comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ ut putarent qui credebant in xp̃m sine illis uete¬
ribus sacramenis saluos eẽ non posse. hoc enĩ contende¬
bait antiochiae qui ex circũcisione crediderant contra
quos paulus ꝑseueranter acriterq: confligit ipsũ uerõ
paulũ non ad hocidegisse quoduł timotheũ circũcidit
uel cencris uotũ persoluit uel hierusolimis aia coboam¬
monitus cumeis quiuouerant legitima illa celebranda
suscepit ut putareuider&ur pereas sac ram̃ta etiã xp̃ia¬
nam salutẽ dari. sed ne illa quae priorib: ut congrue¬
bat temporib: in umbris rerum futurarũ ds̃ fieri
iusserat tam quam ido latriam gentilium damnare
crederetur : Hoc ẽ enim quod illiia cobait. auditum
de illo esse quod discessionem doceata morse quod utiq
nefas . ẽ. ut credentes in xp̃m discendantur a proph&a
xp̃i tamquam eius doctrinã detestantes atq: damnan¬
tes de quo ipsexp̃s dicit. sic rederetis morsi. crederetis

Expanded text:
ueritatem, ut putarent, qui credebant in Christum, sine illis ueteueritatem, ut putarent, qui credebant in Christum, sine illis ueteribus sacramentis saluos se esse non posse. hoc enim contendebant Antiochiae, qui ex circumcisione crediderant, contra quos Paulus perseueranter acriterque confligit. ipsum uero Paulum non ad hoc id egisse, quod uel Timotheum circumcidit uel Cenchris uotum persoluit uel Hierosolymis a Iacobo admonitus cum eis, qui uouerant, legitima illa celebranda suscepit, ut putari uideretur per ea sacramenta etiam Christianam salutem dari, sed ne illa, quae prioribus, ut congruebat, temporibus in umbris rerum futurarum deus fieri iusserat, tamquam idolatriam gentilium damnare crederetur. hoc est enim, quod illi Iacobde illo esse, quod discissionem doceat a Moyse, quod utique nefas est, ut credentes in Christum discindantur a propheta Christi tamquam eius doctrinam detestantes atque damnantes, de quo ipse Christus dicit: Si crederetis Moysi, crederetis
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis culmen recepta exomni parte uerax atq indu¬
bitanda ꝑsistats namsi hoc fecit petrus quod facere de¬
buit mentitus ẽ paulus quod eum uiderit non recte in¬
gredientem adueritatẽ euangelii. quisquis enimhoe facit
quod facere deber& recte utiq facit etideo falsum
deillo dic̃ quidicit eũ non recte fecisse qđ eũ nouit facere
debuis se si aut̃ uerũ scripsit paulus. uerum ẽ quod p&ris
non recte tunc ingrediebatur adueritatẽ euangelii idergo
faciebat quod facere non debebat. et sitȩ aliquid paulus ipse
quammendaciter aliquid insua epistula posuis se etepistola
qua lib& quantomagis in illa inqua ꝓlocutus ẽ ait . qua eaut̃
scribo uob eccecorã dõ quia non mentior. Ego quidẽ illud perũ¬
sicegis secredo ut gentes cogeret iudaitare. hoc enim lego
scripsisse paulum quem mentitũ eẽ noncredo et ideo non
recte agebat hoc petrus : erat enim contra euangelii

Expanded text:
ritatis culmen recepta ex omni parte uerax atque induritatis culmen recepta ex omni parte uerax atque indubitanda persistat. nam si hoc fecit Petrus, quod facere debuit, mentitus est Paulus, quod eum uiderit non recte ingredientem ad ueritatem euangelii. quisquis enim hoc facit, quod facere debet, recte utique facit et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod eum nouit facere debuisse. si autem uerum scripsit Paulus, uerum est, quod Petrus non recte tunc ingrediebatur ad ueritatem euangelii; id ergo faciebat, quod facere non debebat. et si tale aliquid Paulus ipse quam mendaciter aliquid in sua epistula posuisse, et epistula qualibet, quanto magis in illa, in qua praelocutus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior. Ego quidem illud Petrusic egisse credo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recte agebat hoc Petrus; erat enim contra euangelii
Abbreviated transcription (Latin):
conuincitur quia in alium sensũ d&orquere non possunt
falsa cẽ contendunt. Ita tam̃ ut eandem falsitatẽ non
scribentib apostolis tribuant sed nescio quib: codicum cor¬
ruptorib: quod tam̃ quia nec plurib siue antiquorib: ex¬
emplarib: nec p̃cedentis linguae auctoritate unde
latinilibri int̃p̃tatis unt probare aliquando potuerunt
notis sima omnib ueritate superati confusiq discedun
sta ne norintellegit scã prudensiatua quanta malitne
Ilorũ poatescat oecasio sinon abaliis a postolicas litteras
ce falsatas sedipsos a postolos falsa scripsis sedicauus
Nonẽ in quis credibile hocimpetro prulũ qđ ipse pauli
fcertat curguis se e: nunc quaero quid feciers qiuid
scripserit : quaero hoc ad qua estionemquam suscepa
siapsene ꝑtinet ut ueritas diuinarũ scriꝑtura rumao
mam fidem aedificandã memoriae conmendata non
a quib lib& sed abipsis a postolis acꝑ hoc in canonicũ aucto¬

Expanded text:
conuincitur, quia in alium sensum detorquere non possunt, conuincitur, quia in alium sensum detorquere non possunt, falsa esse contendunt, ita tamen, ut eandem falsitatem non scribentibus apostolis tribuant sed nescio quibus codicum corruptoribus. quod tamen quia nec pluribus siue antiquioribus exemplaribus nec praecedentis linguae auctorLatini libri interpretati sunt probare aliquando potuerunt, notissima omnibus veritate superati confusique discedunt. Itane non intelligit prudentia sancta tua, quanta malitiae illorum patescat occasio, si non ab aliis Apostolicas litteras esse falsatas, sed ipsos Apostolos falsa scripsisse dicamus? » 7. « Non est, inquis, credibile, hoc in Petro Paulum, quod ipse Paulus fecerat, arguisse. Non nunc inquiro quid fecerit, sed quid scripserit quaero. Hoc ad quaestiomaxime pertinet, ut ueritas diuinarum scripturarum ad nostram fidem aedificandam memoriae commendata non a quibuslibet, sed ab ipsis apostolis ac per hoc in canonicum aucto
Abbreviated transcription (Latin):
em restitisse. Non ob aliud nisi quod gentes cogeret
iudaitare atenim satius ẽ credere a postolũ paulum
aliquid nonuere scripsisse quam a postolum petrum
non recte aliquid egisse. Hoc si ita ẽ dicamus quod ab¬
sit satius esse credere mentiri euangeliũ quam negatũ
prophetã ad nõdõ tam excellenter electum et in con¬
cupiscenda atq: abducenda uxore aliena conmisis¬
seadulteriũ et in marito eius negando tam horrendd
homicidiũ immo uero scam̃ scripturã in summoetcae¬
lesti auctoritatis culmine conlocatã deueritate eius
certus ac securus legã & inueritate eius homines uel
a ꝓbatas uel emendatus uel damnatos ueraciter discã
potius quam facta humana duminquibdam laudabi¬
us excellentiae personis aliquando credere timeo rep̃¬
hendenda ipsa diuina eloquia mihi s intubiq suscepta :
manichaei plurima diuinarũ scripturarũ quib: eorũ
ne farioserror clarissima sententiarũ perspicuitate

Expanded text:
em restitisse non ob aliud, nisi quod gentes cogeret em restitisse non ob aliud, nisi quod gentes cogeret iudaizare? \'At enim satius est credere apostolum Paulum aliquid non uere scripsisse, quam apostolum Petrum non recte aliquid egisse.\' hoc si ita est, dicamus — quod absit — satius esse cprophetam a domino deo tam excellenter electum et in concupiscenda atque abducenda uxore aliena commisisse adulterium et in marito eius necando tam horrendum homicidium. immo uero sanctam scripturam in summo et caelesti auctoritatis culmine conlocatam de ueritate eius certus ac securus legam et in ea homines uel adprobatos uel emendatos uel damnatos ueraciter discam potius, quam, facta humana dum in quibusdam laudabilis excellentiae personis aliquando credere timeo reprehendenda, ipsa diuina eloquia mihi sint ubique suspecta. Manichaei plurima diuinarum scripturarum, quibus eorum nefarius error clarissima sententiarum perspicuitate
Abbreviated transcription (Latin):
humiltate et ueraci d&emetipso cogitatione qua nisi
esses p̃ditus non utiq diceres utinam merere mur
conplexis luos & conlatione mutua uel doceremus
aliqua uel disceremuss quod site ipsum consideratio
neuitae acmorũ tuorũ nonsimulate non fallaciter
dixis secredo Quanto magis aequum .ẽ. me credere
apostolũ paulũ non aliud sensisse quã scripserit. ubidic̃
de petro et barnaban cumuiderim quia non recte iN¬
grediunsur adueritat̃ euangelii. Dixipetro corã omnib
situcumsis iuda cus gentiliter et non iudaicae uiuis.
quomodo gentes cogis iudaitare. De quo enimcertus sũ
quod me scribendo uelloquendo non fallat si fallebat
apostolus filios suos quos iterum parturiebat donec
dicens quae aut̃ scribo uob ecce corã dõ non mentior.
Non tam̃ ueraciter scribebat. sed nescio qua despensato¬
ria simulatione fallebat uidisse sepetrũ et barnaban
Ñ recte in gredientes adueritat̃ euangelii ac petro infaci¬

Expanded text:
humilitate et ueraci de temet ipso cogitatione, qua nisi humilitate et ueraci de temet ipso cogitatione, qua nisi esses praeditus, non utique diceres: utinam complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremusne uitae ac morum tuorum non simulate, non fallaciter dixisse credo, quanto magis aequum est me credere apostolum Paulum non aliud sensisse, quam scripserit, ubi ait de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: si tu: cum sis Iudaeus, gentiliter et-non Iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? de quo enim certus sim, quod me scribendo uel loquendo non fallat, si fallebat apostolus filios suos, quos iterum parturiebat, donecdicens: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, non tamen ueraciter scribebat, sed nescio qua dispensatoria simulatione fallebat, uidisse se Petrum et Barnaban non recte ingredientes ad ueritatem euangelii ac Petro in faci
Abbreviated transcription (Latin):
inluditur ego enim fateor caritatituae solis eis
scripturarum libris quae iam ca nonicae appellan¬
tur didici hunctimorem honoremq: deferre ut nul¬
lum eorum auctorem scribendo aliquid errasse
firmissime credam. Acsialiquid in eis offendero
litteris quod uideatur contrariũ ueritati nihilali¬
ud quã uel mendosum eẽ codicem uel interp̃tem
nonas secutũ eẽ quod dictumẽ. uel minime intellexis¬
senon ambigam alios aut̃ ita lego ut quanta libet
scĩtate doctrina quae p̃polleant. Nonideo uerum
putem quia ipsi ita senserunt. sed quia mihi uel per
illos auctores canonicos uel probabili ratione quod
a uero non abhorreat persuadere potuerunt.
Necte mihi frat̃ sentire aliud existimo prorsusiuir
nonte arbitror siclegituos libros uelle tamqua pno¬
pbetarũ uel a poscolorũ dequorum scriptis quod omni
errore careant dubitare nefariũ ẽ absithoc apian

Expanded text:
inluditur. ego enim — fateor caritati tuae — solis eis inluditur. ego enim — fateor caritati tuae — solis eis scripturarum libris, qui iam canonici appellantur, didici hunc timorem honoremque deferre, ut nullum eorum auctorem scribendo errasse aliquid firmissime credam ac, si aliquid in eis offendero litteris, quod uideatur contrarium ueritati, nihil aliud quam uel mendosum esse codicem uel interpretem non adsecutum esse, quod dictum est, uel me minime intellexisse non ambigam. alios autem ita lego, ut, quantalibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo uerum putem, quia ipsi ita senserunt, sed quia mihi uel per illos auctores canonicos uel probabili ratione, quod a uero non abhorreat, persuadere potuerunt. nec te, mi frater, sentire aliud existimo; prorsus, inquam, non te arbitror sic legi tuos libros uelle tamquam prophetarum uel apostolorum, de quorum scriptis, quod omni errore careant, dubitare nefarium est. absit hoc a pia
Abbreviated transcription (Latin):
num sit unde conloquimur siue arduũ atq difficile
hocipsum edoce obsecrote qͦ ñm modo as sequi ualeamis
utcum forte aliquid nos mouet quod nobis & si noncau¬
qs adtendentib certe tardius intellegentib non pro¬
batum ẽ & quid nob̵ uideatur contra conamuras sere¬
re si hocaliquanto securiore libertate dicamus Non
incidamus in suspitionẽ puerilis iactantia e quasi rõ
nomini famã uiros in lustres accusando quaeramis.
siautem asperum aliquid refellendi necessitate de¬
promptũ quõtolerabile fiat leoniore circũ funda¬
mus eloquio litum melle glaudio stringere iudice¬
mur nisi forte ille modus ẽ. Quo utrumq hoc uitiũ
ueluitii suspitionem caueamus sicum doctiorẽ amico
sic disputemus: ut quicquid dixerit necessis sit a pro¬
bare nequaerendi saltim causa liceat aliquantulũ
reluctari tum uero sineullotimore offensionis
tam quam incampoluditur. sed mirum si nobis non

