comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctoꝵ: qui int̾ duplicẽ murũ duoꝵ
testamentoꝵ constituti. ñ belligera¬
re s effiigere querunt: & in deliciis
magis defluere. qͦd significat ortus. ꝗͣ¬
scuto fidei hostib obsistere. Fugit se¬
dantib rector fugit. non ad montes de
lururie. Unde scͥptum est. Lata ẽ uia:
que ducit ad mortẽ. Comp̾henditur
sunt. & reliquerunt eum. Cum enim
uirtutes hominẽ deserunt. quȩ eum
defendere debuerant: in planicie ie¬
richo capitur: idest in defectione car¬
nalis sensus. Iherico enim int̾pretat᷑
luna: & significat defectum carnis. fi¬
lios sedechiȩ occidit coram eo: & ocłos
est. possessor intimȩ confusionis.: qui
trucidat: quia sepe sic bona oꝑa int̾¬
ficit: ut hec se amittere ipse qui captꝰ
ẽ animus dolens cernat. Nam gemit
plerunq animus. & tam̃ carnis dele¬
ctationib uictus. bona que gemit
amans ꝑdit: ea quȩ patitur damna
considerat:. ñ tam̃ uirtutis brachium
contra regem babylonis leuat. S ui

Expanded text:
ctorum, qui inter duplicem murum duorum testamentorum constituti, non belligerare, sed effugere quaerunt; et in deliciis magis diffluere, quod hortus significat, quam scuto fidei hostibus obsistere. « dantibus, rector fugit non ad montes, deluxuriae. Unde scriptum est: Lata est via, quae ducit ad mortem . Et persunt, et reliquerunt eum. Cum enim virtutes hominem deserunt, quae eum defendere debuerant, in planitie Jericho capitur, id est in defectione carnalis sensus. Jericho enim interpretatur luna, et significat defectum carnis. Filios autem Sedechiae occidit rex Babylonis s, possessor intimae confusionis, qui trucidavit, quia saepe sic bona opera interficit, ut haec se amittere ipse, qui captus est animus dolens cernat. Nam cum gemit plerumque animus, et tamen carnis suae delectationibus victus, bona qui genuit amans perdidit, ea quae patitur damna considerat, nec tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat, sed dum
Abbreviated transcription (Latin):
Iamaritani cum dñm colerent:
dus quoq suis seruebant. Isti signifi¬
cant hereticos qui habent quedam
sacram̃ta cõmunia cum sca eccłia: &e
quasdam sententias scͥpturaꝵ recte
timorem dñi rite se custodire: cũ se¬
cundum sensum suũ ueritati se pu¬
tant fauere.S quia catholice fidei uni¬

Expanded text:
amaritani cum Dominum colerent, diis quoque suis serviebant . Isti significant haereticos, qui habent quaedam sacramenta communia cum sancta Ecclesia, et quasdam sententias sanctarum Scripttimorem Dei rite se custodire, cum secundum sensum suum veritati se putant favere. Sed quia catholicae fidei uni
Abbreviated transcription (Latin):
isrł: Quasi. cũ te paruulum conspicere s:
ego te precȩteris magnum feci. Quia uͦ
te magnũ conspicis: a me paruulus esti¬
maris. Quo contra dauid cum regni sui
potentiam coram archa dñi saltando de¬
spiceret dixit. Ludam & uilior fiam pluᷤ
quã factus sum: &e ero humilis in oculis
semetipsis uilia sentiunt: qͥd dicturi
cum elatione ñ eleuat: s grauat. Qui
enim sine humilitate uirtutes congre¬
gat: inuentũ puluerẽ portat. Et unde
aliquid ferre cernitur. inde deterius ce¬

Expanded text:
r: Cum tu te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui potentiam coram arca foederis Domini saltando despiceret, dixit: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis semetipsis vilia sentiunt, quid in sui cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat, et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius cae
Abbreviated transcription (Latin):
ctimas aliena caro.ꝑ obedientiam uero
demonstret᷑. Si enim quasi peccatũ ari¬
olandi ẽ repugnare. & quasi scelus ydo¬
latriȩ nolle acquiescere:. sola obedientia
ẽ quȩ fidei meritũ possidet. qua sñ qͥsq
enim alienȩ uoci humilit̾ subdimur:
nos ipsos in corde suꝑamus. Sciendu
etiam. qͦd obedientia aliquando si d̾e
suo aliquid ht̃. nulla ẽ aliquando enĩ
minima. etiamsi suũ aliquid ñ h̃t.
Cum enim locus suꝑior imꝑatur:
obedientiȩ sibi uirtutẽ euacuat: qui
ad hunc ꝓprio desiderio anhelat. Cũ
nͥ hoc ex semetipso animus appetit:
obedientiȩ sibi meritum minuit: qͥa
ad hec inuitus descendit. Hinc moyses
pͥncipatũ ppłi humilit̾ recusat. Pauliᷤ¬
autẽ audact᷑ dicit: ego ñ solum ligari
in iherłm. s etiam mori paratus sum.¬

Expanded text:
ctimas aliena caro, per obedientiam uero sentiatur; si enim quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere, sola obedientia est, quae fidei meritum possidet, sine qua quisque enim alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in cordibus superamus. Sciendum est autem quod obedientia aliquando, si de suo aliquid habet, nulla est; aliquando vero minima, etiamsi suum aliquid non habet. Cum enim locus superior imperatur, obedientiae sibi virtutem evacuat, qui ad hunc proprio desiderio anhelat. Cum nisi haec ex semetipso animus appetat, obedientia sibi meritum minuit, quia ad haec invitus descendit. Hinc Moyses principatum populi humiliter recusat . Paulus audacter dicit: Ego non solum alligari in Jerusalem, sed etiam mori paratus sum
Abbreviated transcription (Latin):
nec u̾bo di obedientes sunt. nec faci¬
unt ea quȩ iussa sunt. Qui uͦ cauda
habet amputatã. ille ẽ qui bonũ inci¬
pit̾. s ꝑsenerantissime ñ ꝑficit. Porro
desectum uł testib amputatũ. indi¬
tudinis usu effeminant᷑. His gͦ crimi¬
nib obuoluti a sacrificio di repbant᷑
nec efficiunt᷑ consortes passionis xp̃i.
nec celestis scificationis. S nec panis
alienigene offeretur dño. idest doctna
hereticoꝵ. uł studia suꝑstitiosa scl̃ari¬
um litteraꝵ: que extra fidem sunt. &¬
aliena putant᷑. Tales enim repudiant
ficium ab eccłia catholica

Expanded text:
qui verbo Dei non obedientes, non faciqui verbo Dei non obedientes, non faciunt quae jussa sunt. Quod vero caudam habet amputatam, ille est qui bona quae incipit perseveranti fine non perficit. Porro dejectum vel testibus amputatum, inditudinis usu effeminantur. His ergo criminibus involuti, a sacrificio Dei reprobantur, nec efficiuntur consortes passionis Christi, nec coelestis sanctificationis. Sed neque panis alienigenae offeretur Domino, id est, doctrina haereticorum, sive studia superstitiosa saecularium litterarum, quae extra fidem sunt et aliena putantur. Tales enim repudiantur ificium a catholica
Abbreviated transcription (Latin):
cunq alia dare uoluerit: qͥa corrupta
&e maculata sunt omĩa. ñ suscipietis ea.
Primo reicit᷑ e sacrificio maculosum ani¬
mal uł uariũ. id est illi in quib ẽ diu̾sitaᷤ
ꝑeccatoꝵ. nunc in libidine & cupiditate:
nunc in diu̾sis criminib demittunt᷑. Re¬
citur qͥdem & cecũ animal. idest qui nec
dm uidet. nec oꝑa euis facit. fractum qͦq
idest uiciis carnalib uexatũ atq collisũ.
Reicit᷑ & cicatͥrem habens: qui ñ digna
satifactione uulnera peccatoꝵ suoꝵ de
plorat: s adhuc uet̾is morbi signũ ꝑ de
& lingua amputatũ. qui dm ñ con¬
fitetur: neq diuinã legem meditatur.
Reicit᷑ & papulam habens: qui pruri¬
tu libidinis. & ardore concupiscentiaꝵ
exestuat. Similit̾ & scabiosum: qͥ pec
catum carnis ꝑficit contagio oꝑis. Iam
uͦ impetiginẽ habens. significat here¬
ticoꝵ collectionẽ: quȩ frequent̾ se in
cccłiȩ corpus immergit᷑: & impetiginiᷤᷤ
liuorẽ facit. Auie amputata sunt: qͥ

Expanded text:
dquid aliud dare voluerint, quia corrupta et maculata sunt omnia, non suscipietis ea. Primo rejicitur a sacrificio maculosum animal, vel varium, id est, in quibus est diversitas peccatorum, et nunc in libidine et cupiditate, nunc in diversis criminibus commutantur. Rejicitur quidem et caecum animal, id est, qui nec Deum videt, nec opera ejus facit. Fractum quoque, id est, vitiis carnalibus vexatum atque collisum. Rejicitur et cicatricem habens, qui non digna satisfaplorat; sed adhuc veteris morbi signum per d lingua amputatum, quae Deum non confitetur, neque divinam legem meditatur. Rejicitur et papulam habens, qui pruritu libidinis et ardore concupiscentiarum exaestuat. Similicatum carnis perficit contagio operis. Jam vero impetiginem habens, significat haereticorum collectionem, qui frequenter se in Ecclesiae corpus immergunt, et impetiginis livorem faciunt. Aure amputata, sunt ii
Abbreviated transcription (Latin):
satio hominũ demonstrat᷑. Homo qui
obtulerit uictimã pacificoꝵ do. uł uota
soluens. uł sponte offerens tam de ouib
quã de bobus. immaculatũ offerat: ut
acceptabile sit. Omĩs macula ñ erit in
eo. Si cecum fuerit. si fractum. si cieatͥcem
habens. si papulam aut scabiem. aut
impetiginẽ. ñ offeretis ea dño: neq adole¬
bitis ex eis suꝑ altare dñi. Bouem aut
ouem. aure aut cauda amputatis. uo¬
luntarie offerri potest: uotũ autẽ ex his
fieri non potest. Omne animal qͦd uel
contritis. uł tunsis. uł resectis. ablatisq
testiculis ẽ. ñ offeretis do: & in t̾ra ur̃a hoc¬

Expanded text:
satio hominum demonstratur. Homo igitur, si obtulerit victimam pacificorum Deo, vel votum solvens, vel sponte offerens, tam de ovibus quam de bobus immaculatum offerat, ut acceptabile sit, omnis macula non erit in eo. Si caecum fuerit, si fractum, si cicatricem habens, si papulas aut scabiem, aut impetiginem, non offeretis ea Domino, neque adolebitis ex eis super altare Domini. Bovem et ovem aure aut cauda amputatis voluntarie offerri potest: votum autem ex his fieri non potest. Omne animal quod vel contritis vel tonsis vel sectis, ablatisque testiculis est, non offeretis Domino, et in terra
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentie. Spelunca in qua se
pulta ẽ. sp̃alem designat uitã. quȩ ẽ
occulta. Que recte duplex dicit᷑ ꝓpt̾
bonam actionẽ &e contemplationem.
Sara gͥ anima. mors sarȩ. mortificatio

Expanded text:
concupiscentiae. Spelunca, in qua est sepulta, spiritualem designat vitam, quae est occulta: quae recte duplex dicitur, propter bonam actionem et contemplationem. Sara igitur est anima; mors Sarae, mortificatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ peccata humani gu̾is obtu¬
lit: & ꝑ propriũ sanguinẽ sc̃a et̾¬
na ingrediens. celestia & t̾restria
ꝑacificauit. In quo apparet.
qͣnta sit excellentia sacerdotali
officii: ꝑ quod cotidie in altari
xp̃i passio celebrat᷑: & reus qͥsq
a peccatis conu̾sus do reconcilia¬
tur. Quib om̃ib de sacerdota¬
li ordine breuit̾ ꝑtractatis: anmo¬
uendi sunt xp̃i sacerdotes. quatinꝰ
sicut excellunt ordinis dignitate.
sic excellant uitȩ scĩtate:ut ce pleb̾
eis cõmissa eoꝵ disciplinis ẽdocta.
gratant̾ eis obediat: & eoꝵ inuta¬
tione de die in diem ꝓficiat.

Expanded text:
propter peccata humani generis obtupropter peccata humani generis obtulit, et per proprium sanguinem sancta aeterna introiens, coelestia et terrestria pacificavit. In quo apparet quanta sit excellentia sacerdotalis officii, per quod quotidie in altari Christi passio celebratur, et reus quisque a peccatis conversus Deo reconciliatur. Quibus omnibus de sacerdotli ordine breviter pertractatis, admonendi sunt Christi sacerdotes, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, sic excellant vitae sanctitate, ut et plebs eis commissa, eorum disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
sub ep̃oꝵ nomine taxari. Unde
ce ad timotheũ de ordinatiõe ep̃i
stantur. hi cum ordinantur. ep̃o
eos benedicente. & manũ suꝑ ca¬
pita eoꝵ tenente. om̃s prb̃ri qui
presentes sunt. manꝰ suas uixta
manũ ep̃i suꝑ capita eoꝵ leuant:
&e spm̃ scm̃ suꝑ eos qui ordinant᷑
inuocant. Hi post inuocationẽ
merũ accipunt. q̃ in modum
sustentacłoꝵ dextrũ latus mu¬
nit & sinstrũ: ut ꝑ hoc intelli¬
gant. se ꝑarma nisticiȩ a dextris
& a sinistris eẽ munitos: ut eos
nec adu̾sa frangant. nec ꝓsꝑa
extollant. Accipiunt & calicem
cũ uino. & patenã cũ hostiis
de manu eꝑi: quatiuꝰ his instru¬
m̃tis potestatẽ accipiant placa¬
biles do hostias offerendi. Hoc
p̾t cenã panem & uinũ in corpꝰ
& sanguinẽ suũ commutauit.¬
& ut in memoriã suȩ passionis
iddem facerent. discipłis suis
ordinauit. Hoc etiam manife¬
stius & excellentius officiũ in¬
pleuit: quando idem ipse sacerdoᷤ
& hostia. seipsum in ara crucis

Expanded text:
sub episcoporum nomine taxari. Unde et ad Timotheum de ordinatione episcopi stantur: Hi cum ordinantur, episcopo eos benedicente, et manum super capita eorum tenente, omnes presbyteri, qui praesentes sunt, manus suas juxta manum epi sanctum super eos qui ordinantur, invocant: hi post invocationem merum accipiunt, quae in modum sustentaculorum, dextrum latus munit et sinistrum: ut per hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino, et patenam cum hostia de manu episcopi, quatenus his instrumentis potestatem accipiant placabiles hostias Deo offerendi. Hoc t coenam panem et vinum in corpus et sanguinem suum commutavit, et ut in memoriam suae passionis idem facerent, discipulis suis ordinavit. Hoc etiam manifestius et excellentius officium implevit, quando ipse idem sacerdos et hostia, seipsum in ara crucis
Abbreviated transcription (Latin):
prudentes elegit: quoꝵ consilio
& auxilionmm̃sam multitudinẽ
ppłi ifrł facile gub̾nauit. Siue
aũ inmoris ordinis sint. siue sũmi
ordinis sacerdotes: uicẽ xpi sũmi
pontificis gerunt: du ppłos delin¬
quentes ad penitentiã uocant: &
orationũ suaꝵ medicam̃to sanant.
Unde apłs dicit. D̾s erat in xp̃o.
mundũ reconcilians sͥ: & posuit
in nob̃ uerbum reconciliationis.
Obsecramꝰ gͦ ꝓ xp̃o: reconcillamini
d̾o. Fungunt᷑ itaꝙ ut dictum est
officio mediatoris. dum ꝓppło dm
int̾pellant: dum penitentes ab¬
soluendo reconciliant. Unde opor¬
tec ut sicut mediator di & hominũ.
ꝑ hoc qd̾ fuit particeps diuinitatis¬

Expanded text:
a viros prudentes elegit , quorum consilio a viros prudentes elegit , quorum consilio et auxilio immensam multitudinem populi Israel facile gubernaret: sive autem sint minoris ordinis, sive summi ordinis sacerdotes, vicem Christi summi pontificis gerunt, dum populos deliquentes ad poenitentiam vocant, et orationum suarum medicamento sanant. Unde Apostolus dicit: « Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi, et posuit in nobis verbum reconciliationis. ObsDeo . » Funguntur itaque, ut dictum est, officio mediatoris, dum pro populo Deum interpellant, dum poenitentes absolvendo reconciliant. Unde oportet, ut sicut mediator Dei et hominum, per hoc quod fuit particeps nostr
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłia uerb̃u faciendi ad ppłm cõ¬
munis utsq sit dispensatio. S sum¬
mis sacerdotib ea quȩ pretaxauimꝰ
iccirco reseruata sunt: ne eadem
potestatis auctoritas ab om̃ib uen¬
dicata insolentes redderet: & solu¬
to obedientiȩ uincło. scandalum
gen̾aret. Qd̃ autẽ grece dñr prb̾ri.
latine d̾nr seniores: ñ tam etate.
qͣm prudentia & moꝵ maturita¬
te. Unde d̾r in libro sapĩȩ. Cani st̃
sensus hominũ: & senectus hominis
uita immacłata. Prb̃ri quippe succes¬
sores & uicarii sunt septuaginta dis¬
cipłoꝵ qui p̃cedebant dnm̃n iħm in
omnẽ ciuitatẽ & locum. quo erat
ipse uentur. Ita prb̃ri qui aduito¬
res sunt ep̃oꝵ. rudes ppłos iniciant:
baptizando unitati eccłiȩ incorpo¬
rant:. & om̃ib sacram̃tis usq ad ma-¬
nus impositionẽ ppło di ministnͣt.
Epĩ uͦ successores sunt apłoꝵ: qͥ ex
necessitate ad adiutoriũ & supple¬
mentũ sui officii. qͦ facilius ple¬
bes innumeras regere possint.

Expanded text:
rbum faciendi 265 ad populum, communis utriusque sit dispensatio. Sed summis sacerdotibus ea quae praetaxavimus, idcirco reservata sunt, ne eadem potestatis auctoritas, ab omnibus vindicata, insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo, scandalum generaret. Qui autem Graece dicuntur presbyteri, Latine dicuntur seniores, non tam aetate quam prudentia et morum maturitate. Unde dicitur in libro Sapientiae: « Cani sunt sensus hominum, et senectus hominis, vita immaculata . » Presbyteri quippe successores et vicarii sunt septuaginta discipulorum, qui praecedebant Dominum Jesum in omnem civitatem et locum quo ipse erat venturus . Ita presbyteri, quia adjutores sunt episcoporum, rudes populos initiant, baptizando unitati Ecclesiae incorporant, et omnibus sacramentis usque ad manus impositionem populo Dei ministrant. Episcopi vero successores sunt apostolorum, qui ex necessitate adjutorium et supplementum sui officii, quo facilius plebes innumeras regere possint,
Abbreviated transcription (Latin):
Resbiteroꝵ ordo a filiis aaron
sumpsit exordiũ: qui cũ epĩs
in plurib cõmime hñt officium.
Et qͥ nc̃ prb̃ri uocant᷑. tunc sacerdotes
uocabantur: & qͥ nunc sunt pontificeᷤ.
tc̃ dicebant᷑ sacerdotũ principes.
natio. basilicaꝵ dedicatio. sacri cris¬
matis consecratio. & manꝰ imposi¬
tio. & cõmunis suꝑ ppłm benedictio:¬

Expanded text:
resbyterorum ordo a filiis Aaron sumpsit exordium, qui cum episcopis in pluribus commune habent officium: et qui nunc presbyteri vocantur, tunc sacerdotes vocabantur, et qui nunc sunt pontifices, tunc dicebantur sacerdotum principes. natio. Basilicarum dedicatio, sacri chrismatis consecratio, manus impositio, et communis super populum benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorib compatiant᷑ ꝑ conscien¬
tiã suȩ infirmitatis: & cũ do pacẽ
habeant ꝑ eminentiã scĩtatis
Mediator enim ut ait apłs. unius
ñ est: quia utͥq parti. quã pacifi¬
care uult amicus est. Quales de¬
beant ẽẽ prb̃ri: idem apłs scribẽs
ad titum. ita cominemorat. Huiꝰ
rei gr̃a reliqui te cretȩ:. ut consti¬
tuas ꝑ ciuitates prb̃ros: quẽam¬
modum ego disposui tͥ. Siqͥs sine

