comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lestis tales & celestes: sicut por¬
tauimus imaginẽ t̾reni. porte¬
mus & umaginẽ eius qui de cȩ¬
lo ẽ. Multum nob̾ de hac com¬
mutatione gaudendum ẽ. qua
de ignobilitate t̾rena ad cȩlestẽ
transferimur dignitatem. ꝑ illiꝰ
ueffabilem miscđd̾iam: qui ut
nos in sua ꝓucheret in nr̃a des¬
cendit÷ ut non solum substantiã.
sed etiam conditionem naturȩ pec¬
catͥcis adsiiueret: & ea sͥ pateret᷑
inferri diuina impassibilitas. quę
miserrime exꝑitur humana mor¬
talitas. Unde ne turbatos disci¬
puloꝵs animos longa mestitu¬
do cruciaret : denuntiatam tͥdiui
moram tam mira celeritate bre¬
iuauit: ut dum ad integrũ scd̾m
diem pars pͥmi nouissuna. &
pars tercii prima concurrit. &
deret: & nichil dierum numero
deꝑiret. Resurrectio igit᷑ salua¬
toris. nec animã i inferno nec
carnẽ diu morata ẽ in sepulcro:
& tam uelox incorrupte. carnis
uiuificatio fuit÷ ut maior ibi es¬
set soporis similitudo quã mortis.

Expanded text:
elestes. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui est de coelo ; multum nobis de hac commutatione gaudendum est, qua de ignobilitate terrena ad coelestem transferimur dignitatem per illius ineffabilem misericordiam qui ut nos in sua proveheret, in nostra descendit; ut non solum substantiam, sed etiam conditionem naturae peccatricis assumeret, et ea sibi pateretur inferri divina impassibilitas, quae miserrime experitur humana mortalitas. Unde, ne turbatos discipulorum animos longa moestitudo cruciaret, denuntiatam tridui moram tam mira celeritate breviavit, ut dum ad integrum secundum diem pars primi novissima et pars tertii prima concurrit, et deret, et nihil dierum numero deperiret. Resurrectio igitur Salvatoris nec animam in inferno, nec carnem diu morata est in sepulcro; et tam velox incorruptae carnis vivificatio fuit, ut major ibi esset soporis similitudo quam mortis:
Abbreviated transcription (Latin):
tionum pendeant et̃ narum.
Moriendum gͦ ẽ diabolo & iuuen¬
dum dõ: deficiendum inqͥtati
ut iusticię resurgatur. Occum¬
bant uetera ut oriantur no¬
mo potest duobus d̾nis seruire
d̾ns sit ñ ille qui stantes impu¬
lit in ruinam: sed ille qͥ deiectos

Expanded text:
tionum pendent aeternarum. tionum pendent aeternarum. Moriendum ergo est diabolo et vivendum Deo; deficiendum iniquitati, ut justitiae resurgatur. Occumbant vetera, ut oriantur nomo potest duobus dominis servire , Dominus sit non ille qui stantes impulit in ruinam, sed ille qui dejectos
Abbreviated transcription (Latin):
ermone ꝓximo dilectissi¬
mi non in congrue uob̾
quantũ arbitror. par
sa in se habeat uita credentium:
& qd̃ festo honoratur. moribus
celebretur. Quam autẽ hoc utile
sit ips ꝓbastis: & ex ur̃a deuoti¬
one didicistis. quantum ꝓsint
amimis atq corporibꝰ ꝓliaciora
ieiuna: frequentiores preces &¬
demosinȩ largiores. Nemo enim
fere ẽ. qui non hac exercitatione
ꝓfecerit: & in abdito conscientie
sue aliquid qd̃ recte possit gau¬
dere condiderit. Sed hȩc lucra
ꝑseueranti sunt seruanda custo
uidia. Cum gͥ quadraginta di¬
erum obseruantia hoc uolueri¬
mus oꝑari. ut aliquid sentiremuᷤ
crucis. in tempore. dnicę passioĩs:
annitendũ nob̾ ẽ. ut etiam re¬
surrectionis xpi inueniamur
c̃ẽ consortes: & de morte ad uitã
dum in isto sumus corpore tran¬
seamus. Uniciuq enĩ homini
qͥ ex alio in aliud aliqua conu̾¬
C ione mutat᷑: finis ẽ non ẽẽ qd̃
fuit: & ortꝰ ẽẽ qd̾ ñ fuit. S int̾¬
ẽ cui quis aut moriatur aut

Expanded text:
ermone proximo, dilectissimi, non incongrue vobis, quantum arbitror, partsa in se habeat vita credentium, et quod festo honoratur moribus celebretur. Quam autem hoc utile sit ipsi probastis, et ex vestra devotione didicistis quantum prosint animis atque corporibus prolixiora jejunia, frequentiores preces eemosynae largiores. Nemo enim fere est qui non hac exercitatione profecerit, et in abdito conscientiae suae aliquid quo recte possit gaudere condiderit. Sed haec lucra perseveranti sunt servanda custodvidia. Cum igitur quadraginta dierum observantia hoc voluerimus operari, ut aliquid sentiremus crucis in tempore Dominicae passionis, adnitendum nobis est ut etiam resurrectionis Christi inveniamur esse consortes, et de morte ad vitam, dum in isto sumus corpore, transeamus. Unicuique enim homini, qui ex alio in aliud aliqua conversione mutatur, finis est non esse quod fuit, et ortus, esse quod non fuit. Sed interest cui quis aut moriatur aut
Abbreviated transcription (Latin):
diu crucem xp̃i tenens. ab̃ eius nauicula
non recedis. Erigamꝰ in celum mentem:
⁊ ñ curemus inuidam mentem. In hoc
sane ꝓcelloso ⁊ turbulento mari etiam di¬
abolus archipirata baccatur armata clas¬
se terribilis: ⁊ circumquaq discurrens. cõ¬
meatus obsidet innocentium. Ipse est enĩ:
de quo dicit apis petrus. Adu̾satius ur di¬
abolus: tanquam leo rugiens querens
aliquem deuorare circuit. & quia subdi¬
dit. eui resistite firmi in fide: exercentur
contra eum ꝓfitientium cotidiana certa¬
ctatio cum carne ⁊ sanguine: s aduersus
pͥncipatus ⁊ potestates. rectores mundi.te¬
nebraꝵ harum: adu̾sus sp̃ualia nequitie
in celestib. In his gͦ frẽs. in hoc labore. in hoc
certamine constitutos: illa uos apostolica
sententia consoletur. Dommnus in proxi¬
mo est: nichil solliciti fueritis. Uenit¬

