cum et ipsa ex parte sit. Ex parte enim, id est, imperfecte, diligimus, sicut ex pa
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum. cui ñ comunicat alienus. Alie¬
Si aũt aliem sunt. qui audit᷑i sunt il¬
lam uocem. ñ gͦ hiuic fonti comunicant
dicata ẽ caritas securus esto. nicͥ mali ꝓ
tõ cõꝑatur. quia nimir̃ mentẽ quam
semł ceꝑit. ad dilectõne mundi fundit᷑

Expanded text:
bonorum, cui non communicat alienus. AlieSi autem alieni sunt qui audituri sunt illam vocem, non ergo huic fonti communicant dicata est charitas, securus esto; nihil mali ptio comparatur, quia nimirum mentem quam semel ceperit, a dilectione mundi funditus
Abbreviated transcription (Latin):
sed ħ dix̃ ꝑꝑ iusticiam cui de seruiebant
quia boni erant. fr̾equent̾ enum ante
sunt mali. qui fut᷑i funt boni: ialiqͥci¬
ens pͥꝰ sunt boni. qui futuri s̃ ⁊ ꝑman¬
quam excidit. nullatenꝰ ꝓ ilł fac̃. Dig¬
nitatẽ enim caritatis ostendens. dicit
eam nõ excid̾e. quia ħ ⁊ infuto᷑ erit. sed
fides: ispes euacuabuntur. ⁊ scĩa. It̃.ꝙ¬
nõ eẽntiam caritatis refertur. seo ad
efficientiam. quia nõ efficit caritas
q̃ deseritur hominẽ ue̾ batum. nõ ꝑ¬
duc̃ ad uerum boñ. hiuie ĩ fonti alie
infine.quia nõ ꝑseu̾ant. Pot̾ tñ ħ ⁊c̃.
ligi ꝗͣ soli ꝑfecti ħnt qͣ semel habita
nõ amititur. Exordia uõ caritatis ali¬
qñ crescunt. aliqñ deficiunt. Sunt
tio quos gradus ille qui parabolam
miat.:iex surgat sem̃. igmiunet. icros¬
cat. ic̃. Ꝙ si gͦ ꝑfecta caritas sic radi¬
cata ẽ ut amitti neq̃at. incipiens tñ
⁊ ꝓuecta amitti pͭ. i sepe amittitur
sed dum habetur. nõ sunt ħntem

Expanded text:
 propter justitiam cui deserviebant, quia boni erant. Frequenter enim ante sunt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties prius sunt boni, qui futuri sunt et permanquam excidit, nullatenus pro illis facit. Dignitatem enim charitatis ostendens, dicit eam non excidere, quia hic et in futuro erit; sed fides et spes evacuabuntur, et scientia.entiam charitatis refertur, sed ad efficientiam, quia non efficit charitas quae deseritur, hominem vere beatum, nec perducit ad verum bonum. Huic etiam fonti alieni, in fine, quia non perseverant. Potest tamen ligi, quam soli perfecti habent, quae semel habita non amittitur. Exordia vero charitatis aliquando crescunt, aliquando deficiunt; sunt tio; quos gradus ille discernit, qui parabolam miat, et exurgat semen et germinet, et crescat, etc. Si ergo perfecta charitas sic radicata est, ut amitti nequeat, incipiens tamen et provecta amitti potest, et saepe amittitur; sed dum habetur, non sinit habentem
Abbreviated transcription (Latin):
docent. quia exparte diligimus nunc.
⁊ õ ip̃a euacuabitur. inquant̾ ex par¬
te ẽ. quia tolletur inꝑfectio. ⁊ ad detur
ꝑfectio. Remaneb̾q ip̃a aucta: iactus
eiis:⁊modus diligendi. Ut diligas dm
uõ ⁊ spes. penitus euacuabunt᷑. Scĩa uͦ¬

Expanded text:
docent, quia ex parte diligimus nunc; et ideo ipsa evacuabitur in quantum ex parte est, quia tolletur imperfectio et addetur perfectio. Remanebitque ipsa aucta, et actus ejus, et modus diligendi, ut diligas Deuvero, et spes penitus evacuabuntur. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
quia informa di erat. oꝑtet te agnoscẽ
firmissimeq teñe in illo forme nomi¬
ne. nat᷑alem plenitudinẽ deb̃e intelli
di nõ alia intelligentia ẽ. quam ind̾i
manẽ nͣ. Didicisti nomine forme intel¬
ligentiam fĩ nͭͨ. ⁊ audisti ꝙ forma dĩ for

Expanded text:
quia in forma Dei erat, oportet te agnoscere firmissimeque tenere in illo formae nomine naturalem plenitudinem debere intelligDei non alia intelligentia est, quam in Dei manere natura. Didicisti nomine formae intelligentiam fieri naturae, at audisti quod for
Abbreviated transcription (Latin):
Retẽa sit ⁊ su natura dĩ in carnata sit.
inquiri oꝑtet eum exp̃missis constet
u̾bum di. carnemi animam simul
assumpsisse in unitatẽ ꝑͦ. quid horum
rit. R an ita conueniat dici diuinam nͣm.
eẽ incarnatam. sic̃ ds̃ in carnatꝰ u̾bum
in carnatum sane dr̃. ħ in quisicio siue
querendi rõ uixta sac̾rium auctoritatũ
testimonia partim implicita atq ꝑple¬
.xa. partim uo explicata ẽ iaꝑta. Certũ¬

