comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
differentias descendens uenit ad ꝓprium
& designat plenissime qͥd sit homo. Scd̾a
species diffinitionis ẽ q̃ grece ENNconatike
dicit᷑. latine notio nuncupat᷑. Quã notionẽ
cõmuni ñ ꝓprio nomine possumꝰ dicere.
Hec isto mͦ semꝑ efficit᷑. homo est qđ rationa¬
li conceptione exercitio p̾est animalib cun¬
ctis. Non enĩ dixit. quid est homo. s quid
agat. qͣsi quodã signo in noticiã deuocato.
Ista eniꝰ & in reliquis rei notitia ꝓfertur. ñ
substantialis explicatio declarat᷑. quia illa
substantialis diffinitionũ omniũ obtinet
principatũ. Tercia species diffinitionis ẽ.
quȩ grece poites dicit᷑. latine. qualitatiua
uocatur. quȩ ex qͣlitate nomen accepit ꝓ eo
qđ quid quale sit id qd sit euident᷑ osten¬
dit. cuiꝰ exemplũ tale est. Homo est qui
ingenio ualet. artib pollet. & cognitione
rerũ. aut qͥd agere debet eligit. aut animad¬

Expanded text:
differentias descendens venit ad proprium, differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda species definitionis est, quae Graece ἐννοηματική dicitur, Latine notio nuncupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa substantialis est, definitionum omnium obtinet principatum. Tertia species definitionis est, quae Graece ποιότης dicitur, Latine qualitativa vocatur: quia ex qualitate nomen accepit pro eo quod quid, quale sit id, quod sit, evidenter ostendit. Cuius exemplum tale est: 'Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ita. Non dies. & nox. atq nox ñ est. dies
gͥ est. Modos autẽ ypoteticoꝵ sillogismoꝵ
siquis pleniꝰ nosse desiderat. legat librũ
marii uictorini qͥ inscribit᷑ de sillogismiᷤᷤ
ypoteticis. Hinc ad dialecticas diffinitio
nũ species accedamꝰ. quȩ tanta dignitate
p̾cellunt. ut possint indicioꝵ aꝑire ma¬
nifestationes & quȩdã indicia dictionũ
ostendere .UIII. De Diuisione diffintionũ.
x marii uictorini libro adbreuiatis.
diffinitio est philosophoꝵ quȩ in reb
exprimendis explicat quid resipsa sit. qͣlis
sit. & quẽ admodũ menbris suis constare
debeat. Est em̃ oratio breuis uniꝰcuiꝰq rei
naturã a cõmunione diuisa ꝓpria signifi¬
catione concludens: Diuisio diffinitionũ
in partes .xu. habetur. Prima species diffi¬
nitionis est.usi adis. idest substantialis. q̃
ꝓprie & uere dicit᷑ diffinitio. ut homo est
animal rationale. mortale. sensꝰ discipli¬
neq capax. Hȩc enĩ diffinitio ꝑ species &

Expanded text:
est ita: 'Non et dies est et nox: atqui nox non est: dies igitur est.' Modos autem hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, legat librum Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotnum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. § 29 De divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbreviata. Definitio est Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetur. Prima species definitionis est οὐσιώδης, id est substantialis, quae proprie et vere dicitur definitio, ut est: 'Homo animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et
Abbreviated transcription (Latin):
catiuo. Dedicatiuum particulare est ꝑ re¬
flexionẽ. ut qđdam iustũ honestũ. omne
honestũ utile. Qd̾dam gͥ utile iustũ. Octa¬
uus modus est qͥ conducit ex uniuersalib
abdicatiua. & dedicatiua. Particulare ab¬
dicatiuũ est ꝑ reflexionẽ. ut nullũ turpe
honestũ. om̃e honestũ iustũ. Qd̾dam gͥ¬
ducit ex uniuersali abdicatiua & parti¬
culari dedicatiua. Dedicatiuũ particula¬
re ꝑ reflexionẽ. ut nullũ turpe honestũ.
qđdam honestũ iustũ. Ed̾dam gͥ iustũ ñ
est turpe. Formulȩ scdę: modist̾ quatuor.
Primꝰ modus est qͥ conducit ex uniuersalib
dedicatiua & abdicatiua. Abdicatiuũ umi

Expanded text:
edicatiuum particulare per reflexionem, ut 'Quoddam iustum honestum: omne honestum utile: quoddam igitur utile iustum.' Octauus modus est qui conducit ex uniuersalibus abdicatiua et dedicatiua particulare abdicatiuum per reflexionem, uelut 'Nullum turpe honestum: omne honestum iustum: quoddam igitiva et particulari dedicativa abdicativum particulare per reflexionem, ut: 'Nullum turpe honestum: quoddam honestum iustum: quoddam igitur iustum non est turpe'. Formulae secundae modi sunt quattuor: Primus modus est, qui conducit ex universalibus dedicativa et abdicativa ab
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersali abdicatiua. Dedicatiuũ par¬
ticulare directũ. ut qđdam iustũ honestũ.
Nullũ honestũ turpe. Ed̾dam gͥ iustũ non ẽ
turpe. Quintꝰ modus est qui conducit ex
uniuersalib dedicatiuis particulare de¬
dicatiuũ. ꝑ reflexionẽ: ut om̃e iustũ ho¬
nestũ. om̃e honestũ bonũ. Qd̾dam gͥ bonũ
iustũ. Sextus modus est. qui conducit ex

Expanded text:
uum particulare directim, ut 'Quoddam iustum honestum: nullum honestum turpe: quoddam igitur iustum non est turpe.' Quintus modus est qui conducit ex uniuersalibus dedicatiuis particulare dedicatiuum per reflexionem, ut 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: quoddam igitur bonum iustum.' Sextus m
Abbreviated transcription (Latin):
catiuũ particulare directũ. ut om̃e iustũ
honestũ. qđdam iustũ ñ est malũ. qđ dã
gͥ honestũ ñ est malũ. Has formulas ca-¬
thegoricoꝵ sillogismoꝵ qͥ plene nosse
desiderat. librũ legat qͥ inscribit᷑ ꝑierme¬
nias apuleii. & que subtiliꝰ sunt tractata
cognoscet. Distincta enĩ atq considerata
ad magnas intelligentię uias lectorem
p̾stante dño utilit᷑ introducunt. Nunc
ad ypoteticos sillogismos ordine sequen¬
tiueniamꝰ. Modi sillogismoꝵ ypoteti¬
coꝵ qͥ fiunt cũ aliqua conclusione sunt
septẽ. Primꝰ modus ẽ. si dies est lucet.
est autẽ dies. lucet gͥ. Sed̾s modus ẽ. si dieᷤ

