comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Adhnuc ñ erat data. nec diuisa t̾ra ꝓmissio-¬
nis. sed dicebat ille in spu ꝓphetans. Acce¬
dentib gͦ duob filiis ioseph. factȩ st̃
nichilo minꝰ duodecĩ tribus. qͥa iã trede-¬
cim st̃. Pro una enĩ tribi ioseph duȩ ac-¬
cesser̃ & factȩ st̃ tredecĩ. Excepta gͦ tri-¬
bu leui illa tribu sacerdotũ. quȩ serui¬
ebat ⁊tẽplo & de decimis uiuehant: cȩte¬
rorũ omnũ qͥb t̾ra diuisa. ẽ. remanent
duodecĩ. In his duodecĩ erat tribus iuda.
unde reges erant. Nã pͥmo de alia tribu
datꝰ. ẽ rex sauł. & reꝓbatꝰ. ẽ. tanꝗ malus
rex Postea datꝰ ẽ. de tribu iuda rexda¬
uid & ex illo de tribu iuda fuer̃ reges.
Iacobaut̃ ille hoc dixerat. qͣndo benedi¬
xerat filios suos. Non deficiet pͥnceps
ex iuda. nec dux de femorib eiꝰ: donec
ueniat cui reꝓmissũ. ẽ. De tribu aut̃ iuda

Expanded text:
Adhuc non erat data, nec divisa terra promissioAdhuc non erat data, nec divisa terra promissionis; sed dicebat ille in Spiritu prophetans. Accedentibus ergo duobus filiis Joseph, factae sunt nihilominus duodecim tribus, quia jam tredecim sunt: pro una enim tribu Joseph, duae accesserunt, et factae sunt tredecim. Excepta ergo tribu Levi, illa tribu sacerdotum quae serviebat templo, et de decimis vivebat caeterarum omnium quibus terra divisa est, remanent duodecim. In his duodecim erat tribus Juda, unde reges erant. Nam primo de alia tribu datus est rex Saül , et reprobatus est tanquam malus rex; postea datus est de tribu Juda rex David, et ex illo de tribu Juda fuerunt reges . Jacob autem ille hoc dixerat, quando benedixerat filios suos: Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum est . De tribu autem Juda
Abbreviated transcription (Latin):
tib t̾ra diuisa ñ .ẽ. oportebat aut̃ ut
duodecĩ tribub disꝑtiret᷑ om̃is regio
ꝓmissionis. excepta gͦ unatribu maioris
dignitatis. tribu leui quȩ erat in sacer¬
¶dotib
remanerent undecĩ: nͥ ꝑ ad optionẽ du¬
orũ filiorũ ioseph. xiiͦ cõplerent᷑. Hoc
qͥd sit aduertite Unꝰ de .xiͦi. filiis iacob
erat ioseph Iste. ẽ. ioseph quẽ fr̃s sui in
etyptũ uendider̃. & illic merito castita¬
tis ad sullimem dignitatẽ ꝑductus . ẽ.
& affuit illids̃ in omĩ oꝑe suo. & suscepit
fr̃s suos aquib uenditꝰ erat & patrẽ fame
laborantes. & ꝓpt̾ panẽ ad ȩgyptũ descen¬
dentes. Iste iosephi habuit duos filios. ephra¬
im. & manassen. Moriens ia cob tanquã
testam̃to assũpto. assũpsit illos nepotes
suos innumerũ filiorũ. Q dix̃ filio suo
ioseph. Cȩteri qͥ tͥ nascent᷑ tibi erunt. isti
aut̃ mͥ. & diuident t̾rã cũ frĩb suis.

Expanded text:
tibus terra divisa non est , oportebat autem ut tibus terra divisa non est , oportebat autem ut duodecim tribubus dispertiretur omnis regio promissionis: excepta ergo una tribu majoris dignitatis, tribu Levi, quae erat in sacerdotibus, remanerent undecim, nisi per adoptionem duorum filiorum Joseph duodecim complerentur. Hoc quid sit, advertite. Unus de duodecim filiis Jacob erat Joseph. Iste est Joseph quem fratres sui in Aegyptum vendiderunt, et illic merito castitatis ad sublimem dignitatem perductus est, et adfuit illi Deus in omni opere suo; et suscepit fratres suos a quibus venditus erat, et patrem, fame laborantes, et propter panem ad Aegyptum descendentes. Iste Joseph duos filios habuit, Ephraim et Manasse. Moriens Jacob, tanquam testamento, assumpsit illos nepotes suos in numerum filiorum, et dixit filio suo Joseph: Caeteri qui nascuntur, tibi erunt; isti autem mihi, et divident terram cum fratribus suis .
Abbreviated transcription (Latin):
in occulto iudeus ẽ. qͥ circuncisione cor¬
dis ñ littera sed sp̃u. Sunt gͦ iudei in cir¬
cuncisione carnis. & st̃ udei in cireun¬
cisione cordis. Patres nr̃i multi scĩ & cir¬
cuncisionẽ carnis habebant. ꝓpt̃ signa¬
culũ fidei. & circuncisionẽ cordis ꝓpt̃
ipsã fidẽ Abhis patrib degenerantes
isti. qͥmͦ in nomine głantur & facta
ꝑdider. abhis gͦ patrib degenerantes.
remanser̃ in carne iudei. incorde paga¬
ni Ipsi enĩ iudei qͥ st̃ ex abrahã. a quo
isaac natꝰ. ẽ. & ex illo iacob. & ex iacob
duodecĩ patriarchȩ. & ex duodecĩ patri¬
archis popłs. ẽ. uniuersus iudeoꝵ. Sed
iuda unꝰ erat de filiis duodecĩ iacob pa-¬
triarche. Int̾ duodeci iuda. & de stirpe
eiꝰ regnũ uenielat iudeis. Nã om̃is ille
popłs scđm numerũ duodecĩ filiorũ
tanquã curiȩ. & congregationes distin¬
erat iuda ex qua erant reges. & erat
altera tribus leui. exqua erant sacer¬
dotes. Sed qͥa sacerdotib tẽplo seruien¬

Expanded text:
ione cordis, non littera, sed spiritu : sunt ergo Judaei in circumcisione carnis, et sunt Judaei in circumcisione cordis. Patres nostri multi sancti, et circumcisionem carnis habebant propter signaculum fidei, et circumcisionem cordis propter ipsam fidem. Ab his patribus degenerantes isti qui modo in nomine gloriantur et facta perdiderunt; ab his ergo patribus degenerantes, remanserunt in carne Judaei, in corde Pagani. Ipsi enim Judaei, qui sunt ex Abraham, a quo Isaac natus est, et ex illo Jacob, et ex Jacob duodecim Patriarchae, et ex duodecim Patriarchis populus universus Judaeorum. Sed Judas unus erat de filiis duodecim Jacob, patriarcha inter duodecim, et de stirpe ejus regnum veniebat Judaeis. Nam omnis ille pr, quasi curie et congregationes distinerat Juda ex qua erant reges, et erat altera tribus Levi ex qua erant sacerdotes. Sed quia sacerdotibus templo servien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ occultis filii. erit manifestatio iudicii
tui. & iusticię tuȩ̨. Ponent᷑ quidã ad
dexterã. quidã ad sinistrã. Et expaue¬
scent infideles. cũ uiderint qđ modo
deridentes ñ credunt. gaudebunt iusti.
cũ uiderint qđ mͦ ñ uidentes credunt.
usticia & iudiciũ p̃paratio sedis tuȩ: utiq

