comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nondisunt quanto & in sane rapi¬
untur .s Vnde & abner quisert¬
mone nr̃o patris lucerna dicitur:
fugit . quia doc torum lingua quȩ
supernum dĩ lumenindicat᷑. cũ ꝑ
abrupta furoris mentẽ cuiuspiã
ferri conspicit : Cumque contra
ira scentem dissimulat uerborum
iacula reddere quasi persequentẽ
non uult ferire: Sed cũ iracundi
nulla consideratione se mitigant.
quasi a sahel persequi a in samare
non cessant : Neces se ẽ ut hi qui
qua quam se infurorẽ erigant. sed
quicquid est tranquillitatis osten¬
dant. Quȩ dam uero utiliter profe¬
rant. in quibus ex obliquo furentis
animũpuꝗt ant. Vnde & ab ner
cũ contra persequentem substitit.
non eum recta sed aduersa asta
trans forauit : Exmucro quippe per¬
cutere est. impetu aperte increpa¬
tions obuiare Auersa uero asta
persequentẽ ferire est. furentem
tranquille ex quibus dã tangere :¬
& quasi partendo suptrari.
A sahel autẽ protinus oecumbit.
quia commotȩ mentes ddi

Expanded text:
nandi sunt, quanto et insane rapinandi sunt, quanto et insane rapiuntur. Unde et Abner, qui nostro sermone patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, et quasi Asael persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui quaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cum contra persequentem substitit, non eum recta, sed aversa asta transforavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obviare. Aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum
Abbreviated transcription (Latin):
bati quippe quio audiant ignorant
sed adseredusti tanto lilrntus ex¬
hortationis uerba recipiunt. quan¬
to se tranquillius toleratos trubes¬
cunt: Menti dutem furore a ebris
om̃e rectũ quod dicitur. peruer¬
sum uidetur. Uinde & nabal ebrio
culpamsua abigail tam laudabili¬
ter tacuit. quam digesto umor
laudabiliter dixit: Idcircomalũ
quod fecerat cognoseere potuit.
quia hoc ebrius non audiuit
Cum uero ita nacundi aliosimpe¬
tunt. ut declinari omnino nonpos¬
sint. non aperta ex probratione sed
sub quadã sunt cautela reuerentiat
parcendo feriendo: Quod melius
ostendimus. si abnef factum adme¬
diũ deducamus: Hunc quippe cu
asahel ui in caute precipitationis
imp&er&. scriptum est as
.ẽ. abner ad asthel dicens. Recade
nolime sequi. ne conpellar confedo¬
re te interram . Qui audire con¬
tẽpsit. & noluit deelina re
tipentenuit. isicorum quos
iohementet arripiens furor
in preceps dedocit : quimeodem
furoris impeli tanto caute decli¬

Expanded text:
bati quippe quid audiant ignorant, bati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto liberius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore ebriae, omne rectum quod dicitur, perversum videtur. Unde et Nabal ebrio culpam 58 suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit . Idcirco enim malum quod fecerat, cognoscere potuit, quia hoc ebrius non audivit. Cum vero ita iracundi alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: Locutus est Abner ad Asael, dicens: Recede, noli me persequi, ne compellar confodere te in terram. Qui audire contempsit, et noluit declinare. typum tenuit, nisi eorum, quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto caute decli
Abbreviated transcription (Latin):
imperium. atq alteri pacigitiã
proponat. nisi quod mansuetioris
sp̃s titum & pauldlum feruentio¬
ris uidit esse timotheum
Illum per emulationis studium
inflaminat. hune per lenitatem
pacientiae tempenit Illi quod
cdee. iungit. huic quod superest
subtrahit Illũ stimulo imple¬
renititur. hunefteno modera¬
tur Magnus quippe susceptȩ
ecclesiae colonus. aliopalmites
ut crescere debeant inrigat. ali¬
os cumplus crescere conspi¬
cit resecat: ne aut non crescendo
derate crescendo quos protule¬
rint amittant. Sedlonge
alia est ira quȩ sub armulatio¬
nis specie. subrepit. auaptur¬
batum eor: & sine iustitie prȩ¬
textiri confundit: Illa autẽ
in hoc quod deb& mnordinate
extenditur. haec autem sẽꝑ
in his quȩ non deb& inflamimat᷑
imponane Namiracundi sepeaT
se declinantes insecuntur. rixar ot¬
casionem cõmoueiit. labore conten¬
tionis gdent:Quostamen meli¬
us corrigimus simipsa irae suae
commotamer declinomus. Pertur¬

Expanded text:
imperium, atque alteri patientiam imperium, atque alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et paulo ferventioris vidit esse Timotheum? Illum per aemulationis studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi quod deest jungit, huic quod super est subtrahit. Illum stimulo impellere nititur, hunc freno moderatur. Magnus quippe susceptae Ecclesiae colonus, alios palmites ut crescere debeant rigat; alios cum plus justo crescere conspicit resecat, ne aut non crescendo derate crescendo, quos protulerint amittant. Sed longe alia est ira quae sub aemulationis specie subripit, alia quae turbatum cor et sine justitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc quod debet inordinate extenditur, haec autem semper in his quae non debet inflammatur. important. Nam iracundi saepe etiam se declinantes insequuntur, rixae occasionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Pertur
Abbreviated transcription (Latin):
tiq illi. ut fugiant quod endum¬
Attendant illi quod non haben
discernant isti quod habent
Amplectantur mansueci per¬
nent iracundi ꝑ turbationem
Ammonendisunt mansueti. ut
habere & lã emulationem
iusticiae studeant
Ammonendisunt iracundi. ut
emulationi quã st habere
aestimant. mansuetudinem
subiungant. Ideireo nam que
sp̃s s̃s incolumba nobis est &¬
inigne monstratus. quia uideli¬
aa om̃s quos impl&. & colũ b&̃
simplicitate mansu& os & igne
Daeli arclentes ex hib&
Nequa quam ergoscõ spũ plenusẽ
qui aut intranquillitate mansu¬
& udinis feruorẽ aemulatio¬
nis deferit. aut rursum inȩniu
melius ostendimus. sim medio
pauli magisterium profera¬
mis. qui cduohus discipulis
s& tamen aduttoria pte¬
tionis inpendt: Ti mothe
namque anmonens ait:
argut. obsecra inerepa. mom̾̃i
peientia & doctrina. ⁊ itum
quere & exortare & argue cũ
omnimmiperio Quidestꝰ quod
doctrinã suã tanta arte dispen¬
sat. ut in exhibenda hac alteri

