comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
punt libei Na fallit sepe uiaꝵ multiplicitar uiatoꝵ et qui uno calle
certus ibat hesit in bnuo multo qe maior est toum coror aũt quad rnii
sic sepe qui librũ unũ efficaccter legiss mictili tor miltoꝰ a eruit
enoluitq urulta sũt onerosa discentibus dactis pauca sufficiũt
nina utouisq sũt oportuna sed fartioribus humeeis subuettant᷑: agiliꝰ
GLibroꝵ nobiliũ magnũ nũ ꝯtraxi Ratiõ ibrorũ nũo ne no quõd ñ
occurrat p̃ter regẽ egiptiũ nobilitatꝰ est neq id sibi eam nus dedit᷑
ꝙͣ famosa translatio haud dubie mr̃oũ opls tot ingemoꝵ ins uniꝰ
post ingeni miratulĩ mauis ess calle cłio inti oportẽt ut ex libris
gloriã queras nõ hñdi sed noscendi neq bibliothece sed memorie
qunttendi cerebroq non a̾mario ꝯcludendi fut alioquĩ uel libra¬
rio publico uel armario ip̃o gloriosior nemo erit Ga Mtultos eg᷑¬

Expanded text:
sunt libri. Fallit sepe viarum multiplicitas viatorem et qui uno calle sunt libri. Fallit sepe viarum multiplicitas viatorem et qui uno calle certus ibat, hesit in bivio multoque maior est trivii error aut quadrivii; sic sepe qui librum unum efficaciter elegisset, inutiliter multos aperuit evolvitque. Multa sunt onerosa discentibus, doctis pauca sufficiunt; nimia utrisque sunt importuna, sed fortioribus humeris subvectantur agilius. Librorum nobilium magnum numerum contraxi. Librorum numero nemo qui nunc occurrat preter regem illum Egyptium nobilitatus est neque id sibi tam numerus dedit, quam famosa translatio; haud dubie mirum opus tot ingeniorum, nisi unius post ingenii miraculum maius esset. Calle alio niti oportet, ut ex libris gloriam queras; non habendi sed noscendi, neque bibliothece sed memorie committendi cerebroque, non armario, concludendi sunt; alioquin vel librario publico vel armario ipso gloriosior nemo erit. Egregios mu
Abbreviated transcription (Latin):
mallem ingẽmo et eloquentia et doctrma multoꝙ maxime yuo¬
dẽtia at uirtute sed het uonalia nõ habentur ue libri et si haberẽ.¬
tur nescio an emptores totidẽ repturã ut  libri illi em̃ muros uestiĩt
hec ciõs qui q̃m̃ otulis nõ uidentur ab hom̃bus negligũt᷑ at pro¬
focto si libroꝵ copia doctos faceret aut bouos doctissimi dñn atqr
optum esse possent qui ditissimi ciuo sepe ꝯtrariũ uidemus G
Adiminitula ad discendũ libros habeo ta uide autẽ ne unpedunẽ¬
ta suit potius ut non millis ad uiicendũ multitudo bellatoꝵ
sit liberatorũ multitudo multis ad discendũ nocuit et ex copia ut fũ
mopia orta est qui si ultro asẜint nõ abiciendi equidẽ ẜ sequestra¬
di equidẽ erũt utendũꝙ melloribus et iaauẽdũ ne qui for san is trẽ
peofuturi essent et intempestini obsuit Ga Nulti et uarii miche

Expanded text:
mallem ingenio et eloquentia et doctrina multoque maxime innomallem ingenio et eloquentia et doctrina multoque maxime innocentia et virtute! Sed hec venalia non habentur ut libri et si haberentur nescio an emptores totidem reperturi quot libri. Illi enim muros vestiunt, hec animos, qui, quoniam oculis non videntur ab hominibus, negliguntur. At profecto si librorum copia doctos faceret aut bonos, doctissimi omnium atque optimi sepe esse possent qui ditissimi, cuius sepe contrarium videmus. Adminicula ad discendum libros habeo. Vide autem ne impedimenta sint potius: ut nonnullis ad vincendum multitudo bellatorum, sic librorum multitudo multis ad discendum nocuit et ex copia, ut fit, inopia orta est; qui si ultro adsint non abiciendi equidem, sed sequestrandi erunt utendumque melioribus et cavendum ne qui forsan in tempore profuturi essent intempestivi obsint. Multi et varii michi
Abbreviated transcription (Latin):
torũ magis hũano more lutba captãtiũ ꝙͣ studiosorũ ꝑublieisͭ rebus
presidentiu culꝑa est quibus nulla umꝙͣ dei huiꝰ cura fuit oblitꝭ qͥd
busebio palestine ꝯstantins miuxerit ut libri st non nisi ab artifiti¬
bus hiis ꝙ antiquaris et perfecte arte scientibus scriberentur Gaud
librorũ bona copia est Raͦ Quid si capax amuiꝰ nõ est memimsti .¬
sabniũ illũ aplid senetã sernorũ suorũ sc̃ia gloriaxem quid int̾ te
atq illũ int̾est inse ꝙ aliqrto tu stultior uteoq equid aliend ueru
me scguorũ et certe suotũ ee tre librorũ mł ad te ꝑtiuẽtiuẽtiũ ingemo
gloriar̃ sut̃ qui quidꝙ in libris scoiptũ domi hñt nossi sibi uideant᷑:
Eãq ulla de rmentio mudit hic liber inquiũt in axmario mes
hot tantũ ioq sufficere opmnãtes quesi simul in pectore fit ela¬
t supertilis ꝯticescunt riditulũ gems G Abris affluo Ra Quam

Expanded text:
torum magis humano more lucra captantium quam studiosorum publicisque rebus torum magis humano more lucra captantium quam studiosorum publicisque rebus presidentium culpa est, quibus nulla unquam rei huius cura fuit, oblitis quid Eusebio Palestine Constantinus iniunxerit, ut libri scilicet non nisi ab artificibus iisque antiquariis et perfecte artem scientibus scriberentur. Librorum bona copia est. Quid si capax animus non est? Meministi Sabinum illum apud Senecam servorum suorum scientia gloriantem: quid inter te atque illum interest, nisi quod aliquanto tu stultior? Uterque equidem alieno, verum ille servorum et certe suorum, at tu librorum nil ad te pertinentium ingenio gloriaris. Sunt qui quicquid in libris scriptum domi habent nosse sibi videantur cumque ulla de re mentio incidit, “hic liber” inquiunt “in armario meo est”: hoc tantum idque sufficere opinantes, quasi simul in pectore sit, elato supercilio conticescunt. Ridiculum genus! Libris affluo. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
flore ntissimaq et quod scupeas urbe ytalia neq in pastor arator ae
sed uio nobille magniq aꝑud suos aues loci qui iparet magno se puo
emptioou nẽ quis uniꝙͣ suđ patiũa frãtus intbleret aut intraret D eꝑo
sagei pettones frturtals aliqiũd sensisse licimꝰ infestus sõĩs ut Icrptũ
Et qulas uirus at pestem publica nomĩabat sed origo illũ rustica forsã
eptussit et si em̃ usq ad te sareũ nomen ascendisset naturã tamer
tant uotis Equidẽ hit rei pulieurune ꝯbemptus atq hoc odiũ breui uos
in prosundũ iquorãtis demerserint dccedent ne a pposito dexrõe et saup¬
tores milra frenacti lege nuillo probati examiue nullo ueditio electi nõ
fabris nõ atroicolis nõ textoribus nõ ulli fere artiũ licẽtia tanta est
tum sit in abiis leue periculum in hac graue sine delectu tñ ad spi¬
bendi uut omẽs et culita uastantibus tenta sũt p̃cia net uero hec sa̾p¬

Expanded text:
florentissimaque et, quod stupeas, urbe Italie neque is pastor aratorve, florentissimaque et, quod stupeas, urbe Italie neque is pastor aratorve, sed vir nobilis magnique apud suos cives loci, qui iuraret se magno pretio empturum ne quis unquam suam patriam literatus incoleret aut intraret. O vox saxei pectoris! Fertur tale aliquid sensisse Licinius infestus literis, ut scriptum est, quas virus ac pestem publicam nominabat. Sed origo illum rustica forsan excuset; etsi enim usque ad Cesarem nomen ascendisset, naturam tamen tant votis? Equidem huius rei pulcherrime contemptus atque odium brevi vos in profundum ignorantie demerserint. Accedunt, ne a proposito deerrem, et scriptores nulla frenati lege, nullo probati examine, nullo iudicio electi; non fabris, non agricolis, non textoribus, non ulli fere artium tanta licentia est, cum sit in aliis leve periculum, in hac grave. Sine delectu tamen ad scribendum ruunt omnes et cuncta vastantibus certa sunt pretia. Nec vero hec scrip
Abbreviated transcription (Latin):
sic aliud scribũt ut quod ip̃e dictaueris nõ agnostas An si rede.¬
at cicero aut liuius multiq alii ueterũ illustriũ eñ om̃s pliniꝰ
scdũs sua scripta relegontes intelligent et nõ passim hesitan¬
tes nũt aliena credent esse mũc barbara Inter hũanarũ iuẽtio¬
nũ tot ruinas lictere sacre stant tũ maiore hõi studio uel cũ iapime
po tez ente sua sancta pormata quas stans h istorias diuinasqi suas
leges auctore illarum des Iuamq ꝑheuintãtẽ suis inuẽtiomibus lagĩcte
reliquasĩ nobilissime percut et iałn magna ex parte periere sit ingent
dampni nullia st remediũ quia nullus est sensus neq id nouũ atm
re et uiotutum et morũ dampna ingentia negliguntur cũ tãto studio
nimioribus occuoratur sp̃aꝵ iactũrã inter mniminas nuimeratꝭ sũt qui
nimerẽt nnt lucya fuit iiper nõ in apris aut in silius st in moxnna

Expanded text:
sic aliud scribunt, ut quod ipse dictaveris non agnoscas. An si redesic aliud scribunt, ut quod ipse dictaveris non agnoscas. An si redeat Cicero aut Livius multique alii veterum illustrium, ante omnes Plinius Secundus, sua scripta relegentes, intelligent et non passim hesitantes, nunc aliena credent esse, nunc barbara? Inter humanarum innum tot ruinas litere sacre stant, cum maiore hominum studio, tum vel maxime protegente sua sancta poemata, suas sanctas historias divinasque suas leges auctore illarum Deo suamque perennitatem suis inventionibus largiente; reliquorum nobilissime pereunt et iam magna ex parte periere. Sic ingentis damni nullum est remedium quia nullus est sensus neque id novum hac in re, et virtutum et morum damna ingentia negliguntur: cum tanto studio minoribus occurratur, literarum iacturam inter minimas numeratis; sunt qui numerent inter lucra. Fuit nuper non in agris aut in silvis, sed in maxima
Abbreviated transcription (Latin):
seu historie rerũis gestarut fidei Omes autẽ uero aducisi iꝙ oi¬
bus et presitim pmis ubi maioribus agitur de rebus et uera fiħ
ĩmmxta sut per difficilis ac per iculosa discoetio est utq ad płe¬
nũ auctoris ꝯstet integritas quis scmptoꝵ iustitie mertieq me¬
debitur corrũ pẽti om̃ia mistentiq cuꝰ metu multa ĩa ut ar.¬
quor a magnis operibus clara ingenia refrioerũt meritoq id
patitur ignauissima etas hec culime solletita lr̃arũ negligens
et cocos exammãs non scriptores quisquis itaq puigore aliquod
in mẽbranis manuq calaniũ uersare didicerit scriptor habebi¬
tur doctoine ois ignarus expers ingenii artꝭ egens Non quero iã
nec queror orthographĩa que pridem interiit qualit̾tũq utmnã scribe¬
rent quod iubentur appareret scriptoris infantia rerũ suba nõ late¬
ret nũs ꝯfusis exemplaribus et exemplis uitũ scribe̾ polliciti

Expanded text:
seu historie rerumque gestarum fidei, omnes autem vero adversi inque omniseu historie rerumque gestarum fidei, omnes autem vero adversi inque omnibus et presertim primis ubi maioribus agitur de rebus et vera falsis immixta sunt, perdifficilis ac periculosa discretio est. Ut ad plenum auctorum constet integritas, quis scriptorum inscitie inertieque medebitur corrumpenti omnia miscentique? Cuius metu multa iam, ut auguror, a magnis operibus clara ingenia refrixerunt meritoque id patitur ignavissima etas hec, culine sollicita, literarum negligens et coquos examinans, non scriptores. Quisquis itaque pingere aliquid in membranis manuque calamum versare didicerit, scriptor habebitur, doctrine omnis ignarus, expers ingenii, artis egens. Non quero iam nec queror orthographiam, que pridem interiit: qualitercunque utinam scriberent, quod iubentur! Appareret scriptoris infantia, rerum substantia non lateret! Nunc confusis exemplaribus et exemplis, unum scribere polliciti,
Abbreviated transcription (Latin):
tas et mult suffectura ingoi unũ uero quis dubitet opessun
Quid hit aute queso si mlaliud egisset in uita nuillũ illi uel scribẽdi
studiũ fuisset uel querendi labor nichil oñ tot uolum̃ibus ꝯphen¬
sorũ legere atꝙ inti ͬ intelligere laborassẽt an nõ satis habuit nego¬
in libros ip̃os ac libroꝵ titulos et auctoꝵ nõmĩae et uoluminũ formas
numerũꝙ cognoscere pultra uero ars que de pħo librariũ facit᷑
cyede mithi nõ est hoc ntre scriptꝭ ingeniũ sc̃d necare nole rerũ
atq obruere uel fortasse mediis in undis more tantaleo siti aĩam
corquere rebus actonitam degustantẽ nnchil atq om̃ibus inhiatẽ¬
Da libri mun̾abiles sũt michi Raͦ Et errores iuũi quidam ab im¬
piis alii ab indoctis editi illi quidẽ religiomi ac pietati et diui¬
nis lr̃is hni nature ac iustitie moribusq et liberalibus discipłis

