comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suas in xroxⁱ cellom subducit eꝯuitatum ꝙ qui
sustuieret. hostuẽ in impetum nisit. ie uteru in
colle medio. replicem aciem Inscruxit legionã q̃tuor
ueterauoꝵ Ita utisuxͣ se in sũmo iugo duas legibes
heluem cum omibus suics carris secuti. Impedimẽta
in unũ lorum ꝯtulerunt Ipi ꝯfertissuua acie rento
successerunt, Cesar pͥmũ sus. s deinde om̃ ex ꝯspcũ
om̃t reuiotis equis ut equato oim piculor spem
fuge tolleret. coortatus suos plium quiisit. Militos¬
e logo suꝑiore. pilis missis facile hostiũ phalang̃e
ꝑfregerunt. Ea derecta gladiis districtis in ror
hiuxetum fecerunt. gallis magno ad puquam
erat Imipedimẽto. quod pluribus eorum stutis. une
ictu pilorum trausfixis et colligatix. cũ ferrum
se inflixisset neq euellere neq suu̾stra imxedita
osatis cõmode pugnare poterant. multi ut diu iacta¬
to. brachio paoptaront scutum manu euuttere. et
undo corꝑe pugnare Tandem uulueribus defessi
et pedem ⁊eferre. et ꝙ mous subirat t̾nteruulle

Expanded text:
sar in proximum collem subduxit equitatumque, qui sustineret hostium petum, misit. Ipse interim in colle medio triplicem aciem instruxit legionum quattuor veteranarum; in summo iugo duas legiones Helvetii cum omnibus suis carris secuti impedimenta in unum locum contulerunt; ipsi confertissima acie, reiecto successerunt. Caesar primum suo, deinde omnium ex conspectu remotis equis, ut aequato omnium periculo spem fugae tolleret, cohortatus suos proelium commisit. Milites loco superiore pilis missis facile hostium phalangem perfregerunt. Ea disiecta gladiis destrictis in eos impetum fecerunt. Gallis magno ad pugnam erat impedimento quod pluribus eorum scutis uno ictu pilorum transfixis et conligatis, cum ferrum se inflexisset, neque evellere neque sinistra impedita satis commode pugnare poterant, multi ut diu iactato bracchio praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare. Tandem vulneribus defessi et pedem referre et, quod mons suberit circiter mille
Abbreviated transcription (Latin):
tribunis nilitum p̃foctus ⁊ liquisq qui ex urte adacie
causa. resarem secuti. nõ maquũ in re militreri usum
he̾bant. Quoꝵ alius alia causa illata. quã sibi
uoluntate discedere licerot. Non nulli pudore adducti
ut tuuoris susꝑicõnem uitarent ⁊ manebat̃. hii.
neq uultum fingere neq interd̾ lat̾max tenrze po¬
terant. abditi in taberuaculis. aut suũ fatũ quebat᷑
aut cum fauuliaribus suis ꝯẽ ꝑiculum mstrebat᷑
uulgo totis castrix testamẽta obsignabant᷑ horum
ronibus ac tuuore paulatun eciã. hn. qm inagnu
In cascris usum hẽbant milites centurionesꝙ ut

Expanded text:
tribunis militum, praefectis, reliquisque qui ex urbe amicitiae causa Caesarem secuti non magnum in re militari usum habebant: quorum alius alia causa inlata, quam sibi eius voluntate discedere liceret; non nulli pudore adducti, ut timoris suspicionem vitarent, remanebant. Hi neque vultum fingere neque interdum lacrimas tenere poterant: abditi in tabernaculis aut suum fatum querebantur aut cum familiaribus suis commune periculum miserabantur. Vulgo totis castris testamenta obsignabantur. Horum vocibus ac timore paulatim etiam ii qui magnum in castris usum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad duti non potuerit ut iuraret. ab liberoir
suos obsides daret. Ob eam rem. se excinitate io¬
fugisse: ad romanũ senatum uruisse. aupiliũ Costu¬
latum. ꝙ solus. neq Iurenirando neq obsidibus
teneretur. Sed poins uictoribusr sequauis atꝯ
hedius uictis accidisso. Proptirra q d̾rionistux
rex g̾manorum in eorum funbus ꝯsedisset. terciã¬
q ptem agri fequaui. qui esset optimꝰ. totiꝰ gallir
occupauisset. Et nũt d altera ꝑte 3ͣ pequauos
discrdere iuberet ꝓpterea ꝙ pauc̾is meusibut

Expanded text:
qui adduci non potuerit ut iuraret aut liberos qui adduci non potuerit ut iuraret aut liberos suos obsides daret. Ob eam rem se ex civitate profugisse et Romam ad senatum venisse auxilium postulatum, quod solus neque iure iurando neque obsidibus teneretur. Sed peius victoribus Sequanis quam Haeduis victis accidisse, propterea quod Ariovistus, rex Germanorum, in eorum finibus consedisset tertiamque partem agri Sequani, qui esset optimus totius Galliae, occupavisset et nunc de altera parte tertia Sequanos decedere iuberet, propterea quod pauci
Abbreviated transcription (Latin):
tatu inter se multos annos ꝯtendient factũ rẽ.
Uti ab aueriutr sequauisq irmaui merade arcesse¬
dentur. horum xͥmo c̾citer nulia ꝯuindeti renum
.transisse. Postraꝙ̃ agros. et cultum et ropias gal¬
Iorum. hoiẽs feri ut barbari ad amassent traductoy
plures uĩt esse in gallia ad Cet xx nuliũ nh
Cum hiis heduos uorumq clientug stinel atq Iherĩ
arius contendisse maguam talamitatẽ pulsuo
accepisse. dem̃ nobilitatem. orũ fenatum dẽ ⁊q̾tatũ
amisisse. Quibus preliis calanutatibusq fractes
qui et sua u̾tute et populi Ro. hospitio as amititia
plurim aute in gallia potuissent. coactos iõ. sequa¬
is obsides dare nobilissimor curitatix. et iuremsañ
ciuitatem obstringrre. se se non obsulee repetitureg
neq auxilium a populo Ro. Imploraturos neq
recusaturos. quo miuꝰ ꝑpetuo. sub illorum dicroute
at imxrris essent: unũ osse ex oĩ ca̾ntate hrduoꝵ

