comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potestas. nͥisi a do. Definita sencol¬
tia apłi ẽ. blon dixit. ñ ẽ cupidal¬
nisi a deo. e st enim mala cupiclitas
que ñ ẽ a deo. Sed qͥa mala ipsa cu-¬
proitas nulli nocet. si ille non ꝑmit.¬
cat: ñ ẽ inqͥt potestas nͥ a dõ. Unde
d̃s hõ stans añ hominẽ. ñ haberes
inqͥt in me potestatẽ nͥ tͥ data de-
suꝑfuisset. Ille iudicabat: ille to¬
cebat. Cũ iudicabat᷑ docebat: ut ui.¬
dicaret qͦs docuerat. Non haberes
habet potestatẽ. nͥ cũ acceꝑit de¬
suꝑ: Quid ipse diabolus: Ausus
ẽ uł unã ouiculã tollere a sco iob:
nͥ pͥus diceret milte manũ tuã hoc
ẽ pͥotestatẽ. llle uolebat: et ille ñ
sinebat. Quanto ille ꝑmisit: ille
potuit. Hon gͦ ille potuit: s qͥ ꝑ¬
misit. Ideo bene eruditꝰ ipsciob. ñ¬

Expanded text:
potestas nisi a Deo : definitiva sententia Apostoli est. Non dixit, Non est cupidnisi a Deo. Est enim mala cupiditas, quae non est a Deo: sed quia ipsa mala cupiditas nulli nocet, si ille non permittat, Non est, inquit, potestas nisi a Deo. Unde Deus homo stans ante hominem, Non haberes, inquit, insuper . Ille judicabat, ille docebat: cum judicabatur, docebat, ut judicaret quos docuerat: Non haberes,habet potestatem, nisi cum acceperit desuper? Quid ipse diabolus, ausus est vel unam oviculam tollere viro sancto Job, nisi prius diceret, Mitte manum tuam, hoc est, da potestatem? Ille volebat, sed ille non sinebat; quando ille permisit, ille potuit: non ergo ille potuit, sed qui permisit. Ideo bene eruditus ipse Job, n
Abbreviated transcription (Latin):
Quia etiã nocentiũ potestas ñ ẽ nͥ a
deo sic scͥptũ ẽ loquente sapientia.
ꝑme reges regnant: et tyratini
libro iob scͥptũ ẽ: qͥ facit regna
uersitatem ppłi. Et de ppłõ isrł dicit

Expanded text:
quia etiam nocentium potestas non est nisi a deo, sic scriptum est loquente sapientia: per me reges regnant et tyranni libro Iob scriptum est. qui regnare eruersitatem populi. et de populo Is
Abbreviated transcription (Latin):
cui honorẽ. honorẽ. Hlemini qͥcꝗͣ
debeatis ñ ut inuicẽ diligatis.
Hec u̾ba apłi utilitatẽ ur̃ẽ seueritatꝰ
ostendunt. Proĩ si c̃ dilectionẽ iussi
st̃ terrentibꝰ debere. qͥ tunent. ita di¬
lectionẽ iussi st̃ timentibꝰ debere qͥ
terrent. Nichil nocencdi cupio itate
fiat: s omĩa c̃sidendi caritate: et
nichil fiet imaniter. nichil inhuma¬
niter. lta formidabit᷑ ultio cognito¬
ris. ut nec int̾cessoris religio contẽ¬
pnat᷑. qͥa et plectenclo et ignoscen¬
do hoc solũ bene agit᷑. ut uita homi¬
nũ corrigat᷑. Quod si tanta ẽ ꝑu̾¬
sitas et impietas ut ei corrigende
tone atq conscientia quã d̃s cer.¬
nit. siue seueritate siue lenitate.
ñ nͥ officiũ dilectionis impletur.

Expanded text:
norem. Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis . Haec verba Apostoli, utilitatem vestrae severitatis ostendunt. Proinde sicut dilectionem jussi sunt terrentibus debere qui timent, ita dilectionem jussi sunt timentibus debere, qui terrent. nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrigendae tione atque conscientia, quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur.
Abbreviated transcription (Latin):
phȩ: et pleraq talia repperimꝰ in
lteris scĩs. in qͥbꝰ sola dilectio ꝓxi¬
mi. ad ꝑfectionẽ p̃cipi uidet᷑. et
caceri de dilectione dei: cũ in utͦ¬
q p̃cepto lex pendeat et ꝓphe S¬

Expanded text:
aque alia reperimus in Litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi videtur, et taceri de dilectione Dei; cum in utroque praecepto Lex pendeat et P
Abbreviated transcription (Latin):
seo etiã ille a qͦ eã recepit. tc̃ incip̃
habere cũ credit. Proinde dñe fr̃.
mutuã tͥ caritatẽ libens reddo gau¬
densq recipio. Quã recipio adhuc
repeto: quã reddo ad huc debeo. Unũ
cipientẽ. ac dicentẽ. Hemini qͥcquã
debeatis: nͥ ut inuicẽ diligatis.
ꝓleuit. ex epla contra faustum.
i des enĩ sic̃ apłs ait. ꝑ dilectionẽ
oꝑat᷑. Uñ itẽ dicit. Qui enĩ cdilig̃
alterũ legẽ impleuit. Istã caritatẽ
nauit. qua sola caritate iustitia le¬
gis poss impleri. ꝓpterea dix̃. ñ
ueni legẽ soluere s adimplere. hui
ẽ nouũ testamentũ qd huic d ilect¬
oni hereclitas regni cȩlorũ ꝓmittt᷑
qd in figuris ueteri testamenti ꝓ
tẽporũ bistributione te gebat᷑. Uñ
icdẽ dic̃. Mandatũ nouũ do uobis
ut uos inuicẽ diligatis. ex librod

Expanded text:
ed etiam ille a quo eam recipit, tunc incipit habere cum reddit. Proinde, domine frater, mutuam tibi charitatem libens reddo, gaudensque recipio: quam recipio, adhuc repeto: quam reddo, adhuc debeo. Unum aecipientem ac dicentem: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis um. fides enim, sicut apostolus ait. per dilectionem operatur. unde item dicit: qui enim diligit alterum, legem inpleuit. istam caritatem nauit, qua sola caritate iustitia legis posset inpleri, propterea dixit: non ueni legem soluere sed adinplere. hoc est nouum testamentum, quo huic dilectioni hereditas regni caelorum promittitur, quod in figuris ueteris testamenti pro temporum distributione tegebatur. unde item dicit: mandatum nouum do uobis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uinamꝰ. Et icłõ contẽpnamꝰ omĩa
moitalia. p̃ amore hominũ qͦ eosuo¬
lumꝰ iuste uiuere. lta enĩ et mori
cuit. Cũ enĩ duo p̃cepta sit. in qͥb
tota lex pendet et ꝓphe. dilectio dei
et dilectio ꝑximi. ñ immerito ple¬
siue tantũ dei sic̃ti est illud. scimus
qm̃ diligentibꝰ dm̃ omĩa cooꝑant᷑
in bonũ. Et it̾m. Quisqͥs aũ diligt̃
dm̃: hic cognitꝰ ẽ ab illo: et illut.
multa:. Quia et qͥ diligit dm̃. conse¬
quens ẽ. ut faciat qs̃ p̃cep̃ ds̃: et
in tantũ diligit. in quantũ fact.
Consequens gͦ est ut ꝓximũ diligat
quia hoc p̃cep̃ ds̃. siue tantũ ꝓxi¬
mi dilectionẽ. scͥpt᷑a cõmemorat.
sicuti ẽ illutd. inuicẽ onera ur̃a por¬
tate. et sic ad implebitis legẽ xp̃i
et illut. omĩs enĩ lex. in uno ser

