comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iuis corde qd̾ non uidemꝰ ferre sententiã.
In his uero reb quȩ ita ꝯp̃hendunt᷑. ut eas
bono & casto animo ñ posse fieri manife¬
stum sit: ñ improbat᷑ siiudicemꝰ Itaq hoc
qd̃ de cibis dic̾. quia ignorat᷑ quo anmo
fiat: ñ uult nos eẽ iudices s dm̃. De illo
aut̃ nefario stupro. uͥ uxorẽ patͥs sui quidã
habuerat: p̃cepit debere iudicari. Non enĩ
pot̾at ille dic̾e: bono animo setam ĩ mane
flagitiũ cõmisisse. Eigo quȩcumq facta ita¬
iam manifestant᷑. ut non possit dici bono
animo feci: iudicanda st̃ sunt a nob̾. Quȩc̃q
autẽ ita fiunt. ut quo ammo fiant incer¬
tum sit: ñ st̃ udicanda: s reseruanda
iudicio dĩ. sic̃ scͥptũ ẽ. Quȩ occulta st̃ do̾:
que autẽ palam st̃ uob̾ & filiis ur̃is ert̃.
d̾ aut̃ alius quidẽ iudicat alt̾nos lx¬
dies. alius aut̃ iudicat omnẽ diem:
sequestrata interim meliore ꝯsid̾atione.
ñ deduob hominib mͥ uidet᷑ dictum. s

Expanded text:
ius corde, quod non videmus, ferre sententiam: in his vero rebus quae ita comprehenduntur, ut eas bono et casto animo non posse fieri manifestum sit, non improbatur si judicemus. Itaque hoc, quod de cibis dicit, quia ignoratur quonam animo fiat, non vult nos esse judices, sed Deum; de illo autem nefario stupro, ubi uxorem patris sui quidam habuerat, praecepit debere judicari: non enim poterat ille dicere bono animo se tam immane flagitium commisisse. Ergo quaecunque facta ita manifestantur, ut non possit dici: bono animo feci, judicanda sunt a nobis; quaecunque autem ita fiunt, ut quo animo fiant, incertum sit, non sunt judicanda, sed servanda judicio Dei, sicut scriptum est, « quae occulta sunt Deo, quae aut ait, Alius quidem judicat alternos dies, alius autem judicat omnem diem, sequestrata interim meliore consideratione, non de duobus hominibus mihi videtur dictum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ aut̃ dic̃. infirmum aut̃ in fide re¬
cipite ñ in duudicationib cogitatio¬
numꝰ. hoc dic̃ ut eũ qui infirmus infide
ẽ recipiamꝰ. & nr̃a firmitate infirmitatẽ
eiꝰ sustineamꝰ. neq diudicemꝰ cogitatiões
corde alieno. qd̾ non uidemꝰ. Ideo sequit᷑ ⁊
dic̃. alius quidẽ credit manducare omĩa.
qui aut̃ infirmus ẽ holus manducet.
quia illo iam tp̃r multiiam firmi in fi¬
de & scientes scđ̾m sententiã dñ ñ macu¬
lare ea que intrant in os. s quȩ exeunt:
indifferent̃ sumebãt cibos salua oscĩa.
Qͥdam uͦ infirmiores abstinebant a car¬
nbꝰ ⁊ a uino: ne uel nescientes incid̾ent
i ea quȩ ydolis sacͥficabant᷑. Om̃is enĩ
tẽ ĩmolaticia caro in macello uendeba¬
tͣ: & de pͥmitiis umi libabant gentes
simulacͥs sius: & quȩdam in ipsis tor¬
cularib & sacrificia faciebant. Iubet gͦ apłs
& his qui salua oscientia talib alimentis
utebant᷑. ñ sꝑn̾e infirmitatẽ eoꝵ. qui se a ta¬

Expanded text:
d autem dicit, Infirmum autem in fide recipite, non in dijudicationibus cogitationum, hoc dicit, ut eum qui infirmus in fide est, recipiamus, et nostra firmitate infirmitatem ejus sustineamus, neque dijudicemus cogitationes d non videmus. Ideo sequitur, et dicit, Alius quidem credit manducare omnia: qui autem infirmus est, olus manducet. Quia illo jam tempore multi jam firmi in fide, et scientes secundum sententiam Domini, non commaculare ea quae in eos intrant, sed quae exeunt , indifferenter sumebant cibos salva conscientia: quidam vero infirmiores abstinebant a carnibus et a vino, ne vel nescientes inciderent in ea quae idolis sacrificabantur. Omnis enim tunc immolatitia caro in macello vendebatur, et de primitiis vini libabant Gentes simulacris suis, et quaedam in ipsis torcularibus sacrificia faciebant. Jubet ergo Apostolus et his qui salva conscientia talibus alimentis utebantur, non spernere infirmitatem illorum qui se a ta
Abbreviated transcription (Latin):
barbarisiũ gͣmatici uocant: nã pͥmꝰ lon¬
ga ẽ ⁊ breuis sillaba: pͥmis autẽ ambȩ ꝓdu¬
cende st̃. s ego ultimã eoꝵ corripui. M lta
nicħ fraudis passȩ st̃ aures t̾ue. Qmobrẽ
illud etiã atꝙ: etiã temptand̾u ẽ. utrũ me
ꝓnunciantẽ sentias qͦd fit in sillab̾. diu
& ñ diu: ut nr̃a disputatio me int̾rogan¬
te ac te respondente sicut instituimꝰ pos¬
sit ꝓcedere. Itaq iam eund̾e u̾sum in quo
barbarisinũ feceram repetam: & illã silla¬
bã quã ne tue aures offenderent᷑ corri¬
pui ꝓducam ut gmatici iubent: tu mͥ re¬
nunciato. utrũ illa u̾sus dim̃sio sensũ iu¬

Expanded text:
onga est et brevis syllaba; primis autem, ambae producendae sunt: sed ego ultimam earum corripui; ita nihil fraudis passae sunt aures tuae. Quamobrem illud etiam atque etiam tentandum est, utrum me pronuntiante sentias, quid sit in syllabis diu et non diu, ut nostra disputatio, me interrogante ac te respondente, sicut instituimus, possit procedere. Itaque jam eumdem versum in quo barbarismum feceram, repetam, et illam syllabam quam, ne tuae aures offenderentur, corriproducam, ut grammatici jubent: tu mihi renuntiato, utrum illa versus dimensio sensu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ m̃ sui generis maneret qd̃ factũest:¬
& ideo rectũ ẽ qͦd placuerit deo. scͥpt᷑a
bicente &e facta ẽ lux & uidit lucẽ qd̾
bona ẽ. ut quẽ admodũ in ipso ex ordio in¬
choatȩ creaturȩ. q̃ celi ce t̾rȩ noĩe ꝓpt̃

