comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit nchił sit demq tediũ atq fastidiũ graue sunt
quõ aũt amiꝰ memor orignus cauerius terrestribꝰ
nhiet aut magnifaciat quod ex illis effoditur dum celum so-¬
lomq ac stellas et seip̃m uidet supremũq hõrũ oĩmi artificem
cõtemplatur Ga Cormthiys delector Raͦ Uestie te nõ gelido tm̃¬
et eont eãmi teore partu sed officine ingr̃at et squalent fa¬
bri opere ad postremũ romane p̃de reliquiis delectari Ad historias
redi niimꝰ dũ tornthũ armuis capt̃a diceptãq flãmis abfu¬
mecet aurẽis simulq aogentris atq eneis quecũq uictoꝵ forte
manus enasepãt statius quarũ habicũdantissima ohi illa uids
fuit pari incendio lique factis dñn metallorũ neue uno ibi tor¬
tente fluxerũt unoq ex om̃ibus iam mobiliore metallo et pre¬
tiosioribus uasis exordiu et a clade urbis nom̃e luxurie ꝑtũ fuit
uoi ꝙ is furor in ea urbe ꝯsurgeret que ruebat fed uenturo

Expanded text:
nichil, sic denique tedium atque fastidium grave sunt: quomodo autem animus memor originis cavernis terrestribus inhiet aut magni faciat quod ex illis effoditur, dum celum solemque ac stellas et seipsum videt supremumque horum omnium artificem contemplatur? Corinthiis delector. Nescis te non gelido tantum et examini terre partu sed officine nigrantis et squalentis fabri opere, ad postremum Romane prede reliquiis delectari. Ad historias redi: Mummius, dum Corinthum armis captam direptamque flammis absumeret, aureis simulque argenteis atque eneis quecumque victorum forte manus evaserant statuis, quarum abundantissima olim illa urbs fuit, pari incendio liquefactis, omnium metallorum vene ibi uno torrente fluxerunt unoque ex omnibus iam nobiliore metallo; et pretiosioribus vasis exordium et a clade urbis nomen luxurie partum fuit, non quod is furor in ea urbe consurgeret que ruebat; sed venturo
Abbreviated transcription (Latin):
Auceps et uenems aptissima uerũ nãq est illud alt̾ius poete milla:
aconita bibuntur fictilibus tũc illatĩe cũ pocula sumes gc̃inatu
GaGcma bibere gloriosum reor ta ᵒ Superbia dũ se actollat mͤ
descensum cogitat nec ruiña care libẽtius bibit ꝙͣ sc̃ture ambi¬
tiose an sapidẽ sit uiria uicnis uiitũtur et gulã ꝑtius aligͣto felli

Expanded text:
anceps et venenis aptissima. Verum namque est illud alterius poete: Nulla anceps et venenis aptissima. Verum namque est illud alterius poete: Nulla aconita bibuntur fictilibus. Tunc illa time, cum pocula sumes gemmata. Gemma bibere gloriosum reor. Superbia dum se attollat, nec descensum cogitat nec ruinam: care libentius bibitis quam secure, ambitiose quam sapide. Sic vitia vitiis vincuntur et gulam parcius
Abbreviated transcription (Latin):
non p̃t saltẽ dãns at fraudibus castigetur De gẽmaꝵ poclis ca ͫ 3s. e¬
Uuat gẽnus bibe̾ Ratio Eauari gẽmas ad pocula luxn¬
ria uetus est nõ uirũ nõ rem fragilem ac profecto p̃l¬
cherrima mũdissinãq despities ẜ argentũ ip̃m qe au¬
rũ hũane olim cupiditat ultm̃a methã muẽtũꝙ ali¬
quod quo auaritia luxus extederet nõ sat digna magni mali ta
uidit hͦ poeta dũ diceret hit petit extidiis urbem miserosqs pena
unde ortũ addidit ut tẽma bibat en ciui liũ par furoꝵ rausa ut
cum calix argenteus diuino culeui satis esset aureus hũano esiuparũ
sut msi pretiũ faciente periculo grine etia ꝑo pegrmo artificlo uocis¬
uentur quibus bibat in felix homũtio et polluta mendatiis et spura¬
tiis labra iotundius appłicet res et potui incõmodo uoluptatẽ inter¬
pellante metu et apporatui oposa et custodie difficilis et saluti

Expanded text:
non potest, saltem damnis et fraudibus castigetur. 38 DE GEMMARUM POCULIS Inon potest, saltem damnis et fraudibus castigetur. 38 DE GEMMARUM POCULIS Iuvat gemmis bibere. Cavari gemmas ad pocula luxuria vetus est, non vitrum modo, rem fragilem ac profecto pulcherrimam mundissimamque despiciens, sed argentum ipsumque aurum humane olim cupiditatis ultimam metam inventumque aliquid quo avaritiam luxus excederet, non sat digna magni mali causa. Vidit hoc poeta dum diceret: Hic petit excidiis urbem miserosque penaunde ortum, addidit “ut gemma bibat”. En civilium par furorum causa, ut cum calix argenteus divino cultui satis esset, aureus humano usui parum sit nisi pretium faciente periculo, gemme etiam peregrino artificio excaventur, quibus bibat infelix homuncio et polluta mendaciis atque spurcitiis labra iucundius applicet, res et potui incommoda, voluptatem interpellante metu, et apparatui operosa et custodie difficilis et saluti
Abbreviated transcription (Latin):
cos ego quoq nõ sine contemptu et risu gñis hũani arbitror ut
et stultam tredulitatem uanis oꝑimonibus implitarẽt et sẽipõs
nr̃is iepciis oblectarent Gaud̃ elcõr gẽmis quibꝰ credibile est ali¬
quã uimi messẽ t̾a. Queña illa sit audiste ut sĩt alia ꝙtula iñ
illa est mertatorũ ac striptoꝵ collata mendatiis nõ graia tm̃
arte ꝯfictis sed ur̃a etiam assentione auctis atq fromatꝭ que
multo est satius uel prudenter argueye uel magnifite temũe ꝙͣ
calle oĩa gẽmaꝵ p̃tia uixtutes ꝙ et uitia hit ẽm a płimo ciuꝰ młta
placent ualde dissentio ille quid falsas deprehendendi apte scu
notitiã quãd pollicetur quãdo inquit etĩa luxuria aduersus frai¬
dem mumpi decet mea uero fentetia nõ mumẽda neq apmnada
luxuria est sed mermis et sola croculatorum inter armatas aties
deferenda ut crotũuenta sepius et illcisa elusa quando aliter

