comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut de seminib frum̃toꝵ ꝓut uult
oꝑatur in terra: beatis matrib sine
libidinosa uoluptate concipientibus.
sine erumnoso gemitu parientib: qͣn¬
doqͥdem in illa felicitate. & in corpore
nundũ mortis huiꝰ s uitȩ illiꝰ ñ esset
feminis in excipiendisseminib quod
puderet: sicut ñ eẽt in edendis fecib
qd̾ doleret: Quisqͥs ñ credit uł credi
ñ uult hominib ante omne peccatũ.
in illa paradisi felicitate u̾santib. hoc
potuisse d̃i uoluntate & benignitate
concedi: ñ optandȩ fecunditatis lau¬
dator. s pudendȩ uoluptatis amator
ẽ. Item aliud ex libro diuino testimo¬
nium qd̃ posuit de abimelech. & do
uolente clausa omni uulua in domo
eiꝰ. ne mulieres eiꝰ parerent. atq aꝑta
rursꝰ ut parerent: quid ad rem ꝑtinet:
Quid habet de illa pudenda libidine:
de qua nunc questio ẽ: Nunqͥd ipsã
ds detraxit illis feminis: reddiditq
cum uoluit: S pena fuit ut parere ñ

Expanded text:
sicut de seminibus frumentorum prout uult sicut de seminibus frumentorum prout uult operatur in terra, beatis matribus sine libidinosa uoluptate concipientibus, sine aerumnoso gemitu parientibus, quandoquidem in illa felicitate et in corpore nondum mortis huius, sed uitae illius non esset feminis in excipiendis seminibus quod puderet, sicut non esset in edendis fetibus quod doleret? quisquis non credit uel credi non uulthominibus ante omne peccatum in illa paradisi felicitate uersantibus hoc potuisse dei uoluntate et benignitate concedi, non optandae fecunditatis laudator, sed pudendae uoluptatis. amator est. Item aliud ex libro diuino testimonium, quod posuit de Abimelech et deo uolente clausa omni uulua in domo M eius, ne mulieres eius parerent atque aperta rursus ut parerent. quid ad rem pertinet? quid habet de illa pudenda libidine, de . qua nunc quaestio est? numquid ipsam deus detraxit illis feminis reddiditque cum uoluit? sed poena fuit, ut parere non
Abbreviated transcription (Latin):
probaret dm̃ quod et nos dicimꝰ.
de humanis seminib operari.
Et cum ei testimonium nullum
occurreret. isto abusus ẽ fraudulen¬
s de frum̃tis illa dixisse: hinc ad¬
moneremur unde refutaret᷑ ñ
religiosȩ uoluptatis s libidinosȩ
uoluptatis pudens nominator: &
ĩpudens p̃dicator. De ipsis qͥppe se¬
minib que in agͥs agricolȩ seminãt:
podest iste redargui. Cur enim non
credamꝰ. dm̃ potuisse in paradisoꝯ
cedere homini beato de suo semine.
qd̾ ꝯcessũ uidemꝰ agricolis de tͥcici
semine̾ ut eo modo illud sereret᷑. si¬
ne ulla pudenda libidine ad uolun¬
tatis nutum membris obsequentib
genitalib. sicut hoc serit᷑ sine ulla pu¬
denda libidine ad uoluntatis nutũ.
agͥcolaꝵ obsequentib manib honesti¬
orim parentib gignendoꝵ desiderio fi¬
lioꝵ. qͣm ẽ implendoꝵ in arantib hor¬
tia de seminib hominũ ꝓut uellet
qd̃ & nunc facit oꝑaretur in femina.

Expanded text:
probaret deum, quod et nos dicimus, probaret deum, quod et nos dicimus, de humanis seminibus hominem operari. et cum ei testimonium nullum occurreret, isto abusus est fraudulensed de frumentis illa dixisse, hinc admoneremur, unde refutaretur non religiosae uoluntatis, sed libidinosae uoluptatis pudens nominator et inpudens praedicator. de ipsis quippe seminibus quae in agris agricolae seminant, potest iste redargui. cur enim non credamus deum potuisse in paradiso concedere homini beato de suo semine, quod concessum uidemus agricolis de tritici semine, ut eo modo illud sereretur sine ulla pudenda libidine ad uoluntatis nutum membris obsequentibus genitalibus. sicut hoc seritur sine ulla pudenda libidine ad uoluntatis nutum agricolarum obsequentibus manibus, honestiore in parentibus gignendorum desiderio filiorum, quam est inplendorum in arantibus hortia de seminibus hominum prout uellet,. quod et nunc facit, operaretur in femina,
Abbreviated transcription (Latin):
perationis uicem: s de thesauris
naturȩ offert do. unde ille homi¬
nem dignetur oꝑari. Et subiun¬
git testimonium. quasi hoc dixe¬
rit apostolus. Insipiens tu qd se¬
minas ñ iuuificat᷑. hoc ẽ a te ñ uiuifi¬
cat᷑. s hoĩem de tuo semine d̾s oꝑatͥ: tãꝙͣ
ab apło media illa que pret̾misit
iste non dicta sint atq ita se ha¬
beat en sententia. uelut de humano
semine loqueretur: insipiens tu
quod seminas non uiuificatur.
Deus autem illi dat corpus ꝓut
uult: & unicuiq seminum ꝓpri¬
um corpus. Deniq post hec aposto¬
li uerba. sic infert sua. Si gͦ deus
inquit humano semini quod ne¬
mo negat. uł prudentium uł pi¬
orum ꝓprium sicut omnib reb
corpus attribuit. quasi apostolus
de humano semine in illo testimoni¬
o sit locutus: de qua fraude quid
adiuuaretur eius intentio. cum
aliquanto attentius cogitarem.
nichil potui reperire: nisi quia te¬
stem uoluit adhibere apłm. quo

