comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scit dabitur accõ declucet᷑.
tamen solidum quod ei
qui is norarit nodebetur
quod sup̃m quis ignorã¬
tem conuen̾it: quoniam
depeculio comic̃itur dedu¬
cctur etiam id quod scieti
debetur. et quidem in soli¬
cdum. Nam ⁊ iasupe depec¬
ulio conuentus esset. soli¬
dum quod ei debetur de¬
dĩgscripsit. ¶ Sisuus pu¬
pilli. uł fimosi sciete tutoe
ułcuatoe inmerec peculiar¬
i nogoticturdolum qui¬
dem tutoĩs.ł cuatois no¬
cc̃. pupillo. uel fĩuoso non
debe puto. nec tamen lucto¬
sum esse debx. et io  actemus
cum er dolo tutois tribu¬
toia tenen siquide m adeũ

Expanded text:
scit dabitur actio, deducetur tamen solidum quod ei qui ignoravit debetur. quod si ipsum quis ignorantem convenerit, quoniam de peculio convenitur, deducetur etiam id quod scienti debetur et quidem in solidum: nam et si ipse de peculio conventus esset, solidum quod ei deberetur descripsit. Si servus pupilli vel furiosi sciente tutore vel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris vel curatoris nocere pupillo vel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
dolum noce deb̾e domino.
neq ic pop̾.dubitat. nec nor
dubitabimus .s. ¶S uca¬
rus fui mci negocietur si
quidem me scicte.⁊ tributor¬
ia tenebor ñme isnorante.
orcdiaro sciẽte depeculiociu¬
dumerincarii peculio qdor
dinario debxtur cumio qd̾
michi debetur. deducatur.
S nut q scierius. ⁊ tribut¬
oriam⁊ depeculio accõnecõ¬
pet̾eait.tributoriam ucam
nõie. depeculio uo ordinam.
elige tamen deb̾x agentem
qua potius acc̃e expiatur
Sictamen ut utrumq
nbuatur.⁊ quod michia
quod ẜuo debeatur cũisis¬
nus orcuiarius ignorasser:
deducetur integrum qd ei
auicaio deb̾cturis ⁊ siancil¬
la negociabitur admittnd¬
amtributoriam dñis.Itẽ
parui refert cum ip̃o fuo ꝯ¬
ca factamrbutoiam indicat.
ꝑhãc ac̾conem tribui mbe¬
tur. quod ea cemce ⁊ quod
co nõ ereceptum ẽ. CIntri¬

Expanded text:
dolum nocere debere domino neque Pomponius dubitat nec nos dubitamus. Si vicarius servi mei negotietur, si quidem me sciente, tributoria tenebor, si me ignorante, ordinario sciente, de peculio eius dum ex uicarii peculio, quod ordinario debetur, cum id quod mihi debetur deducatur. sed si uterque scierimus, et tribut‹o›riam et de peculio actionem competere ait, tributoriam u‹i›carii nomine, de peculio uero ordinarii: eligere tamen debere agentem, qua potius actione expsic tamen, ut utrumque tribuatur et quod mihi et quod servo debetur, cum, si servus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur. Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus. Item parui refert, cum ipso seruo ceo facta tributoriam inducat. Per hanc actionem tribui iubetur, quod ex ea merce et quod eo nomine receptum e
Abbreviated transcription (Latin):
puta sagariam ⁊ linten¬
ama seꝑatos huit credito¬
res. puto sepatim cos in
tributum uocariunus¬
quis qr eorum mercim¬
ag̾ quam ip̃icdid̃. S si
duas tab̾nas eius dem.
negotiationis ex̃cuit ⁊ go s
taberne u̾bi gracia. ad bu¬
cinum huit. ratiocinator
tributionem. puto faciẽ¬
dam ne exalt̾ius remerre¬
ue alii idepnes fiant. aliid
srincadem tab̾na m̃ces de¬
ferebantur licet heque exi¬
stent exumiꝰ creditoris. pe¬
cuniam.sint cõpate.dicẽȯ
eĩt omnes intributum
uenirr. insi fuerint credi¬
toripignorate. ¶S declu
m̾cem mcam uẽ nonda
sit intributum me uocũ
Et siquidem increditum
ei hũi tributio locum huit.
res uendite nõ alias ḋ si¬
nnt esse mec quauis uẽ¬
didero. nisi here soluto .ł.
butio autem fit.prorata
peculiais creditores: cau̾e
debet creditor iste prorata

Expanded text:
puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi credidit. Sed si duas tabernas eiusdem negotiationis exercuit et ego fui tabernae uerbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator,tributionem faciendam, ne ex alterius re merceue alii indemnes fiant, alii si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum uenire, nisi fuerint creditori pigneratae. Sed si dedi mercem meam uendendam sit in tributum me uocari. et si quidem in creditum ei abit, tributio locum habebires uenditae non alias desinunt esse meae, quamuis uendidero; nisi aere soluto uel butio autem fit pro ratapeculiaris creditores, cauere debet creditor iste pro rata
Abbreviated transcription (Latin):
uendidissem agetur simi¬
nter ñẽẽ compũcandum
peculium quodaput mẽ.
culio ñ posset Sint aute
intra annum ageretur q
n rationem. ꝑoꝙ placuit
alienato hommc ꝑmictẽ¬
dum ẽẽ creditori⁊ cumuẽ¬
ditore. ⁊ cum emprore agr.¬
Siactum fit depeculio. cũ
eo qui usum fructum in

Expanded text:
uendidissem ageretur, similiter non esse computandum peculium quod apud me est, eculio non posset. sin autem intra annum ageretur, ti rationem, postquam placuit alienato homine permittendum creditori et cum uenditore et cum emptore agere.Si actum sit de peculio cum eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenintur. ego autem ar¬
bitrior ñ in solidum depec¬
preterea. dolo malo patris
capta fraudataqr ẽmu¬
łrcam petere accionem na
si habeat res. nec restituñ.
sit paratus. equnnẽ eii
quanti ca res ẽ comdẽpy¬
ari: slam quod in ẜuoei
res pignoridata ẽ. express

Expanded text:
nueniretur. ego autem arbitror non solum de pecpraeterea dolo malo patris capta fraudataque est mulier, competere actionem: nam si habeat res nec restituere sit paratus, aequum est eum quanti ea res est condemnari. nam quod in seruo, cui res pi
Abbreviated transcription (Latin):
nor. ⁊ io siue hache nichi sit i
peculi ꝯ a. sũ. accesseĩt aliqd.
presẽs status pecuni spectadꝰ
e.Quare crrea nenclitorez
quoq ie ⁊ empcorem hoc n¬
obis uidetur uerius ꝙ acce¬
ssit poculio accessit pose no
abemptore ꝯ scquinec recro¬
rsus uelud imino niclico.
adid tpis comientioem re¬
ducere emptoris quoꝯuẽ¬
ditor suus sicum peculio s¬
uum uendidit. ⁊ tradidĩt¬

