comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imbuti hũauitatẽ ꝑdide¬
rũt ¶Itaq nõ ꝑcũt etiã
ĩnocẽtib s ex̾cent ĩ om̃s
q̃ in maloꝵ trucidatione
didiscerũt huiꝰ g̾ publici
homicidii socios et ꝑticipes
eos nõ queĩt ẽẽ qͥ iusticie
uiã ten̾e uitũtur ¶ N Nõ
em̃ cũ occide̾ deꝰ betat la¬
cet s eos quoq ne fiant
mouet q̃ apud hoĩes pro
licitis hñtui ¶ Ita neq
militari iusto licebit cꝯ
milicia ẽ ip̃a iusticia neq
uo̾ accusare quẽꝙͣ cͥmĩe
capitali qr n. distat utͫ¬
ne ferro an uerbo pocuis
occidas qm̃ occisio ip̃a ꝓhi¬
betur Otaq in hoc dei
que nichil maxĩa ẽ ĩ pie¬
tas Ad uitã em̃ deus in¬
spirat aĩas nõ ad mortẽ
um hoĩes ne qd̾ sit fatinꝰ
quo manꝰ suas nõ pollu¬
ant rudib ad huc et sĩ¬
plicib aĩalib abuegant
lucẽ nõ a se datã Expet¬
tet bo aliqͥs ut alieno sã¬
guim ꝑeant qͥ nõ ꝑcunt

Expanded text:
inbuti humanitatem perdideinbuti humanitatem perdiderunt. itaque non parcunt etiam innocentibus, sed exercent in omnes quod in malorum trucidatione didicerunt. huius igitur publici homicidii socios et participes esse non conuenit eos qui iustitiae uiam tenere nituntur. non enim cum occidere deus uetat, lacet, sed ea quoque ne fiant monet quae aput homines pro licitis habentur. ita neque militare iusto licebit, cuius militia est ipsa iustitia, neque uero accusare quemquam crimine capitali, quia nihil distat utrumne ferro an uerbo potius occidas, quoniam occisio ipsa prohibetur. itaque in hoc dei quae uel maxima. est inpietas: ad uitam enim deus inspirat animas, non ad mortem. uerum homines, ne quod sit facinus quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam. expectet uero aliquis ut alieno sang
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ hoĩem ꝙͣius ob mĩta dã¬
pnatũ ĩ ꝯspcu suo iugu-
lari ꝓ uoluptate cõputat
te spectator et ꝑticeps fi-¬
at ¶Hos tñ ludos bocãt
ĩ quibus hũanis sangͥs
esfundit᷑ dõ longe ab
hom̃ib secessit hũanitas
ut cũ aĩas hoim int̾ficiãt
lude̾ opinant᷑ nocẽtiores
hiis om̃ib quoꝵ sangͥnẽ
uoluptati hñt ¶Quere
nĩt an possint pni et ius¬
ti hõmes qͥ cõstitutos sub
actu mortis ac misericor¬
diã dep̃cantes nõ tm̃ pa¬
ciũt᷑ occidi s et flagitant
ferũt q ad mortẽ crudelia
et hũana suffragia nec
uolnerib saciati nec cruo¬
re ꝯtẽti qnͣ etiã ꝑcussos
iacẽtes q repeti iubẽt et
cadau̾a ictib dissipari ne
qͥs illos simulata mor¬
te deludat Irascũt᷑ etiã
pugnãtib nͥ celiter e duo¬
bus alter occisus ẽ et tã¬
ꝙͣ hũanũ sanguinẽ scici¬
ant oderũt moras alios
illis cõꝑes dari poscũt re¬
tẽtiores ut ꝙͣ pͥmũ ocłos
suos saciẽt hac ꝯsuetuͫ

Expanded text:
 hominem quamuis ob merita damnatum in conspectu suo iugulari pro uoluptate computat,te spectator et particeps fiat. hos tamen ludos uocant, in quibus humanus sanguis effunditur. adeo longe ab hominibus secessit humanitas, ut cum animas hominum inter- Sciant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus quorum sanguinem uoluptati habent. quaero nunc an possint pii et iusti homines esse qui constitutos sub ictu mortis ac misericordiam deprecantes non tantum patiuntur occidi, sed et flagitant feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia nec uulneribus satiati nec cruore contenti. quin etiam percussos iacentesque repeti iubent et cadauera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte deludat. irascuntur etiam pugnantibus, nisi celeriter e duobus alter occisus est, et tamquam humanum sanguinem sitiant, oderunt moras. alios illis conpares dari poscunt recentiores, ut quam primum oculos suos satient. hac consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
ea quib opus ẽ ad bitã
tuendã audiũt ĩ uicem
se q dinoscũt ut possĩt
cõgregari q̃ btilia st̃ ad
uictum aut ex odore ĩ ne¬
mũt ã ex sapore ꝑcipiũt
ĩ utilia respuũt ac recu¬
sant edendi ac bibendi
offm̃ uentͥs plenitudine
metiuntur homĩ uero
solertissimi artificis ꝓ¬
iundentia uoluptatem de¬
dit infinitã et in biciũ
cadentẽ qr ꝓposuit ei uir¬
tutem que cũ boluptate
semꝑ tamꝙͣ cũ domesti¬
co hoste pugnaretCi¬
cõ in catone maiore stu¬
pra uero inquit et adul¬
teria et omne flagiciũ ⁊¬
nullis excitari aliis ille¬
cebris nisi uoluptatis cũ¬
q hoñ sine natura sũ
quis deus nichil mente
p̃stabilius dedisset huic
dĩno muneri ac dono nͤ
tã ĩ iuncũ ꝙͣ uoluptatem
n ͨ eñ libidĩe dñante tẽ¬
ꝑancie locũ ẽẽ neq ĩ uo

Expanded text:
ea quibus opus est ad uitam tuendam; audiunt inuicem seque dinoscunt, ut possint congregari; quae utilia sunt ad uictum aut ex odore inueniunt aut ex sapore percipiunt, inutilia respuunt ac recusant; edendi ac bibendi officium uentris plenitudine metiuntur. homini uero sollertissimi artificis prouidentia dedit uoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit et adulteria et omne flagitium nullis excitari aliis inlecebris nisi uoluptatis. cumque homini siue natura siue quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic diuino muneri ac dono nihil tam inimicum quam uoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uo
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣq sensuũ uo¬
luptates dicã breuit̾ nã
et ip̃ius libri mẽsura iã
modũ flagitat ¶ Que
om̃s qm̃ biciose ac mor¬
tifere sũt birtute suꝑari
atq oppͥmi debent uel ꝙ
paulo añ dicebam de af¬
Rectibus ad rõnem suã
reuocari. ¶ et̾e aĩan¬
tes preter bnã uolupta¬
tẽ q̃ ad gn̾andũ ꝑtinet
nullã sentiũt ¶ Utũt᷑¬

Expanded text:
quinque sensuum uoquinque sensuum uoluptates dicam breuiter: nam et ipsius libri mensura iam modum flagitat. quae omnes quoniam uitiosae ac mortiferae sunt, uirtute superari atque opprimi debent uel, quod paulo ante dicebam de adfectibus, ad rationem suam reuocari. ceterae animantes praeter unam uoluptatem, quae ad generandum pertinet, nullam sentiu
Abbreviated transcription (Latin):
cui homi sit ire affectꝰ
datus ex ip̃ius dei p̾cep¬
tis ĩ telligi pt que ib
nt maledicis et ledenti¬
bus nõ irascamͣ manus
autẽ nr̃as supͣ mĩores sꝑ
habeamꝰ hoc ẽ ut peccan¬
tes eos assiduis berberi¬
b corrigamꝰ ne amore ĩ¬
utili et ĩ dulgentia in¬
mia educentur ad ma¬
rerũ imꝑiti et rõnis igͣ¬
ri eos affectus qͥ sũt hõi
adu̾sus bonos dati extĩa¬
uerũt lacius ꝙͣ rõ postu¬
lat euagant᷑ inde ĩ iuste
atq impie biuit᷑ utũt᷑
ira contra ꝑes huit dis¬
cidia huic expulsiones
huic bela contͣ iusticiã
nata sũt ¶ Dtũt᷑ cupi¬
ditate ad cõgerẽdas opeᷤᷤ
huic fraudes huic latro¬
cima huic oĩm scelerũ
gn̾a exorta sũt btuntur
libidine ad capiendas tã¬
tũ uoluptates huic stu¬
pra huic adultĩa huic
corruptele om̃s extite¬
rũt ¶Quicũq gͦ illos
affc̃ũs intra lines suos
redegerit quos ignoran¬
tes dñi face̾ nõ pñt hic
paciẽs hic fortis ħ iustꝰ ẽ
Estat ut contra

