comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derunt: & derelictus sum ego solus.
Tanto ꝓpħȩ quid difficile fuit agnos¬
cere in hoc mundo famulos remansiᷤ¬
sedoꝰ S qui humił &e occulta di no¬
uerat: elatus &e aꝑta nesciebat. Unde
certum ẽ. qͦd humilitatis radio se il¬
luminat. qui alioꝵ bona subtiliter
pensat: quia dum ea quȩ ipse fecerit.
facta foris &e ab aliis conspicit. eum
qui de singularitate intus erũpere
nititur. suꝑbiȩ tumorẽ p̾mit. Hincẽ:
quod uoce dñi ad helẏam solum se
estimantẽ dicitur. Reliqui mͥ septẽ
mansisse cognosceret: elationis glori¬
am quȩ ei de singularitate surgebat¬

Expanded text:
et derelictus sum ego solus . Tanto prophetae quid difficile fuit agnoscere, in hoc mundo famulos remansisse Deo? Sed qui humilis etiam occulta Dei noverat, elatus etiam aperta nesciebat. Unde certum est quod humilitatis se radio illuminat, qui aliorum bona sublimiter pensat; quia, dum ea quae ipfacta foris et ab aliis conspicit, eum qui de singularitate intus erumpere nititur superbiae tumorem premit. Hinc est quod voce Dei ad Eliam solum se aestimantem dicitur: Reliqui mihi septemansisse cognosceret, elationis gloriam, quae ei de singularitate surge
Abbreviated transcription (Latin):
hominib uiles apparere refugiunt. &
contra hoc qͦd de se interiꝰ cogitant: qͣsi
rigida extius uenustate palliant᷑. Et st̃
merito ostense uilitatis intumescunt:
& tantomagis in corde elati sunt. qͣnto
amplius inspecie elationẽ p̾munt. Qe
honorẽ exteriꝰ ñ querit: insinuat diceis.
Ludam & uilior fiam. Et quia ꝑ hoc
qͦd uilem se ext̾ius p̾buit. interius ñ¬

Expanded text:
hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunmerito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae honorem exterius non quaerit, insinuat, dicens: Ludam et vilior fiam. Et quia per hoc, quod vile est, se exterius praebuit nequ
Abbreviated transcription (Latin):
uolucres significant bonos: qͥa ad al¬
tiorem mansionẽ conscenderunt. Sic
mali in culpa remanent. in qua st̃
nati: & boni ꝑ grãm conscendunt
ad głam. ad quã sunt renati. Mali
squamas habent pecc̃oꝵ: boni pen¬
nas uirtutũ. Boni laudes diuinas¬
modulatis uocib canunt: mali in
quoꝵ ore laus ñ ẽ speciosa contices¬
aradysus uoluptatis eccłiam si¬
gnificat:. in qua diu̾sȩ sunt uolupta¬
ꝑ uirtutũ redolentiã. aliȩ ꝑ multipli¬
cem bonoꝵ oꝑum differentiã. Aliȩ
in contemplatione pat̾e celestis:. alie
in melodia diuinȩ laudis: aliȩ iN
dulcedine diuinȩ simul &e humanȩ¬
frat̾nȩ dilectionis: aliȩ in spe future
remunerationis. fons qui ẽ in para¬
dyso.xp̃m significat. Fons nanq sa¬
pientiȩ u̾bum di. idest filius di. Qui
hunc fontem paradysi. idest uerbũ di
sapientiã diinuenit: inuenit uitam:
&e haurit salutẽ a dño. Quatuor flu¬
mina fontis. quatuor st̃ euangłia xͥ.¬

Expanded text:
olucres significant bonos, quia ad superiorem mansionem ascendunt. Sic mali et in culpa remanent in qua sunt nati; et boni per gratiam ascendunt ad gloriam, ad quam sunt renati. Mali pennas habent peccatorum, boni pennas virtutum. Boni laudes dimodulatis vocibus cantant; mali, in quorum ore non est speciosa laus, conticessus voluptatum Ecclesiam significat, in qua diversae sunt voluptaper virtutum redolentiam, aliae per multiplicem bonorum operum differentiam, aliae in contemplatione patriae coelestis, aliae in melodia divindulcedine divinae simul et aeternae retributionis, aliae in spe futurae beatitudinis. Fons, qui est in paradiso, Christum significat. Fons namque sapientiae, Verbum divinum, id est Filius Dei. Qui hunc fontem paradisi, id est Verbum Dei et sapientiam invenit, invenit vitam et haurit salutem a Domino. Quatuor flumina fontis quatuor sunt Evangelia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c fons: lignũ qͥa fructu uitȩ nos satiat:
in eo si illud custodimꝰ exꝑimur bonũ:
ae si transgredim᷑ malũ. Para dysus
tuor flumina. quatuor euangłia. Li
tie boni &e mali. cognitio mandati:̃ esꝰ¬

Expanded text:
 fons. Lignum, quia fructu vitae nos satiat; in eo, si illud custodimus, experimur bonum; et si transgredimur, malum. Paradisus quatuor flumina quatuor Evangelia. Ligcientiae boni et mali cognitio mandati, es
Abbreviated transcription (Latin):
dam significat sp̃m: era carnem.
ficat diabolum: pomũ delectatio¬
nem t̾renoꝵ. Quẽ admodũ enim ser¬
pens eram pͥmo decepit: sic diabolus
in sensatã carnẽ t̾rena delectatione illi¬
cit &e sedicit. Et sic̃ exa adam duxit
ad esum pomi: sic ñnunquã caro sp̃m
trahit ad consensum peccati. Et sic u¬
t̾q de paradyso. idest de statu bomi sui
eicit᷑: qͥa &e sp̃c affligit᷑ ꝑ małã consci¬
entiam: & caro punit᷑ ꝑ penã. Adam.
gͦ sp̃e. exa caro: serpens. diabolus: pomr̃.
delectatio t̾renoꝵ: eiectio de paradyso.
sp̃c &e carnis afflictio
designant boni oꝑis: septima qͥe¬
dem expͥmit ęt̾nȩ beatitudinis. Sex
namq dieb opus suũ ds̃ ꝑfecit: &
die septima ab om̃ĩ oꝑe requieuit.
Sic &e nos in p̾senti scło laborare de¬
bemus. in exhibitione boni oꝑis. ut
in futuro requiescamꝰ in sabbato re¬
tͥbutionis. Hec de oꝑe conditionis
mystice disseriumꝰ: & requiescimꝰ ab
oꝑe qͦd patrammus

