comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione: suꝑabundantes gaudio. iocũ¬
dos semꝑ & hylares: feruentes spũ: die
ac nocte meditantes in lege di: crebro
suspicientes in celum. & puras manus
i oratione leuantes: sollicitos obser¬
uatores conscientie. & deuocos secta¬
tores bonoꝵ oꝑum: quib amabilis
disciplina. dulce ieiumum. uigilie
breues. labor manuũ delectabilis: &e
uniu̾sa deniq conũsationis huiꝰ au¬
steritas refrigeriũ uideat᷑. Contra sa¬
ne inuenire ẽ. homines pusillanimes
&e remissos. deficientes sub onere. uir¬
ga ce calcarib indigentes: quoꝵ re¬
missa letitia. pusillaminis tristitia ẽ:
quoꝵ breuis et rara compunctio.
ammalis cogitatio. tepida conũsa¬
tio: quoꝵ obedientia sine deuotione:
sermo sine circumspectione. oratio
sine cordis intentione. lectio sine edifica¬
tione: quos deniq ut uidemꝰ. uix ge¬
henne metus inhibet uix pũdor co¬
hibet: ux frenat ratio: uix disciplina
cohercet. Non tͥ hoꝵ uita inferno pe¬

Expanded text:
tione, superabundantes gaudio, jucuntione, superabundantes gaudio, jucundos semper et hilares, ferventes spiritu, die ac nocte meditantes in lege Dei, crebro suspicientes in coelum, et puras manus in oratione levantes, sollicitos observatores conscientiae, et devotos sectatores bonorum operum: quibus amabilis disciplina, dulce jejunium, vigiliae breves, labor manuum delectabilis, et universa denique conversationis hujus austeritas refrigerium videatur. Contra sane invenire est homines pusillanimes et remissos; deficientes sub onere, virga et calcaribus indigentes: quorum remissa laetitia, pusillanimis tristitia est: quorum brevis et rara compunctio, animalis cogitatio, tepida conversatio: quorum obedientia sine devotione, sermo sine circumspectione, oratio sine cordis intentione, lectio sine aedificatione: quos denique, ut videmus, vix gehennae metus inhibet, vix pudor cohibet, vix frenat ratio, vix disciplina coercet. Nonne tibi horum vita inferno pe
Abbreviated transcription (Latin):
inter uos conũsantes. illuminati for¬
de sumliter. s dissimiliter inueniunt᷑
affecti. Intelligunt pariter bona qͦ
faciant: s ñ pariter diligunt intel¬
lecta. Nam deignorantia fr̃s quenã
excusatio nobis: qͥb nunqͣm doct᷑na
celestis. nnqͣm diuina lectiõ. nunqͣm
sꝑitalis eruditio deest: Quecũq sunt
uera. quecũq pudica. quecũq iusta.
quecũq amabilia quecũq bonȩ fa¬
mȩ: si qua uirtꝰ si qua laus disciplinȩ.
hec discitis &e accipitis. hec auditis ꝑa¬
riter & uidetis: in exemplis uidelicet
& uerbis eoꝵ qui inter uos sunt ꝑfe¬
cti: quoꝵ &e exhortatio &e conu̾̃satio
plenius erudit uniu̾sos. Utinam autẽ
hec ut intellectum ãmonent. mouean
&e affectum: ne sit intus a marissima
contradictio. & diuisio molestissima:
dum hinc qͥdem sursum trahimur. s
retrahim inde deorsum. Nimirũ ad¬
ũtere potes in om̃ib fere religiosis ꝯ¬
gregationib uiros replecos consola¬

Expanded text:
inter nos conversantes, illuminati forinter nos conversantes, illuminati forte similiter, sed dissimiliter inveniuntur affecti. Intelligunt pariter bona quae faciant, sed non pariter diligunt intellecta. Nam de ignorantia, fratres, quaenam excusatio nobis, quibus nunquam doctrina coelestis, nunquam divina lectio, nunquam spiritualis eruditio deest? Quaecunque vera sunt, quaecunque pudica, quaecunque justa, quaecunque amabilia, quaecunque bonae famae; si qua virtus, si qua laus disciplinae, haec discitis et accipitis, haec auditis pariter et videtis, in exemplis videlicet et verbis eorum qui inter vos sunt perfecti, quorum ex exhortatio, et conversatio plenius erudit universos. Utinam autem haec, ut intellectum admonent, moveant et affectum! ne sit intus amarissima contradictio, et divisio molestissima, dum hinc quidem sursum trahimur, sed retrahimur inde deorsum. 7. Nimirum advertere potes in omnibus fere religiosis congregationibus viros repletos consola
Abbreviated transcription (Latin):
particulatim ea & membratĩ quodã
mͦ leuare necesse ẽ ut in suꝑna illa
iherłm̃ colligant᷑. cuiꝰ participatioeiꝰ
in idipsum: ubi ñ tantum singłi. s ce
om̃s parit̾ incipiant habitare fr̃s in
unum: ñ mͦ scilicet ñ diuisi in semet¬
ipsis s nec inter seipsos. Ecce enim ut
tanqͣm pͥncipalia cordis ipsius mẽbra
distinguã: ẽ intellectus in nobis. est
ce affectus: & hii quoq sepius sibi in¬
uicẽ adu̾santes. ut alter sumina pecẽ.
alter appetere infima uideat᷑. Quantꝰ
uͦ is dolor. qͣm grauis amimg cruci¬
atus. dum sic distrahit᷑ sic dilacerat᷑.
sic abrumpit᷑ a seipsa: uł ex ea saltẽ
qͣm omib exꝑiri in ꝓmptu ẽ corpo¬
ris scissione coniciat᷑: si quis in suo
sa insensibilitate neglexit. Distrahun¬
tur hominũ crura. & longioris obi¬
ce ligni remouent᷑ ab inuicem pedes:
&e dum adhuc cutis integra manet.
qͥs tam̃ ille ẽ cruciat᷑: Sic sic affligi
plangimus miseros: qui corporaliter

Expanded text:
membratim quodam modo levare necesse est, ut in superna illa Jerusalem colligantur, cujus participatio ejus in idipsum: ubi non tantum singuli, sed et omnes pariter incipiant habitare in unum, non modo scilicet non divisi in semetipsis, sed nec inter seipsos. Ecce enim ut tanquam principalia cordis ipsius membra distinguam, est intellectus in nobis, est et affectus; et hi quoque saepius sibi invicem adversantes, ut alter summa petere, alter appetere infima videatur. Quantus vero is dolor quam gravis animae cruciatus, dum sic distrahitur, sic dilaceratur, sic abrumpitur a seipsa, vel ex ea saltem, quam omnibus experiri in promptu est, corporis scissione conjiciat, si quis in suo sa insensibilitate non neglexerit. Distrahuntur hominum crura, et longioris obice ligni removentur ab invicem pedes; et dum adhuc cutis integra manet, quis tamen ille est cruciatus? 6. Sic, sic affligi plangimus miseros, qui corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium recurramꝰ: sic et de minorib
istis peccatis pia dispensatione nob̾cũ
agitur. ut ñ penitꝰ auferant᷑. s in illis
nos erudiat d̃s: et cum minuna cau̾e
ñ possumꝰ. certisimus qͦd ñ nr̃is uirib
maiora suꝑemus: semꝑꝙ timorati et
omĩno solliciti simus. quomͦ eiꝰ grãm
ñ amittamꝰ. qͣm nobis tam multiplici¬
ter necessariam eẽ sentimus

