comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fritum de stenderat sequebatur hnuilto Cui bene rẽ
belliram in sicilia gerenti pestis aduersi sideris eõ¬
citum subripuit omnem Quod celi crimen deflens
etiam ad hoc subsecutam in se srudeliter mortem la¬
mentabatuo misere Inter hos alios q nestio tamen
quod magis claritatis aut mortem per uulnera mil¬
le susceptam cum dedecore aut perditas ob mortẽ
diuicias haymo uultu turbido habitu q lugubri ue¬
niebat Tnius non prius noticiam habi ꝙͣ desideriũ
sui infortumi destribendi

Expanded text:
fricum descenderat, sequebatur Himilco, cui bene rem fricum descenderat, sequebatur Himilco, cui bene rem bellicam in Sycilia gerenti pestis adversi syderis exercitum eripuit omnem, quod celi crimen deflens etiam ex hoc subsecutam in se crudeliter mortem lamentabatur misere? Inter hos aliosque, nescio tamen quid magis clamitans, aut mortem per vulnera mille susceptam cum dedecore, aut perditas ob mortem divitias, Hanno vultu turbido habituque lugubri veniebat. Cuius non primo notitiam habui quam desiderium sui infortunii describendi.
Abbreviated transcription (Latin):
Ai Diu Asiam Grecam et ytaliam
clarorum uirorum infelices exitus recitando
qua post lugubre funq dydonis inclite exeruites nũꝙͣ
mortua cartago ingens que uti uictoriauum circidad¬
iacentiũ populorum facta celebrit᷑ sic et miseria suoꝵ
c̾iuiũ adolenit habundans quorum et si magnus sit
nunierꝰ̃ ponius tamen michi Intranti t̾mos occuroext
Et in p̾mis infelix Cartallus se afflictans nimiũ ꝙ
Inuenis et apid suos mague extimationis post redi¬
tum a tiro quo pontifex decimias detulerat herculi
eo ꝙ religionem publicam exulis patris preposusset Imi
blimatꝰ ac ignomunose sit mor tuut Cui et mallecus
ipse cartalli pater non minꝰ tristi uultu dolens insuꝑ
sequebatur Cuiꝰ meixorem ob seuiciam in filium
os quam a cuubus suis trucidatus Interiit neminem
posse uidebatur aut uictoria ex eisdem prohibita aut
exauctoribus suis consilũ suuptum pro uotis suppliciũ
Quos eo habitu qui ex classe miserabili in littus af¬

Expanded text:
am diu Asvam Greciam et Ytaliam clarorum virorum infelices exitus recitando Ex qua post lugubre funus Didonis inclite exeuntes nunquam mortua, Cartago ingens que, uti victoriarum circumadiacentium populorum iam facta celebris, sic et miseriarum suorum civium adolevit habundans. Quorum etsi magnus sit numerus, potiores tamen michi intranti terminos occurrere. Et in primis infelix Cartalus, se afflictans nimium quod iuvenis et apud suos magne existimationis, post reditum a Tyro quo pontifex decimas detulerat Herculi, eo quod religionem publicam exulis patris imperio preposuiblimatus ac ignominiose sit mortuus. Cui et Malleus ipse Cartali pater, non minus tristi vultu dolens insuper sequebatur. Cuius merorem ob sevitiam in filiumob quam a civibus suis trucidatus interiit, minuere posse videbatur aut victoria ex eisdem prehabita aut ex auctoribus sui exilii sumptum pro votis supplicium. Quos, eo habitu quo ex classe miserabili in litus Af
Abbreviated transcription (Latin):
mines prospectabis reus si deum cuncta ceruentem
decipere conatus es homines tibi fidem exhibituri
sint Epistimans nomen extollant tuum qui dei no¬
men in nichilum assumpsisti uerbis redam tuis qui
deum ꝙͣtum in te fuit mondacem fecisti Erras non
sum morti tradere ꝙͣ deos fruuolos quos iurauerat
uelle decipere Red ne pey oumes pauperis et eq̃
splendidi uiri mara actilii claras ꝑambulemꝰ uir¬
tutes, Eoubescant nobiles amicti purpura erubes¬
cant diuites deliciis implicati Eoubestant urbium
celsa tenentes loca sub concreto puluere et estiuo sole
ex asperata nite sub manibus ligone aratroq in gal¬
lum duratis/ et ex grege domestico sumptis lasciuiis
latuisse aumain, tanta uirtute couspicuain et per¬
splendores eorum fictos uera meritorum luce turbantẽ¬
Il et insuogant obsceuis quibusdam scematibus suis in
eum An rideant uel contempnent quasi eo facto deco¬
res amplissimos superarint Errant quem uituperasse

Expanded text:
mines prospectabis? Reris, si Deum cuncta cernentem mines prospectabis? Reris, si Deum cuncta cernentem decipere conatus es, homines tibi fidem exhibituri sint? Existimas nomen extollant tuum, qui Dei nomen in nichilum assumpsisti? Verbis credant tuis, qui Deum quantum in te fuit mendacem fecisti? Erras nec se morti tradere quam deos frivolos quos iurarat velle decipere. Sed ne per omnes pauperis et eque splendidi viri Marci Attilii claras perambulemus virtutes, erubescant nobiles amicti purpura, erubescant divites delitiis implicati, erubescant urbium celsa tenentes loca, sub concreto sudoribus pulvere et estivo sole exasperata cute, sub manibus ligone aratroque in callum duratis et sub ex grege domestico sumptis laciniis latuisse animam tanta virtute conspicuam et splendores eorum fictos vera meritorum luce turbantem; nec insurgant obscenis quibusdam scomatibus suis in eum, aut rideant vel condemnent, quasi eo facto decores amplissimos superarint. Errant quem vituperasse
Abbreviated transcription (Latin):
meritos loquar Temper prestantissimi uiri spectanda
fides Cuis tanta fuit integritas ut non lacrinuis fi¬
liorum non precibus amicorum. Aon dulce dire prĩe
non cupioitate uite non terrore instancud supplicioꝵ
flecti auc concuti aduersus Inranẽtum prestitũ po¬
tuerit  lyey michi fere ml hodie mortalibus cure minꝰ
pro mimma quaq Re Non solum scrupulosis an temp¬
tacionibus, aut cauilla tiomibus plurinus uerum si per
cordis audacia. deum ut bona concedat orabit Qui
cum sũma et integra ueritas ueritas ipse sit tu in
falsum produxisti testem nomen fallacie de disti spon¬
sorem abnegasti nomen eius in uanũ sumpsisti Risisti
Inssisti et uenerantissimam maiestatem eius non alit̾
ꝙ̃ lixre cuiusdam presentiam habuisti Iec forsan Iain
in obstinationem lapsus non curas quia non corporis
oculis ubiq deum esse deceruis Et sic eum non arbitra¬
ris esse presentem Euc dic qua froute houestos ho..¬