Expanded text:
dam significat spiritum. Eva, carnem. ficat diabolum, pomum delectationem terrenorum. Quemadmodum enim serpens Evam pomo decepit, sic diainsensatam carnem terrena delectatione illicit et seducit. Et sicut Eva Adam induxit ad esum pomi, sic nonnunquam caro spiritum trahit ad consensum peccati; et sic uterque de paradiso, id est de statu boni sui ejicitur, quia et spiritus affligitur per malam conscientiam, et caro punitur per poenam.s; Eva, caro; serpens, diabolus; pomum, delectatio terrenorum; ejectio de paradiso, spiritus et carnis afflictio.  boni operis; septima quietem exprimit aeternae beatitudinis. Sex namque diebus opus suum perfecit Deus, et die septima ab omni opere requievit. Sic et nos in praesenti saeculo laborare debemus in exhibitione boni operis, ut in futuro requiescamus in Sabbato retributionis. Haec de opere conditionis mystice disseruimus, ut requiescamus ab opere, quod patravimus
Abbreviated transcription (Latin):
gauit omnẽ exercitũ suũ ae tͥginta¬
nus dixit. ad achab. Multitudinem
hanc tradam in manũ tuam. Et ait
lum: qui diu̾sos exercitus malignoꝵ
sp̃uum. ad subu̾tendum ppłm di con¬
trahit. s ꝑ pueros pͥncipũ ifrł uincit᷑.
antiquus hostis in fugam uertitur:
omĩsq suus exercitus a militib xp̃i ꝑ
turbatur. Qui bene ducenti &e tͥginta
duo eẽ dicunt᷑: quia qui utriusq te¬
stamenti scientiam ꝑfecte tenent. & scẽ¬
trinitatis fidem cum gemina carita¬
te conseruant: hi apti milicie sũmi
regis ẽẽ comꝓbant᷑. fugit benadab rex
syriein equo cum equitib. Benadab
id est diabolus pͥnceps iniquoꝵ omni¬
um. quorũ ocłi sublimes sunt. in equo
sue suꝑbie confidens. cum equitibuᷤ.
scilicet omnib suꝑbis. qͥa ipse ẽ caput
suꝑ om̃s filios suꝑbiȩ. ab exercitu xp̃i
suꝑatus in fugam uertit᷑ & rex isrł ꝑ
cutit equos & equites: quia rex regũ
nequitias sp̃uales obrint humani ge¬
neris delendo peccata.

Expanded text:
gavit omnem exercitum suum, et trigintanus dixit ad Achab: Multitudinem hanc tradam in manum tuam. Et ait lum, qui diversos exercitus malignorum spirituum, ad subvertendum populum Dei contrahit, sed per pueros principum Israel vincitur, tuntur. Antiquus hostis in fugam vertitur omnisque suus exercitus a militibus Christi proturbatur. Qui bene ducenta millia et triginta duo esse dicuntur, quia hi qui utriusque testamenti scientiam Trinitatis fidem cum gemina charitate conservant, hi apti militiae summi regis esse comprobantur; fugit Benadab rex Syriae cum equitibus. Benadab, id est diabolus, princeps iniquorum quorum oculi sublimes sunt: in equo superbiae suae confidens, cum equitibus scilicet omnibus superbis, quia ipse est caput super omnes filios superbiae, ab exercitu Christi superatus in fugam vertitur, et rex Israel percutit equos et currus, etc., quia rex regum nequitias spirituales obruit humani generis delendo peccata.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ sagitas: quas ego iacio. Cũq puer
eueurrisset:i ecit aliam sagittã trans
puerum. Quid ẽ qͣd ionathas uolens¬
seruare dauid. cum ille lateret in agͦ.
gittas iecit. quas puer paruulus igno¬
dum in littera legis. iudeis nescienti¬
b habuit absconditum: Dauid ergo¬
Iurta lapidem sedebat: quia in tabu¬
in uanum. Saul inter epulas eũ mor
dia. inter paschales epulas de nece dñi
tractabat. Cum gͦ illuxisset mane. ue¬
nit ionathas in agrum uixta placitũ
dauid: & puer paruulus cum eo. ecit
unam sagitam: iecit ce alteram. Et ds
pater illucescente mane fidi. prius te¬
stimoniũ legis de xp̃o ꝓtulit. deinde
ꝓpħas misit. Collegit puer ionathe sa
rant ignorabat:
U it os suum: coram achis. uii.¬
mmutauit os suũ dauid corã achis:

Expanded text:
 sagittas, quas ego jacio. Cumque puer cucurrisset, jecit aliam sagittam trans puerum . Quid est quod Jonathas, servare volens David, cum ille lateret in agro gittas dum in littera legis Judaeis nescientibus habuit absconditum. Dauxta lapidem sedebat quia in tabuin vanum. Saul inter epulas David fidia inter paschales epulas de morte Domini tractavit. Cum ergo illuxisset mane, venit Jonathas in agrum juxta placitum David, et puer parvulus cum eo. Jecit unam sagittam, jecit et alteram. Et Deus Pater illucescente mane fidei prius testimonium legis de Christo protulit, deinde prophetas misit. Collegit puer Jonathae saant, ignorabat. David mutavit os suum coram Achis. Commutavit os suum David coram Achis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: ut ꝑ hoc cognoscant se accepisse
nigũ dñi: quo omĩa quȩ ad sinistrã
id est presentẽ uitam ꝑtinent pre¬
mant: & iugo dni subiciant. Accipi
nes eugłii.¬

Expanded text:
isse jugum Domini, quo omnia quae ad sinistram, id est praesentem vitam pertinent, et premant, et jugo Domini subjiciant. Accipiunes evangelii.
Abbreviated transcription (Latin):
decet habere miustros. qͥ nullo carniꝰ
contaminẽt contagio: s plena m̃tis
& corꝑis castitate prefulgeant. Qualeᷤ
enĩ diacones ordinandi fint: apls ple¬
nissime docet scribens ad timotheũ
Nam cũ de sacerdotib p̾misiss: subiũ¬
xit. Diacones similit̾ oportet ẽẽ mͣre¬
p̃hensibiles. id est sine crimine. sicut
ep̃os:. pudicos. id est a libidine conti¬
nentes. ñ bilingues. scilicet ne con¬
to uino deditos. qͥa ubi ebrietas.
ibi libido & furor d̾natur: ñ tur¬
pe luchrũ sectantes. ne de spũali
minist̾io terrena luchra sectentur.
Post hȩc subiecit. Hi aũ ꝓbentur pͥ¬
mũ: & sic ministrent. nullũ crim̃
si digni inuenti fu̾int ad sacrum
ministeriũ sunt applicandi. Hoc
officio usus ẽ dns: quando post
ceuã ꝓpͥo ore & ꝓpriis manib sacͣ¬
mĩta confecta dispensauit: &e qñ̾
apłos dormientes ad orationem

Expanded text:
decet habere ministros, qui nullo carnis decet habere ministros, qui nullo carnis contaminentur contagio, sed plena mentis et corporis castitate praefulgeant. Quales enim diaconi ordinandi sunt, Apostolus plenissime docet scribens ad Timotheum. Nam cum de sacerdotibus praemisisset, subjunxit: « Diaconos similiter oportet esse irreprehensibiles , » id est sine crimine, sicut episcopos; pudicos, id est a libidine continentes; non bilingues, scilicet ne conto vino deditos, quia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur; non turpe lucrum sectantes, ne de spirituali ministerio terrena lucra sectentur. Post haec adjecit: Hi autem probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen si digni inventi fuerint, ad sacrum ministerium sunt applicandi. Hoc officio usus est Dominus , quando post coenam proprio ore et propriis manibus sacramenta confecta dispensavit, et quando apostolos dormientes ad orationem
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã. Hi sunt septem angeli:
qͦs legunus in apocalipsi tuba cauen¬
tes. Angłi: qͥa nuncii. Tuba canentes:
id est alta mystĩa de iut̾na inspira¬
tione foris resonantes. Hi sunt septẽ
caudelabra aurea. id est lucẽ eugłii¬
in manib idest in oꝑib preferen¬
truũ emittebat ioħes baptista: qñ
dicebat. Genimina uꝑaꝵ qͥs dabit
uob̾ fugere a uentura ira: Et dns
in eugłio. Om̃is arbor quȩ ñ fecerit
fructũ bonũ: excidetur & in ignẽ
mutet᷑. Et in hunc mod̾n plurima
Isti in mođu preconis manifeste am¬
monent cunctos ad orandn. ad ge¬
nu flectendũ. Isti eugłizant: isti
sacram̃ta dispensant. Sacerdotib
nͥ traditus eis fuerit adiacono. Le¬
uite hostias suꝑ altare ponunt. ip¬
sim̃sam d̾ni cõponunt: ipsi alta
stib induti. altari adsistunt. Qua
in re significat᷑: quia mundiciã
candoris quã prefert̃ in corpore:¬
debent habere inm̃te. Tales enĩ deum

Expanded text:
memoriam. Hi sunt septem angeli, memoriam. Hi sunt septem angeli, quos legimus in Apocalypsi tuba canentes : angeli, quia nuntii: tuba canentes, id est alta mysteria de interna aspiratione foris resonantes. Hi sunt septem candelabra aurea, id est lucem Evangelii manibus, id est in operibus praeferentru emittebat Joannes Baptista, quando dicebat: « Genimina viperarum, quis dabit vobis fugere a ventura ira? » Et Dominus in Evangelio: « Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . » Et in hunc modum plurima. Isti in modum praeconis, manifeste admonent cunctos ad orandum, et ad genu flectendum: Isti evangelizant, isti sacramenta dispensant. Sacerdotibus nisi traditus eis fuerit a diacono. Levitae hostias super altare ponunt: ipsi mensam Domini componunt, ipsi altarstibus induti, altari assistunt. Qua in re significatur quam munditiam candoris, quam praeferunt in corpore,debeant habere in mente. Tales enim Deum
Abbreviated transcription (Latin):
plicat᷑: quia quicquid laboris & su¬
stinentiȩ in hac uita toleramꝰ. tanꝙͣ
ii sinistra portamꝰ. donec in dextera
id est in et̾nitate requiem habeamꝰ.
actib apłoꝵ. septem uiros boni testi¬
monii plenos spũ scõ. ad hoc officiũ
elegeit: & oratione premissa manꝰ eis
imposuert̃. Exinde apłi & eoꝵ succes¬
sores decreuerunt: ut inomĩ matre
subluniori gradu tanꝗͣ. columnȩ
altari assisterent: ñ sine aliqͦ septe¬
narii myst̾io. In quo significatur.:
ut septiformis gr̃ȩ spũ prefulgentes.
sci sint corpore & spũ. Hicenĩ nume¬
rus cum constet quat̾nario &e t̾na¬
ris: quaternariꝰ refertur ad corpus:
ꝓpt̾ quatuor elem̃toꝵ in corpore cõl-¬
sonã complexionẽ. Ternanus uͦ ad
animã. propt̾ triplicẽ animȩ uͥtutẽ:
ꝓpt̾ quã iubem̃ dm triplicit̾ dilige¬
re. id est toto corde qd̾ refertur ad in¬
tellectũ. tota anima. qđ refertur ad
uoluntatẽ: tota m̃te qd refertur ad

Expanded text:
plicatur; quia quidquid laboris et suplicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleramus, tanquam in sinistra portamus, donec in dextera, hoc est, in aeternitate requiem habeamus. Actibus apostolorum, septem viros boni testimonii plenos Spiritu sancto ad hoc officium elegerunt, et oratione praemissa, manus eis imposuerunt . Exinde apostoli et eorum successores decreverunt, ut in omni matrisublimiori gradu tanquam columnae altaris assisterent, non sine aliquo septenarii mysterio. In quo significatur ut septiformis gratiae spiritu praefulgentes, sancti sint corpore et spiritu. Hic enim numerus cum constet quaternario et ternario, quaternarius refertur ad corpus, propter quatuor elementorum in corpore consonam complexionem: ternarius vero ad animam, propter triplicem animae virtutem, propter quam jubemur Deum tripliciter diligere, id est toto corde, quod refertur ad intellectum; tota anima, quod refertur ad voluntatem; tota mente, quod refertur ad
Abbreviated transcription (Latin):
iachonoꝵ ordo sexto sequit᷑
loco. ñ sine aliquo senarii my¬
ficatur oꝑum ꝑfectio. Hic ordo
in ueteri testam̃to a tribu leuy
habet exordium. Precepit em̃ dñs
moysiut pt ordinationẽ aaron
& filioꝵ eius. rursus tribus leuy
ad diuini cultus ministia ordina¬
retur. & consecraret᷑ d̾no: & serui¬
rent ꝓ ifrł̃ coram aaron ce filis
eius in tabernacło di: ipsiq gesta¬
rent archam &e tabernacłm̃ q
omĩa uasa eius: & in circuitu ta¬
bernacłi ipsi castra constituerent.
& in tͣnsportando tabernacło ipsi
deponerent: rursus ipsi compo¬
nerent. Auiginti aũ annis ce
supͣ. iuss sunt seruire in taber¬
uacło. Quam regulam scĩ patres &¬
in nouo testam̃to constituert̃: qm hȩc
etas ad portanda onera robusta est:
qd̾ illi ordini a moyse institutũ est.
Qd̾ etiam in nouo testam̃to represen¬
tat᷑: cum diaconib suꝑ sinistrũ hu¬
merũ stola ponitur. & casula in di¬
eb ieuinii suꝑ eundẽ humerũ com¬

Expanded text:
iaconorum ordo sexto sequitur loco, non sine aliquo senarii myficatur operum perfectio. Hic ordo in Veteri Testamento a tribu Levi habuit exordium. Praecepit enim Deus Moysi ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus, rursus tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinaretur, et consecraretur Domino, et servirent pro Israel coram Aaron et filiis ejus in tabernaculo Dei; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus, et in circuitu tabernaculi ipsi castra constituerent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rursusque ipsi componerent. A viginti autem annis et supra jussi sunt servire in tabernaculo. Quam regulam etiam sancti Patres in Novo Testamento constituerunt, quoniam haec aetas ad portanda onera robusta est, quod illi ordini a Moyse institutum est. Quod etiam in Novo Testamento repraesentatur, cum diaconis supra sinistrum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii super eumdem humerum com
Abbreviated transcription (Latin):
mina ñ grauant. Nam quẽ mor¬
talia crimina p̾t baptisinũ cõmis¬
sa p̃munt: hortor pͥus publica pe¬
nitentia satisfacere. & ita sacerdoti
iudicio reconciliatũ cõmunioni
sociari: siuult ñ ad iudicium &
condemnationẽ sui. eucharistiam
acciꝑe. S & secreta satiffactione
solui mortalia crimina ñ negamꝰ:
s mutato pͥus scłari habitu. & con¬
fesso religionis studio ꝑ uitȩ correcti¬
one. & uigi immoq ꝑpetuo luctu mi
ꝓ hisquȩ penitet agat: & eucharistiã
om̃ib dͥnicis dieb supplex & sũmissus
usq ad mortẽ ꝑcipiat.

