comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timo gn̾e int̾pretandi Duodecĩ¬
aũ patriarchȩ ñ sunt sepulti in arboc:
s in sichem. S merito mouet qͦd sequi¬
tur Et positi sunt in sepulchro qͦd
emit abrahã p̃cio argẽti a filii emor filii
sichem. D ocet etenĩ genesis abra¬
ham ab effron filio soor ethei in ca¬
riatharbe. locum sepulchri quadrĩ¬
gentis argenti siclis emisse: in quo
ip̃e abraham ysaac & iacob & adã
ꝓthoplastꝰ sepulti sunt: itemq
iacob de mesopotamia reu̾sum.iux¬
ta urbem sichem partẽ agri quo tab̾¬
nacła tenderet. ab emmor patͤ sichem
datis centũ agnis accepisse. Non emit
gͦ ab: raham sepulchrũ ab eminor¬
patre sichem ita. s ab ephron etheo:
in qͦ duodecim patͥarchȩ ñ sunt se¬
pulti. s in sichem. ut diximꝰ. lle¬
rũbeatus stephanꝰ uulgo loquẽs:
uulgi magis in dicendo sequitur
opinionẽ. Duas enĩ parit̾ narra¬
tiones coniungens: ñ tam ordinẽ
circũstantis hystoriȩ quã causam

Expanded text:
timo Genere interpretandi: « Duodecitimo Genere interpretandi: « Duodecim patriarchae non sunt sepulti in Arbes, sed in Sichem. » Sed merito movet quod sequitur: Et positi sunt in sepulcro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Hemor filii Sichem. Docet etenim Genesis, Abraham ab Ephron filio Seor Hethaei in Cariatharbe locum sepulcri quadringentis argenteis siclis emisse, in quo ipse Abraham, Isaac, et Jacob, et Adam protoplastus sepulti. Itemque Jacob de Mesopotamia reversum juxta urbem Sichem partem agri, quo tabernacula tenderet, ab Hemor patre Sichem datis centum agnis accepisse. Non emit ergo Abraham sepulcrum ab Hemor Sichemita, sed ab Ephron Hethaeo, in quo duodecim patriarchae non sunt sepulti, sed in Sichem, ut diximus. Verum beatus Stephanus vulgo loquens, vulgi magis in dicendo sequitur opinionem. Duas enim pariter narrationes conjungens, non tam ordinem circumstantis historiae, quam causam,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥno.Lxx. int̾pretes sequitur
in dicendo: ceterũ in hebraica
ueritate anime tantũ . lxx. reperi¬
unt᷑. S & si ipsam animaꝵ seriem
in genesi cõputare uolu̾s: ad dito
ip̃o iacob & ioseph cũ duob filiis
ẽ ipse & patres nr̃i: & tnslati st̃
in sychem De ioseph quide solo
scͥptura refert: qͦd eus ossa de egip
to tͣnslata. & in sichem st̃ tumu¬
lata. Uerũ & ex bis beati stepha¬
ni u̾bis. & scĩ iheronimi scͥptis. qui
eorumde locoꝵ incola erat. ani¬
madũtendu est ceteros qͦ patͥar¬
chas ibidem ẽẽ sepultos: qͣmuis
memoria ioseph m̾ido celebrior
habeatur: qui & hȩc ip̃e de ossib
sius fieri mandauit: & ad cuiꝰ tri¬
bũ ciuitas ipsa ꝑtinuit. Siquid̾e
iheronimꝰ in hystoria beatȩ paulȩ
sic refert: transiuit inqͥens sichem
ñ ut pleriq errantes legunt sichar
quȩ nunc neapolis appellatur.
& ex latere montis gariam extru¬
ctam: circa puteũ iacob intrauit
sepulchra. Item in libro de op¬

Expanded text:
 Interpretes sequitur in dicendo, caeterum in Hebraica veritate, animae tantum septuaginta reperiuntur. Sed et si ipsam animarum seriem in Genesi computare volueris, addito ipso Jacob et Joseph cum duobus filiis,est ipse et patres nostri, et translati sunt in Sichem. De Joseph quidem solo Scriptura refert, quod ejus oto translata, et in Sichem sunt tumulata, verum et ex his beati Stephani verbis, et sancti Hieronymi scriptis, qui eorumdem locorum incola erat, animadvertendum et caeteros quoque patriarchas ibidem esse sepultos, quamvis memoria Joseph merito celebrior habeatur, qui et haec ipse de ossibus suis fieri mandavit, et ad cujus tribum civitas ipsa pertinuit. Siquidem Hieronymus in historia beatae Paulae sic refert: « Transivit inquiens Sichem, non ut plerique errantes legunt Sichar, quae nunc Neapolis appellatur, et ex latere montis Garizim exstructam circa puteum Jacob, super qucharum sepulcra. » Item in libro de op
Abbreviated transcription (Latin):
datis de psalmo testimoniis astrue¬
re. Qui gͦ inquit eternꝰ es ante scła
filius: minc in tempore natꝰ appa¬
rebis. Quida codices habent sicut
in pͥmo psalmo scͥptum est. qͦd ita
exponitur: primũ & scđm psalmũ¬

Expanded text:
datis de psalmo testimoniis astruedatis de psalmo testimoniis astruere. Qui ergo, inquit, aeternus es, ante saecula Filius, nunc in tempore natus apparebis. Quidam Codices habent: Sicut in primo psalmo scriptum est. Quod ita exponitur, primum et secundum Psalmu
Abbreviated transcription (Latin):
fama crebrior haberet dicere
uoluisse. S querentes sollicitus
ibidem sicut & chronicorũ libri
testantur: uiuenimꝰ samuhel & sa¬
ul annis quadraginta ifraeli
p̃fuisse. Factũ est autẽ inqͥt qua¬
dringentesinio octogesimo anno
egressionis filioꝵ ifrł ex egipto.
cepit salomon edificare templũ
bomino: anno quarto regni sui.
salomonis adicies: restant qua¬
draginta quoꝵ & iosephus tes¬
tis est: samuhel uiginti. & saul
alios totide. regimine tͣnsegert.
Qm̃ hanc d̾s adimpleruit filiis nr̃is.
Iresuscitans iħm xp̃m sicut & in
Ipsalmo scdo. scriptũ est: filius m̃s
es tu. ego hodie genuite. Non est
putandũ hoc exemplũ psalmi
ad resurrectionẽ xp̃i cuuis ꝓxime
meminit: s ad ipsam eiꝰ incarna¬
tionẽ de qua supͣ locutus ẽ ꝑti¬
nere. Nam sequens uersicls: de
resurrectione manifestissime
testatur. Cum enĩ suꝑius de incar¬
natione. passione ac resurrectiõe
illius ageret: uoluit utraq parit̾