Expanded text:
tur illi ut fugiant quod juxtur illi ut fugiant quod juxpsis est attendant; illi quod non habent discernant, isti quod habent. Amplectantur mansueti nent iracundi perturbationem. Admonendi sunt mansueti, ut habere etiam aemulationem justitiae studeant; admonendi sunt iracundi, ut aemulationi quam se habere existimant, mansuetudinem subjungant. Idcirco namque Spiritus sanctus in columba nobis est et in igne monstratus, quia videlicet omnes quos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igne zeli ardentes exhibet. Nequaquam ergo sancto Spiritu plenus est, qui aut in tranquillitate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulmelius ostendimus, si in medium Pauli magisterium proferamus, qui duobus discmen adjutoria praedicationis impendit. Timotheum namque admonens ait: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Titum quere, et exhortare, et argue cum omni imperio . Quid est quod doctrinam suam tanta arte dispensat, ut in exhibenda hac, alteri
Abbreviated transcription (Latin):
uidere qͦuod facit. gressus tendit
oculos elaudit. pergendo iter c̃ficit.
re debeat palpibra consilu non
btir ammonendisunt manslrei
adq aliter i racundi Nonnũquam
nãq mansueti cũ prȩsunt. uicinũ
& quasiuexta positũ torporem de¬
sidiae paciuntur. & plerũq nimia
resolutione lenitatis ultra quam
necesse est uigorem districtionis
emolliunt: At contra iracun¬
di cum regiminum loca percipi¬
unt. quo mpellente ira inmentis
uesaniam deuoluuntur: eo & iã
subditorũ uitã dissipata quietis
tranqullitate confundunt: quos
cumfuror agit in preceps. igno¬
rant quicquid iratifaciunt. igno¬
rant quie quid asem& ipsisirati
paciuntur. Et nonnumquam
uero quodẽ. grauius irae suae
stimulum  iustitiȩ delam putant.
& cũ uitiũ untus creditur. sine
m&u culpa cumulatur
Sꝑpe ergo mansueti dissolutionis
torpescunt tedio. sepe iracundi
rec titudinis falluntur zelo
Illorũ itaq untuti uitiũ latent̃¬

Expanded text:
videre quod facit, gressus tendit, videre quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit,re debeat, per palpebram consilii non Aliter admonendi sunt mansueti, atque aliter iracundi. Nunnunquam enim mansueti cum praesunt, vicinum et quasi juxta positum torporem desidiae patiuntur. Et plerumque nimia resolutione lenitatis, ultra quam necesse est vigorem districtionis emolliunt. At contra iracundi cum regiminum loca percipiunt, quo impellente ira in mentis vaesaniam 57 devolvuntur, eo etiam subditorum vitam dissipata quietis tranquillitate confundunt. Quos cum furor agit in praeceps, ignorant quidquid irati faciunt, ignorant quidquid a semetipsis patiuntur irati. Nunnunquam vero, quod est gravius, irae suae stimulum justitiae zelum putant. Et cum vitium virtus creditur, sine metu culpa cumulatur. Saepe ergo mansueti dissolutionis torpescunt taedio; saepe iracundi rectitudinis falluntur zelo. Illorum itaque virtuti vitium latent
Abbreviated transcription (Latin):
mouentur auento. nss aduerita¬
tes prauorũ hominũ designantur
Auentis uidelic& inpelluntur nubes.
quia in mundorũ sp̃ituũ afflatu
praui excitantur homines Quiergo
obseruat uentũ nonfeminat: & qui
considerat nubes nũ quam m& et
Quia quisquis temptationẽ malignorũ
spĩtuũ. quisquis persecutionẽ prauo¬
rũ hominũ m&uit. neque nunc gra¬
na boni operis seminat. neque tunc
manipulos scãe t& ributionis secat
At contra precipites dũ bonorum
tum peruertunt. & sȩpe in malis
corruunt. dũ bona minlie discer¬
nunt : quia nequaquã quae quando
agant conspiciunt. sed plerumq
acta quia ita non debuerant age¬
re recognoscunt: quibus sub audito¬
ris speci e. recte apud salomonẽ
dicitur Fili sine consilio nihil faci¬
as. & post factum non penitebi ẜ
Et rursum. Palpebrȩ tuȩ prscedant
gressus tuos. Palpebrȩ quippe
gressus praecedunt. cũ operationẽ
nostram consilia recta prȩueniunt:
Quienĩ neglegit considerando prȩ¬

Expanded text:
moventur a vento, nisi adversitates pravorum hominum designantur? A ventis videlicet impelluntur nubes, quia immundorum spirituum afflatu pravi excitantur homines. Qui ergo observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metit; quia quisquis tentationem malignorum spirituum, quisquis persecutionem pravorum hominum metuit, neque nunc grana boni operis seminat, neque tunc manipulos sanctae retributionis secat. At contra, praecipites dum bonorum tum pervertunt, et saepe in malis corruunt, dum bona minime discernunt. Qui nequaquam quae quando agant inspiciunt, sed plerumque acta quia ita non debuerunt agere cognoscunt. Quibus sub auditoris specie recte apud Salomonem dicitur: Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebis . Et rursum: Palbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus praecedunt, cum operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando prae
Abbreviated transcription (Latin):
largitur sed tamen animae uel
corporis iniquitate polluitur :
Quodminus est iustitiȩ optulit
& quod maius est culpae sua enim
dõ dedit & se diabolo At contra
ammonendisunt qui ad huc &
aliena rapert intendunt ut sol¬
licite audiant. quid ueniens in
iudiciũ dñs dieat. Aitnaq¬

Expanded text:
largitur, sed tamen animae vel largitur, sed tamen animae vel corporis iniquitate polluitur, quod minus est justitiae obtulit, et quod majus est, culpae; sua enim Deo dedit, et se diabolo. At contra admonendi sunt qui adhuc et aliena rapere contendunt, ut sollicite audiant quid veniens in judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
beant quibus omnino conferrẽ
nihil debent : Audiant quod scrip¬
tum est Dabono. & non reciperis
iusti constitue & noli ex eomandu¬
core & bibere cũ peccatoribus
Panem enĩ & uinũ suũ peccatorib
praeb&. qui mmiquis subsidiu
Unde & non nulli: huius mundi
cliuites cum fame crucietur. xp̃i
pauperes effusis largitatibur
nutriunt᷑ : striones Qui uero
indigenti &iam peccatori panem
suum non quia peccator. sed quia
homo est tribuit nimirum non
peccatorem sed pauperem iustũ
nurit. quia in illo non culpam
sed naturam diligit Ammonen¬
disunt & ia qui iamsua misericor¬
diter largiuntur ut sollicite
custodire studeant. ne cumcom¬
missa peccata elemosinis redi¬
munt. adhuc redimenda cõmit¬
tant. Ine uenalem dĩ iustitiam
aestiment sicum curant propec¬
catis nũ mos tribuere. arbitran¬
tur seposse inulte peccare
Plus est nãq: anima quã esca &
corpus quam uestimentũ. Quiergi
escam atq uestimentũ pauperibus

