comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidam etiã heretici qui de eccłia re¬
cesserunt. ex nomine suoꝵ auctorum
nuncupant. quida uͦ ex causis quas eli¬
gentes instituerunt. Symoniani dicti
a symone magice discipline ꝑito. cui pe
luisset. Hi dicunt creaturã ñ ado sed a
uirtute quada suꝑna creatã. ¶ enan¬
driani a menandro mago discipulo sy¬
monis nuncupati. qui mundũ ñ ado
s ab angłis factum asserunt. Basili dia¬
ni a basilide appellati. qui int̾ reliquas
blasphemias passũ iħm negant. Nichola¬
ite dicti a nicholao diacono eccłie ieroso¬
limoꝵ. qui cũ stephano &e. cet̾is constitutꝰ
est a petro. qui ꝓpt̾ pulchritudinẽ relin¬
quens uxorem dixit ut qui uellet ea ute¬
retur. uersa est in stuprũ talis consuetu
do ut inuice coniuigia cõmutarentur.
quos ioħs in apocalipsi imꝓbat dicens.
s hoc habes qd ñ odisti facta nicholaitarũ.
Gnostici ꝓpt̾ excellentiã scientiȩ ita se ap

Expanded text:
uidam haeretici qui de Ecclesia recesserunt, ex nominibus suorum auctorum nuncupantur, quidam vero ex causis quas eligentes instituerunt. Simoniani dicti a Simone, magicae disciplinae perito, cui Petluisset. Hi dicunt creaturam non a Deo, sed a virtute quadam superna creatam. Menandriani a Menandro mago, discipulo Simonis nuncupati, qui mundum non a Deo, sed ab angelis factum esse asserunt. Basilidiani a Basilide appellati, qui inter reliquas blasphemias, passum Jesum abnegant. Nicolaitae dicti a Nicolao diacono Ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et caeteris constitutus est a Petro: qui propter pulchritudinem relinquens uxorem, dixerat ut qui vellet, ea uteretur. Verdo, ut invicem coniugia commutarentur. Quos Iohannes in Apocalypsi inprobat dicens2, 6: 'Sed hoc habes, quod odisti facta Nicolaitarum.' Gnostici propter exce
Abbreviated transcription (Latin):
agrũ uocant. Porcã idem boetici .xͨxxͣ. pe
x diffusũ ẽ lira. Galli candetũ
appellant in areis urbanis spaciũ
detũ uocant. Porro stadialis ager habet
passꝰ. cxxu. id ẽ pedes.d.cxxu. euiꝰ m̃sura
octies cõputata. miliariũ fac̃. qͥ ꝯstat qͥnq
milia pedib. Centuria ẽ ager ducentoꝵ
retinuit. in numero enĩ centurie multipli¬
cate st̃. nom̃ mutare ñ potuert̃.¬

Expanded text:
agrum vocant; porcam idem Betici XXX pedum ld defossum est, lira. Galli candetum appellant in areis urbanis spatium  iustum candetum vocant. Porro stadialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria n pristinum retinuit; in numero enim centurie multiplicate sunt, sed nomen mutare non potuer
Abbreviated transcription (Latin):
pecus ẽ fossa sub t̾ra aqua ꝑspici potest. Spe¬
lea grece. spelunce latine. Spiracula appella¬
ta omĩa loca pestiferi sp̃c. quẽ greci paronia
appellant uł acerontea. Etiam uarro spiracu¬
lũ dicit huiꝰcemodi locũ. E spiracula ex eo di¬
cunt᷑ loca. qua t̾ra sp̃m edit. Hiatꝰ p̃ruptio t̃re
tio tͣnslata aferis. quaꝵ auiditas oris adaꝑtio
dinis nom̃ ẽ. & dictũ baratrũi qi uorago atra.

Expanded text:
pecus est fossa sub terra qua prospici potest; σπήλαια Graece, speluncae Latine. Spiracula appellata omnia loca pestiferi spiritus, quae Graeci Χαρώνεια appellant vel Ἀχερόντεια. Etiam Varro spiraculum dicit huiuscemodi locum; et spiracula ex eo dicuntur loca qua terra spiritum edit. Hiatus praeruptio terrae ertio, translata a feris, quarum aviditas oris adapertidinis nomen est, et dictum est Barathrum, quasi vorago atra,
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Cocitꝰ locꝰ inferni de qͦ ita iob loquit᷑.¬
cepit greca int̾p̃tatione a luctu & gemitu.
id ẽ a tremore frigoris. qd̾ ẽ algere ⁊ rigere.
scił qr luce soleq caret. qr neq illic uapo¬
eiꝰdẽ motib incitant᷑. s ꝓpetuus stuportar¬
tarixim enĩ horrere & tremere ap̃ grecos
legit᷑. illic enĩ fletꝰ & stridor dentiũ. Gehen
na locus ignis & sulphuris. quẽ appellari
putant a ualle idolis ꝯsecrata que ẽ iuxta
murũ herłm repleta olim cadauerib mor¬
tuoꝵ. ibi enĩ hebrei filios suos immolabant de¬
monib & appellabat᷑ locꝰ ipse gehennon. fũ¬
turi gͥ supplicii locꝰ uͥ peceatores cruciandi
st̃. huiꝰ loci uocabulo designat᷑. Otplicẽ ẽẽ ge
nferꝰ appellat᷑. eo qd̃ infra stat. Sic̃ aũ scłm cor¬
pus si ponderis sui ordinẽ teneant inferio¬
ra st̃ omĩa gͣuiora. ita scdm sp̃m inferiora st̃¬
mestiora &e tristiora. uñ & in greca lingua ori¬
beat resonare ꝑhibet᷑. Sic̃ aũ cor animalis

Expanded text:
ocus inferi, de quo Iob ita loquitcepit Graeca interpretatione, a luctu et gemitu. ταραχῆς, id est a tremore frigoris, quod est algere et rigere, scilicet quia lucem solemque caret; quia neque illic vapoejusdem motibus incitantur: sed perpetuus stupor. Tartarizein enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim fletus est et stridor dentium . Gehenna est locus ignis et sulphuris, quem appellari putant a valle idolis consecrata, quae est juxta murum Jerusalem, repleta olim cadaveribus mortuorum. Ibi enim Hebraei filios suos immolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo designatur. Duplicem autem eappellatur eo quod infra sit. Sicut autem secundum corpus, si ponderis sui ordinem teneant, inferiora sunt omnia graviora, ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora; unde et in Graeca lingua oribeat resonare perhibetur. Sicut autem cor animalis
Abbreviated transcription (Latin):
uitiũ rodens ferrũ uł segetes. qͣsi rodigo mu¬
tata una littera. hec & erugo ab herendo. nã
erugo uitiũ ẽ ferri ab erodendo dictũ. ñ ab
eram̃to. Scoria uͦ purgam̃ta ae sordes st̃ q̃
igne excoquunt᷑ & dicta scoria qr de ferro
excutit᷑. Rubigine aũ caret ferrũ si cerusa
&e gypso &e liquida pice ꝑunguat᷑. Itẽ rubigo
ferram̃ta ñ uitiat. si eade medulla ceruina
uł cerusa mixta rosatio unguit᷑. i¬
xxi. De płubo.