Expanded text:
T, ET SI NATURA DEI INCARNATA SIT? inquiri oportet, cum ex praemissis constet Verbum Dei carnem et animam simul assumpsisse in unitatem personae, quid horum rit. Et an ita conveniat dici divinam naturam esse incarnatam, sicut Deus incarnatus, et Verbum incarnatum sane dicitur. Haec inquisitio sive quaerendi ratio, juxta sacrarum auctoritatum testimonia, partim implicita atque perplexa, partim vero explicita est et aperta. Certu
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰ tͥnitatẽs unitatẽ uirgo maria genũit.
nẽ quoq hꝰ filii di. tota tͥnitas oꝑata ẽẽ
c̃denda ẽ solus tñ filius formam serui ac¬
Si enim ꝙ comune ẽ tͥmitati nõ accepit
hominem. gͦ nõ ñ diuina q̃ comunis ẽ

Expanded text:
hujus Trinitatis unitatem Maria Virgo genuerit, nem quoque hujus Filii Dei tota Trinitas operata esse credenda est. Solus tamen Filius formam servi acSi enim quod commune est Trinitati, non accepit hominem, ergo non natura divina, quae communis est
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem diñs eẽ unitam carni. ⁊ unã
naturam di u̾bi in carnatam confite¬
carnata est. Uñ ⁊ eadem u̾e dr̃ susce¬
pisse humanam nat᷑am.
An diuina
natura deb̾at dici caro facta

Expanded text:
deitatem dicimus esse unitam carni, et unam naturam Dei Verbi incarnatam confitecarnata est. Unde et eadem vere dicitur suscepisse humanam naturam. 3. An divina natura debeat dici caro facta
Abbreviated transcription (Latin):
adẽq sola. ꝓprie ac uere simpłx est
ubi. nec parcium. nec acc̾nũ. seu quar̃¬
libet formar̃. ulla est diũsitas. siue ira¬
riacio. uł multitudo. Ut aut̃ seras. quomͦ
simplex sit ista sub̾a. ut te docet aug̃
sit multiplex. ⁊ nullo mͦ uere simplex. ⁊
pͥ de corꝑali. postea de sp̃uali creatura
corꝑał utiq c̃atura. partib ꝯstat. ita: ut
sit ibi alia pars maior. alia minor. ⁊
maius sit totũ: quã pars quelib.⁊
in uno quoq corꝑe. aliud sit magni¬
tudo. aliud color: aliud figura. Potest .N.
⁊ minuta magnitudine: manere id̾ co¬
lor. ⁊ ead figura. ⁊ colore mutato: ma¬
nere ead figura.⁊ ead magnitudo. ac
ꝑ hoc. multiplex ẽẽ ꝯuincitur: natura

Expanded text:
Eademque sola proprie ac vere simplex est, ubi nec partium, nec accidentium, nec quarumlibet formarum ulla est diversitas sive variatio vel multitudo. Ut autem scias quomodo simplex sit illa substantia, te docet Aug. sit multiplex, et nullo modo vere simplex; et primum de corporali, postea de spirituali creatura. Corporalis utique creatura partibus constat, ita ut sit ibi alia pars minor, alia major; et majus sit totum, quam pars quaelibet; et in unoquoque corpore, aliud est magnitudo, aliud color atque aliud figura. Potest enim et in magnitudine manere idem color, et eadem figura, et, colore mutato, manere eadem figura, et eadem magnitudo: et per hoc multiplex esse convincitur natura
Abbreviated transcription (Latin):
mutari. d̾s aut̃ nec loco nec affectõne
Uñ recte. solus d̾r hr̃e in mortalitatẽ.
In omĩ .N. mutabili natura. ut ait aug̃
ꝯtra maximinũ. nõ nulla mors est:
ipsa ẽ mutacio. qr facit aliquid in ea
nõ esse: qd̾ erat. Uñ ⁊ ipsa aĩã humana.
suum. numquã desinit uiu̾e. ht̃ ĩn qͣn
dam mortẽ suam. qr si iuste uiuebat.
⁊ peccat: moritur iusticie. si peccatrix
erat. ⁊ iustificatur moritur pecc̃o. ut
alias eius mutatõnes taceã. De quibꝰ¬
mͦ longum ẽ disputare. Et creaturar̃
natura celestium. mori potuit: quia
peccare potuit. Nam ⁊ angłi peccaue¬
runt. ⁊ demones facti s̃. quoꝵ est dia¬
bolus pͥnceps. Et qui nõ peccauerut:
peccare potuer̃. Et c uic̃q c̃ature rõna¬
li pr̃atur. ut peccare non possit. non
est hoc nature ꝓprie. sed dei g̃r̃e. ⁊ iõ
qui nõ cuiꝰquã gr̾a. s natura sita.nͨͦ
potuit. nec pot̾. aliqua ꝯũsione muta¬
ri. nec potuit nec poterit. aliqua mu¬