Expanded text:
num sit, unde conloquimur, siue arduum atque difficile, num sit, unde conloquimur, siue arduum atque difficile, hoc ipsum edoce, obsecro te, quonam modo adsequi ualeamus, ut, cum forte aliquid nos mouet, quod nobis etsi non cautius adtendentibus, certe tardius intellegentibus non probatum est, et, quid nobis uideatur, contra conamur adserere, si hoc aliquanto securiore libertate dicamus, non incidamus in suspicionem puerilis iactantiae, quasi nostro nomini famam uiros inlustres accusando quaeramus, si autem aliquid asperum refellendi necessitate depromptum, quo tolerabile fiat, leniore circumfundamus eloquio, litum melle gladium stringere iudicemur, nisi forte ille modus est, quo utrumque hoc uitium uel uitii suspicionem caueamus, si cum doctiore amico sic disputemus, ut, quicquid dixerit, necesse sit adprobare nec quaerendi saltem causa liceat aliquantulum reluctari. Tum uero sine ullo timore offensionis tamquam in campo luditur, sed mirum, si nobis non
Abbreviated transcription (Latin):
poposceram dederis quod a pertius mihi intimare cupio
quamuis hilarior quidam uultus litterarumtuarũ
etiam me hoc impetrasse significare uideatur
sitamen postlectamillã missaesunt quodineis mini¬
meapparet petis uel potius fiducia caritatis uibes
ut in scripturarũ camposine nr̃o inuicem doloiono
laudamus e quidem quantũ adme adtinet serionos
ista quã ludo agere mallem quodsi hoc uerbum tibi
propter facilitatem ponere placuit ego fateor ma¬
ius aliquid expeco ab enignitate uiriumtuarũ poni¬
dentia uiae docta etotiosa annos astudiosa ingenio¬
sadiligentia haec tibi non tantũ donante . Verũ etiã
ditante spũscõ ut in magnis et laboriosis qua estionib
Nontam quam ludentẽ in camposcripturarũ sedito
montib anhelantẽ adiuues. si autem propter hilari¬
tatem quam eẽ intercarissimos disserentes decet pu¬
ta stidicendum eẽ ludamus siue illud a pertum et pla¬

Expanded text:
poposceram, dederis. quod apertius mihi intimari cupio, poposceram, dederis. quod apertius mihi intimari cupio, quamuis hilarior quidam uultus litterarum tuarum etiam hoc me impetrasse significare uideatur, si tamen post lectam illam missae sunt, quod in eis minime apparet. Petis uel potius fiducia caritatis iubes, ut in scripturarum campo sine nostro inuicem dolore ludamus. equidem, quantum ad ad me adtinet, serio nos ista quam ludo agere mallem. quodsi hoc uerbum tibi propter facilitatem ponere placuit, ego, fateor, maius aliquid expeto a benignitate uirium tuarum prudentiaque tam docta et otiosa, annosa, studiosa, ingeniosa diligentia haec tibi non tantum donante, uerum etiam dictante spiritu sancto, ut in magnis et laboriosis quaestionibus non tamquam ludentem in campo scripturarum, sed in montibus anhelantem adiuues. si autem propter hilaritatem, quam esse inter carissimos disserentes decet, putasti dicendum esse \'ludamus\', siue illud apertum et pla
Abbreviated transcription (Latin):
in dno sclutem. Iampridẽ tuae caritati pro¬
lixam epistolam misi respondens illituae quã per scm
filiumtuũ asteriũ nunciam non solũ fratrẽ uerum
etiam collegam meã i misissete recolis. Quae utrum
in manus tuas peruenire meruit adhuc nescionisi qđ
ꝑ fratrem sincerissimũ firmũ scripsi ille quite primũ
gladio petit stilo repulsus ẽ ut sit humanitatis mea e
atq iustitiae accus antem rep̃hendere non respon¬
dentem hoc solo tenuissimo indicio ut cumq conitio
legis sete illam epistulammeã . In ea quippe deplora¬
ui tantam in teruos extitis sediscordiã de quorum taNTa
amicitia quaqua uersum eam fama diffuderat cari¬
tas fraterna gaudebat quod non feci rep̃hendendo ger¬
manita tem tuã cuius in eare aliquã culpã mecog¬
nouisse non ausimdicere sed dolendo humanã miseriã
cuius in amicitus mutua caritate retinendis quanta¬
libet illa sit incerta permansio ẽ uerum illud malue¬
ram tuis nosse rescriptis utrum mihi ueniam quam

Expanded text:
in domino salutem. Iam pridem tuae caritati prolixam epistulam misi respondens illi tuae, quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc iam non solum fratrem, uerum etiam collegam meum, misisse te recolis. quae utrum in manus tuas peruenire meruerit, adhuc nescio, nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille, qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque iustitiae accusantem reprehendere, non respondentem. hoc solo tenuissimo indicio utcumque conicio legisse te illam epistulam meam. in ea quippe deploraui tantam inter uos extitisse discordiam, de quorum tanta amicitia, quaqua uersum eam fama diffuderat, caritas fraterna gaudebat. quod non feci reprehendendo germanitatem tuam, cuius in ea re aliquam culpam me cognouisse non ausim dicere, sed dolendo humanam miseriam, cuius in amicitiis mutua caritate retinendis, quantalibet illa sit, incerta permansio est. uerum illud malueram tuis nosse rescriptis, utrum mihi ueniam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
consentio primo qñm per nescio quos circuitus id agunt
tasti. ut post nescio quanta uolumina saeculorum ite¬
rum adistam sarcinam corruptibilis carnis & supplicia¬
pendenda redeundum sit: qua opinione quidhorri¬
bilius cogitare possit ignoro: deinde quis tandem ius¬
tus defunctus ẽ de quo non si istiuera dicunt solliciti es¬
se debeamus ne insinu a brahae peccans in flammas il¬
lius diuitis deiciatur. Cur enim non & post hoc cor¬
pus peccari possit si & ante potuit : Postremo longe
aliud ẽ in adam peccasse & ideo in adam id est in carnẽ
quae exadam propagata .ẽ. Tamquam in carcerem
trudi: Illam uero opinionem quod exuna fiant om¬
nes animae. nec discutere uolo nisi necesse sit atq uti¬
nam ista dequa nunc agimus siuera ẽ. sic abste defen¬
datur ut hoc necesse iam nonsit. Quamuis autemde¬
siderem rogem uotis ardentibus exoptem ex pectem
ut perte mibi dñs huius rei auferat ignorantiam : Ta¬

