comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iamq die in uesꝑam coacto: subulcꝰ regis
regressus a pascuis. pensum cotidiani sala-¬
riĩ acceptũ ex palatio. ad ꝓpͥum tugurium
referebat:. Is uͥ germanũ beatissimũ conspe-¬
xit. brumali horrore cũ discipłis tabescen-¬
tem: appropinquans cominꝰ. orat humilit̾
ut quis eẽt. quaue ex causa int̾ algores
nimios illic moraret᷑ ediceret. Cumq n¬
chil certitudinis ex responso ꝑcepisset: ꝑso-¬
ne dignitate ꝑmotꝰ.oro ait quisqͥs es dñe
ut parcas corpori. seruiq tui succedere dig-¬
neris hospitio: ac demũ siqua pauꝑtati meȩ
suppetunt offitia receptare. Non parũ eñĩ inter-¬
ẽẽ uideo: imminentes noctis angustias quan-¬
tũlibet uili domicilio temꝑare. Non aspnatus
ꝑsonȩ qualitatẽ. successit hospitio: & quȩ sibia
pauꝑe impendebant᷑ obsequia libens excepit:
Erat illi in peculio: uacca tantũ & uitulus.
Conu̾susq ad uxorẽ: & ñ intelligis ait. quan¬

Expanded text:
Jamque die in vesperam coacto, subulcus regis Jamque die in vesperam coacto, subulcus regis regressus a pascuis, pensum quotidiani salarii acceptum ex palatio ad proprium tugurium referebat. Is ubi Germanum beatissimum conspexit brumali horrore cum discipulis tabescentem, appropinquans cominus, orat humiliter, ut, quis esset, quave ex causa inter algores nimios illic moraretur, ediceret. Cumque nihil certitudinis ex responso percepisset, personae dignitate permotus; Oro, ait, quisquis es, domine, ut parcas corpori, servique tui succedere digneris hospitio, ac demum, si qua paupertati meae suppetunt officia, receptare: non parum enim interesse video, imminentis noctis angustias quantumlibet vili domicilio temperare. Non aspernatus personae qualitatem, successit hospitio: et quae sibi a paupere impendebantur, obsequia libens excepit. Erat illi in peculio vacca tantum et titulus: conversusque ad uxorem: Et non intelligis, ait, quan
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ u in hib̾nia. post longa pontificalis scĩta¬
tis exercitia. ultroneã sͥ ꝑegrinationẽ indix̃
Sic traductꝰ in frantiam. piissimiq regis ka-¬
roli munificentia illectꝰ: apud beatoꝵ medar-¬
di & sebastiani cenobiũ anachoreticã exeroe
uita: singularis nr̃o tempore uncȩ filoso¬
phus sc̃itatis. Hic multis coram sepiꝰ refer-¬
re solitꝰ erat: Germanũ scĩssimũ ut ipsius
utar uerbis suȩ nationis apłm. uice qͣdam
dum brittannias ꝑmearet. regis palatiũ cũ
suis discipłis introisse. Erat tũ hiemps hor-¬
rida: nec hominib solum. uerũ etiam ipsis
bestiis uehem̃t̾ infesta. Itaq directo ad rege̾
int̾ nuntio: suꝑuenturȩ nocti hospiciũ po-¬
stulauit. Rex abnuit: atq ut erat & gente
& animo barbarꝰ. negotiũ floccipendit. In te-¬
rea Germanꝰ cũ discipłis sub diuo ꝑsistens:
cȩli inclementiã infractis animis tolerabat.

Expanded text:
catus vero in Hibernia, post longa pontificalis sanctitacatus vero in Hibernia, post longa pontificalis sanctitatis exercitia, ultroneam sibi peregrinationem indixit. Sic traductus in Franciam, piissimique regis Caroli munificentia illectus, apud beatorum Medardi et Sebastiani coenobium anachoreticam exercet vitam, singularis nostro tempore unicae philosophus sanctitatis. Hic multis coram saepius referre solitus erat, Germanum sanctissimum ut ipsius utar verbis suae nationis apostolum, vice quadam, dum Britannias permearet, regis palatium cum suis discipulis introisse. Erat tum hiems horrida, nec hominibus solum, verum etiam ipsis bestiis vehementer infesta. Itaque directo ad regem internuntio, superventurae nocti hospitium postulavit. Rex abnuit, atque, ut erat et gente et animo barbarus, negotium floccipendit. Interea Germanus cum discipulis sub divo persistens, coeli inclementiam infractis animis tolerabat. 81.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ꝑ mediterranea circũuecti lo ca sini ͭ ͦ¬
gula curiose disqͥrimꝰ: pene fuit ut
occeanũ extima mundi mirabilit̾ cingen-¬
tẽ. ab excellentissimi patris nr̃i pͥuilegĩs
exciꝑemꝰ. Quib cũ totꝰ redundet orbis:
uberiꝰ tam̃ brittannia głatur. insula inter
auctoritas. finis erat orbis ora gallici litto-¬
ris: nͥ brittannia insula singulari amplitu-¬
dine nom̃ pene orbis alteriꝰ mereret᷑. Hȩc
beato germano peculiari deuotione sum-¬
missa: multis se benefitioꝵ impendiis. scĩtati
eiꝰ eẽ testat᷑ obnoxiam. Quod scilicet eiꝰ doct¬
nis illuminata: qͦd ꝑ eũ non semel ẽ a sordi-¬
b heresum expurgata: qͦd deniq multipli-¬
ci miracłoꝵ lampade illustrata. Quȩ qm̃ do-
ctoꝵ nobiliũ studio. litteris sunt aliquatenꝰ
cõmendata: iteratione ñ indigent. Fertur
unum famosum int̾ cȩtera: cuiꝰ ad nos noti-¬
cia ꝑ scm̃ senẽ maucũ eiꝰdem gentis ep̃m de-¬
cucurrit. Qui natione qͥdem britto: edu-¬

Expanded text:
 mediterranea circumvecti loca, singula curiose disquirimus, pene fuit, ut Oceanum, extima mundi mirabiliter cingentem, ab excellentissimi Patris nostri privilegiis exciperemus; quibus cum totus redundet orbis, uberius tamen his Britannia gloriatur, insula inter auctoritas: Finis erat orbis ora Gallici littoris; nisi Britannia insula singulari amplitudine nomen pene orbis alterius mereretur. Haec beato Germano peculiari devotione submissa, multis se beneficiorum impendiis sanctitati ejus esse testatur obnoxiam; quod scilicet ejus doctrinis illuminata, quod per eum non semel est a sordibus haeresum expurgata, quod denique multiplici miraculorum lampade illustrata. Quae quoniam doctorum nobilium studio litteris sunt aliquatenus commendata, iteratione non indigent. Fertur unum famosum inter caetera, cujus ad nos notitia per sanctum senem Marcum, ejusdem gentis episcopum decucurrit: qui natione quidem Brito, edu
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenili forma p̾ditũ. speciosȩ etiam uestis habi-¬
tu decoꝵ. seq tunc ab ipso accersitũ. sibiq eẽ ui-¬
sum. ut ad locũ menioriȩ suis pedib accederet:
& ex illo cȩpisse paulatim gressum & lingũa ad
ꝓpͥa officia aliquantulũ reuocare. Cumq quartꝰ
mensis fuisset emensus. eoqͦd nondu plenam
adhuc receꝑat sanitatẽ. cogitare cȩpit ad ꝓpͥa re¬
meare: seq tunc ammonitũ fuisse. sibiq dictũ
eẽ. ne festinare uellet. s adhuc quatuor menses
expectare deberet: qͥ tunc domũ suã suis pedib
repedaret. Qd om̃mo sicut ei ꝓmissũ ẽ: ita die
& tempore denuntiato adimpletũ ẽ. Nam sicut.
& nr̃a conscientia testis ẽ. & ipse in głam dĩ con-¬
fessus ẽ: & pedib suis ad ꝓpͥa remeauit. & ore ꝓpͥo