Expanded text:
fama crebrior haberet dicere fama crebrior haberet dicere voluisse. Sed quaerentes sollicitius ibidem, sicut et Chronicorum libri testantur, invenimus Samuel et Saul annis quadraginta Israeli praefuisse. Factum est edringentesimo octogesimo anno egressionis filiorum Israel ex Aegypto, coepit Salomon aedificare templum Domino, anno quarto regni sui. Salomonis quatuor adjicies, restant quadraginta, quorum ut Josephus testis est Samuel viginti, et Saul alios totidem in regimine transegerunt. Quoniam hanc Deus adimplevit filiis vestris, resuscitans Jesum, sicut et in psalmo secundo scriptum est: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Non est putandum hoc exemplum psalmi ad resurrectionem Christi, cujus proxime meminit, sed ad ipsam ejus incarnationem, de qua supra locutus est, pertinere. Nam sequens versiculus, de resurrectione manifestissime testatur. Cum enim superius de incarnatione, passione, ac resurrectione illius ageret, voluit utraque pariter,
Abbreviated transcription (Latin):
coele. a seleucho rege condita qͦ
rebla ante uocabatur. cui dafnẽ
fontẽ ꝓximũ dicunt. eiusq illã
aqͥs abundantissimis ꝑfrui: in qͣ
pͥmo cognominati sunt discipłi
xp̃iam. Altera au antiochia de
qua nunc dictum ẽ in prouincia
prisidie. Sorte distribuit eis ter¬
ram eoꝵ quasi post quadringẽ¬
tos & qͥnquaginta annos. Dixe¬
rat ds ad abraham. quia erit se¬
men eius accola in t̾ra aliena:
annis quadringentis. Et itẽ ait:
quia in ysaac uocabitur tͥ semen.
Ab exortu gͦ illius seminis. usq
ad exitum isrł ex egipto: fuert̃
ut exodꝰ scribit. anni quadringe¬
ti quinq. His adde quadraginta
in deserto: & quinq in t̾ra chana¬
an. Quib actis uidetur terra qͥe¬
uisse a preliis: & sors fuisse missa¬
suꝑ eam: & inuenles annos qua¬
dringentos quinqͣginta. Et dedit
illis saul annos quadraginta. Cre¬
do quia liberregum ñ aꝑte quot
annis saul regnauerit exponit:
apłm uulgo loquente hoc quod

Expanded text:
coele, a Saleuco rege condita, quae coele, a Saleuco rege condita, quae Rebla ante vocabatur, cui Daphnen fontem proximum dicunt, ejusque illam aquis abundantissimis perfrui, in qua primum cognominati sunt discipuli Christiani; altera autem Antiochia, de qua nunc dictum est, in provincia Pisidiae. Sorte distribuit eis terram eorum, quasi post quadringentos et quinquaginta annos. Dixerat Deus ad Abraham, quia erit semen ejus accola in terra aliena annis quadringentis. Et iterum ait: Quia in Isaac vocabitur tibi semen. Ab exortu ergo seminis usque ad exitum Israel ex Aegypto, fuerunt ut Exodus scribit anni quadringenti quinque. His adde annos quadraginta in deserto, et quinque in terra Chanaan, quibus actis videtur terra quievisse a praeliis, et sors fuisse missa, et invenies annos quadringentos quinquaginta. Et dedit illis Saul annis quadraginta. Credo, quia liber Regum non aperte quot annis Saul regnaverit exponit, Apostolum vulgo loquentem hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
gã uideoꝵ uideris. scito in ciuitate
gesta que diciuit᷑. I ui nom̃ barie¬
su. Corrupte legitur bariesu: cũ
bariei id est maleficus siue in ma¬
lo legi debet. Credo quia nom ihu
hisdem litteris: s nota suꝑposita
scribatur. Non enĩ conuenit homi¬
nẽ flagiciosum & magũ. filiũ iħu
id est filiũ saluatoris appellari:
quẽ econtͣrio paulus filium diabo¬
li nuncupat. Saulus aũ qui &
paulus repletus spi sc̃o. A ser¬
gio paulo ꝓconsule eo quod eũ xp̃i
fidei subegerit: pauli sortitus est
nom̃. Et sequentia libelli huiiꝰ de
pauli miracłis agunt. Oportuit
los recalcitrantẽ d̾ns elegisset.
Ecce manꝰ dñi suꝑ te: ce eris cȩcus.
Sciebat apłs sui memor exempli:
de tenebris ocłorum m̃tis posse re-¬
surgere lucem. Nec enĩ merebat᷑
habere carnis ocłos: qui m̃tis ocłos
adiis auferre laborabat. Uenert
antiochiam prisidie. D ue anti¬
ochiȩ ciuitates sunt. Una in syria

Expanded text:
gam Judaeorum videris, scito in civitate gam Judaeorum videris, scito in civitate gesta, quae dicuntur. Cui nomen erat Barjeu. Corrupte legitur Barjesu, cum Barjeu, id est, maleficus, sive in malo, legi debeat. Credo quia nomen Jesu iisdem litteris, sed nota superposita, scribatur. Non enim convenit hominem flagitiosum et magum, filium Jesu, id est, Salvatoris appellari, quem e contrario Paulus filium diaboli nuncupat. Saulus autem, qui et Paulus, repletus Spiritu sancto. A Sergio Paulo proconsule, eo quod eum Christi fidei subegerit, Pauli sortitus est nomen. Et sequentia libelli hujus de Pauli miraculis agunt. Oportuit los recalcitrantem Dominus elegisset. Ecce manus Domini super te, et eris caecus. Sciebat Apostolus sui memor exempli, de tenebris oculorum mentis posse resurgere ad lucem. Nec enim merebatur habere carnis oculos, qui mentis oculos aliis auferre laborabat. Venerunt Antiochiam Pisidiae. Duae Antiochiae civitates sunt: una in Syria
Abbreviated transcription (Latin):
bant pacem: eo quod alerent᷑ regioneᷤ
eoꝵ ab illo. N ecessariam habebant
uncini regis amicitiã: eo quod illoꝵ
regio ualdde angusta. & galylee da¬
masciq pressa finib eẽt. Unde nec
ipsa metropolis eorũ tyrus tantas
habet opes de terra sua. ut totiꝰ orbis
ẽẽ possit emporiũ: quantas de subue¬
ctione nauium. Est autẽ maxime pͥ¬
pure conchilioꝵ q ferax. Confesti
autẽ ꝑcussit eum angłs dm. Con¬
sonant̾ etiam iosephꝰ. Dum impie¬
tatẽ inqͥt illicitȩ adulatioĩs ñ exhor¬
reret. respiciens paulopost unmi¬
nente atq insistente capiti suo. ui¬
dit angłm: eumq sensit continuo
exitii sui ministrii:̃ quẽ pͥus noue¬
uixta ordinẽ hystoriȩ. tercio decimo
post dđm passionẽ anno. apłatũ cũ
barnaba pauliq accepisse uocabu¬
lũ: quarto decuno aũ anno iuxta
condictũ iacobi cephe & iohannis
ad gentiũ magisteriũ fuisse ꝓfectũ.
Nec hystoria eccłiastica repugnat
notandu credidi ubicunq synago¬