Expanded text:
vitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo muvitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera; haec et aerugo ab erodendo; nam aerugo vitium est ferri ab erodendo dicta, non ab aeramento. Scoria vero purgamenta et sordes sunt quae igne exquoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur. De plumbo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in aliis metallis astringenda apte imposi¬
to uocabulo. Aquarũ uͦ sũma differentia ẽ
qͥb ferrũ candens mergit᷑ in qͦ utilior fiat. sic̃
birbilis in hispania. & tirasonacomos in italia.
n acuendo ferro oleo delectatior fit acies. uñ
& tenuiora ferram̃ta oleo restingui mos ẽ.
ne aqua in fragilitatẽ durent᷑. Aferro sangͥs
bumanꝰ sese ulciscit᷑. ꝯtractũ nãq celeriꝰ ru¬
biginẽ trahit. cũ ferro magnes lapis ꝯcordiã
babet. sola enĩ hec materia uim ab hoc lapi¬
de accepit retinetq longo tẽpore. Ex eocdẽ
lapide architectꝰ qͥda alexandrie tẽpłu ꝯca¬
merauit: uñ in eo simulachrũ ferro in aere
pendere uideret᷑. ferrũ accensũ igne nͥ du¬
ret᷑. ictib corrũpit᷑. rubens ñ ẽ habile ad
tundendũ. neq anteꝙͣ albescere incipiat.
aceto uł alumine illitũ ferrũ fit exis simile.
urgam̃ta ferri rubigo & scoria. Rubigo est

Expanded text:
non in aliis metallis, a stringendo apte vocabunon in aliis metallis, a stringendo apte vocabulo inposito. Aquarum vero summa differentia est, quibus ferrum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur; contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet; sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, conrumpitur: rubens non est habile ad tundendum neque antequam albescere incipiat: aceto vel alumine inlitum ferrum fit aeris simile. Purgamenta ferri, rubigo et scoria. Robigo est
Abbreviated transcription (Latin):
semina frugũ t̃re condat id̾e & calips a
calibe flumine uͥ ferrũ optima acie tẽꝑatui:
calibs. ferri usus pt̾ꝰ alia metalla reꝑtꝰ ẽ. euiꝰ
ptꝰea uersa in obꝓbriũ species. nã umñ prid̃e
tellus tractabat᷑. inde mͦ eruor effunditur.
Nullũ aũ corpꝰ tam densis int̾ se coherentib
& implicitis elem̃tis ꝙͣ ferrũ. uñ in est illi du¬
ricia cũ frigore. ferri aũ metalłu pene u̾q
reꝑit᷑. s ex om̃ib generib palma serico ferro
dat᷑. seres enĩ hoc cũ uestib suis pellib ꝙ mit¬
tunt. Scdã. parthico. neq alia genera ferri
ex mera acie tẽꝑant᷑. cetĩs enĩ ãmiscet᷑ mol¬
lior cõplexus. Differentia ferri pluruna.iux¬
ta t̾re genꝰ nã aliud molle płuboꝙ uicinum.
rotarũ ⁊clauoꝵ usib aptũ. aliud fragile &
erosũ. culture t̾re ꝯueniens. aliud breintate
sola placet clauisq caligariis aliud rubiguĩe
celertꝰ sentit. Structure uocant᷑ he om̃s qd

Expanded text:
semina frugum, terrae condat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperaturchalybs. 2. Ferri usus post alia metalla repertus est. Cujus postea versa in opprobrium species. Nam unde prius tellus tractabatur, inde 293 modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et implicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico, neque alia genera ferri ex mera acie temperantur. Caeteris enim admiscetur mollior complexus. 3. Differentia ferri plurima juxta terrae genus. Nam aliud molle, plumboque vicinum, rotarum et clavorum usibus aptum; aliud fragile, et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet, clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Stricturae vocantur hae omnes, quod
Abbreviated transcription (Latin):
antiꝙͣ orthographiã stipa dicta qd̾ exeni
mȩ nauiũ stipent᷑. uñ cestipatores dicntͥ
qͥ in nauib eã cõponunt. Comentũ appillaũ
qd̃ aut in filo. aut in tela tumeat. nec sibeilta¬
tẽ habeat. Cannabũ a similitudine canie uo¬
catũ. siue a greca ethimologia. nã ili emna¬
nimiũ candidi & mollissimi qd̾ greci papati
uocant. fibrinũ lana ẽ animaliũ q̃ fibros u¬
cant. ipsos & castores existimant. qͦs dũ ua¬
tores sequunt᷑. ipsi sͥ testiculos adimunt an¬
nea uocata. eo qd̾ aeris infusione infrondbus

Expanded text:
antiquam orthographiam stuppa dicta, quod ex ea rimae navium stipentur. Unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam conponunt. Tomentum appellatum quod aut in filo aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similitudine cannae vocatum, sive a Graeca etymologia; nam illi canna506 nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papatem vocant. Fibrinum lana est animalium, quae fibros vocant, ipsos et castores existimant, quos dum venatores 465 sequuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocata, eo quod aeris infusione in frondibus
Abbreviated transcription (Latin):
Alexander anñ xiii.
¶ hilippus ann̾ .uii. Hic pͥmus
Decius anno .i. Antoniꝰ
monachus claruit.
Cyprianus martyrio coronatur
il lirico expulit.

Expanded text:
Alexander annis XIII.  Philippus annis VII. Hic primusDecius anno I. Anthonius monCyprianus martyrio coronatur.Illyrico expulit.
Abbreviated transcription (Latin):
Claudius anñ xiiii.
Uespasianus ann̾x.
Ierosolima a tito subuertit᷑
Iohes in pathinos relegatur.
aquila interpres habet᷑.
Commodꝰ ann̾ xiii. Theodo¬
chion int̾pres habetur.
Elius ꝑtinax anno .i.