Expanded text:
contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos volumus juste vivere. Ita enim et mori cuit. Cum enim duo praecepta sint in quibus tota Lex pendet et Prophetae, dilectio Dei et dilectio proximi ; non immerito plesive tantum Dei, sicuti est illud, Scimus quia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum, et iterum: quisquis autem diligit deum, hic cognitus est ab illo, et illud: multa — quia et qui diligit deum, consequens est, ut faciat quod praecipit deus, et in tantum diligit, in quantum facit. consequens ergo est, ut et proximum diligat, quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ. ꝓuidentiorẽ. leuiorẽq senten.¬
tiã. qd licet iudicibꝰ facere etiã ñ in
causis eccłȩ. Time gͦ nobiscũ uidicũ
dĩ patͥs: et cõmenda mansuetudlinẽ
matͥs. Cũ enĩ tu facis. eccłã. ꝓ te facit.
ꝓpt quã facis. et cuiꝰ filiꝰ facis. Contente
bonitate cũ malis. Illi scelere ĩmani
exercebant. alicui ut i lioꝑi. integra
eorũ menbra deseruiant. luli ñ peꝑ¬
ductis: parce conuictis. Illi impii fer¬
ro. fudert̃ sanguinẽ xp̃ianorũ. tuab
eorũ sanguine. etiã uiridicũ glatiũ
cohibe ꝓpt̾ xp̃m. Illi ministro eccłe
occiso extorsert̃ spaciũ uiuendi: tu
inimicis ecclȩ iiuentibꝰ. relaxa spaci¬
um penitendi. Talẽ te oportet ẽẽ in
causa eccłẽ iudicẽ xp̃ianũ. petentibꝰ
monentibꝰ. int̾cedentibꝰ nobis L deo

Expanded text:
partem prouidentiorem lenioremque sententiam, quod licet iudicibus facere etiam non in causis ecclesiae? time ergo nobiscum iudicium dei patris et commenda mansuetudinem matris. cum enim tu facis, ecclesia facit, propter quam facis et cuius filius facis. contende bonitate cum malis. illi scelere immani exercebant, alicui utili operi integra eorum membra deseruiant; illi non peperductis, parce conuictis; illi impio ferro fuderunt sanguinem Christianum, tu ab eorum sanguine etiam iuridicum gladium cohibe propter Christum; illi ministro ecclesiae occiso extorserunt spatium uiuendi, tu inimicis ecclesiae uiuentibus relaxa spatium paenitendi. talem te oportet esse in causa ecclesiae iudicem Christianum petentibus, monentibus, intercedentibus nobis. so
Abbreviated transcription (Latin):
et malorũ iniqͥtas puniat᷑. Hã ꝑ po-¬
testatẽ diabolo datã et iob ꝓbatꝰ est.
ut iustꝰ appareret. et petrꝰ tẽptatꝰ
ne de se p̃sumeret. et paulus colla¬
phiratꝰ. ne se extolleret: et uidas
tãpnatꝰ ut se suspenderet. Cũ gͦ ꝑ
potestatẽ quã diabolo dedit omnia
ipse d̾s iuste fecerit. ñ tam̃ ꝓhis ius¬
tificatis s ꝓ iniqua nocendi uolun¬
tate q̃ ipsius diaboli fuit. ei redderet᷑
in fine suppliciũ. cũ dicet᷑ impiis. qͥ
eiꝰ neqͥtie consentire ꝑseuerauerint.
ite maledicti in ignẽ eternũ quẽ p̃pa¬
rauit paterm̃s diabolo et angł̃is eiꝰ.¬

Expanded text:
et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se suspenderet. - cum ergo per potestatem, quam diabolo dedit, omnia iuste ipse deus fecerit, non tamen pro his iuste factis, sed pro iniqua nocendi uoluntate, quae ipsius diaboli fuit, ei reddetur in fine supplicium, cum dicetur impiis, qui eius nequitiae consentire perseuerauerint: ite in ignem aeternum, quem parauit pater meus diabolo et angelis ei
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. Iustitiã enĩ homo ñ oꝑat᷑ nͥ
iustificatꝰ. Credens aut̃ in eũ qͥ iusti-¬
ficat ĩpiũ. a fide incipit: ut bona
oꝑa ñ pͣcedentia qͦd meruit. s conse¬
quentia qͦd acepit ostendant. Uñ
gͦ illa confessio: Nũdũ qͥdem ẽ opꝰ
iustitiȩ: S delicti ĩꝓbatio. S qͣln se

Expanded text:
. Justitiam enim homo non operatur nisi justificatus: «credens autem in eum qui justificat impium» , a fide incipit; ut bona opera, non praecedentia quod meruit, sed consequentia quod accepit ostendant. Unde ergo illa confessio? Nondum quidem opus est justitiae, sed delicti improbatio: se
Abbreviated transcription (Latin):
uitan aliqͥdeẽ quam corpꝰ. speciẽq
corporis ẽẽ sensibilẽ intelligibilem
uitȩ. Pinde: intelligibilẽ speciem.
sensibili p̃tulerunt. Sensibilia di¬
cimꝰ quȩ uisu tactuq corporis. sen.¬
tiri queutit: intelligibilia. quȩ con¬
pertũ mͣtis intelligi. Nulla est
enĩ pulcritudo corporalis. siue in
statu corporis. sicut ẽ figura. siue
in moti sicut est cantilena. de qͣ
ñ animꝰ iudic&. qͦd ꝓfecto ñ possos
nͥ melior illo eẽt. Hȩc spexies. sine
tumore molis. sine strepitu uocis.
sine spatio. uł lociuł tẽꝑis est .s:
ibi qͦq nͥ mutabilis ess&. ñ aliꝰ alio
meliꝰ. de specie sensibili uidicar&..
meliꝰ ingeniosior. quã tardior. me¬
lius peritior quã imperitior. me-¬
liꝰ exercitatior quã minꝰ exercita¬
tꝰ. &. idẽ ipse unꝰ cũ ꝓficit. melus
utiq postea quã priꝰ. Quod aut̃¬

