comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simul sine macula & ruga offeret reg¬
num deo et patri. Qd nobis adimple¬
re dignetur głosa tͥnitas: amͣ.
Hec tibi frater inter innumeraᷤᷤ an¬
gustias. ne nͣ ob ediremus scͥpsimus.
hoc anno mala pestilentiȩ et famis:
qualia omĩa retro scła ut putatur
ñ uiderunt. Quoꝵ quid̾e preteri¬
to anno signa uidimus et notaui¬
mus: scientes om̃s rei euentus et cau¬
sas habere unde ꝓuenrant: et p̃pa¬
rationes quomodo. et signa qͣndo. &
finales comoditates quare contin¬
gant. Nichil enim a sapientia fit nͥ
sapienter: et a summo bono. nbo¬
num et bene. et adbonum. Uale.
et ora pro nobis diligens nos: qͥa et
nos te diligimus.
ut ꝑ eam eriperemur de potestate
tenebrarum. et transferremur in
te de die in diem ꝓficere. et cũ apłis

Expanded text:
simul sine macula et ruga offeret regnum Deo et Patri. Quod in nobis adimplere dignetur gloriosa Trinitas. Haec tibi, frater, inter innumeras angustias, ne non obediremus, scripsimusgiones nostras mala pestilentiae et famis, qualia omnia retro saecula, ut putatur, non viderunt: quorum quidem praeterito anno signa vidimus, et notavimus, scientes omnis rei eventus causas habere, unde proveniant; et praeparationes, quomodo; et signa, quando; et finales commoditates, quare contingant: nihil enim a sapientia fit, nisi sapienter; et a summo bono, nisi bonum, et bene, et ad bonum. Vale, et ora pro nobis, diligens nos, quia nos te diligimus.Per hanc eripimur de potestate tenebrarum, et transferimur in te, de die in diem proficere opto, petens
Abbreviated transcription (Latin):
tura coȩqualis trinitatis: tam sicut
Ideo namq abeunte filio mittit᷑ pa¬
raclitus sp̃c. qui corpus capiti uniat.
id est. xp̃o. et ipse deo: sicut scͥptũ ẽ
caput mulieris uir: uiri xp̃e. xp̃id̾s.¬

Expanded text:
tura coaequalis Trinitatis, tamen sicut tura coaequalis Trinitatis, tamen sicut Ideo namque abeunte Filio mittitur paracletus Spiritus, qui corpus capiti uniat, id est Christo, et ipse Deo, sicut scriptum est: Caput mulieris vir, viri Chris
Abbreviated transcription (Latin):
munus ẽ utriusq: nobis autẽ omis
diuinitatis usus ex munere. Est enĩ
in deo munus naturale: quo ipse do¬
nabilis et fruibilis ẽ omĩ ut suꝑius
dictũ ẽ naturȩ. Sicut enĩ lux corpore¬
a. qͥa lux ẽ naturalit̾ lucet. id ẽ lucẽ
gignit ingenita: lux etenim essentẽ
tantũ et ingenitã lucẽ significat. lu¬
cet uͦ exeuntẽ et genitã: et qͥa lucet
illuminat. hoc est lucem prebet:. ita
quidem in deo lux est. in quo tene¬
brȩ ñ st̃ ullȩ immo ipse lux ẽ in ac¬
cessibilis. nͥ eui iꝑse naturali dono.
id est illuminatione accesserit: & qͥa
lux est utiq lucet. id est splendorẽ e¬
mittit de se: et qͥa lux lucet. id ẽ de se
splendorem emittit. lucem pͣbet. id ẽ
illuminat. Lux gͦ splendorem emit¬
tens de se s ñ amittens. illuminat in¬
telligentia ad agnitionẽ ueritatiᷤ et
igniᷤ de se qͤm retinet in se emittenᷤ ca¬
lorem. infłamat affectũ ad amorem
uirtutis. Itaq licet indifferens sit na¬

Expanded text:
munus est utriusque. Nobis autem omnis divinitatis usus ex munere. Est enim in Deo munus naturale, quo ipse donabilis ac fruibilis est omni, ut superius dictum est, naturae. Sicut enim lux corporea, quia lux est, naturaliter lucet, id est lucem gignit ingenita lux enim essentem tantum ac ingenitam lucem significat, lucet vero exeuntem et genitam; et quia lucet, illuminat, id est lucem praebet: ita lux in Deo lux est, in quo tenebrae non sunt ullae. Imo ipse lux est inaccessibilis, nisi cui ipse naturali dono, id est illuminatione, accesserit. Et quia lux est utique lucet, id est splendorem emittit de se; et quia lux lucet, ac de se splendorem emittit, lucem praebet et illuminat. Lux ergo splendorem emittens de se, sed non amittens, a se illuminat intelligentiam ad agnitionem veritatis: et ignis de se, quem retinet, emittens calorem, inflammat affectum ad amorem virtutis. Itaque licet indifferens sit na
Abbreviated transcription (Latin):
corpora ꝑ pͣsentes ipsoꝵ qualitate ue-¬
ras ꝑctpit: uarie ut dictũ ẽ uarcaᷤ. Ima¬
ginatio uͦ. ipsoꝵ ueroꝵ tantũ simili¬
tudines & imagines: unde & imagi¬
natio nominatur. Quȩ cũ ñ sint ue¬
ra corpora. nec uere corporum qͣlitates :
elongatio quedam et euaporatio a
corporeis ẽ imaginatio: nec tam ad
incorporeũ ꝑuentus. Ex tremus sp̃e cor¬
porei conatus: s ñ ad incorporeum ꝑ¬
uentus. Impossibile etenĩ ẽ. qͦd corpꝰ
ẽ ex carne. semꝑ ꝑ naturã & ẽentiam
caro est: & qd̾ natũ ẽ ex sp̃u. similiter
spͣc ẽ. St tam̃ utriusq qued̾a similia.
corporis uidelicet supremĩ. & sp̃e in¬
fimũ: in quib sine naturaꝵ confusi¬
one. ꝑsonali tam unione facile necti
possunt. Similia enĩ gaudent simili¬
b: & facile coherent annexione:.que
ñ resiliunt dissimilitudine. Itaq aĩa

Expanded text:
corpora per praesentes ipsorum qualitates vecorpora per praesentes ipsorum qualitates veras percipit, varie, ut dictum est, varias: imaginatio vero ipsorum verorum tantum similitudines et imagines, unde imaginatio nominatur: quae cum non sint vera corpora, nec verae corporum qualitates, elongatio quaedam et evaporatio a corporeis est imaginatio, nec tamen ad incorporeum perventio, extremi spiritus corporei conatus, sed non ad incorporeum perventus. Impossibile etenim est, quod corpus m ex carne, semper per naturam et essentiam caro est; et quod natum est ex spiritu, similiter spiritus est. Sunt tamen utriusque quaedam similia, corporis videlicet supremum, et spiritus infimum, in quibus sine naturarum confusipersonali tamen unione, facile necti possunt. Similia enim gaudent similibus, et facile cohaerent annexione, quae non resiliunt dissimilitudine. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
& ad diuersa uiget. Intus enĩ nec sołu
in phantastico aĩe qd̾ ẽ infimum sp̃c.
uerũetiã in sp̃u pecoꝵ qͥ ẽ supremum
corporis. uisus. auditus. olfactus. gustꝰ.
& tactus. simul sunt: qͥ in instrumͣtis
ut dictũ ẽ diuersis diuersa agunt. Ig¬
nis enĩ micat in ocłis: qͥ &e positionẽ
igni. et cõpositione congruunt luei.
Aer uͦ subtilis. purus. igniq contigu-¬
Cetera in cet̾is parent. Nam crassus
iste et fumosus qͦdammͦ aer. odorib
fetorib ue affectus. narib. & aqͣ pala¬
to sapit. Terra autẽ solidatur in tac¬
tu maxime tam̃ pedum & manuũ:
quib magis t̾ram tractamꝰ. Ceterũ
qͣm corpꝰ aĩalis maxime terrena
materies est: uq in eo uiget tactꝰ.
uͥ sp̃c. De sensu gͥ oritur imaginatio:
& scđm eiꝰ diuersitates. ipsius quoq ua-¬
riatio. Imaginatio autẽ ea uis aĩȩ est.
quȩ rerum corporearũ corporeas ꝑ-¬
cipit formas. s absentes. Sensus uera

