comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis resurgendo aꝑuit: sacͥficiũ qͦ
uesꝑtinũ pͥmũ offerimꝰ ꝓ eo qd̾ ut
dictũ ẽ. imminente uesꝑa sp̃m tra¬
dens. eandem uesꝑam morte sua fe-¬
cit memorabiłe: s eiꝰ celebritas dila¬
ta ut dictũ ẽ. & ꝯpetent̾ in hãc tns¬

Expanded text:
urgendo aperuit. Sacrificium quoque vespertinum primum offerimus pro eo, quod, ut dictum est, imminente vespera, spiritum tradens, eamdem vesperam sua morte fecit memorabilem, sed ejus celebritas dilata, ut dictum est, et competenter in hanc t
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑtinũ. Uesꝑtinũ ẽẽ sacrificiũ. to¬
tũq ad uesꝑam sabbati que luces¬
cit in pͥma sabbati. die p̾sentis ꝑti¬
nere offitiũ clarũ ẽ. Cur aũ hec sacͦ¬
sc̃a sollẽpnitas utrũq scilicet ma¬
tutinũ & uesꝑtinũ. habeat sacͥficiũ:
supͣdictis ex causis citius colligi po¬
test. Supͣ namq dictũ ẽ duab ex
causis p̃sentẽ resplende sollẽpnita¬
tẽ: scilicet exredemptione anima¬
rũ que parasceues morte xp̃i para¬
ta ẽ: & exresurrectione mortuoꝵ
que illo resurgente pͥma sabbati
ꝯfirmata ẽ. Constat aũ qd̃ ide re¬
surrectionis nr̃e auctor. imminen¬
te uesꝑa capud inclinans tradidit
sp̃m: & hora qua pͥmꝰ ada requisi¬
tꝰ clamante dño &e dicente ubi es
adam inobediens dep̾hensus ẽ: ead̃
hic scd̾s adam consũmata passione
sua clamans & dicens. in manꝰ tuas

Expanded text:
ertinum esse sacrificium totumque, ad vesperam Sabbati, « quae lucescit in prima Sabbati , » diei praesentis pertinere officium, clarum est. Cur autem haec sacrosancta solemnitas utrumque, scilicet, matutinum et vespertinum habeat sacrificium, supradictis ex causis colligi potest. Supra namque dictum est, duabus ex causis praesentem splendere solemnitatem, scilicet ex redemptione animarum, quae die Parasceves morte Christi parta est, et ex resurrectione mortuorum, quae illo resurgente prima Sabbati confirmata est. Constat autem quod idem resurrectionis nostrae auctor, imminente vespera, caput inclinans tradidit spiritum , et hora, qua primus Adam requisitus, clamante Domino et dicente: « Ubi es Adam , » inobediens deprehensus est, eadem hic secundus Adam consummata passione sua, clamans et dicens: « In manus tuas
Abbreviated transcription (Latin):
erat: quia illa specularia animaꝵ
uerũ solẽ expectantiũ umbra tege¬
bat adu̾sa. Que gͦ mora fieret: ut
diruto pariete & descendente adinfe¬
ros uero sole. ñ statim reducent᷑ il¬
la uascula lucis exceptoria .i. electoꝵ
anime: Statim ut illuc descen¬
tenebraꝵ pͥncipes dissipati sũt. sic̃
fuimꝰ. & sicut fluit cera a facie ignis.
& iusti exeuntes de tenebris. & inpa¬
radysum recepti epulari cepunt &e
exultare in conspectu dei. latrone si¬
mul epulante cui dixerat dñs in
tercia dies: & inclinarent᷑ umbre.
Die gͥ tercia ꝓpitia nob̾ facta diuini¬
tatis tͥnitate. cito mortẽ qͣm gustaue¬
rat reiecit ase: sicut significauerat
qndo incruce nr̃am salutẽ sitiens &
ideo se ueracit̾ sitire dicens. cũ oblatũ
sibi acetũ noluit bib̾e. Mortis eñi ace¬
cũ paululũ gustabat: qͣm cito id ẽ
tercia die reiecturus nec ult̃ bibitu¬
rus erat. Resurgens eñi exmortuis

Expanded text:
erat, qui illa specularia animarum erat, qui illa specularia animarum verum solem exspectantium umbra tenebat adversa. Quae ergo mora fieret, ut, diruto pariete, et descendente ad inferos vero sole, non statim relucerent illa vascula lucis exceptoria, id est electorum animae? Statim ut illic descentenebrarum principes dissipati sunt « fumus, et sicut fluit cera a facie ignis . » Et justi exeuntes de tenebris, et in paradisum recepti, coeperunt epulari et exsultare in conspectu Dei. Latrone simul epulante, cui dixerat Dominus in tertia dies et inclinarentur umbrae. Die igitur tertia, propitia nobis facta divinitatis Trinitate, cito mortem, quam gustaverat, rejecit a se, sicut significaverat, quando in cruce nostram salutem sitiens, et ideo se veraciter sitire dicens, cum oblatum sibi acetum noluit bibere. Mortis enim acetum paululum gustabat, quam cito, id est tertia die rejecturus, nec ultra bibiturus erat. « Resurgens enim ex mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
& illd in canticis: reuertere.
similis esto dilecte mi capree. hinulloq
ceruoꝵ. suꝑ montes bethel. Accelera¬
uit eiũ inferni spolia dethere. festina¬
uitq p̃dari: reuersusq ut cap̃a aut
ceruoꝵ hinulis id ẽ pat̾archaꝵ filiꝰ
ad saluandũ uelocissimꝰ apparuit
suꝑ montes bethel. idẽ uisus ẽ apl̃s.
ut eoꝵ tͥsticiam cito in gaudiũ conũ¬
teret. qui sunt montes bethel. soẽ do¬
mnꝰ di que ẽ eccłia. pͥncipes sũmis u̾r¬
tucib eminentes: accelerauit. ĩ qͣm
inferni spolia det̾here .i. om̃s electoᷤᷤ
iure uictoris elucere. Que eñi mora
fieret ad detrahendũ: aut que diffi¬
cultas ad liscernendũ: Solerat iste.
illi autẽ qui querebant᷑. tanꝙ̃. specu¬
laria. Iuoꝵ fides speculũ erat red¬
dendo solis racdio satis idoneũ aspec
quia soli obiectus mediꝰ obstabat
paries mnimicitiarũ. scilicet orignia¬
le peccatũ. At illũ incarne sua mo¬
riens xp̃c parietẽ soluerat ac diru¬

Expanded text:
 illud in Canticis: « revertere, similis esto, dilecte mi, capreae hinnuloque cervorum super montes Bethel . » Acceleravit enim inferni spolia detrahere, festinavitque praedari, reversusque ut caprea aut cervorum hinnulus, id est patriarcharum filius, ad salvandum velocissimus, apparuit super montes Bethel, id est visus est apostolis, ut eorum tristitiam cito in gaudium converteret, qui sunt montis Bethel, id est domus Dei, quae est Ecclesia, principes summis virtutibus eminentes. Acceleravit, inquam, inferni spolia detrahere, id est electos omnes jure victoris adducere. Quae enim mora fieret ad detrahendum, aut quae difficultas ad discernendum? Sol erat iste, illi autem qui quaerebantur, tanquam specularia. Illorum fides speculum erat reddendo solis aspectum radio satis idoneum, sed quia soli objectus medius obstabat paries inimicitiarum , scilicet originale peccatum. At illum in carne sua moriens Christus parietem solverat ac diru
Abbreviated transcription (Latin):
dare gr̃am: fructꝰ namq & pingue¬
do ẽ olee. que arbor pacis & luminis
ministra ẽ. ꝯmixto balsamo: cuiꝰ ar¬
bor odorifera una ẽ & p̾cipua arbo¬
rũ aromaticaꝵ. Sc̃s autẽ sp̃c diui¬
ne substantie pinguedo ẽ: ita ut qͥ¬
cũq exeo refectꝰ fuerit. dicat. Impin¬
guasti moleo caput meũ. & balsami
odor moleo suauitatẽ eiꝰdem sp̃c sc̃i
significat: qua cunctos qͥ nasũ id ẽ
uirtutẽ habent disc̃tionis bono o¬
dore allicit: & sumet appetentes ef
omni loco. Bene gͦ sp̃c sc̃s qui ꝑpt̾¬

Expanded text:
dare gratiam. Fructus namque et pinguedare gratiam. Fructus namque et pinguedo est oleae, quae arbor pacis et luminis ministra est, commisto balsamo, cujus arbor odorifera una est et praecipua arborum aromaticarum. Sanctus autem Spiritus divinae substantiae pinguedo est, ita ut quicunque ex eo refectus fuerit, dicat: « Impinguasti in oleo caput meum . » Et balsami odor in oleo suavitatem ejusdem Spiritus sancti significat, qua cunctos qui nasum, id est virtutem habent discretionis, bono odore allicit et suimet appetentes effomni loco . » Bene ergo Spiritus sanct
Abbreviated transcription (Latin):
is deberi: ut consignent & paracly¬
tũ tradant. legit᷑ autẽ ingestis ponti¬
ficalib qd̾ siluester papa constituit.
ut baptizatũ liniat p̾sbit̾ crisma¬
te leuatũ de aqua ꝓpt̾ occasiones tͣn¬
sitꝰ mortis. ne ꝓpt̾ absentiã ep̃i & dif¬
ficultatẽ eũ consequendi sine manꝰ
impositione baptirati migrent. Preᷤ¬
biteris itaq crismate baptizatos un¬
gere licet. s qd̾ ab ep̃o fuerit consecͣ¬
tũ: ñ tam̃ frontẽ. qd̾ solis debet᷑ ep̃is.
ꝓdest post mysteriũ baptismatis:
post fontẽ ad iectione noui generis
ẽ. Nam qͥd ꝓdest si quisqͣm paren¬
tũ magnã paruulo conferat here¬
ditatẽ: ñ ꝓuideat illi tutorẽ: Pa¬
raclitꝰ quippe regen̾atis ĩ xp̃o custos.
& consolator & tutor ẽ: qui possent
suadente inimico. sicut pariili fa¬
cultatẽ ꝑdere. scilicet baptismi uti¬
litatẽ si hunc ñ haberent tutore.
tutẽ continet. Et pulchre spiu sc̃õ
ꝑ hanc spetiem suã nob̃ cõplacuit

Expanded text:
is deberi, ut consignent, et Paracletum tradant. Legitur autem in Gestis pontificalibus quod Sylvester papa constituit ut baptizatum linat presbyter chrismate, levatum de aqua, propter occasiones transitus mortis, ne propter absentiam episcopi, et difficultatem eum consequendi, sine manus impositione baptizati migrent. Presbyteris itaque chrismate baptizatos ungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum, non tamen frontem quod solis debetur episcopis prodest post mysterium baptismatis mpost fontem adjectione novi generis est. Nam quid prodest, si quisquam parentum magnam parvulo conferat haereditatem, nisi provideat illi tutorem? Paracletus quippe regeneratis in Christo custos et consolator, et tutor est, qui possent suadente diabolo, sicut parvuli facultatem, perdere baptismi utilitatem, si hunc non haberent tutorem. tutem continet. Et pulchre Spiritui sancto, per hanc speciem suam nobis complacuit
Abbreviated transcription (Latin):
mox inuidia sequeret᷑ ingressus ẽ.
illud euidentiꝰ confirmat. qd suꝑius
cõm̃datũ ẽ: scilicet hãc ebdomadam
humane restaurationis respondere
mysterioꝵ ordine. pͥme illi ebdoma¬
de mundane creationis. Nã hominẽ
quẽ in illiꝰ sexta feria creator mirabi¬
lit̾ condidit: in huiꝰ nicħominꝰ sexta
seria id̃e ipse saluator mirabiliꝰ rede¬
mit. Dies hic parasceue uocat᷑. paras¬
ceue autẽ p̃paratio int̾p̃tat᷑. Quono¬
mine iudei qͥ int̾ g̾cos ꝯuersabant᷑
sextã sabbati. que nc̃ anob̾ sexta feria
nuncupat᷑ appellabant. qd̾ eo uide¬
licet die. que in sabbato forẽt necessa¬
ria p̃pararent: uixta qd̃ de manna qͦn¬
dam erat p̾ceptũ. Sexta die aũ collige
tis duplũ: & cet̾a. Qui uͦ int̾ romanos
ne ceña pur̃a cognominabant. Quia
uͦ sexta die homo factꝰ. & tot̾a mundĩ
creatura ꝑfecta ẽ. septima aũ conditor
aboꝑe suo requieuit. unde & hãc sab¬
batũ .i. requiem uocari p̃cepit: recte

Expanded text:
mox invidia sequeretur, ingressus est, illud evidentius confirmat, quod superius commendatum est, scilicet hanc hebdomadam humanae restaurationis respondere, mysteriorum ordine, primae illi hebdomadae mundanae creationis. Nam hominem, quem in illius sexta feria Creator mirabiliter condidit, in hujus nihilominus sexta feria idem ipse Salvator mirabilius redemit. Dies hic Parasceve vocatur; parasceve autem praeparatio interpretatur. Quo nomine Judaei, qui inter Graecos conversabantur, sextam Sabbati, quae nunc a nobis sexta feria nuncupatur, appellabant, quod eo videlicet die quae in Sabbatum forent necessaria praepararent, juxta quod de manna quondam erat praeceptum: « Sexta Qui vero inter Romanos ne coenam puram cognominant. Quia ergo sexta die homo factus, et tota mundi est creatura perfecta, septima autem Conditor ab opere suo requievit, unde et hanc Sabbatum, id est, requiem, vocari praecepit, recte
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Uidens uidi afflictionẽ popłi mei
& descendi liberare eũ. Nunc enim
quasi in rubo spinis inheret. claius
confixꝰ. spinisq coionatꝰ: crucisq ar¬
bustũ guitis sanguinis quasi ruben¬
tib pullulat moris: ut sicut pru¬
dentius ait. tͥstes purgent᷑ sanguine
culpe: que contorta rub densis cru¬

Expanded text:
 Videns vidi afflictionem populi i liberare eum . Nunc enim quasi in rubo spinis inhaeret, clavis confixus, spinis coronatus, crucisque arbustum guttis sanguineis quasi rubentibus pullulat mortis, ut, sicut ait Prudentius: . . . . tristes purgentur sanguine culpae, Quem contorta rub
Abbreviated transcription (Latin):
ifferendũ ẽ gͥ gaudiũ tante sa¬
lutis. tanteq necessarie redẽp¬
tionis. tanti p̃cii. cuiꝰ pondere capti¬
uitas mundi redẽpta ẽ. inferni clau¬
stra confracta sunt. ianue cȩloꝵ aꝑ¬
te sunt. latro penitentie exemplũ cũ
dño paradysũ ingressus. differendũ
inqͣm usq in diem terciũ: quo tantꝰ