Expanded text:
crucem Christi tenes, ab ejus navicula crucem Christi tenes, ab ejus navicula non recedis. Erigamus in coelo mentem, et non curemus invidam mentem. In hoc sane procelloso et turbulento mari etiam diabolus aspirans bacchatur armata classe terribilis, et circumquaque discurrens, commeatus obsidet innocentium. Ipse est enim de quo ait apostolus Petrus: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, quaerens aliquem devorare circuit. Et quia subdidit, Cui resistite firmi in fide , exercentur contra eum proficientium quotidiana certactatio cum carne et sanguine; sed adversus principatus et potestates, rectores mundi, tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus . In his ergo, fratres, in hoc labore, in hoc certamine constitutos, illa vos apostolica sententia consoletur: Dominus in proximo est; nihil solliciti fueritis
Abbreviated transcription (Latin):
menti eius minimum mandatum intel¬
lige: quod qui trans gressus fuerit minimꝰ
uocabttur in regno celoꝵ: uel assumptionẽ
carnis. ꝑ quam ꝑuenimus ad u̾bum dĩ:
itaq frẽs mei atq solluite. int̃ scsi fluctus
gub̾nate nauigium in bonis actib ũris:
nec dens obtrectatoris uos frangat: nec
adulatoris lingua decipiat. Adulatoreᷤ
ur̃os. tanquam latentes sub undis scopu¬
los obscruate. Quando enim mare tran¬
quillum est: tunc saxa latentia ñ uident᷑.
Si tribulationis ꝓcella consurgat. tunc
inter iidaꝵ montes uerticem̃ tollunt:
tunc in eis apparet ꝑuulum qd̾ latebat.
Neq suffuit talib deserere tribulat ⁊ ni¬
si etiam obpugnare conentur ⁊ premeye
Hoc gͦ genus humanum. uelut l. pmas
cautes placida suyfio pciagi uentis ob
canes marini sunt. De ꝓfundo amaritudi¬
nis latrare possunt: mordere ñ possunt.
S tam du mordeie non possunt: quam¬
diu innaui sedes. Quid est quamdiu in

Expanded text:
menti ejus, minimum mandatum intelmenti ejus, minimum mandatum intellige, quod qui transgressus fuerit, minimus vocabitur in regno coelorum: vel assumptionem carnis per quam venimus ad verbum itaque, fratres mei, atque sollicite inter saeculi fluctus gubernati, inite navigium in bonis actibus vestris: nec dens obtrectatoris vos frangat, nec adulatoris lingua decipiat. Adulatores vestros tanquam latentes sub undis scopulos observate. Quando enim mare tranquillum est, tunc saxa latentia non videntur: si tribulationis procella consurgit, tunc inter undarum montes verticem tollunt, tunc in eis apparet periculum quod latebat. Neque enim sufficit talibus deserere tribulantem, nisi etiam oppugnare conentur et premere. Hoc ergo genus humanum, velut asperrimas cautes placida superficie pelagi ventis obcanes marini sunt. De profundo amaritudinis latrare possunt; mordere non possunt. Sed quamdiu mordere non possunt? Quamdiu in navi sedes. Quid est, quamdiu in
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. Et quidem urtutũ magnitudinem
stupebant: necdum tam̃ in eo ueritatem
oiuine maiestatis cognoscere ualebant.
Cumq egressi esfent de naui: continuo cog¬
nouerunt cum. Et ꝑcurrentes uniu̾sã
regionem illam. ceperunt in graͣbatis
eos qui se male habebant cutumferre.
ubi audiebant eum esse. Cognouerunt
eum tumore. non facie. Uel certe ꝓ signo¬
rum magnitudine que patrabat in po¬
pulis: etiam uultu plurimis notꝰ erat.
Q uide quanta fides sit hominũ terre
genezareth. ut non p̃sentium tantum
salute contenti sint: s mittant. ad alias
ꝑ circuitum ciuitates. quo om̃s currant
ad medicum. Et quotunq introibat in
uicos uel in uillas aut in ciuitates. in
plateis ponebant infirmos: ⁊ dep̃cabant᷑¬
eum ut uel fimbriam uestimenti eius
tangerent. Et quotquot tangebant cũ:
salui fiebant. Qui male se habent non tan¬
gunt corpus ihũ. neq totum uestim̃tũ
en: s extremam fimbriam. Et quicunq
tetigerint: sanabantur. fibiiam uesti¬

Expanded text:
unt. Et quidem virtutum magnitudinem stupebant, necdum tamen in eo veritatem divinae majestatis cognoscere valebant. Cumque egressi essent de navi, continuo cognoverunt eum: et percurrentes universam regionem illam, coeperunt in grabatis eos qui se male habebant circumferre, ubi audiebant eum esse. Cognoverunt eum rumore, non facie: vel certe pro signorum magnitudine quae patrabat in populis, etiam plurimis vultu notus erat. Et vide quanta fides sit hominum terrae Genezareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes currant ad medicum. Et quocunque introibat in vicos, vel in villas, aut in civitates, in plateis ponebant infirmos: eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent. Et quotquot tangebant eum, salvi fiebant. Qui male se habent, non tangant corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint, sanabuntur. Fimbriam vesti
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit qui sit: quia uel ex uoce sibi nota
poterant eum intelligere. qui ꝑ obscuras
noctis tenebras loquebatur: uel ipsum cẽ
iepetebant. quem locutum ad moysen no¬
uerant. Hec dices filuis isrł: qui ẽ misit

Expanded text:
jungit quis sit, vel ex voce sibi nota poterant eum intelligere, qui per obscurae noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse repetebant, quem locutum ad Moysen noverant: Haec dices filiis Israel: qui est, misit
Abbreviated transcription (Latin):
distis: id est ambulans suꝑ aquas. Sur¬
gebant fluctus: scd calcabant᷑. fremens
pelagus sub domini uestigiis murmura¬
bat: s tamen eum uolens nolensq por¬
tabat. Quantilib tumores scłi potestatesq
consurgant. premit eoꝵ caput qd̾ ẽ nr̃m capiti.

Expanded text:
iter ambulans super aquas. Surgebant fluctus; sed calcabantur: fremens pelagus sub Domini vestigiis murmurabat; sed tamen eum volens nolens portabat. Quantumlibet tumores saeculi potestatesque consurgant, premit eorum caput, nostrum Caput.
Abbreviated transcription (Latin):
quod fecit solem sub quo fecit ⁊ nos. factũ¬
Nol contempnere nubem carnis. Dube te¬
gitur: non ut obscuretur. s ut tẽperetur.
Loquens ergo ꝑ nubem carnis lum̃ in defi¬
ciens. lumen sapientie: ait hominib. Ego
sum lux miuidi. Qui me sequitur. ñ am¬
buiat in tenebris: s habebit lum̃. Addidit
enim uite. sicut ib dictum est: qm̃ apud
te fons uite. Uidete itaq frẽs mei: quomodo
uerba domni cum illius psalmi ueritate
concordant. Et ib lumen positum est cũ
fonte uite: ⁊ a domino dictum est lum̃ uite.
In istis usib corporalib aliud est lumen:
aliud fons. fontem fauces querants lum̃
oculi. Quando sitimus querimus fonte:
quando in tenebris sumus querimus
lumen. ft si forte nocte sitiamus. lunien
accendimus ut ad fontem ueniamus
Non est sic apud dm̃: quod lum̃ est hocẽ
fons. Qui tib lucet ut uidras: ipse tibi
audiant: audiamꝰ ⁊ nos: s non situr illi.
Iui contempnentes: nos credentes. Iui
re cupientes. Interim ista distantia di

