comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facie manib pedibusq constrictus. & ad docu¬
mirantium lumina: Qualis inceruicibus pre¬
uenientiũ multitudo pendebat: Quifletus.
quȩ gaudia. quale murmur. quã nouũ & cȩleste
muraculum. Mor siuncitur. homo redditur
Inferorũ catene franguntur. & post quatri¬
duum lazari lingua mouetur. manus officio
preparantur. oculis uisus redditur. iorbib
currunt. uestigia gressibus ex plicantur:
auribus renouatur auditus. acies diriguntur
in parentes. cognatio recidiuis obtutibus reno¬
& domus petitur. xp̃i nuracula referuntur.

Expanded text:
facie, manibus pedibusque constrictus: et ad documirantium lumina? Qualis in cervicibus praevenientium multitudo pendebat? Qui fletus? quae gaudia? quale murmur? quam novum et coeleste miraculum? Mors vincitur, homo redditur, infernorum catenae franguntur, et post quatriduum Lazari lingua movetur, manus officio praeparantur, oculi suis in orbibus currunt, vestigia gressibus explicantur, auribus renovatur auditus, acies dirigitur in parentes, cognatio redivivis obtutibus nume domus petitur, Christi miracula referuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uides qm̃ qui inrtentus est & uigilat
suiq meminit. non solum abominib
non potest ledi. sed & iam in minen¬
tem cęlitus nrm repellit. Qui uero
sem&ꝰ ipsum prodit & ledit. & iam¬
si mille extrinsecus diuinis beneficiis
fulceatur non ei sufficite ad salutẽ
Quia neq iudeis tanta minrbilia quȩ
in eis conlata sunt profuerunt. neq
alienigenis quod horum nihil ad ep-
dõ. parua occasione sumpta pluri¬
mum profecerunt: Qquidem cum¬

Expanded text:
iam qui intus est et vigilat, suique meminit, non solum ab hominibus non potest laedi, sed 161 imminentem coelitus iram repellit? qui vero semetipsum prodit et laedit, etiamsi mille intrinsecus divinis beneficiis fulciatur, non ei sufficiet ad salutem: quia neque Judaeis tanta mirabilia, quae in eos collata sunt profuerunt, neque alienigenis quod nihil horum adepti Deo, parva occasione sumpta plurimum profecerunt. » Qu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib corde conpunctus. & iudicu futuri
intra sem& ipsũ inemoriam pr exens. diemq
illũ sẽꝑ inoculis habens: nũ quã atribula tione
animi & dolore cordis uacabat : Quacũ nos
aliquando & satis raro ad memoriam reuaaus
illiis mens & cogitatio habebat sẽꝑintrase: &di
uidicia totis sensib intremebat. Obhoc eroso¬

Expanded text:
David corde compunctus, judicii futuri intra semetipsum memoriam retexens, diemque illum semper in oculis habens, nunquam a tribulatione animi et compunctione cordis vacabat: quaeque nos vix aliquando et satis raro ad memoriam revocamus, illius mens et cogitatio habebat semper intra se, et Dei judicia totis mentibus intremebat. Nam e
Abbreviated transcription (Latin):
ita erat in potestate positus tã quã om̃ib e&̃ sub
Inpurpurte quasi incilicio iacebat cinere con¬
spersus. & corde conpunctus : Aula regalis
erat ei tãquã heremi uastissima solitudo
Hȩc autẽ agebat ineo cordis conpunctio. Sola

Expanded text:
ositus, tanquam omnibus purpura quasi in cilicio jacebat, cinere conspersus, et corde compunctus. Aula regalis erat ei tanquam eremi vastissima solitudo. Haec autem omnia agebat in eo cordis compunctio. Vis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignis in flamm&ur in aqua: ita in possi¬
bile ẽ conpunctionẽ cordis iugere in de¬
licus. Contraria enĩ hȩc sibi inuicẽ sunt:
& peremptoria. Illa enĩ mater fl&us.
hȩc mater ẽ risus Illa ͤ constringit. ista
dissoluit. Illa animȩ alas in necait & uolare
facit adcelũ: hȩc ei plumbi pondus inponit. &¬

Expanded text:
ut ignis inflammetur in aqua, ita impossibile est compunctionem cordis vigere in deliciis. Contraria haec enim sibi invicem sunt et peremptoria. Illa enim mater est fletus, haec mater est risus; illa constringit, ista dissolvit. Illa animae alas innectit et volare facit ad coelum, haec plumbi pondus imponit et
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sicut ignis omne animȩ uitium perurit
mala abstergit uiuersa & penitꝰ del&.
concupiscentiarũ flammas. siinuenerit.
ut fluuius inundans extinguit & necit.
curarũ multitudines & ꝑturbationũ si
udeat uelut flagello quodã exturbat &
effugat. & ꝓcul ẽẽ adomialiis animȩ iub&.:
ac sicut puluis stare non potest ante faciem
uenti: ita nihil malarũ cogitationũ in anima

Expanded text:
enim ignis omne animae vitium perurit mala, absterret universa et penitus delet. Concupiscentiarum flammas si invenerit, ut fluvius mundans exstinguit et enecat. Curarum multitudines et perturbationes si videat, ut flagello quodam exturbat et effugat, et procul esse a domiciliis animae jubet, ac sicut pulvis non potest stare ante faciem venti, ita nihil malarum cogitationum in anima
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ uram̃. Iohannes princeps nostri est
dogniatis. ipse monachus. Stati ut natus est.
inheremouiuit. in heremonittritur. xpm̃ expec¬
pore quo iohannes natus est & erat inheremo
Hoc tẽplum quod uidemuscẽ destructum quan¬
tas habebat diuitias. quid auri. qͥd argenti.¬

Expanded text:
dignitatem uestram, Ioannes princeps uestri est dogmatis. Ipse monachus statim ut natus est in heremo uiuit, in heremo nutritur, Christum expecpore, quo Jesus natus est, erat in eremo. Hoc templum, quod videmus esse destructum, quantas habebat divitias, quid auri, quid argenti
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ accepit gratiã. propterea in heremo
filosophat᷑ ut reseruat se in aduentũ xp̃i. quia
nunciaturus erat xpm. Statĩ inhere monutri¬
tur. stati ibi crescit non uult cũ hominibus con¬
uersari. Inheremo cũ angelis filosophatur. no¬

Expanded text:
maiorem accepit gratiam. Propterea in heremo philosophatur, et reseruat se in aduentum Christi, quia nuntiaturus erat Christum. Statim in heremo nutritur, statim ibi crescit. Non uult eum hominibus conuersari, in heremo cum angelis philosophatur.
Abbreviated transcription (Latin):
philo sophiã : & sacre xp̃i m̃se uenenendiq sa¬
ent m̃ti pafticeps extitiss&: habuiss& & iam
donũ sp̃ssc̃i. ita ut mostuos suscitar& & le¬
prosos cumeree ac demones effugar&. Cũq
de contẽptu rerũ seculariũ frequent̃ fuisse
edoctus adherens laterib xp̃i atq ĩdi¬
gentiũ sibi ess& cõmissa dispensatio. quo
scilic& auarieiȩ ꝑhȩc latens ĩea uitiũ sanare t᷑
Eurt enĩfur: tam̃ nec sic qͥdẽ ꝓficere meliuꝰ
potuit. cũ erga eũ tot tantisq promissionib

