comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posscit. subueniendumẽ itaꝙ sicita¬
tus nom respondit. ⁊ ob ħ more ꝑnũti co¬
atumẽ: cõnͣfestim aũt ꝓtͥbuuali tese¬
dente adiit. extin̾iapõt. nonsu̾a
culpa si pͥa exaudita uoce p̃conis d ͣ¬
marimenfraus abadu̾sario int̾ue¬
nerit. succurrebi oportebit. cumeti¬
amdedolo malo actio ꝯpetere solcat.
i boni p̃torisẽ potius restituere litem
ut rratio ⁊ equitas postulabit. quã
actionẽ famosat constituere. ad qͣ
tunc demũ d̾scendendumẽ: cum re¬

Expanded text:
subueniendum est. itaque si citatus non respondit et ob hoc more pronuntiatum est, confestim autem pro tribunali te sedente adiit: existimari potest non sua culpa sed parum exaudita uoce praeconis demaxime si fraus ab aduersario interuenerit, succurri oportebit, cum etiam de dolo malo actio competere soleat, et boni praetoris est potius restituere litem, ut et ratio et aequitas pactionem famosam constituere. Ad quam tunc demum descendendum est, cum re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ necessitatem ipositam ccͣriam
uolitati. Metus ẽ instantis i futi
p̃iculi cauͦsa mtie trepicatio. Sͣ ipo¬
stea detracta ẽ ius m̃tio. idõqui qͣd̾¬
accipimus atiooẽ.⁊ eamq̃ aou̾sus
bonos mores siat. ñ eam q̃ magistia¬
tus recte intulit .s. uire licito ⁊uire

Expanded text:
pter necessitatem impositam contrariam voluntati: metus instantis vel futuri periculi causa mentis trepidatio. sed postea detracta est vis mentio ideo, quia quodaccipimus atrocem, et eam quae adversus bonos mores fiat, non eam quam magistratus recte intulit, scilicet jure
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ ⁊ fructus restitui. ⁊ omẽncam
oportet nec solum eos ꝗ ꝑcepti s̃.
ħ edictum eaque alienauit. Et pom
iñ in repellere ꝙ fecit passus ẽ.Qr̃
simetu coegit sibi ꝓmittere moxͣ
ego eum coegeio meni te acceptõ
¶lilianꝰ ait. euin qui iũ aohibuit
debitorisuo ut eisoluẽt. ħeoicto
ñ teneri. ꝓpt̃ naturã metus cã acti¬
onis. q̃ dãpuũ exigiͣt. quãuis ne¬
gari spossit uilegem᷑ iuliamẽum
deui incidisse. ⁊ is cͥdmainisnͣse.

Expanded text:
 fructus restitui et omnem causam oportet: nec solum eos qui percepti  edictum ea quae alienauit. et Pompuim ui repellere, quod fecit passus est. quare si metu te coegerit sibi promittere, mox ego eum coegero metu te accepto Iulianus ait eum, qui uim adhibuit debitori suo ut ei solueret, hoc edicto non teneri propter naturam metus causa actionis quae damnum exigit: quamuis negari non possit in Iuliam eum de ui incidisse et ius crediti amisisse.
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑ̃petua tutuc eem. coegerote ae¬
ceptum mͥ facere. cessare ħedictũ
quiancħ tibi abẽ. ¶ Siquis neiti¬
tuat in quadruplũ mesi uditiũ.
pbuicet᷑. qua druplabitur aut̃ om̃e
ꝙ fũꝙ restitu oporunt ¶Satis ele¬
m̃ter cumreo p̃tot egit utdaret ei

Expanded text:
te perpetua tutus essem, coegero te acceptum mihi facere, cessare hoc edictum, quia nihil tibi abest. Si quis non restituat, in quadruplum in eum iudicium pollicetur: quadruplabitur autem omne quodcumque restitui oportuit. satis clementer
Abbreviated transcription (Latin):
contra. ¶ Ex ħ eoicto restitutio ta
neforte deteriorres sit facta. Pac
ceptilatione lib̾atio int̃uenerit.
restituenda erit mpristinũ statũ
ta fuit que accepto ꝓuim factaẽ.
nisił solu̾atur. ł restituta obliga¬
tione. iu dicium a ccipiatur. quã¬
ium stipulanti ꝓmuen stipulati¬
o acceptio ferendaerit. S⁊ ⁊ sinsu.

Expanded text:
contra. Ex hoc edicto restitutio talne forte deterior res sit facta. et si acceptilatione liberatio intervenit, restituenda erit in pristinum statum ta fuit, quae accepta per vim facta est, nisi vel solvatur vel restituta obligatione iudicium accipiatur, quavim stipulanti promisero, stipulatio accepto facienda erit. sed et si usus
Abbreviated transcription (Latin):
inrem loquit᷑. nec a dic̃ aquo gestũ.
Etidõ siue singłaris sit ꝑsona ea q̃
legium. ł corpus. huic edieto locuᷤ
eru ¶S licz uimfactã aquocũꝙ p̃tor
conplectatur. elegant tñ põponiꝰ
ait. si quo mag̃ te deui hostium ł
latronũ. ł ppłi tuerer. ł lib̾urem. aliꝰ¬

Expanded text:
 quo gestum: et ideo siue singularis sit persona, quae legium uel corpus, huic edicto locus erit. sed licet uim factam a quocumque praetor conplectatur, eleganter tamen Pomponius ait, si quo magis te de ui hostium uel latronum uel populi tuerer uel liberarem, ali
Abbreviated transcription (Latin):
ra eunsimetum. Et tam̃ uideamus
siẜ uus quã diu lãtut moignitate
p̃toria fanetus sit. quid: dice̾mꝰ.
que dixit queoscreuit nullius fo¬
ir momͣti: anfore ꝓpt̃ utilitatem
eoꝵ qui ap̃ eum egerunt. ł lege. i
quo alio ipre. Et uerum puto. mcͥ
eoꝵ reꝓbari. ħ enimhumãnius ẽ
cumetiã potuit ppłs romanus ẜ uo
deceruere hanc potestatem. Si ⁊ si

Expanded text:
tamen uideamus: si seruus quamdiu latuit, †‹d›ignitate praetoria functus sit, quid dicemus? quae edixit, quae decreuit, nullius fore momenti? an fore propter utilitatem eorum, qui apud eum egerunt uel lege uel quo alio iure? et uerum puto nihil eorum reprobari: hoc enim humanius est: cum etiam potuit populus Romanus seruo decernere hanc potestatem, sed et si
Abbreviated transcription (Latin):
Et sane crebrior ap̃ueteres opino ẽ.
tullium hostilium p̾mũ inrempu¬
blicam induxisse questores. ⁊ agne̾
querendi questores initio dietos. ⁊
unius ⁊ trebatius ⁊ fenestella scͥbũt.
Ex questorib quidam solelunt ꝓum¬
tias sortin ex senatus consulto. qd
factumẽ decimo druso ⁊ portina cõ¬
sulib. SSane non om̃s questores pro¬
unitias sorciebantur. uerinexcep¬
ti erant candidati pncipis. hi ieium
solis libris pncipalib insenatu le¬
gendis uacant. hodieq obtinuit. I¬
differenter questores creari tã patͥ¬
cios quamͣ plebeios. Ingressus ẽ enĩ
⁊ quasi pͥmor dium regendoꝵ honoꝵ
sententieq in senatu dicende.¶ Ex hiᷤ¬

Expanded text:
et sane crebrior apud veteres opinio est Tullum Hostilium primum in rem publicam induxisse quaestores. Et a genere quaerendi quaestores initio dictos et Iunius et Trebatius et FEx quaestoribus quidam solebant prouincias sortiri ex senatus consulto, quod factum est Decimo Druso et Porcina consulibus. sane non omnes quaestores prouincias sortiebantur, uerum excepti erant candidati principis: hi etenim solis libris principalibus in senatu legendis uacant.Hodieque optinuit indifferenter quaestores creari tam patricios quam plebeios: ingressus est enim et quasi primordium gerendorum honorum sententiaeque in senatu dicendae.Ex hi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatum facere. ne ue solu̾ere in uis¬
rum dilacionẽ ꝯp̃hensumm⁊ ẽ. s utilitatis
litigancium grã causa cognita. ⁊ iterũ
dilacõ tam ex eadem quam ex alteraꝑ
atum emergat illud uidendum side¬
fimctꝰ acceꝑit aliquam. dilacionem
pp̃ instrumenta an successori quoq
eius tari debeat. an non. quia iamda¬
ta est amplius dau non possit ⁊ mag̾
est. ut ⁊ hiuicꝰ cã coguita dari debeat
⁊ luce media actum sit.: per inde est
quasi quam uis hora lucis actum ẽ.
turali rescripsit ferias tm̃ a forensib¬

Expanded text:
iudicatum facere neue soluere deberum dilationem expressum est: sed utilitatis litigantium gratia causa cognita et iterum dilatio tam ex eadem quam ex alia proatum emergat. illud uidendum, sicceperit aliquam dilationem propter instrumenta, an successori quoque eius dari debeat, an uero, quia iam data est, amplius dari non possit? et magis est, ut et hic causa cognita dari debeat.et luce media, actum est, perindquasi quavis hora lucis actum essetali rescripsit ferias a forensib
Abbreviated transcription (Latin):
pless: oẽm locum in quo sisti opõ
am uenienti piculõiꝰam fecit. ex
bono ⁊ equo. ⁊ħ exceptio ei accon¬
modandaẽ. ¶ Similimõ excepti¬
o datur ei qui cumadiu dicium
uenire uolebat. ama gistratu re¬
tentusẽ. ⁊ retẽntus sine dolo ma¬
io ipsiuns. Nam supẽ ħ affectãuit.
uꝑretineretm.¶ Si sipͥuatus eum
it. merito ⁊ hiuc ignosenn Rei
capital ꝯdẽpnatum accipe debemꝰ
qui morte exilioue cohercitus ẽ.
dixerit aliquis qͥu̾d gͦ ħ̃ exceptio
dapnato. S⁊ respondebit̃ fide uis¬
sorib eius eẽ necessariam. aut si
forte iuerilium salua cuutate
abuͣt. defensori eius exceptioi
eẽ ut exceptione utinonpossit.
terea siquis funere dõmestico
impeditus nonuenit. debreier
ceptio dari. ¶Itemsiquis inẜ
uitute hostiũ fui̾t: ac ꝑħ iniu

Expanded text:
plesset omnem locum, in quo sisti oportam uenienti periculosam fecit, ex bono et aequo et hic exceptio ei accommodanda est.Simili modo exceptio datur ei, qui cum ad iudicium uenire uolebat, a magistratu retentus est, et retentus sine dolo malo ipsius: nam si ipse hoc affectauit uel ut retineretur. sed si priuatus eum it, merito huic ignoscitur: rei capitalis condemnatum accipere debemus, qui morte exilioue coercitus est. dixerit aliquis, quo ergo haec exceptio damnato? sed respondebitur fideiussoribus eius esse necessariam: aut si forte in exilium salva civitate abiit, ubi defensori eius exceptio ieeterea si funere quis domestico impeditus non uenit, debet ei exceptio dari.Item si quis in seruitute
Abbreviated transcription (Latin):
etates ꝓtentur. uentris nomine ĩ posses¬
toꝵ fidei ue ꝯmissorum. uei damoni m¬
fecti. Item de testamentis exhibendis
cł curator detur bonorim eus cui.
an hetes exstiturus sit: incertũm est
aut de alendis liberis. a parentibus pa
istimetur. uł cui fideiꝯmissana uib̾tas

Expanded text:
nomine in possestorum fideiue commissorum, uel damni infecti: item de testamentis exhibendis: ut curator detur bonorum eius, cui an heres exstaturus sit incertum est: aut de alendis liberis parentibus patestimetur: uel fideicommissaria libertas
Abbreviated transcription (Latin):
sisti .s cum auenum negocium insti¬
pulanto egerit potest defendi nõ ꝓ¬
curatoris. s eius ciuus negitium ges¬
sent utilitatem in ea re spectandam
eẽ. uc quantum dñi litis int̾fuit sisti
cm̃ ex ea stipłacẽe nonstato red: procu¬
ratori debeatur. Eadem ⁊ forcuis ad hui
dit possunt. si ꝓcuator ita stipulatus
mini utilicatem relatam int̾p̃temur:o¬
qͣiter ea pupillus adoleu̾it aut mor¬
te obient. aut eciam ab stentus sit
hreditate de negabitur exstipulatuac¬
cio siam ⁊ ip̃uis rei q̃ petebatur si:
tutor iuditatus᷑ fuerit ut eorimꝰ quid
accitent. nec dandam meum actionẽ
iuditati ꝓbandum est.
ccgͣat ad iudicum uenire
oraccẽ diui martũ exprm̃itur. Q uia
occupati cuta rem rusticam in fbꝵ
pellendi nõ sunt. ¶ S. si p̃tor aut ꝑ
ignoranciam ÷̃ socoidiam euccare hoĩ

Expanded text:
egotium in stipulando egerit, potest defendi non procuratoris, sed eius cuius negotium gesserit utilitatem in ea re spectandam esse: ut quantum domini litis interfuit sisti, tantum ex ea stipulatione non stato reo procuratori debeatur. eadem et fortius adhuc dici possunt, si procurator ita stipulatus mini utilitatem relatam interpretemurterea pupillus adoleuerit aut mortem obierit aut etiam abs‹t›entus sit hereditate: denegabitur ex stipulatu actio. nam et ipsius rei, quae petebatur, si tutor iudicatus fuerit et eorum quid acciderit, non esse dandam in eum actionem iudicati probatum est. cogat ad iudicium uenire, oratione diui Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum conpellendi non sunt.Sed si praetor aut per ignorantiam uel socordiam euocare eos
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ. stipulatus erat. antelitem ꝯtesta¬
tam ut aduersarius suus iudicio si¬
stat. Conmissa aipulationemortuꝰ
ẽ. ñ conpetere heredieus exstipłatua
accionem placuit. Quia taie stipłã:

Expanded text:
 stipulatus erat ante litem contestatam ut aduersarius suus iudicio sistat: commissa stipulatione mortuus est. non competere heredi eius ex stipulatu actionem placuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
nire.s. si res tempore ꝑaritura sit
hoc est si dilacio accionem sit peremp¬
tura Sane quotiens resug̃et res cogen⁊¬
di quidem sumus ad p̃torem ueniro ue¬
rum ad ħ tantum ccgi equirm ẽ ut lis
ꝯtesteͣtsir. ⁊ ita ip̃is uerbis oracõnis ex.¬
primitur. Demq alterutro recusan¬
te post litẽ ꝯtestatam litigare. dilaci

Expanded text:
icet si res tempore peritura sit, hoc est si dilatio actionem sit peremptura.Sane quotiens res urguet, cogendi quidem sumus ad praetorem uenire, uerum ad hoc tantum cogi aequum est ut lis contestetur, et ita ipsis uerbis orationis exprimitur: denique alterutro recusante post litem contestatam litigare dilati
Abbreviated transcription (Latin):
rietiam ei ꝗ tẽpestate aut ui flu¬
minis ꝓhibitus nouuenit. tẽpesta¬
tem sic intelligere debemus. siue
maritsina: siue t̾restis sit. Tẽpesta¬
tem intelligere debemus talem
quein pedim̃to sit. itineri ł naui¬
gationi. uis fluminis etiam sñ
tẽpestate accipienda ẽ. Uĩs flumi¬
ius intelligius. ⁊ simagnitudo
eius impedim̃to sit. ł pons solutꝰ
tñ cumpossit ñ incidere in tẽpesta¬
tem łinfliminus ium. si anteꝓ
fectus eẽt. ł tpẽ oportuno ñnaui¬
gasset. ipẽ se artauerit. nũquid
neꝙ sic artandus sit. utpossit ei

Expanded text:
ri etiam ei, qui tempestate aut ui fluminis prohibitus non uenit, tempestatem sic intellegere debemus, siue maritima siue terrestris sit. tempestatem intellegere debemus talem, quae impedimento sit itineri vel navigationi. Vis fluminis etiam sine tempestate accipienda est. Vim fluminis intelligimus, si magnieius impedimento sit siue pons solutus tamen cum posset non incidere in tempestatem uel in fluminis uim, si ante profectus esset uel tempore oportuno nauigasset, ipse se artauerit: numquid neque sic artandus sit, ut possit ei
Abbreviated transcription (Latin):
namilitia pssuuminsm¬
głos dies dinuem̃irip̃¬
gatoꝵ honerasaẽ
sit quã sisti opoite̾t. Cetm̃ siposte¬
a tns actume exceptio doli opponi
deb. Quis emiii depena ꝓmissi la¬
borat pꝰ negotium trans act̾um. ẽ
Letiam tñs acti negotii exceptionẽ
putaui̾t quis nocere quasietiam
depenatrans actumsit. nͥ ꝯtrari¬
S̾ um specialit partib pͭla cuerit.¬
¶ Siquis municipał mimeris cã
sñ dolo malo suo impedit̾ inindi

Expanded text:
na milia passuum in singulos dies dinumerari prgatorum onerosa sit, quam sisti oporteret. ceterum si postea transactum est, exceptio doli op‹p›oni debet: quis enim de poena promissa laborat post negotium transactum? cum etiam transacti negotii exceptionem putauerit quis nocere, quasi etiam de poena transactum sit, nisi contrarium specialiter partibus placuerit.Si quis municipalis muneris causa sine suo dolo malo impeditus in iudi
Abbreviated transcription (Latin):
cesserit. Nam ñ ꝯpͣetit mͥadusus ħe¬
des euis exstipulatuaccio. ⁊ħ uilia¬
nus scribit. Scd̾m ꝙ ⁊ sifide uissore̾
aitierant. minime oabit̃ ineos accõ
mortuoreo¶Id̾ põponiꝰ siñpꝰ longũ
ip̃s decesserit. quiasi adiudiciũ uenĩ¬
set᷑ uitencumeo ꝯtestari actor potu

Expanded text:
petit mihi aduersus heredem eius ex stipulatu actio, et hoc Iulianus scribit. secundum quod et si fideiussores dati erant, minime dabitur in eos actio mortuo reo. idem Pomponius, si non post longum tempus decesserit: quia si ad iudicium uenisset, litem cum eo con‹te›stari a‹c›tor potu
Abbreviated transcription (Latin):
exceptione adiuu̾atur. nec in mer¬
ne impeditus ẽ. ⁊ idõ etiam lex
litigatorib morbo sonͣtico impe¬
diat᷑ uib diẽ iudicii eẽ diffusudꝵ¬
¶ Sinꝓppt̃ ualitudinẽ mulier ns̃te¬
terit iudicio. si qd̾ grauĩda erat.
exceptionẽ ei dandami. labeoait. Si
tñ post partum decubuerit. ꝓban

Expanded text:
exceptione adiuuatur, nec immerine impeditus est? et ideo etiam lex litigatoribus morbo sontico impediatur, iubet diem iudicii esse diffisum.Si non propter ualetudinem mulier non steterit iudicio, sed quod grauida erat, exceptionem ei dandam Labeo ait: si tamen post partum decubuerit, proba
Abbreviated transcription (Latin):
fectionẽ pupillo suo.ł ad hailescentitu¬
tores ł curatores prãiẽ uolunt. aucto¬
ritasums ñrefraga᷑bit̃. quin iudito
ꝗ int̃ ipõs acceptumest. finis eiꝰmoĩ
possit adhiberer ñ emim ad suã utili o¬
tatem uris uirandi referenda exti¬
matio ẽ. s addm̃ cuius noĩe tuteld̾m¬

Expanded text:
fectionem pupillo suo vel adulescenti tutores vel curatores praestare volunt, auctoritas iuris non refragabitur, quin iudicio, quod inter ipsos acceptum est, finis eiusmodi possit adhiberi. non enim ad suam utilitatem iurisiurandi referenda aestimatio est, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
b⁊ alio possi dente res hereditarias
petere uelim quia ⁊ sipetissem ateħc¬
ditatem ⁊ ꝓbassem meam nicħomi¬
mis ab altero  p᷑etendo id ipm ꝓbare
altero de ferente uirass selib̾nim eiꝰ

Expanded text:
 alio possidente res hereditarias petere uelim, quia et si petissem a te hereditatem et probassem ‹m›eam, nihilo minus ab altero petendo id ipsum probare altero deferente iurasset se libertum eius
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ꝯdep̃nar deb. respondi. ñ est
equũ p̃cio .i. quantires eit. litẽ esti¬
mari. cui ⁊ ꝯtumatia pumendasit.
zarbitrio potius dͤnĩ rei p̃ciu statu cu¬
dimisit. potestate petitori ilitẽ uiran
oportet tantirem fuisse cum furtum e¬

Expanded text:
et. respondi: non est aequum pretio, id est quanti res est, litem aestimari, cum et contumacia punienda sit et arbitrio potius domini rei pretium statuendum sit potestate petitori in litem iuraoportet 'tanti rem fuisse cum furtum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ reditore ꝗ demutua pecini
dum deferente: pupillus uirauit.
sedare ñoportere. eandẽq pecuniã
a fide uissore enis petit. Anexeludẽs¬
dus sit exceptione uiris uirandi: ꝗͥd
t̾ placet. repscribie m. eãd̾ remaꝑtiꝰ
explicat uilianus Inãsi ꝯtrouersia

Expanded text:
reditore, qui de mutua pecunia dum deferente pupillus iuravit se dare non oportere: eandem pecuniam a fideiussore eius petit: an excludendus sit exceptione iurisiurandi? quid tibi placet, rescribe mihi. eam rem apertius explicat I
Abbreviated transcription (Latin):
tandum ab eo qui denił̾it. s de ca¬
beat denegari ei accio. sibi enimin¬
putet quiꝓcessit ad delectionem
uiris uirandi. nec prius decalũpni
auaint. ut sit isteremutenti simi

Expanded text:
randum ab eo qui detulerit, sed de cabeat denegari ei actio: sibi enim imputet, qui processit ad delationem iurisiurandi nec prius de calumnia iurauit, ut sit iste remittenti simi
Abbreviated transcription (Latin):
rio delatũ ꝓdeẽ. exceptionẽꝙ dno pa.¬
rere uilianus scribit. Idẽ gͦ di¬
cendumerit. ⁊sidatus adpetendũ
ꝓcurator reo deferente uirauĩt. dati
michi oportere. nam accõnem nucħ
parit᷑ que sententia ht̃ rationẽ ¶ Si
petitor urauit possessore deferente
tẽ suam eẽ.actori dabitur acͨcio. si hͣ

Expanded text:
rio delatum prodesse exceptionemque domino parere Iulianus scribit. idem ergo dicendum erit et si datus ad petendum procurator reo deferente iuraverit dari mihi oportere: nam actionem mihi parit. quae sententia habet rationem. Si petitor iuravit possessore deferente rem suam esse, actori dabitur actio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
miͥsse: ꝓdeẽ debitori meo id ñdebr.
siuero uirauerit fenicħ michi prã.¬
re oportere distinguendum sit.
replicatione em̃dan᷑dum. utrum
idõ uirauerit. quia post ꝓmissionẽ
ex hibuerit: anuõ quia soluerit ꝙ
⁊ infide uñsore debiti. distingͣuen¬
dumẽ. ¶ Ex on̾ob reis ꝓmittendi
eius d̾ pecinue si alt̃ iurauit. alteri
q̃ ꝓdeẽ debebit. ¶ Erceptio uiris¬
iurandi nontm̃ siea accõne quis
utat̃ cinius enius noĩe exegit iuis¬
urandũ. opponi deb. sietiã sialia
simodo eadem q̃uestio in hoc ndi¬
tium deducat᷑̃. forte si obaccõnẽ¬

Expanded text:
isse, prodesse debitori meo id non debet: si uero iurauerit se nihil mihi praestare oportere, distinguendum sit et replicatione emendandum, utrum ideo iurauerit an quia post promissionem exhibuerit an uero quia soluerit: quod et in fideiussorem debiti distinguendum est. Ex duobus reis promittendi eiusdem pecuniae alter iurauit: alteri quoque prodesse debebit. Exceptio iurisiurandi non tantum si ea actione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum, opponi debet, sed etiam si alia, si modo eadem quaestio in hoc iudicium deducatur, forte si ob actione
Abbreviated transcription (Latin):
oportere exceptõdño indulgendaẽ.
sibiꝙ adu̾sarius imputabit ꝗ ẜuo
religio filii cumꝰ quo etiã iuditiũ
ꝯsisterepot̃ . ip̃i ant ieterentes ꝯditi¬
one eoꝵ quib subiectis̃. ñ faciunt

Expanded text:
oportere, exceptio domino indulgenda est sibique aduersarius imputabit, qui seruo religio filii, cum quo etiam iudicium consistere potest. ipsi autem referentes condicionem eorum, quibus subiecti sunt, non faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
res ius iuirandum dimissasit. index
ummitẽ ab soluet. ieferente audiet.
ni actor uiret ꝯdẽpm ieum. polentẽ
imae eum sisoluat. absolut nsolue
tore absoluit reum.
d aliis definentib us in randum de¬
ferens audiendus ẽ quando ꝰ enimpu¬
pillo denegabitur. actio. ¶ꝓ digus
sideferat ius uirandũ audiendiᷤ ñ ẽ.¬

Expanded text:
um demissa sit, iudex iurantem absoluit: referentem audiet et, si actor iuret, condemnet reum: nolentem iurare reum si soluat, absoluit, non store absoluit reum. us aliis deficientibus iusiurandum deferens audiendus est: quandoque enim pupillo denegabitur actio. Prodigus si deferat iusiurandum, audiendus no
Abbreviated transcription (Latin):
selib a tum qm̃ stichũ quẽ ꝓmiserat pu¬
tat decessisse. ñ erit ĩntus ꝑrelationẽ.
ndõ ex hac causa putat marcellus. ⁊¬
recte aut remutẽdũ ei in suirãdũs aut
spanum dandũ ut cert̾ioretuna sic
uiret. ¶ Defensor municipũ. ł cuiꝰ uis
corporis iuis iurandñ defexre põt. si
nia debr nrare nħ exigatur. deinde
sic ei uirabñ ħ eiuus ius uirandum
decalũpnia equepatrono parentib ꝙ
rem̃ntitur. ¶ Si dequãlitate uiram̃ti
fuerit. Int̾ partes dubitatum ꝯceptõ
eius arbitrio iudicãtis ẽ. ¶ Ait pretõ eũ
a quo ius uirandũ petet᷑. soluẽ. aut ui¬
rare cogam. altm̃ itaꝙ eligat reus. aũ
soluat. aut uiret si ñuirat. soluere co¬
gendus erit ap̃tore. daturaũt ⁊alia fa¬
cultas reo ut simalit referat ius uiran¬
dum. Ais quipetit ꝯdienone iuriᷤᷤ iu¬
bit.equissi me enimhfacit. cum ñ de
di erq̃ui detuit ¶Sinec ius iuirandũ
decalũpnia referenti defert̃. quia ñẽ

Expanded text:
se liberatum, quoniam Stichum, quem promiserat, putat decessisse? non erit tutus per relationem. et ideo ex hac causa putat Marcellus, recte, aut remittendum ei iusiurandum aut spatium dandum, ut certioretur et sic iuret. Defensor municipum uel cuiusuis corporis iusiurandum deferre potest, si nia debet iurare, si hoc exigatur, deinde sic ei iurabitur. hoc iusiurandum de calumnia aeque patrono parentibusque remittitur. Si de qualitate iuramenti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri iudi cantis est. Ait praetor: 'eum, a quo iusiurandum petetur, soluere aut iurare cogam': alterum itaque eligat reus, aut soluat aut iuret: si non iurat, soluere cogendus erit a praetore. Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisiubit. aequissime enim hoc facit, cum non dedi ei qui detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
siqiͣ data sint q̃d̾ exeo redoioportet.
nirandum exactũ ita demũ adu̾sus
alio ꝓ derit. sibona fide exac̾tũ fuit.
nam ⁊siquis ẽgẽrit ita demũ ꝯsumit
publicam accionẽ sĩ pͣcollusionem

Expanded text:
si data sint, quod ex eo reddi oportet usiurandum exactum ita demum aduersus alios proderit, si bona fide exactum fuerit: nam et si quis egerit, ita demum consumit publicam actionem, si non per collusionem
Abbreviated transcription (Latin):
atur. nec niũltumꝰ eiꝓficere si fui̾t ei
detato eantum. siue noñs pec̃tat. co¬
̾get̃ docere reus liquido seuirasse oꝑ
bebit ipẽ deꝑiurio suo doce᷑re.
tori utpetat ille iuis uirandum d̾ tu¬

Expanded text:
atur: nec multum ei proficere, si fuerit ei de rato cautum: siue enim dominus petat, cogetur docere reus liquido se iurasse pobebit ipse de periurio suo docere. tori, ut petat, ille iusiurandum detu
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽ contra siuriuerit suam eẽ de¬
br inaccõne rerum amoͬꝵ defendi. ⁊
accõnẽ eadem questio moueat̃: ut
exceptio uitis uirandi locum habeat.¬
Ugitur siquis uirauit se ñ ꝯdẽpni¬

Expanded text:
opus est: contra si iurauerit suam esse, debet in actione rerum amotarum defendi. et actionem eadem quaestio moueatur, ut exceptio iurisiurandi locum habeat.Igitur si quis iurauit se non
Abbreviated transcription (Latin):
oieti. duplia ecio integra maneat. ⁊
põt diciħ uiditio ñpͥncipalem cãm
exercer s⁊ ius uirandũ actoris ꝯfua¬
causa furͣtiua. ł ꝓp̃t moras. tuc̃ enim
etiam p̾mortem ẜuiꝰ estimatio prã¬
sibi deberi to̾tasũma p̃standaẽ.¶s si
iurauerit se .x. dedisse indotem. ħ
solum ñerit querendum andatasĩt.¬

Expanded text:
egra maneat: et potest dici hoc iudicio non principalem causam exerceri, sed iusiurandum actoris conseruacausa furtiua uel propter moras: tunc enim etiam post mortem serui aestimatio praessi iurauit decem se dedisse in dotem, hoc solum non erit quaerendum, an data sint
Abbreviated transcription (Latin):
poterit. ut ei cetera p̃stent̃. idẽ ut
tes tradãtur. ⁊ deeuictione caueat̃.
antam̃ ad p̃cium ꝯ sequendum exuẽ¬
dito ꝯueniri possit. uidendũe ⁊ scio
Siuõ ħ non fuerit iuratum. tume cõ¬
sequẽs ẽ dep̃tio eum tẽnen. ¶Idẽ di¬
cemus ⁊ siquis societatem fecisse uira

Expanded text:
poterit, ut ei cetera praestentur, id est res tradatur et de euictione caueatur: an tamen ad pretium consequendum ex uendito conueniri possit, uidendum. et si oc non fuerit iuratum, tunc consequens est de pretio eum teneri. Idem dicemus et si quis societatem fecisse iura
Abbreviated transcription (Latin):
exceptioni locus ẽ. ¶Iure uirando da¬
to ł remisso reue quid̃ adquirit excep
si dãpnetur qͣuipost uis surandum.
sus exceptionẽ uiris uirandi.xxpłm¬
caredebebit. int pomponuis ait ego aũ
puto hancrepliełtionẽ ñ semper

Expanded text:
exceptioni locus est.Iureiurando dato uel remisso reus quidem adquirit exceptSi damnetur qui‹s› post iusiurandum ersus exceptionem iurisiurandi replicari debebit, ut Pomponius ait. ego autem puto hanc replicationem non semper
Abbreviated transcription (Latin):
i are. grãm ła cit contentus no lunta¬
te suscepti uitis iurandi¶ Qd̾ si ñsu¬
scepit ius uirandum. lici postea ꝑato
iurare actor nolit defẽre: ñuidebitur
remissum. nam qd̾ suscep̃tmest re

Expanded text:
iurare gratiam ei facit contentus uoluntate suscepti iurisiurandi. quod si non suscepit iusiurandum, licet postea parato iurare actor nolit deferre, non uidebitur remissum: nam quod susceptum est re
Abbreviated transcription (Latin):
accipe debemus ip̃m reiminec frustͣ¬
a dicit᷑ ꝯdictione delata. Nã sirens ui¬
rauĩt nemine eiꝰius uirandũ deferẽ¬
te. p̃tor lus uirandũ ñ tuebitur. Sibi
enim uirauit.: alioquin facillimus ꝗͦ¬
ꝙ adius uirandũ decurres neminesͥ
oeferente monirandũ. honerib ac¬
cionũ selib̾abuͣt. ¶ Quacũꝙ aũt ꝗ ac

Expanded text:
accipere debemus ipsum reum. nec frustra adicitur "condicione delata": nam si reus iuraverit nemine ei iusiurandum deferente, praetor id iusiurandum non tuebitur: sibi enim iuravit: alioquin facillimus quisque ad iusiurandum decurrens nemine sibi deferente iusiurandum oneribus actionum se liberabit. Quac
Abbreviated transcription (Latin):
randi utetur. Siuõ amiserit posses¬
sionẽ accionẽ noͣnͣhabebit. nec ꝗ d̾
sus possideat qui ei ius uirandinni
dͣtulit ñenim remsliã eẽ uirauit.
⁊ deferente petitore remsuã eẽ uirauit.
ꝯsequent̃ dicemus amissa quoꝙ posses¬
sione. si is quidetulit ius unandum¬
qli uͦ casib amnͣtteretur. ñ ꝯpetit mͥ
acoio. ¶s⁊ ⁊ fireb ꝵ in quib usuo᷑. f.
nactus sit possessonẽ accõnẽ infac̾iũ
meam eẽ iurauit restitui michi pla
oꝵ restituendas ꝯstat. post uis uirã¬
dum delatum. ¶t suurauero usũ
oportere eatenus mͥ ꝯpetit accio. qͣ¬
tenus siu̾ere usum . f. haberem: durarz¬

Expanded text:
randi utetur: si uero amiserit possessionem, actionem non habebit, ne quidem si is possideat qui ei iusiurandum detulit: non enim rem suam esse iurauit, ‹et›, deferente petitore rem suam iurauit, consequenter dicemus amissa quoque possessione, si is qui detulit iusiurandurandi utetur: si uero amiserit possessionem, actionem non habebit, ne quidem si is possideat qui ei iusiurandum detulit: non enim rem suam esse iurauit, ‹et›, deferente petitore rem suam iurauit, consequenter dicemus amissa quoque possessione, si is qui detulit iusiurandumoportere, eatenus mihi competit actio, quatenus, si uere usum fructum haberem, durar
Abbreviated transcription (Latin):
leuari ł honerari culpa eius uide¬
bitu constitueris. Nam custos
furiosis non adħ solum ad hibet̃.
nequid ꝑniciosius ip̃i inse moli¬
antur: Sine aliis quoꝙ exitio at̃¬

Expanded text:
leuari uel onerari culpa eius uidebitur, constitueris. nam custodes furiosis non ad hoc solum adhibentur, ne quid perniciosius ipsi in se moliantur, sed ne aliis quoque exitio
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .x. ⁊̃ Pro consules ñ amplius quã
sex fascib inuntur¬
ip̃ .r.  Proconsul portã rome ingł¬
egipti nonpͥus deponit p̃fee¬
turam. ⁊ impiũ ꝙ ad similitu¬
dmẽ ꝓ ꝯsulis lege sub augusto ei

Expanded text:
Apiam: proconsules non amplius quam sex fascibus utanturictum: Proconsul portam Rome ingregypti non prius deponit praefecturam et imperium, quod ad similitudinem proconsulis lege sub Augusto ei
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum iactura adu̾sus sub̾am. s
ad totius domus euersionẽ ꝑtineat.
seueris sime deb ⁊ aiãd uertere. deor
curatore cesans. sic abeo qꝓbã¬
re. Tunc enim trans ferert cũ nego¬
tium gerens cesaris ꝯsensu ip̃ius tͣ¬
ditur. Deniq siuenditionis. ł dona

Expanded text:
 solam iacturam aduersus substantiam, sed ad totius domus euersionem pertineat: seuerissime debet animaduertere. DE OFcuratore Caesaris, sic ab re: tunc enim transfert, cum negotium Caesaris gerens consensu ipsius tradit. denique si uenditionis
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ de sid̾ãt ꝑ libellum ñ possũt
expediri. ¶Circa aduocatos pati¬
entem eẽ ꝓ coniulem oportet. s⁊ c̃
ingemo. necontẽptibilis iudeat̃.
Nec a deo onsimulãre si quos: cãꝵ
coñcinnatores. ł redẽptores depre¬
hendat. eos ꝙ solos pati postulare
quib ꝑ edĩctum eius postulare ꝑ¬
⁊ patronis. lib̾is ꝙ patronoꝵ ex hibi
iubeat. Comninarietiã ⁊ terrere
filium apatre oblatũ. quiñ ut opoĩ¬
tet conuersari dicat̃. Poterit de
plãno similit̃ ⁊ lib̾tum ñ obseq̃tẽ
em̃dare. aut u̾b̾aut fustiũ castiga¬
itõne. ¶Obxuare itaꝙ eũ oport
ut sit ordo aliquis postulationũ.
scł ut oͦmiũ desid̾ia audiãt̃. nefori
dum honori postu lantium dat. iim
tia sua ñꝑferant. quia aut oniĩno
ñ adħibuerunt. aut minus f̾reqũn¬
tes. necpin aliqua dignitate postoᷤᷤ
aduocatos s̃ ꝑspererunt. ¶ Aduoca¬
tos d petentib dehebit indulgere.¬
Dierumꝙ feminis ł pupillis ł aliis

Expanded text:
tionem desiderant, per libellum non possunt expediri.Circa ‹a›duocatos patientem esse proconsulem oportet, sed cum ingenio, ne contemptibilis uideatur, nec adeo dissimulare, si quos causarum concinnatores uel redemptores depraehendat, eosque solos pati postulare, quibus per edictum eius postulare pet patronis liberisque patronorum exhiberi iubeat: comminari etiam et terrere filium a patre oblatum, qui non ut ‹o›portet conuersari dicatur, poterit de plano: similiter et libertum non obsequentem emendare aut uerbis aut fustium castigatione.Obseruare itaque eum oportet, ut sit ordo aliquis postulationum, scilicet ut omnium desideria audiantur, ne forte dum honori postulantium datur sua non proferant, qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prospexerunt.Aduocaoque petentibus debebit indulgere, feminis vel pupillis vel alias
Abbreviated transcription (Latin):
udesꝙ sias nongrauitate audire.
cumhonori suo ꝓuintiales idusn¬
dicent. ⁊ feras scd̾m mores ⁊ cõsu¬
etudinẽ quęret᷑ oꝑtinuit dare. e¬
des sacras ⁊opͥa publica cntune in¬
et spiciendi grã. amsartatecta sint. ⁊ q̃¬
geant. ⁊ siquacepta sunt: ut ꝯ sumͣ¬
tur: ꝓut uires eius rei publice per¬
mittunt. Curare deb curatores gͦ
opum diligentes sollẽpnit᷑ ꝓpone.
t̃nistẽria quoꝙ militaria siopus fu¬
erit adcuratores adinũãdos dare.¬
Cum ple̾nissimã aut iuris ditiõẽ
ꝑconsui hãt om̃ium pꝰartes quiro¬
me ł quasi magistratus ł ertͣ ordi¬
nẽ ius dicunt ad ipm ptinentꝰ.¬

Expanded text:
udesque suas non gravate audire, cum honori suo provinciales id vindicent: et ferias secundum mores et consuetudinem quae retro optinuit dare. Aedes sacras et opera publica circumire inspiciendi gratia, an sarta tectaque sint geant, et si qua coepta sunt ut consummentur, prout uires eius rei publicae permittunt, curare debet curatoresque operum diligentes sollemniter praeponere, ministeria quoque militaria, si opus fuerit, ad curatores adiuuandos dare.Cum plenissimam autem iurisdictionem proconsul habeat, omnium partes, qui Romae vel quasi magistratus vel extra ordinem ius dicunt, ad ipsum pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
o matrem abeo simulatione dem̃¬
tie oceisam: potes demõ eins pe
ne oissimulare. cuͣmsatis furo¬
re ip̃o pumatur. Etm̃ diligennuĩ
custodiendus erit. acsiputabis
etiam uinculo cohercendus. qm̃
tã adpenã quam ad tutelameuiᷤ.
⁊ securitatem ꝓrimoꝵ ꝑtinebit.
Siuõ ut plerũq assolet. int̃ualł
quib dam sensu samorest nforte
eo mom̃to scelus amiserit. n mor¬
bo eius danda ẽ uenia: diligent̃
explorab̾. ⁊ siquid tale ꝯpereris.
consules nos. ut extimemus an
ꝑmiamtatem facinoris. sicũ
possit uderi sentire ꝯmiserit:
supplicio afficiendus sit¶ Cũaũt
caueris. ⁊ cãni tante negligẽtie¬

Expanded text:
o matrem ab eo simulatione dementiae occisam: †potes de modo poenae eius dissimulare, cum satis furore ipso puniatur. et tamen diligentius custodiendus erit ac, si putabis, etiam uinculo coercendus, quoniam tam ad poenam quam ad tutelam eius et securitatem proximorum pertinebit. si uero, ut plerumque adsolet, interuallis quibusdam sensu saniore, non forte eo momento scelus admiserit nec morbo eius danda est uen‹i›a, diligenter explorabis et si quid tale compereris, consules nos, ut aestimemus, an per immanitatem facinoris, si, cum posset uideri sentire, commiserit, supplicio adficiendus sit. cum autcaueris et causam tantae neglegenti
Abbreviated transcription (Latin):
fuccessoris debebit uis dicẽ. ¶Lega¬
tum suũ neantẽ se deꝓuntia dimit¬
tat. ⁊ legeuilia repetundaꝵ ⁊ rescpto
diui adriani ad cal phurnium rufũ
ꝓconsulem achaie antgonetur.

Expanded text:
successoris debebit ius dicere. Legatum suum ne ante se de provincia dimittat, et lege Iulia repetundarum et rescripto divi Hadriani ad Calpurnium Rufum proconsulem Achaiae admonetur.
Abbreviated transcription (Latin):
uintiasit. quamregit ꝙ ñ diffici¬
le optinebit si sollicite agat. ut ma¬
ł hominib ꝓuintia careat eos ꝙ ꝯ¬
receptoies ꝙ eoꝵ cohercere. sineꝗ¬
nosi siñpossint ꝑnecessarios ꝯti¬
Sane excutiendum diu fr̃s puta¬
uerunt iꝑ sonã enis qui parrici¬
dum amiserat. utrum sumilãto
furore facinus amusisset: anuero
ieuera conpos m̃tis ñeẽt. U̾ si si

Expanded text:
vincia sit quam regit. quod non difficile optinebit, si sollicite agat, ut malis hominibus provincia careat eosque creceptoresque eorum coercere, sinesi non possint per necessarios contisane excutiendum diui fratres putauerunt in persona eius, qui parricidium admiserat, utrum simulato furore facinus admississet an uero re uera compos mentis non esset, ut si si
Abbreviated transcription (Latin):
Cnͣmpam uiris dietionẽ legatis ni¬
is dederis. ꝯ sequens ẽ. ut etiam de
sipectis tutorib possu̾it cogitie.
¶upossessio᷑ bonor. det̃. ł cui dãpni
infecti ñ eaueatur ut is possidere
iubeatur. aut uentris noĩe in po̾ses

Expanded text:
ictionem legatis tuis dederis, consequens est, ut etiam de suspectis tutoribus possint cognoscere.' Ut possessio bonorum detur, uel si cui damni infecti non caueatur ut is possidere iubeatur, aut uentris nomine in posses
Abbreviated transcription (Latin):
auł.. ꝑ uetustiores incẽoin
arcendis triumuini p̃erant ꝗ
dicti sunt. Int̾ueniebant ñnũquã
⁊ ediłes nribim᷑ĩ plebis.¶Erat aũt
familia publica enra portam ⁊ nu¬
ros disposita iñ si opus ee̾t uocaba¬
t̾urꝰ. Fuerant aũt ⁊ pͥnate familie¬

Expanded text:
ud uetustiores incendiis arcendis triumuiri praeerant,dicti sunt: interueniebant nonnumquam et aediles et tribuni plebis. erat autem familia publica circa portam et muros disposita, unde si opus esset euocabatur: fuerant et priuatae famili
Abbreviated transcription (Latin):
sulum strat̾ores suos hr̃e põt. N uice
eoꝵ mili̾tes ministerio inꝑuntuis
fungantur ¶ ꝓ ficisci aũt ꝓꝯsulem¬
dummõ sciat senatũ cotta ⁊ mẽssa¬
la consulib censuisse. futũm ut si
quid uxores eoꝵ quiadoffitia ꝓfi¬
ciscunt᷑ deliquerint. ab ipĩs ratio
⁊ uindicta exigat᷑. ¶añꝗͣ uͦ fines
ꝓuintie decrete eͥ ꝓ ꝯsul ingressus
sit edictum debr deaduentu suo in¬
it tere continẽs conm̃dat̾ionẽ aliꝗͣ
sui. Si qua ei famili aritas sit cũ ꝓ¬
untialib ł conuinctio. ⁊ maxime
excusans. nepublice ł pͥuatim occur¬
insua patria eimi excipet ¶Recte
aut ⁊ ordine faciet si edictum de
enim incertabꝰ ⁊ in opmata t̃bant ꝓ¬