Expanded text:
quod fecit solem, sub quo fecit Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur, sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis lumen indeficiens, lumen sapientiae, ait hominibus, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitenim, vitae; sicut ibi dictum est, Quoniam apud te fons vitae: Videte itaque fratres mei, quomodo verba Domini cum illius psalmi veritate concordant: et ibi lumen positum est cum fonte vitae, et a Domino dictum est lumen vitae. In istis autem usibus corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi audiant: audiamus et nos, sed non sicut illi. Illi contemnentes, nos credentes: illi re cupientes. Interim ista distantia di
Abbreviated transcription (Latin):
fit uidex : qm̃ qui testis est. ipse iudex erit.
Quare ipsetestis: Quia ñ querit alium:
unde cognoseat quis sis. Quare ipse iu¬
dex: Quia iple habet potestatẽ mortifican¬
di⁊ uiuificandi: dampnandi ⁊ abi¬
di ingehemiam precipitandi am
as hanc potestatem iudex est: quio
ro ut te orgnoseat non querit alios
testem: quitunc iudicabit te. mo
der te non est unde ilum fallas eni

Expanded text:
fit judex; quoniam qui testis est, ipse judex erit. fit judex; quoniam qui testis est, ipse judex erit. Quare ipse testis? Quia non quaerit alium unde cognoscat qui sis. Quare ipse judex? Quia ipse habet potestatem mortificandi et vivificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et abeat hanc potestatem, judex est. Quia vero ut te cognoscat non quaerit alium testem; qui tunc judicabit te, modo videt te: non est unde illum fallas, cum
Abbreviated transcription (Latin):
postremo sic credo: ne arrogantie sit dicere.
sic intelligo. Prorsus ⁊ hic est dominus nr
hic est scdm̃ diuinitatem: ⁊ ium patre erat:
⁊ apatre non recesserat. Quod gͦ dr̃ missus
uenisse ad nos. incarnatio ipsius comm̃¬
datur: quia pater non est incarnatus.
testimonio uult dicere. In lege inquit
ur̃a scriptum est :quia duoꝵ hominum
testi monium uerum ẽ. Ego sum qui de
me testimonium ꝑhibeo ⁊ testimonium
phibet de me qui me misit pat̃. Exposun
ulis⁊ legem: si in grati non essent. frgo¬
quia in lege ur̃a scriptum est. duorum ho¬
minum testimonium uetum esse: accipi¬
te meum testimonium: ne sentiats uidi¬
quam: s ut testimonium ꝑhibeo de me
Difero iudicium:. non differo testimoniũ.
Fligamus nobis frõs contra linguas o¬
minuni. contra infirmas suspiciones
generis humani deum iudicem: dñi
testem Non enu dedignatur testis esse
qui uidex est. aut eum ꝓmouetur cum

Expanded text:
postremo sic credo, ne arrogantiae sit dicere. postremo sic credo, ne arrogantiae sit dicere. Sic intelligo. Prorsus et hic est Dominus noshic est secundum divinitatem: et cum Patre erat, et a Patre non recesserat. Quod ergo dicitur missus venisse ad nos, incarnatio ipsius commendatur, quia Pater non est incarnatus.testimonio vult dicere. In Lege, inquit, vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui de me testimonium perhibeo, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater. Exposuit illis et Legem, si ingrati non essent. quia in Lege vestra scriptum est, duorum hominum testimonium verum esse, accipite nostrum testimonium, ne sentiatis judiquam, sed testimonium perhibeo de me: differo judicium, non differo testimonium. 11. Eligamus nobis, fratres, contra linguas hominum, contra infirmas suspiciones generis humani Deum judicem, Deum testem. Non enim dedignatur testis esse qui judex est, aut promovetur cum
Abbreviated transcription (Latin):
uidieo quenquam: ut intelligamꝰ xp̃m
non scdm̃ carnem iudicare: sicut ab homi¬
nib iudicatus est. Nam ut cognoscatis
iam ⁊ uidicem xp̃m audite quod sequinr
Et si uidico egoauditium meum uerumẽ.
fcce habes ⁊ iuidicem. S agnosce saluato¬
rem me sentias iudicem. Quare autẽ dict
uidicium suum uerum essẽ: Quia solus
inquit non sum: s ego ⁊ qui me misit
falsum eẽt iudicium tuum: Et idõ uerum u¬
dicas: quia solus non es. s tur qui te misit pa¬
ter: Quid responsurus sum: Iue respondit.
Uerum est inquit iudicium meum. Quare:
Quia solus non sum:s ego ⁊ qui me misit
pater. Si tecum ẽ. quomodo te misit: ce
misit te.⁊ tecum est: itane ⁊ nussus non re¬
cessistr̃tane ⁊ ad nos uenisti ⁊ ibi mansish:
Quomodo illud creditur: Quomodo capit᷑:¬
Uerum est inquit iudiciuum intum. quia so¬
lus non sum: sed ego ⁊ qui misit me patr.
incarnatio tua est. Sic iudeo. sic intelligo:

Expanded text:
judico quemquam, ut intelligamus Christum judico quemquam, ut intelligamus Christum non secundum carnem judicare, sicut ab hominibus judicatus est. 5. Nam ut agnoscatis jam et judicem Christum, audite quod sequitur: Et si judico ego, judicium meum verum est. Ecce habes et judicem, sed agnosce salvatorem, ne sentias judicem. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego et qui misit falsum esset judicium tuum; et ideo verum judicas, quia solus non es, sed tu et qui te misit Pater? Quid responsurus sum? Ipse respondeat: Verum est, inquit, judicium meum. Quare? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Si tecum est, quomodo te misit? Et te misit, et tecum est? Itane et missus non recessisti? itane et ad nos venisti, et ibi mansisti? Quomodo istud creditur? quomodo capiterum est, inquit, judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. incarnatio tua est. Sic video, sic intelligo:
Abbreviated transcription (Latin):
mortem crugs. Illa morte peius nichũ
fuit inter om̃ia genera moriciitiam.
Deniq ubi dolores acerrimi exagitant
criiciatus uocatur. a cuice nominatus.
Pendentes enim in ligno crucifixi. clauis
ad lignum pedib manib q confixi: pro¬
ducta morte necabantur. Non enun
crucisigi hoc erat orcidi: s diu iuiuebatur
in cruce ł non quia longaoi uita eligebat᷑:
s quia mors ipsa ꝓtendebatur: ne doloz
citius finirenur. Mori uoluit ꝓnobis:
parum dicimus. Crucifigi diguaiꝰ ẽ: usꝙ
ad mortem cruas obediens factus. Plegit
extrenum ⁊ pessimum genus mertis
qui ominem fuerat ablaturꝰ mortem. Dẽ
morte possuna: ogidit onnuem mortem.
Dossima enimerat non intelligentibus
uideis. nam a dommo electa erat. Siue¬
E ꝓpter hoc quia non uenerat uidicare
minndum s saiuare mundum dixit ego
non iudico quenquam: siue qũcadino¬
dum comniemoraui. quia dixerat uos
sedm carnem iudicatis. addidit ego ñ