Expanded text:
consentio: primo quoniam per nescio quos circuitus id agunt consentio: primo quoniam per nescio quos circuitus id agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam sarcinam corruptibilis carnis et suppliciapendenda redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro; deinde quis tandem iustus defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiciatur? cur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit? postremo longe aliud est in Adam peccasse, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentibus exoptem et expectem, ut per te mihi dominus huius rei auferat ignorantiam, ta
Abbreviated transcription (Latin):
datur: haec autem difficultas &iam illos sequitur qui
iam hic ex istentes alibi animas & abinitio diuinorum
operum praeparatas ad ño mitti opinantur incorpora.
Nam & his hocidem quaeritur. si animae inculpate oboe
dienter ueniunt quomittuntur. Cur in paruulis si
non baptizatiuitam istam finier int puniuntur: eadẽ
prorsus inutraq: sententia difficultas ẽ illi sibi uidentur
dehac facilius exire quaestione: qui animas ad seuerant
promeritis uitae prioris singulas singuliscorporibus
inplicari. hoc enim putant esse inadam mori. in carne
scilicetquȩ propagata ẽ ex adam supplicia pendere
aquo reatui quiunt gratia xp̃i liberat pusillos cum
magnis hoc quidem recte ueraciter optinet quod gra¬
tia xp̃i liberata reatu peccatorum pusillos cum magnis
sed in alia superiore peccare animas & inde praecipita¬
ri in carceres carneos: noncredo. non ad quiesco. non

Expanded text:
datur. Haec autem difficultas etiam illos sequitur, qui datur. Haec autem difficultas etiam illos sequitur, qui iam existentes alibi animas et ab initio diuinorum operum praeparatas a deo mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae obdienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finieriut, puniuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam. supplicia pendere, a quo reatu, inquiunt, gratia Christi liberat pusillos cum magnis. hoc quidem recte, ueraciter, optime, quod gratia Christi liberat a reatu peccatorum pusillos cum magnis. sed in alia superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, non adquiesco, non
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s reuertetur ad dñm qui dedit illum: Istam
confirmat sententiam quam esse uolumus nostrã
Plus enim hoc suffragatur eis qui ex una putant
omnes esse animas. nam sicut conuertitur inquiunt
puluis in terram sicut fuit & tamen caro dequa hoc
dictum .ẽ. ad hominem non reuertitur ex quo propa¬
gata ẽ sed ad terram unde primus homo factus ẽ si
& sp̃s illius unius spũ propagatus non tamen adeũ
reuertitur sed ad dñm aquo illidatum. ẽ iuerum quia
hoc testimonium ita proistis sonat ut non omnimodo
huic opinioni quam defendi uolo uideatur esse con¬
traria admonendam tantum credidi prudentiam
tuam. pe talibus testimoniis ex his angustiis me coneris
eruere. Netalibus testimoniis fugiat optando ut ue¬
rum sit quod uerum non est. Tamen sifieri posset
optarem ut haec sententiam uera esset. sicut opto
ut siuera ẽ abscte liquidissime atq inuictissime defen¬

Expanded text:
et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata est, sed ad terram, unde primus homo factus est, sic et spiritus ex illius unius spiritu propagatus non tamen ad eum reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat, ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut, si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defen
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sacramentum paruuli moriantur. damnari enim
eas si sic de corpore exierint: & scã scriptura & scã est
testis ecclesia: unde illa de animarum nouarum creatio¬
ne sententia si hanc fidem fundatissimam non obpugnat
sit & mea si obpugnat non sit & tua : Nolo mibi dicatur
prohac sententia: debere accipi quod scriptum ẽ. qui
finxit sp̃m hominis in ipso. & qui finxit singillatim cor¬
da eorum aliquid fortissimum atque in uictissimum
requirendum ẽ. quod nos non cogat dm̃ credere ul¬
larum animarum sine culpa aliqua damnatorem
Nam uel tantumdem ualet uel plus est forsitan
creare quam fingere & tamen scriptum est. Cor
mundum crea in meds̃. Nec ideo putari potest anima
hoc loco optare sefieri priusquam aliquid esset. sicut
ergo iam existens creatur innouatione iustitiae
siciam ex istens fingitur cum formatione doctri¬
nae. Nec illud quod in ecclesiastenscriptum est
Tunc conuertetur in terram puluis sicut fuit

Expanded text:
i praeter Christi sacramentum paruuli moriantur. damnari enim eas, si sic de corpore exierint, et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia debere accipi, quod scriptum est: qui finxit spiritum hominis in ipso et: qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in Ecclesiaste scriptum est: tunc.conuertetur in terram puluis, sicut fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudinis xp̃iresurrecturi sumus in qua aetate et adam
conditum iudaei autum ant et dñm saluatorẽ legimus
surrexisse et multa alia de utroq: testamento in suffocat¬
nem heretici protuli ex quodie ita coepit hominem detestar
et omnes qui eiusdem dogmatis erant ut eos uoce publica
hostes dñi proclamaret: Et haec dixi non ut breuiter her¬
sim confutarem cuimultis uoluminib: respondendum .ẽ.
sed ut fidem tantae femina e ostenderem quae maluit in in¬
citias hominũ subire perpetuas quam dĩ offensam amici¬
tiis noxiis prouocare:¬

