comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nulla es set bestia quã non parietis pictu¬
ramonstraret: Hoc inde lubris idolo¬
rũ fanisq gentiliũ bucusq ꝑspicimus
quod om̃a genera bestiarũ ador& stul¬
ta religio: Vnde et uirgilius omni¬
genũq: ait deũ monstra elatrator a nubis
Qua si non etilla sint monstra quae laudat
contraneptunũ et uenerẽ contraq mi¬
neruã: Pos sumus et in nrĩ templipa¬
rietib idola monstrare depicta
quando omnib: uitiis subiacemus. et pin¬
gimus incorde nro peccatorũ conscientiã.
in imagine ꝑ ambulat homo. Quod sci¬
licet nullus hominũ sit quialiquã imagi¬
nem non habeat. siue scĩtatis siue peccati
Quã obrem furiosis dicitur et iracundis.
Furor illis secundũ similitudinem ser¬
pentis sicut aspidis surdae: et obturan¬
tis auressuas qua e non ex audiet uoces
incantantiũ. Et de hominib nequam.
generatio uiperarum quis ostendit
uobis fugere abirauentura: et deuer¬

Expanded text:
nulla esset 86 bestia, quam non parietis pictunulla esset 86 bestia, quam non parietis pictura monstraret. Hoc in delubris idolorum, fanisque gentilium hucusque perspicimus, quod omnia genera bestiarum adoret stulta religio. Unde et Virgilius ait: Omnigenumque deum monstra, et latrator Anubis, Quasi non et illa sint monstra quae laudat Contra Neptunum et Venerem, contraque Minervam. Possumus et in nostri templiparietibus idola monstrare depicta, quando omnibus vitiis subjacemus, et pingimus in corde nostro peccatorum conscientiam, in imagine perambulat homo . Quod scilicet nullus hominum sit qui aliquam imaginem non habeat, sive sanctitatis, sive peccati. Quamobrem furiosis dicitur et iracundis: Furor illis secundum similitudinem serpentis: sicut aspidis surdae et obturantis aures suas, quae non exaudiet vocem incantantium . Et de hominibus nequam: Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira ? Et de ver
Abbreviated transcription (Latin):
renon poterat Perquod ostenditur¬
tam in ecclesiis quã in singulis nobis ꝑpar
uauitia maiora monstrari et quasi ꝑquae¬
dam foramina ad ab ominationes maxi¬
mas ꝑueniri. Exfructib enim arbor ag¬
noscitur et ex habundantia cordis. oslo¬
quitur. Prosigno sunt interioris hominis.
uerba rũpentia : Quomodo libidinosum
qui sua callidecelatuitia. interdũ turpis
sermo demonstrat : et a uaritiã latentẽ
intrinsecus paruulae reccupido signifi¬
cat: Minorib: enim maiora monstrant᷑
uultuq et oculis. dissimulari non potest
conscientia. Dũ luxuriosa et lasciua
mens lucet in facie : et secreta cordis motu
corporis et gestib: indicantur
Et ingressus : uidi etecce omnis simi¬
litudo reptiliũ et animaliũ ab ominatio
et uniuersa idoladomus isrł depicta erap
in pariete in circuitu ꝑ totũ Non solũ
idolũ reli stabat in introitu portae aqui¬
lonis: sed et omnis templi parietes diuer¬
sis idolorũ imaginib pingebantur: ut

Expanded text:
re non poterat. Per quod ostenditurre non poterat. Per quod ostenditurtam in Ecclesiis, quam in singulis nobis, per parva vitia majora monstrari, et quasi per quaedam foramina, ad abominationes maximas perveniri. Ex fructibus enim arbor cognoscitur ; et ex abundantia cordis, os loquitur. Pro signo sunt interioris hominis, verba erumpentia: quomodo libidinosum, quia sua callide celat vitia, interdum turpis sermo demonstrat; et avaritiam latentem intrinsecus parvulae rei cupido significat. Minoribus enim majora monstrantur, vultuque et oculis dissimulari non potest conscientia, dum luxuriosa et lasciva mens lucet in facie; et secreta cordis, motu corporis et gestibus indicantur. Et ingressus vidi: et ecce omnis similitudo reptilium, et animalium abominatio: et universa idola domus Israel depicta erant in pariete in circuitu per totum. Non solum idolum Zeli stabat in introitu portae Aquilonis, sed et omnes Templi parietes diversis idolorum imaginibus pingebantur: ut
Abbreviated transcription (Latin):
quando in exemplũ ofni et finees idolo¬
rũ scelera operamur intabernaculo dĩ.
minis teriodĩ uouerint et sacrificiorum
eius primitiua decerpimus. dantes in usũ
clientiũ atq famulorũ et omnia lucricau¬
sa facimus : Sin autẽ haectã magna sunt
qua euidemus quantomaiora existiman¬
da sunit quae humanã effugiunt consci¬
entiam : Et introduxit me adostiũ
atrii et uidi et eccefora menunũ in pari¬
ete etdix̃ ad me: filihominis. fodepa¬
rietem : Et cumꝑ fodissemparietem
apparuit ostiũ unũ. Et dixit adme
Ingredere et uide ab ominationes pes¬
simas quas isti faciunt hic: Hoc quod
transtuli et uidiet ecce foramenunũ
inpariete : in lex̃ non habetur Et qr
omnia quasi inimagine picturaque
monstrantur : unũ in pariete foram̃
uidis se sedicit: iuberiq sibi ut illud ꝑ¬
fodiat et am plius faciat. Quo uideli¬
c& aperto foramine latius possit in¬
trare et uidere quae foris positus uide¬

Expanded text:
quando in exemplum Ophni et Phinees idoloquando in exemplum Ophni et Phinees idolorum scelera operamur in tabernaculo Dei; ministerio Dei voverint; et sacrificiorum ejus primitiva decerpimus, dantes in usum clientum atque famulorum, et omnia lucri causa facimus. Sin autem haec tam magna sunt quae videmus, quanto majora existimanda sunt quae humanam effugiunt conscientiam? Et introduxit me ad ostium atrii: et vidi, et ecce foramen unum in pariete. Et dixit ad me: Fili hominis, fode parietem. Et cum perfodissem parietem, apparuit ostium unum. Et dixit ad me: Ingredere, et vide abominationes pessimas, quas isti faciunt hic. Hoc quod transtuli: Et vidi, et ecce foramen unum in pariete, in Septuaginta non habetur. Et quia omnia quasi imagine picturaque monstrantur, unum in pariete foramen vidisse se dicit, juberique sibi ut illud perfodiat, et amplius faciat, quo videlicet aperto foramine, latius possit intrare et videre, quae foris positus vide
Abbreviated transcription (Latin):
incampo uiderã : uł sp̃s quime int̃caelũ
leuauit acterrã: Locutusq ẽ mi hi
postquã metranstulit in bierusalem
et fecit uł urbem uł templũ uidere:
Et imperauit ut leuarem oculos ad uiã
aquilonis : ibi enim statua bahal posita
erat. quã uocat idolũ zeli in ipso portae
introitu. Quiautẽ idolũ zeli siue possi¬
dentis ad gloriã dĩ uł ad sp̃m referunt.
impie faciunt ꝑ sonã idolidĩ maiestate
mutantes: Et dixit ad me: Fili
hominis putas ne uidestuquidistifacians
abominationes magnas quas domus
isrł facit hic . ut procul recedã ascũ a¬
riomeo : etadhuc conuersus uidebis
ab ominationes maiores: Ne meinquit
putes iniustetemplũ deserere. et subuerten¬
dam relinquereciuitatẽ : aspice quaeintẽ¬
plofaciant: Cumq: illa conspexeris Ñ
putes finem ẽẽ scelerum: ad hucmaiora
conspicies : Quod quidem potest et denrã
hierusalem nr̃o que templo intellegi