Expanded text:
perationis uicem, sed de thesauris perationis uicem, sed de thesauris naturae offert deo, unde ille hominem dignetur operari\', et subiunxit testimonium, quasi hoc dixerit apostolus: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur, hoc est non a te uiuificatur, sed hominem de tuo semine deus operatur, tamquam ab apostolo media illa, quae praetermisit iste, non dicta sint atque ita se habeat eius sententia. uelut de humano semine loqueretur: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur; deus autem illi dat corpus prout uult et unicuique seminum proprium corpus. denique post haec apostoli uerba sic infert sua: \'si ergo deus\', inquit, \'humano semini, quod nemo negat uel prudentium uel piorum, proprium sicut omnibus rebus corpus adtribuit\', quasi apostolus de humano semine in illo testimonio sit locutus. De qua fraude quid adiuuaretur eius intentio, cum aliquanto adtentius cogitarem, nihil potui reperire, nisi quia testem uoluit adhibere apostolum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
eam hucusq cõmemorauit. In¬
sipiens tu qd seminas ñ uiuifica¬
tur: apłs autẽ addidit nisi mo¬
riat᷑. S iste qͣntum existimo qd̾
de frum̃tis dictum ẽ. de huma¬
no semine accipi uoluit ab his
qui hec legunt: & scͥpturas sc̃as
uel nescunt uł ñ recordantur.
Deniq non solum istam senten¬
tiam decurtauit. ut non adderet
nisi moriatur: uerum etiam se¬
quentia pretermisit: ubi aperuit
apostolus de quib seminib lo¬
queretur. Addit enim apl̃s. Et
quod seminas. non corpus quod
futurum ẽ seminas: s nudum
granum farris. tritici: aut alicuiꝰ
ceterorum. His pretermissis iste
contexint: qd deinde dicit apłs.
Deus autem illi dat corpus pro¬
ut uult. et unicuiq seminum
proprium corpus: tanqͣm de o¬
cumbente homine dixerit. insipi
tur: ut intelligeremus non ab ho¬
mine concubitu filios seminante.
sẽd a do uuificari semen huma¬
num. Sic enim prelocutus fuerat.
quia uoluptas illa non explet o¬

Expanded text:
eam huc usque commemorauit: ineam huc usque commemorauit: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur. apostolus autem addit: nisi moriatur. sed iste, quantum existimo, quod de frumentis dictum est, de humano semine accipi uoluit ab eis, qui haec legunt et scripturas sanctas uel nesciunt uel non recordantur. denique non solum istam sententiam decurtauit, ut non adderet: nisi moriatur, uerum etiam sequentia praetermisit, ubi aperuit apostolus de quibus seminibus loqueretur. ait enim apostolus: et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum fere tritici aut alicuius ceterorum. his praetermissis iste contexuit quod deinde dicit apostolus: deus autem illi dat corpus prout uult et unicuique seminum proprium corpus, tamquam de concumbente homine dixerit apostolutur, ut intellegeremus non ab homine concubitu filios seminante, sed a deo uiuificari semen humanum. sic enim fuerat praelocutus, quia \'uoluptas illa non explet o
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Cur autem hec tanta ꝓlixi¬
tate narrauit: accipe breuiter in
his que secutus adiunxit. Ds̃ inqͥt
orante abraham curauit abime¬
lech. potentia dispensationis secre¬
tȩ admota uerecundis uilium fe¬
minaꝵ: quia concluserat d̃s aforis
omnem uuluam in domo abime¬
utrum malum dici debeat: quod
interdum aufert exasꝑatus. rẽd
ditq placatus ds. Ipse inquit facit
fiunt parentes ad naturam ꝑtinet:
quȩ do gaudet auctore. Qd̾ autẽ
impii sunt. ad studiorum praui¬
tatem: quȩ unicuiq de libera uo¬
luntate contingit. His om̃ĩb quȩ
tam multa dixit respondemus:
nichil in diuinis testimoniis quȩ
interposuit. esse dictum de puden¬
da libidine. quam dicimus non
fuisse in corpore beatoꝵ: quando
nudi erant. & ñ confundebantur.
Nam pͥmum illud apłi deseminib
dictum ẽ frum̃toꝵ que pͥus mo¬
riunt᷑ ut uiuificent᷑. Quam senten¬
tiam scilicet apłicam: quo ꝯsilio
nescio noluit iste complere. Nã

Expanded text:
eius\'. cur autem haec tanta prolixieius\'. cur autem haec tanta prolixitate narrauerit, accipe breuiter. in his enim quae secutus adiunxit \'deus\', inquit, \'orante Abraham curauit potentia dispensationis secretae, quae nota est uerecundis uilium feminarum, quia clauserat deus aforis omnem uuluamin domo Abimealiter malum dici debet, quod interdum aufert exasperatus deus redditque placatus. ipse\', inquit, facit fiunt parentes, ad naturam pertinet, quae deo gaudet auctore, quod autem inpii sunt, ad studiorum prauitatem, quae unicuique de libera uoluntate contingit. His omnibus, quae tam multa dixit, respondemus nihil diuinis testimoniis, quae interposuit, esse dictum de pudenda libidine, quam dicimus non fuisse in corpore beatorum, quando nudi erant et non confundebantur. nam primum illud apostoli de seminibus dictum est frumentorum, quae prius moriuntur, ut uiuificentur. quam sententiam scilicet apostolicam quo consilio nescio noluit iste conplere; nam
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit quod in premium scĩs
hominib daret:nisi qd deceptor
diabolus fudisset in initio. u̾is au¬
tem scire: qd̾ etiam in his qui sc̃ĩ ñ
sunt. hanc generationum potenti¬
am ds tribuisse ꝓbetur. Co gͥ tem¬
pore. quo abraham metu prescius
gentis barbare. saram que uxor e¬
rat sororem suam dixit: fertur abi¬
melech rex illius ꝓuinciȩ abduxis¬
se eam in noctis usum. S ds cui
curȩ erat. honor sc̃e mulieris. in som¬
ns abimelech ueniens regiam fre¬
nauit audaciam: comminatus in¬
teritum: siꝑgeret uiolare conu¬
gium. Tunc abimelech ait. Nunqͥd
dñe gentem ignorantem & iustam
perdes: Nonne ipsi dixerunt
se germanitate comunctos: Surre¬
xit gͦ mane abimelech. & accepit
nille dragnas argenti. & oues et
uitulos. & pueros &e ancillas. ce de¬
dit abrahe: atq a se mulierem re¬
misit intactam. Orauit uͦ dm̃ abra¬
ham ꝓ abimelech: &e sanauit d̃s abi¬
melech & uxorem eius. et ancillas