Expanded text:
eos ego quoque non sine contemptu et risu generis humani arbitror, ut eos ego quoque non sine contemptu et risu generis humani arbitror, ut et stultam credulitatem vanis opinionibus implicarent et se ipsos nostris ineptiis oblectarent. Delector gemmis, quibus credibile est aliquam vim inesse. Quenam illa sit audisti; ut sit alia, quantula tamen illa est, mercatorum ac scriptorum collata mendaciis, non Graia tantum arte confictis sed vestra etiam assensione auctis atque firmatis, que multo est satius vel prudenter arguere vel magnifice contemnere quam callere omnia gemmarum pretia virtutesque et vitia. Hic enim a Plinio, cuius multa placent, valde dissentio: ille quidem falsas deprehendendi artem seu notitiam quandam pollicetur, “quando” inquit “etiam luxuriam adversus fraudem muniri decet. Mea vero sententia non munienda neque armanda luxuria est, sed inermis et sola circulatorum inter armatas acies deferenda, ut circumventa sepius et illusa, quando aliter
Abbreviated transcription (Latin):
u ꝑueniret suꝯ ualuit prestare carbũtulꝰ quẽ dieilla in digito eus
muentũ ereptũq sibi et post annor ab amico quod orbe alio red̃¬
tũ remissũq cernere fius at tangere rem p̃mi infiniti ẜ milluis
efficatie milliꝰq ope insi cuiꝰ et relique ĩd genueꝰ Geminas em̃ lu¬
cidas nõ nego ne sensui ꝯtradica nego utiles nego ullam unn
nũm delectant̾ tõ. Atq demẽtie sumine est multã cura rebꝰ impẽdd
que et si aliquõd uideant᷑. in se nichil sũt h est cm̃ eyrore oculaꝵ
ac p̃stigio delcari quid in hnis laboras que nõ dico felicitati nõ ꝯfẽ¬
equid hic a mult et mrabilia scmipta sunt ino nõ ueritati reꝵ
neq utilitati legentiũ sed stupori oꝑam dantibus p̃cipucq a ma¬
gis qui hiis migis libros integros imꝑlere tñ̃ erat ocyi potuerũt
michi tamẽ in hac ꝑte cũ płimo scdo plans ꝯuenit et scipsisse

Expanded text:
perveniret suus valuit prestare carbunculus, quem die illa in digito eius perveniret suus valuit prestare carbunculus, quem die illa in digito eius inventum ereptumque sibi et post annos ab amico quodam orbe alio redemptum remissumque cernere fuit ac tangere, rem pretii infiniti sed nullius efficacie nulliusque opere, nisi cuius et relique id genus. Gemmas enim lucidas non nego, ne sensui contra dicam; nego utiles, nego ullam vim animum delectant. Atqui dementie summe est, multam curam rebus impendere que etsi aliquid videantur in se nichil sunt. Hoc est enim errore oculorum ac prestigio delectari. Quid in his laboras? que non dico felicitati non confequidem hic a multis et mirabilia scripta sint, non veritati rerum neque utilitati legentium sed stupore operam dantibus precipueque a magis, qui his nugis libros integros implere — tantum erat otii — potuerunt. Michi tamen hac in parte cum Plinio secundo plane convenit et scripsisse
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ ainilum excipiens captusꝙ illito mẽseꝙ eius appositus fuerat
anulũ illi sitũ nõ sine quõdam spectantiũ stupore Restituit eam
gemã multꝭ post scus augustus tesar et p̃tio tactus et ininaculo
infertam aurde corone ad edem concor̃die dedicasse fertur hic
intsu iutrogo quod hoc uel tyramio ꝑrofuit habiusse ꝑrĩam affi¬
genti uis pitagore obfuit cariussẽ tõem sibi tũ ilło prĩani et do
ꝓpriam et amitos moꝵ eius odio relinquẽti ñẽpe tydãnus ille
patibulo affious omnũ iuditio causa sũmũ supplitiũ pace̾tur maiore ẽtiã
dignus eyat iste pħũs in pace obiens pro deo cultus Domnus eius pro tem¬
pło habita est tm̃ inter illius gẽmã atq illiꝰ palliũ int̾ fuit Iteq uõ
seu policrati tũc uõ saydomx ille ne morsũ uolucrũ seme sus in truce
marrcesteret seu iohi mõ galliarũ regi ne atie uictus in manus hostie

Expanded text:
ore anulum excipiens captusque illico menseque eius appositus fuerat, ore anulum excipiens captusque illico menseque eius appositus fuerat, anulum illi suum non sine quodam spectantium stupore restituit. Eam gemmam multis post seculis Augustus Cesar, et pretio tactus et miraculo, insertam auree corone ad edem Concordie dedicasse fertur. Hic rursus interrogo: quid hoc vel tyranno profuit habuisse patriam affligenti vel Pythagore obfuit caruisse, communem sibi cum illo patriam et domum propriam et amicos morum eius odio relinquenti? Nempe tyrannus ille patibulo affixus, omnium iudicio, cum summum supplicium pateretur, et maiore etiam dignus erat; iste philosophus in pace obiens pro deo cultus, domus eius pro templo habita est: tantum inter illius gemmam atque huius pallium interfuit. Neque vero seu Policrati tunc sardonix ille ne morsu volucrum semesus in cruce marcesceret, seu modo Ioanni Galliarum regi ne acie victus in manus hostium
Abbreviated transcription (Latin):
iuis policrates habuit ferũt fuissẽ sardomitẽ ĩs lap illꝰ inter mł¬
ta pͣtiosat ditissimi hom̃is priosissimꝰ habitꝰ quã od rẽ qui nichil
umꝙͣ sensisset aduersi palam obscquẽt et clauiłm infidiant
fortune inuĩdĩa placaiturꝰ nauigio in altũ ꝓ diit amilũ ip̃m ꝙ in
quo gẽmorerat maii ꝓpria demersit uel sic sultẽ semel dolitinꝰ
muita uissus sibi callide tr̃asegisse cũ fortua si tot letis unũ hͦ
triste pensayet illa uõ nec facili faciles nec mulceri mala bomo
equa lance ꝯponẽs plusculũ exigebat pro diutur no fauore breue
quid sed ꝑditoũ ut qui per onñe uita felicissimꝰ sibi atq alñs ui¬
sus essẽt in morte misebrimꝰ uideretur ess ꝙ inisferrimꝰ huit
Uiciis huit suppliciis omnibus unũ caput urgentibus itaq uelud
oblatũ respicens O fortune ludos piste quõd int̾mĩtio qui tũc

Expanded text:
nnus Polycrates habuit. Ferunt fuisse sardonicem: is lapillus inter munnus Polycrates habuit. Ferunt fuisse sardonicem: is lapillus inter multa pretiosa ditissimi hominis pretiosissimus habitus, quamobrem qui nichil umquam sensisset adversi, palam obsequentis et clanculum insidiantis fortune invidiam placaturus, navigio in altum prodiit anulumque ipsum in quo gemma erat manu propria demersit, vel sic saltem semel doliturus in vita, visus sibi callide transegisse cum fortuna, si tot letis hoc unum triste pensaret. Illa vero nec falli nec facile potest mulceri: mala bonis equa lance componens, plusculum exigebat pro diuturno favore, breve quidem sed predurum, ut qui per omnem vitam felicissimus sibi atque aliis visus esset in morte miserrimus videretur essetque miserrimus, hinc vitiis, hinc suppliciis omnibus unum caput urgentibus. Itaque velut oblatum respuens, o fortune ludos!, pisce quodam internuntio, qui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
lus addiditq gratie regis nom̃e pluris ẽm̃ fuĩt res illustoiũ sed
quid oro illl ꝯtulit achates sius an bello iiuctũ an nõ dicã morti
nõ hostili gladio sed saxo quod feminea etĩa torsit manus exemp¬
tĩe fecit Quid iꝙͣ uel hũc proro profuit habuisse uel hoc nociit
caruisse fabritio curioq quibus ille uictus atq italia pulsus est
ducions affromare ausim neutri horũ umꝙͣ sessinõu aĩo fuisse
Ut horrentẽ galeam rigidũq net auro aut gemis insigñe glãdiũ
anulo regio ꝑmutaret S it mollia queq despic̾ũt uiri fortes quo¬
ñio uõ amilił regis ambirẽt qui sola uirtut fidutia regẽ ip̃m et re¬
gias opes ieginĩq cõtemp seiãt Contra auc̃e uos aĩoꝵ diffidentiã
c̃cta minãmnĩ et quasi beatos factura concupiscit uirtꝰ sola con¬
tempnitur Est ⁊ gẽme alt̾ius fama uenustior quã famioꝵ tyr̃a¬

Expanded text:
lus addiditque gratie regis nomen; pluris enim fiunt res illustrium. Sed lus addiditque gratie regis nomen; pluris enim fiunt res illustrium. Sed quid, oro, illi contulit achates suus? An bello invictum, an non dicam morti, non hostili gladio sed saxo quod feminea etiam torsit manus, exemptum fecit? Quid, inquam, hunc vel Pyrrho profuit habuisse, vel hoc nocuit caruisse Fabritio Curioque, quibus ille victus atque Italia pulsus est ducibus? Affirmare ausim, neutri horum umquam sessurum animo fuisse ut horrentem galeam rigidumque nec auro aut gemmis insignem gladium anulo regio permutaret: sic mollia queque despiciunt viri fortes. Quomodo vero anulum regis ambirent, qui sola virtutis fiducia regem ipsum et regias opes regnumque contempserant? Contra autem vos animorum diffidentia cuncta miramini et quasi beatos factura concupiscitis, virtus sola contemnitur. Est et gemme alterius fama vetustior, quam Samiorum tyra
Abbreviated transcription (Latin):
pari prelio alex andrum asia sed par̃ũ est uiciis unitũ suis uini¬
tere illud magnũ uicisse uictorẽ sui postꝙͣͣ nullꝰ ferme ducũ scet
inter asie delitias que in orbẽ latiũ trãsuete ur̃a uos in patbia
uicer̃t rempe si fatꝭ ueris uultꝭ ubiq gentiũ uictores asiatica
Dictoria uicti estis .i. mĩc et amicas oculoꝵ aĩoꝵ hostes et uictrices ui¬
roꝵ fortĩ gẽmas cole Ga Geñus delector aydentibus Ratioat hic ua¬
iñs ille pallentibus multiplex appetitꝰ una uanitas Audisti ut pir¬
io illi qui bellũ re cũ romanis gessit achates fuit lapis olu precis¬
sissimꝰ hõim iũditio nũc eod quo ꝑt̃ia rebus fuerit uariãte uilissi¬
mus in quo quid spẽs rerũ dulsarłi repũtai solere oculis fama est
sparsis ita noxis ꝙ mũcẽ gẽme notis ut tot ymaginũ intam ꝑuo spa¬
cło unaqueq sius disteonereretur insignibus p̃clarus ut res erãt anu¬

Expanded text:
pari prelio Alexandrum Asia — sed parum est vitiis victum suis vincpari prelio Alexandrum Asia — sed parum est vitiis victum suis vincere: illud magnum, vicisse victorem sui —, post quem nullus ferme ducum stetit inter Asie delitias, que in orbem Latium transvecte vestra vos in patria vicerunt. Nempe si fateri verum vultis, ubique gentium victores Asiatica victoria victi estis. I nunc, et amicas oculorum, animorum hostes et victrices virorum fortium gemmas cole! Gemmis delector ardentibus. At hic variis, ille pallentibus: multiplex appetitus, una vanitas. Audisti ut Pyrrho illi, qui cum Romanis bellum gessit, achates fuit lapis olim pretiosissimus hominum iudicio, nunc eodem quo pretia rebus fiunt variante vilissimus, in quo quidem species rerum diversarum representari solere oculis fama est,sparsis ita nexisque invicem gemme notis, ut tot imaginum in tam parvo spatio una queque suis discerneretur insignibus; preclarus, ut res erat, anu
Abbreviated transcription (Latin):
phant glorie uel umꝙͣ magꝭ̃ obfuit nõ tessallcꝰ dies nõ egiptiã
talamitas ibi em̃ fortue succubait nõ totus hit uitio totus ibi
aliana uis alieua ꝑfidia hic sua fragilitas sua fuit ambitio illit
gͦ poteritiam et uita hic am̃u ꝑplãꝵ modestie ꝙ insĩgnis fomã mag ᷝ ᷤᷤ¬
q laboribus ꝑtum magni nõme ĩminuit mirũ dictu tanto uictorio¬
sior contra hispanos bellicosam gente ꝙͣ ꝯtya mnbelles et mermes
asiaticos apparuit eoq mirabiliũs ꝙ in ip̃a quoq asia aliꝙͣ du inte¬
ger atq iiuctꝰ cũ se in templo iherosolime õmum opulentissimo
uere erectũ atq abstmnẽtissimũ p̃busset ad ultimũ urgenti uitũ
nõ restitit neq iam amplius uiy singularis aut unncꝰ ut semꝑ
fuerat sed quasi unus ex multtꝭ cãptus deiectus ꝙ est is gẽmaꝵ
fulgor ea uis margaritaro idꝙ auripondus fuit uiterait iam añ

Expanded text:
mphantis glorie nichil umquam magis obfuit: non Thessalicus dies, non Egyptia mphantis glorie nichil umquam magis obfuit: non Thessalicus dies, non Egyptia calamitas, ubi enim fortune succubuit non totus, hic vitio totus: ibi aliena vis, aliena perfidia, hic sua fragilitas, sua fuit ambitio. Illic ergo potentiam et vitam, hic animi popularis modestieque insignis famam magnisque laboribus partum Magni nomen imminuit. Mirum dictu, tanto victoriosior contra Hispanos bellicosam gentem quam contra imbelles et inermes Asiaticos apparuit, eoque mirabilius quod in ipsa quoque Asia aliquandiu integer atque invictus, cum se in templo Hierosolyme omnium opulentissimo vere erectum atque abstinentissimum prebuisset. Ad ultimum urgenti vitio non restitit neque iam amplius vir singularis atque unicus ut semper fuerat, sed quasi unus ex multis captus deiectusque est. Is gemmarum fulgor, ea vis margaritarum idque auri pondus fuit! Vicerat iam ante
Abbreviated transcription (Latin):
fuit gẽme õma et margarite int̾ multa alueus ingens ibi et ing̃e¬
tiũ theseraꝵ ordo bicolor ita ut singule gẽmis e singlis ꝯstaret et
uasa aurea et uestes et statue quin et luna qued solido ex auro
ĩmensi ponderis lectiq aurei et corone plurime magnis et candidis
margarit intexte demq mons̾ aureus illi fuit forme ille mirabłis
maygaritꝭ montꝭ in uertice ysdem ex rebus horologiũ artifi tuũi
ubiq uincente mãtii uolueba ipabile prorsus ostentũ hniõ qui
mirari inana didecerũt At hiis rebus inquies delector Eredo id
quidem teꝙ huĩt hũc triũphũ et cupide spectaturũ eeor et tupidiꝰ
ducturũ et cupidissime possessurũ id nichi passionati status an
suadet Crede autẽ ⁊ tu michi hec que uisum usq a deo delcarit
semper aĩe sepe et corꝑi nocuerũt Illius certe qłe loquimur tp̃iu¬

Expanded text:
fuit, gemme omnia et margarite. Inter multa alveus ingens ibi et ingenfuit, gemme omnia et margarite. Inter multa alveus ingens ibi et ingentium thesaurorum ordo bicolor, ita ut singule gemmis e singulis constarent, et vasa aurea et vestes et statue, quin et luna quedam solido ex auro immensi ponderis lectique aurei et corone plurime magnis et candidis margaritis intexte. Denique mons aureus illic fuit, forme ille mirabilismargaritis; montis in vertice iisdem ex rebus horologium artificio ubique vincente materiam volvebatur, mirabile prorsus ostentum his qui mirari inania didicerunt. At his rebus maxime delector. Credo id quidem teque hunc triumphum et cupide spectaturum reor et cupidius ducturum et cupidissime possessurum: id tibi passionati status animi suadet. Crede autem et tu michi, hec que visum usque adeo delectant semper animo et sepe corpori nocuerunt. Illius certe quem loquimur triu
Abbreviated transcription (Latin):
q magnificus ꝙuis adolescens anius moribus senex maturꝰ ꝙ ãmũ sdẽ
postea capit pirat/ et oriente ꝑdomito quasi cũ loco mutatꝰ ac tp̃e eq
alia ꝑte orbis ip̃e alius reuersus nõ militarẽ sed femineũ seu diuenũ
potius in morem molliores non ere fictos aut marmore sed in suetꝭ at
exquisitissimis margaritꝭ in triupho tulit exprobratio nõ leuus cot
fastꝰ unũ in capiet expositye nõ sme insultatione quad uictoris
om̃ ppłi atq excufatione principũ sequẽtiũ Quid nõ eñ a tyranis
romaiam semia pateretur que libera cuus amatissimi talem hant
insolentia aspepisset ueq reliqua trĩuphi illius huilia magis aut
sobria nõ arma ut equi domitarũ gentiũ ut mos erat nõ captiui
memorantur aut turiq aut falere quod uilissim in es legune aur̃ĩ

Expanded text:
que magnificus, quamvis adolescens annis, moribus senex maturusque animi! Idemque que magnificus, quamvis adolescens annis, moribus senex maturusque animi! Idemque postea captis pyratis et oriente perdomito, quasi cum loco mutatus ac tempore eque, alia parte orbis, ipse alius reversus, non militarem sed femineum, seu divinum potius in morem, vultus suos iam viriles ac solito molliores non ere fictos aut marmore, sed insuetis atque exquisitissimis margaritis in triumpho tulit: exprobratio non levis Eoi fastus unum in caput expositi, non sine insultatione quadam victoris omnium populi atque excusatione principum sequentium. Quid non enim a tyrannis Roma iam serva pateretur, que libera civis amantissimi talem hanc insolentiam aspexisset? Neque reliqua triumphi illius humilia magis aut sobria: non arma et equi domitarum gentium, ut mos erat, non captivi memorantur aut currus aut phalere; quod vilissimum in eo legimus aurum
Abbreviated transcription (Latin):
si illoꝵ iuibor pallorq qͣtus est cuo nõ eque horũ candor uirorꝙ
otiilus blandiatur iustiorq nũt etĩa sapħiri q̃rula quo uix ad
terra parit celo siłuis sepeno uerũ ut dixi furor hec õmũ nõ
natura nobilitat diuitũ nige manes atq otioforũ fabule qͥ
fant asta ꝯtepmerẽt si quo umꝙͣ honestiore pacꝭ aut belli ne¬
hotio tenerent᷑. Sa fulgide añn mouẽt gẽme et suauit candi¬
de margarite Ra᷑ mouent ais ym̃o stiuiñĩt caltãt molliũt et
eneruãt qua de re si pergam uporũ ac mulierũ exẽpla cõ¬
gerere ñõ te doccam sed obeiundã unũ ex om̃ibus et id max .
pacato editns occidente cõpressiq p̃donibus et in uniũ coactꝭ
lcit pyreneis inmontibꝰ locorũ forsan asꝑitate medestiã
acom uantr atqp etat bitorieq superbĩã ꝯpisconte masculũ
tropheũ puramq et rigidã sui oris ymaginem erexit uere tũt magnus at¬

Expanded text:
si illorum rubor pallorque gratus est, cur non eque horum candor virorque si illorum rubor pallorque gratus est, cur non eque horum candor virorque oculis blandiatur? Iustiorque nunc etiam saphiri querela, quo vix aliud terra parit celo similius sereno. Verum, ut dixi, furor hic hominum, non natura nobilitat, divitum nuge inanes atque otiosorum fabule, qui facile ista contemnerent, si quo umquam honestiore pacis aut belli negotio tenerentur. Fulgide animum movent gemme et suaviter candide margarite. “Movent” ais: immo sternunt, calcant, molliunt et enervant. Qua de re si pergam virorum atque mulierum exempla congerere, non te doceam sed obtundam. Unum ex omnibus et id maximum pacato rediens occidente compressisque predonibus et in unum coactis illic Pyreneis in montibus, locorum forsan asperitate modestiam adiuvante atque etatis victorieque superbiam compescente, masculum tropheum puramque et rigidam sui oris imaginem erexit: vere tunc magnus at
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ uirtutꝭ pulcritudine tangi nisi ut ꝑ hec breuia que deltant
dculos exꝑrecta mens in amorẽ ac desideriũ et̾ne pulcritũdis
rapiatur quo de fonte quid quid est pulcrũ prodit Ga Socel¬
sentibus gemis allicior Ra huit excelletiã nõ nã fecit sed opi¬
no que apud quosd carbunculo palmã dedit apud alios ada¬
manti Ĩtla uulgo at plerisꝙ gẽmariis eui huiꝰ extrinatio
ista ueteribus quibusd̃ rerũ scmptoribus proboctur scdm̃ quos
no mõ gemaru sed reru oñ trenarũ ꝑretiosissimus ada¬
mas regũ ołim idq nõ oñn sed p̃cellentĩ̃ gẽma fuit hodie ꝙ
mietꝰ rei tantũ et tã uelox ꝙͣ luxuxie ac superbie incoemẽtũ
est multoꝵ nõ regũ etiã sse cepit et iam ꝑlebis in digitos se¬
sin uenit huec proxima indicã atq arabita margaritã locant
et huic itidem sinaragdũ nescio quidẽ qua ordinis muria nã

Expanded text:
quam virtutis pulchritudine tangi decet, nisi ut per hec brevia que delectant quam virtutis pulchritudine tangi decet, nisi ut per hec brevia que delectant oculos experrecta mens in amorem ac desiderium eterne pulchritudinis rapiatur, quo de fonte quicquid est pulchrum prodit. Excellentibus gemmis allicior. Hanc excellentiam non natura fecit sed opinio, que apud quosdam carbunculo palmam dedit, apud alios adamanti. Illa vulgo ac plerisque gemmariis evi huius extimatio, ista veteribus quibusdam rerum scriptoribus probatur, secundum quos non modo gemmarum sed rerum omnium terrenarum pretiosissimus adamas. Regum olim atque non omnium, sed precellentium gemma fuit: hodie, quia nullius rei tantum et tam velox quam luxurie ac superbie incrementum est, multorum non regum etiam esse cepit et iam plebis in digitos sensim venit. Huic proxima Indicam atque Arabicam margaritam locant et huic itidem smaragdum, nescio quidem qua ordinis iniuria. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
possessoris odiũ ꝯcepit huic in io publico ꝓsciptiõis incendio quo
tos prie liuã ꝑiere nomi nom̃ arsurũ cũ teliquis ob hoc unũ trne
ꝙ formose tyrãnoq placite dñs rei esset in fertũ effet est ille aũt
cui pontitus saltem fiber exemplo esset ut pernitiose iactura
saocinule libertatem redimeret at salutẽ illam ip̃am sibi ut au¬
guror pnti discom̃e cariore sic amplexus aufugit ut ea salua
milla sibi suel patrimonii uel prie cura esset cũ illa paratꝰ
exulare et mendicare et ad extremũ mori Quis nõ magni ee¬
timet ad ꝙͣ uir senatorius sit affectus sit et ꝑrofecto fatend̾
alterũ aut magni p̃cii rem fuisse aut ꝑui anũ possessorẽ sed
quĩd hoꝵ uerius ut diffina nõ ex pectas et si aũt huiꝰ ac reli¬
quoꝵ simile iuditiũ seu ꝯtagiũ nĩoꝵ late sexꝑeno uulgi mores
infeterit magna tñ ingenia nec m̃imis delcãri nec õmo alia

Expanded text:
possessoris odium concepit. Hinc in illo publico proscriptionis incendio, quo possessoris odium concepit. Hinc in illo publico proscriptionis incendio, quo tot patrie lumina periere, Nonii nomen arsurum cum reliquis ob hoc unum crimen, quod formose tyrannoque placite dominus rei esset, insertum est. Ille autem, cui Ponticus saltem fiber exemplo esset ut perniciose iactura sarcinule libertatem redimeret ac salutem, illam ipsam, sibi, ut auguror, presenti discrimine cariorem, sic amplexus aufugit, ut ea salva nulla sibi vel patrimonii vel patrie cura esset, cum illa paratus exulare et mendicare et ad extremum mori. Quis non magni extimet, ad quam vir senatorius sic affectus sit? Et profecto fatendum alterum: aut magni pretii eam fuisse aut parvi animi possessorem. Sed quid horum verius ut diffiniam non expectas, etsi autem huius ac reliquorum simile iudicium seu contagium animorum late serpens vulgi mores infecerit. Magna tamen ingenia nec nummis delectari nec omnino alia
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uidet que nã s. ambitio et ꝙͣta sit cecitas nõ rei formã ac
substantiã sed ndũ nomẽ tanta mercede captantiũ Ga Nil
michi gẽmis est carius ta ͦ Eredo hercle nõ uiytus nõ fama nõ
pr̃ĩa nõ uita ip̃a utq illa duo sileam quibꝰ uobis nnchil est uilius
duo hec ultima cũ ꝙ hñs diuitias ingentẽs et quidquid p̃tiosissi¬
mũ iudicatꝭ uiiꝰ gẽme pretio atꝙ amori succubuisse moustrassẽ¬
bo et exilio illã et mopia et si ita res tulisset morte seruatã Eui
em̃ queso nõ est nocũ nom ꝯsiliũ romanus hic senator fuit uri:
locupletissimꝰ gẽmãꝙ habuit uiginti milibus extimãtã gẽme
nõm opialus mittit hũc india cołorũ pene ouxoñ̃ uarietate p̃¬
fulgidũ huiꝰ fama excitus accẽsus ꝙ cupidine Antomꝰ
fortuna licitum fecissẽt cũ inuiseo gẽme desiderio ut fit coudele

Expanded text:
nam scilicet ambitio et quanta sit cecitas non rei formam ac nam scilicet ambitio et quanta sit cecitas non rei formam ac substantiam sed nudum nomen tanta mercede captantium? Nichil michi gemmis est carius. Credo hercle: non virtus, non fama, non patria, non vita ipsa utque illa duo sileam, quibus vobis nichil est vilius, duo hec ultima cunque his divitias ingentes et quicquid pretiosissimum iudicatis unius gemme pretio atque amori succubuisse monstrabo et exilio illam et inopia et, si ita res tulisset, morte servatam. Cui enim queso non est notum Nonii consilium? Romanus hic senator fuit vir locupletissimus gemmamque habuit viginti millibus extimatam — gemme nomen opalus; mittit hunc India, colorum pene omnium varietate prefulgidum —. Huius fama excitatus accensusque cupidine Antoniucquid natura libitum fortuna licitum fecisset, cum iniusto gemme desiderio, ut fit, crudele
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ip̃os int̾ artifices facile est iudiciũ memoria repentꝭ id quõd
ipte accidit ut per breuẽ gẽmã carbũculis erat detem iilibꝰ
aurcorũ ille uir fortune maioris ꝙͣ ingemi cũ emisset du se cũcta¬
rũ fuisse iactabat ꝙ ñalem et cõem modũ fulgor excedens sũspitio¬
nẽ faceret euis artificii ꝑitissimo cuid cuiꝰ ꝯsilio utebatur nõ uer̃ã
gẽmã esse sed uitrum quoddã seu quõdius aliud in eam sp̃ẽm nore
natura gemitũ sed nescio qua suꝑnali ⁊ mira quad arte conflatũ
Que quid hesitatio quid insi confessio qued erat uitrũ tle uisũ
pulerius esse quam hẽmã ꝙͣuis forsan illa folidior sit de hot eñ
ip̃i iudicent qui uel in hoc questu peciuas alia uertendas hones¬
tius uel in hoc cogintu melioribus debitũ tempus perdũt ꝙ si dtã
cũctatio iustri fuit quĩd hinc sequitur quid hnnic sequitur quis¬

Expanded text:
cium ipsos inter artifices facile est iudicium, memoria repetentis id quod cium ipsos inter artifices facile est iudicium, memoria repetentis id quod nuper accidit, ut perbrevem gemmam — carbunculus is erat —, decem milibus aureorum ille vir fortune maioris quam ingenii cum emisset, diu se cunctatum fuisse iactabat, quod naturalem et communem modum fulgor excedens suspitionem faceret eius artificii peritissimo cuidam, cuius consilio utebatur, non veram gemmam esse sed vitrum aliquod, seu quidvis aliud in eam speciem, non natura genitum, sed nescio qua supernaturali et mira quadam arte conflatum. Que quidem hesitatio quid nisi confessio quedam erat, vitrum tale visui pulchrius esse quam gemmam, quamvis forsan illa solidior sit? De hoc tamen ipsi iudicent qui vel in hoc questu pecunias alio vertendas honestius vel in hoc cognitu melioribus debitum tempus perdunt. Quod si dicta cunctatio iusta fuit, quid hinc sequitur quis non videt, que
Abbreviated transcription (Latin):
lex ĩmerisa est Ra O hominẽ qui impedimentoꝵ suoꝵ magnitudine de¬
Emmatũ fulgor ac spẽs delectant Raiꝰ Rerũ fateor terrestu¬
um ⁊ mortaliũ uanitates pars nõ ultinra exiguo in la¬
pillo patrimonia magna claudentiũ cuiꝰ pretiũ instabi¬
le et incertũ cotidieq uariũ e sola mertantiũ fãma et
diuitũ in sanoꝵ credulitate dependeat unde diu sprete in opinus
p̃tiis actollunt: et gẽmaꝵ famosissime subita p̃mũtur in famia
nescio quibus notꝭ er̃ũpentibꝰ nõ tam ip̃is de quibus agitur in rebus
ꝙͣ in opinione homi callentiũ preclara quidem illa po prudentia que
neglecto cultu dei atq amini et utriusq nocitia int̾noscendis lapi¬
du uenis inuigilat sed sic est mos neq nũc p̃mũ in pretio sunt
qui hiis p̃tia noifre fingũt uera em̃ pretia uel nulla sũt penitꝰ
uel ignota ꝙͣ uõ periculosa uanitas ꝙͣ tremulũ ꝙ̃q anceps indi¬

Expanded text:
lex immensa est. O hominem qui impedimentorum suorum magnitudine delex immensa est. O hominem qui impedimentorum suorum magnitudine deemmarum fulgor et species delectant. Rerum, fateor, terrestrium et mortalium vanitatis pars non ultima, exiguo in lapillo patrimonia magna claudentium, cuius pretium instabile et incertum quotidieque varium, quod et sola mercantium fama et divitum insanorum credulitate dependeat, unde diu sprete inopinis pretiis attolluntur et gemmarum famosissime subita premuntur infamia, nescio quibus notis erumpentibus non tam ipsis de quibus agitur in rebus, quam in opinione hominum ista callentium. Preclara quidem illa prudentia que, neglecto cultu Dei atque animi et utriusque notitia, internoscendis lapidum venis invigilat! Sed sic est mos. Neque nunc primum in pretio sunt quibus pretia vafre fingunt; vera enim pretia vel nulla sunt penitus vel ignota: quam vero periculosa vanitas, quam tremulum quamque anceps iudi
Abbreviated transcription (Latin):
auren stellantiq gẽmis ar̃dentibus tectũ omne suppellectuli oꝑ¬
tum refectũq tibi uidcam Ga iniudiosa suppellix et prefulgida
est Ra pro taptu oculoꝵ seu forsitan aĩoꝵ uere aute onerosa
rbo collumes at turbida sed auaritiã nichil usꝙͣ ieuimꝰ inth il¬
ꝙ mi̾serius tiuꝰ famẽ et querenda excitãt et quesita nõ sapĩt
dum que sperata fulgebat possessa sordescut itaq sepe diui¬
tias dumn que sisse putaneris sollicitudine at nauseam que siuisti
hee nũt tibi care sarcine si uel cariores alie se ostenderint uel
stupore assiduitas dempserit uiles euũt Esto aũt care suit
et maneat scupor nonie etia uxror manet isq difficilis atq ꝑpe¬
tuꝰ n quĩd querendi st̃udiũ uiuĩ fuit seruandi labor est mul¬
tiplex ñꝙͣ deepit quod remsas quod nues quod ꝯplices quod exca¬
tias quod abstergas quod oculos simul ⁊ multeat ⁊ offendat Ga Suppel¬

Expanded text:
aurea stellantique gemmis ardentibus tectum omne suppellectili opaurea stellantique gemmis ardentibus tectum omne suppellectili opertum refertumque tibi videam. Invidiosa suppellex et prefulgida est. Pro captu oculorum seu forsitan animorum; vere autem onerosa rerum colluvies ac turbida. Sed avaritia nichil usquam ieiunius nichilque miserius, cuius famem et querenda excitant et quesita non sopiunt dumque sperata fulgebant, possessa sordescunt. Itaque sepe, divitias dum quesisse putaveris, sollicitudinem et nauseam quesivisti. He nunc tibi care sarcine, si vel cariores alie se ostenderint vel stuporem assiduitas dempserit, viles erunt. Esto autem: care sint et maneat stupor; nonne etiam error manet isque difficilis atque perpetuus? Si quidem querendi studium unum fuit, servandi labor est multiplex. Numquam deerit quod revisas, quod numeres, quod complices, quod excutias, quod abstergas, quod oculos simul et mulceat et offendat. Suppel
Abbreviated transcription (Latin):
N ampla domo suppellex exmna est Ras euperuatuo
in spatio pondus mutile illa furibus latebras dabit
het predam utraq periculum tibi alimentũ intendio
ac liuori Gaud Iu domo spetiosa suppellex copiosa est¬
Raq̃lla cum te loco moueris deserenda est hec si uti uolueris sepissĩ
toansferenda et plus difficultatꝭ allatura ꝙͣ uoluptatꝭ et plus
oneris ꝙͣ honoris GaMulta michi uary gm̃is suppellex domi est¬
Ra Ĩuge bellum nõ tũ furibus m̃õ sed cũ inue̾ibꝰ tineis q et aranee
et rubigo fumiusq et pulius et imber in uos dimitãt O diuites
uelicati quis armis hos hostes arcobit/ Ga ptio sissima est suppel¬
lex taᵈ Nou rei p̃ntiũ sed cõtemptus diuitẽ facit aliogun et que¬
reudo cupiditas mrestĩt et paupertas tuꝑiendo ita fit ut nichil
magis mopem faciat ꝙͣ auari opes quarũ si ex temiatio ex acta
ueriꝙ iudimĩ sẽquax contemptus accesssit ea demũ ueris diuiciis
Uia est̃ ego te diuitẽ dum uana nuyaberis non ꝑutabo ꝙͣ ius

Expanded text:
n ampla domo suppellex eximia est. Supervacuo in spatio, pondus inutile: illa furibus latebras dabit, hec predam, utraque periculum tibi, alimentum incendio atque livori. In domo speciosa suppellex copiosa est. Illa cum te loco moveris deserenda est, hec si uti volueris sapientissime transferenda est et plus difficultatis allatura quam voluptatis, plus oneris quam honoris. Multa michi varii generis suppellex domi est. Iuge bellum, non cum furibus modo sed cum muribus tineisque et araneis! et rubigo fumusque et pulvis et imber in vos dimicant. O divites delicati, quibus armis hos hostes arcebitis? Pretiosissima est suppellex. Non rei pretium, sed contemptus divitem facit. Alioquin et querendo cupiditas crescit et paupertas cupiendo; ita fit ut nichil magis inopem faciat quam avari opes, quarum si extimatio exacta verique iudicii sequax contemptus accesserit, ea demum veris divitiis vera est via. Ego te divitem, dum vana miraberis, non putabo, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
est eñ qui ip̃ius dii auigusti sculꝑsit effigiẽ qua ad extremũ et ip̃e dũ
uixit et post eum multi principũ usi funt ea uel cesarei gois uentra¬
tio uel admiratio fuit artifitꝭ Et ñc ego tanito de gẽmis habito sermone
quas seu natura integras solidasq uoluptatibus urĩs exhibet seu cirs
cauas quero ex te quãto amplius delectare añn deberet sue pretis aut
labore payabilis splendor ethereus uno ne hiis quid̃ sed qui huiꝰ et
illius font ac principũs liecꝭ est Rutili carbuntule uroides sinarag¬
di serem saphiri candide margarite sit allicũt nec sõlis fulgor
aut suerũ nec terre ueoor aut arborũ nec serentas acris nec candor
intidus tangit auxore. Stupetis facies mame hõmi qc̃mis in sculy¬
tas nec artifitꝭ stupetis ingemũ inio uo neq illũ ueneranũ totq tã
claris ad ueiũ unis agnostit que gẽmas ip̃as quiq ingemũ qui mang

Expanded text:
est enim qui ipsius divi Augusti sculpsit effigiem, qua ad extremum et ipse dum est enim qui ipsius divi Augusti sculpsit effigiem, qua ad extremum et ipse dum vixit et post eum multi principum usi sunt: ea vel Cesarei oris veneratio vel admiratio fuit artificis. Et nunc ego tanto de gemmis habito sermone, quas seu natura integras solidasque voluptatibus vestris exhibet seu ars cavas, quero ex te, quanto amplius delectare animum deberet sine pretio aut labore parabilis splendor ethereus, immo ne is equidem, sed qui huius et illius fons ac principium lucis est? Rutili carbunculi, virides smaragdi, sereni saphyri, candide margarite sic alliciunt: nec solis fulgor aut siderum, nec terre viror aut arborum, nec serenitas aeris, nec candor nitidus tangit aurore! Stupetis facies manu hominum gemmis insculptas nec artificis stupetis ingenium, immo vero neque illum veneramini totque tam claris ad verum viis agnoscitis, qui gemmas ipsas quique ing
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝵ coli Ignis gẽma expressis mulceor Raͤ Accessit ⁊ꝯ Gaudiũ¬
nõ infitior ad nature decus quid̃ artꝭ ornatus et ii¬
mitos in uultꝰ inꝙ signaꝵ usũs gemas fta scalpi subtili¬
ora quid int̾ ingom ope mĩatũ ubi et ametistus inter
lapides uel impressiom facilis uel sucessu prosper ut ꝑhibentet
uiter artifites pͥmũ sibi pyrgotiles supsit nom̃e eoq uius ecũit
sui gñis ydoneus alexandro uisus est sculpende sui oris ꝓmagin
qua post̾nior diuas augustꝰ usus est tum hema illa qua erat uti
pter iantiomu difficulates ipa quoꝙ signs ꝑplepitas uerẽtũ disstĩo¬
i principi parere uneretur inuidiã huit proximus uel ingenio uel etate
appo llomides fiit et corodes cromꝰ post hõs magni nolus in hãc arte
dyostores fuit Cuiꝰ cũ opus expͥmeret nomien siluissẽ plimũ impor hit̃

Expanded text:
 Signis gemma expressis mulceor. Accessit,  Signis gemma expressis mulceor. Accessit, non inficior, ad nature decus quidam artis ornatus et minutos in vultus inque signorum usum gemmas scalpi subtiliora quidem inter ingenii opera numeratum, ubi et amethistus inter lapides vel impressioni facilis vel successu prosper, ut perhibent, et inter artifices primum sibi Pyrgoteles sumpsit nomen, eo quod unus e cunctis sui generis idoneus Alexandro visus est sculpende sui oris imagini, qua postmodum divus Augustus usus est, cum gemma illa, qua erat uti preter exactionum difficultates ipsa quoque signi perplexitas verecundissimo principi parere videretur invidiam. Huic proximus vel ingenio vel etate Apollonides fuit et Cronius; post hos magni nominis in hac arte Dioscorides fuit, cuius cum opera exprimeret, nomen siluisse Plinium miror. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
sit auellant radix ad potule gnosum lignũ p̃m quoq csaitoitibꝰ
honestand furor nĩt p̃cpiuis galliaꝵ uenerũt hos in usus riuper
arbores alie ꝑegrinis nominibꝰ uenisꝙ et notis̃ aliis sed ed uan
nuremorum iactantia uicta sit in uno plane fateos auoꝵ cessist
insanie ꝙ illi sucinos nuillo usu sola sed habendi libidine mirt¬
santur int̾ q delicias nimerabat᷑ unbe ⁊ uõ ip̃i nõ principũ m̃o¬
sed hoñi seuissimꝰ male dilcẽ et peius occise quigis flauos crmex
hoc sub nõĩe seu titulum medieatꝰ exmitũ adoptasse legitur
cauime edito fuit namq ꝙ stupcas trux illũd ingeniũ amicũ n¬
sis in quo illos ꝙ aures uiderentur sucmos suos duxit ferores atꝙ
infauste blanditie decorũq laudatũ caput calte impia ad inferob
detyudendum ad uos sucmos et habetꝭ et speruit aut certe mõde¬
tius colitꝭ et partius extuaetꝭ De gemineirũ signis Caꝑitulũ¬

Expanded text:
ne radix ad pocula generosum lignum, ipsum quoque cicatricibus honestandum, furor nunc precipuus Galliarum; venerunt hos in usus nuper arbores alie peregrinis nominibus, venis et notis aliis atque aliis,murrhinorum iactantia vincta sit. In uno plane, fateor, avorum cessistis insanie, quod illi succinos, nullo usu, sola sed habendi libidine mirabantur interque delitias numerabant, unde et Nero ipse non principum mosed hominum sevissimus, male dilecte et peius occise coniugis flavos crines hoc sub nomine, ceu titulum meditatus eximium, adoptasse legitur carmine edito. Fuit atque, quod stupeas, trux illud ingenium amicum Musis, in quo illos, quod aurei viderentur, succinos suos dixit. O feroces atque infauste blanditie decorumque et laudatum caput calce impia ad inferos detrudendum! At vos succinos et habetis et spernitis aut certe modestius colitis et parcius extimatis. 39 DE GEMMARUM SIGNIS
Abbreviated transcription (Latin):
O semper uilũt niractores uerũ semperq nobiliũ contemꝑtores  ror
quidem om̃e malum exemplum tũt fit pessinũ quando
illi uel auctoris pondus adiugitur uel amoru undẽtũ¬
q orte ꝯsuetudinis robur ingeno cũ semierit et ut bona in melius
sit mala in penis etas prouehit Sed u utinã qui maiores ur̃os
uoanis in uebus facile uinatis eosd̃ in seriis equaret uirtutẽq cum

Expanded text:
lium contemptores! 40 quidem omne malum exemplum tunc sit pessimum, quando illi vel auctorum pondus adiungitur vel annorum, undecumque orte consuetudinis robur ingens cum senuerit, et ut bona in melius, sic mala in peius etas provehit. Sed o utinam qui maiores vestros vanis in rebus facile vincitis, eosd
Abbreviated transcription (Latin):
nesta R. ꝑ regi debet ut frenato gressu methai teneat euis
qui in terris est compositi ac traquilli statꝰ itaq si heliꝯ tubero :¬
ficti libus suis ante cellã iouis expofitis quibus ille frugalitãte
atq sobrutatem utq ait seneca parupertãte in capitolio cõsecya¬
bat oculos ppłi iam lascuuent/ offendit nõ est curis egregni cul¬
pa sed tp̃ꝵ Iam tũc res ab ella prista seueritate ad hant mol¬
liciẽ nicsmabat que pͥmũ poctheras ciphos aureos gẽmatos dis¬
tũ argẽteũ cormibiatũ lancẽ pampiata paterniã hederatã
mixari cepit et reliqua que galienus imperator claudio misit
imperatori post futuro deinde alias furoris spes que maginfite¬

Expanded text:
nesta respublica regi debet, ut frenato gressu metam teneat eius nesta respublica regi debet, ut frenato gressu metam teneat eius qui in terris est compositi atque tranquilli status. Itaque si Q. Elius Tubero fictilibus suis ante cellam Iovis expositis, quibus ille frugalitatem atque sobrietatem utque ait Seneca, paupertatem in Capitolio consecrabat, oculos populi iam lascivientis offendit, non est civis egregii culpa sed temporum. Iam tunc res ab illa prisca severitate ad hanc mollitiem inclinabat, que primum pateras scyphosque aureos, gemmatos, discum argenteum corymbiatum, lancem pampinatam, patenam hederatam mirari cepit et reliqua que Galienus imperator Claudio misit imperatori post futuro, deinde alias atque ali
Abbreviated transcription (Latin):
preferenda cornithis ꝙtũq uel paratu faciliora uel iotudiora
usu uel securiora sernatu uel diuims hũanisq̃ cultibu ap¬
tiora certe qd ad securitatẽ actinet si uera het cesaris nota
est proscripti illi securius uixissent si corinthir̃s carius sent
alt quod ad diuinũ cultũ tũ ꝓpitiam magis homimbus fuissẽ di¬
uinitate dũ fictilibus coleretur nec michi dubiũ net scnrete
quod uero ad hũanũ usum fictilia tuberonis ꝙͣiuis ut ꝓbrum
graue apud pp̃sm cecꝭ dño nocuisse suffragiis certũ sit et p̃ture
repulsam peperisse maximoq ualexis fictũ ppłi pp̃łariter excu¬
sante moigna fuisse publico mune̾ uideantur ego tñ hit quoq
tũ seneca sentio apũs que illa multꝭ laudibus efferutur sunt
eñ per simonie antique et romanio aptissima moribus quib  ut
modesti prifamilias priuata domus Ric bñ inscituts urbis ho¬

Expanded text:
preferenda Corinthiis, quantum vel paratu faciliora vel iucundiora preferenda Corinthiis, quantum vel paratu faciliora vel iucundiora usu vel securiora servatu vel divinis humanisque cultibus aptiora. Certe quod ad securitatem attinet, si vera hec Cesaris nota est, proscripti illi securius vixissent si Corinthiis caruissent: at quod ad divinum cultum, tum propitiam magis hominibus fuisse divinitatem, dum fictilibus coleretur, nec michi dubium nec Senece: quod vero ad humanum usum, fictilia Tuberonis, quamvis ut probrum grave apud populum cecis domino nocuisse suffragiis certum sit et preture repulsam peperisse MaximoqueValerio factum populi populariter excusanti indigna fuisse publico munere videantur, ego tamen hic quoque cum Seneca sentio, apud quem illa multis laudibus efferuntur: sunt enim parsimonie antique et Romanis aptissime moribus, quibus ut modesti patris familias privata domus, sic bene institute urbis ho
Abbreviated transcription (Latin):
simũq oñi antornũ hac in ꝑte ꝙ int̾sit nisi ꝙ hũc ad iui¬
lã causa mouit huilior et ist ommne pct̃m io magꝭ maiꝰ quo
et maior qui peccat et minor cã peccand nec peccant mag¬
intudo atq imperiũ lingue uil talami uulnus euadũt iudiciis q¬
homnũ exmiĩtur illos magis in se accilũt atq ioritant nõ ꝑcit re¬
gum maculis uulgus loquax et si palam metuit clam libertate
utitur in caueris sibilat gãnit in tenebris dubias uoces ni mi-¬
bibus acoes uersus in triniis serit subscribit scatius iitu loquit᷑.
silentio exclamat minaturq oculis luigua ferit sit sepe leuibꝰ
ex causix gyanes ꝯtrahuntur inffamnie et claris quoꝙ nõmĩsꝰ
obscura cognonna ioq si principũ maxio euenre potuit
quid p̃uati sperent quibus esset debeat amica medionitas ini¬
mica luxuria Gaue ornichiis delector Ratio At si pectus erroribꝰ
oculiq fulgoribus clanderentur liquido appareret q̃tũ fitilia

Expanded text:
um hac in parte quid intersit, nisi quod hunc ad iniuriam causa movit humilior? Et est omne peccatum eo maius quo et maior qui peccat et minor causa peccandi: nec peccantis magnitudo atque imperium lingue vel calami vulnus evadunt iudiciisqhominum eximuntur, illos magis in se acuunt atque irritant. Non parcit regum maculis vulgus loquax; etsi palam metuit, clam libertate utitur. In cavernis sibilat, gannit in tenebris, dubias voces in nubibus, acres versus in triviis serit, subscribit statuis, nutu loquitur, silentio exclamat minaturque oculis, lingua ferit. Sic sepe levibus ex causis graves contrahuntur infamie et claris quoque nominibus obscura cognomina idque si principum maximo evenire potuit, quid privati sperent, quibus esse debeat amica mediocritas, inimica luxuria? Corinthiis delector. At si pectus erroribus oculique fulgoribus clauderentur, liquido appareret quantum fictilia
Abbreviated transcription (Latin):
pedes lederet uel intentos adeuntuĩ oculos frustraretur. ut illic cor¬
pore tremulꝰ. sed aĩo constans senex ex centũ et detẽ amuis quos
habebat etatis totos septuaginea transegerat. Cogitabis autẽ per
te ip̃m quãtus et hu solitarie uite magister esse poteͣrit / qui tãtũ
in eo studio tãq continuũ tempus exegisset. cũ nr̃i homines am¬
bicionẽ et auaritie studiũ ne dicãs popinas urbũi. ac tabernas
et lupantaria reliquisse uel triduo grande suppliciũ opmnetur
Non in mediũ traham entichianũ illum cieca olimp̃ũ bi¬
thume degentem et celesti gr̃a terreni principis amicitia in¬
signẽ Nõ theone mitẽ ac modestũ hominẽ et iuramẽtũ
expertem et mendacii insciui et trignita annorũ iugi silentio
in sũma ommiũ fere lr̃aã eruditione mirabilem
baydis incolã appollinẽ qui quadraginta anis in ĩtima soletu

Expanded text:
pedes lederet, vel intentos adeuntium oculos frustraretur, ut illic corpedes lederet, vel intentos adeuntium oculos frustraretur, ut illic corpore tremulus, sed animo constans, senex ex centum ac decem annis quos habebat etatis, totos septuaginta transegerat. Cogitabis autem per te ipsum, quantus et hic solitarie vite magister esse potuerit, qui tantum in eo studio tamque continuum tempus exegisset, cum nostri homines ambitionem et avaritie studium, ne dicam popinas urbium ac tabernas et lupanaria, reliquisse vel triduo grande supplicium opinentur. Non in medium traham Eutichianum illum, circa Olimpum Bithinie degentem, et celesti gratia et terrena principis amicitia insignem; non Theonem mitem ac modestum hominem et iuramenti expertem et mendacii inscium, et triginta annorum iugi silentio in summa omnium fere literarum eruditione mirabilem; non Thebaidis incolam Apollinem, qui quadraginta annis in intim