Expanded text:
pro modo sui generis maneret, quod factum est. etpro modo sui generis maneret, quod factum est. et ideo rectum est, quod placuerit deo, scriptura dicente: et facta est lux. et uidit deus lucem quia bona est, ut, quemadmodum in ipso exordio inchoa
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. dicentes qͥa ñ potuit histori¬
ographus cũ creaturis enumerare
creatorẽ. nec huic locũ aliqͣm de
serim: ex pͥmo libro eors qͦs de gene¬
si duoclecim sic̃ potui. ñ scd̾m allego¬
rias.s scdm rerũ gestarũ fide scrip¬
si. in hoc opucłm transtuli. In est in¬
qͣm deo benignitas sũma & scã &
ficientia ueniens amor in oꝑa sua.
Propterea priqͣm scͥberet᷑ dixit deus
fiat lux. p̃cessit scͥptã dicens. & sp̃c
dei suꝑferebat᷑ suꝑ aqͣm: qͥa siue
aquȩ noĩe appellare uoluit totam
corporalẽ matĩam. ut eo mͦ insinua¬
ret unde facta & formata sint oĩa.
quȩ in suis generib ĩa dinoscere
possumꝰ: appellans aqͣm. qͥa ex humi-¬
da natura iudemꝰ oiã in t̾ra ꝑ species
uarias formari atq ꝯcrescerẽ. siue
nis qͣsi fluitantẽ: Suꝑserebat᷑ utiq
creatoris. qͥcqͥd illud erat qͦd forman¬
dũ ꝑficiendũq inchoauerat: ut dicẽ¬
te deo in uerbo suo fiat lux. in bona
uoluntate. hoc ẽ in beneplacito ep

Expanded text:
dicunt, dicentes quia non potuit historiographus cum creaturis enumerare Creatorem, nec huic locum aliquem depserim, ex primo libro eorum quos de Genesi duodecim, sicut potui, non secundum allegorias, sed secundum rerum gestarum fidem scripsi, in hoc opusculum transtuli. « Inest, inquam, Deo benignitas summa, et sanctficentia veniens amor in opera sua. Propterea priusquam scriberetur, Dixit Deus, Fiat lux, praecessit Scriptura, dicens, Et spiritus Dei superferebatur super aquam. Quia sive aquae nomine appellare voluit totam corporalem materiam, ut eo modo insinuaret unde facta et formata sint omnia, quae in suis generibus jam dignoscere possumus, appellans aquam, quia ex humida natura videmus omnia in terra per species varias formari atque concrescere; sive nis quasi fluitantem: superferebatur utique creatoris quidquid illud erat quod formandum perficiendumque inchoauerat, ut dicente deo in uerbo suo: fiat lux, in bona uoluntate, hoc est bono placito eius
Abbreviated transcription (Latin):
& facta scriptura narrauit. notatus ẽ
tam̃ qͦd ñ destruxit excelsa. ubi sacͥsica¬
uit ppłs dei contra preceptũ dei. qui
tantumm in tab̾nacło testimonii sibi sa¬
crificari ĩ usserat: qͣmuis & in eisd̃e ex¬
celsis eidem sacrificaret᷑ deo ⁊ Que pꝰ¬
modũ excelsa: ex ipsius daiud semine
propagatus rex ezechias. cum testimo
nio magnȩ suȩ laudis euertit.
icut potui. respondi inquisitionib
tuis. Siquid de his rebus melus¬
inuenisti. siue inuenire potueris: gra¬
tissimum habebimꝰ si nos feceris nosse.
raui. magis amo discere quam docere:¬

Expanded text:
et facta, Scriptura narravit, notatus est et facta, Scriptura narravit, notatus est tamen, quod non destruxit excelsa ubi sacrificabat populus Dei contra praeceptum Dei, quia tantummodo in tabernaculum testimonii sibi sacrificari jusserat, quamvis, et in iisdem excelsis eidem sacrificaretur Deo: quae postmodum excelsa ex ipso David semine propagatus rex Ezechias cum tesnio magnae suae laudis evertit . 4. Sicut potui, respondi inquisitionibus tuis. Si quid de istis rebus invenisti melius, sive invenire potueris, gratissimum habebimus si nos feceris nosse. ti tuae, plus amo discere quam docere
Abbreviated transcription (Latin):
bus apłoꝵ: ut ñ nisi de illo rege
dauid qui sauli successit possit
intelligi. Nam inter cetera exin-¬
de inquit postulauerunt regẽ
&e dedit illis deus saul filiũ cis.
uirũ de tribu beniamin. annis
q̃ͣdraginta. & amoto illo. suscita¬
uit illis daiud regem. Cui & testi¬
moniũ ꝑhibens dixit. Inueni da¬
uid filium iesse. iurũ sed̃m cor
meũ: qui facit onĩs uoluntates meas.
Sed q̃m secutus adiungit & dicit. huiꝰ d̃s
ex semine scd̾m ꝓmissionẽ adduxit isrł
saluatorem iħm. altius significauit in
oño iħu potiꝰ esse intelligindũ illud testi¬
moniũ. qui uere facit om̃s uoluntates
patris dei. quam in illo rege dauid. Ni
licet scd̃m suꝑiorem disputationẽ. re¬
missis peccatis propt̃ ipsam quoq pi
am patientiam. non immerito dici pos¬
sit inuentus scđm cor dei: tam̃ om̃s uo¬
luntates dei quomͦ fecit: qͥ cũ excellen¬
tissime laudaretur. qͦndo eiꝰ tempora

Expanded text:
bus Apostolorum, ut non nisi de illo rege bus Apostolorum, ut non nisi de illo rege David qui Saüli successit possit intelligi. Nam inter caetera, Et exinde, inquit, postulaverunt regem, et dedit illis Deus Saul filium Cis, virum de tribu Benjamin, annis quadraginta. Et amoto illo, suscitavit illis David regem: cui testimonium perhibens, dixit: Inveni David filium Jesse, virum secundum cor meum, qui faciet omnes volunSed quoniam secutus adjungit, et dicit: hujus Deus ex semine, secundum promissionem adduxit Israel Salvatorem Jesum, altius significavit in Domino Jesu potius esse intelligendum illud testimonium, qui vere facit omnes voluntates Patris Dei, quam in illo rege David, qui licet secundum superiorem disputationem remissis peccatis propter piam quoque poenitentiam non immerito dici possit inventus secundum cor Dei; tamen omnes voluntates Dei quomodo fecit? qui cum excellentissime laudaretur, quando ejus tempora,
Abbreviated transcription (Latin):
ñtiaret tempus uideoꝵ quale nc̃
habent:. in xp̃m eos postea creditu¬
ros: eundem xp̃m daiud nomine
propħauit dicens. Osm̃ dieb mul¬
tis sedebunt filii ispł sine rege. si¬
ne principe. sine sacrificio. sine al¬
cari. sine sacerdotio. sine manisesta¬
tionib. Sic nunc ẽẽ uideos am¬
bigit nemo. S quod ait apłs pau¬
lus gentib loquens. sicut enĩ uos
aliquando non credidistis deo. nẽ
autẽ miscd̃iam consecuti estis in
illor incredulitate. sic & ipsi ne
crediderunt in ur̾a misccłla. ut
& ipsi miscd̃iam consequantur.
Noc propħa iste ante predicens. se¬
cutus adiunxit. Et postea reuer¬
tentur filii isrł. & inquirent do¬
minũ d̃m suum. & daunl regem
suum: & stupescent in dño. & in
bonis ipsius in noiussimis dieb
Ecce &e hic ꝑ dauid nomen propła-
bantur. ille daiuid rex isrł iam
olim ante dormierat. Dñs autẽ
autẽ iħs ex eiꝰ semine fuerat in
carne uenturus. propt̃ qͦd propsie¬
tico loquencti modo appellabat᷑

Expanded text:
ntiaret tempus Judaeorum, quale nunc habent, et in Christum eos postea credituros, eumdem Christum David nomine prophetavit, dicens: Quoniam diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sne principe, sine sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sine manifestationibus. Sic nunc esse Judaeos ambigit nemo. Sed quod ait apostolus Paulus, Gentibus loquens, Sicut enim vos aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis in illorum incredulitate; sic et isti nunc non crediderunt in vestra misericordia, ut et ipsi misericordiam consequantur ; hoc propheta iste tanto ante praedicens, secutus adjunxit, Et postea revertentur filii Israel, et inquirent Dominum Deum suum et David regem suum, et stupescent in Domino et in bonis ipsius in novissimis diebus. . Ecce et hic per David nomen prophetabantur, ille David rex Israel jam olim ante dormierat: Dominus autem Jesus ex ejus semine fuerat in carne venturus; propter quod prophetico loquendi modo appellabatur
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e deĩ priꝰ dicente scriptura. t̾ra aũt
erat iniuisibilis & incõposita & tenebrȩ
erant suꝑ abyssũ. ac deinde inferente. &
egenꝰ atqͣ indiqnꝰ amor ita uiligit. ut
tia dilectioq intelligit᷑. suꝑferri dictus
ẽ. ne faciendo oꝑasua ꝑ indigentiȩ neces¬
sitatẽ potiꝰ qͣm ꝑ abundantiã benesicien-¬
tie. d̾s amare putaret᷑: Cuiꝰ rei memor apłs

Expanded text:
 dicente scriptura: terra autem erat inuisibilis et incomposita et tenebrae erant super abyssum, ac deinde inferente: et egenus atque indigus amor ita diligit, ut tia dilectioque intellegitur, superferri dictus est, ne facienda opera sua per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficientiae deus ama
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Qd̃ qͥd̾e si de ipso dauid. qͥ repbato
saule & extincto fuit rex isrł dictũ in¬
telligamꝰ. magis qͥa ds p̃sciꝰ futuroꝵ est.
p̃uidit in eo tantã pietatẽ tantãq ue¬
racẽ penitentiã. ut eẽt in eoꝵ numero.
de quib ipse dicit. Beati quoꝵ remissẽ.
St̃ iniqͥtates: & qͦꝵ tecta st̃ peccata: beatꝰ
uir cui ñ imputauit dñs peccatum.
Cũ p̃sciret gͦ eũ d̾s peccaturũ. & pecca¬
⁊a sua pia humilitate. sincera peniten¬
tia deleturũ. cur ñ diceret inuemi da¬
uid scdm cor meũ. cui ñ erat imputa¬
turus peccatũ tam multa bona faci¬
enti .& cũ tanta pietate uiuenti. & ipsa
ꝑietate ꝓ peccatis sius sacͥsiciũ ꝯtriti
p̃e offerenti⁊ Propt̾ hec oiã uerissi¬
me dictũ ẽ inueni dauid sed̾m cor meu̾.
qͥa licet scd̾m cor dei ñ eẽt qͦd ille peccauit :
tam̃ scd̃m cor dei fuit. qͦd ꝓpeccatis susꝰ
ꝯgrua penitentia satis fecit. Hoc solũ
ꝙͣ in illo scł̾m cor uei ñ fuit. qͦͥs illi d̾

Expanded text:
. Quod quidem, si de ipso David, qui reprobato Saüle et exstincto fuit rex Israël, dictum intelligamus; magis quia Deus praescius futurorum est, praevidit in eo tantam pietatem tamque veracem poenitentiam, ut esset in eorum numero de quibus ipse dicit: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata. Beatus vir, cui non imputavit Dominus peccatum . Cum ergo praesciret eum Deus peccaturum, et peccata sua pia humilitate et sincera poenitentia deleturum, cur non diceret, Inveni David secundum cor meum; cui non erat imputaturus peccatum tam multa bona facienti, et cum tanta pietate viventi, et ipsa pietate pro peccatis suis sacrificium contritiPropter haec omnia verissime dictum est, Inveni David secundum cor meum. Quia licet secundum cor Dei non esset, quod ille peccavit; tamen secundum cor Dei fuit, quod pro peccatis suis congrua poenitentia satisfecit. Hoc solum ergo in illo secundum cor Dei non fuit, quod illi Deus
Abbreviated transcription (Latin):
per pecora mea pastorem unũ ser
ipse pascet ea: & iꝑse erit his inpa¬
storem. Ego autem oñs ero ei in
pm̃. &e seruus meus dauid pͥnceps
in medio eoꝵ. Ego dñs locutꝰ sum.
E alio loco. E rex enqͥt unus erit¬
omĩb imperans: &e nonerunt ultͣ
oue gentes: nec diuident᷑ amplius
in duo regnat᷑ nec polluent᷑ ultra
in idolis suis. & ab hominationib¬
sius. & in cunctis iniquitatibꝰ suisͥ
&e saluos eos faciã de uniuersis se

Expanded text:
perpecora mea pastorem unum qui ipse pascet ea et ipse erit his in pastorem. Ego autem Dominus ero eis in Deum, et seruus meus Dauid princeps in medio eorum; ego Dominus locutus sum. Et alio loco: Et rex, inqomnibus imperans, et non erunt ultra duae gentes, nec dividentur amplius in duo regna, nec polluentur ultra in diis suis, et abominationibus, et in cunctis iniquitatibus suis, et salvos eos faci
Abbreviated transcription (Latin):
uocare potuerit. Si respondemꝰ
propt̾ semen dauid. ex quo carnẽ
xp̃c assumpsit. nec sine exemplo rei¬
tionẽ huiꝰ in xp̃o nominis reddidi¬
mus. I nuenimus quippe aꝑtissi

Expanded text:
vocare potuerit. Sed respondemus propter semen David, ex quo carnem Christus assumpsit. Nec sine exemplo rationem hujus in Christo nominis reddimus. Invenimus quippe apertissi
Abbreviated transcription (Latin):
memorationẽ tͥnitatis agnoscimꝰ ĩta
& in ꝯuersionẽ atq ꝑfectionẽ creature.
ut rerũ species digerant᷑. eadẽ tͥnitas
insinuat᷑. uerbo dei scilicet & uerbi ge¬
neratore. cũ dicit᷑ dixi ̃ ds. & scã bonitas
in q̃ deo placet. qͥcqͥd ei ꝓ sue naturȩ mo¬
dulo ꝑfectũ placet cũ dicit᷑. yidit d̾s qͥa
bonũ ẽ. S cur ꝯmemorata priꝰ qͣmius

Expanded text:
memorationem trinitatis agnoscimus ita et in conuersione atque perfectione creaturae ut rerum species digerantur, eadem, trinitas insinuetur, uerbum dei scilicet et uerbi generatio, cum dicitur dixit. deus et sancta bonitas, in qua deo placet quidquid ei pro suae naturae modulo perfectum placet, cum dicitur: uidit deus quia bonum est. S
Abbreviated transcription (Latin):
distinximꝰ. Ad hunc gradũ iam ꝑtinet qd̾
statim subiungit. gͥ ego ipse mente ser¬
uio legi dĩ. carne autẽ legi pecẽi. quia
licet existentib desidiis carnalib. non
iam seruit ꝯsentiendo ad faciendum
pecc̃ĩn: qui sub gr̃a ꝯstitutꝰ mence ser¬
uit legi dĩ: carne autẽ lege pecc̃i. Legem
autẽ peccati dicit. ex tͣnsgressione ade
ꝯditionẽ mortalẽ: qua mortales facti
sumus. Ex hac enĩ labe carnis ꝯcupis¬
centia carnalis sollicitat: & scd̾m hãc
dic̃ alio loco. fuimꝰ & nos naturalit̾ filii
ire sicut & cet̾i.

Expanded text:
dum jam pertinet quod statim subjungit: Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati: quia licet existentibus desideriis carnalibus, jam non servit consentiendo ad faciendum peccatum, qui sub gratia constitutus mente servit legi Dei, carne autem legi peccati. Legem autem peccati dicit ex transgressione Adae conditionem mortalem, qua mortales facti sumus: ex hac enim labe carnis, concupiscentia carnalis sollicitat, et secundum hanc dicit alio loco : Fuimus et nos natura filii irae, sicut et caeteri.
Abbreviated transcription (Latin):
nalib. Si aut̃ existunt & ñ desunt
alia desideria ñ tñhis obediamꝰ. ñ capti-¬
uam. & sub grã iam sumꝰ: de qua loqͥt᷑
cum exclamauerit & imploraũit lib̾a¬
toris auxilium: ut possit ꝑ gr̃ãm cari¬
tas. qd̾ ꝑ legem timor ñ pot̾at. Dixit
enĩ. Infelix ego hõ:. quis me lib̾abit de
corꝑe mortis huiꝰ: & subiecit. Grã dĩ:

Expanded text:
nalibus. Si autem existant, et non desintnalibus. Si autem existant, et non desintamus; non captivamur, et sub gratia jam sumus, de qua loquetur cum exclamaverit et imploraverit Liberatoris auxilium, ut possit per gratiam charitas, quod per Legem timor non poterat. Dixit enim, Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Et subjecit, Grati
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ non ita ẽ. Nc̃ enĩ hõ describit᷑ sub
lege positꝰ: ante grãm. Tẽ enĩ peccatis
uincit᷑: dum uirib suis iuste uiuere
conatur. sine aduitorio lib̾antis gr̃ẽ dĩ.
liberum aut̃ arbitriũ ht̃. ut credat
lib̾atori & accipiat grãm ut iam illo
qui eam donat lib̾ante ⁊ adiuuante
ñ peccet: atq ita desinat sub lege eẽ s¬
cum lege uł in lege: implens eam cari¬
tate di. qd̾ timore non pot̾ãt. xxxuii.¬
d̾ aut̃ ait. uideo aliã legẽ in menbͥs
meis repugnantẽ legi mentis meȩ.
& captiuantẽ me sub lege peccati quȩ ẽ
inmenbͥs meis: legem peccati dicit. qua
quisq carnali consuetudine implieatꝰ
astringit᷑. Hanc repugnare legi ait m̃tis
suȩ. & se captiuare sub lege pecc̃i. Uñ in¬
telligit᷑ ille homo describi: qui ñdum ẽ
sub grã. Sienĩ repugnaret tm̃ ꝯsuetu¬
do carnalis & non captiuaret: ñ eẽt
damnatio. In eo enĩ ẽ damnatio: qd ob¬
temꝑamꝰ & seruimꝰ desidiis pͣuis car¬

Expanded text:
o describitur sub lege positus ante gratiam. Tunc enim peccator vincitur dum viribus suis juste vivere conatur sine adjutorio liberantis gratiae Dei; in libero autem arbitrio habet, ut credat liberatori et accipiat gratiam, ut jam illo, qui eam donat, liberante et adjuvante, non peccet, atque ita desinat esse sub lege, sed cum lege vel in lege, implens eam charitate Dei, quod timore non poterat. Nud autem ait, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me sub lege peccati, quae est in membris meis, legem peccati dicit, qua quisque carnali consuetudine implicatus astringitur. Hanc repugnare ait legi mentis suae, et se captivare sub lege peccati: unde intelligitur ille homo describi, qui nondum est sub gratia. Si enim repugnaret tantum consuetudo carnalis, et non captivaret, non esset damnatio. In eo enim est damnatio, quod obtemperamus et servimus desideriis pravis car
Abbreviated transcription (Latin):
loco partẽ orationis habere t̾minatã.
io ẽ in choruambo pede. cui subiun¬
git᷑ bacchius ut u̾sicułu compleat:
nãq hii undecim choriiambo & bac
t̾minatam partẽ orauionis. o Cerno
istuc quid̾e: s quo ꝑtineat ñ uideo. m
Eo seilicet. ut intelligas hoc merrũ ñ qͣ¬
si legitimũ locũ habere. uͥ ante finem

Expanded text:
loco partem orationis habere terminatam, loco partem orationis habere terminatam, id est in choriambo pede, cui subjungitur bacchius, ut versiculum compleat namque hi undecim, choriambo et baccterminatam partem orationis. D. Cerno istud quidem, sed quo pertineat non video. M. Eo scilicet ut intelligas, hoc metrum non quasi legitimum locum habere, ubi ante finem
Abbreviated transcription (Latin):
tare ostitutarũ ꝓfecto ñ potest. Ame
gͥ accipe. qͦd ipse nullo pacto respon¬
dere posses. Non ũsum sołu metrũ ue¬
teres uocauert̾: itaq qͦd ad te attinet
uide atq responde:. ñ enĩ iam de no¬
minibꝰ agit᷑. utrũ int̾ hec duo aliqͥd
distet. qͦd quidã numerꝰ peđu ita cer-¬
to fine claudit᷑ ut nicħ ad rẽ ꝑtineat
ubi fiat quidã articułꝰ. ante ꝙͣ ueniat᷑
ad sinẽ: alius autẽ ñ solum certo fine
claudat᷑: s &̃ ante finẽ certo quodã lo¬
co qued̾a eius particio emineat. ut qͣ¬
si m̃bris si conficiat᷑ duobꝰ. Nõ in¬
telligo. ꝯ Attende gͦ m̃bris: in hec ex¬
empla. Ite gͥ camenȩ fonticolȩ puellȩ.
q̃ canitis sub antris mellifluos sonoreᷤ:
q̃ lauitis capillũ purpureũ in ippo¬
crine. fonte ubi fusus olim spumea la¬
uit almꝰ ora iubis a quosis pegasꝰ igni¬
entẽ ꝑuolaturꝰ ethram. Cernis ꝓ¬
fecto qnq suꝑiores u̾siculos eodem

Expanded text:
tate constitutarum profecto non potest. A me tate constitutarum profecto non potest. A me igitur accipe quod ipse nullo pacto respondere posses: non versum solum, metrum veteres vocavere. Itaque quod ad te attinet, vide atque responde, non enim jam de nominibus agitur, utrum inter haec duo aliquid distet, quod quidam numerus pedum ita certo fine claudatur, ut nihil ad rem pertineat, ubi fiat quidam articulus antequam veniatur ad finem; alius autem non solum certo fine claudatur, sed etiam ante finem certo quodam loco quaedam ejus partitio emineat, ut quasi membris conficiatur duobus. D. Non intelligo. M. Attende ergo in haec exempla: Ite igitur, Camoenae Fonticolae puellae, Quae canitis sub antris Mellifluos sonores, Quae lavitis capillum Purpureum Hyppocrene Fonte, ubi fusus olim Spumea lavit almus Ora jubis aquosis Pegasus, in nitentem Pervolaturus aethram. Cernis profecto quinque superiores versiculos eodem
Abbreviated transcription (Latin):
mus ẽ ꝓpt̾pedu rationabile ꝯnexionẽ:
quacirca omẽ metrũ rithiꝰ: ñ om̃is
in musica usq ad eo late patet᷑: ut hec
tota pars eiꝰ quȩ ad du ꝙ ñ diu ꝑti¬
net. rithimꝰ nõiata si: s de nomine
cũ res appareat ñ ẽẽ satagend̾u. & do-¬
ctis ꝙ sapientibꝰ placuit. An aliqͥd cõ¬
tͣclicend̾u aut dubitand̾u putas: de
his qͦ a me dicta st̃ꝰ Immo ꝓrsus
ra: utrũ sicut om̃is u̾sus metrũ ẽ. ita om̃e
metrũ etiã ũsus sit.  Considero qͥd̾e
s quid respondeã ñ inuenio.  Unde io
tͥ censes agidisse: an quia de uocabulis
questio ẽ. Nenĩ ut de rebꝰ ad disciplinã
ꝑuinentibꝰ. ita de nominibꝰ possumꝰ
respondere int̾rogati: ꝓpt̃ea quia res
om̃iũ mentibꝰ ꝯmunit̾ sunt insitȩ:
nomina uͦ ut ciiq placet imponit.
quoꝵ uis auctoritate atq ꝯsuetudĩe
maxime nitt᷑: unde ꝙ̃ eẽ linguarũ
diu̾sitas potest᷑: rerũ autẽ in ipsa ueri¬

