comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tizamur. Quod p̃ter arcam omnis
caro quã t̾ra sustentabat diluuio
consumpta ẽ. significat quia preter
ȩccłie societatem aqua baptisii quã¬
ius eadem sit non solũ ñ ualet ad salutẽ.
sed ualet potius ad ꝑniciem. Quod
quadraginta dieb & quadraginta no¬
ctibus pluit. significat quia omnis
reatus peccators in decem p̃ceptis le¬
gis admittit᷑ per uniũ sum orbem ter¬
rarũ: qui quatuor partib continet᷑.
Siue ille reatus quod ad dies ꝑtinet¬
ex rerũ ꝓsperitate. siue quod ad
noctes ex rerum adũsitate contra¬
ctus sit. sacramento baptismi cȩ¬
lestis abluitur. Quod noe quingen¬
tors erat annors cũ ei locutus ẽ
dñs ut arcam sibi facer&. & sex¬
centos agebat annos cum in eam
fuisset ingressus. intelligitur per
aliud hic uidet᷑ centũ annis signi¬
ficari. nisi ȩtates singulȩ sȩculi.
Unde ista sexta ętas quȩ completis
quingentis annis usq ad sexcentos.
significat᷑. in manifestatione euan¬

Expanded text:
tizamur. Quod praeter arcam omnis tizamur. Quod praeter arcam omnis caro quam terra sustentabat diluvio consummata est, insinuat quia praeter Ecclesiae societatem, aqua baptismi, quamvis eadem sit, non solum non valet ad salutem, sed potius ad perniciem. Quod quadraginta diebus et quadraginta noctibus pluit, designat quia omnis reatus peccatorum in decem praeceptis legis admittitur per universum orbem terrarum, qui quatuor partibus continetur. nta fiunt. Sive ille reatus qui ad dies ex rerum prosperitate siue, quod ad noctes ex rerum aduersitate contractus sit, sacramento baptismi caelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est dominus, ut arcam sibi faceret, et sescentos agebat annos, cum in eam esset ingressus — unde intellegitur per aliud hic uidentur centum anni significare nisi aetates singulas saeculi? unde ista sexta aetas. quae conpletis quingentis usque ad sescentos significatur, in manifestatione euan
Abbreviated transcription (Latin):
ũsantur. Quod septena sint munda
& bina immunda. ñ quia pauciores
sunt mali quã boni: sed quia boni
in septiformi oꝑatione cõm̃dat. sapi¬
entiȩ & intellectus. consilu & forti¬
tudinis. scientiȩ & pietatis. & ti¬
moris dĩ. Unde & ille numerus
quinquaginta dierũ ad aduentũ seĩ
sp̃s ꝑtinens in septies septenis qui
fiunt quadraginta nouem. uno ad¬
dito consũmat᷑. ꝓpt̾ quod dictũ ẽ
studentes seruare unitatẽ sp̃s in
uinculo pacis. Mali aut̃ in binario
numero ad scismata faciles & quo¬
dammͦꝰ diuisibiles ostendunt᷑. Quod
ipse noe cũ suis octauus numerat᷑.
quia in xp̃o spes resurrectionis
nr̃ȩ apparuit. qui octauo die idẽ
post sabbatũ septimũ. primum a
mortuis resurrexit. qui dies a pas¬
sione tertius est. In numero autem
septẽ dies ex quo ingressus ẽ noe
in arcam factũ ẽ diluuiũ. signifi¬
cat quia in spem futurȩ quietis
quȩ septuno die significata ẽ bap¬

Expanded text:
versantur. Quod septena sunt munda, versantur. Quod septena sunt munda, et bina immunda, non quia pauciores sunt mali quam boni, sed quia boni in septiformi operatione commendat, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timoris dei. unde et ille numerus quinquaginta dierum ad aduentum sancti spiritus pertinens in septies septenis, qui fiunt quadraginta nouem, uno addito consummatur: propter quod dictum est: studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. mali autem in binario numero ad schismata faciles et quodam modo diuisibiles ostenduntur. quod ipse Noe cum suis octauus enumeratur: quia in Christo spes resurrectionis nostrae adparuit, qui octauo die, id est post sabbati septimum primo a mortuis resurrexit; qui dies a passiseptem dies ex quo ingressus est Noe in arcam factum est diluvium, ostendit quia in spem futurae quietis, quae septimo die signata est, bap
Abbreviated transcription (Latin):
sicut eadem arca collecta in unum de¬
cubitũ consũmatur. sic & ȩcclesia cor¬
pus xp̃i in unitate collecta sublima¬
tur & ꝑficitur. Unde dicit᷑ in eua¬
gelio. Qui mecũ ñ colligit. spargit.
Q uod aut̃ aditus ei fit a latere. ne mo
Quod inferiora arcȩ bicamerata &
tricamerata construunt᷑. sic ex om̃
congregata ẽ ȩccła ꝑ circũcisionem
& p̾putiũ: uel triꝑtita ꝓpt̾ tres
filios noe: quoꝵ ꝓgenie repletus
orbis. Et idõ arcę inferiora ista
dicta sunt: quia in hac t̾rena uita
est diũsitas gentiũ. In summo auti
om̃s in unũ consũmant᷑. & ñ erit
ista uarietas. quia omĩa & in om̃ib
xp̃c est. tanquã nos uno cubito de¬
Q uod cuncta animaliũ genera incl¬
dunt᷑ in area. significat quia ex
om̃ib gentib & nationib congregatio
fit in ȩccła: quod etiam petro demon¬
stratus discus ille significat. Quod
munda & immunda ibi st̃ animalia.
sic in ȩccłae sacram̃tis & boni & mali

Expanded text:
quod eadem arca collecta in unum quod eadem arca collecta in unum cubitum desuper consummatur , sic et Ecclesia corpus Christi in unitatem collecta sublimatur et perficitur. Unde dicitur in Evangelio: Qui mecum non colligit, spargit. Quod autem aditus ei fit a latere, id est, quod inferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur: sicut ex ocongregat ecclesia propter circumcisionem et praeputium, uel tripertitam propter tres filios Noe, quorum progenie repletus est orbis. et ideo arcae inferiora ista dicta sunt, quia in hac terrena uita est diuersitas gentium, in summo autem omnes in unum consummamur. et non est ista uarietas: quia omnia et in omnibus Christus est tamquam nos uno cubito deQuod cuncta animalium genera includuntur in arca, significat quia ex omnibus gentibus et nationibus congregatio fit in Ecclesia. 12. Quod etiam Petro demonstratus ille discus significat quod munda et immunda ibi sint animalia, sic in Ecclesia et sacramentis boni et mali
Abbreviated transcription (Latin):
gerens doctrinã scĩ euangłii conse¬
crauit. contestans legem non se ue¬
nisse soluere sed adimplere. Legis aut̃¬
cor in decem p̃ceptis agnoscit᷑. unde
decies tricenis arcȩ longitudo ꝑficit᷑
unde & ipse noe ab adam decimus
cõputatur. Quod sexies longa ad la¬
titudinem suam. & decies ad altitu¬
dinem suam. humani corporis instar
ostendit. in quo xp̃c apparuit. Cor¬
poris enĩ longitudo a uertice usq
ad uestigia sexies tantũ habet quã
latitudo. quȩ est ab uno latere ad
alterũ latus. & decies tantũ quam
lattudo. cuiꝰ latitucinis mensura
est in latere a dorso ad uentrem.
uelut si iacentẽ hominẽ metiaris
supinũ. seu ꝓnum : sexies tantum
longitudinis ẽ a capite usq ad pe¬
des. quã latus ã dextra in sinistrã.
uela sinistra in dextram. & decies
quã latus ã t̾ra. Unde facta est
arca trecentoꝵ in longitudine cu¬
bitors. & quinquaginta in latitudi¬
ne. & triginta in altitudine. Idem

