comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
archam in salutẽ domꝰ sue. fide qͥ uoca¬
tꝰ ẽ abraham obediuit exire in locum
quẽ accepturꝰ erat. fide sara sterił acce¬
pit uirtutẽ conceptionis. fide ysaac sin¬
głos filioꝵ bñdixit. fide ioseph moriẽs
ossib suis mandauit. fide moyses natꝰ
occultatꝰ ẽ. fide se filiũ filie pharaonis
negauit. fide pascha celebrauit. fide filii
isrł mare rubrũ tnͣsierunt. fide mu¬
ri iericho corruer̃t. E qͥd adhuc dicã:
Deficiet enĩ me dies narrantẽ de scĩs
antiquis. qͥ ꝑ fidem uicer̃t regna. oꝑa¬
ti st̃ iusticiã: ad epti st̃ ꝓmissiones. Qͦ¬
rũ alii obturaũunt ora leonũ. ut dani¬
el: alii extinxert̃ impetũ ignis. ut tres
pueri⁊ conualuer̃t de infirmitate. ut
iob. ezechias: fortes facti st̃ in bello. ut
iosue. uidas machabeꝰ : acceꝑunt muli¬
eres de resurrectõne mortuos suos: ut
ñ suscipientes redẽptionem: sic̃ septem
Alii lapidati sc̃ ut ieremias in egypto
er echiel in babylone. secti st̃ ut ysaias.

Expanded text:
arcam in salutem domus suae. Fide qui vocatus est Abraham obedivit exire in locum quem accepturus erat. Fide Sara sterilis accepit virtutem conceptionis. Fide Isaac singulos filiorum benedixit. Fide Joseph moriens ooccultatus est. Fide se filium filiae Pharaonis negavit. Fide Pascha celebravit. Fide filii Israel mare Rubrum transierunt. Fide muri Jericho corruerunt. Et quid adhuc dicam? Deficiet enim meridies narrantem de sanctis antiquis, qui per fidem vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti sunt repromissiones. Quorum alii obturaverunt ora leonum ut Daniel. Alii exstinxerunt impetum ignis ut tres pueri; convaluerunt de infirmitate, ut Job, Ezechias; fortes facti sunt in bello, ut Josue, Judas Machabaeus; acceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos, ut non suscipientes redempcionem sicut 7 alii lapidati sunt ut Yeremias in Egipto, Ezeichiel in Babilone, alii secti sunt ut Y
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i mare istud salubrit̃ tnͣseamꝰ.
maris stellã i beatã mariam sepissime
salutemꝰ: ⁊ salutantes inuocemꝰ. dicentes.
Aue maris stella. More qͦq nautaꝵ fun¬
damꝰ semꝑ p̃ces ad beatã mariã: ⁊ ad
egregiꝰ ũsificator testat᷑ ẽ dicens. Seuit
mare. fremũt uenti. fluctꝰ surgunt tͦ¬
bulenti. nauis cͣrit. s crͣenti. tot occur¬
runt obiua. Hic syrene uoluptatis. dͣto.
canes cũ piratis. mortẽ pene desꝑatis.
hec intentant oĩa. Post abyssos nc̃ ad
celũ furens unda fert phaselũ. nutat
malus. fluit uelũ: naute cessat oꝑa. Cõ¬
tabescit in his mał. hõ nr̃ animał tu
nos mat̃ spiritał ꝑeuntes lib̾a. Iħusa¬
cri uentͥs fructꝰ. nob̃ int̾ mundi fluctꝰ

Expanded text:
rissimi, mare istud salubriter transeamus, maris stellam, id est beatam Mariam saepissime salutemus, et salutantes invocemus dicentes: Ave, maris Stella. More quoque nautarum, fundamus semper preces ad beatam Mariam, et ad egregius versificator testatus est, dicens Saevit mare, fremunt venti Fluctus surgunt turbulenti, Navis currit, sed currenti Tot occurrunt obvia. Hinc syrenae voluptatis Draco, canes, cum piratis Mortem pene desperatis, Haec intentant omnia. Post abyssos, nunc ad coelum Furens unda fert phaselum, Nutat malus, fluit velum, Nautae cessat opera. Contabescit in his malis Homo noster animalis; Tu nos mater spiritalis, Pereuntes libera. Jesu, sacri ventris fructus Nobis inter mundi fl
Abbreviated transcription (Latin):
pparare. Debemꝰ qͦq more nautaꝵ ce¬
leuma cantare. ꝑ diuine laudis modu¬
lationẽ: sic̃ psalmista ait. Bñdicã dñm
in om̃i temꝑe: sẽꝑ laus eiꝰ in ore meo.
Post hec omĩa necessariꝰ ẽ nob̾ uentꝰ. qͥ
significat sp̃c scĩ aspirationẽ: ut ꝑ ip̃ã
dirigam᷑ ad portũ qͥetis. ad medi. cũ

Expanded text:
parare. Debemus quoque, more nautarum, celeusma cantare per divinae laudis modulationem, sicut Psalmista ait: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Post haec omnia necessarius est nobis ventus, qui significat Spiritus sancti aspirationem, ut per ipsam dirigamur ad
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sc̃a eccłia murũ ꝑ mimimen ur¬
tutũ: turres ꝑ illos qͥ st̃ in contẽplatio¬
ne sublimes: diu̾sa edificia ꝑ diũsa bñ
iuuentiũ m̃ita÷ portas diũsas: ꝑ diu̾saᷤ
grẽ celestis opationes. Portam gͦgis ꝑ
innocentiã. portam pisciũ ꝑ peniam.
portam uet̾em ꝑ caritatẽ. portã uallis
ꝑ humilitatẽ: portam steraoris ꝑ excom

Expanded text:
itaque sancta Ecclesia murum per munimen viritaque sancta Ecclesia murum per munimen virtutum, turres per illos qui sunt in contemplatione sublimes, diversa aedificia per diversa bene viventium merita, portas diversas per diversas gratiae coelestis operationes, portam gregis per innocentiam, portam piscium per poenitentiam, portam veterem per charitatem, portam vallis per humilitat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iu. quẽ misit ꝑat̃ ad salutẽ gefus
humaui. O qmͣ bonus fons. fonsiste s¬
pientie ũbum d̾̃i in excelsis. cuiꝰ riuio
potantꝰ sitibundi saciantꝰ famelici. re¬
uocant᷑ abiecti. sanant᷑ egroti. reconali
bane portam st̃: st̃ infideles. Qui mt ft̾
st᷑ fideles. Infideles menbͣ diaboli: fidee̾
m̃bra xp̃i. Menbͣ diaboli diabolo iinra.
cũ diabolo dãnanda. Unita ꝑ culpam
nificat cõpundionẽ. Qui hanc ingredi¬
untꝰ: in hac abluunt᷑. Extͣ hanc sordi¬
di. intͣ mundi. extͣ nigri. intͣ candidi
extͣ hedi: intͣ agni. Porta equoꝵ: sigui¬
ficat uicioꝵ refrenationẽ. Qui ꝑ hanc
ingrediunt᷑. cohibent freno temꝑantie
impetũ ire ⁊ hiatũ auaricie. uoracitatẽ
gule: fluxũ luxurie. Porta uidiciał:
significat discretionẽ. ꝑ hanc qͥ ingre
dum ⁊ inmundũ. uerũ ⁊ falsum. bo¬
nũ ⁊ malũ usticiã ⁊ culpã. ueritatem
⁊ m̃dacium: honestũ. ⁊ in honestũ ht̃

Expanded text:
Christum, quem misit Pater ad salutem generis Christum, quem misit Pater ad salutem generis humani. O quam bonus fons! Fons iste sapientiae Verbum Dei in excelsis, cujus rivulo potantur sitibundi, satiantur famelici, revocantur abjecti, sanantur aegroti, reconcilianc portam sunt, sunt infideles; qui intra sunt, sunt fideles. Infideles membra diaboli, fideles membra Christi. Membra diaboli diabolo unita, cum diabolo damnanda: unita per culpanificat compunctionem. Qui hanc ingrediuntur, in hac abluuntur. Extra hanc sordidi, intra hanc mundi; extra nigri, intra candidi; extra haedi, intra agni. Porta equorum significat vitiorum refrenationem. Qui per hanc ingrediuntur, cohibent freno temperantiae impetum irae, hiatum avaritiae, voracitatem gulae, fluxum luxuriae. Porta judicialis significatdum et immundum, verum et falsum, bonum et malum, justitiam et culpam, veritatem et mendacium, honestum et inhonestum. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
it ab iuitio. ꝑ hanc portã intͣnt: qͥ se
de amore scli tnͣfferunt ad amorẽ dei.
ꝑ hanc untͣuit beata maria magiłale¬
ne.q̃ post tot ⁊ tanta carnis scandala
facta ẽ ex lebete phiala: de uase cõtu¬
melie in uas tnͣslata głie. Porta uallis
q̃ erat contͣ uallẽ iosaphat: significat
humilitatẽ. ꝑ hanc intͣnt illi: qͥ de su¬
ꝑbia diaboli redeunt ad humilitatẽ
xp̃i. foris sublimes: intꝰ humiles. foris
riori parte ciuitatis.ꝑ qmͣ pͣgationes eli¬
minabant᷑: significat excõmunicatio¬
nẽ. ꝑ hanc ñ inducunt᷑ s eiciunt᷑ ꝓpha¬
ni: qui st̃ stercora ꝑ culpam. ⁊ ꝓiciunt᷑¬
tͦ ũbo diuino. Non enĩ decet ut acrubet
hedus cũ agno. peccator cũ usto. inmir¬
ndꝰ cũ mundo. adult̾ cũ casto: ne forte
uistꝰ ꝓuocatꝰ exemplo peccatoris: exteu¬
dat ad iniqͥtatẽ manꝰ suas. Porta fon¬
tis dicta ẽ: q eiat cont᷑ fontẽ syloe.
Syloe int̾pretatꝰ missus: ⁊ significat

Expanded text:
is ab initio . Per hanc portam intrant, qui se de amore saeculi transferunt ad amorem Dei. Per hanc intravit beata Maria Magdalene, quae post tot et tanta carnis scandala facta est ex lebete phiala, de vase contumeliae in vas translata gloriae. Porta vallis, quae erat contra vallem Josaphat, significat humilitatem. Per hanc intrant illi, qui de superbia diaboli redeunt ad humilitatem Christi. Foris sublimes, intus humiles. Foris riori parte civitatis, per quam purgationes eliminabantur, significat excommunicationem. Per hanc non inducuntur, sed ejiciuntur profani, qui sunt stercora per culpam et projiciuntverbo divino. Non enim decet ut accubet haedus cum agno, peccator cum justo, immundus cum mundo, adulter cum Christo, ne forte justus, provocatus exemplo peccatoris, extendat ad iniquitatem manus suas. Porta fontis dicta est, quia erat contra fontem Siloe. Siloe interpretatur missus, et significat
Abbreviated transcription (Latin):
circa una subsistit. uita uͦ continentiũ
ꝑ uirtutũ exercitationẽ. ⁊ bonoꝵ oꝑũ
exhibitionẽ: ad altiora se se subrigit.
uita uͦ uirginũ ꝑ cordis puritatẽ. ⁊
carns integritate: ad celestia se extol¬
lit. hc̃ edificia lapidea: ht̃ eburnea.
Lapidea ꝑ illos qui st̃ in ficde firmi: ebͦ¬
nea ꝑ illos qui st̃ in castitate nitidi. Lapis
nãq ꝑ firmitatẽ. significat fidẽ: ebur uͦ
ꝑ nat᷑e frigiditatẽ. significat castitatem.
Ht̃ partes diu̾sas ꝑ qͣs diũse nationis
⁊ conũsationis homines a se dudũ remo¬
tos inducit: ⁊ ciues suos ⁊ domesticos facit.
ht̃ portas. portã gregis. portã piscrũ por
tam uet̾em. portã uallis portã st̾er coris.

Expanded text:
circa ima subsistit. Vita vero continentium per virtutum exercitationem, et bonorum operum exhibitionem ad altiora se subrigit. Vita vero virginum per cordis puritatem, et carnis integritatem ad coelestia se extollit. Habet aedificia lapidea, habet eburnea. Lapidea habet per illos qui sunt in fide firmi, eburnea per illos qui sunt castitate nitidi. Lapis namque per firmitatem significat fidem. Ebur vero per naturae frigiditatem significat castitatem. Habet portas diversas, per quas diversae nationis et conversationis homines a se dudum remotos inducit, et cives suos et domesticos facit. Habet portas, pota Vetus, porta Vallis, porta Sterquilinii,
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. iusticia. tẽꝑantia. Iste corde .i. iitu¬
tes. ꝑ exercitationẽ debent semꝑ extendi:
ut ꝑ eam nr̃e spei malus possit firmau
Nullũ enĩ malus spei potest hr̃e firma¬
mentũ: si exercitationẽ cõtingat decẽ uͥ¬
tutũ. Secuntꝰ remi qͥ de uaui emittunt᷑¬

Expanded text:
do, justitia, temperantia. Istae chordae, id est virtutes per exercitationem debent semper extendi ut per eam nostrae spei malus possit firmari. Nullum enim malus spei potest habere firmamentum, si exercitationem contingat deesse virtutum. Sequuntur remi, qui de navi emittuntu
Abbreviated transcription (Latin):
oriunt᷑ ꝑ natiuitatẽ: fluunt ꝑ mottali¬
tatẽ: ꝑeffluunt ꝑ mortẽ. Debemꝰ autem
hr̃e retos istos ñ solũ a dextͥs. ut bona
faciamꝰ his qͥ nob̾ bñ faciunt: s etiã a
sinistris. ut bñ faciartꝰ. his qͥ nob̾ male¬
faciunt: sic̃ scͥptum ẽ. Bñfacite his qͥ noᷤ
odunt ⁊ ⁊ si esurierit inunicꝰ tuus ciba
illũ: si sitit. potũ da illi. Gub̃naculũ qͦ
nauis dirigit᷑. significat discretionẽ que
ad ima demittit᷑. ꝑ quam nr̃a nauns sta¬
hilitꝰ ne forte flante uento diabolicaꝵ sug¬
gestionũ ⁊ turbante mare nr̃aꝵ cogita¬

Expanded text:
ivitatem, fluunt per mortalitatem, et effluunt per mortem. Debemus autem habere remos istos non solum a dextris, ut bona faciamus his qui nobis bene faciunt tantum, sed etiam a sinistris, ut benefaciamus et his qui nobis malefaciunt, sicut scriptum est: Benefacite his qui vos oderunt ; et: Si esurierillum. Si sitit, potum da illi . Gubernaculum quo navis dirigitur, significat discretionem, quae ad ima demittitur, per quam navis nostra stabilitur, ne forte, flante vento, diabolicarum suggestionum, et turbante mare, cogita
Abbreviated transcription (Latin):
uelũ. ⁊ duo ligna int que uelũ extendi¬
tꝰ suꝑiꝰ ⁊ inferiꝰ. cherucũ. quẽ gallum
uentũ obseruantẽ. uocare possumꝰ. De¬
bemꝰ hr̃e cordas. remos. gub̃naculũ. an¬
choram: escam nob̾ necessariã. Rete eti¬
am habeamꝰ: ut aliquẽ piscẽ extͣhere
ualeamꝰ. Nidete quid ista significent.
Nauis significat fidẽ. q̃ in abrahã qui
fuit pͥma credendi uia. qͣsi in uno lig¬
lacob satis arta fuit. C epit autẽ post¬
modũ dilatari nauis ista: scd̃m ꝓpagi¬
nẽ decẽ tribuũ. Num̃us enĩ crecdenti¬
ũ quͣto magis creuit: tanto magis na¬
uẽ fid̾i dilatauit. Deinde qͦq post tnͣ¬
sitũ maris rubri. suscipientib filiis
isrł legem d̾i. ⁊ ip̃is in t̾ra ꝓmissionis
post modũ multiplicatis: ampliꝰ dila
nitudo gentiũ intͣre cepit. multũ na
ueni dilatauit. istã. In temꝑe aũ an¬
tixp̃i refrigescente caritate multoꝵ
falsis fidelib exclusis. rursus in artũ
mus uistꝰ. in puppi eiꝰ erit lignũ ultimũ.

Expanded text:
extenditur, superius et inferius cherucum quem gallum ventum observantem vocare possumus. Debemus habere chordas, remos, gubernaculum, anchoram, escam nobis necessariam. Rete etiam habeamus, ut aliquem piscem extrahere valeamus. Videte quid ista significent. Navis significat fidem, quae in Abraham, qui fuit prima credendi via, quasi in uno ligJacob satis aucta fuit. Coepit autem postmodum dilatari navis ista secundum propagationem decem tribuum. Numerus credentium quanto magis crevit, tanto magis navem fidei dilatavit. Deinde post transitum maris Rubri suscipientibus filiis Israel legem Dei, et in ipsis in terra promissionis postmodum multiplicatis amplius est dilatnitudo gentium intrare coepit, multum navem istam dilatavit. In tempore autem Antichristi, refrigescente charitate multorum, falsis fidelibus exclusis, rursus in altum mus justus in puppi ejus erit ultimum lignum.
Abbreviated transcription (Latin):
si possit lib̾um cursũ. Escam hr̃e debe¬
mꝰ ꝑ scͥpturaꝵ lectionẽ. Istam escã ñ ap¬
petunt mali: sic̃ scͥptum ẽ. Omnẽ escã
abhominata ẽ anima eoꝵ: ⁊ appropinqͣ¬
ũunt usq ad portas mortis. Ista bonis tri¬
bint᷑. sic̃ scͥptum ẽ. Misit ũbum suũ ⁊ sana¬
uit eos ⁊ eripuit eos de int̃itionib eoꝵ.
Rete significat p̃dicationẽ. Istud rete de

Expanded text:
non possit liberum cursum. Escam habere debemus per Scripturarum lectionem. Istam escam non appetunt mali, sicut scriptum est: Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas mortis . Ista bonis tribuitur, sicut scriptum est: Misit verbum suum, et sanavit eos, et eripuit eos de interitionibus eorum . Rete si
Abbreviated transcription (Latin):
ueri: qr ꝑ eam debet in bona actione
exerceri. Sic etiã fit in naui mat̃iali
qr lignũ suꝑiꝰ ñ mouet᷑. ⁊ lignũ inters
mouet᷑. Galliculus significat ciscretio¬
nẽ spũum. Ad hoc enĩ galliculꝰ uł ilui
aliqͥd uice eiꝰ malo suꝑponit᷑: ut eo quis
uentꝰ. uł unde spiret. disc̃nat᷑. De hoc

Expanded text:
uia per eam debet in bona actione exerceri. Sic etiam fit in navi materiali, quia lignum superius non movetur, et lignum inferius movetur. Galliculus significat discretionem spirituum. Ad hoc enim galliculus, vel aliud aliquid vice ejus malo superponitur, ut eo quis ventus vel unde spiret discernatur. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã ꝑ culpã foris. ꝑiusticiã intꝰ foriꝰ
lupi: untꝰ oues. Lupi ꝑ rapacitatẽ: oues
ꝑ simplicitatẽ. O qmͣ bona porta: in qͣta¬
lia facit dext̃a excelsi. Porta pisciũ uoca
inferebant᷑. Dorta ista significat pemi¬
tentiã. q̃ qͣsi unam colũnam ht̃. hinc ꝑ cõ¬
punctionẽ cordis: aliam inde ꝑ confessio¬
nẽ oris: tectũ uͦ desuꝑ. ꝑ satisfactionẽ oꝑis.
D istam inuehunt᷑ inqͥetudine scłi pre¬
sentis agitati. salo amaricati. fecore cor¬
rupti. undositate elati. sqͣmis uet̾is ho¬
minis his ꝑicli. ceno carnał delectatõnis
polluti. a luce u̾itatis alieni. reti beati
pecri. uł eiꝰ uicem agentium de fluctib

Expanded text:
 culpam foris, per justitiam intus. Foris lupi, intus oves. Lupi per rapacitatem, oves per simplicitatem. O quam bona porta, in qua talia fecit dextera Excelsi! Porta piscium vocabinferebantur. Porta ista significat poenitentiam, quae quasi unam columnam habet hinc per compunctionem cordis, alteram inde per confessionem oris; tectum vero desuper satisfactionem operis. Per istam vero invehuntur inquietudine saeculi praesentis agitati, sale scilicet amaricati, fetore corrupti, undositate elati, squammis veteris hominis hispidi, coeno carnalis delectationis polluti, a luce veri Solis alieni, rete beati Petri vel ejus vicem agentium de fluctibus
Abbreviated transcription (Latin):
affectib elongata uiciniꝰ inheret. Habet
⁊ tectũ ꝑ bonã actionẽ: ꝑ qmͣ indigen¬
tib tẽꝑalia ꝓ et̃nis ãministrat. Habet
longitudinẽ ꝑ fidem. ꝑ qmͣ crincta q̃
d̾s ꝑ se. ꝑ angłos. ꝑ homines fecit ab
initio. uł facturꝰ ẽ usq infinẽ: uera ẽẽ
credit. Habet altitudinẽ ꝑ spẽ: ꝑ qmͣ
erigit᷑ a t̾renis ad celestia. a tnͣsituris
ad et̃na. a nisibilib ad initisibilia. a¬

Expanded text:
elongata vicinius inhaeret. Habet etiam tectum per bonam actionem, per quam indigentibus temporalia pro aeternis administrat. Habet longitudinem per fidem per quam cuncta quae Deus per se, per angelos, per homines fecit ab initio, vel facturus est usque in finem, vera esse credit. Habet altitudinem per spem, per quam erigitur a terrenis ad coelestia, a transitoriis ad aeterna, a visibilib
Abbreviated transcription (Latin):
culũ d̾i fiat: ut in ip̃o dignetꝰ ds habi¬
tare. Magnꝰ ẽ enĩ honor. magna dig¬
ritas. magna gła: dm̃ in se hr̃e habi¬
tatorẽ. ꝓuidendũ itaq nob̾ sũmoꝑe ẽ.
ut tales simꝰ intꝰ ⁊ foris. intꝰ ꝑ fidẽ. foriꝰ
ꝑ bonã oꝑationẽ: ut dñs maiestatis ad
mansionẽ. S qi tales sine eiꝰ gr̃a eẽ non
riã in prĩa᷑ grãm in mundo. głam
in celo: grãm in p̃senti. głam in fut᷑o.
cudine: grãm inm̃ito. głam in m̃iti
sca ⁊ cuutas scĩ scã eccłia ẽ: q̃ sic̃ ciuitas
elificat᷑. ⁊ ecdificata diũsis ornam̃tis ad¬
ornat᷑ Habet hec ciuitas sc̃a .i. scã eccłia.
lapides suos. murũ suũ turres suas.
edificia sua: portas suas. Ht̃ lapides. scił
sideles: qui sic̃ ꝑ cem̃tum lapis uingit᷑
lapidi: sic ꝑ caritatẽ uingunt᷑ sibi. Hc̃
murũ ꝑ mumimen uirtutũ: quib ip̃a

Expanded text:
 ut in ipso dignetur Deus habitare. Magnus est enim honor, ritas, magna gloria Deum in se habere habitatorem. Providendum itaque nobis summopere est, ut tales simus intus et foris, intus per fidem, foris per bonam operationem, ut Dominus majestatis ad mansionem. Sed quia tales sine ejus gratia esse non riam in patria; graciam in mundo, gloriam in celo; graciam in presenti, gloriam in futuro; tudine; graciam in merito, gloriam in merito itas aedificatur, et aedificata diversis ornamentis ornatur. Habet haec civitas sancta, id est Ecclesia, lapides suos, murum suum, turres suas, aedificia sua, portas suas. Habet lapides, scilicet fideles, qui sicut per caementum lapis jungitur lapidi, sic per charitatem junguntur sibi. Habet murum per munimen virtutum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Tab̾naculũ dm̃ scd̾m sensũ tro¬
pologicũ ẽ anima. Habet autẽ ip̃a aĩa.
q̃ tabnaculũ dm̃i dicitꝰ lapides suos. ce¬
mentũ suũ. ⁊ cet̾̃a q̃ ad constructionẽ
eccłie ꝑtinent: sic̃ ea in p̃cedenti ser mo¬
ne disposumꝰ. Lapides istiꝰ tab̾naculi
st̃ singłe uͥtutes: ꝑ exercitationẽ bene
polite. ⁊ ꝑ mimobilitatẽ contͣ uicia sta