Expanded text:
mutari; Deus autem nec loco, nec affectione unde recte solus dicitur habere immortalitatem. In omni enim mutabili natura, ut ait Aug. contra Maximinum, nonnulla mors est ipsa mutatio, quia fecit aliquid in ea non esse quod erat, unde et ipsa anima humana, suum nunquam desdam mortem suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit: nam et Angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. Ac per qui non cujusquapotuit, nec potest aliqua conversione mutari; nec potuit, nec poterit aliqua mu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m non es hic diligenter ad uertẽdũ
est. quomͦ intelligi debeant illa u̾ba
erit. s tm̃ est. ẽ de eo scͥptũ frequẽter
reꝑiamus: fuit abet̾no. fuit semꝑ. et
erit inscła. ⁊ huiusimͦ. Uñ uidr. qr nõ
ẽ tm̃ dicẽdũ de deo fuit. uł est. uł erit.
Si .ii. dic̾etur tm̃ fuit. putaretur ꝙ de¬
sierit ẽẽ. Si dretur t̃m est. putaretur
tur erit. putaretur nõ eẽ mͦ. Dicaturgͦ
ꝙ semꝑ fuit. ẽ. ⁊ erit. ut intelligatur
qr nec cep̃ nec desiit. nec desunt. nͨ de
desiit. erit. qr nũquã de erit. est: qr
semꝑ est. non p̃teriit. qͣi qd nõ mane¬
at. non orietur. qͣi ꝙ non erat. Cuim gͦ
nr̃a locutio ꝑ tp̃ra uarietur. de eo ũe
diir: uerba cuiuslib tp̃ris qui nullo
tp̃r de fuit. uł de est. uł de erit. ⁊ ideo

Expanded text:
ndum est. Hic diligenter advertendum est quomodo intelligi debeant illa verbaerit, sed tantum est, cum de eo scriptum frequenter reperiamus: Fuit ab aeterno; fuit semper et erit inm dicendum de Deo, fuit, vel est, vel erit. Si enim diceretur tantum, fuit, putaretur quod defuerit esse; si diceretur tantum, est, putaretur tur, erit, putaretur non esse modo. Dicatur ergo quod semper fuit, est et erit, ut intelligatur, quia nec coepit, nec desiit, nec desinit, nec ddesiit; erit, quia nunquam deerit; est, quia semper est: non praeteriit, quasi quod non maneat; non orietur, quasi quod non erat. Cum ergo nostra locutio per tempora varietur, de eo vere dicuntur verba cujuslibet temporis, qui nullo tempore desiit; vel deest, vel deerit. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
uerba cuiuslib tẽporis dici de đo. sed
ligend̾ est. non noũ fuisse. uł futurũ
uł futurus sit. sed quod existat simpłr
sñ aliquo tp̃rali motu. Licet .ii. uerba
substantiua diũsoꝵ tẽpoꝵ de deo dicã¬
tur. ut fuit. erit. est. erat. nõ tñ tp̃rales

Expanded text:
erba cujuslibet temporis dici de Deo; sedligendum est: Non novit fuisse vel futurum vel futurus sit, sed quod existat simpliciter sine aliquo temporali motu. Licet enim verba substantiva diversorum temporum de Deo dicantur, ut fuit, erit, est, erat, non tamen temporales
Abbreviated transcription (Latin):
hoc appellatur eẽncia. quã grecrusiam
saꝑe.⁊ abeo ꝙ est scire dieta ẽ scĩa. ita
ab eo qd̾ est esse. dicta est ẽẽncia. Et qͥs
mag̃ est. quam ille qui dixit famulo
suo moysi. ego sum qui sum. ⁊ dices
filiis ispł. qui est misit me aduos : Ip̃e

Expanded text:
hoc appellatur, essentia, quam Graeci usiam ab eo quod est scire dicta est scientia, ita ab eo quod est esse dicta est essentia. Et quis magis est quam ille qui dixit famulo suo, Exod. 3: Ego sum qui sum; et: Dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos? Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
RO
dicatur c̃do uł fidem peto. dm̃s de sacra¬
m̃to fidei id esse intelligendũ. ꝙ respõd̾r
sac̾mentũ fidi p̃sto sum acciꝑe. c̃do .i. sa¬

Expanded text:
ro o dicatur: Credo, vel: Fidem peto, dicimus de sacramento fidei id esse intelligendum, quod respondsacramentum fidei praesto sum recipere: Credo, id
Abbreviated transcription (Latin):
llud ⁊̃ non te moueat. qd̾ quidã nõ ea
fide paruulos ad lbinũ ferunt. ut per
sp̃m ł ꝑ łb̃m ad uitã regñẽt᷑ et̾̃nam. sed
eos putant ħ remedio tẽꝑalẽ retiñe uł¬
reciꝑe sanitatẽ. Non.ii. ꝑpea illi ñ regñã¬
tur qr nec ab illis hac in tencione of¬

Expanded text:
llud etiam non te moveat, quod quidam non ea fide parvulos ad Baptismum ferunt, ut per Spiritum ad vitam regenerentur aeternam; sed eos putant hoc remedio temporalem accipere sanitatem; non enim propterea illi non regenerantur, quia nec ab illis hac intentione of
Abbreviated transcription (Latin):
dis.⁊ dr neophitus nuꝑ adfidem ꝯuersꝰ.
uł indisciplina religiose ꝯuersacionis
zandi debet in hominẽ p̾uenire offm̃.
ut fidi cathecuminꝰ accipiat rudimẽ¬
It̃ aug̃. Paruuli ex suflantꝰ᷑ ⁊ exorcizã¬

Expanded text:
dicitur neophytus nuper ad fidem conversus, vel in disciplina religiosae conversationis zandi debet in homine praevenire officium; ut fidei catechumenus accipiat rudimenstinus: Parvulus exsufflatur et exorciza
Abbreviated transcription (Latin):
turSi de fac̾m̃to. cur norãtĩ distingũt᷑
ꝑsone: Si ũo d fidi affectu. quomͦ uer̃
est cum eo careat paruulꝰ: an illud
sic̃ ⁊ de omnib pompis diaboli spõdet᷑
abrenunciare: Qd si nõ seruau̾it factꝰ
adultus. teneb̾r ipse uł sponsor¶Sane
dici pot̾ ibi spondi ꝓ paruulo. ꝙ ad
maiorẽ etatẽ si uenerit. ⁊ pompis dia¬
boli remuneiabit.⁊ sanã fidẽ teneb. ciuꝰ
tc̃ sac̾mentũ recipit. Hac aut̃ sponsione.
paruulus pro quo fit teneb̾r ñ sponsor.
si tẽ ut caucio impleat᷑. quantũ inse est
hoc aug̃. Cẽrtissimã emisistis caucionẽ
qua renũciare pompis diaboli spopodiᷤᷤ
additur exorcisinꝰ. Ante lb̃m .N. fit catħ¬
cismꝰ ⁊ exorcismꝰ. Post catħcismũ syquit᷑¬

Expanded text:
tur? Si de sacramento, cur nominatim distinguuntur personae? Si vero de fidei affectu, quomodo verum est, cum ea parsicut et omnibus pompis diaboli spondetur abrenuntiare, quod si non servaverit factus adultus, tenebitur ipse, vel sponsor? Sane etiam dici potest ibi sponderi pro parvulo, qui ad majorem aetatem, si venerit, et pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, hoc Aug.: Certissimam emisistis cautionem, qua renuntiare pompis diaboli spopondistadditur exorcismus. Ante Baptismum enim fit catechismus et exorcismus, post catec
Abbreviated transcription (Latin):
quã qui locũ eoꝵ tenẽt. ꝑfici pot̃ ã deb.
Nam si ałr presũptũ fu̾it. irritũ hab̾at᷑
⁊ uacuũ. nͨ inter eccłiastica reputabitur
sacͣmẽta. Licet aut̃ pƀris babtizatos tã¬
gere inpectore.s nõ cͥsmate signare u
fronte.¬
Auid sit uirtus huiꝰ sacramenti

Expanded text:
 tenent, perfici potest aut debet. Nam si aliter praesumptum fuerit, irritum habetur et vacuum, nec inter ecclesiastica reputabitur sacramenta. Licet autem presbyteris baptizatos tangere in pectore, sed non chrismate signare in fronte. Virtus autem sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
do maliciã. s non imꝑciendo gr̃am
sic̃ nec digni s̃. Quib .ii. non imꝑtitur
nec digni s̃ nec m̃entur. pocuis ut nõ
imꝑeiatur. hoc digni s. hoc merentur
p̃destinacionẽ. ⁊ precipue p̃destinacioĩ

Expanded text:
do malitiam, sed non impartiendo gratiam, sicut nec digni sunt. Quibus enim non impartitur, nec digni sunt, nec merentur; potius ut non impartiatur, hoc digni sunt, hoc merentur.praedestinationem, et praecipue praedestinationis
Abbreviated transcription (Latin):
sua miserationes suas. nͨ h ominẽ alege
sue potestatis amisit. c̃ in diaboli potes¬
tatr ẽẽ ꝑmisit. quia nͨ diabolus apotes¬
tate d̾i ẽ alienus. sic̃ nͨ abonitate N am
qualiẽq uita diabolus. ł homo ñ subsis¬
teret. nͥ ꝑeum. qui iuuficat omnia ꝯiõ
gͦ d̾s hominẽ d̾seruit. ut nõ se illi exhi¬
bet dm. s int̾ mala penalia ⁊̃ malis mł¬
ta p̾stitit bona ⁊ tand̾ hominẽ q̃ ꝯmissio
peccatorum diabolo subdidit. remissio
peccatorum ꝑ sanguinẽ xͥ datti. adiabo¬
lo eruit. ut sic iusticia uincẽtur diabol
non potentia. Sed qua iusticia: iħu xͥ.
Et quomodo uictus ẽ ea: quia i eo ncͥ

