comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scgt̃a Cũ gͦ hec diceret ioħs eis qͥse sup̃dicta qͥonone pulsauerãt & billo dens¬
timari uolebãt ip̃õ auctore sup̃ id q̃ er ip̃o audiebãt auidebant. aliiqͥdem
nimiũ sauentes. ali u̾ maliciose testimonix̃ q dno phibuerat mutatione ulo¬
cis or infirmare ł adnullare molienteᷤ. cũ iccirco illis similitidinẽ & sponso
ꝗ amico obiccerit. nonne semetipsos rep̃hendẽ discplĩ eiꝰ qͥ magistro nuĩ
fauebant. ñ ne int̃ semetipsos erubesc̾e iudi pot̾ant. qͥ testimonĩ eiꝰ de xͦ
quiminũe tt̃ptauer: ettra potiꝰ augeri. uidebant᷑: P ro inde uerꝰ acdignꝰ fpon¬
si paranymphiꝰ integeramitꝰ digne inet̃no celi tͥolinio stat corã illo ꝙ aud
uoct᷑ ciꝰ s gaudio gaudet qͣ ab illo ñ auferet᷑. Digne ꝑomĩa hic om̃ibꝰ para¬
regim̃ sortuint᷑. ut neq̃ꝗ adult̾inis illã ocłis contẽplent᷑. & uͦ sponso eiꝰ copu¬
lam furent᷑. Nã ꝗͣdiu catholicã illi fidẽ p̃dicant. sponsi annei. sponsi uica¬

Expanded text:
 Cum ergo haec diceret Joannes eis, qui se supradicta quaestione pulsaverant, et de illo existimari volebant ipso auctore supra id quod ex ipso audiebant et videbant, alii quidem nimium faventes, alii vero malitiose testimonium quod Domino perhibuerat, imitatione vocis ejus infirmare, vel annullare molientes: cum idcirco illis similitudinem de sponso et amico objiceret, nonne semetipsos reprehendere discipuli ejus, qui magistro nimium favebant? nonne intra semetipsos erubescere Judaei poterant, qui teminuere tentaverant, econtra potius augeri videbant? Proinde verus ac dignus sponsi paranymphus, integer amicus, digne in aeterno coeli triclinio stat coram illo, et audit vocem ejus, et gaudio gaudet quod ab illo non auferetur. Digne per omnia hic omnibus pararegimen sortiuntur, ut nequaquam adulterinis illam oculis contemplentur, et vero sponso ejus copulam furentur. Nam quandiu catholicam illi fidem praedicant, sponsi amici, sponsi vica
Abbreviated transcription (Latin):
enucleare conemur: ipso adiuuante cuiꝰ inumã sub cortice lit᷑ȩ grãm
ueneramur Ueñ gͦ inciuitatẽ quȩ dr̃ sichar uixta pͣdiũ qd ded̾ ia¬
cobioseph filio suo. Sichar ipsa ẽ sichẽ. s uiciose ut sichar legeret᷑
error inoleut. urbs samaritenorũ. quȩ nc̃ nea polis dr̃ Samaria qͥp¬
pe ciuitas reꝗalis ẽ. ꝗͦ nc̃ sebaste nuncupat᷑. s & om̃is regio ꝗͣ circa eã
fuit aciuitate qͥndãm nom̃ acceꝑat. Illic uidł insichem̃. dedit iacob
p̃diũ ioseph filio suo qnͣdo moriens inegipto dix̃ ei. Paboq tͥ par¬
tẽ unã extra frẽs tuos ꝗ̃ tuli demanu amorrei ingladio & arcu meo
raptũ depicłõ lib̾ari. Timuit enĩ ut inhistoria legit᷑ ne uicina opida &
castella obeu̾sionẽ federate urbis adũsus se consurgerent. & dñs ñded̃
eisut nocerent illi. Hel certe sic intelligendx̃. Dabo tͥ partẽ unã. ꝗͣ emi
infortitudine mea. hoc ẽ inpecunia ꝗͣ multo labore & sudore ao¬

Expanded text:
cortice litterae gratiam veneramur. « Venit ergo in civitatem quae dicitur Sichar, juxta praedium quod dedit Jacob Joseph filio suo. » Sichar ipsa est Sichem, sed vitiose ut Sichar legeretur error inolevit, urbs Samaritanorum quae nunc Neapolis dicitur. Samaria quippe civitas regalis erat, quae nunc Sebaste nuncupatur: sed et omnis regio quae circa eam fuit a civitate quondam nomen acceperat. Illic videlicet in Sichem dedit Jacob aedium Joseph filio suo, quando moriens in Aegypto dixit ei: « Dabo tibi partem unam extra fratres tuos, quam tuli de manu Amorrhaei in gladio et arcu meo raptum, de periculo liberari . Timuit enim, ut in historia legitur, ne vicina oppida et castella, ob eversionem foederatae urbis adversus se consurgerent, et Dominus non dedit eis, ut nocerent illi. Vel certe sic intelligendum: Dabo tibi partem unam, quam emi in fortitudine mea, hoc est in pecunia, quam multo labore et sudore ac
Abbreviated transcription (Latin):
bat. hoc ꝓposito ł consilio diuinitatis eiꝰ c̃gruebat ut ꝑ illos alienenas it᷑
fact. & illiit q de nob̾ qͥ alien ado & hospites testam̃ttꝵ. eramꝰ consiliũ ha¬
bebat p̃figuraret. Samaritam nãq auideis int᷑ aliegenienas reputabuat᷑.
samaritanis iudei ñ coutebant᷑. Longa retro series & duplex causa dissen¬
sionis ẽ. P rima qͥa ꝑmanũ ieroboã decẽ ibꝰ auida & ad omo dd̾ recisse fu¬
erãt. & relicto tẽplo dñi qd salemon ĩ hrłm extruxerat uitulos aurcos qͦs
fecerat ieroboã ꝓdõ coluerant uidł instinctu regis sui. metuenteᷤ ne si
iuxta legẽ ter in anno herosolimã ascenderent: ut inc̃spectu dñi dĩ sui
a parerent. sollicitati afribꝰ sus filiis uda & beniamin ab illo recederent.
alia causa erat. qͥ cũ easdẽ decẽ tͥbꝰ captiuasset. salmanassar: & cũ reliqͥs
illarũ dediu̾sis gentibꝰ collectos incolas habitare fecisset. una queq gens

Expanded text:
igenas iter faceret, et illud quod de nobis, qui alieni a Deo et hospites testamentorum eramus, consilium habebat praefiguraret. Samaritani namque a Judaeis inter alienigenas reputabantur, Samaritanis Judaei non contebantur. Longa retro series duplex causa dissensionis est: prima, quia per manum Hieroboam decem tribus a Juda et a domo David rescissae fuerant, et relicto templo Domini, quod Salomon in Hierusalem exstruxerat, vitulos aureos, quos fecerat Hieroboam, pro Deo coluerant, videlicet instinctu regis sui metuentis ne si juxta legem ter in anno Hierosolymam ascenderent, ut in conspectu Domini Dei sui apparerent, sollicitati a fratribus suis filiis Juda et Benjamin ab illo recederent . Alia causa erat, quia cum easdem decem tribus captivasset Salmanasar, et cum reliquiis illarum de diversis gentibus collectos incolas habitare fecisset, unaquaeque gens
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ceꝑant. s loco & tempori cedẽ dignatꝰ ẽ. ut debito cũ honore baptista suꝰ adẽ¬
sũmationẽ cursꝰ sui ꝑueniret. Noc ẽ qͥ eyangłista nc̃ refert. Ut gͦ cognou̾ iħc. qͥa au¬
dierͣ pharisei qa iħo plure̾ discpłos fac̃ & baptihat ꝗͣ ioħs. ꝗ̃ ꝙͣ iħc ñ baptiharet¬

Expanded text:
fieri coeperant, sed loco et tempore cedere dignatus est, ut debito cum honore Baptista suus, ad cfieri coeperant, sed loco et tempore cedere dignatus est, ut debito cum honore Baptista suus, ad consummationem cursus sui perveniret. Hoc est quod evangelista nunc refert: « Ut ergo cognovit Jesus, quia audierunt Pharisaei, quia Jesus plures discipulos facit et baptizat quam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ip̃m q̃ phabitacłmn gr̃ẽ suȩ paulũ nob̾ dict᷑s ẽ. ut simꝰ honore inuicẽ p̃ueni¬
entes. Nã qͣ dui luc̃na hȩc deq̃ p̃ dictũ ẽ. luẽna clarissima ioħs arde ꝙlucere potu¬
it. & passi s̃ filu tenebrarũ ut staret lucenꝰ suꝑ candelabrũ suũ. tanto illũ hono¬
re dignũ duxͣ hic dñs om̃iũ. ut sic̃ ille nͣse ip̃m cõm̃dabat p̃dicatione sua s¬
xp̃m. sic ec̃tͣ ap̃c iħc illo suꝑstite nusꝗͣ poneret in cͣspectu ppłi magiftu sui ca¬
thedrã ꝑ publicȩ p̃dicationiᷤᷤ officiũ. Qd sifac̾e̾ uoluisset. magna utiq clarita¬
te sua famã illiꝰ ciciꝰ obscurasset. sic̃ sole midiano luc̾nȩ fulgor: exigiuiᷤ opiri
solet łl oc omĩno deuitanꝰ exẽploꝵ bono. ꝓiusor. nec hoc salte pass s̃ ẽ. ut ꝓpt̃
id qđ sui qͦ discpłi baptihabant. questioneᷤᷤ augescerent. quȩ iã ut supͣdictũ ẽ

Expanded text:
honore invicem praevenientes . » Nam quandiu lucerna haec de qua praedictum est, lucerna clarissima Joannes ardere et lucere potuit , ut passi sunt filii tenebrarum, ut staret lucens super candelabrum suum, tanto illum honore dignum duxit hic Dominus omnium ut sicut ille non seipsum co Christus Jesus, illo superstite, nusquam poneret in conspectu populi magisterii sui cathedram per publicae praedicationis officium. Quod si facere voluisset magna utique claritate sua famam illius citius obscurasset, sicut sole meridiano lucernae fulgor exiguus operiri solet. Hoc omnino devitans exemplorum bonorum provisor, nec hoc saltem passus est, ut propter id quod sui quoque discipuli baptizabant, quaestiones augescerent, quae jam, ut supra dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit etraqͣ& sp̃u scõ ñ pot̾ intire in regnũ di. illiꝰ uiuȩ aqͦ flum̃ quȩ detemplo
suo ͤ gͦssura erat uͥ uideoe. sacͥlegio solueret᷑ sic̃ ibidẽ nc̃ dixerat illis soluite tẽ¬
plũ hoc . &. intͥbꝰ diebꝰ excitabo illut. qͦ ꝑduct᷑us qͦ ꝑducturꝰ qͦ eiꝰ alueũ defluxu¬
rus sit. in his ꝗͣ p̃sens lectio c̃memorat dictis & factis suis mysticȩ p̃pinqͣ. ducto¬
re ꝙ iiarũ eiꝰ disposttore digito dĩ. Qd ex głsta sic incip̃. Oportebat aũ eũ iñsire
ꝓꝑ samariã.
Qiã ob causã ĩulã uniq quȩ longer inferiꝰ ptꝰ hc eiꝰ transurõ ins uerb̾ subi ecta ẽ
Ip̃e enĩ iħc testimoniũ phibuit. qa ꝓpħa inpat̾a sua honorẽ ñhabet. Ergo ut
uerũ conꝓbaret. hoc testimoniy suũ. idẽ ñ aliã ob causam se ap̃ udeos hono¬
rẽ ñ hab̾e nͥ qa pat̾a sua contͣbules sui. iudei erant. & pͣ inuidia notũ hoĩem
contẽpnebant simulq ex hoc oposito. idẽ exeo ꝗd inpat̾a nͣsua magnũ ho

Expanded text:
Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei ; » illius vivae aquae flumen, quae de templo suo egressura erat , ubi Judaeorum sacrilegio solveretur, sicut ibidem tunc dixerat illis: « Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud , » quo perducturus, quo ejus alveum deflexurus sit, in his quae praesens lectio commemorat, dictis et factis suis mystice praepingit, ductore et viarum ejus dispositore digito Dei. Quod evangelista sic incipit: « Oportebat autem eum transire per Samariam. » Quam ob causam? Illam utiqueIpse enim Jesus testimonium perhibuit, quia propheta in patria sua honorem non habet. Ergo, ut verum comprobaret hoc testimonium suum, id est, non aliam ob causam se apud Judaeos honorem non habere, nisi quia patria sua, contribules sui Judaei erant, et prae invidia notum hominem c
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓsitetur in hoc dũ tarat ũsicdõ pluralit᷑ loqͥ maluit. qͣ scimꝰ loqͥm̃. & qd uidimꝰ
testamur: ꝓcet̾a. Uideł ꝗͥa testari se ꝓfitet᷑ & loqlã suã testimoniũ nuncupat.
testam̃. & testimonix̃ nr̃m ñ accipitis. se ipm & patrẽ intelligi uolen. sic̃ ẜalibi
dic̃. Ego sũ qͥtestimoniũ ꝑhibeo de me ip̃o. & testimoniũ ꝑhibet deme qͥ misit
me pat̃. Et ẽ sensꝰ Non inqͥt sic̃ magistri sc̃be & pharisei exqͥbꝰ estu. qͥ tuler̃ claiũ
scientiȩ. ꝙ nec ip̃i int̾eunt. nec alios introire ꝑmittunt. ñ ita nos ex coniectu¬
ꝓpħant. s qd̾ scimꝰ & qđ uidimꝰ rẽ inceriã inu̾itate existentẽ uerũ scͥpturaꝵ
sensũ quarũ ꝓfitemur magisteriũ. loqͥm̃ & testamur: Od enĩ nesc̃. qͥd ñ uidet
una patͥs ꝙ filii. diuinita. inq̃ conssat om̃a. qͣ reꝗ̃ &implet. om̃ia. luud qͦ ñ¬

Expanded text:
oc duntaxat versiculo pluraliter loqui maluit: « quod scimus loquimur, et quod vidimus testamur, » etc. Videlicet quia testari se profitetur, et loquelam suam testimonium nuncupat: testamur, et testimonium nostrum non accipitis, » seipsum et Patrem intelligi volens, sicut et alibi dicit: « Ego sum qui testimonium perhibeo de meipso, et testimons: Non, inquit, sicut Magistri, Scribae, et Pharisaei, ex quibus es tu, qui tulerunt clavem scientiae, et nec ipsi introeunt, nec alios introire permittunt : non ita nos ex conjectu« quod scimus et quod vidimus » rem certam in veritate existentem, verum Scripturarum sensum quarum profitemur magisterium « loquimur et testamur. » Quid enim nescit, quid non videt una Patris et Filii Divinitas, in qua consistunt omnia, quae regit et implet omnia? Illud q
Abbreviated transcription (Latin):
mubꝰ testatis̃ intitũ regni dĩ. Hoc aũ ꝓpħȩ &reges añ testati sͣ. hoc patͥar¬
che &iusteͥ expectantes ꝙ p̃noscente̾ alonge salutauer̃. & deillo posteris co
dentibꝰ intenebris captiuiᷤᷤ qͥ uncti erãt uisa & audita lib̾i annunciauer.
Nũqͥd decȩlo uener̃: & ñ potiꝰ inista captiuitate qͥ añea omĩno ñ erant nan
s̃. ꝓtoti det̾ra erorti st̃. Ergo suꝑ om̃ᷤᷤ regni dĩ testeᷤ hic testis idoneꝰ ẽ. qͥa
ueñ. ꝙ cũ e̾ct̾ rer illiꝰ regni dĩ. ꝓptͣ no᷑ ut illut nob̃ testaret᷑ & apiret infor

Expanded text:
et reges ante testati sunt, hoc patriarchae et justi exspectantes et praenoscentes, a longe salutaverunt, et de illo posteris cohdentibus in tenebris captivis, qui vincti erant, visa et audita liberi annuntiaverunt? Nunquid de coelo venerunt, et non potius in ista captivitate, qui antea omnino non erant, nati sunt, et toti de terra exorti sunt? Ergo super omnes regni Dei testes, hic testis idoneus est: quvenit. Et cum esset rex illius regni Dei, propter nos, ut illud nobis testaretur et aperiret, in fo
Abbreviated transcription (Latin):
&egenteᷤᷤ. nati infelicit̾. ꝙ asupno pat᷑ extorreᷤᷤ. qͥ rodebamꝰ insolitudine squalen¬
tes calamitate & miseria. & ẽẽ subsentibꝰ d̾licias putabamꝰ. nosolĩ caneᷤ mun &
ds̃ apellari dignatꝰ. noꝰ ipsos cũ canibꝰ gͥgis sui posuit ut refecti dreliqͥis eiꝰ. apire
os ꝙlatrare ualeamꝰ. Cuiꝰq nr̃m macrȩ scientiole tãꝗ̃ paniᷤ siliginei semuncia ꝓi
fatentes foris excubamꝰ. Hic aũ hõ nobił. felicit̾ natꝰ. & añꝗͣ in hac forma nasceret᷑ cȩ¬

Expanded text:
no Patre extorres, qui rodebamus in solitudine squalentes calamitate et miseria, et esse sub sentibus delicias putabamus, nos 149 olim canes Deus appellari dignatus est, nos ipsos, cum canibus gregis sui posuit et refecti de reliquiis ejus , aperire os et latrare valeamus. Cuique nostrum macrae scientiolae, tanquam panis siliginei semuncia profatentes, foris excubamus. Huic autem homo nobilis, feliciter natus, et antequam in hac forma nasceret
Abbreviated transcription (Latin):
ignaris aliqͥ ipm̃. xp̃r filii di nom̃ petatis infanciã in uocare nesciunt. & tam̃
qa suꝑ eoꝰ inuocatũ ẽ nom̃ eiꝰ. in illa etatȩ morienteᷤ siluis: Rongȩ enĩ aliad ẽ doc¬
tũ ñ es atq aliut inc̃dulũ ẽẽ. Igit᷑ uniu̾salit̃ sentiamꝰ dictũ .i. detimũsitate horõ
antiquoꝵ parit & nouoꝵ. qͥcũq inc̾dułꝰ ẽ silio. ñuideb̾ uitã. ẜ ira dĩ manet super
ꝗinteneb̾s insana m̃te discurrenteᷤ offendant᷑ adistũ lapidẽ offensioniᷤᷤ. & pe¬
tm scandali. ut c̃qͥssent᷑. &c̃ terant᷑. Igit᷑ uenerab̾ & dilectꝰ sponsi amicꝰ secedat.
iã ꝓbatꝰ &emeritꝰ ut hoc tẽꝑe spons nr̃ ds sit absconditꝰ. & de illo tã sublimia ne
mo loqt᷑. Neo doleat qͥq̃si indignꝰ amoueat᷑ a soluenda corrigia calciamtoꝵ eiꝰ.¬

Expanded text:
risti Filii Dei nomen per aetatis infantiam invocare nesciunt, tamen quia super eos invocatum nomen ejus in illa aetate morientes salvi sunt. Longe enim aliud est, doctum non esse atque incredulum esse. Igitur universaliter senti « quicunque incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super et in tenebris insana mente discurrentes offendant ad istum lapidem offensionis , ad petram scandali , ut conquassentur et conterantur. Igitur et venerabilis et sponsi amicus secedat jam probatus et emeritus, ut hoc mo loquatur. Nec doleat, quod quasi indignus amoveatur a solvenda corrigia calceame
Abbreviated transcription (Latin):
Sienĩ carnẽ suã qͥsq dilig̃. & legitimꝰ pat̾ filix̃ suũ carne sua ꝓgenitũ eodẽ
qͦ se ip̃m honore dignũ duc̃ ꝙ hoc nemo repͣhend̃. qnͣto mag̃ recte sũa ds̃
pat᷑ infilio suo substantiã diligͣ. & illũ c̃substantiałe sͥ eodẽ qͥ se ip̃m honore
dignũ duc̃. Od enĩ sicorruptibilẽ nr̃e mortalitatiᷤᷤ pellẽ desinui pat̾sexienꝰ in
bilis. Nonne potiꝰ ip̃m hoiẽm quẽ suo iussu intluit addeat̾e suȩ c̾sessũ sub¬
leuare debuit: Ait gͦ. Pat dilig̃ filiũ. ꝙ omĩa ded inmanu sua Filiũ inqͥt qͣł¬

Expanded text:
quisque diligit, et legitimus Pater Filium suum carne sua progenitum eodem quo seipsum honore dignum ducit, et hoc nemo reprehendit, quanto rectius suam Deus Pater in Filio suo substantiam diligit, et illum consubstantialem sibi eodem quo seipsum honore dignum ducit? Quid enim si corruptibilbilis? nonne potius ipsum hominem, quem suo jussu induit, ad dexterae suae consessum sublevare debuit? Ait ergo: « Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. » Filium, inquit, q
Abbreviated transcription (Latin):
adeũ. Qui tnsiordanen tecũ erat. seq tuis manibꝰ baptihandũ ut minor sub¬
miserat. ecce hic inuidea suꝑ te ẽ. & sua seorsũ auctoritate baptihat. & cui
tu testimoniũ ꝑhibiisti indisc̾ta humilitate nimiũ te subiciens illi. & ꝗam
tuã dans alt̾i ecce om̃s te neglecto uenunt adeũ. tuũq baptismũ parui¬
pendentẽ. illũ iuniorẽ cęxtatĩ ex petunt. Nis & huiꝰ mͦ dictis iudaico liuore
cͣcinnatis. hoc agebat᷑. ut fidelissimi testis aĩmꝰ au̾itate cui testimoniũ phi¬
bebat au̾teretur. atq ita baptihantiũ rupta c̃ cordia. baptismił penitentie
remediũ faciliꝰ q̃si rationabilit̾ c̃tẽpni uideret᷑. Nã pharisei & iudeoꝵ ꝗͣ plurimi
spreuer̃ c̃siliũ dĩ ñbaptihati baptismdiob̃is qͥpe qͥ expectabant falsi & fallenteᷤᷤ
messia regnante in regno eiꝰ suꝑbire. ñdepeccatiᷤ suis humiliari ł penitentiam

Expanded text:
ad eum. » Qui trans Jordanem tecum erat, seque tuis manibus ut minor subad eum. » Qui trans Jordanem tecum erat, seque tuis manibus ut minor submiserat, ecce hic in Judaea super te est, et sua seorsum auctoritate baptizat. Et « cui testimonium perhibuisti? » in discreta humilitate, nimium te subjiciens illi et gloriam tuam dans alteri, ecce omnes, te neglecto, veniunt ad eum, tuumque baptismum parvipendentes, illum juniorem certatim expetunt. His et ejusmodi dictis Judaico livore concinnatis hoc agebatur, ut fidelissimi testis animas a veritate, cui testimonium perhibeat, averteretur, atque ita baptizantium rupta concordia, baptismi vel poenitentiae remedium facilius quasi rationabiliter contemni videretur. 145 Nam pharisaei et Judaeorum quamplurimi « spreverunt consilium Dei, non baptizati » baptismo Joannis; quippe, qui exspectabant falsi et fallentes, Messia regnante, in regno ejus superbire, non de peccatis suis humiliari, vel poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
cari ab hoi̾bꝰ rabbi. Nusꝗͣ enĩ pͣtͣ ħc locũ inuenimꝰ cũ uocatũ ẽẽ rabbi. nec ab
ipsis qͥ querentes ab illo c̃siliũ salutis dicebant qͥd faciemꝰ & nos. nec ab aliqͥbs
inqͥbꝰ libet euangli& locis. Qd ce si qnͣdo dici potuit. & ab angłistiᷤᷤ ut suꝑ fluu̾i
recte pͣt᷑ missũ ẽ: hoc tam̃ loco nullatenꝰ omitti debuit. obsignificandũ maꝗ¬
nitudinẽ p̃sentis adulatioĩs. Hoc itaq magnifico pͥnoĩe ỹmisso qͦ ad c̃sensyͣ
ip̃oꝵ putaret᷑ posse deflecti. ut dño iħu studeret sese p̃ferri. qͥerat inqͥunt¬
tecũ tnsiordanen. & cȩt̾a. Notandũ diligent᷑. qnͣte᷑ arte q̃mq accuratiᷤᷤ agit᷑
in sidiis ut ioħm peniteat testimonii qͣ dño phibuit. Duabꝰ nãq p̃cedentibꝰ
ꝓposicuincłis. duas obliqͣ accusatione subnectunt. hoc mͦ. Qui erat tecũ tranᷤᷤ
iordanen. ecce hic baptihat. & cui tu testimonir ꝑhibuisti. ecce om̃s ueniunt

Expanded text:
Rabbi . » Nusquam enim praeter hunc locum invenimus eum vocatum esse Rabbi; nec ab ipsis qui quaerentes ab illo consilium salutis dicebant: « Quid faciemus et nos , » nec ab aliquibus in quibuslibet evangeliorum locis. Quod et si quando dici potuit, et ab Evangelistis, ut superfluum, recte praetermissum est, hoc tamen loco nullatenus omitti debuit, ob significandam magnitudinem praesentis adulationis. Hoc itaque magnifico praenomine praemisso quo ad consensum ipsorum putaretur posse deflecti, ut Domino Jesu studeret sese praeferri praum trans Jordanem, » et caetera. Notandum diligenter quanta arte quamque accuratis agitur insidiis, ut Joannem poeniteat testimonii, quod Domino perhibuit. Duabus namque praecedentibus propositiunculis, duas obliqua excusatione subnectunt, hoc modo: « Qui erat tecum trans Jordanem, ecce hic baptizat, et cui testimonium perhibuisti, ecce omnes veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
expectant ꝓpͥũ. Om̃is ergo ħo ꝓbibendus ẽ ne amet uocari ab hoi̾bꝰ rabbi. qͥpe
cũ nec moysen usꝗ̃ scͥptura sacra hoc noĩe apellare consueuerit. qͥa iideł legem
ñ desuo ded̾̃ s aliunde ut daret ip̃e accep̃. Qua ꝓpt̃ nolite me uocare rabbi.
s uocate me discpłm u̾itatiᷤ. qͥa ꝓfecto cũ ꝙ ego sim ħo ñpotuissẽ qͥc ꝗͣ accipe nͥ
fuisset mͥ datũ decelo. Nũqͥd uͦ ncͣ pͥmũ dico qnͣsim ego ds̃ s tantũ ħo . Yosipi¬

Expanded text:
tant proprium . Omnis ergo homo prohibendus est, ne amet vocari ab hominibus Rabbi; quippe cum Moysen nusquam Scriptura sacra hoc nomine appellare consueverit, quia videlicet legem non de suo dedit, sed aliunde, ut daret, ipse accepit . Quapropter nolite me vocare Rabbi; sed vocate me discipulum veritatis. Quia profecto, cum et ego sim homo, non potuissem quidquam accipere, nisi fuisset mihi datum de
Abbreviated transcription (Latin):
etꝰ ecdĩam bcatissimi mei aqͥs haurientẽ allocutꝰ armillis bono oꝑũ ador¬
aꝓpinqͣbit enĩ regnũ dĩ. & sio usq ad unigenitũ filiũ dĩ pais ꝑduxi dicendo.
ecoe agnꝰ dĩ. ciumox copulabit᷑ mat᷑ sua sara idẽ synagoga moritia p̃inside¬
litate & inpleb̾ faciẽ orb̾ somine. Noc inqͥt gaudiũ meũ ẽ & hoc impletũ ẽ ua
ut altiꝰ qͥa ñambiã. Quid m̃ dicitis tu ipẽ esto sponsꝰ. S pons ᷤ ille uocet᷑. ⁊ sit cui
sponsa debet᷑. Meũ qͥ pe gaudiũ inpletũ ẽ in hoo ꝗ̃ sũ sponsi amioꝰ in hos qͥ sto
intͥclinio & andio cũ ꝗaudens ꝓpt̾ uocẽ eiꝰ ꝓpt᷑ iestimoniũ eiꝰ. qa uosaudĩa¬

Expanded text:
entem allocutus, armillis bonorum opAppropinquabit regnum Dei, » et sic usque ad unigenitum Filium Dei Patris perduxi, dicendo: « Ecce Agnus Dei, » cui mox copulabitur matre sua Sara, id est Synagoga, mortua prae in fidelitate, et implebit faciem orbis semine. « Hoc, inquit, gaudium meum est, et hoc impletum est, » ita ut altius quid non ambiam. Quid mihi dicitis: Tu ipse esto sponsus? Sponsus ille vocetur, et sit cui sponsa debetur. Meum quippe gaudium impletum est in hoc, quod sum sponsi amicus; in hoc quod sto in triclinio et audio eu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ se inclinauerat. latens incarne maiestas. metaphorã faciens. mulieris m̃¬
uborũ. Non ait siscires dm̃. ñ solũ qͥpe samaritani. s & pleriq geniliỹ scire
poterant. uũ ẽe̾ catorẽ dm̃. s ait si scires donũ di. qͣ ꝓfecto ñẽ aliut ꝗͣ sp̃c¬

Expanded text:
nem se inclinaverat latens in carne majestas, metaphoram faciens, mulieris menem se inclinaverat latens in carne majestas, metaphoram faciens, mulieris meverborum. Non ait, si scires Deum, non solum quippe Samaritani, sed et plerique gentilium scire poterant, unum esse Creatorem Deum; sed ait: « Si scires donum Dei, »
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ eiꝰ siciens totis uisceribis caritatis ilła reuera inmagna siti at¬
trarit. Qd audientes illȩ scił gęntẽ. plusꝗ̃ ista mulier ad miratione &
& dr̃ quia abierant inciuitatẽ ut cibos emerent. & solus saluator cũ sola
peccat̾te & alienigena locutꝰ ẽ. Quando enĩ gentes pͥmũ allocuta ẽ grã xͥ. qnͣ¬
de ubo salutis locuit fuerant. s extraneos illos arbit̾a solos filios regni scił iu
deossͥ in corporare uolenteᷤᷤ. q̃si circuibant ciuitatẽ. iuxta psalmistã disꝑs
admanducancdõ. & qͥa ñ erant saturati m̃murabant. Igit᷑ cũ illa mulier
admirata dixisset. quomͦ tu iudes cũ sis poscis ame bibere quȩ sum mulier
bere. tu forsitan petisses abeo & dedisset tͥ aq̃m uiuã. Pylchre duina sapia
humanȩ facundiȩ dignat᷑. nc̃ uti elegęntia. du ab aqͣ uisibili cuiꝰ ad peticio¬

Expanded text:
salutem ejus sitiens, totis visceribus charitatis illam revera in magna siti atsalutem ejus sitiens, totis visceribus charitatis illam revera in magna siti attraxit. Quod audientes illae, scilicet gentes, plus quam ista mulier, admiratione ete quibus et dicitur, quia « abierant in civitatem, ut cibos emerent, » et solus Salvator cum sola peccatrice et alienigena locutus est. Quando enim gentes primum allocuta est gratia de verbo salutis locuti fuerant; sed extraneos illos arbitrati solos filios regni, scilicet Judaeos sibi incorporare volentes, quasi circuibant civitatem, juxta Psalmistam: « Dispersi ad manducandum, et quia non erant saturati, et murmurabant . » Igitur cum illa mulier admirata dixisset: « Quomodo tu, Judaeus cum sis, poscis a me bibere, quae sum mulier ia humanae facundiae dignatur nunc uti elegantia, dum ab aqua visibili, cujus ad petitio
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt coutunt᷑ iudei samaritanis. In quo parua qͥdẽ dignatioĩs eiꝰ scintilla
p̃lucet. s eiꝰ indicio gr̃ȩ eiꝰ inm̃sitas quȩ ptꝰ modu incunctis gentibꝰ eadẽ
dignatione diffusa ẽ.p̃signata ẽ. Nã qͦm tc̃ mulierẽ ilła affatu suo pueñ.
quȩ nulłã colloquii ł alicuiꝰ coͣmunionis copiã haberet in omt̃umᷤ ¶ contẽp¬
toribꝰ uideis. & illã prior obsecrare dignatꝰ ẽ qͥsine eiꝰ ope nͣsołũ aquam
bib̾e.s. ꝓtotũ puteũ pot̾at inuinũ conu̾tere. sic om̃iũ gentiũ m̾ita mĩa
eiꝰ pͣueñ. qͦ alienȩ & inmunde reputabant᷑. ab illo peculiari ppło diꝰ. nimi¬
uͣ desius ł patrũ sux pͣsum̃te m̾tis. & obsecrare dignatꝰ ẽ ut conmunica¬
rent sͥ. maxime dicente apłõ. qͥlegatione fungebat᷑ ꝓillo. Obsecramis
ꝓrp̃o. reconciliamini dõ. Quã reconciliationem dũ ab ecłia degentibꝰ
ultͦnea ł gratuita legatione petiuit. ꝓfecto abilla bib̾e poposcit. quia

Expanded text:
scintilla praelucet, sed ejus judicio gratiae ejus immensitas, quae postmodum in cunctis gentibus eadem dignatione diffusa est, praesignata est. Nam quomodo tunc mulierem illam affatu suo praevenit, quae nullam colloquii vel alicujus communionis copiam haberet in omnium gentium contemptoribus Judaeis, et illam prior obsecrare dignatus est, qui sine ejus ope non solum aquam bibere, sed et totum puteum poterat in vinum convertere: sic omniuillo peculiari populo Dei, nimium de suis vel patrum suorum praesumente meritis, et obsecrare dignatus est ut communicarent sibi, maxime dicente Apostolo qui legatione fungebatur pro illo: « Obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo . » Quam reconciliationem dum ab Ecclesia de gentibus ultronea vel gratuita legatione petivit, profecto ab illo bibere poposcit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sic expectabant messiã ut dm̃ fore c̃derent. s hoĩem ꝗͣ uis magnũ. tam̃ hoĩẽm
tãtũ sur gͦ o ioħs luc̾na mundi ñ saltẽ discpłis tuis aꝑte pͥꝰ đm & hoĩem ee̾ os
tendis. qua tarditatẽ ip̃e meliꝰ nosti. s tãꝗͣ ꝑfectis. & infide xͥ exercitatis mỹ¬
tica ꝙ alta ploqͣris. quoꝵ suꝑficiẽ uixadu̾tere possint: Uideł ꝗͥa ñ iã añ passio¬
iniunctũ ẽ serincio sedeat ad dexterã maiestatis inexcelsis. Nic ordo nect̾¬
sariꝰ erat nr̃ȩ saluti. ut pꝰꝗ̃ sibimet exigeret ea ꝗͣ dĩ s̃. ag̾t ip̃e ł pateret᷑ ea qͦ¬

Expanded text:
sic exspectabant Messiam, ut Deum fore crederent, sed hominem, quamvis magnum, tamen hominem tantum. Cur ergo, o Joannes lucerna mundi, tendis, quorum tarditatem ipse melius nosti, sed tanquam perfectis, et in fide Christi exercitatis mystica et alta proloqueris, quorum superficiem vix advertere possint? Videlicet quia non jam ante passioest servitio, sedeat ad dexteram Majestatis in excelsis. Hic ordo necessarius erat nostrae salutis, ut priusquam sibimet exigeret ea quae Dei sunt, ageret ipse, vel pateretur ea q
Abbreviated transcription (Latin):
frustra ta̾to clamore ꝑmouisset. nouu̾q baptismi usũ maq̃ ꝓp̃i unum
hoiẽm ꝗͣ ꝓpt̃ dm̃ regnũ dĩ. tã cito desiturꝰ inchoasset. Et qͥdẽ hoc tr̃ꝑe o¬
portuno sciendũ erãt qͣ ꝓpt̾ manifestandu unũ hoi̾em . xpm baptihans
in aqͣuenisset. s tẽpꝰ loqndi tc̃ ñ erat ut hoc cęt̾a omĩa iã dicerent. Bap¬
tihabat itaq & penitentiã p̃dicabat. tãdiu donec incarcerẽ miteret᷑.
ͥo facto. nec discpłi eiꝰ nec ihõ aut discpłi eiꝰ usꝗ̃ baptihasse legunt᷑. donec
ip̃e pͥor baptiharet᷑ illo baptismo deqͦ ait. baptismo habeo baptihari. & qͦ

Expanded text:
frustra tanto clamore permovisset nonnunquam baptismi usum magis propter unum hominem, quam propter regnum Dei, tam cito desiturus inchoasset. Et quidem hoc tempore opportune sciendum erat, quod propter manifestandum unum hominem Christum baptizans in aqutizabat itaque et poenitentiam praedicabat tandiu, donec in carcerem mitteretur. Quo facto, nec discipuli ejus, nec Jesus vel discipuli ejus usquam baptizasse leguntur, donec ipse prior baptizaretur illo baptis
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. atq in huc ueniens. iuniorẽ ilłũ adqͣm om̃s mͦ ueniunt ut cęt̾os
ip̃e baptihauit. Ec̃ t uidi. Nonne magist᷑ ur̃ inqͥunt baptismo suo purifi¬
spũ scõ ꝙ igni : Ñ onne se indignũ diã solu̾e corrigiã eiꝰ caloiam̃ti. ltaq fac¬
ta qͦotione huimodi. uener̃ inqͥt usq adioħm. Nec mirũ rudes eatenꝰ dis

Expanded text:
dicit, atque inde huc veniens, juniorem illum ad quem omnes modo veniunt ut caeteros dicit, atque inde huc veniens, juniorem illum ad quem omnes modo veniunt ut caeteros ipse baptizavit. Econtra Judaei: Nonne magister vester, inquiunt, baptismo suo purifiSpiritu sancto et igni? . » Nonne se indignum dixit solvere corrigiam ejus calceati? Itaque facta quaestione hujusmodi, « venerunt, inquit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
bibia passibilia atq mortalia qͥbꝰ ablatis ł depositis ꝑ expoliationẽ mor¬
tis. recuꝑaret eadẽ ꝑ głãm resurrectionis candida facta .i. in passibilia
tione ꝙ uener usq ad ioħm. Ecce nc̃ qͦ tantꝰ tãqͤ uehem̃s flaũ uentꝰ. ut
ñ sołu harundo aliqͣ. s adulta iã arbuscula eiꝰ inpulsu agitari potusse ui¬
deat᷑. Crescente nãq iħu & isto iã incipiente minui. qͣ fieri oport̾e̾ suerat
& ipẽ ꝓtestatꝰ. emulati s̃ discpłĩ eiꝰ. uideiᷤᷤ maliciose sollicitantibꝰ. ꝓmui¬
die flamã concitare uolentibꝰ. ut testimoniũ ioħis qd ꝑhibuerat de iħũ
discpłĩ eiꝰ infirmare conarent᷑. ex torquendo uidł ab illo sermonẽ. diħu qͥ
apͥore testimonio dissonare uideretur. U̾bi gr̃a. Puta dixisse uideo. Ec¬
ce habemꝰ duos baptistas. Cuiꝰ eoꝵ baptismꝰ meliꝰ purificat : Tuiꝰ inqͥunt dis¬
cplĩ ioħis. nͥ eiꝰ qͥ aq̃s istas pͥmꝰ inueñ. pͥmꝰq mortalibꝰ ostendit. Baptista nr̃

Expanded text:
ibilia, passibilia atque mortalia, quibus ablatis, vel depositis per exspoliationem mortis, recuperaret eadem per gloriam resurrectionis candida facta, id est, impassibilia tione et venerunt usque ad Joannem. » Ecce nunc quoque tantus tamque vehemens flavit ventus, ut non solum arundo aliqua, sed et adulta tam arbuscula, ejus impulsu agitari posse videantur. Crescente namque Jesu, et isto jam incipiente minui quod fieri oportere fuerat et ipse protestatus aemulati sunt discipuli ejus, Judaeis malitiose sollicitantibus et invidiae flammam concitare volentibus, ut testimonium Joannis, quod perhibuerat de Jesu, discipuli ejus infirmare conarentur, extorquendo videlicet ab illo sermonem de Jesu, qui a priori testimonio dissonare videretur. Verbi gratia: Puta dixisse Judaeos: Ecce habemus duos baptistas, cujus eorum baptismus melius purificat? Cujus, inquiunt discipuli Joannis, nisi ejus, qui aquas istas primus invenit, primusque mortalibus ostendit? Baptista nost
Abbreviated transcription (Latin):
to iħu ꝑresurrectionẽ & ascensionẽ ip̃iꝰ dicta factiᷤᷤ ĩmo dicta & facta
sc̃pturis conferrent᷑. &. it̃ demũ oportune intelligerent᷑. Noc sane ingr̃a labi&
hoĩs. cũ dicẽ potuisset. ita me oportet exaltari. Sic & incęt̾is pene om̃ibꝰ lociᷤ
familiare ẽ ori eiꝰ apellare se filiũ hoĩs. Etqͥdẽ cũ hac apellatiõe meliꝰ hu¬
militatiᷤᷤ suauitatẽ dicta eiꝰ redolẽt. qͦ exemplo docem̃ noᷤ qͦ uicimoreᷤᷤ iac

Expanded text:
to Jesu per resurrectionem et ascensionem ipsius dicta factis, imo dicta et facta Scripturis conferrentur, et tunc demum opportune intelligerentur. Hoc sane in gratia labiorum hominis, » cum dicere potuisset, ita me oportet exaltari, sicut et in caeteris pene omnibus locis, familiare est ori ejus, appellare se filium hominis. Et quidem cum hac appellatione, melius humilitatis suavitatem dicta ejus redolent. Quo exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
lestias audire pacumt᷑. Et qͥdẽ difficił questionis huiꝰ sinis inueniret᷑. nͥ ꝓuidꝰ eran¬
głista ptꝰ aliq̃ diceret. ꝗͣ ꝗͣ ihc̃ ñbaptiharet. s discplĩ eiꝰ. isc exeo dicto facilior qͥsͣ¬
trũq simul uerũ eẽ ñpossit. liquet ꝓfecto qͣ iħm baptihasse hoc loco scđm uia¬
gatã opinionẽ diã. quã &rursũ poñ ut destruat ł corrigat. cũ dic. St ꝙ̃ cognos
ñbaptiharet. s discpłi eiꝰ. llȩc enĩ dũ dic̃. pͥorẽ sententiã destrut. qͣ iħm bap¬
emulantes disꝑsã fuisse innuit. maxime udeis inuidentibꝰ & inudiã c̃citã¬
tibꝰ sic̃ inseqͣntibꝰ declarat᷑ ꝑ questionẽ qͦ ex discpłis ioħ̃s cũ iudis facta ẽt nar

Expanded text:
lestias audire patiuntur. Et quidem difficilius quaestionis hujus finis inveniretur, nisi providus evangelista ptrumque simul esse non possit, liquet profecto quod Jesum baptizasse hoc loco secundum vulgatam opinionem dixit, quam et rursum ponit, ut destruat vel corrigat, cum dicit: « Ut ergo n baptizaret, sed discipuli ejus. » Haec enim dum dicit, priorem sententiam destruit, qua Jesum bapipulos Joannis aemulantes dispersam fuisse innuit, maxime Judaeis invidentibus et invidiam concitantibus. Sicut in sequentibus declaratu
Abbreviated transcription (Latin):
a pecẽa sua cognoscentẽ doluer̃: fleuer̃ c̃fessis̃. & salutiꝰ suȩ ꝯsiliũ receꝑunt. ut renas
petenti similitudine ꝓre. aꝓtẽpõe usꝰ ẽ Nã qñdo hȩc nichodemo dicebat. noctis &
tenebraꝵ tẽpꝰ erat. ꝗsic̃ adult̾ & scortatoreᷤ amant noctẽ diemq fugiunt. sic om̃s im¬
pii p̃sens scłm diligͣt a suturũ odert̃. acm̃datio ꝓtecti au̾tate se abscondt̃. E cont̃
sic̃ oposi ac pudici noctẽ fastidiunt. diẽq tardum emulo lumine p̃ueniunt.
sic om̃s qͥerđo s̃ pecc̃a sua oder̾ iusticiãq esuriunt &sicuint. p̃sensq scłm fasti¬
dientẽ. ẽ sciã ũq futuri regni dĩ u̾itatẽ reqͥrut. Conpeteni ꝗͥ ut dictũ ẽ simili
tudie ꝑconparationẽ lucis ac tenebraꝵx us ẽ. cuncto collaudans. qͥ qͥmͦ nchod̾mꝰ
intẽpore noctis lucẽ querebat u̾itatis ita uitȩ p̃sentis obscuritatẽ sacͤ scͥpt̃e il¬
lustratiõe solant᷑ adtendentẽ illi tãꝗͣluc̃ne lucenti ĩ caligmoso loco. donec di

Expanded text:
t renascSane competenti similitudine pro re et tempore usus est. Nam quando haec Nicodemo dicebat, noctis et tenebrarum tempus erat; quod sicut adulteri et scortatores amant noctem, diemque fugiunt, sic omnes impii praesens saeculum diligunt et futurum oderunt, ac mendacio protecti a veritate se abscondunt: econtra sicut operosi ac pudici noctem fastidiunt, diemque tardum aemulo lumine praeveniunt; sic omnes qui ex Deo sunt peccata sua oderunt, justitiamque esuriunt et sitiunt, praesensque saeculum fastidientes, consciatudine, per comparationem lucis et tenebrarum usus est, cunctos collaudans, qui, quomodo Nicodemus ut in tempore noctis lucem quaerebat veritatis, ita vitae praesentis obscuritatem S. Scripturae illustratione solantur, attendentes illi tanquam lucernae lucenti in caliginoso loco
Abbreviated transcription (Latin):
qu&ꝵ ego luc̃ disꝑsi. eiciendo uendenteᷤ. ꝙ em̃tes de templo. Nã iccirco lucẽ
istã ñ recipiunt. iccirco me ñaudiunt. qͥa nͥ decupidis & auaris atq rapa¬
cibꝰ ł adult̾is munifici. largi. atq oꝑosi fiant. & omĩno renascant᷑ ut ali
sint. dico illis qͣ regnũ dĩ c̃seqͥ ñ possunt. Isti tales uidenteᷤᷤ me eic̃e demoĩa
& scientt᷑ ꝙͣ illa indigito dĩ eiciã. qm maqi qͦ corã pharaone ex opibꝰ cognoᷤᷤ

Expanded text:
co lucem istam non recipiunt, idcirco me non audiunt, quia nisi de cupidis et avaris atque rapacibus vel adulteris, munifici, largi atque operosi fiant, et omnino renascantur, ut alii sint, dico illis quod regnum Dei consequi non possint. Isti tales videntes me ejicere daemonia, et scientes quod illa in digito Dei ejiciam , quem Magi quoque coram Pharaone ex operibus cogno
Abbreviated transcription (Latin):
certi. aut infirmi. dũ illũ ẽẽ filiũ dĩ c̃fessis̃. testimoniũ eiꝰ actpunt. Gerũtam̃
in illo artidõ łhora necessariȩ testificationiꝰ qnͣti c̃testari. aut sub sc̃be̾ ausi s̃.
Nonne om̃s relicto eo fugier: Nonne ꝑcusso pastore oue̾ disꝑse t. ꝙ sołu illũ re¬
liquer:. Ugit᷑ ꝗͣ dui hic d̾ñs informa serui testimonia regni dĩ declamaũ. ꝗͣ u̾s
testimonir̃ eiꝰ nemo accep̃. At uͥ reiectꝰ ac̃cilio malignantr̃. c̃tẽptꝰ aiudicibꝰ in¬
iqͥtatis & punitꝰ ut falsꝰ testiᷤ resurrer̃ amortius. &ascendens incęlũ dõ pat̾ suo

Expanded text:
t infirmi; dum illum esse Filium Dei confessi sunt, testimonium ejus acceperunt, verumtamen in illo articulo vel hora necessariae testificationis, quanti contestari aut subscribere ausi sunt? Nonne omnes, relicto eo, fugerunt? Nonne percusso Pastore oves dispersae sunt, et solum illum reliquerunt? Igitur quandiu hic Dominus in forma servi testimonia regni Dei declamavit, quamvis iniquitatis, et punitus ut falsus testis, resurrexit a mortuis, et ascendens in coelum, Deo Patri suo
Abbreviated transcription (Latin):
ñmis as filiũ suũ ut iudicet mundũ. Nã ecce iudicat. ecce disc̾nit. Ic̾dit
ineũ inqͥt ñ iudicabit᷑ Recte. iuste. fidelit᷑. Qenĩ c̾dit in eũ. hoc qͦ q supͣ dix̃¬
dicabit᷑ Quare ꝓpt᷑ adã moriet᷑ Quare ꝓpt̾ peccatũ illiꝰ adĩ regno exluss
inueniet᷑ absit in qt ñ iudicabit᷑. Qui aũ nc̃dit. iã iudicatꝰ ẽ.Ibi: Quando:
In illo pat᷑ suo. in illo peccatore antecessore suo. Quando ille peccaũ ꝓ uidi¬
catꝰ e. qnͣdo tunica pellicia indutꝰ & aregno dĩ eiectꝰ ẽ. tc̃ & iste iudicat᷑ &
cũ illo cuiꝰ inłubis erat aregno dĩ expulsiꝰ ẽ. Et q̃re inqͥs sic ex pulsꝰ. nc̃ amnet᷑¬

Expanded text:
n misit Deus Filium suum ut judicet mundum. » Nam ecce judicat, ecce discernit: « Qui credit in eum, inquit, non judicabitur. » Recte, juste, fideliter. Qui enim credit in eum, hoc quoque  illius a Dei regno exclusus invenietur? Absit, inquit. « Non judicabitur. Qui autem non credit, jam judicatus est. » Ubi? quando? In illo patre suo, in illo peccatore antecessore suo. Quando ille peccavit et judicatus est, quando tunica pellicea indutus et a regno Dei ejectus est , tunc et iste judicatus, et cum illo cujus « in lumbis erat , » a regno Dei expulsus est. Et quare, inquis, sic expulsus nunc et in aete
Abbreviated transcription (Latin):
sui & ingemiscẽs duc̃. Infelix ego sio. qͥs me lib̾abit Scorpore moruiꝰ buł̾
Quȩ sic nigit̃ clamantẽ cũ lib̾au̾it grã di. adhuc uiuens iã ñẽ incarne
nesc passionẽ qͣ ꝑcarnẽ eiꝰ erant oꝑantt̾ & siqͥd sub m̃murat ancilla su
reris inqt añs. qͥa dixi tͥ oportet uoꝰ nasci denuo. Mag̃ aũ mirandũ ẽẽt si
dixissẽ hoĩem ñrenatũ qͥ excarne natꝰ ẽ. & caro ẽ posse intͦire in regnũ di

Expanded text:
abit de corpore mortis hujus? » Quem sic jugiter clamantem, cum liberaverit gratia Dei, adhuc vivens jam non est in carne, nescit passiones, quae per carnem ejus erant operantes, et si quid submurmurat ancilla sureris, inquit Dominus, quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo. » Magis enim mirandum esset, si dixissem: hominem non renatum, qui ex carne natus est, et caro est, posse introire in
Abbreviated transcription (Latin):
plorans ab sconditũ incȩlo. corporeiᷤᷤqͦ ocłis inhereat uisibili eiꝰ signo. Qd ui¬
Aeince pꝰ. Similes illis fiant qͥ faciunt ca. & om̃s qͥ cfidĩ ĩeiꝰ. Et qͥde dauna cuu se
putant cantare canticũ s reuera qͥtiens hȩc dicunt. scam intentionẽ ipo

Expanded text:
plorans absconditum in coelo, corporeis quoque oculis inhaereat visibili ejus signo. Quod Juplorans absconditum in coelo, corporeis quoque oculis inhaereat visibili ejus signo. Quod Judeinceps: « Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . » Et quidem Davidicum se putant cantare canticum. Sed revera, quoties haec dicunt, secundum intentionem ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
malefico ᷤᷤ. s peccatũ ñ fec̃. nec inuentꝰ ẽ dols inore eiꝰ. Hoc idẽ intelligen¬
dũ et̃i. Iligneuᷤᷤ aut lapides serpens factꝰ fuisset. Nerũ tam̃ hoc ad mysteriuõ
ampliꝰ u alet ꝗ̃ eneu̾ fieri uissꝰ ẽ. tũ qͥa ut tale simulacrũ fieret ñ ferro ce¬
dente s igni cͥflante actũ ẽ. tũ qͥa natura eris ualde sonora ẽ. p̃t̃ea qͥa di¬
utur ue & rubigine corũpi difficillime pot̾. Ilã dñs ħo ñ maritali oꝑe
ser pentis i susurroneᷤ. aut detractore̾. occulte aliqͥt insibibat. s tãꝗͣ so¬
noꝵ esclare c̃ẽpans publice p̃dicabat sic̃ ip̃e d̾ se ip̃o ꝑhibuit. ego pala locun
libet uicu rubiꝗme solubilis extitit. Ao sũmũ totiꝰ ꝑfectio similitudĩs
sib serpentis. ut sic̃ serpenꝰ ille uisibilit̾ ꝓsigno exaltatꝰ ẽ & corporalibꝰ aspiei¬
ebat᷑ ocelis. ita corporalit̃ qͦ exaltet signũ hiuꝰ filii hoĩs. & m̃te seqͦns aq ex¬

Expanded text:
fecit, « nec dolus inventus in ore ejus . » Hoc idem intelligendum esset, si ligneus aut lapideus serpens factus fuisset. Verumtamen hoc ad mysterium amplius valet, quod aeneus fieri jussus est; tum, quia ut tale simulacrum fieret, non ferro caedente, sed igni conflante actum est; tum, quia natura aeris valde sonora est: praeterea, quia diuturnum est et rubigine corrumpi difficillime potest. Nam Deus homo, non mortali opere, serpentes, id est, susurrones aut detractores, occulte aliquid insibilabat, sed tanquam sonorum aes clare concrepans, publice praedicabat. Sicut ipse de seipso perhibuit: « Ego palam locslibet vitii rubigine solubilis exstitit. Ad summum, totius perfectio similitudinis sibus serpentium, ut, sicut serpens ille visibiliter pro signo exaltatus est, et corporalibus aspiciebatur oculis, ita corporaliter quoque Ecclesia exaltet signum hujus Filii hominis; et mente sequens atque ex
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi iracundo timore. timidaq iracundia trem̃te̾ ꝙ palpitãteᷤ. qͣ siꝗnũ ĩqͥunt
ostendiꝰ nob̾. qͥa hȩc faci : ludĩ nãq signa petunt ñaddĩ s ad suã głam. scił in
uanitate sicienteᷤᷤ illã qͣlactata ẽ antiqͥtꝰ ĩfancia gnͣtiᷤᷤ illiꝰ miracłoꝵ alimoiãm

Expanded text:
quasi iracundo timore, timidaque iracundia trementes et palpitantes: « Quod signum, inquiunt, quasi iracundo timore, timidaque iracundia trementes et palpitantes: « Quod signum, inquiunt, ostendis nobis, quia haec facis? » Judaei namque signa petunt, non ad Dei, sed ad suam gloriam: scilicet in vanitate sitientes illam qua lactata est antiquitus infantia gentis i
Abbreviated transcription (Latin):
ut illut. a sic̃ mandatũ ded m pat᷑ sic facio. Seͥt᷑. Recordati uͦ discpłi eiꝰ. qͥã scͥp
sensũ ut ĩtelligerẽt sc̃pt᷑aᷤ. Re cordati s̃ gͦ deillo fuisse scͥptũ. ꝗͥa uid̾ant. ĩpletũ: helꝰ
tͥs sui. ut ip̃a ĩfirmitaᷤᷤ eiꝰ qͣsi ñ apareret. ꝗͦ hactenꝰ hoc agebat ut diumitaᷤ lateret.
Qa enĩ aliut fac̾e potuisset. sinatȩ nr̃e ĩfirmitatẽ ñhab̾et: Cõmed̾gͦillũ hels
domꝰ dĩ. du durinitatiᷤᷤ fulgurãtiᷤ splendor se exerenᷤᷤ. nat᷑am ĩfirmã oꝑuit. ł
abscond. Responder̃ gͦ uidĩ. ꝙ dixer̃ ei. Qd̃ signũ ostẽdiᷤᷤ nob̃ qͥa hȩc faciꝰ. Quã dro
çelũ detonuit rane tacuer̃. qͣdui diuinitas fremuit Sillo carñ suȩ habitacłõ
ꝓclamãs. auferte ista hinc. & nolite fac̾e domũ patͥs mei dom̃ neꝗͣ. tãdi iudei
cͣtisce̾tenteᷤ ͣt hi sc̾e nichil ausis̃. At yͥ tonitruũ qͥeũ. rurs ꝓrepenteᷤᷤ adhuc tam

Expanded text:
ut illud: « Et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio . » Sequitur: « Recordati vero sunt discipsensum ut intelligerent Scripturas. Recordati sunt ergo de illo fuisse scriptum, quia viderant impletum: « Zelus tris sui, ut ipsa infirmitas ejus quasi non compareret, quae hactenus hoc agebat, ut divinitas lateret. Quid enim aliud facere potuisset, si naturae nostrae infirmitatem non haberet? Comedit ergo illum zelus domus Dei, dum divinitatis fulgurantis splendor bscondit. « Responderunt ergo Judaei et dixerunt ei: Quod signum ostendis nobis, quia haec facis? » Quandiu coelum detonuit, ranae tacuerunt, quandiu Divinitas fremuit, de illo carnis suae habitaculo proclamans: Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiaticontinentes, contra hiscere nihil ausi sunt. At ubi tonitruum quievit, rursus prorepentes, adhuc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ueni inħ̃c mundũ ut ñ uidentẽᷤ uideant. & uidentẽ ceti fiant. Uerũtam̃ nec
ista sp̃ualia sic iudicare tc̃ uenerat. sic̃ iudicat᷑ ẽ in maiestate sua. nec scła¬
ria ł carnalia ullomͦ uidicare habebat. s ut saluaret᷑ mundꝰ ꝑipͣm iudi¬
cands potiꝰ ꝗͣ iudicat᷑ erat Hac itaq udicii parte remota. de illa ad ꝗd ueñ
uidicio ꝓtinꝰsubiunꝗ̃. Qui c̾dit ineũ ñ iudicabit᷑. Qui aũ ñc̃dit iã iudicat᷑ ẽ¬

Expanded text:
videntes caeci fiant . » Verumtamen nec ista spiritualia sic judicare tunc venerat, sicut judicaturus est in majestate sua; nec saecularia vel carnalia ullo modo judicare habebat, sed ut salvaretur mundus per ipsum: judicandus potius quam judicaturus erat. Hac itaque judicii parte remota, de illo ad quod venit, judicio protinus subjungit: « Qui credit in eum non judicabitur; qui autem non credit jam judicat
Abbreviated transcription (Latin):
morantẽ ampliꝰ delectem᷑. Etenĩ pximũ̃ atq frem̃ nr̃m sese uult intel¬
legi. tã freqͣntẽ habens inore suo apellatione̾ filu hois. Et ꝓculdubio
magͣ hoc modo sese indicat nob̾. affinẽ. ꝗͣ si se apellaret tantũ hoiẽm. Qd̃
ut indubitant᷑ pateat. oꝑe pͣciũ ẽ responde his qͥ qͤrere solent cur đs
obrestaurationẽ gnr̃i humani hoiẽm assum̃s ñ det̾ra plasmaũ qͣm
assumt. ex qͣ fecerat ada s ex dñe eiꝰdẽ adã exꝑdita massa u̾am sũpsit

Expanded text:
morantes amplius delectemur. Etenim proximum atque fratrem nostrum sese vult intelligi, tam frequentem habens in ore suo appellationem filii hominis. Et procul dubio magis hoc modo sese indicat nobis afflinem, quam si se appellaret tantum hominem. Quod ut indubitanter pateat, operae pretium est respondere his qui quaerere solent: cur Deus ob restaurationem generis humani hominem assumens, non de terra plasmavit, quem assumeret, ex qua fecerat Adam, sed ex genere ejusdem Adam, ex massa perdit
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m cͣm̃daẽ. ł głam ꝓpͥam qͣrere ꝗͣ necessariã. audientiũ salutẽ optare
manifestũ sit. Sic enĩ inqͥt ds̃ dilex̃ mundũ. ut filiũ suũ unigenitũ da¬
ret. honne hoc dic̃s rationabilit᷑ ostend iccirco inse filiũ hoĩs c̃dendõ e̾ẽ
qa sit unigenitꝰ filiꝰ dĩ pat̾ õ substantialiꝰ : Iccirco oportune repenit q dix¬
erat. ut um̃is qͥc̃dit inp̃o ñ ꝑeat. s habeat uitã ẽtͣnã. Quantũ habet grͣ̃s &

Expanded text:
iam propriam quaerere, quam necessariam audientium salutem optare, manifestum sit. « Sic enim, inquit, Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret. » Nonne hoc dicens rationabiliter ostendit, idcirco in se Filium hominis credendum esse quia sit unigenitus Filius Dei, Patri consubstantialis? Idcirco opportune repetit quod dixerat: « Ut omnis qui credit in
Abbreviated transcription (Latin):
ri oportet filiũ hoĩs. ut om̃iᷤᷤ qͥ c̾dit in illũ ñ ꝑeat. s habeat uitã ȩĩnam
Ecce qͣlẽ uiã qͣlẽ int̾itũ uni expectanti regnũ dĩ. & in illo uno om̃ibꝰ qͥ ex¬
spectant ł quer̃ illut. paulatĩ saluator ostendit. Dixerat ñ nͥ renatũ¬
rante uͥ uoluerit. & cȩ̃ta magna qͥdẽ & alta ꝗͣ tam̃ q̃ dũ nichodemũ altiꝰ ꝓ¬
uexerant. ut plus de illo estimaret ꝗͣ pͥmo c̾fessuᷤᷤ ẽ dicẽs. scimꝰ qͥa ado ueniᷤᷤ¬
ti magister: Ncͣ aũ qͣ se auditurũ ñ sꝑabat audire incipͣ. scił qͥ hic idẽ ma

Expanded text:
 ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Ecce qualem vitam, qualem introitum uni, exspectanti regnum Dei, et in illo uno omnibus qui exspectant, vel quaerunt illud, paulatim Salvator ostendit. Dixerat, non nisi renaturante ubi voluerit, etc. Magna quidem et alta, quae tamen nondum Nicodemum altius provexerant, ut plus de illo aestimarent, quam primo confessus est, dicens: « Scimus quia a Deo venisti magister. » Nunc autem quod se audituru
Abbreviated transcription (Latin):
ecrandõ hoct̾ẽ facinꝰ. cuiꝰ obmagnatudinẽ seruilibꝰ penarũ modis m̾to pu¬
indomo nuptiarũ sponsiq dm sui. paranymphusẽ. stans & audiens eũ
& ꝗaudio gaudens ꝓpt̾ uocẽ ciꝰ. gratulantis suꝑ industria ł sedulitate
sua. q condignã sͥ puellã adduterit. Plane hiuic simile ioħs̃ illut asserit
qd ueñ ip̃e inaqͣbaptihans. parare dño plebẽ ꝑfectã. sũ enĩ dirisset qͥ ha¬
bet sponsã sponssc̃. amicꝰ aũ sponsi qͥstat &audit eũ gaudio gaudet ꝓptͣ uo

Expanded text:
secrandum hoc esse facinus, cujus ob magnitudinem servilibus poenarum modis merito pusecrandum hoc esse facinus, cujus ob magnitudinem servilibus poenarum modis merito puidcirco magnus in domo nuptiarum sponsique domini sui paranymphus stans, et audiens eum et gaudio gaudens propter vocem ejus gratulantis super industria vel sedulitate sua, quod condignam sibi puellam adduxerit: plane huic simile Joannes illud asserit, quod venit ipse in aqua baptizans, parare Domino plebem perfectam. Cum enim dixisset: « Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui stat et audit