comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retrahebat: ut singulis erat necessarium. non
ad luxuriam. sed ad necessitatem. Nemo ab ea
pauperum uacuus reuersus est. Quod optinebat.
non diuitiarum magnitudine. sed prudentia dis¬
pensandi. illud semꝑ replicans. beati misericor.
& facite uobis amicos de iniquo mamona. qui
uos recipiant in aeterna tabernacula. & date
elemosynam. & ecce omĩa munda sunt uobie¬
Et uerba danihelis regem nabugodonosor mo-¬
nentis. ut elemosynis redimer& peccata sua.
Nolebat in his lapidib pecuniam effundere qͥ
cum terra & scło transituri sunt: sed in uiuis
lapidib qui uoluuntur suꝑ terram. de quib
in apocalypsi lohannis ciuitas magni regies
ex truitur. quos in saphirum. & smaragdum.
& iaspidem. & in cę̧teras geminas. ẽe. uerten.¬
das scriptura cominemorat. Uerum haec pos.¬
sunt communia. ẽẽ. cum paucis. & scit diabolus
non in sũmo uirtutum culmine posita. Unde
Loquitur ad dñm post amissam iob substantiam.

Expanded text:
debat, ut singulis necessarium erat, non debat, ut singulis necessarium erat, non ad luxuriam, sed ad necessitatem. nemo ab ea pauperum uacuus reuersus est. quod obtinebat non diuitiarum magnitudine, sed prudentia dispensandi illud semper replicans: beati misericordeet: facite uobis amicos de iniquo mamona, qui uos recipiant in aeterna tabernacula, et: date elemosynam et ecce omnia munda et uerba Danielis regem Nabuchodonosor monentis, ut elemosynis redimeret peccata sua. nolebat in his lapidibus pecuniam effundere, qui cum terra et saeculo transituri sunt, sed in uiuis lapidibus, qui uoluuntur super terram, de quibus in Apocalypsi Iohannis ciuitas magni regis extruitur, quos in sapphirum et smaragdum et iaspidem et ceteras gemmas esse uertendos scriptura commemorat. Uerum haec possunt communia esse cum non paucis et scit diabolus non in summo uirtutum culmine posita. unde loquitur ad dominum post amissam Iob substantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
pore. ut nr̃a abundantia sit ad illorum mopiam.
ut & illorum abundantia sit ad urãm in opiam.
Et hoc de euuangło saluatoris. Qui hab& duae
eẽ. ne quod libenter facer&: semꝑ facere ñ posset.
Multaq huiuscemodi quae illa mira uerecundia
& sermone parcissimo dissoluebat. testem inuo¬
cans dm̃ sẽ ꝓ illius nomine cuncta facere. & hoc
habere uoti. ut mendicans ipsa moreret᷑. ut unũ
nummũ filiae non dimitter&: & in funere suo
aliena in uolueretur sindone. Ad extremum
inferebat. Ego si petiero: inueniam multoe
qui michi tribuant. Iste mendicans si ame non
acceperit: quae ei possum & de alieno tribuere:
Et si mortuus fuerit. a quo anima eius requiret᷑:¬
Ego caucior in re familiari esse cupiebam. sed
reddens ei quod acceperat: pro ipso pauꝑ effecta
Deniq consecuta ẽ quod optabat. & in grandi aere
alieno filiam dereliquit: quod huc usq debenes.
enim singulis suam diuidebat pecuniam. & in¬

Expanded text:
pore, ut vestra abundantia sit ad illorum inopiam, pore, ut vestra abundantia sit ad illorum inopiam, et illorum abundantia sit ad vestram inopiam . Et hoc de Evangelio Salvatoris: Qui habet duasendum 707 esse, ne quod libenter faceret, semper facere non posset: multaque hujuscemodi, quae illa mira verecundia, et sermone parcissimo dissolvebat: testem invocans Deum, se pro illius nomine cuncta facere; hoc et habere voti, ut mendicans ipsa moreretur: ut unum nummum filiae non dimitteret, et in funere suo aliena sindone involveretur. Ad extremum infequi mihi tribuant; iste mendicans si a me non acceperit, quae ei possum etiam de alieno tribuere, et mortuus fuerit, a quo eius anima requiretego cautior in re familiari esse cupiebam, sed reddens ei, quod acceperat, pro ipso pauper effecta. denique consecuta est, quod optabat, et in grandi aere alieno filiam dereliquit, quod adhuc usque debens nenim singulis suam pecuniam di
Abbreviated transcription (Latin):
marum ita leuia plangebat peccata. ut illam
grauissimorum criminum crederes ream. Cu̾q
a nobis crebrius moneretur ut parcer& oculies.
& eos seruar& euuangelieę Lectioni: aiebat. Iur.¬
panda ẽ. facies. quam contra dĩ praecepta. pur.
corpus. quod multis uacauit delicuis. Longue
ciliei commutanda. Quae uiro & scło placui:
nunc xp̃o placere desidero. Si inter tales &¬
tantas uircutes castitatem in illa uoluero praedi¬
care: suꝑ fluus uidear. In qua &iam cũ sȩcularis
e&̃. om̃ium romae matronarum exemplũ fuit.
Quae ita se gessit: ut numquã de illa &iam male.¬
dicorum quisquam auder& famam confingere.
Nichil animo eius clementius. nil erga humile
blandius fuit. Non appetebat patientes. nec tam̃
Si pauperes uiderat: sustentabat. Si diuitee
ad bene faciendum cohortabatur. Liberalitae
sola excedebat modum. & usuram tribuene:
usuram quoq sepe faciebat. ut nulli roganti¬
in largiendo esset ꝓfusior arguebam. illud ꝓfe-

Expanded text:
marum; ita leuia peccata plangebat, ut illam marum; ita leuia peccata plangebat, ut illam grauissimorum criminum crederes ream. cumque a nobis crebrius moneretur, ut parceret oculis et eos seruaret euangelicae lectioni, aiebat: \'turpanda est facies, quam contra dei praeceptum purpucorpus, quod multis uacauit deliciis; longus cilicii conmutanda. quae uiro et saeculo placui, nunc Christo placere desidero\'. si inter tales tantasque uirtutes castitatem in illa uoluero praedicare, superfluus uidear. in qua etiam, cum saecularis esset, omnium Romae matronarum exemplum fuit; quae ita se gessit, ut numquam de illa etiam maledicorum quicquam auderet fama confingere. nihil animo eius clementilJs, nihil erga humiles blandius fuit. non adpetebat potentes nec tamen ssi pauperem uiderat, sustentabat; si diuitem, ad benefaciendum cohortabatur. liberalitas sola excedebat modum et usuras tribuens uersuram quoque saepe faciebat, ut nulli  in largiendo esset profusior, arguebam, illud profere
Abbreviated transcription (Latin):
nenda dõ iudice ac teste nie ꝓfiteor nichil
addere. nichil in mauis extollere more lau-¬
dantium : sed ne rerum excedat fidem multa
retrahere. ne apud detractores & genuino
me semꝑ dente rodentes fingere puter. &
cornicen esopi alienis coloribus adornare.
Quae prima xp̾ianorum uirtus est tantae se
humilitati dedit. ut qui eam uidiss&. & pro
cȩlebritate nominis uidere gestisset. ipsam
esse non creder&: sed ancillarum ultimam.
dormitionis suae cum ullo comedit uiro.
quãuis eum scm̃ & in pontificali scir& culmi¬
ne positum. Balneas nisi periclitans non
adiit. mollia & iam in grauissima febri lectuli
strata non habuit. sed suꝑ durissimam humum¬
stratis ciliciolis quiescebat. si tamen illa quiee
dicenda est. Quae iugib pene orationib diee
noctesq iungebat. implens illud de psalterio. la¬
uabo ꝑ singulas noctes lectum meum. lacrimis¬
meis stratum meum rigabo. In quo fonte lacri.¬

