comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scribit narrationẽ sicut in capite
suꝑius dictum ẽ surgens iħc de sy¬
nagoga introuut indomum symo¬
nis: math̾s uero ordinem mystiis
sequutus sit. Synagoga grecȩ de
qua iħc surgere dr. latine congrega
popłs tenuit. Ipsorum enim ꝓprie sy¬
nagoga dici solet. quamuis & eccl̃ia
synagogam dixerunt sed semꝑ ȩccłi¬
am. suie discernendi causa. siue qd̃
inter congregationẽ unde synago¬
ga. & conuocationẽ unde ȩccłia no¬
men accepit. distat aliquid. quod
scilicet congregari & pecora solent
quorum greges proprie dicimus.
conuocari autẽ magis ẽ utentium¬
ratione sicut homines sunt. Introi¬
uit in domum symonis. Spiritalit᷑
domus symonis idest petri. ȩccłia
significat. Socrus id est mater uxoris
euis. cuius pater socer dicitur. Soerꝰ
ipsius petrri synagogam significat.
quam iacentẽ & febricitantẽ iħc in-¬
uenit. id est in littera legis. & in inu¬
dia manentẽ. quȩ infi ne credoe
saluatis gentib ut ẽ illud: cum intro¬

Expanded text:
ionem, sicut in capite superius dictum est: « Surgens Jesus de synagoga, introivit in domum Simonis. » Matthaeus vero ordinem mysterii secutus sit. Synagoga Graece, de qua Jesus surgere dicitur, Latine congregatudaeorum populus tenuit. Ipsorum enim proprie Synagoga dici solet, quamvis et Ecclesia unquam Synagogam dixerunt, sed semper Ecclesiam, sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde Ecclesia nomen accepit, distat aliquid, quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus: convocari autem magis est utentiumratione, sicut homines sunt. « Introivit in domum Simonis. » Spiritaliter domus Simonis Petri Ecclesiam significat. Socrus, id est mater ejus uxoris, cujus pater socer dicitur. Socrus ipsius Petri Synagogam significat, quam jacentem et febricitantem Jesus invenit, id est in littera legis et invidia manentem, quae in fine credet, salvatis gentibus, ut est illud: « Cum intro
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e non ẽet ds̃. Sed quid ẽ quod seqͥ¬
tur:. indomo patris mei mansiones mul¬
tȩ sunt: nisi quia & sibi metuebant
unde audire debuerunt non curbet᷑
cor ur̃m: Quis enĩ eoꝵ ñ metueret.
cum petro dictum ẽ & fidentiori atq
promptiori: non cantabit gallus do¬
nec ter me neges: Tanquam gͦ eẽnt
ab illo ꝑituri merito turbabantur.
sed cum audiunt in domo patris
mei mansiones multȩ sunt. si quomi¬
nus dixissem uobis. quia uado para¬
re uobis locum. aꝑturbatione recre¬
antur: certi ac fidentes etiam post ꝑi¬
cula temptationum se apud dm̃ cũ
xp̃o ẽẽ mansuros. quia ꝙ si alius
ẽ alio fortior. alius alio sapientior.

Expanded text:
 Dei. 2. Sed quid est quod sequitur, In domo Patris mei mansiones multae sunt, nisi quia et sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset fidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio fortior, alius alio sapientior
Abbreviated transcription (Latin):
rigenda ẽ nobis fr̃s ad
dm̃ maior intentio: ut uer¬
ba sc̃i euuangłii quȩ modo
in nr̃is aurib sonuerunt.
etiam mente capere ut cũq
possimus. Ait enim dñs ihc xp̃e. No
turbetur cor ur̃m. Creditis in dm̃
& in me credite. Ne mortem tamꝗͣ
homines timerent. ꝙ ideo turbaren¬
tur. consolatur eos etiam dm̃ se ẽẽ cõ-¬
testans. Creditis inquit in dm̃. ꝙ in¬

Expanded text:
enda est nobis, fratres, ad Deum major intentio, ut verba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Ait enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credit
Abbreviated transcription (Latin):
re fulgerent: pariterq aduerte¬
ret. xp̃iani nominis princeps
futurus. xp̃m quem ꝑsequeba¬
tur cecandi illuminandiq ha¬
bere uirtutem. Ut autem prete¬
ream cetera quȩ eum uniũso orbi
mirabilem faciunt: unum illud
qđ ad omnes eius sufficit laudes
quis ualeat estimare quante sit
gloriȩ quod eum inter homines
ageret. speciali quadam diuini¬
tatis gr̃a. ꝙ para dysus illi pene¬
trabilis: & cȩlum ꝑuium fuit:
Quid ergo fr̃s hoc doctore ꝑfec¬
tius: qui in cęlo didicit quod do
ceret interris: Quid hoc teste
ueracius: cui eleuato suꝑ cȩlos
oculis uidere. & approbare con¬
cessum ẽ: quod postmodum pro¬
miteret credituris: Hȩc sunt
da merita. ꝑ hec incedentes mira¬
cula: apostolatum suum dño
ac do nr̃o effusione deuot sangͥ¬

Expanded text:
re fulgerent; pariterque advertere fulgerent; pariterque adverteret 224 Christiani nominis princeps futurus Christum, quem persequebatur, caecandi illuminandique habere virtutem. Ut autem praeteream caetera quae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum pervium fuit? Quid ergo, fratres, hoc doctore perfectius, qui in coelo didicit quod in terris doceret? Quid hoc teste veracius, cui elevato super coelos oculis videre et approbare concessum est quod postmodum promitteret credituris? Haec sunt da merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sang
Abbreviated transcription (Latin):
forte sui equata xp̃o. arnis fragi¬
litas suꝑbiret. Fuerit certe infir¬
mitatis corporee qđ paulopost ti¬
muit quis tamen ambigat in imi¬
tabilis fuisse fidei. quod eum des¬
cendentem de naui: tremula &
inconcessa humanis gressib ma¬
ris unda sustinuit: Sed iam ue¬
niamus ad beatissimum paulũ.
cuius tanta ẽ nichilominus fidei¬
plenitudo: ut peculiarẽ quodã¬
modo eum sibi ducem ad illumi¬
nanda gentium corda. cunctoꝵ
prescius saluator eligeret. Erat i.¬
enim tam p̃cipuus in doctrina:
animi uirtute tam potens. inno¬
centia & integritate tam sc̃s: ut
uno eodemq: tempore. hinc eum
sacerdotes ac principes udeorũ
ꝓ emulatione legis antiquȩ data
in xp̃ianos ꝑsequendi auctoritate
diligerent hinc illum ad excłie
solatium. atq omniũ credentiũ
firmamentũ. xp̃c uocaret ecȩlo.
Cuius obhoc sunt a domino ceca¬
ti oculi: ut suscepta grã uerita-¬
tis. cȩlesti acie & lumine clario¬