Expanded text:
auxilium recurramus: sic et de minoribus auxilium recurramus: sic et de minoribus istis peccatis pia dispensatione nobiscum agitur, ut non penitus auferantur; sed in illis nos erudiat Deus, ut cum minima cavere non possumus, certi simus quod non nostris viribus majora superemus; semperque timorati et omnino solliciti simus quomodo ejus gratiam non amittamus, quam nobis tam multipliciter necessariam esse sentimus
Abbreviated transcription (Latin):
uanitati aliqͣndo uoluptati. aut curi¬
ositati plusqͣm oporteret cedat animꝰ
uł ad horam. In multis enim offendi
cum eis saluari: impossibile ẽ ea dilui.
ciosa securitate dormitet. declinans in
uerba maliciȩ ad excusandas excusa¬
tiones in peccatis: qm̃ ut audiuit petrꝰ
ab ipso. nisi lauerit ea xp̃c. ñ habebi¬
mus partem cum eo. Nec ideo tam̃ ꝓ
eis necesse ẽ nimis ẽẽ sollicitos: ignos¬
cet facile inmo et libenter si mͦ nos ag¬
noscamus. In huiꝰmodi namq qiͣ ineui¬
tabilib: & negligentia culpabilis est
ce timor immoderatꝰ. Hinc ẽ qd̾ in ora¬
tione quam ipse instituit. cotidie pro
peccatis illis uoluit uos orare. Sicut
enim de concupiscentia diximus qd̾
licet damnationẽ abstulerit. qͥa iuxta
apłm nulla damnatio ẽ his quisunt
in xp̃o iħu. tam̃ ad humiliandos nos
ipsam adhuc patitur uiuere in nob̃.
& grauiter affligere nos. ut sentiamꝰ
quid nobis gr̃a prestet. & semꝑ ad illiꝰ¬

Expanded text:
vanitati, aliquando voluptati, aut curivanitati, aliquando voluptati, aut curiositati plus quam oporteret, cedat animus vel ad horam: In multis enim offendimcum eis salvari, impossibile est ea dilui, ciosa securitate dormitet, declinans in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis, quoniam, ut audivit Petrus ab ipso, nisi laverit ea Christus, non habebimus partem cum eo. Nec ideo tamen pro eis necesse est nimis esse sollicitos; ignoscet facile, imo et libenter, si modo nos agnoscamus. In hujusmodi namque, quasi inevitabilibus, et negligentia culpabilis est, et timor immoderatus. Hinc est quod, in oratione quam ipse instituit, quotidie pro peccatis illis voluit nos orare . Sicut enim de concupiscentia diximus quod, licet damnationem abstulerit, quia juxta Apostolum: Nulla damnatio est his qui sunt in Christo Jesu ; tamen ad humiliandos nos ipsam adhuc patitur vivere in nobis, et graviter affligere nos, ut sentiamus quid nobis gratia praestet, et semper ad illi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓ solo exemplo factum: Illud attende
qd̾ petro dictum ẽ. Si ñ lauero te: non
habebis partem mecũ Aliquid gͥ latet
qd̾ necessariũ ẽ ad salutẽ: qͣndo sine co
nec ipse petrus pardem haberet in reg¬
no xp̃i et dĩ. uide enim si ñ expauit
petrus ad tante cõminationis terri¬
ficum uerbũ: siñ agnouit salutare ẽẽ
misterium. cum respondit. Dñe non
tantum pedes meos: s ce manus et ca¬
put. Et unde scimus qd ad diluenda
pecrata que ñ sunt ad mortẽ. & a qͥb
plene cauere non possumus ante mor¬
tem: ablutio ista ꝑtineat: Ex eo plane
qd̾ offerenti manus et caput pariter
Ad lauandum: responsum ẽ. Qui lotꝰ
ẽ non indiget nisi ut pedes lauet. Lo¬
tus enim ẽ qui grauia peccata ñ habet.
cuiꝰ caput id est intentio. & manus
so est oꝑatio et conu̾satio munda est:
s pedes qui sunt affectiones animȩ.
dum in hoc puluere gradimur. ex to¬
to mundi eẽ ñ possunt: quin aliqͣndo

Expanded text:
non pro solo exemplo factum? Illud attende non pro solo exemplo factum? Illud attende quod Petro dictum est: Si non lavero te, non habebis partem mecum. Aliquid igitur latet quod necessarium est ad salutem, quando sine eo nec ipse Petrus partem haberet in regno Christi et Dei. Vide enim si non expaverit Petrus ad tantae comminationis terrificum 892 verbum, si non agnoverit salutare esse mysterium, cum respondit: Domine, non tantum pedes meos, sed et manus, et caput. Et unde scimus quia ad diluenda peccata, quae non sunt ad mortem, et a quibus plane cavere non possumus ante mortem, ablutio ista pertineat? Ex eo plane, quod offerenti manus et caput pariter ad abluendum responsum est: Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet . Lotus enim est, qui gratia peccata non habet, cujus caput, id est intentio et manus, id est operatio et conversatio, munda est; sed pedes, qui sunt animae affectiones, dum in hoc pulvere gradimur, ex toto mundi esse non possunt, quin aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
cedat ad sanitatẽ. S tam̃ qͥd agamu
qd in hoc corpore peccati et in tempo¬
re malo ñ possumus ẽẽ sine peccato
Nunquid desꝑabim᷑. Absit. Si dixe¬
rimus ait beatus ioħes quia peccatum
ñ habemus nosmet ipsos seducimꝰ: si aũt.¬
confitemur peccata nr̃a fidelis ẽ ds qͥ
det nos ab omni iniquitate. Nam ut
de remissione cotidianoꝵ minime du¬
bitemus: habemus eiꝰ sacram̃tum. pe¬
dum ablutionẽ. Queris forte unde sci¬
am qd̃ sacram̃tum sit huiꝰ remissionis:
maxime cum ipse dñs ꝓmiserit petro
dicens. qd̃ ego facio tu nescis mͦ. scies au¬
tem postea: nichil tam̃ de sacram̃to lo¬
cutus ẽ s tantum exemplũ inquit de¬
di uobis. ut et uos ita faciatis. Uerũ
multa habebat illis dicere: que tunc
portare ñ poterant. Ideoq nec ex co¬
to uoluit eos anxios et suspectos relin¬
quere: nec dicere qd tunc ñ caperent.
Uis autẽ nosse qͥa ꝓ sacram̃to illud ẽ.

Expanded text:
cedat ad sanitatem. 4. Sed tamen quid agimus, cedat ad sanitatem. 4. Sed tamen quid agimus, quod in hoc corpore peccati, et in hoc tempore malo non possumus esse sine peccato? Nunquid desperabimus? Absit! Si dixerimus, ait beatus Joannes, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, etconfiteamur peccata nostra, fidelis Deus est, det nos ab omni iniquitate . Nam ut de remissione quotidianorum minime dubitemus, habemus ejus sacramentum, pedum ablutionem. Quaeris forte unde sciam quod sacramentum sit hujus remissionis; maxime cum ipse Dominus promiserit Petro dicens: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea; nihil autem de sacramento locutus est; sed tantum: Exemplum, inquit, dedi vobis, ut et vos ita faciatis. Verum multa habebat illis dicere, sed tunc portare non poterant. Ideoque nec ex toto voluit eos anxios et suspectos relinquere, nec dicere quod tunc non caperent. Vis autem nosse quia pro sacramento illud est,
Abbreviated transcription (Latin):
mi hominis cecidimꝰ om̃s. Cecidimus
autem suꝑ aceruum lapidum & in lu¬
to: unde ñ solum inquinati. s etiam
uulnerati et grauiter quassati sumus.
Lauari qͥdem cito possumus: ad sanan¬
dum uͦ opus ẽ curatione multa. laua¬
mur gͥ in baptismo. qͥa deletur cyro¬
graphum damnationis nr̃e: ce hec gr̃a
nobis confertur. ut iam ñ nobis concu¬
piscentia noceat. si tam̃ a consensu absti¬
neamus: atq ita ẽ tanqͣm sames inue¬
terati ulceris remoueret᷑. dum tollitur
damnatio & responsum mortis. quod
priꝰ inde manabat. S quis poterit tã
efferos motus frangere: quis pruritũ
ulceris huiꝰ ferre queat: Confidite qͥa
&e in hoc gr̃a subuenit: & ut securi
sensum. Siquis ur̃m ñ tam sepe mͦ nec
tam acerbos sentit motus. iracundiȩ.
inuidiȩ luxuriȩ. aut ceceroꝵ huius¬
modi. grãs agat corpori ce sanguini
dñi qm uirtus sacram̃ti oꝑatur in
eo: &e gaudeat qd̃ pessimum ulcus ac¬

Expanded text:
imi hominis cecidimus omnes. Cecidimus imi hominis cecidimus omnes. Cecidimus autem super acervum lapidum, et in luto: unde non solum inquinati, sed etiam vulnerati et graviter quassati sumus. Lavari quidem cito possumus; ad sanandum vero opus est curatione multa. Lavamur igitur in baptismo, quia deletur chirographum damnationis nostrae: et haec gratia nobis confertur, ut jam nihil nobis concupiscentia noceat, si tamen a consensu abstineamus: atque ita tanquam sanies inveterati ulceris removetur, dum tollitur damnatio, et responsum mortis, quod prius inde manabat. Sed quis poterit tam efferos motus frangere? quis pruritum ulceris hujus ferre queat? Confidite, quia et in hoc gratia subvenit, et ut securi sensum. Si quis vestrum non tam saepe modo, non tam acerbos sentit iracundiae motus, invidiae, luxuriae, aut caeterorum hujusmodi, gratias agat corpori et sanguini Domini, quoniam virtus sacramenti operatur in eo; et gaudeat quod pessimum ulcus ac
Abbreviated transcription (Latin):
tradite st̃ sacram̃tis. Que ẽ gͦ gr̃a un¬
de ꝑ baptismũ inuestimur Utiq pur¬
gatio delictoꝵ. Quis enim potest fac̃e
mundum de immundo conceptum
semine̾. nisi qui solus ẽ mundus & in
quẽ peccatũ ñ cadit ds̃ : Huiꝰ qͥdem
gr̃e sacram̃tum pͥus erat circuncisio:
ut originalis rubiginẽ culpȩ que ma¬
nauerat a parentib pͥmis cultellus era¬
deret: s ueniente dño qui agnus ẽ totꝰ
suauis et mitis. cuiꝰ ugum suaue & onꝰ
leue: oꝑtime satis mutatũ ẽ. ut inuen¬
tam rubiginẽ cum unctione sc̃ĩ sp̃c aqͣ
dilueret &e acerbitas illa cessaret. Sed
forte querat aliquis et dicat: si deletũ
ẽ in baptismo qd̾ contraximꝰ a paren¬
tib. cur adhuc manet cupiditas fomes
et uelut incendium quoddã peccati
Neq enim dubium quin a pͥmis paren¬
tib in nos traduct̾a sit lex ista peccati.
Om̃s siqͥdem in peccatrice uoluntate
qͣm bestiales sentimus. Dixi uobis sepiꝰ
nec m̃te excidere debet: q̃m in casu pͥ¬

Expanded text:
traditae sacramentis. Quae est ergo gratia, unde per baptismum investimur? Utique purgatio delictorum. Quis enim potest facere mundum de immundo conceptum semine, nisi qui solus est mundus, et in quem peccatum non cadit, Deus? Hujus quidem gratiae sacramentum prius erat circumcisio, ut originalis rubiginem culpae, quae manaverat a parentibus primis, cultellus eraderet: sed veniente Domino, qui Agnus est totus suavis et mitis, cujus jugum suave est et onus leve, optime satis mutatum est, ut inveteratam rubiginem cum unctione sancti Spiritus aqua dilueret, et acerbitas illa cessaret. 3. Sed forte quaerat aliquis, et dicat: Si deletum est in baptismo quod contraximus a parentibus, cur adhuc manet cupiditatis fomes, et velut incentivum quoddam peccati? Neque enim dubium quin a primis parentibus in nos traducta sit lex ista peccati. Omnes siquidem peccatrice voluntate quam bestiales motus sentimus. Dixi vobis saepius, nec mente excidere debet, quoniam in casu pr
Abbreviated transcription (Latin):
sunt huic tempori dicendũ erit: quod
dñs ipse donauerit. Sacram̃tũ dicit᷑
sacrum signum: siue sacrũ secretum.
Multa si qͥdem fiunt ꝓpt̾ se tantum:
alia uͦ ꝓpter alia designanda: & ipsa di¬
cuntur signa &e st̃. Ut enim de usua¬
lib sumamꝰ exemplũ: datur anulus
absolute ꝓpter anulum. & nulla ẽ sig¬
nificatio. Datur ad inuestiendũ eum
de hereditate aliqua. et signum ẽ: ita
In hunc itaq modũ appropinqͣns pas¬
siom dñs de gr̃a sua inuestire curauit
suos: ut inuisibilis gr̃a signo aliquo
uisibili prestaret᷑. Ad hoc instituta st̃
omina sacram̃ta: ad hoc eucaristiȩ
participatio. Ad hoc pedum ablutio:
ad hoc deniq ipsebaptismꝰ initium
sacram̃toꝵ omĩum. in quo complanta¬
mur similitudim mortis eiꝰ unde et
trina mersio tridui qđ nunc celebran¬
dum ẽ formã gerit. Sic enim in exteri¬

Expanded text:
sunt huic tempori, dicendum erit quod sunt huic tempori, dicendum erit quod Dominus ipse donaverit. 2. Sacramentum dicitur sacrum signum, sive sacrum secretum. Multa siquidem fiunt propter se tantum; alia vero propter alia designanda, et ipsa dicuntur signa, et sunt. Ut enim de usualibus sumamus exemplum, datur annulus absolute propter annulum, et nulla est significatio: datur ad investiendum de haereditate aliqua, et signum est, itaIn hunc itaque modum appropinquans passioni Dominus, de gratia sua investire curavit suos, ut invisibilis gratia signo aliquo visibili praestaretur. Ad hoc instituta sunt omnia sacramenta, ad hoc Eucharistiae participatio, ad hoc pedum ablutio, ad hoc denique ipse baptismus, initium sacramentorum omnium, in quo complantamur similitudini mortis ejus: unde et trina mersio tridui, quod nunc celebrandum est, formam gerit. Sicut enim in exteri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb etiam sceleratoꝵ hominum
m̃tes ad penitentiã ꝓuocant᷑. Canta
siqͥdem uis ẽ sacram̃toꝵ eoꝵ que dieb
istis recolunt᷑ ut possit ipsa quoq la¬
pidea scindere corda: & pectus omne
licet ferreũ emollire sufficiant. Deniq
uidemꝰ usq hodie ad passionẽ xꝑi ñ mͦ
celestia compati. s terrã moueri et petͣs
scuidi: &e in confessione peccatoꝵ aꝑiri
monum̃ta. At uͦ qm̃ sic ẽ in sp̃ualibus
cibis sicut et in corporalib. ut in quib¬
dam statim presto sit sapor. in aliquib
oporteat laborare: que manifesta st̃
ñr̃o ñ indigent ministerio. que uͦ clau¬
uulo nucem integrã: s frangit eam.
ta que clausa sunt aꝑire debuerã: sẽd
ces istas: nuces inqͣm quas ꝓtulit sa¬
cerdotal uirga. uirga uirtutis quam
emisit dñs ex syon. Multa qͥdem sunt
sacram̃ta: ꝑscrutandis omĩb horañ
sufficit. fortassis & aliqui nr̃m imbecil¬
les sunt ad tanta simul capienda. De
trib itaq sacram̃tis que satis congrua

Expanded text:
iam sceleratorum hominum mentes ad poenitentiam provocantur. Tanta siquidem est vis sacramentorum eorum quae diebus istis recoluntur, ut possint ipsa quoque lapidea scindere corda, et pectus omne, licet ferreum, emollire sufficiant. Denique videmus usque hodie ad passionem Christi non modo coelestia compati, sed terram moveri, et petras scindi, et in confessione peccatorum aperiri monumenta. At vero quoniam sic est in spiritualibus cibis, sicut et in corporalibus, ut in quibusdam statim praesto sit sapor, in aliquibus oporteat laborare: quae manifesta sunt, nostro non indigent ministerio; quae vero clauvulo nucem integram, sed frangit eam, nta quae clausa sunt, aperire debueram; sed, ces istas, nuces, inquam, quas protulit sacerdotalis virga, virga virtutis, quam emisit Dominus ex Sion. Multa quidem sunt sacramenta, et scrutandis omnibus hora non sufficit. Fortassis etiam aliqui vestrum imbecilles sunt ad tanta simul capienda. De tribus itaque sacramentis, quae satis congrua
Abbreviated transcription (Latin):
losa: & linguam magniloqͣm. Suꝑbra
oꝑis ẽ: quando homo exteriori quadã
suꝑbia ut magnus appareat agit De
qua idem psalmista ait. Non habita¬
bit in medio domus meȩ qui facit suꝑ¬
biam. Suꝑbia habitu ᷤ est: qͣndo homo
ut gloriosus uideatur preciosis se ornat
uestib. Unde petrus apl̃s. Non in ueste
preciosa. Et dñs. Qui mollib uestiunt᷑
in domibus regum sunt: ubi suꝑbra
abundat. Sunt autem quinq que ad
remẽdium tam mortifere pestis a do¬
mino rationali amme sunt posita:
locus. corpus. temptatio diaboli. pre¬
dicatio xp̃i. et eius conuersatio. Locus.
quia exilium: corpus. quia onerosũ:
temptatio. quia inquietat: xp̃i predi¬
catio quia edificat: de eius conuersatio
quia informat. His quasi quinq sensib
ds̃ humilitatẽ oꝑatur in anima. Sicut
enim anima uita ẽ corporis. ita ds
uita est animȩ: ce sicut corpus mor¬
tuum est qd̵ ꝑ quinq sensus ab am¬
ma non uegetatur: ita anima mor¬

Expanded text:
losa, et linguam magniloquam . Superbia losa, et linguam magniloquam . Superbia operis est, quando homo exteriori quadam superbia, ut magnus appareat, agit. De qua idem Psalmista ait: Non habitabit in medio domus meae qui facit superbiam . Superbia habitus est, quando homo, ut gloriosus videatur, pretiosis se ornat vestibus. Unde Paulus: Non in veste pretiosa . Et Dominus: Qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt , ubi superbia abundat. Sunt autem quinque, quae ad remedium tam mortiferae pestis a Domino rationali animae sunt posita, locus, corpus, tentatio diaboli, praedicatio Christi, et ejus conversatio. Locus, quia exsilium; corpus, quia onerosum; tentatio, quia inquietat; Christi praedicatio, quia aedificat, et ejus conversatio, quia informat. His quasi quinque sensibus Deus humilitatem operatur in anima. Sicut enim anima vita est corporis, ita Deus vita est animae: et sicut corpus mortuum est, quod per quinque sensus ab anima non vegetatur, ita anima mor
Abbreviated transcription (Latin):
ue maria gr̃a plena. bene plena:
quia dõ ce angłis ce hominibus
grata. Hominib ꝑ fecunditatẽ. angłis
ꝑ uirginitatẽ: do̾ ꝑ humilitatẽ. In hoc
scło a dño se respectam testat᷑. qui hu¬
milia respicit & alta a longe cognos¬
cit. Sicut eium ocłĩ sathane omne sub¬
lime uident: ita ocłi dñi omnẽ humilẽ
intuent᷑. Unde ait in cantico canticoꝵ.
Reũtere reũtere sunamitis: reũtere reũ¬
tere: ut intueamur te. Quater dicit
reũtere ꝓpter quadruplicem suꝑbiã:
ꝑ quam auersa a domino ñ uidebat᷑
Est enim suꝑbia cordis. suꝑbia oris suꝑ¬
bia oꝑis: suꝑbia habit. Suꝑbia cordis ẽ:
qͣndo homo in ocłis suis magnus ẽ. Con¬
tra quam sapiensorat dicens. Extollen¬
tiam ocłoꝵ meoꝵ ne dederis mͥ. Et alib.
Ue qui sapientes estis in ocłis ur̃is. Su¬
ꝑbia oris uł linguȩ que et iactantia dr̃
est: quando homo ñ solum magna
de se sentit. sed etiam loquitur. Uñ psal¬
mista. Disꝑdat dñs uniuersa labia do¬

Expanded text:
 Maria, gratia plena. Bene plena; quia Deo, et angelis, et hominibus grata. Hominibus per fecunditatem, angelis per virginitatem, Deo per humilitatem. In hoc tertio a Domino se respectam testatur , qui humilia respicit, et alta a longe cognoscit . Sicut enim oculi Satanae omne sublime vident, ita oculi Domini omnem humilem intuentur. Unde ait in Cantico canticorum: Revertere, revertere, Sunamitis; revertere, revertere, ut intueamur te . Quater dicit, revertere, propter quadruplicem superbiam, per quam aversa a Domino non videbatur. Est enim superbia cordis, superbia oris, superbia operis, superbia habitus. Superbia cordis est, quando homo in oculis suis magnus est. Contra quam Sapiens orat, dicens: Extollentiam oculorum meorum ne dederis mihi . Et alibi: Vae qui sapientes estis in oculis vestris! Superbia oris vel linguae, quae et jactantia dicitur, est quando homo non solum magna de se sentit, sed etiam loquitur. Unde Psalmista: Disperdat Dominus universa labia do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ aspirabit dies et indinabunt᷑
umbre: cadent hinc inde pͥncipes te¬
nebraꝵ. Quos enim nunc quoq dum
inter malignas eoꝵ occultasq sugge¬
stiones ꝑ fidem adhuc ñ ꝑ speciẽ ambu¬
lamꝰ. fides tam̃ uictoriosa triumphat:
quom ñ faciliꝰ ipsaiam tunc ꝓpalate
cognitio ueritatis. euidens cum suis
illis tenebrosis ferrugineisq imaginib
exsufflabit: Nec causeris forte de nume¬
ro. uł ipsam saltem multitudinẽ uere¬
aris. Mem̃to sane qͦd ad unũ saluatoriᷤᷤ
imꝑium ab obsesso iam et diu possesso
uniꝰ hominis corpore demonũ legio to¬
ta discessit. & ne ipsos qͥdem ausa est
nisi ab eo iussa contingere porcos: qn¬
tomagis ipso duce quotqͦt fuerint un¬
diq cadent. cum ingenti admiratione