Expanded text:
gerens, doctrinam evangelicam consegerens, doctrinam evangelicam consecravit, contestans legem non se venisse solvere, sed adimplere . Lex autem in decem praeceptis agnoscitur, unde decies tricenis arcae longitudo perficitur. Unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur, quod sexies longa ad latitudinem suam, et decies ad altitudinem suam humani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit. Corporis enim longitudo, quae a vertice usque ad vestigium sexies tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et decies tantum quantum latitudo. Cujus latitudinis mensura est in latere a dorso ad ventrem, velut si jacentem hominem metiaris supinum, seu pronum, sexies tantum longitudinis est a capite usque ad pedes, quam latus a dextera in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et decies quam altus a terra. Unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum, et quinquaginta in latitudine et triginta in altitudine . Item
Abbreviated transcription (Latin):
omiã tolerantem Quod arca¬
trecentis cubitis longa est. ut sexies
quinquaginta cõpleantur. sie & sex
aetatib om̃e huiꝰ scłi dempꝰ extendi¬
destitit p̃dicari. in quinta ꝑ prophe¬
tiam ꝓnuntiatus. in sexta per euan-¬
gelium diffamatus. Potest quidem
& in his trecentis cubitis signũ ligni
passionis ostendi. Ipsius enĩ litterȩ
numerus crucis demonstrat signũ.¬
ꝑ quod socii passionis. xp̃i effecti ꝑ
baptismũ longitudinem uitȩ aet̾nę
adipiscimur. Quod uͦ cubitis quinqua¬
ginta latitudo eiꝰ expanditur. sicut
dicit apłs. cor nr̃m dilatatũ ẽ.: unde
quid aliud nisi caritatẽ spiritalem
ꝓpt̃ quod ipse iterũ dicit. caritas
dei diffusa est in cordib nr̃is. per
Quinquagesimo enĩ die post resurre
quo corda credentium dilatauit.
Quod aut̃ eius altitudo triginta
cubitis surgit quẽ numerum decies
habo in trecentis cubitis longitu¬
nr̃a. qui triginta annoꝵs aetatem

Expanded text:
omnia tolerantemomnia tolerantemtrecentis cubitis longa est, ut sexies quinquaginta compleantur, sicut sex aetatibus omne hujus saeculi tempus extendidestitit praedicari. In quinta per prophetiam praedictus, in sexta per Evangelium diffamatus. Potest quidem et in his trecentis cubitis signum ligni passionis ostendi. Ipsius enim litterae numerus crucis demonstrat signum quo socii passionis Christi effecti per baptismum longitudinem vitae aeternae . Quod vero cubitis quinquaginta latitudo ejus expanditur, sicut dixit Apostolus: Cor nostrum dilatatum est ? unde, nisi charitate spirituali? propter quod ipse iterum dicit: Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per quiquo corda credentium dilatavit. Quod autem altitudo ejus XXX cubitis surgit, quem numerum decies habet in trecentis cubitis longitunostra, qui, triginta annorum aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. Discite a me quia mitis sũ
& humilis corde. & inuenietis requi
em animab uris. Solus iustus inuen¬
tus ẽ noe in illa gente. cui septem
sepdem ȩccłẽ ꝓpt̾ septemplicẽ spm̃
illuminantem unã ecełam condonan¬
tur. Quod uͦ noe ꝑ aquã & lignum
liberatur. lignũ & aqua crucem
tur. sic familia xp̃i ꝑ baptismum
& crucis passionem signat᷑. Arcam
instruxit noe de lignis ñ putres
tat in fluctib mundi huiꝰ. Quod
aut̃ arca eadem de lignis qua¬
dratis fieri iubetur. undiq stabilẽ
uitam scõrs significat. ad om̃e opus
bonũ paratam. Quocũq enĩ uerteris
quadratũ. firmit̾ stabit. Quod
bitumine glutinant᷑ arcȩ ligna
intrinsecus & extrinsecus. ut in
cõpage unitatis significet᷑ tole¬
rantia caritatis. ne scandalis ȩxcle
& soluat᷑ unculũ pacis. Est enun
bitumen feruentissimũ & uiolen¬
tissimũ gluten. significans dilecti¬
onis ardorem. magnȩ fortitudinis
attendendã societatẽ spiritalem.

Expanded text:
a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem 286 animabus vestris . Solus justus invenitur Noe in illa gente, cui septem septem Ecclesiae propter septemplicem spiritum illuminantem in unam Ecclesiam condonantur. Noe per aquam et lignum liberatur; lignum quippe et aqua crucem tur, sic familia Christi per baptismum et crucis passionem sanatur. Arcam instruxit Noe de lignis non putrestat in fluctibus mundi hujus. Quod autem eadem arca de lignis quadratis fieri jubetur, undique stabilem vitam sanctorum significat, ad omne opus bonum paratam. Quocunque enim verteris, quadratum firmiter stat. 4. Quod bitumine conglutinantur arcae ligna extrinsecus, et intrinsecus, ut in compage firmetur unitatis, significatur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclet soluatur uinculum pacis. est enim bitumen feruentissimum et uiolentissimum gluten significans dilectionis ardorem ui magna fortitudinis ad tenendam societatem spiritalem
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc uͦ & uidei & om̃s qui diũsis er¬
rorib contumaces sunt. resistendo
ueritati exeunt a facie dĩ. idest a
mi scdia dilectionis eiꝰ. uel a partici¬
patione lucis eius. & habitant pro¬
fugi in t̾ram cõmotionis. idest in ꝑtur¬
batione carnali contra iocunditatem dĩ
hoc est contra eden. quod int̃p̃tatur
epulatio. ubi est plantatus paradysus.

Expanded text:
Sic et Judaei et omnes qui diversis erroribus contumaces sunt, resistendo veritati, venundati exeunt a facie Dei, id est, a misericordia dilectionis ejus, vel a participatione lucis ejus; et habitant profugi in terra commotionis, id est, in carnali conturbatione contra jucunditatem Dei, hoc est, contra Eden, quod interpretatur epulatio, ubi est plantatus paradisus.
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri testam̃to carnaliter inu¬
pace noui testam̃ti essent duo in
carne una. quia cũ sit ds̃ apud
patrẽ ꝑ quẽ facti sumꝰ. factus
ẽ ꝑ carnem princeps nr̃. ut illiꝰ
capitis corpꝰ esse possimus. Post¬
hec uocat᷑ eua uita & mater ui¬
uors. quȩ de uiri sui latere fa¬
Si quis ñ manducauerit carnem
meã. & biberit sanguinẽ meum.
ñ hab& in se uitam.
am dehinc p̃ceptũ qͦd accepit
figuralit̾ xp̃c. nos accepius in
illo. quia unusquisq xp̃iantis ñ
in c̃grue gestat ꝑsonam xp̃i. dicen¬
minimis istis: michi fecistis. Dicit᷑¬

