comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore gereret agnitus ñ fuisset : postulantib ut sibi patrẽ ostenderet
ait . Iuime uidit uidit & patrẽ. Nonhic ille contẽplationẽ corpor eã
& uisũ oculoꝵ carnaliũ significat: sedeoꝵ dequib. dixerat. Nonne¬
N uos dicitis qm̃ adhuc quat tuor menses sunt & messis uenit.
Ecce dico uob̾: leuate oculos uros & aspicite regiones qr albȩ sunt ad
messem. Nec tẽpus patitur. nec albentiũ ad messem regionũ signifi¬
catio ꝑmit tit aliquid hic t̾renũ & corporeũ intelligi. sed ad ꝑfectoꝵ
fructuũ beatitudinẽ contuendã intelligentia& eiꝰ sit oculos eleuari. ut
nunc. dicens quime uidit. uidit & patrẽ Non enĩhoc qđ ex partu
uirginis carnale.ẽ. ad contẽplandam in eo dĩformã & imaginẽ ꝓficit
neq ad in corpora lisdĩ naturã uidendam assũpti hominis speties in
exẽplo.ẽ: sed agnitus in eo ds̃. ẽ. siquib. tam̃ ipse agnitus. ẽ ex uirtute

Expanded text:
tempore gereret, agnitus non fuisset; postulantibus ut sibi Patrem ostenderet, tempore gereret, agnitus non fuisset; postulantibus ut sibi Patrem ostenderet, ait: Qui me vidit, vidit et Patrem . Non hic ille contemplationem corpoream et visum oculorum carnalium significat, sed eorum de quibus dixerat, Nonne vos dicitis, quoniam adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? Ecce dico vobis, levate oculos vestros, et adspicite regiones, quia albae sunt ad messem . Nec tempus patitur, nec albentium ad messem regionum significatio permittit, aliquid hic terrenum et corporeum intelligi: sed ad perfectorum fructuum beatitudinem contuendam, intelligentiae jussit oculos elevari, ut nunc dicens: Qui me vidit, vidit et Patrem. Non enim hoc, quod ex partu virginis carnale est, ad contemplandam in eo Dei formam et imaginem proficit: neque ad incorporalis Dei naturam videndam assumpti hominis species in exemplo est. Sed agnitus in eo Deus est, si quibus tamen ipse agnitus est, ex virtute
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs itaq dictis philippi. hȩc reddidit. Tanto tẽpore uobis cũ sum. &
ñ nostis me philippe . Arguit apłi in cognoscendo se ignorationem:
qr suꝑius se cognito. patrẽ quoq cognitũ. eẽ. dixisset. Sed quid illud
est qđ queritur settinto tempore cognitũ non fuisse. scilicet qr se
cognito pat̾nȩ inse naturȩ. eẽt. intelligenda diuinitas Cũ enĩ ea quȩ
gereret ꝓ pria dõ essent. calcare undas. iubere uentis. intellecta de¬
mutatione uini. incrementoq panũ cugestoꝵ. fidẽ gerere. fugare
demones. morbos depellere. damna corpoꝵ rependere. em̃ dare uitia
natiuitatis. peccata dimit tere. mortuis uitã reddere. & hȩc agere
carnalẽ. & dĩse filiũ int̾ ista ꝓfitentẽ: hinc querelȩ om̃is orta con¬
iqiestio. ẽ. qđ in sacram̃to natiuitatis bumanȩ gessisset Hȩx: In homine

Expanded text:
nus itaque dictis Philippi haec reddidit: Tanto tempore vobiscum sum; et nus itaque dictis Philippi haec reddidit: Tanto tempore vobiscum sum; et non nostis me, Philippe ? Arguit Apostoli in cognoscendo se ignorationem: quia superius se cognito Patrem quoque cognitum esse dixisset. Sed quid illud est, quod queritur se tanto tempore cognitum non fuisse? Scilicet quia se cognito, paternae in se naturae esset intelligenda divinitas. Cum enim ea, quae gereret, propria Deo essent, calcare undas, jubere ventis, inintellecta demutatione vini 205 incrementoque panum cum gestorum fide gerere, fugare daemonas, morbos depellere, damna corporum rependere, emendare vitia nativitatis, peccata dimittere, vitam mortuis reddere; et haec agere carnalem, et Dei se filium inter ista profitentem: hinc querelae omnis orta conquestio est, quod in sacra
Abbreviated transcription (Latin):
filius patrẽ anemine uisũ. eẽ. testatussit. Prorupit .gͣ. apłica
hic error.ẽ. Uisum enĩ iã & amoto cognoscendũ domius patrẽ
dixerat: seduisũ esse apłs ñ intel lexerat. Deniq non inuisum
negauit : sed ostendi sibi rogauit. Neq ostensionẽ ueluti corporał
contẽplationis desiderauit : sed demonstrationẽ intelligendi cius
qui uisus ẽ postulauit: Filiũ enĩ in habitu hominis uiderat: sed quo.mͦ.
ꝑid patrẽ uiderit. nescit. Nam adid qđ dixerat dnẽ ostende nob̾patrẽ:
ut ostensio illa intelligendi potius. eẽt. demonstratio quã uidendi
sub iecit & sufficit nob̾ Nan ad empta. ẽ. fides dicto : sed cognoscen¬
di demonstratio. ẽ. postulata quȩ sufficeret ad fidẽ dicti. qi ꝑd ñi
patris petitio oriti ẽ : qr dictũ. cẽt. uisus. eẽ. & ꝑ hoc noscendus esse qr
ui sussit : nec impudens erat. ostensionẽ eius quiuisus. ẽ. postulare

Expanded text:
Filius Patrem a nemine visum esse testatus sit. Prorupit igitur apostFilius Patrem a nemine visum esse testatus sit. Prorupit igitur aposthic error est. Visum enim jam, et a modo cognoscendum Dominus Patrem dixerat: sed visum esse Apostolus non intellexerat. Denique non visum negavit; sed ostendi sibi rogavit: neque ostensionem veluti corporalis contemplationis desideravit, sed demonstrationem intelligendi ejus qui visus est postulavit. Filium enim in habitu hominis viderat: sed quomodo per id Patrem viderit, nescit. Nam ad quod dixerat, Domine, ostende nobis Patrem , ut ostensio illa intelligendi potius esset demonstratio, quam videndi, subjecit, et sufficit nobis. Non adempta est fides dicto; sed cognoscendi demonstratio est postulata, quae sufficeret ad fidem dicti: quia per DPatris petitio orta est, quia dictus esset visus esse, et per hoc noscendus esse, quia visus sit. Nec impudens erat, ostensionem ejus qui visus est postulare
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis paternę naturã ipe dñs confirmans hunc ordinẽ tenuit:
is me & patrẽ meũ scitis. & amodo scietiseũ & uidistis eũ
uisionis separauit a tẽpore cognitionis: Nã quẽ cognoscendũ ait.
eundẽ iãdixit & uisũ: ut nature iã pridẽ in se conspectȩ scientiam
extẽpore nunc huius reuelationis acciꝑent sed cõmouit apłm
to se. cognoscendũ patrẽ fatetur. patrẽ uisũ. eẽ dicit. & ꝑ id se cognos¬
cendũ eẽ. q uisus sit: humani istud animi infirmitas ñ capit. ne
fidẽ sumit tã diuersoꝵ rerũ ꝓfessio. ut qui tune uisussit nunc
cognos cendussit. cũ uidisse cognitiosit. Ut si filius cognitus sit
& pat̾ cognitus sit : cũ cognitionẽ filii ipse scđm homiNem
corporalis & uisus & tactus in gesserit. cognitionẽ aut̃ ex eo patris ipsa
illa differens ab eo conspecti hominis natura ñ p̃stet. & frequent᷑

Expanded text:
divinitatis paternae naturam in se Dominus confirmans, hunc ordinem tenuit: Si divinitatis paternae naturam in se Dominus confirmans, hunc ordinem tenuit: Si scitis me, et patrem meum scitis: et a modo scietis eum, et vidistis eum. Tempus visionis separavit a tempore cognitionis. Nam quem cognoscendum ait, eumdem jam dixit et visum ut naturae jam pridem in se conspectae scientiam ex tempore nunc hujus revelationis acciperent. 35. to se cognoscendum Patrem fatetur. Patrem visum esse dicit, et per id cognoscendum esse quia visus sit. Humani istud animi infirmitas non capit, 204 nec fidem sumit tam diversarum rerum professio; ut qui tunc visus sit, nunc cognoscendus sit, cum vidisse cognitio sit; ut si Filius cognitus sit, et Pater cognitus sit: cum cognitionem Filii ipse secundum hominem corporalis et visus et tactus ingesserit, cognitionem autem ex eo Patris, ipsa illa differens ab eo conspecti hominis natura non praestet, et frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ame loquor: sed pat̾ qui ime manet ipe facit oꝑa sua Credite .mͥ.
qm̃ ego in patre & pat̾ inme: sin aut̃: uł ꝓpter oꝑa ipa credite Non nos
in erratica atq. in inuia deducit ille qui uia. ẽ. neq illudit ꝑfalsa
uia inueritatẽ deduceret &ueritas constitueret inuita: cognoscendũ ẽ.
qđ illud obtinende uitȩ sacram̃tũ. eẽ. demonstrarit. nemo uenit ad pa
trẽ nisi ꝑme Iter ad patrẽ ꝑfiliũ .ẽ. & quȩrendũ .ẽ. utrũ hoc ꝑdoc trinȩ
admoniti onẽ. an ꝑnaturȩ fidẽ sit. q̾ uideri possumꝰ ꝑdoctrinã fili i
potius ad patrẽ quã ꝑ confessionẽ pat̾nȩ in eo diuinitatis uenire Intel¬
ligentiȩ igitur sensum in consequentib requiramus. Non enĩ fides ex
si ip̾e cognitussit erit cognitus pat̾. cũ naturȩ suȩ id ẽ. hominis in eo
habitũ apłi recognoscant. & libera corporali ds̃ carne ñ in hac corpo¬
ralis carnis infirmitate noscendus sit : sed in sacram̃to assũpti corporis

Expanded text:
 me manet, ipse facit opera sua. Credite mihi, quoniam ego in Patre, et Pater in me. Sin autem, vel propter opera ipsa credite. Non nos in erratica atque in invia deducit ille qui via est, neque illudit per falsa via in veritatem deduceret, et veritas constitueret in vita; cognoscendum est, quod illud obtinendae viendum est utrum hoc per doctrinae admonitionem, an per naturae fidem sit: quia videri possumus per doctrinam Filii potius ad Patrem, quam per confessionem paternae in eo divinitatis venire. Intelligentiae igitur sensum in consequentibus requiramus. Non enim fides ex si ipse cognitus sit, erit cognitus Pater; cum naturae suae, id est, hominis in eo habitum Apostoli recognoscant, et liber a corporali Deus carne, non in hac corporalis carnis infirmitate noscendus sit? Sed in sacramento assumpti corporis
Abbreviated transcription (Latin):
sub sistat: sed qr ad sacram̃tũ dicti huiꝰ cõmotꝰ es. ego & pat̾ unũ sumus.
ut uideo dicente. cũsis homo facis te dm̃. tupari impietate dicas. cũsis
creatura facis te dm̃ Dicis enĩ: Non .es filius exnatiuitate. ñ esds exue:¬
ritite. creatura es prestantior cunctis. sed ñ es indm̃natus. qi excorpora liđo
natuitatẽ ñ admnit tonaturȩ Non mͦ tu & pat̾ ñ unũ estis. sed nec filius es
nec similis es nec ds̃ es: Iudȩis quidẽ dñsrespondit. sed magis ad impietatẽ
tuã om̃is hȩc aptii responsio. ẽ. Nonne scriptũ .ẽ. in lege qͥm̃ ego dixi dii
estis. sigͦ. illos dixit deos ad quos uerbũ factũ .ẽ dĩ. & ñpotest solui¬

Expanded text:
ad sacramentum dicti hujus commotus es: Ego et Pater unum sumus; ut Judaeo dicente: Cum sis homo, facis te Deum, tu pari impietate dicas: Cum sis creatura, facis te Deum dicis enim: Non es filius ex nativitate, non es Deus ex veritate; creatura es praestantior cunctis: sed non es in Deum natus, quia ex incorporali Deo nativitatem non admitto naturae; non modo tu et Pater non unum estis, sed nec filius es, nec similis es, nec Deus es. Judaeis quidem Dominus respondit, sed magis ad impietatem tuam omnis haec apta responsio 195 est: Nonne scriptum est in lege, Quoniam ego dixi, dii estis? Si
Abbreviated transcription (Latin):
unigeniti natiuitas a pat̾nę diuinitatis sit inseparabilis ueritate
ista ẽ & spiritalis uir tutis hoc opus. ẽ. Nihil differt esse & in. eẽ
In eẽ. aut̃ ñ aliud in alio aut corpus in corpore: sed ita eẽ. ac sub sistere
ut in subsistente insit. Ita uero in eẽ : ut &ise subsistat Nam ut̃q sub¬
sistens ꝑ id ñ sine alio ẽ : dũ scđm generationẽ & natiuitatẽ. subsistentis
natura ñ alia ẽ . Hinc enĩ illud est Ego & pat̾ unũ sumꝰ. & quime uidit

Expanded text:
unigeniti nativitas a paternae divinitatis sit inseparabilis veritate.unigeniti nativitas a paternae divinitatis sit inseparabilis veritate.ista est, et spiritalis virtutis hoc opus est, nihil differre esse et inesse: 210 inesse autem non aliud in alio, ut corpus in corpore; sed ita esse ac subsistere, ut in subsistente insit; ita vero inesse, ut et ipse subsistat. Nam uterque subsistens, per id non sine alio est, dum secundum generationem et nativitatem subsistentis natura non alia est. Hinc enim illud est: Eg
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari crederetur & loqͥ.
ait: Credite .mͥ: qm̃ ego in patre & pater in me: Qu
poscerat. Non enĩ suffecerat dixisse quime uidit uidit & patrem
nisi intelligentiã nr̃am eo usq ꝓtenderetͥ. ut cũ patre noscerem infi
filiũ tam̃.ẽẽ. meminissemus in patre. negrans fusio potius alterius
in alterũ existimaret᷑. quã ꝑ generationẽ natiunti tẽq unitas eus dẽ
in utroq naturȩ : Credi ittq sibi dñs uult: neforte ꝑ assũpti hominis
dis pensationẽ fidei conscientia ꝑiclitet᷑. Certe siquid afferat ambigin¬
tatis caro & corpus & passio: uł oꝑb. credittur dm̃ indõ esse. & ex dõ
dm̃. eẽ. unũ eos esse. dumnaturȩ uir̾tute ut̃q inse . ẽ. & neut̃ sine altero
e. dũ & pat̾ nihil exsuis amittit infilio. & filius totũ sumit ex patre
qđ filius ẽ. Non ẽ. corporaliũ naturarũ ista conditio : ut insint sib
in uicẽ. ut sub sistentis naturȩ habeant ꝑfectã unitatẽ. ut manens

