comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quadã uero die dũ isdẽ uenerabilis Benedictus in
cella consister&. praedictus placidus puer scĩ uiri
monachus ad hauriendã de lacu aquam egressus est.
Qui uas quod tenuerat in aquã in caute sub mittens.
ipse quoq cadendo secutus est. Quẽ mox unda rapuit.
&pene in unius sagittae cursũ a terra intror sus
traxit. Cir autẽ dĩ intra cellã positus. hoc protinus
agnouit. & maurũ festine uocauit diceris.
rater maure curre. quia puer ille qui ad hauriendã
aquã perrexerat in lacũ cȩcidit. iamq eum longi¬
us. unda trahit. Res mira & post petrũ apostolũ
in usitata: Benedictione &enĩ postulata atq per

Expanded text:
Quadam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque per
Abbreviated transcription (Latin):
il in hac re insanctulo mireris. sed pensa si potes qͥs ille sp̃s
fuerit. qͥ eius tã simplicẽ mentẽ tenuit. atq intanto uis¬
tutis culmine erexit. Ubi enĩ eiꝰ animus fuit. quando
mori ꝓproximo tã constanter decreuit & ꝓtẽporali uita
fris unius despexit suã atq sub gladio ceruicẽ tetendit.
Quȩ uis amoris ergo illud cor tenuit. qđ mortẽ suã ꝓunius
salute ꝓximi non expauit: Scimus certe quia isdem uir¬
uenerabilis sanctulus. ipsa qͦq elementa litterarum bene
non nouerat. legis p̾cepta nesciebat: Sed qͥa plenitudo legis
ẽ. caritas. legẽ totã indĩ ac ꝓximi dilectione seruauit. &
qđ foras incognitione non nouerat. ei intus uiuebat in amore
faciendo magis quã sciendo nouerat. Comparemus si plac&
cũ hac nr̃ã indocta scientia. illius doctã ignorantiã. Ubi
hȩc nrã lac&. ibi illius disciplina ẽmin&. Nos de uirtutibi
uacui loquimꝰ. & quasi inter fructiferaarbusta positi.

Expanded text:
il in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venerabilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non noverat, intus vivebat in amore. faciendo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius doctam ignorantiam. Ubi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet. Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi,
Abbreviated transcription (Latin):
ac dere mihi idonee uideo satis factũ. sed quȩ so te
quid esse dicimus qͦđ quorũdã habitacula foctoris
nebula tangebantur. quorundã uero tanginion
poterant.
Uel qͥd quod pontẽ. quid ẽ quod flu¬
uiũ uidit.

Expanded text:
ac de re mihi idonee video satisfactum: sed quaeso te, quid esse dicimus, quod quorumdam habitacula foetoris nebula tangebantur, quorumdam vero tangi non poterant: vel quid quod pontem, quid est quod fluvium vidit?
Abbreviated transcription (Latin):
go petre multos tales in hoc sȩculo nec modo
de esse existimo: neq enĩ si talia signa non
faciunt. ideo tales non sunt. Uitae namque
uera estimatio in uirtute est operũ. non iN
ostensione signorũ. Nam sune pleriq qui &
signa non faciunt. signa tamen facientibus.
dispares non sunt. PETRUS Unde mi
rogo hoc ostendi potest quod sint quidã qui
signa non faciunt. & tamen facientib dissi¬
miles non sunt.
GREGORIUS

Expanded text:
go, Petre, multos tales in hoc saeculo nec modo deesse existimo: neque enim si talia signa non faciunt, ideo tales non sunt. Vitae namque vera aestimatio in virtute est operum, non in ostensione signorum. Nam sunt plerique, qui etsi signa non faciunt, signa tamen facientibus dispares non sunt. PETR. Unde mihi, rogo, ostendi potest, quod sint quidam qui signa non faciunt, et tamen signa facientibus dissimiles non sunt? GREGOR
Abbreviated transcription (Latin):
inuilnerib fuerant. & profluenti sanie patelant. Seddũ
corpus eiꝰ exmore ad lauandũ fuissex nudatũ. ita manus
pedesq eiꝰ sani muenti sunt. acsi ũquã uulneris nihil habu¬
issent. Ductus itaq ac sepultus est : eiusq coniugi uisũ ẽ.
ut quarto die in sepulchro illius marmor qͦđ suꝑ positum
fuerat mutari debuiss&: Iuod uidelic& marmor corpori
ei suꝑ positũ dũ fuiss&c ablatũ: tanta ex corpore ipsius
fragłantia odoris emanauit. acsi exputrescente carne
illius ꝓ uermib aromata ferbiussent. Quod factũ dum
narrante mẽ in omeliis infirmis quibdã ueniss& indubiũ.
die quadã sedente me in conuentu nobiliũ ipsi artificis
qui in sepulero ipsius marmor mutauerant ad fuerunt
aliqđ me de ꝓpria causa rogaturi. Iuos ego de eodem
miraculo corã clero nobilib acplebe reqͥsiut qui eeadẽ
odoris fraglantia miro mõdo se repletos fuisse testati sut