Expanded text:
uitam esse quam corpus, speciemque corporis esse sensibilem, intellegibilem uitae. Proinde intellegibilem speciem sensibili pcimus, que usu tactuque corporis sentiri queunt. Intelligibilia, que conspectu mentis intellegi. Nulla est enim pulchritudo corporalis siue in statu corporis, sicut est figura, siue in motu, sicut est cantilena, de qua non animus iudicet. Quod profecto non posset, nisi melior in illo esset haec species, sine tumore molis, sine strepitu uocis, sine spatio uel loci uel temporis. Sed ibi quoque nisi mutabilis esset, non alius alio melius de specie sensibili iudicaret; melius ingeniosior quam tardior, melius peritior quam inperitior, melius exercitatior quam minus exercitatus, et idem ipse unus, cum proficit, melius utique postea quam pri
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc tam̃ ueritatem. sicut uidemus
apud impios & sacrilegos inuentam.
ñ destruit s confirmat apls: eiꝰq uti¬
tur testimonio. ad docendos eos qui
ista nesciebant. Multo aut̃ mirabi
liꝰ ẽ ꝗͦd fecit apłs. ut eoꝵ fana circũ¬
iens. arã quendam inter aras demo¬
num inuentã. in quascriptũ ess&
ignoto dõ. neq hoc negando & refel¬
lendo dextruxerit. s potiꝰ confirmati¬
do hĩc etiã repperit oportunissimũ
sue disputationis ex ordium dicens.
quẽ uos ignorantes colitis. hunc ego
annuntio uobis. Hanc itaq & nos
ꝑ maiores nr̃os traditam nobis sequen
tesreͣgulam. si quid recti & iam in
ꝑuersis inuenerimꝰ. eorũ ꝑuersita.¬
ta correcta. illud quod recꝰtum est
minime uiolamꝰ ut in uno homine.
ex bis que uera ten& etiã falsa emen¬
dentur ñ ex falsis conuitiis. etiã uera

Expanded text:
hanc tamen ueritatem, sicut uidemus, hanc tamen ueritatem, sicut uidemus, apud impios et sacrilegos inuentam non destruit, sed confirmat apostolus eiusque utitur testimonio ad docendos eos, qui ista nesciebalius est quod fecit apostolus, ut eorum fana circumiens ara quadam inter aras daemonum inuenta, in qua scriptum esset: ignoto deo, neque hoc negando et refellendo destruxerit, sed potius confirmando hinc etiam reppererit oportunissimum suae disputationis exordium dicens: quem uos ignorantes colitis, hunc ego annuntio uobis. Hanc itaque et nos per maiores nostros traditam nobis sequentes apostolicam regulam si quid recti etiam in peruersis inuenerimus, eorum peruersitate correcta illud quod rectum est minime uiolamus, ut in uno homine ex his quae uera tenet etiam falsa emendentur, non ex falsis conuictis etiam uera
Abbreviated transcription (Latin):
creatori qui ẽ benedic̾tus in scła. Ale.
ritas quippe creaturȩ a deo ẽ. ñ est
d̾s. quã illi in mͣdatiũ conuerterunt.
tãquam deos colentes. solem & lunã.
& quecũq cȩlestia atq terrestria qͦd
gͦ immutauerunt mnlatiũ suũ. cul¬
pat. de testat᷑ euertit: quod autͣ ue¬
rum. in doctna quãus multis falsita¬
tibus ꝑmixta. confusaq seruauerũt.
approbat. de testatur. affirmat.
Nã & hic esidem locũ itacęꝑit ut dice¬
ro. Re uelatur ira dĩ de cȩlo suꝑ
om̃em ĩpietatẽ. ⁊ ĩustitiã hominum
eorũ qui ueritatẽ in iniquitate deti¬
nent: ñ abnegans ueritatẽ iiniqui
docer&. quod in illo uiuimꝰ. moue¬
mͦ & sumꝰ: continuo subuinxͣ. sicut
quidam scđmn uos dixerunt. Hoc
gͥ quod in dõ uiuimꝰ. & mouemur
& sumꝰ. ex illa ueritate ẽ. quã illi
impii simulacrorũ cultores in mni¬
quitate detinent: qui cognoscen¬
tes dm̃. non sicut dm̃ glorificauert.

Expanded text:
crecreveritas quippe creaturae a Deo est, non Deus, quam illi in mendacium converterunt, tanquam deos colentes solem et lunam et quaecumque coelestia atque terrestria: quod ergo immutaverunt in mendacium suum, culpat, detestatur, evertit; quod autem verum in doctrina, quamvis multis falsitatibus permixta confusaque, servarunt, approbat, testatur, affirmat. Nam et hinc eumdem locum ita coepit, ut diceret, Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum, qui ueritatem in iniquitate detinent, non abnegans ueritatem quamuis doceret, quod in illo uiuimus, mouemur et sumus, continuo subiunxit: sicut quidam secundum uos dixerunt. hoc igitur, quod in deo uiuimus et mouemur et sumus, ex illa ueritate est, quam et illi impii simulacrorum cultores in iniquitate detinent, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gloriã incorruptibilis dei. in simi¬
litudinem imaginis corruptibi¬
lis. hominis. & uoluerũ. & quadru¬
pedum. & serpentium Talia qͥppeas¬
uimꝰ fuisse simulacta e gyptiorũ. uͭ & uis¬
tituta ẽẽ multi plicior multoq ignori¬
niosior. idolatria ꝑhibetur. Nũquio
tam̃ cognitionẽ denegauit illis fuisse
ac ñ potiꝰ confirmauit dicens: cognos¬
centes dm̃ ñ sicut dm̃ glorificauerunt:
Si gͦ istã cognitionẽ. tãquã m̃datium
repellere. & destruere conaretur. qͦd
eã in sacrilegis inueniss&: nonne quod
absit ueritatis inimicus exister&:
Idõq id quod mutauerunt. in in mñda¬
tiũ suũ: nam & hoc dix̃. ĩmutauerunt
głam dĩ. in similitudinẽ imaginis cor.¬
ruptibilis hominis: talem scilic&. figen¬
tes dm̃. qualis ñ ẽ ds. & ñ sic̃ eũ cogno¬
uerunt tradentes hominibu & paulo
post. de talibꝰ dicit: qͥ mũtauerunt
ueritatẽ in m̃datiũ. & coluerunt
& seruierunt. creaturę potiꝰ quã

Expanded text:
rruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. talia quippe nouimus fuisse simulacra Aegyptiorum, ubi et instituta esse multiplicior multoque ignominiosior idolatria perhibetur. numquid tamen cognitionem dei negauit in illis fuisse ac non potius confirmauit dicens: cognoscentes deum non ut deum glorificauerunt? si ergo istam cognitionem tamquam mendacium refellere et destruere conaretur, quod eam in sacrilegis inuenisset, nonne, quod absit, ueritatis inimicus existeret? ideoque id quod immutauerunt in mendacium suum — nam et hic dixit: immutauerunt gloriam dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, talem scilicet fingentes deum, qualis non est deus, et non sicut eum cognouerunt tradentes hominibus, et paulo post de talibus dicit: qui immutauerunt ueritatem dei in mendacium, et coluerunt et seruierunt creaturae potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
tauerunt gloriam in corruptibilis
dei. insimilitudinẽ imaginis corrup¬
tibilis hominis & uolucrũ. & quadrũ¬
pedum. & serpentium. Ubi & roma¬
nos. & grecos. & egyptios. qui de sa¬
pientie nomine gloriati sunt. fecit

Expanded text:
corruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium; ubi et Romanos et Graecos et Aegyptios. qui de sapientiae nomine gloriati sunt, fecit
Abbreviated transcription (Latin):
quod possunt. tãquam demones
possunt: uł quasybeneficia. pͣstan.¬
do magis nocenxes. quia magis deci.¬
pientes.: uł aꝑte male faciendo: neo
tuntur alta secreta dĩ ꝓuidentia.

Expanded text:
quod possunt, tamquam daemones possint, uel quasi beneficia praestando magis nocentes, quia magis decipientes, uel aperte malefaciendo nec tuntur alta et secreta Dei prouide
Abbreviated transcription (Latin):
Non ad merita hominũ. tentiarũ ꝓspi¬
massa pͥmi hominis. cui merito mors
debebat᷑ qͥsq liberat᷑. Hon ẽ enĩ iniqͥ¬
tas apud dm: quia neq remittendo.
neq exigendo qd̃ debet᷑. iniustus
ẽ: & ibi gratuita est indulgentia
uͥ iusta posset esse uindicta.

Expanded text:
Non ad merita hominum, sed ad Deimassa primi hominis, cui merito mors debetur, quisque liberatur. Non est enim iniquitas apud Deum: quia neque remittendo, neque exigendo quod debetur, injustus est; et ibi gratuita est indulgentia, ubi justa posset esse vindicta.
Abbreviated transcription (Latin):
annuntietur nomen meũ in uniu̾-¬
sa terra. Hȩc scripture u̾ba. & a¬
pl̃s posuit. cum in eodem loco ꝑ difici-¬
li uersaretur. Ibi autẽ & hoc ait. Si aũ
uolens ds̃ ostendere irã & demonstra¬
re potentiam suã atulit multa pati¬
entia uasa ire: parcendo itaq his qͦs
malos futuros ipse pͣsciuit. quȩ uasa
dicit ꝑfecta in ꝑditionẽ: ut notas inqͥt
facer&. diuitias głe suȩ. in uasa misccdie.
Unde uasorum miscłiȩ. uox est in psal
Nouit gͦ dñs. bene uti malis in qͥbus
tamen humanã naturam. ñ ad ma-¬
litiam creat. s ꝑfert eos patienter.
Qͥuiq scit oꝑtere. ñ inaniter: se d
bonorum. Ecce enim ut annuntiaret᷑
nom̃ clĩ in uniuersa terra: uasis miscdĩe
pharao seruatus ẽ: sicut scriptura
testatur & exitꝰ doca. Elx¬
eos bonorũ coͣmmodar& atq ita ordinẽ
scłorum: quasi pulcherrimũ carmen
etiã ex qͥbꝰdam anthithetis honestaroe.¬

Expanded text:
adnuntietur nomen meum in uniuersa terra. haec scripturae uerba et apostolus posuit, cum in eodem loco perdifficili uersaretur. ibi autem et hoc ait: si autem uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae — parcendo utique his quos malos futuros esse praescierat: quae uasa dicit perfecta in perditionem — et ut notas. inquit, faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae. unde uasorum misericordiae uox est in Psalmnouit ergo deus bene uti malis, in quibus tamen humanam naturam non ad malitiam creat, sed perfert eos patienter, quonsque scit oportere: non inaniter, sed ubonorum. ecce enim, ut adnuntiaretur nomen dei in uniuersa terra, uasis misericorPharao seruatus est, sicut et scriptura testatur et exitus doceeos bonorum usibus commodaret: atque ita ordinem saeculorum, quasi pulcherrimum carmen, etiam ex quibusdam antithetis honestare
Abbreviated transcription (Latin):
inde.ñ meritis siis quorũ nulla meri¬
ta p̃cesserant. oꝑa bona. ñ natura quȩ
hoc ẽ uera gr̃a. Qui enĩ de mundo
mundum elegit. fecit quod eligero
non inuenit. quia reliquie ꝑ electio¬
nẽ gr̃e saluȩ facte sunt. Si aũ gr̃a¬

Expanded text:
inde, non meritis suis, quorum nulla prinde, non meritis suis, quorum nulla praecesserant bona opera, non natura, quae hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit; quia, « reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt essetis: mundus quod suum
erat cdiligera.. Uniuerse utiq
hoc dicit eccłe. quã plerũq mam
ipsam mundi nomine appellat. sic̃
illud est: ds̃ erat in xp̃o mundum
reconcilians sibi. Itemq illud. ñ
enĩ uenit filius hominis. ut iuidi¬
c& munidũ: s ut saluet᷑ mundus
iħm xp̃m: iustum: & ipse ẽ ꝓpitiator
dus gͥ odit mundum: inimicꝰ recon¬
ciliatũ. dampnatꝰ saluatũ: inqͥnatꝰ
mundatũ. Sed iste mundus quẽ
deus in xp̃o reconciliat s & qͥ ꝑ xp̃m¬
peccatũ donatur. de mundo ẽ electꝰ
inimico: dampnato contaminato. Ex
eadem qͥppe massa. que tota in acdam
ꝑiit. fiunt uasa misccłie. in qͥbꝰ est
mundus ꝑtinens ad reconciliationẽ.
quẽ mundus odit ex eacdẽ massa. ꝑti¬
nens ad uasa ire. que ꝑfecta sunt in
ꝑditionẽ. Deniq cũ dixissae mundo eeti
subuinx̃. Quia uͦ de mundo nones¬
tis. sed ego elegi uos de mundo: ꝓpt̾a
odit uos mundus Orgo & ipsi inde
erant. unde ut non essent electi sunt.

