comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eis entonen. Repꝑies. Uictorino mar
tam̃ ñ deest eruditionis uoluntas. Cỹ¬
prianꝰ qđ idola dii ñ fint qua breuitate.
qua hẏstoriarũ om̃iũ scientia. quoq uer¬
borũ et sensuũ splendorem ꝑstrinxit.
Hilarius meoꝵ tempoꝵ confessor. et
ep̃s. duo decĩ quintiliani libros. & stilo
imitatꝰ ẽ. et numero. breuiq libello qũe
scripsit contra dioscorũ medicũ. quid
in literis possit ostendit. Iuuencus prb̃t
sub constantino hẏstoria dñi saluatoris
uersib eoeplicauit nec ꝑtimuit euan¬
gelii maiestatẽ sub metri leges mutere.
De ceteris uel mortuis uel uiuentib taceo.
quorũ scriptis suis et uires manifestȩ st̃.
et uoluntas. Nec statim praua opinione
falleris contra gentes hoc eẽ licitum. in
aliis disputationib dissimulandum.
quia om̃s pene om̃iũ libri ecceptis his
qui cũ epicuro litteras ñ didicerunt. eru¬
ditionis doctrinȩq plenissime sunt.

Expanded text:
in eis ἐπιτομὴν reperies. Victorino Martin eis ἐπιτομὴν reperies. Victorino Marttamen non deest eruditionis uoluntas. Cyprianus, quod idola dii non sint, qua breuitate, qua historiarum omnium scientia, quo uerborum et sensuum -splendore perstrinxit! Hilarius, meorum temporum confessor et episcopus, duodecim Quintiliani libros et stilo imitatus est et numero breuique libello, quem scripsit contra Dioscorum medicum, quid in litteris possit, ostendit. Iuuencus presbyter sub Constantino historiam domini saluatoris uersibus explicauit nec pertimuit euangelii maiestatem sub metri leges mittere. de ceteris uel mortuis uel umentibus taceo, quorum ex scriptis suis et uires manifestae sunt et uoluntas. Nec statim praua opinione fallaris, contra gentes hoc esse s licitum, in aliis disputationibus dissimulandum, quia omnes paene omnium libri exceptis his, qui cum Epicuro litteras non didicerunt, eruditionis doctrinaeque plenissimi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
antiochen. et athanasi alexandrini. euse¬
bii quoq emiseni. et trifilli cyprii. et
asterii cito polite ac sarapionis confessoris.
titi quoq bostrensis ep̃i. cappadocumq
basilii gregorii amphilochii. Qui om̃s
intantũ philophoꝵ doetrinis atq senten¬
tus suos referunt libros ut nescias quid
in illis pͥmũ ad mirari debeas. eruditionẽ
scłi. anscientiã seripturarũ. Ueniam ad
latinos. Quid tertulliano eruditius. quid
acutius apolegiticus eius et contra gentes
libri cunctã scłi continent disciplinam.
Minutuis felre causidicus romani fori
in libro eui titulus octauus ẽ. et in altero
contra mathematicos. sitam̃ inscriptio
ñ mentitur auctorẽ. quid gentiliũ littera¬
rum dimisit intactum: Septẽ libros
aduersus gentes arnobius edidit. totidẽq
discipłs eius lactantius. quide ira quoq
et de officio dĩ duo uolumina condidit.
quos silegere uolueris. dialogũ ciceronis

Expanded text:
Antiocheni et Athanasii Alexandrini, EuseAntiocheni et Athanasii Alexandrini, Eusebii quoque Emiseni et Triphyllii Cyprii et Asterii Scythopolitae ac Sarapionis confessoris, Titi quoque, Bostrensis episcopi, Cappadocumque Basilii, Gregorii, Amphilochii: qui omnes in tantum philosophorum doctrinis atque sententiis suos referin illis primum admirari debeas, eruditionem saeculi an scientiam scripturarum. Ueniam ad Latinos. quid Tertulliano eruditius, quid acutius? Apologeticus eius et contra gentes libri cunctam saeculi continent disciplinam. Minucius Felix, causidicus Romani fori, in libro, cui titulus \'Octauius\' est, et in altero contra mathematicos — si tamen inscriptio non mentitur auctorem — quid gentilium litterarum dimisit intactum? septem libros aduersus gentes Arnobius edidit totidemque discipulus eius Lactantius, qui de ira quoque et de opificio dei duo uolumina condidit; quos si legere u
Abbreviated transcription (Latin):
meo iudicio omĩũ eruditissimꝰ octo scrip¬
sit strᷤnmatũ libros. & totidem yr ⁊ yΠω¬
cẽati. et aliũ contra gentes pedagogi quoq
tria uolumina. Quid in illis indoctũ ĩmo
quid ñ de media philosophia est: Hunc
iitatꝰ origenes. decẽ scripsit strmͦmateas
xp̃ianorũ et philosop horũ int̾ se senten¬¬
tias cõparans. et omĩa nr̃e religionis dog¬
mata de platone et aristotile nimenio.
cornutoq confirmans scripsit. et milici¬
ades contragentes uolum̃ egregiũ. yppo¬
litusq et appollonius romȩ urbis senator
ꝓpria opuscula condider̃. Extant et iulu
africani libri qui tẽpoꝵ scripsit hẏstorias.
et cheodori qui postea gregorius appellatꝰ
est. Uiri apłicoꝵ signoꝵ atq uircutum.
et dionisii alecandrini ep̃i. Anatholii
quoq laodicenȩ eccłiȩ sacerdotis. nec ñ
presbiteroꝵ pampili. pierii. luciani. mal¬
chionis. eusebii cesariensis ep̃i. et eustati

Expanded text:
sbyter, uir meo iudicio omnium eruditissimus, octo scripsbyter, uir meo iudicio omnium eruditissimus, octo scripsit Stromatum libros et totidem Υποτυπώσεων et alium contra gentes, Paedagogi quoque tria uolumina. quid in illis indoctum, immo quid non de media philosophia est? hunc imitatus Origenes decem scripsit Stromateas Christianorum et philosophorum inter se sententias conparans et omnia nostrae religionis dogmata de Platone et Aristotele, Numenio Cornutoque confirmans. scripsit et Miltiades contra gentes uolumen egregium Hippolytusque et Apollonius, Romanae urbis senator, propria opuscula condiderunt. extant et Iulii Afncani libri, qui temporum scripsit historias, et Theodori, qui postea Gregorius appellatus est, uiri apostolicorum signorum atque uirtutum, et Dionysii, Alexandrini episcopi, Anatolii quoque, Laodicenae ecclesiae sacerdotis, nec non presbyterorum Pamphili, Pierii, Luciani, Malchionis, Eusebii, Caesariensis episcopi, et Eustathii
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ fuit. ut ꝑsecutionẽ grauissimã illiꝰ
excellens sedaret ingenium. Aristides phi¬
losophus uir eloquentissimus eidem prin¬¬
cipia polegiticũ ꝓxp̃ianis obtulit contex¬
tum philosophoꝵ sententus. Qũe imitatꝰ
postea iustinꝰ et ipse philosophus antonino
pio. & filiis eiꝰ senatuiq librũ cont gentes
tradidit defendens ignominiã crucis. et
resurrectionẽ xp̃i tota p̃dicans lib̾tate.
Quid loquar de militone sardensi ep̃o.
quid de apollinare hierapolitanȩ eccłiȩ̨.
sacerdote. dionisioq corinthiorum ep̃o.
et tatiano. & barda sane. et hireneo photini
martyris successore. qui origenis hereseori
singłarũ ex quib philosophoꝵ fontibus
emanarint multis uoluminib explicar̃ :
Pantenus stoicȩ sectȩ philosophus ob p̃ci¬
pue eruditionis głam ademetrio alexxan¬
driȩ ep̃o missus ẽ indiam ut xp̃m apud
brachamanas et illius gentis philosophis

