comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscis certe quia uolui. Sufficiet
autẽ uoluntas: uͥ deeẽ uides faculta¬
tems explendi. Deniq & si tͥ nullam
ꝯferat utilitatẽ: uł michi ꝓficiet ad
humilitatẽ. Stultus quippe dum ñ
loquit᷑ sapiens putat᷑. Nam qͦd ñ lo¬
quitur: non sensus iopia. s humili¬
tatis ẽẽ custodia creditur. Ego itaq
si adhuc siluissem: sapiens dicerer: s
ñ ec̃m. Nunc autẽ alii insipientẽ me
ridebunt: alii subsannabunt idiotã:
alii p̾sumptori indignabunt᷑. Putas¬
ne paruũ mͥ hoc conferat religionis
emolumentũ: cũ humilitas ad quã
utiq ducit humiliatio. totiꝰ sit sp̃ua¬
lis fabrice fundamentũ: Siqͥdem hu¬
miliatio uia ẽ ad humilitatẽ: sicut
pacientia ad pacẽ: sicut lectio ad scien¬
tiam. Si uirtutẽ appetis humilitatiᷤ.
uiam ñ refugias humiliationis. Nã
si ñ pateris humiliari: ñ poteris ad
humilitatẽ ꝓuehi. Prodest itaq mͥ
scientib iniuste laudari. Terret me

Expanded text:
agnoscis certe quia volui. Sufficiet agnoscis certe quia volui. Sufficiet autem voluntas, ubi deesse vides facultatem explendi. Denique etsi tibi nullam conferat utilitatem, vel mihi proficiet ad humilitatem. Stultus quippe dum non loquitur, sapiens putatur : nam quod non loquitur, non sensus inopia, sed humilitatis esse custodia creditur. Ego itaque si adhuc siluissem, sapiens dicerer, sed non essem. Nunc autem alii insipientem me ridebunt, alii subsannabunt idiotam, alii praesumptori indignabuntur. Putasne parum hoc mihi conferat religionis emolumentum, cum humilitas, ad quam utique ducit humiliatio, totius sit spiritualis fabricae fundamentum? Siquidem humiliatio via est ad humilitatem, sicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam. Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem provehi. Prodest itaque mihi scientibus injuste laudari. Terret me
Abbreviated transcription (Latin):
tum audisti. Quid ampliꝰ requiris:
Ex haustꝰ ẽ fons. & tu queris aquã
in sicco: Exemplo illiꝰ euangłicȩ ui¬
due de pauꝑtate mea totũ qͦd ha¬
bui misi: quid uerecundariᷤ: Quid
uultum demitis: Tu me coegisti.
Sermonẽ quesisti: sermonẽ habes.
Sermonẽ inquã habes. iam satis
longum s mutũ: uerb̃ plenũ. sensi¬
b uacuũ: ñ quo ut petieras in corde
tuo caritas ordinetur: s quo mea
inscientia publicet᷑. Nam unde iam
pot̾it excusari: Possem forsitan dice̾
quod febre t̾ciana laborans. qͦd pro
officio meo curis occupatꝰ hec dicta¬
uerim: cum scriptũ sit. Sapientiã
scribe in ocio. S hec recte p̾tenderẽ
si grande aliquod atq oposum opꝰ
aggressus fuissem. Nunc aut̾ẽ in tan¬
tillo opusculo ut occasionib me non
excusem: nicħ hoꝵ cerciꝰ p̾tendere poᷤ¬
sum: quã ut sepe iam dixi scientie
confusionis ꝯsolationẽ. Nam & si ñ
feci ut petieras: si ñ misi qͦd sꝑaueraᷤͤ:

Expanded text:
tum audisti. Quid amplius requiris? tum audisti. Quid amplius requiris? exhaustus est fons, et tu quaeris aquam in sicco? Exemplo illius evangelicae viduae, de paupertate mea totum quod habui, misi . Quid verecundaris? quid vultum dimittis? Tu me coegisti. Sermonem quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes jam satis longum, sed mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo, ut petieras, in corde tua charitas ordinetur, sed quo mea inscitia publicetur. Nam unde jam poterit excusari? Possem forsitan dicere, quod febre tertiana laborans, quod pro officio meo curis occupatus haec dictaverim, cum scriptum sit: Sapientiam scribe in otio . Sed haec recte praetenderem, si grande aliquod atque operosum opus aggressus fuissem. Nunc autem in tantillo opusculo, ut occasionibus me non excusem, nihil horum certius praetendere possum, quam, ut saepe jam dixi, scientiaconfusionis consolationem. Nam etsi non feci ut petieras, si non misi quod speraveras;
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sicut om̃s ita mutabiles sumuᷤ.
ut plerumq qͦd heri uolebamꝰ hodie
recusemus. & quod hodie nolumus
cras desideremꝰ: sic qͣndo diabolo sug-¬
gerente pot̾it contingere. ut ex me¬
moria relicti honoris tuũ animum
pulset cupiditas: ita ut omĩa quȩ
uirilit̾ contempsisti. puerilit̾ deside¬
rare incipias. Dulcescent animo quȩ
pͥus amara fuerunt. sublimitas loci.
domus cura. rerũ dispensatio. obseqͥa
famuloꝵ. lib̾tas tui. potestas in alio ᷤ.
in tantũ ut ꝓpe reliquisse te penite¬
at. qd pͥus tenere grauabat. Cui pes¬
simȩ temptationi. si uł ad horam qͦd
absit assensum p̾bueris: ñ mediocre
damnũ incurres tuȩ conu̾sationis.
En tota illiꝰ elegantissimi & eloquen¬
tissimi doctoris sapientia: a quo do¬
ceri de tam longinquo postulasti. En
illud expectatũ ac desid̾atum eulo¬
gium: qͦd audire tantope studiusti.
Hec summa nr̃e eruditionis. An ad¬
huc aliquid magnum expectas: To¬

Expanded text:
Nam sicut omnes ita mutabiles sumus, Nam sicut omnes ita mutabiles sumus, ut plerumque quod heri volebamus, hodie recusemus; et quod hodie nolumus, cras desideremus: sic quandoque diabolo suggerente poterit contingere, ut ex memoria relicti honoris tuum animum pulset cupiditas; ita ut omnia quae viriliter contempsisti, pueriliter desiderare incipias. Dulcescent animo quae prius amara fuerunt, sublimitas loci, domus cura, rerum dispensatio, obsequia famulorum, libertas tui, potestas in alios; in tantum ut prope reliquisse te poeniteat, quod prius tenere gravabat: cui pessimae tentationi si vel ad horam quod absit assensum praebueris, non mediocre damnum incurres tuae conversationis. 10. En tota illius elegantissimi et eloquentissimi 93 doctoris sapientia, a quo doceri de tam longinquo postulasti: en illud exspectatum ac desideratum eulogium, quod audire tantopere studuisti: haec summa nostrae eruditionis. An adhuc aliquid magnum exspectas? to
Abbreviated transcription (Latin):
alieno potius arbitrio deinceps ui¬
uere ꝓposuisti. Laudo etiam quod
ñ nouũ uł magistrũ uł locum requi¬
sisti: s ad claustrum de quo exieras.
&e ad patrẽ sub quo ꝓfeceras familiari¬
t̾ redisti. Rectius quippe fuit. ut domꝰ
quȩ te nutrierat. s pro frat̾na caritate
dimiserat. exoccupatũ rciperet: quã
de eius desolatione aliena gauderet.
Quod tam̃ in hoc ep̃i licentiam ñ ha¬
bueris. nolo ut negligent ducas: s aut
ꝑ te aut ꝑ mediam ꝑsonam qͣntum
in te ẽ satisfacere ñ differas. Post hec con¬
u̾sare simplicit᷑ int̾ fĩs. deuotus deo.
suetus ad om̃s. Caue autẽ ne quia
olim in honore positus fuisti. etiã
nunc te putes pre ceteris honoran¬
dum. s magis humiłe om̃ib exhi¬
beas. tanquã de cȩt̾is unũ. Nec enĩ
dignũ est ut inde exigas honorem:
unde refugis laborem. Potest hinc
etiam aliud nasci ꝑiculum: ad quod
te p̾monitum & p̾munitũ ẽẽ uolo.

