comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis animȩ calor toto frigescente corpo-¬
re. in solo tantũ tepescente pectusculo
palpitabat: cũ subito raptus in spũ ad
tribunal udicis ꝑtrahor : ubi tantũ
luminis. et tantũ erat erx circũ stantiũ
claritate fulgoris : ut ꝓiectus in terrã
sursũ aspicere ñ auderem. Int̾rogatus
conditionem: xp̃ianũ me eẽ. respondi.
Et ille qui p̃sidebat. mentiris ait: cyce-¬
ronianus es ñ ep̃ianus. Ubi enĩ thes-¬
aurus tuus: ibi et eor tuũ. Ilico obmu¬
tui Int̾ uerbera. nam cedi me usserat.
conscientiȩ magis igne torquebar:
illũ mecũ uersiculũ reputans. In infer¬
no aũt quis confitebitur tibi: Clama¬
re aut̃ cepi. et eiulans dicere. Mlisere
re mei dnẽ. miserere mer. Hȩc uor
int̾ flagella resonabat. Tandẽ ad prȩsi¬
dentis genua ꝓuoluti. qui ad saterant
p̃cabantur: ut ueniam tribueret ado-¬
lescentiȩ: et errori locũ pęnitentiȩ cõ-¬
modaret: exacturus deinde cruciatũ.
sigentiliũ litterarũ libros aliquando

Expanded text:
lis animę calor toto frigescebat corpore, in solo tantum tepente pectusculo palpitabat, cum subito raptus in spiritu ad tribunal iudicis pertrahor, ubi tantum luminis et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut proiectus in terra sursum aspicere non auderem. Interrogatus conditionem Christianum me esse respondi. Et ille qui pręsidebat, 'Mentiris', ait, 'Ciceronianus es, non Christianus. Vbi enim thesaurus tuus, ibi et cor tuum.' Illico obmutui, et inter uerbera nam cędi me iusserat conscientię magis igne torquebar, illum mecum uersiculum replicans, 'In inferno autem quis confitebitur tibi?' Clamare tamen coepi et eire mei, Domine, miserere mei. Haec vox inter flagella resonabat. Tandem ad praesidentis genua provoluti, qui adstabant precabantur, ut veniam tribueret adolescentiae, et errori locum poenitentiae commodaret, exacturus deinde cruciatum, si Gentilium literarum libros aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uret eum: neq luna ꝑ noctẽ. Nolo te
orare in angulis platearum: ne rectum
iter p̃cũ tuarũ frangat aura popłaris.¬
Nolo te dilatare fimbrias: et ostentui
habe filacteria: et conscientia repugnan-¬
te pharisiaca ambitione circumdari.
Inde pendet euangłium: inde crux et
ꝓphȩ fidelis mecũ lector intelligis: qͥd
taceam & quid magis tacendo loquar.
melius erat hȩc ñ in corpore sed in cor¬
de gestare : dm̃ habe fautorẽ ñ aspectus
ornatus : Habeto iustitiã. prudentiam.
tẽꝑantiã. fortitudinẽ. his cęli plagis in¬
cludẽ. Hȩc te quadriga ueluit aurigam
xp̃i ad metã concitũ ferat. Nichil hoc
monili p̃tiosius: nichil hac gẽmarũ
uarictate distinctius. Ex om̃i parte de-¬
coraris. cingeris. atq ꝓtegeris : et orna-¬
m̃to tͥsunt & m nimini Gemmȩ uer-¬
tuntur inscuta. Caue quoq ne aut lin¬
guã. aut aures habeas prurientes: id ẽ.
ne aut ipse aliis detrahas. aut alios audi

Expanded text:
non uret eum neque luna per noctem. nolo te non uret eum neque luna per noctem. nolo te orare in angulis platearum, ne rectum iter precum tuarum frangat aura popNolo te dilatare fimbrias, et ostentui habere phylacteria, et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. Inde pendet Evangelium, inde lex et prophetae. Fidelis mecum lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. rrant. Quanto melius erat haec non in corpore, sed in corde gestare? Deum habere fautorem, non aspectus ornatus? Habeto justitiam, prudentiam, temperantiam, fortitudinem. His coeli plagis includere, quae te quadriga velut aurigam Christi, ad metam concita ferat. Nihil hoc monili pretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius. Ex omni parte decoraris, cingeris atque protegeris: et ornamento tibi sunt et munimini: gemmae vertuntur in scuta. Cave quoque, aut linguam, aut aures habeas prurientes, id est, ne aut ipse aliis detrahas, aut alios audi
Abbreviated transcription (Latin):
cultura uexatur : ut cẏbario ñ uescamur
pane. Audio p̃tea quosdã contra rerum
hominũq naturã aquã ñ bibe. nec uesci
pane : sed sorbiunculas delicatas & contri
ta olera. betarũq sucũ ñ calice sorbe sed
conca. Pro pudor. ñ erubescimꝰ istius mo-¬
di in eptiis. nec tedet suꝑstitio is: in suꝑ
etiã famẽ abstinentiȩ in deliciis quęrimꝰ.
Fortissimũ ieiuniũ ẽ aqua et panis. Sed
quia głam ñ habet. & om̃s pane & aqua
uiuimꝰ: quasi publicũ & cõmune ieiuni¬
um ñ putatur. Caue ne hominũ rumus.¬
culos aucuꝑis: ne in offensã dĩ popłorum
laudẽ cõmutes. Si adhuc inquit apłs ho¬
minib placerem: xp̃i seruus ñ eẽm. Desi¬
uit placere hominibus: et seruus factusẽ.
stris axp̃i miles graditur. Nec laude extol¬
litur: nec uituꝑatione frangitur. Non
diuitus tumet: non contrahit᷑ pauꝑtate
Et lȩta contempnit & tristia. ꝑdiem sol

Expanded text:
cultura vexatur, ut cibario non vescamur cultura vexatur, ut cibario non vescamur pane. Audio praeterea quosdam contra rerum hominumque naturam, aquam non bibere, nec vesci pane, sed sorbta holera betarumque sucum non calice sorbere, sed conca. Pro pudor, non erubescimus istiusmodi ineptiis nec taedet superstitionis! Insuper etiam famam abstinentiae in deliciis quaerimus. fortissimum ieiunium est aqua et panis; sed, quia gloriam non habet et omnes pane et aqua uiuimus, quasi publicum et commune ieiunium non putatur. Caue, ne hominum rumusculos aucuperis, ne offensam dei populorum laude commutes. si adhuc, inquit apostolus, hominibus placerem, Christi seruus non essem; desiuit placere hominibus et seruus factus estt a sinistris Christi miles graditur, nec laude extollitur nec uituperatione frangitur, non diuitiis tumet, non contrahitur paupertate, et laeta contemnit et tristia. per diem sol
Abbreviated transcription (Latin):
frugib aqua pinguior colorat᷑. Quic¬
quid in ebriat. et statũ m̃tis euertit:
fuge similit̃ ut uinũ: Nec hoc dico qđ
dĩ a nob creatura damnet᷑. Siquidẽ
& dñs uini potator. ẽ appellatꝰ: et timo¬
theo dolenti stomachũ modica uini sor¬
bitio relaxata ẽ. Sed modũ ętatis & ualitu¬
dinis: ꝓ corpoꝵ qualitate exeͥgimꝰ in potan¬
do. Quod si absq uino ardeo & ad olescen-
tis inflãmor calore. & tenuato sanguine.
suculento ualidoq sũ corpore: libenter
cauebo poculũ in quo suspitio ueneni ẽ.
Pulchre dr̃ apud grecos: sed nescio utrũ
apud nos aeque resonet. Pinguis uenter
ñ gignat sensũ tenuem. Tantũ tͥ ieuinioꝵ
impone : quantũ ferre potes. Sint tͥ ieiu-¬
nia pura. casta. simplicia. mođata: et ñ suꝑ¬
stitiosa. Quid ꝓdest oleo ñ uesci. & mole¬
stias quasdã difficultatesq ciborũ que-¬
rere: Caricas. piper. nuces. palmarum
fructus. simila mel. pistacia. tot hortorꝵꝵ

