comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stilens tanto tempore frierat. mentis sue cõ¬
intra fauces lingua. dm confessa gr̃as egit: &
intiuita curatorẽ suũ. pedib eius aduoluta ẽ.
Ingens ꝑ eccłiam attollitur clamor: omis etaᷤᷤ
iubilat do: ꝑsonant cram̃ta. benedicit᷑ ab õĩb
d̾̃s: excedit ueneratio modũ: & seruũ di supra
hominẽ si dici fas ẽ. liquefacta earitate ciui¬
tas uenerat᷑. Audiebant᷑ hȩc quȩ mediola¬
ni fiebant: & ꝑ totam italiam uiri di discur¬
rebat opinio: &e diuulgabat᷑ ubiq qͦd sur¬
reriset ꝓph̾a magnus. potenᷤ in oꝑe &e sermone:
& obsessos a demonib liberaret. Marima qui¬
dem ei in curationib egritudinũ gr̃a. s in de¬
monib eliminandis frequentior oꝑatio erat:
quia copiosior ueratoꝵ numerꝰ ad exꝑta sub¬
sidia concurrebat: & maioꝵ. oꝑatio uirtutũ.
minores obscurabat effectus. Iam uͦ pre freq̃n¬
tia ppłi. qui a mane usq ad uesꝑam forib as¬

Expanded text:
stilens tanto tempore frixerat, mentis suae comstilens tanto tempore frixerat, mentis suae comintra fauces lingua, Deum confessa gratias egit, et intuita curatorem suum, pedibus ejus advoluta est. Ingens per ecclesiam attollitur clamor, omnis aetas jubilat Deo, personant aeramenta, benedicitur ab omnibus Deus, excedit veneratio modum, et Servum Dei supra hominem, si dici fas est, liquefacta charitate civitas veneratur. 15. Audiebantur haec quae Mediolani fiebant: et per totam Italiam Viri Dei discurrebat opinio, et divulgabatur ubique quod surrexisset propheta magnus, potens in opere et sermone,  obsessos a daemonibus liberaret. Maxima quidem ei in curationibus aegritudinum gratia, sed in daemonibus eliminandis frequentior operatio erat, quia copiosior vexatorum numerus ad experta subsidia concurrebat, et majorum operatio virtutum minores obscurabat effectus. Jam vero prae frequentia populi qui a mane usque ad vesperam foribus as
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ille qui pro nr̃a salute passurus: mnc inqͥt
pͥnceps mundi eicietur foras. Hoc illud corpꝰ.
qͦd de corpore uͥginiᷤᷤ sũptũ s̃ qͦd in stipite crucis
extensũ ẽ: qͦd in tumulo iacuit: q̃d de morte
surrexit: quod uidentib discipulis ascendit
in celum. In huiꝰ gͦ maiestatis t̾ribili potesta
te. tibi sp̃c maligne p̾cipio: ut ab hac ancilla
eius egrediens. contingere eam deinceps ñ pre-¬
sumas. Cumq eam inuitꝰ deserens. & manere
ultra ñ ualens. atrociꝰ afflictaret. tam magnã
iram quã modicũ tempꝰ habens: rediens pat̾
ses̃ ad altare. fractionẽ hostiȩ salutaris rite cõ¬
pleuit. diffundendamq in ppłm pacẽ ministͦ
dedit: & confestim pax & salus integra. reddita
ẽ mulieri. Sic ille nequã diuina mystia qͣnte
sint efficientie &e uirtutis: ñ confessione. s fuga
coactus ostendit. fugato diabolo. mulier quã
in tantoꝵ sartagine tormentoꝵ carnifex pe¬

Expanded text:
est ille qui pro nostra salute passurus: Nunc, inquit, est ille qui pro nostra salute passurus: Nunc, inquit, princeps mundi ejicietur foras . Hoc illud corpus quod de corpore Virginis sumptum est, quod in stipite crucis extensum est, quod in tumulo jacuit, quod de morte surrexit, quod videntibus discipulis ascendit in coelum. In hujus ergo Majestatis terribili potete tibi, spiritus maligne, praecipio, ut ab hac ancilla ejus egrediens contingere eam deinceps non praesumas. » Cumque eam invitus deserens, et manere ultra non valens, atrocius afflictaret, tam magnam iram, quam modicum tempus habens; rediens Pater sanctus ad altare, fractionem hostiae salutaris rite complevit, diffundendamque in populum pacem ministro dedit; et confestim pax et salus integra reddita est mulieri. Sic ille nequam, divina mysteria quantae sint efficientiae et virtutis, non confessione, sed fuga coactus ostendit. Fugato diabolo mulier, quam in tantorum sartagine tormentorum carnifex pe
Abbreviated transcription (Latin):
tentiꝰ. & clericis & monachis secũ uxta altare
consistentib: mulierẽ ibide iubet constitui
& teneri. Illa uͦ reluctans & ui diabolica ñ na¬
turali uirtute recalcitrans: ñ sine alioꝵ mu¬
ria. ipsum abb̃em pede ꝑcussit. Quẽ diaboli
ausum mansuete ille contẽpsit: ad expulsio¬
molationẽ hostie salutaris accedit. Quotienᷤ
tam̃ eandẽ sacram hostiã signat: tociens ad
mulierẽ quoq conu̾sus. eodem signo erucis
edito. sp̃m nequã athleta fortis impugnat.
Nam ce ille malignus. quociens adu̾sus eũ
signum crucis intendit᷑. ꝑcussũ se indicans
acrius seuit: & recalcitrans cont᷑ stimulũ. qͥd¬
nam toleret ꝓdit inuitus. Expleta autẽ ora¬
tione dominica: efficatius hostem aggreditur
uir beatus. Patenȩ siqͥdem calicis. sacrum dñi
corpus imponens: & mulieris capiti suꝑponeis:
talia loquebat᷑. Adest inique sp̃c uidex tuus :
adest summa potestas: iam resiste si potes. Ad¬

Expanded text:
tentius, et clericis, et monachis secum juxta altare tentius, et clericis, et monachis secum juxta altare consistentibus mulierem ibidem jubet constitui et teneri. Illa vero reluctans, et vi diabolica, non naturali virtute recalcitrans, non sine aliorum injuria, ipsum Abbatem pede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contemolationem hostiae salutaris accedit. Quoties tamen eamdem sacram hostiam signat, toties ad mulierem quoque conversus, eodem signo crucis edito, spiritum nequam athleta fortis impugnat. Nam et ille malignus, quoties adversus eum signum crucis intenditur, percussum se indicans, acrius saevit, et recalcitrans contra stimulum, quidnam toleret, prodit invitus. Expleta autem oratione dominica, efficacius hostem aggreditur Vir beatus. Patenae siquidem calicis sacrum Domini corpus imponens, et mulieris capiti superponens, talia loquebatur: « Adest, inique spiritus, Judex tuus; adest summa Potestas; jam resiste si potes. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tia. & cotidie dabat locũ. & ad p̾ces uiri dĩ dif¬
fugiebat diabolus: & si quando resistere cona¬
batur: in ipso conflictu succũbens. głosius nĩ¬
Iter eos gͥ qui uexabant᷑ mulier ni. ẜcebat᷑¬
grandeua. ciuis mediolanensis. & honorata
quondam matrona.usq ad ȩccłiam beati ã¬
brosii pͦt beatũ uirũ amultis tracta ẽ. In cuiꝰ
pectore plurib annis diabolus sederat: &
iam ita suffocauerat eam. ut uisu &e audi¬
tu &e u̾bo pͥuata. frendens dentib. & lingutã
in modum ꝓmoscidis elephantinȩ ꝓtendens.
monstrũ ñ femina uideret᷑. S ordida eiꝰ facie ᷤ:
uultus t̾ribilis: flatus fetidus: inhabitatoriᷤᷤ
sathanȩ colluuia testabant᷑. Hanc cũ aspexiᷤ¬
set uir di: nouit inherentẽ ei. & inuiscatũ dia¬
bolum: nec facile egressurũ de domo: quã tan¬
to possederat tempore. Conu̾sus ad ppłm. euiꝰ
innumera aderat multitudo.orare iubet at-¬

