comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exalat. aliud totiꝰ animalis latentes numeros accipit. & inchoat᷑ in ꝓlem. & siue
conuenientia duoꝵ corporũ. siue tali aliqͦ fantasmate cõmotũ. ꝑ genitales uias ab
ipso uertice defluit. infima uoluptate. lam uͦ in matre ꝑ ceptos numeros tẽpoꝵ
in locoꝵ numerũ coaptat᷑. ut suas regiones quȩq ĩbra occupent. & si modũ parili¬
tatis seruauerint luce coloris adiuncta.: nascitur corpꝰ qđ formosum uocat᷑. & a sius
dilectorib amat᷑ acerrime. Non tam̃ in eo plus placet forma quȩ mouet᷑. ꝗͣiuta
quȩ mouet. Nam illud animal si nos amet. allicit iuolentiꝰ. si oderit autẽ. succen¬
semus & ferre non possumꝰ. etiãs formã ipsam p̃beat fruenti. Hoc totũ ẽ uoluptatis
regnũ: & ima pulchritudo. Subiacet enĩ corruptioni. Id si non eẽt: sũma putaret᷑.
S ad est diuina ꝓuidentia quȩ hanc ostendat & non malã ꝓpt̃ tam manifesta

Expanded text:
exhalat, aliud totius animalis latentes numeros accipit, et inchoatur in prolem, et sive exhalat, aliud totius animalis latentes numeros accipit, et inchoatur in prolem, et sive convenientia duorum corporum, sive tali aliquo phantasmate commotum, per genitales vias ab ipso vertice defluit in infima voluptate. Jamvero in matre per certos numeros temporum in locorum numerum coaptatur, ut suas regiones quaeque membra occupent; et si modum parilitatis servaverint, luce coloris adjuncta, nascitur corpus quod formosum vocatur, et a suis dilectoribus amatur acerrime: non tamen in eo plus placet forma quae movetur, quam vita quae movet. Nam illud animal si nos amet, allicit violentius: si oderit autem, succensemus, et ferre non possumus, etiamsi formam ipsam praebeat fruenti. Hoc totum est voluptatis regnum, et ima pulchritudo; subjacet enim corruptioni: quod si non esset, summa putaretur. 75. Sed adest divina providentia, quae hanc ostendat et non malam, propter tam manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
ator intereat. aut apud carnales inferos ueterescat : Nlon enĩ ratioeinatio talia
facit: s inuenit. Ergo anteꝗͣ iueniant̃ in se manent. & cũ inuenuint᷑ nos innorianł¬
Ita renascitur interior homo. & exterior corrũpit᷑ de die in diem. S interior ex¬
teriorem respicit. & in sua cõparatione fedũ uid&. in ꝓpͥo tam̃ genere pulchrũ.
& corporũ conuenientia lȩtantẽ. & corrũpentẽ qđ in bonũ suum conuertit. ali¬
ienta scilic& carnis. quȩ tam̃ corrupta id ẽ amittentia formã suã. in m̃broꝵ istoꝵ
fabricã migrant. & corrupta reficiunt in aliã formã ꝑ conuenientiã tͣnseuntia.
& ꝑ uitalem motũ diuidicant᷑ quodamodo. ut ex eis in structrã huiꝰ uisibilis
pulchri quȩ apta sunt ad sumantur. ñ apta uͦ ꝑ congruos meatus eiciant᷑. Quoꝵ
aliud feculentissimũ reddit᷑ terrȩ ad alias formas adsumendas. aliud ꝑ totũ corpus

Expanded text:
ator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio talia ator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio talia facit, sed invenit. Ergo antequam inveniantur, in se manent, et cum inveniuntur, nos innovanIta renascitur interior homo, et exterior corrumpitur de die in diem . Sed interior exteriorem respicit, et in sua comparatione foedum videt; in proprio tamen genere pulchrum et corporum convenientia laetantem, et corrumpentem quod in bonum suum convertit, alimenta scilicet carnis: quae tamen corrupta, id est amittentia formam suam, in membrorum istorum fabricam migrant, et corrupta reficiunt, in aliam formam per convenientiam transeuntia; et per vitalem motum dijudicantur quodammodo, ut ex eis in structuram hujus visibilis pulchri quae apta sunt assumantur, non apta vero per congruos meatus ejiciantur. Quorum aliud faeculentissimum redditur terrae ad alias formas assumendas, aliud per totum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ego quero. neq illud estis unde ego uos ordino. & qđ michi int̃ uos fedũ occurrerit
inꝓbo. qđ pulchrũ apꝓbo. cũ pulcbrius sit illud unde in ꝓbo ⁊ apꝓbo. quare hoc ipsũ
magis apꝓbo. & ñ solum uobis .s. illis om̃ib corporib unde uos hausi antepono. Demde
regulam ipsam qua uides concipe hoc modo. Om̃is qͥ se dubitantẽ intelligit. uerũ
intelligit. & de hac re quã intelligit certus ẽ. De uero gͥ certꝰ ẽ. Om̃is gͦ qui utrũ sit
ueritas dubitat. in se ipso hab& uerũ unde ñ dubit&. nec illud uerũ nisi ueritate
uerũ ẽ. Non itaq oport& eũ de ueritate dubitare: qui potuit undecũq dubua
Ubi uident᷑ hȩc ibi ẽ lum̃ sine spatio locoꝵ ⁊ tẽpoꝵ. & sine ullo spatioꝵ taluim
fantasmate. Numqͥd ista ex aliqua partẽ corrũpi possunt. etiamsi omnis ratioci¬

Expanded text:
ego quaero, neque illud estis unde ego vos ordino; et quod mihi inter vos foedum occurrerit, ego quaero, neque illud estis unde ego vos ordino; et quod mihi inter vos foedum occurrerit, improbo; quod pulchrum, approbo; cum pulchrius sit illud unde improbo et approbo: quare hoc ipsum magis approbo, et non solum vobis, sed illis omnibus corporibus unde vos hausi, antepono. Deinde regulam ipsam quam vides, concipe hoc modo: Omnis qui se dubitantem intelligit, verum intelligit, et de hac re quam intelligit certus est: de vero igitur certus est. Omnis igitur qui utrum sit veritas dubitat, in seipso habet verum unde non dubitet; nec ullum verum nisi veritate verum est. Non itaque oportet eum de veritate dubitare, qui potuit undecumque dubitare. Ubi videntur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et temporum, et sine ullo spatiorum talium phantasmate. Numquid ista ex aliqua parte corrumpi possunt, etiamsi omnis ratiocin
Abbreviated transcription (Latin):
nantes appetunt ipsa sit : Uide ibi conuenientiã qua suꝑior eẽ ñ possit̾t ips
conueni cum ea. Confitere te ñ eẽ qđ ipsa ẽ. Si quidẽ se ipsa ñ querit. Ta
autẽ ad eã querendo uenisti. non locoꝵ spatio s m̃tis affectu. ut ipse interior
homo cũ suo ħabitatore ñ insima ⁊ carnali. s sũma ⁊ spiritali uoluntate c̃ueni
Aut si ñ cernis quȩ dico. & an uera sint dubitas. cerne saltẽ utrũ te de his dubi¬
.tare ñ dubites. & si certũ ẽ te cẽ dubitantẽ: quere unde sit certũ. Non illic
tibi non om̃mo solis huł lum̃ occurre. ẜ lumũ uerũ qđ illummat omnẽ bomi¬
nẽ uenientẽ in bunc mundũ. qđ his oculis iuderi ñst etis qͥb fantasimata cogi
tant᷑. ꝑ eosdẽ oculos animȩ inpacta. si illis qͥb ipsis fantasiatib dicit᷑. non estis uos qđ

Expanded text:
nantes appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse nantes appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa non quaerit; tu autem ad ipsam quaerendo venisti, non locorum spatio, sed mentis affectu, ut ipse interior homo cum suo inhabitatore, non infima et carnali, sed summa et spirituali voluptate conveniat. 73. Aut si non cernis quae dico, et an vera sint dubitas, cerne saltem utrum te de iis dubitare non dubites; et si certum est te esse dubitantem, quaere unde sit certum: non illic tibi, non omnino solis hujus lumen occurret, sed lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Qem oculos animae impacta; sed illis quibus ipsis phantasmatibus dicitur: Non estis vos quod
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͥ restat. unde ñ possit anima recordari primã pulchritudinẽ quã reliquit:
ita illa bonitas a sũmo ad extremũ nulli pulchritudini quȩ ab ipso solo ẽẽ poss&e
inuidit: ut nemo ab ipsa ueritate deiciatur. qͥ ñ excipiat᷑ ab aliqͥ effigie uerita¬
tis. Quere in corporis uoluptate qͥd teneat: nichil aliud inuenies ꝗͣ conuenientiã
Nam si resistentia pariunt dolorem: conuenientia parunt uoluptatẽ. Recognosce
ͥ quȩ sit sũma conuenientia. Noli foras ire. in te ipsũ redi. in interiore homine
habitat ueritas. Et si tuã naturã mutabilẽ inueneris: transcende & te ipsum.
S mem̃to cũ te transcendis: ratiocinantẽ animã te transcendere. Iluc gͦ tende
unde ipsũ lum̃ rationis accendit᷑. Quo enĩ ꝑuenit om̃is bonus ranocinatoi. ni
ad ueritatẽ. cũ ad se ipsa ueritas non utiq ratiocinando ꝑueniat̃.s qd fatioci¬

Expanded text:
ur restat, unde non possit anima recordari primam pulchritudinem quam relinquit, ur restat, unde non possit anima recordari primam pulchritudinem quam relinquit, ita illa bonitas a summo ad extremum nulli pulchritudini quae ab ipso solo esse posset invidit, ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quare in corporis voluptnam si resistentia pariant dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia. Noli foras ire, in teipsum redi; in interiore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabilem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcendis, ratiocinantem animam te transcendere. Illuc ergo tende, unde ipsum lumen rationis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non utique ratiocinando perveniat, sed quod ratioci
Abbreviated transcription (Latin):
tibi dabo: si ꝓsttatus adoraueris me. Cui responsum ẽ. dñm dm̃ tuũ ad orabis. & illi
soli seruies. Ita calcata suꝑbia ẽ. Subiecta ẽ autẽ extrema etiã curiositatis illecebra
non enĩ ut se de fastigio tẽpli p̃cipitar&. urgebat: nisi causa tantũ aliqͥd exꝑiendi:
s neq hic uictꝰ ẽ. & ideo sic respondit: ut intelligeremꝰ non opꝰ eẽ ad cognoscendũ
dm̃ tẽptationib uisibilit̃ dnuna explorare molientib. Non tẽptabis inquit dm̃.¬
& dñm tuũ. Quã obrẽ quisꝗs intꝰ dĩ uerbo pascit᷑. non querit in ista heremo uolup¬
tatẽ. Iui uni dõ tantũ subiectꝰ ẽ. non querit in monte id ẽ in t̾rena elatione ia¬
.ctantiam. Quisꝗs ȩterno spectaculo incõmutabilis ueritatis adherescit: non ꝑ
fastigiũ huius corporis. id ẽ ꝑ hos oculos p̃cipitat᷑. ut tẽporalia ⁊ inferiora cognoscat.

Expanded text:
tibi dabo, si prostratus adoraveris me. Cui responsum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi tibi dabo, si prostratus adoraveris me. Cui responsum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Ita calcata est superbia. Subjecta est autem extrema etiam curiositatis illecebra: non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat, nisi causa tantum aliquid experiendi. Sed neque hic victus est, et ideo sic respondit, ut intelligeremus non opus esse ad cognoscendum Deum, tentationibus visibiliter divina explorare molientibus: Non tentabis, inquit, Dominum deum tuum. quam ob rem quisquis intus dei uerbo pascitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; qui uni deo tantum sub- iectus est, non quaerit in monte, id est in terrena elatione iactantiam; quisquis aeterno spectaculo incommutabilis ueritatis adhaerescit, non per fastigium huius corporis, id est per oculos praecipitatur, ut temporalia et inferiora cognoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
colendũ eẽ ne seruiant. Uerũtam̃ quanꝗͣ in hac rerũ extremitate miseri ia¬
ceant. ut uitia sibi dñari patiant᷑. uel libidine. uł suꝑbia. ł curiositate dãpnati.
uel duob hoꝵ uł om̃ib: quandiu sunt in boc stadio uitȩ humanȩ licet eis
om̃e qđ in mundo ẽ sicut duunitꝰ dictũ ẽ concupiscentia carnis ẽ. & concupiscentia ocłoꝵ
⁊ ãbitio scłi. Hoc modo tria illa notata sunt. Nam concupiscentia carnis uoluptatis
infimȩ amatores significat. concupiscentia oculoꝵ curiosos. ambitio scłi. suꝑbos Triplex
etiã tẽptatio in homine quẽ ueritas ipsa suscepit: cauenda monstrata ẽ. Dic inqͥt tẽpta¬
tis. ut nec fami cedendũ sit. S forte dñationis tẽporalis fastu decipi poterat. qui
carnis uoluptate ñ potuit. Om̃ia gͦ mundi regna monstrata sunt. & dictũ ẽ. om̃ia

Expanded text:
colendum esse ne serviant. 70. Verumtamen quanquam in hac rerum extremitate miseri jacolendum esse ne serviant. 70. Verumtamen quanquam in hac rerum extremitate miseri jaceant, ut vitia sua sibi dominari patiantur, vel libidine, vel superbia, vel curiositate damnati, vel duobus horum, vel omnibus: quamdiu sunt in hoc stadio vitae humanae, licet eis omne quod in mundo est, sicut divinitus dictum est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi . Hoc modo tria illa sunt notata: nam concupiscentia carnis, voluptatis infimae amatores significat; concupiscentia oculorum, curiosos; ambitio saeculi, superbos. 71. Triplex etiam tentatio in homine, quem Veritas ipsa suscepit, cavenda monstrata est. Dic, inquit tentatis, ut nec fami cedendum sit. Sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat, qui carnis voluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt, et dictum est: Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
adtracti sunt. Seruiunt enĩ cupiditati tripplici: uel uoluntatis. uł excellentiȩ.
ł spectaculi. Nego ẽẽ quenꝗͣ istoꝵ qͥ nichil colendũ existimant. qͥ ñ aut carnalibus
gaudus subditꝰ sit. aut potentiã uanã foueat. aut aliqͦ spectacło delectatꝰ insaniat
Ita nescientes dilig̃t tẽporalia: ut inde beatitudinẽ expectent. His autẽ rebus
quib qͥsq beatꝰ nult effici seruiat necesse ẽ. uelit. nolit. Nã qͦcũq duxerint seqͥt᷑.
&iquisafit iusus fuerit auferre posse metuit᷑. Possunt autẽ auferre ista. & scin¬
tilla igñis. ⁊ aliqua parua bestiola. fostremo ut omuttã innumerabiles adũsita¬
.tes: tẽpus ipsum auferat necesse ẽ om̃ia transeuntia. Itaq cũ om̃ia tẽporalia
mundꝰ iste concludat: om̃ib mundi partib seruiunt : qui ꝓpt̃ea putant nichil

Expanded text:
attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, vel spectaculi. Nego esse quemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit, aut potentiam vanam foveat, aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. Ita nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem exspectent. His autem rebus quibus quisque beatus vult effici, serviat necesse est, velit nolit. Nam quocumque duxerint, sequitur; et quisquis ea visus fuerit auferre posse, metuitur. Possunt autem auferre ista, et scintilla ignis et aliqua parva bestiola. Postremo, ut omittam innumerabiles adversitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. Itaque cum omnia temporalia mundus iste concludat, omnibus mundi partibus serviunt, qui propterea putant nihil
Abbreviated transcription (Latin):
qua spirat᷑ ⁊ animat᷑. quã qͥda corporeã. qͥdã incorporeã ẽẽ crediderunt. Hoc gͦ totũ
simul unum dm̃ magnum ẽẽ arbitrant᷑. ciuus partes sint ceteri. Noenĩ uniuersȩ
creaturȩ auctorem conditoremq nouerunt. inde in simulachra p̃cipitant᷑. & ab oꝑib
dĩ usq in oꝑa sua demergunt᷑. quȩ tam̃ adhuc usibilia sunt. Est enĩ alius deteru¬
& inferior cultus simulachroꝵ. quo fantasmata sua colunt. & quicqͥd animo errante
cũ suꝑbia uel tumore cogitando imagiati fuerint religionis nomine obserua
donec fiat in anima nichil om̃ino colendũ eẽ. & errare homines qui suꝑstitioni
se inuoltiunt ⁊ musera implicant seruitute. S frustra hoc sentiunt. Non enim
efficiunt ut ñ seruiant. Remanent qͥppe ipsa uitia. qͥb ut illa colenda opinarer

Expanded text:
qua spiratur et animatur, quam quidam corpoream, quidam incorpoream esse crediderunt: hoc ergo totum qua spiratur et animatur, quam quidam corpoream, quidam incorpoream esse crediderunt: hoc ergo totum simul unum Deum magnum esse arbitrantur, cujus partes sint caeterae. Non enim universae creaturae auctorem conditoremque noverunt. Inde in simulacra praecipitantur, et ab operibus Dei usque in opera sua demerguntur, quae tamen adhuc visibilia sunt. et inferior cultus simulacrorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine observant, donec fiat in anima nihil omnino colendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur
Abbreviated transcription (Latin):
colant ꝑ partes eiꝰ: a summis usq ad ima uenientes. S aliqui sem hoc tenent
ut ꝓ summo dõ animã colant. & primã intellectualem creaturã quã ꝑueritatẽ
pater fabricauit ad ipsam ueritatẽ sẽꝑ intuendã. & se ꝑ ipsam. qr ominimodo ei
simillima ẽ. Deinde ueniunt ad uitã genitalẽ. ꝑ quã creaturã insibilia ⁊ tẽporalia
gignentia ds̃ ȩt̃nus ⁊ incõmutabilis oꝑatur. Hinc ad animalia. & inde ad ipsa corpora
colenda delabunt᷑. Et in his primo eligunt pulchriora. in qͥb cȩlestia maxime excell
Ergo in pͥmis solis corpus occurrit. & in eo nonnulli remanent. Aliqui & lunȩ splen.¬
dorẽ religione dignũ putant. Est enĩ nobis ut ꝑhibet᷑ ꝓpinquior. unde inciniorẽ
speciem habere sentitur.Aln etiã ceteroꝵ syderũ corpora adiungunt. & totum
cȩlum cum stellis sius. Alii cęlo etherio copulant ꝗerem. & istis duob suꝑioribus
elementis corporeis subiciunt animas suas. S interͣ illi sibi uidentur religiosissimi

Expanded text:
colant per partes ejus, a summis usque ad ima venientes. Sed aliqui se in hoc tenent, ut pro summo Deo animam colant, et primam intellectualem creaturam, quam per Veritatem Pater fabricavit, ad ipsam Veritatem semper intuendam, et se per ipsam, quia omni modo ei simillima est. Deinde veniunt ad vitam genitalem, per quam creaturam visibilia et temporalia gignentia Deus aeternus et incommutabilis operatur. Hinc ad animalia, et inde ad ipsa corpora colenda dilabuntur; et in his primo eligunt pulchriora, in quibus coelestia maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religione dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde viciniorem speciem habere sentitur. Alii etiam caeterorum siderum corpora adjungunt, et totum coelum cum stellis suis. Alii coelo aethereo copulant aerem, et istis duobus superioribus elementis corporeis subjici
Abbreviated transcription (Latin):
łales enĩ seruos suos meliores eẽ ds̃ iuidicauit. si ei seruirent liberalit̃. qđ nullomodo
fieri posse si ñ uoluntate s necessitate seruirent. Liberalit̃ gͥ angłi dõ serunint. neq