Expanded text:
cata non gravant; nam quem mortalia crimina post baptismum commissa premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult non ad judicium et condemnationem sui Eucharistiam percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus, sed mutato prius seculari habitu et confesso religionis studio per vitae correctionem, et iugi, immo perpetuo luctu, De his, quae penitet, agat, eucharistiam omnibus dominicis supplex et submissus usque ad mortem percipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa qͥ ab oꝑib mortius id est peccatis
originalib liberat᷑: baptisinate sa¬
cro in fide mortis xp̃i &e resurrec¬
tionis cũ sponsione caritatis ce spei
baptirat᷑. Uude dicit apłs ad he-¬
breos. Si sanguis uitulȩ asꝑsus¬

Expanded text:
quia qui operibus mortuis, id est, peccatis quia qui operibus mortuis, id est, peccatis originalibus liberatur, baptismate sacro in fide mortis Christi et resurrectionis, cum sponsione charitatis et spei baptizatur. Unde Apostolus ad Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑsione. Quod uͦ carnes eiusde uitu¬
lȩ &e coriũ &e stercora comburunt᷑:
hoc significatũ est. qͥa tota humili¬
tas & ignominia passionis. conu̾sa
est in głam resurrectionis: qd̾ bene
ignis significat. qͥ semꝑ ad suꝑiora
contendit: & qd̾ assumit in se con¬
u̾tit. Qd̃ aũ hẏsopus huic asꝑsioĩ
aminiscet᷑: hoc significat᷑. qͥa infide
mortis xp̃i peccata mundantur.
Unde ait apłs. Fide mundans cor¬
da eoꝵ. Hysopus quippe ido fid̾e
significat: quia cũ sit herba humił.
firmit̾ heret in petra. Coccus ido huic¬
mundationi adhibet᷑: qͥa flammeo
colore caritatẽ significat: sine qͣ mor¬
tuũ est quicqͥd fides oꝑat᷑. Cedrus
qͦ huic mundationi opitulatur:
q̃ imputribił arbor đr. & in celsis
montib radicat. & id̾o spem incor¬
ruptionis & suꝑnȩ głȩ significat.
Hoꝵ omniũ coniunctio. aqua asꝑsi¬
onis consecrat᷑: quia qui mortuũ
tecigerat. ut dictum est emundat᷑

Expanded text:
effusione. Quod vero carnes ejusdem vitueffusione. Quod vero carnes ejusdem vitulae et corium et stercora comburebantur hoc significatum est quia tota humilitas et ignominia passionis versa est in gloriam resurrectionis. Quod bene ignis significat qui semper ad superiora tendit, et quod absumit in se convertit. Quod autem hyssopus huic aspersioni admiscetur, hoc significat quod in fide mortis Christi peccata mundantur. Unde ait Apostolus: « Fide mundans corda eorum . » Hyssopus quippe ideo fidem significat, quod cum sit herba humilis, firmiter haeret in petra. Coccus mundationi adhibetur, quia flammeo colore charitatem significat, sine qua mortuum est quidquid fides operatur. Cedrus quoque huic mundationi opitulatur, quae imputribilis arbor dicitur, et in excelsis montibus radicat, et ideo spem incorruptionis et supernae gloriae significat. Horum omnium conjunctio aqua aspersionis consecratur, quia qui mortuum tetigerat, ut dictum est, emundatur,
Abbreviated transcription (Latin):
eciã beatus ambrosius dicit ĩ libro
de sacram̃tis. Interrogatꝰ credis in
dm̃ patrẽ omĩpotente: dixisti credo:
& mersꝰ es. id̾o & xꝑo consepultꝰ es.
locutionis. oꝑationis aboleret tͥna
confessio. Hanc sacri baptismatis
emundationẽ in similitudinem
mortis xp̃ĩ celebratã. prefigurabat
aqua asꝑsionis in uet̾i lege. qͣ emun¬
dabat᷑ qui mortuũ tetigerat. ut in
castra reuerteret᷑: cui immixtꝰ erat
cinis uitulȩ rufȩ extͣ castra cõbustȩ:
hysopus qͦ coctu & cedrus. Uitula
quippe illa qͥa sexus femineꝰ est: fra¬
gilitatẽ id est passibilitatẽ carnis
xp̃i significat. Rufa. ꝓpt̾ sanguinis
effusionẽ. Qͤ etiam extra castra eiec¬
ta ẽ: quo prefigurabat᷑. quia & dns
passurꝰ extra ciuitatẽ ductus ẽ. Qd̃
uͦ sanguine euisde uitulȩ septies
asꝑgebatur tabernacłm. & omnia
uasa tabernacłi: plenã significat
emundationẽ. quã intus & exterius
terna elem̃toꝵ complexione:quȩ u¬
traq mundata st̃ xp̃i sanguinis

Expanded text:
ius dicit in libro De sacramentis: « Interrogatus: Credis in Deum Patrem omnipotentem? dixisti: Credo, et mersus es, id est Christo consepultus es. locutionis, operationis aboleret trina confessio. » Hanc sacri baptismatis emundationem in similitudinem mortis Christi celebratam praefigurabat aqua aspersionis in veteri lege, qua emundabatur qui mortuum tetigerat, ut in castra reverteretur: cui immistus erat cinis vitulae rufae extra castra combustae, hyssopus quoque coccus et cedrus. Vitula quippe illa quae femineus est sexus fragilitatem, id est passibilitatem carnis Christi significat, rufa propter sanguinis effusionem. Quae etiam extra castra ejecta est. In quo figurabatur quod et Dominus passuvero sanguine ejusdem vitulae septies aspergebatur tabernaculum et omnia vasa tabernaculi, plenam significat emundationem, quam intus et extra foris terna elementorum complexione: quae uterque mundata est Christi sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
in utero matͥs eccłiȩ concepti sunt.
Omĩa enĩ karismata sac̾dotalis mi¬
nist̾ii crucis figura ꝑficiunt᷑. Oiã
aũ sacram̃ta quȩ acta sunt & agũ¬
tur. exorcismis. orõnib. insufflati¬
onib. quasi escȩ sunt quȩ paruulos
reficiunt in utero: ut renatos aqͦ
salutis. hilares mat̾ eccłia exhibe¬
at xp̃o. Postea tangunt᷑ ei aures
& nares de saliua. Saliua quippe
a capite descendit in os. suꝑnam
significans sapĩam. cuiꝰ tactu & au¬
res cordis aꝑuintur ad intelligen¬
du uerbũ di: &e nares ad repellen
de ait beatus ambrosius in libro
Nempe aꝑtionẽ: quia sacram̃ta cele¬
& nares. Quod significat in eugłio
surdus & mutꝰ. cuius os cecigit &¬
aures. aures quia surdus erat. os
ad fontẽ: consecrat᷑ fons in nomine
si aqua salutis consecret᷑: nec abono¬
accipit᷑. Unde dugustinꝰ in libro c̾cio
de unico baptismo. Non est aqua
ꝑfana neq adultera. suꝑ quam
adulteris inuocet᷑: quia nec ipsa

Expanded text:
in utero matris Ecclesiae concepti sunt. Omnia enim charismata sacerdotalis ministerii crucis figura percipiuntur. Omnia autem sacramenta quae acta sunt et quae aguntur exorcismis, orationibus, insufflationibus, quasi esca sunt quae parvulos reficiunt in utero, ut renatos aqua salutis hilares mater Ecclesia exhibeat Christo. Postea tanguntur ei aures et nares cum saliva. Saliva quippe a capite descendit in os supernam significans sapientiam, cujus tactu et aures cordis aperiuntur ad intelligendum verbum Dei, et nares ad repellendde ait beatus Ambrosius in libro nempe apertio est, quia sacramenta et nares. Quod significat in Evangelsurdus et mutus, cujus os tetigit et aures quia surdus erat; os ad fontem, consecratur fons in nomine si aqua salutis consecretur, nec a bonobaptismus. Unde Augustinus in libro tertio De unico baptismo: « Non est aqua profana, nec adultera super quam ab adulteris invocetur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in libertatẽ głȩ filioꝵ di. Per hȩc oĩa
tprã ñ defuerunt iustiuiri futurȩ
eccłie m̾bra. ñ defuerunt ciuꝙ tpr̃i
congrua sacram̃ta. tanꝙͣ ppłi di nutri¬
m̃ta:. de quib multa possunt recitari.
nͥ studeremꝰ breuitati. Ad ultimum
sexta etate de uirgine natus est xp̃c:
sicut sexta die de t̾ra uirgine plasma¬
cesserant in umbra sacram̃toꝵ. In ple¬
nitudine tprĩs sicut dictum ẽ natus
anis disciplina morum fuit. Dehinc
elegit apłos. predicauit eugłium.
crucifixus ẽ. dans nob̃ exempłu hu¬
militatis & patientiȩ: tercia die re