Expanded text:
tia, et quotidie dabat locum, et ad preces Viri Dei diftia, et quotidie dabat locum, et ad preces Viri Dei diffugiebat diabolus: et si quando resistere conabatur, in ipso conflictu succumbens gloriosus viter eos igitur qui vexabantur, mulier grandaeva, civis Mediolanensis, et honorata quondam matrona, usque ad ecclesiam beati. Ambrosii post beatum Virum a multis tracta est; in cujus pectore pluribus annis diabolus sederat, et jam ita suffocaverat eam, ut visu et auditu et verbo privata, frendens dentibus, et linguam in modum promuscidis elephantinae protendens, monstrum non femina videretur. Sordida ei facies, vultus terribilis, flatus fetidus, inhabitatoris Satanae colluvia testabantur. Hanc cum aspexisset Vir Dei, novit inhaerentem ei et inviscatum . diabolum, nec facile egressurnm de domo, quam tanto possederat tempore. Conversus ad populum, cujus innumera aderat multitudo, orare jubet at
Abbreviated transcription (Latin):
tas dõ canit ȩcclia: &e post acclamationes leta¬
bundas. alacer ppłs ibidem donec diuina com¬
pleãtur mysti̾a. immobilis ꝑseuerat. Sub aspe¬
ctu itaq omniũ. incolumis puella a suis do¬
mum reduicit᷑: & uix tandẽ a ppło dimissus.
ad hospiciũ uir di reu̾titur. Diumo iudicio
ea tempestate. in mediolano iuxta illud ysaiȩ
u̾bum. pilosi clamabant alt̾ ad alterũ: ce occur¬
rebant onocentauris demonia: & effrenatis
discursib plurimos infestabant: nec erat qui
insolentiȩ eoꝵ resisteret: cũ di sub anselmi
scismate. qui petra fau tor mediolanensẽ occu¬
pauerat cathedram. sacerdotes gementes. uir¬
gines squalidȩ. scĩficationes maledictȩ. alta¬
re pollutũ. iram dĩ in ppłm ꝓuocassent. At uͦ
in aduentu uiri di. abdicatis anselmi p̾stigis.
&e in sedis apłi̾ce obedientiã sub innocentio te¬
uocata eccłia: impedita ẽ illa demonũ licen¬

Expanded text:
tas Deo canit ecclesia: et post acclamationes laetatas Deo canit ecclesia: et post acclamationes laetabundas alacer populus ibidem, donec divina compleantur mysteria, immobilis perseverat. Sub aspectu itaque omnium incolumis puella a suis domum reducitur, et vix tandem a populo dimissus ad hospitium Vir Dei revertitur. 12. Divino judicio ea tempestate in Mediolano, juxta Isaiae verbum, pilosi clamabant alter ad alterum, et occurrebant onocentauris daemonia, . et effrenatis decursibus plurimos infestabant: nec erat qui insolentiae eorum resisteret, cum diu sub Anselmi schismate, qui Petri fautor Mediolanensem occupaverat cathedram, sacerdotes gementes, virgines squalidae, sanctificationes maledictae, altare pollutum iram Dei in populum provocassent. At vero in adventu Viri Dei abdicatis Anselmi praestigiis, et in Sedis apostolicae obedientiam sub Innocentio revocata ecclesia, impedita est illa daemonum licen
Abbreviated transcription (Latin):
in numera ppłi multitudine. int̾ ipsa missaꝵ
sollempnia. dum clericis canentib ipse secus
altare sed̾et: puellam ei paruulam offerentes.
quam uehementi impetu uerabat diabolus.
orant ut miselle subueniat: & diabolũ in ea
debachantẽ elidat. Audita supplicatione astã¬
tium: & intuitꝰ ꝑsonam frẽdentẽ dentib et
stridentẽ. ut etiam intuentib eẽt horrori: com¬
passus ẽ ȩtati:. & uehementie anxietatis illius
condoluit. Patenam gͥ calicis in quo diuina
celebraturꝰ erat myst̾i̾a accipit: & digitis latice
suꝑfuso. orans intra se. & de dñi uirtute confi¬
dens. oripuelle salubrem potum applicat: ce
corpori eiꝰ stillam medicinale infundit. Nec
mora. quasi ureret᷑ sathanas. infusionis illius
uirtutẽ ferre ñ potuit: s urgente intrinsecus
erucis antidoto. festinant̾ egrediens. uomitu
sordidissimo tremebundꝰ erupit. Sic purgaia
ꝑsona. diabolo ꝓfugo & confuso. laudes debi¬

Expanded text:
innumera populi multitudine, inter ipsa missarum innumera populi multitudine, inter ipsa missarum solemnia, dum clericis canentibus ipse secus altare sederet, puellam ei parvulam offerentes, quam vehementi impetu 1197 vexabat diabolus, orant ut misellae subveniat, et diabolum in ea debacchantem elidat. Audita supplicatione astantium, et intuitus personam frendentem dentibus et stridentem, ut etiam intuentibus esset horrori, compassus est aetati, et vehementiae anxietatis ejus condoluit. Patenam igitur calicis, in quo divina celebraturus erat mysteria, accipit: et digitis latice superfuso, orans intra se, et de Domini virtute confidens, ori puellae salubrem potum applicat, et corpori ejus stillam medicinalem infundit. Nec mora, quasi ureretur Satanas, infusionis illius virtutem ferre non potuit, sed urgente intrinsecus crucis antidoto, festinanter egrediens, vomitu sordidissimo tremebundus erupit. Sic purgata persona, diabolo profugo et confuso, laudes debi
Abbreviated transcription (Latin):
nam in sp̃u fortitudinis increpat & fugat: ac¬
mulierẽ reddit incolumẽ &e quietam. Lȩtant᷑
qui aderant: & leuantes manus ad sydera. dõ
qui de excelso eos insitauit grãs agunt. Audi¬
tum ẽ hoc u̾bum: & ꝑcrepuit fama. & repente
totam ꝑculit urbem: ꝑ ęccłias. ꝑ pretoria. ꝑ cõ
pita omĩa conueniunt undiq. de uiro di ser¬
mo ubiq habet᷑: dicunt publice nichil ei im¬
possibile eẽ qͦd a dño postulet: & ad preces eiꝰ
aꝑtas di aures dicunt & credunt. & p̾dicant.
& affirmant. Nec possunt aspectu eiꝰ uł auditu
ullom saciarĩ. irruunt alii m p̾sentiã eiꝰ: alii do¬
nec ereat pro forib p̾stolant᷑. Cessatum ẽ ab
officiis & artib: tota ciuitas in hoc spectacułu
suspensa manet: concurrunt. postulant bene-¬
dici: & tetigisse cũ singulis salurare uidet᷑. Der
cia die ad ȩccłiam sc̃i ambrosii diuina celebra¬
turus mysti̾a: seruus di ꝓcedit. Ubi expectante

