comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scãm eccłiã eã sibi inamore & contẽplatione con¬
iungit. Utq pͥus ꝓxima excognatione .i. cognita
ꝑ p̃destinationẽ fuerat: Postea iã coniuncta in amore
continuo uxor fiat. Quã intantũ dilexit. ut do¬
lorẽ qͥ ex morte mattis acciderat tẽperaret: quia
ex lucro sc̃ȩ ȩccł̃iȩ redẽptor nr̃ eã quȩ exꝑditiõe
sinagogȩ ȩccłiȩ potuit. tristiciã detersit. Dũ enĩ
rebecca isaac conuĩgit᷑. dolor de morte matris
amputat᷑: qr dũ scã eccłia ex gentilitate ueniens
usq ad thorũ contẽplationis ꝑducit᷑. uidea ꝑni
chilo habet᷑. Qͣsi int̾p̃tari ipsã eorũ nomina curamꝰ.
Isaac. risus. rebecca aut̃ pacientia dr̃ Risus uͦ exleti¬
cia ẽ: patientia uͦ ex tribulatione. Et qͣuis scã ȩccłia
tam̃ adhuc qđ triste de mortalis carne pondẽ

Expanded text:
esiam diligit, eamque sibi in amore et contemplatione conjunxit: ut quae prius proxima ex cognatione, id est, cognata ex praedestinatione fuerat, postmodum jam conjuncta in amore continuo uxor fuit. Quam in tantum dilexit, ut dolorem qui ex morte matris accesserat temperaret, quia ex lucro sanctae Ecclesiae Redemptor noster eam quae ex perditione Synagogae accedere potuit, tristitiam detersit; dum enim Rebecca conjungitur, dolor de morte matris amputatur, quia dum sancta Ecclesia ex gentilitate veniens usque ad thorum contemplationis perducitur, Judaea pro nihilo habetur. Qui si interpretari ipsa eorum nomina curabimus, Isaac Risus, Rebecca autem Patientia dicitur; risus vero ex laetitia est, patientia autem de tribulatione. Et quamvis sancta tamen adhuc quod triste de mortalis carnis pondere
Abbreviated transcription (Latin):
olei redolet & lucet Alit̃ flos rosȩ: qr mira ẽ. fla¬
grantia quiȩ rutilat & redolet excruore martirũ.
derio loca ultima tenentes. semꝑ humilitatem
seruant. Alit̾ redolet sꝑma. cũ ad maturitatẽ ꝑdu-¬
cit᷑. qi bonoꝵ oꝑũ ꝑfectionẽ ad societatẽ eoꝵ. qͥ uisticiã

Expanded text:
olei refovet et lucet; aliter flos rosae, quia mira est fragrantia quae rutilat et redolet ex cruore martyrum; derio loca ultima tenentes, se per humilitateservant; aliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia bonorum operum perfectio ad
Abbreviated transcription (Latin):
extractã ap̃sentis uitȩ desideriis anunã suã sub bonȩ
oꝑationis tegmine. & contẽplationis abscondit. ut a
carnali concupiscentia sub actiua contẽplatiua uita.
qͣsi in sensibilis lateat. qͥ pͥus mũdi desidia sentiens.
mortalit uiuebat. Unde & ꝑegregiũ p̃dicatorẽ dr̃.
Mortui enĩ estis. & uita ur̃a abscondita ẽ eũ xp̃o in

Expanded text:
exstinctam a praesentis vitae desideriis animam suam sub bonae operationis tegmine et contemplationis abscondit, ut a carnali concupiscentia sub activa contemplativaque vita quasi insensibilis lateat, quae prius mundi desideria sentiens mortaliter vivebat. Unde et per egregium praedicatorem dicitur: Mortui enim es
Abbreviated transcription (Latin):
chananeoꝵ int̃ qͦs s in domũ patris mei ibis.⁊ ĩtribũ meã ⁊i su¬
mes uxore filio meo inde & cȩt̾a. Si legant᷑ quẽ ãdmo¬
dũ illa mandata sint: sententia eadẽ reꝑit᷑. u̾ba non
stultos & in cdoctos homines qͥ euangłistis calũniant᷑
qđ in aliqͥbus u̾bis ñ om̃imͦ conueniut. ꝗͣuis rebus¬
&e sententiis om̃ino ñ discrepent. Certe enĩ istũ li¬
brũ unꝰ homo scripsit. qͥ ea quȩ supͣdixi. cũ man¬
cdaret. abrahã uł rebecca sic ponere potuit si adrẽ
ꝑtine iudicaret. cũ u̾itas narrationis exigit᷑ nͥ ut rerũ
fuĩt satis apparet. Qd habent latini codices narrãte
seruo abrahȩ quȩ sibi manclauerat dñs eiꝰ. tuc̃ in no¬
cens eris a uiram̃to meo uł uiratione mea: greti
nͥ qr maledictꝰ ẽ. qͥ contͣ uirationẽ fecerit. Quã obrẽ
assidue ponũt᷑ ab his inscĩs scriptis. & maxime ĩ psal¬
mis. miscdia & iusticia. tantũdẽ enĩ ual&e miscdia &

Expanded text:
a eorum; sed in domum patris mei ibis, et in tribum meam, et sumes uxorem filio meo inde: et caetera si legantur quemadmodum illi mandata sint, sententia eadem reperitur; verba stultos et indoctos homines, qui Evangelistis hinc calumniantur, quod in aliquibus verbis non omniatque sententiis, omnino non discrepeat. Certe enim istum librum unus homo scripsit, qui ea quae supra dixi, cum mandaret Abraham vel Rebecca, sic ponere potuit, si ad rem pertinere judicaret, cum veritas narrationis exigitur, nisi ut rerum fiunt, satis adpareat. Quod habent latini codices narrante seruo Abrahae quae sibi mandauerat dominus eius: tunc innocens eris a iuramento meo, uel: iuratione mea, graeci nisi quia maledictus est qui contra iurationem fecerit. Si ergo assidue ponuntur in aliis sanctis scripturis, et maxime in Psalmis, misericordia et iustitia — tantundem enim ualet misericordia et
Abbreviated transcription (Latin):
abimelech de manu abrahȩ acceꝑit. septẽ enĩ dicunt
sabe. siue qđ ibi iurauerint. qr & uiram̃tũ sabeȩ
loco. qđ isaac ñ sit natꝰ ad quercũ mambrȩ siue
in aulone manre ut inhebreo habet᷑. s ingeraris
ubi & bersabeȩ usq hodie oppidũ ẽ. quȩ ꝓunitia
ante ñ grande tempꝰ ex diuisione p̃sidiũ palesti¬
nȩ salutaris ẽ dicta. huiꝰ rei testis ẽ scripta quȩ