Expanded text:
e filiorum Dei . Per haec omnia tempora non defuerunt viri justi futurae Ecclesiae membra: non defuerunt cuique tempori congrua sacramenta, tanquam populi nutrimenta. De quibus multa possent recitari, nisi studeremus brevitati. Ad ultimum sexta aetate de Virgine natus est Christus, sicut sexta die de terra virgine plasmacesserant in umbra sacramentorum. In plenitudine temporis, sicut dictum est, natus anis disciplina morum fuit. Dehinc elegit apostolos, praedicavit evangelium, crucifixus est, dans nobis exemplum humilitatis et patientiae; tertia die re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓillis. qͦs de sacro fonte suscepistis.
ideo semꝑ eos ammonete. ut ca¬
stitatẽ custodiant. iusticiã dili¬
gant. caritatẽ teneant: hoc oĩb
faciant. qd̾ sͥ fieri uolunt: augu¬
ria ñ seruent. ad arbores ae fonteᷤᷤ
aut caragios & sacrilegia aut
phylacteria. uelut diaboli ue¬
nena fugiant: nec furcũ faciant.
nec falsum testimoniũ dicant:
ante omĩa simbolũ & orationẽ
dncã & uos & ipsi tenete. & illis
qͦs excepistis ostendite. Propt̾ea docen¬
dus est iuiꝰquisq xp̃ianus: ut eũ qͥ
se de sacro fonte suscepit. ita diligat
sicut patrẽ: nec filius cum filia. nec
Unde papa nicholaus ad responsa
bulgaroꝵ. Est int̾ frẽs & filios spũa¬
les gratiuta & scã cominunio: quȩ
ñ est dicenda consanguinitas. s po¬
tius spũalis germanitas. Unde ar-¬
bitramur int̾ eos ñ posse fieri aliqͦd
legale coniugiũ. Hec & alia similia
necessaria & honesta debent nosse

Expanded text:
pro illis, quos de sacro fonte suscepistis. pro illis, quos de sacro fonte suscepistis. Ideo semper eos admonete, ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem teneant: hoc omnibus faciant, quod sibi fieri volunt: auguria non servent: ad arbores et frondes aut caragios et sacrilegia aut phylacteria, veluti diaboli venena, fugiant: nec furtum faciant, nec falsum testimonium dicant. Ante omnia symbolum et orationem Dominicam et vos ipsi tenete, et illis s excepistis, ostendite. Praeterea docendus est unusquisque Christianus, ut eum qui se de sacro fonte suscepit, ita diligat sicut patrem: nec filius cum filia, nec Unde Papa Nicolaus ad responsum Bulgarorum: Est inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio: quae non est dicenda consanguinitas, sed potius spiritualis germanitas. Unde arbitramur inter eos non posse fieri aliquod legale conjugium. Haec et alia similia necessaria et honesta debent nosse
Abbreviated transcription (Latin):
mine: ut intelligat se diadema¬
te regni. & sacerdotali sicut dic¬
tũ est dignitate potiri. Ad ultimũ
datur cereus accensus in manu
baptizati: quatinꝰ implere doceat᷑
illud engłii. Sic luceat lux ur̃a
cũ prudentib głificandꝰ colliget᷑.¬
His om̃ib supͣ iemoratis sacram̃tis.
nouus hõ inutero eccłiȩ inchoat᷑.
ꝓuehitur. consummat᷑. & unitati
eccłiȩ aggregat᷑: unde etiã si eiꝰ est
ualitudinis. sacram̃tis unitatis
id est xp̃i corpore & sangͥne confir¬
matur. Cum gͦ ad intelligibiles
annos ꝑuenerit: monendꝰ ẽ a p̾s¬
biteris. & ab his ꝑ quoꝵ uocem
abrenunciauit. & fidi simbolũ
accepit. quatinꝰ quod ꝑ alioꝵ ora
ꝓmisit. iam studeat corde credere.
& ꝓpͥo ore ꝓfiteri: &e oꝑe imitari
Unde augustinꝰ in sermone habito
chiũca prima pt pascha. Uos an¬
de omĩa tam uros qͣmfeminas
moneo. qui filios in baptismo
suscepistis. ut uos cognoscatis
fideuissores extitisse apud dm̃

Expanded text:
mine, ut intelligat se diademamine, ut intelligat se diademate regni, et sacerdotali, sicut dictum est, dignitate potiri. Ad ultimum datur cereus accensus in manus baptizati, « quatenus implere doceantur illud Evangelii: Sic luceat lux vestrcum prudentibus glorificandus colligetis omnibus supra memoratis sacramentis novus homo in utero Ecclesiae inchoatur, provehitur, consummatur, et unitati Ecclesiae aggregatur: unde etiam, si ejus est valetudinis, sacramentis unitatis, id est Christi corpore et sanguine confirmatur. Cum vero ad intelligibiles annos pervenerit, monendus est a presbyteris, et ab his per quorum vocem abrenuntiavit et fidei symbolum accepit, quatenus quae per aliorum ora promisit, jam studeat corde credere, et proprio ore confiteri, et opere imitari. Unde Augustinus in sermone habito Dominica prima post Pascha: Vos ante omnia tam viros quam feminas moneo, qui filios in baptismo suscepistis, ut vos cognoscatis fidejussores exstitisse apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ante purificationẽ. inanere in mi¬
mundicia: &e ꝑire animã illã ex
ifrł. id est a consortio ppłi di. Quod
qͥd aliud uult dicere. nisi manere¬
illi p̾enã animȩ etiã post mortẽ:
si dum uiuit ñ fuerit mundata isto
Aturo aũ mundo dicit hanc puri¬
ficationẽ fieri: ubi significantur
ministri. portantes ꝑsonam dñi sui
qui est uir mundꝰ. Unde & in seq̃ntib
de eo qui circumspargit aquã asꝑ¬
sionis ut lauet uestim̃ta sua. id est
ut sit mundꝰ mente & corpore. Com¬
pletis iam baptismi sacram̃tis. cũ
baptizatꝰ de fonte ascend̾it. sacro cͥs¬
mate ungit᷑ in uertice: ut cognos¬
cat se ꝓmotũ esse in regiũ genꝰ & sa¬
cerdotale:. id est ut a xp̃i consortio
uocetur xp̃ianus: & et̾ni regni sit
traditur xpĩano uestis candida:
ut qui pͥmȩ natiuitatis decorẽ ue¬
tustatis pannis obfuscauerat: habi¬
tu regeliationis. głiȩ preferat indu¬
mentũ. Tegitur etiã post sacram
unctionẽ eius caput sacro uela¬