Expanded text:
sua miserationes suas, nec hominem a lege sua miserationes suas, nec hominem a lege suae potestatis amisit, cum in diaboli potestate esse permisit; quia nec diabolus a potestate Dei est alienus. sicut nec a bonitate. Nam qualicumque vita diabolus vel homo non subsisteret, nisi per eum qui vivificat omnia. Non ergo Deus hominem deseruit, ut non se illi exhiberet Deum; sed inter mala poenalia etiam malis multa praestitit bona, et tandem hominem quem commissio peccatorum diabolo subdidit, remissio peccatorum per sanguinem Christi data a diabolo eruit, ut sic justitia vinceretur diabolus, non potentia. Sed qua justitia? Jesu Christi. Et quomodo victus est ea? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
alium modum fuisse possibilem do
cꝰ potestati cuncta subiacent. sed nr̃e
miserie sanande cõuenientiorẽ mod̃
alium nõ fuisse. nec ẽẽ oꝑtusse. Qͥd
enim m̃tes nr̃as tm̃ erigit. ⁊ ab inmor¬
talitatis desꝑatione lib̾at. quam ꝙ
tanti nos fec̃ ds̃. ut d̾i filius inmuta¬
bilr. bonus inse manens ꝙ erat. ⁊ anb̾
accipiens quod nõ erat. dignatus nõ¬
trum mire cõsorcium. mala nr̃a mo¬
riendo ꝑferret: Ei alia rõ. qͣr isto po¬
cius modo. quam alio libare uoluit.
quia sic iusticia suꝑatus diabolus. non
potentia.⁊ quomodo id factum fit expli¬
cabo. u pot̾o. qͣdam iusticia di in potes¬
tatẽ diaboli traditum ẽ gꝰ h umanim
pecc̃o pͥmi hominis in omnes originałr
transeunte: ⁊ illius debito: omnes obligã¬
te. Unde omnes homines ab origine sͥ
sub pͥncipe diabło. Uñ apłs. Cramꝰ nat᷑a¬
ut ẽ recta c̾ãta ab mitio. Modus aũt ille
quo traditus ẽ homo indiaboli potesta
tor ilico in uasit. ñ tñ ds continuit inira

Expanded text:
cimus et alium modum fuisse possibilem Deo, cujus potestati cuncta subjacent; sed nostrae miseriae sanandae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim mentes nostras tantum erigit et ab immortalitatis desperatione liberat, quam quod tanti nos fecit Deus, ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis accipiens quod non erat, dignatusque nostrum inire consortium, mala nostra moriendo perferret? Est et alia ratio, quare isto potius modo quam alio liberare voluit: quia sic justitia superatur diabolus, non potentia. Et quomodo id factum sit explicabo ut potero. Quadam justitia Dei in potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes originaliter transeunte, et illius debito omnes obligante. Unde omnes homines ab origine sunt sub principe diabolo. Unde Apostut est creata ab initio. Modus autem ille quo traditus est homo in potestatem tor illico invasit: non tamen Deus co
Abbreviated transcription (Latin):
sciri. opus fecit. qd̾ opificẽ uisibilitate
sui manifestauit ut ꝑ c̃tum inẽtũ pos¬
set sciri E ille d̾s omĩum eẽ c̃deretur.
qui hoc fecit. qd̾ ab homine impossibi¬
le est fieri. Potuerut̃ gͦ ꝯgnosẽe. siue co¬
gnouer̃. ultra omnẽ c̃aturam ẽẽ illũ. qͥ
ea fecit. que nulla c̾aturar̃ fac̾ẽ uł des¬
truere ualet. accedat queẽq uis c̾atura.
⁊ faciat tale celũ. ⁊ talẽ t̾ram: ⁊dicã qr ds
est. S quia nulla c̃atura talia facere
ualet. ꝯstat suꝑ omnẽ c̾aturam eẽ illũ.
qui ea fecit. Ac ꝑ hoc illum eẽ đm. huma¬

Expanded text:
sciri, opus fecit quod opificem visibilitate sui manifestavit; ut per certum, incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit quod ab homine impossibile est fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt ultra omnem creaturam esse illum, qui ea fecit, que nulla creatura facere au t destruere valet. Accedat quecumque vis creatura et faciat tale celum et talem terram et dico, quia deus est. Sed quia nulla creatura talia facere potest, constat super omnem creaturam esse illum, qui ea fecit, ac per hoc illum esse deum huma
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itas di ꝑea que factas. Ex ꝑpetuita¬
te nãq caturarũ: intellig̾r ꝯditor eter¬
hec aut̃ oĩa adunitatẽ ditatis ꝑtinent
monstrandam
Quomͦ inc̾aturis appar

Expanded text:
veritas Dei per ea quae facta sunt. Ex perpetuitate namque creaturarum intelligitur conditor aeterHaec autem omnia ad unitatem deitatis pertinent monstrandam. 6. Quomodo in creaturis appar
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo nulla essent: uiderunt eẽ aliquid
quo illa speciosa facta s̃. ubi est pͥma
lud esse rerũ principiũ rectissime credi¬
derunt. qd̾ factũ non eẽt.⁊ ex quo cũcta
ci: uitas dei. Cum gͦ d̾s una sit ⁊ sĩplex
eẽnera. que exiuuilla diũsitate ꝑcium

Expanded text:
ino nulla essent. Viderunt itaque esse aliquid, quo illa speciosa facta sunt, ubi est prilud esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta it cognosci Veritas Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essentia, quae ex nulla diversitate partium
Abbreviated transcription (Latin):
in nõib ut unitas eẽneie ostendatur. ꝑ
noĩa tria que supposuit. tres ẽẽ ꝑsonas
declarauit. Ipse ⁊̃ ait. ego ⁊ pater unũ
sumꝰ. Unũ dixit ut ait ambr in eod̾ .ł. ne
fiat disc̾cio potestatis nature. Et addi¬
dit sumꝰ. ut patrẽ filiumq ꝯgnoscas