Expanded text:
meritos loquar, superest prestantissimi viri spectanda meritos loquar, superest prestantissimi viri spectanda fides, cuius tanta fuit integritas ut non lacrimis filiorum, non precibus amicorum, non dulcedine patrie, non cupiditate vite, non terrore instantium suppliciorum flecti aut concuti adversus iuramentum prestitum potuerit. Heu michi, fere nil aliud mortalibus cure minus; pro minima quaque re non solum scrupulosis interpretationibus aut cavillationibus plurimis, verum, si per cordis audacia Deum ut bona concedat orabis, qui, cum summa et integra veritas ipse sit, tu in falsum produxisti testem, in fallacem dedisti sponsorem, abnegasti nomen eius, in vanum sumpsisti, risisti, lusisti et venerandissime maiestatis eius non aliter quam lixe cuiusdam presentiam habuisti? Hec forsan iam in obstinationem lapsus non curas, quia non corporeis oculis Deum ubique discernis et sic non arbitraris ubique presentem esse. Sed dic, qua fronte honestos ho
Abbreviated transcription (Latin):
simos exhibere/ lhn uero de testabile hominũ genus. post¬
ꝙͣ ambitione improba houores et cõmoda omnia occu-¬
parunt ut conuinia effugiant ouera Cum in prinato
habundent mentiri se pauperes publice non uerentur
O ꝙͣ male credendum est hos pro salute patrie aĩam
uirgines sidiue dotatas uiris exhibeant Unde imptiaꝵ
solẽnia Cominia et fesciuitates magnifice celebrent
Unde non dicam cuneos sed regios thalamos oouent
unde puopuras toronas ar nuillas auro et lapidibus
preciosas uestes uxoribus parent unde stratos equos
aues canes qz init̾riant, et non habent unde publice
rei subueniant O stolidi quid erimꝰ quid singulares
diuicre affinitates aut potencie perulitante re pub cͣaͣ
Quis scelestium frenabit impetus Quis Iniurias aufe¬
ret Quis iura dabit si publicum cesset subsidium. Non
aspiciit ciues huiusmodi ymo aspicere nolunt ꝙ p̾mo
patrie nastiumo / Inde nobis Sed ne omuia in male

Expanded text:
simos exhibere. Hi vero, detestabile hominum genus, postsimos exhibere. Hi vero, detestabile hominum genus, postquam ambitione improba honores et commoda omnia occuparunt, ut communia effugiant onera, cum in privato habundent, mentiri se pauperes publice non verentur. O quam male credendum est hos pro salute patria animam virgines summe dotatas viris exhibeant, unde nuptiarum solemnia convivia et festivitates magnifice celebrent, unde non dicam civicos, sed regios thalamos ornent, unde purpuras coronas armillas ex auro et lapidibus pretiosas vestes uxoribus parent, unde stratos equos aves canesque nutriant; et unde publice rei subveniant non habent. O stolidi, quid erimus? Quid singulares divitie affinitates aut potentie periclitante re publica proderunt? Quis scelestium frenabit impetus? Quis iniurias auferet? Quis iura dabit, si publicum cesset subsidium? Non aspiciunt cives huiusmodi, imo aspicere nolunt, quod primo patrie nascimur, inde nobis. Sed ne omnia in male
Abbreviated transcription (Latin):
contimuisset a publiro ut non pausillum domesticam
indigenciam sustentasset Respondeant queso Allon
curcius / non fabricint sed lucius bestia enuiliꝰ stauoꝰ
gayus lelius et pre ceteris crassus auri ingurgitator
egregius et cum hiis i prohibuisset honestas Inuo¬
caissem etiam tines meos quibus expeditionem aliquã
assumpturis, prima futuri lucoi est furari / raperestam sacra
ꝙͣ prophana occupare in exicium publicum dumodo a
pena se mimes uiderut persanctissumũ est satis quid
dicturi sint Qui suasiones auaricie nouit intelliget uel¬
lem insuper qui gloriam primi, labores ultiui uolunt
in senatu pro bono publico in libertatem in uitam suam
sentenciam dicentem actiliũ audissent ut ipsi qui sures
sunt si auaricia pateretur aduerterent fuit ꝯstantr
uiro et penorum seuiciam atq cathenas experto leuissi¬
niũ pro salute publica seipsum morti per nuciatꝰ seuis¬

Expanded text:
continuisset a publico, ut non pausillum domesticam continuisset a publico, ut non pausillum domesticam indigentiam substentasset? Respondeant, queso, non Curtius nec Fabritius, sed Lucius Bestia, Emilius Scaurus, Gaius Bebius et pre ceteris Crassus, auri ingurgitator egregius et cum his, ni prohibuisset honestas, invocassem etiam cives meos. Quibus expeditionem aliquam sumpturis, prima futuri lucri questio est furari rapere, tam sacra quam profana occupare, etiam in exitium publicum, dummodo a pena immunes se viderint, persanctissimum est. Satis, quid dicturi sint, qui suasiones avaritie novit intelliget. Vellem insuper qui gloriam primi, labores ultimi volunt, in senatu pro bono publico in libertatem in vitam suam sententiam dicentem Attilium audissent, ut ipsi qui cives sint, si avaritia pateretur, adverterent. Fuit constantissimo viro, et Penorum sevitiam atque catenas experto, levissimum pro salute publica seipsum morti per cruciatus sevis
Abbreviated transcription (Latin):
aculeos maxime axpetebat mortuns est O mors
longe clarior ꝙ̃pluriuorum hominũ uita/ ꝙͣta co
Inclita lande strẽnui uiri spiritum ad inferos de¬
tulisti
Uid inter Imꝑiũ Occeano teriui¬
uasse Romanos dun tales intueor illi rer
publice fuisse cines Equidem aduersus eos
nulle fuere fortune uires Et argumento sit uidere
uolentibus ubi uirtus sit ibi nullas partes esse for¬
tune Apud hos quidem si quod alicuiꝰ secordia ibi
spatiũ lasciuiendi datum sit Confestim seueritate
alferius sublatum et quod male gestum negligencia
fuerat solertia resarritum est uerum ut eo quo cuxis
ueniam potuere canulli paxirii sapiones et alii multa
egisse memoratie dignissima In quibus forsan uisi sunt
pauperem regulum super asse sanctitate tamen aut
fide net ipse catho prestancior Auis unꝙͣ cns alter
inter copias siculas affricasq Inter ingentes actas
cotidis a suis exercitibus predas adeo sancte manꝰ