Expanded text:
ribus compatiantur per conscientiam suae infirmitatis, et Dei cum Deo pacem habeant per eminentiam sanctitatis. « Mediator enim, ut ait Apostolus, unius non est . » Quia utrique parti quam pacificare vult, amicus est. Quales debeant esse presbyteri, idem Apostolus scribens ad Titum, ita commemorat: « Hujus rei gratia reliqui te Cretae, ut constituas per civitates presbyteros, quemadmodum ego
Abbreviated transcription (Latin):
seth. uocati sunt filii di: illi aũ qͥ de
stirpe cayn filii hominũ. Seth signi¬
filii seth significant electos: filii cayn¬
ratio filioꝵ di in uro complet᷑. qui ꝓpt̾
ures designat uirtutẽ. qa electoꝵ uita
consummat᷑ in robore uirtutũ. Gene¬
ratio hominũ in muliere t̾minat᷑.
que designat molliciem: qͥa reꝓboꝵ
uita. finitur in mollicie uitioꝵ. filii dĩ
acceꝑunt filias hominũ. & plerumq
qui ꝑ baptismũ renati sunt & electi
uidebant᷑ sibi iungunt delectationes
& uicia reꝑboꝵ. Ex huiꝰmodi coniugio.
nati sunt gygantes suꝑ tram: &e ma¬
Seth gͥ xp̃c: cayn diabolus: filii sethele¬
cti:. filii cayn. reꝓbi: filie hominũ. dele¬
ctationes carnaliũ: copula coniugii.
inhonestus usus scli: gygantes terre.
suꝑbia uitȩ:¬

Expanded text:
ti sunt filii Dei; illi autem, qui de stirpe Cain, filii hominum. Seth signifilii Seth significant electos, filii Carationes filiorum Dei in viro complentur: qui propter vires designat virtutes, quia electorum vita consummatur in robore virtutum. Generatio filiorum hominum in mulierem terminatur, quae designat mollitiem, quia reproborum vita finitur mollitie vitiorum. Filii Dei acceperunt filias hominum. Plerumque enim qui per baptismum sunt renati, et electi videbantur sibi conjungunt delectationes et vitia reproborum. Ex hoc conjugio nati sunt gigantes super terram; et mastus; Cain, diabolus; filii Seth, electi; filii Cain, reprobi; filiae hominum, delectationes carnalium; copula conjugii, inhonestus usus saeculi; gigantes terrae, superbia vit
Abbreviated transcription (Latin):
Ircha di capta est. duo quoq filii
heli mortui sunt ofui &e finces. Archa
ab alienigenis capta: testamentũ ad
gentes transiturũ significat. Morit᷑
hely. moriunt᷑ &e filii: quia deficit põ¬
tificatus cum sacerdocio ueteri. Qu¬
rus autẽ eiꝰ uxor finees pregnans erat:
uicinaq partui. Et audito nuncio
qͦd capta eẽt archa di. & mortuus so¬
& peꝑit. & mortua ẽ. Uxor sacerdotis
ñ ante interiit quã uiuũ peꝑit: nec
synagoga ex toto interiit antequã
didit. Ne tim eas: quia filiũ peꝑisti
Credentes synagogam consolantur:s
desꝑans minime aduertit. nec sobole
nouã deputat głe. s ignominiȩ. Un¬
de sequit᷑. Et uocauit puerũ hicaboth.¬

Expanded text:
rca Dei capta est: duo quoque filii Heli mortui sunt, Ophni et Phinees . Arca ab alienigenis capta, testamentum ad gentes transiturum significat. Moritur Heli, moriuntur et filii ejus, quia deficit pontificatus cum sacerdotio veteri. Nurus autem ejus, uxor Phinees praegnans erat vicinaque partui. Et audito nuntio, quod capta esset arca Dei, et mortuus eset peperit, et mortua est. Uxor sacerdotis non ante interiit quam vivum peperit; nec Synagoga ex toto interiit antequam didit. Ne timeas quia filium peperisti. Credentes Synagogam consolantur, sed desperans minime animadvertit; nec sobolem novam deputat gloriae, sed ignominiae, unde sequitur: Et vocavit puerum Ich
Abbreviated transcription (Latin):
Tria sacramenta. decime. oblationes.
sacrificia. Decimȩ in portionib: obla¬
tiones in reb sacrificia in animalib.
Sub lege scͥpta fuerunt multa p̾cepta:
& multa sacram̃ta. ⁊ Precepta legiᷤᷤ
scͥptȩ. alia fuerunt mobilia: alia ĩmo¬
bilia. M obilia sunt: quȩ ex dispensati¬
one ad tempus sunt ordinata. Immo¬
bilia sunt que a natura ueniunt: ae
ita mala sunt. ut nullo tẽpore sine
culpa possint fieri: uł ita bona. ut
nullo tempore possint sine culpa

Expanded text:
Tria sacramenta: decimae, oblationes, et Tria sacramenta: decimae, oblationes, et sacrificia. Decimae in portionibus, oblationes in rebus, sacrificia in animalibus. Sub lege scripta multa fuerunt praecepta, et multa sacramenta. Praecepta enim legis scriptae, alia fuerunt mobilia, alia immobilia. Mobilia sunt quae ex dispensatione ad tempus sunt ordinata. Immobilia sunt quae a natura veniunt, et vel ita mala sunt, ut nullo tempore sine culpa fieri possint, vel ita bona, ut nullo tempore possint sine culpa
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd oculus ñ uidit. nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascendit: que p̾-¬
parauit ds diligentib se. Primũ gͦ
donũ possumꝰ dicere bonũ ereaturȩ:
his omnib debemus diligere dm. S
quantũ debemꝰ diligere eũ: Ex toto cor¬
de: ex tota anima: ex totis uiscerib: ex
tota mente. Ex toto corde id est sapient᷑:
ex tota anima id est dulcit᷑ ex totis ui¬
cerib id est fortit᷑. ex tota nente sdest
memorit̾: &e quib cunq modis dici
potest: quia ñ potest nimis cdiei qͦd ñ
potest nimis amari. Et ꝓximũ tuũ
sicut te ipsum. Debemus diligere ꝓx¬
ium sicut nosmet ipsos. beneficio.
u̾bo. uoto. In beneficio ẽ opus bonum:
in u̾bo sanum consilium: in uoto piũ
desidium. In his om̃ib diligamꝰ pxi¬
mum in uia: quẽ consortẽ habituri
sumus in patria. De p̾ce
ta. Duo p̾cepta: qͦd tͥ ñ uis fieri. alii ne fe¬
ceris: & quecunq uultis ut faciant uo
bis homines eadem & uos facite illis.