Expanded text:
habuerit quod in praemium sanctis habuerit quod in praemium sanctis hominibus daret, nisi quod deceptis diabolus infudit in uitio? uis autem scire, quod etiam in his, qui sancti non sunt, hanc generationum potentiam deus tribuisse probetur? eo igitur tempore, cum Abraham metu percussus gentis barbarae Sarram, quae uxor erat, sororem suam dixit, refertur Abimelech rex illius prouinciae adduxisse eam in noctis usum. sed deus, cui curae erat honor sanctae mulieris, in somnis Abimelech ueniens regiam frenauit audaciam comminatus interitum, si pergeret uiolare coniugium. tunc Abimelech ait: numquid, domine, gentem ignorantem et iustam perdes? nonne ipsi dixerunt se germanitate coniunctos? surrexit ergo mane Abimelech et accepit mille didragma argenti et oues et uitulos et pueros et ancillas et dedit Abrahae atque a se mulierem remisit intactam. orauit uero deum Abraham pro Abimelech; et sanauit deus Abimelech et uxorem et ancillas
Abbreviated transcription (Latin):
multa oꝑa fiunt. obẽdientia ceceto¬
rum sine ullo ardore membrorũ:
que uoluntatis nutu mouentur:
non estu libidinis concitantur. At¬
beatus paulus de mortuorum re¬
surrectione loqueretur ait. Insipi¬
ens tu quod seminas nonuiuifi¬
catur. Et infra. Deus autem dat
illi corpus ꝓut uult: et uncuiq
seminum ꝑprium corpus. Siergo
deus inquit humano seminiqd
nemo negat uel prudentium uł
piorum. proprium sicut omnib
rebus corpus attribuit: unde. quẽꝙͣ
reum natum probabis: Tandem
oro respicias: quib laqueis peccati
naturalis suffocetur assertio. Ue¬
rum age inquit tecum precor mi¬
tius. Michi crẽde. etiam de d̾s fecit.
s qd̵ fatendum ẽ grauius error in¬
fecit. Quid enim potest ꝓfanius
dici qͣm q̃d̾ dicis. ds bominẽ aut
certe diabolus d̃ĩ fecit imaginẽ
hoc est hominem fabricatus est.¬
d non minus stultum dinoscit᷑
eẽ qͣm impium. E rgo tam mops
inquit tam inuerecundus ẽ. ut ñ

Expanded text:
multa opera fiunt oboedientia ceteromulta opera fiunt oboedientia ceterorum sine illo ardore membrorum, quae uoluntatis nutu mouentur, non aestu libidinis concitantur.. Adbeatus Paulus de mortuorum resurrectione loqueretur, ait: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur, et infra: deus autem dat illi corpus prout uult et unicuique seminum proprium corpus. si ergo deus\', inquit, \'humano semini, quod nemo negat uel prudentium uel piorum, proprium sicut omnibus rebus corpureum natum probabis? Tandem oro respicias, quibus laqueis peccati naturalis suffocetur assertio. Verum age, » inquit, « tecum, precor, mitius. Mihi crede, etiam te Deus fecit: sed, quod fatendum est, gravis error infecit. Quid enim potest profanius dici, quam quod Deus hominem aut certe diabolus dei sit imaginem, hoc est hominem fabricatus, quod non minus stultum dinoscitur esse quam inpium? ergo tam inops\', inquit, \'tam inuerecundus deus est, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. excepto qd ait a uoluptate se¬
mina confici atq misceri. recte di¬
ceret. si in eis catholicum sensum de¬
fendere niteret᷑. Quia uͦ scimus qͣd
ex his moliatur efficere: ꝓfecto
dicit etiam recta ꝑuerse. Illud itaq
quo excepto cetera uera non abnuo.
ideo non ẽ uerum: quia uolup¬
tas illa concupiscentiȩ carnalis ñ
conficit semina: s ea que iam sunt
in corporib a uero dõ condita a qͦ
ipsa conduntur ce corpora. ñ fiunt
noluptate: s excitantur et emit¬
tuntur cum uoluptatẽ. Utrum
autẽ utriꝰq sexus semina. in muli¬
ebri utero cum uoluptate miscean¬
tur: uideant feminȩ quid in secre¬
tis uiscerib sentiant. Nos ñ decet
inaniter usq ad ista ẽẽ curiosos.
Libido tam̃ illa erubescenda unde
pudenda ipsa appellata sunt membͤ.
ñ fuit in corpore uitȩ illuis. que in
paradiso fuit ante peccatũ. s cepit
libidine poterat opus fieri coniu¬
gum. in generatione filiorum: sicut

Expanded text:
dixit, excepto quod ait a uoluptate sedixit, excepto quod ait a uoluptate semina confici atque misceri, recte diceret, si in eis catholicum sensum defendere niteretur; quia uero scimus quid ex his moliatur efficere, profecto dicit etiam recta peruerse. illud itaque, quo excepto cetera uera esse non abnuo, ideo non est uerum, quia uoluptas illa concupiscentiae carnalis non conficit semina, sed ea quae iam sunt in corporibus a uero deo condita. a quo ipsa conduntur et corpora, non fiunt uoluptate, sed excitantur et emittuntur cum uoluptate. utrum autem utriusque sexus semina in muliebri utero cum uoluptate misceantur, uiderint feminae quid in secretis uisceribus sentiant; nos non decet inaniter usque ad ista esse curiosos. libido tamen illa erubescenda — unde pudenda ipsa appellata sunt membra — non fuit in corpore uitae illius, quae in paradiso fuit ante peccatum, sed coepilibidine poterat. opus fieri coniugum in generatione filiorum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
berari. ab ea que in corpore mortis
huius ẽ lege peccati. Que cum ita
sint quomͦ adiungit & dicit: con¬
fiteris gͦ necesse ẽ originale quod
finxeras interisse peccatũ: Non gͦ
fixi originale peccatum. qd̵ catho¬
lica fides credit antiquitꝰ s tu qui
hoc negas. sine dubio es nouus he¬
reticus. Sub diabolo autẽ sunt iu¬
ditio di om̃s cum peccato generati:
siñ fuerint in xp̃o regenerati. Sẽd
subiunxit atq ait. Qd̾ si dixeris usꝰ
in eis uigebat. & fetus ñ erat: respon¬
debo. Quem conditor ꝓmisit. conditor
dedit: ñ concubitus s di ẽ opus qͥ
nascitur. Qui enim pͥmum hoĩem
fecit ex puluere: om̃s fabricatur ex
semine. Sicut gͦ tunc limus qui as¬
sumptus ẽ. materia ñ autor hominiᷤᷤ
fuit: ita nunc uis illa uoluptatis.ꝯ
fectrix commixtrixq seminũ. ñ ex¬
plet oꝑationis uicem. s de thesau¬
ris naturȩ offert d̃o. unde ille ho¬
minẽ dignetur oꝑari Hec omĩa quȩ

