comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ aũt ut qm̃ herodes multosorbauat
filiis: ⁊ ip̃e suis miserabiliꝰ orbaret᷑: nam ꝑ
astuciã antipatͥ: it̾m fc̃i sunt suspecti: alexand̾
⁊ arist. patͥ. obh: scripsit herodes augusto: in
ob coacto ꝯcilio ꝓcerum: filios iudicaret. ⁊ de
eis si ꝯuince̾ eos posset: face̾t ꝙ. uellet. Auditis
eos pat̾ in uincła. ꝯplices uo̾ eoꝵ apposuit tor¬
q̃re pater: ut ꝯfessione eoꝵ cercioraret᷑: si ĩ aiãm
suam: aliqͥd machinarent᷑ filii. Confessus ẽ a
qͥdam multa sͥ ꝓmissa ab alexandro: si patͥ ue¬
nenũ ꝓꝓinaret. ꝯfessus ẽ ⁊ tonsor: de ꝓmissis sͥ
munerib si dũ patͥ ꝑaret barbã: eũ ugularet.
addiditq dixisse alexandrũ: ñ ẽẽ spem̃ ponen¬
dam in sene: qr canos tingebat ut uid̾et᷑ adoles¬
cens. His motꝰ herodes: missis spicłatorib iussit
filios occidi.⁊ asportari in alexandriũ. ibiq sepe
rodes. ⁊ antipatrũ futm regẽ insti odio ipsiꝰ¬

Expanded text:
actum est autem, ut quoniam Herodes multos orbaverat filiis, ipse suis miserabilius orbaretur. Nam per astutiam Antipatri, iterum facti sunt suspecti Alexander et Aristobulus patri. Ob hoc scripsit Herodes Augusto, in obus coacto consilio procerum filios judicaret, et de eis, si convincere eos posset, faceret quod vellet. Auditis eos in vincula. Complices vero eorum apposuit torquere pater, ut confessione eorum certioraretur si in animam suam aliquid machinarentur filii. Confessus est autem quidam multa sibi ab Alexandro pnenum propinaret. Confessus est etiam tonsor de promissis sibi muneribus, si dum pararet patri barbam, eum jugularet. Addiditque dixisse Alexandrum non esse spem ponendam in senem, qui canos tingebat, ut videretur adolescens. His motus Herodes, missis spiculatoribus, jussit filios occidi, et asportari in Alexandriam, ibique seperodes, et Antipatrem futurum regem insti
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine morbũ suꝑauit.⁊ in cõcionẽ ꝓce¬
dens: in om̃s ierosoluitas in iuriã hanc refun¬
d̾e nitebat᷑. s ad p̾ces ppłi in solos actores ultꝰ :
Illos gͦ qui funib dimissi aqͥlam ꝯcid̾ant: ui¬
uos incendit c̃ duob sophistis. Dehinc: uarii
affligebat᷑ langorib. Nam febris: ñ mediocͥs
erat. prurigo intolerabił: in om̃i corꝑis suꝑ¬
ficie. assiduis uexabat᷑ coli tormentis. pedes in¬
ct̾cute uicio tumuerant. putredo testicłoꝵ u̾
mes gen̾abat. creber hanelitꝰ. ⁊ int̾rupta sus¬
piriã. quȩ ad undictã dei ⁊ ab om̃ib refere¬
bant̃ ip̃e u̾o iordanẽ transiens: ap̃ calliroẽ
aqͥs callidis utebat᷑. Cumq corpꝰ eius oleo cali¬
diori medicis foiu̾ placuss in archã plenã de¬
m̾sum: ita dissolutũ ẽ: ut ⁊̃ lumina qͣi mortuꝰ
resoluta torq̃ret: tñ: ad clamorẽ astantiũ: res¬
picere uisus est.
inmorte herodis ⁊

Expanded text:
animi magnitudine morbum superavit, et in concionem proceanimi magnitudine morbum superavit, et in concionem procedens in omnes Jerosolymitas injuriam hanc infundere nitebatur. Sed ad preces populi in solos auctores ultus est. Illos ergo, qui in funibus demissi, aquilam conciderant, vivos incendit cum duobus sophistis. Dehinc variis affligebatur languoribus. Nam febris non mediocris erat, prurigo intolerabilis in omni corporis superficie, assiduis vexabatur colli tormentis, pedes intercutaneo vitio tumuerant, putredo testiculorum vermes generabat, creber anhelitus et interrupta suspiria, quae ad vindictam Dei ab omnibus referebantur. Ipse vero Jordanem transiens apud Callionem calidis aquis utebatur. Cumque corpus ejus oleo calidiori foveri medicis placuisset, in arcam plenam demersum ita dissolutum est, ut etiam lumina, quasi mortuus, resoluta torqueret, tamen ad clamorem astantium respicere visus est. in morte Herodis
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ feroras. accepitq herodeᷤᷤ cerauit an¬
de ueneno reposito: ap̃ uxorẽ ferore : tipatrũĩ¬
ad regem: ait. Cum moret᷑ frat tuus uir meꝰ
ait michi. Affer huc mulier uenenũ ꝙ reliqͥt
nob̾ antipat᷑. meq uidente in igne ꝯsume. ne ad
inferos ꝯsciam fr̃icidii ultͥcem̃ ferã. Ego uero
magnã eiꝰ partem in ignẽ fundens: modicũ mͥ
reuocauit. matrẽq illiꝰ repudiauit. Cũq filiũ de
parricidio publice accusass p̾sente uaro p̾side
sirie. qͥ ill̃ dieb ierosolimã uen̾at: posuit eũ in
De magnitudine morb¬
filio exquisitis ꝑuniet supplicus: gͣui morbo
impeditis est. acedebat ⁊ senectus. c̃annos iã
gebant. Erant a in ierłm duo sophiste. qͦs ñ
pauci adolescentũ sectabant᷑: c̃ lages expou̾ent.
his oportunũ uisũ ÷ rege tabescente: ut aqͥlam
aureã deicent. ꝙͣ. rex suꝑ maximã portã tẽpli ꝯͣ
patas leges posuerat. qua deiecta: rex ꝯmotus

Expanded text:
tuus est Pheroras, accepitque Herodes de veneno reposito apud uxorem Pherorae, pera, ait: « Cum moreretur frater tuus, vir meus, ait mihi: Affer huc mulier venenum, quod reliquit nobis Antipater, meque vidente in igne consume, ne ad inferos conscientiam fratricidii ultricem feram. Ego vero magnam ejus partem in ignem consumens, modicum mihi revocavit, matremque illius repudiavit. Cumque filium de parricidio publice accusasset, praesente Varo Syriae praeside, qui illis diebus Jerosolymam venerat, posuit eum inDe magnitudine morbfilio exquisitis perimeret suppliciis, graviori morbo impeditus est. Accedebat et senectus, cum annos jam gebant. Erant autem in Jerusalem duo sophistae, quos non pauci adolescentium sectabantur, cum leges exponerent, his opportunum visum est rege tabescente, ut aquilam auream dejicerent, quam rex super maximam portam templi contra patrias leges posuerat. Qua dejecta, rex commotus,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ nabuchodonosor.⁊ ponam thronũ eiꝰ suꝑ la¬
pides istos. ⁊ ꝑcutiet t̾ram egẏpti.⁊ ꝑibitis uoᷤ
cum egyptiis. Porro: mulieres hebreoꝵ sacri¬
⁊ libamina. Cumq argueret eas ieremias: dix¬
erunt. Numqͥd sine uiris nr̃is hec facimꝰ: Cũ¬
q ad uiros durꝰ loqueret᷑: dixert̃. qñ fecimꝰ
hec in urbib uida. Saturati sumꝰ panibus.
⁊ bñ erat nobis. ex quo aũt cessauimꝰ: indigenꝰ
om̃ib. ⁊ gladio.⁊ fame ꝯsumptisumꝰ. ⁊ .R̾. ieremu-¬