Expanded text:
et ad diversa viget. Intus enim nec solum et ad diversa viget. Intus enim nec solum in phantastico animae, quod est infimum spiritus; verum etiam in spiritu pecorum, qui est supremum corporis, visus, auditus, olfactus, gustus et tactus, simul sunt; qui in instrumentis, ut dictum est, diversis diversa agunt. Ignis enim micat in oculis, qui et positione, igni, et compositione, congruunt luci; aer vero subtilis, purus, ignique contiguCaetera in caeteris patent; nam crassus iste et fumosus quodammodo aer odoribus fetoribusve affectus naribus, et aqua palato sapit. Terra solidatur in tactu, maxime tamen pedum et manuum, quibus magis terram tractamus. Caeterum quoniam corpus animale maxime terrena materies est, ubique in eo viget tactus, ubi spiritus. De sensu ergo oritur imaginatio, et secundum ejus diversitates ipsius quoque variatio. Imaginatio autem ea vis animae est, quae rerum corporearum percipit formas, sed absentes. Sensus vera
Abbreviated transcription (Latin):
re. ac ꝑ hoc. loco & tempore. Intelle¬
ctu qͥdem suꝑ omne qͦd corpꝰ est. uel
atum: qui ad subsistendũ ñ eget
corpore. ac ꝑ hoc. nec loco. s sine tẽ¬
pore ẽẽ minime possit: cum naturȩ
mutabilis sit. Intelligentia deniq
ate cernit ipsum solum sũme & pure
incorporeum: qͦd nec corpore ut sit. nec
loco ut alicubi. nec tẽpore ut aliqͣndo.
eget. Sensus gͥ terrȩ comparat᷑: corpus
etenim ñ transcendit. Corpꝰ autẽ om̃ẽ
uis: qua rerum corporeaꝵ corporeas
formas ꝑcipit & presentes. Qͥ corpo¬
ut dictũ ẽ ñ tͣnscendit: uł qͥa corporeiᷤᷤ
exercet᷑ instrum̃tis. Unde & ob nume-¬
rum instrumtoꝵ qͥnq ꝑtitus dicit᷑:
cum sit tam intus ñ nͥ unus. Siẽ enĩ
in lutere aqua recepta. ꝑ plurima fo¬
ramina radios emittit uarios. & ꝓ qͣ¬
litate & positione foraminũ difformeᷤ.
cũ tam intus una sit & uniformis: sic
sensus interior unus & uniformis. ꝓ qͣli¬
tate & positione instrum̃toꝵ uariat᷑.

Expanded text:
tempore. Intellectu super omne quod corpus est, vel tum, qui ad subsistendum non eget corpore, ac per hoc nec loco, sed sine tempore nequaquam possit, cum natura mutabilis sit. Intelligentia, quae uate cernit ipsum solum summe et pure incorporeum; quod nec corpore ut sit, nec loco ut alicubi, nec tempore ut aliquando, eget. Sensus igitur terrae comparatur; corpus etenim non transcendit; corpus autem omne nimae, qua rerum corporearum corporeas formas sibi repraesentat. Qui corpout dictum est, non transcendit; vel quia corporeis exercetur instrumentis. Unde et ob numerum instrumentorum quinquepertitus dicitur, cum sit tamen intus non nisi unus. Sicut enim in lutere aqua recepta, per plurima foramina radios emittit varios, et pro qualitate et positione foraminum difformes, cum tamen intus una sit, et uniformis, sic sensus interior unus et uniformis, pro qualitate et positione instrumentorum variatur,
Abbreviated transcription (Latin):
go. id est ratione mentis que simul
et semel & semꝑ secum tͣctet. sibi lo¬
quat᷑. Unde & omis eius de om̃ibus
sensus: ñ memoria. nec ingeniũ. sed
uerbum dicit᷑. Uertimtam̃ ratio. me¬
moria. ingenium. scd̾m exercitium
tria: scđ̾m ẽẽntiam unũ st̃ in aĩa. &
qͥd ipsa. S sicut ꝓpt̾ tẽpus uaria sun
exercitia sensus. qui in ipsa aĩa ẽ unꝰ.
& qd ipsa aĩa: ita & ꝓpt̾ ea ad que cog¬
noscenda exeritur & intendit. mul¬
tiplex dicit᷑. & multiplicit̾ nuncu¬
patur. Dicit᷑ gͦ sensus corporeus: i¬
maginatio.ratio. intellectus. in¬
telligentia. Hec tam omĩa in aĩa:
ñ aliud st̃ qͣm aĩa. Aliȩ & aliȩ int̾

Expanded text:
go, id est ratione mentis, quae simul go, id est ratione mentis, quae simul et semel et semper secum tractet, sibi loquatur. Unde omnis ejus de omnibus sensus, nec memoria, nec ingenium, sed verbum dicitur. Verumtamen ratio, memoria, ingenium, secundum exercitium tria, secundum essentiam unum sunt in anima, et quod ipsa. Sed sicut propter tempus varia sunt exercitia, sensus qui in ipsa anima est unus, et quod ipsa, ita et propter ea ad quae cognoscenda exeritur et intendit, multiplex dicitur, et multipliciter nuncupatur. Dicitur ergo sensus corporeus, imaginatio, ratio, intellectus, intelligentia. Haec tamen omnia in anima, non aliud sunt quam anima. Aliae et ali
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ dicitur siue intentio. ꝗͣ se ex¬
tendit & exercet ad incognitoꝵ in¬
uentionẽ. Ingenium gͦ exquirit in-¬
cognita: ratio uidicat inuenta: me¬
moria recondit iudicata. & offert
adhuc diudi canda. Ingenium gͥ
que adinuenit ad rationẽ adducit:
memoria qͦd abscondit rediicit. Ra-¬
tio uͦ tamqͣm p̾sentib suꝑfert᷑: et
quasi in ore cordis semꝑ aut ma¬
stieat qͦd dentes ingenis carpunt:
aut ruminat qͥd uenter mem oriȩ
rep̃sentat. Non enim omne qͦd scimꝰ
semꝑ occurrit: nec uersatur in intiri¬
tu scientis omẽ qͦd scitur. Uerumtamͣ
temporaliter & ꝑ partes a memoria
tanquã reconditũ abstrahit᷑. & in ore
cordis p̃sens formatur uerbum: qͦd fo¬
risin ore carnis agit strepitũ. Hinc
etiam est. qͦd qͥa deo nil futurũ nil p¬
teritũ. s omĩa in ictu intuentis pre¬
sentialiter simul & semel &e semꝑsunt:
omĩa tamqͣm p̾sentia & immobiliter
ȩterna ei in uerbo ẽẽ dicuntur: & lo¬