Expanded text:
quod oculus non vidit, nec auris audivit, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae preparadicere, donum creaturae; his omnibus debemus Deum diligere. Sed ex quanto debemus diligere eum? Ex toto corde, ex tota anima, ex totis viribus, ex tota mente. Ex toto corde, id est sapienter; ex tota anima, id est dulciter; ex totis viribus, id est fortiter; ex tota mente, id est memoriter: et quibuscunque aliis modis dici potest, quia non potest nimis dici quod non potest nimis amari. Et proximum tuum sicut teipsum . Debemus diligere proximum sicut nosmetipsos, beneficio, verbo, voto. In beneficio, est opus bonum; in verbo, est sanum consilium; in voto, pium desiderium. In his omnibus diligamus proximum in hac vita, quem consortem habituri sumus in patria. CAP. V. nta. Duo praecepta: Quod tibi non vis, alii ne feceris; et: Quaecunque vultis ut faciahomines, eadem et vos facite illis .
Abbreviated transcription (Latin):
sua. s & semetipsos ꝓ amore di tradi¬
derunt: qui &e ipsi homines fuert̾:
& nobis exempłu talit̾ faciendi reli¬
querunt. Debemus itaq dm dilige.
qͥa ipse pͥoedilexit nos: dona sua mul
mittendo: & in his omĩb ut ita dix¬
erim meruit a nobis. ut diligat᷑ a no¬
bis. Mmimum donũ. qͦd d̾s dedit
homni. ut diligat᷑ ab homine: totꝰ
ẽ mundus iste. Causa namq hoĩs
fecit d̾s mundu. cęlũ. t̾ram. mare. sole.
lunã. stellas. uolueres. pisces. bestias.
herbas. arbores: ce quȩcunq uisibilit̾
subsistunt. Cum gͥ int̾ dona di mi¬
nimũ donũ sit mundus iste: qͣntũ
qͦd ds dedit homini: qͦd eum fecit ad
imaginem. & similitudinẽ suã. Mag¬
num & admirabile prorsꝰ donũ: fac¬
turam factori fieri simiłe ⁊ conformẽ
Tercium donum ẽ gr̃a. quã nobis contu¬
lit in redemptione: qͣndo ꝓpͥo filio suo
ñ peꝑcit: s pro nobis omnib tradidit
illum. Quartum donũ nobis seruat ce
ꝓmittit. don.um scilicet futurȩ głe:

Expanded text:
emetipsos pro amore Dei tradiderunt. Qui et ipsi homines fuerunt, et nobis exemplum qualiter faciendum sit reliquerunt. Debemus itaque Deum diligere, quia ipse prior dilexit nos, dona sua multmittendo, et in omnibus, ut ita dixero, meruit a nobis, ut diligatur a nobis. Minimum donum, quod Deus dedit homini, ut diligatur ab homine, totus est mufecit Deus mundum, coelum, terram, mare, solem, lunam, stellas, volucres, pisces, bestias terrae, herbas, arbores, et quaecunque visibiliter subsistunt. Cum igitur inter dona Dei minimum donum sit mundus iste, quantum est quod dedit homini, quod eum fecit ad imaginem et similitudinem suam. Magnum et admirabile prorsus donum factura Factori fieri similem et conformem. Tertium donum est gratia, quam nobis contulit in redemptione, quia proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Quartum donum nobis servat, et promittit, donum, scilicet futurae gloriae,
Abbreviated transcription (Latin):
re: querendii ẽ om̃ib mo dis qͥd
sit d̾o seruire: & cum quesitum
co ꝑseuerandu. Solꝰ enim qui
in eo ꝑseuerauerit: beatus erit.
frẽs breui sermone. dulci atq iocun¬
do comp̾hendit᷑. atq declarat᷑. qͥd sit
seriure do. Deo namq seruire. dm
diligere ẽ. Qui ñ diligit ñ seruit: ce
qui diligit seruit: & qui parũ dili¬
git. parum seruit: & qui multũ dili¬
git. multum seruit: & qui ꝑfecte
diligit. ꝑ fecte seruit. Qui res possidet
temporales. t̾ras. uineas. greges: arm̃¬
ta. uestes p̾ciosas. domos. argentum.
aurũ. aut uxorem quã multũ dili¬
git̾. si se uiderit unũ ex his omnib.
aut hec omĩa simul contra d̃i dile¬
ctionem habere. debet omĩa relinq̃¬
re: &e omĩa diuinȩ dilectioni postpo¬
nere:. & eam cunctis p̾ponere. S &e
uitam suam debet homo pro dilecti¬
one di dare: si contigerit qͦd cã ñ pos¬
sit cum ipsa parit̾ conseruare. Sic fec̃
petrus: sic fecit paulꝰ: sic fecert̃ alii¬

Expanded text:
ibus modis quid sit Deo servire: et cum quaesitum eo perseverandum. Solus enim, qui in eo perseveraverit, beatus erit. Fratres, brevi sermone, dulci atque jucundo comprehenditur et declaratur quid sit servire Deo. Deo namque servire, est Deum diligere. Qqui diligit, servit; et qui parum diligit, parum servit; et qui multum diligit, multum servit; et qui perfecte diligit, perfecte servit. Qui res possidet temporales, terras, vineas, greges, armenta, vestes pretiosas, domos, argentum, aurum, aut uxorem, quam multum diligit, si se viderit unum ex his omnibus aut haec omnia simul contra Dei dilectionem habere, debet omnia derelinquere, et omnia divinae dilectioni postponere, et eam cunctis praeponere; sed et vitam suam debet homo pro Dei dilectione dare, si contigerit, quod eam non possit cum ipsa pariter conservare. Sic fecit Petrus, sic Paulus, sic fecer
Abbreviated transcription (Latin):
ex toto corde tuo: & cȩt̾a. Postquã ho¬
mo eiratorẽ. ꝑ culpã pͥmordiale deseru¬
it: & in huiꝰ mundi miseriã deuenit:
quib homo sub sole distendit᷑ unũ
ẽ qͦd ẽ optimũ. & qͦd ꝑmanet. scilicet
deo seruire: qͥa cȩtera sunt transitoria:
cȩtera st̃ uana. Quisqͥs gͦ do ñ seruit
uanꝰ ẽ &e ꝓ nicbilo debet estimari uita
male uiuere. Et si talis homo in p̾sen¬
ti uita posset habere fortitudinẽ sam¬
sonis. pulchritudinẽ absalonis. sapi¬
entiam sapientiã salomonis. uelocita¬
tem asaelis. diuitias chresi. ꝓbitatẽ
alexandri. potestatẽ octouiani. qui to¬
tum mundu in potestatẽ habuit. &
longeuitatẽ enoch. qui in pͥncipio
scłi natus. usq in finem ñ morietur:
His erenĩ omĩb demũ exactis. cũ mo¬
reretur: caro misera uermib. &e sp̃e
daret᷑ demonib. & torm̃tis geh enna¬
lib. donec in die resurrectionis om̃is
caro in suã redigat᷑ originẽ: & tunc re¬
sumpta carne. ꝑ quã & in qua pecca¬

Expanded text:
uo, etc. . Postquam homo Creatorem per culpam primordialem deseruit, et in hujus mundi miseriam devenit, quibus homo sub sole distenditur, unum est, quod est optimum, et permanet, scilicet Deo servire, quia caetera sunt transitoria, caetera vana. Quisquis autem Deo non servit vanus est, et pro nihilo debet aestimari. Vitamale vivere. Et si talis homo in praesenti vita posset habere fortitudinem Samsonis, pulchritudinem Absalonis, sapientiam Salomonis, velocitatem Azahelis, divitias Croesi, probitatem Alexandri, potestatem Octaviam qui totum mundum in potestate habuit, et longaevitatem Enoch qui in principio saeculi natus usque in finem non morietur: His etenim omnibus demum exactis, cum moreretur, caro mirera vermibus et spiritus daretur daemonibus, et tormentis gehennalibus, donec in die resurrectionis omnis caro in suam redigatur originem, et tunc, resumpta carne, per quam, et in qua pecca
Abbreviated transcription (Latin):
plum dñi. Plurimi etiam de sacer¬
dotib & leuitis & pͥncipib patrum.¬
& seniores qui uiderant prius. cum
fundatum eẽt. & hoc templũ in ocłis
eoꝵ. flebant uoce magna. In edifica
leticia pͥncipib nascitur. Gaudent
enim doctores in salutẽ penitentium:
s lugent quia unquã penitenda com¬
miserunt: exultant ipsi de salute eoꝵ.
qui penitentia a morte animȩ surrere¬
runt. Lugent: quia peccando ꝑdide¬
runt. Letantur neophiti gr̃a redemp¬
toris se collectos eẽ. dolent se eum hu¬
mano genere in pͥmo parente perisse:
&e quasi corrupto ab hostib templo di
statu scilicet corporis & animȩ mimor¬
talis: in babylonem idest in confusionẽ
p̾sentis exilii transinigrasse. S: quia
crescentib bonoꝵ ꝓfectib. crescit mui¬
dia maloꝵ: nec interaugmenta pioꝵ
desunt temptamenta prauoꝵ. qui uł
bonum ficte ostendendo. uł aꝑte mału
ingerendo. scõs ledere conentur. recte
subiungitur

Expanded text:
plum Domini: plurimi etiam de sacerdotibus et Levitis, et principes patrum, seniores, qui viderant templum prius, cum fundatum esset hoc templum in oculis eorum, flebant voce magna: et multi laetitia principibus nascitur. Gaudent enim doctores in salute poenitentium; sed lugent, quia iniqua poenitenda commiserunt. Exsultant ipsi de salute, quia poenitendo a morte animae resurrexerunt. Lugent, quia peccando perierunt. Laetantur neophyti gratia Salvatoris se collectos esse, dolent cum humano genere in primo parente periisse, et quasi corrupto ab hostibus templo Dei, statu scilicet corporis et animae immortalis, in Babylonem, id est, in confusionem praesentis exsilii, transmigrasse. Sed quia crescentibus bonorum profectibus crescit inviam inter augmenta piorum deerunt tentamenta pravorum, qui vel bonum ficte ostentando, vel aperte malum ingerendo, sanctos laedere conentur, recte subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑: semꝑ in ipso sunt: ñ qd̾ sunt in
seipsis: s qd est idem ipse. In seipsis
eni eeñtia mutabilis: scdm̃ immu¬
tabilẽ rationẽ creata. In ipso uͦ ft̾
ipsa pͥma eẽntia & pͥma existendi
ueritas: cui ꝓut mag̃ utcuq illa
similia st̃: ita ueriꝰ & prestantius

Expanded text:
sunt in seipsis, sed quod est idem ipse. Etenim in seipsis sunt essentia mutabilis, secundum immutabilem rationem creata; in ipso vero sunt ipsa prima essentia, et prima existendi veritas cui, prout magis utcunque illa similia sunt, ita verius et praestantius
Abbreviated transcription (Latin):
templum a p̾tereuntib quȩ ofert᷑
pro p̾cio animȩ. & quam sponte & ar-¬
bitrio cordis sui inferunt in templu
ordinem suum: & instaurent sarta
tecta domus: si quid necessariũ uide¬
rint instaura tione. Scd̾m hanc si-¬
ut doctores accipiant omnẽ pecuniã.
que a p̾tereuntib iustis scientiȩ sp̃u¬
alis uł bonoꝵ exemploꝵ. in thesau¬
rum dñi confert᷑: &e ꝑ p̾dicatoꝵ offi¬
cia ad instaurationẽ templi sp̃ualis
conferat᷑.: quatinus ibi qͦdcunq scis¬
sum ꝑ errorem uł uicia inuenerut
restaurent: ne forte ꝑ negligentiam
magistroꝵ. depereat multitudo au¬
pecunia:

Expanded text:
mini a praetereuntibus, quae offertur pro pretio animae, et quam sponte et arbitrio cordis sui inferunt in templumordinem suum, et instaurent sarta tecta domus, si quid necessarium viderint instauratione. T. CLVIut doctores accipiant omnem pecuniam, quae a praetereuntibus justis scientiae spiritualis, vel bonorum exemplorum in thesaurum Domini confertur, vel praedicatorum officia ad instaurationem templi spiritualis conferantur, quatenus ibi quodcunque scissum per errorem vel vitia invenerint, restaurent, ne forte per negligentiam magistropecunia
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. diabolus xp̃m. Accepit arma bel¬
lica dauid: quȩ ꝓ etate &e parua statu¬
ra portare ñ potuit. & abiecit. Accepit
quinq lapides de flumine: a&e posuit
in uase pastorali. His armatꝰ uicit.
Sic xp̃c tempore reuelationis noui te¬
stamenti. insinuandȩ ce cõm̃dande
ta: quȩ ñ sunt imposita gentib que
in ueteri lege legunus & ñ obseruamꝰ:
s ad aliquã significationẽ p̾missa &e
posita intelligimꝰ. Hec deposuit. tanꝗͣ
onera legis: & ipsam legem accepit. Qͥn¬
q enim lapides: quinq libros moysi
flumine. id est de scł̃o. Labitur enĩ mor
ꝓderant. Transibat suprã fluuiꝰ. s da¬
libri electi sunt: s unitas uincit. Ple¬
bolum: & sic goliȩ gladio suo caprit
absciditur.

Expanded text:
torem, diabolus Christum. Accepit arma bellica David, quae pro aetate et parva statura portare non potuit, et abjecit. Accepit quinque lapides de flumine et posuit in vase pastorali: his armatus vicit. Sic Christus tempore revelationis Novi Testamenti insinuandae et commendandae is, quae non sunt imposita gentibus, quae in veteri lege legimus et non observamus, sed ad aliquam significationem praemissa et posita intelligimus: haec deposuit tanquam onera legis, et ipsam legem accepit. Quinque enim lapides, quinque librflumine, id est de saeculo, labitur enim veluproderant; transibat supra fluvius, sed Dalibri electi sunt, sed unitas vicit, bolum, et sic Goliae de gladio suo caput inciditur.
Abbreviated transcription (Latin):
Plerunq enim suꝑb diues exhortatiõis
blandimento placandus ẽ: qͥa plerũq
dura uulnera ꝑ lenia fomenta molles¬
cunt: & sepe furor insanoꝵ. ad salutem
medico blandiente reducit᷑. App̾hensa¬
signat᷑. Cum gͦ saul ab immundo sp̃u
arripit᷑. dauid canente eius uesania tẽ¬
peratur: qͥa cum sensus potentium.
ꝑ elationẽ in furorem uͥtit᷑: dignũ ẽ. ut
ad salutẽ mentis quasi dulcedine cy¬
tharȩ locutionis nr̃ȩ tranquillitate
reuocetur.

Expanded text:
Plerumque etiam superbus dives exhortationis blandimento placandus est: quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem, medico blandiente, reducitur: cumquenctorum? Cum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente, ejus vesania temperatur; quia cum sensus potentum per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
irexerat aciem isrł. s & philistum ex¬
listinoꝵ contra isrł. pugna de¬
monũ contraeccłiam accipi po¬
test. Goliath uͦ suꝑbiam diaboli signi¬
ficat: quã dauid id est xp̃c singulari cer¬
tamine ꝓstrauit. & ppłm di eripuit:
qui leonẽ &e ursum necauit. diabolũ
scilicet & antixp̾m: alterũ nc̃ latent̾
insidiantẽ. alterũ postea manifeste

Expanded text:
irexerat enim aciem Israel, sed Phililisthinorum contra Israel, pugna daemonum contra Ecclesiam accipi potest. Goliath vero superbiam diaboli significat: quam David, id est Christus, singulari certamine prostravit et populum Dei eripuit. Qui leonem et ursum necavit, diabolum scilicet et Antichristum, alterum nunc latenter insidiantem, alterum postea
Abbreviated transcription (Latin):
Inde enim apłi inde martyres. quoꝵ
pͥmꝰ stephanus: in de eccłiȩ magnifican¬
tes dm.
tes dm. De saul ⁊ dauid & cythara eiꝰ.ii.
p̃c dñi recessit a saul: & exagitabat eũ
sp̃c nequã a dño. Dixeruntq serui sa¬
ul ad eum. Ecce sp̃c di malus exagitat te.
Iubeat gͦ dñs nr̃ & serui tui qui coram te
sunt. querent hominẽ scientem psallere
cythara: ut quando arripuerit te sp̃c dĩ
malus. psallat manu sua: & leuiꝰ feras.
afflictionẽ iustoꝵ semꝑ appetat. tamen
si a dõ potestatem ñ accipit: ad tẽptati¬
onis articulum ñ conualescit. Unde oĩs¬
sunt. & ꝓut temptandi sunt. ds iuste
appellatur. & 1 malus: dñi. ꝓer
licentiam iuste potestatis.
malus. ꝑ desideriũ iniustȩ uoluntatis.
formidarigͦ non debet: qui nichil nͥ

Expanded text:
inde enim apostoli, inde martyres, quorum primus Stephanus. Inde Ecclesiae magnificantes Deum. CAP. II. De Saule, David et cithara ejus.ni recessit a Saul et exagitabat eum spiritus nequam a Domino dixeruntque servi Saul ad eum ecce spiritus Dei malus exagitat te iubeat dominus noster et servi tui qui coram te sunt quaerant hominem scientecithara, ut quando arripuerit te spiritus Domini malus, psallat manu sua, et levius feras . afflictionem justorum semper appetat, tamen, si a Deo potestatem non accipit, ad tentationis articulum non convalescit. Potessed eos qui temptandi sunt non nisi iuste appellatur, et malus: Domini, per licentiam justae potestatis; malus, per desiderium injustae voluntatis. Formidari igitur non debet, qui nihil nisi
Abbreviated transcription (Latin):
res enis S &e uiros qui erant cũ eo
duxit dauid. singulos cum domo sua.
ebron: significat conuocationẽ duoꝵ
ppłoꝵ. in ȩccłiam catholicã. Ebron eñĩ
interpretat᷑ conuigiũ. Sola aũ eccłia¬
celestis regis sponsa ẽ. Illuc duxit da¬
uid singulos uiros cum domo sua: qͥa¬
singuli fideles. in illam societatẽ per
euangłii p̾dicationẽ conuocant᷑. Non
ẽ ibi distinctio iudei & greci. fuit nu¬
merus dierũ quos cõmoratꝰ ẽ dauid
imperans in ebron suꝑ domũ iuda.
septẽ annoꝵ. & sex mensiũ. Dauid sep¬
tem annis & sex mensib regnauit in

Expanded text:
rmeli. Sed et viros qui erant cum eo, duxit David singulos cum domo sua, suis in Hebron significat convocationes duarum plebium in Ecclesiam catholicam. Hebron enim interpretatur conjugium. Et coelestis regis sponsa est. Illuc duxit David singulos viros cum domo sua, qsinguli fideles in illam societatem per evangelicam praedicationem convocantur. Non est ibi distinctio Judaei et Graeci . Fuit numerus dierum per quos commoratus est David, imperans in Hebron super domum Juda septem annorum et sex mensium. David septem annis et sex mensibus regnavit in
Abbreviated transcription (Latin):
contempsit: & noluit declinare. ꝑcus¬
sit gͦ eum abner au̾sa hasta in ingui¬
ne. & tranfodit. &e mortuus ẽ in eodem
loco. Asahel significat eos. qͦs uehem̃t̾
arripiens furor in preceps ducit: qui
in eodem furoris impetu. tanto cau
tiꝰ declinandi sunt. quanto insane
lucerna fugit: quia doctoris lingua
quȩ suꝑnũ di lum̃ indicat. cum per
abrupta furoris. mentẽ cuiuspiã ferri
conspicit: & contra irascentẽ uerboꝵ¬
dissimulat iacula reddere: quasi ꝑse¬
quentẽ non uult ferire. S cũ iracun¬
di nulla consideratione se mitigant:
ñ se in furorẽ erigant: s quicqͥd ẽ tran¬
quillitatis ostendant: queda uͦ subtilit̾
ꝓferant᷑ in quib ex obliquo furentis¬
mucrone enim ꝑ ciitere ẽ. impetu aꝑ¬
te increpationis obiuare: au̾sa autẽ
dam tangere: & quasi parcendo suꝑare
Asahel autẽ ꝓtinus occumbit: quia
cõmotȩ mentes. dum ce parci sibi sen¬
ciunt & tam̃ responsoꝵ ratione in inti¬
mis sub tranquillitate tangunt᷑: ab

Expanded text:
 noluit declinare. Percussit ergo Abner aversa hasta in inguine, et transfodit; et mortuus est in eodem loco . Asael significat eos, quos vehementer arripiens furor, in praeceps ducit. Qui in eodem furoris imtius declinandi sunt, quanto et insalucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentmucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obviare; aversa vero sdam angere, et quasi parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes, dum et parci sibi sent unt, et tunc responsorum ratione in intimis, sub tranquillitate tanguntur, ab
Abbreviated transcription (Latin):
regnat scđm illud. ecce ego uobiscũ sum
omĩb dieb usq ad consummationẽ scłi:
⁊ qͥa pꝰt expletionẽ senarii. id est ꝑfectio¬
nem boni oꝑis. electos suos ad uerũ sab¬
batum id est requiem sempit̾nam ꝑdu¬

Expanded text:
m illud: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus: usque ad consummationem saeculi . Et quia post expletionem senarii, id est perfectionem boni operis, electos suos ad secundum Sabbatum, id est requiem sempiternam perdu
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis tradidit. Salomon quinq mi¬
tribuit. Salomon de cedro & ysopo. de
iumentis. de uolucrib. de reptilib dis¬
ulla creatura inuisibilis in conspectu
eus: ce rerũ conditaꝵ rationes multi¬
formiter nobis exponit. Duodecim p̾¬
fecti domui salomonis ministrabant
lomoni subiecti erant pͥncipes diu̾saꝵ