Expanded text:
frugibus aqua pinguior colatur. quidfrugibus aqua pinguior colatur. quidquid inebriat et statum mentis euertit, fuge similiter ut uinum. nec hoc dico, quod dei a nobis creatura damnetur, siquidem et dominus uini potator appellatur et Timotheo dolenti stomachum modica uini sorbitio relaxata est, sed modum et aetatis et ualitudinis et corporum qualitates exigimus in potando. quodsi absque uino ardeo et ardeo adulescentia et inflammor calore sanguinis et suculento ualidoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio ueneni est. pulchre dicitur apud Graecos, sed nescio, utrum apud nos aeque resonet: Pinguis venter non gignit sensum tenuem. Tantum tibi jejuniorum impone, quantum ferre potes. Sint tibi jejunia pura, casta, simplicia, moderata, et non superstitiosa. Quid prodest oleo non vesci, et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere, caricas, piper, nuces, palmarum fructus, similam, mel, pistacia? Tot hortorum
Abbreviated transcription (Latin):
cubare: Iudicẽ quoq ꝓuinciȩ melius ẽ¬
uis apud te prandẽ: quã in palatio. Iuod¬
si obtendis facere te hȩc ut roges ꝓmise¬
ris atq sub iectis : uidex scłi plus defer&
clerico continenti quã diuitr & magis
scĩtatẽ tuã uenerantur quã opes. Aut
sitalis ẽ qui ñ audiat dericos nifi int̃
fialas : libent̃ carebo huiusce modi be-¬
neficio. Et xp̃m rogabo ꝓiudice: qui
ẽ enĩ confide in dño: quã confide in
homine. Melius ẽ sꝑare in dño: quã
sꝑare in pͥncipib. Nũquã uinũ redo¬
leas: ne audias illud philosophi. hoc
ñ. ẽ. osculũ porrigere: sed ꝓpinare. Ui¬
nolentos sacerdotes & apłs damnat :¬
et uetus lex ꝓhibet. Qui altario ser-¬
uiunt : uinũ & sicerã ñ bibant. Sice¬
ra hebreo sermone omĩs potio nun¬
cupat᷑ quȩ in ebriari potest: siue illa¬
quȩ ferm̃to conficitur. siue pomorũ
suco aut faui dequoquuntur indulce.
Et barbarã potionẽ aut palmarũ fru¬
ctus expͥmunt in liquorem: cunctisq

Expanded text:
cubare iudicemque prouinciae melius apud te prandere quam in palatio. quodsi obtenderis facere te haec, ut roges pro miseris atque subiectis, iudex saeculi plus defert clerico continenti quam diuiti et magis sanctitatem tuam ueneratur quam opes; aut, si talis est, qui non audiat clericos nisi inter fialas, libenter carebo huiusce modi beneficio et Christum rogabo pro. iudice, qui est enim confidere in domino quam confidere in homine, melius est sperare in domino quam sperare in principibus. numquam unum redoleas, ne audias illud philosophi: \'hoc non est osculum porrigere, sed propinare\'. uinolentos sacerdotes et apostolus damnat et uetus lex prohibet. "qui altari seruiunt, uinum et siceram non bibant. sicera Hebraeo sermone omnis potio nuncupatur, quae inebriare potest, siue illa fermento conficitur sine pomorum suco aut faui decoquuntur in dulcem et barbaram potionem aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem coctisque
Abbreviated transcription (Latin):
nis aurũ tegitur: et contra om̃iũ opinio-¬
nem plenis sacculis morim᷑ diuites. qui
quasi pauꝑes uiximꝰ. Tibi cũ in monaste¬
rio fueris: hȩc facere ñ licebit. & in oles¬
cente paulatim consuetudine. qđ pͥmum
cogebaris uelle incipies: et delectabit te
labor tuus: oblitusq p̃teritoꝵ semper
pͥora sectaberis. nequaqũa considerans
quid alii mali faciant. sed quid boni
tu facere debeas. Neq uero peccantiũ
ducaris multitudine. & te ꝑ euntiũ tur¬
ba sollicitet: ut tacitus cogites. Quid gͦ:
Om̃s ꝑibunt qui in urbib habitant
Ecce illi fruunt᷑ suis reb. ministrant
eccłus. ad eunt balnea. unguenta non
sꝑnunt: et cam̃ in om̃iũ flore uersant᷑.
Ad qđ ante respondi. & nunc breuiter
respondebo: me in p̃senti opusculo non
de clericis disputare : sed monachum
instituere. Sc̃ĩ sunt clerici: et om̃ium
uita laudabilis. lta gͦ age. et uiue in mo¬
nasterio ut clericus eẽ. merearis: ut ado-¬

Expanded text:
nis aurum tegimus et contra omnium opinionis aurum tegimus et contra omnium opinionem plenis sacculis morimur diuites, qui quasi pauperes uiximus. tibi, cum in monasterio fueris, haec facere non licebit et inolescente paulatim consuetudine, quod primum cogebaris, uelle incipies et delectabit te labor tuus oblitusque praeteritorum semper priora sectaberis nequaquam considerans, quid alii mali faciant, sed quid boni tu facere debeas. Neque uero peccantium ducaris multitudine et te pereurtium turba sollicitet, ut tacitus cogites: quid ? ergo omnes peribunt, qui in urbibus habitant? ecce illi fruuntur suis rebus, ministrant ecclesiis, adeunt balneas, unguenta non spernunt et tamen in omnium flore uersantur. ad quod et ante respondi et nunc breuiter respondebo: me in praesenti opusculo non de clericis disputare, sed monachum instituere. sancti sunt clerici et omnium uita laudabilis. ita ergo age et uiue in monasterio, ut clericus esse merearis, ut adu
Abbreviated transcription (Latin):
ris. et intra se nescio quid cõnicientes
stupentib q in terra oculis. tumentia
uerba trutinantur : ut si p̃conẽ addide¬
ris putes incede p̃fecturã. Sunt qui hu¬
more cellarũ immođatisq ieiumis. tedio
solitudims. ac nimia lectione. dũ dieb
ac noctib aurib suis ꝑsonant: uercun¬
tur in melancolian. & ypocratis magis
fom̃tis qua nr̃is monitis indigent. Ple¬
riq artib et negociationib pristinis
carere ñ possunt : mutatisq nominib
institorũ: eadem excercent cõmercia.
sed maiora quã scłi homines emolum̃¬
ta sectantes: et prius quidem ab edibus
quos as oratio aioe greci appellant. uen-¬
dentiũ cohercebatur rabies. nec erat im¬
pune peccatum: nunc aũt sub religio-¬
nis titulo exercent᷑ in iusta compendia:
et honor nominis xp̃iani fraudẽ magis
facit quã patitur : qđq pudet dicere. sed
necesse ẽ ut saltim sic ad nr̃m erubescamꝰ
dedecus: publice eaetendentes manꝰ. pan-¬

