comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dosnos ad dei opeas reuertem
oculi munitiores essent ab ĩuroia eohi
tilioꝵ tegminibus occulint. Nude oculos
dictos ẽẽ. Uarioui placet:. Nã et ipe palpebe
quibus mobilit as mest paloctatio boraibuld ebuir
pilit ⁊̃ ordio st autibus uallate sceptũ oculis
decẽcissiuõ pber̾. quoꝵ motus assiduns ĩrompre¬
hensibile celeritate conturiẽs. et oid̾endi teuorõ
no murede et ⁊̃ ficit obtuitũ i acies cñ Idest mẽ
bran ibla plucẽs quã siccariet obarescere non
oponter iusi humõe̾ assiduo tersa puxe niteat obro¬
eostit / ud ipã suꝑcilioꝵ pastigia pilis buib
ad oruata nõne quasi aggeribus et nuantiue̾tum
E⁊ quorꝰ eõfimo nasus pporieue. et uelum equali

Expanded text:
d nos ad Dei opera revertamu Ut igitur oculi munitiores essent ab injuria, eos ciliorum tegminibus occuluit; unde oculos dictos esse, Varroni placet. Nam et ipsae palpebrae, quibus mobilitas inest, et palpitatio vocabulum tribuit, pilis in ordine stantibus vallatae, septum oculis decentissimum praebent. Quarum motus assiduus incomprehensibili celeritate concurrens, et videndi tenorem non impedit, et reficit obtutum. Abrana illa perlucens quam siccari et obarescere non oportet, nisi humore assiduo tersa pure niteat, obsolescit. Quid? Ipsa superciliorum fastigia pilis brevibus adornata nonne quasi aggeribus et munimentum Ex quorum confinio nasus ori
Abbreviated transcription (Latin):
facies uecessarist me̾broꝵ ininisteriis et ĩstrarit
ꝑit̃ et ornauit at p̃mũ ꝙ oculoꝵ orlis tõtaiuis fo¬
ramibus uelusit a quo foratu frõe̾ noiãta uarro
epistimauit. et eos neq minꝰ ꝙp̃ dnos neq ãplius¬

Expanded text:
facies necessariis membrorum ministeriis et instruxit facies necessariis membrorum ministeriis et instruxit pariter et ornauit. ac primum quod oculorum orbes concauis foraminibus conclusit, a quo foratu frontem nominatam Varro existimat, eos neque minus neque amplius
Abbreviated transcription (Latin):
Unc Rationẽ totius homius osbendam sui¬
gulorqs me̾broꝵ q̃ in corpore apta. aut
operta sũi utilitateꝰ et habitus Eoplicabo
Cum igitur statusset deus ex homibus aialibus
solum hoĩem facere celestem. plera uniu̾a treua
hũt ad ctli Bemplationẽ rigidum ercxit. bipedemq
uero de pressit ad txam ut quia nulla hisd ĩmorͣlitatis
expectatio est uto corpoe ĩ humũ proieta uentri pa¬
billoq sgmrer. Homins Itaq soluig recta paꝰ etui
subliluie status. et oul do peltei/ cõimus ac ꝓpiumꝰ
origiuie su ã fictorẽq testatur Euis prepe dudiua
iens quia nõ todtũ al̃antiũ q̃ sut̃ in t̾ra. ed ecꝭ
sr̃r corpors est sortita dominatũ in sĩmo capit iob¬
lõtata tał in arce sublii speculatur oĩa et p̃tuet᷑
haut euis aulã non obductam porrectãq formeant
ut ĩ muitis aiodlilus. sed orbi et globo silem̃ ꝙ oxbi
rotibdicei ꝓfrite Rationis est ac figul Eo ugit᷑ mes
faftigiũ natunr̾a he ste Rexisset p̾orẽ ꝑt̃ qne dñ

Expanded text:
unc rationem totius hominis ostendam sigulorumque membrorum quae in corpore aperta aut operta sunt, utilitates et habitus explicabo. cum igitur statuisset deus ex omnibus animalibus solum hominem facere caelestem, cetera uniuersa terrena, hunc ad caeli contemplationem rigidum erexit bipedemque uero depressit ad terram, ut quia nulla his inmortalitatis expectatio est, toto corpore in humum proiecta uentri pabuloque seruirent. hominis itaque solius recta ratio et sublimis status et uultus deo patri communis ac oremque testatur. “Eius prope divina mens, quia non tantum animantium que sunt in terra sed etiam sui corporis est sortita dominatum, in summo capite collocata tanquam in arce sublimi, speculatur omnia et contuetur. Hanc eius aulam non obductam porrectamque formavit ut in mutis animalibus sed orbi et globo similem, quod orbis rotunditas perfecte rationis est ac figure. Eo igitur mens fastigium naturali veste te
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯsynationeꝰ generũ finguloꝵ duos ⁊ xus maerid
llete bray copuilatis successina prolẽs peeret
guertt ⁊ Rad plus̃ roborit maribus atĩbutĩ ess
quo facilius ad paciam iugi maritalis feiẽ rogert.
Aio Itaq noiãdtus est qͣdd maior ĩ eo bis est spͣ
I feiõ et huic uirtꝰ nome accepit d Itꝭ mubie
ut barro Iui pretat᷑ a molliie mutata brõq detrat
ta nełut hollier Cui sustepto fetu cã partis ao¬
propĩquat᷑ ꝯõ cepit tuogestẽtes mãme dubibus
succis distendiũ et ad nntrimẽta nascẽtis fotibꝰ
lacteis femddã pectus exube̾t ‸ Nec em decebat
abd sp et sapiẽs aial a corde almiomiã duceret
disu Iolertissĩ iomꝑatũ est ut candenẽ ac p̃rous
huiuor teneritudiem noui corporis irrigae̾t. dones
ad capidos fortiores gibos et de̾ tibus istruat᷑.
it trribuus roboret Bed Redeoꝰ ad propfitũ

Expanded text:
generum singulorum, duos sexus maris illecebras copulatis, successiva soboles pareretur, gueret. Sed plus roboris maribus attributum est, quo facilius ad patientiam jugi maritalis foeminae cogerentur. Vir itaque nominatus est hinc virtus nomen accepit. Item mulier ut Varro interpretatur a mollitie, immutata et detracta littera, velut mollier; cui suscepto foetu, cum partus appropinquare jam coepit, turgescentes mammae dulcibus succis distenduntur, et ad nutrimenta nascentis fontibus lacteis foecundum pectus exuberat. Nec enim decebat aliud quam ut sapiens animal a corde alimoniam duceret. Idque ipsum solertissime comparatum est, ut candens ac pingui humor teneritudinem novi corporis irrigaret, donec ac capiendos fortiores cibos, et dentibus instruatur, et viribus roboretur. Sed redeamus ad prop
Abbreviated transcription (Latin):
Il principio cũ deus fingẽt aralia bo¬
luit ea i rotunda foruã specieq gid bae
atq tollige ot et moueri ad abulandũ
ex rpsa corporis sidma produxit caput Ite produs
aut quo parendi tibũ necessitas prouocasset Ex
ipto quoq basculo cooporis quatuor fecit excerci¬
tantia. bia posterius q̃ sũ ⁊ omibus pedeꝰ Igh
ad ambulandũ ed ad faciend̃ temptandq funt
nãte dst et uerũ gerit᷑ In quo priora illa ne q
p des neq manus sus. sed ille In quibus sui per or/¬
Siueysas speries et bsus halet. Atq oł ipam lorpis
toassitudinem femiter cõpochendtrot maioriba er
e facultatem ciał nõ haberet Epeusꝰ parte sqs
mtdia tostas idest tr̃asuersa et pleã ossa porrepit
⁊ dueosid quibus clemeiꝰ curuatꝭ et in se beluet In
ẽculr̃ pene conductur ĩ t̾nia bisteã contegant
ot ea sq̃ moclia et mu ualida f opud exat blus