Expanded text:
tatu inter se multos annos contenderent, factum esse tatu inter se multos annos contenderent, factum esse uti ab Arvernis Sequanisque Germani mercede arcesserentur. Horum primo circiter milia XV Rhenum transisse; postea quam agros et cultum et copias Gallorum homines feri ac barbari adamassent, traductos plures; nunc esse in Gallia ad C et XX milium numerum. Cum his Haeduos eorumque clientes semel atque iterum armis contendisse; magnam calamitatem pulsos accepisse, omnem nobilitatem, omnem senatum, omnem equitatum amisisse. Quibus proeliis calamitatibusque fractos, qui et sua virtute et populi Romani hospitio atque amicitia plurimum ante in Gallia potuissent, coactos esse Sequanis obsides dare nobilissimos civitatis et iure iurando civitatem obstringere sese neque obsides repetituros neque auxilium a populo Romano imploraturos neque recusaturos quo minus perpetuo sub illorum dicione atque imperio essent. Unum se esse ex omni civitate Haeduorum
Abbreviated transcription (Latin):
stixendiarias hreũt. Petierunt uti sibi cõsiliũ
tocius gallie. in diem certam indiceret, idq cesaꝵ
quaiz ex q̃i ꝯseusu. ab eo petere uellent. Ea re
ꝑmuissa. diem couselio ꝯstituerunt. et iuremrando
uo quis enũtiaret. iisi quibus ꝙĩ ꝯsilio mandatũ
esset inter se sauxerunt. Eo ꝯsilio dimisso nidẽ
principes ciuitatum. qui aute fuerant ad cestriẽ
reuerterunt. petieruntq uti sibi secreto. in occults
de sua oun q salute cum ur agrre liceret. Sa re
Impetrata. sese. om̃s flentey Cesari ad pedes pro¬
recerunt. non minq se id contendere. et laborare
ue ea que dixissent enu̾tiarentun. q̃ utier qui
uellent impotrarẽt propterea si enũtiatum esset
sũmũ in crutiatum se uenturoit douerõt. Iocutusq
est pro hniir. diuiniatus hidinis gallie tocius esse¬
factiones duas. harum alterius p̾ncixatui tent̾e
heduos. alterius auernox. hn cum tantoxe de pote¬

Expanded text:
stipendiarias haberent. Petierunt uti sibi concilium stipendiarias haberent. Petierunt uti sibi concilium totius Galliae in diem certam indicere idque Caesariquas ex communi consensu ab eo petere vellent. Ea re permissa diem concilio constituerunt et iure iurando ne quis enuntiaret, nisi quibus communi consilio mandatum esset, inter se sanxerunt. Eo concilio dimisso, idem princeps civitatum qui ante fuerant ad Caesarem reverterunt petieruntque uti sibi secreto in occulto de sua omniumque salute cum eo agere liceret. Ea re impetrata sese omnes flentes Caesari ad pedes proiecerunt: non minus se id contendere et laborare ne ea quae dixissent enuntiarentur quam uti ea quae vellent impetrarent, propterea quod, si enuntiatum esset, summum in cruciatum se venturos viderent. Locutus est pro his Diviciacus Haeduus: Galliae totius factiones esse duas; harum alterius principatum tenere Haeduos, alterius Arvernos. Hi cum tantopere de poten
Abbreviated transcription (Latin):
senes. mulieresꝙ. quarum onm zerum su̾ma irat
capitum helueciorum. nulia CC.lxiii. tulingoꝵ
milia .xxxxi. la tobringorum .xiiii. rauratorum
xxiii. Boiorum .xxxii. ex hus qui arma possent
perro ad nilia nouagnita duo. sũma on fuert̃
ad milia cclxunii. Sorum qui domo redierut cẽfu
hĩto. ut Cesar Imupauerat rextus est mis miliũ
Cet x. Bello helueciorum ꝯfecto. tociuy fere gallie
legati principes mutatum ad cesarõ gratulatũ
ioeuerunt Intelligere seseiam. et si ꝓ ueteri uug
helueniorum Iniuriis populi Ro. ab hus bello pr̃as
repetisset tamen eam rem nõ minus ex usu terre
gallie ꝙͣ populi Ro. accidisset. propterea ꝙ no ꝯsi ͦ
plorentissimis rebus. domos suas heluecii. ⁊ liqui¬
ssent uti toto gallie bellim inferrent. Imxerioq
potirentur locumq domiicilio ex magna ropia
deligerent. quem ex õĩ gallia. oportũssuñ. at
fructuosissum̃ indicassent. Reliquas q curitatey

Expanded text:
senes mulieresque. Quarum omnium rerum summa erat senes mulieresque. Quarum omnium rerum summa erat capitum Helvetiorum milium CCLXIII, Tulingorum milium XXXVI, Latobrigorum XIIII, Rauracorum XXIII, Boiorum XXXII; ex his qui arma ferre possent ad milia nonaginta duo. Summa omnium fuerunt ad milia CCCLXVIII. Eorum qui domum redierunt censu habito, ut Caesar imperaverat, repertus est numerus milium C et X. Bello Helvetiorum confecto totius fere Galliae legati, principes civitatum, ad Caesarem gratulatum convenerunt: intellegere sese, tametsi pro veteribus Helvetiorum iniuriis populi Romani ab his poenas bello repetisset, tamen eam rem non minus ex usu terrae Galliae quam populi Romani accidisse, propterea quod eo consilio florentissimis rebus domos suas Helvetii reliquissent uti toti Galliae bellum inferrent imperioque potirentur, locumque domicilio ex magna copia deligerent quem ex omni Gallia oportunissimum ac fructuosissimum iudicassent, reliquasque civitates
Abbreviated transcription (Latin):
existuarent prima nocte ecascris helueciorum
egressi. ad Renũ fiesq g̾uianorum contenderunt¬
O uod ubi Cesar resciit. quorum ꝑ fuies ierant hnhͥ
uti conquirerent et reducerent. si sibi purgati esse
uellent nperauit. Rductos in hostiũ mo habuit
roliquos omĩs obsidibus. ariuis. profugis traditiy
In deditionem accepit. heluenoer tuliugoit. la tobrigos
In fues suos. unde ꝓfecti erant reuerti iussit Id.¬
ra mraxun̾e rõue fecit. ꝙ noluit unm locum unde
holuem deresserant uatare. ne proptri. bouitatem
argrorum . germaui qm transrenũ incolunt e suis
ẜurbus in helueciorum fines transirent et funtiuri
gallorum puicie allobrogibusq essent Boios pe¬
tentibus hediuis ꝙ egrogia uirtute wrant coguiti
ut in finibus suis collocarent concessit. Cuibus ita¬
illi agios dederunt quosq postea in ꝑtem iuris
libutatis qz conditione atz iõi exant recexerũt¬
qui arma ferre possent et item seꝑarim pnori

Expanded text:
existimarent, prima nocte e castris Helvetiorum existimarent, prima nocte e castris Helvetiorum egressi ad Rhenum finesque Germanorum contenderunt. Quod ubi Caesar resciit, quorum per fines ierant his uti conquirerent et reducerent, si sibi purgati esse vellent, imperavit; reductos in hostium numero habuit; reliquos omnes obsidibus, armis, perfugis traditis in deditionem accepit. Helvetios, Tulingos, Latobrigos in fines suos, unde erant profecti, reverti iussitea maxime ratione fecit, quod noluit eum locum unde Helvetii discesserant vacare, ne propter bonitatem agrorum Germani, qui trans Rhenum incolunt, ex suis finibus in Helvetiorum fines transirent et finitimi Galliae provinciae Allobrogibusque essent. Boios petentibus Haeduis, quod egregia virtute erant cogniti, ut in finibus suis conlocarent, concessit; quibus illi agros dederunt quosque postea in parem iuris libertatisque condicionem atque ipsi erant receperuntqui arma ferre possent, et item separatim, quot pueri,
Abbreviated transcription (Latin):
urĩ trĩdũ morati. gos sequi non potuissent . Cesar
ad liugonas lrãs nũtiosq misit ne eos frumẽto
uil alia ⁊e Iuuarent. qui si Inuissent se eod̾ loco
quo heluenos habiturum. ip̃e tridus ĩtrrmisso cũ
om̃ibus copiis eos sequi copit. heluerii oñm rerum
mopia adducti. legatos de ditione ad eũ muiserũt
qui cum eum in Ituiere cõuenissent seq ad pedes
proietissent. suppłi locuti. flentes pacem petisfet̃
an eqmn eo loco. quo tum essẽt suũ aduo̾tum expet¬
tare iussisset paruerunt. Eo postꝙ᷑ Cesar puenit
obades. arma. feruos. qui ad eos ꝓfugissetit po¬
postit. dum ea conquerunt᷑ et ꝯferunt᷑ uocte
Huteriuissa. c̾cter hoñi milia sexi xiua pagi. qui
Uirbigenus appellatur. siue tuuore pterriti. ne
arnuis traditis. supplicio afficerentum sure spe
salutis inducti. ꝙ in tanta mulntudine deditioꝵ
suam fugam. aut occultari hant oiõ iquorari posse

