comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequent̾ adinis̃. Et exipso ore ꝓcedit benediccio & malediccio
onopor tet fr̃smei hȩc ita fieri. Nũqͥdfons de eo dẽ foramine
emanat dulcẽ &amarã aquã s Sicut dulcis & amara aqua ñ
possunt simul una deuena fontis ebullire: s & simisceantur
iuase uel cisterna. dulcis qͥdẽ amarescit ab amara: amara¬
aut̃ ex ad mixtione dulcis indulcedinẽ nescit ĩmutari: ita benehi
dicere orando. uel uerbũ eiꝰ pdicando c̃ sueuit. ut & malecice
homines ñ omiserit. c̃stat quia dulcedinẽ benediccionis eiꝰ. amꝙ¬
tudo malediecionis c̃ sumit. Modicũ em̃ fermentũ totã massacor¬
ruipit & ñẽ pulcra laudacio in ore peccatoris. Deniq si facias fisns:
bino ore unde aqua intret. si plici unde exeat: & inhoc amaraaqu
millo dulcẽ ĩmit tas. absq ulla dubietate ubi adimũ exitꝰ forar¬
facilius inamarĩ ubi miscent᷑: quã amarũ uertit᷑ indulce Quo
exemplo colligit᷑: quia colloquia mala sicut mores bonos apło tisti

Expanded text:
ctio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Nunquid fons de eodem foramine emanat dulcem et amaram aquam? Sicut dulcis et amara aqua non possunt simul una de vena fontis ebullire, sed et si misceantur in vase vel cisterna, dulcis quidem mox amarescit ab amara, amaraautem ex admistione dulcis in dulcedinem nescit immutari, ita benedictio ic Deum benedicere orando, vel verbum ejus praedicando consuevit, ut etiam maledicere homines non omiserit, constat quia dulcedinem benedictionis ejus amaritudo maledictionis consumit. Modicum enim fermentum totam massam corrumpit . Et non est pulchra laudatio in ore peccatoris . Denique si facias fistulam bino ore unde aqua intret, simplici unde exeat, et in hoc amaram aquam, in illo dulcem immittas, absque ulla dubietate ubi ad unum exitus forace in amarum, ubi miscentur, quam amarum vertitur in dulce: quo exemplo colligitur, quia colloquia mala sicut mores bonos, Apostolo teste,
Abbreviated transcription (Latin):
hortuns eos ad pacientiã: & insinuans quia taliũ p̃sfurarũ finis ꝓ¬
ximꝰ inster. aut ipsis uidelicet raptis ad dim fructũq sue pacientie
recipientibus: aut ꝓ secutorib eorũ potestati ꝑsequendi pͥuatis.
ccẽ agricola expectat p̃ciosũ fructũ t̾rę pacient̃ ferens. donec.

Expanded text:
hortans eos ad patientiam, et insinuans quia talium pressurarum finis phortans eos ad patientiam, et insinuans quia talium pressurarum finis proximus instet, aut ipsis videlicet raptis ad Dominum, fructumque suae patientiae recipientibus, aut persecutoribus eorum potestate persequendi privatis. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
lonne ipsi blasphemant bonũ nom̃ qđimiocatũ ẽ suꝑuos: Etqui
duodecĩ tribub quȩ sunt indisꝑsione scribit ita fideles monet
oꝑa fidei facere ut eos etiã qͥnecdũ crediderant ad fidẽ dñcam
simul & fidei oꝑa suadeat c̃uerti: reuocans illis ad memori
quia dĩ filiũ occider int. & insuꝑ qͣsi nichil mali fecissent. ligxuni
sese. auariciȩq manciparint: nec tantũ scelus penitentiȩ eele¬
mosinis emundare curar̃. Quib ꝓpͥe c̃uenit qđ ait auariciam
uo nes eorũ instar ignis manducaturã. &quia thesauritauer̃
sibi irã innouis simis dieb. Hoceñ in eis pꝰ occisionẽ ipsius iacobi
opletũ esse claruit: cũ ierusolimoru̾ciuitas ĩmo oĩs uideȩ ꝓ¬
buncia expugnaret᷑ ac deleret᷑ aromanis: inulcionẽ uidelicet
estote fr̃s usq ad aduentũ dm̃. Post qua suꝑbos & ineredulos in cre¬
pauerat. rursuscutit᷑ adeos qͥ taliũ in ꝓbitate fuerant oppssi. co¬

Expanded text:
ne ipsi blasphemant bonum nomen, quod invocatum est super vos ? Et quia duodecim tribubus quae sunt in dispersione scribit, ita fideles monet opera fidei facere, ut eos etiam qui necdum crediderant ad fidem dominicam simul et fidei opera suadeat converti, revocans illis ad memoriam quia Dei Filium occiderint, et insuper quasi nihil mali perfecissent, luxuriae sese et avaritiae manciparint, nec tantum scelus poenitentia et eleemosynis emendare curarint. Quibus proprie convenit quod ait: Avaritiam carnes eorum instar ignis manducaturam, et quia thesaurizaverunt sibi iram in novissimis diebus. Hoc namque in eis post occisionem ipsius Jacobi completum esse claruit, cum Jerosolymorum civitas, imo omnis Judaeae provincia expugnaretur ac declaretur a Romanis, et estote, fratres, usque ad adventum Domini. Postquam superbos et incredulos increpaverat, rursus convertitur ad eos qui talium improbitate fuerant oppressi, co
Abbreviated transcription (Latin):
utit᷑ tantũ ẽtentiosa ꝓrsus caret & blasphema. Ilã qͥse docciorẽ ceteris
ꝓfecciorẽq uideri appetit. multũ necesse ẽ labor et. ut & ꝓximũ quasi
in prudentiorẽ docte possit lacerare. & se ñnũqua etiã ea qͥb alienꝰ est
hona fecisse ueldixisse simulando p̾tendat. Fructꝰ aut̃ iusticiȩ in pace
seminat᷑ facientib pacẽ. Oñe qđ inhac uita agimꝰ sem̃ ẽ future retribu

Expanded text:
utitur, tantum contentiosa prorsus caret et blasphema. Nam qui se doctiorem caeterisque perfectiorem videri appetit, multum necesse est laboret, ut et proximum quasi imprudentiorem docte possit lacerare, et se nunquam etiam a quibus alienus est bona fecisse, vel dixisse simulando praetendat. Fructus autem justitiae in pace seminatur facientibus pacem. Omne quod in hac vita agimus semen est futurae retrib
Abbreviated transcription (Latin):
& eos iniqͦ uidicio c̃dẽpnant: oftendit etiã eos esse dĩ inimicos. qͥ sub file
& c̃fessione nominis eiꝰ mundi illecebris & amore deseruiunt: qui
nominetenꝰ fidel es. reb t̾renis. cęlestia pꝰponunt: qđ &e sequente
uersiculo instantiũ inculcat subdens. Quicũq gͦ uoluerit amiꝰ l
aeshosunt florere sicut fenũ s ubi ardor iudicu apparuerit pibunt.
dicor uultꝰ eorũ decidet. Aut puitatis qͥa in anit̾ seripturacheat. illa

Expanded text:
 eos iniquo judicio condemnant, ostendit et eos esse Dei inimicos, qui, sub fide et confessione nominis Christi, mundi illecebris et amori deserviunt, qui, nomine tenus fideles, rebus terrenis coelestia proponunt. Quod et sequenti versiculo instantius inculcat subdens: Quicunque ergo voluerit amicnt. Ad tempus possunt florere sicut fenum, sed ubi ardor judicii apparuerit, peribunt, et decor vultus eorum decidet. An putatis quia inaniter
Abbreviated transcription (Latin):
rens spũscõ plenꝰexiitit uel omnẽ electũ qͥ in carne & anima nai¬
habens eatantũ modo quenaturalit̾ carnis uel animȩ sensibus
insita sunt cogitare uel facere nouit. Merito gͦ c̾tentiosa uel
suꝑba sapientia esse terrena. animalis. diabolica memorat᷑. qui
dii terrena głam anima querit. dũexpers grẽ spũalis remanens
sola ea quȩ sibi naturalit̾ pꝰreatũ pͥme p̾uaricacionis sunt insita
cogitat: iure amaligno delusa spu.adagenda se illa quȩ sunt ueln
& noxia c̾iͣtit. U̾bienĩ zelus & c̃tentio. ibi inc̾stantia & dẽ opꝰp̃ui
rectũ hominib esse uideat᷑: uidelicet ꝓpt̾ inc̾stantiã mentis huc
illucq fluctuantis. quia se aduna suꝑni ituitꝰ anchorã figere
neglexit. Quȩ aut̃ de sursũ ẽ sapientia. pͥmũ qͥdẽ pudica ẽ. dens
pacifica. modesta. sua dibilis. honis c̃sentiens. Hȩc ẽ mansuetudo¬

Expanded text:
ritu sancto plenus exstitit, vel omnem electum, qui, in carne et anima natspiritalis habens, ea tantummodo quae naturaliter carnis sive animae sensibus insita sunt cogitare vel facere novit. Merito ergo contentiosa et superba sapientia esse terrena, animalis et diabolica memoratur, quia dum terrenam gloriam anima quaerit, dum, expers gratiae spiritalis, remanens sola, ea quae sibi naturaliter post reatum primae praevaricationis sunt insita cogitat, jure a maligno delusa spiritu, ad agenda se illa quae sunt vesana et noxia convertit. Ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia et omne rectum hominibus esse videatur, videlicet propter inconstantiam mentis huc illucque fluctuantis, quia se ad unam superni intuitus anchoram figere neglexit. Quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ralifructu alterius arboris ferre fructũ: ita maledicꝰ & siqͥdbon
adt̾ẽpꝰ loqͥ uidet᷑. fructũ benediccionis nullatenꝰ ualet. At sibȩc alais
qͥs uelit discuti. potest inficu cuius foli is ꝓto parentes nr̃i pꝰ atna¬
onẽ p̃uaricacionis sua pudenda texer̃. uelamentũ excusacionis inti¬
ligi: qͦae ipsi tunc increpacionẽ creatoris ase repellere. & ipsu
creatorẽ conabant᷑ refundere: a&e nc̃ pleriq stultorũ corsuũ de¬
clinant inuerbũ malũ ad excusandas excusaciones inpeccatiss.¬

Expanded text:
edicus et si quid boni ad tempus loqui videatur, fructum benedictionis habere nullatenus valet. At si quis haec altius velit discuti, potest in ficu, cujus foliis protoparentes nostri post agnitionem praevaricationis sua pudenda texerunt, velamentum excusationis intelligi, quo et ipsi tunc increpationem Creatoris a se repellere et in ipsum Creatorem conabantur refundere, et nunc plerique stultorum cor suum declinant in verbu
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificantẽ. Sedñ pͥus qđ spuale ẽ. s qđ animale: qđ ab anima de¬
riuatũ greca testat᷑ auctoritas. inqͣuidelicet lingua. psyche atuma.
psy chice.dicit᷑ animale. Porro animalia quã uis latine ad
anima uocab uliĩ aecepisse uideant᷑. longe diu̾sã grece ac hi¬
milẽ habent ethimologiã. Nãq ab eo qđ uiuant nom̃ soreua

Expanded text:
. Sed non prius quod spiritale est, sed quod animale. Quod ab anima derivatum Graece testatur auctoritas, in qua videlicet lingua ψυχὴ anima, ψυχικὸν dicitur animale. Porro animalia quamvis Latine ab anima vocabulum accepisse videantur, longe diversam Graece ac dissimilem habent e
Abbreviated transcription (Latin):
arborẽ caritatis. & quã siluã extirpare: Amorem
mundi: aut extirpacionẽ silue. Nolite diligere
mundũ. hoc enĩ sequitur: neq ea quę sunt mundo
Siquis dilextrit mundum : dilectiopatris non est inipso.

Expanded text:
arborem, charitatem. Et quam silvam vult exstirpare? Amorem arborem, charitatem. Et quam silvam vult exstirpare? Amorem mundi. Audi exstirpatorem silvae. Nolite diligere mundum, hoc enim sequitur, neque ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ: Om̃a ista quasi cognicionẽ cõmendant: caritas
non cõmendant: Si cognolumis: amemus. Nam co¬
gniciosine caritate non facit saluo .s. Sciencia inflat
caritas edificat. Si confiteri uultisa non amare: incips¬
tis demonib similes ẽẽ. Confitebantur demories filiũdi
& dicebant. Quid nobis & tibi : & iepellebantur. Con¬
fitemini & amplectimini. Illi enĩ timebant de iniquita¬
tib suis. uos amate dimissorẽ iniquitatũ urarũ. Sed
quomodo poterimus amare dm̃ & mundum: Parat gͦ
nos in habitare caritatẽ. Duo sunt amores. di & mimdi
& habitet amor di.: melior accipiat locũ. Amabas mun¬
dum. noli amare mudũ. Cũ ex hauseris cortuũ amor
t̾reno. hauries amore diuino: & incipit habitare iam
caritas: dequa nichil potest malipcedere. Audite gͦ uerhi
purgantis modo quasi agrũ inuenit corda homininn
Sed quomodo inuenit: Si siluã inuenit extirpat: si
agrũ purgatũ inuenit. plantat. Plantare ib i uil

Expanded text:
Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem iniquitatum vestrarum. Sed quomodo poterimus amare Deum, si amamus mundum? Parat nos ergo inhabitari charitate. Duo sunt amores, mundiet habitet Dei; melior accipiat locum. Amabas mundum, noli amare mundum: cum exhauseris cor tuum amore terreno, hauries amorem divinum; et incipit habitare jam charitas, de qua nihil mali potest procedere. Audite ergo verba purgantis modo. Quasi agrum invenit corda hominum: sed quomodo invenit? Si silvam invenit, exstirpat; si agrum purgatum invenit, plantat. Plantare ibi vult
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. luuenes quare: Quia uicistis malignuĩ. Infiliis
natiuitas. inpatrib antiquitas: in uiuenib forti¬
tudo. Si malignus aiuuenib uincitur : pignat no¬
biscum. Pugnat. sed non expugnat. Quare: Quia
nos sumus fortes: anquia ille fortis habitat in nobis.
qui int̾ manus ꝑsequentiũ infirmus inuentus est.
llenos fortes fecit: quiꝑsequentib nonrestitit. Crucifix
est enĩ exinfirmitate. sed uiuit ex uir tute dĩ. Seribo
uobis puera. Unde pueri :. Quia agnouistis patrem.
Stribo uobis patres. Cõmendat hoc & repetit: quia
ꝯenouistis cũ qui apͥncipio est. Mem̃tote uos patres eẽ.
Si obliuiscimini eũ qui aprincipio est: ꝑditis pat̾intatem
Scribo uobis uiuenes. Etiã atq etiã considate qͥa iuucas
estis. Fugnate ut iuncatis: uincite ut coronemini
humiles estote ne inpugna ca̾datis. Scribo uoħ iuuere¬

Expanded text:
cunt: juvenes quare? Quia vicistis malignum. In filiis cunt: juvenes quare? Quia vicistis malignum. In filiis nativitas, in patribus antiquitas, in juvenibus fortitudo. Si malignus a juvenibus vincitur, pugnat nobiscum. Pugnat, sed non expugnat. Quare? Quia nos sumus fortes, an quia ille est fortis in nobis, qui inter manus persequentium infirmus inventus est? Ille nos fortes fecit, qui persequentibus non restitit. Crucifixus est enim ex infirmitate, sed vivit ex virtu e Dei . 7. Scribo vobis, pueri. Unde pueri? Quia cognovistis Patrem. Scribo vobis, patres: commendat hoc, et repetit, Quia cognovistis eum qui a principio est. Mementote vos patres esse: si obliviscimini eum qui a principio est, perdidistis paternitatem. Scribo vobis, juvenes. Etiam atque etiam considerate, quiaestis, pugnate ut vincatis, vincite ut coronemini. Humiles estote, ne in pugna cadatis. Nolite diligere
Abbreviated transcription (Latin):
finitur ille unus dies. Ibi est sine tenebris. sine nocte.
sine spaciis. sine m̃sura. sine horis. Quidius illũdiem:
Siuis dies est. siuis annus est. siuis anni sunt. Dictũ est de
ipso die : & anni tui non deficient. Quomodo aut̃¬
dies dictis est: Quando dictũ est dño ego hodie genuite.
Ab eterno patre genitus est. eternitatẽ genitus. ineter¬
nitate genitus: nullo inicio. nullo terimino. nec¬
fine: nullo spacio latitudinis: quia est qͦdest: quia
ipse est qui est: & nomensuũ dixit moysi. Dic eiꝰ. qͥ est
misit me aduos. Quidgͦ ante abraham : Quid ante noe.
laud ante acdam: Ante luciferũ genuite. Postremo ante
cȩlũ & t̾rã. Quare: Quia om̃a ꝑipsum factasunt:
& sine ipso factũ est nichil. Id̾o patres agnoscite.
Patres enim fiunt: agnoscendo eũ qui abinicio est.
Scribo uobis iuuenes. Filii sunt patressunt. iuuenes s.
Filii sunt quia nascuntur: patres quia principiũ cognos¬

Expanded text:
finietur. Ille unus dies ibi est sine tenebris, sine nocte, finietur. Ille unus dies ibi est sine tenebris, sine nocte, sine spatiis, sine mensura, sine horis. Quod vis illum dic: si vis, dies est; si vis, annus est; si vis, anni sunt. Dictum est enim de ipso, Et anni tui non deficient . Quando autem dictus est dies? Quando dictum est Domino, Ego hodie genui te . Ab aeterno Patre genitus, ex aeternitate genitus, in aeternitate genitus: nullo initio, nullo termino, nullo spatio latitudinis; quia est quod est, quia ipse est qui est. Hoc nomen suum dixit Moysi: Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Quid ergo ante Abraham? quid ante Noe? quid ante Adam? Audi Scripturam: Ante luciferum genui te . Postremo ante coelum et terram. Quare? Quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ideo patres agnoscite: patres enim fiunt agnoscendo quod est ab initio. 6. Scribo vobis, juvenes. Filii sunt, patres sunt, juvenes sunt; filii, quia nascuntur; patres, quia principium agnos
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Nolo meisitis: ut mecũ sitis. Om̃s illius sumꝰ
primo filiis: Quia remitamtur uobis peccata ꝓpt̃
nomen eius. & regeneramini innouata. ido filii.
Patres quare: Quia cognoscis eũ quia principio est.
sed antiquus indiuinitate. Quã antiquũ putamus:
Quot annoꝵ Putemꝰ ne maior quã mat̃ sua: Maior
plane quã mater. Om̃a enĩ ꝑ ipsũ factasunt. Si oĩa¬
ꝑ ipsũ. gͦ & ipsũ matrẽ antiquuis fecit: dequa nasce¬
retur nouus Putamus ne ante matrẽ solã ÷ & ante
auus matris. Antiquus auus matris ipsius abraam.
& dñs dicit. Ante abrahã egosum. Et ante abraham
Deus. celũ. & terra. ante quã eẽt homo factasunt.
Ante om̃a fuit dñs: immo est. Obtime enĩ nonait ante
abrahã egofui: sed ante abrahã egosũ. Quod enĩ dicit᷑
nt illũ diem inmediũ. hesternũ & crastinum. Hesterno
enĩ diesmito. incipiet hodiernd̃s. Uenturo crastino.

Expanded text:
dicit? Nolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omndicit? Nolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omnprimo filii? Quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus, et regeneramini in novam vitam, ideo filii. Patres quare? Quia cognovistis eum qui a principio est: sed antiquus in divinitate. Quam antiquus putamus? quot annorum? Putamusne major quam mater sua? Major plane quam mater: omnia enim per ipsum facta sunt . Si omnia, et ipsam matrem antiquus fecit, de qua nasceretur novus. Putamusne ante matrem solam? Et ante avos matris antiquus. Avus matris ipsius Abraham; et Dominus dicit, Ante Abraham ego sum . Ante Abraham dicimus? Coelum et terra, antequam esset homo, facta sunt. Ante ista fuit Dominus, imo et est. Optime enim non ait, Ante Abraham ego fui; sed, Ante Abraham ego sum. Quod enim dicitur nunt illum diem in medio hesternus et crastinus: hesterno enim die finito, incipiens hodiernus venturo crastino
Abbreviated transcription (Latin):
Estote sedentes inciuitate: quia ego mitto inuos ꝓnnissi
int̾fector es xp̃i in illa non habitarent. Manifestũ est
enim om̃s int̾fectores xp̃i idest uideos expulsos esse de
ciuitate illa: que habelait seuientes inxp̃m: habet adorantes
Apterea illã isti hodert̃: quia xp̃iam inilla sunt. Ion
uo luit sedere discipulos suos: & ibi illis mittere spm
ꝓbatus. quia amamus frater nitatem. quia non sem¬
dimus unitatẽ: quia tenemus caritatem. Scribo uob
filioli . quia remittuntur uobis peccata ꝑ nomen eius
Ido filioli. quia remissis peccatis nascimini. Sed ꝑ cuur
nomen remittuntur peccata: Nũ quid augustini e
Ergo nec ꝑ nom̃ donati. Quienĩ augustinus. aut quis
donatus : Nec ꝑ nom̃ petri: nec ꝑ nom̃ pauli. Nã diui¬
dentib sibi ecclesiã. & partẽ facere de unitate conan¬
tib parturiens parłulos mat̾ caritas: in apło exponit
uscera sua. conscendit quorlam modo uerbis ubera