Expanded text:
nenda deo iudice ac teste profiteor me nihil nenda deo iudice ac teste profiteor me nihil addere, nihil in maius extollere more laudantium, sed, ne rerum excedat fidem, multa detrahere, et ne apud detractatores et genuino me semper dente rodentes fingere puter et cornicem Aesopi alienis coloribus adornare. quae prima Christianorum uirtus est, tanta se humilitate deiecit, ut, qui eam uidisset et pro celebritate nominis uidere gestisset, ipsam esse non crederet, sed ancillarum ultimam. dormitionis suae cum ullo comedit uiro, quamuis eum sanctum et in pontificali sciret culmine positum; balneas nisi periclitans non adiit. mollia etiam in grauissima febri lectuli strata non habuit, sed super durissimam humumstratis ciliciolis quiescebat, si tamen illa quies dicenda est, quae iugibus\'paene orationibus dies noctesque iungebat illud inplens de Psalterio: lauabo per singulas noctes lectum meum, in lacrimis stratum meum rigabo. in qua fontes crederes lacri
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i nomina: Cuius non intrauit cellulam:
Quorum pedib non aduoluta est: Per singulos
scõs xp̃m sẽ uidere credebat. & quicquid in
illis contulerat: contulisse se in dñm lȩtabat᷑.
Mirus ardor. & uix infemina credibilis forti.¬
tudo. Obliti sexus & fragilitatis corporeae.
inter tot milia monachoꝵ cum puellis suis
habitare cupiebat. Et forsitan cunctis eam
suscipientib impetrasset. nisi mauis scõrum
locorum eam retraxisset desiderium. Nam
gatione ꝑueniens. tanta uelocitate reuersa ẽ.
ut auem putares. Nec multo post in scã betb.¬
leem mansura ꝑpetuo. angusto tam̃ ꝑ trien-¬
nium mansit hospicio: donec exstruer& cel¬
lulas ac monasteria. & diuersorium ꝑ egrinoꝵ
iuxta uiam conder&. quia Mariae & ioseph
hospicium non inuenerant:. Nuc usq iter eiꝰ
descriptum sit. quod multis uirginib & filia
comite ꝑ agrauit. nunc uirtus describatur¬
latius quae ipsius ꝓpria est. & in quã expo-¬

Expanded text:
Christi I nomina ? cuius non intrauit cellulam ? Christi I nomina ? cuius non intrauit cellulam ? quorum non pedibus aduoluta I est ? per singulos sanctos Christum se uidere credebat et, quidquid TM in illos contulerat, contulisse in dominum laetabatur. mirus ardor 20 et uix in femina credibilis fortitudo! oblita sexus et fragilitatis corporeae inter tot milia monachorum cum puellis suis habitare cupiebat. et forsitan cunctis eam suscipientibus inpetrasset, ni maius sanctorum locorum retraxisset desiderium. atqugatione perueniens tanta uelocitate reuersa est, ut auem putares. nec multo post in sancta Bethleem mansura perpetuo angusto per triennium mansit hospitio, donec extrueret cellulas ac monasteria et diuersorium peregrinorum iuxta uiam conderet, quia Maria et Ioseph hospitium non inuenerant. huc usque iter eius descriptum sit, quod multis uirginibus et filia comite peragrauit. Nunc uirtus latius describatur, quae ipsius propria est et in qua expo
Abbreviated transcription (Latin):
lis Paula incredibili fide ꝑuagata est. Transibo¬
ad aegyptum. & in sochor. Atq ad fontem
sanson. quã de molaris maxillȩ dente ꝓduxit
subsistam parumper. & arentia ora colluam.
ut refocillatus uideam morastim quon.
siam. & ex latere derelinquam horreoe.
gia subtrahentes: & per latam heremi uastitatẽ
ueniam ad aegypti fluuium sẏor. qui interp̃¬
tatur turbidus. & quinq aegypti transeam
ciuitates. quae loquuntur lingua chananitida.
& terram geseñ. & campos thaneos. in quibus
fecit ds̃ mirabilia. & urbem non. quae postea
uersa ẽ. in alex andriam. & oppidũ dñi nitriã.
in quo purissimo uirtutum nitro cotidie lauan.¬
tur sordes plurimorum. Quod cum uidiss&.¬
ro confessore cum turbis innuinerabilium mo.¬
nachorum. e quib multos sacerdotalis & leui¬
ticus sublimabat gradus. laetabatur quidem
ad glam dñi: & sẽ indignam tanto honore
fatebatur. Quid ergo narrem macharioe.
arsenios. serapionas. & reliqua columpnarum

Expanded text:
lis fide incredibili peruagata est. Transibo Aegyptum et in Soccoth atque apud fontem Samson, quem de molari maxillae dente produxit, subsistam parumper et arentia ora conluam, ut refocilatus uideam Morasthi, sepulsiam. et ex latere derelinquam Chorraeosgia subtrahentes latamque heremi uastitatem ueniam ad Aegypti fluuium Sior, qui interpretatur \'turbidus\', et quinque Aegypti transeam ciuitates, quae loquuntur lingua Chananitidi, et terram Gesen et campos Thaneos, in quibus fecit deus mirabilia, et urbem Noo, quae postea uersa est in Alexandriam, et oppidum domini Nitriam, in quo purissime uirtutum nitro sordes lauantur cotidie plurimorum. quod cum uidissro confessore, J et turbis innumerabilibus monachorum, e quibus multos sacerdotalis I et Leuiticus sublimabat gradus, laetabatur quidem ad gloriam domini, sed se indignam tanto honore fatebatur. quid ego narrem I Macharios, Arsetes, Sarapionas et reliqua columnarum
Abbreviated transcription (Latin):
aegypti & uirulentias carnium desiderauit :
conscendens regna. dioxit ad ueram noemi . po¬
Nune tibi librum ad tuas lucubratiun culac
eodem quem tũ sustines dolore dictaui. Nam
quotienscumq stilum figere uolui. & opue
exarare ꝓmissum. totiens abriguerant digiti.
cȩcidit manus. elanguit sensus. Unde & incul.¬
ta oratio. uotum scribentis absq ulla uerbor ũ
toris tui ultimam senectutem orationib iuua.
Fides & opera tua xp̃o tẽ sociant. prȩsene
facilius quod postulas impetrabis. Exẽgimo.¬
numentum aere ꝑhennius. quod destruere¬
nulla possit uetustas. Indidi elogium sepulchro
tuo. quod huic uolumini subdidi: ut quocumq
nr̃ sermo pueniat. tẽ laudatam. tẽ bethleem
conditam lector noscat. H¬

Expanded text:
Aegypti, et virulentias carnium desideravit , Aegypti, et virulentias carnium desideravit , conscendens, dicit ad veram Noemi: Pomeus . 32. Hunc tibi librum ad duas lucubratiunculas, eodem quem tu sustines dolore, dictavi. Nam quotiescumque stylum figere volui, et opus exarare promissum, toties obriguerunt digiti, cecidit manus, sensus elanguit. Unde et inculta oratio, votum scribentis absque ulla elegantiatoris tui ultimam senectutem, orationibus juva. Fides et opera tua Christo te sociant, praesens facilius quod postulas, impetrabis. Exegi monumentum aere perennius , quod nulla destruere possit vetustas. Incidi elogium sepulcro tuo, quod huic volumini subdidi, ut quocumque noster sermo pervenerit, te laudatam, te in Bethleem conditam lector agnoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
mam ꝑuenir&. Laciant alii pęcunias. & in
corbana dĩ era congesta funalib aureie
dona pendentia: nemo tamen plus dedit pau¬
peribus. quam quae sib nichil reliquit. Nunc
illa diuituis fruitur. & his bonis quae nec oculꝰ
uidit. nec auris audiuit: nec in cor hominie
ascenderunt. Nos nrãm uicem dolemꝰ. & inui¬
dere potius głae eius uidebimur: si uoluerimꝰ
re & martyrio coronata ẽ. Non solum ef¬
fusio sanguinis in confessione reputatur.
sed deuote quoq mentis in maculata ser.¬
uitus: cotidianum est martyrium. Illa coro.¬
na de rosis & lilus texitur. ista delicues¬
ã Unde & in cantico scribitur canticorum.
Pratruelis m̃s candidus & rubieundues.
& in pace & in bello eadem prȩmia uin¬
centib tribuit. Mater inquam tua
audiuit cum abraham. exi de terra tua. & ueni
dnm̃ praecipientem. fugite de medio babẏlonis.
& saluate animas urãs. & usq ad diem mortis
suae non est reuersa in chaldeam. nee ollae

Expanded text:
mam perueniret? iactent alii pecunias, in mam perueniret? iactent alii pecunias, in corban dei aera congesta funalibusque aureis dona. pendentia : nemo plus dedit pauperibus, quam quae sibi nihil reliquit. nunc illa diuitiis fruitur et his bonis, quae nec oculus uidit nec auris audiait nec in cor hominis ascenderunt. nos nostram uicem dolemus et inuidere potius gloriae eius uidebimur, si uoluerimus  martyrio coronata est. non solum effusio sanguinis in confessione reputatur, sed deuotae quoque mentis seruitus cotidianum martyrium esi. illa corona de rosis et uiolis plectitur, ista de liliis. unde et in Cantico scribitur canticorum: fratruelis meus candidus et rubicundus, et in pace et in bello eadem praemia uincentibus tribuens. audivit cum Abraham: Exi de terra tua, et de cDominum praecipientem: Fugite de medio Babylonis, et salvate animas vestras . Et usque ad diem mortis suae non est reversa in Chaldaeam; nec ollas
Abbreviated transcription (Latin):
putabat: qui non tali feminȩ ultimũ reddidis¬
s& officium. Niduae & pauperes in exemplũ
dorcadis. uestes ab ea datas ostendebant.
pallor mutarat in facie. sed ita dignitas quȩdã
& grauitas ora cõpleuerat: ut eam putares non
mortuam. sed dormientem. Greco. latino. syroq
conderetur. sed ꝑ totam ebdomadam cuncti qͥ
uenerant suum funus & ꝓprias reddebant
lacrimas. Uenerabilis uirgo filia eiꝰ Eustochium
quasi ablactata suꝑ matre sua. abstrahi ã paren¬
te non poterat. oculos deosculari. hereri uultui.
separari. & sẽ cum matre uelle sepeliri. Iestis ẽ
xp̃c. ne unum quidem nummũ ab ea filiae
derelictum. sed ut ante iam dixi relictũ magnũ
aes alienum. & quod his difficilius ẽ. frm̃ &
sororum innensam multitudinẽ. quos sustentare
arduum: & abicere impium ẽ. Quid hac uir¬
tute mirabilius. feminã nobilissimae familiae¬
omĩa delargitam. ut ad ȩgestatem pene ulti¬

Expanded text:
putabat, qui non tali feminae ultimum reddidisputabat, qui non tali feminae ultimum reddidisset officium. Viduae et pauperes in exemplum Dorcadis, vestes ab ea praebitas ostendebant . pallor mutarat in facie, sed ita dignitas quaedam et grauitas ora conpleuerat, ut eam putares non mortuam, sed dormientem. Graeco, Latino Svroque conderetur, sed per omnem ebdomadem cunctis, qui uenerant, suum funus et proprias credentibus lacrimas. uenerabilis uirgo filia eius Eustochium quasi ablactata super matrem suam abstrahi a parente non poterat: deosculari oculos, haerere uultui, se cum matre uelle sepeliri. Testis est Iesus ne unum quidem nummum ab ea filiae derelictum, sed, ut ante iam dixi, derelictum magnum aes alienum et- quod his difficilius est — fratrum et sororum inmensam multitudinem, quos et sustentare arduum et abicere inpium est. quid hac 25 uirtute mirabilius: feminam nobilissimae familiaeomnia delargitam, ut ad egestatem paene ulti
Abbreviated transcription (Latin):
digitum ad os tenens. crucis signum pingebat
in labis. Defecerat spiritus. & anhelabat in
mortem. animamq in mortem erumpere gesti¬
ens. ipsum stridorem quo mortalium uita finit᷑.
in laudes dñi conuertebat. Aderant hiero¬
solymorum & aliarum urbium ep̃i & sacer
rum & uirginum chori repleuerant. Statims
ut audiuit sponsum suum uocantẽ. surge
ueni speciosa mea. ꝓxima mea. columba mea.
laeta respondit. Plores uisi sunt in terra.
tempus sectionis aduenit: & credo uidere
bona dñi in terra uiuentium. E in non
ululatus & planctus ut inter scłi hominee
fieri solet. sed psalmorum diuersis linguie
manib ceruicem feretro subicientib. cum
alii pontifices cęreos lampadasq prȩferrent.
alii psallentium choros ducerent. in media
aeccłã speluncȩ saluatoris est posita. Tota
ad funus eius palestinarum urbium turba
conuenit. Quem monachorum latitantem in
heremo cellula sua tenuit: Quã uirginum
cubiculorum secreta texerunt: Sacrilegium