Expanded text:
Claudius ann. XIV. MaVespasianus ann. X. Hierosolyma a Tito subvertiturIohannes in Pathmos relegatur. Aquila interpres habetur. Commodus annis XIII. Theodocion interpres apparuit. Elius Pertinax anno I.
Abbreviated transcription (Latin):
Theodosus ann̾.xxuii. Nestoriꝰ
heresiarches extitit.
erioe dioscori latrat.
Tdccluiii.
Iustinianꝰ ann̾ xxxuiiii.
Wandali in affrica extinguntur
Udcclxuiiii.
Iustinus ann̾.xi. Armenii
fidem xp̃i suscipiunt.
Tdcclxxui.
liberius ami̾ .uii. Longobardi
italiam capiunt.
Mauricius anni.xxi.
Gothi catholici efficiunt᷑.
focas anni̾.uii.
Romani ceduntur a ꝑsis.
Huius quinto & quarto religiosissimi prin¬
cipis sisebuti iudei in hispania xp̃iani ef¬

Expanded text:
Theodosius ann. XXVII. Nestorius haeresiarches extitit. errore Dioscori latrat. VMDCCXXII. Iustinianus ann. XXXIX. Wandali Africa extinguntur. VMDCCLXI. Iustinus ann. XI. Armeni fidem Christi suscipiunt. VMDCCLXXII. Tiberius ann. VII. Langobardi Italiam capiunt. Mauricius ann. XXI. Gothi catholici efficiuntur. Phocas ann. VII. Romani caeduntur a Persis Huius quinto et quarto religiosissimi principis Sisebuti Iudaei in Hispania Christiani ef
Abbreviated transcription (Latin):
boliscum mespres rex egypti pͥmꝰ fecisse fert᷑
tali ex causa. cũ qͦd̾ã tpre nilus iuolenti mun¬
datione egyptũ nocuiss. indignatꝰ rex tãꝙͣ
penas a flumine exigeret.sagittã in undas
misit. ñ multo ptꝰ graui ualitudine correp¬
tus. lum̃ amisit. qͥ ptꝰ cecitatẽ uisu recepto
dũ sol currit. Medio iũ spacio ab utiaqne
ta ostitut᷑ꝰ. oboliseus fastigiũ sũmitatẽq i
nificat. cũ sol ab utroꝙ spatio medio ho x U
crimine tnscendit. sũmo obolisco suppositi
dixer̃t ab ea re qua &e ille carcer qͥ ẽ in cintet
regat. siue qd̾ feriat iunctoᷤᷤ eqͦs. ña haurit d̾ siti
ut. & latus haurit aꝑtũ. ipse ẽ e agitator idist
uerberator ab agendo dictꝰ. Aurige aũ duohi
colorib st̃ qͥb speciem idolatrie uestiunt. ũ
prasinus t̾re uenetus celo & mariapagamꝰ le
dicatus est.
UIII. De quadrigis.

Expanded text:
boliscum Mesfres, rex Egipti, primus fecisse fertur tali ex causa: cum quodam tempore Nilus violenti inundatione Egipto nocuissset, indignatus rex, tamquam penas a flumine exigeret, sagittas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto m mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositdixerunt ab ea re, qua et ille carcer, qui est in civiregat, sive quod feriat junctos equos. Nam haurit, FERIT, ut: Latus haurit apertum. 2. Ipse est, et agitator, id est, verberator ab agendo dictus. Aurigae autem duobus coloribus sunt, quibus speciem idololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et mari a paganis dicatus est. CAPUT XXXIV. De quadrigis.
Abbreviated transcription (Latin):
a ferendo iacula dicta. sic̃ & feretrũ ubi
funꝰ defert᷑. q̃ iccireo ethimologiã cõmunẽ
habent. qr faretra mortẽ. feretrũ mortuũ
portat. Coriti ꝓp̾e st̃ arcuũ thece.sic̃ sagnta¬
rũ faretre. Uagina appellata. eo qd in ea mu¬
cro uł gladiꝰ barulet᷑. Theca ab eo qd aliqͥd
receptũ tegat .c. littera ꝓ .g. posita. alii gre¬
co nomine thecã uocari asserunt. qd̾ ibi re¬
ponat᷑ aliqͥd. inde ⁊ bibliotheca libroꝵ reposi¬
tio dr. Dolones st̃ uaginȩ ligneȩ intͣ quas
latet pugio sub baculi specie. dolones aũ st̃

Expanded text:
a ferendo iacula dicta; sicut et feretrum, ubi funus defertur. Quae idcirco etymologiam communem habent, quia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum faretrae. Vagina appellata eo quod in ea mucro vel gladius baiuletur. Teca ab eo quod aliquid receptum tegat, C littera pro G posita. Alii Graeco nomine thecam vocari adserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio dicitur. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a
Abbreviated transcription (Latin):
lympias apud grecos constituta apud
elidem grecie ciuiratẽ. eliis agentib a¬
gonem ⁊ qͥnquennale certamen. quatuor
mediis annis uacantib ⁊ ob hoc elidũ certa¬
minis tempꝰ olympiadem uocauerunt. qua¬
driennio. in una olympiade supputato. Lu
quinto anno dicit᷑ condi ꝓpter olympiadas
a romanis alhuc enim consules adhuc era
ñdum erant. Est etũ quinquennale tempus.
ido uͦ sic uocatur. eo qđ censu ꝑ quinquenm¬
um in republica ꝑ acto. urbs roma illustra¬
batur. Iubeleus interp̾tatur remissionis annꝰ.
Est enim hebraicus sermo. ⁊ numerꝰ. qui sep¬
nis contexit᷑. in quo clangebatur tubis. ⁊
ad om̃s reuertebat᷑ antiqua possessio. debi¬
ta absoluebant᷑. confirmabant᷑ libertates.
hunc numerũ etiam in dieb pentecosten ⁊
ipsi celebramꝰ. łost dñi resurrectionẽ remissa
culpa ⁊ totius debiti cyrographo euacuato.
ab omni nexu liberi suscipientes aduenien¬
tem in nos grãm sp̃s scĩ.¬