Expanded text:
animae dicitur, sive intentio, quae se exanimae dicitur, sive intentio, quae se extendit et excitat ad incognitorum inventionem. Ingenium ergo exquirit incognita, ratio judicat inventa, memoria recondit judicata, et offert adhuc dijudicanda. Ingenium igitur quae adinvenit ad rationem adducit, memoria quod abscondit reducit, ratio vero tanquam praesentibus superfertur, et quasi in ore cordis semper aut masticat quod dentes ingenii carpunt; aut ruminat quod venter memoriae repraesentat. Non enim omne quod scimus, semper occurrit, nec versatur semper in intuitu scientis omne quod scitur. Verumtamen temporaliter et per partes a memoria tanquam reconditum abstrahitur, et in ore cordis praesens formatur verbum, quod foris in ore carnis agit strepitum. Hinc etiam est quod quia Deo nihil futurum, nihil praeteritum, omnia in ictu intuentis praesentialiter simul et semel et semper sunt omnia tanquam praesentia, et immobiliter aeterna ei in verbo esse dicuntur, ut lo
Abbreviated transcription (Latin):
tis om̃ib bͣn imꝑans. prudentia a¬
mor ea que uiuant in dm b̃n discer-¬
nens ab his que ab ipso impediunt.
Pinde ut dictum ẽ. de concupiscibi¬
litate & irascibilitate omĩs oritur
animi motus. quo afficit᷑ ad aliqͥd.
supra se.uł infra se. in se. uł iuxta se.
eligendum aut reꝓbandum. aman-¬
dum uł odiendu. De concupiscibili¬
tate gͥ ꝓpassio. titillatio. delectatio.
dilectio: de irascibilitate uͦuenit re¬
lus. ira. indignatio. odium. Que oĩa
si bene. si ordinate. si plene in animã
instituuntur: ꝑ odium mundi cł sui
ꝓficit in amorem ꝓoximi & d̃i. in tem¬
poralium & inferioꝵ contẽptĩ: ȩter-¬
noꝵ ac suꝑioꝵ desideriũ. S ista iã
de affectu. tacta potius qͣm dicta
sufficiant. Sensus uͦ de rationabi¬
litate exurgens ꝓpt̾ tempꝰ presens.
pͣteritum. & futurum uariatur:
aut uarie nominatur. ratio. me-¬
moria. ingeniũ. Ingeniũ uͦ ea ius

Expanded text:
tis omnibus bene imperans; prudentia atis omnibus bene imperans; prudentia amor ea quae juvant in Deum bene discernens ab his quae ab ipso impediunt. Proinde, ut dictum est, de concupiscibilitate et irascibilitate omnis oritur animi motus, quo afficitur ad aliquid supra se, vel infra se, in se, vel juxta se eligendum aut reprobandum, amandum vel odiendum. De concupiscibilitate igitur propensio, titillatio, delectatio, dilectio, de irascibilitate vero venit zelus, ira, indignatio, odium. Quae omnia si bene, si ordinate, si plene in anima instituuntur, per odium mundi et sui proficit in amorem proximi et Dei, in temporalium et inferiorum contemptum, aeternorum ac superiorum desiderium. Sed ista jam de affectu tacta potius quam dicta sufficiant. Sensus vero de rationabilitate exsurgens, propter tempus praesens, praeteritum et futurum variatur, aut varie nominatur, ratio, memoria, ingenium. Ingenium vero ea vis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtuor affectus aĩȩ: om̃ium st̃ uicioꝵ
aut uirtutũ qͦsi qued̾a elementa. et
cõmunis materies. Affectus etenim:
omĩ oꝑi nomen imponit. Et qͣm uir¬
tus est habitus animi bene institu¬
tir instituendi & cõponendi ordinan¬
diq st̃ a p̃posita ratione ad id qͦd de¬
bent & qͦmodo debent animi affec¬
tus: ut in uirtutes ꝓficere possint.
Alioqͥn: in uicia facile deficient. Cũ
gͥ prudenter: modeste. fortiter. et
iuste. amor & odium instituuntur:
in uirtutes exurgunt. prudentiã.
temꝑantiã. fortitudinẽ. iusticiã:
quȩ quasi radices siue cardines oi¬
um omĩno dicunt᷑ ẽẽ uirtutũ. Nã
ut beatus ait augustinꝰ id qͦd qͣdri¬
ꝑtita uirtus dicitur. ex amoris uari¬
o qͦdam affectu format᷑: ut tẽꝑanti¬
a sit amor. deo se integrũ seruans &
incorruptũ. fortitudo amor ꝓpt̾ dm
facile omĩa ꝑferens: iusticia amor¬
deo tantũ seruiens. & ob hoc subiec¬

Expanded text:
quatuor affectus animae omnium sunt vitiorum quatuor affectus animae omnium sunt vitiorum aut virtutum quasi quaedam elementa, et communis materies. Affectus etenim omni operi nomen imponit. Et quoniam virtus est habitus animi bene instituti, instituendi, et componendi ordinandique sunt apposita ratione ad id quod debent et quomodo debent animi affectus, ut in virtutes proficere possint: alioquin in vitia facile deficient. Cum igitur prudenter, modeste, fortiter et juste amor et odium instituuntur, in virtutes exsurgunt, prudentiam, temperantiam, fortitudinem et justitiam, quae quasi radices, sive cardines omnium omnino dicuntur esse virtutum. Nam, ut beatus ait Augustinus, id quod quadripertita virtus dicitur, ex amoris vario quodam affectu formatur, ut temperantia sit amor Deo se integrum servans et incorruptum; fortitudo amor propter Deum facile omnia perferens; justitia amor tantum Deo serviens, et ob hoc subjec
Abbreviated transcription (Latin):
cundu se ipsum erudit ut sequentes
ipsum ꝑueniamus ad ipsum: & crebris
tribulationib pascit. & ñnullis consola-¬
tionib lenit: qͦtinus ex his que patim᷑
amara. discaniꝰ fugere amariora: & ex
his ꝗͣ prelibamꝰ dulcia. desiderare dulci¬
ora. Itaq ꝑ rationabilitatẽ. habiliᷤᷤ na¬
turȩ est aĩa illuminari ad aliqͥd. uel
infra se uł supra se. uł etiã in se. et
iuxta se cognoscendn ꝑ concupisci¬
bilitatẽ uͦ & irascibilitate̾ affici ad
aliqͥd appetendum uł fugiendum.
amanqđu uł odiendu. De rationabi-¬
litate gͥ omĩs oritur animȩ sensus:
de aliis uͦ om̃ĩs affectus. Affectus uͦ
qͦ driꝑtitus eẽ dinoscit᷑: dum de eo qͦd
diligimꝰ. aut in presentiaꝵ gaudemꝰ.
aut futurũ sꝑamus: aut de eo qͦd o¬
dimus iam dolemus. seu dolendum
timemus. Ac ꝑ hoc de concupiscibi¬
litate gaudium & spes: de irascibili¬
tate uͦ dolor & metus oriunt᷑. Qͥ qͥde