Expanded text:
In principio cum deus fingeret animalia, noluit ea in rotundam formae speciem conglobare atque colligere, ut et moueri ad ambulandum ex ipsa corporis summa produxit caput. item produaut quo petendi cibi necessitas prouocasset. ex ipso autem uasculo corporis quattuor fecit extantia, bina posterius, quae sunt in omnibus pedes, item ad ambulandum, sed ad faciendum tenendumque sunt natae. est et tertium genus, in quo priora illa neque pedes neque manus sunt, sed alae, in quibus pinnae per ordiuersas species et usus habet. atque ut ipsam corpons crassitudinem firmiter conprehenderet, maioribse facultatem animal non haberet. Ex ejus parte quasi media costas, id est transversa et plana ossa porrexit in diversum, quibus clementer curvatis, et in se velut in circulum pene conductis, interna viscera contegantur, ut ea, quae mollia et minus valida fieri opus erat, illius
Abbreviated transcription (Latin):
syin auribur ause. ant quia bõtem Iysan goeti Gorint¬
yis auoiliet ad auditu ꝑ i̾nuitatione littere areres
uẽlut aubes sics mouadie /. Noliut deus artifex moliba
sellicu ĩfobinar q̃ pult urtndinẽ demerent pendili
atq frertentes. neq duris atq solidis ossibus
ad susto ĩhabiles erent ĩobiles at rigones sed pd
esset horud ee ogirauit ut eat tartes apo iuos¬
loi allgart. Et habe aꝑrã sibi u fecpibilem fis¬

Expanded text:
 auribus hausi; aut quia uocem ipsam Graeci d>sirv uocant ab auditu, per inmutationem litterae aures uelut audes sunt nominatae — noluit deus artifex mollibus pelliculis informare, quae pulchritudinem demerent pendulae atque flaccentes, neque duris ac solidis ossibus, ne ad usum inhabiles essent inmobiles ac rigentes, sed quod esset horum medium excogitauit, ut eas cartilago mollior adligaret et haberent aptam simul ac flexibilem fir
Abbreviated transcription (Latin):
aies ee que nocules casq̃ sus opposera trãspi¬
cõ quasi ꝑ seuẽtrns lucẽle biteo aut speculasii la¬
pde oesutag et ideto mes̃ ac bolĩtas ex oculis
sege dmostitur. Qmod quideꝰ ut ⁊felleret lucretiꝰ
p otulos lidet crutis et effossis oculis mogꝭ uidẽt
si fuerli obducte Niuuꝵ ipd uel potius Gxycuro
qui eĩ docuit otili effosi exã ne uiderẽ effosses¬

Expanded text:
ae per oculos ea quae sunt opposita transpiciat quasi per fenestras perlucente uitro aut speculari lapide obductas. et idcirco mens ac uoluntas ex oculis saepe dinoscitur. quod quidem ut refelleret Lucretius, per oculos uidet, erutis et effossis oculis magis uideresi fuerint obductae. nimirum ipsi uel potius Epicuro qui eum docuit effossi
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ articulos extãth hĩ ud ut alii teruoꝰ. sed uñus
fisset sp̃bus articul. et ipe distretꝰ. feda et ĩd ecoã
siecies ademisset maibins honestate̾. Nã pectoris
latitudo su blmus et exposita oculis mirabil̃ p̃ e fert
habitue suu dignitate̾ Cuiut hec cã est qd didet
somine̾ olũ deus uoluti supmo formate nã fere
nullã diaẽ Iarꝰ In tengũ potest illutas tnñ aautes
bet ad sixad urosus abiettũ. hoĩ aut̾ pates̃ et Rrectã
quia phelud ffations a celodate hũle aut idecens.
et̃ non debuiti p apille queq leuui eniuĩtes et fusei¬
oribins et paruls orbibus coronate / mb nichil addiũ
semuistatis femnus ad aleudos fetus date Mlariouꝰ
ad Iolr̃ decus ne ĩforme pectuss et quasi nntilum
sidlot ihunt subdita est plauitus beuos qua mediã
fere abilitus. nõ indotenti nota signat ad q̃ factus
ut ꝑ eũ fetus dũ est in utero inetriaturꝰ¬

Expanded text:
quidem articulos extantes habet, non ut alii ternos, sed unus fuisset e tribus articulis et ipse discretus, feda et indecora species ademisset manibus honestatem. “Nam pectoris latitudo sublimis et exposita oculis mirabilem pre se fert habitus sui dignitatem. Cuius hec causa est, quod videtur hominem solumdeus veluti supinum formasse nam fere nullum et ad terram versus abiectum, homini autem patens et erectum, quia plenum rationis a celo date, humile aut indecens ess non debuit. Papille quoque leviter eminentes et fuscioribus ac parvis orbibus coronate non nihil addunt venustatis, feminis ad alendos fetus date, maribus ad solum decus, ne informe pectus et quasi mutilum videretur Huic subdita est planities ventris, quam mediam fere umbilicus non indecenti nota signat, ad hoc factus ut per eum fetus dum est in utero nutriatur
Abbreviated transcription (Latin):
si ixcurre. cent s̾sisteye uelit tãꝙ̃ retinatulis
ateretur. et quid  mllo labore muilloq conatu sd
uel iuimo nctu totius corpatriꝰ molem terptaet
at flectet Ihec aucte᷑ uisceribus operuit ut hrãq
locib derebat ntiq solida ossa ronclusa tegerẽ tur
Itꝭ uist ihus isis uenas admiscuit qͣsi Rmet per
Apus ome diisos. ꝑ quẽ disturrels humoro

Expanded text:
t resistere uellet, tamquam retinaculis uteretur et quidem nullo labore nulloque conatu, sed uel minimo motu totius corporis molem temperaret ac flecteret. haec autem uisceribus operuit ut quemque locum decebat, ut quae solida essent, conclusa tegerentur. item uisceribus ipsis uenas admiscuit quasi riuos per corpus omne diuisos, per quas discurrens umor et
Abbreviated transcription (Latin):
cõstituu ep qua ei tm̃ matia corpꝰ ate̾buõt fragilia
sũt omũa que bideri aut tagi possũt. Buperest
Iut aliquid t̃ t̾tlo petãt qũi iñ texra nichil est quod nn

Expanded text:
constitui, ex qua ei materia corpus attribuent? fragilia constitui, ex qua ei materia corpus attribuent? fragilia sunt omnia quae uideri ac tangi possunt. superest ut aliquid ex caelo petant, quoniam in terra nihil
Abbreviated transcription (Latin):
posser det uen foagisuae q̃ ilort ad dituꝰ ad dassts¬
ucudis aias nienrott. Nã si enis Roberis fue̾t dot
ad dis monbus ot egoitudo adire non posset net
mors quidem posset. q̃m mors se quela mor bo ⁊ est
imatura uero mors. qũo abess ab ex cui esstt
constituta natura. Nempe nullũ hoĩem mori uolũt
nisi cum centesimũ etatis impleuerit anniũ. Qũo
illis in tanta repugnãcia reꝵ poterit ratio cõstar̾
Ut emĩ añ centũ ã nos mori quisꝙͣ non possit aliquid
illi roboris quod sic nuortale tribuendũ est. Quo
cõtesso necesse est conditõem mortis excludi: P autẽ
ip̃m cuuisinm̃ potest ẽe qd hoĩem contͣ morbos Iet
Ictus extraneos solidũ atq ĩexpugnabile faciat
Cũ enĩ tonstet ex ossibus et neruis et uisteribms̃
et sangiũe. quid horũ potest ẽẽ tam firmum ut
fragilitatt᷑ repelłat ac / mortẽ. ut igitur houo Iudispo¬
lubilis sit añ id̃ te̾pus quod illi putant oportussi