Expanded text:
nam in spiritu fortitudinis increpat et fugat, nam in spiritu fortitudinis increpat et fugat, mulieremque reddit incolumem et quietam. Laetantur qui aderant, et levantes manus ad sidera, Deo qui de excelso eos visitavit, gratias agunt. Auditum est hoc verbum, et percrebuit fama, et repente totam perculit urbem; per ecclesias, per praetoria, et per compita omnia conveniunt undique: de Viro Dei sermo habetur ubique; dicunt publice, nihil ei impossibile esse quod a Domino postulet, et ad preces ejus apertas Dei aures dicunt et credunt, praedicant et affirmant. Nec possunt aspectu ejus, vel auditu ullo modo satiari. Irruunt alii in praesentiam ejus: alii, donec exeat, pro foribus praestolantur. Cessatum est ab officiis et artibus, tota civitas in hoc spectaculum suspensa manet: concurrunt, postulant benedici; et tetigisse eum singulis salutare videtur. 11. Tertia die ad ecclesiam sancti Ambrosii divina celebraturus mysteria Servus Dei procedit: ubi exspectante
Abbreviated transcription (Latin):
litati eoꝵ. illi uͦ scĩtati abbatis asscriberent: &¬
hoc de eo indubitant̾ sentirent. ut qͥcqͥd a dño
peteret impetraret. A dducunt gͥ ad eũ nicħ
hesitantes mulierẽ. om̃ib notam: quã annis
septem immundꝰ uerauerat sp̃ẽ: & postulant.
supplices ut in nõie dñi demoni imꝑet fugã
& mulieri restituat sospitatẽ. Quȩ ppłi fides
ñ minimã uerecundiã uiro di ingerebat: ce hu¬
militate magistra inconsueta expiri ñ p̾sume-¬
bat: ce instante petitione ppli erubescebat. Si
caritati postulantiũ obstinatiꝰ resisteret: &e ui¬
debatur ei qͦd offenderet dm. & omĩpotentiã
eius diffidentia obnubilare uideret᷑: si a fide
ppłi. fides ꝓpͥa dissentiret. Estuabat gͥ secũ: &
licet signa ñ fidelib s infidelib fieri oportẽ¬
ir assereret: ausus suos sp̃ui scõ cõmittit: & ora¬
tioni incumbens. celitus elapsa uirtute satha¬

Expanded text:
litati eorum, illi vero sanctitati Abbatis ascriberent, et litati eorum, illi vero sanctitati Abbatis ascriberent, et hoc de eo indubitanter sentirent, ut quidquid a Domino peteret, impetraret. Adducunt igitur ad eum nihil haesitantes mulierem omnibus notam, quam annis septem immundus vexaverat spiritus: et postulant supplices, ut in nomine Domini daemoni imperet fugam, et mulieri restituat sospitatem. Quae populi fides non minimam verecundiam Viro Dei ingerebat, et humilitate magistra, inconsueta experiri non praesumebat, et instante petitione populi erubescebat, si charitati postulantium obstinatius resisteret: et videbatur ei quod offenderet Deum, et omnipotentiam ejus diffidentia obnubilare videretur, si fide populi fides propria dissentiret. Aestuabat igitur secum, et licet signa non fidelibus, sed infidelibus, fieri oportere assereret; ausus suos Spiritui sancto committit, et orationi incumbens, coelitus elapsa virtute Sata
Abbreviated transcription (Latin):
deposita. seita abbati substrauit: ut obedi-¬
entiȩ eoꝵ ñ incongrue ille posset aptari po¬
etȩ u̾siculus. Iussa sequi tam uelle mͥ: quã
posse neceẽ ẽ. Pacatis om̃ib reconciliata eccłia.¬
firmatis int̾ plebes concordiȩ pactionib alia
ceꝑunt nasci negocia: & insanienti diabolo &e
in quib da obsessis corporib debacanti. ob¬
positũ ẽ xp̃i uexilłu: & increpante uiro di.
de possessis atriis suꝑ ueniente emmentiori
iurtute. t̾rita &e trrmebunda diffug̾e demo-¬
nia. Eccc noua legatio. ñ romanũ pragma cir¬
cumferens: s diuinis legib fidei pragma alle¬
gans: ꝓlatis in mediũ litteris. sanguine xp̃i cõ¬
scriptis: & bulla crucis impressis: quȩ figura
auctoritate sua. t̾restria &e inferna sibi subdit
&e curuat. Inaudita ẽ nr̃is tp̃rib tanta ppłi
fides: tanta in homine uirtꝰ: inter qͦs religiosa
erat contentio. cũ signoꝵ glam abbas credu¬

Expanded text:
deposita, se ita Abbati substravit, ut obedideposita, se ita Abbati substravit, ut obedientiae eorum non incongrue ille posset aptari poetae versiculus: Jussa sequi, tam velle mihi, quam posse necesse est. 10. Pacatis omnibus, reconciliata Eccfirmatis inter plebes concordiae pactionibus, alia coeperunt ei nasci negotia. Insanienti quippe diabolo, et in quibusdam obsessis debacchanti, oppositum est Christi vexillum; et increpante de possessis atriis superveniente eminentiori virtute, territa et tremebunda diffugere daemonia. Ecce nova legatio, non Romanum pragma circumferens, sed divinis legibus fidei pragma allegans, prolatis in medium litteris sanguine Christi conscriptis, et bulla crucis impressis, quae figura auctoritate sua terrestria et inferna sibi subdit et curvat. Inaudita est nostris temporibus tanta populi fides, tanta in homine virtus: inter quos religiosa erat contentio, cum signorum gloriam Abbas credu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquare: longe a ciuitate miliarib septẽ.
omĩs ei ppłs obuiat: nobiles ignobiles. eqͥtes.
pedites. mediocies. pauꝑes: quasi de euitate
migrassent. ꝓpͥos lares deserunt: & distinc̾tis
agminib. incredibili reuerentia uirum di
suscipiunt. Os̃ parit̾ eiꝰ delectant᷑ aspectu: fe¬
lices se iudicant. qui possunt frui auditu. Be¬
osculant᷑ pedes eiꝰ uniu̾si: & licet hoc ille mo¬
leste acciꝑet: nulla potuit ꝑnos ce deuotos
ratione cõpescere: nulla int̾dictione repellere.
Uellificabant etiam pilos quos poterant de
indum̃tis eiꝰ. & ad morboꝵ. remedia. de pan-¬
noꝵ laciniis aliqͥd detrahebant: omĩa sc̃a iu¬
letabundis acclamationib applaudebant
abbati: & diu intra agminũ spissamenta
detentũ. tandẽ sollemni reddicde hospicio. Et
cũ tctatũ eet̾ in publico de negocio pape ad qͦd
tam uir di quã cardinales aduenerant: ob¬
lita fortitudinis suȩ ciuitas. om̃i ferocitate