Expanded text:
tas et multis suffectura ingeniis: num vero quis dubitet oppressura? tas et multis suffectura ingeniis: num vero quis dubitet oppressura? Quid hic autem, queso, si nil aliud egisset in vita, nullum illi vel scribendi studium fuisset vel querendi labor, nichil omnium tot voluminibus comprehensorum legere atque intelligere laborasset? An non satis habuit negotii libros ipsos ac librorum titulos et auctorum nomina et voluminum formas numerumque cognoscere? Pulchra vero ars, que de philosopho librarium facit: crede michi, non est hoc nutrire scriptis ingenium, sed necare mole rerum et obruere, vel fortasse mediis in undis more Tantaleo siti animam torquere, rebus attonitam, degustantem nichil atque omnibus inhiantem. Libri innumerabiles sunt michi. Et errores innumeri, quidam ab impiis, alii ab indoctis editi. Illi quidem religioni ac pietati et divinis literis, hi nature ac iustitie moribusque et liberalibus disciplinis
Abbreviated transcription (Latin):
opus egregiũ fuisse ait luĩuus quẽ seneta rephendit nõ id clegantie
cureqs regie opus ditens sed studiose luxurie ꝓmo ne id quid̃ sed sẽ ip¬
sam oq̃sitis spectaculis mainter ostentant et lũmi tanĩe dictũ et
ptholonrei factũ utrũq forsitan regie opus excusant. et in longum
publicꝭ usibus prosꝑitiens regis intentio in hͦ terte laudabilis ꝙͣ
sacras lr̃as mũdo nõ utiles mõ sc̃d ncessarias sũma diligentiã
atq impensa per electos ad tatũ opus uiros in gretã lingũa ex
hebraico fonte transfudit dit quid fatias pͥuatꝭ nõ equãtibus sc̃o
superãtibus apparatꝰ regios Seoẽo equid̃ sa monico doctome uiro.
ingent sed maioris cure plurimaꝵ lr̃aꝵ sed pluyuũ uoliminũ duo
et sexagita mullia libroꝵ fuisse leginꝰ quos om̃es gordiano iumori
cuꝰ p̃re fuissset amicissimꝰ ille moriens reliquĩt magna prorsus hẽdi¬

Expanded text:
opus egregium fuisse ait Livius, quem Seneca reprehendit, non id elegantie opus egregium fuisse ait Livius, quem Seneca reprehendit, non id elegantie cureque regie opus dicens sed studiose luxurie, immo ne id quidem, sed seipsam conquisitis spectaculis inaniter ostentantis. Et Livii tamen dictum et Ptolemei factum, utrumque forsitan regie opes excusent; et in longum publicis usibus prospiciens regis intentio in hoc certe laudabilis, quod sacras literas mundo non utiles modo, sed necessarias, summa diligentia atque impensa per electos ad tantum opus viros in Grecam linguam ex Hebraico fonte transfudit. At quid facias privatis, non equantibus sed superantibus apparatus regios? Sereno equidem Sammonico doctrine viro ingentis sed maioris cure, plurimarum literarum sed plurium voluminum, duo et sexaginta milia librorum fuisse legimus, quos omnes Gordiano iuniori, cuius patri fuisset amicissimus, ille moriens reliquit. Magna prorsus heredi
Abbreviated transcription (Latin):
seplus nocuit ꝙͣ fames atq ut tiborũ sic librorũ usus pro utẽt
qualitate lunitandus est in rebus om̃ibus quod huic parũ illi
est inimũ itaq sapiens nõ copiam sed sufficientiaꝵ rerũ uult
Illa em̃ sepe pestilens hec semper est utilie eaimmẽsa libroꝵ co-¬
pia est ra Iminẽsũ dicimꝰ quod mensura caret sine qua hĩca¬
us qđ in rebus rectũ sibiq ꝯuemens tu metire Est in hiis etꝭ
que optima iudicatur ĩmensitas atq ĩmoderatio fugienda sẽ¬
perq ꝑ̃ oculis habendũ illus comĩtũ Ne quid minis Galibroꝵ
mextunabilis multitudo est Ratiõ R̃giõr ne tibi ꝙͣ ꝑt holomeo
philadelpho regi emipti quẽ alexandome biblio there quadragnita
libroꝵ milia coaceriasse apertũ est qui tamẽ diu̾sis ex locis diu
madico studio quesiti sinuil onnes arserũt quod clegantie regũ cureq

Expanded text:
sepius nocuit quam fames. Atque ut ciborum sic librorum usus pro utentis sepius nocuit quam fames. Atque ut ciborum sic librorum usus pro utentis qualitate limitandus est: in rebus omnibus quod huic parum, illic est nimium. Itaque sapiens non copiam, sed sufficientiam rerum vult; illa enim sepe pestilens, hec semper est utilis. Immensa copia librorum est. Immensum dicimus quod mensura caret, sine qua humanis quid in rebus rectum sibique conveniens, tu metire. Est in his etiam que optima iudicantur immensitas atque immoderatio fugienda semperque pre oculis habendum illud comicum: “Nequid nimis”. Librorum inextimabilis multitudo est. Maiorne tibi quam Ptolemeo Philadelpho regi Egypti? Quem Alexandrine bibliothece quadraginta librorum milia coacervasse compertum est, qui tamen diversis ex locis diu magno studio quesiti, simul omnes arserunt; quod elegantie regum cureque
Abbreviated transcription (Latin):
Oportune ad modũ de hiis sermo oritur nã ut quid
discipline sic alii uoluptati ac iactantie libros que¬
ũt sũt qui hac ꝑte suppellectulis exornẽt thala¬
mos que aĩs exornãdis muenta est neq aliter hiis utantur ꝙͣ
cornehiis uasis aut tabulis pictis ac statuis ceterisq de quibꝰ
proxine disputatũ est sut qui obtentu libroꝵ auteritie inser¬
iuãt pessimi oñ nõ libroꝵ uera p̃tia sed quasi mextiũ extimã¬
tes pestis mala sed recens et que imper diuitumstũdiis obrepfis¬
sc uideatur qua unũ concupiscentie instrumẽtũ atq una ars at¬
tesserit Go librorũ larga copia est ra Operosa sed delectabilis
satina et am̃i iocũda distractio Ga Iugens est copia librorum¬
Rae Ingens simul et laboris copia et quietis inopia huc illuc
crocagendu migemũ hiis atq illis ꝓgyauanda memoria Quĩd
uie dict̃ libri quosdam ad scientia quosd ad insaniã deduxe̾
dũ plus hauouit ꝙͣ digerũt ut scomacis sit ingemiis nausca