Expanded text:
in nominibus, ut unitas essentiae ostendatur. Per nomina tria quae supposuit, tres esse personas declaravit. Ipse etiam ait: Ego et Pater unum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis naturae; et addidit, sumus, ut Patrem Filiumque cognoscas
Abbreviated transcription (Latin):
potuit.uł ⁊̃ ꝯspexit. ꝑ ea que facta sunt
.i. ꝑ ẽaturas uisibiles uł iminsibiles/ adu¬
obus .ii. iuirabatur .s. a natura que rõ¬
nał erar: ⁊ ab oꝑib ado factis. ut mani¬
festaretur hoĩ u̾itas. Ideo apłs dicit.
na qr ds reuelauit illis .s. dum fecit oꝑa¬
Q̃ inquib artificis aliquatenus relucet

Expanded text:
tiam conspexit per ea quae facta sunt, id est per creaturas visibiles, vel invisibiles. A duobus enim juvabatur, scilicet a natura, qua rationalis erat; et ab operibus a Deo factis, ut manifestaretur homini veritas. Ideoque Apostolus dicit: Quia Deus revelavit illis , scilicet dum fecit opera in quibus artificis aliquat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsos ⁊ inipsis. nec ait ipsis głia. s ip¬
si: insinuauit hanc trinitatẽ. unũ do
i
nitatis ueritatẽ ꝯcordit̃ insinuant: in¬
ductioni testimonioꝵ suꝑ hac re. fr̃ se¬
deamus: ⁊ rõnib ꝯgruisq similitudini¬
bus. ita esse ꝓut infirmitas nr̃a ualet:
ostendanius

Expanded text:
per ipsos, et in ipsis, nec ait ipsis gloria, sed ipsi, insinuavit hanc Trinitatem unum Deumi Trinitatis veritatem concorditer insinuant, inductioni testimoniorum super hac re supersedeamus, et rationibus congruisque similitudinibus ita esse, prout infirmitas nostra valet, ostendamus
Abbreviated transcription (Latin):
ludẽs corã eo. Ecce aꝑt̾ de et̾na genituta
testimoniũ. quo ipfa sapĩa ꝑhibet se
ante mundũ ꝯceptã ẽẽ.⁊ parturiri .i. ge
lem ex maria simł insinuauit dicens
⁊ tu bethleem effrata: paruulus es in
milibꝰ iuda. exte egredietur qui sit
dñator in isrł. ⁊ egressus eius ab inicio

Expanded text:
ludens coram eo. Ecce aptum de aeterna genitura testimonium; quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundum conceptam esse et parturiri, id estlem ex Maria, simul insinuavit dicens, c. 5: Et tu Bethleem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te egredietur qui sit dominator in Israel; et egressus ejus ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
senes intellexi: unitatẽ diuine nature
dñi. Alibi ⁊̃ eiusd̾. unitatẽ. ⁊ eternitatẽ
simł ostendẽs: ait: ex ꝑsona di. Isrł si
me audieris. nõ .e. in.te.ds.re.ni .a.d.a.
Aliud hoꝵ ut dic̃ amb̾r in .i.ł. de tͥmi. si¬
gͣcat et̃nitatẽ. aliud unitatẽ sub̾e indif¬
uitatis.: alienus est. s nec postĩor est. qͥa
recens non est. nec alienus. quia expa¬
tre natus ẽ filius. expatre ꝓcessit sp̃s .s.¬

Expanded text:
senes intellexi, unitatem divinae naturaDomini. Alibi etiam ejusdem unitatem et aeternitatem simul ostendens ait ex persona Dei Israel, si me audAliud horum, ut dicit Ambros., in lib. 1 de Trin. , significat aeternitatem; aliud unitatem substantiae indifnitatis, alienus est; sed nec posterior est, quia recens non est; nec alienus, quia ex Patre natus est Filius, ex Patre procedit Sp
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s: hebraica u̾itas ht̃ eloym. qd̾ ẽ pła¬
le huins singularis: qd̾ est el. Quod gͦ
non ẽ dictũ el. quod est ds. s elogin. ꝙ¬
pot̃ int̾pretari dii suie iudices. ad plita¬
tem ꝑsonarũ refertur Pad quã ⁊̃ illud at¬
tiñe udr. qd̾ diabolus ꝑserpentẽ dix̃.
eritis sic̃ dii. peo quo iebreo hẽtur e¬
logni. Ac si dic̾et. eritis sic̃ diuine ꝑso¬

Expanded text:
, Hebraica veritas habet Heloym, quod est plurale hujus singularis, quod est hel. Quod ergo non est dictum hel, quod est Deus; sed heloym, quod interpretari potest dii sive judices, ad pluralitatem personarum refertur. Ad quam etiam illud attinere videtur, quod diabolus per serpentem dixit: Eritis sicut dii. Pro quo in Hebraico habetur heloym; ac si dice
Abbreviated transcription (Latin):
sigc̃ari. ꝙ int̾uitate. nec diuersitas ẽ.
nec singularitas. uł solitudo. s simi¬
litudo ⁊ plitas siue distinctio. Ait .ii.
dicit imaginẽ ⁊ similitudinẽ nr̃a: ostẽ¬
dit. Imago.n. sola nõ est. ⁊ similitudo