Expanded text:
juvenili forma praeditum, speciosa etiam veste et habijuvenili forma praeditum, speciosa etiam veste et habitu decorum, seque tunc ab illo accersitum, sibique esse jussum ut ad locum Memoriae suis pedibus accederet: et ex illo coepisse paulatim gressum et linguam ad propria officia aliquantulum revocare. Cumque quartus mensis fuisset emensus, eo quod nondum adhuc plenam receperat sanitatem, cogitare coepit ad propria remeare; seque tunc admonitum fuisse ait sibique dictum esse, ne festinare vellet, sed adhuc quatuor menses exspectare deberet, quo tunc domum suam propriis pedibus repedaret. Quod omnino sicut promissum est, ita die et tempore denuntiato adimpletum est. Nam sicut et nostra conscientia testis est, et ipse in gloriam Dei confessus est, et pedibus suis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ignorans qͥa sermo dĩ ñ ẽ alligatꝰ. Uerũ cum
ille simili uincłoꝵ asꝑitate compulsꝰ ad eundẽ
tanti miracłi auctorẽ. talib sic̾ sociꝰ eiꝰ uocib &
fletib supplicit̾ exclamaret. & ipse qͦq exaudiri
meruit: & similit̾ cathenis resolutis oꝑa dei con-
nera intumescerent. & grauissimũ dolorẽ eidẽ
concitarent: affuit fides ut amici dĩ opem im-¬
ploraret. Qui cũ ad piscinałe egressꝰ eẽt. subito
etiam ipse cathenȩ ceciderunt: & om̃s qͦt qͦt ui¬
derunt. xp̃m atq eiꝰ pͥmũ confessorẽ stephanũ
ñ linguã in u̾ba resoluere: tandẽ beati stephani
ad se fama ꝑlata. parentes ꝓpͥos mitu qͦ poterat.
Quo facto. dum ibidẽ hyemis multo tempore in
tanta frigoris asꝑitate suꝑ paumentũ tesellȩ
iaceret in oratione. qͦd utiq contrariũ huiꝰmo¬
di infirmitatib eẽ solet: fere uicesima die ꝑ som-¬
mũ nocte apparuisse sibimet indicauit. qͣndã

Expanded text:
ignorans quia sermo Dei non est alligatus . Verum cum ignorans quia sermo Dei non est alligatus . Verum cum ille simili vinculorum asperitate compulsus ad eumdem tanti miraculi auctorem talibus, sicut socius ejus, vocibus et fletibus suppliciter exclamaret, ipse quoque exaudiri meruit, et similiter catenis resolutis opera Dei confinera intumescerent, et gravissimum dolorem eidem concitarent, adfuit fides, ut Amici Dei opem imploraret. Qui cum ad piscinalem egressus esset, subito etiam ipsi catenae ceciderunt, et omnes quotquot viderunt, Christum atque ejus primum confessorem Stephanum non linguam in verba resolvere: tandem beati Stephani ad se fama perlata, parentes proprios nutu quo poterat hQuo facto, dum ibidem hiemis multo tempore in tanta frigoris asperitate super pavimentum tessellae jaceret in oratione quod utique contrarium hujusmodi infirmitatibus esse solet, fere vigesima die per somnium noctu apparuisse sibimet indicavit quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
sonante dulci modulatione. manib sacerdotis
ad ȩccłiam portaret᷑: ecce qͥdam cȩcus app̾hen-¬
dens capsuła argenteã in qͣ erat reliqͥaꝵ portio me¬
morata. cȩpit fortissima fide regno cȩloꝵ ium fa-¬
cere: & qͥa qui ium faciunt diripiunt illud:
continuo lum̃ recepit. Unde uniu̾sȩ ȩcdĩȩ xp̃c
natis ꝑ glłosissimũ stephanũ liberatis:
tem cum qͥdam in custodia publica. cathenaꝵ
nexib uinct districtiꝰ haberentur: & eoꝵ unus
cruciatii penȩ ac dolore compunctꝰ.sc̃m Sepha-
lacͥmas uocesq eiulantiᷤ subito de manibꝰ eiꝰ corruere
cathenȩ. Quo facto. cũ p̃posito custodie solutꝰ ult᷑
se ipsũ ingessisset. & rem tanti miraclĩ confessꝰ
fuisset: non ausus ẽ custos rursum ei uncdã
inicere: s plane ex hoc qͣsi cautior & sollicitior
effectꝰ. aliũ parit̾ uinctũ. artius̃ fortiꝰq constrĩx-¬
it. qͣsi diunȩ potentiȩ possit eẽ qͥcꝗͣ in solubile:

Expanded text:
sonantibus dulci modulatione manibus sacerdotis ad ecclesiam portaretur; ecce quidam caecus apprehendens capsellam argenteam, in qua erat reliquiarum portio memorata, coepit fortissima fide regno coelorum vim facere. Et quia qui vim faciunt, diripiunt illud , continuo lumen recepit. Unde universae Ecnatis per gloriosum Stephanum liberatis. Item cum quidam in custodia publica catenarum nexibus vincti districtius haberentur, eorum unus cruciatu poenae ac dolore compunctus, sanctum Stlacrymas vocesque ejulantis, subito de manibus ejus corruere catenae. Quo facto, cum praeposito custodiae solutus ultro se ipsum ingessisset, et rem tanti miraculi confessus fuisset, non est ausus custos rursum ei vincula injicere, sed plane ex hoc quasi cautior et sollicitior effectus alium pariter vinctum arctius fortiusque constrinxit: quasi divinae potentiae possit esse quidquam insolubile,
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ cȩpit: om̃eq suũ gaudiũ celari ñ potu-¬
it: s ab ipso rei gestȩ exordio supradicto prb̃o
indicauit. Menide finito itinere floxentiꝰ uia
cum prb̃o ad eiuitatẽ uenit: beati martyris
limiña humili pietate ingressꝰ. & pauimento

Expanded text:
rimum coepit, omne suum gaudium celare non poturimum coepit, omne suum gaudium celare non potuit, sed ab ipso rei gestae exordio supradicto presbytero indicavit. Deinde finito itinere Florentius una cum presbytero ad civitatem venit, beati Martyris limina humili pietate ingressus, et pavimento
Abbreviated transcription (Latin):
a se uisus fuerat: iuuenili specie. uestitũ lumi-¬
ne. Atq ultro nominatĩ compellatꝰ audiuit.
Quid ẽ florenti: A gnoscis me: Ego sum qͥ in
secretario apparui tͥ: teq de morte liberaui. Quẽ
cum florentiꝰ agnouisset. ipsumq stephanũ ẽẽ in-¬
tellexisset: uͥ eũ adorare uoluit. manu mento
supposita. ab illo ẽ eleuatꝰ. Erꝑgefactꝰ autẽ flo-¬
rentiꝰ surgit matutinus: cupiensq grates deo
ꝑsoluere. eiꝰq amico uota sua reddere: solus ad
uealensem urbem ꝓficiseit᷑. Sed cũ uiȩ sͥ ante in-¬
cognitȩ eẽnt. uiator ignarꝰ orabat. tacitꝰ intra-
catũ. Uerum cũ ipse p̾cem funderet: ecce in si-
rentio aliunde suꝑueniens adiungit᷑. Quem
conspitiens florentiꝰ: ꝓcunctatꝰ ẽ qͦ it̾ ageret:
Respondit memoratꝰ prb̾i: ad uralensẽ se ꝑgere
ciuitatẽ. Unde ȩtiam se prb̾rum eẽ confessus ẽ.
Cunc florentiꝰ animo exhilaratꝰ. gratulari plu-¬