Expanded text:
ris et intra se nescio quid cornicantes stupentibus in terram oculis tumentia uerba trutinantur, ut, si praeconem addideris, putes incedere praefecturam. sunt, qui humore cellularum inmoderatisque ieiuniis, taedio solitudinis ac nimia lectione; dum diebus ac noctibus auribus suis personant, uertuntur in iielay%oUav et Hippocratis magis fomentis quam nostris monitis indigent. plerique artibus et negotiationibus pristinis carere non possunt mutatisque nominibus institorum eadem exercent conmercia nsed maiora quam saeculi homines emolumenta sectantes. et prius quidem ab aedilibus, quos dyoQavofiovg Graeci appellant, uendentium cohercebatur rabies nec erat inpune peccatum, nunc autem sub religionis titulo exercentur iniusta conpendia et honor nominis Christiani fraudem magis facit quam patitur. quodque pudet dicere, sed necesse est, ut saltim sic ad nostrum erubescamus dedecus, publice extendentes manus pan
Abbreviated transcription (Latin):
ce magna. et diaei Heu mͥ. heu mͥ adonaỹ.¬
in consũmationẽ tu facis reliquias isrł.
Siergo intelligas in oria. et pharaone. et
falthia. et ceteris istius modi contrarias
fortitudines: uidebis quo modo illis ui-¬
uentib nullus nr̃m uideat ac suspiret. et
inpęnitentiã corruat. Non regnet ait
apłs peccatũ in mortali ur̃o corpore. Re.¬
gnante peccato: aegr̃ptis extruimꝰ ciui-¬
tates. incinere uersamur et sordibus .: ꝓ

Expanded text:
ce magna et dixi : heu mihi, heu mihi, adonace magna et dixi : heu mihi, heu mihi, adonain consummationem tu facis reliquias Israel . » Si ergo intelligas in Ozia, et Pharaone, et Pheltia et caeteris istiusmodi, contrarias fortitudines, videbis quomodo, illis viventibus, nullus nostrorum videat ac suspiret et in poenitentiam corruat. « Non regnet, ait Apostolus, peccatum in mortali vestro corpore . Regnante peccato, Aegyptiis exstruimus civitates, in cinere versamur et sordibus;
Abbreviated transcription (Latin):
sionem uidẽ ñ potuit. Quã diu ille re-¬
gnum tenuit iniudea ꝓpħa oculos non
leuauit ad cȩlum : non ei sunt reserata
cȩlestia: non apparuit dñs sabaoth: nec
in ministerio fidei ter scĩ nom̃ auditũ ẽ.
Quando uero ille mortuus ẽ: uniuersa
quȩ subsequens sermo monstrauit. aꝑ¬
to sese lumine ꝓdiderunt: Iale quiddã
et in exodo scriptũ ẽ. Dũ pharao uixit.
popłs ifrł ex luto lateris palearumq
oꝑe pręssus: non suspirauit ad dñm.
Dũ ille regnauit: nemo quȩsiuit deum
patrẽ abraham. isaac. & iacob. Quando
uero ille mortuus ẽ: suspirauerunt filu
ifrł ut scriptura dicit: et ascendit clamor
eorũ ad dñm : cum utiq uixta historiam
tunc magis gaudẽ debuerunt. et ante
suspirare cũ uiueret. Hierechiel quoq
p̾rophetante. falthias filius baiane occu¬
buit: et post pessimi ducis interitũ. cecidi
inquit suꝑ faciem meam. et clamaui uo-¬

Expanded text:
sionem uidere non potuit. quam diu ille resionem uidere non potuit. quam diu ille regnum tenuit in ludaea, propheta oculos non leuauit ad caelum, non ei sunt reserata caelestia, non apparuit dominus sabaoth nec in mysterio fidei ter sancti nomen auditum est. quando uero ille mortuus est, uniuersa, quae subsequens sermo monstrabit, aperto sese lumine prodiderunt. tale quiddam et in Exodo scriptum est: dum Pharao uixit, populus Israhel ex luti et lateris palearumque opere non suspirauit ad dominum; dum ille regnauit, nemo quaesiuit deum patrum Abraham, Isaac et Iacob. quando uero ille mortuus est, suspirauerunt filii Israhel, ut scriptura dicit: et ascendit clamor eorum ad dominum, cum utique iuxta historiam tunc magis gaudere debuerint et ante suspirare, dum uiueret. Ezechiel quoque prophetante Phaltias filius Banaiae occubuit et post pessimi ducis interitum: cecidi, inquit, super faciem meam et clamaui uo
Abbreviated transcription (Latin):
lamina ꝓtegebat: quã in ez echiel dñs
iubet tau litterȩ impressione signari.
De qua dauid excultat dicens. Signatũ ẽ
suꝑ nos lum̃ uultus tui dñẽ. In qua allo¬
philus procax funde lapidis ictu interiit:
Regnauit autẽ orias annis quinquagin-¬
ta duobus: quo tempore apud latinos
amulius. apud athenienses aga mestor
.xi. imꝑabant. Post cuiꝰ mortẽ isaias pro-¬
pheta hane uisionem quã explanare
nunc nitimur uidit: id ẽ eo anno quo
romulus romani imꝑii conditor natusẽ.
sicut manifestũ eẽ. poterit his qui uolu¬
erint legere: temporũ librum. quẽ nos
in latinam linguã ex greco sermone tran-¬
Et factũ ẽ. in anno quo mortuus ẽ rex¬
orias: uidi dnm̃ sedentẽ suꝑ thronum¬
excelsum et eleuatum.
rȩmissa historia spiritalis sequitur in¬
tellectus: cuius causa. historia ipsa repli-¬
cata ẽ. Uiuente leproso rege. in quantũ
in re ẽ. sacerdotiũ dispensante : isaias ui-¬

Expanded text:
lamina protegebat, quam in Ezechiele Dominus lamina protegebat, quam in Ezechiele Dominus jubet tau litterae impressione signari, de qua David exsultabat dicens: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine ; in qua Allophylus procax fundae lapide ictus interiit. regnauit autem Ozias annis quinquaginta duobus, quo tempore apud Latinos Amulius, apud Athenienses Agamestor undecimus imperabant. post cuius mortem Esaias propheta hanc uisionem, quam explanare nunc nitimur, uidit, id est eo anno, quo Romulus, Romani imperii conditor, natus est, sicut manifestum esse poterit his, qui uoluerint legere Temporum librum, quem nos in Latinam linguam ex Graeco sermone tranEt factum est in annoquo mortuus est rexOzias\': uidi dominum sedentem super thronumexcelsum et eleuatum. praemissa historia spiritalis sequitur intellectus, cuius causa historia ipsa replicata est. uiuente leproso rege et, quantum in se est, sacerdotium dissipante Esaias ui
Abbreviated transcription (Latin):
sedentẽ suꝑ thronũ excelsum & eleuatũ¬
et cȩtera. Ante quã diuisione dicamꝰ. ꝑtra¬
ctandũ uidetur quid sit otias. quot an¬
nis regnauerit. qui ei incȩteris gentibus
sint coeui: et de ꝑsona quidem ficut in
regnorũ et preteritoꝵ libris legimꝰ: fuit
uir iustus. et fecit rectũ in conspectu dñi:
aedificans templum: aquȩ ductum fa-
bricans: offerens uasa: et ꝓ hoc merito
aduersarios suꝑans : quo maximum
pietatis indicium ẽ. habens multos in
suo imꝑio ꝓpħas. Hic quã diu uixit za¬
charias sacerdos cognomento intelligens
placuit dõ: et cũ om̃i ueneratione delu¬
brũ eius ingressus ẽ. Post quã uero zacha¬
rias obiit. uolens ꝑ se offerre donaria.
sacerdotalem ordinẽ ñ tã pie quã auda-¬
cter inuasit: et reclamantib leuitis & cę¬
teris sacerdotib: nonne tues orias rex &
non sacerdos: audire noluit. statimq le-¬
dicentis Imple dñe facies eorũ ignomi¬
nia Quã corporis partẽ sacerdos auri

Expanded text:
thronum excelsum et eleuatum. antequam de uisione dicamus, pertractandum uidetur, qui sit Ozias, quot annis regnauerit, qui ei in ceteris gentibus sint coaeui. et de persona quidem, sicut in Regnorum et Praeteritorum libris legimus, fuit uir iustus et fecit rectum in conspectu domini aedificans templumaqubricans, offerens vasa, et pro hoc merito adversarios superans, quod maximum est pietatis indicium; habens multos in suo imperio prophetas. Hic, quandiu vixit Zacharias sacerdos cognomento intelligens, placuit Deo, et cum omni veneratione delubrum ejus ingressus est; postquam vero Zacharias obiit, volens per se offerre donaria, sacerdotalem ordinem non tam pie quam audacter invasit, et reclamantibus Levitis, et caeteris sacerdotibus: Nonne tu es Ozias rex, et non sacerdos? audire noluit, statimque leae vocem dicentis: Imple, Domine, facies eorum ignominia . Quam corporis partem, sacerdos auri
Abbreviated transcription (Latin):
deberent gentib nuntiare. Deniq
apłs paulus qui de hierłm usq ad
hiliricũ p̃dicauit. et inde ꝑ romam
adspanias ire festinat: gratias agit
dõ. qđ cunctis apłis magis linguis
loquatur. Qui enĩ eunctis gentibus

Expanded text:
deberent gentibus nuntiare. denique apostolus Paulus, qui de Hierusalem usque in Illyricum praedicauit et inde per Romam ad Hispanias ire festinat, gratias agit deo, quod cunctis apostolis magis linguis loquatur. qui enim multis gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sub uniꝰ disciplina patris. consortioq
multorũ: ut ab alio discas humilitatem.
ab alio patientiã. Hic te filentium: ille
doceat mansuetudinẽ. Non facias quod
uis: cõmedas qđ iuberis: Habeas qđ acce¬
peris: quantũ acceꝑis uestiaris. Quae

Expanded text:
sub unius disciplina patris consortioque multorum, ut ab alio discas humilitatem, ab alio patientiam, hic te silentium, ille doceat mansuetudinem, non facias, quod vis, comedas, quod iuberis, habeas, quantum acceperis, vestiaris, qu
Abbreviated transcription (Latin):
unctã epłȩ cõm̃tariolo breuẽ carculam:
in qua hȩc indita ferebant᷑. Querendũ
ab eo. id.ẽ ame. utrũ mulier relicto uiro
adultero. & sodomita. & alio ꝑ uim accep-¬
to possit absq pęnitentia cõmunicare
eccłiȩ: uiuente adhuc eo quẽ pͥus reliquę¬
rat. Qđ legens. illiꝰ uersiculi recordat᷑ sũ:
ad excusandas excusationes in peccatis.
Om̃s eñĩ homines uitus nr̃is fauemꝰ.
& qđ ꝓpria facimꝰ uoluntate ad naturȩ
referimꝰ necessitatẽ. Quomͦ fidicat ado¬
lescens. Llim patior corporis: me ad libi¬
dinẽ ardor impellit. Ipsa organa mẽbroꝵ
genitaliũ. & cõpositio cõrporis: femineos
querit amplexus. Et rursũ. Si homicida
i egestate inquit erã. indigebã cibo: tegu-¬
men corporis ñ habebã. Idõ alienũ sangui¬
nẽ fudi: ne ipse fame & frigore morerer.
Respondit itaq sorori quȩ a nob̃ suꝑ st a-¬
tu sui querit. ñ nr̃as sed apłi sententias.¬

Expanded text:
ulae et commentariolo tuo breuem chartulam, in qua haec indita ferebantur: \'quaerendum ab eo — id est a me —, utrum mulier relicto uiro adultero et sodomita et alio per uim accepto possit absque paenitentia communicare ecclesiae uiuente adhuc eo, quem prius reliquerat.\' quod legens illius uersiculi recordatus sum: ad excusandas excusationes in peccatis. omnes enim homines uitiis nostris fauemus et, quod propria facimus uoluntate, ad naturae referimus necessitatem. quomodo si dicat adulescens: \'uim patior corporis mei, ad libidinem ardor inpellit, ipsa organa membrorum genitalium et conpositio corporis femineos quaerit amplexus\'; et rursus homicida: \'in egestate\', inquit, \'eram, indigebam cibo, tegumen corporis non habebam; ideo alienum sanguinem fudi, ne ipse fame et frigore morerer\'. responde itaque sorori, quae a nobis super statu sui quaerit, non nostra, sed apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ aut conseqͥ ñ possumꝰ. aut forsitan ci¬
to inuenta ꝑdamꝰ: Cacia enĩ quã latinꝰ
uertit in maliciã apud grecos duo signi-¬
ficat. & maliciã et afflictionẽ: qđ eacos
grece dicunt. & hic magis pro malicia
transferri debuit. Qđ si contentio se
quis ducit᷑ nolens cacia afflictionẽ sonare.
& angustias sed maliciam : illo sensu ex¬
planandũ ẽ. quo mundꝰ in maligno
hoc ẽ. in malo positus sit. & in dñica
oratione dicimꝰ liba nos a malo: ut suf-
de beati apłi pauli pͥma ad corinthios
epła: in qua loquitur. Omẽ peccatũ
qđ fecerit homo: extra corpus ẽ. Qui
aũt fornicatur : in corpꝰ suũ peccat.
uerba ueniamꝰ. ne de extremis partib
& ut ita dicã cauda capituli: totã senten¬
tiã nosse cupiamꝰ. Corpꝰ inquit ñ .ẽ. forni¬
cationi sed dño: et dñs corpori. Ds autẽ

Expanded text:
quae aut consequi non possumus aut forsitan ciquae aut consequi non possumus aut forsitan cito inuenta perdamus? xayia enim, quam Latinus uertit in \'malitiam\', apud Graecos duo significat, et malitiam et adflictionem, quam κάκωσιν Graeci dicunt et hic magis pro malitia transferri debuit. quod si contentiose t quis ducitur nolens κακίαν adflictionem sonare et angustias, sed malitiam, illo sensu explanandum est, quo mundus in maligno, hoc est Oratione dicimus: Liberas nos a malo : ut suffde beati Apostoli Pauli prima ad Corinthios Epistola, in qua loquitur: « Omne peccatum quod fecerit homo, extra corpus est. Qui autem fornicatur in corpus suum peccat . verba veniamus, ne de extremis partibus, et ut ita dicam, cauda capituli totam sententiam nosse cupiamus. Corpus, inquit, non fornicationi, sed Domino, et Dominus corpori. Deus aute
Abbreviated transcription (Latin):
Reuis epła longas explanare ñ
ualet quȩstiones : et in arcũ mul-¬
ta concludens stringit uerbis
quod sensib dilatatũ ẽ. Int̾rogas quid
significet illud in euangłio iuxta mathe¬
um: nolite solliciti ẽẽ de crastino Suffi¬
cit enĩ diei malicia sua. Crastinum in
scripturis scĩs futurũ tẽpus significat.
siẽ iacob ingenesi loquit᷑. Exaudiat me
cras: iustitia mea. Et ubi altare extruit᷑
aduab tribub ruben &gad. & dimidia
tribu manasse : et acuncto ifrłe ad eas
legatio mittitur. cũ finees pontifici res¬
pondissent id circo se altare fecisse: ne
eras filiis suis colendi dm̃ possessio de-¬
negetur. Et multa istuis modi inueteri
reꝑies instrum̃to. Qui gͦ de futuris nos
cogitare ꝓhibuit: concessit de p̃sentib
ꝓpt̃ humanȩ uitȩ fragilitatẽ. Qđ autẽ
adicis sufficit diei malieia sua : hoc mͦ
intellige. Suffic̃ nob̾ de p̃sentib huius
scli angustus cogitare. Quid necesse ẽ.
sensũ ad incerta et futura extendere.

Expanded text:
Epistola longas explanare non valet quaestiones, et in arctum multa concludens, stringere verbis, quod sensibus dilatatum est. Interrogas, quid significet illud in Evangelio juxta Matthaeum: « Nolite solliciti esse de crastino; sufficit enim diei malitia sua » . Crastinum, in Scripturis sanctis, futurum tempus significat: sicut et Jacob in Genesi loquitur: « Exaudiet me cras justitia mea » . Et ubi altare exstruitur a duabus tribubus Ruben et Gad, et dimidia tribu Manasse, a cuncto Israele ad eas legatio mittitur, cum Phinees Pontifici respondissent, idcirco se altare fecisse, ne cras filiis suis colendi Deum possessio denegaretur . Et multa istiusmodi in veteri reperies Instrumento. Qui ergo de futuris nos cogitare prohibuit, concessit de praesentibus, propter humanae vitae fragilitatem. Quod autem adjicit, « sufficit diei malitia sua » , hoc modo intellege: sufficit nobis de praesentibus huius saeculi angustiis cogitare; quid necesse est sensum ad incerta et futura extendere,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã p̃terire uideam᷑: Aliud ẽ. peccare ꝑ
corpꝰ aliud incorpore. Furtũ. homicidi¬¬
um. & ceta absq fornicatione peccata:
manu ad ministramꝰ extrinsecus. For¬
a nob̾ ñ ꝑ corpꝰ in alio: sed ꝑ p̃positum
ministeriũ. Habet aũt in se passionem.
scãm seripturã uxor uiri corpꝰ fit. Et
quicũq fuerit fornicat᷑: peccat in cor-¬
pus suũ. hoc ẽ. in uxorem: dũ eã sua for¬
nicatione cõmaculat: et fac̃ etiã ñ pec-

Expanded text:
tiam praeterire uideamur: aliud est peccare per tiam praeterire uideamur: aliud est peccare per corpus, aliud in corpore. furtum, homicidium et cetera absque fornicatiomanu administramus extrinsecus: fora nobis, non per corpus in alios: et per, praepositio ministerium habet, in autem in se passionem. sanctam scripturam uxor uiri corpus sit et, quicumque fuerit fornicatus, peccet in corpus suum, hoc est in uxorem, dum eam sua forn
Abbreviated transcription (Latin):
tri: et uent̃ escis. Ds̃ aut̃ & hȩc et illa
destruet Consequent̃ uenit ad forni¬
cationẽ. Etenĩ luxuria : mat̾ libidinis
est. Uentrẽq distentũ cybo. et uini po¬
tionib irrigatũ: uoluptas genitalium
sequitur. Atq ut alibi dictũ ẽ: ꝓmẽ¬
peccatũ uerbi grã furtũ. homicidiũ
rapina. ꝑiuriũ. & cetã his similia.
post factũ penitudinẽ habent. Et
licet inuitet lucrũ: tam̃ mordec con-¬
scientiã. Uoluptas sola ac libido etiam
in ipso tp̃r penitendi: p̃teritos stimulos
patitur. et titillationes carnis. & incentiua
peccati. Et ꝑ hȩc quȩ corrigi cupimus
cogitantes. rursũ fit materia delinquen¬
di Alit̃. Cetera peccata forinsecus sunt.
Quicqͥd enĩ egerimꝰ: in alios agimus.
forncatio ñ sõlũ conscientiã fornican-
homo patrẽ & matrẽ & adherebit uxo.¬
ri suȩ. & er̃ una caro: etiã ipse cũ mere¬
trice unũ corpꝰ efficit᷑ & peccat in corpꝰ
cis. Dicam & alit̃: ne ullã grecoꝵ senten¬

Expanded text:
tri et uenter escis; deus autem et hunc et illa destruet consequenter uenit ad fornicationem. etenim luxuria mater libidinis est uentremque distentum cibo et uini potionibus inrigatum uoluptas genitalium sequitur atque, ut ita dictum sit, pro mempeccatum, uerbi gratia furtum, homicidium, rapina, periurium et cetera his similia post factum paenitudinem habent et, licet inuitet lucrum, tamen mordet conscientia; uoluptas sola ac libido etiam in ipso tempore paenitendi praeteritos stimulos patitur et titillationem carnis et incentiua peccati, ut per haec, quae corrigi cupimus cogitantes, rursum sit materia delinquendi. aliter: cetera peccata forinsecus sunt — quidquid enim egerimus, in alios agimus —; fornicatio non solum conscientiam fornicantihomo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae et erunt una caro, etiam ipse cum meretrice unum- corpus efficitur et peccat in corpus cis. dicamus et aliter, ne ullam Graecorum senten
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier enĩ quȩ sub uiro ẽ: uiuente uiro.
uincta ẽ. legi. Qđ si mortuus fuerit uir
eiꝰ: lib̾ata ẽ. alege uiri. Ergo uiuente ui-¬
ro : adultera erit si duxerit aliũ uirum.
Et malio loco. Mulier alligata ẽ: quanto
tp̃r uiuit uir eiꝰ. Siaut dormierit uir :
lib̾ata ẽ. cui uult nubat. tantũ in dño. Om̃s
aũt causationes apłs amputans. aꝑtissime
definiuit : uiuente uiro. adulterã eẽ. mu¬
lierẽ si alteri nupserit. Nolo mͥ ꝓferas rap¬
toris uiolentiã. matris prestationẽ. patris

Expanded text:
ier enim, quae sub uiro est, uiuente uiro adstricta est legi. quodsi mortuus fuerit uir eius, liberata est a lege uiri. ergo uiuente uiro adultera erit, si duxerit alium uirum, et in alio loco: mulier alligata est, quanto tempore uiuit uir eius. si autem dormierit uir, liberata est: cui uult, nubat, tantum in domino. omnes igitur causationes apostolus amputans apertissime definiuit uiuente uiro adulteram esse mulierem, quae alteri nupserit. nolo mihi -proferas raptorem et uiolentiam, matris persuasionem, patris
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib immo omĩs epła eius ad
romanos nimiis obscuritatib obuo-¬
luta ẽ. ut si uoluero cuncta disserere
nequaquã michi unus liber sed ma-¬
gna et multa erunt scribenda uo-¬
lumina

Expanded text:
sequentibus, immo omnis epistula eius ad Romanos nimiis obscuritatibus inuoluta est et, si uoluero cuncta dinequaquam mihi unus liber, sed magna, et multa erunt scribenda volumina
Abbreviated transcription (Latin):
tate: Et ad p᷑arcendũ corpori ñ in ho-¬
norem alique ad saturitatẽ carnis
hunc nob̾ habe sensũ uidetur Cur¬
ramꝰ ꝑ singula: et obscuritatẽ sensuũ
atq uerboꝵ xp̃o reserante pandamͦ:
Si baptizati estis in xp̃o. et cũ xp̃o in
baptismate mortui. mortui aũt ab

Expanded text:
tate et non ad parcendum corpori, non in hotate et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, hunc nobis habere sensum uidetur. curramus per singula et obscuritatem sensuum atque uerborum Christo reserante pandamus. si baptizati estis in Christo et cum Christo in baptismate mortui, mortui autem \'ab
Abbreviated transcription (Latin):
colunt idola licet in tp̃r hostias ui¬
derentur offerre non dõ eas obtulis¬
se sed angłis. Per ezechiel plenius
cepta non bona. Non enĩ sanguinem
hircorũ aut taurorũ quęrit dĩ. sed
contritũ et humiliatũ ds̃ non despicit.
Et ꝓpt̾ea qui uitulũ fecer̃ inchoreb
et coluer̃ sẏdus remfam de quo in pro-¬
pheta amos plenius deseruimꝰ: adora¬
uer̃ figuras quas ipsi fecerunt. et tra¬
didit eos ut seruirent militiȩ cęli
CY NÑ legitur. id. ẽ. humilitas mentis
siue sensus. Uere enĩ humilis sensus
et miseranda suspitio dm̃ credere
hyrcoꝵ atq tauroꝵ sanguine delec¬
tari: et nidore himia matis quẽ sepe
homines declinamꝰ. Quod aũt sequi¬
tur si mortui estis cũ xp̃o ab elem̃tis
mundi. quid ad huc tanquã uiuen-¬
tes in mundo decernitis. Ne tetige¬
ritis. neq gustaueritis. neq contracta-
so usu scđm p̃cepta᷑ doctrinas homi¬
num quȩ sunt rationẽ quidẽ haben¬
tia sapientiȩ in suꝑ stitione et humili¬

Expanded text:
colebant idola, licet in Templo hostias viderentur offerre, non Deo eas obtulisse, sed Angelis, per Ezechiel plenius as, et praecepta non bona . Non enim sanguinem hircorum, aut taurorum quaerit Deus; sed contritum et humiliatum deus non despicit. et propterea, qui uitulum fecerunt in Choreb et coluerunt sidus dei Rempham, de quo in propheta Amos plenius disseruimus, adorauerunt figuras, quas ipsi fecerunt, et tradidit eos deus, ut seruirent militiae caeli, νη legitur, id est humilitas mentis siue sensus. uere enim humilis sensus et miseranda suspicio deum credere hircorum atque taurorum sanguine delectari et nidore thymiamatis, quem saepe homines declinamus. quod autem sequitur: si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid adhuc tamquam uiuentes in mundo decernitis \'ne tetigeriso usu secundum praecepta et doctrinas hominum? quae sunt rationein quidem habentia sapientiae in superstitione et humili
Abbreviated transcription (Latin):
irritũ fecistis mandatũ dĩ ꝓp̃t̃ traditi¬
onem uram. Iuantȩ traditiones pha¬
ẽi uocant. et quã aniles fabulȩ. reuol¬
uere nequeo. Neq enĩ libri patitur
magnitudo. et pleraq tam turpia sunt.

Expanded text:
 traditionem uestram. quantae traditiones phaεις uocant, et quam aniles fabulae, reuoluere nequeo. neque enim libri patitur magnitudo et pleraque tam turpia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
audistis dñm dicentẽ ad patrẽ. de mun¬
do ñ sunt. sic̃ ẽgo ñ sũ de mundo: sed e
contrario quasi uiuentes inmundo
decernitis. ne tetigeritis corpus homi¬
nis mortui : ne uestim̃tũ et scabellum
in quo sederit mulier menstruata.
neq gustaueritis suillã carnẽ. et lepo¬
rum. et sepiarũ. et lolliginũ. murenȩ.
et angullȩ. et uniuersorũ pisciũ qui
squamas et pennulas ñ habent: quae
omĩa incorruptione et in interitu suit.
ipso usu et stercore digeruntur. Escae
enĩ uentri et uent̃ ȩscis: et om̃e quod
intrat ꝑ os non cõmunicat hominem
sed ea quȩ de nob̃ exeunt. Scđm prę¬
cepta inquit et doctrinas hominum :
scđm illud qđ isaias loquitur. popłs
hic labus me honorat cor uero eius
cens. Irritũ fecistis mandatũ dĩ ut
traditiones ur̃as statueretis. Ds̃ enim
dixeit. honora patrẽ et matrẽ: et qui
maledixerit patri et matri morte mo.¬
riatur. Uos aũt dicitis quicũq dixe¬
rit patri et matri. munꝰ qđcũq ẽ ex me

Expanded text:
auditis Dominum dicentem ad Patrem: « De mundo non sunt, sicut et ego non sum de mundo ; » sed e contrario quasi uiuentes in mundo decernitis: \'ne tetigeris corpus hominis mortui, ne uestimentum et scabellum, in quo sederit mulier menstruata, neque gustaueris suillam carnem et leporum et sepiarum et lolliginum, murenae et anguillae et uniuersorum piscium, qui squamas et pinnulas non habent\', quae omnia in corruptione et interitu sunt ipso usu et stercore degeruntur ? esca enim uentri et uenter escis, et omne, quod intrat per os, non communicat hominem, sed ea, quae de nobis exeunt. secundum praecepta, inquit, et doctrinas hom i n u m secundum illud, quod Esaias loquitur: populus hic labiis me honorat, cor uero eius cens: irritum fecistis mandatum dei, ut traditiones uestras statueretis. deus enim dixit: honora patrem et matrem et: qui maledixerit patri et matri, morte morietur. uos autem dicitis: quicumque dixerit patri uel matri:\'munus, quodcumque est ex me,
Abbreviated transcription (Latin):
sed qui consolatur humiles. consolatꝰ
ẽ. nos ds̃ in aduentu titi: non solũ aũt
in aduentu eiꝰ. sed etiã in solatio. Ergo
ꝓpt̃ea uale faciens troianis siue troaden¬
sib ꝓfectus ẽ. macedoniã: ut inueniret
ibi titũ. et haberet intp̃tationis euan¬
geliiq solatiũ. quẽ intelligimꝰ non ibi
reꝑtum. sed post tribulationes. et ꝑse¬¬
cutiones apłi suꝑuenisse. Prius gͦ quã
ueniret titus multa ꝑpessus agit gr̃as
om̃ipotenti dõ inxp̃o iħu quẽ gentib
p̃dicabat: qđ dignũ se elegerit instrium

Expanded text:
sed, qui consolatur humiles, consolatus sed, qui consolatur humiles, consolatus est nos deus in aduentu Titi, non solum autem in aduentu eius, sed etiam in solacio. ergo propterea ualefaciens Troianis siue Troadensibus profectus est Macedoniam, ut inueniret ibi Titum et haberet interpretationis euangeliique solacium, quem intellegimus non ibi repertum, sed post tribulationes et persecutiones apostoli superuenisse. prius ergo, quam ueniret Titus, multa perpessus agit gratias omnipotenti deo in Christo Iesu, quem gentibus praedicabat, quod dignum se elegerit, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
grãs ago dõ qđ om̃iũ eoꝵ linguis magis
loquor. diuinorũ sensuũ maiestatẽ non
poterat greci eloquii digno explicare
sermone. Habebat gͦ titum int̃pretẽ sic̃
et beatus petrus marcũ. cuiꝰ euangłium
petro narrante et illo seribente cõpositũ
ẽ. Deniq et duȩ epłȩ quȩ ferunt᷑ petri. stilo
int̃se et caractere discrepant. structuraq
uerboꝵ ex quo intelligimꝰ ꝓ necessitate
rerũ: diuersis eũ usũ int̃p̃tib. Ergo et
paulus apłs contristatur: quia p̃dicati¬
onis suȩ in p̃sentiarũ fistulã organumq¬
ꝑ qđ xp̃o caneret ñ inuenerat. Perrex̃q
in macedoniã apapho. apparuerat enĩ
ei uir macedo dicens: transiens adiu¬
ua nos: ut ubi inueniret titũ. et uisitaret
fr̃s. ueł ꝑ secutionib ꝓbarentur. Hoc ẽ.
phat de nob̃. siue triũphũ suũ agit ꝑ
nos. qui in alio loco dixcerat. spectacu¬
lum factisumꝰ mundo. angłis & homi¬
nib. Deniq narrat in consequentib.

Expanded text:
as ago Deo, quod omnium vestrum linguis magis loquor , divinorum sensuum majestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. Habebat ergo Titum interpretem: sicut, et beatus Petrus Marcum, cujus Evangelium, Petro narrante, et illo scribente, compositum est. Denique et duae Epistolae quae feruntur Petri, stylo inter se et charactere discrepant, structuraque verborum. Ex quo intelligimus, pro necessitate rerum, diversis eum usum interpretibus. Ergo et Paulus Apostolus contristatur: quia praedicationis suae in praesentiarum fistulam, organumq Christo caneret, non inuenerat, perrexitque in Macedoniam-apparuerat enim ei uir Macedo dicens: transiens adiuua nos —, ut ibi inueniret Titum et uisitaret fratres uel persecutionibus probaretur. hoc est phat de nobis\' siue \'triumphum suum agit per nos\' —, qui in alio loco dixerat: spectaculum facti sumus mundo et angelis et hominibus. denique narrat in consequentibus:
Abbreviated transcription (Latin):
ees paulus scribens adcorin¬
thios. et rudem xp̃i eccłiam
sacris instruens disciplinis.
inter cetera mandata hoc quoq po
uirũ infidelẽ. et huie consentit habita¬
re cũ ea: non dimittat uirũ suũ. Sc̃ĩfi¬
catus ẽ. enĩ uir infidelis: ꝑ mulierem
fidelẽ. Et scĩficata mulier infidelis:
in uiro fideli. Alioquin filii ur̃i im¬
mundi essent : nunc aũt mundi sunt.
Sicui forte hactenus uidebunt᷑ nimi¬
um disciplinȩ uincula laxata. & prę¬
ceps indulgentia p̃ceptoris: considet
domũ patris tui clarissimi quidem
et eruditissimi uiri. sed adhuc ambulantiꝰ
intenebris: et intelliget consiliũ apłi
illuc ꝓfecisse. ut radicis amaritudinẽ
dulcedo fructuũ cõpensaret: et uiles
uirguneulȩ balsama p̃tiosa sudarent:
Tues nata de impari matrimonio.
De te & toxitione: paula generata est.
Quis hoc credẽt ut albini pontificis.

Expanded text:
s Paulus scribens ad Corinthios, et rudem Christi Ecclesiam sacris instituens al. instruens  disciplinis, inter caetera mandata hoc quoque povirum infidelem: et hic consentit habitare cum ea, non dimittat virum suum. Sanctificatus est enim vir infidelis per mulierem fidelem, et sanctificata est mulier infidelis, in viro fideli. Alioquin filii vestri immundi essent, nunc autem mundi sunt . Si cui forte hactenus videbantur nimium disciplinae vincula laxata, et praeceps indulgentia praeceptoris, consideret domum patris tui, clarisset eruditissimi uiri, sed adhuc ambulantis in tenebris, et intelleget consilium apostoli illuc profecisse, ut radicis amaritudinem dulcedo fructuum conpensaret et uiles uirgulae balsama pretiosa sudarent. tu es nata de inpari matrimonio: de te et Toxotio meo Paula generata est. quis hoc crederet, ut Albini pontificis
Abbreviated transcription (Latin):
ec dñs sollicitus ẽ ꝓme. Statimq quadra¬
gesimi psalmi de eo exordiũ ẽ. Beatus
qui intelligit suꝑ egenũ et pauꝑem. In¬
telligentia opus ẽ. et post intelligentiã
beatitudine. qui sit egenus et pauꝑ. Non
utiq ille qui mendicitate & pauꝑtate¬
atq squalore cooꝑtusẽ. et tam̃ ñ recedit
auitris: sed de quib apłs loquitur
Tantũ ut pauꝑum memores essemꝰ: ob quo¬
nabas in eccłias gentiũ. ut collecta fiat ꝑ
primã sabbati. Et hanc ipsam oblationẽ
ñ ꝑ alios. sed ꝑ se deferre festinant his qͥ
suas ꝓcep̃o amisere substantias: qui ꝑse¬
cutiones passi sunt. qui dixcerunt patri
suo. et matri : uxorib. et liberis. ñ nouimꝰ uos

Expanded text:
et Dominus sollicitus est pro me . Statimque quadraet Dominus sollicitus est pro me . Statimque quadragesimi Psalmi de eo exordium est: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Intelligentia opus est, ut post intelligentiae beatitudinem, sciatur qui sit egenus et pauper. Non utique ille qui mendicitate, et squalore coopertus est, et tamen non recedit a vitiis; sed de quibus Apostolus loquitur: Tantum ut pauperum memores essemus . Ob quonabas in Ecclesiis gentium, ut collectae fierent per primam sabbati, et hanc ipsam oblationem, non per alios, sed per se deferre festinant his, qui suas pro Christo amisere substantias, qui persecutiones passi sunt, qui dixerunt patri suo et matri, uxoribus et liberis: Non novimus
Abbreviated transcription (Latin):
et quomodo uiuere debeat uidua. quȩ
sine liberis derelicta ẽ. Hoc idem et in
euangłio legis doctor int̾rogat. Magister bone
quid faciens uitã ȩt̾̃nã possidebo:. Cui
respondit dñs: mandata nostr Diẽ illi. Quȩ :¬
Iħsaũt dix̃: Non homicidiũ facies. ñ adulteriũ.
ñ furtũ. ñ falsũ dices testimonium : hono
ra patrẽ et matrẽ. et diliges ꝓximũ tuum
uade. uende omĩa quȩ habes. et da pau-¬
ꝑ ibus. et ueni sequere me. Itaq et ego tibi
dñi nr̃i respondebo sermonib. Siuis eẽ.
ꝑfecta et tollere crucẽ tuã. & sequi dñm
saluatorem. & imitari petrũ dicentem:
uade et uende omĩaͭ qͣuȩ habes. & da
pauꝑib et sequere saluatorem. Non di-¬
xit. da filus. da fr̃ibus. da ꝓpinquis.
quos etiã si haberes. iure eis dñs p̃ferret᷑.
sed da pauꝑib. immo da cep̃o qui in pau-¬
ꝑib pascitur. Qui cũ diues ẽẽt: ꝓ nob̃¬
psalmo. Ego aũt mendicus sũ & pauꝑ:

Expanded text:
et quomodo vivere debeat vidua, quae et quomodo vivere debeat vidua, quae sine liberis derelicta est. Hoc idem in Evangelio Legis Doctor interrogat: Magister, quid faciens vitam aeternam possidebo? Cui respondit Dominus: Mandata nosti? Dicit ille, Quae? Jesus autem dixit: Non homicidium facies, non adulterium, nra patrem et matrem et diliges proximum tuum uade, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et ueni, sequere me. itaque et ego tibi domini nostri respondebo sermonibus: si uis esse perfecta et tollere crucem tuam et sequi dominum saluatorem et imitari Petrum dicentem: uade et uende omnia tua, quae habes, et da pauperibus et sequere saluatorem. non dixit:\' da filiis, da fratribus, da propin quis\' — quos etiam si haberes, iure his dominus praeferretur — sed \'da pauperibus\', immo da Christo, qui in pauperibus pascitur, qui, cum diues essetPsalmo: Ego autem mendicus sum et pauper,
Abbreviated transcription (Latin):
credentiũ qui in nomine eiꝰ fuerint
congregati. Vnde libere ꝓfiteor nec
diccum suꝑbiȩ ꝑtimesco. me scribe
tibi non in doctis humanȩ sapientię
uerbis quã ds̃ destructurus ẽ: sed in¬
uerbis fidei spiritalib spiritalia com-¬
parantẽ. ut abẏssus ueteris testamenti
inuocet abẏssum euangłicam inuoce
ua gentiliũ. et torrentẽ spinarũ ac mare
mortuũ dulcorarent. Ora igit᷑ ut uerus
heliseus steriles in me et mortuas aquas
uiuificet: et apłorũ sale quib dixerat. uos
estis sal terrȩ meũ munusculũ condiat.
Quia om̃e sacrificiũ qđ absq sale ẽ dño
delecteris quã uidit iħs quasi fulgur ea¬
dentẽ de cęlo: sed potius eũ recipe qui
ñ habet decorem nec faciem. homo in
plagis positus et sciens ferre infirmitatẽ:
Et quicquid ad ꝓposita respondero. sci¬
as me ñ confidentia respondisse sermo¬
nis: sed eiꝰ eac fide qui pollicitus ẽ. aperi
gas quo modo ꝑfectus eẽ. quis possit:

Expanded text:
credentium, qui in nomine ejus fuerint credentium, qui in nomine ejus fuerint congregati . Unde libere profiteor nec dictum superbe pertimesco me scribere tibi non in doctis humanae sapientiae verbis, quam Deus destructurus euerbis fidei spiritalibus spiritalia conparantem, ut abyssus ueteris testamenti inuocet abyssum euangelicam in uoceua gentilium et torrentem spinarum ac mare mortuum dulcorarent. ora igitur, ut uerus Heliseus steriles in me et mortuas aquas uiuificet et apostolorum sale, quibus dixerat: uos estis sal terr a e, meum munusculum condiat, quia omne sacrificium, quod absque sale est, domino ae delecteris, quam uidit Iesus quasi fulgur cadentem de caelo, sed potius eum recipe, qui non habet decorem nec faciem, homo in plagis positus et sciens ferre infirmitatem, et quicquid ad proposita respondero, scias me non confidentia respondisse sermonis, sed eius gas, quomodo perfectus esse quis possit,
Abbreviated transcription (Latin):
snota uultu. fidei michi ardore notis¬
sima es. et de exctremis galliȩ finib in
bethlemitico rure latitantẽ ad respon¬
dendũ ꝓuocas de scãrũ questiun eulis
scripturarũ ꝑ hominẽ dĩ filium meum
apodemium cõmonitoriolum dirigens:
quasi uero ñ habeas in tua ꝓuincia diser¬
tos uiros et indĩ lege ꝑfectos. nisi forte
quid dehis quȩ ab aliis audisti nos qͦq
sentiamꝰ: maiores tui paterius atq del¬
fidius quorũ alter ante quã ego nasce¬
rer reth oricã romȩ docuit. Alter me
iam adolescentulo om̃s gallias prosa
uersuq suo illustrauit ingenio: lam
dormientes et taciti me iure rep̃hen-¬
dunt qđ audeam ad stirpem generis
sui quippiam musitare licet conce Ilħsaũt.¬
dens eis eloquentiȩ magnitudinem et
doctrinã scłariũ litterarum: merito
subtraham scientiã legis dei quã nemo
acciꝑe potest nisi ei data fuerit a patre
luminũ. qui illum inat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mundũ. et stat mediꝰ

Expanded text:
nota uultu fidei mihi ardore notissima es. et de extremis Galliae finibus in Bethleemitico rure latitantem ad respondendum prouocas de sanctarum quaestiunculis scripturarum per hominem dei filium meum Apodemium commonitoriolum dirigens, quasi uero non habeas in tua prouincia disertos uiros et in dei lege perfectos, nisi forte quid de his, quae ab aliis audisti, nos quoque sentiamus. maiores tui Patera atque Delphidius, quorum alter, antequam ego nascerer, rhetoricam Romae docuit, alter me iam adulescentulo omnes Gallias prosa uersuque suo inlustrauit ingenio, iam dormientes et taciti me iure reprehendunt, quod audeam ad stirpem gsui quippiam mussitare: licet concedens eis eloquentiae magnitudinem, et doctrinam saecularium litterarum, merito subtraham scientiam Legis Dei, quam nemo accipere potest, nisi ei data fuerit a Patre luminum , qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , et stat medius
Abbreviated transcription (Latin):
ut illi hiericho corruat. sacerdotaliũ tuba¬
rũ subuersa clangoribus: ut iuguletur ad¬
onibezec et ai. & asor pulcherrimȩ quon¬
dam corruant ciuitates. Fr̃s qui nob̾cum
in monasteriolo sunt te salutant: scõs qui
nos diligere dignantur ꝑ te oppido salu-¬

Expanded text:
ut illi Hiericho corruat sacerdotalium tubaut illi Hiericho corruat sacerdotalium tubarum subuersa clangoribus, ut iuguletur Adonibezec, ut Gai et Asor pulcherrimae quondam corruant ciuitates. fratres, qui nobiscum in monasteriolo sunt, te salutant. sanctos, qui nos diligere dignantur, per te oppido salu