Expanded text:
ifferendum est igitur gaudium tantae salutis, tantae tamque necessariae redemptionis, tanti pretii, cujus pondere captivitas mundi redempta est, inferni claustra confracta sunt, januae coelorum apertae sunt, latro poenitentium exemplum, cum Domino paradisum ingressus est . Differendum, inquam, usque in diem tertium, quo tant
Abbreviated transcription (Latin):
riam suã annuntiauit. quo nob̃ inse¬
metipso qd̾ de nob̃ sꝑemꝰ ostendit:
& tunc ꝓ redẽptione animaꝵ que
hac die patrata ẽ. & presurrectiõe
corpoꝵ que illa luce condita ẽ. ꝓħ
lis. in estimabilis. infinite sollẽpni¬
tas dignitatis. toto corde. totoore.
totisq uirib cȩlebnda ẽ. Hac int̾un
chie tͥsticia regnoe. Ac inꝙͣ die tͥsticiã de nõ¬
minata .i. tͥsti die ꝯtͥstem᷑ ad penicẽtiã. ferr̃
diũce passionis nr̃am ꝑtͣnseat ani¬
m̾a: claui manuũ ac pedũ eiꝰ car¬
nẽ nr̃am configant: crux eiꝰ nr̃am
suspendat concupiscentiã: cõpacia¬
mͣ. ut conreguemꝰ hodie ñ sacrifice¬
mꝰ dũ nob̾ hostia tollit᷑ demanib:
ñ sacrificent amici. dũ truciͣmimi
uob̃: & uos tacebitis. Qmdu gͦ tor¬
cular calcat solꝰ. & indumentũ eiꝰ
sanguine consꝑgit᷑. qͣmdui ligatꝰ
deridet᷑. uelata facie colaphizatꝰ. &
alapatꝰ. consputꝰ. qm̃ͣdu illudit᷑.
ueste alba indutꝰ. itẽq arundinẽ ac¬

Expanded text:
m suam annuntiavit, quo nobis in semetipso, quid de nobis speremus, ostendit, et tunc pro redemptione animarum, quae hac die patrata est, et pro resurrectione corporum, quae illa luce condita est, prlis, inestimabilis, infinitae solemnitatis, dignitatis toto corde, toto ore totisque viribus concelebranda est. Hac interim die tristitia regnet, hac, inquam, die tristitia denominata, id esDominicae passionis nostram pertranseat animam, clavi manuum ac pedum ejus carnem nostram configant, crux ejus nostram suspendat concupiscentiam. Compatiamur, ut conregnemus . Hodie non sacrificemus, dum nobis hostia tollitur de manibus. Non sacrificent amici, dum trucidant ivobis et vos tacebitis . » Quandiu ergo torcular calcat solus, et indumentum ejus sanguine conspergitur , quandiu ligatus deridetur, velata facie colaphizatur, et alapatus, consputus, quandiu illuditur veste alba indutus, itemque arundinem ac
Abbreviated transcription (Latin):
gutta ꝓstrato corpore siadauit. torcular
tunc solus calcans. & in funͦ sanguniẽ
martyrũ ꝓse fundendĩ p̾signans. Itẽq
illud de resurrectione ẽpostqm fe¬
cerat pacẽ int̾ dm & homines legatꝰ¬

Expanded text:
guttas prostrato corpore sudavit , torcular tunc solus calcans , et in futuro sanguinem martyrum pro posse fundendum praesignans. Itemque illud de resurrectione ejus, quod priusquam fecerat pacem inter Deum et homines , legat
Abbreviated transcription (Latin):
tremt potestates. & cet̾a. Nimirũ
hoc ẽ diuinitatis eiꝰ archanũ con¬
tingẽ: p̾cipuũ. & odoriferũ suꝑ
caput eiꝰ effundẽ pietatis unguẽ¬
tũ: hoc unguentũ ex medulla pig¬
menti ꝯfectũ ẽ euũgł ci. sei ucet ex
pis erat ds aput d̾m. omĩa ꝑ ipsũ¬

Expanded text:
Nimirum hoc est, divinitatis ejus arcanum contingere principium, et odoriferum super caput ejus effundere pietatis unguentum. Hoc unguentum ex medulla pigmenti confectum est evangelici, scilicet ex pio erat Deus 18 apud Deum. Om
Abbreviated transcription (Latin):
rio non uacat. Non .ii. tiore. pas¬
sionis se abscondit. qͥ adh aent
ut pateret᷑: s hoc p̾tend hat fo¬
ris. qd̾ int̾ agebat᷑ in illoꝵ cordib.
tiũ pedib euũgłirantiũ que erat
iuxta desertũ illoꝵ quib iã t̾e di¬
in credulitas iudeoꝵ. Sac̾dos gͦ
in silentio stans. & silent̾ suꝑ obla¬
laret salutare nob̃ passionis. medi¬
tabat᷑ sacm̃tũ. Quia uͦ ꝓximo iã
pascha cũ multi iã ascendissent
in ierosolimã. ut scĩficarent se ip

Expanded text:
rio non vacat. Non enim timore passionis se abscondit, qui ad hoc venit, ut pateretur, sed hoc praetendebat foris, quod intus agebatur in illorum cordibus. tium pedibus evangelizantium, quae erant juxta desertum illorum, quibus jam tunc diincredulitas Judaeorum. Sacerdos ergo in silentio stans, et silenter super oblalaret, salutare nobis passionis suae meditabatur sacramentum. Quia vero proximo jam Pascha, cum multi ascendissent in Hie
Abbreviated transcription (Latin):
sacerios uoce suã dicendo palã. ꝑ¬
omĩa scła scłoꝵ. Dicturꝰq rem attentio¬
ne dignã. p̃mittit salutationẽ: op¬
tans nos quoq tales ẽẽ cũ quib ma¬
nere dñs. & aput qͦs coniuuiũ facẽ
dignet᷑. In m̃te enim t̃c habere deb&e
eccłia mulierẽ illã formosã. que at¬
tulit ad conuiuiũ illd̾ alabastrũ
ungenti nardi pistici p̃ciosi & effu¬
dit suꝑ caput ipsius recũbentis: &
audire qd̾ dicere in cip̃sac̾dos. sur¬
sũ corda. habemꝰ ad dñm: ut & ip¬
sa sicut & uere mulier unguenta¬
ria. sursũ ad ipsam diuinitatẽ filii
di leuet cor suũ: & illud caput eq̃¬
le dõ patͥ fide ꝯtingens. unguen¬
to ꝑungat catholice ꝯfessionis. qͣm
sac̾dos subsequendo canit: grãs
enĩ agere debemꝰ oĩpotentidõ nr̃o

Expanded text:
sacerdos vocem suam dicendo: Per omnia saecula saeculorum. Dicturusque rem attentione dignam, praemittit salutationem, optans nos quoque tales esse, cum quibus manere Dominus, et apud quos convivium facere dignetur. In mente enim tunc habere debet Ecclesia mulierem illam formosam, quae attulit ad convivium illud « alabastrum unguenti nardi pistici pretiosi, et effudit super caput ipsius recumbentis , » et audire, quod dicere incipit sacerdos: Sursum corda, Habemus ad Dominum, ut et ipsa, sicut vere mulier unguentaria, sursum ad ipsam divinitatem Filii Dei levet cor suum, et illud caput aequale Deo Patri fide contingens, unguento perungat catholicae confessionis, quam sacerdos subsequendo canit. Gratias enim agere debemus omnipotenti Deo no
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. predictũ pie confessionis un¬
guentũ demittit: ut ñ solũ caput
s & pedes ungat dñi. passionẽ
mortalis hominis fidelit̾ respici¬
ens: ad quã cũ p̃dictis multe tur¬
be laudib benedictꝰ. duenit.
De SeCReTO

Expanded text:
ni, praedictum piae confessionis unguentum dimittit, ut non solum caput, sed et pedes ungat Domini, passionem mortalis hominis fideliter respiciens, ad quam cum praedictis turbae multae laudibus benedictus advenit. De secret
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ nuuc odore domꝰ eccłie reple¬
ta ẽ: s musce morientes ꝑdidunt etꝰ
suauitat᷑e. uidelicet om̃s heretiei
sordib obuoluti: qͦs erroris sterco¬
ra. setore pascunt & uerba uerita¬
tis bono odore int̾ficiunt. Igit᷑ sa¬
cerdos post interiectũ ut dictũ ẽ
silentiũ. quasi post dñi latibulũ
uocẽ leuans. ipsũ palã uenientẽ
in bethaniã. palã coninuantẽ &
unguento delibitii quodãmͦ rep̃sen¬
tat: & illã sacre confessionis unctio¬
nẽ sic de t̾minat. mulier illa mag¬
na que ẽ sc̃a eccłia: ut cũ angłis
& pueris qui in crastinũ obiuaue¬
rt̃ dño cantantes. ramosq palmaꝵ
sub leuantes. de cantet hunc de uo¬

Expanded text:
repleta est, sed muscae morientes perdiderunt ejus suavitatem , videlicet omnes haeretici sordibus obvoluti, quos erroris stercora fetore pascunt, et verba veritatis bono odore interficiunt. Igitur sacerdos post interjectum, ut dictum est, silentium, quasi post Domini latibulum, vocem levans, ipsum palam venientem in Bethaniam, palam convivantem, et unguento delibutum quodammodo repraesentat. Et illam sacrae confessionis unctionem sic determinat mulier illa magna, quae est sancta Ecclesia, ut cum angelis et pueris, qui in crastinum obviaverunt Domino canentes, ramosque palmarum sublevantes , decantet hunc devo
Abbreviated transcription (Latin):
in spexeris: multo amplius intima
pietatis pulchritudine delectabe.¬
ris. Ordo quippe ipse ab om̃ib uide¬
tur: s nos uixta ꝓpositũ causas in¬
quiramꝰ. Qd gͦ crisma significet. aut
qͥd illud in nob̾ agat. uelcur hac die
ꝯsecrat᷑: qͥd ue mysterii ꝯsecrationis
eiꝰ ordo ꝯtineat: ueri luminis largi¬
tore p̃eunte considerare cupimꝰ.¬
De cͥsmate.

Expanded text:
inspexeris, multo amplius intima inspexeris, multo amplius intima pietatis pulchritudine delectaberis. Ordo quippe ipse ab omnibus videtur, sed nos juxta propositum causas quaeremus. Quid ergo chrisma significet, aut quid in illo nobis agatur, vel cur hac die consecretur, quidve mysterii consecrationis ejus ordo contineat, veri luminis largitore praeeunte, considerare cupimDe chrismate.
Abbreviated transcription (Latin):
is omnino agnosci ñ ualeat qd̃. ibi
sit. Igit᷑ quia uerũ sacͥficiũ hodie
contradidit. nouũq testam̃tũ suis
heredib moriturꝰ suo sanguine ꝯ¬
scͥpsit: in sp̃u humilitatis & mani¬
mo contͥco. sicut ip se tlicit. tͥstis
ẽ anima mea usq  ad mortẽ:
recte inmedio tͥsticie que ꝑom̃s ho¬
ras significat᷑. sola missa sollẽpnẽ
concentũ letũq ministroꝵ altaris
meret᷑ ornatũ: & neqͥd uenustatis
scõ sacͥfitio desit. ut pote in die sue
institutionis: gła in excelsis dõ qͦq
a pontifice decantat᷑: & quisqͥs pon¬
tifex qͥcqͥd sui ẽ offitii debet hac
die de integro ꝑfic̾e̾. Itaq peniten¬
tes eccłie restituit: oleũ benedicit:
crisma conficit: q̃uo signati testimo¬
niũ accipientes sp̃c scĩ. dicimꝰ do.
signatũ ẽ suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui
dñe. Uenerabilis & pius ẽ ordocon¬
secrationis: s si causas eoꝵ que in
eadẽ consecratione agunt᷑ uł tenuit

Expanded text:
is omnino agnosci non valeat quid ibi is omnino agnosci non valeat quid ibi sit. Igitur quia verum sacrificium hodie contradidit , novumque testamentum suis haeredibus moriturus suo sanguine conscripsit in spiritu humilitatis et in animo contrito, sicut ipse dicit: « Tristis est anima mea usque ad mortem , » recte in medio tristitiae, quae per omnes horas significatur, sola missa solemnem concentum, laetumque ministrorum altaris meretur ornatum. Et ne quid venustatis sancto sacrificio desit, utpote in die suae institutionis, Gloria in excelsis quoque a pontifice decantatur. Et quisque pontifex, quidquid sui est officii, debet hac die de integro perficere. Itaque poenitentes Ecclesiae restituit, oleum benedicit, chrisma conficit, quo signati testimonium accipientes Spiritus sancti , dicimus Deo: « Signatum est super nos lumen vultus tui . » Venerabilis et pius est ordo consecrationis, sed si causas eorum quae in eadem consecratione aguntur, vel tenuiter
Abbreviated transcription (Latin):
Itatis que p̾dicta diei mis¬
Ta tristes inter horas exultat. sicut
medias int̾ nebulas solint̾dũ sub¬
iu nob̃ sacrifitii ritũ instituit: qua
nocte tradebat᷑. accipiens panẽ & ca¬
licẽ uini. benedicensq acdicens: hoc
ẽ corpꝰ meũ. hic ẽ calix sanguinis
mei. Tunc enĩ pͥmũ offitio sui funcꝰ¬
tꝰ ẽ sac̾dotii:. fin̾e imponens sac̾do¬
tio uet̾i: & post esũ agni typici. se¬
ipsũ qui uerꝰ ẽ agnꝰ dõ patri suis of¬
ferens manib atq hoc ẽ qd̃ apłs
ait: quia ñ ꝑ sanguinẽ hircoꝵ aut uitu
loꝵ: S ꝑppriũ sanguinẽ introiuit
semel inscã. et̾na redemptione inuen¬
ta. Ipsũ ñaq corpꝰ qd̾ occisũ ẽ ab impi¬
is: ipsũ eundem sanguinẽ qͥ incruce
fusus ẽ. ipse tunc et̾nus sacerdos op¬
tulit: & de quo alio loco dictũ ẽ. cũ
illũ iudei lapidare uellent. iħc aũ
abscondit se & eriuit de cẽplo: nũc
a coꝵ dereliquit: seq in sacͥfitio pa¬
nis & umi ita abscondit. ut abimpi¬

Expanded text:
itatis, qua praedictae diei missa tristes inter horas exsultat, sicut medias inter nebulas sol interdum subvi nobis sacrificii ritum instituit, qua nocte tradebatur, accipiens panem et calicem vini, benedicensque ac dicens: Hoc est corpus meum, hic est calix sanguinis mei , tunc enim primum officio sui functus est sacerdotii, finem imponens sacerdotio veteri, et post esum agni typici seipsum, qui verus est Agnus, Deo Patri suis offerens manibus, atque hoc est quod Apostolus ait: Quia non per sanguinem hircorum aut viturium sanguinem introivit semel in sancta, aeterna redemptione inventa . Ipsum namque corpus quod occisum est ab impiis, ipsum eumdem sanguinem qui in cruce fusus est, ipse tunc sempiternus sacerdos obtulit, et de quo alio loco dictum est, cum illum Judaei lapidare vellent: « Jesus autem abscondit se, et exivit de templo , » nunc ficia dereliquit seque in sacrificio panis et vini ita abscondit ut ab impi
Abbreviated transcription (Latin):
& uolucres gelu tͥsti terso dulce iubi¬
lant. Nam int̾ gaudia que celebra¬
mꝰ dũ hec aspicimꝰ. ex ipsis uisibili¬
b similitudine congrua comoneri
resurrectionẽ ꝓferimꝰ: scilicet quia
pulso ꝑfidie gelu uitioꝵq imbrib
fidei uirtutũq pulcritudine reflo¬
ruit mundꝰ. Unde incanticis dicit᷑.
Iã enĩ hiems tͣnsiit. imber abiit &
recessit: flores apparuerunt. uinẽẽ

Expanded text:
et volucres coeli, gelu tristi terso, dulce jubiet volucres coeli, gelu tristi terso, dulce jubilant. Nam inter gaudia, quae celebramus, dum haec aspicimus, ex ipsis visibilibus similitudine congrua commoneri resurrectionem profecerimus, scilicet, quia pulso perfidiae gelu vitiorumque imbribus, fidei virtutumque pulchritudine refloruit mundus, unde et in Canticis dicitur: « Jam enim hiems transiit, imber abiit et recessit, flores apparuerunt, vin
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam: que ñ ht̃ a se ipsa s auero so¬
le xp̃o int̾ni luminis accipit gram.
es suꝑ gredit᷑. noctisq horas decerpẽs
illi minuit & sibi adicit. illd̾ significat.
qd̾ post ignorantie noctẽ dies scientie
d̾i longa cepit serenitate ꝑduci: &
multitudiñe ignorantiũ. studiũ &
labor ĩminuit ueritate d̃i cognoscẽ¬
tiũ. Dũ gͦ paschalis agnꝰ ĩmolatur.
& ppłs dĩ submerso pharaone cũ exer¬
citu suo de seruitute liberat᷑ plem¬
luniũ ẽ. & nox uincente die suꝑat᷑:
contẽplet᷑: & iam idonea iãq placens
in thalamos eiꝰ ire medicet᷑. Sicq
dies noctẽ suꝑat queadmodũ scͥptũ
habundauit gr̃a. Elem̃ta quoq noꝰ
in hoc letificant. nr̃iq sensꝰ lactait
infantiã: qd̾ post hyemis asꝑitatẽ
mollis aer u̾nales spirat blanditia.
tellꝰq dudũ sterili frigore decrepta.
uiridi iuueniscit herba: floresq ac
segetes rediuiuo fructu uernant:

Expanded text:
Ecclesiam, quae non habet a semetipsa, sed a vero soEcclesiam, quae non habet a semetipsa, sed a vero sole Christo interni luminis accepit gratiam. 77 supergreditur, noctisque horas decerpens, illi minuit et sibi adjicit, illud significat, quod post ignorantiae noctem dies scientiae Dei longa coepit serenitate produci, et multitudinem ignorantium studium et labor imminuit veritatem Dei cognoscentium. Dum ergo paschalis agnus immolatur et populus Dei, submerso Pharaone cum exercitu suo, de servitute liberatur, plenilunium est , et nox vincente die superatucomtempletur, et jam idonea jamque placens, in thalamos ejus ire meditetur. Sicque dies noctem superat, quemadmodum scriptum erabundavit gratia . » Elementa quoque nos in hoc laetificant, nostrique sensus lactant infantiam, quod post hiemis asperitatem mollis aer vernas spirat blanditias, tellusque dudum sterili frigore decrepita, viridi juvenescit herba, floresque ac segetes redivivo fructu vernant,
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitatẽ. t̃a mir̃a uerilu¬
minis claritatẽ. tam splendidã gr̃e cel¬
situduĩe. om̃is sexus agnosc̾e̾. om̃is etas
inmente habere: om̃is debet conditio
susciꝑe. Nescire enĩ calamitatis. ñ
habere captiuitatis: ñ diligere dãpna¬
tionis ẽ. Si quid̃ paganꝰ qr nescit mi
ser ẽ. quia ñ habet uideus captiuus
ẽ: quia ñ diliget hereticꝰ dãpnatꝰ ẽ.
Ut gͦ tantũ hoc bonũ maioꝵ sapien¬
tiã delectet. minoꝵ infantiã letificae. me¬
diocͥũ ꝓfectꝰ edificet: diuina suffragat᷑
auctoritas. elementoꝵ concurrit na¬
tura. eccłiastica simul nitit᷑ industria.
Diuine nãq auctoritatiẽ. & exanti¬
qua lege moysi traditũ. ut ñ celebre¬
t᷑ ante pͥmi mensis plent lu ninũ:
uidelicet uͥ pͥmũ plena luna post u̾¬
nale noccurrit equinoctiũ. Ualde ħ
delectat ingenia sapientiũ: quia mag¬
nũ &e ꝑpulchr̃u in se continet mys¬
teriũ. luna quippe que ꝓpriũ ñ ht.
sasole mutuat᷑ lum̃. scãm significat

Expanded text:
solemnitatem, tam miram veri luminis claritatem, tam splendidam gratiae celsitudinem omnis sexus agnoscere, omnis aetas in mente habere, omnis debet conditio suscipere. Nescire enim, calamitatis; non habere, captivitatis; non indigere, damnationis. Siquidem paganus, quia nescit, mudaeus, captivus est; quia non diligit haereticus, damnatus est. Ut ergo tamen hoc bonum majorum sapientiam delectet, minorum infantiam laetificet, mediocrium profectus aedificet, divina suffragatur auctoritas, elementorum concurrit natura, ecclesiastica simul nititur industria. Divinae namque auctoritatis est, et ex antiqua lege Mosi traditum, ut non celebretur ante primi mensis plenilunium , videlicet ubi primum plena luna post vernale occurrit aequinoctium. Valde hoc delectat ingenia sapientium, quia magnum et pulchrum in se continet mysterium. Luna quippe, quae proprium non habet, sed a sole mutuatur lumen, sanctam significat
Abbreviated transcription (Latin):
ut dictũ ẽ dulcis ẽ hec sacra sollẽp¬
nitas. om̃ib cara. cunctisq desidabi¬
lis ẽ. sic̃ lux ambulantib intenebriˢ.
sic̃ sicientib fons aque de petͣ sali¬
entis: sicut ꝑegͥnantib tab̃nacłm
qd̾ ds fix̃. S iam nc̃ ipsũ attingamꝰ
officiũ: quo tande leta laxamꝰ ora¬

Expanded text:
ut dictum est, dulcis est haec sacra solemut dictum est, dulcis est haec sacra solemnitas, omnibus cara, cunctis desiderabilis est, sicut lux ambulantibus in tenebris, sicut sitientibus fons aquae de petra salientis, sicut peregrinantibus « tabernaculum, quod Deus fixit . » Sed jam nunc ipsum attingamus officium, quod tandem laeta laxem
Abbreviated transcription (Latin):
plificat. Qñtũ autẽ ad cognoscendã
sollẽpnitatis eiꝰdem gr̃am: carna¬
les quoq eccłiastica uiuit indusfa.
Nam qr nequeunt adsp̃ualia ui¬
denda mentis ocłos aꝑire nisi cau¬
saꝵ corporalit̾ accidentiũ ui maio¬
re excitent᷑: quesite st̃ cause. quaꝵ
impulu uehem̃t̾ exctandi ꝑcelle¬
rent᷑. Ieuiniũ quippe quadragesima¬
le qd̾ ꝓ decimis dierũ offerri dõ ali¬
bi iã dictũ ẽ: sic dispositũ sicq p̾fix¬
ũ ẽ. ut non ante hãc sacratissim̾a noc¬
tẽ ullo mͦ t̾minet᷑: ac deinde quinqͣ¬
ginta dierũ numerꝰ consequat᷑ ꝯti¬
nue. in quib omĩno ieiunia relax¬
ant᷑. Itaq dũ ꝑabstinentiã corpꝰ atte¬
rit᷑ nec aliunde laxatio. nͥ ab hac
paschali nocte sꝑat᷑: uł sic̃ ead̃e bea¬
ta nox a carnalib quoq ambit᷑. &
cũ expectatione suscipit᷑. & anteqũã
dragesime qͥ int̾ st̃ tͣnquã diurna
tidie diligent̾ cõputant᷑. Omĩb gͦ

Expanded text:
tem ad cognoscendam solemnitatis ejusdem gratiam, carnales quoque ecclesiastica juvit industria. Nam quia nequeunt ad spiritualia videnda mentis oculos aperire, nisi causarum corporaliter accidentium vi majore excitentur, quaesitae sunt causae, quarum impulsu vehementer excitandi percellerentur. Jejunium quippe quadragesimale, quod pro decimis dierum offerri Deo alibi jam dictum est, sic dispositum, sicque praefixum est ut non ante hanc sacratissimtem ullo modo terminetur, ac deinde quinquaginta dierum numerus continue sequatur, in quibus omnino jejunia relaxantur. Itaque, dum per abstinentiam corpus atteritur, nec aliunde laxatio, nisi ab hac paschali nocte speratur, vel sic eadem beata nox a carnalibus quoque ambitur, et cum exspectatione suscipitur et, antequam dragesimae qui intersunt, tanquam diurna tidie diligenter computantur, omnibus ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpli: habens tur ⁊ibulũ aureũ in ma¬
mi sua. Hodie iuxta ar̃a tẽpli .i. incon¬
spectu eccłie assistens. aureũ in macula¬
ti corporis tur ibulũ in conspectu dĩ
pendens incruce sustulit: & oratio¬
nis incensũ dignũ cũ clamore ualido
& multis lacͥmis ut ait apłs ꝓnob̾ad¬

Expanded text:
templi habens thuribulum aureum in manu sua . » Hodie juxta aram templi, id est in conspectu Ecclesiae assistens, aureum immaculati corporis thuribulum in conspectu Dei, pendens in cruce sustulit, et orationis incensum dignum cum clamore « valido et multis lacrymis, ut ait Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
his trib lectionib chorꝰ succi¬
nit. singula singulis. exultationẽ in¬
dicant renatoꝵ qd iure exultare de.¬
beant: quia sub mersis om̃ib pecca¬
tis. ipsi ꝑ mare baptismi tͣnseunt libe¬
rati. Uerũ hec exultatio in metu & tre¬
more debet ẽẽ. & cũ laboriosa & neces¬
saria carnis mortificatione. qͣmdiu
sumꝰ in corpore: stantes sicut inapo¬
calypsi legimꝰ supͣ mare uitreũ. qd̾
graues & rursum honeratos peccatis
sustinere ñ potest. Unde oportet ut
abiectis om̃ib scłi curis & simplici
tunica contenti. ꝑsistamꝰ. uł ambule¬
mus. suꝑħ uitreũ. mare baptismi.
mixtũ igne sp̃c scĩ: tenentes sicut ibi
legit᷑ citharas dei .i. tota carne mor¬
tificati. & in laude dĩ extenti canendo
trementes. & trem̃do canentes iuxta
illud. Seruite dño intimore: & exul¬
tate ei cũ tremore. Bene gͦ uerba can¬

Expanded text:
his tribus lectionibus chorus succinit, singula singulis exsultationem indicant renatorum, quod jure exsultare debeant, quia submersis omnibus peccatis, ipsi per mare baptismi transeunt liberati. Verum haec exsultatio in metu et tremore debet esse, et cum laboriosa et necessaria carnis mortificatione, quandiu sumus in corpore, stantes, sicut in Apocalypsi legimus, supra mare vitreum, quod graves et rursum oneratos peccatis sustinere non potest. Unde oportet, ut abjectis oneribus saeculi, et simplici tunica contenti, persistamus, vel ambulemus super hoc vitreum mare baptismi, mistum igne Spiritus sancti, tenentes, sicut ibi legitur, citharas Dei, id est, tota carne mortificati, et in laude Dei extenti, canendo trementes, et tremendo canentes, juxta illud: « Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . » Bene ergo verba can
Abbreviated transcription (Latin):
s ipsã die parasceue lauant. Nam
hac feria quinta cepit quide dñs ad
uesꝑas agonitare: s feria sexta san¬
guinẽ & aqm de latere suo lanceatꝰ
effudit. Iccirco & cũ cantu passio¬
nẽ ꝑtinente. uł cũ psalmodia pe¬
nitentiali lauare consueitimꝰ. His¬
pidi quoq ramusculi cũ quib la¬
uant᷑. Nagella significant: que pec¬
tꝰ illd̾ sacratũ diq capax atrocit̾ se¬
cuert. Non enĩ diuinitas in habitans
passibilitatẽ carnis excluserat: s ue¬
ros dolores uerosq uirgarũ iubices

Expanded text:
sed ipsa die Parasceve lavant. Nam sed ipsa die Parasceve lavant. Nam hac feria quinta coepit quidem Dominus ad vesperam agonizari, sed feria sexta sanguinem et aquam de latere suo lanceatus effudit. Idcirco et cum cantu ad passionem pertinente, vel cum psalmodia poenitentiali lavare consuevimus. Hispidi quoque ramusculi, cum quibus lavantur, flagella significant, quae pectus illud sacratum Deique capax atrociter secuerunt. Non enim divinitas inhabitans, passibilitatem carnis excluserat, sed veros dolores verasque virgarum vibices
Abbreviated transcription (Latin):
ficat ut dictũ ẽ de lat̾e suo.ł. lancea
militis ꝑforato sanguinẽ & aqͣm effu¬
dit. ideo lauant᷑ uino & aqͣ. Uinũ enĩ
ꝓsanguine: insacͣm̃to qͦ sacrifitii ip¬
opifex salutis: qͤ pͥma sunt eiꝰdẽ ele¬
menta salutis. Sanguine redimim̃:
aqͣ ablum᷑: hec enĩ aqua pͥma sui
fuit origo baptismi quo baptizam᷑
nos: que anullo accepit. s ipse pͥmꝰ
eiꝰ auctor exticit. hoc ideo dicimꝰ. ne
putemꝰ illũ aioħe suũ accepisse bap¬
tismũ. qd̾ romana auctoritas. ñ con¬
cedit. grecoꝵ contͣdicens traditioni.
ut die epyphaniȩ baptismũ celebre.¬
mꝰ sic̃ in nocte paschali: qd & supra
dictũ ẽ. ubi dedie epyphame m̃tio¬
ẽ facta. S de origine baptismi opor¬
tumiꝰ dicemꝰ: cũ de morte dñi in se¬
quenti parasceue uł sab̃b̃i sc̃i offitio
tͣctatꝰ uł ordo causaꝵ poposcerit.
Sciendũ aũ qd̃ rectiꝰ faciunt . hi. qͦs
& nos imitam᷑. & ordini euugłico ma¬
gis eoꝵ ꝓpinquat consuetudo: qͥ ho