Expanded text:
forte sui aequata Christo carnis fragiforte sui aequata Christo carnis fragilitas superbiret. Fuerit 223 certe infirmitatis corporeae, quod paulo post timuit; quis tamen ambigat inimitabilis fidei fuisse, quod eum descendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? Sed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus tanta est nihilominus plenitudo fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos persequendi auctoritate, dirigerent; hinc illum ad Ecclesiae solatium atque omnium credentium firmamentum Christus vocaret e coelo; cujus ab hoc sunt a Domino caecati oculi, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clario
Abbreviated transcription (Latin):
postolici natalis gaudle
quorum hodie beatissi¬
mis passionib iocunda¬
mur: letior ꝑ uniuer¬
sum mundum xp̃i exultat ȩccłia
Quȩ licet omniũ se scorum mar
quarllo quidem iudet de hoc scło
cpsos fidei patres. & magistros
martyrum triumphasse. Quid
enam in signius petro: qui incar¬
nepositus mensuram carius eg̃s
mortalium pectus latebat. pͥma
petri lingua nouo ẽ sermone con¬
fessa. Quid fr̃s mei magnificentiꝰ
petiro: qui tante confessionis me¬
rito. cum corruptibili ad huc eẽt
in corpore. & necdum ipse ascen¬
disset incȩlum regnum illi cele¬
ste ꝙ claudere ꝙ aꝑire ꝑmissũ
est: Qd eius sublimius fide. qui
gradiente domino suꝑ aquas cõ
humane conditionis oblitus: ui¬
am sibi influctib dari & popos¬
cit ꝙ meruit: tantaq mentis eiꝰ
confidentia fuit ut crederet se pos-
se ꝑfidem. quod iciebat homini
impossibile ꝑ naturam: Nam
quia postea mergebatur. ut michi
uidetur necessarium fuit. ne tan¬
ti sublimitate miraculi inꝑnitiẽ

Expanded text:
postolici natalis gaudio,quorum hodie beatissimis passionibus jucundamur, laetior per universum mundum Christi exsultat Ecclesia; quae licquandoquidem videt de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis egresmortalium pectus latebat, prima Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisset in coelum, regnum illi coeleste et claudere et aperire permissum est? Quid sublimius ejus fide qui, gradiente Domino super aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet se posse per fidem quod sciebat homini impossibile per naturam? Nam quia postea mergebatur, ut mihi videtur, necessarium fuit, ne tanti sublimitate miraculi in perniciem
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes. quas cȩlesti uisione didice¬
rat plenissimo sermone describit.
Sed & iohannes apłs qui erat unus
ex eis. & ipse uisione doctus sp̃itali.
inter pͥma eccłiȩ sacram̃ta eorundẽ
euuangłistarum facit mentionem.
Tante quippe erant dignitatis illi qͥ
redemptoris nr̃i facta & uitam scri¬
bendo memoriȩ tradiderunt: ut ñ
nitatis. ut utriusq testamenti scͥp¬
tura. eis merito testimonium daret.
Eorumq głam celi ciues ñ ante exor¬
tum tantumodo eorum: uerumetiã
post inchoatum uel expletum scĩs¬
simi munus oꝑis. hominib ad me¬
moriam referrent: & quanti apud
dm̃ habeant᷑ ostenderent. Multa gͦ
de illis ezechiel. multa eximius ipꝰ¬
soꝵ commemorauit iohannes: Sed
nos p̾senti quia sermo claudendus
e unum iohannis testimoniũ cõme¬
morare sufficiat. Et cum darent in¬
quit quatuor animalia głam & ho¬
norem & benedictionem sedenti suꝑ
thronum uiuenti in scła scłoꝵ. pro¬

Expanded text:
virtutes, quas coelesti visione didicevirtutes, quas coelesti visione didicerat, plenissimo sermone describit. Sed et Joannes Apostolus, qui erat unus ex eis, et ipse visione doctus spirituali, inter prima ecclesiae sacramenta eorumdem evangelistarum facit mentionem. Tantae quippe erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri facta et dicta scribendo memoriae tradiderunt, ut nonnitatis, ut utriusque Testamenti Scriptura eis merito testimonium daret, eorumque gloriam coeli cives non ante exortum tantummodo eorum, verum etiam post inchoatum vel expletum sanctissimi munus operis, hominibus ad memoriam referret, et quanti apud Deum habeantur ostenderent. Multa ergo de illis Ezechiel, multa eximius ipsorum commemoravit Joannes; sed nos in praesenti, quia sermo claudendus est, unum Joannis testimonium commemorare sufficiat: Et cum darent, inquit, quatuor animalia gloriam et honorem, et benedictionem sedenti super thronum, viventi in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
didit: quia uicioꝵ nigredine exuit.
ac uirtutum decorauit ornatu do¬
cet ipsum euuangłium in quo seri¬
bendo noui testamenti consecrauit
exordium. Cui speciali pͥuilegio do
natum eꝰ ut dominicȩ incarnationis
iam facta descripserit. & credentib
legenda transmiserit. Qd̾ iudelicet
euuangelium ad edificandam fidẽ
eccłiȩ primitiuȩ quȩ ex hebreoꝵ mar¬
ime popło collecta ẽ hebreo sermo¬
ne composuit. Dilatata autem por
bem ȩccłia. & grecis & barbaris ad
eusdem fidei unitatẽ confluentib.
curauerunt plures fidelium. ut
tranfferret᷑ eloquium: quomͦ etĩam
marei luce & iohannis cuuanglia
quȩ deinceps greca lingua ediderurt:
mox in latinum transfudere sermonẽ
quatinꝰ hec ꝑ orbem om̃s nationes le¬
gere & intelligere possent. Testatur ere¬
chiel ꝓpheta quantũ idem maths
int̾ p̃cipua scẽ eccłiȩ menbra effulserit
dum sub figura quatuor animalium
ammirabiles omniũ euuangłistarũ