Expanded text:
Tabernaculum Domini secundum sensum tropologicum est anima. Habet autem ipsa anima, quae tabernaculum Domini dicitur, lapides suos, caementum suum, et caetera, quae ad constructionem Ecclesiae pertinent, sicut ea in praecedenti sermone disposuimus. Lapides istius tabernaculi sunt singulae virtutes per exercitationem bene politae, et per immobilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
nignitatẽ. Pat̃ ꝑ potentiã incutit timo¬
rem. filiꝰ ꝑ sapĩam consert cognitionẽ :
nẽ. Dat᷑ dicit. Ego feci celũ ⁊ t̃ram.
mare. ⁊ om̃a q̃ in eis st̃. Ego angłis
peccantib ñ peꝑci. Ego adam de para¬
dẏso ꝓieti. ego scłm pͥmor diale c̃ailunio
ꝑdidi. ego sodomã ⁊ gomorrã subũti.
ego pharaonẽ cũ exercitu suo subm̃si.
ego popłm ispłiticũ peccantẽ ꝑuniuii: mͥ
aꝑi ne sic faciam tͥ. filiꝰ dicit. Ego sũ sa¬
pientia d̾i. q̃ ex ore altissimi ꝓdiui. ego
attingo a fine ad finẽ fortit᷑. ego su̾se¬
mo dei uuius ⁊ efficax. ⁊ penetbilo
⁊ filio ꝓcedo. amor utriꝰq. lapsoꝵ sus¬
leuator. dolentiũ consolator mͥ aꝑr: si uns
spũali gaudio lecificari. Isti tñ tres se
Intꝰ ab inqͥnam̃to sp̃s: foris ab inqͥna¬
lapides ꝑ uͥtutes. cem̃tum ꝑ caritats.
fundam̃tum ꝑ xp̃m. parieces ꝑ contẽ

Expanded text:
nignitatem. Pater per potentiam incutit timorem, Filius per sapientiam confert cognitionem, Snem. Pater dicit: Ego feci coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt. Ego angelis peccantibus non peperci. Ego Adam de paradiso projeci. Ego primordiale genus diluvio perdidi. Ego Sodomam et Gomorrham subverti. Ego Pharaonem cum exercitu suo submersi. Ego populum Israeliticum peccantem punivi: Mihi aperi ne sic faciam tibi. Filius dicit: Ego sum sapientia Dei, qui ex ore Altissimi prodivi. Ego attingo a fine usque ad finem fortiter. Ego sum sermo Dei vivus, et efficax, et penetrabilior et Filio procedo, amor utriusque, lapsorum sublevator, dolentium consolator: mihi aperi, si vis spirituali gaudio laetificari. Isti tamen tres sIntus ab inquinamento spiritus, foris ab inquinalapides per virtutes, caementum per charitatem, fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
biliꝰ. aut excellentiꝰ. Habet choꝵ: ꝑ hoc
qd̵ facta ẽ ad similitudinẽ d̾i. Sic̃ nãq
in eccłia post sat᷑rium chorꝰ primꝰ inue¬
nitꝰ sio in anima post diuinã imaginẽ
diuina similitudo sublimior intelligit᷑.
Habet nauẽ suam ꝑ sensualitatẽ: sicut
enĩ in naui eccł̃ie cõsistunt cõuigati. sic
in sensualitate continent᷑ qͥnq sensus
corꝑis nr̃i. Qui bñ dicunt᷑ cõiugati:
qr in t̾renis reb hñt. ⁊ ꝑ exercitationẽ.
cognitõnis ꝓpagationẽ. ⁊ ꝑ exꝑimen¬
tũ. naturalẽ delectationis uoluptatẽ.
Habet atriũ ꝑ carnẽ: in qͣ st̃ qͣsi cada¬
uera mortuoꝵ. originales fontes uicioꝵ.
Habet altare cor suũ: de quo scͥptum
ẽ. Cor contritũ ⁊ humiliatũ d̾c ñ despi¬
cies. Habet uitreas fenestͣt. sensus sp̃u¬
ales: ꝑ qͦs radio ueri solis illustratur.
iustꝰ. ⁊ saluabit᷑. Habet signa ꝑ p̃dica¬
tionẽ: ꝑ qmͣ ad cultũ dei cõuocat elon¬
gatos. Habet int̾iorem dealbaturã ꝑ

Expanded text:
hoc quod facta est ad similitudinem Dei. Sicut namque in Ecclesia post sacrarium chorus primus invenitur, sic in anima post divinam imaginem divina similitudo sublimior intelligitur. Habet navem suam per sensualitatem; sicut enim in navi Ecclesiae consistunt conjugati, sic in sensualitate continentur quinque sensus corporis nostri, qui bene dicuntur conjugati, quia in terrenis rebus habent, et per exercitationem cognitionis propagationem, et per experimentum naturale delectationis voluptatem. Habet atrium per carnem, in qua sunt quasi cadavera mortuorum originales fomites vitiorum. Habet altare cor suum, de quo scriptum est: Cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies . Habet vitreas fenestras sensus spirituales, per quos radio veri Solis illustratur, justus et salvabitur . Habet signa per praedicationem, per quam ad cultum Dei convocat elongatos. Habet interiorem dealbaturam per
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: qͥ circuiuit eccłiam suam pͥmũ
in temꝑe nat᷑alis legis. ãmonendo eã ꝑ
uit: foris eã erudiendo ꝑ doctrinã. intꝰ
scĩficando ꝑ gr̃ãm. In pͥmo circuitu di¬
xit. Carnem cũ sanguine ñ comedetis.
In scd̾o dixit: ñ occidetis. In t̃cio dixit.
Qui irascit᷑ fr̃i suo: reus ẽ udicio. Multi
autẽ estimantꝰ᷑ in hoc sp̃ali edificio ꝑ sci¬
tatem contineri: qͥ longe ab ip̃o ꝑ pͣuita¬
tem st̃ remoti. Extͣ ip̃m st̃ in mundi.
fornicarii. concubinarii. adult̾i. incestu¬
osi. ebͥosi. feñatores. auari. fures. rapaces.
odiosi. honnicide. mendaces. ⁊ qͥ dicunt

Expanded text:
m, qui circuivit Ecclesiam suam, primum in tempore naturalis legis admonendo eam per vit, foris eam erudiendo per doctrinam, intus sanctificando per gratiam. In primo circuitu dixit: Carnem cum sanguine non comedetis . In secundo dixit: Non occidetis . In tertio dixit: Qui irascitur fratri suo, reus est judicio . Multi autem existimantur in hoc spirituali aedificio per sanctitatem contineri, qui longe ab ipso per pravitatem sunt remoti. Extra ipsum sunt immundi, fornicarii, concubinarii, adulteri, incestuosi, ebriosi, feneratores, avari, fures, rapaces, odiosi, homicidae, mendaces, perjuri, et
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃ uurgines qmͣ continentes. ⁊ cõtint¬
tes qmͣ coningati. Sacͣtior ẽ etiam loe
dignior ẽ chorꝰ uirginũ qmͣ orcło con¬
tinentiũ: ⁊ dignior ordo continentiũ
s pleni ft̃ putredine cadaũum. qi t̃
ꝑleni corruptione iicioꝵ. De hoc atͥo
scͥptum ẽ. Aitiũ qd̾ foris ẽ noli mecmi

Expanded text:
tinentes, et continentes quam conjugati. Sacratior est etiam locus dignior est chorus virginum quam ordo continentium, et dignior ordo continentium sed pleni sunt putredine cadaverum, quia sunt pleni corruptione vitiorum. De hoc atrio scriptum est: Atrium, quod foris est, noli meti
Abbreviated transcription (Latin):
gnlari lapide. xp̃o iħu. Parietes sc̃ con¬
templatiui. ip̃i fundam̃to qd̾ suꝑus est
uicini: t̾rena deserentes. celestib adhe¬
rentes. Tectũ in sp̃ali edificio ñ sursũ
eminet. s deorsũ dependet: in hoc ab edi¬
ficio mat̾iali diũsum. ⁊ ab ip̃o. talisdiꝰ¬
positionis dissimili mͦ remotũ. Tectñ st̃
actiui t̾renis actionib ꝓximi: ꝓpt̾ suã

Expanded text:
es sunt contemplativi, Christi fundamento, quod superius est vicini, terrena deserentes, coelestibus adhaerentes. Tectum in hoc spirituali aedificio non sursum eminet, sed deorsum pendet: in hoc ab aedificio materiali diversum, et ab ipso talis dispositionis dissimili modo remotum. Tectum sunt activi, terrenis acti
Abbreviated transcription (Latin):
os. habet cementũ. ht̃ funda¬
mentũ. ht̃ parietes. habet tectũ. ht̃
longitudinẽ. ht̃ lacitudinẽ. ht̃ alcitu¬
ht̃ atrium. ht̃ altare. ht̃ turrim. ht̃
signa sonantia h̃t̃ uitreas fenestͣs ht̃
dealbaturã int̾iorem ⁊ exc̃iorem. habet
cereos duodecĩ: ht̃ pontificẽ dedicantẽ.
Omĩa q̃ dicta sc̃ plena st̃ sacͣmentis:
⁊ spũalia p̃serunt docum̃ta. Singłi
lapides st̃ singłi fideles qͣdri ⁊ firmi.
qͣ dri stabilitate fid̾i: firmi uͥtute pa¬
tiendi. Cementũ ẽ caritas. q̃ singłos co¬
aptat. coniungit. ⁊ unuficat: ⁊ ne ꝑ ali¬
qmͣ discordiam inuicẽ discrepent. uni¬
formit̃ eqͣt. Fundaruentũ sc̃ apłi ⁊ pro

Expanded text:
os; habet caementum, habet fundamentum, habet parietes, habet tectum, habet longitudinem, habet latitudinem, habet altituhabet atrium, habet altare, habet turrim, habet signa sonantia, habet vitreas fenestras, habet dealbaturam interiorem et exteriorem, habet cereos duodecim, habet pontificem dedicantem. Omnia quae dicta sunt, plena sunt sacramentis et spiritualia praeferunt documenta. Singuli lapides sunt singuli fideles, quadri et firmi, quadri stabilitate fidei, firmi virtute patiendi. Caementum est charitas, quae singulos coaptat, conjungit et vivificat; et ne per aliquam discordiam invicem discrepent, uniformiter aequat. Fundamentum sunt pro
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. Moxq germaniamt
⁊ tnͣsdanubiũ gentes multas
in ꝓuintias redegit: ⁊ usq acd indie fines.
post alexandrũ magnũ accessit. Erat ei
domi scĩtas: ⁊ in armis fortitudo. Huiꝰ tẽꝑ
in mare precipitatꝰ: symon filiꝰ cleophe
crucifixꝰ: ignatiꝰ bestus traditꝰ: ⁊ papa ale¬
xand̾. martirio coronatꝰ. Uerũ plinius

Expanded text:
. Moxque Germaniam, et trans Danubium gentes multas in provincias redegit, et usque ad Indiae fines post Alexandrum Magnum accessit. Erat ei domi sanctitas, et in armis fortitudo. Hujus tempin mare praecipitatus est, Simon filius Cleophae crucifixus, Ignatius bestiis traditus et papa Alexander martyrio coro
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ consensit or ias ut tͣłat cuttatẽ assy¬
riis: si intͣ qͥnq dies ñ uen̾it nob̾ ad¬
uitoriũ: Q qui estis uos qui tẽptatis do¬
minũ: Nonẽ iste sermo qui miscd̃iam
ꝓuocet: s potiꝰ irã excitet. ⁊ furorẽ accen¬
dat. Posuistis uos cempꝰ miseratõnis dñi:
⁊ in arbitriũ ur̃m diem cõstrtuistis ei.

Expanded text:
quo consensit Ozias ut tradat civitatem Assyriis si intra quinque dies non venerit vobis adiutorium et qui estis vos qui temptatis Dominum non est iste sprovocet; sed potius iram excitet, et furorem accendat. Posuistis vos tempus miserationis Domini, et in arbitrium vestrum constituistis ei!
Abbreviated transcription (Latin):
iudich .u eccłia respuit: ⁊ contẽnit. Iu¬
dith enĩ que int̃pretatꝰ confitens uł lau¬
dans. eccł̃iam significat. q̃ dm̃ uera fide
confitetꝰ᷑: ⁊ in omnib oꝑib eiꝰ laudare
ñ desint. Q uir eiꝰ manasses. qui mortu¬
us ẽ in dieb messis ordeacee. xp̃c eccłie spo

Expanded text:
Judith, id est Ecclesia respuit , et contemnit. JuJudith, id est Ecclesia respuit , et contemnit. Judith enim, quae interpretatur confitens vel laudans, Ecclesiam significat, quae Deum vera fide confitetur, et in omnibus operibus ejus laudare non desinit. Et vir ejus Manasses fuit: qui mortuus est in diebus mess
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ longe ẽ a dño. Sunt enĩ in sagena
dm̃a etiã mali pisces. usq ad littꝰ futͦi
iudiciiz qͥ p̃sentis uite in cõmota gͣuit̃
ferentes. malunt p̃sentib uti deliciis
qmͣ celestia bona in futuro gͥ reseruari:
qͥ magistͦs suos importunis q̃ rimoniis¬
affligunt. ⁊ sibi ad luxũ scłi assentire
cogunt. Uñ sequit᷑. Q cũ fatigati his
clamorib. ⁊ his fletib lassati essent:
exurgẽs orias infusus lacͥmis dixit.
ł quo animo estote frẽs: ⁊ hos qͥno di¬
es expectemꝰ a dño miscd̾iam. Sic qͥno
sensus corꝑis. quib p̃sens uita ducitꝰ.
qͣs qͥnq dierũ inducias mners doctor
expetit. qͥ corꝑale solatium auditorib
suis indiscrete ꝓmittit ⁊ qͣsi in potesta¬
te sua sit sũmi datoris munificentia:
cis qmͣ accipientis potestate cõsistat. Si
autẽ p̃sentis uite negat᷑ solatiũ. subditoᷤ
deserunt: ut cedentes ꝑ secutorib. corꝑale
deuitent suppliciũ. Hanc conuentionẽ

Expanded text:
eorum longe est a me . » Sunt enim in sagena Domini et boni et mali pisces, usque ad littus futuri judicii, qui praesentis vitae incommoda graviter ferentes, malunt praesentibus uti deliciis, quam coelestia bona sibi in futuro reservari, qui magistros suos importunis qaffligunt, et sibi ad luxum saeculi assentire cogunt. Unde sequitur: Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias, infusus lacrymis, ait: Aequo animo estote, frmino misericordiam. Sic quinque sensus corporis, quibus praesens ducitur vita quasi quinque dierum inducias iners doctor expetit: qui corporale solatium auditoribus suis indiscrete promittit, quasi in potestate sua sit summi datoris munificentia, is, quam in accipientis potestate consistat. Si autem praesentis vitae negatur solatium, subditos deserunt, ut credentes persecutoribus, corporale devitent supplicium. Hanc conventionem,
Abbreviated transcription (Latin):
nant: s ratõne suꝑati. ueritatẽ om̃ino¬
ñ celant. Heretici enĩ bonis mala ꝑmiᷤ¬
cent ÷ qi si semꝑ mala dic̾ent latere ñ
possent: sic̃ qͥ ueneni poculũ porrigit.
Tabrũ calicis melle tangit: ut qd̾ dul¬
ce ẽ pͥmo sentiat᷑: n e qd̃ mortiferũ ẽ

