comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fortissimi. quia ponticũ mare curuatur ad anas¬
ero extenduntur usq ad danaprũ. quȩ flumi¬
na multis mansionibus ab inuicem absunt.
Adlitꝰ enĩ oceani. ubi tribus. faucibus fluenta
uistulȩ fluminis ebibunt᷑. uidi uarii resident.
& diuersis nationibus ad gregati. post quos ri¬
pã occani ite mesti tenent. pacatũ hominũ
genus omnino. quibus in austrũ adsid& gens
acatrirorũ fortissima. frugũ ignara. quę pe¬
coribus & uenationibus uictitat. Ultra quos
distendunt sup̃ mare ponticũ bulgarũ sedes
quos. notissimos peccatorũ nr̃orũ mala fecerunt.
H inc iam humi quasi forcissimarũ gentiũ fecun¬
dissima cespes. bifariã populorũ rabiem pul¬
lularunt. Nam alii altriagͥri. alii sauiri ñ¬
cupantur. qui tantũ sedes habent diuisas
iuxca chersonã ultiziagiri. quo asię bona
auidus mercator. importat. quia ȩstate cam¬
pos ꝑuagant effusas sȩdes pro ut arment&ꝵ

Expanded text:
fortissimi, qua Ponticum mare curvatur, a Danasfortissimi, qua Ponticum mare curvatur, a Danastro extenduntur usque ad Danaprum, quae flumina multis mansionibus ab invicem absunt. Ad litus autem Oceani, ubi tribus faucibus fluenta Vistulae fluminis ebibuntur, Vidivarii resident, ex diversis nationibus adgregati; post quos ripam Oceani item Aesti tenent, pacatum hominum genus omnino. Quibus in austrum adsidet gens Acatzirorum fortissima, frugum ignara, quae pecoribus et venationibus victitat. Vltra quos distendunt supra mare Ponticum Bulgarum sedes, quos notissimos peccatorum nostrorum mala fecerunt. Hinc iam Hunni quasi fortissimorum gentium fecundissimus cespes bifariam populorum rabiem pullularunt. Nam alii Altziagiri, alii Saviri nuncupantur, qui tamen sedes habent divisas: iuxta Chersonam Altziagiri, quo Asiae bona avidus mercator importat, qui aestate campos pervagant effusas sedes, prout armentorum
Abbreviated transcription (Latin):
taturos. In cuiꝰ scithiȩ medio. ẽ. locus qui asiam
curopãq ab alterutro diuidit. riphei scilic& mon¬
tes. qui thanaim uastissimã fundunt intrantem
meotidã. Quiꝰ paludis circuitꝰ passuũ milia. ex lii
nusquã .uii. ulnis altius sub sedentis. Inqua seychia
prima ab occidente gens resid& gepidarũ. quę
magnis opinatisq ambitur fluminibus. nãtisia
ꝑ aquilonẽ eius chorũq discurrit. Ab africo uero
magnꝰ ipse danubius. ab eoo flutaus secat. qui
rapidus ac uerticosus in histri fluenta furens uol¬
uit᷑. Introrsus illis dacia . ẽ. ad coronȩ speciem
ardius alpibus emunita. iuxta quorũ sinis trũ
latꝰ qui inaquilonẽ uergit. ab ostu uistulȩ flumi¬
nis pinmensa spacia uenetharũ natio populo¬
sa consed&. quorũ nomina lic& nunc ꝑuarias
familias & loca mutentur. principaliter tamen
ream uisclatenꝰ commorantur. Hi paludes siluaso
prociuitatib habent. Antes uero qui sunt eorã

Expanded text:
taturos. In cuius Scythiae medium est locus, qui Asiam taturos. In cuius Scythiae medium est locus, qui Asiam Europamque ab alterutro dividit, Riphei scilicet montes, qui Thanain vastissimum fundunt intrantem Meotida cuius paludis circuitus passuum mil. CXLIIII, nusquam octo ulnis altius subsidentis. In qua Scythia prima ab occidente gens residet Gepidarum, que magnis opinatisque ambitur fluminibus. Nam Tisia per aquilonem eius chorumque discurrit; ab africo vero magnus ipse Danubius, ab eoo Flutausis secat, qui rapidus ac verticosus in Istri fluenta furens divolvitur. Introrsus illis Dacia est, ad coronae speciem arduis Alpibus emunita, iuxta quorum sinistrum latus, qui in aquilone vergit, ab ortu Vistulae fluminis per inmensa spatia Venetharum natio populosa consedit. Quorum nomina licet nunc per varias familias et loca mutentur, principaliter tamen ream Viscla tenus commorantur: hi paludes silvasque pro civitatibus habent. Antes vero, qui sunt eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad caucasũ montẽ aminẽq araxem. ac de inde
insinistra parte reflexa post mare caspiũ. quȩ
in extremis asiȩ finibus ab occeano eo roboro in
modũ fungi primũ tenuis. post hȩc latissima
& rotunda forma exoritur. uergens adhunnos
albanos & seres usq de greditur. Haec in quã
patria id . ẽ. scichia longese tendens lateq a¬
periens. hab& ab oriente seres in ipso sui princi¬
pio litus caspu maris cõmanentes. ab occidente
germanos & Nlumen iustule. ab aretoa id est
septe ntrionali circũdatur oceano. ameridiȩps¬
da albania hiberia ponto. atq excremo alues
histri qui dicitur danubius. ab hostio suo usq adfon¬
tem. Inco uͦ latere qua ponticũ litꝰ attingit: o¬
pidis haud obscuris inuoluit᷑ borysteni. de obbua
calli poda. chersona. theodosia. careon. mirmicion
& trapeianta. quas indomite setehiarũ nationes
giecis ꝑmiserunt condere. sibun& cõmertiũ pres¬

Expanded text:
ad Caucasum montem amnemque Araxem ac deinde ad Caucasum montem amnemque Araxem ac deinde in sinistram partem reflexa post mare Caspium, quae in extremis Asiae finibus ab Oceano eoroboro in modum fungi primum tenuis, post haec latissima et rotunda forma exoritur, vergens ad Hunnus, Albanos et Seres usque digreditur. Haec, inquam, patria, id est Scythia, longe se tendens lateque aperiens, habet ab oriente Seres, in ipso sui principio litus Caspii maris commanentes; ab occidente Germanos et flumen Vistulae; ab arctu, id est septentrionali, circumdatur oceano, a meridiae Persida, Albania, Hiberia, Ponto atque extremo alveo Istri, qui dicitur Danubius ab ostea sua usque ad fontem. In eo vero latere, qua Ponticum litus attingit, oppidis haut obscuris involvitur, Boristhenide, Olbia, Callipolida, Chersona, Theodosia, Careon, Myrmicion et Trapezunta, quas indomiti Scytharum nationes Grecis permiserunt condere, sibimet commercia pres
Abbreviated transcription (Latin):
ne historico ritu in commune recolitur.
Quod & ab labius descriptor gochorũ gentis
egregius. uerissima attestatur historia. in
quã sententiã & non nulli consensẽre marorũ.
Ioseppus annaliũ relator uerissimus. dũ ubique
ueritatis conseru& regulam. & origines causa¬
rũ a principio reuoluat. hȩc ueto quȩ diximus
degente gothorũ principia cur omiserit io¬
noramus. Sed tamen ab hoc loco eorũ stirpẽ
cominemorans. scythas eos & natione & uocabu¬
lo asserit appellatos. cuiꝰ soli terminos antequã
aliud ad mȩdiũ deducamus. necesse. ẽ. ut iacent
edisscere. Serchia siquidem germanie t̾̃rȩ confi¬
nis. eatenus ubi ister oritur amnis. uł stagnum
dilatatur morsianus tendens usq ad flumina
tyram. dastrũ & uagosolam. magnũq illud
danaprũ taurũq montẽ. non illum asiȩ sed
propriũ idẽ. scithicũ. ꝑ omnẽ meotidis ambi¬
tũ. ultraq meotida ꝑ angustias bos fori. usq