Expanded text:
nostri triduum morati eos sequi non potuissent. Caesar nostri triduum morati eos sequi non potuissent. Caesar ad Lingonas litteras nuntiosque misit, ne eos frumento neve alia re iuvarent: qui si iuvissent, se eodem loco quo Helvetios habiturum. Ipse triduo intermisso cum omnibus copiis eos sequi coepit. Helvetii omnium rerum inopia adducti legatos de deditione ad eum miserunt. Qui cum eum in itinere convenissent seque ad pedes proiecissent suppliciterque locuti flentes pacem petissent, atque eos in eo loco quo tum essent suum adventum expectare iussisset, paruerunt. Eo postquam Caesar pervenit, obsides, arma, servos qui ad eos perfugissent, poposcit. Dum ea conquiruntur et conferuntur, nocte intermissa circiter hominum milia VI eius pagi qui Verbigenus appellatur, sive timore perterriti, ne armis traditis supplicio adficerentur, sive spe salutis inducti, quod in tanta multitudine dediticiorum suam fugam aut occultari aut omnino ignorari posse
Abbreviated transcription (Latin):
erinia ut uerẽtes sustiueret. Ita aucipiti prelio.
diu at acriter puguatum ust. Diuciuis cũ sustiuere
nostroꝵ nupetus non possent alteri se ut ceperãt
in mõtem receperunt / alteri ad impodimẽta et carros
suos se contulerunt Aam hoc ioto plio cum ab hora
septima. usq uesperum pugnatum sit / auersũ hostom
uidire uenio potuit. ad multam uoctem eria ad ĩpediͭa¬
puguatum est. ꝓpterea ꝙ pro uallo. carros precerãt᷑
et e loco supiore in nrõa uemientes. tela cõiuciobas̾
et nõuulli intex carros rotasq mataras ac tragulax
subiciebant / nr̃osq uuluerabant. diu cum eẽt pugͣtĩs
Impedimẽtis castrisq nr̃i potiti sunt. Ibi ꝙ orgecoritꝭ
pilra at unus e filys̃ captus est Et eo plio ciratarr
hom̃ nilia. Cxox. suꝑfuerunt. eaq tota uorto ꝯtũetir
ierunt. Nullam partem noctus itiuere Ttermisso. In
fines luigonũ. dre quarto puenerunt. Cum et Iext
uuluera militum et ꝓptir sepulturam occiforum.

Expanded text:
tes sustineret. Ita ancipiti proelio diu atque acriter pugnatum est. Diutius cum sustinere nostrorum impetus non possent, alteri se, ut coeperant, in montem receperunt, alteri ad impedimenta et carros suos se contulerunt. Nam hoc toto proelio, cum ab hora septima ad vesperum pugnatum sit, aversum hostem videre nemo potuit. Ad multam noctem etiam ad impedpugnatum est, propterea quod pro vallo carros obiecerunt et e loco superiore in nostros venientes tela coiciebant et non nulli inter carros rotasque mataras ac tragulas subiciebant nostrosque vulnerabant. Diu cum esset pugnatum, impedimentis castrisque nostri potiti sunt. Ibi Orgetorigis filia atque unus e filiis captus est. Ex eo proelio circiter hominum milia CXXX superfuerunt eaque tota nocte continenter ierunt nullam partem noctis itinere intermisso; in fines Lingonum die quarto pervenerunt, cum et propter vulnera militum et propter sepulturam occisorum
Abbreviated transcription (Latin):
rem cure futuram. Nagnam se hr̃e spem et tũ¬
ficio suo. et auc̃te. adductum erionistum. fuiẽ Ini¬
ris facturum hac orõe habita cousiliũ duuusit oͦe
et socund̾ ea multe res oum hortabãtur quaru
sibi rã cogitandã et suscipiendã putaret. In p̾mis¬

Expanded text:
rem curae futuram; magnam se habere spem et benrem curae futuram; magnam se habere spem et beneficio suo et auctoritate adductum Ariovistum finem iniuriis facturum. Hac oratione habita, concilium dimisit. Et secundum ea multae res eum hortabantur quare sibi eam rem cogitanda
Abbreviated transcription (Latin):
deterre̾ posse ne maior multitudo. gmanoꝵ Renũ.
reducatur galliamq oem̃ as arcoiisti iniuria posse
defendere ¶ hac orõne ab diuitiato. habita. oĩs qui
ad ecrant maguo fletu auxilũ a Cesare petẽ cepxo¬
r unt. Aĩaduertit Cesar unus ex om̃ibuy sequa¬
uos iichil rarum rerum fatere. quos ceteri facerõt
sod tristes capite dimisso terram intueri / eius rei q̃
causa esset miratus. ex ixĩs que suit. Nichil sequa¬
ui responiers. sed in cadem tristicia tatiti ꝑmane̾
Cum ab hys sepmer quereret neq ullam uocem
expͥmere potuissent. Ĩdom diuitiatux hediuis respõ¬
neq aux ͫ imxlorare auderent. absentisq arroiusti
ciudelitatom. uelud si coram adeẽt horrerent/ prox /¬
terra. ra que reliquier tamen fuge facultas daretur
se quauis uero. qui intra fier suos a rioiistũ ⁊ cepisser̃
quorum epida onĩa in ptãte eius essent / os crutiatꝰ
essent perferendi. hiis rebuar roguitix Cesar galloꝵ
aminos uerbur cõfiruauit. pollicitusq est sibi eãd

Expanded text:
deterrere posse ne maior multitudo Germanorum Rhenum traducatur, Galliamque omnem ab Ariovisti iniuria posse defendere. Hac oratione ab Diviciaco habita omnes qui aderant magno fletu auxilium a Caesare petere coeperunt. Animadvertit Caesar unos ex omnibus Sequanos nihil earum rerum facere quas ceteri facerent sed tristes capite demisso terram intueri. Eius rei quae causa esset miratus ex ipsis quaesiit. Nihil Sequani respondere, sed in eadem tristitia taciti permanere. Cum ab his saepius quaereret neque ullam omnino vocem exprimere posset, idem Diviacus Haeduus responneque auxilium implorare auderent absentisque Ariovisti crudelitatem, velut si coram adesset, horrerent, propterea quod reliquis tamen fugae facultas daretur, Sequanis vero, qui intra fines suos Ariovistum recepissent, quorum oppida omnia in potestate eius essent, omnes cruciatus essent perferendi. His rebus cognitis Caesar Gallorum animos verbis confirmavit pollicitusque est sibi eam
Abbreviated transcription (Latin):
Ita siue casu siue ꝯsilio. deorum ĩmortalium. que
paro cuntatis heluecie iusiquem calamitatem
populo Ro. intulerat ea princops pruas ꝑsoluit¬
Nra urre Cesar nõ solum priblitas sed eciã prinatas
facto. reliquas rexias heluenorum ut ꝯsequi posset
uxĩ diebus xxͭ. egerrunt ꝯfererant. ut flums trasnet̃
Inum uno die fecisse intelligerent. legatos ad eum
uuctunt Cuius legatiomix diuitꝰ p̾ncexir rrat qui
uello cassiauo. dux heluenoꝵ fuerat. Ier ita cũ resare
cum heluenuis faceret in eam ꝑtem ituros at ibi
futuros heluecios. ubi eois cesar cõstituisset at esse
qui flumẽ trausissent. suis aux ͫ fatere nõ possent
ur obram rem. aut sue magnoꝑe ututi tribueret
aut ixõs depicerert se ita a pñbus maioribusq
is locus ubi constituissent ex ralamuitate xo. ꝑ
et intcremxtione excitux nõmen caxet aut mẽoriã
proderot huis cesar ita Respondit. eo sibi iniuug

