comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos subtrahendo auxiliũ suũ ab eis. ut
positos in tribulatione cogeret eos ad rogan¬¬
dũ. Alit̾. In om̃i tribulatione eoꝵ & ip̃se
⁊ tribulatꝰ: qr compassus ÷ eorũ in iuriis
atq miseriis. & misit eis angłm suũ qͥ
eossaluaret. scđ̾m illud. Ecce mitto angłm
meũ ante faciẽ tuã: qui pͣcedet te. Hic
angłs michael ÷ intelligendus. qͥ prȩpo.¬
sitꝰ ÷ illi popło adõ: iuxta qd daniheli

Expanded text:
eos, subtrahendo auxilium suum ab eis, ut eos, subtrahendo auxilium suum ab eis, ut positos in tribulatione cogeret eos ad rogandum. Aliter: In omni tribulatione eorum et ipse est tribulatus, quia compassus est eorum injuriis atque miseriis, et misit eis angelum suum qui eos salvaret, secundum illud: « Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praecedet te . » Hic angelus Michael est intelligendus, qui praepositus est illi populo a Deo: juxta quod Danieli
Abbreviated transcription (Latin):
factus: eis saluator ꝑ pħa loquitur Cũ uidis-¬
set inqͥt dñs poenitentiã eorũ: dix̃ Herunta¬
men popłsm̃s es iudaica plebs: de qua olim
dixi heraditas mea isrł. Q filii ñ negantes
id: filii mei er̃ si me sꝑner defierint. & si
me ñ negauerint. & factus ÷ eis saluator sub¬¬
audis. qr credendo in eũ uerã poenitentiã
egerunt. Sin aut̃ dixerimꝰ filii ñ negantes
sicut quidã coctices habent: erit sensus Isti
qͥ poenttentiã agunt & in me creduint filii
sunt subaudis popłi non negantis. id ÷ filii
patriarcharũ & ꝓpħarũ qui in me ueraci¬
t̾ crediderunt in om̃i tribulatione eorũ:
ñ ÷ tribulatꝰ subaudis saluator eorũ Q
ipse transtulit: non ÷ tribulatꝰ. Qua ꝓpt̃
duplicit̃ possumꝰ hoc intelligere hoc modo
In om̃i tribulatione quã susfinuer̃ in egi¬
pto uł in deserto non ÷ tribulatꝰ. id : non
÷ compassus saluator eorũ ut eos abomni
angustia liberaret: sed parumꝑ deseruit

Expanded text:
lvator. » Propheta loquitur: Cum vidisset inquit Dominus poenitentiam eorum, dixit: Verumtamen populus meus es, Judaica plebs, de qua olim dixi: « Haereditas mea Israel . » Et filii non negantes, id est filii mei erunt, si me spernere desierint, et si me non negaverint, et factus est eis salvator, subaudis quia credendo in eum veram poenitentiam egerunt. Sin autem dixerimus filii non negantis, sicut quidam codices habent, erit sensus: Isti qui poenitentiam agunt et in me credunt, filii sunt, subaudis populi non negantis, id est, filii patriarcharum et prophetarum, qui in me veraciter crediderunt. « In omni tribulatione eorum non est tribulatus » subaudis salvator eorum. « Et ipse transtulit non est tribulatus. Quapropter dupliciter possumus hoc intelligere hoc modo: In omni tribulatione quam sustinuerunt in Aegypto vel in deserto, non est tribulatus, id est, non est compassus salvator eorum, ut eos ab omni angustia liberaret: sed parumper deseruit
Abbreviated transcription (Latin):
&e iniquitates patrũ eoꝵ idolatratĩ ꝑ sinũ debemꝰ
intelligere principale mentis. sicut in ose dr̃.
ipsoꝵ. Qui sinus ꝓpt̾ animȩ principale alio
nomine appellat᷑ ut illud. Ihaseoꝵ reddã iri
capite e. Iniquitates inquit eoꝵ & iniquitates
patrũ illoꝵ idolatrarũ: qui sacrificauer suꝑ mon¬
tes filios suos. & suꝑ colles exꝓbrauerunt michi.
hoc ÷ qui contumeliã mͥ fecerunt me derelin.¬
quendo . & honore meũ idolis tribuendo: red-¬
dã &e retribuã insinu eoꝵ. hoc ÷ in pͥncipale
mentis eaꝵ. ut eos ꝓpria torqueat conscientia
& remetiar hoc ÷ reddam opꝰ eoꝵ pͥmũ infinu
eoꝵ: id ÷ qualia fecer̾ talia recipient. pͥmũ in
anima ł inpenetrabili corde ut ÷ homo: deinde
post diẽ iudicii in corpore & in anima. ut ex¬
teriusigni ppetuo exutantur ee interus ppi
onscientia crucientur scdđm qͦd idẽ ꝓpħadicit

Expanded text:
et iniquitates patrum eorum idololatrarum. Per sinum debemus et iniquitates patrum eorum idololatrarum. Per sinum debemus intelligere principale mentis, sicut in Osee diciipsorum. Qui sinus propter animae principale alio nomine appellatur ut illud: Vias eorum reddam in capite eorum. Iniquitates, inquit, eorum et iniquitates patrum illorum idololatrarum, qui sacrificaverunt super montes filios suos, et super colles exprobraverunt mihi, hoc est qui contumeliam mihi fecerunt me derelinquendo, et honorem meum idolis retribuendo: reddam et retribuam in sinu eorum, hoc est in principale mentis eorum, ut eos propria torqueat conscientia. Et remetiar, hoc est reddam, opus eorum primum in sinu eorum, id est qualia fecerunt, talia recipient; primum in anima vel in penetrabili corde, ut est homo, deinde post diem judicii in corpore et in anima, ut exterius igni perpetuo exurantur, et interius propria conscientia crucientur, secundum quod idem propheta dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tudine uiȩ eos longe reddebant Sequit᷑ Qu
comelunt çarnẽ suillam id ÷ porcinã ontua
uasis eoꝵ immunda erant. Phanũ ÷ templum
ñ apꝑpinquesmͥ: qr immundus es. Tantasim.¬
bia erant illi immundissimi repleti. ut dicerem
ñ adoranti idola ce carnes suillas ñ manducan¬
ti: recede a nob̾ ꝙ immunduses Isti subaudis
qͥtalia agunt. qui immolant in ortis & comedim
carnes suillas. & cũ sint immundissimi & omi
gnis ardebit subaudis eosapud inferos: totadis
dã &e retribuã insinu eoꝵ iniquitates urãs. & iniqͥ¬
tates patrũ uñx simul dicit dñs. qui sacrificauerꝰ
suꝑ montes & suꝑ colles. & exꝓbrauer̃ mͥ. &e reme¬
tiar opꝰ eoꝵ pͥmũ in sinu eoꝵ. Ille qͥ suꝑius dpxerat.
tacui semꝑ silui patiens fui: mododicit ñ tacebo.
hoc ÷ ñ partã amplius neq sustineho iniquitates
etꝵi. & retribuã & reddã iniqͥtates eoꝵ insinu eoꝑ

Expanded text:
tudine viae eos longe reddebant. Sequitur. « Qui tudine viae eos longe reddebant. Sequitur. « Qui comedunt carnem suillam, » id est, porcinam contra asa eorum immunda erant. Fanum est templum non appropinques mihi, quia immundus es. » Tanta superbia erant illi immundissimi repleti, ut dicerent non adoranti idola et carnes suillas non manducanti: Recede a nobis, quia immundus es. « Isti, » subaudis qui talia agunt, qui immolant in hortis et comedunt carnes suillas, et cum sint immundissimi et omni « Ignis ardens, » subaudis eos apud inferos: « tota ddam et retribuam in sinu eorum iniquitates vestras, et iniquitates patrum vestrorum simul, dicit Dominus, qui  montes et super colles, et exprobraverunt mihi, et remetiar opus eorum primum in sinu eorum. » Ille qui superius dixerat: Tacui, semper silui, patiens fui, modo dicit non tacebo, hoc est non parcam amplius neque sustinebo iniquitates eorum, et retribuam et reddam iniquitates eorum in sinu eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
intẽplo ubi meã sȩpe exhibui pͣsentiã. ido¬
la sua posuerunt: ut in ez echiele plenis.¬
sime habetur. Ꝙ ñsolũ in templo coluer̃
idola. sed etiã suꝑcolles & suꝑ montes. &
in ortis immolauerunt di isalienis iun¬¬
gentes idolatriȩ luxuriã: & ꝓuno altar
qđ erat intemplo dnĩ expolitis lapidib
constructũ. scđ̾m p̃ceptũ legis edificauer
plura altaria excoctis laterib & excespi¬
tib agroꝵ. sicq desuꝑ sacrificauerunt de¬
monib Acne aliquid mali de ẽẽt. qͦd ip¬
si ñ implerent. habitabant in sepuleris.
hoc ÷ indomunculis mortuoꝵ. qr suꝑ
sepulchra iudeoꝵ dormiebant incuban¬
tes suꝑ pelles hostiarũ: ut somniis augu¬¬
ria caꝑent. Delubra aũt ꝓprie erant te
sacerdotes: & uocabantur delubra a deluendo
hostias siue qr animȩ mundationẽ putabauito e
ibi consequi. uł adebriando eo qͦd sepe solitibi
ẽent. debriari & otiosa quȩq agere quȩ a reeti¬

Expanded text:
in templo, ubi meam saepe exhibui praesentiam, idoin templo, ubi meam saepe exhibui praesentiam, idola sua posuerunt, ut in Ezechiele plenissime habetur. Et non solum in templo coluerunt idola, sed etiam super colles et montes, et in hortis immolaverunt diis alienis, jungentes idololatriae luxuriam, et pro uno altari quod erat in templo Domini ex politis lapidibus constructum, secundum praeceptum legis, aedificaverunt plura altaria ex coctis lateribus et ex cespitibus agrorum: sicque desuper sacrificaverunt daemonibus. Ac ne aliquid mali deesset quod ipsi non implerent, habitabant in sepulcris, hoc est, in domunculis mortuorum: quia super sepulcra Judaeorum dormiebant incubantes super pelles hostiarum, ut somniis auguria caperent. Delubra autem proprie erant temsacerdotes: et vocabantur delubra a deluendo hostias, sive quia animae mundationem putabant se ibi consequi, vel a debriando, eo quod saepe soliti ibi essent debriari, et otiosa quaeque agere, quae a recti
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ & t̾ciomͦ. E xpandi manꝰ meas totadie
ad popłm incredulũ. id ÷ om̃iũ beneficioꝵ
meoꝵ dona libent̾ prestiti eis. a tempore
qͦ eduxi eos de egipto ꝓpt̃ merica parentũ:
usq dũ ueni in carne. & postquã ueni. eti¬
am ñ distuli ad implere quib egebant sa-¬
nando illoꝵ infirmos. & saturando eos de
panib meis legisꝙ secreta ac ꝓpħarũ quȩ
eis occulta erant apiendo: ce ad patriã gele¬
stẽ uocando Illi aut̃ semꝑ in creduli & con-¬
tradictores exticerunt. dicentes in beelee
uia: &e gradientes ꝑlatã ce spatiosam q̃
ducit admortẽ: & post cogitationes suas pͥ¬¬
uas ñ post dñi culturã. Popł sinquã hoc
fecit qui ad iracundiam id ÷ ad uindictã
ꝓuocat me: ante faciẽ meã semꝑ hoc ÷ in
pͣsentia mea & inconspectu meo: ꝙr omĩa
oꝑa cogitationis. locutionis. & oꝑationis
ñ latent oculos meos: uł in faciemea idest

Expanded text:
camus et tertio modo: Expandi manus meas tota die camus et tertio modo: Expandi manus meas tota die ad populum inempore quo eduxi eos de Aegypto propter merita parentum usque dum veni in carne. Et postquam veni, etiam non distuli adimplere quibus egebant, sanando illorum infirmos, et saturando eos de panibus meis, legisque secreta ac prophetarum quae eis occulta erant aperiendo, et ad patriam coelestem vocando . Illi autem semper increduli et contradictores exstiterunt, dicentes: « In Beelvia . » Et gradientes per latam et spatiosam quae ducit ad mortem , et post cogitationes suas pravas, non post Domini culturam. Populus, inquam, hoc fecit quam semper, hoc est in praesentia mea et in conspectu meo: quia omnia opera cogitationis, locutionis et operationis, non latent oculos meos: vel in facie mea, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ecce ego. subaudis qui olim locutꝰ sum ad
moisendicens Ego sũ qui sũ: ad gentẽ
quȩ nescieb at me & quȩ non inuocabat
nom̃ meũ: expandi manꝰ meas totadie
ad popłm incredulũ. qui graditur uia
ñ bona post cogitationes suas. Popłs qͥ
adiracundiam ꝓuocat me. ante faciem
mea qui immolant in ortis & sacrifi-¬
cant suꝑ lateres. qui habitant in sepul¬
chris: & in delubris idoloꝵ dormiunt.
Qđ dicit expandi mauꝰ meas totadie ad
popłm incredulũ. & ut septuaginta
sub iungitur. & contradicentem.
triplicit̃ potest intelligi. Expandi manꝰ
meas totadie pendens incruce ad popłm
meredulũ quicũ ꝓulis orant dicens ad patrẽ:
pat̾ ignosce illis. noluer̃ credere in me: sed
contradixer̃ mͥdicentes Uah qui destruit
tẽplũ di Alit̃. Er pandi manꝰ meas ut eos re¬
ciꝑem & collocarẽ in sinu meo. sed ipsi semꝑ
increduli & contradictores extiterunt. Dr¬

Expanded text:
lii Dei. Ecce ego, ecce ego, subaudis qui olim locutus sum ad lii Dei. Ecce ego, ecce ego, subaudis qui olim locutus sum ad Moysen, dicens: Ego sum qui sum, ad gentem quae nesciebat me, et quae non invocabat nomen meum. « Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, qui graditur via nad iracundiam provocat me ante faciem meam semper: qui immolant in hortis, et sacrificant super lateres: qui habitant in sepulcris, et in delubris idolorum dormiunt. » Quod dicit; Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, et ut in Septuaginta subjungitur, et contradicentem, tripliciter potest intelligit: Expandi manus meas tota die pendens in cruce, ad populum incredulum, qui, cum pro illis orarem dicens ad Patrem: Pater, ignosce illis , » noluerunt credere in me, sed contradixerunt mihi dicentes: Vah qui destruis templum Dei; aliter: Expandi manus meas, ut eos reciperem et collocarem in sinu meo, sed ipsi semper increduli et contradictores exstiterunt; di
Abbreviated transcription (Latin):
Uex filn di ad hoc qđ illi suꝑius cdixerant qͥre
errare nos fecisti inuiis tuis. indurasti cor
nr̃m ne timeremꝰ te: Respondit ille
& dix̃. Quȩsierunt me genciles ꝑfidẽ qui
antea ñ int̾rogabant. id ÷ qui ante quã
uenirẽ incarne ñ rogabant neq inuo¬
cabant. inuener me mi sericordẽ ad se
suscipiendos: qui non quȩsierunt me
Si illi qui me antea ñ quȩsier̃ inuener̃
misericordẽ & clementẽ id ÷ gentiles:
quare uos me tam inclem̃tẽ & inimise¬
ricordẽ inuenistis: Subaudisqr qͥ legẽ
die noctuq medita mini. ad iracundiã
ꝓuocastis recedendo a me ce ꝓpt̾ uanam
głam iactatis poenitentiã inuoce. cuius
opa ñ facitis. Quomꝰ gͦ inuener̃ gentiles:
N ide centurionẽ. de quo dnĩs dixit Amen
dico uob̾. nec in isrł tantã fidem inuenr
Tide muliere chananeã ce crede. Propterea
gͦ qr gentiles uoluntate plena uenerunt
ad fidẽ dñi: meruerunt ut de eisipse
diceret Popłs quẽ non cognoui seruiiit

Expanded text:
quare errare nos fecisti in viis tuis, indurasti cor nostrum ne timeremus te? respondit ille et dixit: Quaesierunt me gentiles per fidem, qui antea non interrogabant, id est qui antequam venirem in carne, non rogabant neque invocabant, invenerunt me misericordem ad se suscipiendos, qui non quaesierunt me Si illi qui me antea non quaesierunt invenerunt misericordem et clementem, id est gentiles, quare vos me tam inclementem et immisericordem invenistis? Subaudis: quia qui legem die noctuque meditamini, ad iracundiam provocastis recedendo a me, et propter vanam gloriam jactatis poenitentiam in voce, cujus opera non facitis. Quomodo invenerunt ergo gentiles? vide centurionem, de quo Dominus dixit: « Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni . » « Vide mulierem Chananaeam et crede . » Propterea ergo quia gentiles voluntate plena venerunt ad fidem Domini, meruerunt ut de eis ipse diceret: « Populus quem non cognovi servivit
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ. Uenite benedicti patris mec Dequa
benedictione dic̃ etiã apłs. filii in hoc
uocati estis: ut benedictionẽ hȩreditate
possideatis. Am̃ aut̃ in hoc loco sonat fidelit̾
& ueracit᷑. qr illi qͥ benedicentur a dño: fide¬
lit̾ & ueracit᷑ benedicent᷑. & qͥ uirat in t̾ra:¬

Expanded text:
Domino: « Venite, benedicti Patris mei . De qua Domino: « Venite, benedicti Patris mei . De qua benedictione dicit etiam Apostolus: « Filii, in hoc vocati estis, ut benedictionem haereditate possideatis . » Amen autem in hoc loco sonat fideliter et veraciter, quia illi qui benedicentur a Domino, fideliter et veraciter benedicentur. « Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
sdm̃ colentiũ ita debet. eẽ. firmꝰ: ut ꝓ ura¬
nento accipiat᷑ lurabunt hoc ⁊ confitebun¬
ur se credere indm̃. ne similia patiant᷑: dicen¬
s. uro hoc ⁊ credo in diñ om̃ipotentẽ sicut
quidã iudeorũ olim crediderunt. ꝓpħȩ ui
delicet aliiq iusti. uł qr ds̃ iuram̃tũ eoꝵ
erat: nos mͦ necessitate compulsi in eo uira¬
mͥ sicut illi olim dicentes. Uiuit dñs si feci
istud. Vt relinquetis nom̃ ur̃m electis meis.
ut sicut uos quondã appellati estis filii
abraham &e iacob: ita &e illi iuxta qͦd prȩ¬
cursor ioħs dix̃. Potens est ds de lapidib¬
hoc÷ degentib suscitare filios abrahȩ. Qe
intͥficiet᷑ inquã te dñs dĩ tuus. ñ gladio
materiali s sententia & iudicio suo dam.¬
nabit te ȩt̾nalit̾. & seruos suos gentiles
uotabit nomine alio: ut a xp̃o xp̃iani di¬
cant᷑. In quo subaudit᷑ nomine uł in xp̃o¬
Quiinquit hic benedictus fuerit. benedice¬
tur in futum cũ omĩb electis: audiens a

Expanded text:
m colentium ita debet esse firmus, ut pro juramento accipiatur. Jurabunt, hoc est confitebuntur se credere in Deum, ne similia patiantur, dicentes: Juro, hoc est credo in Deum omnipotentem, sicut quidam Judaeorum olim crediderunt prophetae, videlicet aliique justi; vel quia Deus juramentum eorum erat, nos modo necessitate compulsi in eo juramus, sicut illi olim dicentes: Vivit Dominus si feci istud; vel relinquetis nomen vestrum electis meis, ut sicut vos quondam appellati estis filii Abraham et Jacob, ita et illi juxta quod praecursor Joannes dixit: « Potens est Deus de lapidib de gentibus, « suscitare filios Abrahae . » Et interficiet inquam te Dominus Deus tuus, non gladio materiali, sed sententia et judicio suo damnabit te aeternaliter. Et servos suos gentiles vocabit nomine alio, ut a Christo Christiani dicantur. « In quo » subauditur nomine, vel in Qui inquit hic benedictus fuerit, benedicetur in futuro cum omnibus electis, audiens a
Abbreviated transcription (Latin):
lud. Suidiuisit mare rubrũ indiuisiones:
mare diuisũ ÷ in .xiiͫ. partes. aliisq tribu-¬
b hesitantib & timentib ingredi. pͥma
trib iuda introuiit. Quã obcausã regia
trib appellata :: qr exilla reges eligebant᷑.
gentẽ id ÷ sine impedim̃to incedentẽ. qͣsi
anmal in campo descendens subaudis si¬
ne offensione. sic descenderunt & intioier̃
illi int̾ram sibi reꝑ missam. Q quare ita
iranquille ambulauerint: manifestat
intelligere. quiddctor fuit illius popłi: scd̾m
qđ dñs ei ꝓmisit dicens. Augł sm̃s prȩcedet.
te. Exmultis & enĩ locis possumꝰ colligere.

Expanded text:
lud: Qui divisit mare Rubrum in divisiones, mare divisum est in duodecim partes, aliisque tribubus haesitantibus et timentibus ingredi, prima tribus Juda introivit . Quam ob causam regia tribus appellata est, quia ex illa reges eligebantur.gentem, » id est sine impedimento incedentem? « Quasi animal in campo descendens, » subaudis sine offensione: sic descenderunt et introierunt illi in terram sibi repromissam. Et quare ita tranquille ambulaverint, manifestat intelligere, qui ductor fuit illius populi, secundum quod Dominus ei promisit dicens: « Angelus meus praecedet te . » Ex multis enim locis possumus colligere
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Uocaui ꝑ memetipsũ dicens. poeni¬
tentiã agite. & uenite ad me om̃squi la¬
boratis. &e ego uos reficiam: & ñ respondi¬¬
la. & locutꝰ sũ ꝑ memet ipsũ in parabo¬
lis & palã. &e ñ audistis aurib mentis
uł ñ obaudistis. & faciebatis malum
in oculis meis. hoc ÷ inpͣsentia mea ł
intẽplo meo adorantes idola: &e quȩ
nolui elegistis hoc ⁊ idolatriã. Propt̃
hoc hȩc dieit dñs dr̃ Eoce serui mei co¬¬
medent. & uose su rietis: ecce serui
mei bibent & uos sitietis. Ista comestio & po¬
tatio sp̃ualit̾ y intelligenda. ñ de cibo qui
ꝑit: neq de potu qui transit: Cib iste &
potꝰ triplicit̾ potest intelligi hoc mͦ. In prę¬
senti comedunt & bibunt serui & electi
dĩ corpus & sanguinẽ dnĩ: sine qua poe¬
ptione nemo pot̾est uenire ad uitam ȩinã

