comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dã mundiciã ꝑtingas: & quasi post
exercitiũ agri. etiã m̃tis habitacłm
piis cogitationib ornare. altuisq
ꝯstruere incipias. Qd̃ qr reꝓbi face̾
dissimulant: recte subditur. Per
agrũ hominis pigri tͣnsiui. & per
uineã uiri stulti: & ecce cotũ reple¬
uerant urticȩ: oꝑuerant suꝑficiẽ
eiꝰ spinȩ. Pagrũ uineãq pigri ac
stulti tͣnsire est: cuius libet uitam
negligentis inspicere. Quã urcicȩ
uł spinȩ replent: qr in corde negli¬
gentiũ prurientia t̾rena desideria
& punctiones pullulant uitioꝵ:̃ iix¬
ta qd̾ scͥptum ẽ. In desideriis est
om̃ĩs ocios. Et maceria lapidum
iacet: dũ cepta uirtutũ munimi¬
na uł imꝓbitate hominũ maloꝵ
sione callida quisq negligens ꝑdit.

Expanded text:
dam munditiam pertingas, et quasi post dam munditiam pertingas, et quasi post exercitium agri etiam mentis habitaculum piis cogitationibus ornare, altiusque construere incipias; quod quia reprobi facere dissimulant, recte subditur: Per agrum hominis pigri transivi et per vineam viri stulti, et ecce totum repleverant urticae, operuerant superficiem ejus spinae. Per agrum vineamque pigri ac stulti transire est cujuslibet vitam negligentis inspicere, quam urticae vel spinae replent, quia in corde negligentium prurientia terrena desideria et punctiones pullulant vitiorum, juxta quod scriptum est: In desideriis est omnis otiosus. Et maceria lapidum jacet: cum coepta virtutum munimina, vel improbitate hominum malorum sione callida quisque negligens perdit.
Abbreviated transcription (Latin):
sentib actionẽ nr̃am. ad frugem
retributionis excolere: Et quid est.
pꝰt agri exercitiũ ad edificiũ domꝰ
redire: nisi qd plerũq ex bonis oꝑib
discimꝰ. quantã uitȩ mundiciam
& in cogitatione constituamꝰ: Ille
quippe bene m̃tis domũ edificat.
qui primũ agrũ corporis aspinis
uitioꝵ purgat: ne sidesid̾ioꝵ sentes
in carnis agro ꝓficiant: intus tota
uirtutũ fabrica. fama boni crescen¬
te destruat᷑. Ne sis testis frustra contͣ
ꝓximũ tuũ: nec lactes quẽpiam la¬
biis tuis: nec dicas qͦmͦ fecit mͥ. faciã
ei. Et hȩc ad exercitiũ agri nr̃i. idest
ad cultum bonȩ actionis ꝑtinent: in¬
nocentẽ uidelicet ꝓximum falso
testimonio ñ ledere: peccanti ciuli¬
bet fiduciã amplius peccandi adu¬
lando ñ tribuere: malũ pro malo
ñ reddere. Sic enim fit: ut cũ pͥmo
actus exceriꝰ bene cõposueris. pꝰt¬
modũ ad int̾ioris qͦ hominis excolen¬

Expanded text:
sentibus, actionem nostram ad frugem sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam et in cogitatione construamus, ille quippe bene mentis domum aedificat, qui primum agrum corporis a spinis vitiorum purgat, ne si desideriorum sentes in carnis agro proficiant intus tota virtutum fabrica fame boni excrescente destruatur. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, ne lactes quemquam labiis tuis, ne dicas quomodo fecit mihi faciam ei, etc. Haec ad exercitium agri nostri, id est ad cultum bonae actionis pertinent, innocentem videlicet proximum falso testimonio non laedere, peccanti cuilibet fiduciam amplius peccandi adulando non tribuere, malum pro malo non reddere. Sic enim fit ut cum primos actus exterius bene composueris, postmodum ad interioris quoque hominis excolen
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e ꝑsonã in iudicio: ñ ẽ bonũ. Supͣregẽ
time docuit. & nc̃ ꝑsonã inuidicio ꝯgnoce.
uetat. Unde colligit᷑. qr ita pͥncipib
debitũ obsequii temporalis subiec¬
tos oportet impendere: ut nunqͣm
reu̾e̾ntiȩ uł timoris eoꝵ respectu
auia u̾itatis exhorbitent. Labia de¬
oscłabitur: qui recta respondit.
Oscłm: pacis & amoris est signum.
Qui gͦ recta respondit. labia deoscu¬
labitur : ꝙ quicunq neglecta ac¬
ceptione ꝑsonaꝵ. sola iusticie u̾ba
sequit᷑: iste & si insipientib gͣuis
forte uidetur & austerꝰ: multos
tam̃ cum quib pacem habeat pru¬
dentes. multos qui sua dicta cum
amore amplectent. inueniet.Se¬
pe etiã illos quos adu̾santes suis
rectis assertionib tolerauat: con¬
u̾sos postmodu ad meliora. ami¬
cos recipiet & socios. Prepara foras
opus tuũ: & diligent̾ exerce agrũ
tuũ: ut postea edifices domũ tuam.
Quid est preparato oꝑe agrũ diligẽ¬
ter exercere: nisi euulsis iniqͥtatis

Expanded text:
ere personam in judicio non est bonum. Supra regem timere docuit et nunc personam in judicio cognoscere vetat, unde colligitur, quia ita principibus debitum obsequii temporalis subjectos oportet impendere, ut nunquam reverentiae vel timoris eorum respectu a via veritatis exorbitent. Labia deosculabitur qui recta respondit. Osculum pacis et amoris est signum, qui ergo recta respondit, labia deosculabitur, quia quicunque neglecta acceptione personarum sola justitiae verba sequitur, iste etsi insipientibus gravis forte videtur et austerus, multos tamen, cum quibus pacem habeat, prudentes, multos qui sua dicta cum amore amplectentur, inveniet, saepe etiam illos quos adversantes suis rectis assertionibus toleraverat, conversos postmodum ad meliora amicos recipiet et socios. Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce ugrum tuum, ut postea aedifices domum tuam. Quid est praeparato opere agrum diligenter exercere, nisi evulsis iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
id est diabolum cum suis sequacib:
iusta seueritate damnauit. Abomi¬
natio domini om̃is arrogans: etiã¬
si manu ad manũ fuerit. ñ erit
innocens. Quicunq sͥ tribuit bonũ
quod facit: etiam si nicħ mali uidet᷑
manib oꝑari. iam cordis innocentiã
ꝑdidit: in quo se largitori donoꝵ pre¬
tulit. Et ideo talem conditor suus
abominat᷑ ut reum: quẽ beneficiis
suis eẽ contemplat᷑ ingratũ. Cum
placuerint domino uiȩ hominis: ini¬
micos quoq eus conu̾tet ad pacem
Tanta est sanctitas diuinȩ religiõis:
ut eam plerunq etiam qui foris st̃.
uenerationi habeant: & quos ꝑfec¬
te d̾o seruire ꝑspexerint: cũ his pacẽ
habere. qͣmuis religione discrepan¬
tes incipiant. Deniq qr placuer̃t
domino iuȩ danelis & triũ pueroꝵ:¬
inimicos quoq eorũ qui eos in ignẽ
uł ad bestias miserunt. conu̾tit ad
pacem. Quia placuert̃ domino uie
scõꝵ predicatoꝵ: multos eoꝵ ꝑsecuto¬