Expanded text:
portune admodum de his sermo oritur. Nam ut quidam discipline, sic alii voluptati et iactantie libros querunt. Sunt qui hac parte suppellectilis exornent thalamos que animis exornandis inventa est neque aliter his utantur quam Corinthiis vasis aut tabulis pictis ac statuis ceterisque de quibus proxime disputatum est. Sunt qui obtentu librorum avaritie inserviant, pessimi omnium non librorum vera pretia, sed quasi mercium extimantes: pestis mala sed recens et que nuper divitum studiis obrepsisse videatur, que unum concupiscentie instrumentum atque una ars accesserit. Librorum larga copia est. Operosa sed delectabilis sarcina et animi iucunda distractio. Ingens est copia librorum. Ingens simul et laboris copia et quietis inopia: huc illuc circumagendum ingenium, his atque illis pregravanda memoria. Quid vis dicam? Libri quosdam ad scientiam, quosdam ad insaniam deduxere, dum plus hauriunt quam digerunt; ut stomachis sic ingeniis nausea
Abbreviated transcription (Latin):
ne mnurria sic quererites ut imperñ atq opũ et uictoriarũ
ac tãtorum ingrati atq ĩmemores sint honoris dum se ho¬
mines me minerint quos plenam perfectamq selicitatem hic
sperare dementie sit amara dultibus temperare modestie h.
podagre ꝓpriũ hoc morborum ommiũ cõe remediũ inuenies sa¬
m̃q ꝯfillm sanctũq fateberis senis illus leta multa adepti
dura multa ꝑpessi qui bonis de manu dei lete acceptis mala
quoq patienter suscipienda censebat quãuis mali aliquid
dare uel facere manus illa nõ nouerit sed hũaña respexit
opinionem do᷑. podogra me in lectulo nõdis insolubilibus p̃s¬
sum tenet Ro. De iacente star̾ aĩꝰ pͣt celũq ⁊ t̾ras ac maria ꝑmea̾e̾
De Scabie Cam de dolor et Nrẽtus

Expanded text:
ne iniuria sic querentes, ut imperii atque opum, victoriarum ne iniuria sic querentes, ut imperii atque opum, victoriarum ac tantorum ingrati atque immemores sint honorum, dum se homines meminerint, quos plenam perfectamque felicitatem hic sperare dementie sit, amara dulcibus temperare modestie. Hoc podagre proprium, hoc morborum omnium commune remedium invenies; sanumque consilium sanctumque, fateberis, senis illius leta multa adepti, dura multa perpessi, qui bonis de manu Dei lete acceptis, mala queque patienter suscipienda censebat, quamvis mali aliquid dare vel facere manus illa non noverit, sed humanam respexit opinionem. Podagra me in lectulo nodis insolubilibus pressum tenet. Te iacente, stare animus potest, celumque et terras ac maria permeare. 85 DE SCABIE Scabie premor importu
Abbreviated transcription (Latin):
nobiliũ qui se uiuo filiũ eius augustum dixerãt deprehendis¬
set comphensis auctoritatibus᷑ seditionis ac filio om̃ibus q
añ soliũ eius affusis metuq ultimi suꝑplicy tremefcus ac
territꝭ ip̃e manu ad capũt relata tand inquit sencit/ ca¬
put imperare nõ pedes Dolor p̾odo gra me miserum iixis me¬
dis torquet raᵈ Noli solas asperitates rerum flere sed meme¬
to si quĩd dulce aut iocund tibi obtigit quo ĩcõmodũ hoc solaĩ
possis unius ex mult ducu pessunꝰ uulgi mos est ut in adu̾¬
sis querulũ atq impatiens obluuosum in prosperis et ingra¬
exemꝑli cã uel seuerũ ip̃m quẽ diximus de podogra uel doni¬
tianũ de caluitio quod egerrime dr̃ tulisse uel augustum se¬
nem de sinistri debilitate oculi uel ubĩ cesarem de timore
noctirono et quiete uisis turbida uel postremo alios fortuãtissi¬
mos uiros de una seu altera nature si dici licitum aut fortu¬

Expanded text:
nobilium, qui se vivo filium eius Augustum dixerant, deprehendisnobilium, qui se vivo filium eius Augustum dixerant, deprehendisset, comprehensis auctoribus seditionis ac filio, omnibusque ante solium eius affusis, metuque ultimi supplicii tremefactis ac territis, ipse manu ad caput relata, “tandem, inquit, sentitis caput imperare, non pedes.” Podagra me miserum miris modis torquet. Noli solas asperitates rerum flere, sed memento, si quid dulce aut iucundum tibi obtigit, quo incommodum hoc solari possis. Unus ex multis pessimis vulgi mos est, ut in adversis querulum atque impatiens, obliviosum in prosperis et ingraexempli causa, vel Severum ipsum quem diximus de podagra, vel Domitianum de calvitio, quod egerrime dicitur tulisse, vel Augustum senem de sinistri debilitate oculi, vel Iulium Cesarem de timore nocturno et quiete visis turbida, vel postremo alios fortunatissimos viros, de una seu de altera nature, si dici licitum sit, aut fortu
Abbreviated transcription (Latin):
uolũ tariam seu futañ et ymaginariam paupertatem dixe¬
rimi uidisti aeliquos ppetua uiii abstmẽtia turatos ita fit dolor
dolore clauus clauo pellitur ut antiquo dr̃ prouerbio uix molestũ
aliquid sine molestia curatur ut preterea cũ hoc mord̾o cũq aliis
multꝭ pacem habeas nõ bacho solum sed et ueneri bellum indixis¬
se profuerit sed quid agnnus amimoꝵ remedia promisimꝰ nõ
corpoꝵ habes tñ quã puto untã morbi huiꝰ cuxam hanc si
probas utere si minus nõ te fallãt ofifices fomẽtoꝵ patientia
in aduersis efficacissimũ atq optiniũ et sepe unitũ remẽdii ge¬
ns estex. Podagre uitio curuatus sum Iaꝰ Ad iter in habilis
minus ydoneus ad laborem non meptus ad reliqua gerere nõ
mõ rei familiaris sed rei publice et sũmi si ita sors tulexit im¬
periĩ curam potes Icaq memorand ualde septimu seueri roni
principis dictũ unũ qui senex ac podagritus dũ ꝯuirationẽ

Expanded text:
voluntariam seu fictam et imaginariam paupertatem dixevoluntariam seu fictam et imaginariam paupertatem dixerim. Vidisti aliquos perpetua vini abstinentia curatos. Ita fit, dolor dolore, clavus clavo pellitur, ut antiquo dicitur proverbio. Vix molestum aliquid sine molestia curatur: ut preterea cum hoc morbo, cunque aliis multis pacem habeas, non Baccho solum, sed et veneri bellum indixisse profuerit. Sed quid agimus? animorum remedia promisimus, non corporum? Habes tamen quam puto unicam morbi huius curam, hanc si probas utere; si minus, non te fallant opifices fomentorum: patentia enim in adversis efficacissimum atque optimum, et sepe unicum remedii genus. Podagre vitio curvatus sum. Ad iter inhabilis, minus ydoneus ad laborem, non ineptus ad reliqua gerere, non rei modo familiaris, sed reipublice et summi, si ita sors tulerit, imperii curam potes. Itaque memorandum valde Septimii Severi Romani principis dictum unum, qui senex ac podagricus, dum coniurationem
Abbreviated transcription (Latin):
uetet/ nõ cum uiciis quod neq facilius et certe coebrius est bel¬
lum et quid scimꝰ au hic ip̃e dblor corporis contra quẽ dimices
tibi ad exercitiũ añu datus sit Do. pedibus ꝯsistere nequto¬
rõ uide dũa de reliquo edifitio spem habeas cuiꝰ fundamẽtũ
tam mualidum sentꝭ uigilia ne te incautũ opprimat rui¬
na cõtrahe sarcimlas teq ad migrand para do᷑ podogra me
ingens habet ra. Solet hic morbus ut perhibent diuitias
conites habere en tibi remediũ aliud bñ spexa aut languoris
amaritudinẽ oꝑum dulcedo solabitur aut mopie ꝑellet aspe¬
ritas ita uel solatiũ a dexit uel finis si hec fallũt ueniet q̃
nõ fallet illa uite malis om̃ibus finẽ dabit Do᷑ Pedũ premor
egritudine Ra Si salutem cupis aut pauper sis oportet aut
ut pauper uiuas multos ac egritudine liberasse tradatur pau¬
pertas uera de fecatrix corporu quosdam uoͣ frugalitas quã