Expanded text:
te nec diversitas est, nec singularitas vel solitudo; sed similuralitas sive distinctio; ait enim dicit imaginem et similitudinem nostram, ostendit. Imago enim sola non est, et similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
litarii: recipit faciamꝰ. nẽq quisquã ali¬
eundẽq nõ patitur: ita. neq diũsũ a se
alienł̾q sig̃c̃at ¶Solitario ꝯuenit: faciã
⁊ meam non solitario u̾o ꝯuenit dr̃e fa¬
ciamus ⁊ nr̃am. Ut̃q sermo. ut nõ solita¬
rium tm.ita neq differẽtẽ eẽ. ul diuer¬
sum eẽ sigc̃at. Nob qͦ  nec solitariꝰ. nec di¬
uersus est ꝯfitendus. Ita gͦ d̾s ad ꝯmunẽ
sͥ c̃do ymaginẽ eandq similitudinẽ ho¬
minẽ reꝑitur oꝑari. ut nec sigc̃o efficiẽ¬
tis ad mittat intelligẽciã solitudinis. nͦ
oꝑacio ostituta ad eand̾ imaginẽ. uł si¬
militudinẽ paciatur diu̾sitatẽ ditatis.

Expanded text:
litarii recipit faciamus; neque quisquam alieumdemque non patitur, ita neque diversum a se, alienumque significat; solitario convenit faciam et meam; non solitario vero convenit dicere faciamus et nostram; uterque sermo ut non solitarium tantum, ita neque differentem esse, vel diversum esse significat. Nobis quoque nec solitarius nec diversus est confitendus; ita ergo Deus ad communem sibi cum Deo imaginem, eamdemque similitudinem reperitur operari, ut nec significatio efficientis admittat intelligentiam solitudinis, nec operatio constituta ad eamdem imaginem vel similitudinem patiatur diversitatem divinitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
gͣcauit osorcii nomine. uł płalitatis. ñ
poni aliqͥd. sed remoueri. Pluralitas .N.
singlaritas negatur. cum dr  pͣles ẽẽ
Iõ hylaris. uolens ista subtiłr ⁊ fane
intelligi ait. ꝓfessio ꝯsorcii sustulit in¬
telligẽçiã singularis. non dicit posuit
aliquid. Ita ⁊̃ cum dñis tres ꝑsonas: si¬
gularitatẽ. ⁊ solitudinẽ tolliius. ⁊ qd̾
pater non est solus. nec filius ẽ solus. nec
nules dicantur tres ꝑsone. ⁊ utrũ aliqͦ
mͦ. sit ibi diu̾sitas uł differẽcia ostẽdet᷑.¬

Expanded text:
alitatis non poni aliquid, sed removeri. Pluralitas enim singularitas negatur; cum dicimus plures Ideo Hilarius volens ista subtiliter et sane intelligi, ait: Professio consortii sustulit intelligentiam singularitatis; non dicit: Posuit aliquid. Ita etiam cum dicimus tres personas, singularitatem et solitudinem tollimus; et quod Pater non est solus, nec Filius est solus, nec quid similes dicantur tres personae, et utrum aliquo modo sit ibi diversitas vel differentia ostendet
Abbreviated transcription (Latin):
unc post
testimonia uetĩs .t. de fide sẽẽ trinita¬
tis ⁊ unitatis. ad noui testam̃ti auetori¬
tates accedamꝰ. ut in medio duui aĩaliũ
cognoscatur ũitas.⁊ forcipe de altari
sumatur calculꝰ quo tangantur ora fi¬
deliũ. Dñs itaq xp̃s unitatẽ diuine eᷤ¬
sencie. ac ꝑsonarum trinitatẽ. aꝑte in¬
sinirat. dicens apłis. Ite baptizate ͤ gẽ

Expanded text:
Nunc post testimonia Veteris Testamenti, de fide Trinitatis et unitatis, ad Novi Testamenti auctoritates accedamus, ut in medio duorum animalium cognoscatur veritas, et forcipe de altari sumatur calculus, quo tangantur ora fidelium. Dominus itaque unitatem divinae essentiae ac personarum Trinitatem aperte insinuat, dicens ap
Abbreviated transcription (Latin):
ugatus ũo uł ꝯiugata. nec otinẽcrã¬
nisi ex omuni osensu seruare ualet. nͨ
monasteriũ petẽ. nisi uterq ꝯtinẽciã
parit̾ ꝓfiteatur. Qd̃ uero liceat spõse
monasteriũ eligẽ: auctoritatib scoꝵ
ꝓbatur. Ait .N. eusebius pp̃. Dĩsponsa

Expanded text:
ugatus vero vel conjugata, nec continentianisi communi consensu servare valet, nec monasterium petere, nisi uterque continentiam pariter profiteatur. Quod vero liceat sponsae monasterium eligere, auctoritatibus sanctorum probatur. Ait enim Eusebius papa
Abbreviated transcription (Latin):
uero inter sponsam ⁊ ꝯugem plimũ
intersit: ex eo astruunt. quia licet spõ¬
se. añ carnalẽ copulã: in confulto uł
nolente sponso. monasteriũ eligẽ. qͦ
facto: sponso ⁊ licet aliam ducere. &¬