Expanded text:
crederetur et loqui; ait: Credite mihi, quoniam ego in Patre, et Pater in me . Quid poscerat. Non enim suffecerat dixisse: Qui me vidit, vidit et Patrem, nisi intelligentiam nostram eo usque protenderet, ut cum Patrem nosceremus in Filio, Filium tamen esse meminissemus in Patre: ne transfusio potius alterius in alterum existimaretur, quam per generationem nativitatemque unitas ejusdem in utroque naturae. Credi itaque sibi Dominus vult, ne forte per 209 assumpti hominis dispensationem fidei conscientia periclitetur. Certe si quid afferat ambiguitatis caro, et corpus, et passio: vel operibus credatur, Deum in Deo esse, et ex Deo Deum esse, unum eos esse: dum naturae virtute uterque in se est, et neuter sine altero est: dum et Pater nihil ex suis amittit in Filio, et Filius totum sumit ex Patre quod filius est. Non est corporalium naturarum ista conditio, ut insint sibi invicem, ut subsistentis naturae habeant perfectam unitatem, ut manens
Abbreviated transcription (Latin):
continent᷑ interiora ñ possunt : sed ꝑnatiuittt tẽ iuiuentis ex ui¬
uente naturȩ. dũres non differt. dũ naturã dĩ ñ degenerat natiui¬
tas. dũ ñ aliud aliquid quã indm̃ exdõ ds̃ nascit᷑. dũ nihil inhis
nouũ.ẽ Nihil alienũ. nihil separabile. dũ in patre & filio
credere deos duos impiũ. ẽ. dũ patrẽ & filiũ singularẽ dm̃ p̃dicari
sacrilegũe. dũ dm̃ exdõ qđ in similitunẽ generis unũ fint negare:

Expanded text:
continentur interiora non possunt: sed per nativitatem viventis ex vicontinentur interiora non possunt: sed per nativitatem viventis ex vivente naturae; dum res non differt, dum naturam Dei non degenerat nativitas, dum non aliud aliquid quam in Deum ex Deo Deus nascitur, dum nihil his novum est, nihil alienum, nihil separabile, dum in Patre et Filio credere deos duos impium est, dum Patrem et Filium singularem Deum praedicare sacrilegum est, dum Deum ex Deo quod in similitudine ge
Abbreviated transcription (Latin):
hic uerboꝵ simplicitas. ẽ Nam & pat̾ pat̃.ẽ. & filius filius .ẽ. sed inhis
nominibacreb. nihil inse norũ. nihil diuersũ. nihilq peregrinũ ẽ. Tenet
enĩ naturȩ ueritas ꝓprietatẽ : ut qđ ex dõ .ẽ. ds̃sit. & nec deminutio sit¬
natiuitas nec diuersitas dũ & filius ñ innaturã ex t̾nã ac dissimilẽ
patri dõ subsistit. nec pat̾ alienũ quid ase natiuitati unigeniti ad¬
quirens. sed uniuersa potius quȩ sua sunt. sine damno imꝑtientis
indulsit: Atq ita nec natura dĩ caret dũ ñ alunde quã ex dõ ds
infilio. nec ꝑnatiuitatẽ dĩ amisit exse di natura qđ ds̃.ẽ. Pater
igitur infilio.ẽ. & filius inpatre. ds̃ indõ: ñ ꝑduplicẽ conueni¬
entiũ generũ coniunctionẽ. neq ꝑ insitiuã capatioris substan¬
tiȩ naturã. qr ꝑcorporalẽ necessitatẽ ex teriora fieri his quib

Expanded text:
hic verborum simplicitas est: nam et Pater pater est, et Filius filius est. Sed in his hic verborum simplicitas est: nam et Pater pater est, et Filius filius est. Sed in his nominibus ac rebus nihil in se novum, nihil diversum, nihilque peregrinum est. Tenet enim naturae veritas proprietatem; ut quod ex Deo nativitas, nec diversitas: dum et Filius non in naturam externam ac dissimilem patri Deo subsistit, nec Pater alienum quid sit a se nativitati Unigeniti acquirens, sed universa potius quae sua sunt sine damno impertientis indulsit. Atque ita nec natura Dei caret, dum non aliunde quam ex Deo Deus in Filio, nec per nativitatem Dei amisit ex se Dei natura quod Deus est. Pater igitur in Filio est, et Filius in Patre, Deus in Deo: non per duplicem convenientium generum conjunctionem, neque per insitivam capacioris substantiae naturam; quia per corporalem necessitatem, exteriora fieri his quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ filiũ uisus sit : & nehoc incertũ nobis ad fidẽ relinqueretur : dñs
sub iecit. Iuomodo tudicis. ostende nobis patrẽ: Quȩ enĩ ignorandi
patrẽ aut ostendendi ignorantib necessitas relinquebatur cũ pater
lio uisus eẽt. Uisus aut̃ adõ. ẽ. ex proprietate naturȩ. dũ e
ferentia aut que in genere ueritatis unũ sunt natus & generans: ut hinc
dnĩ sermo sequeretur. Noncredis ꝗm̃ ego in patre & pat̾ in me .
Inseparabiles eẽ. ꝑ naturalẽ similitudinẽ patrẽ & filiũ : non pos¬
sumus uerbis aliis docere nisi fili i. Non enim hic ꝑdemutationẽ
nominũ atq spetierũ filius qr uia .ẽ. & ueritas & uita . ẽ : mimis
theatralib. ludit. ut in assũpto homine se filiũdĩ nuncupet. in na¬
tura uero dm̃ patrẽ. & unus ac solus ꝑsonali demutatione senunc
in alio m̃tiatur. Non itaq ipe soltatrius nune sibi filius. ẽ. nunc se
sibi ꝓfitetur inpatre. & naturȩ nomina infert. cessante natura alia

Expanded text:
per Filium visus sit? Et ne hoc incertum nobis ad fidem relinqueretur; Dominus subjecit: Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Quae enim ignorandi Patrem aut ostendendi ignorantibus necessitas relinquebatur, cum Pateret Filius. --Visus autem adeo est ex proprietate naturae, dum ex indifferentia atque in genere veritatis unum sunt natus et generans, ut hic Domini sermo sequeretur: Non creditis, quoniam ego in Patre, et Pater in me ? Inseparabiles esse per naturalem similitudinem Patrem et Filium, non possumus verbis aliis docere, nisi Filii. Non enim hic per demutationem nominum atque specierum Filius, qui via est et veritas et vita, mimis theatralibus ludit: ut in assumpto homine 207 se filium Dei nuncupet, in natura vero Deum patrem, et unus ac solus personali demutatione se nunc in alio mentiatur. Non itaque ipse solitarius, nunc sibi filius est, nunc se sibi profitetur in patrem, et naturae nomina infert cessante natura. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dĩ filiussit: credatur oꝑib. qđ dĩfilius sit. qi negari qđ dĩsi nt ñ possuq̃
om̃e enĩ inse filius dĩ habet nascendo qđ dĩ.ẽ: & idcirco opus filii opus
patris .ẽ. qr natiuitas nec extra naturã eã est ex qua manet. & naturã¬