Expanded text:
didit, quia vitiorum nigredinem exuit, didit, quia vitiorum nigredinem exuit, ac virtutum decoravit ornatu: docet ipsum Evangelium, in quo scribendo Novi Testamenti consecravit exordium, cui speciali privilegio donatum est ut dominicae incarnationis jam facta descripserit, et credentibus legenda transmiserit. Quod, videlicet, Evangelium ad aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae ex Hebraeorum maxime populo collecta est, Hebraeo sermone composuit. Dilatata autem per orbem Ecclesia, et Graecis ac Barbaris in ejusdem fidei unitatem confluentibus, curaverunt praesules fidelium, ut transferretur eloquium: quomodo etiam Marci, Lucae et Joannis Evangelia, quae deinceps Graeca lingua ediderunt, mox in Latinum transfudere sermonem, quatenus haec omnes per orbem nationes legere et intelligere possent. Testatur et Ezechiel propheta, quantum idem Matthaeus inter praecipua sanctae Ecclesiae membra effulserit, dum sub figura quatuor animalium admirabiles omnium Evangelistarum
Abbreviated transcription (Latin):
stos: ut magis magisq iustificentur.
quamuis & ita recte possit intelli¬
gi qd ait. Non ueni uoca re u¬
stos sed peccatores: quia non illos
uocauerit qui suam iusticiam
uolens constituere iusticie di ñ sunt
subiecti: sed eos potius qui fragilitatis
suȩ conscii non erubescunt ꝓfiteri: qͥa
in multis offendimꝰ omnes. Siquos
autem & de illis qui fallaciter sunt
iusti correctos uocat ad ueniam. etiam
in illis implebitur eiꝰ sermo. qui non
uenerit uocare iustos. sed peccatores:
idest ñ elatos sed humiles: ñ de sua
iusticia inflatos. sed ei qui iustificat
impium deuota mente substratos.
Nam &e tales ubi conũtuntur neqͣ¬
quam se uistos sed peceatores necesse
ẽ sincero corde testent᷑. Libet autem
arcem iusticiȩ matheum quem de
publicanis actib elegit: ut spem re¬
missionis peccatorib ampliaret ad¬
uexerit. Qualis namq sit factus. ip¬
se apłoꝵ numerus. eui insertus est
Docet & ipsa gens ethiopum quam
baptismnatis defusca formosam red¬

Expanded text:
 justificentur. Quamvis et ita recte possit intelligi quod ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui, suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii non erubescunt profiteri, quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est, non elatos, sed humiles; non de sua justitia inflatos, sed ei qui justificat impium devota mente substratos. Nam et tales ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores necesse est sincero corde testentur. Libet autem arcem justitiae Matthaeum, quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens Aethiopum, quam baptismatis, de fusca formosam red
Abbreviated transcription (Latin):
pulso: siquis audierit uocem meã
& aꝑuerit ianuam. intrabo ad illũ
ce cenabo cum illo. & ipse mecum.
Stat quippe ad ostium dñs &e pul¬
sat. cum memoriã sue uoluntatis
uł ꝑos docentis hominis uel ꝑ suã
intus inspirationem nr̃o cordi infun¬
dit Auddita autẽ uoce eiꝰ ianuam ut
oꝑam damus. Intrat uero ut & ille
nob̾eum q nos cum illo cenemus.
quia incordib electoꝵ ꝑ amoris sui
gr̃am in habitat: ut & ea semꝑ lucis
sue p̃sentiȩ reficiat: quatinus ad suꝑ¬
na desid̾ia magis magisq ꝓficiant.
& studiis eorum celestib quasi gratis-

Expanded text:
pulso . Si quis audierit vocem meam, pulso . Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut gnovimus operam damus. Intrat vero, ut et ille nobiscum, et nos cum illo coenemus, quia in cordibus electorum per amoris sui gratiam inhabitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et stud
Abbreviated transcription (Latin):
scłarib negotiis ad imitationẽ iyathei
illum sequi gaudebant testante euuan¬
głista marco qui ait. Multi publiea¬
ni & peccatores discumbeba nt cum
iħu: & discipłis euis. Erant enim mul¬
ti qui e sequebant᷑ eum. Notandũ
autem qł lucas referens hȩc dieit.
quia dominus in domo eiꝰdem mathei
cum publicanis discubuerit. & quia
ipse coniuuium illi magnum para¬
uerit N quidem matħs quantum ad
generale uidicium respicit. congruã
beneficiis celestib uicem rependit
ut a quo ꝑhennia bona sꝑabat. illi
sua temporalia commodaret. eumꝙ
corporalib epulis reficeret. quo ip¬
se donante gustum sp̃italis acceꝑat
suauitatis. Porro si altiore intellectu
que gesta sunt indagare cupimnus
non tantum in domo sua terrestri
conuuum domino corꝑorale exhi¬
buit: sed multo gratus illi conui¬
uium in domo pectoris sui ꝑfidem
ac dilectionem parauit: ipso attestan¬
te qui ait. Cece ego sto ad ostium &

Expanded text:
saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium Domino corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium in domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et
Abbreviated transcription (Latin):
licani uenientes discumbebant cũ
iħu: &e discipłis eiꝰ Unius publi¬
cani conu̾sio. multis exemplum pe¬
nitentiȩ & indulgentiȩ publicanis
ac peccatorib tribuit. Non enim
dubitandum qͥa publicani acpecca¬
tores eẽ desierant. qui cum iħu &
discipłis eiꝰ discumbebant. Nec
si in peccatis ꝑseuerare decernereri.
ei qui sine peccato ẽ conuesci aude¬
rent. Publicani quippe uocantur
qui uel publice scelerib fedantur.
uł publicis implicantur negociis.
quȩ sine peccato aut uix aut nulla¬
tenus ualent amministrari. Et pul¬
tor gentium erat futurus. in pͥma
sua conũsione peccantium post se
gregem trahit ad salutem officiũꝙ
euuangłirandi: quodq ꝓficiente
merito uirtutũ erat expleturus.
a pͥmis iam fidei suȩ rudm̃tis me¬
ritum incipit. Neq enim solũ
qui fr̃m uerbo erudit sed etiam
exemplo ad meliora conu̾tit ministe¬
rium gerit doctoris. Deniq idem pub¬
licami ñ tẽ solummͦ cum dño discum¬
bebant: uerum & deinceps abiedis

Expanded text:
venientes discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Unius publicani conversio multis exemplum poenitentiae ac indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pultor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis
Abbreviated transcription (Latin):
iħc omnẽ patientiam: ad exemplũ
eorum qui credituri sint illi inuitã
quia miserando atq eligendo uidit
ait illi. sequere me. Sequere autem
dixit imitare. Sequere autem dicit
ñ tam incessu pedum. quam execu¬
tione morum. Q enim dicit se in
xp̃o manere. debet sicut ille ambu¬
lauit & ille ambulare. qđ ẽ non an¬
bire t̾rena. ñ caduca lucra sectari
fugere honores infimos. contemp¬
tum mundi omnem ꝓ celesti gla li¬
benter amplecti cunctis ꝓdesse
mare. iniuirias nulli inferre. ats
illatas patienter sufferre sed & in
toris semꝑ głam querere. quot qͥs
ualet secum ad amorem suꝑnoꝵ
erigere. Hec & huusmodi gerere.
xp̃i ẽ uestigia sequi. Et surgens
inquit. sequutus ẽ eum. Non est
mirandum. quod publicanus. ad pͥ¬
mam iubentis dñi uocem t̾rena quȩ
curabat lucra reliquerit opibꝰq negle¬
ctis illius comitatui quẽ nil diuitiarũ
habere cernebat adheserit Ipse enĩ
Añs qui eum foris uerbo uocauit intꝰ
inuisibili instinctu ut sequeretur

Expanded text:
 omnem patientiam, ad exemplum eorum qui credituri sunt illi in vitamicanum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non caduca lucra sectari, fugere honores, contemptum mundi omnem pro coelesti gloria libenter amplecti, cunctis prodesse, amare, injurias nulli inferre, at sibi illatas patienter sufferre, sed et itoris semper gloriam quaerere, quotquot valet secum ad amorem supernorum erigere. Haec est hujusmodi gerere, Christi est vestigia sequi. Et surgens, inquit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena quae curabat lucra reliquerit, opibusque neglectis, illius comitatui, quem nil divitiarum habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim Dominus, qui eum foris verbo vocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur
Abbreviated transcription (Latin):
existeret: quem ad se pͥmo uenientẽ
tanta laude dignum putauit. ut
diceret: ecce uere isrłita. in quo do¬
lus non ẽ. Si ñ ustos uocaret petrũ
& andream in apłatus arce non ha¬
beret. Q quanto amore iusticiȩ flagͣ¬
uerint docuerunt. cum ad testimoni¬
um p̃cursoris continuo dñm udere
& audire gauisi sunt. Quomͦ gͦ non
uenit uocare iustos. sed peccatores in

Expanded text:
existeret, quem ad se primo venientem existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet, qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt cum ad testimonium praecursoris continuo Dominum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo non venit vocare justos, sed peccatores, n
Abbreviated transcription (Latin):
des curare erudire indoctos. conti¬
maces redarguere. uel etiam foras
deturbare. quam uictimas studu¬
it offerre: liquet utiq quia uolu¬
tatis diuine. quam ꝓpheta mone¬
bat iussa ꝑfecit miscđiȩ scilicet
opus exequendo. & ñ sacrificuinl
celebrando. Qetiam rep̃hensorib suis
quare cum publicanis & peccatorib
manduearet. rationem reddere non
despexit ut uel sic eos a suꝑuacua
murmuratione cohiberet: atq ad
sequenda pietatis sue dona ꝓuoca¬
ret Nam enim inquit. Non ueni
uocare iustos sed peccatores. Idcirco¬
qͥ dominus peccatoꝵ conuiuia fre¬
quentabat. ut inuitatores suos do¬
cendo. celestes inuitaret ad epulas
Sed mouet forte aliquẽ quomͦ dñs
aixerit ñ se uenisse ad iustos. sed ma¬
gis adpeccatores uocandos. cum cunc¬
tis legentib constet qđ etiam illos
quos scđm moysaicȩ legis instituta
onis culmen plurimos uocauit.
Si enim solos peccatores & non eti¬
am iustos uocaret: nequaquam na¬
thanahel discipłatus illius consors

Expanded text:
tes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta onis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors
Abbreviated transcription (Latin):
cipientẽ. contra scripturarum de¬
creta calumpniabant᷑ ipsi potius¬
se intelligerent que eẽnt d̾i precep
ta. Qui enim cotidianis intem¬
plo oblationib instantes. nulla
delinquentib compassione misere¬
bantur: patet ꝓfecto quia contra set¬
monem ꝓpħicum sacrificium potiꝰ
quam miscłiam querebant. At uͥ
dominus sicut scͥptum est. ꝑtran¬
siuit benefaciendo & sanando isls¬

Expanded text:
cipientem contra Scripturarum decipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae e. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonem propheticum sacrificium potius quam misericordiam quaerebant. At vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando
Abbreviated transcription (Latin):
bentib medicum se ad uenisse testa¬
tur. auget optinende sanitatis &
uitȩ. spem eis. qui de peccatoꝵ suoꝵ
languore turbati: saluatoris ac ui¬
uificatoris magisterium iam sequi
ceperant. In eo autem qd ualentib
non opꝰ ẽẽ medico dicit. illoꝵ teme¬
ritatẽ redarguit: qui de sua ustieia
p̃sumentes. gr̃e cȩlestis auxiliun
querere detractabant. Qs namq
iustus ẽẽ poterit. ut diuina oppiti¬
latione non egeat: cum ille quon
natis mulierum maior nemo est de
se iohannes aꝑtissime dicat. Non
subuingit. euntes autem discite qͥ
Eisdem phariseis de falsa iusticia
tumentib. etiam consilium correcti
contemptes pauꝑum necessitatib
ꝑoblationẽ se sacrificiorum dnm
placare confidant. Proposuit autẽ
eis testimoniũ de ꝓpħa. ꝙ hoc illis
euntes discere uissit. Euntes uideli¬
cet a temeritate stulte uituꝑationes
ad diligentiorẽ scripturȩ sc̃ȩ medi¬
tationem. ut qui eum peccatores sus¬

Expanded text:
bentibus medicum se advenisse testabentibus medicum se advenisse testatur, auget spem obtinendae sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medico dicit, illorum temeritatem redarguit qui, de sua justitia praesumentes, gratiae coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non m vero subjungit: Euntes autem discite quiacrificium? Iisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctiocontemptis pauperum necessitatibus, per oblationem se sacrificiorum Dominum placare confidant. Proposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit: euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores sus
Abbreviated transcription (Latin):
catorib manducat magister ur: Du¬
plici errore tenebantur pharisei: eũ
arbitrabantur. qui suꝑbiȩ fastu a
iusticia longe discesserant & eos cri¬
minabantur iniustos: qui resipiscen¬
do a peccatis. ñ parum iam iusticiȩ
ꝓpinquabant. Inuidia namq frat¬
ne salutis obcecati recolebant. quia
peccatores erant multi alii qui cum
dño discumbebant. Sed meminisse
nolebant quia idem matħs sicut
lucas scribit relictis omnib quȩ
gerebat. sequutus ẽ eum. Sed & alii
publicani & peccatores eo animo
cum illo discumbebant. quo illi de¬
inceps adherere disponebant. Erra¬
bant gͦ pharisei. qui nec aliena nec
sua saltim corda nouerant: sed qui
nouit occulta cordis. qui uenit que¬
rere & saluum facere quod ꝑierat.
ꝙ quos iam penitentes susceꝑat am¬
plus infide confortat. & eos quos
adhuc suꝑbos tolerat & impios. ad
bumilitatis ac pietatis grãm pro¬
uocat. Nam sequitur. Non e̾ opꝰ¬
ualentib medico. sed male haben¬
tib. In eo etenim quod male ha¬

Expanded text:
canis manducat Magister vester? Duplici errore tenebantur Pharisaei, cum arbitrabantur, qui superbiae fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia icani et peccatores erant multi alii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat, et eos quos jam poenitentes susceperat, amplius in fide confortat, et eos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitatis gratiam ac pietatis provocat; nam sequitur: Al. valentibus medico, sed male habentibus. In eo etenim quod male ha
Abbreviated transcription (Latin):
euuanglici de pͥsca conu̾satione pa¬
lam notabilem redderent. At ier
ubi ad deseribendum duodeci a
uocabulo matheum illum aꝑte nui¬
cupauerunt. Porro ipse matħs uni
ta hoc qđ scriptum ẽ iustus pͥorat¬
cusator e̾ sui: uenit amicus eiꝰ ꝙ in¬
uestigauit eum. uulgato se nomine
appellat. cum de theloneo uocatum
peccatorib ad ipiscende salutis confi¬
dentiam prebeat. Quam docendi
formulam paulus quoq secutus art

Expanded text:
evangelici de prisca conversatione paevangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim apvocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matthaeus, juxta hoc quod scriptum est, justus prior accusator est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulgato se nomine vocat, cum de telonio vocatum peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. Quam docendi formulam Paulus quoque secutus, ait
Abbreviated transcription (Latin):
intuitus. quam interne miserationis
aspectib quib & petrum negantẽ
ut reatum suum agnoscere ac defle¬
re posset respicere dignatus ẽ. quibꝰq
popłm suum egyptia seruitute de¬
p̾ssum ut eriperet asperit. dixit ad
moysen. Uidens uidi afflictionem
popłi mei qui ẽ in egypto. & gemi¬
tum eoꝵ audiui. & descendi lib̾are
eos. Uidit gͦ hominẽ & misertus
eum: qui humanis tantum studiis
deditus necdumq angłico nomine
dignus extcterat. Uidit sedentem
intheloneo. ꝑtinaci uidelicet animo
temporalib lucris inhiantem. ina¬
theum inquit nomine. Matheus
hebraice. latine dicitur donatus.
Qd̾ ꝓfecto nom̃ illi aꝑte congruit
gr̃ȩ qua donatus ẽ testimoniũ ꝑ¬
hibet: interp̃tatur enimadditus si¬
ue assumptus. significans quia as-¬
sumptus ẽ ꝑ electionem a domino.
& additus ad numerũ gradus apłi¬
ci. Hoc autẽ illum nomine marcus
& lucas in hac lectione magis ap¬
pellare uoluerunt. ne consortẽ oꝑis

