comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ locoatq officio suo confestim ȩc¬
cłam seditionem popłi mitigatu¬
rus ingreditur. Cunq inibi mul¬
ta scđm leges & publicã disciplinã
ꝓquiete & tranquillitate ꝑ orasset.
pugnantis inter se & dissidentis
popłi subito clamor & uox una c̃¬
surgit. ambrosiũ epm̃ postulan¬
tes Babtitari hunc ꝓtinus cla¬
mant. erat enĩ cathecuminus. &
sibi ep̃m dari. nec alit̃ unum
popłm fore atq unam fidem. nͥ
ambrosius sibt daretur sacerdos
Obluctante illo & plurimũ resisten¬
te adimꝑatorem relatũ populi
desiderium. omĩ maturitate ui¬
betur impleri Dei enĩ ait esse qđ
discordantẽ popłi fidẽ & animos
dissidentes. conuersio subita in
unũ consensũ atq unã sententiã
reuocar&. Moxq dĩ grãm consecui¬
tus. & initiatus sacris & sacerdos
liȩ partib uenissec illiricum :
ibi uix nondũ coepto bello. egri¬
tudine subito oppressus diem᷑
obiit. relictis heredib in imꝑio

Expanded text:
pro loco atque officio suo, confestim Eccpro loco atque officio suo, confestim Ecclesiam, seditionem populi mitigaturus, ingreditur. Cumque inibi multa secundum leges et publicam disciplinam pro quiete et tranquillitate perorasset, pugnantis inter se et dissidentis populi subito clamor et vox una consurgit, Ambrosium Episcopum postulantes, baptizari hunc 284 protinus clamant erat enim catechumenus et sibi Episcopum dari: nec aliter unum populum fore atque unam fidem, nisi Ambrosius sibi daretur sacerdos. Obluctante illo et plurimum resistente, ad Imperatorem relatum populi desiderium, omni maturitate jubetur impleri. Dei enim, ait, esse, quod discordantem populi fidem, et animos dissidentes conversio subita in unum consensum atque in unam sententiam revocaret. Moxque Dei gratiam consecutus, et initiatus sacris, et sacerdos liae partibus venisset Illyricum, ibi vixdum coepto bello, aegritudine subita oppressus diem obiit, relictis haeredibus in Imperio
Abbreviated transcription (Latin):
collecta turbulentorũ & seditiosoꝵ
manu. inbasilica quȩ sicinini ap¬
pellatur ep̃m se fieri excorquer&.
legib & ordine & traditione ꝑuer¬
sus. Quo ex facto tanta seditio ĩmo
uͦ tantabella cohorta sunt alteru¬
trũ defendentib populis. ut reple¬
rent᷑ humanosanguine orationũ
loca Quȩ res factione maximim
prȩfecti seui hominis ad inuidiã
boni & innocentis uersa est sacer¬
dotis. ita ut causa ad clericorum
usq torm̃ta duceret᷑ Sed assertor
inn̾ocentiȩ ds̃ affuit. & incaput
eorũ qui intenderant dolũ poena
apud mediolanũ auxentio hereti¬
corũ ep̃o. utriusq partis populi
diuersis studus ferebantur. Dis¬
sensio grauis & periculosa seditio
urbi ꝓpriȩ maturũ parabat exi¬
ciũ: si pars utraq cũ diuersũ uell&.
nequaquã qđ ꝓposuerat obtineret
Ambrosus tunc consularis eiusdẽ
ꝓuintiȩ fasces regebat. Is cũ ꝑni¬
tiem ciuitatis uideret impendere:

Expanded text:
collecta turbulentorum et seditiosorcollecta turbulentorum et seditiosorum hominum manu, in Basilica quae Sicinini appellatur, Episcopum se fieri extorqueret legibus et ordine et traditione perversis. Quo ex facto tanta seditio, imo vero tanta bella coorta sunt, alterutrum defendentibus populis, ut replerentur humano sanguine orationum loca. Quae res factione Maximini Praefecti saevi hominis, ad invidiam boni et innocentis versa est sacerdotis, ita ut caussa ad Clericorum usque tormenta deduceretur. Sed assertor innocentiae Deus affuit, et in caput eorum qui intenderant dolum, poenaapud Mediolanum Auxentio haereticorum Episcopo, utriusque partis populi diversis studiis ferebantur. Dissensio gravis et periculosa seditio urbi propriae maturum parabat exitium, si pars utraque cum diversum vellet, nequaquam quod proposuerat, obtineret. Ambrosius tunc Consularis ejusdem provinciae fasces gerebat. Is cum perniciem civitati videret impendere,
Abbreviated transcription (Latin):
debilitatis & senectũtis otio frueret᷑
Extant quoq utriusq ingenii mo¬
nim̃ta magnifica. tractatus quos
ex tẽpore in ȩcclesi is declamabant
Exquib nos denas fer me singulo¬
rũ oratiunculas transfudimus
inlatinũ. basilu prȩterea institu¬
ta monachorũ. optantes si potu¬
erimꝰ & dei fauor adiuuerit eoꝵ
plura transferre. Fuerunt prȩter¬
ea fr̃s duo basilio. gregorius & pe¬
trus. Quorũ alt̾ in uerbo doctrinȩ.
alt̃ inoꝑib fidei fratrẽ ita ex ęqua¬
bat. ut uterq uł basiliũ uł gregoriũ
redderet. Extant etiã ipsius gregorii
unioris aliquot opuscula luculenta.
Sed de his satisdictũ In occidius uͦ
partib ualentianus fide religionis
illesus. uetere romani imꝑii cen¬
sionẽ sacerdotiũ in urbe roma
susceꝑat. Quẽ pręlatũ sibi ñferens
ursinus quidã eiusdẽ eccłȩ diaconꝰ.
intantũ furoris erupit. ut ꝑsuaso
quodã satis imperito & agrestiep̃o

Expanded text:
debilitatis et senectutis otio frueretur. debilitatis et senectutis otio frueretur. Exstant quoque utriusque ingenii monimenta magnifica Tractatuum, quos ex tempore in Ecclesiis declamabant. Ex quibus nos denas ferme singulorum Oratiunculas transfudimus in Latinum. Basilii praeterea Instituta monachorum, optantes, si poterimus, et Dei favor adjuverit, eorum plura transferre. Fuerunt praeterea fratres duo Basilio, Gregorius et Petrus. Quorum alter in verbo doctrinae, alter in operibus fidei fratrem ita exaequabat, ut uterque vel Basilium, vel Gregorium redderet. Exstant etiam ipsius Gregorii junioris aliqua Opuscula luculenta. Sed de his satis dictum. In Occiduis vero partibus Valentinianus fide religionis illaesus, veteri Romani imperii censionem sacerdotium in urbe Roma 283 susceperat. Quem praelatum sibi non ferens Ursinus quidam ejusdem Ecclesiae diaconus intantum furoris erupit, ut persuaso quodam satis imperito et agresti Episcopo,
Abbreviated transcription (Latin):
non abnuit Ubi breui tẽpore tan¬
tũ ad emendandũ popłm uecustis
hereticorũ infectũ uenenis ꝓfecit.
ut tunc primũ ibi xp̃iani fieri
uiderent᷑. & nouellã lucis ueritatis
aspicere: cũ religionis doctor multa
quidẽ uerbis p̃lura tam̃ docera ex¬
emplis. nec uiderent ab eo discipłi
aliquid imꝑari qđ ñ prius ipse fe-¬
cisset. Sedubi głam subsecuta in.¬
uidia est: obniti quidã & ꝓscripti¬
onib minus sanis uti coepere.
ut ipso ad ꝓpria remeante alius
ordinaretur ep̃s. Qđ ille susur-¬
rari tantũ & subdente sentiens
ruminari. ipse ꝓfert qui a dicere
ei nullus audebat. Absit inquit
ut mei causa aliqua simultas in
dĩ sacerdotib oriatur. Si ꝓpt̃
me est ista tẽpestas. tollite me &
mitcite in mare. & desinet a uob̃
quassatio Tum regressus. in ȩccła
exegit. Et qnĩ fessa iã ȩtate & corpore
inualidus erat. successorẽ sibi ipse
delegit. quo ȩccłam gubernante.