Expanded text:
berari ab ea quae in corpore mortis berari ab ea quae in corpore mortis huius est lege peccati. quae cum ita sint, quomodo adiungit et dicit: \'confitearis ergo necesse est originale quod finxeras interisse peccatum?\' non ego finxi originale peccatum, quod catholica fides credit antiquitus; sed tu, qui hoc negas, sine dubio es nouus haereticus. sub diabolo autem sunt iudicio dei omnes cum peccato generati, si non fuerint in Christo regenerati. Sed subiunxit atque ait: \'quodsi dixeris: usus in eis uigebat et fetus non erat, respondebo: quem conditor promisit, conditor dedit, non concubitus, sed dei est opus qui nascitur. qui enim primum hominem fecit ex puluere, omnes fabricatur ex semine, sicut ergo tunc limus qui adsumptus est materia non auctor hominis fuit, ita nunc uis illa uoluptatis. confectrix commixtrixque seminum, non explet operationis uicem, sed de thesauris naturae offert deo, unde ille hominem dignetur operari' ? . haec omnia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m in carne uenisse: sic illi uen¬
turum: & sicut nos mortuum ita
illi moriturum: sicut nos resurre¬
xisse. ita illi resurrecturum: ce nos
uͦ et illi ad iuditium uiuorum
mortuorumq uenturum. Non
gͦ iste humanam male defenden¬
do impediat a salute naturam. qͣ
omnes sub peccato nascimur: ce ꝑ
commixtio. eum calore cum uolup¬
tate cum semine a dõ facta. & ꝓ
suo modo laudabilis approbatur:
que aliquando etiam am plum ef¬
ficitur munus piorum. Dixit cũ
calore. dixit cum uoluptate. dixit
cum semine: ñ tam̃ dicere ausus
ẽ cum libidine. Quare nisi quia
nominare erubescit: quam lauda¬
re ñ erubescit: Munus autẽ pioꝵ.
ꝓpagatio est fecunda filiorum: ñ
commixtio ẽ pudenda membroꝵ:
quam ñ haberet in generandis fi¬
liis natura sana: nunc habet autẽ
etiam natura uitiata. Ac ꝑ hoc &
qui inde nascitur. indiget renasci.
ut sit membrũ xp̃i: & de quonasci¬
tur si iam renatus ñ est indiget li¬

Expanded text:
Christum in carne venisse, sic illi venChristum in carne venisse, sic illi venturum: sicut nos mortuum, ita illi moriturum: sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum: et nos vero et illi, ad judicium mortuorum vivorumque venturum. Non ergo iste humanam male defendendo impediat a salute naturam: quia omnes sub peccato nascimur, et per commixtio, cum calore, cum voluptate, cum semine, a Deo facta, et pro suo modo laudabilis approbatur, quae aliquando etiam amplum efficitur munus piorum. » Dixit, « cum calore; » dixit, « cum voluptate; » dixit, « cum semine: » non tamen dicere ausus est, Cum libidine; quare, nisi quia nominare erubescit, quam laudare non erubescit? Munus autem piorum propagatio est fecunda filiorum, non commotio pudenda membrorum: quam non haberet in generandis filiis natura sana, nunc autem habet eam natura vitiata. Ac per hoc et qui inde nascitur indiget renasci, ut sit membrum Christi; et de quo nascitur, si jam renatus est, indiget li
Abbreviated transcription (Latin):
ne xp̃i & morituri ꝓ nobis. & ter¬
tio die quipost septimũ sabbati
fuerat futurus octauus resurre¬
cturi. etiam iusti saluabant᷑ ant¬
qui. Traditus ẽ enim ꝓpter de¬
licta nr̃a: & resurrexit ꝓpter iusti¬
ficationẽ nr̃am. Ex quo enim in¬
stituta ẽ circumcisio in ppło d̃i.
quod erat tunc signaculum iu¬
stitiȩ fidei: ad significationẽ pur¬
baptismus ex illo ualere cepit
ad innouationẽ hominis. ex qͦ
est institutus: ñ qd ante circum¬
cisionem iustitia fidei nulla erat.
Nam cum adhuc esset in prepu¬
tio. ex fide iustificatꝰ est ipse abra¬
ham. pater gentium quȩ fidem
ipsius fuerant secuture s suꝑioei¬
b temporib. omnimodo latuit
sacram̃tum iustificationis ex fide
fadem tam̃ fides mẽdiatoris sal¬
uos iustos faciebat antiquos. pus¬
illos cum magnis: ñ uetus testa¬
m̃tum quod in seruitutem gene¬
rat: ñ lex quȩ ñ sic ẽ data que poᷤᷤ¬
minũ nr̃m: quia sicut credimꝰ nos

Expanded text:
ne Christi et morituri pro nobis et terne Christi et morituri pro nobis et tertio die, qui post septimum sabbati fuerat futurus octauus, resurrecturi etiam iusti saluabantur antiqui. traditus e st enim propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. ex quo enim instituta est circumcisio in populo dei, quod erat tunc signaculum iustitiae fidei, ad significationem purbaptismus ex illo ualere coepit ad innouationem hominis, ex quo est institutus, non quod ante circumcisionem iustitia fidei nulla erat — nam cum adhuc esset in praeputio, ex fide iustificatus est ipse Abraham, pater gentium, quae fidem ipsius fuerant sectaturae — sed superioribus temporibus omni modo latuit sacramentum iustificationis ex fide. eadem tamen fides mediatoris saluos iustos faciebat antiquos, pusillos cum magnis, non uetus testamentum quod in seruitutem generat, non lex quae non sic est data, quae posminum nostrum . Quia sicut credimus nos
Abbreviated transcription (Latin):
nos putauit ẽẽ dicturos: ysaac si¬
ne concubitus calore generatum.
S ipse iam dicat. quare interiret
anima eiꝰ de genere suo. sicurum¬
cisus die ñ eẽt octauo: quid ipse
peccasset. quid offendisset dm̃: ut
de aliena in senegligentia. tam
seuera sententia puniret᷑ si nullũ
ẽ originale peccatum. De circumci¬
dendis enim d̾s sic mandauit in¬
fantib. Masculus qui ñ circum¬
cideret carnem preputii sui octa¬
uo die. disꝑiret anima eiꝰ de gen̾e
suo: quia testam̃tum meum dis¬
sipauit. Dicat iste si potest: quomͦ
puer ille testam̃tum dissipauit
octo dierum. Quantum ad ipsũ
ꝓprie attinet: in nocens infans ẽ.
Et tam̃ nullo modo ds uł sc̃a scͥp¬
tura io mendaciter diceret. Tunc
gͦ dissipauit testam̃tum dĩ non
hoc de imꝑata circumcisione. s
in illo significabatur expiari cir¬
cumcisione octaui dieiꝰ hoc ẽ sacra¬
m̃to mediatoris in carne uenturi:
quia ꝑ eãdem fidem uenturi in car¬

Expanded text:
nos putauit esse dicturos, Isaac - sinos putauit esse dicturos, Isaac - sine concubitus calore generatum. Sed ipse iam dicat, quare interiret anima eius de genere suo, si circumcisus die non esset octauo, quid ipse peccasset, quid offendisset deum, ut de aliena in se neglegentia tam seuera sententia puniretur, si nullum esset originale peccatum. de circumcidendis enim deus sic mandauit infantibus: masculus qui non circumcidetur carnem praeputii sui octauo die, disperiet anima eius de genere suo, quia testamentum meum dissipauit. dicat iste, si potest, quomodo puer ille testamentum dei dissipauit octo dierum, quantum ad ipsum proprie adtinet, innocens infans, et tamen nullo modo deus uel sancta scriptura id mendaciter diceret. tunc ergo dissipauit testamentum dei, non hoc de imperata circumcisione, sed in illo significabatur expiari circumcisione octaui diei, hoc est sacramento mediatoris in carne uenturi, quia per eandem fidem uenturi in car
Abbreviated transcription (Latin):
reddita. Huiꝰ nos pudet: & merito
pudet. Namsi hoc ñ eẽt: quid nob̃
ẽẽt ingratiꝰ. quid irreligiosiꝰ. si in
Dicit etiã iste multa frustra de abra¬
ham ce sara quomͦ ex ꝓmissione
acceꝑint filium: & tandem concu¬
piscentiã nominat. ñ tam̃ addit car¬
nis quia ipsa pudenda ẽ. In concu¬
piscentiȩ autem nomine aliquan¬
do głandum ẽ: quia ẽ concupiscen¬
tia sp̃e aduersus carnem. Est et
concupiscentia sapientiȩ. Ait ergo
Certe hanc concupiscentrã sine
qua nulla fecunditas ẽ: malam
naturaliter diffinisti. Unde ergo
ꝑ donum celeste in senib excitat᷑:
Astrue iam hoc sipotes ad opus di¬
aboli ꝑtinere: qd dm̃ uides confer¬
re ꝓ munere. Ita hoc dicit. quasi
concupiscentia carnis illis ante
defuerit: &e hanc eis donauerit d̃s.
Que ꝓculdubio inerat in corpore
mortis huiꝰ s fecunditas defuit cuiꝰ
auctor ẽ ds: & ipsa donata ẽ qͣndo
uoluit d̾s. Absit autẽ ut dicamꝰ qd

Expanded text:
reddita. huius nos pudet et merito reddita. huius nos pudet et merito pudet. nam si hoc non esset, quid nobis esset ingratius, quid inreligiosius, si in Dicit etiam iste multa frustra de Abraham et Sarra, quomodo ex repromissione acceperint filium, et tandem piscentiam nominat, non tamen addit carnis, quia ipsa pudenda est. in concupiscentiae autem nomine aliquando gloriandum est, quia est et concupiscentia spiritus aduersus carnem, est et concupiscentia sapientiae. ait ergo: \'certe hanc concupiscentiam, sine qua nulla fecunditas est, malam naturaliter definisti. unde ergo per donum caeleste in senibus excitatur? adstrue iam hoc, si potes, ad opus diaboli pertinere, quod deum uides conferre pro munere\'. ita hoc dicit, quasi concupiscentia carnis illis ante defuerit et hanc eis donauerit deus, quae procul dubio inerat in corpore mortis huius; sed fecunditas defuit, cuius auctor est deus, et ipsa donata est quando uoluit deus. absit autem, ut dicamus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus &e uiueritatis extorta ꝯfessio.
ꝓpheta gͥ ut expͥmeret fidemoꝑum
erunt duo in carne una: ubi ꝯmix¬
tionẽ maris &e feminȩ intelligi uo¬
luit. Dicatur causa: eur in expͥm̃dis
da ẽẽ ñ debent: s plane głanda. et
diuina pudenda st̃: Ita ne uͦ in lo¬
quendis ce expͥm̃dis oꝑib di. ñ ho¬
noratur ꝓpħȩ uł amor uł labor. sed
ꝑiclitat᷑ pudor᷑ Quid enĩ d̾s potuit
facere. qd eiꝰ p̃dicatores pudeat dicere:
& qd̾ ẽ grauiꝰ pudeat hoĩem alicuiꝰ
oꝑis. qd ñ homo s d̾s fecit in hoĩe:
cum om̃s opifices qͣntum possunt
labore &e industria idagant. ne de
suis oꝑib erubescant: S ꝑfecto il¬
lud nos pudet. qd̾ puduit p̾mos illos
homines. qn pudenda texerunt. Il¬
la ẽ pena pectati: illa plaga uestigi¬
umq peccati: illa illecebra fomesq
peccati: illa lex in membris repug¬
nans legi m̃tis: illa ex nobisipsis
adũsus nosipsos inobedientia. iu¬
stissimo recipcatu in obedientibus

Expanded text:
rsus et ui ueritatis extorta confessio! propheta ergo, ut exprimeret fidem opererunt duo in carne una, ubi commixtionem maris et feminae intellegi uoluit. dicatur causa, cur in exprimendida esse non debent, sed plane glorianda, et diuina pudenda sunt? itane uero in eloquendis et exprimendis operibus dei non honoratur prophetae uel amor uel labor, sed periclitatur pudor? quid enim deus potuit facere, quod eius praedicatorem pudeat dicere et, quod est grauius, pudeat hominem alicuius operis, quod non homo, sed deus fecit in homine, cum omnes opifices quanto possunt labore et industria id agant, ne de suis operibus erubescant? sed profecto illud nos pudet, quod puduit primos illos homines, quando pudenda texerunt. illa est poena peccati, illa plaga uestigiumque peccati, illa inlecebra fomesque peccati, illa lex in membris repugnans legi mentis, illa ex nobis ipsis aduersus nos ipsos inoboedientia iustissimo reciprocatu inoboedientibus
Abbreviated transcription (Latin):
legem: scdo sub lege quȩ data ẽ per
moysen: deinde sub gr̃a. quȩ reuela¬
ta est ꝑ primũ mediatoris aduentũ.
Quȩ quidem grã nec antea defuit:.
quib eam oportuit imꝑtiri: qmͣuis
ꝓ temporis dispensatione uelata et
occulta. Neq enĩ antiquoꝵ quicũq
iustoꝵ: preter. xp̃i fidẽ salutẽ potuit.
inuenire. At uͦ nisi ce illis cognitus

Expanded text:
Legem; secundo sub Lege, quae data est per Legem; secundo sub Lege, quae data est per Moysen; deinde sub gratia, quae revelata est per primum Mediatoris adventum . Quae quidem gratia nec antea defuit, quibus eam oportuit impertiri, quamvis pro temporis dispensatione velata et occulta. Neque enim antiquorum quicumque justorum praeter Christi fidem salutem potuit invenire, aut vero nisi et illis
Abbreviated transcription (Latin):
cationis adiecto: atq ita qd̃ scͥptum ẽ¬
impleatui: lex subintrauit ut abun¬
daret delictũ. Hȩc sunt scda homin᷑.
Si aũt respexerit ds̃. ut ad implenda
quȩ mandat ipse adiuuare credat᷑.
&e agi homo cȩperit dĩ spũ: concupiᷤ¬
cit aduersus carnem fortiore robore
caritatis: & qmuis adhuc sit qͦd homi¬
ni repugnet ex homine. ñdum tota
infirmitate sanata: ex fide tam̃ iustꝰ
uiuat. iusteq uiuat. in qnͣtum ñ
cedit malȩ. concupiscentiȩ. uincente.
delectatione. iusticiȩ. Hec st̃ tercia
bone spei hominis: in quib si pia ꝑ¬
seuerantia quisq ꝓficiat: postrema
pax restat: quȩ post hanc uitã in
requie sp̃c. deinde in resurrectiõe
etiam carnis implebit᷑. Harũ qua¬
tuor differentiarũ. prima est ante
legem: scda sub lege: tercia sub gr̃ã:
quarta in pace plena atq ꝑfecta.
sura et numero &e pondere cuncta
disponit. Nam fuit primitus ante.