Expanded text:
tipsum dicens: « Poenitentiam agite, et venite ad me omnes qui laboratis, et ego vos reficiam : » et non respondila; et locutus sum per memetipsum in parabolis et palam, et non audistis auribus mentis, vel non obaudistis: et faciebatis malum in oculis meis, hoc est in praesentia mea, vel in templo meo adorantes idola, et quae nolui elegistis, hoc est idololatriam. « Propter hoc haec dicit Dominus Deus: Ecce servi mei comedent, et vos esurietis; ecce servi mei bibent, et vos sitietis. » Ista comestio et potatio spiritualiter est intelligenda, non de cibo qui perit, neque de potu qui transit. Cibus iste et potus tripliciter potest intelligi hoc modo; in praesenti comedunt et bibunt servi et electi Dei corpus et sanguinem Domini, sine qua perceptione nemo potest venire ad vitam aeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
ł qui noliustis credere in xp̃m qui ÷ mons
montiũ. qͥ ponitis fortune m̃sam & liba¬¬
tis suꝑeam: numerabo uos in gladio hoc
÷ insuppliciis. & om̃s in cede subauditur
chaldeoꝵ roma norũꝙ uł demonũ corruetis ꝑgladiũ
hic & cedem debemꝰ intelligere suppliciũ
& poenas: quib ipsi traditi sunt. Non enĩ
ro seruitutis iungo afflictus est: sub quib eti¬
am ad huc detinet᷑. Quicquid enĩ cruciat.
quioquid affligit. quicquid punit. gladiꝰ
dĩ dr̃. Quod aut̃ dicit qui ponitis fortune
mensam & libatis suꝑ eam: in alia transla-¬
tione habet᷑. qui paratis fortune m̃sam
Fortuna aut̃ dea erat apud egiptios. quȩ
dicebat᷑ etiã dea felicitatis. Cuius festiui¬
tatẽ in fine anni celebrabant offeren¬¬
tes ei mensam refertam. & plenamepulis
uarii generis: necñ etiã poculis mulso
eis reddiderat: ueluit infuturo anno simi¬
lit̾ ageret. Hoc aut̃ faciebant & istahelitȩ
om̃ium pene simulachrorũ portenta ue¬

Expanded text:
 qui noluistis credere in Christum, qui est mons montium; « qui ponitis Fortunae mensam, et libatis super eam, numerabo vos in gladio, » hoc est in suppliciis, « et omnes in caede, » subauditur Chaldaeorum, Romanorumque, vel daemonum, « corruetis. » Per gladium hic et caedem debemus intelligere supplicium et poenas quibus ipsi traditi sunt. Non enim ro servitutis jugo afflictus est, sub quibus etiam adhuc detinetur. Quidquid enim cruciat, quidquid affligit, quidquid punit, gladius Dei dicitur. Quod autem dicit: qui ponitis Fortunae mensam et libatis super eam, in alia translatione habetur, qui paratis Fortunae mensam. Fortuna autem dea erat apud Aegyptios, quae dicebatur etiam dea felicitatis; cujus festivitatem in fine anni celebrabant, offerentes ei mensam refertam, et plenam epulis varii generis: necnon etiam poculis mulso eis reddiderat, vel ut in futuro anno similiter ageret. Hoc autem faciebant et Israelitae, omnium pene simulacrorum portenta ve
Abbreviated transcription (Latin):
ebamꝰ diabolo Apłi etiã uidentes popłm
iudeoꝵ in infidelitate manere. & pͣuidentes
ciuitatẽ ierłm destruendã a romanis sicut
dñs pdixerat & popłm subuertendũ on¬
dolebant & tristabant᷑. S tota consolat
illoꝵ in hoc fuit qr uidebant geutes parus
.ẽẽ. ad credendũ. ex quib edificanda euat

Expanded text:
i etiam videntes populum Judaeorum in infidelitate manere, et praevidentes civitatem Hierusalem destruendam a Romanis sicut Dominus praedixerat, et populum subvertendum, condolebant et tristabantur. Sed tota consolatio illorum in hoc fuit, quia videbant gentes paratas esse ad credendum, ex quibus aedificanda erat
Abbreviated transcription (Latin):
indurare cor hominis cũ ñ reuocat cumq ab
qͦd indurauit dñs cor eiꝰ: id ÷ ñ emolluit.
mͦ locunt᷑ isti dicentes. quare ꝑmisisti noserrat
dñe de uiistus. id÷ in mandatis&e iudicu
tuis: & quare ꝑmisisti indurare cornrmsis¬
pendendo flagella ne timeremꝰ te: Scurmius

Expanded text:
indurare cor hominis, cum non revocat ab indurare cor hominis, cum non revocat ab quod induravit Dominus cor ejus, id est non emollivit. Eo modo loquuntur isti dicentes, quare permisisti nos errare, Domine, de viis tuis, id est in mandatis et judiciis tuis? Et quare permisisti indurari cor nostrum, suspendendo flagella, ne timeremus te? Sciremus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad e echielem loquitt᷑ dicens Hiuo ego
dicit dñs. qr si fuerint tres uiriisti in medio
ñ liberabunt. sed ipsi soli iusticia sua libera¬
bunt animas suas. Quia gͦ isti peccatores
erant & auia dĩ se recessisse cognoscebant:
dicunt. Abraham & isrł id ÷ iacob ignorant
nos filios. eẽ. suos ad hoc ut ꝓ nob oratione
fundant. Sed quȩstio oriͣ isto in loco: qͣre
abraham & isrł id ÷ iacob nom̃ posuerit.
& y saach mediũ int̾miserit. Ad qđ dicen-
dũ qr ꝑprima & ultima etiã media intel¬
ligimꝰ. Cũ enĩ dix̃ abraham & isrł: in his
duob isaach quoq in medio comp̃hendit.
& ñ solũ illũ: sed etiã alios scõs patres p̾ceden.
subaudis nr̃ qui nos redemisti de ȩgipto: a
scło nom̃ tuũ subaudis sc̃mn ꝑmanet. Quare
etrare fecisti nos adne de uiis uis inlurastai
errur & a uia iectitudinis deuiare ce cu nillus
hominis cor induret. dr̃ tam̃ facere er nui us

