comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non flentes: Elet quilibet amissione carorum.
⁊ muusterus huiꝰ scłi: sua quoq ⁊ aliorum
peccata: sed quasi ñ flet: qr consolationem
ht̃ in spe cęlestis remunerationis: ut impleat᷑
qd̃ dñs dixit: B eati lugentes: qm̃ ipsi c̃ solabunt᷑
Et qui gaudent: tanquã non gaudentes: Mul¬
ti sunt qui gaudent de tẽporalib cõmodis: sed
quasi ñ gaudent: qr sic gaudent in tẽporalibus
bonis. ut semꝑ torm̃ta ꝑpetua considerent:
& ȩc̃nũ dei iudiciũ tuneant: Et qui emirã:
tanquam non possidentes: E init aliquis
p̃dia t̾rena: boues. seruos ⁊ ancillas: sed qͣsi
non possident: dum repente ab hoc scło transit
ꝑ mortẽ corporis: Aliter: Emunt multi bona
temporalia: atq ad usum suũ. alioꝵq pre¬
parant. quȩ in hoc scło necessaria sunt. sed
quasi ñ possident: dũ sic adhereant terre¬
nis. ut non amittant ȩtña: cautaq c̃sidaddõe
preuideant. quod hec omnia in ꝓximo

Expanded text:
non flentes, sint. Flet quilibet amissione proximorum, non flentes, sint. Flet quilibet amissione proximorum, et miserias hujus saeculi, sua quoque et aliorum peccata: sed quasi non flet, qui consolationem habet in spe coelestis remunerationis, ut impleatur quod Dominus dixit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur , et qui gaudent tanquam non gaudentes. Multi sunt qui gaudent de temporalibus commodis; sed quasi non gaudent, quia sic gaudent in temporalibus bonis, ut semper tormenta perpetua considerent, et aeternum Dei judicium timeant; et qui emunt, tanquam non possidentes. Emit aliquis praedia terrena, boves, servos, et ancillas, sed quasi non possidet, dum repente ab hoc saeculo transit per mortem corporis. Aliter: Emunt multi bona temporalia, atque ad usum suum aliorumque praeparant quae in hoc saeculo necessaria sunt, sed quasi non possident, dum sic adhaerent terrenis, ut non amittant aeterna, cauta consideratione praevidentes quia haec omnia in proximo
Abbreviated transcription (Latin):
Suadeo uobis. ⁊ consilium do. ut castitatem
seruetis. uoleus uos seruare ne in tribula¬
tronẽ carnis incidatis: Aliter: Ego autem¬
uobis parco: id÷ dunitto uł consentio acce¬
dere uos ad hanc cribulationẽ carnis: si non
uultis seruare integritatẽ corporis Tempus
sub uitȩ nr̃ȩ breue est: q in breui finiet᷑:
Ideoq non ÷ popłs dei ita ꝓpagandꝰ generati¬
one carnali. sicut actenus a principio mun¬
di: sed iam regeneratione colligendus Reli¬
nanq habet. sed quasi ñ habet: qr hodie uidet᷑
illam habere. sed crastina die moriet᷑:⁊ et de¬
sinit post modũ uxorẽ habere: Ideoq debet
in p̃senti scł̃o futurã uitã imitari: in qua er̃t
electi similes angłis dei: Aliter: xorem ht̃
sed quasi non ht̃: qui sic sitit debita carnis ex¬
soluere. ut tam̃ ꝑ eam mundo tota mente ñ
uideat᷑ inherere: uidelicet sic reddens debitũ
uxori: ut ñ dispͥiceat creatori: Et qui flent: tanꝙͣ.

Expanded text:
Suadeo vobis, et consilium do ut casti Suadeo vobis, et consilium do ut casti sitis, volens vos servare ne in tribulationem carnis incidatis. Aliter: Ego vobis parco, id est dimitto, vel consentio accedere vos ad hanc tribulationem carnis, si non vultis integritatem corporis ss vitae nostrae, breve est, quia in brevi finietur, ideoque non est populus Dei ita propagandus generatione carnali, sicut hactenus a principio mundi, sed est jam regeneratione colligendus. Relinamque habet, sed quasi non habet, qui hodie videtur illam habere, sed crastina die moritur, et desinit postmodum uxorem habere: ideoque debet in praesenti saeculo futuram vitam imitari, in qua erunt electi similes angelis Dei. Aliter, uxorem habet, sed quasi non habet, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere, videlicet sic reddens debitum uxori, ut non displiceat Creatori. Et qui flent tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq consiliũ meum ñ debeo uob̃ absconde:
Existimo ergo hoc bonum esse .i. turguinitatẽ
seruare: ꝓpt̾ instantẽ necessicatẽ: Instantem
tribulationẽ.⁊ angustiam quam sustiuent
coniugati : et maxune coniuigatȩ. fastidium
uidelicet in contłipiendo: dolorem in parturi¬
endo: qͦ dolore plerunq mulieres solent mori:
curam multã.⁊ laborẽ in alendis ⁊ uestiendis
filiis: tristiciam dde egrotatione. ⁊ morte corũ:
maxuneq si om̃ib flqͥs fuerit orbata. de amis¬
sione quoq coniugis: Similit̾ etiã labores et
dolores fustinet uir de amissione fitiorũ: &.
morte uxoris: A quib om̃ib sunt illi liberi
integritate corporis uiuere. uir gnucatetq
seruare: tit possit ẽẽ liber ab his necessitatibꝰ
Quod uͦ sequit᷑ tribulationẽ carnis habebẽ
huiꝰ modi. illi tales uidelicet qui matrimonio
copulant᷑: qd supͣ appella uit necessitatem
instantẽ: hoc in loco appellauit tribulationẽ:
Ego autem uobis parco: Et est sensus:

Expanded text:
ideoque consilium meum non debeo vobis abscondere Existimo ergo hoc bonum esse, id est virginitatem servare, propter instantem necessitatem: Instantem tribulationem et angustiam quam sustinent conjugati, et maxime conjugatae, fastidium videlicet in concipiendo, dolorem in parturiendo, quo dolore plerumque solent mulieres mori, curam multam et laborem in alendis et contuendis filiis, tristitiam de aegrotatione et morte eorum, maximeque si omnibus filiis fuerit orbata, de amissione quoque conjugis. Similiter etiam labores et dolores sustinet vir de amissione filiorum et morte uxoris, a quibus omnibus sunt illi liberi,integritate corporis vivere, virginitatem servare, ut possit esse liber ab his necessitatibus. Quod vero sequitur, Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi: illi tales, videlicet qui matrimonio copulantur, quod supra appellavit necessitatem instantem, hoc in hoc loco appellavit tribulationem. Ego autem vobis parco, et est sensus:
Abbreviated transcription (Latin):
medẽ. necne: ⁊ utrũ ee̾nt om̃ia munda:
qr quidã illoꝵ habentes scientiã. cuncta c̾e
a deo creata bona. manducabant in templis
idolorũ: &e scandalizabant simpliciores
fr̃s: qui dicebant: Nisi iste qui maioris sci-¬
entiȩ ÷ quã ego. sciret aliqͥd numinis. ⁊ dei¬
tatis ee̾ in boc idolo. ⁊ in carnib ei consecra¬
tis: nequaꝗͣ in idolio .i. in tẽplo idolis conse¬
crato. residens carnes. aliosq cibos. ⁊ uinũ
idolis consecratũ sumeret: De hoc multa di¬
cturus ÷ hic apłs: Scimus quoniam om̃s
scientiam habemus. sub̃ om̃ia ẽẽ munda
ꝑ naturã: sed inuocatio idolorũ ⁊ consecra