Expanded text:
 morti aditum ad dissoluendum animal inueniret. nam si eius roboris fieret, ut ad eum morbus et aegritudo adire non posset, ne mors quidem posset, quoniam mors sequella morborum est. inmatura uero mors quomodo abesset ab eo cui esset constituta matura? nempe nullum hominem mori uolunt nisi cum centesimum aetatis conpleuerit annum. quomodo illis in tanta repugnantia rerum poterit ratio constare? ut enim ante annos centum mori quisque non possit, aliquid illi roboris quod sit inmortale tribuendum est: quo concesso necesse est condicionem mortis excludi. id autem ipsum cuiusmodi potest esse quod hominem contra morbos et ictus extrarios solidum atque inexpugnabilem faciat? cum enim constet ex ossibus et neruis et uisceribus et sanguine, quid horum potest esse tam firmum, ut fragilitatem repellat ac mortem ? ut igitur homo indissolubilis sit ante id tempus quod illi putant oportuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Io stis ntet. sed monebi tame̾ et flecti iõmodo
posreñ. Orbes aui ipros humoriꝰ puri at liguod
plenos oẽ soluit ⁊ In quore media ꝑte siitille
ludur̃ cõtlure teuerẽtum. quas pupillas ndcupamꝰ
In ꝯuibus purois at subtilibous t̾uendi sensus oct
patio iontinet  Per eosi ugrit᷑ oobe se ipsacidu

Expanded text:
 sed moueri tamen ac flecti cum modo possent. orbes autem ipsos umoris puri ac liquidi plenos esse uoluit, in quorum media parte scintillae luminum conclusae tenerentur, quas pupillas nuncupamus, in quibus puris atque subtilibus cernendi sensus ac ratio continetur. per eos igitur orbes
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq te moneo et re/¬
petens iterid aetq iterũ monto ne oblictauu̾ta ista
quia duscia e nã et ille ⁊ollurtalor et adie sarios
queam tuin subtilibus ut oruloe nue̾tiq effegialt
ne possunit hoĩs ꝓromsione uitari/ Buma ergo prour¬
insiderit / et offensacula pedib latent̾ oppouit Itaq
res tuas propaꝰ In ꝯuibus ma̾ agis̃ suadeo ut̃ pret̾ua
uirticte aut cõtempnas s poles /. aut uo magnope mureriꝰ
uteme̾to et beri pare̾tiꝰ tui et ĩ qua cuictate nomeñ
dederis. et cꝯ ordius fueris. Ielligis profecto
quidem ulla est. sedea q̃ dito ad mctem reserenda se
nõ ad corpꝰ cꝯ ols Ratio ideo cõparatat. st ac̃
ꝯtinet᷑ equidem non a promotheo fictũ dt poete
loꝯũt᷑. sed a sũmo illo reꝵ conditore atq artifite
nec s̾ su cõprehende̾ nec berbo eirat̾ possibile est¬

Expanded text:
ideoque te moneo et repetens iterumque iterumque monebo, ne oblectamenta ista quia dulcia. nam ille conluctator et aduersanus em tam subtilibus, ut oculos mentis effugiant, ne possint hominis provisione vitari. Summa ergo pru saluti insidet, et offensacula pedibus latenter opponit. Itaque res tuas prosperas, in quibus nunc agis, suadeo ut pro tua virtute aut contemnas, si potes, aut non magnopere mireris. Memento et veri parentis tui, et in qua civitate nomen dederis, et cujus ordinis fueris. Intelligis profecto quidem ulla est: sed ea quae dico, ad mentem referenda sunt, non ad corpus, cujus omnis ratio ideo comparata est, ut acontinetur, et quidem non a Prometheo fictum ut poetae loquuntur, sed a summo illo rerum conditore atque artifice nec sensu comprehendere, nec verbo ena
Abbreviated transcription (Latin):
aut taudã aut barui igloris prlos ad hibuissen quiꝰ
nadda et ĩdrmno fingerẽtur quibus si derrahar uel
naturaleꝰ corpouis sui uestem uel ea ee quibꝯ sa ao¬
mãt᷑: nec spetiosa poterĩ eẽ nec tuta. uł mirc¬
bilũ se utilitate cogitos istructa si spẽm ornata
uideantur / Adeo miro mõ ꝯsentit utilitas cum

Expanded text:
addidisset, quis si nuda et inermia fingerentur? quibus si detrahas uel naturalem sui corporis uestem uel ea quibus ex se armantur, nec speciosa poterunt esse nec tuta, ut mirabiliter, si utilitatem cogites, instructa, si speciem, ornata uideantur: adeo miro modo consentit utilitas cum
Abbreviated transcription (Latin):
ess uot qu Retueii de Rationis causa morbos rapit
etiam mortem sempti accipiat quia Id ad quem
moro nõ ũeuit fromus sit necesse est. Infiruitas
rm hase⁊ Ine mortis tonditionẽ firuitas bo
ins fueboltet Beneitus lociũ potest habere mõ¬
nte esset tostituta etati fieret homo ĩpolentissꝯ
et humanitate oñi careret. Nam febre onua
Iura huãitatiꝰ quibus inter noꝰ coheremus de/
idtus et constiã fragilitatis oru̾t  Demq
Et qm uiribus tueri e nequeuntt. multandie
tueantur fortiora bero plitudines appotũt qm̃
rebore uiribusq tõfidiñ/ homo quoq s eod̃ modo
habet et ad propulsanda peritula suppetenꝰ robur
net ulluis alirius aupilio indigeret que societas
teruis honniẽ quid efferatuis. quid nuanius. ded
ꝯm nuiblcilliꝰꝰ est. nec ꝑ se polest sine horẽ uiuere
societate̾ appetet. ut cõmuius uita et oruatior fi
E tutior ud igitur oem hor̃ẽ rationemi ĩ eo mcipr
ꝙ ĩmata morte mulitatur. Que ⁊ hõĩ ie traha

Expanded text:
uoniam retinendae rationis causa morbos capit, etiam mortem semper accipiat, quia is ad quem mors non uenit, firmus sit necesse est. infirmitas autem habet in se mortis condicionem, firmitas. uero ubi fuerit, nec senectus locum potest habere uta esset aetati, fieret homo insolentissimus et humanitate omni careret. nam fere iura omnia humanitatis, quibus inter nos cohaeremus, ex metu et conscientia fragilitatis oriuntur. denique ntur, ut quoniam uiribus tueri se nequeunt, multitudine tueantur, fortiora uero solitudines adpetunt, quoniam robore uiribusque confidunt. homo quoque si eodem modo haberet ad propulsanda pericula suppetens robur nec ullius alterius auxilio indigeret, quae societas trius homine, quid efferatius, quid inmanius? sed quoniam inbecillus est nec per se potest sine homine uiuere, societatem adpetit, ut uita communis et ornatior fiat et tutior. uides igitur omnem hominis rationem in eo uel quod immatura morte multatur. Quae si homini detrahantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tio locũ illi facit. Itaq touequẽs erit ut morbis
quoq subiertus fit. Neq enꝵ patiat᷑ natã ut t̃
possit r̃frrmitas / ab eo coxpoe̾. quod aliqñ seluc̾ dum
est S ed putemius fᵒ posse quẽadinodid uoluũ homo
nõ ea conditibẽ uastat ꝙ morbo morti uesubiegtuꝰ
si : msi patto etatuis sue spatio ad ultiuiũ processit
seuecoulu Non igit᷑ bident si ita sit cõstitatumm
no potest tiboris alnuẽtis quia subtrahi possiã opus
non sit  . opus cibo non eoit nõ homo ille ad deg
cennse fiet ł pogo ot supromie dĩpo lrui de fragilite
homis ꝯueruntus. Id poti ssime ꝯuerĩt ꝙ nõ ñnorles¬

Expanded text:
tio locum illi facit. Ita consequens erit, ut morbis quoque subjectus sit; neque enim patitur natura, ut abesse possit infirmitas ab eo corpore, quod aliquando solvendum est. Sed putemus fieri posse, quemadmodum volunt, ut homo non ea conditione nascatur, qua morbo mortive subjectus sit, nisi peracto aetatis suae spatio, ad ultimam processerit senectutem. Non igitur vident, si ita sit constitutum, non potest, ciborum alimentis, quia subtrahi possunt, opus non sit. Si opus cibo non erit, jam non homo ille, sed Deus fiet. Ergo ut superius dixi qui de fragilitate hominis queruntur, id potissimum queruntur, quod no
Abbreviated transcription (Latin):
Itqui mortalitas non potest tũ ñnortalitute q̃uigi
ẽẽ non potest. Nec est ab eo conditio mortis aliena
.qui q̃d q moriturus est nec ulla ĩmortalitoo esta
.cui sit soninins tonstitutis Ita fit et ĩgotalitaꝰ
eclusu ĩperpetiũ et ad tempus ⁊ cepta morlitas

Expanded text:
n potest cum immortalitate conjungn adolescentia non potest; nec est ab eo conditio mortis aliena, qui quandoque moriturus est; nec ulla immortalitas est, cui sit terminus constitutus. Ita fit, ut et immortalitas exclusa in perpetuum, et ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
caset materiã lat pare̾tem angustis Rmibus
dmmauit. leiit̾ siõma d̾ queq de ceryes ac ne
blla eeĩ excusatio cur eũ locũ non epet executur
ippe testatus est: uec bolitat̾ sibi defuisse nec cu/¬
rã In libͦ sem̃ꝰ de legibus pͥmo tũ hec quid̃
sidmat̃ stuget sic au hunc locũ satꝭut nt̾
uidet᷑. In hiis libris quos de Re p legistus expssi
stipio. Postea tñ In libͦ de natua̾ deoꝵ secũdo
S̃ Idem latiꝰ epequi conatus est Ped̃ qm̃ ne
ibi quidẽ satꝭ epp̾ssit. aggredicer ẜ nuuis et
sidmã mechi audacter epplicandũ. quod homo¬
disertissinus pene dimisit intactũ. forsitan
me rephenderi quod in Rebus obscuris couor
aligud disputar̾ cũ uideas / tanea temeritate
hommehestitisse. qui uulgo pħ̾o nomimnantur
ut ea h̃ obscura prousus atq abdita dere etooluit
st eutatet᷑ ac natiroã reꝵ celestĩ Rreuoras tẽ¬

Expanded text:
am materiam late patentem angustis finibus terminavit, leviter summa quaeque decerpens. Ac ne ulla esset excusatio, cur eum locum non fuerit executus, ipse testatus est, nec voluntatem sibi defuisse, nec curam. In libro enim de Legibus primo, cum hoc idem summatim stringeret, sic ait: hunc locum satis, ut mihi uidetur, in iis libris quos legistis expressit Scipio. postea tamen in libro De natura deorum secundo hoc idem latius exsequi conatus est. sed quoniam ne ibi quidem satis expressit, adgrediar hoc munus et sumam mihi audaciter explicandum quod homo-disertissimus paene omisit intactum. forsitan reprehendas quod in rebus obscuris coner aliquid disputare, cum uideas tanta temeritate homines extitisse, qui uulgo philosophi nominantur, ut ea quae abstrusa prorsus atque abdita deus esse uoluit, scrutarentur ac naturam re
Abbreviated transcription (Latin):
Eirmiami lactartii de Opificio
iessitatibus ex hec libello poteris existi¬
mare. Qrue̾ ad te Ridibꝰ pene uerbis
priont Ingenm̃ smediorritas tulit demetriant
ꝑs epsi. nt et cotidianũ studiũ̾ meũ nostestio
poy Rcae tibi p̾reytor eciã mĩc :ed henestioras

Expanded text:
CIO cessitatibus, ex hoc libello poteris aestimare, quem ad te rudibus paene uerbis prout ingenii mediocritas tulit, Demetriane, perscripsi, ut et cotidianum studium meum nosses et non deessem tibi praeceptor etiam nunc, sed honestior
Abbreviated transcription (Latin):
gnd puesundes iupetus exteruo u
propde mumnẽ te cõstituuit: ut aut natolibꝰ telis
repugnun fortionib aut q̃ st i lechilliexa sublra¬
homt i pitusis ꝑnttitate fugiendi aut d semil e
aun sat ẜusis xpiant. Itaꝙ alia eoꝵ nel plums

Expanded text:
propulsandos impetus externos sua propria munimenta constituit, ut aut naturalibus telis repugnent fortioribus aut quae sunt inbecilliora, subtrahant ae periculis pernicitate fugiendi aut quae simul et aut latibulis saepiant. itaque alia eorum uel plumis
Abbreviated transcription (Latin):
stat itletus auõ por Irã. Nã si nõ moueat᷑ ħꝰ
adu̾sus parere nole̾ts uec rogi pot̾et ad obregio
C onsulat unusquisq affectus suog. cẽ deebligat
ueniue̾ posse sỹ ira et castigatiot subiugari sobi
ergo ira nõ fuit Imꝑiũ quoq nõ erit / Dtus
habeat neresse est

Expanded text:
nstat, metus autem per iram. nam si non moueatur quis aduersus parere nolentem, nec cogi poterit ad obsequium. consulat unus quisque adfectus suos, iam mtelleget neminem posse sine ira et castigatione imperio subiugari. ubi ergo ira non fuerit, imperium quoque non erit. deus habeat neces
Abbreviated transcription (Latin):
S iꝑiũq terrenũ iisi indatus custodiat ol/¬
uitur Aufer ir̃a regi. nõ modo nemo parebet
ed etꝭ de pastigio precipitabit᷑/ ymio nõ cuul
huĩli eripe huiꝰ affectũ. quis uñ nõ poliabit eũ
quis̾ nõ irridebit quis nõ p̃ficiet ĩuria. Ita nͣ
Indiie̾ta nec sedem / nec bictũ potit habe̾ aliis
quitquid habuerit diripie̾tibuꝰ. nedũ putemꝰ
celestis Imꝑh maiestatxꝰ sñ Ira et metu pose
cõaste alpollõ Milesuis de Indeoꝵ ⁊ligiõe põsultꝰ¬

Expanded text:
hoc imperiumque terrenum nisi metus custodiat, solvitur. Aufer iram regi, non modo nemo parebit, sed etiam de fastigio praecipitabitur. Imo vero cuilibet humili eripe hunc affectum, quis eum non spoliabit? quis non deridebit? quis non afficiet injuria? Ita nec indumenta, nec sedem, nec victum poterit habere, aliis quidquid habuerit diripientibus; nedum putemus coelestis imperii majestatem sine ira et metu posse consistere. Apollo Milesius, de Judaeorum religione consult
Abbreviated transcription (Latin):
uperest una extrema que stis. Iamn diperit
fortasse quispiam adeo nõ grasti deui
ut ecl in p̾ceptꝭ hoĩẽm Irasci buetet. Possẽ
dicere ꝙ ira hoĩs refrenanda fuerit,/ quia iiste
mediocres et magni regesꝰ temptari debuit furor
eius et cõprim. ne mc̃tis dpossi ͭ ͤ aliquod et inex¬
piablẽ facinꝰ admitteret. Deus ait et nõ pus

Expanded text:
Superest una et extrema quaestio. nam dixerit fortasse quispiam adeo non irasci deum, ut etiam in praeceptis hominem irasci uetet. possem dicere quod ira hominis refrenanda fuerit, quia iniuste mediocres et magni reges, temperari debuit furor eius et conprimi, ne mentis inpos aliquod inexpiabile facinus admitteret. deus autem et non ad
Abbreviated transcription (Latin):
si onnõ prohaibe̾t Irasti ip̃e quodamo reprehenxr opi¬
ficis sui fuipet. quia in prurtĩ Iram Ietoris homiris
concidisset. Biquide̾ treditur causa huius iõ¬
motionis In humnoe fellis cõtineri. Nõ igitaꝵ
Datus est sed ꝑrohibet Intra ermaneaa
em̃ imortaliid debet ẽt̃ mortae nã si maneae

Expanded text:
odo reprehensor opificii sui fuisset, qui a principio iram jecori hominis indidisset: siquidem creditur, causam hujus commotionis in humore fellis contineri. Non igitur datus est: sed prohibet in ira permanere. Ira enim mortalium debet esse mortalis; nam si maneat,
Abbreviated transcription (Latin):
sapp ⁊ lemo uaniloquẽtia pħore Inductꝰ
ad comtemptĩ e dei erudiat quod es
mapim nexhas/ Debenus hũc̃ onned
et amat qr pator est et uereri ꝙ dominusr ers
honoristi aiẽ qn beneficiis et purtut᷑ ꝙ seuerus
nobes ad lur qua frnus sũbiĩsirar ꝑ illid biui¬

Expanded text:
pter nemo uaniloquentia philosophorum inductus ad contemptum se dei erudiat, quod est maximum nefas. debemus hunc omnes et amare, quod pater est, et uereri, quod dominus, et honorificare, quod beneficus, et metuere. quod seuerus: nobis ad lucem qua fruimur subministrat, per illum uiui
Abbreviated transcription (Latin):
iec p̾dde memerest. nec meor̃ ulla metus
alitum scipata thoro uolat illa ꝑ altũ
Turbaq preeguit  munt̾ leta p̃io
Sed postꝙͣ puri ꝑuentt ad etheris auras
Ilor ⁊edit illa siũs condit᷑ unde locis
aAt fortunate sortis. felixq uoluciũ
Qui de se nasti prestitit ip̃e deus
sfelix q̃ ueueris feda nilla colit
Miors illi uenus est. sola est ⁊ morte boluptay
hie postit nasei. appetit añ mori
Ipsa sibi proles. suns est pater. et suns heris
si̾s ipõ sui. se̾por alliuina sibi
Ipsa quidẽ ied non ead̃. q̃ est pã nec ixã est
teruã uitã mortiꝰ adepta bono

Expanded text:
Nec praedae memor est ulla nec ulla metus. Nec praedae memor est ulla nec ulla metus. Alituum stipata choro uolat illa per altum Turbaque prosequitur munere laeta pio. Sed postquam puri peruenit ad aetheris auras, Mox redit: illa suis conditur inde locis. At fortunatae sortis finisque uolucrem, Cui de se nasci prFelix, quae Veneris foedera nulla colit. Mors illi Venus est, sola est in morte uoluptas: Ut possit nasci, appetit ante mori. Ipsa sibi proles, suus est pater et suus heres, Nutrix ipsa sui, semper alumna sibi. Ipsa quidem, sed non eadem est, eademque nec ipsa est, Aeternam uitam mortis adepta bono
Abbreviated transcription (Latin):
Iũtꝯ maculis purpuã nuipta rubet
Hare Iũ po̾nas insigneq desuꝑ hiris
Pigere ceu nubem de suꝑ ma solet
Albierat sosignis nupto ueridãle siuaragdo
Et puro toruuo gẽmea cuspis hiat
Iugentis ocules credas gẽmina Iachuitos
Nuor de medio liccida flãma micat¬
E quataq notho icapiti radiata corona
Phhebee refebes uerticis alta decus
Erura tegiã squame flauo distlc̃ta metallo
Ast ungues roeo piugit houore color
E ffegies ucter pauonis nuxta figuras
Reruit et nuiptã pharidis Iui auem
Magnitiem t̾risꝰ. arrabũq gignitur aleꝰ
Pis equare potid. ou fera. sou it aiis
Non tamẽ est ꝑua. ut uolutus q̃ prpot̾ magno
Incessus pigros ꝑ graue poudus habet
Ped leuis et uelox/. regali plena decore
Talis ĩ aspectu e p̾bet usq hominum
Sic ueñ egiptus tãti ad niracła uisus
Et rarã uolutrẽ turba salutat ouans
Porotinꝰ epculgũt᷑. sacrato ĩ marinoe̾ formã
et outrahat ĩ cetũ sese genus oũe colãtũ

Expanded text:
ius maculis purpura mixta rubet. Alarum pennas insignit desuper iris, Pingere ceu nubem desuper acta solet. Albicat insignis mixto uiridante zmaragdo Et puro cornu gemmea cuspis hiat. Ingentes oculi, credas geminos hyacinthos, Quorum de medio lucida flamma micat. Aptata est rutilo capiti radiata corona Phoebei referens uerticis alta decus. Crura tegunt squamae fuluo distincta metallo, Ast ungues roseo tinguit honore color. Effigies inter pauonis mixta figuram Cernitur et pictam Phasidis inter auem. Magnitiem terris Arabum quae gignitur ales Vix aequare potest, seu fera seu sit auis. Non tamen est tarda ut uolucres quae corpore magno Incessus pigros per graue pondus habent, Sed leuis ac uelox, regali plena decore: Talis in aspectu se tenet usque hominum. Huc uenit Aegyptus tanti ad miracula uisus Et raram uolucrem turba salutat ouans. Protinus exculpunt sacrato in marmore formam . Contrahit in coetum sese genus omne uolantum
Abbreviated transcription (Latin):
le oĩolent flabriꝰ aera purpureñ
Nen tocreta notho nibes ꝑ mamia celi
Sumoueat Radios olis et obsit aui
Construit inde sibi seu indum suie seyultrũ
Niain perit ut uiuat. sc tame ipsa creat
Colligit huic succos et odores diuite filua
Quos legit assiruis. quos oppulentus arabs
Quos aut pigniee ge̾ts aut indica carpit
Aut molli geuerat terra sabea siu
manioniũ hic aurãq procul spreantis amonu
Congerit et mixto balcama cũ folio
Non cassie mitis. nec olentis ime̾ achanti
Nles hhuris lacrime guttaq p̾guis abest
hhips addit teueras nardi pube̾tꝭ aristas
Protinus in stratis corpus motabile indo
Iu taliq thoro me̾bra quieta locatt
Dre de huit suctos me̾bris arcũq supͣq
nicit opequis ñuorituã suis
Tut̃ inĩ uarios aiam cõmendat odores
Depositi tãt nec timet illa fidem
Iucerea corpas geuerali morte pemptũ
Estuat et fra̾mã parturit ip̃e callor
therioq procul dt luĩe cõtipit Ignem

Expanded text:
Ne violent flabris aera purpureum; Ne violent flabris aera purpureum; Neu concreta Noto nubes per inania coeli Summoveat radios solis, et obsit avi. Construit inde sibi seu nidum, sive sepulchrum; Nam perit, ut vivat: se tamen ipsa creat. Colligit hinc succos et odores, divite silva Quos legit Assyrius, quos opulentus Arabs; Quos aut Pygmeae gentes, aut India carpit, Aut molli generat terra Sabaea sinu. Cinnama dehinc, auramque procul spirantis amomi Congerit, et misto balsama cum folio. Non casiae mitis, nec olentis vimen acanthi, Nec thuris lachrymae, guttaque pinguis abest. His addit teneras nardi pubentis aristas,mis. Protinus in strato corpus mutabile nido, In talique thoro membra quieta locat. Ore dehinc succos membris circumque supraque Injicit, exequiis immoritura suis. Tunc inter varios animam commendat odores; Depositi tanti nec timet illa fidem. Interea corpus genitali morte peremptum Aestuat, et flammam parturit ipse calor; Aethereoque procul de lumine concipit ignem:
Abbreviated transcription (Latin):
S ed neq olor morĩes ĩniutai̾ posse putc̃
Ilec cyllenee xhilla canora lyre
Posty phebus equos ĩ axta refundit olympi
Atq orbem totum protulit usq nemus
Illa ter alaꝵ repetito uerbere plaudit
Igniferid̃q caput. ter uenerata silet
ltq eadẽ celeres etꝭ discominat oraꝰ
Non errabilibus nocte dieq sonis
Et pola archains constra phebe gius
Que postꝙͣ bĩte iõẽ mille pegeit aduos¬
At se qledoiderint tempora longa graue
Et pepar̾e lapsum spatiis uexgentibus enũ
Assuetĩ nemoris dulte cubile fugit
udq renascendi studio loca saucta r̾liquit
Tud petut Suit̾ aoobem noꝑ ubi rgna tenet
Dirigit sĩ syriam celeres longeua bolatus
Phenice̾ nõmẽ cui dodit ipa uẽtus
Dicretosq petit desertas q ꝑ aua lutes
hic ubi par saltus silua r̾mota latet
T ĩ legit a crio sullimẽ uerfice palinã
Que ggratũ phemp et aue nomen habet
Tmi uentos claudit pendentibus eolud̃ auts

Expanded text:
Sed neque olor moriens imitari posse putetur Sed neque olor moriens imitari posse putetur Nec Cylleneae fila canora lyrae. Postquam Phoebus equos in aperta effudit Olympi Atque orbem totum protulit usque means, Illa ter alarum repetito uerbere plaudit Igniferumque caput ter uenerata silet. Atque eadem celeres etiam discriminat horas Innarrabilibus nocte dieque sonis, Et sola arcanis conscia, Phoebe, tuis. Quae postAc se reddiderint tempora longa gravem; Ut reparet lapsum fatis urgentibus aevum, Assueti nemoris dulce cubile fugit. Cumque renascendi studio loca sancta reliquit; Tunc petit hunc orbem, mors ubi regna tenet. Dirigit in Syriam celeres longaeva volatus; Phoenicis nomen cui dedit ipsa Venus; Secretosque petit deserta per avia lucos, Hic ubi per saltus silva remota latet. Tum legit aerio sublimem vertice palmam, Quae gratum Phoenix ex ave nomen habet; rapax. Tum ventos claudit pendentibus Aeolus antris,
Abbreviated transcription (Latin):
let cadit ex alto turbidus humor aque
Sed sons ĩ medio quẽ oĩnũ noie̾ diciã
Perspicuus. letus dulcibz uber aquis
Qui scl eribõnes/ ꝑ sigula tẽpora mensũ
Puodecies pndis irrigat om̃e nenuiꝰ
Pit genus arboreũ procero scipite surrgemꝰ
ion lapsũ olo mitia ponia gerit
Paret et obe quitus phobo memorãda satelm¬
sẜoc natue̾ pares nunꝰ habẽ dedit
Iutea cũ p̾mũ surgens. aurora rubestit
Eũ p̾mio Resta sidera lace fugat.
Ter quater illa pias nuimergit corpus in undas
Ter quater e uino gur gite libat a quain
Tollit ac sĩdmo constendit ⁊ arboris alte
Pertice q̃ totum despicit una nemus
Et tõuersa nouos phobi nasrentis ad ortus
Expectat Radios et Iubar eporiens
Atq ubi ol papulit fuegentis lĩe porte
Et pruũ emicuit luĩs aura leu̾is
Intipit illa sacri modulamĩa fonde̾ cãtus
Et mirã lutem uoce moue̾ nouam
Quã nee ydonee uocis. nec tibia possi¬
ppiusita tyrreis assimilae̾ modis

Expanded text:
Nec cadit ex alto turbidus humor aquae. Nec cadit ex alto turbidus humor aquae. Sed fons in medio est, quem vivum nomine dicunt, Perspicuus, lenis, dulcibus uber aquis. Qui semel erumpens per singula tempora mensum, Duodecies undis irrigat omne nemus. Hic genus arboreum procero stipite surgens, Non lapsura solo mitia poma gerit. Paret, et obsequitur Phoebo memoranda satelles: Hoc natura parens munus habere dedit, Lutea cum primum surgens aurora rubescit, Cum primum rosea sidera luce fugat: Ter quater illa pias iTer quater e uiuo gurgite libat aquam. Tollitur ac summo considit in arboris altae Vertice, quae totum despicit una nemus, Et conuersa nouos Phoebi nascentis ad ortus Expectat radios et iubar exoriens. Atque ubi Sol pepulit fulgentis limina portae Et primi emicuit luminis aura leuis. Incipit illa sacri modulamina fundere cantus Et mira lucem uoce ciere nouam, Quam nec aedoniae uoces nec tibia possit Musica Cirrhaeis adsimulare modis,
Abbreviated transcription (Latin):
sst locus In primo. felix oriente r̾motus¬
Qua patet et̾ui mapiia porta poli
Nlet tñ estines hyemisq propi̾quus ad ortus
In quo sol ueruo fundit ab ape diem
slic plauiciex tractus diffundit aperton¬
Nec tumulus crestit mec caua uoillis hyat
ped nostros montay quoꝵ iuga celsa putãtur
Per bis sex bluas emmet ille locus
Hic solusꝰ nemus est. et cõsitus ar bot multa
Aucus ꝑpetue frondis houore uĩrenꝰ
Lũ phetonciadiꝰ flagrasset ab gnib apis
Ille locus flãmis ĩmolatus era
Et cũ dilimiũ mersisset fluctib orbem
Pencalionss exsuꝑant aquas
Non dic exanglios morbi. nõ egra senectus
les mors crudely/. nec metus asper addit
Rlet scelus infaudũ nec opũ uesana cupido
Aut metris. aut ardens cedit aiore fueror
Iuctus acerbus abest. et egestas obsita panis
Et cure insoruns et uiolenta fames
Non ibi tempestaꝰ. nec uiefforit horrida uenti
Nlet gelido terram. rore pruma tegit
Nulle suꝑ corpoy . tendiñ sua uellera nubes

Expanded text:
st locus in primo felix Oriente remotusQua patet aeterni maxima porta poli. Nec tamen aestivos hiemis vel propinquus ad ortus Sed qua sol verno fundit ab axe diem. Illic planities tractus diffundit apertoNec tumulus crescit, nec cava vallis hiat. Sed nostros montes, quorum juga celsa putantur, Per bis sex ulnas eminet ille locus. Hic Solis nemus est: stat consitus arbore multa Lucus perpetuae frondis honore virens. Cum Phaethontaeis flagrasset ab ignibus axis, Ille locus flammis inviolatus erat. Et cum diluvium mersisset fluctibus orbem, Deucalionaeas exuperavit aquas. Non huc exangues morbi, non aegra senectus, Nec mors crudelis, nec metus asper adit; Nec scelus infandum, nec opum vesana cupido, Aut Mars, aut ardens caedis amore furor. Luctus acerbus abest, et egestas obsita pannis, Et curae insomnes, et violenta fames. Non ibi tempestas, nec vis furit horrida venti; Nec gelido terram rore pruina tegit. Nulla super campos tendit sua vellera nubes;
Abbreviated transcription (Latin):
Sod fertur uerũ lacteus se color
Seq ut cui texetis colligit ĩ spẽm
Inde reformat᷑ qualis fuit añ figura
Et femx ruptos pullulat exnuiis
Mutari penue papilione solent
Non illi cibbus est nro cõressus sĩ orbe
Nlet cuiq nipliuiẽ pascere cura subest
Ambrosios libat. celesti nactare rores
Brelllfero teueri qui cecidere polo
Hos legit. hiꝑt alitur me̾diis ⁊ odoribusꝰ ales
Donec maturã perferat effigiem
Ast ubi pomieua cepit florexe inuẽta¬
⁊ uolat ad par̃ais/ iã redditua domos
Aute tamẽ pooõo quitquit ie coppot̾ pstat

Expanded text:
rtur vermi lacteus esse color. Seque ovi teretis colligit in speciem: Inde reformatur, qualis fuit ante figura, Et Phoenix ruptis pullulat exuviis. Mutari tineae papilione solent. Non illi cibus est nostro concessus in orbe; Nec cuiquam implumem pascere cura subest. Ambrosios libat coelesti nectare rores, Stellifero tenues qui cecidere polo. Hos legit; his alitur mediis in odoribus ales, Donec maturam perferat effigiem. Ast ubi primaeva coepit florere juventa, Evolat ad patrias jam reditura domos. Ante tamen, proprio quicquid de
Abbreviated transcription (Latin):
Iuq arua r̾ideus yrouut in ede sacra
Tantus ibi decor est tantus habu̾dat houor
Prdcipio colorest qualis sub sỹdere celi
mitias troceo punnica graua legunt
Qualis mest foliis que fert agresta papauer
Eu pandit uestls flore rubẽte polo
Hot Suin or pertus q docens uelanue̾ fulgeꝵt
ħot caput hec cerix. sũmaq t̾ea netent¬

Expanded text:
Inque ara residens promit in aede sacra. Tantus aui decor est, tantus abundat honor. Principio color est, quali est sub sidere Cancri Mitia quod corium punica grana tegit, Qualis inest foliis quae fert agreste papauer, Cum pandit uestes Flora rubente solo. Hoc humeri pectusque decens uelamine fulget, Hoc caput, hoc ceruix summaque t
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et mimquid Iudex: si nõ liberat hominẽ
a morte. cũ p̃t: aut prinatus qui nõ pas¬
cit bame morientẽ: cum possit: irͣris est cum
uissime pecrent tales: non st̃ tñ irregulares.
quia lex ꝓmotõnis fc̃m requirit. ut .xu.q .i. Si¬

Expanded text:
ed numquid iudex si non liberat hominem a morte cum potest, aut privatus non pascit fame morientes, cum possit, irregularis est si avissime peccent tales, non tamen irregulares sunt, quia lex promptionis factum requirit. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
Uid de filus illiuis qui uinente uxore suci
ducit aliam. tam ip̃o qͣmͣ suꝑ ducta sciẽte
mꝑxdmitũ. D filiis inqmͣ susceptis de scd̾ m̾
nui reddant eis ꝙ teneant se pro pagatis cũ par
sufficiat eis eo ꝙ iam pauixs suit. ⁊ credant se
totũ amisisse. R scd̾m glo. hic. Si p̾scpsunt
cum bona fide. non tenent᷑ aliquid restitũe. ma¬
time si ad huc post ⁊pletam p̾scͥptõm: retineut
nentur totẽ lieditatem cũ fructib male cõsup¬
tis: restitue. qntũcũq oporttat eos indig̾e. uł
mendicare. Nisi qnͣtũ finit eis datũ. uł remissũ

Expanded text:
uid de filiis illius, qui vivente uxore sua duxit aliam, tam ipso quam superducta sciente impedimentum, de filiis, inquam, susceptis de secundo ntum reddant eis, quod teneant sufficiat eis, cum iam pauperes sint et credunt se totum amisisse? Respondeo: si prescripserunt cum bona fide, non tenentur restituere aliquid, maxime si adhuc post completam prescriptionem retinent nentur totam hereditatem cum fructibus mala fide consumptis restituere, quantumcumque oporteat eos indigere vel etiam mendicare, nisi quantum fuerit eis datum vel remissum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuetudinẽ gallicani regni non pot̾ testator
ultͣ quintã ꝑtẽ sue hẽditatis. in quibusdam
lotis. In aliis ultra t̾ciam. Aliud aũ obserua¬
tur de ꝯsuetudine alicubi. in donatõnib int̾
moꝵ uisi repugnet loci ꝯsuetudo. Pide de hc̃¬

Expanded text:
suetudinem gallicani regni, non potest testator dare ultra quintam partem hereditatis in quibusdam locis, tamen aliis ultra etiam. Aliud etiam observatur de consuetudine alicubi in donationibus inter timorum, nisi repugnet loci consuetudo. DE H
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ: que antiquitus non ꝯsueuert decimari
ꝑcipiũt. eo ꝙ eis t̾ra illa ab antiquo fuerit
decimalis. Et una endemq res non debeat ⁊¬
lapidicinis: non uidentur ꝑ illam exceptom
excepte. insi lapidicine quẽ tunc aꝑꝑbant. l
plures alie essent nnifundo: que nou appebant.

Expanded text:
nsueverant decimari, eo quod eis terra illa ab antiquo fuerit decimalis et una eademque res non debeat lapidicinis, non videntur per illam exceptionem excepte, nisi lapidicine que tunc apparebant, licet plures alie esse possent in fundo que non apparebant.
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e qui q̃s decmmas noualiũ sue dyoc̃. et alias
quascũq possũt a militib remuꝑare: sibi usur¬
pant. ꝙ non l de uaire. nͥ cu illa noualia. uł
alia: non sut infra t̾minos filitꝰ prochie. uł
nsi aliã tãm rõnabiłe oñdant. ut in pͣ alle

Expanded text:
facere, qui omnes decimas novalium sue diocesis et alias quascunque possunt a militibus recuperare, sibi usurpant quod non licet de iure, nisi cum illa novalia vel alia non sunt infra terminos alicuius parochie, vel n
Abbreviated transcription (Latin):
seqñti. bbi dicit ꝯsid̾et qualitatem criminis in loco
in tp̃e in ꝑseu̾ancia. in uanetate ꝑsone. et quali ħ
fec̾it temptatõne ⁊ ip̃ius uitii multiplici exequtõe
Oportet enĩ peĩt̾e fornicantẽ. scd̃m excellenciam
sui status. aut officii aut em modũ m̾etrius et
in modo sui oꝑis. et qualit̃ suam turpitudinem
ꝑegit. uł in loco sacͣto aut cui dehuit excellenciam

Expanded text:
criminis, in loco, in tempore, in perseverantia, in varietate personae, et quali hoc fecerit tentatione, et in ipsius vitii multiplici exsecutione. Oportet enim poenitere fornicantem secundum excellentiam sui status aut officii, et secundum modum meretricis, et in modo operis sui, et qualiter turpitudinem suam peregit. Si in lo
Abbreviated transcription (Latin):
pias et adeo debiles sunt ꝙ nõ possũt la-¬
borare nͥ frangant ieumisi. Ant si or eos
locare oꝑas suas ut prouideant sibi ⁊ fa¬
milie sue quia forte nõ ĩueniret qui ꝯ duc̃¬
ent opas suas nisi fũgent icumium. nec a¬
liide sibi prouid̾e possent aut si serui sunt
uł iustici qui debent oꝑas suas dñis sins.¬

Expanded text:
roprias et adeo debiles sunt, quod non possint laborare nisi frangant ieiunium aut si oportet eos locare operas suas, ut provideant sibi et familie sue, qui forte non invenirent qui conducerent operas suas, nisi frangerent ieiunium, nec aliunde sibi providere possunt, aut si servi sunt aut rustici, qui debent operas
Abbreviated transcription (Latin):
Ibidem. De ꝑegnius et uiatorib dic. ꝙ si
truentur ꝑ egrmari quia ꝯpeliũtur exiuare
uł ire in exͣcitũ uł ad p̾ceptũ ecc̃e ire ultra
mare tpre passagu ĩminente excusantur
a ienimo si non possũt ꝯmode ieumare. Si
a non tenentur ad hiꝰ uiatom s sponte¬

Expanded text:
iatoribus, dic quod si tenentur peregrinari, quia compelluntur exulare vel ire in exercitum vel ad preceptum ecclesie ire ultra mare, tempore passagii imminente, excusantur a ieiunio, si non possunt commode ieiunare. Si autem non tenentur ad huiusmodi viat
Abbreviated transcription (Latin):
pid de cursorib dñoꝵ quoꝵ usus est ncͣa¬
possũt currere et ieuinare excusantur si solu¬
unt ieunniũ cum r̾o morantur cum dnũs suis
in aliquo loco aut cũ uadũt modicũ ieinnare
debent. nͥ forte ĩminent eis gndis uiatio ꝙͣ
ut possint ꝑfice soluũt ieumiũ pancis dieb añ.
Bid de seruientibr nohiliũ qui. qo.xx¬
lpnt seriuire ad mensas eoꝵ duitiꝰ pro¬
thendas si ex tã nccia preueĩant aliqͣntulũ
horam comedendi ccedendo ex toto. uł preli¬
bant modicũ ne officiũ in seruiendo defici-¬
ant. et ħ faciũt iam positis mensis uł parũ
añ. ita qd̃ pp ꝯtinuatom temporis totum de¬
beat reputan una mensa .R. scd̃m. glo. i de.¬

Expanded text:
 De cursoribus divitum, quorum usus est necpossunt ieiunare, excusantur si solvant ieiunium; cum vero morantur cum dominis suis in aliquo loco aut cum modicum vadunt, ieiunare debent, nisi forte immineat eis grandis viatio, quam ut possint perficere, solvunt bus De servientibus nobilium, qui non possunt servire ad mensas eorum diutius pertrahendas, si ex causa necessaria preveniant aliquantulum horam comedendi ex toto vel prelibant modicum, ne deficiant in serviendo, et hoc faciunt iam positis mensis vel parum ante, ita quod continuatione temporis tota debeat reputari una mensa, non credo quod pe
Abbreviated transcription (Latin):
obseruetis. Non obseruetis dies qui dur e¬
giptiaci. aut klas. Iamiari. in quibz cantile¬
ne quedam. et quedam ⁊ messatones. et ad ĩ¬
uicem dona donantur. quasi in principio an¬
ni boni fati augurio. aut aliquot m̃ses. ant
temꝑa. dies ue et annos. aut lime solisqz
cursus. quia et qui has. et quascũq diuiã¬
tõnes aut fata aut auguria obseruat sut
accendit. aut ꝯsentit obseruantibus: aut ta¬

Expanded text:
stium: Non observetis dies qui dicuntur egyptiaci aut kalendas ianuarii, in quibus cantilene quedam et commessationes et ad ivicem dona donantur, quasi in principio anni boni fati augurio, aut aliquos menses, aut tempora, aut dies, et annos, aut lunae solisque cursum quia qui has, et quascunque divinationes, aut fata, aut auguria observat, aut attendit, aut consentit observantibus inuti
Abbreviated transcription (Latin):
siextorsit salanũ. dñ non debuit extorquere.
Uł si ult̃ qmͣ debuit l̃e: excorsit. Alias: si abs
fraude ⁊ dolo ip̃ius aliqua essent ei sponte obla¬
ta a suo dientulo: si accipiat: non dico eũ teneri
ad restitutom. Et idem dico de uris esulto. xiuii.¬

Expanded text:
si extorsit salarium unde non debuit extorquere, vel si ultra quam debuit habere. Alias si absque fraude et dolo ipsius, aliqua essent sibi sponte oblata a suo clientulo, si accipiat, non dico eum teneri ad restitutionem et idem dico de iurisconsulto.
Abbreviated transcription (Latin):
as in tentũ: ad certũ tminũ noluisti ꝑsolũe ĩ
t̾mino. ⁊ iõ oportuit me reciꝑe petuniam sub u¬
suns. pp̃ negotia ma t̾icanda. tu teneris c resti¬
tue illas uluras: si solui. uł si nõ solui: libãre
me ab ip̃a obligatone. ꝓbantur ħ. exͣ. de fideus

Expanded text:
bas mihi centum ad certum terminum, sed noluisti persolvere in termino, et ideo oportuit me recipere pecuniam sub usuris propter negotia mea tractanda, tu teneris mihi restituere illas usuras, si solvi, vel, si non solvi, liberare me ab ipsa obligatione. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
mo quid uiris sit gener possessionẽ sibi¬
ꝓ mimata dote obligatã. cũ iure ꝙ ibi ht̃ conce¬
das alii recepta ab eo suma. q̃ ꝓ missa fu̾at ei
donandi tisfuit ius totũ ꝙ hẽbat inpignore.
non pp̾ ꝯtractũ peccunie quam accepit ah eo.
tus amicus. Et ille nõ pp̾ fructus lucͥficandos

Expanded text:
n hoc casu? Si gener possessionem sibi taliter obligatam, cum iure quod ibi habet, concedat alii, recepta ab eo summa que promissa fuerat ei donandi transfert ius totum quod habebat in pignore, non propter tractum pecunie quem accepit ab eo, tus amicus