comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animabos lucrandis inuigilant ꝑ ducere
& aliossecum aduitam sestinant: niam quisi¬
bi uiuut quicarpis suae uoluptatib pascita
recteotiosus redargiutur . quia fruction
diuiniotens uonsectatur: qui uero xusquȩ
adassatẽ ultimam dõ uiuere neglexit
quasius que adunidecinam otiosus siceit:
Vuderate usquȩ adundecimam corpentibus
dicitur :Quidhicstatis totadieo tiosis ac
siapte dicatur: & sido uiuere in pueritia
& iuuentute noluistis. saltim adultimam aeta¬
ter resipiscite : & aduite uias cum iamla¬
boraturi multum nonestis uł seso uenute
& talesergopater familias uocat & plerumq
ante remunerantur quia prius ad regnum
decorpore exeunt quam hi qui in pueritia
uocaties se uidebantur: Annon adupdo¬
cimam uęnit latro qui & si ponhabuit ꝑ
a&atem : habuit tamensero ꝑ poeuam:
Quidñ incruae consessus est & peue cumnuocis
sententia spm̃ exalauit uitae: Ahiouis¬

Expanded text:
animabus lucrandis in vigilant, perducere animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novis
Abbreviated transcription (Latin):
a& atum momenta distinguere enane
quippe . intellectus prĩ pueritiaẽ: hora
aut̃ testia. adolescentia. intelligipotest:
quia quasiiam solmaltum preficu du&
hona catis crescit. Sexta uero iuuentus e.
quia uelut incentro solfigitur dum in ea
plenitudo roboris solidatur Nopa aute
sepertus intelligitur inquasol uelut abalto
axedes cendit quia a&as acalore auentu¬
tis deficit: Vndecima uerohora ẽ as que
appellant ut plus quam sepes esselius tra¬
ent ÷ quos prouectiorer uocant: quia ergo
aduitam bonam alius inpueritia. aliusbi
adulescentia : alius lpuiuentute. aliusui
senectute: alius indecrepita acdate pdu¬
citur: quasi diuersis horis operaru adoi¬
inchnĩ uinica laborat uieium in hacuita
caq sua sunt querito huc ad dnĩ uipeam
ponuenit: Illinanquȩ diõ laborant. qui
ponsua sed lucra domipica cogitant. qui
relocaritatis studio pia&atis mseruiunt:

Expanded text:
aetatum momenta distinguere. Mane aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae υτέρονς appellant, ut plus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad viin Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quinuis cnfide recta bonȩ actionis excitit:
biuuuis unneae operarius fuit: Operatorer¬
doin ane hora testia sexta & poua anti¬
iuus ille& hebraicus populus designatur .:
qui i elactis suis ab ipso muidi exordio dum
reta fide dm̃ studuit colere : quasi nondor¬
tina iuiuneae cultura laborare: Adundo¬
cinam uero gentiles uocantur quib & dicitꝰ᷑
quidhicstatis totadie otiose quienim trans¬
acto tam longo mundi tempore prouita sua
laborare neglexerant quasi totadie otio¬
sistabant. Sed pensate frs quid inquisiti
res pondeant: dicuntenuim quia nemo nos
conduxit: Nullus quippe adeos patriarcha:
pullus proph&auenerat x quid ẽ dicere
ad laborem nemo nos conduxit nisiquia
uitȩ nobis uias nullus predicauit : Euidergo
nos abono opere cessantes inexcus atione prã
dicturisumus qui pene amatris utero ad fidẽ
uenimus. qui uerbauitae ab ipsis cunabulis
os sumus uero & casdem diuersitates hora¬
rum &iam adunum quemq hominem per

Expanded text:
quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis 2. Possumus vero et easdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per
Abbreviated transcription (Latin):
flen adtestare sol& : quia quouiu aorpris
eius sepulturae traderent: abeorum narib
odorspillius flagrantia ponrecnnit Faee¬
ergo domquicamn bonaterra fructurim pai¬
enti an rrddit quat ex arata disciplnac us
as giu entłm in illo districo iudicio babitu¬
risumus uo sqiuia bono operercor pentes
mipuca egenus & sine mapibusolop loestien

Expanded text:
fletu attestari solet, quia quousque corpus fletu attestari solet, quia quousque corpus ejus sepulturae traderent, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non receergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae voargumentum in illo districto judicio habituri sumus nos, qui, a bono opere torpentes, m
Abbreviated transcription (Latin):
sat apeneligiosor quorque inbos pitalitre
surcipiens horcoranse legere bie biterin¬
sione faciebat T actunque est ut quantu
adnensuran propriam plere sacitei scrip¬
turam discer& : Cum sicut dixi litteras fun¬
ditus ignorar&e: studelat in dolore semꝑ
gratias agere ħ ymnisdo & laudibus dicb:
ac noctibus uacare. Sed cum iam tempur
essa utcanta eius pacientia remuuerari
debius scdimembrorum dolor aduitalia re¬
dut. Cum que se lam morti proxitua as¬
nouit. peregrinos uiros at que in bospitaliꝰ¬
tate sus ceptos ammonuit ut surgerent.¬
& cumeo psalmos pro expectatione exitꝰ
decantarent: Cumque cum eis & ipsemori¬
ens psallera uoes prallentium repente cor¬
pos qua llcmtors oremagni clamorr dlicens
teresopant laudes inelo: cumque adeas¬
deme lauides quas intus audierat aur icor¬
dis intender crsca ila apima caruerolite
est inedascuntȩ illatanta illie flagrantia
odoris as ꝑsacst ut om̃s qui illic aderara it¬
inter fuit qui nuic urqueuiuit & cum magno

Expanded text:
eligiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Factumque est ut, quantum ad mensuram propriam, plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit, peregrinos viros atque in hospitalitate susceptos admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit, cum terrore magni clamoris, dicens: tae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. Sed exeunte illa tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes illi qui aderant ininterfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno
Abbreviated transcription (Latin):
frs̃ lemĩ audistis. expositione nonindi¬
g& sed am monitione: quam erum
ꝑ sem& ipsam ueritas exposuit. hancdis cu¬
tere humana fragilitas non presumit :
sed .ẽ. quod sollicite in hacipsa expositione
domipica pensaro debenus quia siuono
uo bus semor uerbum a gram mundum uolu¬
cres dacmonia spinas diuitias significare

Expanded text:
e non indiget, sed admonitione. Quam enim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia, sp
Abbreviated transcription (Latin):
pobis aliqud onuuant Opera quippecus
terium aliud locuntur. Eoceerm quis u¬
tahustauam cecus iste fuerit ignoramus
scoliamsn riu quippeest geraus huma¬
uumn quo diunparto primo aparadisi ta¬
dum enqulisum claritatem suꝑpeluris ig
inip desiderium uideat: at que lraora
unebonio peris gressus pouat Notur¬
dum uero est qł cum ibs hiericho adp¬
nuu uare dicitur : cecus inlumi natur: hie¬

Expanded text:
nobis aliquid innuant. Opera quippe eju mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignjam per desiderium videat, atque in via vitae boni operis gressus ponat. 2. Notandum vero est quod cum Jesus Jericho appropinquare dicitur, caecus illuminatur. Je
Abbreviated transcription (Latin):
ultare scñ salutarẽ hostiã domynici cor poris
& sanguinis consecrandus hi greditur pã
& ipsa singularier simplex & castapripob
uobis Nonin congruȩ ꝑ immo latiouemi colum¬
bae siuetustur is. potest figuraliter xpri
ed &somnis infine mundi ȩcđa primo cominuni
resur rectione cunctam terreuae laberenor¬
talitatis & corruptionis exu&: ac deinceps uni
regni clestis hierus alem bonorum uictinis
operum dno commendata trans fereur: qđ
aut̃ s meon & apna prouecte uidelias & ati
uir & semipa deuotis confessionum officusdtm̃
quem corpore paruum uident sed nagnum diui¬
uitate ltelleguit Excipiunt: illã profecto
populiudacorum synagogam figurate de¬
nintiat. que longa lncarnationis eius expec¬
uit & piarum ulnuis accionum & fidei ponficte
uocibus ex altare ac magnificare studuit: ac¬
clamans illi & dicens: Dirigeme hauoritate
quia merito uterq sexus ei gratul abuidus
occurreri qui utriusq: redemptor apare¬

Expanded text:
oris oris et sanguinis consecrandus ingreditur. Nam et ipsa singulariter simplex et casta nostri ri pro nobis, non incongrue per immolationem columbae sive turturis potest figuraliter exprimi. Sed et omnis in fine mundi Ecclesia primo communi resurrectione cunctam terrenae labem mortalitatis et corruptionis exuet, ac deinceps in regnum coelestis Hierusalem bonorum victimis operum Domino commendata transferetur. Quod autem Simeon et Anna, provectae videlicet aetatis vir et femina, devotis confessionum officiis Dominum, quem corpore parvum vident, sed magnum divinitate intelligunt, excipiunt, illam profecto populi Judaeorum synagogam figurate denuntiant, quae longa incarnationis ejus exspecnit, et piarum ulnis actionum, et fidei non fictae vocibus exaltare ac magnificare studuit, acclamans illi et dicens: Dirige me in veritatquia merito uterque sexus ei gratulabundus occurrerit, qui utriusque redemptor appare
Abbreviated transcription (Latin):
nito er goturtur & columba dio offerant
nibostiam quia pinirum simplex &pudica
fidelum conuersatio gratum estilli sacrifi¬
cium iustitiae quia quilabo rat ingemitu suo:
quilacrinis stratum suum singulas ꝑnocier
mactatCunuero utraquȩ auis ista propi
consuudrim gemendi presentes saonum
luctus & desideria suꝑna designat : hocta¬
men differt quod curtur soliuagus columba
aut̃ gregatin gemere consucuit & obidisco
scertas oratiolum lacrimas. illa publicos
ecclȩ conuentus insinuat: Bene aut̃ puerils̃
primo circum ciditur ac sic interpositis diebus
hicrosolimam cm hostia defestur: qui a
& ipse iam iuuenus prius omnẽ carnis corrup¬
donem morieado acresurgendo calcauit: ac
deuide interpositis diebus cum ipsa carpe
lam i mostali quam prourã salute hostiamdo
fecerat ad gaudia suꝑnacciuitatis ascendit
&uiuus quisq prm̃ prius aqua bararom app¬
catips mibus quasi uera circum eisol ne part¬
qatur atsic prosicicite gratia none lucisad¬

Expanded text:
rito ergo turtur et columba Domino offeruntur in hostiam: quia nimirum simplex et pudica fidelium conversatio gratum est illi sacrificium justitiae: quia qui laborat in gemitu suo, qui lacrymis stratum suum singulas per noctmactat. Cum vero utraque avis ista propter consuetudinem gemendi praesentes sanctorum luctus et desideria superna designet, hoc tamen differunt quod turtur solivagus, columba autem gregatim gemere consuevit; et ob id ista secretas orationum lacrymas, illa publicos Ecclesiae conventus insinuat. Bene autem puer Jesus primo circumciditur, ac sic interpositHierosolymam cum hostia defertur, quia et ipse jam juvenis prius omnem carnis corruptionem moriendo ac resurgendo calcavit; ac deinde interpositis diebus cum ipsa carne jam immortali, quam pro nostra salute hostiam Deo fecerat, ad gaudia supernae civitatis ascendit. unusquisque nostrum prius aqua baptismi a peccatis omnibus, quasi vera circumcisione purgatur, ac sic proficiente gratia novae lucis
Abbreviated transcription (Latin):
iam & ipse dictus est magni consilii angelus uerum¬
tamen alibi quuddicit proph&a: quia pon legats:
neque angelus. sed ipse ueniens saluos faciaꝰ cos
id est adsaluos faciendos eos ponmitt& legatum: non
mict& angelum : sed uepi & ipso: quis ueni&: & ipse
augelus. ceste nonꝑ angelum iusiquia iste sic ange
non dicer&ur : Sixps nihil proph&ara proph&a
uondicer &ur: Exortatus est pos ad fidem & ad ca¬
pis sendam uitam aauam: Aliquid presens ad nun¬
tiduit. aliquid futurum predixit: Ex eo quod preseris
ad nuntiauit angelus erat. ex eo quod futurum pre¬
dixit proph&a erat: Exeo quod uerbum di carofac¬
tum est. & angelorum & prophoarum dñs erat:¬

Expanded text:
Nam et ipse dictus est magni consilii angelus . VerumNam et ipse dictus est magni consilii angelus . Verumtamen alibi quid dicit propheta? Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos, id est, ad salvos faciendos eos non mittet legatum, non mittet angelum, sed veniet ipse. Quis veniet? Ipse angelus. Certe non per angelum, nisi quia iste sic angelnon diceretur. Christus si nihil prophetaret, propheta non diceretur. Exhortatus est nos ad fidem, et ad capessendam vitam aeternam. Aliquid praesens annuntiavit, aliquid futurum praedixit. Ex eo quod praesens annuntiavit, angelus erat. Ex eo quod futurum praedixit, propheta erat. Ex eo quod Verbum Dei caro factum est, et angelorum et prophetarum Dominus erat
Abbreviated transcription (Latin):
illis oculi ualuerunt: hoc in nobis fides. Cerpon
quippe animo quodoculis non potiumus & pre¬
lati illis sumus qm̃ depobis dictun est bcati
qui ponuident & credent Addo antem. quia
forte hitelleximus quod illa turba ponintellex.
& uerenos pastisumus : qui ad medullam ordei
ꝑ uenire potiumus: depiq homines illi qui
i derunt quidputauerunt : illi inquid homines
cum in dissent quod fecerat signum dicebant:
qui ahic estuero proph&a, Forte adhuc ideo pro¬
ph&am xpm putabant quia suꝑ faenum dis¬
cum bebant: Erat aut̃ ille bis proph&arum¬
proimpl&or proph&arum scĩficator propheta¬
rum sed & prophaa. nam & morsi dictimest
suscit abo eis proph&am similemtui : Similem sccun¬
dum carnem non secundum maiestatem: & de ipsoxpõ
illam dnĩ promissionem habere intellectum inactib
uerbodĩ propbaat cum proph&is uerbundi  & pro¬
ph& a uerbum dĩ: Meruerunt prioratempora pro¬
phaas afflatos & impl&os uerbodi meruimus nos¬

Expanded text:
illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intelleximus quod illa turba non intellexerit, et vere nos pasti sumus, qui ad medullam hordei pervenire potuimus. Denique homines illi qui viderunt hoc, quid putaverunt? Illi, inquit, homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant, quia hic est vere propheta. Forte adhuc ideo prophetam Christum putabant quia super fenum discumbebant. Erat autem ille Dominus prophetarum, impletor prophetarum, sanctificator prophetarum, sed et propheta. Nam et Moysi dictum est: Suscitabo eis prophetam similem tui . Similem secundum carnem, non secundum majestatem. Et de ipso Christo illam Domini promissionem habere intellectum, Verbo Dei prophetat: cum Prophetis Verbum Dei, et propheta Verbum Dei. Meruerunt priora tempora Proph
Abbreviated transcription (Latin):
constitutum. Cur enim quinq: milia erant: nisiquia
sub lege erant  quelexquinq: libris morsi explica¬
tur: uipde & quinq: illis porticib: languidi prodebant :¬
non sapabantur: Illeaut ibicurauit lagindu.
qui & hic turbas dequinq panibus pauit: Nam
&suꝑfȩnum discumbebant carpaliter er gosa¬
piebant & in carpalibus quiescebant. omnis
eptom carosenum Quae sunt aut̃ illa fragmeri¬
ta nisiquepopulus non potuit mandacare
Intellegintur ergo quedam secr&iora ortelleger¬
tiae. quemultitudo nonpotest capere quidergo
restat uisi ut secr& iora intellegentiae que
non potest capere multitudo illis credantnt
qui idoncisi & alios docere sicut erant apli
rabiliter quia magnum faccum est & utiliter
quiã spiritale factum est: quitunc iuderiit
am mirati sunt: nos enom nonmiramur cum au¬
diuimus: Factum estenom ut illiuiderent
scriptum est autem ut nos audiremus: quodi

Expanded text:
constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub Lege erant, quae Lex quinque libris Moysi explicatur? Unde et quinque illis porticibnon sanabantur. Ille enim ibi curavit languidum, qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant. Carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant apostst hoc et mirabiliter, quia magnum; factum est et utiliter, quia spiritualiter factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos enim nunc miramur cum audimus. Factum est autem ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in
Abbreviated transcription (Latin):
puer palea uero orde ioccultabatur: Uenit ipseunus
utramq: ꝑ sonam in seportans sacerdotis & regis : sacer¬
detis ꝑuictinam qua scipsum obtulit pronobis do
ragis quia regimur abco & aperiuntur que clausapor¬
talbaitur. Gratias illi impleuit ꝑse quod ꝓu&uster¬
tamentum promit tebatur: & frangiius sit paner
frangendo multiplicati sunt: Nibil uerius: qtunque
enim illi librimorsi: quam multos libroscum ex po¬
punitur : tamquam frangendo idẽ discrendo fecorunt
sed qaquillo ordeo ignorantia primi populi tegeba¬
tur : dequo primo populo dictum est quãm diulegi¬
turmorses uelameni supra corda corum positum estꝰ
Nondum eum ablatum erat uclamen quia nondum ue¬
perat xp̃s: Non dum uelum tompli fuerat illo incruce
pendente conscissum: quia ergo ignorantia populierat
innuiit sed intellactorem requirunt: nam & ipse
iuimerus pastipopuli : populum significabat sub logo

Expanded text:
per paleam vero hordei occultabatur. Venit ipse unus per paleam vero hordei occultabatur. Venit ipse unus utramque personam in se portans, sacerdotis et regis: sacerdotis per victimam, quam seipsum obtulit pro nobis Deo; regis, quia regimur ab eo: et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi; implevit per se quod per Vetus Testamentum promittebatur. Et frangi jussit panes: frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim illi libri Moysi, quam multos libros, cum exponuntur, tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt? Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est, Quamdiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum positum est : nondum enim ablatum erat velamen, quia nondum venerat Christus; nondum velum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum: quia ergo ignorantia populi eratinnuunt, sed intellectorem requirunt: nam et iste numerus pasti populi, populum significabat sub Lege
Abbreviated transcription (Latin):
cursamus quinq panes hitelleguntur quinq libri
morsi merito pontriticei sedordeacuqua adue¬
tus testamentum ꝑtinent  Nostis aut or deam Ita
creatum ut ad medullam eius uix ꝑuenuatur uesti¬
tur epim cadem medulla tegmino paleę & irisa
palca tenax & inherens ut cum labore exuatur
alis est littera u&eris testamenti: uestita tegminilus
car uałium sacramentorum sed siadeius medullam
ꝑ ueniatur . pascit & satiat: Ferebat ergo quidã puer
quinquo paner a duos pisces: siquȩramus quifuerit
puerute forte populus irł erat. sensu puerili portabat
pam anducalut : Illa eram que portabat clausa ope¬
rabit apta pascebant. duo aut pisces uidentur nobis
si gnificare duas illas inu& eretestameno sub limes
ꝑsouas quae engebantur adpopulum scĩfican¬
dum & regendumꝰ sacerdotir & regis & ipstinme ro¬
nie ueuit aliquando quiper illas significabatur:
Ueuit aliquando quiper medullam ordei ostendebatur

Expanded text:
curramus, per quinque panes intelliguntur quinque libri curramus, per quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi, merito non triticei, sed hordeacei, quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum. Sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo quidam puer quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat, qui sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, et aperta pascebant. Duo autem pisces videntur nobis signpersonas, quae ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur: venit aliquando qui per medullam hordei ostendebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut discamus aliquando ipterrogamus quod scenus
scire uolentes utrum & ille sciat queni biterragan
utrunq: hoc poueratbñs: & quod interrogabat scie¬
bat quidepum e& facturus ipse pouerat & hoc peso¬
re philippum sciebat similiter Quarelaq paterro¬
gabuat nisi quia illius ignorantiam demons trabat
& hoe quars fecit utdici postintellegenus ⁊pr
ra piilippus haterrogatus: Ducentorum deiaonoru
paporon sufficcre quibus tanta illatirbo re face¬
pauot  e rat bi qui dam puer portans quunq papies
ordeacios & duos pisces. &aitibs facite bomines
dis cumbere: Eratautem ibi multum serum: ecdis¬
positi apte discum benters Noniam quinq paues secd
quod adiecerat qui creauerat quod &tum erat &
depis cibus : quantum sufficiebat: parum est turbam
illam fuis sesatiatam : & iam fragmenta resederunt
Et ipsa colligilus sasunt. neperirent: & impleuerunt
duo decim cophipos fragmentorum. Breaitenut

Expanded text:
ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid enim esset facturus ipse noverat; et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. 4. set Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Erat autem ibi multum fenum, et dispositi ante discumbentes, non jam quinque panes, sed quod adjecerat qui creaverat quod auctum erat: Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt, et etiam ipsa colligi jussa sunt ne perirent. Et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. Breviter ut
Abbreviated transcription (Latin):
sola prodes sa bouitas ubi nor erat panuis undeturba
esuriens pascer&ur : Nisi bonitati adess& potostas. leui¬
n a illa turba & ȩsuriens remaner&: demq & dir¬
cipuli quierant cum biõ. in fame & ipsi turbas uolebant
pascere: ut non remanerent in aues. sedunde pascerent
non habebant: Interro gauitdns unde ȩmerentur
panes ad turbas pascendas. & aitscriptura: hoc
aut dicebat temptans eum: discipulum scilic&.
philippum quem interrogauerat: ipseenim sciebat
quidea facturus: Cui ergobono temptabat: pisi
quia ignorantiam discipulidemonstrabat  & forte
ndemons cracione lgnorantiae disciptili: aliquid sig¬
nificauit : A pparebitergo cum ipsum saeramen¬
tum ddequinq papibus edeperit nobis loqui: &
quid signific& indicare: Ibiepim uidebimus. quare
tins in hoc facto Ignorantiam discipuli uoluit biter¬
rogando quod sciebat ostendere: Flam interro¬
gamus al quando quod nescimus. audi reuolentes

Expanded text:
sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuriens remaneret. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura, Hoc autem dicebat tentans eum: discipulum scilicet Philippum, quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? Et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes
Abbreviated transcription (Latin):
poris astun lum d uobus ꝑ elas indicauer It a factũ la
quieritu i peie desł tatur pulhriuudine fa esilo
ueroꝑuturam cum uideris hoc esttotatdi c
laudasse Antteras comiideris: pon hoc est tocum qna
commoneris & legere : & epimdicis cum uideris litteras
si forte poneas postilegere: quid putamus esse quodhic
scripuin est : In terrogas quid sit cumiam tudeas aliquid
Iliud tibi demons traturus est aquoqueris. agnosceris qrad
indisti alios illeo culor hab& aliostu: non ne similit
apices uid&uis sed nonsimiliter signa cognoscitis : Iuergo
uides & laudas illeuid&. laudat & legit & intellegitꝰꝰ
Quia ergo uidimus quia laudauimus legamus & intella¬
gamus Drim̃rimonte multo magis hitellegamus quia
dis ipnonte uerbum est in alto: pro inde ponquasi
humiliter lac& quod imonte factum nec transeunter
preter eundum est sed suspiciendum: Turbas uidit¬
esurientes agnouit misericorditer pauit non solum
probonitateꝰ uerum &iam propotestate: ꝯuidenon

Expanded text:
 illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, terae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; litteras cum videris, non est hoc totum, quoniam commoneris et legere. Etenim dicis cum videris litteras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas, ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus. Dominus in monte. Multo magis intelligamus, quia Dominus in monte, verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est, nec transeunter praetereundum, sed suspiciendum. Turbas esurientes agnovit, misericorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
iudaecrum Euntes autem discipuli: fecorunt
sicut preceperat elibs̃ : &i ad duxerunt asipã &pullũ:
Qm̃ euntes apłi soluerunt asinam alienam ministeriũ
quidem fuit illorum uistus autem & auctoritas xp̃i:
uec enim potuis sent tollere iumentum alienum ab
illo domino qui ñ eos cognoscebat quies sent. pisi
addandum: Sic quod apłi soluerunt iudacos uł gen¬
tes deuinculo inimici In prima quidem facie eorũ

Expanded text:
scipuli fecerunt sicut praecepit illis, et adduxerunt asinam et pullum. uod euntes apostoli solverunt asinam alienam, ministerium fuit quidem illorum, virtus autem et auctoritas Christi. Nec enim potuissent tollere jumentum alienum ab illo domino qui non eos cognoscebat qui essent, nisi ad dandum. Sic quod apostoli solverunt Judaeos et gentes de vinculo inimici, in prima quidem facie eorum
Abbreviated transcription (Latin):
autem duos istos p&rum &philippum apostolos
expouit htellegi opostere: ꝙñ hi primum trans¬
gredientes iudaicos fines. gentes adduxer̃ adxpm̃
Shilippus quidem samariam: quam ipsam sa marias.
asinam esse interpr&atur: P&rus autem gentes.
accipiens corpeliu exgentibus quasi samarie prer
quia ego solus dns. non solum animalium neq: solum
corum quimihi subditisunt sed omnium hominton
&iam quimihi contrarusunt: Nam & peccatores
conditione qui demmei sunt. uoluntatȩ autem sua
diaboli: meus estenm orbis terre & plenatudoeiꝰ:
Dñs operam corum desiderat: Ius cum est ut aliquan¬
docreatura seruiat suo factori: genteserumds̃ in
potestate diaboli protempore reliꝰquit ut tempt&.
non inã &pum contempsit ut ꝓdat : neces seautem
ut fiat quod scriptum est homines & iumenta sal¬
aut̃ proph&ia. Iniuudea remansit Namde apima
li illo ponboc quod uidebatur neces sarium erat¬
xpo sedillud quod intelle gebatur: id est non caro

Expanded text:
autem duos istos Petrum et Philippum apostolos exponit intelligi oportere, quoniam hi, primum transgredientes Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samariam, quam ipsam Samariam asinam esse interpretatur. Petrus autem gentes accipiens Cornelium ex gentibus quasi Samariae pullum. quia ego solus sum Dominus, non solum animalium, neque solum eorum, qui mihi subditi sunt, sed omnium hominum, etiam qui mihi contrarii sunt. Nam et peccatores conditione quidem mei sunt, voluntate autem sua diaboli. Meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus . Dominus operam eorum desiderat. Justum est, ut aliquando creatura serviat suo factori. Gentes enim Deus in potestate diaboli pro tempore reliquit ut tentet, non in aeternum contempsit, ut perdat. Necesse est autem ut fiat quod scriptum est: Homines et jumenta salautem prophetia in Ecclesia remansit. De animali etiam illo, non quod videbatur, erat necessarium Christo, sed illud quod intelligebatur, id est non caro,
Abbreviated transcription (Latin):
mesoli Vis cognoscere mansu& uͦ dinem uenientis
considora spediem aduentus cius. Non sed& incur¬
ru aurco preciosa por pura falgens pecascendito
suꝑ scruidum equum dis cordie amatoremi colitis
qͣbui orias lactantiao pectus hab& repleum
qui delonge odoratur bellum. & gaud& aduocen
tubȩ: & cum uiderit sangineamꝰ pugnam dtan
ipicor desuo benefaccum sed sed& suꝑ asinam tran¬
quillitatis & pacis amicam: Non dutem i des
incircuitueuis splendentes gladios. autediena
orpamenta armorum terribilium: sed quids
ramos frondentes tostimonia piadatis: ulepit
ergo mansu&us nonut propter potentiã time¬
r &ur sed ut propter mansu& udinem amaro¬
tur: Sedens suꝑ asinam & pullum eius. Ergo¬

Expanded text:
e. Vis cognoscere mansuetudinem venientis, considera speciem adventus ejus . Non sedet in curru aureo pretiosa purpura fulgens, nec ascendit super fervidum equum discordiae amatorem et litis, qui gloria jactantiae pectus habet repletum, qui de longe odoratur bellum, et gaudet ad vocem tubae, et cum viderit sanguineam pugnam, dicit in corde suo: Bene factum; sed sedet super asinam tranquillitatis et pacis amicam. Non autem vides in circuitu ejus splendentes gladios, aut caetera ornamenta armorum terribilium. Sed quid? ramos frondentes, testimonia pietatis. Venit ergo mansuetus, ut non propter potentiam timeretur, sed ut propter mansuetudinem amaretur sedens super asinam
Abbreviated transcription (Latin):
uolite dicerepos non habemos regemqus nantã¬
modo cȩsorem eccerextuus uerut tibi mansu¬
&us sedens suꝑ asinam: Si intellexeris uepdo
tibis si non intellexerir ueni& contrate Adesi
suntellexeris ueni& ut salu& te & sub pedibus
tus subiuge gentes ut gaudens ꝑ propb&ram
expellat : & aliam sponsam degentibus castiorem
Iudicat incubiculum scĩtatis ut tuproueta. &ani

Expanded text:
olite dicere: Nos non habemus regem, nisi tantummodo Caesarem . Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, cedens super asinam. Si intellexeris, venit tibi; si non intellexeris, veniet contra te, id est, si intellexeris, veniet ut salvet te, et sub pedibus tuis subiget gentes, ut gaudens per Prophetam expellat, et aliam sponsam de gentibus castiorem inducat in cubiculum sanctitatis suae. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
Namomis homines aritequam peccemus: liberũ. qui de
habemus arbitrium si uolumus sequi uoluntatem dia¬
boli annon: Quodsise mel peccantes obligauerimus
nos operibus cius: lam nostra uis tuto euaderepon
possumus. sed sicut nauis fracto guberpaculo illuc du¬
citur: ubi tempestas uoluerit: sic & homo diuipae
gratiae auxilio ꝑdito ꝑ peccatum: Non quod uult agit.

Expanded text:
 Homines antequam peccemus, liberum quidem habemus arbitrium, si volumus sequi voluntatem dyaboli, an non. Quod, si semel peccantes voluntate obligaverimus nos operibus eius, iam nostra virtute evadere non possumus, sed sicut navis fracto gubercitur quo tempestas impellit, sic homo divinae gratiae auxilio perdito per peccatum, non quod vult agit,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum: idestiuid&re pon carpali as pectu sed
spiritali intellectu Opera instutum eius aspicite.
nons cema uisionis. sieram scemaeus aspexeri¬
tis. decipiendi estis innatura humapa: si autem
opus eius consideranoritis: saluandiestis hunstute

Expanded text:
um est, id est, videte non carnali aspectu, sed spiritali intellectu opera virtutum ejus aspicite, non schema visionis ejus. Si enim schema ejus aspexeritis, decipiendi estis in natura humana. Si autem opus ejus consideraveritis, salvandi estis in virtute
Abbreviated transcription (Latin):
tate & neglegentia alligamur sed ꝑ di miseri cordiã
ab solumur: Sicut onum uidemus in istis mundialibus
regnis: quomodo in primis quidem nemo potest face¬
re scipium regem: sed populus creat sibi regem quẽ
eligit : sed cumꝰ rex ille fuerit factus & confirmatus
Ip regno. lam hab& potestatem in hominibus:
& non potest populus iugum cius deceriice sua re¬
pellere: Nam primum quidem in potestate populi
repellere lam non est inpotescate cius.
& sicuoluntas populi postea haneces statem con¬
uestitur : sic& homo prius quam pecca. liberum hab&
arbitricum utrum uelit subregno essediaboli Cum
potest depotestate cius exire sed sic prima uolutas eius

Expanded text:
tatęque alligamur, sed per Dei misericordiam assuevimus, sicut videmus in istis mundialibus regnis, quomodo in primis quidem nemo potest se ipsum regem facere, sed populus creat sibi regem, quem elegit. Sed cum rex ille fuerit factus et confirmatus in regno, iam habet potestatem in hominibus et nullo modo potest populus iugum eius de cervice sua repellere. Nam primum quidem in potestate populi repellere, jam non est in potestate ejus, et ita voluntas populi in necessitatem convertitur; sic arbitrium, utrum velit sub regno esse dyaboli. Cum potest de potestate eius exire. Et sic prima voluntas eius
Abbreviated transcription (Latin):
& consiliarios tuos sicut abinitio: Et tunc uocaberis
ciuitas iustitiae & materciuitatum. id est ecclesia¬
rum fidelission: Propter quasdam tales similitu
dines animalibus hic ad similati sunt homines. dm̃
uł dĩ filium non cognoscentes. Est onim hoc inmundum
nabile & stultum & in firmum & ignobile & operi¬
ferum magis : Sic fuerunt & homines ante xpm̃:
idolatriis & passionibus diuersis hnundi & ip¬
ratio nabiles: uerbi ratione carentes : quantum ad

Expanded text:
et consiliarios tuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis civitas justitiae, et mater civitatum , id est Ecclesiarum fidelis Sion. Propter quasdadines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc imnabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus immundi et irrationabiles verbi
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰ demmanibus suis multiplicauit quenq. patero
potestas ełerat inm apibus xpi: papesant illi quinꝗq
qua si semina erant: non quidem terre andatu otuone
ab eo quiterram fecitmultiplicata : hoc SDammotunest
sensibus quoȩ riger&ur mens. & etibitum ocubis uli
exercerdur itellectus ut ininsibilem dñ ꝑ usibilia
opera miraremur & recti ad fidem & purgrt ꝑside
& iam ipsum inii sibiliter udere cuperemus ⁊ducanle
rebus uisibilibus inuisibilem nos ceremus pec tamep
ip samiracula quid n obis loquantu dexpo hab ep
Hocer gomiraculum sicut audiuimus quã magnionisit
queramus ciam quam profundumst Nontantuno
erus suꝑfice delectemur sed &iam altuudonem per¬
seritemur: hab& erum aliquid intus hoc quodru¬
remursoris: Vidimus expectauimus magnum quid¬
dam predarum quiddam &omnino duuparo
fieri uisi ado nompossit: Laudauimus de facto sac¬
torinised quem ad modum si licteras puldiras alisuba

Expanded text:
manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem, et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: um nobis est. Hoc ergo miraculum, sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit: non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum, quod fieri nisi a Deo non possit: laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ diuisibilibus ammouent hum anam mentẽ:
quia eum ile uonesitalis subscantia que uideri
oculis possit. & miracula eius quib: totum mun¬
dum regit uiuuersamq crcacuram amminis¬
trat: as siduitate uiluerunt It aut pene pemo
dign& ur adierdere operadimira & stupenda
in quo lib& seminis grapo. Secundum ipsam sua
mis ericerdiam seruauit sibe quedam que facer&
opostuuo tempore precerasitatom cursun
ordiremo. nature. Utnon maiora sedimiolita
uidendo seuerent qiabis qtihana uilue¬
rant: enauts qum miraculum est guberpa¬
tio tetius mundi ⁊am saturatio quinq: milia
hominam dequinque papibus. &tamep hȩc
uiene miratur: Alludmirancurhomines uon
quia mans est ied qui a resum est. &ius qum

Expanded text:
nam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam, quae faceret opportuno terdinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus: et tamen haec nemo miratur: illud mirantur homines non quia majus es
Abbreviated transcription (Latin):
p tossocu lalae ddiscidio aliusictu melorcis
Iorda nenptransut: istecere unouerbe nan¬
datillis quinonhabent uerba : & oboediunt
ei : hiqui nonhabent auditum obtemperan:
huqui prudentiae & intellectus exꝑtessunt
hdinantur iubenti: quibus nequeloque la
ueque utdximus sermo .ẽ. ob oediunt Ipea¬
deman substantia inquasunt. & sua uat¬
ramouentur &eiussiomi deseruiunt ad confu

Expanded text:
percusso, cum labore discidit, alius ictu melotae Jordanem pertransiit. Iste vero uno verbo mandat illis qui non habent verba, et obediunt ei; hi qui non habent auditum, obtemperant; hi qui prudentiae et intellectus expertes sunt, inclinantur jubenti: quibus neque loquela, neque, ut dixi, sermo est, obediunt. In eadem enim substantia in qua sunt, et sua natura move
Abbreviated transcription (Latin):
dic testio postea quesuperior ȩuuangelii sermo
descripserat siuptiȩ factȩ referuntur sed
testio tempore scłi dnm̃ ad adoptan dam sibi
ecdesiam uenisse designat: Primum quip¬
pe scłi tempus apte legem patriar baru
exemplis : secundum sublege prophasaerua
scriptis testium subgratia preconus euuan¬
gelis tarum: quasi tertia dici luce mundo ede¬
fulsit: Inquo dns & saluator pre preardep¬
tione geueris humani lucaruatus apparur:
lotransmigrationis ꝓparate cadem piup¬
tiae facte ꝑ hibentur : typice depuntiat eos
maxime gratia expĩ dignos existerc : quiae¬
lo seruo rispiae dȩuotionis & emulari caris¬
rando & anando trans nigrare Discumn ben¬
u auuitre odiuptias dio uinum deficit be¬
tugio meliore pꝑ ipsum mirablior dinesaco
matufertarco ungloua latentis in bomine di
ea queroo n aliauide lantur manat qupiri¬
aleis conuestit doctrinam cunctamq lstere
legalis suꝑficuem euuanigelia celestis gratiae

Expanded text:
die tertio post ea, quae superior Evangelii sermo descripserat, nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad adoptandam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ad legem, patriarcharum exemplis; secundum sub lege, prophetarum scriptis; tertium sub gratia, praeconiis evangelistarum, quasi tertiae diei luce mundo refulsit; in quo Dominus et Salvator noster pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. coelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere, qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charisrando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliore per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, ea, quae carnalia videbantur, mandata ad spiritalem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelica coelestis gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
ds esss sed aiamn cum diuesess& pauꝑfier dig¬
natus est pronobis⁊ ut possua pauꝑtat si¬
mul& huma fuitate diuitiarum & diuituta¬
tis suae douar& es se pasticipes, Sed lib
paulis ꝑ lntucricur he maxime uolucres l
hostiam dni luberentur offerr: uam & abra¬
ham ptri archa tantum ante legis tempora
has ti holo caustum dñi legitur abtuli ser&
in plerisq: legis cerimonus. quimun dandus
ess& ꝑhasiub eba turmundari Columba
ergo simplicitatem tustur indicat castitatẽ.
quia ci columba simplicitatis & castitatis amatri
es Tustur: itaut si cõniugemcasu ꝑ diderit.

Expanded text:
Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri digDeus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate, simul et humatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini juberentur offerri; nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore, has in holocaustum Domino legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mundandus esset, per has jubebatur mundari. Columba ergo simplicitatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si conjugem casu perdiderit
Abbreviated transcription (Latin):
petrix & ppaua uir gomaria ⁊ simalcum
filio quem genuit ab omni fucrit legis subiatio¬
ne liberrina: cum enum dicatdex mulier
quesus cepto semine peperiss& lnmundam
decerpi eriongatem pora simulcum prole
quam goniussae oblatis uictimis deberemun¬
dduri : pata prosicto quia illam ques neuiri¬
iisus ceptione seminis uirgo peperitunacum
filio quinatus estei neque inmundam descri¬
bat fieque phostias salutares docont essemun¬
niatis legom dedie apparens in homine. fieri
uolit sublege nteor qui sublegecrant roda¬
mner& ut ad iptionem filiorum reciperemꝰ
ia &iam beata genitrix illius que sigulari
priuilegiõ supralegem fuit : pro ostendendo
tamen humilitatis exempio. legnlibas sub di
cuo adictum est inlegednĩ pacturturum: aut̃
duos pullos columbarum : Hostia hacc : pauperũ
eat: praepit quippeds in lege. ut quiposset
agnum profilio uel prosilia si merouo susf¬
sie column bam osserrent q̃uiuero ponsus res

Expanded text:
perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundivinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi nquod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turtsive columbam offerret; qui vero non sufficeret
Abbreviated transcription (Latin):
nominata est capharpaum: Inqua sepius
dns ustutis suae magnificenti ã de monstra.¬
uit : Ingrediente eo lucapharnaum. cur
statim mani festum est Accessit ad eum cen¬
turio: accessit uere non dimidius sedtocus.
nonas pectu corporis tantum sed & anme
plenitudine: non facietantum sed& uima¬
culaco corde Accessit centm licnigepa
generatione sed domos uc couas. aliepiu
uatione sod alacer fide: psilicm princapi
sodplus anigelorum guudum Accessitati
cum centurio:lncrepatio illorum. qui em¬
dam ab helia incarmelous cendent
qua genaru. mox inin sitelua tesua igu
con bustisunt. &iste infide mix insip¬

Expanded text:
nominata est Capharnaum, in qua Dominus nominata est Capharnaum, in qua Dominus saepius virtutis suae magnificentiam monstravit. Ingrediente eo Capharnaum. Cur venit, et statim manifestum est. Accessit ad eum centurio. Accessit vere, non dimidius, sed totus. Non aspectu corporis tantum, sed et animae plenitudine. Non facie tantum, sed et immaculato corde. Accessit centurio, alienigena generatione, sed domesticus corde; alienus natione, sed alacer fide. Militum princeps, sed plus angelorum gaudium. Accessit ad eum centurio, increpatio illorum qui quondam ad Eliam in Carmelo ascendentes quinquagenarii, mox in infidelitate sua igne combusti sunt