Expanded text:
mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem: de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat non intelligentibus Judaeis; nam a Domino electa erat. Ipter hoc, quia non venerat judicare mundum, sed salvare mundum, dixit, Ego non judico quemquam: sive quemadmodum commemoravi, quoniam dixerat, Vos secundum carnem judicatis, addidit, Ego non
Abbreviated transcription (Latin):
eos iudicando in penã qͥsaluari nolunt:
cos putendo ad uitã qͥ credendo salutẽ ñ resputtt̃.
ueniss eui p̃mia fͤticie redde̾t. Quia gͦ uidit ẽs
peccatores. ⁊ ommino neminem inmu
nem esse a morte peccati: prius erat gus
miscoĩa p̃roganda. ⁊ post exercendum
uiditium: quia de illo cantauerat psal¬
si primo esset iudicium: nulla eẽt misedĩa.
S pͥmo misedĩa: postea uidicium. Q ue
est primo miscdĩa: Ercator hominis: ho¬
mo ẽẽ dignatus est. Factus ẽ quod fecerat:
ne periret quod fecerat. Quid huic miscd̃ie
addi potest: Et tam̃ addidit. Parum fuit
ei hominem fieri: s etiam ab hominib
ieꝓbari. Parum erat ei reꝑbari ⁊ erhonora¬
ri parum erat exhonorari ⁊ occidi. S hoc
parum est: morte crucis. Nam ⁊ cum eius
obedientiam usq ad mortem factam cõ¬
mendaret apłs parum illi fuit dicere.
factus obediens usq ad mortem: non e¬
nim quasentunq mortem: s addidit

Expanded text:
eos judicando in poenam, qui salvari noluerunt; eos judicando in poenam, qui salvari noluerunt; eos perducendo ad vitam, qui credendo salutem non respuerunt. venisset cui praemia justitiae redderet. Quia ergo vidit omnes peccatores, et omnino neminem esse immunem a morte peccati, prius erat ejus misericordia praeroganda, et post exercendum judicium, quia de illo cantaverat Psalsi primo esset judicium, nulla esset misericordia: sed primo misericordia, postea judicium. Quae est primo misericordia? Creator hominis, homo esse dignatus est: factus est quod fecerat, ne periret quem fecerat. Quid huic misericordiae addi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: parum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis. Nam et cum ejus obedientiam usque ad mortem factam commendaret Apostolus, parum illi fuit dicere, Factus obediens usque ad mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
onne ipse est quem confitemur resur¬
eeisse die tercio᷑ ascendisse in celum.
ui sedere ad dexteram patris: inde eẽ
untirrum ad iudicandos uiuos ⁊ mor¬
guos: Nonne ipsa est fides nr̃a: de qua
tiar apłs⁊ corde creditur ad iusticiam.
oie confessio fit ad salutem: Ergo qͣndo
sa donfitemur: contra dominũ lequim᷑
Nos dicimus uenturum iudicem uiuoꝵ
⁊mortuoꝵ: ipse auten dicit ego non iu¬
dio quenquam. Questio ipsa duobus
mdis solui potest: ut aut hoc intelliga¬
mnus ñ uidico quenquam id est modo.
siut dicit in alio loco ego non uenio
ut uidicem mumdum. s ut saluum fa¬
uam mundum: non iudicium suum
ngando s differendo: aut certe quia di¬
perat uos scd̃m carnem idicatis: ita
subiunxit. ego non iudico quenquam:
ut subaudias scdm̃ carnem. Nullus gͦ
nobis corttra fidem quam tenemꝰ ⁊ an¬
minnamꝰ de udice xp̃o: scrupulus du¬
bitationis in corde remancat. Uenit
xp̃cis primo saluare. postea iudicarẽ:

Expanded text:
Nonne ipse est quem confitemur resurrexisse tertia die, ascendisse in coelum, ibi sedere ad dexteram Patris, inde esse venturum ad judicandos vivos et mortuos? Nonne ipsa est fides nostra, de qua dicit Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ? Ergo quando ista confitemur, contra Dominum loquimur? Nos dicimus venturum judicem vivorum et mortuorum; ipse autem dicit, Ego non judico quemquam. Quaestio ista duobus modis solvi potest; ut aut hoc intelligamus, non judico quemquam, id est, modo: sicut dicit alio loco, Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum ; non judicium suum negando, sed differendo. Aut certe quia dixerat, Vos secundum carnem judicatis; ita subjunxit, Ego non judico quemquam, ut subaudias, secundum carnem. Nullus ergo nobis contra fidem quam tenemus et annuntiamus de judice Christo, scrupulus dubitationis in corde remaneat. Venit Christus, sed primo salvare, postea judicare:
Abbreviated transcription (Latin):
uidetis: patrem autem meumi loquo.
cceuitus eccultum: prius est ut me noueri¬
tis:tunc ⁊ patrem meum scietis. Si enim
me scuetis ⁊ patrem meum forsitan scireus
sue qui m omnia scit. quando dicit fors¬
tan. non dubitat. sed increpat. Hec uerba¬
templo. Magna fiducia: sine timorẽ.
Nonenim pateretur quod nollet: qui nec
nasceretur si nollet. Deinde quid sequit᷑:
& nemo app̃hendit cum: quia nondum
uenerat hora eius. Hoc item nonnulli
cum audiurt. sub fato fuisse dñm xp̃m
eredunt: &e dicunt. Eoce xp̃c habebat fa¬
tum. O s cortuum non esset fatuum: non
crederes fatum. Si fatum sicut nonnul
intellexerunt a fando dictum est. id ẽ loq̃n¬
doꝰ uerbum dĩ quomodo habet fatum
quando in ipso uerbo oĩa st̃. sicut que ꝯ¬
dita sunt: Non enim aliquid ds̃ consti¬
tuit quod ante nesciuit: in uerbo ipsius
euit quod factum est. Mundꝰ factus est:¬