Expanded text:
omnium fuit, ut persecutionem grauissimam illius omnium fuit, ut persecutionem grauissimam illius excellens sedaret ingenium? Aristides philosophus, uir eloquentissimus, eidem principi Apologeticum pro Christianis obtulit contextum philosophorum sententiis; quem imitatus postea Iustinus, et ipse philosophus, Antonino Pio et filiis eius senatuique librum contra gentes tradidit defendens ignominiam crucis et resurrectionem Christi tota praedicans libertate. quid loquar de Melitone, Sardensi episcopo, quid de Apollinari, Hierapolitanae ecclesiae sacerdote, Dionysioque, Corinthiorum episcopo, et Tatiano et Bardesane et Irenaeo, Photini martyris successore, qui origines hereseon singularum, ex quibus philosophorum fontibus emanarint, multis uoluminibus explicarunt? Pantaenus, Stoicae sectae philosophus, ob praecipuae eruditionis gloriam a Demetrio, Alexandriae episcopo, missus est Indiam, ut Christum apud Bragmanas et illius gentis philosophos
Abbreviated transcription (Latin):
ris .xxv. & .xxx. uolumina condiderunt.
Lege eos ec inuenies nos cõparatione eoꝵ
imꝑitissimos: Et post tanti tẽporis ocium
uix quasi ꝑ somniũ qđ pueri didicimus
recordari: lulianꝰ augustus .uii. libros in
expeditione parthica aduersũ xp̃m euo
puto in t̃dicis mͥ ne rabidũ canẽ philophoꝵ
et historicoꝵ doctrinis id ẽ herculis claua
reꝑcutiã. quaquã nazareũ nr̃m et ut ipse
solebat dicere galileũ statĩ in pręlio sense¬
rit. et mercedẽ linguȩ̨ putidissimȩ contu
melia ꝑfossus acceꝑit. Iosephus antiqͥtatẽ
approbans udaici popłi. duos libros scrip¬
sit contͣ appionẽ alexandrinũ grãmaticũ.
et tanta scłariũ ꝓfere testimonia ut michi
miraculũ subeat. quomͦ uir hebręus et
ab infantia sacris litteris eruditus cunctã
grecoꝵ bibliotecam ȩuoluerit. Quid lo
niensis eccłiȩ pontifea nonne adriano pͥn-¬
cipi eleusine. saera inuisenti librũ ꝓnr̃a
religione tradidit. et tantȩ ad mirationi

Expanded text:
riginta uolumina condiderunt. lege eos et inuenies nos conparatione eorum inperitissimos et post tanti temporis otium uix quasi per somnum, quod pueri didicimus, recordari. Iulianus Augustus septem libros in expeditione Parthica aduersum Christum puto, interdices mihi, ne rabidum canem philosophorum et historicorum doctrinis, id est Herculis claua, repercutiam? quamquam Nazareum nostrum et — ut ipse solebat dicere — Galileum statim in proelio senserit et mercedem linguae putidissimae conto ilia perfossus acceperit. Iosephus antiquitatem adprobans Iudaici populi duos libros scribit contra Apionem, Alexandrinum grammaticum; et tanta saecularium profert testimonia, ut mihi miraculum subeat, quomodo uir Hebraeus et ab infantia sacris litteris eruditus cunctam Graecorum bibliothecam euoluerit. quid loqniensis ecclesiae pontifex, nonne Adriano principi Eleusinae sacra inuisenti librum pro nostra religione tradidit et tantae admirationi
Abbreviated transcription (Latin):
inquic scinde uestim̃ta ^ et̃ luctũ exhi¬
bere gentilẽ ne moriamini. Mors nr̃a
deatur. sed fidei necessariũ ẽ In eodem
leuitico seribitur. quo modo sacerdos
magnus ad patrẽ. matrẽ. fr̃ĩq ułlibe¬
ros mortuos ꝓhibeatur acceđe : Ne ui¬
delicet anima dĩ sacrificiis uacans. et
tota in illius ministeriis occupata ali¬
quo impediatur affectu. Nonne aliis uer¬
bis id ipsũ in euangłio p̃cipitur. ut non
renuntiet domui discipłs. ut mortuo
patri ñ exhibeat sepulturã: Et de scĩs
inquit ñ exiet. et ñ contaminabitur scĩ¬
ficatio dĩ eius. quia sem̃ oleũ unctionis
adeo suꝑ eũ ẽ Certe postqũa credimus
inxep̃o et oleo unctionis eiꝰ accepto. illũ
portamꝰ in nobis: non debemꝰ exire de

Expanded text:
inquit, scindere uestimenta et luctum exhibere gentilem, ne moriamini. mors nostrdeatur, sed fidei necessarium est — in eodem Leuitico scribitur, quomodo sacerdos magnus ad patrem, matrem fratresque uel liberos ire mortuos prohibeatur, ne uidelicet anima dei sacrificiis uacans et tota in illius mquo impediatur affectu. Nonne aliis verbis idipsum in Evangelio praecipitur, ut non renuntiet domui discipulus? ut mortuo patri non exhibeat sepulturam? « Et de sanctis, inquit, non exiet, et non contaminabitur sanctificatio Dei ejus, quia sanctum oleum unctionis a Deo super eum est » . Certe postquam credimus in Christum, et oleo unctionis ejus accepto, illum portamus in nobis, non debemus exire de
Abbreviated transcription (Latin):
scientia. uł fide tenere arbitretur. Certus
etiã sũ animã nulla dĩ culpa. nulla dĩ ne-¬
cessitate uel sua : sed ꝓpria uoluntate in
peccatũ eẽ. collapsam: nec libari posse de
corpore mortis huiꝰ uel suȩ uoluntatis uir-¬
tute: tanquã sibi adhoc sufficiente uel
ipsius corporis morte. sed grã dĩ ꝑ iħm¬
ullã ingenere humano. eui ñ sit necessa¬¬
rius adlibationẽ mediator dĩ & hominũ
homo xxp̃s iħs. Quȩcũq aũt sine gratia
mediatoris & sacram̃to eius inqualibet
corporis etate decorpore edeierit. &mpę-
nam futuram. & in ultimo iudicio recep¬¬
turam corpus ad pęnã Si aũt post gene-¬
rationẽ humanã quȩ facta ẽ ex adam
regeneretur in xpo ad eius ꝑtinens socie-¬
tatem: et requiem post mortẽ corporis ha-¬
bituram. & corpus ad głam recepturam.
Hec sunt quȩ de anima firmissime teneo.
Nune accipe obsecro quid requiram.
rit anima reatũ quo trahatur in condẽ¬

Expanded text:
scientia uel fide tenere arbitretur. Certus scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficiente uel ipsius corporis morte, sed gratia deiullam in genere humano, cui non sit necessarius ad liberationem mediator dei et hominum, homo Christus Iesus. quaecumque autem sine gratia mediatoris et sacramento eius in qualibet corporis aetate de corpore exierit, et in poena futuram et in ultimo iudicio recepturam corpus ad poenam. si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram, rit anima reatum, quo trahitur in condem
Abbreviated transcription (Latin):
minorib suis partib minora occupare:
& ampliorib ampliora. Quaꝓpt̃ si anima
corpus eẽ dicenda ẽ. non ẽ. certe corpus qͣle
terrenũ ẽ. nec quale humidum: aut aereũ
aut ȩthereũ. Omĩa quippe talia maiora st̃
in maiorib locis. & minora in minoribus:
et nichil eorũ in aliqua sui parte totũ adẽ.
sed ut sunt partes locorũ: ita occupantur
partib corporũ. Unde & intelligitur. Ani-¬
ma siue corpus. siue incorporea dicenda
sit. ꝓpriam quandã hab̾e naturam : om̃ib
his mundanȩ molis elementis excellenti-¬
ore substantia creatã quȩ ueracit᷑ ñ possit
in aliqua fantasia corporaliũ imaginum
quas ꝑ carnis sensus ꝑcipimꝰ cogitari: sed
mente intelligi uitaq sentiri. Neq haec
ꝓinde loquor ut te quȩ tibi nota sunt do¬
ceam: sed ut aꝑiam quid firmissime de
anima teneam. ne me quisquã cũ ad ea
uenero quȩ requiro nichil de anima uł

Expanded text:
minoribus suis partibus minora occupare minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. quapropter, si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel
Abbreviated transcription (Latin):
nec minor in minorib. & inmaioribus
maior. sed alicubi intensius alictbi remis-¬
suis. et in om̃ĩb tota. & insingulis tota est
Neq enĩ alit̾ qđ in corpore eciã ñ totũ sen¬
tit: tam̃ tota sentit. Nam cũ exiguo pun-¬
cto incarne uiua aliquid tangitur. qũauis
locus ille ñ solũ totius corporis non fit sed
uix in corpore uideatur: animã tam̃ totam
ñ latet. neq id qđ sentitur ꝑ corporis cun-¬
cta discurrit: sed ibi tantũ sentitur ubi fit.
Unde gͦ ad totã more ꝑuenit qđ non in toto
fit. nisiquia & ibi tota ẽ. ubi fit. nec ut tota
ubi sit cetera deserit: Uiuunt enĩ & illa ea
p̃sente ubi nichil tale̾ factũ ẽ. Quodsi fierae.
& utrũq simul fieret. simulutrũq totam
parit̾ non lateret. ꝓinde & in om̃ib simul.
& in singulis particulis corporis sui tota si¬
mul eẽ. ñ posset: si ꝑ illas ita diffundẽtur
ut uidemꝰ corpora diffusa ꝑspatia locorum

Expanded text:
nec minor in minoribus et in maioribus nec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remissius et in omnibus tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tamen tota sentit; nam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fit. unde ergo ad totam mox peruenit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit ? uiuunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale factum est. quod si fieret et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum
Abbreviated transcription (Latin):
corpoream quoq animã & si difficile tar¬
diorib ꝑsuaderi potest. michi tam̃ fateor
eẽ. ꝑsuasũ. Sed ne uerbi controuersiã uel
suꝑ fluo faciam: uel merito patiar qm̃ cũ
de re constat. non ẽ opus certare de nomi-¬
ne. Si corpus ẽ omĩs substantia uł essentia.
uel siquid aptius nuncupatur id quod
aliquo modo ẽ. in se ipso: corpus ẽ. anima.
ltem si eã solã incorporeã placet appellare
naturã quȩ sũme in cõmutabilis & ubiq
totaẽ: corpus ẽ. anima: qm̃ tale aliqͥd ipsa
nonẽ. Porro sicorpus non ẽ. nisi qđ ꝑ loci
spatiũ aliqua longitudine. latitudine.
altitudine ita sistitur uł mouet᷑ ut maio-¬
ri sui parte maiorẽ locũ occupet. & breui¬
ori breuiorẽ minusq sit in parte quã in
toto: non ẽ corpus anima. P totũ quippe cor-¬
pus quod animat: non locali diffusione
sed quadã uitali intentione porrigitur.
Nam ꝑ om̃s eiꝰ particulas tota simul adẽ:

Expanded text:
corpoream quoque esse animam etsi difficile tarcorpoream quoque esse animam etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine, si corpus est omnis substantia uel essentia uel, si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, corpus est anima. item, si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam tale aliquid ipsa non est. porro, si corpus non est, nisi quod per loci spatium aliqua longitudine, latitudine, altitudine ita sistitur uel mouetur, ut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus anima. per totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas tota simul adest
Abbreviated transcription (Latin):
Nimum pe orisane animȩ.
eum nr̃m qui nos uocauit insuũ
regnũ & głam. & rogaui & rogo. ut
hoc quod ad te scribo sc̃ę frat̾ hieroni¬
me consulens te dehis quȩ nescio fru
ccuosũ eẽ nob uelis qu̾a quã enĩ te simul¬
to quã ego sũ ȩtate maior. tam̃ etiã ipse iã
senex consulo. sed ad discendũ quod opus
ẽ. nulla michi ȩtas serauideri potest. Iuia
& si senex magis decet docere quã discere.
magis tam̃ discere quã qui doceat igno-¬
rare. Nichil equidem molestius fero
in om̃ĩb angustus meis quas patior.
in difficillimis quȩstionib: quã intã
longinqua tuȩ caritatis absentia. ut uix
possim meas dare. uel reciꝑe litteras tuas.
ꝑ int̾ualla non dierũ. non mensiũ. sed
aliquot annorũ cũ si fieri posset quoti¬
die p̃sentẽ te habe uellẽ. cũ quo loquerer
quicquid uellẽ. Nec idõ tam̃ non debui
facere quod potui. si non potui totum
quod uoliui. Ecce uenit ad me religiosus
iuuenis catholica pace frat̃. etate filius.