Expanded text:
beant quibus omnino conferre beant quibus omnino conferre nihil debent, audiant quod scriptum est: Da bono, et non receperis justi constitue, et noli ex eo manducare et bibere cum peccatoribus . Panem enim, et vinum suum peccatoribus praebet, qui iniquis subsidia, impendit. Nonnulli hujus mundi divites, cum fame crucientur Christi pauperes, effusis largitatibus nutriunt histriones. Qui vero indigenti etiam peccatori panem suum, non quia pehomo est, tribuit; nimirum non peccatorem, sed justum pauperem nutrit, quia in illo non culpam, sed naturam diligit. Admonendi sunt etiam qui jam sua misericorditer largiuntur, ut sollicite custodire studeant, ne cum commissa peccata eleemosynis redimunt, adhuc redimenda committant; ne venalem Dei justitiam aestiment, si cum curant pro peccatis nummos tribuere, arbitrentur se posse inulte peccare. Plus est namque anima quam esca, et corpus quam vestimentum . Qui ergo escam aut vestimentum pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
possis dare: ne sub optentu lir¬
gitatis ea quȩ possident in uti
quod scriptum est: Sudet
multa necesse sunt pauea largi¬
antur: Audiant quod scriptũ est :
Qui parte seninat: ꝓarce &me et:
inopiam tolerantes adipatientiã
crũpant : Audiant quod scriptũ ẽ:
Non ut aliis sit remissio uobis autẽ
tribulatio sed ex equalitate ura
habundatia iller um in opiam
sublet. ut & illorũ habundantia
uestrȩ in opiae sit supplementũ
Cũ enĩ dantis mens ferre in opiã
nescit. simulta sibi sub trahit oc¬
casionẽ contrase inpacientiae ex¬
quirit. Prius namq prȩparandus
est pacientiae animus. & tunc
aut multa sunt. aut cuncta largien¬
da nedum minus equanimiter
in opia in ruens fertur. & prȩmis¬
sae largitatis merces pereat &¬
adhuc mentem deterius murmura¬
tio subsequens perdat: ne omnino
nihil eis praebeant. quibus conferre
aliquid parum dẽbrant: Audiant
quod scriptũ est. Omni p&enti
te tribue: nesaltom aliquid prae¬

Expanded text:
possis dare . Ne sub obtentu larpossis dare . Ne sub obtentu largitatis ea quae possident inutiliquod scriptum est: Sudet ne, cum multa necesse sint, pauca largiantur, audiant quod scriptum est: Qui parce seminat, parce et metet . inopiam tolerantes, ad impatientiam erumpant, audiant quod scriptum est: Ntribulatio, sed ex equalitate. abundantia illorum inopiam suppleat, et ut illorum abundatia vestrae inopiae sit supplementum . Cum enim dantis mens ferre inopiam nescit, si multa sibi subtrahit, occasionem contra se impatientiae exquirit. Prius namque praeparandus est patientiae animus, et tunc aut multa sunt aut cuncta largienda, ne dum minus aequanimiter inopia isae largitatis merces pereat, et adhuc mentem deterius murmuratio subsequens, perdat. Ne omnino distributores nihil eis praebeant quibus conferre aliquid parum debent, audiant quod scriptum est: Omni petenti te tribue . Et ne saltim aliquid prae
Abbreviated transcription (Latin):
Aucliant quõ d seriptũ est
Cũ feceritis om̃a quȩ precep¬
tasunt uobis. dicite
Seruimutiles sumus. quod de¬
buimus facrre fecimus: nelargi¬
tatem tristitia corrumpat
Audiant quod seriptũ ẽ. hila
rem datorem diligit ds: neex
impenso munere transi toriat᷑
laudẽ quȩran : Audiant qđ
scriptum est : Nesciat sinistra
tua quid faciat dexteratua
Idest piȩ dispensationi nequaquã
se gloria uitȩ prȩsentis admis¬
ceat. sed opus rectitudinis ap¬
pecitionem ignoret fauoris: neim¬
pensȩ gratiȩ̃ uicissitudinem re¬
quirant : Audiant quod scriptũ
est : Cum facis prandium aut
caenam noli uocare amicostu¬
osi neque fratres tuos neque
cognatos. neque uicinos diuites
nẽ forte & ipsi te remuitent.
& fiat tibi retributio Sed
cumfacis conuiuium. uoca pau¬
peres & debiles claudos & cae
cos & beatus eris quia non ha¬
bent unde recribuere tibi
Nequȩ prȩbenda sunt citius
Amico tuo. uade & reuertere.
& cras dabo tibi. cum statim

Expanded text:
audiant quod scriptum est: audiant quod scriptum est: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quod debuimus facere, fecimus . Ne largitatem tristitia corrumpat, audiant quod scriptum est: Hilarem enim datorem diligit Deus . Ne ex impenso munere transitoriam laudem quaerant, audiant quod scriptum est: Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua ; Id est, piae dispensationi nequaquam se gloria vitae praesentis admisceat, sed opus rectitudinis appetitio ignoret favoris. Ne impensae gratiae vicissitudinem requirant, audiant quod scriptum est: Cum facis prandium aut coenam, noli vocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque cognatos, neque vicinos divites, ne forte et ipsi te reinvitent, et fiat tibi retributio: sed cum facis convivium, voca pauperes, debilecos; et beatus eris, quia non habent unde retribuere tibi . Ne quae praebenda sunt citius amico tuo: Vade, et revertere, et cras dabo tibi, cum statim
Abbreviated transcription (Latin):
sterio quibus accrpta largum¬
tur constitutos se esse consi de¬
rant: nequaquã eorũ mentes
tumor subleu&: sed timop̃mat:
Vnde necesse ẽ : ut sollicite per¬
pendant ne cõmissa indigne
distribuant. ne quaedã q̃uibus
nulla: nenulla quib: quaedam.
nemulta quibus pauca. ne pauea
prȩbeant: quibus impendere mul¬
ta debuerunt: ne precipitatione
hoc quod trebuunt inutiliter spar¬
gant: ne tarditate petentes noxi e
crucient: ne recipiendae hic gra¬
tiȩ intentio sub repat. ne clati¬
onis lumen laudis transitorie
app&itio extinquat ne oblatũ
mimus coniuncta tristitia obsi¬
deat. nembene oblatomunere
animus plusquã dec& hilarescat
nesibi quicquã cũ totũ impleue¬
rint tribuant. & simul omnia
postquã per egerint perdant:
ne enĩ sibi uirtutẽ suȩ libertatis
deputent : Audiant quod scrp¬
tũ est. Siquis administrat.
tãquam exinstute quam am¬
ministrat ds atͣ inbene factis
in moderatius gaudeant :