Expanded text:
 ideo siue hodie nihil sit in peculio siue accesserit aliquid, praesens status peculii spectandus est. quare circa uenditorem quoque et emptorem hoc nobis uidetur uerius, quod accessit peculio posse nos ab emptore consequi, nec retrorsus uelut in uno iudicio ad id tempus conuentionem reducere emptoris, quo uenditor serui si cum peculio seruum uendidit et tradid
Abbreviated transcription (Latin):
igere ꝓhac accicẽ deductioe¬
ra nec uitro quod bañt ẽ¬
ditores qud queratirr cũ
possint ip̃i uenditorent
conuenire. siquid forte.
putant ẽẽ. inpeculuim. ñ¬
Non solum autem quod
erdebetur qui conuenitur

Expanded text:
actione deductionem. nec uideo quid habeant creditores quod querantur, cum possint ipsi uenditorem conuenire, si quid forte putant esse in peculio. Non solum autem quod ei debetur qui conuenitur
Abbreviated transcription (Latin):
ORomnacariuz
pretor arbitrato
est prius M un¬
tractus exponere corum q̃¬
inaliene potestati subiec¬
cisimo qui insoldum ca¬
buuntaccionem. sic deinde
ba autem eclicti talia sunt.
quod cumeo quimaitrus
pocesta te ẽ. noornm gestu
minum sexus. dabiturex
hoc elicto ¶sicuminpube
filio familias .ł̃ suocotrart¬
inn fitita dabitur indõm¬
um.ul uatrem de pocuno.
um pecculim factu mest.¬
pocestatis u̾bum commini

Expanded text:
Ordinarium praetor arbitratus est prius eos contractus exponere eorum qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic deinde ba autem edicti talia sunt: "Quod cum eo, qui in alterius potestate esset, negotium gestum minini sexus dabitur ex hoc edicto actio.Si cum impubere filio familias uel seruo contractum sit, ita dabitur in dominum uel patrem de peculio, um peculium factum est.Potestatis uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
cum fuo ꝯtraxerut. it¬
de pecculio agere quia de
eo quisque pecułio ꝙ ap̃
Oñncͥ sit in pecculio cum
neriaiũt: Intedicur re

Expanded text:
cum seruo contraxerunt, pde peculio agere, quia de eo quisque peculio, quod apud nihil sit in peculio cum neri aiunt: intenditur e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙap̃̾eum cũ quo agitur
ora futã est ei qui clemp¬
ił ita locum habere ait si
culum quia eo cafu solu¬
etiam socii mere ꝙ siullũ¬

Expanded text:
apud eum cum quo agitur osa futura est ei qui condemIulianus ita locum habere ait, si culium, quia eo casu soluetiam socium aere al
Abbreviated transcription (Latin):
ẜui aliquid presticitirã
adu̾sus mulierem agẽ¬
rem dotis noiẽ deducere
gem̃s peculium ꝑrinebi.
prorata utriq ie prculo
detre re debere ex quo mell¬
ꝯtractus ꝑtinebit᷑ molo
⁊ nt̃clum. ip̃ifructuano
dadũsus dũm daturacto¬
rot depeculio ut puta siap̃ er̃
socio. uł cõi diui. actoꝯ¬

Expanded text:
 aliquid praestiterit, an aduersus mulierem agentem dotis nomine deducere generis peculium pertinebit, pro rata utrique peculio decedere debere. ex quo intellcontractus pertinebit, modoInterdum et ipsi fructuario aduersus dominum datur actio de peculio, ut puta si apud eusocio uel communi diuidundo
Abbreviated transcription (Latin):
s dolumamo. accipe deb¬
emꝰ siei ademit pecunũ.
s ⁊ si eum inc̾care pecunũ
umetẽ creditorum. passus
ẽ mella . s̾. dolo malo eius
factum. S ⁊ siaquis cum
suspicaretur alium secũ
actiurũ alio specdiũ au̾ta
dolo. non caret. S si aln so¬
luit nõ dubto dħ ꝙ non¬

Expanded text:
 dolum malum accipere debemus, si ei ademit peculium: sed et si eum intricare peculium in necem creditorum passus est, Mela scribit dolo malo eius factum. sed et si quis, cum sus‹pica›retur alium secum acturum, alio peculium auertat, dolo non caret. sed si alii soluit, non dubito de ho
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quo peculium serui co¬
mumis adalt̾um ex dni
sotum ꝑtineat inprimi
siquis serui partemdum¬
diam uendicłit nec pecu¬
num ei con cessent de ĩde
fiquis ẜinio cominuni
peccuni.am.uł. rem aliꝙͣ

Expanded text:
est, quo peculium serui communis ad alterum ex dominis solum pertineat? in primis si quis serui partem dimidiam uendiderit nec peculium ei concesserit: deinde si quis seruo communi pecuniam uel re
Abbreviated transcription (Latin):
Icem cum fuus uiuo do¬
mino mortuus ẽ. cleinde
dr̃s int̾annum plures
heredes relinquit ⁊ depec¬
ulio actiõ deductionis
ne fidei possesores: ad huc
cdicemcdum erit neutrũ
plus deducturum. quã
⁊ siduo fint fructuam qͥ
uia millã int̾se habent. so¬
çietatemlidem cutrirm ur᷑
Inc̾ctumet in socos. siforte
separata apud sepecutiab
abeant.ut alter altius pe

Expanded text:
uus uiuo domino mortuus est, deinde dominus intra annum plures heredes reliquit, et de peculio actio et deductionis nae fidei possessores, adhuc dicendum erit neutrum plus deducturum quam t si duo sunt fructuarii, quia nullam inter se habent societatem. idem dicetur interdum et in sociis, si forte separata apud se peculia habeant, ut alter alt
Abbreviated transcription (Latin):
quinq deb̾et. ꝓquib uica¬
num dñs dectuxiss ⁊ mor¬
tuopdea uieario auum eiꝰ¬
dẽprecii.surus comparauit.
ñdesinere dñi ẽẽ. debitorem
quasi uicariris illedño de¬
cesserit nisi forte cumeu
suo ad̾miss. ⁊ sibi soluiss tẽ
desserit idemrecteait sicũ
uicanins ualeret decẽ.ong
conuentus depeculio quĩq.
ip̃i debeluncur:. moxiuicanꝰ
decessiss. adu̾sus aliumagẽ
quia ⁊ meoquodiam peoso¬
luit. debicoris sͥ fuum fec̾it.
quesetentia u̾aẽ. nini ẜuoad¬
enit uicariumut sͥ soluret¬
Qd̾ autem deduadebere. chi¬
ximus id quod debetur eia
ud depeculio conuenituꝵ:
ita accipiendumẽ.sinon
hoc aliude consequi potuit.¬
Deniq ie iulianus .sͥ. Uen¬
ditorem qui ẜuum cumpe¬
culio uendidit. sid depecul¬
io conueniacur. ñdeberede¬
duce qd sibi debetu pocirit ẽ
hocexratione peculii dethe
non condicẽ quas indebit
tum. qm̃ ñẽ inpeculio qd
probãdũ fitantum fuit. in
peculio cumueclerent sar¬