Expanded text:
ene historico ritu in commune recolitur; ene historico ritu in commune recolitur; quod et Ablabius descriptor Gothorum gentis egregius verissima attestatur historia. In quam sententiam et nonnulli consensere Majorum. Josephus quoque annalium relator verissimus, dum ubique veritatis conseruit regulam, et origines causarum a principio revolvit, haec vero quae diximus de gente Gothorum principia cur omiserit ignoramus. Sed tamen ab hoc loco eorum stirpem commemorans, Scythas eos et natione et vocabulo asserit appellatos: cujus soli terminos, antequam aliud ad medium edicere. Scythia si quidem Germaniae terre confines eo tenus, ubi Ister oritur amnis vel stagnus dilatatur Morsianus, tendens usque ad flumina Tyram, Danastrum et Vagosolam, magnumque illu Danaprum Taurumque montem, non illum Asiae, sed proprium, id est Scythicum, per omnem Meotidis aditum, ultraque Meotida per angustias Bosfori usque
Abbreviated transcription (Latin):
ad scichiȩ terras quȩ lingua eorũ oiũ uocaban¬
tur. U bi delectatꝰ magna ub̾tate regionũ.¬
& exercitꝰ medietate trans posita. pons dici¬
tur. unde amnem traieoerat miserabiliter
corruisse. nec ulterius iam cuidam licuit ire
aut redire. Nam islocus ut fertur tremu¬
lis paludibus uoragine circũ iecta concludit᷑.
quẽ utiaq confusione natura reddit impe¬
riũ. Uerũ tamen hodieq illic & uoces armen¬
torũ audiri. & indicia hominũ deprehendi.
commeantiũ attestatione quã uis longe audi¬
entiũ credere lic&. Haec ergo pars gothorũ
quȩ apud filimer dicitur int̾ras oium emen¬
so amne transposita. optatũ potiti solũ. nec
mora ilico ad gentẽ spalorũ adueniunt. con-¬
sertoq prȩlio uictoriã ad ipiscunt. ex indeq
iam uelut uictores ad extremã scichię par¬
tẽ que pontico mari uicmna . ẽ. properant.
quẽ ad modũ & inpriscis eorũ carminibus p¬

Expanded text:
ad Scythiae terras, quae lingua eorum Ovim vocabanad Scythiae terras, quae lingua eorum Ovim vocabantur: ubi delectato magna ubertate regionum exercitu, et medietate transposita, pons dicitur unde amnem transjecerat miserabiliter corruisse, nec ulterius jam cuiquam licuit ire aut redire. Nam is locus, ut fertur, tremulis paludibus voragine circumjecta concluditur; quem utraque confusione natura reddidit impervium. Verumtamen hodieque illic et voces armentorum audiri, et indicia hominum deprehendi, commeantium attestatione, quamvis a longe audientium, credere licet. Haec igitur pars Gothorum quae apud Filimer, dicitur in terras Ovim emenso amne transposita, optatum potita solum. Nec mora, illico ad gentem Spalorum adveniunt, consertoque praelio, victoriam adipiscuntur; exindeque jam velut victores ad extremam Scythiae partem quae Pontico mari vicina est, properant: quemadmodum et in priscis eorum carminibus p
Abbreviated transcription (Latin):
rũ regis gremiũ conuolauit. & ut desiderabat
inuenit. Hȩ itaq gentes germanis corpore
& animo grandiores. pugnabant beluma sȩ¬
uitia. Ex hac igitur scandra insula quasi
officma gentiũ. aut certe uelut uagina
nationũ cũ rege suo nomine berig. gothi
quondam memorantur egressi. Qui ut
primũ enauibus exeuntes t̾ras attigerunt.
ilico nomen loco dederunt. Nam hodieq
illic ut fertur. gochiscandza uocatur
nde mox promouentes ad sedes ulme rugoꝵ
qui tunc oceani ripas insidebant. castra
meati sunt. eosq cõmisso prelio propriis se¬
dibus pepulerunt. eorũq uicinos uuanda¬
los iam tunc subiugantes. suis applicuere
uictorus. Ubi uero magna populi numetost¬
tate crescence. & iam pene quinto rege
regnante. post berg filimer filio. gadari
cus consilio sedit. ut exinde cũ familus gocho¬
tũ promouere exercitꝰ. Qui apcissimas¬
sedes locaq dũ querer& congrua. ꝑuenit

Expanded text:
rum regis gremio convolavit et, ut desiderabat, rum regis gremio convolavit et, ut desiderabat, invenit. hae itaque gentes, Germanis corpore et animo grandiores, pugnabant beluina saevitia. Ex hac igitur Scandza insula quasi officina gentium aut certe velut vagina nationum cum rege suo nomine Berig Gothi quondam memorantur egressi: qui ut primum e navibus exientes terras attigerunt, ilico nomen loci dederunt. nam odieque illic, ut fertur, Gothiscandza vocatur. unde mox promoventes ad sedes Vlmerugorum, qui tunc Oceani ripas insidebant, castra metati sunt eosque commisso proelio propriis sedibus pepulerunt, eorumque vicinos Vandalos iam tunc subiugantes suis aplicavere victoriis. ubi vero magna populi numerositate crescente et iam pene quinto rege regnante post Bergis consilio sedit, ut exinde cum familiis Gothorum promoveret exercitus, qui aptissimassedes locaque dum quaere et congrua, pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
Quorũ om̃iũ sedes subuna planitiȩ ac fercileᷤ.
& propt̃ ea inibi aliarũ gentiũ incursionib
infestantur. Post hos ahelmil. finnaithȩ. fer¬
uir. gauthigoth acre hominũ genus. & ad
bella prompcissim. De hinc mixti euagrę
otingins. Hi om̃s exesis rupibus quasi castellis
in habitant. ricu beluino sunt. & techis ex¬
teriores. ostrogothȩ. raumaricȩ. ragnarici.
finnimitissimi. scandre cultoribus om̃ib mi¬
tiores nec non & patres eorũ uino uilorh.
suetidi. Cognitͥo in hac gente reliquis cor¬
pore eminentiores. quã uis & dani ex ipsorũ
stirpe progressi. herulos propris sedibus expu¬
lerunt. Qui int̃ om̃s scandzae nationes: nomet
sibi obninniã proceritatẽ affectant precipuũ
sunt quãquã & horũ positura granni. aigan¬
zi. eunixi. gethel. rugi. a rochi. ranni quib
non ante multos annos roduf rex fuit. Qui
contempto proprio regno. ad theoderici gocho¬