Expanded text:
lare directim, ut: Omne justum honestum, quoddam justum non est malum, quoddam igitur honestum non est malum. 22. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apuleii, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata 110 ad magnas intelligentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. 23. Modi syllogismorum hypotheticorum, qui fiunt cum aliqua conclusione, sunt septem. Primus modus est: Si dies est, lucet; est autem dies, lucet igitur. Secundus modus est: Si dies
Abbreviated transcription (Latin):
In rhethorica arte quatuor st̃. exordiũ.
narratio. argumentatio. conclusio.
harũ prima auditoris animũ ꝓuocat.
scd̾a res gestas explicat. tercia fidẽ asser¬
tionis facit. quarta finẽ totiꝰ orationis
complectitur. Inchoandũ est itaq ta¬
liter ut beniuolũ. docibilẽ. uł attentũ
auditorẽ faciamꝰ. Beniuolũ p̃dicando.
docibilem instruendo. attentũ excitando
Narrandũ est. itaq ut breuiter atq aꝑte
loquamur. Argumentandũ est ita. ut
primũ nr̃a firmemꝰ. dehinc aduersa
confringamꝰ. Concludendũ ita. ut con¬
citemꝰ animos audientis implere quȩ
dicimꝰ.UIII.De Enq modis causarũ
pecies causarũ qͥnq st̃. idest honestũ
ammirabile. humile. anceps. ob¬
scurũ. Honestũ cause genꝰ est. cui statĩ
sine oratione nr̃a fauet animꝰ auditoris.
Ammirabile. eo qđ est alienatꝰ animꝰ eoꝵ
qui audituri sunt. Humile est. qđ ne
gligitur ab auditore. Anceps est. in quo
aut iudicatio dubia est. aut causa hone¬

Expanded text:
in Rhetorica arte quattuor sunt: exordium, narratio, argumentatio, conclusio. Harum prima auditoris animum provocat, secunda res gestas explicat, tertia fidem adsertionibus facit, quarta finem totius orationis conplectitur. Inchoandum est itaque taliter, ut benivolum, docilem, vel adtentum auditorem faciamus: benivolum precando, docilem instruendo, adtentum excitando. Narrandum est ita, ut breviter atque aperte loquamur; argumentandum est ita, ut primum nostra firmemus, dehinc adversa confringamus; concludendum ita, ut concitemus animos audientis inplere quae dicimus. De quinque modis causarum . Species causarum sunt quinque: id est honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris. Admirabile, a quo est alienatus animus eorum, qui audigligitur ab auditore. 2. Anceps, est in quo aut judicatio dubia est, aut causa hone
Abbreviated transcription (Latin):
aut detrahatur. ubi esse oporteat. ꝑhiatũ¬
autẽ quotiens in ꝓnuntiatione scindit᷑
uersꝰ antequã compleatur. siue qͦtiens
uocalis uocalem sequitur. ut muse. Aonideᷤᷤ.
fi̾t barbarismꝰ & ꝑ moytacismos. & iota¬
cismos. & lautacismos. Moytacismus est
quotiens .m. litterã uocalis sequitur. ut
bonũ aurũ iustum amicũ. s hoc uitiũ
aut suspensione.m. littere. aut detractio¬
ne uitamꝰ. Iotacismꝰ est qͦtiens in iota
littera duplicatur sonꝰ ut troia maia.
ubi earũ litterarũ adeo exilis erit ꝓnun¬
tiatio. ut unũ iota. ñ duo sonare uideat᷑.
tur. ut afri faciunt. sic̃ colloqͥũ ꝓconloqͥo.
exiliꝰ. duo largiꝰ ꝓferimus qđ contra est.
nã unũ largrꝰ. duo exiliꝰ ꝓferre debemꝰ.
Collisio est. qͦtiens nouissimȩ syllabȩ finis
in alteriꝰ principio est. ut mater terra:
.xuiiI. De Solo ecismis.

Expanded text:
aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiataut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut detractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi earum litterarum adeo exilis erit tiatio, ut unum iota non duo sonare uideanturtur, ut Afri faciunt, dicentes colloquium exilius, duo largius proferimus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. 9 Collisio est quoties novissimae svllabae finis in alterius principio est, ut matertera. XXXIII. De Soloecismo.
Abbreviated transcription (Latin):
arbarismus est uerbũ corrupta littera
uel sono enuntiatũ. Littera. ut floriet
dum florebit dicere oporteat. Sono si ꝓ
media syllaba prima ꝓducatur. ut late¬
bre tenebrȩ. Appellatur autẽ barbarismꝰ
a barbaris gentib. dum latine orationis
in tegritatẽ nescirent. una quęq gens ro
barbarismũ autẽ & barbaro lexin. hoc
int̾ est. qđ barbarismꝰ in uerbo latino
latinis eloquiis inserunt᷑: barbar olexis
dicitur. Item quando in ꝓsa uitium fit
sermonis. barbarismꝰ uocatur. qnͣdo autẽ
in metro: metaplasmus dicitur.
Barbarismꝰ autẽ fit scripto & ꝓnuntiatio
litterã uel syllabam adiciat. mutet. trans¬
mutet. uł minuat. Pronuntiatione autẽ
fit in temporib tonis. aspirationib & reli¬
quis quȩ sequuntur. Per tempora quippe
fit barbarismꝰ. si ꝓ longa syllaba breuis
ponatur. aut ꝓbreui longa. ꝑ tonos. si ac¬
centus in aliã syllabã cõmutetur. ꝑ aspi¬
rationẽ si adiciatur. h. littera ubi ñ debet.

Expanded text:
arbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut 'latebrae', 'tenebrae'. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum latinae orationis integritatem nescirent. Unaquaeque enim genbarbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino latinis eloquiis inferuntur, badicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiationlitteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sequuntur. Per tempora quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet,
Abbreviated transcription (Latin):
usica. est ꝑitia modulati¬
onis sono cantuq consi¬
stens. & dicta musica per
diriuationẽ a musis.
Alusȩ autem appellatȩ
AΠOtorcacon. idest a
quęrendo qđ ꝑ eas sicut antiqui uolu¬
erunt uis carminũ & uocis modulatio
miturq memoriȩ: Inde a poetis iouis
& memoriȩ filias musas esse confictũ
est. nisi eni memoria ab homine tene¬
antur. soni ꝑeunt. quia scribi ñ posst̃.