Expanded text:
um Nabuchodonosor, et ponam thronum ejus super laum Nabuchodonosor, et ponam thronum ejus super lapides istos, et percutiet terram Aegypti, et peribitis vos cum Aegyptiis. » Porro mulieres Hebraeorum sacriet libamina. Cumque argueret eas Jeremias, dixerunt: « Nunquid sine viris nostris haec fecimus? » Cumque ad viros durius loqueretur, dixerunt: « Quando fecimus haec in urbibus Juda saturati sumus panibus, et bene erat nobis. Ex quo autem cessavimus indigemus omnibus, et gladio, et fame consumpti sumus. » Et re
Abbreviated transcription (Latin):
bitetis. gladiꝰ quẽ formidatis ibi ꝯpͥhendet uo̾.
⁊ ꝑibitis gladio. fame.⁊ peste. ⁊ ñ audierunt iere¬
nuam. s dixerunt. m̃tiris. Non misit te dñs. s
baruch incitat te adu̾sumnos. ut tradat nosĩ
manib caldeoꝵ. ⁊ descender̃t om̃s c̃mulierib ⁊
pariuilis. ⁊ om̃i sub̾a sua in egẏptũ. ⁊ duxert̃ sec̃
ieremiã. ⁊ baruch. ⁊ desolata est t̾ra. ⁊ sabbatira¬
uit multis annis: sic̃ predix̾at ieremias. Non
enĩ tnͣstulit in eã rex babylonis colonos: sic̃
fecat rex assyrioꝵ in t̾ͥramisrł. ⁊ habitauerũt
reliqͥe uda in egypto: in magdalo. ⁊ inthapnis.
⁊ in menphi.⁊ in terras phatures.⁊ ẽ nom̃ regis
a quo pars egypti illa sic denominata ẽ. ⁊ fc̃s
ẽ sermo dñi ad ieremiã in tapnis. Sume lapi¬
des gͣndes ⁊ absconde eos in cͥpta: q̃ est sub mo
laticio inporta domꝰ pharaonis. ⁊ dices ad iu¬
deos. hec dicit dñs. Erce ego assumã seruũ me

Expanded text:
sor, quem formidatis, ibi comprehendet vos, et peribitis gladio, fame, et peste. » Et non audierunt Jeremiam, sed dixerunt: « Mentiris, non misit te Dominus. Sed Baruch incitat te adversus nos, ut tradat nos in manus Chaldaeorum . » Et descenderunt omnes cum mulieribus, et parvulis, et omni suJeremiam et Baruch. Et desolata est terra et sabbatizavit multis annis sicut praedixerat Jeremias. Non enim transtulit in eam rex Babylonis colonos, sicut fecerat rex Assyriorum in terram Israel, et habitaverunt reliquiae Juda in Aegypto in Magdalo, et in Taphnis, et in Memphis, et in terra Phatures, et est nomen regis, a quo illa pars Aegypti sic denominata est. « Et factus est sermo Domini ad Jeremiam in Taphnis dicens: Sume lapides grandes, et absconde eos in crypta, quae est sub muro latericio in porta domus Pharaonis, et dices ad Judaeos: Haec dicit Dominus: Ecce ego
Abbreviated transcription (Latin):
peloponii aduex̾at: argones noiauit. Hic ẽ iere¬
mns: qͥ regib egypti signũ dedit. ꝙ eoꝵ ydola e¬
uti oporteret: c̃ uirgo pare̾t. Uñ ⁊ sacerdotes
eoꝵ in secreto tempsi loco in iagiẽ uirguns ⁊ pu¬
eri statuentes: adorabant. Dum u̾o tholomeꝰ
rex int̾rogaret eos qͣ hoc ag̾ent ro̾ne: dixerũt.
ꝑant maiores. ⁊ c̾debant in reb ita fore uentu¬
rũ. Hic ẽ ieremias: qͥ templũ eu̾tendũ p̾nosoẽs
archam testam̃iti c̃his q̃ in ea erant tulit. ⁊ p̾ci¬
b suis cã absorberi fecit inpetͣ. petͣm u̾o digi

Expanded text:
Peloponii advexerat, argones nominavit. Hic est JerePeloponii advexerat, argones nominavit. Hic est Jeremias, qui regibus Aegypti signum dedit, quod eorum idola everti oporteret, cum virgo pareret. Unde et sacerdotes eorum in secreto templi loco, imaginem virginis et pueri statuentes, adorabant. Dum vero Ptolomaeus rex interrogaret eos, qua haec facerent ratione, dixerunt rebus ita fore venturum. Hic est Jeremias, qui templum evertendum praenoscens, arcam testamenti cum his quae in ea erant, tulit, et precibus suis ea absorberi fecit in petra; petram vero digi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ insurrex̃  ꝓpłs adu̾sus ieremiã. ⁊ lapida¬
uert eum c̃ lapidibꝰ. quos abscond̾at submo
lat̾icio. Egyptiiu̾o honorauert̃ ꝓpham. sepe-¬
lientes eũ uixta tumulũ regũ. memores bñfi¬
cioꝵ q̃ prestiterat egẏpto. Oratiõe .ił. sua: fu¬
gauat aspides.⁊ bestras aqͣꝵ: quas g̾ci co co-¬
drillos uocant. quib priꝰ egyptus infestabatur.
Tradunt ⁊̃ : qd̾ adhuc de puluere eiusdẽ loçi: as¬
pidũ ꝑcussura sanat᷑.⁊ fugant᷑ cocodrilli. De eo¬
dem ait epiphaniꝰ. Audiuimꝰ a uiris senioribꝰ. qͥ
ex seruoꝵ antigoni. ⁊ ptolomeistirpe descend̾ant:
ꝙ alexander macedo ueniens ad sepulcrũ ꝓpħe: ⁊
cognoscens locimisteriũ: transtulit ip̃m in a¬
lexandriã ⁊ sepeliuit gloriose. ⁊ ext̾c: a terrailla
cohibiti sunt cocodrilli⁊ aspides: penitꝰ. Nam ⁊
idem alexander priꝰ introduxat illuc serpentes qͦs¬
dam: qui uice marsoꝵ aspides fugabant. s ñ po¬
terant caspenitꝰ extirpare. Quos qr ab argis

Expanded text:
iam, et lapidaverunt eum lapidibus, quos absconderat sub muro latericio. Aegyptii vero honoraverunt prophetam sepelientes eum juxta tumulum regum, memores beneficiorum quae praestiterat Aegypto. Oratione enim sua fugaverat aspides et bestias aquarum, quas Graeci crocodilos vocant, quibus prius Aegyptus infestabatur. Tradunt etiam quidam quod adhuc de pulvere ejusdem loci aspidum percussura sanatur, et fugantur crocodili. De eodem ait Epiphanius: Audivimus a viris senioribus, qui ex seniorum Antigoni, et Ptolomaei stirpe descenderant, quod Alexander Macedo veniens ad sepulcrum prophetae, et cognoscens loci mysterium, transtulit ipsum in Alexandriam, et sepelivit gloriose, et ex tunc a terra illa prohibiti sunt crocodili et aspides penitus. Nam et idem Alexander prius introduxerat illuc serpentes quosdam, qui vice marsorum aspides fugabant, sed non poterant eas penitus exstirpare, quos quia ab Argis
Abbreviated transcription (Latin):
tt̾m ueniens de sublimi. ⁊ deuorauit .i. extinx̃
eos. ⁊ ait moyses ad aaron. hoc ẽ quod dixit
fratres ur̃os extra castra. ⁊ exportauerunt
eos sic̃ erant̾ inditi: lineis. ⁊ tiaris. ⁊ sepelie¬
runt eos. ita ⁊ ministri altaris. sepeliunt᷑
induti uestib ministerii sui. Cum autem
Oleum sc̃m est suꝑ uos: nolite capita ur̃a
nudare. uestes nolite scindere. ne forte mori¬
amini. ñ exibitis fores tabernacłi. tñ iose¬
phus alit̾ dicit. qr dum portarent hostias
suꝑ aram qͣs ñ preceꝑat dñs: s quib pͥmi¬
tus utebantur: subito inflaminati sunt.
nec ualuit quisqͣm eos extinguere. Iussitq
moyses patrem eoꝵ ⁊ fr̃atres portantes corꝑa
extra castra: congruo honore sepelire. dix¬
q moyses ⁊ aaron ⁊ filiis eius: ut tollerent
partes suas de hostiis salutarib.⁊ oblata ꝓ
pecc̃o: quoꝵ sanguis ñ erat illatus in taber¬
naculũ. ⁊ comederent ea. ⁊ c̃ querent hircũ
gueret aaron ⁊ filios euis i excusauit se aaron