Expanded text:
in campo videram, vel spiritus qui me inter coelum in campo videram, vel spiritus qui me inter coelum levavit ac terram. Locutusque est mihi, postquam me transtulit in Jerusalem, et fecit vel urbem, vel templum videre, et imperavit ut levarem oculos ad viam Aquilonis. Ibi enim statua Baal posita erat, quam vocat idolum Zeli, in ipso portae introitu. Qui autem idolum Zeli, sive possidentis, ad gloriam Dei, vel ad spiritum referunt, impie faciunt, personam idoli, Dei majestate mutantes. Et dixit ad me: Fili hominis, putasne vides tu quid isti faciant: abominationes magnas quas domus Israel facit hic: ut procul recedam a sanctuario meo? Et adhuc conversus, videbis abominationes majores. Ne me, inquit, putes injuste templum deserere, et subvertendam relinquere civitatem, aspice quae in templo faciant. Cumque illa conspexeris, non putes finem esse scelerum, 85 adhuc majora conspicies. Quod quidem potest et de nostra Jerusalem, nostroque templo intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
ta statuã possidentis int̃ p̃tati sunt
Deniq: quando natus ẽ cain. possedimn¬
minis. ad cain nomen adludens Ibiq
erat gloria dĩ isrł. Non quo delectaret᷑
taliuicinia sed ut sui praesentia id olum
telitemplũq deleret :. Vnde et sub uer¬
sio urbis templiq: post breue tempus se¬
quitur Et inisaia scriptũ ẽ. Quod lec¬
tus angustus nequaquã duos capiat. et pal¬
lĩ breue utrũq: operire nom possit: Sig¬
nificante scriptura illud apłi : qui consen¬
sus xp̃o et belial tẽplodĩ etidolo
Et dixit ad me: fili hominis. leuaocu¬
lostuos aduiã aquilonis: et leuaui oculos
meos aduiã aquilonis et ecceaba quilone
portae altaris idolũ zeli in ipso in troitu
Pro eo qđ nos posuimus ab aquilone portȩ
altaris idolũ teli in ipso introitu: septua¬
ginta transtuler̃ ab aquilone ad portam
orientalem qđ in hebrai cononhabetur
ca&era quae ibi scripta s̃ relinquentes.
Dixit inquit ad me Vel gloria dĩ quã

Expanded text:
ta, statuam possidentis, interpretati sunt. ta, statuam possidentis, interpretati sunt. Denique quando natus est Cain, Possedi, inminis, ad Cain nomen alludens. Ibique erat gloria Dei Israel, non quod delectaretur tali vicinia; sed ut sui praesentia idolum Zeli, templumque deleret. Unde et subversio urbis templique post breve tempus sequitur. Et in Isaia scriptum est, quod lectus angustus nequaquam duos capiat, et pallium breve utrumque operire non possit ; significante Scriptura illud Apostoli: Qui consensus Christo et Belial? Templo Dei et idolo ? Et dixit ad me: Fili hominis, leva oculos tuos ad viam Aquilonis. Et levavi oculos meos ad viam Aquilonis: et ecce ab Aquilone portae altaris, idolum Zeli in ipso introitu. Pro eo quod nos posuimus: Ab Aquilone portae altaris, idolum Zeli in ipso introitu, Septuaginta transtulerunt: Ab Aquilone ad portam Orientalem, quod in Hebraico non habetur; caetera quae ibi scripta sunt relinquentes. Dixit, inquit, ad me, vel gloria Dei, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quod in quib:dã codicib repperitur et ins¬
tatua imaginem teli : detheo dotione addi¬
tum est reliqua similiter: Quando dicit
adduxit mne hierusalem in uisionedĩ: osten¬
dit senon in corpore sed in spũ eẽ trans latũ
Iuxta quã uisionem possumus et caelos et
profunda maris et inferna conspicere:
dũ rationes singulorũ cogitatione conplet¬
timur Primũ autẽ uenit aduestibulũ
qđ respicit ad aquilonẽ : ut ibiuideat sta¬
tuã idoli teli ad pro uocandã emulationẽ :
ut deillo loco possit ad interiora penetrare.
et cernere reliqua quãe postea discri¬
bunt᷑. Statuã autẽ idolibahal intem¬
plodĩ positã narrat historia. Pulchreq
apellatur idolũ zeli : quia ademulatio¬
nem et telũ dm̃ ꝓuocat. Iuxta illud qđ
indeutero nomio dicitur: Ipsi me prouo¬
cauerunt adzelũ in eo qui nonerat dĩ
et ego prouocabo eos ad zelũ ingente
sio qđ hebraice dicit᷑. cenia eodemappel¬
lantur nomine : ꝓstatua teli septua gin¬

Expanded text:
quod in quibusdam codicibus reperitur. + Et in statua imaginem Zeli  de Theodotione additum est. Reliqua similiter. Quando dicit: adduxit me in Jerusalem in visione Dei, ostendit se non in corpore, sed in spiritu esse translatum. Juxta quam visionem possumus et coelos, et profunda maris, et inferna conspicere, dum rationes singulorum cogitatione complectimur. Primum autem venit ad vestibulum, quod respicit ad Aquilonem, ut ibi videat statuam idoli Zeli ad provocandam aemulationem; ut de illo loco possit ad interiora penetrare, et cernere reliqua, quae postea describuntur. Statuam autem idoli Baal in templo Dei positam, narrat historia. Pulchreque appellatur idolum Zeli. quia ad aemulationem et zelum Dominum provocat; juxta illud quod in Deuteronomio dicitur: Ipsi me provocaverunt ad zelum in eo qui non erat Deus: et ego provocabo eos ad zelum in gente sio quod 84 Hebraice dicitur CENA  , eodem appellantur nomine, pro statua Zeli, Septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
bunt neq corruptio incorruptionem : scia¬
mus non substantiã carnis sed opera con¬
dempnari: Basar enim quod in hoc loco
Porro qđ sequitur audienteme usq ad eũ
locũ ubiscriptum ẽ. Eleuata sunt cherubim.¬