Expanded text:
Ita sive casu sive consilio deorum immortalium quae Ita sive casu sive consilio deorum immortalium quae pars civitatis Helvetiae insignem calamitatem populo Romano intulerat, ea princeps poenam persolvin re Caesar non solum publicas, sed etiam privatas facto, reliquas copias Helvetiorum ut consequi posset,ipsi diebus XX aegerrime confecerant, ut flumen transirent, illum uno die fecisse intellegerent, legatos ad eum mittunt; cuius legationis Divico princeps fuit, qui bello Cassiano dux Helvetiorum fuerat. Is ita cum Caesare cum Helvetiis faceret, in eam partem ituros atque ibi futuros Helvetios ubi eos Caesar constituisset atque essqui flumen transissent suis auxilium ferre non possent, ne ob eam rem aut suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despiceret. Se ita a patribus maioribusque suis is locus ubi constitissent ex calamitate populi Romani et internecione exercitus nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit: eo sibi minus
Abbreviated transcription (Latin):
omĩbus fertuns sociorius ꝯsuptis. in santonex hel¬
ueti puenirent. flumen est arar. quod ꝑ fines
heduoꝵ et sequauoꝵ in rodauũ influit. Intrebili
leuitate. Ita ut oculis. in utramq ꝑtem fluat Iudi¬
tari uon posset Id heluem. ratibux ac liutribus
Iuuctis trausibant. ubi ꝑ exploratorex cesar t̾tior
factus est. tres Iamn ꝑtes copiarum heluecios id
flumẽ trausduxisse. quartã fere ꝑtem ciota ẜlumõ
ararim reliquam osso/ de tercia uigilia cũ logroĩbꝰ
tribus e castris profectus ad eam ꝑtem puenit
que nondum fluinẽ trausierat. Cos Imprditos
et inopinãtex agressus magnã ꝑtem noꝵ cõcidit
Reliqui sese fuge mandarunt. at in proximax
saluax ab diderunt. Is pagus appellabatuo tigu¬
⁊inus Ilam uĩs cintari heluenia in quatuer pagoy
diuisa est / hit pagus unus cum domo uxisset
patrum nr̃orum memoria .L. eassium consulem
inter fecorat. et eius ex̾citum. sub ingum miserat

Expanded text:
omnibus, fortunis sociorum consumptis, in Santonos Helomnibus, fortunis sociorum consumptis, in Santonos Helvetii pervenirent. Flumen est Arar, quod per fines Haeduorum et Sequanorum in Rhodanum influit, incredibili lenitate, ita ut oculis in utram partem fluat iudicari non possit. Id Helvetii ratibus ac lintribus iunctis transibant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helvetios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen Ararim reliquam esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus e castris profectus ad eam partem pervenit quae nondum flumen transierat. Eos impeditos et inopinantes adgressus magnam partem eorum concidit; reliqui sese fugae mandarunt atque in proximas silvas abdiderunt. Is pagus appellabatur Tigurinus; nam omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est. Hic pagus unus, cum domo exisset, patrum nostrorum memoria L. Cassium consulem interfecerat et eius exercitum sub iugum miserat.
Abbreviated transcription (Latin):
urelo quod est citerioris ꝓnucrae extiemu in futeg
uotonciorum ulteriorix ꝓ muie die sextio pneuĩt
⁊ude i allobrogim finey ab allobrogibus i sebu¬
siauos ex̾citum ducit. hn sunt i pnua tr lebi
uorum suas coxias transduxerant et in heduorum
fiues xuenerant eorumꝙ agros populabantu
hedul cum se suaq ab hui deffendere non possent
legatos ad eesarem mittunt rogatum auxilĩ tae
se oĩ temxe de xoxulo Ro. meritos esse ut deul
In ꝯspectu ex̾citus nr̃i agri uastare liber eorim
In ẜuitutẽ adduci. oxpida expugnari nõ debueriñt
Eodem Remxe hedus ambarri necessarn et cõsang¬
uiuei hediorum cesarom c̾tiorem facũt sese dexopu¬
latis agris non facilo ab ħ opidis uimi hostiũ xhibe̾
Item allobroges qui traus Rodauũ uitos possessiort
ꝙ hebant. fuga se ad cesarem ⁊̃ cixiũt. et demõstrãt
sili p̃tir agrisolum. inthil eẽ reliqui. Quibꝰ rebq
adductus cesar. non exspectand̾ sibi statunt dnnn

Expanded text:
Ocelo, quodOcelo, quodVocontiorum ulterioris provinciae die septimo pervenit; inde in Allobrogum fines, ab Allobrogibus in Segusiavos exercitum ducit. Hi sunt extra provinciat fines Sequanorum suas copias traduxerant et in Haeduorum fines pervenerant eorumque agros populabantur. Haedui, cum se suaque ab iis defendere non possent, legatos ad Caesarem mittunt rogatum auxilium: ita se omni tempore de populo Romano meritos esse ut paene in conspectu exercitus nostri agri vastari, liberi eorum in servitutem abduci, oppida expugnari non debuerint. Eodem tempore quo Haedui Ambarri, necessarii et consanguinei Haeduorum, Caesarem certiorem faciunt sese depopulatis agris non facile ab oppidis vim hostium prohibere. Item Allobroges, qui trans Rhodanum vicos possessionesque habebant, fuga se ad Caesarem recipiunt et demonstrant sibi praeter agri solum nihil esse reliqui. Quibus rebus adductus Caesar non expectandum sibi statuit dum,
Abbreviated transcription (Latin):
Iiuxetrat. ut ꝑ fuiex suos. heluenis ire patrantur
obsides q ut inter sese deut ꝑfecit. Sr quamiue itiue̾
heluenos ꝓhobeant heluem: ut siue males e
Iuiuria transeant. Lestori rmĩciatur heluecs esse
fuiex iter face̾. qui non longe a tolosaciũ fu̾ubus
absunt. que ciuitas est in prncia. Id si fieredutelliy¬
gebat. magno cum ꝑiculo piũne futurũ. ut hoĩex
bellicosos populi Ro. Inimicoꝵ lons patẽtibus maxĩeꝙ
friuuctariis fuitimor hrẽt. Ob tas causas ei nũ¬
tioui quã fecerat titum labionũ legatum p̃fecit
Ipẽ in italiam magnis itiueribus põtendit. Duasq
ibi legioues couscubit et tros q̃ c̾cum aquileiã hie¬
mabant ox hiberius educit et qr prx ͫ iter In
ulteriorem gabliam ꝑ alpes erat / clug hiis quinq
legionbus ire totendit. Ibe centriones et graiore li
ut caturiges lotis suxioribus occuxatix itie̾ ep̾citum
ꝓhubero rouãtur. Compluribux is preliis xnbidis

Expanded text:
impetrat ut per fines suos Helvetios ire patiantur, impetrat ut per fines suos Helvetios ire patiantur, obsidesque uti inter sese dent perficit: Sequani, ne itinere Helvetios prohibeant, Helvetii, ut sine maleficio et iniuria transeant. Caesari renuntiatur Helvetiis esse fines facere, qui non longe a Tolosatium finibus absunt, quae civitas est in provincia. Id si fieret, intellegebat magno cum periculo provinciae futurum ut homines bellicosos, populi Romani inimicos, locis patentibus maximeque frumentariis finitimos haberet. Ob eas causas ei munitioni quam fecerat T. Labienum legatum praeficit; ipse in Italiam magnis itineribus contendit duasque ibi legiones conscribit et tres, quae circum Aquileiam hiemabant, ex hibernis educit et, qua proximum iter in ulteriorem Galliam per Alpes erat, cum his quinque legionibus ire contendit. Ibi Ceutrones et Graioceli et Caturiges locis superioribus occupatis itinere exercitum prohibere conantur. Compluribus his proeliis pulsis ab
Abbreviated transcription (Latin):
decem nouũ inurid in altitudine̾ prdum srdecim fossã
ꝙ ꝑducit. Co oxe ꝑfecto p̃idia disponit tastella
rõuiuuit. quo facilius. si se ĩnito trausire couarent᷑:
ꝓhibere posset. ubi ea dies. quã ꝯstituerat cũ loganis
uruit. et le gate ad enu ruerterunt. Negat se more
et exemplo . P. R. posse iter ulli ꝑ puiuciã dare. et
si ulin facere coue̾tur ꝓhibiturius ostendit. helueni
ea spe doiecti. nauibus Inctis ⁊atibusq cõpluribus
factia: alii uadis Rodam. qua nũma altitudo wat flũ¬
desticerunt. Rlui q̃batur una ꝑ se quanoe uia qua seꝙͣ¬
sequanis nupetrarent didnorix gratia et larguoe
apud sequauoy plũm potirat. Et helurciis erat aĩtꝰ
Quod ex ra citate orgeroriugis filiã ĩ iuniõuiũn
duxerat et cupiditate rogui adductuy nouis rebuy
stiedebat. et q̃pluriiuas ciitates suo beuificio hre
obstrictas uolebat. Itaz rom suscexit et a sequaux

Expanded text:
uum XVIIII murum in altitudinem pedum sedecim fossamque uum XVIIII murum in altitudinem pedum sedecim fossamque perducit. Eo opere perfecto praesidia disponit, castella communit, quo facilius, si se invito transire conentur, prohibere possit. Ubi ea dies quam constituerat cum legatis venit et legati ad eum reverterunt, negat se more et exemplo populi Romani posse iter ulli per provinciam dare et, si vim facere conentur, prohibiturum ostendit. Helvetii ea spe deiecti navibus iunctis ratibusque compluribus factis, alii vadis Rhodani, qua minima altitudo fludestiterunt. Relinquebatur una per Sequanos via, qua SequSequanis impetrarent. Dumnorix gratia et largitione apud Sequanos plurimum poterat et Helvetiis erat amicus, quod ex ea civitate Orgetorigis filiam in matrimonium duxerat, et cupiditate regni adductus novis rebus studebat et quam plurimas civitates suo beneficio habere obstrictas volebat. Itaque rem suscipit et a Sequanis
Abbreviated transcription (Latin):
ulteriore legio una. pontem qui rrat ad geuuam
iubet restindi. ubi de eus aduentu. helurcni t̾norex
facti sunt. legatos ad eum mctunt nobilissuuos ciuitatꝭ
Cuius legationis normenis et uerodocius pͥncipum
locum obtinebant. qui dicerent sibi rẽ in aĩo. sune
ullo maleficio. ita ꝑ puuiciã facõ. proxtrrea ꝙ aliud
iter haberent nuillum rogare. Ut eius uoluntate id
sibi facẽ liceat. Cosar quod mẽoria teurbat i cassũ
consulem occisum ex̾nitum q eius ab holuonis pulsũ
et sub ingum uussum cõcedendum nẽ putabat neq
fatiendi temxaturox ab imuria et malesino epistiã/¬
bat tame᷑ ut spaciũ intrrcedire posset dũ uulites quos
Imꝑanerat cõneiirent legatis rudit diẽ e ad dełi¬
berandum sumpturũ. si quid uellent ad id̾us aprilꝭ
reuerterentur Interea ea legione quã secũ habebat
uulitibusq qui ex pruicia c̃ouenerant a lacu lemanuo
qui in flume rodanũ inifluit ad mõtem irram qui
fures sequauorum. ab helueniis dicadit nullia xassiñ¬

Expanded text:
ulteriore legio una, pontem, qui erat ad Genavam, iubet rescindi. Ubi de eius adventu Helvetii certiores facti sunt, legatos ad eum mittunt nobilissimos civitatis, cuius legationis Nammeius et Verucloetius principem locum obtinebant, qui dicerent sibi esse in animo sine ullo maleficio iter per provinciam facere, propterea quod aliud iter haberent nullum: rogare ut eius voluntate id sibi facere liceat. Caesar, quod memoria tenebat L. Cassium consulem occisum exercitumque eius ab Helvetiis pulsum et sub iugum missum, concedendum non putabat; neque faciundi, temperaturos ab iniuria et maleficio existimabat. Tamen, ut spatium intercedere posset dum milites quos imperaverat convenirent, legatis respondit diem se ad deliberandum sumpturum: si quid vellent, ad Id. April. reverterentur. Interea ea legione quam secum habebat militibusque, qui ex provincia convenerant, a lacu Lemanno, qui in flumen Rhodanum influit, ad montem Iuram, qui fines Sequanorum ab Helvetiis dividit, milia pass
Abbreviated transcription (Latin):
anuis uti om̃diox gallie finibux pelterẽtur atq
esse gallicũ cum g̾manoꝵ agro. nrq hant ꝯsitnẽ
uictus. cum illa comxandam. A nouistus ãt ut seuel
gallorũ cepias uicerit. quod p̃liũ factum sit ad ma¬
ietobrir suꝑbe et trudeliter Imxare. obsides nobilisse
cuuisq liberos poste̾ et in ros oĩ epompla cruciat qu
udere. si qua rosi nõ ad nutũ. aut ad uoluritatũ uius̃.
sacta sit. hoiem̃ sebarbarum Iuacundũ. tomerarium
nõ posse eius nuꝑia duucius sustuit̾. insi si quid In
Cesare poxuloq Ro. sit auxilii. om̃ibus gallis idẽ ic̃i
fatiend qd heluetii feceruit. ut domo enugiẽt aliud
deĩnliũ. alias sedes ⁊ enotas a g̾uanis petãt. fortu¬

Expanded text:
is uti omnes ex Galliae finibus pellerentur atque esse Gallicum cum Germanorum agro neque hanc consuetudinem victus cum illa comparandam. Ariovistum autem, ut semel Gallorum copias proelio vicerit, quod proelium factum sit ad Magetobrigam, superbe et crudeliter imperare, obsides nobilissimi cuiusque liberos poscere et in eos omnia exempla cruciatusque edere, si qua res non ad nutum aut ad voluntatem eius facta sit. Hominem esse barbarum, iracundum, temerarium: non posse eius imperia, diutius sustineri. Nisi quid in Caesare populoque Romano sit auxilii, omnibus Gallis idem esse faciendum quod Helvetii fecerint, ut domo emigrent, aliud domicilium, alias sedes, remotas a G
Abbreviated transcription (Latin):
contendit ea ros ꝑ fugitinos ⁊ enu̾lii decirrionis
e quitum gallorum hostibus mĩcatur. heluetii sou
quod tiuore perter citoy. romanos distedere a se
existuuarent eo magis ꝙ pridie suꝑioribua lons
orcupatis. plium non qulisissont / siue ro ꝙre fauiũe¬
taua inegludi posse ꝯfideront / cõmitato ꝯselio at

Expanded text:
contendit. Ea res per fugitivos L. Aemilii, decurionis contendit. Ea res per fugitivos L. Aemilii, decurionis equitum Gallorum, hostibus nuntiatur. Helvetii, seu quod timore perterritos Romanos discedere a se existimarent, eo magis quod pridie superioribus locis occupatis proelium non commisissent, sive eo quod re frumentaria intercludi pos
Abbreviated transcription (Latin):
Id se gallicis ariis atz insignibuez coguouisse lesar
suas copiati in propunũ collem subduat. aciem
iustruit. labienus it erat ei p̃ceptum a cesare ne
plium tẽmittiret nisi ipius copie ꝓpe hostiĩ castra
uise essent. ut undiq uno tempore. in hostes Impes¬
tus fieret. monte occupato. urõs expectabat plioꝵ
abstinebat Multo deiq die ꝑ exploratores cesar
cognouit et montem a suis teueri̾. et heluenos cast
mouisse / et considium tuuore ꝓterritum. quod non
uidisset puiso sibi rnũcranisse. So die quo ꝯsueuerat
Interuablo hosteer sequituri et milia passuũ tria
ab eorum castrus tastra pouit postuidie uius dioi
quod oĩo biduũ suꝑarat cum ex̾citui fruuẽtum me¬
siri eporteret / et quod a bibraste opido heduorum
Iongemaxi ͦ et copiosissimo / non amplius nulibus
passuũ xuiii. aberat / rei frumẽtarie pspiciendum
existimaint, Iter ab heluemiis auertit bibraste rre ¶¬

Expanded text:
id se a Gallicis armis atque insignibus cognovisse. Caesar id se a Gallicis armis atque insignibus cognovisse. Caesar suas copias in proximum collem subducit, aciem instruit. Labienus, ut erat ei praeceptum a Caesare ne proelium committeret, nisi ipsius copiae prope hostium castra visae essent, ut undique uno tempore in hostes impetus fieret, monte occupato nostros expectabat proelioque abstinebat. Multo denique die per exploratores Caesar cognovit et montem a suis teneri et Helvetios castra, movisse et Considium timore perterritum quod non vidisset pro viso sibi renuntiavisse. Eo die quo consuerat intervallo hostes sequitur et milia passuum tria ab eorum castris castra ponit. Postridie eius diei, quod omnino biduum supererat, cum exercitui frumentum metiri oporteret, et quod a Bibracte, oppido Haeduorum longe maximo et copiosissimo, non amplius milibus passuum XVIII aberat, rei frumentariae prospiciendum existimavit; itaque iter ab Helvetiis avertit ac Bibracte ire
Abbreviated transcription (Latin):
ppouit mouet ut n reliquũ tempus os suspitoĩs
do̾uorigi custodos xouit. ut que agat / guibꝰ cũ loqua᷑
stioe possit Eodem die al ixploratilus t̾tirr factus
hostes sub monte ꝯsedisse. milia passuũ ab ipius tasti
octo. qualis uẽt natura montis. et qualus in t̾cuutie
astensuer qui cognosteret nusit. renũtiatum ẽ faci
ue. de 3ͣ uigilia litum labienũ legatuum pro p̃tore
cum duabus legionibus. et huisdem ducibus qui il
cequouerant. sumũ nngum montis astendere Imbrs
Quid sui ꝯsili esset ostendit. ixõe de quarta uigilia
eodem itiuere. quo hostex ierant. ad eos ꝯtendit¬
ooͦ equitatum q ocm̃ aute se mittit. Considius qm
rei nulitaris prtissimus habebatur et in exirratu
ape ab hostiuim castus. non longiu̾s nulle et quĩgẽtis
passibus abesset. Iloq ut postea ex captiuis ꝯxit
aut ixio aduentus aut labioniꝰ coguitus rẽt Tou¬
sidius e quo adiuisso. ad eum accurrit. dicit moutem
quem a labieno ocrupari uoluerit. ab hostibꝰ teueri

Expanded text:
quum tempus omnes suspiciones Dumnorigi custodes ponit, ut quae agat, quibuscum loquatur scire possit. Eodem die ab exploratoribus certior factus hostes sub monte consedisse milia passuum ab ipsius castris octo, qualis esset natura montis et qualis in circuitu ascensus qui cognoscerent misit. Renuntiatum est facilem esse. De tertia vigilia T. Labienum, legatum pro praetore, cum duabus legionibus et iis ducibus qui iter cognoverant summum iugum montis ascendere iubet; quid sui consilii sit ostendit. Ipse de quarta vigilia eodem itinere quo hostes ierant ad eos contendit equitatumque omnem ante se mittit. P. Considius, qui rei militaris peritissimus habebatur et in exercitu ipse ab hostium castris non longius mille et quingentis passibus abesset neque, ut postea ex captivis comperit, aut ipsius adventus aut Labieni cognitus esset, Considius equo admisso ad eum accurrit, dicit montem, quem a Labieno occupari voluerit, ab hostibus teneri:
Abbreviated transcription (Latin):
non sua uoluntate factum. qua ex re futuꝵ uti totiꝰ
gallie tum a se auertorẽtur hoc cũ pluribus u̾bĩg ooͦ¬
ꝑleus a resaie peteret eius ce sar dextrain preudit
cosolatus rogat. finem orandi faciat. Tanti eiuy
apud se gram es̃ ostendit. uti et rer p. Inueuiam
et suũ dolorem eius uoluntati. at precibus ꝯdouet
dõuorigrmi ad se uocat frem̃ adhibet que in ror̾pre

