comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nouũ & uetus testamentũ. Ista rota in illa
heret : & illa in ista.Tamen uidete quid dicit᷑
in hierechiel: Et quocunq inquit ducebat sp̃s.
illuc sẽquebant᷑ & rotȩ: Hoc in aecclesiasten dicit᷑.
in consummatione mundi Et inuoluit᷑ inquit rota
suꝑ lacũ Multa sunt quae dicantur de rotis :
sed ad reliqua festinat oratio. Illuxer̃ chorusca-¬
tiones tuæ orbi terra. Apłica p̃dicatio. Commo¬
ta ẽ. & contremuit terra Nisi terra nr̃a cõmota
esset & turbata : nos xp̃iani ñ essẽmus Cõmota
ubi amara aqua. ubi chracho habitat: ubi pisci¬
enli minuti herent:. In miri ina tua. Quieras
in cęlo. descendisti in terrã. Scdm litteram
possũmus dicere. Eo tempore quo eduxit mo¬
yses : tu eras qui educebas In mari uia tua
Deinde possumus & scđm historiã aliter dicere:
maria tibi fuer̃ ina. Sed ellud semel fecit
Ceterũ. quotidie loquit᷑ ad mare : tace obmu¬

Expanded text:
sunt novum, et vetas Testamentum. Ista rota in illa sunt novum, et vetas Testamentum. Ista rota in illa haeret, et illa in ista. Tamen videte quid dicitur, et in Ezechiel: Et quocumque, inquit, ducebat spiritus, illuc sequebantur et rotae. Hoc et in Ecclesiaste dicitur: quod in consummatione mundi revolvetur rota super lacum . Multa sunt quae dicantur de rotis; sed ad reliqua festinat oratio. Illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae: Apostolica praedicatio. Commota est, et contremuit terra. Nisi terra nostra commota esset, et conturbata, nos Christiani non essemus. Commota ubi amara aqua, ubi draco habitat: ubi pisciculi minuti haerent. In mari via tua. Qui eras in coelo, descendisti in terram. Secundum litteram possumus dicere: Eo tempore quo eduxit Moyses Israel, tu eras qui educebas . In mari via tua. Deinde possumus, et secundum historiam aliter dicere: maria tibi fuerunt via. Sed illud semel fecit. Caeterum quotidie loquitur ad mare: Tace, obmu
Abbreviated transcription (Latin):
quia grandis ẽ. p̃dicatio. Uox tonitru tui in rota
In toto orbe ꝑ circuitũ: Non solũ audit᷑ in uidea.
generaliter Dicamus autẽ specialiter de interi¬
oreͥ homine. Rota modico quodã uestigio stat
m terra. Et non solũ stat: sed quasi ꝑcurrit
Non stat: sed tangit & prectrit. Demq cum
uoluitur : ad altiora transcendit. Ita & sc̃s uir
terrenis cogitare Et quando uenit ad uictum
& uestitũ & cetera huiꝰmodi : habens iuctũ &
uestitũ. his contentus ẽ. Tangens & terrã : ad
altiora festinat. Ille qui currit & ad altiora
festinat . in illo ẽ. sermo tuus. Legimus & in
ꝓpħa. Sc̃ĩ lapides uoluuntur suꝑ terrã: Uide¬
te quid dixit. Sc̃ĩ lapides uoluimt᷑ suꝑ terrã
m̃ enĩ rotȩ sunt. ꝓpterea uoluunt᷑ suꝑ terrã.
& ad altiora festinant. Uultis scire rotas plu-¬
res: Legimus. & rota in rota Legimus in
hiezechiel : muicẽ sibi herent rotȩ: Duȩ rotȩ

Expanded text:
quia grandis est praedicatio. Vox tonitrui tui in rota: quia grandis est praedicatio. Vox tonitrui tui in rota: in toto orbe per circuitum. Non solum auditur in Judaea, iximus generaliter. Dicamus autem specialiter de interiori homine. Rota modico quodam vestigio stat in terra, et non solum stat, sed quasi percurrit: non stat, sed tangit et praeterit: Denique cum volvitur, ad altiora transcendit. Ita et sanctus terrenis cogitare: et quando venerit ad victum, et vestitum, et caetera hujusmodi: habens victum et vestitum, his contentus est, et tangens terram, ad altiora festinat . Ille qui currit, et ad altiora festinat, in illo est sermo tuus . Legimus et in propheta, sancti lapides volvuntur super terram . Videte quid dixit: Sancti lapides volvuntur superm enim rotae sunt, propterea volvuntur super terram, et ad altiora festinant. Vultis scire rotas plures? Legimus et rotam in rota. Legimus et in Ezechiel: Invicem sibi haerent rotae. Duae rotae,
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat᷑ sp̃s. Et demde scriptũ ẽ: Suꝑ abys¬
sos inquit: ferebart᷑ tenebrȩ. Uidete ergo quid
dicit᷑ in principio geneseos: Hoc scdm intelligentiã
spiritalẽ : suꝑ aquas inquit ferebat᷑ sp̃s. lam eo
tempore : baptismus significabat᷑. Non enĩ poterat
baptismus : sine spũ: Suꝑ abrsiõs uero tenebrae
lsta ẽ. ergo abyss̃us. in qua dȩmones postulant ne
mitterent᷑ ab iħu. Suꝑ abrssõs ergo tenebraxe In
aquis erat munditia : in abrss̃s tenebrę. Quae
sint abrsũ. me tacente intelligetis : qm̃ dȩmones
formidant ire in abrssum. Uocẽ deder̃ nubes
rit. Uox tonitrui tui in rota. Tonitruus ꝓprie
grandis uox ẽ. Deniq eo tempore quando ds̃
locutus ẽ. hic ẽ. filius meus dilectus huic michi
complacui: facta ẽ. uox tonttrui tui rotȩ similis
Demiq ꝓpterea scribitur. Abrssus abrssũ inuocat:
i uoce cac taractarũ tuarũ: hoc ẽ. duo testa

Expanded text:
ferebatur spiritus. Et deinde scriptum est: Super abysferebatur spiritus. Et deinde scriptum est: Super abyssos, inquit, ferebantur tenebrae. Videte ergo quid dicitur in principio Geneseos: hoc est, secundum intelligentiam spiritualem. Super aquas, inquit, ferebatur spiritus. Jam eo tempore baptismum significabatur. Non enim poterat esse baptismum sine spiritu. Super abyssos vero tenebrae. Ista est abyssus ad quam daemones postulant, ne mittantur a Jesu. Super abyssos ergo tenebrae. In aquis erat munditia: in abyssis, tenebrae. Quae sint abyssi, me tacente, intelligitis: quoniam daemones formidant ire in abyssum. Vocem dederunt nuberit. Vox tonitrui tui in rota. Tonitrus proprie, grandis vox est. Denique eo tempore quando Deus locutus est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui: facta est vox tonitrui rotae similis . Denique propterea scribitur: Abyssus abyssum invocat in voce cat
Abbreviated transcription (Latin):
hoc int̃p̃tatur : quando ds̃ iusus ẽ. in syna monte
t em̃ sagitȩ tue ꝑambulant: uox tonitrui tui
i rota Et hoc interp̃tant᷑ de fulgorib &
dicunt. Quando tonitruat ds̃. similẽ uocẽ facit
rotae Udetis quomodo adhucꝰ terra heream:
& lo quor scdm litteram occidentem
Adluxer̃ choruscationes tuxe orbi terae hic
quid facis tu uidȩe
n mari uiae tux. & semitȩ tuae in aquis mul¬
tis. Et hoc aut de mari dic. aut de iordane
Et uestigia tua non cognoscentur: hoc scđ̃m
litterã quomodo intelligis : Propter simpli¬
ciores : scdđm litterã diximus Reuertamur
ergo ad intelligentiã spiritalẽ Uider̃ te aquȩ̨
deus. Loquamur de reuelatione ioħis Aquȩ
inquit multȩ.popł̃i multi sunt uider̃ te aquȩ
runt aquae & tunuer̃. Et timor non funit de odio:
sed de fide. Et turbatȩ sunt abrssi. Dicamus
aliquid scdm intelligentiã sp̃italẽ. In prinei¬
pio geneseos scriptũ ẽ. Et suꝑ aquas inquit .