Expanded text:
bant pacem, eo quod alerentur regiones eorum ab illo. Necessariam habebant vicini regis amicitiam, eo quod illorum regio valde angusta, et Galilaeae Damascique pressa finibus esset. Unde nec ipsa metropolis eorum Tyrus tantas habebat opes de terra sua, ut totius orbis esse possit emporion, quantas de subnectione navium. Est autem maxime purpurae conchyliorumque ferax. Confestim autem percussit eum angelus Domini. Consonanter etiam Josephus: « Dum impietatem inquit illicitae adulationis non exhorreret, respiciens paulo post imminentem atque insistentem capiti suo videt angelum; eumque sensit continuo exitii sui ministrum, quem prius noveuxta ordinem historiae, tertio decimo post Domini passionem anno, apostolatum cum Barnaba Paulique accepisse vocabulum. Quarto decimo autem anno juxta condictum Jacobi, Cephae, et Joannis, ad gentium magisterium profectum est. Nec historia ecclesiastica repugnat,notandum credidi: Ubicunque synago
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ a chaldeoꝵ conu̾satione &e gen¬
te secreuerit. Qiui iuxta fidem cro¬
nicoꝵ. eode anno chaldeam egressus.
mesopotamiã in gressus. in charris
moratꝰ. & in t̾rã ẽ repmissionis in¬
ductꝰ. Quia erit sem̃ eus accola
Iin t̾ra aliena: & seruituti eos subi¬
Icient. & male tractabunt eos antiiᷤ
quadringentis. Non ita intelli¬
gendu est. quasi male tractandũ.
uł seruituti subiciendu dixerit
hoc sem̃ annis quadringentis:
ꝑegrinũ erit sem̃ eius aunisqua¬
dringentis. In cuiꝰ partẽ tempori:
etiam seruitus accidit. Quia em̃ scͥp¬
tũ est. in ysaac uocabit᷑ tibi sem̃:
ex anno natiuitatis ysaac. usꝙ
ad annũ egressionis exegip¬
to. computant᷑ anni qͣdringẽti
qͥnq : qͦs more suo scͥptura quadrĩ¬
gentos appellat. Quib ꝑegritiũ
futurũ erat illud sem̃: siue in
terra chanaan. siue in egrpto.
Potest & sic intelligi: qͦd aquinto
anno ysaac. qͦ ꝑ filiũ ancille cepe¬

Expanded text:
tuum a Chaldaeorum conversatione et gentuum a Chaldaeorum conversatione et gente secreverit. Quia juxta fidem Chronicorum eodem anno a Chaldaea est egressus, Mesopotamiam ingressus, in Charris moratus, et in terram repromissionis inductus. Quia erit semen ejus accola in terra aliena, et servituti eos subjicient, et male tractabunt eos annis quadringentis Non ita intelligendum est quasi male tractandum, vel servituti subjiciendum dixerit hoc semen annis quadringentis, peregrinum erit semen ejus annis quadringentis, in cujus parte temporis etiam servitus accidit. Quia enim scriptum est: In Isaac vocabitur tibi semen , et ab anno nativitatis Isaac usque ad annum egressionis ex Aegypto computantur anni quadringenti quinque, quos more suo Scriptura quadringentos appellat, quibus peregrinum futurum erat illud semen, sive in terra Chanaan, sive in Aegypto, potest et sic intelligi, quod a quinto anno Isaac, quo per filium ancillae coepe
Abbreviated transcription (Latin):
dabo uob̃ os & sap̃iam: cui ñ potert̃
resistere &e contradicere om̃s adu̾sa¬
rii ur̃i. Dignũ fuit. ut in ꝓthomar¬
tẏre confirmaret: qd̾ cunctis ꝓsuo
nomine traditis est ꝓmittere dig
sicut in genesis uidetur hẏstoria. pꝰ¬
mortẽ patͥs locutus est d̾s abrahȩ.
qͥ utiq in charrã mortuus ẽ ⁊ubi cũ
illo & ipse filius habitauit. S pͥus¬
qͣm habitaret in eadem ciuitate: iã
tam̃ cũ eẽt in mesopotamiȩ regione
cuiꝰ ipsa ẽ cuutas Exi de t̾ra tua ce
de cognatione tua: & cetera Terrã
& cognationẽ abrahe. chaldeoꝵ pa¬
triam genusq appellat: unde iam¬
pride exierat. qui nunc in mesopo¬
tamia degebat. S quia quas libet
ob causas egrediens. spe redeundi
& defiderio tenebatur: audit a dño.
exi de terra tua. ñ ut corpꝰinde traice¬
ret. qͦdiam fecerat: s ut amorẽ m̃tis
euelleret. Idoq quod sequit᷑. tunc
exiit de terra chaldeoꝵ. ñ corporis
s m̃tis egressum sig̾cat: qͦ se in ꝓpe¬

Expanded text:
os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Dignum enim fuit ut in protomartyre confirmaret quod cunctis pro suo nomine traditis est promittere disicut in Genesi videtur, post mortem patris locutus est Deus Abrahae, qui utique in Charra mortuus est, ubi cum illo et ipse filius habitavit; sed priusquam habitaret in eadem civitate, jam tunc cum esset in Mesopotamiae regione, cujus ipse est civitas. Exi de terra tua, et de cet cognationem Abrahae Chaldaeorum patriam genusque appellat, unde jampridem exierat, qui nunc in Mesopotamia degebat, sed quia quaslibet ob causas egrediens spe redeundi et desiderio tenebatur, audit a Domino: Exi de terra tua. Non ut corpus inde trajiceret, quod jam fecerat, sed ut amorem mentis evelleret. Ideo quod sequitur: Tunc exiit de terra Chaldaeorum, non corporis, sed mentis egressum significat, quo se in perpe
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ custodire simulant. Nulla reoᷤᷤ
passus ẽ penitentia curari: uerum
ad timorẽ posteris incutiendu. no¬
xiũ germ̃ radicitꝰ amputare cura¬
uit. Demiq sequit. Et factus est
timor magnꝰ in uniu̾sa ȩccłia: &

Expanded text:
tionem custodire simulant, nulla reos tionem custodire simulant, nulla reos passus est poenitentia curari, verum ad timorem posteris incutiendum noxium germen radicitus amputare curavit. Denique sequitur: Et factus est timor magnus in universam E
Abbreviated transcription (Latin):
nas mentẽ aliciuus. & pͥncipale cor¬
dis. ñ quidẽ ingrediens in eũ. sed in
sensũ eius. atꝙ ut ita dicam. aditũ
cordis eius introiens: si quide hec
potestas solius ẽ diuinitatis: sed
quasi callidꝰ quid̃a. & nequã ac
fallax fraudulentꝰꝙ deceptor. in
eos animã humanã maliciȩ affe¬
ctꝰ trahens ꝑ cogitationes & incen¬
tua uicioꝵ. quib ipse plenus est.
Ioypleuit gͦ sathanas cor ananiȩ:
ñ ipse intrando. s sue malicie ui¬
res inserendo. Non es mentitus
hominib s deo. Supͣ dixerat eũ
natũ. pͥusqͣm natꝰ fuisset. Audiens
aũ ananias hec u̾ba: cetidit & ex¬
Spirauit. Non questus causa tam
seuerã in preuaricatore sententiã
dedit: s preuidens in spũ zizania
futura. quȩ simplicitatẽ eccłiȩ pra¬
ius morib adulterarent. Ex his
enĩ deterrimũ sarabaitarũ genꝰ
ꝑhibetur exortum: qui reb suis
nequaꝙͣ derelictis. apłicam se distͥc¬