Expanded text:
t, essetis, mundus quod suum erat diligeret . » Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat; sicut est illud: « Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . » Itemque illud: « Non venit filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus istum justum, et ipse propitiator dus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem Deus in Christo reconciliat sibi, peccatum omne donatur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex eadem quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt vasa misericordiae, in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem, quem mundus odit ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem . Denique cum dixisset: Si de subjecit: « Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo; propterea odit vos mundus. » Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tatio creature. ñ qͦd creatura reuelatio¬
nẽ expectet. alteriꝰ naturȩ. quȩ ñ sit
creatura: s ipsa qualis nc̃ ẽ: expectat
qͣndo sit q̃lis futura est. tãꝙͣ si diceretur
oꝑante pict̾ore subiectis sibi coloribꝰ.&.
ad opꝰ eiꝰ paratis. expectatio colorũ n
tantũ q̃d aliã dignitatẽ habebuntͥ
Hoc ẽ illud uanitas uanitatũ & omis
uanitas. Quȩ habundantia ẽ hom¬
in in om̃i labore suo.quẽ ipse labib̃
te. Homo qͥppe sponte peccauit. s ñ sus¬
te dampnatꝰ ẽ. Peccatũ itaq spontan¬
um fuit. contra p̃ceptũ fa cere ueriti¬

Expanded text:
tatio creaturae: non quod creatura revelationem exspectet alterius naturae, quae non sit creatura; sed ipsa qualis nunc est, exspectat quando sit qualis futura est: tanquam si diceretur, Operante pictore subjectis sibi coloribus et ad opus ejus paratis, expectatio colorum matantum quod aliam dignitatem habebunt. 3. Hoc est illud: Vanitas vanitatum et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quem ipse laborat sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum contra praeceptum facere verit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ filiorũ dĩ. id ẽ expectat q̃ndo appa¬
reat qͦͥo uocatũ ẽ in ea gła ad quã uoca¬
tũ ẽ Quia enĩ filiꝰ clĩ unigenitꝰ ñ pot̾
appellari creatura. quando qͥdẽ ꝑ ip¬
sũ facta sunt omnia q̃cũq ds fecit. dis¬
tincte etiã nos uocam᷑ ereatura. ante illã
euidentiã głȩ. & distincte uocam᷑ filii
dĩ. ꝗͣmiuis hoc adoptione mereamͣ. Hiã
ille unigenitꝰ: natura filiꝰ ẽ. Ergo ex¬
pectatio creaturȩ. idẽ expectatio ur̃a.
reuelationẽ filiorũ dĩ expectat idẽ

Expanded text:
ndo appando appareat, quod vocatum est in ea gloria, ad quam vocatum est. Quia enim Filius Dei unigenitus non potest appellari creatura, quandoquidem per ipsum facta sunt omnia, quaecunque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evidentiam gloriae, et distincte vocamur filii Dei, quamvis hoc adoptione mereamur: nam ille unigenitus natura filius est. Ergo exspectatio creaturae, id est, exspectatio nostra revel
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ considerandũ ẽ. Existimo enĩ in¬
temꝑis ad futurã głam. que reuelabit᷑
in nobis. Hoc manifestũ ẽ. Dixerat
enĩ suꝑiꝰ. Si aũ sp̃u facta carnis mor¬
tifica ueritis uiuetis: Quod fieri ñ po¬
test sine molestia corꝑis. cui patien¬
tia necessaria ẽ qͦ ꝑtina. & qͦd paulo
ante ait. si tam̃ cõpatim᷑ &. glorifica¬
bimꝰ. Quoditaq ait nã expectio
creature: reuelationẽ filiorũ dei
expectat: hoc eũ puto dicere. blam
&. hoc ipsũ iꝑsũ qͦd in nobis dol&. cũ
facta carnis mortificamꝰ. idẽ cum¬
esurimꝰ. aut sitimꝰ. ꝑ abstinentiã dũ fre¬
namꝰ delectationẽ concupiscentie ꝑ cari-¬
tatẽ dũ iniuria. Iacerationes & contune¬
liarũ aculeos. ꝑ patientiã sustinemꝰ. dũ
neglectis atq reiectis uoluptatibꝰ nr̃is
.ꝓfectu matͥs eccłẽ laboramꝰ. qͥcqͥd in nobis
in hac atq huiꝰ modi adtͥtione dola. cre¬
atura ẽ. dola. enĩ corpꝰ & anima quę
utiq creatura ẽ . &. expectat reuelatio

Expanded text:
. Existimo enim, intemporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis: hoc manifestum est. Dixerat enim superius, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Quod fieri non potest sine molestia, cui patientia necessaria est. Quo pertinet et quod paulo ante ait, Si tamen compatimur, ut et cemur. Quod itaque ait: Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat, hoc eum puto dicere: Nam et hoc ipsum quod in nobis dolet, cum facta carnis mortificamus, id eesurimus vel sitimus vel per abstinentiam; dum frenamtatem; dum injuriarum lacerationes, et contumeliarum aculeos per patientiam sustinemus; dum neglectis atque ejectis voluptatibus nostris pro fructu matris Ecclesiae laboramus: quidquid in nobis in hac atque hujusmodi attritione dolet, creatura est. Dolet enim corpus et anima, quae utique creatura est, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
infante ñ loquor. Iu uenis uł senex.
ꝑ naturã & liberũ arbitͥũ: an ñ potu¬
it : Si potuisse dicunt: ecce qͦd ẽ cru¬
cẽ xp̃i euacuare. sine illa quẽ quã
ꝑ naturalẽ legẽ & uoluntatis arbi-¬
triũ iustificari posse contendere. Di¬
glmꝰ & hic. Ergo xp̃c gratis mortuuis
ẽ. Hoc enĩ om̃s possent. etiã si mor.¬
tuus ille ñ eẽt. &. si iniusti eeñt. qͥa
uellent eeñt: ñ qͥa iusti ẽẽ ñ possent.
Si aut̃ sine xp̃i gr̃a. iustificari om̃ino.
ñ potuit: etiã iustũ si aud&. ab soluã

Expanded text:
infante non loquor. iuuenis uel senex per naturam et liberum arbitrium, an non potuit? si potuisse dicunt, ecce quod est crucem Christi euacuare, sine illa quemquam per naturalem legem et uoluntatis arbitrium iustificari posse contendere. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est; hoc enim omnes possent, etiamsi mortuus ille non esset; et si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum, si audet, absoluat
Abbreviated transcription (Latin):
in condẽpnationẽ. grͣa aũ ex multis
delictis in iustificationẽ. Quia utiq
illud unũ qͦd originaliter trabit᷑. eti¬
am si solũ sit. obnoxios dã ꝑnationi fac̃.
grã uͦ ex multis delictis. ustificat ho-¬
minẽ. qui pͣter illud unũ . cõmunit̾
cũ om̃ibꝰ originaliter trax᷑. sua qͦq pro¬

Expanded text:
multis delictis in justificationem. Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque pro
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec scripturarũ diuinarũ.mn¬
festo eloquio declaret᷑. utrũ ꝓptn
nichil bomi uł mali. nondũ natio
se credendist̾: ͥa ñ ex aliis ꝓpagiti
s mox ex nichilo creatas animast
guli accipiunt. an quia cũ essen
tam̃ sit fides salua. qua credimꝰ i
hominũ. siue maioris. siue paria
quãlib& exerecentis ȩtatis. libei
a contagio mortis antique. & al¬
tione peccati. qͦd pͥma natuutus