Expanded text:
quorum omnium sedea sub uno plani ac fertilis, quorum omnium sedea sub uno plani ac fertilis, et propterea inibi aliarum gentium incursionibus infestantur. post hos Ahelmil, Finnaithae, Fervir, Gauthigoth, acre hominum genus et at bella prumtissimum. dehinc Mixi, Evagre, Otingis. hi omnes excisis rupibus quasi castellis inhabitant ritu beluino. sunt et his exteriores Ostrogothae, Raumarici, Aeragnaricii, Finni mitissimi, Scandzae cultoribus omnibus mitiores; nec noa et pares eorum Vinoviloth; Suetidi, cogniti in hac gente reliquis corpore eminentiores: quamvis et Dani, ex ipsorum stirpe progressi, Herulos propriis sedibus expulerunt, qui inter omnes Scandiae nationes nomen sibi ob nimia proceritate affectant praecipuum. sunt quamquam et horum positura Grannii, Augandzi, Eunixi, Taetel, Rugi, Arochi, Ranii. quibus non ante multos annos Roduulf rex fuit, qui contempto proprio regno ad Theodorici Gotho
Abbreviated transcription (Latin):
alus. dampnoq impar ẽ. Et hoc quare.
Quia prolixiorib diebus solem adorientẽ per
axis marginẽ uident rederintẽ. breuiorib
uero non sic conspicitur apud illos sed aliter.
quia austrinis signis ꝑcurrit. & quod nob̃
uidet᷑ sol ab imo surgere. illos ꝑ t̾rȩ margi¬
nẽ dicit᷑ circuisse. Aliȩ uero ibi sunt
gentes screrefenne quifrumentorũ non
quȩ ritant uictum. sed carnibus ferarum
atq ouis auiũ uiuunt. Ubi tanta palu¬
dib faecura ponit̾. ut & augmentũ prestent
generi. & sacietatẽ ad copiã genti: Alia uͦ
gens ibi moratur suchatis. quȩ uelut thorin¬
gi equis ut unt̾ eximiis. Hi quoq sunt. quim
usib romanorũ sapphirinas pelles cõmortio
int᷑ ueniente. ꝑ alias innumeras gentes trans.¬
mittunt. famosi pelliũ decora nigredine.
Hi cũ inopes uiuane. ditissime uestiuntur.
Sequitur deinde diuersarũ turba nationũ
theustis. uagoch. bergio. hallin. liochida

Expanded text:
aliis damnoque impar est. et hoc quare? aliis damnoque impar est. et hoc quare? quia prolixioribus diebus solem ad orientem per axis marginem vident redeuntem, brevioribus vero non sic conspicitur apud illos, sed aliter, quia austrinis signis percurrit, et quod nobis videtur sol ab imo surgere, illos per terrae marginem dicitur circuire. aliae vero ibi sunt gentes Screrefennae, que frumentorum non queritant victum, sed carnibus ferarum atque ovis avium vivunt; ubi tanta paludibus fetura ponitur, ut et augmentum prestent generi et satietatem ad cupiam genti. alia vero gens ibi moratur Suehans, quae velud Thyringi equis utuntur eximiis. hi quoque sunt, qui in usibus, Romanorum sappherinas pelles commercio interveniente per alias innumeras gentes transmittunt, famosi pellium decora nigridine. hi cum inopes vivunt, ditissime vestiuntur. sequitur deinde diversarum turba nationum, Theustes, Vagoth, Bergio, Hallin, Liothida,
Abbreviated transcription (Latin):
in oceanum undosus euoluit. Ab occidente namq
in menso pelago circumdat᷑. a septẽtrione quoq
innauigabili eodẽ uastissimo concludit᷑ oceano
Ex quo quasi quodã brachio exeunte sinu disten¬
to germanicũ mare efficit᷑. Ubi &iã paruȩ qui¬
dem sed plures perhibent̾ insulę dispositae ad
quas si congelato mari obnimium frigus lupi
transierint. luminibus ferunt᷑ orbari. Ita non
solũ inhospitalis hominib uerũ &iam beluis
terra crudelis est. In scandzia uero insula unde
nobis sermo est. lic& multȩ & diuerse maneant
nationes. septẽ tantũ earũ nomina meminit
ptholomeus. Apiũ ibi turba mellifica. obni¬
miũ frigus nusꝗ repperit᷑. Incuius parte
Arctoagens ad ogit consistit. quȩ fert᷑ ines¬
tate media quadraginta dieb ⁊ noctib luces
habere continuas. Itemq brumali tempore.
eodẽ dierũ noctiũq numero. lucẽ clarã neser¬
re. Ita alt̃ nato merore cũ gaudio. beneficio

Expanded text:
in Oceanum undosus evolvitur. ab occidente namque in Oceanum undosus evolvitur. ab occidente namque inmensu pelago circumdatur, a septentrione quoque innavigabili eodem vastissimo concluditur Oceano, ex quo quasi quodam brachio exiente, sinu distento, Germanicum mare efficitur. ubi etiam parvae quidem, sed plures perhibentur insulae esse dispositae, ad quas si congelato mari ob nimium frigus lupi transierint, luminibus feruntur orbari. ita non solum inhospitalis hominibus, verum etiam beluis terra crudelis est. in Scandza vero insula, unde nobis sermo est, licet multae et diversae maneant nationes, septem tamen eorum nomina meminit Ptolemaeus. apium ibi turba mellifica ob nimium frigore nusquam repperitur. in cuius parte arctoa gens Adogit consistit, quae fertur in aestate media quadraginta diebus et noctibus luces habere continuas, itemque brumali tempore eodem dierum noctiumque numero luce clara nescire. ita alternato merore cum gaudio benificio
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ possent sȩpius gerunt. non tantũ ȩquitatu
uel pedite. uerũ & iam bigis curribusq falcatis.
quos more uulgari essedas uocant. Hȩc panca de
breetanniȩ insulȩ forma. dixisse sufficiat. Ad
scandrie insulȩ. sitũ. quod superius reliquimus re¬
atamus: De hac enĩ insedõ se operis libro. clau¬
dius pholomeus orbis t̾rȩ descriptor egregius
meminit dicens. Est inoceano arctoi salo posita
insula magna nomine scandzia. in modũ folu
citri lateribus pandis. ꝑ longũ ducta conclu¬
dens se. De qua & pomponius mela. in maris
sinu codano positã refert. cuiꝰ ripas influit oce¬
anus. Hȩc astonte posita est iustulȩ fluminis.
qui sarmaticis montib ortꝰ in conspectu scand¬
ziȩ septentrionali oceano trisulcus in labitur.
germaniã scithiamq disterminans. Haec ergo
hab& adorientẽ. uastissimũ in orbis terrę gremiũ
unde uagi fluuius uelut quodã uentre generatꝰ

Expanded text:
quae possident, saepius gerunt, non tantum equitatu quae possident, saepius gerunt, non tantum equitatu vel pedite, verum etiam bigis curribusque falcatis, quos more vulgare essedas vocant. haec pauca de Brittaniae insulae forma dixisse sufficiat. Ad Scandziae insulae situm, quod superius reliquimus, redeamus. de hac etenim in secundo sui operis libro Claudius Ptolomeus, orbis terrae discriptor egregius, meminit dicens: est in Oceani arctoi salo posita insula magna, nomine Scandza, in modum folii cetri, lateribus pandis, per longum ducta concludens se. de qua et Pomponius Mela in maris sinu Codano positam refert, cuius ripas influit Oceanus. haec a fronte posita est Vistulae fluminis, qui Sarmaticis montibus ortus in conspectu Scandzae septentrionali Oceano trisulcus inlabitur, Germaniam Scythiamque disterminans. haec ergo habet ab oriente vastissimum lacum in orbis terrae gremio, unde Vagi fluvius velut quodam ventrae generatus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptor enarrat. metallis plurimis copiosam.
herbis frequentẽ & his ferationẽ omibus quȩ
peccora magisquã homines alant. Labi uero
ꝑcã multa quã maxime relabiq flumina. get¬
mas margaritasq uoluentia. silorũ colorati uul¬
tus. torti pleroq crine & nigro nascuntur
Calydoniã uero in colentibus rutilȩ comȩ. corpo¬
ra magna sed fluuida. gallis siue hispanis ut
quibusq attenduntur obsimiles. Unde coniet¬
tauere non nulli. quod t̾ra ex his accolas conti¬
guo uocatos acceperit. inculti acque om̃s popu¬
li regesq populorũ. Cunctos tamen in caliꝰ¬
doniorũ meatarũq concessisse nomina: Dio
auctor ẽ. celeberrimus scriptor annaliũ Uit¬
geas habitant casas. cõmunia tecta cũ petore
slluȩq illis sȩpe domꝰ. Ob decort̃ nescio an
ali Nam quã obrẽ ferro pingunt corpora. bellũ
uit̃ sẽ aut imperi cupidine. aut ampli sicandi

Expanded text:
scriptor enarrat, metallis plurimis cupiosam, scriptor enarrat, metallis plurimis cupiosam, herbis frequentem et his feraciorem omnibus, que pecora magis quam homines alant: labi vero per eam multa quam maximae relabique flumina gemmas margaritasque volventia. Silorum colorati vultus; torti pleroque crine et nigro nascuntur; Calydoniam vero incolentibus rutilae cumae, corpora magna, sed fluuida: Gallis sive Spanis, ut quibusque obtenduntur, adsimiles. unde coniectavere nonnulli, quod ea ex his accolas contiguo vocatos acceperit. inculti aeque omnes populi regesque populorum ; cunctos tamen in Calydoniorum Meatarumque concessisse nomina Dio auctor est celeberrimus scriptor annalium. virgeas habitant casas, communia tecta cum pecore, silveque illis saepe sunt domus. ob decorem nescio an aliam quam ob rem ferro pingunt corpora. bellum inter se aut imperii cupidine, aut amplificandi
Abbreviated transcription (Latin):
sui prodidit sitũ. Quẽ ut agrecis latinisq aue¬
toribus accepimus ꝑsequemur. Triquadrã eam
plures dixere consimilem. int̾ septentrionalem
occidentalemq plagam proiectã. uno quimagnꝰ
anguloreni ostia spectantẽ. De hinc correpta
latitudine obliq retro abstractã. induos exire
alios. geminoq latere longiorẽ galliȩ precen
latitudo eius. ubi patentior longitudo non ul
Modo uero dumosa. modo siluestri iacere planitiȩ
montibrs & iam non nullis in crescere. mari tardo
circũfluã. qđ nec remis facile impellentibus ce¬
dat. nec uentorũ flatib intumescat. Credo
quia remotę longius t̾rȩ. causas montibus ne¬
gant. Quippe illic latius quã usquã aequor
grecorũ. tantas illam exalare nebulas. made¬
facta humo oceani crebris excursib ut sub
negetur aspectus. noctẽ quoq clariorẽ in excit¬
ma eiꝰ parte minimãq cornelius & iã annaliũ

Expanded text:
sui prodidit situm, quem, ut a Grecis Latinisque ausui prodidit situm, quem, ut a Grecis Latinisque autoribus accepimus, persequimur. triquadram eam plures dixere consimilem, inter septentrionalem occidentalemque plagam proiectam, uno, qui magnus est, angulo Reni hostia spectantem, dehinc correptam latitudine oblique retro abstractam in duos exire alios, geminoque latere longiorem Galliae praetencem stadiis latitudo eius ubi patentior, longitudo non ultmodo vero dumosa, modo silvestrae iacere planitiae, montibus etiam nonnullis increscere: mari tardo circumfluam, quod nec remis facile inpellentibus cedat, nec ventorum flatibus intumescat, credo, quia remotae longius terrae causas motibus negant: quippe illic latius quam usquam aequor or tantas illam exalare nebulas, madefacta humo Oceani crebris excursibus, ut sunegetur aspectui. noctem quoque clariorem in extrema eius parte minimamque Cornelius etiam annalium
Abbreviated transcription (Latin):
non om̃s excultas. Hab& & inultimo plage oc-¬
cidentalis aliam insulam nomini thilȩ. de qua
mantuanus int̾ alia diẽ. tibi seruiat ultima
parte arctoa. idest. septencrionali. Implissi¬
mã insulã nomine scandrã. Unde nobis serneo
si dñs iuuauent ẽ. ad sumendus. quiagens cuł
oniginẽ flagitas. abhuiꝰ insulȩ gremio uelut
examen apiũ crũpens. int̾ra curopȩ aduenit.
Q uomodo uero aut qualit̃. insubsequentib si dñs
donauerit explanabimꝰ. Nunc enĩ debrittannia
insula. quȩ insinu oceani int̾ hispamas gallias
& germamã sita est. ut potuero paucis absol¬
uam. Cuiꝰ lic& magnitudinẽ olim nemo ut
refert libius circũ uectus. ẽ. multis tantũ da¬
ta . ẽ. uaria opinio de ea loquendi. Quã du
siquidẽ armis in accessam romanis. iulius cesar
prelus adgłam tantũ quesitis aperuit: Deinces
mercimoniis aliasq obcausas multis facta morta¬
lib non indiligenti quȩ secuta. ẽ. aetati cercuis

Expanded text:
non omnes excultas. Habet et in ultimo plagae ocnon omnes excultas. Habet et in ultimo plagae occidentalis aliam insulam nomine Thylen, de qua Mantuanus: Tibi serviat ultima lagus in parte arctoa, id est septentrionali amplam insulam nomine Scandzam, unde nobis sermo, si dominus iubaverit, est adsumpturus, quia gens, cuius originem flagitas, ab huius insulae gremio velut examen apium erumpens in terram Europae advinit: quomodo vero aut qualiter, in subsequentibus, si dominus donaverit, explanavimus. Nunc autem de Brittania insula, que in sino Oceani inter Spanias, Gallias et Germaniam sita est, ut potuero, paucis absolvam. cuius licet magnitudine olim nemo, ut refert Libius, circumvectus est, multis tamen data est varia opinio de ea loquendi. quae diu si quidem armis inaccensam Romanis Julius Caesar proeliis ad gloriam tantum quesitis aperuit: pervia deinceps mercimoniis aliasque ob causas multis facta mortalibus non indiligenti, quae secuta est, aetati certius
Abbreviated transcription (Latin):
habitabilem tamen omnino sul spacio in lon¬
gũ latũq extensum. Taprobanam quoq in
qua exceptis oppidis uel possessionib x. muni¬
tissimȩ urbes decorantur. Sed & aliam om¬
nino gratissimã silephantinã. nec
non &e theron. licce non al sdialiquo scripto¬
re dilucide. tamen suis possessoribus affatim
refertas. Hab& in parte occidentali idem o-¬
ecanus aliquantas insulas. & pene cunctis ob
frequentiã euntiũ & redeuntiũ notas. Q sunt
iuxta fretũ gaditanũ haud proeul una bcata
& alia quȩ dicitur fortunata quã uis non nul¬
toria in oceani insulis ponant. In quorũ uno
templũ herculis. inalio monumentũ adhuc
conspicitur scipiotus.Tamen quia extremita¬
tẽ galliciȩ t̾re continent. ad t̾rã magnã curopę
potius quã adoccani ꝑtinent insulas. Hab&
tamen & alias insulas interius in suo ȩftu
quȩ dicuntur balcares. Hab& & aliam meua¬
niã. nec non orcadas numcro xxxiii. quã uis

Expanded text:
habitabilem, tamen omnino sui spatio in lonhabitabilem, tamen omnino sui spatio in longo latoque extensam: Taprobanem quoque, in qua excepto oppida vel possessiones decem munitissimas urbes decoram: sed et aliam omnino gratissimam Silefantinam: nec non et Theron, licet non ab aliquo scriptore dilucidas, tamen suis possessoribus affatim refertas. habet in parte occidua idem Oceanus aliquantas insulas et pene cunctis ob frequentiam euntium et redeuntium notas. et sunt iuxta fretum Gaditanum haut procul una Beata et alia quae dicitur Fortunata. quamvis nonnultoria in Oceani insulis ponant. In quorum uno templum Herculis, in alio monumentum adhuc conspicitur Scipionis; tamen quia extremitatem Galliciae terrae continent, ad terram magnam Europae potius quam ad Oceani pertinent insulas. Habet tamen et alias insulas interius in suo aestu, quae dicuntur Baleares, habetque et aliam Mevaniam; nec non et Orcadas numero 34, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
orosius. totius t̾rȩ circulũ oceani lim
bis t̃rarũ spacio. innumerabiles pene scriptore¬
existunt. qui non solũ urbiũ locorumue positr¬
ones explanant. uerũ &iam & quod est liqͥ¬
dius passuũ. miliariorũq dimetiunt quantita¬
tem. Insulas quoq marinis fluctibus int̾mix¬
tas. tam maiores quã & iam minores. quas
cycladas uel sporadas oognominant. Occam
describere quis ad gressus ẽ. uerũ &ram nec cui¬
quã licuit trans fretare. quia resistente ulua &
uentorũ spiramine. quiescente. in remeabilis. ẽe.
sentitur. & nulli cognita nisi ei qui eam con¬
sticuit. Citerior uero eius pelagi ripa. quã
diximus totius mundi circulũ. in modũ corone
ambiens. fines suos. curiosis homihibus & qui
de hac rescribere uoluerunt. ꝑquaquã in no-¬
tuit. quã & t̾rę circulũ abincolis possidetur.
Et non nulle insule in codem mari habutabiles
sunt. ut inorientali plaga & indico oceano hip¬
popodes. iam nesciã solibus ꝑustam. quauis in¬

Expanded text:
Orosius, totius terrae circulum Oceani limbarum spatium innumerabiles pene scriptoreexistunt, qui non solum urbium locorumve positiones explanant, verum etiam et quod est liquidius, passuum miliariumque dimetiunt quantitatem, insulas quoque marinis fluctibus intermixtas, tam maiores quam etiam minores, quas Cycladas vel Sporadas cognominant, in inmdescribere quis adgressus est, verum etiam nec cuiquam licuit transfretare, quia resistente ulva et ventorum spiramine quiescente inpermeabilis esse sentitur et nulli cognita nisi ei qui eam constituit. ceterior vero eius pelagi ripa, quam diximus totius mundi circulum, in modum coronae ambiens fines suos, curiosis hominibus et qui de hac re scribere voluerunt perquaquam innotuit, quia et terrae circulum ab incolis possidetur et nonnullae insule in eodem mare habitabiles sunt, ut in orientali plaga et Indico Oceano Hyppodem, Iamnesiam , Solis perustam quamvis in
Abbreviated transcription (Latin):
÷ pistola contantini principis ad alex andrũ
pontificem alexandrinũ & arriũ. ꝑ quã orta¬
tus ÷ ut reuerterentur ad pacem
Quia tã pro arriana quęstione. quã propase
definienda festiuitate. nicea fec̃ constanti¬
nus celebrari conciliũ.

Expanded text:
pistola Constantini principis ad Alexandrum pontificem Alexandrinum, et ad Arium, per quam hortatus est ut reverterentur ad pacemQuia tam pro Ariana quaestione quam pro Paschae definienda festivitate in Nicaea fecit Constantinus celebrare concilium.
Abbreviated transcription (Latin):
& duobus dissertissimis uiris. soromeno & socrate.
Quos nos ꝑ epiphaniũ scolasticũ latino conden¬
tes eloquio necessariũ duximus eorũ dicta
de florata. mnunius stili tractatũ dño iuuante
ꝑ ducere. & de tribus auctorib unã facere dic¬
tionẽ. Sciendũ plane. qđ predicti scriptores
atemporibus diuȩ memoriȩ principis constan¬
tini usq ad auguste recordationis theodosu iuini¬
oris. quȩ sunt gesta digesserint. Nos autẽ corũ
telictis operibus. & unũ quẽq cauta mente trac¬
tantes. cognouimus non equalit̃ om̃s de una quaq
seꝰ luculent᷑ ac subtilit̃ explanassc. sed modo hunc
modo alterũ aliã partẽ melius expedisse. Et idõ
colligeres. & cũ auctoris su nomine mordine
collocare. Legat ergo intrepidus qui adhȩc opuscu¬
la dño lonafite ꝑuenerit. maltũ utilitatis atq
notitiȩ luctaturus. siquȩ posita sunt ꝑhos.xii.
libits. memoriȩ suę sollicitamente condiderit
reterea he quẽ piã res indistincta turbar&.

Expanded text:
 duobus disertissimis viris Sozomeno et Socrate, quos nos per Epiphanium scholasticum Latino condentes eloquio, necessarium duximus eorum deflorata in unius styli tractum, Domino juvante, perducere, et de tribus auctoribus unam facere dictionem. Sciendum plane quod praedicti scriptores a temporibus divae memoriae principis Constantini usque ad augustae recordationis Theodosii Junioris, quae sunt gesta digesserint. Nos autem eorum relectis operibus, et unumquemque cauta mente tractantes, cognovimus, non aequaliter omnes de unaquaque re luculenter ac subtiliter explanasse; sed modo hunc, modo alterum aliam partem melius expediisse. Et ideo colligere, et cum auctoris sui nomine in ordinem collocare. Legat ergo intrepidus, qui ad haec opuscula Domino donante pervenerit; multum utilitatis atque notitiae lucraturus, si quae posita sunt per hos duodecim libros, memoriae suae sollicita mente condiderit. Praeterea, ne quempiam res indistincta turbaret,
Abbreviated transcription (Latin):
litterarũ latinarũ aactor. relinquens scolas¬
suas inpalatio militabat: eratq imp̃ris ante
Tunc ergo fertur. ñ mediocrit̃ cogitans. cooperatorẽ
assũpsit arbogastũ deminorib galbis orcũ milita¬
ris ordinis ducẽ. uilarũ sȩuũ & necib p̃paratũ
Quo facto declinauit᷑ ad tyronudẽ . Igitur ut̃q
contra imperatorẽ ualentinianũ nece̾ machina¬
bantur. cubilarios corrũpentes cunuchos. At illi.
dormientẽ principẽ suffocauer̃. Hoc cugonius
repente cognoscens. imperio potitur hesperiȩ. Age¬
batq qđ tyranno poterat conuenire : Hec audiens
theodosius imp̃r rursus sollicitudinib: obstrictus.
scda certamina post maximũ p̃parabat. Congro¬
gansq militarẽ uirtutẽ & honoriũ filiũ suũ dẽ¬
signans imperatorõ. consulatu suo & abundatu.
decimo die ianuarum̃sis. denuo ad partes hesperi¬
as magno studio festinabat. SOTOMENUS