Expanded text:
deberet, pro quibus uicarium dominus deduxisset, et mortuo postea uicario alium eiusdem pretii seruus comparauerit, non desinere domini esse debitorem, quasi uicarius ille domino decesserit, nisi forte, cum eum seruo ademisset et sibi soluisset, tunc decesserit.Idem recte ait, si, cum uicarius ualeret decem, dominus conuentus de peculio quinque ipsi debebantur, mox uicarius decessquia et in eo, quod iam pro eo soluit, debitorem seruum sibi fecerit. quae sententia uera est, nisi seruo ademit uicarium, ut sibi solueret.Quod autem deduci debere diximus id quod debetur ei qui de peculio conuenitur, ita accipiendum est, si non hoc aliunde consequi potuit.Denique Iulianus scribit uenditorem, qui seruum cum peculio uendidit, si de peculio conueniatur, non debere deducere quod sibi debetur: potuit enim hoc ex ratione peculii detrahere et nunc condicere quasi indebitm non est in peculio quod probandum, si tantum fuit in peculio cum uenderet, ut sat
Abbreviated transcription (Latin):
annum excepecioẽ frre¬
pulsus. auendicore odit¬
or. subuenin ci adũsus
empcoremdebet.s siala
exceptioẽ actenus subue¬
niri. y̾dectucta ea quanti¬
tate quĩa au̾ctitore ꝯsequi
pocurss abeptore ꝯsequer

Expanded text:
annua exceptione sit repulsus a uenditore creditor, subueniri ei aduersus emptorem debet: sed si alia exceptione, hactenus subueniri, ut deducta ea quantitate, quam a uenditore consequi potuisset, ab emptore r
Abbreviated transcription (Latin):
etiam hoc nomine eum se
negociorum gestorũ .ł.utili
accõne tenebitimnamut
elesantt r. pedius .ait. Id̾o
hoc mimis in poculio ẽ. qd̾
cumexcet̾is cansis ip̃mas
emec irõ exegissecticimus.
gerit: curñetiam. in spocie
peculiari qd̾ exigi. debuit
defendelum gͥ erit q̃i fibi
ue lb̾tatem ẜuus aceperit.
fiue. nonudemq ic si lẽgatꝰ
fit pure suus sp̾uent et¬
ip̃e secum egerit: sic cdedua
tomdil in manumisso
łlegato pure babit. ⁊ ita

Expanded text:
e eum secum negotiorum gestorum uel utili actione tenebitur? nam ut eleganter Pedius ait, ideo hoc minus in peculio est, quod cum ex ceteris causis ipsum a semet ipso exegisse dicimus geret, cur non etiam in specie peculiari exegerit, quod exigi debuit? defend‹end›um igitur erit quasi sibi ue libertatem seruus acceperit siue non, idemque et si legatus sit pure sipse secum egerit, sic deducet dominium in manumisso uel legato pure habuerit. et ita
Abbreviated transcription (Latin):
ue aurexcontͣitu quiddo¬
mino debeatimr. fiuc exrati¬
omim renaquis s̃ deducͥe
putaobfintum qd̾ fecit:
anutntum. quantum
sialienꝯ ẜuus comissis
id̃. cum finntipenis Eo pͥor
sentintia uctorẽ ut ip̃i¬

Expanded text:
ue autem ex contractu quid domino debeat siue ex rationum reliquis, deducet puta ob furtum quod fecit, an uero tantum, quantum, si alienus seruus commississet, id est cum furti poenis? sed prior sententia uerior est, ut ip
Abbreviated transcription (Latin):
uicarii sunc inpecuniota
ctiam peculiacori ⁊ id
quid quod mͥ domimis:
debet etiam expeculio eorũ
detͣhetur. Id uero qd ipis̃
uicni dchenͣt cdum taxat
conẜuo debicum. Iouero
qd ip̃idebet ormiruus
senmos ñ dectucetur depe
peculo orcdĩis suniquia

Expanded text:
uicarii sunt in peculio, ita etiam peculia eorum: et id quidem, quod mihi dominus debet, etiam ex peculio eorum detrahetur: id uero quod ipsi uicarii debent, dumtaxat conseruo debitum: id uero, quod ipsis debet ordinarius seruus, non deducetur de peculio ordinarii serui
Abbreviated transcription (Latin):
patris quod acceptũẽ: ꝑ
icquam dño absit meliꝰ
ẽe ait. pat̾ẽ c̾ditorint caue¬
ac illi refusuum siquid
prestit̾it dominꝰ hoc noĩe
conuentus quam abim

Expanded text:
patris quod acceptum est picquam domino absit, melius esse ait praestare creditori, ut caueat ille refusurum se, si quid praestiterit dominus hoc nomine conuentus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Equis messium.
ũdemiarumq
tp̃r adu̾sanium co¬
gat ad iudicium
uenire orone diuimarci expi¬
ninitur quia occupati crita
remtusticam torum comp¬
ellendi nõ sũt. S ñ pretor aut
ignoranciam aut secordiam¬
bos euocare ꝑseu̾au̾it hiiqͦ
sponte uen̾int si quid̾ niñã
dixerit presentibꝰ illis. ⁊ spon
tam ⁊ si recte non fecĩt qui e¬
os euocau̾it. Sinu̾cum ab eẽ¬

Expanded text:
quis messium vindemiarumque tempore adversarium cogat ad judicium venire, oratione divi Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum compellendi non sunt. Sed si praetor aut per ignorantiam vel socordiam euocare eos perseuerauerit hique sponte uenerint: si quidem sententiam dixerit praesentibus illis et sponttametsi non recte fecerit qui eos euocauerit: sin uero, cum abe
Abbreviated transcription (Latin):
cratinus. Item sic possunc
suicutes imponint et boues ꝑ
quos funous colitur iminci¬
no agio pascantur. quam su¬
itutem impomi possemͣr .s̾.¬

Expanded text:
ctum. Item sic possunt seruitutes imponi, et ut boues, per quos fundus colitur, in uicino agro pascantur: quam seruitutem poni posse
Abbreviated transcription (Latin):
omponius E ed que loca eius
fundi cime cum ea fierer c̃ce¬
ssio echificusir arborib nseis
uacuauerint ea sola eo noĩe
ul angustior pot̾. uc tñ eam.
latitudinem habeat: qua ue¬
hiculum irepot̾. alioquin it̾
ent. ñ nia. ¶ Si lecus ppetims
in fundo tuo c̃ nauigandi qͦ
suitus. nt pͥueniacur. infur¬
dum nicinm. in poni pot̾.
debet᷑ publicaretur. utroq
publicaretim. ¶ quecumq
ẜuicus fundo debetur. om̃ib
eius partib debetcu: ⁊ ideo:
quamuris particulatim nemꝰ¬
erit om̃s partes siricus seci¬
uicur et ita ut singuli recte
agant ius sibi c̃ẽ eundi.sita¬
men fundus cui suitus deb¬
etur: certis regionibus int̾¬
ut hiquiñ ꝓrimas partes ser¬
uienci finido: habebunt. tra¬
nfitũ prelirquas partes fun¬
di diuisi irre habeant. aut si
ctu labeo scrib̾. cui libe t
possee uiciõ meo medare

