comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi utraq unũ: adducentes ⁊ ipsi ex diu̾¬
sis pascuis greges: ut fiat unus pastor. &
unũ ouile. Huius rei gr̃ã ñ pigritant᷑ cre¬
bro terere limina apłoꝵ. inuenturi & ibi
qd̃ magis dolendũ est. qui suȩ faueant im¬
ꝓbȩ uoluntati: ñ qd̃ ualde romani curent
quo fine res terminet᷑. s qr ualde diligt̃
mun̾a. sequunt᷑ retͥbutiones. Nude nuba
loquor: nͨ retego uerenda: s inu̾ecunda
confuto. Utinã pͥuatim & in cam̾is hec
nã nec loquentib crederet᷑. utinã nob reliq̃¬
rint moderm noe. uñ a nob̃ possent aliqͣ¬
tenꝰ oꝑiri. Nunc uͦ cernente orbe. mundi
fabulam solitacebimꝰ: Caput meũ undiq
conquassatũ est: & ego sangume curũquaq
ebulliente. putau̾im esse tegendũ: Quicqͥd
apposuero cruentabit᷑: & maior erit confusio
uoluisse celare. cũ celari nequiu̾it. Bona hu
militas. que & in p̃sentiaꝵ ab huiusmodi
mordacib curis mentẽ facit esse quietã: &

Expanded text:
ipsi utraque unum, adducentes et ipsi ex diveripsi utraque unum, adducentes et ipsi ex diversis pascuis greges, ut fiat unus pastor, et unum ovile. Hujus rei gratia non pigritantur crebro terere limina apostolorum, inventuri et ibi quod magis dolendum est qui suae faveant improbae voluntati: non quod valde Romani curent, quo fine res terminentur; sed, quia valde diligunt munera, sequuntur retributiones. Nude nuda loquor, nec retego verenda, sed inverecunda confuto. Utinam privatim et in cameris haec quentibus crederetur! utinam nobis reliquerint moderni Noe, unde a nobis possent aliquatenus operiri! Nunc vero cernente orbe mundi fabulam, soli tacebimus? Caput meum undique conquassatum est, et ego sanguine circumquaque ebulliente putaverim esse tegendum? Quidquid apposuero, cruentabitur; et major erit confusio voluisse celare, cum celari nequiverit. CAPUmilitas, quae et in praesentiarum ab hujusmodi mordacibus curis mentem facit esse quietam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ebas. ium querebaris. multũ ad te. & om̃ino
suprate esse dicens: miserũ clamitans &
indignũ. qui ñ esses idoneus tã sc̃o ministe¬
rio: tantis ñ sufficeres curis. Quid gͥ nc̃ ue¬
recunda depulsa formidine. sponte ambis
ad ampliora: ĩmo inreu̾enti audacia ꝓpͥis
ñ contentꝰ inuadis aliena: Cur hoc: forte
ut plures ppłos salues:. S in alienã messẽ
uniꝰ incrementũ: qd̃ sit detͥmentũ alt̾ius.
Crudelis ambitio & incredibilis: si fidẽ
ocłi ñ astruerent. uix tenent manus: qͥn
illud ad literã impleant qd̃ legr in ꝓpha.
Secuerunt pregnantes galaad: ad dilatan¬
dũ t̾minos suos. u est ula terrifica cõmina¬
tio. ue qui coniungitis domũ ad domũ. &
agrũ agro copulatis: Nunqͥd inhis dũ¬
taxat exiguis ue istud metuendũ est.: ñ au¬
tẽ cũ urbes urbib. aut ꝓuinciȩ ꝓuinciis
continuant᷑ Immo etiã respondeant si
uolunt. se imitari dñm xp̃m. facientes &

Expanded text:
ebas, vim querebaris, multum ad te et omnino ebas, vim querebaris, multum ad te et omnino supra te esse dicens; miserum clamitans et indignum, qui non esses idoneus tam sancto ministerio, tantis non sufficeres curis. Quid igitur nunc verecunda depulsa formidine, sponte ambis ad ampliora; imo irreverenti audacia, propriis non contentus, invadis aliena? Cur hoc? Forte ut plures populos salves? Sed in alienam messem, unius incrementum, quod sit detrimentum alterius. Crudelis ambitio, et incredibilis, si fidem oculi non adstruerent! Vix tenent manus, quin illud ad litteram impleant quod legitur in propheta: Secuerunt praegnantes Galaad ad dilatandum terminos suos . 29. Ubi est illa terrifica comminatio, Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis? Nunquid in his duntaxat exiguis Vae istud metuendum est, non autem cum urbes urbibus, aut provinciae provinciis continuantur? Imo etiam respondeant, si volunt, se imitari Dominum Christum, facientes et
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ. S nunqͥd sic saciabit᷑ Factꝰ ep̃s :
archiep̾̃c esse desidat. Quo forte adepto:
rursũ nescio quid altiꝰ somnians. laborio¬
sis itit̾ib & sumptuosis familiaritatib ro¬
manoꝵ statuit frequentare palaciũ:. ques¬
tuosas sibi quasdam exinde comparans a¬
Nonnulli cũ ista ñ possunt. uertunt se ad
aliud ambiendi genꝰ: in quo nichilominꝰ
apiunt eam quã habent dñandi libidinẽ.
Nam cũ presideant urbib ualde ppłosis. &
totas ut ita dicam patͥas ꝓpͥȩ diocesis ambitu
circũcludant: occasione inuenta ex quocũq
ueteri pͥuilegio satis agunt. ut & uicinas sibi
subiciant ciuitates: quatinꝰ due quib duo
uix p̃sules sufficiebant. sub uno redigant᷑ an¬
tistite. Rogo que ħ tam odiosa p̃sumptio.
quis hic tantus ardor dñandi suꝑ terram: q̃
pͥncipandi tam effrenis cupiditas: Certe cũ
pͥmũ tractus es ad cathedram. flebas. refugi¬

Expanded text:
dignitatem. Sed nunquid sic satiabitur? Factus episcopus, dignitatem. Sed nunquid sic satiabitur? Factus episcopus, archiepiscopus esse desiderat. Quo forte adepto, rursum nescio quid altius somnians, laboriosis itineribus et sumptuosis familiaritatibus Romanum statuit frequentare palatium, quaestuosas sibi quasdam exinde comparans aNonnulli cum ista non possunt, vertunt se ad aliud ambiendi genus, in quo nihilominus aperiunt eam, quam habent, dominandi libidinem. Nam cum praesideant urbibus valde populosis, et totas, ut ita dicam, patrias propriae dioecesis ambitu circumcludant; occasione inventa ex quocunque veteri privilegio, satagunt ut vicinas sibi subjiciant civitates: quatenus duae, quibus duo vix praesules sufficiebant, sub uno redigantur antistite. Rogo, quae haec tam odiosa praesumptio? quis hic tantus ardor dominandi super terram? quae principandi tam effrenis cupiditas? Certe cum primum tractus es ad cathedram, flebas, refugi
Abbreviated transcription (Latin):
os hum̾os cupitȩ sarcinȩ submiserint. nͨ so¬
lũ ñ geniere tanqͣm sub onere. s insuꝑ appe¬
t̾e plus oñari: ñ deterrent᷑ ꝑiculis. quȩ cu¬
piditate cecati ñ uident: s fauorib ampliꝰ.
quos illis inuident. ꝓuocant᷑ O infinita
semꝑ ambitio: ⁊ insaciabilis auaricia. Cũ
p̾ͥmos honoꝵ gradus meruerint in ȩccła.
m̾uerint aut̃ uel uitȩ m̾ito uł pecuniȩ. si¬
ue etiã carnis & sanguinis quȩ regnũ dĩ
ñ possidebunt p̃rogatiua: ñ ideo corda qͥ¬
escunt duplici semꝑ estuantia desid̃io: qͦ
utiq magis ac magis & dilatent᷑ in plura
& ad celsiora subliment᷑. uerbi gr̃a. Cũ fac¬
situs. archidiaconus. aut aliquid huiusmo¬
di. ñ contentꝰ uno in una. plures sibi immo
quotqͦt ualet conquire̾ honores satagit. tã
in una qͣm in plurib. Quib tam̃ om̃ĩb si
locus euen̾it: uibent̾ unius p̃feret episcopii

Expanded text:
ios humeros cupitae sarcinae submiserint, non soios humeros cupitae sarcinae submiserint, non solum non gemere tanquam sub onere, sed insuper appetere plus onerari, non deterrentur periculis, quae cupiditate caecati non vident; sed favoribus amplius, quos illis invident, provocantur. O infinita semper ambitio, et insatiabilis avaritia! Cum primos honorum gradus meruerint in Ecclesia, meruerint autem vel vitae merito, vel pecuniae, sive etiam carnis et sanguinis, quae regnum Dei non possidebunt, praerogativa, non ideo corda quiescunt, duplici semper aestuantia desiderio, quo utique magis ac magis et dilatentur in plura, et ad celsiora sublimentur. Verbi gratia, cum facsitus, archidiaconus, aut aliquid hujusmodi, non contentus uno in una, plures sibi, imo quotquot valet, conquirere honores satagit, tam in una, quam in pluribus. Quibus tamen omnibus, si locus evenerit, libenter unius praeferet episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
mero annoꝵ cõputata. Bonus puer sa-¬
muhel: qui loquenti d̃o ꝓmptus aderat
auditor dicens Loquere dñe: qr audit
seruus tuus. Ac si dice̾t. Paratus sũ. ⁊ ñ sũ
turbatꝰ: ut custodiã mandata tua. Bonꝰ
& ieremias. qui añ sc̃ificatus ꝗͣ natus. cũ
se excusaret de puericia: nichilominꝰ ꝯsti¬
tutus ẽ suꝑ gentes & suꝑ regna. Bonus ꝙͦ
damel: cuius sp̃m suscitauit ds̃. ut conuin¬
ceret iniqua uidicia: & sanguinẽ innoxiũ
lib̾aret. Demq cani sunt sensus hominis:
& etas senectutis uita inmaculata. Sicubi hꝰ¬
cemodi puer senex ꝓmotus inueniat᷑: opus
di est his qui tales ñ sunt imit̾andũ ñ imi¬
tandũ. Cet̾um currit᷑ in dero passim ab oĩ
etate & ordine a doctis parit̾ & indoctis
ad ȩccłasticas curas: tanqͣm sine curis iam
quisq uicturus sit: cũ ad curas ꝑuenerit.
Nec mirũ de his: qui necdũ insemet ipsis ex¬
ꝑti sunt. Uidentes quippe illos qui iam ꝓpͥ¬

Expanded text:
mero annorum computata . Bonus puer Samero annorum computata . Bonus puer Samuel, qui loquenti Deo promptus aderat auditor, dicens: Loquere, Domine, quia audit servus tuus ; ac si diceret: Paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua . Bonus et Jeremias, qui ante sanctificatus quam natus, cum se excusaret de pueritia, nihilominus constitutus est super gentes et super regna . Bonus quoque Daniel, cujus spiritum suscitavit Deus, ut convinceret iniqua judicia, et sanguinem innoxium liberaret . Denique cani sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Sicubi hujuscemodi puer senex promotus invenitur, opus Dei est, his qui tales non sunt, mirandum non imitandum. 27. Caeterum curritur in clero passim ab omni aetate et ordine, a doctis pariter et indoctis ad ecclesiasticas curas, tanquam sine curis jam quisque victurus sit, cum ad curas pervenerit. Nec mirum de his qui necdum in semetipsis experti sunt. Videntes quippe illos qui jam propr
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ adeptũ qͣm ademptũ magisteriũ. Et
hoc quid̃ in micio. ꝓcessu uͦ temꝑis paula¬
tim insolescentes. docti sunt inbreui uen¬
ditare altaria. subditoꝵ marsupia uacu¬
are: magistris nimirũ in hac discipłina
tulus iudearis. quantalibet uigilantia rẽ
possis seruare tuam. quantocũq studio
regũ tͥ ac pͥncipũ gr̾̃am captare cures. di¬
cipes mane comedunt. Nec dicimꝰ qmcũꝙ
etatẽ dĩ gr̾e p̃matura nͨ seram: cũ mul¬
tosuideamꝰ unioꝵ suꝑ senes intellig̾e. mo¬
rib antiquare dies. p̃uenire temꝑa m̾itis.
qd etati deest. cõpensare uirtutib. Boni
pueri: qui qd̾ etate uident᷑. esse student
& malicia. Malicia inqͣm. s ñ sensu: qͦꝵ
uixta cõmonitionẽ apłi. nemo contẽpnat
adolescentiã. Meliores bonȩ indolis ado¬
lescentes. inuet̾atis dierũ maloꝵ. Puer
centũ annoꝵ maledictus ẽ: ⁊ est ẽ regiõe
senectus uen̾abilis ñ diuturna. neq nu¬

Expanded text:
ditur adeptum, quam ademptum magisterium. Et ditur adeptum, quam ademptum magisterium. Et hoc quidem in initio. Processu vero temporis paulatim insolescentes, docti sunt in brevi vindicare altaria, subditorum marsupia vacuare, magistris nimirum in hac disciplina tulus videaris, quantalibet vigilantia rem possis servare tuam, quantocumque studio regum tibi ac principum gratiam captare cures, dicipes mane comedunt . 26. Nec dicimus quamcumque aetatem Dtos videamus juniorum super senes intelligere, moribus antiquare dies, praevenire tempora meritis, et quod aetati deest, compensare virtutibus. Boni pueri, qui quod aetate videntur, esse student et malitia. Malitia, inquam, sed non sensu: quorum, juxta admonitionem Apostoli, nemo contemnat adolescentiam . Meliores bonae indolis adolescentes inveteratis dierum malorum. Puer centum annorum maledictus est: et est e regione senectus venerabilis, non diuturna, neque nu
Abbreviated transcription (Latin):
bis aut̃ dilectissime. uob̃ p̃cipuȩ tanto ma¬
gis arbitr hanc esse necessariam: quanto
maior noscit᷑ materia suppet̾e suꝑbiendi.
Genus. etas. scientia. cathedra. & qd̃ maiꝰ
fomes. elationis occasio: Quãqͣm esse pos¬
sint & humilitatis. Meditantib quid̃
honores blandiunt᷑: s onera pensantib¬
sunt tedio atq formidim. Non aut̃ om̃s
capiunt hoc uerbũ. Multi enĩ ñ tanta fi¬
ducia & alac̾tate curr̾ent ad honores: si
esse sentirent & onera. Grauari ꝓfecto
metuerent: nec cũ tanto labore & ꝑicło qͣꝵ¬
libet affectarent infulas dignitatũ. Nẽ uͦ
cłicum erubescit᷑ in ȩccła. seq ules estimañ
& inglorios. qui quocũq eminentiori loco
ñ fuerint subliati. Scolares pueri & m¬
pubes adolescentuli. ob sanguinis dignita¬
tẽ ꝓmouent᷑ ad ȩccłasticas dignitates: & de
sub ferula transferunt᷑ ad p̾ncipandũ p̃s¬
bit̾is: letiores int̾im qd̃ uirgas euaserint.
qͣm qd̃ m̾uerint p̾ncipatũ: nͨ tã ilis blan¬

Expanded text:
bis autem, dilectissime, vobis praecipue tanto magis arbitror hanc esse necessariam, quanto major noscitur materia suppetere superbiendi. Genus, aetas, scientia, cathedra, et, quod mafomes, elationis occasio? Quanquam esse possint et humilitatis. Meditantibus quidem honores blandiuntur, sed onera pensantibus taedio sunt atque formidini. Non autem omnes capiunt hoc verbum. Multi enim non tanta fiducia et alacritate currerent ad honores, si esse sentirent et onera. Gravari profecto metuerent, nec cum tanto labore et periculo quarumlibet affectarent infulas dignitatum. Nunc vero clericum erubescitur in Ecclesia; seque viles aestimant, et inglorios, qui quocumque eminentiori in loco non fuerint 472 sublimati. Scholares pueri et impuberes adolescentuli ob sanguinis dignitatem promoventur ad ecclesiasticas dignitates, et de sub ferula transferuntur ad principandum presbyteris; laetiores interim quod virgas evaserint, quam quod meruerint principatum; nec tam illis blan
Abbreviated transcription (Latin):
s illius głam querit. ꝑtingit usq ad ꝓxi¬
mũ. illa pietate qua & ipsi ñ sibi ꝓdesse de¬
sid̾at. Offert dõ bonus mediator p̃ces & uo¬
ta ppłoꝵ: reportans illis a d̃o bñdictionẽ &
grãm. Supplicat maiestati ꝓ excessib delin¬
quentiũ: undicat in peccantes iniuriã di
Ingratis inꝑꝑat bñficia di pietatis: contemp¬
nentib potentiȩ seu̾itatẽ insinuat. Utrisq
nichilominꝰ tam̃ placare stioet indignantis
furorẽ: nc̃ quid̃ hominũ obtenoens infirmi¬
tatẽ. nc̃ diuinȩ magnitudinẽ pietatis. De¬
iq siue excedar dõ. siue sobͥus sit nob̃. aut

Expanded text:
sed illius gloriam quaerit. Pertingit usque ad proxised illius gloriam quaerit. Pertingit usque ad proximum illa pietate, qua et ipsi, non sibi prodesse desiderat. Offert Deo bonus mediator preces et vota populorum: reportans illis a Deo benedictionem et gratiam. Supplicat majestati pro excessibus delinquentium, vindicat in peccantes injuriam Dei. Ingratis improperat beneficia pietatis, contemnentibus potentiae severitatem insinuat, utrisque tamen nihilominus placare studet indignantis furorem: nunc quidem hominum obtendens infirmitatem, nunc divinae magnitudinem pietatis. Denique sive exce
Abbreviated transcription (Latin):
S nͨ si montes transferat. Scientia: S ne il¬
la quid̃. quȩ lingua loq̃r angłoꝵ. Martiriũ:
absꝙ illa aliqdlibet bonũ suscipit᷑ nͨ cũ illa
qͣmlibet exiguum respiut᷑. Castitas sine cari¬
tate: lampas est sine oleo. Subtrahe oleum.
lampas ñ lucet. Tolle caritatẽ: castitas ñ pla¬
cet. S o quã pulchra est ut sapiens clamat
casta generatio cũ caritate. Cũ illa inqͣm cari¬
tate quã descbit apłs de corde puro. ⁊ consci¬
entia bona. & fide ñ ficta. Porro puritas cor-¬
dis in duob consistit. in querenda gła d̃i &
utilitate. ꝓximi: ut in om̃ib uidelicet actib
uel dictis suis nichil suũ querat ep̃s: s tm̃¬
aut cli honorẽ. aut salutẽ ꝓximoꝵ. aut utrũq.
Hoc enĩ agens implebit ñ solũ pontificis of¬
ficiũ s ethimologiam nominis. pontẽ utiq
se ipsũ faciens int̾ dm & ꝓximũ Pertingit
pons iste usq ad dm: ea fiducia quã ñ suam

Expanded text:
Sed nec si montes transferat. Scientia? Sed ne ilSed nec si montes transferat. Scientia? Sed ne illa quidem quae lingua loquitur angelorum. Martyrium? absque illa quodlibet bonum suscipitur, nec cum illa quamlibet exiguum respuitur. Castitas sine charitate, lampas est sine oleo. Subtrahe oleum, lampas non lucet. Tolle charitatem, castitas non placet. Sed o quam pulchra est, ut Sapiens clamat, casta generatio cum charitate! Cum illa, inquam, charitate, quam describit Apostolus, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . 10. Porro puritas cordis in duobus consistit: in quaerenda gloria Dei, et utilitate proximi; ut in omnibus videlicet actis vel dictis suis nihil suum quaerat episaut Dei honorem, aut salutem proximorum, aut utrumque. Hoc enim agens implebit non solum pontificis officium, sed et etymologiam nominis, pontem utique se ipsum faciens inter Deum et proximum. Pertingit pons iste usque ad Deum ea fiducia, qua non suam,
Abbreviated transcription (Latin):
terris. celestis iam illius ꝯu̾sationis exꝑien¬
tiam. uas int̾im fragile qd̃ portamꝰ. in quo &
crebro ꝑiclitam᷑ tenet castitas. ut monet a¬
płs in scificationem: & instar odoriferi bal¬
sami quo condita cadauera incorrupta ser¬
git. ne dissoluant᷑ in ociis. ne corrumpant᷑¬
in desidiis. ne carnis uoluptatib conpu¬
trescant: quẽadmodũ legit᷑ de quibꝰdam.
qͥ conputruer̃t ut iumenta instercore suo.
hoc itaq tantȩ pulcritudinis ornamen¬
tũ dignẽ dixerim sacerdotiũ honorare.
qd̃ dilectum dõ & hominib faciat sacerdotẽ:
cuius quippe memoria ñ in carnis successione
s insp̃uali bñdictione sit: reddatq similem
in gła scõꝵ. in hac licet adhuc regione dissi¬
militudinis constitutũ. uerũ quantalibet ue¬
nustate sui castitas eminere appareat: sine.
caritate tam̃ nec p̃cium ht̃ nͨ meritũ slec mi¬
rũ. Quod enĩ absq illa bonũ ꝑͣcipit᷑ Fides:

Expanded text:
terris coelestis jam illius conversationis experienterris coelestis jam illius conversationis experientiam. Vas interim fragile quod portamus, in quo et crebro periclitamur, tenet castitas ut monet Apostolus in sanctificationem , et instar odoriferi balsami, quocondita cadavera incorrupta sergit, ne dissolvantur otiis, ne corrumpantur desideriis, ne carnis voluptatibus computrescant: quemadmodum legitur de quibusdam, quia computruerunt ut jumenta in stercore suo . Hoc itaque tantae pulchritudinis ornamentum digne dixerim sacerdotium honorare, quod dilectum Deo et hominibus faciat sacerdotem, cujus quippe memoria, non in carnis successione, sed in spirituali benedictione sit, reddatque similem in gloria sanctorum, in hac licet adhuc regione dissimilitudinis constitutum. 9. Verum quantalibet venustate sui castitas eminere appareat, sine charitate tamen nec pretium habet, nec meritum. Nec mirum. Quod enim absque illa bonum suscipitur? Fides?
Abbreviated transcription (Latin):
putetis ministeriũ ur̃m. uident᷑ quid̃ hono¬
rifica: s oculo qui uidet in facie ñ qui uidet
in abscondito. slam quȩ uident᷑ in abscondi¬
to.nullis apparent fucata colorib.: spectabilia
tam̃. sullis condita saporib. p̃dulcia tam̃. slul¬
lis eleuata culminib: excelsa tam̃. Castitas.
caritas. humilitas. nullius quid̃ coloris sunt:
s ñnulliꝰ decoris. Nec mediocͥs decoris: qui
diuinos qͦ delectare possit aspectus. Quid
castitate decorius: aue mundũ de inmun¬
do conceptũ semine. de hoste domesticum.
angłm demq de homine facit: Differunt
quippe int̾ se homo pudicus & angłs: s fe¬
licitate. ñ uirtute. S & si illius castitas feli¬
cior. huius tam̃ fortior esse cognoscit᷑. Sola ẽ
castitas: quȩ in hoc mortalitatis & loco & tẽ¬
pore. statum quendã inmortalis glȩ rep̃sen-¬
tat. Sola int̾ nuptiaꝵ sollempnia. morem
beatȩ illius uendicat regionis. in qua neq
nubunt. neq nubunt᷑. prebens quodamm᷑

Expanded text:
 quidem honorifica, sed oculo qui videt in facie, non qui videt in abscondito. Nam, quae videntur in abscondito, nullis apparent fucata coloribus, spectabilia sunt tamen; nullis condita saporibus, praedulcia tamen; nullis elevata culminibus, excelsa tamen. Castitas, charitas, humilitas, nullius quidem coloris sunt, sed non nullius decoris; nec mediocris decoris, qui divinos quoque delectare possit aspectus. Quid castitate decorius, quae mundum de immundo conceptum semine, de hoste domesticum, angelum denique de homine facit? Differunt quidem inter se homo pudicus et angelus, sed felicitate, 465 non virtute. Sed, etsi illius castitas felicior, hujus tamen fortior esse cognoscitur. Sola est castitas, quae in hoc mortalitatis et loco, et tempore statum quemdam immortalis gloriae repraesentat. Sola inter nuptiarum solemnia morem beatae illius vindicat regionis, in qua neque nubunt, neque nubuntur: praebens quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
me ab iniquitate mea. Mea dix̾im ñ qr facio:
s qr sustineo. Corpus gesto mortis carnẽꝙ
peccati: sufficit int̾im mͥ. si ñ pecc̾m regnẽt
in meo mortali corꝑe. Si corpꝰ cͥmini ñ re¬
putat᷑. nec qd̃ habitat in eo peccatũ: si tñ¬
ñ condelector. si tam̃ ñ exhibeo menbra ar
ma iniquitati. ꝓhac orabit ad te o miseri¬
cors quiuis etiã sc̃s in temꝑe oportuno: sup¬
plex nimirũ qd̾ malũ sentiat. ⁊ nicħ ominꝰ
lectatus legi d̃i scd̾m int̾iorẽ hominẽ. de
malo qd̾ ita inesse corꝑi sentit. ut nͥ parit̾
cũ corꝑe carere ñ possit. m̾ito sese consolat᷑
& ait. Iam ñ ego oꝑor illud: s qd̃ habitat in
me peccatũ. uerũptam̃ delicta quis intel¬
ligite Nam si possẽ dicere cũ paulo. qd̃ qͥd̃

Expanded text:
me ab iniquitate mea. Mea dixerim, non quia facio, me ab iniquitate mea. Mea dixerim, non quia facio, sed quia sustineo. Corpus gesto mortis, carnemque peccati: sufficit interim mihi, si non regnet peccatum in meo mortali corpore. Sic corpus crimini non reputatur, nec quod habitat in eo peccatum: si tamen non delector, si tamen non exhibeo membra mea, arma iniquitati. Pro hac orabit ad te, o misericors, quivis etiam sanctus in tempore opportuno: supplex nimirum, quod malum sentiat; et nihilominus lectatus legi Dei secundum interiorem hominem, de malo, quod ita inesse corpori 471 sentit, ut nisi pariter cum corpore carere non possit, merito sese consolatur, et ait: Jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. . 24. Verumtamen delicta quis intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
ti: & nc̃ ingratus pietati inueniar. Quid
enĩ si cessant manus: & ñ cessat pectus:
Quid si os iam silet: & necdũ cor quiescite
Si singłi illiciti motus animi mei singła
sunt quedã in te ds conuicia ut puta ira¬
cundiȩ motꝰ in mansuetudinẽ. inuidiȩ
in caritatẽ. in frugalitatẽ luxuriȩ. tur¬
pitudinis in castitatẽ. & innum̾a his si¬
milia. quȩ dȩ cenoso lacu prurientis pec¬
toris mei etiã nc̃ incessant̾ ebulluint. in¬
undantes ⁊ inpingentes in serenitatẽ p̃¬
sulgentis uultꝰ cui. quid magnũ feci solos
cohib̾e artus. actus corrig̾ẽ: Si has atq
huiusmodi quas foris licet uacans intꝰ acti¬
tare ñ cesso. iniquitates obseruauus. o dñe
quis sustinebit: An ũ forte iam ñ ago illa.
s patior: Aguntꝰ qurd̃ in me: s a me ñ a¬
gunt᷑. si ñ consentio. Sane si mei ñ fuerint
diiata: tẽ inmaculatus ero. ⁊ in maculatꝰ co¬
ram eo ñ solũ si caruero. s & si obseruau̾o

Expanded text:
ti, et nunc ingratus pietati inveniar. Quid ti, et nunc ingratus pietati inveniar. Quid enim si cessant manus, et non cessat pectus? Quid si os jam silet, et necdum cor quiescit? Si singuli illiciti motus animi mei singula sunt quaedam in te, Deus, convicia, utputa iracundiae motus in mansuetudinem, invidiae in charitatem, in frugalitatem luxuriae, turpitudinis in castitatem, et innumera his similia, quae de coenoso lacu prurientis pectoris mei etiam nunc incessanter ebulliunt, inundantes et impingentes in serenitatem praefulgentis vultus tui: quid magnum feci solos cohibere artus, actus corrigere? Si has atque hujusmodi, quas, foris licet vacans, intus actitare non cesso, iniquitates observaveris, o Domine, quis sustinebit? An forte jam non ago illa, sed patior? Aguntur quidem in me, sed a me non aguntur, si non consentio. Sane si mei non fuerint dominata, tunc immaculatus ero, et immaculatus coram eo, non solum si caruero, sed et si observavero
Abbreviated transcription (Latin):
nant ut audiant᷑ͦ. Solent sentiri a cogitan¬
te: ñ audiri ab ascultante. ñ a contemplan-¬
te uideri. Merito tam̃ dñs scit cogitatiões
hominũ: qm̃ uanȩ sunt. Cur enĩ nesciret.
quas uidet ee audit: His p̃cipue duob sen¬
sib .i. uisui & auditui nemo fidem pritat
esse negandã. Hoc nos scire constant̾ astru¬
imꝰ. qõ uidimꝰ & audiuimꝰ. Merito itaq ñ
erat opus dño iħu. ut quis testimoniũ ꝑ¬
hib̾et de homine: ipse nimirũ sciebat quȩ
essent in homine. Quid cogitatis ait mala
in cordib ur̃is: Respondebat ñ sermonib.
s cogitationib. Audiebat ñ loquentes. ui¬
debat ñ apparentes. Contremisco totus
tuam dñe iħu quantillo possũ intuitu
ꝯsidans maiestatẽ: p̃sertim cũ recordor in
quantis ipsius aliqñ contemptor extit̾im.
S & nẽ cũ iam a facie maiestatis fugi ad
genua pietatis: & quid ampliꝰ facio: ue¬
reor ne qui aliqñ contrariꝰ extiti maiesta¬

Expanded text:
nant ut audiantur. Solent sentiri a cogitannant ut audiantur. Solent sentiri a cogitante, non audiri ab auscultante, non a contemplante videri. Merito tamen Dominus scit cogitationes hominum quoniam vanae sunt. Cur enim nesciret, quas et audit, et videt? His praecipue duobus sensibus, id est visui et auditui, nemo fidem putat esse negandam. Hoc nos scire constanter adstruimus, quod vidimus et audivimus. Merito itaque non erat opus Domino Jesu, ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse nimirum sciebat quae essent in homine. Quid cogitatis, ait, mala in cordibus vestris? Respondebat non sermonibus, sed cogitationibus. Audiebat non loquentes, videbat non apparentes. 23. Contremisco totus, tuam, Domine Jesu, quantillo possum intuitu considerans majestatem, praesertim cum recordor, in quantis ipsius aliquando contemptor exstiterim. Sed et nunc cum jam a facie majestatis fugi ad genua pietatis, quid amplius facio? Vereor ne qui aliquando contrarius exstiti majesta
Abbreviated transcription (Latin):
iustificatꝰ sum. Non ex toto credo me uel ip¬
si conscientiȩ mȩȩ. quippe cũ ne ipsa quid̃
queat me comp̃hende totũ. Nec potest iu¬
dicare de toto: qui totum ñ audit. Qui au¬
tẽ iudicat me: dñs est. Dñs inquit cuiꝰ utiq
scientiã ñ effugit: sententiã ñ subter fugit.
etiam qd̃ ꝓp̾am lateat conscientiã. Audit
ds in corde cogitantis. qd̃ ñ audit uel ipse
qui cogitat. Adera auris ꝓpħe absentis ori
furtiue poscentis pecuniã: & ego quãtũ libae
in occulto ledere cogitans. aut ꝓximũ nequit̃.
aut turpit̾ me ipsum: ñ uerear aurẽ nusqͣm
absentem: Tremenda ꝓrsus auris & reu̾enda:
cui ñ cessat quies. ñ tacet silentiũ. Deniq ait.
auferte malũ cogitationũ ur̃aꝵ ab ocłis me¬
is. S qͥd est. qd dicit ab ocłis meis: An &
nr̃a ds̃ ñ solũ audit. s & uidet archana:
Quales ocłi. qui contemplant᷑ cogitationes:
Non sunt coloratȩ ut uideant᷑: sic̃ nec so¬

Expanded text:
justificatus sum. Non ex toto credo me vel ipjustificatus sum. Non ex toto credo me vel ipsi conscientiae meae, quippe cum ne ipsa quidem queat me comprehendere totum; nec potest judicare de toto, qui totum non audit. Qui autem judicat me, Dominus est. . Dominus, inquit, cujus utique scientiam non effugit, sententiam non subterfugit, etiam quod propriam latet conscientiam. Audit Deus in corde cogitantis, quod non audit vel ipse qui cogitat. Aderat auris Prophetae absentis ori furtive poscentis pecuniam : et ego quantumlibet in occulto laedere cogitans aut proximum nequiter, aut turpiter me ipsum, non verear aurem nusquam absentem? Tremenda prorsus auris et reverenda, cui non cessat quies, non tacet silentium. Denique ait: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis. Sed quid est quod dicit, ab oculis meis? an et nostra Deus non solum audit, sed et videt arcana? Quales oculi, qui contemplantur cogitationes! Non sunt coloratae, ut videantur, sicut nec so
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsum inpudent̾ ostentans passim & ubiq
tanqͣm ꝑ campũ incedens. totus fert᷑ ĩ głam.
Głatur etiã cũ male fecerit: ⁊ exultat in reb
pessimis. Estimat se ñ uideri: dũ plures ha¬
beat imitatores qͣm rep̃hensores. cecus dux
cecoꝵ. S habet hic campus ocłos sc̃oꝵ ꝓcul
dubio angłoꝵ: quos semꝑ offendẽ solet in¬
disciplinata conuersatio. Non dicet hypocͥta.
Gła mea testimoniũ conscientiȩ mȩȩ: qr &
si udicantiũ sodm faciẽ uerbo. uultu. habi¬
tu ue similatorio eludat opinioni: s ñ eiꝰ
te nemoris aurem. lingua licet manuq
& quiescentis cor loqr. cogitatio confitet᷑
Prauũ est cor hominis & inꝑscrutabile. ita
ut nemo sciat quȩ sunt in homine. nͥ sp̃c
hominis qui in eo ẽ. s nec ipse plene. Nam
me ipsũ uidico. Quare: Qm ñ possũ ait
ratam uel ipse de me ꝓferre sententiã. Ec¬
ce enĩ nichil mͥ conscius sũ: ñ tam̃ in hoc

Expanded text:
se ipsum impudenter ostentans, passim et ubique, se ipsum impudenter ostentans, passim et ubique, tanquam per campum incedens, totus fertur in gloriam: gloriatur etiam cum male fecerit, et exsultat in rebus pessimis. Aestimat se non videri, dum plures habeat imitatores quam reprehensores, caecus dux caecorum. Sed habet hic campus oculos sanctorum procul dubio angelorum, quos semper offendere solet indisciplinata conversatio. Non dicet hypocrita: Gloria mea est testimonium conscientiae meae: quia etsi judicantium secundum faciem, verbo, vultu habituve simulatorio illudat opinioni; sed non ejus te nemoris aurem. Lingua licet manuqueet quiescentis cor loquitur, cogitatio confitetur. Pravum est cor hominis et imperscrutabile , ita ut nemo sciat, quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est; sed nec ipse plene. Nam me ipsum judico. Quare? Quoniam non possum, ait, ratam vel ipse de me proferre sententiam. Ego enim nihil mihi conscius sum, non tamen in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uolueris. Si ponis in os meũ. iam ñ intua
s in mea potestate est: cũ utiq ꝓ meo libi¬
tu uel laudare te possim. uel derogare tibi.
Sanũ uas & inconcussũ conscientia: & secre¬
tis seruandis idoneũ. Nullis patens insidi¬
is. nulli uiolentie cedens: nulli quippe ocło
uł manui accessibilis. excepto dũtaxat sp̃ui.
qui scrutat᷑ etiam alta dĩ. Quicqͥd in ea re-¬
posuero securꝰ sum qr ñ ꝑdam: seruabit ui¬
uo. defuncto restituet. Nam quocũq uado
ego ipsait mecũ: secũ ferens depositũ. qd̃
seruandũ accepit. Adest uno. mortuũ se¬
quit᷑ ubiq mͥ uel gła uel confusio insepa¬
rabilis ꝓ qualitate depositi. Beati qui in u̾i¬
tate dicere possunt. Gła nr̃a hec ẽ. testimoni-¬
um ꝯscientiȩ nr̃ȩ. Non potest dicere nͥhumi¬
tuere. & siluaꝵ aures soleat hab̾e suspectas.
Beatus nempe homo: qui semꝑ est pauidus.
Non potest dice̾ arrogans & p̃sumptor: qui

Expanded text:
mere cum volueris. Si ponis in os meum, jam non in tua, mere cum volueris. Si ponis in os meum, jam non in tua, sed in mea potestate est, cum utique pro meo libitu vel laudare te possim, vel derogare tibi.Sanum vas et inconcussum conscientia, et secretis servandis idoneum, nullis patens insidiis, nulli violentiae cedens; nulli quippe oculo vel manui accessibilis, excepto duntaxat Spiritui, qui scrutatur etiam alta Dei. Quidquid in ea reposuero, securus sum quia non perdam: servabit vivo, defuncto restituet. Nam quocunque vado ego, ipsa it mecum, secum ferens depositum quod servandum acceperit. Adest vivo, mortuum sequitur; ubique mihi vel gloria, vel confusio inseparabilis pro qualitate depositi. Beati qui in veritate dicere possunt: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Non potest dicere ntuere, et silvarum aures soleat semper habere suspectas. Beatus nempe homo qui semper est pavidus . Non potest dicere arrogans et praesumptor, qui
Abbreviated transcription (Latin):
imitari apłm. ita de se loquentẽ. Parco aut̃.
ne quis me existimet supra id qd̾ uidet in me.
aut audit aliquid ex me. Cũ uͦ laudari se cõ¬
ꝑit de bono qd̃ se forte hab̾e cognoscit. nich¬
ominꝰ quantũ in se est scuto ueritatis curat
a se iaculũ fauoris repellere. dans d̃o głam
& dicens. Grã dĩ sumid qd̃ sum. Et ꝓpulsans
rũ si ałr egerit: ne forte audiat ab ipso. Re-¬
cepisti mercedem tuã. Et it̾um. Głam ab in¬
uicẽ queritis. & głam quȩ est a solo dõ ñuul¬
tis: Refugiens gͦ & de hoc ad consiliũ apłi.
pbat ipse opus suũ. ut sic habeat in semet¬
ipso głam & ñ in altero: fidelis suimet cus¬
tos. qui sͥ oleum fauoris sine fraude reser¬
uet: ne in aduentu sponsi lampas conscien¬
tie uacua extinguat᷑ Non in altero inqͣm:
nͨenĩ tutum arbitrat᷑ labiis hominũ com¬
mitt̾e głam suam. archȩ utiq sine claue.
& sine sera: nulliq om̃ino clause nocere

Expanded text:
imitari Apostolum, ita de se loquentem: Parco autem, imitari Apostolum, ita de se loquentem: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Cum vero laudari se comperit de bono quod se forte habere cognoscit, nihilominus, quantum in se est, scuto veritatis curat a se jaculum favoris repellere: dans gloriam Deo, et dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Et propulsans rum, si aliter egerit, ne forte audiat ab ipso, Recepisti mercedem tuam ; et iterum, Gloriam ab invicem quaeritis, et gloriam quae a solo Deo est, non vultis . Refugiens ergo et de hoc ad consilium Apostoli, probat ipse opus suum, ut sic habeat in semetipso gloriam, et non in altero . Fidelis suimet custos, qui sibi oleum favoris sine fraude reservet, ne in adventu sponsi lampas conscientiae vacua exstinguatur. Non in altero, inquam. Nec enim tutum arbitratur labiis hominum committere gloriam suam, arcae utique sine clave, et sine sera, nullique omnino clausae nocere
Abbreviated transcription (Latin):
se altius se aliquid sentiat. solet ne insoles¬
cat uerꝰ humilis. illud sͥ iugi meditatione
reuoluere. Non alta sapientes: s humilib
consentientes. & illud. Non ambulaui in
magnis: neq in mirabilib suꝑ me. Si ñ
humiłr sentiebam: s exaltaui animã me¬
am. Et item. Qui se putat aliquid esse cũ
nichil sit: ipse se seducit. Contra hoc autẽ
ut a se sentiat esse qd̃ se sentit esse. sollicite
se ipsũ interrogat. Quid habes qd̃ ñ acce¬
pisti:. Si aut̃ accepisti. quid głaris quasi
ñ accepis: Item. Qui humanas laudes con¬
sueuitꝰ ꝑfecte contempn̾e: cũ sȩ laudari
ꝑcipit de eo qd̾ in se nouit ñ esse nullatenꝰ acqͥ¬
escens. illud sibi cõmemorat. Qui te beatificañ.
inerrorem te mittunt. S & illiꝰ nichominꝰ uer¬
sicłi recordat᷑. Uerumptam̃ uani filii homi¬
nũ. mendaces. f. h. in stateris. ut decipiant ipsi
de uanitate in id ipsum:. Pinde sollicite studet

Expanded text:
se altius se aliquid sentiat, solet, ne insolesse altius se aliquid sentiat, solet, ne insolescat, verus humilis illud sibi jugi meditatione revolvere: Non alta sapientes, sed humilibus 469 consentientes : et illud, Non ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me. Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam : et item: Qui se putat aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit . Contra hoc autem ut a se sentiat esse, quod se sentit esse, sollicite se ipsum interrogat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Item, qui humanas laudes consuevit perfecte contemnere, cum se laudari percipit de eo quod in se novit non esse, nullatenus acquiescens, illud sibi commemorat: Qui te beatificant, in errorem te mittunt . Sed et illius nihilominus versiculi recordatur. Verumtamen vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum . Proinde sollicite studet
Abbreviated transcription (Latin):
tionib demonstrabimꝰ. Ceca suꝑbia seu con-¬
tumacia ẽ uiciũ. quo se existimans aliqͥs uel
esse bonũ qd̃ ñ est. uel ã se esse qd̾ est: in se ñ
in dño głatur. Uana suꝑbia seu uanitas est
uiciũ. quo quis tam de eo qd̃ est. qͣm de eo
qd̾ ñ est. suis magis qͣm dd̃ĩ laudib delectat᷑.
His ita p̃missis. aptemꝰ iam contraria humi¬
litati. singula singulis opponentes. Numi¬
litas est contemptus ppͥȩ excellentie. Contẽp¬
tus opponit᷑ appetitiui. Duab quippe suꝑbiȩ
specieb. auȩ nichilominꝰ humilitatis oppo¬
nunt᷑ Contra cecam: ut quis de se nou̾it sen¬
tire humiłr. Contra uanã: nec consentire
ałr sentientib. Nempe qui de se ipso senti¬
re humiłr nouit: in neutro ipsius de sȩ
iudiciũ falli potest. uidelicet aut ut maiꝰ
aliquid putet esse qͣm sit. aut a se esse qd̃
sit. Et ideo patient̾ carens qͦd .sͥ. nouit de

Expanded text:
tionibus demonstrabimus. Caeca soperbia seu contionibus demonstrabimus. Caeca soperbia seu contumacia est vitium, quo se existimans aliquis vel esse bonum quod non est, vel a se esse quod est, in se, non in Domino gloriatur. Vana superbia seu vanitas est vitium, quo quis tam de eo quod est, quam de eo quod non est, suis magis quam Dei laudibus delectatur. His ita praemissis, aptemus jam contraria humilitati, singula singulis opponentes. Humilitas est contemptus propriae excellentiae. Contemptus opponitur appetitui. Duabus quoque superbiae speciebus, duae nihilominus humilitatis opponuntur: contra caecam, ut quis de se noverit sentire humiliter; contra vanam, nec consentire aliter sentientibus. Nempe qui de se ipso sentire humiliter novit, in neutro ipsius de se judicium falli potest, videlicet ut aut majus aliquid putet se esse quam sit, aut a se esse quod sit. Et ideo patienter carens quod sibi novit dee
Abbreviated transcription (Latin):
militate tanꝗͣ sũma suȩ doctrine suaꝵq
uirtutũ głatus ẽ: Discite ait a me. qͥr mitis¬
inquit discite: ñ ad doctrinam patͥarcha¬
rũ. ñ ad ꝓpħaꝵ libros ego uos mitto. s me
uob̃ exemplũ me formã humilitatis exhibeo.
Inuid̾unt m̃ altitudinem quã habeo apd̾ pa¬
trem angłs ⁊ femina: ille potentiȩ. illa sci¬
entiȩ. uos aut̃ emulamini carisiata me¬
liora: discentes a me qr mitis sũ & humilis
corde. Commodũ reor indagare aliquid &
de suꝑbia. quatinꝰ ex opposito sibi uicio uirtu
tis decor inanifestior appareat. Suꝑbia est ap¬
petitus ꝓp̾e excellentie. Hec in sp̃es duas di¬
uidit᷑. in cecam & uanã suꝑbiam. Que quid̃
& aliis nominib appellari possunt contu¬
macia ⁊ uanitas. Quaꝵ pͥor intelligentiȩ:
post̾ĩor uoluntatis uiciũ est. Nam ex illa rõ¬
nis fallit᷑ ocłs: & ex ista uoluntatis appetitꝰ
male afficit᷑. Quod meliꝰ ex singulaꝵ diffim¬

Expanded text:
militate, tanquam summa suae doctrinae suarumque militate, tanquam summa suae doctrinae suarumque virtutum, gloriatus est? Discite, ait, a me, non inquit, discite. Non ad doctrinam patriarcharum, non ad prophetarum libros ego vos mitto; sed me vobis exemplum, me formam humilitatis exhibeo. Inviderunt mihi altitudinem quam habeo apud Patrem, angelus et femina: ille potentiae, illa scientiae. Vos autem aemulamini charismata meliora, discentes a me quia mitis sum et humilis corde. 19. Commodum reor indagare aliquid et de superbia, quatenus ex opposito sibi vitio virtutis hujus decor manifestior appareat. Superbia est appetitus propriae excellentiae. Haec in species duas dividitur, in caecam et vanam superbiam. Quae quidem et aliis nominibus appellari possunt, contumacia et vanitas: quarum prior intelligentiae, posterior voluntatis vitium est. Nam ex illa rationis fallitur oculus, et ex ista voluntatis appetitus male afficitur. Quod melius ex singularum defini
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ suꝑ quietũ & humilem. Seruatas consum¬
mat: nã uirtus in infirmitate hoc ẽ in humi¬
litate ꝑficit᷑ Inimicã om̃is gr̃e. om̃isq iniciũ
peccati debellat suꝑbiam: & tã a se qͣm
a cet̾is uirtutib suꝑbam illius ꝓpuł sat
tẏranniidem. Si quid̾ cũ ex aliis quibꝰq bomᷤ
iuriũ magis suaꝵ caꝑe soleat incrementũ
suꝑbia. sola ħ om̃iũ ꝓpugnaculũ qd̾dã tur¬
risq uirtutũ eius fortiter resistit malicie:
obiuat p̃sumptioni. Sola deniq est. de qͦ
om̃iũ plena uirtutũ maria. głandũ esse pu¬
tauit. Audito quippe ab angło. aue gracia
plena: quasi solam ex illa plenitudine hu¬
militatẽ in se cognosceret. solam rependisse.
ac respondisse memorat᷑ in gr̃am. Respexit¬
d̾s inquiens humilitatẽ ancillȩ suȩ. Quid
deniq auctor & dator uirtutũ xp̃c. in quo
om̃s thesauri sapientiȩ ⁊ scientiȩ sc̃ abscon-¬
diti. in quo om̃is ꝙͦ plenitudo diuinitatis
habitat corpałr. nonne tam̃ & ipse de hu¬

Expanded text:
 super quietum et humilem . Servatas consummat; nam virtus in infirmitate, hoc est in humilitate, perficitur . Inimicam omnis gratiae, omnisque initium peccati debellat superbiam, et tam a se quam a caeteris virtutibus superbam illius propulsat tyrannidem. Siquidem cum ex aliis quibusque bonis virium magis suarum capere soleat incrementum superbia, sola haec omnium propugnaculum quoddam turrisque virtutum, ejus fortiter resistit malitiae, obviat praesumptioni. Sola denique est, de qua omnium plena virtutum Maria gloriandum esse putavit. Audito quippe ab angelo, Ave, gratia plena, quasi solam ex illa plenitudine humilitatem in se cognosceret, solam rependisse ac respondisse memoratur in gratiam: Respexit, inquiens, Deus humilitatem ancillae suae . 18. Quid deinde auctor et dator virtutum Christus, in quo omnes thesauri sapientiae et scientiae sunt absconditi, in quo omnis quoque plenitudo divinitatis habitat corporaliter? nonne tamen et ipse de hu
Abbreviated transcription (Latin):
se rõne sollicitant. Qui aut̃ p̃sunt mͥ. ipsi
potus paulo dicente ꝑuigilant. tanqͣ rõ-¬
nem ꝓ me recddituri. Iuli ⁊ si honorant oñant:
hii ñ tam p̃munt qͣm ꝓtegunt. Scio me le-¬
gisse. Iudiciũ durissimũ his qui p̃sunt: exi
monachi. sacerdotũ grauat auctoritas: Me-¬
tuitis infestationẽ e S si quid patmini ꝑꝑ
iusticiam: beati. Scłaritatẽ contempnitis:
S scłarior nemo pilato: cui dñs astitit ui¬
dicandus. Non hab̾es inquit in me potesta¬
tẽ. ñ tibi esset datũ desuꝑ. Iam tc̃ ꝑ se loque¬
bat᷑. ⁊ in se exꝑiebat ͦ: qd̃ post ꝑ apłos clama¬

Expanded text:
se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi potius, Paulo dicente, pervigilant, tanquam rationem pro me reddituri . Illi etsi honorant, onerant: hi non tam premunt, quam protegunt. Scio me legisse: Judicium durissimum his qui praesunt; exigmonachi, sacerdotum gravat auctoritas? Metuitis infestationem? Sed si quid patimini propter justitiam, beati. Saecularitatem contemnitis? Sed saecularior nemo Pilato, cui Dominus astitit judicandus. Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Jam tunc per se loquebatur et in se experiebatur quod post per apos
Abbreviated transcription (Latin):
b̾taᷤ om̃i ut ita loquar seruitute seruilior.
Satient̾ ab huiusmodi lib̾tate abstineam.
que mȩ pessimȩ addicat suꝑbiȩ seruituti.
Plus timeo dentes lupi: qͣm uirgã pastoris.
Certus sũ enĩ ego monachus & monachoꝵ qͣ¬
liscũq abbas. si mei qñq pontificis a ꝓpͥis
ceruicib excut̾e ugũ temptau̾o: qd̃ satha¬
ne mox tyrannidi me ipsum subicio. Ad¬
u̾tens nimirũ cruenta illa bestia. quȩ cir¬
cuit querens quẽ deuoret. elongatã custodi¬
am: heustatĩ insilit in p̃sumptorẽ. Merito
enĩ ñ cunctat᷑ presid̾e suꝑbo: qui se uire re-¬
gem głat᷑ suꝑ om̃s filios suꝑbie. Quis dabit
mͥ centũ in mei custodiã deputari pastores:
Quanto plures sentio curã gerẽ mei: tanto
securior exeo in pascua. Stupenda insania.
Animaꝵ ñ cunctor turbas mͥ custodiendas
collig̾e̾. & unũ suꝑ ꝓp̾am grauor hab̾e cus¬
todem: Et quid̃ subiecti me de reddenda ꝓ

Expanded text:
bertas omni, ut ita loquar, servitute servilior! bertas omni, ut ita loquar, servitute servilior! Patienter ab hujusmodi libertate abstineam, quae me pessimae addicat superbiae servituti. Plus timeo dentes lupi, quam virgam pastoris. Certus sum enim ego monachus, et monachorum qualiscunque abbas, si mei quandoque pontificis a propriis cervicibus excutere jugum tentavero, quod Satanae mox tyrannidi me ipsum subjicio. Advertens nimirum cruenta illa bestia, quae circuit quaerens quem devoret, elongatam custodiam; heu! statim insilit in praesumptorem. Merito enim non cunctatur praesidere superbo, qui se jure regem gloriatur super omnes filios superbiae. Quis dabit mihi centum in mei custodiam deputari pastores? Quanto plures sentio mei curam gerere, tanto securior exeo in pascua. Stupenda insania! Animarum non cunctor turbas mihi custodiendas colligere, et unum super propriam gravor habere custodem! Et quidem subjecti me de reddenda pro
Abbreviated transcription (Latin):
iudicas. delicatoꝵ magistroꝵ. quos u̾itas in¬
crepat: an obedientiũ mona choꝵ. qͦs amicoᷤ
suos cõmemorat: Ait siquid̃. U os amici mei
estis: si fec̾itis quȩ ego precipio uob̃. uides
gͥ quale ẽ iub̾e qd̾ ipse ñ feceris: aut nolle fa¬
cere qd̃ docueris: Dem̃ ut taceã illd̃ de regu¬
la. uͥ a scõ bñdicto tͥ precipit᷑. ut que doces dis¬
cipulis esse contraria. in tius factis indices ñ
agenda: ut itẽ pret̾mittã qd̃ aꝑte diffut ter¬
ciũ humilitatis eẽ gradũ. ut quis ꝓ cłi amore
om̃i obedientia se subdat maiori: in regula
u̾itatis attende qd̃ legr̃. qui solu̾it inqͥt unũ
de his minimis meis mandatis. ⁊ docuerit
sic homines: minimꝰ uocabit᷑ in regno celoꝵ.¬
Si multũ suꝑbus es: plus minimꝰ qͣm minor
uocari confundẽ. Minor quippe iulitas ẽ: mi¬
norẽ uideri ꝗͣ minimũ. Longe aut̃ prestan-¬
me inquit facio: s quero eccłȩ lib̾tatem᷑. O li¬

Expanded text:
judicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas injudicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an obedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis . Vides igitur quale est jubere quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a sancto Benedicto tibi praecipitur, ut quae doces discipulis esse contraria, in tuis factis indices non agenda; ut item praetermittam, quod aperte definit tertium humilitatis esse gradum, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori ; in regula Veritatis attende quos legitur: Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coeloSi multum superbus es, plus minimus, quam minor vocari confundere. Minor quippe vilitas est minorem videri, quam minimum: longe autem praestand non propter me, inquit, facio, sed quaero ecclesiae libertatem. O li
Abbreviated transcription (Latin):
illud implebit᷑: pͥncipem te constituer̃t. esto int̾
illos tanqͣm unus ex illis: Quomͦ tanqͣ unus
ex illis. manens int̾ humiles suꝑbus. int̾ sub̃di¬
tos rebellis: imnitis int̾ mansuetos: Ut te pu¬
temꝰ tanqͣm unũ ex illis. uideamꝰ tam exhibe
paratũ. qͣm exigere obelientiam: uideamꝰ tã li¬
bent̾̃ pp̃ositis obtemꝑare subiectũ. qͣm imꝑare
subiectis. Quod si semꝑ uis obedientes habere.
& nunꝗͣ esse: ꝓbas te ñ esse tanqͣm unũ ex illis:
dũ unus eẽ remus ex obedientib. A quib dũ
te suꝑbiendo segregas. quoꝵ aggregeris consor¬
tio patent̾ aduertimꝰ: & si tu uel inpudent̾ con¬
tempnis. uel inprudent̾ dissimulas. Reputa¬
ri ꝓfecto int̾ illos te nou̾is : de quib scͥptum ẽ.
Alligant onera grauia & inportabilia: & im¬
ponunt hum̾is hominũ: digito aut̃ suo no¬
lunt ea mouere. Quoꝵ gͦ tͥ indigniꝰ consortiũ

Expanded text:
illud implebitur: Principem te constituerunt? esto inter illud implebitur: Principem te constituerunt? esto inter illos tanquam unus ex illis? . Quomodo tanquam unus ex illis, manens inter humiles superbus, inter subditos rebellis, immitis inter mansuetos? Ut te putemus tanquam unum ex illis, videamus tam exhibere paratum, quam exigere obedientiam: videamus tam libenter praepositis obtemperare subjectum, quam imperare subjectis. Quod si semper vis obedientes habere, et nunquam esse, probas te non esse tanquam unum ex illis, dum unus esse renuis ex obedientibus: a quibus dum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio patenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profecto inter illos te noveris, de quibus scriptum est: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt humeris hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Quorum ergo tibi indignius consortium
Abbreviated transcription (Latin):
sibi possecdit carnẽ: rebellis rebellem inue¬
n̾it: factusq transgressor legis suꝑioris sen¬
tire ceꝑit aliam legẽ in menb̃s suis repug¬
nantẽ legi mentis suȩ. & captiuantẽ se in
monasterioꝵ abb̃es hanc humilitatis regu¬
lam odiosa contentione infring̾e: & sub
humili qd̃ peius ẽ habitu & tonsura tã su¬
ꝑbe saꝑe: ut cũ ne unũ quid̃ uerbulũ de
suis imꝑiis subditos p̃tergredi patiant᷑: ip¬
si pp̾is obedire contempnant ep̃is. Spoliant
ȩccłas. ut emancipentur: redimunt se. ne
obediant. Non ita xp̃c. Ille siquid̃ de dit ui¬
tã. ne ꝑderet obedientiã: qua isti ut care¬
ant. totũ fere suũ. suoꝵq uictũ expendt̃.
Quid hoc ẽ p̃sumptionis o monachie sleq
enĩ qr prelati monachis. ideo ñ monachi: sẽ¬
pe monacħũ facit ꝓfessio: prelatũ necessitas.
ut aut̃ preiuidicet necessitas ꝓfessioni: accedat
ñ succedat prelatio monachatui. Alioqͥn quomͦ

Expanded text:
sibi possederit carnem: rebellis rebellem invesibi possederit carnem: rebellis rebellem invenerit: factusque transgressor legis superioris, sentire coeperit aliam legem in membris suis, repugnantem legi mentis suae, et captivantem se in monasteriorum abbates hanc humilitatis regulam odiosa contentione infringere, et sub humili quod pejus est habitu et tonsura tam superbe sapere, ut cum ne unum quidem verbulum de suis imperiis subditos praetergredi patiantur, ipsi propriis obedire contemnant episcopis. Spoliant ecclesias, ut emancipentur ; redimunt se, ne obediant. Non ita Christus. Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: qua isti ut careant, totum fere suum suorumque victum expendunt. Quid hoc est praesumptionis, o monachi? Neque enim quia praelati monachis, ideo non monachi. Nempe monachum facit professio, praelatum necessitas. Ut autem non praejudicet necessitas professioni, accedat, non succedat praelatio monachatui. Alioquin quomodo