Expanded text:
in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum corpus ejus ex more ad lavandum fuisset nudatum, ita manus pedesque ejus sani inventi sunt, ac si nunquam vulneris aliquid habuissent. Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex corpore ipsius fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Quod factum dum, narrante me in homiliis , infirmis quibusdam venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe requisivi, qui et eadem odoris fragrantia miro modo se repletos fuisse testati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tautẽ de egredientib animab: quȩ multa p̃noscunt
eaquȩ cepimus exse quamur neq hoc silendum est.
qͦđ de theophanio centũ cellensis urbis comite in eadẽ
urbe positus multis at testantib: agnoui. Fuit nãq
uir misericordiȩ actibus deditus. bonis operib intentus.
hospitalitati p̃cipue studens Exercendis quidẽ comi¬
tatus curis occupatus. agebat terrena & tẽporalia.
sed ut post infine daruit. magis ex debito. quam ex
intentione. Nã cũ ad propinquante mortis eiꝰ tẽpore
grauissima aeris tẽpestas obsister& ne ad sepeliendũ
duci potuiss& eumq uxor sua cũ fletu uehementissimo
inquirer& dicens. Quid faciã quomodote ad sepelien¬
dũ eicio quȩ ostiũ domus huius egredi p̃nimia tẽpes¬
tate non possũ :: Tunc ille respondit. Noli mulies
flere. qͥa mox ut ego defunctus fuero. aeris ferenitas
redi&. Huius ꝓtinus uocẽ mors. & mortẽ serenitas est
N am manis eiꝰ acpedes podagrȩ humore tumescentes uersi

Expanded text:
autem de egredientibus animabus, quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendis quidem comitatus curis occupatus, agebat terrena et temporalia, sed, ut post in fine claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam dum appropinquante mortis ejus tempore gravissima aeris tempestas obsisteret, ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunredibit. Cujus protinus et vocem mors, et mortem serenitas est Nam manus ejus et pedes podagrae humore tumescentes versi
Abbreviated transcription (Latin):
ed uitã ammȩ incorpore manentis pensare possum ex
ipsis motib corporis. quia nisi corpori anma ad ess&.
eiusdẽ membra corporis moueri non possent. Uitam
uero animȩ post carnẽ in quib: motib quibus ue operib
uideo. ut ex reb uisi fesse colligã. quod uidere non possũ.

Expanded text:
ed vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corporis, quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent; vitam vero animae post carnem in quibus motibus quibusve operibus video, ut ex rebus visis esse colligam quod videre non possum?
Abbreviated transcription (Latin):
in illo uase mortis. pro cruce lapidem dediss&.
Intellexit ꝓtinus uir dĩ quia potũ mortis habu¬
erat. quod por tare non potuit signum uitae
Atq ilico surrexit. & uultu placido. mente tran¬
quilla. conuocatos fratres a llocutus est dicens
Misereatur urĩ fr̃s omnipotens ds̃. quare in mȩ
facere ista uoluistis. Numquid non prius dixi.¬
Ite . & iuxta mores urõs uobis patrem quȩrite
quia me post hȩc habere minime potestis.¬
Iunc ad locũ dilectȩ solitudinis rediit. & solus
in superni inspectoris oculis habitauit secum.

Expanded text:
in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convocatos fratres allocutus est, dicens: Misereatur vestri, fratres, omnipotens Deus; quare in me facere ista Ite et iuxta mores vestros patrem vobis querite, quia me post hoc minime habere potestisTuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum.
Abbreviated transcription (Latin):
ui diũ negando distulit. suis illorũq. fratrũ
moribus conuenire non posse praedixit .
sed uictus quandoq precibus. a sensum dedit.
sumq in eodẽ monasterio regularis uitae
custodiã tener&. nulliq ut prius ꝑ actus
Iͥ licitos in dextrã leuamq partẽ deflectere
a conuersationis itinere licer&. suscepti
fratres insane seuientes. sem&ipsos prius
accusare coeperunt. quia hunc sibi prae esse
poposcerant. quorũ scilic& tortitudo in norma
eius rectitudinis offendebat. Cũq sibi sub
eo conspicerent iͥ licita non licere. & se
dolerent a sueta relinquere. durũq ess&
quod in mente ueteri cogebantur noua meditari.
sicut prauis morib sẽper grauis est uita bonorũ.
tractare de eius aliquid morte conati surit.
Qui inito consilio. uenenũ uino miscuerunt. Etcũ
uas uitreum inquo ille pestifer potus habebatus.
recũbente patre exmore monasterii adbenedi
eodẽ signo rupit. Sicq confractũ est. ac si

Expanded text:
Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedeodem signo rupit: sicque confractum est, ac si
Abbreviated transcription (Latin):
iqu& petre quod in iuuentute carnis tẽptatio
ferurat. ab anno autẽ quinquagesimo calor
corporis frigescat. Uasa autẽ sacra. sunt
fideliũ mentes. Electi ergo cũ adhuc intẽp̃¬
tatione sunt. sub esse eos ac feruire necesse . p̃.
& obsequiis laboribusq fatigari. Ubi uero
iam mentis aetate tranquilla calor reces¬
serit tẽptationis. custodes uasorũ sunt. quia
doctores animarũ fiunt. PETRUS:¬
ateor plac& quod dicis. sed quia prolati
testimonii clausa reserasti. quȩso ut de
uita iusti debeas ea quȩ sunt inchoata ꝑcurrere
.III. GRICORIUS: Recedente igitur tep̃¬
tationẽ. uir dĩ quasi spinis erutis exculta
terra. de uirtutũ segete feratius fructũ dedit.
Preconio itaq eximiȩ conuersationis. celebre
nomen eiꝰ habebatur. Non longe autem
monasteriũ fuit. cuius congregationis pat̾
defunctus est. omnisq ex illo congregatio
ad eundẽ uenerabilẽ Benedictum ueriit.
& magnis p̃cib ut eis p̃ esse deber& petut

Expanded text:
iquet, Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrere. Gregorius. Recedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre s habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit.
Abbreviated transcription (Latin):
quodcũq ligaueris suꝑ terrã erit ligatũ incȩlis. & qđ cũq
solueris suꝑ terrã. soluta erunt & in caelis: Cuius nunc
uicẽ ligandi & soluendi optinent. qͥ locũ scĩ regiminis
fide & moribus tenent. Sed ut tanta ualeat homo
de terra. caeli & terrȩ conditor in terrã uenit e caelo.
atq ut iudicare caro &iã despũalib possit. hoc ei lar-¬
giri dignatus est factus ꝓ hominib: caro. Ergo in de
surrexit ultra se infirmitas nrã. unde subse infirmata
est firmitas di¬

Expanded text:
 ligaverissuper terram, erit ligatum et in celis, et que solveris super terram, soluta erunt et in celis»? Cuius nunc vicem in ligando et solvendo obtinentqui locum sancti regiminis fide et moribus tenent. Sed ut tanta valeathomo de terra, celi et terre conditor in terram venit e celo atque, ut iudicare caro etiam de spiritibus possit, hoc ei largiri dignatus est, factuspro hominibus Deus caro, quia inde surrexit ultra se infirmitas nostra,unde sub se infirmata est firmitas D
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis pater. in monasterio qđ iuxta terracinensẽ urbẽ
construxerat. fecit habitare. Qui multas quidẽ pecunias.
in hoc mundo possederunt. sed cuncta pauperib: ꝓ animarum
suarũ redep̃tione largiti sunt . & in eodẽmonasterio ꝑmansert̃.
uorũ unus scilic& sprciosus. dũ ꝓutilitate monasterii iuxta
capuanã urbẽ missus fuissex. che quadã frat̃ eiꝰ Gregorius
cũ frib ad mensã sedens atq conuescens. ꝑspm̃ subleuatus
aspexit. & uidit speciosi germani sui animã tam longe a se
positi de corpore exire. Quod mox frib: indicauit. & cucurrit.
anq eundẽ fratrẽ suũ sepultũ repperit. quẽ tamen ea
hora qua uiderat exisse de corpore inuenit.

Expanded text:
venerabilis Pater in monasterio quod juxta Terracinensem urbem venerabilis Pater in monasterio quod juxta Terracinensem urbem construxerat fecit habitare; qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederunt, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilicet Speciosus, dum pro utilitate monasterii juxtquadam frater ejus Gregorius, cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit et vidit Speciosi germani sui animam, tam longe a se positi, de corpore exire. Quod mox fratribus indicavit, et cucurrit. Jamque, eumdem fratrem suum sepultum reperit, quem tamen ea hora qua viderat exiisse de corpore invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
Daulo suꝑius questus es. morientid
cuiusdã egredientẽ te animã non uidisse. Sed hoc ipsũ un
culpȩ fuit . qđ corporeis oculis. rẽ uidere muisibilẽ que sistie
Na multi nrorũ mentis oculũ fide pura & uberiori ratiole
mundantes. egredientes corpore animas frequent̃ uiderias
Uude mihi nunc necesse. ẽ. uel qualit̾ egredientes animȩ usei
ł quanta ipsȩ dũ egrederentur uiderint enarrare. quati id
luctuanti animo quod plene rationonual&. exẽpla suadeant.
penedictus sicut a fidelib eiꝰ discipulis agnoui. longe aca¬
puana urbe positus. germani eiusdẽ urbis epĩ animã. nocte
media inglobo igneo ad cȩlũ ferri ab angelis aspexit :¬
ui eandẽ quoq ascendentẽ animã intuens mentis laxato
sinu. quasi sub uno solis radio cunctũ insuis oculis mundum
collectũ uidit.
germani frs. quorũ unus Spetiosus. alt̃ uero Gregorius dicebat᷑.
eiꝰ seregulȩ inscã conuersatione tradiderunt. Quos isdem

Expanded text:
aulo superius questus es, morientis cujusdam egredientem animam te non vidisse; sed hoc ipsum jam culpae fuit, quod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes, egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae vi quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant. venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capuana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum ferri ab angelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu quasi sub uno socollectum vidit. germani fratres, quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius dicebatur, ejus se regulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos isdem
Abbreviated transcription (Latin):
ac inre si cor
paratũ tuȩ dilectionis in uenio. in alligatione minime
laboro.¬
Numqͥđdnã sci apł̃i & mar tyres xpĩ p̃sentẽ uitam despicerent
in morte carnis animas ponerent. nisi certiorẽ animarũ ius
subseqͥ scirent: Tuuero ipse inquies. qͥa uitã animȩ in cor¬
pore manentis. exmotib corporis agnoscis. Eecẽ hi qui
animas in mortẽ posuerunt. atq animarũ uitã post morte
carnis esse crediderunt. cotidi anis miraculis choruscant:
Ad extincta nãq eorũ corpora. uiuentes ȩgriueniunt. & sa¬
nantur: Per iuri ueniunt. & ademonio uexant᷑: Demonla
ueniunt. & liberantur. Leꝓsi ueniunt. & mundantur.
Deferunt᷑ mortui. & suscitantur :ł ensa itaq eorũ anmirt
qualit̃ uiuunt illic ubi uiuunt. quoꝵ hic & mortua corpora
in tot miraculis uiuunt. Siigltur uitã animȩ manentos
incorpore dephendis exmotu mẽ brorũ. cur non ꝑpendis
uitã animȩ post corpꝰ &iã ꝑossa mortua inuir tute miracule¬