Expanded text:
propinquare, longe a civitate milliaribus septem propinquare, longe a civitate milliaribus septem omnis ei populus obviat: nobiles, ignobiles, equites, pedites, mediocres, pauperes, quasi de civitate migrarent, proprios lares deserunt, et distinctis agminibus incredibili reverentia Virum Dei suscipiunt. Omnes pariter delectantur aspectu, felices se judicant qui possunt frui auditu. Deosculantur pedes ejus universi: et licet hoc ille moleste acciperet, nulla potuit pronos et devotos ratione compescere, nulla interdictione repellere. Vellicabant etiam pilos quos poterant de indumentis ejus, et ad morborum remedia de pannorum laciniis aliquid detrahebant, omnia saue et subsequentes laetabundis acclamationibus applaudebant Abbati, et diu intra agminum spissamenta detentum, tandem solemni reddidere hospitio. Et cum tractatum esset in publico de negotio, propter quod tam Vir Dei, quam cardinales advenerant, oblita fortitudinis suae civitas, omni ferocitate
Abbreviated transcription (Latin):
s in plenitudine potestatis. Actiones concilii
longum ẽ ꝓsequi: sũma tam̃ in excõmunica¬
tione petri. & irregressibili faułoꝵ. eiꝰ deiectiõe
constitit: & usq hodie hec sententia ꝑseuerat.
Soluto concilio. ad reconciliandos mediola¬
nenses. dñs papa abb̃em clareualł quẽ mul¬
tis supplicationib expetierant. & ouidonem
pisanũ. & mathm albanensẽ ep̃m. a latere
suo duerit. qui scisma ꝑ anselmũ in cadem
urbe factum abolerent: & ad unitatẽ ȩccle¬
sie deuios reuocarent. Abbas gͥ cũ p̾dictis
uiris qͦs a dño papa collegas acceꝑat: addi¬
dit consortio & cõmuni consilio uirũ uenera¬
bilem Gaufredum carnotensem ep̃m: cuius
innocentiã & sinceritatẽ in multis ꝓbaue¬
rat. Et uisum ẽ cardinalib bonũ: ut tanto
adiutore. negocrũ tanti pondis fuletretur.
Transcenso itaq apennino. uͥ audierunt me¬
diolanenses abbatẽ desideratũ suis finibus

Expanded text:
sed in plenitudine potestatis. Actiones concilii sed in plenitudine potestatis. Actiones concilii longum est prosequi: summa tamen in excommunicatione Petri et irregressibili fautorum ejus dejectione constitit, et usque hodie haec sententia perseverat. 9. Soluto concilio, ad reconciliandos Mediolanenses dominus Papa Abbatem Clarae-Vallis, quem multis supplicationibus expetierant, et Guidonem Pisanum, et Matthaeum Albanensem episcopum a latere suo direxit, qui schisma per Anselmum in eadem urbe factum abluerent, et ad unitatem Ecclesiae devios revocarent. Abbas igitur cum praedictis viris, quos a domino Papa collegas acceperat, addidit consortio et communi consilio virum 1096 venerabilem Gaufredum Carnotensem episcopum, cujus innocentiam et sinceritatem in multis probaverat. Etenim visum est cardinalibus bonum, ut tanto adjutore negotium tanti ponderis fulciretur. Transcenso itaque Apennino, ubi audierunt Mediolanenses Abbatem desideratum suis finibus
Abbreviated transcription (Latin):
minis nec blandimentis flexus ẽ: nec de statu
suo. consiliũ cuiuslibet ꝑsone admisit. Reli¬
cto gͥ rome innocentio: alias imꝑator digredi-¬
tur. Petrus uͦ post eius discessũ crebros mo¬
uens ꝑ urbem excursus: fideliũ cedib inhia¬
bat. Intelligens gͥ niNocentiꝰ. romȩ sib infru¬
ctuosam eo tp̃r moram: ne p̾sentia sua illius
bestiȩ rabiem efferaret. rursus pisas reuertit᷑:
ibiq aggregatis totiꝰ occidentis ep̃is. aliisq
religiosis uiris. magne głe synodus celebratur.
Affuit ꝑ omĩa &e consiliis. & iudiciis. & diffin¬
tionib om̃ib sẽs abbas: impendebat᷑ꝙ ei reue-¬
ientia ab om̃ib: & exeubabant ante eiꝰ limina
sacerdotis: ñ qͦd fastus. s multitudo ꝯmunẽ
ꝓhiberet accessũ: & aliis egredientib alii intim-¬
bant: ita ut uideret᷑ uir humilis. & nicħ sͥ de hiᷤ
honorib arrogans. ñ cẽ in parte sollicitu diniᷤ.

Expanded text:
minis, nec blandimentis flexus est, nec de statu minis, nec blandimentis flexus est, nec de statu suo consilium cujuslibet personae admisit. Relicto igitur Romae Innocentio, alias imperator digreditur: Petrus vero post ejus discessum crebros movens per Urbem excursus, fidelium caedibus inhiabat. Intelligens ergo Innocentius Romae sibi infructuosam eo tempore moram, ne praesentia sua illius bestiae rabiem efferaret, rursus Pisas revertitur: ibique aggregatis totius Occidentis episcopis, aliisque religiosis viris, magnae gloriae synodus celebratur . Adfuit per omnia et consiliis, et judiciis, et definitionibus omnibus sanctus Abbas, impendebaturque ei reverentia ab omnibus, et excubabant ante ejus limina sacerdotes; non quod fastus, sed multitudo communem prohiberet accessum: et aliis egredientibus, alii introibant, ita ut videretur Vir humilis, et nihil sibi de his honoribus arrogans, non esse in parte sollicitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
rauall̃: & multiplicatis conuentib fere ꝑ om¬
nem latitudinẽ illius loci dilataret᷑ religio:
ipse etiã abbas sc̃s. ex tunc ampliꝰ solito mua¬
culis elareiet ce signis:
ongas in galliis facere moras dñs papa ñ
potuit: s sicut cum lothario rege condixerat.io.¬
mam ei occurrit: & ui exercitus in lateranense
palatium deductus ẽ. Multi etiam ex nobi¬
lib romanis fideles eccł̃ie: eum honorifice sus-¬
ceꝑunt. Uerum petrus leonis. ñ ponens d̃m ad-¬
uitorẽ suum: s confederatoꝵ. stipatus malicia.
in ediciorib & tutiorib turrib manens. lotha¬
rii ludificauit uirtutẽ: & int̾dicens suis con¬
gressus publicos: nec sibi securitatis suȩ fecit
ꝑiculũ: nec causam conflictus hostib dedit:
stantũ liberũ eoꝵ discursum. machinis suꝑi-¬
orib & obstaculis uariis impediuit. Uitauit
etiam obstinatissime imꝑatoris colloquiũ. nec

Expanded text:
ra-Vallis, et multiplicatis conventibus, fere per omra-Vallis, et multiplicatis conventibus, fere per omnem latitudinem loci illius dilataretur religio; ipse etiam Abbas sanctus extunc amplius solito miraculis clareret et signis ongas in Galliis facere moras dominus Papa non potuit; sed, sicut cum Lothario rege condixerat, Romam ei occurrit, et vi exercitus in Lateranense palatium deductus est. Multi etiam ex nobilibus Romanis, fideles Ecclesiae, eum honorifice susceperunt. Verum Petrus Leonis non ponens Deum adjutorem suum, sed confoederatorum stipatus malitia, in editioribus et tutioribus turribus manens, Lotharii ludificavit virtutem, et interdicens suis congressus publicos, nec sibi securitatis suae fecit periculum, nec causam conflictus hostibus dedit: sed tamen liberum eorum discursum machinis superioribus et obstaculis variis impedivit. Vitavit etiam obstinatissime imperatoris colloquium, nec
Abbreviated transcription (Latin):
turbauit. Nam &e unus pre cȩt̾is occupatus.
blasphema quedam uba locutus ẽ. dicite
tremebundi. ad beati patris uestigia confuge¬
runt. At ille conu̾sus ad cȩt̾os. orate inquit:
ac deinceps sub silentio eos qui turbati uide¬
bant᷑ eduxit. atq compescuit: ut nequissimꝰ
ille qui conuentũ pietatis tranfferre conabat᷑
in theatrũ. & scolam innocentiȩ in derisum:
ñ ut putabat estimationẽ religiosoꝵ homi¬
num corrumpere posset. s seꝑderet: & conatuᷤ
suos exꝑiret᷑ in firmos. Tanta siqͥdem celerita¬
te omĩa sunt sedata: ut ꝑsonas illas que ꝓꝑter
astabant om̃ino latuerit qd acciderat. & mali¬
gnus hostis uelocit̾ increpatꝰ. ñ mͦ scandalum
eis qͦd parabat inferre nequiuerit: s nec ad il¬
loꝵ noticiã rem ꝑferre. factumq ẽ ex eo. ut am¬
pliori sese custodia fr̃s munirent. & m̾ito et
num̾o: & possessionib deinceps cresceret cla¬

Expanded text:
turbavit. Nam et unus prae caeteris occupatus, turbavit. Nam et unus prae caeteris occupatus, blasphema quaedam verba locutus est, « Dicite,tremebundi, ad beati Patris vestigia confugerunt. At ille conversus ad caeteros, « Orate, » inquit: ac deinceps sub silentio eos qui turbati videbantur eduxit, atque compescuit; ut nequissimus ille, qui conventum pietatis transferre conabatur in theatrum, et scholam innocentiae in derisum, non, ut putabat, existimationem religiosorum hominum corrumpere posset, sed se proderet, et conatus suos experiretur infirmos. Tanta siquidem celeritate omnia sunt sedata, ut personas illas, quae prope astabant, omnino latuerit quod acciderat; et malignus hostis velociter increpatus, non modo scandalum eis quod parabat, inferre nequiverit, sed nec ad illorum notitiam rem perferre. Factumque est ex eo, ut ampliori sese custodia fratres munirent: et merito, et numero, et possessionibus deinceps cresceret Cla
Abbreviated transcription (Latin):
complosis palpebris ipsi neminẽ uiderent:
& ab om̃ib uiderent᷑. Nichil in eccl̃ia illa
uidit romanus qͦd cuperet: nulla ibi suꝑ¬
pellex eoꝵ sollicitauit aspectũ: nicħ in ora¬
torio. nͥ nudos uiderunt parieres.S olis mo¬
rib poterat inhiare ambitio: nec dampnosa
poterat eẽ frĩb huiꝰmodi preda: cũ minui
ñ posset absportata religio. Gaudebant õs
in dño: & sollemnitas ñ cibis. s uirtutibus
agebat᷑. Panis ibi opirus ꝓ simila: ꝑ careno
sapa: pro rumbis olera: pro quib libet deliciiᷤ
legumina ponebant᷑. Si forte piscis inuentꝰ
ẽ. dño pͤp appositus ẽ: & aspectu ñ usu. in com¬
mune ꝓfecit. Inuidit diabolus: & seruoꝵ di
głam. quos tanti hospitis nobilitabat p̾sen¬
tia ferre ñ ualens. dum in choro alacrit̾ psal¬
lerent & deuote.p̾sentib etiã ñnullis ex car¬
dinalib. qui in auditu & aspectu eoꝵ dele¬
ctabant᷑: aliquantos fr̃m horribili pauore.

Expanded text:
complosis palpebris ipsi neminem viderent, complosis palpebris ipsi neminem viderent, et ab omnibus viderentur. Nihil in ecclesia illa vidit Romanus quod cuperet, nulla ibi supellex eorum sollicitavit aspectum; nihil in oratorio nisi nudos viderunt parietes. Solis moribus poterat inhiare ambitio, nec damnosa poterat esse fratribus hujusmodi praeda, cum minui non posset asportata religio. Gaudebant omnes in Domino, et solemnitas non cibis, sed virtutibus agebatur. Panis ibi autopyrus pro simila, pro careno sapa, pro rhombis 1095 olera, pro quibuslibet deliciis legumina ponebantur. Si forte piscis inventus est, domino Papae appositus est, et aspectu, non usu in commune profecit. 7. Invidit diabolus, et servorum Dei gloriam, quos tanti hospitis nobilitabat praesentia, ferre non valens, dum in choro alacriter psallerent et devote, praesentibus etiam nonnullis ex cardinalibus, qui in auditu et aspectu eorum delectabantur, aliquantos fratrum horribili pavore
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃oꝵ sibi restitui inuestituras: quas ab eius
predecessore imꝑatore henrico. ꝑ maximos qͥ¬
dem labores. & multa ꝑicula. romana ȩcclia
uendicarat. Ad qͦd u̾bum expauere & expallu¬
ere romani: grauiꝰ sese apud leodium arbitra¬
ti ꝑiculum offendisse: quã declinauerint ro¬
mȩ. Nec consiliũ suppetebat. donec murũ se op¬
posuit abbas sc̃s. Audacit̾ enim resistens regi:
u̾bum malignũ mira lib̾tate redarguit: mira
auctoritate compescuit. Rediens autẽ leodio:
ornatis. nec cum deauratis euangłiis occur¬
rentib s pannosis agminib scopulosam ba¬
iulantib crucẽ: ñ tumultuantiũ classicorũ
tonitruo. ñ clamosa iubilatione. s suppressa
modulatione affectuosissime susceptus ẽ.fle-¬
bãt ep̃i: flebat ipse summus pontifex: mira¬
bantur congregationis illiꝰ grauitatẽ: qͦd in tã
sollemni gaudio. ocłi omniũ humi defixi. nus¬
quã uagabunda curiositate curũferentur: s

Expanded text:
episcoporum sibi restitui investituras, quas ab ejus episcoporum sibi restitui investituras, quas ab ejus praedecessore imperatore Henrico per maximos quidem labores et multa pericula Romana Ecclesia vindicarat. Ad quod verbum expavere et expalluere Romani, gravius sese apud Leodium arbitrati periculum offendisse, quam declinaverint Romae. Nec consilium suppetebat, donec murum se opposuit Abbas sanctus. Audacter enim resistens Regi, verbum malignum mira libertate redarguit, mira auctoritate compescuit. 6. Rediens autem Leodio, ornatis, nec cum deauratis Evangeliis occurrentibus, sed pannosis agminibus scopulosam bajulantibus crucem, non tumultuantium classicorum tonitruo, non clamosa jubilatione, sed suppressa modulatione affectuosissime susceptus est. Flebant episcopi, flebat ipse summus Pontifex: et omnes mirabantur congregationis illius gravitatem, quod in tam solemni gaudio oculi omnium humi defixi, nusquam vagabunda curiositate circumferrentur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
suam eis desideratã exhiberet p̾sentiã. facile
enim ꝑsuasi sunt reciꝑe eũ: quẽ iam cȩteri
recepissent. S detinuit eũ dilectio & deuotio
eccłiȩ gallicanȩ: & singuli &e om̃s uisitationẽ
apłicam expetebant. Plustrata gͥ francia. re¬
mis conuocauit conciliũ: in quo multis ad¬
honorẽ di dispositis: regem ludouicũ uiuen¬
te patre. ꝓ philippo fr̃e coronauit in regem. In
omĩb his. dñs papa abbatẽ a se separari ñ pa¬
tiebat᷑ s cum cardinalib reb publicis assi¬
debat. S & pͥuatim qͥtq̃t habebant negotia:
uirũ dĩ secretiꝰ consulebant. Ipse uͦ audita
referebat ad curiam: & oppressis patrocinia
exibebat. Igitur soluto concilio. leodiũ dñs
papa. romanoꝵ regi occurrit. Et honorifice
quidem susceptꝰ ẽ: s uelocit̾ obnubilata est
illa serenitas. Siqͥdem importune idem iex
institit. tp̃s habere se repurans oportunum.

Expanded text:
suam eis desideratam exhiberet praesentiam. Facile suam eis desideratam exhiberet praesentiam. Facile enim persuasi sunt recipere eum, quem jam caeteri recepissent. Sed detinuit eum dilectio et devotio Ecclesiae gallicanae; et singuli et omnes visitationem apostolicam expetebant. Perlustrata igitur Francia, Remis convocavit concilium honorem Dei dispositis, regem Ludovicum, vivente patre, pro Philippo fratre coronavit in regem. In omnibus his dominus papa abbatem a se separari non patiebatur: sed cum cardinalibus rebus publicis assidebat. Sed et privatim, quotquot habebant negotia, virum Dei secretius consulebant. Ipse vero audita referebat ad curiam, et oppressis patrocinia exPapa Romanorum regi occurrit. Et honorifice quidem susceptus est, sed velociter obnubilata est illa serenitas. Siquidem importune idem rex institit, tempus habere se reputans opportunum,
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓuinciã nauigio delatus ẽ. Et burgundi¬
am transiens: aurelianũ ꝑuenit. Ubi occur¬
rentib ep̃is: a rege piissimo francoꝵ ludoui-¬
co. a lacrit᷑ & honorifice susceptꝰ ẽ. Inde a gau¬
firdo carnotensi ep̃o. magnarũ uirtutũ uiro.
carnotũ deducit᷑. uͥ etiã głosus angloꝵ rex hen¬
occurrit. Hunc quoq regem: uen̾abił abbas
ad eum p̾missus adduxit. Quẽ uix ꝑsuasit
innocentiũ reciꝑe: ab ep̃is angliȩ pęnitus
dissuasum. Cum enĩ om̃imodis recalettra¬
ret.⁊ detrectaret. qͥd times ait: times peccatũ
incurrere. si obedias innocentio: Cogita in¬
quit quomͦ de aliis peccatis respondeas do:
istud m relinque: in me sit hoc peccatũ. Ad qͦd
u̾bum ꝑsuasus rex ille tam potens: extra ter¬
ram suã. dño ppͣ occurrit usq carnotũ. R eũ¬
si int̾im de germania legati dñi pp̾ tã ep̃ oꝵ
& dep̾cationẽ publicam: ut ad eos transiens.

Expanded text:
in Provinciam navigio delatus est, et Burgundiin Provinciam navigio delatus est, et Burgundiam transiens Aurelianum pervenit: ubi, occurrentibus episcopis, a rege piissimo Francorum Ludovico alacriter et honorifice susceptus est. Inde a Gaufrido Carnotensi episcopo, magnarum virtutum viro, Carnotum deducitur: ubi etiam gloriosus Anglorum rex Henoccurrit. Hunc quoque regem venerabilis Abbas ad eum praemissus adduxit: quem vix persuasit Innocentium recipere, ab episcopis Angliae penitus dissuasum. Cum enim omnimodis recalcitraret et detrectaret: « Quid times, » ait? « Times peccatum incurrere, si obedias Innocentio? Cogita, » inquit, « quomodo de aliis peccatis tuis respondeas Deo; istud mihi relinque, in me sit hoc peccatum. » Ad quod verbum persuasus rex ille tam potens, extra terram suam domino Papae occurrit usque Carnotum. Musi interim de Germania legati domini Papae, tam epet deprecationem publicam, ut ad eos transiens,
Abbreviated transcription (Latin):
unde sꝑauit pacẽ sine dubio ꝓuenturã. uͥ¬
uͦ ad locũ uentũ ẽ: celebrato priꝰ ieiunio. & p̾¬
cib ad d̾m fusis. cũ de eodem u̾bo tractaturi.
iex⁊ ep̃i cũ pͥncipib consedissent: unũ omniũ
consilium fuit. una sententia. ut negotiũ
d̾̃i. dĩ famulo imponeret᷑: & ex ore eiꝰ causa
tota penderet. Quod ille timens licet & tre¬
mens. monitis tam̃ uiroꝵ fideliũ acqͥescens
suscepit: & diligent̾ ꝓsecutꝰ electionis ordinẽ.
electoꝵ merita. uitã &e famã pͥoris electi. aꝑti
um ore locutus. suscipiendũ ab om̃ib sum¬
mum pontificẽ innocentiũ nominauit.: &e
ratũ eẽ om̃s parit̾ acclamauert̃. Et decanta¬
tis ex more laudib deo: obedientiã deinceps
polliciti. electioni innocentii om̃s parit̾ sub¬
scͥpserunt. Interra dñs papa. multis in pisis
& in tuscia. & in aliis ꝓuntiis potestatiue
dispositis: ualefaciens pisanis &e gr̃as agens

Expanded text:
unde speravit pacem sine dubio unde speravit pacem sine dubio vero ad locum ventum est, celebrato prius jejunio, et precibus ad Deum fusis, cum de eodem verbo tractaturi Rex et episcopi cum principibus consedissent, unum omnium consilium fuit, una sententia, ut negotium Dei, Dei famulo imponeretur, et ex ore ejus causa tota penderet. Quod ille, timens licet et tremens, monitis tamen virorum fidelium acquiescens suscepit, et diligenter prosecutus electionis ordinem, electorum merita, vitam et famam prioris electi, aperuum ore locutus, suscipiendum ab omnibus summum pontificem Innocentium nominavit: et ratum esse omnes pariter acclamarunt, et decantatis ex more laudibus Deo, 1094 obedientiam deinceps polliciti, electioni Innocentii omnes pariter subscripserunt. 4. Interea cominus Papa, multis in Pisis, et in Tuscia, et in aliis provinciis potestative dispositis, valefaciens Pisanis et gratias agens
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is: nec pͥuatim quisquã cõmodare p̾sũp¬
sit assensum: donce collecto stampis gen̾ali
conuentu. in cõmune decernerent: quid reci-¬
perent. qͥd damnarent. Neq enĩ francia &¬
teris regionib procliuib ad scismata. aliq̃n
errorib: nec fabricata ẽ in eccłia idolũ: nec
uenerata ẽ in petri cathedra monstrũ. Nec
enim talib in causis. pͥncipalia aliq̃n eos ter¬
ruerunt edicta: aut generalib utilitatibuᷤ
pͥuata cõmoda p̾tulerunt: nec declinantes ĩ
partẽ ꝑsonis detulcre: s causis. C onuocato gͥ¬
sis b̾nardꝰ. specialit̾ ab ipso francoꝵ rege & pͥ¬
cipus quibꝙ pontificib accersitus. sieut po¬
stea fatebat᷑. ñ medioerit pauidꝰ ⁊ tremebũ¬
dus aduenit: ꝑiculũ quippe ce pondꝰ nego¬
cii ñ ignorans. In itinere tam̃ consolatus ẽ
eum ds: ostendens ei in uisu noctis eccł̃iam
magnã. concordit̾ in di laudib concinentẽ:

Expanded text:
episcopis, nec privatim quisquam commodare praesumpepiscopis, nec privatim quisquam commodare praesumpsit consensum, donec collecto Stampis generali conventu, in commune decernerent, quid reciperent, quid damnarent. Neque enim Francia, caeteris regionibus proclivibus ad schismata, aliquando erroribus: nec fabricata est idolum in Ecclesia, venerata in Petri cathedra monstrum. Nec enim talibus in causis principalia aliquando eos terruerunt edicta, aut generalibus utilitatibus privata commoda praetulerunt; nec declinantes in partem, personis detulere, sed causis: sed nctus specialiter ab ipso Francorum rege, et praecipuis quibusque pontificibus accersitus, sicut postea fatebatur, non mediocriter pavidus et tremebundus advenit, periculum quippe et pondus negotii non ignorans. In itinere tamen consolatus est eum Deus, ostendens ei in visu noctis Ecclesiam magnam concorditer in Dei laudibus concinentem:
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓphani xp̃iani uł timerent uł erubescerent :
iudeos aiunt eẽ quesitos: qui sacra uasa et
imagines deo dicatas audacter cõminuerenł.
Igitur quisq pro mͦ suo. scd̃m maius & minꝰ
conducti ad scelus. sacramentis generalibus:
publice petro uendiderunt assensũ: & in om¬
nem sanguinẽ manus exposuerunt &e ar¬
ma: &e cotidianis congressib partẽ quȩ cum
innocentio erat. maledictis insectabant᷑ et
gladiis. Habuere gͥ serui d̃i consiliũ: & qͥa
ui humana se tueri ñ poterant:̃ ced̃e elegert̃.
Et ꝓcuratis cdam nauigiis. de ore leonis & de
manu bestiȩ ꝑtyb̾im in tirrenũ mare elapsi.
ꝓsꝑis uentis carbasa impellentib. in portu ꝑi-¬
sano feliciter appulerunt: Premissi in gal
marent negotii ueritatẽ: & hortarent᷑ ep̃os
ut in ultionẽ p̾sũptionis accingerent᷑: & dã¬
nata parte scismatica. subscriberent unitati.
Nec. dum uͦ ad plenũ tenor oꝑis innotũ erat

Expanded text:
si profani Christiani vel timerent, vel erubescerent; si profani Christiani vel timerent, vel erubescerent; Judaeos aiunt esse quaesitos, qui sacra vasa et imagines Deo dicatas audacter comminuerent. Igitur quisque pro modo suo secundum majus et minus conducti ad scelus, sacramentis generalibus publice Petro vendiderunt assensum, et in omnem sanguinem manus exposuerunt et arma, et quotidianis congressibus partem, quae cum Innocentio erat, maledictis insectabantur et gladiis. 2. Habuere igitur servi Dei consilium: et quia vi humana se tueri non poterant, cedere elegerunt; et procuratis clam navigiis, de ore Leonis et de manu bestiae per Tiberim in Tyrrhenum mare elapsi, prosperis ventis carbasa impellentibus, in portum Pisanum feliciter appulerunt. Audito marent Ecclesiae, et hortarentur episcopos, ut in ultionem praesumptionis hujus accingerentur, et damnata parte schismatica, subscriberent unitati. Necdum vero ad plenum tenor operis innotuerat
Abbreviated transcription (Latin):
tri satellites infestarent. Ibi etiã diu resistere
ñ ualentes: ꝑ confederatos sibi qͦsdam ex no¬
bilib romanis. ad tempus in turrib eoꝵ. re¬
ceptacula habuerunt. S nec in eis ꝑseuera¬
uit fidelitas. Nam in breu: aut .ui. aut for¬
midine temerariȩ multitudinis. aut p̾cio
corrupti sunt. Nam petro tam ꝓpͥa generis
uirtute. quã adherentiũ sibi affinitate. mul¬
titudo tanta erat: ut fere tota eum eiuitas
sequeret᷑: uł pecunia. uł commodis obligata.
Congregauerat sane opes innumeras: tam
in eractionib curie. quã in legationũ nego cͥa¬
tionib.: quas ad expectatas nundinas reserua¬
rat. Insuꝑ & pat̾ni census ampla congeries.
eatenus sigillata. mͦ distributa in ppłm: ad faᷤ
& nefas uenalem plebem armauerat. Quib
erogatis: donaria regum in oenam̃tis eccł̃ie ab
ipsis euulsit altarib. Et cum calices frange¬
re. & crucifixos auiros m̾bratim diuidere.ip¬

Expanded text:
tri satellites infestarent. Ibi etiam diu resistere tri satellites infestarent. Ibi etiam diu resistere non valentes, per confoederatos sibi quosdam ex nobilibus Romanis ad tempus in turribus eorum receptacula habuerunt. Sed nec in eis perseveravit fidelitas. Nam in brevi, aut vi, aut formidine temerariae multitudinis, aut pretio corrupti sunt. Nam Petro tam propria generis virtute, quam adhaerentium sibi affinitate, multitudo tanta erat, ut fere tota eum civitas sequeretur, vel pecunia, vel commodis obligata. Congregaverat sane opes innumeras tam in exactionibus curiae, quam in legationum negotiationibus, quas ad exspectatas nundinas reservarat. Insuper et paterni census ampla congeries eatenus sigillata, modo distributa in populum, ad fas et nefas venalem plebem armaverat. Quibus erogatis, donaria regum in ornamentis ecclesiae ab ipsis evulsit altaribus. Et cum calices frangere, et crucifixos aureos membratim dividere ip
Abbreviated transcription (Latin):
a tempestate: honorius.
papa uiam uniu̾se car¬
nis ingressus ẽ. Nec mora.
in electione dissidentib
cardinalib & diuisa ec¬
clesia. plures numero &
samiores consilio. uita ꝑ¬
babiles. uiri uirtutũ. prb̃ri. diacones. ep̃i inno¬
çẽtiũ elegert̃: cuiꝰ uita. fama. & etas. & scientia.
digna summo sacerdotio habebat᷑. At uͦ pars
altera. in fames ausus uiolentia ñ ratione ca¬
roborans: petrũ leonis ad hunc apicẽ aspi¬
rantem. fraudulentis machinationib seor¬
sum. & p̾cipitant̾ nominauit anacletum:
& cȩtis renitentib ordinauit. Qui uero in
parte catholica erant electum suũ sollemni¬
ter ordinatũ collocarunt in cathedra: &e per
loca illa in quib sessiones habent ex antiqͣ
consuetudine romani pontifices. circũdux¬
ere: & pro tempore. honor debitus apłicȩ af¬
fuit dignitati. Ex tunc sane cirra lat̾anen¬
se palatiũ morabant᷑: nec erat iam eis tuta
in domib ꝓpͥis mansio: cum eos acerrime pe¬

Expanded text:
a tempestate Honorius papa viam universae carnis ingressus est . Nec mora, in electione dissidentibus cardinalibus, et divisa Ecclesia, plures numero, et saniores consilio, vita probabiles, viri virtutum, presbyteri, diaconi, episcopi, Innocentium elegerunt: cujus vita, et fama, et aetas, et scientia digna summo sacerdotio habebantur. At vero pars altera, infames ausus violentia, non ratione corroborans, Petrum Leonis, ad hunc apicem aspirantem, fraudulentis machinationibus seorsum et praecipitanter nominavit Anacletum, et caeteris renitentibus ordinavit. Qui vero in parte catholica erant, electum suum solemniter ordinatum collocarunt in cathedra, et per loca illa, in quibus sessiones habent ex antiqua consuetudine Romani pontifices, circumduxere, et pro tempore honor debitus apostolicae adfuit dignitati. Et tunc sane circa Lateranense palatium morabantur, nec erat jam eis tuta in domibus propriis mansio, cum eos acerrime Pe
Abbreviated transcription (Latin):
acies: cum subito uiso duce audact obuiam ꝓ¬
cedente. t̾ritus fugit: effu sumq exercitũ predȩ
& cedib exposuit: & innumeris militib captis
& int̾fectis. inuitus ducem ditauit opib̃ gła
sublimauit. Quȩ qͥdem eiiuxta u̾bũ uiri dĩ
oña contigerunt. Cum enim pͥmus eoꝵ qͥ
uocati fuerant abbas sc̃s adueniens. regẽ in ca¬
stris positũ inuenisset: ꝑ multos dies uicinas
acies ne cõmitterent impediuit: denuntians
regi. quia si conflictũ inieris: in ctꝰ & confusus
abibis. Nouissime uͦ cũ eiusdẽ regis plurimũ
creuisset exercitꝰ: ignorans qͦd ñ in multitu¬
dine foret euentus belli: uirũ scm̃ querentẽ
ea quȩ pacis erant. ult̾ius audire contẽpsit.
At ille ducem rannulsum. & catholicoꝵ aci¬
em u̾bis potentib ad hortatꝰ. sicut regi fugã.
sicillis uictoriã pollicitꝰ ẽ ce triumphu. Cũꝙ¬

Expanded text:
acies: cum subito viso duce audacter obviam pacies: cum subito viso duce audacter obviam procedente, territus fugit, effusumque exercitum praedae et caedibus exposuit, et innumeris militibus captis et interfectis, invitus Ducem ditavit opibus. gloria sublimavit. Quae quidem ei juxta verbum Viri Dei omnia contigerunt. Cum enim primus eorum qui vocati fuerant Abbas sanctus adveniens, Regem in castris positum invenisset, per multos dies vicinas acies, ne committerent, impedivit: denuntians Regi, « Quia si 1110 conflictum inieris, victus et confusus abibis. » Novissime vero cum ejusdem regis plurimum crevisset exercitus, ignorans quod non in multitudine foret eventus belli, Virum sanctum quaerentem ea quae pacis erant, ulterius audire contempsit. 44. At ille ducem Rannulfum, et Catholicorum aciem verbis potentibus adhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victoriam pollicitus est et triumphum. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
mittit: petens ut haimenicũ cancellariũ suũ.
& abbatẽ clareualł ad se mitteret: nichilomi¬
nus a petro leonis idem petens. ut petrũ sibi
pisanũ a suo latere delegaret. Aiebat autẽ se
dissensionis huiꝰ quȩ iam diu induruerat uel¬
le scire origin̾e: &e cognita ueritate. aut corrige¬
re errorẽ:aut sanccire sententiã. Mittebat
autẽ in dolo. Audierat enim petrũ pisanũ
eloquentissimũ ẽẽ. & in legum & canonũ sci¬
entia nulliscd̾m: putabatq si eloquentiȩ eius
in publico consistorio audientia p̾beretur. de¬
clamationib rethoricis simplicitatẽ abbatis poᷤ¬
se obrui: & silentiũ ei ui u̾boꝵ & pondere ratio¬
num imponi. Ne diu morer: uenit pars ut᷑q
salernũ: s militauerat ultio. & p̾uenerat tanti
sceleris machinamentũ. Parato namq ad bel¬
lum innumerabili exercitu adu̾sus rannulfũ
ducem: idem rex in campũ armatas ꝓduxerat

Expanded text:
mittit, petens, ut Haimericum cancellarium suum, mittit, petens, ut Haimericum cancellarium suum, et Abbatem Clarae-Vallensem ad se mitteret: nihilominus a Petro Leonis idem petens, ut Petrum sibi Pisanum a suo latere delegaret. Aiebat autem se dissensionis hujus, quae jamdiu induruerat, velle scire originem; et cognita veritate, aut corrigere errorem, aut sancire sententiam. Mittebat autem in dolo, quia audierat Petrum Pisanum eloquentissimum esse, et in legum et canonum scientia nulli secundum; putabatque si eloquentiae ejus in publico consistorio audientia praeberetur, declamationibus rhetoricis simplicitatem Abbatis posse obrui, et silentium ei vi verborum et pondere rationum imponi. Ne diu morer, venit pars utraque Salernum. Sed militaverat ultio, et praevenerat tanti sceleris machinamentum. Parato namque ad bellum innumerabili exercitu adversus Rannulfum ducem, idem rex in campum armatas produxerat
Abbreviated transcription (Latin):
gnationis suȩ caput eẽt & dñs. Ceti iuram̃to fi¬
delitatis excusabant ꝑfidiam: nec aliquis ex sa¬
na conscientia parti illi conferebat suffragia.
Denunciabat itaq abbas eis. colligationes impie¬
tatis eẽ sacrilegas &e ꝓphanas conspirationes
illicitã sacramenti patrocinio constare existi¬
mant: cũ oporteat extra ordinarias pactiones
quocũq religionis obtentu sanccitas iruocari ĩ
his aliisꝙ uiri di sermonib defluebant a petro:
& cotidie partis illius dissociatis agminib um¬
cula rumpebant᷑: ipsius quoq petri ammus
tabescebat: qͥa se cotidie minui. innocentium uͦ
crescere minime dubitabat. Defecerant pecuniȩ:
contabuerat curiȩ amplitudo: aruerant mini-¬
strria domus: rarus m̃sam eiꝰ fiequentabat con-¬
uiua:. deliciȩ in plebeia cibaria cõmutate.
cultus obsequentiũ uetustate obscurus: sti
esfigies pallida. dissolutionẽ ꝓrimã indicabat

Expanded text:
gnationis suae caput esset et dominus. Caeteri juramento fignationis suae caput esset et dominus. Caeteri juramento fidelitatis excusabant perfidiam, nec aliquis ex sana conscientia parti illi conferebat suffragia. Denuntiabat itaque eis Abbas colligationes impietatis esse sacrilegas, et profanas conspirationes illicitam sacramenti patrocinio constare existimant, cum oporteat extraordinarias pactiones quocunque religionis obtentu sancitas, revocari  ahis aliisque Viri Dei sermonibus defluebant a Petro, die non multum curetis, neque vestra propria, neque aliena jucula rumpebantur: ipsius quoque Petri animus tabescebat, quia se quotidie minui, Innocentium vero crescere minime dubitabat. Defecerant pecuniae, contabuerat curiae amplitudo, aruerant ministeria domus. Rarus mensam ejus frequentabat conviva, deliciae in plebeia cibaria commutatae, cultus obsequentium vetustate obscurus, maceffigies pallida, dissolutionem proximam indicabat.