Expanded text:
cur homini sit irae adfectus datus, ex ipsius dei praeceptis intellegi potest, qui iubet uti maledicis et laedentibus non irascamur, manus autem nostras supra minores semper habeamus, hoc est ut peccantes eos adsiduis uerberibus corrigamus, ne amore inutili et indulgentia nimia educentur ad marerum imperiti et rationis ignari eos adfectus qui sunt homini ad usus bonos dati exterminauerunt et latius quam ratio postulat euagantur. inde iniuste atque impie uiuitur. utuntur ira. contra pares: hinc discidia, hinc expulsiones, hinc bella contra iustitiam nata sunt. utuntur cupiditate ad congerendas opes: hinc fraudes, hinc latrocinia, hinc omnia scelerum genera exorta sunt. utuntur libidine ad capiendas tantum uoluptates: hinc stupra, hinc adulteria, hinc corruptelae omnes extiterunt. quicumque igitur illos -adfectus intra fines suos redegerit, quod ignorantes deum facere non possunt, hic patiens, hic fortis, hic iustus est. Restat ut contra
Abbreviated transcription (Latin):
tentatus ⁊ regna ip̃a cõ¬
tẽpuet ¶ Dicet fortas¬
se stoitus bolũtate opus
ẽẽ ad hec cõsequẽda nõ
cupiditate Inmo bo pa¬
rũ est uelle ¶ Multi em̃
uolũt s cũ dolor uiscerib
accesserit uolũtas cedit
cupiditas ꝑseuerat q̃ si
efficit ut cõtemptui sint
omia que a cet̾i̾s appetũ¬
tur sũma birtus ẽ si qͥdẽ
ꝯtinẽtie mat̾ est ¶ Ideo
q pocius id effic̾e debemꝰ
ut affcũs qͥb pͣue uti ui¬
Nã iste ꝯcitatões aĩorũ
m̃cto c̾rui simle̾s sũt in
qͦ rc̃e moderando sũͫ rõ¬
ris offm̃ est ut biã no¬
uĩt quã si tenebit ꝙͣlib
ꝯcitate ierit nõ offendet
Si aũt ab errauent
lz placide aic leuit̾ eat a
p̃cipicia labetur ã certe
ꝙ nõ ẽ opus debet᷑ Sic
cursus ille uite qͥ affecti¬

Expanded text:
tentatus, et regna ipsa contentatus, et regna ipsa contemnet. Dicet fortasse Stoicus, voluntate opus esse ad haec consequenda, non cupiditate: imo vero parum est velle. Multi enim volunt: sed cum dolor visceribus accesserit, voluntas cedit, cupiditas perseverat; quae si efficit, ut contemptui sint omnia, quae a caeteris appetuntur, summa virtus est, siquidem continentiae mater est. Ideoque illud potius effic prave uti viNam istae concitationes animorum juncto currui similes sunt; in quo recte moderando summum rectoris officium est, ut viam noverit: quam si tenebit, quamlibet concitate ierit, non offendet. Si autem aberraverit, licet placide ac leniter eat, aut praecipitia labetur, aut certe, quo non est opus, deferetur. Sic currus ille vitae, qui affecti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ip̃e maledicat ne uer¬
bũ malũ ꝓcedat ex ore
homĩs q̃ colit b̾bũ bonũ
qu̾ etiã caueat diligent̾
ne qñ ĩ imicũ sua culpa
faciat et si qͥs extit̾it tã
ꝓt̾uus qͥ bono et iusto fa¬
ciat ĩ iuriã clement̾ ac
mod̾ate ferat et ultionẽ
suã nõ sibi assumat sed
idicio dei reseruet In¬
nocentiã semꝑ et ubiq
custodicit qd̃ p̃ceptũ nõ
ad hoc tm̃ balet ut ip̃e ĩ¬
iiriã nõ inferat s ut il
latã sͥ nõ bindicet s et
em̃ maximꝰ et equissimꝰ
uidex speculator ac testis
oĩ hũc honũ preferat
¶Hũc malit de causa
nemo effug̾e̾ p̃t nec defẽ¬
sione cuiꝰ ꝙͣ nec gr̃a Ita
fit ut hp̃ iustus cõtẽptu
sit om̃ibus et qr putabi
ultus ĩ iitũ hic fortis
hic stenuꝰ iudicat᷑ hunc

Expanded text:
quam ipse maledicat, ne uerquam ipse maledicat, ne uerbum malum procedat ex ore hominis qui colit uerbum bonum. quin etiam caueat diligenter ne quando inimicum sua culpa faciat, et si quis extiterit tam proteruus, qui bono et iusto faciat iniuriam, clementer ac moderate ferat et ultionem suam non sibi adsumat, sed iudicio dei reseruet. innooentiam semper et abique custodiat. quod praeceptum non ad hoc tantum ualet, ut ipse iniuriam non inferat, slatam sibi non vindicet. Sedet enim maximus et aequissimus judex, speculator ac testis omnium. Hunc homini praeferat; hunc malit de causa nemo effugere potest, nec defensione cujusquam, nec gratia. Ita fit, ut homo justus contemptui sit omnibus; et quia putabitultus inimicum, hic fortis, hic strenuus judicatur: hunc
Abbreviated transcription (Latin):
uẽdacio locus ẽ ¶ Itaq ui¬
ator ille uerus ac iustus
nõ dicet illud luciliamĩ
hoĩ aunco ac familiari
nõ est mẽtiri meũ s etiã
ĩ iuico atq ignoto existi¬
mabit nõ ẽẽ mentiri su¬
ũ nec aliqñ cõmittet ut
lingua int̾pres aĩ a sen¬
su et cogitacõe discordet
pecĩe si quã tradident ñ
accipiat bsurã ut uenefi¬
rit ncc̃itati et abstineat
se ꝓrsus alieno ¶In hoc
em̃ gn̾e officii debet luo
ẽẽ contẽtus ꝙͣ opporteat
alias nõ ꝓpͥo quidẽ ꝑcere
ut bonũ faciat plus aũt
acciꝑe ꝙͣ dederit ĩ iustũ ẽ
Quod q̃ facit insidia᷑
quodãm ͦ ut ex alterius
iustus nũꝙͣ p̃termittet
quo iinꝰ aliqͥd imbicor¬
diter faciat nec inqͥna¬
bit se huiꝰ mõ q̃stu s ef¬
ficiet ne sũ ullo suo dãp¬
no id ip̃m qd cõmedat ĩ¬
nus nõ a pauꝑe ut si qͥd
ip̃e p̃stiti̾t eo bonũ sit qͦ
fuerit gͣtuitũ maledicẽti
bñdicto respõdeat ¶Nũ¬

Expanded text:
mendacio locus est. itaque uimendacio locus est. itaque uiator ille uerus ac iustus non dicet illud Lucilianum: homini amico et familiari non est mentiri meum, sed etiam inimico atque ignoto existimabit non esse mentiri suum nec aliquando committet ut lingua interpres animi a sensu et cogitatione discordet. pecuniam si quam crediderit, non accipiat usuram, at et benefirit necessitati et abstineat se prorsus alieno. in hoc enim genere officii debet suo esse contentus, quem oporteat alias ne proprio quidem parcere. ut bonum faciat: plus autem accipere quam dederit iniustum est. quod qui facit, insidiatur quodammodo, ut ei alterius iustus numquam praetermittet quominus aliquid misericorditer faciat, nec inquinabit se huiusmodi quaestu, sed efficiet ut sine ullo suo damno id ipsum quod commodat innipse praestiterit, eo bonum sit, quod fuerit gratuitum. maledicenti benedicto respondeat, num
Abbreviated transcription (Latin):
scire q̃ nesciũt ĩ epte ar¬
roganter q despiciũt
Ms ergo ad ꝓposi¬
tũ reu̾tem̃ quibus
solis a do̾ ueritas reuela¬
ta et celicus missa sapĩa
ẽ faciamꝰ que iubet illu¬
m̃ator nr̃ deus Sus¬
tineamꝰ ĩ uicẽ et labores
huiꝰ bite mutius adiu¬
mentis ꝑferamꝰ nec tñ
si quid bom oꝑis fecerimꝰ
gloriã captenꝰ ex eo mo¬
uet em̃ deus oꝑatorẽ ius¬
ticie nõ opportere ẽẽ iac¬
tantẽ ne nõ tam mãda¬
tis celestibus obsequẽdi
quã studio placendi hũa¬
nitatis offõ functus ẽẽ
uideatur habeat q iã p̃¬
ciũ glõie quod captauit
ne p̃miũ celestis illius
hac dĩne m̾cedis accipi¬
at Cct̾a q obseruare cul¬
tor dei debet facilia sunt
illis birtutib cõprehẽsis
nõ mencia᷑. unꝙͣ decipiẽ¬
di ã nocendi cã Et nefas
eũ qui ueritati studeat ĩ
aliqͣ re eẽ fallacẽ atq ab
ip̃a quã sequit᷑ b̾i̾tate di¬
scedere In hac iusticie uͣ¬
tutũ q oĩm uia uullus

Expanded text:
scire quae nesciunt, inepte arroganterque desipiunt. Nos ergo ut ad propositum revertamur quibus solis a Deo veritas revelata, et coelitus missa sapientia est, faciamus quae jubet illuminator noster Deus: sustineamus invicem, et labores hujus vitae mutuis adjumentis perferamus: nec tamen, si quid boni operis fecerimus, gloriam captemus ex eo. Monet enim deus operatorem iustitiae non oportere esse iactantem, ne non tam mandatis caelestibus obsequendi quam studio placendi humanitatis officio functus esse uideatur habeatque iam pretium gloriae, quod captauit, nec praemium caelestis illius ac diuinae mercedis accipiat. cetera quae obseruare cultor dei debet facilia sunt illis uirtutibus conprehensis. non mentiatur umquam decipiendi aut nocendi causa. est enim nefas eum qui ueritati studeat in aliqua re esse fallacem atque ab ipsa quam sequitur ueritate discedere: in hac iustitiae uirtutumque omnium uia nullus
Abbreviated transcription (Latin):
is illa siña est nemo ĩ¬
quit iustus p̃t ẽẽ qͥ mor¬
tem qͥ dolorem qͥ exilium
qͥ egestatẽ timet ¶Itẽ
senece ĩ libris moralis
phĩe dicẽtis. Hic ẽ ille
homo honestus ño apice
purp̃a ne nõ lictoꝵ ĩ sig¬
nis nũsterio ¶ Sed uł¬
la re mĩor qͥ cũ mortẽ ĩ
uicina uide̾t nõ sic ꝑtur¬
ut qͥ sine toto corꝑe tor¬
menta paciẽda sũt sñ flã¬
ma ore rapienda est sine
extendendo ꝑ patibulũ ma¬
ns nõ querit qͥd paciat᷑
sed ꝙͣ bene. Qui aũt dmn
colit hec patĩ. uec tumet
ergo nistus ẽ hiis rebus
efficit᷑ ut neq uirtutes
neq birtutũ exactissimos
liuites nosse ã ten̾e pos¬
sit õmo quisqͥs ẽ a religi¬
one dei sigularis alienꝰ¬

Expanded text:
Nemo, inquit, justus potest esse, qui mortem, qui dolorem, qui exilium, qui egestatem timet. » Item Senecae in libris moralis Philosophiae dicentis: « Hic est ille homo honestus, non apice, purpurave, non lictorum insignis ministerio, sed nulla re minor, qui cum mortem in vicinia videt, non sic perturrit; qui, sive toto corpore tormenta patienda sunt, sive flamma ore rapienda est, sive extendendae per patibulum manus, non quaerit quid patiatur, sed quam bene. » Qui autem Deum colit, haec patitur, nec timet. Ergo justus est. His rebus efficitur, ut neque virtutes, neque virtutum exactissimos limites nosse aut tenere possit omnino, quisquis est a Religione Dei singularis alien
Abbreviated transcription (Latin):
docebo s ut iubentib fa¬
suppliciis t̾ream̃ quo miꝰ
dei iussionẽ iussiom hoĩ¬
nis p̃feramꝰ ¶ Itẽ uir¬
tus ẽ mortẽ ꝯtẽpn̾e nõ
ut appetamꝰ eãqz nobis
relinq̃re ac fidem ꝑdere
mortẽ susciꝑe malimꝰ li¬
bertatẽ q defendamꝰ ad¬
uersus ĩ potenciũ stultã¬
uecordẽ q uiolentiã et õs
seculi minas atq terrore ᷤ
fortitudĩe aĩe ꝓuocemus¬
¶ Dic ea q̃ alii timent
excelsa et insuꝑabili mẽ¬
te dolorẽ mortemq calca¬
mus hec ẽ birtus hec ua
constantia In hoc tuẽda
et cõseruanda solo ut ulłs
nos terror ulla bis a deo

Expanded text:
docebo —, sed ut iubentibus fasuppliciis terreamur, quominus dei iussionem iussioni hominis praeferamus. item uirtus est mortem contemnere, non ut adpetamus eamque nobis relinquere ac fidem prodere mortem suscipere malimus libertatemque defendamus aduersus inpotentiuvecordemque violentiam, et omnes saeculi minas atque terrores fortitudine animi provocemus. Sic ea, quae alii timent, excelsa et insuperabili mente dolorem mortemque calcamus. Haec est virtus, haec vera constantia, in hoc tuenda et conservanda solo, ut nullus nos terror, nulla vis a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ytero ĩ hisdẽ illis
officialib ¶ At bo̾
si qͥs bolui̾t inqͥt aĩ sui
cõplicatã nocõnem euol¬
uere iã se ip̃e doceat eum
birũ bonũ qui ꝓsit quib
possit noceat nẽmi nͥ la¬
cessitus ĩ iuria ¶ O ꝙͣ
simplicẽ uerã q sm̃am¬

Expanded text:
Cicero in isdem illis officialibus at uero si quis uoluerit inquit animi sui conplicatam notionem euoluere, iam se ipse doceat eum uirum bonum esse qui prosit quibus possit, noceat nemini, nisi lacessitus iniuria. o quam simplicem ueramque s
Abbreviated transcription (Latin):
te qua n berius nichil ly¬
ĩ ꝓbitati opposueris extĩ
ꝓuocatrix illa ĩ ꝓbitas
ĩ pacientiã sͥ cõꝑam nac¬
incitabit incẽdiũ ut il¬
lud nõ flumẽ aliqd̃ sed
effusio cruoris extĩguat
emit bono biro ut enim
nichil maloꝵ fiat hec
sola efficit Que si det᷑
omĩbus nullũ scelus ⁊
nulla fraus ĩ rebus hu¬
manis erit ¶ Quid gͦ
bono biro p̃t ẽẽ tam cal¬
ire frena ꝑmitt̾e q̃ illũ
appellacõne dispoliet
Si quidẽ noce̾ altĩ ut
ip̃e uerissime ait nõ ẽ
secundũ homĩs natãm¬
lain et pecudes si
lacessas ⁊̃ calce ãt cornu
negotiũ nõ exhibent.