Expanded text:
oc interpretantur quando visus est Deus in Sina monte. Etenim sagittae tuae perambulabant: vox tonitrui tui in rota. Et hoc interpretantur de fulgoribus, et dicunt: quando tonitruat Deus, similem vocem facit rotae. Videtis quomodo adhuc in terra haeream, et loquar secundum litteram occidentem. Illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae. Hic quid facis tu, Judaee? In mari via tua, et semitae tuae in aquis multis. Et hoc fac, aut de mari dici, aut de Jordane. Et vestigia tua non cognoscentur. Hoc secundum litteram, quomodo intelligis? Propter simpliciores secundum litteram diximus: revertamur ergo ad intelligentiam spiritualem. Viderunt te aquae, Deus. Loquamur de revelatione Joannis. Aquae, inquit, multae, populi multi sunt . Viderunt te aquae, runt te aquae et timuerunt. Timor non fuit de odio, sed de fide. Et turbatae sunt abyssi. Dicamus aliquid secundum intelligentiam spiritualem. In principio Geneseos scriptum est: Et super aquas, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ in scõ uia tua. Iuicunq ergo s̃s̃ non ẽ: ua
& ueritas:. Hoc saluator dicit. Uia ergo dei:
filus ẽ. Uia autẽ dei : nonẽ. nisi in sane to
Uolummus ut xp̃s habitet in nobis : simus scĩ
Dei eñ ia: in scõ ẽ. Quis cls̃ magnus sicut
ds̃ nr̃. Sic enĩ sunt dii multi. & dm̃i multi
hoc loquitur apłs: Ds stecit in sinagoga deoꝵ
Ego dixi du estis: & filu excelsi om̃s Et ad
moysen. Dedi te dm̃ pharaonis. Sc̃i. du dicun:¬
nus. Heri fornicator. hodie continens. heri
rapiebas aliena: nunc tua porrigis.
Notã fecisti in popłis irtutẽ tuã xp̃s dĩ uirtus
& dĩ sapientia: mysteriũ qđ a sȩculis fuerat ab¬
sconditũ. Nunc notã fecisti in popłis urtutẽ¬
tuã : redemisti in brachio populũ tuñ. Dñe
quis credit auditui nr̃o. & brachiũ dm̃ cui reue

Expanded text:
ia tua. Quicumque ergo sanctus non est, via et veritas . Hoc Salvator dicit. Via ergo Dei filius est, via autem Dei non est nisi in sancto. Volumus, ut Christus habitet in nobis, simus sancti. Dei enim via in sancto est. Quis Deus magnus sicut Deus noster? Sicut enim sunt dii multi: et domini multi. Hoc loquitur Apostolus, Deus stetit in synagoga deorum . Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Et ad Moysen: Dedi te Deum Pharaonis . Sancti dii dicunnus. Heri fornicator, hodie continens. Heri rapiebas aliena, nunc tua porrigis. Notam fecisti in populis virtutem tuam. Christus Dei virtus, et Dei sapientia, mysterium quod a saeculis fuerat absconditum, nunc notum fecit in populis. Redemisti in brachio tuo populum tuum. Domine, quis
Abbreviated transcription (Latin):
ROXIAE CUM ORIGENIS PSI¬
terium quod enchiridion ille
uocabat. strictis & necessariis
interpreaaitionib: annotatum
in cõmae legeremus: simul uterq
deprehendimus non nulla eũ uel per¬
srinxisse leuit̃. uel intacta penitis
reliquisse dequib: in alio oꝑe latis¬
sime disputo uit. quo scilicet non pu¬
tarec rem magnã breui sermone con¬
dudere lgitur prosamiliaritate
quiat internos.x. studiose & sedule
postu lasti: ut quaecumq michi digna
riemoria uidebant᷑ signis quibdam
potius quam int̃pretationib: Anno¬
cem Et quod solent hii facere qui
ibreui tabella terrarũ &urbium
sts pingunt & latissimas regiones
simoduq spetio conantur ostendere.
ita in palterii oꝑe latissimo. quasi
qua omissa sunt: quã tũm habeant aetq
intionẽ Nonquo pucẽ a me posse dici
que ll precerut. sed quedea qune
que is uel omeliis ipse disserit uel
eo digna arntror lectione in bunc
ã naustũ cõmentariolũ referam
Pimen accepit ul propallendo Qũa¬

Expanded text:
roxime cum Origenis Psalterium, quod Enchiridion ille vocabat, strictis et necessariis interpretationibus annotatum, in commune legeremus: simul uterque deprehendimus nonnulla eum, vel perstrinxisse leviter, vel intacta penitus reliquisse: de quibus in alio opere latissime disputavit, quod scilicet non putaret rem magnam brevi sermone concludere. Igitur pro familiaritate quae inter nos est, studiose et sedule postulasti, ut quaecumque mihi digna memoria videbantur, signis quibusdam potius quam interpretationibus annotarem. Et quod solent hi facere, qui in brevi tabella terrarum et urbium situs pingunt, et latissimas regiones in modico spatio conantur ostendere: ita in Psalterii opere latissimo, quasi quae omissa sunt, quam vim habeant atque rationem. Non quod putem a me posse dici quae ille praeteriit, sed quod ea quae in tomis vel homiliis ipse disseruit, vel ego digna arbitror lectione, in hunc angustum commentariolum referam.men accepit, vel pro psallendo. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam dicunt hunc psalmũ quasi
& ideo titulũ
nullus sit. Aliter. Apud hebrȩos &
primus & secundus unus.ẽ. psalmus.
quod in apłorũ quoq: actibus cõproba¬
tur. Deniq quia ab exatudine coepe¬
rat: in beatitudine desunt. dicens
Beati om̃s qui confidunt in eo. Aliter
Beatus qui non cogitauit. non fecit. non
dociat mala. Aliter. Beatus qui non .ẽ.
uda eus gentilis. hereticus. Aliter
Tertuliamus inlibro de spec ta culis

Expanded text:
Quidam dicunt hunc psalmum, quasi t ideo titulum nullus sit. Aliter: Apud Hebraeos, et primus et secundus unus est psalmus, quod in apostolorum quoque Actibus comprobatur. Denique quia a beatitudine coeperat, in beatitudine desinit, dicens: Beati omnes qui confidunt in eum. Aliter: Beatus qui non cogitavit, non fecit, non docuit mala. Aliter: Beatus qui non est Judaeus, gentilis, haereticus. Aliter: Tertullianus, in libro de Spectaculis
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ mortis ꝑ terrã in qua non ambulauit
uir : neq habitauit homo. & homine. lo de.
filiũ hominis in terp̾tati sunt: & ꝓ imagi¬
ne mortis de theodotione additũ ẽ. umbra
paulatim ascendimus & pͥmũ deserta transimꝰ.
& terrã in habitabilẽ quã sc̃s inhabitare non
deb&. & inuiã ut difficultatẽ demonstret
itineris ꝓ terrã sitis. ubi semꝑ maiora cupimꝰ.
nec p̃sentib contenti sumus: & imagine̾ siue
umbrã mortis. Semꝑ enim in ꝑieulo consistimꝰ.
& ubiq diabolus tendit laqueos suos ꝑ terrã.