Expanded text:
 manere in immunditia, et perire animam illam ex Israel, id est, a consortio populi Dei. Quo quid aliud vult dicere, nisi manere poenam animae illi et post mortem, si dum vivit, non fuerit mundata isto A viro autem mundo dicit hanc purificationem fieri: ubi significantur ministri portantes personam Domini sui, qui est vir mundus. Unde in sequentibus de eo qui conspergit aquam aspersionis, ut lavet vestimenta sua, id est, ut sit mundus mente et corpore. Completis jam baptismi sacramentis, cum baptizatus de fonte ascenderit, sacro chrismate ungitur in vertice, ut cognoscat se promotum esse in regium genus et sacerdotale, id est, ut a Christi consortio vocetur Christianus, et aeterni regni sit traditur Christiano vestis candida, ut qui primae nativitatis decorem, vetustatis pannis obfuscaverat, habitu regenerationis gloriae praeferat indumentum. Tegitur etiam post sacram unctionem ejus caput sacro vela
Abbreviated transcription (Latin):
dm creatus est in iusticia & scĩtate
u̾itatis. In abreniuitiatione pͥoris
possessoris suadente caritate. iã uult
in legitimi possessoris tͣnsire dnĩum:
in qũe iam ꝓfitetur se credere: & ab eo
et̾na p̃mia expectare. Iam expurga¬
tũ est uetus fermentũ: s nondu est
noua consꝑsio: n isi sacri fontis seqͣ¬
tur ablutio. Sub responsione gͥ cri¬
ne int̾rogationis. trina mersione
cathecuminꝰ a sordib uetustatis ab¬
liut᷑. & nouũ hominẽ indutꝰ. tridu¬
anȩ dm sepulture consepelit᷑. Unde

Expanded text:
m creatus est in justitia et sanctitate veritatis . In abrenuntiatione prioris possessoris, suadente charitate, jam vult in legitimi possessoris transire domum, in quem jam profitetur se credere, et ab eo aeterna praemia exspectare. Jam expurgatum est vetus fermentum : sed nondum est nova conspersio, nisi sacri fontis sequatur ablutio. Sub responsione igitur trinae interrogationis, trina mersione catechumenus a sordibus vetustatis abluitur, et novum hominem indutus, triduanae Domini sepulturae consepelitur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
da &e noxia ꝑsuadeat desideria. Un¬
gitur & int̾ scapulas. uͥ est ugor por¬
tandi oneris: ut fortitudinẽ accipi¬
at ad portandu pondiis diei &e estus.
sicut bonus athleta. Et inde exqui¬
rit᷑ ab eo. si credat indm patrẽ om̃i¬
unã esse scãm eccł̃iam catholicã: &
si credat remissionẽ peccatoꝵ. & ui¬
tã eternã. Hȩc gͦ omĩa si ꝓfiteat᷑ se
credere: iam incipit mori in co uetus¬

Expanded text:
da et noxia persuadeat desideria. Unda et noxia persuadeat desideria. Ungitur et inter scapulas, ubi est vigor portandi oneris, ut fortitudinem accipiat ad portandum pondus diei et aestus, sicut bonus athleta. Exinde exquiritur ab eo si credat in Deum Patrem omniunam esse sanctam Ecclesiam Catholicam, et si credat remissionem peccatorum et vitam aeternam. Haec omnia si profiteatur se credere, jam incipit in eo
Abbreviated transcription (Latin):
Traditur etiam nouȩ uite auditorib
simbolũ fidi: qd̃ ꝑ duodecĩ apłos
ordinatũ est. & totid̾e sententiis cõ¬
prehensum. Postremo offertur par¬
uulꝰ ad baptismũ: int̾rogatur a sa¬
cerdote. abrenuncias sathane & oĩb
primũ respuat errorẽ. & sic appro¬
ximet ad ueritatẽ: ut possit uixta
apłm deponere ueterẽ hominẽ cũ
actib sius. scđ̾m pristinã conu̾sati¬
one abnegans impietatẽ & scłaria
desideria. Respondet paruulꝰ ꝑ ora
gestantiũ abrenuncio. Unde auẽ:
contͣ iulianũ libro quarto. Quisqͥs
negat ꝑ ora gestantiũ paruulos abre¬
nunciare &e credere: neget & eos acci¬
ꝑe baptismũ: qͥa in manib gestanti¬
um reluctant᷑. Idem in libro de peui¬
tentia. Paruulis ad consecrationem
remissionẽq originalis peccati ꝓdest
ecoꝵ fides a quib offerunt᷑: ut quas¬
cunq maculaᷤᷤ delictoꝵ ꝑ alios exqͥb
sacro inpectore. tanꝗͣ muniat᷑ aduer¬
sus hostem inuisibilẽ: ne ei ĩmun¬

Expanded text:
novae vitae auditoribus symbolum fidei, quod per duodecim apostolos ordinatum est, et totidem sententiis comprehensum. Postremo parvulus ad baptismum interrogatur a sacerdote: Abrenuntias Satanae et omnibus primum respuat errorem, et sic adproxApostolum, deponere veterem hominem cum actibus suis , secundum pristinam conversationem abnegans impietatem et saecularia desideria . Respondet parvulus per ora gestantium, Abrenuntio. Unde Augustinus contra Julianum in lib. IV: « Quisquis negat per ora gestantium parvulos abrenuntiare et credere, et neget eos accipere baptismum, quia in manibus gestantium reluctantur. » Item in libro De poenitentia: « Parvulis ad consecrationem et remissionem originalis peccati prodest eorum fides a quibus offeruntur, ut quascunque maculas delictorum per alios, a quibus sacro in pectore, tanquam muniatur adversus hostem invisibilem, ne ei immun
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa hoc signo caruit. in pͥmogenitsᷤᷤ
suis grauit ꝑcussus ẽ. Sic apudihe¬
zechielem ierłm ab imminenti cla¬
de liberanda eẽ ꝓmictitur. si tauq̃
figurã crucis exprimit. in frontib
gemientiũ. atq dolentiũ. id ẽ peni¬
tentiũ signaret᷑. P ostea datur sal
salem conditus. fecore iniquitatis¬
careat: nec a uermib uitioꝵ ultra
putrefiat: s incorruptus seruetur.
ad ꝑcipiendã plenã xp̃i grãm: neq
ultra a condiñto sapĩȩ desipiat:
neq recro respiciat sicut uxor loth.
mysteria sacra significant. qͣndo
exorcizat᷑. Non enĩ creatura di in
infantib exorcizat᷑ & exsufflatur:

Expanded text:
quia hoc signo caruit, in primogenitis quia hoc signo caruit, in primogenitis suis graviter percussus est. Sic apud Ezechielem Hierusalem ab imminente clade liberandam esse promittitur, si Thau, quae figuram crucis exprimit, in frontibus gementium atque dolentium, id est poenitentium, signaretur . Postea datur sal ale conditus, fetore careat iniquitatis: nec a vermibus vitiorum ultra putrescat, sed incorruptus servetur, ad percipiendam plenam Christi gratiam: neque ultra a condimento sapientiae desipiat, neque retro aspiciat, sicut uxor Lot . mysteria sacra significant, quando exorcizatur. Non enim creatura Dei in infantibus exorciz
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ ad indumentũ nouitatis bap¬
tirandꝰ concipit᷑. alitur. & usq ad no¬
uitatis integritatẽ ꝓuehitur: cathe¬
cisii scilicet exorcismi & orationes.
Cathecizat᷑ ob hoc qui ad fidem uoca¬
tur: ut ad qd̃ uocatur ꝓpͥo moueat᷑
uoluntatis arbitͥo. Exorcizat᷑: ut
ab eo diaboli potestas iniqͣ pellat᷑.
Additur ꝓ eo oratio: ut gr̃a preueniat¬
& subsequat᷑. quȩ uires prebeat li¬
bero arbitrio: & qua ꝓcul fiat uni¬
ũsa maligni sp̃c illusio. Signatur
itaq pͥmo baptizandꝰ crucis signa¬
cło in fronte. in pectore. in ocłis. in
ẽ diabolus: & exaltatus est xp̃c.
Unde abacuc dicit. Cornua in mani¬
b eiꝰ: ibi reposita est fortitudo eius.
sensus:. cuiꝰ uirtute & omĩa nr̃a sacͣ¬
menta complent᷑: & omĩa diaboli
figm̃ta frustrant᷑. Sic cum pͥmoge¬
uita delerent᷑ egipti: ppłs hebreoꝵ
signatis postib domoꝵ suaꝵ sangni¬
ne agni paschalis. in typo dnĩcȩ pas¬
sionis. saluatus ẽ. & populus egiptiꝰ.