Expanded text:
liter inhpace noui testamenti essent duo in carne una? quia cum sit deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est per carnem particeps noster, ut illius capitis corphaec vocatur Eva, vita et mater vivorum, quia de viri sui latere faSi quis non manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habet in se vitam . Jam dehinc praeceptum quod accepit figuraliter Christus, nos accepimus in illo, quia unusquisque Christianus non incongrue gestat personam Christi, dicenminimis istis fecistis, mihi
Abbreviated transcription (Latin):
dẏsum uoluptatisa principio.
Paradysus ȩccła est. Sic enu le
gitur de illa in canticis canticoꝵ.
Hortus conclusus soror mea sponsa.
Apͥncipio autẽ paradysus planta.¬
tur. quia ȩccła catholica a xp̃o
qui ẽ principium omĩum condi¬
ta ẽẽ cognoscitur.
Fluuius de paradyso exiens. ima¬
ginem portat xp̃i de pat᷑no fonte
fluentis. qui irrigat eccłiam
suã uerbo p̃dicationis. & dono
baptismi. De quo bene ꝑ ꝓpħam¬
osus. exiliens in t̾ram sitiendem.
Quatuor autẽ paradysi flumina.
quatuor sunt euangelia. ad p̃¬
dicationem in cunctis gentib
missa. Ligna fructifera. om̃s
scĩ sunt. Fructus eors. opera
eors. Lignũ uitȩ. sc̃s sanctors.
rexerit manũ: uiuet in ȩter-¬
num. Lignũ autem scientiae
boni & mali. ꝓpͥum ẽ uoluntatiᷤᷤ
arbitriũ. quod in medio nrĩ est
positũ. ad agnoscendũ bonũ uł
malũ. de quo qui relicta gratia
dĩ gustauerit: morde morietur.

Expanded text:
disum voluptatis a principio . Paradisus Ecclesia est: sic de illa legitur in Canticis canticorum: Hortus conclusus soror mea sponsa . principio autem paradisus plantatur, quia Ecclesia catholica a Christo, qui est principium omnium, condita esse cognoscitur. Fluvius de paradiso exiens imaginem portat Christi, de paterno fonte fluentis, qui irrigat Ecclesiam suam verbo praedicationis, et dono baptismi. 3. De quo bene posus exsiliens in terram sitientem. Quatuor autem paradisi flumina, quatuor sunt Evangelia, ad praedicationem in cunctis gentibus missa. Ligna fructifera, omnes sancti sunt: fructus eorum, opera eorum. Lignum vitae Sanctus sanctorum, rexerit manum, vivet in aeternum. Lignum autem scientiae boni et mali, proprium est voluntatis arbitrium; quod in medio nostri est positum ad dignoscendum bonum vel malum. De quo qui, relicta gratia Dei, gustaverit, morte morietur.
Abbreviated transcription (Latin):
cibos om̃s habent. Huiꝰ autem
aetatis qͣsi uesꝑa utinã nos ñ in¬
ueniat. illa est enĩ de qua dñs
dicit. Putas inueniet filius homi
Post istã uesꝑam fiet mane. cum
ipse dñs in claritate uenturꝰ est.
Tunc requiescent cũ xp̃o ab om̃ib
oꝑib suis. hii quib dictum est.
Estote ꝑfecti. sic̃ pater ur̃ qui in
celise. Tales enim faciunt oꝑa
bona ualde. Post talia enim oꝑa
speranda ẽ requies in die septimo.
qui uesꝑam ñ habet. Sequitur
hinc recapitulatio uniũ sȩ conditȩ
quo fecit ds̃ cęlũ ⁊ t̾ram. & ome
uirgultũ agri. omnẽq herbam
regionis ante quã esset suꝑ t̾ram.
Suꝑius septẽ dies numeratist̃:
nunc unus dies dicit᷑ quo
fecit ds̃ celũ & t̾ram. & om̃e eo¬
uirgultum agri. & omne̾ her¬
bam regionis. Huiꝰ diei nomine.
scdm ꝓphetiã omẽ tempꝰ huius
uitȩ significat᷑. In quo celum
& t̾ra factũ ẽ : idest in quo om̃s¬
creaturȩ uisibiles disponuntur.

Expanded text:
cibos omnes habent. Hujus autem cibos omnes habent. Hujus autem aetatis quasi vespera utinam nos non inveniat. Illa est enim de qua Dominus dicit: Putas, veniens Filius hominPost istam vesperam fiet mane, cum ipse Dominus in charitate venturus est. Tunc requiescent cum Christo ab omnibus operibus suis, hi quibus dictum est: Estote perfecti sicut Pater vester, qui in coelis est . Tales enim faciunt opera bona valde. Post talia enim opera speranda est requies in die septimo qui vesperam non habet. Sequitur hinc recapitulatio universae conditae qua fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, omnemque herbam regionis, antequam esset super terram. Superius septem dies numerati sunt; nunc unus dies dicitur, quo fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, et omnem herbam regionis. 15. Hujus diei nomi omne tempus hujus vitae significatur, in quo coelum et terra facta sunt, id est, in quo creaturae visibiles disponuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tilib : ita xp̃c in hac etate gentib
popłis. & nationib ut ab eo regan.¬
tur. uł carnali concupiscentiae
dediti sicut pecora. uł t̾rena cu¬
riositate obscurati quasi serpentes.
uł elati suꝑbia quasi aues. Et
sic̃ in illa die pascit᷑ homo &
animalia que cũ illo sunt herbis
seminalib & lignis fructiferis.
& herbis uiridib. sic ista ętate
spiritalis homo qui bonꝰ minister
mentis. & lege diuina ad conci¬
piendã fecunditatẽ rationum.
atq sermonũ. tanquã herbis se¬
minalib. partim ad utilitatem
moꝵs conusationis humane. tã¬
quã lignis fructiferis. partun
ad uirorem fidei. sp̃ei. & carita¬
tis in uitã et̾̃nã. tanquã herbis
uiridib quȩ nullo ȩstu tribu¬
lationis arescunt: sed spũalibus
cibis. sic istis alim̃tis pascit᷑ ut
multa intelligat. Carnalis aut̃
idẽ pariuilus in xp̃o tãquã pecꝰ
dĩ ut multa credat quȩ intelli¬
gere necdũ potest. tam̃ eosdem

Expanded text:
tilibus, ita Christus in hac aetate gentibus, tilibus, ita Christus in hac aetate gentibus, populis et nationibus, ut ab eo regantur, vel carnali concupiscentia dediti sicut pecora, vel terrena curiositate obscurati quasi serpentes, vel elati superbia quasi aves. Et sicut in illo die pascitur homo et animalia, quae cum illo sunt, herbis seminalibus et lignis fructiferis, et herbis viridibus; sic in ista aetate spiritalimentis, et lege divina ad concipiendam fecunditatem rationum atque sermonum, tanquam herbis seminalibus, partim ad utilitatem morum conversionis humanae, tanquam lignis fructiferis, partim ad vigorem fidei, spei et charitatis in vitam aeternam, tanquam herbis virentibus, quae nullo aestu tribulationum arescunt, sed sic spiritualibus cibis, sic istis alimentis pascitur, ut multa intelligat, carnalis autem, id est, parvulus in Christo, tanquam pecus Dei, ut multa credat quae intelligere necdum potest; tamen eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
fit uesꝑa in peccatis regũ. quib
gens illa meruit captiuari iN
babylonia.¬
Porro qͥnto scło idẽ in transmigra¬
tione babyloniȩ facta sunt quasi
animalia in aquis. & uolatilia
cęli : quia tunc iudei int̾ gentes
tãquã in mari uiuere cȩperunt.
nec habebant stabilem locũ. tãquã
uolantes aues. Huiꝰ diei quasi
uesꝑa ẽ multiplicatio peccators
in pͥpło iudeoꝵs: quando sic ex¬
cecati sunt: ut etiã dnm suu̾m
non possent agnoscere.
illa sexta die pͥmus homo adam
de limo t̾rȩ ad imaginẽ dĩ for¬
matus ẽ: sic in ista sexta scłi¬
gine natꝰ ẽ. Ille in anima uiuen.¬
te : hic in spũ uiuificante. Et
sic̃ in illo die fit anima uiua. sic
in isto scło uitã desid̾antes et̃nã.
Q sic̃ in illa sexta die serpentium
& ferarũ genera t̾ra ꝓduxit.
ita & in hac sexta aetate scłi gentes
stensum manifestauit. Et quẽ ad¬
modũ in illa die creat᷑ masculus
& femina : sic in ista sexta scłi
pecorib. serpentib. & cęli uola¬