Expanded text:
vetet, non cum vitiis, quod neque facilius et certe crebrius est belvetet, non cum vitiis, quod neque facilius et certe crebrius est bellum. Et quid scimus, an hic ipse dolor corporis, contra quem dimices, tibi ad exercitium animi datus sit? Pedibus consistere nequeo. Vide quam de reliquo edificio spem habeas, cuius fundamentum tam invalidum sentis. Vigila ne te incautum opprimat ruina. Contrahe sarcinulas, teque ad migrandum para. Podagra me ingens habet. Solet hic morbus, ut perhibent, divitias comites habere. En tibi remedium aliud, bene spera: aut languoris amaritudinem opum dulcedo solabitur, aut inopie pellet asperitas; ita vel solatium aderit vel finis. Si hec fallunt, veniet que non fallet; illa vite malis omnibus finem dabit. Pedum premor egritudine. Si salutem cupis, aut pauper sis oportet, aut ut pauper vivas. Multos hac egritudine liberasse traditur paupertas, vera defecatrix corporum, quosdam vero frugalitas, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Urpi torqueor podogra Raᵒ Nestiebas senectutꝭ mor̃e
intomitata ns uenit magnam sepe morborũ atiem
ducit do: Podogra coutior molesta Raͦ Extrema et
ignobili parte corporis laboras quid si nobilissimis
laborares corde uel capite do Pigra coer ceor podogra Ras uaga
mens hommnis freno eget hũs paupertas tenet illum carter
aut gramor morbus ludens te pedibus alligat fortuna nõ ꝑo¬
dogra s pedice sũt iam disce consistere dõr podogra intilis ftꝯ
sum Ra Ad cursum credo uel ad saltum ad choreas ad palest yã
Au te autẽ ad hec natum putas ad alia si nescis alciora q̃d
offitia natus es que si caput nõ egrotat exequi il ꝑhibet᷑
scudere l. artibus ingenuis dare operam pietati seruare ius¬
titiam et fidem fragile corpus et fugacem mũdũ spernere õdis¬
se uicia amare uirtutes colere amictias ꝯsilio patriam iuua¬
re hec sunt uiri boni munẽa quid hit pedibus loci est do Debi¬
litatꝰ sum podogͣ Ra Pugnare cum hostibus forsitan morbus

Expanded text:
urpi torqueor podagra. Nesciebas senectutis morem? incomitata non venit, magnam sepe morborum aciem ducit. Podagra crucior molesta. Extrema et ignobili parte corporis laboras: quid, si nobilissimis laborares corde vel capite? Pigra coerceor podagra. Vaga mens hominis freno eget: hunc paupertas tenet, illum carcer aut gravior morbus, ludens te pedibus alligat fortuna; non podagra, sed pedice sunt: iam disce consistere. Podagra inutilis factus sum. Ad cursum credo vel ad saltum, ad choreas, ad palestram: an te autem ad hec natum putas? Ad alia, si nescis, altiora quedam officia natus es, que si caput non egrotat exequi nil prohibet. Studere licet artibus ingenuis, dare operam pietati, servare iustitiam et fidem, fragile corpus et fugacem mundum spernere, odisse vitia, amare virtutes, colere amicitias, consilio patriam iuvare; hec sunt viri boni munimina: quid hic pedibus loci est? Debilitatus sum podagra. Pugnare cum hostibus forsitan morbus
Abbreviated transcription (Latin):
opes prosũt om̃e suffragiũ de uirtute oritur ita ut nuĩꝙͣ
iuditio fauor offitiat Sancta et felix electio que ad ur̃os¬
O utmam reges peruenisset neq malis peiores et pe¬
ioribus pessimi succedentes orbem terrarũ tyadita per ma¬
mus nequitia ac superbia corrupissent illic eame ꝙtũl
optimꝰ ac ꝑfr̃us uĩs una nimi sentẽtia om̃i ꝯprobatus ad
regnũ tamen nõ peruemat nisi et senex et filiis carẽs ne
aoĩt etabs feruor aut filii amor transuersum quo non¬
quo nõ expedit animũ agat ĩtaq et si filiũ agat habet ad
regnũ nõ assumitur et si post regnũ illi forte filius na¬
tus sit stati regno cedit Neq em̃ prudentissimi uiri
possibile oꝑinati sũt ut idem amimius simul et populũ
curet et filiũ De Regno amisso cam aes Dolor...

Expanded text:
opes prosunt, omne suffragium de virtute oritur, ita ut numquam opes prosunt, omne suffragium de virtute oritur, ita ut numquam iudicio favor officiat. Sancta et felix electio, que ad nostros reges utinam pervenisset, neque, malis peiores et peioribus pessimi succedentes, orbem terrarum, tradita per manus nequitia ac superbia, corrupissent. Illic tamen quantumlibet optimus ac perfectus vir, unanimi sententia omnium comprobatus, ad regnum tamen non perveniat, nisi et senex et filiis carens, ne aut etatis fervor, aut filii amor, transversum, quo non expedit, animum agat: itaque et si filium habet ad regnum non assumitur, et si post regnum illi forte filius natus sit, statim regno cecidit. Neque enim prudentissimi viri possibile opinati sunt, ut idem animus, simul et populum curet et filium. 79 DE REGNO AMISSO Regno
Abbreviated transcription (Latin):
le discedut exemplo sũt ierommꝰ siculus tyrãnus et iu¬
gurcha numidicꝰ qui romanoꝵ amititiam tãta fide ab
ãnis cãꝙͣ feliciter diu cultam cum sua uterq perintie alt̾
insolentia alt̾ perfidia uiolarũt nõ habes igitur successore
regni nõ habebis tuorũ accuũ euer sorem sed habebis ppłii
tui nominis amatore et cultore tui memorẽ lib̾tat/ tibi
per secula debitorem bene tetũ egisse fortunã credito et me¬
lius multo ꝙ filiũ tibi uel absculit uel negauit ꝙͣ ꝙ reg¬
nũ dedit Tor Sine frlio rex suni ta Nũc honestuis atq li¬
berius Regna sepe amor filioꝵ ab ãmore uiotut amniũ
deflexit legisti ut apud choꝓbanẽ insulam ingentẽ que
longe trans iudia in orientali sedet occrano qui trasues¬
sũ dyametuũ obiecta britame rex arbitrio populi conse¬
tientis eligr̃ uir ex om̃ibus optimꝰ nichil sanguis il

Expanded text:
le discedunt. Exemplo sunt Hieronymus Siculus tyrannus, et Iule discedunt. Exemplo sunt Hieronymus Siculus tyrannus, et Iugurtha Numidicus, qui Romanorum amicitiam tanta fide ab avis tamque feliciter diu cultam, cum sua uterque pernicie alter insolentia, alter perfidia, violavit. Non habes igitur successorem regni? Non habebis tuorum actuum eversorem, sed habebis populum, tui nominis amatorem et cultorem, tui memorem, libertatis tibi per secula debitorem. Bene tecum egisse fortunam credito, et melius multo, quod filium tibi vel abstulit vel negavit, quam quod regnum dedit. Sine filio rex sum. Nunc honestius atque liberius regna; sepe amor filiorum ab amore virtutis animum deflexit. Legisti ut apud Taprobanem insulam ingentem, que longe trans Indiam in orientali sedet Occeano, per transversum diametrum obiecta Britannie, rex arbitrio populi consentientis eligitur vir ex omnibus optimus: nil sanguis, nil
Abbreviated transcription (Latin):
Egnũ̃ est mͥ nõ filius Rriͦ Parũ ne tibi togo
sollicitudinũ et curarũ regni omis imposuit
nisi filii infuper pondus accesserit Sarciiis
uestris delectanni et dulce est uobis sub fas¬
ce succumbere nullum publicum pondus regno grauuis
nulla priuata sarcina grauior ꝙͣ filius Et si nulla ca-¬
rior dõ Cui regnũ diitta nullus est filius Ra dimitte ci¬
uibus libertatem ml illis gratius nl te digniꝰ potes
fuerũt qui uiuẽtes nec successore carentes hoc ip̃m facere
meditati sũt hierosiracusius et augustus cesar ꝙͣto uero
satius fuerit multis benefacere cũ possis ꝙͣ optare ut
uni malefatios qd est aũt melius quid dultius ꝙͣ in liber¬
tate uiuere quid perus quid periculosius ꝙͣ regnaredo Nõ
est filius quem heredem regni faciam da Non est materia
ppetuande tyrannudis nã quid sũt aliud regna ꝙͣ uetuste
tyramdes nõ fit bonũ tempore quod natura est malum
Adde ꝙ per sepe qui in regna succedũt a maioꝵ suoꝵ cal¬

Expanded text:
egnum est michi, non filius. Parum ne tibi igitur sollicitudinum et curarum regni onus imposuit, nisi filii insuper pondus accesserit? Sarcinis vestris delectamini, et dulce est vobis sub fasce succumbere. Nullum publicum pondus regno gravius; nulla privata sarcina gravior, quam filius, etsi nulla carior. Cui regnum dimittam? Nullus est filius. Dimitte civibus libertatem: nil his gratius, nil te dignius potes. Fuerunt qui viventes, nec successore carentes, hoc ipsum facile meditati sunt: Hiero Syracusius et Augustus Cesar. Quanto vero satius fuerit multis benefacere, cum possis, quam optare ut uni malefacias? Quid est autem melius, quid dulcius, quam in libertate vivere? Quid peius, quid periculosius quam regnare? Non est filius quem heredem regni faciam. Non est tibi materia perpetuande tyrannidis. Nam quid sunt aliud regna quam vetuste tyrannides? Non sit bonum tempore, quod natura est malum. Adde quod persepe qui in regna succedunt, a maiorum suorum cal
Abbreviated transcription (Latin):
naoio am propior Massissa Ĩdq hac etĩa nũt etate nostris
sembus euemt que utma pruscis ill ut gignendi in sit egoro
in morte frmatiis funus et cadauer togitas lupus quid expet¬
ralione saxandus et media Gauhereditas ad me rio calle uẽtu¬
ra oste fa enuo q̃d ut testator sit hereditas casibur subiatet ior
neꝙ sempes quẽ uelis heredem et sepe ml aliud ꝙ mandi nom̃e
st heoeditas Quid quod interim uasto pretio parua nes enũ
mẽoltuo musla est tãta utilitas que detoris impendio extimã¬
dosit Gamullo legum aut fortune obite hereditarad mie
ueint Ro unde ĩd nosti cũ sit scitũ illud mauti atonis saꝑir¬
tissimiꝰ scmis dictur. Seꝑe inqiĩd audiu itꝰ os atq offam

Expanded text:
nario iam propior Masinissa idque hac etiam nunc etate vestris nario iam propior Masinissa idque hac etiam nunc etate vestris senibus evenit — qui utinam priscis illis ut gignendi vi, sic vigore in morte firmantur: funus et cadaver cogitas, lupus quidem expectatione lassandus et inedia. Hereditas ad me recto calle ventura est. Quid quod ut testator, sic hereditas casibus subiacet, ut neque semper quem velis habeas heredem et sepe nil aliud quam inane nomen sit hereditas? Quid quod interim vasto pretio parva res emitumerentur? nulla est tanta utilitas, que decoris impendio extimanda sit. Nullo legum aut fortune obice hereditas ad me venit. Unde id nosti, cum sit scitum illud Marci Catonis sapientissimi senis dictum: “Sepe” inquit “audivi inter os atque offa
Abbreviated transcription (Latin):
solum ut hoũet promiitteretur hereditas sed suꝑremo etiam
morut amplexu et optitlo aniłis q anoeis donorẽtux quodarpd:
ios indutut successionis m̃diciũ eont cum niterim et hecedes
alis et eoru metiospenitus milla ess in tabulit testamẽte tatũ
media de morte ꝑfidia ausa est te ne igitur uiidru frandi.¬
bus et ĩmuñe reois cũ dolis morreñtiu circũuetos legas sumon
euã illustres uroos ña ne singulis ĩmoreo gemus hoc ludibrgi
passus est lucius lucuelꝰ uio amplissimut qdꝙse altius auigus¬
Rã tesao horrenda longo q miyabilie libida fastendi que nepira¬
ticis aĩas net in morte descituat scd sey fit est mor ee tiepeo¬
missa iñ hereditate sp̃em defigis quã foustrari possit et uita
longior testant et breuior fides ꝙꝙͣ hiis cessantibus miitãde
causa ꝓposito apossit esse iustissima sius heres nouer sem ories
puogemes Di quid octogenanio maior cato filiũ pemut nonsipe¬

Expanded text:
solum ut viventis promitteretur hereditas, sed supremo etiam solum ut viventis promitteretur hereditas, sed supremo etiam morientis amplexu et osculo anulisque aureis donarentur, quod apud illos indubie successionis indicium erat, cum interim et heredes alii et eorum mentio penitus nulla esset in tabulis testamenti: tantum media de morte perfidia ausa est! Tene igitur vivorum fraudibus immunem reris, cum dolis morientium circumventos legas summos etiam et illustres viros? Nam, ne singulis immorer, genus hoc ludibrii passus est Lucius Lucullus vir amplissimus quodque est altius, Augustus Cesar. Horrenda longeque mirabilis libido fallendi, que nefarias animas nec in morte destituat! Sed sic est mos; et tu promissa in hereditate spem defigis, quam frustrari possit et vita longior testantis et brevior fides, quanquam hic cessantibus mutandi causa propositi possit esse iustissima: suus heres, nova seni oriens progenies, si quidem octogenario maior Cato filium genuit, nonage
Abbreviated transcription (Latin):
successit et successionũ taliũ plena est hõm uita Gabrbi
senis hereditas mitũ manee raqruẽ nõ fallere possit uoles
qui quẽ noluit fefellit cui suꝑuiu̾ nequeat qui filio suꝑiux ͭ¬
SaOrbi iã sems elogio scriptus heres sum Ra An in tabell
forsan adamãtums unde nõ farile delearis an ignoras ꝙͣ leui¬
bus causis testamẽta mutãt senes multꝭ in ip̃o uite exitu.
qd per omñe uitam uoluere displicuit Ga heredem mt uult orbue
snreo enpotest nolle nichil est autem moignatius gabo serreas
diuete udi sua diligi seꝙ spern sensent actuã est Ga hecẽditas
oroi sems ꝑpamissa est t Ra utma inocetia atꝗs eer morlibꝰ
fidus esset retat m̃iqͣ insi honesta promitteret et sempes prse¬
suss. sscouaret nũt hec pronttendi mõdulaet ꝓcomisla pão¬
gendi sudorꝵ ullũ quod in hereditate potissimũ licere sibi hores
putãt uati uolutatem̃ e estatoris ambulatoriã uotot nõ te

Expanded text:
successit et successionum talium plena est hominum vita. Orbi successit et successionum talium plena est hominum vita. Orbi senis hereditas me manet. Quem non fallere possit volens, qui quem noluit fefellit? cui supervivere nequeat qui filio supervixit? Orbi iam senis elogio scriptus heres sum. An in tabellis forsan adamantinis, unde non facile delearis? An ignoras quam levibus causis testamenta mutant senes? Multis in ipso vite exitu quod per omnem vitam voluere displicuit. Heredem me vult orbus senex. At qui potest nolle; nichil est autem indignantius orbo sene ac divite: ubi sua diligi seque sperni senserit, actum est. Hereditas orbi senis promissa est. Ea utinam innocentia atque ea mortalibus fides esset, ut et nunquam nisi honesta promitterent et semper promissa servarent! Nunc nec promittendi modus nec promissa frangendi pudor ullus, quod in hereditate potissimum licere sibi homines putant: itaque voluntatem testatoris ambulatoriam leges vocant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ereditatem orbi sems expectõta ͦ Modo te tp̃aquillũ
p̃dicabas ip̃e tibi ne ꝯtrarius sis attende nũꝙͣ expet¬
tatio trãquillitas q cohabitat uix illũ uite tẽdiũ ex¬
pectatione molestius Ga Expecto sems hereditatem¬
Ra Nestis quid ille forsan expectet. Est ea quid inter homines
uolgaris insama ut fere omnes nõ coeuis tr̃i sẽd inmoribus qͦs
Diutius se uicturos sperẽt muiti sua de morte conĩtãt morles
de aliena autem libenter cũ tñ ꝯriũ agere esset utilius ba. Re¬
ius hereditatẽ spere ꝵ Qͥd si ille interim tũa sperat falli alt̾ũtiũ
Est necesse quot aute senes muemas morte inuenũ expectantes
Et sane nemo tã senex qui nõ possit ãnũ uir̾e nemo tã iuue¬
nns qui nõ possit hodie mori Gahereditatem orbi sems spero¬
Raqustius hanc spercibat filius iumore iustior spes clusit¬
Gahereditas orbi senis ad me uenit ratios eud sis an ad illũ
tua Gaio claudius neroni galba domitiano nebua ꝯmo ꝑtĩax̃.

Expanded text:
ereditatem orbi senis expecto. Modo te tranquillum predicabas; ipse tibi ne contrarius sis attende: nunquam expectatio tranquillitasque cohabitant, vix ullum vite tedium expectatione molestius. Expecto senis hereditatem. Nescis quid ille forsan expectet. Est ea quidem inter homines vulgaris insania, ut fere omnes non coevis tantum, sed iunioribus quoque diutius se victuros sperent. Inviti sua de morte cogitant mortales, de aliena autem libenter, cum tamen contrarium agere esset utilius. Senis hereditatem spero. Quid si ille interim tuam sperat? Falli alterutrum est necesse. Quot autem senes invenias mortem iuvenum expectantes? Et sane nemo tam senex, qui non possit annum vivere, nemo tam iuvenis, qui non possit hodie mori. Hereditatem orbi senis spero. Iustius hanc sperabat filius, iuniorem iustior spes elusit. Hereditas orbi senis ad me venit. Quid scis, an ad illum tua? Gaio Claudius, Neroni Galba, Domitiano Nerva, Commodo Pertinax
Abbreviated transcription (Latin):
uitio et tot meritorũ gr̃am maiore culpa ꝙͣ cã culpe est
corrũpas idq facilius fie̾t si quis atriter rei uilitatem
obscenitate breuitatẽ fine cogitet ac longũ dedetus horeq
fugocis forsitan aut momenti unnus illecebras multoru
anoꝵ penitentia uel eterno fortasse supplitio purendas

Expanded text:
vitio et tot meritorum gratiam maiore culpa quam causa culpe est vitio et tot meritorum gratiam maiore culpa quam causa culpe est corrumpas.” Idque facilius fiet, si quis acriter rei vilitatem, obscenitatem, brevitatem, finem cogitet, ac longum dedecus horeque fugacis forsitan, aut momenti unius illecebras, multorum annorum penitentia, vel eterno fortasse supplicio puniendas.
Abbreviated transcription (Latin):
filiã post parentes sequi Gula certe et liou¬
tiam cõmune uobis esse cũ beluis maxinieg
pior ta Quona uo̾ insi ad mortem anime et corporis et
infamem notam seramq penitentiã et fortassis imitilẽ
I nũc igitur et raptãtem sequere que te tales raptet ad
exitus cogita autẽ miniabiliũ casus miserabiles et famo¬
sos nõ m̃o singulariũ hominũ sed urbiũ ac regnorũ qui
tibi ꝑtim uisur ꝑtim auditu et maxime lectione dẽut
esse notissimi raptanti nequaꝙͣ ut arbitror manũ dabis
dudi em̃ quid hinc doctissimi uiri senserint ac scripferint
a uirtute detorquẽt In hoc inquit seneta nos ꝯplectũt᷑:
ut stragulẽt nõ ulr̃ ergo ꝙͣ latronculi uiatoribus insidĩãtes
eos ꝙ seducentes ac ꝑmĩctes declinãde sũt in quõd ualde
proderit si illud p̃clarissime apud liũũ A supione affri¬
tano dictũ massmissẽ diccũ sibi quisquis hac peste labor abit
accipiat unice in quit añ taue deformes multa bona uͦ

Expanded text:
filiam post parentes sequi? Gulam certe et luxuriam communes vobis esse cum beluis, maximequpior. Quoniam, vero, nisi ad mortem anime et corporis et infamem notam, seramque penitentiam et fortasse inutilem? I nunc igitur, et raptantem sequere, que te tales raptet ad exitus. Cogita autem innumerabilium casus miserabiles ac famosos, non modo singularium hominum, sed urbium et regnorum, qui tibi partim visu, partim auditu, et maxime lectione debent esse notissimi: raptanti nequaquam, ut arbitror, manum dabis. Audi enim quid hinc doctissimi viri senserint ac scripserint. is animos a virtute detorquent.” “In hoc, inquit Seneca, nos complectuntur ut strangulent”. Non aliter ergo quam latrunculi viatoribus insidiantes, eosque seducentes ac perimentes declinande sunt; in quod valde proderit, si illud preclarissime apud Livium a Scipione Africano Masinisse dictum, sibi quisquis hac peste laborabit accipiat. “Vince, inquit, animum, cave deformes multa bona uno
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ casus eoipũt ex angustiori autẽ sola mors euut era mrolesto
de carce̾ discessi Ra potes in hũt carcere reuerti in illũ alterũ tum
semel exieris nõ redibis hoc in tpe
De tranguillo stati Capi .go

Expanded text:
minem casus eripiunt, ex angustiori autem sola mors eruit. Molesto minem casus eripiunt, ex angustiori autem sola mors eruit. Molesto de carcere discessi. Potes in hunc carcerem reverti; in illum alterum cum semel exieris, non redibis hoc in tempore. 90 DE TRANQUILLO STATU
Abbreviated transcription (Latin):
glarnsꝙ hostũi nõ octisus tatumodo sed decerꝑtus puto morueus
raotere Iusproauito d ¶ carte letus eupi Ibis per rostrar tux¬
bu sicissis peo plateas uibiũ tumultusq negotibrũ et tempes¬
tutem sibertaten putans gratulaberis dum quedni clouisi noa
ꝯilu seccit mulle stmgẽt laquei tumꝙ leti ormes e procellis por¬
tun petat umus tu nauta mirabilis e portu letus in procellas
redis Cau E cartere digressus paudro Raᵒ. Bonui in hoc ut in deliquis cõ¬
filus siliũ erat neq multũ gaudere neq niuĩ dolere sed eqdani¬
mitatem dm̃ in statu seie uite gubernatulum tenere in tantta pre¬
sertum caligine futurorũ meq tam miseyio est ut fertur intrasse
neq tã faustum carterẽ exiuisse quotiens tarter libertati hostie pro¬
pitius est saluti quotiens optata uotis om̃ibus libertas in ꝑcomitie
et in mortem uersit ¶ Exiiui ⁊ carte̾ Ra latiori de carte̾ multo ho¬

Expanded text:
gladiisque hostium non occisus tantummodo sed discerptus, puto, moriens gladiisque hostium non occisus tantummodo sed discerptus, puto, moriens carcerem suspiravit. E carcere letus erupi. Ibis per rostra turbida litibus, per plateas urbium tumultusque negotiorum et tempestatem libertatem putans gratulaberis, dum quem clavis una concluserat mille stringent laquei cumque leti omnes e procellis portum petant, unus tu nauta mirabilis e portu letus in procellas redis. E carcere digressus gaudeo. Bonum in hoc, ut in reliquis, consilium erat neque nimium gaudere neque nimium dolere, sed equanimitatem omni in statu ceu vite gubernaculum tenere, in tanta presertim caligine futurorum; neque tam miserum est, ut fertur, intrasse neque tam faustum carcerem exivisse. Quotiens carcer libertati hostis propitius est saluti, quotiens optata votis omnibus libertas in perniciem et in mortem versa est! Exivi ex carcere. Latiori de carcere multi ho
Abbreviated transcription (Latin):
uuãt carterem euasissẽ Est et hoc fateor int̾missa
qratior libertas at reddita ꝙ seouata sed nõ oĩa quede¬
lectant prosunt et sepe nocia sũt dultia et amara
saluoria sipe nõ caue mõ sed mors utilie fuet seꝑe ui¬
ta et sibertas mutilib̾ ħ E aoter̃e euasisse gaueese sarpeono ndt¬
debas portũ a pphiendisse ñie gau̾des portũ euasihe carteo siuilt
portus onult refuguł et amo fuit et in libertate perituros serua¬
pottus umitlis sigata et tlausa diligentius asseruãturo uescũt
morta los elis quod expediat et id croco mala fua tõmpistũt et asse¬
quot haudat uude mox doleãt Neue longius exemplum queras
uidisti iupeo uĩoũ illũ aĩosi et magni potius ꝙͣ ꝯstont puceꝵ tu¬
qu suso tempore se ꝑaitoonũ romane del publce prositer au¬
que ip̃o bi doibum nome assupseoat dehine uauiãte fortuna per¬
bs dppulsus omaniq pmu pͥncipis post pontifics laꝑsus mistus¬
cerem ulbobiq uent habitus atq honeste tam̃ leua alite emissus

Expanded text:
rem evasisse. Est hec, fateor, intermissa gratior libertas ac reddita quam servata; sed non omnia que delectant prosunt: sepe nociva sunt dulcia et amara salubria, sepe non carcer modo sed mors utilis fuit, sepe vita et libertas inutilis. Carcerem evasisse gaudeo. At qui modo gaudebas portum apprehendisse, nunc gaudes portum evasisse: carcer multis portus, multis refugium et arx fuit et in libertate perituros servavit; in vinculis ligata et clausa diligentius asservantur. Nesciunt mortales ceci quid expediat et idcirco mala sua concupiscunt et assecuti gaudent unde mox doleant. Neve longius exemplum queras, vidisti nuper virum illum animosi et magni potius quam constofiteri ausus, ipse sibi tribuni nomen assumpserat: dehinc variante fortuna Urbe depulsus Romanique primum principis, post pontificis lapsus in carcerem, utrobique bene habitus atque honeste, tandem leva alite emissus
Abbreviated transcription (Latin):
tũq nisi ꝙ elephas turaibus camelus sartinis feuendie y doneus co¬
ꝙ uulior aptiorq si ꝯsiliũ petis utere belius quas ig ube uitam
agis mũdi ꝑtibus genuit noturã parens prudentissimee que et
beluas et alia suisq chmatibus aptiara distoibit Gas amelũ
habes Raͦ Tria milia habuit et amisit iob et morbi et raptores

Expanded text:
trorunque, nisi quod elephas turribus, camelus sarcinis ferendis idoneus eotrorunque, nisi quod elephas turribus, camelus sarcinis ferendis idoneus eoque utilior aptiorque. Si consilium petis, utere beluis quas his ubi vitam agis mundi partibus genuit natura parens prudentissima, que et beluas et alia suis queque climatibus aptiora distribuit. Camelum habeo. Tria milia habuit et amisit Iob: et morbi et raptores