Expanded text:
intuitus, quam internae miserationis intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen illi apte congruit gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis
Abbreviated transcription (Latin):
peccauert ꝙ egent gła di iustificati
gratis ꝑ gram ipsius. Q& iterum
I estuabilem eiꝰdem gr̃ȩ magnitu¬
dinem commendans ait. Ubi autẽ
habundauit peccatum. suꝑ habunda¬
uit && gra. Quia nimirum quanto g̾¬
uiorem dominus in electis suis pecca¬
toꝵ languorem curauit: tanto ampli¬
orem cunctis gr̃e mentib potentiam
monstrauit. nde ex lectione euuan¬
głica audiuimus: quia sedentẽ in the¬
loneo matheum. ac temporalib curis
intentum: repente miseratus uoea
uocauit. Et de publicano iustum.
detheloneario discipłm fecit. Quem
etiam ꝓficientib eiꝰdem gr̃e merem̃¬
tis. de comnium discipłoꝵ numero
fieri disposuit ut nullum enormitas.
a sꝑanda uenia reuocaret. cum hunc
tantis mundi nexib absolutum. tã
cȩlestem factum conspiceret: ut com¬
municato cum angłicis spĩtib uoca
bulo nominaret᷑ ꝙ eẽt. Uidit in qͥt
iħc hominẽ sedentẽ intheloneo ma¬
theum nomine. & ait illi. Sequere
me. Uidit autem non tam corporei

Expanded text:
gent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius. Qui et iterum inaestimabilem ejusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem abundavit peccatum, superabundavit et gratia ; quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccatorum languorem curavit, tanto ampliorem cunctis gratiae medentis potentiam monstravit. Unde et ex lectione evangelica audivimus quia sedentem in telonio Matthaeum, ac temporalibus curis intentum, repente miseratus Dominus vocavit, et de publicano justum, de telonario discipulum fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero fieri disposuit, ut nullum enormitas pa speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocaet esset. Vidit, inquit, Jesus hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me. Vidit autem non tam corporei
Abbreviated transcription (Latin):
et salomon ait. anima iusti. sedes
sapientiȩ: paulus etiam dicit. xp̃m
dei uirtutẽ .ꝙ. dei sapientiam: liqͥ¬
do colligere debemꝰ: quia si d̾s sapi¬
entia. anima autem iusti sedes sa-¬
pientiȩ: dum cȩlum di sedes di
cȩlum gͦ ẽ anima iusti. Hine ꝑ psal¬
mistam de scĩs p̃dicatorib dñ. Cȩli
enarrant głam di. Regnum cęloꝵ¬
gͦ ẽ: eccł̃ia iustoꝵ. Quia dum eoꝵ
corda in terra nichil ambiunt ꝑ
hoc quod ad suꝑna suspirant. iam
in eis dñs quasi in cȩlestib regnat.
Dicatur ergo. Simile ẽ regnum
cȩloꝵ homini regi: qui fecit nup¬
tias filio suo. Iam intelligit kari¬

Expanded text:
et Salomon ait: Anima justi sedes est sapientiae ; Paulus etiam dicit: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; liquido colligere debemus quia si Deus sapientia, anima autem justi sedes sapientiae, dum coelum dicitur sedes Dei, coelum ergo est anima justi. Hinc per Psalmistam denarrant gloriam Dei . Regnum ergo coelorum est Ecclesia justorum, quia dum eorum corda in terra nil ambiunt, per hoc quod ad superna suspirant, jam in eis Dominus quasi in coelestibus regnat. Dicatur ergo: Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. 3. Jam intelligit chari
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ oblita consecrationis: condu¬
ctorem agrorum suoꝵ postmo.¬
dum maritũ duxit. Ecce om̃s
tres uno prius ardore conuerse
sunt: sed non uno eodemq stu¬
dio ꝑmanserunt. quia iuxta do¬
minicã uocem multi sunt uoca¬
⁊ pauei uero electi. Hȩc gͥ dixi.
nequis in bono iam oꝑe positus.
iures boni oꝑis sibi tribuat. neqͥs
deꝓpria actione confidat. quia
q si iam nouit hodie qualis sit:
adhue eras quid futurus sit nes
in huius uitȩ in certitudine quis¬
se finis sequatur ignorat. Sed
quia rem retuli quȩ uos ex diui¬
na districtione ꝑterruit: aliud
adhuc ex uicino refero: quod ex
rita consoletur. Quod tamen
insermone alio iam dixisse me
memini. sed uos nequaquam
affiustis.
nte biennium frater qui

Expanded text:
tiae, oblita consecrationis, condutiae, oblita consecrationis, conductorem agrorum suorum postmodum maritum duxit. Ecce omnes tres uno prius ardore conversae sunt, sed non in uno eodemque studio permanserunt, quia juxta dominicam vocem, Multi sunt vocati, pauci vero electi. Haec ergo dixi, ne quis in bono jam opere positus sibi vires boni operis tribuat, ne quis de propria actione confidat, quia etsi jam novit hodie qualis sit, adhuc eras quid futurus sit nescin hujus vitae incertitudine qui finis sequatur ignorat. Sed quia rem retuli quae vos ex divina districtione perterruit, aliud adhuc e vicino refero quod ex dstra corda consoletur; quod tamen in sermone alio jam me dixisse memini, sed vos nequaquam adfuistis. 16. Ante biennium frater qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ obdurata cutis excreuisse: & qͥd
uiuens eiꝰ sp̃c semꝑ egerit: caro mor-¬
tua testabatur. Hȩc autem gesta
sunt: ante dominici natalis diẽ.
Quo transacto: mox emiliane so¬
rori suȩ ꝑuisionẽ nocturnȩ uisio.¬
nis apparuit dicens. Ueni. ut
quia natale dominicum sine te
faciam. Cui illa ꝓtinus de sororis
suȩ gordianȩ salute sollicita res¬
pondit. Et si sola uenio. sororem
nr̃am gordianã eui dimitto: Cui
sieut asserebat tristis uultu. ite¬
rum dixit. Ueni: gordiana et¬
enu soror nr̃a. inter laicas de¬
putata ẽ. Quam uisionem mole¬
stia corporis mox secuta ẽ: atq
ita ut dictum fuerat ante domi¬
nicȩ apparitionis diem. eadem
molestia in grauescente defune¬
ta ẽ. Gordiana autem mox ut so¬
lam remansisse se repperit. eius
prauitas excreuit: & quod pri
latuit in desiderio cogitationis.
hoc post effectu prauȩ actionis
exercuit. Nam oblita dominici
timoris. oblita pudoris & reueren¬