Expanded text:
cundum se erudit, ut sequentes cundum se erudit, ut sequentes ipsum perveniamus ad ipsum, crebris tribulationibus pascit, et nonnullis consolationibus lenit, quatenus ex his quae patimur amara, discamus fugere amariora; et ex his quae praelibamus dulcia, desiderare dulciora. Itaque per rationabilitatem habilis naturae est anima illuminari ad aliquid, vel infra se, vel etiam in se, et juxta se cognoscendum, per concupiscibilitatem vero et irascibilitatem affici ad aliquid appetendum vel fugiendum, amandum vel odiendum. De rationabilitate igitur omnis oritur animae sensus; de aliis omnis affectus. Aquadripertitus esse dignoscitur, dum de eo quod diligimus, aut inpraesentiarum gaudemus, aut futurum speramus, aut de eo quod odimus, jam dolemus, aut dolendum timemus, ac per hoc de concupiscibilitate gaudium et spes, de irascibilitate vero dolor et metus oriuntur. Qui quidem
Abbreviated transcription (Latin):
excepto qͦd altera ꝑsona ad alterã re¬
latiue dicit᷑. Aĩa quid̃e om̃ĩa sua nul¬
lateniis ẽ: nec sola relatione aut ꝓpͥe¬
its scd̾m eẽntiam oĩa sint unũ. Tota
itaq aĩȩ ẽentia in his trib plena et
ꝑfecta continetur: id est in rationa¬
bilitate. et concupiscibilitate. et iras¬
cibilitate. Unde ꝓpħa uolens in xp̃o
ostendere plenam ac ꝑfectam aĩam
affuturã humanã: ait. Ut sciat reꝑ¬
bare malum: et eligere bonũ. Sicut
& de ueritate corporis pͣmisit: buti¬
rum et mel comedet. Acsi diceret. la¬
borem. multo siquidem labore et fa¬
tigatione. crebrisq tunsionib de lac¬
te butirum elicitur: et quietẽ. mel et¬
enim gratis dulce est. ueraciter in car¬
ne exꝑietur: quatinus exꝑientia sci¬
at ꝑ rationabilitatẽ. eligere ꝑ coneu¬
piscibilitatẽ bonũ. id est mel. & reꝓ¬
bare ꝑ irascibilitatẽ malum. id ẽ bu¬
tirum. Hinc etiã nos qͦs de seipso se¬

Expanded text:
excepto quod altera persona ad alteram reexcepto quod altera persona ad alteram relative dicitur. Anima quidem omnia sua nullatenus est; nec sola relatione aut proprievis secundum essentiam omnia sint unum. Tota namque animae essentia in his tribus plena et perfecta continetur, id est in rationabilitate, concupiscibilitate et irascibilitate. Unde propheta volens in Christo ostendere plenam ac perfectam animam adfuturam humanam, ait: Ut sciat reprobare malum, et eligere bonum . Sicut et de veritate corporis praemisit: Butyrum et mel comedet, ut si diceret: Laborem multo siquidem labore et fatigatione, crebrisque tunsionibus de lacte butyrum elicitur, et quietem mel etenim gratis dulce est veraciter in carne experietur, quatenus experientia sciat, per rationalitatem, eligere per concupiscibilitatem bonum, id est mel, et reprobare per irascibilitatem malum, id est butyrum. Hinc et nos, quos de seipso se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut uult distribuit. s alioꝵ alias. &
alias alioꝵ. Beatiores autẽ qͥ pluri-¬
bus. si tam̃ meliorib abundant. sic̃
ait apłs. Tmulamini carismat a
iures indutȩ stͣ uirtute ex alto. ple-¬
nus dicit᷑ sp̃u sc̃o. plenus qͦq gr̃e &
ueritatis: & fortasse solus: de cuiꝰple¬
nitudine om̃s accipimꝰ. St gͥ corpo¬
ris & naturalia & accidentalia: s ni¬
chil hoꝵ ẽ corpꝰ. Dei uͦ nec naturalia
nec accidentalia: s totũ & solum et
naturalia que ñ aliud ẽẽ posst̃ qͣm
ipsa aĩa. & accidentalia. & que nisi a-¬
lud ẽẽ ñ posst̃. ab ipsa aĩa. Qͦd si pu¬
qͣm pater naturałe habet filium. &
ille naturałe habet patrẽ. & uterq na-¬
turalem. ille paternitatẽ & ille filiatio¬
nem: in hoc tam̃ differt cõmuntt̃ ab
utroq id est corpore & aĩa: qͦd acciden¬
talia nulla habet. A corpore uͦ qͦd nat᷑a¬
lia sua ẽ. ab aĩa autẽ qͦd omĩa sua est:

Expanded text:
prout vult, distribuit; sed aliorum alias, et prout vult, distribuit; sed aliorum alias, et alias aliorum; beatiores autem pluribus, si tamen melioribus abundant, sicut ait Apostolus: Aemulamini charismata vires indutae sunt virtute ex alto, plenus dicitur Spiritu sancto , plenusque gratiae et veritatis, fortasse solus, de cujus plenitudine accepimus. Sunt igitur corporis et naturalia et accidentalia; sed nihil horum corpus. Dei vero nec naturalia, nec accidentalia, sed totum, et solum et naturalia, quae non aliud esse possunt quam ipsa anima, et accidentalia quae nihil aliud esse possunt quam ipsa anima. Quod si puia, quoniam Pater naturalem habet Filium, et ille naturalem Patrem, et uterque naturalem ille paternitatem, et ille filiationem; in hoc tamen differt communiter ab utroque, id est corpore et anima, quod accidentalia nulla habet: a corpore vero quod naturalia sua est; ab anima autem, quod omnia sua est,
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ st̃ donoꝵ: quȩ habitu uirtutes fi¬
unt. Porro sicut in igne natuus est
calor qͥ arꝓpinqͣntes calefacit. cremᷤ
in eis accidentałe calorẽ. ex ea nat᷑a
qua calere possunt: & naturaliᷤ litx
illuminans a ccedentes. ex ea uid elicet
natura. qua illum inari posst̃: sic in
diuina natura. naturale donũ acbe-¬
neficiũ ẽ fontale. illuminans & accen-¬
dens. tanqͣm sapientiã & iusticiã in
eis qͥ accedunt creans: in ea uidelicet
parte qua accendi & illum inari pos¬
sunt. Unde est. Accedite & illuminami¬
ni. Q illud. Appropinquate mͥ: & ego
appropinquabo uobis. Qillud. Cari¬
tas di diffusa ẽ in cordib nrͣis: ꝑ spͣm¬
scͣm qͥ datus ẽ nobis. Attende tamen.
qd̾ uires ñnum qͣm indifferent̾ uir-¬
tutes dicunt᷑: scđm qͦd in euangłio
denominantur ut a uirtrite. licet in¬
directe studiosi. Neq enĩ omĩum om¬
nes uires gr̃a sua replet: qͥ unicuiq

Expanded text:
vae sunt donorum, quae habitu virtutes fivae sunt donorum, quae habitu virtutes fiunt. Porro sicut in igne nativus calor est, qui appropinquantes calefacit, creans in eis accidentalem calorem, ex ea natura qua calere possunt; et naturalis lux illuminans accedentes, ex ea videlicet natura, qua illuminari possunt: sic in divina natura naturale donum ac beneficium est fontale, illuminans et accendens, tanquam sapientiam et justitiam in eis, qui accedunt creans, in ea videlicet parte, qua accendi et illuminari possunt. Unde est: Accedite, et illuminamini . Et illud: Appropinquate mihi, et ego appropinquabo vobis . Et illud: Charitas Dei diffusa est in cordibus nosm qui datus est nobis . Attende tamen, quod vires nonnunquam indifferenter virtutes dicuntur, secundum quod in Evangelio denominantur, ut a virtute licet indirecte studiosi. Neque enim omnium omnes vires gratia sua replet, qui unicuique,
Abbreviated transcription (Latin):
na. Nlempe scđ̾m ꝓpͥetatẽ sicut beatꝰ
augustinꝰ ait. aliud ẽ aĩa. & aliud est
ratio: & tam̃ in anima ẽ ratio. & una
ẽ aĩa.S aliud aia agit: aliudratio. a¬
nima uiuit: ratio sapit. Et cũ unum
sint: sola tam̃ aĩa suscipit uitaͬ sola
ratio suscrpit sapientiã. Uidere i¬
taq ẽ. qͦmͦ in hac parte fulgeat ima¬
go ditatis in aia: ut cũ pluralitas in
ea sit ꝓpͥetatũ naturaliũ: una tamͣ
sint natura. Et cũ nulla eaꝵ sit alt̾a:
nulla tam̃ aliud ẽ qͣm alt̾a. Est gͥaĩa
rationabilis. concupiscibilis. irasci¬
bilis: qͣsi quedam sua tͥnitas. Et hoc
totũ & nichil amplius aut minus:
& tota hȩc tͥnitas queda aĩȩ unitas.
& ipsa aĩa. Habet gͥ aĩa naturalia:
& ipsa omĩa ẽ: & ob hoc simplex est.
Habet accidentalia: & ipsa ñ ẽ. ꝓꝓter
qͦd omĩno simplex ñ ẽ. Non enĩ est
aĩa sua prudentia. sua temꝑantia:
sua fortitudo. sua iusticia. Suȩ g¬
tute ex alto. Uires et enim suscepti¬

Expanded text:
na. Nempe secundum proprietatem, sicut ait beatus Augustinus, aliud est anima, et aliud est ratio; et tamen in anima est ratio, et una est anima. Sed aliud agit anima, aliud ratio. Anima vivit; ratio sapit. Et cum unum sint, sola tamen anima suscipit vitam; sola ratio suscipit sapientiam. Videre itaque est, quomodo in hac parte fulgeat imago deitatis in anima, ut cum pluralitas in ea sit proprietatum naturalium, una tamen sint natura, et cum nulla earum sit altera, nulla tamen aliud sit quam altera. Est igitur anima rationalis, concupiscibilis, irascibilis, quasi quaedam sua trinitas; et hoc totum, et nihil amplius, aut minus: et tota haec trinitas, quaedam animae unitas, et ipsa anima. Habet igitur anima naturalia, et ipsa omnia est: et ob hoc simplex est. Habet accidentia, et ipsa non est, propter quod omnino simplex non est. Non enim est anima sua prudentia, sua temperantia, sua fortitudo, sua justitia. Suae igtrae ex alto. Vires etenim suscepti
Abbreviated transcription (Latin):
lis et lapidib ꝑ eẽntiam. herbis &
& imaginationẽ. hõib ꝑ rationẽ.
angłis ꝑ intellectum. deo ꝑ intelli¬
gentiam: opifici suo cum grͣa & lau¬
de psallit clamans. Mirabilis fac¬
ta est scientia tua ex me: confortata
est & ñ potero ad eam. Ideo dicitur
hȩc scientia confortata ab aĩa ut
ad eam ualere ñ possit. qͥa ipsa infir-¬
mata est ab eã quã intueri & habe¬
re debuit. Unde & alibi lamentat᷑¬
& luget. Comp̃henderunt me ini¬
quitates meȩ: E ñ potur ut uiderẽ.
Et alibt. Lumen ocłoꝵ meoꝵ ñ est

Expanded text:
tiam, herbis et et imaginationem, hominibus per rationem, angelis per intellectum, Deo per intelligentiam, opifici suo cum gratia et laude psallit, clamans: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, et non potero ad eam . Ideo dicitur haec scientia confortata ab anima, ut ad eam valere non possit, quasi, ipsa infirmata est ab ea, quam intueri et habere debuerat. Unde et alibi lamentatur et luget: Comprehenderunt me iniquitates meae, et non potui, ut viderem . Et alibi: Lumen oculorum meorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
cib tiuis in id intendimꝰ. a nob̃ ela¬
bitur. auolat. & qͦdammͦ euanescit.
linde & in hoc ipso discimus animã
nrãm cũ diuina natura plurimã ge¬
rere similitudinẽ: quȩ imꝓbũ scru¬
tatorẽ sui repͥmit dicens. Auerte
ocłos tuos a me: qͣm ipsi me auolare
fecerunt. Tria itaq st̃. corpꝰ aĩa et
ds: s hoꝵ me fateor ignorare eẽn¬
hoc fortasse miraberis. Et esto. Ue¬
rumtamen in hoc corpore qͦd corrũ¬
pit᷑ & aggrauat aĩam. uͥ & terrena
habitatio sensum in una depͥmit. &¬
terreni artus. moribundaq menbͣ
corpꝰ qͦd necesse ẽ obscurũ ab eo ob¬
scurata. ñ nͥ obscure uideat. Qnto
autẽ ab hoc tenebroso fumo altiꝰ e¬
uaporarit: limpidius utiq uidebit.
Unde & animã ipsã qͣnto intellectꝰ
suꝑior ac purior ẽ sensu. clarius ae
corpore uͦ uix ullius inuenit᷑ uesti¬
gtum. Ds̃ uͦ solus. uere simplex est.
Corpꝰ autẽ omẽ: uere cõpositũ. Aĩa qͥ¬

Expanded text:
ecibus tuis, in id intendimus, a nobis elaecibus tuis, in id intendimus, a nobis elabitur, evolat, et quodammodo evanescit. Unde et in hoc ipso discimus animam nostram cum divina natura plurimam gerere similitudinem, quae improbum scrutatorem sui reprimit dicens: Averte oculos tuos a me, quoniam ipsi me avolare fecerunt . Tria itaque sunt, corpus, anima et Deus. Sed horum me fateor ignorare essenhoc fortasse miraberis, et esto. Verumtamen in hoc corpore quod corrumpitur, aggravatur anima; ubi et terrena inhabitatio sensum in ima deprimit, et terreni artus moribundaque membra corpus quod necesse est obscurum ab eo obscurata non nisi obscure videat, quanto autem ab hoc tenebroso fumo altius evaporarit, limpidius utique videbit. Unde et animam ipsam, quanto intellectus superior et purior est sensu, clarius ac corpore vero vix illius invenitur vestigium. Deus vero solus vere simplex est, corpus autem omne vere compositum, anima
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Patet gͥ amorẽ summi sp̃c ex
eo ꝓcedere: qr sui memor est & se
intelligit. Qd̾ si in memoria fũmi
sp̃c. intelligitur pater. in intelli¬
gentia. filius: manifestũ est. quia
a patre parit̾ & filio sũmi sp̃c amor
& ambo suul unus sp̃c: & quia
uterq pariter sui & alt̾ius memi¬
nit. & se & alterũ intelligit: &
qm̃ omĩno id ipsum est qd̾ amat
uł amatur in patre. & qd in filio:
necesse est. ut parl amore uterq
diligat se & alterum :
ilecto suo alchero. frat̾ ysaac: se &
qͦd sibi. Cogis me dilectissime sci¬
re qd̃ nescio: & qͦd ñdum didici doc̾e.
Uiseni a nobis edoceri de aĩa: s neq
id qͦd in diuinis litt̾is didicimꝰ. id est
qualis fuerit ante peccatũ. aut sit
sub peccato. aut futura post pecca¬
mͦ sit in corpore. uł qͦmodo exeat:
& cetera que nec scimus. nec nesci¬
re nos sinis. Utq uerũ fateam᷑. id
ipsum qͦd a nobis in collatione au¬
disti. ob qͦd animaris ampliꝰ aliqͥd
sꝑare. du attẽptantes obtẽperare p̃¬