Expanded text:
erandique sacramenti particeps exstitisset, habuisset etiam donum Spiritus sancti, ita ut mortuos suscitaret, et leprosos curaret, ac daemonia effugaret, cumque de contemptu rerum saecularium fuisset edoctus, adhaerens lateribus Christi, atque indigentium sibi esset commissa dispensatio, quo scilicet avaritiae per hoc latens in eo vitium sanaretur, erat enim fur: tamen nec sic quidem proficere in melius po
Abbreviated transcription (Latin):
ess& iudas & pro amore pecuniȩ periturus.
& ñ solũ ñ arguit eũ ꝓhoc uitio sed & latentib
medicam̃tis cuntre uoluit. ipsi cõmittens dis¬
pensationẽ pecuniȩ : Vt habens ĩ manibus
qđ desidenbat ꝑnitiosa passio expleta cu¬
piditate cessar&. nedeceder& ullã mostis
foueã. sed minorib malis maiora reprimer&.
sic ĩ omib qͥ sem& ipsũ ñ leserit: ab alio ñ potest
⁊̃ ledi. Ꝙ rursuꝰ qͥ se m& ipsũ carrigere atq em̃

Expanded text:
o amore pecuniae periturus; et non solum non arguit eum pro hoc vitio, sed et 160 latentibus medicamentis curare voluit, ipsi committens dispensationem pecuniae, ut habens in manibus quod desiderabat, perniciosa passio, expleta cupiditate, cessaret, ne decideret in illam mortis foveam, sed minoribus malis majora reprimeret. Sic in omnibus qui semetipsum non laeserit, ab aliis non potest laedi; et rursus qui semetipsum corrig
Abbreviated transcription (Latin):
rũtamen ut aliquã imaginẽ saltẽig
illius & pgne capiamus: recordare sill¬
quando quis febrium nimio ardore
succen ditur. quȩ angustię. quiqi¬
ciatus corporis atq. animȩ in side an
& ex hac temporrli poena m&ire. quan¬
ta sint illa supplicia. quȩ & ernos iguss
flãmat. quȩ fluuius ignis ꝑcurrens
untt illud tribunal. hoifficũ undis poe¬
ulib inrigabit ubiquid agemus. quid
respondebimus Nihil est̃ nisistridor
dentiũ : nisiululatus & fl&us multus.
& sera penitentia: cessantib undiq auxi¬
lus & undiq inualescentib poenis. Sed
noc solatiũ quidẽ usquã ullũ. Nullus iensi

Expanded text:
rumtamen ut aliquam imaginem ignis illius et poenae capiamus; recordare quando quis febrium nimio ardore succenditur, quae angustiae, qui cruciatus corporis atque animae insideant, et ex hac temporali poena metire quanta sint illa supplicia, quae aeternus ignis inflammat, quae fluvius igneus percurrens ante illud tribunal horrificum, undis poenalibus irrogabit. Ibi quid agemus? quid respondebimus? nihil enim nisi stridor dentium, nisi ululatus et fletus, et sera poenitentia, cessantibus undique auxiliis et undique invalescentibus poenis, sed nec solatium quidem usquam ullum. Nulli eni
Abbreviated transcription (Latin):
cuitate una. unus diues & alter pauper Di¬
ues habebat oues & boues plurimos ualde: pau¬
per autẽ nihil habebat omnino. preter ouẽ unã
paruulam quã emerat & nutrierat. & quȩ cre¬
uerat apud eũ cũ filiis eius. simulde pane illus
comedens & de calice eius bibens. & insinu illius
dormiens: eratq illi sicut filia. Cũ autẽ pere¬
grinus quidam ueniss& addiuitẽ. parcens ille
sumere de ouibus & de babus suis. ut exhiber&

Expanded text:
civitate una unus dives et alter pauper dives habebat oves et boves plurimos valde pauper autem nihil habebat omnino praeter ovem unam parvulam quam emerat et nutrierat et quae creverat apud eum cum filiis eius simul de pane illius comedens et de calice eius bibens et in sinu illius dormiens eratque illi sicut filia cum autem peregrinus quidam venisset ad divitem parcens ille sumere de ovibus et de bubus suis ut exhiber
Abbreviated transcription (Latin):
citu ⁊ diuinamiferatio sed in ipfo ut dix¬
imus ignis medio ub flãmas tradiderat
pueros dm̃ colentesiatam ibi eũ nun terro¬
ribus sed mirabilib: mitigat. Pbtuerat
onĩ & ignẽ rftnuiguere. & imbris celit̾

Expanded text:
citur divina miseratio, sed in ipso, ut diximus, ignis medio, ubi flammis tradiderat pueros Deum colentes, etiam ibi eum non terroribus, sed mirabilibus mitigat, potuerat enim et ignem restinguere, et imbres coelit
Abbreviated transcription (Latin):
UIS OADIT CPIΠ MEOAOUI
&oculis meis fontẽ lacrimarũ:
Oportunius multonune ame
quam tunc a proph&adĩ dice¬
tur. Lic& enim
non urbes multi̧. nec gens integrr lanen¬
tanda mihi sit: anima tamea flenda est
multis gentibus Nobilior. multisq
urbibus pr&iosior. Nam siunus qui
facit uoluntatem dĩ melior est.
quam multitudo inĩquoꝵ: melior
ergo & tueras quondam quam mul¬
titudines iudȩorum. Propter qđ
nemo mir&ur.: si foste prolixiorib
egonẽ utar lamentationibus. & ama¬
riores profundam fl&us. quam
tunc proph&a profudit. Non enĩ
urbis ut dixi capte extidia de fleo.
nec uilis uulgi captiuitatem lamentoꝵ
sed in signis animę lapsum. & tem¬
pli in quo xp̃c habitabat excidium.

Expanded text:
uis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum? Opportunius multo nunc a me, quam tunc a propheta Dei dicitur. Licet enim non urbes multae, nec gens integra lamentanda sit, anima tamen flenda est multis gentibus nobilior, multisque urbibus pretiosior. Nam si unus qui fecerit voluntatem Dei, melior est quam multitudo iniquorum, melior ergo et tu eras quondam quam multitudines Judaeorum. Propter quod nemo miretur, si forte prolixioribus ego nunc utar lamentationibus, et amariores profundam fletus, quam tunc propheta profudit. Non enim urbis, ut dixi, captae excidia defleo, nec vilis vulgi captivitatem lamentor, sed insignis animae lapsum, et templi in quo Christus habitat excidium.
Abbreviated transcription (Latin):
Et siuis scire quantus ĩ eo tremor sit diuni iudicu: Audi
qͥd dieit: Iniqͥtates si obseruabis dñe. dñe qͥs sustinebit