Expanded text:
nas mentem alicujus, et principale cornas mentem alicujus, et principale cordis, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, atque ut ita dicam aditum cordis introiens, siquidem haec potestas solius divinitatis est, sed quasi callidus quidam et nequam ac fallax fraudulentusque deceptor, in eos animam humanam malitiae affectus trahens per cogitationes et incentiva vitiorum, quibus ipse plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non ipse intrando, sed sua malitiae virus inserendo. Non es mentibus hominibus, sed Deo. Supra dixerat eum natum, priusquam natus fuisset. Audiens autem Ananias haec verba, cecidit et exspiravit. Non quaestus causa tam severam in praevaricatore sententiam dedit, sed praevidens in spiritu zizania futura, quae simplicitatem Ecclesiae pravis moribus adulterarent ex his enim teterrimum Sarabaitarum genus perhibetur exortum, qui, rebus suis nequaquam derelictis, apostolicam se distric
Abbreviated transcription (Latin):
significat. Merito gͦ filius conso¬
lationis uocatur: qui presentia
contẽpnens. spe fut᷑oꝵ consolatur.
Nam &e sp̃c sc̃s ideo paraclytꝰ cogno¬
minat᷑: quia in mundo pressurã
habentib ꝑ internã sui muneris
infusionẽ. paraclysin id est consola¬
tionẽ cȩlestiũ prestat gaudioꝵ.
Sic beatꝰ petrꝰ propt̾ euisde sp̃c gra¬
tiã: bariona id est filius columbȩ¬
ẽ uocatꝰ. Sequitur. Et attulit
preciũ : & posuit ante pedes apł̃oꝵ.
De hoc arator. Destitui debere
ꝓbant: qͦd tangere uitant. Calcan¬
duq docent: qd̾ subdunt gressib
aurũ. De qͦ t̾renȩ ueniunt ad pecto¬
ra curȩ: consimili iactatur humo.
rua: qͣre impleuit sathanas cor
tuũ: Ubi notandũ. qͦd animã &
ment̾ẽ hominis. nulla creatura
iuxta substantiã possit implere.
s creatrix sola tͥnitas: qͥa tantũ¬
mͦ scdm oꝑationẽ & uoluntatis
instinctũ. animꝰ de his quȩ crea¬
ta sunt implet᷑. Implet enĩ satha¬

Expanded text:
significat. Merito ergo filius consosignificat. Merito ergo filius consolationis vocatur, qui, praesentia contemnens, spe futurorum consolatur. Nam Spiritus sanctus ideo Paracletus cognominatur, quia in mundo pressuram habentibus, per internam sui muneris infusionem, paraclisin, id est, consolationem coelestium praestat gaudiorum. Sic beatus Petrus propter ejusdem Spiritus gratiam Bar Jona, id est, filius columbae, vocatur. Sequitur: Et attulit pretium, èt posuit ante pedes apostolorum. De hoc Arator: Destitui debere probant, quod tangere vitant Calcandumque docent quod subdunt gressibus aurum. De quo terrenae veniunt ad pectora curae, Consimili jactatur humo. nia, quare implevit Satanas cor tuum? Ubi notandum quod animam et mentem hominis nulla creatura juxta substantiam possit implere, sed creatrix sola Trinitas. Quia tantummodo secundum operationem et voluntatis instinctum, animus de his quae creata sunt impletur. Implet enim Sata
Abbreviated transcription (Latin):
Doctoꝵ uigilant̾ auditoꝵq discer¬
nit ordinẽ. Nam multitudo creden¬
tiũ reb siuis spretis. caritatis inuicẽ
copula iuncta ẽ : apłi uͦ uirtutib ful¬
gentes. xp̃i cunctis myst̾ia pande¬
bant. ILosephaũ qui cognomina¬
tus ẽ barnabas ab apłis. Hunc pu¬
to ẽẽ barnabam: qͥ infra cum paulo
gentiũ legitur apłs ordinatꝰ. Unde
quia ciprius erat genere: postea di¬
cedens a paulo. patriã repetit in¬
sulã. Licet quida arbitrent᷑ pau¬
li collegã eum potiꝰ fuisse. qͥ supra
cũ mathia ad apłatus est sortem
statutꝰ. miniᷤ intuentes uixta em̃¬
daciora exemplaria. hic barnabas.
ille mutata lictera barsabas appel¬
let᷑. Et in libro hebreoꝵ nominũ:
hic filius consolationis. ille aũ filiꝰ
quietis int̾pretet᷑. Quod est int̾pre¬
tatũ. filius consolationis. Usicũꝙ
scͥptura sacra nomina rerũ uł ꝑso¬
naꝵ cũ interp̃tatione ponit: sen¬
sũ utiq sacratiorẽ isdem inesse

Expanded text:
Doctorum vigilanter auditorumque discernit ordinem. Nam multitudo credentium, rebus suis spretis, charitatis invicem copula juncta est. Apostoli vero virtutibus refulgentes Christi cunctis mysteria pandebant. Joseph autem, qui cognominatus est Barnabas ab apostolis. Hunc puto esse Barnabam qui infra cum Paulo gentium legitur apostolus ordinatus. Unde quia Cyprius genere erat, postea discedens a Paulo, patriam repetit insulam. Licet quidam arbitrentur Pauli collegam eum potius fuisse, qui supra cum Matthia ab apostolatus est sorte statutus, minus intuentes, quod juxta emendatiora exemplaria hic Barnabas, ille mutata littera Barsabas appelletur, et in libro Hebraeorum nominum, hic filius consolationis, ille autem filius quietis interpretatur. Quod est interpretatum FILIUS CONSOLATIONIS. Ubicunque Scriptura sacra, nomina rerum vel personarum cum interpretatione ponit, sensum utique sacratiorem iisdem inesse
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad quindecĩ paulatĩ &e ꝑ incre¬
m̃ta surgentes: quindecĩ graduũ
numerũ efficiunt. Qͥꝓpter utͥusq
legis ꝑfectionẽ in psalt̾io mystice
continent᷑: & in qͦuas electionis apud
petrũ iherosolimis cõmorat᷑. Opor¬
tebat enĩ ut sacramentũ qͦd legis la¬
tor in annis exhibuit: hoc nouȩ gre
p̃dicatores suo numero designarẽt.
nario numero petrꝰ apłs remanere
metuit. Om̃e enĩpeccatũ undenari¬
ũ est: qͥa du ꝑu̾sa agit. p̃cepta decalo¬
gi tͣnsit. Unde quia nulla nr̃a iusticia
ꝑ se innocens est: tabernacłm quod
archam d̾ni continet intꝰ. undeq̃
uelis cilicinis desuꝑ obuelatur.
Nlumerũ q apłoꝵ duodenarium
redintegrat: ut ꝑ
duas septena¬
rii partes.ter enim quater¬
quaterni
decus dipondiꝰ. gr̃am quã u̾bo p̃di¬
cabant. etiã numero seruarent.¬
& qui mundo qͣdriformi fide sc̃e
tͥnitatis p̃dicaturi erant d̾no dicẽ.¬
intellectũ. damnũ eccłiȩ qͦd in fal¬

Expanded text:
ncrementa surgentes, quindecim graduum numerum efficiunt, qui propter utriusque legis perfectionem in Psalterio mystice continetur, et in quo Vas electionis apud Petrum Jerosolymis commoratur. Oportebat enim ut sacramentum quod legislator in annis exhibuit, hoc novae gratiae praedicatores suo numero designarent. In undenario numero Petrus apostolus remanere metuit. Omne enim peccatum undenarium est, quia dum perverse agit, praecepta Decalogi transit. Unde quia nulla nostra justitia per se innocens est, tabernaculum quod Arcam Domini continebat intus undecim velis cilicinis desuper obvelabatur. Numerumque apostolorum duodenarium redintegrat, ut per duas septenarii partes ter enim quaterni decus dipondium gratiam quam verbo praedicabant, et cum numero servarent, et qui mundo quadriformi fidem sanctae Trinitatis praedicaturi erant, Domino dicenintellectum, damnum Ecclesiae quod in fal
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dedit semet ipsum redemptionẽ
ꝓ om̃ib. Comꝑto qd̾ homines eẽnt
sine litteris. & idiotȩ: ammirabant᷑.
Illiterati mittunt᷑ ad predicandũ :
ne fides credentiũ ñ uirtute di. s elo¬
quentia. atq doctrina fieri putaret᷑.
ut apłs ait. Non in sapĩa u̾bi: ut non
euacuet᷑ crux. xp̃i. Idiotȩ enĩ diceban¬
tur: qui ꝓpͥa tantũ lingua nat᷑aliq¬