Expanded text:
quod Dei filius sit; credatur operibus quod Dei filii sint, quia negari quod Dei sint non possunt. quod Dei filius sit; credatur operibus quod Dei filii sint, quia negari quod Dei sint non possunt. Omne enim in se filius Dei habet nascendo, quod Dei est: et idcirco opus Filii opus Patris est, quia nativitas nec extra naturam eam est ex qua manet, et natura
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sui simile .ẽ. & exse. ẽ. qđ sibi ad similitudinẽ cõparat᷑. nec ex trase
sc qđ quȩ sua sunt potest. & ꝓfectus dignitatis. ẽ. genuisse potestatẽ
net alienasse naturã. Oꝑa patris efficitꝰ filius: & ꝑid credise dĩ filiũ
postulat. Non aẽ p̃sũptio arrogans: quȩ ꝓbarise ñ nisi exhis quȩ¬
egerat poscit Gerere aut̃ se ñ sua sed quȩ patrissunt testatur: ne per
magnificentiã gestoꝵ naturȩ natiuitas auferatur. & quia subsacra¬
mento assũpti corporis & nati exmaria hominis dĩ filius ñ intelligebat᷑.
cit ñ uult. Iuod si facit oꝑa: &ꝑ humilitatẽ corporis fide ꝓfessionis in-¬
dignus. oꝑũ fidẽ postulat Cur enĩ sacram̃tũ natihominis intelligentiã
diuinȩ natiuitatis impediat. cũ diuina natiuittas om̃e opus suũ sub
minis terio assũpti hominis exequatur : siigit᷑ homini ꝑ oꝑa ñ creditꝰ

Expanded text:
quod sui simile est; et ex se est, quod sibi ad similitudinem comparatur; nec extra se quod sui simile est; et ex se est, quod sibi ad similitudinem comparatur; nec extra se est, quod quae sua sunt potest: et profectus dignitatis est, genuisse potestatem, nec alienasse naturam. Opera Patris efficit Filius; et per id credi se Dei filium postulat. Non est praesumptio arrogans, quae probari se non nisi ex his quae gerat poscit. Gerere autem se non sua, sed quae Patris sunt, testatur; ne per magnificentiam gestorum naturae nativitas auferatur. Et quia sub sacramento assumpti corporis, et nati ex Maria hominis, Dei filius non intelligebatur, cit, non vult. Quod si facit opera, et per humilitatem corporis fide professionis indignus est, operum fidem postulat. Cur enim sacramentum nati hominis, intelligentiam divinae nativitatis impediat; cum divina nativitas omne opus suum sub ministerio assumpti hominis exsequatur? Si igitur homini per opera non creditur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa patris facit: ñ credendũ ei. ẽ ꝓfitenti dĩ esse se filiũ. Non habet ergo
natiuitas nouã ext̾nãq naturã : qr ꝑid filius eẽ. credendus. ẽ. quod
oꝑa patris efficiat. Iuidhic ad optio. quid indulgentia nominis
loci inuenit. ne exnatura dĩ filius sit. cũ dĩfilius exnaturȩ paternȩ
oꝑib credendus sit:: Non exęquatur ac simiłis ẽ. dõ creatura: neq
eiꝰ naturȩ alienę potestas cõparatur sola ei natiuitas filii : ñ impie
ꝑ similitudinẽ creditur ȩqualis. Nam quicquid extra eũ . ẽ: cũ con¬
turelia ei
honorate iurtutis aequabit᷑. sienĩ aliquid qđ ñ
ex ipo ẽ. reꝯperiri potest simile ei ac uirtutis eiꝰdẽ. amisit priuile¬
giũ dĩ sub consortio ȩqualis. iãq ñ erit ds unus a quo in differens sit deus
alius At uero ñ habet contumeliã ꝓ prietatis ȩqualitas: quia suũ est

Expanded text:
opera Patris facit, non credendum ei est, profitenti Dei esse se filium. Non habet ergo opera Patris facit, non credendum ei est, profitenti Dei esse se filium. Non habet ergo nativitas novam externamque naturam; quia per id filius esse credendus est, quod opera patris efficiat. Quid hic adoptio, quid indulgentia nominis loci invenit, ne ex natura Dei filius sit; cum Dei filius ex naturae paternae operibus credendus sit? Non exaequatur aut similis 197 est Deo creatura, neque ei naturae alienae potestas comparatur: sola ei nativitas filii non impie per similitudinem creditur aequalis. Nam quidquid extra eum est, cum contumelia ei honoratae virtutis aequabitur. Si enim aliquid, quod non ex ipso est, reperiri potest simile ei ac virtutis ejusdem; amisit privilegium Dei sub consortio coaequalis; jamque non erit Deus unus, a quo indifferens sit deus alius. At vero non habet contumeliam, proprietatis aequalitas: quia suum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Consũmauit aut̃ totius fideinrȩ̃ sacram̃tũ : unigeniti dĩ sermo: Namq cum
responsũ ad id fuisset curse cũ homo. ẽet. dm̃ faceret. & dictũ illud ego & pat̃
unũ sumus. ab solute ꝑfectȩ intelligentiȩ ordinẽ sumeret : hȩc consequent̃
subiecit. Uos dicitis qui ablasphemaui: qm̃dixi filius dĩ sũ. Siñ facio oꝑa
patris. nolite credere mihi : si aut̃ facio : & simihi ñuultis credere. oꝑibus
credite. ut sciatis & cognocatis qm̃ pat̾ in me .ẽ. & ego in eũ. In frenis auda¬
tiȩ .ẽ. desꝑata iã ꝑ conscientiã salus: & extra pudorẽ est ꝓfessa om̃is im-¬
pietas nam iã quis quis nec erubescit stultitiȩ : ubi ꝑdidit religionem:
his enĩ contradicere. amentia potius quã ignoratio. ẽ dñs dixerat. ego
ret᷑ excausa ait enĩ. Sinon fatio oꝑa patris: nolite credere .mͥ. Si non

Expanded text:
Consummavit autem totius fidei nostrae sacramentum unigeniti Dei sermo. Namque cum Consummavit autem totius fidei nostrae sacramentum unigeniti Dei sermo. Namque cum responsum ad id fuisset, cur se cum homo esset Deum faceret; ut dictum illud, Ego et Pater unum sumus, absolutae et perfectae intelligentiae ordinem sumeret, haec consequenter subjecit: Vos dicitis, quia blasphemmihi non vultis credere, operibus credite; ut sciatis et cognoscatis, quoniam Pater in me, et ego in eo . Infrenis audaciae est desperata jam per conscientiam salus, et extra pudorem est professa omnis impietas. Nam jam quis nec erubescit stultitiae, ubi perdidit religionem: his enim contradicere, amentia potius quam ignoratio est. Dominus dixerat, Ego tur ex causa. Ait enim: Si non facio opera Patris, nolite credere mihi . Si non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. filius dĩ inuirtute scđm spm scĩficationis Cesset .gͦ. blas phemiȩ
crim̃ qđ cũ sit homo dm̃se faciat : cũ hoc nom̃ plurimis dĩ sermo
detulerit. & sanctificatus ac missus apatre. nihil aliud se quã dĩ filiũ
de natura natiuitatis dictũ sit. ego & pat̾ unũ sumus. Nam cũ uidei
arguissent illũ qđ ꝑ hoc dictũ homo ip̾e cũ. eẽt. sese dm̃ faceret: respon¬
sio eiꝰ confirmat. quod dĩse filiũ ꝑ id qđ ego & pat̾ unũ sumꝰ ostenderit
Primũ nomine. deinde natura. postremo natiuitate. Nam & ego
et pat̾ rerũ nomina sunt : unũ uero. naturae ꝓfessio.ẽ. qi in eo quodẽ.
ut̃q ñ differat. sumus aut̃ ñ patitur unionẽ : & ubi qđ unũ sumꝰ unio
ñ ẽ. unũ eos efficit esse natiuitas hoc enĩ totũ ex eo ẽ. qđ dĩse filiũ
scĩ ficatꝰ apatre ꝓfitetur: & professio dĩfilii hoc qđ ego & pat̃ unũ sumus con¬
firmat. qr̾ natiuitas non aliã possit nisi eã ex qua subsistit afferre naturã¬