Expanded text:
aculeos maxime appetebat, mortuus est. O mors aculeos maxime appetebat, mortuus est. O mors longe clarior quam plurimorum hominum vita, quanta cum inclita laude strenui viri spiritum ad inferos detulisti! uid mirer imperium Occeano termiasse Romanos, dum tales intueor illi rei publice fuisse cives? Equidem adversus eos nulle fuere Fortune vires et argumento sit, videre volentibus, ubi virtus sit ibi nullas partes esse Fortune. Apud hos quidem, si quod alicuius socordia illi spatium lasciviendi datum sit, confestim severitate alterius sublatum et quod male gestum negligentia fuerat solertia resarcitum est. Verum ut eo quo cupio veniam, potuere Camilli Papirii Scipiones et alii multa gessisse memoratu dignissima, in quibus forsan visi sunt pauperem Regulum superasse; sanctitate tamen aut fide nec ipse Cato prestantior. Quis usquam civis alter inter copias syculas affricasque, inter ingentes actas cotidie a suis exercitibus predas adeo sancte manus
Abbreviated transcription (Latin):
seueranter spreuit. ut ad suos etiam merito seuos ma¬
luerit hostes reuerti ꝙͣ suam in aliquo fidem insrinche
aut sacrum Insiurandum modo aliquo uiolare Et sic
cathenas quas exuerat a Roma Carthaginem Reme¬
aus reiitraiit Quid ob tam ĩtemeratam fidem as u¬
uitrari possumꝰ Nisi loco subtracte selicitatis forbine
crimen a superis eteruũ decus fame uiri incliti re¬
seruatum esse tantoq lucidius factum ꝙ̃to uidetur
fidelius recusatum Carthagmenses autem cognita
que eius in senatu fuerit sentencia. accensi rabie
seui ssimũ mortis genus excogitantes eum sompno
priuari iusserunt ut eo affectus tedio et pena inces¬
sabilis cruciatus deficeret ꝓ alpebris igitur oculoꝵ
illi decisis eum super quasdam arbitror tabulat
quarum plaiicier crebri insurgebant aculei uinctũ
posuere senem Quorum in quietatione continua ut
assidua sangniis effusione Cui nec in soporem
declinare posset Quem iure nature eciam inter

Expanded text:
erseveranter sprevit ut ad sevos et iam merito iratos maerseveranter sprevit ut ad sevos et iam merito iratos maluerit hostes reverti quam suam in aliquo fidem infringere aut sacrum iusiurandum modo aliquo violare; et sic catenas, quas exuerat, a Roma Cartaginem remeans reintravit. Quid ob tam intemeratam fidem arbitrari possumus nisi, loco subtracte felicitatis, Fortune crimine, a superis eternum decus fame viri incliti reservatum esse tantoque lucidius factum quanto videtur fidelius recusatum? Cartaginenses autem cognita que eius in senatu fuerit sententia, accensi rabie sevissimum mortis genus excogitantes, eum somno privari iusserunt, ut eo affectus tedio et pena incessabilis cruciatus deficeret. Palpebris igitur oculorum illi decisis, eum super quasdam arbitror tabulas, ex quarum planitie crebri insurgebant aculei, vinctum posuere senem, quorum inquietatione continua et assidua sanguinis emissione, cum nec in soporem declinare posset, quem iure nature etiam inter
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum auiditate captine Inuentutis apud hostes
traherentur in hoc uentum est ut detentus per quĩ¬
quẽniũ regulus/ apid romanos cum legatis cartha¬
gmiensibus procuraret ut se restituto eisdem sua un¬
uenta restitut deberetur Tumpto q ab es inre iurãdo
se si non fiat quod petitur ad carcerem rediturum di¬
missũs est Pdostꝙͣ autem romami uentum concessus q
senatus legatione deposita / attilius rogatus sentenciã¬
dare aut ditere non suum sed publicum bonũ prospet¬
tans inquit minime de re publica esse pro confecto
seue robustam restituere Inuentutem ubiq fesse atq
ex hauste uiribus p acem aliquam exlubere postenta e
Mlagnũ istud sed maiꝰ suꝑerat. ut maior reguli mõ¬
straretur integritas poterat amicorum atq necessa¬
riorum precibus suasionibus qr optuuo pro re pubca
dato consilio Infideles atq irreligiosos lusisse hostes
et leta apud suos uti libertate si libuisset quam a deo ꝵ¬

Expanded text:
et cum aviditate captive iuventutis apud hostes et cum aviditate captive iuventutis apud hostes traherentur, in hoc ventum est ut detentus per quinquennium Regulus apud Romanos cum legatis Cartaginensibus procuraret ut, se restituto, eisdem sua iuventus deberetur restitui sumptoque ab eo iure iurando se, si non fiat quod petitur, ad carcerem rediturum, dimissus est. Postquam autem Romam ventum concessusque senatus, legatione deposita, Attilius rogatus sententiam dicere, non suum sed publicum bonum prospectans inquit: minime de re publica esse pro confecto sene robustam iuventutem reddere urbique fesse atque exhauste viribus pacem aliquam exhibere poscenti. Magnum istud, sed maius supererat ut maior Reguli monstraretur integritas: poterat amicorum atque necessariorum precibus suasionibusque, optimo pro re publica dato consilio, infideles atque irreligiosos lusisse hostes et leta apud suos frui libertate, si libuisset. Quam adeo p
Abbreviated transcription (Latin):
dedisset Obsturo carceri atq dinturno traditus in
squalore pndore q consenuit. W ꝙͣ exitus aduersus.
principio qui palidatus ytalicam urbem exiuerat car¬
thaginensem carterem unictus subintrat qui ducib
Imperauerat uictor uictus cohercetur a seruis qui pro
laborum numere capitolii splendores iam tenere uide¬
batus truphans seruitutis caliginem et carceris tene¬
bras consecutus est Et ex celebri quasi factum uide¬
tuo execrabile nomen eius Ced sic est Iderunitat
fortima uices in suis ins suũ usa est que tamen mar¬
a fuerunt et si totis uiribus conata sit suo ex loco mo¬
uisse neqriunt in compedibus quippe fulgidiorem
lucem consecutus est ꝙͣplurimi regum consequãtur
in solio Nam eo unncto et in tenebris uitam agente sub
uariis imperatoribus Alunc in affrica Amit in sicilia
puuise uires agitate fracteq a romanis, n id deducte
sunt ut pacem eisdem petendam peni decreuerint