Expanded text:
usica est peritia modulationis, sono cantuque consistens. Et dicta etiam musica per derivationem a musis. Muse autem appellate sunt apo tu muson, id est a querendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio miturque memoriae. Inde a poetis Jovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur soni pereunt quia scribi non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& tremere apua grecos legitur. illic enim fletꝰ & stri¬
dor dentium. Gehenna locꝰ ignis & sulphuris.
quem appellari putant a ualle idolis consecrata.
quȩ est uixta niurũ iherłm repleta olim cadaueri¬
bus mortuoꝵ. ibi eñ hebrei filios suos unmolabãt
demonib & appellabatur locꝰ ipse gehennon. Fu¬
turi gͦ supplicũ locꝰ ubi peccatores cruciandi st̃. huiꝰ
loci uocabulo designatur. Duplicem ẽẽ gehennon¬
ferꝰ appellatur. eo qͦd infia. stat. Sicut autẽ sccd̾m
corpꝰ si ponderis sui ordinẽ teneant inferiora. st̃
om̃ia. gͣuiora. ita scdm sp̃m inferiora sunt inesti¬
ora. & tristiora. unde & in greca. lingua ori¬
habeat resonare ꝑhibetur. Sicut autẽ cor ani¬
malis in medio est. ita. & infernꝰ in medio terrȩ
pro eo dicuntur. qͦd animȩ hinc ibi ferantur.

Expanded text:
et tremere apud Graecos legitur. Illic enim fletus est et striet tremere apud Graecos legitur. Illic enim fletus est et stridor dentium . Gehenna est locus ignis et sulphuris, quem appellari putant a valle idolis consecrata, quae est juxta murum Jerusalem, repleta olim cadaveribus mortuorum. Ibi enim Hebraei filios suos immolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse gehennaferus appellatur eo quod infra sit. Sicut autem secundum corpus, si ponderis sui ordinem teneant, inferiora sunt omnia graviora, ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora; unde et in Graeca lingua orihabeat resonare perhibetur. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et inferus in medio terrae esse pro eo dicantur quod animae hinc ibi ferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Hiatꝰ preruptio terrę ꝓfuuida. quasi hitꝰ. Roprie
autẽ matꝰ hominis oris aꝑtio. tñslata a. feris. qͣ¬
rum auiditas oris adaꝑtione monstratur. Frofun¬
dum ꝓprie. quasi cuiꝰ porro sit fundus. Auusiue
autem ꝓfundum uel sursum uel deorsum dr. ut.¬
mare ac terra cęliq profundum. Baratrum inmiȩ
altitudinis nom̃ est. & dictum baratrum qͣsi uo¬
rago atra. scilicet a ꝓfunditate. E reb infernoꝵ
A tristicia dicta. eo qͦd tristes faciat. uel qͦd t̾stici¬
am gignat. Cocitꝰ locꝰ inferm. de quo ita iob
nomen accepit greca int̃pretatione a. luctu & ge¬
mitu. Tartarꝰ uel qͦd. om̃ia illic turbata. st̃. a
ni ia est a tremore frigoris. qͦd est algere &
rigere. scilicet quia luce soleq caret. quia neq
ilic uapores sunt qui ex solis luce gignuntur.
neq flatus qui eiusdem motib incitantur. s
perpetuus stupor: tartaritm enim horrere.

Expanded text:
3. Hiatus praeruptio terrae profunda, quasi itus; proprie 3. Hiatus praeruptio terrae profunda, quasi itus; proprie autem hiatus est omnis oris apertio, translata a feris, quarum aviditas oris adapertione monstratur. 4. Profundum proprie, quasi cujus porro sit fundus; abusive autem profundum, vel sursum vel deorsum dicitMaria ac terras caelumque profundum. Baratrum nimiae altitudinis nomen est: et dictum baratrum quasi vorago atra, scilicet a profunditate. Erebus inferorum a tristitia, dicta, eo quod tristes faciat vel quod tristitiam gignat. Cocytus locus inferi, de quo Iob ita nomen accepit Graeca interpretatione, a luctu et gemitu. Tartarus vel quia omnia illic turbata sunt, ἀπταραχῆς, id est a tremore frigoris, quod est algere et rigere, scilillic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur; neque flatus, qui ejusdem motibus incitantur: sed perpetuus stupor. Tartarizein enim horrere
Abbreviated transcription (Latin):
Et portꝰ dictꝰ ab eportandis cõmertiis. Hunc
ueteres a bauilandis cõmertuis baias uocabant.
ala declinatione. a baia. baias. ut a familia. fa.¬
milias. Litꝰ est terra. aquȩ & mari uicina. Et dic¬
tum litꝰ quia fluctu eliditur uel qͦd aqua. allui¬
tur. Cicero in topicis: litꝰ est terra quo fluctus
eludit. Circumluuium locꝰ quẽ aqua cutũluit.
alluuiũ consũptio riparum ex aquis. Margo est
pars cuiꝰlibet loci. utputa maris. unde. & nomen
accepit. Maritrma quasi maris intima. Ostia
ab ingressu & exitu fluminis. dicta in mari. Con¬
tinens. perpetua terra. nec ullo mari discreta. qͦd
greci piron uocant. ix. De inferioribus.
pecꝰ est fossa sub terra aqua perspici potest.
Spelea. grece. spelunce latine. Spiracula.
appellata om̃ia. loca. pestiferi sp̃s. quẽ greci pa¬
ponia. appellant uel acerontea. Etiam uarro
spiraculum dicit huiuscemodi locum. Et spi¬
racula ex eo dicuntur loca. qua terra sp̃m edit