Expanded text:
it in peccatis regum, quibus gens illa meruit captivari in Babyloniam. Quinto saeculo, id est in transmigratione Babyloniae, facta sunt quasi ancoeli, quia tunc Judaei inter gentes tamquam in mari vivere coeperunt, nec habebant stabilem locum tamquam volantes aves. Hujus diei quasi vespera est multiplicatio peccatorum in populo Judaeorum, quando sic excaecati sunt, ut etiam Dominum Jesum non possent agnoscere. m sicut in illa sexta die primus homo Adam de limo terrae ad imaginem Dei formatus est; sic in ista sexta sgine natus est. Ille in anima vivente, hic in spiritu vivificante; et sicut in illo die fit anima viva, sic et in isto saeculo vitam desiderantes aeternam; et sicut in illa sexta die serpentum et ferarum genera terra produxit, ita et in hac sexta aetate saeculi gentstensum manifestavit, et quemadmodum in illa die creatur masculus et femina, sic in ista sexta saeculi pecoribus, serpentibus et coeli vola
Abbreviated transcription (Latin):
carnis nr̃e assũpserat. ꝑ quod
imbrẽ scĩ ẽuangelii largissimũ
infudit. Quod uͦ subiunxit &
homo ñ erat qui oꝑaretur trã:
quia nullus homo oꝑatus ẽ in
uirginem. unde natus est
xpc̃. Ipse est enĩ lapis de
monte abscisus sine manib
idẽ absq coitu & humano
semine de uirginali utero qͣsi
de monte humane naturȩ &
substantia carnĩs abscisus.
Ded fons ascendebat ẽ terra. irri-¬
gans uniũsam suꝑficiem t̃rȩ.
Terra. mat̾ dñi uirgo maria re¬
ctissime accipit᷑. de qua scriptũ
ẽ. Aꝑiat᷑ terra. & germinet
saluatorem. Quam t̾rã irriga¬
uit sp̃s sc̃s. qui fontis & aquę
nomine in euangłio significat᷑.
Formauit igit᷑ ds̃ hominem
de limo t̾̃rȩ. idẽ factꝰ est xp̃c

Expanded text:
carnis nostrae assumpserat, per quod imbrem sancti Evangelii largissimum infudit. Quod vero subjunxit: Et homo non erat qui operaretur terram: quia nullus homo operatus est in virgine, unde natus est Christus. Ipse est enim lapis de monte abscisus sine manibus, id est, absque coitu et humano semine, de virginali utero, quasi de monte humanae naturae et substantia carnis abscisus. Sed fons ascendebat e terra, irrigans universam superficiem terrae. Terra mater virgo Domini Maria rectissime accipitur, de qua scriptum est: Aperiatur terra et germinet Salvatorem . Quam terram irrigavit Spiritus sanctus, qui fontis et aquae nomine in Evangelio significatur. Formavit igitur Deus hominem de limo terrae, id est, factus es
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificauit costã quã tulerat de
tur ȩccła. Hanc dormitionem¬
Et posuit carnẽ ꝓ ea. sic̃ & xp̃e¬
carnẽ suam moriendo posuit
in patibulo crucis pro ȩccła.
Dixitq adam. Hoc nunc os de
ossib meis. & caro de carne
mea. Quia siue scĩ spirituales
& fortissimi in tẽptationib.
siue minꝰ ꝑfecti. utriq in

Expanded text:
Dominus costam quam tulerat de tur Ecclesia. De hac dormitioneEt posuit carnem pro ea. Posuit pcarnem suam moriendo posuit in patibulo crucis pro Ecclesia. Dixit quoque Adam: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea. Quia sive sancti spirituales et fortissimi in tentationibus, sive minus perfecti, utrique
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ solum. Arguant᷑ here.¬
tici qui xpm̃ solum hominem
putant. non etiã dm̃. Faciamꝰ¬
ei adiutoriũ similẽ sibi. quia
in ipso homine suscepto ȩccła
dõ copulata ẽ. Appellauit aut̃
adam nominib suis cuncta ani¬
mantia. & uolatilia cęli: &¬
bestias t̾rȩ. significans gentes
quȩ saluẽ fierent in ecclesia.
scriptũ ẽ. Et uocabo seruos
meos nomine alio. Adam uͦ
moyses similis tibi in dus dnẽ.
Nam & dauidait. Speciosus for¬
ma p̃ filiis hominũ. Nemo enĩ
poterat a morte genꝰ humanũ
lib̾are. & ipsam mortẽ suꝑare.
nisi xp̃c. sic̃ apocalypsis ait.
Nemo inuentꝰ est dignus neq in
cȩlo. neq in t̾ra. neq infra t̾rã
aꝑire librũ. Immisit gͦ ds̃ so

Expanded text:
nem esse solum. Arguuntur haeretici, qui Christum solum hominem putant, non etiam Deum. Faciamus adjutorium simile, quia in ipso homine suscepto, Ecclesia Deo copulata est. Appellavit autem Adam nominibus suis cuncta animantia, et volatilia, et besquae salvae fierent in Ecclesia, scriptum est: Et vocabo servos meos nomine alio. Adam verMoyses, similis tibi in diis, Domine? Nam et David ait: Speciosus forma prae filiis hominum . Nemo enim poterat a morte genus hominum liberare, et ipsam mortem superare nisi Christus, sicut Apocalypsis ait: Nemo inventus est dignus, neque in coelo, neque in terra, neque infra terram aperire librum . Immisit ergo Do
Abbreviated transcription (Latin):
captiuũ me ducentẽ in lege pec¬
catie S aliud. ẽ. bella fortit᷑ ꝑ¬
peti. aliud bellis eneruit̾ expug¬
nari. In istis exercet᷑ uirtus. ne
extolli debeat. in illis om̃ino ex¬
tinguit᷑ ne sub sistat. Pꝰ recepit
de hinc ibi lex leuitis om̃s pilos
carnis radere. quia hi qui in ob¬
sequiis diuinis assumunt᷑. debent
ante di oculos a cunctis carnis
cogitationib mundi apparere.
ne illicitas cogitationes mens
ꝓferat. & pulchrã animę speciẽ
quasi pilis fruticantib deforiem
reddat.