Expanded text:
videtis; Patrem autem meum loquor videtis; Patrem autem meum loquor occultus occultum: prius est ut me noveritis; tunc et Patrem meum scietis. 3. Si enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende entemplo: magna fiducia, sine timore. Non enim pateretur quod nollet, qui nec nasceretur si nollet. Denique quid sequitur? Et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus. Hoc item nonnulli cum audiunt, sub fato fuisse Dominum Christum credunt, et dicunt: Ecce Christus habebat fatum. O si cor tuum non esset fatuum, non crederes fatum! Si fatum, sicut nonnulii intellexerunt, a fando dictum est, id est a loquendo; Verbum Dei quomodo habet fatum, quando in ipso Verbo omnia sunt quae condita sunt? Non enim aliquid Deus constituit quod ante nescivit; in Verbo ipsius erat quod factum est. Mundus factus est
Abbreviated transcription (Latin):
Nesciebant: quia non uidebarte. No
uidebant: quia ceci erant. Ces erant
non credebant. Uidramus gͦ ⁊ adhxcd
minus quid responderit. Ubi ẽ inqn¬
unt pater tuus: Audiuimus enimi
dicere. solus non sumis ego ⁊ quim
misit pater. Nos solum te uidenus
patrem tuum tecum non uideniu
Quomodo te dicis solum non esserso
cum paroe tuo esse: Aut ostende nolis
tecum esse patrem tuum. Et domini
Dunquid me uidetis: ut patrem oten¬
dam uobis: Hoc enim sequitur
Hoc suis uerbis ipse respondit: quos
uerboꝵ expositionem nos ante p̃diri¬
mus. Uidere enim quid dixerit Ne
me scitis: neq patrem meum. Si ns
sciregs: forsitan ⁊ patrem meum sen¬
tis. Dicitis g̾ ubi est pater tiuis: quis
me iam sciatis: quasi totum hoc sim
quod uidetis. Ergo q me non nostis
ideo uobis patrem meum non ostend
Me qiuppe hominem putatis: ido patũ
meum hominem queritis : quia scdm̃
carnem iudicatis. Quia uero scdm̃ qud
uidetis aliud sum. ⁊ aliud scdm̃ quedñ

Expanded text:
nt, quia non videbant; non videbant, quia caeci erant; caeci erant, quia non credebant. 2. Videamus ergo et ad haec Dominus quid responderit. Ubi est, inquiunt, pater tuus? Audivimus enim te dicere, Solus non sum, sed ego et qui misit me Pater: nos solum te videmus, patrem tuum tecum non videmus; quomodo te dicis solum non esse, sed cum patre tuo esse? aut ostende nobis tecum esse patrem tuum. Et Dominus: Numquid me videtis, ut Patrem ostendam vobis? Hoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse respondit, quorum verborum expositionem nos ante praemisimus. Videte enim quid dixerit, Neque me scitis, neque Patrem meum. Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Dicitis ergo, Ubi est Pater tuus? quasi jam me sciatis; quasi totum hoc sim quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Me quippe hominem putatis, ideo Patrem meum hominem quaeritis, quia secundum carnem judicatis. Quia vero secundum quod videtis aliud sum, et aliud secundum quod non
Abbreviated transcription (Latin):
tue: ⁊ torrente uoluptatis tue potabis
cos. Unde: Qm̃ apud te est fons uitt
Ipse fons uite ambulabat interra. ipse
dicebat. qui sitit ueniat ad me. Ecce fon̾.
s de lumme loqui ceperamꝰ: ⁊ ꝓpositam. ex
euangelio questionem de luniine tracta¬
lamus: Lecta est enim nobis dicente dño
ego sum lux munditinde questio: nequis
carnaliter sapiens solem istum intelligen¬
dum putaret: uenimus inde ad psalmũ.
Quo considerato: inueninꝰ interim dñm
fonte uite. Bibe: ⁊ uiue. Apud te inquit fors
uite. Ido sub umbraculo alaꝵ tuaꝵ sꝑabt̃ filu
hominũ ieb̾ar isto fonte q̃rentes. S de lumine dice¬
bamiꝰ. Seq̃re gͦ. Nã ꝓph̾a cũ dixiss apd̾ te fons ui¬
te᷑secut᷑ aduĩeit ĩ lumine tuo uidebimꝰ lum̃ dm̃ de

Expanded text:
tuae; et torrente voluptatis tuae potabis tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Unde? Quoniam apud te fons vitae. Ipse fons vitae ambulabat in terra, ipse dicebat, Qui sitit, veniat ad me . Ecce fons. Sed nos de lumine loqui coeperamus, et propositam ex Evangelio quaestionem de lumine tractabamus. Lectum est enim nobis dicente Domino, Ego sum lux mundi. Inde quaestio, ne quis carnaliter sapiens solem istum intelligendum putaret: venimus inde ad Psalmum, quo considerato, invenimus interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed de lumine dicebamus. Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine tuo videbimus lum
Abbreviated transcription (Latin):
dominus ego sum lux
mundi: clarum puto
esse cis qui habent
oculos.unde huius
lucis participes fiãt.
Qui autem non habent oculos nisi ui so¬
ia carne. mirantur quod dictum ẽ ad ño
desit qui dicat apud scnittipsum. Nun¬
quid forte dominus ẽ xp̃e: sol iste qui or¬
tui ⁊ occasu ꝑagit diem: Non ẽ hec dñs¬
xp̃c: non ẽ dominus xp̃c sol factus: sed
ꝑ quem sol factus est. Omĩa enim ꝑ ip¬
sum facta sunt: ⁊ sinc ipso factum ẽ nicbnl.
Est gͥ lux que facit hanc lucen: hanc
amemus. hanc intelligere cupiamus: ap¬
san sitiamus ut ad ipsam lucem aliqͥn¬
de ueniamus: ⁊ in illa ita iuiuamus ut
nunquam ommino moriamur: Ista eñi
lux ẽ: De qua ꝓphetia olim p̃missa ita
te domus tue ⁊ torrente uoluptatis tue
potabis cos. Quale uinum est.unde mi¬
cbmiare lauidabile estꝰ Quale uinum est
qued non turbat: sed dirigit mentems
Quale iunum est quod facit ꝑpenio lo¬
num.non ebriando facit insanum: In¬
ebriabuntur. Unde: Abubertate domꝰ

Expanded text:
Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem non habent oculos nisi in sola carne, mirantur quod dictum est a Domidesit qui dicat apud semetipsum: Numquid forte Dominus Christus est sol iste, qui ortu et occasu peragit diem? Non enim d Non est Dominus Christus sol factus, sed per quem sol factus est. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . 3. Est ergo lux quae fecit hanc lucem: hanc amemus, hanc intelligere cupiamus, ipsam sitiamus; ut ad ipsam duce ipsa aliquando veniamus, et in illa ita vivamus, ut nunquam omnino moriamur. Ista enim lux est, de qua prophetia olim praemissa ita in ente voluptatis tuae potabis eos. Quale vinum est, unde inebriari laudabile est? quale vinum est, quod non turbat, sed dirigit mentem? quale vinum est, quod facit perpetuo sanum, non inebriando facit insanum? Inebriabuntur. Unde? Ab ubertate domus
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝑsequendo dm̃ latente offenditis
Ergo scd̾m carnem uidicatis: idco nobis
arrogans uideor: quia ego de me testm¬
nium ꝑbibeo. Omnis enim bomo qͣi¬
do de se ꝑhibere uult testimnoniam lai¬
dabile: arrogans ⁊ suꝑb uidenur. Ido
scriptum est non te laudet os tuum s
laudet te os proximi tui: s hoc homi¬
na dictum est. Infirmi enim sumꝰ. ⁊ aps
infirmos loquimur: Uerum dicere e
mentiri possumus: ⁊ si uerum diceit
debemus. ⁊ mentiri possumꝰ cũ uolimꝰ:
lux mentiri non potest. aAbsit ut in lues
diuinẽ spiendore iten ebre mendacu ir¬
mantur. Loquebatur iule tanquani
aoqebatiu tanquam ueritas: s uix