Expanded text:
ac in re si cor paratum tuae dilectionis invenio, in allegatione minime laboro.Nunquidnam sancti apostoli et martyres Christi praesentem vitam despicerent, et in mortem carnis animas ponerent, nisi certiorem animarum vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies quia vitam animae in corpore manentis ex motibus corporis agnoscis; et ecce hi qui animas in mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem carnis esse crediderunt, quotidianis 384 miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt, et sanantur; perjuri veniunt, et daemonio vexantur, daemoniaci veniunt, et liberantur; leprosi veniunt, et mundantur; deferuntur mortui, et suscitantur. Pensa itaque eorum animae qualiter vivunt illic ubi vivunt, quorum hic mortua corpora in tot miraculis vivunt. Si igitur vitam animae manentis in corpore deprehendis ex motu membrorum, cur non perpendis vitam animae post corpus, etiam per ossa mortua in virtute miracul
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus e̾undẽ parietẽ qui ȩdificabatur euertit.
atq unũ puerulũ monachũ cuiusdã curialis filium
op̃primens ruina contri uit. Contristati omnes
ac uehementer afflicti. non dãpno parietis sed
contritione fratris. quod uenerabili patri benedicto
studuerunt cele. riter cũ graui luctu nunitiare.
Tunc isdem pater ad se dilaceratũ puerũ deferri iub&.
quẽ portare non nisi insago potuerunt. quia conlapsi
saxa parietis eius non solũ membra. sed &iã ossa con
inp srato quod uulgo matta uocatur. in qua orare
consueuerat ꝓici. missisq foras fratribus cellã clausit:
Qui oratione instantius quã solebat incubuit. Mira
res. Hora eadem hunc in colomẽ atq ut prius ualentẽ
ad eundẽ iterũ laborẽ misit. ut ipse quoq parietem
cũ fratribus ꝑficer&. de cuius se interitu antiquus
hostis Benedicto insultare credidiss&. Cepit uero¬

Expanded text:
spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contin psiathio, quod vulgo matta vocatur, in quo orare consueverat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ũq die altero eadẽ uenerabilis
femina ad cellã ꝓpriã recessiss& . uir. dĩ ad monaster iu
rediit: Cũ ecce post triduũ in cella consistens. ele¬
uatis in aera oculis. uidit eidem sororissuȩ animam
de eiꝰ corpore egressã in colũbȩ speciȩ caeli secreta
penetrare. Quitantȩ eiꝰ gloriȩ congaudens omĩpo¬
tenti dõ in rmnis & laudibus gratias reddidit. eiusq
obitum frĩbus denuntiauit. Quos &iã ꝓtinus misit.
ut eius corpus ad monasteriũ deferrent. atq insipulera
quod sibi ipse p̃parauerat ponerent. Quo facto.
contigit ut quorũ mens una seꝑ in dõ fuerat. eorum
quoq corpora nec̃ sepultura separar &¬

Expanded text:
ue die altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separar
Abbreviated transcription (Latin):
cepta. ad patris sui imperium concitus ꝑrexit maur.
atq usq ad eũ locũ quo ab unda deducebatur puer
ꝑterrã se ire existimans. suꝑ aquã cucurrit. eũq.
ꝑ capillos tenuit. rapido quoq cursu rediit
Qui mox ut terrã tetigit. ad se reuersus postterga
respexit. & quia super aquas cucurriss& agnouit.
& quod prȩsumere non potuissex ut fier&. mira¬
tus extremuit factũ. Reuersus ad patrem̃.
rem gestã retulit. Uirautẽ uenerabilis benedictꝰ.
hoc non suis meritis. sed oboedientiae illius depu¬
tare coepit. At contra maurus ꝓsolo eĩ imperio
factũ dicebat. seq conscium in illa uirtute non
esse. quã nesciens feciss&. Sed in hac humilitatis¬
mutuȩ amica contentione. accessit arbites puer
qui ereptus est. Nam dicebat. Ego cũ ex aqua
traherer. super caput meũ abbatis melotẽ uidebã
atq ipsũ me ex aquis educere considerabam.

Expanded text:
cepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam.
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. Cũq iaciendo aquã ut ignẽ quasi extinguendo
ꝑstreperent. pulsatus eodẽ tumultu uirdnĩ aduenit
qui eundẽ ignẽ in oculis fratrũ esse. in suis uero
non esse considerans. caput ꝓtinus in orationẽ dedit.¬
& eos quos phantastico repperit igne deludi uocauit
fratres. ut oculos suos signarent monuit. & sanũ illud
quo quinȩ ȩdificiũ adsistere cernerent. & flammas
quas antiquus hostis finxerat non uiderent. XI.¬
ursum dũ fratres parietẽ quia res ita exigebat pau¬
lulũ altius ȩdificarent. uirdĩ in orationis studio
intra cellulae suȩ claustra morabatur. Cui antiquis
hostis insultans apparuit. & quia ad laborantes fr̃s
ꝑ ger&c indicauit. Quod uirdĩ ꝑnuntiũ celerrime
fratribus indicauit dicens. Fratres. caute uos agite.
quia ad uos hac hora malignus sp̃s uenit. Is qui
mandatũ detulit. uix uerba cõpleuerat. & malignꝰ¬

Expanded text:
tendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo tendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderent. ursus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malign
Abbreviated transcription (Latin):
uadã die dũ frs habitacula eiusdẽ cellȩ constru¬
erent. lapis in mediũ iacebat. quẽ in ȩdificium
leuare decreuerunt. Cũq eum duo uel tres mo¬
uere non possent. plures adiuncti sunt. Ded ita
immobilis mansit. ac si radicitus in terra teneretus.:
Ut palã daretur intelligi. quod suꝑ eũ ipse perse
antiquus hostis seder&. quẽ tantorũ uirorũ manus
mouere non possent. Difficultate igitur facta.
ad uirũ dĩ missum est ut uenir&. & orando hostẽ
repelles&. ut lapidẽ leuare potuissent. Qui mox
uenit. brationẽ faciens benedictionem dedit.¬
& tanta lapis celeritate leuatus est. ac si nul¬
lum prius pondus habuiss&.
unc in conspectu uiridĩ placuit. ut in loco eodem
terrã foderent. Quã dum fodiendo altius pene¬
trarent. ȩreum illic idolũ frs inuenerunt. quo ad
horã casu in quoquina ꝓiecto . exire ignis repente
uisus est. atq in cunc torum monachorum oculis.
quia omne eiusdẽ quoquinȩ ȩdifitiũ consumeretur os¬

Expanded text:
uadam die dum fratres habitacula ejusdem cellae construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuisset. unc in conspectu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur os
Abbreviated transcription (Latin):
inferni laustra se raperent. Corpit tremere. palles¬
cere. sudare. & magnis uocib indutias petere. fili¬
umq suũ nomine maximũ quẽ ipse iã monachus mo¬
nachũ uidi. nimis & turbatis clamorib: uocare dicens
Marime curre. nũquã tibi mali aliqđ feci. infide
tua me suscipe. Turbatus m̃ox maximus ad fuit.
lugens & pꝰstrepens familia conuenit. Eos autẽ quos¬
ille insistentes sibi grauiter tolerabat. ipsi malignos

Expanded text:
inferni claustra se raperent. Coepit tremere, pallesinferni claustra se raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi aliquid mali feci, in fidem tuam me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens et perstrepens familia convenit. Eos autem qille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos
Abbreviated transcription (Latin):
draco qui ad deuorandũ dlatussũ fugit. orationib urs
expulsus est. start non potuit. Propeccatis meis modo n¬
tercedite . qͥa conuerti paratus sũ. & sȩcularẽ uitan
funditus relinquere. Homo ergo qͥ sicut iã dictum ess
ab extrema corporis fuerat parte p̃mortuus. reser¬
uatus ad uitã . toto ad dm̃ corde conuersus est. & posta
mutatus mente diu x̃. flagellis at tritus. tunc eiꝰ anima
carne soluta es
t contra chrisaurius sicut is probus ꝓpinquus illius
cuius iã superius memoriã feci narrare consueuit.
uir in hoc mundo ualde idoneus fuit. sed tantũ plenꝰ
uitiis. quantũ rebus. Suꝑbia tumidus. carnis suȩ
uoluptatib subditus in ad quirendis reb: auaritiat
facib accensus. Sed cũ tot malis dñs finem ponere
decreuiss&. corporali hunc molestia ꝑcussit. Qui
ad extremũ ueniens. eadt̃ hora qua iã decorpore erat
eriturus apertis oculis uidit tecros & nigerrimos
sp̃s corã se ad sistere & uehementer imminere. ut ad

Expanded text:
draco qui me ad devorandum acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis parte fuerat praemortuus, reservatus ad vitam, toto corde ad Deum conversus est. Et postquam, mutatus mente, diu est flagellis attritus, tunc ejus anima carne soluta est. At contra Chrysaorius, sicut Probus propinquus illius, cujus jam superius memoriam feci, narrare consuevit, vir in hoc mundo valde idoneus fuit, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus, superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, corporali hunc molestia percussit. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
enixius orare. quanto eũ iã uidebant subceleritate dis¬
cedere. Cũrepente cȩpit isdẽ fratrib ad sistentibus
clamare. atq cũ magnis uocibus orationes eorũ inter¬
rũpere dicens. Recedite. recedite. ecce draconi adde¬
uorandũ datussum. qͥ ꝓpter uram p̃sentiã deuorare me
non potest. Caput meũ iã. suo ore absorbuit. date
locũ ut nonme ãplius cruci&. sed faciat qͦd facturufẽ
Siei ad deuorandũ datussũ. quare ꝓpter uos moras paci
Tunc fr̃s cȩperunt ei dicere. Quid est qͦđ loqueris frat
Signũ tibi scẽ crucis imprime. Respondebat ille cu¬
ł magnis clamorib dicens. Uolome signare sed non pose¬
quia squamis huus draconis premor. Cũq hoc fratres
audirent. ꝓstrati in terrã cũ lacrimis cȩperunt perq¬
tione illius uehementius orare. Et ecce subito corpit¬