Expanded text:
lympias apud Graecos constituta apud Elidem Graeciae civitatem. Eliis agentibus agonem, et quinquennale certamen, quatuor mediis annis vacantibus; et ob hoc Elidum certaminis tempus olympiadem vocaverunt, quadriennio in una olympiade supputato. 231quinto anno dicitur condi propter olympiadas a Romanis; adhuc enim consules, adhuc aera nondum erant. Est enim quinquennale tempus. Ideo vero sic vocatur eo quod censu per quinquennium in republica peracto, urbs Roma lustrabatur. 3. Jubilaeus interpretatur remissionis annus. Est enim Hebraicus, et sermo, et numerus, qui sepnis texitur; in quo clangebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. Hunc numerum etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et totius debiti chirographo evacuato, ab omni nexu liberi suscipientes advenientem in nos gratiam Spiritus sanc
Abbreviated transcription (Latin):
speculatio nomen accepit ꝓ futura uͦ pa¬
triȩ pace ierłin uocatur. nam ierłm pacisui¬
sio int̾p̾tatur. ibi enim absorta om̃i adut¬
obtutu. Synagoga grece. latine congriga¬
uo dicitur. qd̾ ꝓprium nom̃ iudeoꝵ ppłs te¬
nuit. Ipsoꝵ enim ꝓprie synagoga dici solet¬
discernendi causa. siue qd̵ int̾ congregatioñ
unde synagoga. & conuentionem unde n¬
cłia nomen accepit. distat aliquid aliud¬
qd̵ scilicet congregari &e pecora solent qu&
&e greges ꝓprie dicimꝰ. conuocari antẽ ma

Expanded text:
speculatio, nomen accepit: pro futurae vero paspeculatio, nomen accepit: pro futurae vero patriae pace Hierusalem vocatur. Nam Hierusalem, pacis visio, interpretatur. Ibi enim abolita omni adverobtutu. Synagoga Graece, Latine, congregatio, dicitur. Quod proprium nomen Judaeorum populus tenuit. Ipsorum enim discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde Synagoga, et convocationem, unde Ecclesia nomen accepit, distat aliquid: quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem m
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi. ꝓ eo qđ omnes
ad se uocet. Catho¬
lica uniuersalis.
cundũ totũ. Non
enuim sicut conuen¬
ticula hereticoꝵ in aliquib regionum
partib coartantur. s ꝑ totũ terrarũ
orbem dilatata diffunditur. qd etiam
apłs approbat ad romanos dicens. grãs
ago do meo ꝓ omnib uobis quia fi¬
des nr̃a amiuntiatur in uniuerso mundo
hinc & unuiersalitas ab uno cognominati
Cur autẽ eccł̃ia cum una sit a iohanne sep¬
tem scribunt᷑. nisi ut una catholica septi¬
formi plena sp̃u designet᷑. sicut & de dño
nouimꝰ dixisse salomonẽ: sapientia edifi¬
cauit sibi domũ. & excidit columnas septĩ
qr tñ septẽ una esse ñ ambigit᷑ dicente apso
eccłia di uiui quȩ est columna & firmam̃¬
tum ueritatis. Inchoauit autẽ eccłia a loco
loco sedentes. Pro ꝑ egrinatione autẽ p̃sen¬
ti eccłia syon dicit᷑. eo qđ ab huiꝰ ꝑegrinatt¬
nis longitudine posita ꝓmissionem retũ
celestiũ specularetur. & iccirco syon. idest

Expanded text:
omnes a se convocet. Catholica, universalis: cundum totum. Non enim sicut conventicula haereticorum, aliquibus regionum partibus coarctatur: sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus approbat ad Romanos dicens : Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis: quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Hinc et universitas ab uno cognominata . Cur autem, Ecclesia cum una sit, a Joanne septem scribuntur? nisi ut una Catholica septiformi plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Quae tamen septem una esse non ambigitesia Dei vivi, quae est columna et firmamentum veritatis.' Inchoavit autem Ecclesia a loco  uno loco sedentes. Pro peregrinatione autem praesenti Ecclesia Sion dicitur, eo quod ab huius peregrinationis longitudine posita promissionem rerum coelestium speculetur: et idcirco Syon, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sͥ societatis ꝯcordia ꝙ ꝯunctione qͦd̾ã
ꝯueniant. nã sic ea int̾ se naturali qͦd̾a ra¬
tione iuncta dicunt᷑. ut mͦ originẽ ab igne
repetentes usꝙ ad trã. mͦ a t̾ra usq ad ignẽ.
ut ignis ꝯͥdem in aere desinat. aer in aqͣ
denset᷑. aqua in tra crassescat. rursusq tra
diluat᷑ in aquã. aqua rarescat in aera. aer
in ignẽ extenuet᷑. quappt̃ omĩa elem̃ta oĩb¬
habet accepisse uocabułu. St̃ aũ diuina ꝓuiden¬
tia ꝓpͥis animantib distributa. nã celũ angłis
aerẽ uoluerib. mare piscib. trã hominib. ce¬
terisq animantib ipse ereator impleuit. iiii¬

Expanded text:
d sibi societatis concordia et communione quadam conveniant, nam sic ea inter se naturali quadam ratione juncta dicuntur, modo originem ab igne repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat; rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aera, aer in ignem extenuetur. Quapropter omnia elementa omhabet accepisse vocabulum. Sunt autem divina providentia propriis animantibus distributa: nam caelum angelis, aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus ceterisque animantibus Creator ipse i
Abbreviated transcription (Latin):
diuidi ñ potest. hic est athomꝰ tpr̃is. In
numeris. utputa octo diuiduntur in .iiiͦi.
rursus qͣtuor in duo. deinde duo in unũ
unus aũ athomꝰ ẽ. qr insecabilis ẽ. sic ⁊ lit¬
tera. nã orationẽ diuidis in u̾ba. uerbũ in
sillabas. sillabas in licteraᷤᷤ. littera pars mi¬
nuna athomꝰ ẽ. nec diuidi potest. athomꝰ
gͦ ẽ qd̃ diuidi ñ potest. ut in geometrica

Expanded text:
dividi non potest. Haec est atomus temporis. In dividi non potest. Haec est atomus temporis. In numeris, ut puta octo dividuntur in quattuor, rursus quattuor in duo, deinde duo in unum. Unus autem atomus est, quia insecabilis est. Sic et littera: nam orationem dividis in verba, verba in syllabas, syllabam in litteras. Littera, pars minima, atomus est, nec dividi potest. Atomus ergo est quod dividi non potest, ut in geometria
Abbreviated transcription (Latin):
thomos philosophi uocant qͤsdã in mun¬
do corpoꝵ partes tã minutissimas. ut nͦ
uisui pateant. nec thomen id ẽ sectionẽ re¬
totiꝰ mundi in requietis motib uolitare
ꝙ huc atꝙ illuc ferri dicunt᷑. sic̃ tenuissimi
pulueres q̃ infufis ꝑfenestras racdus solis ui¬
dent᷑. Ex his arbores & herbas ꝙfruges om̃s
oriri. ꝙ ex his ignẽ & aqua ꝙ uniu̾sa gigni
atq ostare qͥdã philosophi gentiũ putauert.
St̃᷑ aũ athomi aut in corꝑe. aut ĩ tpr̃e. aut in
numero. In corꝑe ut lapis. diuidis eũ in par¬
tes. & partes ipsas diuidis in grana. ueluti
st̃ arene. rursũq ipsa arene grana diuide
in minutissimũ puluerẽ donec si potes ꝑ
ri ñ possit. hic ẽ athomꝰ in corporibꝰ. In tp̃re
uͦ sic intelligit᷑ athomꝰ Annũ u̾bi grã diui¬
in dies. dies in horas. adhuc partes horarũ
admittunt diuisionẽ. qͦusq uenias ad tan¬
tũ tpr̃is punctũ ⁊ ad qñdã mom̃ti stillam.