Expanded text:
Estote sedentes in civitate, quia ego mitto promissionem mEstote sedentes in civitate, quia ego mitto promissionem minterfectores Christi in illa habitarent. Manifestum est enim omnes interfectores Christi, id est Judaeos, expulsos esse de illa civitate. Quae habebat saevientes in Christum, habet adorantes Propterea illam isti oderunt, quia Christiani in illa sunt. Ibi voluit sedere discipulos suos, et ibi illis mittere Spiritum probatur quia amamus fraternitatem? Quia non scindimus unitatem, quia tenemus charitatem. 4. Scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus. Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera
Abbreviated transcription (Latin):
dicã quã cecus: Qui tã magnũ montẽ non uident.
qui contra lucernã incandelabro positã oculos clau¬
dunt. Cũ eis dicimꝰ si xp̃iani catholici estis: cõmunicate
illis ecdiis uñ eii angłm toto orbe diffumditur: illi uerłm
cõmunicate. Quando eis dicimus: reipondent nobis.
NIos non cõmunicamus illi ciuitati ubi occisus est rexnr̃.
inuenert̃: exuflant isti qui sedet in celo. Quisunt
peiores : Qui contẽpser̃ quia hominẽ putabent: anqui
sacram̃ta eiꝰ exuflant quȩ iã diñ confitentur: sed hodert̃
indelicet ciuitatẽ in qͣ occisus est dñs ipsoꝵ. Pii homines
& misericordes multũ dolent occisũ xp̃m. & occidunt
in hominib xp̃m. It ille dilexit illã ciuitatẽ : & misert
cĩ inde dixit incipere p̃dicationẽ suã : incipiens ab ie¬
rusaleni. Ille ibi pͥncipiũ fecit p̾dicacionis iui : & tu
exorrescis cõmunicacionẽ illius ciuitatis: Non est mirũ
si precisus hoctisti radicem. Quid ipse ait discipulis suis:

Expanded text:
 quam caecus, qui tam magnum montem non videt; qui contra lucernam in candelabro positam oculos claudit? 3. Cum eis dicimus, Si christiani catholici estis, communicate illi Ecclesiae unde Evangelium toto orbe diffunditur; illi Jerusalem communicate, quando eis dicimus, respondent nobis, Non communicamus illi civitati ubi occisus est rex noster, in terra, exsufflant isti eum qui sedet in coelo. Qui sunt pejores, qui contempserunt quia hominem putabant, an qui Sacramenta ejus exsufflant, quem jam Deum confitentur? Sed oderunt videlicet civitatem in qua occisus est Dominus ipsorum. Pii homines et misericordes, multum dolent occisum esse Christum, et occidunt in hominibus Christum! At ille dilexit illam civitatem, et misertus est ejus: inde dixit incipere praedicationem suam, Incipiens ab Jerusalem. Ille ibi principium fecit praedicationis nominis sui: et tu exhorrescis communionem illius civitatis? Non est mirum si praecisus odisti radicem. Quid ait ille discipulis suis?
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & sup̃ pauluis ostias licet obtulerit: capud raserit: nudi¬
pedalia exercuerit: udeis factus sit uideus. uincula tameri
quȩ p̃dicta erant. non euasit. Et hic isti quã uisconcilia cogant.
s deuoueant insidias tendunt. seruatur tam̃ apłs ut & rome
natareni uocabantur. Postea uͦ int̾ uideos surrexit heresił: quȩ
dicta est narenor qui in xp̃m credunt filium dĩ natum de ina¬
ria uirgine. & eum dicunt ẽẽ: qui sub ꝑoutio pylato. & passusẽ
& resurrexit. in quẽ & uos credimus. S dum nolunt & udei
ẽẽ & xp̃iani. nec uidei sunt. nec xp̃iani. Quem & app̾hendimꝰ
a qͦ poteris ipse uidicans de om̃ib istis cognoscere. In hoc loco qui¬
dam nr̃i codices aliqđ uersus minus habent: qui ingreco ita le¬
guntur. Quẽ app̃hendimus. & scđ̾m nr̃am legem uoluimus
udicare. Trausiens aũt lẏsias tribunus: cum inulta uĩ dema¬

Expanded text:
Nam et supra Paulus hostias licet obtulerit, caput raserit, nudiNam et supra Paulus hostias licet obtulerit, caput raserit, nudipedalia exercuerit, Judaeis factus sit Judaeus, vincula tamen quae praedicta erant non evasit. Et hic isti quamvis consilia cogant, se devoveant, insidias tendant, servatur tamen Apostolus, ut et Romae Nazareni vocabantur; postea vero inter Judaeos surrexit haeresis quae dicta est Nazarenorum, qui in Christum credunt Filium Dei, natum de Maria virgine, et eum dicunt esse qui sub Pontio Pilato et passus est et resurrexit, in quem et nos credimus. Sed dum volunt et Judaei esse et Christiani, nec Judaei sunt nec Christiani. Quem et apprehendimus. A quo poteris ipse judicans de omnibus istis cognoscere. In hoc loco quidam nostri Codices aliquot versus habent, qui in Graeco ita leguntur: Quem et apprehendimus, et secundum nostram legem voluimus judicare. Transiens autem Lysias tribunus cum multis vi e ma
Abbreviated transcription (Latin):
Etinde ẽqđ ait. ꝓcutiet te di. non dir ꝑcutiat. indicatiuo utiq mͦ
hoc ipsũ futum significans. nor optatuio male diceps .s. quani
tranquillo animo hec diceret: sequenti respensione manifestat
eruidueus alios: atq erga eos qui in potestate sunt inodestuas coniũ¬
sun monens: ipse quoq incuoluit temperate. Uirifi̾s. ego piii
satagit. ut quȩ̃ unm cinxerat diusi laxarent. Sic mare ru¬
brum qđ solidũ filios isrł artauerat. diuisum abegyptolibabit
Quod aũt sefilium phariseorum siue usta grecũ filiũ pharisei esse
testatur. Hocest: qđ supͣ manoratur se ante pedes gamalihel qui
nequȩ manducaturos neq bibituros. donec occident paulum
Cũ dñs dicat. beati qui esuriunt. & sitiunt iustinato esti
econtrario iniquitatẽ esuriunt: & sangunem ado sitiunt. ut
cibos etiam corporis abdicent. donec iusti morte sacientur.
De non ẽ sapiencia. noñ prudentia. non est consilium contͣ dm̃.