Expanded text:
e sublimi, et devoravit, id est exstinxit eos. Et ait Moyses ad Aaron: « Hoc est quod Dominus fratres vestros extra castra. » Et exportaverunt eos, sicut erant induti, lineis, et tiaris, et sepelierunt eos, ita ut ministri altaris sepeliuntur induti vestibus ministerii sui. Cum autem « Oleum sanctum est super vos, nolite capita vestra nudare; vestes nolite scindere, ne forte moriamini; non exibitis fores tabernaculi. » Tamen Josephus aliter dicit, quia dum portarent hostias super aram, quas non praeceperat Dominus, sed quibus primo utebantur, subito inflammati sunt, nec valuit quisquam eos exstinguere. Jussitque Moyses patrem eorum, et fratres, portantes corpora extra castra, congruo honore sepelire, dixitque Moyses Aaron, et filiis ejus, ut tollerent partes suas de hostiis salutaribus, et oblata pro peccato, quorum sanguinis non erat illatus in tabernaculum, et comederent ea. Et cum quaererent hircum gueret Aaron et filios ejus, excusavit se Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
ansulis iacinctinis. q̃ in uno quoq lat̾e cor¬
tinarũ disposite: alt̾a cͣc alt̾am ueniebãt.
⁊ bine anulo aureo colligabant᷑. sicut ad
ornatũ colli⁊ fibule argenteȩ uł aureȩ: ittͣm¬
q horã capitii solent colligare. Dicit tñ io¬
sephꝰ: anulis aureis ⁊ uncinis eas fuisse cõ¬
unctas. Scdm oꝑimentũ erant saga cili¬
uocant᷑. q̃ de pilis caprarũ: quos capillos:
q̃nq dñis: ad diffr̾am lane ouiũ: fcã erant.
de quib ⁊cilicia fiunt. uñ ⁊ illa saga: cilici¬
na dc̃a sunt. q̃ pro asꝑitate. saga dicebant᷑.
uñ ⁊ qͦsdam pannos asꝑos sagias dm̃is. uł for¬
te ex quadrat᷑a: saga dicta sunt. uñ: ⁊ mili¬
tare palliũ a gallis inuentũ: qr qͣdrũ erat:
Erant aũt saga hȩcixi. longitudo sagiunꝰ
habebat cubitos .xx. latitudo .iiii. ⁊ erant .u.¬

Expanded text:
sulis hyacintinis, quae in unoquoque latere cortinarum dispositae, altera contra alteram veniebant, et binae annulo aureo colligabantur, sicut ad ornatum colli fibulae argenteae, vel aureae, utramque oram capitii solent colligare. Dicit tamen Josephus annulis aureis et uncinis eas fuisse junctas. Secundum operimentum erant saga cilivocantur, quae de pilis caprarum, quos capillos quandoque dicimus, ad differentiam lanae ovium, facta erant, de quibus et cilicia fiunt. Unde, et illa saga cilicina dicta sunt, quae pro asperitate saga dicebantur. Unde, et quosdam pannos asperos sagias dicimus. Vel forte ex quadratura saga dicta sunt. Unde, et militare pallium a Gallis inventum, quia quadrum erat Erant autem saga haec undecim. Longitudo sagi unius habebat cubitos triginta, latitudo quatuor, et erant qu
Abbreviated transcription (Latin):
ri. qn añme u̾itas int̾iit. mear̃q p̾dictionũ
aliq. mendatiũ dep̾hensum ẽ. uiuit antigo¬
nꝰ iste. qͥ hodie moriturꝰ erat: in pirgo strato¬
nis. locꝰ autemiste ab hinc: sexcentis stadiis
distat. hore u̾o diei sunt .iiuͬi. Cum sic eiula¬
ret senex: paulo pꝰ: occisus ẽ antigonꝰ: c̃ arma-¬
tus descend̾et ꝑ pirgum stratonis. seq locoꝵ
eqͥuocatione senex agnouit fuisse deceptũ.
Audiens ã rex mortẽ frĩs: indoluit. ad eoq mor¬
bꝰ inualuit: ut sanguinẽ laceratis uiscerib
euomẽt. quẽ unus de seriuilis huic officiode¬
stinatꝰ. foras efferens uͥ antigonꝰ occisus fue¬
rat: casu effudit. suꝑ ad huc ex tantes cruo
tu dei: in occisi ultionem: sanguinẽ libatũ
occisoris. Cumq cãm clamoris iex sciscitare¬
tur. nullusq ei aud̾et ꝓm̾e: tandẽ minitã
ti ꝓ taciturnitate suppliciũ : uerũꝙ. erat ei
indicauert.⁊ ingemiscens: ait. fãs ñ erat ũ
dei lumen: scelẽramea lat̾ent. quatenꝰ o cor¬

Expanded text:
 me veritas interiit mearumque praedictionum aliquod mendacium deprehensum est. Vivit Antigonus iste, qui hodie moriturus erat in Pirgo Stratonis. « Locus autem ille abhinc sexcentis stadiis distat, horae vero diei sunt quatuor. » Cumque sic ejularet senex, paulo post occisus est Antigonus cum armatus descenderet per Pirgum Stratonis, seque locorum aequivocatione senex agnovit fuisse deceptum. Audiens autem rex mortem fratris indoluit, adeoque morbus invaluit, ut sanguinem, laceratis visceribus, evomeret. Quem unus de servulis huic officio destinatus foras efferens, ubi Antigonus occisus fuerat, casu effudit super adhuc exstantes cruortu Dei in occisi ultionem, sanguinem libatum occisoris. Cumque causam clamoris rex sciscitaretur, nullusque ei auderet prodere, tandem minanti, pro taciturnitate supplicium, verum quod erat ei indicaverunt. Et ingemiscens ait. « Fas non erat, ut Dei lumen scelera mea laterent, quatenus, o cor
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendi necessaria: po
Lum a descendisset de monte: tetigit lepsũ.
qͣi iam soluens fig̾as. ⁊ sanauit eũ dicens: mũ¬
de te sacerdoti. ad cꝰ arbitͥum: reuocandꝰ es. Ecce.
ñdũ docet alios solu̾e legẽ. sanatꝰ tñ: uͥq p̾dicauit.