Expanded text:
medere necne, et utrum essent omnia munda, quia quidam illorum, habentes scientiam cuncta esse a Deo creata bona, manducabant in templis idolorum, et scandalizabant simpliciores fratres, qui dicebant: Nisi iste, qui majoris scientiae est quam ego, sciret aliquid numinis et deitatis esse in hoc idolo et in carnibus ei consecratis, nequaquam in idolo, id est in templo idolis consecrato residens, carnes aliosque cibos, et in vinum idolis consecratum sumeret. De hoc multa dicturus est hic Apostolus. Scimus quomam omnes scientiam habemus, subaudis omnia esse munda per naturam; sed invocatio illorum et consecra
Abbreviated transcription (Latin):
sicut homo exꝑim̃to ꝓbauit: Acꝓptẽa eñ solum
ꝑ hoc qd̾ ds̃ potest nob̾ misereri. sed insuꝑ ꝑh
sumptꝰ a uerbo. cuiꝰ erat et idem uerbũ. Unde:
rate apłm. et poncificem  confessionis nr̃ȩ ihm
qui fidelis est ei qui fecit illum sicut et mor ses
in omni domo illius. Fr̃s eos uocat tam carne ꝙ̃
sp̃u. qͥ ex eodem genere erãt eandẽq fidẽ habebãt.
scõs. q sanctificati fu erant fide passionis xp̃i
et aqua baptismatis. qͥ participes erant cȩlestis

Expanded text:
sicut homo experimento probavit, ac propterea non solum sicut homo experimento probavit, ac propterea non solum  Deus est, potest nobis misereri, sed insuper psumptus a verbo, cujus erat et idem verbo. CAP. rate Apostolum et Pontificem confesionis nostrae Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum, sicut et Moyses in omni domo illius. Fratres eos vocat tam carne quam spiritu, qui ex eodem genere erant, eamdemque fidem habebant: sanctos, qui sanctificati fuerant fide passionis Christi et aqua baptismatis, quia participes erant coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃isq ꝓpiciare᷑ peccatis. hȩc enim buuis mian¬
cdȩ dispensationis causa fuit. Uidit quupe hu¬
manũs genus humo intentũ. peccatoꝵ uincłis
ligatũ. et misertꝰ est eius. sicut fidelis pontifex
recontilians nos deo patri. ce. recontiliando
purgans. Ministeriũ est et enim sacer dotio
atq pontificis est fidelem esse. ut possit eos
quorum sacerdos est lib̾are a peccatis. Pontifex
quoq dr̃ eo quod pontẽ .i. uiam p̃beat
suis sequacib suo bono exemplo. ita nobis¬
diceret discite a me qr mitis sum et humilio
corde. Pontẽ etiam nob̾ fecit. q̃ndo aꝑuit nob
ianuam patriȩ cȩlestis: uͥ mͦ consistit interpellanꝰ¬
ipse temptatus. pocenis est eis qui temptantur
auxiliari. In eo inquit .i. in homine in quo ipse¬
illiꝰ passus: potens est uinctos libare. tempta tosꝙ
adiuuare ne uincant᷑. qr temptationes nr̃as et
passiones non solum sicut ds̃ cognoscit. sed etiã

Expanded text:
isque propitiaret peccatis. Haec enim hujus miseranisque propitiaret peccatis. Haec enim hujus miserandae dispensationis causa fuit: vidit quippe humanum genus humo intentum, peccatorum vinculis ligatum, et misertus est ejus sicut fidelis pontifex, reconcilians nos Deo Patri, et reconciliando purgans. Ministerium etenim sacerdotis atque pontificis est fidelem esse, ut possit eos quorum sacerdos est liberare a peccatis. Pontifex quoque dicitur eo quod pontem, id est viam praebeat suis sequacibdit, dum diceret: Discite a me quia mitis sum et humilis corde. Pontem etiam nobis fecit, quoniam aperuit nobis januam patriae coelestis, ubi modo consistit interpellanipse, tentatus, potens est et eis qui tentantur auxiliari. » In eo, id est, homine, in quo pillius, potens est vinctos liberare, tentatosque adjuvare ne vincantur: quia tentationes nostras et passiones, non solum sicut Deus cognoscit, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
angł̃s lapsus. Cui respondendũ: hominem ã
tantũ deliquisse. qͣncũ diabolũ. Ille enim di¬
abolo suadente peccauit. diabolus uͥ nullo sua¬
denteꝰ suꝑbiendo corruit. homo quoq quia
corpus habebat. manducare indigebat: diab olꝰ¬
uero qr totꝰ sp̃s in excusabilis. Fuit et tercia
causa. uidelicet qr homo nec ꝑuenerat ad locũ
ubi ęt̾nalit̾ cum deo regnaturꝰ erat. sed in para¬
diso terreno morabatur de quo transferendus
erat in celũ. completo numero electorum: dia¬
bolus autẽ incȩlo iam erat collocatꝰ. N ⁊ mise¬
ricors fieret or fidelis pontifex ad drum. ut
repropiciaret delicta popłi. Misericors dr̃
a misero corde. uidelicet qui miseriam susti¬
net. et cognoscit ꝑ exꝑim̃tum miscreri. Itaq
non fuit alia causa illum ꝑ omnia frĩb simu¬
lari. nisi ut miscđiam nob̾ p̃staret nos redi¬
mendo. et fieret fidelis uerusq & potens
pontifex ad dm̃ patrem interpellando ꝓ nob̃¬

Expanded text:
angelus lapsus? Cui respondendum est, hominem non angelus lapsus? Cui respondendum est, hominem non tantum deliquisse, quantum diabolum. Ille enim diabolo suadente peccavit, diabolus vero nullo suadente, sed superbiendo corruit. Homo quoque, quia corpus habebat, manducare indigebat: diabolest, totus inexcusabilis est. Fuit et tertia causa, videlicet quia homo necdum pervenerat ad locum ubi aeternaliter cum Deo regnaturus erat, sed in paradiso terreno morabatur, de quo transferendus erat in coelum completo numero electorum: diabolus autem in coelo jam erat collocatus, ut misericors fieret et fidelis pontifex ad Deum, ut repropitiaret delicta populi. Misericors dicitur a misero corde, videlicet quia miseriam sustinet et cognoscit per experimentum misereri. Itaque non fuit alia causa illum per omnia fratribus assimilari, nisi ut misericordiam nobis praestaret nos redimendo, et fidelis fieret verusque et potens pontifex ad Deum Patrem interpellando pro nob
Abbreviated transcription (Latin):
bumanũ de semine habrabȩ assumpsit. Q uib
uerbis fauet illis blandiendo. quod sem̃ illoꝵ
assumpserit. Quia gͦ homo redim̃dus erat
morte filii dei. ñ angłs iccirco ñ angłicã naturã
assũpsit a uerbo quȩ ꝑ mortẽ ñ potest pati: ses
humanã iu q̃ mori potũsset. Nec est angłis canta
dignitas collata.: ut in una ꝑsona eoꝵ naturȩ
filiꝰ dĩ conuing̾et᷑. Quam dignitatẽ &e honorẽ¬
homo una eẽt ꝑsona. Et quare dix̃ app̃hendit.
qd̵ ꝑ tinet ad fugientẽ: Quia nos quasi receden¬
tes ase. et longe fugientes insecutus app̾hendit.
Unde debuit per omnia fr̃ibus simi lari. Pro
hac inqͥt ratione. qr ñ assũpsit angłicam naturã
frib assimilari. Quid est ꝑ ommia : i. natus est.
educatus esuriuit. passus est ac mortuuis. ut
ꝑ omina ista sumnilis eet fr̃ib qui hunus modi
condicionẽ subiecti sunt et conexi. Sed fortasse
quęrit aliqͥs quare homo sit reparatꝰ potius ꝗͣ