Expanded text:
nifestatio judicii tui et justitiae tuae. Ponentur quidam ad dexteram, et quidam ad sinistram : et expavescent infideles, cum viderint quod modo deridentes non credunt; gaudebunt justi, cum viderint quod modo non videntes credunt. «Justitia et judicium praeparatio sedis tuae:» uti
Abbreviated transcription (Latin):
es & anni tui ñ deficient. Dies t̾re succe¬
dentib urgent᷑. Prȩcedentes excludun¬
tur. net qͥ succedunt manent: sed ue¬
niunt ut eant. & pene ante quã ueni¬
ant eunt: Ita st̃ dies t̾rȩ. Dies aut̃ cȩli¬
deficientes. nec iniciũ habent. nec ter¬
minũ. nec ullus ibi dies angustatur int̾
hesternũ & crastinũ. Nemõ ibi expectat
futurũ. nemo ibi ꝑdit̾ p̃teritũ. sed dies
cęli semꝑ p̾sentes st̃: ubi erit thronꝰ eiꝰ
in ȩt̾̃nũ. Qđ restat si placet seruemꝰ: qm
longus. ẽ. psalmꝰ. & adhuc uobiscũ aliqo
in nomine dni acturi sumꝰ. Reficitee
uires. Nondico animi urĩ: nã uideo qđ
animo infatigabiles estis. sed ꝓpt̃̾ ser¬
uos animȩ. ut durent in ministerio
corpora. aliquantulũ reficimini. &
refecti ad cibos redite:¬

Expanded text:
es, et anni tui non deficient» . Dies terrae succedentibus urgentur, praecedentes excluduntur, nec qui succedunt manent; sed veniunt ut eant, et pene antequam veniant eunt. Ita sunt dies terrae. Dies autedeficientes, nec initium habent nec terminum; nec ullus ibi dies angustatur inter hesternum et crastinum: nemo ibi exspectat futurum, nemo ibi perdit praeteritum; sed dies coeli semper praesentes sunt, ubi erit thronus ejus in aeternum. Quod restat, si placet, servemus; quoniam longus est Psalmus, et adhuc vobiscum aliquid in nomine Christi acturi sumus. Reficite ergo vires; non dico animi vestri, nam video quod animo infatigabiles estis: sed propter servos animae, ut durent in ministerio corpora vestra, aliquantulum reficimini, et refecti ad cibos redite
Abbreviated transcription (Latin):
quib dictũ . ẽ. in omnẽ t̾rã exiuit sonꝰ
eoꝵ. & in fines orbis t̾rȩ uerba eoꝵ.
Quia & si assũpti hinc st̃ ante quã eccła
impleret orbẽ t̾rarũ: tam̃ uerba eoꝵ
ꝑuener̃ usq ad t̾minos orbis t̾rȩ Bene
hoc totũ. Dixisti. disposui testamentũ
clectis meis. Qđ testam̃tũ nisi nouũ:
Qđ testam̃tũ. nͥ quo renouam᷑ ad nouã
hȩreditatẽ: Qđ testam̃tũ nͥ cuiꝰ hȩre¬
ditatis desiderio & amore cantamꝰ can¬
ticũ nouũ: Disposui inqͥt testam̃tũ
electis meis. iuraui dauid seruo meo.
Quã securus loquit᷑ iste qͥ intelligit.
cuiꝰ os seruit ueritati. Qm̃ dixisti. se¬
curus loqͦr. Si securũ me facit qͥa dixi¬
sti. quanto securiorẽ qͥa iurasti : Dĩ
qͥppe iuratio: ꝓmissionis. ẽ. confirma¬
tio Bene ꝓhibet᷑ homo iurare: ne con¬
suetudine iurandi. qͥa potest hõ falli
etiã in ꝑiuriũ ꝓlabat᷑. Ds̃ solus secu¬
rus iurat: qͥa falli ñ potest. Uideamꝰ gͦ.

Expanded text:
ram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» ; quia etsi assumpti hinc sunt antequam Ecclesia impleret orbem terrarum, tamen verba eorum pervenerunt usque ad terminos orbis terrae: bene hoc totum: dixisti, «Disposui testamentum electis meis.» Quod testamentum, nisi novum? Quod testamentum, nisi quo renovamur ad novam haereditatem? Quod testamentum, nisi cujus haereditatis desiderio et amore cantamus canticum novum? «Disposui,» inquit, «testamentum electis meis. Juravi David servo meo.» Quam securus loquitur iste, qui intelligit, cujus os servit veritati? Quoniam dixisti, securus loquor. Si securum me facis, quia dixisti; quanto securiorem, quia jurasti? Dei quippe juratio, promissionis est confirmatio. Bene prohibetur homo jurare ; ne consuetudine jurandi, quia potest homo falli, etiam in perjurium prolabatur. Deus solus securus jurat, quia falli non potest. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
pleret ꝓmissa sua: sic & nos ãbulantes
in uia eiꝰ. debemꝰ ei reddere miscđiam &
ueritatẽ. Miscđiam: ut miserorũ mise¬
ream᷑. ueritatẽ. ut non inique iudicemꝰ.
impediat ueritatẽ. Si enĩ ꝑmiscdia iu
gida ueritate oblitꝰ fueris miscđiam: ñ
ambulabis inuia dĩ. ubi miscłia & ue¬
ritas occurrer̃ sibi. & in nomine meo

Expanded text:
pleret promissa sua: sic et nos ambulantes pleret promissa sua: sic et nos ambulantes in via ejus, debemus ei reddere misericordiam et veritatem; misericordiam, ut miserorum misereamur; veritatem, ut non inique judicemus.impediat veritatem: si enim per misericogida veritate oblitus fueris misericordiam; non ambulabis in via Dei, ubi misericordia et veritas occurrerunt sibi . «Et in nomine meo
Abbreviated transcription (Latin):
micos eiꝰ. a facie illius. Concidunt᷑ a conspi¬
ratione sua. & qđ credunt conciduntur.
Paulatĩ enĩ credunt. Tanquã cõminuto ca¬
pite uituli. uenient in potũ popłi dĩ. Cõ¬
minuit enĩ caput uituli moyses. sparsit
inaqua. & dedit bibere filiis isrł. Cõmi¬
nuunt᷑ om̃s in fideles. credunt paulatĩ.
& a popło dĩ bibunt᷑. in corpus xp̃i trai¬
ciuntur. & concidã inimicos eiꝰ a facie
illius. & eos qͥoder̃ eũ fugabo ne noceant
Sed fugator istoꝵ forte aliqͥ dicunt.
Quo ibõ absp̃u tuo. & a facie tua qͦ fugiã.
Et uidentes ñ se habere quo fugiant ab
omĩpotente. conuersi fugiunt ad omĩ¬
potentẽ. Et eos qͥoder̾ eũ fugabo. Et ue¬
ritas mea & miscdia mea cũ ipso. ẽ. Uni¬
uersȩ inȩ dnĩ miscdia & ueritas. Mem̃¬
tote quantũ potestis. quã sepe nob̾ com¬
mendent᷑ duo hȩc. ut reddamꝰ illa dõ
Sic̃ enĩ ipse exhibuit nob̃ miscđiã. ut
deleret peccata nr̃a. & ueritatẽ ut im¬

Expanded text:
micos ejus a facie illius.» Conciduntur a conspiratione sua, et quod credunt conciduntur. Paulatim enim credunt; tanquam comminuto capite vituli, venient in potum populi Dei. Comminuit enim caput vituli Moyses, sparsit in aqua, et dedit bibere filiis Israel . Comminuuntur omnes infideles, credunt paulatim; et a populo Dei bibuntur, in corpus Christi trajiciuntur. «Et concidam inimicos ejus a facie illius; et eos qui oderunt eum, fugabo:» ne noceant. Sed fugatorum istorum forte aliqui dicunt: «Quo ibo a spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam» ? Et videntes non se habere quo fugiant ab Omnipotente, conversi fugiunt ad Omnipotentem. «Et eos qui oderunt eum, fugabo.» ritas mea et misericordia mea cum ipso est.» Universae viae Domini misericordia et veritas. Mementote, quantum potestis, quam saepe nobis commendentur duo haec, ut reddamus illa Deo. Sicut enim ipse exhibuit nobis misericordiam, ut deleret peccata nostra; et veritatem, ut im
Abbreviated transcription (Latin):
& nondũ uisa. Quanto fortiores nos ẽẽ.
debemꝰ. uidendo qđ illi credider̃: Ex¬
celsũ enĩ apud reges t̾rȩ illi nondũ
uiderant. xp̃m. ashuc principes con¬
ueniebant in unũ aduersus dñm & ad¬
uersus. xp̃m eiꝰ. nondũ impletũ erat
qđ in ipso psalmo seqͥt᷑. & nunc reges
ipsũ. fidele testam̃tũ in ipso mediatũ
.ẽ. testam̃tũ. Ipse mediator testam̃ti.
ipse signator testam̃ti. ipse fide iussor
testam̃ti. ipse testis testam̃ti. ipse hȩre.¬
ditas testam̃ti. ipse cohȩres testam̃ti.

Expanded text:
 fuderunt: quanto fortiores nos esse debemus, videndo quod illi crediderunt? Excelsum enim apud reges terrae illi nondum viderant Christum; adhuc principes conveniebant in unum, adversus Dominum et adversus Christum ejus: nondum impletum erat quod in ipso psalmo sequitur, «Et nunc, regipsum, fidele testamentum; in ipso mediatum est testamentum; ipse mediator testamenti, ipse signator testamenti, ipse fidejussor testamenti, ipse testis testamenti ipse haereditas testamenti, ipse cohaeres testamenti.
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. dõ locutꝰ es eis in aspectu. id e. in
reuelatione. unde ꝓpłiȩ uidentes dice¬
bant᷑. Uider̃ quiddã intꝰ. qđ dicerent
foris. In occulto audier. qđ palã p̃dica¬
uerꝰ. Tunc locutꝰ es in aspectu filiis cuis.
& dixisti. Posui adiutoriũ suꝑ potentẽ.
Incelligitis quẽ potentẽ : & ex altaui
electum de popło meo. Intelligitis quẽ
electũ. Quẽ iam gaudetis ex altatum.
enĩ mea auxiliabit᷑ ei. & brachiũ meũ
confortabit eũ. Scđm qđ susceptio ho¬
minis facta ẽ: scđm qđ caro inutero uir¬
ginis assũpta .ẽ. sccłm qđ ab illo qͥ infor¬
ma dĩ ȩqualis . ẽ. patri. forma serui susce
Solet quidẽ nocere. sed ñ nocebit. Quid. ẽ.
gͦ qđ affliget: Exercehit ñ nocebit. Pro¬
derit seuiendo. qͥa in qͦs seuit. coronabunt᷑
uincendo. Quid enĩ uincit᷑. si nidiil con¬
tra nos seuit : Aut ubi adiutor nr̃ ds̃ si¬

Expanded text:
tuis. Ideo locutus es eis in aspectu, id est, in tuis. Ideo locutus es eis in aspectu, id est, in revelatione: unde Prophetae Videntes dicebantur . Viderunt quiddam intus quod dicerent foris; et in occulto audierunt quod palam praedicaverunt. «Tunc locutus es in aspectu filiis tuis, et dixisti, Posui adjutorium super potentem.» Intelligitis quem potentem. «Exaltavi electum de populo meo.» Intelligitis quem electum; quem jam gaudetis exaltatum. enim mea auxiliabitur ei, et brachium meum confortabit eum:» secundum quod susceptio hominis facta est, secundum quod caro in utero virginis assumpta est , secundum quod ab illo qui in forma Dei aequalis est Patri, forma servi suscepsolet quidem nocere, sed non nocebit. Quid est ergo quod affliget? Exercebit, non nocebit: proderit saeviendo, quia in quos saevit, coronabuntur vincendo. Quid enim vincitur, si nihil contra nos saevit? aut ubi adjutor nos
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes constituere & ñ in lumine
tuo exultantes. iusticiȩ dĩ ñ st̃ subiecti.
Sedunde: Quia zelũ dĩ habent. sed non
scđm scientiã. Popłs aut̃ sciens iubilatio¬
nẽ illi enĩ ñ scđm scientiã: beatꝰ autẽ
popłs. ñ nesciens sed sciens iubilationẽ.
nde debet iubilare. unde debet ȩxultare.
nͥ in nomine tuo. ambulans in lumine
uultꝰ tui: & exaltari quidẽ merebitur.
sed in tua iusticia. Auferat de medio iu.¬
sticiã suã ut humiliet᷑: ueniet dĩ iusticia.
& exaltabit᷑. Q in tua iusticia exalta.¬
bunt᷑ qnĩ gła uirtutis eoꝵ tues: & in be
neplacito tuo exaltabit᷑ cornu nr̃m. Quia
tͥ bene placuit. ñ quia nos digni sumus
harenȩ impulsus sũ ut cadẽrẽ. & cecidis¬
luminat. in eiꝰ lumine tutus es. in eiꝰ lu¬
mine ambulas. iusticia eiꝰ exultas. ipse
te suscipit. infirmitatẽ tuã ipse custodit
Locutꝰ es in aspectu tuo. reuelasti hoc ꝓpłns

Expanded text:
volentes constituere,» et non in lumine volentes constituere,» et non in lumine tuo exsultantes, «justitiae Dei non sunt subjecti.» Sed unde? Quia «zelum Dei habent, sed non secundum scientiam» . Populus autem sciens jubilationem illi enim non secundum scientiam; beatus autem populus non nesciens, sed sciens jubilationem, unde debet jubilare, unde debet exsultare, nisi in nomine tuo, ambulans in lumine vultus tui? Et exaltari quidem merebitur, sed in tua justitia: auferat de medio Justitiam suam, et humilietur; veniet Dei justitia, et exaltabitur. «Et in tua justitia exaltabuneplacito tuo exaltabitur cornu nostrum:» quia tibi beneplacuit, non quia nos digni sumus.arenae impulsus sum, et caderem; et cecidisluminat: in ejus lumine tutus es, in ejus lumine ambulas, justitia ejus exaltaris. Ipse te suscepit, infirmitatem tuam ipse custodit; Locutus es in aspectu tuo,» revelasti hoc Prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq si intellexisti in grã iuhilationẽ.
ipsius grẽ audi cõm̃dationẽ. Beatꝰ cer¬
te popł s. sciens iubilationẽ. Quã iubi¬
lationẽ : Uide si non de grã. uide si ñ
de dõ. & omĩno ñ de te. Dnẽ in lumine
uultꝰ tui abulabunt. Thabor illeueni¬
ens lum̃. nͥ in lumine uultꝰ tui amb¬
let. uento suꝑbiȩ lucerna extinguit᷑
Dñe in lumine uultꝰ tui amhulabunt.
& in nomine tuoȩxultabunt totadie.
Thabor ille &hermoniim. in nomine
bunt in nomine suo: ñ totadie ęxul¬
tabunt. Non enĩ ingaudio ꝑseuerabunt
qͣndo de se ipsis gaudebunt. & ꝑ suꝑbiã
cadent. Ergo ut tota die exultent: in
nomine tuõ exultabunt. & in tua iusti¬
cia exaltabunt᷑. Non in sua iusticia sed
in tua: ne sint zelũ dĩ habentes. sed ñ
scđm scientiã. Quidã enĩ notant᷑ ab
apło. qđ zelũ dĩ habeant sed ñ scđm
scientiã. ignorantes dĩ iusticiã. & suã

Expanded text:
Denique si intellexisti in gratia jubilationem, Denique si intellexisti in gratia jubilationem, ipsius gratiae audi commendationem. «Beatus» certe «populus sciens jubilationem.» Quam jubilationem? Vide si non de gratia, vide si non de Deo, et omnino non de te. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt.» Thabor ille, Veniens lumen, nisi in lumine vultus tui ambulet, vento superbiae lucerna exstinguitur. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt; et in nomine tuo exsultabunt tota die.» Thabor ille et Hermon «in nomine bunt in nomine suo, non tota die exsultabunt. Non enim in gaudio perseverabunt, quando de seipsis gaudebunt, et per superbiam cadent. Ergo ut tota die exsultent, «in nomine tuo exsultabunt; et in tua justitia exaltabuntur.» Non in sua justitia, sed «in tua:» ne sint zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam. Quidam enim notantur ab Apostolo, quod zelum Dei habeant, sed non secundum scientiam; «ignorantes Dei justitiam, et suam
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas p̾cedunt ant̾e faciẽ tuã. Prȩpara¬
tionẽ sedis cuȩ. iusticiã & iudiciũ
tuũ uenturũ cimerẽ: nisi ance cederet
te miscđia & ueritas tua. Quid timeã in
fine iudicia tua. q̃ndo pͣcedente misedia
tua deles peccata mea. & exhibendo ueri¬
tatẽ tuã imples ꝓmissa tua: Miscia
& ueritas prȩeunt ante faciẽ tuã. Un¬
his omĩb ñ exultabimꝰ. aut qđ exultamꝰ
capiemꝰ. aut uerba sufficient lȩticiȩ nrẽ
aut lingua idonea erit explicare gaudiũ
nr̃m: Si gͦ nulla uerba sufficiunt. beat᷑
popłs sciens iubilationẽ. Obeate popłe
putas intelligis iubilationẽ: Nullo mͦ
beatꝰ es . nͥ intelligas iubilationẽ. Quid
ẽ. intelligas iubilationẽ : Scias unde gau¬
deas. qđ uerbis explicare ñ possis Gau¬
diũ enĩ tuũ ñ de te: ut qͥ gloriant᷑ in
dño glorient᷑. Noli gͦ exultare in suꝑ¬
bia tua. sed ingrã dĩ. Uide ipsã grãm
tantã esse cui lingua explicande ñ sit
idonea: & intellȩxisti iubilationem.

Expanded text:
ante faciem tuam.» Praeparationem sedis tuae, justitiam tuam et judicium tuum venturum timerem, nisi antecederet te misericordia et veritas tua: quid timeam in fine judicia tua, quando praecedente misericordia tua deles peccata mea, et exhibendo veritatem imples promissa tua? «Misericordia et veritas praeeunt ante faciem tuam.» Unhis omnibus non exsultabimus? aut quod exsultamus capiemus? aut verba sufficient laetitiae nostrae? aut lingua idonea erit explicare gaudium nostrum? Si ergo nulla verba sufficiunt; «Beatus populus sciens jubilationem.» O beate popule! putas, intelligis jubilationem? Nullo modo beatus es, nisi intelligas jubilationem. Quid est, intelligas jubilationem? Scias unde gaudeas quod verbis explicare non possis. Gaudium enim tuum non de te, ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Noli ergo exsultare in superbia tua, sed in gratia Dei. Vide ipsam gratiam tantam esse, cui lingua explicandae non sit idonea, et intellexisti jubilationem. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ponã in mari manũ eiꝰ. hoc.ẽ. domina¬
bit᷑ gencib. Et influminib dexterã eiꝰ¬
Flumina currunt in mare. cupidi homi¬
nes in amaritudinẽ huiꝰ scłi ꝓlabunt᷑:
Omĩa tam̃ genera ista xp̃o. subdita erunt.

Expanded text:
Et ponam in mari manum ejus:» hoc est, dominabitur Gentibus. «Et in fluminibus dexteram ejuFlumina currunt in mare; cupidi homines in amaritudinem hujus saeculi prolabuntur: omnia tamen genera ista Christo subdita erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃. ab illo lumine uenit: qđ ñ aliunde
accendit᷑. ut tim̃dũ sit ne extinguatur.
Ergo uenit lum̃ ab illo lucerna illa quȩ ñ
ponit᷑ sub modio. sed suꝑ candelabrum.
eniens lum̃ thabor. Hermoni im aut̃. in¬
terp̃tat᷑ anathema eiꝰ. Merito uenit lum̃.
& factũ. ẽ. anathema eiꝰ. Cuiꝰ. nisi diaboli
uulnerati suꝑbi: Ut gͦ illuminarem᷑:
abste datũ ẽ. Ut anathema nob̾ esset.
qͥ nos in suo errore & suꝑbia detinebat.
a te nobis. ẽ. Ergo thabor & hermoni ĩ:¬
in nomine tuo ȩxultabunt. Non in me¬
ritis suis. sed in nomine tuo. Dicent enĩ
isti. Non nob̾ dnẽ ñ nob̾: sed nomini tuo
da głam. ꝓpt̾ mare seuiens. ne forte di
tuũ brachiũ cũ potentia. Ate facti su¬
mus. a te defensi sumꝰ. Iuũ brachiũ cũ
potentia. Firmet᷑ manꝰ tua & exaltet᷑

Expanded text:
, ab illo lumine venit quod non aliunde accenditur, ut timendum sit ne exstinguatur. Ergo venit lumen ab illo, lucerna illa quae non ponitur sub modio, sed super candelabrum, veniens lumen Thabor. Hermon autem interpretatur Anactum est anathema ejus. Cujus, nisi diaboli, vulnerati, superbi? Ut ergo illuminaremur, abs te datum est; ut anathema nobis esset qui nos in suo errore et superbia detinebat, a te nobis est. Ergo «Thabor et Hermon in nomine tuo exsultabunt:» non in meritis suis, sed «in nomine tuo.» Dicent enim isti, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam;» propter mare saeviens: «ne forte dic«Tuum brachium cum potentia:» a te facti sumus, a te defensi sumus. «Tuum brachium cum potentia; confirmetur manus tua, et exaltetur
Abbreviated transcription (Latin):
dis inconsilio iustoꝵ. Quis gͦ in nubib
ȩquabit᷑ dũo. aut quis similis erit dño
in filiis dĩ. quando ille ds̃ . ẽ. glorisi
ȩquales illi esse. consiliũ ipsoꝵ sit crese¬
re in illũ. Qm̃ ñ posst̃ ȩquales illi esse
nubes & filii dĩ: restat consiliũ humanȩ
fragilitatis. ut qͥ gloriat᷑ in dno gloriet᷑
Ds̃ glorificandus in consilio iustoꝵ manie¬

Expanded text:
dus in consilio justorum. Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei, quando ille Deus» est «glorifi possunt aequales illi esse; consilium ipsorum sit credere in illum: quoniam non possunt aequales illi esse nubes et filii Dei; restat consilium humanae fragilitati, ut qui gloriatur, in Domino glorietur . «Deus glorificandus in consilio justo
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ habet aliqͦs incircũ itu: quasi undiq
finitꝰ intelligit᷑ Porro si uerũ dictũe¬
a dõ & de dõ. magnitudinis eiꝰ ñ ẽ f¬
in uno loco nasci. in una gente conuersi¬
ri. in uno loco cruci figiꝰ. ex uno locore¬
surgere. ex unoloco incęlũ ascenderes
Ubi hoc fecit. in circũitu eiꝰ gentes sunt.
Si ibi remanetͤ ubi ista fecit ñ esset na¬
gnus. & t̾ribilis in om̃s. qͥ incireũ ttu
eiꝰ st. Quia uͦ ibi sic p̾dicauit ut inde
sui nominis mitteret pͣdicatores poñs
gentes. toto orbe t̾rarũ faciendo mira¬
cula ꝑseruos suos: factꝰ ẽ. magnꝰ&¬

Expanded text:
Si enim habet aliquos in circuitu, quasi undique finitus intelligitur. Porro si verum dictum est de Deo, Magnitudinis ejus non est fluit per carnem in uno loco nasci, in una gente conversari, in uno loco crucifigi, ex uno loco resurgere, ex uno loco ad coelum ascendere? Ubi hoc fecit, in circuitu ejus gentes sunt. Si ibi remaneret, ubi ista fecit, non esset magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt. Quia vero ibi sic praedicavit, ut inde sui nominis mitteret praedicatores per omnes gentes, toto orbe terrarum faciendo miracula per servos suos, factus est magn
Abbreviated transcription (Latin):
sed confitehunt᷑ cęli mirabilia tua dñe¬
Inꝰenĩ miscłia ꝑditoꝵ. in iustificatione
impioꝵ. qͥd laudamꝰ nisi mirabilia dĩ:
Laudas qͥa resur rȩxer̃ mortui. plus laula
driositatis: hodie ornam̃tũ sobrietãtis.
Uiles hominẽ heri cenũ luxuriȩ: hodie
pematorẽ dĩ: hodie laudatorẽ dĩ. Uides
homine heri seruũ creatdrȩ: hodie cul-¬
torẽ creatoris. Abistis omĩb desꝑatio¬
nib ita homines conuertunt᷑ Non respi¬
cant ad merita sua. Fiant cęli. confite¬
ant᷑ mirabilia eiꝰ a quo facti st̃ cȩli. Qnĩ

Expanded text:
sed «confitebuntur coeli mirabilia tua, Dsed «confitebuntur coeli mirabilia tua, Dperditorum, in justificatione impiorum quid laudamus nisi mirabilia Dei? Laudas quia surrexerunt mortui, plus lauda ebrietatis, hodie ornamentum sobrietatis. Vides enim hominem heri coenum luxuriae, hodie phematorem Dei, hodie laudatorem Dei: vides hominem heri servum creaturae, hodie cultorem Creatoris. Ab istis omnibus desperationibus ita homines convertuntur: non respiciant ad merita sua; fiant coeli, confiteantur coeli mirabilia ejus a quo facti sunt coeli. «Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicatio generationũ. in repetitio¬
ne significata & cõmendata.ẽ. Anforte
duȩ generationes intelligendȩ st̃ sicut
nostĩs. sic̃ iam insinuatũ ur̃ȩ caritati
retinetis: Est enĩ generatio nunc car¬
nis & sanguinis. erit generatio futura
credat᷑. ibi p̃dicat᷑ ut uideat᷑. Aedifica¬
bo ingenerationẽ & generationẽ sedẽ
tuã. Nunc aut̃. xp̃c habet in nob̾ sedẽ.
ret in nob̾: nos ñ regeret. Si ab illo
aut̃ ñ regeremꝰ: a nob̾ ipsis p̃cipitarem̃
Sedet gͦ in ñob̾. regnans in nob̾: sedet itã
in alia generatione. quȩ fuerit exresuir
Si parũ. ẽ: hoc uirauit dĩ. Quiagͦ ñ scđ̾m
merita nrã. sed scđm illius miscđiam fr¬
ma. ẽ. ꝓmissio: nemo debet cũ trepida¬
tione p̾dicare. unde ñ potest dubitare
iat gͦ in cordib nr̃is robur illud: unde
ethãn nom̃ accepit robustꝰ corde. Predi¬
cemꝰ ueritatẽ dĩ. eloquiũ dĩ. ꝓmissa dĩ.
iurationẽ dĩ. & his modis omi ex parte

Expanded text:
ationum in repetitione significata et commendata est. An forte duae generationes sunt intelligendae, sicut nostis, sicut jam insinuatum vestrae Charitati retinetis? Est enim generatio nunc carnis, et sanguinis; erit generatio futura credatur; ibi praedicabitur, ut videatur. «Aedificabo in generationem et generationem sedem tuaret in nobis, non nos regeret; si autem ab illo non regeremur, a nobis ipsis praecipitaremur. Sedet ergo in nobis, regnans in nobis: sedet etiam in alia generatione, quae fuerit ex resurrsi parum est, hoc juravit Deus. Quia ergo non secundum merita nostra, sed secundum illius misericordiam firma est promissio; nemo debet cum trepidatione praedicare, unde non potest dubitare. Fiat ergo in cordibus nostris robur illud, unde Aethan nomen accepit, Robustus corde: praedicemus veritatem Dei, eloquium Dei, promissa Dei, jurationem Dei; et his modis omni ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
mus fr̃s usq in ȩt̾nũ p̃parabo sem̃ tuũ.
ñ tantũ illã carnẽ xp̃i natã ex uirgi¬
ne muria. s etiã nos om̃s credentes in
xp̃m. Illius enĩ capitis mẽbra sumꝰ: ñ
potest hoc corpus decollari. Si in ȩt̾nũ
caput: in et̾nũ gloriant᷑ & mebra. ut sit
ille xp̃c integer in ȩt̾nũ. Usq in ȩc̾num
p̃parabo sem̃ tuũ. & ȩdificabo ingenera¬
tionẽ. & generationẽ sedẽ cuã. Putamꝰ hac

Expanded text:
o semen tuum;» non tantum illam carnem Christi natam ex virgine Maria, sed etiam nos omnes credentes in Christum: illius enim capitis membra sumus. Non potest hoc corpus decollari: si in aeternum caput, in aeternum gloriantur et membra, ut sit ille Christus integer in aeternum. «Usque in aeternum praeparabo semen tuum; et aedificabo in generationem et ge
Abbreviated transcription (Latin):
tu creasti Hon enĩ aliqͥd contrate ualet.
contra creatorẽ suũ & malicia qͥdẽ sua
ꝑsuȩ uoluntatis ꝑuersitatẽ seuire potest
mundus: nunqͥd tam̃ excedit modũ posi¬
tũ a creatore. qͥ fecit om̃ia: Quid gͦ timeo
aquilonẽ. qͥd timeo maria: Est quidẽ
sed humiliasti sic̃ uulneratũ suꝑbũ. Er¬
go qđ in illis cu fecisti. plus ualet ad do¬
minationẽ tua: quã ill oꝵ uoluntas ad
maliciã suã. A quilonẽ & maria tu crea¬
sti. Thubor & hermonuim in nomine tuo
exultabunt. Montes isti intelligunt᷑.
sed aliqͥd significant. Thabor & hermoni¬
im in nomine tuo exultabunt. Thabor in¬
t̃pretari dr̃ ueniens lum̃. Sed unde ue¬
nit lum̃. de qͦ dictũ . ẽ. uos estis lum̃mun¬

Expanded text:
tu creasti.» Non enim aliquid contra te valet, tu creasti.» Non enim aliquid contra te valet, contra Creatorem suum. Et malitia quidem sua, per suae voluntatis perversitatem saevire potest mundus; numquid tamen excedit modum positum a Creatore, qui fecit omnia? Quid ergo timeo aquilonem? quid timeo maria? Est quidem ; sed humiliasti sicut vulneratum superbum. Ergo quod in illis tu fecisti, plus valet ad dominationem tuam, quam illorum voluntas ad malitiam suam. «Aquilonem et maria tu creasti.» 13. «Thabor et Hermon» «in nomine tuo exsultabunt.» Montes isti intelliguntur, sed aliquid significant. «Thabor et Hermon in nomine tuo exsultabunt.» Thabor interpretari dicitur Veniens lumen. Sed unde venit lumen de quo dictum est, «Vos estis lumen mun
Abbreviated transcription (Latin):
bat. etiã ipse humiliatꝰ. ẽ ñ correctꝰ. sed
ꝓstratꝰ Tuhumiliasti sic̃ uulneratũ suꝑbũ
Humiliatꝰ es & humiliasti. Uulneratꝰ es. &
uulnerasti. Neq enĩ eũ ñ uulneraret san¬
guis tuus qͥ fusus. ẽ: ut deleret cyrogra¬
phũ peccatoꝵ. Unde en ĩ suꝑbiebat. nͥ
qͥa cautionẽ contra nos tenebat: Hanc
tu cautionẽ. hoc cyrographũ. tuo san¬
guine delesti. Illũ gͦ uulnerasti. cui tot
abstulisti. Uulneratũ enĩ intelligas dia¬
bolũ ñ penetrata carne quã ñ habet: sed
ꝑcusso corde. ubi suꝑbus. ẽ & inbrachio
iurtutis tuȩ disꝑsisti in imicos tuos. Tui¬
st̃ cęli & cua ẽ t̾ra. Ate pluant. suꝑ tuã
pluant: Tui st̃ cęli. ꝑ qͦs p̃dicata. ẽ ueri¬
tas incircũitu tuo. tua. ẽ t̾raquȩ excipit
ueritatẽ incircũ itu tuo. Deniq qͥd illa
pluuia factũ. ẽ: Orbẽ t̾rarũ & plenitu¬
dinẽ eiꝰ cũ fundasti. aquilonẽ & maria

Expanded text:
bat, etiam ipse humiliatus est; non correctus, sed bat, etiam ipse humiliatus est; non correctus, sed prostratus. «Tu humiliasti sicut vulneratum superbum.» Humiliatus es, et humiliasti; vulneratus es, et vulnerasti: neque enim eum non vulneraret sanguis tuus, qui fusus est ut deleret chirographum peccatorum. Unde enim superbiebat, nisi quia cautionem contra nos tenebat? Hanc tu cautionem, hoc chirographum tuo sanguine delevisti : illum ergo vulnerasti, cui tot abstulisti. Vulneratum enim intelligas diabolum, non penetrata carne, quam non habet; sed percusso corde, ubi superbus est. «Et in brachio virtutis tuae dispersisti inimicos tuos.nt coeli, et tua est terra.» A te pluunt, super tuam pluunt. «Tui sunt coeli,» per quos praedicata est veritas in circuitu tuo: «tua est terra,» quae excepit veritatem in circuitu tuo. Denique quid de illa pluvia factum est? «Orbem terrarum et plenitudinem ejus tu fundasti; aquilonem et maria
Abbreviated transcription (Latin):
sit. seges eccłȩ pullulauit. Securȩ gͦ
ꝑgant nubes diffundant ueritatẽ tu¬
am incircũitu tuo. Nontimeant rabi¬
dos fluctꝰ. tu dominaris potestati maris.
Mouet᷑ quidẽ mare. contradicit mare
ꝑstrepit mare. sed fidelis ds̃ qͥ uos ñ
sinat tẽptari suꝑ id qđ potestis. Quia
gͦ fidelis qͥ ñ uos sinit tẽptari suꝑ id
gas. Deniq ut placaret᷑ mare. immo
ut eneruaret᷑ rabies maris: qͥd in ipso
mari fecisti: Tu humiliasti sic̃ uul¬
draco. de qͦ alia scriptura dicit. Manda¬
bo draconi ibi. ut mordeat eũ. Est draco
de quo dicit᷑. draco hicquẽ finxisti ad il.¬
ludendũ ei. cuiꝰ caput contundit suꝑ
aquã. Tu inqͥt humiliasti. sic̃ uulnẽratũ
Humiliatꝰ. ẽ. magnꝰ. credens aut̃ in eũ fa-¬
ctus. ẽ. paruus. Dũ nutrit᷑ paruus exẽplo
Dato tantȩ humilitatis exemp̾lo. didicer̃
homines damnare suã suꝑbiã. imitari
humilitatẽ dĩ. Ita gͦ ille ꝑdendo qͦs tene¬

Expanded text:
sit, seges Ecclesiae pullulavit. Securae ergo sit, seges Ecclesiae pullulavit. Securae ergo pergant nubes; diffundant veritatem tuam in circuitu tuo, non timeant rabidos fluctus: «Tu dominaris potestati maris.» Movetur quidem mare, contradicit mare, perstrepit mare; sed fidelis Deus, qui non vos sinat tentari supra id quod potestis . Quia ergo fidelis est qui non vos sinit tentari supra id  Denique ut placaretur mare, imo ut enervaretur rabies maris, quid in ipso mari fecisti? «Tu humiliasti sicut vulin mari, de quo alia Scriptura dicit, «Mandabo draconi ibi ut mordeat eum» ; est draco de quo dicitur, «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei» : cujus caput contundit super aquam. «Tu,» inquit, «humiliasti sicut vulneratum humiliatus est magnus, credens autem in eum factus est parvus. Dum nutritur parvus exemplo Dato tanto humilitatis exemplo, didicerunt homines damnare superbiam suam, imitari humilitatem Dei. Ita ergo ille perdendo quos tene
Abbreviated transcription (Latin):
conuigẽ ex alienigenis. occurrit leo
fremens. & suffocatꝰ. ẽ. a te. Hoc enĩ
p̃figuratũ. ẽ. in sanson. & illius uerb̾.
neis sine nomine illius dictis ñ accla¬
maretis: nisi agnosceretis. Auditis en ĩ
ut illi qͥ soletis cõplui a nubib dĩ. Ergo
ueritas tua in circũitu tuo. Sed qͣndo
sine psecutionib. qͣndo sine contradi¬
ctionib. cũ dictũ sit eũ natũ insignũ.
cui contradicit᷑  Quia gͦ illa gens ubi
nasci. ubi conuersari uoluisti. tanꝗ
t̾ra erat separata a fluctib gentiũ. ut
appareret arida cõpluenda. reliquȩ
aut᷑ gentes mare erant. in amaritu-¬
dine sterilitatis suȩ: qͥd faciunt p̾di¬
catores tu i. spargentes ueritatẽ tuã in
circũ itu tuo. Qnĩ fremunt fluctꝰ ma¬
ris. qͥd faciunt:Tu dominaris pote¬
statimaris. Nã qͥd facit mare seuien-¬
do. nisi diẽ quẽ hodie celebramꝰ: Mar-¬
tyres occidit. semina sanguinis sparc¬

Expanded text:
conjugem ex alienigenis, occurrit leo conjugem ex alienigenis, occurrit leo fremens, et suffocatus est a te. Hoc enim praefiguratum est in Samson : et illis verbis meis, sine nomine illius dictis, non acclamaretis, nisi agnosceretis; audistis enim, ut illi qui soletis complui a nubibus Dei. Ergo «veritas tua in circuitu tuo.» Sed quando sine persecutionibus, quando sine contradictionibus, cum dictum sit eum natum in signum cui contradicetur ? Quia ergo illa gens, ubi nasci, ubi conversari voluisti, tanquam terra erat separata a fluctibus Gentium, ut appareret arida compluenda, reliquae autem Gentes mare erant in amaritudine sterilitatis suae; quid faciunt praedicatores tui spargentes veritatem tuam in circuitu tuo, quoniam fremunt fluctus maris? quid faciunt? «Tu dominaris potestati maris.» Nam quid fecit mare saeviendo, nisi diem quem hodie celebramus? Martyres occidit, semina sanguinis spar
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ia quȩ in eis st᷑: sed plus ẽ. miscdia
tua quȩ exhibuit ueritatẽ tuã in cir¬
cũ itu tuo. Si enĩ ibi solũ pͣdicareris.
ubi nasci. ubi pati. ubi resurgere. un¬
de ascendere uoluisti: impleta. ẽẽt. illa
ueritas ꝓmissi dĩ. ad confirmandas
ꝓmissiones patrũ. Sed ñ impleret᷑.
gentes aut̃ suꝑ miscđia glorificare dñ.
nisi illa ueritas expanderet᷑. & abillo
loco ubi apparere uoluisti. in erecĩntu
diffunderet᷑. Tuquidẽ in illo locode
nube ꝓpͥa intonuisti. sed ad rigandũ
in circuitu gentiũ alias nubes misista
Uere potens implesti qđ dixisti Amodo
uidebitis filiũ hominis. uenientẽ in nui¬
hib cȩli. Potens es dnẽ. & ueritas tua in
cireuitu tuo. Sed cũ coepit ueritas tua
in circũ itu p̃cdicari: utiq fremuer̃ gs̃
& popłi meditati st̃ in ania. Astiter
reges trȩ & pͥncipes conuener̃ in unũ.
cũ coepisset ueritas tua p̃dicari in cir¬
cuitu tuo: tanquã uenires ad ducendã

Expanded text:
et omnia quae in eis sunt: sed plus est misericordia tua, quae exhibuit veritatem tuam in circuitu tuo. Si enim ibi solum praedicareris, ubi nasci, ubi pati, ubi resurgere, unde ascendere voluisti; impleta esset illa veritas promissi Dei, «ad confirmandas promissiones patrum:» sed non impleretur, «Gentes autem super misericordia glorificare Deum» , nisi illa veritas expanderetur, et ab illo loco ubi apparere voluisti, in circuitu diffunderetur. Tu quidem in illo loco de nube propria intonuisti, sed ad rigandum in circuitu Gentium alias nubes misisti. Vere potens implesti quod dixisti, «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus coeli» . «Potens es, Domine, et veritas tua in circuitu tuo.» 10. Sed cum coepit veritas tua in circuitu praedicari, utique fremuerunt Gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, cum coepisset veritas tua praedicari in circuitu tuo, tanquam venires ad ducendam
Abbreviated transcription (Latin):
enarrant głam dĩ. De his cęlis dicit᷑.
Cȩli enarrant głam dĩ. & oꝑa manuũ
eiꝰ annunciat firmam̃tũ. Et ut noue.¬
ritis de his cȩlis dici: certe de his in
consequenti expressius dictũ. ẽ. Non st̃
loquelȩ neq sermones. quoꝵ ñ audiant᷑
uoces eoꝵ. Quȩre quorũ. ñ inuenies su.¬

Expanded text:
i. De his coelis dicitur, «Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum.» Et ut noveritis de his coelis dici, certe de his in consequenti expressius dictum est, «Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum.» Quaere quorum, non invenies su
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Non reppulit ds̃ plebẽ suã. quã
p̾sciuit. Nã & ego israhelita sũ. Si totũ
illud spinę fuer̃: unde hoc granũ uob̃
loqͦr Ergo impleta .ẽ. ueritas dĩ. in
his qͥ ex israhelitis credider̃. &uenit
unꝰ paries de circuncisione applicans
se ad lapidẽ angularẽ. Sed ille lapis
angulũ ñ faceret: nͥ aliũ parietẽ ex
gentib susciꝑet. Ille itaq paries tanꝗ
ꝓ prie ꝑtinet adueritatẽ. iste autẽ
alius ad miscđiam. Dico enĩ inqͥt xp̃m¬

Expanded text:
uam, quam praescivit; nam et ego Israelita sum» . Si totum illud spinae fuerunt, unde granum vobis loquor? Ergo impleta est veritas Dei in iis qui ex Israelitis crediderunt, et venit unus paries de circumcisione applicans se ad lapidem angularem . Sed ille lapis angulum non faceret, nisi alium parietem ex Gentibus susciperet. Ille itaque paries tanquam proprie pertinet ad veritatem, iste autem alius ad misericordiam. «Dico enim,» inq
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas in impletione ꝓmissorũ: nisi
p̾cederet nuscđia in remissione pecca¬
carnẽ uenienti de semine abrahȩ ꝓ¬
missa erant multa ꝓphetice. & itã
ille popłs ꝓpagatꝰ. ẽ. in qͦ implerent᷑
ꝓmissa dĩ. n autẽ clausit dĩ fontẽ bo¬
nitatis suȩ. etiã in alienigenas gentes
quas sub angłis constituerat por̾tionẽ
sibi faciens popłm isrł: in hȩc duo &
apłs distincte distribuit. miscdiã &¬

Expanded text:
ssorum, nisi praecederet misericordia in remissione peccacarnem venienti de semine Abrahae promissa erant multa prophetice, et ita ille populus propagatus est, in quo implerentur promissa Dei; non autem clausit Deus fontem bonitatis suae etiam in alienigenas gentes, quas sub Angelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: in haec duo et Apostolus distincte distribuit miseri
Abbreviated transcription (Latin):
te dicã. & ego dicã: duo quȩdã st̃: unũ
tuũ. unũ meũ. Ueritas tua: os meum.
Quĩ gͦ ueritatẽ annunciet. quas mniscđi¬
os meũ: qm̃ dixisti. in ȩc̾nũ miscdia¬
dua edificabit᷑. Sic inqͥs edifico: ut ñ
destruã. Qm̃ qͦsdã sic destrues. ut non
edifices: quosdã uͦ sic destrues ut ȩdifi¬
ces Hisi enĩ quidã destruerent᷑ ut ȩdifi

Expanded text:
te dicam, et ego dicam, duo quaedam sunt: unum te dicam, et ego dicam, duo quaedam sunt: unum tuum, unum meum; veritas tua, os meum. Quam ergo veritatem annuntiet, quas misericordios meum: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur.» Sic, inquis, aedifico, ut non destruam: quoniam quosdam sic destruis, ut non aedifices: quosdam vero sic destruis, ut aedifices. Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Salmũ istũ de quoloqui
ꝓposuimꝰ caritati ur̃ȩ do¬
sit. ita cętera cõpleturus. ẽ: ut multa
cõpleuit. Dat enĩ nob ad eũ fiduciã
ñ meritũ nrm : sed illiꝰ miscłia. Et ipse
ẽ. quantũ arbitror intellectꝰ ethan
israhelitȩ : unde iste psalmꝰ titulũ ac¬
cepit. Uideris enĩ. qͥs homo fuerit qͥ
uocabat᷑ ethan. Interp̃tatio tam̃ nomi¬
nis huiꝰ. robustũ indicat. & nemo in
hoc scło robustꝰ .ẽ: nisi in spe ꝓmissio¬
nis dĩ. Quantũ enĩ attinet ad merita
nr̃ã. infirmi sumꝰ: quantũ ad eius
miscdiam robusti sumꝰ Itaq iste infir-¬
mꝰ inse robustꝰ inmiscđia dĩ: inde coepit
iscõias tuas dñe in ęt̾nũ cantabo.
In generationẽ & generationẽ an¬
ninciabo ueritatẽ cua in ore meo. Obse¬
quant᷑ mẽbra inqͥt mea dño meo. Loqͦr.
sed tua loqͦr. Annunciabo ueritatẽ tuã
nore meo. Si ñ obseqͦr: seruus ñ sũ Si
ame loqͦr: mendax sũ. Ergo ut & abs

Expanded text:
salmum istum, de quo loqui proposuimus Charitati Vestrae, dosit, ita caetera completurus est, ut multa complevit. Dat enim nobis ad eum fiduciam, non meritum nostrum, sed illius misericordia. Et ipse est, quantum arbitror, «Intellectus Aethan Israelitae»; unde iste psalmus titulum accepit. Videris enim quis homo fuerit, qui vocabatur Aethan; interpretatio tamen nominis hujus Robustum indicat. Et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis Dei: quantum enim attinet ad merita nostra, infirmi sumus; quantum ad ejus misericordiam, robusti sumus. Itaque iste infirmus in se, robustus in misericordia Dei, inde coepiticordias tuas, Domine, in aeternum cantabo: in generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Obsequantur membra, inquit, mea Domino meo: loquor, sed tua loquor; «annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Si non obsequor, servus non sum; si a me loquor, mendax sum. Ergo ut et abs
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificabis eos Propt̾ hos gͦ qͥ destruunt᷑
& edificant᷑. ne putarent ȩdificationẽ
qua ȩdificant᷑. ẽẽ. tẽporalẽ. sic̃ tẽporalis
fuit ruina inqua destruunt᷑: tenuit se
iste cuiꝰ os seruit ueritati dĩ. ad ipsã ue¬
ritatẽ dĩ. Idõ annunciabo. idõ dico. qm̃
dixisti. Securus homo dico. qm̃ tu ds̃ di¬
xisti. Quia & si ego in uerbo meo fluctu¬
arem: uerbo tuo confirmarer qm̃ dixi¬
sti. Quid dixisti: In ȩt̾̃nũ miscdia edi¬
ficabit᷑. Incelis pͣparabit᷑ ueritas tua.
as. dixit uerttatẽ. Ita rursus utrunq
coniunxit. qñ dixisti in ȩternum
miscdia ȩdificabit᷑. in celis p̃parabitꝰ
ueritas tua. Et hic repetiuit miscđi̾am

Expanded text:
 destruuntur et aedificantur, ne putarent aedificationem qua aedificantur, esse temporalem, sicut temporalis fuit ruina in qua destruuntur; tenuit se iste, cujus os servit veritati Dei, ad ipsam veritatem Dei. Ideo annuntiabo, ideo dico, «Quoniam dixisti;» securus homo dico, quoniam tu Deus dixisti: quia, etsi ego in verbo meo fluctuarem, verbo tuo confirmarer. «Quoniam dixisti.» Quid dixisti? «In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veritas tua.» as, dixit veritatem; ita rursus utrumque conjunxit: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veritas tua.» Et hi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi filii dĩ. Ieremias. helias. ioħes.
filii dĩ. & nubes qͥa p̾dicatores dĩ Di¬
xistis quas nubes me homines. eẽ. pu¬
tent. & in quib filiis dĩ me homines
numerent. Dicite & uos. quẽ me dici¬
tis. et. Respondens petrus ꝓ om̃ib ꝓ
unitate unus. tues in qͥt. xp̃c filius

Expanded text:
ipsi filii Dei: Jeremias, Elias, Joannes, filii Dei; et nubes, quia praedicatores Dei. Dixistis quas nubes me homines esse putent, et in quibus filiis Dei me homines numerent: dicite et vos «quem me dicitis esse.» Respondens Petrus pro omnibus, pro unitate unus: «Tu es,» inquit, «Christus
Abbreviated transcription (Latin):
no dicit. Qm̃ tues dnẽ spes mea. altissi¬
mũ posuisti refugiũ tuũ Non accedent
adte mala. & flãgellũ ñ apꝓpinqͣbit
tabnaculo tuo. Deinde iã uerba quȩ
audistis dicta a diabolo. Qm̃ angłis
suis enandauit de te. ut custodiant te
in omĩb uiis tuis. In manib tollent te
ne qͣndo offencdas ad lapidẽ pedẽ tuũ.
Cui hoc dixit: Cui dixit. qm̃ tues diĩe
spesmea. Iã puto ñ esse exponendũ xp̃ia-¬
nis. qͥs sit dñs. Si dm̃ patrẽ intelligunt
qͥm illũ tollent angłi inmanib ne
offendat ad lapidẽ pedẽ suũ Uide¬

Expanded text:
pes mea; altissimum posuisti refugium tuum. Non accedent ad te mala; et flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo.» Deinde jam verba quae audistis dicta a diabolo: «Quoniam Angelis suis mandavit de te, ut custodiant te in omnibus viis tuis. In manibus tollent te, nequando offendas ad lapidem pedem tuum.» Cui hoc dicit? Cui dixit, «Quoniam tu es, Domine, spes mea.» Jam puto non esse exponendum Christianis quis sit Dominus. Si Deum Patrem intelligunt, quomodo illum tollent Angeli in manibus, ne offendat ad lapidem pedem suum? Vide
Abbreviated transcription (Latin):
uideam᷑ dũ tar̃ qͦsdã ȩdificemꝰ Nouimꝰ
enĩ multos. eẽ. & memoria pͣualentes.
a lectionis diuinȩ studiosos. qͥ ea quȩ
dicturi sumꝰ nouer̃: & forte nos ea uo¬
lunt dicere quȩ ñ nouer̃. Sed si celerio¬
res st̃: intueant᷑. qͥa cũ tardiorib am¬
bulant uiã. Quando aut̃ duo comites
unã uiã ambulant. quoꝵ. ẽ. unꝰ cele¬
rior. alter tardior: in potestate celeri¬
oris .ẽ. ut cũ illo ãbulet tardior. ñ in
potestate tardioris. Quia si uelit cele¬
rior tantũ facere qͣntũ potest: tardior
illũ ñ sequit᷑ Opus ẽ. gͦ ut celerior
refrenet celericatẽ suã: & ñ relinquat
comitẽ tardiorem. Hoc. ẽ gͦ qđ dixi me
sepe dixisse. & nunc iterũ dico sic̃ apłs

Expanded text:
videamur, dum tamen quosdam aedificemus. Novimus videamur, dum tamen quosdam aedificemus. Novimus enim multos esse et memoria praevalentesis divinae studiosos, qui ea quae dicturi sumus noverunt; et forte nos ea volunt dicere quae non noverunt. Sed si celeriores sunt, intueantur quia cum tardioribus ambulant viam. Quando autem duo comites unam viam ambulant, quorum est unus celerior, alter tardior, in potestate celerioris est ut cum illo ambulet tardior, non in potestate tardioris; quia si velit celerior tantum facere quantum potest, tardior illum non sequitur. Opus est ergo ut celerior refrenet celeritatem suam, et non relinquat comitem tardiorem. Hoc est ergo quod dixi me saepe dixisse, et nunc iterum dico: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ICUT non dubito meminisse
caritatẽ ur̃am qͥ hester nodie
sermoni affuistis: psalmꝰ
quẽ coeꝑamꝰ exponere. ne ad
t̃minũ ꝑueniret angustia tẽporis im¬
pediuit. & dilata. ẽ. p̃ars eiꝰ in hodier¬
nũ diem. Hoc qͥ heri affuistis recorda¬
mini. qͥ ñ audistis cognoscite. Propt̾ea
fecimꝰ ipsã lectionẽ euangłii recitari
ubi dñs tẽptatꝰ. ẽ. ꝑ ea uerba psalmi
magister in omĩb tẽptari uoluit. quia
tẽptam᷑ : sic̃ mori uoluit. qͥa morimꝰ. sc̃
resurgere uoluit. qͥa resurrecturi
sumꝰ. Illa enĩ quȩ ostendit in homine
qͥ factꝰ ẽ. ꝓpt̾ nos homo cũ esset ds̃. ꝑ
quẽ factisumꝰ.: ꝓpt̾ nos ostendit Et
sepe cõm̃dauimꝰ caritati urẽ. qđ nos
sepe iterare ñ piget. Ut qͥa forte multi
ur̃m legere ñ posst. qͥa ñ eis uacat lege¬
re. aut litteras ñ norunt: saltẽ assidue
audiendo ñ obliui scant᷑ salubrẽ fidẽ
suã. Certe ea repetendo qͥbusdã molesti

Expanded text:
icut non dubito meminisse haritatem vestram, qui hesterno die sermoni adfuistis, psalmum quem coeperamus exponere, ne ad terminum perveniret, angustia temporis impedivit; et dilata est pars ejus in hodiernum diem. Hoc qui heri adfuistis, recordamini, qui non adfuistis, cognoscite. Propterea fecimus ipsam lectionem Evangelii recitari, ubi Dominus tentatus est per ea verba Psalmi, magister in omnibus tentari voluit, quia tentamur; sicut mori voluit, quia morimur; sicut resurgere voluit, quia resurrecturi sumus. Illa enim quae ostendit in homine, qui factus est propter nos homo, cum esset Deus per quem facti sumus, propter nos ostendit. Et saepe commendavimus Charitati vestrae, quod nos saepe iterare non piget; ut quia forte multi vestrum legere non possunt, quia non eis vacat legere, aut litteras non norunt, saltem assidue audiendo non obliviscantur salubrem fidem suam. Certe ea repetendo quibusdam molesti