Expanded text:
bunt, neque corruptio incorruptionem , sciamus non substantiam carnis, sed opera condemnari: BASAR   enim quod in hoc loco Porro quod sequitur: Audiente me, usque ad eum locum ubi scriptum est: Elevati Al. e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ proicietur in plateis in lata et spatiosa
uia quaeducit ad mortẽ : quia angustã
salutis semitã reliquerunt: Sed omne
aurũ erit contemptui. uel insterquili¬
niũ atq: in in munditiã reputabitur
Non enimpotest habere munditiã qđ
extra dñi eclesiã est

Expanded text:
tum projicietur in plateis, in lata et spatiosa tum projicietur in plateis, in lata et spatiosa via quae ducit ad mortem, quia angustam salutis semitam reliquerunt. Sed et omne aurum erit contemptui, vel in sterquilinium atque immunditiam reputabitur. Non enim potest habere munditiam, qui extra Domini Ecclesiam est
Abbreviated transcription (Latin):
terea a &erna capitis ornam̃ta possedit
Audiuitq illud decantico canticorum
cincinnitui nigri sicut coruus. Porro sam¬
son quia perdidit᷑ om̃a perdidit forti¬
tudinem Paulatimq renascentibus
capillis uires rediere pristinae : ut mul¬
to plures moriens quam uiuus occider&.
*Helis aeus lic& corporis haberet caluitiũ¬
tam̃ quia nata reus dñĩ erat cincinnis
uenerant in ludentes caluicio eius atq di¬
centes: ascende calue ascende calue: fera¬
rum laniati sunt morsib: : quarũ saltus
ac siluae sunt habitaculũ Argentũ
eorum foras proicietur. et aurũ eorum
Argentũ eorũ inplateis proicietur . et
aurũ eorũ erit contemptui: Fugacap¬
tiuitate cogente: diuitias auri argenti¬
que pondera proicient in plateis. suas
tantũ animas seruare cupientes: ne s int
ponderi quae prius fuere luxuriae:
Alio quin et iuxta anagonen captiuorum
atꝰq fugientiũ dehierus alem omne argen¬

Expanded text:
terea aeterna capitis ornamenta possedit: terea aeterna capitis ornamenta possedit: audivitque illud de Cantico Canticorum: Cincinni tui nigri sicut corvus . Porro Samson quia perdidit comam, perdidit fortitudinem : paulatimque renascentibus capillis, vires rediere pristinae, ut multo plures moriens quam vivens occideret. Elisaeus vero licet corporis haberet calvitiumquia Nazaraeus Domini erat, cincinnis pervenerant, illudentes calvitio ejus atque dicentes: Ascende, calve: ascende, calve , 74 ferarum laniati sunt morsibus; quarum saltus ac silvae sunt habitaculum. Argentum eorum foris projicietur, et aurum eorum Argentum eorum in plateis projicietur, et aurum eorum erit contemptui. Fuga et captivitate cogente, divitias et auri argentique pondera projicient in plateis: suas tantum animas servare cupientes, ne sint ponderi quae prius fuere luxuriae. Alioquin et juxta anagogen, captivorum atque fugientium de Jerusalem omne argen
Abbreviated transcription (Latin):
suis peccatis gloriabatur: dictum est facies
meretricis facta ẽ tibi nescis erubescere :
Caluitiũ quoq capitis luctũ significat:
quando perdit decorem caesaries. et pul¬
chritudinem comarũ amittimus Deniq
adhierusalem dicitur : Proornamento
capitis tui habebis caluitiũ propter opera
tua: Et alius propheta omnia inquit ca¬
pita in omni loco adtondentur . etomnis
barbaradetur: Micheas quoq: ad eati¬
dem hierus alem decaluareait et tondene
suꝑ filios deliciarũ tuarum : dilata calui¬
tiũ tuũ sicut aquila Et super mortiuis
iubet᷑ fieri caluitiũ: Soliautẽ scĩ hoc ẽ
natarei et qui ad pontificatũ dñi meruer
peruenire : non radunt capita sua Neq
enim habent mortis opera nec inmundi s̃
quia natarei id ẽ scĩ dñi sunt: Quod si
iuxta eos quis piã mortuus fuerit: omnes
dies pristini non reputabunt᷑ scĩficatio¬
nis eorum Samuhel dĩ scs erat : et prop¬

Expanded text:
suis peccatis gloriabatur, dictum est: Facies suis peccatis gloriabatur, dictum est: Facies meretricis facta est tibi, nescis erubescere . Calvitium quoque capitis, luctus est signum, quando perdit decorem caesaries, et pulchritudinem comarum amittimus. Denique et ad Jerusalem dicitur: Pro ornamento capitis tui habebis calvitium, propter opera tua . Et alius propheta; Omnia, inquit, capita in omni loco attondentur, et omnibus barba radetur . Michaeas quoque ad eamdem Jerusalem: Decalvare, ait, et tondere super filios deliciarum tuarum, dilata calvitium tuum sicut aquila . Et super mortuis jubetur fieri calvitium. Soli autem sancti, hoc est, Nazaraei, et qui ad pontificatum Domini meruerunt pervenire, non radunt capita sua . Neque enim habent mortis opera, nec immundi sunt, quia Nazaraei, id est, sancti Domini sunt. Quod si juxta eos quispiam mortuus fuerit, omnes dies pristini non reputabuntur sanctificationis eorum. Samuel Dei sanctus erat, et prop
Abbreviated transcription (Latin):
possidebit. Hoc in illo populo factũ sit.
non solũ sub babylonis. sed et subroma¬
nis. quando peruenit in eos usq: ad finẽ
ira dĩ. Caeterũ et in nra iudȩa inqua est
dñĩ confessio. quandomulti plicatae
fuerint iniquitates. etrefrixerit mul¬
torũ caritas: omnes manus bonorum
operũ dissoluent᷑ et cuncta genua siue
femina fluent aquis eorũ qui in licitos
quaerunt concubitus. et quos inlege
ΓΟΝΟΡΥEΙC̃ id est fluxũ seminis sus¬
tinentes et inmundos. scriptura cogno¬
minat: Vnde quitales sunt debent se
accingere ciliciis paenitentiae : et uentu¬
rũ iudiciũ formidate. Quod qui fece¬
rit: merebitur isaiam audire dicentẽ
Confortamini manus dissolutae et ge¬
nua debilia roboramini nomni fa¬
cie confusio et in uniuersis capitib caluitiũ
Rubor uultus. pudoris inditium et cons¬
cientia peccatorũ luc& infacie Spesq
salutis est : quando delictũ sequitur uere¬
cundia. Vnde ad eam quaecorde duro iN