Expanded text:
etipsum redemptionem pro omnibus. Comperto quod homines essent sine litteris et idiotae, admirabantur. Illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium, non virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina fieri putaretur, ut Apostolus ait: Non in sapientia verbi, ut non evacuetur crux Christi . Idiotae enim dicebantur, qui propria tantum lingua, naturaliq
Abbreviated transcription (Latin):
um. Indiciũ iam audate p̃cis. t̾re
motu ꝑcipiunt: quatinꝰ agnosce¬
rent t̾rena sͥ corda ẽẽ cessura: sub
quoꝵ pedib scõ adueniente spũ.
t̾ra ip̃a sit pauore concussa. Qmuis
& letꝰ timor eoꝵ qͥ eredendo apłis
fuerat subiciendꝰ. possit intelligi:
qͥ infima gͣuitudine discussa con¬
resurgere cũ xp̃o. & cȩlestia sapere
didicert̃. Multitudinis aũ credẽ¬
tiũ: erat cor unũ & aninia una.
De gñis nobilitate głantes se inuicem
p̃ferebant: s uelut uniꝰ eiusdeꝙ ma¬
tris eccłiȩ uiscerib editi eode cuncti

Expanded text:
um, indicium jam auditae precis terrae um, indicium jam auditae precis terrae motu percipiunt, quatenus agnoscerent terrena sibi corda esse cessura, sub quorum pedibus sancto adveniente Spiritu, terra ipsa sit pavore concussa. Quamvis laetus timor eorum qui credendo apostolis fuerant subjiciendi possit intelligi, qui infima gravedine discussa conresurgere cum Christo, et coelestia sapere didicerunt. Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una. de generis nobilitate gloriantes se invicem praeferebant, sed velut unius ejusdemque matris Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
pliꝰ quadraginta hõ. in qͦ factũ erat
signũ istud sanitatis. Iuxta hystori¬
am ꝑfecta etas hominis. in exsuꝑabił
calumniantib ostendit᷑. Allegorice
aũ ppłs isrł non qͣdraginta tantum
annis in h̾emo. sordes egiptias man¬
na contẽpta requirit: uerũ & in t̾ra
reꝓmissionis. int̾ dm semꝑ idoloꝵq
ritꝰ claudicabat. Uel si numerꝰ qua¬
dragenariꝰ geminȩ legis plenitudinẽ
sig̃eat: quat̾ enĩ deni quadraginta
faciunt: utͥusq tnsgressor. uelut qua¬
dragenariã ꝑfectionẽ debilis iacendo
tͣnscendit. Dñe: tu qui fecisti cȩlũ &e
terrã: & cet̾a. Auditis ꝑsequutoꝵ
minis: fiduciam sͥ resistendi ꝑ uirtu¬
tũ signa deposcunt. Aduersꝰ sc̃m pue¬
rũ tuũ iħm quẽ unxisti. Ap̃i nom̃
de qͦ dictum ẽ. & adu̾sus xp̃m eius:¬
ad uerbũ exponunt. Xp̃c enĩ a chris¬
mate id est abiuictione nom̃ acce¬
pit: iuxta qd̾ dicitur. Unxit te ds
pectoris contͣ fraude q̃rebant hosti¬

Expanded text:
plius quadraginta, in quo factum erat signum istud sanitatis. Juxta historiam perfecta aetas hominis inex superabilibus calumniantibus ostenditur. Allegorice autem populus Israel non quadraginta tantum annis in eremo sordes Aegyptias manna contempto requirit, verum et in terra repromissionis inter Domini semper idolorumque ritus claudicabat. Vel si numerus quadragenarius geminam legis plenitudinem significat quater enim decem quadraginta faciunt utriusque transgressor velut quadragenariam perfectionem debilis jacendo transcendit. Domine, tu qui fecisti coelum et terram, etc. Auditis persecutorum minis fiduciam sibi resistendi per virtutum signa deposcunt. Adversus sanctum puerum tuum Jesum, quem unxisti. Christi nomen, de quo dictum est: Et adversus Chrisad verbum exponunt. Christus enim a chrismate, id est, ab unctione nomen accepit. Juxta quod dicitur: Unxit te Deupectoris contra fraudem quaerebant hosti
Abbreviated transcription (Latin):
a qͦunctus est filius. & ipsum qͥ unctꝰ
& corde comprehendas: siue sp̃m
dicas & dmpatrẽ a quo procedit
sp̃c. & filiũ. quia filii quoq est sp̃c.
nuncupasti. Unde te rationi copu¬
letur auctoritas. In sp̃m quoq rec¬
te baptizare nos posse scptura indi¬
cat: dicente dno uos autem bap¬
tizabimini in spu scõ. Et apłs ait
Om̃s enĩ in ipso corpore. in uno sp̃u
baptitati sumꝰ. Aliter. P recipue cõ¬
gruit nos in nomine dni iħu xp̃i
baptitari: quia sicut apostolus
ait. quicumq baptizati sumꝰ in xp̃o
iħu. in morte ipsius baptizati sumꝰ.¬

Expanded text:
a quo unctus est Filius, et ipsua quo unctus est Filius, et ipsuetiam corde comprehendas. Sive Spiritum dicas et Deum Patrem a quo procedit Spiritus, et Filium quia Filii quoque est Spiritus nuncupasti. Unde et rationi copuletur auctoritas: in Spiritu quoque recte baptizari posse Scriptura indicat dicente Domino, Vos autem baptizabimini in Spiritu sancto, et ApostOmnes enim in ipso corpore, in uno Spiritu baptizati sumus . Aliter: Praecipue congruit nos in nomine Domini Jesu Christi baptizari, quoniam sicut Apostolus ait: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sum
Abbreviated transcription (Latin):
re: ne xꝑi ꝑsonam geminare. & in
nestorii dognia cadere uideamur.
Nobis qui manducauimꝰ & bibimꝰ
cũ illo: postꝗͣ resurrexit amortuis.
Hic beatus petrus quod in eugłio
reticetur exponit. post resurrectio¬
nem scilicet se bibisse cum dño: nͥ
forte illic credamꝰ indicatũ. ubi ait
Donec illud bibam uobiscũ nouũ:
in domo patris mei. Cecidit sp̃c
Ne baptisma gentib tradere dubi
ipsas lauachri aquas quas sc̃ificare
solet. nouo ordine precurrentis: qͦd
semel in testimoniũ fidei gentiũ.
nunꝗͣ uͦ in uideis euenisse reꝑitur.
Et iussit eos in noie ih̾u xp̃i bap¬
tizari. Cum eccłix regła sit. fideles
in nomine sc̃ȩ trinitatis baptitari:
queritur quom lucas ꝑ totũ huiuis
libelli textum ñ aliter qͣm in nomine
iħu xp̃i baptismũ dari testatur. Qd̃
ita beatꝰ ambrosiꝰ soluit. quia per
unitatẽ nominis impletũ mysteriũ
sit: quia siue xp̃m dicas. & dm patrẽ