Expanded text:
tomos philosophi vocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est sectionem, retotius mundi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem et aquam et universa gigni atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. Sunt autem atomi aut in corpore, aut in tempore, aut in numero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes et partes ipsas dividis in grana, veluti sunt harenae; rursumque ipsa harenae grana divide in minutissimum pulverem, donec, si possis, In tempore vero sic intellegitur atomus. Annum, verbi gratia, diviin dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum et quandam momenti stillam,
Abbreviated transcription (Latin):
caꝑacem. ex qua uisibilia hec elem̃ta for¬
mata st̃. uñ s ex eiꝰdiriuatione uocabulum
materiã appellauert̃. icło qr om̃e informe
uñ aliqͥd faciendũ ẽ. semꝑ materia nuncu¬
pat᷑. ꝓinde & eã poete siluã nomina uert.
nec incongrue. qr materie siluarũ sunt.

Expanded text:
bilia haec elementa formata sunt; unde et ex eius derivatione vocabulum materiam appellaverunt, ideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Proinde et eam poetae silvam nominaverunt, nec incongru
Abbreviated transcription (Latin):
&e frequentatur exomologesis. qua delic
naro cuiꝰ cognitioni nichil occultum est.
s confessio est rei scilicet eiꝰ quȩ ignoratur
ꝓfessa cognitio. Utile enim sibi ac iocundũ
quisqͣm esse existimauerat. raꝑe & adul¬
obnoxia esse cognouit. cognitis his confite¬
tur errorem. Confessio autẽ erroris ꝓfessio
est desmendi. desinendũ gͦ a peccatis est. dũ
confessio est. Confessio autem antecedit. re¬
missio sequit᷑. Ceterũ extra ueniã est qͥ pec¬
catum cognoscit. nec cognitum confitetux
Itaq ex omologesis ꝓsternendi &e humilifa¬
ciendi hominis disciplina est. habitu. atq
uictu. sacco & cinere incubare corpꝰ sordi¬
b obscurare. & animũ merorib deicere. illa
quȩ peccauit tristi tractatione mutare.
Letanie autẽ greco nomine appellantur
quȩ latine dicuntur rogationes. Inter le¬
tanias uͦ & exomologesin hoc differt. qd̾

Expanded text:
et frequentatur exomologesis, qua delictnaro, cuius cognitioni nihil occultum est; sed confessio est rei scilicet eius quae ignoratur professa cognitio. Utile enim sibi ac iucundum quisquam esse existimaverat rapere, adulobnoxia esse cognovit, cognitis his, confitetur errorem. Confessio autem erroris professio est desinendi: desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio autem antecedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qui peccatum cognoscit nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi hominis disciplina est, habitu atque victu, sacco et cinere incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deicere, illa, quae peccant, tristi tractatione mutare. Litaniae autem Graeco nomine appellantur, quae Latine dicuntur rogationes. Inter litanias vero et exomologesin hoc differt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ nullus contemptor euadet. ꝑ fecta
autẽ penitentia est. preterita deflere. & fu¬
te diabolo aliquod peccatũ irrepserit. Huiꝰ
satisfactione purgetur. Satiffactio autẽ est
causas peccator. & suggestiones excludere.
& ultra peccatum ñ iterare. R econciliatio
uͦ est que pꝰ complementũ penitentie ad¬
hibetur.nam sicut reconciliamur do qͣn¬
do primũ a gentilitate conuertim᷑. ita re¬
conciliamur. qͣndo post peccatũ pęnitendo
regredimur. Exomologesis greco uocabu¬
lo dicitur. qͦd latine confessio interp̾tatur
euiꝰ nominis duplex significatio est. aut enĩ
in laucle intelligitur confessio. sicut est con¬

Expanded text:
judicium nullus contemptor evadit. 72. Perfecta judicium nullus contemptor evadit. 72. Perfecta est autem poenitentia, praeterita deflere, et fute diabolo, aliquod peccatum irrepserit, hujus satisfactione purgetur. 292 73. Satisfactio autem est causas peccatorum, et suggestiones excludere, et ultra peccatum non iterare. 74. Reconciliatio vero est quae post complementum poenitentiae adhibetur; nam sicut conciliamur Deo quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. 75. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cujus nominis duplex significatio est. Aut enim in laude intelligitur confessio, sicut est: Con
Abbreviated transcription (Latin):
magis stationib parent. Discernunt autem
quidam inter ieunium & stationem. nam
reuinium est indifferent̾ cuiꝰ libet diei absti¬
nentia. non scđ̾m legem s scđ̾m ppriam uo¬
luntatem. stato autem est obseruatio statuto¬
rum dierum uł tempoꝵ. Dierum. ut quarte
Tempoꝵ autem que legalib & ꝓpħicis institu¬
tionibꝰ tminatis temporib statuta sunt. ut
ieunium quarti. quinti. septuni. ac decimi
ablatus est sponsus. uł sicut obseruatio qͥ dra¬
gesime que in uniuerso orbe institutione
apłica obseruatur. circa confinium dñice
passionis. His tercium genus quid̃a adiciũt.
eo qd quidam siccis escis utantur. Penitentia
appellata. quasi punitentia. eo qd̾ ipse homo
in sepenitendo puniat. qd male admisit.
Nam nichil aliud agunt quos ueracit̾ pe¬
nitet. nisi ut id qđ malefecerint impuni¬
tum esse ñ sinant. eo quippe modo sibi nõ
parcentib ille parcit. cuiꝰ altũ iustumq