Expanded text:
eribus Dei, ut nec Scripturarum divinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essenilla tamen sit fides salua, qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis liberari a contagione mortis antiquae et obligatione peccati, quod prima na
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m incorꝑatꝰ. factꝰq menbrũ eiꝰ pocit
qͥsq illo incrementũ intͥnsecus danti
operari iustitiã. De cuiꝰ oꝑibꝰ etiã ipse
dix̃. qͥa sine me nichil potestis facere.
I deo qͥppe ꝓponit᷑ iustitia legis qđ qͥ fus¬
rit eã uiuo in eis. ut cũ qͥsq infirimi¬
tatẽ suã cognouerit. ñ ꝑ suas uires no
ꝑ luteram ipsius legis. qͦd fieri ñ potest
s per fidẽ concilians iustificatorẽ. ꝑus¬
niat. &. faciat. & uiuat in ea. Opꝰ eni
quod qͥ fecerit uin& in eo ñ fit nͥa uls¬
tificato. lustificato aut̃ ex ficle impe¬
tratur. de qua scriptũ est. ne dixe¬
ris in corde tuo. qͥs ascendit in celum
hoc ẽ xp̃m cdeducere: aut qͥs descen¬
dit in abyssũ. hoc ẽ xp̃m a mortuis

Expanded text:
m incorporatus factusque membrum eius potest quisque illo incrementum intrinsecus daute operari iustitiam. de cuius operibus etiam ipse dixit, quia sine me nihil potestis facere. Ideo quippe proponitur iustitia legis, quod qui fecerit eam, uiuet in illa, ut cum quisque infirmitatem suam cognouerit, non per suas uires neque per litteram ipsius legis, quod fieri non potest, sed per fidem concilians iustificatorem perueniat et faciat et uiuat in ea. opus enim, quod qui fecerit uiuet in eo, non fit nisi a iustificato. iustificatio autem ex fide inpetratur, de qua scriptum est: ne dixeris in corde tuo: quis ascendit i n caelum? hoc est Christum deducere, aut: quis descendit in abyssum ? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ce yono in sion lapidem offensionis.
& petrã scandali: &. qui crediderit
plebit ipsam legẽ ñ sua iustitia. secd
data ex deo. lta enĩ ñ confundetur.
Caritas enĩ legis plenitudo. Et unde
est nobis. Offenderunt gͦ illi in la¬
pidẽ offensionis: & petra scancdali.¬
Et ait de illis.

Expanded text:
ce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali; et qui crediderit ed implebit ipsam legem, non sua justitia, sed data ex Deo. Ita enim non confundetur. Charitas enim est legis plenitudo . Et unde sanctum qui datus est nobis . Offenderunt ergo illi in lapidem offensionis, et petram scandali.Et ait de illis:
Abbreviated transcription (Latin):
fensionis. Uỹe humilis in terra
iacebat: ui celis quidem ipse erat. le¬
uata illo carne sua a mortuis resuscita
clamarae. qͥd me persequeris. Er go ale
iaceb  at: qͥ humilitatẽ p̃ferebat.: ille
of nui fenclebat q ñ uicdebat. Et co¬
tũ hoc uidere uñ er̾at: De tumore suꝑ¬

Expanded text:
Christus humilis in terra jacebat: in coelis quidem et ipse erat, levata illo carne sua a mortuis resuscitatclamaret, Quid me persequeris? Ergo ille jacebat, quia humilitatem praeferebat: ille offendebat, quia non videbat. Et totum hoc non videre, unde erat? De tumore su
Abbreviated transcription (Latin):
Gentes quȩ ñ sectabaut᷑ iustitiã. apłi.¬
app̃henderunt iustitiã. Sed quã: lus¬
aitiã que ex ficde est. Gentes que ñ sec¬
cabant᷑ iustitiã que in lege ẽ. qͣsi ꝓpͥam
suã. que fit de timore penȩ. ũ de amore uis¬
itiz. Nuia ñ sectabantur ustitiã: apphen¬
derunt iustitiã. lustitiã aũ: que ex fide¬

Expanded text:
gentes quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam. Sed quam? Justitiam autem quae ex fide est. Gentes autem quae non sectabantur justitiam, quae ex lege est, quasi propriam suam, quae fit de timore poenae, non de amore justitiae; quia non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam; justitiam au
Abbreviated transcription (Latin):
a lp̃henisse iustitiã: isrł aũ ilo ñ app̃¬
hendisse. qi ñ ex fide. s cãquã ex oꝑibus
Fides enĩ hab&. qͥd aliquanto post clicit.
qm̃ om̃is qͥ inuocauerit. nom̃ dñi. saluus
erit. Ad quã salutẽ ꝑtin&. ut oꝑa nulla
sint. & iustitia nobis. ex cdõ sit ñ ex nobͭ.
Propter ᷑ de illis qͥ ñ fide. s cãquã ex oꝑib̾
offenderũt in lapidẽ offensionis: sequit᷑.

Expanded text:
apprehendisse justitiam: Israel autem ideo non apprehendisse, quia non ex fide, sed tanquam ex operibus. Fides enim habet, quod aliquando post dicit: Quonium omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Ad quam salutem pertinet, ut opera bona et justitia nobis ex Deo sint, non ex nobis. Propter quod, de illis qui non ex fide, sed tanquam ex operibus offenderunt in lapidem o
Abbreviated transcription (Latin):
uus. saluus exis. In tantũ iustꝰ: in quan¬
ũ saluus ꝑ enĩ fidẽ credimꝰ. q̃d etiã nos
s a mortuis excit&. Interĩ sp̃u: ut in
ntate eius gr̃e tẽꝑanter & iusti. &
pruuamꝰ in hoc sclo. Post etiã carne
nra adĩmortalitatẽ resurrectura. Con-¬

Expanded text:
 in quantum saluus. per hanc enim fidem credimus, quod etiam nos deus a mortuis excitet: interim spiritu, ut in nouitate eius gratiae temperanter et iuste et pie uiuamus in hoc saeculo, post etiam carne nostra a.l inmortalitatem resurrectura,
Abbreviated transcription (Latin):
humor nͥ ess&. nulla sputam̃ta conflu¬
erent uitãq absumer& siccitas: nam
&. ipse himnor humido lapsu alias uenas
implens. quasi riuis &. fluminibꝰ. per
cuncta diffundit᷑. Ita nullũ ẽ creature
genꝰ q̃d ñ in homine possit agnosci: ac
sic omis creatura in eo congemuiscit ꝙ do¬
lo. reuelationẽ filiorũ dei expectans
que ꝑ corꝑis etiã resurrectionẽ & si non