Expanded text:
possidebit. Hoc in illo populo factum est, possidebit. Hoc in illo populo factum est, non solum sub Babyloniis, sed et sub Romanis, quando pervenit in eos usque ad finem ira Dei. Caeterum et in nostra Judaea in qua est Domini confessio, quando multiplicatae fuerint iniquitates, et refriguerit multorum charitas, omnes manus bonorum operum dissolventur, et 73 cuncta genua, sive femora fluent aquis eorum qui illicitos quaesierunt concubitus, et quos in lege γονοῤῥύεις, id est, fluxum seminis sustinentes, et immundos Scriptura cognominat. Unde qui tales sunt, debent se accingere ciliciis poenitentiae, et venturum judicium formidare. Quod qui fecerit, merebitur Isaiam audire dicentem: Confortamini, manus dissolutae: et genua debilia roboramini . In omni facie confusio, et in universis capitibus calvitium. Rubor vultus, pudoris indicium est, et conscientia peccatorum lucet in facie: spesque salutis est, quando delictum sequitur verecundia. Unde ad eam quae corde duro in
Abbreviated transcription (Latin):
Quaeco lũbae quam diu inuallib sunt
trepidant. et ad singulare formidant
quarũ praecipimur imitari in nocentiã
Et de quib: in psalmo scriptũ ẽ. Sidor¬
mieris intermedios cleros pennae colũbae
de argentate & posteriora eius in pallore
auri. Incuius specie descendit sp̃s sc̃s:
et mansit superdnm saluatorem Pul¬
chreq: uixta theodotionẽ uocabimus
colũbã meditantẽ eũ qui in legechũ die
ac nocte meditatur. Et de quoscriptũ
est : os iuistimeditabitur sapientiam:
Omnes manus dissoluentur. et omnia
genua fluent aquis: Et accingent secilicis.
et operiet eos formido. Progenib: aquis
fluentib: septua ginta transtulerunt fe¬
mora polluentur umore: Cũ om̃s tre¬
pidauerint et ad montana confugerint.
manus omniũ dissoluentur. et nullus con¬
tra hostes poterit resistere. Pauorisq
magnitudine urina pollu& genua: nec
ualebit profluentas aquas uesica cohibe¬
re : Accingent seciliciis: et tremoromã

Expanded text:
Quae columbae quamdiu in vallibus sunt, Quae columbae quamdiu in vallibus sunt, trepidant et ad singula reformidant: quarum praecipimur imitari innocentiam, et de quibus in psalmo scriptum est: Si dormiatis inter medios cleros pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in pallore auri : in cujus specie descendit Spiritus sanctus, et mansit super Dominum Salvatorem. Pulchreque juxta Theodotionem vocabimus columbam meditantem , eum qui in lege Domini die ac nocte meditatur, et de quo scriptum est: Os justi meditabitur sapientiam . Omnes manus dissolventur, et omnia genua fluent aquis. Et accingent se ciliciis, et operiet eos formido. Pro genibus aquis fluentibus, Septuaginta transtulerunt, femora polluentur humore. Cum autem omnes trepidaverint, et ad montana confugerint, manus omnium dissolventur, et nullus contra hostes poterit resistere, pavorisque magnitudine, urina polluet genua: nec valebit profluentes aquas vesica cohibere. Accingent se ciliciis, et tremor omnia
Abbreviated transcription (Latin):
unũ quemq: depopulo suũ flere pecca¬
tũ et intellegere atq: sentire cur ista pa¬
tiatur : Tres autem partes aliorum qui in
urbe pestilentia et fame moriantur : et
aliorũ quos gladius foris interfici&.
et eorũ qui captiuitatem fuga eua serint
supra legimus: Quorũ quisaluus fue¬
rit transibit admontes. et instar musi¬
tantiũ colũbarũ sua trepidus peccata
deflebit: Tropologioe uero sic accipiendũ
quod qui in agro et campoest extrafines dñi¬
cae ciuitatis quae int̃ p̃tatur ecdesia ad¬
uersarii mucrone feriatur : Quiautem
inciuitate egerit neglegenter nec p̃para¬
uerit sibicibos dequib: in prouerbis scrip¬
tum est. quio peratur terrã suã reple
bitur panibus iste fame morietur et
pestilentia. Pauci autẽ quiuel heretico¬
rum gladiũ uel desidiae suae famem
mortẽque uita uerit non saluabuntur
nisi inmontib: et ad sumpserint alas co¬
lũbae et auolauerint et requieuerint:

Expanded text:
unumquemque de populo suum flere peccaunumquemque de populo suum flere peccatum, et intelligere atque sentire cur ista patiatur. Tres autem partes aliorum qui in urbe pestilentia et fame 72 moriantur, et aliorum quos gladius foris interficiet, et eorum qui captivitatem fuga evaserint, supra legimus: quorum qui salvus fuerit, transibit ad montes, et instar mussitantium columbarum, sua trepidus peccata deflebit. Tropologice vero sic accipiendum, quod qui in agro et campo est, extra fines Dominicae civitatis, quae interpretatur Ecclesia, adversarii mucrone feriatur, qui autem in civitate egerit negligenter, nec praeparaverit sibi cibos, de quibus in Proverbiis scriptum est: Qui operatur terram suam, replebitur Al. saturabitur panibus iste fame morietur et pestilentia. Pauci autem, qui vel haereticorum gladium, vel desidiae suae famem, mortemque vitaverint, non salvabuntur nisi in montibus, et nisi assumpserint alas columbae, et avolaverint, et requieverint.
Abbreviated transcription (Latin):
proeliandi : quia omnis ira dĩ suꝑ omnẽ
multitudinem eius: sub auditur urbis
hierusalem siue terrae iudeae. Sed &
in nr̃a terra et hierusalem quando nos
uł persecutio publica. uel uariorum in¬
centiua uitiorum superarenituntur :
frustra magistri canunt tuba et p̃parare
nos adbella festinant. cũ nulla sit in po¬
pulo fortitudo. Quae id circo subtracta
est : quia irã dñi p̃sentia meruere peccata¬
C ladius foris: pestis et fames intrin¬
secus : Qui in agro est gladio morietur.
et qui inciuitate pestilentia et fame deuo¬
rabuntur et saluierunt qui fugerint ex
eis erunt que in montibus quasi colũba
conualliũ omnes trepidi unusquis que
iniquitate sua Septuaginta colũbas
conuallium siue ut theodotio transtulit
meditantes: omnino tacuerunt. hoc¬
quoq: quod nos int̃p̃tatisumus. omnes
trepidi unus quisq: in iniquita tesua: teo¬
dotio ita transtulit. om̃s musitantes una¬
quaeq: in iniquitatesua. Vt sub meta¬
fora colũ barũ meditantiũ: signific&