Expanded text:
dedisset, obscuro carceri atque diuturno traditus, in dedisset, obscuro carceri atque diuturno traditus, in squalore pedoreque consenuit. O quam exitus adversus principio! Qui paludatus ytalicam urbem exiverat, cartaginensem carcerem vinctus subintrat; qui ducibus imperaverat victor, victus coercetur a servis; qui pro laborum munere Capitolii splendores iam tenere videbatur triunphans, servitutis caliginem et carceris tenebras consecutus est; et ex celebre, quasi factum videtur execrabile nomen eius. Sed sic est: permutat Fortuna vices; in suis ius suum usa est; que tamen Marci fuerunt, etsi totis viribus conata sit, suo ex loco movisse nequivit: in compedibus quippe fulgidiorem lucem consecutus est quam plurimi regum consequantur in solio. Nam, eo vincto et in tenebris vitam agente, sub variis imperatoribus nunc in Affrica nunc in Sycilia punice vires agitate fracteque a Romanis, in id deducte sunt ut pacem eisdem petendam Peni decreverint;
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾citus, et loco boum fecuribus fascibusq littores pre¬
nuttit oruatos urbes classes ingentes q duces compri¬
mens solitus dissoluere glebas Quid multa Iam plebi
laurea Iam Iouis aurea uestis Iam sompedes caudidi
et deauratus attilio trĩephalis parabatur curous
Iam fere diis supplicationes de crete et scaudenti caxi¬
toli rẽser abautur fores Et ecce quasi preteritorum
penitent non solum ciuicta fortuma subripuit sed
in contrarium quoq conuertit. Aau cuu leges hos.¬
tibus s as attilio date importabiles uiderentur ad ex¬
triuia aupilia conuersis inter cetera cum lacedemo¬
mit copñs zantripus susceptus est quem illito belli con¬
stituere dutem/ Hic autem conserto prelio mutata cũ
diice fortuna / non solum cum maxima romauorũ clade
uictor enasit uerum et ipsum regulum acriter opor¬
tuintatibus iInciubentem uiuũ cepit Qui cum letũ
de se spectaculum carthagien sibus cathenis omistũ

Expanded text:
exercitus; et loco boum, securibus fascibusque lictores preexercitus; et loco boum, securibus fascibusque lictores premictit ornatos, urbes classes ingentesque duces comprimens, solitus dissolvere glebas. Quid multa? Iam Phebi laurea, iam Iovis aurea vestis, iam sonipedes candidi et deauratus Attilio triunphalis paratur currus, iam fere diis supplicationes decrete, et scandenti Capitolii reserabantur fores, et ecce, quasi preteritorum penitens, non solum cuncta Fortuna surripuit, sed in contrarium quoque convertit. Nam cum leges hostibus ab Attilio date importabiles viderentur, ad externa auxilia conversis, inter cetera cum lacedemoniis copiis Xantippus susceptus est, quem illico belli constituere ducem. Hic autem, conserto prelio, mutata cum duce fortuna, non solum maxima cum Romanorum clade victor evasit, verum et ipsum Regulum, acriter oportunitatibus incumbentem, vivum cepit. Qui, cum letum de se spectaculum Cartaginensibus, catenis honustus,
Abbreviated transcription (Latin):
set labore non publico ere eos alere quos genuerat
O preclarissimũ saucte mentis Iuditium sũmũ rẽnue¬
bat imperium ne Iuhonestum filuis rogeretur dare
subsidiuam Senatus uero eins rem domesticam curãs
Iussit ut sequeretur Inceptum uerum is dum Iu-¬
quieta solertia cuncta ꝑagit haud longe bragadam
fluuiũ castra firmaiit, et serpente nuire maguitu¬
diuis Interfecto et in nuraculi testimomiũ Corio romã
trausmi sso hasdrubales duos ingentes duces cum
opiis affrorum maximis instructis q habuit obinos
duersus quos acri pugna decertans cum uictor
fuisset longe forundabiliorem ex sicilia accersitum ha¬
buit obuiũ hauulcarem Quem tum pari fortua pro¬
strasset a des carthagmensium uires attrunt ut ad
pacem petendam cogeret pene subactos Satis equi¬
dem in sublimi delatus uertice, ałt ruralibus Intentꝰ
homs Main uli nuper ligones et rastra ũt man ges¬
tat eburneum scipionem ubi tunc greges nñt cogit

Expanded text:
set labore, non publico ere eos alere quos genuerat. set labore, non publico ere eos alere quos genuerat. O preclarissimum sancte mentis inditium! Summum renuebat imperium ne inhonestum filiis cogeretur dare subsidium! Senatus vero, eius rem domesticam curans, iussit ut sequeretur inceptum. Verum is, dum inquieta solertia cuncta peragit, haud longe Bragadam fluvium castra firmavit, et serpente mire magnitudinis interfecto et in miraculi testimonium corio Romam transmisso, Hasdrubales duos ingentes duces cum copiis Affrorum maximis instructisque habuit obvios. Adversus quos acri pugna decertans cum victor fudisset, longe formidabiliorem ex Sycilia accersitum habuit obvium Hamilcarem. Quem cutn pari fortuna prostrasset, adeo Cartaginensium vires attrivit, ut ad pacem petendam cogeret pene subactos. Satis equidem in sublimi delatus vertice, alias ruralibus intentus homo! Nam ubi nuper ligones et rastra, nunc manu gestat eburneum scipionem; ubi greges, nunc cogit
Abbreviated transcription (Latin):
perator factus Non quidem bellice rei ioguarꝰ pͥmo
ipetu liparam inclitamq nobiles sicilie insulas sicułis
abstulere. Inde apud siciliam nauali certamine hanul¬
carem penorum Imper atorem et hãnonem puuit
classis prefectum fudere Mamubus illis fere sublatis
omnibus Demũ in affricam delati clupeam urbem
ui armorum cexere et oppida plurima aut in deditio¬
nem traxẽ aut delere uiribus Postremo cum actilio
ex seuatus decreto prorogatum esset imperiũ Resig¬
nata classe maulio preda penorum omista solus in
affrica remauens illain ire romain precepit Cam
igitur infestus hostibus uictorioso cum exercitu intenta
infiuem bellum deducere affricam pagraret certios
factus ꝙ mortuo uillico cui agelli sui ad sustentandã
c̃iugem liberos q curam cõmiserat substitutꝰ mer¬
cenuarius abiisset Nullo tam dignitatis ꝙ̃ uictoriaꝵ
elatus splendore successorem pecit iut ex priuato pos¬

Expanded text:
perator factus, non quidem bellice rei ignarus, una perator factus, non quidem bellice rei ignarus, una cum collega primo impetu Liparam Melitamque, nobiles Sycilie insulas, Syculis abstulere. Inde apud Syciliam navali certamine Hamilcarem, Penorum imperatorem, ac Hannonem, punice classis prefectum, fudere, navibus illis fere sublatis omnibus. Demum in Affricam delati, Clupeam urbem vi armorum cepere, et oppida plurima aut in dicionem traxere aut delevere viribus. Postremo, cum Attilio ex senatus decreto prorogatum esset imperium, resignata classe Manilio, preda Penorum honusta, solus in Affrica remanens, illam ire Romam precepit. Cum igitur, infestus hostibus, victorioso cum exercitu intentus in finem bellum deducere Affricam peragraret, certior factus quod mortuo villico, cui agelli sui ad substentandam coniugem liberosque curam commiserat, substitutus mercennarius abiisset, nullo tam dignitatis quam victoriarum elatus splendore, successorem petiit, ut ex privato pos
Abbreviated transcription (Latin):
sereus lõco nimeris se la cedemonem repetentem a
uitoribus mare subinersum atq necatum Qui et¬
sisqualido habitu Inuicto tamen uultu abeo uictus
actibus sequebatur Cuiꝰ acta i dende es reor eur¬
sũd oaustoium et gloriam egregiorum inenũ cuiꝙ¬
cũqi generis suit recitare libet.
⁊ De Mlarco actilio Regulo.Caᵐᵐ.iii.¬
arcus. aftilius Regusus uene¬
rabili semper celebrandus memoria origiẽ
plebonis fuit honesta tauien ex familiã
⁊ alacoi paupertate couspitua bapotem enampoa
amplius illi in popina regione terre fuere ingera
Q quibus assiduo suo opere uictum sibi filiis qr
qudtuum q tenuere emuingebat longe maiori cura
fider integritatem reliquas q uirtutes ꝙͣ agellum
excolens Ia quippe instante romauis oĩm superioꝵ
grauissuuo carth aginen sũ belło ob insignem euis
constancram consul dictris cum maulio socio par ata
classom conscendit Et ex qgricultore nanta at uu¬

