comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionis Nuillus nisi qui ꝑ hȩç dño duce ad celes¬
tia scandis agnoscit: Qui eñĩ dic̃ se nosso dm̃
& mandata eiꝰ non custodit: mendax est. No¬
tandum sanȩ qđ xxx. cubiti altitudinis de qͥ¬
bus supͣ legit᷑ usq ad medium cenaculũ ꝑtos¬
gebant : Deinde alii tͥginta cubiti usq ad cer¬
cium cenaculũ ad debant᷑ quo usq porticuũ
quȩ erant circa templũ abaustro & aqͥlone &
ocoassũ tectũ ꝑueniebat: ut iosepho narran¬
te didicimꝰ Seinde usq ad sup̃mũ templi
tectũ: alii .lx. cubiti numoribant᷑. & sic cota
altitudo domꝰ uixta librũ paralipomenons
in cex cubitos consũmata ẽ. Porticꝰ quoq
quȩ eiat ante frontẽ templi ad orientẽ: iuita
fidẽ p̃ fat uoluminis: eandẽ ciibitoꝵ summã
in alcitudins habebat: qui uidelicet liber: illas de
quib p̃diximꝰ porticꝰ cirea templũ ⁊ cellaria uocat¬

Expanded text:
tionis, nullus nisi qui per haec Domino duce ad coelestionis, nullus nisi qui per haec Domino duce ad coelestia scandit agnoscit. « Qui enim dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . » Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis, de quibus supra legitur, usque ad medium coenaculum pertingebant; deinde alii triginta cubiti usque ad tertium coenaculum addebantur, quousque porticuum, quae erant circa templum ab Austro, et Aquilone, et Occasu tectum perveniebat, ut Josepho narrante didicimus. Deinde usque ad supremum templi tectum alii sexaginta cubiti numerabantur, et sic tota altitudo domus juxta librum Paralipomenon in 120 cubitos consummata est. Porticus quoque quae erat ante frontem templi ad orientem, juxta fidem praefati voluminis, eamdem cubitorum summam in altitudine habebat. Qui videlicet liber illas de quibus praediximus porticus circa templum, cellaria vocat et
Abbreviated transcription (Latin):
lter ad cȩlestia pandet᷑: Deniq ita sub uinxit:
& continuo exiuit sangus & aqua: Aqua scrł
qua abliumur in bapcismo: & sanguis quo cos¬
secramur in calice sco Phoc namqͣ ostium nob̾
est ascensus in mediũ ceraculum : & amedio
in terciũ: quia ꝑfidẽ & mysteria nr̃i redempto¬
ris: de p̃senti eccłiȩ conuersatione ad reqͥ ẽ ani¬
marũ post mortẽ ascendimꝰ. Rursũq de reqͥe
animarũ ad ueniente die uidicii ad inmortali
tatẽ quoq corpoꝵ quasi in cerciũ cenaculum
sub luiore ꝓfectu penetͣbimꝰ: ex quo in magna
ãboꝵ & corporis uideł & animȩ beatitucline:
ꝑpetuo uiuamꝰ: Qđ quidẽ lter inuisibiliter age¬
batur : lta ut soli hoc qui in gauerant nossent᷑
quã uis ostium ĩpsũ etiam foris posta uderens:
quia nimirũ actus fideliũ in hoc scło & cele¬
brationȩs sacͣmentoꝵ⁊ etiam reꝓbi possunt in¬
tueri : uerũ arcana fidei in tim̃s graciã dilec̃¬

Expanded text:
iter ad coelestia panderetur. Denique ita subjunxit: iter ad coelestia panderetur. Denique ita subjunxit: « Et continuo exivit sanguis et aqua . » Aqua scilicet, qua abluimur in baptismo, et sanguis, quo consecramur in calice sancto. Per hoc namque ostium nobis est ascensus in medium coenaculum, et a medio in tertium, quia per fidem et mysteria nostri Redemptoris de praesenti Ecclesiae conversatione ad requiem animarum post mortem ascendimus; rursumque de requie animarum, adveniente die judicii, ad immorttatem quoque corporum, quasi in tertium coenaculum, sublimiori profectu penetrabimus, ex quo in magna amborum, et corporis videlicet et animae beatitudine, perpetuo vivamus. Quo quidem iter invisibiliter agebatur, ita ut soli hoc qui intraverant nossent, quamvis ipsum ostium etiam foris positi viderent: quia nimirum actus in hoc saeculo, et celebrationes sacramentorum, etiam reprobi possunt intueri, verum arcana fidei intimae gratiam dilec
Abbreviated transcription (Latin):
longe aliuo significat: Pardem namq domꝰ dex
tie. latus templi meridianũ dic̃  In cuiꝰ parte
orientali hostium erat in ipso angulo fac tũ iuxta
terram⁊ in quod in troeuntes statim ad altiora gra¬
datim ascendebant: habentes uiam ascensus ꝑ ipsa
parietis in teriora : donec tali itinere admedium
cenaculum : & amedio ꝑuenirent. ad terciũ : Nec
dubitandũ quã libet hoc scriptura non dicat: qi̾
sic ascendentes ereberrimas habebant a meridie
fenestras: quarũ luce cerum ꝑomia & sine offen¬
sione lter agerent : qui nimirũ locus: ꝓprie ad cor¬
pus dñicum qđ de uigine sup̃sis respicit: Ostiũ
naniq lateris medii in faide eiat domꝰ dextix: quia
quia dextrũ ei latus amilite aꝑtũ. sc̃a credit ecle¬
sia: Ubi apto etiã uerbo usus est euangelista: itt
ñ diceret ꝑcussit latus eiꝰ aut uulneraut: sed ape¬
ruit : uidel quasi ostium lateris medii : ꝑ qđ nob̾

Expanded text:
longe aliud significat. Partem namlonge aliud significat. Partem namtrae latus templi meridianum dicit, in cujus parte Orientali ostium erat in ipso angulo factum juxta terram: in quod introeuntes statim ad altiora gradatim ascendebant, habentes viam ascensus per ipsa parietis interiora, donec tali itinere ad medium coenaculum et a medio perveniretur ad tertium. Nec dubitandum, quamlibet hoc Scriptura non dicat, quia sic ascendentes creberrimas habebant a Meridie fenestras, quarum luce certum per omnia et sine offensione iter agerent. Qui nimirum locus proprie ad corpus Dominicum, quod de Virgine sumpsit, respicit. Ostium namque lateris medii in parte erat domus dextrae, quia, quia dextrum ei latus a milite apertum, sancta credit Ecclesia. Ubi apto etiam verbo usus est evangelista, ut non diceret: « Percussit latus ejus, » aut: « Vulneravit, » sed: « Aperuit, » videlicet, quasi « ostium lateris medii, » per quod nobis
Abbreviated transcription (Latin):
& in ma̾culati ÷ atq ab bom̃i labe inaqͥtatis casti¬
gati in grediuntͤ: Non enĩ in trabit in illã ciui¬
tatẽ aliquid coinqͥnatum : faciens abominationẽ
& mendatiũ. sic̃ in apotalipsy scripsit ioħs: ubi
malleus & securis & omns ferramentũ ñ audit᷑.
quia hic tundim᷑ ad uersitatib & disciplina ueri¬
tatis exercem̃: ut illic locis uxta meritũ con¬
grius disponam̃: & castigatione cessante: solo
amoris glitino quo ad in uice copulem᷑ uno
impleti spu ꝑfundamur:
scium lat̾eris medii in parte erat domꝰ dexti.
& ꝑ cocle̾m ascendebant: In mediũ cenaculum.
& ameditĩ in terciũ: Quidã hunc locũ male in tel¬
legentes : putant ostium templo ameridie fuissẽ.
ñ ad cendentes quia si hoc significare uoliusset.
scͥptura: non ita dic̾et Oscium leris medui im
paite erat domꝰ dextie : sed ita potiꝰ simpliciter:
& habebat domꝰ ostum ad meridiẽ Nunc autẽ