Expanded text:
tur. Patet igitur amorem summi Spiritus ex eo procedere, quia sui memor est, et se intelligit. Quod si in memoria summi Spiritus intelligitur Pater, in intelligentia Filius manifestum est quia a Patre pariter et a Filio, summi Spiritus amor bo simul, unus spiritus. Et quia uterque pariter sui et alterius meminit, et se et alterum intelligit: et quoniam omnino idipsum est quod amat, vel amatur in Patre, et quod in Filio necesse est ut pari amore uterque diligat se et alterum. ilecto suo ALCHERO frater ISAAC, se, et quod sibi. Cogis me, dilectissime, scire quod nescio; et quod nondum didici docere. Vis enim a nobis edoceri de anima, sed neque id quod in divinis Litteris didicimus, id est qualis fuerit ante peccatum, aut sit sub peccato, aut futura post peccamodo sit in corpore, vel quomodo exeat, et caetera quae non scimus, nec nescire nos sinis, utque verum fateamur, id ipsum quod a nobis in collatione audisti, ob quod animaris aliquid amplius sperare, dum attentantes obtemperare pr
Abbreviated transcription (Latin):
anagogice mͣtis rationalis. quȩ habi¬
tatio & domus diuinitatisdicit᷑. nat᷑a¬
lem tangat creationẽ: allegorice au¬
tem eccłiȩ sp̃ualem edificationẽ: hy¬
storialit̾ tam̃ & qͣsi in fundam̃to capi¬
tis humani qͦd sedes ẽ aĩȩ. & domu qͦ¬
damm rationis. intimat cõpage̾. Ca¬
put siquide qͦd ipse meliꝰ nosti qͥ in
phisica emines. sex ossib cõpagina¬
tum: septẽ columnis colli sustentat᷑.
De cõpositione gͥ corporis humani
si nobis diligentẽ epłam scͥbere non
fueris dedignatꝰ: forsan auctore do¬
qͦm qͣsi instrum̃tũ oꝑationis & dele¬
ctationis illud aĩa & libent̾ suscipi¬
at. & sollicita custodiat. & inuita di¬
mittat. & dimissũ desiderabunda ex¬
pectet. & in recepto gͣtulabunda ex¬
ultet. sicut ẽ apud ioħem cithare¬
doꝵ citharizantium citharis suis:¬

Expanded text:
anagogice mentis rationalis, quae habianagogice mentis rationalis, quae habitatio et domus divinitatis dicitur, naturalem tangit creationem, allegorice autem Ecclesiae spiritualem aedificationem; historialiter tamen, et quasi in fundamento, capitis humani, quod sedes est animae, et domus quodammodo rationis, intimat compagem. Caput siquidem quod ipse melius nosti, qui in physica emines sex ossibus compaginatum, septem columnis colli sustentatur. De compositione igitur corporis humani si nobis epistolam scribere non fueris dedignatus, forsan auctore Dillud instrumentum operationis et delectationis anima libenter suscipiat, sollicita custodiat, invita dimittat, dimissum desiderabunda exspectet et in recepto gratulabunda exsultet, sicut est apud Joannem citharoedorum citharizantium in citharis suis
Abbreviated transcription (Latin):
sensualitate carnis quȩ fere sp̃c est.
Sicut enĩ sup̃mũ aĩȩ id est intelli¬
gentia siue mens de qua post dicet᷑ i
maginẽ & similitudine suigerit suꝑi¬
oris id ẽ di. unde & eiꝰ susceptiua fore
potuit. & ad unionẽ ꝑsonałe etiã qͣn
ipse uoluit. absq ulla diminutiõe
ad ꝑsonałe unionẽ eiꝰ ñ suscipiat es¬
sentiã: Nonne in sensu & memoria
pecudis. queda ẽ imitago rationabi¬
litatis.: & in appetitu. uoluntatis. et
naturali int̾ multa discernit: d con¬
cupiscibilitatis ui eligit: & trascibi¬
litatis natura reꝓbat. Uerũtam cum
hec ium̃tis nͣ desint que supͣ nat᷑am
corpoream omĩno nichil habere pu¬
tant᷑ rationali tam aĩȩ cõpositione
sui humani corporis habitacłm ma¬
ge congruit. qͦsi rationabilib & ar-¬
monicis eiꝰ motib. seu numeris. sũ¬
mi citharistȩ plectro obtemperatũ
& consonũ: sic̃ scͥptũ ẽ. Sapientia e¬
dificauit sibi domum: et excidit co¬
lumnas. Uͭii. Sententia etenĩ ista licet

Expanded text:
sensualitate carnis, quae fere spiritus est. Sicut enim supremum animae, id est intelligentia, sive mens, de qua prius dicitur, imaginem et similitudinem sui gerit superioris, id est Dei, unde et ejus susceptiva fore potuit, et ad unitionem personalem etiam, quando ipse voluit, absque ulla demutatione ad personalem unionem ejus non suscipiat essentiam? Nonne in sensu memoria pecudis quaedam est imago rationabilitatis, et in appetitu, voluntatis; et naturali inter multa discernit, et concupiscibilitatis vi eligit, et irascibilitatis natura reprobat. Verumtamen cum haec in mentibus non desint, quae supra corporei naturam omnino nihil habere putantur, rationali tamen animae compositione sui, humani corporis habitaculum mage congruit, quasi rationabilibus et harmonicis ejus motibus seu numeris summi Citharistae plectro obtemperatum, et consonum, sicut scriptum est: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Sententia etenim ista licet
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa cetera uideat. Hincq ad
ipsum lucis fontem intelligentiã
exerens. ipsum ꝑ ipsius lucem in¬
ueniat et cernat. Itaq sicut in i¬
maginatione desubtus phanta¬
siȩ surgunt: ita in intelligentiã
desuper theophaniȩ descendunt.
Sicut autẽ anima corpori suo non
sufficit sola ad uitã: sic nec sibi so¬
ia ad sapientiã. Iuuatur gͦ sensus
exterius. ⁊maginatio inferuus. ra¬
tio uͦ ex pͥma gr̃a interius. iuxta
qͦd illuminat᷑ om̃is homo uenienᷤᷤ
in hunc mundum: intellectus qͥd̾e
et intelligentia suꝑius. Intelligen¬
tia gͦ eauis animȩ ẽ quȩ immedi-¬
ate supponitur deo: sicut phanta¬
sticum aĩȩ suꝑponit corporĩ ua sic̃
sensualitas carnis supponit᷑ infimo
aĩȩ. Uerumtam in deo eui cognos¬
cendo ꝓxima ẽ intelligentia: cum
ꝓpͥetates inueniant᷑ d̾iuersȩ. nicb̾
tam̃ inferius. nichil inȩquale: ne¬
mo tam nouit patrẽ nͥ ꝑ filiu. et
in sp̃r sc̃o. Omĩa pat̾ facit. & donat.

Expanded text:
in ipsa caetera videat: hincque ad in ipsa caetera videat: hincque ad ipsum lucis fontem intelligentiam ascendens, ipsam per ipsius lucem inveniat, et cernat. Itaque sicut in imaginationem de subtus phantasiae surgunt, ita in intelligentiam desuper theophaniae descendunt. Sicut autem corpori suo anima non sufficit sola ad vitam, sic nec sibi sola ad sapientiam. Juvatur ergo sensus exterius, imaginatio inferius, ratio vero ex prima gratia inferius, juxta quod illuminatur omnis homo veniens in hunc mundum; intellectus autem et intelligentia superius. Intelligentia ergo ea vis animae est, quae immediate supponitur Deo, sicut phantasticum animae supponitur corpori; vel sicut sensualitas carnis supponitur infimo animae. Verumtamen in Deo, cui cognoscendo proxima est intelligentia, cum proprietates inveniantur diversae, nihil tamen inferius, nihil inaequale. Nemo tamen novit Patrem nisi per Filium, et in Spiritu sancto. Omnia Pater facit, donat
Abbreviated transcription (Latin):
trix gra format ut sint adiute
grã replet ne uacua sint. Nempe
sicut ołs carniseum ex natura
habeat facultatẽ uidendi. et au-¬
ris audiendi: nũquã consequit᷑
ꝑ se uisione ocłs. aut auditum
auris. nisi beneficio exterioris lu¬
cis et soni: sic et spe rationaliᷤᷤ ex
dono creationis habilis ad cognos¬
cendum uerum et diligendum bo¬
num. nͥ radio lucis interioris ꝑfu¬
sus. et calore succensus. nunquam
consequetur sapientiȩ seu carita¬
tis effectum. Si cut enim solem nͣ
uidet oculus nͥ in lumine solis. sic
uerum ac diuinum lumen uidere
ñ poterit intelligentia. nͥ in ipsiꝰ
lumine. In lumine inquit ꝓphetes
ruo: uidebimus lumen. Quare sic̃
de sole exit unde soluideri possit
nec tamen solem deserit.s in illo
manet. quod de illo exiens illum o¬
stendit: ita manens in deo lixx quȩ
exit. ab eo mentem irradiatꝰ ut pri¬
mum quidem ipsam choruscationẽ
lucis sine qua ñ uideret uideat. &