Expanded text:
NVMUM DE ORIGIXE ANIMAE. Deum nostrum, qui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, cctuosum esse nobis velit. Quanquam enim te multo quam ego sum aetate majorem, tamen etiam ipse jam senex consulo: sed ad discendum quod opus est, nulla mihi aetas sera videri potest; quia etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam quid doceant ignorare. Nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae Charitatis absentiam, ut vix possim meas dare, vix recipere litteras tuas, per intervalla, non dierum, non mensium, sed aliquot annorum; cum, si fieri posset, quotidie praesentem te habere vellem, cum quo loquerer quidquid vellem. Nec ideo tamen non debui facere quod potui, si non potui totum quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis, catholica- pace frater, aetate filius,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑioris cęli eẽ inferꝰ et hanc t̾rã quam
incolimꝰ collatione firmam̃ti inferos
appellari. et rursũ ad cõparationẽ infe¬
roꝵ qui sub nob sunt noscęlũ dici. ut
qđ aliis infernꝰ. ẽ. alus cęlũ sit. Nec hac
disputatione contentꝰ dic̃ in fine om̃iũ
rerũ quando ad cȩlestẽ hierłm reuersu¬
risumꝰ aduersarioꝵ fortiaidinũ contͣ
popłm dĩ bella consurgere. ut non sit
ec habeant materiã roboris quã con¬
sequi ñ possunt nisi fortes. pͥmũ adu̾¬
sariis restiterint qđ ratione & ordine
et sollertia repugnandi. in libro nu¬
meroꝵ legimꝰ eẽ suꝑatos. Cũq dixissa¬

Expanded text:
superioris caeli esse inferos et hanc terram, quam superioris caeli esse inferos et hanc terram, quam incolimus, conlatione firmamenti inferos appellari et rursum ad conparationem inferorum, qui sub nobis sunt, nos caelum dici, ut, quod aliis infernus est, aliis caelum sit. nec hac disputatione contentus dicit: in fine omnium rerum, quando ad caelestem Hierusalem reuersuri sumus, aduersariarum fortitudinum contra populum dei bella consurgere, ut non sit et habeant materiam roboris, quam consequi non possint, nisi fortes primum aduersariis restiterint, quos ratione et ordine et sollertia repugnandi in libro Numerorum legimus esse superatos. Cumque dixiss
Abbreviated transcription (Latin):
riunt᷑. ad nr̃i mundi inferna descendt̃.
ut qualitate meritoꝵ diuersa interris
possideant loca. Et iterũ. Et quia cõpa-¬
rauimꝰ de isto mundo ad inferna ꝑgen-¬
tes animas his animab quȩ de suꝑiori
cȩlo ad nr̃a habitacula uenientes quodã
modo mortuȩ sunt prudenti inuestiga¬
tione rimandũ ẽ an hoc ipsũ possumꝰ
etiã innatiuitate dicere singularũ. ut
quomͦ quȩ in ista t̾ra nr̃a nascunt᷑ animȩ.
uł de inferno rursũ meliora cupientes.
ad suꝑiora ueniunt. & humanũ corpus
assumunt. uł de meliorib locis ad nos
usq descendunt: Sic & ea loca quȩ supͣ
sunt infirmam̃to aliȩ animȩ posside¬
ant quȩ de nr̃is sedib ad meliora ꝓfici¬
ant: aliȩ quȩ de cȩlestib ad firmam̃tũ
usq delapsȩ sunt. nec tantũ facere pecca¬
ti ut ad loca inferiora quȩ incolimꝰ tru-¬
derent᷑. Quib dictis nititur apꝓbare
et firmam̃tũ id ẽ cęlũ ad cõparationem

Expanded text:
riuntur, ad nostri mundi inferna descendunt, riuntur, ad nostri mundi inferna descendunt, ut qualitate meritorum diuersa in terris possideant loca. et iterum: et quia conparauimus de isto mundo ad inferna pergentes animas his animabus, quae de superiori caelo ad nostra habitacula uenientes quodam modo mortuae sunt, prudenti inuestigatione rimandum est, an hoc ipsum possimus etiam in natiuitate dicere singularum, ut, quomodo, quae in ista terra nostra nascuntur animae, uel de inferno rursum meliora cupientes ad superiora ueniunt et humanum corpus adsumunt uel de melioribus locis ad nos usque descendunt, sic et ea loca, quae supra sunt in firmamento, aliae animae possideant, quae de nostris sedibus ad meliora proficiant, aliae, quae de caelestibus ad firmamentum usque delapsae sunt nec tantum fecere peccati, ut ad loca inferiora, quae incolimus, truderentur. quibus dictis nititur adprobare et firmamentum, id est caelum, ad conparationem
Abbreviated transcription (Latin):
mines peccatores in alio mundo posse di
abolos & demonas fierr et rursũ nunc
dȩmones in alio mundo posse uł angłos
uł homines ꝓcreari. Et post disputati¬
onẽ longissimã quia omnẽ naturã cor-¬
poream in spiritalia corporea & tenua
dic̃ eẽ. mutandã. cunctãq substantiã iti
unũ corpꝰ mundissimũ. et om̃i splendore
pͥus conuertendã. et talẽ qualẽ nunc hu¬¬
mana mens ñ potest cogitare. ad extre-¬
mũ intulit. Et erit ds̃ omĩa in omĩbus.
ut uniuersa natura corporea redigatur
in eã substantiã qua omib melior est.
indiuina uidelicet qua nulla ẽ melior.
Inquarto quoq libro qui oꝑi huiꝰ eaetre¬
mus ẽ. hȩc ab eccłiis cep̃i damnanda int̾¬
serit. & forsitan quo modo in isto mundo
qui moriunt᷑ separatione carnis & ani¬
mȩ iuxta oꝑum differentiã diuersa a puo
inferos obtinent loca. Sicq̃ de cęlestis
hierłm ut ita dicã ad ministratione mo-¬

Expanded text:
mines peccatores, in alio mmines peccatores, in alio mabolos et daemones fieri et rursum nunc daemones in alio mundo posse uel angelos uel homines procreari ? et post disputationem longissimam, qua omnem naturam corpoream in spiritalia corpora et tenuia dicit esse mutandam cunctamque substantiam in unum corpus mundissimum et omni splendore purius conuertendam et talem, qualem nunc humana mens non potest cogitare, ad extremum intulit: et erit deus omnia 111 omnibus, ut uniuersa natura corporea redigatur in eam substantiam, quae omnibus melior est, in diuinam uidelicet, qua nulla est melior. In quarto quoque libro, qui operis huius extremus est, haec ab ecclesiis Christi damnanda interserit: et forsitan, quomodo in isto mundo, qui moriuntur separatione carnis et animae, iuxta operum differentiam diuersa apud inferos obtinent loca, sic, qui de caelestis Hierusalem-ut ita dicamadministratione mo
Abbreviated transcription (Latin):
lapsa tantã maliciã receper̃. ut in contra¬
riũ uerterent᷑ dũ nolunt seruare pͥn¬
cipiũ & incorruptã beatitudinẽ posti-¬
dere. Nec hoc ignorandũ qđ multae
rationabiles creaturȩ usq ad scđm et
t̃ciũ & quartũ mundũ seruent pͥncipi¬
um. nec mutationi in se locũ tribuant
Aliȩ uͦ tã parũ de pͥstino statu missura
sint ut pene nichil ꝑdidisse uideant᷑:
et ñ nullȩ grandi ruina inultimũ p̃cipi¬
tandȩ sint baratrũ. Nouitq dispensa-¬
tor om̃iũ in conditione mundoꝵ sin-¬
gulis abuti iuxta meritũ. & oportunita.¬
tes & causas quib mundi gubnacula
sustentant᷑ & initiant᷑. ut qui om̃s uice¬
rit hequicia. & pęnitꝰ se terrȩ coȩqua¬
uerit. in alio mundo qui postea fabri¬
caoꝰẽ. fiat diabolꝰ pͥncipiũ plasmatio¬
nis dñi. ut illudat᷑ ei ab angłis qui exor¬
dii amisere uirtutẽ. Quib dictis qͥd
aliud conat᷑ ostendẽ nisi huiꝰ mundiho¬