Expanded text:
id est, diabolum, cum suis sequacibus id est, diabolum, cum suis sequacibus justa severitate damnavit. Abominatio Domini omnis arrogans: etiamsi manus ad manum fuerit, non erit innocens. Quicunque sibi tribuit bonum quod facit, etiamsi nihil mali videtur manibus operari, jam cordis innocentiam perdidit, in quo se largitori bonorum praetulit, et ideo talem conditor suus abominatur ut reum, quem beneficiis suis esse contemplatur ingratum. Cum placuerint Domino viae hominis, inimicos quoque ejus convertet ad pacem. Tanta est sanctitas divinae religionis, ut eam plerumque etiam qui foris sunt venerationi habeant, et quos perfecte Deo servire perspexerint, cum his pacem habere quamvis religione discrepantes incipiant. Denique quia placuerunt Domino viae Danielis et trium pueroinimicos quoque eorum qui eos in ignem vel ad bestias miserunt convertit ad pacem. Quia placuerunt Domino viae sanctorum praedicatorum, multos eorum persecuto
Abbreviated transcription (Latin):
de quodns ait. cũ aut̃ tradent uos noli¬
te cogitare quomodo aut quid loqua¬
mini: dabitur enim uobis in illa
hora quid loquaminiͦ. Om̃s uie
hominũ patent ocłis eius: spirituũ
pond̾ator est ds̃. Ita uias id est actioneᷤᷤ
omniũ & bonoꝵ uidelicet & maloꝵ
discernat. Unde recte subiungitur.
Reuela domino oꝑa tua: & dirigent᷑
cogitationes tuȩ. Domino quippe
oꝑa nr̃a reuelamꝰ: qñ eũ quẽ nichil
latere nouimꝰ. in cunctis quȩ agimꝰ¬
atq illiꝰ in om̃ib flagitamꝰ auxiliũ.
Et cum hoc deuote agimꝰ: fit ut non
oꝑa a eadem tantũm᷑. s etiam int̾ne
nr̃e cogitationes illo dirigente pro¬
cedant. Uniu̾sa propt̾ semet ipsũ
oꝑatus est dominꝰ: impiũ quoq ad
diem malũ. Nulla fuit d̾no causa.
creaturã uisibilem uł inuisibilem
faciendi. nisi uoluntas sua: ut suã
uidelicet bonitatẽ. rationabili cre¬
ature quã ꝑpetuo beatã faceret.
ostenderet. Cum quoq qui bonũ
condicionis ꝓpria sponte deseruit.

Expanded text:
autem tradent vos, nolite cogitare quomodo aut quid loquamini; dabitur enim vobis in illa hora quid loquamini . Omnes viae hominum patent oculis ejus, spirituum ponderator est Dominus. Ita vias, id est actiones omnium, et bonorum videlicet et malorum discernat, unde recte subjungitur. Revela Domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae; Domino quippe opera nostra revelamus, quando eum quem nil latere novimus, in cunctis quae agimatque illius in omnibus flagitamus auxilium, et cum hoc devoti agimus, fit ut non opera eadem tantummodo, sed etiam internae nostrae cogitationes illo dirigente procedant. Universa propter semetipsum operatus est Dominus, impium quoque ad diem malum. Nulla fuit in Domino causa creaturam visibilem vel invisibilem faciendi, nisi voluntas sua, ut suam videlicet bonitatem rationabili creaturae, quam perpetuo beatam facere ostenderet, eum quoque qui bonum conditoris propria sponte deseruit,
Abbreviated transcription (Latin):
nã utͥusq quis nouit: Utriusq
dicit: & detrahentis. & eius qui illifa¬
uendo cõmixtꝰ est. Derogantiũ xp̃o
pͥncipũ. & decepti ab eis popłi laceran¬
tiũ fidem. heresiarcharũ. & auscul¬
tantiũ illos auditoꝵ. Hȩc qͦ sapien¬
tib subauditur ignota sunt: qñ
rapiatur ascło. Uel hȩc quoq sapi¬
entib sunt obseruanda q̃ docuit.
ne decractorib cõmisceant̾: qr hoc
specialit̾ uitio totũ pene genus ꝑi¬
clitatur humanũ. Unde eidem ui¬
tio mederi uolens beatus pat̾ augꝰ¬
tinꝰ. hos insua m̃sa uersicłos fecit
describi. Quisqͥs amat dictis absen¬

Expanded text:
nam utriusque quis novit. Utriusque nam utriusque quis novit. Utriusque dicit et detrahentis, et ejus qui illi favendo commistus est, derogantium Christo principum, et decepti ab eis populi, lacerantium fidem haeresiarcharum et auscultantium illis auditorum. Haec quoque sapientibus. Subauditur, ignota sunt, quanrapiatur e saeculo, vel haec quoque sapientibus sunt observanda, quae docui, ne detractoribus commisceantur. Quia hoc specialiter vitio totum pene genus periclitatur humanum. Unde eidem vitio mederi volens beatus Pater Augustinus, hos in sua mensa versiculos fecit describi: Quisquis amat dictis absen
Abbreviated transcription (Latin):
illos aliqñ despexeris. qͦs diuina
potes iacentib condole: eosq ut
resurgere ualeant. aduia. Et si
uotũ conatũq tuũ sequit᷑ effectꝰ.
gaudebis de sanato. quẽ male ha¬
bentẽ dolueras. Sinalias: tuȩ tñ
beniuolentiȩ apd̾ dnm fructu ñ
carebis. Uel certe ita dicend̾u. Ne
gaudeas de casu inimici: ne forte
dominꝰ suꝑbiã tuã. quȩ illi absq
dubio displicet. hoc ordine deiciẽs
humiliet: ut te cadente in peccatũ.
ille resipiscens sanetur. Time dum̃
fili mi & regem: uixta quod ipse
ait. Reddite gͦ cesari quȩ sunt ce
obstat a duo & rege. patrem & fi¬
lium intelligere. designari:. qui¬
uno eodemq sunt diumitatis ho¬
nore colendi. Qui enĩ ñ honorificat
filiũ: ñ honorificat patrẽ qͥ misit
illũ. Et cum detractorib ne cõmis¬
cearis: illis uidelicet qͥ dicentes se
dm patrẽ nosse: filium di in carne
apparentẽ noluert̃ reciꝑe. Qm̃ re¬
pente consurget ꝑdicio eoꝵ: & rui¬

Expanded text:
illos aliquando despexeris, quos gratia illos aliquando despexeris, quos gratia potes jacentibus condole, eosque ut resurgere debeant adjuva, et si votum conatumque suum sequitur effectus, gaudebis de sanato, quem male habentem dolueras, sin alias tuae tamen benevolentiae apud Dominum fructu non carebis, et certe ita dicendum, ne gaudeas de casu inimici, ne forte Dominus superbiam tuam, quae illi absque dubio displicet hoc ordine dejiciens humiliet ut te cadente in peccatum ille resipiscens sanetur. Time Dominum, fili mi, et regem. Juxta quod ipse ait: Reddite ergo Caesari quae Caesaris obstat in Domino et rege patrem et filium intelligere designari, quuno eodemque sunt divinitatis honore colendi: qui enim non honorificat filium non honorificat Patrem qui misit illum. Et cum detractoribus ne commiscearis. Illis videlicet qui dicentes se Deum Patrem nosse, Filium Dei in carne apparentem noluerunt recipere. Quoniam repente consurget perditio eorum, et rui
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes frequent̾ reatũ incur¬
rimꝰ. Et tam̃ resurgit iustus. uide.¬
licet qr iustus est: nec iusticiȩ eyꝰ
p̃iudicat lapsꝰ fragilitatis hu¬
mane. Unde bene cum de iusti
casu loqueretur. ñ addidit. i
malũ: qr & simalũ est qd̾ cadunt.
ne tam̃ in malo qd̾ incid̾ant. herere
possint. citus resurgendo ꝓclrãt.
At contͣ de reꝓbis. impii aũ inquit
corruent in malum. qruidelicet
impii cum cecid̾int. uł qd est gra¬
uiꝰ corruerint ut scͥptura dicit. idẽ
cum capitalia cͥmina ꝑpetrarint.
ita suo casui delectando ꝯsentiunt:
ut ab hoc penitendo releuari des¬
piciant. Cum ceciderit inimicus tiuuis
ne gaudeas: & in riuna eiꝰ ne exultae
cor tuũ: ne forte uideat dns. & displi-¬
ceat ei: & auferat abeo iram suam.
Supͣ iusto insidias tendere uetuit:
nc̃ aũ ut te ꝑfectum reddat in oĩb.
etiã inimicis cũ peccau̾int. aut aliqͥd
adu̾sitatis incurrerint. insultare
ꝓhibet:ne forte si miserante domi¬
no ad penitentiã. salutemq aĩe

Expanded text:
equenter reatum incurrimus, et tamen resurgit justus, videlicet quia justus est, nec injustitiae ejus praejudicat lapsus fragilitatis humanae, unde bene cum de justi casu loqueretur, non addidit in malum: quia etsi malum est quod cadunt, ne tamen in malo quod inciderant haerere possint citius resurgendo procurant. Aut contra de reprobis. Impii autem, inquit, corruent in malum, quia videlicet impii cum ceciderint, et quod est gravius corruerint, ut Scriptura dicit, id est cum capitalia crimina perpetrarint, ita suo casui delectando consentiunt, ut ab hoc poenitendo relevari despiciant. Cum ceciderit inimicus tuus, ne gaudeas, et in ruina ejus ne exsultet cor tuum, ne forte videat Dominus et displiceat ei, et auferat ab eo iram suam. Supra justo insidias tendere vetuit, nunc autem ut te perfectum reddat in omnibus, etiam inimicis, cum peccaverint, aut aliquid adversitatis incurrerint, insultare prohibet, ne forte si miserante Domino ad poenitentiam salutemque animae
Abbreviated transcription (Latin):
dicantib humilit̾ fauendũ esse
putaueras. In aurib instpientiũ
ne loqͣris: qr despicient doctrinã eloqͥi
tui. Hiuic simile ẽ illud eugłii. nolite
dare scm̃ canib : neq mutatis marga¬
ritas ur̃as ante porcos: & cet̾a. Sicut gͦ
supͣ admonuit. ne hereticoꝵ doctrinaᷤᷤ
auscultares: ita nunc hortat᷑. ne amo¬
re uanȩ glȩ seductus. immundis
hominib passim archana uerita¬
tis ingeras. Ne attingas t̾minos
paruuloꝵ: & agrum pupilloꝵ ne
int᷑eas. Propinqꝰ enĩ eoꝵ forcis est.
& ipse iuidicabit contͣ ce causã illoꝵ.
Propinquũ paruuloꝵ & pupilloꝵ do

Expanded text:
dicantibus humiliter favendum esse dicantibus humiliter favendum esse putaveras. In auribus insipientium ne loquaris, quia despicient doctrinam eloquii tui. Huic simile est illud Evangelii: Nolite dare sanctum canibus neque mittatis margaritas vestras ante porcos, etc. . Si ergo supra admonuit, ne haereticorum doctrinis auscultares, ita nunc hortatur ne amore vanae gloriae seductus, immundis hominibus passim arcana veritatis ingeras. Ne attingas terminos parvulorum, et agrum pupillorum ne introeas: propinquus enim eorum fortis est. Et ipse judicabit contra te causam illorum. Propinquum parvulorum et pupillorum Do
Abbreviated transcription (Latin):
aquile. & uolabunt in cęlũ. Ne erigas
mentẽ tuã ad ꝑscrutanda diuinita¬
tis archana. quȩ penetrare ñ potes:
hec etenĩ cȩlestib solum ciuib patẽt.
Ne comedas cũ homine inuido: & ne
desideres cybos eius: qm̃ in similitu¬
dinẽ arioli & comectoris estimat qd̾
ignorat. Ne de scͥpturis cũ heretico
loquaris. qui inuidet humanȩ salu¬
qd̾ ignorat: ita hereticꝰ quȩ ñ intelli¬
git in scͥpturis. ꝓut libet int̾preca¬
rip̃sumit. Comede & bibe dicit tͥ:
& mens eius ñ est tecũ. Securꝰ in qͥt
disce. & age quȩ doceo: cũ ipse his
quȩ docet fidem certam ñ habeat:
sciens se corde suo finxisse q̃ doceret.
Cybos qͦs comedes euomes: & ꝑdes
pulchros sermones tuos. Sensus
ꝑuersos quos ab hereticis didiceras
necesse est ut uł ꝑ penitentiã cor¬
rigendꝰ deseras: uł pꝰmortẽ ꝓ his
penas luere cogaris: ꝑdasq ser¬
mones confessionis. quib eis pre¬

Expanded text:
aquilae, et volabunt in coelum. Ne erigas aquilae, et volabunt in coelum. Ne erigas mentem tuam ad perscrutanda divinitatis arcana quae penetrare non potes, haec enim coelestibus solum civibus patent. Ne comedas cum homine invido, et ne desideres cibos ejus, quoniam in similitudinem arioli et conjectoris aestimat quod ignorat. Ne de Scripturis cum haeretico loquaris, qui invidet humanae saluquod ignorat, ita haereticus, qui non intelligit, in Scripturis prout libet interpretari praesumit. Comede et bibe, dicit tibi, et mens ejus non est tecum. Securus, inquit, disce et age, quae doceo, cum ipse his quae docet fidem certam non habeat, sciens se de corde suo finxisse, quae doceret. Cibos quos comederas evomes et perdes pulchros sermones tuos. Sensus perversos quos ab haereticis didiceras, necesse est ut vel per poenitentiam corrigendus deseras, vel post mortem pro his poenas luere cogaris, perdasque sermones confessionis, quibus eis prae
Abbreviated transcription (Latin):
reficimur. cultro secante p̃paramꝰ.
Et sedens ut comedat. cultrũ in gut¬
ture suo statuit: qñ is qui diuina
sedulus meditatur eloquia. dis¬
creta ex ore u̾ba deꝓmit: nec alla
sepuis in lingua. qm cȩlestis ora¬
culi dicta reuoluit. Hoc aũ eius
est facere. qui in potestate h̃t aĩam
suã. id est immobilem int̾ errores
git. Ne desideres de cibis eiꝰ: in quo
ẽ panis m̃dacii. Qd̃ est aꝑte dicere.
Ne desideres eius auscultare sermo¬
nes: qui dulcedine m̃daciũ dogma¬
tũ. auditores suos fallere consueuit.
Noli laborare: ut diteris. Duitias
scientie significat: quas ultͣ men¬
surã capacitatis nr̃ȩ querere ꝓhibe¬
mur. S prudentiȩ tuȩ pone mo¬
dũ: illum uidelicet de quosupra
dictũ est. ne tłisgrediaris terminoᷤ
antiqͦs. qͦs posuert̃ patres cui: hoc est
t̾minos date a patrib u̾itatis & fidei.
Ne erigas ocłos tuos ad opes. qͣs habe¬
re ñ potes: qr facient sͥ pennas quasi