Expanded text:
captivum me ducentem in lege peccaptivum me ducentem in lege peccati. Sed aliud est bella fortiter perpeti, aliud bellis enerviter expugnari. In istis excitatur virtus, ne extolli debeant: in illis omnimodo exstinguitur, ne subsistant. Praecipit dehinc ibi lex levitas omnes pilos carnis radere: quia in his qui obsequiis divinis assumuntur, debent ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundi apparere, ne illicita cogitatione mens proferat, et pulchram animae speciem quasi pilis fructificantibus deformem reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
to leuite tabnaculo seriure
in andant᷑ & a quinqua gena¬
rio custodes uasoꝵ fiant. Quid
enim ꝑ annum quintũ ac uice¬
simũ in quo flos iuuentutis ob¬
orit᷑ nisi ipsa contra unũ quẽq
uitioꝵ bella signant᷑ : Et quid
ꝑ quinqua genariũ in quo iubilei
requies continet᷑. nisi interna
quies edomito bello m̃tis expri¬
mitur: Quid uero ꝑ uasa cab̾na¬
culi nisi fideliũ anime figurant᷑:¬
Leuitȩ ergo anno uicesimo. & qͥnto.
tab̾naculo seruiunt. & quinqua¬
genarui. custodes uasoꝵ fiuntꝰ.
ut udelicet qui adhuc impugnan¬
tium uitioꝵ certamina ꝑconsensũ
delectationis tolerant. aliors
curã susciꝑe ñ p̾sumant. Cũ u̾ tep¬
tationũ bella subegerint. cũ apud
se iã de intima cranquillitate se¬
curi sunt. animarũ custodiam
sortiant᷑. Sed quis hȩc p̾lia sibi¬
ꝑfecte subigat. cũ paulus dicat
iudeo aliã legẽ in membris meis
repugnantẽ legi mentis meȩ̨. &

Expanded text:
to Levitae tabernaculo servire to Levitae tabernaculo servire mandantur, et a quinquagenario custodes vasorum fiunt. Quid enim per annum quintum, ac vicesimum, in quos flos juventutis oboritur, nisi ipsi contra unumquemque vitiorum bella signantur? Et quid per quinquagenarium, in quo et jubilaei requies continetur, nisi interna quies edomito bello mentis exprimitur? Quid vero per vasa tabernaculi, nisi fidelium animae designantergo anno vicesimo et quinto tabernaculo serviunt, et quinquagenario custodes vasorum fiunt: ut videlicet qui adhuc impugnantium vitiorum certamina per consensum delectationis tolerant, aliorum curam suscipere non praesumant. Cum vero tentationum bella subegerint, cum apud se jam de intima tranquillitate securi sunt, animarum custodiam sortiantur. Sed quis haec praelia perfecte subigat, cum Paulus dicat: Video aliam legem in membris, repugnantem legi mentis meae, et
Abbreviated transcription (Latin):
uino luxuria ꝓhib̾etur. in sicera:
om̃is uoluptas t̾rena. sicera enĩ ex
diuerso conficit᷑ genere. sic̃ uolup
piendas homines umbras quasdã
seumagines si mulant habere uir¬
tutũ. Suã passã illi uescunt᷑.
qͥ ꝓpt̃ humanos oculos abstinen¬
tie pallore inficiunt᷑. ut głam
captent ab hominib. Acetũ aut̃
hi bibunt: qui post uitȩ sc̃ĩtatẽ
nequitiȩ diluunt᷑. Precepit itaq
ds ut hi qui sc̃itatis induunt ti¬
culũ: cunct̾is his careant uitiis.
inmundi oꝑe. ut tamquã contact̾i
et morbidi de castris eccłiȩ sepa¬
rent᷑: necogitatione moꝵ suoꝵ
uitã polluant innocentiũ.
bi ab anno uicesimo annume¬
rant᷑ popłi qui ad p̃liũ eligunt᷑
S cur ab anno uicesimo nisi quia
ab hac etate contra unũ quẽq
uitioꝵ bella nascunt᷑ : Ideoq ad
pugnam eligunt᷑. ut habeant
contra libidines conflictũ. ne
luxuriis suꝑentur.
bi ȩtiã ab anno uicesimo & qͥn¬

Expanded text:
vino luxuria prohibetur, in sicera vino luxuria prohibetur, in sicera omnis voluptas terrena. Sicera enim ex diverso conficitur genere, sicut voluptpiendos homines umbras quasdam et imagines simulant habere virtutum. Uva passa illi vescuntur, qui propter humanos oculos abstinentiae pallore inficiuntur, ut gloriam capiant ab hominibus. Acetum autem hi bibunt, qui post vitae sanctitatemnequitiae delectantur. Praecepit itaque Deus, ut qui sanctitatis induerint titulum, cunctis careant vitiis, immundi opere, ut tanquam coinquinati et morbidi a castris Ecclesiae separentur, ne contagione morum suorum vitam polluant innocentium. 438 8. Ibi ab anno vicesimo annumerantur populi, qui ad praelium eliguntur. Sed cur ab anno vicesimo, nisi quia ab hac aetate contra unumquemque vitiorum bella nascuntur? Ideoque ad pugnam eliguntur, ut habeant contra libidinem conflictum, ne luxuriis superentur. 9. Ibi etiam ab anno vicesimo et quin
Abbreviated transcription (Latin):
indum̃ta pontificis. sacerdotum
quoq principũ in hac mansione
de scripte st̃: duȩ quoq argenteȩ
tube. ad ꝓmouenda castra ibidẽ
fieri iubent᷑. ibiq precipit᷑ ininu¬
mundis qui primo m̃se paschȩ
int̾ esse ñ potuert̃ mm̃se scđo
sibi uelit quod hi qui longns habi¬
tant. uł ĩmundi in anima fuerant
in scło m̃se pascha iussi sunt
facere. Quod nimirũ intypo in¬
telligit᷑. popłi gentiũ. qui cũ om̃ib
demonib fornicati. ĩ mundi uide¬
bant᷑ in anima. Salubri uͦ con¬
fessione mundati ad scdã nati¬
uitatẽ quasi ad scđm m̃sem tran
⁊arcis. ut uinũ ⁊ sicerã & om̃e quod
de uius. ẽ. ñ bibant. nec comedant.
nec de uua quidẽ passa. uł acetũ.
quidẽ ex uino. Sed & in ꝓuerbiis
p̃cipit᷑. potentes qui iracundi st̃.
unũ ñbibant. ne cũ biberint: obli¬
iuscant᷑ sapientiȩ Quid ergo naza¬
renoꝵ nomine. nisi abstinentium con¬
tinentiũq uita signat᷑ : His in