Expanded text:
humanum de semine Abrahae assumpsit. Quibus humanum de semine Abrahae assumpsit. Quibus verbis favet illis blandiendo, quod semen illorum assumpserit. Quia ergo homo redimendus erat morte Filii Dei, non angelus, idcirco non angelicam naturam assumpsit, quae mortem non potest pati, sed humanam in qua mori potuisset. Nec angelis tanta est dignitas collata, ut in una persona eorum naturae Filius Dei conjungeretur: quam dignitatem et honorehomo una esset persona. Et quare dixit apprehendit, quod pertinet ad fugientem, quia nos quasi recedentes a se, et longe fugientes insecutus apprehendit. Unde debuit per omnia fratribus assimilari. Pro hac, inquit, ratione, quia non assumpsit angelicam naturam, fratribus similari. Quid est, secundum omnia? Natus est, educatus crevit, pper omnia ista similis esset fratribus, qui hujusmodi conditioni subjecti sunt et connexi. Sed fortasse quaerit aliquis, quare homo sit reparatus potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
fuer̃ ei quondã forcia adu̾sus mundũ. hoc est
dio goliȩ. cum eo cap ut illiꝰ amputauit. in quo
qndam uictor ille solebat fieri. Quia gͦ diabolꝰ
iat. ꝑ mortẽ xp̃i cemporalẽ uinci debebat q̃ ꝓpt̃
isset ad tempꝰ. Sicꝙ dum mortuus est qͥ peccatũ
semꝑ morcuus est peccato dum non peccauit. De¬
strneto aut̃ imꝑio diaboli. liberauit electos suos:
ci ciore mortis ꝑ cotam uitã suã q̃ iuebant it
hoc mundo obnoxii .i. debiti et astricti erant
seruituti mortis et diaboli. In hoc enim timebant
mortẽ. qr serui erant mortis. dum om̃s morti sub¬
ucebant. Husquam enim angelos app̃hendit.
sed semen habrahȩ apprebendit. Quod suꝑius
dixerat ꝑueros communicasse carni et sanguini
et qr xp̃s parcicipauerit eis. exsequit᷑ amplius
hunc sensũ. uolens ostende unde participaret
eis. et dicit.N usquam .i. nullo loco. neq in celo
neq in tr̃a angłicam ereaturã assumpsit. sed corpꝰ

Expanded text:
fuerunt illi quondam fortia adversum mundum: hoc est fuerunt illi quondam fortia adversum mundum: hoc est dio Goliae, in eo caput illius amputavit, in quo quondam victor ille solebat fieri. Quia ergo diabolus rat, per mortem Christi temporalem vinci debebat. Quaproptisset ad tempus, sicque dum mortuus est, qui peccatum semper mortuus est peccato, dum non peccavit. Destructo autem imperio diaboli, liberavit electos suos, qui timore mortis per totam vitam suam quandiu vivebant in hoc saeculo, obnoxii, id est debiti et astricti erant servituti mortis et diaboli. In hoc enim timebant mortem, quia servi erant mortis, dum omnes morti subjacebant. Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit. Quod superius dixerat, pueros communicasse carni et sanguini, et quia Christus participaverit eis, exsequitur amplius hunc sensum, volens ostendere unde participaret eis, et dicit: Nusquam, id est in nullo loco, neque in coelo, neque in terra angelicam creaturam assumpsit, sed corpus
Abbreviated transcription (Latin):
conpori et sanguini: et ipse similiter paraicipauit
isdem. hoc de apłis om̃ib q fidelib dic tum est.
qui ꝑ hoc fr̃s fuer̃ dñi. qi ueruin corpus et san¬
guinẽ habuit sic̃ et illi habuer. Quo loco confun
dit᷑ manes cum suis. qͥ ausis est dicere. dnĩn
uerum corpus ñ habuisse. cum apłs dicat. qr
assunendo carnẽ particeps extitit illorum.
Sic̃ enĩ illi pueri et nos carne et sanguine consta¬
mus. sic et xp̃s participauit carni &e sanguini
pes eius sumꝰ ꝑ assũptionẽ corporis et sanguinis
eius. Quare aut̃ cõmunicauerit xp̃s carni et san¬
guini in sequentib manifestat. cum subdit. Ut
pen mortem destrueret eum. qui habebat mortis
imꝑium .i. diabolum. et liberaret eos qui timore
mortis ꝑ totam uitam obnoxii erant seruituti.
Admirabile quiddã hic demonstrat apłs. osten¬
dens diabolum ꝑ hoo esse deuictum axp̃o. per
quod potesta tem in mundo tenebat: Armaquȩ

Expanded text:
ni et sanguini, et ipse similiter participavit ni et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem. Hoc de apostolis omnibusque fidelibus dictum est, quod per hoc fratres fuerunt Domini, quia verum corpus et sanguinem haditur Manichaeus cum suis, qui ausus est dicere Deum verum corpus non habuisse, cum Apostolus dicat, quia assumendo carnem particeps exstitit illorum. Sicut enim illi pueri, et nos carne et sanguine, constamus: sic et Christus participavit carni et sanguini,pes ejus sumus per assumptionem corporis et sanguinis ejus. Quare autem communicaverit Christus carni et sanguini, in sequentibus manifestat, cum subdit: Ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium, id est diabolum; et liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. Admirabile hic demonstrat Apostolus, ostendens diabolum per hoc devictum a Christo, per quod potestatem in mundo tenebat: arma, quae
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est in cȩtu. ds filiꝰ laudauit dmñ patrem sed filiꝰ
qͣndo apłis reu̾sis de p̃dicatione. dixit.confiteor
patri referunt corde et oꝑe. His et eni trib iodis.
baudandꝰ est d̃. Et iterum. E go ero fidens
in eum. hoc est in dm̃ patrẽ. Uoxfilii dei dedes
patre: ex patre humanitatis loq̃titis. Nam homo
susceptꝰ a u̾bo. totã confidentiã suam in dm̃ patrẽ
positam habebat. Uñ dicebat. Pat̃ larifica filiũ
tuũ. & ꝓ fidelib suis suplicans dicebat Lat̾. uolo
ut uͥ ego sum et isti sinc mecũ. Quos eciã exhor
tans ut confidentiã hab̾ent. dix̃. C onfidite. ego
uici mundũ. Et iterum. Es cce ego et pue¬
ri mei quos micdi dedic dñs Hȩc duo testimoria
sumpta sunt ex oraculo isare ꝓphe loquñtis itꝗ
habetis: Qui bene pucri uocant᷑ ꝓpt̃ innocentiã
atꝙ humilitatẽ. de q̃lib ipsa ueritas dic̃. Sinite
par uulos uenire ad me. talium est enĩ regnum
cęloꝵ. Quia ergo pueri communicauer unt¬

Expanded text:
hoc est in coetu fidelium laudavit Deum Patrem Filius quando apostolis reversis a praedicatione dixit: Confiteor Patri referunt corde, ore et opere: his enim tribus modis laudandus est Deus. Et iterum: Ego ero fidens in eum, hoc est in Deum Patrem. Vox est Filii Dei de Deo Patre ex parte humanitatis loquentis. Nam homo susceptus a verbo, totam confidentiam suam in Deum Patrem positam habebat, unde dicebat: Pater, clarifica Filium tuum . Et pro fidelibus suis supplicans aiebat: Pater, volo ut ubi egoent, dixit: Confidite, ego vici mundum . Et iterum: Ecce ego et pueri mei quos dedit mihi Deus. Haec duo testimonia sumpta sunt ex oraculo Isaiae prophetae loquentis in habetis ? Qui bene pueri vocantur propter innocentiam et humilitatem, de qualibus ipsa Veritas dicit: Sinite parvulos venire ad me, talium est regnum coelorum. Quia ergo pueri communicaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ipse testatur dicens. Non sum missus nisi ad
oues ꝑditas domꝰ isrł .&. sic̃ misit me pat̾̃ et ego
mitto uos. Unde et isdem egregius p̃dicator
alio in loco dic̃. Misit ds filiũ suũ factum ex
muliere. Pontifex autẽ confessionis nr̃ȩ est. qr
Qui fidelis est ei .i. deo patͥ qui fec̃ illũ iuxta
qd̃ alibi dr̃. qui factus est ei ex semine dauid.s.c.¬
Notandũ aut̃ de humanitatis essentia hoc dictũ.
inq̃ ipse fidelis fuit deo patri obȩdiens usq ad
mortẽ. Nonne fidelis erat deo patri. q̃ndo omĩa
in me manens ipse fac̃ oꝑaͦ Sicut inquit᷑ mo
i ses fidelis erat uł fuit in omui domo euis. Do

Expanded text:
sicut ipse testatur, dicens: Non sum missus nisi ad oves perditas domus Israel. Et: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Unde egregius praedicator alio loco dicit: Misit Deus Filium suum factum ex muliere. Pontifex autem confessionis nostrae est, qQui fidelis est eidem Deo Patri, qui fecit illum; juxta quod alibi dicitur: Qui factus est ei ex semine David secNotandum autem de humanitatis essentia hoc esse dictum in qua ipse fidelis fuit Deo Patri, obediens ei usque ad mortem . Nonne fidelis erat Deo Patri, quando omniain me manens ipse facit opera? Sicut et Moyses, inquit, fidelis erat in omni d
Abbreviated transcription (Latin):
sub qr ipse et nos exuno patre dõ sumus. libet
discrete. non confunditur fratres uocare eos qͥ
sunt filii ad optiui. dicens. Hunciabo nomet
cuum fratribus meis. Tum dic̃ ñ erubescit fr̃s¬
cos uocare. ostendit ñ eẽ eandem fr̃nitatẽ nr̃e
humanitatis. sed misccłia euuis multa. et humili¬
tas maxima. qͦ nos fr̃s elegit sibi. hoc quoq ꝓpħico
affirmat testimonio. ne quasi nouũ putaretura
et ñ multo ante p̃dictum. Ait enim N unciabo
nomen tuum fr̃ib meis pꝰ sacram passionẽ &e uene¬
randam resurrectionẽ. ꝓmitait se głam diuini¬
tatis paternȩ et nom̃ etiam eiꝰ quo pat dicebat᷑¬
toto orbe uulgattũ. Nunciabo dicit.i. uarrari
faciam a p̃dicatorib meis mͥ ate datis. Nam re¬

Expanded text:
 et ipse, et nos ex uno Deo Patre sumus, licet discrete. Non confunditur fratres vocare eos. Qui sunt filii adoptivi. Dicens: Nuntiabo nomen tuum fratribus meis. eos vocare, ostendit nos esse eamdem fraternitatem nostrae humanitatis, sed in misericordia ejus multa, et humilitate maxima qui nos fratres elegit sibi: hoc quoque prophetico affirmat testimonio ne quasi novum putaretur, et non multo ante praedictum. Ait enim: Nuntiabo nomen tuum fratribus meis. Post sacram passionem et venerandam resurrectionem, promittit se gloriam divinitatis paternae, et nomen etiam ejus, quo pater dicebatur, vulgaturum. Nuntiabo, dicit: id est, narrari faciam a praedicatoribus meis, ut mihi credatis; nam re
Abbreviated transcription (Latin):
Uides quantum est medio nostrum nobisq conuin¬
ctus Ipse filius et nos filii. ille ꝓprius. nos ad opti¬
ui. Sed ille saluat. et nos saluam᷑. Uides quomͦ
nos conuingit et discer nit. Nam cum dix̃ multos
filios addux̃ ingłam. hic conuuxit: cum uero
addit auctorẽ salutis eorum. hic discernit.
Qui enim sanctificat et qui sanctificancuo.
ex uno omnes. Qutꝰ est qͥ sanctificat: xp̃s ꝑ fidẽ
omnia originẽ acceꝑunt. Unus est enim deus ꝑquẽ.¬
et a quo omna. sed alit̾ ille aliter nos. ille quasi
ꝓpriꝰ filius pocest scĩfi cate. nos uͭ quasi ad optiui

Expanded text:
Vides quomodo est in medio nostrum, nobisque conjunVides quomodo est in medio nostrum, nobisque conjunctus: ipse filius, et nos filii: ille proprius, nos adoptivi: sed ille salvat, et nos salvamur. Vides quomodo nos conjungit et discernit; nam cum dicit: Multos filios adduxerat in gloriam, hic conjunxit. Cum vero addit: Auctorem salutis eorum, hic discernit. Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Quis est qui sanctificat? Christus per fidem omnia originem acceperunt: unus est enim Deus, a quo omnia. Sed aliter ille, aliter nos. Ille quasi proprius Filius potest sanctificare; nos vero quasi adoptivi
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis uoluit ostendẽ. bͥeui & etum
tempore morte teneri potuit. ut ea deuicta
confestim uictor resurgeret. Necebe¬
ecebat
enim eum propter quem omnia. et per quem
oinuia. qui multos filios in głam adduxerat.
auctorem salutis eorum consuminare passionẽ.
Decebat inqͥt eũ. auctorẽ scilicet salutis eoꝵ.
ꝑ passionẽ consũmare .i. ꝑfic̾e om̃ium salutem
credentiũ. et qͥ ante passionẽ suam multos filios
ad optiuos adduxerat in głam fidei. spei. & ca¬
ricatis. qui certam spem habebant ga̾dia patriȩ
celestis et hereditatẽ ȩter ni regni se posse ꝑciꝑe:
lił certe. passione decebat eum ꝑficere omnia q̃
de illo p̃dicta erant: unde ipse dixit pendens
in cruce. Consũmatum est. Propter quẽ omĩa.
.i. ꝑ mortẽ eius restaurata sunt omnia. celestia et
terrestria. homo scilicet redemptꝰ. et angłoꝵ nu¬
merus redintegratꝰ. Pea quem. sub̾ facta sunt¬
uyxca qd̵ iobs dicit: omnia ꝑ ipsũ facta sunt.

Expanded text:
resurrectionis voluit ostendere: brevi etenim tempore morte teneri potuit, et ea devicta confestim victor resurrexit. Decebat enim eum propter quem omnia et per quem omnia, qui multos filios in gloriam adduxerat, auctorem salutis eorum consummare per passionem. Dicebat inquit eum auctorem scilicet et salutis eorum per passionem consummare, id est perficere omnium salutem credentium, et qui ante passionem suam multos filios adoptivos adduxerat in gloriam fidei, spei et charitatis; qui certam spem habebant gaudia patriae coelestis, et haereditatem aeterni regis se posse percipere: vel certe per passionem decebat eumde illo praedicta erant. Unde ipse dixit pendens in cruce: Consummatum est . Propter quem omnia, id est per mortem ejus restaurata sunt omnia coelestia et terrestria: homo scilicet redemptus et numerus angelorum redintegratus. Per quem omnia, sjuxta quod Joannes dicit: Omnia per ipsum facta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
recinuit sibi xp̃s pocestatẽ baptirandi : ut
sicut dimictunt᷑ ei peccata om̃ia qui a scõ
⁊ innocente uiro tinguitur in aqua: ita &¬
illi qui apeccatore ⁊ a scelerato: tancũ ut
in nomine sc̃ȩ trinitatis illud fiat Meritũ
enim uicȩ baptitantis siue agentis. nec ꝓd:

Expanded text:
retinuit sibi Christus potestatem baptizandi, ut sicut dimittuntur ei peccata omnia, qui a sancto et innocente viro tingitur in aqua, ita illi qui a peccatore et scelerato, tantum ut in nomine sanctae Trinitatis illud fiat. Meritum enim vitae baptizantis sive agentis nec
Abbreviated transcription (Latin):
istaᷤᷤ tratisferre: quam illos ꝓdere: ne deteriores
efficerent᷑: Si enim ita eet ut illi uolebant:
ut om̃s a quo baptizabant᷑ illius ee̾nt filii.
quasi eius baptismate baptirati: quot qͦt¬
eẽnt baptizatores tot e̾ent baptismata: cum
unum sit baptisma xp̃i. sicut unus ds ⁊ una
fides: Dñs ⁊ enim iħs ministeriũ quidem
tingendi corpora dedit suis fidelibus: gr̃am
autẽ baptirandi .i. peccata dimittendi nulli
tribuit. sed sibi proprie retinuit: sicut ioħs
de eo dicit turbis: Ipse uos baptizabit in sp̃u
scõ: Et iterũ: & ego inquit ioħs nesciebam xũ.

Expanded text:
ista transferre, quam illos prodere, ne deteriores ista transferre, quam illos prodere, ne deteriores efficerentur. Si enim ita esset ut illi volebant, ut omnes a quo baptizabantur illius essent filii, quasi ejus baptismate baptizati, quot essent baptizatores, tot essent baptismata, cum unum sit baptisma Christi, sicut unus Deus et una fides. Dominus Jesus ministerium quidem tingendi corpora dedit suis fidelibus, gratiam autem baptizandi, id est peccatam dimittendi nulli tribuit, sed sibi proprie retinuit, sicut Joannes dicit de eo turbis : Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto, et iterum: Et ego, inquit Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
abhis qui sunt antiochiȩ: aut aliquid tale:¬
ego quidem sum pauli sub filius uł baptismate
chorintios emerserant heretici post discessum
apli. maxime: qͥui ex circuincisione erant iu¬
dei credentes: qui quoscunq baptirabant suos
esse dicebant filios: baptizantes eos in nomine
suo: Et illi qui ab eis baptirabant᷑: gaudebant se
appellari filios esse illorũ a quib baptizati fuerant̃:
Credentes uͦ qui erant fidem ⁊ doctrinam apli
tenentes: dicebant: Ego sum xp̃i: Quod utiq bene
dicebant: quia sic est dicendum: Similit̃ factum
est quodam tempore. quando exsurrex̃ donatꝰ.
et nouatus heretici: qui quoscunq poceranꝰ
ab eccłia expellebant: iterũq rebaptirabant.
et dicebant suos ẽẽ illos: et illi gaudebant
se appellari donatistas ⁊ nouatianos. Ergo ut
comꝑit apłs talia geri apud chorintios: scripsit
ostendens: sed nomina auctorũ non prodens:
Aaluit enim in suã ⁊ aliorũ fideliũ doctorũ ꝑsonaᷤᷤ

Expanded text:
ab his qui sunt Antiochiae, aut aliquid taleEgo quidem sum Pauli, subaudis filius, vel baptismate Corinthios emerserant haeretici post discessum Apostoli; maxime hi qui ex circumcisione erant Judaei credentes, qui quoscunque baptizabant suos esse dicebant filios, baptizantes eos in nomine suo, et illi qui ab eis baptizabantur gaudebant suos appellari filios esse illorum a quibus baptizati fuerant; credentes vero, qui erant fidem et doctrinam Apostoli tenentes, dicebant: Ego sum Christi, quod utique bene dicebant, quia sic est dicendum. Similiter factum est quodam tempore, quando exsurrexerunt Donatus et Novatianus, haeretici, qui quoscunque poterant ab Ecclesia expellebant, iterumque rebaptizabant, et dicebant suos esse filios: et illi gaudebant se appellari Donatistas et Novatianos. Ergo Apostolus, ut comperit talia geri apud Corinthios, scripsit ostendens, sed nomina auctorum non prodens. Maluit enim in suam et in aliorum fidelium doctorum personam
Abbreviated transcription (Latin):
uos fr̃s ꝑ nomen domini saluatoris: ꝑ quod
saluati estis: ut ipsum dicatis omnes: Acsi dic̾et:
Quia dixi suꝑius qr filii dei estis: non dicatis
uos filios alicuiꝰ hominis. sed dei Sicis autẽ
ꝑfecti ui eodem sensu: et in eadem scientia:
quod unum est: Id÷ in eodem intellectu mane¬
te. quem a me accepistis: ⁊ dicite uos filios ẽẽ
dei: qndo sicut dicebatis qͣndo a uob̃ discesfi¬

Expanded text:
vos, fratres, per nomen Domini Salvatoris, per quod salvati estis, ut idipsum dicatis omnes, subaudis quod ego dixi superius, quia filii Dei estis, non dicentes vos filios alicujus hominis, sed Dei. Sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem scientia, quod unum est; id est in eodem intellectu manete, quem me accepistis et dicite vos filios esse Dei, sicut dicebatis quando a vobis disce
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m diem temptationis eoꝵ in deserto ubi temptaue¬
runt me patres ur̃i. multis modis dicentes. N unqͥd
poterit ds parare mensam in deserto: & nunquid po¬
teric nos introducere in t̾ram patrib ꝓmissam: Qd
aut̃ dicit hodie. non loquit᷑ iam psalmista ad eos qͥ
mortui sunt in deserco murmurando contra dũm
et increduli ex istendo: sed potius ad illos qͥ tempore
noui testam̃ti. ł omni tempore ꝗ̃ diu dicetꝰ:: hodie
nolite obdurare corda ur̃a. Hodie nanq ꝓ sempi¬
terno ponitur: donec mundꝰ et uita p̃sens manet.
Sequitur. Probauerunt et uiderunt oꝑa mea
quadraginta annis. Quod dicit ꝓbauer unt
apera et mirabilia mea. non est ita incelligendum
ichionũ. sed pocius ꝓbatio hic ad curiositatem est
aiutes utrum nam om̃ps ẽẽm. S ed qͥd factum est:
qb dicit xł. annus et ad sequentia coniungi. Q uadia¬
genarius enim numerus misticus in diuina scripta

Expanded text:
secundum diem tentationis eorum in deserto, ubi tentavesecundum diem tentationis eorum in deserto, ubi tentaverunt me patres vestri multis molis, dicentes: Nunquid poterit Deus parare mensam in deserto? Et nunquid poterit nos introducere in terram patribus promissam? Quod autem dicit: Hodie, non loquitur Psalmista ad illos qui mortui sunt in deserto murmurando contra Deum, et increduli existendo, sed potius ad illos qui dominicNovi Testamenti, vel omni tempore, quandiu dicitur hodie, nolite obdurare corda vestra; hodie namque pro sempiterno ponitur, donec mundus et vita praesens manet. Sequitur: Probaverunt et viderunt opera mea. Quadraginta annis. Quod dicit: Probaverunt opera et mirabilia mea, non est ita intelligendum,actionum, sed potius probatio haec ad curiositatem est antes, utrumnam omnipotens essem. Sed quid factum est? inta annis et ad sequentia conjungi. Quadragenarius autem numerus mysticus in divina Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
caleb uidelicet filium iephonȩ.⁊ iosuȩ filiũ nun.
qͥ seditionem popłi compescere nisi sunt. creduli
ꝓmissionib dñi. Notandũ aut̃ tres requies ab apło
in bac epła cõmemorari: linam sebͥantiquãdo
requicuit ds̃ ab oꝑib suis. scđa in palestinã. uiqͣ
ingressi israbelitȩ reqͥeturi erant amiseria. et la¬
borib multis: terciã quoq quȩ uera est requies.
regnũ uidelicet cęloꝵ: ad quam qͦsiẽ ꝑuenire
contigerit. plenissime reqͥescent a laborib er uin
Qua propter. sub qi domꝰ dĩ sumus
si fidem rectam & głam spei firmam retinueri¬
mus. Nolite obdurare corda uestra: ne similia
patiamini qualia ꝓgenitores ur̃i passi sunt. p̾uati
non essent infideles et increduli. & perdent reqͥẽ
ȩt̾nam sibi a dño ꝓmissam. sicut ꝑdider̃ patres eors
temporalẽ requiẽ. Nolite inqͥt hodie obdurare corda
ur̃a. sicut. sub obdurauer̃ patres ur̃i in exacerbatione
.i. amaricatione. qͥndo me ad amaritudinẽ ꝓuocauer uis

Expanded text:
Caleph videlicet filium Jephonae et Josue filium Nun, qui seditionem populi compescere nisi sunt, creduli promissionibus Domini. Notandum autem tres requies ab Apostolo in hac Epistola commemorari: unam sabbati, qua requievit Deus ab operibus suis; secundam in Palaestina, in quam ingressi Israelitae requieturi erant a miseria et laboribus multis; tertiam quoque quae vera est requies, regnum videlicet coelorum, ad quam quos pervenire contigerit, plenissime requiescent a laboribus aerumnQuapropter, subaudis quia domus Dei sumus, si fidem rectam et gloriam spei firmam retinuerimus, nolite obdurare corda vestra, ne similia patiamini, qualia progenitores vestri passi sunt privati aeos, ut non essent infideles et increduli, ne perderent requiem aeternam sibi a Domino promissam, sicut perdiderunt patres eorum requiem temporalem. Nolite, inquit, hodie obdurare corda vestra, sicut, subaudis, obduraverunt patres vestri in exercebatione, in amaricatione, quando me ad amaritudinem provocaverint
Abbreviated transcription (Latin):
nec elegerunt actiones meas &e pẽcepta mea: liel.
non cognouerunt. qi noluerunt ad hoc cognosc̃ẽ
ut tenerent et obseruarẽt illa. S icut uiraui
in ira mea si introibunt in requiem meam. Sr ali¬
q̃ ndo ponit᷑ ꝓ affir matione. aliqͥndo ꝓ dubitatione.
aliqͥndo ꝓ negatione. ut in p̃senti loco ꝓ not. S
in psalmo dicente ꝓpħa. S i reddidi retribuentib
michi mala .i. non reddidi. Ordo uerborũ cest:
non introibunt in requiem meã sicut iurauis
in ira mea. ħ: in uindicta mea. Ira enim dĩ uindi¬
cta illiꝰ est. Loqui dm. magnũ est. Iurare nimis
beat: qm̃ semꝑ est uerus. Dicit᷑ aliqͥndo uirare ad
exaggerandã iuum rei: ut terrorẽ incutiat audicorib
Sic dr̃ et irasci m̾ more humano. cũ semꝑ idem ipse
mancat: qͣtinꝰ dum aucliuimꝰ illum eẽ iratũ metuamꝰ
peccare. Ad̾ aut̃ dic̃ non intrabunt in requiẽ meam:
hic sicut sup̃ dictum est geminã requiem debemus

Expanded text:
nec elegerunt actiones meas et praecepta mea. Vel, nec elegerunt actiones meas et praecepta mea. Vel, Non cognoverunt, quia noluerunt adhuc cognoscere, ut et tenerent et observarent illa. Quibus juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam. Si aliquando ponitur pro affiraliquando pro negatione, ut in praesenti loco pro non, et in Psalmo dicente Propheta: Si reddidi retribuentibus mihi mala , id est, non reddidi. Ordo verborum est: Non introibunt in requiem meam, sicut juravi in ira mea, hoc est in vindicta mea. Ira enim Dei vindicta est illius. Loqui Deum, magnum est: jurare vero, nimis beat, quoniam semper verus est, dicitur aliquando jurare ad exaggerandam vim rei, et ut terrorem incutiat auditoribus. Sic dicitur et irasci more humano, cum semper ipse idem maneat, quatenus dum audivimus illum iratum, metuamus peccare. Quod autem dicit, non introibunt in requiem meam, hic sicut supra dictum est geminam requiem debemus
Abbreviated transcription (Latin):
ebus fuit cum discipłis anteꝗ̃ cȩloꝵ altitudinem
penitraret. Primis g̃ xl. dieb temtationẽ huius ꝑegri
scło. ut pꝰmodũ ꝑuenire possit ad gaudia patriẽ.
Ecce ego uob̾cũ sum omnib dieb usq ad consum¬
mationem scłi. Seqͥtur: Propter quod. sub quia
est dici offensum siue infensatum ꝗͣ iratum:¬
qͣm̃ qͥ irascit᷑ facile potest ab ira remorieri. Qui
uͦ infensus siue offensus fuerit. aut uix aut nul¬
lo modo potest placari: Ita om̃ps os offensus .i.
ualde et implacabilit̾ iratus fuit illis sexentis
milibus quȩ ꝑierunt in deserco. Et dixit ad
morsen et aaron. uł etiam ad iosuȩ. Semper
eͣrant corde. Mulcis modis castigauit eos omp̃s ds.
sed illi semꝑ corde errauerunt: a uia ueritatis &
rectitudinis deuiantes. Quicunq enim dei uo¬
luncati non obsecundat: errat arectitudine iusti
Ipsi uero non cognouerunt uias meas.
N on cognouerunt dicit. h÷ non approbauerunt