Expanded text:
reficimur cultro secante praeparamus: reficimur cultro secante praeparamus: et sedens ut comedat cultrum in gutture suo statuit, quando is, qui divina sedulus meditatur, eloquio discreta ex ore verba depromit, nec alia saepius in lingua quam coelestis oraculi dicta revolvit. Hoc autem ejus est facere, qui in potestate habet animam suam, id est immobilem inter errores git: Ne desideres de cibis ejus, in quo est panis mendacii. Quod est aperte dicere, ne desideres ejus auscultare sermonibus, qui dulcedine mendaciorum dogmatum auditores suos fallere consuevit. Noli laborare ut diteris. Divitias scientiae significat, quas ultra mensuram capacitatis nostrae quaerere prohibemur. Sed prudentiae tuae pone modum. Illum videlicet de quo supra dictum est: Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui, hoc est, terminos datae a patribus veritatis et fidei. Ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non potes, quia facient sibi pennas, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
locẽ uideris in oꝑe suo. id est in opere
bono. qd̾ eius erat facere. strenuum
atq sollicitum: scito hunc in die no¬
uissimi examinis corã apłis qui cũ
xp̃o mundu iudicaturi. sedebunt.
ẽẽ staturũ. qr uidelicet eoꝵ iussa
seruauerit: neq in parte ignobiliũ
doctoꝵ quoꝵ cauefecit errorẽ. hoc ẽ
ad sinistram iudicis eẽ ponendum.
II. Qnͣdo sederis ut comedas cũ pͥncipe:
diligent̾ attende. quȩ posita sint añ
faciem cuã: & statue cultrũ ingut¬
turȩ tuo: si tam̃ habes in potestate
cunt᷑. Qñ sederis ad legendu cum
magistro ut pane u̾bi reficiaris: dili¬
gent̾ intellige que scͥpta sunt. & dis¬
cretionẽ sacrȩ lectionis in tua locuti¬
one conserua: si tam̃ talis es. tantũq
eruditus. qui in potestate habeaᷤᷤ
animã tuã: nec quasi indoctus m̃te
tua doctrinȩ. Guctur nanq ꝓloq̃¬
la posuit. qr uox in guiture ẽ: cul¬
trum ꝓ discretione: qr cybos cum¬

Expanded text:
locem videris in opere suo, id est, in opere locem videris in opere suo, id est, in opere bono, quod ejus erat facere, strenuum atque sollicitum, scito hunc in die novissimi examinis coram apostolis, qui cum Christo mundum judicaturi sedebunt, esse staturum, quia videlicet eorum jussa servaverit, neque in parte ignobilium doctorum quorum cavefecit errorem: hoc est, ad sinistram judicis esse ponendum.i: quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende que posita sint ante faciem tuam. Et statue cultrum in gutture tuo: si tamen habes potestatem cuntur: Quando sederis ad legendum cum magistro, ut pane verbi reficiaris, diligenter intellige quae scripta sunt, et discretionem sacrae lectionis in tua locutione conserva, si tamen talis es tantumque eruditus qui in potestate habeas animam tuam, neque quasi indoctus mente tuae doctrinae. Guttur namque pro loquela posuit, quia vox in gutture est; cultrum, pro discretione, q
Abbreviated transcription (Latin):
defigunt in cura salutis maloꝵ: spoiꝰ¬
uentes se rationẽ ꝓ eoꝵ animab do¬
mino reddituros. Si eñ ille proquo
spopondisti ñ habet bona oꝑa qͥb
te liberum ac securũ reddat tuȩ
sponsionis: quid tͥ utile ẽ. ut ipse
in die iudicii ꝓ eius anima udiceris
anutasꝙ habitum iusticiȩ. qͦ indutꝰ
ẽẽ uidebaris. ac nudꝰ ab ornam̃to uir¬
tutũ existere comꝓberis: qr qd̾ dño
teste pollicitꝰ es. implere neqͥueras:
Hoc aũ dictum ẽ. ñ quo curã regen¬
daꝵ animaꝵ. cũ tͥ regłariter impo¬
sita fui̾t. susciꝑe ñ debeas:. s ne pas¬
sim nullo iubente. doctoris tͥ ac pre¬
sulis officiũ temerariꝰ usurpes. Ne
tͣns grediaris t̾minos antiquos: qͦs
posuert̃ patres tui. Ne tͣnsgrediaris
terminos fidei: qͦs catholici ab inicio
statuere doctores. Uidisti uirũ uelo¬
cem in oꝑe suo: coram regib stabit:
nec erit ante ignobiles. Quẽcunq ue¬

Expanded text:
defigunt in cura salutis malorum, sponddefigunt in cura salutis malorum, spondentes se rationem pro eorum animabus Domino reddituros: si enim ille, pro quo spondisti non habet bona opera, quibus te librum ac securum reddat, tuae sponsionis, quid tibi utile est, ut ipse n die judicii pro ejus anima judiceris? amittasque habitum justitiae quo indutus esse videbaris, ac nudus ab ornamento virtutum existere comproberis, quia quod Domino teste pollicitus es, implere nequiveras. Hoc autem dictum est, non quo curam regendarum animarum, cum tibi regulariter imposita fuerit, suscipere non debeas, sed ne passim nullo jubente doctoris tibi ac praesulis officium temerarius usurpes. Ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui. Ne transgrediaris terminos fidei, quos catholici ab initio statuere doctores. Vidisti virum velocem in opere suo, coram regibus stabit, nec erit ante ignobiles. Quemcunque ve
Abbreviated transcription (Latin):
bules cum uiro furioso: ne forte discas
semitas eiꝰ: & sumas scandalũ animȩ
tuȩ. Et cũ hȩc de omĩ iracundo uł fu¬
rioso possint gen̾alit̾ accipi: tam̃ non
ꝓhibet specialit̾ accipi de illis. qͥcontͣ
saluatorẽ & discipłos eius uesanam̃te
furebant. Aquoꝵ amicicia & comi¬
tatu ꝓhibentur. quicunq in eum
credentes curã suȩ salutis agebant:
ꝓbatum ẽ. Generalit̾ aũ dicendũ:
qr sicut ꝑfecti uiri ꝑu̾sos ꝓximos
ñ debent fugere. q illos sepe ad rec¬
titudinẽ trahunt. & ipsi ad ꝑu̾sita¬
tẽnũꝗͣ trahunt᷑: ita infirii quiq socie¬
tatẽ debent declinare prauoꝵ: ne
mala quȩ frequent̾ aspiciunt. & cor¬
rigere ñ ualent. delectentur imitari.
Noli eẽ cumhis qui defigunt manꝰ
suas: & qui uades se offerunt pro
debitis. Si enim ñ habes. unde restitu¬
as: quid causȩ ẽ. ut tollas oꝑim̃tũ
de cubili tuo: Noli eẽ cum his qui
se cũ eẽnt liberi ac sibimet uacanteᷤᷤ:

Expanded text:
urioso, ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae. Et haec cum de omni iracundo vel furioso possint generaliter accipi, nil tamen prohibet specialiter accipi de illis, qui contra salvatorem et discipulos ejus vesana mente furebant, a quorum amicitia et comitatu prohibentur, quicunque in eum credentes curam suae salutis agebant, probatum est. Generaliter autem dicendum, quia sicut perfecti viri perversos proximos non debent fugere, quia illos saepe ad rectitudinem trahunt, et ipsi ad perversitatem nunquam trahuntur, ita infirmi quique societatem debent declinare pravorum, ne mala, quae frequenter aspiciunt et corrigere non valent, etiam delectentur imitari. Noli esse cum his qui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis, si enim non habet unde restituat, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo. Noli esse cum his qui se cum essent liberi ac sibimet vacantes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe uł egeno accipi: de quo dictum est.
Tibi derelictus est pauꝑ: pupillo tu
eris adiutor. Uerum qr sequitur. &
confringet eos qui confixerint aĩam
eius: melius de illo intelligit᷑. qui cũ
diues eẽt. pauꝑ factus ẽ ꝓ nobis. Nec
solum pauꝑari. ut nos ditaret: s ut
nos redimeret. crucifigi dignatꝰ est.
Prohibet gͦ sapĩa suos auditores.
dño in carne predicanti. uiolentiã
mort̾eq inferre:qr nimirũ certus