Expanded text:
enixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate disenixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus clamare, atque cum magnis vocibus orationes eorum interrumpere, dicens: 440 Recedite, recedite, ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. Caput meum jam in suo ore absorbuit, date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille cum magnis clamoribus, dicens: Volo me signare, sed non possquia squamis hujus draconis premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orare. Et ecce subito meli
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ quoq est. quia non nũquã animȩ adhuc insuis
corporib positȩ. poenale aliqd despũ alibus uident.
quod tamen quibdã ad edificationẽ suã. quib dã uero
contingere ad ȩdificationẽ audientiũ sol&.
ã is dequo in omeliis corã populo iã narrasse me
memini. inqͥetus ualde theodorus nomine pues fuit
qͥ mmeũ monasteriũ fratrẽ suũ necessitate magis
quã uoluntate secutus est. Cui nimiũ grauis erat
siquis ꝓsalute sua aliqđ loqueretus. bona autẽ non
solu facere. sed &iã audire non poterat. Numquã
se ad scẽ conuessationis habitũ uenire. iurando. iras¬
cendo. deridendo testabatur. In hac autẽ pestilentia
quȩ nuꝑ huius urbis populũ magna exparte consũpsit.
ꝓcussus in inguine est ꝑductus ad mortẽ. Cũq ex tremũ
spm ager&. conuenerunt fr̃s. ut egressũ illius orando
ptegerent. Iã corpus eiꝰ ab extremo fuerat parte prȩ¬
portuũ. in solo tantũmodo pectore. uitalis adhuc

Expanded text:
ciendum quoque est quia nonnunquam animae adhuc in suis corporibus positae poenale aliquid de spiritalibus vident, quod tamen quibusdam ad aedificationem suam, quibusdam vero contingere ad aedificationem audientium solet. Nam is de quo in Homiliis coram populo me narrasse jam memini, inquietus valde. Theodorus nomine, puer fuit, qui in monasterium meum, fratrem suum necessitate magis quam voluntate secutus est. Cui nimirum grave erat si quis ei pro salute sua aliquid loqueretur. Bona enim non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo testabatur. In hac autem pestilentia quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit, percussus in inguine, perductus est ad mortem. Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema parte fuerat praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc c
Abbreviated transcription (Latin):
sint hominis. nisi sp̃s hominis qui in ipso est. Ita
& quȩ dĩ sunt. nemo cognouit nisi sp̃s dĩ. Qui ut se
ostender& nosse quȩ dĩ sunt. adiunxit. Nos autẽ
non spm̃ huius mundi accepimus. sed spm̃ qui ex dõ est
Hinc iterũ dicit. Quod oculus non uidit. Nec
auris audiuit . nec in cor hominis ascendit. quȩ
p̃parauit ds̃ diligentib se. Nobis autem. reue¬
lauit ꝑ sp̃m suum. PETRUS: Si ergo
eidẽ apło ea quȩ dĩ sunt perdĩ spm̃ fuerant
reuelata . quo modo super hoc quod pro posui
prȩmisit dicens. o altitudo diuitiarũ sapientiae
& scientiȩ dĩ. quã in cõprehensibilia sunt iuditia eiꝰ.
& in uestigabiles uĩȩ eius. Sed rursũ mihi hȩc
dicenti. alia sub oritur questio. Nam dauid
ꝓpheta. dnõ lo quitur dicens. In labiis meis
ꝓnuntiaui omnia iuditia oris tui. Et cũ minus
sit nosse quã &iam ꝓnuntiare. quid est quod
paulus in cõprehensibilia esse dĩ iuditia asserit.
dauid autẽ hȩc se omĩa non solũ nosse. sed &iam

Expanded text:
sunt, nisi spiritus hominis qui est in ipso? Ita et quae Dei sunt, nemo cognovit, nisi Spiritus Dei . Qui, ut se ostenderet nosse quae Dei sunt, adjunxit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est . Hinc iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se; nobis autem revelavit per Spiritum suum . Petr. Si ergo eidem apostolo ea quae Dei sunt, per Dei Spiritum fuerant revelata, quomodo super hoc quod proposui, praemisit dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam etiam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit, David autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Non quidẽ similiter. sed dissimilit̃
dico quia sicut uis animȩ uiuificat & mou&. corpus. sic
uis diuina impl& quȩ creauit omia. Et alia inspirando
unificat. aliis tribuit ut uiuant. aliis uero hoc solũmodo
prestat ut sint. Quia uero esse non dubitas creantem
& regentẽ. implentẽ. & cirtũ plectentẽ. transcendentẽ
& sustinentẽ. incircũ scriptũ atq inusibilẽ dm̃. ita dubi¬
tare nondebes hunc in uisibilia obsequia habere. Debrit
quippe ea quȩ ministrant ad eiꝰ similitudinẽ tendere cui
ministrant. ut quȩ in uisibili feruiunt. esse in uisibilia
non dubitentur. Hȩc autẽ quȩ esse credimus. nisi scõs an
ris uitã animȩ incorpore manentis perpendis animo.
ita uitã animȩ exeuntis a corpore ꝑpendere debes a sũmo.
qͥa potest inuisibiliter uiuere. quã oport& in obse quio
in uisibilis conditoris manere.
PETRUS: R

Expanded text:
ssimiliter dico, quia sicut vis animae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia; et alia inspirando vivificat, aliis tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptutare non debes hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse credimus, nisi sanctos aris, vitam animae in corpore manentis perpendis animo, ita vitam animae excuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETRUS.
Abbreviated transcription (Latin):
erribile est ualde qđ dicitur. sed quȩ sote cur egredienti
animȩ nauis apparuit uel curse duci ad siciliã moritu¬
rus predixit.

Expanded text:
erribile est valde, quod dicitur: sed quaeso te, cur egredienti animae navis apparuit, vel cur se ad Siciliam duci moriturus praedixit?
Abbreviated transcription (Latin):
hostis certamina toleraturus intrauit Itaq intẽ¬
pestoi noctis silentio cũ uir dĩ quiescer& : aitiquus
hostis immensis uocib magnisq clamoribus. cepit imitari
rugitus leonũ. balatus pecorũ. ruditus asinorum.
sibilos serpentiũ. porcorũ stridores sori

Expanded text:
hostis certamina toleraturus, intravit. Itaque intempestae noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, antiquus hostis immensis vocibus magnisque clamoribus coepit imitari rugitus leonum, balatus pecorum, ruditus asinorum, sibilos serpentium, porcorum stridores et sori
Abbreviated transcription (Latin):
stis fateor alligationib libenter uictus. ꝓpe nulla iã esse
hȩc uisibilia existimare cõpellor. qͥ prius inme infir¬
mantiũ ꝑsonã suscipiens. de in uisibilib dubitabã. Itaq:
placent cuncta quȩ dicis. Sed tamen sicut uitã animȩ
incorpore manentis ex motu corporis agnoui. ita uitã
animȩ post corpus. aꝑtis quibusdã reb: atte stantibus
agnoscere cupio.
GRECOR H

Expanded text:
stis, fateor, allegationibus libenter victus, prope nulla jam esse haec visibilia existimare compellor, qui prius in me infirmantium personam suscipiens, de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus, apertis quibusdam rebus attestantibus, cognoscere cupio. GREGOR. H
Abbreviated transcription (Latin):
oquoq tẽpore quo primũ remotȩ utȩ desideruis anelilã
quidã honestus senex deus dedit nomine. ualde huius
urbis nobilis amicus. mihi quoq amicitus sedule iunge¬
batur qui mihi narrabat dicens. Gothorũ tempore
quidã spectabilis uir reparatus nomine uenit admortẽ
quidũ diu iã mutus ac rigidus: iacer&. uisũ est qͦđ abeo

Expanded text:
oque tempore quo primum remotae vitae desideriis anhelabam, quidam honestus senex, Deusdedit nomine, valde hujus urbis nobilibus amicus, mihi quoque in amicitiis sedule jungebatur, qui mihi narrabat, dicens: Gothorum tempore quidam spectabilis vir, Reparatus nomine, venit ad mortem. Qui dum diu jam mutus ac rigidus jaceret, visum est quod ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
deficiens. subito mentis pondere sũ grauatus. ita
ut neq depressus sõno essẽ. neq uigilare me eredere
cũ in eodẽ medio mari me posito quidam apparuit.
qͥ mihi panẽ ad refectionẽ detulit. Quem mox
ut comedi uires recepi. Nec longe post nauis trans¬
siens ad fuit. quȩ me ab illo undarũ periculo sus¬
cepit. atq ad terrã deduxit. Quod scilic& ep̃s
audiens feqͥsiuit diẽ. atq illũ fuisse diem repperit.
quo ꝓeo presbit in hostica insula: omĩ potenti dnõ hostiã

Expanded text:
deficiens, subito mentis pondere sum gravatus, ita deficiens, subito mentis pondere sum gravatus, ita ut neque depressus somno essem, neque me vigilare crederem: cum ecce in eodem medio mari me posito quidam apparuit qui mihi panem ad refectionem detulit. Quem mox ut comedi, vires recepi. Nec longe post navis transiens adfuit, quae me ab illo undarum periculo suscepit, atque ad terram deduxit. » Quod scilicet episcopus audiens, requisivit diem, atque illum diem fuisse reperit, quo pro eo presbyter in Ostica ins
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. in nulla parte maris uider& apparere.
ue hementer afflictus mortuũ credidit. sed ꝑ obse¬
quiũ caritatis unũ quod mor tuo debebat impendit.
ut omĩpotenti dõ ꝓ absolutione eiꝰ animȩ offerri
sacrificiũ uictimae salutaris iuber&. Quo oblato.
restaurata naui ꝑrexit ad italiã. Cũq. ad romanũ
portũ ueniss&. illic nautã repperit. quem mortuum
putauit. Iunc in opinata exultatione gauisus est.
rũq qualiter tot dieb in illotanto maris peri¬
culo uiuere potuiss& in quisiuit. Qui uidelic& in¬
dicauit. quotres in illius tẽpestatis fluctib cũ eodẽ
quẽ regebat fuiss& carabo uersatus. qualiter cũ
illo undis pleno natauerat. & quories eo asuperi¬
ore parte deorsũ uerso. ipse carinȩ eiꝰ suꝑ sederat.
Idiungens. cũ dieb ac noctib hoc incessanter
facer&. iãq eiꝰ uirtus funditus exfame simul¬
usq testatur dicens laborans influctibus atq