Expanded text:
sulum stratores suos habere potest, sed vice eorum milites ministerio in provinciis funguntur. potest, dummodo sciat senatum Cotta et Messala consulibus censuisse futurum, ut si quid uxores eorum qui ad officia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et uindicta exigatur.Antequam uero fines prouinciae decretae sibi proconsul ingressus sit, edictum debet de aduentu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familiaritas sit cum prouincialibus uel coniunctio, et maxime excusantis, ne publice uel priuatim occurin sua patria eum exciperet.Recte autem et ordine faciet, si edictum decenim incerta haec et inopinata turbant
Abbreviated transcription (Latin):
uil.i. Nam salutem rei publice
tueri. nullĩmag̃ credidit ꝯuenire.
nec auum sufficere ei iei. q̃ cesarẽ.
taꝙ septem cohortes oportunꝰ lo¬
cis constituit. ut binas reg̾ione̾ ur co
bunaqueq cohore tueanir. p̃poĩti
eis tribunis s⁊ suꝑ om̃s spectabiliui¬
ro p̃posito qui p̃ fectus uigilum ap¬
pellatur. ¶ Cognoscit p̃ fectus iugi¬
plerũ ꝙ incendia culpa fuint inha¬
bitamuim. Aut fustib castigat eo̾
qui negligentius ignẽ habuerunt.
inhorreisq ubi homines p̃ciosissi¬
mã partem fortumarum suaꝵ repo &¬
nunt. Cumł cella effringitur. ł ar
pumunt̃. ⁊ ita diuus antoninus eru¬
tio claro resepͥsit. Ait enim posseeum
horreis effractis questionẽ habere

Expanded text:
ilum nam salutem rei publicae tueri nulli magis credidit convenire nec alium sufficere ei rei, quam Caesarem. itaque septem cohortes opportunis locis constituit, ut binas regiones urbis unaquaeque cohors tueatur, praepositis eis tribunis et super omnes spectabili viro qui praefectus vigilum appellatur. Cognoscit praefectus vigiplerumque incendia culpa fiunt inhabitantium, aut fustibus castigat eos qui neglegentius ignem habuerunt, in horreisque, ubi homines pretiosissimam partem fortunarum suarum reponunt, cum uel cella effringitur uel arque puniuntur et ‹ita› diuus Antoninus Erucio Claro rescripsit. ait enim posse eum horreis effractis quaestionem habere
Abbreviated transcription (Latin):
qui dem̃ ꝓ consularia insignia ha
uintia sola queei decreta ẽ.
quã urbes egressi fuerint. hñt uiris¬
ditionẽ. si non conͣtẽptiosam. fruo¬
luntariani. ut ecce manũmitti ap̃eo
possunt tamliberi. quam ẜui.⁊ adop¬
tiones fieri. ¶ ap̃ legatum uõ ꝓ ꝯsuł
ñ est apud eum l egis accio

Expanded text:
quidem proconsularia insignia habrovincia sola, quae ei decreta est. quam urbem egressi fuerint habent iurisdictionem, sed non contentiosam, sed voluntariam: ut ecce manumitti apud eos possunt tam liberi quam servi et adoptiones fieri. Apud legatum vero proconsulis non est apud eum legis actio
Abbreviated transcription (Latin):
pnceps sententiam dix̾ ꝑ raio sol
ꝑmittere restitutionẽ. ⁊ induci in
auditorium suũ eũ ꝗ ꝑ infirmitatẽ
etans captum se cẽ dicaͣt. dũ ex que
ꝓ causa s̾ dicta.ñ auegat. ł abaduo

Expanded text:
nceps sententiam dixit, perraro solet permittere restitutionem et induci in auditorium suum eum, qui per infirmitatem aetatis captum se dicat, dum ea, quae pro causa sunt, dicta non allegat uel ab aduo
Abbreviated transcription (Latin):
restitutio que creditori adu̾sus pͥorẽ
debitorem datur .x. dieꝵ sit. anpleni¬
or: egodidici. ertpr inintru re¬
sfitutionis tautiumd̾ tpr̃is prãndum
qͣuantu suꝑeiat. tuquid deco putas
uelim rescribas. R̾. sineoubio qd̾ de
ip̃ãli accione in qua int̾cessit minor
sensisti: puto uernis oẽ.i deoꝙ ⁊pignꝰ¬

Expanded text:
restitutio, quae creditori aduersus priorem debitorem datur, decem dierum sit an plenior? ego didici ex tempore in integrum restitutionis tantundem temporis praestandum, quantum supererat: tu quid de eo putas uelim rescribas. respondit: sine dubio quod de temporali actione, in qua intercessit minor, sensisti, puto uerius esse: ideoque et pign
Abbreviated transcription (Latin):
b iẽ pupillarem bonãfid̾ uendidit
denũtiante tñ matre̾ ep̃torib. qrͣ
eñ urguentib creditorib distracta
sit. nec desordib tutoris mertto ꝗͥd
mandum. nec ĩdeuro suustũ sit resti¬
tui denegandum idauxilium ꝙ tu¬
tordelicto caret. ¶Curatoradole¬
icentium p̃di᷑a ꝯmimiasibi xie qͦr¬
curam ab ministrabat uendidit. q̃ro
si dec̃to pretoris adolescentes uĩm̾ testi¬
tuti fui̾nt: aneatenus uenditio re¬
seindenda sit. quatemus ad olesten¬
tenus rescindi. insi si ẽptor a toto
ꝯtẽtu uelit discedi. ꝙ partẽ ẽptus
nͣeẽt᷑. Itemquero ep̃tor. utrumaseio
recipere debr. anuõ ab herede enra

Expanded text:
bus rem pupillarem bona fide uendidit, denuntiante tamen matr‹e› emptoribus: quaero, cum urguentibus creditoribus distracta sit nec de sordibus tutoris merito quipmandum, nec idcirco, si iustum sit restitui, denegandum id auxilium, quod tutor delicto uacaret.Curator adulescentium praedia communia sibi ecuram administrabat, uendidit: quaero, si decreto praetoris adulescentes in integrum restituti fuerint, an eatenus uenditio rescindenda sit, quatenus adulescentenus rescindi, nisi si emptor a toto contractu uelit discedi, quod partem empturus non esset. item quaero, emptor utrum recipere deb
Abbreviated transcription (Latin):
tĩo eadlex piunt. ueluti siadulterii
dãpnatã sciens urorem durerit. aut
inad ultĩo cep̃hensam uxorem. ñ di¬
misit. questiluc deadulterio uporiᷤ
aduitĩum ue mea ꝯmittendum. ⁊ ñ
sit etatis excusatio adu̾sus p̃cepta
o fundumpetuli. anũ lege ꝯmssoi̾a
emerat. darapat᷑te pecume. ⁊ taut u ĩ¬
tra duos m̃ses ab eptione. reliqui p̃¬
cuꝰ partem dimdiami ñ soluiss: in¬
reliquũ p̃cuim nuie rass similr̃¬

Expanded text:
io eadem lex punit, veluti si adulterii damnatam sciens uxorem duxerit, aut in adulterio deprehensam uxorem non dimiserit, quaestumve de adulterio uxoris adulteriumue in eam committendum: et non sit aetatis excusatio aduersus praecepta o fundum Rutilianum lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii partem dimidiam non soluisset, inreliquum pretium n
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.ł. Sifilius emãcipatus cc̃ tabłã
ñ accepta bo. ponessione. pꝰ in chartã
restitutionie qͣonẽ. legatum ex te¬
tisset. liti rẽnũtiasse uidetur. cũ ⁊ si
bonoꝵ possessionis tp̃t largnetur.
electo iuditio defimeti. repudiatũ
bñfitium p̃torͦis existimaretur.

Expanded text:
ipatus, contra tabulas non accepta possessione, post inchoatam restitutionis quaestionem, legatum ex tetisset, liti renuntiare uidetur, cum et si bonorum possessionis tempus largiretur, electo iudicio defuncti repudiatum beneficium praetoris existimaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
quib uire mariti sinẽ calũpn̾a iurac¬
cusare tuliert̃ adulterii põt denega¬
t̃ ei mnintegrum restitutio. ꝙ uis omiᷤ¬
sum. ⁊ sinime repetere uult qͥd aliud
quã celicti ueniã . ĩ. calupnie deꝑcat̃.
⁊ cumineꝙ indelictis nop incalũpma¬
torib p̃torem succurre oportẽ. certi¬
tio etatis admediocit̃ penã iudicem.
ꝓourit s⁊ut adlegis uilie oeadul¬
teriis cohercendis p̃cepta ueniamu̾.
utiꝙ nulla dep̃catio aduatĩi peneẽ.
si se minor annis adultm̃ fatẽatur.

Expanded text:
quibus iure mariti sine calumnia uir accusare mulierem adulterii potest, denegatur ei in integrum restitutio: quod ius omissum si nunc repetere uult, quid aliud quam delicti ueniam, id est calumniae deprecatur? et cum neque in delictis neque in calumniatoribtio aetatis ad mediocrem poenam iudicem produxerit. sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coercendis praecepta ueniamus, utique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex causa iudicati. ad holesdẽs hr̃e
poterit. quia inuͦcuiq lie⁊ ꝯtẽpne̾.
hecque ꝓ se introduetas̃. nec queri
poteritꝰ uenitor᷑. urestittsis fuit
mutare ñ potinss. summorauxili¬
ũ p̃toris ñmplorasset.

Expanded text:
causa iudicati adulescens habere poterit, quia unicuique licet contemnere haec, quae pro se introducta sunt. nec queri poterit uenditor, si restitutus fuerit mutare non potuisset, si minor auxilium praetoris non implorasset.
Abbreviated transcription (Latin):
stinitione adu̾sus adinonẽ amino¬
re factam. si quid legatis expensũ
funcenda ñsunt᷑. ꝙ̃ ad modũ p̾ccͣr¬
um cũminor restitit̃ ad eimdam
heditatem. que antegestaerãt per

Expanded text:
stulata aduersus aditionem a minore factam, si quid legatis expensum fundenda non sunt. quemadmodum per contrarium cum minor restituitur ad adeundam hereditatem, quae antea gesta erant p
Abbreviated transcription (Latin):
numittere. sic huuc redenti legatũ
necessitas manumittendi rem̃tt᷑at̃¬
minori peccuniam c̾didit. melior est
cã ꝯsumĩtis ñ locupletior ex ħ in ueni¬
atur. litic᷑ ꝯtestatetp̃r: is quiaccep̃.
Minores siiniudicẽ ꝯꝓmiser̃. ⁊ tu¬
tote auctore stipilatis. m̾in resti¬
tutionẽ aou̾sus talẽ obligationem
uir᷑e de siderant.

Expanded text:
numittere, sic huic reddenti legatum necessitas manumittendi remittatminori pecuniam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inueniatur litis contestatae tempore is qui accepit. Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri restitutionem aduersus talem obligationem iure desiderant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dies ꝯminttendiꝰ int̾p̃s pupille mei¬
disset. eaꝙ effecisset nepareret̃ le¬
gi uenditionis. dicebam posse mag̃
earatione restitueam. ꝙ uñdito ͭ re¬
numtiando pꝰdiem quo placuerat᷑ ẽẽ
ꝯmulum. ⁊ p̃cium petendo recessisse
alegesua uidetur. m̃nemouit ꝙ dieᷤ¬

Expanded text:
 dies committendi in tempus pupillae incidisset eaque effecisset, ne pareretur legi uenditionis. dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod uenditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pretium petendo recessisse a lege sua uideretur: non me
Abbreviated transcription (Latin):
stigandus: au̾t noxe dedendus erit.
ꝯ dẽp̃nabitur. ¶Restitutio aũt ita
facienda ẽ. ut unusquisꝙ m̾in ius
suum recipiat¶ Ita ꝙ u inuẽdendo
fundo cntũ sepͥtus restitucietur iu¬
beat p̃tor ep̃torem. fundũ cũ fructi¬
dederitCuineumꝑditũm ñigra

Expanded text:
rberibus castigandus aut noxae dedendus erit. condemnabitur.Restitutio autem ita facienda est, ut unusquisque integrum ius suum recipiat. itaque si in uendendo fundo circumscriptus restituetur, iubeat praetor emptorem fundum cum fructidederit, cum eum perditurum non
Abbreviated transcription (Latin):
etatis homines afficerent̃. nemine
cũis contrabente. ⁊ quodãmõ ꝯmer¬
tumeiᷤ int̾ dicet̾. Itaꝙ nisi aut ma¬
nifesta entui icͣptio sit. aut tamne¬
gli gent᷑ inea cã uersansunt: p̃tor
uit̃ ponere se ñ debr. ¶ Sccuolanr
agebat si quis iuuenili leuitate di¬
etus. dmiserit ꝑ repudianit hednadi¬
integra sint: omĩmõ audienduᷤ ẽ.¬

Expanded text:
etatis homines adficiantur nemine cum his contrahente et quodammodo commercio eis interdicetur. itaque nisi aut manifesta circumscriptio sit aut tam neglegenter in ea causa uersati sunt, praetor interponere se non debet.Scaeuola noster aiebat, si quis iuuenili leuitate ductus omiserit uel repudiauerit herediintegro sint, om
Abbreviated transcription (Latin):
res patris a dminisrass. uht bene¬
fitium restitutionis. nã ⁊ si alius ei
no res sit᷑cessura. S⁊ siex euentudãp¬
nũ minor passurus sit. quia ꝙ p̃sti¬
terit. ẜuare abeo cuius negotiage̾¬
sit ñ põt. quia is nerit soluendo. si¬
nedubio p̃tor int̾uenu. Si aũt ipẽ
oñs minorsit. ꝓcurator nomaiori.
tali cominisit sua negotia. Idꝙ et
erit nemaiori dãpnũ accioat. Q dsi
ħ facete recusauit. timc̾ siꝯuentus

Expanded text:
s res administraret, non habet beneficium restitutionis: nam et si alius ei no res sit cessura. sed si euentu damnum minor passurus sit, quia quod praestiterit seruare ab eo cuius negotia gessit non potest, quia is non erit soluendo, sine dubio praetor interueniet. si autem ipse dominus minor sit, procurator uero maioris tali commisit sua negotia. idque eerit, ne maiori damnum accidat. quod si hoc facere ‹re›cusauerit, tunc si conuentus
Abbreviated transcription (Latin):
od.u.e Etiã si apatre eod̾ ꝙ tũtore
auerore pͥupillus captus ꝓbat᷑i pꝰ sit
curatorem postea ei datũ noĩe ip̃iuꝰ
inin restitutionẽ postulare nonꝑ
hberi. ¶ Ex causa curationis cõ¬
cẽpnata pupilla adu̾sus unũ ca¬

Expanded text:
orum.Etiamsi patre eodemque tutore auctore pupillus captus probari possit, curatorem postea ei datum nomine ipsius in integrum restitutionem postulare non prohiberi.Ex causa curationis condemnata pupilla aduersus unum ca