Expanded text:
uo dictum: Tibi enim derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor: verum quia sequitur: Et configet eos qui confixerint animam ejus, melius de illo intelligitur, qui cum dives esset, pauper factus est pro nobis, nec solum pauperari ut nos ditaret, sed etiam, ut nos redimeret, crucifigi dignatus est. Prohibet ergo sapientia suos auditores, Domino in carne praedicanti violentiam mortemque inferre,
Abbreviated transcription (Latin):
Triplicit̾ auditori doctrinã descͥpsit
suam: qr cogitare. loqͥ. & oꝑib hanc
exercere precepit. Qua descriptione
triplici: totus iste libellus siquis bene
ꝯsiderat. plenus refulget. Non facias

Expanded text:
Tripliciter auditori doctrinam descripsit suam, quia cogitare, loqui et operibus hanc exercere praecepit. Qua descriptione triplici totus iste libellus, si quis bene considerat, plenus refulget,-- Non facias
Abbreviated transcription (Latin):
Inclina aurẽ tuã. & audi u̾ba sapien¬
tiũ: appone aũ cor ad doctrina meã
Pulchrũq iniciũ ponit noue locu¬
tionis: ut aurẽ parit̾ ad audiendu.
& cor apponere ad intelligendđu que
sapientes loquant᷑. eum quẽ erudit
iubeat. Quȩ pulchra erit tͥ. cũ ser¬
pientib: & insuauis doctrina sapĩe. S
cũ eius urtutẽ intimo corde ꝑceꝑint.
cũ oꝑib seruare: cum hanc quoꝙ la¬
biis ꝓpinare fr̾ib didicerint: pulcͥ¬
orem hanc cet̾is dogmatib ẽẽ dep̃hen¬
dent. Ecce descripsi eam tͥ tripliciter

Expanded text:
Inclina aurem tuam et audi verba sapienInclina aurem tuam et audi verba sapientum: appone autem cor tuum ad doctrinam meam. Pulcherrimum initium ponit novae locutionis, ut aurem pariter ad audiendum, et cor apponere ad intelligendum, quae sapientes loquantur, eum quem erudit jubeat.-- Quae pulchra erit tibi, cum serpientibus, et insuavis doctrina sapientiae; sed cum ejus virtutem intimo corde perceperint, cum operibus servare, cum hanc quoque labiis propinare fratribus didicerint, pulchriorem hanc caeteris dogmatibus esse deprehendent.-- Ecce descripsi eam tripliciter
Abbreviated transcription (Latin):
parit᷑ omĩa ꝑ̾dunt: cũ in examine
districti iudicis. penas ꝓhis quȩ gesse-¬
re ꝑcipiunt. S & is qui pauꝑem spũ
uitias quas desiderat augeat. id est
głam laudis humanȩ maiorẽ qͣsi
sanctior accipiat: m̾ito talis calũnia¬
tor quicqͥd bonȩ actionis habere ui¬
debatur. amitit: & a fructu uirtutũ
uacuus in fine manebit. Hucusq
ꝑtingit titulꝰ parabolaꝵ salomonis:
qui supͣ expositus ẽ. Ex quo nouum¬
genꝰ locutionis ꝓbatur assũpsisse:
ut ea quȩ diceret. ñ quasi ad alium
quẽ doceret. loq̃ndo. s uelut solꝰ secũ
ratiocinando uideat᷑ effari. Quarũ
uidelicet parabolaꝵ primꝰ est uersicłs
filius sapiens letificat patrẽ.: filius
uͦ stultꝰ mesticia ẽ matͥ suȩ: ultimus
iste ad quẽ usq explanando ꝑueni¬
mꝰ. Hinc ad priorem loq̃ndi modũ re¬
uertit᷑: ut specialit̾ ad eum quẽ ins¬
truit. u̾bum faciat. quod ita incip̃.

Expanded text:
pariter omnia perdunt, cum in examine pariter omnia perdunt, cum in examine districti judicis poenas pro his quae gessere recipiunt. Sed et is qui pauperem spiritu  animose divitias, quas desiderat augeat, id est, gloriam laudis humanae majorem, quasi sanctior accipiat, merito talis calumniator quidquid bonae actionis habere videbatur, amittit et a fructu virtutum vacuus in fine manebit. Huc usque pertingit titulus Parabolarum Salomonis qui supra positus est. Ex quo novum locutionis genus probatur assumpsisse, ut ea quae dicentur non quasi ad alium quem doceret loquendo, sed velut secum solus ratiocinando videatur effari. Quare videlicet Parabolarum primus est versiculus: Filius sapiens laetificat patrem, filius vero stultus moestitia est matri suae; ultimus iste ad quem usque explanando pervenimus. Hinc ad priorem loquendi modum revertitur ut specialiter ad eum quem instruet verbum faciat, quod ita incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
ueȩ penalis: quã nullꝰ omĩno nͥ filiꝰ
irȩ illabit᷑. Stulticia colligata ẽ in
corde pueri: & uirga discipline fuga¬
bit eam. Multos nouimꝰ p̾ueros: sa¬
pientia preditos. Nam & iheremias
puer ꝓpħiȩ ministeriũ suscepit: &
danihel scribit. q dedit ds pueris ab¬
stinentib scientiã & disciplinã in
om̃i u̾bo & sap̃ia Unde restat intelli¬
gi. qr pueros hoc loco ñ etate. s sensu
paruulos significet: quales ẽẽ ueta¬
bat apłs eos. quib ait. Nolite pue¬
ri effici sensib: s malicia paruuli
estote. Huiꝰmodi enĩ pueros idẽ ani¬
mos stultitiȩ uł lascuuȩ uł mertiȩ
deditos. necesse est iuuenili discipli¬
na castigari: & ad iustũ uitȩ trami¬
tẽ prudentũ uigore ꝑdici. Qui calũ¬
niat᷑ pauꝑem. ut augeat diuitias
suas: dabit ip̃e ditiori. & egebit. Con¬
stat qr rapaces & que pauꝑib aufert̃.
& quȩ iuste uidebantur possidere.

Expanded text:
veae poenalis, in quam nullus omnino nisi filius veae poenalis, in quam nullus omnino nisi filius irae illabitur. Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae purgabit eam. Multos novimus pueros sapientia praeditos: nam et Jeremias puer prophetiae mysterium suscepit; et Daniel scribit quod dedit Deus pueris abstinentibus scientiam, et disciplinam in omni verbo et sapientia. Unde restat intelligere quia pueros hoc loco non aetate sed sensu parvulos significet, quales esse vetabat Apostolus eos quibus ait: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Hujusmodi enim pueros, id est, animos stultitiae vel lasciviae vel inertiae deditos necesse est juvenili disciplina castigari, et ad justum vitae tramitem prudentum rigore perduci. Qui calumniatur pauperem ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori et egebit. Constat quia rapaces et quae pauperibus auferunt, et quae juste videbantur possidere,
Abbreviated transcription (Latin):
suo is qͥ ad agenda oꝑa bona piger
est: ad confitendã fidem quã corde te¬
net timidꝰ. Non audeo fidem quã noui
foras ꝓfiteri: ne me ꝑsecutor impius
qr fidelem audit. ꝑimat. Tueo ad ex¬
ercendas uirtutũ actiones inpubli¬
cũ ꝓgredi: ne forte me uł antiqui
dat. iiuriis afficiat: aut sicut mul¬
tos iustoꝵ. qr ab eiꝰ uita discordem
torm̃tis & morte ꝯsumat. Leo inqͥt¬
foris: in medio plateaꝵ occidendꝰ sũ.
Qd̾ est aꝑte dicere. Et u̾ba & oꝑa uir.¬
tutũ. uͥ ostendi foris ceꝑint: statim
ꝑsecutio uł hominũ uł spũum co¬
mitat᷑ immundoꝵ: nec ualeo tẽp¬
tationib resistere: s in ipsis boni
ꝓpositi uincar inceptis. Fouea ꝓfun¬
da os alienȩ: cui iratꝰ est dns. incidit
in illã. Qͥ uerba uł oscła meretricis
libent̾ amplectitur. quasi ianuã
iã gehennał pulsat abyssi: citoq
merget᷑. si pedem cautꝰ ñ retrahit:
si ñ mbra cetera a uitiis cohibet fo¬

Expanded text:
suo is, qui ad agenda bona opera piger suo is, qui ad agenda bona opera piger est, ad confitendam fidem, quam corde tenet, timidus: Non audeo fidem, quam novi, foras profiteri, ne me persecutor impius, quia fidelem odit, perimat: timeo ad exercendas virtutum actiones in publicum progredi, ne forte me vel antiqui dat, injuriis afficiat, aut sicut multos justorum, quia ab ejus vita discordem, tormentis et morte consumat. Leo, inqforis; in medio platearum occidendus sum. Quod est aperte dicere. Et verba et opera virtutum ubi ostendi foris coeperint, statim persecutio vel hominum vel spirituum comitatur immundorum. Nec valeo tetationibus resistere, sed in ipsis boni propositi da os alienae: cui iratus est Dominus incidet in illam. Qui verba vel oscula meretricis libenter amplectitur, quasi januam jam gehennalis pulsat abyssi, citoque mergetur si pedem cautus non retrahit, si non membra caetera a vicinia cohibet fo
Abbreviated transcription (Latin):
anma recreat᷑. intelligi. Eice deri¬
sorẽ. & exibit cũ eo uirgiũ: cessabt̃q
cause & ꝯtumeliȩ. Eice hereticũ quẽ
corrigere ñ potes. de eccłia: & cũ illi
libertatẽ predicandi abstuleris: ca¬
tholice paci auxiliũ prestas. Qui
diligit cordis mundiciã: ꝓpt̾ grãm
labioꝵ suoꝵ habebit amicũ regẽ.
Qͥ mundo corde recta predicat: int̾
Michi aũ nimis honorificati st̾ ami¬
citui d̾s. Nam siquis gratiam
labioꝵ recta predicando p̃monstrat:
cordis aũ mundiciã custodire dissi¬
mulat: nequaꝗͣ talis ȩt̾ni regis ami¬
citia frui posse putandꝰ est. Oculi
domini custodiunt scientiã: & sup¬
plantant̾ u̾ba iniqͥ. Suꝑna inspec¬
tio custodit semꝑ in eccłia scientiã
ueritatis quã docuit: u̾ba aũ hetico¬
rũ. immo om̃ĩs sermopietati & iusti¬
ciȩ contrariꝰ. qͥ a d̾no regente ñ ser¬
uat᷑. cũ suo auctore subuertit᷑. Dicit
piger. Leo foris: in medio platearũ
occidendꝰ sum. Dicit sepe in animo

Expanded text:
ce derisorem et exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Ejice haereticum, quem corrigere non potes, de Ecclesia; et cum illi libertatem praedicandi abstuleris, catholicae paci auxilium praestas. Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Qui mundo corde recta praedicat inter Mihi autem nimis honorificati sunt; nam si qui gratiam labiorum recta praedicando praemonstrat, cordis autem munditiam custodire dissimulat, nequaquam talis aeterni regis amicitia frui posse putandus est. Oculi Domini custodiunt scientiam, et supplantantur verba iniqui. Superna inspectio custodit semper in Ecclesia scientiam veritatis quam docuit, verba autem haereticorum, immo omnis sermo pietati et justitiae contrarius, quia Domino regente non servatur, cum suo auctore subvertitur. Dicit piger: Leo foris, in medio platearum occidendus sum. Dicit saepe in animo
Abbreviated transcription (Latin):
secunt᷑ actib. Hunc u̾sum antiqͥ
int̾pretes manifestiꝰ: s & in alium
sensũ transtulert̃. Astutus nequit
puniri ualde: ipse disciplinã acci-¬
pit: insipientes aũ pret̾euntes dãp¬
no afflicti sunt. finis modestiȩ timor
destiã dicit ꝯstantiã oꝑum bonoꝵ:
cłm scłi: qr nimirũ ꝑfectio uirtutũ
ẽ. ad bunc animi statũ conscend̾e.
qua gr̃am ꝯditoris uł in modico ti¬
meamꝰ offendere: nicħ ꝓrsus eiꝰ me-¬
morie p̃ponentes. q̃ alibi caritas
uocat᷑ ꝑfecta. foras mittens timorẽ.
seruilem uidelicet & incipientem:
qͦ metuit quisq ne forte peccando.
penis mereat᷑ subigi. Qd̃ aũ subumn¬
git. diuitie. & gła. & uita: in futuro
significat. Finis gͦ modestia & uita:¬
qr nimirũ ꝑfectio uirtutũ ẽ. in hac
uita. ut timeamꝰ dnm timore sc̃õ.
hoc ẽ sincera illũ dilectione colamꝰ:
finis uirtutũ in fut᷑o: ut diuitias
hereditatis ꝑmisse regni cȩlestis. glo¬

Expanded text:
sequuntur actibus. Hunc versum antiqui sequuntur actibus. Hunc versum antiqui interpretes manifestius, sed in alium sensum transtulerunt: Astutus videns nequam puniri, valde ipse disciplinam accipit; insipientes autem praetereuntes damno afflicti sunt.--Finis modestiae, timor destiam dicit constantiam operum bonorum; culum saeculi. Quia nimirum perfectio virtutum est, ad hunc animi statum conscendere, qua gratiam conditoris vel in modico timeamus offendere, nil prorsus ejus memoriae praeponentes, quae alibi charitas vocatur perfecta, foras mittens timorem, servilem videlicet, et insipientem, quo metuit quisque ne forte peccando poenis mereatur subigi. Quod autem subjungit, divitiae et gloria et vita, in futuro significat, finis ergo modestiae tQuia nimirum perfectio virtutum est in hac vita, ut timeamus Dominum timore sancto, hoc est sincera illum dilectione colamus, finis virtutum in futuro, ut divitias aereditatis promissae, regni coelestis glo
Abbreviated transcription (Latin):
bona. Illam significat grãn. cũ quis
ꝓ bono oꝑe laudatur abonis: ĩmo
ꝓ collatis sͥ donis meritoꝵ. głificat᷑
pater qͥ in cȩł est. Diues & pauper
Neq diuitẽ ꝓpter diuitias honores:
neq ꝓ inopia pauꝑem despicias: sed
hoc in utͦq m̾ito uenerare. qr opus
sunt diuinũ: qr ad ymaginẽ dĩ & si¬
militudinẽ facti. Callidꝰ udit malx̃.
& abscondit se: innocens ꝑtransiit.
& afflictus ẽ damno. Multi ex pͥn¬
cipib credidert̃ in dñm: s propter
phariseos ñ confitebant᷑: ut de sy¬
nagoga ñ eicerent᷑. Qͥa enĩ erant¬
callidi udebant malũ ꝑsecutionis
qd ĩminebat & abscondert fid̾e pietatiꝰ. quã pa¬
rũꝑ ꝯceꝑant: innocentes uͦ apłi pertran¬
siert itinere recto ꝓfeszionis quo ce¬
ꝑunt: & afflicti sunt uerbere. uincłis.¬
& carcere: & ipsa etiã morte multati.
Utroꝵq aũ exemplii: multi usq nũc
& in certamine fidei. & in cõmunib

Expanded text:
bona. Illam significat gratiam, cum quis bona. Illam significat gratiam, cum quis pro bono opere laudatur a bonis. Immo pro collatis ei donis meritorum, glorificatur Pater qui in coelis est. Dives et pauper Neque divitem propter divitias honores, neque inopia pauperem despicias, sed hoc in utroque merito venerare, quia opus sunt divinum, quia ad imaginem Dei et similitudinem facti. Callidus videt malum et abscondit se, innocens pertransiit et afflictus est damno. Multi ex principibus crediderunt in Dominum. Sed propter Pharisaeos non confitebantur ut de synagoga non ejicerentonis quod imminebat, et absconderunt fidem pietatis quam parumper conceperant. Innocentes vero apostoli pertransierunt itinere recto professionis, quo coeperunt, et afflicti sunt verbere, vinculis, carcere et ipsa etiam morte multati. Utrorumque autem exemplum multi usque nunc, et in certamine fidei, et in communibus
Abbreviated transcription (Latin):
se dño. mox penitendo correxit. qͦd
negando deliquit. Non ẽ sapientia.
Equus paratur ad diem belli. dñs aũ
salutem tribuit. Hominis quidẽ
est do deuoti tẽpore ꝑsecutionis
animũ p̃parare. corpꝰ offerre discri¬
mini: s diuni ẽ adiutorii. ut cepto
labori agonis uictoria salusq succe¬
dat. Melius ẽ nom̃ bonũ: qͣm diuitiȩ
multȩ. Nom̃ bonũ dicit. ñ qd̾ acurbis
uulgi imꝑiti. s qd̾ fideliũ qmuis pau¬
coꝵ testimonio laudet᷑. Neq enĩ bonũ
habere nom̃ refugit: s abonis solũ
q̃rebat. laudari: qui ait. Si adhuc ho¬
minib placerem: xp̃i seruus ñ eem̃.
Nom̃ gͦ bonũ est nom̃ religionis: quod
diuitiis mundialib iure prefertur.
slam &̃ simundu quis lucraret᷑ uniu̾sũ:
mto hc cont̾eneret. tantũ ut nom̃ eiꝰ
scriberetur in cęlo: eiusq memoria &
int̾ angłos & int̾ homines scõs fige¬
ret᷑ ęt̾na. Suꝑ argentũ & aurũ gr̃a

Expanded text:
se Domino mox poenitendo correxit, quod se Domino mox poenitendo correxit, quod negando deliquit. Non est sapientia,Equus paratur ad diem belli, Dominus autem salutem tribuit. Hominis quidem est Deo devoti, tempore persecutionis animum praeparare, corpus offerre discrimini. Sed divini est adjutorii, ut coepto labori agonis victoria salusque succedat. Melius est nomen bonum quam divitiae multae. Nomen bonum dicit, non quod a turbis vulgi imperiti, sed quod fidelium quamvis paucorum testimonio laudetur. Neque enim bonum habere nomen refugit, sed a bonis solum quaerebat laudari, qui ait: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Nomen ergo bonum est nomen religionis quod divitiis mundialibus jure praefertur. Nam et si mundum quis lucraretur universum, merito hunc contemneret, tantum ut nomen ejus scriberetur in coelo, ejusque memoria et inter angelos et inter homines sanctos figeretur aeterna. Super argentum et aurum gratia
Abbreviated transcription (Latin):
& destruit robur fiduciȩ eiꝰ: cũ aliqͥs
fidelis doctor argum̃ta phylosophoꝵ
uł hereticoꝵ. uł etiam contumaces car¬
naliũ frm ꝯtradictiones. quib scelera¬
sua defendere & alleuiare nituntur.
aꝑtione fidei & eccłiasticȩ castigatio¬
nis disciplina redarguit: atq euisce¬
rans annullat. Testis m̃dax peribit:
uir obediens loquet᷑ uictõriã. Qui se
deo seriure testatur. nec factis digna
exequit᷑. ꝑibit: qui aũ fidelit̾ ut ꝓmit¬
tit. uissis subditur diuinis. huiꝰ lo¬
quela ad uictoriã ꝑuenit: qr dum
ꝑ obedientia sua desideria uincere
satagit: ꝑ iusticiã iudicis postinodũ
uictorie palmã ꝑcipit. Uir impius
ꝓcacit̾ obfirmat uultũ suũ: qui au
rectꝰ est corrigit uiã suã. Iudas quia
impiꝰ corde erat: qͣmuis ip̃o dño se re¬
darguente. noluit mala cepta restͥn¬
gere. P orro petrꝰ qr rectus erat corde.
id est recticudinis amator: respiciente

Expanded text:
et destruit robur fiduciae ejus, cum aliquis et destruit robur fiduciae ejus, cum aliquis fidelis doctor, argumenta philosophorum, vel haereticorum, vel etiam contumaces carnalium fratrum contradictiones, quibus sua scelera defendere et alleviare nituntur, assertione fidei et ecclesiasticae castigationis disciplina redarguit, atque eviscerans annulat. Testis mendax peribit: vir obediens loquitur victoriam. Qui se Deo servire testatur, nec factis dicta exsequitur, peribit; qui autem fideliter ut promittit, jussis subditur divinis, hujus loquela ad victoriam pervenit: quia dum per inobedientiam sua desideria vincere satagit, per justitiam judicis postmodum victoriae palmam percipit. Vir impius procaciter obfirmat vultum suum; qui autem rectus est, corrigit viam suam. Judas quia impius corde erat, quamvis ipso Domino se redarguente, noluit mala coepta restringere; porro Petrus quia rectus erat corde, id est, rectitudinis amator, respiciente
Abbreviated transcription (Latin):
habitacło id est corpore. anima scã. d̃i
uidelicet thesaurꝰ seruetur: abund&
& unctio gr̃e sp̃italis. At ꝑsecutorim¬
prudens huiusmodi habitacłm dirũ¬
ꝑe pot: thesaurũ uͦ qui habitaculo
tenebat᷑. & oleum nequaꝗͣ tangere
potest. Vnde dñs docet ñ timere eos qͥ
occidunt corpꝰ: & post hec ñ habent
amplius qd̾ faciant. Ciuitatẽ fortiũ
ascendit sapiens: & destruxit robur
fiduciȩ eiꝰ. Ciuitatẽ fortiũ. mundũ
dicit: qͥ quondã malignoꝵ sp̃uũ ty¬
rannidi stulte subactus seriuebat:
habens fiduciam uitȩ in cultu eoꝵ
qui ñ sunt dii. s oꝑa manuũ hominũ.
Hanc ciuitatẽ intrauit ille natꝰ in car-¬
ne. qui est di uirtꝰ & di sap̃ia. destruxq
ꝑ suos p̾dicatores cultũ deoꝵ in quib
fuere confisi. uitatis ignari: atq infi¬
de cȩlestiũ docuit habendam eẽ fidu¬
ciam. que nunꝗͣ posset destrui. S co
tidie ciuitatẽ fortiũ ascendit sapiẽs.