Expanded text:
 Vis scire quantus in eo timor sit divini judicii? Audi quod dicit: Iniquitates si observabis, Domine, quis sustinebit
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. & contẽnere cum in ꝓfundo
non peccatoꝵꝵ: Impi& as enĩ non sinit eos
addm̃ respicerȩ : & illuc redire unde de¬
lapsi suNT. Ista tni cogitatio quȩ spem con¬
uersionis abscidit. ab impi&ate descendit:
Etsicut lapis grruissimus. ceruicib animȩ ina
sed uirilis animi & preclarȩ meatis. deicere
aceruicib: animȩ suȩ pondus inimicũ iNimo
deprimentẽ se : & abicere diabolũ. & im¬
pertre anime sue : ut canens uerba ꝓpheti¬
ca dicat addmꝰ. Sicut oculi seruorũ
inmanib: dominoꝵ suoꝵx: Ꝙ sicut oculi
ancillȩ inmanib: dominȩ suȩlta oculi pri

Expanded text:
alutem et contemnere, cum in profundum rum. Impietas enim non sinit eos ad Dominum respicere, et illuc redire unde delapsi sunt. Ista ergo cogitatio, quae spem conversionis abscidit, ab impietate descendit, et sicut lapis gravissimus cervicibus animae incused virilis animi est et praeclarae mentis dejicere a cervicibus animae suae pondus inimicissimum, imo deprimentem se abjicere diabolum, et imperare animae suae, ut canens verba prophetica dicat ad Dominum: « Sicut oculi servorum in manibus dominorum suorum, sicut oculi ancillae in manibus dominae suae, ita o
Abbreviated transcription (Latin):
sus ingreditur : suactantiȩ. sia uaritiȩ.
& siorum nequiores & inpuriores
uenerinT. nemo ꝓhib&. nemꝙpellit:
ullus enim ei custos: Nullus remansit
edituus .s. N amprius sieut ad celi
secr&a. Nullus huius modi malis
indulgetur accessus. ita necͣ purissimam
ego in remedi abiliter plango quia noui.
te repedare uidrã ad prioris gloriȩ statũ.
Quod &si apud homines hoc inpossibile ud&ur.
apud dm̃ tamen omnia possibilia sunt.
a terra in opem. & destercore erigit
pauperem : ut colloc& eum cũ prmpib:
cũ principib: populisui. Ipse est  qui
sterilem facit indomo. matrẽ suꝑ filus
lȩtantẽ. Nonergo dubites neq. desperes.
inmutarite posse in melius. Sienim
tantum potuit diabolus. ut acelsis iustutũ
fastigis in ꝓfundum te deducer& maloꝵ:
quanto magis poterit ds̃ ad summũ honorũ¬
te uerticem reuocaru Et non solum
in id te restituere qđ fuisti. sed & beatiorẽ
multo quã prius uidebaris efficere .

Expanded text:
spiritus ingreditur, si jactantiae, si avaritiae, spiritus ingreditur, si jactantiae, si avaritiae, et si horum nequiores et impuriores venerint, nemo prohibet, nemo propellit: nullus enim custos, nullus remansit aedituus. Nam prius sicut ad coeli secreta nullus hujuscemodi malis indulgetur accessus, ita nec purissimam ego irremediabiliter plango, quia novi,te tripudiare videam ad prioris gloriae statum? Quod etsi apud homines impossibile videtur, apud Deum tamen omnia possibilia sunt. de terra inopem, et de stercore erigit pauperem, ut collocet eum cum principibus populi sui. Ipse est qui sterilem facit matrem super filios laetantem. Non ergo dubites, neque desperes mutari te posse in melius. Si enim tantum potuit diabolus, ut a celsis virtutum fastigiis, in profundum te duceret malorum, quanto magis poterit Deus ad bonorum verticem revocare, et non solum in id te restituere quod fuisti, sed beatiorem multo quam prius videbaris, efficere?
Abbreviated transcription (Latin):
con sumpsit. Siquis templum cor¬
porisstui contemplatus est. tunc¬
cum castitatis splendore fulger &
aruam profecto &ualde inferi¬
orem illam proph&icam lamen¬
tationem putabat: in qua barba¬
ricae manus scã scoꝵ polluisse
deflentur. & sacras edes ignis populatus¬
est hostilis: ubi contaminata cherubin
archa ac propitiatorium tabuleq lapideȩ.
&urna aurea lamentantur. Haec¬
enim lamentatio qua ego defleo.
anima. quam intra illius templi pari¬
&eserant. Nocisanctius multo fuit.
quod inte errt templum. Non enim
auri & argenti m& allo: sed uirtutib
animi. & ðonis scĩ sp̃s radiabat. Ha¬
bebat enim arcam intrase . duo che¬
tua: Nudata est ab omnibus orna¬
mentis suis. cunctisq. quȩ diuinitus
remansit deformis acsturpis. Peruit
abea omne munimen. omnisq. custodia.
uatur ingressus. sed pat& omnibus
malignis spiritib: ad corrupte lam
anime festinantib. Nulla inde tur¬
pis cogitatio. Nulla cupiditas forda
repellitur : sed siuenerte fornicationis

Expanded text:
uis templum corporis hominis Dei contemplatus est, cum castitatis splendore refulgeret parvam profecto et valde inferiorem illam prophetiam lamentationem putabit, in qua barbaricae manus sancta sanctorum polluisse deflentur, et sacras aedes ignem populasse hostilem. Ubi contaminata Cherubin, et arca ac propitiatorium, tabulae duae lapideae, et urna aurea lamentantur. Haec lamentatio, quam nos deflemus, anima, quam intra illius templi parietes erant. Hoc sanctius multo fuit, quod in eo erat templum. Non enim auri et argenti metallo, sed virtutibus animi, et donis Spiritus sancti radiabat. Habebat enim arcam intra se et duo Cheta; nudata est domus Dei omnibus ornamentis suis, cunctisque quae Divinitas remansit deformis ac turpis: periit ab ea omne munimen omnisque custodia. Jam vatur ingressus, sed patet omnibus malis spiritibus ad corruptelam animae festinantibus. Nulla inde turpis cogitatio, nulla cupiditas foeda repellitur, sed si venerit fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Spesergo est in qua salus nr̃a con¬
sistit. & quȩ deterris animas uelut quib dã
catenis cȩlitus dependeatib in nexas
euehit ad suꝑna. & reuocat ad sedes cȩles¬
tes eos. qui sibi uehementius inherent.
celsioresq. eos uitȩ huius aterrenoꝵ maloꝵ
turbinib: redd&. Siquis ergo interhȩc
positus resoluatier animis. & salutaris spei
anchoram dimittat emanib: decidat. Necesse
est: & in abyssumiatq in ꝓfundũ maloꝵ necetur.
uod cũ senserit inimicus. & uiderit nos pec¬
catore nr̃oꝵ multitudinẽ ꝑhorrescentes.
in crepationib: &iã ipsius conscientiȩ d&erreri:
accedit &ipse & cogitationes nobis subicit
desperandi: plumbo omni & omni arena
grauioref. Quas si receperimus. Netesse
est nosstatim pondere ipso abruptis salu¬
tis nrȩ̃ r& ina culis. in ꝓfundũ maloꝵ de