Expanded text:
lapsae tantam malitiam receperunt, ut in contralapsae tantam malitiam receperunt, ut in contrarium uerterentur, dum nolunt seruare prinoipium et incorruptam beatitudinem possidere. nec hoc ignorandumrationabiles creaturae, usque ad secundum, et tertium, et quartum mundum servent principium, nec mutationi in se locum tribuant. Aliae vero tam parum de pristino statu amissurae sint, ut pene nihil perdidisse videantur, et nonnullae grandi ruina in ultimum praecipitandae sint barathrum. Novitque dispensator omnium Deus, in conditione mundorum singulis abuti juxta meritum, et opportunitates et causas, quibus mundi gubernacula sustentantur, et initiantur: ut qui omnes vicerit nequitia, et penitus se terrae coaequaverit, in alio mundo, qui postea fabricandus est, fiat diabolus, principium plasmationis Domini, ut illudatur ei ab Angelis, qui exordii amisere virtutem. » Quibus dictis, quid aliud conatur ostendere, nisi hujus mundi ho
Abbreviated transcription (Latin):
rę głam suspicari. Eduob alterũ. alte¬
rũ susciꝑe cogim᷑. ut aut desꝑemꝰ simili¬
tudinẽ dĩ. si eadẽ sumꝰ corpora semꝑ ha¬
bituri: auc si beatitudo nob̾ eiꝰdẽ cũ dõ
uitȩ ꝓmutit᷑ eadẽ qua uiuit ds̃ nob̃ con¬
ditione uiuendũ ẽ Ex quib om̃ib ap¬
ꝓbat᷑ quid de resurrectione sentiat & qđ
omĩa corpora interitura confirm&e: ut
simꝰ absq corporib. quomͦ pͥus fuimus
antequã crassis corporib uestiremur.
Rursũq de mundoꝵ uarietatib dispu¬
tans. & uel ex angłis dȩmones. uł ex demo¬
nib angłos siue homines futuros essẽ
contestans. et e contrario exhominib
dubiũ ẽ. quin post quȩdã int̾ualla tem¬
porũ rursũ materia subfistat. & corpora
fiant. & mundi diuersitas conseruat᷑ ꝓpt̃
uarias uoluntates rationabiliũ creatura¬
rũ. quę post ꝑfectã beatitudinẽ usq ad
finẽ om̃iũ rerũ paulatĩ ad inferiora de¬¬

Expanded text:
rae gloriam suspicari; e duobus alterae gloriam suspicari; e duobus alterum suscipere cogimur, ut aut desperemus similitudinem Dei, si eadem semper sumus corpora habituri, aut si beuitae promittitur, eadem, qua uiuit deus, nobis condicione uiuendum est. Ex quibus omnibus adprobatur, quid de resurrectione sentiat et quod omnia corpora interitura confirmet, ut simus absque corporibus, quomodo et prius fuimus, antequam crassis corporibus uestiremur. rursumque de mundorum uarietatibus disputans et uel ex angelis daemones uel ex daemonibus angelos siue homines futuros esse contestans et e contrario ex hominibudubium est, quin post quaedam interualla temporum rursum materia subsistat et corpora fiant et mundi diuersitas construatur propter uarias uoluntates rationabilium creaturarum, quae post perfectam beatitudinem usque ad finem omnium rerum paulatim ad inferiora de
Abbreviated transcription (Latin):
incorporaliũ eẽ dicam quȩ ñ seruat cor¬
ruptioni eo qđ sit uestita corporibus.
Et ubieũq corpora fuerint statim cor¬
ruptio subsequat᷑. Post ea aũt lib̾abitur
de seruitute corruptionis quando re¬
ceꝑint głam filii dĩ & ds̃ fuerit omĩa
in om̃ib Et in eodẽ loco. Ue aũt in corpo¬
reũ finẽ om̃iũ rerũ eẽ credamꝰ. illa nos¬
saluatoris oratio ꝓuocat in qua ait. Ut
quom ego & tu unũ sumꝰ. sic & isti in nob
unũ sint: Et enĩ scire debemꝰ quid sit ds̃.
sit ut quomͦ alii in se unũ sint. sic & isti
in eis unũ sint. Aut enĩ suscipiendum ẽ.
uniuersitatis dm̃ uestiri corpore. & quo¬
mͦ nos carnib sic illũ qualibec materia
circũdari. ut similitudo uitȩ in fine scĩs
possit ȩquari. Aut si hoc indecens est
maxime apud eos qui saltm ex mini¬
ma parte dĩ sentire cupiunt maiestatẽ.
et ingenitȩ atq omĩa excedentis natu¬

Expanded text:
incorporalium esse dicamus, quae nunc seruiat corincorporalium esse dicamus, quae nunc seruiat corruptioni, eo quod sit uestita corporibus et, ubicumque corpora fuerint, statim corruptio subsequatur; postea autem liberabitur de seruitute corruptionis, quando receperit gloriam filii dei et deus fuerit omnia in omnibus. et in eodem loco: ut autem incorporeum fineSalvatoris oratio provocat, in qua ait: Ut quomodo ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint. Etenim scire debemus, quid sit Deus, sit, ut quomodo in se illi unum sunt, sic et isti in eis unum sint. Aut enim suscipiendum est universitatis Deum vestiri corpore, et quomodo nos carnibus, sic illum qualibet materia circumdari; ut similitudo vitae Dei, in fine sanctis possit aequari; aut si hoc indecens est, maxime apud eos, qui saltem ex minima parte Dei sentire cupiunt majestatem, et ingenitae atque omnia excedentis natu
Abbreviated transcription (Latin):
ora tẽporib potest merita dispensare.
et adunũ rursũ finẽ cuncta ꝑtrahere
nisi solus conditor om̃iũ ds̃ qui scit cau¬
sas ꝓpt̃ quas alios dimattat sua ꝑfrui
uoluntate. & de maiorib adultima pau¬
latim dilabi. Alios incipiat uisitare. et
gradatĩ quasi mandata ad pͥstinũ re-¬
trahere statũ. et in sublimib collo ca-¬
re. Cũq de fine disputare cepisset hȩc
intulit. Quia ut crebro dixximꝰ pͥnei
et tunc futura fint corpora. ansine cor¬
porib aliquando uiuendũ sit cũ reduc¬
ta in nichili fuerint. et incorporalium
uita in corporalis eẽ. credenda sit qualẽ
ec dĩ nouimꝰ. Nec dubiũ ẽ. quin si omĩ
corpora ad mundũ istũ sensibile squea
ta incorporaliũ incorporał. Et post pau¬
lulũ. Illud quoq qđ ab eodẽ apło dicit᷑
Om̃is creatura libabit᷑ a seruitute cor¬
ruptionis inlibtatẽ filiorũ dĩ. Sic intelli¬
gimꝰ ut pͥmã creaturã rationabiliũ et