Expanded text:
fuerat in nulla maris parte videret apparere, fuerat in nulla maris parte videret apparere, vehementer afflictus mortuum credidit, sed, per obsequium charitatis, unum quod mortuo debebat impendit, ut omnipotenti Deo pro absolutione ejus animae offerre sacrificium victimae salutaris juberet. Quo oblato, restaurata nave, perrexit ad Italiam. Cumque ad Romanum portum venisset, illic nautam reperit quem mortuum putabat. Tunc inopinata exsultatione gavisus est, et eum qualiter tot diebus in illo tanto maris periculo vivere potuisset inquisivit. Qui videlicet indicavit quoties in illius tempestatis fluctibus cum eodem quem regebat fuisset carabo versatus, qualiter cum illo undis pleno nataverat, et quoties eo a superiori parte deorsum verso ipse carinae ejus supersederat; adjungens cum diebus ac noctibus hoc incessanter faceret, jamque ejus virtus funditus ex fame simulusque testatur, dicens: « Laborans in fluctibus atque
Abbreviated transcription (Latin):
quendã apud hostes incaptiuitate positũ & in uin¬
culis religatũ fuisse. ꝓquo sua coniux dieb certis
sacrificiũ offerre consueuerat. qui longopost
tẽpore ad coniugẽ reuersus. quib dieb eĩ uincula
soluerentur in notuit. eiusq coniux illos fuisse
Et exalia nobis re quae ante annos septẽ gestaẽ.
ep̃s. sicut fideles mihi ac religiosi uiri multi testa¬
ti sunt atq testantur. cũ beatȩ memoriȩ prede¬
cessoris mei tẽpore iussus ess& ut romam uenir&.
uim nimiȩ tẽpestatis ꝑtulit litã ut se extanto
undarũ periculoluadere posse diffider&. Hauta
uero illius uara ca nomine qͥ nunc eiusdẽ ȩccłae
clericatus offitio fungitur. post nauem carabum
regebat. Rupto funeꝰ. cũ eodẽ carabo quẽ regelai
inter undirũ cũmulos repente disparuit. Nauis
autẽ cui ep̃s perat tandẽ post multa pericula.
adhosticã insulã fluctibus quassata peruerut
Cũq die t̾tio ep̃s nautã qui abeo abreptus incarabo

Expanded text:
quemdam apud hostes in captivitate positum, et in vinculis religatum fuisse, pro quo sua conjux diebus certis sacrificium offerre consueverat: qui longo post tempore ad conjugem reversus, quibus diebus ejus vincula solverentur innotuit, ejusque conjux illos fuisse et ex alia nobis re quae ante annos septem gesta estpus, sicut fideles mihi ac religiosi viri multi testati sunt atque testantur, cum beatae memoriae antecessoris mei tempore jussus esset ut Romam veniret, vim nimiae tempestatis pertulit, ita ut se ex tanto undarum periculo evadere posse diffideret. Nauta vero illius, Baraca nomine, qui nunc ejusdem Ecclesiae clericatus officio fungitur, post navem carabum regebat, ruptoque fune cum eodem carabo quem regebat inter undarum cumulos repente disparuit. Navis autem cui episcopus praeerat, tandem post multa pericula ad Usticam insulam fluctibus quassata pervenit. Cumque die tertio episcopus nautam qui ab eo abreptus in carabo
Abbreviated transcription (Latin):
uno corpore contrase adsistere legionis aciẽ
inuenit. Cũ non post multos dies ita sanam
atq in colõmem reddidit. ac si in eam ius pro¬
prium diabolus Numquam habuiss&.
lio quoq tẽpore i dẽ uir omĩ potentis dĩ famulꝰ
ex obsesso quodã homine in mundũ spiritũ excussit.
Qui malignus sp̃s cũ ues perascente iã die secreta
abomnib: horã cerner&. peregrinũ quempiam
esse sẽ simulans. circuire cepit ciuitatis plateas.
& clamare. O uirũ scm̃ fartunatũ epm̃. ecce
quid fecit. Peregrinũ hominẽ de hospitio suo
expulit. quȩro ubi requi escere debeam. &
in ciuitate eius non inuenio: Tunc quidã in
hospicio cũ uxore sua & paruulo filio ad pru¬
nas sedebat. Qui uocẽ eius audiens. & quid
ei ep̃s feciss&c requirens. hunc in uitauit hos¬
picio. & sedere secum iuxta prunas fecit.
Cũq uicissĩ aliqua confabularentur. paruulũ
eius filium isdem malignus sp̃s in uasit. atq in

Expanded text:
uno corpore contra se assistere legionis aciem uno corpore contra se assistere legionis aciem invenit. Cum non post multos dies ita sanam atque incolumen reddidit, ac si in ea jus proprium diabolus nunquam habuisset. 196 Alio quoque tempore idem vir omnipotentis Dei famulus ex obsesso quodam homine immundum spiritum excussit. Qui malignus spiritus cum vesperascente jam die secretam ab hominibus horam cerneret, peregrinum quempiam esse se simulans, circuire coepit civitatis plateas et clamare: O virum sanctum Fortunatum episcopum! ecce quid fecit? peregrinum hominem de hospitio suo expulit. Quaero ubi requiescere debeam, et in civitate ejus non invenio. Tunc quidam in hospitio cum uxore sua et parvulo filio ad prunas sedebat, qui vocem ejus audiens, et quid episcopus ei fecerit requirens, hunc invitavit hospitio, sedere secum juxta prunas fecit. Cumque vicissim aliqua confabularentur, parvulum ejus filium idem malignus spiritus invasit, atque in