Expanded text:
persequendo, Deum latentem offenditis. Ergo secundum carnem judicatis. Ideo vobis arrogans videor, quia ego de me testimonium perhibeo. Omnis enim homo, quando de se vult perhibere testimonium ladabile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est: Non laudet te os tuum, sed os proximi tui . Sed hoc homini dictum est. Infirmi enim sumus, et apud infirmos loquimur. Verum dicere et mentiri possumus: etsi verum dicere debemus, et mentiri tamen possumus cum volumus. Lux mentiri non potest: absit ut in lucis divinae splendore tenebrae mendacii reperiantur. Loquebatur ille tanquam lux, loquebatur tanquam veri
Abbreviated transcription (Latin):
magna quidem part
inimici: s etiam ami¬
ci ex quadam parte ñ
facti.⁊ futuri. Nam q̃s¬
dam ibi uidebat sicuti iam diximus: qui
post eius passionem fuerant creditur: le
intuens dixerat. Cum exaltaueritis filum
hominis: tunc scictis quia ego sum. Erant
ibi etiam qui hec illo loquente. continuis
crediderunt: ipsis locutus est quod hodie
bo meo: uere discipuli mei eritis. Mant¬
do eritis: quia enim non credentes estis
manendo uidentes eritis. Idõ sequitur.
⁊ cognoscetis ueritatem. Ueritas incõmu¬
tabilis est. ueritas panis est: mentes n¬
ficit nec deficit: nutat uescentem: non
ipsa in uescente mutatur. Ipsa ẽ uentas
uerbum dĩ: ds̃ apud dm̃: uingenitus fisi
Hec ueritas carne induta est ꝓpt̃ nos u
de maria uirgine nasceretur: ⁊ implerei
ꝓpħia. ueritas de terra orta est. Hec ergo
ueritas cum uideis loqueret᷑: latebat in
carne. latebat autem non ut negartur:
s ut differretur. Differretur ut in carno
pateretur: in carne autem paterciur. ut

Expanded text:
magna quidem parte inimici, sed etiam amici ex quadam parte jam facti, et futuri: nam quosdam ibi videbat, sicuti jam diximus, qui post ejus passionem fuerant credituri. Hos intuens dixerat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Erant ibi etiam qui haec loquente illo continuo crediderunt; ipsis locutus est quod audivibo meo, vere discipuli mei eritis. Manendo eritis: quia enim nunc credentes estis, manendo videntes eritis. Ideo sequitur, Et cognoscetis veritatem. Veritas incommutabilis est. Veritas panis est, mentes reficit nec deficit: mutat vescentem, non ipsa in vescentem mutatur. Ipsa est veritas Verbum Dei, Deus apud Deum unigenitus Filius. Haec Veritas carne induta est propter nos, ut de Maria virgine nasceretur, et impleretur prophetia, Veritas de terra orta est . Haec ergo Veritas cum Judaeis loqueretur, latebat in carne: latebat autem non ut negaretur, sed ut differretur; differretur, ut in carne pateretur; in carne autem pateretur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nam ueniamus ad diem: iohanne
signum nullum fecit. Omnia aut
quetunq dixit iohannes de hoc: ue
erant. Eoce qͥ apphenderunt non qu¬
modo iudei uolebant prendere disciadim¬
tem. apprehendeilint isti ꝑmanenm
Deinde quid sequitur: & mutti credlda¬

Expanded text:
nam veniamus ad diem. Joannes nam veniamus ad diem. Joannes nullum signum fecit. Omnia enim quaecunque dixit Joannes de hoc, vera erant. Ecce quid apprehenderunt, non quomodo Judaei volebant apprehendere discedentem, apprehenderunt isti permanentem. Denique quid sequitur?
Abbreviated transcription (Latin):
simul om̃s apprehendere uolumꝰ xp̃m.
Quid ẽ apprehendere: Intellexist : ap¬
prehendist. S non sic uidei. Tu app̃¬
hendisti ut habeas: illi app̃hendere uo¬
lebant ut non haberent. Q quia sic uo¬
lebant ap̃phendere: quid eis fecit: Exi¬
it de manib eorum. Non enim app̃¬
henderunt: quia manus fidei non ha¬
buerunt. Uerbum caro factum ẽ q
erat uerbo magnum eicere carnẽ
de manib carnis. Mente uerbur
ub erat iohannes baptizans pur
⁊ mansit ibi. & muiti uenerunt
eum ⁊ dicebant: quia ichannes quis
signum fecit nullum. Meministis
bis dictum de iohanne quia lucen
erat: ⁊ diei testimonium ꝑhibebar
signum fecit nullum. Niuilumns¬
unt miraculum ostendit iohanne
non demonia fugauit. non ex pua
febrem: non cecos illuminauit m
mortuos suscitauit: non tot mili
minum de quinq uel septem pan
pauit. uel suꝑ mare ambulauit
fecit iohannes: ⁊ totum quod duebat
huic testimonium ꝑhibebat: E lur¬

Expanded text:
simul omnes apprehendere volumus Christum. simul omnes apprehendere volumus Christum. Quid est apprehendere? Intellexisti, apprehendisti. Sed non sic Judaei: tu apprehendisti ut habeas, illi apprehendere volebant ut non haberent. Et quia sic volebant apprehendere, quid eis fecit? Exiit de manibus eorum. Non eum apprehenderunt, quia manus fidei non habuerunt. Verbum caro factum est: sed non erat Verbo magnum, ejicere carnem suam de manibus carnis. Mente Verbum um ubi Joannes baptizans primum, et mansit ibi. Et multi venerunt ad eum, et dicebant: Quia Joannes quidem signum fecit nullum. Meministis vobis dictum de Joanne, quia lucerna erat, et diei testimonium perhibebasignum fecit nullum? Nullum, inquiunt, miraculum ostendit Joannes: non daemonia fugavit, non expulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus pavit, non supra mare ambulavit, fecit Joannes: et totum quidquhuic testimonium perhibebat. Per lucer
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a illuminati ab ipso. inĩuo sumus
⁊ ipse in nobis: s non sic uingenitus
filius. Iue in patre ⁊ pater in illo: tan¬
quam equalis in eo cuius est equalis.
Peniq nos aliquando possumꝰ dicere
In dõ sumus: ⁊ d̾s innobis. Ego ⁊ ds̃ u¬
nun sumus: nunquid possumꝰ dicere :
Indõ es. quia d̃s te continet ds̃ ẽ in te
quia templum dĩ factus es. S nun¬
quid quia in dõ es ⁊ d̃s est in te. potes
dicere. qui me uidet. dm̃ uidet: quomͦ
unigenitus dixit. qui me uidet. uidee
⁊ patrem: ⁊ ego ⁊ pater unum sumus.
Agnosce ꝓprium domini: ⁊ mius
serui. Proprium domini ẽ enualitas
patris: miimus serui est participatio
salutaris. Querebant gͥ cum pronderẽ.
Utinam prenderent: s credendo ⁊ inteui¬
gendo non seuiendo ⁊ occidendo. Nã
modo frẽs mei quando talia loquorin¬
firmus fortia pariius magna fragilis
Polida: ⁊ uos tanquam ex cadem massa
unde sum ⁊ ego ipse qui uobis loquo:

Expanded text:
gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Filius: ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere, In Deo sumus, et Deus in nobis: Ego et Deus unum sumus, numquid possumus dicere? In Deo es, quia Deus te continet; Deus est in te, quia templum Dei factus es: sed numquid quia in Deo es, et Deus est in te, potes dicere, Qui me videt, Deum videt: quomodo Unigenitus dixit, Qui me vidit, vidit et Patrem ; et, Ego et Pater unum sumus? Agnosce proprium Domini, et munus servi. Proprium Domini, est aequalitas Patris: munus servi, est participatio Salvatoris. 11. Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehenderent, sed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Nam modo, fratres mei, quando talia loquor, infirmus fortia, parvus magna, fragilis solida, et vos tanquam ex eadem massa unde sum et ego, et ego ipse qui vobis loquor,
Abbreviated transcription (Latin):
lumien illuminaris: ⁊ inter filios di mui¬
meraris. Si recedis a lumine obscura¬
ris: ⁊ in tenebris computaris. Illudta¬
men lumen nec accedit ad sẽ: quia ñ
recedit a se. Si crgo uos deos facit sermo
dr᷑ quomodo non est ds̃ uerbum dĩ : Pa¬
ter ergo scificauit filium suũ: ⁊ misit ĩ
mundum. Forte aliquis dicat. Si pater
eum scĩficanit: ergo aliquando non erat
sẽs. Sic scĩficauit: quomodo genuit.
scm̃ eum genuit. Nam si quod sc̃ificat
ante non erat sc̃m: quomodo dicimus
dõ patri scĩficetur nomen tuum: Si ñ
facio oꝑa patris mei: nolite credere mͥ.
Si autem facio: ⁊ si michi non uuitis
credere oꝑib credite: ut cognoscatis &
tredatis. quia in me est pater ⁊ ego in
illo. Don sic dicit filius in me est pater
⁊ ego in illo: quomodo possunt homi¬
nos dicere. Si enun bene cogitenus
indo sumus: ⁊ si bene uiuamus ds̃
in nobis est. Fideles participantes eiꝰ

Expanded text:
lumen et illuminaris, et inter filios Dei nulumen et illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater ergo sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis dicat: Si Pater eum sanctificavit, ergo aliquando non erat sanctus? Sic sanctificavit, quomodo genuit. sanctum genuit eum. Nam si quod sanctificater, ante non erat sanctum, quomodo dicimus Deo Patris, « Sanctificetur nomen tuum? » « Si non facio opera Patris mei, nolite credere mihi. Si autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, in me est Pater, et ego in illo, quomodo possunt homines dicere. Si enim bene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus
Abbreviated transcription (Latin):
las scripturas: quamius alib specia¬
liter dicat legem a ꝓpħis eam distin¬
guens. situti est. Lex ⁊ ꝓpħe usq ad io¬
hannem: ⁊ in his duob p̃ceptis tota
lex pendet ⁊ ꝓpħe. Auquando autem in
tria distribuit easdem scripturas: ubi
Nunt uero etiam psalmos legis noĩe
nuncupauit. ubi scriptum est ego dixi
dii estis. Si illos dixit deos ad quos ser¬
mo dĩ factus est. ⁊ non potest solui scrip¬
tura: quem pater scĩficauit ⁊ misit in
mundum. uos dicitis quia blasphemaᷤᷤ
quia dic filius dĩ sum: Si sermo dĩ fa¬
ctus est ad homines ut dicerentur du ͥ
ipsum uerbum dĩ quod est apd̾ dm̃. quo¬
modo non est ds: Si ꝑsermonem d̃ fi¬
unt homines dii. si parcicipando funt
dii ͤ nnde participantur non est ds̃ : Si
lumina uluminata dii sunt. lumen qd̵
ulimninat non est d̃s: Si calefacti quo¬
dꝯmmodo igne salutari dii effitiuntur
unde calefiunt non est d̾sẽ Accedis ad

Expanded text:
las Scripturas: quamvis alibi specialas Scripturas: quamvis alibi specialiter dicat legem, a prophetis eam distinguens, sicuti est: Lex et prophetae usque ad Joannem . Et in his duobus praeceptis tota lex pendet et tria distribuit easdem Scripturas, ubi » Nunc vero etiam psalmos legis nomine nuncupavit, ubi scriptum est: « Ego dixi: Dii estis. » « Si illos dixit deos ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura: quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis, Quia blasphemas; quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines ut dicerentur dii, ipsum Verbum Dei quod est apud Deum, quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii, si participando fiunt dii, unde participant non est Deus? Si lumina illuminata dii sunt, lumen quod illuminat non est Deus? Si calefacti quodammodo igne salutari dii efficiuntur, unde calefiunt non est Deus? Accedis ad
Abbreviated transcription (Latin):
transcendit magna om̃ia: ꝑuenitas
illud quod maius est om̃ib: ⁊ dixi
In pͥncipio erat u̾bum. S quia ileis¬
ius est uerbum non est de uerbo: uer¬
bum autem de illo cuius ẽ uerbuine
idõ ait. Quod dedit pater. id est ut si
uerbum eius. ut sim unigenitꝰ filu
eius: ut sim splendor lucis eius: mi¬
ius est omnib. Idõ nemo rapit inqt
oues meas de manu mea: nemo pors
rapere de manu patris mei: de manu
mea ⁊ de manu patris mei. Quid est
nemo rapit de manu mea:⁊ nemo ra¬
pit de manu patris merͤ Utrum u¬
na manus est patris ⁊ filii: an forte ip¬
se filius manus est patris sui: Si
manum intelligamus potestatem:
una est patris ⁊ filii potestas: quia u¬
na est diuinitas. Si autem intelliga¬
mus manum sicut dictum est ꝑ ꝓpħam¬