Expanded text:
ificationis . Cessat ergo blasphemiae crimen, quod cum sit homo Deum se faciat: cum hoc nomen plurimis Dei sermo detulerit, et sanctificatus ac missus a Patre nihil aliud se quam Dei filium de natura nativitatis dictum sit: Ego et Pater unum sumus. Nam cum Judaei arguissent illum, quod per hoc dictum, homo ipse cum esset, sese Deum faceret: responsio ejus confirmat, quod Dei se filium per id quod Ego et Pater unum sumus , ostenderit, primum nomine, deinde natura, postremo nativitate. Nam ego et Pater rerum nomina sunt; unum vero naturae professio est, quia in eo quod est uterque non differat; sumus autem non patitur unionem. Et ubi quod unum sumus unio non est, unum eos efficit esse nativitas. Hoc enim totum ex eo est, quod Dei se filium sanctificatus a Patre profitetur, et professio Dei filii hoc quod Ego et Pater unum sumus confirmat: quia nativitas non aliam possit, nisi eam ex qua subsistit, afferre natura
Abbreviated transcription (Latin):
isse nos in exordio sermonis nr̃ĩ meminimꝰ humanas cõparationes diui¬
nis ñ satis facere exẽplis: ttm̃ ꝓparte intelligentiȩ nrẽ sensũ formis cõpa¬
rabilib erudiri: humanȩ natiuitatis conscientiã consulo.: utrũ ñ intra
patres maneat erigo nascentiũ. Nametm & si elem̃ta illa inanima
ac turpia quib. nascendi causȩ incho antur. in hominẽ alterũ effluant:
ꝑnaturȩ ttim̃ uirtutẽ intrase inuicẽ manent. dũ & ꝑdattm naturȩ eiꝰdẽ
originẽ nascentẽ sequitur ille qui gignit & ꝑ acceptã natiuitatẽ. cuius
uir tus. et si deriuet᷑ ñtam̃ auferatur in gignente. simanet ille qui nascit᷑.
& hoc quidẽ tantũ adhumanę natiuiaatis intelligentiã cõmemoratũ¬

Expanded text:
isse nos in exordio sermonis 199 nostri meminimus, humanas comparationes divinis non satisfacere exemplis; tamen pro parte intelligentiae nostrae sensum formis corporalibus erudiri. Humanae nativitatis conscientiam consulo, utrum non intra patres maneat origo nascentium. Nam tametsi elementa illa inanima ac turpia, quibus nascendi causae inchoantur, in hominem alterum effluant, naturae tamen virtute intra se invicem manent: dum et per datam naturae ejusdem originem, nascentem sequitur ille qui gignit; et per acceptam nativitatem, cujus virtus etsi derivetur, non tamen aufertur, in gignente se manet ille qui nascitur. Et hoc quidem tantum ad humanae nati
Abbreviated transcription (Latin):
Naturã quoq diuersam deputet adutrũq: qui nesciat patrẽ & filiũ
qđ unũ sint p̃dicatos Deleant heretici euangelicã filii dese ꝓfessi¬
onẽ. ego in patre & pat̾ in me : ut possint uł duos deos p̃dicare uł solũ
Non sunt naturarum significationes innaturae unius ꝓprietate : nec
duos deos dĩ ex dõ ueritas ꝑficit. nec singularẽ adm̃ dĩ patitur natiuitas
nec ñ unũ sunt qui inuicẽ sunt Inuicẽ aut̃ sunt cũ unus ex uno. ẽ.
qr neq unꝰ unt aliud ꝑ generationẽ quã qđ suũ .ẽ. dedit neq unus
ab uno alud ꝑnatiuitatẽ obtinet quã unius Apłica igitur fides
dm̃ unũ. qi & eadẽ atq indissimilis dĩnatura sit in utroq. & qđ dũ & pat̾
ds̃ & filius ds̃ . ẽ. & unũ sit naturȩ nom̃ utriusq unũ utrũq significat:
Nam ex dõ ds̃ uł indeo ds̃. nec duos deos ꝑ ficit: cũ unus ex uno inna¬

Expanded text:
Naturam quoque diversam deputet ad utrumque, qui nesciat Patrem et Filium Naturam quoque diversam deputet ad utrumque, qui nesciat Patrem et Filium quod unum sint praedicatos. Deleant haeretici evangelicam Filii de se professionem, Ego in Patre, et Pater in me: ut possint vel duos deos praedicare, vel solum. Non sunt naturarum significationes in naturae unius proprietate: nec duos deos Dei ex Deo veritas perficit, nec singularem Deum Dei patitur nativitas, nec non unum sunt qui invicem sunt. Invicem autem sunt, cum unus ex uno est: quia neque unus uni aliud per generationem quam quod suum est dedit, neque unus ab uno aliud per nativitatem obtinet quam unius. Apostolica igitur fides,Deum unum: quia et eadem atque indissimilis Dei natura sit in utroque, et quod dum et Pater Deus et Filius Deus est, et unum sit naturae nomen utriusque, unus utrumque significat. Nam ex Deo Deus, vel in Deo Deus, nec deos duos perficit, cum unus ex uno in na
Abbreviated transcription (Latin):
filio pat̾ : non ꝑtrans fusionẽ refusionẽq mutu̾am sed ꝑ uiuentis na-¬
turae ꝑfect̃t̃ natiuitatẽ Ita in dõ patre. & dõ filio neq duos conno-¬
minabis deos qi in unũ ut̃q. sunt: neq singularẽ p̃dicabis. qi ut̃q.
ñ unus. ẽ. Non habet igitur fides apostolica duos deos. qr nec duos
patres habeat nec duos filios Confitendo patrẽ confessa filiũ. ẽ.¬
credens in filiũ credidit & in patrẽ. qi & nom̃ patris habet inse fili i nom̃
Nonenĩ nisi ꝑfiliũ pat̾.ẽ. & significatiofili demons tratio patris. ẽ.
q̾ ñ nisi ex patre sit filius. In unius itaq confessione ñ inus. ẽ : dum
sit E adẽ aut̃ ita ẽ: ut ꝑ natiuitatẽ & generationẽ ut̃q potius unũ
care sine uno: aut singularẽ dm̃ doceat qui possit negare unũ uni¬
ꝑ naturȩ uirtutẽ & ꝑsacram̃tũ generationis & natiuitatis ñ in esse