Expanded text:
habitatione, id est, corpore, anima sancta, Dei habitatione, id est, corpore, anima sancta, Dei videlicet thesaurus servetur, abundet et unctio gratiae spiritualis. At persecutor imprudens hujusmodi habitaculum disrumpere potest; thesaurum vero, qui habitaculo tenebatur, et oleum nequaquam tangere potest. Unde Dominus docet non timere eos qui occidunt corpus, et post haec non habent amplius qascendit sapiens et destruxit robur fiduciae ejus. Civitatem fortium mundum dicit, qui quondam malignorum spirituum tyrannidi stulte subactus serviebat, habens fiduciam vitae in cultu eorum qui non sunt dii, sed opera manuum hominum; hanc civitatem intravit ille natus in carne, qui est Dei virtus et Dei sapientia, destruxitque per suos praedicatores cultum deorum, in quibus fuere confisi veritatis ignari, atque in fide coelestium docuit habendam esse fiduciam, quae nunquam posset destrui. Sed et quotidie civitatem fortium ascendit sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
Pro rectis iniqͥ: qui eoꝵ iusticiã uidẽ¬
neci tradidit: s & argumentũ dam¬
nationis accepit. qr fidẽ magoꝵ se¬
qui ad querendu dnm noluit: cum
ceret. Hinc etenĩ dñs ait. Regina austͥ
surget in iudicio cũ gn̾atione ista. &
condẽnabit eã. & cetera: ñ quia ipsa
sua uircute ac potentia condemna¬
bit: s qr in eiꝰ ꝯparatione ꝯdẽnabun¬
tur. qui deuotionẽ eius scientes. cũ
multo facilius possent. sapĩȩ curam
dissimulabant habere. Thesaurus
desiderabil. & oleum. in habitacło ui¬
sti: & imprudens hõ dissipabit illud.
ȩccłia refulget. Quẽ uersicłm beatus
papa sresoriꝰ in omeliis eugłii iuxta
antiquã tͣnslationẽ posuit: thesaurꝰ
desid̾abilis reqͥescit in ore sapientis.
Uerũ reꝓbi ñ tantũ uirtutes ñ asseqͥ.
s & ꝑsequi: & quantũ ualent in bony
obruere festinant. Pot̃ sane hic uers
de quolibet martyrũ accipi: in cuius

Expanded text:
Pro rectis iniqui qui eorum justitiam videnPro rectis iniqui qui eorum justitiam videnneci tradidit, sed et augmentum damnationis accipit, quia fidem magorum sequi ad quaerendum Dominum noluit, cum ceret. Hinc etenim Dominus ait: Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, etc. Non quia ipsa sua virtute ac potentia condemnabit, sed quia in ejus comparatione condemnabuntur, qui devotionem ejus scientes, cum multo facilius possent, sapientiae curam dissimulabant habere. Thesaurus desiderabilis et oleum in habitaculo justi, imprudens homo dissipabit illud. Ecclesia refulget. Quem versiculum B. papa Gregorius in homiliis Evangelii juxta antiquam translationem posuit: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis: Verum reprobi non tantum virtutes non assequi, sed et persequi, et quantum valent, in bonis obruere festinant. Potest sane hic versus de quolibet martyrum accipi, in cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Uir qͥ erraui̾t auia doctrinȩ: in ce¬
tu gẏgantũ cõmorabit᷑. Gygantes
dicit immundos sp̃e. de quib beatꝰ
iob. Ecce gygantes inqͥt gemunt
sub aqͥs. & qui habitant cum eis:
id est suꝑbi & male fortes sp̃c demo
penis subacti torquentur: hoꝵ enĩ
cetui sociabunt᷑ quiq a ina u̾itatis
errau̾int: ipso uidice attestante qͥ
se illis dicturũ ẽẽ predixit. Disce¬
dite a me maledicti in ignẽ ȩternũ:
qͥ paratꝰ est diabolo & angłis eiꝰ
Pro iusto datur impius: & ꝓrectis iniqͦ.¬
Iusti & recti idem ẽẽ uidentur: s distat
int̾ impios & iniquos: qd̾ iniqui st̃
om̃s reꝓbi: impii uͦ qui maiorib un-¬
ria fidei ꝑceꝑunt: uł post accepta
ad apostasiam redierunt. Unde pot̃
hoc loco impius omĩs fideliũ ꝑsecutor
dictus accipi: porro iniquoꝵ uocabło
generalit̾ om̃s mali signari. Et ꝓiusto
datur impius: cum ꝓ martyre ꝑsecu¬
tor qui eum morti dedit punitur.

Expanded text:
Vir qui erraverit a via doctrinae, in coeVir qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantium commorabitur. Gigantes dicit immundos spiritus, de quibus et B. Job: Ecce gigantes, inquit, gemunt sub aquis, et qui habitant cum eis , id est, superbi et male fortes spiritus dpoenis subacti torquentur, horum enim coetui sociabuntur quique a via veritatis erraverunt, ipso judice attestante, qui se illis dicturum esse praedixit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Pro justo datur impius, em videntur, sed distat inter impios et iniquos, quod iniqui sint omnes reprobi, impii vero, qui majoribus imria fidei receperunt, vel post accepta ad apostasiam redierunt. Unde potest hoc in loco impius omnis fidelium persecutor dictus accipi. Porro iniquorum vocabulo generaliter omnes mali designari. Et pro justo datur impius, cum pro martyre persecutor, qui eum morti dedit punitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum: neq auditu diuine miseratio¬
nis existere dignũ. Munꝰ abscondi¬
tũ extinguet iras: & donũ in sinu
indignationẽ maximã. Qui iram
districti uidicis quã peccando meru
it. desiderat placare: elemosinas det
pauꝑib. & hoc nulla delectatione
fauoris humani: s tantũ amore
conditoris. qui cordiũ occulta respicit.
Sic enĩ fit munꝰ absconditũ: sic ad mi¬
tigandi conditoris iram ꝓficuum:
si nullo extranee retributionis intui¬
tu porrigatur. Sic implebit᷑ qd̃ ipse
precepit. Te aũ faciente elemosinã:
nesciat sinistra tua. quid faciat dex¬
tera tua. Gaudiũ iusto est facere uidi¬
ciũ: & pauor oꝑantib iniquitatem.
Gaudet iustus. cum bonis desudat
dũ mala quȩ d̾m ꝓhibuisse norunt
faciunt: qͣmiuis suȩ luxurie ꝑpetͣ¬
tione carnalit̾ delectentur. m̃tis tñ
pauore int̾no carere neq̃unt: qr se
mala ꝑpetua passuros. ꝓ his quȩ
tẽporaliter male fecert. ñ ambigunt.

Expanded text:
atum, nec auditu divinae miseratioatum, nec auditu divinae miserationis existere dignum. Munus absconditum exindignationem maximam. Qui iram districti judicis, quam peccando meruit, placare desiderat, eleemosynas det pauperibus, et hoc nulla delectatione favoris humani, sed tantum amore conditoris qui cordium occulta respicit; sic enim fit munus absconditum, sic ad mitigandam conditoris iram proficuum, si nullo externae retributionis intuitu porrigatur, sic implebitur, quod ipse praecepit: Te autem faciente eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextra tua . Gaudium justo est facere judicium, et pavor operantibus iniquitatem. Gaudet justus cum bonis desudat dum mala quae Deum prohibuisse norunt, faciunt, quamvis suae luxuriae perpetratione carnaliter delectentur, mentis tamen pavore interno carere nequeunt, quia se mala perpetuo passuros pro his quae temporaliter male fecerunt, non ambigunt.