Expanded text:
indumenta pontificis, sacerdotum aindumenta pontificis, sacerdotum aquoque principum in hac mansione descriptae sunt. Duae quoque argenteae tubae ad promovenda castra ibidem fieri jubentur. Ibique praecipitur immundis, qui primo mense Paschae interesse non potuerunt, ut mense sibi velit quod hi qui longius habitant, vel immundi in anima fuerant, in secundo mense Pascha jussi sunt facere. Quod nimirum in typum intelligitur populi gentium, qui cum omnibus daemonibus fornicati, immundi videbantur in anima: salubri vero confessione mundati, ad secundam nativitatem quasi ad secundum mensem transzaraeis, ut vinum et siceram et omne quod de uvis est, non bibant, nec comedant: nec de uva quidem passa, sed nec acetum quidem ex vino. Sed in Proverbiis praecipitur: Potentes qui iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Quid ergo Nazaraenorum nomine, nisi abstinentium continentiumque vita signatur? Hic in
Abbreviated transcription (Latin):
alteriꝰ diȩi manna. Et uotandum qͦđ
in decia mansione manna tribuit᷑.
id. ẽ. post decalogi ꝑfectionẽ. angłoꝵ
panem manducare.
ndecima mansio. ẽ. in raphidim.
que int̾ptat᷑ dissolutio fortiũ. uel
insigno crucis demonũ ad uersũ nos
cẽptam̃ta surgentia deuincunt᷑.
Ibi uenit iet̾ro ad moysen dans c̃siliũ.¬
tib congregate. legis ĩminutio euan¬
głio suggerente cõplet᷑. Pulchre
aut̃ dissolutio ac sanitas fortiũ ra-¬
phidi dicit᷑. uł ꝓpt̾ dissipatũ ama¬
lech ul ꝓpt̾ sana̾tũ isrł.¬
uodecima mansio. ẽ. in solituoine
synai. Statĩ tͥ ueniet in mente
apłicus numerus. Sinai quippe
int̾p̾tat᷑ rufus. quo significat᷑ ȩc¬
cła. in qua nob̾ apłi p̾dicant.
In hac mansione moyses ascendit
ad dm̃. ibiq descendit dñs in monte
synai dans legempło suo. Ibi fabri¬
catur cab̾naculũ. ibi p̾cipit᷑ uari¬
etas hostiarũ. uasoꝵ diuersitas.

Expanded text:
alterius diei manua; et nota, quod alterius diei manua; et nota, quod in decima mansione manna tribuitur, id est, post Decalogi perfectionem angelorum panem manducare. Undecima mansio est in Raphidim, quae interpretatur dissolutio fortium, vel in signo crucis daemonum adversum nos tentamenta surgentia devincuntur. Ibi venit Jethro ad Moysen, dans consiliutibus congregatae legis imminutio euangelio suggerente conpletur. pulchre autem \'dissolutio\' ac \'sanitas fortium\' Raphidim dicitur uel propter dissipatum Amalec uel propter sanatum IsrDuodecima mansio est in solitudine Sinai, ubi statim veniet in mente apostolicus numerus. Sinai quippe interpretatur rubus, et significatur Ecclesia in qua nobis apostoli praedicant. In hac mansione Moyses ascendit ad Dominum, ibique descendit Dominus in monte Sinai, dans legem populo suo: ibi fabricatur tabernaculum, ibi praecipitur veritas hostiarum, vasorum diversitas,
Abbreviated transcription (Latin):
rubrũ uenerint. nisi forte in itinere
ꝑgentib sinus quidã maris occur¬
rit. iuxta quẽ castra meati sunt.
Aluid est. enĩ trausire mare:. aliud
inꝓximo figere tab̾nacula. Ex
phoꝵ. apparere nob̾ int̾dũ mare.
& p̾terita discrimina poni ante
oculos.
ct̾aua mansio. ẽ. in solitudine
que tendit᷑ usq ad montẽ synai.
lnt̾p̃tat᷑ aut̃ su. ribus. uł odiũ. quia
postea quã uenerimus in locũ eccłȩ
de qua nobis sit locuturus dñs.
grande odiũ merebim᷑ inimici .x
ona mansio. ẽ in de fecha. quę
bicit᷑ pulsatio. uixta quod & dñs
ait. pulsate & aꝑiet᷑ uob̾. sensusq¬
ẽ. manifestus. quia postquã uene¬
rimus in locũ eccłiȩ: incipimus sa¬
eram̃ta pulsare.
Iecima mansio. ẽ in al us. quod ĩter¬
p̃tat᷑ fermentũ. quod tollens mulier
cõmiscuit farmȩ̨ satis trib donec
ferm̃taret᷑ cotũ. In hac solitudine
mnurmurat popłs ꝓpt̾ famẽ. accipitq
uespere conturnicemr. & mane

Expanded text:
Rubrum venerint: nisi forte in itinere pergentibus sinus quidam maris occurrit, juxta quem castra metati sunt. Aliud est enim transire mare, aliud in proximo figere tabernacula. Ex phorum aperire nobis interdum mare, et praeterita discrimina poni ante oculos. Octava mansio est in solitudine Sin, qua tenditur usque ad montem Sinai. Interpretatur autem Sin rubus, vel odium: quia posteaquam venerimus in locum Ecclesiae, de qua nobis sit Dominus locuturus, grande odium mereamur inimici. Nona mansio est Daphca: quae dicitur pulsatio, juxta quod et Dominus ait: Pulsate, et aperietur vobis. Sensusque manifestus, quia postquam venerimus in locum Ecclesiae, incipimus sacramenta pulsare. Decima mansio est in Alus, quod interpretatur fermentum, quod tollens mulier, commiscuit farinae satis tribus, donec fermentaretur totum: in hac solitudine murmurat populus propter famem, accepitque vespere coturnicem, et mane
Abbreviated transcription (Latin):
uenert filii isrł. trans acto mare
post triduũ. Alara aut̃ int̾p̃tat᷑
amaritudo: post predicationem
euangłii. & tab̾nacula transiigran¬
tium. post assumptã fortitudinem
fidei. & post baptismũ. atq uicto¬
riam:. rursus uenit᷑ ad maritudinẽ.
ut uoluptas atq luxuria. uitȩ a¬
maritudine sternat᷑. & ꝑcrucis lig¬
num quasi ꝑcruciatũ iterum sua¬
uitas cõpenset᷑.

Expanded text:
venerunt filii Israel transito mare venerunt filii Israel transito mare post triduum. Marah autem interpretatur amaritudo. Post praedicationem enim Evangelii, et tabernacula transmigrantium, post assumptam fortitudinem fidei, et post baptismum atque victoriam rursus venitur ad amaritudinem, ut voluptas atque luxuria vitae amaritudine terminetur, et per crucis lignum, quasi per cruciatum, iterum suavitas compensetur.
Abbreviated transcription (Latin):
primũ tab̾nacula figimus. scientes
nob̾ in interiora ꝑgendũ. & ad scãm
t̾rã celestem. it̾ accelarandũ .iiii.¬
ertia mansio. ẽ. ethani. quȩ. ẽ. in
extremo solitudinis. in qua primũ
uidet᷑ dñs p̾cedens popłm in colũna
ignis. Etham sonat fortitudo. siue
ꝑfectio. Preparemus ergo nobis
fortitudinem. assum̃tes ꝑ fect̾um
robur ut int̾ erroꝵ tenebras. & con¬
fessionũ noctes scientię xp̃i lum̃
reꝓmissionis ꝑuenire ualeamus.U
uarta mansio. ẽ. fia iroth. quod. ẽ.
contra belsebon. Fiairoth ĩ t̾pretat᷑
os nobiliũ. P roinde assũpta fortitu¬
dine nobilitemur in dño: contẽpnen¬
tes belsebon. qui int̾p̃tat᷑ dñs a qui¬
lonis. eiusq suꝑbiã declinemus.
Ab hac mansione ꝓfect̾i filii isrł tran¬
siert᷑ ꝑmediũ mare in desertum.
uideruntq pharaonẽ cũ suo exer¬
citu ꝑeuntẽ. mariam p̃cinentem
in tymphanis.
uinta mansio. ẽ. mara. ad quã

Expanded text:
primum tabernacula figimus, scientes primum tabernacula figimus, scientes nobis ad interiora pergendum, et ad sanctam terram coeleste iter accelerandum. Tertia mansio e in qua primum videtur Dominus praecedens populum in columna ignis. Ethan sonat fortitudo sive professio. Praeparemus ergo nobis fortitudinem, assumentes perfectum robur, ut inter errorum tenebras, et confusionem noctis scientiae Christi lumen repromissionis pervenire valeamus. Quarta mansio est Phi hahiroth, quae est contra Belsefon. Phi hahiroth interpretatur os nobilium. Proinde assumpta fortitudine nobilitemur in Domino, contemnentes et Belsefon, qui interpretatur Dominus aquilonis, ejusque superbiam declinemus. Ab hac mansione profecti filii Israel transierunt per medium mare in deserto, viderunt Pharaonem cum suo exercitu pereuntem, Mariam praecinentem in tympanis. Quinta mansio est Marah, ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
ad cęlũ & egypto scłi derelicta:
t̾ram reꝓmissionis ingredit᷑. Nec
mirũ si illius numeri sacram̃to
ꝑueniamus ad regnũ cęloꝵ. sub quo
dñs atq saluator a pͥmo patriarcha
ꝑuenit ad uirginẽ qͣsi ad iordanẽ.
quȩ pleno gurgite fluens sp̃s scĩ gr̃a
quȩ in extremis finib egypti erat.
in qua popłs congregatus ex ut in
desertũ altera die post pascha incon¬
spectu egyptioꝵ. Rsemasses int̾pre¬
tari quidã cõmotionẽ uł tonitruum
putauert̾. Utiq qͥa cũ moti fuerimꝰ
ad euangłicã cubam & excitati to¬
nitru gaudii. eximus in mense pͥmo
quando hienis preterit: qͣndo ueris
initiũ. est. quando cunct̾a renouant᷑.
& eximus quinta decima die mensis
primi. In crastinum paschȩ pleni m̃sis
lumine post esum agni ĩmaculati.
cͥoquunt panes atimos. & prinũ
tendunt tab̾nacula. unde & locus¬
nom̃ accipit sochoth. quippe qui¬
int̾ p̾tat᷑ tab̾na cula. siue tentoria.
Cũ ergo exierimus de egypto id. ẽ. scłmn

Expanded text:
lum et Aegypto saeculi derelicta terram repromissionis ingreditur. nec mirum, si in illo numeri sacramento perueniamus ad regna caelorum, sub quo dominus atque saluator a primo patriarcha peruenit ad uirginem, quasi ad Iordanen, ququae in extremis finibus Aegypti erat, in qua populus congregatus exiit in desertum altera die post pascha in conspectu Aegyptiorum. Ramesse interpretari quidam commotionem, vel tonitruum, putaverunt, quia cum commoti fuerimus ad evangelicam tubam, et excitati tonitruo gaudii, eximus in mense primo, quando hiems praeteriit, quando veris exordium est, quando cuncta renovantur. 2. Eximus quinta decima die mensis primi, in crastinum paschae, pleno mensis lumine, post esum agni immaculati, coquunt panes azymos, et primum tendunt tabnomen accepit. Socoth quippe interpretatur tabernacula seu tentoria. Cum ergo exierimus ex Aegypto, id est, a saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
deo liber hic unus exquinq libris
moỹ si numeri appellatus. ẽ. eo qđ
egressȩ multitudines ifraheliticȩ ex
egypto in eoꝵ ꝑfectione uirorum cõ¬
putatio & numerus ceneat᷑ insertus:
in quo ęxiã ꝓfectiones eoꝵ & mansio¬
nes a finib egypti usq ad locum &
tempus in quo moy ses defunct̾us. ẽ.
numerantur. In quo dies declicatio¬
nis tab̾naculi & oblationis modus
n̾ sine mystice̾ numeri sacram̃to ra¬
tione dinumeratus. ẽ¬
quȩ a prima usq ad ultimã nume¬
matheus loquit᷑. Ab ab raham usq
ad dauid generationes .xiiii. Et a da¬
uid usq ad transinigrationem baby¬
lonis: generationes .xiiii. & atrais¬

Expanded text:
 liber unus ex quinque libris Moysi, Numeri appellatus est, eo quod egressae multitudinis Israeliticae ex Aegypto in eodem perfectorum virorum computatio et numerus teneatur insertus. 2. In quo etiam profectiones eorum et mansiones a finibus Aegypti usque ad locum et tempus in quo Moyses defunctus est numerantur. In quo et dies dedicationis tabernaculi, et oblationum modus, non sine mystici numeri sacramento et ratione dinumeratus eprima usque ad ultimam et numeMatheus loquitur: ab Abraham usque adDauid generationes quattuordecim et a Dauid usque ad transmigrationem Babylonis
Abbreviated transcription (Latin):
scłi ordinis. de quoꝵ fontib doctrinę
potũ haurimus & dulces fructus
uictoriȩ carpimus. Unde & bene
helim uertit᷑ marietes fortes. Ipsi
enĩ sunt robusti pͥncipes. reges.
duces ouiũ. doctores gentiũ uiii¬
eptima mansio. ẽ iterũ ad mare

Expanded text:
i ordinis. De quorum fontibus doctrinae potum haurimus, et dulces fructus victoriae carpimus. Unde et bene Elim vertitur in arietes fortes: ipsi enim sunt robusti principes, gregis duces ovium, doctores gentium. Septima mansio est iterum ad mare
Abbreviated transcription (Latin):
appellantur : audi apłm. fuistis
inquit aliquando tenebrȩ. nc̃
autem lux in domino.
einde scdã die disposuit ds̃
firmam̃tũ. idest solidam̃¬
tũ sc̃arum scripturarũ. Firma¬
celũ plicabitur sicut liber.
discreuitq suꝑ hoc firmamento
aquas. idest cę̧lestes populos
angeloꝵ. qui non habent opus¬
hoc suspicere firmam̃tũ : ut le.¬
gentes audiant uerbũ dĩ. Ui.
Sed suꝑposuit ipsũ firmam̃tũ
legis sue suꝑ infirmitatẽ inferi¬
orũ populoꝵ: ut ibi suspicien.¬
tes cognoscant. qualit̾ discernãt
int̾ carnalia & spiritalia. quasi
int̾ aquas suꝑiores & inferiores.

Expanded text:
appellantur, audi Apostolum: Fuistis, inquit, aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Deinde secunda die disposuit Deus firmamentum, id est, solidamentum sanctarum Scripturarum. FirmaCoelum plicabitur, sicut liber . Discrevitque super hoc firmamentum aquas, id est, coelestes populos angelorum, qui non opus habent hoc suspicere firmamentum, ut legentes audiant verbum Dei. 7. sed superposuit ipsum firmamentum legis suae super infirmitatem inferiorum populorum, ut ibi suspicientes cognoscant qualiter discernant inter carnalia et spiritualia, quasi inter aquas superiores et infer
Abbreviated transcription (Latin):
cente qui ait. Cum exꝓbrauerint
uos homines. beati eritis. xx
Ubi morit᷑ & sepelit᷑ moyses. terra
reꝓmissionis ante conspect̾a. Nabo
int̾p̃tat᷑ confusio. inqua finit᷑ lex
& non inuenit᷑ eius menoria. Pdrri
gr̃a euangłii. absq ullo fine cendĩ.
dũ qđ habitatio transeuntiũ in inon¬
tib sita sit. & ad huc ꝓfect̾ũ indi¬
geat. P ost montes enĩ plurimos ad
cãpestria moab & iordanis fluenta
descendimꝰ. qui int̾p̃tat᷑ descensio.

Expanded text:
cente, qui ait: Cum exprobraverint cente, qui ait: Cum exprobraverint vos homines, beati eritis . CAur et sepelitur Moyses, terra repromissionis ante conspecta. Nabo interpretatur conclusio, in qua finitur lex, et non invenitur ejus memoria; porro gratia Evangelii absque ullo fine tenditur: quod habitatio transeuntium in montibus sita sit, et adhuc profectu indigeat. Post montes enim plurimos, ad campestria Moab et Jordanis fluenta descendimus, qui interpretatur descensio.
Abbreviated transcription (Latin):
dãnat simulationẽ. & diligit ue¬
ritatẽ. Og. uͦ rex int̾p̃tat᷑ con¬
clusio. basan. aut̃ confusio. Id enĩ agt
diabolus semꝑ. ut concludat inam
ad dñm opponendo idola sua. ne cre¬
dat᷑ in xp̃o. Conclusio enĩ p̃cedit ut
rex: sequit᷑ confusio tãquã plebs.
quia quos modo conclu.sit ne credam
om̃s confundent᷑. Mansio aut̃ ista di¬
bongat int̾p̃tat᷑ fortit̾ intellect̾a
temptatio. quia nimirũ si suꝑetur
simulatio quȩ ꝑscisma uł heresim ex¬
cerbat ęccłiã: & conclusio quę ꝑsa
crilegiũ claudit fidei uiã. nichilo¬
minus cemptatio incelligit᷑. ac de ma
intellecta fortit̾ suꝑatur.
uadragesima mansio.ẽ. de dibonga
in selmon de blataim. quȩ uertitur
in contemptũ palatarũ. siue oppro¬
brioꝵ. & ꝑ hoc discimus omia dulcia
illecebrũ uoluptatũ p̃t̾euntes in scł
contempnenda. opprobria diligenes.
Quȩ & si falso obiciant᷑: beatitudinẽ
pariunt saluatore plenissime ꝑdo¬

Expanded text:
damnat simulationem, et diligit vedamnat simulationem, et diligit veritatem. Og vero rex interpretatur conclusio. Basan diabolus semper, ut concludat viam ad Dominum, opponendo idola sua, ne credatur in Christum. Conclusio praecedit ut rex sequatur, confusio tanquam plebs, quia quos modo concludit, ne credant omnes confundentur. Mansio autem ista Dibongad, interpretatur fortiter intellecta tentatio, quia nimirum si superetur simulatio, quae per schisma vel haeresim exacerbat Ecclesiam, et conclusio quae per sacrilegium claudit fidei viam, nihilominus tentatio intelligitur, ac deinde intellecta fortiter superatur. Quadragesima mansio de Dibon in Gad, in Helmondeblathaim, quae vertitur in contemptu palatharum, sive opprobriorum; et per hoc discimus, omnia dulcia ac illecebras voluptatum praetereuntium in saeculo contemnendas et opprobria diligenda: quae si falso objiciantur, beatitudinem pariunt, Salvatore plenissime perdo
Abbreviated transcription (Latin):
ricesima aut̃ septima mansio. ẽ.
In oboth quȩ uertit᷑ in magos. siue
phitones. Unde demonstrat᷑ quia post
imaginẽ di quę incorde ratione mon¬
strat᷑ et confessionẽ fidei quȩ ꝓfert᷑.
consurgunt serpentes & artes male¬
ficȩ ad bella nos ꝓuocant. S nos custo¬
dia circũ dantes cornr̃m. obduremꝰ.
aures nr̃as. ne audiamus uoces in can¬
tantiũ. & sirenarũ carmina negligamꝰ.
infinib moab. quę significat aceruũ
festinantes
Igat. In hac geritur bellũ contra seon
regẽ amorreor. & og. regem basan. In
his regib licet res gesta agnoscatur:
tam̃ ꝑ conditiones uirtutesq nominũ
spiritał significatio. ẽ. subiect̾a.Seon
rat se uelut angelũ lucis. & ꝑ heͤsim
ut fallat in cautos. Hunc amorrei
id. ẽ. amaricantes habent regem.
Nisi enĩ quedaᷤ simulatio ueritatis
p̃cedat. ñ sunt hereses amarican¬
tes. ñ sunt scismata exacerbantiũ
meccłia. Iste ergo rex occiditur
in uno quoq homine. quando quisq

Expanded text:
ricesima septima mansio est in Oboth, quae vertitur in Magos, sive Pythones; unde demonstratur quia post imaginem Dei, quae in cordis ratione monstratur, et confessionem fidei, quae ore profertur, consurgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obturemus aures nostras, ne audiamus voces incantantium, et sirenarum carmina negligamus.in finibus Moab, quae significat acervos festinantes.gad. In hac geritur bellum contra Sehon regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan. his regibus licet et res gesta agnoscatur, tamen per conditiones virtutesque nominum spiritalis significatio est subjecta. Seon rat se velut angelum lucis et per haeresim ut fallat incautos. Hunc Amorrhaei, id est amaricantes, habent regem. Nisi enim quaedam simulatio veritatis praecedat, non sunt haeredes amaricantes, non schismata exacerbantium in Ecclesia. Iste ergo rex occiditur in unoquoque homine quando quisque
Abbreviated transcription (Latin):
pestrib moab. suꝑ iordanẽ. iuxta
hierico. Ibi fixert̃ tentoria. ad omo
solitudinis. usq ad belsataim. inpla¬
nitie moab. In quadragesima scda
quȩ extrema mansio. ẽ. quȩdã quȩ
sunt gesta narremus. Rediens in ea
popłs a diuino balaam quẽ mercede
conduxerat balac. dĩ iussu benedicit᷑.
& maledict̾io mutat᷑ in laudes. S qͥd
.ẽ. quod iste balaam. dũ ꝑuenire ad
ꝓpositũ tenderet. asina cui p̾sidebat.
dũ uidisset angelũ loquit᷑: Quȩ ẽ. enĩ
hȩc asina. nisi bruta gentilitas: Quã
quondã balaã id. ẽ. seductor idola¬
strauit. Sed ista angłm dĩ uiditi quẽ
homo uidere non potuit: & uidit &
detulit. & locuta. ẽ. ut agnosceremꝰ
posteriorib temporib sub aduentu
agni. angłi di gentilẽ illã plebẽ. tit¬
a duritię stoliditatisq natura solu¬
tis dõ linguis locuturã. ita ut quę¬

Expanded text:
pestribus Moab super Iordanen iuxta Hiericho ibique fixerunt tentoria a domo solitudinis usque ad Abel Sattim in planitie Moab. In quadragesima secunda, quae et extrema mansio est, cursim, quae sint gesta, narremus. residens in ea populus a diuino Balaam, quem mercede cet maledictio mutatur in laudes. Sed quid est quod iste Balaam, dum pervenire ad propositum tenderet, asina cui praesidebat, dum vidisset angelum, loquitur. Quae est enim haec asina, nisi bruta gentilitas, quam quondam Balaam, id est, seductor idololastravit. Sed ista angelum Dei vidit quem homo videre non potuit. Et vidit et detulit, et locuta est, ut agnosceremus posterimagni angeli, illam gentilem plebem mutata duritie stoliditatisque natura solutis Deo linguis locuturam. . Asina cu