Expanded text:
 novitatis, baptizandus concipitur, alitur, et usque ad novitatis integritatem provehitur, catechismi scilicet, exorcismi et orationes. Catechizatur ob hoc qui ad fidem vocatur, ut ad quod vocatur, proprio moveatur voluntatis arbitrio. Exorcizatur, ut ab eo diaboli potestas iniqua depellatur. Additur pro eo oratio, ut gratia praeveniat et sequatur, quae vires praebeat libero arbitrio, et per quam procul fiat universa maligni spiritus illusio. Signatur itaque pculo in fronte, in pectore, in oculis, in est diabolus, et exaltatus est Christus. Unde Habacuc dicit: « Cornua in manibus ejus: ibi reposita est fortitudo ejus sensus, cujus virtute et omnia nostra sacramenta complentur, et omnia diaboli figmenta frustrantur. Sic cum primogenita delerentur Aegypti, populus Hebraeorum, signatis postibus domorum suarum sanguine agni paschalis , typo 261 Dominicae passionis, salvatus est: et populus Aegyptius,
Abbreviated transcription (Latin):
& qui confusioni seruierat uolunta¬
rius: regi babylonis qd̾ int̾precatur
confusio seruiuit inuitꝰ. Post sep¬
tuaginta annos faciente xp̃o cyro.
reu̾sus est idem ppłs in irłm. sicut
predixerat pͥmo ysaias: deinde ie̾re¬
quas passa est. uel passura ẽ sub regi¬
b huius spũalis babyloniȩ in cele¬
stem ierłm reu̾sura est: uͥ uisione
pacis fruitura est. nulli ult̾ius con¬
fusioni seruitura. Unde dicit apłs.¬

Expanded text:
et qui confusioni servierat voluntaet qui confusioni servierat voluntarius regi Babylonis, quod interpretatur confusio, servivit invitus. Post LXX annos faciente Christo Cyro reversus est idem populus, sicut praedixerat primo Isaac, deinde Jerequas passa vel passura est sub regibus hujus spiritualis Babyloniae, in coelestem Hierusalem reversura est, ubi visione, pacis fruitura est nulli ulterius confusioni servitura. Unde dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
da quadragesimalis obseruantiȩ. q̃
continentiȩ nob̾ arma ministrat. &
quarta eiusde ebdomadȩ feria ca¬
thecitandi & exorcirandi deferunt᷑
ad eccłiam: ibi audituri & instruen¬
di. qualit̾ contͣ spũales nequitias
sint pugnaturi: s tam̃ usq in sab¬
batũ paschale baptismus eoꝵ dif¬
fertur: hoc attendente eccłia qͥa qͥ
ad agonẽ in presenti uita uocant᷑:
in spe futurȩ quietis baptizantur.
Sic enim contͣ uisibiles hostes pugna¬
turi. ñ anteqͣm in quarta id est uiue¬
nili etate ad militiã eligunt᷑: ut ficut
in hac etate pugnaturi ualidiores
uisibiles hostes rebellandos sic ad xp̃i¬
anã militiã sub typo huius mimeri
electi. xp̃ianum agonem uiriliter
exerceant: & ut coronari mereantur
ab acie ñ recedant. Post tempora uͦ
regnũ isrł quinta etate inchoante.
ꝓpt̾ ꝑuersitatẽ pretaxati popłi cap¬
tuante rege babyloniȩ. transmigra¬
uit ex parte idem ppłs in babyloniã:

Expanded text:
da quadragesimalis observantiae, quae da quadragesimalis observantiae, quae continentiae nobis arma ministrat, et quarta hebdomade feria catechizandi et exorcizandi deferuntur ad Ecclesiam: ibi audituri et instruendi qualiter contra spiritales nequitias sint pugnaturi, sed tamen usque in Sabbatum paschale baptismus eofertur, hoc attendente Ecclesia, quia qui ad agonem in praesenti vita vocantur, in spe futurae quietis baptizantur. Sic enim contra visibiles hostes pugnaturi, non ante quam in vita, id est, junili aetate, ad militiam eliguntur, ut sicut in hac aetate pugnaturi, validiores ad invisibiles hostes repellendos, sicque ad Christianam militiam sub typo hujus numeri electi Christianum nomen viriliter exerceant, et ut coronari mereantur, ab acie regum Israel, quinta aetate inchoante, propter perversitatem praetaxati populi captivante Babyloniae rege, transmigravit ex parte idem populus in Babyloniam,
Abbreviated transcription (Latin):
etate mundi. ꝑ octo amunas a subm̾¬
sione diluuii ꝑ aquã liberatas. ead̃e
eccłia figurata est: quȩ in spe octauȩ
id est resurrectionis. ꝑ aquas baptismi
ñ sine auxilio ligni salutaris. a subu̾¬
sione exuꝑantiũ temptationũ libera¬
ta ẽ. Tercia deniꝙ etate ppłs di ab egip¬
tia seruitute liberatꝰ. transit mare ru¬
brũ. cedit mare uirga moysi ꝑcussũ.
prebet uiam ppło di. hostes a tergo se¬
quunt᷑ & submergunt᷑: & hic repetita ẽ
rubrũ : rubet & baptismꝰ. xp̃i sangͥne
consecratꝰ. Hostes a tergo sequentes
moriunt᷑: quia peccata precita ꝑ bap¬
tismũ delentur. Dehinc quarta erate
in illa terrena irłm claruit regnũ da¬
uid. xp̃i & eccł̃ie regnũ prefigurans. de
cuius semine idem natus est xp̃c. in
eccł̃ia sua spũaliter regnans: & eam
S obtemꝑantẽ post tempora głose¬
coronans. Inde est qd̃ qui in sabbato
scõ sunt batizandi: quarta ebdoma¬

Expanded text:
aetate mundi, per octo animas a submeaetate mundi, per octo animas a submersione diluvii per arcam liberatas, eadem Ecclesia figurata est, quae in spe octavae, id est, resurrectionis, per aquas baptismi non sine auxilio ligni salutaris, a submersione exuberantium tantationum liberata est. Tertia denique aetate populus Dei ab Aegyptiaca servitute liberatus, transit mare Rubrum: cedit mare, virga Moysis percussum: praebet viam populo Dei, hostes a tergo sequuntur, et submerguntur: et hic repetita estRubrum, rubet et baptismus, Christi sanguine consecratus. Hostes a tergo sequentes moriuntur, quia peccata praeterita per baptismum delentur. Dehinc quarta aetate in illa terrena Hierusalem claruit regnum David, Christi et Ecclesiae regnum praefigurans: de cujus semine idem Christus natus est, in Ecclesia sua spiritualiter regnans, et eam sibi obtemperantem post tempora gcoronans. Inde est quod qui in Sabbato sancto sunt baptizandi, quarta hebdoma
Abbreviated transcription (Latin):
runt. patriarche scilicet & ꝓpħȩ. &
multi iusti: qui ꝓdigiis & p̃coniis
multis. natiuitatẽ capitis & sequu¬
turi corporis premonstrauert̃. Qd̃
bene ostensũ est in iacob. innoris
ppłi typum gerente. qͥ ad ortum festi¬
nans manũ premisit. plantã frĩs
minoris natu manu cenens: hoc fa¬
cto significans. qͥa reꝓbato pͥore ppło.
benedictionẽ dĩ patris ęt̾na heredita¬
te possideret. Illius quippe temporis
ille popłs tanqͣm pariuilus ẽ lactatꝰ:
& circa unus ueri di cultũ. ne post d̾os
alienos oberraret occupatꝰ. Unde ab
pulus nutriret᷑: & nr̃e redemptionis
modꝰ insinuaret᷑. Nam pͥma etate.
adam de t̾ra matre sine t̾reno patre.
homo ad eandem ymaginẽ a deo
sexto die plasmatus ẽ: & innouissi
tre natũ. sine terreno patre. homo ad
eandem ymaginẽ di reformatus est.
Ad eius rei consonantiã. eadem etate
latere manantẽ cum aqua scificati¬
onis eccłia fabricata est. Secunda uͦ

Expanded text:
runt, patriarchae scilicet et prophetae, et runt, patriarchae scilicet et prophetae, et multi justi qui prodigiis et praeconiis multis nativitatem capitis et secuturi corporis praemonstraverunt. Quod bene ostensum est in Jacob interioris populi typum habentem: qui ad ortum festinans manum praemisit, plantam fratris majoris natu manu tenens , hoc facto significans quia reprobato priori populo, benedictionem Dei Patris aeterna haereditate possideret. Illius quippe Patris ille tanquam parvulus est lactatus, et ciralienos oberraret, occupatus. Unde ab pulus nutriretur, et nostrae redemptionis modus insinuaretur. Nam prima aetate Adam de terra matre, sine terreno patre, homo ad eamdem imaginem a Deo sexto die plasmatus 260 est , et in tre natum, sine terreno patre, homo ad eamdem imaginem Dei reformatus est. Ad ejus rei consonantiam, eadem aetate latere manantem, cum aqua sanctificationis Ecclesia fabricata est. Secunda vero
Abbreviated transcription (Latin):
adfidem uocatꝰ. uisibilib sa¬
cram̃tis ustruendꝰ est. ut ꝑ
exhibitionẽ uisibiliũ ꝑtinge¬
re possit ad intellectũ inuisibiliũ:
nosse oportet d̾ni sacerdotes. qͥ hec
sacraĩta contrectant. modũ &
ordinem sacram̃toꝵ & ueritatẽ rerũ
significataꝵ. Alioqͥn dispensatores
occoꝵ: tantũ utilitatis inde habiq̃.
quantũ capiunt ium̃ta quȩ por¬
tant panes ad usus alioꝵ licet di¬
uina grã ñ deserat sacramentũ: qd̾
tib oꝑantib eisdem sacramentis
spe et̾nitatis in eadem fide ce caritate
solidatur: & omniũ sacram̃toꝵ ad¬
ministrationẽ ad hunc finem refe¬
rant. ut intelligant eccł̃iam dei tã¬
ꝗͣ domũ dĩ m fide fundari: dilecti¬
onẽ dĩ & ꝓximi tanqͣm parietes be¬
ne sͥ coherentes suꝑ edificari: eiꝰde
altitudinẽ spe et̾nitatis głosissime
cumulari. Hoc corpꝰ xp̃i licet capi¬
di ordine subsequutũ sit: tam̃ huius
capitis natiuitatẽ. in unitate subse¬
quut᷑i corporis quedã m̃bra precesse

Expanded text:
ad fidem vocatus, visibilibus sacramentis instruendus est, ut per exhibitionem visibilium, pertingere possit ad intellectum invisibilium, nosse oportet, Domini, sacerdotes, qui haec sacramenta contrectant, modum et ordinem sacramentorum, et veritatem rerum significatarum: alioqui dispensatores caecorum, tantum utilitatis inde habituri, quantum capiunt jumenta quae portant panes ad usus aliorum, licet divina gratia non deserat sacramentum, quodtibus, operantibus eisdem sacramentis, spe aeternitatis in eadem fide et charitate solidatur: et omnium sacramentorum administrationem ad hunc finem referant, ut intelligant Ecclesiam Dei tanquam domum Dei in fide fundari. Dilectionem Dei et proximi, tanquam parietes bene sibi cohaerentes, superaedificari: ejusdem altitudinem, spe aeternitatis gloriosissimae cumulari. Hoc corpus Christi, licet natidi ordine subsecutum est, tamen hujus capitis nativitatem in unitate subsecuturi corporis, quaedem membra praece
Abbreviated transcription (Latin):
tata est & congregata in gentib. nec
int̾ fideles reꝑtus est aliquis adultȩ
etatis ñ fidelis: ne panuili eoꝵ de
hac uita ante rationales annos exe¬
untes. alieni remanerent a consortio
tis: ut in sacram̃to fidei baptizarent᷑:
& ꝑ alt̾ius fidem reconciliarent᷑ d̾o:
sicut ꝑ alt̾ius peccatũ alienati erant
ado. Institutũ est itaq ad hoc nouũ
sacram̃toꝵ genus. ad cathecizandos
paruulos. exorcizandos. iniciandos.
& demũ baptirandos. in quib pro
paruulo audit eccł̃ia. & ad int̾rogata
respondet & spondet: donec paruulꝰ
ad intelligibiles annos ꝑueniat:
& sacram̃ta fidi. caritatis & spei sibi
imposita ꝑ se intelligat. De quib¬

Expanded text:
ata aggregata in gentibus, nec inter fideles repertus est aliquis adultae fidei non fidelis, ne parvuli eorum de hac vita ante rationabiles annos exeuntes, alieni remanerent a consortio tis, ut in sacramento fidei baptizarentur, et per alterius fidem reconciliarentur Deo sicut per alterius peccatum alienati erant a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentorum genus ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos et demum baptizandos, in quibus pro parvulo audit Ecclesia, et ad interrogata respondet, donec parvulus ad intelligibiles annos perveniat et sacramenta fidei, charitatis et spei, sibi imposita, per se intelligat. De quibu
Abbreviated transcription (Latin):
creaturȩ: qͥ crediderit & baptizatus
fuerit. saluus erit. His paucis u̾bis
docent᷑ d̾ni sacerdotes. apłoꝵ succes¬
sores & uicarii. de quib dr. Pro patͥb
tius natisunt tͥ filii: qualit̾ debeant
rudes ppłos t̾rem hominis ymagi¬
nẽ adhuc portantes cathecizare: qua¬
lit̾ in nouitatẽ uite in xp̃i confor¬
mitatẽ lauachro aquȩ in uerbo
tͣnsformare. Hoc ita factum ẽ tpr̃ib¬

Expanded text:
t baptizatus fuerit, salvus erit . » Hic paucis verbis docentur Domini sacerdotes, » apostolorum successores et vicarii, de quibus dicitur: « Pro patribus tuis nati sunt tibi filii , » qualiter debeant rudes populos, terreni hominis imaginem adhuc portantes, catechizare: qualiter in novitate vitae in Christi conformitatem lavacro aquae in verbo transformare. Hoc ita factum est temporib