Expanded text:
protinus aspirabit dies, et inclinabuntur protinus aspirabit dies, et inclinabuntur umbrae, cadent hinc inde principes tenebrarum. Quos enim nunc quoque, dum inter malignas eorum occultasque suggestiones per fidem adhuc, non per speciem ambulamus, fides tamen victoriosa triumphat; quomodo non facilius ipsa jam tunc propalatae cognitio veritatis evidens cum suis illis tenebrosis ferrugineisque imaginibus exsufflabit? Nec causeris forte de numero, vel ipsam saltem multitudinem verearis. Memento sane quod ad unum Salvatoris imperium ab obsesso jam et diu possesso unius hominis corpore daemonum legio tota discessit, et ne ipsos quidem ausa est, nisi ab eo jussa, contingere porcos : quanto magis ipso duce, quotquot fuerint, undique cadent cum ingenti admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
ium faciat: uł a tergo reꝑe tanqͣm ut
decipiat ꝑmittit᷑. S nec uixta iter qͥdem¬
ñ appiopinqͣbit. Non mͦ ñ atinget ut
feriat: s nec accedet ut terreat. Puto enĩ
id uerebaris ne te forsitan grauis ad il¬
las tam monstruosas effigies. et larua¬
lium tantã multitudinẽ facierũ horro
inuaderet: s egregiꝰ tibi paraclitus. et
efficacissimꝰ aderit consolator. Ipse ni¬
mirum de quo legisti. Coram illo ꝓci¬
dent echiopes: & inimici eiꝰ terrã lingẽt.
Plane ad nichilum deducet᷑ in conspe¬
ctu eiꝰ malignꝰ sic tim̃tes se głificabit. Pre¬
sente te dñe iħu qͦntumlibet irruant
hostes: immo ñ irruant sruant. Con¬
fluant undiq sut fluant et ꝑeant
a conspectu di: quẽadmodũ fluit cera
a facie ignis. Quid enim metuã defici¬
entes: quid trem̃tes paueam. qͥd u̾ear
cadentes: Et si amhulauero in medio
umbrȩ mortis ñ timebo malã. dum¬
mͦ tu mecum sis dñe ds meus. Siqͥdẽ

Expanded text:
vim faciat; vel a tergo repere, tanquam ut vim faciat; vel a tergo repere, tanquam ut decipiat, permittetur. 9. Sed nec juxta iter quinon appropinquabit. Non modo non attinget ut feriat, sed nec accedet ut terreat. Puto enim, id verebaris, ne te forsitan gravis ad illas tam monstruosas effigies, et larvalium tantam multitudinem facierum horror invaderet. Sed egregius tibi Paraclitus et efficacissimus aderit consolator, ipse nimirum de quo legisti: Coram illo procident Aethiopes, et inimici ejus terram lingent . Plane ad nihilum deducetur in conspectu ejus malignus, sic timentes se glorificabit. Praesente te, Domine Jesu, quantumlibet irruant hostes, imo non irruant, sed ruant; confluant undique, sed ut fluant, et pereant a conspectu Domini, quemadmodum fluit cera a facie ignis. Quid 842 enim metuam deficientes? quid trementes paveam? quid verear cadentes? Etsi ambulavero in medio umbrae mortis, non timebo mala, dummodo tu mecum sis, Domine Deus meus . Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
ret: quis illum posset uł corporis sensus
sustinere uel cordis: Deniq ante hos
paucos dies ipsi scitis unum quendam
ex uobis. et pͥus dormientẽ et postea
excitatũ tam grauiter fantasia noctn᷑a
turbare ꝑmissa ẽ: ut uix die illa ratio¬
nis compos. uix potuerit ẽẽ securus. Etã
om̃s uos pariter expauistis: cum territus
ille terribilẽ nimis exclamasset in uocẽ.
Erubescendum sane qͦd usq ad eo fides
in uobis uł dormientib iunsa fuerit obdor¬
misse̾ s ad nr̃am sine dubio factum est
ammonitionẽ: ut tota sollicitudine me¬
minerimꝰ adũsum quos nobis sit collucta¬
tio: neqͣndo scilicet aut ignari hostilis
inuidie. aut ꝓtectiomi diuine inuenia¬
mur ingrati. Ex uehem̃tissimo siquidẽ
ꝓprii cruciatu liuoris in tantũ ꝓrupit
malicia inueterata furorem: his p̃sertim
dieb scĩs acrius sese indicans ur̃a deuo¬
tione torqueri. Eodem sane tabescentiᷤ
enim uł occurrere iam a facie quasi ut

Expanded text:
ret; quis illum posset vel corporis sensu ret; quis illum posset vel corporis sensu sustinere, vel cordis? Denique ante hos paucos dies ipsi scitis unum quemdam ex vobis, et prius dormientem, et postea excitatum, tam graviter phantasia nocturna perturbare permissa est, ut vix illa die rationis compos, vix potuerit esse securus. Etiam omnes vos pariter expavistis cum territus ille terribilem nimis exclamasset in vocem. Erubescendum sane, quod usque adeo fides in vobis, vel dormientibus, visa fuerit obdormisse: sed ad nostram sine dubio factum est admonitionem, ut tota sollicitudine meminerimus adversum quos nobis sit colluctatio, nequando scilicet aut ignari hostilis invidiae, aut protectionis divinae inveniamur ingrati. Ex vehementissimo siquidem proprii cruciatu livoris in tantum prorupit malitia inveterata furorem, his praesertim diebus sanctis, acrius sese indicans vestra devotione torqueri. Eodem sane tabescentis enim vel occurrere jam a facie, quasi ut
Abbreviated transcription (Latin):
enim regnum celoꝵ. S regnũ inquies
celoꝵ uim patitur: et iolenti rapiunt
illud. Nullus mͥ ad hec nisi ꝑ medios ho¬
stium cuneos patet accessus: in itinere me¬
dio sunt gygantes. in aere uolitant: ob¬
sident transitum. obseruant transeuntes.
Attam̃ fiducialit age ne timeas. Magni
sunt. multi sunt: s cadent a latere tuo
mille. & decem milia a dextͥs tuis. Cadent
undiq: nunqͣm tͥ deinceps in ꝑpetuum
nocituri. Parum ẽ: ñ appropinqͣturi. Eqͥ¬
dem uidebit peccator et irascet᷑. s a latẽ
ueniet. qd̾ iuidelicet p̃ueniat te misccłia
ut quidem supra meminimꝰ. et exitum
tuum custodiens. Alioqum quid in illo
tam t̾ribili sp̃ualium neqͥtiaꝵ occursu
humani posset consistere sensus: qd̾ ñ
intolerabili concuteret᷑ horrore: Quid
putatis fr̃s si uel umi alicui e tamimul¬
tis pͥncipib tenebraꝵ in medium nr̃i
irruere. & in tota feritare sua ac tene¬
brosi enormitate corporis apparere lice¬