Expanded text:
ministerio quibus accepta largiunministerio quibus accepta largiuntur 64 constitutos se esse considerant, nequaquam eorum mentes tumor sublevet, sed timor premat. Unde et necesse est ut sollicite perpendant ne commissa indigne distribuant; ne quaedam quibus nulla, ne nulla quibus quaedam; ne multa quibus pauca, ne pauca praebeant quibus impendere multa debuerunt; ne praecipitatione hoc quod tribuunt inutiliter spargant; ne tarditate petentes noxie crucient; ne recipiendae hic gratiae intentio subrepat; ne dationis lumen laudis transitoriae appetitio exstinguat; ne oblatum munus conjuncta tristitia obsideat; ne in bene oblato munere animus plus quam decet hilarescat, ne sibi quidquam, cum totum recte impleverint, tribuant, et simul omnia postquam peregerint perdant. Ne enim sibi virtutem suae liberalitatis deputent, audiant quod scriptum est: Si quis administrat, tanquam ex virtute quam administrat Deus . Ne in benefactis immoderatius gaudeant,
Abbreviated transcription (Latin):
liter ammonendisunt quiia
suamiscricorditer tribuunt.
atq: aliter qui adhuc aliena rope¬
re contendunt Ammonendi
nã que sunt quuã sua misericor¬
diter tribuunt ne cogitatione
tumida super eos se quib terre¬
na largiuntur excollant ne
id circo se meliores aestimant quia
contineriꝑse c& eros uident
Nã terrenȩ dominus domusfa¬
mulorũ ordines miis teriaq dis¬
pertiens. hosut reguant illos
uero statuit ut ab aliis regantur
Istis iub& ut necessaria ceceris:
praebrant. illis ut accepta ab aliis
sumant: & tamenplerũq offen.¬
dunt qui regunt & inpatris¬
familias gratia permanent
qui reguntur: iram merentur
qui diĩpensatores sunt sine offen¬
sione ꝑdurant. qui exaliena
dispensatione subsistunt
Ammonendi sunt igitur quiea
quȩ possident misericorditer
tribuunt ut acaelesti dño dis¬
pensatores st positos subsidiorũ
temporalium agnoscant. & tan¬
to humiliter praebeant. quan
liena esse intellegunt quae
tensant  Eumq: m illorum

Expanded text:
liter admonendi sunt qui jam sua misericorditer tribuunt, atque aliter qui adhuc et aliena rapere contendunt. Admonendi namque sunt qui jam sua misericorditer tribuunt, ne cogitatione tumida super eos se quibus terrena largiuntur, extollant; ne idcirco se meliores aestiment, quia contineri per se caeteros vident. Nam terrenae domus dominus famulorum ordines ministeriaque dispertiens, hos ut regant, illos vero statuit ut ab aliis regantur. Istos jubet ut necessaria caeteris praebeant, illos ut accepta ab aliis sumant. Et tamen plerumque offendunt qui regunt, et in patrisfamilias gratia permanent qui reguntur. Iram merentur qui dispensatores sunt, sine offensione perdurant qui ex aliena dispensatione subsistunt. Admonendi sunt igitur qui jam quae possident misericorditer tribuunt, ut a coelesti Domino dispensatores se positos subsidiorum temporalium agnoscant; et tanto humiliter praebeant, quanto et aliena esse intelligunt quae dispensant. Cumque in illorum
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ieuinaretis & plangeretis in quin
to & septimo mense ꝑ hos septua¬
gita annos nũquid itiunium ieiu¬
nastis mihi c & cum comedistis &
bibistis nũquid non uobis comedistis
& uobis m&ipsis bibistis e Ronem̃¬
dõ sedsibi quisque iciunat sieae quae
uentri ad tempus sub erahit non
in opibus tribuit. sed uentri post̃¬
modũ offerenda custodit
Itaque in taut illos appaitus gulȩ
amentis statu deiciat. aut istos af¬
flicta caro exaclatione subplonta
Audiant illi exore ueritatis at tendi¬
te autẽ uobis. neforee grauentur corda
ur̃a in crapula & ebriẽate. & curis
huius mundi. Vbuitilis quoque pauor

Expanded text:
Cum jejunaretis et plangeretis in quinto Cum jejunaretis et plangeretis in quinto et in septimo mense per hos septuaginta annos, nunquid jejunium jejunastis mihi? Et cum comedistis et bibistis, nunquid non vobismetipsis comedistis, et vobismetipsis bibistis ? Non enimDeo, sed sibi quisque jejunat, si ea quae ventri ad tempus subtrahit, non egenis tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Itaque ne aut illos appetitus gulae a mentis statu dejiciat, aut istos afflicta caro ex elatione supplantet, audiant illi ex ore Veritatis: Attendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula et ebrictate, et curis h
Abbreviated transcription (Latin):
ergo per abstinentiam corpus
atteritur. sunordinatis dimissa mo¬
tibus mens uitus dissipatur Rursũ¬
q: ã monendi sunt ut abstinentiã suã
sc̃per sine inminutione custodiant.
& nũquã hane apud occultũ iudicẽ
ex imiȩ uircutis credant: Nesi for¬
tasse magni esse meriti creditur.
cor inelationem subleuetur. N inc
nãq ꝑprophetã dicitur Numquid
tale est ieuimum quod elegi.o
Sed frange esurientipanemtuũ. &
egenos uagosq induc in domũ tuã
Qua inre pensandũ est uirtus absti¬
nentiae quã parua respicitur. quȩ
non nisi ex aliis uirtutibus cõmendat᷑
Hinc iohel ait Scĩficate ieiunium
Ieiuniũ quippe scĩficare est. adiunc¬
tis bonis aliis dignã dõ abstinentiã
carnis ostendere : Ammonendi sunt
abstinentes. ut nouerint quia tunt
placentẽ dõ abstinentiã offerunt.
cũ ea quae sibi dealimentis subtra¬
hunt indigentibus largiuntur
Sollerter namq audiendũ est qodđ
perprophetã dñs redarguit dicens

Expanded text:
ergo per abstinentiam corpus ergo per abstinentiam corpus atteritur, si inordinatis dimissa motibus mens vitiis dissipatur. Rursumque admonendi sunt, ut abstinentiam suam et semper sine imminutione custodiant et nunquam hanc apud occultum judicem eximiae virtutis credant, ne si fortasse magni esse meriti creditur, cor in elationem sublevetur. Hinc namque per prophetam dicitur: Nunquid tale est jejunium quod elegi? Sed frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam . Qua in re pensandum est virtus abstinentiae quam parva respicitur, quae nonnisi ex aliis virtutibus commendatur. Hinc Joel ait: Sanctificate jejunium. Jejunium quippe sanctificare, est adjunctis aliis bonis diguam Deo abstinentiam earnis ostendere. Admonendi sunt abstinentes, ut noverint quia tunc placentem Deo abstinentiam offerunt, 63 cum ea quae sibi de alimentis subtrahunt, indigentibus largiuntur. Solerter namque audiendum est, quod per prophetam Dominus redarguit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
figan Quanta sibi per aesum lo¬
quacitis quanta mentis leuitas in¬
si diec aspiciant ̃ nedum uentri
ter astringantur T anto enim
longius a secundo parente receditur
quanto per inmoderatum usum dũ
manus adcibũ tenditur. parentis
primi lapsus iteratur. At contra
ammonendi sunt abstinentes. ut
sollicite semper aspiciant. ne cum
gulȩ uitiũ fugiunt. acriora his uiti¬
a quasi exiurtute generentur ne
cum carnẽ macerant. adimpacien¬
tiã sp̃s erũpat : & nulla iam uitus
sit quod caro uincitur si sp̃s ab ra
superatur: Aliquando autẽ dum
mens abstinentiũ abira se deprimit
hanc quasi prregrina uenien slȩci¬
tia corrũpit. & eo abstinentiae
bonũ deperit quo fẽse sp̃stali¬
bus uitus minime custodit
Vnde recte per prophetã dicit᷑
Indiebus ieumiorũ uestrorũ. inue¬
niuntur uoluntates uestrae
Et paulo post. Iniudicia & rixas
ieiunatis & percutitis pugnis
Uoluntas quippe adlaetitiã
pertin&. pugnus adirã In cassũ

Expanded text:
figant; et quanta sibi per esum lofigant; et quanta sibi per esum loquacitas, quanta mentis levitas insidietur, aspiciant, ne dum ventri er astringantur. Tanto enim longius a secundo parente receditur, quanto per immoderatum usum dum manus ad cibum tenditur, parentis primi lapsus iteratur. At contra admonendi sunt abstinentes, ut sollicite semper aspiciant, ne cum gulae vitium fugiunt, acriora his vitia quasi ex virtute generentur; ne dum carnem macerant, ad impatientiam spiritus erumpant: et nulla jam virtus sit quod caro vincitur, si spiritus ab ira superatur. Aliquando autem dum mens abstinentium ab ira se deprimit, hanc quasi peregrina veniens laetitia corrumpit, et eo abstinentiae bonum deperit, quo sese a spiritalibus vitiis minime custodit. Unde recte per prophetam dicitur: In diebus jejuniorum vestrorum inveniuntur voluntates vestrae . Et paulo post: In judicia et rixas jejunatis, et percutitis pugnis Voluntas quippe ad laetitiam pertinet, pugnus ad iram. Incassum
Abbreviated transcription (Latin):
stinentib pacientiã prȩuidit: quã
eis ut ad ess& ãmonuit Rursum
nisi cogitationes abstinentiũ nonnũ¬
quã superbiae cudpa trans figer&
paulus minime dixiss& Qui non man¬
ducat. manducantẽ non iudic&
Quirursus ad alios loquens dũ de ab¬
stinentiae uitute gloriantium prȩ¬
cepta praestringer& : ad iunxit
Quaesunt rationẽ quidẽ habentia
sapientiar in suꝑ stitionẽ & humilita¬
tẽ. & non ad parcendum corpori
non inhonore aliquo ad saturitatẽ
carnis : Qua inre notandũ est
quod in disputatione sua prȩdicator
egregius superstitioni humilita¬
tis speciem adiungit. quia dum
plusquã necesse ẽ ꝑabstinentiã
caro atteritur. humilitas foris
ostenditur. sed de hac ipsa humi¬
litate grauiter interius superbit᷑
Etnisi aliquando mens ex abstinen¬
tiae iurtute tumescer&. nequa¬
quã hanc uelut inter magna
ti ne te quod escarũ delectatione
incũ ¶ luxuriae se muerone trans¬

Expanded text:
stinentibus patientiam praevidit, quae stinentibus patientiam praevidit, quae eis ut adesset admonuit. Rursum nisi cogitationes abstinentium nonnunquam superbiae culpa transfigeret, Paulus minime dixisset: Qui non manducat, manducantem non judicet . Qui rursum ad alios loquens, dum de abstinentiae virtute gloriantium praecepta perstringeret, adjunxit: Quae sunt rationem quidem habentia sapientiae in superstitione et humilitate, et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis . Qua in re notandum est quod in disputatione sua praedicator egregius superstitioni humilitatis speciem jungit, quia dum plus quam necesse est per abstinentiam caro atteritur, humilitas foris ostenditur, sed de hac ipsa humilitate graviter interius superbitur. Et nisi aliquando mens ex abstinentiae virtute tumesceret, nequaquam hanc velut inter magna merita ti, ne in eo quod escarum delectationi incubant, luxuriae se mucrone trans
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. sed inpeccati laqueo strxit.
diuina uoce dicitur. pectore & uen¬
tre repes Acsi aperte diceretur.
Cogitatione & in gluuie. super huma¬
na corda dominaris. Quia gule
deditos luxuria sequitur Pro¬
pheta testatur. quidũ aperca
narrat. occulta denuntiat dicens
Princeps cocorũ destruxit muros
nerusalẽ Princeps nãq cocorũ uent̃
mpenditur. ut ipse delectabiliter
cibis impleatur Muriautẽ hie¬
rusalẽ. uircutes sunt animar. ad
desiderium supernȩ pacis eleuatȩ
Cocorũ igitit princeps muros
hierusalẽ deiecit. quia dũ
ingluuie tenditur . uirtutes a
ꝑluxuriã destruuntur Quoce¬
tra nisimentes abstinentiũ plerũq
inpacientia a sinu tranquillitatis excu¬
ter&: nequaquã p&tus dicer&
Minis trate in fide ur̃a untutẽ : inuir¬
tute autẽ scientiã. in scientia autẽ
abstinentiã. Protinus uigilanter qͦ¬
adiunger& dicens. In abstinentia
autẽ pacientiã: De esse quippe ab¬