Expanded text:
ebus fuit cum discipulis antequam coelorum altitudinem penetraret. Primis vero diebus quadragebus fuit cum discipulis antequam coelorum altitudinem saeculo , ut postmodum pervenire possit ad gaudia patriae cEcce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Sequitur: Propter quod, subaudis quia est dici offensum sive infensum quamquoniam qui irascitur, facile potest ab ira revocari: qui vero infensus, sive offensus, aut vix, aut nullo modo potest placari. Ita omnipotens Deus offensus, id est valde et implacabiliter iratus fuit illis sexcentis millibus, qui perierunt in deserto. Et dixi. Ad Moysen, et Aaron, vel etiam ad Josue. Semper hi errant corde. Multis modis castigavit eos omnipotens Deus; sed illi semper corde erraverunt, a via veritatis et rectitudinis deviantes; quicunque enim voluntati Dei non obsecundat, errat a rectitudine justitiae. Ipsi vero non cognoverunt vias meas. Non cognoverunt dicit, hoc est non approbaverunt me,
Abbreviated transcription (Latin):
et depositus in sepulchrum. et resurreximus
de morte aduitam. de in mundicia ad inno¬
centiam ꝓcedentes de fonte purificati & mũ¬
dati abomnib peccatis. sicut xp̃c surrexit
desepulchro. & c̃ sedemus iam incȩlestib ꝑ fi¬
dicens. Uos inquit sedebitis inecũ suꝑ sedes
carcere erat positus: & tam̃ cum fiducia ta¬
lia dicebat. Possumus et aliter intellegere.
accipientes p̃teritum tempus ꝓfuturo Poc
mͦ c̃ resuscitabit nos deus pater ꝑ potentiam

Expanded text:
et depositus est in sepulcrum, et nos resurreximus de morte ad vitam, de immunditia ad innocentiam, procedentes de fonte purificati et mundati ab omnibus peccatis sicut Christus resurrexit de sepulcro, et consedemus jam in coelestibus per fidicens: Vos, inquit, sedebitis super sedes carcere erat positus, et tamen cum fiducia talia dicebat: possumus et aliter intelligere, accipientes praeteritum tempus pro futuro, hoc modo: Conresuscitavit nos Deus Pa
Abbreviated transcription (Latin):
quam caim̃ obtulit. ꝑ quam testimonium
consecutus est esse uistus testimonium ꝑhi¬
bente muneribus eius deo. ⁊ ꝑ illam defunctꝰ¬
adhuc loquitira. Primũ ponit eum qͥ mala
passus est ⁊ hoc afre. ꝓpriũ illoꝵ ponens exẽplũ.
& enim eadẽ passi fuerant illi a contribulib
suis ut ñ pacerent᷑. Plurunam quippe .i.
maiorem hostiam obtulit abel deo quam caim.
non qd̃ illa hostia rebus carnalib maior excitiss.
sed quicqͥd meliꝰ habere potuit abel deo ꝑ fidẽ
beniuolo animo ꝓtulit. ⁊ exinde sua multipli
cata fuerunt ei. & intelligimꝰ ipsũ ꝑ hoc placu¬
isse ei. Fide nanq hoc fecit qr credidit ea quȩ
bona uoluntate offerehat deo placere. seq re¬
munerandũ ab eo. Testimonium quoq deo
ꝑhibente muneribus eiꝰ. siue qd̃ ignis descen¬
dit de cęlo ut in teodotione legitur. qr inflam¬
mauit dñs suꝑ abel ⁊ suꝑ munera eius. seu ꝑ illã

Expanded text:
quam Cain obtulit deo, per quam testimonium quam Cain obtulit deo, per quam testimonium consecutus est esse iustus, testimonium perhibente muneribus eius deo. Eo nimiruadhuc loquitur. Ponit primum eum qui mala passus est, et hoc a fratre, proprium illorum ponens exemplum: etenim eadem passi fuerant illi a contribulibus suis et fratribus. Plurimam quippe, Id est majorem hostiam Abel obtulit Deo quam Cain: non quod illa hostia rebus carnalibus major exstitisset: sed quidquid melius habuit Abel, per fidem Deo benevolo animo protulit, et exincata fuerunt; et intelligimus ipsum per hoc placuisse Deo, fide namque hoc fecit: quia qui credidit ea, quae bona voluntate offerebat, Deo placere, seque remunerandum a Deo, testimonium quoque Deo perhibente muneribus ejus; sive quod ignis descendit de coelo, ut in Theodotione legitur: quia inflammavit Dominus super Abel, et super munera ejus; seu per illam
Abbreviated transcription (Latin):
corporale qd̵ appellat᷑ fir mam̃tũ: sed angłica nat᷑a
çȩliq sp̃uales. Pert̾ram ũ intelligit᷑ informis
materia. de qua pꝰmodũ om̃ia uidelicet quȩ
facta sunt om̃ia corporalia. quȩ tunc quodam¬
mͦ inuisibilia erant qͣndo tenebrȩ erant super
faciẽ abissi. Ex inuisibili aut̃ materia facta
st̃ uisibilia. qͣndo ꝑ species ⁊ formas diuisa &
discreta st̃ om̃ia. Pocest ⁊ alio modo intelligi.
qd̃ dicit ex inuisibilib uisibilia fierent. Inuisi¬
bilit̾ mundꝰ anteꝗͣ. formaretur in dei sapientia
erat. qͥ tam̃ ꝑ expletionẽ oꝑis uisibilis factus ẽ.¬
uerbo dei: ꝑ scła debemꝰ intelligere omiua quȩ facta
sunt in tempore. siuẽ scło t̾ibo dei patris uixta qd̵
ioħs dicit. om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt. Scł̃a ut
ouidius naso dicit dicunt᷑ a sequendo. eo qd̃
sese sequant᷑ atq reuoluant᷑ teste uarrone.
Scła aut̃ ex eo dici possunt : ex qͦ uarietas cȩpit
eẽ temporis. Fide plurimam hostiam abel

Expanded text:
d appellatur firmamentum; sed angelica natura, coelique spiritales. Per terram vero intelligitur informis materia, de qua postmodum omnia facta sunt: videlicet omnia corporalia, quae tunc quodammodo invisibilia erant, quando tenebrae erant super faciem abyssi. Ex invisibili autem materia facta sunt visibilia, quando per species et formas divisa et discreta sunt omnia. Potest et alio modo intelligi quod dicit: Ex invisibilibus visibilia fierent: Invisibiliter mundus, antequam formaretur, in Dei sapientia erat: qui tamen per expletionem operis factus everbo Dei, per saecula debemus intelligere omnia quae facta sunt in tempora sive saecula verbo Dei Patris, juxta quod Joannes dixit: Omnia per ipsum facta sunt. Saecula vero, ut Ovidius Naso dicit, dicuntur a sequendo, eo quod sese sequantur atque revolvantur, teste Varrone. Saecula autem ex eo dici possunt, ex quo varietas coepit esse temporis. Fide plurimam hos
Abbreviated transcription (Latin):
eugłio. Amen dico uob̃. requiret᷑ uob̾ sanguis
iustorũ qͥ effusus est suꝑ trã a sanguinẽ ab el
iusti usq ad sanguinẽ zachariȩ filii baradhiȩ.
Per illam etiã hostiã adbuc loquitur &icenf.¬
iam defunctus. ⁊ dr̃ sangu̾is ab el clamat ad
me de t̾r̃a. S iue adhuc loquit᷑. ħ⁊ interemit qͥ
eum ȩcorpore. sed eius głam ñ potuit interim̾e
cum eo. Dum enĩ gła eiꝰ in toto mundo p̃di¬
catur. dũ eiꝰ laus in ore omniũ uersat᷑. dum
eum om̃s ad mirant᷑. cotidie adhuc licet defun¬
ctus loquitur. Qui enĩ alios suo exemplo ad mo¬

Expanded text:
s justorum qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae. Per illam etiam hostiam adhuc loquitur jam defunctus, et dicitur: Sanguis Abel clamat ad me de terra. Sive adhuc loquitur, hoc est interemit quidem eum corpore, sed ejus gloriam non potuit cum eo. Dum enim gloria illius in toto mundo praedicatur, dum ejus laus in ore omnium versatur, dum eum omnes admirantur, quotidie adhuc licet defunctus loquitur: qui enim alios suo exemplo admo
Abbreviated transcription (Latin):
&e respirat hac in fide ⁊ tribulationib qualicunq
solet accidere. Ualde enim est fragile genus hu¬
manũ. nimiũq hesitans in cogitatione. Qua ꝓpt̃
necessaria est consolatio exp̃cedentiũ fide &
patientia. A płs gͦ ex patrib quidẽ eos hortat᷑:
sed pͥmũ ex communi inicio dicens ¶anifestũ
est inquit quia non ex stantibus quȩ sunt: ds̃
hec fecit. sed exinuisibilibus uisibilia. ex non
existentibus existentia. Ratiocinando ergo
hoc inuenire non possumus. quomodo fecerit ds̃¬
ex nichilo om̃ia uł ex inuisibilib uisibilia: quia
ñ eramꝰ qͥndo facta sunt. Unde gͦ cercũ habetur:
utiq manifestũ est. qd̾ fidei res est ista credere.
Fide quippe credimus aptata .i. ꝑfecta seu facta
scła: quia non ex uisibilibus sed ex inuisibilibus
facta sunt quȩ uidentur. Inuibilia autẽ hie
possumꝰ intellig̾e informẽ materiã. de qua dr̃
in exordio genesis. In pͥncipio inqͥt fec̃ ds clũ ⁊ t̃rã.

Expanded text:
n fide et tribulationibus qualibuscunque solet accidere. Valde enim fragile est genus humanum, nimiumque haesitans in cogitatione: quapropter necessaria est consolatio ex praecedentium fide et patientia. Apostolus ergo ex patribus quidem eos hortatur; sed primum ex communi initio, dicens: Manifestum est, inquit, quia non exstantibus, quae sunt, Deus effecit, sed ex invisibilibus visibilia, ex non existentibus existentia. Ratiocinando ergo hoc invenire non possumus quomodo fecerit ex nihilo omnia, vel ex invisibilibus visibilia; quia non eramus, quando facta sunt. Unde ergo certum habetur? Utique manifestum est, quod fidei res est ista credere, fide quippe credimus aptata, id est perfecta, seu facta saecula: quia non ex visibilibus, sed ex invisibilibus facta sunt quae videntur. Invisibilia autem id possumus intelligere informem materiam, de qua dicitur in exo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde habrabam qr credidit deo reputatũ est ei¬
ad iusticiã: ⁊ amicꝰ dei appellatus est. H ȩc autẽ
fides ita est accipienda ut credat᷑ in corde. confite¬
atur ore. exornetur bonis oꝑibus. Ille enim uere
credit. qͥ exercet oꝑando qd̃ credit. Quo contra
de his qui fidẽ nomine tenꝰ retinent. paulus dic̃
Confitentur se nosse dm̃: factis autẽ negant.¬
In hac enim̃ fide in telligimus aptata esse scła u̾bo
dei: ut ex inuisibilibus uisibilia fierent. Quia
animȩ hebreoꝵ debiles erant adhuc.⁊ a fide qͥdẽ
iniciũ sumpserant. ex passionib aut̃ tribulatioñ
pusillanimes efficiebant᷑. minusq patient̃ mala
sibi irrogata ferebant: hortat᷑ eos apłs pͥmo ex
se ipsis dicens. Rememoramini p̾stinos dies:
deinde ex scriptura diuina dicente. qr iustus
ex fide uiuit. deinde uero ex rationib. ostendenꝰ
fidem eẽ substantiã rerũ ñ apparentũ. Nunc
aut̃ ex ꝓgenitorib incipit loqui. mira bilit̾ eos

Expanded text:
nde Abraham qui credidit Deo, reputatum est ad justitiam, et amicus Dei appellatus est. Haec autem fides ita est accipienda, ut credat in corde, confiteatur ore, exornetur operibus. Ille enim veraciter credit, qui exercet operando quod credit. Quod contra de his qui fidem nomine tenus retConfitentur se nosse Deum, factis autem negant. Fide intelligimus aptata esse saecula verbo Dei, ut ex invisibilibus visibilia fierent. Quia animae Hebraeorum debiles adhuc erant, et a fide quidem initium sumpserant, ex passionibus autem tribulationum pusillanimes efficiebantur, minusque patienter mala sibi irrogata ferebant, hortatus est eos Apostolus primo ex seipsis, dicens: Rememoramini pristinos dies; deinde ex Scriptura divina dicente: Quia justus ex fide vivit; deinde vero ex rationibus, ostendens fidem esse substantiam rerum non apparentium: nunc autem ex progenitoribus incipit loqui, mirabiliter eos
Abbreviated transcription (Latin):
genuit eum coȩternũ sibi. ⁊ consubstantialẽ ante
om̃ia scła: quã scđm humanitatẽ qua creauit oĩa¬
illum in fine tẽporũ in utero uirginali: d̃s uͦ est
solũmͦ hominis assũpti a uerbo: hoc est scđm huma¬
nitatẽ: Unde ipse dicit mariȩ post refurrectiõis
gloriam: Uade ad fratres meos: et dic eis: Alcen
et dm̃ ur̃m: Quẽ tunc glorificamꝰ siue lau¬
damꝰ q̃ndo eius fidem sincerissimã tenentes
in corde. om̃iq intellectu conficem᷑ eum ore
uerũ dm̃ esse: ⁊ fidem ꝗ̃ habemꝰ bonis oꝑibus
exornamꝰ: iuxta qd̃ ipsa ueritas admonet dicens
cipite inuicẽ: sicut ⁊ xp̃s suscepit uos in honorẽ
dei: Ad ea quȩ paulo susꝑius dixit apłs de infir-¬
mis adhuc fr̃ibus in fide loquens.⁊ de differen-¬
tia ciborũ. quos p̃cepit suscipi in affectũ tran

Expanded text:
uit illum coaeternum sibi et consubstantialem ante omnia saecula, quam secundum humanitatem qua creavit illum in fine temporum in utero virginali. Deus vero est solummodo hominis assumpti a Verbo, hoc est secundum humanitatem; unde ipse dixit Mariae post resurrectionis gloriam: Vade ad fratres meos, et dstrum . Quem tunc glorificamus sive laudamus, quando ejus fidem sincerissimam tenentes in corde omnique intellectu, confitemur eum ore verum Deum esse, et fidem quam habemus bonis operibus exornamus, juxta quod ipsa Veritas admonet, dicens:cipite invicem, sicut et Christus suscepit vos in honorem Dei. Ad ea quae paulo superius dixit Apostolus, de infirmis adhuc fratribus in fide loquens, et differentia ciborum quos praecepit suscipi in affectum cha