comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tfcistum est in diebus achat
filii ioatham filuoriac
pegis iuda ascendit rocsin
rex sirice et facre filius ro¬
meliae re&x isrł inhierusalem
ad proceliandum contrac eam
Et non potuerunt debellare
ecom Et nuntiauerunt do¬
muidauid dicentes: Consen¬
⁊sit syriaa cum efrocim: Et com¬
Imotum est cor eius et corpo¬
puluillius. sicut commouen¬
÷ turligna siluarum a facie
Iuenti
Iticas qui & ccrarias pex
iuda regnauit inhierusalẽ
annis quinquaginta duobus.
Cuius extremo iam tempore
uidit sscuas quae prore terios
sermo disseruit
Quomostuo & regnante ꝓeo
ioathanfilio eius regoius tissi¬
mo uiditstatm propheta
dnm̃ scluatorem in sua maies¬
tateregnantem. et adnunti¬
antem iudaicipopuli caecitatẽ
& sub uersionem hicrusclem
& ceterarum urbium. sub
uespasiano & aidricno et
quomodo inapostolis sint¬
reliquicie saluandoe: testius
rex filius ioatham succedit
qui clusit ianuas templi et
inualle gehennom adora¬
uit bahalim et filium suum
idolo consecrocuit. Itaut gufer¬

Expanded text:
ctum est in diebus Ahaz filii Ioatham filii Oziae regis Iuda ascendit Rasin rex Syriae et Phacee filius Romeliae rex Israhel in Hierusalem ad proeliandum contra eam et non potuerunt debellare eam et nuntiaverunt domui David dicentes requievit Syria super Ephraim et commotum est cor eius et cor populi eius sicut moventur ligna silvarum a facie venti. Ozias qui et Azarias, rex Juda, regnavit in Jerusalem annis quinquaginta duobus . Cujus extremo jam tempore vidit Isaias quae praeteritus sermo disseruit. Quo mortuo, et regnante pro eo Joatham filio ejus, rege justissimo, vidit statim propheta Dominum Salvatorem in sua majestate regnantem, et annuntiantem Judaici populi caecitatem, et subversionem Jerusalem, et caeterarum urbium sub Vespasiano, et Adriano: et quomodo in Apostolis reliquiae sint salvandae. Tertius rex filius Joatham succedit , qui clausit januas templi, et in valle Benbannom adoravit Baalim, et filium suum idolis consecravit. Ita ut aufer
Abbreviated transcription (Latin):
teira neptalim: et reliquiqui
iuxtamare cestis trtensior¬
danen galilece gentium:
Populus quiambulabat in te¬
nebris uiditlucem magnam:
quih abita stbus in regione umbrare
mortis. luxorietur uobis
Duplicem posuimus ceditionẽ:
quia uulgatum est testimoni¬
um et usurpatum ab euange¬
lista matheo ut uel diuersitas
interpracetationis uel similitu¬
donoscatur : Ac primum
notandum : quod testimonium
hoc euangelista matheus
non iuxta lax sediuxtahebraceos
posuerit dicitenim sermo
euangelicus : Audiens ciutem
ihs quod iohannes esset troc¬
ditus : recessit ingal lileam:
et de relinquens natareth
uenit & habitauit in caphar¬
ncium quae est iuxta mare
infinibus tabulon etneptalim
utimpleretur quod dictum est
persaiam prophetam dicenẽ
tera tabulon et terranepta¬
lim uiamaris transior danen

Expanded text:
iqui, qui juxta mare estis trans Jordanem Galilaeae gentium. Populus, qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam: qui habitatis in regione et umbra mortis, lux orietur vobis. Duplicem posuimus editionem, quia vulgatum est testimonium, et usurpatum ab Evangelista Matthaeo: ut vel diversitas interpretationis, vel similitudo noscatur. Ac primum notandum quod testimonium hoc Evangelista Matthaeus non juxta LXX, sed juxta Hebraeos posuerit. Dicit enim sermo Evangelicus: Audiens autem Jesus, quod Joannes esset traditus, secessit in Galilaeam, et derelinquens Nazareth, venit et habitavit in Capharnaum, quae est juxta mare in finibus Zabulon et Nephthalim: ut impleretur quod dictum est per Isaiam prophetam, dicentem: Terra Zabulon et terra Nephthalim, via maris trans Jorda
Abbreviated transcription (Latin):
nobissemen quasi sodoma
essemus. et similes gomor¬
re fuissemus Quando
iuxta a postolum reliqui¬
cie scluabuntur: hoc semen
scmerit et deapostolorũ
germine cunstae ecclesi¬
de pullulabunt: Quod
diximus semen sc̃merit quod
steteritinea uel iuxtaaqui¬
lam semen scm̃erit germer
eius in lax interprocetibus
non habetur sed dehebra¬
ico et theo dotionis editione
ab origine addittm iN
ecdesiae festur exemplarib
Vt postquam intracuerit pleni¬
tudo gentium tunc omnis

Expanded text:
nobis semen, quasi Sodoma nobis semen, quasi Sodoma essemus, et similes Gomorrhae fuissemus , quando, juxta Apostolum , reliquiae salvabuntur; hoc semen sanctum erit, et de Apostolorum germine cunctae Ecclesiae pullulabunt. Quod diximus, semen sanctum erit quod steterit in ea, vel juxta Aquilam, semen sanctum erit germen ejus, in LXX Interpretibus non habetur, sed de Hebraico et Theodotionis editione ab Origene additum; in Ecclesiae fertur exemplaribus, ut postquam intraverit plenitudo gentium, tunc omnis
Abbreviated transcription (Latin):
et uel fuga uel captiuitate
in totum orbem iudccus
populus dispergatur et
nequaquam in iudaeai ut
prius sed in cunstis gentib
iuda eorum populus mul¬
tiplicetur : Quod autem
dico multiplicetur tanta
erit infelicitas residui popu¬
li ut ad comparationem
prioris multitudinis uix
decima pars remaneat:
cumque et in ipsatera fue¬
rit solitudo. Dupliciter
enim locus iste intellegi
potest. quod decima pars
et in toto orbe uix remanecit
et in ipsa iudaea uix parua
parrspopuli reseruetur :
Pursum ipse reliquiae
erunt in depracedationẽ
quando post annos fer¬
me quin quaginta hadri¬
anus uenerit. Et temã¬
iuda cam penitus fuerit
depracedatus in tantum
ut terebintho. Et quaer¬
cui quae glandes amiserit
comparetur⁊ Dein depost
extremam uasti tatem:
etiam leges publice pepen¬
derunt et prohibiti sunt
iudaci tenam dequa eiec¬
tifuerant ingredis siquis
cuitem crediderit in xpm̃
et impletum fuerit illud
quod suprac legimus nisi
dñs saba othpeliquissec