Expanded text:
dicativo utique modo dicativo utique modo hoc ipsum futurum significans, non optativo maledicens. Quod tranquillo enim animo haec diceret, sequenti responsione manifestat erudiens alios, atque ergo eos qui in potestate sunt, modestius conversari monens, ipse quoque hic voluit temperate. Viri fratres, ego Psatagit, ut quem uniti cinxerant, divisi laxarent. Sic mare Rubrum, quod solidum filios Israel arctaverat, divisum ab Aegypto liberavit. Quod autem se filium Pharisaeorum, sive, juxta Graecum, filium Pharisaei se esse testatur, hoc est, quod supra gloriatur, se ante pedes Gamalielis, quneque manducaturos neque bibituros donec occiderent Paulum. Cum Dominus dicat: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam , isti e contrario iniquitatem esuriunt, et sanguinem adeo sitiunt, ut cibos etiam corpori abdicent, donec isti morte satientur. Sed non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
eosso nũ confuse uocis: non aũt discrim̃ audisse uerborum. Uoa¬
ferantib aũt eis. & proicientib uestim̃ti sua & puluerc̾ iactantib
in aerẽ. In dñipassionẽ sacerdos solus dt throne exdienł: uestim̃¬
cuneti indum̃ta ꝓiciunt. & clamorẽ puluerẽ inixtũ ad celum
tollunt. ulxti qđ psalmus ait. suꝑbia eorum quite oderunt
ascendat semꝑ adte. Ego mnulta pecuna eiiatatẽ hane consecu¬
tnffũ. qlia editionnanifestius quis dixerit. insinuat. dix̃ tri¬
bunus : tã facile tedicis ciuẽ romanũ ẽẽ: Ego eñi scio. quanto
p̾tio ciuitatẽ istam possedi. Et parus. ego ũit & uatus sum
Idẽ: inhoc ego plus te romanus sum t qđ alibi natꝰ romanũ nom̃ emi.
locutus est. q figutaret illud pontificiũ qđ erat inparietis de albati
similitudine conpositũ.: ꝑcutiendum ẽẽ. ac destruendũ. cũ iam

Expanded text:
eos sonum confusae vocis, non autem discrimen audisse verborum. Voceos sonum confusae vocis, non autem discrimen audisse verborum. Vociferantibus autem eis, et projicientibus vestimenta sua, et pulverem jactantibus in aerem. In Domini passione sacerdos solus de throno exsiliens vestimencuncti indumenta projiciunt, et clamorem pulvere mistum ad coelum tollunt. Juxta quod Psalmista ait: Superbia eascendit semper . Ego multa pecunia civilitatem hanc consecutus sum. Alia Editio manifestius quid dixerit insinuat. Dixit tribunus: Tam facile dicis civem Romanum esse? Ego enim scio quanto pretio civilitatem istam possedi. Et Paulus ait: Ego autem et natus sum. Id est, in hoc ego plus te Romanus sum, quod non alibi natus Romanum nomen emi, locutus est, quia figurale illud pontificium quod erat in parietis dealbati similitudine compositum, percutiendum esset ac destruendum, cum jam
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ꝑiculi inetu. uł dissimulatione facinoris. sicaruis non dẽp̃hende¬
batur. Athar socilicie noniguote ciuitatis inuncepbs. N atus qui¬
dein apłsi noppidogalileȩ giscali fuit. Quo aromanis capto: cum
parentib suis tharsum ciliciȩ cõmiguit. A quib obstudia legis
missus ierosolima agamalielo uiro doctissimo.sic̃ insequentib ipse
memorat. eruditus ẽ. Non aũt se ciuẽ s inunicipẽ a municipio. ulẽ.
t̾ritorio eius dẽ cuitatis inqtio nutͥtuse appellat. Dictiun est mu¬
incipiũ: qđ tantũ muniat. idẽ tributa. debita.uł munera reddat.
N am libales & famosissime cause. ex quia exprincipe ꝓficiscunt᷑.
ad dignitatẽ ciuitatũ ꝑtinent. nec mirũ si se tharsensem. & non.
giscaliten dicat. cum dñs ipse inbethleem natus. non bethlçeinites.
facti. audientes quidem uocẽ: neminẽ aũt uidentes. Unde colligit᷑

Expanded text:
Ita periculi metu, vel dissimulatione facinoris, sicarius non deprehendeIta periculi metu, vel dissimulatione facinoris, sicarius non deprehendebatur. A Tarso Ciliciae non ignotae civitatis municeps. Natus quidem Apostolus in oppido Galilaeae Giscali fuit. Quo a Romanis capto, cum parentibus suis Tarsum Ciliciae commigravit. A quibus ob studia legis missus Jerosolymam, a Gamaliele viro doctissimo, sicut in sequentibus ipse memorat, eruditus est. Non autem se civem, sed municipem, a municipio, id est, territorio, ejusdem civitatis in quo nutritus est, appellat. Dictum autem municipium, quod tantum munia, id est, tributa debita vel munera reddat. Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ad dignitatem civitatum pertinent. Nec mirum, si se Tarsensem et non Giscalitem dicat, cum Dominus ipse in Bethleem natus, non Bethleemites, sefacti, audientes quidem vocem, neminem videntes. Unde colligitur
Abbreviated transcription (Latin):
de irruere ierusolimã. urbemq sibi subuigare. S conatꝰ eius p̃ue¬
int felix. morq cũ armatis occurrens egyptio quidẽ cũ paucis fugato.
aliis etiam ꝑ emptis tenere cepta facile restrinxit. Quattuor milia
uirorũ sicarioꝵ. N on est de hoc nmero satellitum int̾ tribunum
qui hec locutꝰ est. & iosephũ qui de egyptio scripsit habenda contro¬
uersia. Potiit enifieri. ut pͥmo cũ paucis. his deniq clam trranndẽ
agentib adueniens plures sibi postea publica fiaude coniunxerit
Legit᷑ aũt tempore felicis: hoc genus surrexisse latronũ qͥnon locoꝵ
uł tẽporum abdita captantes:. s sicas idẽ breues manus gladios ges¬
tantes: inpsa luce dici popło ꝑmixti.ceco ad herentes uulnere cru¬
entabant. ut querellam moi s p̃ueniret. & ꝑcussus lateret. Et
siqui comotus fuiss qđ inmedio urbis talia gererentur: & Inc ꝑiebat.

Expanded text:
nde irruere Jerosolymam, urbemque sibi subjugare. Sed conatus ejus praende irruere Jerosolymam, urbemque sibi subjugare. Sed conatus ejus praevenit Felix, mox cum armatis occurrens. Aegyptio quidem cum paucis fugato, aliis etiam peremptis, temere coepta facile restrinxit. Quatuor millia virorum sicariorum. Non est de hoc numero satellitum inter tribunum qui haec locutus est, et Josephum qui de Aegyptio scripsit, habenda controversia. Potuit enim fieri ut primo cum paucis, iisdemque clam tyrannidem agentibus adveniens, plures sibi postea publica fraude conjunxerit. Legitur autem tempore Felicis hoc genus surrexisse latronum, qui non locorum vel temporum abdita captantes; sed sicas, id est, breves manu gladios gestantes, in ipsa luce diei populo permisti, caeco adhaerentes vulnere cruentabant, ut querelam mors praeveniret, et percussor lateret. Et si qui commotus fuisset quod in medio urbis talia gererentur, et hic peribat.
Abbreviated transcription (Latin):
sententia: quã ipse post quinq dies aduentiis sui incesaream p̃sidi
dix̃. Quia plus sunt dies michi. quam duodecĩ exquo ascendi ado¬
nire inierusalem. Si eñĩ his septem & illis quinq dieb concili i
illius diem qͦ ipse phariseos & sadiiceos dissociauerat: & illũ quose
iudei deuouerant. eũ occisuros adieceris. procul dubio uonplus
qͣm duodeam ibi repperient᷑ ẽsse dies. Hicẽ homo qui aduersus
popłm & legem & locũ hunc om̃subiq docens. Quia uidebant
noue gre sectatores: minus cerimonias iogis & templi solennia fre¬
quentare timebant. sic̃ in euangłio legit᷑: ne uenirent romam &
tollerent eorũ locũ & gentem. Q dix̃: grece uosti. nonne tues
egyptius & reliqͣ. E gyptius eñiquidã uenerant auidea. qui fidem
sibi ꝓpħe magica arte consciscenis: ad triginta milia uideorũ congͣ¬
gauit. & ducrans eos ꝑdesertum. ꝑuenit ad monteni olueti. paratus u¬

Expanded text:
sententia, quam ipse post quinque dies adventus sui in Caesaream, praesidi sententia, quam ipse post quinque dies adventus sui in Caesaream, praesidi dixit: Quia non plus sunt dies mihi quam duodecim, ex quo ascendi adorare in Jerusalem. Si enim his septem et illis quinque diebus concilii illius diem quo in se Pharisaeos et Sadducaeos dissociaverat, et illum quo se Judaei devoverant eum occisuros adjeceris, procul dubio plus quam duodecim ibi reperientur esse dies. Hic est homo qui adversus populum et legem et locum hunc, omnes ubique docens. Quia videbant novae gratiae sectatores minus cerimonias legis et templi solemnia frequentare, timebant, sicut in Evangelio legitur, ne venirent Romani, et tollerent eorum et locum et gentem. Qui dixit: Graece nosti? Nonne tu es Aegyptius, etc.? Aegyptius enim quidam venerat ad Judaeam qui fidem sibi prophetiae magica arte consciscens, ad triginta millia Judaeorum congregavit; et ducens eos per desertum, pervenit ad montem Oliveti, paratus i
Abbreviated transcription (Latin):
cuius p̃nuntiando causȩ ille ubre inlege mandata sunt.
Et ido illi inuidiam & ꝑsecutionẽ concitare molientes. tanqͣm
iminicũ legis mandorumq diuinorum criminabantur.
Cuiꝰ false criminationis inuidiã congruentius de uitare non
possit: quam ut ea ipse celebraret: quid damnare tanquã
sac̾lega putabatur. adq ita ostendet. nec udeos tunc ab eis
tanquã nephariis ꝓhibendos: nec gentiles adea tanqͣm ad ne¬
cessaria compellendos. Nam si reuera sic ea reprobaret. quẽ
ad modũ de illo auditũ erat: & idõ celebrando susciperet. ut
accione simlata: suã poss: occultare sententiã. non ei dicerer
iacobis. & sciant om̃s q̃m quȩ dete audierunt: falsa sunt.
s diceret putabant om̃s p̾sertim quia uupsis ierossolimis apłi
iam de creuerant. ne quis qͣm gentes cogeret iudarzare. Hon
aũ decreuerant ut quisqͣm tunc uideos uidaigare prohi
incipiebant septei dies consũmari. Alioquin non potest stare

Expanded text:
cuius praenuntiandae causa illae umbrae in lege mandatae sunt. cuius praenuntiandae causa illae umbrae in lege mandatae sunt. et idinimicum legis mandatorumque diuinorum criminabantur, cuius falsae criminationis inuidiam congruentius deuitare non posset, quam ut ea ipse celebraret, quae damnare tamquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Iudaeos tunc ab eis tamquam a nefariis prohibendos nec gentiles ad ea tamquam ad necessaria conpellendos. Nam si re uera sic ea reprobaret, quem ad modum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, Jacobus: Et scient omnes, quoniam quae de te audierint, falsa sunt; sed diceret, Putabunt omnes: praesertim quia in ipsis Jerosolymis apostoli jam decreverant, ne quisquam gentes cogeret judaizare. Non autem decreverant ut quisquam tunc Judaeos judaizare prohibincipiebant septem dies consummari. Alioquin non potest stare
Abbreviated transcription (Latin):
separari oꝑatio potest quorũ natura & uoluntas una est. Unde
assumpsi eos. id est apłatum. Et ipse paulus scribit. paulꝰ
sc̃m esse creaturam: aut minoris auctoritatis quam patrẽ
statim ab apłis ep̃s ordinatus. triginta annis ierosolimȩ rexit
eccłam. id est usq ad septimũ neronis annum. Cum eñ uidei
alunus in ꝓuinciam uenerat: uertere manus inia cobum
qui uixta templum ubi & p̾cipitatus fuerat sepultus est.
Audierunt aũt dete: quia dissensionẽ doceas amoy se. eoꝵ qui
non illiqui intelligebant quo animo auideis fidelib obser¬
uari. tunc ista debuerint ꝓpt̾ co̾mendandam scilicet aucto¬
ritatẽ diuintĩ. & sacram̃toꝵ illorum ꝓpħicam scĩtatem: non
qui sic ea uolebant obseruari: tanquam sine his. in euangłio
salus credentibꝰ eẽ non poss. Ipsũ eñi censuerant uehem̃tis¬
simum gr̾ȩ p̃dicatorẽ. & intentioni eoꝵ maximȩ aduersa do¬
centẽ. non per illã hominem iustificari. s ꝑ gr̃am iesu xp̃i.

Expanded text:
separari potest operatio, quorum natura et voluntas una est. Unde um in opus ad quod assumpsi eos , id est, apostolatum. Et ipse Paulus scribit: Paulussanctum esse creaturam, aut minoris auctoritatis quam Patrem statim ab apostolis episcopus ordinatus, triginta annis Jerosolymae rexit Ecclesiam, id est, usque ad septimum Neronis annum. Cum enim JudaeAlbinus in provinciam venerat, vertere manus in Jacobum, qui juxta templum ubi praecipitatus fuerat sepultus est. Audierunt autem de te, quia discessionem doceas a Moyse, eorum qui non illi, qui intellegebant, quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propter commendandam scilicet auctoritatem diuinam et sacramentorum illorum propheticam sanctitatem, non qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimum gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem iustificari sed per gratiam Iesu Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ s auctorũ suorũ laquit᷑ testimoniis. uersũ uidelicet arati
decantans. & defalsis ipsorũ quib cont̾dicere ñ poterant: sua uera
confirntans. Magne̾ quippe scientie̾ est. dare intẽpore conseruis
cibaria. & audientiũ considare ꝑsonas. Ipsiusenĩ & genꝰ sumꝰ
na reliqͥd. cognom aloco cui p̃erat accipiens. Ariopagos ẽ enĩ¬

