comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que nõ ab hoĩb cetĩs q
aĩalib ĩ colatur. ¶ Sit
pẽdulos istos ãtipodas ce¬
li rotũditas adĩuenit
Dr si q̃ras ab hiis q̃ hec
portenta defendũt quomͦ
gͦ nõ cadũt om̃ia ĩ infe¬
norem illã celi ꝑtẽ hanc
respondent rerũ esse nã¬
turã ut pondera in medio
ferant᷑ et ad mediũ quex¬
a sũt omĩa fient radios
uidemꝰ ĩ rota q̃ ãt leuia
sũt ut uebula fumꝰ igͥs
a medio deferant᷑ ut celũ
putãt ¶ Nuid dicãm de
hiis nescio qͥ cũ semel ab
errauerĩt ꝯstant̾ in stulti¬
cia ꝑseuerãt et uains ua¬
na defendũt nͥ ꝙ eos in¬
terdũ puto ã ioci causa
ph̃ari ã prudẽtes ⁊ scios
mẽdatia defendẽda susci¬
pe qͣi ut ĩgenia sua ĩ ma¬
lis rebus ex̃ceant uł oñ¬
dant ¶At ego multis ar¬
gumẽtis ꝓbare possem i¬
ullomodo fieu posse ut ce¬
lũ t̾ra sit infi̾us nͥ ⁊ lib̾
iã cõcludendꝰ eẽt et ad¬
huc aliqͣ restarẽt q̃ ma¬
sit pauca enuasse ex qͥb

Expanded text:
quae non ab hominibus ceterisque animalibus incolatur. sic pendulos istos antipodas caeli rotunditas adinuenit. quodsi quaeras ab iis qui haec portenta defendunt, quomodo ergo non cadant omnia in inferiorem illam caeli partem, hanc respondent rerum esse naturam, ut pondera in medium ferantur et ad medium conexa sint omnia, sicut radios uidemus in rota, quae autem lenia sunt, ut nebula fumus ignis, a medio differantur, ut caelum petant. quid dicam de herraverint, constanter in stultitia perseverant, et vanis vana defendunt; nisi quod eos interdum puto, aut joci causa philosophari, aut prudentes et scios mendacia defendenda suscipere, quasi ut ingenia sua in malis rebus exerceant, vel ostendant. At ego multis argumentis probare possem, nullo modo fieri posse, ut coelum terra sit inferius, nisi et liber jam concludendus esset, et adhuc aliqua restarent, quae masit pauca enumerasse, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝯͣuia disserẽtes ut quid
statuere ac di iudicare
nõ possis Qx̾ gͦ pugnes
adũsus eos hoĩes q̃ suo
sͥ gladio ꝑeunt ꝙͣ labo¬
res ut eos destruas quos
sua ip̃a destruit atq afficͤ
eos ã stultissios ã głosos¬
se s se bidẽ ꝙ paucis ãmis
ẽ ã quib absoluta ¶Nã
ꝙ ait stultissiõs fuisse q̃
putauissẽt ĩ geniis suis
est S ne ip̃e qͥdẽ satis
prudent̾ qͥ ã a ueti̾bus ⁊¬
ceptã ã a nouis auctam
iri putauit ¶Nũquã
eñi pt ĩ uestigari ꝙ̃ nõ
ꝑ uiã suã queritur
ed repetamꝰ id qd̵
omisimꝰ Rortuna gͦ¬

Expanded text:
ia disserentes, ut quid statuere ac diiudicare non posses. quid igitur pugnes aduersus eos homines qui suo sibi gladio pereunt? quid labores ut eos destruas, quos sua ipsos destruit atque adfligeos aut stultissimos aut gloriossed se videre, quod paucis annis est aut a quibus absoluta? Nam quod ait stultissimos fuisse, qui putassent ingeniis suis est: sed ne ipse quidem satis prudenter, qui aut a ueteribus coeptam aut a nouis auctam iri putauit. numquam enim potest inuestigari quod non per uiam suam quaeritur. Sed repetamus id quod omisimus. fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
uicia erudiũt si bolupta¬
tẽ defendũt aut si u̾tutẽ
asserũt neq pcc̃o penam
minãt᷑ nͥ solius tupitu¬
dinis neq uͥ̾tuti ullũ p̃¬
miũ pollicent᷑ nͥ solius
honestatis et laudis cũ
dicãt nõ ꝓpter aliud sed
ꝓpter seip̃am expetendã
sse uirtutẽ .
ĩ tormẽtis s cũ tor¬
quet᷑ ꝓ fide ꝓ iusticia pro
deo iͣ paciẽtia doloris be¬
atissimũ faciet Est em̃
deus qͥ solus p̃t honora¬
re uirͭ ͤ cꝯ merces ĩ mor¬
talitas sola e ¶ Quã qͥ
nõ appetũt nec religionẽ
tenẽt cui et̾na sb̃iacet bi¬
ta ꝓfecto neq uirtutis
bĩ sciũt cuiꝰ p̃iiũ ig¬
norant neq ĩ celũ spec¬
tant qd ip̃i facere se pu¬
tant cũ res nõ ĩ uestiga
spectandi nulla ẽ alia
nͥ aũt religionẽ susciꝑe
ut aĩam suã ĩ morta¬
lem ẽẽ credere ¶ Nuisqͥs
telligit ã ĩ mortalitatis
in celo ẽ ¶ Et licet inde
iõ aspiciat ocłis aĩ tñ
lũme aspicit ¶Qͥ aũt
religionẽ nõ suscipiũt

Expanded text:
a erudiunt, si uoluptatem defendunt, aut si uirtutem adserunt, neque peccato poenam minantur nisi solius turpitudinis neque uirtuti ullum praemium pollicentur nisi solius honestatis et laudis, cum dicant non propter aliut, sed propter se ipsam expetendam esse uirtutem. in tormentis: sed cum torquetur pro fide, pro iustitia, pro deo, illa patientia doloris beatissimum faciet. est enim deus qui solus potest honorare uirtutem, cuius merces inmortalitas sola est. quam qui non adpetunt nec religionem tenent, cui aeterna subiacet uita, profecto neque uirtutis uim sciunt, cuius praemium ignorant, neque in caelum spectant, quod ipsi facere se putant, cum res non uestigabcaelum spectandi nulla est alia nisi aut religionem suscipere aut animam suam inmortalem esse credere. quisquis telligit, aut immortalitatis in coelo est; et licet id non aspiciat oculis, animae tamen lumine aspicit. Qui autem religionem non suscipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ciliqͦs ob int̾itũ amissio¬
nẽ q caroꝵ fortune noͫ
at̾rimis accusacõib ꝓsci¬
derũt net oĩo nulla eoꝵ
disputatio de u̾tute est
ĩ qua nõ forma uexet᷑
Marcus tulliꝰ ĩ sua ꝯso¬
lacõe pugnasse se semꝑ
contͣ fortumã loquit᷑ eã¬
q a se ẽẽ suꝑatã cũ forti¬
ter ĩ imitoꝵ ĩ petus recu¬
disset nec dũ qͣdẽ se ab
ea fractũ cũ domo pulsꝰ
amiserit carissimã filiã
uictũ se a fortũa turpit᷑
cõfitet ¶ Cedo inqͥt et
manũ tollo ꝙͣ hoc hoĩe