Expanded text:
ationabilem connexionem. ationabilem connexionem. Quocirca omne metrum rhythmus, non omnis in musica usque adeo late patet, ut haec tota pars ejus quae ad diu et non diu pertinet, rhythmus nominata sit. Sed de nomine, cum res appareat, non esse satagendum, et doctis et sapientibus placuit. An aliquid contradicendum aut dubitandum putas de his quae a me dicta sunt? D. Imo prorsus a omne metrum etiam versus sit. D. Considero quidem, sed quid respondeam non invenio. M. Unde id tibi censes accidisse? an quia de vocabulis quaestio est? Non enim ut de rebus ad disciplinam pertinentibus, ita de nominibus possumus respondere interrogati: propterea quia res omnium mentibus communiter sunt insitae; nomina vero, ut cuique placuit, imposita, quorum vis auctoritate atque consuetudine maxime nititur: unde etiam esse linguarum diversitas potest, rerum autem in ipsa veri
Abbreviated transcription (Latin):
confessus sis:  Manifestũ ẽ ꝙ hoc eẽ:
gab illo genere suꝑiore distare. m Ergo
qm̃ oportet distingui ꝙ̃ uocabulis ea
que re ab se distincta st̃ scias illud suꝑiꝰ
genus copulationis rithinũ a grecis. hoc
autẽ alterũ metrũ uocari: latine au¬
tem dici possent. illud numeruᷤ. hoc
mensio uł m̃sura. S qm̃ hec apd̃ nos
nomina late patent: & cauendu ẽ
ne ambigue logͣmur: omodiꝰ utimͣ
grecis. Uides tam̃ ut opinor qͣm recte
utrũꝙ: nom̃ sit hiis rebꝰ impositu᷑ n
tͣq in eo si pedes dissoni misceant᷑: rec¬
te appellatus ẽ rithinꝰ. id ẽ numerꝰ. S qͥa
ipsa ꝓuolutio ñ habet modu: nec sta¬
tutũ ẽ in qͦto pede finis aliquid emine¬
at ꝓpt̾ nulłã m̃surã continuationis.
ñ debuit metrũ uocari. hoc autem
utrumq habet: nã & certis pedibus
currit: & certo t̾minat᷑ mͦ. Itaq ñ so¬
lu metrũ ꝑpter insignem finẽ. s ꝙ̃ rith¬

Expanded text:
confessus sis? D. Manifestum est et hoc esse, confessus sis? D. Manifestum est et hoc esse, et ab illo superiore genere distare. 2. M. Ergo quoniam oportet distingui etiam vocabulis ea quae re ab se distincta sunt, scias illud superius genus copulationis, rhythmum a Graecis; hoc autem alterum, metrum vocari: latine autem dici possent, illud numerus, hoc mensio vel mensura. Sed quoniam haec apud nos nomina late patent, et cavendum est ne ambigue loquamur, commodius utimur graecis. Vides tamen, ut opinor, quam recte utrumque nomen sit his rebus impositum. Nam turque in eo si pedes dissoni misceantur, recte appelatus est rhythmus, id est numerus: sed quia ipsa provolutio non habet modum, nec statutum est in quoto pede finis aliquis emineat; propter nullam mensuram continuationis non debuit metrum vocari. Hoc autem utrumque habet: nam et certis pedibus currit, et certo terminatur modo. Itaque non solum metrum propter insignem finem, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
ercius hic sermo postulat. ut
⁊ qm̃ de pedum amicitia quad̾a
concordiaq satis dictum ẽ: uideamuᷤ
quid ex hiis ꝯtertis ꝯtinuatisq gignatur.
Quare pͥmũ ex te quero. utrum possint
copulari sibi pedes quos copulari oportet
ꝑpetuũ quendam numerũ creare: ubi
nullꝰ finis certus appareat. uelud cũ sim¬
pboniaci scabella y cimbala pedibꝰ feri¬
unt᷑ certis quidẽ numeris. ꝙ hiis quis̾
cũ auriũ uoluptate iungunt᷑. s tam̃
tenore ꝑpetuo: ita ut si tibias ñ audias.
nullo mͦ ibi notare possis. quousq ꝓ¬
currat conerio pedum & unde rursꝰ
ad caput redeatur: uł si tu uelis centu᷑
uł ampliꝰ quousꝙ libitũ ẽ. pirrichioᷤ
uł alios qui int̾ se amici sunt pedes.
continua cõnexione decurrere: o lam
intelligo: & fieri posse concedo qͣndam
pedii ꝯnexionẽ. in qua certum ẽ usq ad
quot pedes ꝓgrediend̾u sit. atq inde re
endorũ u̾suum disciplinã eẽ ñ neges: &
qui u̾sus te semꝑ cũ uoluptate audisse

Expanded text:
ertius hic sermo postulat, ut quoniam de pedum amicitia quadam concordiaque satis dictum est, videamus quid ex his contextis continuatisque gignatur. Quare primum ex te quaero, utrum possint copulati sibi pedes, quos copulari oportet, perpetuum quemdam numerum creare, ubi nullus finis certus appareat: velut cum symphoniaci scabella et cymbala pedibus feriunt, certis quidem numeris et his qui sibi cum aurium voluptate junguntur; sed tamen tenore perpetuo, ita ut si tibias non audias, nullo modo ibi notare possis quousque procurrat connexio pedum, et unde rursus ad caput redeatur. Velut si tu velis centum vel amplius, quousque li alios qui inter se amici sunt pedes, continua connexione decurrere. D. Jam intelligo, et fieri posse concedo quamdam pedum connexionem, in qua certum est usque ad quot pedes progrediendum sit, atque inde redendorum versuum disciplinam esse non neges, et qui versus te semper cum voluptate audisse
Abbreviated transcription (French):
otiia en im eiudenti¬
or boni. mali est
experimentus. his
quibue¬
quibue potentia
inertior est: ut
peR
disciplinae maluo
ante
experimentu
sciant
NNon essent
bona dulcra si non
Iteo bonya quod
obseruando minus dilige¬
ardentius
diligit
comparando.
Hon erit
magnus
magnum pute¬
cadunt
ligna. la pi
et mori¬
untur
mortale

Expanded text:
otitia enim evidentior boni, mali est experimentum iis quibus potentia interior est, ut per disciplinam malum ante experimentum sciant. Non essent bona dulcia, si non et bonum quod non obtemperando minus diligeardentius diligit comparando. on erit magnus magnum putacadunt ligna et lapides, et moriuntur mortale
Abbreviated transcription (Latin):
uͥgine natꝰ ẽ. Hȩc st̃ tria. pat̾. ⁊ filius.
et sp̃c sanctꝰ. Septies aũ iꝑse ħo t̃prali
oispensatiõe suscepiꝰ: ut fieret semꝑit
septies. Hec aũ hoĩs susceptio. ad lib̾a¬
tionẽ ualuit eccłiȩ. cui caput ẽ: ut ip̃a
eccłia ꝓpt̾ aĩam ⁊ corpꝰ. in eocde septena¬
rio num̃o reꝑaret᷑. Ducant᷑ itaq xxiͣ. ttẽ
senariꝰ numerꝰ. signũ ꝑfectionis: qͥ ã pda¬
tib sius qͤ ilłu metiunt᷑ ꝯstat: ita ut
nicħ minꝰ nicħ ãpliꝰ inueniat᷑. Metit᷑
ter: ⁊ tria que h̃t bis. Que simul ducta
unũ & duo tͥa. sex faciunt. Quõd fortassiꝰ
ad illũd &̃ sacͣm̃tũ ꝑtinet. qͦ ds sexta die
ꝑfecit oĩa oꝑa sua. Ad centũ gͥ & . xlxii.¬

Expanded text:
ec sunt tria, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Septies autem, ipse homo temporali dispensatione susceptus, ut fieret sempitesepties. Haec autem hominis susceptio ad liberationem valuit Ecclesiae, cui caput est ; ut ipsa Ecclesia, propter animam et corpus, in eodem septenario numero reparetur. Ducuntur itaque senarius numerus, signum perfectionis, quia partibus suis, quae illum metiuntur, constat, ita ut nihil minus nihilque amplius inveniatur. Metitur ter; et tria, quae bis habet: quae simul ducta, unum et duo et tria, sex fiunt. Quod fortasse ad illud etiam sacramentum pertinet, quod Deus sexta die perfecit omnia opera sua . Ad centum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
te ut dicere ceperam iste u̾mis irrisus ẽ.
numqͥd adhuc irridendus ẽ. cum ea cõ¬
pleri cernimꝰ: quȩ consequentia psalmꝰ
ipse habet:  Cõme morabunt᷑ & conuer¬
tentur ad d̾um. uniu̾si fines terre: & ad¬
orabunt in conspectu eius uniuersȩ pa
dominabit᷑ gentium. Sic cõmemorati st̃
niniuitȩ: & conuersi suit ad dominur
Hanc salutem penitentiȩ gentium tan
to p̾fig᷑atam in iona dolebat isrł: sicut
nunc dolet umbra nudatus: & estu sau¬
tiatus. Liceat sane ciulibet qmilibet
aliter. dum tamen scd̾m reguła fidei.
cȩt̾a om̃ia quȩ de iona ꝓpħa mysteriis
operta sunt aperire. illud plane quod
in uentre cęti triduo fuit. fas non est
alit̾ intelligere quam ab ipso cęlesti ma¬
gistro in euangłio cominemorauimus
reuelatum. Pposita exposuimus: ut po¬
tumus. S ille qui ꝓposuit iam sit
. xp̃ianus: ne forte cum expectat ante
libroꝵ scoꝵ fiuuire questiones: prius fini¬

Expanded text:
te, ut dicere coeperam, iste uermis inrisus est, te, ut dicere coeperam, iste uermis inrisus est, numquid adhuc inridendus est, cum ea compleri cernimus, quae consequentia psalmus ipse habet: Commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuerdominabitur gentium? sic commemorati sunt Nineuitae et conuersi sunt ad dominum. hanc salutem paenitentiae gentium tanto ante praefiguratam in Iona dolebat Israhel, sicut nunc dolet umbra nudatus et aestu sauciatus. liceat sane cuilibet quamlibet aliter dum tamen secundum regulam fidei cetera omnia, quae de Iona propheta mysteriis operta sunt, aperire; illud plane, quod in uentre ceti triduo fuit, fas non est aliter intellegere, quam ab ipso caelesti magistro in euangelio commemorauimus reuelatum. Proposita exposuimus, ut potuimus; sed ille, qui proposuit, iam sit Christianus, ne forte, cum expectat ante librorum sanctorum finire quaestiones, prius fini
Abbreviated transcription (Latin):
Uoterat utiq illa cucurbita : &e si¬
ne ullo uermicło arescere. Postre¬
mo si habebat Qs ad hoc uermem
necessariũ. qͥd opꝰ erat addere matu¬
tinum: nͥ ut ille uermis agnoscere¬
tur. qͥ cantat pro susceptione matuti¬
na. ego aũ sũ uermis ⁊ non ħoꝰ Qd
ista propħia iam ipso rerum effectu
& adimpletione lucidiꝰ: Neq enim
si irriẜẽ uermis iste cum penderet
in cruce. sicut in eod̾e psalmo scriptũ ẽ
locuti sunt labiis & mouerunt caput:
sperauit in dño eripiat eum. saluum
faciat eum q̃m uult eum: cum cõ¬
pleta sunt quȩ ibi p̾dixit. foderunt
manus meas & pedes meos. dinume¬
rauer̃t om̃ia ossa meat ipsi uͦ conside¬
rauert᷑ & inspexert me: diuiserunt sͥ
uestimenta mea. & suꝑ uestem meam
miseruit sortem: quod autẽ tanta ma¬
nifestatione fut᷑oꝵ libro antiquo ꝓpħat᷑.
quanta manifestatione factũ in nouo
euangłio recitat᷑: sed si hac humilita¬

Expanded text:
poterat utique illa cucurbita et sipoterat utique illa cucurbita et sine ullo uermiculo arescere. postremo si habebat deus ad hoc uermem necessarium, quid opus erat addere matutinum, nisi ut ille uermis agnosceretur, qui cantat pro susceptione matutina: Ego autem sum uermis et non homo? , Quid ista prophetia iam ipso rerum effectu et adimpletione lucidius? neque enim si inrisus est uermis iste, cum penderet in cruce, sicut in eodem psalmo scriptum est: Locuti sunt labiis et mouerunt caput: \'Sperauit in deum, eruat eum; saluum faciat eum, quoniam uult eum, cum completa sunt, quae ibi praedixit: Foderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me, diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem, quod tanta manifestatione futurum in libro antiquo prophetatur, quanta manifestatione factum in nouo euangelio recitatur, — sed si in hac humilita
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Sicut enim uestim̃tũ ita per
tempꝰ absumentur: & sieut lana
a tinea comedentur. Iusticia autẽ
mea: in eternũ manet. Nos gͦ ag¬
noscamus uermem matutinũ: qͥa
& illo psalmo cuiꝰ titulus inscri¬
bitur pro susceptione matutina.
hoc se ipse noĩe appellare dignatꝰ est
Ego autem inquit sum uermis &
non homo: obprobriũ hominũ & ab¬
iectio plebis. Hoc obprobrium de
illis obprobriis est: que iubemur
non metuere per ysaiam ꝓpħam¬
dicentem. Obprobriũ hominũ: noli¬
de metuere. Ab isto uerme tanqͣm
a tinea comeduntur : qui sub eius
dente euũgłico. per singłos dies pau¬
citatem suam deficiendo mirantur.
Nos hunc agnoscamꝰ: & pro salute
diuina humana obprobria suffera¬
mus. Uermis est ꝓpter humilitatẽ
carnis: fortassis ẽtiam ꝓpter uirgi¬
nis partum. Nã hoc animal ple¬
rumq de carne. uł de quaq re ter¬
rena: sine ullo ꝯcubitu nascitur.
Matutinꝰ est: qͥa dilucło resurrexit.

Expanded text:
tis. sicut enim uestimentum ita per tis. sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet. nos ergo agnoscamus uermem matutinum, quia et in illo psalmo, cuius titulus inscribitur: Pro susceptione matutina, hoc se ipse nomine appellare dignatus est: Ego, inquit, sum uermis et non homo, opprobrium hominum et abiectio plebis. hoc opprobrium de illis opprobriis est, quae iubemur non metuere per Esaiam dicentem: Opprobria hominum nolite metuere. ab isto uermi tamquam a tinea comeduntur, qui sub eius dente euangelico per singulos dies. paucitatem suam deficiendo mirantur. nos hunc agnoscamus et pro salute diuina humana opprobria sufferamus. uermis est propter humilitatem carnis, fortassis etiam propter uirginis partum; nam hoc animal plerumque de carne uel de quaque re terrena sine ullo concubitu nascitur. matutinus est, quia diluculo resurrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
malore: in terra ꝓmissionis defen¬
sacłm prebens. Uermis autẽ matu¬
tinus qͦ rodente cucurbita exaru¬
it÷ idem ipse rursus xpe occurrit:
ex cuiꝰ ore euangłio diffamato. cũ¬
cta illa que temꝑaliter apud isra¬
helitas. uelut umbracłi priꝰ signisi¬
catione uiguerunt. euacuata mar¬
cescunt: & nunc ille ppłs amisso hie¬
rosolimitano regno & sacerdotio &
sacͥsicio. qͦd totum erat umbra fu¬
turiin captiua dispersione mag-¬
no estu tribulationis aduritur:
pore & dolet grauiter: & tam̃ dolori
eiꝰ atq umbrȩ qͣm diligebat salus
gentium penitentiaq pͥroponitur
Ahuc cachinnent pagani etiã u̾men
ei sacramenti suꝑbiori garrulitate de¬
ricdeant: dum tam̃ & ipsos sensim
paulatimq consumat. Nam de oĩb
d̾s. Audite me qͥ scitis iudiciũ ppłs
meus: in quoꝵ corde lex mea est.
Opprobria hominũ nolite metuere:
& detractione eoꝵ ne superemini
nec qͦd uos spernant magni duxeri-¬

Expanded text:
malorum in terra promissionis defenmalorum in terra promissionis defensaculum praebens. uermis autem matutinus, quo rodente cucurbita exaruit, idem ipse rursus Christus occurrit, ex cuius ore euangelio diffamato cuncta illa, quae temporaliter apud Israhelitas uelut umbratili prius significatione uiguerunt, euacuata marcescunt. et nunc ille populus amisso Hierosolymitano regno et sacerdotio et sacrificio, quod totum umbra erat futuri, in captiua dispersione magno aestu tribulationis aduritur,  ardore et dolet grauiter et tamen dolori eius atque umbrae, quam diligebat, salus gentium paenitentiumque praeponitur. Adhuc cachinnent pagani et iam uermem ci sacramenti superbiore garrulitate derideant, dum tamen et ipsos sensim paulatimque consumat. nam de omnibus deus: Audite me, qui scitis iudicium, populus meus, in quoobprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeri
Abbreviated transcription (Latin):
is sermonib iam sepissime dictũ est. Si¬
cut gͦ ionas . naui in aluum ceti: ita
xp̃c ex ligno in sepulcrum. uel inmer¬
& sicut ille pro his qui tempestate. pe¬
riclitabant᷑: ita &pẽ pro his qui in hoc
scło fluctuant. & sicut primo iussum
est ut predicaretur niniuitis a iona.
s ñ ad eos ꝑuenit ꝓpħia ionȩ. nͥ post¬
ea quã eum cętus euomuit: ita ꝓpħia
qd tab̾nacłm sͥ constituit & consedit
ex adu̾so ciuitatis niniue. quid ei fu¬
turũ eẽt expectans: alterus significa¬
tionis ꝑsonam propħa gestabat. Prefi
gurauit enĩ carnalẽ ppłm ifrł̃. Nam hĩc̃
erat & tristicia de salute niniuitarũ :
hoc est cle redemptione & liberatione
gentiũ: unde uenit xp̃e uocare non
iustos. sed peccatores ad penitentiam.
Umbracłm gͦ cucurbitȩ suꝑ caput es.¬
uł ipsa iam munera in quib erat
utiq sicut dicit apłs umbra futu-¬
rorum÷ tanqͣm ab estu temporaliũ

Expanded text:
is sermonibus iam saepissime dictum est. siis sermonibus iam saepissime dictum est. sicut ergo Ionas ex naui in aluum ceti ita Christus ex ligno in sepulcrum uel inet sicut ille pro his, qui tempestate periclitabantur, ita Christus pro his, qui in hoc saeculo fluctuant, et sicut primo iussum est, ut praedicaretur Nineuitis a Iona, sed non ad eos peruenit prophetia Ionae, nisi posteaquam eum cetus euomuit, ita prophequod tabernaculum sibi constituit et consedit ex aduerso ciuitatis Nineue, quid ei futurum esset, expectans, alterius significationis personam propheta gestabat. praefi- to gurabat enim carnalem populum Israhel. nam huic erat et tristitia de salute Nineuitarum, hoc est de redemptione et liberatione gentium. unde uenit Christus uocare non iustos sed peccatores in paenitentiam. umbraculum ergo cucurbitae super caput euel ipsa iam munera, in quibus erat utique, sicut dicit apostolus, umbra futurorum tamquam ab aestu temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
magis mouere debent. que figurate non
tantum dicta sed facta sunt¬
⁊ lam sicut humana ꝯsuetudo uerbis
ita diuina potentia etiam factis
loquitur. WU sicut sermoni humano
uerba noua uel minꝰ usitata moderata.
ac decenterasꝑsa splendorem addunt:
ita in factis mirabilib ꝯgruenter aliqd
significantibꝰ qͦdammͦ luculentior ẽ di¬
uina eloquentia. Proinde qͥd figura¬
uerit qͦd ꝓpħam belua illa deuoratum
tercio die uiuum reddidit ÷ eur a nobis
queritur. cum hoc xp̃c exponat: Ge¬
neratio inqͥt praua & adultera signũ
querit: & signũ non clabitur ei nisi
signum ionȩ prophetȩ. Sicut enĩ ionas
suit in uentre ceti trib dieb & trib
noctib: sic erit filiꝰ hominis in cordẽ
derre trib dieb & trib noctib. De ip¬
so autem triduo mortis dni xpĩ. qͥmͦ
telligitur in die pͥmo & in nouissimout
toti tres dies. id est cum suis noctib cõ¬
putent᷑: longum est disserere: & in ali¬

Expanded text:
magis mouere debent, quae figurate non magis mouere debent, quae figurate non tantum dicta sed facta sunt! nam sicut humana consuetudo uerbis ita diuina potentia etiam factis loquitur et, sicut sermoni humano uerba noua uel minus usitata moderate ac decenter aspersa splendorem addunt, ita in factis mirabilibus congruenter aliquid significantibus quodam modo luculentior est diuina eloquentia. Proinde quid praefigurauerit, quod prophetam belua illa deuoratum tertio die uiuum reddidit, cur a nobis quaeritur, cum hoc Christus exponat? generatio, inquit, praua et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae prophetae; sitribus diebus et tribus noctibus, sic erit filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. de ipso autem triduo mortis domini Christi tellegitur in die primo et nouissimo, ut toti tres dies, id est cum suis noctibus computentur, longum est disserere et in ali
Abbreviated transcription (Latin):
lo facili auctore iactitant. qͣmuis
& cdemones ñ nulla faciant angłis sõĩs
similia. non ueritate sed specie: ñ saꝑi¬
entia s plena fallacia: tñ si de isti uͭ dixi qͥͦs
magos uel philosophos laudabiliter
nominant. tale aliquid narraretur:
non iam in buccis creparet risꝰ. sed typꝰ.
Ita rideant scͥpt᷑as nr̃as: qͣntũ posst̃̾ rideãt:
dũ ꝑ singuloᷤᷤ dies rariores paucioreq se ui¬
deant. uł moriendo uł credendo. dũ ĩplent᷑
oĩa q̃ p̾dixert̃. qͥ hos otͣ ueritatẽ in aniter
pugnaturos. uane latraturos. paulatim
defecturos. tanto ante risert̃: nob̾q post̾is
siuis ñ solũ ea legenda dimiser̃t: uerũ exꝑi¬
enda ꝓmisert̃. Nõ sane absurde atq ĩpor
ionã ꝓpħam in aluo ingenti marinȩ beluȩ
tͥduo fuisse: qͥ uult scrutari cur hoc factũ sit
ñ enĩ frust᷑ factũ ẽ. st̃n factũ ẽ. Si enĩ mouert
ad fidẽ q̃ figurate t̾m dicta ñ facta sunt. qͣnto

Expanded text:
lo fideli auctore iactitant, quamuis lo fideli auctore iactitant, quamuis et daemones nonnulla faciant angelis sanctis similia non ueritate sed specie, non sapientia sed plane fallacia, tamen, si de istis, ut dixi, quos magos uel philosophos laudabiliter nominant, tale aliquid narraretur, non iam in buccis creparet risus sed typhus. ita rideant scripturas nostras; quantum possunt, rideant, dum per singulos dies rariores paucioresque se uideant uel moriendo uel credendo, dum implentur omnia, quae praedixerunt, qui hos contra ueritatem inaniter pugnaturos, uane latraturos, paulatim defecturos tanto ante riserunt nobisque posteris suis non solum ea legenda dimiserunt, uerum experienda promiserunt. Non sane absurde neque importIonam prophetam in aluo ingenti marinae beluae triduo fuisse, qui uult scrutari, cur hoc factum sit; non enim frustra factum est, sed tamen factum est. si enim mouent ad fidem, quae figurate tantum dicta, non facta sunt, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
um illi uestem detrahi. quo faciliꝰ
sorberetur. Sic enim sunt homines
de ꝓphetȩ eiis ueste solliciti. quasi
aut ꝑ fenestram paruam repsisse.
aut in balnea intrasse dicatur: quo
etiam si necesse eẽt intrare uestitum.
uix molestum eẽt: non tam̃ mirũ.
Sed habent reuera qͦd ñ creclebant in
diuino miracło. uaporem uentͥs quo
cibi madescunt potuisse ita temꝑa¬
ri: ut uitam hominis ꝯseruaret. Qn¬
do incredibiliꝰ gͦ ꝓponerent. tres illos
uiros ab impio rege in caminũ missos:
d eambulasse in medio ignis illesos ꝯ
Qua ꝓꝑter si nulla isti diuina mi¬
racła uolunt credere: alia disputa¬
dione refellendi sunt. Neq enim
debent unum aliqͦd tanquam mere¬
dibile ꝓpinare. & in questionem uo-¬
care: s oĩa quȩ uł talia uł etiam
mirabiliora narrant᷑. E tam̃ si hoc
qͦd de iona scͥptũ apuleiꝰ madauren¬
sis uł appolloniꝰ tyaneus fecisse di¬
ceretur. quoꝵ multa mira nul¬

Expanded text:
ita illi uestem detrahi, quo facilius ita illi uestem detrahi, quo facilius sorberetur. sic enim sunt homines de prophetae huius ueste solliciti, quasi aut per fenestram paruam repsisse aut in balneas intrasse dicatur, quo etiam si necesse esset intrare uestitum, uix molestum esset, non tamen mirum. Sed habent re uera, quod non credant in diuino miraculo uaporem uentris, quo cibi madescunt, potuisse ita temperari, ut uitam hominis conseruaret. quanto incredibilius ergo proponerent tres illos uiros ab impio rege in caminum missos deambulasse in medio ignis inlaesos! quapropter si nulla isti diuina miracula uolunt credere, alia disputatione refellendi sunt. neque enim debent unum aliquid tamquam incredibile proponere et in quaestionem uocare sed omnia, quae uel talia uel etiam mirabiliora narrantur. et tamen si hoc, quod de Iona scriptum est, Apuleius Madaurensis uel Apollonius Tyaneus fecisse diceretur, quorum multa mira nu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd factũ ẽ de iona eum pro meredi¬
bili posuisse: nisi forte faciliꝰ putat
mortuum de sepulcro resucitari:
qͣm uiuum in tam uasto uentre
beluȩ potuisse seruari. Lit enim o¬
mittam ꝯmemorare. qͣnta magnitudo
beluarũ marinaꝵ ab eis qui exꝑti st̃
indicetur : uenter quẽ costȩ illȩ mu-¬
niebant. quȩ karthagine. publico
fixe popło note sunt. quot homines
in spacio suo caꝑe poss: qͥs non co¬
niciat. qͣnto hiatu patebat os illud
quod uelut ianua speluncȩ illiꝰ fuit
Nisi forte ut posuit uestis ess impedi¬
mento. ut ionas uoiari illesus ñ¬
poss ̃ quasi ꝑ angusta sese coartaue¬
rit: qui ꝑ abruptum aeris preci¬
pitatus sic exceptus est. ut pri
reciꝑetur uentre bestiȩ. qͣm den¬
te laceraretur. Quãqͣm script᷑a
neq nudum. neq uestitum in il¬
lud antrum deiectum eẽ dixerit:
ut posse intelligi illue ũ nud irru¬
isse. si forte opꝰ erat: tanqͣm ouo cori

Expanded text:
quod factum est de Iona, eum pro incrediquod factum est de Iona, eum pro incredibili posuisse, nisi forte facilius putat mortuum de sepulcro resuscitari quam uiuum in tam uasto uentre beluae potuisse seruari. ut enim omittam commemorare, quanta magnitudo beluarum marinarum ab eis, qui experti sunt, indicetur, uenter, quem costae illae muniebant, quae Carthagine in publico fixae populo notae sunt, quot homines in spatio suo capere posset, quis non coniciat? quanto hiatu patebat os illud, quod uelut ianua speluncae illius fuit! nisi forte, ut posuit, uestis esset impedimento, ne Ionas uorari posset inlaesus, quasi per angusta sese coartauerit, qui per abruptum aeris praecipitatus sic exceptus est, ut prius reciperetur uentre bestiae, quam dente laceraretur. quamquam scriptura neque nudum neque uestitum in illud antrum deiectum esse dixerit, ut possit intellegi illuc etiam nudus inruisse, si forte opus erat tamquam ouo conum