comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes loquimini adcor hieru¬
scdem: usq adfinem uoluminis
Decem & octo edidittomos
Appollinaris autemoresuo
sic exposuit omnia ut uniuer¬
sa traenscdrot: et punctis qui¬
bus dam atq inter uallisimmo
compendus gracndis uia espatia
prȩter uol& : ut non tam com¬
mentarios quam indices capi¬
tulorum nos legere credamus
Ex quo anim aduertis quantae
diffecultatissit: ut latini nr̃i
quorum cures fastidiosa& sunt
& ad intellegen das scripturis
scãs ncuistant: plcuu suque tanti
eloquentie delestantur. Mib
ignoscant si prolixius locutus
fuero cum sscuas duodecim pre¬
ph&is. iuxta numerum uersums
autaequalis aut mauorsit si¬
cubi autem proc&ermissis sep
taui: illud incausc est quod
autecidem aut similia sunt
pleraquecum c&eris & du¬
plici editione proposita nolui
libros explanationis exteñ¬
dere qui &iam insimpliex
positione modum brebitatis
excedunt: Sed iam ꝓpositu
quamuidit suꝑ iudam
regum iudae: Pro iuda
in quo significantur ducie

Expanded text:
tes: loquimini ad cor Jerutes: loquimini ad cor Jerusalem , usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias duodecim Prophetis juxta numerum versuum, aut aequalis, aut major sit. Sicubi autem praetermissis LXX tavi, illud in causa est quod aut eadem, aut similia sunt pleraque cum caeteris, et duplici editione proposita, nolui libros explanationis extendere, qui etiam in simplici explanatione modum brevitatis excedunt. Sed jam propositquam vidit super Judam regum Juda. Pro Juda, in quo significantur duae
Abbreviated transcription (Latin):
&cracbict. ac ucdlission. Et
adextremum tyrus &uisio
qua drupedum intellegen da
sunt : ut cuncta queceromus
insensum. & in omnibus his
quasi scipiens a sthitectus
pcculus cipostolus iaciat funda
ris & operis est: Omnem
isccce librum uelle disserere.
in quoi ciorum nrorum in¬
genia sud auerunt. grecorum
dico c&erum aipud latinos
gran desilentium est. procet̃
scae memoriae mastyrem
uictorium. quicum apostolo
dicere poterot. & si inperitus
sermone non tamen scientia
scrpsitenim in hunc proph&a
lux taeditiones quat tuor usq
ccduisioñes quadrupedum in
desesto origenes triginta uo¬
lumina: equibus uicesimus sex¬
tus liber non inuenitur:. feru¬
tur & alii sub nomine eius dẽui¬
guactam libri quipseu dogro¬
quas nos excesta possumus
appellare Eusebius quoq
pamphili iux ta historicam
explanationem quin decim
edidit uolumina Et didimis
cuius amititus nuper si sumus
cibeo loco ubiscriptum est
Consolamini consolamini
populum meum acerdo¬

Expanded text:
Arabia, ac vallis Visionis, et Arabia, ac vallis Visionis, et ad extremum Tyrus, et Visio quadrupedum intelligenda sunt; ut cuncta quaeramus in sensu, et in omnibus his, quasi sapiens architectus Paulus apostolus jaciat fundamris et operis est, omnem Isaiae librum velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Graecorum dico. Caeterum apud Latinos grande silentium est, praeter sanctae memoriae martyrem Victorinum, qui cum Apostolo dicere poterat: Etsi imperitus sermone, non tamen scientia . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de ViGratam libri, qui pseudogra, quas nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
tucie manifestostimthi. Quo¬
modo scipientes proph&cie
isinstar brutorum animantiũ
quid dicerent ignorarent᷑. Legi¬
mus & in alio apostoliloco:
sp̃s proph&arum proph&is
sub iesti sunt: ut in suasit potesta¬
te quando taceant: quando
loquantur : quodsicuiuid&ur
infirmum illud eiusdem apłi
audicit proph&cie duo cuit
tres loquantur. & alii diudi¬
cent. Siccutem alii fuerit reue¬
latum sedente: prior taceat.
qua possunt ractione r&icere:
s i ergo intellegebant quae di¬
cebant: Cuncta scpientia e
roctionis quesunt plena: nec
aer uoce pulscitus ad cures
corum ꝑueniebat. Sed ds̃ loque¬
batur inanimo ꝑph&cirum
iux ta illud quod alius prophe¬
ta dicit: Angelus quilo quebat᷑
in me. & clamantes incordib
nr̃is cibbapater Et audiam
quidloquatur in medsdns: un¬
de post histori ae ueritatem:
spiritaditer accipienda sunt
omnia: Et siciudaea & hieru¬
sclem babrlon & philistim
mocib. & da mascus. a egyptis
& desestum mare idume ae

Expanded text:
tuae manifestasti mihi: quotuae manifestasti mihi: quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium, quid dicerent, ignorabant? Legimus et in alio Apostoli loco: Spiritus Prophetarum Prophetis subiecti sunt, ut in sua habeant potestate, quando taceant, quando loquantuinfirmum, illud ejusdem Apostoli audiat: Prophetae duo aut tres loquantur, et alii dijudicent: si autem alii fuerit revelatum sedenti, prior taceat . Qua possunt ratione reticere, Si ergo intelligebant quae dicebant, 5-6 cuncta sapientiae rationisque sunt plena. Nec aer voce pulsatus ad aures eorum perveniebat; sed Deus loquebatur in animo Prophetarum, juxta illud quod alius Propheta dicit: Angelus qui loquebatur in me , et: Clamantes in cordibus nostris, Abba, pater . Et: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Unde post historiae veritatem, spiritualiter accipienda sunt omnia: et sic Judaea et Jerusalem, Babylon et Philisthiim, et Moab et Damascus, Aegyptus et desertum mare, Idumaea et
Abbreviated transcription (Latin):
legere quia non didicilit te¬
raxs scripturarum : Si ue dede¬
ris scribis & phariseis quilegss
lit teras nosse seiactant. res¬
pondebunt: non possumus le¬
gere qui si gnatus est liber
Sui idcirco eis signatus est:
qnm non receperunt eum
quem si ꝯnauit pater: qui ha¬
b& clcuem dauid. qui aperu
mociperit: Neque uero ut
montanus cum in sanis feminis
somnicit. proph&ce in exto¬
sit sunt locuti ut nescirent
quid loquerentur. Et cum
alios crudirent ipsi ignorocro
quid dicerent: De quibus apl
ait. Nescientes quaelo quãn
& de quibus cedfirmant: sed
iuxta scdomonem quiloquii
in prouerbus scipiens intelles
quae profest deoresuo & in la¬
biissuis portabit scientiam
Et iam ipsisciebant quiddice¬
rent si enim sapientes essent
proph&ce quod negare non
possumus. & moyses omnie
ruditus scpientiaa loqueba
ad principem trriloquitur
Num quid scapientiores dani¬
hele. & douid scipiens eroct
qui gloriabatur inpselmo.
Incerta & occulta sapientiae