Expanded text:
cationis adjecto, atque ita quod scriptum escationis adjecto, atque ita quod scriptum esimpleatur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit quod homini repugnet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat , justeque vivat, in quantum non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace plena atque perfecta. sura et numero et pondere cuncta disponit . Nam fuit primitus ante
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ potest ut id ñ amet. sine quo
ad id quod sꝑat ñ potest ꝑuenire:
nemo ad ilła ꝑuenit. Ipsa ẽ aũ fides
lectionem oꝑatur: & quod in dilecti¬
one ñdum habet. petit ut accipiat:
querit ut inueniat. pulsat ut aꝑi¬
atur ei. fides namq impetrat: qͦd
lex imperat. Nam sine dĩ dono. id ẽ
iuuare: &e p̾uaricatorem insuꝑ face̾:
qui de ignorantia se excusare. ñ possit.
Regnat enim carnalis cupiditas:
ubi non est di caritas.
ed cum in altissimis ignoran¬
tiȩ tenebris. nulla resistente.
ratione scd̾m earnẽ uiuitur. hȩc st̃
prima hominis. Deinde cũ ꝑ legem
cognitio fuerit facta peccati. si ñdu
diuinus adiuuat sp̃c. scdm legem uo¬
lens uiuere uincitur. &e sciens peccat:
peccatoq subditus seruit. A quo enĩ
quis deuictus est. huic &e seruus ad¬
dictus ẽ: id agente scientia manda¬
d. ut peccatũ oꝑetur in homine om¬
nem concupiscentiã. cumulo p̃uari¬

Expanded text:
tamen potest ut id non amet, sine quo tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. nemo ad illam pervenit. Ipsa est autem fides lectionem operatur ; et quod in dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex imperat. Nam sine Dei dono, id estjuvare; et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitaed cum in altissimis ignorantiae tenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur, haec sunt prima hominis. Deinde cum per legem cognitio fuerit facta peccati, si nondum divinus adjuvat Spiritus, secundum legem volens vivere vincitur, et sciens peccat, peccatoque subditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevari
Abbreviated transcription (Latin):
At uͦ quod ille in ultimo posuit s
libera nos a malo. iste ñ posuit: ut
intelligeremꝰ ad illud suꝑius quod
de temptatione dictum ẽ ꝑtinere.
Idõ quippe ait s libera. ñ ait & libe¬
ra: tanquam unã petitionem esse
demonstrans. noli hoc s hoc: ut sci¬
at unusquisq in eo se liberari a
malo: qd̾ non infertur in tẽptationẽ.
am porro caritas. qmͣ duab.
istis id ẽ fide ac spe maiorẽ dixit
apłs: quanto in quocũq maior ẽ.
tanto melior ẽ in quo ẽ. Cum enim
querit᷑ utrũ quisq sit homo bonꝰ:
non querit᷑ quid credat aut quid¬
speret: s quid amet. Nam qͥ recte
amat: ꝓculdubio recte credit et
sperat. Qui uͦ non amat. inaniter
credit. etiã si sunt uera quȩ credit:
inaniter sꝑat. etiã si ad uerã felici¬
tatem doceant᷑ ꝑtinere quȩ sperat:
nisi ae hoc credat ac speret. qͦd sibi pe¬
tenti donari possit ut amet. Qmuis
enĩ sꝑare sine amore ñ possit: fieri

Expanded text:
At vero quod ille in ultimo posuit: Sed At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait: sed libera; non ait: Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans, noli hoc, sed hoc, ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentationem.am porro charitas, quam duabus istis, id est, fide ac spe majorem dixit Apostolus , quanto in quocumque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri
Abbreviated transcription (Latin):
te atq immortaliter ꝑmanebunt.
Panis uͦ cotidianus ido dictus est
quia hic est necessarius. quantus
animȩ carniq tribuendus ẽ siue
spũ aliter. siue corporalit̃. siue utro¬
q intelligamꝰ mͦ. Hic ẽ etiam qͣm
poscimꝰ remissio. ubi est cominissio
peccatoꝵ: hic tẽptationes quȩ nos
ad peccandu uł alliciunt. uł impel¬
lunt: hic deniq mału. unde cupi¬
mus liberari: illic aũ nicħ istoꝵ ẽ.
uangłista uͦ lucas. in
oratione dñica petitiones ñ
septem. s quinq complexus ẽ. Nec ab
isto utiq discrepauit: s quomͦ ista
septem sint intelligenda. ipsa sua bre¬
uitate cõmonuit. Nom̃ quippe dei
scĩficatur in spu: di aũt regnũ in
carnis resurrectione uenturũ est.
Ostendens gͦ lucas terciã petitionem.
duarũ suꝑioꝵ eẽ quodammͦ repeti¬
tionem̃ magis eam pret̃iittendo fe¬
cit intelligi: deinde tres alias adiun¬
git de pane cotidiano. de remissione
peccatoꝵ. de temptatione uitanda.

Expanded text:
te atque immortaliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est, quia hic est necessarius quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritaliter, sive corporaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. Nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo ista septem sint intelligenda, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praetermittendo fecit intelligi. Deinde tres illas adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda.
Abbreviated transcription (Latin):
roinde apud ȩuangłistam
matheũ. septẽ petitiones
continere dominica uidet᷑ oratio:
quarũ in trib ȩt̾na poscuntur.¬
in reliquis quatuor temporalia:
sunt necessaria. Nam qd̾ dicimꝰ
sc̃ĩficetur nom̃ tuũ. adueniat re¬
gnum tuũ. fiat uoluntas tua sic̃
in cęlo &e in terra. qd̾ ñ absurde
quidã intellexerunt. in spũ & cor¬
pore. omnino sine fine retmnenda
sunt: &e hic inchoant᷑: ce qnͣtũ cumq
ꝓficimꝰ augent᷑ in nobis. ꝑfecta uͦ
qd̃ in alia uita sꝑandum ẽ: semꝑ
possidebunt᷑. Quod uͦ dicimꝰ panẽ