Expanded text:
ri, ne Christi personam geminare, et in ri, ne Christi personam geminare, et in Nestorii dogma cadere videamur. Nobis qui manducavimus et bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis. Hic beatus Petrus, quod in Evangelio non recitatur exponit, post resurrectionem, scilicet, se bibisse cum Domino. Nisi forte illic credamus indicatum ubi ait: Donec illud bibam vobiscum novum in domo Patris mei. AdhucNe baptisma gentibus tradere dubitipsas lavacri aquas, quas sanctificare solet, novo ordine praecurrentis, quod semel in testimonium fidei gentium, nunquam vero in Judaeis evenisse reperitur. Et jussit eos in nomine Jesu Chritizari. Cum Ecclesiae regula sit fideles in nomine sanctae Trinitatis baptizari, quaeritur quomodo Lucas per totum hujus libelli textum non aliter quam in no mine Jesu Christi baptismum dari testetur. Quod ita beatus Ambrosius solvit: quia per unitatem nominis impletum mysterium sit; quia sive Christum dicas, et Deum Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
ti dextri apprehenderunt fusũ:
qr discretione sedula ꝓ eternis bo¬
nis laborare didicit. Et bene dicitur
apprehendert̃: ut uiuaciꝰ cõmendet᷑.
qͣnto studio. qͣnta festinatione in
huiꝰ ute incerto ꝓcertis apd̾ dnm̃ pre-¬
miis agere debeamꝰ. Quid aũ mu¬
lier fortis. idest eccłia scã. uł aĩa
queq ꝑfecta. ꝑ fusum intellectua¬
lem sit oꝑata: subsequent̾ aꝑit̾.
Manũ suam aꝑuit in opi: &e pal¬
quȩ gũalit̾ fiunt in pauꝑes. accipi
potest: s melius de u̾bo dei qd̾ in¬
dum̃tũ salutis animab confert.
dicens. Insticia indutꝰ sum:. & ue¬
stiui me sicut uestim̃to & diade¬
mate iudicio meo. Aꝑuit autẽ
eccłia manũ inopi: cum myst̾ĩa
fidei ignorantib ꝑ oꝑarios ueri¬
tatis reuelauit. Palmas exten¬
dit ad pauꝑem: cum longe latẽqꝙ
p̃dicatores ad imbuendas et̾nȩ sa¬
lutis indigas nationes dispersit
Non timebit domui suȩ a frigorib
niuis: om̃s eim domestici eiꝰ uestiti

Expanded text:
ti dextri apprehenderunt fusum, quia discretione sedula pro aeternis bonis laborare didicit. Et bene dicitur, apprehenderunt, ut vivacius commendetur quanto studio, quanta festinatione, in hujus vitae incerto pro certis apud Deum praemiis agere debeamus. Quid autem mulier fortis, id est Ecclesia sancta, vel anima quaeque perfecta, per fusum intellectualem sit operata, subsequenter aperitur: Manum suam aperuit inopi, et palquae generaliter fiunt in pauperes accipi potest. Sed melius de verbo Dei, quod indumentum salutis animabus confert, dicens: Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento et diademate judicio meo . Aperuit autem Ecclesia manum inopi, cum mysteria fidei ignorantibus per operarios veritatis revelavit; palmas extendit ad pauperem, cum longe lateque praedicatores ad imbuendas aeternae salutis indigas nationes dispersit. Non timebit domui suae a frigoribus nivis, omnes enim domestici ejus vestiti
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Multi dicent michi in illa
die domine domine. nonne in
nomine tuo ꝓphetauimꝰ. & in
tuo nomine demonia eiecimus:
& in tuo nomine uircutes multas
fecimus: Et tunc confitebor illis:
quia numqm noui uos. S om̃s
istius modi filias. eccłia catholica
suꝑgreditur: que fide casta & oꝑe
ꝑfecta redemptoris sui uestigia
sectatur. fallax gratia & uana
est pulchritudo: muller timens
dm̃. ipsa laudabitur. Fallax est
gratia laudis quam ab homine
accipit: uana pulchritudo casti¬
tatis uł oꝑationis bone quã ho¬
muinib ostentat anima. quȩ timo¬
re caret duuino. At illa conscien¬
tia uera est laude digna: quȩ ti-¬
morem domini in omnib obser¬
uat. Ipsa est principiũ cunctaꝵ
custosq uirtutum: qui tuet¬

Expanded text:
ait: Multi dicent mihi in illa ait: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in tuo nomine daemonia eje in tuo nomine virtutes multas fecimus? et tunc confitebor illis quia nunquam novi vos ; sed omnes istiusmodi filias Ecclesia catholica supergreditur, quae fide casta et opere perfecta, Redemptoris sui vestigia sectatur. Fallax gratia, et vana est pulchritudo: mulier timens Dominum ipsa laudabitur. Fallax est gratia laudis, quam ab homine accipit, vana pulchritudo castitatis vel operationis bonae, quam hominibus ostendit anima quae timore caret divino; at illa conscientia vera est laude digna, quae timorem Dei in omnibus servat, ipse est enim principium cunctarum custosque virtutum,
Abbreviated transcription (Latin):
eam uir ipsius: cum bona quȩ ip¬
se donauit. remunerat. Quibus
autẽ uerbis eam laudet: conseq̃n.¬
ter ostenditur. cum dicitur. Mul-¬
tȩ filie congregauert̃ diuitias: tu
suꝑgressa es uinu̾sas. Multas
filias. eccłias dicit hereticorũ:
& maloꝵ turbas catholicoꝵ.¬
Quȩ filie dicuntur uel xp̃i. uel ec¬
clesie: quia & ipse sunt dnĩcis re¬
natȩ sacramentis: & adoptionẽ
filioꝵ quã non custodiere. ꝑcepe¬
runt. Unde & iohannes ait.de
nobis exierunt. s ñ erant ex nob̃.
Quȩ congregauert̃ diuitias: uide¬
licet bonoꝵ oꝑum orationes. ieiu¬
nia. elemosinas. afflictionẽ & ca¬
stimoniã carnis. continentiam
lingue. meditationẽ scͥpturaꝵ:
& cetera huiusmodi. Quȩ uere siil
diuitie spiritus sancti: ubi pura
mentis sinceritate geruntur. Ubi
autem sine fide que ꝑ dilectionẽ
oꝑatur. fiunt: nichil agentib
ꝓsunt. S & ille filiȩ frustra congͤ¬
gauerunt diuitias: de quib dñs

Expanded text:
eam et vir ipsius, cum bona quae ipeam et vir ipsius, cum bona quae ipse donavit remunerat. Quibus autem verbis eam laudet consequenter ostenditur, cum dicitur: Multae filiae congregaverunt divitias, tu supergressa es universas. Multas filias ecclesias dicit haereticorum et maloquae filiae dicuntur vel Christi vel Ecclesiae: quia etiam ipsae sunt Dominicis renatae Sacramentis, et adoptionem filiorum, quam non custodiere, perceperunt unde et Joannes ait: De nobis exierunt, sed non erant ex nobis  . Quae congregaverunt divitias, videlicet bonorum operum operationes, jejunia, eleemosynas, afflictionem et castimoniam carnis, continentiam linguae, meditationem Scripturarum, et caetera hujusmodi, quae verae sunt divitiae spiritus, ubi pura mentis sinceritate geruntur. Ubi autem sine fide, quae per dilectionem operatur, fiunt, nihil agentibus prosunt: sed et illae filiae frustra congregarunt divitias: de quibus Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
surgere ad głam ꝑtinet. Unde dr.
Olim in cinere sedentes peniterẽt:
id est humiliati. Et ꝓph̃a. A facie
manus tuȩ solus sedebam: quia
cõminatione replesti me.S & psal¬
mista. Inuanũ est uobis ante lu¬
cem surgere: surgite postqͣm sede¬
ritis. qui manducatis panẽ doloris.
Quod est aꝑte dicere. Quid in pre¬
senti queritis gaudere: qd̃ electis
in futuro seruatur. Non enim
potestis in hac uita. id est ante lu¬
cem suꝑnȩ retributionis. głam ue¬
re felicitatis habere. Qnpotius
postqͣm hic humiliati fueritis ad
tempus. illic uos in ꝑpetuũ uera¬
citer exaltandos sꝑate: uosquibus
amarum est om̃e quod scłi ama¬
torib iocundum uidetur & dulce.
Surgunt gͦ filii eccłie. & beatissi¬
mã eam predicant: cũ cȩlestib
bonis sublimati. quanta sit illi¬
us patriȩ beatitas. cuus parti¬
cipes ẽẽ meruerunt. aspiciunt:¬
& hanc debita laudatione in di¬
uina uisione concelebrant. Laudat