Expanded text:
transcendit magna omnia, pervenit ad transcendit magna omnia, pervenit ad illud quod majus est omnibus; et dixit, In principio erat Verbum . Sed quia ille cujus est Verbum non est de Verbo, Verbum autem de illo est cujus est Verbum; ideo ait, Quod dedit mihi Pater, id est, ut sim Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus, ut sim splendor lucis ejus, majus est omnibus. Ideo, Nemo rapit, inquit, oves meas de manu mea. Nemo potest rapere de manu Patris mei. 7. De manu mea, et de manu Patris mei: quid est hoc, Nemo rapit de manu mea, et, Nemo rapit de manu Patris mei? Utrum una manus est Patris et Filii, an forte ipse Filius manus est Patris sui? Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas; quia una est divinitas: si autem manum intelligamus, sicut dictum est p
Abbreviated transcription (Latin):
nendo dedit ut sib coeternus ess: gignen¬
do dedit ut equalis esset: hoc est qu
hoc est: tu aluid es. aliud habes. Ue
gr̃a. Habes sapientiam: nunquid n
ipsa sapientia: Deniq quia non
tu ipse quod habes: si amiseris qua
habes. reddis ut non habeas: ce alis
resumis. aliquando amittis: qus
ocuius nr̃ non in seipso habet insi¬
rabiit̾ lucem: aꝑitur ⁊ capit: lauist
⁊amittit. Non sic est ds̃ dĩ filius. non
sic est uerbum patris: non sic est uerri
quod non sonando transit:s nascendon
riet. Sic habet sapientiam. ut ipse si
sapientia. faciat ꝙ sapientes. Sic hab
uitam. ut ipse sit uita: faciatq uiue¬
tes. Hoc est quod maius ẽ ommibus
Attendit iohannes ipse euangelisti
lum ⁊ terram uolens dicere de filiosi
attendit ⁊ transcendit: cogitauit supi
celum milia exercitus angelorum: do¬
gitauit ⁊ transcendit uniuersa: sicu
aquila iubes. sic sua mente ciratin

Expanded text:
nendo dedit ut sibi coaeternus esset, gignennendo dedit ut sibi coaeternus esset, gignendo dedit ut aequalis esset. Hoc est quohoc est: tu aliud es, aliud habes. Verbi gratia, habes sapientiam; numquid tu es ipsa sapientia? Denique quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod habes, redis ut non habeas: et aliquando resumis, aliquando amittis. Quomodo oculus noster non in seipso habet inseparabiliter lucem; aperitur et capit, clauditur et amittit. Non sic est Deus Dei Filius, non sic est Verbum Patris; non sic est Verbum quod non sonando transit, sed nascendo manet. Sic habet sapientiam, ut ipse sit sapientia, faciatque sapientes; sic habet vitam, ut sit ipse vita, faciatque viventes. Hoc est quod majus est omnibus. Attendit Joannes ipse evangelista coelum et terram, volens dicere de Filio Dei; attendit, et transcendit. Cogitavit supra coelum millia exercitus Angelorum, cogitavit et transcendit universam, sicut aquila nubes, sic sua mente creaturam:
Abbreviated transcription (Latin):
b: Ut ipse esset ill unigenitus filius.
Quid est ergo dedit: Iam erat cui daret:
an gignendo dedit: Nam si erat cui
daret ut filius esset: erat aliquando. ⁊ fihiꝰ
non erat. Absit ut aliquando dñs xp̃c
fuerit: ⁊ filius non fuerit. De nobis hoc
dici potest. Aliquando filii hommũ era¬
mus: filii dĩ non eramus. Nos enim
filios dĩ gr̃a fecit: illum natura. quia
ita natus est: ⁊ non est ut dicas non erat
antequam natus erat. Nimquam eñi
non natus erat: qui patii coeternus erat
Qui sapit sapiat: qui non sapit credat.
nutriatur: ⁊ accipiet uerbum dĩ semꝑ cũ
patre. ⁊ semꝑ uerbum: ⁊ quia uerbum.
ideo filius. Semꝑ gͦ filius :⁊ semꝑ eq̃lis.
Non enu crescendo s nascendo equalꝰ
est: qui semꝑ natus ẽ de patre filius.
de dõ ds̃ͥ de eterno coet̾̃nus. Pater autẽ
non de filio ds: filius de patre ds̃. Ideo
pat̃ filio gignendo dedit ut ds̃ essẽt: gig¬

Expanded text:
bus? Ut ipse illi esset unigenitus Filius. bus? Ut ipse illi esset unigenitus Filius. Quid est ergo, dedit? jam erat cui daret, an gignendo dedit? Nam si erat cui daret ut Filius esset, aliquando erat, et Filius non erat: Absit ut aliquando Dominus Christus fuerit, et Filius non fuerit. De nobis hoc dici potest: aliquando filii hominum eramus, filii Dei non eramus. Nos enim filios Dei gratia fecit, illum natura, quia ita natus est. Et non est ut dicas, Non erat antequam natus erat: nunquam enim non natus erat, qui Patri coaeternus erat. Qui sapit capiat; qui non capit credat, nutriatur, et capiet. Verbum Dei semper cum Patre, et semper Verbum: et quia Verbum, ideo Filius. Semper ergo Filius, et semper aequalis. Non enim crescendo, sed nascendo aequalis est, qui semper natus est de Patre Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus: Filius de Patre Deus; ideo Pater Filio gignendo dedit ut Deus esset, gig
Abbreviated transcription (Latin):
nam inquit dabo eis. ouib meis. Ues
calumpnias ꝓpterea queritis: qͥa de uita
presenti cogitatis & non ꝑibunt in eter¬
num. Subaudis tanquam eis dixerit
uos ꝑibitis inet̃num: quia non estis ex
ouib meis. Non rapiet eas quisquam
de manu mea. Intentius accipite. Pat
nĩs quod dedit michi: maius est omnib.
Quid potest lupꝰͦ Quid potest fur ⁊ la¬
tro: Non ꝑdunt nisi ad interitum pre¬
destinatos. De ilis autem ouib de quib
dicit apls nouit dominus qui sunt eius.
⁊ quos prescuiit ipsos ⁊ p̃destmauit: quos
autem p̾destinauit ipsos ⁊ uocauit: quoꝰ
autem uocauit uios ⁊ iustificauit: quos
autem iustificauit illos ⁊ glorificauit: de
ouib istis nec lupꝰ rapit. necfur tollit.
nec latro interficit: securus est de mi¬
mero eaꝵ qui pro eis nouit quod dedit.
Et hoc est quod ait: non rapiet eas quis¬
quam de manu mea. Et item ad patr̃e.
Pater quod dedit mͥ. manus est onmib.

Expanded text:
nam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos nam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos calumnias propterea quaeritis, quia de vita praesenti cogitatis. 6. Et non peribunt in aeternum: subaudis, tanquam eis dixerit, Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. Non rapiet eas quisquam de manu mea. Intentius accipite: Pater meus quod dedit mihi, majus est omnibus. Quid potest lupus? quid potest fur et latro? Non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem ovibus, de quibus dicit Apostolus, Novit Dominus qui sunt ejus ; et, Quos pit: quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit : » de ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Et hoc est quod ait: « Non rapiet eas quisquam de manu mea; » et item ad Patrem: « Pater meus quod dedit mihi majus omnibus