Expanded text:
roinde apud evangelistam Matthaeum septem petitiones continere dominica videtur oratio: quarum tribus aeterna poscuntur, reliquis quatuor, temporalia, sunt necessaria. Nam quod dicimus, Sanctificetur nomen tuum, Adveniat regnum tuum, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in tequidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sine fine retinenda sunt, et hic inchoantur, quantumque proficimus, augentur in nobis: perfecta vero quod in alia vita sperandum est semper possidebu
Abbreviated transcription (Latin):
D quacumq aũt quatuor
istarũ uelut ȩtatũ. singułu quemq
hominẽ grã regenerationis inuene:¬
rit. ibi ei remittunt᷑ preterita uniu̾¬
sa peccata: et reatus ille nascendo
contractus. renascendo dissoluitur.
Tamq multũ ualet quod sp̃e ubi
uult spirat: ut quidã scd̃am ilła
seruitutẽ sub lege ñ nouerint:. s
cum mandato incipiant adiutoriũ
habere diuinum.
ntequã possit aũt homo capax
ẽẽ mandati. scdm carnẽ uiuat.
necesse ẽ: s si iam sacram̃to regene¬
rationis imbutus est. nichil ei morᷤ¬
oberit. si tunc ex hac uita emigra¬
uerit : quia ido xp̃c mortuus est
& resurrexit. ut & uiuoꝵ ce mortu¬
orum dominet᷑. nec tenebit regnũ
mortis eum. ꝓ quo mortuus ẽ ille
liber in mortus.¬

Expanded text:
 quacumque autem quatuor istarum velut aetatum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant adjutorium habere divinum.Antequam possit autem homo capax esse mandati, secundum carnem vivat necesse est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus est, nihil ei oberit si tunc ex hac vita migraverit. Quia ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur ; nec tenebit regnum mortis eum, pro quo mortuus est ille liber in mortu
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ. ds enĩ erat uerb̾u: homo aũt.
qͥa in unitate ꝑsone accessit uerbo
anima rationalis ce caro: quo circa
inqnͣtum ds est. ipse & pat̾ unũ sunt:
inquantũ aũt. homo ẽ. pat̾ maior ẽ
illo. Cum enĩ ess unicus dĩ filius ñ
grã s natura: ut eẽt etiã plenus gr̃ȩ.
factus ẽ & hominis filius. idem ipse
utrũq ex utroq unus xp̃e: qͥa cum
in forma dĩ eẽt. ñ rapinã arbitratꝰ ẽ
qd̾ natura erat. id ẽ ẽẽ ȩqualis dõ. Er¬
inaniuit aũt se accipiens formã serui.
non amittens uł minuens formã di÷
ac ꝑ hoc & minor ẽ factus. &e mansit
ȩqualis. utr̃ũq unus sicut dictũ ẽ
s aliud ꝓꝑt̾ uerbũ: aliud ꝓꝑt hominẽ.
ꝓpt̃ uerbũ equalis patri: ꝓpt̃ homine
minor. Unus dĩ filius. ideq hominis
filius: unus hominis filius icdẽq dĩ
filius: ñ duo filii dĩ ds̃ ce homo. s
unus di filius. Es sine initio. homo

Expanded text:
Verbum; Deus enim erat Verbum : homo autem, quia in unitatem personae accessit Verbo anima rationalis et caro. Quocirca in quantum Deus est, ipse et Pater unum sunt : in quantum autem homo est, Pater major est illo . Cum enim esset unicus Dei Filius, non gratia, sed natura, ut esset etiam plenus gratia, factus est et hominis filius: idemque ipse utrumque ex utroque unus Christus. Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est, quod natura erat, id est, esse aequalis Deo. Exinanivit autem se, accipiens formam servi , non amittens vel minuens formam Dei. Ac per hoc et minor est factus, et mansit aequalis, utrumque unus, sicut dictum est: sed aliud propter Verbum, aliud propter hominem: propter Verbum aequalis Patri, propter hominem minor. Unus Dei Filius, idemque hominis filius; unus hominis filius, idemque Dei Filius: non duo filii Dei Deus et homo, sed unus Dei Filius; Deus sine initio, homo
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine maria. tota confiteret᷑ ȩccłia:
quȩ imitans eiꝰ matr̃ẽ cotidie parit.
m̃bra eius: &e uirgo ẽ. Lege si placet de
uirginitate sc̃ȩ mariȩ meas litteras
ad illustrem uirũ. quẽ cũ honore.
ac dilectione nomino uolusianum.¬

Expanded text:
virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dñm nr̃m. De quo mediatore.
longũ ẽ ut quanta dignũ ẽ tanta
dicant᷑: quãuis ab homine dici digne
ñ possint. Qͥs enĩ hoc solu congruen¬
tib explicet uerbis. qd̾ uerbũ caro fa¬
ctum ẽ & habitauit in nobis: ut cre
deremus in dĩ patris om̃ipotentis
unicũ filiũ. natũ de spũ scõ. & uirgine
maria: Ita qͥppe uerbũ caro factũ ẽ:
a diuinitate carne suscepta: ñ in car¬
nẽ diuinitate mutata. Carnẽ porro
hic homin̾e debemꝰ acciꝑe: a parte
dotũ significante locutione. sic̃ dictũ
humanȩ naturȩ in illa susceptione
fas est dicere defuisse: s nature ab
omni peccati nexu omnimꝰ liberȩ. Nor
qualis de utroq sexu nascit᷑. ꝑ concu¬
piscentiã carnis cũ obligatione. delicti.
cuius reatus regeneratione diluit᷑:
s qualem de uirgine nasci oportebat:
quẽ fides matris ñ libido conceperat.
Quo si uł nascente corrumꝑetur eius
integritas: ñ iam ille de uirgine nas¬
ceretur: eũq falso qd̾ absit natũ de

Expanded text:
pollinaristas. De quo mediatore longum est, ut quanta dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digne non possint. Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, et habitavitdamus Dei Patris omnipotentis unicum Filium, natum de Spiritu sancto et Virgine Maria? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione: sicut dictumnaturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de
Abbreviated transcription (Latin):
N hac ira cũ eeñt homines ꝑorigina¬
le peccatũ. tanto grauiꝰ &e ꝑnitiosius.
qnͣto maiora uł plura insuꝑ ad dider̃t:
necessarius erat mediator. hoc ẽ recon¬
ciliator: qui hanc irã sacrificii singłariᷤ
cuius erant umbrȩ omĩa sacrificia le¬
gis & ꝓph̾arum. oblatione placaret᷑. Uñ
dicit apłs. Si enĩ cum inimici ẽẽmus.
reconciliati sumꝰ dõ ꝑ mortẽ filii erꝰ:
multomagis reconciliati nunc in san¬
guine eius. salui erimꝰ ab ira ꝑ ipsũ.
Cum aũt d̾s irasci dicit᷑: non eiꝰ signi¬
ficatur ꝑturbatio. qualis ẽ in animo
irascentis hominis: s ex humanis mo¬
tib translato uocabulo. uindicta eiꝰ
quȩ ñ nisi iusta ẽ irȩ nom̃ accepit.
Qd̾ gͦ ꝑ mediatorẽ reconciliamur dõ

Expanded text:
er originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per mediatore
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uolentis neq eurrentis s miseren¬
tis ẽ di. tanquã diceret᷑. ñ sufficit so¬
la uoluntas hominis siñ sit etiam
hominis s miserentis ẽ di. quia i
uoluntas hominis sola ñ implet: cur
ñ e contrario recte dicit᷑. ñ miseren¬
tis ẽ di s uolentis ẽ hominis. qͥa id
miscdia dĩ sola ñ implet Porro si
nullus dicere. xp̃ianus audebit. ñ
miserentis ẽ dĩ s uolentis ẽ hominᷤͤ.
ne apło aꝑtissime contradicat:̃ re¬
stat ut ꝑꝑt̾e̾a recte dictũ intelligat᷑.
ñ uolentis neq currentis s miseren¬

Expanded text:
olentis, neque currentis, tanquam diceretur, Non sufficit hominis voluntas sola, si non sit etiam hominis, sed miserentis Dei est, quia id voluntas hominis sola non implet, cur non e contrario recte dicitur: Non miserentis Dei, sed voluntatis est hominis? quia id misericordia Dei non implet. Porro si nullus dicere Christianus audebit: Non miserentis Dei est, sed voluntatis hominis, ne Apostolo apertissime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: non volentis, neque currentis, sea Dei miseren
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Et mhis aũt quos duos ex om̃ibꝰ
ꝓponere uolui. & in aliis eccl̃iasticis
uiris. & bona ce bene. idẽ sicut res po¬
stulat. acute. ornate ardent̃q dicenti¬
bus. ꝑ multa eoꝵ seripta uł dicta pos¬
sunt hȩc tria genera repperiri: & assi¬
dua lectione uł auditione. admixta

Expanded text:
mus. Et in his autem quos duos ex omnibus mus. Et in his autem quos duos ex omnibus proponere volui, et in aliis ecclesiasticis viris et bona, et bene, id est sicut res postulat, acute, ornate, ardenterque dicentibus, per multa eorum scripta vel dicta possunt haec tria genera reperiri, et assidua lecti
Abbreviated transcription (Latin):
Prior enĩ de se ꝓnuntiat: quȩ cupit
mutare qd̾ nata ẽ. Ita du alii studet
placere: prius ipsa sibi displicet. Quem
iudicem mulier ueriorem requirmmiꝰ
deformitatis tue. qmͣ te ipsam: quȩ in¬
deri times: Si pulchra es qͥd absconde¬
ris: si deformis. cur te formosam esse
mentiris: nec tue conscientiȩ. nec alie¬
ni grãm erroris habitura. Ile enim
alteram diligit: tu alteri uis placere:
&e irasceris si amet alteram: qui adul¬
terare in te docet᷑ male. Magistra es
iniuriȩ tuȩ. Lenocinari refugit etiã
quȩ ẽ passa lenonem. Ac licet uilis
mulier: ñ alteri tam̃ s sibi peccat. To¬
lerabiliora ꝓpemodu in adulterio cri¬
mina sunt. Ibi enĩ pudicicia. hic natu¬
ra adulterat᷑. Satis ut existimo apparce:
feminas ne fucis suã adulterent form̃a.
& ad pudorem & ad timorẽ. hac facun¬
dia uehem̃ter impelli. Proinde neq
summissũ. neq tẽperatum: s grande
omĩno genus hoc elocutionis agnosci¬

Expanded text:
Prior enim de se pronuntiat, quae cupit Prior enim de se pronuntiat, quae cupit mutare quod nata est. Ita dum aliis studet placere, prius sibi ipsa displicet. Quem judicem, mulier, veriorem requirimus deformitatis tuae, quam te ipsam, quae deri times? Si pulchra es, cur absconderis? si deformis, cur te formosam esse mentiris, nec tuae conscientiae, nec alieni gratiam erroris habitura? Ille enim alteram diligit, tu alteri vis placere: et irasceris si amet alteram, qui adulterare in te docetur. Mala magistra es injuriae tuae. Lenocinari enim refugit, etiam quae est passa lenonem; ac licet vilis mulier, non alteri tamen, sed sibi peccat. Tolerabiliora propemodum in adulterio crimina sunt: ibi enim pudicitia, hic natura adulteratur . Satis, ut existimo, apparet feminas ne suam fucis adulterent formam, et ad pudorem et ad timorem hac facundia vehementer impelli. Proinde neque submissum neque temperatum, sed grande omnino genus hoc elocutionis agnosci
Abbreviated transcription (Latin):
bremus festa ñ inferm̃to ueteri. neq
inferm̃to maliciȩ ce nequitie. s in ari¬
mis sinceritatis ae ueritatis. Num since¬
ritas ꝑseuerat & ueritas. qnͣdo que sin¬
cera sunt polluunt᷑: & coloꝵ adulterimᷤ
medicaminũ fucis in mendatiũ uera
mutant᷑. Dñs tuus dicit. ñ potes face¬
re capilłu unũ albũ aut nigrũ: &e tu
ad uincendã dñi tui uocẽ. uis te ẽẽ po¬
tiorem audaci conatu: &e sacrilego coi¬
temptu crines tuos inficis: malo p̃sa¬
gio futuroꝵ capillos ĩa tibi fłameos
auspicaris: Longum ẽ inserere omĩa:
quȩ sequunt᷑. Ille uͦ posterior ut in ta¬
les diceret. hinc inquit illa nascuntur
incentiua uitioꝵ: ut quesitis colorib
ora depingant. dum uiris displicere
formidant: ce de adulterio uriltus
meditant᷑ adulteriũ castitatis. Qn¬
ta hic amentia. effigiem mutare na¬
turȩ: picturam querere: & d̃u ueren¬
tur maritale iudiciũ: ꝑdidere suum.

Expanded text:
us, non in fermento veteri, neque us, non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis » . Num sinceritas perseverat et veritas, quando quae sincera sunt polluuntur, et colorum adulteriis, et medicaminum fucis in mendacium vera mutantur? Dominus tuus dicit, « Non potes facere capillum unum album aut nigrum » ; et tu ad vincendam Domini tui vocem vis te esse potiorem. Audaci conatu et sacrilego contemptu crines tuos inficis; malo praesagio futurorum capillos jam tibi flammeos auspicaris . Longum est inserere omnia quae sequuntur. 50. Ille vero posterior ut in tales diceret: Hinc illa, incentiva vitiorum, ut quaesitis coloribus ora depingant, dum viris displicere formidant, et de adulterio vultus meditantur adulterium castitatis. Quanta hic amentia, effigiem mutare naturae, picturam quaerere; et dum verentur maritale judicium, prodere suum!