Expanded text:
arum, sed auctorum suorum loquitur testimoniis, versum videlicet Arati decantans, et de falsis ipsorum, quibus contradicere non poterant, sua vera confirmans. Magnae quippe scientiae est, dare in tempore cibaria conservis, et audientium considerare personas. Ipsius enim et genus sumus. na reliquit: cognomen a loco cui praeerat accipiens, Areopagus.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ quidẽ legis erat: ut om̃s iudeit̾ in anno. idẽ tempore
pasce. pente costes & scenophegye. ierosolimam conueniren.
Sed apłs ruptis scłi nexib : diem quinquagesimum hocẽ

Expanded text:
tum quidem legis erat ut omnes Judaei ter in anno, id est, tempore tum quidem legis erat ut omnes Judaei ter in anno, id est, tempore Paschae, Pentecostes, et Scenopegiae, Jerosolymis convenirent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ om̃ium reus. Adquẽ cum descendesset paulus: incubuit suꝑ eũ.
Qd̾ descendit. incũbit. complectitur. hocẽ qđ ipse dic̃. filioli nei:
quos iterum parturio. donec formetur xp̃c in uobis. O perosior eni
ẽ resurrectio eorum qui ꝑ neglegentiã qͣm qui ꝑ infirmitatẽ pec¬
cant & hȩc ꝑ heuticũ: ille ꝑ tabitam quam petrus suscitauit ex pͥ¬
mitur. Et ido illa indieb infirmata moritur. hic media nocte
cadit & moritui. illa pꝰ mortem loca incenaculo ponitur. Hc t̾tio
cenaeulo xe lapsus deorsum: mortuus lugetur. Iste p̾sente & do¬
cente: illa absente magistro. Ad huc pauliis descendit. ad illam
petrus suscitaturꝰ ascendit. Illa mox ut uiso petro residet. Hc
media nocte defunctus: tandẽ mane resurgit. & iustitiȩ
sole affluante: redi uiuus adducitur. Eestinabat eũi si possi¬
uile sibi esset: ut diẽ pente costes faceret ierosolunis. P recep¬

Expanded text:
est omnium reus . Ad quem cum descendisset Paulus, incubuit super eum. est omnium reus . Ad quem cum descendisset Paulus, incubuit super eum. Quod descendit, incumbit, complectitur, hoc est quod ipse dicit: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis. Operosior enim est resuscitatio eorum qui per negligentiam, quam qui per infirmitatem peccant. Et haec per Eutychum, illa per Tabitham quam Petrus suscitavit, exprimitur. Et ideo illa in diebus infirmata moritur, hic media nocte cadit et moritur. Illa post mortem lota in coenaculo ponitur, hic tertio coenaculo delapsus deorsum mortuus lugetur. Iste praesente et docente, illa absente magistro. Ad hunc Paulus descendit, ad illam Petrus suscitaturus ascendit. Illa mox viso Petro resedit, hic nocte media defunctus tandem mane resurgit, et justitiae sole afflante, redivivus adducitur. Festinabat enim si possibile esset, ut diem Pentecosten faceret Jerosolymis. Praecep
Abbreviated transcription (Latin):
acꝓ lixius disputando secreta quę libet scripturarũ attigerit: mox
eadem ꝓpt̾ inftrinos auditores: lampade plane expositionis illui¬
tret. Sic̃ apłscum diceret: abraham duos filios abuisse: unum
de ancilla & unum delibera: inox explanando sub uixit. hec aũt
sunt duo testam̃ta. & reliqͣ. Sedens aũt quidam adolescens uoĩȩ
euticꝰ suꝑfenestrã & cetã. E ut̾icus: ebraice amens. grece uͦ dicit:
fortunatꝰ. quorũ unũ ei qui ꝑa dolescentię uotuptatẽ de uirtu¬
tũ culmine cecidit. alter ei qui ꝑcondescensionẽ p̃dicatoris ad uir¬
tutum sũma redierit: Eductus somno cecidit de t̾cio cenaculo de¬
orsum: & reliqͣ. Int̃ uerba p̃dicationis. occurrit occasio curationis
ut dulcedine miraculi: & doctrine sermo firinetur: & iugiliarũ
labor arcetur. & memoriam inagistri iã discessuri arcius mentib
infigatur. Tria uero cenacula inquoꝵ supp̃mo paulus disputa&

Expanded text:
ac prolixius disputando secreta quaelibet Scripturarum attigerit, mox ac prolixius disputando secreta quaelibet Scripturarum attigerit, mox eadem propter infirmos auditores lampade planae expositionis illustret. Sicut Apostolus, cum diceret Abraham duos filios habuisse, unum de ancilla, et unum de libera, mox explanando subjunxit: Haec autem sunt duo testamenta, etc. Sedens autem quidam adolescens nomine Eutychus super fenestram, etc. Eutychus Hebraice amens, Graece vero fortunatus. Quorum unum ei qui per adolescentiae voluptatem de virtutum culmine ceciderit, alterum ei qui per condescensionem praedicatoris ad virtutum summa redierit, congruit. Eductus somno, cecidit de tertio coenaculo deorsum, etc. Inter verba praedicationis occurrit occasio curationis, ut dulcedine miraculi et doctrinae sermo firmetur, et vigiliarum labor arceatur, et memoria magistri jam discessuri arctius mentibus infigatur. Tria vero coenacula in quorum supremo Paulus disputat,
Abbreviated transcription (Latin):
cuit causas. meritumq diane: lasciuos tractare foro captarca
multo sermone: uenit adgreciã. O recia est prouincia achaie.
qͣm greci ellada uocant. Deniq ubi latini codices grecosuel
ad distinctionẽ iudeorum gentiles habent: ibi grecum exemplar
nit paulus. qr ꝓposuerat ut supͣ dictũẽ. tͣnsita macedonia &
achaia ire ierusolimam. Inuna aũt sabbati cum comuenis¬
semus ad frangendũ panem: & reliqͣ. Idest die dominico: quiẽ
primus a sabbato. cum ad misteria celebranda congregati essemꝰ.
P rotͣxitq sermone usq in mediã norte̾: erant aũt lamipades copio¬
sȩ incenaculo possumꝰ hic allegorice dicere: qr cenaculo sit altitu¬
do. spiritualiũ charismatum nox obscuritas scripturarum lam¬
padum copia: secretoꝵ expositio dictoꝵ. dies dominica: recor.
torem. ut si quando dulcedine resurrectionis & uitę uenture
gaudiis illectus: auditores suos aduirtutũ sũma ꝓuocauerit.

Expanded text:
cuit causam meritumque Dianae Lascivos tractare foro, capit area cuit causam meritumque Dianae Lascivos tractare foro, capit area multo sermone, venit ad Graeciam. Graecia est provincia Achaiae, quam Graeci ἑλλάδα vocant. Denique ubi Latini Codices Graecos, vel, ad distinctionem Judaeorum, gentiles habent, ibi Graecum exemplar nit Paulus, quia proposuerat, ut supra dictum est, transire a Macedonia et Achaia, et ire Jerosolymam. In una autem Sabbati cum convenissemus ad frangendum panem, etc.; id est, die Dominico qui est primus a Sabbato, cum ad mysteria celebranda congregati essemus. Protraxitque sermonem usque in mediam noctem. Erant autem lampades copiosae in coenaculo. Possumus hic allegorice dicere quia coenaculum sit altitudo spiritalium charismatum, nox obscuritas Scripturarum, lampadum copia, secretiorum expositio dictorum, dies Dominica, recordatorem, ut si quando dulcedine resurrectionis et vitae venturae gaudiis illectos auditores suos ad virtutum summa provocaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ enĩ inscripturis eloquium : sic̃ aurũ sensus indicare solet.
& gentilis uerfutia religionem suam non nulla sensus racione:
s nudo sermonis nitore solet astruere. Non solum aũt hec ꝑicli¬
tabitur nobis pars inredargutionẽ uenire &cet̾a. Idẽ non¬
solũ oꝑa ur̃a uacua: nec mercede digna redarguentur. uerũ
religio queq nr̃a de honestabitur. si pauli doctrina p̃ualuerit
idola dõs non esse. Et mira gentiliũ stultitia. qui illos colere
non erubescunt : quos abhomine construi uł destrui posse cog¬
noscunt. Et exclamauert̃ dicentes: magna diana ephesior.
Qm̃ demetrius periturã dix̃ dianã: illi he contͣrio magnã ẽẽ
mirantur. Et impetũ fecerunt uno animo intheatrum.
Theatrum : locus est semi circuli. figura abens. in qͦstantespo¬
płi: ludoscenicos intus inspiciebant. unde & aspectaculo. gre¬
ce theatri nom̃ accepit. Itaq sic̃ arator ait: non alio de¬

Expanded text:
to enim in Scripturis eloquium, sicut auro sensus indicari solet. to enim in Scripturis eloquium, sicut auro sensus indicari solet. Et gentilis versutia religionem suam non ulla sensus ratione, sed nudo sermonis nitore solet astruere. Non solum autem haec periclitabitur nobis pars in redargutionem venire, sed et solum opera nostra vana, nec mercede digna redarguentur, verum religio quoque nostra dehonestabitur, si Pauli doctrina praevaluerit, idola deos non esse. Et mira gentilium stultitia, qui illos colere non erubescunt, quos ab homine construi vel destrui posse cognoscunt. Et exclamaverunt dicentes: Magna Diana Ephesiorum. Quam Demetrius perituram dixit Dianam, illi e contrario magnam esse mirantur. Et impetum fecerunt uno animo in theatrum. Theatrum, locus est semicirculi figuram habens, in quo stantes populi ludos scenicos intus inspiciebant. Unde et a spectaculo Graece theatri nomen accepit. Itaque, sicut Arator ait: Non alio de
Abbreviated transcription (Latin):
& quinquagenario denariorum numero: debita laxantur.
Credo quia corporis quinq sensib subsistentes: in hac uita deca¬
logi p̃cepta trans gredimur. Hic aũt ꝓpt̾ enormitatem magici
sceleris: millenarius & quinqͣgenarius ad iectus est numerus.
Auter quinqͣgenarius sepe numerus refertur adpenitentiã. re¬
missionemq peccatorum. unde & quinqͣ gesimꝰ penitentię psal¬
mus: & quinqͣgesimꝰ remissionis est annus. Mntens dñs aũt
inmacedoniãs duos exministrantib sibi & cet̾a. Premisit dis¬
cipłos ad p̃parandas elemosinas: quas ierosolimam erat alla¬
turꝰ. ne cũ ipse ueniret: tunc collecte fierent. Demetrius
em̃ quidam nomine argentarius & cetera. Demetrius iste
qui uiam dñi turbare nititur: nom̃ propͥũ factis exequit᷑.
int̃ptatur eñi nimiu̾ per sequens. Unde consequent᷑ templa que
diane fac̃: non alio quam argenti metallo edificat. Argen¬

Expanded text:
 numero denariorum debita laxantur.  numero denariorum debita laxantur. Credo quia corporis quinque sensibus subsistentes in hac vita Decalogi praecepta transgredimur. Hic autem propter enormitatem magici sceleris, millenarius etiam adjectus est numerus. Aliter. Quinquagenarius saepe numerus refertur ad poenitentiam, remissionemque peccatorum, unde et quinquagesimus poenitentiae psalmus, et quinquagesimus remissionis est annus. Mittens autem in Macedoniam duos ex ministrantibus sibi, etc. Praemisit discipulos ad praeparandas eleemosynas, quas Jerosolymam erat allaturus, ne cum ipse veniret, tunc collectae fierent. Demetrius enim quidam nomine, argentarius, etc. Demetrius iste qui viam Domini turbare nititur, nomen proprium factis exsequitur. Interpretatur enim, nimium persequens. Unde consequenter templa quae Dianae facit non alio quam argenti metallo aedificat, argen
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i & apostoloꝵ nom̃ inuocant: non adõ tantũ uͦ s: abipsis demo¬
nib subdole falsitatis merito c̃dempnantur. Qui bene fili i sceue
dicuntur. qͥ int̾pretatur: uulpicula clamans. hoc eñi animal doli
& astutie sagacissimum: iudeos gentiles & ereticos eccłȩ di semꝑ in¬
sidiantes: &e quasi girrula uoce perstrepentes ostendit. Dequib
eiusdem eccłe custodib inꝑatur. capite nobis uulpes pusillas: quȩ
demoliuntur uineas. Iesum noui. & paulũ scio. De hoc uersu dic̃
arator : cognosce furorem gens inimica tuum. demon regnare fate¬
tur. quem uenisse negas. atq hoc ẽiunceris ipso: quo stimulante
ruis. Multi aut̃ ex his qui fuerant curiosa sectati. contulerunt
ubros &cet̾a. Curiosã dic̃ magice artis industriam. cuuis seo¬
tatores merito suos libros incendunt. magno licet p̃tio estima¬
qͣgunita milium. Et debitorib in euangelio subquinqͣgenario.¬

Expanded text:
Christi et apostolorum nomen invocant, non a Deo tantum, verum ab ipsis daemoChristi et apostolorum nomen invocant, non a Deo tantum, verum ab ipsis daemonibus subdolae falsitatis merito condemnantur. Qui bene filii Scevae dicuntur, qui interpretatur vulpecula clamans. Hoc animal doli et astutiae sagacissimum, Judaeos gentiles, et haereticos Ecclesiae Dei semper insidiantes, et quasi garrula voce perstrepentes ostendit. De quibus ejusdem Ecclesiae custodibus imperatur: Capite nobis vulpes pusillas, quae demoliuntur vineas. Jesum novi, et Paulum scio. De hoc versu dicit Arator, Cognosce furorem, Gens inimica, tuum: daemon regnare fatetur, Quem venisse negas, atque hoc convinceris ipso, Quo stimulante ruis. Multi autem ex iis qui fuerant curiosa sectati, contulerunt libros, etc. Curiosa dicit, magicae artis industriam, cujus sectatores merito suos libros incendunt, magno licet pretio aestimaquaginta millium. Et debitoribus in Evangelio sub quinquagenario