Expanded text:
non sua voluntate factum; qua ex re futurum uti totius non sua voluntate factum; qua ex re futurum uti totius Galliae animi a se averterentur. Haec cum pluribus verbis flens a Caesare peteret, Caesar eius dextram prendit; consolatus rogat finem orandi faciat; tanti eius apud se gratiam esse ostendit uti et rei publicae iniuriam et suum dolorem eius voluntati ac precibus condonet. Dumnorigem ad se vocat, fra
Abbreviated transcription (Latin):
ad se iubes et cotidiais interp̃tibux reuiotis x
C ualerium troaucillum p̾ncipem gallie puiuice
familiarem suũ cui su̾mã oni rerum fudtin hẽbat
cum eo colloquitur unul qẽ facit. que ixo
pũte in consilio gallorum de dõuorige suit dicta
et oscendit que seꝑatim. quisq de eo. apud se dixc̾it
petit at hortatur ut sine enia offensione aĩ. neł
ix̃e de eo. causa cognita statuat. nel cuntate statutre
iubeat. diuitiatus. nuiltis cum lac̾nus cesarẽ ꝯplexus
obfeciare cepit. ne quid in freñ granius statueret strre
se illa ẽẽ uira. nec quemꝙͣ ex eo plus ꝙͣ se doloris
gallia. ile uũund ꝓpter adolestenciã posset ꝑ se cansse
quibus opibus at nerius nõ solum ad imarend̾ grã
sed pene ad piuciem suai uteretur. sese tamẽ et
a more fduo. et existunationc uulgi cõmoneri Qued
si quid ei a cesare grauius accidisset. cum ix̃m ille
loro aunticie apud eum teueret. nẽme̾ existrãturũ

Expanded text:
vocari iubet et, cotidianis interpretibus remotis, per C. Valerium Troucillum, principem Galliae provinciae, familiarem suum, cui summam omnium rerum fidem habebat, cum eo conloquitur; simul commonefacit quae ipso praesente in concilio Gallorum de Dumnorige sint dicta, et ostendit quae separatim quisque de eo apud se dixerit. Petit atque hortatur ut sine eius offensione animi vel ipse de eo causa cognita statuat vel civitatem statuere iubeat. Diviciacus multis cum lacrimis Caesarem complexus obsecrare coepit ne quid gravius in fratrem statueret: scire se illa esse vera, nec quemquam ex eo plus quam se doloris Gallia, ille minimum propter adulescentiam posset, per se crevisset; quibus opibus ac nervis non solum ad minuendam gratiam, sed paene ad perniciem suam uteretur. Sese tamen et amore fraterno et existimatione vulgi commoveri. Quod si quid ei a Caesare gravius accidisset, cum ipse eum locum amicitiae apud eum teneret, neminem existimaturum
Abbreviated transcription (Latin):
crionibux ut aute dictum est posita est. nõ modo.
frumẽta in agris matura non erant sed ue pabuli
quid̃ satis magua copia suppetebat. Eo aut̾e fruuẽto
dere nolebat diem ex die ducere hediu conferri dõ¬
portari. a desse dicere. Ubi se diucuix duci Intellexł
et diem instare. quo die fruuẽtum militibus metiri
oportebat. cõuotatu eorum p̾ncipibus. quorũ magua
copiam in castrisz he̾bat. In huis diuitiaco et listo.
qui sũmo ingratui prrant. quem uecto uirgobretũ
appellant hediu. qui creatur auius. et uite uecisq
in suos h ptãtem graiiter ros acrusat. quod cũ
urq enii. neq ex agrisz sumi posset tam uecessario
tempe tam propiuquis hostibux ab hiis nõ sublenet᷑
p̃situn cum magua ex parte eorum p̃abus adductꝰ
bellum susceperit. multo eciã grauius ꝙ sit destitutꝰ

Expanded text:
trionibus, ut ante dictum est, posita est, non modo trionibus, ut ante dictum est, posita est, non modo frumenta in agris matura non erant, sed ne pabuli quidem satis magna copia suppetebat; eo autem frumento dere nolebat. Diem ex die ducere Haedui: conferri, comportari, adesse dicere. Ubi se diutius duci intellexit et diem instare quo die frumentum militibus metiri oporteret, convocatis eorum principibus, quorum magnam copiam in castris habebat, in his Diviciaco et Lisco, qui summo magistratui praeerat, quem vergobretum appellant Haedui, qui creatur annuus et vitae necisque in suos habet potestatem, graviter eos accusat, quod, cum neque emi neque ex agris sumi possit, tam necessario tempore, tam propinquis hostibus ab iis non sublevetur, praesertim cum magna ex parte eorum precibus adductus bellum susceperit; multo e
Abbreviated transcription (Latin):
de Iuuuriisr. quas ixĩs some ꝙ eorum intulerãt ĩte st̃
al lobrogibus sanffacerent sese cium hire pare ese
facturum. diuicꝰ ita respondit. ita heluetios a ma¬
ioribus suis. iustitutoꝵ uẽ uti obsidex accige. nõ dare
cõsueruit uius rei xo. Ro. esse testem hoc responso
dato recessit ¶ Postremo die castra ex eo loro mouẽt
iter faciant Qui cuxidiux noiissim̃̃ agmẽ insocuti
eodem loco cum equitatu helueciorum prelur̃ cõnitnt
et panci de nr̃is cadunt. Quo p̃lio sublati helueti
quod quingentis equitibux tantam multitudiuem
e quitum ppulerunt. audacius subsistere nõnũq
et nouissimo agnne. plio urõs lacessere cexerunt
Cesar a p̃lio suos ꝯtiuebat. ac satis he̾bat in pñͣ
e̾nter quindetim iter fecerunt ut inter nouissumd̃
hostiũ agmen. et nrm p̾mũ. nõ amplus quiuis
aut seuis nulibus ꝑassũ intireẽt Interim cotidie
Cesar heduox frumẽtum quod eeũt publice polliciti
flagitare. Nam ꝑꝑ frigora. quod gallia sub exter¬

Expanded text:
de iniuriis quas ipsis sociisque eorum intulerint, item si Allobrogibus satis faciunt, sese cum iis pacem esse facturum. Divico respondit: ita Helvetios a maioribus suis institutos esse uti obsides accipere, non dare, consuerint; eius rei populum Romanum esse testem. Hoc responso dato discessit. Postero die castra ex eo loco movent.iter faciant. Qui cupidius novissimum agmen insecuti alieno loco cum equitatu Helvetiorum proelium committunt; et pauci de nostris cadunt. Quo proelio sublati Helvetii, quod quingentis equitibus tantam multitudinem equitum propulerant, audacius subsistere non numquam et novissimo agmine proelio nostros lacessere coeperunt. Caesar suos a proelio continebat, ac satis habebat in praesentia er novissimum hostium agmen et nostrum primum non amplius quinis aut senis milibus passuum interesset. Interim cotidie Caesar Haeduos frumentum, quod essent publice polliciti, flagitare. Nam propter frigora quod Gallia sub septen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stare debeant Si Iam p̾ncipatum gallie optiuere
nõ pessent. gallorum ꝙ Romanoꝵ nperia p̃ferre
neq dubitare debeant. quin si hrlueciox sux aueruit
⁊ omaut unarũ ⁊ eliqua gallia hedũs libirtatẽ sun
recepturi. Eb eisdem noua ꝯsilia. queq in castrig
gerantur hostibusi enũtiari. hos a se cohirceri non
posse quin eniã quod necessario rem cractuy. cesan
enu̾ciarit Intelligere sese. quãto ꝑiculo fecerit. et ob
eam cam̃. ꝙ̃ diu potuerit tacusse. Lesar hac oroe
listi dũuorigeui dimatici frem designari senciebat
Srd quod pluribus pũtibus ea ree iactari uolebat
celeriter consiluĩ diuittit. listum retiuet. quenit ux
solo ea que in cõuentu dixerat. dicit liberius ato
audaciux. Eadem secieto. as alys querit. repperit
esse uera. ip̃m esse dõuorigem. su̾ma audatia. mag
apud plebem ꝑꝑ liberalitatom grã. cupidũ rerum
nouarum cõplurimos ãnos portoria. reliqua q oiã
quod il lolicente. contra litere audeat nemo. hiis rebꝰ

Expanded text:
 si iam principatum Galliae obtinere non possint, Gallorum quam Romanorum imperia perferre, neque dubitare debeant quin, si Helvetios superaverint Romani, una cum reliqua Gallia Haeduis libertatem sint erepturi. Ab isdem nostra consilia quaeque in castris gerantur hostibus enuntiari; hos a se coerceri non posse. Quin etiam, quod necessariam rem coactus Caesari enuntiarit, intellegere sese quanto id cum periculo fecerit, et ob eam causam quam diu potuerit tacuisse. Caesar hac oratione Lisci Dumnorigem, Diviciaci fratrem, designari sentiebat, sed, quod pluribus praesentibus eas res iactari nolebat, celeriter concilium dimittit, Liscum retinet. Quaerit ex solo ea quae in conventu dixerat. Dicit liberius atque audacius. Eadem secreto ab aliis quaerit; reperit esse vera: ipsum esse Dumnorigem, summa audacia, magna apud plebem propter liberalitatem gratia, cupidum rerum novarum. Complures annos portoria reliquaque omnia quod illo licente contra liceri audeat nemo. His rebus
Abbreviated transcription (Latin):
riis ꝑꝑeam affuutatem. O disse etiã suo noĩe resarẽ
et romanoy. ꝙ eorum aduentu potentia eiusdẽ¬
nuinta et diarit diuitiatus. frꝰ in autiquũ lonĩ
granie ad atz houorix sit restitutuy. Red quid
accidat romanier sũmam in spem ꝑ helurnos reg¬
ni obtiuendi uenire Impio po Roi non mõ de regno
sed eniam de ea. quam hẽbat gr̃a desperare Rexie¬
bat enam in querendo lesar ꝙ p̃lium equestre
aduersum pancis aute diebus esset factum Iuicũt
oius fuge factum a dõuorige. at oius equitibꝰ Ilã
equitatut quem auxilio cesarihedui miserãt dõno/¬
rix p̾erat. eorum fuga reliquũ esse equitatum
esse ꝑterritum. ¶ubiss rebus cogntis cum ad
has suspirõues t̾tissue recz accederent ꝙ ꝑ fmis
sequanorum. heluetios traduxisset ꝙ obsides mur
eosdaudos curasset ꝙ ea omia. non mõ in iussu sus
et cuntatis. sed eciam instrentibus ixĩs fecissit ꝙ
a ingrãtu heduorum accusaretur satis eẽ canst
arbitrabatur. quare in eum. aut ixe ai̾aduerteret

Expanded text:
r eam adfinitatem, odisse etiam suo nomine Caesarem et Romanos, quod eorum adventu potentia eius deminuta et Diviciacus frater in antiquum locum gratiae atque honoris sit restitutus. Si quid accidat Romanis, summam in spem per Helvetios regni obtinendi venire; imperio populi Romani non modo de regno, sed etiam de ea quam habeat gratia desperare. Reperiebat etiam in quaerendo Caesar, quod proelium equestre adversum paucis ante diebus esset factum, initium eius fugae factum a Dumnorige atque eius equitibus nam equitatui, quem auxilio Caesari Haedui miserant, Dumnorix praeerat: eorum fuga reliquum esse equitatum perterritum. Quibus rebus cognitis, cum ad has suspiciones certissimae res accederent, quod per fines Sequanorum Helvetios traduxisset, quod obsides inter eos dandos curasset, quod ea omnia non modo iniussu suo et civitatis sed etiam inscientibus ipsis fecisset, quod a magistratu Haeduorum accusaretur, satis esse causae arbitrabatur quare in eum aut ipse animadverteret
Abbreviated transcription (Latin):
nus fluit. Is q nõ nullix locis uado trauscitur. Extiͫ
opidum allobrogum est. proxiuũ q heluetioꝵ fu̾ibus
greuua ex io opido. pous ad heluecios ꝑtinet. Allobrogibꝰ
sese psuasuros ꝙ nondũ bono aio in .xo .. romañ
unerentur existunabant. nel ui coacturos eut ꝑ suos
eos rre fines patrrẽtur. Om̃ibus rebus ad ꝓfectionẽ
cõpatis diom dicunt. qua die ad Rixam Rodaui os̃i
cõuemant. Is dies erat ad .u. kl̃ aprillix .I. pisont
Aulo grabiuio ꝯsiolibus Cestori cum id m̃ciatũ eẽt

Expanded text:
nus fluit isque non nullis locis vado transitur. Extremum nus fluit isque non nullis locis vado transitur. Extremum oppidum Allobrogum est proximumque Helvetiorum finibus Genava. Ex eo oppido pons ad Helvetios pertinet. Allobrogibus sese vel persuasurost vel vi coacturos ut per suos fines eos ire paterentur. Omnibus rebus ad profectionem comparatis diem dicunt, qua die ad ripam Rhodani omnes conveniant. is dies erat a. d. V. Kal. Apr. L. Pisone, A. Gabinio consulibus. Caesari cum id nuntiatum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾nata edificia Incendunt fruuẽtum oc̃ p̃terꝙ̃ qd
secum portaturi erant cõburunt. ut domũ redicoĩs
spe sublata. ꝑatiores ad onĩa picula subennda
essent. Triũ mẽsium molita cibaria sibi quẽq doms
effone Iubent. Ibersuadent rauraris et tuling
ut latocibis fuitĩs. ut eodem usi cõilio. opidis suis
uirsq exustis dna cum huis ꝓficistantur. Boiosa
qui traus Renũ meolurrant. et in agꝵ noricum
traustierant noreiãq oppnguarant receptex
ad se sotios sibi assistunt. Erant at õiuo iteuera
duo. quibus itinc ribux domo exire possent. unũ
ꝑ sequanos angustia et difficile iuter mõtem
uram et fluice̾ rodanũ. uix qua singuli carri duce¬
rentur. Rons aut altissiuus imxẽdebat ut facili
ꝑ panci prohibire posfent. Alterum ꝑ puĩciã uram
multo faicilius at expediciux. ꝓxterea ꝙ inter fiies
holueciorũ et allob ogum. qui nux pacti erãt roda/¬

Expanded text:
privata aedificia incendunt; frumentum omne, praeter quod privata aedificia incendunt; frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores ad omnia pericula subeunda essent; trium mensum molita cibaria sibi quemque domo efferre iubent. Persuadent Rauracis et Tulingis et Latobrigis finitimis, uti eodem usi consilio oppidis suis vicisque exustis una cum iis proficiscantur, Boiosque, qui trans Rhenum incoluerant et in agrum Noricum transierant Noreiamque oppugnabant, receptos ad se socios sibi adsciscunt. Erant omnino itinera duo, quibus itineribus domo exire possent: unum per Sequanos, angustum et difficile, inter montem Iuram et flumen Rhodanum, vix qua singuli carri ducerentur, mons autem altissimus impendebat, ut facile perpauci prohibere possent; alterum per provinciam nostram, multo facilius atque expeditius, propterea quod inter fines Helvetiorum et Allobrogum, qui nuper pacati erant, Rhoda