Expanded text:
et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. Litus est terra aquae et mari vicina: et dictum litus quia fluctu eliditur, vel quod aqua adluitur. Cicero in Topicis 32: 'Litus est qua fluctus eludit.' Circumluvium locus quem aqua circumluit; adluvium consumptio riparum ex aquis. Margo est pars cuiuslibet loci, utputa maris; unde et nomen accepit. Maritima quasi maris intima. Ostia ab ingressu et exitu fluminis dicta in mari. Continens perpetua terra nec ullo mari discreta, quem Graeci ἤπειρον vocant. De inferioribus . Specus est fossa sub terra qua prospici potest; σπήλαια Graece, speluncae Latine. Spiracula appellata omρωνεῖα appellant, vel Acherontea. Etiam Varro spiraculum dicit hujuscemodi locum, et spiracula ex eo dicuntur loca qua terra spiritum edit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut tantum auib adibilia. Unde est illud
& ad se ad amanda alliciant. Uerriꝰ flaccꝰ. qd
sine inunere sint. nec qͥcqͥd in his officii. quasi
amunia. id est sine fructu. unde nullꝰ fructꝰ
ex soluitur. unde etiam nichil p̃stantes immunes
dicuntur. Aprica. loca. quȩ sole gaudent qͣsi
aace Oprsutic. id est siue frigore. siue. qͥd sint
aꝑto celo. Opaca uͦ loca quasi oꝑta celo. aprico
contraria. Eiubricum dici locum. ab eo qͦd ibi
quis labitur. Et lubricum dr. non qͦd iabitur s
in quo labit᷑. Estuia. sunt loca umbrosa. quib
ꝑ estatem uitant pecora solis ardorem: Statiꝰ. &
umbrosi patuere estiua. licei. Naualia st̃ loca.
ubi naues fabricantur. hoc & textrinũ uocatur.
Statio est. ubi ad tempꝰ stant naues. portꝰ ubi
hiemant. importunũ autem ubi uullũ refugiũ
quasi nullꝰ portꝰ. Portꝰ autem locꝰ est ab accessu
uentoꝵ remotꝰ. ubi hiberna. opponere solent.

Expanded text:
aut tantum adibilia avibus; unde est illud: aut tantum adibilia avibus; unde est illud: et ad se amanda alliciant. Varro, quod sine munere sunt, nec quidquam in his officii, quasi amunia, hoc est, sinexsolvitur. Unde etiam nihil praestantes immunes vocantur. Aprica loca quae sole gaudent, quasi ἄνευ φρίκης, id est sine frigore; sive quod sint aperto caelo. Opaca vero loca, quasi operto caelo, aprico contraria. Lubricum dici locum ab eo quod ibi quis labitur; et lubricum dicitur non quod labitur, sed in quo labitur. Aestiva sunt loca umbrosa, quibus per aestatem vitant pecora solis ardorem. Statius Theb. 1, 363: Et umbrosi patuere aestiva Lycaei. Navalia sunt loca ubi naves fabricantur. Hoc et textrinum vocatur. Statio est ubi ad tempus stant naves; portus, ubi hiemant; inportunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent:
Abbreviated transcription (Latin):
sustinet. a soliditate scilicet dictum. unde & de
uasta. & siluestria loca. ubi arbores exiliunt in
os montes loca angusta. & breuia. dicta a fauci¬
um similitudine. quasi foces. Confiages loca in
quȩ undiq uenti currunt ac sese frangunt. ut
uemiꝰ ait. In montes ubi uenti frangebant locũ.
Scabra sunt loca. situ aspeia. unde & scabres
dr a. corporis aspttate. Iustra obscura. lati¬
bula. ferarum. & lupoꝵ cubilia sunt: unde &
lupanaria. lustra. dicunt᷑. ꝑ contrarium scilicer
quia parum illustrantur. Lucꝰ est densis arbo¬
rib septus. solo lucem detiahens. Potest & a
collucendo rrebris luminib dici. quȩ ibi ꝓpter
serta uocata. qͦd non seruntur. & idõ quasi de¬
seruntur. ut sunt loca siluarum & montium.
contraria. uberrimarum terrarum. quȩ sunt
uberrimȩ glebȩ. Detua. sunt loca secreta &
abdita. quasi extra uiam. Ipsa sunt & inuia.
Deuide & auiaria secreta loca & a uia. remota.

Expanded text:
sustinet, a soliditate dictum scilicet. Unde et de sustinet, a soliditate dictum scilicet. Unde et de vasta et silvestria loca, ubi arbores exsiliunt in os montes, loca angusta, et pervia, dicta a faucium similitudine, quasi foces. 27. Confrages, loca in quae undique venti currunt, ac sese frangunt, ut Naevius ait: In montes ubi venti frangebant locum. 28. Scabra sunt loca situ aspera, unde et scabies dicitur, a corporis asperitate. 29. Lustra obscura latibula ferarum et luporum cubilia sunt, unde et lupanaria lustra dicuntur, per contrarium videlicet, quia parum illustrantur. 30. Lucus est locus densis arboribus septus, solo lucem detrahens. Potest et a collucendo crebris luminibus dici, quae ibi propter Deserta vocata, quia non seruntur, et ideo quasi deseruntur, ut sunt loca silvarum et montium, contraria uberrimarum terrarum, quae sunt uberrimae glebae. 32. Devia sunt loca secreta et abdita, quasi extra viam; ipsa sunt et invia. Inde et Aviaria secreta loca et a via remota,
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam. cȩli nom̃ eiꝰ in montẽ affrice diriuatum
est. qui ñc athlas cognonmat᷑. qui ꝓpt̾ altitudi¬
nem suam quasi cęli machinã. atq astra susten¬
tare uidetur. Alpes autẽ ꝓprie montes galliȩ
aereas. uerbum exp̃ssit a uerbo. nã galloꝵ lin
liȩ muroꝵ exhibent uicẽ. Colles st̃ ꝓminenti¬
ora. uiga montiũ quasi colla. Iuga. autẽ mon¬
tium ex eo appellata. st̃. qͦd ꝓpinquitate sui itin¬
guntur. Tumulꝰ est mons breuis. qͣsi tumens
tellꝰ. Item tumulꝰ t̾ĩa. congesta. ubi nulla ine¬
moria ẽ. Ualles st̃ humilia. loca. qͣsi uulsa. hinc
& conualles. depressa. terrarũ loca. int̃ montes:
Campꝰ est terrarũ planities: dictꝰ autẽ campꝰ. qͣd
sit breuis pedib nec erectꝰ ut montes. sed patens
& spacio suo porrectꝰ & iacens. unde & grece pe
dion dr. Sumpsit autẽ. nom̃ ex greca. ethimologia.
cami enĩ greti breue dict̃. Solum est om̃e quod