Expanded text:
sumus , » spes ergo est, in qua salus nostra consumus , » spes ergo est, in qua salus nostra consistit, et quae de terris animas velut quibusdam catenis coelitus dependentibus innexas sibi evehit ad superna, et revocat ad sedes coelestes eos qui sibi vehementius inhaerent, celsioresque eos vitae hujus ac terrenorum malorum turbinibus reddet; si quis ergo inter haec positus resolvatur animus, et salutaris spei anchoram dimittat e manibus, decidat necesse est in abyssum, atque in profundum malorum enecetur, quod cum senserit inimicus, et viderit nos peccatorum nostrorum multitudinem perhorrescentes, increpationibus etiam ipsius conscientiae deterreri, accedit et ipse, et cogitationes nobis subjicit desperandi plumbo omni et omni arena graviores, quas si receperimus, necesse est nos statim pondere ipso abruptis salutis nostrae retinaculis in profundum de
Abbreviated transcription (Latin):
Repl& i inquit sumus despectione. Despec¬
tione. hoc est qđ docere nos uoluit: Quia
& si peccatoꝵ nostrorũ multitudine re¬
ploi sumus. despectione atq. obꝓbrus
ab obsecrtione cessemus: quã imp&rare
uere ẽ constantis animȩ & ꝑtinacis: ut
nequaquã repellatur aꝑseuerantia de¬
poscendi. desperanane imp&randi: sed
ꝑseuerat ac ꝑsistat in precib doneo mise¬
reatur illids̃. & ne foste arbi treriste
offensam magis contrahere apuddm̃. sicum
non merearis audiri. inpostunius ꝑsistas in pre¬
cibus : Recordare euuangelii parabolam:
& ibi inuenies qđ ꝑseuerantes & in postunos pre¬
catoresi dñs non sibi ostendit in gratos: :it enĩ qr
in postunitatẽ enus surg&. & dabit ei quantũ
opus hab&. Intellige ergo carissime : quia
ꝓpterea diabolus desperationẽ subicit im¬
p&randi : ut spem nobis dĩbonitatis abscidat.
quȩ est salutis nre anchora. uitȩ nrȩ̃ funda¬
mentũ. duxitineris quo itur ad celum.
Deniq apostolus dicit. Spe autẽ salui facti

Expanded text:
pectione, » hoc est quod docere nos voluit, quia etsi pro peccatorum nostrorum multitudine repleti sumus despectione atque opprobriis ab obsecratione cessemus, quam impetrarevere est constantis animae et pertinacis, ut nequaquam repellatur a perseverantia deposcendi desperatione impetrandi, sed perseveret ac persistat in precibus donec ei misereatur Deus, et ne forte arbitreris te offensam magis contrahere apud Dominum, si cum non merearis audiri importunius persistas in precibus, recordare Evangelii parabolam, et ibi invenies quod perseverantes et importunos precatores Dominus non sibi ostendit ingratos, ait enim: « importunitatem ejus surget, et dabit ei quantum opus habet. » Intellige ergo, charissime, quia propterea diabolus desperationem subjicit impetrandi, ut spem nobis Dei bonitatis abscindat, quae est salutis nostrae anchora, et vitae nostrae fundamentum, dux itineris, quo itur ad coelum, denique Apostolus ait: « Spe autem salvi facti
Abbreviated transcription (Latin):
mã quã per diderrt inuenit. conuocat
tem conuocabo amicos tuos. meosq ac
uicinos nros. & deprecabor eos conuenire.
Non ut gaudeant sed ue lugeant mecđ:
Nec ut leteneur sed ut lamententur
& ingentẽ planctũ sublatis ad cȩlũ
una mecũ uocib: reddant. Dicam ad cos.
Ulu late metũ oamici & plangite : ꝓfun¬
pondus in mensum. nec argenti talenta¬

Expanded text:
mam quam perdiderat, invenit, convocat ego convocabo amicos tuos, meosque et vicinos nostros, deprecabor eos convenire, non ut gaudeant, sed ut lugeant mecum, nec ut gratulentur, sed ut lamententur, et ingentem planctum sublevatis ad coelum una mecum vocibus reddant, dicendo ad eos: Ululate mecum, amici, plangite, et profunpondus immensum
Abbreviated transcription (Latin):
illis Hic ẽ affectus serui fides. & beneficia
dñi sui. quȩ cõriunit̾ om̃ib data sunt. quasi
soli sibi prestita sint reput&: & quasi ipse
sit om̃iũ debitor & ꝓorãib ipse solus habeatur
obnoxius. Hoc fecit & palus. qͥ mostem
expensa ẽ. soli sibi prestitã dicit. Quasi erĩ

Expanded text:
beneficia domini sui, quae communiter omnibus data sunt, quasi soli sibi reputet, et quasi ipse sit omnium debitor, et pro omnibus ipse solus habeatur obnoxiis. Hoc fecit et Paulus, qui mortem expensa est
Abbreviated transcription (Latin):
in carne: in fide uiuo filiidĩ. qͥ tradidit̾ sem&¬
ipsũ ꝓme. Nęc autẽ dicebat. pẽ coangus¬
tare uolens amplissima & ꝑorbẽ tenterum
diffusa xp̃i munera: sed quasi ut diximus
qͥ pom̃ib se solũ iudicar& obnoxiũ : & reuera
qͥd inter .ẽ : si& aliis prestitit cũq tibi prestita
alii ex his aliud fuerit prestitum: Ideo deniq & illa
boni pastoris parabola fidicit: qͥauenit multas oues
reqͥrere sed unã: Una nãq ẽ: qͥa sic om̃ib quasi
uni diuina beneficia conferunt᷑. Hȩc ergo sunt:¬

Expanded text:
n carne, in fide vivo Filii Dei, qui tradidit seipsum pro me. Haec autem dicebat, non coangustare volens amplissima et per orbem terrae diffusa Christi munera: sed quasi, ut diximus, qui pro omnibus se solum judicaret obnoxium. Et revera quid interest si et aliis praestitit, cum quae tibi praestita alii ex his aliquid fuerit praestitum. Ideo denique et illa boni pastoris parabola non dicit quia venit multas oves requirere, sed unam. Una namque est, quia sic omnibus quasi uni divina beneficia conferuntur. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
corporum de PiNcuNt
imagines. & faciunt homines. &
animalia. & arbores. & reges. & rus¬
ticos. & lurbaros. & pugnas. & rixas
torrentes sanguinum. lanceas. & loricas.
& scuta. & sedem regalem. & imperetorẽ
sedentem & barbarum subditum. & gla¬
dium acutum. & fluuios decurrentes. &
campos uarus oliibus ad ornatos. & om̃a
quȩ uidentur per astem imitantes. miitebi¬
lem historiam uidentibus prestant. Sic¬

Expanded text:
t imagines, et faciunt homines, et animalia, et arbores, et reges, et rusticos, et barbaros, et pugnas, et rixas, torrentes sanguinum, et lanceas, et loricas, et scuta, et sedem regalem, et imperatorem sedentem, et barbarum subditum, et gladium acutum, et fluvios decurrentes, et campos variis floribus adornatos, et omnia quae videntur per artem imitantes, mirabilem historiam videntibus praestant.
Abbreviated transcription (Latin):
lta ut setã ac fidele depositũ non gir¬
ruptũ redder& sed inlustatũ. Pro as¬
serunt enĩ defornace ignis. taquã de
mate refulgentẽ : sed relictus ẽ. acunc¬
tis. tãquã sinoness&ł. quia omno uni
in semirabiles ꝑueri rapuere conspectus.
Quis eni non istas stuper& ad corpora
iuuenũ pauidasse flammas. & non solũ
iussera refugisse scõrũ : uertĩ nec
capitis quidẽ comã quod est omnium
fragilius. aut sũ mã salte uestimenti
fimbriã ꝑstrinexisse: Quis ta mi¬
rar&ur meis membra montib. uesti¬
menta m&allis. capillos ad amanteͥ
fortiores n pedsneo ad mirationis
cumulus crestit : quod in medio fiã marũ
pysiti ͥmnũ đanebant : cũ utiq notũ
sit eos qui flamis oraduntur. statim
ut os aperuerint ab sumi Et illi quidẽ
beati pueri manent apud dm̃ gloriosa.
& apud homines mi rabiles. Rex uetrim¬
nis & confusionis sue sacramenta miprtur.
sed ꝑmionet uera credulus. nectamen pu

Expanded text:
ita ut sanctos ac fideles depositos non corruptos redderet, sed illustratos; processerunt enim de fornace ignis tanquam de mate refulgentem, sed relictus est a cunctis tanquam si non esset, quia omnium in se mirabiles pueri rapuere conspectus: quis enim non ista stuperet ad corpora juvenum pavisse flammas et non solum viscera refugisse sanctorum, verum etiam ne capitis quidem comam, quod est omnium fragilius, aut summam saltem vestimenti fimbriam praestrinxisse? quis non miretur in eis membra montibus, vestimenta metallis, capillos adamante fortiores? sed in eo admirationis cumulus crescit, quod in medio flammarum positi, hymnum Deo canebant, cum utique notum sit eos qui flammis traduntur, statim ut os aperuerint consumi, et illi quidem beati pueri manent apud Deum gloriosi t apud homines mirabiles, rex vero imnis et confusionis suae sacramenta miratur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iuundare: sed hoc non fecit . neplus accen¬
lag i saniar sed ꝑmittit intantam ex¬
aggerui ipłãmas quantũ surintis desi¬
decabat in rianctas. Et t non solũ inferri
poenas non prohib& sed ilatis potesta¬
⁊ẽ prinintcit cruciandi. Et nequis ui¬
dens nom uri m pueros. putaret
ets scilic& qui crrca faornacẽ stabat lut
ostender& quia uere igniserat quiui der¬
batur: sed erat preceptũ dĩ ignis iustute
ualidus. Onine enĩ qđẽ : necessario
famula turei. aquo ut ess& accipat ori¬

Expanded text:
inundare, sed hoc non facit ne plus accendat insaniam, sed permittit intantum exaggerari flammam, quantum furentis desiderabat immanitas, et non solum inferri poenas non prohibet, sed illatis potestatem perimit cruciandi, et ne quis videns non uri pueros, putaret eos scilicet qui circa fornacem stabant, ut ostenderet quia vere ignis erat, qui videbatur; sed erat praeceptum Domini ignis virtute validius, omne enim quod est, necessario famulatur ei a quo ut esset accepit ori
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ lata uia x spatiosa deposcit. Quid
ais o homo: quid loqueris: astam uam¬
& angustam uissus es ambulare : ut quid
derequiȩ. ut quid dehabundantia per¬

Expanded text:
quae lata et spatiosa via deposcit. Quid agis, o homo? Quid loqueris? Arctam et angustam viam jussus es ambulare, utquid de requie, utquid de abundantia per
Abbreviated transcription (Latin):
cipulorũ clarescat in uobis & quantũ affec¬
cũ patridefertis. appareat. Ad ornate me
filii & in ponite nhi oboedientiȩ urȩ coronã:
facite me apud oñis beatũ udicari . & doctri¬
nã meã magnificate ꝑ oboedientiã urãm:
secundũ apastoli monita dicentis. Obedite
prepositis uestris. & obtẽperate eis quia ipsi
peruigilant ꝓuobis. qua  ꝓ animab ur̃is ra¬
: tioue reddituri. Hȩc ergo premoneo nequis
insuper habeat commonionẽ uram. Pater
enĩ sũ & necesse est mefilio consiliũ suaderȩ
Quod enĩ incarnalib: patribus natura carnis:

Expanded text:
cipulorum clarescat in vobis, et quantum affectum patri defertis appareat. Adornate me, filii, et imponite mihi obedientiae vestrae coronam; facite me apud omnes beatum judicari, et doctrinam meam magnificate per obedientiam vestram, secundum Apostoli verba dicentis: Obedite praepositis vestris, et obtemperate eis: quia ipsi pervigilant pro vobis, quasi pro animabus vestris rationem reddituri . Hoc ergo praemoneo, ne quis pro parvo habeat commonitionem nostram. Pater enim sum, et necesse est me filiis consilium suadere: quod enim in carnalibus patribus natura carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
conditio ÷. Ignis erĩ hic qui in presentue
est a bsumte cuncta quȩ recipit : illeuen
quos susceperit semꝑeruciat. & pori
suxͥ semꝑ integros seruat. Propter ea
enũ & in extingiubilis dicitur. non soli
quia ipse non extinguitur : sedqͥuia nu
eos quos sus csperit extinguit aut peri
Scripturr & enĩdo̾c&. quia & peccatoris
duant in corruptionem: scilic&non
adhonorẽ uitȩ. sed ad diuritatẽ sup¬
plici ꝓfuturrm. Huius autẽ poene
uim & ignis illius potentiã: Nulla uox

Expanded text:
one. Ignis hic qui in praesenti one. Ignis hic qui in praesenti est vita, absumit cuncta quae recipit; ille vero quos susceperit semper cruciat, et poenae suae semper integros servat. Propterea enim et inexstinguibilis dicitur; non solum quia ipse non exstinguitur, sed quia nec eos quos susceperit exstinguet aut perimet. Scriptura etenim dicit, quia et peccatores induent incorruptionem, scilicet non ad honorem vitae, sed ad diuturnitatem supplicii profuturam. Hujus autem poenae et ignis illi
Abbreviated transcription (Latin):
flamis libidinis & cupiditatis oppone.
Est enĩ hoc mirabile qđ dã medicament⁊ gerius:
illos tibi &ernos ignes acriores & mextin-¬
guibi les reddent. Quantõ putas trpore
ꝑ manere tibi posse. presentifuitȩ delitias.
Ut erfgo quidẽ reor. nec quin quaginta
iam tibi anni suꝑ tẽ. usq ad extremam
possunt: Quã uissis longissima senectu¬
interuenire possunt. Primo qđ nemo
de in de qđ mobilis semꝑ humanarũ rerũ
status : Erequenter enĩ uita quidem¬
in longũ tempus ꝓducitur. netamen
facultates cdiuitię rifideliter ꝑ maneNT:
sed sepe acridit. ut prius quis opib quã
uiteͥ deficiant. Uerũ tamen cocedamis
& uiuere trposse annos multos: & naqua
ꝑmutationẽ teporũ pati. Q quantũ que¬
so istud spatu est adȩterna supplicia:
secrr biles & in to leprbiles poenas. Nan
& in hac quidẽ uita. siuebona siue mala
terminũ suũ norunt. eũq uelo citer s¬
tiuntur. Infuturo autẽ seculo ut raqi mu¬
mostalib spatiis ꝓtenduntur: adde oeno