Expanded text:
ero inter sponsam et conjugem plurimum intersit, ex eo astruunt, quia licet sponsae ante carnalem copulam inconsulto vel nolente sponso monasterium eligere; quo facto, sponso etiam licet aliam ducere.
Abbreviated transcription (Latin):
modo ẽ ħ uirtus. siue potestas. ñ huã¬
ne efficacie. Ilti u̾o. qui ex comunicati
s̃.ul de hesi manifeste notati. nõ iidẽ¬
tur ħ facram̃tũ posse ꝯfic̾e. licet sac̃do¬
tes sint: quia nemo dic̃ impsa ꝯsec̾ciõe
offero. s offerimꝰ. qͣi exꝑsona ecclie. ⁊ õ
c̃ alia sacram̃ta extra eccłiam possint¬

Expanded text:
modo est haec virtus sive potestas, non humamodo est haec virtus sive potestas, non humanae efficaciae. Illi vero qui excommunicati sunt, vel de haeresi manifeste notati, non videntur hoc sacramentum posse conficere, licet sacerdotes sint, quia nemo dicit in ipsa consecratione: Offero, sed: Offerimus, quasi ex persona Ecclesiae. Et ideo cum alia sacramenta extra Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ ⁊ sanguinẽ. It̃ gg̃. putãt. qͥdam
ꝯmunionẽ corꝑis minꝰ esse sãtͥficatã
si illoꝵ fiat officio: quoꝵ uita eoꝵ ocłis
idetur ignobił. Heu. inquã magnũ
laqueũ incidũt ut diuina ⁊ ocłta miᷤ¬
tia. plus abalis seĩficata posse fieri¬
credant. cum unus idemq sp̃s sc̃s.
in tota eccłia in iisibiłr ea misteria.
⁊ oꝑando sc̃ificet. ⁊ scĩficando bñdi¬
cat. Misterium ideo dr. ꝙ secretam
⁊ recõditã hãt dispensacionẽ.¶Sacri¬
ficium uero. q̃i sacrum factũ. qr p̃ce
mistica osecratur ꝓ nob in memoriã
dñice passionis. Sacram̃tum ẽ inali¬
qua celebracione. cũ res ita fit. ut ali¬
m̃toꝵ oꝑatur. Uñ asseretis uirtutibꝰ.
ul sacris: sacram̃ta dñr. Panis ⁊ calicis
sacram̃tũ grece heucaristia đr. latine.
bona gr̃a int̾preratur. Et quid melius
tis ampliatur. nec maloꝵ attenuatur.
hoc de corꝑe dñi. ħ ⁊̃ de baptisiate.
diuina secreciꝰ oꝑatur ĩeis: ⁊ diuina solũ

Expanded text:
 Putant quidam communionem corporis minus esse sanctificatam, si illorum fiat officio quorum vita eorum oculis videtur ignobilis. Heu! in quem magnum laqueum incidunt, ut divina et occulta mysteria plus ab aliis sanctificata posse fiercredant, cum unus idemque Spiritus sanctus in tota Ecclesia invisibiliter ea mysteria et operando sanctificet, et sanctificando benedicat! Mysterium ideo dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispensationem; sacrificium vero, quasi sacrum factum, quia prece mystica consecratur pro nobis in memoriam dominicae passionis. Sacramentum est in alia celebratione cum res gesta sit ita ut alim operatur. Unde a secretis virtutibus vel sacris sacramenta dicuntur. Panis et calicis sacramentum Graece Eucharistia dicitur, Latine bona gratia interpretatur: et quid melius tis ampliatur, nec malorum attenuatur. Hoc de corpore Domini, hoc et de Baptismate divina secretius operatu
Abbreviated transcription (Latin):
missus. ad ꝯsecͣndũ minfiẽ corpus ad¬
ueniat. uxta dictum saẽdotis dicẽ¬
nus scĩ angłi tui. in sublime altare tu¬
um ⁊ c̃. Idcirco. nisi angłs uen̾it: mis¬
sa nequaquã uire uocari pot̾. Nũqͥd
.ii. si hoc misteriũ heticus fu̾it ausuᷤ
dicam benedictionibus nr̃is. qd̾ si be¬
nedictionib eoꝵ se asserit. maledietur¬
ueritas. quid erit de hostia: ergo dice¬
mus illã posse ab illo bñdici quẽ seimꝰ
adeo. fore in aledictũ: cum sua maledi¬
ctione: Si .Ni. ds maledix̾it ⁊ simoni¬
acus bñdixerit. quis eoꝵ preualebit:
Numquid bñdiccio maledieti. ad nichi¬
lum pot̾it redigere uerba iussima

Expanded text:
missus ad consecrandum vivificum corpus aveniat, juxta dictum sacerdotis dicennus sancti angeli tui in sublime altare tuum, etc. Idcirco nisi angelus venerit, missa nequaquam jure vocari potest. Numquid enim si hoc mysterium haereticus ausus fuerit dicam benedictionibus vestris . Quod si benedictionibus eorum se asserit maledicturum, quid erit de hostia? Ergo dicemus illum posse ab illo benedici, quem scimus a Deo fore maledictum cum sua benedictione? Si enim Deus maledixerit, et Simoniacus benedixerit, quis eorum praevalebit? Nunquid benedictio maledicti ad nihilum poterit redigere verissima