Expanded text:
Filio Pater, non per transfusionem refusionemque mutuam, sed per viventis naFilio Pater, non per transfusionem refusionemque mutuam, sed per viventis naturae merabis deos, quia unum uterque sunt; neque singularem praedicabis, quia uterque non unus est. Non habet igitur fides apostolica duos deos, quia nec duos patres habeat, nec duos filios. Confitendo patrecredens in filium, credidit et in patrem: quia et nomen patris habet in se filii nomen. Non enim nisi per filium pater est; et significatio filii, demonstratio patris est: quia non nisi ex patre sit filius. In unius itaque confessione non unus est: dum sit. Eadem autem ita est, ut per nativitatem et generationem uterque potius unum care sine uno: aut singularem Deum doceat, qui possit negare et unr naturae virtutem et per sacramentum generationis et nativitatis non inesse.
Abbreviated transcription (Latin):
atq indissimilis unitatẽ & sacramentũ natiuita tis ostendens: ait
Ego & pat̃. unũ sumus &qꝰ calũnia dicti tanquã insolentis existeret
ut conscientiã potius naturȩ demonstraret indicto. subiecit: Dicitis
contestans. At uero ut natiuitatis fidẽ ꝓfessio absoluta firmaret. nec
naturȩ tam̃ afferret natiuita s ꝓfessa discidiũ. hanc potius respon¬
sionis suȩ tenuit absolutionẽ Operib credite. qm̃ pat̾ in me &ego in
patre. uid hic ñnaturale ac ꝓpriũ sub sacram̃to natiuitatis ostensũ
est.Insunt sibi inuicẽ : dũ non .ẽ. nisi expatre natiuitas. dũ in deum
alterũ natura uel exterior uł dissimilis ñ subsistit. dũds̃ exdõ maneas
non ẽ aliunde qđ ds̃ ẽ. Inferduos sioccasio patet fidei ȩccłȩ deos: aut
solitariũ dm̃ uł falsa saltim m̃tire ratione. Filiũ si potes apatre absq
natiuittitis tantũ confessa ueritate discerne Filius in patre.ẽ. & in

Expanded text:
ramentum nativitatis ostendens, ait, Ego et Pater unum sumus. Et quia calumnia dicti tamquam insolentis exsisteret; ut conscientiam potius naturae demonstraret in dicto, subjecit, Dicitis ivitate esse contestans. At vero ut nativitatis fidem professio absoluta firmaret, nec naturae tamen afferret nativitas professa dissidium; hanc totius responsionis suae tenuit absolutionem, Operibus credite, quoniam Pater in me, et ego in Patre. Quid hic non naturale ac proprium sub sacramento nativitatis ostensum est? Insunt sibi invicem, dum non est nisi ex patre nativitas, dum in Deum alterum naturae vel exterior vel dissimilis non subsistit, dum Deus ex Deo manens non est aliunde quod Deus est. Infer duos, si occasio patet, fidei Ecclesiae deos: aut solitarium Deum vel falsa saltem mentire ratione: Filium, si potes, a Patre absque nativitatis tantum confessa veritate discerne, Filius in Patre est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ loquentẽ: sed hoc eoꝵ sacram̃tũ ẽ quiunũ sunt. quiut̃q ñ aliud suÑt.
qui ꝑnaturę ꝓprietatẽ in sese sunt. quoꝵ hȩc unitisiẽ ut loquens ñ
inse patrẽ
loqui & oꝑari docuerat : ꝑfectȩ huiꝰ unitatis fidẽ statuit dicens Sed
pat̾ qui inme manet: ipse facit oꝑa sua Credite.

Expanded text:
per loquentem: sed hoc eorum sacramentum est, qui unum sunt. Et uterque non aliud sunt, per loquentem: sed hoc eorum sacramentum est, qui unum sunt. Et uterque non aliud sunt, qui per naturae proprietatem in sese sunt: quorum haec unitas est, ut loquens nonin se Patrem et loqui et operari docuerat; perfectae hujus unitatis fidem statuit, dicens: Sed Pater, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
in patre & pat̃ in me . ẽ.: WUerba quȩ ego loquor uob: ñ ame loquor
sed pat̃ quu inme manet. ipe facit oꝑa sua. Iuib rogo aliis in patre & filio
nature ꝓ prietas demonstrari quamhis ipis uerbis potuit & potestinati¬
uitatis tam̃ inomib significatione p̃lata. Cũ enĩ ait. uerba quȩ egoloquor
uob ñ ame loquor. Non exemit ꝑsonã. neq se filiũ denegauit. nec natu¬
ipse insẽparabilis ab eo atq in dissimilis unitate naturȩ. qr quãuis ab eo
loquatur. ipe tam̃ loquitur Nam quiñ ase loquitur & tam̃ loquitur.
ñ potest ñ eẽ. dũ loquitur. & dũ ñ ase loquit᷑: ostendit ñsuũ tantũ esse
qđ loquitur subiecit enĩ. Sed pat̾ qui in me manet: ise facit opera
sua. Manere infilio patrẽ : ñ est singularis atq uniciOꝑari
uero ꝑfiliũ patrẽ : ñ .ẽ. differentis aut exteri. sicuti nunius. ẽ. non
abse loqui quȩ loquitur Neq rursũ alieni ac separabilis sit loqui

Expanded text:
me? Verba quae ego loquor vobis, non a me loquor; sed Pater, qui in me manet, ipse facit opera sua . Quibus, rogo, aliis in Patre et Filio naturae proprietas demonstrari, quam his ipsis verbis, potuit et potest, nativitatis tamen in omnibus significatione praelata? Cum enim 208 ait: Verba quae ego loquor vobis, non a me loquor; non exemit personam, neque se filium denegavit, nec natuatre testatur. Ipse in separabilis ab eo atque indissimilis unitate naturae: quia quamvis ab eo loquatur, ipse tamen loquitur. Nam qui non a se loquitur, et tamen loquitur, non potest non esse dum loquitur: et dum nquod loquitur. Subjecit enim: Sed Pater, qui in me manet, ipse facit opera sua. Manere in Filio Patrem, non est singularis atque unici: operari vero per Filium Patrem, non est differentis aut exteri. Sicuti non unius est, non ab se loqui quae loquatur; neque rursum alieni ac separabilis sit, loqui
Abbreviated transcription (Latin):
uidit me uidit & patrẽ. Quomodo tudicis ostende nob patrẽ: Non
creditis.mͥ. qr ego inpatre & pat̾ in me. ẽ: Non relictus . ẽ. hominum
eloqui is dedĩ reb alius p̃terquã dĩ sermo Omĩa reliqua & arta et
conclusa. & impedita sunt & obscura: siquis aliis uerbis de monstrare
hoc quã quib dictũ. ẽ. adõ uolet. aut ip̾e ñ intelligit. aut legentibus
ñ intelligendũ relinquit. Dñsdixit cũ rogaret᷑ ut ostenderet patrẽ :
quime uidit uidit & patrẽ. Hoc demutare anti xp̃i. ẽ. hoc negare
iudȩx. ẽ hoc nescire gentilis. ẽ Sed forte intelligentiȩ sensus incrimine
sit: sit infide nr̃a uitiũ. si indictis dĩ resedit obscuritas Nã nec soli¬
tariũ sermo significat: & in differentẽ tam̃ naturã ꝓfessio docet
Uisũ enĩ infilio patrẽ. nec singularis potest. eẽ. nec disparis: qr ꝑhunc
ille uisus neq non unũ sunt insacramenti ꝓfessione neq unꝰ & qu¬

Expanded text:
o tu dicis, Ostende nobis Patrem? Non creditis mihi quoniam ego in Patre, et Pater in me est ? Non relictus est hominum eloquiis de Dei rebus alius praeter quam Dei sermo: omnia reliqua et arta et conclusa et impedita sunt et obscura. Si quis aliis verbis demonstrare hoc, quam quibus a Deo dictum est, volet; aut ipse non intelligit, aut legentibus non intelligendum relinquit. Dominus dixit, cum rogaretur ut ostenderet Patrem, Qui me vidit, vidit et Patrem. Hoc demutare antichristi est, hoc negare Judaei est, hoc nescire gentilis est. Sed forte intelligentiae sensus in crimine sit. Sit in fide nostra vitium, si in dictis Dei resedit obscuritas. Nam nec solitarium sermo significat, et indifferentem tamen naturam professio docet. Visum enim in Filio et Patrem, nec singularis potest esse, nec disparis: quia per hunc ille visus, neque non unum sunt in sacramenti professione, neque unus. Et qu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ satis faceret cõparationis exẽplũ. cũ dignũ & iustũ. eẽt. testtintidõ
dese credere: sed qr simplicioꝵ fidẽ furor hereticus tur baret. ut id dedõ
credi ñ oporteret qđ difficile nisi ꝑ corporeã cõparationẽ possit intelli¬
gi: id circo scđm illud iam etiã suꝑius memoratũ anob dni dictũ. qđ¬
mauimus hȩc ꝓ parte inserere cõparationis exẽpla. ne m̃tiri de
ꝓfessione sua existimaretur. cũ diuinȩ nob̾ ꝓfessionis intelligentiã
ex aliquo naturalia creaturarũ aliquo modo exẽpla prȩstarent

Expanded text:
Dei satisfaceret comparationis exemplum: cum dignum et justum esset testanti de Dei satisfaceret comparationis exemplum: cum dignum et justum esset testanti de se Deo credere. Sed quia simpliciorum fidem furor haereticus turbaret, ut id de Deo credi non oporteret, quod difficile, nisi per corpoream comparationem, posset intelligi: idcirco secundum illud jam etiam superius memoratum a nobmavimus haec pro Patre exerere comparationis exempla: nec mentiri de professione sua existimaretur, cum divinae professionis intelligentiam et aliqua naturalia creaturarum exempla praestarent
Abbreviated transcription (Latin):
ri ẽ sub sistit acuiuit. & cũ ea ꝑquã uixerat deficit. Sed hoc qđ in cor¬
porale dĩ ẽ. excõparationũ parte cognoscimꝰ: ut ñ incredibi le indm̃
nunc: utrũ diuisio ac separatiosit. cũ ignis exigni ẽ: aut nũ quid
ab sciditur natura ne maneat. aut ñ sequitur natura ne insit. cũ
accenso lumine exlumine ꝑquendã quasi natiuitatis ꝓfectũ natu-¬
rȩ nulla desectiosit. & tamensit lum̃ ex lumine .: Aut nũ quid
hoc ñmanet ineo qđ exsese sine defectione subsistit: Aut hoc ñ ẽ.
meo unde ñ recessum ẽ. sed cũ unitate substantiȩ naturalis exiuit :¬
& quȩro anne ñ unũ sint : cũ lum̃ exlumine nec diuisione separa¬
bilesit. nec genere naturȩ Et hȩc ut dixi adintelligentiã fider
tantũ cõparati sint. ñ etiã ad dĩ dignitatẽ : ut ñ potius intelligentiã
inuisibiliũ ex cõparabilib sumeremꝰ Nonutiq ut aliquod naturȩ

Expanded text:
riam subsistit ac vivit, et cum ea per quam vixerat, deficit. Sed hoc quod incorriam subsistit ac vivit, et cum ea per quam vixerat, deficit. Sed hoc quod incorporale Dei est ex comparationum parte cognoscimus, ut non incredibile in Deum nunc utrum divisio ac separatio sit, cum ignis ex igne est? Aut nunquid absciditur natura, ne maneat? Aut non sequitur natura, ne insit? cum accenso lumine ex lumine per quemdam quasi nativitatis profectum naturae nulla defectio sit, et tamen sit lumen ex lumine. Aut nunquid hoc non manet in eo, quod ex sese sine defectione subsistat? Aut hoc non inest in eo, unde non recessum est, sed cum unitate substantiae naturalis exivit? Et quaero anne non unum sint, cum lumen ex lumine nec divisione separabilis sit, nec genere naturae? Et haec, ut dixi, ad intelligentiam tantum fidei comparata sint, non etiam ad Dei dignitatem, ut non potius intelligentiam invisibilium ex corporalibus sumeremus, non utique ut aliquod naturae
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ infirmitas ex disparib cõparat᷑. & ex in animis continet᷑ ad uitã
Nec statim in ea qđ gignitur uiuit. neq totũ uiuit ex uita cũ mea mul¬
ta sint quȩ sine naturȩ suȩ sensu cũ excreuerint desecent᷑ Indõuero:
totũ qđ ẽ. uiuit. Ds enĩ uita .ẽ: & exuita ñ potest quicquã. ẽẽ. nisi
qđ ẽ. uiuit & dũ totũ qđ exeo nascit᷑ uirtus. ẽ: habet natiuita tem
non habet demuttitionẽ: Et imꝑtit ꝓfectũ. nec amittit naturam:
dũ & natiuitit tẽ quã dedit ꝑ indiscrete naturȩ similitudinẽ sequit᷑.
& natiuitas eã quȩ uiuens exuiuente .ẽ. naturã nascendo ñ deseri¬
Affert aut̃ ꝓ parte fidei huiꝰ significationẽ ignis inse ignem
habens : & igni ignis manens Nam cũ sit in eo spłendor luminis.
naturȩ calor. urtus urendi. mobilittis estuandi: totũ tctm̃ ignis ẽ.
& hȩc iniuersa una natura. ẽ. Habet quidẽ ex infirmitate qđ ꝑ mate¬

Expanded text:
humanae infirmitas ex disparibus comparatur, et ex inanimis continetur ad vitam. Nec statim in ea quod gignitur vivit, neque totum vivit ex vita; cum in ea multa sint, quae sine naturae suae sensu, cum excreverint, desecentur. In Deo vero totum quod est vivit. Deus enim vita est: et ex vita non potest quidquam esse nisi  est vivit, et dum totum, quod ex eo nascitur, virtus est; habet nativitatem, non habet demutationem; et impertit profectum, nec amittit naturam: dum et nativitatem quam dedit per indiscretae naturae similitudinem sequitur, et nativitas eam, quae viAffert autem pro parte fidei hujus significationem ignis in se ignem habens, et in igne ignis manens. Nam cum sit in eo splendor luminis, naturae calor, virtus urendi, mobilitas aestuandi, totum tamen ignis est, et haec universa una natura est. Habet quidem ex infirmitate quod per mate
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fidei salutaris impatiens. usq adimpetũ inferendȩ mortis erupit
Quidtu ñ habendo quẽ lapides. negando minus efficis Non df¬
fert uoluntas: sed uoluntatẽ tuã inefficacẽ.eẽ. cęlestis thronꝰ effecit
nto tu ir religiosior iudeo: Lapides ille in corpus eleuat.
spumi lle in hominẽ ut putabat : tu in dm̃ Ille indiuersantẽ int̾ris:
tu inthrono uirtutis sedentẽ Illeꝰ sgnoratũ : tu in confessũ. Ille in
moriturũ : tu in uidicẽ scłoꝵ Ille dicit cũsis homo: tudicis cũsis
creatura. Uterq aut̃ dicitis: facis te dm̃. Hoc cõmune in eũ . impi i
urĩ oꝑis opꝓbriũ ẽ. Negas enĩdm̃ ex generatione dĩ: negas filiũ exna¬
tiuitatis ueritate. negas hoc qđ ego & pat̾ unũ sumꝰ. Confessionẽ unius in
utroq atq consimilis . eẽ. naturȩ. subicis sus tantiȩ nouȩ & ext̃̾nȩ & alienȩ¬