Expanded text:
serens loco muneris se Lacedemonam repetentem a serens loco muneris se Lacedemonam repetentem a victoribus in mare submersum atque necatum. Cui etsi squalido habitu, invicto tamen vultu, ab eo victus Attilius sequebatur. Cuius acta in dedecus torpentium illustrium et gloriam egregiorum iuvenum, cuiuscunque originis sint, recitare libet. III. De Marco Attilio Regulo. Marcus Attilius Regulus, venerabili semper celebrandus memoria, origine plebeius fuit, honesta tamen ex familia et alacri paupertate conspicua. Septem enim non amplius illi in Popinia regione terre fuere iugera: ex quibus assiduo suo opere victum sibi filiisque quantumcunque tenuem emungebat, longe maiori cura fidei integritatem reliquasque virtutes quam agellum excolens. Is quippe, instante Romanis omnium superiorum gravissimo Cartaginensium bello, ob insignem eius constantiam consul dictus, cum Manilio socio paratam classem conscendit; et ex agri cultore nauta ac im
Abbreviated transcription (Latin):
trucidatam lquic clermenes la cedemonum. Rex
comes ibat merens ꝙ sui ab antigono macedonie
reg cesi suit Et ipse cum omuni familia reliquaa
plio pter lonrer trucidatus huc pero syracusaua reꝵ/
querebatio se fere primo ab appro clandio uctr̃ q
onst sidisset in bellum et enis romanis armis reuie¬
sam fuisse superbiam Sic et coruelius asina doleris
ꝙͣ apit lixaram insulam ab hambale semore puinice
ccassos prefetto in collo quiũ fide data uocatus puuca
nequicia captus sit et in uniculis mori toactꝰ Meco
ei hambal aberat / qud̃ymo gemebundus defle¬
bat ꝙ in agrigento obsessus et fere fame absiura plus
in salutam facta eruptione cessisset ut auillo uliluaꝵ
innares repente mutata in suũ exicium traheretur
in mare Euperatusq ab eadem a militibus suis
lapidibus sederetus Erat et ibi zantippus lacede¬
moniꝰ dux Cuiꝯ opera uicti romani durissimis
uortis carthaginensum execiabatur perfidram dis¬

Expanded text:
trucidatam. Huic Cleomenes, Lacedemonum rex, trucidatam. Huic Cleomenes, Lacedemonum rex, comes ibat, merens quod sui ab Antigono, Macedonie rege, cesi sint, et ipse cum omni familia reliqua a filio Ptholomei trucidatus. Hinc Yero, syragusanus rex, querebatur se fere primo ab Appio Claudio victum quam descendisset in bellum, et eius romanis armis retusam fuisse superbiam? Sic et Cornelius Asina, dolens quod apud Liparam insulam ab Hanibale seniore, punice classis prefecto, in colloquium fide data vocatus, punica nequitia captus sit, et in vinculis mori coactus. Nec idem Hanibal aberat: quin imo gemebundus deflebat quod, in Agrigento obsessus et fere fame absumptus, in salutem facta eruptione cessisset, ut a Duilio silva in naves repente mutata in suum exitium traheretur in mare, superatusque ab eodem, a militibus suis cederetur lapidibus? Erat et ibi Xantippus, lacedemonius dux, cuius opera victi Romani; durissimis verbis Cartaginensium execrabatur perfidiam, as
Abbreviated transcription (Latin):
nere e carcere duceretur, et quai ibidem fugamn
fiuiret Incertus quouamn iter dirigeret re assump¬
sit Et dum trepidus et fere solus per deuia et
ignota loca salutem querens discuroit in latroues
Incidens ab eisdem occisus occubuit Aec selenci lau¬
dabilius fatrum eisdem fere diebus occuroit llain
asia perdita et uariis afflictus rebus ex quo pre¬
cipitatus ut quorum odia semper fuisse uideban¬
tur anuexa fata disimicta non essent misere ex¬
pirauit Bic ergo qui uno ex utero in lucem exie¬
runt uno miseriarum globo conuoluti tenebras
tam mortis ꝙͣ infamie et infortuuii Intrauere.
Ere Iatrum Ml. serias explica¬
uerant et Rumor flentum auditus est iu¬
gens In quos dum oculos flecterem aute¬
omnes alios la domiam uidi gementem ꝙ sola ex ea¬
tidorum regum sangnine, cum Iai uereis soror ge¬
loui siculo npta superstes esset se populi incursu
ante diane aram ad quam pro salute confiogerat

Expanded text:
nere e carcere duceretur; et quam ibidem fugam nere e carcere duceretur; et quam ibidem fugam finierat, incertus quonam iter dirigeret, reassumpsit; et dum trepidus et fere solus per devia et ignota loca salutem querens discurrit, in latrones incidens, ab eisdem occisus occubuit. Nec Seleuci laudabilius fatum eisdem fere diebus occurrit. Nam Asya perdita et variis afflictus rebus, ex equo precipitatus, ut quorum odia semper fuisse videbantur annexa, fata disiuncta non essent, misere expiravit. Sic ergo qui uno ex utero in lucem exierunt, uno miseriarum convoluti globo, tenebras tam mortis quam infamie et infortunii intravere. ere fratrum miserias explicaveram: et rumor flentium auditus est ingens. In quos dum oculos flecterem, ante alios Laodomiam vidi gementem quod fere sola ex Eacidarum regum sanguine, cum iam Nereis soror, Geloni syculo nupta, superstes esset, se populi incursu ante Dyane aram, ad quam pro salute confugerat,
Abbreviated transcription (Latin):
s. quid adhuc uiriũ supererat impetum uertat
fed qͣuibus potuit aupiliis fultus in fratrẽ ĩ terato
ongreditur Selencum autem more ueteri non cantũ
eus fortuma Iauit quãtum authioci infortuuũ Ex
quo uictor factus illum conuertit in sugam Qui cum
huic ptholomeum egiptium hostem iude infestum fra¬
trem et ex trausuerso eumengem iam omnia occupan¬
tem cerueret uaga longaq et incerta fatigatꝰ fuga
ad socerum suũ archamenem capadocie regem põs¬
tremo deuent Et suscextus comiter dum magna
auimo uoluerit se iuscoit queri iognouit a socero
Quibus territus uecors paindꝰ q fugam arrixiens
potius hosti ptholomeo ꝙͣ fratri selenco uitam suam
credere ausus est Ceterum ubi nulla fider sponsione
precedente deuenit ad hostem ab eodem confestim
carcere seruari iossus est Saue dun egre ferret.
tetri loc fastidia eo deuruit ut factus meretricule
cuiꝰ captinus meruerat graciam supplex eiq mu¬