Expanded text:
nant, sed ratione superati veritatem omnino non celant. Haeretici enim bona malis permiscent qui semper falsa si dicerent, latere non possent. Sicut qui veneni potum porrigit, labrum calicis melle tangit, ut quod dulce est, primum tangatur, ne quod mortiferum est
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnqͣgesima postqmͣ celebratũ ẽ pascha
in t̾ra egypti: gr̃a data ẽ die qͥnqͣge¬
sima post resurrectionẽ dm̃. Lex da¬
ta ẽ in monte excelso: gr̃a data ẽ sur¬
sũ in cenaculo. Lex c̾ata ẽ in fulgori¬
b igneis: gr̃a data ẽ in linguis igne¬
is. Lex data ẽ duodecĩ tribub: gr̃a
bulis: gr̃a constat in duob p̃ceptis cari¬
tatis

Expanded text:
quinquagesimo postquam celebratum est pascha in terra Aegypti: gratia data est die quinquagesimo post resurrectionem Domini. Lex data est in monte excelso; gratia nata est sursum in coenaculo. Lex data est in fulgoribus igneis, gratia data est in linguis igneis. Lex data est duodecim tribubus, gratia bulis, gratia constat in duobus praeceptis charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
thematice. Arithietica. musica.
geometria. astͦnomia. Arithinetica:
in unũ redactoꝵ concordia. Geometͥa
ẽ disciplina magnitudinis immobilis.
formarũq descͥptio otemplatiua: ꝑ
quã uniꝰcuiꝰq rei t̃mini declarari so¬
lent. Astͦnomia ẽ disciplina magnitu¬
dinis mobilis: inuestigans spatia. motꝰ.
⁊ reditꝰ celestiũ corꝑũ certis temꝑib.¬

Expanded text:
thematicae: arithmetica, musica, geometria, astronomia. Arithmetica trin unum redactorum concordia. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis, formarumque descriptio contemplativa, per quam uniuscujusque rei termini declarari solent. Astronomia est disciplina magnitudinis mobilis, et investigans spatia, motus, et reditus coelestium corporum certis tem
Abbreviated transcription (Latin):
ad colenda ydola dm̃ deseruit. Sub¬
stantia ẽ om̃e qd̵ unumꝰ : sapimꝰ cogi¬
dit. Uñ scͥptum ẽ. Erat lux u̾a: q̃ illu
minat omnẽ hominẽ uenientẽ in hc̃
mundũ. Huiꝰ gͦ substantie portionẽ
iunor sͥ petiit dari. cũ hõ rationali
suo sensu delectatꝰ ꝑ lib̾um arbitriũ
se regere: ⁊ a dnĩo creatoris q̃ siuit
exire. Homo itaq iste ds. duo filii
duo popłi. maior filiꝰ popłs iudaicꝰ.
minor gentił ppłs. sub̃a nat᷑alia bo¬
na recessio minoris filii error gentł
popłi. regio longinqͣ ydolatria. ñetri¬
cs carnis delectatõnes. dissipatio sub̃e
corruptio nat᷑e. unꝰ cunũ aliqͥs demo¬
taꝵ. ⁊ diũsis errorib polluta dogna
popłi. occursus pris effectꝰ diuine mi¬
seratõnis. anulꝰ fides. stola pͥma in¬
nocentia. calciam̃ta p̃dicatio. uitulus
saginatꝰ xp̃c. occisio uituli passio xp̃i.
epule participatio gr̃e. symphonia
⁊ chorus de reditu filii gr̃aꝵ actio de

Expanded text:
ad colenda idola Deum deseruit. Substantia, est omne quo vivimus, sapimus, coginibus. Unde scriptum est: Ermnem hominem venientem in hunc mundum . Hujus ergo substantiae proportionem sibi minor petit dari, cum homo rationali suo sensu delectatus, et per liberum arbitrium se regere, et a dominio Creatoris quaerit exire. Homo iste itaque, Deus; duo filii, duo populi; major filius, populus Judaicus; minor, gentilis; substantia, naturalia bona; recessio minoris filii, error gentilis populi; regio longinqua, idololatria; meretrices, carnis delectationes; dissipatio substantiae, corruptio naturae; unus civium, aliquis daemotarum, et diversis erroribus polluta dogmatpopuli; occursus patris, effectus divinae miserationis; annulus, fides; stola prima, innocentia; calceamenta, praedicatio; vitulus saginatus, Christus; occisio vituli, passio Christi; epulae, participatio gratiae; symphonia et chorus de reditu filii, gratiarum actio de
Abbreviated transcription (Latin):
do gentiũ intraũt: tẽ om̃ĩs isrł saluuꝰ
fiet. Cotidie qͦq ds filiũ recipit reu̾ten¬
tem dũ q̃mlibet peccatorẽ suscipit pe¬
nitentẽ. ⁊ omĩa supͣ dicta facit. dũ gͣ¬
tiam qͣm in baptismo acceꝑat. ꝑ culpã
ꝑdid̾at: it̃um illi reddit

Expanded text:
do gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus fiet . Quotidie quoque Deus filium recipit revertentem, dum quemlibet peccatorem suscipit poenitentem. Et omnia supradicta facit, dum gratiam, quam in baptismo acceperat et per culpam perdiderat, iterum illi reddit
Abbreviated transcription (Latin):
eis pecumã : postulans ut sibi ista potestas
conced̾etur. S ubis petͥ gr auit̃ confutat᷑.
abcessit. Circa hos deniq dies paulꝰ aplõ
eligit᷑: ⁊ stepħ. s iherosoli mis lapidat᷑
⁊ iacobꝰ alphei pr̃iarcha constituit᷑ Apłi
Matheꝰ echiopiã. Phylippꝰ scitiã. Symon ⁊ iu¬
das ꝑsidem. Bartholomeꝰ inciam iinorẽ
Thomas ineliam maiorẽ. Porro illi qͥ ad fidlẽ
rentissima apd̃ antiochiã eccłia congͦgata.
t̃ puniret: resolutis inurbe roma militie
artib. armenia ꝑ parthos. mesia a clacis.
pannonia a sarmatis. gallia a finitimis
gentib direpte st̃.¬

Expanded text:
eis pecuniam, postulans ut sibi ista potestas concederetur, sed verbis Petri graviter confutatus abscessit. Circa hos denique dies Paulus Apostolus eligitur, et Stephanus Jerosolymis lapidatur, et Jacobus Alphaei patriarcha constituitur. ApoMatthaeus Aethiopiam, Philippus Scythiam, Simon et Judas Persidem, Bartholomaeus Indiam minorem, Thomas Indiam majorem. Porro illi, qui ad fidem rentissima apud Antiochiam Ecclesia congregata, raneos pariter puniret, resolutis in urbe Roma militiae artibus, Armenia a Parthis, Moesia a Dacis, Pannonia a Sarmatis, Gallia a finitimis gentibus direptae s
Abbreviated transcription (Latin):
erat romanis antiquitꝰ. ut ꝓuntiarũ
iudices. si qͥd noui in his qͣs regebant
ꝓuntiis ꝯtigisset: senatui scͥpto nun¬
ris modestia: in penã ꝯtͣdictoris senatꝰ.
Int̾ẽa apłi iherosolimis mathiã ordina¬
uert̃: ac demũ .uii. diacones. quoꝵ ista
nor. Thimon. Parmena. ⁊ Nicholaus an¬
tiochenꝰ. Ab hoc orta ẽ heresis nicholaitaꝵ
ꝑidẽ tempꝰ phylippꝰ descendẽs in samariã
p̃dicauit ibi ũbum d̾i: ⁊ credid̾unt młti.

Expanded text:
erat Romanis antiquitus, ut provinciarum judices, si quid novi in illis quas regebant provinciis contigisset, senatui scripto nunris modestia in poenam contradictoris senatus. Interea apostoli Jerosolymis Matthiam ordinaverunt , ac demum septem diaconos, quorum ista nor, Timon, Parmena, et Nicolaus Antiochenus . Ab hoc orta est haeresis Nicolaitarum. Per idem tempus Philippus descendens in Samariam praedicavit ibi verbum Dei, et cred
Abbreviated transcription (Latin):
landius tyb̾us ad imꝑ¬
annos. Iste tante modestie fuit pͥmũ: ut
dicet boni pastoris ẽẽ. pecꝰ tondere. ñ deglu¬
tire. Apud hũc deniq rex archelaus de
insolentia accusatꝰ. apd̾̃ iuennã gallie
urbẽ exilio relegatꝰ ẽ: ⁊ ad minuencdã re¬
gni iudaici potentiã. qͣtuor fr̃es archelai
tetͣrche st̃ constituti: lisanias. antipat᷑. phy¬
pilatꝰ iudee p̃ses ẽ destinatꝰ. Anno qͦq qͥn¬
todecimo tyb̾ii cesaris. ꝓcurante pontio
pilato iudeã. ⁊ p̃dictis filiis herodis. regi

Expanded text:
laudius Tiberius ad impannos. Iste tantae modestiae fuit primum, ut diceret boni pastoris esse pecus tondere, non deglubere. Apud hunc denique rex Archelaus de insolentia accusatus Viennam Galliae urbem exsilio relegatus est, et ad minuendam regni Judaici potestatem, fratres Archelai tetrarchae sunt constituti, Lysanias, PhiPilatus Judaeae praeses est designatus. Annoque quinto decimo Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo fidẽ nominis eiꝰ obruere atq abs¬
nita u̾itatis luce. qͣsi aurora p̃cedente.
occidit duas uaccas. qͣtuor arietes: ꝑarat
de ip̃is doctores fierent. qͥ postmodũ
nartyres existerent. hii
rt̃. Arietes st̃: tanqmͣ patres ⁊ duces
popłoꝵ. uñ scͥptum ẽ. Afferte dño fi¬
lii d̾i: afferte dño filios arietũ. dt̃ cͣssi:¬

Expanded text:
oque fidem nominis ejus obruere atque absnita veritatis luce, quasi aurora praeeunte Occidit duas vaccas, quatuor arietes, parat de ipsis doctores fierent qui postmodum artyres existerent. Hi, runt. Arietes, sunt tanquam Patres et duces populorum. Unde scriptum est: Afferte Domino filii Dei; afferte D
Abbreviated transcription (Latin):
Mittit tobias ꝓpt̾ gabelũ: ⁊ inuitat eũ
ad nuptias suas. Qui inuitatꝰ uenit.
⁊ ideo fidem citiꝰ susceꝑunt. Tradit
raguel tobie saram. ⁊ dimidiã ꝑtem
om̃is substantie sue. in pueris ⁊ in pu¬
cis. ⁊ in pecunia multa: ⁊ saluũ atq
gaudentẽ remisit eũ ad prẽm suum.
Sic doctores eccłie in fine remittent ꝓp̃m
cũ ip̃a eccłia uirtutũ diuitiis plena. ad
fidem illustrandã. bonoꝵq oꝑum sub¬
stantia ditandã. in uideoꝵ gentẽ: ex qua
d̾i filiꝰ assũpsit carnẽ. Dixit angłs ad

Expanded text:
Mittit Tobias ad Gabelum, et invitat eum ad nuptias suas, qui invitatus venit et ideo fidem citius susceperunt. Tradidit Raguel Tobiae Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae, in pueris, in pucis, in pecunia multa, et salvum atque gaudentem remisit eum ad patrem suum . Sic doctor Ecclesiae in fine remittet Christum cum ipsa Ecclesia virtutum divitiis plena, ad fidem illustrandam bonorum operum substantiam ditandam, in Judaeorum gentem, ex qua Dei Filius assumpsit carnem. Di
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ habitatõne indigna: ⁊ uixta int̃¬
pretationẽ egypti. ꝑfidie sue tenebͥs¬
obscurata. Me rito aũ qͥ a
d̾o deserit᷑. a demonio replet᷑ Angłs
uͦ demonẽ qui tobiã occide uolebat
in deserto ligauit: qr cohibitũ a fide¬
lib qui st̃ m̃bra xp̃i diabolũ. in infi¬
tit᷑. qnͣtum conat᷑. factum ẽ circa pul¬
loꝵ cantũ accersir i iussit raguel ser
ingressi ad eã. Cũq ꝑasset fossant.
reu̾sus raguel ad uxorẽ suã. dixit ei.
Mitte unã ex ancillis tuis. ⁊ uideat si
mortuꝰ ẽ: ut sepeliã eũ añqm illuces¬
cat. Q misit unã ex ancillis siis. Que

Expanded text:
s habitatione indigna, et juxta interpretationem Aegypti perfidiae suae tenebobscurata. Merito autem et qui a Deo deseritur a daemonio repletur. Angelus vero daemonem qui Tobiam occidere volebat, in deserto ligavit, qui cohibitum a fidelibus, qui sunt membra Christi, diabolum in infititur, quantum conatur. Factum est circa cantum pullorum; accersiri fecit Raguel servingressi sunt ad eam. Cumque parassent fossam, reversus Raguel ad uxorem suam, dixit ei: Mitte unam ex ancillis, ut videat, an mortuus est, ut sepeliam eum antequam illucescat. Et misit unam ex anc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c iam uenit. ⁊ mundũ sanguine
suo redemit. Uñ sequitꝰ᷑. uisu recepto
glonficauit dm̃ tobias: cũ uxore sua
latiꝰ ꝓfitenti. conditionẽ suã patefecit:
ostendens qd̾ ipse in pre. ⁊ pat in ip̃o
sit. Angłs redit ad dm̃. tobias rema¬

Expanded text:
Christus jam venit, et mundum sanguine Christus jam venit, et mundum sanguine suo redemit. Unde sequitur quod visu recepto, glorificabant Deum Tobias cum uxore sua.latius proficienti naturam suam patefecit, ostendens quod ipse in Patre, et Pater in ipso sit. Angelus redit ad Dominum; Tobias rema
Abbreviated transcription (Latin):
go ex oculis eiꝰ qͣli menbͣna ous
ggredi. Quã apphendens tobias. tͣxit
ab oculis eiꝰ: statimq uisũ recepit. &
glorificauit dm̃. ip̃e uidelicet ⁊ uxor sua:
Sñdtico te dñe d̃s isrł: qi tu castigasti me
⁊ saluasti me. dic popłs uideoꝵ postqmͣ
amarissimã antiqui hostis maliciã cog¬
nou̾it: amissam recipiet lucẽ. Albugo de¬
signat stulticiã uidaici popłi. sibi placen¬
tis: hñtis ⁊elum d̾i. s ñ scdm scientiã.
De quib dicit᷑. Suã iusticiã uolentes cõ¬
stituere: iusticie cdei ñ st̃ subiecti. Pupilla
sibi sapientes uident᷑. ⁊ dicunt. ñ quid
⁊ nos ceci sumꝰ. in eisueritas ñ ẽ ⁊ qͥ igno¬
huc añ faciem cordis. ut ñ intelligat gͣ¬
tiam xp̃i: habet albuginẽ. qi candidus
⁊ iustꝰ sibi uidet᷑. qͣsi menbranã oui. qr
cecitatẽ sustinet m̃tis. sub spe stul¬
tissima xp̃i adhuc nascituri. uid̾os lib̾a¬
turi. ⁊ imꝑiũ magnũ daturi. Cũ autẽ
uelamen ablatũ fuĩt: agnoscent qr

Expanded text:
go ex oculis ejus quasi membrana ovi egredi: quam apprehendens Tobias traxit ab oculis suis. Statimque visum recepit; et glorificabant Deum, ipse scilicet, et uxor ejus, u castigasti me, et tu salvasti me. Sic populus Judaeorum postquam amarissimam antiqui hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo designat stultitiam Judaici populi sibi placentis, habentis zelum Dei, sed non secundum scientiam. De quibus dicitur: Suam justitiam volentes constituere, jussibi sapientes videntur, et dicunt: Nunquid et nos coeci sumus? in eis veritas non est. Et qui ignohuc ante faciem cordis, ut nec intelligat gratiam Christi; habet albuginem, quia candidus et justus sibi videtur. Quasi membrana ovi, quia caecitatem mentis sustinet, sub spe stultissima Christi adhuc nascituri, Judaeos liberaturi et imperium magnum daturi. Cum autem velamen ablatum fuerit agnoscent quod
Abbreviated transcription (Latin):
bñficia d̾i semꝑ p̃dicare. ⁊ flagella ti¬
suꝑna desid̾ia accendant: factum ẽ aũ¬
suos ⁊ inuenitq eos incolumes in se¬
nectute bona. Hoc cotidie facit xp̃c.
cũ malis relictis ad bonoꝵ corda illu¬
stranda com̃titꝰ᷑: qͦs inuenit in seue¬
ctuce bona. eo qd̵ in bonis oꝑib diu
studuert̃. Alios autẽ p̃terit. qͥ dmi ni¬
uentes nec consilio fc̃ maturi. nec ca¬
nicie bone actionis ueñandi: s pecc̃oꝵ
oñe curui. Uñ ysaias. Puer centũ
aunoꝵ moriet᷑. ⁊ peccõr centũ annoꝵ
maledictꝰ erit: qui scilicet du uiuẽs

Expanded text:
beneficia Dei semper praedicare, et flagella tisuperna desideria accendant coesuos, et invenit eos incolumes in senectute bona . Hoc quotidie facit Christus, cum malis relictis ad bonorum corda illustranda convertitur, qui inveniuntur in senectute bona, quia in bonis operibus diu studuerunt. Alios autem praeterit, qui diu viventes, nec consilio sunt maturi, nec canitie bonae actionis venerandi, sed peccatorum mole incurvi. Unde Isaias: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit , qui scilicet diu vivens
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa medicam̃ta utilia. sibi reposuit:
u̾sa consilia. ad ucilitatẽ legentiũ scribi
fecit. Tobias quicqͥd de pisce sũpsit assa¬
desistit. Dixit tobias ad raguelẽ. Hic ego
hodie ñ manducabo neq bibã. nͥ priꝰ
petitionẽ meã confirmes: ⁊ ꝓmittas
mͥ dare saram filiã tuã. Quo audito

Expanded text:
diversa medicamenta utilia sibi reposuit; diversa medicamenta utilia sibi reposuit; versa consilia ad utilitatem legentium scribi fecit. Tobias quidquid de pisce sumpsit assaendere non desistit. Dixit Tobias ad Raguelem: Hic ego hodie non manducabo, neque bibam, nisi prius petitionem meam confirmes, et promittas mihi dare Sar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃c scĩ Domũ qͦq cornelĩ pͥmo ip̃e
dñs ꝑse impleuit sp̃u scõ: ⁊ sic eũ petrꝰ
aqͣ ꝑfudit. Canes uocant᷑ p̃dicatores
qi di domũ ⁊ eiꝰ substantiã. ⁊ oues sp̃u¬
ales a furibe ⁊ bestialib sꝑiritibꝰ ⁊ he¬
reticis defendũt. ꝑ fectꝰ tobias man¬
in mundũ. mansit uxta detursũ
mortalitatis. Exurit tobias ut laua¬
ret pedes suos: ⁊ xp̃c exiuit a pr̃e ut
a sordib petcatoꝵ ablueret electossu¬
os. Uoluit piscis tobiã deuorare. ⁊
diabolꝰ conatꝰ ẽ ꝑ satellites suos xp̃m
exinguere. Extimuit tobias piscẽ:¬
⁊ xp̃cꝓ infirmitate carnis timinit mor¬
tem: ꝑ suggestionẽ ⁊ cooꝑationẽ diaboli¬
cã a uid̾is sibi immninentẽ. App̃hendit
tobias piscẽ ⁊ tͣxit in siccũ: ⁊ xp̃c sua po¬
centia suꝑ auit diabolũ. ⁊ tenet ligatũ.
T̃obias piscẽ exenterauit: ⁊ xp̃c occustã
nequitiã diaboli cunctis eletis manife¬
stauit. Tobias cor piscis. ⁊ fel ⁊ iecur. ad

Expanded text:
 sancti . Domum quoque Cornelii primo ipse Dominus per se implevit Spiritu sancto, et sic eum Petrus aqua perfudit . Canes vocantur praedicatores, quia Dei Domum, et ejus substantiam, et oves spirituales a furibus bestialibus spiritibus, et haereticis defendunt. Profectus est Tobias, et manin mundum, mansit juxta fluvium mortalitatis. Exivit Tobias, ut lavaret pedes suos: et Christus exivit a Patre, ut a sordibus peccatorum ablueret electos suos. Voluit piscis Tobiam devorare, et diabolus conatus est per satellites suos Christum exstinguere. Et Tobias ti pro infirmitate carnis timuit mortem, per suggestionem, et cooperationem diabolicam a Judaeis sibi imminentem. Apprehendit Tobias piscem, et traxit in siccum, et Christus sua potentia superavit diabolum, et tenet ligatum. Tobias piscem exenteravit; et Christus occultam nequitiam diaboli cunctis electis manifestavit. Tobias cor piscis, et fel et jecur ad
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ accid̾et. Sic audiens popłs gentiũ uer¬
bũ fid̾i. ⁊ ammonitꝰ ab apłis ut de sua
stirpe xp̃o claret uxorẽ: ñ sine certa ex
ploratione potuit noue fid̾i uira susci¬
ꝑe. qi olim młtos doctores habuit. qui
om̃is qͣsi septenario num̃o comp̃hensi.
hanc tantũ uitã noũant. de et̃na nich
Docente autt̃ intrinsecꝰ ũitate. ⁊ foris
ꝑ dodoꝵ ora sonante. tandẽ intellexit
quidẽ iustũ ẽẽ: ut qͥ stulta dic̃ent.
li suo partẽ iecoris.
posuites
suꝑ carbones uiuos. Tunc raphael an¬
gelꝰ app̃hendit demoniũ: ⁊ religauit
eũ in deserto suꝑioris egypti. Oñs ac¬

Expanded text:
liter . Sic audiens populus gentium verbum Dei, et admonitus ab apostolis, ut de sua stirpe Christo daret uxorem, non sine timore vel exploratione potuit novae fidei jura suscipere; quia cum multos doctores habuit, qui omnes quasi septenario numero comprehensi, hanc tantum vitam noverant, de aeterna nihil docente autem intrinsecus veritate, et foris per doctorum ora sonante, tandem intellexit quod justum esset, ut qui stulta dicerent,li suo partem jecoris posuitque super carbones vivos. Tunc Raphael angelus apprehendit daemonium, et ligavit illud in deserto superioris Aegypti ,
Abbreviated transcription (Latin):
se eccłie degentib conggate myst̾ĩoꝵ
cõmunione coniungãt. Precucurrit
canis qͥ simul fuerat in uia: ⁊ qͣsi blan¬
dim̃to sue caude gaudebat. Sic gaudẽt
doctores de effectu sui oꝑis. cũ indeam
a dño recolligendã intelligunt. gau
dicant: ⁊ statim aduent᷑am scĩ sp̃c¬
grãm edunt. Exurgens cocus pater
cepit offendens pedib currere. Sic an¬
dito ũbo salutis a doctorib. exͣget po
pulꝰ iudeoꝵ de ꝑfitie sue longa ceci¬
tate. ⁊ amore curret ad dnm: s offen¬
dens gressib oꝑũ. donec renatꝰ ⁊ in

Expanded text:
ue Ecclesiae de gentibus congregatae mysteriorum se communione conjungant. Praecucurrit canis, qui simul fuerat in via, et quasi blandimento suae caudae gaudebat. Sic gaudent doctores de effectu sui operis, cum Judaeam a Domino recolligendam intelligunt. Gaudaedicant et statim adventuram Spdunt. Exsurgens caecus pater coepit offerens pedibus currere. Sic, audito verbo salutis a doctoribus, exsurget et populus Judaeorum de perfidiae suae longa caecitate, et amore curret ad Dominum; sed offendens gressibus operum donec ipse ren