Expanded text:
alios ob interitum amissionemque carorum, fortunae nomen acerrimis accusationibus prosciderunt nec omnino ulla eorum disputatio de uirtute est, in qua non fortuna uexetur. Marcus Tullius in sua Consolatione pugnasse se semper contra fortunam loquitur eamque a se esse superatam, cum fortiter inimicorum impetus rettudisset; ne tum quidem se ab ea fractum, cum domo pulsus amiserit carissimam filiam, uictum se a fortuna turpiter confitetur. cedo inquit et manum tollo. quid hoc homine
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ eos c̾ti ẽ nichil qd̵
cũ om̃ia cõiecturus agã¬
tur młta etiã et diu̾sa ⁊
uaria ꝓferent᷑ stultissimi
ẽ hoĩs p̃ceptis eoꝵ uelle
ꝑere q̃ ultrũ bera sĩt neq
an falsa dubitat᷑. ¶Et
ideo nemo paret qr nemo
uult ad ĩ t̾tũ laborare.
Irtutẽ ẽẽ stoiti am̃t
q̃ sola efficiat uitã
dici Se qͥd si cruciabit᷑
ã dolore afficit᷑ poterit¬
ne qͥsꝙͣ int̾ carnfices be¬
dolor mat̾ia uͥtutis ẽ.
Itaq ne in tormẽtis qͥ¬
dẽ miser ẽ ¶Epicurus
młto fortuis sapiẽs ĩ qͥt
sꝑ beatus ẽ et uelut ĩclu¬
sus ĩ phalaridis tauro
hãc uocẽ emittet suaue
luptarius ꝑsonã sͥ bui
fortis ĩ posuit Et quidẽ
supͣ modũ ¶ Nõ em̃ fi̾
p̃t ut qͥsꝙͣ cuiciatus cor
satis sit ad officiũ birͣ ᷤ¬
ĩ pleudũ ꝑferre ac susti¬
nere ¶ Qͥd dicitis stoiai
ꝙͥ tu epycure bt̃s ẽ sapi¬
ens etiã cũ torq̃t᷑ si ꝓpt̾
glĩa paciẽtie nõ fruetur
ĩ tormẽtis em̃ fortasse

Expanded text:
il quod cum omnia conjecturis agantur, multa etiam diversa et varia proferantur, stultissimi est hominis, praeceptis eorum velle parere, quae utrum vera sint, an falsa, dubitatur; et ideo nemo paret, quia nemo vult ad incertum laborare. Virtutem esse Stoici aiunt, quae sola efficiat vitam dici. Sed quid, si cruciabitur aut dolore afficietur? Poteritne quisquam inter carnifices bedolor materia virtutis est: itaque ne in tormentis quidem miser est. Epicurus multo fortius sapiens inquit semper beatus est et uel inclusus in Phalaridis tauro hanc uocem emittet: suaueluptarius personam sibi uiri fortis inposuit et quidem supra modum? non enim fieri potest ut quisquam cruciatus corsatis sit ad officium uirtutis inplendum perferre ac sustinere. quid dicitis Stoici? quid tu Epicure? beatus est sapiens, etiam cum torquetur. si propter gloriam patientiae, non fruetur: in tormentis enim fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ pͥuus hũerint fidẽ qͣ¬
lia sĩt ea q̃ secũt᷑ nõ cͥcũ¬
spiciũt s defendũt om̃i ͦ
cũ dẽant pͥma illa utrũ¬
ne b̾a sint an falsa ex secp¬
illos ad ãtipedas rõ ꝑdux¬
it uidebãt syderũ cursus
ĩ occasũ meantiũ solem
atq luã in eandẽ ꝑteni
sꝑ occid̾e̾ ⁊ sꝑ oriri ab ea¬

Expanded text:
primis habuerint fidem, qualia sint ea quae secuntur non circumspiciunt, sed defendunt omni modo, cum debeant prima illa utrumne uera sint an falsa ex consequillos ad antipodas ratio perduxit? uidebant siderum cursus in occasum meantium, solem atque lunam in eandem partem semper occidere et oriri se
Abbreviated transcription (Latin):
hore aut fortasse moinẽ¬
ti ꝓpt̾ qd nõ expediat ĩ to¬
ta bita mmibiis et laboͭ¬
mors occupat q̃ cũ uenit
utiũ equo an aĩo ĩ iquo
eã sbieris nichil refert
Ita sit ut nł aliud ex
u̾tute captet᷑ nͥ gloria
S hec aũt suꝑuacua ⁊
breuis ẽ ã pͣiuis hominũ
iudiciis nõ sequet᷑ ulłs¬

Expanded text:
fortasse momenti, propter quod non expediat in tota uita miseriis et labormors occupat? quae cum uenit, utrum aequo an iniquo animo subieris, iam nihil refert. ita fit ut nihil aliut ex uirtute captetur nisi gloria. sed haec aut superuacua et breuis est aut prauis hominum iudiciis non sequetu
Abbreviated transcription (Latin):
nutata felicitas ẽ ¶Ce¬
ꝑunt em̃i relicto ꝑente ⁊
cõstitutorẽ om̃m deo ĩ sen¬
sibilia digitoꝵ suoꝵ fig¬
menta uen̾an. ¶Que
pͣuitas qͥd efficerit ã qͥd
maloꝵ actulerit res ip̃a
declarat. ¶ Aluersi nãq
a sũmo bono qd̵ ideo bea¬
tũ ac sempiternũ ẽ qr
bideri tangi ꝯphendi nõ
p̃t et a b̾tutib ei bono
cõgruẽtib q̃ sũt eq mor¬
tales ad hos corruptos et
fragiles deos lapsi et stu¬
dentes hiis rebr quib so¬
om̃e subiectũ est ¶ Inse¬
cuta ẽ gͦ huiꝰ modĩ reli¬
gionis ĩ iusticia et ĩ pie¬
tas sicuti fuerat ncce de
sierũt et em̃ uultus su¬
os ĩ celũ tolle̾ ¶S deor¬
sũ mẽtes hom̃i dep̃sse t̾¬
rems ut religiomb sic
etiã boĩs inherebãt secu¬
tũ ẽ discidiũ gn̾is hũani
⁊ fraus ⁊ nephas õe qr
spretis et̾nis atq ĩ cormp¬
tis bonis q̃ sola debẽt ab
hoĩe cõcupisci tp̃ralia et
breuia maluerũt ma ͦ¬
q hoĩbus ad malũ fides

Expanded text:
mutata felicitas est. Coeperunt enim, relicto parente et constitutore omnium Deo, insensibilia digitorum suorum figmenta venerari. Quae pravitas quid effecerit, aut quid malorum attulerit, res ipsa declarat. Aversi namque a summo bono, quod ideo beatum ac sempiternum est, quia videri, tangi, comprehendi non potest, et a virtutibus ei bono congruentibus, quae sunt aeque immortales, ad hos corruptos et fragiles deos lapsi, et studentes iis rebus, quibus soomne subiectum est. insecuta est igitur huiusmodi religiones iniustitia et inpietas, sicuti fuerat necesse. desierunt etenim uultus suos in caelum tollere, sed deorsum mentes hominum depressae terrenis ut religionibus, sic etiam bonis inhaerebant. secutum est discidium generis humani et fraus et nefas omne, quia spretis aeternis atque incorruptis bonis, quae sola debent ab homine concupisci, temporalia et breuia maluerunt maiorque hominibus ad malum fides
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuentẽ redemisse ac do¬
tuisse tradũt ¶Enume¬
rant etiã platonẽ ac dyo¬
rũt sed hiis seruitus eue¬
nerat sũt em̃ capti pla¬
tonẽ quidẽ redemisse a¬
interes q̃dã tradit᷑ sester¬
ciis octo ¶ Itaq ĩ sectatꝰ
ẽ quiciis hũc ip̃m redẽp¬
torẽ seneca q platonẽ ꝑ¬
no estĩauerit furiosus
ut mͥ uidet᷑ qͥ hõi fuerit
am ꝑdidit scilicet et au¬
rũ appende̾ debuit tãꝙͣ
ꝓ mortuo hectore ã tm̃
baus uo nullũ p̃t̾ ana¬

Expanded text:
entem redemisse ac docuisse traduntur. enumerant etiam Platonem ac Diorunt, sed his seruitus euenerat: sunt enim capti. Platonem quidem redemisse Anniceris quidam traditur sestertiis octo. itaque insectatus est conuiciis hunc ipsum redemptorem Seneca, quod Platonem paruo aestimauerit, furiosus, ut mihi uidetur, qui homini fuerit am perdidit: scilicet aurum appendere debuit tamquam pro mortuo Hectore aut tanbaris uero nullum pra
Abbreviated transcription (Latin):
etates suas ĩ studio phĩe
cõterãt neq aliũ quẽꝙͣ
neq se ip̃os si ña paulu¬
lũ obstitit pñt face̾ me¬
liores Itaq sapĩa illoiũ
ut plurimũ efficiat non
extidit bicia s abscondit
pauca uͦ dei p̃cepta sic to¬
tant et exposito uete no¬
nũ reddũt ut nõ cognos¬
cas eũdem ẽẽ Qͥd gͦ nͥ