Expanded text:
non abnuit. Ubi brevi tempore tannon abnuit. Ubi brevi tempore tantum ad emendandum populum vetustis haereticorum infectum venenis proficit, ut tunc primum Christiani sibi fieri viderentur, et novellam lucem veritatis aspicere, cum religionis doctor multa 282 quidem verbis, plura tamen doceret exemplis: nec viderent ab eo discipulis aliquid imperari, quod non prius ipse fecisset. Sed ubi gloriam subsecuta invidia est, obniti quidam, et proscriptionibus minus sanis uti coepere, ut ipso ad propria remeante, alius ordinaretur Episcopus. Quod ille susurrari tantum, et sub dente sentiens ruminari, ipse profert, quod dicere ei nullus audebat: Absit, inquit, ut mei caussa aliqua simultas in Dei sacerdotibus oriatur. Si propter me est ista tempestas, tollite me, et mittite me in mare, et desinet a vobis quassatio. Tum regressus, in Ecclesiexegit. Et quoniam jam fessa aetate, et corpore invalidus erat, successorem sibi ipse delegit, quo Ecclesiam gubernante,
Abbreviated transcription (Latin):
turbatione. hȩc sibi minitanti
prȩfecto respondisse fertur
Ytinam aliquid michi esset digni
muneris qđ offerrem huic. qui
maturius bafiliũ de nodo follo¬
ns huiꝰ ab solueret. Cumq daret᷑
ei nox quȩ erat media ad spaciũ
deliberandi. respondisse denuo
fertur. Ego crastino ipse ero qui nẽ.
tute utinam non mutares. &i
illa quidẽ nocte uxor imꝑatoris ue.¬
lut tortorib tradita cruciatur.
Filius uͦ qui eis erat unicus extinctꝰ
pat̾nȩ impietatis credit᷑ exoluisse
supplicia. lta ante lucẽ missi. qui
rogarent basiliũ ut p̃cib suis in¬
terceder& ꝓ eis: ne etiam ipsi et
quidẽ multo iustius similiter in¬
terirent. Sic accidit ut cũ om̃s ca¬
lius usq aduitȩ exitũ. inteme¬
rato commnunionis sacramento
ineccła ꝑdurarit. Gregorius
uͦ apud natanzo opidũ in loco
patris ep̃s sub rogatꝰ. hereticorũ
curbinẽ feliciter tulit. Reddita
uͦ pace. constantino polim ad ec
cłam docendã uenire exoratus

Expanded text:
erturbatione haec sibi minitanti erturbatione haec sibi minitanti Praefecto respondisse fertur: Atque utinam aliquid mihi esset digni muneris, quod offerrem huic, qui maturius Basilium de nodo follis hujus absolveret. Cumque daretur ei nox, quae erat media, ad spacium deliberandi, respondisse denuo betur: Ego crastino ipse ero qui nunc: tu te utinam non mutares. Et illa quidem nocte uxor imperatoris velut tortoribus tradita cruciatur: filius vero qui eis erat unicus, extinctus paternae impietatis creditur exsolvisse supplicia. Ita ante lucem missi, qui rogarent Basilium, ut precibus suis intercederet pro eis, ne etiam ipsi, et quidem multo justius similiter interirent. Sic accidit, ut cum omnes calius usque ad vitae exitum intemerato communionis sacramento in Ecclesia perduraret. Gregorius vero apud Nazianzon oppidum patris episcopus subrogatus, haereticorum turbinem fideliter tulit. Reddita vero pace, Constanticlesiam docendam venire exoratus,
Abbreviated transcription (Latin):
rebat Ille coire plures in unũ &
sui inuicẽ in necessariis habere sol¬
licitudinẽ docebat. hic sui exẽplo
qđ erat ab solutꝰ & liber. cunctis
sermone apłico prȩdicabat. Ego
aũt uolo uos sine sollicitudine
solũ estote solliciti. quando redeat
diuini eloquii grãm delinquendi
incitamenta prȩuenire. nec sinere
labi eũ qui difficulter erigeretur
elisus Ille infide purus. hic iN
predicatione liberior. hic deo
humilis. hic etiã hominib erat.
Ille arrogantes contẽptu. hic ra¬
tione uincebat. Sic in utroque
diuina grã unũ opus ꝑfectionis
explebat Igitur basilius ñ mul¬
to post cȩsareȩ capadociȩ ep̃s cum
a ualente in exiliũ ꝓfide cogeret᷑.¬
exibitus ad tribunal prȩfecti.
terrorib ut illi moris est poce¬
stati & minis maximis agi coe¬
pit. ut nisi prȩceptis principis
oboediret: interitũ sibi iãiaq
sꝑar& impendere. Tum ille in¬
trepidus & absq ulla animi ꝑ¬

Expanded text:
rebat. Ille coire plures in unum, et rebat. Ille coire plures in unum, et sui invicem in necessariis habere sollicitudinem docebat. Hic sui exemplo quod erat absolutus et liber, cunctis sermone Apostolico praedicabat: Ego autem volo vos sine sollicitudine solum estote solliciti, quando redeat per divini eloquii gratiam delinquendi incitamenta praevenire, nec sinere labi eum, qui difficulter erigeretur elisus. Ille in fide purus, hic in praedicatione liberior. 281 Ille Deo humilis, hic etiam hominibus erat. Ille arrogantes contemtu, hic ratione vincebat. Sic in utroque diversa gratia unum opus perfectionis explebat. Igitur Basilius non multo post Caesareae Cappadociae Episcopus, cum a Valente in exilium exhibitus ad tribunal praefecti, terroribusque ut illi moris est potestati et minis maximis agi coe. et nisi praeceptis Principis obediret, interitum sibi jam jamque speraret impendere. Tum ille intrepidus, et absque ulla animi p
Abbreviated transcription (Latin):
re. callumq abhis longe negle¬
gentiȩ coepit abolere. subitoꝙ ab¬
monasteria construere. psalmis
& himnis & orationib docuit
uacare. pauperum curam gere¬
re. eisq habttacula honesta &
quȩ ad uictũ necessaria sunt pre¬
bere. uirgines instituere pudicã
castamq uitã om̃ib poene deside¬
rabilem facere Itabreui ꝑmuta¬
ta est totius ꝓuintiȩ facies: ut in
arido & squalenti campo uideret᷑
seges foecunda ac lȩta uinea sur¬
rexisse. Gregorius uͦ bonũ sem̃
ñ patiebat᷑ aut suꝑ spinas iacere.
aut int̾ saxa dispgere. sed bonã
terrã cordis sui iugi cultu & ex¬
ercitiis indesinentib excolebat.
Et multo amplius hic insemet ipso.
quã ille incȩteris ꝓficiebat Sus¬
cipere ille quȩ renunciantes
scło deferebant ad pedes suos.
& diuidere ut quisq eguisset.
curã gerebat. Iste nichil habendi
& omia possidendi contentus sacra¬
mento. erga solas sapientiȩ diuitias
auarus & multum cupidiis inhę¬

Expanded text:
re, callumque ab his longae neglire, callumque ab his longae negligentiae caepit abolere, subegitque, abmonasteria construere, psalmis, et hymnis, et orationibus docuit vacare, pauperum coram gerere, eisque habitacula honesta, et quae ad victum necessaria sunt, praebere, virgines instituere, pudicam castamque vitam omnibus pene desiderabilem facere. Ita brevi permutata est totius provinciae facies, ut in arido et squalenti campo videretur seges foecunda, ac laeta vinea surrexisse. Gregorius vero bonum semen non patiebatur, aut super spinas jacere, aut inter saxa dispergere, sed bonam terram cordis sui jugi cultu et exercitiis indesinentibus excolebat. Et multo amplius hic in semetipso, quam ille in caeteris proficiebat. Suscipere ille, quae renuntiantes seculo deferebant ad pedes suos, et dividere ut quisque eguisset, curam gerebat. Iste nihil habendi, et omnia possidendi contentus sacramento, erga solas sapientiae divitias avarus et multum cupidus inhae
Abbreviated transcription (Latin):
uitio mancipasset. tantũ de col¬
lege amore prȩsumꝑsit. ut se¬
dentẽ basiliũ de doctoris cathedra
deponeret. ac secũ ad monasteriũ
manu iniecta ꝑducer&. Ibiꝙ ꝑ
annos ut aiunt᷑ credecim. om̃ibus
grecorũ seculariũ libris remotis.
solis diuinȩ scripturȩ uoluminibꝰ
oꝑam dabant. earumꝙ intelli-¬
Fgentiam
non ex ꝓpria p̃sumptione sed ex
maiorũ scriptis & auctoritate se¬
quebant᷑. Quos & ipsos ex apłica
successione intelligendi regulã
suscepisse constabat. Quorũ prȩ
discutientes. thesauros sapientiȩ
& scientiȩ reconditos inuasis fic¬
tilib ꝑquirebant. Uerũ cũ iam
ipsi sufficient̾ instructi. diuina
dispensatione ad imbuendos po¬
pulos uocarentur: & alius alio
itinere ad idem tamen opus itt̃q
traherentur : basilius ponti
urbes & rura circũiens. desides
gentis illius animos & parũ de
spe futura sollicitos. stimulare
uerbis & predicatione succende¬

Expanded text:
vitio mancipasset, tantum de colvitio mancipasset, tantum de collegae amore praesumsit, ut sedentem Basilium, de doctoris cathedra deponeret, ac secum ad monasterium manu injecta perduceret, ibique per annos ut aiunt tredecim, omnibus Graecorum saecularium libris remotis, solis divinae Scripturae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam, non ex propria praesumtione, sed ex majorum scriptis et auctoritate sequebantur: qsuccessione intelligendi regulam suscepisse constabat. Quorum praecdiscutientes, thesauros sapientiae et scientiae reconditos in vasis fictilibus perquirebant. 280 Verum cum jam ipsi sufficienter instructi Divina dispensatione ad imbuendos populos vocarentur, et alius alio itinere, ad idem tamen opus uterque traheretur, Basilius Ponti urbes et rura circumiens, desides gentis illius animos et parum de spe futura sollicitos stimulare verbis, et praedicatione succende
Abbreviated transcription (Latin):
inapeliote. alius paulus in focis.
poemen & ioseph in pispiri. qui
appellabat᷑ mons antonir. Sed &
alios quã plures huiusmodi uiros
inegipti partib habitare fideli
comper imus auditu. ut uere
cõpleretur apłi dictũ quia ubi
abundauit peccatũ suꝑ habunda¬
uit grã Habuit aũt pͥidẽ tẽpus
etiã moe sopotamia uiros nobiles
eisdẽ studiis pollentes. Quorũ
Sed neutra harũ infecundior ca¬
padocia fuit. immo aliquid lȩtiꝰ
gregoriũ cũ basilio germinauit
Atculit igitur & ipsa multorum
quoq dñi germinauit nouellam:
Sed isti prȩcipue uelut duo filii
pinguedinis. assistentes dextera
cęli luminarium refulgebant
UInde dignũ puto de his pauca su¬
pra repetere. Ambo nobiles.am¬
bo athenis eruditi. ambo colle-¬
ge. ambo de auditorio digressi
ad ꝓfitendã rechoricam rogaban¬
tur. Quod opus magnifice qui¬
dẽ implebat basilius. gregoriꝰ
uero magnificentius contemp¬
nebat Quiꝙ cũ se totũ dĩ ser¬

Expanded text:
in Apeliote, alius Paulus in Focis, in Apeliote, alius Paulus in Focis, Poemen et Joseph 279 in Pispiri, qui appellabatur mons Antonii. Sed et alios quamplures hujuscemodi viros in Aegypti partibus habitare, fideli comperimus auditu, ut vere compleretur Apostoli dictum: Quia ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Habuit autem per idem tempus etiam Mesopotamia viros nobiles, iisdem studiis pollentes. Quorum Sed neutra harum infoecundior Cappadocia fuit, imo aliquid laetius Gregorium nobis cum Basilio germinavit. Tulit igitur et ipsa multorum quoque Domini germinavit novellam. Sed isti praecipue velut duo filii pinguedinis, assistentes dextera coeli luminarium refulgebant. Unde dignum puto de his pauca supra repetere. Ambo nobiles, ambo Athenis eruditi, ambo collegae, ambo de auditorio digressi ad profitendam Rhetoricam rogabantur. Quod opus magnifice quidem implebat Basilius, Gregorius vero magnificentius contemnebat. Quique cum se totum Dei ser
Abbreviated transcription (Latin):
quid ac supra humanã uocẽ so¬
nans. in illis magis ser monib qui
de ore ipsius ꝓfe rebantur agno¬
uimus. Hunc etiã beatus añtoniꝰ
cũ fidei athanasi i testimoniũ la¬
turus. aduersũ arrianos de theba¬
ide alexandriã descendisset.
magnificis consolatꝰ ÷ uerbis. Hi¬
chilte inquit offendat o didime.
qđ carnalib oculis uideris orbatꝰ
Desunt enĩ tibi illi oculi quos mu¬
res & muscȩ & lacerte habent.Sed
lȩtare quia habesoculosquos angłi
habent. E quib ds̃ uidetur. & ꝑ quos
tibi magnũ scientiȩ lum̃ accendit᷑¬
Elorebat gͥ egyptꝰ eatempestate ñ
solũ eruditis in xp̃iana philosophia
digia. apłica simplicitate. uitȩ &
cordis sinceritate faciebant. Ex
quibꝰ interim quos ipsi uidimꝰ &
quorũ benedici manib meruimꝰ.
hi sunt. Macharius de supiori
hȩremo. aliusq macharuis de
interiori. hisidorus in sciti is.
pambꝰ incellis. moses & beniamin
in nitria. scy ron & helias &e paulꝰ

Expanded text:
quid, ac supra humanam vocem soquid, ac supra humanam vocem sonans, in illis magis sermonibus, qui de ore ipsius proferebantur, agnovimus. Hunc etiam beatus Antonius cum fidei Athanasii testimonium laturus, adversum Arianos de Thebaide Alexandriam descendisset, magnificis consolatus est verbis: Nihil te, inquit, offendat, o Didyme, quod carnalibus oculis videris orbatus. Desunt enim tibi oculi illi, quos mures, et muscae, et lacertae habent. Sed laetare, quia habes oculos quos Angeli habent, et quibus Deus videtur, per quos tibi magnum scientiae lumen accenditFlorebat igitur Aegyptus ea tempestate, non solum eruditis in Christiana philosophia rodigia Apostolica simplicitate vitae, et cordis sinceritate faciebant. Ex quibus interim quos ipsi vidimus et quorum benedici manibus meruimus, hi sunt, Macarius de superiori eremo, alius Macarius de inferiori, Isidorus in Scyti, Pambus in Cellulis, Moyses et Beniamin in Nitria, Scyrion et Helias et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
ea mentis suȩ paginis uideretur
ta breui dõdocente in tantũ diui¬
narũ humanarũq rerũ eruditi¬
onẽ ac scientiã uenit. ut scolȩ ec-¬
clesiasticȩ doctor existeret. athana¬
sio ep̃o cęterisq sapientib in ec¬
clesia dĩ uiris ad modũ ꝓbatus:
Sed & incęteris siue dialecticȩ siue
geometriȩ astronomiȩ quoq uł
arithmeticȩ di sciplinis ita esset
paratꝰ: ut nullus unquã philoso¬
phorũ aliqua ex his artib ꝓponens.
obtinere eũ uł concludere quiuerit.
Sedstatim ut responsiones eiꝰ acciꝑet:
magistrũ eũ etiã illiuis de qua ꝓ¬
posuisset. crederet disciplinȩ Huiꝰ
aliquanti dicta uł cõmuniter dis¬
putata uł ꝓponentib responsa.
adhibitis notari is descripsere
quȩ etiã nunc in magna admira¬
tione habentur. Nostam̃ qui &
uiuȩ uocis eiꝰ ex parte aliqua fuimꝰ
auditores. & ea quȩ a nonnullis
dicente eo descripta legimus: lon¬
ge maiorẽ grãm & diuinũ nescio

Expanded text:
ea mentis suae paginis videretur. ea mentis suae paginis videretur. Ita brevi, Deo docente, in tantam divinarum humanarumque rerum eruditionem ac scientiam venit, ut scholae Ecclesiasticae Doctor existeret, Athanasio Episcopo, caeterisque sapientibus in Ecclesia viris Dei admodum probatus: sed et in caeteris, sive Dialecticae, sive Geometriae, Astronomiae quoque, vel Arithmeticae disciplinis ita esset paratus, ut nullus unquam philosophorum aliqua ex his artibus proponens, obtinere eum, vel concludere quiverit, sed statim ut responsiones ejus acciperet, 278 magistrum eum etiam illius de qua proposuisset, crederet disciplinae. Hujus aliquanti dicta, vel communiter disputata, vel proponentibus responsa, adhibitis notariis descripsere: quae etiam nunc in magna admiratione habentur. Nos tamen qui et vivae vocis ejus ex parte aliqua fuimus auditores, et ea quae a nonnullis dicente eo descripta legimus, longe majorem gratiam et divinum nescio
Abbreviated transcription (Latin):
elementa. luminib orbatꝰ. maio¬
inflãmatur hec desꝑationẽ cupi¬
ta adipiscendi passus est: cũ audis¬
s& scriptũ in euangłio. qđ apud
homines impossibile est. possibile
est apud dm̃. Hac igitur diuina
pollicitatione confisus. indesinent̃
dñmde p̃cabat᷑ ñ ut oculoꝵ carna¬
liũ uisũ sed ut illuminationem
cordis acciper&. Miscebat tamen
precib studia ac laborẽ Q iuges
continuatasq uigilias non ad
legendũ sed ad audiendũ adhibe¬
bat : ut qđ aliis insus. hoc illicon¬
ferr&e auditꝰ. Cũ uͦ post lucubrati¬
onis laborẽ somnꝰ ut fieri solet le¬
gentib aduenissec: didimus
silentiũ illud non adquietẽ uel
otiũ datũ ducens. tanquã mundũ
animal ruminans. cibũ quẽ coepat
ex incegro reuocabat. & ea quȩdudũ
ꝑcurrentib aliis ex librorũ lecti¬
one cognouerat. memoria & ani¬
mo retexebat. ut non tam audisse
quȩ lecta fuerant. quã descripsisse

Expanded text:
elementa, luminibus orbatus, majoelementa, luminibus orbatus, majoinflammatur: nec desperationem cupita adipiscendi passus est, cum audisset scriptum in Evangelio: Quod apud homines impossibile est, possibile est apud Deum . Hac igitur divina pollicitatione confisus indesinenter Dominum deprecabatur, non ut oculorum carnalium visum, sed ut illuminationem cordis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac laborem, et juges continuatasque vigilias, non ad legendum, sed ad audiendum adhibebat, ut quod aliis visus, hoc illi conferret auditus. Cum vero post lucubrationis laborem somnus ut fieri solet legentibus advenisset, Didymus silentium illud non ad quietem, vel ocium datum ducens, tanquam mundum animal ruminans cibum quem caeperat, ex integro revocabat, et ea quae dudum, percurrentibus aliis, ex librorum lectione cognoverat, memoria et animo retexebat, ut non tam audisse, quae lecta fuerant, quam descripsisse
Abbreviated transcription (Latin):
michi nota est fides cua. quã ꝓtes¬
tant᷑ serui dĩ ꝑ metalla damnati.
ep̃i in exilium trusi. prħi. dia¬
comi. extra xp̃iani nominis habi¬
tacula relegati besti is alii. alii
etiã ignib traditi Hunquid
potest uerior esse fides quȩ aurib
capit᷑. quã quȩ oculis ꝑuidetur :
Apud me certũ est. qđ qui xp̃o recte
credunt: ista non faciunt Et ita
maiore dedecore deformatꝰ. qm̃ ꝑ
urgebat necessitas rei publice con¬
sulendi compulsus est adquiescere
ut ab ep̃is quos in exiliũ truserat
sacerdotium sumer&. Quo suscepto
& gentis ferocissimȩ pacẽ tenuit.
& fidei catholicȩ custodiuit inte¬
merata consortia. UERYmCũ
caligo suffunderet: uelut lampa¬
dam̃ quandã diuina luce fulgentẽ.
didy mũ dñs accendit. De cuiꝰ uita
in transcur su. necessar io tamen
cõmemoranda nob̃ pauca uident᷑
Is nanq in parua ȩtate cũ adhuc
etiã prima licterarũ ignoraret

Expanded text:
mihi nota est fides tua, quam protesmihi nota est fides tua, quam protestantur servi Dei per metalla damuati, Episcopi in exilium trusi, Presbyteri, diaconi extra Christiani nominis habitacula relegati, bestiis alii, alii etiam ignibus traditi. Nunquid potest verior esse fides quae auribus capitur, quam quae oculis pervidetur? Apud me certum est, quod qui Christo recte credunt, ista non faciunt. Et ita majore dedecore deformatus quoniam perurgebat necessitas Reipublicae consulendi compulsus est adquiescere, ut ab Episcopis quos in exilium truserat, sacerdotium sumeret. Quo suscepto, et gentis ferocissimae pacem tenuit, et fidei catholicae custodivit intemerata consortia. CAPUT VIIcaligo suffunderet, velut lampadem quandam divina luce fulgentem 277 Didymum Dominus accendit. De cujus vitain transcursu, necessario tamen commemoranda nobis pauca videntur. Is namque in parva aetate, cum adhuc etiam prima litterarum ignoraret
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illũ magnifice in notuerat
Pecitio eiꝰ principi indicata ro¬
mano. sine ulla dilatione iubet᷑
impleri aducibꝰ nrĩs. qui ibi in¬
felicit̾ pugnauerant Captus¬
moy ses. ad sacerdotiũ suscipiendũ
alexandriã ex more deducitur. Ad est
lucius. cui ordinandi deferebatur
officiũ. Quo uiso moses. prȩsentib
ducib qui ꝑurgebant &e popłis ait
Egoquidẽ me non esse dignũ tanto
sacerdotio iudico. Ueruntamen si
aliqua in me licet indigno diuina
dispensatio putat᷑ explenda: dm̃
nrm̃ cęli ac t̾rȩ dñmtestor: quod
lucius scõrũ sanguine pollutas
& cruentas suꝑ me non iniciet
manus Cũq lucius tã graui nota
in ustũ se uider& inoculis pliri¬
morũ: quare inquit o moses tam
facile condemnas eũ cuiꝰ fidem
ignoras : Aut si tͥ aliquis de me
alit̃ indicauit. audi fidẽ meã. &
tibi ipsi magis quã aliis crede Tũ
ille. desine inquit o luci dolosis me
quoq imaginib aggredi Bene

Expanded text:
per illum, magnifice innotuerat. per illum, magnifice innotuerat. Petitio ejus Principi indicata Romano, sine ulla dilatione jubetur impleri a ducibus nostris, qui ibi infoeliciter 276 pugnaverant. CaptusMoyses ad sacerdotium suscipiendum, Alexandriam ex more deducitur. Adest Lucius, cui ordinandi deferebatur officium. Quo viso, Moyses praesentibus ducibus qui perurgebant, et populis, ait: Ego quidem me, non esse dignum tanto sacerdotio judico: verumtamen si aliqua in me, licet indigno, divina dispensatio putatur explenda, Deum nostrum caeli ac terrae Dominum testor, quod Lucius Sanctorum sanguine pollutas et cruentas super me non injiciet manus. Cumque Lucius tam gravi nota inustum se videret in oculis plurimorum: Quare, inquit, Moyses, tam facile condemnas eum, cujus fidem ignoras? Aut si tibi aliquis de me aliter indicavit, audi fidem meam, et tibi ipse magis quam aliis crede. Tunc ille: Desine, inquit, o Luci, dolosis tuis me quoque imaginibus adgredi. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
ere. sepressit imꝑatoris insani
am: Per idem tempus eccła ue¬
lut ꝑsecutionis igne conflante.
purior auri metallo refulgebat
Non enĩ in uerbis uniuscuiusq¬
fides. sed in exiliis & carcerib
ꝓbabat᷑. quia ñ honori erat ca¬
tholicũ esse sed penȩ. prȩcipue
apud alexandriã. ubi ne sepe¬
liendis quidẽ cor porib mor-¬
tuorũ. libera facultas fidelib
erat. Qyar dũ lucius omia
arrogantiã & seuicia gereret :
mauĩa saracenorum gentis
regina uehementi bello pale¬
stini & arabici limitis oppida
atq urbes quatere. uicinasq si¬
mul uastare ꝓuintias coepit.
Cũq frequentib bellis romanũ
attriuisset exercitũ. & plurimis
ꝑemptis reliquos uercissec iN
fugam: orata pacẽ non alit̃ se
amplexurã ꝓmictit. nisi moises
quidã nomine monachus. gentis
suȩ ordinaretur ep̃s. qui inhere¬
mo partib suis ꝓpinqua uitam
solitariã ducens. meritis & uir¬
tutib ac signis quȩ faciebat ds̃

Expanded text:
ere, repressit Imperatoris insaniere, repressit Imperatoris insani Per idem tempus Ecclesia velut persecutionis igni conflagrante purior auri metallo refulgebat. Non enim in verbis uniuscujusqfides, sed in exiliis et carceribus probabatur: quia non honori erat catholicum esse, sed poenae: praecipue apud Alexandriam, ubi ne sepeliendis quidem corporibus mortuorum libera facultas fidelibus erat. Quae dum Lucius omni arrogantia et saevitia gereret, Mauvia Sarracenorum gentis Regina, vehementi bello Palaestini et Arabici limitis oppida atque urbes quatere, vicinasque simul vastare provincias coepit. Cumque frequentibus bellis Romanum attrivisset exercitum, et plurimis peremptis, reliquos vertisset in fugam, orata pacem, non aliter se amplexuram promittit, nisi Moyses quidam nomine, monachus, genti suae ordinaretur Episcopus. Qui in eremo partibus suis propinqua vitam solitariam ducens, meritis et virtutibus ac signis quae faciebat Deus
Abbreviated transcription (Latin):
esset ad mortẽ Inter ea uidet
quandã mulierculã ita festi-¬
nã & ꝓperã domu sua ꝓrũpere:
ut nec claudere hostiũ nec operi
ri ut mulierũ habitũ decet dili.¬
gentius potuisset. in fantẽ quoq
paruulũ secũ trahentẽ cursuq
rapidissimo interrupto etiam
officii agmine festinantẽ. Tum
ille ultra non ferens. apprehen¬
dite inquit mulierem. & huc de¬
ducite. Cũq fuisset adducta. quo
festina: Ad campũ ait quo catho¬
licorũ popłs conuenit & non inqͥt
audisti. quia prȩfectus illuc ꝑgit.
ut om̃s int̾ficiat quos inuenerit
Audiui inquit. & ideo festino ut
ibi inueniar. Et quo inquit paruir¬
lũ istũ trahis : Ut & ipse ait. mar¬
tyriũ consequi mereatur. Quȩ cũ
audisset uir moderatissimꝰ. redi¬
re officiũ & conuerti uehiculũ
ad palatiũ iubet. & ingressus
ait. Imꝑator subire mortẽ si
iubeas paratus sum. opus uero
qđ prȩcipis implere non possũ
Cumq edocuisset cuncta de muli¬

Expanded text:
esset ad mortem. Interea videt esset ad mortem. Interea videt quandam mulierculam ita festinam et properam domo sua prorumpere, ut nec clauderet ostium, nec operire se, ut mulierum habitum decet, diligentius potuisset, infantem quoque parvulum secum trahentem, cursuque rapido, irrupto etiam Officii agmine, festinantem. Tum ille ultra non ferens: Apprehendite, inquit, mulierem, et huc deducite Cumque fuisset adducta: Quo,s tam festina? Ad campum, ait, quo catholicorum populus convenit. Et non, 275 inquit, audisti, quia Praefectus illuc pergit, ut omnes interficiat quos invenerit? Audivi, inquit, et ideo festino, ut ibi inveniar. Et quo, inquit, parvulum istum trahis? Ut et ipse, ait, martyrium consequi mereatur. Quae cum audisset vir moderatissimus, redire Officium et converti vehiculum ad palatium jubet. Et ingressus ait, Imperator, subire mortem si jubeas paratus sum. Opus vero quod praecipis, implere non possumus. Cumque edocuisset cuncta de muli
Abbreviated transcription (Latin):
orũ in eũ odia iusta consurgerent.
indiceret. occulte eos reuocari &
inheremũ remitti iubet. ym
hȩc inegypto geruntur: ne in
ali is quidẽ locis ꝑsecutionis flam¬
chomȩ apłi reliquiis decorata Ubi
cũ imperator populos uidisset ȩc¬
clesi is eiectos. in campo habere con¬
uenticulũ. tanta dr̃ iracundia
accensus. ut prefectũ suum pugno
percuteret. cur ñ fuissent inde quo¬
q sicut usserat decurbati At ille
licet esset paganus. & in inuirus
abimperatore fuisset affectus :
tamen consideratione humanita¬
tis. altera die ad uastandũ popłm
ꝓcessurus. facit hoc ipsũ ciuibus
ꝑocculta indicia clarescere. quo
scilicet cauere possent ne inueni¬
rentur in loco: Mane ꝓcessurus.
t̾rorẽ solito maiorẽ ꝑ officiũ mo¬
uet. agitq om̃ia quo quam mi¬
nimi uł si fieri posset nulli pe¬
riditarentur: Uidet tamen frequen¬
tiorem solito popłm tendere ad lo¬
cum. currere prȩcipites. & festina

Expanded text:
orum in eum odia justa consurgerent, orum in eum odia justa consurgerent, indiceret, occulte eos revocari, et in eremum remitti jubet. Dum haec in Aegypto geruntur, ne in aliis quidem locis persecutionis flamThomae Apostoli Reliquiis decorata. Ubi cum per se Imperator populos vidisset Ecclesiis ejectos in campo habere conventiculum, tanta dicitur iracundia accensus, ut praefectum suum pugno percuteret, cur non fuissent inde quoque, sicut jusserat, deturbati. At ille licet esset Paganus, et injuriis ab Imperatore fuisset affectus, tamen consideratione humanitatis, altera die ad vastandum populum processurus, facit hoc ipsum civibus per occulta indicia clarescere, quo scilicet cavere sibi  Al. se possent, ne invenirentur in loco Mane processurus, terrorem solito majorem per Officium movet, agitque omnia, quo quam minimi, vel si fieri posset, nulli periclitarentur. Videt tamen frequentiorem solito populum tendere ad locum, currere praecipites et festinar
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cũ. e̾e̾̃t. sacerdotis filia.
qui in honore prȩcipuo apud
illos erat. popłi conuenissent:
ꝑ auras eam raptam sequentes.
ꝑueniunt usq ad nauiculam
senũ. Ibi uͦ ꝓiecta eoꝵ pedib &
ꝓstrata. cla mare coepit. Quid
uenistis huc oseruidei sũmi. anti¬
quis & ueternosis nos euoluere
domiciliis : In hoc loco depulsi
undiq latebamꝰ. Quomͦ uos ne¬
quaquã latere potuimꝰ : Cedimꝰ
antiquis sedib. populos urõs
terrasq recipite. Cum hȩc dice¬
r&. increpatus abeis erroris
sp̃s effugatur. & puella sana
una cũ parentib iacebat ad pe¬
des nr̃i temporis apłorum. Qui
talib exordiis prȩdicantes eisfi
simum templũ & in sũma uene¬
ratione habitũ destruerent. et
eccłam confestim ȩdificarent.
Nec ad deliberandũ spatio tẽporis
eguerunt. quib fidem rerum
fecerunt uerba sed uirtus. Sed
hoccũ fuisset alexandriȩ nuncia¬
tũ: ueritꝰ lucius ne forte etiã su¬

Expanded text:
maxime quod esset sacerdotis filia maxime quod esset sacerdotis filia qui in honore praecipuo apud illos erat populi convenissent, per auras eam raptam sequentes, perveniunt usque ad naviculam senum. Ibi vero projecta eorum pedibus et prostrata clamare coepit: Quid venistis huc, o servi Dei summi, antiquis nos et veternosis evolvere domiciliis? In hoc loco depulsi undique latebamus, quomodo vos nequaquam latere potuimus? Cedimus antiquis sedibus, populos vestros terrasque recipite. Cum haec diceret, increpatus ab eis erroris spiritus effugatur. Et puella sana una cum parentibus suis jacebat ad pedes nostri temporis Apostolorum. Qui talibus exordiis praedicantes eis fisimum templum, et in summa veneratione habitum destruerent, et Ecclesiam confestim aedificarent. Nec ad deliberandum spatio temporis eguerunt, quibus fidem rerum fecerant, non verba, sed virtus. Sed hoc cum fuisset Alexandriae nunciatum, veritus Lucius, ne forte etiam su
Abbreviated transcription (Latin):
suscepta grã ad senẽ defert morsu
oris euectas. & ante fores eiꝰ depo¬
sicis abscedit Uerũ si singulorum
mirabiliũ gesta ꝓsequi uelimus.
excludemur a ꝓposita breuitate.
maxime cũ hȩc narrationẽ ꝓprii
om̃ib lucius non erubuit. nec
aliquid reuerentiȩ uirtutũ mi¬
rabilib deculit. Quin imo iu¬
bet patres ipsos ablatos a grege
suo. immo clam raptos in insu¬
lã quandã ȩgypti paludiũ de¬
portari. inqua compererat ne¬
uł absꝙ solatiis uł absq consuetis
actib uiuerent. Senes gͥ duob
solis pedissequis noctu ad insulã
deducuntur. In qua erat tẽplũ
quoddã. sũma ueneratione a loci
ecce subito sacerdotis templi illius
uirgo filia. correpta sp̃u cũ ingen¬
ti uociferatione & clamoribus
usq ad celũ datis. ꝑ medios agi¬
popłos coepit. & cͥrebros ducens
rotatꝰ. stridens huc atq illuc ra¬
bida ora uibrare. Cumq ad spe¬
ctaculũ tam ingentis monstri.

Expanded text:
suscepta gratia ad senem defert, morsu suscepta gratia ad senem defert, morsu oris evectas, et ante fores ejus depositis, abscedit. Verum si singulorum mirabilium gesta prosequi velimus, excludimur a proposita brevitate, maxime cum haec narrationem proprii omnibus Lucius non erubuit, nec aliquid reverentiae virtutum mirabilibus detulit; quinimo jubet patres ipsos ablatos a grege suo 273 imo clam raptos, in insulam quandam Aegypti paludium deportari, in qua compererat nevel absque solatiis, vel absque consuetis actibus viverent. Senes igitur cum duobus solis pedissequis noctu ad insulam deducuntur, in qua erat templum quoddam summa veneratione a loci ecce subito sacerdotis templi illius virgo filia correpta spiritu, cum ingenti vociferatione et clamoribus usque ad caelum datis, agi per medios populos coepit, et crebros ducens rotatus, stridens huc atque illuc rabida ora vibrare. Cumque ad spectaculum tam ingentis monstri,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. applicate me ad illã partẽ
parietis. ubi cubare senior so¬
let Et cũ fuisset ad motus: pa¬
rũ luci aridi unde paries õb¬
licus uidebatur assumens. pal
ut aquã de puteo ex quõ bibere
solebat haurirent. quohumore
soluens glebulã. eodemq luto ocu¬
los suos supunguens. & lauans de
aqua quȩ hausta fuerat repente
recepit uisum. ita ut nullo indi¬
gens adminiculo rediret ad sua.
Sed ne scđm leꝓsos illos ageret quos
ase curatos in euangeli is ingratos
dñs notat. cũ om̃i domo sua regres
sta fuerat indicauit. dem ipse
macharius leenȩ speluncã habu¬
it cellulȩ suȩ uicinã. & quadam
die catulos suos cȩcos ad eũ belua
ꝓducit. atq ante pedes eiꝰ ponit
At ille cũ intellexisset ꝓ cęcitate
catuloꝵ bestiã supplicare. rogauit
dnm ut eis redder& uisũ. Quo re¬
cepto. matrẽ sequente s redeunt
ad speluncã & paulopost ipsa
cũ caculis egrediens. pelles ouiũ
lanatas plurimas uelut munus ꝓ

Expanded text:
ant, applicate me ad illam partem ant, applicate me ad illam partem parietis, ubi cubare senior solet. Et cum fuisset admotus, parum luti aridi, unde paries oblitus videbatur, assumens, palmut aquam de puteo, ex quo bibere solebat, haurirent. Quo humore solvens glebulam, eodemque luto oculos suos superungens, et lavans de aqua, quae hausta fuerat, repente recepit visum, ita ut nullo indigens adminiculo rediret ad sua. Sed ne secundum leprosos illos ageret, quos a se curatos in Evangeliis ingratos Dominus notat, cum omni domo sua regresssta fuerat indicavit. Idem ipse Macarius leenae speluncam habuit cellulae vicinam. Et quadam die catulos suos caecos ad eum bellua producit, et ante pedes ejus ponit. At ille cum intellexisset pro caecitate catulorum bestiam supplicare, rogavit Dominum ut eis redderet visum. Quo recepto, matrem sequentes redeunt ad speluncam. Et paulo post ipsam cum catulis suis regrediens, pelles ovium lanatas plurimas, velut munus pro
Abbreviated transcription (Latin):
exercitũ dñi ñ mortalib telis.
sed fide religionis armatũ. exerꝰ¬
citũ moriendo uincentẽ & qui
sanguinis sui ꝓfusione uictor
dũ intab̾ naculis positi & orantes
expectarent incer fectores suos:
delatꝰ est adeos homoolim mem¬
bris om̃ib & prȩcipue pedibꝰ ari¬
dus Sed cũ ab eis in nomine dñĩ
oleo fuissec punctus. statim con¬
firmatȩ sunt plantȩ eiꝰ Et dicen¬
tib ei. in nomine iħu xp̃i que mn
luciusꝑsequitur. surge & sta in
pedib tuis. & redi ad domũ tuã:
continuo exurgens & exiliens be¬
nedicebat dm̃. ostendens quia
uere erat in eis ds̃. Ante aliqͣn¬
tulũ uͦ tẽpus. cęcus quidã roga¬
uit deduci se ad cellulã mãcha¬
ru quȩ erat in deserto itinere
triũ dierũ. Quo postea quã cȩtꝰ
multo ductantiũ labore ꝑue¬
nit: machariũ non reppeRit
domi. Contristatꝰ ualde. nullã¬
tenꝰ mitigare mesticiã poterat
p̃cor inquit ad eos qͥ deduxert̃¬

Expanded text:
exercitum Domini, non mortalibus telis, exercitum Domini, non mortalibus telis, sed fide religionis armatum, exercitum moriendo vincentem, et qui sanguinis sui profusione victor dum in tabernaculis positi, et orantes expectarent interfectores suos, delatus est ad eos homo olim membris omnibus, et praecipue pedibus, aridus. Sed cum ab eis in nomine Domini oleo fuisset petunctus, statim confirmatae sunt plantae ejus. Et dicentibus eis, in nomine Jesu Christi, quem Lucius persequitur, surge, et sta in pedibus tuis, et redi in domum tuam, continuo exsurgens et exiliens, benedicebat Deum, ostendens quia vere erat in eis Deus. Ante aliquantulum vero temporis caecus quidam rogabat deduci se ad cellulam Macarii, quae 272 erat in deserto, itinere trium dierum. Quo posteaquam caecus multo ductantium labore pervenit, Macarium non reperit domi. Contristatus valde, nullatenus mitigare moestitiam poterat,precor, inquit ad eos qui deduxer
Abbreviated transcription (Latin):
Inde post fugas cuuiũ & exilia.
post cȩdes & torm̃ta flãmasq quib
steria. furoris sui arma conuertit.
Hastat heremũ. & bella quiescentib
indicit. Tria milia simul aut eo
amplius uiros. ꝑ totã heremũ
secreta & solitaria habitatione disꝑ¬
sos. oppugnare parit̃ aggreditur
Mittit armatã equitũ & peditum
manũ. Tribunos. prȩpositos &
bellorũ duces. tanquã aduersum
barbaros pugnaturus elegit. Qui
cũ uenissent. nouã belli speciem
uident. hostes suos gladiis obiecta¬
re ceruices. & nichił aliud dicere
autȩ & antiquitatis merito. macha¬
rius & y sidorus. aliusq machariꝰ
atq heraclides & pambus. antonii
discipłi. ꝑ egyptũ & maxime in
nitriȩ deserti partib habitabant.¬
uiri qui consortiũ uitȩ & actuũ
ñ cũ cęteris mortalib sed cũ suꝑ¬
nis angelis habere credebantur
Quȩ prẽsens uidi loquor: & eoꝵ
gesta refero. quorũ in passionibꝰ
socuis. eẽ. ꝓ merui. Hi ducebant

Expanded text:
Inde post fugas civium et exilia, Inde post fugas civium et exilia, post caedes et tormenta, flammasque quibus steria furoris sui arma convertit. Vastat eremum, et bella quiescentibus indicit. Tria millia simul, aut eo amplius, viros per totam eremum secreta 271 et solitaria habitatione dispersos oppugnare pariter aggreditur. Mittit armatam equitum ac peditum manum: Tribunos, Praepositos, et bellorum duces, tanquam adversum Barbaros pugnaturus elegit. Qui cum venissent, novam belli speciem vident, hostes suos gladiis objectare cervices, et nihil aliud dicere, vitae et antiquitatis merito, Macarius et Isidorus, aliusque Macarius, atque Heraclides, et Pambus Antonii discipuli per Aegyptum, et maxime in Nitriae deserti partibus habebantviri, qui consortium vitae et actuum, non cum caeteris mortalibus, sed cum supernis angelis habere credebantur. Quae praesens vidi loquor: et eorum gesta refero, quorum in passionibus socius esse promerui. Hi ducebant
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ sidente usq ad torm̃ta deduxit
& ignib tradidit. multaq nefan¬
da & crudelia in ȩccłam dĩ molit̾
est. Sed hȩc omĩa post athanasi i
obitũ Nam illo suꝑstite uelut di¬
uina quadã uircute ꝓhibitus.
cũ debaccharet᷑ incȩceros. in illũ
nichil ausus est triste cõmittere.
git᷑ ea tẽpestate cũ quadragesimo
& sexto anno sacerdotii sũi acha¬
nasius post multos agones multasq
patientiȩ coronas qui euisset iN
pace: sciscitatꝰ de sucçessore. petrũ
tribulationũ suarũ participem
& sociũ delegit. Sedlucius arrianȩ
partis ep̃s. continuo tanquã ad ouẽ
ꝓfugit. lucius uͦ tanquã materia
sibi crudelitatis ablata. seuior er¬
ga cȩteros efficiebatur. Et ita ibat
in sanguinẽ ut ne speciẽ quidem
aliquam religionis seruare uderet᷑
Cuiꝰ pͥmo ingressu. tanta & tam
turpia in uirgines & continentes
ȩccłȩ gesta sunt. quȩ nec in ꝑsecu¬
tionib gentiliũ memorantur.

Expanded text:
praesidente usque ad tormenta deduxit, praesidente usque ad tormenta deduxit, et ignibus tradidit. Multaque nefanda et crudelia in Ecclesiam Dei molitus est. 269 Sed haec omnia post Athanasii obitum. Nam illo superstite, velut divina quadam virtute prohibitus, cum debaccharetur in caeteros, in illum nihil ausus est triste committere.gitur ea tempestate, cum quadragesimo et sexto anno sacerdotii sui Athanasius, post multos agones multasque patientiae coronas quievisset in pace, sciscitatus de successore, Petrum tribulationum suarum participem et socium delegit. Sed Lucius Arianae partis Episcopus, continuo tanquam 270 ad ovem profugit. Lucius vero tanquam materia sibi crudelitatis oblata, saevior erga caeteros efficiebatur. Et ita ibat in sanguinem, ut ne speciem quidem aliquam religionis servare videretur, cujus primo ingressu tanta et tam turpia in virgines et continentes Ecclesiae gesta sunt, quae nec in persecutionibus Gentilium memorantur.
Abbreviated transcription (Latin):
meritatẽ em̃dare. Sed ubi in ui¬
ginti & nouẽ annos pace cõposita.
ad romanũ regressus est solũ. cla¬
riorq lux nr̃o se orbi exorientis
blicã quasi post nimias ꝓcellas
parare. eccłarũ uͦ curam non in
secundis habere. Nec tam̃ incaute
ut constantius egerat. sed lapsu ꝓ¬
decessoris. ad monitꝰ honor ificis
& officiosissimis litteris athana¬
siũ requirit. & abipso formãfidei
& eccłarũ disponendarũ suscepit
modũ. Sed hȩc tã pia tã lȩta prin¬
cipia mors immatura corrupit
Post octo & enĩ menses ortus sui.
apud ciliciã diẽ obut. Posthunc
ualentinianus impiũ suscepit.
qui ꝓ fide nr̃a a ulliano militia
fuerat expulsus. Et cõpleuit in illo
dñs qđ ꝓmisit. plus eciã quã centu¬
plũ in presenti scło restituens ei
Nã qr militiã ꝓ xp̃o reliquerat. re
orientales reliquit. S ed ualens
fauendohereticis abiit in uia
patrũ suorũ Nam & ep̃os egit
monachos tatiano alexandriȩ

Expanded text:
meritatem emendare. Sed ubi in vimeritatem emendare. Sed ubi in viginti et novem annos pace composita, ad Romanum regressus est solum, 268 clariorque lux nostro se orbi ex Orientisblicam quasi post nimias procellaparare: Ecclesiarum vero curam non in secundis habere. Nec tamen incaute, ut Constantius egerat, sed lapsu praedecessoris admonitus, honorificis et officiosissimis litteris Athanasium requirit, et ab ipso formam fidei et Ecclesiarum disponendarum suscipit modum. Sed haec tam pia et tam laeta principia mors immatura corrupit. Post octo etenim menses ortus sui apud Ciliciam diem obit. CValentinianus imperium suscepit, qui pro fide nostra a Juliano militia fuerat expulsus. Sed complevit in illo Dominus quod promisit, plus etiam quam centupla in praesenti seculo restituens ei. Nam quia militiam pro Christo reliquerat, recOrientales reliquit. Sed Valens favendo haereticis, abiit in viam patrum suorum. Nam et Episcopos egit aconos, et Monachos Tatiano Alexandriae
Abbreviated transcription (Latin):
OST IULIANI NECEM
tandem ciuile nobis
iouiniani reparat᷑
imperiũ: Is nanq
sub uno eodemq tem¬
pore. imperator & con¬
fessor & male illati extitit depul¬
sor erroris Nam cum in ꝓcin¬
ctu esset. & exercitꝰ urgeret
barbarus. & ductores nrĩ de
reb sũmis consiliũ trahentes io¬
uiniano calculũ darent. cumq
apprehensus ad suscipienda im¬
peri traheretur insignia: ad
exercitũ iuliani sacrilegiis
ꝓphanatũ dicit᷑ ꝓclamasse. non
posse imperare eis quia esset
xp̃ianus. Tum om̃s pari eadẽq
uoce respondisse ꝑhibent᷑ & nos
xp̃iani sumꝰ. nec pͥriusquã hane
uocẽ audir& ad quiescere ad im
it ei diuina lementia. contraq
om̃em spem cũ clausi undiq ho¬
stib tenerent᷑. nec euadendi fa¬
cultas ulla suppete̾ret: subito
emissos abarbaris oratores ad ẽẽ
uident. pacemq deposcere. exercitui
quoq in edia consũptos cibos cȩteraq
necessaria in merci moniis polli¬
ceri. om̃iq humanitate nr̃orũ te¬

Expanded text:
ost Juliani necem tandem civile nobis Jovi niani reparatur Imperium. Is namque sub uno eodemque tempore Imperator, et Confessor, et male illati extitit depulsor erroris. Nam cum in procinctu esset exercitus, et urgeret Barbarus, ductores nostri de summis rebus consilium trahentes, Joviniano calculum dederunt. Cumque apprehensus ad suscipienda Imperii traheretur insignia, ad exercitum Juliani sacrilegiis prophanatum, dicitur proclamasse: Non se posse imperare eis, quia esset Christianus. Tum omnes pari eademque voce respondisse perhibentur: Et nos Christiani sumus: nec priusquam hanc vocem audiret, adquiescere ad Impit ei divina clementia, contraque omnem spem, cum clausi undique hostibus tenerentur, nec evadendi facultas ulla suppeteret, subito emissos a Barbaris oratores adesse vident, pacemque deposcere: exercitui quoque inedia consumto, cibos caeteraque necessaria in mercimoniis polliceri, omnique humanitate nostrorum te
Abbreviated transcription (Latin):
cemꝰ Herodẽ in qͥt porro amarior
in dies morbꝰ urgebat. supplicia cõ¬
missi dudũ sceleris expetens len¬
to nanq igni extrinsecꝰ in suꝑficie¬
corporis urebat᷑. intrinsecꝰ uͦ uastũ
condebat᷑ incendiũ. Auiditas in ex¬
plebilis semꝑ in erat cibi. Nec tamen
satiari unquã rabidis incitata
faucib ualebat ingluues Intesti¬
na intrinsecꝰ ulcerib obsepta Dolo¬

Expanded text:
t: Herodem porro amarior in dies morbus urgebat supplicia commissi. dudum sceleris expetens. Lento namque igne extrinsecus in superficie urebatur, intrinsecus vero vastum condebatur incendium. Aviditas inexplebilis semper inerat cibi, nec tamen saciari umquam rabidis incitata faucibus valebat ingluvies. Intestina intrinsecus ulceribus obsepta
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã ad te: oportet in e om̃ia ꝓpt̃
quȩ missus sũ hic explere. & postea¬
quã cõpleuero. recipi me ad eũ a
quo missus sũ. Cũgͦ fuero assũptus.
mittã tͥaliquẽ ex discipłis meis ut
curet egritudinẽ tuã. & uitã tͥatq
iis qͥ tecũ sunt p̃stet. Erat aut̃ his¬

Expanded text:
veniam ad te: oportet me omnia, propter veniam ad te: oportet me omnia, propter que missus sum, hic explere, et posteaquam complevero, recipi me ad eum, a quo missus sum. Cum ergo fuero assumptus, mittam tibi aliquem ex discipulis meis, ut curet egritudinem tuam et vitam tibi atque hiis qui tecum sunt prestet et ci