Expanded text:
Abimelech de manu Abrahae acceperit: septem enim dicuntur Abimelech de manu Abrahae acceperit: septem enim dicuntur SABEE: sive quod ibi juraverint: quia et juramentum SABEE loco, quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur, sed in Geraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est: quae provincia ante non grande tempus ex divisione praesidium Palestinae, salutaris est dicta. Hujus rei Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta puteũ uirationis: on factũ iã fuisse intelligẽ¬
dũ ẽ. & ꝑ recapitulationẽ pꝰ ea cõmenioratũ qđ egit
abrahã cũ abimelech: nisi forte qͥlonge postea librũ s¬
scripsit ex nomine putei uirationis appellauit re¬
gionẽ. in qͣ cũ filio mat̾ errabat. Tonꝗͣ diceret.
Errabat ĩ illaregiõe: uͥ puteꝰ uiratioĩs faciꝰ ÷ Quãins pꝰea pꝰ¬
teus sit fact. s lõgeãte ȩtatẽ scriptoris. Sic aut̃ appellabat᷑
puteus cũ liber scriberet᷑: nom̃ tenens antiquũ
qđ imposuerat ab rahã. Si aut̃ iste puteus quem
aꝑtis oculis uidit agar. nͥ restat ut ꝑ recapitulati¬
onẽ quęstio dissoluat᷑. Nec mouere debet qͣm pui¬
teũ quẽ foderat abrahã nesciebat agar: si ante ẽ.
ille fossus quã illa expulsa. fieri enĩ potuit ut
peccorũ suorũ causa longe a domo inqͣ cũ suis ha¬
bitabat. puteũ foderet quẽ illa nesciret. Duplex aut̃
causa ẽ. cur ita appellatꝰ ẽ. Siue qr septẽ agnas

Expanded text:
factum iam fuisse intellegendum est et per recapitulationem postea commemoratum quod egit Abraham cum Abimelech ? nisi forte qui longe postea librum scripsit ex nomine putei iurationis appellauit regionem, in qua cum filio mater errabat, tamquam diceret: errabat in illa regione, ubi puteus iurationis factus est, quamuis puteus postea sit factus, sed longe ante aetatem sputeus cum liber scriberetur, nomen tenens antiquum, quod imposuerat Abraham. Si autem iste puteus, quem apertis oculis vidit Agar, nihil restat ut per recapitulationem quaestio dissolvatur. Nec movere debet, quomodo puteum quem foderat Abraham, nesciebat Agar, si ante est ille fossus quam illa expulsa. Valde namque fieri potuit ut pecorum suorum causa longe a domo in qua cum suis habitabat puteum foderet quem illa nesciret. Duplex autem causa cur ita appellatus sit: sive quia septem agnas
Abbreviated transcription (Latin):
inuscerib uris. Ac si diceret. Ad suscipientlã doctnã
spaciosũ locũ m̃tis facite: s ad cogitanda carnalia
angusti remanete. Qd palearũ ac feni plurimũ
haberet indicauit: qr scã ȩccl̃ia u̾ba uitȩ audiens. t̾re¬
na stipendia p̃dicatorib reddidit. Quȩ dũ paulus ꝓ
nichilo acciꝑet: dix̃. Si nos uob̃ sp̃ualia seminauimꝰ.
magnũ ẽ si a uob̃ carnalia metamꝰ: Fr̃ aut̃ rebeccȩ
erat laban. qͥ concite eg̾ssus maures & armillas sororis
aspiciens. intꝰ puerũ uocauit: qr st̃ carnales qͥsq

Expanded text:
is . Ac si aperte diceretur: Ad suscipiendam doctrinam spatiosum mentis locum facite, sed ad cogitanda carnalia, angusti remanete. Quod palearum ac feni plurimum haberet indicavit, quia sancta Ecclesia verba vitae audiens, terrena stipendia praedicatoribus reddidit; quae dum Paulus quasi pro nihilo acciperet, dixit: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si a vobis carnalia metamus ? Frater autem Rebeccae erat Laban, qui concite egressus, inaures et armillas sororis aspiciens, intus puerum vocavit, quia sunt carnales quique
Abbreviated transcription (Latin):
S. a fr̃s eiꝰ dona ꝑcipuuit. qr hi qͥ inea fidẽ uerbotenꝰ
tenent. s tam̃ ꝓfessionẽ suã morib ñ seqñtes. carnalit̾
uuuit benign̾e. a fidelib honorari solent: ꝓeo qđ eẽ
heditatis alieni. qr siuie infideles seu carnales. qͥ intra
fidei ꝓfesionẽ tenent᷑ ad heditatis ȩt̾nȩ sortẽ ñ uenũt.
s tam̃ suꝑne largitatis głiã temꝑalit̃ consequuntur.¬
habet secũ minoris meriti animas sodales suas. & si in
quib dã ꝑ accensĩ m̃tis inthoro contẽplationis ñ habet.
Quȩ uidelicet tales animȩ quasi puellȩ rebeccȩ sunt.
qr sequunt᷑ morib. sed tam̃ ad contẽplationis thorum
minime ascendut̃. Nam isdẽ puer quosdam habuit
morib tenerẽt. s p̃dicationis u̾ba ñ ꝓmerent. Festinꝰ

Expanded text:
ia hi qui in ea fidem verbotenus tenent, sed tamen professionem suam moribus non sequentes carnaliter vivunt, benigne a fidelibus honorari solent pro eo quod haereditatis alieni, quia sive infideles seu carnales qui intra fidei professionem tenentur ad haereditatis aeternae sortem non veniunt, sed tamen supernae largitatis gloriam temporalithabet secum minoris meriti animas sodales suas. Nam etsi in quibusdam per ascensum mentis in thoro contemplationis non habitet, quae videlicet tales animae quasi puellae Rebeccae sunt, quia sequuntur moribus, sed tamen ad contemplationis thorum minime ascendunt. Nam et isdem puer quosdam habuit moribus tenerent, sed praedicationis verba non promerent. Festinus
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nitatȩ audiũt ñ recusant. ꝗͣuis scãm ȩlectorũ ȩccłiã
morib ñ seq̃ntes. in carnali oꝑatione remaneant.
Qͥ laban: paleã. fęnũ. aquã panẽ obtulit: si puer nͥ
causa pͥus coniugii obtin̾et: acceptũ se eẽ. retusauit. qi
sc̃ pleriq qͥ doctores suos extẽꝑalib stipendiis c̃tin̾e ꝑati
corꝑib contẽpnũt. nec pedes aqua lauant. qr laboris
sui desidiũ nulla consolatione releuãt. Mox uͦ ut causã
conuigii dñi sui puer obtinuit. uasa. aurea. atq
argentea ac uestes ꝓtulit quas rebeccȩ dedit: quia
doctores scẽ ȩccłiȩ tot ornam̃ta p̃bent qtͦ uirtutum
ȩcłia quȩ ante ꝑfidẽ. oꝑationẽ &e obȩdientiã ꝑcipit:
crescat. Euer uͦ matri eiꝰ ac frib dona obtulit. qr exqͦ¬

Expanded text:
n recusant, quamvis sanctam electorum Ecclesiam moribus non sequentes, in carnali operatione remaneant. Qui Laban paleas, fenum, panem, aquam obtulit, sed puer nisi causam prius conjugii obtineret, acceptum se esse recusavit, quia sunt plerique qui doctores suos ex temporalibus stipendiis continere parati corporibus contemnunt; nec pedes aqua lavant, quia laborem sui desiderii nulla consolatione relevant. Mox ut causam conjugii domini sui puer obtinuit, vasa aurea atque argentea ac vestes protulit, quas Rebeccae dedit, quia doctores sanctae Ecclesiae tot ornamenta praebent quotvirtutum Ecclesia, quae ante per fidem operationem et obedientiam percepit, crescat. Puer vero matri ejus ac fratribus dona obtulit, q
Abbreviated transcription (Latin):
stũ ẽ. ad arietẽ. Cur: Quia xp̃c ouis. ipse ẽ. filiꝰ. ipse ẽ.¬
agnꝰ. filiꝰ: qr natꝰ. Aries: qr immolatꝰ.S qͥd ẽ qđ inue¬
prib herebat aries ille: Crux cornua habet. Si enim
duo ligna cõpingunt᷑ secũ. & speciẽ crucis reddunt.
unde &e scriptũ ẽ. de eo. sornua ĩmanib eiꝰ. Cornib gͦ¬

Expanded text:
 ovis. Ipse est enim Filius, ipse Agnus. Filius quia natus, aries quia immolatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille? Crux cornua habet. Sic enim duo ligna compinguntur secum, et speciem crucis reddunt. Unde et scriptum est de eo: Cornua in manibus ejus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
neo passionẽ. idõ ꝑuener̃t adlocuĩ sacrificu. sur
aut duo serui ñ qr popłs ille induas partel
Quudsndus erat : Qđ factũ ẽ salomone peccante. qͣn¬
do diuisus ẽ idẽ popłs loco regni. ñ eridre ĩpieta¬
uidłoꝵ. Ista i sensata stulticia portabat omiã sacram̃ta.
a⁊ qłꝰ ferebat nesciebat. Iã qd dictũ ẽ. eis erpectato
hic cũ asino pꝰꝙͣ adorauerimꝰ reuertem᷑ aduos. apłm

Expanded text:
ad locum sacrificii. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est Salomone peccante quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietaJudaeorum. Ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum asi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit & signacula soluit: ꝗr nascendo. moriendo.
resurgendo. ad cȩlos ascendendo. sacrȩ scriptȩ nob̾
bulat quippe: qr uia ꝑ quã ambulat euincdo &s
redeundo conculcat. In humilitate passioiuis dñs
ae ambubauit: qr mͦ auideis u̾borũ contumelias.
mͦ contͣ se falsaĩ testimoniũ. irͦ ilapas. sputa cet̾aꝙ
ẽ tot ꝓbra diu̾sis modis iterando ꝑtulisse. Qui
isaas rebecca ueniente ĩ t̾rã australi habitabat:
meditandũ in agro. qr ager mũdus accipit᷑. ipse

Expanded text:
us solvit, qui nascendo, moriendo, resurgendo atque ad coelos ascendendo, Scripturae sacrae nobis bat. Deambulat quippe qui viam per quam ambulat eundo et redeundo conculcat. In humilitate passionis Dominus deambulavit, quia modo a Judaeis verborum contumelias, modo contra se falsum testimet probra diversis modis iterando pertulisse. Qui Isaac Rebecca veniente in terra Australi habitat, qumeditandum in agro, quia ager mundus accipitur. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
duc̃ adputeũ cuiꝰ nom̃ ẽ. uiuentis & udentis. Habita¬
bat aut̃ int̾ra australi. & eg̾ssus fuerat ad meditandũ
ĩ agro inclinata iã die. Terra australis gerarã significat.
unde a patre ad immolandũ quondã fuerat abductꝰ
illud scd̃m qđ dñs solus orabat in mõte. etiã isaac qͥ in
tipo dñi fuit ad orationẽ qͣsi uirũ iustũ dedomo egssũ.¬
& uł nona hora. uł ante soł occasũ sp̃uales dõ uictimas
obtulisse. CUq leuasset occłos. uidit camelos uenien¬
lo. &eait adpuerũ. Quis ẽ ille homo qͥ uenit ꝑ agrũ
ĩ occursũ nob̾: Dix̃q ei. Ipse ẽ dñs m̃s. Atilla collens¬

Expanded text:
is et Videntis: Habitabat autem in terra Australi, et egressus fuerat ad meditandum in agro inclinata jam die. Terra Australi Geraram significat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat abductus. icatur quod Dominus solus orabat in monte, et Isaac, qui typus Domini fuit, ad orationem quasi virum justum a domo egreet vel nona hora, vel ante solis occasum, spirituales Deo victimas obtulisse. Cumque levasset oculos, vidit camelos venienlo, et ait ad puerum: Quis est homo ille qui venit per agrum in occursum nobis? Dicitque ei: Ipse est dom
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ fidĩ satis fac̃. Quȩ enĩ dm̃ quẽ auduut confessa
ẽ p̃dicatori suo aquã refectionis obtulit: eiꝰq animã
refrigerauit. Et notandũ qđ hidriã abhumero ĩ ulnas
posuit. qr illa ẽ. placita confessio quȩ abono oꝑe ꝓcedit.
uel certe aquã p̾buit: qi ineo qđ credidit uacua ñ
remansit. Nã mox p̃dicare studuit qđ audiuit: &¬
docendo multos ex se p̃dicatores ꝓtulit. a qua qͥppe ĩ
hydria ẽ. scientia p̃dicationis ĩ m̃sura. qi scã ȩcclĩa stu¬
det ñ plus saꝑe quã oportet. s saꝑe ad sobrietatẽ.

Expanded text:
suae fidei satisfacit. Quae enim Deum quem audivit confessa suae fidei satisfacit. Quae enim Deum quem audivit confessa est, praedicatori suo aquam refectionis obtulit, ejusque animam refrigeravit. Et notandum quod hydriam ab humero in ulnas posuit, quia illa est placita confessio, quae a bono opere procedit; vel certe aquam praebuit, quia in eo quod credidit, vacua non remansit. Nam mox praedicare studuit quod audivit, et docendo multos ex se praedicatores protulit. Aqua quippe in hydria est scientia praedicationis in mensura, quia sancta Ecclesia studet non plus sapere quam o
Abbreviated transcription (Latin):
sola scã ȩcłia unigenito filio copulanda erat. ꝙͣ ipse
Quis uͦ e puet qͥ ad deducendã uxorẽ mittit n ꝓphatĩ
bonis ñĩtib faciũt. ad unã quãq animã unigenito
filio comũgendã qͣsi ꝓiusores fiunt. Qui ꝑgens. secũ
de bonis om̃ib dni sui de tulit. qr in his quȩ de dño
locunt᷑ in semet ipsis uirtutũ diuitias ostendunt.
& tanto cicius ad sequendũ dm̃ ꝑtrahũt. qnͣto au¬
ditorib suis inse ipsis monstrant quȩ narrant. Isdẽ
puer iuxta fontẽ stecit. atq exp̃fixa sententia quȩ
puella eligenda eẽt ꝓposuit: qr p̃dicatores scĩ sacri
eloqͥi fluenta considerant. ut ex ipsis colligant. quȩ uł
qͥb p̃dicationis suȩ u̾ba comittant. & exqͥb auditorib
fidutiã certiuidinis assumant. Potũ uͦ peciit. qi p̃dicator
om̃is animã sui auditoris sitit. s rebecca potũ p̃buit.
qr scã ȩlectorũ eccłia p̃dicatorũ suorũ desicłio exuͥtute

Expanded text:
 Ecclesia unigenito filio copulanda erat, quam ipsQuis vero est puer, qui ad deducendam uxorem mittitur, nisi bonis mentibus faciunt, ad unamquamque animam unigenito Filio conjungendam, quasi provisores fiunt? Qui pergens, secum de bonis omnibus domini sui detulit, quia in his quae de Domino loquuntur, in semetipsis virtutum divitias ostendunt; ut tanto citius ad sequendum Deum pertrahant, quanto auditoribus suis in semetipsis monstrant quae narrant. Atque idem puer juxta fontem stetit, atque ex praefixa sententia, quae puella eligenda esset, proposuit: quia praedicatores sancti sacri eloquii fluenta considerant, atque ex ipsis colligunt quae, vel quibus praedicationis suae verba committant, ex quibus auditoribus fiduciam certitudinis assumant. Potum vero petit, quia praedicator omnis animam 743 sui auditoris sitit. Sed Rebecca potum praebuit, quia sancta electorum Ecclesia praedicatorum suorum desiderio ex virtute
Abbreviated transcription (Latin):
e die setundo in quo celum factum est.
e die tercio in quo terra et mare.
e die quarto in quo sol et luna et stelle.
e cłie quinito in quo repentia in mari et uola¬
tilia cęli.r

Expanded text:
De die secundo, in quo coelum factum est. III. De die tertio, in quo terra et mare. IV. De die quarto, in quo sol, et luna, et stellae. V. De die quinto in quo repentia in mari, et volatilia coeli.
Abbreviated transcription (Latin):
tilia cęli.
e die sexto in quo quadrupedia ⁊ serpentes.
e die septimo inquo requieuit omni oꝑe
consummato deus.
e hoc libro in quo uniuiersa que facta
sunt dicit.¬
bi seduxit serpens mulierem.
bi interrogantur de transgresso. Ino uite.¬
ducuntur de paradiso ne sumant de lig
de natus est seth pro abel.
e generationibus hominum.
noch placuit dõ. et transtulit eum deus.
oe placuit deo et precepit illideus ut
faceret archam. crex¬
t ingressus est noe in archam et factum
est diluuium.
emoratus est dñs noe et eorum qui cum
illo erant in archa et siccata est aqua.
e tribus filiis noe sem cham et iafech.
et de ipso ubi inebriatus est. axro
e generationibus noe ex filiorum eius.
e commixtione linguarum
ignauerunt reges quatuor aduer¬
sus quinq. et ceperunt loth. et om¬
nem equitatum sodomorun. co¬
isus est dñs abrahe. et berxit eum.
et dixit ei ꝑegrinum eritien tuum.
circumcisionis et de ysaꝯ¬

Expanded text:
tilia coeli. VI. De die sexto, in quo quadrupedia et serpentes,De die septimo, in quo requievit, omni opere consummato, Deus. VIII. De hoc libro in quo universa quae facta sunt dicit,bi seduxit serpens mulierem. XI. Ubi interrogantur de transgressu. XII. Educuntur de paradiso, ne sumant de lignXV. Adae natus est Seth pro Abel. XVI. De generationibus hominum. XVII. Enoch placuit Deo, et transtulit illum Deus, us. XIX. Noe placuit Deo, et praecepit ei Deus ut faceret arcam. XX. Ingressus est Noe in arcam, et factum est diluvium. XXI. Memoratus est Dominus Noe, et eorum qui cum illo erant, et siccata est aqua. De tribus filiis Noe, Sem, Cham, et Japhet, et de ipso ubi inebriatus est. XXVI. De generationibus Noe et filiorum ejus. XXVII. De commixtione linguarum,gnaverunt reges quatuor adversus quinque, et ceperunt Lot, et omnem equitatum Sodomorum, isus est Dominus Abrahae, et benedixit eum, et dixit ei: peregrinum erit semen tuucircumcisionis, et de Isa
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ sed quod aliis utile sit considerans. Feci
enĩ quod postulasti: & scõrũ patrũ libros ĩ
quib rebar aliquid de sententiis legis exp̃s¬
sum eẽ: qͣntum licuit ꝑlegi. & singula scd̃n
oportunitatẽ loci ꝓ ut mͥ fatis eẽ. uidebatur
inserui: eorũ nomuinib ante in pagina pre¬
notatis. Si quod uero gr̃a diuina indigno
mul cũ nota agnominis int̾posiũ. quatinꝰ
sciret lector que expatrũ traditione haberet.
& quȩ exparuitate nr̃a licet sermone rustico:
tam̃ ut credo sensu eatholico exposita in ue¬
niret. Unde fr̃ scĩssime obnixe dep̃cor. ut
opus qđ nimia postulatione a me extorsisti.
pia intentione relegas. diligent̾ examines:
& sicubi correctione opus sit. fr̃no affectu hoc
michi intimare ñ tardes: ut ea quȩ iꝑ
occupationibus detentus. forsitan in
ꝓtuli. tua admonitione contentus e
studeã. ut oe qui seminat symul ga

Expanded text:
mihi, sed quod aliis utile sit, considerans. Feci mihi, sed quod aliis utile sit, considerans. Feci enim sicut postulasti, et sanctorum Patrum libros, in quibus rebar aliquid de sententiis legis expressum esse, quantum licuit perlegi: et singula secundum opportunitatem loci, prout mihi satis esse videbatur, inserui, eorum nominibus ante in pagina praenotatis. Si quid vero gratia divina indigno mul cum nota agnominis mei interposui, quatenus sciret lector quae ex Patrum traditione haberet, et quae ex parvitate nostra, licet sermone rustico, tamen, ut credo, sensu catholieo exposita inveniret. Unde, frater sanctissime, obnixe deprecor ut opus quod nimia postulatione a me extorsisti, pia intentione relegas, diligenter examines: et sicubi correctione opus sit, fraterno affectu hoc mihi intimare non tardes, ut ea quae in variis occupationibus detentus forsitan incaute protuli, tua admonitione conventus, corrigere studeam: ut et qui seminat, simul gaudeat,
Abbreviated transcription (Latin):
rabanus peccator in xp̃o salutẽ.
Magnorũ uirorũ conam̃ anti¬
quitꝰ fuit. ut inuicem scribendo:
sua ꝓuocarent studia atq exer¬
cerent ingenia. Quod licet eoꝵ
opes. nec eloquentie facultas. uires tribuũt.
Maxime cũ in deserto rurali oꝑe magis in¬
stitutus sim uictũ ꝓprus manibus quere¬
re: quã urbrina facundia libros condere
Inuinxisti enĩ mͥ negociũ ultra uirtutem
meã: ut pentatheucũ moysi ꝑ lectis scõrũ
patrũ usquequaq dictis. simul sensũ litt̾e
ac spiritalis intelligentiȩ inuolumine di¬
gererẽ: & ea que ab aliis exposita ñ inue¬
cũ indifficillimo loco conuersans. ꝓpt̾ curam
gregis dñici ne ei necessaria desint. tantum
o̾ccupatꝰ sim: ut nec aliorũ dicta ꝑlegere.
nec propͥa excogitare liceat. Sed quia tue
caritati aliquid denegare non audeo. nec
etiã tuȩ scĩtati inobediens eẽ uelim. arcius
mie huic oꝑi mancipaui: ut quantũ uale¬
rem tuȩ satis facerem uoluntati ñ quod

Expanded text:
RABANUS peccator in Christo salutem. Magnorum virorum conamen antiquitus fuit, ut invicem scribendo, sua provocarent studia et exercerent ingenia. Quod licet eoruopes, nec eloquentiae facultas vires tribuunt: maxime cum in deserto rurali opere magis institutus sim, victum propriis manibus quaerere, quam urbana facundia libros condere. Injunxisti enim mihi negotium ultra virtutem meam: ut Pentateuchum Moysi, perlectis sanctorum Patrum usquequaque dictis, simul sensum litterae ac spiritualis intelligentiae in volumine digererem: et ea quae ab aliis exposita non invecum in difficillimo loco conversans, propter curam gregis Dominici, ne ei necessaria desint tantum occupatus sim, ut nec aliorum dicta perlegere, nec propria excogitare liceat. Sed quia tuae charitati aliquid denegare non audeo, nec etiam tuae sanctitati inobediens esse velim, arctius huic me operi mancipavi, ut quantum valerem, tuae satisfacerem voluntati, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
et lux facta est.
e die secundo in quo celum factum est.
e die tercio in quo terra et mare.
e die quarto in quo sol et luna et stelle.
e cdie quinto in quo repentia in mari et uola¬
e die sexto in quo quadrupedia ⁊ serpentes.
e die septimo inquo requieuit omni oꝑe
consummato deus.
e hoc libro in quo unuiersa que facta
sunt dicit.¬
bi seduxit serpens mulierem.
bi interrogantur de transgresso. Ino uite.¬
ducuntur de paradiso ne sumant de lig

Expanded text:
 lux facta est. II. De die secundo, in quo coelum factum est. III. De die tertio, in quo terra et mare. IV. De die quarto, in quo sol, et luna, et stellae. V. De die quinto in quo repentia in mari, et volaDe die sexto, in quo quadrupedia et serpentes,De die septimo, in quo requievit, omni opere consummato, Deus. VIII. De hoc libro in quo universa quae facta sunt dicit,bi seduxit serpens mulierem. XI. Ubi interrogantur de transgressu. XII. Educuntur de paradiso, ne sumant de lig
Abbreviated transcription (Latin):
ubsequentis libri idest leuitici breuissimã
adnotationẽ ego strabꝰ tradente domno raba-¬
no abbate uiro in multis seientiȩ diuine elo¬
quiis spectabilit̾ adornato. qͣntũ cenuitas in¬
genioli mei ꝑmittebat adbreuiare curaui. ut quia memo¬
rie tenacitati in me ñ cognosco. saltẽ ad pitatia glosularsi
recurrens. aliquã eorũ quȩ mͥ fͣlita sunt partẽ recognos¬
cam. S quia hoe nequaꝗͣ. ad noticiã alioꝵ absconde ualeo:
obscero te qͥcũq legeris siquid in eo secus quã decet dic¬
tũ mueneris: ut non illi qͥ hoc de pleno sapientiȩ fonte
hauxiens mͥ transfudit. sed meȩ mercie deputare incipi¬
as. qͥ potui p̃mopia sensus facile deuiare. Studui tñ iuix¬
ta fid̾em catholicã qnͣtũ mͥ auctor fidei concedẽ dignatꝰ
ẽ. quȩ mͥ in me semitiata fc̃ ad alim̃tũ animȩ meţ recõ¬

Expanded text:
Sequentis libri, id est Levitici, brevissimam adnotationem ego Strabus, tradente domino Rabano abbate, viro in multis scientiae divinae eloquiis spectabiliter adornato, quantum tenuitas ingenioli mei permittebat, abbreviare curavi, ut quia memoriae tenacitatem in me non cognosco, saltem ad putatia glossularum recurrens, aliquam eorum quae mihi tradita sunt partem recognoscam. Sed quia nequaquam hoc a notitia aliorum abscondere, valde obsecro te, quicunque legeris, si quid in eo secus quam decet dictum inveneris, ut non illi qui hoc de pleno sapientiae fonte hauriens mihi transfudit, sed meae inertiae deputare incipias, qui potui prae inopia sensus facile deviare. Studui namque juxta fidem catholicam, quantum mihi fidei auctor concedere dignatus est, quae mihi in me seminata sunt ad alimentum anim
Abbreviated transcription (Latin):
filias laban sibi uxores.
balam ⁊ peperit ei duos los.
xuiii. emoratus est rachel dñs et pepit ioseph.
et iacob statuit pactum cum laban de
ouibus uariis.
tris tui. consecutus est laban et iurauert̃
inuicem.
Uidit iacob castra dñi et misit nuncios ad
fratrem suum.

Expanded text:
filias Laban sibi uxores. Balam, et peperit ei duos filios. LVI. Memoratus est Dominus Rachel, et peperit Joseph, et statuit Jacob cum Laban de ovibus variis. tris tui, et consecutus est eum Laban, et juraverunt invicem. LVIII. Vidit Jacob castra Dei, et misit nuntios ad fratrem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
intentus meditator existe. doctorisq sic̃
tibi in uinctũ ẽ ministeriũ strenue ꝑ¬
age. & pͥmũ ex libro geneseos ꝑ rerũ uisi¬
biliũ creationẽ. inuisibiliũ mediteris ef¬
fectũ. Ac de machina corꝑis mundi. mieroᷤ¬
cosini: sp̃alẽ exquire intelligentiã. Sicq
deniq ꝑ prtrũ historicã generationẽ: sane¬
te eccłię misticã edisce fecunditatẽ. Mora¬
liq intellectu sufficient̃ instructus: ꝑ pa¬
triarcharũ de loco in locũ transinigrationẽ.
nr̃am in hoc mũdo considera ꝑegrinatio¬
nẽ. quib hereditas ñ in p̃senti sed in fut᷑a
uita ꝓmittit᷑ qua ds̃ dõrũ uidebit᷑ in syon.
quã tuorũ utilitatib ipsum accõmodes. Nec
etiã. si alicui de affinib tuis habere illud placu¬
erit. p̃stare ei deneges. ut tuȩ dilectionis affectꝰ.
ac nr̃i laboris effectus: plurimorũ si dĩ uolũtas
sit consulat utilitati. Quatq̃nꝰ magis ꝓ expẽso

Expanded text:
intentus meditator existe, doctorisque, sicut intentus meditator existe, doctorisque, sicut tibi injunctum est, ministerium strenue perage. Et primum ex libro Geneseos, per rerum invisibilium creationem invisibilium mediteris effectum, ac de machina corporalis mundi spiritualem exquire intelligentiam; sicque deinde per Patrum historicam generationem sanctae Ecclesiae mysticam edisce fecunditatem, moralique intellectu sufficienter instructus, per patriarcharum de loco in locum transmigrationem nostram in hoc mundo considera peregrinationem: quibus haereditas non in praesenti, sed in futura vita promittitur, quia Deus Deorum videbitur in Sion. quam etiam tuorum utilitatibus ipsum accommodes: nec etiam si alicui de affinibus tuis illud placuerit, praestare ei deneges, ut tuae dilectionis affectus, ac nostri laboris effectus, plurimorum, Dei si voluntas sit, consulat utilitati, quatenus magis pro expenso
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ sed quod aliis utile sit considerans. Feci
enĩ quod postulasti: & scõrũ patrũ libros ĩ
quib rebar aliquid de sententiis legis exp̃s¬
sum eẽ: qnͣtum licuit ꝑlegi. & singula scd̃m
oportunitatẽ loci ꝓ ut mͥ fatis eẽ. idebatur
inserui: eorũ nominib ante in pagina pre¬
notatis. Si quod uero gr̃a diuina indigno
mul cũ nota agnominis int̾posu. quatinꝰ
sciret lector que ex patrũ traditione haberet.
& quȩ exparuitate nr̃a licet sermone rustieo:
tam̃ ut credo sensu catholico exposita in ue¬
niret. Unde fr̃ scĩssime obnixe dep̃eor. ut
opus qđ nunia postulatione a me extorsisti.
pia intentione relegas. diligent̾ examines:
& sicubi correctione opus sit. fr̃no affectu hoc
michi intimare ñ tardes: ut ea quȩ in uariis
occupritionibus detentus. forsitan in caute
ꝓtuli. tua admonitione contentus corrig̾ẽ
studeã. ut &e qui seminat symul gaudeat

Expanded text:
mihi, sed quod aliis utile sit, considerans. Feci mihi, sed quod aliis utile sit, considerans. Feci enim sicut postulasti, et sanctorum Patrum libros, in quibus rebar aliquid de sententiis legis expressum esse, quantum licuit perlegi: et singula secundum opportunitatem loci, prout mihi satis esse videbatur, inserui, eorum nominibus ante in pagina praenotatis. Si quid vero gratia divina indigno mul cum nota agnominis mei interposui, quatenus sciret lector quae ex Patrum traditione haberet, et quae ex parvitate nostra, licet sermone rustico, tamen, ut credo, sensu catholieo exposita inveniret. Unde, frater sanctissime, obnixe deprecor ut opus quod nimia postulatione a me extorsisti, pia intentione relegas, diligenter examines: et sicubi correctione opus sit, fraterno affectu hoc mihi intimare non tardes, ut ea quae in variis occupationibus detentus forsitan incaute protuli, tua admonitione conventus, corrigere studeam: ut et qui seminat, simul gaudeat,
Abbreviated transcription (Latin):
rabanus peccator in xp̃o salutẽ.
Magnorũ uirorũ conam̃ anti¬
quitꝰ fuit. ut inuicem scribendo.
sua ꝓuocarent studia atq exer¬
cerent ingenia. Quod licet eoꝵ
opes. nec eloquentie facultas. uires tribuũt.
Maxime cũ in deserto rurali oꝑe magis in¬
stitutus sim uictũ ꝓprus manibus quere¬
re:quã urbana facundia libros condere
Inuinxisti enĩ mͥ negociũ ultra uircutem
meã: ut pentatheucũ moysi ꝑ lectis scõrũ
prtrũ usquequaq dictis. simul sensũ litt̾ȩ
ac spiritalis intelligentie inuolumine di¬
gererẽ. & ea que ab aliis exposita ñ inue¬
cũ in difficillimo loco conuersans. ꝓpt̾ curam
gregis dñici ne ei necessaria desint. tantun
occupatꝰ sim: ut nec aliorũ dicta ꝑlegere.
nec pͥropͥa excogitare liceat. Sed qͣuia tuȩ
caritati aliquid denegare non audeo. nec
etiã tuȩ scĩtati in obediens eẽ uelim. arcius¬
me huic oꝑi mancipaui. ut quantũ uale¬
rem tuȩ satis facerem uoluntati. ñ quod

Expanded text:
RABANUS peccator in Christo salutem. Magnorum virorum conamen antiquitus fuit, ut invicem scribendo, sua provocarent studia et exercerent ingenia. Quod licet eoruopes, nec eloquentiae facultas vires tribuunt: maxime cum in deserto rurali opere magis institutus sim, victum propriis manibus quaerere, quam urbana facundia libros condere. Injunxisti enim mihi negotium ultra virtutem meam: ut Pentateuchum Moysi, perlectis sanctorum Patrum usquequaque dictis, simul sensum litterae ac spiritualis intelligentiae in volumine digererem: et ea quae ab aliis exposita non invecum in difficillimo loco conversans, propter curam gregis Dominici, ne ei necessaria desint tantum occupatus sim, ut nec aliorum dicta perlegere, nec propria excogitare liceat. Sed quia tuae charitati aliquid denegare non audeo, nec etiam tuae sanctitati inobediens esse velim, arctius huic me operi mancipavi, ut quantum valerem, tuae satisfacerem voluntati, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
iiii. quomͦ uiu̾e uł doc̾e. debeat. habundant̃ instituat sumq la¬
ius patrẽ cum filiis aqͣ indues aaronuestim̃tis sius. idẽ linea
et tunica. et suꝑ humerali ⁊ rõnali. qͥd cõstringes baltheo. ⁊ po¬
nes chiarã incap̃ eiꝰ ⁊ lãminã scã sicꝑ thiarã. ⁊ oleũ unctiõis fũ¬
de̾ suꝑ cap̃ eiꝰ. atq hoc riti ꝯ secrabitur. filios quoq illiꝰ adpli¬
cab .i indues tuniciꝰ lineiꝰ cingeq balteo aarõ scilicet. et lib̾as
eiꝰ et inponẽs eis mitras. er̃q sac̾dote mĩ inreligione ꝑpetua.
Nã neq bic defeminalibꝰ amoyse accipiendiꝰ p̃cipit᷑ Und e liqͥdo
ꝯstat. qd̾ se hocgnẽ uestim̃ti ipse pꝰ aarõ ac fili eiꝰ induerant et
sie ad mañ mtoysi lauardi. induendi unguendi ⁊ ꝯseciadi int̾bãt¬
Ubi et hoc notandũ. qd consetratur᷑ eos moyses pͥmo lautaqͣ

Expanded text:
s, quomodo vivere vel docere debeant, abundant justitiae. Cumque las, quomodo vivere vel docere debeant, abundant justitiae. Cumque laveris Patrem cum filiis aqua, indues Aaron vestimentis suis, id est, linea et tunica, et superhumerali, et rationali quod constringes balteo, et pones tiaram in caput ejus, et luminam sanctam super tiaram, et oleum unctionis fundes super caput ejus, atque hoc ritu consecrabitur. Filios quoque illius applicabis, et indues tunicis lineis, cingesque balteo, Aaron scilicet et liberos ejus, et impones eis mitras; eruntque sacerdotes mei religione perpetua . Nam neque hic de feminalibus a Moyse accipiendis, praecipitur. Unde liquido constat, quod se hoc genere vestimenti ipse prius Aaron et filii ejus induerant, et sic ad manum Moysi lavandi, induendi, ungendi, et consecrandi intraUbi et hoc notandum quod consecraturus eos Moyses, primo lavit aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
freg̃ eas adradicẽ mõtis. Irat quid ẽ mo ses uidẽt tabulas testi¬
monti digitodĩ scͥptaᷤ ꝯ lisise atq fregisse magno fnͣ mistio sign¬
rata tt̃atio cestam̃ti. qm̃ uetꝰ fũat abolendũ. ⁊ꝯsatuendũ nouũ.
tulꝰ quẽ fecer̃ filii isrł insolitudine. uł qͥd significet. qd̵ moyses
ipsũ uitulũ igni ꝯbussit mtuitatĩq ꝯcidit et in aquã asꝑargẽs potũ
popło deditꝰ. Si enim tabulas. quas digito dĩ hoc. ẽ. oꝑatiõe spc̃
sã scriptas accepat. iõ fiegit: quia indignos etꝰ qͥb eas leg̾et ui¬
dicañ. Si demq nt abeis ille. nitulꝰ penitꝰ abołetur: incendit et
htruut. et in aqͥ sparsit. atq subin sit. ut qͥd et pott̃ hoc ppłoded᷑
Quẽ ñ exxitet factũ hoc adqͣrendũ. ⁊ intelligendã ꝓpbiã signi¬

Expanded text:
s ad radicem montis. Iratus quidem Moyses videtur tabulas testimonii digito Dei scriptas, collisisse atque fregisse: magno tamen mysterio figurata est iteratio testamenti, quoniam vetus fuerat abolendum, et constituendum novum. tulus, quem fecerunt filii Israel in solitudine, vel quid significet quod Moyses ipsum vitulum igni combussit, minutatimque concidit, et in aquam aspergens potum populo dedit? Si enim tabulas quas digito Dei, hoc est operatione Spiritus sancti scriptas acceperat, ideo fregit, quia indignos eos quibus eas legeret, judicavit. Si denique ab eis ille vitulus penitus aboleretur, incendit et contrivit, et in aqua sparsit atque submersit, ut quid et potum de hoc populo dedit? Quem non excitet factum hoc ad quaerendam et intelligendam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uitã omiũ ̃ c̃ sua morte petut paucoꝵ uitã gladio extix̃. Int̾ arsit ig¬
nibꝰ amoriᷤ foris accensꝰ ẽ delo seueritatis. Tanfa fuit pietas ut se ꝓillis
corã dño morti offerre ñ dubitaret. Tanta seueritas ut eos quos dun¬
nitꝰ feriri timuerat ipse iudicii gladio feriret. Sic amaũ eos qͥb ꝓfu
ut eos etiã dño parcente ꝓstñet. Uitabiq legatꝰ foriis. ut rubriq medi¬

Expanded text:
qui vitam omnium etiam cum sua morte petiit, paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit ignibus amoris, foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret. Tanta severitas, ut eos quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos quibus put eos etiam Domino parcente prosterneret. Utrobique legatus fortis, utrobique medi
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Surge fac nob dõs qui noͦ p̃cedãt. Moysi enim huic utro. qͥ nos e¬
duxit de t̾ra egypti ignoramꝰ qͥd accidit. Dix̃q ad eoꝰ aaron. Tollite in¬
Et fec̃ exeis uitulũ ꝯflatilẽ. Dixer̃q hi st̃ du tui isrł. qui te eduxeit
de tr̃a egypti. Quod c̃ uidiss aaron: ecdificaũ altare corã eo. et p̃coniꝰ
aures demi abaurib uxoꝵ atq filiaꝵ unde illis facͥe dõs. ñ absur¬
de intelligr̃ difficilia p̃ciꝑe uoluisse ut hoc modo eos abilla intenti¬
oẽ reuocaret: factũ tñ ipsũ illd difficile ut eẽt aur̃ adfaciendũ
idolũ. ꝑꝑ eos notandũ putaui. qui ꝯstristant᷑ si qͥd tale ꝑꝑ uitam
etñã. diuinitꝰ fieri. uł eqͦ animo colłari. iubeant᷑ Sedit ppłs mandu

Expanded text:
viro, qui nos eduxit de terra Aegypti, ignoramus quid acciderit. Dixitque ad eos Aaron: Tollite inet fecit ex eis vitulum conflatilem; dixeruntque: Hi sunt dii tui Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti. Quod cum vidisset Aaron, aedificavit altare coram eo, et praeconis aures demi ab auribus uxorum atque filiarum, unde illis faceret deos, non absurde intelligitur difficilia praecipere voluisse, ut hoc modo eos ab illa intentione revocaret. Factum tamen illud ipsum difficile, ut esset aurum ad faciendum idolum, propter eos notandum putavi, qui contristantur, si quid tale propter vitam aeternam divinitus fieri, vel aequo animo tolerare jubean
Abbreviated transcription (Latin):
at. odorẽ de se subtiliꝰ ñ. aspargat. Locutꝰq ẽ dns ad moysẽ dicẽs
Ecce uocam. exnoĩe beselehel. filiũ huri. filii hur de tribuinda.
et impleui eum spũ dĩ sapientia et intelligentia. et scientia mnoĩ
oꝑe adexcogitandũ fabre. quicqͥd fieri pot̃ erauro. et argento et
aere marmore et gẽinis et diu̾sitate lignoꝵ. Dediq ei. sociũ hõo¬
liab. filiũ achisamech dan. et incorde hoĩs eruditi. posui sapientiã
ut faciãt cuncta q̃ p̃cepi tͥ: ⁊ ct̾. Quid ẽ quod beseleel. cũ iubet ad¬
hibi oꝑib tab̾naculi. faciẽdis. dix̃ adeũ se repleuisse spũ. diuno
sapientie: et intellectꝰ. et scientie in oĩ oꝑe. excogitare. et architec
opificiũ udent᷑. an.⁊ hoc significatiue dictũ÷ ut ea ꝑtineantad

Expanded text:
at, odorem de se subtilius non aspergat.  Locutusque est Dominus ad Moysen dicens: at, odorem de se subtilius non aspergat.  Locutusque est Dominus ad Moysen dicens: Ecce vocavi ex nomine Beseleel filium Uri, filiet implevi eum spiritu Dei sapientia intellegentia et scientia in omni opere ad excogitandum fabre quicquid fieri potest ex auro et argento et aere marmore et gemmis et diversitate lignorum dedique ei socium Hooliab filium Achisamech de tribu Dan et in corde omnis eruditi posui sapientiam ut faciant cuncta quae praecepi tibi tabehiberi operibus tabernaculi faciendis, dixit eum se repleuisse spiritu diuino sapientiae et intellectus et scientiae in omni opere excogitare et architectopificium uidentur? an et hoc significatiue dictum est, ut ea pertineant ad
Abbreviated transcription (Latin):
et intra et inaquis st̃ placitũ dõ incensũ sithic c̃atare laudis orõ
tutũ multipltͣtate redolemꝰ. Qd̃ mixiũ et pur̃ fit. qr qͥntũ untꝰ
u̾tuti ungit᷑ cantum incensũ bomi oꝑis sinceriꝰ exhibet᷑ ubi i bñ¬
subuingit᷑. Cumq intenuissimũ pulu̾em uniu̾sa contundis po-¬
nesȩreo coram testimonio tab̾naculi. Iuteniussim̃ pulu̾em. aroma¬
ta uniu̾sa ꝯteriꝰ: cũ bona. nr̃a quasi inpilo cordiꝰ occulta discussi¬
one. tendimꝰ et si ueracit᷑ bonasint subtilit retractam. Aromata
gͦ in pulu̾e redig̾e ẽ. uui tates recogitando terere et usq ad subtili¬
tatẽ occulte examinatioĩs reuocare. Et notandũ qđ deodẽ pulu̾e
dr̃. pones exeo corã testimonio. tab̃naculi. Quia tẽ nimir̃ bona
nr̃a ueracit inconspectu uidicis placent: cũ. ħ mens subtilius
recogitando ⁊ t̾it. et quasi de aromatib pulu̾em reddit ne grossũ
dur̃q sit quodagit᷑ ne ĩ si hoc. arta retractatioĩs manꝰ. ñ cõminu¬

Expanded text:
et in terra et in aquis sint, placita deo incensi modo haec efferatur tutum multiplicitate redolemus: quod mixtum et purum fit, quia quantum virtus virtuti jungitur, tantum incensum boni operis sincerius exhibetur. Unin tenuissimum pulverem universa contuderis, pones ex eo coram testimonii tabernaculo . In tenuissimum pulverem aromata universa conterimus, cum bona nostra quasi in pilo cordis, occulta discussione tundimus; et si veraciter bona sint, subtiliter retractamus. Aromata ergo in pulverem redigere, est virtutes recogitando terere, et usque ad subtilitatem occulti examinis revocare. Et notandum, quod de eodem pulvere dnostra veraciter in conspectu judicis placent, cum haec mens subtilius recogitando conterit, et quod de aromatibus pulverem reddit, ne grassum durumque sit quod agitur, ne etiam si hoc arcta retractionis manus non comminu
Abbreviated transcription (Latin):
tum. opꝰ unguentarii. ñ idõ putare debemꝰ unguentũ fieri. idẽ
uude aliquio iungat᷑ s ut dictũ ẽ. thimiama uł incensũ. qd̵im¬
ponat᷑ illi. altari incensi uͥ ñ licebat sacͥficari. et erat int tusc̃ã-
subtilitatẽ. ꝯmunit᷑. idẽ stactẽs. onix. galbano. et chure cõponit᷑:
hec informa orõnit̃fideliũ ꝯstituta eẽ bãti ioħis apocalipsi osten¬
unusquisq citharas. et fialas aurea: plenas uicensi. q̃ st̃ orõneꝰ¬

Expanded text:
bemus unguentum fieri, id est, unde aliquid ungatur. Sed ut dictum est, thymiama vel incensum, quod imponatur illi altari incensi, ubi non licebat sacrificari, et erat intus in Sancsubtilitatem comminutis, id est, stacte, onyche, galbano et thure componit, haec in forma orationum fidelium constituta esse, beatus Joannes Apocal. ostenunusquisque citharas et phialas aureas plenas incensi, quae sun
Abbreviated transcription (Latin):
Siune tangendo scificabit᷑: siue sc̃ficabr̃ ut ei liceat cange. Si tññ licebat tagͥe
ferebant᷑ dõ. Nam ꝯsequent̃ ñ solis sac̾dotis. neq solis leuitis dicẽ¬
dum admonet. qd̾ ait. admoysẽ et filus isrł. loq̃re. dicẽs. utiq filu
uob̾ inꝓgenies urãs suꝑ carnẽ homĩs ñ liniet᷑ Et scdm ꝯpositiois
hanc nõ facietiꝰ uob̾. impsis similit̃ scm̃ ÷ et scĩficõ erit uob̾. Qui

Expanded text:
sive tangendo sanctificabitur, sive sanctificabitur ut ei liferebantur deo. nam consequenter non solis sacerdotibus neque solis Leuitis dicendum admonet, quod ait ad Moysen: et filiis Israhel loqueris dicens — utique filii uobis in progenies uestras. super carnem hominis non linietur, et secundum compositionem hanc non facietis uobis ipsis si
Abbreviated transcription (Latin):
celestis accipiatur: sinꝰ nimtr̃ causa tanta fit. ut ꝑfecti ad stĩmuuri
cotidiano se lacrumarum fonte diluant: ẽt qd̾ nec dum ꝑfecte. in¬
dendo ualeant gaudium. iut̃ne quietis saltĩ suspirando degu¬
stent. Nam quia hoc lauacid. quod int̾̃ tab̾naculum et altarẽ po¬
situm ẽ ꝑfectoꝵ lacrime sigurent᷑: testantur: ipsa u̾ba quibꝰ dr̃
et missa aqua lauabunt mea aarõ et filii eiꝰ manus suas ac
pedes. Nesq enim quisquã ibi de plebe lauari s ipse pontifex
limior. Nõ aũt hoc ita dñs qͣsisoli altaris ministri hmoĩ cõpũctõiꝰ
uł possint hab̾e uł debeãt uirtutẽ. s memore. ẜmoni bãti apłi petri
qͦ cunctis fidelib loquẽs deangł̃ati lapide qui ẽ xp̃c ait Et ipsi tanqͣm

Expanded text:
coelestis accipiatur? cujus nimirum causa tanta fit, ut perfecti ac summi viri coelestis accipiatur? cujus nimirum causa tanta fit, ut perfecti ac summi viri quotidiano se lacrymarum fonte diluant, et quod necdum perfecte vivendo valeant, gaudium internae quietis saltem suspirando degustent. Nam quia hoc lavacro, quod inter tabernaculum et altare positum est, perfectorum lacrymae figurentur, testantur ipsa verba, quibus dicitur: Et missa aqua lavabunt in ea Aaron et filii ejus manus suas ac pedes. Neque enim quisquam de plebe ibi lavari, sed ipse pontifex limior. Non autem hoc ita dicimus, quasi soli altaris ministri hujusmodi compunctionis vel possint habere vel debeant virtutem, sed memore beati apostoli Petri, qui cunct
Abbreviated transcription (Latin):
mas insinuat penitentiũ de peccatis que gessert̃: altare incensi
fletꝰ expͥmi gaudenttum de bonis oꝑib q̃ domino uitante ꝑ fe¬
cert̃. ac desidantium p̃mia q̃ se acceptitibs dnõ remunerante
confidunt: qui nimirum fletus tantũ p̃cellit pͥori: quantũ erq¬
m̃to aurum. quantũ scã scõrum ubierat aicha dñi. pͥori cabua¬
culo in quo candelabrum. et m̃sa domini stabat costat fuisse p̃¬
lata. Post altare uero holocausti labrum erat positum. inquo
lauarentur. qr adaltare inicensi intrabant: qr nemo repente fit
suminus. s: ꝓficientib m̃iti qͥsq pͥmobella debet uitioꝵ deuinc̃e
Deinde a conditore suo cum conpunctioẽ lacͥmaꝵ supplex inpe¬
trare ut ꝓingressu regn dulces fitnde fletꝰ possit qui ꝓtimo¬
re penaꝵ. pͥdem fundebat amaras. Quid aũt basis inqua idẽ
labr̃ erat impositum aptiꝰ. quam ipsum desidiũ regni et uite

Expanded text:
mas insinuat poenitentium de peccatis quae gesserunt, altare incensi mas insinuat poenitentium de peccatis quae gesserunt, altare incensi fletus exprimit gaudentium de bonis operibus quae Domino juvante perfecerunt, ac desiderantium praemia, quae se accepturos Domino remunerante confidunt. Qui nimirum fletus tantum praecellit priori, quantum aeramento aurum; quantum Sancta sanctorum ubi erat arca Domini priori tabernaculo, in quo candelabrum et mensa Domini stabant, constat fuisse praelata. Propter altare vero holocausti labrum erat positum, in quo lavarentur qui ad altare incensi intrabant, quia nemo repente fit summus, sed proficientibus meritis quisque primo bella debet vitiorum devincere; deinde a conditore suo compunctione lacrymarum supplex impetrare, ut pro ingressu regni dulces fundere fletus possit, qui pro timore poenarum pridem fundebat amaras. Quid autem basis, in qua idem labrum inerat positum, aptius quam ipsum desiderium regni. et vitae
Abbreviated transcription (Latin):
racit᷑ agit nequaquam absq lacͥmis uł huius uite longitudinẽ
uł illius tołat dilationẽ. dicens de ista: hen me quia incolatus
in s̃plongat᷑ ẽ. habitaui cum habitantib cedar. Id ẽ cum his qui
intenebris errorum ac scełum. uersantir. quod uocabulũ cedar so¬
nat. ipse iam ꝑpetue lucis gaudia suspirans. multũ laboriosã
duxi uitam. qui quantum celestẽ patriam sitio. tantũ uiciniã
prauorum. uit̃ quos incola comiersor horreo. dicens itẽ deilla
situit anima mã ad dm̃ uiuum. quando ueniam et apparebo¬
et parebo ante faciem dĩ. Quani ꝓfecto sitim. quia sine lacrimuꝰ¬
ferre nequibat: sequentia uerba dcclarant. fuert̃ michi lacrime
mee panes die. ac nocte. ac si aꝑte diceret quo duttiꝰ auidenda fa¬
cie dĩ. adquem ardent̃ sicio differor. Co qͥultius pane lacrimarum
quasi meiꝰ memoriam fundo reficior. Igit᷑ altare holocausti lacri¬

Expanded text:
raciter agit, nequaquam absque lacrymis, vel hujus vitae longitudinem, raciter agit, nequaquam absque lacrymis, vel hujus vitae longitudinem, vel illius tolerat dilationem, dicens de ista: Heu mihi quod incolatus meus prolongatus est! habitavi cum habitantibus Cedar ; id est, cum his qui in tenebris errorum ac scelerum versantur; quod vocabulum Cedar sonat, ipse jam perpetuae lucis gaudia suspirans multum laboriosam duxi vitam: qui quantum coelestem patriam sitio, tantum viciniam pravorum, inter quos incola conversor, horreo. Dicens item de illa: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Quaferre nequibat, subsequentia verba declarant: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte. Ac si aperte diceret: Quo diutius a videnda facie Dei ad quem ardenter sitio differor, eo dulcius pane lacrymarum quas in ejus memoriam fundo reficior. Igitur altare holocausti lacry