comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um apłorũ precepta exemplaq
patrum recitantur. & uictoriȩ¬
martyrum ac colluctationes confessorũ
aduersus spũalia nequitiȩ incaelestibus.
contra principes tenebrarũ rectoresq
leguntur. corda audientiũ cõpungunt᷑.
atq ad amorẽ cȩlestis patriae inflam¬
mantur. Et aliquando sicut scriptũ
est. melius per exempla quã per prȩdi¬
camenta gradiuntur. Et unus quisq
audiens meliora precedentiũ patrum
opera quȩ sibi uindicare cognoscat hu¬
miliatur. atq ad eorũ beatitudinem
peruenire quantotius festinat. Ego
uero hȩc ita esse considerans. ad iuuante
dño opto si possũ breuiter suc cinctimq
trans currere. qualiter in hac luce bea¬
tus herminus bonorũ memoria dignus

Expanded text:
stolorum praecepta exemplaque patrum recitantur et victorimartyrum ac conluctationes confessorum adversus spiritalia nequitiae in caelestibus contra principes tenebrarum rectoresque leguntur, corda audientium conpunguntur adque ad amorem caelestis patriae inflammantur et aliquando, sicut scriptum est, melius per exempla quam per praedicamenta gradiuntur, et unusquisque audiens meliora praecedentium patrum opera, quam se vindicare cognoscat, humiliatur atque ad eorum beatitudinem pervenire quantotius festinat. Ego vero haec ita esse considerans, adiuvante Domino, opto, si possum, breviter succinctus transcurrere, qualiter in hac luce beatus Ermino episcopus bonorum memoriae dignus
Abbreviated transcription (Latin):
Confido enim inmisericordia dĩ mei. quia
me dehac cella ali ubi non educat su¬
per spacio miliariiunius. nisi forte ad
sepulturã meam. Naec quoq illo di¬
cente legati qui fuerant missi inter¬
rogabant eũ quid sibi uell&. ut regẽ
desua causa rogare debu issent. Qui¬
mea hȩc est. ut deloco isto amplifica¬
tionẽ sibi in regno caelorũ conquiret.
Et quando mihi extrema dies finisq ad¬
uenerit. auctoritate sua trans mitti¬
mihi iubeat agrippinũ sacerdotem &
eusebiũ. ad sepeliendũ corpusculũ meũ
quando quidẽ ds̃ uoluerit ut me iubrat¬

Expanded text:
Confido in misericordia Dei mei, ut mihi de hac cella aliubi ęducat super spatia miliario nisi ad sepulturam meam'. Haecquę sibi dicente, legatarii qui fuerant missi interrogabant ei, quid sibi voluisset, ut regem de causa sua rogare debuissent. Quimea est, ut de loco isto amplificationem sibi in regno caelorum conquerat, et quando mihi extrema dies finisque advenerit, auctoritas sua transmittere iubeat Agrippinum sacerdotem et Eusebium ad sepeliendum corpusculum meum; quandoquidem D
Abbreviated transcription (Latin):
itinere ad manducandum uel adbi¬
bendũ. quod cũ gaudio uirdĩ facere
precepit. Quod cũ factum fuiss&.
illi cũ uociferatione cȩperunt coge¬
re illũ. ut festinanter iterare de¬
bererit. Uir autem dĩ cum haec
audiss&. statim & sine mora strauit
re mulum suũ. & coeperunt ambu¬
lare. Cum autem ambularent. uirdĩ
inpsalmis & hymnis meditabatur. Cumq
miliario sexto ambulassent. ubi pauli
cãpus nuncupatur. dixit albuuinus
ad aluuinũ. Famis mihi est ualida. &
sitis numia mȩ occupat. Et ad aluiu¬
nus dixit. Siego celerius non bibam.
forsitan modo moriar. Hȩc dicentes

Expanded text:
donare ad manducandum vel ad bidonare ad manducandum vel ad bibendum; quod cum gaudio ipse vir Dei facerę praecepit. 5. Quod cum factum fuisset, illi cum vociferatione caeperunt cogere illum, ut festinanter iterare deberent. Ipseque vir Dei cum haec audisset, statim sine mora stravit mulum suum et caeperunt ambulare. Cum autem ambularent, vir Dei in psalmis et ymnis meditabatur. Cumque miliario sexto perambulassent, ubi Paulo campus nuncupatur, dixit Alboinus ad Adalwinum: 'Famis mihi est satis, et sitis me occupat'; et Adalwinus dixit: 'Si ego cęleriter non bibam, forsitan morire habeam'; dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
&iam missarũ sollemnia celebrare.
aliquid unde caritatem isti legati dom
in itinere sunt. & forsitan nobis ds̃ ali¬
quẽ pauperẽ uel peregrinum adduc&.
ut nobiscũ faciat caritatẽ. Quod
audientes illi qui fuerant missi. furen¬
tianimo non potuerunt maliciã quã
gerebant in corde abscondere. dicen¬
tes ei. Nec tu bene facis qui ita
agis. Nec nos tibi in hoc consentientes¬
erimus. Sc̃s goar dixit. Mala do¬
mus est. in quã dñs nontim&᷑. Si
dm̃ titnuis setis. forsitan caritatem
Non recusaretis. Interea ista sibi inui¬
cem colloquentibus. uenit puer & dix¬
it. Ecce pere grinus stat ad regiam
cum gaudio dixit. Fili . uoca illum.
Qui cum uocatus ueniss&. dixit. Ecce
quã bonũ & quam iocundũ. habitare fr̃s
in unũ Aliu łperegrinus q fecit cũ¬
eo caritatẽ. Hȩc uidentes illi legati.
cũ magna laetitia strauerunt equos
suos. dicentes intrase dolose. Nunc
manifeste uidemus. quid ep̃o nostro
nuntiare possumus. Et coeperunt

Expanded text:
 missarum solemnia cęlebrare. a, ut caritatem isti legatarii din itenere sunt, et forsitan nos Deus aliquem pauperem vel peregrinum adducit, ut nobiscum similiter faciat'. Quo audientes illi qui fuerant furenti animo, non potuerunt malitiam quam gerebant in corde abscondere, dicentes ei: 'Nec tu bene facis qui sic facis, nec nos tibi haec consentire volemus'. Sanctus Goar dixit: 'Mala domus est, in qua Dominus non timetur. Si Deum timuissetis, forsitan caritatem non recussaretis'. Inter haec sibi conloquentibus venit puer et dixit: 'Ecce peregrinus stat ad regiam cum gaudio dixit: 'Fili, voca illum'. Qui cum vocatus fuisset, dixit: 'Ecce quam bonum et quam iucundum habitare fratres in unum!' Alebat peregrinum et fecit sibi caritatem. Haec videntes illi legatarii, cum magna laetitia straverunt ęquos suos, dicentes intra se dolose: 'Nunc manifeste videmus, quod episcopo nostro nuntiare possumus'. Et caeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
supplicauit. quatenuis ex equias sui
monachi celebrarent. & sacras hosti¬
as dõ pro absolutione illius offerrent.
um quã personȩ potentis succubuit timen¬
do uel adulando. ut minus annuntiar&
aut subtarher& uerbũ predicationis sed
auctoritas apostolica & prȩdicatio inflexi¬
bilis meo permansit
profecto discipulis sus perfecte instruc¬
tis. traditaq eis cibaria tritici mensura.
pro uectus artate & plenus dierũ. insenec¬
tute bona anno septingentesimo & trige¬
simo septimo ab in carnatione dni nrĩ ihũ¬

Expanded text:
supplicavit, quatinus exsequias sui supplicavit, quatinus exsequias sui monachi celebrarent et sacras hostias Deo pro absolutione illius offerrent. umquam personae potentis subcubuit timendo vel adulando, ut minus annnuntiaret aut subtraheret verbum praedicationis; sed auctoritas apostolica et praedicatio inflexibilis in eo perman profecto, discipulis suis perfecte instructis traditamque eis cibariam tritici mensuram, provectus aetate et plenus dierum in senectute bona anno septingentesimo et trigesimo septimo ab incarnatione domini
Abbreviated transcription (Latin):
puero. contigit uenisse. a harolo quen¬
dã hominẽ ad monasteriũ plurime
dictũ. locutũq. fuisse cũ homine dĩ
Cumq diuloquerentur. sub¬
iungens inquit. Natus est filius haro¬
li. At ille sollicitus de nomine pueri.
ait. Quomodo uoca tur nomen eius:
Et ille. pippinus inquit est nomen eius.
Regrediente autẽ illo. scs erminus ait
suis familiaribus. Iste inquã puer habi¬
turus est regnũ francorũ solide. ir
tantũ ut pullus deprogenie illius an¬
te eum tam solide tenusse dinoscatur.
Et ita demũ cernimus nos sublimatum
in uni uersũ francorũ regnũ. sicut sc̃s
erminus prȩdixit fore fiendũ. Igitur
alio tẽpore cũ ess& idem uirdei scs
exauinos apud aliud monasteriũ quod
uocatũ est elnoneubi corpus scĩ Amandi
requi escit. distans a suo fere coenobio¬
xxx. milibus. obut quidã monachus
in suo cornobio. uuinebertus riomine.
Qui absens ut dixi protinus agnouit.
statimq monachis ibidẽ consistentib

Expanded text:
puero, contigit, venisse a Carolo quenpuero, contigit, venisse a Carolo quendam hominem ad monasterium plurime dictum locutumque fuisse cum homine Dei Cumque diu loquerentur, subiungens inquid: 'Natus est filius Caroli'. At ille sollicitus de nomine pueri ait: 'Quomodo vocatur nomen eius?' Et ille: 'Pippinus', inquid, 'est nomen eius'. Regrediente autem illo, sanctus Ermino ait suis familiaribus : 'Iste, inquam, puer habiturus est regnum Francorum solide in tantum, ut nullus de progenię illius ante eum tam solide tenuisse dinoscatur'. Et ita demum cernimus nos sublimatum eum in universo Francorum regno, sicut sanctus Ermino praedixit fore fiendum. 10. Igitur alio tempore cum esset idem vir Dei sanctus Ermino apud aliud monasterium, quod vocatum est Elnon, ubi corpus sancti Amandi requiescit, distans a suo fere triginta milia, obiit quidam monachus in suo coenobio Winebertus nomine. Qui absens, ut dixi, protinus agnovit statimque monachis ibidem consistentibus
Abbreviated transcription (Latin):
fec to sc̃s erminus & hunc uissit similit̾
egredi. ab oratione tamen non cessan
Deniq martinus iam felle cõmotus ingres¬
sus ad eum cũ furore dixit. Mirabile est
quod agis. Cur non egrederis ad nos
& dicis quid facere debemus. qm̃ senior
Noster rex Rarolus huc quantotius fes¬
tinat uenire: Atille cõpleta oratio¬
ne ac repletus spũ prophetiae. dixit
illi. Nade ad eos qui huc aduenerunt
foras & qđ cumq habent necesse imper¬
tire illis. simulq dic eis ut exeant post
dominũ suũ. quia uere dico tibi. non est
karolus uisurus istud monasteriũ in hoc
anno. Qui parens imperio pi patris.
dedit eis omĩa necessaria. Ac sic sunt om̃s
amonasterio regressi. & Karolus iter
qđ coeperat per egit. ut sermo scĩ ermi¬
ni implere tur qđ dñs orantulli reuela¬
uerat in auriculã cordis eius. Iterum
reuelare dignatus est illi depippino fi¬
lio haroli cũ nasceretur. Itaq pato

Expanded text:
fecto sanctus Ermino et hunc iussit similiter fecto sanctus Ermino et hunc iussit similiter egredi, ab oratione tamen non cessans. Denique Martinus, iam felle commotus, ingressus est ad eum cum furore et dixit: 'Mirabile est, quod agis. Cur non egrederis ad nos et dicis, quid facere debemus, quoniam senior noster Carolus hic quantotius festinat venire?' At ille, completa oratione hac repletus spiritu prophetiae, dixit illi: 'Vade ad eos qui hic advenerunt foras et, quodcumque habent necesse, impertire illis simulque die eis, ut exeant post dominum suum, quia vere dico tibi, non est Carolus visurus istud monasterium in hoc anno'. Qui parens imperium pii patris, dedit eis omnia necessaria; ac sic sunt omnes a monasterio regressi, et Carolus iter quod coeperat peregit, ut sermo sancti Erminonis impleretur, quod Dominus oranti illi revelaverat in auriculam cordis eius. 9. Itrevelare dignatus est illi de Pippino, filio Caroli, cum nasceretur. Itaque, nato
Abbreviated transcription (Latin):
learolus iter ager& secus monasteri
mulis. Eamus ad monasterium laubacũ.
Statimq perrexerunt coqui ac pistores cum
reliquis ministris ad monasteriũ. dicentes.
Karolus insequitur iter nr̃m. Sc̃s uero
erminus cantabat psalmos. orabatq inora¬
torio qđ sibim& ipsi dedicauerat in honore
scẽ marias semꝑ uirginis. & scĩ iohannis
euangelistae. & scĩ Andreae. Cum autem
impleretur pene omnis locus monasteru
de exercitu prȩdicti principis. prepositus
monasterii martinus nomine misit unũ
demonachis ad predictũ oretorium. ut
uentũ Karoli. Quicũ introiss&. ille de¬
cantabat hunc psalmũ. Ds̃ iudiciũ tuũ
regida. & iustitiam tuã filio regis. Iunc
qui missus fuerat. dixit ei humiliter qđ
sibi imperatũ fuerat. At ille respon¬
dens. prȩcepit illidicens. Egredere
hinc. Quo egresso. ipse pahil ominus
psallebat. Martinus autẽ iterũ misit
alium. simile illi mandatũ dans. Iro¬

Expanded text:
Carolus iter ageret secus monasteriuCarolus iter ageret secus monasteriumulis: 'Eamus ad monasterium Laubacis'. Statimque perrexerunt coquiac pistores cum reliquis ministris ad monasterium, dicentes: 'Carolus insequitur iter nostrum'. Sanctus vero Ermino cantabat psalmos orabatque in oratorio, quod sibimet ipsi dedicaverat in onore sanctae Mariae semper virginis et sancti Iohannis euangelistae et sancti Andreae. Cum autem repleretur pene omnis locus monasterii de exercitum praedicti principis, praepositus monasterii Martinus nomine misit unum de monachis ad praedictum oratorium, ut ventu Caroli. Qui cum introisset, ille decantabat hunc psalmum: Deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis. Tunc, qui missus fuerat, dixit ei humiliter, quod sibi fuerat imperatum. At ille respondens, praecepit illi, dicens: 'Egredere hinc'. Qui egressus, ipse nihilominus psallebat. Martinus autem iterum misit alium, simile illi mandatum dans. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
illud estimo fore silendũ. qđ dixit
per indaginẽ scĩ sp̃s. quando interut
uir gentilis nomine ratbodus prin¬
ceps fresianorũ. Igitur cum cõpleta
ess& malitia prȩfati uiri ratbodi. coepit
ad unare turbas gentiliũ exercitumq
ualde copiosum. cupiens isrum pere in
francorũ terras. ut suam in eis exercere
ultionem. Haec audientes franci. me¬
tuebant eũ nimis. reminiscentes quod
olim ab eo grauiter uulnerati terga uer¬
tissent. Tunc misertus dñs seruis suis.
non permisit illũ interram francorumuen
sed percussit eũ & mortuus est. Conti¬
git autẽ ut ipsa die sc̃s erminus equita¬
re desuo monasterio. ad uillã quae uoca¬
tur fleor. Cirea horã fere diei nonam.
paululũ pressit gradũ. & ait circũstan¬
tibus sibi comitib. Uere dico uobis.
cecidit modo terrena sublimis altitudo.
At illi quicũ eo erent notantes diem
& sollicite requirentes. inuenesunt qđ
percussus ess& ac mortuus uir prȩfatus

Expanded text:
illud estimo fore silendum, quod dixit illud estimo fore silendum, quod dixit per indaginem sancti Spiritus, quando interiit vir gentilis nomine Radbodus princeps Frisianorum. Igitur cum completa esset malitia praefati viri Radbodi, coepit adunare turbas gentilium exercitumque valde copiosum, cupiens inrumpere in Francorum terras, ut suam in eis ultionem exerceret. Haec audientes Franci metuebant eum nimis, reminiscentes, quod olim ab eo graviter vulnerati terga vertissent. Tunc misertus Dominus servis suis, non permisit illum intrare in terram Francorum, sed percussit eum, et mortuus est. Contigit autem, ut ipsa die sanctus Ermino equitaretur de suo monasterio ad villam quae vocatur Fleon. Circa horam fere diei nonam paululum praefigit gradum et ait circumstantibus sibi comitibus: 'Vere dico vobis, cecidit modo terrena sublimis altitudo'. At illi qui cum eo erant notantes diem et sollicite requirentes, invenerunt, quod percussus ac mortuus esset vir praefatus e
Abbreviated transcription (Latin):
rullo tẽpore eum quis potuiss& reppe¬
rire . quo rion orar& uel psallere.
Quem ponnulli ferunt habuisse spm̃
prophetiȩ. sicut narrare sol& uir
uitę uenerabilis flatbertus nomine
discipulus illius. testis ualde idoneus.
orro quȩ narro. ipso refererte cogno¬
uI. Nam eum regenfridus cõmittere
usquã inuicem pugnarent. uir dñĩ er¬
minus post matutinales laudes fratrib
quiescentibus. ipse scđm consuctudinẽ
solus in oratorio remanens psallebat.
Cumq. diu decantar&. sopor irruit in rũ.
in tantũ ut penestare ron poss&e. Re¬
pugnante autem illo ac reluc tante.
uox facta est adeũ dicens. Raroli ẽ.
uic toria. At ille surgentib fratrib
congregatisq in unũ. fiarrauit eis qđ
sibi dic tũ erat. Ac ita postea ꝓbauit
euentus. quia fugato ragenfrido exer¬
cituq eius uulnerato fere usq ad in¬
terni cionẽ. Karolus uni uersũ regnũ
francorũ redegit in suam potestatem.

Expanded text:
nullo tempore eum quis potuisset reppenullo tempore eum quis potuisset repperire, quo non oraret vel psalleret. 6. Quem nonnulli ferunt habuisse spiritum prophetiae, sicut narrare solet vir vitae venerabilis Fladbertus nomine, discipulus illius, testis valde idoneus. Porro quae narro, eo referente, cognovi. Nam cum Ragenfridus committeretusquam invicem pugnarentur, vir Domini Ermino post matutinas laudes, fratribus quiescentibus, ipse secundum consuetudinem solus in oratorio remanens psallebat. Cumque diu decantaret, sopor inruit in eum in tantum, ut pene stare non posset. Repugnante autem illo hac reluctante, vox facta est ter ad eum, dicens: 'Caroli est victoria'. At ille, surgentibus fratribus congregatisque in unum, narravit eis, quod sibi dictum erat. Ac ita postea probavit eventus, quia, fugato Ragenfrido exercituque illius vulnerato fere usque ad internetionem, Carolus universum regnum Francorum redegit in suam potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
scõ ursmaro grauiterq infirmante. per¬
miserunt spũales filui sui ei licentiã de¬
ponendi se deculmine regiminis. Qui
una efficitur. ita ut nullus in his omĩb
in ueni retur. qui nonᷝͫ eius electionem
clamare. Sublimatus quoq infastigio
regiminis. statim sic apparuit aptus &
deuotus officio. tamquã si quo nouiter
scanderte. iugiter prȩfuiss&. Fuit
itaq in elemosinis largus. inuigiliis fedu
precipuus. insermone paratus. incori¬
uersatione scĩssimus. in hospitalitate lȩ¬
tissimus. uenerens in eis xp̃m uerũ hos¬
pitem. & sinceritatẽ mentis uultus sui
serenitate monstrabat. & pietatẽ cle¬
mentis simi cordis ostendebat in latn¬
tate sermonis. Quic quid ad salutem
pertinere poss& aternã. Non minus im¬
plebat beatissimi operis studio. quã ser¬
monis predicatione docebat. Maxime¬
q. ex omnib enumeratis ustutib orati¬
oni incũbebat. ita dũ taxat ut fere

Expanded text:
sancto Ursmaro graviterque infirmante, persancto Ursmaro graviterque infirmante, permiserunt spiritales filii sui ei licentiam deponendi se de culmine regiminis. Qui una efficitur, ita ut nullus in his omnibus inveniretur, qui non eius electionem clamaret. Sublimatus quoque in fastigio regiminis, statim sic apparuit aptus et devotus officio, tamquam si quod noviter scanderat iugiter praefuisset. Fuit itaque in elemosinis largus, in vigiliis sedupraecipuus, in sermone paratus, in conversatione sanctissimus, in hospitalitate laetissimus, venerans in eis Christum verum hospitem, et sinceritatem mentis vultus sui serenitate monstrabat et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis. Quicquid ad salutem pertinere possit aeternam, non minus implebat beatissimi operis studio, quam sermonis praedicatione docebat. Maximeque ex omnibus ęnumeratis virtutibus orationi incumbebat, ita dumtaxat, ut fere
Abbreviated transcription (Latin):
ad finẽ usq felicẽ perducat. Audieps
autẽ madel garius talẽ p&itionẽ. quãuis
moleste accipiens. tamen nec uoluit
rennuere nec potuit. sed ilico concessit
dicens. Pergat quo cumq uolutris
Quistatim misit illũ ad sepe dictum¬
monasteriũ scĩ ussmari. Qui recipiens eũ
hilariter in suo scõ cornobio. ac secundum
morem ibi degentiũ fecit spondere ob¬
tẽperart regulȩ. & oboedientiã exhibe¬
re maioribus. caritatis dilectionẽ mino¬
Receptus sane scđm ordinẽ. intanta se
humilitate atq oboedientia costrinxit.
ut om̃s pȩne ante ceder& Qui imitatus
uitam scĩ ursmari moresq: sũmũ apicẽ
xp̃ianȩ religionis attigit. Dñs enim
tantã illi gratiam contulit. ut nullus
ess&& qui rion illũ ex affectu diliger&.
ihil quidẽ arrogantia. nihil superbia de
eius moribus usurpabat. sed omĩbus be¬
niuolus. in terra positus cȩlestẽ se habitu
moribusq ostendebat. Senescente uero

Expanded text:
ad finem felicem perducat'. Audiens ad finem felicem perducat'. Audiens autem Madelgarius talem petitionem, quamvis moleste accipiens, tamen nec voluit rennuere nec potuit; sed ilico concessit, dicens: 'Pergat, quocumque volueris'. Qui statim misit illum ad sepe dictummonasterium sancti Ursmari. Qui recipiens eum hilariter in suo sancto coenobio ac secundum morem ibidem degentium fecit spondere, obtemperare regulam et oboedientiam exibere maioribus, caritatis dilectionem mino4. Receptus sane secundum ordinem, in tanta se humilitate adque oboedientia constrinxit, ut omnes pene antecederet. Qui imitatus vitam sancti Ursmari moresque, ad summum apicem christianae religionis adtigit. Dominus enim tantam illi gratiam contulit, ut nullus esset, qui non illum ex affectu diligeret. Nihil quidem arrogantia, nihil superbia de eius moribus usurpabat, sed omnibus benivolus, in terra positus, caelestibus se habitum moribus ostendebat. 5. Senescente vero
Abbreviated transcription (Latin):
apis prudentissima ab eo hauriebat.
Sactũ est autẽ non post multos dies. ut
homo magnus inpalatio pippini filu
ansigisi nomine hailedaldus iter age¬
r& per territoriũ laudunense. Cum
autem audiss& prȩdictus madelgarius ep̃s
transitũ tanti uiri persuã dio cesim. stu¬
duit ei prȩparare prandiũ locupletissimũ
ille procerus addomũ episcopił audiss&q
quod multa ei dona dare decreuiss&. ac¬
cersiuit eũ adse. & ait illi. Rogote ne
des mihi quic quã detuis facultatibus indo¬
mo tua. nisi quod pa&am ate. At ille
respondens. dixit. Pete quodcũq uolu¬
eris. & ego tibi gratanter tribuam. Iunc
gaudens haile daldus de sponsione episcopi
dixit ei. Atitionis mear fuhil est aliud.
quã ut permittas unũ detuis prȩsbyteris
Nomine erminũ ire ad monasteriũ quod
uocatur laubacus. atq ibidẽ stabiliter per¬
manere. ubi sc̃s urs marus pater monacho¬
rum esse cernitur. ut illuc cȩptũ opus

Expanded text:
apes prudentissima ab eo hauriebat. 3. apes prudentissima ab eo hauriebat. 3. Factum est autem non multum post hos dies, ut homo magnus in palatio Pippini, filius Ansegisi, nomine Hailedaldus iter ageret per territorium Laudonense . Cum autem audisset praedictus Madelgarius episcopus transitum tanti viri per suam diocesim, studuit ei praeparare prandium locupletissimum sset vir ille procerus ad domum episcopi audissetque, quod multa ei dona dare decrevisset, arcersivit eum ad se et ait illi: 'Rogo te, ne des mihi quicquam de tuis facultatibus in domo tua, nisi quod petam a te'. At ille respondens dixit: 'Pete, quodcumque volueris, et ego tibi gratanter tribuam'. Tunc gaudens Hailedaldus de sponsione episcopi, dixit ei: 'Petitio mea nihil est aliud, quam ut permittas unum de tuis presbiteris nomine Erminonem ire ad monasterium quod vocatur Laubacis adque ibidem stabiliter permanere, ubi sanctus Ursmarus pater monachorum esse cernitur, ut illuc coeptum opus
Abbreviated transcription (Latin):
oriundus fuit in pago laudunense non
infimis parentib. sed ex mediocri ge¬
nere francorũ. Et quãuis nobilis
ess& progenie. nobilior tamen erat
Cum autẽ sacres litteras¬
diuinamq scripturam pleniter didiciss&
propter in cõparrbilem uitã & religionẽ
deuotissimã. ad pres bsteru honorẽ subli¬
matus est. seq cõ mendauit cuidã ponti¬
fici Nomine madelgario. Cumq coti¬
die admeliora proficer& sub prȩfato pon¬
tifice. coepit fama illius ex bona conuer¬
satione longe late sdiffundi. ita ut sc̃s dĩ
ursmarus ep̃s atq abbas demonasterio
quod diriuatiue ex nomine fluuioli de¬
currentis per monasteriũ inamnẽ qui
propie nuncupatur sambra uocatur lau¬
bacus. hȩc audiens uocare adse. facer&q
ꝓsibi tum familiarissimũ amicũ. tactus
corde spũali affectu. Qui cernens illũ
inbonis uersantẽ operibus. precepit illi
ut frequenter ad se conueniite gratia
uisendi. Qui ita crebro agebat. & mo¬
res perfex tos conuersationẽq scam uelut

Expanded text:
oriundus fuit in pago Laudonense non infimis parentibus, sed ex mediocri gente Francorum. Et quamvis nobilis esset progenie, nobilior tamen erat mente. Cum autem sacras litterasdivinamque scripturam pleniter didicisset, propter incomparabilem vitam et religionem devotissimam ad presbiterii honorem sublimatus est seque commendavit cuidam pontifici nomine Madelgario. 2. Cumque cottidie ad meliora proficeret sub praefato pontifice, coepit fama illius ex bona conversatione longe lateque diffundi, ita ut sanctus Dei Ursmarus episcopus atque abbas de monasterio, quod dirivative ex nomine fluvioli decurrentis per monasterium in amne, quae proprie noncupatur Sambra, vocatur Laubacis, haec audiens vocaret ad se faceretque sibi eum familiarissimum amicum, tactus corde spiritali affectu. Qui cernens illum in bonis versantem operibus, praecepit illi, ut frequenter ad se conveniret gratia visendi. Qui ita crebro agebat et mores perfectos conversationemque sanctam velut
Abbreviated transcription (Latin):
sedut ad martyriũ citius peruenirent.
Von ut latitarent. sed ut xp̃i anos se cunc¬
tis transeuntib manifestius apꝓbarent.
Ceterũ occultius inter plures in ciuitate
latere potuerant: tũtius per diuersa
singuli fuge presidiũ cõmendare. Ad
uero ubi quis congregatione habita. stratis
uehiculis. apparatu disposito. ꝑ aggerem
publicum egreditur. Illic non fuga di¬
cendã est . sed profectus. Scĩ enim uiri
hoc facto. uelut trium plali curru positi
contestabantur dicentes. Ecce ꝑsecutor.
ecce proficiscimur. ecer preced mus
Qud resedis : Qud maiora subsequere
riostra uestigia. Nolumus enim uderi
inuiti dueti adpȩnã. quã pretedese nos
profitemur adgłoriam

Expanded text:
sed ut ad martyrium citius pervenirent; sed ut ad martyrium citius pervenirent; non ut latitarent, sed ut Christianos se cunctis transeuntibus manifestius approbarent. Caeterum occultius inter plures in civitate latere potuerant, tutius per diversa singuli fugae praesidium commendare. At vero, ubi quis congregatione habita stratis vehiculis apparatu disposito per aggerem publicum egreditur, illic non fuga dicenda est, sed profectus est. Sancti enim viri hoc facto velut in triumphali curru positi contestabantur, dicentes: Ecce persecutor, ecce proficiscimur, ecce praecedimus, quid resides? quid moraris? subsequere nostra vestigia; nolumus enim videri inviti duci ad poenam, qui praecedere nos profitemur ad gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
osum sit.& adiuinitate disposi¬
tum. debemus aduertere. Sem ꝑ enim
ds̃ quos elegit. quasiuictores suburctione
sub limi in aulam regni cęlestis inducit.
Nam sicut helias curru adplicito quasi¬
ascendit adcelũ. ita & isti uehiculo am¬
moto ad martyriũ peruenerunt. &
quadriga sicut illũ euexit ad requi em.
ita hos portauit ad gloriam. Et quã
uis ignea quadriga fuerit. hȩc tamen
inferior non habenda est. Quia illa
unũ gestauit pro phetã. hȩc tres mar¬
tỹ res sustentauit. Seddicit aliquis. Glori¬
osius gestauit quad riga ignea. quã terrena.
Uec hoc plane defuit sc̃is uiris. Nam sicut:
heliam quadriga ignea portabat. ita & mar¬
tỹres fides ignea iamferebat. Perebat
inquam illo s xp̃e qui lumen est. qui ignis
est. Dequo seriptum est. Os noster. ig¬
nis consumens est. Ergo cum bratos de
quibus loquimur pessecutor urguer&&.
uehiculum ascenderunt. Qua causa:
Ut fugerent Absit: pon ut fugerent.

Expanded text:
osum sit, et a divinitate dispososum sit, et a divinitate disposum, debemus advertere. Semper enim Deus, quos elegit, hos victores subvectione sublimi in aulam regni coelestis inducit. Nam sicut Elias curru aascendit ad 616 coelum, ita et isti vehiculo admoto ad martyrium pervenerunt; et quadriga sicut illum evexit ad requiem, ita et hos portavit ad gloriam. Et quamvis illa ignea quadriga fuerit, haec tamen inferior non habenda est, quia illa unum gestavit prophetam, haec tres martyres sustentavit. Sed dicet aliquis: gloriosius est gestari quadriga ignea quam terrena. Non hoc plane defuit sanctis viris: nam, sicut Eliam ignea quadriga portabat, ita et martyres fides ignea jam ferebat. Ferebat, inquam, illos Christus, qui lumen est, qui ignis est, de quo scriptum est: Dominus noster ignis consumens est . Ergo cum beatos de quibus loquimur persecutor urgeret, vehiculum conscenderunt. Qua causa? ut fugerent? absit. Non ut fugerent,
Abbreviated transcription (Latin):
iocunde tres mastyres uno pene uoca¬
bulo Nuncupantur. Nec mirũ si similes
sunt nomine. qui similes sunt passione. si
una est illis apud homines appellatio. quib
apud dm̃ est una uocatio. Unrter enin
uocati sunt adño. Nec̃ u terposito tẽpore
aliter & aliter passi. sed oms eodem ictu
temporaliter martẏrium perailesuit
Quod quidem illis pãrentiua quȩdã axp̃o
affectione concessum est. ut congraereat
meritis. qui uocãbulis concordabant.
Et qui erant consangunitate fratres. fierens
&iam scĩtate germani. Et quorũ mem¬
bra unius corporis substantia urgetabat.
eorũ animas eiusdẽ fidei confessio coronar&
Refert autẽ debeatis supradictis historia:
quod tempore passionis cũ eos ꝑsecutor
inquirer&. ascenso uehiculo. iunctis mula¬
bus eos se cedere uoluisse. Et cum pon
longe ab urbis mornib iteragerent. unũ
animal de sitb iunct ts subito corruisse.
atq: ita illos apersȩcutoribus comp̃hensos.
tentos ad poenã. Quod factum. quã glori¬

Expanded text:
jucunde tres martyres uno pene vocabulo nuncupantur! Nec mirum si similes sunt nomine, qui sunt similes passione: si una est illis apud homines appellatio quibus apud Deum est una vocatio; uniter enim vocati sunt a Domino, non interposito tempore aliter et aliter passi, sed omnes eodem ictu pariter martyrium pertulerunt. Quod quidem illis parentiva quadam a Christo affectione concessum est; ut congruerent meritis, qui vocabulis concordabant: et qui erant consanguinitate fratres, fierent etiam sanctitate germani: et quorum membra unius corporis substantia vegetabat, eorum animas ejusdem fidei confessio coronaret. 2. Refert autem de beatis supradictis historia, quod tempore passionis, cum eos persecutor inquireret, ascenso vehiculo, junctis mulabus, eos secedere voluisse: et cum non longe ab urbis moenibus iter agerent, unum animal de subjunctis subito corruisse, atque ita illos a persecutoribus comprehensos, tentos ad poenam. 3. Quod factum quam glori
Abbreviated transcription (Latin):
qui in sub limitate positi erant. ut
tranquillã & quietã uitam agerent.
in omĩ pioate & castitate. Illis autẽ
septem annis trans actis. sine cessati¬
one lacrimas fundebat. pro pheta
dicente. Qui seminant in lacrimis. iri
gaudio mȩtent. Ileo enim ista facie¬
bat uir dĩ. quia sciebat diem exitus
sui ap propin quare. Qui dixit ad
legatos sigeberti regis. Filioli mei
dicite regiurõ sigeberto. Naec tibi
mandat goar ultimus omniũ seruoꝵ
plius. Nisi forte ad cellã nostrã ueniat.
quia febre ualida sum correptus. &
nontantũ adhuc quantu sunt merita
mea. Haec deniq audientes lega¬
ti. nuntiauerunt regi uni uersa per
ordinem. Quod rex audiens. coepit¬
na talem presulem habere. Neq ego
talem possidere doctorẽ. Iterum
trans misit alios legatos rex. ut eũ
rogarent ad se uenire. At illi inue¬
nerunt eũ multo magis & prolixius
febricitantẽ. & indĩ laudibus ꝑsisten¬
tem. Quidixit ad illos. Filioli mei.
nolite fatigari uos neq dnm uestrũ¬

Expanded text:
qui in sublimitate positi erant, ut tranquillam et quietam vitam agerent in omni pietate et castitate. Illis autem septem annis transactis, sine cessatione lacrimas fundebat, propheta dicente: Qui seminant in lacrimis, in gaudio metent. Et ideo sic faciebat vir Dei, quia sciebat diem finis sui adpropinquare. Qui dixit ad legatarios Sigiberti regis: 'Filioli mei, dicite regi vestro Sigiberto: Haec tibi mandat Goar ultimus omnium servorum plius, nisi ad cellolam nostram adveniat, quia a febre valido correptus sum, non adhuc tantum quantum sunt merita mea'. Haec quoque audientes illi legatarii, nuntiaverunt rege nniversa per ordinem. Quo rex audiens, coepitna talem praesulem habere, neque ego talem possidere doctorem'. 11. Iterum transmisit aliis legatariis, ut ipsum rogarent ad se venire. At illi invenerunt eum multo magis et prolixius febricitantem et in Dei laudibus persistentem. Qui dixit ad illos: 'Filioli mei, nolite fatigare vos neque regem vestru
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ paruitatẽ meã. in quantũ pie¬
tas diuina me exaudire dignat᷑. dõ
mihi uitam concedente. prote septem
annis poenitentiã facere cupio. uel quan¬
quod dixit beatus ia cobus apłs. Orate
pro alterutrũ. ut saluemini apeccatis
uestris. Nam ego sic facere cupio. xp̃o¬
mihi opem ferente. Hanc denique
uenire : Qui cum ueniss&. in terro¬
gauit ei uni uersa perordinẽ quȩ ges¬
ta fuerant. tam de legatariis episcopi
rogante . beatus goar Nihil ei respon¬
dit. Tunc rex sigebertus cõmotus.
dixit. Per oboedientiam regum &
principum seu episco porũ uel sacerdo¬

Expanded text:
 parvitatem meam. In quantum pietas divina me exaudire dignata est, Deo vita condonante, pro te septem annis penitentiam facere cupio, quanquod dixit beatus Iacobus apostolus: Orate pro alterutrum, ut salvemini a peccatis vestris. Nam ego sic facere cupio, Christo opem ferente'. 8. Hanc quoque venire. Qui cum venisset, interrogavit ei universa per ordinem quae gesta fuerant, tam de legatariis, rogante, beatus Goar nihil ei respondit. Tunc rex Sigibertus commotus dixit: 'Per oboedientiam regum et principum seu episcoporum vel sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
post annos tres & menses totidem. ut
ipse uir dĩ febre ualida corriperetur¬
& in senectute bona ueniente ad se
agrippino & eusebio cũ aliis multis
sacerdotibus & seruis dĩ. in ipso oppido
germaniorũ ubi cellulã suam construx¬
it obut inpace. pridie nonas iulias.
Cuius scm̃ corpus agrippinus & eusebi¬
us & alii multi sacerdotes & serui dĩ
cum sũ mo honore sepelierunt in ipso
loco. ubi fluiolus uuoraca nominatur.
supra ripam hren fluminis. ibidẽq¬

Expanded text:
annos tres et menses tres, ut ipse vir Dei febre valido correptus in senectute bona, venientes ad se Agrippinum et Eusebium et alios multos sacerdotes et servos Dei, in ipso oppido Germaniorum ubi cellolam suam construxit obiit in pace pridia Nonas Iulias. Cuius corpus Agrippinus et Eusebius et alii multi sacerdotes et servi Dei cum summo honore sepelierunt in ipso loco ubi fluviolus Wocara nominatur supra ripa Reno fluminis. Ubi dom
Abbreviated transcription (Latin):
nunc orex sententiã diuinã. qui a non
est difcipulus super magistrũ. neq
seruus super dñm suum. Et si patrẽ¬
familias be el zebub uocauerunt. quan¬
tomagis domesticos eius: Nunc igi¬
tur dimitte illũ ep̃m pęnitentiam
ueram atq perfectã agere uel con¬
sumare. dicente dño. Dimittite.
& dimittetur uobis. Et sids̃ te regem
sȩculi constituit. scias te regẽ sempiter¬
num habere incaelis. Ideo dimitte
rusticum penitere facinorasua. sicut
uis. ut dñs dimittat tibi facta tua.
salutẽ principũ. uoluntarie oboediam
consilus tuis. Nam sids̃ noster haec
noluis s&. perte tanta miracula non
ostendiss&. Et adiecit. Uere ali¬

Expanded text:
nunc, rex, sententia divina, quia non nunc, rex, sententia divina, quia non est discipulus super magistrum neque servus super dominum suum. Et: Si patremfamilias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticos eius? Nunc igitur demitte illum episcopum penitentiam veram atque perfectam agere vel consummare, Domino dicente: Dimittite, et demittetur vobis. Et si Deus te regem seculi constituit, scies te regem sempiternum habere in caelis. Ideo dimitte Rusticum paenitere facinora sua, sicut vis, ut Dominus dimittat tibi facta tua', salutem principum voluntariae oboedio consiliis tuis; nam si Deus noster haec non voluisset, per te tanta miracula non ostendisset'; et dixit: Vere ali
Abbreviated transcription (Latin):
tem& ipsum exinanisti. & humiliari
dignatus es ut nos redimeres & exal¬
tares. miserere mei quã uis indigno.
tamen detua misericordia non despe¬
ranti. Et accedens ad regem. dixit.
Quid uis ut tibi dicã. aut unde preci¬
respondit. De hoc quod audiui con
tibi dictũ est ut audiã. & per obȩdi¬
entiam de hoc qđ precipis dabo tibi
responsum. Tunc rex sigebertus omĩa
sicut contigerant uel facta fuerat
un iuersa ei per ordinẽ disposuit.
tamen aliud tibi nonsũ dicturus. nisi¬
quod tu ipse dixisti. Uerũ tamen᷑ aluis¬
sic cernitur factum fuisse. quomodo tibi
dictũ est. Mirante autem rege atq
dicente uniuersa miracula quȩ facta
fuerant. populus omĩs clamabat ad re¬
stituer& ep̃m treueris ciuitate. Quod
audiens rex. gratuito animo uolunta¬
plere in famula dĩ & una cũ consemsu
sacer dotũ dixit ad beatũ goarem.
ut ep̃s fier&r treuerorũ. Statim autẽ
ut hoc uir dĩ audiuit. dixit. Melius
peccare in conspectu dñi. Considera

Expanded text:
temet ipsum exinanisti et humiliare dignatus es, ut nos redemeres et exaltares, miserere mei, quamvis indigno, tamen de tua misericordia non disperantem'. Et accedens ad regem, dixit: 'Quid vis, ut tibi dicam aut quale resxit: 'De hoc quod audivi de ttibi dictum est, ut audiam; et per oboedientiam quod praecepisti dono tibi responsum'. Tunc rex Sigibertus omnia, sicut contigerat vel factum fuit, universa per ordinem ei disposuit. tamen aliud tibi non dico, nisi sicut dixisti. Verumtamen aliissic cernitur fuisse factum, quomodo tibi dictum est'. 9. Mirante autem rege atque dicente universa miracula quae facta fuerant, populus totus clamabat ad restitueret episcopum Treveris civitate. Quo haec audiens rex, gratuitu animo has presu sacerdotum dixit ad beatum Goarum, ut episcopus fieret Treverorum. Statim autem ut hoc vir Dei audivit, dixit: 'Meliuspeccare in conspectu Domini. Considera
Abbreviated transcription (Latin):
lis dextra percurrit. salubrẽ tactũ
sanitas festina subsequit᷑. ariditas surum.
nerui officia receperunt. & in conspectu
omniũ filio incolomitas. patri filius refor¬
atur. Impletur populus ammiratio¬
ne miraeuli. & inpettorib omniũ fides
catholica inconculcata firmatur. Pre¬
dicatio deinde ad populum s depreuari¬
uertitur. omĩumq sententia prauitate
auc toris expulsa. insula sacer dotibus replet᷑.¬
adiciuntur ad medi terranea deferendi
ut & regio absolutione. & illi emendatione
fruerentur. Qđ intantũ salubrit̃ factũ . ẽ. ut in illis locis
&iã nunc fides intemerata ꝑdur&ꝰ INCIPIT

Expanded text:
lis dextera percurrit, salubremque tactum lis dextera percurrit, salubremque tactum sanitas festina subsequitur, ariditas succum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolumitas, patri filius restituitur. Implentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevarivertitur, omniumque sententia pravitatis auctores, expulsi insula, sacerdotibus addicuntur ad mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Quod in tantum salubriter factum est, ut in illis locis etiam nunc fides intemerata perduret, it
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum sine ulla manifesti riuntu
relatione properauerit. exhibens secum
filium. quẽ in ipso flore adulescentiȩ de¬
bilitas dolenda clãp nauenerat. Et enim
arescentib reruis. contrircta puplice
cutiper sic citatẽ surae usus uestigiũ ne¬
gabatur. Hunc elafum. prouincia tota
subsequitur. Teniunt sacerdotes. oc¬
cursit inscia multitudo. confestim
benedictio & sermonis diuini doc trina
profunditur. Recognoscit populum
tem. intellegunt culpã esse paucorũ.
inqui runturau ctores. inuentosq con¬
dẽpnant: Cum subito elafias manibus
ad uoluitur sacer dotũ. offe̾rens filium.
cuius necessitatẽ aetas & debilitas &iã¬
& sine precib alligabant. Fit cõmunis
omniũ dolor. precipue sacerdotũ. qui
concepta misericordia. ad diuinã cbe¬
menciã contulerunt. Statimq adules¬
centẽ beatus germanus sedere cõpellit.
attrectat puplice debilitate curuatũ.
& per tota infirmitatis spacia medicabi¬

Expanded text:
sanctorum sine ulla manifesti nuntii sanctorum sine ulla manifesti nuntii relatione properaverit, exhibens secum filium, quem in ipso flore adulescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis, contracto poplite, cui per siccitatem crurae usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur; veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitbenedictio, et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscunt populum tem: intelligunt culpam esse paucorum, inquirunt auctores, inventosque condemnant. Cum subito Elafius pedibus advolvitur sacerdotum, offerens filium, cujus necessitatem ipsa debilitas etiam sine precibus adlegabat: fit communis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt: statimque adolescentem beatus Germanus sedere compulit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabi
Abbreviated transcription (Latin):
ex uoluntate beneficiis. optatũ. leuamen
propriae detulit ciuitati. lic& inse max¬
imumca uibus & remedium refers& &
gaudium. Interea exbrittanniis nun¬
tiatur pelagianã pesuessitatẽ. itera¬
to paucis auc torib dilatari. Russusq
ad beatissimũ uirum omniũ sacerdotũ
preces deferuntus. ut causamdĩ quam
prius optinuerat. tutaretur. Quorũ
p&itione festinus occurrit. dum & la¬
borib delectatur. &xp̃o segreganter
impendit: cessit tandem inimici in ui¬
dia uicta uirtutibus. Nec tẽptare au¬
sus est. quẽ dĩ amicũ esse iam senserat.
Ad iuncto itaq seuero ep̃o totius scĩ¬
tatis. mare xp̃o auctore conscendit:
ad itineris tranquillitatẽ elementa
consentiunt. Nauigiũ uenti. flucti¬
bus aera prosequuntur: Interea sinis fin
tri sp̃s peruolantes. pertotã insulam
germanũ uenire inuitis uaticinationi¬
bus nuntiabant. intantũ ut elafus
quidã regionis illius primus in occursũ

Expanded text:
ex voluntate beneficiis, optatum levamen ex voluntate beneficiis, optatum levamen propriae detulit civitati, licet in se maximum civibus et remedium referret et gaudium. 25. Interea ex Brittaniis nuntiatur, Pelagianam perversitatem iterato paucis auctoribus dilatari, rursusque ad beatissimum virum preces sacerdotum omnium deferuntur, ut causam Dei, quam prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitione festinus occurrit, dum et laboribus delectatur et Christo se gratanter inpendit. Cessit tandem inimici invidia, victa virtutibus, nec temptare ausus est, quem Dei amicum esse iam senserat. Adiuncto itaque Severo episcopo totius sanctitatis. , mare Christo auctore conscenditur; ad itineris tranquillitatem elementa consentiunt; navigium venti, fluctus, aera prosequuntur. 26. Interea sinistri spiritus, pervolantes per totam insulam, Germanum venire invitis vaticinationibus nuntiabant, in tantum ut Elafius quidam regionis illius primus in occursum
Abbreviated transcription (Latin):
prefecturȩ . qui presentiã sacerdotis
duplicata gratulatione suscepit :
Quod & insignem uis tutibus uirũ de¬
siderabat agnoscere. & qđ uxor eiusdẽ
longo iam tempore quastano tabesce¬
bat in commodo: In gredientẽ longis¬
simo preter consuetudinẽ famulatur
occur su. simulq ammiratione defigit᷑.
ta enim dignitas uultus. sermonis eru¬
ditio. predicationis auctoritas. stupen¬
tis animũ compleuerunt. ut merito
fama eum minorẽ fuisse cognoscer&.
Inuentus enim est reb maior esse quã
nuncii s : offerre munera. ingerere
beneficia ambitur. qui ad beatissimũ
uirũ ut dignaretur accipere quod
querebat. in cõmodum &iam confitetͥ
uxoris. Quȩ uisitata. itauis passionis
extincta est. ut tremor precedens.
& febris subsequens delerentur
Redditaq pristinȩ sanitati. fidelis ma¬
trona remȩdium cȩleste suscepit.
quo & corpus salubritate. & ammae
credulitate ualuit. Acceptis itaq

Expanded text:
praefecturae. Qui praesentiam sacerdotis praefecturae. Qui praesentiam sacerdotis duplicata gratulatione suscepit, quod et insignem virtutibus virum desiderabat agnoscere, et quod uxor eiusdem longo iam tempere quartano tabescebat incommodo. Ingrediente longissimo praeter consuetudinem famulatur occursu simulque admiratione defigitur. Ita enim dignitas vultus, sermonis eruditio, praedicationis auctoritas stupentis animum conpleverunt, ut merito fama eum minorem fuisse cognosceret; inventus est enim rebus maior esse quam nuntiis. Offert munera, ingerit beneficia, ambiturque a beatissimo viro, ut dignaretur accipere, quod querebat. Incommodum etiam confitetur uxoris; qua visitata, ita vis passionis extincta est, ut tremor praecedens et febris subsequens delerentur, redditaque pristinae sanitati, fidelis matrona remedium caeleste suscepit, quo et corpus salubritate et anima credulitate convaluit. Acceptis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
studus. indiscreta aetas & sexus uno occur¬
rit officio. om̃s benȩdictionẽ flagitant.
tactum requirunt. Ꝙquod super est
multitudinem seleuat. Uerumsiuidis¬
ses. diuessae infirmitatis passim benedic¬
tione sanantur. predicationibus omnis¬
aetas recreatur. Et lic& festinans ab¬
scesserit. sitientem populũ doctrinae
fontibus irrigauit. Siitinera eius¬
cuncta percurrã. si uni uersa comme¬
morẽ. parabit prolixitas congesta
fastidium. sed dabit dñs quod sciens
plura pretereo. Itaq adueniente
bratissimo uiro urbe arelatensi. reli¬
giosa gratulatione suscepit apostolicũ
instar sui temporis sacerdotẽ suscipier.
llustrabatur eotẽpore ciuitas hilario.
multimoda uirtute precioso Erat
enim fide igneus. torrens calestis elo¬
quii. & preceptionis diuinȩ operarius
indefessus. Qui uenerabilẽ scm ef¬
fectu ut patrem. seuerencia ut a¬
postolũ sublimabat. Auxiliaris &iam
regebat tum per gallias apicem

Expanded text:
studiis, indiscreta aetas et sexus uno occurstudiis, indiscreta aetas et sexus uno occurrit officio. Omnes benedictionem flagitant, tactum requirunt et, quod superest multitudine, relevat vel vidisse. Diversae infirmitates passim benedictione sanantur, praedicationibus civitas recreatur, et licet festinus abscesserit, sitientem populum doctrinae fontibus inrigavit. Si itinera eiuscuncta percurram, si universa commemorem, parabit prolixitas congesta fastidium; sed dabit Deus veniam, quod sciens plura praetereo. Itaque advenientem beatissimum virum urbs Arelatensis relegiosa gratulatione suscepit, apostolicum instar sui temporis sacerdotem suscipiens. Inlustrabatur eo tempore civitas Hilario sacerdote multimoda virtute pretioso; erat enim fide igneus torrens caelestis eloquiiet praeceptionis divinae operarius indefessus. Qui venerabilem sanctum affectu ut patrem, reverentia ut apostolum sublimabat. 24. Auxiliaris etiam regebat tum per Gallias apicem
Abbreviated transcription (Latin):
Matrona furtim stramen lectulo
subdidit sacerdotis. quod ille inscius cu¬
bitauit. Deductaq nocteͬ oratione
c̃antuuel psalmorũ: die reddito. iter quod
agebat ingreditur. illustiacto hospicio
familia totã gaudebat. strati reliquias
fidelis matrona collegit & condiuit.
genuus habens uxorẽ & filios ac paren¬
tes possessio fier inuadentis mimici.
suorumq. omniũ fletibus. Non minus ger¬
mani absentia. quã infelicis captiuitas
lugebatur. Et cum Nihil remedii ad¬
hiberi presumere. uirtute fidei matro¬
na uenenrbilis stramen conditũ profert.
quo furiosus circũ datus colligatur:
qui spacio rioctis unius quasi apposita
uallatus incendio. inclamato semꝑ rio¬
mine sacerdotis. Quicũ ab ess& presen¬
tia. uistute nondeerat diuina: pur¬
gatur auxilio. Neq unquã postea in
omĩ uitȩ suae spacio periculũ tẽptatio¬
nis incurrit . Itaq: aselatũ petens. ad
lugdo nensem urbem arare famu lante
deuectus est. Ubi certantib populi

Expanded text:
Matrona furtim stramen in lectulo Matrona furtim stramen in lectulo subdidit sacerdotis, quo ille inscius cubitavit, deductaque nocte oratione vel psalmis, die reddito, iter quod agebat ingreditur. Inlustrato hospitio familia tota gaudebat; strati reliquias fidelis matrona collegit et condidit.genuus, habens uxorem, filios et parentes, possessio fieret invadentis inimici, suorumque omnium fletibus non minus Germani absentia quam infelicis captivitas lugebatur. Et cum nihil remedii possit adhiberi, praesumit virtutem fidei matrona venerabilis. Stramen conditum profert, quo furiosus circumdatus conligatur. Qui spatium noctis unius, quasi adposito vallatus incendio, inclamato semper nomine sacerdotis, qui, cum abesset praesentia, virtute non deerat, divino purgatur auxilio neque umquam postea in omni vitae suae spatio periculum temptationis incurrit. 23. Itaque Arelatum petens, ad Lugdunensem urbem, Arare. famulante, devectus est, ubi, certantibus populi