Expanded text:
trix gratia format, ut sint, adjutrix trix gratia format, ut sint, adjutrix gratia replet, ne vacua sint. Nempe sicut oculus carnis cum ex natura habeat facultatem videndi, et auris audiendi, nunquam consequitur per se visionem oculus, vel auditum auris, nisi beneficio exterioris lucis et soni; sic et spiritus rationalis ex dono creationis habilis ad cognoscendum verum ac diligendum bonum, nisi radio lucis interioris perfusus et calore succensus, nunquam consequitur sapientiae seu charitatis effectum. Sicut enim solem non videt oculus, nisi in lumine solis, sic verum ac divinum lumen videre non poterit intelligentia, nisi in ipsius lumine. In lumine, inquit Prophetes, tuo videbimus lumen . Quare sicut de sole exit, unde videri possit, nec tamen solem deserit, sed in illo manet, quod de illo exiens illum ostendit; ita manens in Deo lux quae exit ab eo, mentem irradiat, ut primum ipsam coruscationem lucis, sine qua nihil videtur, videat, et
Abbreviated transcription (Latin):
animatis ꝑ animationẽ et sensibili¬
tatẽ et rationabilitatẽ ad eiꝰ imagi¬
nem et similitudinẽ quȩ in eminen¬
tiori parte animȩ fulget. ascendit᷑.
Quȩ quidem aĩa sicut d̾s capabilis
omĩb: sic est capax omnrũ. Et per¬
qͥnq qͥdem sepe nominata que de
rationabilitate ipsiꝰ oriunt᷑ ad cogni¬
tionẽ. ꝑ concupiscibilitatem uͦ ad di¬
lectionẽ uniu̾sitatis capax inuenit᷑.
Qͤcũq gͥ aliquo sensu ꝑcipit. ꝓtinus
in coneupiscibilitatis quasi salsam̃¬
tum intingit. ut inde illi sapiat: ac
quasi ꝑ saporem placeat aut displi¬
ceat. Sunt gͥ in anima. et sunt⁊ id
qͣd anima naturalis sensus cognoscees
omĩa. & diiidicans int̾ omĩa. & na-¬
turalis affectus quo suo ordine et
gradu diligit omĩa. Ueruntamͣ
facultates et quasi instrumenta¬
& cognoscendi & diligendi habet
ex natura: cognitionẽ tam̃ uerita
cipit imaginẽ: ita potest cognitio¬
nem et amorẽ. Uasa gͦ quȩ crea¬

Expanded text:
animatis per animationem, sensibilianimatis per animationem, sensibilitatem ac rationabilitatem, ad ejus imaginem et similitudinem, quae in eminentiori animae parte fulget, ascenditur: quae quidem anima, sicut Deus capabilis omnibus, sic est capax omnium; ac persaepe nominata, quae de rationabilitate ipsius oriuntur, ad cognitionem, per concupiscibilitatem vero ad dilectionem universitatis capax invenitur. Quaecunque ergo aliquo sensu percipit, protinus in concupiscibilitatis quasi salsamentum intingit, ut illi sapiat, et quasi per saporem placeat, aut displiceat. Sunt igitur in anima, et sunt id quod anima, naturalis sensus cognoscens omnia, ac dijudicans inter omnia, et naturalis affectus, per quem suo ordine et gradu diligat omnia. Verumtamen facultates, et quasi instrumenta cognoscendi ac diligendi, habet ex natura; cognitionem tamen veritacipit imaginem, ita potest cognitionem et amorem. Vasa ergo, quae crea
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ participationes sp̃uuim. iusticiȩ
st᷑ et illis accidentales. Capabilisenĩ
omĩb d̾s. et participabilis naturali
suo munere et usu ex munere ab õtb
participat ad centiam: et scđ̃m illam
ad idoneam speciem: & scđm utrũq
ad congruũ usum. Omia etenĩ st̃:
qͦd uidelicet eẽ. est in omĩ re pͥmũ &
pͥncipiũ. Nam qͦd ñ est: nichil oĩno
est. Et cum sit. aliqua specie uł ima¬
gine uł forma tenetur. ꝑ quã ab oĩ¬
re alia discernitur: et aliquod in se
munus naturalit̾ habet. Nichil enĩ
ꝓ nichilo. Que uidelicet tria omni
existenti insunt qͣsi quedam uestigi¬
a summȩ eentiȩ et imaginis et mu¬
neris: id est trinitatis. patris. et filii.
et sp̃c sc̃i. Eternitas quippe ẽ in pat᷑
species in imagine: usus in mirnere.
Cum gͥ capabilis diuinitatis capax
sit. uxta qͦd dictum ẽ. qͥcqͥd nume¬
ro. mensura. & pondere subsistit:
gradatim tam̃ et differenter. ab in¬

Expanded text:
cujus participationes supremum justitiae cujus participationes supremum justitiae sunt, et illae accidentales. Capabilis enim omnibus Deus, et participabilis naturali suo munere, et usu ex munere. Ab omnibus participatur ad essentiam, et secundum illam ad idoneam speciem, ac secundum utramque ad congruum usum. Omnia enim sunt: quod videlicet esse est in omni re primum et principium. Nam quod non est, nihil omnino est; et cum sit, aliqua specie, vel imagine, vel forma tenetur, per quam ab omni alia re discernitur; et aliquid in se muneris naturaliter habet. Nihil enim pro nihilo. Quae videlicet tria omni subsistenti insunt quasi quaedam vestigia summae essentiae, et imaginis ac muneris, id est Patris, et Filii, ac Spiritus sancti. Aeternitas quippe est in Patre, species in imagine, usus in munere. Cum igitur capabilis divinitatis capax sit, juxta quod dictum est, quidquid numero, mensura ac pondere subsistit, gradatim tamen et differenter ab
Abbreviated transcription (Latin):
enim incorporea cuiꝰ incorporeas ꝑcipit
formas: media ut dictũ ẽ. int̾ corpꝰ et
dm collocatur. habet enĩ naturalia qͦ
est: nec ab ea ꝑ abstrahentia aliter ꝑcipi
possunt. Habet et accidentalia. qͥ abst᷑¬
cta et insui natura considerata altius
euolant: et intelligentia ipsa qua deuᷤ
uidetur indigent᷑. Uirtutes enĩ nat᷑a¬
les in summo suo et fonte et naturali
ẽentia consiqͥeratȩ. om̃s unũ et sũmu̾
st̃. et õium pͥncipiũ: et naturaꝵ na¬
tutra. et ẽentiaꝵ eẽntia. Unde et partĩ
intellectus cedit in naturalem discipli-¬
nan: partim uͦ in theologicã. Qd em̃
est aliud eẽntia iusticiȩ quã d̾s: cuius
participatio uirtꝰ dicit᷑ : Et qͦt st̃ par¬
ticipationũ uarietates: tot iusticiȩ sin¬
gularitates. Uerũtam̃ una ẽ eentialis
iusticia. ñ qͣlitas. ñ accid̾ens aĩȩ. in se¬
met ipsa subsistens: participata a spi-¬
ritib participatione ipsius iustis.