Expanded text:
ambulauit uir neque habitauit homo? Pro \'homine\' LXX filium hominis\' interpretati sunt et pro \'imagine mortis\' de Theodotione additum est \'umbra paulatim ascendimus et primum deserta transimus et terram inhabitabilem, quam sanctus inhabitare non debet, et inuiam, ut difficultatem monstret itineris; per terram sitis, ubi semper maiora cupimus nec praesentibus contenti sumus, et imaginem siue umbram mortis — semper enim in periculo consistimus et ubique diabolus tendit laqueos suos —, per
Abbreviated transcription (Latin):
oniem popłm cũ & ipse iacob postea appellatꝰ
sit isrł. Offensã autẽ ducit apatrib non qͣ
percata patrũ filiis imputentur: s qͦ & filũ
habentes patrũ similitudinẽ & suo & parentũ
scelere puniantur. Sepe legimus: qdđ̃ ꝓpt̾ scõs
patres filiorũ misereatur ds̃. Dereliquerunt
autẽ patres popli peccatores dm̃ & non breuiter
s tongo tẽprẽ : & ꝓ dõ sequiti sunt uanita¬
tẽ. Idola uidelic& quę nichil ꝓsunt cuttori¬
bus suis. & ipsi similes facti sunt. scđm illud
quod scriptũ ẽ. similes illis fiant qͥ faciunt

Expanded text:
omnem populum, cum et ipse Iacob postea appellatus sit Israhel. offensam autem ducit a patribus. non quo peccata patrum filiis inputentur, sed quo et filii habentes patrum similitudinem et suo et parentum scelere puniantur. saepe legimus, quod propter sanctos patres filiorum misereatur deus. dereliquerunt autem patres populi peccatoris deum — et non breuiter, sed longo tempore — et pro deo secuti sunt uanitatem, idola uidelicet, quae nihil prosunt cultoribus suis, et ipsis similes facti sunt secundum illud, quod scriptum est: simi
Abbreviated transcription (Latin):
tusq ẽ. mͥ pꝰ quã me transtulit in ierłm. & fecit
uł urbẽ uł tẽplũ uidẽ : & imꝑauit ut leuarem
ocłos ad uiã aqͥlonis. Ibi enĩ statua baal posita
erat quã uocat idołũ zeli. in ipso porte introi¬
tu. Qͥ autẽ idolũ zeli sine possidentis ad głam
dĩ uł ad spm̃ referunt. impie faciunt: ꝑsonam
idoli dĩ maiestate mutantes. Et dix̃ ad me. Fili
hominis. putasne uides tu quid isti faciant abho¬
minationes magnas quas domus isrł facit hic. ut
ꝓcul recedã a scũario meo : Qadhuc conuersus:
uidebis abhominationes maiores. Ne me inqͥt pu¬
tes iniuste tẽplũ deserere. & subuertendã desere¬
re ciuitatẽ: aspice quȩ intẽplo faciant. Cũq illa
conspexeris. non putes finẽ eẽ. scelerũ : adhuc ma¬
finees idoloꝵ scelera oꝑam᷑ in tabernacłõ dĩ et
uerint. & sacrifitioꝵ eiꝰ p̾mitiua decerpimꝰ dan-¬
tes in tisũ clientiũ atq famuloꝵ: & om̃a lucri
causa facimus. Sin autẽ hec tã magna st̃ que

Expanded text:
 me transtulit in Jerusalem, et fecit vel urbem, vel templum videre, et imperavit ut levarem oculos ad viam Aquilonis. Ibi enim statua Baal posita erat, quam vocat idolum Zeli, in ipso portae introitu. Qui autem idolum Zeli, sive possidentis, ad gloriam Dei, vel ad spiritum referunt, impie faciunt, personam idoli, Dei majestate mutantes. Et dixit ad me: Fili hominis, putasne vides tu quid isti faciant: abominationes magnas quas domus Israel facit hic: ut procul recedam a sanctuario meo? Et adhuc conversus, videbis abominationes majores. Ne me, inquit, putes injuste templum deserere, et subvertendam relinquere civitatem, aspice quae in templo faciant. Cumque illa conspexeris, non putes finem esse scelerum, 85 adhuc maPhinees idolorum scelera operamur in tabernaculo Dei; et verint; et sacrificiorum ejus primitiva decerpimus, dantes in usum clientum atque famulorum, et omnia lucri causa facimus. Sin autem haec tam magna sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
hereditate tenturos: Quib loquitur ads̃.: qđ qͥ¬
eumq in runosis bereticoꝵ habitauerit coneili¬
abulis. gladio cad& eccliastico. de quo seriptũ
ẽ. Gladii ancipites in manibꝰ eoꝵ. & in euan¬
glio. Nlon ueni pacẽ mittere s gladiũ. Et ser

Expanded text:
haereditate tenturos? Quibus loquitur Deus, quod quhaereditate tenturos? Quibus loquitur Deus, quod quicumque in ruinosis haereticorum habitaverit conciliabulis, gladio cadat Ecclesiastico, de quo scriptum est: Gladii ancipites in manibus eorum . Et in Evangelio: Non veni pacem mittere, sed gladium
Abbreviated transcription (Latin):
fidei merito: urã autẽ infidelitas inmo blasphe¬
mia terrã isrł id ẽ. ȩccłiȩ possidere nͥ poterit.
Primũ enĩ comeditis in sanguine. effundentes eoꝵ
sanguinẽ quos scandalizatis : de in ocłos urõs
leuatis ad immundicias uł ab hominationes urãs
quas de ur̃o animo confitixistis : cũ deberetis¬
potius imitari eccliasticũ uirũ & dicerei Adte
leuam ocłos meos: qui habitas in celis. Tercio
sanguinẽ funditis : ñ uiufĩcantes eos quos se¬
duxistis. s int̾ficientes. Nec uobis sufficit tria
ista fecisse: s statis in gladiis urĩs. hoc ẽ. ꝑsẽ¬
ueratis in pͣuitate sententie & parati estis ad p̃¬
dã : & fẽcistis abhominationes. ea agentes incu¬
bilib quȩ turpe ẽ. loqui. Et uxorẽ. ꝑximi ur̃i
pollustis. eccłiasticã uidelic& conuersationẽ. co¬
tidie de complexu xpĩ deceptos rapere festinan¬
tes. Q cũ hȩc feceritis : putatis uos terrã isrł

Expanded text:
fidei merito, vestra autem infidelitas, imo blasphefidei merito, vestra autem infidelitas, imo blasphemia, terram Israel id est ecclesiae possidere non poterit. Primum enim comeditis in sanguine, effundentes eorum sanguinem quos scandalizatis, deinde oculos vestros levatis ad immunditias vel abominationes vestras, quas de vestro animo confinxistis: cum debueritis imitari ecclesiasticum virum, et dicere: « Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo . Tertio sanguinem funditis, non vivificantes eos quos seduxistis, sed interficientes. Nec vobis sufficit tria ista fecisse, sed statis in gladiis vestris, hoc est, perseveratis in pravitate sententiae, et parati estis ad caedes, et fecistis abominationes, ea agentes in cubilibus quae turpe est loqui, et uxorem proximi vestri polluistis, ecclesiasticam videlicet conversationem, quotidie de complexu Christi deceptos rapere festinantes. Et cum haec feceritis, putatis vos terram Israel
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dat gram. Mlontes quoq & om̃a deserentur.
& in tantã uement solituamẽ. ut nullus ꝑ eos
transeat. & tunc nequaꝗͣ confidant in multitudi¬
ne sũa. pauei qui remanserint: s cognoscant so¬
litudinis magnitudine qđ ego sim dñs: qui dedi
terrã in desertũ ꝓpter om̃s ab hominationes quas
oꝑati sunt. Hȩc dicta sint aduersus eos: qͥ capta
modũ habitabant in rumosis & in desertis urbibꝰ
uillulisq. Nunc ueniamus ad tropologiã: & ui¬
xta consuetudinẽ nram latã disputationẽ strm¬
gamus potius quã disseramus. Onuĩs hereticꝰ ui
parietinis habitat & desertis. & possidere sẽ
putat terrã isrł. dicitq sibi. Abrahã fide sua
tinus homo intantã uenit beatitudinẽ ut sem̃
eius multiplicaretur sic̃ arena marif. & sic̾ astra
cȩli : quanto magis nos plures terrã iffł hoc ẽ.
cernentiũ dm̃. & iudeã confessionis dñicȩ pos-¬
si debimus: Qtub respondit dñs. Iue possedit t̾rã

Expanded text:
 dat gratiam . » Montes quoque et omnia deserentur, et in tantam venient solitudinem, ut nullus per eos transeat. Et tunc nequaquam confidant, in multitudine sua pauci, qui remanserint: sed cognoscant solitudinis magnitudine, quod ego sim Dominus, qui dedi terram in desertum propter omnes abominationes quas operati sunt. Haec dicta sint adversus eos, qui capta habitabant in ruinosis, et in desertis urbibus villulisque. Nunc veniamus ad tropologiam, et juxta consuetudinem nostram, latam disputationem stringamus potius quam disseramus. Omnis haereticus in parietinis habitat, et desertis, et poputat terram Israel, dicitque: Si Abraham fide sua unus homo in tantam venit beatitudinem, ut semen ejus multiplicaretur sicut arena maris, et sicut astra coeli, quanto magis nos plures terram Israel, hoc est, cernentium Deum, et Judaeam confessionis Dominicae possidebimus? Quibus respondit Dominus: Ille possedit terram
Abbreviated transcription (Latin):
desiderans deprecatur : ne tradas bestiis ammã
confitentẽ tibi. Qui autẽ in p̃sidiis & ni mura¬
tis ẽ. de quib scriptũ ẽ. ciuitates firmas ascen¬
dit iustus. & destruxit munitiones earũ inqͥb
confidebant impii : & uersatur in speluncis de
tur omis terra hereticoꝵ insolitudinẽ : ita ut fran¬
gatur eoꝵ suꝑbia : & redigantur montes insolitu¬
dinẽ. qui sibi altitudinẽ scientię ꝓmittebant.
Qui montes uocantur isrł qr sub xpĩ nomine dece¬
ptos quosq supplantant : nullus ꝓ eos transibit
nec dicere poterit qđ moyses. transiens iudebo
iusionẽ hanc magnã. Habitatores enini sũnt ꝑ¬
uersoꝵ montiũ. non ꝑegrin & accole: ut cũ

Expanded text:
estiis animam confitentem tibi . Qui autem in praesidiis et in muratis est, de quibus scriptum est: Civitates firmas ascendit justus, et destruxit munitiones earum, in quibus confidebant impii ; 404 et versatur in speluncis, detur omnis terra haereticorum in solitudinem, ita ut frangatur eorum superbia, et redigantur montes in solitudinem, qui sibi altitudinem scientiae promittebant. Qui montes vocantur Israel, quia sub Christi nomine deceptos quosque supplantant: nullusque per eos transibit, nec dicere poterit quod Moyses: Transiens videbo visionem hanc magnam ; habitatores enim sunt perversorum montium, non peregrini, et accolae: ut
Abbreviated transcription (Latin):
P pͥe hoc ꝓpħa dicente de ꝑfidia iudeoꝵ. Statiq
infert. & constitui suꝑ uos speculatores. Haut du¬
brũ quin apłorũ indicetur chorus uxeta e  echielis.

Expanded text:
proprie hoc propheta dicente de perfidia Judaeorum. Statimque infert: « Et constitui super vos speculatores. » Haud dubium quin apostolorum indicetur chorus, juxta Ezechiel
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad transinigrationẽ ierłin in mense quinto.
Ceteri ꝓpħe ut isaias osee iohel fuerunt.
ante captiuitatẽ decẽ tribuum isrł: siue

Expanded text:
ue ad transmigrationem Hierusalem in mense quinto. Ceteri prophetae, ut Isaias, Osee, Iohel, fuerunt ante captiuitatem decem tribuum Israhel siue
Abbreviated transcription (Latin):
quaquã popłs dm̃: s gentiũ multitudo. que
di comminationẽ ferre non p̾ualent. Sic gͦ dice¬
& qͥ artificiose compositi sunt: ista dicenda st̃.
lli enim nec celos fecere nec terrã. quę cooꝑato
los. Ad uocẽ suã dat multitudinẽ aquarũ in
celo: & eleuat siue educit nebulas ab extremis
terre. Fulgura in pluuiã fec̃: & educ̃ uentũ si¬
ue uentos de thesauris suis. Stultus factus
omĩs homo ascientia. Confusus ẽ. omis artifex
in seulptili: qm̃ falsũ ẽ. qđ conflauit. & ñ ẽ. sp̃s
in eis. Uana sunt & oꝑa risti digna: in tẽprẽ ui¬
sitationis sue ꝑibunt. Non ẽ. similis pars iacob.
Qui enĩ formauit omĩa ipse ẽ. & ifrł uirga he¬
reditatis eiꝰ. dñs exercituũ nom̃ ẽ. illi. Qui fac̾
terrã in fortitudine sua: ds̃ pater ẽ. facit autẽ
in fortitudine sua : in dño saluatore. A p̾e enim
dĩ uirtus & dĩ sapientia. qui ipse ẽ. & pruden¬
tia: in quo extendit celũ. Ipse eni dixit & fa¬

Expanded text:
quaquam populus Domini, sed gentium multitudo, quae Dei comminationem ferre non praevalent. « Sic ergo diceet qui artificiose compositi sunt, ista dicenda sunt: illi enim nec coelos fecere nec terram; qui sunt coopum in caelo et eleuat — siue educit - nebulas ab extremis terrae, fulgura in pluuiam fecit et educit uentum — siue uentos — de thesauris sius. stultus factus est omnis homo a srientia, confusus est omnis artifex in sculptili, quoniam falsum est, quod conflauit. et non est spiritus in eis. uana sunt et opera risu digna; in tempore uisitationis suae peribunt. non est similis his pars Iacob; qui enim formauit omnia, ipse est et Israhel uirga hereditatis eius; dominus exercis pater est. facit autem in fortitudine sua, domino saluatore; Christus enim dei uirtus et dei sapientia. qui ipse est et prudentia, in quo extendit caelum. ipse enim dixit et fa
Abbreviated transcription (Latin):
gabis ds hereditati tuę & infirmata ẽ. tu uͦ
ꝑfecisti eã. Eleuat siue edueit nebula abextre¬
mis terre. Il ebule siue nubes qͥb mandaũ dñs
ne pluerent suꝑ isrł ibrẽ. educuntur ab extre¬
mitatibꝰ terre: quorũ una nebula loquebat᷑. Pu¬
to enim nos ds̃ apłos ostendit nouissimos. tanquã
morti destinatos quia spectacłm facti sumꝰ mun
do & angłis & hominib. fulgura in pluuiã feo.
Cũ enĩ ymber de cęlo uenerit doctrinarũ & aren¬
tia hominũ corda saciarit: tune choruscationes
inuenies. & clara fulgura sapientie. Ꝙ educio
uentos de thesauris suis in qͥb sunt om̃s thes¬
auri sapientie & scientie absconditi. Stultus
factus ẽ.omĩs homo a sapientia. Lica&e ille pau¬
lus. lic& petrus. lic& moyses. lic& abrahã sint:
ad comparationẽ dĩ cuncta eoꝵ sapientia inni¬
chilũ deputabitur. Unde & fatuũ dĩ: sapientius
ẽ. hominib. Confusus ẽ. omĩs artifex in sculpti¬