Expanded text:
est obdurata cutis excrevisse, et quid est obdurata cutis excrevisse, et quid vivens ejus spiritus semper egerit, caro mortua testabatur. Haec autem gesta sunt ante dominici Natalis diem. Quo transacto, mox Aemilianae sorori suae per visionem nocturnae visionis apparuit, dicens: Veni, ut quia Natalem dominicum sine te faciam. Cui illa protinus de sororis suae Gordianae salute sollicita respondit: Et si sola venio, sororem nostram Gordianam cui dimitto? Cui, sicut asserebat, tristis vultu iterum dixit: Veni, Gordiana etenim soror nostra inter laicas deputata est. Quam visionem mox molestia corporis secuta est, atque ita ut dictum fuerat, ante dominicae apparitionis diem, eadem molestia ingravescente, defuncta est. Gordiana autem mox ut solam remansisse se reperit, ejus pravitas excrevit, et quod prius latuit in desiderio cogitationis, hoc post effectu pravae actionis exercuit. Nam oblita dominici timoris, oblita pudoris et reveren
Abbreviated transcription (Latin):
nem attauus m̃s felix. huius
romanȩ ȩccłiȩ antistes apparuit.
eiq mansionẽ ꝑpetuȩ claritatis
ostendit dicens. Ueni: quia in hac
te lucis mansione suscipio. Quȩ
subsequenti die mox febre correp¬
ta: ad diem ꝑuenit extremum.
Et sicut nobilib feminis uirisq
morientib multi conueniunt. qͥ
eorum ꝓximos consolent᷑: eadẽ
hora eiꝰ exitus multi uiri ac fe¬
minȩ eiꝰ lectulum circum steter̃t.
int quas mater quoq mea affuit.
Cumq subito sursum illa respi¬
ciens. iħm uenientẽ uidit. & cum
magna animadũsione cȩpit cir¬
cumstantib clamare dicens. Re¬
cedite recedite: iħe uenit. Cumq
in eum intenderet quem uidebat.
sc̃a illa anima a carne soluta ẽ.
Tantaq subito flagrantia miri
odoris asꝑsa ẽ: ut ipsa quoq sua¬
uitas cunctis ostenderet illic au-¬
ctorem suauitatis uenisse. Cũq
corpus eius ex more mortuum
ad lauandum ẽẽt nudatum. lon¬
ge orationis usu in cubitis eius
& genib cameloꝵ more inuenta

Expanded text:
elix hujus Romanae Ecclesiae antistes apparuit, eique mansionem perpetuae claritatis ostendit, dicens: Veni, quia in hac te lucis mansione suscipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus multi conveniunt, qui eorum proximos consolentur, eadem hora ejus exitus multi viri ac feminae ejus lectulum circumsteterunt, inter quas mater mea quoque adfuit; cum subito sursum illa respiciens, Jesum venientem vidit, et cum magna animadversione coepit circumstantibus clamare, dicens: Recedite, recedite, Jesus venit. Cumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima a carne soluta est; tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. 1643 Cumque corpus ejus ex more mortuorum ad lavandum esset nudatum, longo orationis usu in cubitis ejus et genibus, camelorum more, inventa
Abbreviated transcription (Latin):
stamento compescitur cum ꝑ se¬
metipsam ueritas predicat di¬
cens. Diligite inimicas: ur̃os. be.¬
nefacite his qui oderunt uos.
Quid ergo ꝑ tauros: nisi patres
testamentati ueteris significant᷑:
Nam dum exꝑmissione legis
acceꝑant. quatinus aduersarios
suos odii retributione ꝑcuterent:
ut ita dicam quid aliud quam
tauri erant: qui inimieos suos
uirtutis corporee cornu feriebari:
Qd uero ꝑ altilia nisi patres no¬
ui testamenti figurantur: Qui
dum gr̃am pinguedinis internȩ
ꝑcipunt: a terrenis desideriis
innitentes. ad sublimia contem¬
plationis suȩ penna subleuant᷑
In imo quippe cogitationẽ pone¬
re: quid aliud ẽ quam quȩdam
ariditas mentis: Qui autem in¬
tellectu cęlestium iam ꝑ sca desi¬
deria de suꝑnis delectationis in¬
time eybo pascuntur: quasi lar¬
giori alimento pinguescunt. Hac
enim pinguedine saginari psal¬
mista concupiuerat: cum dice¬
bat. Sicut adipe & pinguedine.
repleatur anima mea. Qa gͥ pre

Expanded text:
stamento compescitur, cum per sestamento compescitur, cum per semetipsam Veritas praedicat, dicens: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . Qui ergo per tauros nisi patres testamenti veteris significantur? Nam dum ex permissione legis acceperant quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, ut ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos virtutis corporeae cornu feriebant? Quid vero per altilia nisi patres testamenti novi figurantur, qui dum gratiam pinguedinis internae percipiunt, a terrenis desideriis enitentes, ad sublimia contemplationis suae pennis sublevantur? In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta desideria de supernis delectationis intimae cibo pascuntur, quasi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari Propheta concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quia er
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad istas nuptias amicos inuita¬
rent. Misit semel. misit iterum
quia incarnationis dominicȩ p̾-¬
dicatores. & prius ꝓpħas. & post¬
modum apłos fecit. Bis itaq ser-¬
uos adinuitandum misit. quia
incarnationẽ unigeniti. & ꝑ pro-¬
phetas dixit futuram. ꝙ ꝑ apłos
nuntiauit factam. Sed quia hi
qui prius inuitati sunt ad nup¬
tiarum conuiuium uenire nolue¬
runt: in scła inuitatione iam dr.
Ecce prandium meũ paraui: tau¬
rimei & altilia occisa: & omnia
parata. Quid in tauris uel alii.
enim uulgo loquor: etiam ipsa
me necesse ẽ uerba euuanglicȩ
lectionis explanare. Altilia enĩ
sagunta dicimus: Ab eo enim qđ
ẽ alere: altilia quasi alitilia uo¬
camus. Cum uͦ in lege scriptum
suit. ailiges amicũ tuu. & odio habe¬
bis mnimicũ tuum: accepta tunc iustis
licentia fuerat: ut dĩ suosq aduer¬
sarios quanta possent uirtute cõ¬
primerent. eosq iure gladio feri¬
rent. Quod innouo. ꝓculdubio te¬

Expanded text:
ut ad istas nuptias amicos invitaut ad istas nuptias amicos invitarent. Misit semel, misit iterum quia incarnationis dominicae praedicatores, et prius prophetas, et postmodum apostolos fecit. Bis itaque servos ad invitandum misit, quia incarnationem Unigeniti et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam. Sed quia hi qui prius invitati sunt ad nuptiarum convivium venire noluerunt, in secunda invitatione jam dicitur: Ecce prandium meum paravi, tauri mei et altilia occisa sunt, et omnia parata. 4. Quid in tauris vel altilienim vulgo loquor, etiam ipsa me necesse est verba evangelicae lectionis explanare. Altilia enim sagiuata dicimus; ab eo enim quod est alere, altilia quasi alitilia vocamus. Cum vero in lege scriptum sit: Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum , accepta tunc justis licentia fuerat ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul dubio Te
Abbreviated transcription (Latin):
homines: eadem & uos facite
illis. Si enim & quod impendi
nob̾ recte uolumus aliis imꝑ-¬
timur: quod & nobis fieri no¬
lumus. hoc aliis facere ipsi de¬
uitamus: caritatis iura illesa
seruabimus. Sed nemo ͣ quẽpi¬
am diligit habere se protinus
caritatẽ putet: nisi pͥus ipsam uin
dilectionis ex aminet. Nam siquis
quemlibet amat. sed ꝓpter dm̃ ñ
amat. caritatẽ non habet: sed ha¬
bere se putat. Caritas autẽ uera ẽ:
cum & in dõ diligitur amicus: q
ꝓpter dm̃ diligitur inimicus. Ille
enim ꝓpter dm̃ diligit eos quos
diligit. qui iam & eos diligere. a
quib non diligitur scit. Probari
enim caritas: ꝑ solam odii adũsi.¬
tatẽ solet. Unde & ꝑsemet ipsum
dñs dicit. Diligite inimicos ur̃os:
benefacite his qui oderunt uos.
& illum amat. aquo se intelligit
non amari. Magna sunt hȩc. al¬
ta sunt hȩc. & multis ad exhiben¬
dum difficilia: sed tam̃ ista ẽ uestis
nuptialis. Misit ergo seruos suos

Expanded text:
homines, et vos eadem facite homines, et vos eadem facite illis . Si enim et quod impendi nobis recte volumus, hoc aliis impartimur, et quod nobis fieri nolumus, hoc aliis facere ipsi devitamus, charitatis jura illaesa servamus. Sed nemo, cum quempiam diligit, habere se protinus charitatem putet, nisi prius ipsam vim suae dilectionis examinet. Nam si quis quemlibet amat, sed propter Deum non amat, charitatem non habet, sed habere se putat. Charitas autem vera est cum et in Deo diligitur amicus, et propter Deum diligitur inimicus. Ille enim propter Deum diligit eos quos diligit, qui jam et eos diligere a quibus non diligitur scit. Probari enim charitas per solam odii adversitatem solet. Unde et per semetipsum Dominus dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos .  illum amat a quo se intelligit non amari. Magna sunt haec, alta sunt haec, et multis ad exhibendum difficilia, sed tamen ista est vestis ivit. Misit ergo servos suos
Abbreviated transcription (Latin):
sic amat dm̃ ut ꝑ contemplatio¬
nem illius negligat ꝓximum. coc¬
cus quidem ẽ sed bis tinctus ñ est.
Rursum qui sic amat proximũ ut
tam̃ cõtemplationẽ dĩ ꝑ eius amo¬
rem relinquat. coccus ẽ. sed bis
tinctus non ẽ. Ut ergo caritas
ur̃a bis tinctus coccus ẽẽ ualeat.
& ad amorem dei se. & ad amo¬
rem ꝓximi accendat: quatinus
nec ex compassione ꝓximi contẽ.¬
plationẽ di relinquat: nec plus¬
quam debet inherens di contem¬
plationi compassionẽ abiciat ꝓ.¬
.ximi. Omnis itaq homo inter
homines uiuens. sie ad eum an¬
helet quem desiderat ut tamen
hunc non deserat cum quo cur¬
rebat. & sic huic adiutorium ferat.
ut ab illo nullatenus torpeat. ad
quem festinabat. Sciendum qͦq
ẽ quod ipsa dilectio proximi in
duob preceptis sub diuiditur.
cum quidam sapiens dicit. Om¬
ne qd tibi odis fieri: ne ipse ui-¬
de alteri facias. Et ꝑ semetip¬
sam ueritas predicat dicens.
Quod uultis ut faciant uobis

Expanded text:
sic amat Deum, ut per contemplatiosic amat Deum, ut per contemplationem illius negligat proximum, coccus quidem est, sed bis tinctus non est. Rursum qui sic amat proximum, ut tamen contemplationem Dei per ejus amorem relinquat, coccus est, sed bis tinctus non est. Ut ergo charitas vestra bis tinctus coccus esse valeat, et ad amorem se Dei, et ad amorem proximi accendat, quatenus nec ex compassione proximi contemplationem relinquat Dei, nec plusquam debet inhaerens contemplationi Dei, compassionem abjiciat proximi. Omnis itaque homo inter homines vivens, sic ad eum anhelet quem desiderat, ut tamen hunc non deserat cum quo currebat; et sic huic adjutorium ferat, ut ab illo nullatenus torpeat ad quem festinabat. 11. Sciendum quoque est quod ipsa dilectio proximi in duobus praeceptis subdividitur, cum qui dam sapiens dicat: Omne quod tibi odis fieri, vide ne ipse alteri facias . Et per semetipsam Veritas praedicat, dicens: Quae vultis ut faciant vobis