Expanded text:
enim incorporea, cujus incorporeas percipit enim incorporea, cujus incorporeas percipit formas, media, ut dictum est, inter corpus et Deum collocatur. Habet enim naturalia, quae est; nunc ab ea per abstrahentiam aliter percipi possunt. Habet accidentia, quae abstracta, et in sui natura considerata, altius evolant; et intelligentia ipsa, qua Deus videtur, indigent. Virtutes enim naturales in suo summo et fonte naturali essentia consideratae, omnes imum et summum sunt, et omnium principium et naturarum natura, et essentia essentiarum. Unde et partim intellectus cedit in naturalem disciplinam, partim in theologicam. Quid enim est aliud essentia justitiae, quam Deus, cujus participatio virtus dicitur, et quot sunt participationum varietates, tot justitiae singularitates? Verumtamen una est essentialis justitia, non qualitas, non accidens animae, in seipsa subsistens, participata a spiritibus participatione ipsius justi,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ ut obscurius uideat: rationis
ut iux uideat: intellectus & intel¬
ligentiȩ. ut fere niluideant. Quis
enim seipsum uidit᷑. qͥs agnouit
se dico imagine̾ et similitudinẽ di.
ad imaginẽ & similitudinẽ dͦi: Q
similium alterum nouit: utrumq
nouit. Et qͥ alterutrum ñ nouit.ne¬
utrum nouit. Itaq anima quȩ ꝑ se
debuit dm noscere supra se: ꝑdidit
se ipsam noscere in se. & angłm iux¬
ta se. Ui gͦ intellectus qͣm angłi ui-¬
gent: se inincem & ammas nr̃as ui-¬
dent. Aquib tam̃ mutuo in suana-¬
tura uideri nͣ possunt: qͥa infirma-¬
ta est aĩa:  ñ potest ad eos uidendoᷤᷤ
ocłm aꝑire. Unde cũ se uolunt homini¬
b ostendere: aut ꝑ assuͣptũ corpꝰ sensui
famulant᷑ foris: auit imaginatiõi ꝑ cor¬
poreas similitudines intus. Cum autẽ
sensus & imaginatio uigeant in nat᷑a¬
lib. ratio uͦ in mathematicis. intelli-¬
gentia in theologicis: intellectus ꝓpͥama
hautł constituit disciplinã. Natura et¬

Expanded text:
rbatus est, ut obscurius videat; rationis, ut vix videat; intellectus et intelligentiae, ut fere nihil videat. Quis enim seipsum vidit? quis agnovit? Sic dico imaginem et similitudinem Dei, ad imaginem et similitudinem Dei? Qui similium alterum novit, utrumque vidit; et qui alterutrum non novit, neutrum novit. Itaque anima, quae per se debuit Deum noscere supra se, perdidit seipsam noscere in se, et angelum juxta se. Ut ergo intellectu angeli vigent, se invicem et animas nostras vident, a quibus tamen mutuo in sua natura videri non possunt, quia infirmata est anima, et non potest ad eos videndos oculum aperire. Unde cum se volunt hominibus ostendere, aut per assumptum corpus sensui famulantur foris, aut imaginationi per corporeas similitudines intus. Cum autem sensus et imaginatio vigeant in naturalibus, ratio vero in mathematicis, intelligentia in theologicis; intellectus propriam haud constituit disciplinam. Natura et
Abbreviated transcription (Latin):
me duȩ dissidentes extremitates nec¬
ti possunt: qͦd in magni ut qͥdam di¬
cunt aĩalis. id ẽ mundi huiꝰ fabrica
cernere facile ẽ. Conuenientissima
autẽ media st̃ aĩȩ & carnis iuxta qͣd
dictũ ẽ: & multipliciꝰ assignari pos

Expanded text:
me duae dissidentes extremitates necti possunt: quod in magni, ut quidam dicunt, animalis, id est mundi hujus fabrica cernere facile est. Convenientissima autem media sunt animae et carnis, juxta quod dictum est, et multiplicius assign
Abbreviated transcription (Latin):
rabiles res dicunt᷑ nasci ex hiis
ex quib hñt ut sint. cũ nullam
eoꝵ de quib nasci dnr̃ teneant
ex ipsius sola eẽntia sic singłarit̾
est illi simile. ut nulla ꝓles sic
sit omino ex sola parentis essentia. aut
sic similis parenti. Opriũ gͥ est¬

Expanded text:
bitanter dicuntur nasci ex his ex quibus habent ut sint; cum nullam eorum, de quibus nasci dicuntur, teneant ex ipsius sola essentia, et sic singulariter est illi simile ut nulla proles sic sit omnino ex sola parentis essentia, aut sic similis parenti, profecto n
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ iccirco conuementer est ille
pater. & ꝓles eiꝰ filius. quia ut̾q
est sꝑc: cur ñ pari ratione alteri
conuenit esse matrẽ. alt̾i filiã. qr
qmͣ matrẽ: qr pͥma & pͥncipalis
causa ꝓlis semꝑ est in patre. Nã
renti apcetur nom̃ matͥs: cui ad
gignenda ꝓlem nulla alia causa aut
similior est patri qͣm filia: nichil aũ
similiꝰ est alteri qͣm sumino patri
ꝓles sua: uerissimũ est hanc plem
um est illius. uerissime gignere. istiꝰ
uͦ gigni: sic ꝑpriũ est illuis. uerissi¬
iũ ẽẽ genitorẽ: istius uͦ. uerissimũ
genitũ. Et sicut alter ẽ uerissimus
parens. alt̾ uerissima ꝓles: sic alt̾
est uerissimꝰ pater. alt̾ uerissimꝰ filiꝰ¬

Expanded text:
 idcirco convenienter est ille Pater, et proles ejus Filius, quia uterque est Spiritus: cur non pari ratione alteri convenit esse matrem. alteri filiam, quia am matrem, quia prima et principalis causa prolis semper est in patre. Nam renti adaptetur nomen matris, cui ad gignendam profem nulla alia causa aut similior est patri quam filia; nihil autem similius est alteri quam summo Patri proles sua; verissimum est hanc prolem  istius vero gigni, sic proprium est illius esse verissimum gignitorem, istius vero verissimum esse genitum. Et sicut alter est verissimus parens, alter verissima proles; sic alter est verissimus Pater, alter verissimus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
singłi patris & singłi filii sit ꝑfectũ
eẽ sp̃m. Sic sunt oppositi relationib
ut alter nunꝙͣ suscipiat ꝓpriũ ałtꝰ:
sic sunt concordes natura. ut alter
semꝑ teneat essentiã alt̾uis. Sic
eñ du̾si sunt ꝑ hoc qd̾ alter est pat̾
alter filius: ut nunꝗͣ dicat᷑ aut pa¬
ter filius. aut filuis pat̾: & fic iddẽ
sunt ꝑ substantiã. ut semꝑ sit in
patre eentia filii: & in filio eẽntia

Expanded text:
singuli Patris, et singuli Filii, sit perfectum esse Spiritum. Sic sunt oppositi relationibus, ut alter nunquam suscipiat proprium alterius; sic sunt concordes natura ut alter semper teneat essentiam alterius. Sic enim diversi sunt, per hoc quod alter est Pater, et alter Filius, ut nunquam dicatur aut Pater Filius, aut Filius Pater; et sic idem sunt per substantiam, ut semper sit in Patre essentia Filii, et in Fi