comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
er deum & animam fieri: & amicitia confederari eo qͦd hec sentiat se abillo
sarius iusi tari : &. ex ei auluentii ñ iam tantũ consolari. ummo aliquotiens qͦ¬
dam meffabuli gauãio repleri. Hanc amicitie confederationem ni fallor lya
prsenserat: qͣndo iam nato ieui cum magna exiatatione prodamabat. Dune
copialadit᷑ inui iur meus. Nerꝰ anime sponsus : deus est. quem tune ueracit̾
cant asringit. QQuo d̃ est encm cor tam durum tam ferreum. qͦd aliuna pietaᷤᷤ
sua ꝑresentia ñ emolliat as sua alulcetine ñ alliciat: Unae fit. uit quem prs
onsueuerat multum formidare: incipiat postmostum ardent̾ amare. Nides
um ut arbiteor quł quemat̃moclum post crescente cotidie timorem necessario
libort et aolor. Sic itiq post sꝑem natam & ꝑcotidiana intrementa ꝓficientem
naseit᷑ amoi. Hic at itaq ile filiorum iacob: qui qrto loco nascitur & uudas uel est
qrua iuis q q̃a aiꝓbat : hoc amat. co quo plus amat : tanto plus apbat. Et uea er

Expanded text:
er Deum et animam fieri, et amicitia confoederari, eo quod haec se sentiat ab illo saepius visitari, et ex ejus adventu non tantum jam consolari, imo aliquoties quodam ineffabili gaudio repleri. Hanc amicitiae confoederationem nisi fallor Lia praesenserat, quando jam nato Levi cum magna exsultatione proclamabat: Nunc copulabitur mihi vir meus . Verus animae sponsus Deus est, quem tunc veraciteret arctius astringit. Quod est enim cor tam durum et tam ferreum, quod divina pietas sua praesentia non emolliat, et sua dulcedine non alliciat? Unde fit ut quem prius consueverat multum formidare, incipiat postmodum ardenter amare. Vides jam, ut arbitror, quod quemadmodum post crescentem quotidie timorem, necessario subortus est dolor, sic utique post spem natam, et per quotidiana incrementa proficientem nascitur amor. Hic itaque est ille filiorum Jacob, qui quarto loco nascitur, et Judas, id esquia quisque quod approbat, hoc amat, et quo plus amat, tanto amplius approbat. Et quid est
Abbreviated transcription (Latin):
mus qͥa lua lum̃ a seipsa ñ habet. s a sole accipit ut lucere possit.
Sic sane humana intelligentia diuinitꝰ accipit ut ueri luminis
radiis renitere possit. Quotiens gͥ nouos diine illustrationis
radios accipimꝰ. et aliquid qͦd humanã intelligentiã excẽdit. ex diui¬
na reuelatione cognoscimꝰ. debemꝰ statim in gr̃aꝵ actionem assurg̾e:
et magnificentie tuba in diuine bonitatis p̃conia reboare. Magni
hucina ꝑsonuit. ecce quomͦ ad clangorẽ butine secũ et alios ani¬
mauit. Pnismi bucine clangorẽ in noua luna fieri uoluit. uelse
facturũ spopondit. cũ dixit. Benedicã dñm qui tribuit mͥ intel¬
lectum. Sic damel cũ reuelantis grẽ lum̃ accepit. quasi ad noue
lune exortum magnificentie tuba ꝑsonuit. cũ ait. Sit nom̃ dñi
benedictũ a scło et usq in scłm. quia sapientia et fortitudo eiꝰ sunt.

Expanded text:
mus quia luna lumen a seipsa non habet, sed a sole accipit ut lucere possit. mus quia luna lumen a seipsa non habet, sed a sole accipit ut lucere possit. Sic sane humana intelligentia divinitus accepit, ut veri luminis radiis renitere possit. Quoties igitur novos divinae illustrationis radios accipimus, et aliquid quod humanam intelligentiam excedit ex divina revelatione cognoscimus, debemus statim in gratiarum actionem assurgere, et magnificentiae tuba in divinae bonitatis praeconia reboare: Magnifbuccina personuit; ecce quomodo ad clangorem buccinae secum et alios animavit. Ejusmodi buccinae clangorem in nova luna fieri voluit, vel se facturum spopondit, cum dixit: Benedicam Dominum qui tribuit mihi intellectum . Sic Daniel cum revelantis gratiae lumen accepit, quasi ad novae lunae exortum magnificentiae tuba personuit, cum ait: Sit nomen Domini benedictum a saeculo, et usque in saeculum, quia sapientia, et f
Abbreviated transcription (Latin):
stuit. Exemplo discamꝰ. quid ipsi facere debeamꝰ. cum reuelan¬
tis gr̃e lum̃ accipimꝰ. Satagamꝰ itaq iuxta damelis exemplũ illi
głam ⁊ honorem et gr̃arũ actionem referte. a quo habemꝰ sapere
et intelligere. et quicqͥd boni nos ostat habere. Qũa multi sunt qui
tũ lumen ueritatis accipiunt. statim hoc sius meritis it studiis
ascribunt. seipsos magnificant & attollunt. cet̾as om̃s sui comꝑa¬
tione despiciunt. Loquit᷑ apiid se anima eiꝰmodi: suꝑ om̃s docentes
me intellexi. Nititur illud salomonẽ ad se tam impudent᷑ quam
mantter trabere. p̃cessi sapientia om̃s qui fuert̾ ante me.  ꝯtra
nos demꝰ illigłam aquo accepimꝰ intelligentiã. Studeanꝰ semper
statim in ipso exortu reuelantis gr̃e. in ipsa innouatione illumi¬
nate intelligentie: digna deo laudũ p̃conia referre. Bucemate in
neomenia tuba. in insigni die sollẽpnitatis nr̃e. Neomenia: noua
luna. Noua luna. intelligentia innouata. et cliuinitꝰ aspiata. Sci¬

Expanded text:
ere debeamus, cum revelantis gratiae lumen accipimus. Satagamus itaque juxta Danielis exemplum illi gloriam, et honorem, et gratiarum actionem referre, a quo habemus sapere, et intelligere, et quidquid boni nos constat habere. Quod multi sunt qui cum lumen veritatis accipiunt, statim hoc suis meritis, vel studiis ascribunt, seipsos magnificant, et attollunt, caeteros omnes sui comparatione despiciunt. Loquitur apud se anima ejusmodi, super omnes docentes me intellexi. Nititur illud Salomonicum ad se tam imprudenter quam inaniter trahere: Praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me . Econtra nos demus illi gloriam a quo accepimus intelligentiam. Studeamus semper statim in ipso exortu revelantis gratiae, in ipsa innovatione illuminatae intelligentiae, digna Deo laudum praeconia referre. Buccinate in neomenia tuba in insigni die solemnitatis vestrae. Neomenia, nova luna, nova luna intelligenti innovata, et divinitus aspirata. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
dis instinctu ꝓpriis ante posuit: qͥd mirum si pͥus hostiami laudrie
optultt. ꝓ ilis que plus dilexit: Notandum autẽ quod tora ila tnie
danielis officio suꝑiꝰ assignauimꝰ in hoc uno uersu pariter notabe
possimꝰ. Nlota uocem confessionis et głificationis. meo quod legise
tibid̃s pͥatrum meoꝵ confitebor: teq laũdo. Supplicationis antẽ
ptes se obtulisse oftendit. meo qͦd dicit. Et nc̃ ostencbisti no bro
ĩ uomiodo debeamus erutatis regulam artius
onsulere eo maxune tempore quo oportet quoduibet subluntatis offiaum¬

Expanded text:
tis instinctu propriis anteposuit, quid mirum si prius hostiam laudis tis instinctu propriis anteposuit, quid mirum si prius hostiam laudis obtulit pro illis quae plus dilexit? Notandum autem quod tria illa, quae Danielis officio superius assignavimus in hoc uno versu pariter notare possumus. Nota vocem confessionis et glorificationis in eo quod legis: Tibi, Deus patrum meorum, confiteor, teque laudo; supplicationis autem preces se obtulisse ostendit in eo quod dicit: Et nunc ostendisti nobis ur. CAPUT XV. Quomodo debeamus aequitatis regulam arctius consulere, eo maxime tempore quo oportet quodlibet sublimitatis offi
Abbreviated transcription (Latin):
bere. quid credere. uł sꝑare. debemꝰ agnoscimꝰ. Qualis queso ẽ lux
ista. que nouit ꝓfunda et abscondita. ipso utiq reuelantẽ. ip¬
so deniq inspirante qui dat sapientib sapientiam. ⁊ scientiam
intelligentib disciplinam. Huc usq daniel głificauit dm̃ pro
cõmuni bono: nc̃ autẽ qͥd speciali beneficio sibi sociisq suis speci¬
aliter impenso. Tibi inqͥt ds patrum meoꝵ confiteor. teq saudo.
quia sapientiam et fortitudinem mͥ dedisti. et nunc ostendisti mͥ.
que rogauimꝰ te. quia sermonem regis aꝑiusti nobis. Suꝑiꝰ dixit.
Dat sapientiam sapientib. Hoc autẽ dicit. Quia sapientiam ⁊ for¬
titudinem dedisti mͥ. Et item. Quia sermonẽ regis apusti nobis.
Precipius ordo caritatis. bona cõmunia p̃ferre p̾uatis. Caritasa
enim ñ querit que sua st̃ sed que alioꝵ. Qui gͦ cõmunia bona carita¬

Expanded text:
bere, quid credere vel sperare debemus agnoscimus? Qualis, quaeso, est lux bere, quid credere vel sperare debemus agnoscimus? Qualis, quaeso, est lux ista quae novit profunda et abscondita, ipso utique revelante, ipso denique inspirante, qui dat sapientibus sapientiam, et scientiam intelligentibus disciplinam? Hucusque Daniel glorificavit Deum pro communi bono, nunc autem pro speciali beneficio sibi sociisque suis specialiter impenso. Tibi, inquit, Deus patrum meorum confiteor, teque laudo, quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi, et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. Superius dixit, dat sapientiam sapientibus. Hic autem dicit: Quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi; et item: Quia sermonem regis aperuisti nobis. Praecipuus ordo charitatis bona communia praeferre privatis. Charitas enim non quaerit quae sua sunt, sed quae aliorum. Qui ergo communia bona charita
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a eum latere ñ posse credebat: qui dicebat. Om̃ia autẽ sunt nu
da et aꝑta ocłis dei. Salomonis sententia ẽ. quod solus ipse sciat
om̃ia corda filioꝵ hominum. Cuiꝰ sententie concinit. qui dicit. Scru¬
tans corda et renes d̾̃s. S qͥd sibi uoluit qͦd dicit. et lux cũ eo est.
Absq dubio deus lux ẽ. et in eo tenebre ñ sunt ulle. Cur gͦ non di¬
cit. quod ueraciter dicere potuit: qͥa d̾s lux est. seo ait. et cum eo lux
est. Anforte hoc docere nos uoluit. quia ubi ipse ꝑ in habitantem
gr̃am manserit. necessarie cognitioĩs lum̃ deẽẽ ñ possit. Nam lu¬
men qͥdem quod ipse ẽ. ꝓut ipsum ẽ in hcͣ utiq uita utt̾im uide¬
re ñ possumꝰ. sed lum̃ quod cum ipso ẽ nonsolum ad solatium. s
etiã ad suffragium accipe consueuimꝰ. Quale autẽ hoc lumen ẽẽ
dicimꝰ. ꝑ quod qͥd agere. quid uitare. qͥd diligere. quid õdio ha¬

Expanded text:
nostra eum latere non posse credebat, qui dicebat: Omnia autem nuda, et nostra eum latere non posse credebat, qui dicebat: Omnia autem nuda, et aperta sunt oculis Dei . Salomonis sententia est quod solus ipse scit omnia, vel sciat omnia corda filiorum hominum . Cujus sententiae concinit, qui dicit: Scrutans corda et renes Deus . Sed quid sibi voluit quod dicit, et lux cum eo est. Absque dubio Deus lux est, et in eo tenebrae non sunt ullae. Cur ergo non dicit quod veraciter dicere potuit, quia Deus lux est, sed ait, et cum eo lux est? An forte hoc docere nos voluit, quia ubi ipse per inhabitantem gratiam manserit, necessariae cognitionis lumen deesse non possit? Nam lumen quidem quod ipse est, prout ipsum est, in hac utique vita interim videre non possumus; sed lumen quod cum ipso est, non solum ad solatium, sed etiam ad suffragium accipere consuevimus. Quale autem hoc lumen esse dicimus, per quod quid agere, quid vitare, quid diligere, quid odio ha
Abbreviated transcription (Latin):
nouit occulta nr̃a. Reuelat ꝓfunda dispensationis sue: reuelat abscon¬
dita fraisdis chiabolice. Honit tenebrosa conscientie humane. Re¬
uelat ꝓfunda sua. ut sciamꝰ qͥd de illo credẽ. qͥd ab illo sꝑare debemiꝰ.
Reuelat abscondita aliena. ut sciamꝰ qͥo timere qͥd cauere. debe¬
amꝰ. Nouit tenebrosa nr̃a. ne illum aliquid latere posse crẽdanꝰ
et nos ipsos spe uana decipiamꝰ. Reuelat ꝓfunda et abscoñdita. S̾
nouit in tenebris constituta. Incerta ⁊ occulta sapientie tue ma¬
nifestasti mͥ. Etce reuelatio ꝓfundoꝵ. Et alibi orat in sdipsum.
Reuela ocłos meos. et consid̾abo mirabilia de lege tua. De abscondi¬
tis alienis timebat. qͥ dicebat. Educes me delaqueo hoc quẽ abscon¬
uerunt mͥ. Ad idipsum respicit. quod alias psallit. lingnis suis do¬
lose agebant: uenenum aspidum sub labiis eoꝵ. Nonne absconde¬
re uolebant uenenum: quõd sub lingua portabant. Latebrosa