Expanded text:
a se visus fuerat, juvenili specie vestitum, limia se visus fuerat, juvenili specie vestitum, limine, atque ultro nominatim compellatus audivit: Quid est, Florenti? Agnoscis me? Ego sum qui in secretario apparui tibi, teque de morte liberavi. Quem cum Florentius agnovisset, ipsumque esse Stephanum intellexisset, ubi eum adorare voluit, manu mento supposita ab illo elevatus est. Expergefactus autem Florentius surgit matutinus, cupiensque grates Deo persolvere, ejusque Amico vota sua reddere, solus ad Uzalensem urbem proficiscitur. Sed cum viae sibi incognitae essent, viator ignarus orabat tacitus intra scatum. Verum cum ipse precem funderet, ecce in silerentio aliunde superveniens adjungitur. Quem conspiciens Florentius percunctatus est quo iter ageret. Respondens memoratus presbyter, ad Uzalensem se pergere civitatem, unde etiam se presbyterum esse confessus est. Tunc Florentius animo exhilaratus gratulari plu
Abbreviated transcription (Latin):
ullo timore uicimꝰ ussit accedere: s & eũ
cepit pat̾na affectione familiariꝰ comoriere.
Ac deinde indulta uenia. uitaq concessa: li¬
berum facit de secretario ab scedere. Quo facto.
qͥ asstabant & ꝓ hominis ꝑicło pia sollicitudine
trepidabant: abeunte. dissoluto & illeso dispen-¬
satore. mixto cũ stupore gaudio mͦ hesitabant.
m exultabant: ñ int̾ se mirantes disqͥrebant
dicebantq Cnde ista tam repentina rerũ com-¬
mutatio atq conu̾sio. quȩ ꝓconsularẽ potesta-¬
tẽ om̃i seueritate exuta. ad tantã humanitatẽ
lenitatẽq ꝑduxit: ut hominẽ ad uitã. ab ipso
inortis limine reduxerit: Porro aut̃ florentiꝰ
licet transacto ꝑicło. ad huc tam̃ ex priore me-¬
tu aliquantulu̾ animo sautiꝰ: donũ reu̾sꝰ est.
Tulli sane suoꝵ ẽ in tempore confeesꝰ qͥd accide-¬
rit: qͥd uiderit qͥd euaserit. Uerũ nocte. eadem
ꝑ sommũ uidet apparentẽ sͥ illũ qͥ in secretario

Expanded text:
ullo timore vicinius jussit accedere, sed et eum ullo timore vicinius jussit accedere, sed et eum coepit paterna affectione familiarius commonere, ac deinde indulta venia vitaque concessa liberum facit de secretario abscedere. Quo facto, qui astabant et pro hominis periculo pia sollicitudine trepidabant, abeunte absoluto et illaeso dispensatore, mixto cum stupore gaudio, modo haesitabant, modo exsultabant, modo inter se mirantes et disquirentes dicebant: Unde ista tam repentina rerum commutatio atque conversio, quae proconsularem potestatem omni severitate exuta ad tantam humanitatem lenitatemque perduxit, ut hominem ad vitam ab ipso mortis limine reduxerit? 2. Porro autem Florentius, licet transacto periculo adhuc tamen ex priore metu aliquantulum animo saucius domum reversus est. Nulli sane suorum est in tempore confessus quid acciderit, quid viderit, quid evaserit. Verum nocte eadem per somnium videt sibi apparentem illum qui in secretario
Abbreviated transcription (Latin):
tũ autẽ fluctuũ eiꝰ tumitigas: sicut consonat
etiã ȩuangłica auctoritas. uͭ imꝑio. xp̃i tui du
leuigarent᷑ turbulenti fluctꝰ ac uenti. mirante ᷤ
dixere discipłi. Qualis ẽ hic. qͥ imꝑat uentis
& mari: & obediunt ei Uerissimũq qͦd etiã
alibi in sermone scripturȩ sacrȩ dicit᷑ de tẽ.
Cor regis in manu dñi. sicut aqua decurrens: qͦ¬
cumq uoluerit. illuc detorquet eam. Tu enim
dñe de ꝓconsulari irata pͥmitꝰ & post tranqͥl¬
lata potestate. erga dispensatorẽ illud nr̃is
temporib exhibusti: qͦd in antiqua scͥpturȩ
auctoritate priꝰ ferociente & rurfum blan-¬
diente regia potestate. cura hester feminã
scam ostendisti: & in memoriã posteris legen¬
dum scienduq dedisti. Promde dispensato¬
rem florentiũ ꝓconsul ñ iam ut offitiałe su¬
um. s tamquã filiũ remotis ab eo carnifici-¬
b ñ solum ad sese atq ad gremiũ suũ absq

Expanded text:
tum autem fluctuum ejus tu mitigas ! Sicut consonat tum autem fluctuum ejus tu mitigas ! Sicut consonat etiam evangelica auctoritas, ubi imperio Christi tui, dum levigarentur turbulenti fluctus ac venti, mirantes dixere discipuli: Qualis est hic, qui imperat ventis et mari, et obediunt ei ? Verissimumque quod etiam alibi in sermone Scripturae sacrae dicitur de te: Cor regis in manu Domini, sicut aqua decurrens; quocumque voluerit, illuc detorquet eum . Tu enim, Domine, de consulari irata primitus et post tranquillata potestate erga dispensatorem, illud nostris temporibus exhibuisti, quod in antiqua Scripturae auctoritate prius ferociente et rursum blandiente regia potestate, circa Esther feminam sanctam ostendisti, et in memoriam posteris legendum sciendumque dedisti . Proinde dispensatorem Florentium proconsul, non jam ut officialem suum, sed tanquam filium remotis carnificibus, non solum ad sese atque ad gremium suum absque
Abbreviated transcription (Latin):
oculata fide se intendere. & in sua causa iudi¬
cem sedere uł uidici assistere. Nam qͦd plemꝰ
ꝑfectiꝰq de tali uisione ac p̾sentatione amici dĩ
fidutiam caperet: uidet florentiꝰ eundẽ suũ
suffragatorẽ suiq udicis misericor dissimum
consiliatorẽ. & iam manu sua sibimet annuen-¬
tẽ. & ne quicquã prorsꝰ timeret ꝑ manũ dex¬
teram significantẽ: uultuq hilari sͥ arriden¬
tẽ. ac spem saluus plenissimã pollicentẽ. Quid
multa: Sensim cepere illi. furiales impetꝰ u¬
dicis tumentesq animi ad omnẽ tranqͥllitatẽ
lenitatẽq deduci: ita ut ñ formidaret iudic̃e
s agnosceret patr̾e: nec cuiꝰ securim capiti suo
ꝑtimesceret. s cuiꝰ fauorẽ ꝓpͥȩ salutis speraret.
O dñe dñe. qui ueras tuas laudes in sacris tibi
psalmis decantari ñ arrogant᷑ s misericordit̾
iubes. ñ pro tua iactantia.s pro nr̃a tutela:
cũ dicit᷑. Cu dominaris potestati maris. mo¬

Expanded text:
occultata sede intendere se, et in sua causa judioccultata sede intendere se, et in sua causa judicem sedere, vel judici assistere. Nam quo plenius perfectiusque de tali visione ac praesentatione Amici Dei fiduciam caperet, videt Florentius eumdem suum suffragatorem, suique judiciis misericordissimum consiliatorem, etiam manu sua sibimet annuentem, et ne quidquam prorsus timeret, per manum dexteram significantem, vultuque hilari sibi arridentem, et spem salutis plenissimam pollicentem. Quid multa? Sensim coepere illi furiales impetus judicis tumentesque animi ad omnem tranquillitatem lenitatemque deduci: ita ut non formidaret judicem, sed agnosceret patrem; nec cujus securim capiti suo pertimesceret, sed cujus favorem propriae salutis speraret. O Domine, Domine, qui veras tuas laudes in sacris tibi psalmis decantari non arroganter, sed misericorditer jubes; non pro tua jactantia, sed pro nostra tutela, cum dicitur, Tu dominaris potestati maris, mo
Abbreviated transcription (Latin):
lut unũ de carnificib circa se astantẽ. sibiq sug¬
gerentẽ qͥd ageret. quẽ rogare deberet: dicens
&e ammonens. inuoca scm stepbanũ. Quo uiso
auditoq florentiꝰ. suȩ menti ac sensui redditꝰ. &
fuga dudi animo recreato confortatꝰ: głosum ste¬
phanũ intra semetipsum orare atq inuocare.
minime resistebat. D einde eleuata parumꝑ
facie ad int̾rogantẽ uidicẽ: ocłos intendit in iu-¬
dicis assessorem. Quem cũ noua facie nouoq
uultu micantẽ fulgent̾ẽq conspiceret. neq ullũ
sͥ notissimũ. s aliũ incognitũ atq mirificum
iudicis consiliariũ cerneret: ita ut cũ eẽt asses-¬
soris nota antea in om̃ib & marcida exo in uul-¬
tu deformitas & senilis ȩtas: in illo uͦ qui ei ap¬
parebat. iuuenili decore uultꝰ & candor appa¬
rebat. Hoc uiso memoratꝰ florentiꝰ diu multũ¬
dephanũ ibi p̾sentẽ credebat. adeẽ: ipsumq

Expanded text:
lut unum de carnificibus circa se astantem, sibique suglut unum de carnificibus circa se astantem, sibique suggerentem quid ageret, quem rogare deberet, dicentem et admonentem: Invoca sanctum Stephanum. Quo viso auditoque Florentius, suae menti ac sensui redditus, et fuga dudum recreato animo confortatus, gloriosum Stephanum intra semetipsum orare atque invocare minime desistebat. Deinde elevata parumper facie ad interrogantem judicem, oculos intendit in judicis assessorem. Quem cum nova facie, novoque vultu micantem, fulgentemque conspiceret, neque illum sibi notissimum, sed alium incognitum atque mirificum judicis consiliarium cerneret, ita ut cum esset assessoris nota antea in omnibus, et marcida aevo in vultu deformitas et senilis aetas; in illo vero qui ei apparebat, juvenili decore vultus et candor effulgebat. Hoc viso memoratus Florentius, diu multumStephanum ibi praesentem credebat adesse, ipsumque
Abbreviated transcription (Latin):
bant: atq humana miseratione hominẽ dole-¬
bant. eiꝰq ꝑicłm metuebant. Int̾ea uiso ꝓtinus
quẽ furialit̾ querebat. exurgit in uoce terribili
potestas irata: minaci eundẽ dispensatorẽ inter-¬
rogatione. ꝑturbans. At pauefacti hominis fu-¬
gata mens metu: nec qͥd dicere inueniebat. Sed
ecce ds̃ ille magist̾ ẽ cęlo ꝓspiciens suꝑ filios homi-¬
ingnitatẽ. castigando amans. amando consolans:
iudex in flagellis. pat̾ in blandim̃tis. ubiq fide-¬
lis. nusquã crudelis: ipse gͦ dñs ds̃ ad liberandũ
eum hominẽ angłm suũ misit: de qͦ dictũ ẽ im¬
mittet angłs dñi in circuitu timentiũ eũ. &
eruet eos. Nam cũ ille dispensator uitȩ suȩ in-¬
certꝰ ac dubiꝰ. sub tanto metu terribili potestatis
int̾ questionarios astaret: repente pulsatũ se a
tergo ꝑsensit. Statĩq paululũ ceruice deflexa
oculisq furtim retrorsum reductis. uidet ue¬

Expanded text:
bant, atque humana miseratione hominem dolebant, atque humana miseratione hominem dolebant, ejusque periculum metuebant. Interea viso protinus quem furialiter quaerebat, exsurgit in voce terribili potestas irata, minaci eumdem dispensatorem interrogatione perturbans. At pavefacti hominis fugata mens metu, nec quid diceret inveniebat. Sed ecce Deus ille magister e coelo prospiciens super filios homiignitatem, castigando amans, amando consolans, judex in flagellis, pater in blandimentis, ubique fidelis, nusquam crudelis; ipse ergo Deus Dominus ad liberandum eum hominem angelum suum misit, de quo dictum est: Immittet angelus Domini in circuitu timentium eum, et eruet eos . Nam cum dispensator ille vitae suae incertus ac dubius sub tanto metu terribilis potestatis inter quaestionarios astaret, repente pulsatum se a tergo persensit. Statimque paululum cervice delixa, oculisque furtim retrorsum reductis, videt ve
Abbreviated transcription (Latin):
fide humani habitꝰ corporales apparitiones &
demonstrationes. in foro. in iudiciis. in luce.
diei. & in conuentu ppłoꝵ. ordinũ dignitates
hominib uigilantib & uidentib exhibitas
ꝑ ipsum amicũ dĩ adiuuante dño cupimꝰ enar-¬
rare. Igit᷑ dispensatae pecuinȩ publice cartagi-¬
niensis ciuitatis florentiꝰ nomine. sic̃ in talibus
functionib fiscaliũ actionũ eucnire assolet acto-¬
rib earum. ut motꝰ sepe potestatũ sub quib
degunt. & quoꝵ ditioni deseruiunt incurrait:
idem usq ad ꝑidm capitis offensam iudiciariȩ
indignationis incurrerat. Qua de re ex p̃cep¬
to nescio unde ꝓconsulis. p̃cipitant᷑ ussus ẽ ra-¬
pi: &e eiꝰ mox obtutib sisti. ¶ uod cũ absq ulla
mora officiũ qͦd parabat implesset. memoratũq
dispensatorẽ raptũ ꝑ publicũ sedenti ꝓconsuli
in secretario obtulisset: continuo pallor ingens
cȩpit discurrere ꝑ corda eoꝵ qͥ aderant & uide¬