Expanded text:
et immaculati, atque ab omni labe iniquitatis castiet immaculati, atque ab omni labe iniquitatis castigati ingrediuntur. « Non enim intrabit in illam civitatem aliquid coinquinatum, faciens abominationem et mendacium, sicut in Apocalypsi scripsit Joannes . Ubi malleus et securis, et omne ferramentum non auditur, quia hic tundimur adversitatibus, et disciplina veritatis exercemur, ut illic locis juxta meritum congruis disponamur: castigatione cessante, solo amoris glutino quo ad invicem copulemur, uno impleti spiritu perfundamur. « Ostium lateris medii in parte erat domus dextrae, et per cochleam ascendebant in medium coen dexterae, etc. Quidam hunc locum male intelligentes, putant ostium templi a meridie fuisse, non attendentes quia si hoc significare voluisset Scriptura, non ita diceret: ostium lateris medii in parte erat domus dexterae, sed ita potius simpliciter, et habebat domus ostium ad meridiem. Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
templi sic̃ & cęt̾a eiꝰ in ceriora fuerint auro uesti¬
te qđ ita factum ex̃ ñ dubiũ ẽ. ut ille trabium
partes quȩ in tus intemplo erant auri essent lam¬
minis tecte : quȩ uero foris parębant hȩ minime
de aurite: ipsam cedri speciem formãq cunc¬
tis oftendent : In qua tam̃ in posita sibimet cabu¬
lata gestabant: qđ gͦ extͥnsecus eminebat trabiũ :
uitam scõꝵ quȩ nobis in terris in notescers potuit
designat: qđ in tus in cemplo de auratũ fulgeluat :
claritatẽ illam qua in cȩlesti patͥa in aspectu siu
gaudent creatoris : figurate de nuntiat: Domus
aũt cum edificaret᷑. lapidib de dolatis acq ꝑfec¬
tis edificata ẽ: & malleus & securis & omine fer
ramentum non st̃ audita in domo : cũ edifica¬
re᷑: hȩc ad illam eccłie partẽ: quȩ post huiꝰ scłi
labores & certamina adȩgerna p̃mia meruit in¬
troduci: ꝓpͥe ꝑtinent: ibi & enim ꝑfecti solũmͦ

Expanded text:
templi, sicut et caetera ejus interiora, fuerint auro vestitempli, sicut et caetera ejus interiora, fuerint auro vestitae. Quod ita factum esse non dubium est, ut illae trabium partes, quae intus in templo erant, aureis essent laminis tectae. Quae vero foris apparebant, hae minimae deauratae ipsam cedri speciem formamque cunctis ostenderent, in qua tamen imposita sibimet tabulata, gestabant. Quod ergo extrinsecus eminebat trabium, vitam sanctorum quae nobis in terris innotescere potuit, designat. Quod intus in templo deauratum fulgebat, claritatem illam qua in coelesti patria in aspectu sui gaudent Creatoris, figurate denuntiat. « Domus autem cum aedificaretur, lapidibus dedolatis atque perfectis, aedificata est, et malleus, et securis, et omne feramentum, non sunt audita in domo, cum aedificaretur. » Haec ad illam Ecclesiae partem, quae post hujus saeculi labores et certamina ad aeterna praemia meruit introduci, proprie pertinent. Ibi enim perfecti solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
fastu intereunt: Qua aũt arte p̃fata tabulata
parietib templi st̃ ad fixa : de clapat᷑ cum sub¬
dit᷑: Trabes aut̃ posuit in domum ꝑ circuitum
forinsecus : ut non hererent muris templi ÷ Tra¬
bes gͦ quȩ intͥnsecus domum muniebant & or¬
nabant: Tante erant longitudinis : ut capita
eoꝵ forinsecus ꝓminerent: In infimo quidẽ¬
qͥsẽ ordine cubitoꝵ.UII. In medio sex: In sup̃
mo.u.⁊ atq in eisdem capitib earũ tabulata con¬
ponerent᷑: Nequaquã muris templi infixa sed
usta muros trabib quȩ de muris exierant suꝑ¬
posita: Qui itaq ꝑtrabes domus que cabulata
portabant: nisi pdicatores scĩ st̃ tẏpice designati :
qui dum ipsi sub limem atq honorabilẽ in eccłia
dĩ locum tenent: Infirmiores quoq ac fragiles
sius p̃dicationib ab infimoꝵ appetitu sustolluis :
atq ad cȩlestia desidanda ac sꝑanda suspenduis :

Expanded text:
fastu intereunt. Qua autem arte praefata tabulata fastu intereunt. Qua autem arte praefata tabulata parietibus templi sunt affixa, declaratur cum subditur: « Trabes autem posuit in domo per circuitum forinsecus, ut non haererent muris templi. » Trabes ergo quae intrinsecus domum muniebant et ornabant, tantae erant longitudinis, ut capita eorum forinsecus prominerent: in infimo quidem ordine cubitorum septem, in medio sex, in supremo quinque, atque in eisdem capitibus, earum tabulata componerentur, nequaquam muris templi infixa, sed juxta muros trabibus, quae de muris exierant, superposita. Quid itaque per trabes domus, quae tabulata portabant, nisi praedicatores sancti sunt typice designati? qui dum ipsi sublimem atque honorabilem in Ecclesia Dei locum tenent, infirmiores quosque ac fragiles, suis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt, atque ad coelestia desideranda ac speranda suspendunt:
Abbreviated transcription (Latin):
in fimo erat factum angustius Quia nimirũ
alcior ꝓfessio uirtutis : artiorẽ deb& uiam tene¬
re. uiuendi singula aũt cabulata habebant
in circiuitu latera id est loriculas : ne facile.
qͥs in eisdem tabulatis consistens siue residens
posset ad in feriora de cidere qđ hocoriȩregi con¬
tigisse in samaria legimꝰ. Quȩ nimirum latera ñ
in congrue cotidiana diuinȩ ꝓcectionis erga nos
munimina de signant: De qͥbus psalmista: In mit¬
tet in quit angelum dñi in circuitu timentium
eum: & eripiet eos. Ascendit quidẽ incenaculũ
heatias rex samariȩ: qui se adomo dd separaus¬
rat seo ꝑ cancellos de cidie : quia & si heretici
suie scismatici aliquã bone actionis aroem cons¬
cendere uident᷑: quia tam̃ conpagẽ ecclesi astioe
unitatis non habent : quasi patentib & ñ solidis
laterum p̃sidiis semꝑ ad uitioꝵ. infima relabuss¬
tur : dum diuino destituti auxilio sus ꝑtinatiȩ