Expanded text:
legere: quia non didici littelegere: quia non didici litteras Scripturarum; sive dederis Scribis et Pharisaeis, qui Regis litteras nosse se jactant, respondebunt: Non possumus legere: quia signatus est liber. Quid idcirco eis signatus est? quoniam non receperunt eum quem signavit Pater : qui habet clavem David: Qui aperit, mo aperit . Neque vero, ut Montanus cum insanis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentualios erudirent, ipsi ignorarent, quid dicerent. De quibus Apostolus ait; Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirmant: sed, iuxta Salomonem, qui loquitur in Proverbiis, Sapiens intelligit quae profert de ore suo, et in labiis suis portabit scientiam, etiam ipsi sciebant, quid dicerent, si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus: et Moyses omni eruditus sapientia, loquebatad Principem Tyri dicitur, Nunquid sapientior est Daniele? et David sapiens erat, qui gloriabatur in Psalmo, Incerta et occulta sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
turds̃ Quem mittam et
quisibit ad populum istũ
Et illerespondit. Ecce ego
mitteme. Nullusq pu¬
tetme uolum inisistius ar¬
gumentũ breui cupere
sermone conp̃hendere
cumuniuer sa dñi sacram̃ta
praesens scriptura conti¬
necit & tam natus deuirgi¬
ne emmanuhel quam inlus¬
trium patractor operum
atq signorum. mostuus cicse¬
pultus. & resurgens ib infe¬
ris & sclucitor uniuersocum
gentium pracedicetur: quid
loquar dephisica hetica the
ologica quic quid sccrum est
scripturarum. quicquid potest
humana ligua proferre &
mostclium sensus caccipere isto
uolumine continetur: decuius
mysteriis testatur ipse qui
scripsit : Et erit uobis uisio omni¬
um sicut uerba libri signati :
quem cum dederint scientilit¬
teras. dicent legeistum
& respondebit. Non possum.
signatum estenim. Et dabi¬
tur liber nescientilit te rocs.
dic&ur que ei lege. & respon¬
debit: nescio litte ros: Siueigit᷑
hunclibrum dederis nescieni
litteras populo nationum.
respondebit non possum

Expanded text:
itur Deus: Quem mittam, et quis ibit ad populum istum? Et ille respondit: Ecce ego, mitte me . Nullusque putet, me voluminis istius argumentum brevi cupere sermone comprehendere: cum universa Domini sacramenta praesens Scriptura contineat; et tam natus de Virgine Emmanuel, quam illustrium patrator operum atque signorum: mortuus ac sepultus, et resurgens ab inferis, et Salvator universarum gentium praedicetur. Quid loquar de physica, ethica et logica? Quidquid sanctarum est Scripturarum: quidquid potest humana lingua proferre, et mortalium sensus accipere, isto volumine continetur. De cujus mysteriis testatur ipse qui scripsit: Et erit vobis um, sicut verba libri signati, quem cum dederint scienti litteras, dicent: Lege istum. Et respondebit: Non possum, signatus est enim. Et dabitur liber nescienti litteras: diceturque ei, lege, et respondebit, nescio litteras . Sive igitur hunc librum dederis nescienti litteras Populo nationum, respondebit: Non possum
Abbreviated transcription (Latin):
principes constituti sunt. sicut
in principiohuius diximus uis¬
onis: quod & comminatiors
repromisio ꝑtineat ad tempus
dominicaepassiois. & ad fide
quae post passionem eius fun¬
dcuit ecclesiam Posthaec
quae indño creditur est tom
deiuda eis quam degentib: pri¬
ph&icus sermo conplestitur
Vrbscuitem iustihocest dñisal¬
uatoris siue susta uocabitur
Dequadiftum est Nonpotel
ciuitas cibscondi suꝑ montem
posita fidelem quo quecippe¬
lans m& ropolim iuxta septu¬
cginta ostendit abhis eẽ aps¬
landum qui indño creditur

Expanded text:
incipes constituti sunt, sicut in principio hujus diximus visionis, quod et comminatio et repromissio pertineat ad tempus Dominicae passionis, et ad fidem, quae post passionem ejus fundavit Ecclesiam. Post haecquae in Dominum creditura est tam de Judaeis, quam de gentibus, propheticus sermo complectitur. Urbs autem justi, hoc est, Domini Salvatoris, sive ipsa justa vocabitur, de qua dictum est: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Fidelem quoque appellans, vel metropolim juxta LXX ostendit ab his esse appellandam, qui in Domino creditur
Abbreviated transcription (Latin):
pon&is : Obserua quodpost
babyloniã uastitate. Tursum
citorobabel templũ aedificatusit.
& ꝑmultam annorum seriem
in templosint oblata sacrificia:
Ergo ultimam subuespasia no
& tito destructionem templi
indicat: quaeusque ad consum¬
mationem mundi ꝑseueraturo ẽ:
Nti menias uras & subbata & fes¬
s tiui tates cilias non feram ini
s qui sunt co&us ur̃i:
Omnis conuentus qui ñ offest
hostias spitales. nec cuditillud
quod inquinquage simo canit᷑
Sacrificium do sp̃s contribulatus
corcontritum & humiliatum
đs non despicit ab homincibilis

Expanded text:
ponetis. Observa quod post ponetis. Observa quod post Babyloniam vastitatem, rursum a Zorobabel Templum aedificatum sit: et per multam annorum seriem in Templo sint oblata sacrificia . Ergo ultimam sub Vespasiano et Tito destructionem Templi indicat, quae usque ad consummationem mundi perseveratura est. Neomenias vestras, et sabbata, et festivitates alias nqui sunt coetus vestri. Omnis conventus qui non offert hostias spiritales, nec audit illud, quod in quinquagesimo psalmo canitur: Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non sp
Abbreviated transcription (Latin):
& uenite & disputemus dicit¬
dñs Respuit sacrificia uic¬
timarum & cuangelii oboedi¬
entiã doc& ẽẽ suꝑsacrificium :
Quodq intulit plenus sum: hoc
sensu e accipiendum: Nulla
rein digeo: Dñi ẽ terra & pleni¬
tudo eius:: Vnde&nos omnes.
deplenitudi neeius accepimus :
Potest hoc & dehis aaccipi: quicũ
dĩ procecepta non faciant. dona¬
rus citq munerib: dm̃ redimere
possesecredunt uel quipasto
peropinam & ciaritiam cilta¬
riofferunt & pauperibus
Quisenim quaesiuithaec demani¬
bus uestris cudiant hebionaei
qui post passionem xp̃i ab olitã
legem putantes se seruan dũ:
Audiant hebionitarum socii. qui
iudȩis tantum & destirpe
is pochelitici generis. haeccustodien¬
da decernunt: Hostiȩergo &m
molatio uistimarum: non prin¬
cipcliteradõ quaesita sunt: sed
ne idolisfierent. Et ut decar¬
ncdibus uistimis: quasiꝑtypum
&imaginem ad sp̃itales hostias
transiremus : Dicendo cuitem
sehostics non quaesisse ostendit

Expanded text:
et venite, et disputemuet venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientiam docet esse super sacrificium. Quodque intulit: Plenus sum, hoc sensu est accipiendum, nulla re indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui rapta per rapinam et avaritiam, altari offerunt et pauperibus. Quis enim quaesivit haec de manibus vestris? Audiant Ebionaei, qui post passionem Christi abolitam Legem putant esse servandam. Audiant Ebionitarum socii, qui Judaeis tantum et de stirpe Israelitici generis haec custodienda decernunt. Hostiae ergo et immolatio victimarum non principaliter a Deo quaesita sunt; sed ne idolis fierent: et ut de carnalibus victimis quasi per typum et imaginem ad spirituales hostias transiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
S Quomihi multitudinẽ uistimaꝵ¬
uracrum dicit dñs plenussum:
holoccuista ari&um & adipẽ
pinguium & sangiuinem uitilo
& cgnorum & hircorum nolu
Proreo est nolui. lex troenstu¬
lerunt nolo procesens tempus
propra&erito: porro iuxta
hebrecicumnum quã seds̃ hostio
iud aeorum uoluisse de monstr
Quod & inquad rocgesimonono
psclmolegimus : Non accipia
dedomo tuccuitulos neq degro¬
bustuis hircos: ꝗm mecie sunt
omnes fercce siluarum: iumentu
in montibus & boues : Cognoui
omnici uolatilia caeli: &pulchn
tudo agrimecum est: Siesuriepo
non dicam tibi: meus est enim or
terire & plenitudo eius Num¬
quid manducabo carnes tccuror
aut sanguinẽ hircorum bibam
Cum que u&eris legis caerimon¬
as respuiss& : transit aideuange¬
licmpuritatem: & quid prohu
cupiat ostendit: Immoladõ
sacrificium laudis: & red de
altissimo uota tua
Et inuocame in dietribulatio¬
ficcibisme: Omnisergo capi¬
tulihuius continentia: usque
cdeum locum ubiait iudica¬
te pupilla. defendite uiduã

Expanded text:
 Quo mihi multitudinem victimarvestrarum, dicit Dominus? Plenus sum. Holocausta arietum, & adipem pinguium, & sanguinem vitulorum, & agnorum, & hircorum noluod est, nolui, LXX transtulerunt nolo, praesens tempus pro praeterito. Porro juxta Hebraicum, numquam se Deus hostias Judaeorum voluisse demonstrat: quod et in quadragesimo nono psalmo legimus: Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos: quoniam meae sunt omnes ferae silvarum: jumenta in montibus et boves. Cognovi omnia volatilia coelcies agri mecum est. Si esuriero, non dicam tibi  meus est enim orbis terrae, et plenitudo eius. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo ? Cumque veteris Legis caeremonias respuisset, transit ad Evangelicam puritatem: et quid pro his cupiat, ostendit: Immola Deo sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulatioficabis me. Omnis ergo capituli hujus continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam,
Abbreviated transcription (Latin):
& matertua c& tha. Aiunt
hebrocei obducis causas inter¬
festum iscuam: Quod princi¬
pessodomorum & populum
gomorire eos appellauerit:
& quod d ño dicente cidmorsen
Non poteris uidere faciem mec̃i
Istedusus sit dicere uididnm sciba¬
ot sedentem suꝑ thronum ex¬
celsum & cleuatum: Non con
siderontes quod faciem & pe¬
des disiuesuos quia in hebrȩo
ambi guelegitur seraphim te¬
xerint & diatantum eius is aias
uidisse sescribat: homoigitur
difciciem uidere non potest:
Angeli cutem &i am minimorũ
in ec desia semꝑuident faciẽdi:
& nunc inspeculo uidemus in e¬
niꝯmatue tunc cuite faciẽ ad
fciciem. Quando dehominib
inangelos proficerimus & po¬
tuerimus cum apostolo dicere.
Noscuitem omnes reuelata facie
gloriam dñis peculantes. In e¬
andem imaginẽ trans forma¬
mur agloria ingloriam. qua

Expanded text:
et mater tua Gethaea . Aiunt et mater tua Gethaea . Aiunt Hebraei ob duas causas interfectum Isaiam, quod principes Sodomorum et populum Gomorrhae eos appellaverit, et quod Domino dicente ad Moysen: Non poteris videre faciem meam , iste ausus sit dicere: Vidi Dominum sedentem super thronum excelsum et elesiderantes quod faciem et pedes Dei, sive suos, quia in Hebraeo ambigue legitur, Seraphim texerint: et media tantum ejus Isaias 20 vidisse se scribat. Homo igitur Dei faciem videre non potest. Angeli autem etiam minimorum in Ecclesia, semper vident faciem Dei . Et, Nunc in speculo videmus et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem : quando de hominibus in Angelos profecerimus, et potuerimus cum Apostolo dicere: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur a gloria in gloriam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Scluis factis reliquiis ꝑapostolas
populi isrł. ad scribas & pharisȩos
& populum sublamantem. Cruci¬
fige crucifige talem proph&icis
sermo conuestitur. &uocateos
principessodorum & populum
gomorece iuxtaillud quod in con¬
sequentibus legimus iniquitatẽ
suam sicut sodoma annuntiauer
pessimum contra sem &ipsos dicen¬
tes: Alligemus iustumꝰ qm̃ inutilis
est nobis: Ergo propterea prin¬
cipes uocantursodomorum &
populus gomorre: quia cogita¬
uerunt consilium pessimum &
alligauerunt iustum adquedi¬
xerunt : Non habemus regem
nisicaesarem: &rursum: Nos
scimus quiamorsi locutus est ds̃
Istum autem quisit. nescimus:
Simulque gloriantes in euanꝗł
Semen abrachamsumus & ne¬
minium quã seruiuimus: Audi¬
untadñ o scluatore: Siessecis
filii abrocham: utiqueo pera
aibracham facer&is &rursũ:
Vos exdicibolo patre natiestis
&opera patris ur̃iuult is facene
Talequid & etechiel adhierusclẽ
loquitur: Patestuus amorreis

Expanded text:
Salvis factis reliquiis per Apostolos Salvis factis reliquiis per Apostolos populi Israel, Scribas et Pharisaeos, et populum succlamantem: Crucifige, crucifige talem , propheticus sermo convertitur; et vocat eos principes Sodomorum, et populum Gomorrhae, juxta illud quod in consequentibus legimus: Iniquitatem suam sicut Sopessimum contra semetipsos, dicentes: Alligemus justum, quoniam inutilis est nobis . Ergo propterea principes vocantur Sodomorum, et populus Gomorrhae, quia cogitaverunt consilium pessimum, et alligaverunt justum, atque dixerunt, Non habemus regem nisi Caesarem . Et rursum: Nos scimus quia Moysi locutus est Deus; istum autem quis sit, nescimus . Simulque gloriantes in Evangelio: Semen Abrahae sumus: et nemini unquam serviunt a Domino Salvatore: Si essetis filii Abraham, utique opera Abraham faceretis; et rursum: Vos ex diabolo patre nati estis: et opera patris vestri vultis facere . Tale quid et Ezechiel ad Jerusalem loquitur: Pater tuus Amorrhaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
mum romanorum quando in
cipostolis scluce fastae sunt
reliquice p̃opuli iud ceorum
& unci diecrediderunt triam
nos secutiaquilam in latinun
uestimus in hebraicolegitur
interp̃tes prolocorum qual¬
tate dupliciter transferum
filio: nec dubium quin illud qu
& introibitrex glorice. Quisel
isterex gloriae. dñs scibaoth
nis triumphum adcaelos uistor
ascendit: Et inalioloco dedno
dicitur Quodrexgloriaesit S
enim cognouissent: num quam
dnm gloriae crucifixissent:
Ergo non solum iuxta apoca¬
lrpsi iohannis & cpostolum pau¬
lum sed in u&ere quoque testamedo
dñs scibaoth hocest omnipo tes xp̃s
cippellatur: Sienimomnia patris
fili sunt & ipsedoquitur in euan¬
gelio dataest mihi omnispotes¬
tas incaelo & interra. Et omnia
meatua sunt. & glorificorineis:
quur non &iam omnipotentis
omnipotentis filiussit:
Audite uerbum dniprincipessodo¬
morum : ꝑcipite cuiribus legem di
nri populus gomorroce:

Expanded text:
mam Romanorum, quando in mam Romanorum, quando in Apostolis salvae factae sunt reliquiae populi Judaeorum; et una die crediderunt tria mnos, secuti Aquilam, in Latinum vertimus, in Hebraeo legitur, interpretes pro locorum qualitate dupliciter transferuntFilio. Nec dubium quin illud quod et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus sabaoth nis triumphum ad coelos victor ascendit. Et in alio loco de Domino dicitur, quod rex gloriae sit: Si enim cognovissent, numquam Dominum gloriae crucifixissent . Ergo non solum juxta Apocalypsim Joannis, et apostolum Paulum; sed in veteri quoque Testamento, Dominus sabaoth, hoc est, Omnipotens, Christus appellatur. Si enim omnia Patris Filii sunt; et ut ipse loquitur in Evangelio: Data est mihi omnis potestas 19 in coelo et in terra ; et: Omnia mea tua sunt, et glorificor in eis; cur non etiam Omnipotentis Omnipotentis Filius sit? Audite verbum Domini, principes Sodomorum: percipite auribus legem Dei nostri, populus Gomorrhae.
Abbreviated transcription (Latin):
si si oncippellatur ͥ cum &i amba¬
brlon scepissime filia nuncup&ur:
Omnes ergonatura difilusumus
sed nr̃ouitio clieni efficimur
Iuxta anΑgEΝ: Uin eadi &
pomorum para dissus anima
nrac cippellari potest : Cuisimens
quasi quaedam bestiae fuerint
depracedata relinquemur ccus¬
todedo &omniany acredigentur
ad solitudinem
Nisidñs exercituum reli quiss&
nobissemen quasi sodoma fuis¬
semus & quasi gomo rra similes
essemus
Hunclocum pculus cipostolus
ad romanosplenius disserit scri¬
bendicoergo num quid reppullit
dspopulum suum: absit : nam & ego
is rocheliti sura exsemine cibrochã
etribubeniamin non reppolitds
plebem suam quam procesciuit :
& post pcululum sicergo & in isto
tempore reliquiȩ secundum elec¬
tionem grectiae saluae fate sunt:
Ex quo ostenditur superiora quae
contrahieru scdem &iudam ser¬
moproph&acus comminatus est
non adbabrloniae captiuita¬
tis referenda tempus. sedadulti¬

Expanded text:
si Sion appelletur filia, cum etiam Basi Sion appelletur filia, cum etiam Babylon saepissime filia nuncupetur. Omnes enim natura filii Dei sumus, sed nostro vitio alieni efficimur. Juxta anagogen, vinea Dei et pomorum paradisus, anima nostra 18 appellari potest: cui si mensquasi quaedam bestiae fuerint depraedata, relinquimur a custode Deo, et omnia nostra redigentur ad solitudinem. Nisi Dominus exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, et quasi Gomorrha similes essemus. Hunc locum Paulus apostolus ad Romanos plenius disserit, scribens: Dico ergo, numquid repulit Deus populum suum? Absit: nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit . Et post paululum: Sic ergo et in isto tempore reliquiae secundum electionem gratiae salvae factae sunt . Ex quo ostenditur, superiora quae contra Jerusalem et Judam sermo propheticus comminatus est, non ad Babylonicae captivitatis referenda tempus, sed ad ulti
Abbreviated transcription (Latin):
cibemus hinc &relinquetur
uobis domus urac desesta : Et per
hieremiã : Reliquidomũmeã:
dimisi hereditatem meam fac¬
taesthereditas meamihi sicut
leo insilua dedit suꝑ meuocem
suamꝓpterea odiuieam
Similitudo cutẽ uastationistẽ¬
pli & hieruscdem sumpta est
abagricolis: qui quam diuuine¬
a uuarum plena est ponunt
custodes inumbraculis.:
incuccumerario quoque quod
Ixxpomorum custodiam uocaNT
paruulae fiunt casulae propt̃
ardorem solis acradios decli
insidiarisolent naddfructibus
cibigunt: Cum autem aiblata
fuerintistius modi genimina re¬
manent arentia fruticumum¬
braccula casulaequerecedente
custode quia non hab & ultroc
quod seru&: ergo & omnipotens
dsdereliquit templum & urbem
fecites sedesestam quod nonne¬
cesse est sermonibus ad probare
nobis prixesestim quiuidemus
desestamsion &euersam hieru¬
sclem templum usq adsolum di¬
rutum: Quod autẽ filiamsion
uocat clemenissimeparentis
monstrat affectũ Nec mirum

Expanded text:
s hinc; et: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Et per Jeremiam: Reliqui domum meam: dimisi haereditatem meam. Facta est haereditas mea mihi, sicut leo in silva: dedit super me vocem suam, propterea odivi eam . Similitudo autem vastationis Templi et Jerusalem sumpta est ab agricolis, qui quamdiu vinea uvarum plena est, ponunt custodes in umbraculis. In Cucumerario quoque, quod LXX pomorum custodiam vocant, parvulae fiunt casulae propter ardorem solis ac radios declininsidiari solent natis frugibus, abigunt. Cum autem ablata fuerint istiusmodi genimina, remanent arentia fruticum umbracula, casulaeque, recedente custode, quia non habet ultra quod servet. Ergo et omnipotens Deus dereliquit Templum, et urbem fecit esse desertam: quod non necesse est sermonibus approbare, nobis praesertim, qui videmus desertam Sion, et eversam Jerusalem, Templumque usque ad solum dirutum. Quod autem filiam Sion vocat, clementissimi parentis monstrat affectum. Nec mirum
Abbreviated transcription (Latin):
renihil potest: quod que iungit
quie scite agere ꝑuersde: illud
euangelium sonat Eccescnis
factus es iamnoli peccare: ne
quid de terius tibi ficit: Receders
er goauitus discatbonum que¬
soctq iudicium opraesso subueniad.
pupillum uiduamque sustente
& si hoc fecerit: tunc peccata
quee prius inmodum coccin
sanguin ea fuerunt : dimitied
&opero cruoris cac scnguinis
uestedñi mutabuntur: quael
agni confecta est uellere que
secuntur inapocadrpsi. quiur¬
ginitatis candore resplende
Siuolueritis & cudieratis boni
tertre comed&is. Si noluerit¬
s & non cuidieritis. si ueut in he

Expanded text:
re nihil potest. Quodque jungit: re nihil potest. Quodque jungit: Quiescite agere perverse, illud Evangelicum sonat: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat . Recedens ergo a vitiis, discat bonum, quaeratque judicium, oppresso subveniat, pupillum viduamque sustentet: et si hoc fecerit, tunc peccata, quae prius in modum coccini sanguinea fuerant, dimittentur: et opera cruoris ac sanguinis, veste Domini mutabuntur, quae de agni confecta est vellere, quem sequuntur in Apocalypsi , qui virginitatis candore resplendent. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedetis: si nolueritis, et non audieritis sive ut in He
Abbreviated transcription (Latin):
opresso iudicate pupillo de¬
fenditeuiduam & uenite &
arguiteꝰ dicit C dñs:
Uicti mis iud cieorum eistinge¬
lica mandata succedunt &¬
ideo pupillis ac uiduisꝓuid&ur
ut securide cautela coniugũ
acliberorum suorũm astrres
adbella procedant: Cum aut
in quit haec feceritis arguite
me si non red didero procemia
quae pollicitus sum: Quando
cutem dicit quaerite iudiciũ
otendit non esseomnium
recte iudicare sed eorum qui
prudentessunt: Denique &
sclomon inuisione ꝑsomnium
hoc adño postulauit: ut accep¬
ta scipientia iustepopulum iu¬
Si fuerint peccataura ut cocci¬
num quasi nix decilbabuntur:
& si fuerint rubrac quasi uermi¬
culus ut lanccalbuerunt:
Ordo pracecipuus non enim suffi¬
cit dixisse lauamini: nisiiungat
mundiestote. ut post lauacrũ
aquȩ. cordis habeant puritatẽ:
Beciti enim mundicorde qm̃ ipsi
dm̃ uidebt Cum que cordis
haouerint purtatem debet
cui feremalum dementibus
suis. non in conspectu hominũ
sed in conspectudi: quem celai¬

Expanded text:
sso, judicate pupillo, defendite viduam: et venite, et arguite me, dicit Dominus. Victimis Judaeorum evangelica mandata succedunt, et ideo pupillis ac viduis providetur, ut securi de tutela conjugum ac liberorum suorum, martyres ad bella procedant. Cum autem, inquit, haec feceritis, arguite me, si non reddidero praemia quae pollicitus sum. Quando autem dicit: Quaerite judicium, ostendit non esse omnium recte judicare, sed eorum qui prudentes sunt. Denique et Salomon in visione per somnium, hoc a Domino postulavit, ut accepta sapientia, juste populum juSi fuerint peccata vestra ut coccinum: quasi nix dealbabuntur. Et si fuerint rubra, quasi vermiculus: ut lana alba erunt. Ordo praecipuus: non enim sufficit dixisse, lavamini, nisi jungat, mundi estote: ut post lavacrum aquae cordis habeant puritatem. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cumque cordis habuerint puritatem, debent auferre malum de mentibus suis, non in conspectu hominum, sed in conspectu Dei, quem cela
Abbreviated transcription (Latin):
Liberum seruauit arbitrium
utin ut romq pastem non ex
p̃iudicio di sed ex meritis singu¬
lorum uel poena uel p̃miumsi
bona cutem temceilla putode
dequibus in psulterio legimus
Credo uiderebonaa dñunte rt
uiuentium & becctimites. qm̃¬
iud aeis loquebatur. qui nec di
poterant capere spiritalia
pollic&ur eis bona procesedis
seculi ut saltem praresentibus in¬
uititu fccrant quae p̃cepta sunt:
& quia noluerunt cudire sed
econtrario ꝓuocauerunt ad
i roccundiam
scmisrł propterea gladius
deuorabituos. id estromanus
delebit exercitus & haec inquil
omniafigent quiciosdilo¬
cutum est. Cuius sen bio ꝑ manen¬
tibus hominum peccatis non
potest in mutari:
Quomodo fcita es meretrix
diuitas filisplenaiudicii iustiti¬
a requieuit in ea: nuc ciutẽ
homicidae
Uerbum hebrocicum icđin

Expanded text:
Liberum servat arbitrium, ut in utramque partem non ex praejudicio Dei, sed ex meritis singulorum, vel poena, vel praemium sit. Bona autem terrae illa puto dici, de quibus in psalmo legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et: Beati mites, qJudaeis loquebatur, qui necdum poterant capere spiritualia, pollicetur eis bona praesentis saeculi, ut saltem praesentibus invitati faciant quae praecepta sunt. Et quia noluerunt audire: sed e contrario provocaverunt ad iracundiam Israel: propterea eos gladius devoravit, id est, Romanus delevit exercitus. Et haec, inquit, omnia fient: Quia os Domini locutum est. Cujus sententia, permanentibus hominum peccatis, non potest immutari. Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, plena judicii: justitia requievit in ea: nunc autem homicidae. Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
quicum quotidianis operibus
scinguinemanus plenas habi¬
antꝰ inͦ roctione dies noctesque
coniungunt
SLab aminimun diestote
Prosuperiorib uictimis & holi¬
ccustis & adipepinguium & so¬
guine tcurorum. & hircorum
& protmiamate num eniis
sabbato diefesto adqueieus
Ralendis & cliis sollemnitu
euangeliimihi plac& religio
uthcpti temini in nominemeo
plauacrum regenerationis
quod solum potest peccata
dimittere: nisi enim quis rena¬
tus fuerit exciqua & spunon
introcbit in regnum caelorũ:
Ipse quo quedñs ciscendenscid
patrem Eunte s inquit doc&e
omnes gentes baptirantes
eosinnomine patris & fili& sps

Expanded text:
qui cum quotidianis operibus qui cum quotidianis operibus sanguine manus plenas habeant, in oratione dies noctesque conjungunt. Lavamini, mundi estote. Pro superioribus victimis, et holocaustis, et adipe pinguium, et sanguine taurorum et hircorum: et pro thymiamate et neomeniis, sabbato, die festo atque jejuniis, kalendis et aliis solemnitatibus, Evangelii mihi placet religio: ut baptizemini in sanguine meo per lavacrum regenerationis, quod solum potest peccata dimittere. Nisi enim quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum coelorum . Ipse quoque Dominus ascendens ad Patrem: Euntes, inquit, docete omnes gentes, baptizantes eas in nomine Patris, et Filii, et
Abbreviated transcription (Latin):
male his cibutuntur: Quod que
lxX interprac&atis Teiunium
Rotium : possumus dicere: illud
ie iunium recipiadõ quod otiũ
bonorum operum non hab&
odit animamea¬
mam ds̃ habecit sed nr̃o loquit᷑
ciffectu
Factimihies in scti&atem: ne¬
quaquam dimittã peccataur̃ox:
Proquo interproc&citus est ciqui¬
la labo rocui sustinens symma
noc quod est defecimiserans
Utostendatsene quaquam
ultroc misereri : quicaaliud sit
seruos aid semissos occidere
cliud filium : hunc sensum¬
o & inosec ꝓpheta legimus ꝑ ditiotua
Quodita in tellegitur: pereas
isrł quia non tuo merito sed
meo tantum saluari fiuxilio
Manus uestroce scnguineplens
cibeis oculossuos: & multi plic¬
tam orationem non exaudia
qui aifuderint sanguinem iusti
& pessimi coloniheredem ad
semissum interfecerint : Vndi
scluator cideos loquitur: &
uos inpl&e mensuram patrũ
ue strorum. Illienim in ter fece
missos ad seproph&cis: uosiugib¬
te patris familide filium: Vtens¬
dum hoctestimonio & contracei

Expanded text:
male his abutuntur. Quodque LXX interpretati sunt, jejunium et otium: possumus dicere illud jejunium recipi a Deo, quod otium bonorum operum non habet. Odit anima meamam Deus habeat; sed nostro loquitur affectu. Facti mihi estis in satietatem: nequaquam dimittam peccata vestra. Pro quo interpretatus est Aquila, laboravi sustinens. Symmauod est, defeci miserans; ut ostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos ad se missos occidere; aliud Filium. Hunc sensumin Osee propheta legimus: Perditio tua, Quod ita intelligitur: Pereas, Israel, quia non tuo merito, sed meo tantum salvaris auxilio. Manus vestrae sanguine plenae sunt. ab eis oculos suos, et multiplicatam orationem non exaudiat: quia effuderint sanguinem justi; et pessimi coloni haeredem ad se missum interfecerint. Unde et Salvator ad eos loquitur: Et vos implete mensuram patrum vestrorum . Illi enim interfecerunt missos ad se Prophetas: vos jugulate Patrisfamilias Filium. Utendum hoc testimonio et contra eos,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit uobis fugere abiro
uenturo: faciteergo fructus
dignos paenitentia  ut qui
xpibaptisma consecutus est
auferatmalum decor desuo
Et qui escat agereꝑ uersa
acpostea discat bonum facere
secundum illud quod clibi proce¬
cipitur delinaamalo & fac
bonum Discitebenefacere:
Uistus ergo discenda est nec na¬
turocetantum bonum sufficit
adiustitiam: nisiquis erudictt᷑
congruis disciplinis: hiesusquoq
filius si pachtale quidloquitur:
Desi derastisapientiam serua
mandata & dñs tribu& eã tibi

Expanded text:
stendit vobis fugere ab ira ventura? Facite ergo fructus dignos poenitentiae : ut qui Christi baptisma consecutus est, auferat malum de corde suo, et quiescat agere perverse, ac postea discat bonum facere, secundum illud quod alibi praecipitur: Declina a malo, et fac bonum . Discite benefacere. Virtus ergo discenda est, nec naturae tantum bonum sufficit ad justitiam, nisi quis erudiatur congruis disciplinis . Jesus quoque filius Sirach tale quid loquitur: Desiderasti sapientiam, serva mandata, et Dominus 23 tribuet tibi
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Phariseis ergo & scribis
poncredentibus qui habebant
legis clauem atͥque notitiam
& uereappellabantur isNł
id est mens uiden sdm̃ credidit
parspopuliiudaeorum ut una
dietriamilia simul crederent
crucemxp̃i: indosta nationũ
turba suscepit. Vn de &aposto¬
lus loquebatur. Vide te uoca¬
tionem uram fyactres. quic¬

Expanded text:
vos . Pharisaeis ergo et Scribis vos . Pharisaeis ergo et Scribis non credentibus, qui habebant Legis clavem atque notitiam, et vere appellabantur Israel, id est, mens videns Deum, credidit pars populi Judaeorum, ut una die tria millia simul crederent,crucem Christi, indocta nationum turba suscepit. Unde et Apostolus loquebatur: Videte vocationem vestram, fra
Abbreviated transcription (Latin):
uangelio adhierusclem loqit
Quotiens uolui congregare
filios tuos sicut gallina pullos
sub cilas suas & noluisti. Quȩ¬
rimus ubi pariter legerimus
bouem & asinum: inutero no¬
mio scriptum est: Non arocbis
inuitulosimul &asino: & in hoc
eodem escua becitus qui seminal
sup omnem ciquã ubibos calcat
&asinus Simularat inboue
&csino hebion dignus prohumi¬
lita tesensus paupestate nominis
sui. qui sicrecipit euangelium.
ut iud cucarum suꝑ stitionum
quae inumbra &imagine pitre¬
cesserunt caerimonias non
relinquat: becctus est autem
qui seminat in eloquus scriptu¬
pocrum tam u&eris quã noui
instrumeni & calcat aquam
occidentis litterȩ. ut m&at
fructus sp̃suiui ficantis: bos
iuxta anaruisnn refestur
cidisrł quilegis postauit iugũ
& mundum animalest: Asinus
peccatorum onere proceuatus
gentium populus accipitur.
cuidñs loquebatur. Uenite
adme omnes quilaboratis
& oneratiestis. & ego reficiã

Expanded text:
vangelio ad Jerusalem loquitur: vangelio ad Jerusalem loquitur: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos sub alas suas, et noluisti ! Quaerimus ubi pariter legerimus bovem et asinum? In Deuteronomio scriptum est: Non arabis in vitulo simul et asino . Et in hoc eodem Isaias: Beatus qui seminat super omnem aquam, ubi bos calcat et asinus . Simul arat in bove et asino Ebion, dignus pro humilitate sensus, paupertate nominis sui; qui sic recipit Evangelium, ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat. Beatus est autem qui seminat in eloquiis Scripturarum tam veteris quam novi Instrumenti: et calcat aquas occidentis litterae, ut metat 13 fructum spiritus vivificantis. Bos juxta anagogen refertur ad Israel; qui Legis portavit jugum, t mundum animal est. Asinus peccatorum onere praegravatus, gentium populus accipitur, cui Dominus loquebatur: Venite ad me omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam
Abbreviated transcription (Latin):
non intellexit. Vt iuxta c&eros
& hebrocicum possessorem suũ
isrł non cognouerit. & sepe dñ
sui populus non intellexerit
Et est sensus ꝑspicuus: Ego eos
a doptaui infilios. & fecipopulũ
peculiarem & pastem meam
ac funiculum hereditatismeae.
appellauit que primogenitos
illicuitem nec hoc quidem fecer̃
quodbruta faciunt animalia.
ut beneficiis uincerentur
et intellegerent pastorem
anutricium suum. Nec con¬
parocuit eos canibus. quod sc¬
gacissimum animantium est
& proparuocibo dominorũ
testa defendit. sed stolidioris
sensus boui & asino quorum
alterum carpenta trochens
durissi masterore glebas uer¬
tituomere. Aterum postat
onera & hominum in gradi¬
endo laborem temperoot:
Unde & iumeñ ta appellantur.
ub eo quod iuuent homines
Potesthiclocus & dedõpatrein¬
tellegi. Sed magis refestur ad
filium quod non cognouerit eũ
neque susceperit populus
srł. Cuius diem cibroham uidit
tum omnium proph&arum
uota pendebant: Qui & ine¬

Expanded text:
non intellexit. Ut juxta caeteros et Hebraicum, possessorem suum Israel non cognoverit, et praesepe Domini sui populus non intellexerit. Et est sensus perspicuus: Ego eos adoptavi in filios, et feci populum peculiarem, et partem meam ac funiculum haereditatis meae, appellavique primogenitos; illi autem nec hoc quidem fecerunt, quod bruta faciunt animalia, ut beneficiis vincerentur, et intelligerent pastorem ac nutricium suum. Nec comparavit eos canibus, quod sagacissimum genus animantium est, et pro parvo cibo dominorum tecta defendit: sed stolidioris sensus bovi et asino, quorum alterum carpenta trahens, durissimas terrae glebas vertit vomere, alterum portat onera, et hominum in gradiendo laborem temperat: unde et jumenta appellantur ab eo, quod juvent homines. Potest hic locus et de Deo Patre intelligi: sed magis refertur ad Filium, quod non cognoverit eum, neque susceperit populus Israel: cujus diem Abraham vidit, tum omnium Prophetarum vota pendebant. Qui et in E
Abbreviated transcription (Latin):
XPLETISLON¬
RE INDUO DECI
prophetas uiginti expla¬
nationum libris et in
donihelem commentariis
chium transire adisaiam.
t quod scãe matrituȩ pau¬
lecum uiuer& pollicitus
sum: tibi reddere:
Quod quidem et eruditissi¬
mo uiro frateituo pam¬
machio : promisissene me¬
mini: Cumque in affectu
parsis. uincis presentia:
Itaque et tibi et illi perte
reddo quod debeo: oboedi¬
ens xp̃i preceptis. qui ait
Scrutamini scripturas. et
querite et inuenietis: Neillud
audiam cumiudȩis. Eiractis.
nescientesscripturas neq uir¬
tutem dĩ: Sienim iuxtapaulũ¬

Expanded text:
xpletis lonre in duodecim Prophetas viginti explanationum libris, et in Danielem Commentariis, chium, transire ad Isaiam: et quod sanctae matri tuae Paulae, dum viveret, pollicitus sum, tibi reddere. Quod quidem et eruditissimo viro fratri tuo Pammachio promisisse me memini; cumque in affectu par sis, vincis praesentia. Itaque et tibi et illi per te reddo quod debeo, obediens Christi praeceptis, qui ait: Scrutamini Scripturas ; et, Quaerite, et invenietis . Ne illud audiam cum Judaeis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei . Si enim juxta apost
Abbreviated transcription (Latin):
ditiam uerȩ fidei heretica sorde
pollueret: sed et uinstis cius id est
orbis non a peruit carcerem:
Nosomnes uinstieramus et clausi
tenebamur incarcere : quibus
uinctis dixit scluator : Exiteet
his quierant in tenebris reuelami¬
ni : Dñsenim soluit compeditos.
qui liberactiabeo gratias referuN
dicentes : Tudis rupistiuincula
mea: funibus enimpeccato¬
rum suorum unus quis que cons¬
tringitur: quos fune satque
uincula soluere possunt eta
postoli imitates magistrum
suum quieis dixerat : Quoe¬
cumq solueritis suꝑ terram.
erunt soluta et in caelo: sol¬
uunt autem a postoli sermo

Expanded text:
ditiam verae fidei haeretica sorde ditiam verae fidei haeretica sorde pollueret. Sed et vinctis ejus, id est, orbis, non aperuit carcerem. Nos omnes vincti eramus, et clausi tenebamur in carcere, quibus vinctis dixit Salvator, exite, et his qui erant in tenebris, revelamini. Dominum enim solvit compeditos. Qui liberati ab eo, gratias referunt dicentes: Tu dissolvisti vincula mea . Funibus enim peccatorum suorum unusquisque constringitur: quos funes atque vincula solvere possunt et Apostoli, imitantes magistrum suum qui eis dixerat: Quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in coelo . Solvunt autem eos Apostoli sermo
Abbreviated transcription (Latin):
incorde hominis. tucutemes
homo et nonds et dedisticostuũ
sicut cordi. Isteuir echiste homo
conturbauit uniuersam terrã
eos uidelicet quiaudiunt cum
cidam tenoces et interramibis:
Et concussitregna siue reges
quorum cor inmanud nĩ est:
Concussit inquit non subuestit:
Vndeetunus dehis qui concussi
fuerant et tamennon ruerant
loquebatur: Meiautem pene
moti sunt pedes: et apostolus
loquitur adcredentes ut acci¬
piantarmatura dĩ etstent
contra insidias diaboli
Domus ciutem quae super petra
fundata est nulla tempesta¬
te concutitur: sequitur:
Quiposuit orbem terracrum de¬
sertum si ueut iuxta hebroci¬
cum praceter lax omnes ali¬
tertrxnstulerunt quasi
desestum : Uiti senim suis atq
peccatis orbem qui hebrocice
dicitur thebel fecit esse
desestum et nullam habere
uistutem uelisdem subiacere
uitus quibus gentium plenaest
solitudo : Vrbes quoque eiusdem
destruxitorbis ut deecdesiis xp̃i
faceret sinago gas diciboli. ẽt mur¬

Expanded text:
in corde maris: tu autem es homo, et non Deus, et dedisti cor tuum sicut cor Dei . Iste vir, et iste homo conturbavit universam terram, eos videlicet qui audiunt cum Adam: Terra es, et in terram ibis , et concussit regna sive reges, quorum cor in manu Domini est . Concussit, inquit, non subvertit. Unde et unus de his qui concussi fuerant, et tamen non ruerat, loquebatur: Mei autem pene moti sunt pedes . Et Apostolus loquitur ad credentes, ut arripiant armaturam Dei, et stent contra insidias diaboli . Domus autem quae supra petram fundata est, nulla tempestate concutitur . Sequitur: Qui posuit orbem terrarum desertum, sive ut juxta Hebraicum, praeter LXX, omnes alii transtulerunt, quasi desertum. Vitiis enim atque peccatis orbem qui Hebraice dicitur THEBEL fecit esse desertum, ut nullam haberet virtutem, vel eisdem subjaceret vitiis, quibus gentium plena est solitudo. Urbes quoque ejusdem destruxit orbis, ut de Ecclesiis Christi faceret synagogas diaboli, et mun
Abbreviated transcription (Latin):
et parabiteum: Et in ipso paroc¬
uit uasa mortis sagittassuas
ardentibus effecit his uidelicet
qui in suumcor ignita diabali
iccula susceperunt: Porro
iuxta lxx cadauer nabuchodo¬
nosor cumplurimis interfectis
pollutum atque confusum iace¬
bit in superbiae montibus et
deducetur ad inferos: funda¬
menta autem laci prolapidib
laci interpracetatus est symma¬
chus ut aliis uerbis profundũ
et cartarum significaretin¬
ferni:¬

Expanded text:
et paravit eum: et in ipso paraet paravit eum: et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit . His videlicet qui in suum cor ignita diaboli jacula susceperunt, etc. juxta LXX, cadaver Nabuchodonosor cum plurimis interfectis pollutum atque confossum jacebit in superbiae montibus, et deducetur ad inferos. Fundamenta autem laci, pro lapidibus laci, interpretatus est Symmachus, ut aliis verbis profundum, et tartarum significaret inferni
Abbreviated transcription (Latin):
qui escent: Proiestus cutẽ
dicitur neher quam a
men quam quã hocipsum uer¬
bum supra ubidexp̃o legimus
E gredietur uirga deradiceies¬
se et flonsde radice eius as¬
cendet. Ixx florem theo¬
dotio germen. aquila ApN¬
interpracetati sunt: propri
cettm neserdicitur uirgul¬
tum quod a dradices arborũ
cnascitur et abagricolis auulsũ
quasi in utile proicitur : undeet
nos stirpem in utilem trans tu¬
limus : Igitur nabuchodo no¬
sorquasi stirps in utilis incendio
prceparctus uel sicut sanies
pollutus et in uolutus hisquia¬
beo interfecti sunt gladio et des¬
cenderuntusquecid funda menta
laci detrochitur in profundum
et necum his quidem habebit con¬
sostium scepulturtre quos inter¬
fecit: Alterius enim poena est
cuctor delicti: et alterius qui
aib custore conpulsus est: iste
est gladius quo uulneractisutꝰ
plurimi et interfecti : De quo¬
& inseptimopsalmolegimus
Nisi conuersi fueritis gladium suũ
uibracbit. arcum suum tetendit

Expanded text:
quievit. Projectus est autem quievit. Projectus est autem dicitur NESER , quam men: quamquam hoc ipsum verbum supra ubi de Christo legimus: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, LXX florem, Theodotio germen, Aquila ἀκρinterpretati sunt. Proprie autem Neser dicitur virgultum, quod ad radices arborum nascitur, et ab agricolis avulsum quasi inutile projicitur, unde et nos stirpem inutilem transtulimus. Igitur Nabuchodonosor quasi stirps inutilis incendio praeparatus, vel sicut sanies pollutus, et involutus his qui ab eo interfecti sunt gladio, et descenderunt usque ad fundamenta laci, detrahetur in profundum, et ne cum his quidem habebit consortium sepulturae quos interfecit. Alterius enim poenae est auctor delicti, et alterius qui ab auctore compulsus est. Iste est gladius quo vulnerati sunt plurimi, et interfecti, de quo in septimo psalNisi conversi fueritis gladium suum vibrabit: arcum suum tetendit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur dicetur eis nempehocse
quitur . Quia dñs funda uerit
eam. et ipsesit fundamentum
eius: funda ueritautem eam
superfundamentum prudo¬
tice iustitiae fostitudinis tem¬
perantiae sub quibus nominib
loquitur. et coreius uana intel¬
legit: aedificat domum suam
superarenam quae non hab&
funda mentum : In hacergosion
quae fundata estadño spero¬
bunt pauperes siue mansueti
et humiles populi eius. dequib
dicitur: Beatimites qm̃ ipsi
possidebunt teram: Et qui
cudierunt dnm̃ loquentem:
discite ame qnm̃ mansuetus sum
et humilis corde: Quiante glo¬
riam humiliati sunt : etcudier̃
dicentem apłm petrum: Hu
bus suprac legimus: Pascen¬
tur primogeniti pauperum:
et pauperes fiducialiter
requi escent

Expanded text:
tur dicetur eis? Nempe hoc quod tur dicetur eis? Nempe hoc quod sequitur: Quia Dominus fundaverit eam, et ipse sit fundamentum ejus. Fundaverit autem eam super fundamentum prudentiae, justitiae, fortitudinis, et temperantiae, sub quibus nominibusloquitur, et cor ejus vana intelligit, aedificat domum suam super arenam, quae non habet fundamentum. In hac ergo Sion, quae fundata est a Domino, sperabunt pauperes sive mansueti, et humiles populi ejus, de quibus dicitur: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram : et qui audierunt Dominum loquentem: Discite a me quia mansuetus sum, et humilis corde . Qui ante gloriam humiliati sunt, et audierunt dicentem apostolum Petrum : Hubus supra legimus: Pascentur primogeniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent