comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& aqͥtanoꝵ adhuo inuictissimũ
ducẽ int̾roga qͥd ⁊̃ de suiᷤᷤ sentiat
qͦs intrudit. ⁊ dicet ut opinor
qr ñ ÷ malũ inclero qd̾ isti
impleret᷑ sollicitudine. qͣn¬
ta interdum petitur ambi¬
tione. Et diligent᷑ ut patres.
time̾ntur ut dñi colerent᷑
ut scĩ. si exactionib parc̾ent.
ꝙ ꝓicerent ex animo qͥcqͥ d
ꝓuenit ex calumpnia. ꝙ om¬
nẽ questũ minime crecłent
pietatẽ. Cet̾m sͥ reu̾entiam
subtrahunt ꝙ amorem: dum
honores ambiunt. pecu ni¬
am cupiunt. ꝙ uł suas
faciunt uł alienas calũpni aᷤᷤ
fouent. Et qͥdem nescio quo¬
mͦ notam ꝙ penã omnẽ eua¬
dant. qui ex actionũ & tociꝰ
calũpniosi questus sͥ ad minꝰ
bessem uendicant. Nam arte
solidum assem usurpant ͥ.
aut ut multũ trientẽ dum¬
taxat archidiaconis ꝙ aliis
officialib ne dicam cũ popło
ministris iniqͥtatis. cedunt.
S nec legati sedis apłice manꝰ
suas excutiunt ab om̃i mun̾e.
qͥ interdum inꝓuinciis ita de¬

Expanded text:
et Aquitaniae adhuc invictissimum ducem, interroga quid etiam de suis sentiat, quos intrudit, et dicet, ut opinor: « Non est malum in clero, quod isti impleretur sollicitudine, quanta interdum petitur ambitione. Et diligerentur ut patres, timerentur ut domini, colerentur ut sancti, si exactionibus parcerent, et projicerent ex animo quidquid provenit ex calumnia, et omnem quaestum minime crederent pietatem. Caeterum sibi reverentiam subtrahunt et amorem, dum honores ambiunt, pecuniam cupiunt, et vel suas faciunt, vel alienas calumnias fovent. Et quidem nescio quomodo notam et poenam omnem evadant qui exactionem totius calumniosi quaestus sibi ad minus bessem vindicant. Nam aut solidum assem usurpant sibi, aut ut multum, trientem duntaxat archidiaconis et aliis officialibus, ne dicam cum populo ministris iniquitatis, cedunt. Sed nec legati sedis apostolicae, manus suas excutiunt ab omni munere, qui interdum in provinciis ita de
Abbreviated transcription (Latin):
cia. iniqͥtatem suam colorare
nitunt᷑. querentes scił aliqua
emolum̃ta negocioꝵ: quoꝵ ꝓ
parte onera portant. Aut si emo¬
lumentũ eẽ non licer. sit saltẽ
compensatio sumptuũ aut
cdampnoꝵ. Hii tñ rari sunt.
Quis enĩ erubescrt dr̃e. qͥd mͥ
dabis ut tͥ iusticiam faciam: Nã
ut ꝓse ipsa exhibeatur: frustra
expectas. Nonne simile t̃. ac si di¬
catur quid mͥ nultis dare ut me
ipsum abnegem. officiũ ꝓdam.
eguntur pluruni pħoꝵ
piencie ꝙ uirtutis. fẽcit hoc so
quasi prudencie & ueritatis
unicũ fontem uen̾antur. Antiste¬
nes qͦ cum głose retoricam do¬
cuiss. audissetq socratẽ: dixisse
fertur ad discipłos suos. Abite.
magistrum querite. ego enum
iam repperi. Statimq uenditiᷤᷤ
que habebat. ꝙ publice distri¬
butis: nicħ sͥ plusqu̾ã palliolũ
reseruauit. huius diogenes ille
famosissimꝰ sectator fuit. poten¬
cior rege alexandro. & nature hu¬
mane uictor. Cum autem dis

Expanded text:
tia, iniquitatem suam colorare tia, iniquitatem suam colorare nituntur, quaerentes scilicet aliqua emolumenta negotiorum, quorum pro parte onera portant. Aut si emolumentum esse non licet, sit saltem compensatio sumptuum et damnorum. Hi tamen rari sunt. Quis enim erubescit dicere: Quid mihi dabis ut tibi justitiam faciam? Nam ut pro se ipsa exhibeatur, frustra exspectas. Nonne simile est, ac si dicatur, quid vultis mihi dare ut me ipsum abnegem, officium prodam, eguntur plurimi philopientiae et virtutis. Fecit hoc Socquasi prudentiae et veritatis unicum fontem venerantur. Antisthenes quoque cum gloriose rhetoricam docuisset, audissetque Socratem, dixisse fertur ad discipulos suos: « Abite, magistrum quaerite, ego enim jam reperi. » Statimque venditis quae habebat, et publice distributis, nihil sibi plus quam palliolum reservavit. Hujus Diogenes ille famosissimus sectator fuit, potentior rege Alexandro, et naturae humanae victor. Cum autem Anti
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. Quid aliud uidet᷑ sona¬
re litt̾a. nͥ qd̾ ꝓuinciam ex of¬
ficio circuibat ad expletionẽ
iudicii. ꝙ reu̾tebat᷑ domũ ut
de ꝓprio satisfaceret necessi¬
tati: ẽ dificauit etiam ibi alta¬
re dño. Recte qͥdem eo qd̾ iuge
sacͥficium eẽ oporteat indomo
iudicis. que cultu iusticie ꝙ mo¬
rum honestate ꝙ luce bonoꝵ.
oꝑum se ipsam ex hibet templũ
dei. Nbi amodo ñ immolatur
sanguis hircoꝵ & uttuloꝵ. nec
cinis uitule inquinatos scĩfi¬
cat ad emundationẽ carnis. s
ꝑ pontificẽ magnũ qͥ penetra¬
uit celos. iħm filium dei ubiq
locoꝵ offerri debet compositũ
ius fasq animi. scĩq recessus
mentis ꝙ incoctum generoso
pectus honesto. Heri si qͥdem ad¬
oratores sic adorant patrem in
sp̃u ꝙ ueritate. Anne eum cre¬
dis accepisse aliquid nomine
sportularum: hoc enim p̃textu
non tam iudices quam iudici¬
oꝵ caupones. qͥ neqͥtiam suam
honesta uolunt palliare licen¬

Expanded text:
Israel . Quid aliud videtur sonaIsrael . Quid aliud videtur sonare littera, nisi quod provinciam ex officio circuibat, ad expletionem judicii, et revertebatur domum, ut de proprio satisfaceret necessitati? Aedificavit etiam ibi altare Domino . Recte quidem, eo quod juge sacrificium esse oporteat in domo judicis, quae cultu justitiae, et morum honestate, et luce bonorum operum, se ipsam exhibet templum Dei. Ubi amodo non immolatur sanguis hircorum et vitulorum, nec cinis vitulae inquinatos sanctificat ad emundationem carnis, sed per pontificem magnum, qui penetravit coelos, Jesum Filium Dei, ubique locorum offerri debet Compositum jus fasque animi, sanctique recessus Mentis, et incoctum generoso pectus honesto. Veri siquidem adoratores sic adorant Patrem in spiritu et veritate. Anne credis eum accepisse aliquid nomine sportularum? Hoc enim praetextu non tam judices quam judiciorum caupones, qui nequitiam suam honesta volunt palliare licen
Abbreviated transcription (Latin):
agroꝵ ꝓdest. Sol quoq orbem
illustrat pleniꝰ. qr meminen¬
ti ẽ. Quid multa: Oꝑa singłoꝵ:
testimoniũ ꝑhibent de eis. Sic
samuel oꝑum testimonio iusti¬
ficatus ẽ. S ne uidẽtur popłs
ei blandiri: ꝙ quasi extimore
uł fallacia. falsae innocentie &
inanis iusticie testimoniũ ꝑ¬
hibere: popłm religione uira¬
menti ad ꝓfessionem ueri ar¬
dñs aduersus uos. ꝙ testis xp̃c
eius indie hac. qr non inueni¬
tis in manu mea quippiam: ꝙ
dixit popłs. Testis. Ac si fidem
cdeo ꝙ regi suo debitam. religi¬
ose affirmationis obsidem fa¬
ciant. Qd̾ autẽ esculentũ ꝙ po¬
culentũ acceꝑit. descriptura
certum non habeo. Sic enim
scͥptum ẽ. Iudicabat qͦ sanni¬
el isrł cunctis chieb uite sue.
ꝙ ibat ꝑ singłos annos circu¬
iens betel. ꝙ galgala. ꝓ mas¬
phat. ꝙ iudicabat ifrahelem ĩ
supradictis locis. reu̾tebat᷑q
inramatha. Ibi enim erat
domus eiꝰ. & ibi iudicabat

Expanded text:
agrorum prodest. Sol quoque orbem agrorum prodest. Sol quoque orbem illustrat plenius, quia in eminenti est. Quid multa? Opera singulorum, testimonium perhibent de eis. Sic Samuel operum testimonio justificatus est. Sed ne videretur populus ei blandiri, et quasi ex timore vel fallacia falsae innocentiae, et inanis justitiae, testimonium perhibere, populum religione juramenti ad professionem veri nus adversus vos, et testis christus ejus in die hac, quia non inveneritis in manu mea quidpiam. Et dixit populus: Testis ; ac si fidem Deo et regi suo debitam, religiosae affirmationis obsidem faciant. Quod autem esculentum et poculentum acceperit, de Scriptura certum non habeo. Sic enim scriptum est: Judicabat quoque Samuel Israel cunctis diebus vitae suae, et ibat per singulos annos circumiens Bethel, et Galgala, et Masphat, et judicabat Israelem in supradictis locis, revertebaturque in Ramatha. Ibi enim erat domus ejus, et ibi judicabat
Abbreviated transcription (Latin):
querit. macłam inuenit. sine
qua nec adquiri nec ẽẽ potest
apud auidum possessorem.
Quis uinqͣm pecuniam sine
sordidatione maninim tracta¬
unit diutius: Ex ea tñ certe mi¬
nus manus sordet quã animꝰ.
Nolo mͥ maioꝵ frigescant limi¬
na. aut de nare canina sonare
haic littera uideatur. ñ pono os
meũ incelum ut de patribus
qui orbem udicant ꝙ anul¬
lo iudicant᷑ interris aliquid
dicam. nͥ plenũ fide caritate
ꝙ reu̾entia. Dicam tñ qd̃ uerũ
ẽ adeo ut ei nemo fidelium
audeat refragari. dicam qd ip̃i
p̃dicant. Dicam inquam quia
ñ potest ciuitas abscondi supͣ
montẽ posita. et nequaquam
latere possunt noticiam publi¬
cam. qͥue in conspectu gentiũ
funt. Siqͥdem omne animi
uicium tanto conspectius in
se cͥmen habet. quanto maior
qͥ peccat habet᷑. Sal qͦ infatua¬
tũ admchilũ ualet ultra nisi
ut ꝓiciatur foras. ꝙ conculcet᷑
ab hominib ut pote uilis ab¬
uctio. que nec ad stercorationẽ

Expanded text:
quaerit, maculam invenit, sine quaerit, maculam invenit, sine qua nec acquiri, nec esse potest apud avidum possessorem. Quis unquam pecuniam sine sordidatione manuum tractavit diutius? Ex ea tamen certe minus manus sordet quam animus. Nolo mihi malorum frigescant limina, aut de nare canina sonare hic littera videatur, non pono os meum in coelum, ut de patribus, qui orbem judicant, et a nullo judicantur in terris, aliquid dicam, nisi plenum fide, charitate et reverentia. Dicam tamen quod verum est, adeo ut ei nemo fidelium audeat refragari, dicam quod ipsi praedicant. Dicam, inquam, quia non potest civitas abscondi supra montem posita, et nequaquam latere possunt notitiam publicam, quae in conspectu gentium fiunt: siquidem Omne animi vitium tanto conspectius in se Crimen habet, quanto major qui peccat habetur. Sal quoque infatuatum ad nihilum valet ultra, nisi ut projiciatur foras, et conculcetur ab hominibus, utpote vilis abjectio, quae nec ad stereorationem
Abbreviated transcription (Latin):
ad nubes ꝑducent. Pauꝑ locutꝰ
ẽ. ꝙ dicunt. Quis ẽ hic: Et si of¬
fenderit. subu̾tunt illũ. Et hec
qͥdem st̃ iudicia eoꝵ qͦcuria do¬
cuit immo omnium qͥ iusticie¬
diuicias p̃ferunt. ꝙ nieħ pociuis
ducunt quam habere diuicias.
quo tñ uix aliquid inutilius
ẽ. Nullus istoꝵ. exultat cũ xp̃m
uidet interris. nullus eoꝵ ẽ qͥ
uelit eũ cũ hominib cõier sa¬
ri. nullus qͥ ad bona oꝑa ꝓximo¬
rum decantet gła in excelsis deo.
ꝙ interra pax hominib bone
uoluntatis. Hoc siqͥdem canticũ
est fidelium p̾latoꝵ. qui specio¬
sis incedinit pedib. & exeo beatis.
qd̃ pacem portant. ꝙ pacem scĩmo¬
me sociam:. sine qua nemo uide¬
bit deum. Dicunt ꝙ hii cum
sapiencia qr bona ẽ sub̾a cui ñ
ẽ peccatũ in consciencia. ꝙ ne¬
quissima pauꝑtas inore impii.
Clamitant inplateis quia beatꝰ
uir qui inuentus ẽ sine macła:
ꝙ qͥ post aurum non abiit. Ac
si aꝑte dicant. Quisquis inmu¬
nere cuilibet magistratus aurũ

Expanded text:
ocutus est, et dicunt: Quis est hic? Et si offenderit, subvertunt illum . Et haec quidem sunt judicia eorum, quos curia docuit, imo omnium qui justitidivitias praeferunt, et nihil potius ducunt, quam habere divitias, quo tamen vix aliquid inutilius est. Nullus istorum exsultat, cum Christum videt in terris, nullus eorum est qui velit eum cum hominibus conversari, nullus qui ad bona opera proximorum decantet: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Hoc siquidem canticum est fidelium praelatorum, qui speciosis incedunt pedibus, et ex eo beatis, quod pacem portant, et pacem sanctimoniae sociam, sine qua nemo videbit Deum. Dicunt et hi cum Sapientia, quia bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia, et nequissima paupertas in ore impii . Clamitant in plateis, quia beatus vir qui inventus est sine macula, et qui post aurum non abiit ; ac si aperte dicant: Quisquis in munere cujuslibet magistratus, aurum
Abbreviated transcription (Latin):
ulli utiq animantiũ
gen̾i rectuis confor-¬
mant᷑. qui sũmũ bonũ uite
ingustandi ꝙ tangendi uo-¬
luptate ne dicam luxuria po¬
suerunt. Cet̾m hoc aliorum
sensuũ luxuriã non excusat.
cũ manifesta sit humane di¬
gnitatis abiectio. si non hirco
aut sui s leom aut pardo. s
pantere aut satiro. s pauoni
philomele aut sithaco s cui¬
cũq brutorũ aut insensibi¬
lium studeat coequari. Siqͥd̾
ad angłicam puritatẽ rectiꝰ
aspirabit. qui inea creatus ẽ.
dignitate originis. ut incumu¬
lo uere ꝙ et̾ne beatitudinis
ꝑfectioni angłice possit eẽ cõ¬
formis. Nam ꝙ patrũ incon¬
cussa sanxit auctorrtas. quia
natura humane mentis solꝰ
que humanꝰ mirat᷑ error ut
homini seruiant ab eo facta
sunt. qͥ hominẽ fecit ut et̾ni¬
tatis ꝙ beatitudinis sue par¬
ticipẽ fac̾et. Quis gͦ dm̃i p̃si¬
12.capⁿ. Ox brutis et insensibilibus quid appetũt conformari et
quanta humanitate cũ seriuis uiuendum sit et de triũ Rliquoꝵ

Expanded text:
ulli utique animantium generi rectius conformantur, qui summum bonum vitae in gustandi et tangendi voluptate, ne dicam luxuria, posuerunt. Caeterum hoc aliorum sensuum luxuriam non excusat, cum manifesta sit humanae dignitatis abjectio, si non hirco aut sui, sed leoni et pardo, sed pantherae aut satyro, sed pavoni, philomenae, aut psittaco, sed cuicunque brutorum aut insensibilium studeat coaequari. Siquidem ad angelicam puritatem rectius aspirabit, qui in ea creatus est dignitate originis, ut in cumulo verae et aeternae beatitudinis, perfectioni angelicae possit esse conformis. Nam et Patrum inconcussa sanxit auctoritas, quia natura humanae mentis solus quae humanus miratur error, ut homini serviant, ab eo facta sunt, qui hominem fecit, ut aeternitatis et beatitudinis suae participem faceret. Quis ergo p. Quod brutis et insensibilibus quidam appetunt conformari: et quanta humanitate cum servis vivendum sit: et de trium reliquo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcellas. Letus orbis serenitatẽ na¬
ingiis repmittit qͣm gestat uul¬
tu. precipue si quarto ortu. is
enim auctor certissimꝰ ẽ. neq
obtusis cornib rutila. neq in¬
suso fu̾it humore fuscata. tunc
enim totus ꝙ ille dies et qͥ nascẽ¬
tur ab illo: exactũ ad mensem
uento pluuiaq carebunt S ol
qͦ cadens inter est utrũ equali¬
b gandeat radiis. an abiecta
nube rutilet. utrũ solito splen¬
dore fulgidꝰ anuentis urgentibꝰ
igneus. nine sit pallidus. an
plunia sit inpenden macłosꝰ.
Aer uͦ ꝙ mare ip̃m nubiũq
magnitudo ł sp̃es. płimum af¬
serunt instructionis. S ꝙ aues
ꝙ pisces suturoꝵ. certissima ꝓ¬
dunt signa. q̃ uirgilius & luca¬
nus diuino comp̃hendunt in¬
genio.s ꝙ uarro in libris naua¬
lib dum sollicitos instruit¬

Expanded text:
procellas. Laetus ortus serenitatem naprocellas. Laetus ortus serenitatem navigiis repromittit, quam gestat vultu, praecipue si quarto ortu, is enim auctor certissimus est, neque obtusis cornibus rutila, neque infuso fuerit humore fuscata. Tunc enim Totus et ille dies, et qui nascentur ab illo, Exactum ad mensem vento pluviaque carebunt. Sol quoque candens interest utrum aequalibus gaudeat radiis, an objecta nube rutilet, utrum solito splendore fulgidus, an ventis urgentibus igneus, nive sit pallidus, an pluvia sit impendente maculosus. Aer vero, et mare ipsum nubiumque magnitudo, vel species plurimum afferunt instructionis. Sed et aves, et pisces, futurorum certissima produnt signa, quae Virgilius et Lucanus divino comprehendunt ingenio; sed et Varro in libris navalibus, dum sollicitos instruit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝙ gͣuiora animaliũ corꝑa
ad ext̾iorum motus freq̃ntissi¬
me disponant᷑. & archano qͦ¬
dam nature consilio. gerant
elem̃tis neccͣium morem. Que
enĩ animalib corporib bona
uł mala immineant. si setẽpora¬
ars phisicoꝵ regłis suis satis
ꝓbabilit̾ cõp̃hendit. fũturã ⁊
sanitatem. aut egͥtudinem.
aut statum qm̃ dñt neutra¬
litatẽ. fatalitatem qͦ ip̃am ex
p̃cedentib signis agnoscunt.
ꝙ int̾clum si causas nou̾int:
efficacissime curant. Si uͦ ut
u̾bo orum utar causas igno¬
rant quomͦ curant: Non uti¬
q artis bñficio: s fortune. In¬
diciũ uͦ qd̾ ex signorum cogni¬
tione ꝓferunt: & si difficile.
sepe uerissimum ẽ. Multis qͦ
signis tͣnqͥllitas & uarie tem¬
pestatũ formȩ ꝓcellar̃q ꝓdun¬
tur. q̃ uelut inspecła lune or¬
bis in sinuat. Ostendit nãq
rubicundꝰ color uentosscerulꝰ
pluuias. ex utroq comixtus
nimbos indicat. furentesq

Expanded text:
cum et graviora animalium corpora cum et graviora animalium corpora ad exteriorum motus frequentissime disponantur, et arcano quodam naturae consilio, gerant elementis necessarium morem. Quae enim animalium corporibus bona vel mala immineant si se temporaars physicorum regulis suis satis probabiliter comprehendit. Futuram etiam sanitatem, aut aegritudinem, aut statum, quem dicunt neutralitatem, fatalitatem quoque ipsam, ex praecedentibus signis agnoscunt, et interdum, si causas noverint, efficacissime curant. Si vero ut verbo eorum utar causas ignorant, quomodo curant? Non utique artis beneficio, sed fortunae. Judicium vero, quod ex signorum cognitione proferunt, etsi difficile, saepe verissimum est. Multis quoque signis tranquillitas, et variae tempestatum formae procellarumque produntur, quae velut in specula lunae orbis insinuat. Ostendit namque rubicundus color ventos, caeruleus pluvias, ex utroque commistus nimbos indicat, furentesque
Abbreviated transcription (Latin):
possit ex̃cicia sua temꝑare. Hinc
agͥcole hinc naute familiaribꝰ
qͥbdam exꝑim̃tis qͥd quo temꝑa
geri oporteat colligunt. qua¬
litatẽ temꝑis futuris ex eo quod
p̃teriit metientes. Inqua re nec
aues de quib sermo p̃cessit: pa¬
rentis nature bñficio arbitror
destitutas. Merguis alcione. eig¬
nus archana nature frequent̾
aꝑiunt.Cum ꝙ enĩ cͥca medi¬
dubites. eosq naute solent dili¬
gentius obseruare. dicunturq
dies alcionite. quib uix ł tenuis
flatus aura sentitur. Hos adꝓcre¬
ationẽ pulloꝵ suoꝵ sͥ anatu¬
ra concessos ueri simiłr opina-¬
b̾is. Cũ uͦ fluuialium auium
corꝑa inaquis auidius mergi
conspicies: imbres expecta.
Cũ clamorẽ cornicis audiesma¬
tutinũ: pluuiam petit. harrt
id̾o credo quia sit diuinius illis
ingeniũ. aut rerum fato pru¬
dentia maior. s quia morantes
in aere. motꝰ illiꝰ citius in se ipsis
sentiunt. & iñ hilaritatẽ con¬
cipiunt aut merorẽ. Nec mirũ

Expanded text:
sua exercitia temperare. Hinc agricolae, hinc nautae familiaribus quibusdam experimentis, quid quo tempore geri oporteat colligunt, qualitatem temporis futuri ex eo quod praeteriit metientes. In qua re nec aves, de quibus sermo praecessit, parentis naturae beneficio arbitror destitutas. Mergus, alcyones, cygnus, arcana naturae frequenter aperiunt. Cum etenim circa medidubites, eosque nautae solent diligentius observare, dicunturque dies alcyonitae, quibus vix vel tenuis flatus aura sentitur. Hos ad procreationem pullorum suorum, sibi a natura concessos, verisimiliter opinaberis. Cum vero fluvialium avium corpora in aquis avidius mergi conspicies, imbres exspecta. Cum clamorem cornicis audieris matutinum, pluviam petit. Haud ideo credo, quia sit divinitus illis Ingenium, aut rerum fato prudentia major, Sed quia morantes in aere motus illius citius in se ipsis sentiunt, et inde hilaritatem concipiunt, aut moerorem. Nec mirum,
Abbreviated transcription (Latin):
duab uctoriis respondente.
dignaq cui tercia sicut eue¬
nit tribueret᷑. Lib̾um gͦ fuit
q semꝑ licitũ lib̾tati parcen¬
do ꝑsonis: dicere de uiciis.
qm̃ ꝙ ius est. qͦ licet ueras ex¬
ꝓmere uoces. ꝙ quod etiam.
seruis adu̾sus dños dũ uera
loquunt᷑ decembrem indul¬
get lib̾tatẽ. Tunc gͦ non im¬
petrata uenia que ip̃o iure
competit linguas acuunt.
ꝙ qͥcqͥd eos toto anno urit
impune redarguunt. palã
de tegentes ꝙ cͥmina. dumn tñ
expletis sat᷑nalib: citra ueni¬
am nequaꝗͣ ad accusationẽ
Utor gͦ lib̾tate decembris ꝙ
iussis tuis obtemꝑans qd̃
me ꝙ te urit beneficio iuris
cõmuni fidenter arguo. ñ
necesse ratus ueniam impeI¬
trare:in his que publice ser¬
uiunt utilitati & tue sunt
placita uoluntati.

Expanded text:
duabus victoriis respondente, duabus victoriis respondente, dignaque cui tertia, sicut evenit, tribueretur. Liberum ergo fuit, et semper licitum libertati, parcendo personis, dicere de vitiis, quoniam et jus est, quo licet veras expromere voces, et quod etiam servis adversus dominos, dum vera loquuntur, Decembrem indulget libertatem. Tunc ergo non impetrata venia, quae ipso jure competit, linguas acuunt, et quidquid eos toto anno urit, impune redarguunt, palam detegentes, et crimina, dum tamen expletis Saturnalibus, citra veniam nequaquam ad accusationem Utor ergo libertate Decembris, et jussis tuis obtemperans, quod me et te urit, beneficio juris communi fidenter arguo, non necesse ratus, veniam impetrare, in his quae publicae serviunt utilitati, et tuae sunt placita voluntati.
Abbreviated transcription (Latin):
die consulatũ ꝑegit. Solẽt
inquit eẽ flamines diales.
mͦ consules diales habemꝰ.
Et in eundẽ. Uigilantissi¬
mus: consul noster canius.
qui inconsulatu suo som¬
pnũ non uidit. Eidemq exꝑ¬
branti sͥ qd̾ ad eum consulẽ
non uenisser. ueniebam in¬
quit. s nox me comp̃hendit.
At de usu ledorie uł scoma¬
tis ꝙ ciuilitate dicetur in seq̃n¬
tib. nunc ostendisse sufficiat
qr arguere licitum ẽ qd̃ equũ
÷ ẽẽ correctũ. Unũ tamen de
scomatib alexandri quafi
incalce libelli huiꝰ suꝑiorib
ad nectam. Cum ei rex dari¬
iis uno q altero p̾lio uirtu¬
tem eiꝰ exꝑtus. partem regni
tauro monte tenus ꝙ filiam
nn matͥmoniũ cum decies cen¬
tum milib talentis pollic̾et᷑.
eiq parmenion uir magnus
inter alexandrinos dixisset.
se si alexander eẽt usurum
hac conditione: respondit. ꝙ
ego si parmenton ẽẽm ead̃
uterer. tacite qͥdem consilia¬
rii timiditatẽ arguens. uoce

Expanded text:
die consulatum peregit: « Solent, die consulatum peregit: « Solent, inquit, esse flamines diales, modo consules diales habemus. » Et in eumdem: « Vigilantissimus est consul noster Camus, qui in consulatu suo somnum non vidit. » Eidemque exprobranti sibi quod ad eum consulem non venisset: « Veniebam, inquit, sed nox me comprehendit. » At de usu loedoriae, vel scommatis, et civilitate, dicetur in sequentibus; nunc ostendisse sufficiat, quia arguere licitum est, quod aequum est esse correctum. Unum tantum de scommatibus Alexandri, quasi in calce libelli hujus, superioribus annectam. Cum enim rex Darius uno et altero praelio virtutem ejus expertus, partem regni, Tauro monte tenus, et filiam in matrimonium, cum decies centum millibus talentum polliceretur, eique Parmenion, vir mugnus inter Alexandrinos, dixisset se, si Alexander esset, usurum hac conditione, respondit: « Et ego si Parmenion essem, eadem uterer: » tacite quidem consiliarii timiditatem arguens, voce
Abbreviated transcription (Latin):
urbanus exercet. Precipue
inter m̾sas & pocła. ubi facił
est ad iracundiam ꝓuoca¬
tio. Nam sicut inpreciprti
stantẽ uł leuis tactus im¬
pellit. ita uino uł infusum
incitat infurorẽ. Ergo cau¬
tius inconuiuio abstinen¬
dum scomate. qd̾ tectũ intra
se habet inuiriam. Tanto
enim p̾ssius herent dicta
talia quam directa ledo¬
rie. ut hami angulosi quã
directi mucrones tenatius
infiguntur. Maxime qi
dicta huiꝰmodi risum pre¬
sentib mouent. quo ueld̾
assensus gen̾e confirmant᷑
iniuria. Est autẽ ledoria
huiꝰmodi. Oblitus ne es qr
salsam̃ta uendebas: S coma
autem qd̃ dictum ẽ contu¬
meliam eẽ celatam: tale ẽ.
Meminimꝰ qͣndo brachio
te emungebas. Nam cum
res eadem ut᷑biq dicta sit:
illud tñ ledoria : qd̃ aꝑte
obiectum exꝓbatumq ẽ.
hoc scoma: qd̾ figurate.
Sunt scomata minus asꝑa.
que quasi edentate belue
sunt morsus. Ut tullius
inconsulem qͥ uno tantũ

Expanded text:
urbanus exercet, praecipue urbanus exercet, praecipue inter mensas et pocula, ubi facilis est ad iracundiam provocatio. Nam sicut in praecipiti stantem, vel levis tactus impellit, ita vino vel infusum, incitat in furorem. Ergo cautius in convivio abstinendum scommate, quod tectam intra se habet injuriam. Tanto enim pressius haerent dicta talia, quam directae loedoriae, ut hami angulosi, quam directi mucrones, tenacius infiguntur. Maxime quia dicta hujusmodi risum praesentibus movent, quo velut assensus genere, confirmantur injuriae. Est autem loedoria hujusmodi: « Oblitusne es, quia salsamenta vendebas? » Scomma autem, quod dictum est, contumeliam esse relatam, tale est: « Meminimus, quando brachio te emungebas. » Nam cum res eadem utrobique dicta sit, illud tamen loedoria est: quod aperte objectum exprobratumque est: hoc scomma, quod figurate. Sunt scommata minus aspera, quae quasi edentatae belluae sunt morsus. Ut Tullius in consulem, qui uno tantum
Abbreviated transcription (Latin):
inter quas p̃cipuũ fere locũ
lib̾tas obtinet. puniunt᷑: Ro¬
mani gͦ sicut aliis p̾stantio¬
res rta ꝙ rep̃hensionis pati¬
entiores extit̾unt. ad eo qͥdẽ
ut dum mͦ in conuuiis ꝙ
locis minus sobriis caueat᷑.
quisqͥs eam iustam tñ hor¬
ret ac refugit: sobͥetatiᷤᷤ ui¬
deatur ignarus. Nam ꝙ si
contumeliam habeat euidẽ¬
tem uł absconditam: pacien¬
tia rep̃hensionũ apud sa¬
pientes longe głosior ẽ. ꝙͣ
pena. Inde ledoriarũ ꝙ sco¬
matũ etiam adu̾sus uiros
sũma potestate p̃ditos. ex̾cici
um licentiosum magis ꝙͣ
licitum ẽ. Est autẽ ut in
libro satͣualioꝵ E ustachiꝰ
docet ledoria. que exꝓbrati¬
onẽ ꝙ directam contume¬
liam continet. Scoma qͥd̃
morsus ẽ. figuratus qr sepe
uł fraude uł urbanitate
tegitur ut aliud sonet ali¬
ud intelligas. nec tñ semꝑ
ad amaritudinẽ ꝑgit s
non numꝙͣ his in quos ia¬
citur ⁊ dulce ẽ. Quod genus
maxune uł sapiens ł alias

Expanded text:
inter quas praecipuum fere locum inter quas praecipuum fere locum libertas obtinet, puniuntur? Romani ergo, sicut aliis praestantiores, ita et reprehensionis patientiores exstiterunt, adeo quidem, ut dummodo in conviviis et locis minus sobriis caveatur, quisquis eam justam tamen horret ac refugit, sobrietatis videatur ignarus. Nam, etsi contumeliam habeat evidevel absconditam, patientia reprehensionis apud sapientes longe gloriosior est, quam poena. Inde loedoriarum et scommatum, etiam adversus viros summa potestate praeditos, exercimagis quam licitum est. Est autem, ut in libro Saturnaliorum Eustachius docet, loedoria, quae exprobrationem et directam contumeliam continet. Scomma quidem morsus est figuratus, quia saepe vel fraude, vel urbanitate tegitur, ut aliud sonet, aliud intelligas; nec tamen semper ad amaritudinem pergit, sed nonnunquam his, in quos jacitur, et dulce est. Quod genus maxime vel sapiens, vel alius
Abbreviated transcription (Latin):
se iuris liberi sp̃s mulier
barbari sanguinis. que aph¬
ad philippum s sobrium.
Sic gͦ extussit crapulam osci¬
tanti. ꝙ p̃sentis animi ebri¬
um resipiscere causaq dili¬
gentius inspecta coegit iusti¬
orẽ ferre sententiã. Siracusa¬
na quedam sola cotidie tem¬
pore matutino uotis expe-¬
tentib adiis salutẽ gͣuissi¬
mi ꝙ inportabilis tiranni
diouisii deuotissime exora¬
bat. Quod ut is cognouit
non debitam sͥ admiratus be¬
Quella enim cũ grauẽ tiran¬
nũ hab̾emꝰ: carere eo cupiebã. Qͦ in¬
t̾fecto: aliqͣnto tetͥor arcẽ occupauit.
eiꝰ qͦ. fin dñatiõẽ magni estimabã. Ter¬
tium te suꝑiorib importu¬
morem cepumis habere rec¬
torem. Timens itaq nesi ꝙ
tu assumptꝰ fu̾is etiam tibi
succedat de terior. caput
meũ ꝓ tua salute deuoueo.
Tam fascetam audatiã dio¬
nisius ꝙ si tet̾rimus: puni
re tñ erubuit. Quid enim
securũ erit si etiam uirtuteᷤᷤ

Expanded text:
se viris, liberi spiritus mulier, se viris, liberi spiritus mulier, barbari sanguinis, quae a Phiad Philippum, sed sobrium. » Sic ergo excussit crapulam oscitanti, et praesentis animi ebrium resipiscere, causaque diligentius inspecta, coegit justiorem ferre sententiam. Syracusana quaedam sola, quotidie tempore matutino, votis expetentibus, a diis salutem gravissimi et importabilis tyranni Dionysii devotissime exorabat. Quod ut is cognovit, non debitam spuella enim, cum grauem tyrannum haberemus, carere eo cupiebam. quo interfecto aliquanto taetrior arcem occupauit.i dominationem, magni aestimabam. Tertium te, superioribus importuniorem, coepimus habere rectorem. Timens itaque ne si et tu assumptus fueris, etiam tibi succedat deterior, caput meum pro salute tua devoveo. » Tam facetam audaciam Dionysius, etsi teterrimus, tamen punire erubuit. Quid enim securum erit, si etiam virtutes,
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatorẽ legatus cinmoꝵ.
adu̾sus romanũ imꝑium
arma tractantiũ uerbi gra-¬
uitate mouisse potuerat
nͥ romanus ẽẽt: qm̃ huic
popło p̃cet̾is mod̾atio sẽꝑ
amica fuit. Cum enĩ cumii
ad redemptionẽ lib̾tatis in¬
uitarent᷑: legatus ferrũ ÷ͥ
a maiorib quo urbem tue¬
rent᷑ relictum ẽẽ respondit.
non aurum quo ab imꝑa¬
tore auaro emerent lib̾tatẽ.
di studio: int̾rogatus quid
sͥ tantam daret que uellet
dicendi licentiã. duo respõ¬
dit que homines horrẽt
senectirtẽ ꝙ orbitatẽ. Quid eñ
timebit senex orbus: Purus
ꝑ cunctatus ẽ. eos qui inconui¬
mo tarentinoꝵ. parũ honora¬
tum sermonẽ de se habuerãt
an que audierat uera eẽnt.
Tum ex his unus nͥ inquit
uinũ nobis defeciss: ista q̃
tͥ relata sunt p̃bis que dic¬
turi eranns ludus ac iocus
fuissent. Tam urbana cra¬
płe excusatio. tamq simplex
confessio u̾itatis: iram tiran¬
ni conu̾tit urisum. Inserte

Expanded text:
imperatorem, legatus Cinniorum, imperatorem, legatus Cinniorum, adversus Romanum imperium arma tractantium, verbi gravitate movisse potuerat, nisi Romanus esset, quoniam huic populo prae caeteris moderatio semper amica fuit. Cum enim Cinnii ad redemptionem libertatis invitarentur, legatus ferrum sibi a majoribus, quo urbem tuerentur, relictum esse respondit, non aurum, quo ab imperatore avaro emerent libertatem. di studio, interrogatus quid sibi tantam daret, quae vellet dicendi licentiam: duo respondit, quae homines horrent: senectutem et orbitatem. Quid enim timebit senex orbus? Pyrrhus percunctatus est eos, qui in convivio Tarentinorum parum honoratum sermonem de se habuerant, an, quae audierat, vera essent. Tum ex his unus: « Nisi, inquit, vinum nobis defecisset, ista quae tibi relata sunt, prae his quae dicturi eramus, ludus ac jocus fuissent. » Tam urbana crapulae excusatio, tamque simplex confessio veritatis, iram tyranni convertit in risum. Inserit
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. Si eos qui nos amãt
int̾ficimus quid facienus
hiis quib odio sumus: Nox
quidem ciue dignior qũã
tiranno. que ꝙ filie lauda-¬
bilĩt tulit iniuriam ꝙ
laudabilius suam. Idema
trasippo amuco conuiciis
incena sine fine laca̾tus. ꝙ
aniũ ꝙ uocem ab ira co¬
hibuit. ꝙ licet eum trasippꝰ
impetu temulentie sputo
mos eus eiecto resꝑserit: fi¬
lios & familiam ab ultione
retraxit. posteroq die sup¬
plicem ꝙ uoluntariam de
se mortẽ exigentẽ: data fide
inpͥstine gradum amicicie
recepit. N obilissimis ciuib
fortune tũ disparis asena¬
tu hisꝑania ꝓuincia de le¬
gabatur. audđ̃i i ente siuo
sulpicio humili uiro. s liber¬
rimi sp̃s. Cum gͦ senatui
etiam popłs p̾stitisset assen¬
sum: neutrũ mittimͥ placet
inquit sulpiciuᷤ. qmͣ alt̾ nich
habet. alteri nicħ÷ satis. eq̃
malam licentis imꝑii ma¬
gistram udicans in oꝑiam
atq auariciã. Romanũ qͦ
consulẽ brutũ lusitame

Expanded text:
pondit: « Si eos qui nos amant pondit: « Si eos qui nos amant interficimus, quid faciemus his quibus odio sumus? » Vox quidem, cive dignior, quam tyranno, quae et filiae laudabiliter tulit injuriam, et laudabilius suam. Idem a Thrasippo amico conviciis in coena sine fine laceratus, et animum et vocem ab ira cohibuit: et licet eum Thrasippus impetu temulentiae sputo in os ejus injecto resperserit, filios et familiam ab ultione retraxit, posteroque die supplicem, et voluntariam de se mortem exigentem, data fide, in pristinae gradum amicitiae recepit. Nobilissimis civibus, fortunae tamen disparis, a senatu Hispania provincia delegabatur, audiente Servio Sulpitio humili viro, sed liberrimi spiritus. Cum ergo senatui etiam populus praestitisset assensum, neutrum mitti mihi placet, inquit Sulpitius, quoniam alter nihil habet, alteri nihil est satis; aeque malam licentis imperii magistram judicans inopiam atque avaritiam. Romanum quoque consulem, Brutum, Lusitaniae
Abbreviated transcription (Latin):
maledic̾e ꝙ tutissimũ. Inde
ꝙ deiphilus tragedus inter
agendum popło. directa in
pompeuĩ manu: miseria in¬
quit nr̃a magnus est. Item
gaio carbone consule iuben¬
te sͥ obsides dari aplacentinis.
marcus castricius lib̾tate ni¬
flammatꝰ nec minis nec uiribꝰ
cessit. immo consuli dicenti
se habere gladios respondit.
ꝙ ego annos. Sermꝰ galba ꝓ
pompeio obligatus cum in
foro conueniretur: Gai inqͥt
cesar ꝓ pompeio gen̾o quon¬
dam tuo tercio eius consula¬
tu pecuniã spopondi. quo
nomine nũc apellor. Quid
agam: an dependam: Palam
atq aꝑte ei bonoꝵ pompeii
uenditionẽ exꝓbrando ut
atͥbunali submoueret᷑ me¬
ruerat. s illud ipsa mansue¬
tudine mitius pectus es¬
aliemĩ pompeii: ex suo fisco
solui uissit. Pisistratus atthe¬
niensiũ tirannus cum eum
uxor hortaret᷑ ut capitale
suppliciũ fumeret de adoles¬
cente qui filie eiꝰ amore sus¬
census eam miria publica
obiuam fuerat oscłatus. res¬

Expanded text:
maledicere, et tutissimum. Unde maledicere, et tutissimum. Unde et Deiphilus tragoedus inter agendum populo, directa in Pompeium manu: « Miseria, inquit, vestra Magnus est. » Item C. Carbone consule jubente obsides dari a Placentinis, Marcus Castutius libertate inflammatus, nec minis, nec viribus cessit, imo consuli dicenti se habere gladios, respondit, et ego annos. Servius Galba pro Pompeio obligatus, cum in foro conveniretur: « Cai, inquit, Caesar, pro Pompeio genero quondam tuo, tertio ejus consulatu pecuniam spopondi, quo nomine nunc appellor. » Quid agam? An dependam? Palam atque aperte ei bonorum Pompeii venditionem exprobrando, ut a tribunali submoveretur meruerat, sed illud ipsa mansuetudine mitius pectusalienum Pompeii, ex suo fisco solvi jussit. Pisistratus Atheniensium tyrannus, cum eum uxor hortaretur, ut capitale supplicium sumeret de adolescente, qui filiae ejus amore succensus, eam in via publica obviam fuerat osculatus, res
Abbreviated transcription (Latin):
id face̾ non licebit. Impune
tũ tunc exinii ciuiis pulsa¬
ta potentia ẽ. Hinc inuidio¬
sa querela. hinc lam̾̃tatione
miserabili. Cidem candida
fascia crus alligatũ haben¬
ti. fauonius non refert inqͥt
qua inparte corporis sit di¬
adema. Res eius regias exꝓ¬
brans: cauillatione panni
exigui. s is nentra in parte
mutato uultu. utrumq
cauit: ne aut hilari fronte
libenter agnoscere potentiã.
aut tristi iram ꝓfiteri itide̾¬
tur. Idem cũ heluio. formi¬
ano lib̾tini filio impꝑans qd̃
redierat ab inferis ut luciũ
libonẽ amicũ pompeii accu¬
saret: abinferis inquit he¬
luuis in libonẽ uenio accu¬
sator. s dum illic moratus
sa etate ꝙ sexu in nocentes
ibidem de te gͣuissime ꝯq̃ren¬
tes qd ipsos ꝑ hanc inportabi¬
lem bonis potentiam tuam
nequiter ꝯdẽnaueris. ⁊ omnra
pompeii ꝑu̾sa ꝙ rep̃henden¬
da audientib cunctis expo¬
suit. Itaq eodem tempore
ꝙ fortissimũ erat pompeio

Expanded text:
id facere non licebit: impune id facere non licebit: impune tamen tam eximii civis pulsata potentia est, hinc invidiosa querela, hinc lamentatione miserabili. » Eidem candida fascia crus alligatum habenti, Favonius: « Non refert, inquit, qua in parte corporis sit diadema. » Res ejus regias exprobrans cavillatione panni exigui. Sed is neutra in parte mutato vultu, utrumque cavit, ne aut hilari fronte libenter agnoscere potentiam, aut tristi iram profiteri videretur. Idem cum Helvio Formiano libertini filio improperans, quod redierat ab inferis, ut Lucium Libonem, amicum Pompeii, accussaret: « Ab inferis, inquit, Helvius in Libonem venio accusator; sed dum illic moratus rsa aetate, et sexu innocentes, ibidem de te gravissime conquerentes, quos ipsos per hanc importabilem bonis potentiam tuam nequiter condemnaveris, » et omnia Pompeii perversa et reprehendenda, audientibus cunctis exposuit. Itaque eodem tempore et fortissimum erat Pompeio
Abbreviated transcription (Latin):
philippe mͥ consul. quia nec
ego tͥ senator sum. Magni
pompeii inter cet̾os inhac
parte uirtus enituit. Cum
eiũ gnerus piso mallium
crispũ reum ageret. eumq
euidenter nocentẽ pompeii
grã eripi uidẽt: iuuenili
impetu ac studio ad accu¬
sationẽ ꝓuectus. multa ꝙ
grauia cͥ̾mina p̃potenti de-¬
fensori obiecit. Int̾rogatus
deinde ab eo cur se p̃des qͦ
non accusaret da in qͥt ⁊ tu
p̃des rei ꝑublice te si postu¬
latus fu̾is cuule bellũ non
excitaturũ. ⁊ ego etiam de tuo
pͥusquã de mallii capite
in consiliũ iudices mutam.
Ita eodem uidicio duos sus-¬
tinuit reos. accusatione
mallium. lib̾tate pompeiũ.
q eoꝵ alt̾m lege ꝑegit: alt̾m
ꝓfessione. qua solum pot̾at.
bneius lenticulus marcel¬
liuus consul cum inconcio¬
ne de magni pompeii ni¬
mia potentia quereret᷑: as¬
sensusq ei clara uoce popłs
eẽt acclamate inquit quirites
acclamate dum licet. Iam enĩ
uobis intumescente pompeio:

Expanded text:
Philippe, mihi consul, quia nec Philippe, mihi consul, quia nec ego tibi senator sum. » Magni Pompeii inter caeteros in hac parte virtus enituit. Cum enim Cneius Piso, Mallium Crispum reum ageret, eumque evidenter nocentem, Pompeii gratia eripi videret, juvenili impetu ac studio ad accusationem provectus, multa et gravia crimina praepotenti defensori objecit. Interrogatus deinde ab eo cur se praeses quoque non accusaret: « Da, inquit, et tu praeses reipublicae te, si postulatus fueris, civile bellum non excitaturum, et ego etiam de tuo, priusquam de Mallii capite, in consilium judices mittam. » Ita eodem judicio duos sustinuit reos, accusatione Mallium, libertate Pompeium, et eorum alterum lege peregit, alterum professione, qua solum poterat. Cn. Lentulus Marcellinus consul, cum in contentione de Magni Pompeii nimia potentia quereretur, assensusque ei clara voce populus esset: « Acclamate, inquit, Quirites, acclamate, dum licet, jam enim vobis intumescente Pompeio
Abbreviated transcription (Latin):
simi ÷ habenas laxare lib̾ta¬
trꝙ quelibet dicta eiꝰ paci¬
enter exciꝑe. S nec oꝑib
se opponit dum uirtutis
iacturam non incurrat.
Cum enim ꝑse ipsam uir¬
tus queq resplendeat pa¬
cientie titulus głosiori ful¬
gore clarescit. Priu̾natiũ qͥ¬
dam cum int̾rogaret᷑ qͣlem
pacem habituri ẽẽnt capti¬
ui pͥuernates sͥ impunita¬
te donata: respondit confu¬
li romanorũ. si bonã dedi¬
tis. ꝑerpetuã. si malam. nõ
dutt᷑nam. Qua uoce lib̾ta¬
tis nõ mͦ ueniam rebellio¬
nis obtinuerunt pͥuerna¬
tes s etiam beneficiũ ciui¬
tatis romane: quia sic inse¬
natu loqui pͥuernas ausus
est. Philippus qͥdam aduer¬
sus ordinem senatorẽ liber¬
tatem ex̾cuit. segnitiẽ ꝙ ꝓros¬
tris exꝓbrans alio sͥ senatu
opus eẽ dixit nec tñ senato¬
ria gͣuitas mou̾i potuit.
sicut nec prudentia philip¬
pi consulis consulis cum ei
a reo dic̃et᷑ cui lictoris p̾ceꝑat
inici manum. non es inqͥt mi

Expanded text:
simi est, habenas laxare libertasimi est, habenas laxare libertati, et quaelibet dicta ejus patienter excipere. Sed nec operibus se opponit, dum virtutis jacturam non incurrat. Cum enim per se ipsam virtus quaeque resplendeat, patientiae titulus gloriosiori fulgore clarescit. Privernatium quidam, cum interrogaretur qualem pacem habituri essent captivi Privernates, sibi impunitate donata, respondit consuli Romanorum, si bonam dederitis, perpetuam, si malam, non diuturnam. Qua voce libertatis, non modo veniam rebellionis obtinuerunt Privernates, sed etiam beneficium civitatis Romanae, quia sic in senatu loqui Privernas ausus est. Philippus quidam adversus ordinem senatorum libertatem exercuit, segnitiemque pro rostris exprobrans, alio sibi senatu opus esse dixit, nec tamen senatoria gravitas moveri potuit, sicut nec prudentia Philippi consulis, cum ei a reo diceretur, cui lictoris praeceperat injici manum: « Non es, inquit, mi
Abbreviated transcription (Latin):
licet mitissimũ sustin̾e. Tran¬
seo ad infirmiorem sexum.
coniuges ten thonoꝵ ab amo¬
rem pudicicie rogantes uic¬
torem marium ut donomit¬
t̾ent᷑ ueste uirginib. se qͦ
ꝓmittentes concubitꝰ futuraᷤ
exꝑtes. cũ minime audiren¬
tur.: ꝓxima nocte laqueis
sͥ sp̃m eripuerunt eliso gut¬
ture.ne seruirent aut pu¬
dicicie dispendiũ pat̾entur.
Si singła h̾modi referre uo¬
luero: tempus añ ꝙͣ ex ẽpla
deficient. lib̾tatis itaq usus
eximius ẽ. eiq soli displicet:
qui morib seruilib uiuit.
Que libere dicunt᷑ aut fiunt
sicut timoris ita ꝙ temi̾itatis
exꝑtia sunt. ꝙ dum recta uia
incedit᷑. laudem merent᷑ ꝙ
grãm. At cũ sub imagine li¬
b̾tatis tem̾itas sp̃s sui ꝓfudit
uehementiã. rep̃hensionẽ
incurrit. uulgi qͥdem auri¬
b gratior quã sapientissimi
cuiꝰq animo ꝓbabilior ut¬
pote frequentiꝰ tuta uenia
aliena. qũã. ꝓuidentia sua.
Uiri tñ optimi & sapientis¬

Expanded text:
licet mitissimum, sustinere. Tranlicet mitissimum, sustinere. Transeo ad infirmiorem sexum. Conjuges Teutonorum, ob amorem pudicitiae rogantes victorem Marium, ut dono mitterentur Vestae virginibus, se quoque promittentes concubitus futuras expertes; cum minime audirentur, proxima nocte laqueis sibi spiritum eripuerunt eliso gutture, ne servirent, aut pudicitiae dispendium paterentur. Si singula hujusmodi referre voluero, tempus, antequam exempla, deficiet. Libertatis itaque usus eximius est, eique soli displicet, qui moribus servilibus vivit. Quae libere dicuntur aut fiunt, sicut timoris, ita et temeritatis expertia sunt, et dum recta via inceditur, laudem merentur et gratiam. At cum sub imagine libertatis, temeritas spiritus sui profudit vehementiam, reprehensionem incurrit; vulgi quidem auribus gratior, quam sapientissimi cujusque animo probabilior, utpote frequentius tuta venia aliena, quam providentia sua. Viri tamen optimi, et sapientis
Abbreviated transcription (Latin):
tum habitu. quilibet liber
est ꝙ quatenus ÷ liber. eatenꝰ
nͥtutib pollet. E contͣ uicia
sola seruitutẽ inducunt.
hominẽq ꝑsonis ꝙ reb inde¬
bito famulatu subiciunt.⁊
licet seruitus ꝑsone q̃nq
miserabilior pareat: uicioꝵ
seruitus longe semꝑ miseri¬
or ẽ. Quid ⁊ itaq amabilius
lib̾tate. quid fauorabiliꝰ ei qͥ
uirtutis aliqũa reu̾entiam
habet: Cam ꝓmouisse om̃s
egregios pͥncipes legimus. nͨ
unqu̾a calcasse lib̾tatẽ: insi
manifestos uirtutis hostes.
Que fauore lib̾tatis sunt intͦ¬
ducta: nouerunt iuris ꝑiti.
ꝙ que ob illius amorẽ magni¬
fice gesta sunt: historicoꝵ tes¬
timonio ꝑcelebre ẽ. Cato ue¬
uenũ bibit. asciuit gladiũ.
ꝙ ne qua mora ꝓtenderet ui¬
tam ignobilemꝰ: uuecta ma¬
nu dilatauit uulnus. sagui¬
nẽ gen̾osũ effudit. ne regnantẽ
uideret cesarem. Brutus ar¬
ma mouit ciuilia: ut urbem
exiniet seruituti. Ipsaq sedeᷤᷤ
imꝑii miserabili maluit
bello semꝑ affligi. quã dñm

Expanded text:
tum habitu quilibet et liber est, et, quatenus est liber, eatenus virtutibus pollet. Econtra vitia sola servitutem inducunt, hominemque personis et rebus indebito famulatu subjiciunt: et licet servitus personae quandoque miserabilior appareat, vitiorum servitus longe semper miserior est. Quid est itaque amabilius libertate? Quid favorabilius ei, qui virtutis aliquam reverentiam habet? Eam promovisse omnes egregios principes legimus, nec unquam calcasse libertatem, nisi manifestos virtutis hostes. Quae favore libertatis sunt introducta, noverunt jurisperiti, et quae ob illius amorem magnifice gesta sunt, historicorum testimonio percelebre est. Cato venenum bibit, ascivit gladium: et ne qua mora protenderet vitam ignobilem, injecta manu dilatavit vulnus, sanguinem generosum effudit, ne regnantem videret Caesarem. Brutus arma movit civilia, ut Urbem eximeret servituti. Ipsaque sedes imperii, miserabili maluit bello semper affligi, quam dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
Romde necessaria ẽ disci¬
plina militaris cuiꝰ qͣnta
sit utilitas. non facile dixerim.
Ut enim dictum ẽ. romanis ad eo
ꝓfunt disciplina: ut orbem sue
subicerent dicioni. Alexander
qͦ macedo exiguam manũ mili¬
tarẽ suscepit apatre s doctam.
qua asue facta milicie. orbem
terrarũ aggressus innumeras
hostrum copias fudit. Merses a
trecentis lacedemonioꝵ ad t̾mo¬
pilas uexatꝰ. cũ eos manu infini¬
ta plurimisq suoꝵ amissis uix
ꝯfecisset. in eo se deceptũ dicebat.
qd̃ multos qͥdem homines ħet.
uiros autẽ dicipline tenaces nul¬
los. hocͤ qͥdem uere dixit. qd̃ &
fuga illa testat᷑. qua apud sala¬
minã turpiter uictus qͥ tot gen¬
tes inbella trahebat. ut duces
tñ possent facile num̾ari: uix
una naue euasit. fert᷑ enĩ qd̃
.ix. capͫ E disciplina militaris
plurimũ prodest et ꝙ maliciã
maxime frangit

Expanded text:
roinde necessaria est disciplina militaris, cujus quanta sit utilitas, non facile dixerim. Ut enim dictum est, Romanis adeo profuit disciplina, ut orbem suae subjicerent ditioni. Alexander quoque Macedo, exiguam manum militarem suscepit a patre, sed doctam, qua assuefacta militiae orbem terrarum aggressus, innumeras hostium copias fudit. Xerxes a trecentis Lacedaemoniorum ad Thermopilas vexatus, cum eos manu infinita, plurimisque suorum amissis, vix confecisset, in eo se deceptum dicebat, quod multos quidem homines haberet, viros autem disciplinae tenaces nullos. Hoc equidem vere dixit, quod et fuga illa testatur, qua apud Salaminam turpiter victus, qui tot gentes in bella trahebat, ut duces non possent facile numerari, vix una nave evasit. Fertur enim quod IV. Quod disciplina militaris plurimum prodest, et quid militiam maxime frangit
Abbreviated transcription (Latin):
binario maior sit. ipsũq totũ
ꝙ medietatẽ eiꝰ ꝯtineat q̃rere.
ꝙ an qͣt̾narus sit duplus bi¬
narionidiscreti ÷ & cui ẽ ratio
occiosa aut deest omĩno. Qui
uͦ an ds sit deducit in q̃stionẽ.
ꝙ an id̾ potens sapiens sit an
bomis. ñ mͦ irreligiosus s ꝑfi¬
diis est: ꝙ pena docente dignus :
instrui. Sunt enim inom̃ib
philosophicis disciplins q̃dã
pͥmitiua pͥncipia. de qͥb eodẽ
auctore dubitare ñ licet. nͥ his
quoꝵ labor meo u̾satur. ne qͥd
sciant. Nam sicut q̃dam se cor¬
poreis sensib ingerunt. ut
apud sensatos lat̾e ñ possint:
quedam subtiliora sũt ut nͥ
familiarius adhibita & ꝑspec¬
ta diligentius ꝙ ꝑ tractata
sint non sentiant᷑. sic sunt
aliꝗͣ tanta si luce ꝑspicua
ut lat̾e ñ possint rõnis aspec

Expanded text:
binario major sit, ipsumque totum binario major sit, ipsumque totum et medietatem ejus contineat, quaerere: et an quaternarius sit duplus binario, indiscreti est, et cui est ratio otiosa, aut deest omnino. Qui vero an Deus sit deducit in quaestionem, et an idem potens, sapiens sit, an bonus, non modo irreligiosus, sed perfidus est, et poena docente dignus est instrui. Sunt enim in omnibus philosophicis disciplinis quaedam primitiva principia, de quibus, eodem auctore, dubitare non licet, nisi his quorum labor in eo versatur, ne quid sciant. Nam sicut quaedam se corporeis sensibus ingerunt, ut apud sensatos latere non possint: quaedam subtiliora sunt, ut nisi familiarius adhibita, et prospecta diligentius, et pertractata sint, non sentiantur: sic sunt aliqua tanta sui luce perspicua, ut latere non possint rationis aspec
Abbreviated transcription (Latin):
timis. iamblicus. ꝙ porphirͥus.
catholice u̾itatis ut dr pessimꝰ
impugnator. In utraq uͦ lin¬
gua greca scił ꝙ latina nobił
extitit apuleuis affer. uir mag¬
nus inpͥmis. ꝙ qͥ uenustate
moꝵ ꝙ discendi copia. socͣti¬
cum fontẽ ꝙ torrentẽ plato¬
nicũ facile redoleat. uł temi¬
iter sapienti. Ab his fluxerũt
& alii multi. qͥ dubitalia dis¬
cut̾e sic ut nulli p̃iudicare¬
t᷑ maluerunt: ꝙͣ ausu tem̾a¬
rio diffinire. maxime cũ oc¬
cultam c̾cdent u̾itatem eoꝵ:
de qͥb inutramq partẽ ꝓba¬
biliter disputatur. Uñ ꝙ aca¬
demicoꝵ antiqͥssima regła ẽ.
ut qͥsq qd̾ sͥ occurrit ꝓbabi¬
le. suo uire defendat.U¬
Unt enĩ ñ nulla. q̃ sensꝰ
rõms aut religionis ꝑ¬
suadet auctoritas. hormndubi¬
tatio infirmitatis. erroris. notã
ħt: aut cͥminis. Querere enim
an sol splendeat. albeat nix.
ignis caleat. hominis ẽ. sensu
indigentis. At uͦ an ternarius

Expanded text:
tinus, Jamblichus et Porphyrius tinus, Jamblichus et Porphyrius catholicae veritatis, ut dicitur, pessimus impugnator. In utraque vero lingua, Graeca scilicet et Latina, nobilis exstitit Apuleius Afer, vir magnus in primis, et qui venustate morum, et dicendi copia, Socraticum fontem, et torrentem Platonicum, facile redoleat, vel tenuiter sapienti. Ab his fluxerunt et alii multi, qui dubitabilia discutere sic ut nulli praejudicaretur, maluerunt, quam ausu temerario definire, maxime cum occultam crederent veritatem eorum, de quibus in utramque partem probabiliter disputatur. Unde et Academicorum antiquissima regula est, ut quisque quod sibi occurrit probabile, suo jure defendat.Sunt enim nonnulla, quae sensus rationis, aut religionis persuadet auctoritas. Horum dubitatio infirmitatis, erroris notam habet, aut criminis. Quaerere enim an sol splendeat, albeat nix, ignis caleat, hominis est sensus indigentis. At vero an ternarius