Expanded text:
fide humani habitus corporales apparitiones et fide humani habitus corporales apparitiones et demonstrationes in foro, in judiciis, in luce diei, et conventu populorum, ordinum dignitates hominibus vigilantibus et videntibus exhibitas per ipsum Amicum Dei, adjuvante Domino, cupimus enarrare. Igitur dispensator pecuniae publicae Carthaginensis civitatis, Florentius nomine, sicut in talibus functionibus fiscalium actionum evenire assolet actoribus earum, ut motus saepe potestatum sub quibus degunt, et quorum ditioni inserviunt, incurrant; idem usque ad periculum capitis offensam judiciariae indignationis incurrerat. Qua de re ex praecepto nescio unde proconsulis praecipitanter jussus est rapi, et ejus mox obtutibus sisti. Quod cum absque ulla mora officium quod patebat implesset, memoratumque dispensatorem raptum per publicum sedenti proconsuli in secretario obtulisset; continuo pallor ingens coepit discurrere per corda eorum qui aderant, et vide
Abbreviated transcription (Latin):
acceptũ: isto sequenti die istiꝰ ueli figuratione
intelligite atq gaudete. Hinc ur̃am & p̃ceden¬
tem temptationẽ. & subsequentẽ liberationẽ:
apud uosmet ipsos conferte. Erinde ñ dubii
s certi: dõ ur̃o ꝑ amicũ meũ gr̃as agite. Ecce
draconẽ de ur̃a ciuitate cernitis fugatũ & ex¬
pulsum: ecce conterent̾e caput eiꝰ pͥmũ mar-¬
tyrem meũ. Ecce craicis tropheũ: ꝑ qͦd ue-
strum uicistis inimicũ. Hoc gͦ mͦ ciuitate m̃a
a tanto pͥmitꝰ ꝑicło liberata. ac postea tali per
congruent̾ẽ picturã ueli animonitione instru-¬
da & illuminata: gemino miraculo ẽ om̃is
pia amina in dĩ gła exhilarata am̃. De dis¬
spensatore pecunie publicȩ. cartaginis erepto:
N supͣdictis miradĩs domini stephani patroni
cõmunis: uirtutes sanitatũ & uisiones som-¬
nioꝵ effectusq eoꝵ. mediocritate nr̃a nos di-¬
gessisse meminimꝰ. Nunc uͦ euident̾ & occulta

Expanded text:
uffragium, isto sequenti die istius veli figuratione uffragium, isto sequenti die istius veli figuratione intelligite, atque gaudete. Hinc vestram et praecedentem tentationem et subsequentem liberationem apud vosmetipsos conferte, exinde non dubii, sed certi, Deo vestro per Amicum meum gratias agite. Ecce draconem de vestra civitate cernitis fugatum et expulsum, ecce conferentem caput ejus primum Martyrem meum: ecce Crucis tropaeum, per quod vicistis inimicum. Hoc ergo modo civitate nostra a tanto periculo primitus liberata, ac postea tali per congruentem picturam veli admonitione instructa et illuminata, gemino miraculo est omnis pia anima in Dei gloria exhilarata. CAPUT V.-- De dispensatore pecuniae publicae Carthaginis liberato. 1. In supra dictis miraculis domini Stephani patroni communis, virtutes sanitatum et visiones somniorum effectusque eorum mediocritate nostra nos digessisse meminimus: nunc vero evidenter et occultata
Abbreviated transcription (Latin):
G̃este qͥppe iei fidẽ p̃cedentis diei: cõmendabat
in animis omniũ attestatio sequentis diei. Nãq
illud qͦd studiosiꝰ cernebat᷑ in uelo: hoc iam cre-¬
dibilius tenebat᷑ in uero. Concurrebat enim
pictura cũ gr̃a: & tam diuinitꝰ pͥdie gestũ sa¬
lutis beneficiũ recolebat᷑: quã postea in ueli imra-¬
gine adu̾tebat᷑. Deniq ex ipsa congruentia diei
p̾cedentis. atq sequentis ueritatis. & imagine re-¬
rum & quoꝵdam exemplarioꝵ. tantꝰ in multis
stupor parit̾q amor ammiratio & gratulatio ac¬
cendebat᷑: ut a cunctis nichil aliud om̃ino uł
diceret᷑ uł affirmaret᷑ nͥ hoc unũ: uere qͥa per
amicũ suũ ds istam liberauit ciuitatẽ: & gran¬
dem a nob̾ dẽpulit pestẽ. Et reuera dĩ fuit
ad homines quȩdã allocutio: in uelocitate sig¬
nificantis ad modũ & dicentis. O miseri mor-¬
tales quale hesterna die euaseritis draconis in-

Expanded text:
Gestae quippe rei fidem praecedentis diei commendabat Gestae quippe rei fidem praecedentis diei commendabat in animis omnium attestatio sequentis diei. Namque illud quod studiosius cernebatur in velo, hoc jam credibilius tenebatur in vero. Concurrebat enim pictura cum gratia, et tam divinitus pridie gestum salutis beneficium recolebatur, quam postea in veli imagine advertebatur. Denique ex ipsa congruentia diei praecedentis atque sequentis veritatis, et imagine rerum et quorumdam exemplariorum, tantus in multis stupor pariterque amor, admiratio et gratulatio accendebatur, ut a cunctis nihil aliud omnino vel diceretur vel affirmaretur nisi hoc unum, Vere quia per Amicum suum Deus istam liberaverit civitatem, et grandem a nobis depulit pestem. Et revera Dei fuit ad homines quaedam allocutio in velo tacite significantis quodammodo et dicentis: O miseri mortales, quale hesterna die draconis evaseritis ince
Abbreviated transcription (Latin):
bitu & uisibili speciȩ plerumq hominib ap-¬
paruisse. Dedit gͦ subdiacono memorato ue-¬
lum uariis pictũ colorib: in qͦ erat pictura
hȩc. In dextera ueli parte ipse sc̃s stephanꝰ
uidebat᷑ astare. & głosam cruicem ꝓpͥis repositã
humeris baiulare: qua crauicis cuspide portã
ciuitatis uidebat᷑ pulsare: ex qua ꝓfugiens
draco teterrimꝰ cernebat᷑ exire: amico di ui-¬
delicet aduentante. Uerum ille serpens no-¬
xiuis nec in ipsa sua fuga tutissimꝰ. sub triũ-¬
phali pede mr̃is xp̃i contritꝰ aspitiebat᷑ & p̾ssꝰ.
T alis itaq pictura ueli ñ om̃ino absq mystĩo dĩ.¬
N a memorato subdiacono allata parit̾. atq
suspensa est ante ipsam menoriã tanti pat̾ni:
om̃is etas om̃isq sexꝰ iitueri & mirari cȩpit.
sanquã spectaculũ grande: q̃ scilicet auctore qͣue
liberatore diaco ille extinctꝰ ẽ hostisq deuictꝰ

Expanded text:
bitu et visibili specie plerumque hominibus apbitu et visibili specie plerumque hominibus apparuisse. Dedit ergo subdiacono memorato velum variis pictum coloribus, in quo inerat pictura haec: in detera veli parte ipse sanctus Stephanus videbatur astare, et gloriosam crucem propriis repositam humeris bajulare, qua crucis cuspide portam civitatis videbatur pulsare, ex qua profugiens draco teterrimus cernebatur exire, Amico Dei videlicet adventante. Verum ille serpens noxius nec in ipsa fuga tutissimus, sub triumphali pede Martyris Christi contritus aspiciebatur et pressus. Talis itaque pictura veli non omnino absque mysterio Dei ubi a memorato subdiacono allata pariter atque suspensa est ante ipsam Memoriam tanti patroni, omnis aetas omnisque sexus intueri et mirari coepit, tanquam spectaculum grande, quo scilicet auctore quove liberatore draco ille exstinctus est hostisque devictus.
Abbreviated transcription (Latin):
in leticiã reductis. reddebant᷑ do & amico eiꝰ
uberes gr̃ȩ: cũ ingentib lacrimis de inopi¬
nata gratulatione ꝓfusis. d hȩc accedit etiã
aliud qͥddam ex hoc ipso miracło mirabiliꝰ: ne
ignara in om̃ib fragilitas humana. nichil de
diuinis iudiciis & beneficiis euidentiꝰ aꝑtiꝰq
edocta. ita ut dignũ fuerat extitisset grata.
Ecce namq alto̾ die ꝓcurante diuina dispensa-¬
tione. qͥdam negotiator numquã nr̃ȩ cognitꝰ
regioni. subdiaconũ nr̃m nomine sennođu.
in loco memblotutano ult᷑ conuenit. & ad se
uocauit: & qͥsnam uł unde eet̾ ab eodẽ fla-¬
gitauit. Qui uͥ se subdiaconũ uralensis ȩc-¬
clesiȩ memoratꝰ eẽt: respondit continuo idẽ
ille ignotꝰ homo. si tam̃ solũ homo. credendu
ẽ enĩ qͥa angłs & homo. Neq enĩ hoc uł in¬
auditũ uł in exꝑtũ ẽ siue religioni xp̃ianȩ
siue notitiȩ humanȩ: scõs angłos terreno ha-¬