Expanded text:
ficat, ut dictum est, de latere suo lancea militis perforato sanguinem et aquam effudit . Ideo lavantur vino et aqua. Vinum enim pro sanguine, in sacramento quoque sacrificii, ipopifex salutis, quae prima sunt ejusdem elementa salutis. Sanguine redimimur, aqua abluimur. Haec enim aqua, prima sui fuit origo baptismi, quo baptizamur nos, quem a nullo accepit, sed ipse primus ejus auctor exstitit. Hoc ideo dicimus, ne putemus illum a Joanne suum accepisse baptismum, quod Romana auctoritas non concedit, Graecorum contradicens traditioni, ut die Epiphaniae baptismum celebremus, sicut in nocte paschali, quod et supra dictum est, ubi de die Epiphaniae mentio facta est. Sed de origine baptismi opportunius dicemus, cum de morte Domini in sequenti Parasceve, vel Sabbati sancti officio, tractatus vel ordo causarum poposcerit. Sciendum autem quod rectius faciunt hi quos et nos imitamur, et ordini evangelico magis eorum propinquat consuetudo, qui ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgruit: exulta satis filia sẏon. Pprie
namq eccłia que ex hebreis ẽ filia
scõꝵ erant. In ut᷑q missa statio ad
rit. Ut ad scãm anastasiã ag̾et᷑ uide
longũ laborẽ castitatis. & minist̾ium
scõꝵ. post diutinos carceris squalores.
tand̾e ꝑmanꝰ & pedes extensa & ad pa¬
los ligata. & circũ posito igne cremata.
iꝑso die natalis dñi celo nata ẽ¬

Expanded text:
congruit: Exsulta, filia Sion . Proprie congruit: Exsulta, filia Sion . Proprie namque Ecclesia, quae ex Hebraeis est, filia sanctorum. In utraque missa statio debrit, ut ad Sanctam Anastasiam eatur, longum laborem castitatis, et ministerium sanctorum, post diutinos carceris squalores, tandem per manus et pedes extensa, et ad palos ligata, et circumposito igne cremata, ipso die Natalis Domini coelo nata e
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ indiaͤmate quo coronauit eũ mat̾
sua: & cet̾a. Ipsa namq humanitas
qͣm ꝓpt̾ niiã caritatẽ suã qͦ dilexit
nos induit diuinitas. ornatꝰ ẽ illi: or¬
natꝰ miserationis. diadema pietatis.
corona głe. decor gr̃e: pulchritudo
caritatis. Que deinde secunt᷑: cuncta
tanqͣm duo cherubin ut supͣdictũ ẽ
claris & aꝑtis uultib. id ẽ sensib. in
illd̾ respitiunt ĩ euũgłio qd̾ ẽ incar¬
natꝰ ds ppitiatoriũ. Ipse ĩ gradali b̃n¬
dictꝰ. in alła decorẽ indutꝰ. de qͦ dictũ
ẽ p̃dicat᷑. In offerenda orbẽ t̾re firmaᷤᷤ¬
se laudat᷑. eundẽ qͥ in eiũgłio ꝑbeth¬
leem id ẽ domũ panis figurat᷑ uide¬
licet scãm eccłiam: qͣm in eo firmauit.
qd̾ ipse homo natꝰ ẽ in ea qͥ fundauit
eã altissimꝰ: & extũc ꝑata ẽ sedes eiꝰ. ex
eade bethleem domꝰ eiꝰ: qͣm decent
sc̃a in longitudinẽ dierũ. Et qr pͥmꝰ
paries ex hebreis ẽ. quoꝵ pͥmitie su¬
pͣdicti pastores fuer̃t ꝯmunio bene

Expanded text:
 quo coronavit eum mater sua . » Ipsa namque humanitas, quam propter nimiam charitatem suam, qua dilexit nos , induit divinitas, ornatus est, ornatus miserationis, diadema pietatis, corona gloriae, decor gratiae, pulchritudo charitatis. Quae deinde sequuntur, cuncta,tanquam duo cherubim, ut supra dictum est, claris et apertis vultibus, id est sensibus, in illud respiciunt in E propitiatorium . Ipse in graduali benedicitur, in alleluia decorem indutus, de quo dictum est praedicatur, in offerenda orbem terrae firmasse laudatur , eumdem, qui in Evangelio per Bethleem, id est domum panis, figuratur, videlicet sanctam Ecclesiam, quam in eo firmavit, quod ipse homo natus est in ea, qui fundavit eam Altissimus , et extunc parata est sedes ejus , ex eadem Bethleem domus ejus, quam decent sancta in longitudine dierum . Et quia primus paries ex Hebraeis est , quorum primitiae supradicti pastores fuerunt , communio bene
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ hoc u̾bũ: &e cet̾a. Pastores anima¬
rũ quaꝵ illa uox ẽ. nos autẽ ppłs eiꝰ
qͥ uigilantes & custodientes uigilias
noctis. id ẽ uite p̾sentis supͣ greg̃ẽ dm̃¬
cũ. legendo & canendo erudiunt ani¬
mas eoꝵ refert̃ eide gregi suo qd̃ uide¬
rt̃ ĩ bethleem.i. indomo panis. ui¬
delicet eiꝰ qͥ de celo descendit: & ꝯgra¬
tulantes dicũt: lux fulgebit hodie

Expanded text:
 hoc verbum, » etc. 38 Pastores animarum, quarum illa vox est: « Nos autem populus ejus qui vigilantes et custodientes vigilias noctis, id est vitae praesentis, supra gregem Dominicum, legendo et canendo erudiunt animas eorum: referunt eidem gregi suo, quod viderint in Bethleem, id est in domo panis, videlicet ejus qui de coelo descendit . Et gratulantes dicunt: « Lux fulgebit hodie
Abbreviated transcription (Latin):
nocte surrexit. portas tulit. & mũ
nocte de sõpno mortis exurgens. por¬
tasq inferni .i. om̃e ius mortis attol¬
lens & ad dexterã maiestatis inex¬
celsis ascendens. ipso tempore innu¬
it qd̾ semꝑ debeamꝰ esse parati: quia
sicut tunc nocte quiescentib cune̾¬
tis surrexit. ita qua hora ñ putamꝰ
seuenturũ ẽe p̃dixit

Expanded text:
nocte surrexit, portas tulit, et in nocte surrexit, portas tulit, et in nocte de somno mortis resurgens, portasque inferni, id est omne jus mortis attollens, et ad dextram majestatis in excelsis ascendens, ipso tempore innuit, quod semper debeamus esse parati, quia sicut tunc nocte cunctis quiescentibus surrexit, ita qua hora non putamus se venturum esse praedixit
Abbreviated transcription (Latin):
rus ẽ infine ut iudicet: & eandẽ for¬
nĩa seriu inqua uidicatꝰ ẽ cũ suoꝵ
cicatricib uulnerũ tuidicandis osten¬
det ad dampnationis cumulũ. ut
uideant inqũe tñsfixerunt: dilecꝰ¬
torib autẽ suis. ad et̾nũ claritatis¬
sue monim̃tũ. Illa aut̃e dies ñ cũ
expectatione. s ita ut fur in nocte¬
ueniet: quead modũ factũ ẽ indiebꝰ
noe. uł indieb loth. qͣndo uenden.¬
tib cunctis & ementib plantantib
& edificantib. uxores ducentib & dã¬
tib ad nuptias repentinꝰ suꝑuenit
interitꝰ: & scđm hec erit qͣndo filiꝰ¬
hominis reuelabit᷑. Conuenient̾ gͦ
dũ iudex uenturꝰ iã cũ iudiciaria po¬
testare resurrexit. noctis tempꝰ ele¬
git: ut sic̃ incet̾is tam factis qm dic¬
tis exteriorib alia quedã significare
consueuit: sic & in hoc tempꝰ signisi¬
caret sccłi aduentꝰ sui. qd̾ p̃iuderi ñ
poterit. Itaq quẽ admodũ samsonqͥ
int̾p̃tat᷑ soleoꝵ obsessus ab inimicis

Expanded text:
ne ut judicet, et eamdem formam servi, in qua judicatus est, cum suorum cicatricibus vulnerum judicatoribus ostendet ad damnationis cumulum, ut videant in quem transfixerunt : dilectoribus autem suis ad aeternum charitatis monimentum. Illa autem dies non cum exspectatione, sveniet, quemadmodum factum est in diebus Noe, vel in diebus Lot quando vendentibus cunctis et ementibus, plantantibus et aedificantibus, uxores ducentibus et dantibus ad nuptias repentinus supervenit interitus : et secundum haec erit quando Filius revelabitur, Convenienter ergo, dum judex venturus jam cum judiciaria potestate resurrexit, noctis tempus elegit, ut sicut in caeteris, tam factis quam dictis exterioribus alia quaedam significare consuevit, sic et in hoc tempus significaret secundi adventus sui, quod praevideri non poterit. Itaque quemadmodum Samson, quod interpretatur sol eorum, obsessus ab inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
dens adorauit dicens. Obsecro dñe
dimitte peccata ppłi tui & dixit
ad eũ dñs: faciã scdm u̾bũ tuũ.
hec ẽ sidelitas seruoꝵ. qͦs constitu¬
it dñs suꝑ familiã suã: qũe pos¬
tulabant ipsi dicentes inĩtitu.
ut ꝓpħe tui fideles inueniant᷑. Da
pace inquiunt dñe sustinentib

Expanded text:
icens: Obsecro, Domine, dimitte peccata populi tui, et dixit ad eum Dominus: Faciam secundum verbum tuum . Haec est fidelitas servi, quem constituit Dominus super familiam suam , quam postulabant ipsi, dicentes in introitu, ut prophetae tui fideles inveniantur: Da pacem, inquiunt, Domine, sustinentibus
Abbreviated transcription (Latin):
deo meo ꝓuob̾. in gr̃a di que da¬
ta ẽ uob̾: q̃m in om̃ib diuites
facti estis. & cet̾a. Ip̃si eñi dicũt
in graduali. fiat pax in uirtu¬
te tua: idẽ remissio peccatoꝵ in
spũ sc̃o tuo. Ipsis nichomiiꝰ in
cõmunione đr. tollite hostias
& intite in atria eiꝰ: uidelicet qr
ur̃m officiũ ẽ ut ꝓsubditis int̾¬
ueniatis: exemplo moysi incon¬
spectu dñi stantes. inconfractio¬
ne cordis

Expanded text:
obis, in gratia Dei, quae data est vobis, quoniam in omnibus divites facti estis , etc. Ipsi iidem dicunt in graduali: Fiat pax in virtute tua , id est remissio peccatorum in Spiritu sancto tuo. Ipsis nihilominus in communione dicitur: Tollite hostias, et introite in atria ejus , videlicet quia vestrum officium est: ut pro subditis interveniatis, exemplo Mosi, in conspectu Domini stantes in confractione cordis
Abbreviated transcription (Latin):
sint peccata ppłi. & a subditis suis
auertẽ iram dei. Bene gͦ cũħ euũgllo
positũ ẽ in offerenda exemplum
moysi: qui s c sedit incathedia
magisterii ut ꝑnimiã humilita¬
tẽ poss int̾uenire ꝓsubditis. immo
&e tenere din dicentẽ. dimitte me
ut irascat᷑ furor m̃s. cont᷑ eos. fec̾ant

Expanded text:
sint peccata populi, et a subditis suis avertere iram Dei. Bene ergo cum hoc evangelio positum est in offerenda exemplum Mosi, qui sic sedit in cathedra magisterii, ut per nimiam humilitatem posset intervenire pro subditis, imo et tenere Deum dicentem: « Dimitte me, ut irasca
Abbreviated transcription (Latin):
mnnuit. ut adnuptias x qͥli¬
bet inuitatꝰ. tali in loco recũbat:
ut merito dicat᷑ ei. amice ascen¬
le suꝑiꝰ: huiꝰ autẽ seq̃ntis dnice of¬
fitiũ magna & mira declamatiõe
demonstrat. eide qͥ uocatꝰ ẽ suꝑius.
rũ suscepit. qualit̾ in codẽ suꝑiori
loco se habeat: udelicet ne uxta
euũgłm eiusdẽ offitii sit. sicut scri¬
be &e pharisei. qui sedunt suꝑ cathe¬
dram moysi. s sit sicut ipse moy

Expanded text:
nnuit ut ad nuptias Christi quilibet invitatus, tali in loco recumbat, ut merito dicatur ei: Ascende superius . Hujus autem sequentis Dominicae officium, magna et mira declamatione demonstrat eidem, qui vocatus est superius, rum suscepit, qualiter in eodem superiori loco se habeat, videlicet ne, juxta Evangelium ejusdem officii, sint sicut Scribae et Pharisaei, qui sederunt super cathedram Mosi ; sed sint sicut ipse Mose
Abbreviated transcription (Latin):
ut manifestiꝰ fiat. pͥmo ponendũ ẽ il¬
lud de quo nemo dubitat. scilicet potũ
hunc ñ carne. s sp̃u ꝑcipi: non ore s cor¬
de. ñ palato s ratione discerni. Qd̾ autẽ
bibit᷑ ꝓfecto bibentis int̾iora penetrat:
suaq subtilitate capabili crassiora. atꝙ
id̾o sui capatia cõplet receptacula. Con
bilis sit. eiꝰq penetret int̾iora: ut pote
quẽ illa bibit.i. in ĩtiora sue substancie
recipit. At uͦ ħ diuine substantie pri¬
glicũ potest penetrare sp̃m. pret̃ ipsiꝰ
plenꝰ dr. non sic accipiendũ ẽ: ut ma
troisse credat᷑. Utq enĩ creatꝰ ẽ: neut̃¬
ab altõ adeo subtilior. ut alt̾ alti ca¬
pabilis. alt̾iusue capaxsit. S plenꝰ de¬
mone quis esse potest: quomͦ mero
aut febri int̾łu ñ incongrue plenꝰ dr.
corporis ñ &̃ amime substantiã inges¬
sa febris aut ebrietas. habitantẽ illic
in suis sedib fatigat animã. Igit᷑ sp̃c
ritui. sicut iam dictũ ẽ xͦ auctore. qͥ

Expanded text:
ut manifestum fiat, primo ponendum est illud, de quo nemo dubitat, scilicet potum hunc non carne, sed spiritu percipi, non ore, sed corde, non palato, sed ratione discerni. Quod autem bibitur, profecto bibentis interiora penetrat, suaque subtilitate capabile, crassiora atque ideo sui capacia complet receptacula. Consbilis sit, ejusque penetret interiora, utpote quem illa bibit, id est in interiora suae substantiae recipit. At vero hoc divinae substantiae progelicum potest penetrare spiritum, praeter plenus dicitur, non sic accipiendum est, ut matroisse credatur. Uterque enim creatus est, neuter altero adeo subtilior, ut alter alteri capabilis, alteriusque capax sit: sed ita plenus daemone quis esse potest, quo modo mero aut febri interdum non incongrue plenus diccorporis, non etiam animae substantiam ingressa febris aut ebrietas, habitantem illic in suis sedibus fatigat animam. Igitur Spirritui, sicut jam dictum est, Christo auctore, qui
Abbreviated transcription (Latin):
s si fidem nr̃am oꝑib sequam᷑. Ille eñi
uere credit: qui seruat oꝑando qd cre¬
dit. Quo contra de his qui fide nomi¬
ne tenꝰ retinent: paulꝰ dicit: confiten¬
tur. se nosse d̾m: factis autẽ negant:

Expanded text:
sed si fidem nostram operibus sequamur. Ille etenim sed si fidem nostram operibus sequamur. Ille etenim vere credit qui servat operando quod credit. Quocirca de his, qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: « Confitentu