Expanded text:
et vel fuga vel captivitate et vel fuga vel captivitate in totum orbem Judaicus populus dispergatur: et nequaquam in Judaea, ut prius, sed in cunctis gentibus Judaeorum populus multiplicetur. Quod autem dico multiplicetur, tanta erit infelicitas residui populi, ut ad comparationem prioris multitudinis, vix decima pars remaneat. Cumque, et in ipsa terra fuerit solitudo dupliciter enim locus iste intelligi potest, quod decima pars, et in toto orbe vix remaneat, et in ipsa Judaea vix parva pars populi reservetur rursum ipsae reliquiae erunt in depraedationem, quando post annos ferme quinquaginta Adrianus Judaicam penitus fuerit depraedatus in tantum ut terebintho et quercui, quae glandes amiserit, comparetur. Denique post extremam vastitatem, etiam leges publicae pependerunt, et prohibiti sunt Judaei terram, de qua ejecti fuerant, ingredi. Si quis autem crediderit in Christum, et impletum fuerit illud quod supra legimus: Nisi Dominus Sabaoth reliquisset
Abbreviated transcription (Latin):
sine hominibus et terra relin¬
quecur desesta edongefaciet
dñs homines et multiplicabi¬
tur quae derelista fuerat in
medio terrae et adhuc in ea
erit decimatio. Etrursum
erit in depraredationẽ sicut
teribintus. & sicut quercus
quae proicit fructus suos:
Semen scm̃ erit quod steterit
inea dicentedño Vade et
dicpopulo huic quod audiat
et non cudiat uidecit &
non uidecit: Id circo autem
nec audiat nec uideat: quia
non sit intellecturus uerba
dñi. nec eius opera cognitu¬
rus. Et qm̃ incrassatus etdi¬
latatus et oblitus creatoris sui.
propheta respondet. Et quac¬
rit sollicitus depopulo suo:
Vsque quo dñe haec sententia
permanebit. Vt audiens
non audiat. uidensque non
uideat.  Cui respondecet
dñs. Tam diu non audiet
et non uidebit. et exccic¬
catum habebitcor donec
ciuitatis iudaeae uespasia¬
not toque punan tibuspenitus
siquȩ remanserint sineha¬
bitatoresint. Et terra
redigatur in solitudinem

Expanded text:
sine hominibus, et terra relinsine hominibus, et terra relinquatur deserta. Et longe faciet Dominus homines, et multiplicabitur quae derelicta fuerat in medio terrae. Et adhuc in ea erit decimatio, et rursum erit in depraedationem, sicut terebinthus, et sicut quercus quae projecit fructus suos, sanctum semen erit quod steterit in ea. Dicente Domino: Vade, et dic populo huic, quod audiat et non audiat, videat et 100 non videat. Idcirco autem nec audiat, nec videat: quia non sit intellecturus verba Domini, nec ejus opera cogniturus, et quoniam incrassatus est, et dilatatus, et oblitus Creatoris sui . Propheta respondet, et quaerit sollicitus de populo suo: Usquequo, Domine, haec sententia permanebit, ut audiens non audiat; vidensque non videat? Cui respondit Dominus, tamdiu non audiet, et non videbit, et excaecatum habebit cor, donec civitates Judaeae, Vespasiano Titoque pugnantibus, penitus si quae remanserint; sine habitatore sint, et terra redigatur in solitudinem;
Abbreviated transcription (Latin):
pesuprestionem multorum:
Illis itoque non uidentibus
nosuidemus. Illiscadenti
bus: nos resurgimus
Quod intellegens propheta
quodam modo cliis uerbis
dicit: Od nẽ procecepis mͥhi
loqui populo iud aeorum
ut cudiant et non intelle¬
gant saluatorem. Et ui¬
decent eum & non cognos¬
cant: siuis impleri iussionẽ
tucim & totum salugrimur¬
dum. quod et ego fierideside¬
ro. tu excaeca corpopuli
et oculos claude ne in tellegan
necuidiant neuideant: sienĩ
illi uiderint et conuersi fueriN
et intellexerint et sanati.to
tus mundus non recipiet sani¬
tatem: Exquo anim aduesti¬
mus quam uis grauesit pecca¬
tum. si quis conuestatur. eum
posse sanari: Simulque ethoc
in tellegendum : quod promae¬
nitudine sceleris etiam paeni
tentia indignuudicati sunt.
ipsod ño dicente adhieru scdem
Quoties uolui congregarefilios
tuos sicut gallina pullos sub
alcissucos et noluisti
Et dixi usque quodñe & dix̃
Donec desolentur ciuitates
cibsque habitatore et domus

Expanded text:
resurrectionem multorum . resurrectionem multorum . Illis itaque non videntibus, nos videmus: illis cadebus, nos resurgimus. Quod intelligens propheta, quodammodo aliis verbis dicit: O Domine, praecipis mihi loqui populo Judaeorum, ut audiant et non intelligant Salvatorem, et videant eum, et non cognoscant. Si vis impleri jussionem tuam, et totum salvari mundum, quod et ego fieri desidero, tu excaeca cor populi et oculos claude, ne intelligant, ne audiant, ne videant. Si enim illi viderint, et conversi fuerint, et intellexerint, et sanati fuerint, totus mundus non recipiet sanitatem. Ex quo animadvertimus, quamvis grave sit peccatum, si quis convertatur, eum posse sanari. Simulque et hoc intelligendum quod pro magnitudine stentia indigni judicati sunt, ipso Domino dicente ad Jerusalem: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos sub alas suas, et noluisti . Et dixi, usquequo Domine? et dixit, donec desolentur civitates absque habitatore, et domus
Abbreviated transcription (Latin):
expaste facta est isrł.
don ec plenitudo gentium
introeat. Et tunc omnis
isrł saluus fiat: Et post¬
p̃ost paululum: Iuxta
euan gelium quidem ini¬
micipro pteruos. iuxta
electionem autem dilesti
propter patres. Absque
paenitentia enim sunt: do¬
nationes & uocatio dĩ
Sicut enim inquit uos aliquar¬
do non credidistisdõ. nunc
autem estis misericordicm
consecuti. propter eorum
in creduli tatem : sic etisti
nunc non crediderunt in
uest rammi sericordiam
ut et ipsi misericordiam
consequntur. Conclusit
enim ds̃ omnia subpeccato
ut omnibus misereatur
Ergo non est crudelitasdi
sed miseri cordi&unam pe¬
rire gentem: ut omnesscl¬
uȩfiant. Iuda eorum par¬
tem non uidere . ut omnis
mundus aspiciat : Vnde &
ipsed ñs in euangelio sacroc¬
mentum caeci᷑ natiuitate
qui recepe roct oculos: uer¬
tit ad tropologiam & dicit
Iniudicium egoueni in hunc
mundum. ut uidentes non
uideant. et non uidentes
uidecnt: Et in alioloco
simeon loquitur. Eccehic
positus est inruinam. et in

Expanded text:
ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium introeat, et tunc omnis Israel salvus fiat. Et post paululum : Juxta Evangelium quidem inimici propter vos, juxta electionem autem dilecti propter patres: absque poenitentia enim sunt donationes, et vocatio Dei. Sicut enim vos, inquit, aliquando non credidistis Deo, nunc autem estis misericordiam consecuti, propter eorum incredulitatem: sic et isti nunc non crediderunt in vestram misericordiam, ut et ipsi misericordiam consequantur. Conclusit enim Deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur. Ergo non est crudelitas Dei, sed misericordia unam perire gentem, ut omnes salvae fiant: Judaeorum partem non videre, ut omnis mundus aspiciat. Unde et ipse Dominus in Evangelio sacramentum caeci a nativitate, qui receperat oculos, vertit ad Tropologiam, et dicit: In judicium ego veni in hunc mundum, ut videntes non videant, et non videntes videant . Et in alio loco Simeon loquitur: Ecce hic positus est in ruinam et in
Abbreviated transcription (Latin):
qui non uident sed illequide¬
dit oculos ad non uidendum
Ergo & cibsque hoctestimonio
quod nunc conamur ostende¬
re man& eadem ques¬
tio in ecclesiis Et cuut cum
ista soluentur et cȩterre
aut cum ceteris & haec indis¬
solubilis erit: Locumistum:
becitus cpostolus paulus ple¬
nius explicatadromanos
Et quod ille penetotae pistola
prosecutus est: nos superflu¬
um facimus siuoluerimus
breui sermone conpr&ehende¬
re. Dicit enim postmulta
Concdus it ds omnia in incredu¬
litate : ut omnibus misereatur
Admirans que d ñi sacrocmenta :
Numquid sicpeccauerunt ut
caderent: abssit sed illorum
delicto: sclus gentibus adce¬
molandum eos: Et postmo¬
dicum : si enim abiectio eorũ¬

Expanded text:
qui non vident; sed ille qui dequi non vident; sed ille qui dedit oculos ad non videndum. Ergo et absque hoc testimonio, quod nunc conamur exponere, manet eadem quaestio in Ecclesiis, et aut cum ista solventur et caeterae, aut cum caeteris et haec indissolubilis erit. Locum istum beatus apostolus Paulus plenius explicat ad Romanos, et quod ille pene tota epistola prosecutus est, nos superfluum facimus, si voluerimus brevi sermone comprehendere. Dicit enim post multa: Conclusit Deus omnia in incredulitate, ut omnibus misereatur . Admiransque Domini sacramenta inNumquid sic peccaverunt, ut caderent? absit; sed illorum delicto salus gentium fieret ad aemulandum eos . Et post modicum: Si enim abjectio eoru
Abbreviated transcription (Latin):
cuitem dixerint postadum
libros hebroceos fuisse fal¬
scctos: cachinnum tenere
non potero. ut saluator
euangelistae. et apostoli
ita testimonia protuleriN.
Vt iudcei postea falsa tu¬
rierant de procesenti aut̃
loco hoc dicendum est
frustranos adlxx trocns¬
lationem configere ne
blas phemum uideatur
esse quo diuxta hebrocicũ
dicitur. Auditu audite.
& nolite in tellegere. & uide¬
te uisionem. & nolite cog¬
noscere. cum huiuscemodites¬
timonia etiam inlxx inter¬
Pr&e tibus repperiamus : ut
est illud in exodo : quodad
pharaconem dicitur : Prop¬
terea suscitaauite ut ostendã
in te uistutem meam: sin au¬
tem ipse suscitauit & indura¬
uit corpharconis. nec reder&
&deciliis dicitur. Dedit eis
ds̃ spm̃ compunctionis oculos
ut non uidecit & cures ut non
dudiant Et in psalmis fiat
men sci eorum in laqueum &
incaptionem & inscandalum
et in r&ributionem. Obscu¬
rentur oculi corum neui dectꝰ
Et dorsum eorum semper in¬
curua non suntilli inculpa

Expanded text:
autem dixerint post adveautem dixerint post advelibros Hebraeos fuisse falsatos, cachinnum tenere non potero, ut Salvator, et Evangelistae, et Apostoli ita testimonia protulerint, ut Judaei postea falsaturi erant. De praesenti autem loco hoc dicendum est, frustra nos ad LXX translationem confugere, ne blasphemum videatur esse quod juxta Hebraicum dicitur: Auditu audite, et nolite intelligere: et videte visionem, et nolite cognoscere, cum hujusmodi testimonia, etiam in LXX Interpretibus reperiamus, ut est illud in Exodo quod ad Pharaonem dicitur: Propterea suscitavi te, ut ostendam in te virtutem meam . Si autem ipse suscitavit, et induravit cor Pharaonis ne crederet: et de aliis dicitur: Dedit eis Deus spiritum compunctionis, oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant ; et in Psalmis: Fiat mensa eorum in laqueum, et in captionem, et in scandalum, et in retributionem: obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsa eorum semper incurva : non sunt illi in culpa
Abbreviated transcription (Latin):
tracstatores. medicincce
cstis fuisse scientissimum.
& magis grȩccs litteros
scisse quam hebrȩcis
Vnde et sermo eius tam in
euangelio quam inastibus
apostolorum id est in
utroque uolumine: comtior
est & secularem redol&
eloquentiam. magisque
testimoniis grȩcis utitur.
quam hebraeis : Mãcheus
autem & iohannes quorum
alter hebrȩo. alter groceco
sermone euangelia texuerun
testimonia dehebraico pro¬
ferunt. ut est illud. Exaȩ¬
gypto uocaui filiumm eum
et qm̃ natareus uocabitur
et flumina deuentre cius
fluent a quae uiuȩ. et uide¬
bunt in quem compunxerur
et cetera hissimilia
Pauli quoque id circo adhe¬
broceos epistolae contra¬
dicitur. quodhebraeos
scribens. utatur testimo¬
niis quae in hebratis uolu¬
minibus non habentur
Quod si ciliquis dixerit hebrat¬
os libros postec aiudceis
esse falsctos: audiat origenẽ
quid in octauo uolumine ex
crimina arguunt inscri¬
bis et phariscieis dehoc
crimine quod erat maxi¬
mumreticuissent : Sin

Expanded text:
tractatores medicinae tractatores medicinae artis fuisse scientissimum, et magis Graecas litteras scisse quam Hebraeas. Unde et sermo ejus tam in Evangelio, quam in Actibus Apostolorum, id est, in utroque volumine comptior est, et saecularem redolet eloquentiam, magisque testimoniis Graecis utitur quam Hebraeis. Matthaeus autem et Joannes, quorum alter Hebraeo, alter Graeco sermone Evangelia texuerunt, testimonia de Hebraico proferunt, ut est illud: Ex Egypto vocavi filium meum . Et: Quoniam Nazareus vocabitur . Et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Et: Videbunt in quem compunxerunt , et caetera his similia. Pauli quoque idcirco ad Hebraeos Epistolae contradicitur, quod ad Hebraeos scribens utatur testimoniis quae in Hebraeis voluminibus non habentur. Quod si aliquis dixerit, Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem quid in octavo vocrimina arguunt in Scribis et Pharisaeis, de hoc crimine quod erat maximum reticuissent. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
Vobis opostebat primum loqui
uerbum dĩ: sed qm̃ repellitis
illud & indignos uos iudica¬
tis a&erna uita ecce conuesti¬
mur adgentes: Sic enim
procecepit nobis dñs: Posune
in lumen gentibus. ut sis insalu¬
tem usque ad extremumter¬
rce. Ergo secundum lax
facilis interpretatio est
quod iscucis propheta dno
imperante procedicat. quid
populus sit facturus : In he¬
brocico difficultas est.
quomodo ipsed s̃ pracecipiat
Populo ut auditu audiat
et non intellegat. Et uidens
uidecit et non agnoscat:
ec postea propheca induca¬
tur loquens et dnm̃ proxece¬
tur acdicat. Ex caeca cor
populihuius. et cures eius
ad graua et oculos eius
claude : nefoste uidet oculis
suis. Et curibus audicit. et
corde intellegat. et conuer¬
tatur acsanetur. Ac pri¬
mum illa soluenda est
quaestio quaenobis obici
potest : quare apostolus pau¬
lus cum hebroceis disputans
non iuxta hebrocicum quod
rectum esseco gnouerat sed
secundum lax sit locutus
Euangelistam lucam troc¬
dunt ꝑueteres ecclesiae

Expanded text:
Vobis oportebat primum loqui verbum Dei, sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes; sic enim praecepit nobis Dominus: Posui te in lumen gentibus, ut sis intem usque ad extremum terrae . Ergo secundum LXX facilis interpretatio est, quod Isaias propheta Domino imperante praedicat, quid populus sit facturus. In Hebraico difficultas est, quomodo ipse Deus praecipiat populo, ut auditu audiat, et non intelligat, et videns videat, et non agnoscat, et postea propheta inducatur loquens, et Dominum precetur et dicat: Excaeca cor populi hujus, et auadgrava et oculos eius claude ne forte videat oculis suis et auribus suis audiat et corde suo intellegat et convertatur, et sanetur . Ac primum solvenda est illa quaestio, quae nobis objici potest: quare apostolus Paulus cum Hebraeis disputans, non juxta Hebraicum, quod rectum esse cognoverat; sed juxta LXX sit locutus? Evangelistam Lucam tradunt veteres Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
Et oculos suos compres¬
serunt nefoste uideant
oculis & auribus codiant̃
et corde in tellegant & con¬
uestant se et sanem illos.
Quoautem haec prophetia
impleta sit tempore: ipse
a postolus poculus. in conse¬
quentibus loquitur: Notũ
ergo sit uobis: qm̃ gentibus
missum est hoc scluttredi ipsi¬
et audient: Vnde in hisdem
apostolorum actibus legimus:

Expanded text:
s suos compresserunt, ne forte videant oculis, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertant se, et sanem illos . Quo autem haec prophetia impleta sit tempore, ipse Apostolus Paulus in consequentibus loquitur: Notum ergo sit vobis, quoniam gentibus missum est hoc salutare Dei, et ipsi audient . Unde et in eisdem Apostolor
Abbreviated transcription (Latin):
dumest : Haec admelocutus
est dñs: Qui ropterbona
opera & groctiam quae per
boni opero consecutus sum
siue fostimanusua erudiuit
me et instituitm eambularẽ
inuia populihuius et pari
tenerer errore : Velceste
fecit me recedere cuna populi
huius pessima et dixit mihi.
noli duorum regum timere
coniurationem sed hoc ma¬
gis considera quod omne quod
loquitur hic populus aaduer¬
summe coniuractio sit: Et secur¬
dum symmahũs qui interprae¬
in me ex titerit perduellis:
łuautem propheta ẽthisqui tecũ
sunt netimeatis insidias populi:
sed dnm̃ timete et ipse sit timor
uester: principium enim
sapientice timor dnĩ : quierit
credentibus in scĩficati onem:
in credulis cutem in lapidem
laqueum et in ruinam habi¬
tantibus inhierus cilem : in quo
in pingent plurimi et cadent
et conterentur. peccatorumque
suorum uinculis i ñ retiti ducen¬
tur in captiui tatem: Ducis

Expanded text:
dum est. Haec ad me locutus dum est. Haec ad me locutus est Dominus. Qui propter bona opera, et gratiam quae propter bona opera, consecutus sum; sive forti manu sua erudivit me et instituit, ne ambularem in via populi hujus, et pari tenerer errore: vel certe fecit me recedere a via populi hujus pessima, et dixit mihi: noli duorum regum timere conjurationem; sed hoc magis considera, quod omne quod loquitur hic populus adversum me, conjuratio sit; et secundum Symmachum, qui interprein me exstiterit perduellis. Tu autem Propheta, et hi qui tecum sunt, ne timeatis insidias populi, sed Dominum timete, et ipse sit timor vester. Principium enim sapientiae, timor Domini . Qui erit credentibus in sanctificationem, incredulis autem in lapidem laqueum et in ruinam habitantibus in Jerusalem. in quo impingent plurimi, et cadent, et conterentur, peccatorumque suorum vinculis irretiti, ducentur in captivitatem. Duas
Abbreviated transcription (Latin):
ducibus domibus isrł. in laqueũ
et inruinam habi tantibus in¬
hicrusalm: Et offendent exeis
plurimi et cadent et conteren¬
tur. et in retientur et capientur:
Lxx hunclocum ita in terprere¬
tati sunt: haec dicit dñs:
fostimanu recesserunt abiti¬
nereuiae populihuius łoquen¬
tes. neforte dicant. durum est:
Omnia enim quaeloqui tur
populusiste. dura sunt:
dimorem autem eius ne timue¬
ritis neque conturbemini:
dnm̃uistutum ipsum scĩficate :
et ipse erit timostuus: et si n
ipso confisus fueris erittibi
in scĩficationem. Et non ut
lcipidi offensionis occurretis
neque ut petrȩruinae :
Domus cuitem ia cob in laqueo
et in conualle erit sedentibus
in hicruscdem : ideo infirmierur
in ipsis plurimi etruent et con¬
terentur et ad propinquabun
et capientur : Quodque sequi¬
tur hominis in tuitione : oboe¬
lo pracenotandum est : quia
multum interse hebracicum
distat. et uulgata aeditio
ideo utrumque posuimus: et
primum dehebrocico disputar¬

Expanded text:
duabus domibus Israhel in laqueum duabus domibus Israhel in laqueum et in ruinam habitantibus Jerusalem et offendent ex eis plurimi, et cadent, et conterentur, et irretientur, et capientur. nta hunc locum ita interpretati sunt: Haec dicit Dominus: forti manu recesserunt ab itinere viae populi hujus loquentes: ne forte dicant, Durum est. Omnia enim quae loquitur populus iste, dura sunt; timorem autem ejus ne timueritis, neque conturbemini. Dominum virtutum ipsum sanctificate, et ipse erit timor tuus, et si in ipso confisus fueris, erit tibi in sanctificationem, et non ut lapidi offensionis occurretis, neque ut petrae ruinae. Domus autem Jacob in laqueo et in convalle erit sedentibus in Jerusalem: ideo infirmi erunt in ipsis plurimi, et ruent et conterentur, et appropinquabunt, et capientur. Quodque sequitur, homines in tuitione, obelo praenotandum est. Quia multum inter se Hebraicum distat et Vulgata Editio: ideo utrumque posuimus. Et primum de Hebraico disputan
Abbreviated transcription (Latin):
emmanuhel: possumus hoc
testimonio et controgentes
abuti inpersecutionis tempore:
quod quamuis fostes esse uide¬
antur. et nos superare in his
qui lapsisunt. tamen uincan¬
tur in hisqui proxp̃o fuderua
sanguinem. Et quod postbel¬
lapax reddatur ecclesis
et uniuersci eorum controc
emmanubelem consilia dis¬
sipentur. quiaa nobiscumds̃sit:
Contra dicentes quoque ueritati
utili teraudient ut tandem
ractione superentur : Et nequa¬
quam uelint in mendacio uince¬
re quia quod cumque dixerint
num quam peruersitas possit
supcrare quod yectum est:
Hacc enim cut dñsadme sicut
in fortimanu erudiuit me neirẽ
inuia populi huius dicens non
dicatis. coniuractio omnia enĩ
quaeloquitur populus iste con¬
iuroctio est. Et amorem eius
ne timecitis neque pcuuecetis : dñm
exercituum ipsum scĩficate:
ipse pcuior uester et ipse terror
uester net erit uobis in scĩfica¬
tionem: In lapidem autem of¬
fensionis et in petram scandali

Expanded text:
Emmanuel. Possumus hoc Emmanuel. Possumus hoc testimonio et contra gentes abuti in persecutionis tempore, quod quamvis fortes esse videantur, et nos superare in his qui lapsi sunt, tamen vincantur in his qui pro Christo fuderunt sanguinem, et quod post bella pax reddatur Ecclesiis: et universa eorum contra Emmanuelem consilia dissipentur, quia nobiscum sit Deus. Contradicentes quoque veritati utiliter audient, ut tandem ratione superentur, et nequaquam velint in mendacio vincere, quia quodcumque dixerint, numquam perversitas possit superare quod rectum est. Haec enim ait Dominus ad me: Sicut in forti manu erudivit me, ne irem in via podicatis coniuratio omnia enim quae loquitur populus iste coniuratio est et timorem eius ne timeatis neque paveatis Dominum exercituum ipsum sanctificate ipse pavor vester et ipse terror vester et erit vobis in sanctificationem in lapidem autem offensionis et in petram scandali
Abbreviated transcription (Latin):
uincimini accingiteuos et
uin cimini inĩ teconsilium et
dissipabitur. loquimini uer¬
bum et nonfiet qui nobcds̃:
Pro congregamini siue in firma¬
mini et confringimini ut in¬
terpracetati sunt alii: lax po¬
suerunt scitote : Uerbum
enim hebracicum rohũ prop¬
terrẽs litterae et deleth
similitudinem: intellexerunt
dou: Digitur populi scimariae
et syriae infirmosuos. et de¬
biles esse cognoscite : etemma¬
nuhel procesente nihil posse
contrac hierusclem urbem dĩ:
Ethoc non solum uos quiuicini
estis : sed cuneta procul temx
cognoscat: Quam uis enim
exercitum congregetis. et ac¬
cingatis uos adproelium.
Etmaiorsit numerus obsiden¬
tium quam obsessorum : tamep
non semel sed iterum dicam
uincimini. et quod cumque
contra hieruscilem inieritis
consilium dissi pabitur : Et
licet supra dixeritis iscenda¬
mus adiudam et suscitemuseum
quiescentem et ponamus regẽ
supereum filium thabeel. loqui¬
miniquidem uerbum sed non
fiet qui a nobiscumds̃ id est

Expanded text:
vincimini. Accingite vos, et vincimini. Accingite vos, et vincimini: inite consilium, et dissipabitur: loquimini verbum, et non fiet, quia nobiscum Deus. Pro congregamini, sive infirmamini, et confringimini, ut interpretati sunt alii, LXX posuerunt, scitote. Verbum enim Hebraicum, ROU , propter RES litterae, et DALETH similitudinem, intellexerunt DOU . O igitur populi Samariae et Syriae, infirmos et debiles esse cognoscite, et Emmanuele praesente, nihil posse contra Jerusalem urbem Dei: et hoc non solum vos, qui vicini estis, sed cuncta procul terra cognoscat. Quamvis enim exercitum congregetis, et accingatis vos ad praelium, et major sit numerus obsidentium quam obsessorum, tamen non semel, sed iterum dicam, vincimini. Et quodcumque contra Jerusalem inieritis consilium, dissipabitur. Et licet supra dixeritis : Ascendamus ad Judam, et suscitemus eum quiescentem, et ponamus regem super eum filium Tabeel: loquimini quidem verbum, sed non fiet, quia nobiscum est Deus, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
lum ueniet Credentes inxpo
cupiens suffocare et extendere
cilas suas implens uniuerscm regi¬
onem emmanuhelis: sed non poterit
obtinere qui habet iudas pracesen¬
tem dm̃ : Legimus in euangelio
secundum iohannem: quod caecum
anatiuitate cuius oculos luto
ex sediua fcsto dñs leuerat miserit
ad aquassiloce: quibus cum caecis
lauis setlutum: caecitate de ter¬
sc clarum oculorum lumen
accepit: Quod post signi magni¬
tudinem indicat. Noncliter
caecitatem iudaeorum et omnis
increduli possescinari: nisi dostri¬
na aquarum xp̃i quactibsque
strepitu et clamore uerborum
laeniter fluit tenebraeprioris
fugentur erroris. hoc quod
in lex legitur etambulcibit
superoninẽ murum uestrum
et cuiferec deiuda ei hominẽ
qui possit caput leuare cuut
foste quid facere in haebracico
non habetur et in grecis codi¬
cibus ueru iugulante confos¬
sum est
on gregamimi populi et uinci¬
mini et audite uniuersae pro¬
cultere et confostamini et

Expanded text:
lum veniet, credentes in Christo lum veniet, credentes in Christo cupiens suffocare, et extendet alas suas, implens universam regionem Emmanuelis; sed non poterit obtinere, quia habet Judas praesentem Deum. Legimus in Evangelio secundum Joannem , quod caecum a nativitate, cujus oculos, luto ex saliva sua facto Dominus linierat, miserit ad aquas Siloe, quibus cum caecus lavisset lutum, caecitate detersa, clarum oculorum lumen accepit: quod post signi magnitudinem, indicat, non aliter caecitatem Judaeorum et omnis increduli posse sanari, nisi doctrina aquarum Christi, quae absque strepitu et clamore verborum leniter fluit, tenebrae prioris fugentur erroris. Hoc quod in Septuaginta legitur: Et ambulabit super omnem murum vestrum, et auferet de Judaea hominem, qui possit caput levare, aut forte aliquid facere: in Hebraico non habetur, et in Graecis codicibus ÷ veru jugulante confossum est. Congregamini populi et vincimini, et audite universae procul terrae: confortamini et
Abbreviated transcription (Latin):
quae meo coepit regnare iudi¬
cio faciam eum nequaquamhis
regibus quo sad sumpsit sed regi
seruire cassyrio. Cuiuspotentia
occupantis terram samariaie
inundatione fluminis compa¬
roctur: Et fit a postrofa adem¬
manuhel hoc est ad prxesentem
dm̃ : quod intantum se erexerit
as syrius utetiam te iram ipsius
iudam conatussit possedere :
Iuxta ΑΑTΩrEN omnis here¬
ticus quii unexerit cuxilio sũo
scipientiam saecularem et hierł
id est ecdesiam uoluerit obpug¬
nare derelinquens aquas sontis
sylocie qui interpracetatur
missus ec quisedit inuitam ce¬
ternam trdetur assyriorum
principi quem sensum magnum
in posteri oribus lecturisumus:
curs traditus potestati in pro¬
fundum uenietpeccatorum:
Tantae estenim arro gantiae
ut ausussit ostendere saluatoi
uniuersa regnatenae et dicere
hcecomnia mihi traditasunt
Conabitur quoque iudam idest
domum confessionis intrare :
et crebro pereos qui in ecdesia
nec glegentes sunt usque cd col¬

Expanded text:
quae meo coepit regnare judiquae meo coepit regnare judicio, faciam eum nequaquam his regibus, quos assumpsit, sed regio servire Assyrio, cujus potentia occupantis terram Samariae, inundationi fluminis comparatur. Et fit apostropha ad Emmanuel, hoc est, ad praesentem Deum, quod in tantum se erexerit Assyrius, ut etiam terram ipsius Judam conatus sit possidere. Juxta anagogen, omnis haereticus qui junxerit auxilio suo sapientiam saecularem, et Jerusalem, id est, Ecclesiam voluerit oppugnare, derelinquens aquas Siloe fontis , qui interpretatur missus, et qui salit in vitam aeternam, tradetur Assyriorum principi 120 quem sensum magnum in posterioribus lecturi sumus cujus traditus potestati, in profundum veniet peccatorum. Tantae est enim arrogantiae, ut ausus sit ostendere Salvatori universa regna terrae, et dicere: Haec omnia mihi tradita sunt . Conabitur quoque Judam, id est, domum confessionis intrare, et crebro per eos qui in Ecclesia negligentes sunt, usque ad col
Abbreviated transcription (Latin):
tis ducrum tribuum urbibus sub¬
iugatis solaremansithierusalẽ
quacincredibili dimisericordia
libera ta est: potentiam ergo
cssrrii et innumerabilis eius ex¬
ercitus quam subfluminis inun¬
datione descripserat : nunco
aliam ostendictrans lationem
quodclissuis id est ducibus et in¬
finita multitudine operuerit
terram emmanuhelis hoc est
defenden cisetmdĩ sed tamen
non possederit: quam quam em¬
manuhel alax sequenti capitulo
cocptetur: Nonproprionomi¬
ne ut apud hebraceos uocatur.
sed interpraetato id est nobcds :
siloam autem fontem esse adrx¬
dicesmontission Qui non iugibus
ciquis sed incestis horis diebusque
ebulliat et perterarum con¬
caua et antra scoxi durissimi
cum magno sonitu ueniat dubi¬
tare non possumus nos proceser¬
tim. qui in habitamus prouintiã:
Est autem sensus quio populus
decem tribuum magis uoluit roc¬
sin et filio romelicie id est da¬
mascietsci mariae regibus esse
subiestus quam stirpȩ dauid

Expanded text:
tis duarum tribuum urbibus subtis duarum tribuum urbibus subjugatis, sola remansit Jerusalem, quae incredibili Dei misericordia liberata est. Potentiam ergo Assyrii et innumerabilis ejus exercitus, quam sub fluminis inundatione descripserat, nunc per aliam ostendit translationem, quod alis suis, id est, ducibus, et infinita multitudine operuerit terram Emmanuelis, hoc est, defendentis eam Dei; sed tamen non possederit, quamquam Emmanuel a LXX sequenti capitulo coaptetur, non proprio nomine, ut apud Hebraeos vocatur, sed interpretato, id est, nobiscum Deus. Siloe autem fontem esse ad radices montis Sion, qui non jugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebulliat, et per terrarum concava et antra saxi durissimi cum magno sonitu veniat, dubitare non possumus, nos praesertim qui in hac habitamus provincia. Est autem sensus, quia populus decem tribuum magis voluit Rasin et filio Romeliae, id est, Damasci et Samariae regibus esse subjectus, quam stirpi David,
Abbreviated transcription (Latin):
populus isteciquas siloȩ quac
uadunt cumsilentio et ad¬
sumpsit magis rocsin et filium
romelicie : propter hoc ecce
dñs cadducetsuper eos aquas
fluminis fostes et multas
regem assyriorum et omnẽ
loriam eius. et ascendet
superomnes riuos eius et flu¬
et superuniuersa sripaseius
Et ibitperiudam inundans
et traensiens: usque ad collum¬
ueniet. Et erit extensio
alarum cius implens latitu¬
damascifortitudinem ets¬
polia samariae. in conspectu
regis assyriorum et duos
reges assyriopugnante capi¬
endos : nunc ds̃ loquitur ad
prophetam carcutere solito
scripturarum pertransla¬
tionem siloȩ fontis hieru s clẽ
et assyrii fluminis uiolentis¬
simi quod omnem tertem isrł
suis inundansciquis. et egredi¬
ctur ripas aluei. tantoque
feractur impetu. ut post quã
decem tribuum occupauerit
terom adiudam perueniat
et troensiens per collum usq
pertingat. perquae uicinã
significat captiui tatem non
enim tunc captus estiudas sed cunc¬

Expanded text:
populus iste aquas Siloe, quae populus iste aquas Siloe, quae vadunt cum silentio, et assumpsit magis Rasin, et filium Romeliae: propter hoc ecce Dominus adducet super eos aquas fluminis fortes et multas, regem Assyriorum, et omnem gloriam ejus: et ascendet super omnes rivos ejus, et fluet super universas ripas ejus, et ibit supra Judam inundans, et traveniet. Et erit extensio alarum ejus implens latitu auferendam Damasci fortitudinem, et spolia Samariae in consperegis Assyriorum, et duos reges, Assyrio pugnante, capiendos: nunc Deus loquitur ad Prophetam charactere solito Scripturarum, per translationem Siloe fontis Jerusalem, et Assyrii fluminis violentissimi, quod omnem terram Israel suis inundet aquis, et egrediatur ripas alvei, tantoque feratur impetu, ut postquam decem tribuum occupaverit terram, ad Judam perveniat, et transiens ad collum usque pertingat: per quae vicinam significat captivitatem. Non enim tunc captus est Judas, sed cunc
Abbreviated transcription (Latin):
et prophetis. disseruit quod
deseomnia procedicassent.
Iuxta tropologiam: in anima
uirginadi etnulla sorde ma¬
culata despũ sco dĩsermo con¬
ceptus uelociter deciduerscriis
potestatibus spolia de trochit
et sibi facit uniuersa seruire:
Cumque expaste nunc uidecit
et expaste prophetet: prius¬
quam possit esse perfectus.
et merito uocaredm̃ patrem
et matrem suam caelestem
hierusalem adhuc in infantia
et in profectu positus uincet
fostitudinem da masci doctri¬
nam uidelicet scipientioe
sccularis. et cufese spolia
scimariae quibus ecclesiam
hereticispoliauerant dicentes:
Non est nobis pars indauid
neque hereditas infilio iesse.
praccsente ipso rege cis syriorũ
dicibolo qui eis non poterat
cuixiliari : Tales cutem
filios non solum maria pro¬
phetis uirgo perpetua. sed
et scce mulieres patriarchis
id est princeps: Et rebecca
quae in lingua nra patientiã
Et adiecit dñs loquiadme
dicens proeo quod abiecit

Expanded text:
et Prophetis, edisseruit quod et Prophetis, edisseruit quod de se omnia prophetassent. Juxta tropologiam, in anima virginali, et nulla sorde maculata, de Spiritu sancto Dei sermo conceptus, velociter de adversariis potestatibus spolia detrahit, et sibi facit universa servire. Cumque ex parte nunc videat, et ex parte prophetet , priusquam possit esse perfectus, et merito vocare Deum Patrem, et matrem suam coelestem Jerusalem, adhuc in infantia et in profectu positus, vincet fortitudinem Damasci, doctrinam videlicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicenNon est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse, praesente ipso rege Assyriorum diabolo qui eis non poterat auxiliari. Tales enim filios non solum Maria prophetissa virgo perpetua, sed et sanctae mulieres patriarchas id est, princeps, et Rebecca, quae in lingua nostra patientiam Et adjecit Dominus loqui ad me dicens adhuc: Pro eo quod abjecit
Abbreviated transcription (Latin):
sermonatiui tatis eius nequeat
explicare mysteria tamen
gabrihel ipsi uirgini loquitur.
qua e concepit. sps sc̃s ueniet sup
te et uistus altissimi obumbra¬
bittibi proptereti quod nas cetir
ex tescm uocabitur filius dĩ:
Quidam prophetisscm scãm mariã
interpretantur : quampro¬
pheten fuisse non dubium est:
Ipscenim loquitur in euangdio:
Ecceenim amodo beatam me
dicunt omnes generactiones.
qũcom fecit mihi magna quipo¬
tes est et reliqua:
Pracecipiturque ssaiae: ut ipsum
puerum qui prius uocabatur
emmanuhel nunc appellet
accelera spolia de trochere
festina praedari : Ascendens
enim inaltum: captiuam duxit
captiuitatem. accepit doña¬
in hominibus. Et antequã
humanum corpus cidsume¬
patrem uocaretdm̃. et ma¬
samarice perregemassy¬
populum suum domum dauid
fole in uocatione saluaret:
Vrias inter pracetatur lux dñi
quibus tes tibus xp̃inatiuitas
comprobatur: Ipseenim loq̃t
in euangelio duobus euntibus
emiaus incipiensamorsen¬

Expanded text:
sermo nativitatis ejus nequeat sermo nativitatis ejus nequeat explicare mysteria: tamen Gabriel ipsi Virgini loquitur, quae concepit: Spiritus sanctus veniet super te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Quidam prophetissam sanctam Mariam interpretantur, quam prophetin fuisse, non dubium est: ipsa enim loquitur in Evangelio: Ecce enim amodo beatam me dicent omnes generationes: quoniam fecit mihi magna qui potens est , et reliqua. Praecipiturque Isaiae, ut ipsum puerum, qui prius vocabatur Emmanuel, nunc appellet, accelera, spolia detrahe, festina praedari. Ascendens enim in altum, captivam duxit captivitatem; accepit dona hominibus . Et antequam humanum corpus assumepatrem vocaret Deum, et maamariae per regem Assypopulum suum domum David sola invocatione salvaret. Urias autem interpretatur lux DominQuibus testibus Christi nativitas comprobatur. Ipse enim Dominus in Evangelio duobus euntibus Em
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est neul trapatiatur
regnare dicibolum nec mit¬
tat angelos nec prophetas
sed ad scluandas crecituras
suas ipse descendato: facit
ergo propheta quodiussum¬
est÷ et adhibet sibi duos testes
fideles uriam sacerdotem
quilegis doctor est: dicente
malachia Labia sacerdo¬
tism custodiunt scientiam
et legem requirent ex oreeus
qui& cngelus dñi exercituum
est Et tachariam filium
bara chiae quem prophetã
fuisse non dubium est : Legi¬
mus quod regnante achat:¬
t̃ eccharias sacerdos fuerit
templidñi. cui praecepit
achat ut altare simile cilta¬
risda masci faceret: et die¬
rum nanatliber : quod
etechias filius achat quoe¬
si erit dñm in diebus tachariȩ
erudituntimoredĩ: Exhibuit
cuitem se iscuas dignum spũ
prophetali : et precebuit
prophetissce id est spũiscõ
qui sermone hebroci couoca¬
tur genere feminino rħua.
Iux ta illud quod scriptum est
Accedi te cideum et in lumina¬
mini spũ itaquescõ: concep¬
tus est dns: edicet humanus

Expanded text:
hoc est, ne ultra patiatur hoc est, ne ultra patiatur regnare diabolum: nec mittat Angelos, nec Prophetas; sed ad salvandas creaturas suas ipse descendat. Facit ergo Propheta quodest, et adhibet sibi testes fideles, Uriam sacerdotem, qui legis doctor est, dicente Malachia: « Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus , » quia angelus Domini exercituum est, et Zachariam filium Barachiae, quem prophetam fuisse non dubium est. Legimus quod regnante Az, Urias sacerdos fuerit Templi Domini : cui praecepit Achaz, ut altare simile altaris Damasci faceret. Et Dierum narrat liber , quod Ezechias filius Achaz quaesierit Dominum in diebus Zachariae eruditi in timore Dei. Exhibuit autem seprophetali, et praebuit prophetissae, id est, Spiritui sancto, qui sermone Hebraico vocatur genere feminino RUA  , juxta illud quod scriptum est: Accedite ad Dominum, et illuminamini . Spiritu itaque sancto conceptus est Dominus. Et licet humanus
Abbreviated transcription (Latin):
uriam: cetera similiter:
Primum propheta missus est
ad achat : ut ei praediceret
quae scripturat commemorat:
quicudire nolente: ipse dñs
loquitur achar et praecipit
ei. ut petat᷑ sibi signum. in pro¬
fundum siue in excelsum : quo
domumdauid: dĩ uerba uer¬
tuntur. et promittiturei
uirgo pariturac filium. cuius
nomensitemmanuhel. hoc ÷
nobiscum ds̃ : quid sicrebro
fuerit in uocatus samaria
subuestatur et spria
subuestatur autem arege
assyriorum qui et ipsum iudã
postea capturusit: Itautom¬
in solitudinem : Rursumergo
subalia figura: pastus descri¬
bitur uirg inalis: et dixitdñs
ad prophetam ut nequaquam
inpopulo proferat noue
natiui tatis circanum: sed scri¬
bateam in histo grandiuolu¬
mine quod nunc legimus:
et quosit mirabilius. humanis
uerbis et strlo quohomines
scribere consuerunt dĩ sacra¬
manta compraehendat:
Ouid est autem illud quod scri¬
bitur humano strlo ut ꝓuer
natus uelociter spolia de¬
trochat etcito proc edetur

Expanded text:
Uriam, caetera similiter. Uriam, caetera similiter. Primum Propheta missus est ad Achaz , ut ei praediceret quae Scriptura commemorat: quo audire nolente, ipse Dominus loquitur ad Achaz, et praecepit ei, ut petat sibi signum in profundum, sive in excelsum. Quo rdomum David Dei verba vertuntur, et promittitur ei Virgo paritura filium, cujus nomen sit Emmanuel, hoc est, nobiscum 117 Deus. Qui si crebro fuerit invocatus, Samaria subvertatur et Syria: subvertatur autem a rege Assyriorum, qui et ipsum Judam postea capturus sit; ita ut omin solitudinem. Rursum ergo sub alia figura partus describitur virginalis. Et dixit Dominus ad Prophetam, ut nequaquam in populos proferat novae nativitatis arcanum, sed scribat eam in isto grandi volumine, quod nunc legimus. Et quo sit mirabilius, humanis verbis, et stylo, quo homines scribere consueverunt, Dei sacramenta comprehendat. Quid est autem illud quod scribitur humano stylo? Ut puer natus velociter spolia detrahat, et cito praedetur,
Abbreviated transcription (Latin):
re sudantes descripturis scĩs mys¬
ticum cliquid in uenire : nihil¬
ominis fruges non adferoent
sed uepribus compleantur. et
spinis quae oriuntur inmanib
ebrii. et nequaquam terroeorũ
atquedoctrina ab hominibus
yactio nabili animante sed
cibubus quorum ds̃ curam non
graendem : et scribe in eo stilo
hominis uelociter spolia detrar¬
he cito procedare : Et adhibui
mihi testes fideles uriam scicer¬
dotem et tacchariam filium
ba rochifim : Et caccessi cidpro¬
phetissam et conco epit et pe¬
perit filium: et dixit dñscidime :
Voca nomencius accelera spolia
de trochere festina procedari:
Quia antequam sciat pueruo
⁊cccre patrem suum uelmatrẽ
ciuferetur fostitudo damasci
ei spolia samarice corarm rege
assrriorum
Lex prolibro graendi: interprre¬
tatisunt librum magnum et
nouum : et proeo quod in hebraeo
habetur adhibui mihi testes
fideles: dixerunt adestenim
et testes fac mihi fideles homines :
et prouria sacerdote: tantum

Expanded text:
re sudantes de Scripturis sanctis mysre sudantes de Scripturis sanctis mysticum aliquid invenire: nihilominus fruges non afferant doctrinae, sed vepribus compleantur et spinis, quae oriuntur in manibus ebrii. Et nequaquam terra eorum atque doctrina, ab hominibus, rationalibus animantibus: sed a bobus, quorum Deus curam non grandem, et scribe in eo stylo hominis, velociter spolia detrahe, cito praedare. Et adhibui mihi testes fideles, Uriam sacerdotem, et Zachariam filium Barachiae, et accessi ad prophetissam, et concepit, et peperit filium. Et dixit Dominus ad me: Voca nomen ejus, accelera, spolia detrahe, festina praedari: quia antequam sciat puer vocare patrem suum, et matrem suam, auferetur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum. LXX pro libro grandi, interpretati sunt librum novum, et magnum. Et pro eo quod in Hebraeo habetur, adhibui mihi testes fideles, dixerunt: adest enim, et testes fac mihi fideles homines. Et pro Uria Sacerdote, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
de abrutis animantibus
conculcabuntur.
Haec post captiui tatem solere
fieri: utinam nesciremus.
ut nunc magna pars romani
orbis quondam iud ciecie
similis est: quod absque i rocdi
factum non putamus
quinequaquam contemptum
suiperassyrios ulciscitur et
chaldacos. sed perferasgentes
et quondam nobis in cogni¬
tais quarum et uultus et ser¬
fugientia terga confodiunt:
legis se me noui in his locis latis¬
simam et in extricabilem
trophsologiam quod uniuer¬
sac quae iuxta historiam dis¬
seruimus spiritaliter iudaeis
acciderint: Vix unam ha¬
bentium uaccam Et duasoues
munda uidelicet animalia.
ut nequaquam solido cibo.
sed laste nutriantur infanti¬
ce et comedant mella uer¬
borum quae distillant dela¬
biis mulieris meretricis et
uinum non habeant. quod lae¬
tificat corhominis. sed omnia
eorum operaredigantur
inspinas ut uulnerentur ab
aduersariis. qui percutiunt
in obscuro rectoscorde : Quod
si quondam uoluerint altius
quippiam scipere et nimio labo¬

Expanded text:
de a brutis animantibus de a brutis animantibus conculcabuntur. Haec post captivitatem solere fieri, utinam nesciremus! At nunc magna pars Romani orbis quondam Judaeae similis est: quod absque ira Dei factum non putamus, qui nequaquam contemptum sui per Assyrios ulciscitur, et Chaldaeos; sed per feras gentes, et quondam nobis incognitas, quarum et vultus et serfugientia terga confodiunt. Legisse me novi in his locis latissimam et inextricabilem tropologiam: quod universa, quae juxta historiam disseruimus, spiritualiter Judaeis acciderint, vix unam habentibus vaccam et duas oves, munda videlicet animalia: ut nequaquam solido cibo, sed lacte nutriantur infantiae, et comedant mella verborum, quae distillant de labiis mulieris meretricis; et vinum non habeant, quod laetificat cor hominis: sed omnia eorum opera redigantur in spinas, ut vulnerentur ab adversariis, qui percutiunt in obscuro rectos corde . Quod si quando voluerint altius quippiam sapere, et nimio labo