Expanded text:
enim regnum coelorum . Sed regnum, inquies, enim regnum coelorum . Sed regnum, inquies, coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . Nullus mihi ad hoc nisi per medios hostium cuneos patet accessus. In itinere medio sunt gigantes, in aere volitant, obsident transitum, observant transeuntes. Attamen fiducialiter age, ne timeas. Magni sunt, multi sunt; sed, cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis. Cadent undique, nunquam tibi deinceps in perpetuum nocituri: parum est; non appropinquaturi. Equidem videbit peccator et irascetur, sed a latere veniet: quod videlicet praeveniat te misericordia ut quidem supra meminimus, et exitum tuum custodiens. Alioquin quid in illo tam terribili spiritualium nequitiarum occursu humani posset consistere sensus, quod non intolerabili concuteretur horrore? 8. Quid putatis, fratres? si vel uni alicui e tam multis principibus tenebrarum in medium vestri irruere, et in tota feritate sua ac tenebrosi enormitate corporis apparere lice
Abbreviated transcription (Latin):
magnificatio nichilominꝰ nullo unqͣm
fine cdaudenda. Ne uͦ eam quam diximꝰ
quasi gemine huius eternitatis mediam
connexionẽ ẽẽ putes nr̃e adinuentionis:
apłm audi si ñ tͥ eandem manifestiꝰ ipse
comm̃dat. Quos enim p̾sciuit et p̃desti¬
nauit conformes fierumaginis fibii sur:
quomͦ putas aut quo ordine magnifi¬
cabit: Siqͥdem que a dõ sunt: ordina¬
ta sunt. Num a p̾destinatione ad mag¬
nificationẽ saltu quodam ꝑuenies re¬
pentino:. Puide tͥ medium pontẽ: aut
magis ingredere iam paratum. Qͦs pre¬
destinauit inquit hos et uocauit. Qͦs
autẽ uocauit. illos et iustificauit: & qͦs
iustificauit. illos et magnificauit. Hec
uia eqͥdem bona uidet᷑ ñ nullis hominib.
s ce bona ẽ: nichil suꝑ eiꝰ fine tim̃dum.
Non tibi sint ie huiꝰ suspecta nouissima.
ꝑge securus tanto uiuidiꝰ qͣnto certius
ea iamꝓpinquare uident᷑. Nempe tenes
media: quomͦ non nouissima ꝓpinquart̃:
Agite inquit penitentiã: appropinq̃bit

Expanded text:
agnificatio nihilominus nullo unquam fine claudenda. Ne vero eam, quam diximus, quasi geminae hujus aeternitatis mediam connexionem esse putes nostrae adinventionis, Apostolum audi, si non eamdem tibi manifestius ipse commendat: Quos enim praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui. Quomodo, putas, aut quo ordine magnificabit? siquidem quae a Deo sunt, ordinata sunt. Num a praedestinatione ad magnificationem saltu quodam pervenies repentino? Provide tibi medium pontem, aut magis ingredere jam paratum. Quos praedestinavit, inquit, hos et vocavit: quos autem vocavit, hos et justificavit: et quos justificavit, hos et magnificavit . 7. Haec via equidem bona videtur nonnullis hominibus; sed et bona est, nihil super ejus fine timendum. Non tibi sint viae hujus suspecta novissima: perge securus, tanto vividius, quando certius ea jam propinquare videntur. Nempe tenes media: quomodo non novissima propinquarent? Agite, inquit, poenitentiam: appropinquavit
Abbreviated transcription (Latin):
diam. uerũ etiã obinutescere faciatis im¬
prudentiũ hominũ ignorantiã. Nũqͥd
tam̃ ineternũ nobis erit hec ꝓtectio ne¬
ñ instabt̃: s nec stabunt qͥdem. Cadeis
a la tere tuo mille: et decem milia adex¬
tris tuis. Siqͥdem nec humana malica
iam tunc habebit quid faciat: nec de¬
monum milia plus uerebimur qͣm
totidem umium agmina uł muscaꝵ.
haud aliter deniq intuebimur eos.
qͣm filu isrł transmisso iam mari ru¬
bro. undiq sui egyptios mortuos. s
& rotas curruũ in ꝓfundum ire cer¬
nebant: ut et nos scilicet longe tam̃
głose honorificatꝰ sit. equum pariter¬
& ascensorem eiꝰ deiciens in abyssum

Expanded text:
tiam obmutescere faciatis imprudentium hominum ignorantiam . Numquid tamen in aeternum erit nobis haec protectio nenon instabunt, sed nec stabunt quidem. Cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis. Siquidem nec humana malitia jam tunc habebit quid faciat; nec daemonum millia plus verebimur, quam totidem vermium agmina, vel muscarum. Haud aliter denique intuebimur eos, quam filii Israel, transmisso jam mari Rubro, undique sui Aegyptios mortuos, sed et rotas curruum ire in profundum cernebant: ut et nos scilicet, longe tamen , quod gloriose honorificatus sit, equum et ascensorem ejus dejiciens in abyssum
Abbreviated transcription (Latin):
inquit a latere tuo mille. &e decẽ milia
a dexcͥs tuis: ad te autẽ ñ appropinqͣbit.
Hic enim u̾sus hodie nobis tractandꝰ ẽ:
ñ ignoratis. In precedenti sane capitulo.
qͦd nouissime tractabat᷑ dictum ẽ si re¬
colitis quẽ admodum a qͣtuor quib̾dã
maximis eqͥdem grauissimisq tempta¬
tionib huiꝰ uitȩ. ꝓtectio liberet u̾itatis:
uidelicet a timore nocturno. a sagita uo¬
lante in diem. a negotio ꝑambulante
in tenebris. ab incursu et demonio me¬
ridiano. Qd̃ gͦ sequit᷑. cadent a latere
tuo mille. et cetera: futurȩ magis uitȩ
arbitror assignandũ. Unde et in pͥnci¬
pio sermonis huiꝰ meministis adhuc ni
fallor sententie aplice qua uidelicet ua¬
lere ad omĩa pietatem: uitȩ quoq eiꝰ
que nunc ẽ et futurȩ ꝓmissionẽ hab̾e

Expanded text:
nt a latere, inquit, tuo mille, et decem millia nt a latere, inquit, tuo mille, et decem millia a dextris tuis; ad te autem non appropinquabit. Hic enim versus hodie nobis tractandus est; non ignoratis. In praecedenti sane capitulo quod novissime tractabatur, dictum est, si recolitis, quemadmodum a quatuor quibusdam maximis equidem, gravissimisque tentationibus hujus vitae, protectio liberet veritatis; videlicet a timore nocturno, a sagitta volante in die, a negotio perambulante in tenebris, ab incursu et daemonio meridiano. Quod igitur sequitur: Cadent a latere tuo mille, etc. futurae magis vitae arbitror assignandum. Unde et in principio sermonis hujus meministis adhuc, ni fallor, sententiae apostolicae, qua videlicet valere ad omnia pietatem, vitae quoque ejus quae nunc est, et futurae promis
Abbreviated transcription (Latin):
litatem. qͣm ꝓpͥam utilitatẽ. Magnus
ille ignatius discipłĩ quem iħe dilige¬
bat auditor martyr nr̃ cuiꝰ preciosis
reliquiis nr̃a ditata ẽ pauꝑtas. mariã
qͣndam in plurib quas ad eam scͥbit
plane titulus dignitatis: et comiñda¬
tio honoris im̃si. Nempe cui seruire
bamur saluatoris asello uerendũ ulla¬
tenus uidebat᷑: ne forte sub illa tali sar¬
cina deficere posset inuia. An uͦ tim̃dꝰ
ei aut lupoꝵ incursꝰ. aut raptoꝵ. occꝰ¬
sus: uł p̃cipitium seu ꝑicłm̃ aliquod
sub tanto p̃side metuendũ: belix qui
timeat: ne uł in uia qͦdlibet offendicu¬
lum uel repussam in ianua patiatur.
Illi nempe ium̃to uiam parabant fi¬
deles popłi. huic angłi scĩ: qm̃ angłis
suis mandauit de te ut custodiant te in
omnib uiis tuis. ne forte offendas ad
lapidẽ pedem tuum. S ñ sunt hec p̾oc¬
cupanda mͦ. series magis ipsa scͥpturȩ
expositionis ordine sequenda ẽ. Cades¬