Expanded text:
praeliandi, quia omnis ira Dei super omnem multitudinem ejus, subauditur urbis Jerusalem, sive terrae Judaeae. Sed et in nostra terra et Jerusalem, quando nos vel persecutio publica, vel variorum incentiva vitiorum superare nituntur, frustra magistri canunt tuba, et praeparare nos ad bella festinant, cum nulla sit in populo fortitudo, quae idcirco subtracta est, quia iram Dei praesentia mernere peccata. Gladius foris, pestis et fames intrinsecus. Qui in agro est gladio morietur: et qui in civitate, pestilentia et fame devorabuntur. Et salvi erunt qui fugerint ex eis: eruntque in montibus quasi columbae convallium omnes trepidi. unusquisque in iniquitate sua. Septuaginta, columbas convallium, sive, ut Theodotio transtulit, meditantes, omnino tacuerunt. Hocque quod nos interpretati sumus, omnes trepidi: unusquisque in iniquitate sua, Theodotio transtulit ita: omnes mussitantes, unaquaeque in iniquitate sua; ut sub metaphora columbarum meditantium, significet
Abbreviated transcription (Latin):
utramq terrã inuiis suis pessimis & inmun¬
ditiae mulieris menstruatae fuerit comparatus.
effundit ds̃ indignationem suam suꝑ eum pro
sanguine uel suo uel eorum quos scandaliza¬
uerit & effuderit suꝑ terram & peruersis co¬
gitationibussuis quibus polluit eam. Iunc
dis perg&ur ingentes ut incredulis coaeque¬
tur. & uentilabitur interra instarpalearũ
ut a frumento ecdesiae separ&ur. & uidice¬
tur secundũ uiassuas. Quod sinec sic sense¬
rit peccatum suum. sed polluerit nomen
scm̃eius : dicent om̃s interquos habitaue¬
rit. Eccepopulus dĩ ecce quiegressus est de
terra eius immoproiectus. Sin autem egerin
paenitentiam & scĩficatus fuero in medio eo¬
rum : tunc omnis gentium turba cognosc&
quod ego eos tollam d&erris inquas disꝑsie¬
rant & reducam interram edesiae. & effun¬
dam super illos nequaquã aqua baptis mi
saliitaris. sed aquas doctrinao & sermonis
dĩ & mundabo illos ab omnibus inquinam̃¬

Expanded text:
utramque terram in viis suis pessimis, et immunutramque terram in viis suis pessimis, et immunditiae mulieris menstruatae fuerit comparatus: effundit Deus indignationem suam super eum, pro sanguine, vel suo, vel eorum, quos scandalizaverit, et effuderit super terram, et perversis cogitationibus quibus polluit eam. Tunc dispergetur in gentes, ut incredulis coaequetur, et ventilabitur in terra instar palearum, ut a frumento Ecclesiae separetur, et judicetur secundum vias suas. Quod si nec sic senserit peccsanctum ejus, dicent omnes, inter quos habitaverit: Ecce populus Dei, ecce qui egressus est de terra ejus, imo projectus: sin autem egerint poenitentiam et sanctificatus fuero in medio eorum, tunc omnis gentium turba cognoscet quod ego eos tollam de terris in quas dispersi erant, et reducam in terram Ecclesiae. Et effundam super illos nequaquam aquas baptismi salutaris, sed aquas doctrinae et sermonis Dei. Et mundabo illos ab omnibus inquiname
Abbreviated transcription (Latin):
scãs sicutꝰ oues hierusalem: in qua proprie
dĩ cultus & uisio pacis est in sollemnitatib
eius quando comedimus azima sinceritatis
& ueritatis & agni carnibus uescimur &
cruore potamur. & inseptem ebdomadib:
& in tabernaculis huiussaeculi dominica
festa celebramus ut ciuitates quondã deser¬
tae plenae fiant gregibus hominũ & hac ra¬
tione cognoscant quod ipses it dñs qui cunc¬
ta praestiterit. Haec iuxta historiae ue¬
ritatem immo uixta proph&iae fidem. quo¬
modo populus isrł restituatur in integrũ
statum & reliquiae populi iudaeorum apło
paulo dicente saluae sint in apostolis & inom¬
nib: qui exiudacis in principio crediderunt
& usq hodie redeunt adeclesiam : breuiter
dixisse sufficiat. Nunc tropologiae eadẽ
breuitate aperiendus est sensus. Quicũq
dedomo est isrł & cernit pacem xpi quac
ex superat omnem sensum: habitat in
terra sua idẽ eclesiae uel in carnis hospicio
quod ei adõ traditum. Sin autẽ polluerit

Expanded text:
as et greges Jerusalem, in qua proprie Dei cultus, et visio pacis est, in solemnitatibus ejus 429 quando comedimus azyma sinceritatis et veritatis , et Agni carnibus vescimur et cruore potamur, et in septem hebdomadibus, et in tabernaculis hujus saeculi Dominica festa celebramus, ut civitates quondam desertae plenae fiant gregibus hominum, et hac ratione cognoscant, quod ipse sit Dominus, qui cuncta praestiterit. Haec juxta historiae veritatem, immo juxta prophetiae fidem: quomodo populus Israel restituatur in integrum statum, et reliquiae populi Judaeorum, Apostolo Paulo docente , salvae sint in Apostolo, et in omnibus qui ex Judaeis in principio crediderunt, et usque hodie redeunt ad Ecclesiam, breviter dixisse sufficiat. Nunc tropologiae eadem brevitate aperiendus est sensus. Quicumque de domo est Israel, et cernit pacem Christi, quae exsuperat omnem sensum, habitat in terra sua, hoc est, Ecclesia, vel in carnis hospitio, quod ei a Deo traditum est. Sin autem polluerit
Abbreviated transcription (Latin):
cos interras siue regiones. Iuxtauias eorũ
& ad inuentiones siue peccata eorum iudica
uieos & in gressi sunt adgentes adquas intro¬
ierunt & polluerunt nomen scm̃ in cum cum
dicer&ur deeis populus dñi iste est & d&er¬
raeius egressisunt. Et peperci nomini meo
scõ siue peꝑcicis propt̃ nomen in cum scm̃ qd
polluerat domus isrł ingentib: adquas in¬
gresi sunt. lcirco dices domui isrł. Haec

Expanded text:
eos in terras sive regiones juxta vias eorum, eos in terras sive regiones juxta vias eorum, et adinventiones sive peccata eorum judicavi 425 eos, et ingressi sunt ad gentes, ad quas introierunt, et polluerunt nomen sanctum meum, cum diceretur de eis, Populus Domini iste est, et de terra ejus egressi sunt. Et peperci nomini meo sancto sive peperci eis propter nomen meum sanctum quod polluerat domus Israel in gentibus, ad quas ingressi su
Abbreviated transcription (Latin):
rissit quod inpersecutione ꝑdiderat. Vnde
iub&ur proph&ae ut loquatur ad terrã man¬
su&orum terramq uiuentium siue admontes
isrł &dicat ꝑ secutorum ultra non patieris
obprobrium nec in sultabunt iugulatũ popu¬
lum tuum sicut oues occisionis. Pace enĩ red¬
dita : obprobria uniuersa cessabunt Nec
sustinebis confusionẽ &ignominiam in ter
diuersas incircuitu nationes : sed gentẽtuam
habebis & populum. qui a ueritas promissio¬
nis dño loquente firmata est
Et factum est uerbum dñi ad medicens filiho¬
minis domus isrł habitauerunt siue habitauit
interra sua. & polluerunt eam in uiissuis &
instudiis siue idolissuis. Iux ta in munditiam
menstruatae Facta est uia eorum coramme
& effudi in dignationẽ meam siue furorẽ meũ
suꝑeos prosanguine quem fuderunt super
terrã: In idolissuis polluerunt eam . & disꝑsi
eos ingentes & uentilati sunt siue uentilaui