Expanded text:
flammis libidinis et cupiditatis oppone, est enim hoc mirabile quoddam medicamenti genus, illos tibi aeternos ignes acriores et inexstinguibiles reddent. Quanto putas tempore permanere tibi posse praesentis vitae delicias? ut ego quidem reor, nec quinquaginta jam tibi anni superesse usque ad extremum possunt, quamvis sis longissima senectuintervenire possunt. Primo quod nemo, deinde quod mobilis semper humanarum rerum status est, frequenter enim vita quidem longum tempus producitur, nec tamen facultates ac divitiae ei fideliter permanent, sed saepe accidit ut prius quis opibus quam vita deficiat; verumtamen concedamus tibi vivere te posse annos multos, et nullam permutationem temporum pati, et quantum, quaeso, illud spatii ad aeterna supplicia? secrabiles et intolerabiles poenas? nam et in hac quidem vita, sive bona, sive mala, terminum suum norunt, eumque velociter sortiuntur, in futuro autem saeculo utraque immortalibus spatiis protenduntur. Adde et il
Abbreviated transcription (Latin):
tantium medicus. Crux emundatio leproso
tium panis. Crux sitientiũ fons. Crux nudorũ
protectio. Nuditatẽ autẽ cũ dixero. non cor¬
poream estimes. sed infidelitatis ꝑpoenã. Cũ
autẽ in xp̃o crediderit. uestitus inuenietus.

Expanded text:
tantium medicus, crux emundatio leprosortantium medicus, crux emundatio leprosortium panis, crux sitientium fons, crux nudorum protectio. Nuditatem autem cum dixero, non corpoream aestimes, sed infidelitatis poenam, cum autem in Christum crediderit, vestitus invenietur.
Abbreviated transcription (Latin):
non propter sem& ipsum neq propter patrem
suum. sed ut saluar& per crucẽ genus humanũ¬
Et si nosce desideras Icm̃e uirtutẽ crucis inquan¬
tũ possum ad eius laudẽ dicere. audi. Crux
spes xp̃ianorũ. Crux resurrectio mortuorũ.
Crux celorũ dux. Crux disperatorum uia¬
Crux clodorũ baculus. Crux consolatio pau¬
perum. Crux reffenatio diuitũ: Crux destruo
tio superborum. Crux male uiuentiũ poena.
Crux sustentatio in opũ. Crux spes disperatorũ.
Crux nauigantiũ gubernator. Crux periclitan¬
tiũ portus. Crux obsessorũ murus . Crux pat̃
orfanorum. Crux defensor uiduarũ. Crux
sedentiũ: Crux regũ magnificentia. Crux
scutũ perpetuũ. Crux insensatorũ sapientia
preconatio. Crux adnuntiatio a postolorũ.
gaudiũ sacerdotũ. Crux ȩcclesiȩ funda men¬
tum. Crux orbis terrȩ cautela: Cruxtem¬
plorum destructio. Crux idolorũ repulsio
Crux scandalũ uideorũ. Crux perditio impio¬
rum. Crux inualidorũ uirtus. Crux egro¬

Expanded text:
non propter semetipsum, neque propter Patrem suum, sed ut salvaret per crucem genus humanuEtsi nosse desideras, charissime, virtutem crucis, et quanta possum ad ejus laudem dicere, audi: crux spes Christianorum, crux resurrectio mortuorum, crux caecorum dux, crux desperatorum viacrux claudorum baculus, crux consolatio pauperum, crux refrenatio divitum, crux destructtio superborum, crux male viventium poena, crux sustentatio inopum, crux spes desperatorum, crux navigantium gubernator, crux periclitantium portus, crux obsessorum murus, crux pater orphanorum, crux defensor viduarum, crux sedentium, crux regum magnificentia, crux scutum perpetuum, crux insensatorum sapientia,praeconizatio, crux annuntiatio apostolorum, cgaudium sacerdotum, crux Ecclesiae fundamentum, crux orbis terrae cautela tutela, crux templorum destructio, crux idolorum repulsio, crux scandalum Judaeorum, crux perditio impiorum, crux invalidorum virtus, crux aegro
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ : xp̃s descã maria secundũ carnẽ genitus
Oriens quippe. nomenaẽ illi: Occidit uero quar
post crucẽ ad in ferna descendit Ortur sol
acidit sol. & ad locũ suum reuestitur: ipso dicente:
Cueraltatus fuero : uniuiersos traham adme : De hoc
soliustitiȩ : & esaias pronuntiat dicens Indieb illis
ori&ur soliustitiȩ : & sanitas erit inpennis eiꝰ: Veni¬
inte enĩ sole iustitiȩ. hoc. ẽ xp̃o. ad taccũ fimbriȩ uesti¬
menti eius : ions profluuii sanguinis exsiccatus. ẽ:
Nsigrasũ & speciosa filia hierusalẽ: Si qua hc pec¬
ctis ẽ. anima denigrata. n&imeat: tantũ modo pȩni¬
tentiam agat & dicat: Nigri sũ ego & decora & si
in noussimo sp̃u. ẽ: & ut ita dicã. si ȩxtreno habitu
positus. Neformid& : tantũ cũ fl&u peniteat. & con¬
puncto confiteatur corde: Ad uesperũ oñi de mo¬
rabitur fl&us ad matinũ lacitia: Imitare nãq

Expanded text:
e sancta Maria secundum carnem genitus: Oriens quippe nomen illi. Occidit vero, quando post crucem ad inferna descendit. Oritur sol, et occidit sol, et ad locum suum revertitur, ipso dicente: Cum exaltatus fuero, universos traham ad me . De hoc sole justitiae et Isaias pronuntiat dicens: In diebus illis orietur sol justitiae, et sanitas erit in pennis ejus . Veniente enim sole justitiae, Christo, ad tactum fimbriae vestimenti ejus fons profluvii sanguinis exsiccatus est. Nigra sum et speciosa, filia Jerusalem. Si qua hic peccatis anima denigrata, ne timeat, tantummodo poenitentiam agat et dicat: Nigra sum ego, et decora. Et si in novissimo spiritu est, et. ut ita dicam, si in extremo halitu positus, ne formidet, tantum cum fletu poeniteat, et compuncto confiteatur corde. Ad vesperum enim demorabitur fletus, et, ad matutinum laetitia. Imitare namque
Abbreviated transcription (Latin):
suã. Massag&cȩ & herbitȩ. miseros pu¬
tant. quiegrotatione moriantur. & paren¬
tes. cognatos. propinquos. cũ ad senectam
uenerint iugulatos deuorant. rectius
esse dicentes. ut ase potius quam aueriub
consumantur. Nunc uero post passionẽ
xp̃i & resurrectionẽ eius. abstinentiȩ &
castitate deuote nulitant xp̃o. & ꝓpe om̃s
gentes parate sunt pronomine dñi fundere
sanguinẽ suum. Ante hoc impi & perse¬
cutores erant reges. nunc uero ad cȩlum
pr ferunt pietatẽ. Et ingredientes
limen ȩcclesiȩ deponunt coronam. & crucẽ
xp̃i insius depingunt frontibus. Foris arma
hic mysteria. Fioris scuta. hic sacramentorum
celebratio. Theo dosius filius. & pater theodosi
religione ac piecate insignes. Ideoq prohis