Expanded text:
si quid adhuc virium supererat, impetum vertit: si quid adhuc virium supererat, impetum vertit: sed quibus potuit auxiliis fultus, in fratrem iterato ongreditur. Seleucum autem more veteri non tantum eius fortuna iuvit, quantum Anthioci infortunium: ex quo victor factus, illum convertit in fugam. Qui, cum hinc Ptholomeum egyptium hostem, inde infestum fratrem, et ex transverso Eumenem iam omnia occupantem cerneret, vaga longaque et incerta fatigatus fuga ad socerum suum Archamenem, Capadocie regem, postremo devenit; et susceptus comiter, dum magna animo volveret, se insidiis queri cognovit a socero. Quibus territus, vecors pavidusque fugam arripiens, potius hosti Ptholomeo quam fratri Seleuco vitam suam credere ausus est. Ceterum ubi, nulla fidei sponsione precedente, devenit ad hostem, ab eodem confestim carcere servari iussus est. Sane, dum egre ferret tetri loci fastidia, eo devenit ut, factus meretricule, cuius captivus iniverat gratiam, supplex, eius mu
Abbreviated transcription (Latin):
insaunsta pngna sẽ prĩnatum arbitratur ueru ie
trte factum est ut sibr syria seruaretur Alam aobi¬
trantibus gallogretis selencum cecidisse et existir
dio omnem asiam in predam suam de uestigio
enenturam Comurantes in gloriosum uictoria an..¬
thio cum arma uerterunt A quorum epecrabili fu¬
ria nõn absq difficultate inuenis auro se redenrn
et sonietate coniuncta ex rege pateri regni popu¬
latos effectus est Enmenes uero bithimie rex al¬
terum ex fratribus fugatum alterum predonem
factum audiens uiresq regnorum nrituis belles
exhanstas quas uacuam possessore asyam aurnt
Ingreditur Et in anthiocum gallos qr adhut ex
prediano cextanune sancios fessos q cum exeratu
uiribus ntegro iter pergit Quem aduersus cũ
authiotus cum gallogretis predonibus congredẽ tur
facile superatuo et omnis eius exercitus fundi¬
tur Et sic magna asie parte enuenes potitus
Auchiocus fuga saluatus est qui non in exteꝵ hoste

Expanded text:
infausta pugna se privatum arbitratuinfausta pugna se privatum arbitratutute, factum est ut sibi servaretur Syria. Nam, arbitrantibus Gallogrecis Seleucum cecidisse, et existimdio, omnem Asyam in predam suam evestigio eventuram, coniurantes in gloriosum victoria Anthiocum arma verterunt. A quorum execrabili furia non absque difficultate iuvenis se auro redemit; et societate coniuncta, ex rege paterni regni populator effectus est. Eumenes vero, Bithinie rex, alterum ex fratribus fugatum, alterum predonem factum audiens, viresque regnorum mutuis bellis exhaustas, quasi vacuam possessore Asyam armis ingreditur, et in Anthiocum Gallosque, adhuc ex pridiano certamine saucios fessosque cum exercitu viribus integro iter pergit. Quem adversus cum Anthiocus cum gallogrecis predonibus congrederetur, facile superatur, et omnis eius exercitus funditur: et sic magna Asye parte Eumenes potitus, Anthiocus fuga Salvatus est. Qui non in exterum hostem,
Abbreviated transcription (Latin):
expertus fortue mores tertio ad casus alios
ascensum temptaret impensius euocassetq ad¬
Imxetrauit Authiochus uero regni cupidine non
solum spe promissi sed resioni caxiendi tractus
magna gallo grecorum militum quãtitate m̾cede
conducta uocatus adueniens ne saltem promisso
fraudaoetur premio quas in ptholomeum arma¬
nerat copias in selencum nuniꝰ negantem conuõtit
e siua regui iupido Qnos una genuerampater
et mafer pepeuerat una in propriũ aomaas gdia¬
dud et loco mutiue caritatis dixa ex asperas odia
Qt qui in extinros suũ fusum sanguinem uendicasse
debirerant ut effusores ipsi suit et effuso gaudeant
male sanos cogis auiantes E ed quid tandem Non
rẽnuit selencus bellum ymo congestis copiis ut ter¬
tũd fortunre uuluꝰ experiretur fit obiꝰ fratri Et
inslici omine manꝰ consercius facta suorum stia¬
net ingenti ipse imiser fuga salutem nanciscitur Ret
solum asiatico quod spoponderat fiatra regno ha

Expanded text:
expertus Fortune mores, tertio ad casus alios expertus Fortune mores, tertio ad casus alios ascensum temptaret inpensius, evocassetque adindutias. Anthiocus vero, regni cupidine non solum spe promissi sed residui rapiendi tractus, magna gallogrecorum militum quantitate mercede conducta, vocatus adveniens, ne saltem promisso fraudaretur premio, quas in Ptholomeum armaverat copias in Seleucum, munus negantem, convertit. O seva regni cupido! Quos unus genuerat pater et mater pepererat una, in proprium armas excidium; et loco mutue caritatis, dira exasperas odia; et qui in exteros suum fusum sanguinem vindicasse debuerant, ut effusores ipsi sint et effuso gaudeant male suada cogis amentes! Sed quid tandem? Non renuit Seleucus bellum: quin imo, congestis copiis, ut tertium Fortune vulnus experiretur, fit obvius fratri, et infelici omine manus conserit, et facta suorum strage ingenti, ipse miser fuga salutem nanciscitur: nec solum asyaticum, quod spoponderat fratri regnum, hac
Abbreviated transcription (Latin):
tis apparebat in ptholomieum domestice seditiones
reuocassent in regnũ ad eum omnem asiam defec¬
turam Quo descendente seleucus dissencientes ur¬
bes in ditionem redaceurus in altum classem Indugit
Ingentem/ Dum q in asiaticos tenderet tam grau¬
dem maris tempestatem perpessus est ut uix nudꝰ
et cum paucissims sociis naufragus deueniret
in littus O boue deus ꝙͣ incoguite uie tue Quis
hant cladem postremo selenci extermimũ non pu¬
tasset hec ilłi salus fuit fractis quidem nanibus
quod Integris nequiuisset obtiuut Eius enim In¬
fortumi miserti incole Ex hostibus obsequiosi facti
sunt et naufragiũ atq iuerinem selencum suum
in regem unanues suscexere Tz aucta cum uenig¬
nitate fortuue demencia uioi est In ptholomeum
confestum bellum Intulit cum quo infeliciter pug¬
nans a deo multiplici strage copie sue diuuimite
sunt ut uon comitacior ex pug̾na discederet ꝙͣ pau¬
loante ex nansragio euasisset Eane dum bis