Expanded text:
surgere ad gloriam pertinet, unde dicitur: surgere ad gloriam pertinet, unde dicitur: Olim in cinere sedentes poeniterent , id est, humiliati, et propheta: A facie manus tuae solus sedebam, quia comminatione replesti me . Sed et Psalmista: Vanum est vobis ante lucem surgere, surgite postquam sederitis, qui manducatis quod est aperte dicere, Quid in praesenti quaeritis gaudere, quod electis in futuro reservatur? Non enim potestis in hac vita, id est, ante lucem supernae retributionis, gloriam verae felicitatis habere: quin potius postquam hic humiliati fueritis ad tempus, illic vos in perpetuum veraciter exaltandos sperate, vos quibus amarum est omne quod saeculi amatoribus jucundum videtur et dulce. Surgunt ergo filii Ecclesiae, et beatissimam praedicant, cum coelestibus bonis sublimati, quanta sit illius patriae beatitas, cujus participes esse meruerunt, aspiciunt, et hanc debita laudatione in divina visione concelebrant: laudat
Abbreviated transcription (Latin):
Et reuera sicut apłs ait. sum hac
uita tantũ sꝑantes sumꝰ in xp̃o:
miserabiliores sumꝰ om̃ib hõĩb.
litamꝰ: merito cũ apparuerit quid
erimꝰ matrẽ nr̃am quȩ ex om̃ib
iustis collecta. una xp̃i columba.
sponsa & amica uocatur. beatis¬
simã predicabimꝰ. Surget & uir exꝰ¬
& laudabit eam: dicens in iudicio.
Uenite benedicti patris mei: posside.¬
te paratũ uobis regnũ a constitutio¬
ne mundi. Esuriui enĩ. & dedistis
mͥ manducare: & cȩt̾a. Qui quide
ipse pͥmitie dormientiũ resurrex̃
a mortuis. s in die iudicii manifes¬
tius omnib quos sua laude dignoᷤ
iudicauerit. quanta sit eiusdem
sue resurrectionis gła. demonstra¬
bit. Potest hoc quod dicitur. surrexe¬
runt filii eius. & beatissimã predi-¬
cauer̃t. etiam in hoc tempore conue¬
nient̾ accipi: cum quilibet fideli¬
um transcensis scłi erumnis. ad cȩ¬
lestia regna ꝑducuntur. Sedere
namq ad humiliationẽ aliqͦtiens:

Expanded text:
et re vera, sicut Apostolus ait: Si in hac et re vera, sicut Apostolus ait: Si in hac vita tantum sperantes sumus in Christo, miserabiliores sumus omnibus hominibus . litamus, merito cum apparuerit quid erimus, matrem nostram, quae ex omnibus justis collecta, una Christi columba, sponsa et amica vocatur, beatissimam praedicabimus. Surget et vir ejuet laudabit eam, dicens in judicio: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione munmihi manducare, etc. . Qui quidem ipse primitiae dormientium resurrexit a mortuis, sed in die judicii manifestius omnibus quos sua laude dignos judicaverit quanta sit ejusdem suae resurrectionis gloria demonstrabit. Potest hoc quod dicitur, Surrexerunt filii ejus, et beatissimam praedicaverunt, etiam in hoc tempore convenienter accipi, cum quilibet fidelium, transcensis saeculi aerumnis, ad coelestia regna perducuntur Sedere namque ad humiliationem aliquoties,
Abbreviated transcription (Latin):
indigne panẽ dn comedendo. &
calicem bibendo. iudiciũ sibi man¬
ducet & bibat: s ut patiendo ꝓ xp̃o
ac lacrimas fundendo. bonisqͦ actib
insistendo. passionũ exempla ipsiꝰ
quantũ ualet. sequatur. Potest ce
simplicit̾ accipi. qd panẽ ociosa ñ
comedat mulier fortis: uixta illud
apł̃i. Qui ñ oꝑatur: nec manducet.
Et ipse de se. Qm̃ ad eaquȩ mͥ opus
erant: & his qui mecũ sunt mini¬
strauert̃ manꝰ iste. Unde merito
luxuriantes uiduas arguens: adiũ¬
git. Simul aũ & ociosȩ discunt cir¬
ciure domos: ñ solum ociose. s &
uerbose & curiose. Surrexert̃ filii
Qd̾ futurũ ꝓ certo nouerat: more
ꝓpħico quasi iam factum refert.
Surgent enim filii eccłiȩ. uidelicet
om̃s electi: in nouissimo carnis ĩmor¬
talitate donati. Et tunc matrẽ suã
que eos ex aqua & spũ scõ do genu¬
it. beatissimã predicant: quȩ nunc
ab infidelib quasi misera contẽnit᷑.

Expanded text:
indigne panem Domini comedendo et indigne panem Domini comedendo et calicem bibendo, judicium sibi manducet et bibat; sed ut patiendo pro Christo, ac lacrymas fundendo, bonis quoque actibus insistendo, passionis exempla ipsius quantum valet sequatur. Potest et simpliciter accipi, quod panem otiosa non comedat mulier fortis; juxta illud Apostoli: Qui non operatur, nec manducet . Et ipse de se, Quoniam ad ea quae mihi opus erant, et his qui mecum sunt, ministraverunt manus istae . Unde merito luxuriantes viduas arguens adjungit: Simul autem et otiosae discunt circuire domus; non solum otiosae, sed et verbosae et curiosae .-- Surrexerunt filii Quod futurum pro certo noverat, more prophetico, quasi jam factum refert: Surgent enim filii Ecclesiae, videlicet, omnes electi in novissimo carnis immortalitate donati, et tunc matrem suam, quae eos ex aqua et spiritu sancto Deo genuit, beatissimam praedicant, quae nunc ab infidelibus, quasi misera contemnitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nis omniũ. Tunc enĩ cũ uen̾int tẽpora
refrigerii a conspectu d̾ni: missurꝰ est
rẽ sequi compunctionis. Fumꝰ enĩ
excutere lacͥmas solet: incipiunt
flere qͥriserant. Tondunt pectus:
dant do precem suam tanꝙͣ sacrifi-¬
ciũ: ut sanguinẽ illũ ualeant gusta¬
re saluandi. quẽ suꝑse filiosq suos
imp̃cati fuant ante damnati. Sequit᷑.
Penitentiã inqͥt agite: & baptiretur
unꝰ quisq ur̃m. D icturꝰ baptisma.
p̾misit penitentie lam̃ta: ut eccłiȩ
more pͥus se aqua sue afflictionis in¬
funderent: & postmodu sacram̃to
baptismatis lauarent. Et apposite¬
I sunt amme in illa die circiter tria
milia Ubi primũ eccłiȩ celebratũ est
baptisma: dispensatorie pietas diui-¬
dem qͥnqͣgesimo die pasche quo lex
data est. sollemnitatẽ pͥmitiaꝵ pre¬
cepit iniciari: nc̃ aũ suꝑueniente

Expanded text:
nis omnium . Tunc enim, cum venerint omnia tempora refrigerii a conspectu Domini, missurus est sancti, vaporem sequi compunctionis. Fumus enim excutere lacrymas solet. Incipiunt flere qui riserant, tundunt pectus, dant Deo precem suam tanquam sacrificium, ut sanguinem illum valeant gustare salvandi, quem super se filiosque suos imprecati fuerant ante damnati. Sequitur: Poenitentiam, inquit, agite, et baptizetur unusquisque vestrum. Dicturus baptisma praemisit poenitentiae lamenta, ut Ecclesiae more prius se aqua suae afflictionis infunderent, et postmodum sacramento baptismatis lavarent. Et appositae sunt in illa die animae circiter tria millia. Ubi primum Ecclesiae celebratum est baptisma, dispensatorie pietas dividem quinquagesimo die paschae, quo lex data est, solemnitatem primitiarum praecepit initiari; nunc autem superveniente
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm loquentiũ. Et qui habitant
mesopotamiã: uideã. & capadociã.
Ideam hoc loco ñ totam gentem.
s partẽ illius. hoc est tribum iuda
& beniamin sig̃cat: ad distinctionẽ
uidelicet samarie galyleȩ. decapo¬
leos. & aliarũ in eadem ꝓuintia re¬
gionũ: quȩ licet om̃s una lingua
loquerent᷑ hebrea: domesticã tam̃
singłe dicendi speciem habuere
distinctã. Unde & petrꝰ in dni pas¬
sione quod galyleus sit: loquela
sua ꝓditur. Iudei qͦ & ꝓseliti.
Proselitos id est aduenas nuncu¬
pabant eos. qui degentib originẽ
ducentes. circum cisionẽ & iudaisiũ
eligere malebant: sicut achior
in libro uidith fecisse narrat᷑. Non
solum gͦ inqͥunt qͥ nat̾a sunt udei.
ex diu̾so orbe conuenant: uerũ &
hi qui de p̃pucio nati eoꝵ adhesere¬
ritui. Alii aũ irridentes dicebant:
qͥa musto pleni sunt isti. Irriden¬
tes. licet mystice tam̃ uera testan¬
tur: qui ñ uino ueteri qd̾ in nup¬

Expanded text:
quam loquentium. Et qui habitabant quam loquentium. Et qui habitabant Mesopotamiam, et Judaeam, et Cappadociam. Judaeam hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc est tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galileae, Decapoleos, et aliarum in eadem provincia regionum. Quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulae dicendi speciem habuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione quod Galilaeus sit loquela sua proditur. Judaei quoque et proselyti. Proselytos, id est, advenas nuncupabant eos, qui, de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sicut Achior in libro Judith fecisse narratur. Non solum ergo, inquiunt, qui natura sunt Judaei ex diverso orbe convenerant, verum et ii qui, de pritui. Alii autem irridentes dicebant, quia musto pleni sunt isti; irridentes licet mystice tamen vera testantur; quia non vino veteri quod in nup
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc loco. cũ unꝰqͥsq audiebat lin-¬
gͥs suis loq̃ntes eos magnalia dei:
utrũ hi qui loquebant᷑ diu̾sis sermo¬
nib uniꝰ cuiusq linguȩ. hoc qͦd dice¬
bat᷑ ꝓferebant. id ẽ ut unusquisq
eoꝵ nunc hac nc̃ alia lingua loq̃ns.
sic ꝑ om̃s curreret: an in eo potius
erat mirabile. qͦd sermo eoꝵ qͥ loq̃¬
bant᷑. qualibet lingua fuiss ꝓnun¬
ciatꝰ. unicuiq audienti. scd̾m suam
linguã intelligebat᷑: ut u̾bi gr̃a uno¬
quocunq apło in eccłia docente. ne¬
cesse enĩ erat tacentib reliquis. unũ
loqui. & sermonẽ unũ ad auditũ
omniũ ꝑuenire: ip̃e sermo hanc
in se ium haberet. ut cũ diu̾sarum
gentiũ auditores eẽnt. unꝰ quisq
scdm linguã suam. illiꝰ ipsius uniꝰ
sermonis qui ab apło fu̾at ꝓnun¬
ciatꝰ susciꝑet auditũ. & caꝑet intel¬
lectum: nisi forte scđm hoc mag̾ ui¬
debatur audientiũ ẽẽ miracłm.

Expanded text:
in hoc loco quin hoc loco quuis suis loquentes eos magnalia Dei, utrum hi qui loquebantur diversis sermonibus uniuscujusque linguae hoc quod dicebatur proferebant, id est, ut unusquisque eorum nunc hac, nunc alia lingua loquens, sic per omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur qualibet lingua fuisset pronuntiatus unicuique audienti, secundum suam linguam intelligebatur, ut verbi gratia unoquocunque apostolo in Ecclesia docente necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se vim haberet, ut cum diversarum gentium auditores essent, unusquisque secundum linguam suam illius ipsius unius sermonis qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum. Nisi forte secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. regiȩ est pocestatis indiciũ:
uł certe quia requies eius indicat᷑
in scĩs. Et ceper̃t loqͥuariis lingͥs.
UNitatẽ linguaꝵ quã suꝑbia ba¬
bylonis disꝑserat: humilitas eccłiȩ
recoslig̃. Sp̃italit̾ aũ uarietas lin
mũ linguaꝵ donũ dedisse hominib.
quib humana sap̃ia formsecus &¬
discit᷑ & docet᷑. ut ostenderet qͣm fa¬
cile posset sapientes efficere. ꝑsapi¬
Sentiam di quȩ eisint̾na est. E rant
aũ in irłm habitantes iudei uiri re¬
ligiosi: ex om̃i natione q̃ sub cęlo ẽ.
Conueniens puto ꝑquirere. quinã
isti sunt. & ex qua captiuitate uides:
qũ quidẽ illa quȩ in egiptofuerat.
uł in babylonia absoluta iã fu̾at:
ret. ultrix cõmissi de saluatore pia¬
culi. Suꝑest gͥut illa intelligatur
captiuitas quȩ sub antiocho facta
est: q̃ utiq ñ multis ante tẽporib
acciderat. Qm̃ audiebat unꝰ quisq
lingua sua illos loq̃ntes. Querit᷑

Expanded text:
dicitur, regiae est potestatis indicium. dicitur, regiae est potestatis indicium. Vel certe quia requies ejus indicatur in sanctis. Et coeperunt loqui variis linguis. Unitatem linguarum quam superbia Babylonis disperserat, humilitas Ecclesiae recolligit. Spiritaliter autem varietas lingmum linguarum donum dedisse hominibus, quibus humana sapientia forinsecus discitur, et docetur, ut ostenderet quam facile possit sapientes facere per sapientiam Dei quae eis interna est. Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est. Conveniens puto perquirere quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei. Quoniam quidem illa quae in Aegypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. ret ultrix commissi de Salvatore piaculi. Superest ergo ut illa intelligatur captivitas quae sub Antiocho facta est, quae utique non multis ante temporibus acciderat. Quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes. Quaeritur