Expanded text:
digitumque ad os tenens crucis signum pingebat in labiis. defecerat spiritus et anhelabat in mortem; animaque erumpere gestiens ipsum stridorem, quo mortalium uita finitur, in laudes domini conuertebat. aderant Hierosolymorum um et monachorum chori repleverant. Statimque ut audivit sponsum vocantem, Surge, veni, proxima mea, speciosa mea, columba mea: ; laeta respondit: Flores visi sunt in terra, tempus sectionis advenit . Et Credo videre bona Domini in terra viventium . 29. Ex hinc non ululatus, non planctus, ut inter saeculi homines fieri solet, sed Psalmorum linguis diversis manibus, et cervicem feretro subjicientibus; cum alii Pontifices lampadas cereosque praeferrent, alii choros psallentium ducerent, in media Ecclesia speluncae Salvatoris est posita. Tota ad funus ejus, Palaestinarum urbium turba convenit. Quem monachorum latentium in eremo cellula sua tenuit? Quam virginum cubiculorum secreta texerunt? Sacrilegium
Abbreviated transcription (Latin):
familiares. Lacumq tyberiadis nauigante dño
scĩficatum. & solitudinem in qua multa popu.¬
lorum milia saturata sunt. U. panib & de
reliquuis uescentium repleti sunt cõphini. xii.
tribuum isrł. Scandebat montem thabor in
quo transfiguratus est dñs. & aspiciebat ꝓcul
montes hermon & hermonumꝰ. & campoe
latissimos galileȩ in quib sy sarã & om̃is eiꝰ
exercitus barac uincente ꝓstratus ẽ. Porrens

Expanded text:
familiares: lacum Tyberiadis, 704 navigante Domino familiares: lacum Tyberiadis, 704 navigante Domino sanctificatum; solitudinem, in qua multa populorum milia paucis saturata sunt panibus et de reliquiis uescentium repleti sunt cophini duodecim tribuum Israhel. scandebat montem Thabor, in quo transfiguratus est dominus. aspiciebat procul montes Hermon et Hermonim et campos latissimos Galilaeae, in quibus Sisara et omnis eius exercitus Barach uincente prostratus est. torrens
Abbreviated transcription (Latin):
dñs residens sitiensq & esuriens samaritane
fide satiatus ẽ. quae quinq mosa ycorũ uolu¬
minum uiris sextoq quẽ se habere iactabat
errore dosyhei derelicto. uerum messyam
& uerum repperit saluatorem. Atq inde
diuertens: uidit. xii. patriarcharũ sepulchra.
& sebasten. id ÷ samariam. quae in honorẽ au-¬
gusti ab herode greco sermone augusta ẽ. nomi¬
nata. Ibi siti sunt heliseus & abdias ꝓphetae.
& quo maior inter natos mulierum non fuit
lohannes baptista. Ibi multis intremuit mirabi¬
libus. Namq cernebat uariis demones rugire
cruciatib. & ante sepulebra sc̃oꝵ ulu.¬
lare homines luporum uocib latrare canum.
sibilare serpentium. fremere leonum. mugire¬
taurorum. alios rotare caput & post tergum
terram uertice tangere. suspensisq pedibus
feminis uestes non defluere in terrã & infaciẽ.
ualida. ascendit pedib montem. in cuiꝰ duab
speluncis ꝑ sequutionis & famis tempore abdĩ.

Expanded text:
dominus residens sitiensque et esuriens Samaritanae dominus residens sitiensque et esuriens Samaritanae fide satiatus est, quae quinque Mosaicorum uoluminum uiris et sexto, quem se habere iactabat, errore Dosithei, erecto uerum Messiam et uerum repperit saluatorem. atque inde deuertens uidit duodecim patriarcharum sepulchra et Sebasten, id est Samariam, quae in honorem Augusti ab Herode Graeco sermone Augusta est nominata. ibi siti sunt Heliseus et Abdias prophetae et — quo maior inter natos mulierum non fuit — Baptista. Iohannes. ubi multis intremuit mirabilibus. namque cernebat daemones uariis rugire cruciatibus et ante sepulchra sanctorum ululare homines luporum uocibus, latrare canum, fremere leonum, sibilare serpenttaurorum. Alios rotare caput, et post tergum terram vertice tangere, suspensisque pede feminis, vestes non defluere in faciem. valida, ascendit pedibus montem; in cujus duabus speluncis, persecutionis et famis tempore, Abdias
Abbreviated transcription (Latin):
ualle achior dicere: id est tumultis & turbarũ.
in quã furtum & auaritia condempnata sunt:¬
& de bethel domo dĩ. in quã suꝑ nudã humũ
nudus & pauper dormiuit iacob & posito
subter caput eus lapide. qui in zacharia .uii.
oculos habere describitur. & in ȩsaia lapie
tendentem. in quã dñs desuꝑ innitebatur.
ascendentib porriens manum. & negligentes
de sublimi precipitans. Sepulebra quoq in
monte ephraim ilłu filu naue. & eleazari filu
a aron sacerdotis e regione uenerata est. quoꝵ
alter conditus est in tamnathar a septentrio
sui finees: satisq mirata ẽ. quod distributor
possessionum sibi montana & aspera delegiss&.
Ouid narrem sylo. in quã altare dirutum hodi¬
eq monstratur. & raptum sabinarũm a romulo
sychem. non ut pleriq errantes legunt
sychar. quae nunc neapolis apellatur. & ex
latere montis garyzim extructam cirea
puteum iacob intrauit aeccłãm. suꝑ quem

Expanded text:
ualle Achor dicere, id est \'tumultus atque turbarum\', ualle Achor dicere, id est \'tumultus atque turbarum\', in qua furtum et auaritia condemnata est, et de Bethel, \'domo dei\', in qua super nudam humum nudus et pauper dormiuit Iacob et posito subter caput oculos habere describitur , et in Isaia lapis tendentem, in qua Dominus desuper innitebatur , ascendentibus porrigens manum, et negligentes de sublimi praecipitans. Sepulcra quoque in monte Ephraim Jesu filii Nave, et Eleazari filii Aaron Sacerdotis, e regione 703 venerata est: quorum alter conditus est in Tamnathsare al. ThammiGaab  filii sui Phinees: satisque mirata est, quod distributor possessionum sibi montana et aspera delegisset. Quid narrem Silo, in qua altare dirutum hodieque monstratur, et raptum Sabinarum a Romulo,Sichem, non ut plerique errantes legunt Sichar —, quae nunc Neapolis appellatur, et ex latere montis Garizim extructam circa puteum Iacob intrauit ecclesiam, super quo
Abbreviated transcription (Latin):
receptis luminib utriusq populi credentis in
dnm̃ sacramenta praemiserant. Ingressaq hieri.¬
cho: uidit urbem quam fundauit ahiel in abirã.
primogenito suo. & cuis portas posuit in segubh.
nouissimo filiorum. Incuita ẽ castra galgala. &
aceruum prȩputiorum. & secunde circũcisionis
mysterium. & .xii. lapides qui de iordanie¬
firmauerant. & fontem legis quondã amarissimũ
& sterilem. quẽ uerus heliseus sua condiuit sapi¬
entia: & in dulcorem ubertatemq conuertit.
Uix noxe transierat. & feruentissimo aestu uenit
ad iordanem. stetitq in ripa fluminis. & orto
sole solis iustitiae recordata ẽ. quomodo iN
medio amnis alueo sicca sacerdotes posuerint
uestigia. & ad heliȩ & helisei imperium stantib
exutraq parte aquis iter unda praebuerit.
pollutasq diluiuo aquas. & totius humani ge-¬
neris interfectione maculatas. suo dñe
mundar& baptismate. Nongum est si uelim de