Expanded text:
novit occulta nostra. Revelat profunda dispensationis suae, revelat absconnovit occulta nostra. Revelat profunda dispensationis suae, revelat abscondita fraudis diabolicae, novit tenebrosa conscientiae humanae. Revelat profunda sua, ut sciamus quid de illo credere, quid ab illo sperare debeamus. Revelat abscondita aliena, ut sciamus quid timere, quid cavere debeamus. Novit tenebrosa nostra, ne illum aliquid latere posse credamus, et nos ipsos spe vana decipiamus. Revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi . Ecce revelatio profundorum, et alibi orat in idipsum: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . De absconditis alienis timebat qui dicebat: Educes me de laqueo hoc quem absconderunt mihi . Ad idipsum respicit quod alias psallit: Linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum . Nonne abscondere volebant venenum quod sub lingua portabant? Latebrosa
Abbreviated transcription (Latin):
apłs exclamat cum dicit. Oaltitudo sapientie & scientie di. qm
in comp̃hensibilia st̃ iudicia eiꝰ. ⁊ inuestigabiles uie eiꝰ. De his aũ
ipsis sublimib ⁊ ꝓfundis reuelat utiq ꝑ sp̃m suum quantũ sci¬
ri oportet. uł expedit nobis. Reuelat quoq ꝓfunda. et archana
secreti sui. nec hec tm̃. sẽd & occulta consilii aliem que nob aliena
malignitas abscondit: ut facilius deciꝑe nos possit. Audisti qͥd
de eiꝰ reuelatione optare. isł sꝑare debeamꝰ. audi adhuc quid de eiꝰ
scientia timeamꝰ.  louit intenebris constituta. Nouit sane in¬
tima nr̃a. et quelibet cordis nr̃i occulta. nec solum illa que solup¬
si de nobis sumꝰ. ⁊ alios latere uolumꝰ: sed ea etiã que in conscientie
nr̃e latebris ipsi penetrare non fufficimꝰ. Reuelat gͦ sua. reuelat ali¬
ena. nouit nĩa. Reuelat arthana sua. reuelat fraudulenta aliena.

Expanded text:
Apostolus exclamat, cum dicit: O altitudo sapientiae et scientiae Dei, quam Apostolus exclamat, cum dicit: O altitudo sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia judicia ejus, et investigabiles viae ejus! De his tamen ipsis sublimibus et profundis revelat utique per Spiritum suum quantum sciri oportet, vel expedit nobis. Revelat ergo profunda et arcana secreti sui, nec haec tantum, sed et occulta consilii alieni quae nobis aliena malignitas abscondit, ut facilius decipere nos possit. Audisti quid de ejus revelatione optare vel sperare debeamus, audi adhuc quid de ejus scientia timeamus. Novit in tenebris constituta; novit sane intima nostra et quaelibet cordis nostri occulta, nec solum illa quae soli ipsi de nobis scimus, et alios latere volumus, sed ea etiam quae in conscientiae nostrae latebris ipsi penetrare non sufficimus. Revelat ergo sua, revelat aliena, novit nostra. Revelat arcana sua, revelat fraudulenta aliena,
Abbreviated transcription (Latin):
as locũ restituit. transfert regnaatq constituit. Et recte quidem.
Quia dm̃ est regnum. et ipse dñabitur gentium. Dat inquit sa¬
pientiam sapientib. ⁊ scientiam intelligentib disciplinam. Io¬
se reuelat ꝓfunda & abscondita: & nouit in tenebris constituta
eclux cum eo ẽ. Nemo gͦ de suo ingenio p̃simat. nemo interioꝵ¬
nemo uł ext̾ioꝵ scientiam suis studiis uł meritis ascribat. Ipse est
enĩ qui dat sapientib sapientiam: ipse eque qui dat scientiam.
intelligentib disciplinam. In eandem ꝓculdubio sententiã ꝓgie.
qͥdicit. Om̃is sapientia a dño deo ẽ. ⁊ cum eo fuit semꝑ. et est ante
eiũi. Utriq consentit qui ait. Om̃e datum optimũ. & om̃e do¬
nim ꝑfectum desursum ẽ. descendens a patre luminũ. Ipse reue¬
lat ꝓfunda et abscondita. ⁊ nouit intenebris constituta. Pro illis
que uere ꝓfunda sunt. & humane intelligentie modũ extẽdunt.

Expanded text:
eorum locum restituit, transfert regna, atque constituit. Et recte quidem, eorum locum restituit, transfert regna, atque constituit. Et recte quidem, quia Domini est regnum, ipse dominabitur gentium: Dat, inquit, sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam. Ipse revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta, et lux cum eo est. Nemo ergo de suo ingenio praesumat, nemo interiorum vel exteriorum scientiam suis studiis vel meritis ascribat. Ipse est enim qui dat sapientibus sapientiam, ipse aeque qui dat scientiam intelligentibus disciplinam. In eamdem procul dubio sententiam pergit qui dicit: Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum eo fuit semper, et est ante aevum . Utrique consentit, qui ait: Omne datum optimum, et omne donum perfectum de sursum est, descendens a Patre luminum . Ipse revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta. Pro illis quae vere profunda sunt, et humanae intelligentiae modum excedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
regnare facit. Dehis uitioꝵ uirtutũ ue ppłis. et tam de hoꝵ de¬
structione qmͣ illaꝵ exaltatione mystice scribit᷑ cum ꝑ ꝓpħam di¬
citur. Uineam de egipto transtulisti: eietisti gentes ⁊ plantastieã.
Uinea plantatur: quando bonũ ꝓpositum in bona intentione figi¬
tui. Gen tes eitiunt᷑. quando confessionis edictio ꝓfessionis uoto
int̾minat᷑ pec̃cis. uitiis abrenuntiat᷑. In eandem sententiã cur¬
rit. quod alias idem ꝓph̃a de uitioꝵ extirpatione uł uirtutũ
plantatione canit. Eiecisti gentes ⁊ plantasti eos: afflixisti
popłos ⁊ expulisti eos. O diosus ille uitioꝵ ppl̃s afflictionis ma¬
gnitudine expellitur cũ tandem aliqͣndo tã contritione corꝑs
compunctione cordis a carnalium desiderioꝵ dñatione. a tam
oui multumq oppressa lib̾atur. In hunc itaq modum salitis nr̃e
auctor ⁊ ꝓtector dum uitioꝵ in nobis dñium destruit. uirtutes uͦ m

Expanded text:
regnare facit. De his vitiorum, virtutumve populis, et tam de horum deregnare facit. De his vitiorum, virtutumve populis, et tam de horum destructione quam illarum exaltatione mystice scribitur, cum per citur: Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam . Vinea plantatur quando bonum propositum in bona intentione figitur. Gentes ejiciuntur, quando confessionis edicto, professionis voto interminatur peccatis, vitiis abrenuntiatur. In eamdem sententiam currit, quod alios idem Propheta de vitiorum exstirpatione, vel virtutum plantatione cavit: Ejecisti gentes, et plantasti eos, afflixisti populos, et expulisti eos . Odiosus ille vitiorum populus afflictionis magnitudine expellitur, cum tandem aliquando tam contritione corporis quam compunctione cordis a carnalium desideriorum dominatione anima diu multumque oppressa liberatur. In hunc itaque modum salutis nostrae auctor et protector, dum vitiorum in nobis dominium destruit, virtutes vero in
Abbreviated transcription (Latin):
aliis et aliis effectib ft̃ magis apte. Certe que in pueritia disci¬
mus ꝓfundiꝰ retinemꝰ: et expeditius ꝓferimꝰ. In iuuenili etate
est uirtus corꝑis robustior. et animꝰ audatior et idcuto etas ea
ad exercitationis usum efficatior. Usq ad ꝓuectiorem etatẽ tũ mul¬
tiplex doctrina. tũ multa rerũ exꝑientia cotidianis ꝓuectib scien¬
tiam auget: et iccuto ea etas p̃ceteris om̃ib consiliisuiget pruden¬
t̃cia uͦ preualet ad discernendum. Iuxta similitudinem annoꝵ⁊
rentes itaq efficatie. facultates. diu̾se quodã modo sunt animoꝵ
etates. Tempoꝵ gͦ et etatũ modos meritoꝵ ille optimꝰ mod̾ator alt¬
nat. qui nunc harum nunc illaꝵ uirtutũ. tam facultatẽ. qͣm o¬
portunitatẽ pietatis sue dispensatione amministrat. Transfert
regna atq constituit: qͣndo euersa uitioꝵ tirannide uirtutes

Expanded text:
aliis, et aliis effectibus sunt magis aptae. Certe quae in pueritia discialiis, et aliis effectibus sunt magis aptae. Certe quae in pueritia discimus profundius retinemus, et expeditius proferimus. In juvenili aetate est virtus corporis robustior, et animus audacior, et idcirco ea aetas ad exercitationis usum efficacior. Usque ad provectiorem aetatem tum multiplex doctrina, tum multiplex rerum experientia quotidianis provectibus scientiam auget, et idcirco ea aetas prae caeteris omnibus consiliis viget, prudentertia vero praevalet ad discernendum. Juxta similitudinem annorumrentes itaque efficaciae, facultates diversae quodammodo sunt annorum aetates. Temporum ergo et aetatum modos meritorum ille optimus moderator alternat, qui nunc harum, nunc illarum virtutum tam facultatem, quam opportunitatem pietatis suae dispensatione administrat. Transfert regna atque constituit, quando eversa vitiorum tyrannide virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia ⁊ fortitudo sane accipientis quidẽ bona. s ꝓculdubio
largientis d̃i dona sunt. quia ex eiꝰ utiq mun̾e acceꝑunt. qͥcumq
sapientiã et fortitudinem habere. quicũq sapienter & fortitera¬
gere potuerunt. Quid enĩ habes inqͥt apłs. qͦd non accepistĩ. Ipse
ciis transeunt uniu̾sa sub celo. Tempꝰ plantandi et tempus euel¬
lendi quod plantatũ est. Iuxta hunc modum: & inaliis reb consi-¬
derari potest. Ex occasione itaq temꝑis oportunitatẽ accipimꝰ. ut m̾
hec mͦ illa utilius uł expeditius agere ualeamꝰ. Nostris itaq usib¬
usib temꝑa mutat. qnͣto nunc harum nunc illaꝵ iurtittũ ex¬
ercitiis oportunitatẽ accõmodat. S qͥd queso uiuat exercendoꝵ
accepisse oportunitatẽ. nisi ex eiusdẽ largitoris mun̾e accipra¬
mus et exequendi facultatem: Scimꝰ autẽ quia etates diuerse

Expanded text:
Sapientia et fortitudo sane accipientis quidem bona, sed procul dubio Sapientia et fortitudo sane accipientis quidem bona, sed procul dubio largientis Dei bona sunt, quia ex ejus utique munere acceperunt quicunque sapientiam et fortitudinem habent, quicunque sapienter et fortiter agere potuerunt. Quid enim habes, inquit Apostolus, quod non accepisti? . Ipsetiis transeunt universa sub coelo. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Juxta hunc modum, et in aliis rebus considerari potest. Ex occasione itaque temporis opportunitatem accipimus, ut modo haec, modo illa utilius vel expeditius agere valeamus. Nostris itaque usibus tempora mutat, quando nunc harum, illarum virtutum exercitiis opportunitatem accommodat. Sed quid, quaeso, juvat exercendorum accepisse opportunitatem, nisi ex ejusdem largitatis munere accipiamus et exsequendi facultatem? Scimus autem quia aetates diversae
Abbreviated transcription (Latin):
otandum sane qͦd triplex sit officium uere ⁊ ꝑfecte deuo¬
tionis. Primũ est confessio criminis sccł̃m postulatio
miseratioĩs. tertiũ głificatio miserentis. Primum est.
accusatio culpe. scłm supplicatio uenie. t̾cium magnificatio diui¬
ne munificentie. hec om̃ia iste noster daniel magnifice exequitur.
sicut ex eiꝰ uerbis cognoscit᷑. Confessio ⁊ accusatio ẽ ⁊ culpe. ubi a¬
lio loco dño loquit᷑ in or̃one. Peccauimꝰ: iniqͥtatem fecimꝰ. impie.
egimꝰ. et recessimꝰ et declinauinus a mandatis tuisac iudiciis. Suppli¬
catio et imploratio ẽ uenie: ubi legis eodem ipso dicente. Exaudi
dñe. placare dñe. attende et fac. Glorificatio ⁊ magnificatio sui cre¬
atoris sibiq miserentis ẽ. ꝓculdubio qͦd hoc in loco legis. Sit nom̃
dñi benẽdictum asclõ et usq inscłm quia sapientia et fortitudo eiꝰ
sunt. et ipse mutat temꝑa et etates. transfert regna constituit.

Expanded text:
otandum sane quod triplex sit officium verae et perfectae devotionis. Primum est confessio criminis, secundum postulatio miserationis, tertium glorificatio miserentis. Primum est accusatio culpae, secundum supplicatio veniae, tertium magnificatio divinae munificentiae. Haec omnia iste noster Daniel magnifice exsequitur, sicut ex ejus verbis cognoscitur. Confessio et accusatio est culpae, ubi alio loco Domino loquitur in oratione: Peccavimus, iniquitatem fecimus, impie egimus, et recessimus, et declinavimus a mandatis tuis ac judiciis . Supplicatio, et imploratio est veniae, ubi legis eodem ipso dicente: Exaudi, Domine; placare, Domine; attende, et fac . Glorificatio et magnificatio sui Creatoris sibique miserentis est procul dubio quod hoc in loco legis: Sit nomen Domini benedictum a saeculo, et usque in saeculum, quia sapientia, et fortitudo ejus sunt, et ipse mutat tempora et aetates, transfert regna, atque constituit .
Abbreviated transcription (Latin):
& tribulis obsita & omni horrore plena. Oportet gͦ te egyptum deser̾e
⁊ hꝰmodi heremum petere. si cupis fugam maris oculis tuis aspicere si¬
cut & llauul elongauit fugiens & mansit in solitudine. Imple preuari¬
cator qd preuaricatorib precipit᷑. ubi dicit᷑. redite preuaricatores aq cor.
& factus transitusprimus. & de cetero recte appellaris hebreus¬

Expanded text:
et tribulis obsita, et omni horrore plena. Oportet ergo te Aegyptum deserere, et tribulis obsita, et omni horrore plena. Oportet ergo te Aegyptum deserere, et hujusmodi eremum petere, si cupis fugam maris oculis tuis aspicere, sicut et David elongavit fugiens, et mansit in solitudine, imple praevaricator, quod praevaricatoribus praecipitur, ubi dicitur: Redite, praevaricatores, ad cor , et factus
Abbreviated transcription (Latin):
cum fueris udeus: nisi efficiaris pariter & hebreus. Profecto ĩem u.¬
ip̃i hebrei qui et uidei. licet ex alio udei. & ex alio hebrei. Nam confessio ut
dẽm ẽ iudeum. ⁊ tͣnsitꝰ facit hebreum. Deniq & tu ipse si i egypto es tͣnsi
& lesere egẏptum. & fecisti quendam bone spei hebreum. ꝙ̃ uidebis in
fuga maris magnũ illud & stupeldum miraculum. S si ip̃m a desertum
transire studueris uidebis ahuc maiora his in conuiersaone iordanis.
Primꝰ hic gͦ transitꝰ est cle egypto. scd̃s de deserto. Primo tͣnsi dde mundo ad
te ip̃m. sccl̃o dete ip̃o in leum. Mundũ amasti: mundũ despice ⁊ tͣnsi desere
curas scł̃i. & age curam tui. & incipis ẽẽ cultor heremi. Rediens de egypti
tenebris. de errorib mundanis ad secretiora cordis nichil aliuã inuemes
nisi locum horroris & uaste solitudinis. hec ẽ enĩ t̾ra illa fleserta in uia
& in aquosa. conscientia uidelicet du neglecta. omnino inculta. spinis

Expanded text:
cum fueris Judaeus, nisi efficiaris pariter et Hebraeus. Profecto idem ipsi Hebraei, qui et Judaei, licet ex alio Judaei, et ex alio Hebraei. Nam confessio, ut dictum est, Judaeum, et transitus efficit Hebraeum. Denique et tu ipse, si in Aegypto es, transi, et desere Aegyptum, et fecisti quemdam bonae spei Hebraeum, et videbis in fuga maris magnum illud et stupendum miraculum. Sed, si ipsum etiam desertum transire studueris, videbis adhuc majora his in conversione Jordanis. Primus ergo transitus est de Aegypto, secundus de deserto. Primo transi de mundo ad teipsum, secundo de teipso in Deum, Mundum amasti, mundum despice, et transi. Desere curas saeculi, et age curam tui, et incipis esse cultor eremi. Rediens de Aegypti tenebris, de erroribus mundanis ad secretiora cordis, nihil aliud invenies, nisi locum horroris et vastae solitudinis. Haec est enim terra illa deserta, invia, et inaquosa, conscientia videlicet diu neglecta, omnino inculta, spinis
Abbreviated transcription (Latin):
uso eis dabis
añe: Huluam absꝙ liberis: & ubera arentia. uulua
studiositas: sem̃ ueritas: partus bona uoluntas. Ad
hoc debes legere. ꝓpter hoc oportet intelligere. ut stu¬
deas ad implere. Uuluã habes. si desiderium discendi hs̃. Si ueri¬
ii liberi: Affectus bom et ordinati. Multos uideo studiosos: paucos¬

Expanded text:
s eis? Da eis vulvam absque liberis et ubera arentia. Vulva est studiositas, semen, veritas, bona voluntas. Ad hoc debes legere, propter hoc oportet intelligere, ut studeas adimplere. Vulvam habes, desiderium discendi habes. Si verii liberi? Affectus boni et ordinati. Quid enim do
Abbreviated transcription (Latin):
aułatiam effrenat᷑. immo etiam multotiens ꝑ ip̃am mentis intentõe
deprauata. usq an yꝑocrisis crimen leclucitur. atq ĩeicit᷑. Hoc ulud cri-¬
men pessimũ & preceteris abhominandũ. quia deo pre omnib ocliosũ.
de quo ioseph frẽs suos apud ꝑatrem accusat.: sicut scriptura ipsa
qũ ileus singłarit᷑ cletestat᷑. nullũ aliud quam ypocrisis rectiꝰ intlłigit᷑
augustino namq attestante. Simulata equitas ñ est equitas: s duplex
iniquitas. Hoc uitiũ ꝑioseꝑh cletegit᷑ qͣndo insidians malum: per discre¬
tionem cleprehenitur & arguitur. Hoc uiciũ tunc filios corrumpit.
hoc uitium tunc ꝑater corrigit quando affc̃m tangens duriꝰ pulsat. di¬
utiꝰ ocuꝑat. uerumptamen animum ust ad consensum non ineliat.

Expanded text:
audaciam effrenatur, imo etiam multoties mentis intentione audaciam effrenatur, imo etiam multoties mentis intentione depravata usque ad hypocrisis crimen deducitur atque dejicitur. Hoc est illud crimen pessimum et prae caeteris abominandum quia Deo prae omnibus odiosum, de quo Joseph fratres suos apud patrem quod Deus singulariter detestatur, nullum aliud quam hypocrisis rectius intelligitur. Augustino namque attestante, simulata aequitas non est aequitas, sed duplex iniquitas. Hoc vitium per Joseph detegitur, quando insidians malum per discretionem deprehenditur, et arguitur. Hoc vitium tunc filios corrumpit, hoc vitium tunc pater corrigit, quando affectum tangens durius pulsat, diutius occupat, verumtamen animum usque ad consensum non inclinat.
Abbreviated transcription (Latin):
N precipitant᷑ agere. nil ante tempꝰ ꝑresumere. nil ultra temꝑis opor¬
uinitatem differre. Hinc illa inter ip̃m & fr̃es discordia grauis : & ira
pene inplacabiliꝰ de qua ⁊ script᷑a ñ tacet: cũ manifeste proninntiet
ualle grauia. alura instituta. consilia importabilia. quid enĩ dimꝰ. qͥl
lificsuis. qͣm nil faciendum negligere. & in omni suo fc̃o nũqͣm moclũ
ꝓtirbare. nunqͣͥm ordinẽ confundere. numqͣm mensuram excelere:
crele michi. niba se animꝰ clifficiliꝰ extorquet. qͣm ut in omni affectõne
sua mocdum seruet.Seꝑe & enim frẽs ioseꝑh magnum aliqͥa molientes
sũ eis unilus acclamatur. euge euge: solent ñ solum aq̃ inutilia ueru̾etiã
atlimpossibilia conatꝰ sui manus extenciere. frequent̾ siquidem anini af¬
fact᷑ ex huiꝰmodi acdulantium acclamatone atl immoderatã presumptõrs

Expanded text:
nil praecipitanter agere, nil ante tempus praesumere, nil ultra temporis oppornil praecipitanter agere, nil ante tempus praesumere, nil ultra temporis opportunitatem differre. Hinc illa inter ipsum et fratres discordia gravis, et ita pene implacabilis, de qua Scriptura non tacet, cum manifeste pronuntiet, valde gravia, dura instituta, consilia importabilia. Quid enim durius, quid difficilius, quam nil faciendum negligere, et in omni suo facto nunquam modum perturbare, nunquam ordine confundere, nunquam mensuram excedere? Crede mihi, nihil a se animus difficilius extorquet, quam ut in omni affectione sua modum servet. Saepe etenim fratres Joseph magnum aliquid molientes dum eis undique acclamatur: Euge, euge, solent non solum ad inutilia, verum etiam ad impossibilia conatus sui manus extendere. Frequenter siquidem animi affectus ex hujusmodi adulantium acclamatione, ad immoderatam praesumptionum
Abbreviated transcription (Latin):
uanta autẽ huiꝰ urtutis sit excellentia. testant᷑ illa ioseph
sompnia: testant᷑ patris eiꝰ uerba. uͥ legit᷑. Non ego & mat̾¬
rant. quia aut spontanea uolutate aut toacti necessitate eiꝰ qͣnlas¬
dominio id est discretioni optemꝑando. ꝑ discretõem siquidem sol
ille mundi intellectualis interior ile oculus cordis intentio uide¬
uet mentis dirigit᷑. ꝑ discret̾em ip̃a ae qͣ orit᷑ subtilitas tõnꝰ acuit᷑.
per iliscrett̾em: tota illa uirtutũ frat̾na g̾manitas modificat᷑ & uirtu¬
cum quelibet que eiꝰ consilio ñ aelqui escit que se discretioni ñ subclit:
ctꝰ uirtutis nom̃ amittit. Iyx ẽ qui frũm suoꝵ negligt̃gas ñ negligit.
ire est. qui eoꝵ excessus arguit. Ip̃o ꝑresente: ñ licet eis uires ultra qͥsqͣm
presumere. Ip̃o presente: nil ꝑ negligentiam pret̾mitere. In eiꝰ presentia
no eis licet siuȩ aci alexteram siue aisinistram dedinare. nil segnit̾

Expanded text:
uanta autem hujus virtutis sit excellentia testantur ipsa Joseph somnia, testantur patris ejus verba, ubi legitur: Nunquid ego, et matrant, quia aut spontanea voluntate, aut coacti necessitate quandoque discretioni obtemperant. Per discretionem siquidem sol ille mundi intellectualis interior ille oculus cordis intentio videlicet mentis dirigitur, per discretionem de qua oritur subtilitas rationis acuitur, per discretionem illa tota virtutum fraterna germanitas modificatur, et virtutum quaelibet quae ejus consilio non acquiescit, quae se discretioni, non subdit, citius virtutis nomen amittit. Ipse est qui fratrum suorum negligentias non negligit, ipse est qui epraesumere; ipso praesente, nihil per negligentiam praetermittere. In ejus praesentia non eis licet sive ad dexteram sive ad sinistram declinare, nil segniter,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ reminiscunt᷑ a se seꝑe & acerbiꝰ corripi. & duriꝰ castigari: Hinc est
qđ post zabulon nascit᷑. dina. quia seꝑe nimium zelum interuenien¬
ce culpa sequit᷑ uerecundia. Nichil enim aluid intelligimꝰ ꝑ dinam:
nͥ uerecundiam. S ordinatam. Solum peccatum erubescere. est. bene
ordinatam uerecundiam habere. S qͥ rabulon nͨ dũ gignere meruit
frustra dinam se ꝑosse gignere credit

Expanded text:
eorum reminiscuntur a se saepe et acerbius corripi et durius castigari? Hinc est eorum reminiscuntur a se saepe et acerbius corripi et durius castigari? Hinc est quod post Zabulon nascitur Dina, quia nimirum saepe nimium zelum, interveniente culpa, sequitur verecundia. Nihil enim aliud, intelligimus per Dinam nisi verecundiam, sed ordinatam; solum peccatum erubescere, est bonam, est ordinatam verecundiam habere. Sed qui Zabulon nondum gignere meruit, frustra Dinam se posse gignere credit.
Abbreviated transcription (Latin):
ea numqͥd saltim post has. s ex iurtutum soboles clabit᷑.¬
cui uis sine peccato uiuere. ut saltem post uitioꝵ odium ꝑossit
sine uitio esse : quis hoc presumat: quis hoc in hac uita uł
tie possit in hac uita plene deserere perfecte deuitare. Numquid uł
ip̃i qui alioꝵ culꝑam corripiunt. se ab omni ꝑeccati contagione penit̾
exuunt : Inmo eos sepe ꝑ quos deus alioꝵ errata corrigere disꝑonit
ex magne pietatis dispensatione grauit̾ cacdere ꝑmittit. ut ex ꝓpria
culpa discant qͣm misericordes in alioꝵ correctione ẽẽ debeant. Secl
qͣntum putas erubescunt cum quali se humilitate deitiunt: cum se
in ul unde alios corripiunt. uł forte in aliqͦd grauiꝰ laꝑsos conspiciunt
qui aliis in statu rectitudinis formam prebere debuert: Quis putas aig¬
ne pensare sufficiat: quanta confusio corda eoꝵ tranfigat ẽ ĩ sua utta
uideant qͦd uire ualeat ab ip̃is etiam re. prehendi: quos pro culpa

Expanded text:
ed nunquid post has sex virtutum soboles, saltem dabitucuivis sine peccato vivere, ut saltem post vitiorum odium, possit sine vitio esse? Quis hoc praesumat? Quis hoc in hac vita vel tiae possit in hac vita plene deserere, perfecte devitare? Nunquid vel ipsi qui aliorum culpas corripiunt se ab omni peccati contagio penitus exuunt? Imo eos saepe per quos Deus aliorum errata corrigere disponit, ex magnae pietatis dispensatione graviter cadere permittit, ut ex propria culpa discant quam misericordes in aliorum correptione esse debeant. Sed quantum putas erubescunt, cum quali se humilitate deliciunt, cum se in id unde alios corripiunt, vel forte in aliquid gravius lapsos conspiciunt, qui aliis in statu rectitudinis formam praebere debuerunt? Quis putas digne pensare sufficiat quanta confusio corda eorum transfigat, cum in sua vita videant quod jure valeat ab ipsis etiam reprehendi, quos pro culpa
Abbreviated transcription (Latin):
in primordiis suis ꝑ uarta temptamĩta fluctuare ꝑmittat.
lxix. Quod amissam ꝯtẽplatõis gr̃ãm melius deuotõe quã inues¬
tigatõe recuꝑamꝰ. ⁊ qd̾ id quoq gratis optinemꝰ. quod merito

Expanded text:
in primordiis suis per varia tentamenta fluctuare permittat. in primordiis suis per varia tentamenta fluctuare permittat. CAPUT XIX. Quod amissam contemplationis gratiam, melius devotione, quam investigatione recuperamus, et quod id quoque gratis obtinemus quod merito
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare ꝑmiitit᷑. Sed sic ista ad nr̃am ser alioꝵ edificationem
iuxta moralem sensum discutimꝰ: ut de tanti misterii auctoritade
sacratiorem intelligentiam nichil minuere uł attenuare p̃suma¬
mus. Illud itaq stupendũ ⁊ multa admiratione dignũ occur¬
rit. quomͦ contemplationis ocłs tam late pateat. qͥ diuine re¬
uelationis coopatione se usq ad ea que innouissimo fuint ꝑ¬
noiuissimis temꝑib. Querendum itaq ẽ. ne fortealiqͥd in his
uerbis lateat. quod ñ unialicui tm̃ s plurib seu etiam ꝑfectis
pene om̃ib iuxta aliqͥd conuenire queat. Neq enĩ alibi quam
apũd electos regnũ celoꝵ suscitatur. regnum qͦd scł̃m damelis
sententiam in et̾num ñ discipatur. regnũ quod intͣ nos ẽẽ dr.
Regnũ inquit dñs celoꝵ: intra uos ẽ. Hoc ꝓfecto regnum in
electis suis dñs innouissimis eoꝵ suscitat: qualicũq modo eos

Expanded text:
ignorare permittitur. Sed sic ista ad nostram seu aliorum aedificationem ignorare permittitur. Sed sic ista ad nostram seu aliorum aedificationem juxta moralem sensum discutimus, ut de tanti mysterii auctoritate juxta sacratiorem intelligentiam, nihil minuere vel attenuare praesumamus. Illud itaque stupendum, et multa admiratione dignum occurrit, quomodo contemplationis oculis tam late pateat, qui divinae revelationis cooperatione se usque ad ea quae in novissimo fiunt pernovissimis temporibus. Quaerendum itaque est, ne forte aliquid in his verbis lateat quod non uni alicui tantum, sed pluribus, seu etiam praefectis pene omnibus juxta aliquid convenire queat. Neque enim alibi quam apud electos regnum coelorum suscitatur. Regnum quod secundum Danielis sententiam in aeternum non dissipatur, regnum quod intra nos esse dicitur: Regnum, inquit Dominus, coelorum intra vos est . Hoc profecto regnum in electis suis Dominus in novissimis eorum suscitat, qualicunque modo eos
Abbreviated transcription (Latin):
re potes indicare mͥ somꝑniũ quod uidiᷤ Talis diffidentia redargu¬
itur. et unde enismodi gr̃a desꝑari. uł spari debeat ostenditur¬
cum dicit᷑. Mysterium qͦt rex int̾rogat sapientes. magi. et arioh. et
aruspices. nequeunt indicare regi. sed ẽ deus in celis reuelans miste¬
ria. Docet itaq nos in his uerbis daniel nr̃. ea que supͣ hominem
sunt. ⁊ humantim sensum excedunt de humana industria peni¬
tus desꝑare. ⁊ de sola dñi reuelatione expectare. Quod autẽ dicit
ostensa sibi que fut᷑a sunt nouissimis temꝑib ad illud ꝓculdu¬
bio respicere uidet᷑. quod in fine uisionis post cet̾a adiungitur.
Lapis autẽ qui ꝑcusserat statuam factus ẽ mons magnꝰ. ⁊ imple¬
uit uniu̾sam t̾ram. Qm suit magna. qmͣq ꝓfunda. et qͣnta
uen̾atione digna ea que uisio ista uxta allegori inmo pene
iuxta hystoricũ sensum loquitur. nemo scͥpturaꝵ sanctaꝵ pitus

Expanded text:
re potes indicare mihi somnium quod vidi? Talis diffidentia redargure potes indicare mihi somnium quod vidi? Talis diffidentia redarguitur, et unde ejusmodi gratia desperari, vel sperari debeat ostenditucum dicitur: Mysteriumaruspices nequeunt indicare regi. Sed est Deus in coelis revelans mysteria. Docet itaque nos in his verbis Daniel noster, ea quae supra hominem sunt, et humanum sensum excedunt, de humana industria penitus desperare, et de sola Domini revelatione exspectare. Quod autem dicit ostensa sibi quae futura sunt novissimis temporibus, ad illud procul dubio respicere videtur quod in fine visionis post caetera adjungitur: Lapis autem qui percusserat statuam, factus est mons magnus, et implevit universam terram. Quam sint magna, quamve profunda, et quanta veneratione digna ea quae visio ista juxta allegoricum, imo pene juxta historicum sensum loquitur, nemo Scripturarum sanctarum peritus
Abbreviated transcription (Latin):
alud ẽ minꝰ mistice doctrine. Alii in uno alii in altero p̃pollent.
alii autẽ inutroq eminent. Si suꝑ hoc moysi dicta consulimꝰ: ip̃m
sapientia. suꝑ cũq eius eloquentia p̃minere cognoscimꝰ. Si ad da-¬
uto respicimus. in uno utrumq inuenire poterimꝰ. In certa et oc¬
culta sapientie: tue manifestasti mͥ. Ecce de uno. Itemq ꝓ alio.
Aꝑiam in parabolis õs meum: loquar ꝓpositiones ab initio. Quidã
autẽ iam pͥmum ꝑceꝑunt. et de scd̃o quidẽ pene uł penitꝰ dif¬
fidunt. Mysticam iam uisionem iherenuias cognou̾at. qui suꝑ
hoc ipsum int̾rogatus dicebat. Uirgã uigilantẽ ego uideo. Et itẽ.
Ollam succensam ego uideo. et faciem eius a facie aqͥlonis. Ette
iam auclis de uno munere ꝓfitentem: audi eundem dealio ad¬
huc diffidentem. a. a .a. dñe nescio loqui. Eiusmodi sane diffiden-¬
tia expͥmitur: cum agnoscenti uisionem iam dicitur. Putasne ue¬

Expanded text:
aliud est munus mysticae doctrinae. Alii in uno, alii in alio praepollent, aliud est munus mysticae doctrinae. Alii in uno, alii in alio praepollent, alii autem in utroque eminent. Si super hoc Moysi dicta consulimus, ipsum sapientia, fratremque ejus eloquentia praeeminere cognoscimus. Si ad David respicimus, in uno utrumque invenire poterimus: Incerta, et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi . Ecce de uno. Itemque pro alio: Aperiam in parabolis os meum, loquar propositiones ab initio . Quidam autem jam primum perceperunt et de secundo quidem penitus diffidunt. Mysticam jam visionem Jeremias cognoverat, qui super hoc ipsum interrogatus, dicebat: Virgam vigilantem ego video; et item: Ollam succensam ego video, et faciem ejus a facie aquilonis . Ecce jam audis de uno munere profitentem, audi eumdem de alio adhuc diffidentem: A, a, a, Domine, nescio loqui. Ejusmodi sane diffidentia exprimitur, cum cognoscenti visionem jam dicitur. Putasne ve
Abbreviated transcription (Latin):
uotionis: Et respondens daniel coram rege ait. Misterium quõd rex
int̾rogat sapientes. magi.⁊ arioli et aruspices nequeunt indicare
regi: sed ẽ deus in celis reuelans mysteria. qui indicauit tͥ nabugo
donosor. que uentura ft̃ nouissimis temꝑib. S quia daniel misti-¬
cam iam uisionem agnouerat. quam adhuc regia sollicitudo que¬
rebat. cupit. sibi qͥd fortassis aꝑtius ostendi. quomͦ una eademq
res ab eodem animo possit iuxta aliquid sciri. et iuxta aliqͥd nes¬
ciri. S aliud ẽ mnisterioꝵ ꝓfunda ꝑsolam intelligentiam caꝑe. ali-¬
ud autẽ est quotiens uolueris facile explicare ⁊ explanare posse.
uide quam rari sunt qui mystica scͥpturaꝵ sine aliena ope et expo-¬
sitione penetrare ualeant. multo tñ pautiores. qui eaꝵ ex plana-¬
tionem uerbo uł scͥpto ad alioꝵ noticiam ꝓpalare queant. Pendis
ergo ut arbitror quia aliud ẽ munꝰ mystice intelligentie. atq

Expanded text:
votionis? Et respondens Daniel corvotionis? Et respondens Daniel corinterrogat sapientes magi et arioli et aruspices non queunt indicare regi sed est Deus in caelo revelans mystdonosor quae ventura sunt novissimis temporibus. Sed quia Daniel mysticam jam visionem agnoverat quam adhuc regia sollicitudo quaerebat, cupit sibi quis fortassis apertius ostendi quomodo una, eademque res ab eodem animo possit juxta aliquid sciri, et juxta aliquid nesciri. Sed aliud est mysteriorum profunda per solam intelligentiam capere, aliud est autem quoties volueris facile explicare, et explanare posse. Vide quam rari sunt qui mystica Scripturarum sine aliena opera et expositione penetrare valeant, multo tamen pauciores qui earum explanationem verbo, vel scripto ad aliorum notitiam propalare queant. Perpendis ergo, ut arbitror, quia aliud est munus mysticae intelligentiae, atque
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat. ⁊ tam̃ sub temꝑe necessitatis minꝰ quã ualeat uł de¬
beat de uirtute deuotionis p̃sumat. Putasne uere inqͥt potes
indicare mͥ sompnium qͦd uidi: et int̾pretatione eiꝰ: Et da¬
niel suꝑiꝰ. Introduc me in conspectu regis. et solutionem regi
narrabo. Etce unde daniel p̃sumit. fidenterq ꝓmittit. regia
sollicitudo diffidit. Totũ hoc sepe apud unũ eundẽ animũ agi¬
tur. ⁊ pene quot affectib tangit᷑. tot sententiis uartatur.
Unam eandemq rem mͦ sperat. mͦ desperat. ⁊ scłm uarios affectꝰ
siue respectus. sententias sue estimationis alt̾nat. S ista alter¬
nantium uicissitudinum fluctuatio tandem ittili exitu optimo¬
q fine concluditur. quando qͦd de humana industria desꝑatur.
tandem aliquando deuotionis magisterio totum de gr̃a diuina pre¬
sumitur. Quid enĩ est responsio damelis. nisi magisterium uere de¬

Expanded text:
intelligat, et tamen sub tempore necessitatis minus quam valeat, vel deintelligat, et tamen sub tempore necessitatis minus quam valeat, vel debeat de virtute devotionis praesumat. Putasne vere, inquit, potes indicare mihi somnium quod vidi, et interpretationem ejus? Et Daniel superius: Introduc me in conspectu regis et solutionem regi narrabo. Ecce unde Daniel praesumit, fidenterque promittit, regia sollicitudo diffidit. Totum hoc saepe apud unum eumdemque animum agitur, et pene quot affectibus tangitur, tot sententiis variatur. Unam eamdemque rem modo sperat, modo desperat, et secundum varios effectus sive respectus, sententias suae aestimationis alternat. Sed ista alternantium vicissitudinum fluctuatio, tandem utili exitu optimoque fine concluditur, quando quod de humana industria desperatur, tandem aliquando devotionis magisterio totum de gratia divina praesumitur. Quid enim est responsio Danielis, nisi magisterium verae de
Abbreviated transcription (Latin):
dam que alio temꝑe non possumꝰ. compunctionis nr̃e hora. ⁊ inter
oeuotionis nr̃e lacrimas facultate. dep̃hendimꝰ. ꝑfecta siqͥdem deuo¬
tio om̃ia discutit om̃ia diiudicat. Sp̃ualis enĩ diiudicat omĩa. R
ipse anemine iudicatur. Notandum sane quod daniel dum pro¬
funda ⁊ mystica reguiritur. cũ subluma ⁊ subtilia pollicetur.
capillus capitis. nisi subtilis ꝓfunditas. et ꝓfunda sũbtilitas m̃tis.
Et ꝑfecta deuotio ꝓfecto mentẽ ⁊ ad ꝓfunditatem illuminat. et
ad omnẽ subtilitatẽ exacuit. Est autẽ capillus et capitis ornatꝰ.
Et mens utiq hominis ex uera deuotione inqnͣtum auitiis pur¬
gatur. in quantũ ad ueritatẽ illuminat᷑. in quantũ ad uirtutẽ
infłamatur. in tantũ ꝓculdubio decorat᷑. uł ornatur. Nota gͦ quõd
et ille de balthasar ꝓmissione diffidit. qui ei tale nom̃ imposuit:
nam arege utiq eiiismodi nom̃ accepit. Et fit quid ẽ ut mens
ad mirã subtilitatem ex multa deuotione exacui se sentiat atq

Expanded text:
nostrae hora, et inter devotionis nostrae lacrymas facile deprehendimus. Perfecta siquidem devotio omnia discutit, omnia dijudicat. Spiritualis enim dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur. Notandum sane quod Daniel dum profunda et mystica requirit, cum sublimia et subtilia pollicetur, lus capitis, nisi subtilis profunditas, et profunda subtilitas mentis? Et perfecta devotio profecto mentem et ad profunditatem illuminat, et ad omnem subtilitatem exacuit. Est autem et capillus capitis ornatus, et mens utique hominis ex vera devotione in quantum a vitiis purgatur, in quantum ad veritatem illuminatur, in quantum ad virtutem inflammatur, in tantum procul dubio decoratur, vel ornatur. Nota ergo quod et ille de Balthasar promissione diffidit, qui ei tale nomen imposuit. Nam a rege utique ejusmodi nomen accepit. Et fit quidem ut mens ad miram subtilitatem ex multa devotione exacui se sentiat atque
Abbreviated transcription (Latin):
ut extluob suꝑiorib patet tam erit inutile qͣm impossibile. sum gͦ hꝰmocli
talenta de dñi ĩargitate percipimꝰ. tanto in his instantiꝰ operari debemꝰ. ut
ea cum lucro reportemꝰ: qlito constat quia alieno ea munere possidemus.
Nemo itaq sibi attribuat tum recte uidicat uł utilia deliberat. Qcd̃ illumi
Qc illumi

Expanded text:
ut ex duobus superioribus patet, tam erit inutile quam impossibile. Cum ergo hujusmodi ut ex duobus superioribus patet, tam erit inutile quam impossibile. Cum ergo hujusmodi talenta de Domini largitate percipimus, tanto in his instantius operari debemus, ut ea cum lucro reportemus, quanto constat quia alieno ea munere possidemus. Nemo itaque sibi attribuat cum recta judicat, vel utilia deliberat. CAPUT XXXI. Quod illumi
Abbreviated transcription (Latin):
consilii sicut surꝑiꝰ in tliscretione uidicii quinq talenta assignata ñ
sint. cumhic siut ⁊ superiꝰ assignari possint. S quere diligentius a unx¬
mes citiꝰ de reliquis trib. quia unum exhis querere erit inutile. aliud
Inhis enĩ que constat ẽẽ imuitilia. quid ꝓd̃est querere & inuestigare q̃
sint ex eis magis friuola. cum constat a nr̃is studiis omĩa ammonenta. Et
tñ ꝑ dlistretionem uidicii querimꝰ int̾ mala que sint aliis peiora. ut sca¬
mũs que maiꝰ que minus sint punientia. ne si ea hic nos munꝰ digne
ꝑtutimꝰ in ultimo die punientla reseruemꝰ. Singla autẽ eoꝵ que expefli-¬
uut quil uel qͣitĩ utilitatis conseunt: neminem puto posse coprencode
nͨ hoc scĩe talentũ credo quempiam in hac uita percepisse. qͣmius mł̃tos
constet de dñi inspiratione ⁊ utilia dinoscere ⁊ utilia eligere. In his autẽ
que imutilia sunt ⁊ minime expeliunt singłoꝵ ꝓpͥetatẽ querere ⁊ assignare.

Expanded text:
consilii, sicut superius in discretione judicii quinque talenta assignata non sint, cum hic sicut et superius assignari possint. Sed quaere diligentius, et invenies citius de reliquis tribus, quia unum ex his quaerere, erit inutile, aliud In his enim quae constat esse inutilia, quid prodest quaerere et investigare quae sunt ex eis magis frivola, cum constet omnia a nostris studiis amovenda? Et tamen per discretionem judicii quaerimus inter mala quae sint aliis pejora, ut sciamus quae minus, quae magis sint punienda, ne si ea nos hic minus digne percutimus, in ultimo die punienda reservemus. Singula autem eorum quae expediunt quid vel quantum utilitatis conferant, neminem puto posse comprehendere, nec hoc scientiae talentum credo, quempiam in hac vita percepisse, quamvis multos constet de Domini inspiratione et inutilia dignoscere, utiliora eligere. In his autem quae inutilia sunt, et minime expediunt, singulorum proprietatem quaerere et assignare,