Expanded text:
Dominus ad Ezechielem loquitur dicens: « Vivo ego, Dominus ad Ezechielem loquitur dicens: « Vivo ego, dicit Dominus; quia si fuerint tres viri isti in medio a sua liberabunt animas suas . » Quia ergo isti peccatores erant, et a via Dei recessisse cognoscebantur, dicunt: Abraham et Israel, id est Jacob, ignorant nos filios esse suos, ad hoc ut pro nobis orationem fundant. Sed quaestio oritur isto in loco: Quare Abraham et Israel, id est Jacob, nomen posuerit, et Isaac medium intermiserit? Ad quod dicendum, quia per prima et ultima etiam media intelligimus. Cum enim dixit Abraham et Israel, in his duobus Isaac quoque in medio comprehendit: et non solum illum, sed etiam alios sanctos patres praecedentesubaudis noster, qui nos redemisti de Aegypto; « a saeculo nomen tuum, » subaudis, sanctum permanet. « Quare errare fecisti nos, Domine, de viiserrare et a via rectitudinis deviare, et cum nullius hominis cor induret: dicitur tamen facere errare et
Abbreviated transcription (Latin):
celusamor bonꝰ. & feruor dilectionisdĩ oe
ꝓrimi: de quo hic agit᷑. id ÷ de eeloamoris.
U iscera sunt interiora uentris. Q idõ ꝑ uisce-¬¬
ra ñ immerito affectus dilectionis in hoc
loco intelligit᷑. Ubi ÷ inquit affectꝰ nimię
dilectionis quo nos dilexistie Sequit᷑. Tu
ciuit nos. & isrł ignorauit nos: id ÷ ñ cognos¬
cunt nos ẽẽ. filios suos. quos a dõ suo intelli¬
gunt non amari. Patres iusti & scĩdicuntur
ignorare post mortẽ filios suos malos. quos
uident a dõ recedere & sua uestigia ñ sequi:
qr ñ int̾pellant dm̃ ꝓ ipsis. neq enĩ exaudiren¬
tur. neꝙ possent liberare eos auindicta om̃ĩ¬
potentis dĩ: sicut ad ieremiã dĩ loqͥt᷑. Noli
inquit orare ꝓpopło isto: ꝗr ñ exaudiam de
Manifestũ est enĩfiliosꝑuersos & a dõ receden¬¬
tes. oratione & int̾pellacione patrũ ñ posse
saluari: licet ipsi patres iustifuerint Unde

Expanded text:
est zelus amor bonus, et fervor dilectionis Dei et est zelus amor bonus, et fervor dilectionis Dei et proximi, de quo hic agitur, id est de zelo amoris. Viscera sunt interiora ventris. Et ideo per viscera non immerito affectus dilectionis in hoc loco intelligitur. Ubi est, inquit, affectus nimiae dilectionis, quo nos dilexisti? Sequitur: « Tu civit nos et Israel ignoravit nos, » id est non cognovit nos esse filios suos, quos a Deo suo intelligunt non amari. Patres justi et sancti dicuntur ignorare post mortem filios suos malos, quos vident a Deo recodere et sua vestigia non sequi: quia non interpellant Deum pro ipsis, neque enim exaudirentur, neque possent liberare eos a vindicta omnipotentis Dei, sicut ad Jeremiam Deus loquitur: « Noli, inquit, orare pro populo isto, quia non exaudiam te . » Manifestum est enim filios perversos et a Deo recedentes, oratione et interpellatione patrum non posse salvari: licet ipsi patres justi fuerint. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
do omĩa implet: prȩsidendo sustinet.
sustinendo p̃sidet. & cũ totꝰ ubiq sit ꝑ ple¬
nitudinẽ diuinitatis suȩ. dr̃ tam̃ habita¬
culũ & locus eiꝰ ẽẽ. in iisquȩ sanctiora ft̃:
scđm qͦdipse dicit. clũ mͥ sedes est. &
psalmista. Qui habitat inqͥt in celo. irri¬
debit eos Ubicunq enĩ fit uoluntas eiꝰ
Ibi ÷ habitaculũ & domꝰdĩ. precipue in
angłis quoꝵ conuersatio incelestib est:
& in scĩs hominib qui manentes in t̾ra
corpore. celestia m̃te contemplant᷑. Quod
gͦ dicit ꝓpħa exꝑsona popliloquens. at¬
tende de celo & uide de habitaculo sc̃o tuo:
uidi afflictionẽ popłi mei. id ÷ uidi &
misertꝰ sũ Ubi ÷ telus tuus id ÷ amor
tuus quo dilexisti nos ox patres nostros.
Q fortitudo tua subaudis ubi ÷. inqua eduxisti
sȩpissime multis in locis dictũ est Est enim
⁊ elus malus: inuidiȩ & feruor maliciȩ. Ꝙ:

Expanded text:
do omnia implet: praesidendo sustinet, do omnia implet: praesidendo sustinet, sustinendo praesidet. Et cum totus ubique sit per plenitudinem divinitatis suae, datur tamen habitaculum et locus ejus esse in his quae sanctiora sunt: secundum quod ipse dicit: « Coelum mihi sedes est . » Et Psalmista: « Qui habitat, inquit, in coelo, irridebit eos . » Ubicunque enim fit voluntas ejus, ibi est habitaculum et domus Dei: praecipue in angelis quorum conversatio in coelestibus est, et in sanctis hominibus qui manentes in terra corpore, coelestia mente contemplantur. Quod ergo dicit propheta ex persona populi loquens, attende de coelo et vide de habitaculo sancto tuo, vidi afflictionem populi mei, id est, vidi et misertus sum. « Ubi est zelus tuus, » id est amor tuus quo dilexisti nos et patres nostros? t fortitudo tua, » subaudis ubi est, in qua eduxisti saepissime multis in locis dictum est. Est enim zelus malus, invidiae et fervor malitiae. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s inquit dñi rapuit philippũ Rursus in
epła ad hebreos lsti sunt administratorii
sp̃s missi ꝓpt̾ eos qͥ hȩreditatis possident sa¬
lutẽ Sequit᷑. Sic adduxisti popłm tuũ
subaudis de t̾ra ȩgipti. ut faceres tͥ nom̃¬
głȩ tuȩ: id ÷ ut nom̃ tuũ głificaret᷑ & lau.¬
daret᷑ ȩt̾nalit̃. Hac de re ꝑcussit dñs e¬
giptios multis plagis. & liberauit po-¬
płm suũ transducendo eũ ꝑmare &e ꝑ
t̾ram inuiã: in t̾ram om̃ib meliorenr.
Attendede cȩlo. & uide de habitaculo scõ
tuo &e glȩtuȩ Erꝑsona popłi uideoꝵ poe
nitentiam agentis & peccatũ suũ cognos¬
centis loquitur mͦ ꝓpħa: & dicitaddm̃.
Attende decȩlo & miserere. Nondebemꝰ¬
putare dĩ omĩpotentẽ localit̃ & solũmͦ
eẽ. incelo. licet ꝓpħa dicat attende de celo
ae de habitaculo scõtuo: sed incelo & iN
ego impleoͦ. etiã intra omĩa. extra om̃ia
ẽẽ sicut beatꝰ gregorius dicit: implendo
inquiens om̃ia citundat. & circuidan¬