Expanded text:
magis stationibus parent. Discernunt autem magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinentia, non secundum legem, sed secundum propriam voluntatem; statio autem est observatio statutorum dierum vel temporum. Dierum, ut quartaeTemporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium quarti, quinti, septimi, ac decimi ablatus est sponsus; vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo orbe institutione apostolica observatur circa confinium dominicae passionis. 70. His tertium genus quidam adjiciunt, eo quod siccis quidam escis utantur. 71. Poenitentia appellata, quasi punitentia, eo quod ipse homo in se puniat poenitendo quod male admisit; nam nihil aliud agunt, quos veraciter poenitet, nisi ut id quod male fecerunt impunitum esse non sinant. Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cujus altum justumque
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾s scĩ exceptis utiq ⁊ aliis legitimis orati
onib. que sine ulla ammonitione debent᷑.
in ingressu lucis & noctis. siue uigiliarum
s ce cibum ñ prius sumere quam int̾posi¬
ta oratione. Priora enim habenda sunt sp̃c
refrigeria quia pͥora cȩlestia quã terrena
ui autem uult orationem suam uolare
ad dñm. faciat illi duas alas. ieiunium.
& elemosinã. & ascendet celerit̾. & exaudi¬
etur Ienimũ. est parsimonia uictus absti¬
nentiaq ciboꝵ. cui nomen est inditũ ex
quadam parte uiscerum tenui semꝑ & ua
cua. qđ uulgo ieiunium uocatur unde ie¬
unii nomen creditur diriuatũ. qd̃ sui me¬
dia uiscera uacua ⁊ exinanita existant.
Ieuniũ autem & statio dicitur statio auit̃
demilitari exemplo nomen accepit. ꝓ eo
qd nulla leticia obueniens castris statione
militum rescindit uam leticia libentiꝰ tͥsti¬
tia sollicitiꝰ amministrat disciplinã. unde
ces milites nunqͣm immemores sacram̃ti

Expanded text:
Spiritus sancti; exceptis utique et aliis lSpiritus sancti; exceptis utique et aliis lonibus, quae sine ulla admonitione debentur in ingressu lucis ac noctis, sive vigiliarum; sed et cibum non prius sumere quam interposita oratione. Priora enim habenda sunt spiritus refrigeria, quia priora caelestia quam terrena. Qui autem vult orationem suam volare ad Deum, faciat illi duas alas, ieiunium et eleemosynam, et ascendet celeriter et exaudietur. Ieiunium est parsimonia victus abstinentiaque ciborum, cui nomen est inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo ieiunum vocatur. Unde ieiunii nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exinanita existant. Ieiunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit, pro eo quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceptum reputatur. ab apłis factum. qͥ
in carcere audientib custodib orabant
⁊ canebant cło. De temꝑe uͦ dictum est. si¬
ne int̾missione orate. s hoc in singularib
Nam est obseruatio quarumdã horarũ
cominuniũ que diei int̾ ipsa spacia signãt.
Tercia. sexta. ⁊ nona. similit̾ & noctis: sed
ideo he orandi hore diuisȩ sunt. ut si forte
aliquo fuerimꝰ oꝑe detenti. ipsum nos ad
officium tempus ammoneat. que temꝑa
sc̃s congregatis apłis hora tercia infususẽ.
petrus qua die uisionem communicatio¬
nis in illo uasculo exꝑtus est. sexta hora
orandi grã ascenderat. idem etiam cum io¬
hanne hora nona templum adiit quando
paraliticum sanitati reformauit. s & da¬
nielem legimꝰ hec temꝑa in oratione obser¬
uasse. & utiq ex israhelis disciplina ut ne
minꝰ quã ter die adoremꝰ curandũ est De¬
bitores enuim sumꝰ trium. patris ⁊ filii. &

Expanded text:
praeceptum reputatur ab Apostolis factum, qui praeceptum reputatur ab Apostolis factum, qui in carcere, audientibus custodibus, orabant et canebant Deo. De tempore vero dictum est: Sine intermissione orate . Sed hoc in singularibus. Nam est observatio quarumdam horarum communium, quae diei interspatia signant: tertia, sexta et nona: similiter et noctis. Sed ideo hae orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsum nos ad officium tempus admoneat. Quae tempora ctus congregatis discipulis hora tertia infusus est. Petrus, qua die visionem communicationis in illo vasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum Iohanne hora nona templum adiit, quando paralyticum sanitati reformavit. Sed et Danielum legimus haec tempora in oratione observasse, et utique ex Israelis disciplina, ut ne minus quam ter die adoremus. Debitores enim sumus trium, Patris et Filii et
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ pͥstinam sedem recognoscens quiescit.
nam legitur qđ in pͥncipio aquis suꝑ fereba
sus diabolum ut discedat sicut est illud in
racharia. &. ostendit michi iħm sacerdo¬
tem magnũ stantem coram angło dni:⁊
sathan stabat a dextris eius. ut aduersare
est exorcismũ increpare & coniurare adu̾sus
diabolum. Unde sciendũ qd̃ ñ creatura dim
infantib exorc izatur. aut exsufflatur sed
ille sub quo sunt om̃s qui cũ peccato nascun
dum in gentib. hoc sibi p̾dicationis signum
uł inliciũ posuerunt: contin et autẽ confes¬
qd̾ symbolum fidei ⁊ spei nr̃c ñ scribitur in
carta ⁊ atram̃to. s in tabulis cordis carna¬
libus. Oratio petitio dicitur. nã orare est
pete. sic̃ exorare impetrare. Constat autẽ
oratio loco ce tempore. Loco quia ñ ubi¬
q cum prohibeamur a xp̃o ne in publicũ
sed ubi oportuntas dederit aut neces¬
sitas importuna erit. Neq enim contra

Expanded text:
super pristinam, sedem recognoscens, quiescit. super pristinam, sedem recognoscens, quiescit. Nam legitur quod in principio aquis superferebasus diabolum, ut discedat, sicut est in Zacharia: Et ostendit mihi Jesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Domini, et Satan staest exorcismus increpare et coniurare adversus diabolum; unde sciendum est quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntdum in gentibus hoc sibi praedicationis signum vel indicium posuerunt. Continet autem confesd symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. petere: sicut exorare impetrare. Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique: cum prohibeamur a Christo in publico orare: sed ubi opportunitas dederit, aut necessitas importaverit. Neque enim contra
Abbreviated transcription (Latin):
iuim purgationis. ut in eis ce caro &e anima
delictis inquinata mundetur. Chrisinagͥ¬
ce. latiue unctio nominatur. ex cuiꝰ nomine
&: xp̃c dicitur. ⁊ homo post lauachrũ scĩfica¬
tur. nam sicut in baptismo peccatoꝵ remis¬
sio datur. ita ꝑ unctionem scĩficatio sp̃c adhi¬
betur. ⁊ hoc de pristina disciplina quaungi
in sacerdotiũ & in regnum solebant. ex quo
& aaron a moyse unctus est. que dum carna¬
liter fit. spiritaliter ꝓficit. quomodo ⁊ in ip¬
sa baptisini grã uisibilis actus est. quod in
aqua mergimur. s spiritalis effectus qđ de¬
lictis mundamur. hoc significat illud un¬
guentum. qđ peccatrix mulier suꝑ pedes
ce ea quȩ dicitur ñ fuisse peccatrix suꝑ caput
iħu fudisse scribitur. Manus impositio ideo
fit. ut ꝑ benedictionem aduocatus inuitetur
sp̾c̃ sc̃s. tunc enim ille paraclytus sp̃c pꝰ mun¬
data & benedicta corpora libens a patre des¬
cendit. & quasi suꝑ baptisini aquã tanqͣm