Expanded text:
infirmo erat factum angustius. Quia nimirum infirmo erat factum angustius. Quia nimirum altior professio virtutis arctiorem debet vitam tenere vivendi. Singula autem tabulata habebant in circuitu latera, id est turriculas, ne facile quis in eisdem tabulatis consistens sive residens, posset ad inferiora decidere: quod Ochoziae regi contigisse in Samaria legimus. Quae nimirum latera non incongrue quotidiana divinae protectionis erga nos munimina designant. De quibus Psalmista: « Immittet, inquit, angelum Dominus, in circuitu timentium eum, et eripiet eos . » Ascendit quidem in coenaculum Ochozias rex Samariae, qui se a domo David separaverat, sed per cancellos decidit. Quia et si haeretici, sive schismatici, aliquam bonae actionis arcem conscendere videntur, quia tunc compagem Ecclesiasticae unitatis non habent, quasi patentibus et non solitis laterum praesidiis, semper ad vitiorum infima relabuntur, dum divino destituti auxilio, suae pertinaciae
Abbreviated transcription (Latin):
tabulatũ qđ suꝑ erat: quinq cubitos habebat
latitudinis: & mediũ cabulatũ : sex cubitoꝵ la¬
atudinis: & cercium tabulatũ: septem habens
cubitos latitudinis: Hec cabulata in euangłio
ubi dñs temptat᷑ adiabolo pinnacula templi
uocant᷑ Sed & iacobum ftatrẽ dñi apłm : in
pinnaculum templi unde ad popłm concionare¬
tur: leuatum esse legimus A̾crum aut moris fue¬
rit doctorib ut in his sedentes cabulatis : ad circũ¬
stantẽ in ferius tirbã fecerint sermonẽ : nusꝗͣ.
scͥpturarum inuenimꝰ: Patet uero ratio sacra
menti : quia tabulata hȩc tͥa totidem fidelium
ginum de signant: Distinctos qͥdem altitudine
ꝓͣfessionis: sed societate. fidei & ueritatis eiꝰ dem:
om̃s ad domum dñi ꝑtinentes eiq fica mente in¬
herentes: Ubi pulchre dr̃ quia cabulatũ qđ su¬
ꝑ erat qumq cubitos habebat latitudinis medi¬
um sex terciũ septẽ : Supmũ gͦ cabulatũ eiao
cȩteris angustius : mediũ supremo latius. sed

Expanded text:
 cubitos habebat latitudinis, et medium tabulatum sex cubitorum latitudinis, et tertium tabulatum septem habens cubitos latitudinis . Haec tabulata in Evangelio, ubi Dominus tentabatur a diabolo, pinnacula templi vocabantur. Sed et Jacobum fratrem Domini apostolum in pinnaculum templi, unde ad populum concionaretur, levatum esse legimus . Utrum autem moris fuerit doctoribus, ut in his sedentes tabulatis ad circumstantem inferius turbam facerent sermonem, nusquam in Scripturis invenimus. Patet ergo ratio sacramenti, quia tabulata haec tria totidem fidelium ginum designant, distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis ejusdem, omnes ad domum Domini pertinentes, eique fixa mente inhaerentes. Ubi pulchre dicitur, quia tabulatum quod subter erat quinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Supernum ergo tabulatum erat caeteris angustius, medium superno latius, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cexit auro intrinsecꝰ & extrinsecꝰ. Intͥnsȩcꝰ & ex¬
trinsecus : in oraculo & in ipso templo si gnificat
dexit gͦ salomon paumentũ domus auro intͥ¬
secus & extͥnsecus : quia rex ñr pacisicus & an¬
gelos. atq animas iustoꝵ incelis ꝑfecte acpi¬
narie : dono dilectionis aceeroꝵ. mortalium
e in gressũ oraculi fec̃ oftiola delignis olui

Expanded text:
texit auro intrinsecus et extrinsecus. » Intrinsecus et extrinsecus, in oraculo et in ipso templo significat. Texit ergo Salomon pavimentum domus auro intrinsecus et extrinsecus, quia rex noster pacificus et angelos atque animas justorum in coelis perfecte ac plenarie dono dilectionis, a caeterorum mortalium « Et in ingressu oraculi fecit ostiola de lignis oli
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ fundamentũ xp̃i locatis cocus ambitũ
pͣ iosoꝵ ap positione sũꝑ augnientare nondȩ¬
sistit: Qui nimirũ parietes uariis celaturiis
sculpunt᷑: Cum alii datur ꝑ sp̃m sermo sapien¬
tiȩ: alii sermo scientͥe : secundũ eundẽ sp̃m :
Alceri fides : in eodẽ sp̃u Alii gra curationũ.

Expanded text:
i locatis, totius ambitum pretiosorum appositione superaugmentare non desistit. Qui nimirum parietes variis caelaturis sculpuntur, cum alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae, secundum eumdem Spiritum; alteri fides in eodem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
bitoꝵ: qui numerus sepe in signficatione po¬
nit᷑ p̃sentis fideliũ laboris : quomͦ qͥnquagena¬
rius insignificatione suturȩ quietis & pacis
de nario namq num̾o: continent᷑ p̃cepta quoꝵ
obseruatione ad uitã ꝑ uenit᷑: Denario aeque
significat᷑ ipsa quã desid̾amꝰ. & ꝓ qua laboramꝰ
uita ꝑ hennis: ꝗͣdratus uͦ ẽ mundus : in quo
mista congregandam eccłiam de gentib p̃ui¬
dens: aiebat: De regionib c̃ gregauit eos ÷ Aso¬
lis ortu & occasu ab aquilonẽ & mari:
t cedro om̃is domꝰ intͥnsecus uestiebat᷑. habess¬

Expanded text:
cubitorum: qui numerus saepe in significationem pocubitorum: qui numerus saepe in significationem ponitur praesentis fidelium laboris, quomodo quinquagenarius in significatione futurae quietis et pacis. Denario namque numero continentur praecepta, quorum observatione ad vitam pervenitur. Denario aeque significatur ipsa, quam desideramus, et pro qua laboramus, vita perennis. Quadratus vero est mundus, in quo mista, congregandam Ecclesiam de gentibus praevidens, aiebat: « De regionibus congregabit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . » « Et cedro omnis domus intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
in orationes seruoꝵ. suoꝵ in tendentes & hoc
ꝑcorã lataudinẽ.: diffussȩ ꝑ orbẽ eccłie altare naq
tbimiamatis qđ in domo qui dẽ exceriori sed ꝓpe
qui carne quidẽ ad huc in mundo retenti seo
om̃i desiderio sunt ad cȩlestia suspensi: & uelud
incenso thure fumũ ascendendẽ in sc̃a scõꝵ enit¬
tunt : quia suꝑno amore flagrantes crebris ora¬
tionũ uocib aures sui pulsant auctoris: Aꝑtãq
late ianuiã fumꝰ incensoꝵ. insuꝑiorib inuenio:
quia quanto mundiores quiq intercis & quasi
uiciniores cęlesti patriȩ cõmorant᷑ : t̾anto cicius
adño cuncta quȩ poscunt accipiunt Bene aũt
in terior domꝰ .xx. cubitos longua fac̾da est: ꝓp¬
ter misteriũ sct̃ geminȩ dilectionis de quo & sũp
diximꝰ :. quȩ in hac interim uita ex parte maxima
electoꝵ mentes inlustiat : sed in illa patria ces¬
santib aliarũ uirtutũ oꝑib sola ꝑpetuo regnat:
cis eccłiȩ cypũ gessisse : unde recte xl. fuit cu

Expanded text:
suorum intendentes, et hoc per totam latitudinem diffusae per orbem Ecclesiae. Altare quoque thymiamatis, quod in domo quidem exteriore, sed prope m justorum, qui carne quidem adhuc in mundo retenti, sed omni desiderio sunt ad coelestia suspensi, et velut incenso thure fumum ascendentem in sancta sanctorum emittunt, quia superno amore flagrantes, crebis orationum vocibus aures sui pulsant auctoris. Apertamque late januam fumus incensorum in superioribus invenit, quia quanto mundiores quique in terris, et quasi viciniores coelesti patriae commorantur, tanto citius a Domino cuncta quae poscunt accipiunt. Bene autem interior domus XX cubitos longa facta est, propter mysterium geminae dilectionis, de quo supra diximus, quae in hac interim vita ex parte maxima electorum illustrat mentes, sed in illa patria, cessantibus aliarum virtutum operibus sola perpetuo regnat. iae typum gessisse; unde recte fuit XL
Abbreviated transcription (Latin):
paralipomenon scriptũ ẽ : Sed & clauos fec̃ au¬
reos: Ita ut singuli claui sidos quinqͣgenos ad¬
penderent: Quinqͣgenario namq numero solec
cloꝵ claui singuli: quib lamminȩ auri ad fi¬
gelunt᷑ imparietib domꝰ dñi : quia nimirum uer¬
ba cȩlestia quib in amore bonoꝵ oꝑum ꝓficimus
& conseruam᷑: ueniã nobis ꝓmittunt peccatoꝵ:¬

Expanded text:
aralipomenon scriptum est: « Sed et clavos fecit aureos, ita ut singuli clavi siclos quinquagenos appenderent . » Quinquagenario namque numero solet clorum clavi singuli, quibus lamina auri affigebantur in parietibus domus Domini. » Quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bonorum operum proficimus et conservamur, veniam nobis promittunt peccato
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ: Interior uero domꝰ quȩ ad posteriorẽ par¬
tem templi erat facta : losa ẽ ꝓmissa nobis ui¬
ta inglis. Interior qͥdem hac̾ conu̾satione nr̃i
exilii : quia in p̾sentia regis sũmi : ꝓpes ibi
agitꝰ: Unde de ea bene merito seruo dicit᷑. in¬
tra ingaudium dñi tiui:. Sed posterior tem¬
pore: quia post huiꝰ scłi labores ad illi in gressũ
ꝑducim̃: cabulata aũt quȩ utramq domũ ab
in uicem auudunt: ipsa st̃ daustra cȩli : quoꝵ
trare liceat pulsamus: Ubi & sinoc dũ aute solu¬
aonẽ corpaꝵ in trare ꝑmittimꝰ aꝑtã tam̃ habemꝰ
ianuam diunȩ pietatis : qua orationũ ñarũ:

Expanded text:
rimus. Interior vero domus, quae ad posteriorem parrimus. Interior vero domus, quae ad posteriorem partem templi erat facta, ipsa est promissa nobis vita in coelis. Interior quidem, quoad conversationem nostri exsilii, quia in praesentia Regis summi perpes ibi nitas agitur. Unde de ea bene merito servo dicitur: « Intra in gaudium domini tui . » Sed posterior tempore, quia post hujus saeculi labores ad illius ingressum perducimur. Tabulata autem, quae utramque domum ab invicem dividunt, ipsa sunt claustra coeli, quorum trare liceat, pulsamus. Ubi etsi necdum ante solutionem corporum intrare permittitur, apertam tamen habemus januam divinae pietatis, qua orationum nostrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
in sc̃a scõꝵ: Posteriorẽ partẽ templi occidentalẽ
dic̃ abortu enĩ solis ingressũ habebat templũ:
dic̃ ȩdificata: ñ usq ad laquearia significat quȩ
.xxx. cubitis erant insublime a pauimento sus¬
pensa ut supͣiam dic̾tũ ẽ : sed cantũ usq ad cu¬
bitos .xx. altitudinis ut in sequentib aꝑte legit᷑
Relictũ uero erat suꝑ hȩc cabulata aꝑtum & in¬
ane usq ad laquearia cubitoꝵ .x. alatudinis :¬
& cubitoꝵ .xx. longitudinis iuxta latitudinẽ
domꝰ : ꝑ quãm nimirũ ianuã fumꝰ incensoꝵ¬
de altari thymiamatis solebat in sc̃a scoꝵ as¬
cende : atq ad arcam dñi oꝑiendã penet᷑re : In
qua distinctione domꝰ añi pͥatet figura mysterii :¬
& apło exponente luce clarior ẽ : quia pͥor domꝰ
in qua semꝑ introibant sacerdotes sacrificioꝵ
officia consũmantes: p̃sens ẽ eccł̃ia : ubi cotidiȩ
piis insistentes oꝑib año sacrificia laudis offe¬

Expanded text:
ina, etc. Posteriorem templi occidentalem dicit. Ab ortu enim solis ingressum habebat templum, dicit aedificata: non usque ad laquearia significat, quae XXX cubitis erant in sublime a pavimento suspensa, ut supra jam dictum est, sed tantum usque ad cubitos XX altitudinis, ut in sequentibus aperte legitur. Reliquum vero erat supra tabulata apertum et inane, usque ad laquearia cubitorum decem altitudinis, et cubitorum XX longitudinis, juxta latitudinem domus, per quam nimirum januam fumus incensorum thymiamatis solebat in sancta sanctorum ascendere, atque ad arcam Domini operiendam penetrare . In qua distinctione domus Domini patet figura mystica, et apostolo exponente luce clarius est, quia prior domus, in qua semper introibant sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes, praespiis insistentes operibus, Domino sacrificia laudis offe
Abbreviated transcription (Latin):
auuidere hominẽ contra patrẽ suũ : & filiã con¬
tra matrẽ suã : & nurũ contra socrũ suã: & ini¬
mici hominis domestici ei & cemptat natitam
naturt dñs : Uultq scđm utriusq uoluntatẽ :¬
uiuentẽ faiũ in legẽ grãmq diuidere: Non quo
hoc p̃beat: sed quo ad arguendã calumpniã sẏna¬
goge hoc uelle sedicat: Illaq nolebat eccłiȩ filĩ
in gr̃a uiuere : nec ꝑhaptismũ liberari: Libenter
habet diuidi puerum: ut ñ possẽdeat sed ut intersi¬
ciat: Eccłia quẽ scit suũ ẽẽ libent̃ concedit aemulȩ:
dum uiuat saltm adud aduersarium : ne in ter
legẽ diuisus & gr̃am: saluatoris inuerone feriat᷑:
Unde dc̃ & apłs : Ecce ego paulus dico uobis: qđ sile¬

Expanded text:
diuidere hominem contra patrem suum et filiam condiuidere hominem contra patrem suum et filiam contra matre temptat naturam naturae dominus uultque secundum utriusque uoluntatem uiuentem filium in legem gratiamque diuidere, non quod hoc probet, sed quod ad arguendam calumniam synagogae hoc uelle se dicat. illa, quae nolebat ecclesiae filium in gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuidi puerum, non ut possideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum uiuat saltem apud aduersariam, ne inter legem diuisus et gratiam saluatoris mucrone feriatur. unde dicit et apostolus: ecce ego Paulus dico uobis, q
Abbreviated transcription (Latin):
suũ mortuũ ꝑ legis cerimonias: in sinu ecłiȩ
sub posuit: Longum ẽ si uelim ꝑ singula currere:
ge : & in luee cagnouerit : quẽ in tenebris non
uidebat: In de uirgiũ ortũ ẽ p̾sente rege altera
dicente. Filius cuus mortuus ẽ. meus aũt uiuit :
Aitera respondente inentiris: filius qͥppe m̃s ui¬
uit: filius cuis mortuus ẽ ÷ atq In hincmodũ
conterdebant coram rege: Tunc rex salomos qͥ
manifeste saluator accipit᷑. scd̾m psalmũ sep¬
ciagesimũ pͥmũ qͥ citulis salomonis in scribit᷑
ubi nulla dubitatio ẽ. qͥ cuncta quȩdicant᷑ Ndon
salomoni mortuo sed xp̃i conueniat maiestat
simulat ignorantiã : & humanos ꝓ dispensatione
carnis mentit᷑ affectus sicuti & inalio loco: ubi po¬
suistis latarum: & ad mulierẽ fluentẽ sanguine
qͥs me cetigit: gladiũ postulat de quo dixerat:
Nolite putare qd uenerim pacẽ mitter suꝑ ter¬
ram : Non ueni mittere pacẽ sed gladiũ. Uem eñi

Expanded text:
suum mortuum per legis caerimonias in sinu ecclesiae suum mortuum per legis caerimonias in sinu ecclesiae subposuit. Longum est, si uelim per singula currere, ge, et in luce cognouerit, quem in tenebris non uidebat. inde iurgium ortum est praesente rege altera dicente: filius tuus mortuus est, meus autem uiuit, altera respondente: mentiris; filius quippe meus uiuitcontendebant coram rege: tunc rex Salomon qui manifeste Salvator accipitur secundum psalmum septuagesimum primum, cujus titulus Salomoni inscribitur, ubi nulla dubitatio est quin cuncta quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed Christi conveniant majestati simulat ignorantiam et humanos, pro dispensatione carnis, mentitur affectus. Sicuti et in alio loco. « Ubi posuistis Lazarum? » Et ad mulierem fluentem sanguine: « Quis me tetigit? » Gladium ponolite putare, quod uenerim pacem mittere super terram; non ueni mittere pacem, sed gladium. ueni enim
Abbreviated transcription (Latin):
ambigis primã peperisse eccłiam & postea natum
titudinis aũt credentiũ erat anima & cor unum
Nullusq alius indomo nobiscũ exceptis nobis dua¬
bus: Non blasphemantium uideoꝵ: Non genti¬
liũ ydolis seriuentiũ Mortuus ẽ aũt filus muli¬
eris huiꝰ nocte :dum eñi legis seqͥt᷑ obseruantiam
& grãm euũgłii iugo mosaicȩ doctrmmȩ copulat:
tenebrarũ errore cõoꝑta ẽ Oppressit q eum dor¬
miens mater sua: quȩ ñ pot̾at dicere ego dormio
& cor meũ uigilat: Media nocte consurgens tu¬
lit filutm de latere eccłiȩ dormientis : & in suo
collocauit sinu : Relege totam apłi ad galatas
epistolam : & anim ad uertis quomͦ filios eccłiȩ su¬
os facere festinȩs synagaga: & dicat apłs: filio¬
li mei quos lterũ parturio donec formet᷑. xp̃s in
uobis: Uiuũ tulit: ut ñ possiderd̾ sed ut occidet:
Non eñi amore fec̃ hoc filii: seo emulȩ odio :&

Expanded text:
ambiges primam peperisse ecclesiam et postea natum ambiges primam peperisse ecclesiam et postea natum titudinis enim credentium erat anima et cor unum — nullusque alius in domo nobiscum exceptis nobis duabus, non blasphemantium Iudaeorum, non gentilium idolis seruientium. mortuus est autem filius mulieris huius nocte. dum enim legis sequitur obseruantiam et gratiae euangelii iugum Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. oppressitque eum dormiens mater sua, quae non poterat dicere: ego dormio et cor meum uigilat. media nocte consurgens tulit filium de latere ecclesiae dormientis et in suo conlocauit sinu. relege totam apostoli ad Galatas epistulam et animo aduertis, quomodo filios ecclesiae suos facere -festinet synagoga et dicat apostolus: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis. uiuum tulit, non ut possideret, sed ut occideret. non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et
Abbreviated transcription (Latin):
habundaret gr̃a: simulq consid̾a: qͥd dicat
eccłia cont᷑ synagagã calumpniatͥcẽ: Ego &
mulier hȩc habitabamꝰ in domo una: Post re¬
surreccionẽ em̃i dñi saluatoris una oe utroq po
pło eccłia congregata ẽ & quã eleganter eccłia:
Peperi inqͥt apud̃ eam in cubiculo Eccłia enĩ
de gentib quȩ ñ habebat pͥus legem & ꝓpħas:
peperit in domo sinagagȩ nec egressa ẽ de cu¬
biculo seo in gressa. A noe dic̃ incantico canticoꝵ:
ln croduxit me rex incubiculum suum & iter̃
eqͥdem ñ sꝑnentẽ ad sumens: In troducã te in
domo matris meȩ : & in cubiculum eius quȩ
concepit me  Tercia aũt die postqͣ. ego pepe¬
ri: peꝑit & hȩc : Si consideres pilatum lauantẽ
manus atq dicentẽ mundus ego sum a sangui¬
ne iusti huiꝰ: sicentarionẽ ante patibulũ confi¬
centem : uere hic erat filius dĩ: sieos qui ante pasfio¬
nem ꝑphylippum dñm uidere desiderant: Haut

Expanded text:
erabundaret graerabundaret graEcclesia contra Synagogam calumniatricem. « Ego et mulier haec habitabamus in domo una. » Post resurrectionem enim Domini Salvatoris, una de utroque populo congregata est. Et quam eleganter Ecclesia: « Peperi, inquit, apud eam in cubiculo. » Ecclesia enim de gentibus, quae non habebat prius legem et prophetas, peperit in domo Synagogae, nec egressa est de cubiculo, sed ingressa: Unde dicitur in Cantico canticorum: « Introduxit me rex in cubiculum suum dem non spernent te. adsumens introducam te in domo matris meae, in cubiculum eius, quae concepit me. tertia, ait, die post, quam ego peperi, peperit et haec. si consideres Pilatum lauantem manus atque dicentem: mundus sum ego a sanguine iusti huius, si centurionem ante patibulum confitentem: uere hic erat filius dei, si eos, qui ante passionem per Philippum dominum uidere desiderant,. haud
Abbreviated transcription (Latin):
& de qͥb ꝑ zachariam dñs refeit : & ad sumpsi
mͥ duas uirgas: unã uocaui dę corẽ. & alteram
uocaui funicłm: & paui gregẽ: mulier quoq il¬
la meretrix in euangłio: quȩ iħu pedes lacri¬
mis lauit: crine de cergit: & cui peccata om̃ia
dimittunt᷑: manifests significat eccłiam de ges¬
tibus congregatã. Hȩc idcirco in pͥma fronte᷑ re¬
plicaui : necui iudeat᷑ in congruũ simeretͥces di¬
cant᷑ quaꝵ una salomonis tudicio filii posses¬
am ꝑ mansisse meretricẽ: seo fuisse : Nam & si
monis lepsi domo saluator seribit᷑ in isse con¬
uiuium : utiq non quia lepsus erat eo tempore
quo habebat hospitẽ saluatorẽ : sed quia lepsus
ante fuerat Matheus quoq in cathalog̾o apos¬
toloꝵ publicanus dr̃: ñ quo ꝑmanserit publi¬
canus post apostolicã dignitatẽ: seo qͥ pͥus fue¬
rat pliblicanꝰ ut ubi habunoauit peccatũ suꝑ¬