Expanded text:
nctis angelis. Salomon quinque miltribuit. Salomon de cedro et hyssopo, de jumentis et volucribus, et de reptilibus disulla creatura invisibilis in conspectu ejus; et rerum cunctarum rationes multiformiter nobis exposuit. Duodecim praefecti Salomonis ministrant dolomoni subjecti erant principes diversorum
Abbreviated transcription (Latin):
cauit: qͥa xp̃c scãm eccł̃iam in p̾senti
scło. qͦd septem dierũ circulo uoluitur
iustificat: &e post resurrectione. octo¬
nario beatitudinũ glorificat. Men¬
sa aurea ẽ saera scͥptura: intelligentia
spiritali clara. Diu̾sa uasa templi. diu̾se
parabant᷑. & sine sonitu malleoꝵ. et
ferramentoꝵ. in templo ponebantur:
designat qͦd in mundo ꝑ tͥbulationes
ad iusticiam reformamur: & in cȩle
miis remuneramur

Expanded text:
am Ecclesiam in praesenti saeculo, quod septem dierum curriculo volvitur, vivificat, et post resurrectionem octonario beatitudinis glorificat. Mensa aurea, est sacra Scriptura, intelligentia spirituali clara. Diversa templi vasa, diversae praeparabantur et sine sonitu malleorum et ferramentorum in templo ponebantur, designat quod nos in mundo per tribulationes ad justitiam reformamur, in patria cmiis remuneramur
Abbreviated transcription (Latin):
securi increpationis de monte suꝑbie
pore collocarent᷑. Misit etiã artifices
id est phylosophos ad uerã sapientiam
conu̾sos: qui ppłis regendis gr̃a erudi¬
tionis p̾ponerent᷑ qualis fuit tempori.
mus. Misit quoq aurũ. uiros scilicet¬
sapientia &e ingenio claros. ꝓ quib
expectat dona grẽ cȩlestis triticũ scili
lata. tres ordines designant in sc̃a ȩc¬
clesia: coniugatoꝵ. continentium.
uirginũ sichil erat in templo q̃d
auro ñ tegeretur: quia nicħ ẽ in scã es¬
& ñ in ipsa eẽ iudicat᷑. Deaurata erat
porticus: quia patres ueteris testam̃¬
ti. ꝑ caritatẽ dõ placuerunt. Deaura¬
tum ipsum templum: qͥa eadem ca¬
ritas diffusa ẽ in cordib nr̃is. Deau¬
rata domus intior: qͥa in cȩlesti patͥa
caritas regnat. Quod autem cenacła
auro dicunt᷑ tecta: ad idem respicit.
Uariȩ celaturȩ: uariȩ sunt uirtutes
eccłie. Mare eneum. significat baptis¬
mum. Salomon tempłu septẽ annis

Expanded text:
securi increpationis de monte superbiae securi increpationis de monte superbiae o collocaretur. Misit etiam artifices, id est philosophos ad veram sapientiam conversos, qui populis regendis gratia eruditionis praeponerentur, qualis fuit temporibumus. Misit quoque aurum, viros sapientia et ingenio claros, pro quibus exspectat dona coelestis gratilata tres ordines designant in sancta Ecclesia conjugatorum, continentium, virginum. Nil erat in templo, quod auro non tegeretur; quia nihil est in sancta Ecet non in ipsa esse judicatur. Deaurata erat porta ejus, quia Patres Veteris Testamenti per charitatem Deo placuerunt. Deauratum ipsum templum, quia eadem charitas diffusa est in cordibus nostris. Deaurata domus interior, quia in coelesti patria charitas regnat. Quod autem coenacula auro dicuntur recta, ad idem respicit. Variae coelaturae, variae sunt virtutes Ecclesiae. Mare aeneum, significat baptismum; Salomon septem annis
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit ad salomonẽ ut audiret sapien¬
gentilitas ut audiret sap̃iã xͥ. Presentauit
regina austri salomoni aromata mul
buit salomon quasi septingentas regi¬
nas. & trecentas concubinas: & xp̃c
habet fideles animas ꝑ septiformẽ
grãm renatas: & ꝑ fidem sc̃ẽ tͥnitatis
& xp̃c edificat eccł̃iam. In edificatiõe
templi fuerunt artifices. latomi et
lignoꝵ celores in edificatione ũ ecclie
sunt artifices. p̃dicatores. & doctores.
Triplicem autẽ mat̾iam misit salo¬
mon in constructione templi. lapi-¬
des. ligna. aurum. Lapides signifi¬
cant fidei firmitatẽ: ligna spei sub¬
limitatẽ: aurum caritatis fulgorẽ.
Quarto anno regni salomonis cepit
templum edificari: qͥa post p̾dica¬
tionẽ quatuor euangłistaꝵ. scã cepit
eccłia ex iudeis &e gentib adunari. Mi¬
sit iram salomoni ligna cedrina de
libano p̾ci sa. & abiegna quȩ in domo
dñ ponerent᷑: quia conu̾sa gentilitas
misit ad dñm uiros in scł̃o elaros. sed

Expanded text:
egina austri ut audiret sapiengentilitas ut audiret sapientiam ejus. Praesentavit regina austri Salomoni aromata multbuit Salomon quasi septingentas reginas, et trecentas concubinas, et Christus habet fideles animas per septiformem gratiam renatas, et per fidem sanctae Trinitatis  aedificavit Ecclesiam. In aedificatione templi, fuerunt artifices latomi, lignorum caesores ; in aedificatione vero Ecclesiae, sunt artifices, praedicatores et doctores. Triplicem autem materiam misit Salomon in constructionem templi: lapides, ligna, aurum. Lapides, significant fidei firmitatem; ligna, spei sublimitatem; aurum, charitatis fulgorem. Quarto anno regni, Salomon coepit templum aedificare. Et per praedicationem quatuor Evangeliorum, sancta Ecclesia ex Judaeis et gentibus coepit adunari. Misit Hiram Salomoni ligna cedrina de Libano praecisa, et abiegna, quae in domo Domini ponerentur ; quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros in saeculo claros, sed
Abbreviated transcription (Latin):
alomon id est pa¬
cificus: & nomine
& serenissimo sta¬
gnificat. C ybus
salomonis. refectio
xp̃i. qui pascitur
ri similȩ. fidem designant sc̃ẽ trinitatiꝰ
oꝑis. In senario namq ds opus creatio¬
nis ꝑfecit. Decem boues pingues. deca¬

Expanded text:
alomon, id est pacificus et nomine, et serenissimo stagnificat. Cibus Salomonis, refectio est Christi, qui pascitur ri similae fidem designant sanctae Trinitatiio boni operis. In senario namque Deus opus creationis perfecit. Decem boves pingues Deca
Abbreviated transcription (Latin):
dem p̾dicationis in nouo testamento¬
duplicationẽ. Centum arietes. ꝑfectã
eccliasticam expͥmunt p̾lationem.
Uenatio feraꝵ &e captio auiũ quoꝵli¬
bet gentilium. & suꝑboꝵ. & ferocium

Expanded text:
tionis in Novo Testamento. Centum arietes, perfectam ecclesiasticam praelationem; venatio ferarum, captio avium, quarumlibet gentium et superborum et ferocium