Expanded text:
tis apparebat, ni Ptholomeum domestice seditiones tis apparebat, ni Ptholomeum domestice seditiones revocassent in regnum, ad eum omnem Asyam defecturam. Quo discedente, Seleucus, dissentientes urbes in dicionem redacturus, in altum classem eduxit ingentem. Dumque in Asyaticos tenderet, tam grandem maris tempestatem perpessus est, ut vix nudus et cum paucissimis sociis naufragus deveniret in litus. O bone Deus, quam incognite vie tue! Quis hanc cladem postremum Seleuci exterminium non putasset? Hec illi salus fuit. Fractis quidem navibus, quod integris nequisset obtinuit. Eius enim infortunii miserti incole, ex hostibus obsequiosi facti sunt: et naufragum atque inermem Seleucum suum in regem suscepere. Sed aucta cum benignitate Fortune dementia viri est. In Ptholomeum confestim bellum intulit; cum quo infeliciter pugnans, adeo multiplici strage copie sue diminute sunt, ut non comitatior pugna discederet quam paulo ante ex naufragio evasisset. Sane, dum bis
Abbreviated transcription (Latin):
Iuuioti maxnna miserorũ aterna
se lenchis et anthiotus olim asye sy¬
rieq regtes infortunia sua flentes
Dt morienti selencus natu maior Inre gentiũ de¬
nino successit in regno Ruorum thronũ ut splendori
presenti imisteret future caligiuis causas prex
Sanguinem unnotuui sratris atq nouerce coustendit
tt uioo orare regem filiũ ut illam cum prole Iam¬
ex anthioco suscepta delere Incexit Cui ap̃e huit
pius Inde senus obtemperans cum comperisset per¬
cussoribus missis ueronicem aufugisse cum filio atq¬
sese recexisse in munitũ oppidum / illud euestigio
conuocatis copiis ciuxit obsidione Demũ astaticos
omnes et ptholomeum fratrem in liderationem eiq
armari sentiens non fidens uiribus fraude quod..
petebat obtiuuit Qua misexa uerouices capta cũ
parnilo filio trucidata est Ex qua seuicia inter
selencum et ptholomeũ Iacta belli semina cum a
selenco ad ptho lomeum omnes uobes asye que
in auxilium ueronicis assurrexerant traxissẽt sa¬

Expanded text:
immixti maxime miserorum caterve Seleucus et Anthiocus, olim Asye Syrieque reges, infortunia sua flentes cui morienti Seleucus, natu maior, iure gentium gemino successit in regno. Quorum thronum, ut splendori presenti immisceret future caliginis causas, per sanguinem innocui fratris atque noverce conscendit. Anthioco viro, orare regem filium ut illam cum prole iamex Anthioco suscepta deleret incepit. Cui ipse hinc pius inde sevus nimis obtemperans, cum comperisset percussoribus missis Beronicem aufugisse cum filio, atque se recepisse in munitum oppidum, illud evestigio convocatis copiis cinxit obsidione. Demum Asyaticos omnes et Ptholomeum fratrem in liberationem eius armari sentiens, non confidens viribus, fraude quod petebat obtinuit. Qua misera Beronices capta cum parvulo filio trucidata est: ex qua sevitia inter Seleucum atque Ptholomeum iacta belli semina. Et cum a Seleuco ad Ptholomeum omnes urbes Asye, que in auxilium Beronicis assurrexerant, transissent, sa
Abbreviated transcription (Latin):
infelix uerum otho congregato sacio presalum con¬
silio auditisq euoriitãtibus uiri nepharii eum¬
q noscens cuuctis et potissiie hõnestis uiris exosum
ꝯcessa patribus libertate rogauit si is indignus Inu¬
tilis et dampnosus tanto uideretur officio eo deposito
loco eius quem digniorem arbitrarentur eligerent
culiuen labefactauerat dignitatis in ignomine ster¬
quilimũ derectus occubut. Mam cum discedente
othone ausu temerario rediisset / tum ominibus mi
serabilites odiosus in sus sceleribus diem clansit
Io trum sibi ad superos dum licuit uiam prostrauĩt
an destensum ad inferos ipse nouit priuatus ta¬
men miserq moriens sepultus est occauianus quã¬
do enormiter paxa uixerat aliquando Iohannes

Expanded text:
infelix? Verum Otto, congregato sacro presulum coninfelix? Verum Otto, congregato sacro presulum consilio auditisque enormitatibus viri nepharii eumque noscens cunctis et potissime honestis viris exosum, concessa patribus libertate rogavit, si is indignus, inutilis et dampnosus tanto videretur officio, eo deposito, loco eius, quem digniorem arbitrarentur, eligerent. culmen labefactaverat dignitatis, ignominie in sterquilinium deiectus occubuit. Nam cum descendente Ottone ausu temerario rediisset ad Romam, miserabiliter cum omnibus odiosus in suis sceleribus diem clausit, et utrum sibi ad superos, dum licuit, viam prostraverit, an descensum ad inferos, ipse novit; privatus tamen miserque moriens sepultus est Octavianus, qui enormiter papa vixerat aliquando Johannes
Abbreviated transcription (Latin):
germania procitus in ytaliam uemiens berengario
au semel pepercerat expugnato captoq atq in
almaniam messo cathenis omisto et alberto eiꝯ filio
In corsicam Iam fugato romain direxit Iter. fanta
se posset feditate dei sacrariũ purgaturus Phonti¬
fex autem ꝑgregius ĩmemor forsan dauid Regem.¬
.. Inclitum passum eo ꝙ uir sanguinũ esset et ab edifica¬
tione templi repulsum cum othonis nouisset ⟦pplio¬
aduentum et quorum fuisset litteris accersitus non ob¬
stante flamer poilei reuerencia nec sacrorum que exꝰ¬
sebant officiorum fecit nasum dyacono et subdiaconõ
erudcari manũ Et inde propinquante augusto sui con¬
scius piscatoris sedem dereliquens aufugit O miserũ
quorsum arbitratur. similem reperire non in sum
leg̾at meretricum nec in silius aut cetu lunconũ au¬
deant Quos pellit deus hos homo non reducit Ged
quid eo quo merita deducebant agente deo sugiebat