Expanded text:
s, inquit, Domini rapuit Philippum . » Rursus in Epistola ad Hebraeos: « Isti sunt administratorii spiritus, missi propter eos qui haereditatis possident salutem . » Sequitur: « Sic adduxisti populum tuum, » subaudis de terra Aegypti, « ut faceres tibi nome tuae, » id est ut nomen tuum glorificaretur et laudaretur aeternaliter. Hac de re percussit Dominus Aegyptios multis plagis, et liberavit populum suum transducendo eum per mare et per terram inviam, in terram omnibus meliorem. « Attende de coelo, et vide de habitaculo sancto tunitentiam agentis et peccatum suum cognoscentis, loquitur modo propheta, et dicit ad Deum. Attende de coelo et miserere. Non debemusp utare Deum omnipotentem localiter et solummodo esse in coelo: licet propheta dicat, « attende de coelo et de habitaculo sancto tuo; » sed in coelo et in ego impleo, » et etiam intra omnia, extra omnia esse. Sicut beatus Gregorius dicit: Implendo, inquiens, omnia circumdat, et circumdan
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine uł comparatione. bonos ñ. eẽ.
idendos ꝓpt̾ malos. uerbigrã sicut abraham
ieratꝰ: de ur chaldeorũ. noe &x filii eiꝰ ꝑdi
liuiũ exomi mundo saluatꝰ est: & lotħ a
hdomis. Quomꝰ gͦ siinueniat᷑ granũ unũ illȩ.¬
ii & incorruptũ in botro siue in racemo post
tepestate: & dicat aliquis illi qui uoluerit tan-¬
gere. ne tangas sed ꝑmitte ut crescat: quia
dñ benedictio ÷. id ÷ dño placuit ut ex
multitudine botrorũ istud unũ granum
nmaneret: sic faciam ego ex innumerabili
nulticudine iudeoꝵ. Qui hȩ reditabunt
mei apłi uidelicet. & serui mei sequares
erũ : habitabunt ibi. Si paucos inuenero
iustos: liberabo eos & hoc faciã ꝓpt̾ seruos
meos abraham y saach &e iacob &r cȩteros
siõs. uł ꝓpt̃ eos qui illoꝵ imitatores sunt.
R eluicam de i acob semen &e de uida possi¬
dentẽ montes meos. Semen iacob ae iudȩ.
duplicit᷑ possumꝰ intelligere: xp̃m uideli¬
det qui de semine & stirpe iacoh descendit¬

Expanded text:
similitudine vel comparatione, bonos non esse perdendos propter malos: Verbi gratia, sicut Abraham liberatus est de Ur Chaldaeorum, Noe et filii ejus per diluvium ex omni mundo salvatus est, et Loth a Sodomis. Quomodo ergo si inveniatur granum unum illaesum et incorruptum in botro, sivein racemo post tempestatem, et dicat aliquis illi qui voluerit tangere: Ne tangas, sed permitte ut crescat, quia Domini benedictio est, id est Domino placuit, ut ex multitudine botrorum istud unum granum remaneret: sic faciam ego ex innumerabili multitudine Judaeorum. Qui haereditabunt mei apostoli videlicet, et servi mei sequaces eorum habitabunt ibi. Si paucos invenero justos, liberabo eos. Et hoc faciam propter servos meos Abraham, et Isaac, et Jacob, et caeteross, vel propter eos qui illorum imitatores sunt. « Et educam de Jacob semen, et de Juda possidentem montes meos. » Semen Jacob et Judae dupliciter possumus intelligere, Christum videlicet qui de semine et stirpe Jacob descendit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphe uoluerunt uidere quȩ uos uidetis & ñ
uiderunt: & ꝙt̃a. Tam̃ cũ dicit ꝓpħa. utinã
dirumperescelos &e descenderes. ñ debemꝰ pu¬
tare dm̃ localit᷑ habitasse: sed credere debemꝰ
sicut auctores dicunt illũ ubiq ẽẽ. & ubi erat
ibi assumpsisse carnẽ. qr ubiq totꝰ erat Cȩlũ
aut̾ appellauit plentcuidinẽ pat̾nȩ maiestatis
in qua ipse equalis ⁊ patri: & quasi tuncdes¬
condit quando humiliauit semet ipsũ suscipi-¬
indo carnẽ Nicdeamꝰ quid subiungat ꝓph̃a.
sinqͥt apires celosce descenderes: a facie tua
id÷ apsentiatu a. Montes defluerent. hoc:
demones& udei atq om̃s qui tumore suꝑbiȩ
inflati. aduersus scientiã dĩ se erigunt. & ꝓ-¬
pt᷑ suphiã montesappellant᷑: aprȩsentia
tua deficerent. & tabescerent id÷ consume¬
tent᷑ sicut exustio ignis: hoc ⁊ sicut ligna¬
& stipulȩ consumunt᷑ aligne. Atq arderent ip¬
si montes igni. id ÷ sertentia tua consumeren¬

Expanded text:
unt videre quae vos videtis, et non viderunt , » etc. Tamen cum dicit propheta, « utinam dirumperes coelos et descenderes, » non debemus putare Deum localiter habitasse, sed credere debemus sicut auctores dicunt illum ubique esse, et ubi erat ibi assumpsisse carnem, quia ubique totus erat. Coelum autem appellavit plenitudinem paternae majestatis, in qua ipse aequalis est Patri. Et quasi tunc descendit, quando humiliavit semetipsum suscipiendo carnem. Videamus quod subjungat propheta. Si inquit aperires coelos et descenderes, a facie tua, id est a praesentia tua, montes defluerent, hoc est daemones et Judaei atque omnes qui, tumore superbiae inflati, adversus scientiam Dei se erigunt, et propter superbiam montes appellantur, a praesentia tua deficerent. Et tabescerent, id est consumerentur, sicut exustio ignis, hoc est sicut lignt stipulae consumuntur ab igne. Atque arderent ipsi montes igni, id est, sententia tua consumeren
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ nr̃ estii: nos uͦ lutũ & fictor nr̃ tu
qui olim dignatꝰ es dicere. dimitte filiũ
qus tuarũ om̃s nos: idõq ñ possumꝰ resiste
ipotentiȩ tuȩ. & est sensus. Non de nrĩs
peritis pixsumentes quȩ uulla sunt talia
drmꝰ. sed de tua clementia &e miseratio
p̃ sumentes. audemꝰ preces fundere. He
rascaris dñe satis. & ne ultra memineris
iniquitatis nrȩ. Ecce respice. popłs tuusom̃s

Expanded text:
ter es tu, nos vero lutum, et fictor noster tu » qui olim dignatus es dicere: « Dimitte filiuuum tuarum omnesque nos, ideoque non possumus resistere potentiae tuae. Et est sensus: Non de nostris meritis praesumentes, quae nulla sunt, talia dicimus, sed de tua clementia et miseratione praesumentes, audemus preces fundere. « Ne irascaris, Domine, satis, et ne ultra memineris iniquitatis nostrae. Ecce respice, pop
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Uerbigrã. Infanscũ inpuerũ creue-¬
rit. ce puerꝰ in uiuenem. & iuiuenis ita¬
uirũ. & uir insen̾em: nequaquã ꝑsingulas
ȩtates perit in substantia. semꝑetũ idem̃ qui
prius fuit sed paulatim immutat᷑. & ȩtati pͥ
ant ꝑimmnutationẽ. tam̃ in ꝓpria substantia
manebunt: ꝑo sensu etiã dr̃. Ecce ego creo ꝓ eo
qđ ⁊ creabo ł innouabo çȩlos nouos & t̾ram
nouã: & ñ er̃ in memoria priora mala siue
torm̃ta. Ꝙ ñ ascendent suꝑcor: id ÷ ñ recorda¬
bunt᷑. Sed gau debitis & exultabitisusq in
sempit̾num. id ÷ sine fine laudabitis me