Expanded text:
ore temporibus potest merita dispensare ore temporibus potest merita dispensare et adunum rursus finem cuncta pertrahere, nisi solus conditor omnium deus, qui scit causas, propter quas alios dimittat sua perfrui uoluntate et de maioribus ad ultima paulatim delabi, alios incipiat uisitare et gradatim quasi manu data ad pristinum retrahere statum et in sublimibus collocare. Cumque de fine disputare coepisset, haec intulit: quia ut crebro iam diximus-pret tunc futura sint corpora an sine corporibus aliquando uiuendum sit, cum redacta in nihilum fuerint, et incorporalium uita incorporalis esse credenda sit, qualem et dei nouimus. nec dubium est, quin, si omnia corpora ad mundum istum sensibilem pertita incorporalium incorporalis. et post paululum: illud quoque, quod eodem apostolo dicitur: \'omnis creatura lib sic intellegimus, ut primam creaturam rationabilium et
Abbreviated transcription (Latin):
creatura uanitati. subiecta ẽ: eo qđ crassis
circũdata corporib et aspectui placeat.
Et tam̃ ñ sponte subiecta ẽ. uanitati.
sed ꝓpt̃ uoluntatẽ eiꝰ qui eã subiecit
inspe. Et iterũ. Alii uͦ in singulis locis
atq tẽporib quȩ solus artifea nouit
mundi gub̃nacuł seruiunt. Quos
angłos eiꝰ credimꝰ: & post paululum
corruunt. aliȩ paulatĩ labunt᷑ int̾ras.
iste uoluntate. descendunt. aliȩ p̃cipi¬
tant̾ inuitae hȩ sponte suscipunt mi¬
nisteria ut ruentib manũ porrigant.
illȩ cogunt᷑ ingrate. et tanto uł tanto
tẽpore in suscepto officio ꝑseuerant.
Et iterũ. Ex quo sequit᷑ ut obuarios
motꝰ uarii creent᷑ & mundi. &e post
hunc quẽ incolimꝰ alius multo dissi¬
milis mundꝰ fiat. Nullusq aliis diuer¬
sis casib & ꝓfectib uł uircitũ pręmus.
uł uitioꝵ supplicus. et in p̃senti & in
futuro. atq in om̃ĩb & retro & in pri-¬

Expanded text:
creatura u an itati subiecta est, eo quod crassis creatura u an itati subiecta est, eo quod crassis circumdata corporibus et aspectui pateat. et tamen non sponte subiecta est uanitati, sed propter uoluntatem eius, qui eam subiecit in spe. etiterum: alii uero in singulis locis atque temporibus, quae solus artifex nouit mundi, gubernaculis seruiunt, quos angelos eius credimus. et post paululum: corruunt, aliae paulatim labuntur in terras, istae uoluntate descendunt, aliae praecipitantur inuitae, hae sponte suscipiunt ministeria, ut ruentibus manum porrigant, illae coguntur ingratae et tanto uel tanto tempore in suscepto officio perseuerant. et iterum: ex quo sequitur, ut ob uarios motus uarii creentur et mundi et post hunc, quem incolimus, alius multo dismilis mundus fiat. nullusque alius diuersis casibus et profectibus uel uirtutum praemiis uel uitiorum suppliciis et in praesenti et in futuro atque in omnibus et retro e t in pri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ fuisse. & futuros mundos eẽ. te-¬
statur : non qđ simul & parit̃ om̃s
fiant. sed alius pose aliũ. Statimq sub¬
ungit. Diuinitꝰ habitaculũ & ueram
requiẽ apud suꝑos estimo intelligi in
qua creaturȩ rationabiles cõmorantes.
antequã ad inferiora descendent. & de
inuisibilib ad inuisibilia cõmigrarent.
Ruentesq ad t̾rã crassis corporib indige¬
rent antiqua beatitudinẽ fruebantur.
Unde conditor dĩ fec̃ eis congrua humi¬
lib locis corpora. & mundũ istũ uisibi¬
lem fabricatꝰ ẽ. ministrosq ob salutem
& correptionẽ eoꝵ qui cecider̃ misit in
mundũ & quib alii certa obtinerent
loca. et mundi necessitatib obȩdirent.
alii iniuncta sibi officia singulis qui¬
busq tẽporib quȩ nouit artifeae ds̃
sedula mente tractarent. et ea his sub¬
limiora mundi loca sol & luna & stellȩ
quȩ ab apło creatura dr̃ acceper̃. Quȩ

Expanded text:
non solum fuisse, sed futuros mundos esse tenon solum fuisse, sed futuros mundos esse testatur, non quo simul et pariter omnes fiant, sed alius post alium. statimquesubiungit: diuinitus habitaculum et ueram requiem apud superos aestimo intellegi, in qua creaturae rationabiles commorantes, antequam ad inferiora descenderent et de inuisibilibus ad uisibilia conmigrarent ruentesque ad terram crassis corporibus indigerent, antiqua beatitudine fruebantur. unde conditor deus fecit eis congrua humilibus locis corpora et mundum istum uisibilem fabricatus est ministrosque ob salutem et correptionem eorum, qui ceciderunt, misit in mundum, e quibus alii certa obtinerent loca et mundi necessitatibus oboedirent, alii iniuncta sibi officia singulis quibusque temporibus, quae nouit artifex deus, sedula mente tractarent. et ex his sublimiora mundi loca sol et luna et stellae, quae ab apostolo creatura dicitur, acceperunt. quae
Abbreviated transcription (Latin):
intantũ ut etiã dȩ mon phyconicus qͦs¬
dã a tenera ętate possideat. quos dereli¬
ctos eẽ apud ꝓuidentiã dĩ. cũ nichil tale
fecerint. ut istius modi insaniã sustine-¬
rent. Non. ẽ ei qui nichil uult absq dõ
fieri. & omia illiꝰ iustitia gub̃nari Rur-¬
sũq de mundo. Nob̾ aũt inquit placet¬
& ante hunc mundũ aliũ fuisse mundũ:
et post illũ aliũ futurũ. Vis discere qđ
post corruptionẽ huiꝰ mundi alius sit
futurus : Audi isaiã loquentẽ. Erit cȩ¬
lũ nouũ & t̾ra noua quę ego facio ꝑma-¬
nere in conspectu meo. Uis nosse qđ
ante fabricã istius mundi. alii mundi
in p̃terito fuerint:. Ausculta ecdiasten
Quid ẽ. qđ fuit ipsũ qđ erit & quid ẽ.
qđ factũ ẽ: ipsũ qđ futurũ ẽ Et non. ẽ.
ome nouũ sub sole qđ loquat᷑ & dicat.
Ecce hoc nouũ ẽ. iã enĩ fuit in scłis pͥsti¬
nis quȩ fuer̃ ante nos. Qđ testimoniũ