Expanded text:
Germania partitus in Ytaliam veniens Berengario, Germania partitus in Ytaliam veniens Berengario, cui semel pepercerat, expugnato, capto atque in Alemaniam misso cathenis onusto et Alberto eius filio in Corsicam iam fugato, Romam direxit iter tanta, si posset, feditate dei sacrarium purgaturus. Pontifex autem egregius immemor forsan David regem inclitum passum eo, quod vir sanguinum esset, ab edificacione templi repulsam, cum Ottonis novisset adventum et quorum fuisset litteris accersitus, non obstante flammei pilei reverencia nec sacrorum, que exercebat, officionim, fecit nasum dyacono et subdyacono truncari manum et inde appropinquante augusto sui sceleris conscius piscatoris sedem derelinquens effugit. O miserum hominem, quorsum arbitrabatur similem reperire? Non in sinu legerat meretricum, non in silvis aut cetu lurconum audiverat: 'Quos pellit deus,hoquid eo, quo merita deducebant agente deo fugiebat
Abbreviated transcription (Latin):
sed scelestorum hominũ more cuucta peragere O
petri nanicula si te mergi sineret pater pius quos
in fluctus gubernator iste nepharius te deduxit
quibus procelliu Inmiscuit quibus in scopulis̾ ruxib¬
q ꝯstituit. Quãtum in eo fuit inter scillam et ca-¬
ribdim q locauit Dum igitur hic sceuam mulierũ
loco sacri collegii statuisset et explicaret piscatoris
recia cerius et mediis in armis siluis q inter uola¬
tus auiũ cursus q cañ clamores q uenantiũ unio
inflatus aut hesterua eructans rapula cum satelli¬
tibus et meretriculis de Iure litigancũ sacris q con-¬
ficiendis dissit et pro mellitꝭ suasionibus in forni¬
ut in eum presumeret fortana permissum est.
Ilain cum sepiis a sacris uiris egre mores suos
ger entibus redargatas obstinato auimo suis in
uoluxtatibus perseueraret querelis tam cleri ꝙ̃
populi et Iohannis diaconi cardiualis lĩs maini
Iolãnis subdiaconi scritis Otho Imperator exi

Expanded text:
sed scelestorum hominum more cuncta peragere. O sed scelestorum hominum more cuncta peragere. O Petri navicula, si te mergis sineret pater pius, quos in fluctus gubernator iste nepharius te deduxit! Quibus procellis te immiscuit, quibus in scopulis rupibusque constituit, quantum in eo fuit, inter Sillam Caribdimque te locavit! Dum hic igitur scenam mulierum loco sacri collegii statuisset et explicaret piscatoris recia cervis ac mediis in arvis silvisque inter volatus avium cursusque canum clamoresque venancium vino inflatus ac esterna eructans crapula cum satellitibus et meretriculis de iure litigancium sacrisque conficiendis dissereret et pro mellitis saviis in forniut in eum presumeret fortuna, permissum est. Nam cum sepius a sacris viris egre mores suos gerentibus redargutus obstinato animo suis in voluptatibus perseveraret, querelis tam cleri quam populi et Iohannis dyaconi cardinalis litteris manu Iohannis subdyaconi scriptis Otto imperator ex
Abbreviated transcription (Latin):
ceximꝰ ueniamꝰ actum est ut berengario Imi
perante albertus eius filius qui secum una reg¬
nabat ob affectionem patriam terre preesset
principibus et obedientiam filui spiritualib impe
sese agapito romanorum pontifice mortuo in lo¬
cum eius octaniañ filium electurot. et factum
est ac ex octaniano Iohannes duo decimꝰ nominatꝰ¬
in cathedram piscatoris ascendit Qui dum se
patrem patrum et aute pedes suos suꝑba flectere
genua reges cerueret ac in amplissimo piscatoris
patrimonio Imperare in tam graudem ac detesta¬
bilem uesaniam elatus est ut arbitraretur suũ esse
cunctis leges iudicere seq legibus esse solutum.
sancti officii gr auitate seclusis a se piis hominibus.i.
ad se publicas mulieres leuones atq sacellites Intro¬
scrutari spurciciis et fabellis uacare. aues et caues
alere siluas petere uenatiomibus insistere in mon¬
trũ uertices euolare et humsmodi non secularium

Expanded text:
cepimus veniamus, actum est ut, Berengario. Ytalis cepimus veniamus, actum est ut, Berengario. Ytalis imperante, Albertus eius filius, qui secum una regnabat, ob affectionem patriam terre preesset principibus et ob obedientiam filii spiritualibus imper cogeret se, Agapito Romanorum pontifice mortuo, in locum eius Octavianum filium electuros. Et factum est. Ac ex Octaviano Ioannes duodecimus nominatus cathedram Piscatoris ascendit. Qui dum se Patrem Patrum et ante pedes suos superba flectere genua reges cerneret ac amplissimo Piscatoris patrimonio imperare, in tam grandem ac detestabilem vesaniam elatus est, ut arbitraretur suum esse cunctis leges indicere seque legibus esse solutum. sancti officii gravitate, seclusis a se piis hominibus cepam impudicas mulieres lenonesque atque satellites introscrutari, spurciciis et fabellis vacare, aves et canes alere, silvas petere, venacionibus insistere, in moncium vertices evolare et huiusmodi non secularium tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
tam grandis facta cõmissio Cerris mortalia regere
huic spiritualia gubernare ceteris ad Indoctam
multitudinem. peminere concessum / huic ad ixsa
eterni patris sapiencia diuint uires exhibite cete¬
ris temporalium data facultas/ huic eter noꝵ con¬
cessa libertas est Nil ergo maiq in terris cantingit
aut potuit ꝯtigisse mortali. Is igitur piscator h̃o¬
minũ cum romai suo sangnine tanto principatur
sacrasset ut in se factum a uerbo diuino memine¬
rat sic moriturns ne grex, pis pastore careret
successorem sibi cõmode reliquit quo ordine in nos¬
trum usq enũ successis tam mixanda deuent At¬
tamen xostꝙͣ. uirus largitionie magnifice ꝯstanti¬
n augusti per sacrã piorum congregationem dis¬
persum ceca cupidine corda cepit inficere ouns
aliquibus fugebatur uesana presumptione am¬
biri atq occuxari et a nõnillis non minꝰ non
lancte teneri ceptum est Et ut eo quandoq quo

Expanded text:
tam grandis facta commissio? Ceteris mortalia regere, tam grandis facta commissio? Ceteris mortalia regere, huic spiritualia gubernare; ceteris ab indocta multitudine preminere concessum, huic ab ipsa Patris eterna sapientia divine vices exhibite; ceteris temporalium data facultas, huic eterna concessa libertas est. Nil ergo maius in terris contigit aut potuit contigisse mortali. Is igitur piscator hominum, cum Rome sedem suo sanguine tanto principatui statuisset, ut in se factum a Verbo divino meminerat, sic moriturus, ne grex pius pastore careret, in successorem commissa reliquit: quo ordine in nostrum usque evum successio tam miranda devenit. Attamen postquam virus largitionis magnifice Costantini Augusti, per sacram piorum congregationem dispersum, ceca cupidine corda cepit inficere, onusaliquibus fugiebatur, vesana presumptione ambiri atque occupari et a non nullis minus sancte teneri ceptum est. Et ut eo quandoque quo