Expanded text:
plenitudinis Christi resurrecturi sumus, in qua et Adam plenitudinis Christi resurrecturi sumus, in qua et Adam conditum Iudaei autumant et dominum saluatorem legimus surrexisse\' et multa alia, quae de utroque testamento in suffocationem heretici protuli. ex quo die ita coepit hominem detestari et omnes, qui eiusdem dogmatis erant, ut eos uoce publica hostes domini proclamaret. et haec dixi, non ut breuiter heresim confutarem, cui multis uoluminibus respondendum est. sed at fidem tantae feminae ostenderem, quae maluit inimicitias hominum subire perpetuas quam dei offensam amicitiis noxiis prouocare
Abbreviated transcription (Latin):
manus et pedes. Ossa audis et carnẽ pedes et manus et
globos mihi histoicorũ atq: aeria quaedã deliramenta con¬
fingis. porrosiquaeriscur infans daemone corripiats
qui peccata non habuit aut inqua aetate resurrecturi su
muscum diuersa aetate moriamur ingratis suscipies
iudicia dñi abrssus multa : et õ profundum diuitiarũ sapien¬
tiae et scientiae dĩ quam inscrutabilia sunt iudicia eius et in¬
uestigabiles uiae illius. quis enim cognouit sensum dñi aut
quis consiliarius eius fuit. Aetatum autem diuersitas non
mutat corporum ueritatẽ. Cum enim corpora nostra coti¬
die fluant et aut crescant aut decrescant. ergotot erimus
homines quot cotidie commutamur. aut alius fui cum
decem annorũ essem alius cũ triginta. alius cum quinqa¬
ginta . alius quia iam toto canocapitesum. Igitur iuxta
ecclesiarum traditiones et apostolũ paulum illud ẽ res¬
pondendum quod in uirum perfectũ et in mensurã aetatis

Expanded text:
manus et pedes. ossa audis et carnem, pedes et manus; et manus et pedes. ossa audis et carnem, pedes et manus; et globos mihi Stoicorum atqfingis. 24. Porro si quaeris, cur infans a daemone corripiatur, qui peccata non habuit: aut in qua aetate resurrecturmus, cum diuersa aetate moriamur. ingratis suscipies: iudicia domini abyssus multa et: o profundum diuitiarum sapientiae et scientiae dei, quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum domini aut quis consiliarius eius fuit? aetatum autem diuersitas non mutat corporum ueritatem. cum enim corpora nostra cotidie fluant et aut crescant aut decrescant, ergo tot erimus homines, quot cotidie conmutamur? aut alius fui, cum decem annorum essem, alius, cum triginta, alius, cum quinquaginta, alius, quia iam toto cano capite sum? igitur iuxta ecclesiarum traditiones et apostolum Paulum illud est respondendum, quod in uirum perfectum et in mensuram aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
Aereum corpus niteris ad probare. Ergo et antequam pa¬
teretur quia contra naturã grauiorum corporũ super
mare ambulauit spiritale corpus habuit. Et a postolus
petrus quia et ipse superaquas pendulo incessit gradu
spiritale corpus habuisse credendus ẽ. Cum potentia
magis et uirtus ostendatur dĩ quando fit aliquid contra
naturã. Et ut scias insignorũ magnitudine . non naturae
mutationẽ sed dĩ omni potentiam de monstrari. qui am¬
bulauit infide. coepit infidelitate merge nisi eũ manus
dñi subleuas set dicentis. quare dubitasti modicae fidei:
Miror aut̃ te obdurare frontẽ loquente dño. Inferdigitũ
tuum huc et uide manus meas et porrige manum tuam
et mitte in latus meũ et noliesse in credulus sed fidelis.
Et alibi uidete manus meas et pedesmeos quia ipse ego
sum palpate et uidete quia sp̃s carnem et ossa non habet
sicut me habentem uidetis. Et cũ hocdixisset ostenditeis

Expanded text:
aetherium corporis niteris adprobare, ergo et, antequam paaetherium corporis niteris adprobare, ergo et, antequam pateretur, quia contra naturam grauiorum corporum super mare ambulauit, spiritale corpus habuit et apostolus Petrus, quia et ipse super aquas pendulo incessit gradu, spiritale corpus habuisse credendus est, cum potentia magis et uirtus ostenditur dei, quando fit aliquid contra naturam. et, ut scias in signorum magnitudine non naturae mutationem, sed dei omnipotentiam demonstrari, qui ambulabat fide, coepit infidelitate mergeri, nisi eum manus domini subleuasset dicentis: quare dubitasti, 2 modicae fidei? miror autem te obdurare frontem loquente v domino:infer digitum tuam hac et tan ge manus meas et porrige manum tuam et mitte in latus meum et noli esse incredulus, sed fidelis. et alibi: uidete manus meas et pedes, quia ipse ego sum. palpate et uidete, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me habentem uidetis. et cum hoc dixisset, ostendit eis
Abbreviated transcription (Latin):
quib: non sunt latera uentri et pectoris cohȩrentia.
Quilocutus ẽ lingua et palato acdentib: loquebatur.
sicut enim plectrũ cordis ita lingua in liditur dentib: et
uocalem red ditsonũ. Cuius palpatae sunt manus con¬
sequenter et brachia habuit. Cumigitur omnia mem¬
bra habuis sedicatur. necesse ẽ ut totũ corpus habuerit᷑
quod conficitur ex membris. Non utiq femineum sed
uirile id ẽ eiusdem sexus in quo mortuum .ẽ. Quodsi
obtenderis ergo et nos postresurrectionem comede¬
mus et quomodo clausis ingressus ẽ ianuis contranatu¬
ram pinguiũ et solidorũ corporũ audies. noli propt̃
cibũ resurrectionis fidem in calumniã trahere Nam
et archisynagogae filiae suscitatae ius sit cibũ dari
et latarus quatriduanus mortuus cum ipso inscribitur
inisse conuiuiũ neres urrectio eorum fantasmaputa retur.
si autem clausis ingressus ẽ ianuis et id circospiritale et

Expanded text:
quibus non sunt latera uentri et pectori cohaerentia; quibus non sunt latera uentri et pectori cohaerentia; qui locutus est, lingua et palato a dentibus loquebatur – sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et uocalem reddit sonum —; cuius palpatae sunt manus, consequenter et brachia habuit. cum igitur omnia membra habuisse dicatur, necesse est, ut totum corpus habuerit, quod conficitur ex membris, non utique femineum, sed uirile, id est eiusdem sexus, in quo mortuum est. quodsi obtenderis: \'ergo et nos post resurrectionem comedemus? et quomodo clausis ingressus est ianuis contra naturam pinguium et solidorum corporum?1\', audies: noli propter cibum resurrectionis fidem in calumniam trahere. nam et archisynagogi filiae suscitatae iussit cibum dari et Lazarus, quadriduanus mortuus, cum ipso scribitur inisse conuiuium, ne resurrectio eorum phantasma putaretur. sin autem clausis ingressus est ianuis et idcirco spiritale et
Abbreviated transcription (Latin):
nubentur quae naturã nubendi non habent. sed dehis
quae possunt nubere et xp̃i gratia acuirtute non nubuNTt
quod si opposueris quomodo ergo erimus similes angelo¬
rũ cum interangelos non sit masculus et femina. breuiter
absculta Non substantiã nobis angelorũ sed conuersatio¬
nem et beatitudinẽre promitti. quomodo et iohannes
baptista antequam decollaretur. angelus appellatus .ẽ
Et omnes scĩ acuirgines dĩetiam inistosaeculouitã in se
exprimunt angelorũ quando enĩ dicitur eritissimiles
an gelorum. similitudo promittitur non natura mu¬
tatur. simulq: responde quomodo illud interp̃teris.
quod thomas dñi resurgentis palpauerit manus et uide¬
rit latus lancea uulneratũ. et petrus inlitores tantem
conspexerit dñm et fauũ mellis ac partem p̾iscis assi come¬
dentem quistabat profecto habebat pedes qui monstrauit
uulneratũ latus utiq et uentrẽ et pectus habuit. sine

Expanded text:
nubentur\', quae naturam nubendi non habent, sed de his, nubentur\', quae naturam nubendi non habent, sed de his, qui possunt nubere et Christi gratia ac uirtute non nubant. quodsi opposueris: \'quomodo ergo erimus similes angelorum, cum inter angelos non sit masculus et femina?\' breuiter ausculta: non substantiam nobis angelorum, sed conuersationem et beatitudinem repromittit, quomodo et Iohannes Baptista, antequam decollaretur, angelus appel-, latus est et omnes sancti ac uirgines dei etiam in isto saeculo uitam in se exprimunt angelorum. quando enim dicitur: eritis similes angelorum, similitudo promittitur, non natura mutatur. Simulque responde, quomodo illud interpreteris, quod Thomas domini resurgentis palpauerit manus et uiderit latus lancea uulneratum et Petrus in litore stantem conspexerit dominum et fanum mellis ac partem assi piscis comedentem ? qui stabat profecto habebat pedes; qui monstrauit latus uulneratum, utique et uentrem et pectus habuit, sine
Abbreviated transcription (Latin):
ro: Ad in terrogata reticenti et instar colubri hucatq illuc
trans ferenti caput neferiretur: Quia inquã taces ego mihi
prote respondebo et consequentia inferã . si non resurgit
mulier mulier nec masculus masculus. non erit resurrec¬
tio mortuorũ quia sexus membra habet et membratotũ
corpus efficiunt : si aut̃ sexus et membra non fuerint ubi
erit resurrectio corporũ quaesine sexu non constat et
membris : Porrosicorporũ non fuerit resurrectio. nequa¬
quã erit resurrectio mortuorũ. sed et illud quod denup¬
tiis obicis si eadem membra fuerint sequi nuptias. asalua¬
tore dissoluitur. Erratis nescientes scripturas neq uir¬
tutem dĩ In resurrectione enim mortuorũ non nubent
neq nubentur. sed erunt similes angelorũ . Vbi dicitur
non nubent neq: nubentur. sexuum diuersitas demonstra
tur. Nemoenim de lapide et lignodicit non nubent neq:

Expanded text:
ro? Ad interrogata reticenti, et instar colubri huc atque illuc ro? Ad interrogata reticenti, et instar colubri huc atque illuc transferenti caput, ne feriretur; quia, inquam, taces, ego mihi pro te respondebo, et consequentia inferam. Si non resurget mulier, ut mulier, neque masculus, ut masculus, non erit resurrectio mortuorum; quia sexus membra habet, membra autem totum corpus efficiunt. Si autem sexus et membra non fuerint, ubi erit resurrectio corporum, quae sine sexu non constant et membris? Porro si corporum non fuerit resurrectio, nequaquam erit resurrectio mortuorum. Sed et illud quod de nuptiis objicis: Si eadem membra fuerint, sequi nuptias; a Salvatore dissolvitur dicente: Erratis nescientes Scripturas, neque virtutem Dei: in resurrectione enim mortuorum, non nubent, neque nubentur, sed erunt similes Angelorum . Ubi dicitur, non nubent, neque nubentur, sexuum diversitas demontur. nemo enim de lapide et ligno dicit: \'non nubent neque
Abbreviated transcription (Latin):
meritis peccatorum tali uel tali conditione generari.
ut uel corporum sanitate gauderent et parentum di
uitiis ac nobilitate uel in morbidas carnes et domos in opũ
uenientes poenas pristinorum luerent delictorum
et p̃senti saeculo atq: corporib quasi carpere cluderent᷑r
Quod cum audisset et admeretulis set indicans hominẽ
mihiq: incubuis set necessitas nequissimae ui perae ac mor¬
tiferae bestiae resistendi de quib: psalmista commemorat
dicens. netradas bestiis animam confitentẽ tibi et incre¬
padñe bestiis calami quiscribentes in iquitatẽ loquuntur
contra dñm mendaciũ et eleuant in excelsum os suum.
Conueni hominẽ et orationib: eiusquã decipere nitebatur
breui interrogatione conclusi. utrũ crederet futuram
resurrectionẽ mortuorũ annon. Quicum se credere res¬
pondisset. intuli. Eadem resurgent corpora analtera
Cũ dixis set eadem sciscitatus sũ. In eodem sexu an in alte¬