Expanded text:
receptis luminibus utriusque populi credentis in receptis luminibus utriusque populi credentis in dominum sacramenta praemiserant. ingressa Hierichum uidit urbem, quam fundaait Ahiel in Abiram, primogenito suo, et cuius portas posuit in Segub, nouissimo filiorum. intuita est castra Galgalae et aceruum praeputiorum et secundae circumcisionis mysterium et duodecim lapides, qui de Iordanifirmauerant, et fontem quondam legis amarissimum et sterilem, quem uerus Heliseus sua condiuit sapientia et in dulcorem ubertatemque conuertit. uix nox pertransierat, feruentissimo aestu uenit ad Iordanem; stetit in ripa fluminis et orto sole solis iustitiae recordata est, quomodo in medio amnis alueo sicca sacerdotes posuerint uestigia et ad Heliae atque Helisei imperium stantibus ex utraque parte aquis iter unda praebuerit pollutasque diluuio aquas et totius humani generis interfectione maculatas suo dominus mundarit baptismate. Longum est, si uelim de
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem. in quo ꝑ annos singulos uacca rufa
in holocaustum dño cremabatur. & cuius cinis
expiabat populum isrł. in quo iuxta hie re.¬
chihel cherubin de templo transmigrantes aec.¬
clesiam fundauerunt dñi. Ingressa sepulchrũ
latari. mariae & marchȩ ospicium uidit. &¬
bethfage uillam sacerdotalium maxillarum.
mollia terga prebuit ad sedendum. Rectoq
itinere descendebat hiericho. cogitans illum de
euuangło uulneratum. & sacerdote & leuita
mentis feritate p̾ tereuntib clementiam sa.¬
maritae id est custodis. qui seminecẽ suo impo¬
situm iumento ad stabulum aeccłe reportauit.
& locum adonim quod interp̾tatur sanguinũ.
quia multis in eo sanguis crebris latronum fun-¬
debatur in eursib. & arborem sycomorum
zachei. id est bona patientię opera. quibus.
cruenta dudum & noxia rapinis calcabat pec¬
cata. ex celsumq dnm de excelso uirtutum
intuebatur. & iuxta uiam cȩcorum loca qui¬

Expanded text:
ad patrem, in quo per annos singulos uacca rufa ad patrem, in quo per annos singulos uacca rufa in holocaustum dexpiabat populum Israel : in quo, juxta Ezechielem, Cherubim de Templo transmigrantes, Ecclesiam domini fundauerunt. ingressa sepulchrum Lazari t Mariae et Marthae uidit hospitium et Bethfage, uillam sacerdotalium maxillarum, mollia terga praebuit ad M sedendum. rectoque itinere descendebat Hierichum cogitans illum ^ de euangelio uulneratum et sacerdotibus ac Leuitis mentis feritate praetereuntibus clementiam Samaritae, id est \'custodis\', qui seminecem suo inpositum iumento ad stabulum ecclesiae deportauit, et locum Adommim, quod interpretatur \'sanguinum\', quia multus in eo sanguis crebris latronum fundebatur incursibus, et arborem morum Zacchei, id est bona paenitentiae opera, quibus cruenta dudum et noxia rapinis peccata calcabat excelsumque dominum de excelso uirtutum intuebatur, et iuxta uiam caecorum loca, qu
Abbreviated transcription (Latin):
& inferiores aquas. quas gothonihel filiue
iephone pro australi terra & arida possessione
susceperat. & aquarum ductu siccos priorie
instrumenti agros faciebat irriguos. ut redẽp.¬
tionem ueterum peccatoꝵ in aquis repperir&¬
baptismi. Altera die orto iam sole. stetit insuꝑ¬
cilio capharbarychȩ. id est uillae benedictionis.¬
ad quem locum abraham dnm̃ ꝓsecutus est.
Vnde latam aspiciens solitudinẽ. & terrã quon.¬
plata est balsami uineas in engaddi: & segor
uitulum consternantem quae prius bale uoca.¬
batur. & in zoaram idest paruulam. syro ser-¬
mone translata est. Recordabatur speluncȩ
loth & uersa in lacrimis uirgines sociae
ammonebat cauendum esse uinũ in quo est
luxuria. & cuius opus sunt moabitȩ & ammo¬
nitae. Du hereo in meridie. ubi sponsam
cubantem repperit sponsus. & iosepħ in ebri.¬
atus est. cum fr̃ib suis. Reuertar hierosolymã
crũcem aspiciam. de quo saluator ascendit

Expanded text:
et inferiores aquas, quas Gothonihel, filius et inferiores aquas, quas Gothonihel, filius Iephone Cenez, pro australi terra et arida possessione susceperat et quarum ductu siccos prioris instrumenti agros faciebat inriguos, ut redemptionem ueterum peccatorum in aquis baptismi repperirent. altero die orto iam sole stetit in supercilio Caphar-baruchae, id est \'uillae benedictionis\', quem ad locum Abraham dominum prosecutus est. unde latam despiciens solitudinem et terram quonplata est balsami uineas in Engaddi et Segor, uitulam conternantem , quae prius Bala uocabatur et in Zoaram, id est \'paruulam\', Syro sermone translata est. recordabatur speluncae Loth et uersa in lacrimas uirgines socias admonebat cauendum esse uinum, in quo est luxuria et cuius opus Moabitae sunt et Ammonitae. Diu haereo in meridie, ubi sponsa cubantem repperit sponsum et Ioseph inebriatus est cum fratribus suis. reuertar Hierosolymam crucem aspiciam, de quo saluator ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
ad diuitias dĩ. & tacita secum uoluere quomo¬
do eunuchus aethyops gentium populum prȩ¬
figurans mutauerit pellem suam. Et dũ uetꝰ
relegit instrumentum: fontem repperit euuan-
quae in botrum uertitur. unde in testimoniũ
terrae fertilissime. & in typum eius qui dicit
torcular calcaui solus. & de gentib non fuit¬
uir mecum. ex ploratores botrum mnirae mag¬
nitudinis portauerunt. Nec post longũ tẽpus
intrauit saͬre cellulas. uidens in cunabula
isaac. & uestigia quercus abrahȩ: ubi uidit
diem ap̃i & lactatus est. Atq inde consur:¬
gens ascendit hebron. haec est cariatharbae.
id est oppidum uirorum quattuor abraham
isaac. & iacob & adam magni. quem ibi con¬
ditum iuxta librũ hiesu hębrei autumant.
lic& pleriq caleph quartum putant. euiue
ad cariathsepher. id ÷ uiculum litterarum. quia
contempnens occidentem litteram reppererat
spm̃ uiuificantem. magisq mirabatur suꝑiores

Expanded text:
el diuitias dei, et tacita secum uoluere, quomoel diuitias dei, et tacita secum uoluere, quomodo eunuchus Aethiops gentium populos praefigurans 2 mutauerit pellem suam et, dum uetus relegit instrumentum, fontem repperit euangelquae m botruum uertitur. unde in testimonium terrae fertilissimae et typum eius, qui dicit: torcular calcaui solus et de gentibus uir non fuit mecum, exploratores botruum mirae magnitudinis portaueruintravit Sarae cellulas, videns incunabula Isaac, et vestigia quercus Abraham, sub qua vidit diem Christi, et laetatus est. Atque inde consurgens, ascendit Chebron, haec est Cariath-arbe, id est, oppidum virorum quatuor, Abraham, Isaac, Jacob, et Adam magni, quem ibi conditum, juxta librum Jesu Nave Hebraei autumant: licet plerique Caleb quartum putent, cujus ad Cariath sepher, id est, vinculum litterarum: quia contemnens occidentespiritum uiuificantem. magisque mirabatur superiores
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est astiñ. sed ipsum id est ton significat.
Unde loquitur confidenter. Antroibimus in taber¬
naculum eius. ad orabimus in loco ubi steterunt
pedes eius. Et ego misera & peccatrix digna
sum iudicata de osculari presepe ubi dñs par.¬
uulus uagut. orare inspelunca in quã uirgo
puerpera dm̃ fudit infantem. Haec requies mea.
mea uiu& illi. & semen meum serui& ipsi:
Haud ꝓcul inde descendit ad turrim ader. id ÷
gregis. iuxta quã iacob pauit greges suoe.
& pastores nocte uigilantes audire meruerunt
glã in excelsis dõ. & in terra pax hominibus
bonae uoluntatis. Pumq seruant oues. inuene¬
runt agnum dĩ paruo & mundissimo uellere.
quod in ariditate totius terrae caelesti rore cõ¬
plutum est & cuius sangius tulit peccata mun.¬
di. & ex terminatorem aegypti fugauit in postib
Statimq concito gradu ꝑ uiam ueterem cępit¬
ꝑgere quae ducit ad gatam. ad potentiam seu¬

Expanded text:
hoc est αύτήν, sed \'ipsum\', id est avtov, significat. hoc est αύτήν, sed \'ipsum\', id est avtov, significat. unde loquitur confidenter: int ro ibimus in tabernacula eius; adorabimus in loco, ubi steterunt pedes eius. et ego, misera atque peLcatrix, digna sum iudicata deosculari praesepe, in quo dominus paruulus uagiit, orare in spelunca, in qua uirgo puerpera deum fudit infantem ? haec requies mea, mea illi uiuet et semen meum seruiet ipsi\'. haut procul inde descendit ad turrem Ader, id est 'gregi\', iuxta quam Iacob pauit greges suos et pastores nocte uigilantes audire meruerunt: gloria in excelsis deo et super terram Paxho mini- m bus bonae uoluntatis. dumque seruant oues, inuenerunt agnum dei puro et mundissimo uellere, quod in ariditate totius terrae caelesti rore conplutum est et cuius sanguis tulit peccata mundi et exterminatorem Aegypti litus fugauit in postibus.I Statimque concito gradu coepit per uiam ueterem pergere,I -<quae ducit Gazam, ad potentiam u
Abbreviated transcription (Latin):
bere praedicarent. Uobis oportebat primum
loqui uerbum dĩ. sed qm̃ repellitis illud & indig.¬
nos uos iudicatis aeternę uitae. conuertimur
ad gentes. Bixerat
enim uñs. Non ueni
nisi ad oues ꝑditas. Edomus isrł. Ex eo
tempore iacob suꝑ eos uerba completa sunt.
Non defici& princeps ex iuda. neq dux de fe¬¬
morib eius. donec ueniat cui repositum ẽ. &
ipse erit exspectatio gentium. Bene dauid iu
rabat. bene uota faciebat dicens. Si introiero
in tabernaculum domus meae. si ascendero in
lectum stratus mei. si dedero soninũ oculis in eis
& palpebris meis dormitationẽ. & requiem timpo¬
ribus meis. donec inueniam locum dño. tab̾na.¬
culum dõ iacob. Et statim quid desiderar&e
exposuit. atq oculis ꝓphetalib quẽ nos iam¬
uenisse credinus. ille uenturum. eẽ. cernebat.
Ecce audiuimꝰ eum in effrata. inuenimus eum
in campis siluac. Toth quippe serino hebraicus.
ut tẽ docente didici. non maria matrẽ dñi.

Expanded text:
bere praedicarent: uobis oportebat primum bere praedicarent: uobis oportebat primum loqui uerbum dei, sed, quoniam repellitis et indignos uos iudicastis aeternae uitae, conuertimur ad gentes. dixerat enim dominus: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel. et eo tempore Iacob super eo uerba conpNon deficiet princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat, cui repositum est, et ipse erit exspectatrabat, bene uota faciebat dicens: si introiero in tabernaculum domus meae, si ascendero in lectum stratus mei, si dedero somnum oculis meis et palpebris meis dormitationem et requiem temporibus meis, donec inueniam locum domino, tabernaculum deo Iacob. et statim, quid desideraret, exposuit atque oculis prophetalibus, quem nos uenisse iam credimus, ille uenturum esse cernebat: ecce audiuimus eum in Ephrata, inuenimus eum in campis siluae. \'zoth\' quippe sermo Hebraicus, ut te docente didici, non Mariam, matrem domini,
Abbreviated transcription (Latin):
carent. in principio erat uerbum. & uerbũ caro
factum est. paruulos interfectos. herodem sęui¬
entem. ioseph & MARI AM fugientes in aegypto.
mixtisq hinc gaudio lacrimis loquebatur. Sal.¬
ue bethleem domus panis. in qua natus ẽ ille
panis qui de caelo descendit. Salue effratã
regio uberrima & fructifera. cuius fertilitas
ds est. De tẽ quondam ꝓpheta uaticinatus ẽ.
Et tu bechleem domus effratã non minima es
in milibus uida. Ex tẽ enim michi egrediet᷑.
qui sit princeps in isrł. Egressus eius ab iitio.
a diebus aeternis. Propterea dabit eos usq ad
tempus. Parientes parient. & reliquiȩ frm̃ eius
conuertentur ad filios isrł. In tẽ enim natus ẽ
princeps. qui ante luciferum genitus ẽ. cuius
de patre natiuitas omnẽ excedit actatem. Et
tamdiu intẽ dauitici generis origo ꝑmansit.
donec uirgo parer&. & reliquiȩ populi creden-¬
tis in xp̃m conuerterentur ad filios isrł. & li¬

Expanded text:
carent: in principio erat uerbum et uerbum caro carent: in principio erat uerbum et uerbum caro factum est, paruulos interfectos, Herodem saeuientem, Ioseph et Mariam fugientes in Aegyptum. mixtisque gaudio lacrimis loquebatur: \'salue, Bethlem, domus panis, in qua natus est ille panis, qui de caelo descendit. salue, Ephrata, I regio uberrima atque καρποφόρος, cuius fertilitas deus est. de te I quondam Micheas uaticinatus est: et tu, Bethleem domus Ephrata, nonne minima es in milibus Iuda ? ex te mihi egredietur, qui sit princeps in Israhel, et egressus eius ab initio, a diebus aeternis. propterea dabis eos usque ad tempus parientis. pariet et reliquiae fratrum eius conuertentur ad filios Israhel. m te enim natus est prmceps, qui ante Luciferum genitus est, cuius de patre natiuitas omnem excedit aetatem. et tam diu in te Dauitici generis origo permansit, donec uirgo pareret et reliquiae populi credentis in Christum conuerterentur ad filios Israhel et li
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa tabernacula¬
iacob: non eas portas quas hodie iN
fauillas & cineres cernimus dissolutas. sed por.
tium ad xpm in greditur populus. Ostendebatꝰ
illie columpna. aeccłae porticum sustinene.
infecta cruore dñi: ad quam uinctꝰ dicitur
flagellatus. Monstrabatur locus. ubi supra
ꝓ facultatula sua pauperib & conseruis pęcunia
distributa. ꝑ rexit bethleem: & in dextera parte
itineris stetit ad sepulchrum rachel. in quo ben-
uidit sacrum uirginis diuersorium. & stabulum
in quo agnouit bos possessorem suum. & asinus
prȩsepe dñi sui. ut impleretur illud qđ scriptũ¬
est. beatus qui seminat suꝑ aquas ubi bos &
asinus calcant. mẽ audiente iurabat cernere
sẽ oculis fidei infantem pannis inuolutum. &
in prȩsepe uagientem. magos dm̃ adorante.
stellam desuꝑ fulgentem. matrem uirginem.
nutricium sedulum. pastores uocte uenientes.
ut uiderent uerbum quod factum erat. & iam
tunc euuangelistae lohannis principium dedi.¬

Expanded text:
omnia tabernaculacob . Non eas portas, quas hodie cernimus in favillam et cinerem dissolutas: sed portatium ad Christum ingreditur multitudo. Ostendebatur illi columna Ecclesiae porticum sustinens, infecta cruore Domini, ad quam vinctus, dicitur flagellatus. Monstrabatur locus, ubi super  facultatula sua pauperibus atque conseruis pecunia distributa perrexit Bethlem et in dextra parte itineris stetit ad sepulchrum Rachel, in quo Benia, postquam uidit sacrum uirginis diuersorium et stabulum, in quo agnouit bos possessorem suum et asinus praesepe domini sui, ut inpleretur illud, quest: Beatus qui seminat super aquas, ubi bos et asinus calcant , me audiente jurabat, cernere se oculis fidei infantem pannis involutum, vagientem in praesepe, deum magos adorantes, stellam fulgentem desuper, matrem uirginem, nutricium sedulum, pastores nocte uenien-tes, ut uiderent uerbum, quod factum erat, et iam tunc euangelistae Iohannis principium dedi
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ꝑmissum hoc cernere stupendi miraculi sig¬
num. Deinde cum om̃i diligentia & timore in
sindone munda ac pallio in uolutũ eiꝰ uenerabile
corpus posuerunt in sepulchrum quod eidem p̾pa¬
rauerant in eadem aeccła sc̃ĩ Pauli apłi cũ laudib.
iuxta scissimmi patris. Nuandregisili sepulchrum
ad eius leuam. Die .uͣ. iduum martiarum.
sub anno.e de G Aũ: in carnati.¬

Expanded text:
fuit permissum hoc cernere stupendi miraculi sigfuit permissum hoc cernere stupendi miraculi signum. Deinde cum omni diligentia et timore in sindone munda ac pallio involutum, eius venerabile corpus posuerunt in sepulchrum, quod eidem praeparaverant in eadem ecclesia sancti Pauli apostoli, cum laudibus iuxta sanctissimi patris Wandregisili sepulchrum ad eius levam, die quinto Iduum Martiarum, sub anno DCXCV. incarnati
Abbreviated transcription (Latin):
GDhis omissis. ordinem translationis
praefati famuli xxp̃i conscriptionis ꝓsequa¬
mur stilo. Peruenientes deniq cũ corpore
eius qui cum transferebant ad coenobium
fontanellam. intulerunt illud in aeccłam sc̃ĩ apłi
flebant pueri & infantes. om̃isq monachoꝵ chorꝰ
ostea uero accessit uenerandus abba hiltbertus
ad uenerabile corpus assũptis secum probatae
uitae fr̃ib ac merito sc̃itatis ornatis. aestimans
illud obtam ꝓlixi interuallum temporis. nam
dies tricesimus instabat. subito fetẽre. Cumq
scm̃ illius caput uelamine opertum denudassent.
tantae suauitatis flagrantia inde manauit: ueluti
si diuersorum aromatum ac thymiamatum odorib
uniuersa compleretur aeccła. Nam & facies illius
ita in roͣborem erat uersa quasi insopore esset.
uiuentis effigiem gerens. Nulti quidem scĩ prę¬
sules & patres uenerandi. reliquumq uulgue
conteniplati sunt. quia uniuersis qui ad fuerant

Expanded text:
Sed, his omissis, ordinem translationis Sed, his omissis, ordinem translationis praefati famuli Christi conscriptionis prosequamur stilo. Pervenientes denique cum corpore eius, qui eum transferebant, ad coenobium Fontanellam, intulerunt illud in ecclesia sancti apoflebant pueri et infantes omnisque monachorum chorus. Postea vero accessit venerandus abba Hiltbertus ad venerabile corpus, assumptis secum probatae vitae fratribus ac merito sanctitatis ornatis, aestimans illud ob tam prolixi intervallum temporis – nam dies tricesimus instabat – subito fetere. Cumque sanctum illius caput velamine opertum denudassent, tantae suavitatis flagrantia inde manavit, veluti si diversorum aromatum ac tymiamatum odoribus universa compleretur ecclesia. Nam et facies illius ita in ruborem erat versa, quasi in sopore esset, viventis effigiem gerens. Multi quidem sancti praesules et patres venerandi reliquumque vulgus contemplati sunt, quia universis qui adfuerant
Abbreviated transcription (Latin):
tate sui relatoris. transcendunt scientiam. Abi
enim amissio corporeȩ lucis uisum. ariditae
gressum. ac retinacula linguae uerboꝵ seriem.
officiumq dui negatum aurium. recipit auditũ.
Demon umq ab humanis corporib fit expulsio
frequer
I. Mredeunte tempore die .Ui. iduum
a prilium. in eodem loco ubi sc̃ẽ crucie
uex illum crectum fuerat. mulier quȩdam
quae ꝑ multa antiorum curricula contracta
extiterat. cum fide recta ad eiuidem pergens
locum: pristinę sanitati est reddita. Uellusq
quamdiu debiles non presseratt gressus. est
stupe facta sẽ ab inualidis quondam tã subito
contuugi uestigus. Dganus grates dõ uro
innumeras. qui propter iam dicti famuli sui me¬
rita. talia dignatur monastrare miracula.
Sequenti quoq tempore in p̃fato loco aeccła ẽ
constructa in honore sc̃ĩ Ausberti praesuli&
augusto ac polito opere a uenerabili hilberto
abbate successore eiusdem scĩ patris. in ordine
regiminie.

Expanded text:
tate sui relatoris transcendunt scientiam. Ibi tate sui relatoris transcendunt scientiam. Ibi enim amissio corporeae lucis visum, ariditas gressum ac retinacula linguae verborum seriem officiumque diu negatum aurium recipit auditum, daemonumque ab humanis corporibus fit expulsio frequens. 35. Nam redeunte tempore, die VI. Iduum Aprilium in eodem loco, ubi sanctae crucis vexillum erectum fuerat, mulier quaedam, quae per multa annorum curricula contracta extiterat, cum fide recta ad eundem pergens locum, pristinae sanitati est reddita, tellusque, quam diu debiles non presserant gressus, est stupefacta, se ab invalidis quondam tam subito contingi vestigiis. Agamus grates Deo nostro innumeras, qui propter iam dicti famuli sui merita talia dignatur monstrare miracula! Sequenti quoque tempore in praefato loco ecclesia est constructa in honore sancti Ansberti praesulis augusto ac polito opere a venerabili Hiltberto abbate, successore eiusdem sancti patris in ordine regiminis. 36.
Abbreviated transcription (Latin):
deserunt. ac beato antistiti Anfberto simulq
cęnobio contradunt fontanellae. Sieq iugum
libertatis excutiunt. ac iugum domunncat
seruitutis sub ditis ceruicib ilico suscipiuit.
dem uirorum. scilie& inuia publica ac dela.¬
pidata: quae u& ta ean iac& ac rotomagensẽ
ducit ad urbem. ubi scĩ pontificis Ansberti
uenerabile paufauerat corpus in honore &
memoria ipsius a fidelib crua ponitꝰ lignea.
ubi infirin ã diuersis utaati languoribue
oño largiente: meritis sc̃i Anfberti plura fre¬
quenter percẽperunt sanitatum munera. S̃bi
circa diem pausationis siue aduentus eius ad
cundem locum ͥ ẽ. xͣ. idus mraptuꝰ. ad
honorem & intercessionẽ eius plebes innumerȩ
pia dño sollempniter persoluentes uota. iugi¬
liarum uidelic& ac diuinorum hẏmnorum.
donorumq diuersorum confluunt cũ deuotione
stimma. Atq ibidem ꝑ merita ipsius multa
assidue funt miraculorum signa. quae enormi¬

Expanded text:
deserunt ac beato antistiti Ansberto simulque deserunt ac beato antistiti Ansberto simulque coenobio contradunt Fontanellae. Sicque iugum libertatis excutiunt ac iugum dominicae servitutis, subditis cervicibus, ilico suscipiunt, dem virorum, scilicet in via publica ac delapidata, quae iuxta eam iacet ac Rotomagensem ducit ad urbem, ubi sancti pontificis Ansberti venerabile pausaverat corpus, in honore et memoria ipsius a fidelibus crux ponitur lignea, ubi infirmi a diversis vexati languoribus, Domino largiente, meritis sancti Ansberti plura frequenter perceperunt sanitatum munera. Ubi circa diem pausationis sive adventus eius ad eundem locum, quod est VI. Idus Martii, ad honorem et intercessionem eius plebes innumerae pia Domino sollemniter persolventes vota, vigiliarum videlicet ac divinorum hymnorum donorumque diversorum, confluunt cum devotione summa. Atque ibidem per merita ipsius multa assidue fiunt miraculorum signa, quae enormi
Abbreviated transcription (Latin):
imperium. qui sic miraculoꝵ signis in sciꝰ antis¬
titis meritis triumpbat. Hic uero locus iN
quo omipͥs istud fecit miraculum. erat patri¬
monium quorundam illustrium uirorum. ber¬
toldi scilicet & radamasti. distans a coenobio
fontanella milib quattuor. Pertur uero qͥa
cum inde eleuare corpus sacratissimũ conareo¬
tur. ita mansisse immobile: quasi clauie
dc rretinaculis ferreis saxo uiteretur ingenti.
¶umnq moueri non posseo: talia possessor loei
rada mastus intulisse dicitur. u uge Anfberte
serue xxp̃i fidelis. collocatus inter agnima xp̃i¬
colarum. memento nr̃i quos in uita dilexisti.
quosq scłi inpugnant gaudia. L& inc iam nobis
tẽ xp̃e redueit. idcireo hoc predium offero
om̃ipotenti dõ. tibiq presul scissime cedo per
cuncta scłoꝵ curricula. Ipse uero radamastues
uir honoratus eiusq fr̃ bertoldus cuncta quę
possederant in prediis ac mancipiis extimplo

Expanded text:
imperium, qui sic miraculorum signis in sancti antisimperium, qui sic miraculorum signis in sancti antistitis meritis triumphat! 34. Hic vero locus, in quo omnipotens istud fecit miraculum, erat patrimonium quorundam inlustrium virorum, Bertoldi scilicet et Radamasti, distans a coenobio Fontanella milibus quattuor. Fertur vero, quia cum inde elevare corpus sacratissimum conarentur, ita mansisse immobile, quasi clavis ac retinaculis ferreis saxo niteretur ingenti. Cumque moveri non posset, talia possessor loci Radamastus intulisse dicitur: 'Euge, Ansberte, serve Christi fidelis, collocatus inter agmina christicolarum, memento nostri, quos in vita dilexisti, quosque saeculi inpugnant gaudia. Hinc iam nobis te Christus reducit; idcirco hoc praedium offero omnipotenti Deo tibique, praesul sanctissime, cedo per cuncta saeculorum curricula'. Ipse vero Radamastus vir honoratus eiusque frater Bertoldus cuncta quae possederant in praediis ac mancipiis extimplo
Abbreviated transcription (Latin):
talia dignatus ẽ patrare miracula. In eadem
deniq uilla a eccła in honorem sciꝰ Anfberti
ep̃i ã fidelib est aedificata. eiusq grabattum
in eadem aeccłã multo tempore mansit. signaq
uirtutum ob merita eiusdem scĩ. ibidem fiunt
diuina.
¶ Muero iam transirent dies. xx̃a. &¬
deo amplius curricula. uenerunt in territo¬
rium rotomagense. in locũ qui dicit᷑ paldriacus.
Illucq cunctipotens dñs. ꝑ merita eiusdem scĩ
antistitis. simile superiori dignatus ẽ. ostendere
miraculum. Nam mulier quȩdam a doemone
arrepta. ã parentib ꝓpriis ad sc̃i patrocinia
quȩrenda. uinculis constricta ꝑducga ẽ. Quae
cum ꝑueniss& ad grabattum ubi scĩ seruabat᷑
corpus. ac tetigiss& linteum quo operiebatur.
magnas dans uoces ad sydera: ilieo gratia dĩ
& meritis sc̃i Ansberti a dȩmone liberata ac
sanissima effecta. in colomis ꝓprii iuris repe¬
dauit habitacula. Sit dõ nr̃o glã. honqr &

Expanded text:
talia dignatus est patrare miracula! In eadem talia dignatus est patrare miracula! In eadem denique villa ecclesia in honore sancti Ansberti episcopi a fidelibus est aedificata, eiusque grabattum in eadem ecclesia multo tempore mansit, signaque virtutum ob merita eiusdem sancti ibidem fiunt divina. 33. Cum vero iam transirent dies XX et eo amplius circiter curricula, venerunt in territorium Rotomagense in locum, qui dicitur Paldriacus, illicque cunctipotens Dominus per merita eiusdem sancti antistitis simile superiori dignatus est ostendere miraculum. Nam mulier quaedam a daemone arrepta a parentibus propriis ad sancti patrocinia quaerenda vinculis constricta perducta est. Quae cum pervenisset ad grabattum, ubi sancti servabatur corpus, ac tetigisset linteum, quo operiebatur, magnas dans voces ad sidera, ilico gratia Dei et meritis sancti Ansberti a daemone liberata ac sanissima effecta, incolomis proprii iuris repedavit habitacula. Sit Deo nostro gloria, honor et