Expanded text:
ruit, sed in peccati laqueo strinxit, ruit, sed in peccati laqueo strinxit, divina voce dicitur: Pectore et ventre repes . Ac si ei aperte diceretur: Cogitatione et ingluvie super humana corda dominaberis. Quia gulae deditos luxuria sequitur, propheta testatur; qui dum aperta narrat, occulta denuntiat, dicens: Princeps coquorum dextruxit muros Jerusalem . Princeps namque coquorum venter impenditur, ut ipse delectabiliter cibis impleatur. Muri autem Jerusalem virtutes sunt animae, ad desiderium supernae pacis elevatae. Coquorum igitur princeps muros Jerusalem dejicit, quia dum venter ingluvie tenditur, virtutes animae luxuriam destruuntur. 62 Quo contra nisi mentes abstinentium plerumque impatientia a sinu tranquillitatis excuteret, nequaquam Petrus cum diceret: Ministrate in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam ; protinus vigilanter adjungeret, dicens: In abstinentia autem patientiam. Deesse quippe ab
Abbreviated transcription (Latin):
liter ammonendi sunt gulȩ de¬
dicq̃. atqr aliter abstinentes
Illos enĩ super fluitas locutionis. le¬
uitas operis atq luxuria Istosuero
sepe imꝓpacientiae. sepe uero super¬
bix culpa comitatur Nisi enim
gulȩ deditos inoderata loquacitas
rapera: diuesille quiepulasse cott¬
uius non arder& dicens Pater habra¬
hã inisereremei. & matte latarum
ut in tinguat extrenum digiti sui in
aqua ut refrigera linquã meã quia
crucior in haeflãma quibus pro¬
fecto uerbis ostenditur : quia aepu¬
lando cotidie erebrius in lingua
peccauerat : Qui totus ardens refri¬
gerare se prȩcipue in lingua requi¬
rebat. Rursũ quiagulȩ deditos
leuitas protinus operis sequitur. aue¬
toritas sacra testatur dicens
Sedit populus manducare & bibere.
& surrexerunt ludere Quosplerũ¬
q: edacitas usque adluxuriam per¬
trahit. quiadũ sacietate uenter ex¬
tenditur. aculei libidinis excitant᷑:
Unde & hosti callido qui primihomi
nis sensum in concupiscentia pomi ape¬

Expanded text:
liter admonendi sunt gulae dediti, atque aliter abstinentes. Illos enim superfluitas locutionis, levitas operis, atque luxuria; istos vero saepe impatientiae, saepe vero superbiae culpa comitatur. Nisi enim gulae deditos immoderata loquacitas raperet, dives ille qui epulatus quotivius non arderet, dicens: Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Quibus profecto verbis ostenditur quia epulando quotidie crebrius in lingua peccaverat, qui totus ardens refrigerari se praecipue in lingua requirebat. Rursum quia gulae deditos levitas protinus operis sequitur, auctoritas sacra testatur, dicens: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Quos plerumque edacitas usque ad luxuriam pertrahit, quia dum satietate venter extenditur, aculei libidinis excitantur. Unde et hosti callido, qui primi hominis sensum in concupiscentia pomi ape
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑicur tahat neclausas fores
ĩa uocitus inueniat. si uocanti
uacuus opproporquat. Audiant
quodesoias quia uerbi ministe¬
rio tacuit inlustratus suꝑno lu¬
mine magna uoce prnitentiae
stipsũ reprehendit dicens
Uemihi quia tacui. Audant
quod persalomonem in illa prar¬
dicationisscientia. multiplica¬
ri promittitur : Qui in hoc
quod iam optinuit. torporis uitio
non tenctur: Audiant nãque
anima quac bentdicit inpinqua¬
bitur. & qui in aebriat. ipsẽ quõ¬
q in ebriabitur. Qui enĩ exge¬
rius praedicando benedicit. in¬
terioris augmenti pinquedinẽ
recipit st dum diuinõ eloquio
auditorũ mentẽ de briare non
desinit. potu multiplicati mune¬
risde briatus excrescit Audi¬
ant quod dauid hoc dõ inmune¬
re optulit. qued praedicationis
gratiã quã acceperat non abscon¬
dit dicens. Eece labia mea ñ
ptohibebo dñe tu cognouisti:
Iustitiam autem non abscondi
incorde meo ueritatẽ tuam

Expanded text:
rapitur, trahat, ne clausas fores rapitur, trahat, ne clausas fores etiam vocatus inveniat, si vocanti vacuus appropinquat. Audiant quod Isaias, quia a verbi ministerio tacuit, illustratus superno lumine, magna voce poenitentiae se ipse reprehendit, dicens: « Vae mihi, quia tacui . » Audiant quod per Salomonem in illum praedicationis scientia multiplicari promittitquod jam obtinuit, torporis vitio non tenetur. Ait namque: Anima quae benedicit, impinguabitur; et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur . Qui enim exterius praedicando benedicit, interioris augmenti pinguedinem recipit; et dum vino eloquii auditorum mentem debriare non desinit, potu multiplicati muneris debriatus excrescit. Audiant quod David hoc Deo in munere obtulit, quod praedicationis gratiam quam acceperat non abscondit, dicens: Ecce labia mea non prohibebo. Domine, tu cognovisti; justitiam tuam non abscondi in corde meo, verit
Abbreviated transcription (Latin):
quantaergo culpa inuol uuantur
aspiciant. quidũ cognoscant ui¬
ra mentium. eurare ea negleqi
sect ione uerborũ: Undẽ btnt
perprophetã dicitur Maledo¬
tus qmpro hib& gladiũ suũ a san¬
guine Gladiumm quippe a sangui¬
ne prohibere. ẽ : praedicationis
uerbũ a carnalis uitat inter fecti¬
one retinere. De quorursum
gla dio dicitur: Et gladi usm̃s
manducabit carnes Hstaq
cũ apud se sc̾monẽ prat dicatio¬
nis occultant. diuinas contrase
sententias terribiliter audiant
quatenus ab eorũ cordib timo¬
rem timor expelbat. Audi
Audiant quod paulus eose a prox¬
imorũ sanquine mundum ere¬
didit. quõ feriendis eorũ uiti¬
is non pepercit dicens. Con¬
testor uos hodierna dit: quia
mundus sum a sanguine omniũ
Nonenĩ subter fugi quomi¬
nus adnuntia rẽ ornt consi¬
lium di uobis Aigtant quod
netur cũm dicitur Qutau¬
dit. dicat. ueni. ut nimi
lui feuox interna insinuat. il
atiã clamando alios quo ipse

Expanded text:
Quanta ergo culpa involvantur Quanta ergo culpa involvantur aspiciant, qui dum cognoscunt vulnera mentium, curare ea negligunt sectione verborum. Unde et bene per prophetam 75 dicitur: Maledictus qui prohibet gladium suum a sanguine . Gladium quippe a sanguine prohibere, est praedicationis verbum a carnalis vitae interfectione retinere. De quo rursum gladio dicitur: Et gladius meus manducabit carnes . Hi itaque cum apud se sermonem praedicationis occultant, divisententias terribiliter audiat, quatenus ab ejus corde tumorem timor expellat. AudiaAudiant quod Paulus eo se a proximorum sanguine mundum credidit, quo feriendis eorum vitiis non pepercit, dicens: « Contestor vos hodierna die, quia mundus sum a sanguine omnium; non enim subterfugi quo minus annuntiarem omne consilium Dei vobis . » Audiant quod netur cum dicitur: « Qui audit, dicat: Veni . » Ut nimirum cui se vox interna insinuat, illuc etiam clamando alios, quo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis extitisien igitur
reatu constringantur aspiciant.
quidum peccantib fratrib uerbũ
praedicationis sub trahunt. mo¬
rientib mentib uitae redia ab¬
scondunt Vnde bene quidam
sapiens dixit. Sapientia abscon¬
dita & thesaurus inuisus quae
utilitas in utrisq e Si popu lũ
famis atterer&: & occulta ipnĩ¬
frumenta seruarent. auctores
procul dubio mortis ex isterent
Qua itaq plecten di sunt pae¬
na considerent. qui cũ fame uerbi
animae pereant ipsi panẽ ꝓcep¬
tȩ gratiae non ministrant: Vn¬
de & bene persalomonẽ dicit᷑
Qui abscondit frumenta male¬
dicitur in populis Frumenta
quippe abscondere .ẽ: p̃dicatio¬
nis scãe apud se uerba retinere
Inpopulis autẽ talis quisq male¬
dicitur. quia in solius cu lpa si¬
lentii. promultorum quos cor¬
rigere potuit paena dampnatꝰ:
Sime dicmalis artis minime igna¬
ri secandum uulnus cernerent :¬
& tamen secare recusarent. pro¬
fecto peccat̾ã fraternae mortis
ex solo torpore cõmitterent

Expanded text:
mitatis exstitissent. Quo ergo reatu constringantur aspiciant, qui dum peccantibus fratribus verbum praedicationis subtrabunt, morientibus mentibus vitae remedia abscondunt. Unde et bene quidam sapiens dicit: Sapientia abscondita et thesaurus invisus, quae utilitas in utrisque ? Si populos fames attereret, et occulta frumenta ipsi servarent, auctores proculdubio mortis existerent. Qua itaque plectendi sunt poena considerent, qui cum fame verbi animae pereant, ipsi panem perceptae gratiae non ministrant. Unde et bene per Salomonem dicitur: Qui abscondit frumenta, maledicetur in populis . Frumenta quippe abscondere, est praedicationis sanctae apud se verba retinere. In populis autem talis quisque maledicitur, quia in solius culpa silentii pro multorum quos corrigere potuit poena damnatur. Si medicinalis artis minime ignari secandum vulnus cernerent, et tamen secare recusarent, profecto peccatum fraternae mortis ex solo torpore committerent.
Abbreviated transcription (Latin):
innouissimo benedictionis ampu¬
tant: Quia dum per auariciae
nequitiam hic multiplicare ap¬
petunt: illic ab ȩternopatrimo¬
nio ex heredes fiunt Cum uel
plurima ambiunt uel obtinere
cuncta quae ambierint possunt.
audiant quod scriptum est:
Quid prodest homini si tocummun¬
dum lucretur. animȩ uero suae
detrimentum faciat .o Acsi aper¬
te diceretur:. Quid prod est homi¬
n sitotum quod extrase est con¬
gregat. st hoc solum quod ipse ẽ
damnat : Mlerũq autem citius
raptorũ auaricia corrigetur. sii
uerbis ammonentis quam fugitiua
sit prȩsens uit a monstretur. sicorũ
admedium memoria deducatur:
qui& ditari in hoc mundo diucona¬
tisunt. & tamen in adeptis diuitiis
diumanere nequiuerunt Quib
festina mors. repente & simul ab¬
stulit. quic quid eorum nequitia nee
simul nec repente congregauit
Quinon solum hic rapta reliquerunt
sed secũ adiudicium causas rapinȩ
deculerunt Horũ itaq exempla
audiant. quos in uerbis suis procul

Expanded text:
in novissimo benedictionis ampuin novissimo benedictionis amputant: quoniam dum per avaritiae nequitiam hic multiplicari appetunt, illic ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Cum vel plura ambiunt, vel obtinere cuncta quae ambierint possunt, audiant quod scriptum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum faciat ? Ac si aperte Veritas dicat: Quid prodest homini si totum quod extra se est congregat, si hoc ipsum solum quod ipse est, damnat? Plerumque autem citius raptorum avaritia corrigitur, si in verbis admonentis quam fugitiva sit praesens vita, monstretur: si eorum ad medium memoria deducatur, qui et ditari in hoc mundo diu conati sunt, et tamen in adeptis divitiis diu manere nequiverunt, quibus festina mors repente et simul abstulit quidquid eorum nequitia nec simul nec repente congregavit; qui non solum hic rapta reliquerunt, sed secum ad judicium causas rapinae detulerunt. Horum itaque exempla audiant, quos in verbis suis procul
Abbreviated transcription (Latin):
uos ualeatis extendere semper
inuenitis. Cum augendis pecuni¬
is inhiant. Audiant quod scrip¬
tũ est: Auarus non impletur
pecunia & qui amat diuitias
fructus non accipi& ex eis
Fructus quippe ex illis caper& : si
eas bene spargere non amando
uoluiss&: quiꝰ eas diligendo reci¬
n&. hic utique sine fructu dere¬
linqu&: Cum repleri cunctissi¬
mul opibus in ardescunt. Audiant
quod scriptũ est: Qui festinat dita¬
ri non erit in nocens. Profecto¬
ambit uitare peccatum neglegit:
& more auium cãptus. cum escam
terrenarum rerum auidus consp̃i.¬
cit quo strangulecur petcati la queo
non agnoscit  Cum quȩ lib& prȩsen¬
tis uitae lucra desiderant. & quat
defuturo damna paciuntur igno¬
rant. audiant quod scriptum est
Hereditas ad quam festinatur in
principio: in nouissimo benedic¬
tione carebit Ex hac quippe
uita initium ducimus ut ad bene¬
dictionis sortem in nouissimum
ueniamus: Qui itq inptincipio
hereditari festinanti sortem sibi

Expanded text:
vos valeatis extendere semper vos valeatis extendere semper invenitis. Cum augendis pecuniis inhiant, audiant quod scriptum est: Avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias fructus non capiet ex eis . Fructus quippe ex illis caperet, si eas bene spargere non amando voluisset: quia vero eas diligendo retinet, hic utique sine fructu derelinquet. Cum repleri cunctis simul opibus inardescunt, audiant quod scriptum est: Qui festinat ditari, non erit innocens . Profectoambit, vitare peccatum negligit, et more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus conspicit, quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit. Cum quaelibet praesentis mundi lucra desiderant, eaque quae de futuro damna patiuntur ignorant, audiant quod scriptum est: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Ex hac quippe vita initium ducimus, ut ad benedictionis sortem in novissimo veniamus. Qui itaque in principio haereditari festinant, sortem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Discedite
ame maledicti inignem ȩter¬
nũ. qui paratus est diabolo &
angelis eius: Ecce nequa quam
audiunt. quia rapinas & alias
aeternis gehennȩ ignibus man¬
cipantur. Hinc ergo colligen¬
dum est. quanta damnatione
plectendi sunt. qui aliena rapi¬
unt. si tanta anim aduersione
feriuntur. qui sua indiscrete
tenuerunt. Perpendant quo
eos oblig& reatures rapta si
tali subiac& poenȩ non tradita
Perpendant quid meretur in¬
iustitia in lata si tanta percussio¬
ne digna est piecas nonimpensa:
cum aliena rapere intendunt
Audiant quod scriptum est
Ve ei qui multi plicat non suausq¬
qͦ & adgiauat contrase densũ
lutum:Auaro quippe densũ¬
lutum contra se ad ꝗrauare est
terrena lucra cũ ponꝰdere pecca¬
ticumulare Cum multiplicare
larga habitationis spacia cupi
domum & agrum ad agrum
dio terrȩ e Ac si aperte diceret᷑
Quousque uos extenditis. qui ba¬
bere in cõmuni mundo consortes¬
minime potestis.o Conunctos
quidem premitis. sed contra quos

Expanded text:
Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Ecce nequaquam audiunt, quia rapinas vel quaet, et tamen aeternis gehennae ignibus mancipantur. Hinc ergo colligendum est quanta damnatione plectendi sunt qui rapiunt aliena, si tanta animadversione feriuntur qui sua indiscrete tenuerunt. Perpendant quo eos obliget reatu res rapta, si tali subjicit poenae non tradita. Perpendant quid mereatur injustitia illata, si tanta percussione digna est pietas non impensa. Cum aliena rapere intendunt, audiant quod scriptum est: Vae ei qui multiplicat non sua; usquequo aggravat contra se densum lutumlutum contra se aggravare, est terrena lucra cum pondere peccati cumulare. Cum multlarge habitationis spatia cupied domum, et agrum ad agrum dio terrae? Ac si aperte diceret: Quousque vos extenditis qui habere in cominime potestis? Conjunctos quidem premitis, sed contra quos
Abbreviated transcription (Latin):
non quod intrat in hos coinquinat
hominẽ. sed quod procedit ex orechoc
coinquinat hominem : Audiant illi.
esea uentri. & uenter escis ds̃ autẽ
& hunc & hane destru& Etrursũ
Non in cõmessationibus & ꝑbriecati¬
bus Et iterum fsca nos non cõmen¬
datdõ. Audiant isti. quia omnia
munda mundis. comquinatis autẽ
Sifidelibus nihil est mundum
Audiant isti. discedant quidẽ afide
& paulopost. prohibentiũ nubere¬
prarcipientium abstinere acibis.
quos s ereauit ad ꝑcipiendũ cũ gra¬
tiarũ actione fidebb & hisquicog¬
nouerunt ueritatẽ. Audiant illi
bonũ est non manducare carnẽ neq
bibere uinũ. neque in quofratertu¬
us scandalitatur Audiant isti mo¬
dica uio utere propter stomachũ:
srequentes tuas infirmitates
Quattius & illi discant ciboscaris
in ordinate non appecere.
creaturã dĩ quam non appea
non audeant condempnare

Expanded text:
Non quod intrat in os, coinquinat hominem, sed quod procedit ex ore, coinquinat hominem . Audiant illi: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et has destruet . Et rursum: Non in commessationibus et ebrietatibus . Et rursum: Esca nos non commendat Deo . Audiant isti, quia omnia munda mundis; coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum . Audiant isti: Discedent quidam a fide . Et paulo post: Prohibentium nubere, abstinere a cibis, quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus et his qui cognoverunt veritatem. Audiant illi: Bonum est non manducare carnem, neque bibere vinum: neque in quo frater tuus scandalizatur . Audiant isti: Modico vino utere propter stomachum et frequentes tuas infimitates . Quatenus et illi discant cibos carnis inordinate non appetere, et isti creaturam Dei quam non appetunt, non audeant condemnare
Abbreviated transcription (Latin):
termittit Bene autẽ dcit
mendicabit estate. & non dabit᷑
ei. Quienim nunc inbonis ope¬
ribus non ex sudat. cum sol iudi¬
cu feruentior apparuerit. qua¬
si frustra regni acditum postu¬
lat. nil accipiens aestate men¬
dieat Bene autem huic per
eundẽ salomonẽ rursus dicitur :
Qui obseruat uentũ non seminat
& qui considerat nubes nũ quã

Expanded text:
termittit. Bene autem dicitur: termittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparuerit, quia frustra regni aditum postulat, nil accipiens aestate mendicat. Bene huic per eumdem Salomonem rursum dicitur: Qui observat ventum, non seminat; et qui co
Abbreviated transcription (Latin):
& anima dissoluta esuri&:
Nam quae se ad suprriora stringen¬
do non dirigit. neglectam sẽ de¬
terius per desideria expandit.
& dũ studiorũ sublimium uigore
non constringitur. cupiditatis infi¬
mȩ acumine sauciatur. ut quo
sẽ ꝑ disciplinam ligare dissimulat.
rose esuriens per uoluptatum de¬
sideria spargat. Hinc ab eodem
salomone rursum scribitur.
Indesiderus est omnis ociosus
Nł inc ipsa ueritate predicante. uno
fũq piger dũ necessaria
ere neglegit quȩ dam sibi dif¬
ficilia opponit. quȩdã uero in¬
caute formidat. & dũ quasi in¬
uenit quod uelut iuste m&uat
ostendit quod in ocio quasi non
iuste torpescat. Curecte ꝑ
solomonem dicitur: Propter
frigus piger arare noluit. men¬
dicabit ergo estate. & nonda¬
bitur ei. Propter frigusqͥp¬
pe piger non arat: dum desidia¬
& torpore constrictus. agere
quae deb& bona dissimulat.
Propter frigus piger non arat
dũ parua ex aduerso mala me¬
tuit. & operare maxima pre¬

Expanded text:
Et anima dissoluta esuriet . Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56 ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eodem rursus Salomone scribitur: In desideriis est omnis otiosus . Hinc ipsa Veritate praedicante , unoPlerumque piger dum necessaria agere negligit, quaedam sibi difficilia opponit, quaedam vero incaute formidat; et dum quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non injuste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit; mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . Propter frigus quippe piger non arat, dum desidiae torpore constrictus, agere quae debet bona dissimulat. Propter frigus piger non arat, dum parva ex adverso mala metuit, et operari maxima prae