Expanded text:
in tantum, ut etiam daemon Pythonicus quosin tantum, ut etiam daemon Pythonicus quosdam a tenera aetate possideat; quos derelictos esse apud prouidentiam dei, cum nihil tale fecerint, ut istius modi insaniam sustinerent, non est eius, qui nihil uult absque deo fieri et omnia illius iustitia gubernari. Rursumque de mundo: nobis autem, inquit, placet et ante hunc mundum alium fuisse mundum et post istum alium futurum. uis discere, quod post corruptionem huius mundi alius sit futurus? audi Esaiam loquentem: \'erit caelum nouum et terra noua, quae ego facio permanere in conspectu meo\'. uis nosse, quod ante fabricam istius mundi alii mundi in praeterito fuerint? ausculta Ecclesiasten: \'quid est, quod fuit? ipsum, quod erit. et quid est, quod factum est? ipsum, quod futurum est. et non est omne nouum sub c nouum est; iam enim fuit in saeculis pristinis, quae fuerunt ante nos\'. quod testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
ant obtimoꝵ. Sepius dixximꝰ in infini-¬
tis ꝑpetuisq scłis in quib anima sub-¬
sistit & uiuit sic ñnullas earũ ad peiora
corruere ut ultimũ maliciȩ locũ tene-¬
ant. et sic quosdã ꝓficere ut de ultimo malicie
gradu ad ꝑfectã ueniant consũmatãq
uirtutẽ. Qub dictis conat᷑ ostendere
& homines. id .ẽ. animas fieri posse de¬
mones: & rursũ dȩmones in angłicam
redigi dignitatẽ. Atq in eodẽ uolumine.
Sed & hoc requirendũ ẽ. quare huma-¬
na anima nunc ab his. nunc ab aliis
uirtutib ad diuersa moueat᷑. Et putat
quorũdã antequã ueniret incorpore
merita p̃cessisse. Ut . ẽ. illud ioħis exul-¬
tantis in utero matris suȩ quando ad
uocẽ salutationis mariȩ indignã se
confabulatione eiꝰ helisabeth confitet᷑.
Statimq subiungit. et econtrario paruo
licet pene lactantes malis replent᷑ spiri¬
tib. & indiuinos atq ariolos insperant᷑.

Expanded text:
ant optimorum. saepius diximus in infiniant optimorum. saepius diximus in infinitis perpetuisque saeculis, in quibus anima subsistit et uiuit, sic nonnullas earum ad peiora corruere, ut ultimum malitiae locum teneant, et sic quasdam proficere, ut de ultimo malitiae gradu ad perfectam ueniant consummatamque uirtutem. quibus dictis conatur ostendere et homines, id est animas, fieri posse daemones et rursum daemones in angelicam redigi dignitatem. atque in eodem uolumine: sed et hoc requirendum, quare humana anima nunc ab his, nunc ab aliis uirtutibus ad diuersa moueatur. et putat quarundam, antequam uenirent in corpora, merita praecessisse, ut est illud Iohannis exultantis in utero matris suae, quando ad uocem salutationis Mariae indignam se confabulatione eius Elisabeth confitetur. statimque subiungit: et e contrario paruuli, licet paene lactantes, malis replentur spiritibus et in diuinos atque ariolos inspirantur
Abbreviated transcription (Latin):
tare. & in esau planta teneret᷑ a frẽ. Et
iterũ. Ut aũt aliȩ anime fierent in ho¬
norẽ. aliȩ in contumeliã. materiarum
causarũq merita p̃cesser̃. Et in eodem
loco iuaxcta. Nos aut̃ ex p̃cedentib meri-¬
tis uas qđ in honore fuerit fabricatũ.
si ñ dignũ uocabulo suo opus fecerit. in
alio scło fiet uas contumeliȩ Et rursũ
uas aliud qđ exteriori culpa contume¬
lii nom̃ acceꝑat. si in p̃senti uita corrigi
uoluerit. in noua creatione fiat uas
scĩficatũ. et utile dño in om̃e opꝰ bonũ
paratũ statimq subiungit. Ego arbitror
posse quosdã homines aparius uitus
incipientes ad tantã nequitiã ꝑuenire.
si tam̃ noluerint ad meliora conuer. &
pęnitentia em̃dare peccata. ut & contra-¬
riȩ fortitudines fiant. Et rursũ ex ini¬
micis contrariis quȩ uirtutib intantũ
quosdã ꝑmulta tempora uulnerib suis
adhibere medicinã. & fluentia prius
delicta constringere. ut ad locũ transe-¬

Expanded text:
taret et in Esau planta teneretur a fratre? et iterum: ut autem aliae animae fierent in honorem, aliae in contumeliam, anteriorum causarum merita praecesserunt. et in eodem loco: iuxta nos autem ex praecedentibus meritis uas, quod in honorem fuerit fabricatum, si non dignum uocabulo suo opus fecerit, in alio saeculo fiet uas contumeliae et rursum uas aliud, quod ex anteriori culpa contumeliae nomen acceperat, si in praesenti uita corrigi uoluerit in noua creatione fiet uas sanctificatum et utile domino, in omne opus bonum paratum. statimque subiungit: ego a rbitror posse quosdam homines a paruis uitiis incipientes ad tantam nequitiam peruenire, si tamen noluerint ad meliora conuerti et per paenitentiam emendare peccata, ut et contrariae fortitudines fiant, et rursum ex inimicis contrariisque uirtutibus in tantum quosdam per multa tempora uulneribus suis adhibere medicinam et fluentia prius delicta constringere, ut ad locum transe
Abbreviated transcription (Latin):
rium yppo diaconũ dignationi tuae
epłam miseram promptũ reddens sa-¬
lutationis officium : quã tibi arbitror
redditam. Nunc quoq ꝑ scm̃ fratrem
meũ p̃sidiũ diaconũ. obsecro ut me¬
mineris mei. Dem. ut baiuilũ littera
rum habeas cõm̃datum : et mͥ scias
germanissimũ . Et in quib cũq ne-¬
cessitas postulauerit foueas atq sus-¬
tentes: non quo aliqua recep̃o tribu¬
ente indigeat: sed quod bonoꝵ ami¬
citias auidissime expetat: et se in his
coniungendis maximũ putet bene-¬
ficiũ consecutũ. Cur aũt ad occiden¬
tem nauigauerit: ipso poteris nar-¬
rante cognoscere. Nos in monaste¬
rio constituti uariis hinc inde flu¬
ctib quatimur: et ꝑ egrinationis mo¬
lestias sustinemꝰ : sed credimꝰ in eo qui
dixxit: confidite. ego uici mundum :
quod ipso tribuente & p̃sule contra
hostem diabolũ uictoriã conseqͣmur.
Scm et uenerabilẽ frẽm nr̃m papam¬
alipium. ut meo obsequio salutes obse-¬