Expanded text:
humor nisi esset, nulla sputamenta confluerent uitamque absumeret siccitas. nam et ipse sanguis humido lapsu alias uenas replens quasi riuis et fluminibus per cuncta diffunditur. ita nullum est creaturae genus, quod non in homine possit agnosci. ac sic omnis creatura in eo congemescit et dolet, reuelationem filiorum dei exspectans; quae per corporis etiam resurrectionem etsi n
Abbreviated transcription (Latin):
Si redemptor nr̃ ille dicit᷑ captiuitas.¬
bam᷑. Uui gͦ tenebam̃: ut ille uaisii
redimere captiuos: Ubi tenebaa al
te apud barbaros. Peiores barpite mis¬
bolus & angeli eiꝰ: ipsi anteaiuite. i osi
genꝰ humanũ. Ab his redeitie. tẽpor hõ¬

Expanded text:
Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit no
Abbreviated transcription (Latin):
subuentũ ñ erit. Medicam̃tũ enĩ famis
ẽ cibꝰ & medicam̃tũ sitis ẽ pocꝰ. a medi¬
camentũ fatigationis ẽ soninus
he ista medicamenta. uide si ñ ues¬
eiunt illa quȩ existunt. Si seposta
ñ sunt morbi : ẽ sanitas. Si aũ has
liqͥo quod te possit int̾ficere.: nͥ ma¬
caueris. noli głari de sanitate: si gr
expecta redemptionẽ corꝑiꝰ tui. si
te redemptũ: s ñdũ in re. Spe sts
es. Et enĩ si ñ gemueris in spe. no

Expanded text:
Medicamentum enim famis est cibus, et medicamentum sitis est potus, et medicamentum fatigationis est somnus. Detrahe ista medicamenta, vide si non interficiunt illa quae existunt. Si sepositis istis non sunt morbi, est sanitas. Si autem habes aliquid quod te possit interficere, nisi manducaveris; noli gloriari de sanitate, sed gemens exspecta redemptionem corporis tui. Gaude te redemptum; sed nondum re, spe securus esto. Etenim si non gemueris in spe, non
Abbreviated transcription (Latin):
facti sumꝰ. Adoptio gͦ plena filiorũ
in redẽptione fi&. etiã corꝑis nri Pri¬
mitias itaq sp̃ẽ nunc habemꝰ. uñ iã filii
dĩ re ipsa facti sumꝰ: in ceteris uͦ spe sic̃
salui. sic̃ innouati. ita & filii dei. Re
aũ ipsa qͥa ñdũ salui. idõ ñd̾u plene in¬
nouati. ñdũ etiã filii dĩ.s filii scłi. Pro¬
ficimꝰ gͦ in renouationẽ. iustãq uitã:
ꝑ quod filii di sumus. Consumetur
g̾ quod filii carnis. & seculi sumus.
&x ꝑficietur quod filii dĩ. & sp̃ure¬
nouatisumꝰ: uñ idem iohannes Dilec-¬
tissimi inquit filii dĩ sumꝰ: & ñdũ appa¬
ruit quoderimꝰ. Quid est hoc sumꝰ &
eximꝰ. nͥ quia sumꝰ in spe & erimꝰ ĩreꝰ
H am seqͥt᷑ &r dicit. S cimꝰ quia cũ apparu¬
erit sumles ei erimꝰ: qm̃ uidebimꝰ eum¬

Expanded text:
ctamus. Adoptio ergo plena filiorum in redemptione fiet etiam corporis nostri. primitias itaque spiritus nunc habemus, unde iam filii dei re ipsa facti sumus; in ceteris uero spe sicut salui, sicut innouati ita et filii dei, re autem ipsa quia nondum salui, ideo nondum plene innouati, nondum etiam filii dei, sed filii saeculi. proficimus ergo in renouationem iustamque uitam per quod filii ergo quod filii carnis et saeculi sumus, et perficietur quod filii Dei et spiritu renovati sumus. Unde idem Joannes, Dilectissimi, inquit, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Quid est hoc, sumus et erimus; nisi quia sumus in spe, erimus in re? Nam sequitur, et dicit, Scimus quia cum apparuerit, s
Abbreviated transcription (Latin):
ppetua. & uiuerent in fide. & spe. & carita¬
tt. ꝑegrinantes in hoc scło. atq in eiꝰ temp¬
tationibꝰ laboriosis &. ꝑiculosis. consolationi¬
bus aũ d̃i &. corꝑalibꝰ .& sp̃ualibꝰ ambularẽt
ad conspectũ eiꝰ: uiã tenentes quod eis fac
ts ñ sunt sine peccatis. quȩ de huiꝰ uite
infirmitate subrepunt. dedit elemosina-¬
rum remedia salutaria. quibꝰ eorũ adu-¬
uaret᷑ oratio. uͥ eos dicere docuit dimitte
nobis debita nr̃a. sicut & nos dimittimus
abitorbꝰ nr̃is. hoc agit eccła spe beata:

Expanded text:
perpetua, et viverent in fide et spe et charitaperpetua, et viverent in fide et spe et charitate, peregrinantes in hoc saeculo, atque in ejus tentationibus laboriosis et periculosis, consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus ambularent ad conspectum ejus, viam tenentes, quod eis facttes non sunt sine peccatis, quae de hujus vitae infirmitate subrepunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Hoc agit Ecclesia spe beata
Abbreviated transcription (Latin):
uitate. suspiraios qͣmuis ineis diliganus
uudere dies bonos. flenda qͥdẽ. s non rephen.¬
denda conditio. Uenit enĩ de ira cl̃i iusta. de
qua scriptura loquens. homo inquit natus
de muliere breuis uitȩ & plenꝰ ire: cũ ira clĩ
non sit ut hominis. id ẽ ꝑturbatio animi.
concitati s tranquilla iusti supplicii consti¬
tutio. In ira sua ds̃ non continens sic̃ seriptũ
ẽ miserationes tuas p̃ter alia solatia miseratio¬
nũ quȩ generi humano p̃bere ñ cessat. in
plenitudine tẽꝑis quo ipse sciebat hoc ẽẽ fa¬
cendũ. misit ds̃ filium suũ unigentũ ꝑ
quẽ creauit omnia: ut manens ds fier&. ho¬
mo ut eẽt mediator dĩ & hominũ homo
xp̃c iħc: in quẽ credentes ꝑ lauacrũ rege¬
nerationis soluto reatu omniũ peeccatoꝵ
& originalis uidelicae:. quod generatio tra¬
ht̃. contra quã maxime regeneratio est
instituta: & ceteroꝵ quȩ male agendo.
iontracta sunt: liberarent᷑ a dãpnatione