Expanded text:
alieno potius arbitrio deinceps vialieno potius arbitrio deinceps vivere proposuisti. 8. Laudo etiam, quod non novum vel magistrum, vel locum requisisti, sed ad claustrum de quo exieras, et ad patrem sub quo profeceras, familiariter rediisti. Rectius quippe fuit ut domus quae te nutrierat, sed pro fraterna charitate dimiserat, exoccupatum reciperet, quam de ejus desolatione aliena gauderet. Quod tamen in hoc episcopi licentiam non habueris, nolo ut negligenter ducas: sed aut per te, aut per mediam personam, quantum in te est, satisfacere non differas. Post haec conversare simpliciter inter fratres, devotus Deo, suetus ad omnes. Cave autem, ne, quia olim in honore positus fuisti, etiam nunc te putes prae caeteris honorandum: sed magis humilem omnibus exhibeas, tanquam de caeteris unum. Nec enim dignum est ut inde exigas honorem, unde refugis laborem. 9. Potest hinc etiam nasci aliud periculum, ad quod te praemonitum et praemunitum esse volo.
Abbreviated transcription (Latin):
am᷑. uł ꝓpt̾ litteraꝵ breuitatẽ. De. re gͦ
quã plene ñ noui suspensã relinquenᷤ
sententiã. unũ qͦd fecisti ir retractabilit̾
laudo: qͦd uidelicet deposito iugo regi¬
minis sine iugo tam̃ eẽ noluisti: sed
amicam repetens disciplinã. de ma-¬
gistro fieri denuo discipulus ñ eru¬
biusti. Nam cũ pastorali uincło solutꝰ
posses tui remanere uiris: siqͥdem pro¬
motio abbatis emancipatio filii ẽ:
tu tam̃ hac potestate. uti nolens. sic̾
aliis dominari renueras. sic tͥ quoq
p̾esse timuisti. Quiq ut magister
eẽs alioꝵ. minus te iudicabas idone¬
um: nec te quidẽ tͥ credens. tuus fie¬
ri discipłs contẽpsisti. Et m̾ito: quia
qui se sibi magistrũ ostituit. stulto
se discipułu subdit. Etquidẽ qͦd alii
de se sentiant ignoro: ego de me exꝑtꝰ
curius possum p̾esse aliis multis: qͣm
mͥ soli. Prudens gͦ humilitas. humi¬
lisq prudentia fuit: qͦd nequaquã
credens ad salute te posse sufficere tͥ:

Expanded text:
 propter litterarum brevitatem. De re ergo quam plene non novi, suspensam relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disciplinam, de magistro fieri denuo discipulus non erubuisti. Nam cum pastorali vinculo solutus posses tui remanere juris: siquidem promotio abbatis, emancipatio filii est: tu tamen hac potestate tui non utens, sicut aliis dominari renueras, sic tibi quoque praeesse timuisti: quique ut magister esses aliorum, minus te judicabas idoneum; nec te quidem tibi credens, tuus fieri discipulus contempsisti. Et merito: quia qui se sibi magistrum constituit, stulto se discipulum subdit. Et quidem quid alii de se sentiant, ignoro: ego de me expertcurius possum praeesse aliis multis, quam soli mihi. Prudens ergo humilitas humilisque prudentia fuit, quod nequaquam credens ad salutem te posse sufficere tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Notifico etiam tͥ. quod & nc̃ pau¬
lisꝑ aggrauata manu dñi suꝑ me.
impulsus eu̾sus sum ut caderem:
ita ut securi ad radicem infructuosȩ
arboris corporis mei apposita. iamiãq
succidi metiierẽ: eum ecce tuis cxtoꝵq¬

Expanded text:
sti. Notifico etiam tibi, quod et nunc pausti. Notifico etiam tibi, quod et nunc paulisper aggravata manu Domini super me, impulsus eversus sum ut caderem, ita ut securi ad radicem infructuosae arboris corporis mei apposita, jamjamque succidi metuerem: cum ecce tuis c
Abbreviated transcription (Latin):
discurrendo nuncii:ñ autẽ quiescant
corda die ac nocte meditari in lege
dñi quȩ ẽ caritas. Aquo negotio qͣn¬
to quietiores sumus: tanto minus
quiescimꝰ. Quantoq occupatiores
sumus in illo: tanto nos quietiores
sentimus ex illo. Amemus & ame¬
mur: in altero nob̃ in altero nr̃is
consulentes. Nam quos amamus:
in ipsis ꝓfecto requiescimus. A quibꝰ
autẽ amamur: ipsis nos in nob̃ reqͥ¬
em paramus. Porro amare in do: ca
co desideras. immo quia desideras
scire. sic currit ñ quasi in incertum:
sic pugnat ñ quasi aerem u̾berans.
S qm̃ scit neq pugnantis eẽ neq cur¬
rentis. s miserentis di. ipsum rogat
a te rogari pro se quatinꝰ qui iam do¬
nauit ei & pugnare & currere. det &
uncere & ꝑuenire. Abbatem ur̃m
mͥ ñ tantũ ꝓpter te. s & ꝓpter suam
bonam famam karissimũ. corde meo
& ore tuo saluto: gratantissime eum
uisuruᷤ. illo & tp̃r & loco quo ꝓmisi¬

Expanded text:
discurrendo nuntii: non autem quiescant discurrendo nuntii: non autem quiescant corda die ac 97 nocte meditari in lege Domini, quae est charitas. A quo negotio quanto quietiores sumus, tanto minus quiescimus: quantoque occupatiores sumus in illo, tanto nos quietiores sentimus ex illo. Amemus, et amemur; in altero nobis, in altero nostris consulentes. Nam quos amamus, in ipsis profecto requiescimus; a quibus autem amamur, ipsis nos in nobis requiem paramus. Porro amare in Deo, chco desideras, imo quia desideras scire, sic currit non quasi in incertum, sic pugnat non quasi aerem verberans. Sed quoniam scit neque pugnantis esse, neque currentis, sed miserentis Dei; ipsum rogat a te orari pro se, quatenus qui jam donavit ei et pugnare et currere, det et vincere et pervenire. Abbatem vestrum mihi, non tantum propter te, sed et propter suam bonam famam charissimum, corde meo et ore tuo saluto, gratantissime eum visurus illo et tempore et loco quo promisi
Abbreviated transcription (Latin):
reues breuib reddidi litteraᷤᷤ.
occasionẽ utiq breuit̾ rescri¬
bendi de tuaꝵ breuitate libẽ¬
ter accipiens. Et uere quid iuuat
ueras &e ut ueracit̾ loqueris et̾nas
amicicias. uanis atq transitorii ᷤᷤ iacti
tare u̾buł. Quantalibet u̾suum di¬
u̾sitate. u̾boꝵ multiplicitate. scͥptoꝵ
uarietate. tuam mͥ caritatẽ ostentare
seu cõmendare coneris: minus certe
sentio te expͥmere quã diligis. Idemq
tu de me sentiendo ñ falleris. C um
tuȩ litterȩ in manus nr̃as uenerunt:
te in corde nr̃o qui eas miseras inue¬
nerunt. Has quoq nr̃as nec me sine
te scribere certus sum: nec te sine me
confido lecturum. Laboramꝰ quidẽ
ut̾q ad alterutrũ scͥptitando. fatigan¬
tur &e nuncii alt̾ius ad alterum sc̃p¬
ta portando: s nunqͥd sp̃c grauant᷑
amando: Cessent gͥ quȩ absq labo¬
re ñ possunt actitari: & illud frequẽ
nus constat elaborari. Quiescant
inquã a dictando ingenia. labia a
confabulando. a scribendo digiti. a

Expanded text:
reves brevibus reddidi litteras, occasionem utique breviter rescribendi de tuarum brevitate libenter accipiens. Et vere quid juvat veras, et, ut veraciter loqueris, aeternas amicitiastare verbulis? Quantalibet versuum diversitate, verborum multiplicitate, scriptorum varietate tuam mihi charitatem ostentare seu commendare coneris, minus certe sentio te exprimere quam diligis, idemque tu de me sentiendo non falleris. Cum tuae litterae in manus nostras venerunt, te in corde nostro qui eas miseras, invenerunt. Has quoque nostras nec me sine te scribere certus sum, nec te sine me confido lecturum. Laboramus quidem uterque ad alterutrum scriptitando, fatigantur et nuntii alterius ad alterum scripta portando: sed nunquid spiritus gravantur amando? Cessent igitur quae absque labore non possunt actitari; et illud frequentnus constat laborari. Quiescant, inquam, a dictando ingenia, labia a confabulando, a scribendo digiti, a
Abbreviated transcription (Latin):
me ñ habeo mͦ. Quidam enĩ amicꝰ
nr̃ eodem zelo quo tu flagitas. diu ẽ
qͦd apud se illum detinet. S ne tuȩ be
no frustratam: alium a me nuꝑ edi¬
tum in laudib uirginis matris tibi
transmitto. Quẽ quia eius exemplar
ñ teneo rogo ut quantotiꝰ ad me remit¬
tas: uł si maturius adueneris. ipse
deferas tecum:¬

Expanded text:
me modo non habeo. Quidam enim amicus me modo non habeo. Quidam enim amicus noster eodem zelo, quo tu flagitas, diu est quod apud se illum detinet. Sed ne tuae pino frustratam, alium nuper a me editum, in Laudibus Virginis matris, tibi transmitto: quem, quia ejus exemplar non teneo, rogo ut quantocius ad me remittas; vel, si maturius adveneris, ipse deferas tecum
Abbreviated transcription (Latin):
& scđm aliam scͥpturam mors & uita
in manib lingue. Silentiũ autẽ di¬
cente ysaia. cultus iusticie ẽ. Et bonũ
ẽ quod docet iheremias. p̾stolare sa¬
lutare di cũ silentio. Ad hunc gͦ iusti¬
cie cultum. ad hanc omniũ uirtutũ
matrem. nutricẽ custodẽ. ne penituᷤ
uidear negare qͦd petisti: & te & qͥcũq
tui similes ꝓficere cupiunt in uͥtutib.
inuito & ꝓuoco: & siñ u̾bo doctrinȩ. cer¬
te mei silentii exemplo: ut uł silendo
doceam te silere. qui loquendo me cõ¬
pellis docere qͦd nescio. S quid ego fa¬
cio: Mirum si ñ rides. quod ego qui
multiloquiũ tantoꝑe damnare uide¬
or. in tam multa u̾ba tam loquacit̾
iam ꝓgredior: & dum cupio commen-¬
dare tͥ silentiũ: contra silentiũ ꝑ mul¬
tiloquium pugno. Guerricũ nr̃m de
cuiꝰ conu̾satione &e penitentia osolari
desideras: quantũ ex fructib eiꝰ ꝑpen¬
nosq penitentiȩ facere fructus. Li¬
bellum autẽ quẽ a me exigis. penes

Expanded text:
m aliam scripturam: Mors et vita in manibus . Silentium autem, dicento Isaia, cultus justitiae est ; et, Bonum est, ut docet Jeremias, exspectare salutare Dei cum silentio . Ad hunc ergo justitiae cultum, hanc omnium virtutum matrem, nutricem, custodem, ne penitus videar negare quod petiisti; et te, et quicunque tuis similes proficere cupiunt in virtutibus, invito et provoco, etsi non verbo doctrinae, certe mei silentii exemplo, ut vel silendo doceam te silere, qui loquendo compellis me docere quod nescio. 3. Sed quid ego facio? Mirum si non rides, quod ego qui multiloquium tantopere damnare videor, in tam multa verba tam loquaciter jam progredior; et dum cupio tibi commendare silentium, contra silentium per multiloquium pugno. Guerricum nostrum, de jus conversatione et poenitentia consolari desideras, quantum ex fructibus ejus perpennosque poenitentiae facere fructus. Libellum autem, quem a me exigis, penes
Abbreviated transcription (Latin):
rit: & de malo meo ipse qui bonus est
bonum mͥ oꝑari uoluerit: Alalum gͦ
puniat qͦd ego feci: bonũ autẽ ꝑma¬
neat quod ipse ꝓuidit. Nrĩs quippe
mnordinatis seu uoluntatib seu actio¬
nib. nouit bonitas di uti semꝑ quidc̃
recte in fui ordinis pulchritudinem:
sepecẽ pie innram utilitatẽ. O clem̃¬
tissima cura filios adam diumȩ pie¬
tatis recordatio: quȩ sua ñ desinit lar¬
giri beneficia. ñ solum ubi nullum
inuenit nu̾tũ: s plerumq etiam uͥ
totum uidet contrariũ. S ad te redea¬
mus. Sedm gͦ duos timores qui supͣ
distincti sunt. uolo te timere & ñ time¬
re: p̾sumere & ñ p̾sumere. Timere ut
peniteas: ñ timere ut p̾sumas. Poero
p̾sumere ne diffidas: ñ p̾sumere ne
torpescas. Agnosce frat̾ qͣntũ dete
confisus sim: qui te tam acrit̾ increpa¬
re tuũ factum. nec mͥ satis ꝓbatũ tam
audact᷑ diiudicare ñ dubitauerĩ: cũ
id forsitan rationabiliꝰ a te actum fuerit.

Expanded text:
rit, et de malo meo ipse qui bonus est, rit, et de malo meo ipse qui bonus est, bonum mihi operari voluerit? Malum ergo puniat quod ego feci, 92 bonum autem maneat quod ipse providit. Nostris quippe inordinatis seu voluntatibus, seu actionibus novit bonitas Dei uti, semper quidem recte in sui ordinis pulchritudinem; saepe etiam pie in nostram utilitatem. O clementissima circa filios Adam divinae pietatis recordatio! quae sua non desinit largiri beneficia, non solum ubi nullum invenit meritum, sed plerumque etiam ubi totum videt contrarium. Sed ad te redeamus. Secundum ergo duos timores qui supra distincti sunt, volo te timere, et non timere; praesumere, et non praesumere. Timere, ut poeniteas; non timere, ut praesumas: porro praesumere, ne diffidas; non praesumere, ne torpescas. 7. Agnosce, frater, quantum de te confisus sum, qui te tam acriter increpare; tuum factum, nec mihi satis probatum, tam audacter dijudicare non dubitaverim, cum id forsitan rationabilius a te actum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tate compulsꝰ s uolens hoc fecisti:. ni¬
chil hoc quoq suꝑbiꝰ. Dei quippe cõ¬
silio tuũ p̾tulisti: magis eligens tibi
quiescere: quã eius oꝑi deseruire: ad
quod te ipse assumpserat. Si gͥ unde
dm̃ contempsisti inde ad maiorẽ eiuᷤ
głaris contemptũ: ñ ẽ bona głatio tu¬
a. S caue głationẽ tolle ⁊ securitatẽ:
quatinus semꝑ utiliter sollicitꝰ sis.
semꝑ humilit̾ pauidꝰ: ñ illo scilicet
timore qui sicut iam dixi ꝓuocat irã:
s illo qui mitigat. Qui horribilis ti¬
mor si qͣndo t̾rendo tuũ pulsauerit
animũ. tacite suggerens tuũ obseqͥũ
do eẽ ñ posse acceptũ: & quod tua sit
infructuosa penitentia qͥa uidelicet
unde d̾s a te offensus ẽ. ꝑ te em̾dari
ñ potest᷑ ne ad mom̾̃tum qͥdem recipi¬
as. s fidelit̾ responde &e dic. Male qͥdẽ
egi: s factum ẽ. & iam ñ potest ñ fieni.¬
Quis scit si hoc mͥ ds expedire ꝓuide¬

Expanded text:
tate compulsus, sed volens hoc fecisti; nitate compulsus, sed volens hoc fecisti; nihil hoc quoque superbius. Dei quippe consilio tuum praetulisti, magis eligens tibi quiescere, quam ejus operi deservire, ad quod te ipse assumpserat. Si ergo unde Deum contempsisti, inde ad majorem ejus gloriaris contemptum, non est bona gloriatio tua. Sed cave gloriationem, tolle et securitatem: quatenus utiliter semper sollicitus sis, semper humiliter pavidus, non illo scilicet timore, qui, sicut jam dixi, provocat iram, sed illo qui mitigat. 6. Qui horribilis timor si quando terrendo tuum pulsaverit animum, tacite suggerens tuum obsequium Deo esse non posse acceptum, et quod tua sit infructuosa poenitentia, quia videlicet unde Deus a te offensus est, per te emendari non potest: ne ad momentum quidem recipias, sed fidenter responde et dic, Male quidem egi, sed factum est, et jam non potest non fieQuis scit si hoc mihi Deus expedire provide
Abbreviated transcription (Latin):
ñ delectet tam inclita ꝓlesꝰ Alt̾ius
uͦ misera soboles ẽ ꝑtinatia: immode¬
rata tristicia: rancor horror. contẽptꝰ
& desꝑatio. Non hocgͣ qͥ desꝑationẽ
s illo qui generat spem. timens neñ
timeres uł parum timeres:. tuam tͥ
culꝑam sic rememorandã putaui.
tͥ:ne forte sicut de quibdã scͥptũ est.
qͦd letant᷑ cum male fecerint. & exul¬
tant in reb pessimis. tu quoq decep¬
tus ñ solum hoc putes culpam ñ eẽ:
s insuꝑ qͦd absit in corde tuo glorie¬
ris. te magnũ aliquid & qͦd a paucis
solet fieri fecisse: dum qui emancipatꝰ
etiam aliis p̾eras. contempnens p̾latio¬
nẽ rursus subdi p̾lato maliieris. Fal¬
sa humilitas: ueram inducens suꝑ¬
biam in cor talia cogitantis. Quid nã¬
q suꝑbius. quã spontaneȩ & tanquã
liberȩ ascribere uoluntati: qͦd uł cos¬
uis. uł pusillanimitatis infirmitas:
Quod si nec labore uictus. nec necessi¬

Expanded text:
non delectet tam inclyta proles? Alterius non delectet tam inclyta proles? Alterius vero misera soboles est pertinacia, immoderata tristitia, rancor, horror, contemptus et desperatio. Non hoc ergo qui desperationem, sed illo qui generat spem, timens ne non timeres, vel parum timeres, tuam tibi culpam sic rememorandam esse putavi. 5. tibi, ne forte, sicut de quibusdam scriptum est, quod laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis ; tu quoque deceptus, non solum hoc putes culpam non esse, sed insuper quod absit in corde tuo glorieris, te magnum aliquid, et quod a paucis solet fieri, fecisse: dum qui emancipatus etiam aliis praeeras, contemnens praelationem rursus subdi praelato malueris. Falsa humilitas, veram inducens superbiam in cor talia cogitantis. Quid namque superbius, quam spontaneae et tanquam liberae ascribere voluntati, quod vel cousillanimitatis infirmitas? Quod si nec labore victus, nec necessi
Abbreviated transcription (Latin):
iurta illud. Alligatus es uxori: noli
querere solutionẽ. S ad quid nitor
his ratiocinationib: Nunqͥd suadeo
tͥ redire ad onus regiminis:. cũ iam
ñ pateat locus reeuꝑationis: Aut
desꝑare te intendo: qͣsi qͥ te tali liga¬
ueris culpa. qua iam solucre ñ pos¬
sis: Absit. S tantũ nolo te illud tã¬
quã nulłu uł paruũ malum negli¬
gere: immo semꝑ timere: semꝑ peni¬
tere. semꝑ securum nͥ eẽ. Sicut scͥptũ
ẽ. Beatus homo. qui semꝑ ẽ pauidꝰ.
Uides certe quẽ timorẽ tͥ incutere
nitor: non qui tͥ sit laqueus desꝑati¬
onis: s qui sꝑem acquirat beatitudi¬
nis. Est si quidẽ timor inutił. tristis
crudel̃: qui ueniam qͥa ñ querit non
consequit᷑. Est & timor piꝰ humilis
fructuosus: qui cuilibet qͣntũlibet¬
&e peccatori facile miscd̾iam ꝓmeret᷑.
Talis timor generat. nutrit & ser¬
uat humilitatẽ: s mansuetudinẽ.
s patientiã. s longanimitatẽ. Quẽ

Expanded text:
juxta illud: Alligatus es uxori? noli juxta illud: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem . 4. Sed ad quid nitor his ratiocinationibus? Nunquid suadeo tibi redire ad onus regiminis, cum jam non pateat locus recuperationis? aut desperare te intendo, quasi qui te tali ligaveris culpa, quam jam solvere non possis? Absit! sed tantum nolo te illud, tanquam nullum vel parvum malum, negligere; imo semper timere, semper poenitere, semper securum non esse, sicut scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus . Vides certe quem timorem tibi incutere nitor, non qui tibi sit laqueus desperationis, sed qui spem acquirat beatitudinis. Est siquidem timor inutilis, tristis, crudelis, qui veniam, quia non quaerit, non consequitur. Est et timor pius, humilis, fructuosus, qui cuilibet, quantumlibet peccatori, facile misericordiam promeretur. Talis timor generat, nutrit, et servat humilitatem, sed mansuetudinem, sed patientiam, sed longanimitatem. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
uictus ep̃c fecit inuitus. ñ fuit absol¬
uere. s abrumꝑe. Congratulor tibi
quide qͦd sis exoneratꝰ. s uereor ne d̾s
a te quantũ in te ẽ exhonoratus sit.
Cuiꝰ ꝓculdubio ordinationi resistiˢ
dum ꝓmotus ab illo. tu de deicis.
Quod si excusans pauꝑtatis p̾tendiᷤ
necessitatẽ: necessitas parit coronam.
Si difficultatẽ. si impossibilitatẽ: oĩa
possibilia sunt credenti. S responde
qͦd uerius ẽ: quia scilicet placuit tͥ
magis quies tua: quã utilitas aliena.
Nec mirũ. Placet fateor & mͥ quod hec
quies tͥ placeat: si tam̃ ñ nimis. Quod¬
cũq autẽ bonũ ita placet. ut si recte
ficri ñ possit. placeat tam̃ fieri eo etiã
mͦ quo fas ñ ẽ:nimis ẽ. Acꝑ hoc quia
iam bene ñ fit: bonũ ñ ẽ. Scriptũ ẽ
enim. Si recte offers & ñ recte diuidiᷤᷤ.
peccasti. Aut gͦ oportuit te gregem
dnicum minime seruandu susciꝑe:
aut susceptũ nequa quã relinquere:

Expanded text:
victus 91 episcopus fecit invitus, non fuit absolvictus 91 episcopus fecit invitus, non fuit absolvere, sed abrumpere. 3. Congratulor quidem tibi, quod sis exoneratus: sed vereor ne Deus a te, quantum in te est, exhonoratus sit; cujus procul dubio ordinationi resistis, dum promotus ab illo tu te dejicis. Quod si excusans paupertatis praetendis necessitatem; necessitas parit coronam: si difficultatem, si impossibilitatem; omnia possibilia sunt credenti. Sed responde quod verius est, quia scilicet placuit tibi magis quies tua, quam utilitas aliena. Nec mirum: placet fateor et mihi, quod haec quies placeat tibi, si tamen non nimis. Quodcunque autem bonum ita placet, ut si recte fieri non possit, placeat tamen fieri eo etiam modo quo fas non est, nimis est: ac per hoc jam quia bene non fit, non est bonum. Scriptum est enim: Si recte offers, et non recte dividis, peccasti . Aut ergo oportuit te gregem dominicum minime servandum suscipere, aut susceptum nequaquam relinquere,
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ siccitatẽ. immo insipientiȩ semꝑ
suspectam habens tem̾itatẽ: cum ñ
sit qͣd fieri laudo. nec audeo nec debeo
indignari: desiderans quẽq consultiꝰ
agere quã a me acceꝑit. Quotiens tͦ
mea sententia eligitur ac tenet᷑ graui
fatece onere me p̾mi sentio: rei finem
semꝑ pauidus & ñ quã securꝰ expectanᷤ.
Uideris tu tam̃. si consulte. meũ de hac
re consiliũ mutaueri. Uiderint hi
quoꝵ saniori si quoꝵ tam̃ suꝑ hoc fre¬
tus es consilio: an rationabilit̾ egeris.
Uiderint inquã si liceat xp̃iano in¬
iunctam sibi dimittere obedientiã
ante mortẽ: cum xp̃c factus sit obedi¬
ens patri usq ad mortẽ. Etiam inqͥs
ꝑ licentiam. Nam quesiui eam ab
ep̃o. &e accepi. Bene licentiam quide
quesisti. s quomͦ ñ licebat. Ac ꝑ hoc
nec accepisti: s extorsisti. Extorta aũ
seu coacta licentia. ñ ẽ licentia: s uio
lentia. Quod gͦ tua importunitate.

Expanded text:
meae siccitatem, imo insipientiae meae semper meae siccitatem, imo insipientiae meae semper suspectam habens temeritatem; cum non fit quod fieri laudo, nec audeo, nec debeo indignari, desiderans quemque consultius agere, quam a me acceperit. Quoties vero mea sententia eligitur ac tenetur, gravi, fateor, onere me premi sentio, rei finem semper pavidus et nunquam securus exspectans. Videris tu tamen, si consulte meum de hac re consilium mutaveris. Viderint hi quorum saniori, si quorum tamen, super hoc fretus es consilio, an rationabiliter egeris. Viderint, inquam, si liceat Christiano injunctam sibi dimittere obedientiam ante mortem, cum Christus factus sit obediens Patri usque ad mortem. Etiam, inquis, per licentiam: nam quaesivi eam ab episcopo, et accepi. Bene, licentiam quidem quaesisti, sed quomodo non licebat; ac per hoc non accepisti, sed extorsisti. Extorta autem seu coacta licentia, licentia noimportunitate
Abbreviated transcription (Latin):
et sciri quã nicħ scio. Itane lanam qͦ¬
rit ouis a capra: a quã molendinũ a
furno: ubum sapiens a stulto: Dein¬
de ꝑ totam seriem litteraꝵ attollens me
supra me. multum de me laudabilia
int̾miscens: quoꝵ quia ipse mͥ consciꝰ
ñ sum. & tue hec beniuolentiȩ ascribo:
& ignosco ignorantie. Tu enim uides
in facie: ds̃ autẽ in corde. Sub cuius
tremendo aspectu. si sollicite me cucũ¬
spicio: certũ ẽ qͦd eo ipse mͥ notior sum
quã tͥ: quo ꝓpinquior. Idõq mag̾ cre¬
do mͥ de me uidenti me: quã tͥ opi¬
nanti de me qͦd ñ uides in me. Quod
si qͥdem forte audisti a me qͦd posset
ꝓdesse tͥ: dõ grãs age: in cuius manu
sunt & nos & sermones nr̃i. Satisfa¬
cis etiam mͥ. pro eo qͦd meũ consiliũ
ñ tenueris confortantis te. & monen¬
tis animo ñ frangi: pusillanimitate
qua re ipse mͥ sicut postulas. satis fa¬
cio ꝓ te. Agnoscens siqͥdem sapientiȩ

Expanded text:
et sciri quam nihil scio. Itane lanam quet sciri quam nihil scio. Itane lanam quaerit ovis a capra, aquam molendinum a furno, verbum sapiens a stulto? Praper totam seriem litterarum attollens me supra me, multum de me laudabilia intermisces: quorum quia ipse mihi conscius non sum; et tuae haec benevolentiae adscribo, et ignosco ignorantiae. Tu enim vides in facie, Deus autem in corde: sub cujus tremendo aspectu si sollicite me circumspicio, certum est quod eo ipse mihi notior sum quam tibi, quo propinquior. Ideoque magis credo mihi de me videnti me, quam tibi opinanti de me quod non vides in me. Quod si quid forte a me audisti quod posset prodesse tibi, gratias Deo age, in cujus manu sumus nos et sermones nostri. 2. Satisfacis etiam mihi pro eo, quod consilium meum non tenueris, confortantis te et monentis animo non frangi, pusillanimitate qua re ipse mihi, sicut postulas, satisfacio pro te. Agnoscens siquidem sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
otis uiscerib caritatis ample¬
ctendo fr̃i ogenio canonico. fr̃ .s. mo
usq in finem. Si tͥ ad tuas litteras
tardius uideor rescͥpsisse: noueris po¬
tius oportunitatẽ nuncii defuisse. Qͥs
enim nunc pͥmum legis: iam dudu
crede dictatas. S ut dixi ꝓpt̾ latoris
inopiam tardaui mittere. qͦd scribere
ñ tardaui. Legi itaq in tuis litteris.
te illam quã grauit̾ ferebas curȩ. pasto¬
ralis sarciña deposuisse: licentia si qͥdẽ
ab ep̃o uix impetrata᷑. immo extorta
tua importunitate. Et hoc ñ alit̾: nisi
ut in eiꝰ ep̃atu quocunq alibi manenᷤ.
ab eius subiectione ñ recederes. Tu uͦ
cum tͥ hoc ñ placeret: archiep̃m adi¬
ens. & ab ipso tanquã suꝑiori auctori¬
tate securitatẽ accipiens. ad pͥorem lo¬
cum & ad tuũ abbatẽ reu̾sus es. Ubi
qualit post hȩc uiuere debeas a me
doceri flagitas: egregio utiq doctore
& magistro incomparabili. Qui cum
cepero docere qͦd nescio: uł tunc incipi¬

Expanded text:
otis visceribus charitatis amplectendo fratri OGERIO canonico, frater BERNusque in finem. 1. Si tibi ad tuas litteras tardius videor rescripsisse, noveris potius opportunitatem nuntii defuisse. Quas enim nunc primum legis, jamdudum crede dictatas: sed, ut dixi, propter latoris inopiam tardavi mittere, quod scribere non tardavi. Legi itaque in tuis litteris, te illam, quam graviter ferebas, curae pastoralis sarcinam deposuisse, licentia siquidem ab episcopo vix impetrata, imo extorta tua importunitate: et hoc non aliter, nisi ut in ejus episcopatu, quocunque alibi manens, ab ejus subjectione non recederes. Tu vero cum tibi hoc non placeret, archiepiscopum adiens, et ab ipso tanquam superiori auctoritate securitatem accipiens, ad priorem locum, et ad tuum abbatem reversus es. Ubi qualiter post haec vivere debeas, a me doceri flagitas, egregio utique doctore et magistro incomparabili, qui cum coepero docere quod nescio, vel tunc incipi
Abbreviated transcription (Latin):
&e possessionib in hiat. in seruitutẽ re¬
digi: reginacensis regnare nullate¬
ille: quẽ habuistis in negocio ebo¬
racensis: Non sentiet illu: qui simi¬
le opus temptauerit: Eece is sicut ac¬
cepimus in sp̃u illius uenit: qͥ curiã
adu̾sum uos concitauit. si licuerit mo¬
liturꝰ id ipsum. De negocio dñi lun¬
densis reducimus uob̃ ad memoriam.
Causa dilationis sublata de medio ñ
ẽ : nͥ ut fiat qͦd faciendu ẽ. Et hoc ad¬
diderim. Habere iustum bonũ. & bo¬
nȩ famȩ cancellariũ. apłlice dignitauᷤ
ñ modica pars ẽ: apłice amministra¬
tionis ñ parcũi amminicułu ẽ: apłi¬
ce conscientiȩ ñ mediocris custodia ẽ.
Semꝑ quid̃e notabił constitutio ꝑni¬
tiosa: at pꝰt longam deliberationem

Expanded text:
et possessionibus inhiat, in servitutem reet possessionibus inhiat, in servitutem redigi: Regniacensis regnare nullateille, quem habuistis in negotio Eboracensi? 273 Non sentiet illum, qui simile opus tentaverit? Ecce is, sicut accepimus, in spiritu illius venit, qui curiam adversum vos concitavit; si licuerit, moliturus idipsum. De negotio domini Lundensis reducimus vobis ad memoriam. Causa dilationis sublata de medio, non est nisi ut fiat quod faciendum erat. Et hoc addiderim: habere bonum, justum, et bonae famae cancellarium, apostolicae dignitatis non modica pars est, apostolicae administrationis non parvum adminiculum est, apostolicae conscientiae non mediocris custodia est. Semper quidem notabilis constitutio perniciosa: at post longam deliberationem,
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝓ gła ur̃a faciat: si sic feceritiᷤᷤ
Testimoniũ ꝑhibeo eis. qͦd multos de
religione nominauerunt. ñ religione
delectati s impotentia: qui ñ possint
malignitatẽ eoꝵ cohercere. qui ui ĩ
repellere ñ sufficiant: ut quoꝵ scĩta¬
tem ñ amant᷑. ñ sit quod timeant po-¬
testatem. Comes niu̾nensi ᷤᷤ uias patͥs
ñ ambulat: adu̾satur tum huic. tũ
om̃i bono. Incubat t̾ris bonisq eccłia¬
rum. sicut leo paratuᷤ ad predam:
Paratus ẽ reciꝑe &e sarracenũ aut quẽ¬
piam ex iudeis. ut isto careat: qͦd solꝰ
sibi uideat᷑. qui malicie & calliditati eiꝰ
resistere & norit & possit. Inde ẽ quod
ñnullis clicoꝵ. minis & manifestis gͣ¬
uaminib ut nob̾ ipsi confessi sunt
silentiũ imposuit: ne pars adu̾sa de
multitudine głetur. Et ut breuit̾ qͦd
sentio expͥmam: si iudicat᷑ oꝑep̾cium
in illo ep̃atu monastia pauꝑari. eccle¬
sias conculcari. religioni illudi. ipsam
ep̃alem sedem. cuiꝰ p̾cipue facultatib

Expanded text:
ia vestra faciat, quam si sic feceritis. Testimonium perhibeo eis, quod multos de religione nominaverint, non religione delectati, sed impotentia, qui non possint malignitatem eorum coercere, qui vi vim repellere non sufficiant: ut quorum sanctitatem non amant, non sit quod timeant potestatem. Comes Nivernensis vias patris non ambulat: adversatur tum huic, tum omni bono. Incubat terris bonisque Ecclesiarum, sicut leo paratus ad praedam. Paratus est recipere etiam Saracenum, aut quempiam ex Judaeis, ut isto careat, quod solus sibi videatur, qui malitiae et calliditati ejus resistere et norit, et possit. Inde est quod nonnullis clericorum minis et manifestis gravaminibus, ut nobis ipsi confessi sunt, silentium imposuit, ne pars adversa de multitudine glorietur. 4. Et, ut breviter quod sentio exprimam, si judicatur operae pretium in illo episcopatu monasteria pauperari, ecclesias conculcari, religioni illudi, ipsam episcopalem sedem, cujus praecipue facultatibus
Abbreviated transcription (Latin):
iem tangi: potiꝰ quã denuntiatoiẽ:
Cuiꝰ ñ potuit infamari ꝑsona debu¬
it infirmari ꝓmotio: Unum ẽ edu¬
obꝰ. Aut stabit sermo quẽ a uobis
egiessum testati sumus: aut nos m̃¬
bitur in malicia: qui potens fuit in
miquitate. O beditũ tam̃ manda¬
to ex parte ẽ: & parte maiori. Trib
cõmissum erat. Uno contẽpnente. du¬
ob ꝯsentientib quid restat᷑. n ut uox
ur̃a suppleat qͦd minus ẽ: Etquidẽ
tute hoc. Non ẽ qͦd timeatis a scan¬
dalo illoꝵ. de quib dñs dicit: sinite
illos. ceci sunt duces eȩcoꝵ. Quod reli¬
quum ẽ. letabitur ppłs: letabit᷑ pars
sanior cleri. etiam ipse letabit᷑ ixx: le

Expanded text:
rem tangi potius, quam denuntiatorem? rem tangi potius, quam denuntiatorem? Cujus non potuit infamari persona, debuitne infirmari promotio? Unum est e duobus: aut stabit sermo, quem a vobis egressum testati sumus; aut nos menbitur in malitia qui potens fuit in iniquitate. 3. Obeditum tamen mandato ex parte est, et parte majori. Tribus commissum erat; uno contemnente, duobus consentientibus, quid restat, nisi ut ra suppleat quod minus est? Et quidem tute hoc. Non est quod timeatis a scandalo illorum de quibus Dominus dicit: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Quod reliquum est, laetabitur populus, laetabitur sanior pars cleri, etia
Abbreviated transcription (Latin):
Aptũ uidelicet instrumentũ: formi¬
ca plaustrũ trahens. Uolustis homi¬
nem ꝓmoueri. digne sane ni fallor:
in quẽ nimirũ qͥd dicant ñ inueni¬
unt. ne hii quidẽ qui contraria uolt̃.
Innotuit quib oportebat mist̾ium
bonȩ uoluntatis. Et mystium quidẽ
publicatũ ẽ: fructu uͦ usq adhuc et
utilitate fraudamur. Queritis quis
fecit hoce Homo pacis uĩȩ: in quo sꝑa¬
batis. Homo cui odio religio: cui onĩ
sapientia: cui t̾rori iusticia ẽ. Qui dñi
sui ñ est ueritꝰ secretũ ꝓdere: euacuare
decietũ. Nec mirum: qui se tałe apire
ñ ẽ confusus. Qui dum ꝓpͥo concedit
liuori: etiam uĩx̧ reuerentiȩ ñ pepeit.
Confusus sum s quȩ cura: Non recu¬
so confusionẽ: quã mͥ obedientiȩ ⁊ elꝰ
inuexit. Ame quide ñ transiit calix
iste. s ꝑme plane usq ad uos ꝑtͣnsiit.
In suggillatione ne dicam depͣuatiõe
date sententię. cui clarum ñ fit aucto¬

Expanded text:
Aptum videlicet instrumentum, formiAptum videlicet instrumentum, formica plaustrum trahens. Voluistis hominem promoveri; digne sane, ni fallor: in quem nimirum quid dicant, non inveniunt, ne hi quidem qui contra volunt. 2. Innotuit quibus oportuit mysterium bonae voluntatis. Et mysterium quidem publicatum est, fructu vero usque adhuc et utilitate fraudamur. Quaeritis qui fecit hoc! Homo pacis vestrae, in quo sperabatis. Homo, cui odio religio, cui oneri sapientia, cui terrori justitia est: qui domini sui non est veritus secretum prodere, evacuare decretum. Nec mirum qui se talem aperire non est confusus: qui dum proprio concedit livori, etiam vestrae reverentiae non pepercit. Confusus sum ego: sed quae cura? Non recuso confusionem, quam mihi obedientiae zelus invexit. A me quidem non transiit calix iste: sed per me plane usque ad vos pertransiit. In suggillatione, ne dicam depravatione datae sententiae, cui clarum non sit aucto
Abbreviated transcription (Latin):
firquenti & benigno exaudi¬
tu. tempus bieue quo hic sum
solando tedentẽ: pusillanimẽ erigẽ¬
do. facitis & si ñ qͦd mciror ipse : certe
qͦd uos decet. Non qͦd ad usum ꝓpriȩ
uoluntatis tanta abiiti benignitate
delecter: paratꝰ teste conscientia tam eqͦ
animo acciꝑe. qͦd negare quã qͦd p̾stare
placuerit. Uolo mͥ geri morẽ sicut et
om̃is homo: s ñ quod iusticiȩ obuiet.
pliceat uoluntati. Hoc ꝓ eo. ne me suᷤ¬
picemini aut ñ adu̾tere beneficium:
aut ingratũ eẽ. Nunc qͦd res postulat:
audiat scitas ur̃a. Cum in me itur.
leuis iactura ẽ & quȩ leuari facili que¬
at resarcitu. Ego plagis conscientiȩ
mex nulłu iudieo accõmodatiꝰ medi¬
camentũ: ꝓbris &e contumeliis. Non
ẽ ꝓinde qͦd ꝓ me mouear: homuntio
om̃i obꝑbrio dignus & despectione.
te ꝑuenerit: nutat fateor patientia.
ce om̃is pene cedit mansuetudo. Nun¬
quid petiui a dño meo ordinari per
me ȩccłias: disponi ep̃atus: cixari ep̃oᷤᷤ:

Expanded text:
frequenti et benigno exauditu tempus breve, quo hic sum, solando taedentem, pusillanimem erigendo. Facitis, etsi non quod mereor ipse, certe quod vos decet. Non quod ad usum propriae voluntatis tanta abuti benignitate delecter; paratus, teste conscientia, tam aequo accipere animo quod negare, quam quod praestare placuerit. Volo mihi geri morem, sicut et omnis homo; sed non quod justitiae obviet, pliceat voluntati. Hoc pro eo, ne me suspicemini aut non advertere beneficium, aut ingratum esse. Nunc quod res postulat, audiat Sanctitas vestra. Cum in me itur, levis jactura est, et quae levari facili queat resarcitu. Ego plagis conscientiae meae nullum judico accommodatius medicamentum probris et contumeliis. Non est proinde quod pro me movear, homuncio omni opprobrio dignus et despectione. te pervenerit, nutat, fateor, patientia, et omnis pene cedit 272 mansuetudo. Numquid petivi a domino meo ordinari per me Ecclesias, disponi episcopatus, creari episcopos!
Abbreviated transcription (Latin):
partim & confessus ẽ. De turpitudini¬
b eius quib t̾ra sordet. & facte sunt
om̃ib in parabolam. suꝑsedeo pol-¬
luere labia mea: ce urãs aures. Si ad uoᷤᷤ
uen̾it nam hoc głatur. & amicos se ha¬
bere confidit in curia: mementote ar¬
naldi de brixa: quia ecce plus quã ar¬
naldus hic. Nullus ꝑpetua dignior in¬
clusione: nicħ eius ꝑpetuo silentio iu

Expanded text:
partim et confessus est. De turpitudinipartim et confessus est. De turpitudinibus ejus, quibus terra sordet, et factae sunt omnibus in parabolam, supersedeo polluere labia mea, et vestras aures. Si ad vos venerit nam hoc gloriatur, et amicos se habere confidit in curia, mementote Arnaldi de Brixia, quia ecce plus quam Arnaldus hic. Nullus perpetua dignior inclusione, nihil ei perpetuo silentio jus
Abbreviated transcription (Latin):
icholaus ille exiit a nob̾: qͥa ñ
erat ex nob̃. Exiit autẽ. feda pꝰt
se relinquens uestigia. Et ego
longe ante hominẽ nouerã: s expecta¬
bam ut aut d̃s eum conu̾teret: aut in¬
star iude ipse se ꝓderet. Qd̃ &e factum ẽ.
Pret̾ libros. denarios. & auiros multos.
in ipso exitu eiꝰ inuenta ft̃ suꝑ eũ sigilla
ũ nr̃m. ip̃mq ñ antiquũ s nouellum:
qͦd ob ipsius dolos &e furtiuas surrepti¬
ones mutare nuꝑ coactus fuerã. Hoc
enim ẽ qͦd uob̾ tacito nomine scͥpsisse
me memini: quia uidelicet ꝑiditati
sumus in falsis fr̃ib. Quis possit dicere:
ad quã multas ꝑsonas sub noĩe meo
me ignorante que uoluit scͥpsit.: Qe¬
mͥ det. ut ipsa curia ur̃a ad purum
purget᷑ fece mendatioꝵ eiꝰ: Quis mͥ
det ut uł eoꝵ innocentia qui mecũ st᷑.
satis ualeat excusari: apud cͥcũuentos
& p̾uentos impudicissimis eiꝰ m̃daciis:
Uob̃ quoq aliquotiens in eade falsita¬
te scͥpsisse &e ñ semel. partim ꝯuictus:

Expanded text:
icolaus ille exiit a nobis, quia non erat ex nobis: exiit autem foeda post se relinquens vestigia. Et ego longe ante hominem noveram; sed exspectabam ut aut Deus eum converteret, aut instar Judae ipse se proderet: quod et factum est. Praeter libros, denarios, et aureos multos, in ipso exitu ejus inventa sunt super eum sigilla um nostrum, ipsumque non antiquum, sed novellum: quod et ob ipsius dolos et furtivas subreptiones mutare nuber coactus fueram. Hoc enim est quod vobis tacito nomine scripsisse me memini: quia videlicet periclitati sumus in falsis fratribus. Quis possit dicere, ad quam multas personas sub nomine meo, me ignorante, quae voluit, scripsit? Q det ut ipsa curia vestra ad purum purgetur faece mendaciorum ejus? Quis mihi det ut vel eorum innocentia, qui mecum sunt, satis valeat excusari apud circumventos et praeventos impudentissimis ejus mendaciis? Vobis quoque aliquoties in eadem falsitate scripsisse, et non semel, partim convictus,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud negare efficatiã. Aliud ẽ in quã
qͦd causamur ñ bene quippiã fieri: &
aliud qͦd m̃tim̃ nec fieri. Hec interim
de hac re dixerim & senserim. absq p̾¬
iudicio uł tuȩ sententie. siqͥdem me¬
lius sapis: uł cuiuslibet saniꝰ sapien

Expanded text:
aliud negare efficaciam. Aliud, inquam, est aliud negare efficaciam. Aliud, inquam, est quod causamur non bene quidpiam fieri, et aliud quod mentimur nec fieri. Haec interim de hac re dixerim et senserim, absque praejudicio vel tuae sententiae, si quid melius sapis, vel cujuslibet sanius sapien
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd tͥ uellem ad remediũ mali unũ e
duob egisse: aut ipsum qͣd fecisti aut
certe ab illo loco uͥ dicit᷑ simili modo
postea quã cenatũ ẽ u̾ba sc̃a iterasse:
& sic complesse qͦd restabat de sacrifi¬
cio. Neq dubitauerĩ de corpore iam
conseerato: qui utiq iuxta ritum ec¬
clesiȩ didici ab ipsa. qͦd & ipsa accepit
ã dño. panẽ scilicet acuinũ & si simul
apponere: ñ simul tam̃ ex his sacra ꝯfi¬
cere. Cum gͦ prius de pane corpus. ꝗͣ
de uino sanguis more eccliastico con¬
ficiatur: si ꝑ obliuionẽ tardius quod
p̾ripere consequentiũ. Puto enĩ qͦd si
dño post factum de pane suũ corpus.
umi consecrationẽ placiusset aliqͣn¬
diu int̾mittere. aut certe penitꝰ omit¬
tere: nichilominꝰ corpus mansisset
rent. Nec nego panẽ &e uinũ aqua qͥ¬
dem mixtum simul debere apponi:
quinpotius assero haud alit̾ debere
fieri. S aliud ẽ culpare negligentiã:

Expanded text:
quod tibi, vellem ad remedium mali unum e quod tibi, vellem ad remedium mali unum e duobus egisse: aut ipsum quod fecisti, aut certe, ab illo loco ubi dicitur, « Simili modo postquam coenatum est, » verba sancta iterasse; et sic complesse quod restabat de sacrificio. Neque enim dubitaverim de Corpore jam consecrato, qui utique juxta ritum Ecclesiae didici ab ipsa quod et ipsa accepit a Domino, panem scilicet ac vinum, et simul apponere, non simul tamen ex his sacra cere. Cum ergo prius de pane Corpus, quam de vino Sanguis more ecclesiastico conficiatur, si per oblivionem tardius quod  possit praeripere consequentium. Puto enim quod si Domino post factum de pane suum Corpus, vini consecrationem placuisset aliquandiu intermittere, aut certe penitus omittere, nihilominus Corpus mansisset rent. Nec nego panem et vinum, aqua quidem mixtum, simul debere apponi, quin potius assero haud aliter debere fieri; sed aliud est culpare negligentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
oblitus ẽ uinũ mittere in calicem. cui¬
us & maior̃e in hoc estimamꝰ culpã
sitam̃ &e tu ita putas: tuo arbitrio
derelinquimꝰ. Sane si sermo exiit int̾
fratres: & ipsi om̃s singłi singulas ac-¬
cipiant disciplinas: ut fiat qͦd legit᷑.
Alter alteriꝰ onera portate. Deinde qͦd
comꝑta sero licet negligentia. uinum
fudisti in calicẽ suꝑ hostiȩ sacrate par¬
ticuła laudamꝰ: nec sub tanto arti¬
culo melius fieri potuisse putamuᷤ.
arbitrantes liquorẽ & si ñ ex consecra¬
tione ꝓpͥa atq sollemni in sanguiẽ
xp̃i mutatũ: sacrum tam̃ fuisse ex con¬
tactu corporis sacri. Aiunt tam̃ ne¬
scio quẽ alium aliud sensisse scͥptorẽ:
ñ posse uideł absq trib idest pane
uino & aqua hoc sacrificiũ ẽẽ: ita ut
si q̃llibet deesse contigerit: reliqua ñ
scificent᷑. S de huiꝰ modiunusquisq
in suo sensu abundat. E go autẽ ꝓ
meo fatuo sensu. si mͥ idem ꝯtigisset

Expanded text:
oblitus est mittere vinum in calicem, cujoblitus est mittere vinum in calicem, cujus et majorem in hoc aestimamus culpam, si tamen et tu ita putas, tuo arbitrio derelinquimus. Sane si sermo exiit inter fratres, et ipsi omnes singuli singulas accipiant disciplinas, ut fiat quod legitur, Alter alterius onera portate . Deinde quod comperta, sero licet, negligentia, vinum fudisti in calicem super hostiae sacratae particulam, laudamus, nec sub tanto articulo melius fieri potuisse putamus, arbitrantes liquorem, etsi non ex consecratione propria atque solemni in Sanguinem Christi mutatum, sacrum tamen fuisse ex contactu Corporis sacri. Aiunt tamen nescio quem alium aliud sensisse scriptorem, non posse videlicet absque tribus, id est pane, vino, et aqua, hoc sacrificium esse, ita ut si quodlibet horum deesse contigerit, reliqua non sanctificentur. Sed de hujusmodi unusquisque in suo sensu abundat. 3. Ego autem pro meo fatuo sensu, si mihi idem contigisset
Abbreviated transcription (Latin):
tium quoq negligentiã.: s plane nul¬
lius maliciã. Et certe optime nosti nul¬
lum eẽ bonũ: nͥ fuerit spontaneũ. Ma-¬
lum gͥ poterit ẽẽ magnũ qͦd constat
uoluntariũ ñ fuisse: Alioqͥn si qͣd
fit a ñ uolente. bonũ quid̃e nullam
grãm. malum autẽ multã ꝯsequitur
penam: hoc ẽ si cura unam eandemꝙ
causam & malum imputat᷑. & bonũ
ñ suscipit᷑. quisquis ita sentit asserat
siuult. & q̃d ñ sapientia maliciã. s ma¬
licia uincit sapientiã. Ut tam̃ facia¬
mus satis in quietiori ꝯscientiȩ tuȩ: &
ne forte malum hoc mali cuiꝰpiã gra¬
uioris latentis adhuc in monasterio
fuerit commonitio: ꝓpenitentia tibi
iniungimꝰ septẽ psalmos penitentia¬
les. eotidie usq ad pascha septies ꝑst̾¬
nendo te decantare: sept̾e disciplinas
acciꝑe. In hunc modu satisfaciat & il¬
le: qui t̃ adillam missam ministrauit.
De illo qui sibi ante apparauerat. &

Expanded text:
tium quoque negligentiam, sed plane nultium quoque negligentiam, sed plane nullius malitiam. Et certe optime nosti nullum esse bonum, nisi fuerit spontaneum. Malum ergo poterit esse magnum, quod constat voluntarium non fuisse? Alioquin si quod fit a non volente, bonum quidem nullam gratiam, malum autem multam consequitur poenam, hoc est si circa unam eamdemque causam, et malum imputatur, et bonum non suscipitur, quisquis ita sentit, asserat, si vult, quod non sapientia malitiam, sed malitia vincit sapientiam. 2. Ut tamen faciamus satis inquietiori conscientiae tuae, et ne forte malum hoc mali cujuspiam gravioris latentis adhuc in monasterio fuerit commonitio, pro poenitentia tibi injungimus septem psalmos poenitentiales quotidie usque ad Pascha, septies prosternendo te, decantare, septem disciplinas accipere. In hunc modum satisfaciat et ille qui tibi ad illam Missam ministravit. De illo autem qui sibi ante apparuerat, et