Expanded text:
te nihil verius, nihil hoimprobitati opposueris, extinprovocatrix illa improbitas impatientiam sibi comparem nacexcitabit incendium, ut id non flumen aliquod, sed effusio cruoris extinguat.emit bono viro. Ut enim nihil malorum fiat, haec sola efficit: quae si detur omnibus, nullum scelus, nulla fraus in rebus humanis erit. Quid igitur bono viro potest esse tam calirae fraena permittere; quae illum appellatione dispoliet? Siquidem nocere alteri, ut ipse verissime ait, non est secundum hominis naturamNam et pecudes si lacessas, aut calce aut cornu negotium non exhibent
Abbreviated transcription (Latin):
cũdus ẽ etiã cui nõ deb
aut cũ nõ opportet irasci¬
tur. ¶Qui cupidus et̃
¶ Nui libidinosus et̃
sari debuit ut qm̃ earũ
rerũ impetus inhiberi
te dirigetur pocius ĩ biã
rcãm ubi etiã cursus of¬
fensione a ꝑiclõ careat
Ed euectus sum
coarguendi stu¬
d̾io longiꝰ cũ sit mͥ ꝓpõi¬
tũ ostende̾ ea que bicia

Expanded text:
cundus est, etiam cui non debet cundus est, etiam cui non debet aut cum non oportet irascitur, qui cupidus, etiam , qui libidinosus, etisari debuit, ut quoniam earum rerum inpetus inhiberi tae, derigeretur potius in uiam rectam, ubi etiam cursus offensione ac periculo careat. Sed euectus sum coarguendi studio longius, cum sit mihi propositum ostendere ea q
Abbreviated transcription (Latin):
re debeat si bictis hosti¬
bus ã opp̃sso tyrannoli¬
bertas et salus cunb ꝑ
ta sit ¶Lemo dubitat
quͥ et in illo exiguũ le¬
tar et in hoc parũ leta¬
ri sit maxi ͫ crimen
Radẽ de cet̾is affc̃ĩbus
licet dice̾ ¶ S ut dixi
nõ in his moda̾ndis sa¬
pientie rõ uersetur s in
cõmouent ¶Let ip̃is
potissimũ frenos imponi
opportuit qm̃ et exigni
pñt ẽẽ ĩ maxĩo crimĩe
et maximi pñt ẽẽ sine
crimie ¶D assignãdi
fuerũt t̾cis temꝑib ⁊ re¬
bus et lotis nõ bicia sĩt
quibus uti recte licet
Sicut em̃i recte ãbulare
bonũ est errare autẽ ma¬
lũ sic moiu affectib in
rectũ bonũ in prauũ ma¬
lũ ¶Nã libido si extra
legitimũ thoꝵ nõ eusi¬
getur licet sit behemẽs
tũ culpa caret ¶Sin bo
appetit alienũ licet sit me¬
diocris uiciũ tñ inciximũ
est Non itaq morbus
irasci nec culpe nec libi¬
diue cõmoiũ sed iracun¬
bidinosũ ¶Qui em̃ ia¬

Expanded text:
re debeat, si victis hostire debeat, si victis hostibus, aut oppresso tyranno, libertas et salus civibus parta sit? Nemo dubitat quin et in illo exiguum laetari, et in hoc parum laetari sit maximum crimen. Eadem de caeteris affectibus dicere licet. Sed, ut dixi, non in his moderandis sapientiae ratio versatur, sed in commoventur; nec ipsis potissimum fraenos imponi oportuit, quoniam et exigui possunt esse in maximo crimine, et maximi possunt esse sine crimine, sed adsignandi fuerunt certis temporibus et rebus et locis, ne uitia sint quibus uti recte licet. sicut enim recte ambulare bonum est, errare autem malum, sic moueri adfectibus in rectum bonum est, in prauum, malum. nam libido si extra legitimum torum non euagetur, licet sit uehemens, tamen culpa caret, sin uero adpetit alienum, licet sit mediocris, uitium tamen maximum est. non est itaque morbus irasci nec cupere nec libidine commoueri, sed iracunbidinosum. qui enim ira
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝑypotetiti rõne ꝑuẽi¬
unt ut bicia qm̃ tolli nõ
Errant gͦ qr nõ efficiũt
quod uolũt et longo asꝑo¬
q cͣcuitu ĩ eandẽ biã re¬
deunt. ¶At ego ne ꝑy¬
pateticos quidẽ accessis¬
se ad bĩtatẽ puto qr bi¬
cia ẽẽ cõcedũt sed ea me¬
diocriter tẽꝑant Caren¬
dũ ẽ enĩ uiciis etiã me¬
diocribus Quͥ pocius ef¬
ficiendũ fuit pͥmũ ne
uicia eeñt. ¶ ec em̃
uicia fi̾ si male utam᷑
affc̃ĩbus uirtutes si bene
¶Deinde mõstrãdũ
nõ ip̃os affectus sed eoꝵ
tãs ẽẽ moderandas Nõ
gesciendũ s modice ac
tẽꝑate hoc u̾o tale ẽ qͣ¬
le si dice̾nt nõ ẽẽ currẽ¬
dũ ꝯcitate s gradiẽdũ
tur errare et qui turrit
rcãm biã tenere qͥd si
ostendo eẽ aliud ubi nõ
in quo uł exultare leti¬
cia mĩme cͥmĩosũ Qd
tandẽ nobis ista medio¬
critas ꝓderit ¶Nuero
utrũ ne sapiẽti letandũ
putant si qͥd ĩiuico suo
mali uideat accidere ã
btrũ ne leticiã refrena¬

Expanded text:
one perueniunt, ut uitia quoniam tolli non errant ergo, quia non efficiunt quod uolunt, et longo asperoque circuitu in eandem uiam redeunt. At ego ne Peripateticos quidem accessisse ad ueritatem puto, qui uitia esse concedunt, sed ea mediocriter temperant. carendum est enim uitiis etiam mediocribus. quin potius efficiendum fuit primum, ne uitia essent: nec enim uitia fieri, si male utamur adfectibus, uirtutes, si bene; deinde monstrandum, non ipsos adrectus, sed eorum causas esse moderandas. \'non gestiendum, sed modice ac temperate.\' hoc uero tale est, quale si dicerent non esse currendum concitate, sed gradiendum tur, errare; et qui currit, rectam viam tenere. Quid si ostendo esse aliquid, ubi non in quo vel exultare laetitia minime criminosum? Quid tandem nobis ista mediocritas proderit? Quaero utrumne sapienti laetandum putent, si quid inimico suo mali videat accidere; aut utrumne laetitiam fraena
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑductores aleatores le¬
noues q diripiant an il¬
lã ꝓietati ac deo prestes
¶Utrũ ne illã uentri
aic gule ĩ geras an ĩ the¬
sauro iusticie reponas bt
g̾ biciũ est effunde̾ ĩ ma¬
lã ꝑtẽ sic in bonã birtus
nia ẽ ¶Qucire nichil
aliud dixerim ꝙͣ insancͤ
qͥ hoĩem mite ac sociale
aĩal orbant suo noĩe qͥ
emulsis affc̃ĩbus quib
omĩs constat hũanitas
ad ĩ mobilem stuporem
mẽtis ꝑduce̾ bolũt dum
lib̾are ut ip̃i dicũt qͥetũ

Expanded text:
perductores aleatores leperductores aleatores lenonesque diripiant an illam pietati ac deo praestes, utrumne illam uentri et gulae ingeras an in thesauro iustitiae reponas. ut ergo uitium est effundere m malam partem, sic in bonam uirtus.nia est. Quare nihil aliud dixerim, quam insanos, qui hominem, mite ac sociale animal, orbant suo nomine; qui evulsis affectibus, quibus omnis constat humanitas, ad immobilem stuporem mentis perducere volunt; dum liberare, et ut ipsi dicunt quiet
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiãq teneamꝰ nõ est
u̾tus frugi ẽẽ qd nomen
sp̃ẽ bir ͭ ͥ ᷤᷤ fallit ac decipit
¶Est em̃ frugalitas ab¬
stinẽtia quidẽ uolũtatis
more descendit cũ sit et
uoluptatibus astinẽdũ ⁊
peciue mĩme tẽꝑandum
Nam ꝑte idest medio¬
criter uti petunia quasi
quedã pusillitas est aĩ
ã p̃timẽtis ne sͥ desit aͥ
desperantis posse se illa ⁊
reꝑare ã ꝯtemptũ terres¬
triũ non capient ¶S
illi rursus eũ qui rei fa¬
miliari sue nõ pareat ꝓ¬
digũ bocant ¶Nã ita
lib̾alem distingũt a pro¬
digo ꝙ is liberalis sit qͥ
et bene meritis et cum
opportet et ꝙͣtũ satis est
largiet᷑ prodigus bõ qui
et nõ meritis et cũ opꝰ
non ẽ et sine respectu rei
familiaus effũdat
Nuid gͦ ꝓdigũ ne dicemꝰ
cũ q̃ misericordie cã tͥbuat
egentib uictũ At qui
młtũ refert btrũ ne stor¬
tis ꝓpter libidinẽ largia¬
re an mmẜis pp̃ hũanita¬
tẽ ¶ Utrũ pecuniã tuã

Expanded text:
iustitiamque teneamus, non est uirtus frugi esse: quod nomen specie uirtutis fallit ac decipit. est enim frugalitas abstinentia quidem uoluptatum, more descendit, cum sit et uoluptatibus abstinendum et pecuniae minime temperandum. nam parce id est mediocriter uti pecunia quasi quaedam pusillitas animi est aut praetimentis ne sibi desit aut desperantis posse se illam reparare aut contemptum terrestrium non capientis. sed illi rursus eum qui rei familiari suae non parcat prodigum uocant. nam ita liberalem distinguunt a prodigo, quod is liberalis sit qui et bene meritis et cum oportet et quantum satis est largiatur, prodigus uero, qui et non meritis et cum opus non est et sine respectu rei familiaris effundat. quid ergo? prodigumne dicemus eum qui misericordiae causa gentibus uictum ? atquin multum refert utrumne scortis propter libidinem largiare an miseris propter humanitatem, utrum pecuniam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ plemꝰ coarguamꝰ er¬
rores qui misencordiam
cupiditatẽ metũ morbos
aĩm appellant Conant᷑
illi quidẽ birtutes a ui¬
ciis distingu̾e qd̃ ẽ sane
facillimũ ¶ Quis em̃
nõ possit lib̾alem a ꝓdi¬
go seꝑare ut illi facuint
rlut ꝑtũ a sordido ã qͥe¬
tũ ab muerti ã cautũ a
timido ꝙ hec q̃ sũt bona
fines suos habeant qͦs
si excesẜint in bicia labũ¬
tur ita bt constantia nͥ
ꝓ u̾itate suscepta sit sic
ĩ prudentia ¶tẽ si for.
titudo nulla ncc̃itate co¬
gente ã nõ pro cã hones¬
ta c̾tũ ꝑiculũ subierit
ĩ tenu̾tatẽ cõu̾tat᷑ liber¬
tas quoq li alios ĩ sectẽ
pocius ꝙͣ in sectantibus
resistat cõtumatia est
cõgruẽtes nocẽtiũ pena s
coherceat fit sena crudeli¬
tas Itaq dicũt eos qui
mali uideant᷑ nõ sua spõ¬
te peccare nec mala po¬
cus eligere s bonoꝵ spe
lapsos incide̾ ĩ mala dñ
bonoꝵ ac maloꝵ discͥmẽ
ignorant hec quidẽ fal¬

Expanded text:
lorum plenius coarguamus errores, qui misericordiam, cupiditatem, metum, morbos animi appellant. Conantur illi quidem virtutes a vitiis distinguere, quod est sane facillimum. Quis enim non possit liberalem a prodigo separare ut illi faciunt aut parcum a sordido, aut quietum ab inerti, aut cautum a timido? quod haec, quae sunt bona, fines suos habeant; quos si excesserint, in vitia labuntur: ita ut constantia, nisi pro veritate suscepta sit, fit impudenti nulla necessitate cogente aut non pro causa honesta certum periculum subierit, in temeritatem conuertitur. libertas quoque si alios insectetur potius quam insectantibus resistat, contumacia est. congruentes nocentium poenas coerceat, fit saeua crudelitas. itaque dicunt eos qui mali uideantur non sua sponte peccare nec mala potius eligere, sed bonorum specie lapsos incidere in mala, dum bonorum ac malorum discrimen ignorant. haec quidem fal
Abbreviated transcription (Latin):
lis aĩor ¶Nã sicut ĩ
sentes agger qui ẽ n̾a
fecũdus exub̾a̾t sic m̃mꝰ
in cultus uiciis sua spon¬
te ĩ ualescentib uelut.
spinis obducitur S
cũ uerus cultor accesẜit
statim cedentib biciis
fruges uirtutis oriũtur
caꝑe uirtutẽ sicut terra
culturã possintq mate¬
riam uicioꝵ ĩ affectibus
uirtutis ĩ uiciis Que
ꝓfecto ã nulla erit ã in
usus ẽẽ nõ poti̾t si desunt
ea ꝑ que uis enis ã appa¬
ret aut constat .
illi qͥ uicia penitꝰ
excidũt quid efferãt
Quatuor illos affectus
qͦs ex opĩone bonoꝵ ma¬
loꝵ q nasci putant qͥb
euulsis sauandũ ẽẽ aĩa
sapiẽtes existimãt qm̃
intelligũt et natura in¬
sicos ẽẽ et sñ hiis nichil¬

Expanded text:
lis animorum. Nam sicut in sentes ager, qui est natura foecundus, exuberat: sic animus incultus, vitiis sua sponte invalescentibus, velut spinis obducitur. Sed cum verus cultor accesserit, statim, cedentibus vitiis, fruges virtutis oriuntur.capere virtutem, sicut terra culturam; posuitque materiam vitiorum in affectibus, virtutis, in vitiis. Quae profecto aut nulla erit, aut in usu esse non poterit, si desint ea, per quae vis ejus aut apparet, aut constat. illi, qui vitia penitus excidunt, quid effecerint. Quatuor illos affectus, quos ex opinione bonorum malorumque nasci putant; quibus evulsis, sanandum esse animum sapientis existimant: quoniam intelligunt et natura insitos esse, et s
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq et uirtutes quasd̾
ꝓ biciis bicia quedã pro
birtutib hũerũt ¶Nã
scoici affcũs om̃s quoꝵ
ĩ pulsu aĩꝰ cõmouetur
ex hoĩe tollũt cupiditatẽ
leticiã metũ insticiam
QQuoꝵ duo p̾ora ex bo¬
nis sũt ã futuris ã pñ¬
tib postĩora ex malis
Eodẽ mͦ hec qͣtuor mor¬
bos ut dixi bocant nõ tã
natura ĩ sitos ꝙͣ ꝑua ⁊
opĩone susceptos et id cir
co censent eos exstupari
posse radicicꝰ si bonoꝵ ma¬
loꝵ q opĩo falsa tollatur
¶Si em̃ uł censeat sa¬
piens bonũ uł malũ nec
cupiditate ardescet nec
rebit̾ nec egreditudĩe qͣ¬
efficiãt qd̃ uelint ã quid
arrogans ac pene furio¬
sũ qui se putẽt mederi ⁊
eniti posse contͣ bim rõ¬

Expanded text:
quasdam pro uitiis et uitia quaedam pro uirtutibus habuerunt. nam Stoici adfectus omnes quorum inpulsu animus commouetur ex homine tollunt, cupiditatem laetitiam metum maestitiam, quorum duo priora ex bonis sint aut futuris aut praesentibus, posteriora ex malis. eodem modo haec quattuor morbos, ut dixi, uocant non tam natura insitos quam praua opinione susceptos et idcirco eos censent extirpari posse radicitus, si bonorum malorumque opinio falsa tollatur. si enim nihil censeat sapiens bonum, nihil malum, nec cupiditate ardescet nec rrebitur nec aegritudine coefficiant quod uelint aarrogans, ac pene furiosum, qui se putent mederi, et eniti posse contra vim rat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ leticia gaudiũ ꝓ me¬
tu cautõe ¶At ĩ illo
rõ deficit Itaq egͥtudinẽ
penitus idest mesticiam
dolorem q cũ sustulerũt
bidi̾t libertatẽ si ꝓrĩos
si amicos si bonos biros
ã ext̾ͥmĩatos ã crudelis¬
sĩe crucidatos nͥ cuiꝰ mẽs
ira obstupu̾it ut sit ei
sensus omis ereptus
Quare a omia toll̾e de¬
buerũt ã implenda fue¬
rant cũcta hec aũt debi¬
sic egritudim q̃m̃ et
ip̃am uiciosam puta¬
bant dᵈ bocabulũ tri¬
bi cõgruebat unde ap¬
paret nõ illis rẽ defuisse
sed u̾bũ cuiꝰ indigentisi
eũ totum affectũ qui ẽ
uł maximꝰ contͣ quẽ na¬
tura pateret᷑ auferre uo¬
luerũt ¶Mam illas
nõim cõmutacões pot̾am
coargu̾e pluribus et ostẽ¬
dere q̃ sermõis ornandi
angende q copie gracia
multa nomĩa hisdẽ re¬
bus imposita aut certe
nõ multũ it̾ se illa dis¬
tare Nã et cupiditas a
uolũtate ĩcipit ⁊ caucio a
metu orit̾ et leticia u ͧ aᵈͦ¬

Expanded text:
pro laetitia gaudium, pro metu cautionem. at in illo io deficit. itaque aegritudinem penitus id est maestitiam doloremque animi sustulerunt: viderit libertatem; si proximos, si amicos, si bonos viros aut exterminatos, aut crudelissime trucidatos? nisi cujus mens ita obstupuerit, ut sit ei sensus omnis ereptus. Quare aut omnia tollere debuerunt, aut implenda fuerat curta haec et debisic aegritudini, quoniam et ipsam vitiosam putabant, aliud vocabulum tribui congruebat. Unde apparet non illis rem defuisse, sed verbum; cujus indigentia eum totum affectum, qui est vel maximus, contra quam natura pateretur, auferre voluerunt. Nam illas nominum commutationes poteram coarguere pluribus, et ostendere, aut sermonis ornandi, augendaeque copiae gratia, multa nomina iisdem rebus imposita, aut certe non multum inter se illa distare. Nam et cupiditas a voluntate incipit; et cautio a metu oritur; et laetitia
Abbreviated transcription (Latin):
ne natura/ lic em̃ dicũt
his nos armarit affcib
quos tñ qr biciosi plerũq
fiũt si minii sĩt posse ab
hoĩe ad hibito mͦ salubri
si ut dixi nõ ad hant ui¬
tã omia referantur.
toyti gͦ furiosi qͥ ea
nõ temꝑant s ab¬
scidũt reb q n᷑a in sitis
cast᷑are hoĩem quodãmͦ.
uolũt ¶¶Qd̾ tale ẽ qͣle si
uelint ã metũ de trahere
ceruis ã ueneñ anguib
&̃ irã feris ã placiditatẽ
D si ut medici affir¬
mant leticie affectus ĩ
splene est Ire in felle li¬
bidĩs in iecore timoris
¶ Si hoĩes prudẽtes nõ
intelligũt cũ bicia ex ho¬
mĩe tollũt etiã uirtutẽ¬
se tollere cui soli locũ fa¬
cĩt ¶Nã si uirtutis
ẽ in medio ire impetu
se ip̃m cohibe̾ ac repͥm̾e̾
qd̃ negare nõ pñt caret
gͦ uirtute quisq iracaret¬
¶ Si uirtus ẽ libidinẽ
corꝑis cõtin̾e uirtute ca¬
reat ncc̃e qui libidinem
quã temꝑet nõ habet-
Si uirtus ẽ cupiditatẽ
ab aliem appeticõne fre¬

Expanded text:
ve natura sic enim dicunt his nos armarit affectibus: quos tamen, quia vitiosi plerumque fiunt, si nimii sint, posse ab homine, adhibito modo, salubritsi ut dixi non ad hanc vitam omnia referrentur. Stoici ergo furiosi, qui ea non temperant, sed abscindunt, rebusque a natura insitis castrare hominem quodammodo volunt. Quod tale est, quale si velint, aut metum detrahere cervis, aut venenum anguibus, aut iram feris, aut placiditatem  simul. Quod si, ut medici affirmant, laetitiae affectus in splene est, irae in felle, libidinis in jecore, timoris . Sed homines prudentes non intelligunt, cum vitia ex homine tollunt, etiam se virtutem tollere, cui soli locum faciunt. Nam si virtus est, in medio irae impetu seipsum cohibere ac reprimere, quod negare non possunt; caret ergo virtute, quisq. si uirtus est libidinem corporis continere, uirtute careat necesse est qui libidinem quam temperet non habet. si uirtus est cupiditatem ab alieni adpetitione fre
Abbreviated transcription (Latin):
stru̾e ad flagicia ¶ Crãs¬
fer ad magnũ sacrificiũ
male ꝑitura ut ꝓ hiis ue¬
ris munerib habeas a
cẽtur pcc̃a se omĩa reĩs¬
surũ Si audieris ĩ qͥt
p̃ces supplicis tui et ego
audiã tuas si misertus
laborantiũ fui̾s ⁊ ego in
tuo labore misgyebor
Si aũt nõ alpexi̾s nec
rogaris tẽptari te a deo
crede an sis dignꝰ audi̾
Cirgspice cõscĩam tuam
et ꝙͣtũ potes mede̾ uul¬
nerib ¶Net tñ quia
pcc̃a largicõne tollunt᷑
dari sͥ licentiã peccandi
putes abolent᷑ em̃ si dõ
largiare qr peccaueras
nã si fiducia largiandi
pecces nõ abolent deus
em̃ purgau hoĩem a pet¬
catis maxĩe cupit ideo a
gi penitentiã iubet Ag̾e
aũt penitẽtiã nł aliud
ẽ quã ꝓfiteri et affirͣre
ultĩus se nõ peccaturũ
Ignoscitur itaq his qͥ ad
pcc̃m ĩ prudenter ĩ caute¬
q labũt᷑ ueniã nõ ht̃ qui¬

Expanded text:
struere ad flagitia? transstruere ad flagitia? transfer ad magnum sacrificium male peritura, ut pro his ueris muneribus habeas a cetur peccata se omnia remissurum. si audieris inquit preces supplicis tui, et ego audiam tuas: si misertus laborantium fueris, et ego in tuo labore miserebor. si autem non respexeris nec rogaris, temptari te a deo crede an sis dignus audiri. circumspice conscientiam tuam et quantum potes, medere uulneribus. nec tamen quia peccata largitione tdari tibi licentiam peccandi putes. Abolentur enim, si Deo largiare, quia peccaveris; nam si fiducia largiendi pecces, non abolentur. Deus enim purgari homines a peccatis maxime cupit, ideoque agi poenitentiam jubet. Agere autem poenitentiam, nihil aliud est, quam profiteri et affirmare, se ulterius non peccaturum. Ignoscitur itaque iis qui ad peccatum imprudenter incauteque labuntu
Abbreviated transcription (Latin):
uer̾e fluxũ et fragile bo¬
nũ face̾ sempit̾nũ ã tho¬
sauros tuos custodi deo
iectis om̃ib q̃ te p̃mũt
lib̾a te ip̃e ꝯpedib et ca¬
thenis ut expeditus ad
dm̃ cuiras Magni et ex¬
celsi aĩ ẽ despice̾ et calca¬
re morͣlia ¶S si hanc
uirtutẽ nõ capis ut di¬
uicias tuas ĩ archã dei
cõferas ut fragilib tibi
ꝯꝑares firimora liberabo
te metu ¶ Nmĩa ista
p̃cepta nõ tibi soli dantur
tus ẽ et cohe̾t sicut unꝰ¬
homo ¶ Si soluᷤ mag¬
nis oꝑib nõ sufficis ꝓ
tñ ut ꝙͣtũ dĩciis inter ce¬
teros tantũ oꝑe p̃cellas
putes ut rem familiarẽ
tuã minuas et cohauri¬
as s q̃ in suꝑuacua fu¬
eras ĩ pensurꝰ ad melio¬
ra cõu̾tas uñ bestias e¬
mis huic captos redimer
uñ feras pascis inde pau¬
ꝑes cile bñ hoĩes ad gla¬
diuĩ cõꝑas huic ĩ nocẽtes
mortuos sepeli Quid ꝓ¬
dest ꝑdite neqͥcie bestiai¬
rios face̾ locupletes et in¬

Expanded text:
verere fluxum et fragile boverere fluxum et fragile bonum facere sempiternum, aut thesauros tuos custodi Deo jectis oneribus quae te premunt: libera te ipsum compedibus et catenis, ut expeditus ad Deum curras. Magni et excelsi animi est despicere et calcare mortalia. Sed si hanc virtutem non capis, ut divitias tuas in aram Dei conferas, ut fragilibus tibi compares firmiora, liberabo te metu. Omnia ista praecepta non tibi soli dantur, tus est, et cohaeret sicut homo unus. si solus magnis operibus non sufficis, pro tamen ut quantum diuitiis inter ceteros, tantum opere praecellas. putes ut rem familiarem tuam minuas uel exhaurias, sed quae in superuacua fueras inpensurus, ad meliora conuertas. unde bestias emis, hinc captos redime, unde feras pascis, hinc pauperes ale, unde homines ad gladium comparas, hinc innocentes mortuos sepeli. quid prodest perditae nequitiae bestiarios facere locupletes et in
Abbreviated transcription (Latin):
fectũ prestemꝰ aliems
sentit s deo soli cui caris¬
simũ sacrificiũ ẽ opus
iustũ ¶Sicet aliqͥs
fortasse si hec omĩa fecõ
nichil ualebo .d em̃
si magnꝰ hoĩm nũs ege¬
bit algebit capiet᷑ mo¬
rietur ¶ Ut hoc faciẽ¬
te uł bno die pr̃imonia
exui sit ncc̃e ꝑdã ne rẽ
familiarẽ ĩ eo aut ma¬
ioꝵ labore quesitã ut iã
ip̃i mͥ aliena misericor¬
er dia uiendũ sit Od
tu tã pusillo aĩo pauꝑ¬
tatẽ times ꝙͣ etiã uestri
phĩ laudant nichil q hoc
tuciꝰ nichil q tnͣsquillius
ẽẽ testantur hoc ꝙ times
solicitudinũ portus est
Aln ignoras qd ꝑiculis
quot casib cũ hiis ma¬
lis oꝑib subiateas Q
tecũ bñ agẽt si siue tu¬
o crue ie tnͣsierĩt tu uero
p̃da omistꝰ incedis ⁊ spo
lia geris q̃ irritẽt aĩos
etiã tuoꝵ ¶ Quid gͦ
dubitas bñ collocare id
Qd̾ tibi forsan eripiet ã
unũ latrocimũ ã exñs
repente p̃scripcõ ã hosti¬
lis aliqͣ direpcõ ¶Dd

Expanded text:
fectum, praestemus alienis sentit; sed Deo soli, cui carissimum sacrificium est opus justum. Dicet aliquis fortasse: Si haec omnia fecero, nihil habebo. Quid enim, si magnus hominum numerus egebit, algebit, capietur, morietur, ut haec facientem vel uno die patrimonio exui sit necesse, perdamne rem familiareut iam ipsi mihi aliena misericordia uiuendum sit?\' quid? tu tam pusillo animo paupertatem times, quam etiam uestri philosophi laudant nihilque hac tutius, nihil tranquillius esse testantur? hoc quod times sollicitudinum portus est. an ignoras quot periculis, quot casibus cum his malis opibus subiaceas? quae tecum bene agent, si sine tuo cruore transierint. tu uero praeda olia geris, quae irritent animos etiam tuorum. Quid ergo dubitas bene collocare id, quod tibi forsan eripiet aut unum latrocinium, aut existens repente proscriptio, aut hostilis aliqua direptio? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
On minꝰ mag
nsticie opus est
pupillos et biduas des¬
titutos et auxilio indigẽ¬
tes tueri atq defende̾ qd̃
a deo biu̾sis dm̃a lex
illa p̃scribit qñ quidem
boni quiq iudices ad of¬
ficiũ suũ iudicãt ꝑtin̾e
ut is nãli hũanitate fa
carent sed cur ita fit nõ
ꝑspiciũt ¶ Meus em̃
id circo biduas pupillos¬
q defendi ac tueri nb
ne qͥs respectu ac mniẜa¬
cõe pignoꝵ suoꝵ retar¬
detur quo minꝰ mortẽ
ꝓ isticia fide q suscipi¬
at s in cũctanter ac for¬
titer subeat cũ sciat se ca¬
ros suos deo reliq̃re nec
hiis unꝙͣ p̃sidiũ de futuꝵ
Egros quoq quibz defue¬
rit qͥ assistant curandos
fouendos q suscipe sũme
hũanitatis et magne o¬
cerit hic uniã hostiã deo
acqͥret et qd̃ alt̾i dederit
ad tp̃s ip̃e a deo accipiet
in eternũ.oo..¬
Atimũ illud ⁊ ma¬
ximũ pietatis of¬
ficiũ ẽ ꝑegrinoꝵ et pan

Expanded text:
on minus magnum iustitiae opus est pupillos et uiduas destitutos et auxilio indigentes tueri atque defendere: quod adeo uniuersis diuina lex illa praescribit, quandoquidem boni quique iudices ad officium suum iudicant pertinere ut iis naturali humanitate faucarent, sed cur ita sit non perspiciunt. deus enim, idcirco uiduas pupillosque defendi ac foueri iubet, ne quis respectu ac miseratione pignorum suorum retardetur quominus mortem pro iustitia fideque suscipiat, sed incunctanter ac fortiter subeat, cum sciat se caros suos deo relinquere nec iis umquam praesidium defuturum. aegros quoque quibus defuerit qui adsistat, curandos fouendosque suscipere summae humanitatis et magnae ocerit, hic uiuam hostiam deo adquiret et quod alteri dederit ad tempus, ipse a deo accipiet in aeternum. ultimum illud et maximum pietatis officium est peregrinorum et
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ docet dicens. ¶Incepͭ
aũt bita hom̃ cõsuetudo¬
q coĩs ut bñficiis excellen¬
tes uiros ĩ celũ fama ac
uolũtate tollere. ¶ Huic
hercules hĩc castor huit
pollux huic estulapius
hĩc liber at ĩ cilio loco atq
implerisq cuutatib intel¬
quo libẽtius rei publite tã¬

Expanded text:
 docet dicens: suscepit autem uita hominum consuetudoque communis, ut beneficiis excellentis uiros in caelum fama ac uoluntate tollerent. hinc Hercules, hinc Castor, hinc Pollux, hinc Aesculapius, hinc Liber. et alio loco: atque in plerisque ciuitatibus intelquo libentius rei publicae ca
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nui cũ iactatus eẽt ꝑ
om̃s t̾ras ꝑseꝙ̃tib armatis
quos ad deũ cõp̃hendendũ
uł netandũ iupit̾ miserat
uix ĩ ytalia locũ ĩ quo late¬
ret iueit.
Dib ex reb cũ ꝯstet
ẽ obscurũ qͣ rõne dii ceꝑint

Expanded text:
qui cum lactatus esset per qui cum lactatus esset per omnes terras persequentibus armatis, quos ad eum conprehendendum uel necandum Iuppiter miserat, uix in Italia locum in quo lateret inuenit. Quibus ex rebus cum constet est obscurum q
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nũ citq opẽ ꝯp̃hendit eos¬
q imno c̃cimeget et cus¬
todiã hiis apponit ¶Hec
hystoria ꝙͣ u̾a sic docet si¬
billa erithrea eadẽ fẽ di¬
cens nisi ꝙ in paucis que
aidrẽ nõ actinent disc̃pat
¶Liberat᷑ gͦ iupit̾ sũmi
steleris c̾mĩe ꝙ prẽm bĩx¬
isse cõpedib ꝑhibet ¶d
eñ tytan patruus fecit ꝙ
ille contͣ patronẽ iusq ui¬
randũ mcres libõs sustu¬
lisset ¶Reliqͣ hystorias
ꝯterit᷑ iouẽ adultũ cũ iu¬
disset pr̃em atq matrem
custodiis cͥcũseptos atq
uincl̾a ꝯgestos uenisse cũ
magna cretensiũ multi¬
tudĩe tytanũq ac filios
eus pugna uicisse ꝑentes
uĩculis exemisse patri re¬
gnũ r̾odidisse atq in cre¬
tã remeasse post ħ deinde
sat̾no sortẽ datam ut ca¬
ueret ne filios eũ regno
expelleret illũ eleuando
sortis atq fugiendi ꝑicu¬
li gr̃a isidiatũ ioui ut
eũ necaret iouẽ cognitis
ĩ sidiis regnũ sibi denuo bĩ¬
dicasse ac fugasse saturnũ

Expanded text:
num atque Opem conprehendit eosque muro circumegit et custodiam iis apponit. haec historia quam uera sit, docet Sibylla Erythraea eadem fere dicens, nisi quod in paucis quae ad rem non attinent discrepat. liberatur ergo Iuppiter summi sceleris crimine, quod patrem uinxisse compedibus perhibetur. id enim Titan patruus fecit, quod ille contra pactionem iusque iurandum mares liberos sustulisset. reliqua histona sic contexitur: Iouem adultum, cum audisset patrem atque matrem custodiis circumsaeptos atque in uincula coniectos, uenisse cum magna Cretensium multitudine Titanumque ac filios eius pugna uicisse, parentes uinculis exemisse, patri regnum reddidisse atque ita in Cretam remeasse. post haec deinde Saturno sortem datam, ut caueret ne filius cum regno expelleret; illum eleuandae sortis atque effugiendi periculi gratia insidiatum Ioui, ut cum necaret; Iouem cognitis insidiis regnum sibi denuo uindicasse ac fugasse Saturnum.
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficauit totã adoleuit nec
cesar quoq in ara refert a¬
glascenẽ dice̾ iouẽ cũ ĩsula
naxo adũsus tytanos ꝓfici¬
scent̾ et scicͥficiũ face̾t ĩ litto¬
re aquilã ei ĩ hospiciũ aduo¬
lasse ꝙͣ bictor bono omine
acceptã tutele sue subiuga¬
uit. ¶ Sacra uero hystoria
añ cõsedisse illi aqͥlã in capi¬
te atq regnũ ꝓtendisse testa¬
tur. ¶Cui gͦ sacrificare Iu¬
piter potuit nͥ celo auo quẽ
dicit euemerus ĩ occeam ⁊
mortuũ et ĩ opido aulacia se¬
pultũ ua de re uelauimꝰ
nustĩa poetarũ ac sat᷑m ꝑen¬
tes ĩuenimꝰ ¶Ad u̾tutes eiꝰ
et fc̃a redeamꝰ iustus ĩ regͦ

Expanded text:
sacrifiauit, totam adoleuit. nec sacrifiauit, totam adoleuit. nec Caesar quoque in Arato refert Aglaosthenen dicere, Iouem cum ex insula Naxo aduersus Titanas proficisceretur et sacrificium faceret in litore, aquilam ei in auspicium aduolasse, quam uictor bono omine acceptam tutelae suae subiugarit. Sacra uero Historia etiam ante consedisse illi aquilam in capite atque ei regnum portendisse testatur. cui ergo sacrificare Iuppiter potuit nisi Caelo auo, quem dicit Euhemerus in Oceania mortuum et in oppido Aulacia sepultum? Quoniam reuelauimus mysteria poetarum ac Saturni parentes inuenimus, ad uirtutes eius et facta redeamu
Abbreviated transcription (Latin):
rũt ¶Nã id apud betẽs ma¬
ximeq g̾cos fuit blitatum
Sic maria eoꝵ trarisse no¬
mẽ accepimꝰ qͥ deciderant
ĩ ea ut egeũ mitariũ ⁊ helle¬
spontũ et in latio aduẽtinꝰ
sepultus ẽ tybermus uł ty¬
fieri nõ pt s ex eo hoĩe cui
nomẽ branos fuit quod ẽẽ
uerũ c̾megistus auctor ẽ qͥ
cũ dice̾t ad moͥ ͫ paucos exti¬
tisse ĩ quib eẽt ꝑfecta doct᷑¬
na ĩ hiis branũ saturnũ
gum̃tari potuit ostendi.
Unc dicã quõ bbi aqͦ
nus hoc s iupit̾ fecit ¶ In sa¬
cra hystoria sic enurꝰ tradi¬
dit demde paucũ deducit in
montẽ qͥ uocat᷑ celi stella po¬
stꝙͣ eo ascendit cõtẽplatus
est late t̾ram sibiq ĩ eo mõ¬
te arã creauit celo pͥmusq
ĩ ea ara Iupit̾ sacͥficauit eo
loco suspexit ĩ celũ qd̃ nunt
mũdũ erat ꝙ ether bocaba¬
tur de sui aui noĩe celũ no¬
mẽ indidit Idq ipit̾ ꝙ
ether bocat᷑ p̃cãs p̾mũ celũ
noĩauit eamq hostiã ꝙͣ ibi

Expanded text:
runt. Nam id apud veteres, maximeque Graecos, fuit usitatum. Sic maria eorum traxisse nomina accepimus, qui deciderant in ea, ut Aegeum, Icarium, Hellesponticum: et in Latio Aventinus, sepultus est; Tiberinus vel Tifieri non potest: sed ex eo homine, cui nomen Urano fuit. Quod esse verum Trismegistus auctor est: qui cum diceret admodum paucos extitisse in quibus esset perfecta doctrina, in his Uranum, Saturnum, gumentari potuerit, ostendi. nunc dicam quomodo, ubi, a quo rnus hoc, sed Iuppiter fecit. in Sacra Historia sic Ennius tradit: deinde Pan eum deducit in montem, qui uocatur Caeli stela. postquam eo ascendit, contemplatus est late terras ibique in monte aram creat Caelo primusque in ea ara Iuppiter sacrificauit. in eo loco suspexit in caelum quod nunc mundum erat, quod aether uocabatur, de sui aui nomine caelum nomen indidit idque Iuppiter quod aether uocatur placans primus caelum nominauit eamque hostiam quam ibi
Abbreviated transcription (Latin):
rõm cesares suos ꝯsecrane¬
rũt Et mauri suos reges
sic paulatĩ religiones ẽẽ ce¬
ꝑunt dũ illi pͥmi qͥ eos no¬
uerãt eo ritu suos liberos
ac nepotes demde om̃s po¬
st̃os ĩbuerũt Et hii tũ sũ¬
mi reges ob celebritatẽ no¬
t ¶ Priuatĩ uõ singuli
ppłi gẽtis ã urbis sue cõ¬
ditores seu biri fortitudi¬
ne ĩ signes erãt seu femn¬
ne castitate mirabiles sũ¬
ma uen̾atõe coluerũt ut
egipcii ysidẽ Mauri Iubã
macedones stabꝵ poem
uraniã latim famiũ Sa¬
Eodẽ utiq mõ athene mi

Expanded text:
mani Cesares suos consecraverunt et Mauri suos reges. Sic paulatim religiones esse ceperunt, dum illi primi qui eos noverant eo ritu suos liberos ac nepotes, deinde omnes posteros imbuerunt. Et hi tamen summi reges ob celebritatem notur. Privatim vero singuli populi gentis aut urbis sue conditores, seu viri fortitudine insignes erant, seu femine castitate mirabiles, summa veneratione coluerunt ut Egiptus Ysidem, Mauri Iubam, Macedones Cabyrum, Peni Uraniam, Latini Faunum, Saeodem utique modo Athene Mi