Expanded text:
rium hypodiaconum dignationi tuae epistulam miseram promptum reddens salutationis officium, quam tibi arbitror redditam. nunc quoque per sanctum fratrem meum Praesidium diaconum obsecro primum, ut memineris mei, dein, ut baiulum lirum habeas commendatum et mihi scias germanissimum et, in quibuscumque necessitas postularit, foueas atque sustentes, non quo aliqua re Christo tribuente indigeat, sed quod bonorum amicitias auidissime expetat et se in his coniungendis maximum putet beneficium consecutum. cur autem ad occidentem nauigauerit, ipso poteris narrante cognoscere. Nos in monasterio constituti uariis hinc inde fluctibus qua-. timur et peregrinationis molestias sustinemus. sed credimus in eo, qui dixit: confidite e, ego uici mundum, quod ipso tribuente et praesule contra hostem diabolum uictoriam consequamur. sanctum et uenerabilem fratrem nostrum papamAlypium ut meo obsequio salutes, obse
Abbreviated transcription (Latin):
in miscđia. et increpabit me : oleũ aũt
peccatoris ñ impinguet caput meum.
Quẽ enĩ diligit dñs corripit: castigat
aũt omnẽ filiũ quẽ recipitꝰ. sopłs m̃s.¬
qui beatos uos dicunt seducunt uos:
et semitas pedũ ur̃oꝵ sub uercunt. Iuid
enĩ mͥ ꝓdest si aliis mala mea referas.
si me nesciente peccatis meis immo de

Expanded text:
in miseri-5 cordia et increpabit me, oleum autem in miseri-5 cordia et increpabit me, oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum. quem enim diligit dominus, corripit, flagellat autem omnem filium, quem recipit. et per Esqui beatos uos dicunt, seducunt uos et semitas pedum uestrorum supplantant. quid enim mihi prode est, si aliis mala mea referas, si me nesciente peccatis meis, immo de
Abbreviated transcription (Latin):
ita detractor cũ tristẽ faciẽ uiderit au¬
dientis. immo ne audientis quidẽ sed
obdurantis aures suas ne audiat iudi¬
ciũ sanguinis. ilico conticescit. pallent
uultꝰ. herent labia. saliua ficcatur. Unde¬
idem uir sapiens cũ detractorib inquit
ne miscearis : qm̃ repente ueniet ꝑditio
eorũ. Et ruinã utriusq quis nouit :
Tam scilicet eius qui loquitur : quam
illiꝰ qui audit loquentẽ. Ueritas angu-¬
los ñ amat: nec quęrit susurrones Ti¬
motheo dr̃ aduersus presbiterũ accu¬
sationẽ cito ne receꝑis. Peccantẽ aũt corã
om̃ib argue: ut cͤeteri metũ habeant.
Non ẽ facile de ꝑfecta ętate credendum:
quã et uita p̃terita defendit. et honorat
uocabulũ dignitatis. Uerũ quia homi¬
nes sumꝰ. et int̃dũ contra annoꝵ maturi¬
tatẽ pueroꝵ uitis labimur: si me uis
corrige delinquentẽ. aꝑte increpa. tantũ
ne occulte mordeas. Corripiet me iustus

Expanded text:
ita detractator. cum tristem faciem uiderit auita detractator. cum tristem faciem uiderit audientis, immo ne audientis quidem, sed obturantis aures suas, ne audiat iudicium sanguinis, ilico conticescit, pallet uultus, haerent labia, saliua idem vir sapiens: Cum detractoribus, inquit, ne miscearis: quoniam repente veniet perditio eorum et ruinam utriusque quis novit : tam scilillius, qui audit loquentem. ueritas angulos non amat nec quaerit susurrones. Timotheo dicitur: aduersus presbyterum accusationem cito ne receperis. peccantem autem coram omnibus argue, ut et ceteri metum habeant. non est facile de perfecta aetate credendum, quam et uita praeterita defendit et honorat uocabulum dignitatis, uerum, quia homines sumus et interdum contra annorum maturitatem puerorum uitiis labimur, si me uis corrigi delinquentem, aperte increpa, tantum ne occulte mordeas; corripiet me iustus
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus frẽm tuũ detrahebas. et aduer¬
sus filiũ matris tue ponebas: scandalũ.
et iterũ. Filii hominũ. dentes eorũ arma
et sagitȩ. Et alibi. Molliti sunt sermones
coꝵ suꝑ oleum: ipsi aũt sunt iacula. Et
aꝑtius in eccłiasten. Si mordeat serpens
in silentio: sic qui fr̃i suo occulte detra¬
hit. Sed dices. Ipse ñ detraho: aliis loquen¬
tib quid facere possum: Ad excusandas
edcusationes in peccatis: ista p̃tendimus.
Ap̃s arte ñ deluditur. Nequaquã mea.
sed apłi sententia ẽ. Nolite errare: deus
ñ irridecur . Ille in corde. nos uidemꝰ in
facie. Salomon loquit᷑ in ꝓuerbiis. Uen¬
tus aquilo dissipat nubes: et uultus tri¬
stis linguas detrahentiũ. Sic̃ sagita si
mitatur contra durã materiẽ ñ nunqu̾a
in mittentẽ reuertitur : et uulnerat uul¬
nerantẽ: illudq cõpletur facti sunt mͥ
in arcũ prauũ. Et alibi. Iui mittet in
altũ lapidem recidet in caput eius:

Expanded text:
s em tuum detrahebas et aduers em tuum detrahebas et aduersus filium matris tuae ponebas scandalum et iterum: filii hominum dentes eorum arma et sagittae et alibi: molliti sunt sermones eius super oleum et ipsi sunt iacula et apertius in Ecclesiaste: si mordeat serpens in silentio, sic, qui fratri suo occulte detrahit. sed dicis: ipse non detraho, aliis loquentibus facere quid possum?\' ad excusandas excusationes in peccatis ista praetendimus. Christus arte non luditur. nequaquam mea, sed apostoli sententia est: nolite errare; deus non inridetur. ille in corde, nos uidemus in facie. Salomon loquitur in Prouerbiis: uentus aquilo dissipat nubes et uultus tristis linguas detrahentium. sicut enim sagitta, si mittatur contra duram materiam, nonnumquam in mittentem reuertitur et uulnerat uulnerantem illudque conpletur: facti sunt mihi in arcum prauum et alibi: qui mittit in altum lapidem, recidet in caput eius,