Expanded text:
meritis peccatorum tali uel tali condicione generari, meritis peccatorum tali uel tali condicione generari, ut uel corporum sanitate gavitiis ac nobilitate, vel in morbidas carnes, et domos inopum venientes, poenas pristinorum luerent delictorum, et praesenti saeculo atque corporibus, quasi carcere clauderentur. Quod cum audisset, et ad me retulisset, indicans hominem, mihique incubuisset necessitas nequissimae viperae ac mortiferae bestiae resistendi, de quibus Psalmista commemorat, dicens: Ne traaas bestiis animas confitentium tibi : Et, Increpa Domine bestias calami , qui scribentes iniquitatem, loquuntur contra Dominum mendacium, et elevant in excelsum os suum; conveni hominem, et orationibus ejus, quam decipere nitebatur, brevi interrogatione conclusi: Utrum crederet futuram resurrectionem mortuorum, an non? Qui cum se credere respondisset; intuli: Eadem resurgent corpora, an altera? Cum dixisset, 717 eadem; sciscitatus sum: In eodem sexu, an in alte
Abbreviated transcription (Latin):
deuita uerit lacus et cos instar habuerit ethnicorũ: quidã
ueterator et callidus atq: ut sibi uidebatur doctus acsci¬
olus menesciente coepit ei proponerequaestiones et dice¬
re quid peccauit in fans ut daemone corripiatur : inqua
aetate resurrecturisumus : si in ipsa quamorimur ergo
et nutricib postresurrectionẽ opuserit si in altera neqͥa
quamerit resurrectiomortuorũ. sed transformatio in:
alios. Diuersitas quoq sexus maris ac feminae erit an
nonerit : sierit sequentur et nuptiae et concubitus
et generatio si non erit sublata diuersitate sexus
eadem corpora non resurgent. Ad grauat enim ter¬
rena habitatio sensum multa curantem sed tenula et
spiritalia dicente a postolo seminatur corpus animale
surger corpus spiritale. Ex quib: omnib: probarecu¬
piebat rationabiles creaturas obquaedam uitia et antiqͥa
peccata incorpora esse delapsas et prodiuersitate ac

Expanded text:
deuitauerit lacus et eos instar habuerit ethnicorum. quidam deuitauerit lacus et eos instar habuerit ethnicorum. quidam ueterator callidus atque, ut sibi uidebatur, doctus ac sciolus me nesciente coepit ei proponere quaestiones et dicere: \'quid peccauit infans, ut daemone corripiatur ? in qua aetate resurrectuet nutricibus post resurrectionem opus erit. Si quam erit resurrectio mortuorum, sed transformatio in alios. diuersitas quoque sexus maris ac feminae erit an non erit ł. si erit, sequentur et nuptiae et concubitus et generatio. si non erit, subla tadiuersitate sexus eadem corpora non resurgent - ad grauat enim terrena habitatio sensum multa curantem —, sed tenuia et spiritalia dicente apostolo: seminatur corpus animale, resurgit corpus spiritale\' ex quibus omnibus probare cupiebat rationales creaturas ob quaedam uitia et antiqua peccata in corpora esse delapsas et pro diuersitate ac
Abbreviated transcription (Latin):
non habuit ubinam inaere concretio ubi sese haec
ipsa nescio qua colligere potuit crassitudo: si se¬
cum aliquid corporale de illa caelesti arcie Non
de tulit alienum ut uideo corpus ad tor menta
portabit.: Corpus itaq: esse. &iam extua ad ser¬
tione cognosce : Corpus ẽ: quod inficitur. quod
maculator. quod quacumq ex accidenti adiec¬
tione uitiatur: Hic ergo dudum. primogenitus
angelorũ Nunc princeps factus ẽ tenebrarũ¬
lis & ubique diffusus⁊ ex nullius enim factura e
corporeae materiale sumpsit exordium Et ideo
Coaeternus filius patri. quia ex nullo opere
conditus .ẽ: nullisq initus circumscriptus.
super omnia quae factori suo conpraehensibilia
atque corporea intra mundi corpus operatus. ẽ
incorporea maiestate diffunditur. Ex ingenito
genitus. id est expatre. sed semper cum patre
His quae excitauit exnihilo in discreta scĩ sp̃s socie¬
tate dominatur.
angam ergo breuiter quomodo hereticorum caenosos

Expanded text:
non habuit, ubinam in aere concretio, ubi sese haec non habuit, ubinam in aere concretio, ubi sese haec ipsa nescio quae colligere potuit crassitudo, si secum aliquid corporale de illa caelesti arce non detulit? alienum, ut uideo, corpus ad tormenta portabit. corpus itaque esse etiam ex tua adsertione recognosce. corpus est, quod inficitur, quod maculatur, quod quacumque ex accedenti adiectione uitiatur. Hic ergo dudum primogenitus angelorum nunc princeps factus est tenebrarlis et ubique diffusus; ex nullius enim Facturae corporeae materiale sumpsit exordium. et ideo coaeternus filius patri, quia ex nullo opere conditus nullisque initiis circumscriptus, super omnia quae figulo suo comprehensibilia atque corporea intra mundi corpus operatus est incorporea maiestate diffunditur, ex ingenito genitus, id est ex patre, sed semper cum patre, his quae excitavit ex nihilo indiscreta sancti spiritus societate dominatur.angam ergo breuiter, quomodo hereticorum caenosos
Abbreviated transcription (Latin):
uasti aeris non implebat. sed illum tantum modo¬
locum in quo erat occupabat : Quaecum ita sint.
quicquid locum occupat corpus est. Et nescio quomo¬
do locali lege non teneatur . qui deloco ad locum
mittitur & uelut corpus motu accessuq: trans fertur.
mole descendit. mobilitate discurrit Vadit redit.
absentatur. ascendit : Vel ille credo localis est qui
ex eo incaelononẽ ex quo ẽ eiectus ecaelo: Nec se
solum localem esse prodidit: qui secum tertiam par¬
tem stellarum exalto proturbatam abstraxit.
Dic mihi si corpus non habet. in illa deiectione quid
caecidit quid illinegascorporalem naturam cuius
negare non audes ruinam: Et si ut dicis corpus
non ardebit ubi autem nisi incorpore sentiet ignẽ
illum qui paratus ẽ diabolo & angelis eius. Iam
illud dici superfluum puto illum de aeris istius
conuersatione quandam crassitudine de elemen¬
torum concretione traxisse. Dic mihi si corpus

Expanded text:
uasti aeris non inplebat, sed illum tantum uasti aeris non inplebat, sed illum tantum locum, in quo aderat, occupabat. quae cum ita sint, quicquid locum occupat, corpus est et nescio, quomodo locali lege non teneatur, qui de loco ad locum mittitur et uelut corpus motu accessuque transfertur, mole descendit, mobilitate discurrit, uadit, redit, absentat, ascendit. uel ille, credo, localis est, qui ex eo in caelo non est, ex quo est eiectus e caelo, nec se solum localem esse prodidit, qui secum tertiam partem stellarum ex alto proturbatus abstraxit. dic mihi, si corpus non habet, in illa deiectione quid decidit? quid illi negas corporalem naturam, cuius negare non audes ruinam? et si, ut dicis, corpus non habet, non ardebit. ubi autem nisi in corpore sentiet ignem illum, qui paratus est diabolo et angelis eius? iam illud dici superfluum puto illum de aeris istius conuersatione quandam crassitudinem de elementorum concretione traxisse. dic mihi, si corpus
Abbreviated transcription (Latin):
a coetib: consortuisq iustorum uastum illud chaos tristi
interiectione discriminat. ut Neque hinc illo possint
accedere Neque in de huc transmeare : Iam illud
manifestissimum ẽ ut quantitate circum scribantur
quae spatiis continentur : si agnouisti animam
localem concede÷ corpoream: Dic mihi aNNe
quando consurrexit ad caelum: Ego autem ne
angelos quidem locales esse dubitauerim quos
certum ẽ Nunc in caelestibus contineri. Nunc per
aeris uacua ferri. Nunc adterrena demitti quos
sermo diuinus ascendentes & descendentes in pa¬
triarchae uisione describit: Qui utiq si locales
non essent & ubiq essent : ad esse atque discedere
ascensu discensuq: non possint: Ipse beatissimus
gabrihel qui se ante dm̃stare testatur cum caelo¬
rum dñm mariae in fundendum uisceribus nuntia¬
tionis genetricis adsĩsteret: sine dubio caelo de erat.
mariã non super uolabat. uacua atque diffusa

Expanded text:
a coetibus consortiisque iustorum uastum illud chaos tristi a coetibus consortiisque iustorum uastum illud chaos tristi interiectione discriminat, ut neque hinc illuc possint accedere neque inde huc transmeare? iam illud manifestissimum est, ut quantitate circumscribantur, quae spatiis continentur. si agnouisti animam localem, concede corpoream. dic mihi, annequando conscendit ad caelum? Ego autem ne angelos quidem locales esse dubitauerim, quos certum nunc in caelestibus contineri, nunc per aeris uacuum ferri, nunc ad terrena dimitti, quos sermo diuinus ascendentes et descendentes in patriarchae uisione describit, qui utique, si locales non essent et ubique essent, adesse atque discedere ascensu descensuque non possent. ipse beatissimus Gabriel, qui se ante dominum adstare testatur, cum caelorum dominum Mariae infundendum uisceribus nuntiaculis genetricis adsisteret, sine dubio caelo deerat, maria non superuolabat, uacua atque diffusa
Abbreviated transcription (Latin):
cogitata rerum causis intrase concepta parturiat
Nonne anima la tarimanente uita intra corpus fuit.¬
eẽ illam ut deuno sufficiens proferamus exemplum
Et iterum intra exanimũ refusa corpus illuc inde¬
se absentauerat euocata remeauit: Tunc eam tamquã
& hospitii habitatione deposita &rursum intra hos¬
pitium unde se absenta uerat restitutam uides: &
localem non esse contendis: sed quid ego haec decor¬
ruptibili homine loquar cumille cuiuscaro non uidit
corruptionem inma culatam quidem animam posse¬
derit sed localem Quam utiq: intra se habuit quan¬
do ad fixus ẽ in patibulo extrase proculdubio emisit.
quando iacuit insepulchro quomodo non ẽ localis
quam caro continet uitar coniungit. mors separat :
Quod si ut dicis localem necessitatem animarum Na¬
tura non recipit. Non de sunt ergo & deregione
para drsi illa quae carcere clauduntur inferni
Dic quaeso si locales non sunt quomodo peccatores

Expanded text:
cogitata rerum causis intra se concepta parturiat cogitata rerum causis intra se concepta parturiat nonne anima Lazari manente uita intra corpus fuite ipsam, ut denuo sufficiens proferamus exemplum:et rursum intra exanimum refusa corpus illo unde absentauerat euocata remeauit? tunc eam tamquam et hospitii habitatione depulsam et rursum intra hospitium, unde absentauerat, restitutam uides et localem non esse contendis? sed quid ego haec de corruptibili homine loquar, cum ille cuius caro non uidit corruptionem inmaculatam quidem animam possederit, sed localem, quam utique intra se habuit, quando adfixus est in patibulo, extra se procul dubio emisit, quando iacuit in sepulcro: quo modo non est localis, quam caro continet, uita coniungit, mors separat? quod si, ut dicis, localem necessitatem animarum natura non recparadisi illae, quae carcere clauduntur inferni? dic, quaeso, si locales non sunt, quomodo peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
quorum reminiscimur ipsa persuis cogitationib p̃senta¬
tur : Ecce perhaec p̃sentis temporis momenta uos cogi¬
to: & animo reminiscente uos uideo & omnimodis quid
geratis & utrum quieti an lectioni uel orationiuacetis
ignoro : sed hoc ideo euenit quia ad uos cordis affectu
Non ipsa substantiae meae ueritate peruenio: Neque
enim in suis motib quos nunc optimos Nunc pessimos eẽ
sentimus. Animae nostrae Natura consistit. Nam si
percogitationes suas constare credenda ẽ cur eis in t̃¬
dum euanescentib atq pereuntib: ipsa in suiuigore
atq alacritate perdurat : Quantae in nobis frequen¬
tissime cogitationes &curae &iam sa lubriter moriun¬
tur & uitam magis libertatis nitrioris operantur: si
ipsis anima constaret absq dubio ipsis pereuntib super¬
eẽ non posset : Vnde hoc magis ipsa conscientiis nostris
ratio loquimur quod unaquaeq: anima aut multiplicia

Expanded text:
quorum reminiscitur, ipsa per se suis cogitationibus praesentaquorum reminiscitur, ipsa per se suis cogitationibus praesentatur. ecce per haec praesentis temporis momenta uos cogito et animo reminiscente uos uideo et quorum reminiscor omnimodis, quid geratis et utrum quieti an lectioni uel orationi uacetis, ignoro. sed hoc ideo euenit, quia ad uos cordis affectu, non ipsa substantiae meae ueritate peruenio. neque enim in suis motibus, quos nunc optimos nunc pessimos esse sentimus, animae nostrae natura consistit. nam si per cogitationes suas constare credenda est, cur eis interdum euanescentibus atque pereuntibus ipsa in sui uigore atque alacritate perdurat? quantae ergo in nobis frequentissimae cogitationes et curae etiam salubriter moriuntur et uitae magis libertati interioris operantur! si ipsis anima constaret, absque dubio ipsis pereuntibus superesse non posset. unde hoc magis ipsa conscientiis nostris ratio loquitur, quod unaquaeque anima aut multiplicia