Expanded text:
tales enim servos suos meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter; quod nullo modo tales enim servos suos meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter; quod nullo modo fieri posset, si non voluntate, sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
febris inuitũ occupar&. recte iniusta pęna uideret᷑. quȩ peccantuẽ conseqͥtur: & quȩ
dãpnatio nuncupat᷑. Nunc uͦ usq ad eo peccatũ uoluntariũ malũ ẽ. ut nullomodo sit pec¬
.catũ. si ñ sit uoluntariũ. Et hoc qͥdẽ ita manifestũ ẽ. ut nulla binc doctoꝵ prucitas
nulla in doctoꝵ tba dissentiat. Quare aut negandũ ẽ peccatũ cõmuti. aut fatendũ
uosuntate cdmitti. Non autẽ recee negat peccasse animã. qui & penitendo eã cortigi
fatet̾. & ueniã penitenti dari. ⁊ ꝑseuerantẽ in peccatis iusta di lege dãpnari. Postremo si non
uoluntate male facimꝰ. nemo obiurgandꝰ omĩmo aut monendꝰ e. Quib: sublatis: xp̃iana
lex ⁊ discipłina om̃is religionis aferatar necesse ẽ. Uoluntate. gͣ peccat̃. Et q̃m peccari
non dubiũ ẽ. ne hoc qͥđt dubitandũ uideo. habere animas liberũ uolantatis arbitriũ.

Expanded text:
febris invitum occuparet, recte injusta poena videretur, quae peccantem consequitur, et quae febris invitum occuparet, recte injusta poena videretur, quae peccantem consequitur, et quae damnatio nuncupatur. Nunc vero usque adeo peccatum voluntarium malum est, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium, et hoc quidem ita manifestum est, ut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est, voluntate committi. Non autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et veniam poenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa Dei lege damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus omnino, aut monendus est; quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis auferatur necesse est. Voluntate ergo peccatur, et quoniam peccari non dubium est, nec hoc quidem dubitandum video, habere animas liberum voluntatis arbitrium;
Abbreviated transcription (Latin):
auferetur pȩria: peccati. Et ubi ẽ malũ : & ubi ẽ mors contentio tua : Ubi est mors acu¬
.tis malus angłs oberit qͥ diabolus dicit᷑. qr & ipse inqͣntũ angłs ẽ non est malũ. sinqͥntũ
ꝑuersus ẽ ꝓpria uoluntate. fatendũ ẽ enĩ & angłos natura eẽ mutabiles. si solus dsõ ẽ ic̃õ¬
mutabilis. S ea uoluntate qͣ magis dm̃ ꝗͣ se diligunt firmi ⁊ stabiles manent in ilo. &
fruunt᷑ maiestate ipstꝰ.ei uni libentissime subditi. Ille autẽ angłs magis se ipsũ ꝗͣ dm̃
diligendo subditꝰ ei ẽẽ noluit. & intumuit ꝑ suꝑbiã. & a sũma essentia defecit. ⁊ lap
ẽ. & ob hoc minꝰ ẽ ꝗ ͣ suit. qr eo qđ minꝰ erat frui uoluit. cũ magis uoluit sua potenta
uicꝗd autẽ minus ẽ ꝗͣ erat. ñ inquantum ẽ. s inquattum nunꝰ ẽ malũ ẽ. Co enĩ quo
minus est ꝗͣ erat. tendit ad mortem. Qiud autẽ ntũ si ex defectu inopia. & ex ino¬

Expanded text:
malum? Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, acutis malus angelus oberit, qui diabolus dicitur; quia et ipse, in quantum angelus est, non est malus, sed in quantum perversus est propria voluntate. Fatendum est enim, et Angelos natura esse mutabiles, si solus Deus est incommutabilis: sed ea voluntate qua magis Deum quam se diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur majestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit, et lapsus est: et ob hoc minus est quam fuit, quia eo quod minus erat frui voluit, cum magis voluit sua potentia Quidquid autem minus est quam erat, non in quantum est, sed in quantum minus est, malum est. Eo enim, quo minus est quam erat, tendit ad mortem. Quid autem mirum si ex defectu inopia, et ex ino
Abbreviated transcription (Latin):
uel auferri si & alius bene cantauerit. Iui g inuid& bene cantanti. non aniau
bene cantantem s. rursus qui eo indigae: non cantat beneđ multo accomodatiꝰ
de beus uiuente dici potest quia inuidere nulli potest: quo enim per ueniunt be¬
ne uuenites tantundem ẽ om̃ib. ner minus fit cum plares habuermt & potest
sẽia fiipus quo bonus cantator cantare non decenter queat.&. indigeat uoce alt
se deleit aulire captartem. Bene autem uiuero semper decet quare qs ꝓ hoc

Expanded text:
uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. de bene vivente dici potest, quia invidere nulli potest: quo enim perveniunt bene viventes, tantumdem est omnibus, nec minus fit cum plures habuerint. Et potest esse tempus quo bonus cantator cantare non decenter queat, et indigeat voce altsed deceat audire cantantem: bene autem vivere semper decet. Quare quisquis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ẽ expetendii: aut desiderandum. Ualet enim ad hoc etiam qđ p̃ceptũ
quam sibi ipse ẽ. non eum diligit tanquam se ipsum. Ipsa igitur natura huma¬
na sine car nali conditione dib genda ẽ. suie sit ꝑficienda: suie ꝑfecta. Om̃s
iius pater testamento suo ad unam her editatẽ uocat. Qsipr oester eun essq nose
uuctus sit hominem diligendo. cum in eo nicbil preter honpre Aala tstedati
creaturam dei ad eius imaginem factam. nec ei possit deesse perse alinatusa qlã
diligit cum ipse perfectus est : Sicut enim uerbi gratia si quisquam litara aiã¬
ne cantantem. non hunc aut illum s tantum bene cantantem quemlibet. eũ set
cantator ipse perfectus: ita uult om̃s tales eẽ. ut tamen non ei desut. qđ deligũ si
quia uose bene cantat. Nam si cuiquam inuid& bene cantanti. non iam illuo diligit
se laudem. auit aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire. & potest es mun

Expanded text:
corpus est expetendum aut desiderandum. Valet enim ad hoc etiam quod praecepcorpus est expetendum aut desiderandum. Valet enim ad hoc etiam quod praecepquam sibi ipse est, non eum diligit tanquam seipsum. Ipsa igitur natura humana sine carnali conditione diligenda est, sive sit perficienda sive perfecta. Omnes uia eos unus pater testamento suo ad unam hereditatem uocat. Quapropter cur iste non sit inuictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est creaturam dei ad eius imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura, quam diligit, cum ipse perfectus est? sicut enim uerbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, non hunc aut illum, sed tantum bene cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse perfectus, ita uult omnes tales esse, ut tamen non ei desit quod diligit, quia ipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo nurũ si ad regnum. non peruenit. qui non cõmitiem s pruiatã rẽ
dilegit : Immo utrũq ait quispiam: inimo illud unum dicit dã Dicit enim
uerissime ueritas: nemo potest duol dominis seruire. Nemo enim potest ꝑ¬
fecte diligere quo uocamur: nisi oderit unde reuocamur. Uocamur autem
ad perfectam naturã humanã. qualem ante peccatũ nostrum deus fecit.
reciocamnur autẽ ab eius dilectione quam peccando meruimꝰ. quare oderimus
oportet: unde ut liberomur optamus. Oderimꝰ ergo temporales necessicud¬
nes. se ȩternitatis caritate flagramus. Diligat bomo proximũ tãꝗͣ se ipsũ.
Certe enimi sibi ipse nemo ẽ pater: aut filius. aut. asfinis. aut aliquid huiusstodi.
s tantum homo. Iui ergo diligit aliquem tanquam se ipsum. hoc in eo debe
udiligere qđ sibi ipse ẽ. Corpora uͦ. non sunt qđ nos sumus. Non gͦ in homine

Expanded text:
quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non communem, sed priuatam rem quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit enim uerissime ueritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uocamur, nisi oderit unde reuocamur. uocamur autem ad perfectam naturam. humanam, qualem ante peccatum nostrum deus fecit; reuocamur autem ab eius dilectione, quam peccando meruimus. quare oderimus oportet, unde ut liberines, si aeternitatis charitate flagramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo: qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum, hoc in eo debet diligere, quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus: non ergo in homine
Abbreviated transcription (Latin):
quo non amat hominem sicut homo amandus ẽ. Quo uitio dominante. usq ad
extremam uitam. uel potius mortem perducitur. S nec sic quidẽ ab homine
homo diligendus ẽ: ut diliguntur carnales fratres. uel filu uł conuiges. ł quiq
cognati. aut affines. aut ciues. Nam & ista dilectio temporalis ẽ. Non enĩ ullas
tales necessitudines haberemus: quȩ nascendo ⁊ moriendo contingunt. si natura
nr̃a in preceptis ⁊ imagine dei manens: in istam corruptionem non relegaret᷑.
Itaq ad pͥstinã ꝑfectã q naturã nos ipsa ueritas uocans precipit ut carnali con¬
suetudini resistamus. docens nemuinem aptũ ẽẽ regno dĩ. qui ñ istas carnales
necessitudines oderit. Neq hoc cuiꝗͣ inbumanum uideri decet. Magis enĩ ẽ
inhumanum non amare in bomine quod homo ẽ: s amare qđ filius ẽ. Hoc
ẽ enim non in eo illud qđ ad dm̃ pertinet. s amare. illud quod ad se pertinet

Expanded text:
quo non amat hominem sicut homo amandus est. Quo vitio dominante, usque ad quo non amat hominem sicut homo amandus est. Quo vitio dominante, usque ad extremam vitam, vel potius mortem perducitur. 88. Sed nec sic quidem ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres, vel filii, vel conjuges, vel quique cognati, vel affines aut cives. Nam et dilectio ista temporalis est. Non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis, et imagine Dei manens, in istam corruptionem non relegaretur. Itaque ad pristinam perfectamque naturam nos ipsa Veritas vocans, praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno Dei, qui non istas carnales necessiinhumanum non amare in homine quod homo est, sed amare quod filius est; hoc est enim non in eo amare illud quod ad deum pertinet, sed amare illud quod ad se pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrmũ quẽ diligit tanq̃ sẽ ipsũ. qi neq in se ipio ea lligt qus deras aoiacitnt
Ea est autẽ regula dilectionis: ut que sibi uult bona prouenire & illi uelit.
quȩ accidere sibi mala ñ uult ⁊ illi nolit. Hanc uoluntatẽ erga om̃s homines ser¬
.uat. Nam erga neminem operandũ ẽ malũ. & dilectio proximi malũ ñ operat᷑.
Diligamus ergo ut p̃ceptum ẽ etiã inimicos nr̃os: si uere inuicti ẽẽ uolumus.
Non enim ꝑ se ipsum quisquã hominũ inuictus ẽ. s per illam in cõmutabilẽ legẽ.
cui quicumq seruiunt: soli sunt liberi. Sic eĩ eis qđ diligunt auferri ñ potest
quȩ res una inuictos facit ⁊ perfectos uros. Nam si uel ipsum hominem homo di¬
lexerit non tanquã se ipsum. s tanquam ium̃tum aut balneas. aut auiculã pictã.
uel garrulam. id ẽ ut ex eo aliquid temporalis uoluptatis aut cõmodi capiat.
seruiat necesse ẽ. non homini. s quod ẽ turpius tam fedo ⁊ detestabili uitio.

Expanded text:
proximum, quem diligit tamquam se ipsum, quia neque in se ipso ea diligit quae oculis subiacent ea est autem regula dilectionis, ut quae sibi uult bona prouenire et illi uelit, quae accidere sibi mala non uult et illi nolit. hanc uoluntatem erga omnes homines seruat; nam erga neminem operandum est malum et dilectio proximi malum non operatur. diligamus ergo, ut praeceptum est, etiam inimicos nostros, si uere inuicti esse uolumus. non enim per se ipsum quisquam hominum inuictus est, sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque seruiunt soli sunt liberi; sic enim eis quod diligunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit non tamquam se ipsum, sed tamquam iumentum aut balneas aut auiculam pictam uel garrulam, id est ut ex eo aliquid temporalis uoluserviat necesse est, non homini, sed, quod est turpius, tam foedo et detestabili vitio,
Abbreviated transcription (Latin):
usus ẽ.: non quia transferri potest acumen intelligentiȩ. s ita significatũ ẽ. poss
hoc amttere neglegentes. & impios ingeniosos: & ad eam ꝑuenire diligentes &
pios. quãuis ingenio tardiores. Non enim datum ẽ illuo talentũ ei qui acceꝑat
duo. hab& enim & hoc qui iam in. actione. ⁊ in cognitione bene uiuit: s ei qui
acceꝑat quinq: nondũ enĩ hab& ad ȩt̾na contẽplanda idoneã mentis aciem:
qui usibilib tantũ id ẽ temporalib credit. s habere potest. qui hoꝵ omniũ
sensibiliũ dm̃ artificem laudat. & eum ꝑsuadet fide. & expectat spe.⁊ querit
caritate. Quȩ cũ ita sint. hortor. uos bomines carissimi ⁊ proximi mei. meq
ipsum hortor uobiscum: ut ad id qđ nos per sapientiam suam deus hortatus
quanta possumus celeritate curramus. Non diligamꝰ neundũ: quoniã om̃ia
quȩ in mundo sunt concupiscentu cerm¬

Expanded text:
usus est : non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse usus est : non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes et impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui acceperat duo; habet enim et hoc, qui jam in actione et cognitione bene vivit: sed ei qui acceperat quinque. Nondum enim habet ad aeterna contemplanda idoneam mentis aciem, qui visibilibus tantum, id est temporalibus credit: sed habere potest, qui horum omnium sensibilium Deum arti. Quae cum ita sint, hortor vos, homines charissimi et proximi mei, meque ipsum hortor vobiscum, ut ad id quo nos per sapientiam suam Deus hortatur, quanta possumus celeritate curramus. Non diligamus mundum, quoniam omnia quae in mundo sunt, concupiscentia car
Abbreviated transcription (Latin):
eam in sudario ligatam. aut in terra obrutam. id ẽ delicatis : suꝑfluis rebus
aut terrenis cupiditatib inuolutã ⁊ opressam. Ligabunt᷑ ergo his mamis ꝙ
pedes. & mitentur in tenebras exteriores ibi erit ploratus ⁊ ftridor dentium
Non qr ipsa dilexerunt. quis enim hȩc diligat. e qr illa que dilȩxerunt initia
istoꝵ sunt. & necessario dilectores suos ad ista ꝑducunt. Qui enĩ magis amant ire
quam redire. aut ꝑuenire : in longinquiora mittendi sunt : qm̃ caro sunt. & sp̃s
ambulans ⁊ non reuertens. Qui uero bene utit᷑ uel ipsis quinq sensib emporis ad
credenda ⁊ p̃dicanda opera dĩ. & nutriendã caritatem ipsius. uel actĩoneri cogni¬
tione: ad pacificandã naturã suam ⁊ cognoscendũ dm̃: itrat in gandiũ dñi sui.
Fropterea talentũ qđ male utenti aufertur illi dat᷑ qui talentis quinq benẽ

Expanded text:
eam in sudario ligatam, aut in terra obrutam, id est delicatis et superfluis rebus, eam in sudario ligatam, aut in terra obrutam, id est delicatis et superfluis rebus, aut terrenis cupiditatibus involutam et oppressam. Ligabuntur ergo his manus et pedes, et mittentur in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridor dentium. Non quia ipsa dilexerunt; quis enim haec diligat? sed quia illa quae dilexerunt, initia sunt istorum, et necessario dilectores suos ad ista perducunt. Qui enim magis amant ire quam redire aut pervenire, in longinquiora mittendi sunt; quoniam caro sunt, et spiritus ambulans et non revertens. 106. Qui vero bene utitur vel ipsis quinque sensibus corporis ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius, vel actione vel cognitione ad pacificandam naturam suam, et cognoscendum Deum, intrat in gaudium Domini sui. Propterea talentum quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene
Abbreviated transcription (Latin):
cultatib implicabuntur: Initium enim summȩ difficultatis e bellum atq con¬
tentio. E boc significare arbitror qđ ligantur ei manus ⁊ pedos. ĩd ẽ facili¬
.tas om̃is auferatur oꝑandi. Et qui sitire ⁊ esurire uolunt. & in libidinem
ardescere. ⁊ defatigari. ut libenter edant ⁊ bibant. & concũbant. ⁊ domuat
amant indigentiam: qđ ẽ mitium summoꝵ doloꝵ. Perficietur gͥ in eis
qđ amant .: ut eis ibi sit ploratus ⁊ stridor dentium. Fluros enin sunt qui
concũbere. dormire : & in cogitatione sua nichil altud quã phantasiata que
de tali uita colligunt amplȩxari. ex eoꝵ fallacia suꝑstitionis uel impietatis
regulas fingere. quib decipiunt᷑ & quib: inherent. etiamsi ab illecebris carnis
se abstinere conentur. qr non bene utuntur talento sibi commisso. id ẽ m̃tis acie
qua uident᷑ om̃s qui docti. aut urbani. aut faceti nominant᷑ excellere. shabent

Expanded text:
cultatibus implicabuntur. Initium enim summae difficultatis est bellum atque concultatibus implicabuntur. Initium enim summae difficultatis est bellum atque contentio, et hoc significare arbitror, quod ligantur eis manus et pedes, id est, facilitas omnis aufertur operandi, et qui sitire et esurire volunt, et in libidinem ardescere et defatigari, ut libenter edant, et bibant, et concumbant, et dormiant, amant indigentiam, quod est initium summorum dolorum. Perficietur ergo in eis quod amant, ut ibi eis sit ploratus et stridor dentium. Plures enim sunt, qui concumbere, dormire, et in cogitatione sua nihil aliud, quam phantasmata, quae de tali vita colligunt, amplexari, et ex eorum fallacia superstitionis vel impietatis regulas figere, quibus decipiuntur, et quibus inhaerent, etiamsi ab illecebrise abstinere conentur. Quia non bene utuntur talento sibi commisso, id est mentis acie, qua videntur omnes, qui docti aut urbani aut faceti nominantur, excellere. Sed habent
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc uita potest. Ita gustant quã suauis ẽ dñs: nec erit dubium quid post hanc
uitam futurum sit: & ꝑfectionis suȩ fide spe. caritate nutriuntur. Post hanc
autẽ uitã & cognitio ꝑficiet᷑. qi ex parte nunc scimꝰ. cum autẽ uenerit qđ
ꝑfectum ẽ: non erit ex parte. & pax om̃is aderit. Nunc enĩ alia lex in m̃br
dum cum illo sumꝰ in uia: & tota sanitas ⁊ nulla indigentia. ⁊ nulla fatigatio ad¬
rit corpori. qr corruptibile hoc tẽpore atq ordine suo quo resurrectio carnis
futura ẽ induetur incorruptione. Non nurũ autẽ si hoc dabitur bis qui
in cognitione solam ueritatem: amant: & in actione solã pacẽ. ⁊ in corpore solã
ores tenebre. horim qrippe mitum ẽ carnis prudentia. & sensuũ corporeatum
imbecillitas. Et qui certaminib delectant᷑ alienabunt᷑ a pace: &. summnuis dissi.¬

Expanded text:
haec vita potest. Ita gustant quam suavis est Dominus , nec erit eis dubium quid post hanc haec vita potest. Ita gustant quam suavis est Dominus , nec erit eis dubium quid post hanc vitam futurum sit, et perfectionis suae fide, spe, et charitate nutriuntur; post hanc autem vitam et cognitio perficietur, quia ex parte nunc scimus: cum autem venerit quod perfectum est, non erit ex parte , et pax omnis aderit. Nunc enim al. autem alia dum cum illo sumus in via: et tota sanitas, et nulla indigentia, et nulla fatigatio aderit corpori: quia corruptibile hoc tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum autem si hoc dabitur his qui in cognitione solam veritatem amant, et in actione solam pacem, et in corpore solam ores tenebrae, harum quippe initium est carnis prudentia et sensuum corporeorum imbecillitas, et qui certaminibus delectantur, alienabuntur a pace, et summis diffi
Abbreviated transcription (Latin):
cum cognitio sit finis discendi. Et quib uilis ẽ facilitas actionis: libentus
certant quam uincunt: cum uictoria sit finis certandi. & quib uilis ẽ corpo¬
ris salus. malunt uesci quã satiari: & malunt frui genitalib menbris: quam
nullam talem cominotionem pati. Inueniuntur etiam qui malunt dormire
quã non dormitare: cum om̃is illius uoluptatis finis sit: non esurire ac sitire
& non desiderare concubitũ. ⁊ ñ eẽ corpore fatigato. Quare qui fines ipsos
desiderant. priꝰ curiositate carent: cognoscentes eam ẽẽ certam cognitionẽ
quȩ intus ẽ. & ea ꝑfruentes quantũ in hac uita queunt. deinde accipiunt
actionis facilitatem ꝑuicatia posita: scientes maiorem ẽẽ facilioremq uicto¬
riam: non resistere animositati cuiusquam: & hoc quantũ in hac uita queu
Sentiunt postremo etiã quietẽ corporis: abstinendo ab his reb sine qͥb agi

Expanded text:
cum cognitio sit finis discendi, et quibus vilis est facilitas actionis, libentius cum cognitio sit finis discendi, et quibus vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, cum victoria sit finis certandi, et quibus vilis est corporis salus, malunt vesci quam satiari, et malunt frui genitalibus membris, quam nullam talem commotionem pati: inveniuntur etiam qui malunt dormire quam non dormitare; cum omnis illius voluntatis al. voluptatis finis sic non esurire, ac sitire, et non desiderare concubitum, et non esse corpore fatigato. Quare qui fines ipsos desiderant, prius curiositate carent, cognoscentes eam esse certam cognitionem quae intus est, et ea perfruentes quantum in hac vita queunt: deinde accipiunt actionis facilitatem, pervicacia posita, scientes majorem esse facilioremque victoriam non resistere animositati cujusquam, et hoc quantum in hac vita queunt: sentiunt postremo etiam quietem corporis abstinendo ab his rebus sine quibus agi
Abbreviated transcription (Latin):
eternarum: & eodẽ modo se semꝑ habentium. Quid appetit suꝑbia nͥ potentiã.
quȩ refertur ad agendi facilitatem. quã non inuenit anima ꝑfecta nͥ dõsubdita:
& ad eius regnum summa caritate conuersa: Quid appetit uoluptas corporis
nisi quietem: quȩ non ẽ nisi ubi nulla ẽ indigentia. & nulla corruptio: Ca¬
uendi sunt gͦ inferiores inferi. id ẽ post hanc uita pęnȩ grauiores: ubi nulla po¬
test eẽ commemoratio ueritatis: qr nulla ratiotinatio. Ideo nulla ratiocinatio
qr non eam ꝑfundit lumen uerum qđ illuminat oninem homineni uenientẽ
in hunc mundum. Quare festinemus. ⁊ ambulemus dum dies presto ẽ: ne nos
tenebrȩ cõprehendant. festinemus a scda morte liberari. ubi nemo ẽ qͥ memor¬
sit dĩ: & ab inferno ubi nemo confitebitur deo. S miseri homines quibus
cognita uilescunt. & nouitatib gaudent: libentius discunt quã norunt:

Expanded text:
aeternarum et eodem modo se semper habentium? Quid appetit superbia nisi potentiam, aeternarum et eodem modo se semper habentium? Quid appetit superbia nisi potentiam, quae refertur ad agendi facilitatem, quam non invenit anima perfecta nisi Deo subdita, et ad ejus regnum summa charitate conversa? Quid appetit voluptas corporis nisi quietem, quae non est nisi ubi nulla est indigentia et nulla corruptio? Cavendi sunt ergo inferiores inferi, id est post hanc vitam poenae graviores, ubi nulla potest esse commemoratio veritatis, quia nulla ratiocinatio: ideo nulla ratiocinatio, quia non eam perfundit lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quare festinemus, et ambulemus cum dies praesto est, ne nos tenebrae comprehendant . Festinemus a ssit Dei: et ab inferno, ubi nemo confitebitur Deo . Sed miseri homines, quibus cognita vilescunt, et novitatibus libentius discunt quam norunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suauit̃. Suid enĩ mirabiliꝰ ui incorporea mundũ corporeũ fabricante ⁊ adminis¬
trante: aut qͥd pulchriꝰ ordinante ⁊ ornante: Si autẽ om̃s fatent᷑ coipus ista
sentire. & animã meliorem eẽ quã corpꝰ nicbil ne ꝑ se animus ipse conspici&:
& aut conspici& potest eẽ nisi multo excellentiꝰ. longeq p̃stantius: Immo uͦ
eã speciem m̃te contuebimur cuius cõparatione feda sunt: quȩ ipsĩ beniguitate
sunt pulebra. Inuisibilia enĩ dĩ a creatura tast eeba c̃spica
untur & sempiterna eiꝰ uirtus & diuinitas. Hec ẽ a tempor a. ad ȩt̃ua regressio.
& ex uita ueteris hominis in nouũ hominem restrmatio. Quid ẽ autẽ unde homo
comiemorari non possit ad uirtutes capessendas: quando de ipsis uitus potest:
Quid enĩ appetit curiositas nisi cognitionem: quȩ certa ẽẽ non potest nisi rerũ

Expanded text:
suaviter . Quid enim mirabilius vi incorporea mundum corporeum fabricante et adminissuaviter . Quid enim mirabilius vi incorporea mundum corporeum fabricante et administrante, aut quid pulchrius ordinante et ornante? » Idem in lisentiri, et animum meliorem esse quam corpus, nihilne per se animus ipse conspiciet, aut quod conspiciet potest esse, nisi multo excellentius longeque praestantius? Imo vero eam speciem mente contuebimur, cujus comparatione foeda sunt quae ipsius benignitate sunt pulchra. Invisibilia enim Dei, a creat divinitas . Haec est a temporalibus ad aeterna regressio, et ex vita veteris hominis in novum hominem reformatio. Quid est autem unde homo commemorari non possit ad virtutes capessendas, quando de ipsis vitiis potest? Quid enim appetit curiositas nisi cognitionem, quae certa esse non potest, nisi rerum
Abbreviated transcription (Latin):
liũ ⁊ spiritaliũ potentiaꝵ: sicut alȩ. & scutũ. ⁊ gladiꝰ. ⁊ cingulũ: & cetera talia
Et qđ maxime querendũ ẽ : quid prosit generi humano qđ sic nobiscũ ꝑ rationalẽ
& genitalẽ. ⁊ corporalẽ creaturã sibi seruientẽ diuina ꝓuidentia locuta ẽ: quo
uno cognito: om̃is ab animo ꝓteruitas puerilis excluditur: & introducitur sa¬
scripturaꝵ consideratione ⁊ tractatione pascamus animũ. atq potemꝰ uanę
curiositatis fame ac siti fessũ ⁊ estuantẽ. & in anib phantasmatis. tãquã pictis
epulis frustra refici saturariq accipientẽ. Hoc uere liberali ⁊ ingenuo ludo
salubrit̃ erudiam᷑. Si nos miracula spectaculoꝵ ⁊ pulchritudo delectat. ĩllã
desideremꝰ uidere sapientiã quȩ ꝑtendit usq ad finẽ fortit̃. & disponit om̃ia¬

Expanded text:
lium et spiritualium potentiarum, sicut galea, et scutum, et gladius, et cingulum, et caetera talia. lium et spiritualium potentiarum, sicut galea, et scutum, et gladius, et cingulum, et caetera talia. Et quod maxime quaerendum est, quid prosit generi humano, quod sic nobiscum per rationalem, et genitalem, et corporalem creaturam sibi servientem divina providentia locuta est. Quo uno cognito, omnis ab animis protervitas puerilis excluditur, et introducitur saScripturarum consideratione et tractatione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erudiamur. Si nos miracula spectaculorum, et pulchritudo delectant, illam desideremus videre Sapientiam, quae pertendit a fine usque ad finem forti
Abbreviated transcription (Latin):
inueniantur in qͥb hȩc om̃ia uestiganda sint. Et quȩ sit stabilis fides. siue histo¬
rica ⁊ tẽporalis. siue spiritalis ⁊ ȩterna. ad quã om̃is interpretatio auctoritatis
dirigenda ẽ. Et quid prosit ad intelligenda ⁊ obtinenda ȩterna: ubi finis ẽ om̃iũ
ꝓpria genera locutionum: quȩ cum in alia lingua transferunt᷑. uident᷑ absurda
Quid prosit tanta loquendi humilitas: ut ñ solum ira dĩ ⁊ tristicia. & a sõno exp¬
gefactio. & memoria. ⁊ obliuio. & alia ñnulla quȩ in bonos homines cadere ñ possint.
setiã pęnitentiȩ. deli. crapulȩ nomina. & alia huiꝰmodi in sacris libris inueniant᷑.
ꝑ utrum oculi dĩ & manus. ⁊ pedes & alia huiꝰ generis m̃bra quȩ in scripturis nominatt᷑
ad iusibilem formã humani corporis referenda sint. an ad signisicationes intelligibi¬

Expanded text:
inveniantur, in quibus haec omnia vestiganda sint. Et quae sit stabilis fides, sive histoinveniantur, in quibus haec omnia vestiganda sint. Et quae sit stabilis fides, sive historica et temporalis, sive spiritualis et aeterna, ad quam omnis interpretatio auctoritatis dirigenda sit. Et quid prosit ad intelligenda et obtinenda aeterna, ubi finis est omnium propria genera locutionum, quae cum in aliam linguam transferuntur, videntur absurda. Quid prosit tanta loquendi humilitas, ut non solum ira Dei, et tristitia, et a somno expergefactio, et memoria, et oblivio, et alia nonnulla quae in bonos homines cadere possunt, sed etiam poenitentiae, zeli, crapulae nomina, et alia hujusmodi in sacris Libris inveniantur. Et utrum oculi Dei, et manus, et pedes, et alia hujus generis membra, quae in Scripturiicationes intelligibi
Abbreviated transcription (Latin):
quedã somnia uerteremus. rationali ereatura seriuente legib suis: ꝑ sonos
gnedã uerba uisibilia cũ infantia nr̃a parabolis
ac similitudinib quo dãm o do ludõre. & interiores oculos nr̃os luto huiꝰcemodi curare
ñ asꝑnata ẽ inesfabilis miscdia dĩ. Distinguamus gͦ quã fidem debeamꝰ historiȩ.
quam fidẽ debeamꝰ intelligentiȩ. Quid mandemus memoriȩ uerũ eẽ nescientes
si credentes tam̃. & ubi sit uerum qđ non uenit ⁊ transit. s semꝑ eodẽ mͦ mans.
Iui sit modus interp̃tandȩ allegoriȩ: quȩ ꝑ sapientiã dicta creditur in sp̃u sc̃õ.
Utrum a iusibilib antiquiorib ad uisibilia recentiora eã ꝑ ducere sufficiat. an usq
ad animi affectiones atq naturã. an usq ad incõmutabilem ȩt̃nitatem. an aliȩ
significent gesta uisibilia. aliȩ motus animoꝵ. aliȩ legem ȩternitatis. an aliquȩ

Expanded text:
vana somnia verteremus; rationali creatura serviente legibus suis, per sonosvana somnia verteremus; rationali creatura serviente legibus suis, per sonosedam verba visibilia, cum infantia nostra parabolis ac similitudinibus quodammodo ludere, et interiores oculos nostros luto hujuscemodi curare non aspernata est ineffabilis misericordia Dei. 99. Distinguamus ergo quam fidem debeamus historiae, quam fidem debsed credentes tamen. Et ubi sit verum, quod non venit et transit, sed semper eodem modo manet. Qui sit modus interpretandae allegoriae, quae per sapientiam dicta creditur in Spiritu sancto: utrum a visibilibus antiquioribus ad visibilia recentiora eam perducere sufficiat; an usque ad animae affectiones atque naturam, an usque ad incommutabilem aeternitatem: an aliae significent gesta visibilia, aliae motus animorum, aliae legem aeternitatis; an aliquae