Expanded text:
tiam. Verbi gratia: Infans cum in puerum creverit, et puer in juvenem, et juvenis ivirum, et vir in senem, nequaquam per singulas aetates praeterit in substantia, semper enim idem est qui prius fuit, sed paulatim immutatur, et aetati pant per immutationem, tamen in propria substantia manebunt. Eo sensu etiam dicitur: Ecce ego creo. pro eo quod est creabo, vel innovabo, coelos novos, et terram novam, et non erunt in memoria priora, mala sive tormenta. Et non ascendent super cor, id est non recordabuntur. Sed gaudebitis et exsultabitis usque in sem
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tra quã ferre potest nr̃a fragilitas. & ne
ultia inemineris iniquitatis nȩ Ecce res¬
pide adnos. & attende miscłiam tuã. popłs
mus quondã fu imꝰ om̃s nos. Ciuitas scĩ tui
sacta ÷ deserta sion. deserta facta ⁊ ierłm.
mate. Sion & ierłm. licet duo nomina
snit: tamen unam significationẽ habent
isto in loco. id ÷ templũ & ciuitatẽ significant.
ibi quondã fuit speculũ & uisio pacis. Sed
postquã dnm̃ negauit popłs udeoꝵ. deser

Expanded text:
tra quam ferre potest nostra fragilitas: et ne ultra memineris iniquitatis nostrae. Ecce, respice ad nos, et attende misericordiam tuam: populus tuus quondam fuimus omnes nos. « Civitas sancti tui facta est deserta Sion, deserta facta est Hierua te. Sion et Hierusalem, licet duo nomina sint, tamen unam significationem habent isto in loco, id est templum et civitatem significant, ubi quondam fuit speculum et visio pacis. Sed postquam Dominum negavit populus Judaeorum, deser
Abbreviated transcription (Latin):
lit. & aquȩ maris arderent igni: ꝑ aquas
debemꝰ intelliger popłos huius mundi
qͥ significant᷑ pmare in quib consumpta
÷ infidelitas ab igne sp̃s scĩ. de quo dic̃ dñs
ignẽ ueni mitere int̾rã. & inflãmata ÷
dilectione dĩ &eꝑximi. notũq factũ est¬

Expanded text:
lit, et aquae maris arderent igni: per aquas debemus intelligere populos hujus mundi, qui significantur per mare, in quibus consumpta est infidelitas ab igne Spiritus sancti, de quo dicit Dominus: « Ignem veni mittere in terram : » et inflammata est dilectione Dei et proximi.
Abbreviated transcription (Latin):
eris. quo nichil ÷ immundius. Aluna
quȩ hebraice uocatur menẽ.dicuntur
menstruatȩ mulieres.quȩ singulis m̃sib
solent fluxũ sanguinis pati. quib dieh obser¬
uare sedebet unusquisq uir abuxore suatr
illo enĩ concubitu plerunq dõ ꝑmitente nis¬
cunt᷑ paruuli debilesce membris contrast.
ut qr patri &e matri ñ fuit uerecundia tpp
menstruo ad concubitũ in conclaui miser
simul ipsi suã uerecundiã palã omĩb uide¬
ant. Sicut gͦ pannꝰ menstruatȩ mulierisim¬
mundus reputatur abom̃ib: tta modo obler¬
uatio legisquã udei carnalit̾ impleuerunt
postquã data : grã eugłii: uelut immunda
reputata est. Sequit᷑. E cecidimꝰ subgladio
romanoꝵ quasi foliũ uniuersi. & iniqtatis
nrẽ quasi uentꝰ abstulerunt nos Hentꝰ in s¬
cra scriptura: uarias habet significations

Expanded text:
eris, quo nihil est immundius. A luna eris, quo nihil est immundius. A luna quae hebraice vocatur mene, dicuntur menstruatae mulieres, quae singulis mensibus solent fluxum sanguinis pati, quibus diebus observare se debet unusquisque vir ab uxore sua. Ex illo enim concubitu plerumque, Deo permittente, nascuntur parvuli debiles et membris contracti, ut quia patri et matri non fuit verecundia tempore menstruo ad concubitum in conclavi misceri, simul ipsi suam verecundiam palam omnibus videant. Sicut ergo pannus menstruatae mulieris immundus reputatur ab omnibus, ita modo observatio legis quam Judaei carnaliter impleverunt, postquam data est gratia Evangelii, velut immunda reputata est. Sequitur: « Et cecidimus » sub gladio Romanorum « quasi folium universi, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos. » Ventus in sacra Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
Inuiis tuis id ÷ in p̃ceptis cuis reconlabun¬
tur electi tui: ut idem simeon. & anna
uidua aliiq fideles. Alit̃. Occurristi io÷
subuenisti &e auxiliũ prebusti lȩtanti de
te & confidenti. & facienti iusticiam: it
dauid & uidȩ machabeo Eccetu iratꝰ es &
peccauimꝰ. inipsis fuimꝰ semꝑ &e saluabim̃
nsire adueritatẽ euangłii dño p̃dicante.
& positus in tribulatione. poenitentiã prefe¬
rebat in uoce: quã non habebat in opere.
& ÷ ordo prȩposterus. cũ dicit eccetu iratꝰ
es &e nos peccauimꝰ. Prius enĩ nos peccauimꝰ.
& peccando ꝓuocaͣmꝰ eũ ad uindictã. Neq
fuimꝰ semꝑ. &e saluabitur tua grã ñ arĩs
meritis: & facti sumꝰ om̃s ut imnmundꝰ
id ÷ sicut lepsusaut pollutꝰ aliare. Run¬
uersȩ iusticiȩ nrẽ circuncisio scilicet.
immolatio agni. obseruatio sabbati po.¬
stquã uenit grã euangłi: facte sunt im¬
mundȩ quasi pannus menstruatȩ muli¬

Expanded text:
In viis tuis, id est in praeceptis tuis, recordabunIn viis tuis, id est in praeceptis tuis, recordabuntur electi tui , ut idem Simeon, et Anna vidua, aliique fideles. Aliter: Occurristi, id est, subvenisti, et auxilium praebuisti laetanti de te et confidenti, et facienti justitiam, ut David et Judae Machabaeo. « Ecce tu iratus es et peccavimus, in ipsis fuimus semper et salvabimur. nsire ad veritatem Evangelii, Domino praedicante. Et positus in tribulatione, poenitentiam praeferebat in voce, quam non habebat in opere. Et est ordo praeposterus, cum dicit, ecce tu iratus es, et nos peccavimus. Prius enim nos peccavimus, et peccando provocavimus eum ad vindictam. Neque fuimus semper, et salvabimur tua gratia non nostris meritis, et facti sumus omnes ut immundus, id est, sicut leprosus aut pollutus alia re. Et universae justitiae nostrae circumcisio, scilicet immolatio agni, observatio sabbati, postquam venit gratia Evangelii, factae sunt immundae quasi pannus menstruatae muli
Abbreviated transcription (Latin):
audier. id ÷ abinitio siue abȩxordio munbi.
neq aurib subaudis corporis ꝑceperunt
subaudis bona: quȩ p̃parasti scĩs cuis.
Oculus subaudis humanꝰ non uidit ds absꝙ
te.:quȩ preparasti expctantib te Auris non
audiuit: quia non : ihi sonus Oculus ñ uidit:
qr ñ ÷ ibi corpꝰ neq colx. incor hominis non
ascendit: qr cor nr̃m lluc dirigidebet.
Quȩ sunt gͦ illa bona qu p̃parauit d̃s electis
suis: utiq semet ipsũ id ÷ cognitionẽ totus
trinicatis. sicut ipse filiusdix̃. Hȩc ÷ inqͥt¬
p̃mia & gaudia uitȩ et̾nȩ ⁊ quȩ nemo ele¬
ctoꝵ uidet manens incorpore sicut idem
filiusdix̃. dm̃ nemo uiditunquã: subau¬
dis sicuti est. Qui gͦ uidebunt eũ: beati
mundicordes. Occurristilȩtanti &e facienti
iusticiã inuiis tuis recordabuntur. Hoc
duplici mͦ potest intelligi. Occurristi lȩtan
simeoni quad ragesimo die natiuitatistuȩ.

Expanded text:
d est, ab initio sive ab exordio mundi, « neque auribus, » subaudis corporis, « perceperunt, » subaudis bona, « quae praeparasti sanctis tuis. » « Oculus, » subaudis humanus, « non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectantibus te. » Auris non audivit, quia non est ibi sonus. Oculus non vidit, quia non est ibi corpus neque color. In cor hominis non ascendit, quia cor nostrum illuc dirigi debet. Quae sunt ergo illa bona, quae praeparavit Deus electis suis? Utique semetipsum, id est, cognitionem totius Trinitatis, sicut ipse Filius dixit: « Haec est inqpraemia et gaudia vitae aeternae, quae nemo electorum videt manens in corpore, sicut idem Filius dixit: « Deum nemo vidit unquam , » subaudis sicuti est. Qui ergo videbunt eum? « Beati mundo corde . » « Occurristi laetanti et facienti justitiam, in viis tuis recordabuntur. » Hoc duplici modo potest intelligi. Occurristi laetentSimeoni quadragesimo die nativitatis tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃ia quȩ uideis dicta sunt in figurã:
ipsi possideant in ueritate. & foedus
ꝑpetuũ feriam eis. id ÷ eugłium dabo
eis : cui non succedet alia lex sicut
legi moisr De quo euangłio dicit dnĩs
Cȩlum &: t̾ra transibunt: uerba aut̃
mea ñ transibunt. E scietur in gert
suerunt semen bonũ & uerũ a xp̃o semi.¬
ab illis semen uerbi dĩ ꝑceperunt. Om̃s
qui uiderint eos apłos uidelicet apłorumq
successores & imitatores: cognoscent illos.
Q isti sunt semen cui benedixit dñs. Quomͦ
sient & quomͦ cognoscent qͦd ad nõ sunt se¬

Expanded text:
ut omnia quae Judaeis dicta sunt in figura, ut omnia quae Judaeis dicta sunt in figura, ipsi possideant in veritate. « Et foedus perpetuum feriam eis, » id est Evangelium dabo eis, cui non succedet alia lex, sicut legi Moysi. De quo Evangelio dicit Dominus: « Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . » « Et scieturrunt semen bonum et verum a Christo semiab illis semen verbi Dei perceperunt. « Omnes qui viderint eos » apostolos videlicet apostolorumque successores et imitatores, « cognoscent illos, quia isti sunt semen cui benedixit Dominus. » Quomodo scient et quomodo cognoscent, quod a Domino sun
Abbreviated transcription (Latin):
habuistis confusionẽ & ruborem: & illi
conuersi ad dñm qui ÷ pars electoꝵ lau¬
dauerunt int̾ra sua hoc ÷ in t̾ra uiuen¬
tiũ & mansuetorũ: duplicia prȩmia
possidebunt. id ÷ in corpore & inanima.
cũ receꝑint immortalitatẽ cr in corrupti¬
onẽ in corpore: & incõmutabilitatẽ in
anima. & lȩticia sempit̾na erit eis Quia
ego dñs diligens iudicium subaudis ue¬
ritatis. & odio habens rapinã in holocau¬
sto. Diuites solent offerre dõ munꝰ de rapr¬
na pauꝑum. sed sic placet ei eorũ obla¬
tio ut preciũ scorti. & sacrificiũ canis. ꝑ
sicut placet patriqui immolat filiũ iN
conspectu eius. Ꝙ ÷ sensus. Hoc inquit
prestabit dñs qui magis diligit ustorum
pauꝑiem & iudicii ueritatem. quam
diuitũ munera quȩ de rapina sunt & ini¬
quitate. & dabo opus eoꝵ sub audis qui
crediderint inueritate. ut agnũ comedant
inuerttate: & circuncisionem cordis ac¬
cipiant. & t̾ram desiderent ȩt̾nam.

Expanded text:
habuistis confusionem et ruborem, et illi habuistis confusionem et ruborem, et illi conversi ad Dominum qui est pars electorum. « Laudaverunt in terra sua, » hoc est, in terra viventium et mansuetorum « duplicia » praemia « possidebunt, » id est, in corpore et in anima, cum receperint immortalitatem et incorruptionem in corpore, et insempiterna erit eis. » « Quia ego Dominus diligens judicium, » subaudis veritatis, « et odio habens rapinam in holocausto. » Divites solent offerre Deo munus de rapina pauperum, sed sic placet ei eorum oblatio ut pretium scorti, et sacrificium canis, vel sicut placet patri qui immolat filium in conspectu ejus. Et est sensus: Hoc, inquit, praestabit Dominus qui magis diligit justorum pauperiem et judicii veritatem, quam divitum munera quae de rapina sunt et iniquitate. « Et dabo opus eorum, » subaudis qui crediderunt « in veritate, » ut agnum comedant in veritate, et circumcisionem cordis accipiant, et terram desiderent aeternam, et
Abbreviated transcription (Latin):
tores: uocabimini uos apł sacerdotes
&e magistri eoꝵ qr ministridni eritis
Fortitudinẽ gentiũ comedetis: & in gła eoꝵ¬
eo suꝑbietis Fortitudo gentiũ fuerunt
martires. qui fortiter tormenta ꝑsecuto
lȩtati sunt: uidentes eos transire ad suã
societatẽ. & inquoꝵ gła ipsi suꝑbiert̃.:
id ÷ exultauerunt uł gloriati sunt. Sup¬
bia siquidem isto in loco ꝓgła ponit᷑. sicut
& paulo suꝑus ubi dictum : ponã te in
ne urã duplici & rubore. laudabunt
partem suã. Apłi duplicit̃ uerecundaban¬
tur & erubescebant de infidelitate ui¬
delicet iudeoꝵ & idolatria gentiũ. Sed un¬
de illi erubuerunt & confusionẽ susti¬
nueruno: inde isti & udei & gentiles
conuersi ad fidẽ laudabunt partẽ suam.
dñm uidelicet: dicente scũ ꝑsalmista
Pars mea dñs est: qđ nemo ueracit᷑ pocest
dicere: nisi qui aliam partem non habet.
ꝓpt̃ hoc subaudis quia uos duplicẽ sup eos

Expanded text:
tores, vocabimini vos apostoli, sacerdotes tores, vocabimini vos apostoli, sacerdotes et magistri eorum, quia ministri Domini eritis. « Fortitudinem gentium comedetis, et in gloria eorum superbietis. » Fortitudo gentium fuerunt martyres, qui fortiter tormenta persecutlaetati sunt videntes eos transire ad suam societatem, et in quorum gloria ipsi superbierunt, id est exsultaverunt vel gloriati sunt. Superbia siquidem isto in loco pro gloria ponitur, sicut et paulo superius ubi dictum est: Ponam te in vestra duplici et rubore laudabunt partem tuam. » Apostoli dupliciter verecundabant et erubescebant, de infidelitate videlicet Judaeorum et idololatria gentium. Sed unde illi erubuerunt et confusionem sustinuerunt, inde isti et Judaei et gentiles conversi ad fidem laudabunt partem suam: Dominum videlicet, dicentes cum Psalmista: « Pars mea Dominus est: » quod nemo veraciter potest dicere, nisi qui aliam partem non habet. « Propter hoc, » subaudis, quia vos duplicem super eos