Expanded text:
scientiam caeli nomen eius in montem Africae derivatum scientiam caeli nomen eius in montem Africae derivatum est, qui nunc Athlans cognominatur: qui propter altitudinem suam quasi caeli machinam atque astra sustentare videtur. Alpes autem proprie montes Galliae ‘aerias’ verbum expressit e verbo: nam Gallorum lingliae murorum exhibent vicem. Colles sunt praeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantur. Tumulus est mons brevis, quasi tumens tellus. Item tumulus terra congesta, ubi nulla memoria est. Valles sunt humilia loca, quasi vulsa. Hinc et convalles depressa loca terrarum inter montes. Campus est terrarum planities. Dictus autem campus quod brevis sit pedibus, nec erectus, ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et iacens; unde et Graece πεδίον dicitur. Sumpsit autem nomen ex Graeca etymologia; χαμαὶ enim Graeci breve dicunt. Solum est omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
Has enim hannibal post bella hispaniȩ aceto
loca ipsa quȩ rupit. appeiminȩ alpes uocantur.
Mons ethua. ex igne & sulphure dictꝰ. unde
& gehenna. Constat autẽ hc̃ ab ea parte qua.
eurꝰ uel affricꝰ flat. habere speluncas plenas sui¬
phuris & usq ad mare deductas. quȩ speluncȩ
recipientes in se fluctꝰ. uentum creant. qͥ agitatꝰ
ignem gignit ex sulphure. unde fit qͦd uidet᷑
incendium. Preneus & ipse a crebris fulininũ
ignib nuncupatur. grece enĩ ignis prros uocat᷑.
Iste est qui int̃ galliam atq hispamã quasi
de undustria monim̃tum int̾iacet. Soluriꝰ a
singularitate dr. qͥd om̃ib hispaniȩ montib
finib occeani qui diuidit europã. ab affrica quẽ¬
riam calpem sũmumiq impleuit athlanta. Ath¬
las frat̃ ꝓmethei fuit & rex affrice. a. quo astrolo¬
giȩ. artem priꝰ dicunt excogitatã. iłoq dictꝰ est
sustintusse glum. Ob eruditionẽ gͥ discipline &

Expanded text:
has enim Hannibal post bella Hispaniae aceto has enim Hannibal post bella Hispaniae aceto loca ipsa, quae rupit, Appenninae Alpes vocantur. Mons Aethna ex igne et sulphure dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab ea parte, qua Eurus vel Africus flat, habere speluncas plenas sulphuris et usque ad mare deductas, quae speluncae recipientes in se fluctus ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure; unde est quod videtur incendium. Pyrenaeus et ipse a crebris fulminum ignibus nuncupatus; Graece enim ignis πῦρ vocatur. Iste est qui inter Galliam atque Hispaniam quasi de industria munimentum interiacet. Solurius a singularitate dicitur, quod omnibus Hispaniae montibus finibus Oceani, qui dirimit Europam ab Africa, queriam Calpem, summumque implevit Athlantem. Athlans frater Promethei fuit et rex Africae, a quo astrologiae artem prius dicunt excogitatam; ideoque dictus est sustinuisse caelum. Ob eruditionem igitur disciplinae et
Abbreviated transcription (Latin):
atuenia a libiam incipientes a portis caispus ũ
ad fontem tigridis fluuii. Iꝑborei montes sithi¬
e dicti. qͦd supͣ. id est. ultra. eos flat boreas. Ri¬
phei montes in capite germaniȩ sunt. a perpe¬
tuo uentoꝵ flatu nuncupati. Nam pigan gre¬
mons macedoniȩ nimũ p̃celsus. ita ut sub illo
limpꝰ. Dictꝰ autem olimpꝰ quasi ololampꝰ. id est.
quasi celum. Hic mons macedoniam diuidit a. tra.¬
chia. Athos mons macedoniȩ. & ipse altior nubi¬
bus. tantoq sublimis. ut in lennum umbra eiꝰ
ꝑtendat. quȩ ab eo septuaginta. septem milib
separatur. Pernasus mons thessaliȩ iuxta boctiã.
qui gemino uertice est erectꝰ in cebum. Hic in duo
scinditur iuga. cirrã. & nisam. unde & nuncu¬
patꝰ. eo qͥd in singulis uigis colebantur apollo &
liber. Hec iuga ã duob frĩb citheron & heli con
appellantur. nam helicon dictꝰ ab helicone frẽ
citheronis. Item cerauni st̃ montes epiri a. crebriᷤᷤ
quia hannibal ueniens ad italiam. easdem alpes

Expanded text:
Armeniam et Iberiam, incipientes a portis Caspiis usque ad fontem Tigridis fluvii. Hyperborei montes Scythiae, dicti quod supra, id est ultra, eos flat Boreas. Riphaei montes in capite Germaniae sunt, a perpetuo ventorum flatu nominati; nam ριφὴ Graemons Macedoniae nimium praecelsus, ita ut sub illo lympus. Dictus autem Olympus, quasi ololampus, id est, quasi coelum. Hic mons Macedoniam dividit a Thracia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantumque sublimis, ut in Lemno umbra ejus pertendat, quae ab eo septuaginta sex millibus separatur. Parnassus mons Thessaliae juxta Boetiam, qui gemino vertice est erectus in coelum, hic in duo finditur juga, Cyrrham et Nissam. Unde nuncupatur, eo quod in singulis jugis colebantur Apollo et Liber. Haec juga a duobus fratribus Citheron et Helicon appelCythaeronis. Item Ceraunii sunt montes Epiri, a crebris quia Hannibal veniens ad Italiam easdem Alpes
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tumores terrarũ altissimi. dicti quod
sint eimuentes. Quidam autem ꝓpriis ex cau¬
sis uocati suut. ex quib: notandi st̃. qui opinio¬
ne maxiie celebrantur. Nons caucasus ab india.
usq ad taurum porrectꝰ. ꝑ gentium linguarũq
uarietatẽ quoqͦ uersum uadit diũsis nominib
nuncupat᷑. Uoi autẽ ad orientem in excelsiorẽ
consurgit sublimitatẽ. pro niurum candore cau¬
casus nuncupatur. Nam orientali lingua cau¬
casum significat candidũ. id est muibꝰ dersissi¬
inis candidatum. unde. & eum sithȩ qui cidem
monti uingitur. croacasim uocauer̃t. casim enĩ
nicum altissimꝰ. cuiꝰ meminer̃t ꝓpħe. dictꝰ a thu¬
re. quia ibi colligitur. Cuiꝰ ea. pars quȩ est suꝑ
eum ad orientalem plagam respiciens antilibanꝰ
appellatur. ia est contͣ libanum. Prarath monꝰ
armeniȩ. in quo aitham historici sedisse post
diluiium testantur. unde & usq hodie. ibidẽ

Expanded text:
sunt tumores terrarum, altissimi dicti, quod sint eminentes. Quidam autem ex propriis causis vocati sunt, ex quibus notandi sunt, qui opinione maxime celebrantur. Mons Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus pro gentium ac linguarum varietate, quoquo versum vadit, diversis nominibus nuncupatur. Ubi autem ad orientem in excelsiorem consurgit sublimitatem, pro nivium candore Caucasus nuncupatur. Nam orientali lingua caucasum significat candidum, id est nivibus densissimis candicantem. Unde et eum Scythae, qui eidem monti junguntur, Croacasim vocaverunt. Casim apud nicum altissimus, cuius meminerunt prophetae; dictus a ture, quia ibi colligitur. Cuius ea pars, quae est super eum ad orientalem plagam respiciens, Antilibanus appellatur, id est contra Libanum. Ararat mons Armeniae, in quo arcam historici post dil
Abbreviated transcription (Latin):
edicina est quę
corporis uł tue¬
tur uł restaurat
salutem. euius
materia uersat᷑.
in morbis & uul¬
nerib. Ad hanc itaq ptinent non ea
tantũ quȩ ars eoꝵ exhibet. qui ꝓprie
medici nominantur. s etiã cibus & potꝰ
tegnen & tegumen. Deniq defensio oĩs¬
externos ictus casusq seruatur¬
De nomine cius.

Expanded text:
edicina est quae corporis vel tuetur vel restaurat salutem: cuius materia versatur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio denique omnrpus adversus externos ictus casusque servaturDe nomine eius.
Abbreviated transcription (Latin):
olem ꝑ se ipsũ moueri n᷑
cum mundo uerti: nam si fixus cȩlo
maneret. om̃s dies & noctes ȩquales existe¬
rent. s qmͣ alio loco eras occasurũ alio oc¬
cidisse. hesterno uidemꝰ. apparet eũ ꝑ se
ipsũ moueri ñ cũ mundo uerti. Spatiis
enĩ in equalib orbes annuos conficit
ꝓpter tẽpoꝵ mutationes. oriens diẽ facit.
occidens noctẽ inducit. Nam uadens
longiꝰ ad meridiem hiemem facit.
ut hibernis humorib atq pruinis tra
pinguescat. accedens ꝓpius ad septentri¬
onem estatẽ reddit. ut fruges maturitate
durent᷑. & quȩ st̃ in humidis in cocta.
feruefacta mitescant.

Expanded text:
olem per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent; sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus, apparet eum per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens onem, aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta, fervefacta mitescant:
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ palmi ꝑ quadrũ. cui intexti erant du¬
oddecim p̃ciosissimi lapides. hic pannꝰ suꝑ¬
humerali contra pectus pontificis anne¬
ctebatur. Petalum aurea lamina in fron¬
te pontificis quȩ nom̃ dĩ tetra grãmaton
ebraicis litteris habebat scriptũ. Bratin
siue feminalia idest bracȩ lineȩ usq ad
genua ꝑtingentes. quib uerecunda sa¬
cerdotis uelabant᷑.¬

Expanded text:
dinem palmi per quadrum, cui intexti erant dudinem palmi per quadrum, cui intexti erant duodecim pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pontificis adnectebatur. Petalum aurea lammina in fronte pontificis, quae nomen Dei tetragrammaton Hebraicis litteris habebat scriptum. Batin sive feminalia, id est bracae lineae usque ad genua pertingentes quibus verecunda sacerdotis velabant
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotaliũ uestimentoꝵ genera. Poderis
est sacerdotalis linea corpori astricta. &usq
ad pedes descendens. & inde nuncupata
quã uulgo camisiam uocant. Abaneth em¬
gulũ sacerdotale rotundũ. polimita arte
ex cocco. purpura. iacinctoq contextũ. ita
ut flores atq geminȩ in eo uide
rent᷑ eẽ distinctȩ. Pilleum est ex
bisso rotundũ. qͣsi spera media. caput tegeis
sacerdotale. & in occipitio uitta constrictũ.
hoc greci & nr̃i tiaram. uł galeriã uocant.
Machil qd est tunica talaris torta iacinctina
habens ad pedes septuaginta duo tintinna¬
bula. totidemq int̾mixta ac dependentia
punica mala: Ephoth qđ int̃pretat᷑ latine
supindumentũ. erat enĩ palliũ suphume¬
rale ex quatuor colorib & auro contextũ.
habens in utroq bumero lapides duos
smaragdinos. auro conclusos. in qͥb sculpta
erant nomina patriarcharũ. Logicon qđ
latine dicit᷑ ratione. duplex pannus ex auro
& quatuor textus colorib habens magnitu¬

Expanded text:
sacerdotalium vestimentorum. Poderis est sacerdotalis linea, corpori adstricta et usque ad pedes descendens; unde et nuncupata; quam vulgo camisiam vocant. Abanet cingulum sacerdotale rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, iacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pilleum est ex bysso rotundum quasi sphaera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum. Hoc Graeci et nostri tiaram vel galerum vocant. Mahil, quod est tunica talaris, tota iacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula totidemque intermixta ac dependentia punica mala. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale ex quattuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logium, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quattuor textus coloribus, habens magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo aliqͦd̃ peccatũ irrepserit. huiꝰ
satisfactione purgetur. Satisfactio autẽ
est causas peccatoꝵ & suggestiones exclu¬
dere. & ultra peccatũ ñ iterare. Reconci¬
liatio uͦ est quȩ pꝰ cõplementũ pęnitentiȩ
adhibetur. nam sicut reconciliamur dõ
qnͣdo primũ a gentilitate conuertimur.
ita reconciliamur. qnͣdo post peccatũ
pęnitendo regredimur.
Ex omologesis greco uocabulo dicitur. qd̾
latine confessio int̾pretatur. cuiꝰ nomi¬
nis duplex significatio est. aut enĩ in lau¬
de intelligitur confessio. sicut ẽ confiteor

Expanded text:
diabolo, aliquod peccatum irrepserit, hujus diabolo, aliquod peccatum irrepserit, hujus satisfactione purgetur. Satisfactio autem est causas peccatorum et suggestiones excludere et ultra peccatum non iterare. Reconciliatio vero est, quod post complementum poenitentiae adhibetur. Nam sicut conciliamur Deo, quando primum a gentilitate convertimur: ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. Exomologesis graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur. Cujus nominis duplex significatio est. Aut enim in laude intelligitur confessio, sicut est: Confiteor
Abbreviated transcription (Latin):
idest in quarta & sexta sabbati. Tempoꝵ
autẽ quȩ legalib & ꝓpheticis institutioni¬
bus terminatis tẽporib statuta sunt. ut
ieiuniũ quarti. quinti. septumi. ac decimi
ablatus est sponsꝰ. uł sicut obseruatio
quadragesimȩ quȩ in uniuerso orbe
institutione apłica obseruat᷑. circa consi¬
nium dnĩcȩ passionis. His terciũ genus
quidã adiciunt. qđ serophagiam dicunt
abstinentiã scilicet ciboꝵ humentiũ. unde
& nom̃ hoc datũ. eo qd̾ qurdã siccis ȩscis
punitentia. eo qđ ipse homo in se pęni¬
tendo puniat qđ male admisit. Nam
nichil aliud agunt quosueracit᷑ penitet.
nisi ut id qđ malefecerint impunitũ esse
ñ sinant. eo quippe mͦ sibi ñ parcentib
ille parcit. cuiꝰ altũ iustũq iudicium
nullus contemptor euadet. Perfecta aut̃
penitentia est. p̃terita deflere. & futura
ñ admittere. Hȩc scd̾a autẽ in similitu¬
dine fontis est. ut si forte impugnante

Expanded text:
id est quarta et sexta sabbati. Temporum id est quarta et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium quarti, quinti, septimi, ac decimi ablatus est sponsus : vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo Orbe, institutione apostolica, observatur circa confinium Dominicae Passionis. His tertium genus quidam adjiciunt, quod xerofagiam dicunt, abstinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod quidam siccis escis punientia, eo quod ipse homo in se poenitendo punit, quod male admisit. Nam nihil agunt, quos veraciter poenitet, nisi, ut id, quod male fecerint, impunitum esse non sinant. Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cujus altum justumque judicium nullus contemptur evadet. Perfecta est autem poenitentia, praeterita deflere, et futura non admittere. Haec secunda in similitudine fontis est: ut si forte, impugnante
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ suã uolare ad dñm. faciat illi duas
alas. ieiuniũ & elemosinã. & ascendet cele¬
riter. & exaudietur:. leiuniũ. est parsimo¬
nia uictus. abstinentiaq ciboꝵ. cui nom̃
est inditũ. ex quadã parte uiscerũ tenui
semꝑ & uacua. qđ uulgo ieiuniũ uocat᷑.¬
unde ieiunii nomen credit᷑ diriuatũ. qđ
sui media uiscera uacua & exinanita exi¬
stant. Ieiuniũ autẽ & statio dicit᷑. statio
autẽ demilitari exemplo nomen accepit.
ꝓ eo qđ nulla lȩtitia obueniens castris
stationẽ militũ rescindit. nam lȩtitia
libentiꝰ tristitia sollicitiꝰ amministrat
disciplinã. unde & milites nunquã ĩme¬
mores sacram̃ti magis stationib parent
Discernunt autẽ quidã inter ieiunium &
stationẽ. nam ieiuniũ est indifferenter
cuiꝰlibet diei abstinentia. ñ scđ̾m legẽ. s
scđm ꝓpriam uoluntatẽ. statio autem est
ueteri lege preceptũ. de qua statione in

Expanded text:
tionem suam volare ad Dominum, faciat illi duas tionem suam volare ad Dominum, faciat illi duas alas, jejunium et eleemosynam, et ascendet celeriter, et exaudietur. 65. Jejunium est parcimonia victus, abstinentiaque ciborum, cui nomen est inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo jejunUnde ieiunii nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exinanita existant. Ieiunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit, pro eo quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinentia, non secundum legem, sed secundum propriam voluntatem; statio autem est iae ieiunium ex veteri lege praeceptum: de qua statione in
Abbreviated transcription (Latin):
sexta. & nona. similit̾ & noctis: sed ideo
hȩ orandi horȩ diuisȩ st̃. ut si forte aliquo
fuerimꝰ oꝑe detenti. ipsũ nos ad officium
tempꝰ aooneat. quȩ tempora in scriptu¬
ris inueniuntur. Primũ enĩ sp̃s sc̃s con¬
gregatis apłis hora tercia infusus ẽ: petrꝰ
qua die uisionẽ cõmunicationis in illo ua¬
sculo exꝑtus est. sexta hora orandi gr̃a ascen¬
derat. idem etiã cum ioħe hora nona tem¬
plum adiit. qnͣdo paraliticũ sanitati re¬
formauit. s & danielem legimꝰ hȩc tẽpo¬
ra in oratione obseruasse. & utiq ex isra¬
helis disciplina ut ne minꝰ quã ter die
trium. patris. & filii. & sp̃s scĩ exceptis utiq
& aliis legitimis orationib. quȩ sine ulla
ammonitione debent᷑. in ingressu lucis
& noctis. siue uigiliarũ. s & cibũ ñ priꝰ
sumere quã int̃posita oratione. Priora
enĩ habenda st̃ sp̃s refrigeria. quia pͥora
cȩlestia quã terrena: Qui autẽ uult ora¬

Expanded text:
sexta et nona; similiter et noctis. Sed ideo sexta et nona; similiter et noctis. Sed ideo haec orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsud nos ad officium tempus admoneat; quae tempora in Scripturis inveniuntur. Primum enim Spiritus sanctus congregatis discipulis hora tertia infusus est. Petrus, qua die visionem communicationis in illo vasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum Iohanne hora nona templum adiit, quando paralyticum sanitati reformavit. Sed et Danielum legimus haec tempora in oratione observasse, et utique ex Israelis disciplina, ut ne minus quam ter die trium, Patris et Filii et Spiritus sancti. Exceptis utique et aliis legitimis orationibus, quae sine ulla admonitione debentur in ingressu lucis ac noctis sive vigiliarum: sed et cibum non prius sumere, quam intraposita oratione. Priora enim habenda sunt spiritus refrigeria, quia priora coelestia quam terrena. Qui autem vult ora
Abbreviated transcription (Latin):
qui elegit ierłm. hoc est exorcismũ incre¬
pare & comurare aduersus diabolum.
Vnde sciendũ qđ ñ creatura dĩ in infantib
exorzizatur. aut exsufflatur: s ille sub
quo sunt om̃s qui cũ peccato nascuntur.
est enĩ princeps peccatoꝵ. Sẏmbolum¬
dum in gentib hoc sibi p̃dicationis signũ
uł indicium posuert̾: continet autẽ con¬
fessionẽ trinitatis. & unitatis. & unitatẽ
eccliȩ. & om̃e xp̃iani dogmatis sacramen¬
tum. qđ sẏmbolũ fid̾i & spei nr̃ȩ ñ scribi¬
tur in carta. & atram̃to. s in tabulis cor¬
dis carnalib Oratio. petitio dicit᷑. nam
orare. est petere. sicut exorare impetrare
Constat autẽ oratio loco & tẽpore. Loco qͥa
ñ ubiq cum ꝓhibeamur a xp̃o ne in publi¬
cum. s ubi oportunitas dederit. aut necessi¬
tas importuna erit. Neq enĩ contra prece¬
ptũ reputat᷑ ab apłis factũ. qui in carcere
obseruatio quarũdam horarũ cõmuniũ
quȩ diei int̃ ipsa spacia signant. Tercia.

Expanded text:
rcismus, increpare et conjurare adversus diabolum; unde sciendum quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur, aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum. 57. Symbolumdum in gentibus hoc sibi praedicationis signum vel indicium posuerunt. Continet autem confessionem Trinitatis et unitatem Ecclesiae et omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. Oratio petitio dicitur. Nam orare est petere, sicut exorare inpetrare. Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique, cum prohibeamur a Christo in publico, sed ubi opportunitas dederit aut necessitas inportaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum, qui in carcere observatio quarundam horarum communium, quae diei interspatia signant, tertia,
Abbreviated transcription (Latin):
ido fit. ut ꝑ benedictionẽ aduocatꝰ inuite¬
tur sp̃s sc̃s. tunc enĩ ille paraclytus sp̃s post
mundata & benedicta corpora libens a pa¬
tre descendit. & qͣsi suꝑ baptismi a qũa
tanquã suꝑ pristinã sedem recognoscens
quiescit. nam legitur qđ in principio aqͥs
suꝑferebatur sp̃s sc̃s. Exorcismũ grece
latine coniuratio. siue sermo increpatio¬
nis est. aduersus diabolũ ut discedat.
sicut est illud in zacharia. & ostendit mͥ
uim sacerdotẽ magnũ stantẽ corã angło
dm̃. & sathan stabat a dextris eiꝰ. ut ad

Expanded text:
ideo fit, ut per benedictionem advocatus inviteideo fit, ut per benedictionem advocatus invitetur Spiritus sanctus. Tunc enim ille Paracletus, post mundata et benedicta corpora, libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam, tanquam super pristinam, sedem recognquiescit. Nam legitur quod in principio aquis superferebatur Spiritus sanctus. Exorcismus Graece, Latine coniuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat: sicut est illud in Zacharia3, 1: 'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s scĩ. sicut enĩ in trib testib stat
om̃e uerbũ. ita hoc sacramentũ confir¬
mat ternariꝰ numerus nominũ diuino
ꝑcongruens s ꝓfecto contrectabile & uisi¬
bile impenderetur elementũ. suꝑ qđ etũ
aqua purgat᷑ ex teriꝰ corpus. ita latent᷑ ei
scendit sp̃s sc̃s de cęlis. & medicatis aqͥs
scĩficat eas de semetipso. & accipiunt uim
purgationis. ut in eis & caro & anima de
lictis inquinata mundetur. Chrisma
grece. latine unctio nominat᷑. ex cuiꝰ no
scĩsicatur. nam sicut in baptismo peccatoꝵ
qua ungi in sacerdotiũ & in regnũ solebam
ex quo & aaron a moyse unctus est. quȩ dũ
carnalit̾ sit. spiritalit̾ ꝓficit. quomͦ & in
ipsa baptismi grã uisibilis actus ẽ. qđ in
aqua mergimur.s spiritalis effectus qđ
delictis mundamur. hoc significat illua
unguentũ. qđ peccatrix mulier suꝑ pedes
& ea quȩ dicit᷑ ñ fuisse peccatrix. suꝑ caput
nũ fudisse scribitur. Manꝰ impositio

Expanded text:
 46. Sicut enim in tribus testibus stat omne verbum, ita hoc sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorper congruens, sed profecto contrectabile et visibile, impenderetur elementum, super quod eascendit Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis sanctificat eas de semetipso, et accipiunt vim purgationis, ut in eis caro lictis inquinata mundetur. Chrisma Graece, Latine unctio nominatur; ex cuius nsanctificatur. Nam sicut in baptismo peccatorum qua ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus, quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus, quod delictis mundamur. Hoc significat illud unguentum, quod peccatrix mulier super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix, super caput Iesu fudisse scribuntur. Manus i
Abbreviated transcription (Latin):
eminã demonstrat. quã greci coty len
uocant.E. grecum si acceperit iun¬
ctum .E. latinum. significat sextariũ.
To. si .o. latinũ adiunctũ. indicat aci¬
tabulũ qd greci oxifalon uocant. AC
grecũ. supposito .n. launo. significat
mnã. A Clatinũ in fine habens lauta
grecũ. significat talentũ. Sͦ. grecũ
in dextro brachio suꝑiori .o. lutera con¬

Expanded text:
eminam demonstrat, quam Graeci cotylen eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indicat acitabulum, quod Graeci oxifalon vocant. . My Graecum superposito N Latinum significat mina. TΛ. T Latinum in fine habens Labda Graecum significat talentum. Xo. Chi Graecum in dextro brachio superiori O littera con
Abbreviated transcription (Latin):
obolũ.. Uirgula ęqualit̾ iacens & por¬
recta. simplicit̾ significat obolum.
Geminata uirgula duo oboli st̃. T. latinũ
significat obolos tres. F. latinũ signifi¬
cat obolos quatuor. E. latinu̾ demon¬
strat obolos quinq. Oboli uͦ sex ꝓpterea
caracterem ñ habent. eo qđ in una dra¬
gia sex ueniunt. qđ̃ est pondꝰ denarii
argenti. H. luttera significat siliquas
octo. idest tremissẽ. Nͦ. latinũ significat
nummisma grecũ. idest solidũ. B.
Iota adiuncta beta significat dimidiũ
solidum. uirgulȩ duȩ ex uno an¬
gulo a leua in dexterã se diuidentes.
significant dragmã quã etiam olcen
appellant. Ns. latinũ adiuncto gaͬma
greco significat semiunciã. To. Gama
autẽ grece litterȩ o latinũ in fine adiun¬
ctum significat unciã. Alauta grecũ
ꝑ mediũ sui .i. latino adiuncto. significat
ubram. RU. kappa grecũ circa finem
adiuncto .u. latino signisicat ciatum.
RO. Si uͦ .o. latinũ habuerit adiunctũ.

Expanded text:
obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus denarii argenti. H Eta littera signiVIII, id est, tremissem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est, solidum. IB. Iota adjuncta beta significat dimidium sodidum. 4. Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dextram se dividentes significant drachmam, quam etiam holcen appellant. N N Latinum adjunctum gamma Graeco significat semiunciam. Gamma autem Graecae litterae o Latinum in fine adjunctum significat unciam. Lambda Graecum per medium sui, i Latino adjecto, significat libram. 5. Κυ. Kappa Graecum circa finemcornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum,