comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia citra altare trausposuit: Sũbam
teniq exauro ecargento ac gẽmis mro
oꝑe desuꝑ fabricanit & cẽau quoq q̃ exi
gua uidebat᷑. ex inuo opificio amplificatã
de corauit: Ip̃e demĩ exreliqͥis qͣs de sacro cor¬
pore seque strauerat: multa leca condiuitz¬
Ost hec simili modo cũ magno labore
atq instantia ĩuenit interritorio.
medrantensi ĩuico sacilimo sc̃m martirẽ
piatonem. Cui similit̾ clauos ꝓlixos ex cor¬
pore ablatos. ppłis ĩ argumencum monstra¬
uit. Corpus deniq sicut martirem decuit.
pinianũ ex quadam cripta ꝓlatos: mirifi¬
ce conposuit. eoꝵq memoriam seutumulũ
municipio: beatum martirem lucianum
collegani quondam scĩ qͥntini ĩ uentũ siłr¬
et iugi instantia cum andouerpiis
pugnauit: Multosq sueuos ab errore con¬
uertit. Fana nõ milla xp̃i clipeo ꝓtectus.
cum apłica auccoritate destruxit: ydolatriã

Expanded text:
summa cum diligentia citra altare transposuit ; tumbam summa cum diligentia citra altare transposuit ; tumbam denique ex auro argentoque et gemmis miro opere desuper fabricavit. Ecclesiam quoque, quae exi videbatur, eximio opificio ampliatam decoravit. Ipse demum ex reliquiis, quae a sancto corpore sequestraverat, multa loca condivitost haec simili modo grandi labore atque instantia invenit in territurio Medenantense vico Sacilinio sanctum martyrem Piatonem, cui similiter clavos prolixos ex corpore ablatos populis in argumentum monstravit. Corpus denique, sicut martyrem decuit, pinianum ex quadam cripta prolatos mirifice conposuit eorumque memoriam insigni municipio beatum martyrem Lucium, collegam quondam sancti Quintini, inventum si jugi instantia Andoverpis pugnavit, multosque erroneos Suevos convertit; fana nonnulla Christi clypeo protectus cum apostolica auctoritate destruxit; idololatriam
Abbreviated transcription (Latin):
ego siui indignꝰ. nũquami tamen plebis hiꝰ
ep̃atum gerani: s exul pcciꝰ ab hac ꝓuintia
ꝓcul recedam. ubi ut dignuni est. int̾ besti
adintores enis ꝑ diu̾sa ecc̃e loca temptãdo
discurrerentz nullamqz ĩ ueniendi spem ca¬
crum. Tunc gaudio magno repletus cũ
latus sepulcri. confestim ꝑforato timui¬
lo. tanta odoris fragrancia cum ĩmienso
lunine ex eo manauit: ut eciaui ip̃e sc̃s
elegius fulgore luminis. et odore ĩ ẽnar¬
rabili ꝑ fusus: uix sb̾sist̾e potussec glam
globus splendoris qui ex tumulo adictũ
ferientis ꝓcessit. camtã uim sue claritatis
sꝑsit. ut cũctoꝵ astantium obtutꝰ cculoꝵ¬
obscura ualde et caliginosa¬
abstulic. atq in radice dentis guita sangui¬
nis exuut. E lauos qͦ mire magnitudinis
quos tp̃re passionis eiꝰ ꝑsecutores corpori
infixerant. ex cerebro ceterisq artubꝰ ab¬
stractos. sibi ꝓ reliquiis se questrauit. Ca¬
pillos etiam pulcherrimos reliquiis seꝑa

Expanded text:
 sim indignus, numquam tamen plebis huius episcopatum geram, sed exul potius ab hac provintia procul secedam, ubi ut dignum est inter bestiaadiutores eius per diversa ecclesiae loca temptando discurrerent nullamque inveniendi spem cacratum. Tunc gaudio magno repletus, cum latus ferisset sepulcri, confestim forato tumulo, tanta odoris fragrantia cum immenso lumine ex eo manavit, ut etiam ipse sanctus Eligius fulgore luminis odoreque inenarrabili perculsus vix subsistere potuisset. Nam et globus splendoris, qui ex tumulo ad ictum ferientis processit, tantam vim suae claritatis sparsit, ut cunctoobscura valde et caliginosaabstulit, atque in radice dentis gutta sanguinis exivit. Clavos quoque mirae magnitudinis, quos tempore passionis eius persecutores corpori infixerant, ex cerebro ceterisque artubus abstractos, sibi pro reliquiis sequestravit. Capillos etiam pulcherrimos reliquiis separat
Abbreviated transcription (Latin):
Dificauit p̾terea ĩ opido nouioniensi an¬
cillax xp̃i monast̾uim. ubi et congrega¬
cõnem magnau. et uite iustitutõnem distric¬
tam constituit. Serre quoq reditus sufficient᷑
teria queq euis oꝑe queq uero istitutõne
a discipulis eis constructa: intra gallias¬
ẽẽ noscuntur:. Nã młti ex discipłis eiꝰ ecõas
coudidert Multi monast̾ia erexunt mlti eciã

Expanded text:
dificavit et oppido Noviomagense ancillarum Christi monasterium, ubi et congregationem magnam et vitae institutionem districtam indidit; terrae quoque reditus sufficienterteria, quaeque eius opere, quaeque vero institutione a discipulis eius constructa, hodie intra Gallias noscuntur; nam multi ex discipulis eius ecclesias condiderunt, mult
Abbreviated transcription (Latin):
dam ĩ festum diu demonium paciens. Mo
ĩloco elegius oronis gr̃a basilicam ĩgressꝰ
cũ orone conpleta regrederetur aceurrens
ei mulier. cepit nonĩ elegii crebriꝰ atq ĩso¬
lenciꝯ ĩclamitare. Sũc elegius respiciẽs
ean. miẜtus enis. axis interra genbꝰ ora¬
uit. De inde cõuersus ad eam. dixit. Ad¬
et facta est uelut mortua Sicq demon
egerens: exiit ab ea et aufugit a facie hoĩs
dei. Tunc sẽs elegius iussit eleuare nuili¬
ereu: et benedicens a quani cũ oleo dedit
ei in potumi Et cumi gustasset: refccillata

Expanded text:
aedam infestum diu daemonium patiens; quo in loco Eligius orationis gratia basilicam ingressus, cum, oratione expleta, regrederetur, occurrens ei mulier, coepit nomen eius crebrius atque insolentius inclamitare. Tunc Eligius respiciens eam, misertus eius, fixis in terram genibus, oravit; deinde conversus ad eam, dixit: 'Adet facta est velut mortua; sicque vim megerenDei. Tunc sanctus Eligius iussit allevari mulierem et benedicens aquam cum oleo dedit ei in potu, et cum gustasset, refocillata
Abbreviated transcription (Latin):
cepca: stacim ab exordio sue ordina¬
densi ĩ eo scil leco ubi quondam martir
exflunio eleuatus. ab ensebia ĩmonte fue¬
rat tunulatus Elegius itaq diuino nu¬
tu instigatus uoluebat ĩaĩo. et libere di¬
cebat ppło: nõ illic haberi corpus marti¬
ris. quo eũ leco uen̾abat᷑ ppłs. sed ẽẽ peciꝰ

Expanded text:
exordio suae ordinadensi, in eo scilicet loco ubi quondam martyr ex fluvio elevatus ab Eusebia in monte fuerat tumulatus. Eligius itaque divino nutu instigatus volvebat in animo, sed et libere proclamabat populo non illic haberi corpus quo eum loco venerabatur populus, sed esse potius
Abbreviated transcription (Latin):
nistis ad me. rogat se deduci ad eos: Cñ ꝙ
appi quasset custodie carceris: mox mlites
surgentes obsciterunt ei. nec ꝑmiserunt es̃¬
ceptumq iter peregit:
eatem. Et circuiens omĩa monasteria cam
ĩ fra urbem seu uillam. ꝙͣ ĩss̾ urbanis sita: te¬
uocissime oĩm benedictones auriebat: Uisi¬

Expanded text:
istis , rogat se deduci ad eos; sed cum appropinquasset custodiae carceris, mox milites consurgentes obstiterunt ei vehementecoeptum iter peregit. et circuiens omnia monasteria tam infra urbem quam in suburbanis sita, devotissime omnium benedictiones hauriebat, visi
Abbreviated transcription (Latin):
rum multitudo ad euu ꝯfluxisset. to¬
tum pene quicquid ĩ auro habere poterat e
aduenissent. Icculo auri sollicite ꝑscrutato
atip ex cusso. uichil penitꝰ reꝑit quod eisdẽ
tribueret. Deinde ab uno ex familiarib
suis qͣntitatem auri susceptam pauꝑibꝰ dis

Expanded text:
rem multitudo ad eum confluxisset, totum pene quidquid in auro habere poterat eiventassent, loculo auri sollicite perscrutato atque excusso, nihil penitus reperit quod eisdem tribuere deberet; deinde ab uno ex suis familiaribus auri quantitatem susceptam pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ni Statim u̾o cum ẽet hora pͥma noctis.
iguis et liñs. ingenti claritate resplendens.
ex eadem domo choruscando ꝯscend̾e. atq ĩtꝰ
mirantium obtutꝰ spera ignea crucis in se
similicudinem p̾ferens. uelociq cursu deu¬
sitatẽ nubiũ ꝑtnͣsiẽs celi alcitudinẽ penetra.¬
re. Uix aũt sp̃m exalau̾at: ecce tota ciuitas
runt. ibi q excubias uicissim agentes cler¬
ĩpsalmis et hypnis ppłs ĩ lamentis noctem
Acto aũt mane: ꝯueuit ĩgens ppłi mł¬

Expanded text:
 Statim vero cum esset hora prima noctis, s magnus ingenti claritate resplendens ex eadem domo coruscando conscendere atque inter mirantium obtutus sphera ignea, crucis in se similitudinem praeferens velocique cursu densitatem nubium praeteriens, caeli altitudinem penetrare. Hoc runt, ibique excubias vicissim agentes, clerus in hymnis, populus in lamentis noctem Facto autem mane convenit ingens i
Abbreviated transcription (Latin):
eadem q̃ prius mãdau̾at triplicando ĩiũxit.
Cumꝙ nec sic quicquan regine audet ĩdi¬
care. ĩ missa subito corpori eiꝰ febre. cepit ue¬
hementꝰ urgeri Quem cũ regina egrotãtẽ
uisitaret et cansan egritudinis ꝑquireret

Expanded text:
eadem quae prius mandaverat ingeminando subiunxit, cumque nec sic quicquam reginae auderet indicare, emissa subito corpori febre coepit vehementer angeri. Quem cum regina aegrotantem visitaret, causas aegritu
Abbreviated transcription (Latin):
sseͭ pars maxia barbari ppłi relictis ydolis cõ¬
demũ fẽm est. ut quasi celitus lumen ostẽsũ
aut quidam radius solis erumpens. cotam
ꝑtis illius barbariam illustraret. ita ut etia
ip̃i qui elnprimo uelut feroassime bestie dis¬

Expanded text:
s et barbari populi, relictis idolis, condemum factum est ut quasi coelitus lumen ostensum, aut radius quidam solis erumpens, totam partis illius barbariem illustraret. Nam et ipsi qui eum primo velut ferocissimae bestiae dis
Abbreviated transcription (Latin):
flandrensi gaudensi etiam et cortuariensi.
men ꝑmisit ne a cacho lica regula deuiaret.¬
se prius in ep̃ui consecrari: nisi ppiꝰ sb̃ forma
cł̾icatus aliqua tp̃ris curricula exegisset:
Dempore ergo dilacõnis trausacto. eleguis¬

Expanded text:
Flandrensi, Gandensi etiam et Corturiacensi.ne tamen in ullo catholicae regulae deviare prius sacerdotem consecrari, nisi sub normula clericatus aliqua temporis curricula exigeret. Tempore ergo dilationis transacto, atqu
Abbreviated transcription (Latin):
elegius. et de heresi symoniaca gallias puagãte
Legius itaq olmi inpalacõ mili¬
tauerat sb̃ scłari habitu: regi et̾¬
ti regis filii predicti clocatu. nec non. et clodo¬
scdi:et usq ad uncium regni iunuoris clotaru
et ĩcunctis sinibꝰ regni francoruum: Maxime a
temporibus brura childis infelicissime regine.
usq ad ppra dagobeiti regis. Sollicte camen¬
et cõmuni cũ ceteris niris catholicis habito
cõsilio: suggesserunt pͥncipi et optimatibꝰ
eius. ut hec mortiferum uirus de corpore xp̃i¬

Expanded text:
UM. De haeresi Simoniaca Gallias pervagante. Eligius itaque olim jam in palatio militaverat sub saeculari habitu Regi aeteiti principis necnon et Chlodos, et usque ad initium regni iunioris Chlotharet in cunctis finibus regni Francorum, maximeque de temporibus Brunihilde infelicissimae reginae usque ad tempora Dagoberti regis violabat et communi cum caeteris viris catholicis habito concilio, suggesserunt principi et optimatibus ejus ut hoc mortiferum virus cito
Abbreviated transcription (Latin):
plus studiũ abieccõnis exibuit. et bude alii
ad cp̃s uident᷑ extolli. Inde amplius ip̃e stu¬
opido lccum locumi ĩ quo certis quibꝰq diebꝰ
egenos ac debiles intromittens: ip̃e ut du¬
dum consueuerat famuloꝵ more satagens.
eis deuote ẜ uiebat: Ipe scaleutia capita lauãs
exeuncibꝰ. alios si ad eẽnt exalt̾a ꝑte ĩtromit¬
onũbꝰ faciebat. S ingulis tamen diebꝰ ꝯsti¬
tucum duodenarium numeꝵ paupum re
mensam pariter cõuiuans: ita ut priꝰ singulis
a quam mauibꝰ fund̾et. uiul q ac panẽ ma¬
nu ꝓpria preberet.
Ret̾ ea pastoris cura soslicitus. ꝑlustra
queq atq sueui. et alii barbari circa maris
lutoria degentes. quos uelut ĩextremis posi¬
tos nullo adhue uomer p̾dicatonis u̾bi dei¬
sulcauerat. primo eum hostili aĩo et au̾sa mẽ¬
te suscipiunt. Post modũ u̾o cum paulatĩ¬

Expanded text:
plus studium abjectionis exhibuit, et unde alii ad tempus videntur extolli, inde his amplius stustatutum locum, in quo certis quibusque diebus egenos ac debiles intromittens, ipse ut dudum consueverat famulorum more satagens satis eis devote serviebat, ipse squallentia capita lavans,exeuntibus, alios, si adessent, ex altera parte intromitomnibus faciebat: singulis tamen diebus constitutum duodenarium numerum refmensam pariter convivans, ita duntaxat, ut prius singulis aquam manibus funderet, merumque ac panem manu propria praeberet. eterea pastoris cura sollicitus lustrabquoque et Suevi et barbari quique circa maris litora degentes, quos velut in extremis remotos nullus adhuc praedicationis vomer inpresserat, primo eum hostili animo et aversa mente susceperunt, postmodum vero, cum paulati
Abbreviated transcription (Latin):
Letad quendam locum abire ꝑaret: ex¬
plorantes egem ꝑ quod iter transiret. para¬
uerunt se cũcti iuxta morem inponte:
Quo cum elegius aduenisset. singulis q
ut solebat singillatm mauibꝰ elemosinain
ĩcluderet: deuenit int̾ ceteros ad quedam
cecum queiulosis uccibꝰ clamitantẽ. Qui
cum elemosinani ĩ manu ĩponere uellet.
ĩ me: cculis meis crucem ĩ prime Quod
magis desidero prebe: Tũc eleguis ualde cõ¬
posite dissildais ac sb̾ridens: ait. Amice tu nõ
minans. inportune clamitaret dicens:
nens: siguuni crucis impressit O mira xp̃i
potentia Scacim signũ crucis. sanguims̃
discedere noctem Sic ꝙ homo duplo mu¬
moraretur: quadam die ꝯfugit ad es̃
tremebundus custos basilice sc̃e colunibe
uirginis: Prouolucus ꝙ pedibꝰ eis nũcia¬
uit eadem nocte se quiescente: uastatam oĩ¬

Expanded text:
 quemdam locum adire pararet, explorantes egeni per quod iter transiret, paraverunt se cuncti juxta morem in ponte: quo cum Eligius adventasset, singulisque ut solebat sigillatim manibus eleemosynam includeret, devenit inter caeteros ad quemdam caecum querulis valde vocibus clamitantem; cui cum eleemosynam manu imponere vellet, m, oculis crucem imprime, quod magis desidero praebe. Tunc ille valde composite dissimulans ac subridens: Tu, inquit, amice, non minans importune clamitaret: Tu, inqnens, signum crucis impressit, et, o mira Christi potentia! statim signum sanguinis discedere noctem: sicque homo duplo mumoraretur, quadam die mane confugit ad eum tremebundus custos basilicae S. Columbae virginis, provolutusque pedibus ejus nuntiavit eadem se quiescente nocte vastatam o
Abbreviated transcription (Latin):
.iii. sc̃i iuliaui. ad huc aũc ec aliorum mulcorum:
S p̾cipue beati martin curonis ciuitate. dagob̾¬
to rege nipensas prebente nuro opificio ex auro
et genus contexuit sepulcrum: nec nõ et tũba
sancti briccionis. et aliam ubi corpus beati mar¬
tinz dudum iacuerat urbaue conposuit. Pret¬
pausius: et tugurium suꝑ ip̃m marmoreum
nuro oꝑe de auro et geninus. Cristam quoq⁊
species de fronce magnifice conposuit: Nec non
et axes in circuicu cromi alcaus auro oꝑuit. ⁊ po¬
suit in eis poma aurea rotundilia atq gẽmata
Operuit queq et lecturium et ostia diligenter
de argento: s et tectum trom altaris axibꝰ oꝑuit
argenteis. Ec̾it quoq criptam iulcco aut̾ioris
cumuili. et altare intimseco ad pedes scĩ martius¬

Expanded text:
Loliani, Iuliani, adhuc autem et aliorum multorum. Sed praecipue beati Martini Toronus civitate, Dagoberto rege inpensas praebente, miro opificio ex auro et gemmis contexuit sepulchrum necnon et tumbam sancti Briccionis et aliam, ubi corpus beati Martini dudum iacuerat, urbane conposuit. civitate et tugurium super ipsum marmorem miro opere de auro et gemmis. Cristam quoque et species de fronte magnifice conposuit necnon et axes in circuitu throni altaris auro operuit et posuit in eis poma aurea, retundiles atque gemmatas. Operuit quoque et lecturium et ostia diligenter de metallo argenti; sed et tectum throni altaris axibus operuit argenteis. Fecit quoque et repam in loco anterioris tumuli et altare extrinsecus ad pedes s
Abbreviated transcription (Latin):
urbis ep̃s migrauit demũdo. et ecçe modo
felix qui iam sac̾docium sortit᷑ missos suos
lium p̾beamus. ⁊ cũ ip̃is nũc lequebar. Sol¬
liciti ergo estote: nõ eñ ꝓeul sũt Dixit et
cii ad uestibulum domus pulsauerũt. Qui
ĩgressi nũciauerunt ep̃i mortem:. et cuncta
ita eẽ gesta sicut iam elegiꝰ p̾du̾at. Protuiꝰ¬

Expanded text:
urbis episcopus migravit de mundo, et ecce! modo Felix , qui iam sacerdotio sortitur, missos tium praebeamus; cum ipsis equidem nunc loquebar. Solliciti ergo estote, haud procul enim sunt'. Dixit et tii vestibulum domus pulsare; qui ilico ingressi nuntiant episcopi mortem cunctaque ita esse gesta, sicut iam Eligius praedi
Abbreviated transcription (Latin):
qui contractam aridamq habebat manũ.
ip̃am nõ ualens extend̾e. alteram tendebat
de rogare. Simꝙ uluam palparet a cubito.
ꝓtinus ut manu extraxit. ilico neruis reso¬
lucis. digitos curuos direxit. Sic q oleo al¬
satis temptat ccultare dicens: Ego putani
ideo illum fingere: ut ame faciliꝰ elemosinã
posset percipere

Expanded text:
qui contractam aridamque habebat manum, ipsam non valens extendere, alteram tendebat de rogare, dumque ulnam palparet a cubito, protinus ut manum extraxit illico nervis remissis digitos curvos direxit; sicque oleo alsatis tentat eadem occulere dicens: Ego putavi ideo illum fingere, ut a me facilius eleemosynam posset percipere
Abbreviated transcription (Latin):
iter de uilla regali que uocat᷑ sterpiuia¬
cus Cuniq ꝑuenisset gãmappio uicum:
ingrediens basilicam ĩuenit qͣndam pauꝑ¬
eni claudum ꝓ foribꝰ iacentem Qui uiso
elegio. cepit elamare a luuoniam ab eo uł
aliquani postulans consolaconem: Sunc
uciꝰ orauitz Se inde paululum se erigeus.
cumad huc uideret claudum iacere.: rursũ
na fiducia ad egrum accessit. ac marui eiꝰ

Expanded text:
is de villa regali, quae vocatur Sterpiniacus. Cumque pervenisset Gamappio vico, ingrediens ilico basilicam, invenit quendam pauperem claudum pro foribus iacentem, qui viso Eligio coepit clamare, alimoniam ab eo vel aliquam postulans consolationem. Tunc utissime oravit: deinde paululum se erigens, cum adhuc videret claudum jacere, rursum na fiducia ad aegrum accessit, ac manu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
custodem De inde ad idem oratoriũ pargẽs:
orone p̃missa hee lequebat᷑ uerba dicens:
furata reduxis: equitem spiis allatis faci¬
am hauc iauuanz ita obserari. ut nũquã
die custos macuris surgens: ĩuenit omĩa
uela usq ad nuimam pallan sicut prius su¬
erãt restituta. et ꝯcito gradu lecus elegio¬

Expanded text:
custodem, deinde ad eundem oratorium pergens, oratione praemissa, haec loquebatur verba: furata reduxeris, equidem spinis allatis faciam hanc januam ita obserari, ut nunquam die custos maturius surgens invenit omnia vela usque ad minimam pallam, sicut prius fuerant, restituta. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
introiret. mittebat pueros suos qui omĩa
mendicos egrotos uł pegrinos ĩ uenire.¬
et om̃s quos reꝑissent ad se ad dueraut cer¬
te teportari inbebat. M inbꝰ ip̃e ec. curres
si morbidum indebat medebat᷑. si putridas
habentem carnes: ip̃e samem radebat: Si

Expanded text:
introiret, mittebat pueros fideles qui omnmendicos, aegrotos, vel peregrinos invenire, omnes quos reperissent ad se aut adduci, aut certe deportari jubebat, quibus ipse occurrens, si morbidum videret, medebatur; si putridas habentem carnes, ipse saniem radebat,
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe cautor i regis palacõ laudatꝰ. atq ex hoc
ut rei docuit exitus mente tumidꝰ. corde pro
in maitiris qd̾ latebat et inquiri posseͬ et ĩ ue¬
demũ dñs dec lararet mox ut t̾ram sarculo
cauare cepit. Manubrium fossorii manib
enis ĩ hesit. Sic ꝙ miser opꝰ p̾sumptũ ꝓtinꝰ¬
relinq̃ns. Sequenti queq die ĩ manibꝰ eius

Expanded text:
or etiam in regis palatio laudatus atque ex hoc, ut regi docuit exitus, mente tumidus, corde prot martyris Quintini et inquiri posse et invedemum Dominus declararet, mox ut terram sarculo scabare coepit, manubrium fossorii manibus eius inhaesit, sicque miser opus praesumptum relinquens, sequenti quoque die, in manibus
Abbreviated transcription (Latin):
quodam ĩcentuo conflagraret: elegius mesto
cum uideret iari supra suũ monast̾ium pre¬
dictamq ecc̃aui sci marcialis flaute uento glo
niter ingemuit:. Iai el ĩua le scente igne i
uallantis incendii sundecur. Attolleus ergo
elegius uccem cum gemitu dixit. O saucte
marcialis cur donui cue modo nõ suceurus.
Certe eñi nouis. ꝙsite hodie nõ curance cre
eius monasteriũ remansit illesum:¬

Expanded text:
 Eligius moestus cum videret jam supra suum monasterium praedictamque ecclesiam flante vento globviter ingemuit; jam enim invalescente igne in underetur vi vallantis incendii. Attollens ergo Eligius vocem cum gemitu dixit: O sancte Martialis, cur domui tuae modo non succurris? certe enim noveris quod si te hodie non curante cremejus monasterium remansit incolum
Abbreviated transcription (Latin):
gio: uasculumi misd̾e uissa est plenũ. Q ui
cum puer exiguitatem flascoms obtende¬
ret. statuu elegiꝯ signum crucis opponens.
guitas non deficeret potus. ita ut ĩ ilło ua¬
se qd̾ uir sc̃s signauerat liquor unui nõ qui¬
dem augeri: s pociꝰ nasci crederetur:
ĩ carnca uehi et querulosis se rccibꝰ ĩ clania¬
re: Ad quen accedens. cum miẜtus ei uellet
manꝰ imponere hunulitatis pristĩe recor¬
datus. ꝓtinꝰ seab eo sub traxit. alteri petius
ꝙͣ sibi fauoris głiam uolens tribuere. Pre¬
cepit itaq mĩstris ut auferentes egrum ĩ

Expanded text:
gio vasculum miscere jussus est plenum, cui cum puer exiguitatem flasconis obtenderet, statim ille signum crucis opponens: guitas non defecerit potus, ita ut in illo vase quod vir sanctus signaverat, liquor vini non quidem augeretur, sed potius nasci crederetur. m carruca vectum, querulis se vocibus inclamare: ad quem accedens cum valde misertus ei vellet manus imponere, humilitatis pristinae recordatus, protinus se ab eo subtraxit, alteri potius quam sibi favoris gloriam volens tribuere: praecepit tamen ministris ut auferentes aegrum a
Abbreviated transcription (Latin):
gastulum carceris repente gestator sacroꝵ¬
pignoꝵ graui ponde pressꝰ. solo restitit fixus
Quem cum singuli conpellerent mou̾e gre
confessus: Sum q itastantes singuli obstu
ꝙ seris om̃bꝰ effractis. nexibꝰ q dissipatis.
ostia ob secrata patuerunt i clusis: Ilico ergo
uestigia dep̾ssa ferentibꝰ pignora sacra leuit᷑¬
moueri ceperunt. et rei carcerem egressi ec¬
clesiam pecierunt: Omĩsq qui ad erant ex¬

Expanded text:
gastulum esse coeperunt, repente gestator pignorum gravi pondere depressus solo restitit fixus; quem cum singuli compellerent gressum quconfessus; dumque ita stantes singuli obstup seris omnibus effractis nexibusque dissipatis, ostia obserata patuerunt inclusis. Ilico ergo vestigia depressa ferentes pignora levigarunt et rei carcerem egressi ecclesiam petierunt. Omnes igitur qui aderant
Abbreviated transcription (Latin):
eatem cuiꝙͣ indicaret. At ille hec audiens.
cepit continuo aĩo conpungi. Cepit q secre¬
ta seu intima cordis euis uis quedam interni
tis scłi blaudimentis. cupiebat studiose ele¬
gium enilari ad bonũ. accito etiam ger
mano suo a done ĩconsilum ꝯmune. Er¬
ant eũi uiri meliti optimates aule: filii
perunt imitari que ab elegio gerebantur
Auenit ergo elegiꝰ grãm corani dño
et coram regibus francorum et fere¬
batur eius ab onũbꝰ testiomum: in tantũ ut
copiosam molem argenti et auri uł gẽmaꝵ
absq ulła pensa a rege accipet. C rescebat ꝙ
nabat in aula deuotus.¬
& fũcto inc̾ ea clotario rege francorũ.
dagobertus filius eius monarchiam
regni solus obtinuit Aquo elegiꝰ ntanta
fanubiaritate habitus est: ut plurinus eius

Expanded text:
eadem cuiquam ineadem cuiquam incoepit continuo animo compungi, coepitque secreta arcanorum ejus vis quaedam interni culi blandimentis cupiebat ex studio Eligium aemulari ad bonum; mano suo Adone in consilio commune, – erant enim viri incliti obtimates aulae, filiiperunt imitare, quae ab Eligio gerebantur; . 9. Invenit ergo Eligius gratiam coram Domino et coram regibus Francorum , et ferebatur eius ab omnibus testimonium in tantum, ut copiosam molem argenti et auri vel gemmarum absque ulla pensa a rege acciperet; crescebatqunabat in aula devotus. Mortuo interea Chlothario rege Francorum, Dagobertus filius eius monarchiam regni solus obtinuit, a quo Eligius tanta familiaritate habitus est, ut plurimorum eius
Abbreviated transcription (Latin):
Aniq iugit̾ dñm int̾pellans pleno pec¬
accepta eius penitencia deo aliquo modo dig¬
narecur ei dare nociciam: Babebat itaq iu
mine reclinato incilicio capite: orare cõsue¬
uerat necte Quo in loco cum ex more qua¬
dam uccte ĩ orõne ꝓstratus super cilicium ĩ¬
cumberet. sompno iugruente oppressus. ue¬
luti intran seundo ĩmomento obdormiuit
Uisum q est ei astitisse repence uirũ quẽdã
atq dixissez E cre elegi. exaudite sut preces
tue. in dica q olim quesita: nũc tibi ꝯcessa¬
sunt Mox elegius excitatꝰ: odorem hausit
gratissinui Sensit etiani exgerulo reliqͥaꝵ
guctas su aiissimas supra suũ leuissime
defluere caput. Ex quo ualde attonitus.sur¬
rexit uelcciter et sollicite conspicieus: uidit
quasi balcaniũ distillare decrismario et ĩpalli¬
noĩe eegnomento dadone. ꝙ̃ sicut aĩam suã
diligebat secreciꝰ enuarrasset: uicissiu ab eo
ex egit. ne quousq ip̃e in corpore maneret.

Expanded text:
nique iugiter Dominum interpellans pleno pecaccepta eius penitentia Deo, quoquo ei modo dignaretur dare notitiam. Habebat itaque in mine reclinato in cilicio capite orare consueverat nocte. Quo nimirum in loco, cum ex more quadam nocte in oratione prostratus super cilicium incumberet, somno ingruente obpressus, veluti transeundo in momento obdormivit, visumque est ei adstetisse repente quendam atque dixisse: 'Ecce, Eligi, exauditae sunt praeces tuae indiciaque olim quaesita nunc tibi concessa!' Mox ille excitatus odorem hausit gratissimum, sensit etiam ex gerulo reliquiarum guttas suavissimas supra suum lenissimae defluere caput. Ex quo nimis attonitus surrexit velociter, et sollicite conspiciens, vidit quasi balsamum distillare de crismario et pallinomine, cognomento Dadone, quem sicut animam suam diligebat, secretius enarrasset, vicissim ab eo exegit, ne, usquequo ipse in corpore maneret,
Abbreviated transcription (Latin):
suui. toto conatu ꝑtriduũ uł quatriduũ labori
ni sistentes nulla potant deo id p̾pediente arte
ꝑficere. uiquequo ab elegio p̾ueniens nũcus
opus ceptum int̾ciperet. idemq elegii dñio
reuccaret: Mox ergo ut hoc nunciatum fuit
cũctis leci illius acolis exultano bꝰ. et opus

Expanded text:
su atque conatu per triduum vel quatriduum laboris insistentes, nulla poterant, Deo id praepediente, arte proficere, usquequo ab Eligio praeveniens nuntius opus coeptum interciperet idemque eius dominio revocaret. Mox ergo ut hoc nuntiatum est, cunctis loci illius accolis exultantibus, et opus
Abbreviated transcription (Latin):
elegius postulasset. a rege absq ulla dilacõne
uillam quandam ĩ rure lemouicino cegnonu¬
natam sollempinacũ. dicens ei. Hanc michi
dũe nu rex sereuitas tua concedat. ut possim
iea et michi et tibi sealam construere ꝑ quain
hat aũt cũc tp̃s quo censꝯ publicꝰ ex
ro exige batur inferendus. Cuniq oĩs censꝯ
ĩ unũ collectus regi paretur deferendus. et do
de ccccione purgaret. ut iuxta ritũ purissinũ
ac rutilans aule regis presentaret᷑ metallũ.

Expanded text:
eidem Eligius postulasset, absque ulla dilatione llam quamdam in rure Lemovicino cognominante Solemniacodicens: Hanc mihi, Domine mi rex, serenitas tua concedat, quo possim ibi et mihi et tibi scalam construere, per quaErat enim tempus quo census publicus ex ro exigebatur inferendus, sed cum omnis census in unum collectus regi pararetur ferendus, ac vel coctione purgare, ut juxta ritum, purissimum ac rutilum aulae regis praesentaretur me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ xp̃i caritate secur. Quocum ꝑuenissec. in¬
pacti sibi indicauit et pacis obsidem ab ebs¬
recepit. Et cuu nõ nulli iuirgia uł bella eo
nucuo sibi indicere eestimarent: tanta prefa
ãtraxit. ut etiam secum eum ad duci faci le
suateret: C onmoratus ergo ibideui aliꝙͣ du
rediens demum. ꝑduxit regem secum cum
multo excitu genens sui. & uudem q prin¬
cipem cnorlo ĩ billani regi francorum presen¬
tans: pacisice conte derauit Qui copiosa nui¬
uera regi obtulit. s uteris nunieratus a rege
ad ꝓpria rediit.

Expanded text:
aritate securus. Quo cum pervenisset, Brpacti indicavit, pacis obsidem recepit; et cum nonnulli jurgia eos vel bella mutuo sibi indicere aestimarent, tanta praefa ac lenitate attraxit, ut etiam secum eum adducere facile suaderet. Commoratus ergo ibidem aliquandiu, rediens demum perduxit secum regem cum multo exercitu generis sui, eumque Crioilo in villa regi Francorum praesentans, pacifice confoederavit; qui copiosa munera intulit, sed uberius muneratus ad propria rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rat u̾o elegius statura ꝓcenus ⁊ aacie
sariem formosam et crinem circillacunt
Manus habebat honestas. et digicos lon¬
gos. angelicum uultum simplicem et
prudentem iusuui. Utebat᷑ quidem in
primordio tp̃ris auro et gemis in habitu¬
so. Habebat qͦ ꝯonas exauit et gemis
ornatas. nec non et bursas elegaut gem¬
matas. lineas uo sen cauusias metallo ru¬
stimenta enis p̃ciosissima erant: nõ nulla

Expanded text:
rat enim statura prolixus, et facie sariem formosam, et crinem quoque circillatum, manus habebat honestas et digitos longos, Angelicum vultum, simplicem et prudentem visum: utebatur quidem in primordio auro et gemmis in habitu, habebat quoque zonas ex auro et gemmis comptas, necnon et bursas eleganter gemmatas; lineas vero metallo rustimenta pretiosissima
Abbreviated transcription (Latin):
re. Redemptos u̾o captiuos ꝓtinus coram re¬
ge statuens: ꝓiectis ante eum de nariis carras
lent iam liberi ad ꝓpriam remeare prĩam: ip̃e
eis in quantũ subpetebat preberet sb̃sidium:
Si qui aũt cũ ip̃o uestent ꝑman̾e: libens aͨco
modabat assensum. ica dum carat. ut nõ iam
Uorro si quos suadere poterat ut monachorũ
hos tanquam dños ĩsignit honorabat. Uesti¬
ulcitudo pret̾ca pauꝑum ficut apes ad
Laluearium undiꝙ cotidie ad eum co¬
fluebat: in cantum ut siquis ignotus aut ꝑ¬
egrinus elegu ĩquireret domiciliũ. cũ iutro

Expanded text:
: redemptos enim captivos protinus coram rege statuens, jactatis ante eum denariis chartas eis i qui velint jam liberi ad propriam remeare patriam, ipse eis, in quantum suppetebat, praeberet subsidium; si qui autem cum ipso velint permanere, libens valde accommodabat assensum, ita duntaxat non jam porro si quos suadere poterat, ut venerabilehos tamquam dominos insigniter honorans, vestiultitudo praeterea pauperum, sicut apes ad alvearium, undique quotidie ad eum confluebant, in tantum ut si quis ignotus aut peregrinus Eligii inquirens domicilium, cum ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
te confessꝰ est acta. Sic q sibi austerani ĩ ponẽs
penitentiam: cepit fortit̾ colluctatõni carnis
sp̃s feruore resistere: In laboribꝰ et ieiuniis¬
genas lacriuus itgans: moteraco qr suspitio
coulis ad celum beuatis. illum semper respici¬
ebat quem fortasse deliuquento offendisse ti¬

Expanded text:
te confessus est acta; sicque sibi austeram inponens te confessus est acta; sicque sibi austeram inponens paenitentiam, coepit fortiter conluctatione carnis spiritus fervore resistere, in laboribus sciligenas lacrimis rigans, moderatoque suspirio, oculis ad caelum levatis, illum semper respiciebat, quem fortasse delinquendo offendisse ti
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc iani ĩ maxinus credi pot̾is Rorro loc
fuit micunu simul et testimoniũ inpalatõ
regis: honorandi atq credendi fidelẽ elegiũ
Exhec nempe ad auctiꝰ consurgens: factus
est auri fex ꝑitissimus. et in omii aite fabrieã¬
di doctissimus: Inuenicq gram ĩ cells regis.
et coram cũctis optimatibus eius:
piebat es ut in positõne manuĩ sacris pigno¬
ribꝰ prestaret sacramentũ S ille duniũ ĩ¬
mas fiuidere: metuens scilicet regeui offen¬
dere. septuplũq pauescens sacris reliquiis
manus nupone Intueus itaq rex eiꝰ ti morẽ
suułq nuraus tantam uiri deuoteem: desiit
ultra eũ cegere: Sed magis blande demul¬
cens letissimo uultu ip̃m disit.: pollicens
se plus eun ex hoc iani credicurum. quaui si
multimoda cũc dedisset iurauenta
On post longum cp̃ris spaciun cũ iam
Lelegius iurilem ag̾et etatem. cupiens
se uas deo exhibere scĩficatum ac metuens ne
carent: ouiia ad holescencie sue coram sacerdo¬

Expanded text:
o hoc fuit initium necnon et testimonium in palatio regis honorandi immoque credendi Eligium. Ex hoc nempe adauctius consurgens factus est aurifex peritissimus atque in omni fabricandi arte doctissimus, invenitque gratiam in oculis regis et coram cunctis obtimatibus eius, piebat ei ut impositione manuum sacris pignoribus donaret sacramentum; sed ille divinum inmas profundere, metuens, scilicet, regem offendere, septuplumque pavens sanctis pignoribus manus inponere. Intuens itaque rex eius timorem simulque mirans tantam viri devotionem, desiit ultra eum cogere, sed magis blande liniterque demulcens laetissimo illum vultu dimisit, pollicens se plus eum ex hoc iam crediturum, quam si multimoda tunc dedisset iuramenta. 7. Non post longum spatium cum iam Eligius virilem ageret aetatem, cupiens se vas Deo exhibere sanctificatum ac metuens, ut ne carent, omnia adulescentiae suae coram sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
rio copiam auri ĩpensaui: Et ille tradidit ele¬
itaq acceptum opus cum celeritate lelyauit
et cum diligencia celeliter ꝯsũpmauitz De¬
niq qd̾ ad uuiꝯ opificii acceꝑat usum: ita exeo
duo fabrefecit. ut in credibile feret omĩa exeo¬
deui poud̾e fieri potuissez Et absq ulla fraude

Expanded text:
i copiosam auri impensam, sed et ipse nihiloille acceptum opus cum celeritate inchoavit, atque cum diligentia celeriter consummavit. Denique quod ad unius opificii acceperat usum, ita ex eo duo composuit, ut incredibile foret omnia ex eodem pondere fieri potuisse; nam absque ulla fraude
Abbreviated transcription (Latin):
Abricabat elegius ĩ usu regis utensi
Sedebat fabricans in tefosso. et aute euui
cilo uernaculo eiꝰ exgene saxonico q ui
borans diuinum semper ꝑciperet manda¬
tum Sic igitur duplum gerens officium.
manus usibꝰ hominũ. mentem u̾o usui mã¬
cipabat diuino: Fragrabac eiꝰ ubiq fania
rerent quam elegiũ agrederent᷑. uł iuua¬
men alimonie ab eo poscentes uł rec̾te sa¬
lubre consilium:¬
terat seu lucrari: i elemosinam dabat
eñ marimũ ĩ huiꝰ modi oꝑe studium: Ubi¬
cumqz eñi uenũdandum intellexisset man
usq ad uiginti et criginta seu et qͥnquagĩ¬
ta nu̾o: simul a captiuitate rediniebat.
Dlou nũꝙͣ uero agnien integrum. et usq
ad centum aĩas cũ auaui egrederent᷑ utri¬
usq sexus ex diu̾sis gentibꝰ ueni entes pa¬
xonum.: qui habunte eo t̃re ueluci greges¬
pecudum a se dibꝰ ꝓpriis euulsi in diusa distra¬
hebautur Quod si contigisset ut copiosus
uendicoꝵ numerus mensuram p̾cii exced̾et.

Expanded text:
abricabat in usu regis utensilia sedebat fabricans in defossum et contra eum Thille vernaculus eius ex genere Saxonico, qui mborans divinum pertum; sic igitur duplum gerens officium, manus usibus hominum, mentem usui mancipabat divino. Fragrabat ejus ubique fama, rerent quam Eligium adgrederentur, vel iubamen alimoniae ab eo poposcentes, vel certe consiliumterat, aut eis in elemosinam dabat enim maximum in huiusmodi opere studium. Sane ubicumque venundandum intellexisset mancusque ad viginti et triginta seu et quinquaginta numero simul a captivitate redimebat; nonnumquam vero agmen integrum et usque ad centum animas, cum navem egrederentur, utriusque sexus, ex diversis gentibus venientes, paxonorum, qui abunde eo tempore veluti greges a sedibus propriis evulsi in diversa distrahebantur. Quod si contigisset, ut copiosus venditorum numerus mensuram praetii excideret,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e int̾uis. Nam intrinsecꝯ ad carnem
alicium gestabat ex consuetudine: Post¬
es u̾o cum ad auctio ꝓfecit. cũcta ornarũ¬
ta ĩegentium necessitatito consupsit. Si¬
deres ꝑlenmmq elegium ire suuiculo
cinctum uilibꝰ uestibꝰ tectum. quem ui¬
deras dudum iadiantem auro ⁊ gemaꝵ
eum rex ob deuoconem et amorem xp̃i
expoliatum: sb̃ripiens sibi ip̃i. dabat en
prium indumentũ et cugulum
scorum de pendentia pignora siue re¬
reuoluens. quasi apis prudentissima di¬
uersos exdiuersis flores legens in alue¬
arium sui pectoris recondebat. Erat aũc¬
elegio consuetudo ĩ nectibꝰ cilicium ante
lectuluu sternere. seqr aut aprimo cre¬
ꝓstratum orare. Sie q pleiumꝙ totas
nectes iugiliarum excubiis insistendo.
cuni la cirnis et gemitu ducere: Grandis eĩ
nine. int̾nuttes oronen. psalmos ꝯcinebat
exordine: quibꝰ longe caucatis. ad lectonem
ilico accetebat: Dum q sacra uerba ꝑcurrer¬
et. uid̾es euui repente supplicit̾ celos ad cel ũ

Expanded text:
 in palam, intrinsecus vero ad carnem cilicium gestabat ex consuetudine. Postea vero, cum adauctius profecit, cuncta ornamenta in egentium necessitatibus consumpsit. Videres plerumque ire funiculo cinctum, vilibus vestibus tectum, quem videbas dudum radientia auri et gemmarum eum rex ob devotionem amoremque Christi expoliatum, subripiens sibi ipsi dabat ei proprium et indumentum et cingulum; sanctorum dependentia pignora, revolvens, et quasi apis prudentissima diversos ex diversis flores legens, in alvearium sui pectoris optima quaeque recondebat. Erat ei consuetudo in noctibus cilicium ante lectulum sternere, seque aut a primo creprostratum orare, sicque plerumque noctem totam excubiis insistendo cum lacrymis ducere, grandis enim mine intermittens orationem, psalmos concinebat ex ordine, quibus longe cantatis ad lectionem ilico accedebat; dumque sacra verba percurreret, videres repente suppliciter oculos ad caelum
Abbreviated transcription (Latin):
sompno ingruente grauaret᷑. eripa quo¬
num meditabat᷑. Cumq sb̃ito excitatus lectõ¬
nem expleret: nirsus sed̾iu morem se confere¬
bat ad orõnem. In quo oꝑe tauto si lentõ stude¬
bat nusꝙͣ oopud reflectens. niebil ꝙ aliud in¬
tendens: ut uir a licum spiranũs ei quisquam
posset audire. Saue frequenter diu̾sis ex cau¬
sis et nocte et mane ad regis canierani uccatq.
iuillatenus ꝑgebat etam si missi nũcii asseque¬
pleret obsequio: &grediens de douio: orois ⁊
crucis munie batur signo: Regiediens uero do¬
nium. or̃o eccurrebat ei prius quani sessio:
Saliter agebat cũctis diebꝰ ute sue: et hiis¬

Expanded text:
 ingruente gravaretur, ex ipsis quonum meditabatur; cumque subito excitus lectionem expleret, rursus se secundum morem conferebat ad orationem, in quo opere tantum silentio studebat, nusquam caput reflectens, nihilque aliud intendens, ut vix halitum spiraminis ejus quisquam audire posset. Sane frequenter diversis ex causis et noctu et maturius in regis cameram vocatus nullatenus pergebat, etiamsi missi assequei compleret obsequium; egrediens enim domo, orationis et crucis muniebatur signo, regrediens vero domum, oratio occurrebat ei priusquam sessio. Taliter nempe agebat cunctis diebus vitae su
Abbreviated transcription (Latin):
uiii. qr et si nos non merem̃ hii cauen
pauꝑes xp̃i refccillati hdie ip̃ius dono ab
hoc recedent tabernaculo Nec mora. ali¬
quanto prius ꝙͣ uerba conpleret. ꝑusab¬
re consuen̾at. aut diues aliquis aut de uo¬
ta mutebat ꝑsona. Ois eñi copertum
habebant. et quibꝰ elegiꝰ idig̾et. et quibꝰ¬

Expanded text:
quoniam et si nos non meremur, hi tamen pauperes Christi refocillati hodie ipsius dono ab hoc recedent tabernaculo. Nec mora, aliquando priusquam verba compleret pulsabpe consueverat, aut dives quidam, aut devota mittebat persona; omnes enim jam compertum habebant et quibus Eligius indigeret, et quib
Abbreviated transcription (Latin):
nachos congregauit: Keddicus etiam terre
qui affluenter eis suffic̾ent: delegauit.
Ip̃e u̾o tanta de uocõne. tautoq amiore ero
audo atquirere quicquid etiami gratis eide
apotentibꝰ largiretur cũcta predicto sollemp¬
stra uebere ouera copiosa. Sascula utiq uni¬
bus necessaria erea simul et lignea uestim̃¬
ta eciam et lectisteriua ac liuteauura m̃sa¬
lia. nec nõ et uolunña sacraꝵ scripturarumi
ꝙͣ plurima. S et omĩa que erant monast̾i

Expanded text:
nachos congregavit, redditus etiam terrae qui affluenter sufficere possent, delegavit. Ipse vero tanta se devotione, tantoque amore eodem arare, quidquid etiam gratuito ei a potentibus largitum esset, cuncta praedicto lstra vehere onera copiosa, vascula utique usibus necessaria, aerea simul et lignea, vestimenta etiam et lectuaria ac linteamina mensalia necnon et volumina sacrarum scripturarum quam plurima, sed et omnia quae erant monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
Un aut uesꝑtinis horis ip̃e sepe post bi
ĩdiu̾sa famulis: om̃s quos ĩuenire potuis¬
set egenos uł ꝑegrinos sen mendicos aut
languidos sibi ad duci p̾cipiebat: naro eĩ¬
peres nõ ꝯiuuarentur Q uib̾ ad ductis.

Expanded text:
um vespertinis horis saepe post bidin diversa famulis, omnes quos invenire potuissent egenos, et peregrinos, seu mendicos, ac languidos, sibimet adduci praecipiebat: hoc eperes minime convivarentur, quibus adductis
Abbreviated transcription (Latin):
annos crascendens. eiumi ad holescentie curri¬
magna ĩ dustria gerebat Et quid qͥd operis
etati sue ꝯgrium aruipinsset. mira agilicate
ꝑficiebat Qnui ergo ud̾et patꝰ eius tantũ
filu ĩgenium. tradidit eum uberius ĩbuend̃¬
ciuidam bonorabili uiro a bononi noĩe fabro
fiscalis mouete publicani offĩcinam gerebat.
a quo in brem huiꝯ officii usu plenissime e¬
dectus. cepit int̾ affines et ꝓpinquos ĩ dño
laudabiliter honorari Serebat eñi simplici¬
tatem coluuibe. ne cuiquam machinarecur
dolos. habebat et spencis astuciam: ue aliorũ
supplantaret᷑ in sidiis E legans quoq ĩ cũctis
habens igenium:. et facile loquebatur ⁊ pure.
ccaꝵ eciam cõuenciculis frequent̾ int̾ erat.¬
et quecũq ibi de diuinis scripturis recitabãt᷑
aurei libentꝰ a comodaus. auidissie auriebat¬
atq ita i cordis memoria recõdebat: ut eti¬
ani cuiu absens ẽẽt ea que didicerat medita
causa ut relicta pacria aparencibꝰ. francorũ

Expanded text:
annos excedens, aevum adolescentiae cum industria gerebat, et quidquid operis suae aetati congruum arripuisset, mira agilitate perficiebat. Cum ergo videret pater ejus tantum filii ingenium, tradidit eum ad imbuendum honorabili viro, Abboni vocabulo, fabro vicina publicam fiscalis monetae officinam gerebat: a quo in brevi hujus officii usu plenissime doctus, coepit inter vicinos et propinquos in Domino laudabiliter honorari; gerebat enim simplicitatem columbae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et pure. Ecclesiarum etiam conventiculis frequenter intererat, quaecunque ibi ex divinis Scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime hauriebatue ita in cordis sui memoriam recondebat, ut etiam cum absens esset, ea quae didicerat meditatut, relicta patria et parentis, Francorum
Abbreviated transcription (Latin):
dis lr̃arum studus ea se discretõne ex̾̃cuit.
mente ancillaret᷑ͣ. Recit em̃i qd̾ suffecit: A¬
ciem cordis ueluti ad qͣndam cotem exacu¬
sugani no iunoius itam. no iouis stupra cõ¬
memo. et cet̾a monstra que illic ꝓsequtus
aunectit. usꝙ dui dicet. hec onĩia tanꝙͣ citonu¬
tura despiciens. ad diuina pociꝯ ⁊ euanglica
miracula reu̾tar. Non eñi uł uinciri cupio
meis rec̾ibꝰ uł ĩ uolui. ĩ quo se ostendit hec
Empore aut p̾stituto fuit dyaconus
tini sepulcro deculerat. S cũ ligni resientia
egrotare. Cunq langor in grauescerec. ⁊ ille

Expanded text:
dis litterarum studiis ea se discretione exercuit, mente ancillaretur. Fecit enim quod suffecit, aciem cordis veluti ad quamdam cotem exacufugam, non Junonis iram, non Jovis stupra commemoro, et caetera monstra, quae illic secutus adnectit usque dum diceret: Haec omnia tanquam cito ruitura despiciens, ad divina potius et evangelica revertar; non enim vel vinciri cupio meis retibus vel involvi. In quo se ostendit haec Tempore praestituto diaconus tini sepulcro detulerat, sed cum ligni reverentiam egrotare
Abbreviated transcription (Latin):
regis thesaurarius sciret elegii ĩ dustrian.
cepit explorare ab eo si opus optatun posset
ꝑficere. Et cuui id facile apud eũ fore ĩ tellexi¬
sset: ĩgressꝰ ad regeui iudicat ei se ĩuenisse ar
tificem in duscrium. qui dispositum et optatũ¬

Expanded text:
regis thesaurarius Eligi industriam, coepit eum explorare, si quo modo opus optatum possit perficere, et cum facile id apud eum fieri intellexisset, ingressus ad principem, indicat ei invenisse se artificem industrium, qui disposito sine cu
Abbreviated transcription (Latin):
Mr̃s q nimio pauore ꝑcussi: solo iacebãt.
Gregoriꝰ u̾o tante uirtutis ꝯscius. ꝯstant᷑
eos ex hortans: nolite inquit timore: Nemꝰ¬
moranũ qualit̾ globꝰ ignens de capice be¬
ati martini egressꝰ celum uisꝰ est cõscendy¬
se. et obid nos cũhis scĩs reliquiis ip̃m cre¬
dite insitasse: Tũc uni uisi magnificuerũt
deuin. et seuior cũ cłicis dicebat:. Benedic

Expanded text:
omnes nimio pavore perculsi solo jacebant. omnes nimio pavore perculsi solo jacebant. At Gregorius, ut tantae virtutis conscius, constanter eos exhortans: Nolite, inquit, timere, rememoramini qualiter globus ignis de capite beati Martini egressus, coelum visus est conscendisse, et ob id nos cum his sanctis reliquiis ipsum credite visitasse. Tunc universi magnificaverunt Deum, et senior cum clericis d
Abbreviated transcription (Latin):
erat eũi scatura brenis. tautam gr̃am celitꝰ
ꝓfluxisse Qd̾ ille mox diuinitꝰ ꝑsenciens
et ab orone surgeus: placido ut erat uultu
ad ppͣam respiciens. dñs inquit fecit nos: ⁊
nõ ip̃i nos: Idem in parnis: qui ⁊ ĩ magnis.
Cumq id sue cegitatõni sanctus gregoriꝰ¬
ppͣ responderi ccgnosceret: ip̃a sua dep̾hen¬
sione gauisꝯ gr̃am quain hactenꝰ ĩgregorio
mirabatur. ĩ magna uen̾atõne deinceps
habuit. Sedemq turonicam ita uobilita¬
uit. ut auream ei cathedram douaret. que
Anctꝯ gregoriꝰ cũ qd̃dam oracoriũ ex
ꝓnptuario p̾decessoris sui curonis
cõsecraturꝰ eẽt. reliquias scĩ sat᷑uini mar¬
tiris ac scĩ martini abasilica susceptas. cum
ingenti uen̾atõne deferebat conutante pre¬
q ueniretur adostiumn. t̾ribilis et ingens
fulgor cellulam illam sbico ꝑfundens: oĩ ũ
crłos ni mio sulgore ꝑ strinxit Q ui diuciꝰ
duraus: hac illacq sicut fuigor discurrebat

Expanded text:
erat enim statura brevis, tantam gratiam coelitus profluxisse. Quod ille mox divinitus persentiens, et ab oratione surgens, placidoque ut erat vultu ad papam respiciens. Dominus, inquit, fecit nos, et non ipsi nos; idem in parvis qui et in magnis. Cumque id suae cogitationi sanctus papa responderi cognosceret, ipsa sua deprehensione gavisus, gratiam quam hactenus in Gregorio mirabatur, in magna veneratione deinceps habere coepit, sedemque Turonicam ita nobilitavit ut auream ei cathedram donaret, quae ex promptuario praedecessoris sui apud Turonem consecraturus, reliquias sancti Saturnini martyris ac domni Martini a basilica susceptas cum ingenti veneratione deferebat. Erat e veniretur ad ostium, terribilis fulgor cellulam subito perfundens omnium oculos nimio splendore perstrinxit, qui diutius durans hac illacque sicut fulgur discurrebat,
Abbreviated transcription (Latin):
rencur. oleum qd aute reliquias sc̃e crucis.
guttatun de fluere solebat. Sic ĩ aduentu
pontificis ad auctũ est. ut infra umꝰ hore
spacium: ultra unũ sextarium exundaret:.
Sir dei gregorius de eiꝰ cransitu nũciũ acce¬

Expanded text:
rentur, oleum quod ante pignora sanctae crucis guttatim illic defluere solebat, sic in adventu pontificis auctum est, ut infra unius horae spatium ultra unum sextarium exundaret. vir D
Abbreviated transcription (Latin):
astiuendum. aliquid deꝓpiuquioribꝰ eius inse¬
rauius: Itaq alt̾ gregorius quondam senator
leccadiat duxit uxorem: que de stirpe uer
ue pagati descenderat: quem eusebiꝰ ĩ quinco
hystoriaꝵ libro lugdnno passũ fuisse ac int̾

Expanded text:
astruendum quiddam de propinquioribus inseramus. Itaque Georgius quondam senator Leocadiam duxit uxorem; haec de stirpe Vectii Epagati descenderat, quem Eusebius in quinto Historiarum libro Lugduni passum, ac inter
Abbreviated transcription (Latin):
mani priꝯ pro cegitatõne p̾catur De inde
palla scĩ sepulcri caput attigit: et ilico sanꝰ
ab scessic¬
digesserat. Q ꝙͣuis amore scĩ mar¬
tini uelementiꝯ ip̃e ferueret: ad ea tamen
que de euis miraculis scribenda erant. se
nullatenꝰ dignum ĩdicabat. donec bis et
ter ꝑ soporem admonitꝯ: si cac̾et crimen in¬
currere minaretur: panbi tai utis¬
est. usserat ꝓlongari ⁊ alcare ut erat ĩ

Expanded text:
niam prius pro cogitatione precatur, dehinc niam prius pro cogitatione precatur, dehinc palla sancti sepulcri caput attigit, et illico sanus abscessidigesserat, sed quamvis amore Martini vehementius inferveret, ad ea tamen quae de ejus miraculis scribenda erant, se nullatenus dignum judicabat, donec bis et ter per soporem admonitus, si taceret crimen incurrere minaretur. Deniquest jussera