Expanded text:
m. sed quae loca eius fundi tunc, cum ea fieret cessio, aedificiis arboribus uineis uacua fuerint, ea sola eo nomineuel angustior potest, ut tamen eam latitudinem habeat, qua uehiculum ire potest: alioquin iter erit, non uia. Si lacus perpetuus in fundo tuo est, nauigandi quoque seruitus, ut perueniatur ad fundum uicdebetur publicaretur, utroquepublicaretur. Quaecumque seruitus fundo debetur, omnibus eius partibus debetur: et ideo quamuis particulatim uenierit, omnes partes seruitus sequitur et ita, ut singuli recte agant ius sibi esse eundi. si tamen fundus, cui seruitus debetur, certis regionibus inteut hi, qui non proximas partes servienti fundo habebunt, transitum per reliquas partes fundi divisi iure habeant aut, si ctu Labeo scribit cuilibet posse me vicino commodare
Abbreviated transcription (Latin):
partis causa plerumo duca¬
cur: ce quoẜ sequetur.neq
ibi aut bonitatis agri araut
usus eius aque ratis haben¬
da ẽita uc cam solam partem
sic. anc maxim usum eius aq̃¬
ducdas desid̾et. iusenis ducẽ.¬
de sequatur. s ꝓmodo agri ir¬
fundum facultas ẽ hecti ꝑqu
am partem fundi uelic c̃sticu¬
meo tuo suiat fundus semp¬
nianus ⁊ cundeminconiẽ
redemerim⁊ ẜiricus extingim¬
cur. quia ucriusq dr̃ ius in
utroq fundo esse incipitant
idem sit̾it. manebit suicus q¬

Expanded text:
partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae ratio ‹ha›benda est ita, ut eam solam partemusum eius aquae desideret, ius eius ducendae sequatur, sed pro modo agri fundum, facultas est heredi, per quam partem fundi uelit, constitumeo et tuo seruiat fundus Sempronianus et eundem in commune redemerimus, seruitus extinguitur, quia par utriusque domini ius in utroque fundo esse incipit. atidem seruiat, manebit seruitus, q
Abbreviated transcription (Latin):
cato eclificio sincutẽ constitu¬
ere quare ñequenceat ñdum
inuenca acnia candem consti¬
tuere fincutem ⁊ si ĩt querere
liceat sedere possimus etia
uicinͣuientam ducatur cedi
elsus. Perfundum qui prsi
endi. pot̾ seꝑacum cẽctiergo i¬
subtilrratione ñ aliter meũs
fiet nis quam siomnes ceclãt
⁊ mͣduissima demum cesioẽ
supiores om̃s ꝯfirmabuntur
benigrͥus cm dicetim ancoquã

Expanded text:
itutem constituere, quare non aeque liceat nondum inuenta aqu‹a› eandem constituere seruitutem? et si, ut quaerere liceat, cedere possumus, etiam ut inuenta ducatur, cedi um. Per fundumendi potest separatim cedi. ergo suptili ratione non aliter meum fiet ius, quam si omnes cedant et nouissima demum cessione superiores omnes confirmabuntur: benignius tamen dicetur et antequam
Abbreviated transcription (Latin):
rdmiitendam. ad suas uenas
iecdierit: anaque ductus am
sisse. in ħ uerba bni qui erf¬
undo subtriano aquam du¬
cere solici sunt: adiereunt me
ꝓpofuenintq ie aquiam q̃
paliquos anno nsin sunt.
ex fonte aqua qui e infundo
fonus exatisset. et pca exco
fonte aqua fluere cepiss peci¬
eruntq re ame. ut quod ius
ñ negligentia.aut culpa sua
amisserunt . s quia duce̾ nõ
pocerant. is restituerentur.i
quorum mͥstipulacio cum
non inqua nisa fic succ¬
urrendum his putarriitaq
ꝙius habuennt. tunc eum
primũ ea aqua pueniere
adeos ñ ꝑotinit id eis resticui
qua penam ꝓmicti placuit:
ad psonam emptoris pͥoris si
ei forte friri ñ licirisset. relicta

Expanded text:
um tempus ad suas uenas redierit, an aquae ductus amississe in haec uerba: 'Hi, qui ex fundo Sutrino aquam ducere soliti sunt, adierunt me proposueruntque aquam, qua per aliquot annos usi sunt ex fonte, qui est in fundo fons exaruisset, et postea ex eo fonte aquam fluere coepisse: petieruntque a me, ut quod ius non neglegentia aut culpa sua amiserant, sed quia ducere non poterant, his restitueretur. quorum mihi postulatio cum non iniqua uisa sit, succurrendum his putaui. itaque quod ius habuerunt tunc, cum primum ea aqua peruenire ad eos non potuit, id eis restitui qua poenam promitti placuit, ad personam emptoris, si ei forte frui non licuisset, relata
Abbreviated transcription (Latin):
rescripsenunt. aquam de flumi¬
mepubliço pro modo possessi¬
onumi adirgandos agros chi¬
uidi oportere. nͥ ꝓprio inre quis
plus sibidacum ostenderit : u¬
sitem rescͥpscrunt. aquam it̾
demum ꝑmicci duici sisine
miuria alt̾ ius id faciãt. fi¬
na ẽ llia.⁊ si ꝑ plures fundos g¬
imponatur cumuna sintu et
num fundum iero ꝑalnim
ut aut tota anrittatur. auc rt̃¬
coca retincatur/ ideoq sitm¬
lo nsus sum coca amictitur
si us iiotota suatut¬

Expanded text:
rescripserunt aquam de flumine publico pro modo possession‹u›m ad irrigandos agros diuidi oportere, nisi proprio iure quis plus sibi datum ostenderit. item rescripserunt aquam ita demum permitti duci, si sine iniuria alterius id fiat. na est uia et si per plures fundos imponatur, cum una seruitus unum fundum iero, per alut aut tota amittatur aut tota retineatur: ideoque si nullo usus sum, tota amittitur, si uel uno, tota seruatu
Abbreviated transcription (Latin):
estriue. uł que int̾ ualla longi¬
ora habeat palienum fundu
eras lic̾e fistulam suam uł fic¬
cilem.uł cuius libet gn̾is inri¬
no ponere. queaquam lacius
exprimeret. et quod uellenc
in riuo pon̾e licere dum ne do¬
mino prechii aquarumdet̾iu
faceret. Calistratus. uoreuo coet

Expanded text:
aestiuae uel quae interualla longiora habeat per alienum fundum erit, licere fistulam suam uel fictilem uel cuiuslibet generis in riuo ponere, quae aquam latius exprimeret, et quod uellet in riuo facere, licere, dum ne domino praedii aquagium deterius faceret. 16 Callistratus libro t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat incantumaic talem siri¬
tutem consticiri posse pncet.
ut cugintum in habere licerat
incuo sciliesi habeam pascuis
siritucem: auc peccoris. appcłi¬
endi insuc si yemps ingrue¬
ium̃tum ducere ñ põt. qui d¬
it̾ tantium pabet qmiactũ
nabet plastrum ducere ⁊ iumẽ¬
tam agere pot̾ s tranchendi
lapidẽm. auc tignum neucri
eorum ins ẽ quidem necͥastĩ
rectam ei ferre liceret qa neq
cundi neq agendi gra id face
cundi. agendi os ius habet:
plenq etrabendi quoq. et roc¬
camastam referendi. si modo
ectiis impedit firitutem precdi¬
tabularum ini poriere rectim̃
octo pedes habxt. manfractu
i. ubi flexum ẽ sedoum .xy..¬

Expanded text:
bat in tantum, ut et talem seruitutem constitui posse putet, ut tugurium mihi habere liceret in tuo, scilicet si habeam pascui seruitutem aut pecoris appellendi, ut si hiemps ingrueiumentum uero ducere non potest, qui iter tantum habet. qui actum habet, et plostrum ducere et iumenta agere potest. sed trahendi lapidem aut tignum neutri eorum ius est: quidam nec hastam rectam ei ferre licere, quia neque eundi neque agendi gratia id faceeundi agendique ius habent: plerique et trahendi quoque et rectam hastam referendi, si modo aediis impedit seruitutem meditabularum in porrectum octo pedes habet, in anfractum, id est ubi flexum est, sedecim.
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾s ip̃e aclicit. ut m̃ xime eł¬
suitus conititui possit̾. ñ ultia
posse quam quatenis. adeñ
beret inquibus nasa ea fient
quib fractus eius fundicx
aduillam echificanͣdass si ũ¬
centur: nsus fructus crit. Eitẽ
longe receclit ab usu fructu

Expanded text:
 ipse dicit, ut maxime seruitus constitui possit, non ultra posse, quam quatenus ad eum beret, in quibus ea uasa fierent, quibus fructus eius fundi exad uillam aedificandam. sentur, usus fructus erit. Item longe recedit ab usu fructu
Abbreviated transcription (Latin):
brarum siue ciius amiendi.
et ad eundi de ssum sic. ucrim¬
que habeb̾ siũ tantum auriẽ¬
di inẽe adicum.sine tant̃
adcundi ad fontem in eec au¬
stumshoc de austu ⁊ exfonte pͥ¬
uato ad flum̾ ancem publi

Expanded text:
arum, siue ei ius hauriendi et adeundi cessum sit, utrumque habebit, siue tantum hauriendi, inesse et aditum, siue tantum adeundi ad fontem, inesse et haustum. haec de haustu ex fonte priuato. ad flumen autem publi
Abbreviated transcription (Latin):
prechiorim rusticorũ
sunt hec it̾. ictus. nia.
aqueductus it ẽ ins eundi
ambulindi homimis. ñ ctiã
qrre qui habet itactum ñ
babet. qui actum babet. et it¬
ulandi. nam⁊ it̾ ⁊ actum in se
uia concinet. aque ductus
ẽ ius aquam clucẽdi ꝑfund
alicnum. Einpredus nistiẽ
ꝯputanda sunc. aque austus
peccoris ad a quam ad pulso.
ius pascencdi. calas coquen¬
de. arene fochende. ¶tractitio
plane ⁊ patiẽtia suitucum. in¬
duc̃ officium pretoris.

Expanded text:
prediorum rusticorum sunt he: iter, actus, via, aqueductus. Iter est ius eundi, ambulandi hominis, non etiam que qui habet iter actum non habet; qui actum habet, ulandi, nam et iter et actum in se via continet. Aqueductus est ius aquam ducendi per fundum alienum. In rusticis autem computanda sunt aque haustus, pecoris ad aquam appulsus, ius pascendi, calcis coquende, arene fodiende. Traditio plane et patientia servitutum inducit officium pretoris.
Abbreviated transcription (Latin):
te pdus domimus exsummino
futo infundo u õsintu¬
temaque adquisierat et pm̃
dium fundim domino e¬
dence insirum sgrũm duce¬
emit. dinde im fundum
inquem aquam indurerat
uendidit. quesicum ẽ nũ miꝰ
firdo id̾ insaque emisset. qr¬

Expanded text:
us ex summo fundo imo fundo seruitutem aquae quaesierat et per medium fundum domino concedente in suum agrum duceemit: deinde imum fundum, in quem aquam induxerat, uendidit. quaesitum est, num imus fundus id ius aquae amisisset, q
Abbreviated transcription (Latin):
ancur. hec ita si peͣrunus pre¬
chia flumen curacalioquim
iñ flumem ader̃ cicii predia
deindenia publica inquaxit̾
mͥad quiri uolo id despiciamꝰ
ne nich̾ uetet acc mͥ uiam da¬
rinsq ad flum̾ de m̃ acitio

Expanded text:
atur. haec ita, si per unius praedia flumen currat: alioquin inde flumen, deinde Titii praedia, deinde uia publica, in quam iter mihi adquiri uolo, dispiciamus ne nihil uetet a te mihi uiam dari usque ad flumen, deinde a Titio
Abbreviated transcription (Latin):
tes eorum tradidimus ⁊ int̾¬
dendodictum ẽ ut alt̾i ꝑalt̾r
aquam ducerus nceret. rect̃
ẽc̃ suitutem impositam ait.
si pacto maxim scipulatione
subdica fic. ¶ per pluum.
predia aquam diiciquoquo
modo in posica suituce nͣ per¬
actumuł stipulatio etiam

Expanded text:
s eorum tradidimus et in tradendo dictum est, ut alteri per alterum aquam ducere liceret: recte esse seruitutem impositam ait, maxime si pacto stipulatio subdita sit. Per plurium praedia aquam ducis quoquo modo imposita seruitute: nisi pactum uel stipulatio etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cominuni diuidundo iudi
tio agrẽa que indiuisa Mãsic.¬
¶Sicucaucem ipisius rei diui¬
sio uen incommuni diuid¬
undo iucticio. ita etiã p̾sta¬
ciones ueniunt ⁊ ido siqui
impensas refecerit: ꝯsequat᷑
S si ñ cum ipo socio agacin. s
cum herecle socii. labeo recte:
eristimat impensas ⁊ fructo
adefinito ꝑceptos uenires pl¬
anc fructus ancem ꝑcepti
quam res comiminis cẽt. i¬
nilianus. si missi in possessi¬
onem dampni infeci sum.
ego in sulam fulsero sumꝑ¬
tum nistum comimini cdi¬
nidundo iadicio in mie con¬
sequi ñ posse. o¬

Expanded text:
communi diuidundo agi de ea quae indiuisa mansit.Sicut autem ipsius rei diuisio uenit in communi diuidundo iudicio, ita etiam praestationes ueniunt: et ideo si quis impensas fecerit, consequatur. sed si non cum ipso socio agat, sed cum herede socii, Labeo recte existimat impensas et fructus a defuncto perceptos uenire. plane fructus ante percept‹i›, quam res communis eIulianus, si missi in possessionem damni infecti simus ego insulam fulsero, sumptum istum communi diuidundo iudicio consequi me non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
clicatus fuit. nam ⁊ si pars
socio tradita fuisset integnũ
maneret.sarbitrium autẽ
comimini cliuidũdo hoc
minoris partem estimare
debe quod expacto uende
eam rem c̾clicor ẽe pot̾. iuli

Expanded text:
icatus fuerit: nam et si pars socio tradita fuisset, integrum maneret. arbitrum autem communi diuidundo hoc minoris partem aestimare debere, quod ex pacto uendere eam rem creditor potest, Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
edicatis de puceo queritur
ãcommuni tiuidundo in¬
iuctitio agi possit. ⁊ ait me¬
la ita demum posse si solum
ens commune fic. ¶boc i¬
iuclitium bone fideie quen
timz si una res indimisa rel¬
icta sit. ualebit uciqie ⁊ cet̾a¬
rũ rerũdiuisio. ⁊ poterit icer

Expanded text:
editatis. De puteo quaeritur an communi diuidundo iudicio agi possit: et ait Mela ita demum posse, si solum eius commune sit. Hoc iudicium bonae fidei est: quare si una res indiuisa relicta sit, ualebit utique et ceterarum diuisio et poterit iter
Abbreviated transcription (Latin):
munis largianus a bouino
fundum puteo lanum lege
ꝯmissoria em̃at data ꝑte pec¬
umeitaut siintra duos mẽ¬
ses ab empcioe reliqui precii
ꝑtem dimidiam non solui

Expanded text:
us Larianus ab Ouinio fundum Rutilianum lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii partem dimidiam non solui
Abbreviated transcription (Latin):
petis liti re ͣcͣcias se uidetu
Cum ⁊ si bonorum posfoĩs
tempus largiretur clecto iu¬
dicio defuncti repuctiatum
propter etatem ab stinen¬
dum causa inincegrum res¬
tituta fuit ẜuo he reditan¬
os ex fidei ab earecte manu¬
ꝙ iure optimo ꝯsetutundẽ¬
curslam ⁊ fiquidam excre¬
dicoribus peccunam suã
cẽ eos qui accepunt ũt pec¬
Iunia conmunicetur nonz
probauis ꝑfectam etateme
uratores cum intellexissent
esse minorem ꝑ seuauunt
in administratione medio
tempore po probateam etatẽ
ante impletum .xxx. annĩ¬
solute sunt adoloscencip¬
eccume debite cas q male
ꝯfumpsent quero ciius sit
piculum. Et quid si cura¬
tores quoz in eod errore ꝑseũ¬
assent ut pucarent maiorẽ
esse⁊ ab stinuissent se ab ad¬
ministͣtiõe cũracionem etiã
re ip̃o. no debent it̾m comien¬
debuerunt eum ꝑati reciꝑe
peccunias debicas ⁊ debebũt
hoc nomine ꝯuenin quod
si⁊ ip̃i decreto pretoris crecdi¬
derunt et ad minstrare cess¬

Expanded text:
petisset, liti renuntiare uidetur, cum et si bonorum possessionis tempus largiretur, electo iudicio defuncti repudiatum propter aetatem abstinendi causa in integrum restituta fuerit, seruos hereditarios ex fideicommisso ab ea recte manuquam iure optimo consecuti uidentur. nam et si quidam ex creditoribus pecuniam suam  eos qui acceperunt ut pecunia communicetur, non probauit perfectam aetatem: curatores cum intellexissent esse minorem perseuerauerunt in administratione: m‹e›dio tempore post probatam aetatem ante impletum uicensisolutae sunt adulescenti pecuniae debitae easque male consumpsit. quaero cuius sit periculum: et quid si curatores quoque in eodem errore perseuerassent, ut putarent maiorem esse et abstinuissent se ab administratione, curationem etiam re ipso non debent iterum conuenide- buerunt eum pati accipere pecunias debitas et debebunt hoc nomine conueniri. quod si et ipsi decreto praesidis crediderunt et administrare cess
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ꝯxerat : Imp̃r autem mno¬
tus est quod dies ꝯmiten¬
di intempus pupille incioi
quod uendicor de minciando
post diem quo plaguerat ẽẽ
ꝯmissumẽt precium petẽdo.
tem debitoris die solut ionis
finita quia tñ lex comissoria
displicebat ei prouinciauit
inintegrum restituendam.
Mouet etiam utud impaco¬
rem quod priore tutores qrͥ¬

Expanded text:
axerat: imperator autem motus est, quod dies committendi in tempus pupillae incidiquod uenditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pretium petendo tem debitoris die solutionis finita. quia tamen lex commissoria displicebat ei, pronuntiauit in integrum restituendam. mouit etiam illud imperatorem, quod priores tutores, q
Abbreviated transcription (Latin):
tucele iudictum resticuend¬
tiam si pr̃e cõdem q cutore
auccore pupillus captii pro¬
bari possiccirracorem postea
ibẽri . Ex ca curacionis conde¬
inpnata pupilla adũsus u¬
num cap̾ sentencie resticin
uolebat ⁊ quia uidebatur in
cet̾is litis spenb relenata fu¬
isse. actor maior ctate qͥ acqͥ¬
merrit cunc temporis fĩuie¬
dicebat totam debe litem re

Expanded text:
ndEtiamsi patre eodemque tutore auctore pupillus captus probari possit, curatorem postea iberi. Ex causa curationis condemnata pupilla aduersus unum caput sententiae restitui uolebat, et quia uidetur in ceteris litis speciebus releuata fuisse, actor maior aetate, qui adquieuit tunc temporis sedicebat totam debere litem re
Abbreviated transcription (Latin):
morisi adnt bereditate m in
quares erant mlce morta¬
les ul preclia urbana: es ãt
atie nungͣue quod nõn
prospexit posse euenuie ut
de moriantur mancipiap̾¬
diaruant ul quod nõ cito
nor adusus minorem re¬
sticuidesidabat. an sit aud¬
citerno restituend̾. Puto.
autem inspiciendum a
nc si minor annis fillo fa.¬

Expanded text:
ori, si adiit hereditatem, in qua res erant multae mortales vel praedia urbana, aes autem alienum grave, quod non prospexit posse evenire, ut demoriantur mancipia, praedia ruant, vel quod non cito nor adversus minorem restitui desiderat, an sit audnon restituendum. puto autem inspiciendum a ne si minor annis cum filio fa
Abbreviated transcription (Latin):
cm. xxannis. non conplectat
amnis subueniatur ⁊ si quidẽ
ante desid̾et qm lib̾tas ꝯpetat a¬
udietursiũo prea non possit.
geemit minorsit an restitui
subuenir Siuero postea qͣm¬
qm cdies uenit uoluntas ma¬
loris uenditoris lb̾tatem im¬
ponitex fcõ que situm estã
dolescentes quidam accepant
ariam procurtiõni ademptꝰ.¬
essec⁊ ap̾ pretorem se acura ad¬
olescenctum excusaũart abs¬
entib eis adolescentes adier¬
ant pretorem desidantes inin¬
sunt uł hii qui curca principe
funt occupatr uc consitiari me¬
andripsona est indulcum me¬
nuss au saluianus excusation¬
em adolescentes q̃i capti min
tegrum restitui apretore desi¬
dau̾ant atͥus seĩnus quiadu¬
bitabat ad impatorem seũũ.¬

Expanded text:
non complectatur. annis subveniatur: et si quidem ante desideret, quam libertas competat, audietur: sin vero postea, non possit. ge minor sit, an restitui subveniri: sin vero posteaquam dies venit, voluntas maioris venditoris libertatem imponit. Ex facto quaesitum est: adulescentes quidam acceperanam procurationem erat adeptus et apud praetorem se a cura adulescentium excusaverat absentibus eis: adulescentes adierant praetorem desiderantes in intabsunt vel hi qui circa principem sunt occupati, ut in consiliarii Mersona est indultum, meruisset autem Saluianus excusationem, adulescentes quasi capti in integrum restitui a praetore desiderauerant. Aetrius Seuerus quia dubitabat, ad imperatorem Seu
Abbreviated transcription (Latin):
eniam .i. calumpnie deprec¬
latur ⁊ cum neq inderictis.
n in calumpniatoribo preto¬
rem fuccurrere oportẽ certis
iuris sit cessabit mintegrũ
restõ. ¶In delictis autemm
tur inincegrum restoemũti¬
que inatrociorib nisi quat¬
enus int̾clum mifitio ecatis
ad mediotrem penam iudi¬
cem proctuxit. S aut ad legis
iulie de adulteriis cob̾cectis
precepta ueniamus utiq
nulla deprecatio pene adul
fateatinoixinec siquid eor¬
uinꝯmifit que proadultio
cadlex punit. ueluti fiadult¬
iidampnatam sciens uxorẽ
cum ue de adulc̾io uxoris fec̾¬
it.p̃recium ue pro ꝯꝑto sturꝰ¬
pro accepitãuc domum preb¬
ant ad scuprum ad uic̾rum¬

Expanded text:
mniae deprecatur? et cum neque in delictis neque in calumniatoribus praetorem succurrere oportere certi iuris sit, cessabit in integrum restitutio. in delictis autem mtur in integrum restitutionem, utique atrocioribus, nisi quatenus interdum miseratio aetatis ad mediocrem poenam iudicem produxerit. sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coercendis praecepta ueniamus, utique nulla deprecatio adulterii fateatur. dixi, nec si quid eorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, ueluti si adulterii damnatam sciens uxorem it, quaestumue de adulterio uxoris fecerit, pretiumue pro comperto stupro acceperit, aut domum praebuerit ad stuprum adulterium
Abbreviated transcription (Latin):
minori peccuniam crediłit
menior est causa ꝯsumetis.
nin locupletior ex hoc inuẽtꝰ¬
Hacur licis ꝯ restate tempore.
isqui accepit minores si in
iudicem ꝯ prõmirint ⁊̃tu¬
core auctore stipulaci sunt i
int̾ restõnem adũsus talem
obligationem iure desider

Expanded text:
minori pecuniam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inueniatur litis contestatae tempore is qui accepit. Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri restitutionem aduersus talem obligationem iure desider
Abbreviated transcription (Latin):
plorans inincegrum restoe.¬
audietur. sieius int̾eẽ emp¬
cam abco rem fuisse approbe¬
tur. ueluciqud maiorum eiꝰ
atioe accessicipe offerac ue¬
ndicori. Paulus.¬

Expanded text:
orans in integrum restaudietur, si eius interesse emptam ab eo rem fuisse adprobetur, ueluti quod maiorum eiusatione accessit, ipse offerat uenditori. 36 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
uocanda res est usims peccu¬
ne qm ꝯstit̾it ex tutela deb̾i
reputatis. ⁊ cum q̃ncicate fru¬
ictuu ꝑecptorum conpen
Iiucer cucumuento inuen
glem adũsus petencem preciũ
qiexcausa iuclicati adolesces
tis bre pot̾it quia uncuios o¬
troducta suntinee queri pot̾¬
it uencticor si restitutus fĩrit
incam cãm in quam se ip̃e
ꝯstituit quam mucare non
potuis set ñ minor auxiliũ
pretoris nõ ĩ plorasset. Ulpiã¬

Expanded text:
uocanda res est, usuris pecuniae, quam constiterit, ex tutela deberi, reputatis et cum quantitate fructuum perceptorum compeniudex circumuento in uenlem aduersus petentem pretium quasi ex causa iudicati adulescens habere poterit, quia unicuitroducta sunt. nec queri poterit uenditor, si restitutus fuerit in eam causam, in qua se ipse constituit et quam mutare non potuisset, si minor auxilium praetoris non implorasset. 42 Ulpia
Abbreviated transcription (Latin):
escies in qua pupilla in in
actor po stulas andiendus
sit ¶Si hreditate pris etatr
beneficio in integrum resti¬
cutis abstinuiss nemine ⁊
crectitorib prnis presente. ł
ad agendum ap̃side cucca¬
lto. anea resto recte fcã undea¬
curquerit᷑  hereminus m

Expanded text:
ecies, in qua pupilla in intactor postulans audiendus est. Si hereditate patris aetatis beneficio in integrum restitutus abstinuit se nemine de creditoribus paternis praesente uel ad agendum a prae‹si›de euocato, an ea restitutio recte facta uideatur, quaeritur. Herennius M
Abbreviated transcription (Latin):
quidam br̃s rogatus esiet
fris filie cõplures res dare
ea alitione ut si sñ lib̾is dee¬
essiss restituer et ẽas bredi⁊
hoc defucto hrede hrdi eius
cauiis se restituram anisto¬

Expanded text:
quidam heres rogatus esset f‹r›atris filiae complures res dare ea condicione, ut, si sine liberis decessisset, restitueret eas heredi et haec defuncto herede heredi eius cauisset se restituturam, Aristo
Abbreviated transcription (Latin):
nem qui minor si nõ dedit¬
um solu̾it ex ea cã ex qͣ iutrectu
int̾uemat inuenicun prestan¬
da est restituto ip̃o potutelãte
prestaridꝰ procurtoricius
cui id ip̃m nominatim mã¬
datum sit. Qui uero genalc
mandacum deunitsis neg¬
ocuis gerendis alleget t̃ois
cum restõ postularetur int̾¬
posita stipulatione rem racã
dom̃u. hĩcurum rei pot̃ m
ederi. Qd sis quicatum ꝙ¬
iptiis clicetur ab sit defen

Expanded text:
nem, quin minor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuiinterueniat iuuenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari debet aut procuratori eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit: qui uero generale mandatum de uniuersis negotiis gerendis alleget, non dcum restitutio postuletur, interposita stipulatione ratam rem dominum habiturum rei potest mederi. Quod si is, qui circumscripsisse dicitur, absit, defen
Abbreviated transcription (Latin):
bi ĩnouationem fecit. si forte
ab ydoneno debitorie adin¬
opem nouandi causa cñstul¬
it obligõnem oportere eum.
in priorem debitorem restitiii.
lduersus eos quo restõ pre¬
standa est quoꝵ dedolo agere
nõ per mictitur nisi q̃dam ꝑ¬
sonespecialiter lege excepte sĩr¬

Expanded text:
ouationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem nouandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. Aduersus eos quoque restitutio praestanda est, quorum de dolo agere non permittitur, nisi quaedam personae speciali lege exceptae si
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sariiut inpedient cogni:
cuencum appellationis cet̾a
cognitonis distulit quesit¬
cum est. si finica appellatio¬
nis ap̃ imꝑatorem cogniti¬
one ⁊ in iusta appllatione
prominciata egressi etatem
deprehendanturanccta negod¬
ecia impse possint cum ꝑ cos nea

Expanded text:
t cognitieuentum appellationis cetera cognitionis distulit. quaesitum est: si finita appellationis apud imperatorem cognitione et iniusta appellatione pronuntiata egressi aetatem depraehendantur, an cetera negotii implere poss
Abbreviated transcription (Latin):
ss ĩn emptus ẽẽt. Item siintͣr¬
a alios duos menses r̃eliqum
os menses largiano defuncto
ruciliana pupillans etatis f¬
ccesserat cuius cutores in sol¬
utic̃e cessau̾unt uenditor

Expanded text:
 inemptus esset, item si intra alios duos menses reliquum os menses Lariano defuncto Rutiliana pupillaris aetatis success‹e›rat, cuius tutores in solutione cessauerunt. uenditor
Abbreviated transcription (Latin):
sor eius satis iuchicatum sol¬
uidire debebit. Garus.ꝯ
estitui nolit quia patris pi¬
c̾m agitur quide peculio te¬
netur cxquo apparecetos co

Expanded text:
sor eius satis iudicatum solvi dare debebit. Gaius liestitui nolit, quia patris periculum agitur qui de peculio tenetur. ex quo apparet ceteros co
Abbreviated transcription (Latin):
num sibi pp minoremꝯtin¬
gẽs resarure¶ Tlon semꝑ autė
ca quecum aninoribo reger¬
uncur recindenda sunt s a¬
d bomim et equm redigenda
sunt ne mazno incomcdo
Huius hetatis hões asfic̾ẽtur.
Iuemine cum hus contrahẽ¬
tea quodam modo comcium
incerdicencin. Ita niñ aut
manifesta cacumcripto sicã¬
uc tã negligẽ genter inea cã u
saci sunt precor inc̾ponere se ñ
debet Sccuola noster aiebat.
siquis iuucnili leuitate ductͦ
omisit. uel repicliau̾it brclita¬
temul bonorum possoemna
quidem omnia incegra sint:¬
omnimodo audiendus est
Siuero iam chistracta hrdita¬
te ⁊ negociis finicus ad paratã
peccuniam labroribo substit¬
uci ueniat: repellencus est.Ra.
miłtoq pcłas ex hac causa hedė
minoris restituẽtum eẽ¶Sis̃¬
uus uł filius. fa. minorem ar¬
cũmscripsent. p̃rdominus ue
quod ad cum puenit resticu¬
ere iubendus est quod npuc¬
ñ it expeculio corum prestare.
Si ceneutro sacis fietadolas¬

Expanded text:
num sibi propter minorem contingens resarcire. Non semper autem ea, quae cum minoribus geruntur, rescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur nemine cum his contrahente et quodammodo commercio eis interdicetur. itaque nisi aut manifesta circumscriptio sit aut tam neglegenter in ea causa uersati sunt, praetor interponere se non debet. Scaeuola noster aiebat, si quis iuuenili leuitate ductus omiserit uel repudiauerit hereditatem uel bonorum possessionem, si quidem omnia indus est: si uero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex hac causa heredem minoris restituendum esse. Si seruus uel filius familias minorem circumscripserit, pater dominusue quod ad eum peruenerit restituere iubendus est, quod non peruenerit ex peculio eorum praestare: si ex neutro satis
Abbreviated transcription (Latin):
fecit obdoł suum condemna¬
bitur. ¶Restõ nitem ĩ facien¬
daẽut umis quisq ius
uendendo fundo cucumcr¬
cripcus resticuetur. iubeat p̾¬
⁊tor emptorem fund cum fru¬
tunc ded̾ĩt cum̃cum ꝑ ditur¬
um nõ is ignoraret. ficutifa

Expanded text:
fecit, ob dolum suum condemnabitur. Restitutio autem ita facienda est, ut unusquisque uendendo fundo circumscriptus restituetur, iubeat praetor emptorem fundum cum frutunc dederit, cum eum perditurum non ignoraret: sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
Nincegrum uero resticutio¬
ne postulaca adũsus adici¬
onem aminore factam si
quid legatis expensum est
uł precia corum qui ad lib̾¬
tatem adicioe eius ꝑuem̾nt
aminore refundenda non

Expanded text:
integrum uero restitutione postulata aduersus aditionem a minore factam, si quid legatis expensum est, uel pretia eorum qui ad libertatem aditione eius peruenerunt, a minore refundenda non
Abbreviated transcription (Latin):
cum posse restitui intra tem¬
pus statutum expsona defu¬
ncti id nõ fecit. Plane side¬
functus ad inincegium resto¬
i moticum tempus ex uci¬

Expanded text:
cum posset restitui intra tempus statutum ex persona defuncti, hoc non fecit. plane si defunctus ad in integrum restitutionem modicum tempus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ci in auclitorium suum e¬
umqui ꝑ infirmitatem et¬
acis captum se esse cdicat.
dum ea que procausa fũt
licta non allegat. uel ab a¬
duocatis proclicum quema¬
curdenio glabionem anor¬
cillium dixius seu̾us ⁊ ini¬
incolorate restitur de sidãtẽ
adũsus frẽm post sp̾em inꝰ
audicorio eum corum fim¬
tra res bis iudicatas ininte
ctam alium inincegrum re¬
restitutionem tribuerẽ nͥ so
olum principem. S eciam
si ab imꝑatore nidex delegat¬
us cos eognoscat restitutio
ab alio nisi aprincipe ꝙͥ iu¬
dicem destinauit nõ fietsn
solum autem minoribus.

Expanded text:
ci in auditorium suum eum, qui per infirmitatem aetatis captum se dicat, dum ea, quae pro causa sunt, dicta non allegat uel ab aduocatis proditum queratur. denique Glabrionem Acilium diuus Seuerus et impincolorate restitui desiderantem adversus fratrem post speciem in auditorio eorum fintra res bis iudicatas in intectam alium in integrum restitutionem tribuere nisi solum principem. Sed et si ab imperatore iudex datus cognoscat, restitutio ab alio nisi a principe, qui iudicem destinauit, non fiet. Non solum autem ‹m›inoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus rei eius posforem.
dare incclum adusus poss¬
orem resticuine rem suam
ꝑdat. uł re sua carcat. Et hoc
uicogintio ne pretoriã. ressa ⁊̃
alientione daco in remuc

Expanded text:
aduersus rei eius possessorederare interdum aduersus possessorem restitui, ne rem suam perdat uel re sua careat, et hoc uel cognitione praetoria uel rescissa alienatione dato in rem
Abbreviated transcription (Latin):
meam subueniri S pod ip̃iᷤ
deneganda ent mandati ac¬
cio. In summa ꝑpendendũ
erit pretoricrri poꝰ subueni¬
acutrum crectitori an fide¬
tufsori. Nam minor captus
neutit tenebitur. facilusin
Mandatore dicendumerit
non debere ei suhuenirhic
enim ueluc affirmator fuit¬
⁊ suasor ut cum minore ꝯͣł̾e¬
cur.Unde tractariminor pot̃¬

Expanded text:
 ipsi deneganda erit mandati actio. in summa perpendendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subuenire: hic enim uelut adfirmator fuit et suasor, ut cum minore contraheretur. unde tractari pot