comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit deꝑte donor testiri ⁊ de¬
parte non ¶Et dẽportitiet
ferẽ om̃s hii qui testi factio¬
nemnon habent.amiliteh¬
credes institui possunt s si
suum pench̾r cem scribat ĩ¬
stitutio non ualebit. s sim¬
ortis tempore inqitite mu

Expanded text:
uit de parte bonorum testari. Et deportati et fere omnes, qui testamenti factionem non habent, a milite heredes institui possunt. sed si servum poenae heredem scribat, institutio non valebit: sed si mortis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ctionemprimus quide
cessit. s ci concessio cem¬
poralis erat.p̾ti uõ prim̃
citius diuus dedit. p̾ hos
aplenissimã indulgenti¬
amin milites contulit eĩ
mandatis insĩ cepit capit¬
tis cum iñ notitiam mea̾
platum sit sb̃m testaii a cõ¬
possunt. in contrõu̾siam.
deducti si ad diligentium
citati eorum consilendum
existimaui ut quo quo mo

Expanded text:
ctionem primus quidem cessit: sed ea concessio temporalis erat. postea vero primus divus Titus dedit: post hoc va plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque mandatis inseri coepit captis: "Cum in notitiam meam prolatum sit subinde testamenta a copossint in controuersiam deduci, si ad diligentiam citati eorum consulendum existimaui, ut quoquomo
Abbreviated transcription (Latin):
nec declarauit te quo señtir
erat iñ nõis ⁊ p̾nomine ⁊ cog¬
siginficat. ¶ S ⁊ si notampẽ¬
⁊ ad ieccit iegato i sua uecc łꝰ
litt̾is ł suma ĩ nomen legata¬
rii ꝙ nonscripserit i numor
qualitatem an recte fecit. ⁊ p¬
nto. ĩ qualititem nũmoru
posse. pea adli. Nam ⁊ si adiec¬
onem fĩ eiusꝙ reliquit scxui¬
forte rogitos ad testandũsno
ect. i doncos placet. ꝙ sic. accip¬
iendum est ut licet ad.illa
rem fuit rogati ł collecti sitñ
aũ testimoniu c̾ciorentur.ad
testimonui stce̾ ad bibitos
posse costestimoniũ suum re¬
cteꝑbibe̾. ¶Uno contextur
action̾is testan oportz. est au¬
tem cotertu wallum accum
alienum testo int̾misce ꝙ si
ulad hibi possumꝰ et ego ⁊
pr ⁊ plures cui fumiꝰ inc̨uis¬
testium tunc in spice̾ debem̾
ch il nocet si quid pẽa cis cõnͣti

Expanded text:
nec declaravit de quo sentiret:erat in nomine vel praenomine vel cogsignificat. sed et si notam postea adiecerit legato uel sua uoce uel litteris uel summam uel nomen legatarii quod non scripserat uel nummorum qualitatem, an recte fecerit? et puto etiam qualitatem nummorum posse postea addi: nam etsi adieconem fieri eius quod reliquit uel ex uiforte rogatos ad testandum non esse idoneos placet. quod sic accipiendum est, ut, licet ad aliam rem sint rogati uel collecti, si tamen ante testimonium certiorentur ad testamentum se adhibitos, posse eos testimonium suum recte perhibere. Uno contextu actus testari oportet. est autem uno contextu nullum actum alienum testamento intermiscere: ul adhiberi possumus ut ego et pater et plures, qui fuimus in eitestium tunc inspicere debemus, hil nocet, si quid postea eis conti
Abbreviated transcription (Latin):
intum uaiet qiͣ iueno signa¬
uim. ¶Si esgñaturturbati
sint abipo testatoreñ uidetͥs
ignatum. ¶Si quis extestib̾
nom̃ suum non ascripsit us¬
rutñ signauit ꝓ co estatq si
ad hibitus ñ ccts si ut mul¬
ti facuit ascriꝯsit sen̾ tñ sign
gnum aut utrum innulo
Dam impsso uarie enum ho¬

Expanded text:
ntum ualet, quasi alieno signauerim.Si signa turbata sint ab ipso testatore, non uidetur signatum.Si quis ex testibus nomen suum non adscripserit, uerumtamen signauerit, pro eo est atque si adhibitus non esset: et si, ut multi faciunt, adscripserit se, nongnum autem utrum anulo dam inpresso? uarie enim ho
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ea fecit. bona quoq tune b
ibiut cum dampnarctur
publicib̾utur. aut sinuid¬
cintur lũcro sa.creditor ib
ꝯcedentur in insulam dẽpo¬
tati in eadem ciusa sunt.
G relegati in insulam ⁊ qu¬
ib̾ t̾ra ytalica ⁊ sua ꝓumtia
int̾ciditur testi faciendi ius
retinet Pu uo quiãd fr̾u
aut ad bestias aut in meti¬
ilum dampnãtur ubatitẽ
ꝑdunt bõiq corum publi¬
cantur. uñ apparet ad mit¬
tẽgos testi factionem

Expanded text:
postea fecerit: bona quoque, quae tunc habuit cum damnaretur, publicabuntur aut, si non uideantur lucrosa, creditoribus concedentur. In insulam deportati in eadem causa sunt: Sed relegati in insulam et quibus terra Italica et sua prouincia interdicitur testaretinent.Hi uero, qui ad ferrum aut ad bestias aut in metallum damnantur, libertatem perdunt bonaque eorum publicantur: unde apparet amittere eos testamenti factionem.
Abbreviated transcription (Latin):
oremꝯ sũmauit ualebit.⁊ bo¬
nor possõ ex eo testo copetit.¬
Eum qui lege inrpctundar¬
um dampnatus estad testm
ad hibĩ n põsse cstimo qm ĩ
ulr tritimoniũ dioẽ intestam̃

Expanded text:
orem consummauit, ualebit et bonorum possessio ex eo testamento competit.Eum qui lege repetundarum damnatus est ad testamentum adhiberi posse existimo, quoniam in u
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾. licct filius sui iuris aut ꝑ¬
upillus pubes. uit suus lib̾
fẽs dẽdessit qr nllesunt tib¬
ule cest̾i quas is fecit quites¬
tam̾ti faciendi facultitem ñ
Babuit.

Expanded text:
t filius familia‹s› sui iuris aut pupillus pubes aut seruus liber factus decesserit, quia nullae sunt tabulae testamenti, quas is fec‹it›, qui testamenti faciendi facultatem non habuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iaul Equeramus anualc¬
at testm̃ imprimis aia̾u̾tere
debenus. an is qui fecit testa¬
mentumtum hab̾iut testi
factionem de m si habut re¬
quiremus an scđm regulas
iuris auilis testatussit.
x qua ẽtite testin̾ ut
masculi uł femine face̾ pos¬
sunt. uidcamꝰ ⁊ u̾us ẽ in ma¬
sculis quidem qͣrtum decim¬
um anirm sit spectandum
tem excessisse debeat quisq
qiͣtum decimũ annum ut
testin facẽ possit. an susficiat
conplese ppone aliquem iz¬
alenctis ianuarus natum¬
⁊ testmn inip̃o natali suo fe

Expanded text:
i quaeramus, an ualeat testamentum, in primis animaduertere debemus, an is qui fecerit testamentum habuerit testamenti factionem, deinde, si habuerit, requiremus, an secundum regulas iuris ciuilis testatus sit. qua aetate testamentum uel masculi uel feminae facere possunt, uideamus. uerius est in masculis quidem quartum decimum annum spectandum,tem excessisse debeat quis quartum decimum annum, ut testamentum facere possit, an sufficit complesse? propone aliquem kalendis Ianuariis natum testamentum ipso natali suo fe
Abbreviated transcription (Latin):
mittit .s ⁊ ubi urget eraliiꝰ
quoꝵ ciusis ꝑmite cum op¬
ortet. ut elisticia sarciantur
nec ag̾unculti sunt. si qua pe¬
cuiã sub pena debatur ut rest¬
itintur. ne pignori distriha¬
tur ⁊ alus quoq iussis cũs
p̾tor. id itus climinutomp

Expanded text:
mittet. sed et ubi urguet, ex aliis quoque causis permittere eum oportet, ut aedificia sarciantur, ne agri inculti sint, si qua pecunia sub poena debetur ut restituatur, ne pignora distrahantur. ex aliis quoque iustis causis praetor aditus deminutionem
Abbreviated transcription (Latin):
Uin Siquis suus hr̃s pẽa¬
qm̃ se ibstinuit. tunc petit tr¬
pus ad ocliberandum uidca¬
m̃ an imperire debeit magis¬
q est ut excuisi cebent impt¬
recum nundum bõiuenuit¬

Expanded text:
i quis suus heres, posteaquam se abstinuerit, tunc petat tempus ad deliberandum, uideamus, an impetrare debeat: magisque est, ut ex causa debeat impetrare, cum nondum bona ueni
Abbreviated transcription (Latin):
c̃dito ⁊ ib s ã hrdi mnstituto
p̾torem subuenire dẽbe hũq
copiam instrũmentorum ĩ¬
spiciendorum facẽ ut ꝑinde
instituc se possint. expediat nͨ
ne agno sce r̃dititem. ¶ Su
maior sit hrditas ⁊ delib̾ith¬
tractu temporis detĩor es fu¬
crint adito p̾tore pot is quir
celib̾at sñ puditio eas iustis
peus uende qui possit ⁊ ea q̃
nimium sumptuosa sint. ut
ci auenum ꝙ sub pena .ui. sub
de si celebunt impendia sim
cent uenire debent res supu

Expanded text:
ditoribus, sed et heredi instituto praetorem subuenire debere hisque copiam instrumentorum inspiciendorum facere, ut perinde instruere se possint, expediet nec ne agnoscere hereditatem.Si maior sit hereditas et delibtractu temporis deteriores fiunt, adito praetore potest is qui deliberat sine praeiudicio eas iustis pretiis uendere: qui possit etiam ea, quae nimium sumptuosa sint, uelaes alienum quod sub poena uel suberi debebunt impendia: si cent, uenire debent res super
Abbreviated transcription (Latin):
ittaest. mͥ erit amitta mag¬
na hic auuculus magnus
est auie fr quatuor p̾sone.
hinc noi cadem iatione sb̾¬
iecte sunt mͥ queis est auũ¬
culus magnꝰ qui pr̃i meoul

Expanded text:
ita est, mihi erit amita magna auunculus magnus est auiae frater: quattuor personae huic nomini eadem ratione subiectae sunt mihique is est auunculus magnus, qui patri meo uel
Abbreviated transcription (Latin):
dem deleta exc̃ptor peten¬
tes repcilunturin⁊ sulto
u̾o nõ repelluntur siuele¬
gi possunt siue no possũt¬
illud ꝯcicdit testator deneg¬
abuntur acciones siu̾o al¬
iũs in uto testator e denegi¬
buntur. ¶Et brditatis po¬
rcio adempta estuł tota hr¬
mus ditas si forte sit subscitutus
mi facile non pot s qiͣ non
dita. ¶Siquis cecliculos in
resto ꝯfirmauit ⁊ codicilis¬

Expanded text:
dem del‹e›ta exceptione petentes repelluntur, inconsulto uero non repelluntur, siuepossunt siue non possunillud concidit testator, denegabuntur actiones, si uero alius inuito testatore, non denegabuntur. Et hereditatis portio adempta uel tota hereditas, si forte sit substitutus,mi facile non potest, sed quasi nec data. Si quis codicillos in testamento confirmauit et codicil
Abbreviated transcription (Latin):
cium. ¶S si quis fuit cap¬
ite dampnatꝰ ł ad bestias ł
ad glacdium uł ad penama¬
uam q̃ uitam adimit testin
eius irritum fiet ⁊ non tunc
passũs est. Ram penesuus
efficitur. nisi forte miles fu¬
erit exmilitari delic̃to dun¬
pnatus. nam huic pmitti
tur. testari ut diuus adrian̾
rescrip sit ⁊ c̾do iuxe milita¬
um sit testari. ualeat an uo
sit. dubitmn nõ oportet qui
siuoluit id uale fecisse idc̃¬
datineiꝰ qui deportatur nõ
bauit cuncenim ⁊ capite.
cipi int̾locutꝰ ẽ non puto
ris custolic ci recipi nec hĩ
igit᷑ testin irritum fiet pri¬
usqm princeps deco sus¬
plitium sumend̾ rescrip¬
sit ꝑ iñ si an̾ decessit utiq
testm eius ualcbit m si mo¬

Expanded text:
Sed et si quis fuerit capite damnatus uel ad bestias uel ad gladium uel alia poena quae uitam adimit, testamentum eius irritum fiet, et non tunc passus est: nam poenae seruus efficitur: nisi forte miles fuit ex militari delicto damnatus, nam huic permitti solet testari, ut diuus Hadrianus rescripsit, et credo iure militaum sit testari, ualeat? an uesit, dubitari non oportet, quin, si uoluit id ualere, fecisse id credatur. Eius qui deportatur non bauerit: tunc enim et capite mncipi interlocutus est, non puto ris custodiae causa recipi. nec huius igitur testamentum irritum fiet, priusquam princeps de eo supplicium sumendum rescripserit: proinde si ante decesserit, utique testamentum eius ualebit,
Abbreviated transcription (Latin):
lone sit hrs institut quis a
quo postumꝰ ñ est ex hrdatꝰ
tri pendente conditoe rump¬
aquo scil ptumus exhrd¬
atus n̾ c̾ puto gͥ existente
quidemoclitoe̾ pͦrimi grad̾
postumo potius iocum fo

Expanded text:
one sit heres institutus quis, a quo postumus non est exheredatus, tamen pendente condicione rumpa quo scilicet postumus exheredatus non est. puto igitur existente quidem condicione primi gradus postumo po
Abbreviated transcription (Latin):
tem filio delatimhrditate
apparet cum deliberante ins¬
tituto decessiss s ħ ĩta si mo¬
rtis aui tp̃r in utero neposfu
erit cetin si postea conceptus
fuit marcellus scribit n uł
suum n ut nepotem ł cogn
tempore mutero fuitapud
postes erat nepos iste pre in
eadem causa decedente p̃ mo¬
rtem aui succedendo testm
rumpit. quia supra scripta
ꝑsona einon obstat. non n.
cditur in reb humanis fin¬
tatenepos fuitꝯ ceptus siue
instituti ł ex hrdati ab co gͣ¬
du ad que̾ hrditas deft̾ur. sc¬
ilis si gradus ualeat. ¶Qu

Expanded text:
tem filio delatam hereditatem apparet, cum deliberante instituto decesserit. sed haec ita, si mortis aui tempore in utero nepos fuit. ceterum si postea conceptus est, Marcellus scribit neque ut suum neque ut nepotem aut cognatempore in utero fuit, apud hostes erat, nepos iste patre in eadem causa decedente post mortem aui succedendo testamentum rumpet, quia supra scripta persona ei non obstat: nec enim creditur in rebus humanis fuistate nepos fuit conceptus siue instituti uel exheredati ab eo gradu ad quem hereditas defertur, scilicet si gradus ille ualeat. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
qui mori magis qmͣ damp
rita ꝯstitutoes faciunt licet
philosophi sunt in ca ca¬
adrianus dedit epl̾mad
pomp̃ faccionem ut si quid̾
oboscientiam delicti milit
ari mori malu̾t irritum sit
cauerunt capiten̾ minuũ¬
turato i dõ neq testa que
ante fecerant. irita fiant⁊

Expanded text:
qui mori magis quam damnrita constitutiones faciunt, licet philosophi, in ea caHadrianus dedit epistula ad Pomponium Falconem, ut, si quidem ob conscientiaris mori maluit, irritum sit caverint, capite non minuuntur atque ideo neque testamenta quae antea fecerunt i
Abbreviated transcription (Latin):
mus testm nonrumpicumn᷑
auo quempr pcedebat plin¬
e si fortemsitut᷑ omisit hr¬
ditatem huc auosuum pr¬
dem futurum ab ĩtestato nõ

Expanded text:
mus testamentum non rumpi, cum auo, quem pater praecedebat. plane si forte institutus omiserit hereditatem, hunc auo su‹um› futurum heredem ab intestato non
Abbreviated transcription (Latin):
mu suilordes scdo legitimi
ror. siue tabule testĩ non exstẽt
tris libis bor posso datur no
tantũ hiis qui in potestatr pa¬
rentis usq in mortis tempuꝰ
funit s emacipatis

Expanded text:
m sui heredes, secundo legitimi, uxor. Sive tabulae testamenti non exstent, tris liberis bonorum possessio datur non tantum his, qui in potestatem parentis usque in mortis tempus fuerunt, sed emancipatis
Abbreviated transcription (Latin):
telam distulint in suscesso¬
res suos i si satidationem
dita oꝑa traxrrint quo ads¬
uscẽssores suos accipiant
nichil eis prõdesse. ¶Di¬
uus pius adriamas rescrip¬
sit.⁊̃ in cum qui clectus est
ad estimandas tutoꝵ sati¬
sdationes auc̃toni dand¬
am. ¶Sunt̾ magitratus
hoc conuienit ut altius tin
piculo tutores darentur
ꝯuentoes pupillo p̾ iudic¬
are dius adrianus rescrip

Expanded text:
telam distulerint in successores suos uel si satisdationem data opera traxerint quoad successores accipiant, nihil eis prodesse. Diuus Hadrianus rescripsit etiam in eum, qui electus est ad aestimandas tutorum satisdationes, actionem dandam. Si inter magistratus hoc conuenerit, ut alterius tantum periculo tutores darentur, conuentiones pupillo non praeiudicare diuus Hadrianus rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
bitrium aadi sibi uendi¬
care. ¶Si magistratus abĩ¬
itio tutorem ydoneum de¬
dit ⁊ satis n̾ exegit. nͥ susficit
ꝙ si satis exigit ⁊ doncum
exigit qmͣuis pc̃a facultatib
lapsi sint tutores ui ficeui

Expanded text:
bitrium dandi sibi uindicare. Si magistratus ab initio tutorem idoneum dedit et satis non exegit, non sufficit: quod si satis exegit et idoneum exegit, quamuis postea facultatibus lapsi s
Abbreviated transcription (Latin):
nebit. ¶ Maigistratib imp¬
utitur ⁊̃ si omo tutor uł cu¬
ritor datus ñ sit. s iti demũ
tenentur. si mõniti nõ dede¬
rint. idõ dampnum ꝙ imp¬
ubes. La dolescentes medio
tempore passi sunt ad eos
magistratus ꝑtin̾e non am¬
bigitur. qr muni madato
ñ puerunt. sciendum aut
atus data oꝑa traxerint ꝙ tu

Expanded text:
istratibus imputatur etiam, si omnino tutor uel curator datus non sit: sed ita demum tenentur, si moniti non dederint. ideo damnum, quod impuberes uel adulescentes medio tempore passi sunt, ad eos magistratus pertinere non ambigitur, qui munere mandato non paruerunt. Sciendum autem at
Abbreviated transcription (Latin):
aut cum habe domꝰ meas ino
b hito nullo onĩno excepto
cum omi instrumto ⁊ repoitis¬
ds omib no uidi testatorem
de pecuma nũata aut instrum¬
tis debitoꝵ sensisse.

Expanded text:
ant eum habere domus meas, in quibus habito, nullo omnino excepto cum omni instrumento et repositis omnibus' non uideri testatorem de pecunia numerata aut instrumentis debitorum sensisse.
Abbreviated transcription (Latin):
i̾ ille extraneus huc filium
b̾titem de cedat puto ab substi¬
tuto ĩ filio omnino legata p̾s¬
tan non debe quia non direc¬
to s ꝑ suscessione. ad filium
horditas pris ꝑuenit. ¶Pĩii
cTo in fre qui cum hrs exstiti
si. pr̃i exhr̃datum frem b̾rdẽ
instituit accepi sub stitutum
euis legatum n debe̾ at ne qui¬
d̾ si intestato fre̾ suscessĩt qui¬
bonã frĩs. ad cum ꝑuenint.¬
Si filiusexuntia hrs institutꝰ
sit.iab co legata data sint ha

Expanded text:
 ille extraneus hunc filiums intra pubertatem decedat, puto a substituto ei filio omnino legata praestar‹i› non debere, quia non directo, sed per successionem ad filium hereditas patris peruenit.Plus ego in set patri, exheredatum fratrem heredem instituit, accepi substitutum eius legatum non debere ac ne quidem si intestato fratr‹i› successerit, quibona fratris ad eum peruenerunt.Si filius ex uncia heres institutus sit et ‹a›b eo legata data sint, ha
Abbreviated transcription (Latin):
i negidia fulic mee hr̾des ẽriit
tunc incuia mediosunto pci¬
pito sibiq heto fundos inco
illum auium cum casulis at̾
omib huis agris qui ad ton¬

Expanded text:
t Negidia filiae meae heredes erunt, tunc Maeuia e medio sumito praec‹i›pito sibique habeto fundos meos illum et illum cum casulis et his omnibus agris, qui ad con
Abbreviated transcription (Latin):
Serius urbams legatis
quidam urbana mancipia
pus rusticum nonfaciat ur¬
bara uidentur. ¶Sicend̾u¬
tra urbanos anumare lolit̾
sit ꝙ maximcerlibelł famili¬
c. itent᷑tibaris cep̾hendi po¬
tit. ¶ uenatores i ncupes
utrum in urbanis anuirus
natos habebat. ¶Sum qui

Expanded text:
Seruis urbanis legatis quidam urbana mancipia pus rusticum non faciant, urbani uidentur. didendurbanos adnumerare solitus sit: quod maxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit.Uenatores et aucupes utrum in urbanis an in runatos habebat.Eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
int̾cctid meritorior dom̃ rati¬
onb accepto ferebant᷑ iunop̃¬
cio conpate uł instructe ꝯmu
nidiuncte fuissent. ¶Quido¬
mu possidebant ortum uitii̾
edib cõꝑauit ic p̾eadom̃ leg̃int¬
uit si ortum domꝰ cã compauit
ut imcniorem conuim acsal¬
ubriorem possider aditumq
in eump domũbuit ⁊ ediu
ortus ad ditam̃tũ fuit domuꝰ
legato cotmebitur. ¶ Applsce
domꝰ insulam qͦ in uincta do¬

Expanded text:
inter ceteras meritoriorum domus rationibus accepto ferebantur et uno pretio comparatae uel instructae communi coniunctu fuissent.Qui domum possidebat, hortum uicinum aedibus comparauit ac postea domum legauit. si hortum domus causa comparauit, ut amoeniorem domum ac salubriorem possideret, aditumque in eum per domum habuit et aedium hort‹u›s additamentum fuit, domus legato continebitur.Appellatione domus insulam quoque iniunctam do
Abbreviated transcription (Latin):
bitibatur. mouet eninꝙ
sentire non possunt. S pͣ ali¬
eis extrebelliano hr̾ditã po¬
ssit. ⁊ qua ratte aliaᷤ scñ ꝯsul¬
to hr̾dib eis institutis alib¬
to acquire̾ hrditatem ꝑ i¬
b exin exquo dec̾nc̃ depettdi
ide a signau¬

Expanded text:
bitatur: mouet enim, quod consentire non possunt, sed per alieis ex Trebelliano hereditas possit: qua ratione alio senatus consulto heredibus eis institutis a liberto adquirere hereditatem perbus exinde, ex quo decernere de petenda DE ADSIGNA
Abbreviated transcription (Latin):
optiuo ritio redli ñ põt atͣñ.i¬
ibidem aicemꝰ si sine dolo mã¬
lo emancipauit. ¶Si stipuĩo
nitrit᷑ cum int̾pellat᷑. cum ali¬
quo spatio quo cofre potuit ̃
facit maxime cum bon uiri a¬
rbitritu coulatone̾ fĩ ecdicto p̾¬
toris in stumest. siue gͥ into
acsupulatre sinedolo malo co¬

Expanded text:
optiuo ratio reddi non potesti idem dicemus, si sine dolo malo emancipauerit. Stipulatio mittitur, cum interpellatus cum aliquo spatio, quo conferre potuit, non facit, maxime cum boni uiri arbitratu collationem fieri edicto praetoris insertum est. Siueac stipulatione sive dolo fec
Abbreviated transcription (Latin):
netĩtem non repellit acõsi¬
ium mũitantisn̾o ñ aspnatͦ᷑
uñ quidã fiumemacipitũ
qui debois confrrendis enĩe
fratrib noluit audiendu
postea pucauerũt siuellcto¬
blata catione bñfitiũ bor¬

Expanded text:
ntem non repellit et consilium mutantis non aspernatur. unde quidam filium emancipatum, qui de bonis conferendis cavere fratribus noluit, audiendum postea putaverunt, si vellet oblata cautione beneficium bo
Abbreviated transcription (Latin):
peti possit ⁊ Ea que ꝓponentur
non posse id̾ repetuta aĩt item
testatoreman̾. factos codicilios
quib legant omnẽ pene pecu¬
niam sortis a ilsinarũ recep isse
ita ut modicum sortis iusu¬
rarũ debertur. ⁊ q̃rit anta nepeti

Expanded text:
ponerentur non posse. idem repetiit et ait item testatorem ante factos codicillos, quibus legavit, paene omnem pecuniam sortis et usurarum recepisse, ita ut modicum sortis et usurarum debeatur, et quaesiit, an ei repeti
Abbreviated transcription (Latin):
celegatum cum suo debito ub¬
eretur sdem quesut si tutor a¬
plectetur sidĩ ꝯmissumita ut
quib d̾a stari uellet ucrbisi
testĩ in quib damauit recedat
ꝙ minorc quatitatem sump¬
tuũ dicit fidi ꝯmisso cõtin̾ cu
ipe erogiui̾at/ an audiri deberet

Expanded text:
esse legatum, cum suo debito liberetur.Idem quaesiit, si tutor amplecteretur fideicommissum ita, ut quibusdam stari uellet uerbis testamenti, in qui‹bu›sdam autem recedat, quod minorem quantitatem sumptuum dicat fideicommisso contineri quam ipse erogauerat, an audiri deberet
Abbreviated transcription (Latin):
exstitit cͥclitor posteaq ipe̾ cre¬
ditor decessit legatumexting¬
ui ahxc uerum est qr cofusio¬
ne ꝑ ĩ exstinguitur obligitõ
ac si solutione s si subcoditio¬
nc dato legato lrs pocupauit
⁊ exegit. cebĩtum aliud dicip¬
ocest. qr in arbitrio hrdis et
no deber ut qñq cõditione exis¬
tente ni ipi legatirio debeatur

Expanded text:
exstiterit creditor posteaque ipse creditor decesserit, legatum extingui: et hoc verum est, quia confusione perinde exstinguitur obligatio ac solutione. Sed si sub condicione dato legato heres praeoccupaverit et exegerit debitum, aliud dici oportet, quia in arbitrio heredis esse non debet, ut quandoque condicione existente neque ipsi legatario debe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥm ratom redde ueco ꝙ in str¬
umentum penes se habeat q̃si¬
tum est an stichud reliquaq
mo ciumex suitutis actupꝰ lib̾ti¬
tem tenctꝰ . consultitioadius de¬
possunt cum peculio ut exeo
deduci ꝙ sibi legatum est. ¶ Et¬
tumq̃ apud appunũ depoitar
ahco apud ip̃m er̃ uolo donit
filius meus ad annos .xxx. puc

Expanded text:
m rationem reddere veto, quia instrumenta penes se habet": quaesitum est, an Stichus reliqua, quae mo enim ex servitutis actu post libertatem tenetur et consultatio ad ius depossunt cum peculio aut ex eo deduci, si legatum est. "Centum, quae apud Apronianum deposita habeo, apud ipsum esse volo, donec filius meus ad
Abbreviated transcription (Latin):
cõstitutus. cum in factum con¬
oederet. ccid suo decuratorib su¬
is ita cauit. questione̾ curatonb
meis nemo fatiat. rem enimip¬
se tractaui. quero. amrationem
cure hraes adulti accuratorib̾
petẽ possent. cũ defunctꝰ ut cxuer¬
bis test̾i. appet cum fessus sit ser

Expanded text:
constitutus cum in fatum concederet, testamento suo de curatoribus suis ita cauit: 'quaestionem curatoribus meis nemo faciat: rem enim ipse tractaui'. quaero, an rationem curae heredes adulti a curatoribus petere possint, cum defunctus, ut ex uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
accipi debeant.i. an pecunias uł
ex uenditonib itrum. fcĩs aut
ex noĩb exactis in suos usus
u̾tit uł nõie suo fenauit filiis
ahr̾dibus testatoris a nepotib

Expanded text:
accipi debent, id est an pecunias, quas vel ex venditionibus rerum factis aut ex nominibus exactis in suos usus convertit vel nomine suo faeneravit, filiis et heredibus testatoris nepotibus
Abbreviated transcription (Latin):
Suus. Eiuscum languesce¬
ret quesitus est se ueneno occi¬
di asuo suo ⁊ sic expirauit cu¬
i his exititit lutia titia soror
stitit qui boni nuntiarit gi¬
u scii quero an morte titit ex¬
tiaria morte ingrite hr̃dis ex¬
guictam nomuidi.¬

Expanded text:
us Seius cum languesceret, questus est se ueneno occidi a seruo suo et sic exspirauit: cui heres exstitit Lucia Titia soror stitit qui bona nuntiaret Gaii Seii: quaero, an morte Titiae exiaria, morte ingratae heredis extinctam non uid
Abbreviated transcription (Latin):
ucł.gu̾ seĩ titio debebat ab h̾r¬
dib seii titius accepit. quesit
unĩ cum necem gai seu hr̃de
ciusno unidicau̾int. intitiu
nichilo̾. eos hrdes ut inign¬
os.accusarc possint. ob id qn¬
ecem eius non uindicauit. nec
obsit ci.q ib huscrm fidi co¬

Expanded text:
us Seius Titio debebat, ab heredibus Seii Titius accepit: quaesitum est, cum necem Gaii Seii heredes eius non uindicauerint, an Titius nihilo minus eos heredes ut indignos accusare possit ob id, quod necem eius non uindicauerint, nec obsit ei, quod ab isdem fideico
Abbreviated transcription (Latin):
Ege cornelia cauctur
de pm̃io accusatoris qui reqs¬
nuit ⁊ renuntiauit cos suos
qui ex ea familia an questio¬
ex bonis occisi aut si inde recli¬
gi ea qnͣtitas. non possit exp
solos qui cedem ad misissent
tionem uĩtam fugerint. si aꝑ¬

Expanded text:
ege Cornelia cauetur de praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia ante quaestioinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex solos, qui caedem admisissent, tionem habitam fugerint, si a
Abbreviated transcription (Latin):
suic iurcualcit id ꝙ aptum
est. siue non ualeat. it tñ edc̾o
ila occisus occisa ueet. dicetur
incident. qui singula corum
feccrunt. ¶Non tantum ex

Expanded text:
siue iure ualeat id quod apertum est siue non ualeat, attamen edicto llaue occisus occisaue esse dicetur.in edictum incident, qui singula eorum fecerunt. Non tantum ex
Abbreviated transcription (Latin):
trsitũ marit in adultio dep̾¬
tum colorem  scqu̾edi dom¬
mo non restĩtuerant. ¶Si cũ
oms domini a gressuram pa¬
terent᷑ ui suus opem tunt.
an sit excusindus anuo qr o
ectut siquid omĩb fere potu¬
it. qmͣuis quib dam tusit su¬
pputio oͣsficiend̾. ¶ Si uo sim

Expanded text:
tamen maritus in adulterio deprstum dolorem exsequenti domino non restiterunt. Si cum omnes domini adgressuram paterentur, uni seruus opem tulit, an sit excusandus, an uero qest, ut, si quidem omnibus ferre potuit, quamuis quibusdam tulit, supplicio adficiendum: si uero s
Abbreviated transcription (Latin):
hoc 2x. inulta cõtinet nam ei
non ꝑait qui codem cõ cliuit
uit. ⁊ ei qui timuit mori nõ
ostenclit. ¶Siquis inuilla
agens occisus sit plusqm ĩrũ
quum si forte disfusa late p̾¬
dia Rat de om̃ib qui incart¬
gione fuit sius questionha¬

Expanded text:
 multa continet: nam ei non parcit, qui eodem conclaui fuit: et ei, qui timuit mori, non ostendit. Si quis in uilla agens occisus sit, plus quam iniquum est, si forte diffusa late praedia habeat, de omnibus qui in ea regione fuerint seruis et quaestion
Abbreviated transcription (Latin):
in tegrato iuit debitiration¬
is est. ¶ Presidis in ĩquita¬
te reis illite cedis. ib solutis
hrdib qui non defutctoredeb¬
itum osfin impleuerit qmu¬
is non puccissent hr̃ditatem¬

Expanded text:
integrato iure debiti rationis est. Praesidis iniquitate reis illatae caedis absolutis heredibus, qui non defunctorie debitum officium impleuerant, quamuis non prouocassent, h
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit hr̾dem non natis p
cris auciones ex substititutõe
sibi dari postulabant. laroi¬
ta cemum aucliendos ee̾ redi
si mulr qm in utõ nichil ges¬
pregnantem ea defuncta nu¬
llam᷑ in iurie querclam m̃tu¬
rdes ptito edc̾o ꝯplandisi
se misceit hr̾ditati. ¶ Nec
bonor possõm peti p̾tor ꝑ¬
mittit ⁊ ego puto ad om̃s
bonor possoes hoc edċo ꝑti¬
ne. ¶ Non as bȯa publica¬
tur qm si ꝯstabit cẽ ocasu

Expanded text:
s instituerat, non natis poeris actiones ex constitutione sibi dari postulabant. eos ita demum audiendos esse respondi, si mulier, quam in utero nihil gespraegnate ea defuncta nullam iniuriae querellam intdes puto edicto comprehendi, si se misceant hereditati. Nec bonorum possessionem peti praetor permittit: et ego puto ad omnes bonorum possessiones hoc edictum pertinere. Non alias bona publicantur, quam si constabit esse occisum
Abbreviated transcription (Latin):
pa qui trsub eodem tecto
fuissent. qui uo mimistriul
ꝑtidpes cecdis fuissent ete¬
pubes ut rei int̾dem eapere
passent. hus non magis in
uit̾ fu̾it. necemtestatoris an
prior hr̾ditas ad illum tran¬
um ẽe non debet. ¶Cumi
ex ꝑte hr̾de instituto legatũ
quoq erat in ulciscenda m
uncti cessauerant tam testi
patronus uenit ꝯm̃uisis
cciso suus cõis necem cius
seq̃ui oportet.

Expanded text:
antum sub eodem tecto fuissent: qui uero ministri uel participes caedis fuissent et epuberis, ut rei intellectum capere possent, his non magis in ultus fuerit necem testatoris, an priore hereditas ad illum tranum esse non debet. Cum ex parte heredi instituto legatum quoque erat et in ulciscenda mouncti cessauerant, tam testapatronus uenit, quamuis occiso seruus communis necem eius consequi oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
odem tecto fum̾t omim̾o
punit eosuõ qui non sube
uideamus utrum int̾ cosde̾
patientes an i ult intͣ eam¬
dem dictam uł cubiculu¬

Expanded text:
odem tecto fuerunt, omnimodo punit, eos uero, qui non sub euideamus, utrum intra eosdem parietes an et ultra intra eandem diaetam uel cubiculu
Abbreviated transcription (Latin):
nulla comus tutit᷑.¬
eẽ possit. nisi piculo c̾ipitis su¬
icustoliam doministim ido¬
mesticis qm̃ ib extrineis prãie
si cegantur. ido senatus con¬
sulta introducta sunt. de p̃u.
questione. ifimilia necatoruz
fructum solum habuit ¶S¬
a debitoris nctem ꝑ om̾ia piñ
habetur. itq si ꝑignoridatus
gati sunt. nam medio tempo

Expanded text:
nulla domus tuta esse possit, nisi periculo capitis sui custodiam dominis tam ab domesticis quam ab extraneis praestare servi cogantur, ideo senatus consulta introducta sunt de publica quaestione a familia necatorum fructum solum habuit. Sad debitoris necem, per omnia perinde habetur atque si pignori datusgati sunt: nam medio tempor
Abbreviated transcription (Latin):
onem sui utilis erit ccĩtoriu
ꝑsilit uitro aut ⁊̃ is qui cu
accusaret᷑ ipẽ i ttor sit in aliu̾
crimen ⁊ magis est ut ille hoc
ad accusationem ꝓsiliit. ¶Hiꝵ¬
i quoq qui nõ ponicrunt ali¬
as adlib̾tatem ꝑuenire uti
puta si hac lege distractꝰ crt qͦ
ne manumitcr̾t poterũt ppͥh̾¬

Expanded text:
one serui utilis erit creditori. prosilit ultro, an etiam is, qui, cum accusaretur ipse, detorsit in alium crimen? et magis est, ut ille hoc ad accusationem prosilit. Hi quoque, qui non potuerunt alias ad libertatem pervenire, ut puta si hac lege distractus erat quis, ne manumitteretur, poterunt p
Abbreviated transcription (Latin):
nirent᷑. iutt̾ruit agressores at¬
q si quis turbauit cõuocauit
aut si corp̾ suum obiccit uła
lias corpor e suo auxlium tu¬
ut. non tñ semꝑ qui clamort
usus est auxilium tulisse urͣ
nu depelle a domino picłm il¬
ie. clamorem in anem clegit
splectendus utiq crit ꝙ si uu¬
inerati sut sincum ꝓtegerent
nirent᷑ ut talia uuln̾a isti ic¬
crperunt. ut possent. nichilõo
pem fre siuoluissent. ¶Si dns
morti fere uulneratꝰ suꝑ̃iux¬

Expanded text:
niretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam conuocauit aut si corpus suum obiecit uel alias corpore suo auxilium tulit. Non tamen semper qui clamore usus est, auxilium tulisse uidenu depellere a domino periculum, ille clamorem inanem elegit? plectendus utique erit. Quid si uulnerati sint serui, cum protegerent nirentur, aut ‹t›alia uulnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si uoluissent. Si dominus mortifere uulneratus superu
Abbreviated transcription (Latin):
sicum luob auxilium fr̃e
sus est. clausi ita fuint sñ co¬
lo malo ut crumꝑe succurre
clici auit comp̾bendendi eo
qui cedem ferert nꝰ potucrũt
nec int̾ est a quo clausitene

Expanded text:
uxilium ferreaue occisa est clausi ita fuerunt sine dolo malo, ut erumpere succurrendi causa aut comprehendendi eos, qui caedem fecerint, non potuerint: ne
Abbreviated transcription (Latin):
inmaniti reccedicit. ¶ Occis¬
orum applłoe eoscontini̾sa¬
b scrib̾. qui ꝑuim aut ce¬
dem sunt int̾fecti ut puta
ta uentno uł aliquo alio ꝙ
clamnecare soleat int̾emp
icta mortis eius non ꝑtine¬
bit. hoc inͥcuto qr tociens pu¬
iuenili sunt sui quiauxiliũ
ec pponatur in pumptum.
erit fc̃m nullo mo. licit. ces¬

Expanded text:
in mariti recte dixit. Occisorum appellatione eos contineri Labeo scribit, qui per uim aut caedem sunt interfecti, ut putata ueneno uel etiam quo alio quod clam necare soleat interempicta mortis eius non bit: hoc idcirco, quia totiens puniendi sunt servi, quia auxilium esse proponatur? impunitum erit factum? nullo modo: licet e
Abbreviated transcription (Latin):
Excusantur uit cedi suiq
auxilium tulerunt sñ dolo
malo nam si finat ouis ui
xilium ferre uł dict᷑is gr̾i̾tu¬
ut nich hoc cõmetum ei pro¬
derititulisse ait urxilium ñ
tm is uidetur. qui suauit co¬
minũ hoc est qui potiit ita
opem fre ut saluus cotdom¬
in. um is quoq qui quicꝙ
potuit fecit tam ⁊ si dominis

Expanded text:
Excusantur autem serui, qui auxilium tulerunt sine dolo malo: nam si finxit s‹e› quis auxilium ferre uel dicis gratia tulit, nihil hoc commentum ei proderit. Tulisse autem auxilium non tantum is uidetur qui seruauit dominum, hoc est qui potuit ita opem ferre, ut saluus esset dominus, uerum is quoque, qui quidquid potuit fecit, tametsi dominus
Abbreviated transcription (Latin):
si dns dolo fecit ne test̾m mu
tarctur quo suus cĩ inscriptus
erat qñiuis manumissusadi¬
erit hrditatem ei denegari cu
ĩ emancipato filio denegetursi
pat̾ dolo ficit netesti mutarc¬

Expanded text:
inus dolo fecerit, ne testamentum mutaretur, quo servus eius heres scriptus erat, quamvis manumissus adierit hereditatem, ei denegari, cum etiam emancipato filio denegetur, si pater dolo fecerit, ne testa
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus uideamusandis¬
trahi ħatutorib possit ⁊.
magis est non posse qm̃ui
ius pclii potͣrus sit nec usus
fructus alienati pot pupil¬
li ⁊ si solus ususf. fuit pupil¬
lian ergo hic nec ñ intendo
est restauriri debe̾ s si ppriet¬
atem h̾t pupillus. ñ pot u
sum fr̾ ulusumalierare qnͣ¬
us oratio nichil deusu fr̾io¬
quatur. ¶Simili mo dicip¬
otest ñ siututem inponi po¬
sse fundo pupil uladoles¬
centis nec suitutem rẽmitt
ꝙ⁊ insundo dotali placait.
Si lapiclicinas uł que uiam¬
ctalla pupulus ħ̾uit si ypͦte¬
uł si creti folinas uł argenti

Expanded text:
pupillus, uideamus, an distrahi hoc a tutoribus possit. et magis est non posse, quamuis ius praedii potius sit. Nec usus fructus alienari potest, etsi solus fuit usus fructus pupilli. an ergo hic nec non utendo est restaurari debere. sed si proprietatem habeat pupillus, non potest usum fructum uel usum alienare, quamuis oratio nihil de usu fructu loquatur. simili modo dici potest nec seruitutem imponi posse fundo pupilli uel adulescentis nec seruitutem remitti, quod et in fundo dotali placuit. Si lapidicinas uel quae alia metalla pupillus habuit stypteuel si
Abbreviated transcription (Latin):
maritus aliquio impedit
in eund̾ annum utriusqi
pense crilirent Ita et si im¬
ari tempꝰ ꝙ fit an datum
diuidi ait non exdie loẽati¬
onis s habiitaritio ne p̾dedẽ¬
tio retͥmet u̾irum et uind¬
emie fructus et eius anniqͦ¬

Expanded text:
maritus aliquid inpendit in eundem annum, utriusque inpensae concurrent. ita et, si imari temporis quod sit ante datum diuidi ait non ex die lo‹c›ationis, sed habita ratione praecedentio, retinere uirum et uindemiae fructus et eius anni
Abbreviated transcription (Latin):
anͨ nuptias sum du
traditus est ex die nũp̃tiar¬
um ad eundem diem sequ
constat qui deducta imipe
pensas refclt nam si mul¬
ier p̾die uiiiiemias dotem
dedit. mox sublatis amani¬
to uindernis quitit non ꝑ¬

Expanded text:
ante nuptias fundus traditus est, ex die nuptiarum ad eundem diem sequeconstat, qui deducta inpenspensas refert. Nam si mulier pridie vindemias doti dedit, mox sublatis a marito vindemiis divortit, non
Abbreviated transcription (Latin):
am filiam habeat nam ubin
p̾t ꝑ dementiam contradicen
cosentire quis eam nũto ẽdẽt
s si absens fiua sit dicendur
crit. non exuoluntate eiisid
fc̾m cauendum ꝙ ratam rem
filiam habituram apre ubie¬
nini sapit scnrcim rigimus
ut udritur non contradicere.

Expanded text:
am filiam habeat: nam ubi non potest per dementiam contradicere, consentire quis eam merito credet. sed si absens filia sit, dicendum erit non ex uoluntate eius id factum cauendumque ratam rem filiam habituram a patre: ubi enim sapit, scire eam exigimus, ut uideatur non contradicere.
Abbreviated transcription (Latin):
cau̾sa sem̃ꝑ et ubĩq pcipuseit
nam et publice int est dotes ⁊¬
mulierib consuari cum dotataᷤᷤ
ec feminas ad sodołem procreã¬
dam implendamq liberis ciu¬
ĩtitem marime sit nẽcessirium
ĩdos muueri debet nec cogitur¬
promitere. nisi ħ ei nichil no¬
ceat. nam si in cõmodum aliq¬
uid maritus suspectum ħ̃t. nõ
debere cum cogi alii qmͣ uxori
reꝓmitter dicendum est. hoc si

Expanded text:
causa semper et ubique praecipua est: nam et publice interest dotes mulieribus conseruari, cum dotatas esse feminas ad subolem procreandam replendamque liberis ciuitatem maxime sit necessariumi dos debet. Nec cogiturpromittere, nisi hoc ei nihil nocet: nam si incommodum aliquod maritus suspectum habet, non debere eum cogi alii quam uxori promittere dicendum es
Abbreviated transcription (Latin):
Ediuisione anni eui
ꝙ cliuortium fcm est. queritꝰ¬
in exdie mmii an exdie trã¬
diti. marito fundi maritus si¬
bi conputet temp̾. ⁊ utiq in
fructib auiro retinendis ne¬
q dies cotis constitũte n li. erg¬
es nuptitrum obsirbitur. s
quo primum ootale plium¬

Expanded text:
diuisione anni eius, quo diuortium factum est, quaeritur, ex die matrimonii an ex die traditi marito fundi maritus sibi computet tempus. et utique in fructibus a uiro retinendis neque dies dotis constitutae neque nuptiarum obseruabitur, sed quo primum dotale p
Abbreviated transcription (Latin):
nissĩt dotis. iccio fine nonerit
ad em̃pta qnͣcumq sui ĩuris
filia fẽa fuint. ¶ Item siuol¬
untate solius file ꝓmĩttatur
reminebit dotis accio integra
priss utrum ut et agat solus

Expanded text:
iussit, dotis actio filiae non erit adempta, quandoque sui iuris filia fuerit facta. item si uoluntate solius filiae promittatur, remanebit dotis actio integra patri: sed utrum ut et agat solus
Abbreviated transcription (Latin):
nuris fcã filia fuit nocebit eĩ
ista scipulatio. ¶Uolun¬
tatem au̾t filie cum pr agit de
docte. utrum sit accupimus. ut
consentiat an uonec cõtrad¬
icat filia et est ab inperatore.i¬
tonino rescriptum filiam ni¬
si cuident̾ contradicat uideris

Expanded text:
rit facta filia, nocebit ei ista stipulatio.Uoluntatem autem filiae, cum pater agit, de dote, utrum si‹c› accipimus, ut consentiat an uero ne contradicat filia? et est ab imperatore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicat, uideri
Abbreviated transcription (Latin):
lee dixit nec obtinuit hrditasñ
auftur. si tam̃ aliq acohe̾̃dc cod¬
iallis acceꝑit eius auctio dene¬
gabitur. Itaq si bõꝵ int hr desn
duusionem desunctꝰ codicili frc¬
erit ꝑtes quid hr̾ditarias inqui¬
b legatum ꝯsisteno potuit. ten¬
encbit ẜ. falciclie b̾nfitio n̾o ute¬
tur. si tm̃ ĩ amissis portoĩb erit qd
falcidiam equitate conpensatõi
frifilios cohrdib daͣtis substitu¬
iss ac sub stituti fris filii post in
ditatem patruilegittimi optin

Expanded text:
e dixit neque optinuit, hereditas non aufertur: si tamen aliquid a coherede codicillis acceperit, eius actio denegabitur. itaque si bonorum inter heredes diuisionem defunctus codicillis fecerit, partes quidem hereditarias, in quibus legatum consistere non potuit, tenebit, sed Falcidiae beneficio non utetur, si tantum in amissis portionibus erit, quod Falcidiam aequitate compensatifilios coheredibus datis substituisset ac substituti fratris filii post moreditatem patrui legitimam optin
Abbreviated transcription (Latin):
Deres qui tiatam fidem ctͣ
aior mod̾ institutõis qm frau¬
dis fuit. ꝙ id faiadiam attinet
de suꝑ fluo quarta retinebitur.
des quosinstitu̾c ñ pot̾at qm̃uus
insituto no ualet n supus.t.s

Expanded text:
eres, qui tacitam fidem contra aior modus institutionis quam fraudis fuerit, quod ad Falcidiam attinet, de superfluo quarta retinebitur. des quos instituere non potuerat, quamuis institutio non ualeret neque s
Abbreviated transcription (Latin):
est andencgari debeit iccio priet
puto si iuito preacrusauit non
cc̃denegandam prĩactionem.¬
Si is cui rogatus sum legatum irs
pto nichilhiuc nocẽdicendum
est. ¶ Simulest ciaqui officio sũ
dicit. ¶ Etaticius quiaccusauit
ignoscitur.⁊ maximesitutor ul
curator cliscẽ fusimmuł inoffici¬

Expanded text:
est, an denegari debeat actio patri: et puto, si inuito patre accusauit, non esse denegandam patri actionem.Si is, cui rogatus sum legatum restipto: nihil huic nocere dicendum est.Similis est ei et qui inofficiosum dicit.Aetati eius qui accusauit ignoscitur, et maxime si tutor uel curator dicere falsum uel inoffici
Abbreviated transcription (Latin):
cutꝰ fuit non amittiturad eͣxcu¬
satom diu̾sum puto in eum¬
ineum qui legatum tantum
meruit. ⁊ amintꝰ pupilli tutor pe¬
titus extusare no maluit hice¬
nim nichil cont̾ iuditium def¬
unctifecit s hoc legatumꝙ cuto¬
ri denegatur. non adfis̃cum fer¬
o relinquitur cuins utilitates
deftesunt. ¶Si pr̾ accuau̾it t. ł¬
dñs denegibitur ei accio cius
⁊̃ quo filio enus nł suolegatum
est. ¶ Sisuum suum regatus
sit manumitte qui legitum
ic̃d̾. ut manumittat᷑ tn us

Expanded text:
cutus fuerit, non admittitur ad excusationem. diuersum puto in eo, qui legatum tantum meruit et a matre pupilli tutor petitus excusare se maluit: hic enim nihil contra iudicium defuncti fecit. sed hoc legatum, quod tutori denegatur, non ad fiscum o relinquitur, cuius utilitates desertae sunt.Si pater accusaunus, denegabitur ei actio etiam eius quod filio eius uel seruo legatum est.Si seruum suum rogatus sit manumittere qui legatum imendum, ut manumittatur, s
Abbreviated transcription (Latin):
bor .p̾. admitta̾t. ut sirepudia¬
rese clicant. sciant clitores q¬
uid sibi agendum ce̾t si delibe¬
rare sead hucdicaint pcipitã¬
di nonͣsunt. ¶ Si quis aut
apr̃c suo impubi filio sit ib¬

Expanded text:
onem admittant, ut, si repudiare se dicant, sciant creditores, quid sibi agendum esset: si deliberare se adhuc dicant, praecipitandi non sunt. Si quis autem a patre suo impuberi filio sit sub
Abbreviated transcription (Latin):
insruere fuius fuit. ¶llũdn¬
otindum est ꝙ denuntiatio a
mantonon incipit s aͣmułre
H si maritusuigro cũstodes o¬
fferat. ⁊ ꝗ non amittat. uł si ñ
denuntiuit mulr. uł si denũ¬
tiauit quid̾ custodes arbitri¬
o indicisnon am̃isit uberu

Expanded text:
i vere filius fuerit. Illud notandum est, quod denuntiatio a marito non incipit, sed a muliere: Sed si maritus ultro custodes offerat et ea non admittat, vel si non denuntiaverit mulier, aut si denuntiaverit quidem, custodes autem arbitrio iudicis no
Abbreviated transcription (Latin):
ipp̾res amotas agocumi
muliere i lis estimata sit anac¬
cio danda sit.si amisit possessio¬
bencdus est ide si mułrcum qu¬
a ictum motarum actum est
eguratomilittis pstitit ad uer¬
sus uendicantem maritumui
eidanda est. ¶Simułr mortĩ
us est maritus hereditatis peti¬
toe. uł accione ad exibendumcõ

Expanded text:
res amotas egero cum muliere et lis aestimata sit, an actio ei danda sit, si amiserit possessiobendus est. ideo si mulier, cum qua rerum amotarum actum est, aestimationem litis praestiterit, aduersus uindicantem maritum ueei danda est. Si mulier mortis us esset maritus, hereditatis petitione uel action
Abbreviated transcription (Latin):
matio. ad tempꝰ quo amote st̃¬
si lemus cok̾deatur. mul̾r quare
nec ad boc̾ sidi possessore itare
amote usu capiunturs si plu¬
ris sunt fic̾non restituuntur q̃
amote sunt grescit estimatio ut
in conͣditõe furti ne re

Expanded text:
matio ad tempus quo amotae ssi lenius coercetur mulier. Quare nec a bonae fidei possessore ita res amotae usucapiuntur: sed si pluris factae non restituuntur quae amotae sunt, crescit aestimatio, ut in condictione furtivae re
Abbreviated transcription (Latin):
sierit quidam recte putꝑit
legatum extingui quia arͣti¬
offitium atiffitid mutatꝰ non
idem ccontrario cum ĩccugi¬
riꝰ cocus postea factus est ¶ Si
um dicendum est cuilegatu
sit in quo utiffitio płinq ua
sabatur. ¶Or m̾tr scib le¬
gatis celsũs cribit eis q̃ ꝑd
duostantum menses apud

Expanded text:
te putant legatum exstingui, quia officium artificio mutatur: non idem e contrario cum lecticarius cocus postea factus est.Si uum dicendum est, cui legati sunt in quo artificio plerumque uersabatur.Ornatricibus legatis Celsus scribsit eas, quae duos tantum menses apud
Abbreviated transcription (Latin):
coctu ꝑurpura uedesignatur¬
Cum iur ita legass que uxorĩ
cã parata sunt᷑ ei do. lego. ego
apud p̾torem fidi ꝯmissan¬
um petebam ⁊ res estimatas
quarum p̾cium indotem erat
nec obtium qĩ testator ñ se¬
siss dehiis reb at quisi mu
sum cius date sint nichili

Expanded text:
coccum purpuraue designatur?Cum uir ita legasset: 'quae uxoris causa parata sunt, ei do lego', ego apud praetorem fideicommissarium petebam etiam res aestimatas, quarum pretium in dotem er‹a›t, nec optinui, quasi testator non sensisset de his rebus. atquin si in usum eius datae sint
Abbreviated transcription (Latin):
tum est quid qd ex hr̃ditate
bonis ue meis adte ꝑuene¬
rint cum morieris restituas
fruct᷑ quos h̃rs uims pecꝑit
Item que fͣtuũ ucecesserint.
non uenire ꝑlacuisse nec enĩ
quicqmͣ poniex quo dehiis
quoq restituendis destatric̃e
itor qui libtis fid̾imissum
us sit nsi uibtus eiusdiex¬

Expanded text:
tum est: 'quidquid ex hereditate bonisue meis ad te peruenerit, cum morieris, restituas', fructus, quos heres uiuus percepit, item quae fructuum uice sunt non uenire placuisse: nec enim quicquam proponi, ex quo de his quoque restituendis testatricem ator, qui libertis fideicommissum us sit nisi libertus eius
Abbreviated transcription (Latin):
llas quidam debi recte put¬
ant qĩ coe ñom utrũq sexũ
contineat ancuł uo legatis
masculos non debi nemo
dubitat s pueris legatis ip
uelle continent᷑. id no eque
in pucił pueros contimi dic¬
uolegatis q̃ uirgm̃es deben¬
tur sicuti iuris iegatis.i ꝑue¬
ros debizendetur. ¶Pecu¬
dib au̾t iegatis ⁊ bouesa
ceta iumeta continet᷑. ¶ar¬
mẽnto. uit legato ⁊̃ boues
contim̾ conuenit ñ ȧ greg¬
es ouiũ icaproꝵ oub lega¬
tis ni agnos n anetes con¬
tini quidarecte existima. O¬

Expanded text:
llas quidam deberi recte putant, quasi commune nomen utrumque sexum contineat: ancillis uero legatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicuero legatis etiam uirgines debentur, sicuti uiris legatis etiam pueros deberi respondetur.Pecudibus autem legatis et boues et cetera iumenta continentur.Armento autem legato etiam boues contineri conuenit, non etiam greges ouium et caprarum.Ouibus legatis neque agnos neque arietes contineri quidam recte exist
Abbreviated transcription (Latin):
mo is nuturclinquat qui et
loqui pot nisi supueniens
morib ei inpeclim̃to sit. ¶Ei¬
dĩ ꝯ̃missum relictum ⁊ apnd
tum mo amplisimꝰ ordo se¬

Expanded text:
o is nutu relinquat, qui et loqui potest, nisi superueniens morbus ei impedimento sit.Fideicommissum relictum et apud ntummodo amplissimus ordo
Abbreviated transcription (Latin):
eent nisi si marit̾ easq poste¬
a qua ipius fcccent inuxo¬
ris usum conu̾tiss. ¶Reby o
que infundo funt iegatis ac¬
cectunt ⁊ ei q̃ tunc non sũt
si cł solent nec qͥ eai ibi fue¬
ualegetur ꝑ inde ẽ qiͣ singu
uhoies legati sunt. ¶Hus
ubis q̃ ibi mobilia meie

Expanded text:
essent, nisi si maritus eas res, posteaquam ipsius factae essent, in uxoris usum conuertisset.Rebus quae in fundo sunt legatis accedunt etiam ea, quae tunc non sunt, si esse solent: nec quae casu ibi fuelia legetur, perinde est quasi singuli homines legati sint.His uerbis: 'quae ibi mobilia me
Abbreviated transcription (Latin):
numo ñ facile continiuelle es¬
moi manapia nisi cuidens:
nounͣts fuit . i dchiis senti¬
entis. ¶Am quosquis idco
conpauitut il lcodistrahent
m̃cs magis loco qm̃ suorh

Expanded text:
numero non facile contineri uelle eiusmodi mancipia, nisi euidens uoluntas fuit etiam de his sentientis: nam quos quis ideo comparauit, ut ilico distraheret, mercis magis loco quam suorum
Abbreviated transcription (Latin):
fusi reditus ticuloseianoꝵ. acoe¬
tolati eent. ¶Halnea siegate
as publice pbuit iti demũ do¬
mꝰ et̃ portonebalncas siꝑto
mu quoq intrinsecus aduren¬

Expanded text:
fusi reditus titulo Seianorum accepto lati essent.Balneas legatae as publice praebuit, ita domus esse portionem balneas, si per domum quoque intrinsecus adiren