Expanded text:
litterarum Latinarum litterarum Latinarum as, in palatio militabat, eratque imperatoris is honoratus. Tunc ergo fertur, non mediocriter cogitans, cooperatorem assumpsit Arbogasten, de minoribus Gallis ortum, militaris ordinis ducem, virum saevum et necibus praeparatum. Quo facto declinavit ad tyrannidem. Igitur uterque contra imperatorem Valentinianum necem machinabantur, cubicularios corrumpentes cunuchos. At illi dormientem principem suffocarunt. Hoc Eugenius repente cognoscens, imperio potitur Hesperiae, agebatque quod tyranno poterat convenire. Haec audiens Theodosius imperator, rursus sollicitudinibus obstrictus, secunda certamina post Maximum praeparabat. Congregansque militarem virtutem, et Honorium filium designans imperatorem consulatu suo et Habundantii , decimo die Januarii 351 mensis, denuo ad partes Hesperias magno studio festinabat. SOCRATES
Abbreviated transcription (Latin):
cordiã haberent. deponerentq certam̃. &
stultas contentiones extinguerent. Paulinꝰ
inquio olĩ ꝑ mortuus. euagnus contra regulas
ordinatus. Orientales autẽ ȩccłȩ. p̃sulatũ fla¬
uiano deferentes. & asia pontus & tracia.
eiꝰ cõmunione coniunctȩ sunt. Om̃s illiricus
illũ nouit ꝑ orientẽ ep̃is p̃sidere. His flexi
monitionib hesperiȩ sacerdotes. soluturos
se inniuuitias ꝓpiser̃ & legatos mittendos
ab eo susorpere. Hoc agnoscens sacratissimꝰ fla¬
& antiochenos prb̃os atq diaconos: quib p̃orat
acatius beriȩ in omĩ t̾ra pelagoq cantatus.
passionẽ. post .x.& .uii. annos eccłus restituit
pacẽ. Quod agnoscentes aegiptu. inimicitias
extinguentes. concordiã sunt amplexi. Tunc
nastasu p̃sidebat. uir prudentia & intellectu
decent̃ ornatꝰ. Alexandrinȩ uͦ theophilus.
ẽs itaq publica. eo tẽpore SOCRAtES XLU¬
ꝓhuiꝰ modi causa turbabatur. in occidentis
partib. Grãmaticus qͥdã nomine eugenius

Expanded text:
cordiam haberent, deponerentque certamen, et stultas contentiones exstinguerent. Paulinus, inquit, olim est mortuus; Evagrius contra regulas ordinatus; orientales autem Ecclesiae praesulatum Flaviano deferentes, et Asia, Pontus, et Thracia, ejus communioni conjunctae sunt: omnis Illyricus illum novit per Orientem episcopis praesidere. His flexi monitionibus Hesperiae sacerdotes soluturos se inimicitias promiserunt, et legatos mittendos ab eo se suscipere. Hoc agnoscens sacratissimus Flaet Antiochenos presbyteros, atque diaconos, quibus praeerat Acacius Beroeae in omni terra pelagoque cantatus. passionem, post decem et septem annos Ecclesiis restituit pacem. Quod agnoscentes Aegyptii, inimicitias exstinguentes, concordiam sunt amplexi. Tunc nastasii, praesidebat, vir prudentia et intellectu decenter ornatus; Alexandrinae vero Theophilus.es itaque publica hoc tempore pro hujusmodi causa turbabatur in Occidentis partibus. Grammaticus quidam nomine Eugenius,
Abbreviated transcription (Latin):
filius mediolanũ ueniss&. exegritudine releua¬
tus circũ. deuictora cclebrabat. & ante prandiũ
quidẽ spectaculũ quasi fanus. exhibuit: post pran¬
diũ repente p̃grauatus ÷. & ad spectaculũ uenire
ñ potuit. Hiliũ tam̃. ludis ad eẽ. p̃cepit. Suꝑ¬

Expanded text:
 aegritudine relevatus, circum de victoria celebrabat, et ante prandium quidem spectaculum quasi sanus exhibuit, post prandium vero repente pregravatus, ad spectaculum venire non potuit, filium tamen ludis adesse precepit; sup
Abbreviated transcription (Latin):
noriatiani cita phygiã: binubos ñ recipiunt.
Constantinopoli uͦ neq aꝑte recipiunt neq palã
remouere noscuntur. Enoccidentalib uͦ partib.
ontani si qͥdẽ quos frigas nominant : ꝑegiinã
quandã ad inuentionẽ introducentes. seđm cã
pascha celbrant. Culpant eiuĩ cos qͥ cursũ lunȩ
requir : & dicunt sola res tantũ mͦ circulos sequen¬
dos & m̃ ses quidẽ singulos eẽ dierũ xxx. defini¬
duo luminaria facta sunt : quib temporã & an¬
ni ma nifestantur: & hoc indicare.
eoqđ luna ꝑ .uiͦii. annoscũ sole concurrat
& anbo eundẽ nouũ habeant m̃se. coqđ .uiiͦi.

Expanded text:
Novatiani circa Phrygiam binubos non recipiunt, Novatiani circa Phrygiam binubos non recipiunt, Constantinopoli vero neque aperte recipiunt, neque palam removere noscuntur. In occidentalibus vero partibus ontani siquidem, quos Phrygas nominant, peregrinam quamdam adinventionem introducentes, secundum eam Pascha celebrant. Culpant enim eos qui cursum lunae requirunt, et dicunt solares tantummodo circulos sequendos. Et menses quidem singulos esse dierum triginta definiduo magna luminaria facta sunt, quibus tempora et anni manifestantur. Et hoc indicari, eo quod luna per octo annos cum sole concurrat, et ambo iidem novum habeant m
Abbreviated transcription (Latin):
luntate & ñ aliqua necessitate. & iã ep̃i sem&¬
ipsos abstineant. Plurimi enĩ eoꝵ: &rã episco¬
patus temp̃r. ex legitima uxore &iã filios ha¬
buer̃ Hoc quoq inthessalia seruari cognoui:
qm̃ apud cos indieb paschȩ tantũ mͦ baptiran¬
tur. Qua ꝓpt̃ plurimi sine baptismatȩ mo¬
riuntur. In antiochia uͦ syriȩ. altare ñ adori¬
entẽ eccłȩ sed magis ad occidentẽ habent
Inhellada. hie rosolunis & thessalia: ad tempꝰ
uesꝑtinũ. orationes similes nouatianis constan¬
tinopolim degentib habent. Incȩsarea cap¬
padociȩ &cypro. die sabbati &dominico:
prbt ñ facit sermonẽ. Ethec resinitiũ accepit :¬
ex quõ arrius eccłam conturbauit . Romȩ : uni¬
uersa sabbata ieiunant. Incȩsaria cappadociȩ.
eos qui post haptisina delinquunt. acõmunione
suspendunt : sicuti nouatiani & macedoniani in
hellesponto faciunt. & masia. Quarto decimani

Expanded text:
luntate, et non aliqua necessitate, etiam episcopi semetluntate, et non aliqua necessitate, etiam episcopi semetipsos abstineant. Plurimi enim eorum etiam episcopatus tempore ex legitima uxore etiam filios habuerunt. Hoc quoque in Thessalia servari cognovi, quoniam apud eos in diebus Paschae tantummodo baptizatur; quapropter plurimi sine baptismate moriuntur. In Antiochia vero Syriae altare non ad Orientem Ecclesiae, sed magis ad Occidentem habent. In Hellada, Hierosolymis, et Thessalia ad tempus vespertinum orationes similes Novatianis Constantinopolim degentibus habent. In Caesarea Cappadociae, et Cypro, die Sabbati et Dominico cpresbyter non facit sermonem; et haec res initium accepit ex quo Arius Ecclesiam conturbavit. Romae Sabbata universa jejunant. In Caesarea Cappeos qui post baptisma delinquunt, a communione suspendunt, sicut Novatiani et Macedoniani in Hellesponto faciunt, et in Asia Quartodecimani.
Abbreviated transcription (Latin):
res sabbato qͥdẽ collectas agunt: sedñ sicut mo¬
ris est sacram̃ta ꝑcipiunt. Nã post quã fucrint
epulati & cibis om̃ib adimpleqi eirca uesperã
oblatione facta cõmunicant. Rursus autẽ in
&sq doctores int̃p̃tantur : & om̃a fiunt p̃t̃ sol¬
lempnẽ oblationis morẽ. Origenes enĩ: pluri
ensess& magist᷑ & considerar& qͥa in possibi¬
litas mosaice legis adlitterã ess&c: informa
tionẽ paschȩ ad modũ contemplationis euexit :
nũ pascha solũ mͦ uerũ fieri dicens qđ saluator
celebrauitii legrus aduersus contrarias potes¬
tates dũ crucc̃ susciper& : & hoc trophȩo ute
ret᷑ contra diabolũ. inadem alex andria lec¬
tores & psalmi ꝓnuntiatores in different̾ fiunt.
siue caticumini siue iã xp̃iani. dũ om̃s ȩccłȩ
ĩ fideles in his ordinib habere uideantur
Sgo quoq cognoui inthessalonica. confuetudi¬
nẽ aliã. Oũ qͥ dã clericus ante dericatũ legi¬

Expanded text:
res sabbato quidem collectas agunt, sed dominica, sicut mores sabbato quidem collectas agunt, sed dominica, sicut moris est, sacramenta percipiunt; nam postquam fuerint epulati et cibis omnibus adimpleti, circa vesperam oblatione facta communicant. Rursus autem in easque doctores interpretantur, et omnia fiunt praeter solemnem oblationis morem. Origenes enim plurimaens esset magister, et consideraret quia impossibilitas Mosaicae legis ad litteram esset infirma, rationem Paschae ad modum contemplationis evexit: unum Pascha solummodo verum fieri dicens, quod Salvator celebravit adversus contrarias potestates, dum crucem susciperet, et hoc tropaerem. » Item infra: « In eadem Alexandria lectores, et psalmi pronuntiatores, indifferenter fiunt, sive catechumeni, sive jam Christiani, dum omnes Ecclesiae jam fideles in his ordinibus habere videantur. Ego quoque cognovi in Thessalia aliam consuetudinem: dum quidam clericus ante clericatum legi
Abbreviated transcription (Latin):
habeant. quomͦ quadragesimã uocent
Sedociã cyboꝵ abstinentiã. ñ simile habent
Nã alii omnino ab animantib obseruant
Ali ammantiũ pisces solũ mͦ comedunt
Ali uͦ. oiã caulib & ouis abstinere noscuntu
Q uidã. si oco tantũ mͦ pane uescuntur: Alu
neq hoc. Aluusq ad nonã ieuinantes horã. sine
discretione cẏboꝵ reficiunt: & innumerȩ consu¬
otuadines apud diuersos muemunt᷑. Et quia nul¬
la lectio ex hoc inuenitur. antiqua. prto apłos
singuloꝵ þox reliquis sesentiȩ: ut unus quis ope¬
recur ñtimore. ñ cessitate qđ bonũ ÷. Sed &iã
circa celebritatẽ collectarũ. quȩdã diuersitas in¬
uenit᷑. Nã dũ ꝑ eccłas inuniuerso t̾rarũ orbe
constitutas. die sabbatoꝵ ꝑsingulas ebdomadas
sacrificia celebrarentur. hoc in alexandria & in
roma. quadã prisca traditione ñ faciunt. Aegi¬
ptu uͦ alexandriȩ uicimi & thebaidis habitato¬

Expanded text:
habeant, quomodo Quadragesimam vocent. habeant, quomodo Quadragesimam vocent. Sed etiam ciborum abstinentiam non similem habent; nam alii omnino ab animantibus abstinent, alii ex animantibus pisces solummodo comedunt,Alii vero etiam caulibus et ovis abstinere noscuntur; quidam sicco tantummodo pane vescuntur; alii neque hoc; alii usque ad nonam jejunantes horam sine discretione ciborum reficiuntur; et innumerae consuetudines apud diversos inveniuntur. Et quia nulla lectio ex hoc invenitur antiqua, puto apostolos singulorum hoc reliquisse sententiae, ut unusquisque operetur non timore, non necessitate, quod bonum est. Sed etiam circa celebritatem collectarum quaedam diversitas invenitur. Nam dum per Ecclesias in universo terrarum orbe constitutas, die sabbatorum per singulas hebdomadas sacrificia celebrentur, hoc in Alexandria et in Roma quadam prisca traditione non faciunt. Aegyptii vero Alexandriae vicini et Thebaidis habitato
Abbreviated transcription (Latin):
romanis & occidentalib dicunt paschȩ tra¬
didisse sollempnitatẽ. Sed nullus scriptã
ꝓbationẽ hoꝵ habere dinoscit᷑. Qui a uero
ex consuetudine quadã ꝑprouincias celebra¬
tur pascha: hinc ȩstimo cũ nulla religio
easdẽ iudeatur seruare sollempnitates
Nã cũ unius sint fidei: plurimi tam̃ disponunt
circa pascha legitimã. Unde pauca dicenda
sunt. Nã in ipsis ieiumis. alit̃ apud alios
inuenis obseruari. Romani enĩ tres ante
pascba septimanas. p̃t̃ sabbatũ & dominicã
sub continuatione i euinant. Illirici uͦ &
tota hellas. Alexandria quoq ante sex sep¬
timanas ieuinant. Eaq ieuinia. quad¬
ragesimã uocant. Aluuͦ ante septẽ paschȩ
septimanas. ieuinioꝵ facere noscuntur ini¬
tia. & tres tantũ mͦ septimanas. hoc ÷ quinis
dieb ꝑ int̾missiones dliarũ duarũ septuna¬
narũ ieuinantes nihi lominꝰ quadragesimã
uocant. Unde miror : cũ numerũ ipsũ ñ

Expanded text:
Romanis et Occidentalibus dicunt Paschae traRomanis et Occidentalibus dicunt Paschae tradidisse solemnitatem. Sed nullus scriptam probationem horum habere dignoscitur. Quia vero ex consuetudine quadam per provincias celebratur Pascha, hinc aestimo quod nulla easdem videatur servare solemnitates. Nam cum unius sint fidei, plurima tamen disponunt circa Pascha legitima; unde pauca dicenda sunt. Nam in ipsis jejuniis aliter apud alios invenis observari: Romani enim Pascha septimanas, praeter sabbatum et dominicam, sub continuatione jejunant. Illyrici vero, et tota Hellas, Alexandria quoque, ante sex septimanas jejunant, eaque jejunia Quadragesimam vocant. Alii vero ante septem Paschae septimanas jejuniorum facere noscuntur initia, et tres tantummodo septimanas, hoc est, quinis diebus per intermissiones aliarum duarum septimanarum jejunantes; nihilominus Quadragesimam vocant. Unde miror, cum numerum ipsum non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ omisi. Sic enĩ post alia dix̃. Est enĩ ordo
decorus: quẽ om̃s eccłȩ in uno orbe apud
occidentẽ & meridiẽ & arctũ posige ser¬
uare noscunt᷑. nec ñ &iã quidã orientaliũ
Qua ꝓpt̾ in p̃senti bene se habere om̃s esti¬
mauer̃. & ego ipse ur̃ȩ quoq sapientiȩ
placere ꝓmisi : ut qđ in romana ciuitate
italia & africa. & uniuersa degipto. hispania
galliis. brittannis. lybra. tota hellada ꝓrau
diethese. ponto & cilitia. libent̃ sub una con¬
cordia custoditur: hoc &iã sapientia urã sus¬
cipiat: Considerantes ñ solũ multitudinẽ
p̃dictoꝵ locoꝵ & ecclesiarũ numerũ. sed
&iã quia hoc maxime debetis om̃s cõmunit᷑
cęlebrare qđ oratio subtilis uidetur exige¬
re. nullã cũ iudȩoꝵ ꝑ urio habere cõmunio¬
nẽ. Talia siqͥdẽ constantinꝰ. Sed aiunt quar¬
todecimanis hanc obseruationẽ iohannẽ
apłm tradidisse : aliiuͦ petrũ & paulũ apłos

Expanded text:
non omisi. Sic enim post alia dixit: Est enim ordo non omisi. Sic enim post alia dixit: Est enim ordo decorus, quem omnes Ecclesiae in universo orbe apud Occidentem, et Meridiem, et Arcturum, positae servare noscuntur, nec non etiam quidam Orientalium. Quapropter in praesenti bene se habere omnes aestimaverunt, et ego ipse vestrae quoque sapientiae placere promisi, ut quod in Romana civitate, Italia, et Africa, et universa Aegypto, Hispania, Galliis, Britanniis, Libya, tota Hellade, Asia dioecesi Ponti, et Cilicia, libenter sub una concordia custoditur, hoc etiam sapientia vestra suscipiat: considerantes non solum multitudinem praedictorum locorum et Ecclesiarum numerum, sed etiam quia hoc maxime debetis omnes communiter celebrare quod ratio subtilis videtur exigere, nullam cum Judaeorum perjurio habere communionem. Talia siquidem 348 Constantinus. Sed aiunt Quartodecimanis hanc observationem Joannem apostolum tradidisse. Alii vero Petrum et Paulum apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
dissonabant autẽ cuta m̃sẽ. Nã alii uideos
lic& integritatẽ ñ seruarent sequendos cẽ.
in sacra festiuitate dicebant: Aluu post ȩqͥ¬
noctiũ celebrabant : declinantes seqͥ iudȩos
& dicentes. Quia dũ solaẽ. in ariete pascha
celebrari deber&. Scđm antiochenos autẽ
xandico m̃se : scđm romanos aprili. Qhoc faci¬
endũ ñ sequendo modernos iudȩos qͥ ꝑom̃ia
errare noscunt᷑. sed magis antiquos & osephũ
Sic enĩ ille in t̃tio antiquitatis libro conscripsit
His ita contendentib : om̃s occidentales usq ad
ocẽanũ. post equi noctiũ ex antiqua traditio¬
ne pascha celebrasse cõperimꝰ. nec habuisse
aliquando discordiã. Non enĩ ficuti qͥdã dic̃t̃
celebratũ sub constantino conciliũ festiuita¬
tẽ paschȩ mutauit. Nã ipse c̃stantinꝰ discor¬
dantib scribens. mon& ut isti cũ pauci essent
imitarent᷑ plures. Cuiꝰ epłȩ. partẽ ponere

Expanded text:
dissonabant autem circa mensem. Nam alii Judaeos, dissonabant autem circa mensem. Nam alii Judaeos, licet integritatem non servarent, sequendos esse in sacra festivitate dicebant; alii vero post aequinoctium celebrabant, declinantes sequi Judaeos, et dicentes quia dum sol esset in Ariete, Pascha celebrari deberet. Secundum Antiochenos autem Xanthico mense, secundum Romanos Aprili. Et hoc faciendum non sequendo modernos Judaeos, qui per omnia errare noscuntur, sed magis antiquos et Josephum. Sic enim ille in tertio Antiquitatis libro conscripsit. His itaque contendentibus omnes Occidentales usque ad Oceanum, post aequinoctium ex antiqua traditione Pascha celebrasse comperimus, nec aliquando habuisse discordiam. Non enim, sicuti quidam dicunt, celebratum sub Constantino concilium festivitatem Paschae mutavit. Nam ipse Constantinus discordantibus scribens, monet ut isti, cum pauci essent, imitarentur plures. Cujus epistolae partem ponere
Abbreviated transcription (Latin):
euangelus ÷ relatũ. Intentio nãq fuit apłoꝵ
ñ dedieb sancure festiuitatẽ : sed conuersationẽ
rectã. & dĩ p̃dicare culturã. Miii ergo uidet᷑
qͥa sic̃ multa alia ꝓuincias ad consuetudinẽ
uener̃. sic & paschȩ festiuitas tradita ÷ eo qđ
nullus a postoloꝵ aliquid hinc sanxiss&. Nam
plurimi circa minorẽ asiã antiquitꝰ.xiiiͦi. ob
facientes ñ tam̃ segregabant᷑ ab illis qͥ alit̃ cele¬
brabant. donec ronanȩ ȩccłe uictor ep̃s. ex¬
cõmunicationẽ quarto decimanis misisso in
asiã. Quo facto i teneus lugdunensis gallica
ueteres itacelebras se. & qͥa policarpus smyt¬
nȩ ciuitatis ep̃s qͥ post ea sub gordiano pͥncipe
marcyrio coronatus est. & anidao ep̃o roma¬
no cõmunicauerit. nihil discernens de pascha¬
li festiuitate. cũ ipse quarto decimanus. e&.
ficut eusebius inquinto ecclesiasticȩ historiȩ
libro doc&. Quidã igitur sicuti dixi inasia mi
ca orientales partes sabbatũ custodiebant :

Expanded text:
tum. Intentio namque fuit apostolorum non de diebus sancire festivitatem, sed conversationem rectam et Dei praedicare culturam. Mihi ergo videtur quia, sicut multa alia per provincias ad consuetudinem venerunt, sic et Paschae festivitas tradita est, eo quod nullus apostolorum aliquid hinc sanxisset. Nam plurimi circa minorem Asiam antiquitus quartumdecfacientes, non tamen segregabantur ab illis qui aliter celebrabant, donec Romanae Ecclesiae Victor episcopus excommunicationem Quartodecimanis misisset in Asiam. Quo facto Irenaeus Lugdunensis, Gallicanens etiam veteres ita celebrasse; et quia Polycarpus Smyrnae civitatis episcopus, qui postea sub Gordiano principe martyrio coronatus est, Aniceto episcopo Romano communicaverit: nihil discernens de paschali festivitate, cum ipse Quartodecimanus esset, sicut Eusebius in quinto Ecclesiasticae Historiae libro docet. Quidam igitur, sicuti dixi, in Asia mica orientales partes sabbatum custodiebant,