Expanded text:
alitatem, quam propriam utilitatem. 4. Magnus alitatem, quam propriam utilitatem. 4. Magnus ille Ignatius, discipuli quem diligebat Jesus auditor, martyr noster, cujus pretiosis reliquiis nostra ditata est paupertas, Mariam quamdam in pluribus quas ad eam scripsiplane titulus dignitatis, et commendatio honoris immensi. Nempe cui servire, ebamur, Salvatoris asello verendum ullatenus videbatur, ne sub illa tali sarcina deficere posset in via? An vero timendus ei aut luporum incursus, aut raptorum occursus; vel praecipitium, seu periculum aliquod sub tanto praeside metuendum? Felix qui timeat, ne vel in via aliquod offendiculum, vel repulsam in janua patiatur. Illi nempe jumento viam parabant fideles populi , huic angeli sancti: Quoniam angelis suis mandavit de te, ut custodiant te in omnibus viis tuis, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. Sed non sunt haec praeoccupanda modo; series magis ipsa Scripturae expositionis ordine sequenda est. 5. Cade
Abbreviated transcription (Latin):
quodã loco de se loqui &e dicere dõ ñ
sine qͣdam congratulatione uidetur.
ut ium̃tum factus sum apud te. & go
semꝑ tecum : Puto. immo ñ puto. sed
scio simiłitudinẽ aliqͣm ium̃toꝵ ho¬
mini comĩdari s plane ñ eam que
in ñ intelligendo & insipientiȩ. qͣm que¬
in patientiȩ imitatione consistat. Noꝙ¬
enim succensentis similiter. s ne plan¬
gentis qͥdem uideret᷑ uox si dixisset. ho¬
mo cum sub dĩ onere eẽt ñ recalcitrauit:
ut ium̃tum factus ẽ apud eũ. Quis ñ
illi ium̃to plurimum inuideret. cuiꝰ
in humili tergo ad comiñ dationem
ineffabilis sue mansuetudinis digna¬
tus ẽ sedere saluator: si cum illius tam
p̃ciosi oneris gestatione intelligentiam
quoq tam singłaris habuisset honoris:
Ut ium̃tum gͦ esto minime tam̃ uinĩ¬
tum: ꝑatienter qͥdem sustinens onus.
s honorẽ intelligens sapient᷑: & delecta¬
biliter cogitans tam ipsius oneris qͣ¬

Expanded text:
quodam loco de se loqui et dicere Deo non quodam loco de se loqui et dicere Deo non sine quadam congratulatione videtur: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum? Puto, imo non puto, sed scio, similitudinem aliquam jumentorum homini commendari; sed plane non eam quae in non intelligendo, et insipientiae, sed patientiae imitatione consistat. Nenim succensentis similiter, sed ne plangentis quidem videretur vox, si dixisset: Homo cum sub onere Dei esset, non recalcitravit; ut jumentum factus est apud eum. Quis enim non illi jumento plurimum invideret, cujus in humili tergo ad commendationem ineffabilis suae mansuetudinis dignatus est sedere Salvator, si cum illius tam pretiosi oneris gestatione intelligentiam quoque tam singularis habuisset honoris? Ut jumentum igitur esto, minime tamen jumentum: patienter quidem sustinens onus, sed honorem intelligens; sapienter et delectabiliter cogitans tam ipsius oneris qu
Abbreviated transcription (Latin):
in futura: quo ui delicet nec moliatur
a tergo. nec a facie mali qͥppiã inmucꝰ
intentet. Siqͥdem omĩno opus erit
illie custode. opꝰ erit duce fideli opꝰ erit
consolatore magno. ꝓpter horribiles
illas uisiones: ñ minus qͣm hic adiuto¬
re et ꝓpugnatore. contra minsibiles
temptatores. Glificate itaq dilectissi¬
ii et portate interim xp̃m in corpore
uro: onus delectabile. suaue pondꝰ sar¬
cinam salutarem. Etiam si p̃mere ali¬
quando forte uidet᷑. etiam si interdũ
latera tondit. et flagellat recalcit᷑ntẽ:
etiam si qͣndoq in chamo et freno ma¬
xillas constͥngit et cohercet omĩno feli¬
citer. Esto ut ium̃tum qui saluatorem
portas. s ñ tam̃ penitus ut ium̃tum.
Homo cum in honore eẽt ñ intellexit:
comparatꝰ ẽ ium̃tis insipientib &e simi¬
lis factus ẽ illis. Quid enm tantoꝑe ut
plangit ꝓpħa uł arguit in homine
similitudinẽ ium̃toꝵ. p̃sertim qui alio

Expanded text:
in futuram, quo videlicet nec moliatur in futuram, quo videlicet nec moliatur a tergo, nec a facie mali quidpiam inimicus attentet. Siquidem omnino opus erit illic custode, opus erit duce fideli, opus erit consolatore magno propter horribiles illas visiones; non minus quam hic adjutore et propugnatore contra invisibiles tentatores. 3. Glorificate itaque, dilectissimi, et portate interim Christum in corpore vestro, onus delectabile, suave pondus, sarcinam salutarem; etiamsi premere aliquando forte videtur; etiamsi interdum latera tundit, et flagellat recalcitrantem; etiamsi quandoque in camo et freno maxillas constringit et coercet; omnino feliciter. Esto ut jumentum, qui Salvatorem portas; sed non penitus ut jumentum. Homo, inquit, cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Quid enim tantopere vel plangit Propheta, vel arguit in homine similitudinem jumentorum, praesertim qui alio
Abbreviated transcription (Latin):
to inquit circũdabit te ueritas eius
Necessaria plane insuꝑabilis ꝓtectio
ueritatis. ñ mͦ interim in carne degen¬
ti. s postmodũ exeunti: & nunc qͥdẽ
ob ꝑicłosos conflictus. tunc uͦ ob
monstruosos occursꝰ sp̃uum maligno¬
rum. Nempe et scĩssimã illam głosi
martini animã. uoluit pars inimica
nocere: et cruenta bestia sciens qd mo¬
dicum iam tempꝰ haberet dota ꝑfecto
insana maliciȩ infatigabilis ñ ẽ ue¬
rita ꝓpt̾ assistere ei quoq in quo ni¬
chil habebat: immo uͦ ad ipsũ etiam
regem głȩ accedere impudentissi ma
demeritas illa p̾sumpsit. sicut ipse te¬
stat᷑. uenit enim pͥnceps mundi huiꝰ.
&e in me ñ inuenit quioqͣm. felix aĩa
q̃ sic interim temꝑtationũ iacła scuto
in se coalescere passa omĩno ñ confun¬
datur cum loquet᷑ inimicis suis in por
quẽ sic circiundat clipeus ueritatis ut
introitũ quoq & exitum eiꝰ custodiat:
exitum utiq ab hac uita. et introitũ

Expanded text:
to, inquit, circumdabit te veritas ejus. to, inquit, circumdabit te veritas ejus. 2. Necessaria plane insuperabilis protectio veritatis non modo interim in carne degenti, sed et postmodum exeunti: et nunc quidem ob periculosos conflictus, tunc vero ob monstruosos occursus spirituum malignorum. Nempe et sanctissimam illam gloriosi Martini animam voluit pars inimica nocere, et cruenta bestia sciens quod modicum jam tempus haberet, tota profecto insania malitiae infatigabilis non est verita prope assistere ei quoque in quo nihil habebat. Imo vero ad ipsum etiam Regem gloriae accedere impudentissima temeritas illa praesumpsit, sicut ipse testatur: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non invenit quidquam . Felix anima, quae sic interim tentationum jacula scuto in se coalescere passa, omnino non confundatur cum loquetur inimicis suis in portquem sic circumdat clypeus veritatis, ut introitum quoque et exitum ejus custodiat: exitum utique ab hac vita, et introitum
Abbreviated transcription (Latin):
N spe uiuimꝰ fr̃s nec deficimꝰ in tͥbulati¬
one p̃senti: qͦd in expectatione simus
in defectibilium gaudioꝵ. Neq enim
uana nobis hec expectatio aut dubia speᷤᷤ
uidetur innixa nimirũ et̾nȩ ꝓmissidib
ueritatis. Deinde etiam ex ꝑceptione
p̃sentium munerũ. firma ẽ expectatio
futuroꝵ: et p̾sentis gr̃ȩ uirtꝰ nimis credi¬
biliter attestat᷑ felicitatẽ ꝓmisse głȩ si¬
ne dubio secuturam. Nempe dñs uir¬
tutum ipse ẽ rex głȩ: & in hymno qͦq
glȩ patrem potentis gr̃e: cui et inpsal
mo canimꝰ. quia miscdiam et uerita¬
tem diligit d̾s. gram et glam dabit
dñs. Uiriliter gͦ sustineat in hoc scło
pietas colluctationẽ: &e ꝑsecutionem
qͣmlibet equanimit᷑ patiat᷑. Quid ni
toleret omĩa. que ad omĩa ualet: pro¬
missionẽ habens uitȩ eiꝰ que nunc ẽ
et futurȩ: Repugnet fortiter impug¬
nanti: quia et repugnanti ꝓpugnator
aderit inlefessus et triumphanti ñ
deerit largissimus remunerator. Seu¬

Expanded text:
n spe vivimus, fratres, nec deficimus in tribulatione praesenti, quod in exspectatione simus indefectibilium gaudiorum. Neque enim vana nobis haec exspectatio, aut dubia spes videtur, innixa nimirum aeternae promissionibus veritatis. Deinde etiam ex perceptione praesentium munerum firma est exspectatio futurorum, et praesentis gratiae virtus nimis credibiliter attestatur felicitatem promissae gloriae sine dubio secuturam. Nempe Dominus virtutum ipse est rex gloriae: et in hymno quoque mus Patrem pmo canimus: Quia misericordiam et 839 veritatem diligit Deus, gratiam et gloriam dabit Dominus . Viriliter ergo sustineat in hoc saeculo pietas colluctationem, et persecutionem quamlibet aequanimiter patiatur. Quidni tolleret omnia, quae ad omnia valet, promissionem habens ejus vitae, quae nunc est, et futurae? Repugnet fortiter impugnanti: quia et repugnanti propugnator aderit indefessus, et triumphanti non deerit largissimus remunerator. Scu
Abbreviated transcription (Latin):
Leuemus corda nr̃a cum manib ad
dm̃. Plane io suadebat: ut a sinistro
latere erigerent᷑ ad dextrum. Scłarĩ
milicia fr̃s in sinistro tantum latere
clipeum portat: ñ imitem᷑ si inter eos
nolumus deputari. quos huic scło
militans dõ implicat se negociis scła¬
rib: hoc ẽ scutum applicat ñ tam dex
bis latus tegendũ ẽ: si meministis. Scu¬
to inquit circiudabit te ueritas eius.
Et apł̃s ipse. ꝑ arma inquit iustitiȩ. a
dextris & a sinistͥs. Ceterum ipsã audi
iustitiam: forte enim ñ eadem utriq
lateri forma p̃scbitur. Nempe huic qͥde
mandat᷑ ñ uosmet ipsos defendentes
nolite locum dare diabolo: & item. re¬
sistite diabolo. & fugiet a uobis. Audi
adhuc quomͦ latus tegas utrumq. Pro¬
uidentes bona ait idem apłs. ñ tantũ
coram dõ: s etiam corã hominib. Hec
ẽ enim uoluntas d̃i: ut bene facientes

Expanded text:
Levemus corda nostra cum manibus ad Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Plane id suadebat, ut a sinistro latere erigerentur ad dextrum. Saecularis militia, fratres, in sinistro tantum latere clypeum portat: non imitemur, si inter eos nolumus deputari, quos huic saecumilitans Deo, implicat se negotiis saecularibus : hoc est, scutum applicat non tam dexbis latus tegendum est, si meministis. Scuto, inquit, circumdabit te veritas ejus: et Apostolus ipse, Per arma, inquit, justitiae a dextris et a sinistris . Caeterum ipsam audi justitiam. Forte enim non eadem utrique lateri forma praescribitur. Nempe hinc quidem mandatur, Non vosmetipsos defendentesNolite locum dare diabolo . Et item, Resistite diabolo, et fugiet a vobis . Audi adhuc quomodo tegas latus utrumque. Providentes bona, ait idem apostolus, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Haec est enim voluntas Dei, ut benefacientes
Abbreviated transcription (Latin):
dextrum sibi ꝓpter me passus ẽ latus fo¬
di: qd̾ uidelicet ñnisi de dextera mͥ ꝓpi¬
nare uellet: ñnisi in dextera locumpa¬
rare refugii. Utinam ego talis merear eẽ
columba que in foramine petre habi¬
tet: & in foramine lateris dextri. Consi¬
dera tam̃ hoc qͥdem uulnus eum peni¬
tus ñ sensisse: neq enim illud excipere
uoluit. nisi iam soporatꝰ in morte: ut
moneret de qͣmdiu uiuis. in huiꝰ semꝑ
lateris uigilare custodia: s &e mortuã
censeri amimã. eam oportere. que qͥdẽ
ꝑniciosa insensibilitate dissimulet. in
dextera sibi uulnus infligi. Merito qͥ¬
dem in sinistro latere positum dicit᷑ eẽ
cor hominis: qd̾ affectio eiꝰ ꝓna sit semꝑ
&e ꝓcliuis in terram. Nec sane ignora¬
bat hoc. qui miserabilit̾ ingemiscens.
uifica me scdm uerbũ tuum. S ne ĩs
qͥdem in hoc nos pondere conditioĩs
humane et grauedine cordis remañe
uolebat: qui sic ãmonens loquebat᷑.

Expanded text:
dextrum sibi propter me passus est latus fodextrum sibi propter me passus est latus fodi: quod videlicet nonnisi de dextera mihi propinare vellet, nonnisi in dextera locum parare refugii. Utinam ego talis merear esse columba, quae in foramine petrae habitet, et in foramine lateris dextri. Considera tamen hoc vulnus eum penitus non sensisse. Neque enim illud excipere voluit, nisi jam soporatus in morte: ut moneret te, quamdiu vivis, in hujus semper lateris vigilare custodia; sed et mortuam censeri eam animam oportere, quae quidem perniciosa insensibilitate dissimulet in dextera sibi vulnus infligi. Merito quidem in sinistro latere positum esse dicitur cor hominis, quod affectatio ejus prona sit semper et proclivis in terram. Nec sane ignorabat hoc miserabiliter 845 ingemiscens:  ne his quidem in hoc pondere nos conditionis humanae et gravedine cordis volebat remanere qui sic admonens loquebatur: