comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie: eoꝵ fidẽ habentes& oꝑa imitan.¬
tes. Sequit᷑. & erit mensis ex mense: &
sabbatũ ex sabbato. Mene grece dicitur
luna. a quo nomine componitur neo¬¬
menia: id ÷ exordiũ nouȩ lunȩ. Ꝙ a
mene quȩ dicitur luna uocatur mensis
apud illos. qui iniciũ calendarũ ñ iux¬
ta solis cursũ & diuersa mensiũ spatia:
sed uxta circũitũ lunȩ incipiunt & ter¬
minant: ut hebrei faciunt. ꝑmensem
gͦ uult intelligi lunã: & hec est luna idest
scã eccła: de qua in psalmis dicit᷑. Permane¬
bis cũ sole & ante lunã. ingenerati ones gene¬
rationũ. E in canticis canticorũ: Quȩ ÷ ista
quȩ ascendit sicut aurora consurgens. pul¬
chra ut luna. electa ut sol: Quod ergo dicit
erit mensis exmense. tale est acsi diceret.
xp̃o. & quȩ cũ illo ueniet ad iudicium. Aiunt
phisici & quoꝵ cura : de cȩlestib disputar:
lunã non habere ꝓpriũ lum̃. sed solis radiis

Expanded text:
quotidie eorum fidem habentes et opera imitanquotidie eorum fidem habentes et opera imitantes. Sequitur: « Et erit mensis ex mense, et sabbatum ex sabbato. » Mene Graece dicitur luna, a quo nomine componitur neomenia, id est exordium novae lunae. Et a mene, quae dicitur luna, vocatur mensis apud illos qui initium Kalendarum non juxta solis cursum et diversa mensium spatia, sed juxta circuitum lunae incipiunt et terminant: ut Hebraei faciunt. Per mensem ergo vult intelligi lunam. Et haec est luna, id est sancta Ecclesia, de qua in psalmis dicitur: « Permanebis cum sole et ante lunam, in generationes et generationem . » Et in Canticis canticorum: « Quae est ista quae ascendit sicut aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol ? » Quod ergo dicit, Erit mensis ex mense, tale est ac si diceret: Christo, et quae cum illo veniet ad judicium. Aiunt physici, et quorum cura est de coelestibus disputare, lunam non habere proprium lumen, sed solis radiis
Abbreviated transcription (Latin):
& nomen urm. Ista quȩ secuntur usq ad
finẽ libri: addiem extremũ iudicii ꝑti-¬
nent. Cȩlũ in hoc loco neq ȩtherium ꝑ
qđ septemplanetȩ discurrunt neq sidere¬
um ubi sunt reliqua sidera qͦd & firma-¬
mentũ appellat᷑ debemꝰ intelligere: sed
celũ istud aeriũ ubi sunt nubes&e grando
nubiumq concursus. Cȩlũ gͦ istud aeriũ
& t̾ra. abhac specie quã nunc habent in.¬
nouabuntur ꝑmeliorationẽ: qr crassitu-¬
dine sua priuabit᷑. & in subtilitatẽ ȩthe-¬
ris transibit. & sicut ioħsdicit. postio¬
dum erit semꝑ celũ nouũ & t̾ra noua
& ÷ sensus. Sicut ista duo elementa cȩlũ
& t̾ra postquã innouata fuerint ȩt̾nalit̃
in sua nouitate manebunt: ut nequa qͣm
ptione mortalitatis & peccati. & non solũ
succedat illis alia gens sicut fecit iudeis:
sed ȩt̾nalit̾ maneant in ȩt̾na felicitate.
Semen aut̃ apłoꝵ debemꝰ intelligere om̃s
qui exemplo & p̃dicatione illoꝵ saluant᷑

Expanded text:
et nomen vestrum. » Ista quae sequuntur usque ad finem libri, ad diem extremum judicii pertinent. Coelum in hoc loco neque aethereum per quod septem planetae discurrunt, neque sidereum ubi sunt reliqua sidera, quod et firmamentum appellatur, debemus intelligere: sed coelum istud aereum, ubi sunt nubes et grando nubiumque concursus. Coelum ergo istud aereum et terra, ab hac specie quam nunc habent innovabuntur per meliorationem: quia crassitudine sua privabitur, et in subtilitatem aetheris transibit, et sicut Joannes dicit, « Postmodum erit semper coelum novum et terra nova . » Et est sensus: Sicut ista duo elementa coelum et terra, postquam innovata fuerint, aeternaliter in sua novitate manebunt, ut nequaquam ptione mortalitatis et peccati. Et non solum amplius non succedat illis alia gens, sicut fecit Judaeis, sed aeternaliter maneant in aeterna felicitate. Semen autem apostolorum debemus intelligere omnes, qui exemplo et praedicatione illorum salvantur
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ascendentib ꝓcellis. nunc descen¬¬
dentib : ita mundus nunc in pace nunc
in bellis. nunc infame:nunc in abundan.¬
tia consistit: nunc nascuntur homines.
nunc moriunt᷑ Pafricam: om̃em plagam
meridianã inqua africa posita est. Quod
uͦ ait mittã in lidiã tenentes sagittas: ta¬
le ÷ acsi diceret. mittã ad lidios qui st̃
ꝑitissimi sagictarii. Initaliã id ÷ in oc¬
cidentẽ ad insulas om̃s: & ad eos qui non
audierunt me. neꝙ ꝑ angłm neꝙ ꝑ ꝓ¬
pħam. De istis dicit ꝓpħa. Quib non est
annunciatũ de eo: uidebunt Wannun-¬¬
ciabunt głam meã gentib sub auditur illi
qui saluati fuerint ex iudeis: & adducent
cunctis gentib. donũ dño in equis &¬
inquadrigis. & in lecticis. & in mulis
& in carrucis ad montẽ sc̃m meũ ierłm:

Expanded text:
nunc ascendentibus procellis, nunc descennunc ascendentibus procellis, nunc descendentibus: ita mundus nunc in pace, nunc in bellis, nunc in fame, nunc in abundantia consistit; nunc nascuntur homines, nunc moriuntur. Per Africam, omnem plagam meridianam in qua Africa posita est. Quod vero ait, mittam in Lydiam tendentes sagittas, tale est ac si diceret: Mittam ad Lydios, qui sunt peritissimi sagittarii. In Italiam, id est in occidentem, ad insulas omnes, et ad eos qui non audierunt me, neque per angelum neque De istis dicit propheta: Quibus non est annuntiatum de eo, videbunt. Et annuntiabunt gloriam meam gentibus subauditur, illi qui salvati fuerint ex Judaeis. « Et adducent cunctis gentibus, donum Domino, in equis et quadrigis, et in lecticis et in mulis et in carrucis ad montem s
Abbreviated transcription (Latin):
in mediũ: & duudicabuntur. Idipsũ at
intelligit᷑ ꝑ linguas: qđ &e ꝑgentes. Ꝙ ue
nient ce uidebunt głam mea. In librisꝑ
pheticis. subito matantur tempora: sc̃
& ꝑsonȩ. Unde in prȩsenti loco ea quȩ pry¬
mi̾ssa sunt: ad diem iudicii ꝑtinent.
sta uͦ quȩ modo sub secuntur: ad pͥmum
dnĩ aduentũ ꝑtinent. & ad gentiuĩ fidem
Uenient inquit exomĩb gentib fideles
inȩccłam. & uidebunt hõc ÷ intelligent
mente glam diuinitatis meȩ. & głam
humamitatis: quomͦ homo cũ sim. exalta
mittã ex eis qui saluati fuerint᷑ ad gentes
Ponã inquit in eis qui crediderint signũ
crucis. signũ xp̃ianitatis & salutis. Emit.¬
tam ad gentes exeis subauditur iudeis
qui saluati fuerint: apłos uidelicet de qͥb
dic̃ isaias. nisi dñs reliqͥsset nob̾semen:
quasi sodoma fuissemus Ad quas gentes
inserit eos manifestat subnectens. in mare.
in africam. inlidiam. tenentes sagittam:
generalit᷑. q sicut mare semꝑ immotũ est.

Expanded text:
ntur. Id ipsum autem intelligitur per linguas quod et per gentes. « Et venient et videbunt gloriam meam. » In libris propheticis subito mutantur tempora, sicut et personae. Unde in praesenti loco ea quae praemissa sunt, ad diem judicii pertinent: ista vero quae modo subsequuntur, ad primum Domini adventum pertinent, et ad gentium fidem. Venient inquit, ex omnibus gentibus fideles in Ecclesiam, et videbunt, hoc est intelligent mente gloriam divinitatis meae, et gloriam humanitatis: quomodo homo cum sim, exaltatmittam ex eis qui salvati fuerint ad gentes. » Ponam inquit in eis qui crediderint signum crucis, signum Christianitatis et salutis. Emittam ad gentes ex eis, subauditur, Judaeis, qui salvati fuerint, apostolos videlicet de quibus dicit Isaias: « Nisi Dominus reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus . » Ad quas gentes miseri eos manifestat, subnectens « in mare, in Africam, in Lydiam tendentes sagittam, generaliter, quia sicut mare semper in motu est,
Abbreviated transcription (Latin):
appellat aliud nisi damnationẽ & ꝑditio¬
nem repboꝵ. Qui sanctificabanitur &e mun¬
Ydos se
putabant in ortis post unã intrinserus ludei
int̾cȩteros errores quos adimplebant. habe¬
bant in suis ortis fontes ce baptisteria u
qͥb sȩpius se abluentes: putabant se mun¬
dari etiã apeccatis. Ꝙ colebant ibi idola. ꝙ
luxuriabant᷑ ante idola & arasdõrũ. dn
masculis & feminis more canũ: qđ÷ turmus
dicere. E hoc ÷ qd dicit post unã intrinsꝰ
id ÷ ietro in ipso earũ corpore. Qui comel
comedebant carnẽ suillam subaudit᷑ contꝰ
legẽ. & ab ominationẽ id ÷ immolaticu¬
limaticiũ. ut quȩdã gentes ad huc facium
Simul consument᷑ dicit dñs Ego aut̃ opa
eoꝵ &e cogitationeseoꝵ: ueniout congrer
cũ om̃ĩb gentib Uox dñi omĩpotertis de
die iudicũ. Icciroo inqͥt uenio ad iudiciũ
cũ om̃ĩb gentib & linguis. ut congregen
omĩa oꝑa eoꝵ &e cogitationes eoꝵ. & redã

Expanded text:
appellat aliud nisi damnationem, et perditioappellat aliud nisi damnationem, et perditionem reproborum. « Qui sanctificabantur et mundos se putabant in hortis post januam intrinsecus. » Judaei, inter caeteros errores quos adimplebant, habebant in suis hortis fontes et baptisteria, in quibus saepius se abluentes, putabant se mundari etiam a peccatis. Et colebant ibi idola, et luxuriabantur ante idola et aras deorum, cum masculis et feminis, more canum, quod est turpius dicere. Et hoc est quod dicit post unam intrinsecus, id est retro in ipso earum corpore. « Qui comedebant carnem suillam, » subauditur contra legem, « et abominationem, » id est immolatitium, ut quidam gentes adhuc faciunt. « Simul consumuntur, dicit Dominus. Ego autem opera eorum et cogitationes eorum venio ut congregem, cum omnibus gentibus. » Vox Domini omnipotentis de die judicii. Idcirco inquit venio ad judicium cum omnibus gentibus et linguis, ut congregem omnia opera eorum et cogitationes eorum, et reddam
Abbreviated transcription (Latin):
& increpationẽ suã in flamã ignis dũdixerit
exꝓbrando. esuriui& ñ dełistis mͥ man-¬
ducare: & ctera. Sententia enĩt̾ribilis:
quasi ignis deuorabit eos. Quia in igne
dñs diiudicabit᷑: & ingladio suo ad om¬
nem carnẽ. In igne id÷ in iudicio discer.¬
net᷑ a seniorib popłi fui: iusto suo iudicio
clamnare repbos ñ potentia Gladius dĩ
÷ uerbũ & sententia illius. de quoloquit᷑
amos ꝓpħa. Gladio id ÷ sententia dĩ ꝑibt̃
om̃s peccatores. Quicquid gͦ punit. quic¬
quid affligit. quicquid ꝑcutit: quicqͥd
cruciat: gladius potest appellari l
gladio quippe suo diiudicabit᷑ ad om̃s
homines. qr dũ dederit singulis qđ me¬
rent᷑. om̃i cognoscent illũ iustũ iudicẽ
ẽe & lau̾dabunt iudiciũ eiꝰ & multipli¬
cabunt᷑ int̾fecti adño: iudei. heretici.
pagani. & reꝑbi. uniuersi damnati: ply¬¬
res inuementur. Int̾fectio enĩ hic: nichil

Expanded text:
et increpationem suam in flamma ignis, dum dixerit et increpationem suam in flamma ignis, dum dixerit exprobrando: Esurivi, et non dedistis mihi manducare, et caetera. Sententia enim terribilis, quasi ignis, devorabit eos. « Quia in igne Dominus dijudicabitur, et in gladio suo ad omnem carnem. » In igne, id est, in judicio discernetur a senioribus populi sui, justo suo judicio damnare reprobos, non potentia. Gladius Dei est verbum et sententia illius, de quo loquitur Amos propheta. Gladio, id est sententia Dei peribunt omnes peccatores . Quidquid ergo punit, quidquid affligit, quidquid percutit, quidquid cruciat, gladius potest appellari. In gladio quippe suo dijudicabitur ad omnes homines: quia dum dederit singulis quod merentur, omnes cognoscent illum justum judicem esse, et laudabunt judicium ejus. « Et multiplicabuntur interfecti a Domino. » Judaei, haeretici, pagani, et reprobi universi damnati, plures invenientur. Interfectio enim hic nihil
Abbreviated transcription (Latin):
quib dicet. ite maledicti inignẽ ȩt̾nu̾m.
Qiuia eccedñs in igne ueniet & quasi turbo
quadriga eiꝰ. reddere in indignatione fu:¬
rorem suũ: &e increpationẽ suam in flãmã
ignis. Addiem iudicii ꝑtinent ista. De hoc
igne: dicit psalmista. Ignis ante ipsũ prȩ¬
cedet. Iste ignis transitoriuserit electis
qͥ habuerint foenũ & stipulã qua purga-¬
bunt᷑ ibi & transibunt ad regnũ uttȩ. ȩt̾nꝰ
erit rephis quos inuoluet. & ducet ad sup¬
plicia ȩt̾na. & quasi turbo siue tẽpestas
currus eiꝰ ꝑcurrũ illius. debemꝰ intelligere
angłicas potestates. quȩ dñm comitabunt᷑
adiudiciũ. Non qđ ds curru portet᷑ ista
narrant᷑: sed quomͦ in solio sedere dr̃ qͣndo
assumit habitũ iudicantis. sicquando ad
uindictã uenturꝰ ⁊ ut debellet aduersa¬
rios suos: in habitu uictoris &e triuphan¬¬
tisostendit᷑ Reddet in indignatione fum¬
rem suũ reꝓhis dicens. ite inͦ ignem ȩt̃nũ

Expanded text:
quibus dicet: Ite, maledicti, in ignem aeternum. « Quia ecce Dominus in igne veniet, et quasi turbo quadriga ejus, reddere in indignatione furorem suum, et increpationem suam in flamma ignis. » Ad diem judicii pertinent ista. De hoc igne dicit Psalmista: « Ignis ante ipsum praecedet . » Iste ignis transitorius erit electis, qui habuerint fenum et stipulam: quia purgabuntur ibi et transibunt ad regnum vitae; aeternus erit reprobis, quos involvet, et ducet ad supplicia aeterna. Et quasi turbo sive tempestas currus ejus. Per currum illius debemus intelligere angelicas potestates, quae Dominum comitabuntur ad judicium. Non quod Deus curru portetur ista narrantur, sed quomodo in solio sedere dicitur, quando assumit habitum judicantis: sic quando ad vindictam venturus est ut debellet adversarios suos, in habitu victoris et triumphantis ostendetur. Reddet in indignatione furorem suum reprobis, dicens: « Ite in ignem aeternum , »
Abbreviated transcription (Latin):
bit amplius uirtutes eoꝵ. Scđm enĩ dies
ligni erunt dies popłi mei: ce oꝑa manu¬
um eoꝵ inueterabunt electi mer ¶ł sicut
quida codices habent: inueterabunt ele.¬
ctis meis. Sedm inqͥt dies ligni subaudit᷑
uitȩ. erunt dies credentiũ & om̃ium ele.¬
ctoꝵ inȩt̾na beatitudine: qr scđm ȩt̃nitatẽ
surgens amortuis iã non moritur. & mors
illi ultra ñ dominabit᷑: Ita om̃s electi re¬
surgentes a mortuis. mors eis ultra non
dminabit᷑ sed ȩt̾ñalit̾ cũ xp̃o manebunt:
quando uidebunt diñ sicuti est. Istud est
aist lignũ uitȩ qͦd erat in medio paradisi.¬

Expanded text:
bit amplius virtutes eorum. « Secundum enim dies bit amplius virtutes eorum. « Secundum enim dies ligni erunt dies populi mei; et opera manuum eorum inveterabunt electi mei, » vel, sicut quidam codices habent, inveterabunt electis meis. Secundum inquit dies ligni, subauditur vitae, erunt dies credentium et omnium electorum in aeterna beatitudine, quia secundum aeternitatem surgens a mortuis jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur, » ita omnes electi resurgent a mortuis, et mors eis ultra non dominabitur, sed aeternaliter cum Christo manebunt, quando videbunt Deum sicuti est. Istud est autem lignum vitae quod erat in medio paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
medent fructũ earũ: Non edificabunt crali
habitabit: ñ plantabunt & alius comeder
Domos in quib habitaturi sunt scĩ in cȩles
ligere uł uirtutesquas ipsi edificant in pr¬
senti. quarũ mercedẽ & pͣmia possessuri sut
scqͣm illud. unꝰquisq ꝓpriã mercedẽ acit
scđm suũ lahorẽ Uł mansiones quas ibi p¬
parant. de quib dicte dñs. Indomo patus
mei mansiones multȩ sunt: & in psalmo
sexagesimo octauo psalmographus pollicet᷑
dicens. Qm̃ ds̃ saluam faciet sion: & elifica¬
bunt᷑ ciuitates iudȩ. habitabuntq ibi It
istis gͦ mansionib hoc ÷ in suis uirtutib
& in cȩlesti ierłm quã sibi p̃parant. bibent
ce comedent fructũ uinearũ quas hic planta¬
debriabunt᷑. omĩq suauitate replebuntur
exuineis quas plantauer. id÷ ex iemune¬
ratione bonoꝵ oꝑũ. Edificabunt gͦ uircities
& mansiones celestes. plantabuntq uineas
de quib iã diximꝰ. E alius id ÷ diabolus
ñ habitabit in medio illoꝵ. neꝙ deuora¬

Expanded text:
dent fructum earum. Non aedificabunt, et alius habitabit: non plantabunt, et alius comedet. » Domos in quibus habitaturi sunt sancti in Hierulligere vel virtutes quas ipsi aedificant in praesenti, quarum mercedem et praemia possessuri sunt, secundum illud: « Unusquisque propriam mercedem accipiet secundum suum laborem parant, de quibus dicit Dominus: « In domo Patris mei mansiones multae sunt ; » et in psalmo sexagesimo octavo Psalmographus pollicetur dicens: « Quoniam Deus salvam faciet Sion, et aedificabuntur civitates Judae, habitabuntque ibi . » In istis ergo mansionibus, hoc est in suis virtutibus et in coelesti Hierusalem quam sibi praeparant, bibent et comedent fructum vinearum quas hic plantadebriabuntur omnique suavitate replebuntur ex vineis quas plan taverunt, id est ex remuneratione bonorum operum. Et aedificabunt ergo virtutes et mansiones coelestes, plantabuntque vineas de quibus jam diximus. Et alius, id est diabolus non habitabit in medio illorum, neque devora
Abbreviated transcription (Latin):
in pͣsenti scło: ita incorpore & anima ex¬
ultent in ȩt̾na beatitudine. & cognoscetur
manꝰdñi suꝑseruos eiꝰ: ce indignabit᷑ in imi¬
cissuis. Hec uerba ꝓprie addiem iudicii
ꝑcinere uident᷑ Man enĩdñi filius est: qr
ꝑipsũ om̃ia fecit dĩ pat̾. qͥ cognoscet᷑ in die
iudicii a suis fidelib benignus & suauis.
impiis uͦ erit durꝰ & punĩtor eoꝵ. Uł
manũdiũ possumꝰ intelligere oꝑationem¬

Expanded text:
in praesenti saeculo, ita in corpore et anima exin praesenti saeculo, ita in corpore et anima exsultent in aeterna beatitudine. « Et congnoscetur manus Domini super servos ejus, et indignabitur inimicis suis. » Haec verba proprie ad diem judicii pertinere videntur. Manus enim Domini Filius est, quia per ipsum omnia fecit Deus Pater, qui cognoscetur in die judicii a suis fidelibus benignus et suavis: impiis vero erit durus et punitor eorum. Vel manum Domini possumus intelligere o
Abbreviated transcription (Latin):
bit cor ur̃m. & ossa urã quasi herba germina¬
bunt. Hoc duplicit᷑ pocest intelligi hidebi¬
tiũ ueniente adfidẽ. & gaudebit cor ur̃m
de salute illoꝵ: & ossaurã id ÷ uirtute surẽ
germinabunt inalioꝵ cordib fructꝰ bonȩ
uoluntatis & oꝑationis Recte enĩ possa in¬
telligunt᷑ uirtutes: ꝙr sicut corpꝰ consistit
& sustentat᷑ ossib. ita anima uirtutib sub¬
sistit. Alit̃. Uidebitis õ om̃s fideles inȩt̾nã
beatitudine dm̃ sicua est: uxta illud.
Beati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
& gaudebit cor ur̃m sine fine. qr gaudiũ urm
nemo tollet a uob̾. & adueniente die iudi¬¬
cii. ossa ur̃a id ÷ corpora urã recepta im¬
mortalitate germinabunt: siue resurgent
Sicut gͦ herbȩ quȩ siccatȩ fuerant tempore
ueris. germinant recepta uriditate: ita
corpꝰ indie iudicii receptouigore uiridescet.
ut sicut cũ corpore & anima dõ seruier̃t

Expanded text:
bit cor vestrum, et ossa vestra quasi herba germinabit cor vestrum, et ossa vestra quasi herba germinabunt. » Hoc dupliciter potest intelligitium ad fidem. Et gaudebit cor vestrum de salute illorum, et ossa vestra, virtutes, germvoluntatis et operationis. Recte enim per ossa intelliguntur virtutes, quia sicut corpus consistit et sustentatur ossibus, ita anima virtutibus subsistit. Aliter: Videbitis, o omnes fideles, in aeterna beatitudine Deum sicuti est, juxta illud: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; » et « Gaudebit cor vestrum sine fine, quia gaudium vestrum nemo tollet a vobis . » Et adveniente die judicii, ossa vestra, id est corpora vestra, recepta immortalitate, germinabunt, sive resurgent. Sicut ergo herbae quae siccatae fuerant, tempore veris germinant, recepta viriditate, ita corpus in die judicii recepto vigore viridescet: ut sicut corpore et anima Deo servierunt
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã aduenas& peregrinos. Hoc ad illos
solatur. ita ce ego consolabor uos: & inierłm
consolabimini Miserator & misericors
dns. comparat se aquilȩ gallinȩ &r matri:
uolens nos suis blandimentis ad uoluntatẽ
suã trahere. ⁊ sic mat̾ filiũ suii: Adhuc etiã
maiore miscđiam nob̾ impendit: quã ma-
dr̃ ad ierłm. Ꝙ si in qͥt mat̾ potest obliuis¬
aifilii sui: ego tarñ ñ obliuiscartur. Ee sic̃
aqules custodiunt pullos suos quatũ natura
⁊ut phisici dicunt in excelsis & in accessis lo¬
cis nidos collocare. ne coluber foetꝰ uiolet:
qua ꝓpt̾ & ponit in medio illoꝵ lapidẽ ȩtitẽ
qͦ omĩa uenena fugant᷑. itadĩ om̃ps omni
custodia nosseruat. ne serpens antiquus
diabolus uenenosus liuoris cõmaculet. Ꝙ
ponit lapidem in medio nr̃i. id ÷ fidem suã
in cordib nr̃is qui uerus lapis est: abscisus
de monte sine manib Sicut gͦ mat̾ blan.¬
ditur filio suo. ita ego consolabor uos in
solabimini mea pͣsentia Uidebitis ce gaude-¬

Expanded text:
c ad illos solatur, ita et ego consolabor vos, et in Hierusalem consolabimini. » Miserator et misericors Dominus comparat se aquilae, gallinae et matri, volens nos suis blandimentis ad voluntatem suam trahere, sicut mater filium suum. Adhuc etiam majorem misericordiam nobis impenditem: « Et si inquit mater potest oblivisci filii sui, ego tamen non obliviscar tui. « Et sicut aquilae custodiunt pullos suos, quorum natura est ut physici dicunt in excelsis et inaccessis locis nidos collocare, ne coluber fetus violet, qua propter et ponit in medio illorum lapidem aeti tem, quo omnia venena fugantur: ita Deus omnipotens omni custodia nos servat, ne serpens antiquus, diabolus, veneno sui livoris commaculet. Et ponit lapidem in medio nostri, id est fidem suam in cordibus nostris, qui verus lapis est, abscisus de monte sine manibus. « Sicut ergo mater blanditur filio suo, ita ego consolabor vos in solabimini mea praesentia. « Videbitis, et gaude
Abbreviated transcription (Latin):
parturit & peꝑit sion filiossuios. hoc est
apli &e apłici uiri multitudinẽ credentiũ
Ille popłs qui modogens appellat᷑ indie
te fidei Apłi enĩ generandofidẽ in cordib
auditoꝵ: matres fuer̃. Hunqͥd ego qͥ alios
parere facio subaudit᷑ carnalit̃. ipse non
pariam sub audit᷑ sp̃ualit̃ dicit duis: Ns patꝰ

Expanded text:
parturivit et peperit Sion filios suos. » Hoc est parturivit et peperit Sion filios suos. » Hoc est apostoli et apostolici viri multitudinem credentium. Ille populus qui modo gens appellatur in diete fidei. Apostoli enim, generando fidem in cordibus auditorum, matres fuerunt. « Nunquid ego qui alios parere facio, » subauditur carnaliter « ipse non pariam, » subauditur spiritualiter, « dicit Dominus?
Abbreviated transcription (Latin):
nuit ds̃ pat̾ masculũ. uerbũ scilicet & filiũ
suũ fortissimũ: ꝑ quẽ fecit & guħnat om̃ia
Alit̾ Ante quã parturiret sion: hoc ÷ pͥmi¬
tiua eccła. & ante quã ueniret partus eiꝰ
id ÷ in uel ocitate temporis: peꝑit mascu¬
lũ fortẽ udelicet popłm. quando una die
credider̃ quattuor milia : altera die qͥnq
milia: ac deinceps multamilia. exquoꝵ
numem fuit heatissimꝰstephanꝰ aliiq quã¬
plurimi filii apłoꝵ: qui antea potuerunt
occidi. quã a fide. xp̃i separari. Non aũt
de carnali parturitione & ꝓcreatione.
Om̃s nanq carnales generationes parturiun¬
tur & pariunt. sp̃uales aut̃ dolore ce i su
carent. Quis audiuit unquã tale. & qͥs uidit
huic simile. subaudit᷑ ut e̾et. qͥsnatꝰ ante¬
quã parturiret mulier. aut in tã breui tẽ¬
pore tot milia hominũ quis uidet sp̃uali¬
t̃ generatos: Nunqͥd parturiet t̾ra indie
una. id ÷ nunquid generabit om̃ia semi¬
na die una: Aut pariet᷑ gens simul. qr

Expanded text:
 masculum, Verbum scilicet et Filium suum fortissimum, per quem fecit et gubernat omnia. Aliter: antequam parturiret Sion, hoc est primitiva Ecclesia, et antequam veniret partus ejus, id est in velocitate temporis, peperit masculum fortem, videlicet populum, quando una die crediderunt quatuor millia, altera die quinque millia, ac deinceps multa millia: ex quorum numero fuit beatissimus Stephanus, aliique quamplurimi filii apostolorum, qui antea potuerunt occidi quam a fide Christi separari. Non autem de carnali parturitione et procreatione hOmnes namque carnales generationes parturiuntur et pariunt, spirituales autem dolore et usu carent. « Quis audivit unquam tale? et quis vidit huic simile? » Subauditur ut esset quis natus antequam parturiret mulier: aut in tam brevi tempore tot millia hominum quis vidit spiritualiter generatos? « Nunquid parturiet terra in die una, » id est nunquid generabit omnia semina die una. « Aut parturietur gens simul, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ouiũ sicut paulo post manifestat diceris. popło
credenti inme qͥ rehutsierunt me: Ꝙ uos sub¬¬
auditur uidei qui de reliquistis dnm̃. qui
obliti estis montẽ scm̃ meũ. hoc ÷ templũ quod

Expanded text:
ovium, sicut paulo post manifestat, dicens: Populo ovium, sicut paulo post manifestat, dicens: Populo credenti in me, qui requisierunt me. « Et vos, » subauditur Judaei, « qui dereliquistis Dominum, qui obliti estis montem
Abbreviated transcription (Latin):
campestria in caulasgregũ. in alia transla-¬
tione habet᷑ saronas quȩ ÷ regio int̃ ioppen
ce liplã atq ianniam. in qua sunt campe-¬
stria fertilissima. & pascendis gregib: apta.
sed abundant latronib. unde &e int̃ptat᷑
uallis effundens sanguinẽ: qr multꝰ sanguis
uictoꝵ & transeuntiũ ibi effusus⁊ a latro¬
nib. Hallis achor ipsa ÷ ubi acham filius
carini qui furatꝰ ÷ de anathemate ce de spoliis
iericho. periit cũ omĩ domo sua. Ꝙ qr ibitur¬
bauit popłm sic̃ ei dix̃ iosue exturbet te dñs
tumultꝰ. Phȩc aut̃ duo nomina hoc ÷ ꝑsaronas
siue saron quȩ int̾pretat᷑ uallis turbationis.¬
siue tumultꝰ significat᷑ gentilitas quȩ plena
erat effusione sanguinis: & intumultu &e tur-¬
batione uitioꝵ manebat. Sed uersa : incau¬
las siue in ouilia gregũ & in cubile arm̃toꝵ:
hoc ÷ inȩccłas & in requiem p̃dicatoꝵ aliorũq
fideliũ: qui designant᷑ ꝑ armenta ce ꝑgreges

Expanded text:
a in caulas gregum, in alia translatione habetur Saronas, quae est regio inter Joppen et Lipidam atque Jagniam, in qua sunt campestria fertilissima et pascendis gregibus apta; sed abundant latronibus, unde et interpretatur vallis effundens sanguinem, quia multus sanguis viatorum et transeuntium ibi effusus est a latronibus. Vallis Achor ipsa est ubi Acham, filius Carim, qui furatus est de anathemate et de spoliis Jericho, periit cum omni domo sua. Et quia ibi turbavit populum, sic ei dixit Josue: « Exturbet te Dominus, tumultus. Per haec autem duo nomina, hoc est per Saronas sive Saron, quae interpretatur vallis effundenssive tumultus, significatur gentilitas, quae plena erat effusione sanguinis, et in tumultu et turbatione vitiorum manebat. Sed versa est in caulas sive in ovilia gregum et in cubile armentorum, hoc est in ecclesias et in requiem praedicatorum aliorumque fidelium, qui designantur per armenta et per greges
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ nom̃ meũ. głificet᷑ dñs &e uidebimꝰ in
lȩticia nr̃a: ipsi aut̃ confundent᷑. Uox ꝓpħȩ
hortantis apłos. Audite popłi uerbũ dñĩ qͥ
tremitis id ÷ qui reuerentiã habetis ad ser
& abicientes uos eoqđ in me creditis. & ꝓpt̃
confiteret᷑ eũ xp̃m. extra sinagogã fieret.
tione: ut ipsi apłi suos ꝑsecutores & eos qͣ
se abominant᷑ in locũ fr̃m habeant Unde
petrꝰ dixit. Uiri fr̃s audite. & paulus

Expanded text:
pter nomen meum: Glorificetur Dominus, et videbimus in laetitia vestra: ipsi autem confundentur. » Vox prophetae hortantis apostolos: Audite, populi, verbum Domini, qui tremitis, id est qui reverentiam habetis ad sermet abjicientes vos eo quod in me creditis, et propter confiteretur eum Christum extra Synagogam fieret. tione: ut ipsi apostoli suos persecutores et eos qui se abominantur in locum fratrum habeant. Unde Petrus dixit: « Viri fratres, audite , » et Paulus: «
Abbreviated transcription (Latin):
apeligã illusiones eoꝵ: & quȩ timebant ad¬
quã eis. Illusiones posuit ꝓ eo qđ  illu sores.
Ilequid & apłsdicit Dabit eis oꝑationẽ
miqͥtatis: id ÷ diabolũ & antixp̃m lllusores
iduob modis possumꝰ intelligere uł pessi¬
nos principesce doctore sut fuer̃ scribȩ &
pharisei ᷑ malos sacerdotes. ut fuer̃ filii
heli qui a dño electi sunt. qr ꝑmissi sunt
abillo dominari inpopło illo Uł ut alii
dicunt. illusores hic appellat demones &e ro¬
manos: quib illi traditi sunt. Ꝙ÷ sensus
ri multoisꝰ principes sacerdotesꝙ: ñ rectos
quales merent᷑. &mala quȩ timent suie
samis siue mortalitatis seu captiuitatis ad¬
ducã eis: uł tradã eos demonib romanisq:

Expanded text:
ego eligam illusiones eorum, et quae timebant adego eligam illusiones eorum, et quae timebant adducam eis. » Illusiones posuit pro eo quod est illusores. Tale quod et Apostolus dicit: « Dabit eis operationem iniquitatis , » id est diabolum et Antichristum. Illusores vero duobus modis possumus intelligere, vel pessimos principes et doctores, ut fuerunt scribae et Pharisaei, et mali sacerdotes, ut fuerunt filii Heli qui a Domino electi sunt, quia permissi sunt ab illo dominari in populo illo. Vel ut alii dicunt, illusores hic appellat daemones et Romanos, quibus illi traditi sunt. Et est senri multos principes sacerdotesque non rectos, quales merentur. Et mala quae timent, sive famis, sive mortalitatis, seu captivitatis adducam eis: vel tradam eos
Abbreviated transcription (Latin):
intficiat uirũ. qui inactat pecus: quasi qͥ
excerebret canẽ. Omĩa sacrificia udeoꝵ q̃
ne idolis immolarent eis concessas. uł ꝓpt̾
bent᷑ post dnĩ prȩdicationẽ. uereq illius
immolationis sacrificiũ corporisq ac sair¬
guinis eiꝰ consecrationẽ. ut qͥ immolauerit
boue̾ sic placeat ei quasi qͥ intficiat uirum:
Qui mactauerit pecus. quasi qͥ excerebret
qnẽ. de quo ꝑ moisen scriptũ est. Ne affere sin
aomo qi tui mercedẽ meretricis. neq p̃ciũ ca
nis qr utrunq animal ꝓnũ ÷ ad libidinẽ
ioffert oblationẽ subaudit᷑ legalẽ: quasi qui
offert sanguinẽ suillũ contra legis p̃ceptum.
ui recordat᷑ thuris subaudit᷑ ad hoc ut offe¬
rat: qua si qͥ benedicat idolo. id ÷ ueneran¬
dolaudet. Tales sunt cerimoniȩ iudeorũ.
ꝥita habent᷑ accepta ȩoꝵ sacrificia: post quã
latione: eleger̃ inuiis suis. & in abhomina¬
minationib suis id u inlisquȩ abominari
debuerat anima eoꝵ delectata est. Unde &

Expanded text:
interficiat virum: qui mactat pecus, quasi qui excerebret canem. » Omnia sacrificia Judaeorum quae ne idolis immolarent eis concessa erant, velbentur post Domini praedicationem, veraeque illius immolationis sacrificium, corporisque, ac sanguinis ejus consecrationem: ut qui immolaverit bovem, sic placeat ei quasi qui interficiat virum; qui mactaverit pecus, quasi qui excerebret canem, de quo per Moysen scriptum est: « Non offeres in domo Domini tui mercedem meretricis, neque pretium caia utrumque animal pronum est ad libidinem. « Qui offert oblationem, » subauditur legalem, « quasi qui offerat sanguinem suillum » contra legis praeceptum: « qui recordatur thuris, » subauditur, ad hoc ut offerat, « quasi qui benedicat idolo, » id est venerando laudet. Tales sunt caeremoniae Judaeorum. Et ita habentur accepta eorum sacrificia, postquam vlatione « elegerunt in viis suis et in abominaminationibus suis, id est in his quae abominari debuerant, anima eorum delectata est. « Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u. ce trementẽ sermones meos: Ecce locꝰ
eius. Pauꝑem &e contritum spũ atq tre¬
mentẽ sermones suosappellat humilem
quemlibet. qͥ contritũ habet sp̃m condo¬
lendo & ꝓximoꝵ infirmitati. & sua per¬
cata plangendo: & qui timens⁊re in sup'¬
pliciũ ȩt̃nȩ damnationis cessat a pratus
oꝑtb : iste ÷ pauꝑ atq humilis. de quo lo¬
qlitur in euangłio saluator. B eati pauꝑis¬

Expanded text:
spiritu, et trementem sermones meos? » Ecce locus spiritu, et trementem sermones meos? » Ecce locus ejus: pauperem et contritum spiritu, atque trementem sermones suos appellat humilem quemlibet, qui contritum habet spiritum condolendo et proximorum infirmitati, et sua peccata plangendo; et qui timens ire in supplicium aeternae damnationis cessat a pravis operibus, iste est pauper atque humilis: de quo loquitur in Evangelio Salvator: « Beati pau
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere t̾renos homines qui t̃renae
uiuunt. & amatores mundi existunt: &e
angłos qͥ de cȩlestib ad t̾ram & in caligine
istiu saeris lapsi sunt. quos ipse suo iudi¬
& potestate calcat. ideoq dicit celũ hoc: angli
&e homines iusti sedes mea. Terra uͦ id ÷ t̾reni
homines scabellũ pedũ meoꝵ. qui eos mea pi
& facta sunt uniuersa ista subaudit᷑ ame.
dicit dñs ludei putabant & dicebant qͦd
ds om̃ps nullo in loco ẽẽt suꝑ t̾ram. nisi mn
tẽplo qcł erat ierosolimis factũ a salomont:
estimantes illũ localem.cẽ: non recordan¬
tes qd salomon dixerat die dedicationis ei dẽ
templi. Si enĩ cȩli celoꝵ ñ posfunt te cape
Qua ꝓpt̾ dicit dñs omps ad illos qͥtalia cogta¬
bant. Quȩ ÷ ista domꝰ tam magna. tã spẽciosi.
quã edificabitis mͥ ut ibi in uno loco conclu¬
dar. nonne hȩcom̃ĩa manꝰ mea fecit: Certe
.t̾tt. locus eiꝰ: subiunx̾ inquiens Ad quem
aut̃ respiciam nisi ad pauꝑem ce contritũ

Expanded text:
intelligere terrenos homines, qui terrene vivunt, et amatores mundi existunt, et angelos qui de coelestibus ad terram et in caliginem istius aeris lapsi sunt, quos ipse suo judit potestate calcat; ideoque dicit coelum, hoc est angeli et homines justi, sedes mea. Terra vero, id est terreni homines, scabellum pedum meorum: qui eos mea potet facta sunt universa ista, » subauditur a me, « dicit Dominus. » Judaei putabant et dicebant quod Deus omnipotens nullo in loco esset super terram, nisi in templo, quod erat Hierosolymis factum a Salomone, aestimantes illum localem esse: non recordantes quod Salomon dixerat die Dedicationis ejusdem templi: « Si enim coeli coelorum non possunt te capes ad illos qui talia cogitabant: « Quae est ista domus tam magna, tam speciosa, quam aedificabitis mihi, ut ibi in uno loco concludar? nonne haec omnia manus mea fecit? » Certesset locus ejus, subjunxit inquiens: « Ad quem autem respiciam, nisi ad pauperem, et contritum
Abbreviated transcription (Latin):
adfidẽ ñ nocebunt agnis& bob: hoc est
man suetis & humilib. Uł ñ nocebunt al¬
terutrũ neq occident alios inpͣsenti eccłã
uł incelesti ierłm. Hȩc omĩa iudei carualit̃
intelligunt. referentes ea ad tempꝰ mille
annoꝵ & ad xp̃i sui aduentũ: & dicunt
qr tanta pax&e securitaserit eis. ud an¬
gustissime lupi ce agni. leones ce boues.
serpentes ae homines simul comeclant ce
parit̾ cõmorent᷑ amissa om̃ĩ seueritate.
& iisinnorii sint qui intẽplo ł inmonte
scõ habitauerint. ex quo intelligit᷑ om̃soe¬
cidendos qui extra montẽ fueruit: s ista
omĩa falso errore excogitata sunt. Ꝙ ne nos
ipso uidaico errore decepti. carnalit̾ ea in¬
telligeremꝰ adimplenda: sub sequens sermo
ds̃ omp̃s qui ubiq totꝰ ÷ sedere se dicat
in cęlo. paulo suꝑius dño aduiuante ple-¬
nit̾ tractauimꝰ. Qua ꝓpt̾ modo breuit᷑
succincteq ÷ tangendũ. & illud ponen¬

Expanded text:
ad fidem, non nocebunt agnis et bobus, id est ad fidem, non nocebunt agnis et bobus, id est mansuetis et humilibus. Vel non nocebunt alterutrum, neque occident alios in praesenti Ecclesia vel in coelesti Hierusalem. Haec omnia Judaei carnaliter intelligunt, referentes ea ad tempus mille annorum et ad Christi sui adventum, et dicunt quia tanta pax et securitas erit eis, ut angustissime lupi et agni, leones et boves, serpentes et homines, simul comedant et pariter commorentur amissa omni severitate: et his innoxii sint qui in templo vel in monte sancto habitaverint: ex quo intelligitur omnes occidendos qui extra montem fuerint. Sed ista omnia falso errore excogitata sunt. Et ne nos ipso judaico errore decepti, carnaliter ea intelligeremus adimplenda, subsequens sermo Deus omnipotens qui ubique totus est sedere se dicat in coelo, paulo superius, Domino adjuvante, pleniter tractavimus. Quapropter modo breviter succincteque est tangendum, et illud ponendu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ diuinarũ se tradet rusticitati: ut neqͥ¬
quã scłari & philosophiȩ pascatur eloquen¬
tia. quȩ instar melli stillat de labi is me¬
retricis. sed uilitatẽ & paleas sequat᷑ istoriȩ.
donec multo labore atꝙ industria mereatur
ad frum̃tũ ꝑuenire id ÷ ad ꝑfunditatem
mysterioꝵ. De istis talib fuer̃ augustinus.
&cipͥanꝰ. philosopliiq gentiũ. qͥ relinquen¬
tes humanit᷑ philosophiam quȩ eloquenuȩ
urbanitate polita erat: scripturȩ sacre se
contulerunt. quȩ mediocri stilo ÷ digesta.
retinens intrinsecus in effabilia mistẽria.
Sed cũ isti tales transier̃ ad societatẽ eccłȩ. ser¬
penti siue diabolo sunt relicti incibũ le¬
ues &e instabiles homi nes qͥ designant᷑ ꝑ
puluerẽ: eo qđ sicut puluis facile rapitur
auento. ita illi adueniente temptatione
facile labunt᷑ adculpã. Hon nocebunt neq
posita antiqua uetustate post quã ueneriut

Expanded text:
rum divinarum se tradet rusticitati, ut nequrum divinarum se tradet rusticitati, ut nequaquam saeculari et philosophiae pascatur eloquentia, quae instar mellis stillat de labiis meretricis, sed vilitatem et paleas sequatur historiae, donec multo labore atque industria mereatur ad frumentum pervenire, id est ad profunditatem mysteriorum. De istis talibus fuerunt Augustinus et Cyprianus, philosophique gentium, qui relinquentes humanam philosophiam quae eloquentiae urbanitate polita erat, Scripturae sacrae se contulerunt, quae mediocri stylo est digesta, retinens intrinsecus ineffabilia mysteria. Sed cum isti tales transierunt ad societatem Ecclesiae, serpenti sive diabolo sunt relicti in cibum leves et instabiles homines, qui designantur per pulverem, eo quod sicut pulvis facile rapitur a vento, ita illi, adveniente tentatione, facile labuntur ad culpam. « Non nocebunt, nequposita antiqua vetustate, postquam venerint
Abbreviated transcription (Latin):
leo & boscomedent paleas: & serpenti pul-¬
uis panis eiꝰ lupꝰ & agnꝰ pascent᷑ simul. qr
paulus ꝑsecutor & ananias mansuetꝰ discipłs
simul conuer sati sunt: quoꝵ cib fuit doctri¬
na euglica & fidescredentiũ. Iste : lupꝰ: de
quo patriarcha iacobdix̃ Beniamin lupꝰ
rapax. mane comedet piedã: & uespe diui¬
det spolia. Uł plupũ & agnũ possumꝰ intel¬
ligere quemlibet seuũ raptorẽ. qui post quã
uenit ad fidẽ in eccła moratꝰ : cũ quolibet
innocente. Leo etiã & bos in dnĩ aduentu
comeder̃ paleas. id ÷ rexquilibet ae pͥnceps
huiꝰscłi cũ predicatore quolib et qͥ designat᷑
ꝑbouẽ. eo qͦd exaret corda auditoꝵ. simul¬
inȩccła pascunt᷑ paleas: hoc ÷ simplicem
doctrinã parit̾ cũ ꝓfunditate diuinorũ
eloquioꝵ. Si aut̃ dixerimꝰ leo ut boscome¬
det paleas: sensus huiuscemodi erit leo
sicut hos comedet paleas. quando uir diser¬
tissimꝰ & quondã ad scłm potens. scriptura¬

Expanded text:
bos comedent paleas; et serpenti pulvis panis ejus. » Lupus et agnus pascentur simul, quia Paulus persecutor et Ananias mansuetus discipulus simul conversati sunt, quorum cibus fuit doctrina evangelica et fides credentium . Iste est lupus de quo patriarcha Jacob dixit: « Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia » Vel per lupum et agnum possumus intelligere quemlibet saevum raptorem, qui, postquam venit ad fidem, in Ecclesia moratus est cum quolibet innocente. Leo etiam et bos in Domini adventu comederunt paleas, id est rex quilibet et princeps hujus saeculi cum praedicatore quolibet, qui designatur per bovem eo quod exaret corda auditoruscuntur paleis, id est simplicem doctrinam pariter cum profunditate divinorum eloquiorum. Si autem dixerimus leo ut bos comedet paleas, sensus hujuscemodi erit: Leo sicut bos comedet paleas, quando vir disertissimus et quondam ad saeculum potens, Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
ierłi cȩlesti. popłs eius qui ȩxultationis
cegaudii ȩt̾nam suscepturus : głam: uocẽ
flẽtꝰ & uoce tristiciȩ habeat Ubi gͦ erit uox
fletꝰ & uor clamoris: In congregatione reꝑ¬¬
boꝵ. Honerit ibi amplius infans dierũ & se¬
nexqui ñ impleat dies suos: qm̃ puercentũ
annoꝵ moriet᷑. & pecrator centũ annorũ
maledictus erit Hȩ ad generalẽ resurre¬¬
ctionẽ ptinent. postquã nullu serit infans
neq senex incongregatione fideliũ. neq in
congregatione ⁊ niquorũ: sed om̃s in ꝑfecta
ȩtate resurgent. alii aduita: alii ad ꝑditi¬
onem. In ea scilicet ȩtate qua xp̃s iesurrex̃.
hoc : in ȩtate tricesimi tercii ac dimidiiq
anni. om̃sꝙ implebunt diessuos: qr post¬
modum nemoanorietur iam mors corporis
ultra ñ erit. Quod aut̃ subaudis infe̾rt am̃ puex
centũ annoꝵ moriet᷑. sensus est. Siquilibere
peccator in pͣsenti scło uixerit centũ annis.
& omẽ illud tẽpus puerilit̾ duxerit senuen¬

Expanded text:
esti populi ejus, qui exsultationis et gaudii aeternam suscepturus est gloriam vocem fletus et vocem tristitiae habeat. Ubi ergo erit vox fletus et vox clamoris? in congregatione reproborum. « Non erit ibi amplius infans dierum, et senex qui non impleat dies suos: quoniam puer cet peccator centum annorum maledictus erit. » Haec ad generalem resurrectionem pertinent, postquam nullus erit infans neque senex in congregatione fidelium, neque in congregatione iniquorum, sed omnes in perfecta aetate « resurgent, alii ad vitam, alii ad perditionem. » In ea scilicet aetate qua Christus resurrexit, hoc est in aetate tricesimi tertii ac dimidii anni; omnesque implebunt dies suos, quia postmodum nemo morietur, jam mors corporis ultra non erit. Quod autem subinfert: quoniam puer centum annorum morietur, sensus est: si quilibet peccator in praesenti saeculo vixerit centum annis, et omne illud tempus pueriliter duxerit, servien
Abbreviated transcription (Latin):
eniꝰ ꝑ ipsũ facta sunt: & sine ipso factũ ÷
nichil. &. Inmundo erat: & mundus ꝑ
ipsum factus est. locirco aut̃ dr̃ in cȩlo se¬
dere. qr cȩlũ omib elementis & om̃ĩb
locis elegantiusest: & magis nobile. Siue
ꝑcȩlum debemus intelligere angłicam.
naturã quȩ in glestib cominorat᷑. & ho¬
mines scõs celestẽ angłicamq uttã du-¬

Expanded text:
nt, et sine ipso factum est nihil. » Et: « In mundo erat, et mundus per ipsum factus est . » Idcirco autem dicitur in coelo sedere, quia coelum omnibus elementis et omnibus locis elegantius est et magis nobile. Sive debemus per coelum intelligere angelicam naturam, quae in coelestibus commoratur, et homines sanctos c
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scło ꝓ xp̃i nomine ꝑtuler. cũ receperint
plenitudinẽ premioꝵ in die iudicii. & ui¬
derint dm̃ sicuti est. ꝓ nichilo deputabt
illa om̃ia quȩ sustinuer᷑ ad comparationẽ
głȩ suȩ. & quasi in obliuionẽ habebunt.
ñ obliuione memoriȩ: sed suoꝵ cessione
honoꝵ Nã neq laboremullũ qui ibi fuerint
uidebunt neq sentient: scđm qđ in apoca¬
lipsi dr̃. Absterget dĩ om̃em lacrimã abocu-
stiȩ priores id÷ tribulationes: quib hio
tantũ ut lignea serra secaretur. Ecce enim
ego creo celos nouos & t̾ram nouã. & ñ er
in memoria pͥora. & ñ ascendent suꝑcor:
sed gaudebitis & exultabitis usq in sem¬
pitnũ. in iisque ego creo lam sȩpe mul-¬
tis in locis diximꝰ sũꝑus. celũ &e t̾ram non
ꝑ naturã neꝙ ꝑ essentiã transire. sed ꝑ
immutationẽ & innouationẽ atq imme¬

Expanded text:
o Christi nomine pertulerunt, cum receperint plenitudinem praemiorum in die judicii, et viderint Dominum sicuti est, pro nihilo deputabunt illa omnia quae sustinuerunt ad comparationem gloriae suae, et quasi in oblivione habebunt, non oblivione memoriae, sed suorum cessione bonorum. Nam neque laborem ullum qui ibi fuerint videbunt, neque sentient, secundum quod in Apocalypsi dicitur: « Absterget Deus omnem lacrymam a erunt angustiae priores, id est tribulationes quibus hic tantum ut lignea serra secaretur. « Ecce enim ego creo coelos novos et terram novam: et non erunt in memoria priora, et non ascendent super cor; sed gaudebitis et exsultabitis usque in sempiternum in his quae ego creo. » Jam saepe multis in locis diximus superius, coelum et terram non per naturam neque per essentiam transire, sed per immutatione
Abbreviated transcription (Latin):
in celesti beatitudine cũ eis sine fine gaude¬
bunt. Eritq Ante quã clament exaudiã
uoluntate illoꝵ. ñ uoce respondendo: s
signoꝵ atq miraculoꝵ magnttudine sub-¬
sequendo. Ꝙ adhuc illis loquentib: ego
audiã. Nã cũ dicerent apłi alicui egroto
aut mortuo. in nomine iħu surge: statim
sine mora sanꝰ incolumisq surgebat. Heꝙ
mi petuisent omĩs gentes in tam breui
spacio tempoꝵ in .xp̃m credere: nisi miracu¬¬
lis signoꝵ fides eoꝵ quodã mõdo. eẽt. exorta:
Loquentib eni& clamantib apłis apłicisq¬

Expanded text:
in coelesti beatitudine cum eis sine fine gaudein coelesti beatitudine cum eis sine fine gaudebunt. « Eritque: antequam clament, exaudiam » voluntatem illorum, non voce respondendo, sed signorum atque miraculorum magnitudine subsequendo; et « adhuc illis loquentibus, ego audiam. » Nam cum dicerent apostoli alicui aegroto aut mortuo « in nomine Jesu surge , » statim sine mora sanus incolumisque surgebat. Neque enim potuissent omnes gentes in tam brevi spatio temporum in Christum credere, nisi miraculis signorum fides eorum quondam esset exorta. Loquentibus enim et clamantibus apos
Abbreviated transcription (Latin):
lomon lignũ uitȩ : iis qui app̃henderint
ea hoc ⁊ sapientiam: quȩ ÷ uerbũ &e uirtꝰ
dĩ patris. & qui tenuerint eã beati ert̃
Q nodꝙ sequit᷑ &e oꝑa manuũ eoꝵ in uetera¬
hunt electi mei. siue electis meis: duplex
effecti. ea quȩ illi docuer ce oꝑati sunt ipsi
usq ad fine scłi denebunt. & dũ semꝑtenue¬
ant: quasi tunc inueterabunt. Alit̃. Oꝑa
liborabunt frustra neq generabunt in con-
doctores in p̃dicatione frustra. uł inbonis
oꝑib. sicut quondã iudei inutilit̃ labora¬
uerunt: qr mercedẽ ȩt̾nã inde ꝑcipient. &e
laborib manuũ suarũ exultabunt. HoN
generabunt filios spuales in conturbatio¬
ne hoc ⁊ in dolore: sic̃ quondã rachel ge¬
nuit filiũ carnalẽ: sed in gaudio ce in le¬
ticia er̃ głantesde numero credentiũ. sic̃
apłs paulusgaudehat dicens. Qd̃ ÷ enĩ gau¬
diũ nr̃m aut corona głe nrẽ. nonne uos
estis: Ꝙ quaregaudebunt de eis. qr semen
& nepotes apłoꝵ: id÷ uniuersi credentes

Expanded text:
Lignum vitae est his qui apprehenderint eam , » hoc est sapientiam, quae est verbum et virtus Dei Patris, et qui tenuerint eam beati erunt. Quodque sequitur, et opera manuum eorum inveterabunt mei electi, sive electis meis, duplex effecti, ea quae illi docuerunt et operati sunt, ipsi usque ad finem saeculi tenebunt, et dum semper tenuerint, quasi tunc inveterabunt. Aliter: Opelaborabunt frustra neque generabunt in contudoctores in praedicatione frustra vel in bonis operibus, sicut quondam Judaei inutiliter laboraverunt, quia mercedem aeternam inde percipient, et laboribus manuum suarum exsultabunt. Non generabunt filios spirituales in conturbatione, hoc est in dolore, sicut quondam Rachel genuit filium carnalem; sed in gaudio et laetitia erunt, gloriantes de numero credentium, sicut apostolus Paulus gaudebat dicens: « Quod est enim gaudium nostrum aut corona gloriae nostrae, nonne vos estis? » Et quare gaudebunt de eis, quia semen et nepotes apostoli, id est universi credentes
Abbreviated transcription (Latin):
mon: quoꝵ alt̾ int̾pretatur fortis manu.
alt̃ pacificus. In mulis gͦ uenerunt: qͥ
steriles fuerunt a malicia. Uerũ dauid
& Salomon in cordib suis sessorẽ habir¬
erunt. qui ꝓpria fortitudine goliat id
÷diabolũ debellauit: &e nosꝑ sanguinẽ
passionis suȩ dõ patri pacificauit IN
dicit. Postula a me & dabo tibi gentes
hȩreditatẽ tuã. Q ipse filius. Ego inquit
constitutꝰ sum rex abeo suꝑ sion: id ÷ su¬
ꝑ ȩccłam. Sequitur. Quomodo si inferant
filii isrł munꝰ inuase mundoin domũ¬

Expanded text:
mon, quorum alter interpretatur fortis manu, mon, quorum alter interpretatur fortis manu, alter pacificus. In mulis ergo venerunt, qui steriles fuerunt a malitia. Verum David et Salomon in cordibus suis sessorem habuerunt, qui propria fortitudine Goliath, id est, diabolum debellavit, et nos per sanguinem passionis suae Deo Patri pacificavit . Idicit: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . » Et ipse Filius: Ego inquit constitutus sum rex ab eo super Sion, id est super Ecclesiam. Sequitur: « Quod si inferant filii Isr
Abbreviated transcription (Latin):
& abista presenti ad cȩlestẽ Sicut ꝑ ea
locoꝵ nomina quȩ suꝑiuscõmemoͬrauit
ꝓpha. significatȩ sunt om̃sgentes. &
omĩa loca ad quȩ rumor prȩdicationis
apłicȩ decucurrit: ita ꝑhȩc animalia si-¬
gnificantur diuersitates gentiũ & homi¬
nũ ad fidẽ uenientiũ. in equis deportati
uenerunt ad ȩccłam: qui citissime credi¬
derunt. In quadrigis uenerunt. id ÷ in
doctrina philosophica. & honestate mo-¬¬
rũ fulgebant int̃ alios: ut augustinꝰ. &
ꝑillam sapientiã mundanam ꝑuener̃
addoctrinã uerã quattuor uirtutib
principalib. ad glestia mente sulle:¬
uati. In lecticis: qui auxilio aliorũ
portati & ad uiti uenerunt: Lectica aut̃¬
÷ lectus desuꝑ tectus. idem ÷ & phere¬
trum. Mulos aut̃ inscripturis sacris
duplicit accipimꝰ hoc ÷ aut in bonã
aut in malã parte. In malã partẽ: qr ꝓtii
steriles sunt a fe tibus quamuis luxuriȩ
sint dediti. qualib sedit dauid & salo-¬

Expanded text:
coelestem. Sicut per ea locorum nomina quae superius commemoravit Propheta, significatae sunt omnes gentes, et omnia loca ad quae rumor praedicationis apostolicae decucurrit: ita per haec animalia significantur diversitates gentium et hominum ad fidem venientium. In equis deportati venerunt ad Ecclesiam, qui citissime crediderunt. In quadrigis venerunt, qui in doctrina philosophica et honestate morum fulgebant. inter alios, ut Augustinus; et per illam sapientiam mundanam pervenerunt ad doctrinam veram, quatuor virtutibus principalibus, ad coelestia mente sublevati. In lecticis, qui auxilio aliorum portati et adjuti venerunt. Lectica autem est lectus desuper tectus, idem est et feretrum. Mulos autem in scriptis sacris dupliciter accipimus, hoc est aut in bonam, aut in malam partem. In malam partem, quia proni steriles sunt a fetibus quamvis luxuriae sint dediti: quilibet sedit David et Salo