Expanded text:
vim purgationis, ut in eis et caro et anima vim purgationis, ut in eis et caro et anima delictis inquinata mundetur. Chrisma Graece, Latine unctio nominatur; ex cuius nomine et Christus dicitur, et homo post lavacrum sanctificatur. Nam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus, quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus, quod delictis mundamur. Hoc significat illud unguentum, quod peccatrix mulier super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix, super caput Iesu fudisse scribuntur. Manus ifit, ut per benedictionem advocatus invitetur Spiritus sanctus. Tunc enim ille Paracletus, post mundata et benedicta corpora, libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
mo spũ gr̃ẽ in meliꝰ unmutat᷑. ⁊ longe ali¬
ud qͣm erat efficitur. Prius enin fedi eramꝰ
de formitate peccatoꝵ. in ipsa tinctione red¬
dimur pulchri dealbatione uirtutũ. unde ⁊
canticis scribitur canticoꝵ. que est ista quȩ as¬
cendit dealbata: Cuius mysteriũ ñ aliter nͥ
sub trinitatis designatione. idest patris. &e
filii. ⁊ sp̾s scĩ cognominatione completur
dicente dño ad apłos. ite docete om̃s gentes
sp̃s sci. sicut enim in trib testib stat omne
uerbum. ita hoc sacramentum confir¬
mat ternariꝰ numerus nominũ diuino¬
rum. Q̾aũ ꝑ aquã baptismũ dat᷑: hȩc ratio
est. uoluit enim dñs ut res illa inuisibilis
ꝑ congruens s ꝓfecto contrectabile &. ui¬
sibile impenderetur elementũ. suꝑ quod
sicut aqua purgat᷑ exteriꝰ corpus. ita laten¬
animus. Cuius scĩficatio ita est inuocato
catis aquis scĩficat eas de semetipso. ⁊ accipiũt

Expanded text:
mo Spiritu gratiae in melius immutatur, et longe alimo Spiritu gratiae in melius immutatur, et longe aliud, quam erat, efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate peccatorum: in ipsa tinctione reddimur pulchri de albatione virtutum. Unde et in Canticis scribitur canticorum: Quae est ista, quae ascendit, quasi dealbata? . Cujus mysterium non aliter, nisi sub Trinitatis designatione, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti cognominatione, completur, dicente Domino ad Apostolos: Ite, docete omnes gentes, ut enim in tribus testibus stat omne verbum, ita hoc sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus ut res illa invisibilis per congruentem, sed profecto contrectabilem et visibilem inpenderetur elementum, super quetus. Nam sicut aqua purgatur exterius corpus, ita latenatur et animus. Cuius sanctificatio ita est. Invocato catis aquis sanctificat eas de semetipso; et accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne xp̃i Sacramentũ est in aliqua celebra¬
none cum res gesta ita fit ut aliquid signi¬
ficare intelligatur. qͦd sc̃e accipiendum est.
Sunt autẽ sacramenta. baptismũ: ⁊ chris¬
ma. corpus.⁊ sanguis. quȩ ob id sacram̃ta
dicuntur. quia sub tegumento corporali¬
um rerum uirtus diuina secretius salutẽ
eoꝵdem sacram̃toꝵ oꝑatur. unde ⁊ a secre¬
tis uirtutib uł a sacris sacramenta dicim¬
tur. quȩ ideo fructuose penes eccłiam fiũt
quia sc̃s in ea manens sp̃c eundem sacram̃¬
toꝵ latenter oꝑat᷑ affectum. unde seu ꝑ bonos
seu ꝑ malos ministros intra dĩ eccłiam dis¬
pensantur. tamen quia sp̃c sc̃s mystice illa
uiuificat. qui quonda apłico in tempore
uisibilib apparebat oꝑib. nec bonoꝵ meritis
dispensatoꝵ amplificantur hec dona. nec
est aliquid. neq qui rigat s qui incremen¬
tum dat ds. Unde ce grece mysteriũ dicitur¬
qd secretam ⁊ reconditam habeat dispensa¬
tionem. Baptismum grece latine tinctio

Expanded text:
sti? Sacramentum est in aliqua celebratione, cum res gesta ita fit ut aliquid significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacramenta baptismum et chrisma, corpus et sanguis Domini. Quae ob id sacramenta dicuntur, quia sub tegumento corporalium rerum virtus divina secretius salutem eorundem sacramentorum operatur; unde et a secretis virtutibus vel a sacris sacramenta dicuntur. Quae ideo fructuose penes Ecclesiam fiunt, quia sanctus in ea manens Spiritus eundem sacramentorum latenter operatur effectum. Unde, seu per bonos seu per malos ministros intra Dei ecclesiam dispensentur, tamen quia sanctus Spiritus mystice illa vivificat, qui quondam Apostolico in tempore visibilibus apparebat operibus, nec bonorum meritis dispensatorum amplificantur haec dona, nec t aliquid est, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Unde et graece mysterium dicitur, quod reconditam habeat dispensationem. Baptismus graece, latine tinctio
Abbreviated transcription (Latin):
in obseruationib iudeoꝵ credunt. abstinen¬
tiam scilicet quarũdam escarum sccđm uete¬
rem legem. eo qđ obseruantes careant his
reb. quib se abstinuerint. Sacrificiũ. dictũ
quasi sacrum factum. quia prece mistica con¬
secratur in memoriã ꝓ nobis dñice passio¬
nis. Unde hoc eo iubente corpus xp̃i ⁊ sangͥ¬
nem dicimꝰ. qđ dum sit ex fructib terre sa¬
crificatur. ⁊ fit sacram̃tũ oꝑante inuisibi¬
liter sp̃u d̃i. cuiꝰ panis ⁊ calicis sacramentũ

Expanded text:
in observationibus Judaeorum credunt, abstinenin observationibus Judaeorum credunt, abstinentiam scilicet quarurem legem, eo quod observantes careant his rebus quibus se abstinuerunt. Sacrificium dictum quasi sacrum factum, quia prece mystica consecratur in memoriam pro nobis Dominicae passionis; unde hoc eo iubente corpus Christi et sanguinem dicimus. Quod dum sit ex fructibus terrae, sanctificatur et fit sacramentum, operante invisibiliter Spiritu Dei; cuius panis et calicis sac
Abbreviated transcription (Latin):
stiȩ apuã ueteres dicebantur sacrificia quȩ
fiebant anteqͣm ad hostem ꝑgerent. Uictinȩ
uͦ sacrificia que post uictoriam deuictis ho¬
stib immolabantur. ⁊ erant uictimȩ ma¬
iora sacrificia quam hostiȩ. Alii uictimã
dictam putauerunt. quia ictu ꝑcussa ca¬
debat. uł quia uincta ad aras ducebatur.
Holocaustum illud est. ubi totũ igne consu¬
mitur qͦd offertur. Antiqui enim cum ma¬
xima sacrificia amministrarent. solebant
totas hostias in sacroꝵ consumere flamina.
& ipsa erant holo caustomata. holon enim
grece totum dicitur: causis. incensio. ⁊ holo¬
caustum totum incensum. Cerimonie
apud latinos dicunt᷑ sacra omnia. que ap̾
grecos orgia uocantur. ꝓprie autẽ uisũ est
doctorib a carendo appellari cerimonias
quasi caremonias. eo qđ ea que in sacris di¬
uinis offeruntur. in suo usu his carerent
homines. qđ nomen enam in usu est lit¬
terarum scãrum. Alii cerimonias ꝓprie

Expanded text:
Hostiae apud veteres dicebantur sacrificia, quae Hostiae apud veteres dicebantur sacrificia, quae fiebant antequam ad hostem pergerent. 34. Victimae vero sacrificia quae post victoriam, devictis hostibus, immolabantur; jora sacrificia quam hostiae. Alii victimam dictam putaverunt, quia ictu percussa cadebat, vel quia vincta ad aras ducebatur. Holocaustum illud est, ubi totum igne consumitur, quod offertur. Antiqui enim cum maxima sacrificia administrarent, solebant totas hostias in sacrorum consumere flamma, et ipsa erant holocautomata. Holo enim Graece totum dicitur; Kausis incensio. Et holocaustum totum apud Latinos dicuntur sacra omnia, quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari cerimonias, quasi carimonias, eo quod ea, quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent homines. Quod nomen etiam in usu est litterarum sanctarum. Alii cerimonias proprie
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes diuitib loco muerũ soluunt. itas
munꝰ homini datur. donũ do. Unde etiam
in templis donaria dicimꝰ: munera autẽ
untur. Duo sunt autem que offeruntur
donũ. ⁊ sacrificium. Donum dicitur quie¬
quid auro aut argento uł qualibet alia
specie efficitur. s acrificiũ autẽ est uictima
⁊ quecumq in ara cremant᷑. seu ponunt᷑.
Omne autẽ qd̾ do datur aut dedicatur aul
consecratur. qd̾ dedicatur dicendo datun
unde ⁊ appellatur. unde errant qui dedic¬
tionem consecrationẽ putant significall
ĩiolatio ab antiquis dicta eo qđ in uola
altaris posita uictima cederet᷑ unde ⁊ mac¬
tatio post immolationem est. nunc autẽ
iminolatio panis & calicis conuenit. Liba¬
tio autẽ tantummodo calicis oblatio est.
⁊i hinc est illud. ⁊ libauit de sanguine uuȩ
sicut & scłarium quida poetarum. nunc
fundere est. sumptũq nom̃ est ex libero
quoła qui in grecia usum reppit uitis. Ho

Expanded text:
pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem l dantur. Duo sunt autem quae offeruntur: donum et sacrificium. Donum dicitur quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedicationem putant significari. Immolatio ab antialtaris posita victima caederetur, unde et mactatio post immolationem est. Nunc autem immolatio pani et calici convenit, libatio autem tantummodo calicis oblatio est. 32. Hinc est illud: Et libavit de sanguine uvae, sic et saecularium quidam poetarum: Nunc fundere est, sumptumque nomen de Libero quodam, qui in Graecia usum reperit vitis. 33.
Abbreviated transcription (Latin):
ualidoꝵ dicentiũ am̃. ⁊ alleluia. ac ꝑ hoc sic
oportet in terris utraq dici. sicut in celo re¬
sonant. ¶ sanna in alteriꝰ linguȩ intͥp̾tationẽ
in toto transire ñ potest. Q si enim saluifica
int̾p̃tatur. anna int̾iectio est motũ animi sig¬
inficans sub affectu dep̾cantis. Integre autem
dicitur osianna qđ nos corrupta media uoca¬
li littera ⁊ elisa. dicimꝰ osanna. sicur fit in uer¬
sib cum scandimꝰ: littera enim pͥma uerbi
sequentis extremam prioris uerbi ueniens
excludit. ut dicitur ebraice osanna. qđ int̾pre¬
tatur saluifica. sub audiendo uł ppłm tuum
uł totum mundũ. Offertorium tali ex causa
sumpsit uocabulum fertum enim dicitur
oblatio quȩ altari offertur ⁊ sacrificatur a
pontificib a quo offertoriũ nominatum.
quasi ꝓfertum. oblatio uocat᷑ que offertur
Dona diuina ꝓprie dicuntur munera ho¬
minũ. nam munera dicuntur obsequia q̃

Expanded text:
validorum dicentium amen et alleluia; ac per hoc sic validorum dicentium amen et alleluia; ac per hoc sic oportet in terris utraque dici sicut in coelo resonant. 22. Osianna in alterius linguae interpretationem in toto transire 283 non potest. Osi enim salvifica interpretatur; anna intnificans sub deprecantis affectu. Integre autem dicitur osianna, quod nos corrupta media vocali littera et elisa dicimus osanna, sicut fit in versibus cum scandimus. Littera enim prima verbi sequentis extremam prioris verbi veniens excludit, et dicitur Hebraice osanna, quod interpretatur salvifica, subaudiendo vel: populum tuum, vel: totum mundum. Offertorium tali ex causa sumpsit vocabulum. Fertum enim dicitur oblatio quae altari offertur et sacrificatur a pontificibus, a quo offertorium nominatum, quasi propter fertum. Oblatio vocatur quia offertur. Dona proprie divina dicuntur, munera hominum. Nam munera dicuntur obsequia, quae