Expanded text:
ntum fidei salutaris impatiens, usque ad impetum inferendae mortis erupit. ntum fidei salutaris impatiens, usque ad impetum inferendae mortis erupit. Quid tu, non habendo quem lapides, denegando minus efficis? Non differt voluntas: sed voluntatem tuam inefficacem esse coelestis thronus efficit. Quanto tu irreligiosior Judaeo? Lapides ille in corpus elevat, tu in Spiritum; ille in hominem ut putabat, tu in Deum; ille in diversantem in terris, tu in throno virtutis sedentem; ille in ignoratum, tu in confessum; ille in moriturum, tu in judicem saeculorum. Ille dicit: Cum sis homo ; tu dicis: Cum sis creatura; uterque autem dicitis, facis te Deum; hoc commune in eum impii vestri oris opprobrium est. Negas enim Deum ex generatione Dei, negas filium ex nativitatis veritate, negas hoc, quod ego et Pater unum sumus, confessionem unius in utroque atque consimilis esse naturae. Subjicis su
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alia in utroq ꝑnatiuitatis & generis ꝓprietatẽ existente natura. manet
quantũ intelligi licet m̃tiũ uesanarũ uoluntas cessante licet uolun.¬
tatis effectu: & malignũ animũ maliuolentiȩ studiũ. absis tente mali
oꝑis occasione ñ deserit. Nunc enĩ hereticoꝵ furor iã dño incȩlis seden-¬
te. qi̾ exẽplo udȩoꝵ incruce agere ñpossunt : pari tam̃ infidelitate
tam̃ dictis ñ obȩdientes odiũ impiettitis exercent. Uerboꝵ lapi¬
des initiunt: & si possent dethrono eũ suo incrucẽ retraherent. Et de iudȩ¬
is quidẽ dictihuius nouitate cõmotis: ita scribitur. Tuler̃ lapides udei:
ꝓpt̃ qđ eoꝵ opus lapidatis me ᷑ Responderunt ei uider Probono oꝑe
ñ lapidamus te sed ꝓblasphemia : & qr tu cũsis homo faciste deum
At tu .uͦ. heretice quid agas ac ꝓfitearis agnosce : & eoꝵ te intellige. ẽẽ.¬

Expanded text:
non alia in utroque per nativitatis et generationis proprietatem exsistente natura. non alia in utroque per nativitatis et generationis proprietatem exsistente natura. quantum intelligi licet, mentium vesanarum voluntas, cessante licet voluntatis effectu: et malignum animum malevolentiae studium, absistente mali operis occasione, non deserit. Nunc enim haereticorum furor, jam Domino in coelis sedente, quia exemplo Judaeorum in crucem agere non possunt, pari tamen infidelitate tamen dictis non obedientes, odium impietatis exercent, verborum lapides injiciunt, et si possent, de throno eum suo in crucem retraherent. Et de Judaeis quidem ad dicti hujus novitatem commotis ita scribitur : Tulerunt igitur lapipropter quod eorum opus lapidatis me? Responderunt ei Judaei: Pro bono opere non lapidamus te, sed pro blasphemia; et quia tu cum sis homo, facis te Deum. At tu vero, haeretice, quid agas ac profitearis agnosce; et eorum te intellige esse c
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Quid sibi uult tã diuersa ꝓfessio ut rur sũ de manu¬
iũ gẽte patris sui nemo rapiat: Filii manus . ẽ. quȩ accipit apatre : patris manꝰ
ẽ. quȩ dedit filio & quo modo qđ ñ rapit᷑ demanu filii. ñ rapit᷑ demanu
patris.: Quomodo siquȩris intellige Ego & pat̃ unũ sumꝰ Mlanus fili i
manus patris . ẽ Non enĩ degenerat ꝑnatiuitatẽ natura ne eadẽ sit:
eq rursũ quia eadẽ .ẽ. intelligentiam natiuitatis offendit
natiuitasnihil inse admit tit alienũ. Ut uero ꝑ corporalẽ significati¬
onẽ uirtutẽ possis eiusdẽ nosse naturȩ : cõmemorata .ẽ. filii manꝰ manuꝰ
patris. q̾ natura & uirtus patris. eẽt. infilio. Postremo ut ꝑsacram̃tum
natiuitatis ueritatẽ naturȩ in differentis agnosceres: dictũ ẽ. Ego &
pat̃ unũ sumus: ut qđ unũ sunt nec diuersum nec solitariũ crederet᷑.

Expanded text:
pit. Quid sibi vult tam diversa professio, ut rursum de manpit. Quid sibi vult tam diversa professio, ut rursum de manu patris sui nemo rapiat? Filii manus est, quae accepit a Patre; Patris manus est, quae dedit Filio: et quomodo quod non rapitur de manu Filii, non rapitur de manu Patris? Quomodo si quaeris intellige: Ego et Pater unum sumus . Manus Filii, manus Patris est. Non enim degenerat per nativitatem natura, ne eadem sit: neque rursum quia eadem est intelligenativitas nihil in se admittit alienum. Ut vero per corporalem significationem virtutem possis ejusdem nosse naturae, commemorata est Filii manus manus Patris; quia natura et virtus Patris esset in Filio. Postremo ut per sacramentum nativitatis veritatem naturae indifferentis agnosceres; dictum est: Ego et Pater unum sumus: ut quod unum sunt, nec diversum nec solitarium crederetur,
Abbreviated transcription (Latin):
& natus intel ligatꝰ. & indĩ natura. eẽ. credatꝰ & cũ patre unũsit.
et unũ se ꝓfitendo cũ patre: ñ tam̃ ut solus tantũ atq ip̾ se pate
intellectus. amit tat. eẽ. qđ filius .ẽ. Testitur enin primũ
naturȩ uirtutẽ : cũ deouib suis ait Nec quisquã rapiet eas
demanti mea. Consciȩ potesititis hȩc uox ẽ. imꝑtur batȩ
uirtutis liberta tẽ ꝑid qđ nemo oues demanu sua abripiat
conftteri: At uero ut innatura licet dĩ. naturȩ ttum̃ exdeosit
intelligenda natiuitas: subiecit. Pat̃ qđ dedit .mͥ: maiꝰ .ẽ. om̃ib
Non occultat expatre. eẽ.se natũ. Quod enĩ a patre accepit
mauis ẽ om̃ib & qđ accepit. ẽ ineo qđ accepit nascendo. non
postea tam̃ ex alio ẽ. dũ accepit sed qui exalio accepit: ne
aliud quid potius & ñ eiꝰ intelligeretur natura a quo accepit
existere : ait Nemo poteritꝰ rapere demanu patris mei de
manu sua nemo rapit: quia apatre qđ ẽ. om̃ib maus acce¬

Expanded text:
elligatur, et in Dei natura esse credatur, et cum Patre unum sit, et unum se profitendo cum Patre, non tamen ut solus tantum atque ipse pater intellectus amittat esse quod filius est. Testatur enim primum naturae virtutem, cum de ovibus suis ait: Nec quisquam rapiet eas de manu mea . Consciae potestatis haec vox est, imperturbatae virtutis libertatem per id, quod nemo oves de manu sua abripiat, confiteri. At vero ut in natura licet Dei, naturae tamen ex Deo sit intelligenda nativitas; subjecit: Pater quod dedit mihi majus est omnibus . Non occultat ex Patre esse se natum: quod enim a Patre accepit, 193 majus est omnibus. Et qui accepit, est in eo quod accepit nascendo, non postea; et tamen ex alio est, dum accepit. Sed qui ex alio, accepit, ne aliud quid potius, et non in ejus intelligeretur natura a quo accepit exsistere; ait: Nemo poterit rapere de manu patris mei. De manu sua nemo rapit: quia a Patre quod est omnibus majus acce