Expanded text:
s in studio philosophiae conterant, neque alium quemquam neque se ipsos, si natura paululum obstitit, possunt facere meliores. itaque sapientia illorum, ut plurimum efficiat, non excindit uitia, sed abscondit. pauca uero dei praecepta sic totant et exposito uetere nouum reddunt, ut non cognoscas eundem esse. Quid ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
b se remouit beor q ne ĩ
eo solo młta em̃ sũt eꝰ nõ
mõ laude ĩdigna s etiã re¬
p̃hensione dignissima in
qͥb fuit suoꝵ simillimꝰ¬
qd̾ ab oĩb sit ꝓbatũ cele¬
bre hoc ꝓu̾biũ socrates ha¬
buit ꝙͦ supͣ nos nichil ad

Expanded text:
 se remouit, uereorque ne in eo solo. multa enim sunt eius non modo laude indigna, sed etiam reprehensione . dignissima, in quibus fuit suorum simillimuquod ab omnibus sit probatum. celebre hoc prouerbium Socrates habuit: quod supra nos, nihil ad
Abbreviated transcription (Latin):
lauacheo malicia oĩs abo¬
lebitur Tanta dĩne sapi¬
entie uis ẽ ut ĩ hoĩs pet¬
tus ĩ fusa matrẽ delictoꝵ
stulticiã uno semel ĩ pe¬
tu expellat ¶Ad qd̃ effi¬
ciendũ nõ mcede non li¬
bris nõ lucubracõib opꝰ
est Gratis ista fũt faci¬
le cito pateant modo au¬
res et pectus lapiẽtiã fi¬
ciet ¶Nemo bereatur noᷤ
nos aquã nõ uendimꝰ n ͨ
solem m̃cede p̃stamꝰ Dei
fons uberrimꝰ atq plenis¬
simꝰ patet cũctis ⁊ hoc ce¬
leste lumẽ uinu̾sis oritͦ
qͥcũq oculos hñt.
Um qͥs h phoꝵ ã¬

Expanded text:
lauacro malitia omnis abolauacro malitia omnis abolebitur. tanta diuinae sapientiae uis est, ut in hominis pectus infusa matrem delictorum stultitiam uno semel inpetu expellat: ad quod efficiendum non mercede, non libris, non lucubrationibus opus est. gratis ista fiunt, facile, cito, pateant modo aures et pectus sapientiam sitiat. nemo uereatur: nos aquam non uendimus nec solem mercede praestamus. dei fons uberrimus atque plenissimus patet cunctis et hoc caeleste lumen uniuersis oritur quicumque oculos habent. num quis h
Abbreviated transcription (Latin):
piẽtia ẽ ¶ Illi scil ꝑsua¬
dẽ cuiꝙͣ nõ potuerũt qͥ
nichil ꝑsuadẽt etiã sibi
Auc cuius ꝙͣ aipiditates
oppͥmẽt irã temꝑabunt
libidinẽ cohercebũt cũ ip̃i
et cadant biciis et fateñ¬
tur plus uale̾ naturã
Dei aũt p̃cepta qr sĩpli¬
cia et ũa sũt quantũ ua¬
leant ĩ aĩs hoĩm cotidia¬
na exꝑimẽta demõstrãt
¶Da mͥ birũ qͥ sit na¬
cũdus maledicus effrena¬
tus pancissĩs dei uerbis
tã platidũ ꝙͣ ouẽ reddã¬
¶ Da cupidũ auatũ te¬
natẽ iã tͥ eũ lib̾alẽ dabo
et pecũã suã ꝓpͥis mani¬
bus largientẽ ¶Da ti¬
midũ doloris ac mortis
iã truces et ignes et ꝑi¬
ꝯtẽpnet ¶ Da libidino¬
sũ adulterũ ganeonẽ iã
sobriũ castũ cõtinentẽ bi¬
debis ¶Da crudelẽ et
sangũis appetentẽ iã in
ueram clemẽtiã furor il¬
le mutabit. ¶Da ĩ ius¬
tũ ĩ sipientẽ p̾ccatorẽ cõ¬
timio et equus ⁊ prudẽs
et ĩ nocens erit bno em̃

Expanded text:
pientia est. illi scilicet persuadere cuiquam potuerunt, qui nihil persuadent etiam sibi, aut cuiusquam cupiditates oppriment, iram temperabunt, libidinem cohercebunt, cum ipsi et cedant uitiis et fateantur plus ualere naturam? dei autem praecepta quiuera sunt, quantum ualeant in animis hominum, cottidiana experimenta demonstrant. da mihi uirum qui sit iracundus maledicus effrenatus, paucissimis dei uerbis tam placidum quam ouem reddam. da cupidum auarum tenacem, iam tibi eum liberalem dabo et pecuniam suam plenis manibus largientem. da timidum doloris ac mortis, iam cruces et ignes et Pecontemnet. da libidinosum adulterum ganeonem, iam sobrium castum continentem uidebis. da cruaeiem et sanguinis aapetenteIll, lam in meram clementiam furor ille mutabitur. da iniustum insipientem peccatorem, continuo et aequus et prudens et innocens erit: uno enim
Abbreviated transcription (Latin):
sanare egroti Quẽ reg̾e
feramꝰ. ¶An exspectabi¬
mꝰ donec socrates aliqͥd
scicit aut auaxagoras ĩ
tenebris lumẽ ĩ ueĩat ã
demotͥtus uĩtatẽ de pu¬
teo extͣhat ã empedocles
dilat cũ sui semitas ã
archesilas et charneades
uideant sẽtiant ꝑcipiãt
¶Uor ecce de celo bĩta¬
tẽ docens ⁊ nobis sole ip̃o
clarius lumẽ oñdens¬
¶ Quid nob̾ ĩ iqui sumꝰ et
saipĩam susciꝑe cũctam̃
quã docti hoĩes ꝯtritis ĩ
q̃rendo etatib sius nũꝙͣ
reꝑire potuerũt ¶Nui
nult sapĩes ac bt̃us ẽẽ
audiat dei bocẽ discat
iusticiã sacͣmentũ nat̾ita¬
tis sue norit hũana cõ¬
tẽpnat dĩna suscipiat
ut sũmũ illd̾ bonũ ad qd̾
natus ẽ possit adipisci
dissolutis religionib uin¬
uersis et om̃ib quecũq
ĩ eaũ defensionẽ dici uł¬
uł solebant uł poterant
refutatis deinde cõuictis
phĩe disciplis ad berã no¬
bis religionẽ sapĩam q
ueniendũ ẽ qm̃ ẽ ut doce¬

Expanded text:
are aegroti, quem regere feramus. an expectabimus, donec Socrates aliquid sciat aut Anaxagoras in tenebris lumen inueniat aut Democritus ueritatem de puteo extrahat aut Empedocles dilatet animi sui semitas aut Arcesilas et Carneades uideant sentiant percipiant? uox ecce de caelo ueritatem docens et nobis sole ipso clarius lumen ostendens. quid nobis iniqui sumus et sapientiam suscipere cunctamur, quam docti homines contritis in quaerendo aetatibus suis numquam reperire potuerunt? qui uult sapiens ac beatus esse, audiat dei uocem, discat iustitiam, sacramentum natiuitatis suae norit, humana contemnat, diuina suscipiat, ut summum illut bonum ad quod natus est possit adipisci. Dissolutis religionibus uniuersis et omnibus quaecumque in earum defensionem dici uel solebant uel poterant refutatis, deinde conuictis philosophiae disciplinis, ad ueram nobis religionem sapientiamque ueniendum est, quoniam est ut doce
Abbreviated transcription (Latin):
data est sine ullo discri ͤ
omib data ẽ ut nemo i¬
sit ꝓrsus qͥ eã caꝑe non
possit ¶ At illi birtutẽ
hũano gm̾i datã sic am¬
plexant᷑ ut soli oĩm pb̾¬
lico bono frui uelle uide¬
ant᷑ q̃ tã ĩ iuidi ꝙͣ si ue¬
lint deligare oculos ut
effodere ceti̾s ne solẽ ui¬
deant ¶Nã qͥd ẽ aliud
hoĩb negare sapĩam ꝙͣ
mẽtib eoꝵ berũ at diui¬
nũ lumẽ auferre ¶D¬
si natura hoĩs sapĩe ca¬
pax est opportuit et opi¬
fices et insticos et muli¬
eres et om̃s deniq qui
hũanã formã gerũt do¬
ceri ut sapiãt ppłmq ex