Expanded text:
et de quibus per Zachariam dominus refert: et adsumsi et de quibus per Zachariam dominus refert: et adsumsi mihiduas uirgas- unam uocaui decorem et alteram uocaui funiculum - et pauigregem. mulier quoque illa mere- \' trix in euangelio, quae Iesu pedes lacrimis lauat, crine detergit et cui peccata omnia dimittuntur, manifeste pingit ecclesiam de gentibus congregatam. haec idcirco in prima fronte replicaui, ne cui uideatur incongruum, si meretrices dicantur, quarum una Salomonis iudicio filii possesiam permansisse meretricem, sed fuisse. nam et in Simonis leprosi domo saluator scribitur inisse conuiuium, utique non, qui leprosus erat eo tempore, quo habebat hospitem saluatorem, sed qui leprosus ante fuerat. Mattheus quoque in aataXoyq apostolorum publicanus dicitur, non quo permanserit publicanus post apostolicam dignitatem, sed qui prius fuerit publicanus, ut,. ubi abundauit peccatum, sup
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad typicos ꝑtinet incellectus dicente apło:
hec omĩa in figura contingebant illis Scrip¬
ta sunt autẽ de nobis : In quos fines scłoꝵ de¬
uenerunt: Quidã grecoꝵ. autumant suꝑ sinago¬
gam & eccłiam sentiendũ ÷ & ad illud tempꝰ curx¬
ta referenda qũado post cruoẽ & resurrectionẽ
tam in isrł quam in gentiũ popłm: uerus salomos
id ẽ pacificus regnare ceꝑit : Qđ aũt ad ulterȩ & me¬
retrices sẏnagõga & eccłia in scripturis dicant᷑ :
nulla dubitatio ẽ : & hoc pͥma fronte uidetꝰ esse
el qͥ ierłm quasi meretͥcem arguit: qđ secuta sit
amatores suos & diuaricau̾it om̃i transeunti pe¬
des lupanarq in loco celebri excruxerit: Anim
ad uertimus xp̃m id circo uenisse ut meretrices
donaret matrimonio: & de duob gregib unũ
ouile faceret: Medioq pariete dłstructo: in eas¬
dem caulas oues pͥus morbidas congregaret:
Hȩ sunt duȩ uirge quȩ uingunt᷑ in hiezechiel:

Expanded text:
um ad typicos pertinet intellectus, dicente Apostolo : um ad typicos pertinet intellectus, dicente Apostolo : « Haec omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem de nobis, in quos fines saeculorum devenerunt, » quidam Graecorum autumant super Synagogam et Ecclesiam sentiendum, et ad illud tempus caetera referenda, quando post crucem et resurretam in Israhel quam in gentium populo uerus Salomon, id est \'pacificus\', regnare coeperit. quod autem adulterae et meretrices synagoga et ecclesia in scripturis dicantur, nulla dubitatio est. Et hoc prima fronte uidetur esseihel, qui Hierusalem quasi meretricem arguit, quod secuta sit amatores suos et diuaricauerit omni transeunti pedes lupanarque in loco celebri extruxerit, animo aduertimus Christum idcirco uenisse, ut meretrices donaret matrimonio et de duobus gregibus unum ouile faceret medioque pariete destructo in easdem caulas oues prius morbidas congregaret. hae sunt duae uirgae, quae iunguntur in Hiezechihel
Abbreviated transcription (Latin):
pulsata : qͥd sit in ueniat : Sic helias & uisitatus.
to infirmus ꝑdescita fugiens : unã mulierem
ex pauit: Sic paulus ad terciũ cęlum ducit᷑: para¬
disi penetrans secreta consicdat: Q tam̃ ad semet¬
ipsũ rediens contra carnis bellũ laborat Legẽ
aliã inmenbris sustinet: cuus in rebellione fati¬
gari sp̃s legem dolet: & post donationẽ gͦ mu¬
neris idcirco ds̃ hominẽ ꝓbat : quia & conlato
mun̾e sub leuat. & absteicto paululũ ipsum
sibi hominẽ de monstrat: Qđ eo usq ꝓcul dubio
patimꝰ : qd̵ de terra funditus labe peceati: ad ꝓmais¬
sȩ in corrruptionis substantiam reformem᷑.¬
R Quantũ ad simplicẽ historiã ꝑtinet: ꝑspicua ẽ
qđ puer annoꝵ duodecim contra ętatis suȩ men¬
suram: de intimo humane naturȩ uidicaret af¬
fectu.Unde&e ad miratus ẽ. & ꝑtimuit illum
qui tam prudent̃ abscondita dep̃hendisset. Iuans¬

Expanded text:
pulsata, quid sit, inveniat. Sic Elias et visitatus dpulsata, quid sit, inveniat. Sic Elias et visitatus dto infirmus, per deserta fugiens, unam mulierem expavit . Sic Paulus ad tertium coelum ducitur , paradisi penetrans secreta considerat, et tamen ad semetipsum rediens, contra carnis bellum laborat: legem aliam in membris sustinet , cujus in rebellione fatigari Spiritus legem dolet. Quod post donationem ergo muneris idcirco Deus hominem probat, quia collato munere sublevat, et, abstracto paululum, ipsum sibi hominem demonstrat. Quod eo usque procul dubio patimur, quo de terra funditus labe peccati ad promissae incorruptionis substantiam reformemur. Quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicua est, quod puer annorum duodecim, contra aetatis suae mensuram, de intimo humanae naturae judicaret affectu. Unde et admiratus est et pertimuit illum qui tam prudenter abscondita deprehendisset. Quant
Abbreviated transcription (Latin):
dñs erroris nr̃i tenebris luce suȩ cognationis in¬
lustrat : mox temptationis aculeo uisitando ꝓbat:
quia accenddendo corda nr̃a ad uirtutes ꝓuehit:
& recedendo concuti temptatione ꝑmittit  si enĩ
post uirtutũ munera nulla temptatione con¬
citaitur hoc iani se hab̾e animus ex se ip̃so glat᷑.
Ut gͦ ea firmitatis dona habeat & infirmitatẽ
suã humilit̾ agnoscat: ꝑaccessum gr̃e ad alta¬
sustollit᷑: & ꝑ recessũ qͥd ex ipso sit ꝓbatur qđ
bene nobis ex historia sacrę lectionis innuitur:
qua salomon & duunitiis accepisse sapientiam
& tam̃ post acceptam eandem sapientiam me¬
retric̃ statim pulsatus questione memoratur
Mex eñi ut graciã cante reuelatipns acepit: ceita¬
men carpͥum mulierum ꝑtulit: quia nimtrum
sepe cum mentẽ nr̃am concessis urtutib respee¬
tus incimȩ largitatis inluminat: hanc ꝓtinus
etiã lubrice cogitationes turbant: ut quę subleua¬
ta in menso muuere exultat: etã temptatione

Expanded text:
Dominus erroris nostri tenebras lucis suae cognitione illustrat, mox tentationis aculeo visitando probat, quia et accedendo corda nostra ad virtutes provehit, et recedendo concuti tentatione permittit; si enim post virtutum munera nulla tentatione concuteretur, hoc jam se habere animus ex se ipso gloriaretur. Ut ergo ea infirmitatis dona habeat, et infirmitatem suam humiliter agnoscat, per accessum grsustollitur, et per recessum, quod ex ipso sit, probatur. Quod bene nobis ex historia sacrae lectionis innuitur, qua Salomon et divinitus accepisse sapientiam, et tamen, post eamdem sapientiam, meretricum statim pulsatus quaestione memoratur. Mox enim ut gratiam tantae revelationis accepit, certamen turpium mulierum pertulit. Quia nimirum saepe cum mentem nostram concessis virtutibus respectus intimae largitatis illuminat, hanc protinus etiam lubricae cogitationes turbant, ut quae sublevata immenso munere exaltatur, etiam tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mũ ipsũ domꝰ cectũ dicit: id ẽ tabulatũ illud
qđ sup̃mis crabib suꝑ positũ erat: Non enĩ ha¬
bebat templũ culmen in suꝑiorib sic̃ nec tab̾¬
naculum : sed erat ȩquale quomͦ om̃ib impales¬
tina & egypto domꝰ edificantib facere moris ẽ:
ld ipsum aũt hoc cabulatum quo aꝑta ẽ dom̃ꝰ¬
qđ & laquearia de signat: Id est eximios qͦsq
in resurrectionis gła uiros. & singłari sc̃itate
ad ipsũ iurtaitis apicem ꝑuenientes. de quoꝵ¬

Expanded text:
tectum dicit, id est, tabulatum illud quod supremis trabibus superpositum erat. Non enim habebat tem plumculmen in superioribus, sicut nec tabernaculum, sed erat aequale, quomodo omnibus in Palaestina et Aegypto domus aedificantibus facere moris est. Id ipsum autem hoc tabulatum, quo operta est domus, laquearia designat, id est, eximios quosque in resurrectionis gloria viros, et singulari sanctitate ad ipsum virtutis apicem pervenientes. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia: quib mente excedentib deo : archana
secret: oꝵ cȩlestium spetialius oȩteris uidere con¬
cedit Qui dum ea quȩ in occulto uident: pupli¬
cȩ fidelib pandunt: quasi suscepto lumine solis
fenestre cuncta templi penetͣlia replent: Unde
bene eedem fenestre obliquȩ id est intus latiores
fuisse ꝑhibent᷑: quia nimirũ necesse ẽ. ut qͥs qͥs
iubar suꝑnȩ contẽplationis ł ad momentum

Expanded text:
 quibus mente excedentibus, Deo arcana secretorum coelestium specialius caeteris videre conceditur. Qui, dum ea quae in occulto vident, publice fidelibus pandunt: quasi suscepto lumine solis, fenestrae juncta templi penetralia replent. Unde bene caedem fenestrae obliquae, id est intus latiores fuisse perhibentur: quia nimirum necesse est, ut quisquis jubar supernae contemplationis vel ad momentum
Abbreviated transcription (Latin):
non aꝑte de claratũ ẽ: Dicente dauid ad salomo¬
nẽ cum impensas templi quę p̃parau̾at osten
dere: Omnẽ p̃ciosũ lapidẽ : & marmor pariũ
abundantissime p̃paraui: marmor aũo parium
marmor candidum diẽ : quale eadẽ in sula gig¬
nere consueuit. Est aũt una de cicladib quo
uideł lapidẽ templũ fiusse factum: & iosephus
in sinuat dicens: eleuauit ltaq templũ usq ad
cameram ⁊ ex lapide albo constructum Altitudo
sus in abdito ẽ: Cui uis & enĩ patet quia mar¬
mor candidũ ex quo domꝰ dñi construc̾ta est :
mundã electoꝵ actionẽ simul & conscientiam
ab om̃i naeuo corruptionis castigatã designat:
Quales eñi uoluit sapiens ille architectus eos.
quos suꝑ fundamentũ. xp̃i locabat. lapides pre¬
ciosos. auro argentoq redimitos Rarissimi in qͥt
mundemꝰ nos abom̃i in qͥnamento carnis & sp̃s :¬

Expanded text:
non aperte declaratum est, dicente David ad Salomonon aperte declaratum est, dicente David ad Salomon, cum ei impenderet: « Omnem pretiosum lapidem, et marmor Parium abundantissime praeparavi . » Marmor autem Parium, marmor candidum dicit, quale eadem insula gignere consuevit. Est autem una de Cycladibus, quo videlicet lapide templum fuisse factum, et Josephus insinucameram ex lapide albo constructum: altitudo sus in abdito est; cuivis etenim patet, quia marmor candidum, ex quo domus Domini constructa est, mundam electorum actionem, simul et conscientiam ab omni naevo corruptionis castigatam designat, quales esse voluit sapiens ille architectus eos, quos super fundamentum Christi locabat, lapides pretiosos, auro argentoque redimitos : Charissimi, inquit, mundemus nos ab omni inquinamento carnis, et
Abbreviated transcription (Latin):
De in querendi st̃ lapides p̃ciosi & grandes atq
in fundamentũ templi ponendi : ut memineri¬
mus ab dicata conuersatione pͥori: eoꝵ in
om̃ib uitã moresq inspicers : eos nr̃is auditori¬
bus imitandos ꝓpon̾e: quos ꝑiurtutẽ humailitatis
specialit̾ dño adherere nouerimꝰ: Ad dendus ẽ in
altum paries oꝑum bonoꝵ: & qͣsi suꝑ impositis
sibi in uicẽ ordinib lapidũ : ambulandũ ẽ. ac ꝓ¬
ficiendum de uirtute iniuirtutẽ : Ecere lapides
fundamenti grandes p̃ciosi & qͣ darati. Primi
sunt ut supͣ diximꝰ eccłiarũ magistri : qui abip¬
so dño uerbũ audiere salutis: suꝑ positi aũt
ordines lapidũ siue lignoꝵ: seq̃uentes sunt suo
qͥq tempore sac̃dotes ac doctores : quoꝵ. ł p̃dica¬
tione ac ministerio fabrica crescit eccłie ł orna¬
tur uirtutib: Quales autt̃ colore fuerint lapi¬
des quibus factũ s̃ templũ in libro paralipoms¬

Expanded text:
Dein quaerendi sunt lapides pretiosi et grandes, atque Dein quaerendi sunt lapides pretiosi et grandes, atque in fundamentum templi deponendi; ut meminerimus, abdicata conversatione priori, eorum in omnibus vitam moresque inspicere, eos nostris auditoribus imitandos proponere, quos per virtutem humilitatis specialiter Domino adhaerere noverimus, altum paries operum bonorum, et quasi super impositis sibi invicem ordinibus lapidum ambulandum est ac proficiendum « de virtute in virtutem . » Vel certe lapides fundamenti grandes, pretiosi et quadrati primi sunt, ut supra diximus, Ecclesiarum magistri, qui ab ipso Domino verbum audiere salutis. Superpositi autem ordines lapidum sive lignorum sequentes sunt, suo quique tempore sacerdotes ac doctores. Quorum vel praedicatione ac ministerio fabrica crescit Ecclesiae, vel ornatur virtutibus. Quales autem colore fuerint lapides, quibus factum est templum, in libro Paralipome
Abbreviated transcription (Latin):
tes eus. Pro qua in ehito continet᷑ gobel siue
gebal: qđ in terp̃tat᷑ definiens siue distermi¬
nans : qđ uocabulũ apte conuenit eis: qui corda
hominũ ad edificium spiritale qd̾ ex uirtutib
anime construit᷑ parant : Sic & eno solũ modo
suos auditores fidem & oꝑa uisticie docere suf¬
ficiunt: dum ipsi pͥus sacris paginis edocti :
diligent̃ quȩ sit fides tenenda : quo uirtutũ
calle in cedendum: certa definitione ueritatis
didicerint: Nam frustra offitiũ sibi doctoris usur¬
pat: qui discrecionẽ catholicȩ fidĩ ignorat Neq
sc̃uariũ dño sedruinam sibi edificant: qui dooe¬
re alios regulam quã ipsi ñ didicere conant᷑
in edficanda gͦ domo dĩ pͥmo sunt ligna & lapi¬
des cedendi de monte: quia eos quos infide ue¬
ritatis in satuere querimꝰ : pͥmo necesse ẽ. ut ab¬
renuntiare. diabolo: ac de sorte pͥme preuaricati¬
onis inqua nati st̃ doceamꝰ renascendo erui

Expanded text:
tes ejus ; pro qua in Hebraeo continetur Gobel sive tes ejus ; pro qua in Hebraeo continetur Gobel sive Gebel, quod interpretatur definiens, sive disterminans. Quod vocabulum apte convenit eis, qui corda hominum ad aedificium spirituale, quod ex virtutibus animae construitur, parant. Sic etenim solum suos auditores fidem et opera justitiae docere sufficiunt, dum ipsi prius sacris paginis edocti, diligenter quae sit fides tenenda, quo virtutum calle incedendum, certa definitione veritatis didicerunt. Nam frustra sibi officium doctoris usurpat, qui discretionem catholicae fidei ignorat. Neque sanctuarium Domino, sed ruinam sibi aedificant, qui docere alios regulam, quam ipsi non didicere, conantur. In aedificanda enim domo Domini, primo sunt ligna et lapides caedendi de monte; quia eos quos in fide veritatis instituere quaerimus, primo necesse est ut abrenuntiare diabolo, ac de sorte primae praevaricationis in qua nati sunt, doceamus renascendo erui.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuinmirũ figius corda assimilant᷑ electoꝵ: quȩ
ita infidei firmitate consisters didicer̃: ut nullã
occurientum rerũ adu̾sitato: nec ipsa etiã morts
a sui rectitudine possint status in clinari Quos
dolauer̃ cementarii salomonis & cementarii hy¬
ram: dolant namq lapioes p̃ciosi: c̃electi qͥq p̾cȩ¬
dentium scõꝵ instructione & instantia : qͥcquid
in se habent noxiũ & in ane relinquunt : atq an¬
te conspec̾tũ sui creatoris solam insite sibi iusti¬
cis regulam: quasi stabilem qͣdrature formam
ostendunt : Dolauer̃ aũt hos lapides ñ solum ceni¬
tarii salomonis. sed & cementarii hyram: qui a
exutroq popło doctores fuere sc̃e eccłiȩ Porro
byblii p̃parauer̃ ligna & lapides: ad edificandam
domũ: byblos est̃ ciuitas phenĩcis: cuiꝰ memi¬
nit hietechiel dicens: Sapientes au tyre facꝰ¬
ti sunt gub̃natores tu : Senes byblii : & pruden¬

Expanded text:
Cui nimirum figurae corda assimulantur electorum, quae Cui nimirum figurae corda assimulantur electorum, quae ita in fidei firmitate consistere didicerunt, ut nulla occurrentium rerum adversitate, nec ipsa etiam morte a sui rectitudine possint status inclinari. « Quos dolaverunt caementarii Salomonis et caementarii Hiram. » Dolantur namque lapides pretiosi, cum electi quique praeedentium sanctorum instructione et instantia, quidquid in se habent noxium et inane relinquunt: atque ante conspectum sui Creatoris, solam insitae sibi justitiae regulam, quasi stabilem quadraturae formam ostendunt. Dolaverunt autem hos lapides, non solum caementarii Salomonis, sed et caementarii Hiram, quia ex utroque populo doctores fuere sanctae Ecclesiae. « Porro Giblii praeparaverunt ligna et lapides ad aedificandam domum. Giblos est civitas Phaeniciae, cujus meminit Ezechiel, dicens: Sapientes tui, Tyre, facti sunt gubernatores tui, senes Giblii et pruden
Abbreviated transcription (Latin):
drarent eos Fundamentũ templi nullũ est
aliud mystiae in tellegendũ: quã illud qđ os¬
tendit apłs dicens: fundamentũ eñi aliud
nemo pocest ponere p̃ter id qđ positũ ẽ: qui¬
potest iectȩ uocari: quia sic̃ ait pccius ñ est aliud
sub eelo datũ nomen hominib in quo oporteat¬
nos saluos fieri: ln quod fundamentũ lipides
grandes & p̃ciosi collunt᷑: Cũ p̃cipui factis ac scĩ¬
tate uiri. famuliari mentis sc̃itate suo adherent
conditori : Ut quo firmiꝰ in illo spẽ suam ponuns:
eo fortiꝰ alioꝵ uitã dirigere qđ ẽ latitudinẽ parie¬
cis portare sufficiant: Lapides gͦ qui in fundam̃¬
cum cempli ad portandũ edificiũ om̃e ponebuant᷑:¬
ritatis siue u sibilit̃ siue in uisibilit̃ ab ipsa dei
sapientia ꝑceꝑunt : Iui benȩ lapides pͥmo qͣdra¬
ri: ac sic in fundamento poni iubent᷑: quadratũ
namq omne quoc̃q uerait. fixum stare consueũ:

Expanded text:
adrarent eos. Fundamentum templi nullum est adrarent eos. Fundamentum templi nullum est aliud mystice intelligendum, quam illud, quod ostendit Apostolus dicens : Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id, quod positum est, Chrpotest recte vocari; quia, sicut ait Petrus: « Non est aliud sub coelo datum nomen hominibus, in quo oporteat salvos fieri . » In quod fundamentum lapides grandes et pretiosi tolluntur, cum praecipui factis ac sanctitate viri familiari mentis sanctitate suo adhaerent Conditori, ut quo firmius in illo spem suam ponunt, eo fortius aliorum vitam dirigere quod est latitudinem parietis portare sufficiant. Lapides ergo qui in fundamentum templi ad portandum aedificium omne ponebantritatis sive visibiliter sive invisibiliter ab ipsa Dei sapientia perceperunt. Qui bene lapides primo quadrati, ac sic in fundamento poni jubentur. Quadratum namque omne quocunque vertitur, fixum stare consuevit.