Expanded text:
accipiendi necessaria poniautem descendisset Jesus de monte, tetigit leprosum, quasi jam solvens figuras, et sanavit eum dicens: de te sacerdoti , » ad cujus arbitrium revocandus es. Ecce alios nondum decet solvere legem, sanatus tamen ubique praedicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. quã cum qr in expugnabilis erat diu¬
dit ei ciuitatem: si duc̾et eam uxorẽ. ⁊ ita fcm̃
est: inde ẽ: qd̾ maria ⁊ aaron uirgati sunt
adu̾sus moysem ꝓ uxore eius ethiopissa. Dũ
autem redire uoluisset: ñ ad quieuit uxor.
psit ingemiis. huius efficatie: ut̃ alt̾a me¬
moriam  alt̾a obliuionẽ: conferret. Cumq
parib anulis eas inseruisset: alt̾m .s. obliui
ut sic̃ pari amore: sic parib anulis insigni¬
rentur. cepit gͦ mulier amoris uiri obliuis¬
ci ⁊ tandem libere in egyptũ regressus est.¬
De fuga moysi

Expanded text:
vit. Quam cum, quia inexpugnabilis erat, diuvit. Quam cum, quia inexpugnabilis erat, diudit ei civitatem, si duceret eam uxorem, et ita factum est. Inde est quod Maria et Aaron jurgati sunt adversus Moysen pro uxore ejus Aethiopissa . Dum autem redire voluisset, non acquievit uxor.psit in gemmis hujus efficaciae, ut altera memoriam, altera oblivionem conferret. Cumque paribus annulis eas inseruisset, alterum, scilicetut sic pari amore, sic paribus annulis insignirentur. Coepit ergo mulier amoris viri oblivisci, et tandem libere in Aegyptum regressus est.De fuga Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
esset moyses: ethiopes uasta sa. o.¬
uerunt egẏptum: usq ad mẽphĩ.⁊ mare. qͦ
cirta: ꝯu̾isi ad diuinationes egẏptii. respõ¬
sum acceꝑunt: ut auxiliatore it̾ent᷑ hebreo.
quẽ ꝑau̾ant moysem p̾ficerẽt ducem. prius
prestitis sacramentis: ne ei noc̾ent. Erat a̾
moyses uir bellicosus. ⁊ ꝑitissimꝰ. qui flu¬
minis iter tamꝗͣ longius pret̾miitens: ꝑ
t̾ram duxit exercitum: itinere breuiori. ut
imꝓusos ethiopes preueniret. s ꝑ loca ple¬
na serpentib iter faciens: tulit in archis pa¬
piriis suꝑ plaustra: ibices. ciconias .s. egyp¬
tias. naturalit̾ infestas serpentib. quȩ ro¬
stro ꝑpost̾iora in misso aluum purgant.
castraq metaturꝰ: ꝓferebat eas ut serpen¬
tes fugarent. ⁊ deuorarent. ⁊ ita: tittus per
noctes transibat exercitus. tandem p̾uentoᷤᷤ
ethiopes expugnans: inclusit eos fugienteᷤᷤ
in ciuitatem saba regiã. quam pꝰ cambises
a nomine sororis suẽ mero em denomina¬

Expanded text:
esset Moyses, Ethyopes vastaverunt Egyptum usque ad Memphym et mare. Quo circa conversi ad divinationes Egyptii responsum ceperunt ut auxiliatore uterentur hebreo. quem preparaverant Moysen preficerent ducem, prius tamen prestitis sacramentis ne ei nocerent. Erat enim Moyses vir bellicosus et peritissimus, qui fluminis iter tanquam longius pretermittens, per terram duxit exercitum itinere breviori, ut improvisos Etyopes preveniret. Sed per loca plena serpentibus iter faciens, tulit in archis papiriis sutiacas, naturaliter infestas serpentibus, quae rostro per posteriora immisso alvum purgant, castraque metaturus, praeferebat eas, ut serpentes fugarent, et devorarent, et ita tutus per noctem transibat exercitus. Tandem praeventos Aethiopes expugnans inclusit eos fugientes, in civitatem Sabba regiam, quam post Cambyses a nomine sororis suae Meroem denomina
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑. Scd̾m ħ gͦ. similitudo notat᷑. hic. ñ
impossibilitas. oportet enim auarum: amo¬
rẽ opum dimittere. si uult ingredi ad uitã.
Qd̃ autẽ nomine diuitis auarum signiti¬
cass: hinc patet qi discipuli subdid̾unt᷑. Qͥs
gͦ pot̾it saluuis fieri: plures enĩ sũt pauꝑes
diuitib. ⁊ tra. płes possimo saluari: si de pos¬
sessorib opũ dixiss. Quib ait iħs. Apud ho¬
mines ħ est inpossibile. apud deum autẽ oĩa¬
uare: s quia pot̃ eos iustificare ⁊ tc̃ saluare.¬
Illa eñ omnia reliq̾rat petrus. de quib dic¬
tũ est. ⁊ omnia uanitas. Illa ã omnia sͥ reti¬
nuerat. de quib dictum ẽ d̾s est: omnia in
iii .xii.t is. fit in bap̃o: prinia regeneratio
in aminia. fiet in uidicio. scd̾a in corꝑe. ibi
nariꝰ enĩ ponitur: ꝓ plenitudine potesta¬
tis. ⁊ xii. trib israel ꝓ omnib iudicandis.
Duodenariꝰ enĩ ex septenario qui ẽ nuim̾us
uniu̾sitatis: surgit .i. ex partib septena¬

Expanded text:
ndum hoc ergo similitudo notatur hic, non impossibilitas. Oportet enim avarum amorem opum dimittere, si vult ingredi ad vitam. Quod autem nomine divitis avarum significasset, hinc patet quod discipuli subdiderunt: « Quis enim poterit salvus fieri? » Plures enim sunt pauperes divitibus, et ita plures possunt salvari, si de possessoribus opum dixisset. « Quibus ait Jesus: Apud homines hoc est impossibile, apud Deum autem omnvare, sed quia potest eos justificare, Illa enim omnia reliquerat Petrus, de quibus dictum: « Et omnia vanitas . » Illa autem omnia sibi retinuerat, de quibus dictum est: « Deus est omnia in  Israel. Fit in baptismo prima regeneratio in anima, fiet in judicio secunda in corpore. Ibi narius autem ponitur pro plenitude potestatis, et duodecim tribus Israel pro omnibus judicandis. Duodenarius enim ex septenario, qui est numerus universitatis surgit, id est ex partibus septena
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e mortem in desiderio. ⁊ uitam: in pa¬
ẽ continentia. ħ audiens adolescens: abiit
tristis. Erat enĩ pecciriosꝰ ualde. ⁊ locuples.
⁊ ait iħc ad discipulos. Facilius ẽ camelum
ꝑ foram̃ acus tnͣsire: qͣm diuitẽ intrare. ĩ
ait camelus ꝑ foram̃ acus. nullo obstante
Auarũ uero qui hͥ nomine diuitis intelligi¬
dur: ponere in głia: si pͥ de potentia: de uis¬
ticia non pot̾ Gradus uero cõꝑationis. int̾
inpossibilia. ne mireris. inpossibiliꝰ enĩ est
equum: conuerti m lapidem: qͣm in asinum.
Cui ẽ accõmodatior naturalit̾: quã lapidi. fue¬
runt. qui dicerent: in ierłm. paruam fuisse
portam. que uocabatur acus ad qͣm cũ uemi¬
ebant: cameli ꝓ cõpendio uie. cum hoñib

Expanded text:
habere mortem in desiderio, et vitam in paest continentia. « Haec audiens adolescens, abiit tristis, erat enim pecuniosus valde et locuples. Tunc ait Jesus ad discipulos: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in lus transeat per foramen acus, nullo obstante. Avarum vero, qui hic nomine divitis intelligitur, ponere in gloria, si potest de potentia, de justitia non potest. Gradus vero comparationis inter impossibilia, ne mireris. Impossibilius enim est equum converti in lapidem, quam in asinum cui est accommodatior naturaliter, quam lapidi. Fuerunt qui dicerent, in Jerusalem parvam fuisse portam, quae Acus dicebatur, ad quam cum veniebant cameli, pro compendio viae cum oneribus
Abbreviated transcription (Latin):
ulit deus hominem de locone edulii.
turibi. ñ tñ: laborando &e ex necessitate: s
delectando ⁊ recͥando. ⁊ sic d̾s custodiret il¬
hominem. ut .s. ħo custodiret illum ꝑadi¬
sum. ⁊ oꝑaretur ut dcm est. Quidam co¬
diret .i. ꝯsid̾aret homo opus suum. ut qd̾ fa¬
ceret in terra ꝑ agriculturam: obseruaret
in se ꝑ discipłinam. ut sicut terra sibi: sic
ipse suo obser it aret cultori. Precepitq eis
dicens. ⁊c̃. ut homo sciret se ẽẽ sub dño: pre¬
ceptum accepit abeo. Omnis autem uissio
in duob ẽ. in preceptione: & ꝓhibitione.⁊

Expanded text:
 Deus hominem de loco formationitur ibi . Non tamen laborando ex necessitate, sed delectando, et recreando, et sic Deus custodiret ilhominem, ut scilicet homo custodiret paradisum et operaretur, ut dictum est. Quidam cod est consideraret opus suum homo, ut quod faceret in terra, per agriculturam, observaret in se per disciplinam, ut sicut terra sibi, hic ipse obtemperaret suo Creatori. Praecepitque ei dicens, etc. Ut homo sciret se esse sub Domino, praeceptum accepit a Domino. Omnis autem jussio est in duobus, in praeceptione et prohibitio
Abbreviated transcription (Latin):
nunt quacumq die
comeditis. morte mo¬
riemini. ideo credit᷑
aquibdam utriq
dictum. ⁊ hic preoe¬
cupatum. Facta est
autem hȩc iussio ꝑ

Expanded text:
nunt. Quacunque die comederitis, morte moriemini. Ideo creditur a quibusdam utrique dictum, et hic praeoccupatum. Facta est autem haec jussio per
Abbreviated transcription (Latin):
tus sui imminere: uocauit ioseph. ⁊ fecit tͥ¬
ut pon̾et manũ sub femore suo. ⁊ iuraret: qd̾¬
iurasset ioseph: ꝯu̾sus isrł ad lectuli capd̾
qr erat ad orientem: ad orauit dm̃. Qui¬
dam codices hñt: adorauit suꝑ capud uͥge
euis. uł in capite uirgȩ suȩ. ⁊ utrũq stare
potest. Potuit senex hr̃e uirgã. ut in hac
etate fieri solet. ⁊ ĩnnixꝰ suꝑ eam: adora¬

Expanded text:
deret diem obitus sui imminere, vocavit Joseph, et fecit ut poneret manum sub femore suo et juraret, urasset Joseph, conversus Israel ad lecticuli caput, quod erat ad orientem, adoravit Deum. Quidam codices habent, adoravit super caput virgae ejus, vel in capite virgae suae et utrumque stare potest. Potuit enim senex habere virgam, ut in hac aetate fieri solet, et innixus super eam adora
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ ad pristinos redibant posses:ores. pret̾
domos quȩ erant in urbib muratis. qͣs tñ:
pͥmo anno uenditionis: uenditori redim̾e̾ li¬
cebat. exceptis domib leuitarũ. q̃ in quoc̃q
eẽnt loco: in iubileo redibant. Eodem auno
requiescebat terra. debita remitcebant᷑. eod̾
anno: liberi serui dimittebant᷑. nam licet es¬
sent contbules : tñ eosuoluit dñs seruicii sce¬
mate castigare: ꝓpt̾ transgressiones legum.
Iosephꝰ dicit qi in iubileo conueniebant:
uenditor agri: ⁊ emptor.⁊ reputantes fruc¬
tus ⁊ expensas in agrum factas: fructibus
exuberasse comꝑtis: uenditor recipiebat a¬
grũ. Si u̾o expense tnͣscend̾ent: ħꝙ. deerat
recipiebat emptor. ⁊ a possegione discede¬
bat. Hanc computationẽ tñ fieri infra
annũ iubileum nedum in ip̃o: si uenditor
prius uellet reuocare qd̾ uendidit. litt̾a le¬
usq adiubileum: maiori minoriue p̾cio u¬
beat agrum uendi. ne uenditor grauaretur

Expanded text:
rerum, ad pristinos redibant possessores; praeter domos quae erant in urbibus muratis, quas tamen, primo anno venditionis, venditori redimere licebat, exceptis domibus Levitarum, quae in quaecunque essent loco in jubilaeo redibant. Eodem anno requiescebat terra, et debita eodem anno, servi liberi dimittebantur. Nam licet essent contribules, tamen voluit eos Dominus servitii schismate castigare, propter transgressiones legum. Josephus dicit, quia in jubilaeo conveniebat venditor agri et emptor; et reputantes fructus, et expensas in agrum factas, fructibus exuberasse compertis, venditor recipiebat agrum: si vero expensae transcenderunt, hoc quod deerat recipiebat emptor, et a possessione discedebat. Hanc tamen computationem fieri licuit infra annum jubilaeum, nedum in ipso, si venditor prius vellet revocare quod vendidit. Littera Leusque ad jubilaeum, majori minorive pretio jubebat agrum vendi, ne venditor gravaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾it: habeat emptor agrum usq ad iubile¬
um. In ip̃o enĩ uenditio om̃is redibit ad pͥ¬
stinũ possesorẽ. Terram aũt sic uoluit
dñs uendi ab eis sub conditione recipiendi:
qr sua erat. ⁊ ñ ip̃oꝵ. Alienigenas tñ seruos
uoluit eos inꝑpetuũ possidere

Expanded text:
ubilaeum. In ipso enim omnis venditor redibat ad pristinum possessorem. Terram autem sic voluit Dominus vendi ab eis sub conditione recipiendi, quia sua erat, et non ipsorum. Alienigenas tamen servos voluit eos in perpetuum possidere
Abbreviated transcription (Latin):
cong̾gans eos scd̾m iosephũ: ad iordanẽ. in
loco ubi ñc curitas abidal ẽ. locꝰq palmarũ.
Sane recapitulationẽ moysi psequentes.
que supradicta sunt: omittemꝰ. suꝑ addita
dicemꝰ. quedam q̃ uident᷑ ccria: memorabi¬
mꝰ det̾minando. itaq in recapttulando ait mo¬
yses. Dixi uob̾ illo tempore. ñ ualeo solus ur̃a
negotia sustin̾e. date ex uobis uiros sapiente.¬

Expanded text:
congregans eos, secundum Josephum, ad Jordanem, in loco ubi nunc civitas Abidal est, locusque palmarum . Sane recapitulationem Moysi prosequentes, quae supradicta sunt, omittemus; super addita, dicemus quaedam, quae videntur contraria, memorabimus, determinando. Itaque in recapitulando ait Moyses: « Dixi vobis illo tempore: Non valeo solus negotia vestra sustinere, date ex vobis viros sapiente
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi compleuit. Ad pusillanimitatẽ qͦ eoꝵ
confortandam: iterauit moyses de uictoria og
regis basan. qͥ restiterat de stirpe gigantum.
⁊ in arguñttũ magnitudinis eiꝰ monstrabat᷑
lectus ipsius ferreus: in rabath filioꝵ amon.

Expanded text:
itte. » Ad pusillanimitatem quoque eorum confortandam, iteravit Moyses de victoria Og regis Basan , qui restiterit, de stirpe gigantum, et in argumentum magnitudinis ejus, monstratur lectus ferre
Abbreviated transcription (Latin):
fluminis: ⁊ uersa ẽ in san in sangui
guinem.⁊ fuit sangiuis in omni t̾ra nem.¬
egypti. in fliuuis. in ripͣis. ⁊ paludibꝰ. forte
ñ in omnib s in his quȩ manabant deni¬
lo. ⁊ in uasis domoꝵ tam ligneis qm saxeis.
Foderuntq puteos egẏptii ꝑ cireuitum flu¬
minis. ⁊ inuenert sanguinem. fecert̃q si¬
blata ẽ ãqua de terra gessen. quã ñ ꝑcus¬
sit dñs plagis: ꝓpt̾ filios isrł qui habita¬
bant in ea. tñ: iosephꝰ dicit: qr hebreis erat¬
fluiuꝰ potabilis: licet eẽt mutatꝰ. egẏptiis
u̾o: ñ solum colore: s ⁊ sapore amaro cruo
t̃ pferebat. ułi potius uidetur. ꝗd alib
quam in tulo aqua fuerit in egẏpto. ⁊ hȩc
ẽ prima plaga qua ꝑcussit dñs egyptum.
.uII. dieb. de qua dicit iosephus: ꝙ phara¬
o timens ꝑ ea ⁊ hesitans: hebreos abire per¬
misit. cumq malum fuisset releuatũ: sen¬
tentiam permittauit.¬

Expanded text:
fluminis, et versa est in sanguinem; » et ut fuit sanguis in omni terra Aegypti, in fluviis, rivis et paludibus. Forte non in omnibus, sed in his quae manabant de Nilo, et in vasis domorum tam ligneis quam saxeis. « Foderuntque puteos Aegyptii per circuitum fluminis, et invenerunt sanguinem. » Feceruntque sillata sit aqua de terra Gessen, quam non percussit Dominus plagis propter filios Israel, qui habitabant in ea. Tamen Josephus dicit quod Hebraeis fluvius potabilis erat, licet esset mutatus; Aegyptiiis vero non solum colore, sed etiam sapore amaro, cruorem praeferebat. Unde potius videtur, quod alibi quam in Nilo aqua fuerit in Aegypto. Et haec est prima plaga, qua percussit Dominus Aegyptum septem diebus. De qua dicit Josephus quod Pharao timens pro ea, et haesitans, Hebraeos abire permisit. Cumque malum fuisset relevatum, sententiam permutavit.
Abbreviated transcription (Latin):
& oꝑuerunt terram egẏptĩ:. ut dicit iose¬
phꝰ: orte in breui moriebant᷑.⁊ putrescen¬
tib cadau̾b fetor nimis noxiꝰ exalabat
ex aqua. ĩmo quedam qͣi domestice domoᷤ
intrantes. sepe in cibis ⁊ potib ⁊ lectis ĩue¬
niebant᷑. fecerunt aũt ⁊ malefici similiter.
Sunt aũt tria gen̾a ranarũ. unũ fluuiale
ꝙ si ꝓiciatur in os canis: obmutescit. terci¬
uulgo: crassantium. Dixit gͦ pharao ad
eos. Orate dñm ut auferantur rane a no-¬
bis: ⁊ dimittã popłm. ⁊ clamauit moyses
ad dñm. ⁊ mortue sunt. uidensq pharao
qd̾ data esset requies: ñ dimisit eos.
ciniphibus.

Expanded text:
operuerunt terram Aegypti. » Quae ut dicit Josephus, ortae, in brevi moriebantur, et putrescentibus cadaveribus fetor nimis noxius exhalabat ex aqua, imo quaedam quasi domesticae domos intrantes saepe in cibis, et potibus, et lectis inveniebantur. « Fecerunt autem et malefici similiter. » Sunt autem tria genera ranarum, unum fluviale, icitur; quod si projiciatur in os, canis obmutescit; tertivulgo exassantium. Dixit ergo Pharao ad eos: « Orate Dominum, et auferentur ranae a nobis, et dimittam populum. Et clamavit Moyses ad Dominum, et mortuae sunt ranae. Vidensque Pharao quod data esset requies, non dimisit eos. ciniphibus.
Abbreviated transcription (Latin):
singłis annis quadã die estatis: meridiana hora
sol descendit ĩ aqm prtei. ñ quã faciens umbrã.
haurire aqͣm. q̃ dño petñti potũ: qͣi notans eũ:
dix̃: uideos ñ couti samaritanis. cognoscẽs ex fum¬
briis pallii. dũm uideũ eẽ. Translatis .x. tͥbub
rex assirioꝵ misit ꝑsas ⁊ assirios: ad incolendã
sibi t̾ram. qui ob metũ feraꝵ: libros moysi rece¬
ꝑant. ⁊ legitima t̾iȩ. ñ tñ cessabant ab idolatͥa.
tatores. qr t̾ram ft̾m suoꝵ que eos ꝯtingebat:¬

Expanded text:
singulis annis quadam die aestatis meridiana hora sol descendit in aquam putei, nusquam faciens umbram, haurire aquam, quae Domino petenti potum, quasi notans eum, dixit Judaeos non couti Samaritanis, cognoscens ex fimbriis pallii Dominum Judaeum esse. Translatis decem tribubus, rex Assyriorum misit Persas et Assyrios ad incolendam sibi terram. Qui ob metum ferarum libros Moysi receperant, et legitima terrae, nec tamen cessabant ab idololatritatores
Abbreviated transcription (Latin):
dimissum ꝑ tegłas. pͥmo remittẽs pecc̃a tũ.
eiꝰ. q̃ fuerant cã morbi. qr ꝙ. ob cãm fit: cessante
lectũ suũ. ⁊ surrex̃. ⁊ tulit. ⁊ abiit. Qͥagͥ ostat qd̾¬
ꝓ pect̃is q̃ñq egrotat ho: medicꝰ uisitans egrũ:
pͥmo debr mone̾ eũ ad penitñciã. ⁊ ꝯfessionem.
ne pecc̃o manente tamqͣ ferro inuuln̾e: frustra
antiqũ amiserat. ⁊ dicebat᷑ sebastȩ. s reg̃io nom̃
illd̾ retinuerat. Ueniens aũt¬
uixͣ sichẽ q̃ corrupta sichar di

Expanded text:
demissum per tegulas, primo remittens peccata ejus , quae fuerant causa morbi, quia quod ob causam fit, cessante lectum suum. Et surrexit, et tulit, et abiit. Quia ergo constat, q peccatis quandoque aegrotat homo, medicus visitans aegrum, primo debet eum monere ad poenitentiam, et confessionem, ne peccato manente, tanquam ferro in vulnere, frustra antiquum amiserat, et dicebatur Sebaste, sed regio nomen illud retinuerat. Veniens autuxta Sichem, quae corrupte Sichar di
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stionis q̃ int̾ ip̃os ⁊ udeos u̾sabat᷑. dicebãt.ił.
Samaritani u̾o: montẽ garizĩ. in qͦ antiqͥ pa
u̾e sunt u ꝓeceriis. Cui mulier. scio: q messiadᷤ
uenit .i. in proximo ẽ utueniat. Forte ⁊ samari¬
tani signa dñici aduentꝰ notau̾ant. messias he
unge. Lingͣ enĩ punica⁊ sira: affines sunt hebitȩ.
Dicit ei ih̃c. Egosum: qͥ loqͦr tec̃. Reliqͥt muli¬
er idriã ⁊ abilt. ĩ ciuitatẽ monens cuies egͥdi ad¬

Expanded text:
stionis, quae inter ipsos et Judaeos versabatur. Dicebant enim Samaritani vero montem Garizim, in quo antiqui patest pro aeternis. Cui mulier: « Scio quod Messias venit, » id est in proximo est ut veniat. Forte et Samaritani signa adventus Domini notaverant. Messias Hebunge. Lingua enim Punica et Syra, affines sunt Hebraeae. Dicit ei Jesus: « Ego sum, qui loquor tecum. » Reliquit mulier hydriam, et abiit in civitatem, monens c
Abbreviated transcription (Latin):
ma. In medio uero positum tradidit. qr ħo
ẽ quasi medius. int̾ creatorem suꝑ se positũ
⁊ sensibilia sub se posita. discretam uͦ illius
hominis fuisse creationem a c̾ationib ho¬
minũ reliquoꝵ: dixit. ꝑ illa duo addita.
uitȩ: & scĩȩ boni ⁊ mali. Sicut enimĩ samia
mobiuũ. sicut h̃o: modo in primis etatib
qͣi in tm̃ uiuit. ñ utens uirib ad intelligen¬
tiam datis. s cum uen̾it ad annos discretio¬
nis: tunc discernit inter bonum ⁊ malum.
s ñ ita fcm̃ est in adam. inmo: cum uita da¬
homo corporeus. subditus deo: p̾positus
uł fons egrediebatur ad irrigandum
nistrare humorem. d̾r .n. t̾ra circum᷑ iacẽs
unꝰ dictus est phison. qͥ⁊ a gangaro rege
dorum. cat̾ua qr .x. flumina recipit. uł mu¬
cͣali tͣbidus. in qͣntitate. alibi pariuis: alibi thf¬
fusus. in sensu alibi frigidus. alibi calidꝰ.
hic circuit t̾ram eiulath .i. indiam. ⁊ trahit
aureas arenas. alius gion dictus est.qui ⁊¬

Expanded text:
malum. In medio vero positum tradidit, quia homo est quasi medius inter Creatorem super se positum, et sensibilia sub se posita. Discretam vero illius hominis fuisse creationem a creationibus hominum reliquorum dixit per illa duo addita, vitae, et scientiae boni et mali. Sicut enim in Samia mo bivium, sic homo modo in primis aetatibus quasi tantum vivit, non utens viribus ad intelligentiam datis. Sed cum venerit ad annos discretionis, tunc discernit inter bonum et malum, Sed non ita factum est in Adam, imo cum vita dahomo corporeus, subditus Deo, praepositus us egrediebatur ad irrigandum nistrare humorem. Dicitur enim terra circumjacens r flumina. Unus dictus est Phison, qui a Gangaro rege dorum caterva, quia decem flumina recipit, vel immualibi turbidus; in quantitate, quia alibi parvulus, alibi diffusus; in sensu, quia alibi frigidus, alibi calidus: hic circumit terram Hevilath, id est Indiam, et trahit aureas arenas. Alius dictus est
Abbreviated transcription (Latin):
tabeata. uł eccła. Produxitq deus in ꝑadi¬
so: de humo diu̾sa ligna. quib delectaret᷑
num uitȩ. ⁊ lignum scĩe. ⁊ boni ⁊ mali. Dic̃¬
tum est aũt lignũ uitȩ ab effectu q̃ hũit
naturalit̾ ut cõmestum sepiꝰ hoĩem ꝑpe¬
tua soliditate firmaret. ita ut nulla infir
liberetur. Lignum uͦ scĩȩ boni ⁊ nrali dictũ
est ex eo: ꝙ. secĩttum est eius comestionem.
prius enĩ homo nesciebat quid esset malũ
qr ñdum exꝑtus. Bonum dm̃s sanitatẽ.
⁊ infirmiratem. malum uͦ egritudinem:⁊
in becillitatem. quȩ ñdum senserat. cog
rioꝵ cognoscitur reliquũ. s ñ ꝑ exꝑientiã.
ut medicus. dum sanus: nouit morbos. s d̾ũ
egrotat: magis cognoscit. qi nouit.⁊ sentit.
sic̃ de puero delicate nutͥto dicit᷑. qr nescit
quid sit: malũ. immo ñdum nouit : qnͣti
obedientiȩ. ⁊ qͣnͣtum malum in obedientiȩ.
plato ũ putans ħ posse ꝯuenire arborib:
quiuiuit & est sciens bonum ce malũ⁊ dũ¬

Expanded text:
ta beata, vel Ecclesia. Produxitque Deus in paradiso de humo diversa ligna quibus delectareturnum vitae, et lignum scientiae boni et mali. Dictum est autem lignum vitae ab effectu, quem habuit naturaliter, ut comestum saepius perpetua soliditate hominem firmaret, ita ut nulla infirmlaberetur. Lignum vero scientiae boni et mali dictum est ex eo quod secutum est ejus comestionem. Prius enim nesciebat homo quid esset malum, quia nondum expertus. Bonum enim dicimus sanitatem et firmitatem; malum vero aegritudinem et imbecillitatem, quae nondum senserat homo.ariorum cognoscitur reliquum, sed non per experientiam, ut medicus dum sanus est novit morbos, sed cum aegrotat magis cognoscit, quia novit, et sentit, sicut de puero delicate nutrito dicitur, quia nescit quid sit malum, imo nondum novit quantum obedientiae, et quantum malum inobedientiae. Plato non putans hoc posse convenire arboribus,vivit et est sciens bonum et malum,
Abbreviated transcription (Latin):
uelocissimum. ⁊ ideo fluuiꝰ ille a sui ueloci¬
tate: tigridi equi uocatus est. hic uadit cͥe
de qͦ ꝑ quas tͣnsiret regiones: qͣi notum ta¬
cuit moyses qr est in caldea: uñ uenerat
int̾ se ꝯmiscentur. ⁊ it̾m seꝑantur. sepe ⁊̃ ab
Dicitur .i. gantes nasciin locis caucasi mõ¬
tis. nilus: ñ ꝓcul ab adlante. tigris ⁊ eufra¬
tes: ex armenia.

Expanded text:
velocissimum, et ideo fluvius ille a sui velocitate Tigridi equivocatus est. Hic vadit contra de quo per quas transiret regiones, quasi notum, tacuit Moyses, quia est in Chaldaea, unde venerat inter se commiscentur, et iterum separantur, saepe etiam Dicitur etiam Ganges nasci in locis Caucasi montis, Nilus non procul ab Atlante, Tigris et Euphrates ex Armenia.
Abbreviated transcription (Latin):
tifex: imaginẽ tocus orbis suꝑ se prefe¬
rebat. Feminalia enĩ ⁊ linea stricta. quia
bisina crante : teram figurabant. Salteiu̾
qͦtqͦt erant: curũuolutionẽ occeani. tuniea
bula. sonitꝰ tonitruũ. ꝑ malo gͣnata: corusca¬
cȩlũ sidereũ. ꝙ. aurũ colorib int̾cextũ erat:
sigͥcat: qd̾ calor uitał penetrat uniu̾sa. duo
sardonices: solem ⁊ lunã. uł duo hemisꝑia.
Duo decĩ gemme pectorales :xii. signa. in ro¬
ro̾nale. ro̾ne enim: cuncta sunt plena. ⁊ t̾re¬
na herent celestibꝰ. Immo ratio t̾renoꝵ ⁊ tẽ¬
poꝵ: caloris ⁊ frigoris: ⁊ duplex mĩt᷑q tẽꝑi¬

Expanded text:
tifex, imaginem totius orbis super se praeferebat. Feminalia enim, et inea stricta, quia byssana erant, terram figurabant; baltei vero quotquot erant, circumvolutionem Oceani; tunica bula sonitus tonitruorum. Per malagranata coruscacoelum sidereum; quod aureis coloribus intertextum erat, significat quod calor vitalis penetrat universa. Duo sardonices, solem et lunam, vel duo hemispheria; duodecim gemmae pectoralis, duodecim signa in zoellabatur. Ratione enim cuncta sunt plena, et terrena adhaerent coelestibus. imo ratio terrenorum et temporum, caloris et frigoris, et duplex int
Abbreviated transcription (Latin):
anno: uindemia batur dño. omnẽ enĩ fruc¬
tum eiꝰ anni: deferebat homo ad urbemscãm
c̃ scda decima aliarũ frugũ. ut epularetur
ex his coram dño. qͥnto anno: fiebat ħo dñs
uineȩ. ⁊ undemiabat sibi. sexto anno ⁊ dein¬
ceps: erat qͣi om̃ĩb ꝯmunis. scd̾m ꝯsuetudi¬
nem eoꝵ talem. iter agentib licebat intrare
uineas. ⁊ pomeria. ⁊ tamꝗͣ. de ꝓpriis saciari. s
extͣ deportare fas ñ erat: neq undemiantes
de his quȩ ad torcular portabant᷑: gustare
ꝓhibebant: sibi occurrentes. Alia transla¬
tio planaẽ. Quis ẽ homo qui plantauit iu¬
neam: ⁊ denouella eius ñ bibit: ⁊ c̃. ¶d¬

Expanded text:
anno vindemiabatur Domino. Omnem enim frucanno vindemiabatur Domino. Omnem enim fructum ejus anni deferebat homo ad urbem sanctam, cum secunda decima aliarum frugum, ut epularetur ex eis coram Domino. Quinto anno fiebat homo dominus vineae, et vindemiabat sibi. Sexto anno, et deinceps erat quasi omnibus communis, secundum consuetudinem eorum talem. Iter agentibus licebat intrare vineas, et pomeria, et tanquam de propriis satiari, sed extra deportare fas non erat, neque vindemiantes de his, quae ad torcular portabant, gustare prohibebant sibi occurrentes. Alia translatio plana est. Quis est homo qui plantavit vineam, et de novella ejus non bibit, etc?
Abbreviated transcription (Latin):
gressuro ad pugnãi ut primo ab exer¬
bore suo. Deinceps quisq princeps turme
sue loqueret᷑ ⁊ diceret. qui exii
ẽ formidolosus: reuertat᷑.
ne pau̾e
faciat fratres suos ꝑt̾ritꝰ. ⁊ sol¬
⁊ sollici¬
tos ꝓ negocus imꝑfectis q̃ reliquerant: reu̾¬
ti p̾reciꝑet. Specificabat aũt tria negotia:
quib maxime affectus tenetur humanꝰ.
dicens. Quis ẽ homo qui edificaute do¬
mũ nouã: ⁊ ñ dedicauit uł iniciauit eam:
reu̾tat᷑. ne forte moriatur in bello: ⁊ alius
dedicet eã. Quis ẽ homo qͥ despondit uxo¬
rem: ⁊ ñ accepit eam: Reuertatur ne for¬
te moriat᷑: ⁊ alius accipiet eã. Quis ẽ ħo
de qua omnib uesci liceat. Reuertatur.
ne forte moriatur: ⁊ alius eius fungat᷑ officio.
qd̃ sic intelligitur. Si nouella uineȩ plan¬
tantio ante quartum annũ fructum fac̾et:
ĩmundus erat. qr natura pret̾ tempꝰ inde fe¬
cisse uidebatur. nec ex eo pͥmicias deo offerre:
aut quempiam edere: licebat. Quarto uo¬

Expanded text:
gressuro ad pugnandum, ut prius bore suo; deinceps quisque princeps turmae suae loqueretur, et diceret. « Qui ex vobis est formidolosus revertatur, ne pavere faciat fratres suos perterritus, etiam sollicitos pro negotiis imperfectis, quae reliquerant, reverti praeciperet . » Specificabat autem tria negotia, quibus maxime affectus tenetur humanus dicens. « Quis est homo, qui aedificavit domum novam, et non dedicavit, vel initiavit eam? Revertatur, ne forte moriatur in bello, et alius dedicet eam. Quis est homo qui despondit uxorem, et non accepit eam? Revertatur ne forte moriatur, et alius accipiat eam. Quis est homo, de qua omnibus vesci liceat, revertatur ne forte moriatur, et alius fungatur ejus officio? » Quod sic intelligitur: Si novella vineae plantatio ante quartum annum fructum faceret immunda erat, quia natura praeter tempus vim fecisse videbatur, nec ex ea primitias Deo offerre, vel quidpiam edere licebat. Quarto
Abbreviated transcription (Latin):
si u̾o ad
pugnã: si in numero capti¬
lierem quis uide̾t pulcrã.
uirginem: seu iam nuptam: ⁊ uoluerit eã
hr̃e uxorẽ: ñ priꝰ cubile euis ascendet. donec
illa raserit caput. ⁊ ccumcidat ungues. ⁊ lu¬
gubre scema suscipiens: defleat parentes ⁊
amicos quos amisit in bello . xxx.dieb. ut tã¬
dem luctu saciata: ou̾tatur ad epulas nuptia
fui̾t: ⁊ ñ sedebit animo eius: dimittat eam li¬
berã. ñ enim licet ei: aut reuocare eam in ser¬
uitutem: aut uenundare ali. Maleficũ ꝙͣ¬
suspensum in patibulo: eadem die iussit de¬
poni. ⁊ cadauer eadem die sepeliri. qr male¬
dictus erat om̃is pendens in ligno .i. sufficit
ad penã: ꝙ. turpem ⁊ maledictam suscepit mor¬
tem. ne ultra uis pena tenderet᷑. Abominabi¬
le qͦ dixit ap̃ dñm: si aut mulier ueste iuri¬
li. aut uir ueste feminea: uteretuR. De his

Expanded text:
si vero ad pugnam, si in numero captimulierem quis viderit pulchram, virginem seu jam nuptam, et voluerit eam habere uxorem, non prius cubile ejus ascendet, donec illa raserit caput, et circumcidat ungues, et lugubre schema suscipiens defleat parentes, et amicos, quos amisit in bello, triginta diebus, ut tandem luctu satiata, ad epulas nuptialfuerit, et nec sederit animo ejus, dimittat eam liberam. Non enim licet ei, aut revocare eam in servitutem, aut venundare alii. Maleficum qususpensum in patibulo ea die jussit deponi, et cadaver ea die sepelire, quia maledictus erat omnis pendens in ligno, id est sufficit ad poenam quia turpem et maledictam suscepit mortem, ne ultra jus tenderetur poena. Abominabile quoque dixit apud Dominum, si aut mulier veste virili, aut vir veste feminea uteretur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
in solis usitatis cibis: uita hõĩs stabilita ẽ: ap̃ dm̃.
s solo u̾bo pͭ creare noua: ex quib uuat homo.
nec sotulares attͥti erant. ⁊ qd̾ euaserant serpẽ¬
tes: flatu urentes cͥcum stantia. quos forte: su¬
pͣ dixit ignitos. ⁊ scorpiones. ⁊ dipsades. q̃ latine
situle dicunt᷑. qr ꝑimunt hoĩem siti. ⁊ ad eo par¬
ue sunt: ut c̃ calcant᷑ uix uideant᷑. cꝰ uenenũ
añ extinguit ꝙͣ sentiatur. nͨ tristiciã sentit
moriturus. dr aũt situla: ꝑ contͣriũ. uas enĩ
ꝙ. situla dr᷑. aufert sitĩ. hec affert. sic̃ phare¬
tra: q̃ infert mortẽ. feretrũ: qr fert uł aufert
mortuũ. ut ⁊̃ ostend̾et q̃ necessitas incum b̾et
cio fluminis fecundat᷑. ubi ꝑ ortos aq̃ deͬiuant᷑
irrigue. s erat montuosa. ⁊ campestris. de ce¬
lo pluiuã exspectans. ⁊ iõ płimũ ibi colendus
deus: ut daret eis pluuias temꝑib suis. tẽpe

Expanded text:
in solis usitatis cibis vita hominis stabilita est apud Deum, in solis usitatis cibis vita hominis stabilita est apud Deum, sed solo verbo potest creare nova, ex quibus vivat homo. nec solutares attriti erant, et quod evaserant serpentes flatu urentes circumstantia, quos ob hoc forte supradixit ignitos, et scorpiones, et dipsades , quae Latine situlae dicuntvae sunt, ut cum calcantur vix videantur, cujus venenum ante exstinguit, quam sentiatur, nec tristitiam sentit moriturus. Dicitur autem situla per contrarium; vas enim quod situla dicitur. aufert sitim, haec affert. Sicut pharetra quae infert mortem, feretrum, quia fert vel aufert mortuum. Ut etiam ostenderet quae necessitas incumberet cio fluminis fecundatur, ubi per hortos aquae derivantur irriguae, sed erat montuosa et campestris, de coelo pluviam exspectans; et ideo plurimum ibi colendum Deum, ut daret ei pluviam t