Expanded text:
in laetitiam reductis, reddebantur Deo et Amico ejus in laetitiam reductis, reddebantur Deo et Amico ejus uberes gratiae cum ingentibus lacrymis de inopinata gratulatione profusis. 2. Ad haec accedit etiam aliud quiddam ex hoc ipso miraculo mirabilius: ne ignara in omnibus fragilitas humana, nihil de divinis judiciis et beneficiis evidentius apertiusque edocta, ita ut dignum fuerat, exstitisset grata. Ecce namque altero die, procurante divina dispensatione, quidam negotiator nunquam nostrae cognitus regioni, subdiaconum nostrum nomine Sennodum in loco Memblotutano ultro convenit, et ad se vocavit, et quisnam vel unde esset ab eodem flagitavit. Qui ubi se subdiaconum Uzalensis Ecclesiae memoratus est, respondit continuo idem ille ignotus homo si tamen solum homo: credendum est enim quia angelus et homo; neque enim hoc vel inauditum atque inexpertum est, sive religioni christianae sive notitiae humanae, sanctos Angelos terreno ha
Abbreviated transcription (Latin):
ipse deniq dissolutus: ꝑturbatꝰq mercatus.
Relicta namq om̃i negotiatione terrena: ꝓ sola
tantũ homines metuebant uita. Quis enim
tunc quereret lucra pecumȩ: in tanto discri-¬
mine dampna deplorans animȩ. Aut quis
cogitaret uł corporis uictum: formidans uitȩ
suȩ ultimũ occasũ. Quis porro cuꝑet uestẽ:
metu mortis amittens mentẽ. Magnꝰ etiam
concursuᷤ multitudinis ad gremiũ ȩccłiȩ ma-¬
tris: ad miscdiam ꝓtinꝰ conuolauit dĩ patris.¬
Et ante ipsam amici dĩ sacratã memoriã in fa-¬
cie ꝓstrata iacebat diu̾sa ȩtas: ispar q̃q sexis.
Candem ꝓ cunctoꝵ fletib oportune ad xp̃m
donini stephani fusa prece. clementia dĩ
annuente. horrendus ille draco paulatĩ oȩ¬
pit a conspectu hominũ int̾ nubiũ septa sũb¬
trahi atq abscondi: & qͣ uenti incubuerant
redeunte celi serena facie discuti atq ꝓpelli:
ac sic reuocatis animis. atq a tanta tristicia

Expanded text:
denique ipse dissolutus perturbatusque mercatus. denique ipse dissolutus perturbatusque mercatus. Relicta namque omni negotiatione terrena, pro sola tantum homines metuebant vita. Quis enim tunc quaereret lucra pecuniae, in tanto discrimine damna deplorans animae? aut quis cogitaret vel corporis victum, formidans vitae suae ultimum occasum? quis porro cuperet vestem, metu mortis amittens mentem? Magnus etiam concursus multitudinis ad gremium Ecclesiae matris, ad misericordiam protinus convolavit Dei Patris. Ad ipsam Amici Dei sacratam Memoriam in facie prostrata jacebat diversa aetas, dispar quoque sexus. Tandem pro cunctorum fletibus opportune ad Christum domini Stephani fusa prece, clementia Dei annuente, horrendus ille draco paulatim coepit a conspectu hominum inter nubium septa subtrahi atque abscondi, et qua venti incubuerant, redeunte coeli serena facie, discuti atque propelli, ac sic revocatis animis, atque a tanta tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
te dnm de terra. dracones & om̃s abyssi: ignis
grando.nix. glacies sp̃c tempestatis: quȩ faci-¬
unt uerbũ eiꝰ. Abyssus namiq dicit᷑. ñ tantũ
hic deorsũ aquarũ in estimabilis ꝓfunditas. s
etiam sursũ istiꝰ caliginosi aeris quẽ suspicumnꝰ
immensitas: qͥ maris ac terrȩ humore uidet᷑
pinguescere. Quiꝰ impulsu flabiles auix exci-¬
tant᷑: uelut lanȩ uellera nubes agitant᷑: ful-¬
gura ignita emittunt᷑. Quȩ omĩa ne ficut
insipient̾ sapientes putant. casu & fortiuitu fie-¬
ri crederentur: sc̃a scͥptura uigilant̾ p̃uidit.
Et postea quã dixit ignis. grando. nix. glacies.
sp̃c tempestatis: continuo subiunxit. de ipso
ꝓcedent̾ẽ atq emicantẽ. cũ aliqͣndiu huc atq
illuc motꝰ aer ferret atq deferret. ac iam¬
iamq p̃cipitandũ suꝑ mediam ciuitatẽ. tir¬
mor omniũ qͥ aderant expectantiũ & stupen-¬
tium cerneret: fugere conuentu publico tͥ
egerat. sicut qͥsq poterat discurrebat. Totus

Expanded text:
rea, dracones et omnes abyssi, ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus . Abyssus namque dicitur, non tantum hic deorsum aquarum inaestimabilis profunditas, sed etiam sursum istius caliginosi aeris, quem suspicimus, immensitas, qui maris ac terrae humore videtur pinguescere: cujus impulsu flabiles aurae excitantur, velut lanae vellera nubes agitantur, fulgura ignita emittuntur. Quae omnia ne, sicut insipienter sapientes putant, casu et fortuitu fieri crederentur, sancta Scriptura vigilanter providit: et posteaquam dixit, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis; continuo subjunxit de ipso procedentem atque emicantem, cum aliquandiu huc atque illuc motus aer ferret atque deferret, ac jamjamque praecipitandum super mediam civitatem tremor omnium qui aderant exspectantium et stupentium cerneret, fugere conventu publico popegerat, sicut quisque poterat, discurrebat. Totus
Abbreviated transcription (Latin):
uodam die agebant᷑ nundinȩ in nr̃a cuu-¬
tate: & hora iam meridiana celi facies se¬
rena intetrã & caliginosam aeris turbinẽ su-¬
bito ẽ cõmutata. Ecce autẽ desuꝑ aspicit᷑ igne¬
us qͥdam: & imm̃sȩ magnitudini ᷤ ꝓpendens in
caput e nubib draco. Quod ñ ita insolitũ &
nouum debet uideri: ñ solum ꝓpt̾ noticiam
popularẽ. uerũ etiam scpͥturȩ sc̃ȩ auctoritate

Expanded text:
uadam die agebantur nundinae in nostra civitate, et hora jam meridiana coeli facies serena in tetram et caliginosam aeris turbidinem subito est commota. Ecce autem desuper aspicitur igneus quidam et immensae magnitudinis propendens in caput e nubibus draco. Quod non ita insolitum et novum debet videri, non solum propter notitiam popularem, verum etiam Scripturae sanctae auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
ro om̃ia hȩc narrauit. Et nos qͦq secũ ꝑ multam
grarum actionẽ in laudes dĩ &e coronȩ martyris
stepham alacrit̾ excitauit: ac feruentissime ac-¬
cendit. Hȩc dicta sunt a nob̾ pautiora de mul-¬
tis quȩ ualuit stilus indagare: & legenda magiᷤᷤ
cum desidĩo. quã cũ fastidio religiosis pectorib¬

Expanded text:
 multam gratiarum actionem in laudes Dei et coronae martyris Stephani alacriter excitavit ac ferventissime accendit. Haec dicta sunt a nobis pauciora de multis quae valuit stilus indagare, et legenda magis cum desiderio, quam cum fastidio religiosis pectorib
Abbreviated transcription (Latin):
t miracłis dĩ ꝑ orationes beatissimi mr̃is
Stephani libellos solemꝰ audire: libellus
huiꝰ aspectꝰ ẽ ꝓ scͥpͥtura notitia ꝓ carta facies de¬
monstrat᷑. Qui nostiᷤᷤ qͥd in illo dolentes uidere
soleatis. in p̾senti gaudentes legite qͦd uidetis:
ut dñs ds̃ nr̃ abundantiꝰ honoret᷑: qͦd in libello con¬
scriptũ ẽ. in ur̃am memoriã conscͥbat᷑. Date ue¬
niam: qͥa diuturnũ ñ reddo sermonẽ. N ostis
etenĩ fatigationẽ meã. Ut heri ieninus tanta
agere possem & ñ deficere. & ut hodie uob̾cũ: ora-

Expanded text:
 miraculis Dei per orationes beatissimi martyris Stephani libellos solemus audire. Libellus hujus, aspectus est; pro scriptura notitia, pro charta facies demonstratur. Qui nostis quid in illo dolentes videre soleatis, in praesenti gaudentes legite quod videtis: ut Dominus Deus noster abundantius honoretur, et quod in libello conscriptum est, in vestram memoriam conscribatur. Date veniam, quia diuturnum non reddo sermonem: nostis etenim fatigationem meam. Ut heri jejunus tanta agere possem et non deficere, ut et hodie vobiscum loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
ctauerit: do constitit & constat soli: quiq sͥ
id fuisse gratissimũ. ẽ uestigio declarauit.
Post hȩc corpꝰ uenerabile solis pontificum
passus manib contrectari: oꝑosis denuo palli-¬
is decent̾ ambiuit. Eratum p̃terea suȩ odo-¬
rem fidei. multa balsami. multa thimiama-¬
tis impensa. ꝑ beatũ germanũ respicienti
om̃ia. porrigens conditori: thesaurũ incõpa-¬
rabilem adorandi corporis eiꝰ eo loci qͦ nunc
ueneratur & excolitur. larga ambitione. in-¬
genti gła. pͥncipali deniq reuerentia. trans-¬
positum collocauit. Locum regia largitate
& donis magnificȩ cumulauit: diemq ilła
festiuis exactam apparatib succiduis scłis
ꝓpetuo celebrem indixit: Qualit̾ hostes dõ¬

Expanded text:
ctaverit, Deo constitit et constat soli; quique sibi ctaverit, Deo constitit et constat soli; quique sibi id fuisse gratissimum, e vestigio declaravit. Post haec corpus venerabile solis pontificum passus manibus contrectari, operosis denuo palliis decenter ambivit. Gratum praeterea suae odorem fidei multa balsami, multa thymiamatis impensa, per beatum Germanum, respicienti omnia porrigens Conditori, thesaurum incomparabilem adorandi corporis ejus eo loci, quo nunc veneratur et excolitur, larga ambitione, ingenti gloria, principali denique reverentia transpositum collocavit. Locum regia largitate et donis magnifice cumulavit; diemque illam, festivis exactam apparatibus, succiduis saeculis perpetuo celebrem indixit. 102. Mox
Abbreviated transcription (Latin):
tunitate captata. sacri translationẽ corpo¬
ris absq dilatione ꝑficiendã decreuit: qͦd
& suȩ reuersionis incertus existeret: & concep-¬
tȩ in scm deuotionis officiis. plurimũ sibi
roboris adquiri posse non dubitaret. Sc̃o
gͥ epiphanioꝵ die sollempnit̾ om̃ib p̃paratiͤ.
ad głosi corporis reuerent̾ accessit memo-¬
riam. Pauci admodũ circũsistunt: ep̃i scili-¬
cet uenerabiles. & ꝓbatissimi sacerdotes. regẽ
intra scõꝵ scĩssima comitati. Ceteros qui-¬
dem ab intimis arcuit: hymnos uͦ & psal-¬
modiam infatigabilit̾ ꝑsonantes data oꝑa
in offitio ꝑseuerare mandauit. Hinc ma-¬
tiirans negotiũ. plenũ reuerentiȩ sepulchr̃ũ
aꝑuit: membra p̾ciosissima ꝑinde ut pri-¬
dem integra. supplicib ocłis conspicatus con-¬
gruo honore ueneratꝰ est. Quid uotoꝵ ibi
conceꝑit. qͥd affectionis impenderit. ꝗͣ pure
se suꝑ aram ipsam spiritali contritione ma-¬

Expanded text:
nitate captata, sacri translationem corponitate captata, sacri translationem corporis absque dilatione perficiendam decrevit; quod et suae reversionis incertus existeret, et conceptae in sanctum devotionis officiis plurimum sibi roboris acquiri posse, non dubitaret. Sancto igitur Epiphaniorum die solemniter omnibus praeparatis, ad gloriosi corporis reverenter accessit memoriam: pauci admodum circumsistunt; episcopi scilicet venerabiles, et probatissimi sacerdotes, regem intra sanctorum sanctissima comitati: caeteros quidem ab intimis arcuit. Hymnos vero et psalmodiam infatigabiliter personantes, data opera in officio perseverare mandavit. Hinc maturans negotium plenum reverentiae, sepulcrum aperuit. Membra pretiosissima, perinde ut pridem, integra supplicibus oculis conspicatus, congruo honore veneratus est. Quid votorum ibi conceperit, quid affectionis impenderit, quam pure se super aram ipsam spiritali contritione ma
Abbreviated transcription (Latin):
futuri consũmato orbe iudicii. int̾ bene me-¬
ritos & male conscios equis lancib expendẽ-
di. Int̾ hȩc mansuetissimꝰ rex karolus. belli
pacisq artib dauiticȩ semꝑ modestiȩ cõpa-¬
randus. cum se frat̾nȩ seuitiȩ in dies ꝑtina¬
cit̾ crudescenti humanis copiis ex equo ñ
posse refistere ꝑuidisset̃ uicib om̃ia uolui
ñ insciꝰ. ferendisq fortit̾ casib ac dõ ꝓpitio
suꝑandis a puero assuetus: cedendũ tẽpori
dio cȩcis extra ordinarie ꝑiculis incũbendu.
Itaq salubriore & qͦd tantũ decebat pͥncip̃ẽ
consilio animatꝰ. post habita spe temporaliᷤ
adiutorii. ad diuinũ se p̃sidiũ contulit: satiᷤ
ꝑnitiosum sciens. ut diuinis diffidere.ita
qͦq humanis uirib in consultiꝰ niti. Atq
int̾ spem metumq cũ finis expeditione:
memorata beati Germani cenobiũ dõ tactꝰ
gitur loci ac temporis opor Stranstulerit:¬

Expanded text:
futuri, consummato orbe, judicii inter bene mefuturi, consummato orbe, judicii inter bene meritos et male conscios aequis lancibus expendendi. 100. Inter haec mansuetissimus rex Carolus, belli pacisque artibus Davidicae semper modestiae comparandus, cum se fraternae saevitiae, in dies pertinaciter crudescenti, humanis copiis ex aequo non posse resistere pervidisset; vicibus omnia volvi non inscius, ferendisque fortiter casibus, ac, Deo propitio, superandis a puero assuetus, cedendum tempori dio, caecis extraordinarie periculis incumbendum. Itaque salubriore, et quod tantum decebat principem, consilio animatus, posthabita spe temporalis adjutorii, ad divinum se praesidium contulit; satis perniciosum sciens, ut divinis diffidere, ita quoque humanis viribus inconsultius niti. Atque inter spem metumque confinis, expeditione memorata beati Germani coenobium Deo tactus gitur loci ac temporis opportu
Abbreviated transcription (Latin):
ludouuicꝰ germaniȩ rex a transrenaniͤ
partib uiolentꝰ emergens: frat̾nȩ sortis reg-¬
num scĩssimo iuris iurandi int̾uentu olim
francoꝵ iudicio confirmatũ. absq ullo re-¬
spectu icti fȩderis temerariꝰ inhiauit. E ge-¬
rant hoc in fide ꝑ duelliũ factiones: quib
mens quidem quietis impatiens. ferina uͦ
rabies & inquietudo bestialis. audendi qͥd¬
libet. quãuis immanissimũ uires & animũ
suggerebant. Quod genꝰ hominũ ad cedẽ
& amentiã ultro ꝓficissens. impiam dextẽ¬
ram ad necẽ ciuium transtulerunt. Iamq
uniuersi pene regni ꝓceres ab isto ad illum
defecerant: equitate nichil. uirib uniu̾sa
constabant: cede. rapinis. incendiis. cuncta
ferebant᷑. Non illos acceptis in manib xp̃i¬
anitatis titulus reuocabat: ñ humani con-¬
templatio fȩderis. ñ ubiq locoꝵ p̾sentialit᷑
plenus. & plenit̾ p̃sens. ac ꝑ hoc om̃ia de-¬
suꝑ inspectans ds: non deniq confideratio

Expanded text:
Ludovicus Germaniae rex, a trans-Rhenanis partibus violentus emergens, fraternae sortis regnum, sanctissimo jurisjurandi interventu, olim Francorum judicio confirmatum absque ullo respectu icti foederis, temerarius inhiavit. Egerant hoc infidae perduellium factiones, quibus mens quidem quietis impatiens, ferina vero rabies et inquietudo bestialis audiendi quidlibet, quamvis immanissimum, vires et animum suggerebant: quod genus hominum ad caedem et amentiam ultro proficiscens, impiam dexteram ad necem civium transtulerunt. Jamque universi pene regni proceres ab isto ad illum defecerant; aequitate nihil, viribus universa constabant; caede, rapinis, incendiis cuncta ferebantur; non illos a coeptis immanibus Christianitatis titulus revocabat, non humani contemplatio foederis, non ubique locorum praesentialiter plenus et pleniter praesens ac per hoc omnia desuper inspectans Deus, non denique consideratio
Abbreviated transcription (Latin):
orationi uacans assidue. & toto conamine insi-¬
stens contemplationi diuinȩ. Talit̾ agens. &
tantis uirtutũ studiis cotidie excrescens. ma-¬
gnam a dño consecutꝰ ẽ grãm: & in terra frã-¬
coꝵ głosam adeptꝰ ẽ faman: in tantũ ut tota
regni nobilitas eiꝰ uti benedictionib congau¬
deret: & totiꝰ dignitatis homines eiꝰ colloquiũ
ardenter requirerent: tam de pace ȩccłiȩ. ꝗͣ
& de salute animarũ consiliũ flagitantes.
Felicem se multũ credebat: quicũꝙ ab ore illiꝰ
uł sermonẽ audire poterat. Ita quicqͥd dice¬
bat. om̃i audienti uidebat᷑ salubre & gratũ
ac sp̃uali sale conditũ: ut liquido pateret u¬

Expanded text:
orationi vacans assidue, et toto conamine insiorationi vacans assidue, et toto conamine insistens contemplationi divinae. Taliter agens, et tantis virtutum studiis quotidie excrescens, magnam a Domino consecutus est gratiam, et in terra Francorum gloriosam adeptus est famam, in tantum ut tota regni nobilitas ejus uti benedictionibus congauderet, et totius dignitatis homines ejus colloquium ardenter requirerent, tam de pace Ecclesiae, quam et de salute animarum consilium flagitantes, felicem se multum credebat quicunque ab ore illius vel sermonem audire poterat. Ita quidquid dicebat, omni audienti videbatur salubre et gratum, ac spiritali sale conditum, ut liquido pateret
Abbreviated transcription (Latin):
de sp̃ui scõ: qm̃ si domnũ abbatẽ Giraldum
a loco isto uiolent̾ expuleris: uindice dõ. &
tu ante diem morus tuȩ a totiꝰ regni domini-¬
o extruderis: & in erumpna atq despectu exsoes
regni morieris. Hȩc siqͥden uiri dĩ ꝓpħia luce
clarius manifesta facta ẽ: dum om̃ib patet qͦd
eadem regina pꝰt aliqͦt annos regis offensam in¬
remediabilit̾ incurrerit: ob quã a consortĩo to¬
tiꝰ regni reiecta. in pagum pontiuũ cũ dedeco-¬
re transposita sit. ibiq diuturna calamitate de-¬
tenta. more plebeio defuncta fit & sepulta.
Giraldus aũ ab illa repulsus. dedit locum irȩ.
& secessit in partes aqͥtaniȩ: uͥ a duce. terrȩ illiꝰ
gratant̾ exceptꝰ. in silua maiori illustre. cȩnobi-¬
um construxit: uͥ dõ digne deseruiuit. & bea-¬
to fine in dño quieuit: cuiꝰ &e uita &e mors sig-
tanquã tunc pͥmo ineiꝑet. cotidianis sese
ieiuniis instant̾ macerabat. uigiliis affligebat.

Expanded text:
 quoniam si domnum abbatem Geraldum  quoniam si domnum abbatem Geraldum a loco isto violenter expuleris, vindice Deo, et tu ante diem mortis tuae a totius regni dominio extruderis, et in aerumna atque despectu exsors regni morieris. Haec siquidem viri Dei prophetia luce clarius manifesta facta est, dum omnibus patet, quod eadem regina post aliquot annos regis offensam irremediabiliter incurrerit, ob quam a totius regni consortio rejecta, in pagum Pontivum cum dedecore transposita sit, ibique diuturna calamitate detenta, more plebeio defuncta sit et sepulta. Geraldus autem ab illa repulsus, dedit locum irae, et secessit in partes Aquitaniae; ubi a duce terrae illius gratanter exceptus, in Silva Majori illustre coenobium construxit, ubi Deo digne deservivit, et beato fine in Domino quievit: cujus et vita et mors signitanquam si tunc primo inciperet, quotidianis sese jejuniis instanter macerabat, vigiliis affligebat,