Expanded text:
litate agimus malos, quamvis in eis diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio . Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura legens: Homo, inquit, natus ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio concitati animi, sed tranquilla justi supplicii constitutio. In hac ira sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere non cessat, in plenitudine temporis, quo ipse sciebat hoc esse faciendum, misit Filium suum unigenitum , per quem creavit universa, ut manens Deus fieret homo, et esset mediator Dei et hominum homo : in quem credentes, per lavacrum regenerationis soluto reatu omnium peccatorum, et originalis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
minuatur. Uelle inqͥt adiac& michi:
ꝑficere autem bonũ ñ. Num qͥd dixit
ñ madiac& facere bonũ: Si hoc dixis
s&s syes nulla eẽt. Non ait ñ mͥ adia¬
e& facere: sed sĩ mͥ adiac& ꝑficere ał
ces Omnino non concupiscere
ꝑfectio boni ẽ: quia consũptio ma¬
u ẽ. Hoc dicebat ille. Perficere bo¬
nũ ñ mͥ adiaca: quia ñ poterat
facere. ut non concupiscer&. Facie¬
bat tantũ ut concupiscentiam fre¬
nar&. ut concupiscentiȩ ñ consen¬
tir&. & concupiscentie menbra ad
satellitium ñ pͣber&. Perficere gͦ in¬
quit bonũ. ñ madiac&: ñ possũ im¬
plere quod dictũ ẽ ñ concupisces.
Quid gͦ opꝰ est ut impleas: Post concu¬
piscentias tuas. non eas. Hoc age in¬
terim quamdiu insunt illicite con¬
cupiscentiȩ in carne tua: post con¬
cupiscentias tuas ñ eas. Mane in
seruitute dei. in libertate xp̃i: mente
serui legiꝰ tui: noli te donare concupiscen

Expanded text:
minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hocset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. ces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bonum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et conicere ergo, inquit, bonum non mihi adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
regn&. Quamdui peccatũ necesse ẽ
esse in menbris fuis. saltẽ illi regnũ
auferat᷑: ñ fiat quod uib&. Surgit
ira. noli dare irȩ loͣgim: ad maledi¬
cendũ. noli dare ire manũ aut pe¬
demad feriendũ. Honsurgero ira
stairrationabilis: nͥ peccatũ eẽt in
menbris tuis. Sed tolle illi regnũ.
nͣ habeat arina unde contrate yug¬
n&. Discit etiam ñ surgere: cum
arma ceꝑit ñ inuenire. Non exi¬
beatis metibra ur̃a. arma innqͥtatis
peccato. Auo qͥn toti captiui eritis:
& ñ erit dicere mente seruio legi di.
Mens enĩ si teneat arina. mbra non.
mouentur. in mynisteriũ furen¬
dis peccati. Leneat arcẽ imꝑator in¬
terior. quia sub maiore imꝑatore
iuuandus assistat. Frenat iram. co-¬
abe&. coherc& concupiscentiam.
autẽ uolebat ille iustus. inte serui¬
ens legi dei. nͥ ut omĩno nĩ ess& quod
frenaretur: E hoc deb& conari om̃is
qui tendit ad ꝑfectionem: ut & ipsa
concupiscentia cui ñ dant᷑ menbra
ad obediendum: cotidie in ꝓficiente

Expanded text:
. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente
Abbreviated transcription (Latin):
nosoꝑam᷑. s quod in nobis habitat
pecatũ. Si aut̃ desideria nulla habe.¬
temꝰ alicita nec nos nec yeccatũ mali
aliqͥd oꝑareturin nobis. Motũ porro
aliciti aesiderii. cui ñ obediendo ñ id
nos oꝑ am̃ ideo & nosagere dicim᷑. qm̃
ẽ nr̃e. Aquo languore omimodo sal¬
ui erimꝰ. cũ & animo. & corꝑe. ĩmorta¬
firmitatis. uũ illicita desideria cõmo¬
uentur. quod peccatum appellat apłs.
uniusus reatꝰ. sacramento baptismatis
est solittꝰ. cũ om̃ibus quȩ illi obedientes
fecimꝰ. aiximꝰ. cogitauimꝰ: nec nobis
deinceps languor iste obess&&. si deside
tiã p̃beremꝰ. siue oꝑatione siue bacutio¬
ne. siue tatita assensione: donec ipsa

Expanded text:
operamur. sed quod in nobis habitat peccatum. Si autem desideria nulla haberemus illicita, nec nos, nec peccatum mali aliquid operaretur in nobis. Motum porro illiciti desiderii cui non obediendo non id nos operamur ideo nos agere dicimur, quoniam nr nostrae naturae. A quo languore omnimodo salvi erimus, cum et animo et corpore immortafirmitatis, unde illicita desideria commoventur, quod «peccatum» appellat Apostolus , universus reatus sacramento Baptismatis est solutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, diximus, cogitavimus; nec nobis deinceps languor iste obesset, quamvis intiam praeberemus, sive operatione, sive locutione, sive tacita assensione; donec etiam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ uberauerit: tunc uere liberi eritis
Deniq conclusit. git᷑ ipse ego meni
seruio legi dei: carne aut̃ legi peccati.¬
pse ego inqͥt. Hon enu duo sumꝰ uit̾
nos contrarii. de diuersis pͥncipiis ueni¬
entes: s ipse ego mente seruio legi dei.
carne autẽ legi peccati. quãdui languor
obluctat᷑ salua. Sed si carne seruis le¬
gi peccati. fac quod ait ipse apłs. Hon
ergo regn&. peccatũ in ur̃o mortali
corꝑe. ad ob ediendũ desideriis: neq
exibeatis menbra ur̃a arma iniqui¬

Expanded text:
tunc vere liberi eritis. » Denique ita conclusit: « Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, neque exhibeatis me
Abbreviated transcription (Latin):
liud est ñ pugnare & ẽẽ in pace uera
atq ꝑpetua. aliud pugnare & uince¬
re. aliud pugnare & uinci. aliud nec
pugnare. s trahi. Sunt enum homi¬
nes. prorsus ñ pugnant. qualis est iste
de quo loquit᷑ cũ dixit: malitiã non
odio habuit. Quomͦ pugnat: contra
eam quã odio ñ habuit: Iste a mali-¬
tia trabitur: ñ pugnat. Sunt aut̃
qui yugnare incipiunt. s quia de
uiribꝰ suis ꝑresumunt. ut ostendat
illis ds. quia ipse uincit. si se homo
subiug& deo. pugnantes uincunt᷑
cũ quasi ceperint tenere iusticiam
fiuntq suꝑbi & eliduntur. Isti pug

Expanded text:
liud est non pugnare, et esse in pace vera atque perpetua, aliud pugnare et vincere; aliud pugnare et vinci; aliud nec pugnare, sed trahi. Sunt enim homines prorsus qui non pugnant, qualis est iste de quo loquitur: cum enim dicit, Malitiam non odio habuit; quomodo pugnat contra eam quam non odit? Iste a malitia trahitur, nec pugnat. Sunt autem qui pugnare incipiunt; sed quia de viribus suis praesumunt, ut ostendat illis Deus quia ipse vincit, si se homo subjungit Deo, et pugnantes vincuntur, et cum quasi coeperint tenere justitiam, fiunt superbi, et eliduntu