Expanded text:
suam. Massagetae et Berbices miseros pusuam. Massagetae et Berbices miseros putant, qui aegrotatione moriantur. Et parentes, cognatos, propinquos, cum ad senectutem venerint, jugulatos devorant, rectius esse dicentes, ut a se potius quam a vermibus consumantur. Nunc vero post passionem Christi et resurrectionem ejus, abstinentiae et castitati devote militant Christo, et prope omnes gentes paratae sunt pro nomine Domini fundere sanguinem suum. Ante hoc impii et persecutores erant reges, nunc vero ad coelum proferunt pietatem, et ingredientes limina Ecclesiae, deponunt coronam, et crucem Christi in suis depingunt frontibus. Foris arma, hic mysteria; foris scuta, hic sacramentorum celebratio. Theodosii filius, et pater Theodosii, religione ac pietate insignes. Ideoque pro his
Abbreviated transcription (Latin):
sia autẽ cotidie uirtutibus augmentatur
ubi tiberius. Nomina sunt nuda
Horũ autẽ nemo. nec ulla horũ mentio
Et quia ȩcclesiam inpugnauerunt. ideo
& memoriam perdiderunt. ęcclesia autẽ
clarios resplend&. Vbicumq ieris. ad
indos. ad mauros. ad brittannos. ad hispanos.
usq adultimũ terrarũ fines inuenies. in
principio erat uerbũ. & uerbũ erat apud
dm̃. & ds̃ erat uerbum. & uniuersa religio¬
ne plena: Ante hoc enĩ uniuersa erant
impi&cate repleta. nunc autẽ non solum
ciuitates religione florent & fide .xp̃i. sed
& iam herenus in nomine dñi gloriatur.
Antea nãq & reginȩ in conuiis uirorum
saltabant. sicut filiam herodiadis fecisse
legimus. Nunc uero uix famula dignatur
hoc facere. Antiquitus gens persarũ filu
parentibus sociebantur conubio. & soror
fratri iungebatur in pune. nunuero uir¬
ginitatẽ ap̃pecunt: Ante hoc autẽ qͣuoti
carnibus. nunc ieiunus reficiunt animã

Expanded text:
sia autem quotidie virtutibus augmentatur. sia autem quotidie virtutibus augmentatur. ubi Tiberius? Nomina sunt nuda, eorum autem nemo, nec ulla eorum mentio. Et quia Ecclesiam impugnarunt, ideo et memoriam perdiderunt. Ecclesia autem clarior resplendet. Ubicunque ieris, ad Indos, ad Mauros, ad Britannos, ad Hispanos, usque ad ultimos terrarum fines, invenies, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , et universa religione plena. Ante hoc enim universa erant impietate repleta. Nunc autem non solum civitates religione florent et fide Christi, sed etiam eremus in nomine Domini gloriatur. Antea namque et reginae in conviviis virorum saltabant, sicut filiam Herodiadis fecisse legimus : nunc vero vix famula dignatur hoc facere. Antiquitus gentis Persarum filii parentibus sociabantur connubio, et soror fratri jungebatur impune: nunc vero virginitatem appetunt. Ante hoc autem erat qucarnibus: nunc jejuniis reficiunt animam
Abbreviated transcription (Latin):
litas in repugnantium fides uictoriȩ in¬
putetur. Et porte inferi non dixit.
non ad propiabunt ei. sed non preualebunt.
aduersus eam. Quidergo : Inpugna¬
bitur quidẽ. non tamen iunci poterit.
Tempestates suscipit ȩc clesia. sed nondi¬
mergitur. Iacula in ea mittuntur. sed
non perforatur. Machinamenta prepa¬
rarunt. sed turris noneliditur. Et quid
dico ecclesiã: Unum sermonẽ locutus est
piscator & sicut turris immobilis pesseuerat
sunt. sed non potuerunt. Super petram
enimfundatum erat. Considera tirannos.
regis diademata. gladios acutos. bestiarũ
dentes. mortẽ minantes. caminos. sartagi¬
chinamenta parata. Et pharetram qͥdẽ
suã euacuauit diabolus. sed nichil lesit
ȩcclesiam. Portȩ enim inferi. non pre¬
ualebunt aduersus eam. Testatur res
ipsa. testatur horum quȩ fiunit asstipula¬
tio. Quanti in pugnarunt. & neno
prȩualuit. Et inpugnatores quidem
taciturnitasi &c obliuioni sunt dati: ȩccle¬

Expanded text:
litas repugnantium, sed fides victoriae imlitas repugnantium, sed fides victoriae imputetur. Et portae inferi, non dixit non appropiabunt ei, sed non praevalebunt adversus eam. Quid ergo? Impugnabitur quidem, non tamen vinci poterit, tempestates suscipit Ecclesia, sed non demergitur; jacula in eam mittuntur, sed non perforatur; machinamenta praeparantur, sed turbis non eliditur. Et quid dico Ecclesiam? Unum sermonem locutus est piscator, et sicut turris immobilis perseverat.sunt, sed non potuerunt? supra petram enim fundatum erat. Considera tyrannos, reges, diademata, gladios acutos, bestiarum dentes mortem minantes, caminos, sartagichinamenta parata. Et pharetram quidem suam evacuavit diabolus, sed nihil laesit Ecclesiam: portae enim inferi non praevalebunt adversus eam. Testatur res ipsa, testatur eorum quae fiunt astipulatio, quanti impugnarunt, et nemo praevaluit. Et impugnatores quidem taciturnitati et oblivioni sunt dati, Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ligna. aut ferrũ. Noninquit. Nec
enim est sensibilis ȩdificatio Quod si
talis ess&. dissolueretur tempore
Confessione autẽ pietatis. neque demones.
neq ulla creatura uincere potest.
Testantur martyres. quorum latera ra¬
debantur. sed fides non frangeba tur
Onoua rerum materies. Paries effoditus.
& thesaurus non aufertur. Caro scindit᷑¬
& fides non rũpitur. Talis quippe mar¬
tyrum uirtus. Et enim super hanc pe¬
trã ȩdificabo ecclesiam meam. & porte
inferi non preualebunt aduersus eam.
Ad cendite diligentius uerbo. Portas in¬
feri pericula uocat. quȩ mortẽ pariunt.
Quidergo in infernũ intrauit quisq &iam
quandõ periditatur. Sicut enim por¬
te introitus ciuitatũ sunt. sic pericula
introitus mortissunt. Et quur inquit
non pro hibec tẽptationes: Ut ostendat
uirtutẽ eius Sinemo eam inpugnare
poss&. dicere poterant. qm̃ sunpugna¬
retur. utiq uinceretur. Propterea
permitto eam inpugnari. ut non inbecil¬

Expanded text:
ligna, aut ferrum? Non, inquit: Nec ligna, aut ferrum? Non, inquit: Nec enim est sensibilis aedificatio. Quod si talis esset, dissolveretur tempore. Confessionem autem pietatis, neque daemones, neque ulla creatura vincere potest. Testantur martyres quorum latera radebantur, sed fides non frangebatur. O nova rerum materies! Paries effoditur, et thesaurus non aufertur. Caro scinditur, et fides non rumpitur. Talis quippe est martyrum virtus. Etenim super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Attendite diligentius verbo: Portas inferi, pericula vocat quae mortem pariunt. Quid ergo? In inferno intravit quisque quando periclitatur? Etiam. Sicut enim portae introitus civitatum sunt, sic pericula introitus mortis sunt. Et cur, inquit, non prohibet tentationes? Ut ostendat virtutem ejus. Si nemo eam impugnare posset, dicere poterant: Quoniam si impugnaretur, utique vinceretur, propterea permitto eam impugnari, non ut imbecil
Abbreviated transcription (Latin):
& terra transibunt. uerba autẽ mea non prece¬
ribunt. Facilius est cȩlum preterire. & terã
deuorari quã uerba mea extidere. Quȩ aute
sunt uerba eius. adducamus in mediũ. uidem
neforte interciderint. Non dubitans dico.
sed hereticos obcludo. Quȩ ergo sunt uertu
cȩlũ & terra transibunt. uerba autẽ mea non
preteribunt: Qui sermones quȩ uerba:
Tuespetrus & super hanc petra ȩdificabo
ecclesiam meam. & porte inferi non
preualebunt aduersus eam. Super hanc
petrã. Nondixit super petrum. nec
enim super hominem. sed super fidem
edificauit ecclesiam suam. Quid autẽ
erat fides: Tues xp̃s filius dĩ uiui. Petrã
uocauit ecclesiam. suscipientẽ fluctus.
& nontitubantem: Et enim ȩcclesia
suscepit quot tẽptationes. non tamen
iuncitur. Quidest super petr̃a Hoc
est super confessionẽ. super sermones
pi&catis. Sed forsitan in terrogabis. utrũ
hȩc ȩdificatio suscipiat lapides. aut

Expanded text:
et terra transibunt, verba autem mea non praeteet terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Facilius est coelum praeterire, et terram devorari, quam verba mea excidere. Quae autem sint verba, adducamus in medium, videamus ne forte interceperint. Non dubitabundos, sed haereticos obcludo. Quae ergo sunt verba? Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Qui sermones? Quae verba? Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Super hanc petram, non dixit super Petrum. Non enim super hominem, sed super fidem aedificavit Ecclesiam suam. Quid autem erat fides? Tu es Christus Filius Dei vivi. Petram vocavit Ecclesiam suscipientem fluctus, et non titubantem. Etenim Ecclesia suscipit quodammodo tentationes, non tamen vincitur. Quid est super petram? Hoc est, super confessionem Petri, super sermones pietatis. Sed forsitan interrogabis, utrum haec aedificatio suscipiat lapides aut
Abbreviated transcription (Latin):
uersus eam. Facilius cȩlũ exterminari pocest.¬
& terra perire: quam aliquid malipati ec clesu
Quis est quihȩc dicit: Ipse xp̃c̃ loquitur Celi
& terra transibunt. uerba autẽ mea numtransibur
Bene. uerbum enimdĩ ipso cȩlo ualidius est. quia
cȩlum opus uerbi est. Dixit quippe ds̃. fiat
cȩlum. & uerbum iopus apparuit. Curreba
natura. & nemo inpediebat. quia naturae dñs
imperabat. qui& facere & inmutare potest.
Ego eam ȩdificaui. quicȩlũ statui. Sed proptes
cȩlũ nonfudi sanguinẽ. propter cȩlu crucifixis
nonsũ. nec propter celũ cȩleste corpus accepi
Et quid dicã cȩli : Angelorũ corpus non adsups
ut discas qm̃ çȩlo & angelis & omni creature
honorabilior aecclesia est. Ideo celũ & terra
transibunt uerba autẽ mea nontransibunt.
Ad sit gentilis. ad sit iudeus Si hȩc mania sun
uerba redarguant. si autẽ ueritas est quȩ dicta
sunt adorent uertutẽ dĩ. Dixit xp̃c. Cȩlus

Expanded text:
versus eam. Facilius coelum exterminari potest, etversus eam. Facilius coelum exterminari potest, et terra perire, quam aliquid mali pati Ecclesia. Quis est qui haec dicit? Ipse Christus loquitur: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Bene. Verbum enim Dei ipso coelo validius est, quia coelum opus verbi est. Dixit quippe Deus, Fiat coelum, et verbum in opus apparuit. Currebat natura: nemo impediebat, quia naturae Dominus imperabat, qui facere et immutare potest. Ego eam aedificavi, qui coelum statui. Sed propter coelum non fudi sanguinem, propter coelum crucifixus non sum, nec propter coelum coeleste corpus accepi. Et quid dicam coeli? Angelorum corpus non assumpsi, ut discas quoniam coelo et angelis et omni creatura honorabilior Ecclesia est. Ideo coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Adsit gentilis, adsit Judaeus: si haec inania sunt verba, redarguant. Si autem veritas est quae dicta sunt, adorent virtutem Dei. Dicit Christus: Coelum
Abbreviated transcription (Latin):
dicã incunabulis ȩcclesiȩ. regesfuere impii.
duces in sani. populus seditioni deditus. & dicta
iudicũ ubiq dabantur. Are incendebantur
demonibus. fumus & odor pessimus ipsum
maculabat aerẽ. Terra coiquinabatur
sanguine. demones debacchabantur. Diabolus
dominabatur. pater abdicabat filium. filius
in honorabat patr̃e. Natura quidẽ sc indeba¬
tur. sed pietas nondiuidebatur. Vbi sunt
nunc qui audebant ȩxclesiȩ contraire :
Quando nouella erat. innullo potuit ledi.
& nunc quando usq ad cȩlũ peruenit. estimas
cam posse superari. Et it̾utic quidem cũ
undecim essent apostoli nullus eos superare
potuit. sed pauci homines totũ coeper̃ mundũ.
& nunc quando terra& mare & orbis terrarum
& in habitabiles regiones. & ciuitates. & omnes fiurꝗ
terrȩ piceate repleta sunt. putas eam te posse
tenere : Sed non poteris. Ap̃senim. propterea
passus est. Porte inferi. non preualebunt ad¬

Expanded text:
dicam, incunabulis Ecclesiae, reges fuere impii, dicam, incunabulis Ecclesiae, reges fuere impii, duces insani, populus seditioni deditus. Edicta judicum undique dabantur, arae incendebantur daemonibus, fumus et odor pessimus ipsum maculabat aerem. Terra coinquinabatur sanguine, daemones debacchabantur, diabolus dominabatur. Pater abdicabat filium, filius inhonoraba patrem. Natura quidem scindebatur, sed pietas not dividebatur. Ubi sunt nunc qui audebant Ecclesiae contraire? Quando novella erat, in nullo potuit laedi: et nunc quando usque ad coelum pervenit, aestimas eam posse superari? Et tunc quidem cum undecim essent apostoli, nullus eos superare potuit, sed pauci homines totum ceperunt mundum: et nunc quando terra et mare et orbis terrarum, et inhabitabiles regiones, et civitates et omnes fines terrae pietate repleti sunt, putas eam te posse tenere? Sed non poteris. Christus enim propter eam passus est, portae inferi non praevalebunt ad