Expanded text:
ris sit, quos in persecutione perdiderat. Unde ris sit, quos in persecutione perdiderat. Unde jubetur prophetae, ut loquatur ad terram mansuetorum, terramque viventium, sive ad montes Israel, et dicat: Persecutorum ultra non patieris opprobrium, nec insultabunt jugulatum populum tuum, sicut oves occisionis. Pace enim reddita, opprobria universa cessabunt, nec sustinebis confusionem, et ignominiam inter diversas in circuitu nationes, sed gentem tuam habebis et populum, quia veritas promissionis, Domino loquente, firmata est. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, domus Israel habitaverunt sive habitavit in terra sua, et polluerunt eam in viis suis, et in studiis sive idolis suis: juxta immunditiam menstruatae facta est via eorum coram me. Et effudi indignationem meam sive furorem meum super eos, pro sanguine quem fuderunt super terram: in idolis suis polluerunt eam, et dispersi eos in gentes, et ventilati sunt sive ventilavi
Abbreviated transcription (Latin):
enim ueni& & non tardabit. Vnde suum ad
montes & ad eos qui in tribulationibus ꝑdura¬
runt pollic&ur aduentum atq promitcit:
quod post persecutionis ardorem exerceat᷑
terra prius decepta xp̃iuomere & omnẽ
uirtutum sementem recipiat. dequanas¬
cantur & multiplicentur homines & omnis
domus isrł. Cumq ciuitates hoc est edesiȩ
credentium fuerint in habitate redeuntib
turbis : tunc nequa quam solum homines
qui pollebunt scientia scripturarum. sed
& iumenta simplices quiq: credentium mul¬
tiplicabuntur atq: suc crescent. & habitabun¬
tur eclesiae sicut a principio hoc est prius¬
quamess& ꝑsecutio bonisq florebunt maio¬
rib: quam habuerunt ab initio martrrum
uictoriis coronatae. & tunc scient quod ip¬
sesit dñs qui restituit plebemsuam pristino
statui. quae possideat eclesias & ipsa sit edesi¬
arũ hereditas & nequaquam ultra absq: libe¬

Expanded text:
enim veniet, et non tardabit . Unde suum ad enim veniet, et non tardabit . Unde suum ad montes, et ad eos qui in tribulationibus perduraverunt, pollicetur adventum, atque promittit quod post persecutionis ardorem exerceatur terra prius decerpta Christi vomere, et omnem virtutum sementem recipiat, de qua nascantur et multiplicentur homines, et omnis domus Israel. Cumque civitates, hoc est, Ecclesiae credentium fuerint inhabitatae redeuntibus turbis, tunc nequaquam solum homines qui pollebant  Al. pollebunt scientia Scripturarum: sed et jumenta, simplices quique credentium, multiplicabuntur atque succrescent, et habitabuntur Ecclesiae sicut a principio, hoc est, priusquam esset persecutio: bonisque florebunt majoribus, quam habuerunt ab initio, martyrum victoriis coronatae. Et tunc scient quod ipse sit Dominus, qui restituit plebem suam pristino statui, quae possideat Ecclesias, et ipsa sit Ecclesiarum haereditas, et nequaquam ultra absque libe
Abbreviated transcription (Latin):
profuit nationib: quid iuuit her&icorũ
gentes insultasse terraedñi cum dñs lo¬
quatur adeam & montib: illius collibusq
aciugis siue nemorosis locis quae amae¬
nitate uirebant para disi & collib: de
quib: supra diximus intelo & infurore
suo locutussit & pro obprobriogentiũ.
leu& manum suã contra aduersarios
qui ecdesiam ꝑsecuti sint ut portent confusionẽ
&ignominiã suam: Tunc ꝑsecut oribus inter¬
fectis & pace eclesiae reddita montes i srahel
a postoli uidelic& & apostoliciuiri germinabunt
arbores suas & extendentramos uuasq: adferent
calcandas in prelodñi. de quib: musta fundunt᷑
quae in ebriant credentiũ populos & ex primi¬
tur uinum quod l&ificat corhominis. ut omnis
fructus montiũ dequib: conficitur panis decae¬
lo descendens comedatur a populo dĩ isrł &
ne forsitan desperemus inpersecutionibus
additur. propeest tempus utueniat. Veniens

Expanded text:
profuit nationibus, quid juvit haereticorum profuit nationibus, quid juvit haereticorum gentes insultasse terrae Domini: cum Dominus loquatur ad eam, et montibus illius collibusque ac jugis, sive nemorosis locis, quae amoenitate virebant paradisi: et collibus, de quibus supra diximus, in zelo et in furore suo locutus sit: et pro opprobrio gentium levet manum suam contra adversarios, qui Ecclesiam persecuti sunt, ut portent confusionem et ignominiam suam? Tunc persecutoribus interfectis, et pace Ecclesiae reddita, montes Israel, Apostoli videlicet et Apostolici viri, germinabunt arbores suas, et extendent ramos, uvasque afferent calcandas in praelo Domini, de quibus musta funduntur, quae inebrient credentium 424 populos, et exprimitur vinum quod laetificat cor hominis : ut omnis fructus montium, de quibus conficitur panis de coelo descendens, comedatur a populo Dei Israel. Et ne forsitan desperemus in persecutionibus, additur: Prope est tempus ut veniat. Veniens
Abbreviated transcription (Latin):
singulos gradus inedesia constitutis hocẽ
in monte eclesiae constitutis. dequir
scriptum est. Non potest ciuitas abscondi
supra montem posita & collibus atq: torren¬
tibus quorum hieme persecutionum & tẽ¬
pestate praessurae aug&ur fides. Vallib:¬
quoque hisqui humilitate de pressisunt.
& desertis edesus & pari&inis atq in toto
orbe eclesiarum conciliabulis derelictis
qualis subdiocletiano & maximiano in
toto orbe ꝑsecutio fuit perquam proscriptȩ
sunt eclesiae atq uastatae quando subsan¬
nauerunt eclesiam om̃s gentilium & he¬
r&i corum gentes percircuitum. qđ in ig¬
ne zeli & furoris sui locutussit. & proprie
aduersum iduma eam quae terrenis ope¬
ribus uolebat hominis deposita imagine
caelestis : portare imaginem terreni
Iuienĩ dederunt terram dĩ sibi inheredita¬
tem. & ex toto corde atq ex animo ecle¬
siam dñi persecuti sunt. & eiecerunt eã
de sedibussuis & uastauerunt. Sed quid

Expanded text:
singulos gradus in terra Judaea, hoc est singulos gradus in terra Judaea, hoc est in monte Ecclesiae constitutis, de qua scriptum est: « Non potest civitas abscondi super montem posita . » Et collibus atque torrentibus, quorum hieme persecutionum, et tempestate pressurae augetur fides. Vallibquoque his qui in humilitate depressi sunt, et desertis Ecclesiis, et parietinis, atque in toto orbe Ecclesiarum conciliabulis derelictis: qualis sub Diocletiano et Maximiano in toto orbe persecutio fuit, per quam proscriptae sunt Ecclesiae atque vastatae: quando subsannaverunt Ecclesiam omnes gentilium, et haereticorum gentes per circuitum, quod in igne zeli furoris sui locutus sit, et proprie adversum Idumaeam quae terrenis operibus volebat omnes, deposita imagine coelestis, portare imaginem terreni . Illi enim dederunt terram Dei sibi in haereditatem, et ex toto corde atque ex animo Ecclesiam Domini persecuti sunt, et ejecerunt eam de sedibus suis, et vastaverunt. Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
nec oblaturitaurorum & ari&um uictimas
Nec sabbatiotio dormiemus quod & multi nrõ¬
rum & p̃cipue tullianiliber qui inscribitur
despefidelium & lactantii institutionum
uolumen septimũ pollic&ur. &uictorini
pitabionensis ep̃i crebrae expositioner
& nuper seuerus noster india logo cui
gallo nomen imposuit. &ut grecos nomi¬
nem & primũ extremũq: coniungã hire¬
neus & apollinaris. Nos autẽ montes
isrł. proph&as &a postolos essedicemus
qui audiunt uerbumdĩ & quibus diabolus
insultauit in imicus dicens. Cuge excelsi
quondam montes dequibus scriptum est
montes incircuitueius & dñs incircuitu
populi sui mihidati sunt in possessionẽ
quando ꝑsecutionib: & angustiis desolati
sunt & conculcati perc̃uitũ & facti in
hereditatem reliquis gentib: & ab omnib:
blas phemãti. Propitrea loquitur dnr̃
conculcatis montib: & desolatis. & non
solummontib: sed & inserioribus acper

Expanded text:
nec oblaturi taurorum et arietum victimas, nec oblaturi taurorum et arietum victimas, nec sabbati otio dormiemus: quod et multi nostrorum et praecipue Tertulliani liber, qui inscribitur de Spe fidelium, et Lactantii institutionum volumen septimum pollicetur, et Victorini Petabionensis Episcopi crebrae expositiones, et nuper Severus noster in dialogo, cui Gallo nomen imposuit: et ut Graecos nominem, et primum extremumque conjungam, Irenaeus et Apollinaris. Nos ergo montes Israel Prophetas et Apostolos esse dicemus, qui audiunt verbum Dei, et quibus diabolus insultavit inimicus dicens: Euge; excelsi quondam montes, de quibus scriptum est: « Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui , » mihi dati sunt in possessionem, quando persecutionis angustiis desolati sunt, et conculcati per circuitum, et facti in haereditatem reliquis gentibus, et ab omnibus blasphemati. Propterea loquitur Dominus conculcatis montibus et desolatis, et non solum montibus, sed et inferioribus ac
Abbreviated transcription (Latin):
Subrorobabel enĩ etra& neemia : paucidepo¬
pulo sunt reducti. & ipsi oboedientes medis
acpersis & deinceps macedonib: & aegiptris
atq romanis usq adtitum & uespasianum
diuers arumgentiũ regib seruierunt & usq
hodie seruiunt ut stare omnino nom possit
hoc quod in extremadicit᷑ proph&ia. obpro¬
brium populorũ nequaquã portabis & gen¬
temtuã nonemittes amplius. Et quia lon¬
gum ẽ nunc aduersum dogma iudaicum &
beatitudinem uentri & gutturi iudaico ser¬
uientem qui om̃a terrena desiderant & di¬
cunt manducemus & bibamus dequibus &
ap̃ls loquitur esca uentri& uenter escis.
ds̃ autem & hunc & illa destru&. in breui
explanatione dicere : Nunc ad spiritalẽ
intellegentiã transcamus. iuxta quã & isa¬
iae extremas partes interp̃tatisum us.
N eque enim iuxtaiudai cas fabulas quas illi
ream decaelo expectamus hierulem Nec
rursum passuri circumcisionis iniuriam

Expanded text:
Sub Zorobabel enim Ezra et Neemia pauci de poSub Zorobabel enim Ezra et Neemia pauci de populo sunt reducti, et ipsi obedientes Medis ac Persis, et deinceps Macedonibus et Aegyptiis atque Romanis usque ad Titum et Vespasianum diversarum gentium regibus servierunt: et usque hodie serviunt, ut stare omnino non possit hoc, quod in extrema dicitur prophetia. « Et opprobrium populorum nequaquam portabis, et gentem tuam non amittes amplius. » Et quia longum est nunc adversum dogma Judaicum et beatitudinem ventri et gutturi Judaico servientem, quia omnia terrena desiderant, et dicunt, Manducemus et bibamus, de quibus et Apostolus loquitur: « Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et illam destruet » , in brevi explanatione dicere, nunc ad spiritalem intelligentiam transeamus, juxta quam et extremas partes interpretati sumus. Neque enim juxta Judaicas fabulas, quas illi ream de coelo exspectamus Hierusalem, nec rursum passuri circumcisionis injuriam,
Abbreviated transcription (Latin):
ra isrł populo meo quite hereditate tentu¬
rus est. & eris espossessio & non addes ultra
ut absq filiissis. Cum autem multiplicatus
fuerit ur̃thabitator omontes isrł: tunc
nequaquã dicent in imici uestri contrauos
quod homines deuor&is & absq: liberis sit urã
possessio sed e contrario multi plic&is homi¬
nes & largissimam prolem uestra posteritas
germin&. Nec audies inquit amplius nec
sustinebis confusionem gentium. sed nec amit¬
tes gentemtuam ut aliquando sustineas cap
tiRuc more uidaico dixerimus quae illiex pec¬
tant inmille annorum regno. quando ciui¬
tatem hierus alem adserunt extruendã & tẽ¬
plum quod infine huius uoluminis describit᷑.
& rerumomnium felicitatem quorũ non nulli
arbitrantur subtoro babel haec fuisse comple¬
ta. Sed quomodo stare potuerit hocquod dicit᷑
& habitariuos faciam sicut a principio. bonisq
donabo maiorib: quam habuistis abinitio:

Expanded text:
ra Israel, populo meo, qui te haereditate tentura Israel, populo meo, qui te haereditate tenturus est. Et eris eis possessio, et non addes ultra, ut absque filiis sis. Cum autem multiplicatus fuerit vester habitator, o montes Israel, tunc nequaquam dicent inimici vestri contra vos, quod homines devoretis, et absque liberis sit vestra possessio, sed e contrario multiplicetis homines, et largissimam prolem vestra posteritas germinet. Nec audies, inquit, amplius, nec sustinebis confusionem gentium, sed nec amittes gentem tuam, ut aliquando sustineas captτικὼς more Judaico dixerimus, quae illi exspectant in mille annorum regno, quando civitatem Hierusalem asserunt exstruendam, et templum quod in fine hujus voluminis describitur, et rerum omnium felicitatem. Quorum nonnulli arbitrantur sub Zorobabel haec fuisse completa. Sed quomodo stare potuerit hoc quod dicitur: Et habitari vos faciam sicut a principio, bonisque donabo majoribus, quam habuistis ab initio? »
Abbreviated transcription (Latin):
& infurore meo obprobrii uestriultor ex¬
istam & leuabo manũ meam ut gentes quae in
circuitdꝰ uestro sunt ignominiã & confusionẽ
suam portent: Vos autem omontes istł. secun¬
dum pristinum statum germin&is uirgulta
ramosq mittatis siue iuxta septuaginta ad¬
feratis uuas quibus populus meus satur&ur
isrł: quod noͣn put&is postlongũtem futurum
propeest instat & ueni& tempus. Ac neuo¬
bis uideatur hocesse difficile: ipsee go ueniam
aduos & qui a uobis recesseram conuertar
aduos. ut pristinam culturam recipiatis & se¬
mente om̃ a compleantur. it aut multi in uo¬
bissint homines & habitentur ciuitates quae
prius destructae fuerant & non solum homi¬
nes multiplicabo. sed &iumenta aeque multi
iordanen duae & semis tribus acceperunt
Bonisq uos donabo multo maioribus quã fuistis
abinitio prius quam captiuitates uarias sen¬
tir&is & cum hoc fecero : tunc cognosc&is
quod egosimdñs: Et impleberis inquit oter¬

Expanded text:
et in furore meo, opprobrii vestri ultor exet in furore meo, opprobrii vestri ultor existam, et levabo manum meam, ut gentes quae in circuitu vestro sunt, ignominiam et confusionem suam portent: vos autem, o montes Israel, secundum pristinum statum germinetis virgulta, ramosque mittatis, sive, juxta LXX, afferatis uvas, quibus populus meus saturetur Israel. Quod non putetis post longum tempus futurum, prope est, instat, et veniet tempus. Ac ne vobis videatur hoc esse difficile, ipse ego veniam ad vos, et qui a vobis recesseram, convertar ad vos, ut pristinam culturam recipiatis, et semente omnia compleantur, ita ut multi in vobis sint homines, et habitentur civitates, quae prius destructae fuerant. Et non solum homines multiplicabo: sed et jumenta aeque multipJordanem duae et semis tribus acceperunt bonisquab initio, priusquam captivitates varias sentiretis. Et cum hoc vobis fecero, tunc cognoscetis quod ego sim Dominus. Et impleberis, inquit, o ter
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quia insultauit uobis inimicus hoc est
monsseir & putauit quod inperp&ud̃ ipse
uos possider& & altitudin es quondam dĩu
nunc desertas cessisse sibi inhereditatem
& non solum dixit sed & aliquanto tẽpore
uos possedit intantum ut superbe loque¬
r&ur contrauos & obprobrium ess&is cunc¬
tis gentibus propterea haec dicit dñs dr̃
q uastatis & urbibus derelictis : qm̃ inigne
⁊ elisui & aduersum om̃s quidem gentes sed
praecipue contra idumeam locutussit . quȩ
cum c&eris inquit gentibus tenuit terrã
meam in possessionem & possedit gladio
& toto corde possedit ut eicer& habitatores
de ea terramq: uastar&. propterea lo¬
quere ait proph&a suꝑ terram isrł & di¬
ces montibus & collib & iugis proquibus
septuaginta nãnac interpr&atisunt.
quaenos nemorosa intellegimus loca &
uallibus. Haec dicit dñs dr̃ intelo

Expanded text:
c sensus est: Quia insultavit vobis inimicus, hoc est, c sensus est: Quia insultavit vobis inimicus, hoc est, mons Seir, et putavit quod in perpetuum ipse vos possideret, et altitudines quondam Domini nunc desertas cessisse sibi in haereditatem, et non solum dixit, sed et aliquanto tempore vos possedit: intantum ut superbe loqueretur contra vos, quod opprobrium essetis cunctis gentibus: propterea haec dicit Dominus Deus, que vastatis, et urbibus derelictis: quoniam igne zeli sui, et adversum omnes quidem gentes, sed praecipue contra Idumaeam locutus sit, quae cum caeteris, inquit, gentibus tenuit terram meam in possessionem, et possedit gladio, et toto corde possedit, ut ejiceret habitatores de ea, terramque vastaret. Propterea loquere, ait, propheta, super terram Israel, et dices montibus, et collibus, et jugis pro quibus Septuaginta ταῖς νάπαις interpretati sunt, quae nos nemorosa intelligimus loca  et vallibus. Haec dicit Dominus Deus: in zelo,
Abbreviated transcription (Latin):
Scipio bonisq donabo maioribus quam
habuistis abinitio. & sci&is quia ego sum dñs
superuos homines populum meũ issł &
hereditate possidebuntie siueuos &eris¬
siue eritis eis in possessionem & non addes
Sultra ut absq: eissis siue & non ad d&is
sultra ut absq liberis uosfaciant. Haec¬
s dicit dñs ds̃. Pro eo quod dixerunt deuo
s bis siue tibi deuoratrix hominũ es & suf¬
s focans gentemtuam: proptere a homi¬
e nes non comedes amplius: & gentẽtuã
non necabis ultra ait dñs ds̃. Nec auditã
faciam intesiue in uobis amplius confusi¬
S õnemsiue ignominiam gentium. & ob¬
probria populorum nequaquã porta¬
sbis siue portabitis & gentẽ tucĩ non a¬
mittes amplius: si ue genstua absq: liberis
ultra nonerit dicit dñs dr̃
Dupraponitur proph&ae facies siue conuer¬
titur aduersum montem seir. hi filius ho¬
minis loquitur admontes siue supermon¬
tes isrł qui ubentur dĩ audire sermonẽ
& ut parum ꝑ differam tropologiamt̃oti

Expanded text:
quam habuistis ab initio, et scietis quia ego sum Dominus. vos homines populum meum Israel et haereditate possidebunt te. Et eris eis in possessiones, et non addes ultra, ut absque eis sis  sive et non addetis ultra, ut absque liberis vos faciant. Haec dicit Dominus Deus: Pro eo quod dixerunt de vobis  sive tibi, devoratrix hominum es, et suffocans gentem tuam: propterea homines non comedes amplius, et gentem tuam non necabis ultra, ait Dominus Deus: nec auditam faciam in te  sive in vobis amplius confusionem  vel ignominiam gentium, et opprobria populorum nequaquam portabis  sive portabitis, et gentem tuam non amittes amplius  sive gens tua absque liberis ultra non erit, dicit Dominus Deus. » Supra ponitur prophetae facies, sive convertitur adversum montem Seir: hic filius hominis loquitur ad montes, sive super montes Israel, qui jubentur Dei audire sermonem. Et ut parumper differam tropologiam, totiu