Expanded text:
ditati tuae et infirmata est; tu uero perfecisti eam. et - eleuat — siue educit - nebulas ab extremis terrae. nebulae siue nubes, quibus mandauit dominus, ne pluerent super Israhel imbrem, educuntur ab extremitatibus terrae. quorum una nebula loquebatur: puto enim, nos deus apostolos ostendit nouissimos tamquam morti destinatos, quia spectaculum facti sumus huic mundo et angelis et hominibus. fulgura in pluuiam fecit. cum enim imber de caelo uenerit doctrinarum et arentia hominum corda satiarit, tunc coruscationes inuenies et clara fulgura sapientiae. et educit uentos de thesauris suis, in quibus sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. stultus factus est omnis homo a scientia. licet ille Paulus, licet Petrus, licet Moses et Abraham sint, ad conparationem dei cuncta eorum sapientia in nihilum deputabitur; unde et fatuum dei sapientius est hominibus. confusus est omnis artifex in sculpti
Abbreviated transcription (Latin):
uis heretiei iuxta sapientiã quę destruitur sibi
sapientes eẽ. uid eantur : tam̃ in omĩb regnis qͥbꝰ
lacerant ȩceliã nullus ẽ. similis tiu. Dicente
sermone diuino. Edã sapientiã sapientiũ : & in¬
tes & fatui sunt. Doctrina eorũ ꝓ qualitate in¬
gens uł uilis ẽ. & lignis comparatur : uł simił
argento ꝓpter eloquiiꝰ uenustatẽ. Affertur de thar-
om̃e pelagus tharsis appellatur. & cęli hab&
similitudinẽ. & tam̃ inuoluta ẽ. uerborũ artifi¬
cio. Si enim non inuoluitur : deciꝑe non poterit.
& aurũ de ophar. Septẽ nominib apud hebreos
appellatur aurũ: quorũ unum ophar dr̃. qđ dice¬
re possumus obrieũ ut splendeat in suꝑficie ido-¬
lorũ. qđ intrinsecꝰ lignũ ẽ. uilisq materie. Ia¬
cincto oꝑiunt᷑ & purpura: utt suꝑficie sui ođos
decipiant: dũ cȩlorũ sibi colorẽ & regna cęlestia
pollicentur. & tam̃ oꝑa sapientia sunt unuersa
hec : qͥ in scło sapientes putantur. ceterũ apđ

Expanded text:
uis heretici iuxta sapientiam mundi, quae destruitur, sibi sapientes esse uideantur, tamen in omnibus regnis, quibus lacerant ecclesiam, nullus est similis tui dicente sermone diuino: perdam sapientiam sapientium et tes genii vel vilis est, et ligno comparatur, vel similis argento, propter eloquii venustatem « Affertur de Tharsi, vel certe omne pelagus Tharsis appellatur, et coeli habet similitudinem, et tamen involuta est verborum artificio. Si enim voluerit decipere non poterit. « Et aurum de Ophir: » septem nominibus apud Hebraeos appellatur aurum, quorum unum dicitur, quod nos dicere possumus obrizum, ut splendeat in superficie idolorum, quod intrinsecus lignum est vilisque materiae, hyacintho operiuntur et purpura ut superficie sui oculos decipiant, dum coelorum sibi colorem et regna coelestia pollicentur, et tamen opera sapientium sunt universa haec, qui saeculo sapientes putantur caeterum apud
Abbreviated transcription (Latin):
do reuersus ẽ. popll. & cępta edificare eiuitas in ex-¬
celso suo. tepliq obseruari religio: & cetera que ip¬
suis erre uolumine continentur. Pienus autẽ atq
ꝑfectius in dño saluatore apłisq completũ e: qͣnão
edificata ẽ.ciuitas in excelso suo. De qua scriptũ ẽ.¬

Expanded text:
do reuersus est populus et coepta aedificari ciuitas in excelso suo templique obseruari religio et cetera, quae ipsius Ezrae uolumine continentur; plenius autem atque perfectius in domino saluatore apostolisque conpletum est, quando aedificata est ciuitas in excelso suo — de qua scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
ticinii. s multa post tẽpora hec explenda quando
issł & iuda reuersuri sunt interrã suã. & im¬
plendũ illud quod ezechiel ꝓpħauit. duas uir¬
gas sibi parit̾ copulandas. & imꝑaturũ dauid
regẽ de quo scribitur. & seruus meus dauia rex
suꝑ eos. & pastor uniis erit omĩum eoꝵ. Siqui a¬

Expanded text:
ticinii, sed multa post tempora haec explenda, quando Israhel et Iuda reuersuri sunt in terram suam, et inplendum illud, quod Hiezecihel prophetauit, duas uirgas sibi pariter copulandas et imperaturum Dauid regem, de quo scribit: et seruus meus Dauid rex super eos et pastor unus erit omnium eorum. si qui
Abbreviated transcription (Latin):
cui supra dixerat. Castigabo te in iudicio ut non
tͥ uidearis innoxius siue innoxia. Et ꝑ metaphorã
quaquã abalio insi abipso qui ꝑcusserat possit cu¬
rante sanari. Non ẽ. ait qͥ uidic& iudiciũ tuũ in
nec altissimo uulneri eutẽ eicatricis obduce¬
re. quocũq te conuerteris. Utilitas non ẽ.tͥ: qͥa
offendisti eũ. qͥ uerus & solus ẽ. medicꝰ. Oñs ama¬
tores tui obliti funt tui : uel sacerdotes uł pͥncipes
aut certe angłorũ psida: quib pͥus quã offende¬
credentiũ. Paga enĩ mimici ꝑcussi te : castigatione
crudeli. Alit̾ amicꝰ. alit̾ immicꝰ ꝑcntit: alit̾ pater.
alit̾ hostis. Iuecedit ut corrigat: iste ꝑcirait ut
occidat. Undea ꝓpła lacrimabilit̾ dic̃. Dnẽ ne in
ira tua arguas me aneq in furore tuo corripias ine.
Hoc autẽ factũ ẽns qͥd ppt̾ mutãtũdine̾ iniqͥtatis

Expanded text:
cui supra dixerat: castigabo te in iudicio, ut non cui supra dixerat: castigabo te in iudicio, ut non tibi uidearis innoxius siue innoxia; et per μεταφορὰνquaquam alio nisi ipso. qui percusserat, possit curante sanari — non est, ait, qui iudicet iudicium tuum — nec altissimo uulneri cutem cicatricis obdacere. quocumque te conuerteris, utilitas non est tibi, quia offendisti eum, qui uerus et solus est medicus. omnes amatores tui obliti sunt tui, uel sacerdotes uel principes aut certe angelorum praesidia, quibus, priusquam offendecredentium; plaga enim inimici percussi te castigatione crudeli.\' aliter amicus, aliter inimicus percutit; aliter pater, aliter hostis. ille caedit, ut corrigat, iste percutit, ut occidat; unde et propheta lacrimabiliter dicit: domine, ne in furore tuo arguas me neque in ira tua corripias me! hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
ciã illud significat. qđ omĩs mundꝰ indigeat mise¬
ricordia dĩ. & millus quãuis ses sit securus ꝑgat
ad iudicẽ. contra nouã ex ueteri herefim que pu¬
tant in isto scło & m ista carne mortali. ante quã
corruptiuũ hoc induat in corruptionẽ: & mor¬
tale induat immortalitatẽ. ꝑfectionẽq eẽ. in
quoꝗͣ. & om̃s simul iustũ posse implere urtutes.
Quia hec dic̃ dñs. Insanabilis fractura tua: pessima
plaga tua. Non ẽ. qͥuidic& iudiciũ tuñ. Aa alli¬
gandã curationẽ: utilitas non ẽ. tibi. Om̃s amatores
tui obliti sunt tui : te non querent. Paga enĩ im¬
miei ꝑcussi te: castigatione crudeli siue forti. &¬
pter multitudinẽ iniqͥtatis tuę : dura facta sunt¬
contritione tua : insanabilis ẽ. dolor tuus. ptͣ mul¬
titudinẽ iniqͥtatis tue & ꝓpt̾ dura peccata tua: fe¬
ci hec tibi. Quasi ad speciosã muliere̾ loquitur:

Expanded text:
ciam, illud significat, quod omnis mundus indigeat miseciam, illud significat, quod omnis mundus indigeat misericordia dei et nullus, quamuis sanctus sit, securus pergat ad iudicem; contra nouam ei ueteri heresim, quae putat in isto saeculo et in ista carne mortali, antequam corruptiuum hoc induat incorruptionem et mortale induat inmortalitatem, perfectionem esse in quoquam et omnes simul iustum posse implere uirtutes. Quia haec dicit dominus: insanabilis fractura tua, pessima plaga tua. non est, qui iudicet iudicium tuum ad alligandum; curationum utilitas non est tibi. omnes amatores tui obliti sunt tui, te non quaerent; plaga enim inimici percussi te, castigatione crudeli — siue forti—. ppter multitudinem iniquitatis tuae dura facta suntcontritione tua insanabilis est dolor tuus propter multitudinem iniquitatis tuae et dura peccata tua feci h
Abbreviated transcription (Latin):
editionis sub asteriscis de theodotione addita ẽ.
uũ suũ iacob & ifrl: sicͣ abrahã isaao. iacob uo¬
ut & due & decẽ trib id ẽ. dnodecĩ. sciant se de
terra longinqua eẽ. saluandos. & soluendã captiui¬
tatẽ. reddendãq pace̾ & oñi eos replendo abitndan¬
tia. uxeta illud qđ in psalmo dr̃. fiat pax in uirtute
tua & abundantia in turrib tuis. Hoc autẽ erit.
quia p̃sentia diuĩ ꝑfruentur: quando & gentes ad¬
uersarie quȩ eos ceꝑant disꝑibunt. & isti libera¬
buntur ȩgentib. Docetq eos nequaꝗͣ pene. s eru¬
ditiom traditos. ut uidicarent᷑ quasi ꝓprii. non
damnarentur qͣsi alien. Qui enĩ ñ eredit iã ui¬
dicatus ẽ. Hoc ẽ: p̃iudicatus in interitũ. Qđ autẽ
intulit ut non tibi uidearis innoxius. siue uixta
simmachũ & mundans ñ mundabo te. uł iuxta.
aqͥlã. cũ te erudiero ꝑ uidiciũ neqͣꝗͣ innocentẽ fa¬

Expanded text:
editionis sub asteriscis de Theodotione addita est. editionis sub asteriscis de Theodotione addita est. uum suum\' Iacob et Israhel, sicut Abraham, Isaac et Iacob uo—, ut et duae et decem tribus, id est duodecim, sciant se de terra longinqua esse saluandas et soluendam captiuitatem reddendamque pacem et omni eos replendos abundantia iuxta illud, quod in psalmo dicitur: fiat pax in uirtute tua et abundantia in turribus tuis! hoc autem erit, quia praesentia domini perfruentur, quando et gentes aduersariae, quae eos ceperant, disperibunt et isti liberabuntur e gentibus. docetque eos nequaquam poenae, sed eruditioni traditos, ut indicarentur quasi proprii, non perderentur quasi alieni; qui enim non credit, iam iudicatus est, hoc est praeiudicatus in interitum. quod autem intulit: ut non tibi uidearis innoxius siue iuxta Symmachum: et mundans non mundabo te uel iuxta Aquilam: cum te erudiero per iudicium, nequaquam innocentem fa
Abbreviated transcription (Latin):
berati seruiamꝰ illi. in sc̃itate & iusticia corã ipso
onũb dieb nr̃is. Quomͦ enim pͥmus adam. & sedr̃
adã scribuntur iuxta corꝑis ueritatẽ: sic & dauid
dñs atq saluator quia uyeta carnẽ ex dauid to¬
tũ in eo seã maria conferente quicquid fuit ex
stirpe dauid & habente originẽ atq conceptum
tuo. & uincula illius disrumpã: Nlon dubiũ quin
sub typo nabuchodonosor de diabolo sentiendum
isrl: quia ecce ego saluũ te faciã de terra longin¬
quai & semen tuũ de terra captiuitatis eoꝵ. Q
reuertetur iacob & qͥese& ⁊ cunctis afflu&. ⁊ ñ
erit quẽ formid& qm̃ tecũ ego sũ ait dñs: ut
saluũ te faciã. Faciã enim consuminationẽ in¬
cunctis gentib: in quib disꝑsi te. Le autẽ non
faciã in consummationẽ. s castigabo siue eru¬
diã in udicio: ut non tͥ uidearis innoxius. siue
& inundans non mundabo te. Hec ꝑ nepileor in
in lacͣe. non habetur : & in plerisq codicib uulgate

Expanded text:
 illi in sanctitate et iustitia coram ipso omnibus diebus nostris. quomodo enim primus Adam et secundus Adam scribuntur iuxta corporis ueritatem, sic et Dauid dominus atque saluator, quia iuxta carnem ex Dauid totum in eo sancta Maria conferente, quicquid fuit ei stirpe Dauid, et habente originem atque conceptum tuo et uincula illius disrumpam, non dubium, quin sub typo Nabuchodonosor de diabolo sentiendum minus, neque paueas, Israhel, quia ecce ego saluum te faciam de terra longinqua et semen tuum de terra captiuitatis eorum et reuertetur Iacob et quiescet et cunctis afluet et non erit, quem formidet, quoniam tecum sum, ait dominus, ut saluem te. faciacunctis gentibus, in quibus dispersi te. Te autem non faciam in consummationem: sed castigabo sive erudiam te in judicio, ut non tibi videaris innoxius sive et mundans non mundabo te . Haec περικοπὴ in Septuaginta non habetur, et in plerisque codicibus Vulgatae
Abbreviated transcription (Latin):
babel hec facta cognoscimus: quando assirios hoc
ẽ. nimuen uastauere habilonii atq chaldei. Et rur¬
sum babilonios & chaldeos. medi. ꝑsiq cȩꝑunt. & babi¬
lon destructa ẽ: tunc syon cȩpit habere dnm̃ reqͥ¬
rentẽ. & obducta ẽ. cicatrix uulnerib illius. & sa¬
nata ẽ.a plagis suis. quod plenius atq ꝑfectus
completur in xp̃o. Hȩc dicit añs. Ecce ego conuertã
conuersionẽ tabernaculoꝵ iacob & tectis siue ca¬
ptiuitati eoꝵ mi serebor. Et edificabitur eiuitas in
excelso suo.: & tẽplum tuxta oradmẽ suũ fundabit᷑.
cabo eos & non inuenientur. Quodq seqr̃ & glifica¬
bo eos & non attenuabo eos: in laxe. ñ habetur. Et
erunt inquit filii eius sicut a pͥncipio: & cȩtus
euis corã me ꝑmanebit. &uisitabo aduersũ om̃s qͥ
tribulant eũ: & erit dux eius ex eo. & pͥnceps de
medio eiꝰ ꝓdiçtur. & applicabo eũ. & accedat ad me.

Expanded text:
babel haec facta cognoscimus. quando Assyrios, hoc babel haec facta cognoscimus. quando Assyrios, hoc est Nineuen, uastauere Babylonii atque Chaldaei et rursum Babylonios et Chaldaeos Medi Persaeque ceperunt et Babylon destructa est, tunc Sion coepit habere dominum requirentem et obducta est cicatrix uulneri illius et sanata est a plagis suis, quod plenius atque perfectius conpletur in Christo. Haec dicit dominus: ecce ego conuertam conuersionem tabernaculorum Iacob et tectis — siue captiuitati — eorum miserebor et aedificabitur ciuitas in excelso suo et templum iuxta ordinem suum fundabitur. cabo eos et non minuentur; quodque sequitur: et glorificabo eos et non attenuabo eos, in LXX non habetur. e t erunt, inquit, filii eius sicuti a principio et coetus eius coram me permanebit et uisitabo aduersum omnes, qui tribulant eum. et erit dux eius ex eo et princeps de medio eius producetur et applicabo eum et accedet ad me;
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ inqͥtatis tuȩ. in lxxͫ. ñ habet᷑. Uidelicae
qr scdõ dicitur ꝓpt̾ multitudinẽ imqͥtatis tuę & du¬
ra peccata tua. & qͥ seribebant apͥncipio: additũ
putauerunt. Et ẽ. sensus. Ut inimici te plaga ꝑcu¬
terẽ : ut cederẽ castigatione crudeli. fecit multitu¬
do iniqͥtatis tue & dura peccata tua: que sanari ñ
poterant nisi mordacissimo puluere. & ardente cau¬
terio. & ferro acutissimo. qͦ putridas carnes & in¬
sanabiles amputarẽ. Et tam̃ ꝓpt̾ multitudinem
iniqͥtatis tuę & dura peccata tua feci hoc tͥ: non
mea uoluntate s medicine ratione cogente.  pt̾ea
om̃s qͥ comedunt te deuorabuntur : & uniuersi ho¬
stes tu in captiuitatẽ ducentur. & qͥ te uastant ua¬
stabuntur: cunctosq p̃datores tuos dabo in predã.
Obducã enĩ cieatricẽ tibi: & auulnerib tuis sanabo
te dic̃ dñs. Quia eiectã siue disꝑsã uocauerunt te
sion: hec ẽ. que non habebat reqͥrentẽ. &sub roro¬

Expanded text:
n habetur, uidelicet quia secundo dicitur: propter multitudinem iniquitatis tuae et dura peccata tua et, qui scribebant, a principio additum putauerunt. et est sensus: ut inimici te plaga percuterem, ut caederem castigatione crudeli, fecit multitudo iniquitatis tuae et dura peccata tua, quae sanari non poterant nisi mordacissimo puluere et ardente cauterio et ferro acutissimo, quo putridas carnes et insanabiles amputarem. et tamen propter multitudinem iniquitatis tuae et dura peccata tua feci hoc tibi non mea uoluntate, sed medicinae ratione cogente\'. Propterea omnes, qui comedent te, deuourabuntur et uniuersi hostes tui in captiuitatem ducentur et, qui te uastant, uastabuntur cunctosque praedatores tuos dabo in praedam. obducam enim cicatricem tibi et a uulneribus tuis sanabo te, dicit dominus. quia eiectam — siue dispersam — uocauerunt te, Sion, haec est, quae non habebat requirentem. Et sub Zoro
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dies uenient dic̃ dñs. & conuertã conuersionẽ
popłi mei isrł & iuda ait dñs. Ꝙ conuertã eos
siue sedere faciã in terra quã dedi patrib eorũ.
& possidebunt eã. oẜmittentib in babilone pseu¬
do ꝓpħis eito popłm qͥ cũ iechonia captus fue¬
rat reuersurũ. & annanie filio azur in ierłm
eadẽ p̃dicante ieremias ꝓpħa & illuc qͥdẽ futurũ
asseruit ñ iitra biennũ ut illi m̃tiebantur. s fi

Expanded text:
dies uenient, dicit dominus, et conuertam conuersionem populi mei Israhel et Iuda, ait dominus, et conuertam eos — sine sedere faciam — in terram, quam dedi patribus eorum, et possidebunt eam. Promittentibus in Babylone pseudoprophetis cito populum, qui cum Iechonia captus fuerat, reuersurum et Anania, filio Azur, in Hierusalem eadem praedicante Hieremias propheta et illud quidem futurum asseruit non intra biennium, ut illi mentie
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpusq tribulationis ẽ. iacob. & ex ipso saluabitur.
Predic̃ tempꝰ miseriȩ: ut inferat tẽpꝰ gaudii. Cũ
dolori parturientis femine cõparetur : tam̃ tẽpus
tribulationis iacob. hoc ẽi popłi dĩ mutabit᷑ in ꝓs¬
perũ. & ex ipso quoq saluabitur. Subauditur tẽprẽ
de quo sermo ꝓcesserat. Iacob autẽ duodecim trib
intellige: quȩ nequaquã stib rorobabel non nulli fal¬
so putauerłnt. s de euangłica uocatione saluate fc̃.
Et erit in die illa ait dñs exercituũ conterã tugum
eius de collo tuo. & uincula illits difrumpã. & ñ

Expanded text:
tempusque tribulationis est Iacob! et ex ipso saluabitur. tempusque tribulationis est Iacob! et ex ipso saluabitur. Praedicit tempus miseriae, ut inferat tempus gaudii. \'cdolori parturientis feminae conparetur, tamen tempus tribulationis Iacob, hoc est populi dei, mutabitur in prospera et ex ipso quoque saluabitur\' — subauditur tempore —, \'de quo sermo processerat\'. Iacob autem duodecim tribus intellege, quae nequaquam sub Zorobabel, ut nonnulli falso putant, sed euangelica uocatione saluatae sunt. Et erit in die illa, ait dominus exercituum, conteram ivgum eius de collo tuo et uincula
Abbreviated transcription (Latin):
hec dic̃ dñs. Uocẽ terroris sine timoris audiui mus
formido & non ẽ. pax. Interrogate & udete si ge¬
nerat masculus. Qnare gͦ uidi om̃s uri manum
nuntiant᷑: ut pꝰ maloꝵ magnitudinẽ lȩta suece¬
dant. Gratior quippe ẽ. sanitas egrotatione depul¬
sa: & doloris magnitudo in magnitudinẽ uertitꝰ
gaudioꝵ. Qađ̃ autẽ dic̃. boc ẽ. Tantꝰ erit timor
neat: manusq nequaquã ad arma s ad renes
tenendos conferant. quasi si mulier pariens. ilia
lũbosq conteneant. Unde & cunctorũ facies uer¬
tunt᷑ in auruginẽ.: ut pauorẽ cordis uliltꝰ pallore
testent᷑. Quidã hunc locũ scđm tropologiã sic in¬
terpretant᷑ : ut putent illud testimonũ atimore
diẽ. filioli mei quos iterũ parturio donec formet᷑
xp̃c in uobis. Huitis exemplo comparant quod ma¬
nifestũ non ad terrorẽ s ad gaudiũ ꝑtinere.
cũ p̃sens scriptura uastationis isrł. & ruinȩ tẽpꝰ
signific&. Ue qͥa magna dies illa nec ẽ. sumilis eiꝰ:

Expanded text:
ec dicit Dominus: Vocem terroris sive timoris audivimus, formido, et non est pax. Interrogate et videte si generat masculus. Quare ergo vidi omnis viri manum annuntiantur, ut post malorum magnitudinem, laeta succedant. Gratior quippe sanitas est aegrotatione depulsa; et doloris magnitudo in magnitudinem vertitur gaudiorum. Quod autem dicit, hoc est, tantus erit timor, neat: manusque nequaquam ad arma, sed ad renes tenendos conferant, quasi si mulier pariens ilia lumbosque contineat. Unde et cunctorum facies vertentur in auruginem, pavorem cordis, vultus pallore testantes. Quidam hunc locum secundum tropologiam sic interpretantur, ut putent illud testimonium: A timore, dicit: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis, huic exemplo conparant; quod manifestum est non ad terrorem, sed ad gaudium pertinere, cum praesens scriptura uastationis Israhel et ruinae tempus significet. - Uae, quia magna dies illa nec est similis eius
Abbreviated transcription (Latin):
plũ iuxta oramẽ suũ cerimaniass fundatũ: ut qͥe¬
quid in pͥori popło fiebat cainaliter. in eccła spi¬
ritalit̃ compleret᷑. Tunc egressa ͤ laus siue grarum
actio. Hoc enim significate thioda. ut om̃s. apłi dice¬
rent grã uobis & pax uoxq ludentiũ nͥ illo luso qͦ
manducauit popłs & bibit. & surrexit ut luder&:
s eo quo corã archa dr̃ lusit dauid. & multiplicati
sunt & non immimiti. ut totꝰ orbis creder& in dnmͣ
saluatorẽ. & głificati funt ut impleret᷑ quod scrip¬
tũ ẽ.głiosa dicta sunt de te ciuitas dĩ. fueruntq
filii eius hoc ẽ. apłi: sic̃ fuerunt apͥncipio abrahã.
isaac & iacob. pͥncipes generis isrlitici. Iunc uisita¬
uit dñs aduersũ om̃s qͥ tribulauerunt popłm dĩ
aduersarias uidelic& potestates. & fuit dire eius
suũ cor applicare dño. nec ita ut filius patri eẽ.

Expanded text:
moniasque fundatum, ut, quicquid in priore populo fiebat carnaliter, in ecclesia spiritaliter conpleretur. tunc egressa est laus siue gratiarum actio — hoc enim significat \'thoda\' —. ut omnes apostoli dicerent: gratia. uobis et pax, uoxque ludentium non illo luso, quo manducauit populus et bibit et surrexit, ut luderet. sed eo, quo coram area domini lusit Dauid. et multiplicati sunt et non inminuti, ut totus orbis crederet in deum saluatorem, et glorificati sunt, ut impleretur, quod scriptum est: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei! fueruntque filii eius, hoc est apostoli, sicut fuerunt a principio Abraham, Isaac et Iacob, principes generis Israhelitici. tunc uisitauit dominus aduersum omnes, qui tribulauerunt populum dei, aduersarias uidelicet potestates. et fuit dux eius suum cor applicare domino nec ita ut filius patri esse
Abbreviated transcription (Latin):
impioꝵ conqͥescit. Non auertit irã indignationis
dñs donec faciat & compleat cogitationẽ cordis sui.
innouissimo dierũ intelligetis ea. Turbo furoris dm̃
auertet irã indignationis suȩ donee faciat & cõ¬
pleat cogitationẽ cordis sui & circũdet᷑ exercitu
ierłm. & penitus deleatur. Quomͦ aut̃ artifex non

Expanded text:
iram indignationis dominus, donec faciat et conpleat cogitationem cordis sui; in nouissimo die- rum intellegetis ea. Turbo furoris domini auertet iram indignationis suae, donec faciat et conpleat cogitationem cordis sui et circumdeHierusalem, et penitus deleatur. Quomodo autem artifex non
Abbreviated transcription (Latin):
Rolixras uolominis ieremis
uis breuiter tam̃ multa dicamꝰ.
Unde & p̾sens sextus liber cõ-¬
mentarioꝵ in ieremia reꝓmissio¬
nes mysticas continebit. quas uder
putant & nr̃i udaurantes in consummatione
mundi eẽ. complendas. Necdũ enĩ sub zorobabel
possunt expletas comuncere. Nos autẽ sequentes
auctoritates apłoꝵ & euanglistarũ & maxime
apłi pauli quicquid popło isrł carnalit̾ rȩpunt¬
titur. in nobis spiritalit̃ completũ ẽẽ. inonstramꝰ
hodieq compleri. Nec int̾ udeos & apĩanos ullũ
aliua ẽẽ. certam̃ msi hoc ut cũ illi nosq credamꝰ
sub xpõ a nobisꝰ expleta. abeis explenda dicant᷑.
nosq eẽ. filios abrahe de quib scriptũ ẽ. Potest
ds̃ de lapidib istis suscitare filios abrahe. ad quẽ

Expanded text:
rolixitas uoluminis Hieremiae uis breuiter, tamen multa dicamus. unde et praesens sextus liber commentariorum in Hieremiam repromissiones mysticas continebit, quas Iudaei putant et nostri iudaizantes in consummatione mundi esse conplendas; necdum enim sub Zorobabel possunt expletas conuincere. nos autem sequentes auctoritatem apostolorum et euangelistarum, et maxime apostoli Pauli, quicquid populo lsrahel carnaliter repromittitur, in nobis spiritaliter conpletum esse monstramus hodieque impleri nec inter Iudaeos et Christianos ullum aliud esse certamen nisi hoc, ut, cum illi nosque credamus sub Christo a nobis expleta, ab illis explenda dicantur.nosque esse filios Abraham, de quibus scriptum est: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abra
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerint : breuisq ad ambientis responsio.
Sic̃ seruistis dõ alieno. id ẽ. bahal uel diis aliems
cunctarũ gentiũ in terra iudea: sic seruietis diis
aliens in terra ñ ura. haut dubiũ qm babilo¬
niis atq chaldeȩ. Si enĩ uos ꝑegrina religio de¬
lectat: quid necesse ẽ. longinquũ errorẽ fusciꝑe:
habitate eũ talib : immo seruite his quoꝵ deos
colitis. Potest hoc & suꝑ hereticis accipi: de qͥb
scriptum ẽ. Ex nobis exierunt: s ñ fuerunt
ex nobis. Si enim fuissent ex nobis: mansissen

Expanded text:
peccauerint, breuisque ad ambigentes responsio: peccauerint, breuisque ad ambigentes responsio: sicutseruistis deo alieno - id est Bahal - uel dis alienis cunctarum gentium in terra Iudaea, sic seruietis dis alienis in terra non uestra, hau dubium quin Babyloniis atque Chaldaeae. si enim uos lectat, quid necesse est longinquum errorem suscipere? Habitate cum talibus, immo servite his quorum deos colitis. Potest hoc et super haereticis accipi, de quibus scriptum est: Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis. Si enim fuissent ex nobis, mansissen