Expanded text:
data est, sine ullo discrimine omnibus data est, ut nemo sit prorsus qui eam capere non possit. at illi uirtutem humano generi datam sic amplexantur, ut soli omnium publico bono frui uelle uideantur, tam inuidi quam si uelint deligare oculos aut effodere ceteris, ne solem uideant. nam quid est aliut hominibus negare sapientiam quam mentibus eorum uerum ac diuinum lumen auferre? quodsi natura hominis sapientiae capax est, oportuit et opifices et rusticos et mulieres et omnes denique qui humanam formam gerunt doceri, ut sapiant, populumque
Abbreviated transcription (Latin):
cũtur Aut ẽ quisꝙͣ tã ĩ¬
eptus qͥ credat ẽẽ hoĩes qͦ¬
rũ bestigia sint suꝑiora
quã capita ã ibi q a pd̃
nos iacent mu̾sa pende̾
fruges et arbores deorsũ
uersus cresc̾e pluiuas et
mues et grãdinẽ sursũ
uersus cade̾ in t̾rã ¶Et
mirat᷑ aliqͥs ortos pensi¬
les int̾ septẽ mira narra¬
ii cũ phi et agros et ur¬
bes et maria et montes
pẽsiles faciãt ¶ Huiꝰ qͦ
erroris apꝑienda nobis
origo est ¶Nã semper
eos ĩ ea q̃ ꝯsecũt᷑ curre̾¬

Expanded text:
cuntur ? aut est quisquam tam incuntur ? aut est quisquam tam ineptus qui credat esse homines quorum uestigia sint superiora quam capita? aut ibi quae aput nos iacent, inuersa pendere, fruges et arbores deorsum uersus crescere, pluuias et niues et grandines sursum uersus cadere in terram P et miratur aliquis hortos pensiles inter septem mira narrari, cum philosophi et . agros et urbes et maria et montes pensiles faciant? huius quoque erroris aperienda nobis origo est. nam semper eos in ea quae consecuntur incurre
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt diceret ¶ Hic ẽ ille
qͥ se id c̾co natũ ẽẽ dixit
uc celũ ac solem uideret
qͥ ĩ t̾ra nichil bidebat so¬
le lucẽte ¶renophanes
dicẽtib mãthematitis
orbem lune duo de bigĩ¬
stultissĩe credidit et qd
hinc leuitati fuerit ꝯsẽ¬
taneũ dixit intͣ ꝯcauũ
lune sinũ ẽẽ aliã terrã
et ibi aᵈ genꝰ hoĩm siłi
mõ bui̾e quo nos in hac
natici hoĩes altãm lunã
q̃ illis noct᷑nũ lumẽ exhi¬
beat sicut hec exhibet uo¬
bis et fortasse nr̃ ħ̃ orbis
alt̾ius ĩ ferioris t̾re luna
sic fuisse seneca int̾ stoi¬
cos ait qͥ delib̾aret utrũ¬
ne soli qͦ suos ppłos da¬
ret ĩ epte scilicet ꝙ dubi¬
si dedisset ¶S credo ca¬
lor de t̾rebat ne tantam
młtitudinẽ ꝑiculo quit¬
teret ne si estu minio ꝑ¬
issẽt ip̃ius culpa uenisse
tãta calamitas dice̾tur
uid illi qͥ ẽẽ ꝯtrͣios
uestigiis nris ãti¬
podas putãt nũ aliqͥd lo¬

Expanded text:
esse diceret! hic est ille esse diceret! hic est ille qui se idcirco natum esse dixit, ut caelum ac solem uideret, qui in terra nihil uidebat sole lucente. Xenophanes dicentibus mathematicis orbem lunae duodeuiginstultissime credidit et quod huic leuitati fuit consentaneum, dixit intra concauum lunae sinum esse aliam terram et ibi aliut genus hominum simili modo uiuere, quo nos in hac lnnatici homines alteram lunam, quae illis nocturnum lumen exhibeat sicut haec exhibet nobis, et fortasse noster hic orbis alterius inferioris terrae luna sit. fuisse Seneca inter Stoicos ait qui deliberaret, utrumne soli quoque suos populos daret: inepte scilicet, qui dubisi dedisset? sed credo calor deterrebat, ne tantam multitudinem periculo committeret, ne si aestu nimio perissent, ipsius culpa euenisse tanta calamitas diceretur. S Quid? illi qui esse contrarios uestigiis nostris antipodas putant num aliquid lo
Abbreviated transcription (Latin):
tare insaniã saltẽ furo¬
ripiẽda potes et pecumã
effugere et tñ bene collo¬
dũ furiosi homĩs errorẽ
ꝙ int̾ bicia et morbos mi¬
sericordiã ponit adiunt
nob̾ affc̃m quo racõ hũa¬
ne bite pene om̃ĩs ꝯtinet᷑
Cũ enĩ na hoĩs ĩ becillior
ꝑferendã uim tp̃rm uł ad
ĩ cursiones a sus corꝑib
arcẽdis nalib munimẽ¬
tis ꝓuidentia celestis ar¬
mauit hoĩ aũt qr nichil
istoꝵ datũ est accepit ꝓ
fc̃m qr plane bocat᷑ hũa¬
ntas qͣ nosmet ĩ uitẽ tu¬
cremꝰ NNã si homo ad
aspc̃m alt̾ĩus hoĩs effera¬
retur qđ facẽ bidemꝰ am¬
mãtes quoꝵ natura soli¬
uaga ẽ nulla eẽt hoĩm
societas nlła urbiũ ꝯden¬
daꝵ uł cura uł rõ sit ne
uita quidẽ c̾tis satis c̾ta
cũ cetĩs aĩalib exposita
ẽẽ ĩ becillitas hoĩ ⁊ ip̃i
int̾ semetipõs beluaꝵ mo
re seuirent.
Ou minor ĩ aliis
demẽtia Qͥd em̃ di¬
erat ut etiã ꝑitẽ albam

Expanded text:
tare insaniam saltem furotare insaniam saltem furoripiendam. potes et pecuniam effugere et tamen bene collodum furiosi hominis errorem, quod inter vitia et morbos misericordiam ponit. Adimit nobis adfectum quo ratio humanae uitae paene omnis continetur. cum enim natura hominis inbecillior perferendam uim temporum uel ad incursiones a suis corporibus arcendas naturalibus munimentis prouidentia caelestis armauit, homini autem quia nihil istorum datum est, accepit pro fectum qui plane uocatur humanitas, qua nosmet inuicem tueremur. nam si homo ad conspectum alterius hominis efferaretur, quod facere uidemus animantes quarum natura soliuaga est, nulla esset hominum societas, nulla urbium condendarum uel cura uel ratio, sic ne uita quidem satis tuta, cum et ceteris animalibus exposita esset inbecillitas hominum et ipsi inter semet ipsos beluarum ore saeuirent. non minor in aliis dementia. quid enim dierat ut etiam picem albam
Abbreviated transcription (Latin):
aĩꝰ s expecto qͥd faciant
et qͦ ille ꝯtẽptus euadat
Tradita sͥ a ꝑentib patͥ¬
monia tanꝙͣ malũ fu¬
giĩt ac deserũt et ne in
tõpestate naufragiũ fa¬
ciant ĩ tnͣsquillũ se ultͦ
so metu fortes sicut illi
qͥ cũ tiniẽt ne ab hoste
iugulent᷑ se iugulãt ut
mortẽ morte deutent
Sic isti bñ possent glori¬
am liberalitatis ad q̃rere
sine honore sine gr̃a ꝑdũt
laudat᷑ demotͥtus ꝙ agͦs
suos reliq̃rit eosq pascua
publica fieri passus sic ꝓ¬
barẽ si donasset ¶ Nichil
aũt sapient̾ fit qd̵ si ab
omib fict ĩ utile fit ac
malũ. ¶S hec negligẽ¬
tia tollerabilis ¶Qd ille
q̃ pat̾moniũ ĩ nĩmos re¬
dactũ effudit ĩ mare.¬
¶ Ego dubito utrũ ne sanꝰ
an demens fuerit Abite
inqͥt ĩ ꝓfundũ male tu¬
piditates ego bos mergã
ne ip̃e mergar a uobis
tus ẽ fac illã benefitiũ
fac hũauitatẽ largire ⁊¬
pauperibus p̃t hoc qd̃ ꝑ¬
diturus es multis succͥ¬
rere ne fame aut siti a̾

Expanded text:
 sed expecto quid faciant et quo ille contemptus euadat. tradita sibi a parentibus patrimonia tamquam malum fugiunt ac deserunt et ne in tempestate naufragium faciant, in tranquillum se ultro so metu fortes, sicut illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se iugulant, ut mortem morte deuitent. sic isti unde possent gloriam liberalitatis adquirere, sine honore, sine gratia perdunt. laudatur Democntus, quod agros suos reliquerit eosque pascua publica fieri passus sit. probarem, si donasset. nihil autem sapienter fit, quod si ab omnibus fiat, inutile est ac malum. sed haec neclegentia tolerabilis. 20 quid ille qui patrimonium in nummos redactum effudit in mare? ego dubito utrumne sanus an demens fuerit. \'abite\' inquit \'in profundum malae cupiditates, ego uos mergam, ne ipse mergar a uobis. tus est, fac illam beneficium, fac humanitatem, largire pauperibus: potes hoc quod perditurus es multis succurrere, ne fame aut siti aut
Abbreviated transcription (Latin):
ymũ dep̃ssã dice̾t ꝙͣ ĩ sũ¬
mũ leuatã nͥ forte mẽtẽ
quoq ĩ pedib ã ĩ ymis
calcib cõstitue̾ malebat
pociꝰ ꝙͣ in pectore ã ĩ ca¬
pite zdeo remotissimi
fuerũt ab ip̃a u̾itate ut
eos nestatus qͥdẽ sui cor¬
lũmo ẽẽ q̃rendã ¶ Ex hac
desꝑacõe ꝯfessio illa socra¬
tis nata ẽ qͣ se nichil sci¬
re dixit nͥ hoc unũ ꝙ nł
sciat ¶ Huic achadennie
disciplina manauit si tñ
disciplina dici pt ĩ qͣ igno¬
racõ et discit᷑ et docetui
S ne illi qͥdẽ q̃ scĩam sͥ
assũpserũt id ip̃m qd̾ scire

Expanded text:
um depressam diceret quam in summum leuatam? nisi forte mentem quoque in pedibus aut in imis calcibus constituere malebat potius quam in pectore aut in capite. adeo remotissimi fuerunt ab ipsa ueritate, ut eos ne status quidem sui corsummo esse quaerendam. ex hac desperatione confessio illa Socratis nata est, qua se nihil scire dixit nisi hoc unum, quod nihil sciat, hinc Academiae disciplina manauit, si tamen disciplina dici potest in qua ignoratio et discitur et docetur. sed ne illi quidem qui scientiam sibi adsumpserunt, id ipsum, quod sc
Abbreviated transcription (Latin):
sic bideri pp̃ ĩ mensã lati¬
tudinẽ ncc̃e est ¶ Eristĩa¬
uerũt rotũdũ ẽẽ mũdũ
sicut pilã et ex motu side¬
rũ opĩati sũt celũ uolui
sic astra solẽ q cũ occide¬
rint uolubilitate ip̃a mũ¬
di ad ortũ referri ¶ Ita¬
q eth̾eos orbes fab̾tati st̃
qͣi ad figam mũdi eosq
celam̃t portẽtuoẜ qͥbusdã
siłacris q̃ astra ẽẽ dice̾nt
hanc g̾ celi rocũditatẽ iͨ
sequebatur ut t̾ra ĩ medio
sii eius eẽt indusa ꝙ si
ita eẽt etiã ip̃am terram
globo silem neq em̃ fieri
posset ut nõ eẽt rotũdũ
ꝙ rotũdo ꝯclusũ teneret᷑
Si aũt terra rotũda eẽt

Expanded text:
sic uideri propter inmensam latitudinem necesse est, existimauerunt rotundum esse mundum sicut pilam et ex motu siderum opinati sunt caelum uolui; sic astra solemque, cum occiderint, uolubilitate ipsa mundi ad ortum referri. itaque et aereos orbes fabricati sunt quasi ad figuram mundi eosque caelarunt portentosis quibusdam simulacris, quae astra esse dicerent. hancsequebatur, ut terra in medio sinu ejus esset inclusa. Quod si ita esset, etiam ipsam terram globo similem; neque enim fieri posset, ut non esset rotundum, quod rotundo conclusum teneretur. Si autem rotunda et
Abbreviated transcription (Latin):
nuitaret᷑ elegit ¶ Et qm̃
uidebat ĩ ceteris mĩalib
officia mariũ feĩarũ q
nõ ẽẽ dĩla existĩauit op¬
portẽ etiã mulieres mi¬
litare et cõsiliis pubͣ s
interesse et ingr̃atꝰ gere
et imꝑia suscipe Itaq
hiis arma et eqͦs assigna¬
uit ꝯseꝙ̃s est ut lauam
⁊ telã biris et instantiũ
gestacõnes n ͨ bidit ĩ poͣ¬
ẽẽ que dicẽt ex eo ꝙ ad¬
hoc modo biueret.
Um gͦ in tanta ua¬
nitate ip̃i phorũ¬

Expanded text:
imitaretur, elegit. Et quoniam videbat in caeteris animalibus officia marium foeminarumque non esse divisa, existimavit oportere etiam mulieres militare, et consiliis publicis interesse, et magistratus gerere, et imperia suscipere. Itaque his arma et equos assignavit: consequens est, ut lanam et telam viris, et infantium gestationes. Nec vidit impoe quae diceret et ex eo, quod adhoc modo uiueret. Cum igitur in tanta uanitate ipsi ph
Abbreviated transcription (Latin):
ribus appeticio In quo
pło si rõne nõ potuit exẽ¬
plis c̾te potuit ad moiu̾
et mutoꝵ aĩaliũ q̃ ob hͨ
ul ac̾rime pugnãt et ho¬
minũ qͥ sepe ob eã rẽ gͣ¬
uissĩa int̾se bella gesse¬
rũt Restat ut coĩo ista
nichil aᵈ hẽat p̃ter adul¬
teria et libidines ꝓpt̃ qͣs
funditus eruẽdas birtuᷤ
nõ ĩ uenit ꝯcordiã quã
q̃rebat qr nõ bidebat bñ
oriat᷑ ¶ Nã iusticia ĩ
extra positis nichil mo¬
mẽti hẽat ne ĩ corꝑe qͥ¬
dẽ s tota in hoĩs mẽte
u̾sat ¶ Nui gͦ nult ho¬
mines adeqͣre nõ mat̾¬
moĩa nõ opes subtͣhere
deb s arrogantiã suꝑ¬
biã tumorẽ ut illi potẽ¬
tes et elati ꝑes c̃ẽ se etiã
mendissĩs sciant decͣcta
em̃ diuitib ĩ solentia ⁊
ĩ iqͥtate nichil utrũ int̾
ent ne alii diuites alii
pauꝑes suit cũ aĩ ꝑes fu¬
erint qđ effice̾ nulla res
alia p̃ter religionẽ dĩ p̃t
utauit gͦ se ĩueĩs¬
se iusticiã cũ eam

Expanded text:
ribus appetitio. In quo Plato, si ratione non potuit, exemplis certe potuit admoneri, et mutorum animalium, quae ob hoc uel acerrime pugnant, et hominum, qui semper ob eam rem grauissima inter se bella gesserunt. Restat ut communio ista nihil aliut habeat praeter adulteria et libidines, propter quas funditus eruendas uirtus est non inuenit concordiam quam quaerebat, quia non uidebat unde oriatur. nam iustitia in extra positis nihil momenti habet, ne in corpore quidem, sed tota in hominis mente uersatur. qui ergo uult homines adaequare, non matrimonia, non opes subtrahere debet, sed adrogantiam superbiam tumorem, ut illi potentes et elati pares esse se etiam mendicissimis sciant. detracta enim diuitibus insolentia et iniquitate nihil intererit utrumne alii diuites, alii pauperes sint, cum animi pares fuerint, quod efficere nulla res alia praeter religionem dei potest. putauit igitur se inuenisse iustitiam, cum eam
Abbreviated transcription (Latin):
bes ãnos officia mox usi¬
bus domesticis ꝓfutura
discenda sũt neq serui
seruiendũ ẽ qͥb pñt dis¬
cere neq pauꝑes ã opifi¬
ces ã rustici quib ĩ diẽ
uictus labore q̃rendus ẽ
¶Ub eã cãm tulliꝰ ait
t enim rudes epi¬
curꝰ accipiet ¶ Qũo
gͦ illa q̃ de pncipiis reꝵ
dicũt᷑ ĩ telligẽt q̃ ꝑplexa
et ĩ uoluta bix etiã pol¬
liti hoĩes assecũt ¶ In
reb gͦ obscuritatẽ ĩplici¬
tis et ingenioꝵ uarieta¬
te ꝯfusis et eloꝙ̃tiũ ui¬
roꝵ exqͥsita ẜmone fuca¬
tis qͥs imꝑito at rudi
p̃ter bnã ex om̃i mẽoria
temiscen neq seruos p̃t¬

Expanded text:
beres annos officia mox usibus domesticis profutura discenda sunt, neque serui, seruiendum est quibus possunt discere, neque pauperes aut opifices aut rustici, quibus in diem uictus labore quaerendus est. ob eam causam Tullius ait t enim rudes Epicurus accipiet. quomodo ergo illa quae de principiis rerum dicuntur intellegent, quae perplexa et inuoluta uix etialiti homines assequuntur? In rebus igitur obscuritate implicitis, et ingeniorum varietate confusis, et eloquentium virorum exquisito sermone fucatis, quis imperito ac rudi praeter unam ex omni memoria Themisten; neque servos, p
Abbreviated transcription (Latin):
hẽtur tulit abstinẽtiam
si qͥdẽ nichil fu̾it quo ab¬
stineat᷑ alienũ tulit tẽ¬
perantiã tulit castitatẽ
q̃ b̾tutes ĩ utroq sexu
marime sũt tulit b̾ecũ¬
diã pudorẽ et modestiã
s honesta ⁊ legitĩa cẽ ĩ

Expanded text:
etur, tulit abstinentiam, siquidem nihil fuerit quo abstineatur alienum, tulit temperantiam, tulit castitatem, quae uirtutes in utroque sexu maximae sunt, tulit uerecundiam pudorem modestiam, si honesta et legi
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ usũ legẽdi qr ĩ tãta
reꝵ uarietate ac discit
audiendꝰ possũt oĩa n ͨ
mẽoria ꝯtiner. ¶ Gramã¬
ticis quoq nõ paꝵ hore
dandũ ẽ ut rcãm loꝙ̃di
racõnẽ scias id młto an¬
nos auferat nct̃e. Nec
oratoria qͥdẽ ignoranda
re atq eloqͥ possis geo¬
metͥa quoq ac musica ⁊

Expanded text:
 usum legendi, quia in tanta rerum varietate, nec disci audiendo possunt omnia, nec memoria contineri. Grammaticis quoque non parum operae dandum est, ut rectam loquendi rationem scias. Id multos annos auferat necesse est. Nec oratoria quidem ignoranda re atque eloqui possis. Geometria quoque, ac musica, et
Abbreviated transcription (Latin):
cerit ẽ ip̃e inlanꝰ qͥ eum
putat ẽẽ sapientẽ En cu¬
ius tꝑib natũ esse se hõ
sapiens gratulet. ¶Di¬
deamꝰ tñ qͥd illũ socrates
docuerit qͥ cũ totã phisitã
repudiasset eo se cõtulit
ut de u̾tute atq officio q̃¬
reret ¶ taq nõ dubito
quͣ auditores suos iusti¬
cie p̃ceptis erudierit. Do¬
cẽte gͦ socrate nõ fugit
platonẽ iusticie bĩ incqͣ¬
tate cõsiste̾ ¶Si quidẽ
om̃s pari ꝯdicõe nascũt᷑

Expanded text:
cerit, est ipse insanus qui eum cerit, est ipse insanus qui eum putat fuisse sapientem. en cuius temporibus natum esse se homo sapiens gratuletur! Videamus tamen quid illum Socrates docuerit: qui cum totam physicam repudiasset, eo se contulit, ut de uirtute atque officio quaereret. itaque non dubito quin auditores suos iustitiae praeceptis erudierit. docente igitur Socrate non fugit Platonem iustitiae uim in aequitate consistere, siquidem omnes pari condicione nascuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd̃ possit sñ ullo mod̾a¬
tore ꝯsiste̾ sic domꝰ hĩtato¬
re deserta dilabit᷑ nauis
sñ gub̃natore abit pes¬
sum ⁊ corpus relictũ ab
aĩa diffluit ne dñ pute¬
mꝰ tantã istã molẽ ã
ꝯstrui sñ artifice ã stare
tã dui sũ rcõre potuisse.
uod si pub ͨ ͣ ᷤᷤ illas
religiones uelĩt eũ¬
tẽ nõ ĩ ꝓbo qnͥ etiã lauda¬
bo si ip̃e qd̵ est meliꝰ in¬
serẽ deierebat O hoĩem
sturrã ut ait zenoni epi¬
cureus ĩ eptũ ꝑditũ de¬
lint religionẽ demẽtẽ si
hoc scrio fecit ut aĩał tur¬
pissimũ ꝓ deo habẽt eius
iã suꝑsticiones egyptioꝵ
audeat reprehendere qͣs¬
quas athenis socrates
auctõitate sua ꝯfmauit
llud uõ nõne sũme bam¬
tatis ꝙ aute mortẽ faim¬
liares suos rogauit ut
estulapio gallũ quẽ uo¬
uerat ꝓ se sacrarent Ti¬
muit uidelicet ne apud
radamanthũ receptorem
uoti reus fieret ab estula¬
pio deiuẽtissimũ hoĩem
putarẽ si morbo affc̃us

Expanded text:
est quod possit sine ullo moderatore consistere? sic domus ab habitatore deserta dilabitur, nauis sine gubernatore abit pessum et corpus relictum ab anima diffluit, nedum putemus tantam istam molem aut construi sine artifice aut stare tamdiu sine rectore potuisse. quodsi religiones voluit evertere, non improbo, quin etiam laudabo, si ipse quod est melius inserem deierabat. o hominem scurram, ut ait Zeno Epicureus, ineptum perditum deluit religionem, dementem, si hoc serio fecit, ut animal turpissimum pro deo haberet! quis iam superstitiones Aegyptiorum audeat reprehendere quas Athenis Socrates auctoritate sua confirmauit? illut uero nonne summae uanitatis, quod ante mortem familiares suos rogauit, ut Aesverat, pro se sacrarent? Timuit videlicet, ne apud Rhadamanthum reciperatorem voti reus fieret ab Aesculapio. Dementissimum hominem putarem, si morbo affectus
Abbreviated transcription (Latin):
ligat nͥ hĩcauerint semꝑ
una nͥ deuota mẽs et E¬
uata ĩ iicẽ fides ĩ diui¬
duã fecĩt caritatẽ ¶̾
uirtus ĩ illa ꝑmscua uo¬
luptate locũ nõ habet
Itẽ si om̃s oĩm liben sint
qͥs amare filios tãꝙͣ suos
pot̾i̾t cũ suos ẽẽ aut ig¬
noret ã dubites. Quis
honorẽ tamꝙͣ pr̃i defẽt
cũ bñ natus sic nesciat

Expanded text:
liget, nisi habitauerint semper liget, nisi habitauerint semper una, nisi deuota mens et seruata inuicem fides indiuiduam fecerit caritatem? quae uirtus in illa promiscua uoluptate locum non habet. item si omnes omnium liberi sint, quis amare filios tamquam suos poterit, cum suos esse aut ignoret aut dubitet? quis honorem tamquam patri deferet, cum unde nat
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ut possit fĩ om̃s enĩ
sapiẽtes erũt ut peciña
tas ista ꝓduxit Matmo¬
na quoq inqͥt coĩa esse
debebũt .s. ut ad eandem
mulierẽ młti biri tãꝙͣ ca¬
nes ꝯfluant et is utiq op
panar obeant O miram
plõnis eqͥtatẽ ubi est gͦ
u̾tus castitatis ubi fides
ꝯuigalis. Que si tollas
omis iusticia sublata ẽ
t idẽ dixit beatas
ciuitates futuras
fuisse si ã phĩ regnarent
a̾ reges philosopharent᷑
huic bõ tã iusto tã equo
biro regnũ dares qͥ aliis
astulisset sua aliis cõdo¬
uasset aliena ꝓstituisset
pudiciciã feĩarũ q̃ nullus
unꝙͣ nõ mõ rex s ne tyrã¬
nus qͥdẽ fecit Puã tñ ĩ¬
tulit rõnem tpissumi hꝰ
ꝯsilii sic inqͥt Ciuitas q¬
cors erit et amoris preci
pui ꝯstricta bĩculis si õs
oĩm Ruerint et mariti ⁊
prẽs ⁊ brores et liberi
Que ista ꝯfusio gnis hu¬
mami est qũo Ruari cari¬
tas p̃t ubi nichil t̾tũ est
qd̃ ametꝰ ¶N̾s aũt uir
mlierẽ aͥ młier uirũ di¬

Expanded text:
enim sapientes erunt et pecuniam tas ista perduxit? matrimonia quoque inquit communia esse debebunt: scilicet ut ad eandem mulierem multi uiri tamquam canes confluant et is utique oppanar obeant. o miram Platonis aequitatem! ubi est igitur uirtus castitatis? ubi fides coniugalis? quae si tollas, omnis iustitia sublata est. at idem dixit beatas ciuitates futuras fuisse, si aut philosophi regnarent aut reges philosopharentur. huic uero tam iusto, tam aequo uiro regnum dares, qui aliis abstulisset sua, aliis condonasset aliena, prostituisset pudicitiam feminarum, quae nullus umquam non modo rex, sed ne tyrannus quidem fecit? quam tamen intulit rationem turpissimi huius consilii? sic inquit ciuitas concors erit et amoris mutui constricta uinculis, si omnes omnium fuerint et mariti et patres et uxores et liberi. quae ista confusio generis humani est? quomodo seruari caritas potest, ubi nihil certum est quod ametur? quis aut uir mulierem aut mulier uirum di
Abbreviated transcription (Latin):
quib datur Iustũ tñ nõ
est qr si nõ fiat nł. mali
sequitur. ooi
rũ liberalitatis of¬
ficiũ ẽ egẽtes ac in utiles
alere hec illa ꝑfecta nis¬
ticia q̃ custodit hũanam
de qua phĩ loquũtur socie¬
tatem hic diuiciarũ max¬
imꝰ ac uerissimꝰ fructus
ẽ nõ uti opib ad ꝓpriam
unnꝰ boluptatẽ s ad mul¬
torũ salutẽ nõ ad pñtẽ
suũ fructũ s ad iusticiã
q̃ sola nõ interit e enẽdũ
ẽ gͦ om̃i modo ut ab officõ
mr̃e spes recipiendi absit
om̃o huiꝰ enĩ oꝑis et offi¬
deo expectãda ẽ sola ¶Nã
si ab hoĩe expectes iã non
huãitas e ͭ illa s beneficii
bñ meruisse qui qd̵ facit
nõ alteri sed sibi prestat¬

Expanded text:
quibus datur, iustum tamen non quibus datur, iustum tamen non est, quia si non fiat, nihil mali sequitur. unum rum liberalitatis officium est egentes atque inutiles alere. Haec est illa perfecta iustitia quae custodit humanam de qua philosophi locuntur societatem, hic diuitiarum maximus ac uerissimus fructus est, non uti opibus ad propriam unius uoluptatem, sed ad multorum salutem, non ad praesentem suum fructum, sed ad iustitiam, quae sola non interit. tenendum est igitur omni modo ut ab officio misericordiae spes recipiendi absit omnino: huius enim operis et offiest expectanda solo. nam si ab homine expectes, iam non humanitas erit illa, sed beneficii bene meruisse qui quod facit non alteri, sed sibi praestat
Abbreviated transcription (Latin):
digũtur Nũ gͦ illi sapi¬
entius qͥ utiliora et diu¬
licis operibus destractis
memoria nõi suo q̃runt
Ne isti quidẽ rcẽ bona
sua ĩ terra sepeliũt qr n
mẽoria qͥtꝙͣ mortius cõ¬
fert nec oꝑa eoꝵ sempit̾¬
na sũt Si qͥdẽ a̾ uno tre¬
more t̾re dissipãt᷑ et corru¬
unt a fortuito cõsinnũt᷑
ĩcendio ã hostili aliqͦ m¬
petu dirimũt᷑ a̾ certe ue¬
tustate aliqͣ dissoluta la¬
bunt̃ ¶ichil est em̃
ut ait orator opere et
manu factum quod nõ
cõficiat et cõsumat betus¬
tas ⁊d hec iusticia et le¬
uitas florescet cotidie ma¬
gis Illi gͦ melius qͥ cõtri¬
bulib suis ã clientibus
largiũtur aliqͥd em̃ p̃stãt
homũb et ꝓsunt s nõ est
illa bera et iusta largicõ
beneficẽtia em̃ nulla est
ubi nccitas nõ est Perit
gͦ quidqͥd gr̃e cã tribuit᷑
nõ indigentib cẽ cũ feno¬
re redit et bñficentia nõ
erit ¶ Qd̾ et sigͣtũ est hiᷤ

Expanded text:
rodiguntur. num ergo illi sapirodiguntur. num ergo illi sapientius, qui utiliora et diulicis operibus extructis memoriam nomini suo quaerunt? ne isti quidem recte: bona sua in terra sepeliunt, quia nec memoria quicquam mortuis confert nec opera eorum sempiterna sunt, siquidem aut uno tremore terrae dissipantur et corruunt aut fortuito consumuntur incendio aut hostili aliquo impetu diruuntur aut certe uetustate ipsa dissoluta labuntur. nihil est enim, ut ait orator, opere et manu factum quod non conficiat et consumat uetustas. at haec iustitia et lenitas florescet cottidie magis. illi ergo melius, qui tribulibus suis aut clientibus largiuntur — aliquid enim praestant hominibus et prosunt — sed non est illa uera et iusta largitio. beneficentia enim nulla est ubicumque necessitas non est. perit ergo quidquid gratiae causa tribuitur non indigentibus aut cum faenore redit, et beneficentia non erit. quod etsi gratum est iis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcat om̃o ã ad tẽpus bre¬
iussimũ ꝓsit ¶NLã qui
exiguã scipẽ miseris ne¬
gãt qͥ ꝯẜuare hũanitatẽ
sñ dãpno suo bolũt patͣ¬
monia sua effũdũt ut
a̾ ꝑitura ã fragilia sibi
cõparent ã certe marĩs
suis dãpis nichil cõse¬
ꝙͣtur Quid em̃ dicẽdũ
est de his qͥ ppłari leuita¬
te ducti uł magnis ur¬
bib suffectas opes exhi¬
bendis muñbus ĩ pẽdũt
nͥ eos dementes atq fu¬
riosos qui prestent id po¬
pulo qd̾ ip̃i ꝑdãt et nemo
eoꝵ qͥb prestatur accipiat
¶Itaq ut ẽ oĩs uoluꝑ¬
tas caduca et b̃ius oclõꝵ
maxie ⁊ auriũ ã obliuis¬
cũtur hoĩes et altiꝰ dãpna
dũtur si nõ ẽ libidim uul¬
gi satisfc̃m ut etiã hoĩes
stultissĩ malũ sͥ malo cõ¬
ꝑau̾int a̾ si a deo placue¬
uĩt nichil ãplius ꝙͣ ĩ anẽ
furorẽ paucoꝵ q dieꝵ fa¬
bulas assecũt ¶ Sic co¬
tidie leuissiõꝵ hoĩm pr̃i¬
moĩa ĩ res suꝑ bacuas ꝓ¬

Expanded text:
at omnino, aut ad tempus brevissimum prosit. Nam qui exiguam stipem miseris negant, qui conservare humanitatem sine damno suo volunt, patrimonia sua effundunt, ut aut peritura et fragilia sibi conparent aut certe maximis suis damnis nihil consequantur. quid enim dicendum est de iis qui populari leuitate ducti uel magnis urbibus suffecturas opes exhibendis muneribus inpendunt, nisi eos dementes atque furiosos, qui praestent id populo quod et ipsi perdant et nemo eorum quibus praestatur accipiat? itaque ut est omnis uoluptas caduca et breuis, oculorum maxime et aurium, aut obliuiscuntur homines et alterius damna duntur, si non est libidini uulgi satisfactum, ut etiam homines stultissimi malum sibi malo conparauerint, aut si adeo placuerant, nihil amplius quam inanem fauorem paucorumque dierum fabulas adsequantur: sic cotidie leuissimorum hominum patrimonia in res superuacuas p
Abbreviated transcription (Latin):
tenda ẽ ergo iusticiã ma¬
trem pncipẽ q uirtutum
suo p̃cio nõ tuo cõmodo es¬
tima Ei potissimũ tribue
a quo nichil sꝑes quid ꝑ¬
sonas eligis quid mẽbra
inspicis ꝓ hoĩe cibus hñ¬
dus ẽ quisqͥs ideo p̃catur
qr te hoĩem putet ¶ Ab¬
ice umbras illas ymagi¬
nes q iusticie atq ip̃am
uerã et expressam tene
largite cecis debilibz clau¬
dis discitutis qͥbus nͥ lar¬
giare moriendũ est ¶n¬
utiles sũt homĩbus sed
btiles deo qͥ eos retinet ĩ
uita qͥ sp̃m̃ donat qͥ luce
digna᷑. foue ꝙͣtũ in te ẽ
et aĩas hõmi ne exfĩguã¬
tur hũanitate sustenta
Erũ isti qr neq na¬
turã retinẽt neq p̃¬
miũ ĩ eo qd̾ sit sciũt dũ

Expanded text:
tenda est, ergo iustitiam matenda est, ergo iustitiam matrem principemque uirtutum suo pretio, non tuo commodo aestima, ei potissimum tribue a quo nihil speres. quid personas eligis? quid membra inspicis? pro homine tibi habendus est quisquis ideo precatur, quia te hominem putet. abice umbras illas imaginesque iustitiae atque ipsa ueram et expressam tene. largire caecis debilibus claudis destitutis; quibus nisi largiare moriendum est. inutiles sunt hominibus, sed utiles deo, qui eos retinet in uita, qui spiritu donat, qui luce dignatur. foue quantum in te est et animas hominum ne extinguantur humanitaerum isti, quia neque naturam retinent, neque praemium in eo quod sit sciunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
tis genꝰ oĩno repudian¬
dũ et sepe ydoneis hoĩb
egentib de re familiari ĩ¬
ꝑciendũ ¶ Quid ẽ ydo¬
neis nẽpe hiis qui restitu¬
sint Si nũc cycõ uiuẽt
exclamarẽ ꝓfecto ħ hic
marce tulli aberrasti a
ua iusticia eã q uno b̾bo
sustulisti cũ pietatis et
hũanitatis officia utili¬
tate metitus es ¶Non
fit ꝙ sine spe recipiendi
fecĩs hec ẽ uera illa et g¬
mana insticia cuiꝰ soli¬
daur et expressam effigi¬
em nullã ten̾e bos dicis
Ip̃e plurib locis clamas
incenariã nõ ẽẽ uirtutẽ
faci̾s q in libris legũ tu¬
arũ liberalitatẽ gratuitã
ẽẽ hiis berbis ¶¶Lec ẽ
dubiũ quͣ is q̃ liberalis
gͦ ydoneis pocius largiris
nͥ ut post ea m̾cedẽ recipi¬
as ¶Ne gͦ auctore ã p̃¬
ceptore iusticie qͥsqͥs ydo¬
neus nõ e ͭ nuditate siti
fame cõficiet᷑ nec hõmes
copiosi et usq ad delicias
habũdantes subuement
ultime necessitat ¶Si
uirtus m̾cedem nõ exigit
si ꝓpter se ut dicitis expe¬

Expanded text:
repudiandum et saepe idoneis hominibus egentibus de re far miliari inpertiendum. quid est idoneis? nempe iis qui restitusint. si nunc Cicero uiueret, exclamarem profecto: hic, hic, Marce Tulli, aberrasti a uera iustitia eamque uno uerbo sustulisti, cum pietatis et humanitatis officia utilitate metitus es. non fit. quod sine spe recipiendi feceris. haec est uera illa et germana iustitia, cuius solidam et expressam effigiem nullam tenere uos dicis. ipse pluribus locis clamas mercennariam non esse uirtutem faterisque in libris legum tuarum liberalitatem gratuitam esse his uerbis: nec est dubium quin is qui liberalis ergo idoneis potius largiris, nisi ut postea mercedem recipias? te igitur auctore ac praeceptore iustitiae quisquis idoneus non erit, nuditate siti fame conficietur nec homines copiosi et usque ad delicias abundantes subuenient ultimae necessitati. si uirtus mercedem non exigit, si propter se, ut dicis, expe
Abbreviated transcription (Latin):
euerteret artes S illoꝵ
sũt isti lusus qͥ sub noĩb
mortuoꝵ delucescentes ui¬
dunt Itaq siue iᵈ ꝑiculũ
qd̃ ĩiuinet uitari p̃t iide¬
ri uolũt id placati aũtisse
siue nõ pt̃ id agũt ut ꝓpt̾
illoꝵ ꝯtẽptũ occidisse bideat᷑
¶Ita sibi apud hoĩes qui
eos nescĩt auctoritatẽ pa¬
riũt ac timorẽ hac u̾sucia
et hiis artib uoticiã dei
ueri et singularis apd̾ oẽs
etiã hũanas hostias exco¬
gitauerũt ip̃i hostes gn̾is
hũani ut quã multas de¬
uorent animas.
icet aliqͥs Cur gͦ d̃s
hec fĩ patit̾ nec tam
malis succͤrit errorib ut
mala cũ bonns pugnent
bt bicia sint adu̾sa u̾tuti¬
bus ut habeant alios qͦs
puniat alios qͦs honoret¬
¶ Ultĩs em̃ tꝑib statuit
de biuis ac mortius iudi¬
care de quo iudicio mͥ erit
ĩ ultĩo libro disputatio.
Differt gͦ donec ueniat fẽ¬
poꝵ funs quo effundat irã
suã in pt̃ate ac u̾tute ce¬
lesti sicut batũ p̃dicta p̾o¬

Expanded text:
ae uerteret arces. sed illorum ae uerteret arces. sed illorum sunt isti lusus, qui sub nominibus mortuorum delitiscentes uidunt. itaque siue illut periculum quod imminet uitari potest, uideri uolunt id placati auertisse, siue non potest, id agunt ut propter illorum contemptum accidisse uideatur. ita sibi aput homines qui eos nesciunt auctoritatem pariunt ac timorem. hac uersutia et his artibus notitiam dei ueri et singularis apud omnesetiam humanas hostias excogitauerunt, ipsi hostes generis humani, ut quam multas deuorent animas. Dicet aliquis \'cur ergo deus haec fieri patitur nec tam malis succurrit erroribus?\' ut mala cum bonis pugnent, ut uitia sint aduersa uirtutibus, ut habeat alios quos puniat, alios quos honoret. ultimis enim temporibus statuit de uiuis ac mortuis iudicare; de quo iudicio mihi erit in ultimo libro disputatio. differt igitur, donec ueniat temporum finis, quo effundat iram suam in potestate ac uirtute caelesti, sicut uatum praedicta pio