comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pascunt eũ continue cantant/ dulcissime Iste habet in r̾ddi¬
tibus ta garis Risi .xxx. Ahunau quoꝵ quodlib decies mille¬
sies facit. unũ autẽ tagar pondus est azini. Palaciũ suirm
duo miliaria continet / in ambitu cuiꝰ pauimĩetun semper
unũ laterẽ habet aureũ aliũ Argenteũ Iuxͣ Ambitũ istid
palatii est unus monticls artificialis de auro et argento
super quo stant monasteria et campamilia et aliadeltã¬
habere ungues in digitis p̃cipne pollicẽ quib c̾ciuũt sib
manꝰ ¶ Nobilitas aũtẽ et pulc̾tudo mulieꝵ est ꝓuos ha¬
bere pedes Et iõ matites qñt qñ filie sue sunt tenelle li¬
sant pedes eaꝵ et nõ dĩctunt crescẽ. ¶ Alt᷑ ptͣnsiẽs u̾s¬
nieridiem applicui ad ꝙͣdam ꝯͣctam que uocat᷑ melostroice
que pultͣ est ualde et fertilis Et inista ꝯcͣcta e̾at unꝰ uota¬
tus senex. de monte qui int̾ duos montes fet̾at fieri uarẽ
murã t̾tuentem istos montes infra istos muros erãt fantes

Expanded text:
pascunt eum, continue cantant dulcissime. Iste habet in redditibus tagaris risi triginta thuman, quorum quodlibet decem milia facit; unum autem tagar pondus est unius asini. Palatium suum duo millaria tenet in ambitu; cuius pavimentum semper unum laterem habet aureum, alium argenteum. Iuxta ambitum istius palatii est unus monticulus artificialis de auro et argento, super quo stant monasteria et campanilia, et alia delectahabere ungues in digitis, precipue pollicis, quibus circuunt sibi manus. Nobilitas autem et pulchritudo mulierum est parvos habere pedes; et ideo matres, quando sunt filie tenelle, ligant pedes earum et non dimittunt crescere. Cap. XXXV Uientem applicui ad quandam contratam que vocatur Milestorte, que pulchra est valde et fertilis. In ista contrata erat unus vocatus senex de monte, qui inter duos montes fecerat fieri unum murum circumeuntem istos montes; infra istum murum erant fontes
Abbreviated transcription (Latin):
mittit in totã młtitudinẽ aĩaliũ et post ip̃m om̃s barones etipost ip̃os
alii de familia sua emittũt sagittas suas et om̃es sagitte sunt signate
tertis signis et diuersis. Tunc uadunt ad aĩalia int̾fecta dĩctentes
uiua nemus renit̾re ut alias habeat ex eis uenatiõe sũa dt q̃lib
Illud aĩał habebit in cuiꝰ corpore ĩuẽĩt sagittã suã ꝙͣ iactabat

Expanded text:
emittit in totam illam multitudinem animalium, et post ipsum omnes barones, et post ipsos emittit in totam illam multitudinem animalium, et post ipsum omnes barones, et post ipsos alii de familia sua emittunt sagittas suas; et omnes sagitte sunt signate certis signis et diversis. Tunc vadunt ad animalia interfecta, dimittentes viva nemus reintrare ut alias habeat ex eis venationem suam, et quilibet illud animal habebit in cuius corpore invenit sagittam suam quam iaciebat
Abbreviated transcription (Latin):
uias in quibus sunt om̃ia ꝑata que ad uictualia ꝑtĩnet/ Cũ tͣnseñtib
autẽ aliqua nouitas oriturim Imperio suo Tinc si distat/ Ambassia¬
tores super equos uł drome darios festinãt/ et cũ lassantur ĩ cursu
pulsant coruu et ꝓxi ͫ hospiciũ parat unũ siłr equũ qui qñ alius
ad imꝑatorẽ et iõ nchil pond̾is ꝑt̃ fieri in imperio suo qñ scit᷑¬
ab eo. ¶ Cum autẽ ip̃e kanis uult nre uenatũ Istũ modũ habet
extͣ hambalech. Ad uignit dietas est una foresta que sex dietas
continet in Ambitu in qua st̃ gn̾a aĩaliũ et aniu quod m̃a ͤ est
dice̾ Ad illud nemꝯ uadit in fine triũ uel qͣtuor dnnoꝵ cũ
tota gente cũ qua ip̃m c̾uit eticaues int̾re ꝓmittit qui aĩalia
scil leones ceruos et alia aĩalia r̃ ducũt ad unã plamiciẽ pulc̾rmĩa
in niedio nemoris. quia ex clamoribus canũ max . tremũt om̃es bestie
silue. Tunc accedit magnus super tres elephantes et qũq sagittas

Expanded text:
ias, in quibus sunt omnia parata que ad victualia pertinent. Cap. XXVII Cum autem aliqua novitas oritur in imperio suo, tunc si distat ambassiatores super equos vel dromedarios festinant. Et cum lassantur in cursu, pulsant cornu et proximum hospitium parat unum similiter equum; qui, quando alius ad imperatorem. Et ideo nichil ponderis potest fieri in imperio suo, quin stXXVIII Cum autem ipse canis vult ire venatum, istum modum habet. Extra Cambalech ad viginti dietas est una foresta, que sex dietas continet in ambitu, in qua sunt tot genera animalium et avium quod mirabile est dicere. Ad istud nemus vadit in fine trium vel quatuor annorum cum tota gente sua, cum qua ipsum circuit et canes intrare permittit; qui animalia, scilicet leones, cervos et alia animalia, reducunt ad unam planitiem pulcherrimam in medio nemoris, quia ex clamore maxime canum tremunt omnes bestie silve. Tunc accedit magnus canis super tres elephantes et quinque sagittas
Abbreviated transcription (Latin):
pło. a manricio olu angristo deo dicatũ
intensissima ex qua ouortiis est.
mius Leoms tpĩbus hildorandus
dux spoletanorũ carolo magno regi
st subdit. enis q gr̃am amultis muneri¬
bus redemnt.Et interiectõ spõ. greci
cum langobardis pugnã meunt et etꝭ
cum auaris et francio qui in italia rõmia

Expanded text:
plo a Mauricio olim augusto Deo dicatum plo a Mauricio olim augusto Deo dicatum intentissima, ex qua mortuus est. 66. Huius Leonis temporibus Hildebrandus dux Spoletanorum Carolo Magno regi se subdit eiusque graciam multis muneribus redemit. Et interiecto tempore Greci cum Langobardis pugnam ineunt, et etiam cum Avaris et Francis, qui in Ita
Abbreviated transcription (Latin):
Pddci. gloriosus rex bonenentum proficisties
D scinꝰ aduentũ idõ dux mralgisus
dlicto bencueto salerno so reclusit. Metrẽs¬
ꝑ iñdere facio regis dnos filios suos pridĩatos
ob seros Uedit. quos ad huc secũ rotutebar.
dum maynius mimeribus. etod obsidibus
roceptis puis rexi liouolus ad gallias duetlitus
¶D Ry pterea audito ꝙ lothandus Lango¬
bardus in ꝑfidiã uersus ec̃ dermo italiã
repetut. siptingdtes imo septuagesumo sextõ
ano intaonationis dilite. Dcciso qͦ rothgando¬
foromiliũ. tharinsiũ atq alias cuutates
in sua ditione recipiens. francis rabad
custodiam permisit.
Eteterea nequissimus imꝑator con¬
stantinus plaga pessum incendii
Suinitus est percussus. et clamans
Sum adhuc uiueret igii sum mextinguo¬
bili traditus. elephantino morbo misera¬
biliteo moritus lcum ampasse cum pre
annos trignita quatuos.
ecutus est cũ leo miꝰ pr̃ue impre¬
tatis heres qui Diadentia regiu Ie tem¬

Expanded text:
fidei, gloriosus rex Beneventum proficiscitur. fidei, gloriosus rex Beneventum proficiscitur. Ad cuius adventum idem dux Aralgisus, relicto Benevento, Salerno se reclusit. Metuensque videre faciem regis, duos filios suos prenominatos obsides dedit, quos adhuc secum retinebat, cum maximis muneribus. Sed obsidibus receptis, pius rex Karolus ad Gallias revertitur. 63. Rex preterea, audito, quod Rothaudus Langobardus in perfidiam versus esset, denuo Italiam repetiit, septingentesimo septuagesimo sexto anno incarnationis dominice. Occiso quoque RothgaudoForoiulium, Tbarvisium atque alias civitates in sua ditione recipiens, Francis eas ad custodiam permisit. 64. Preterea nequissimus imperator Constantinus plaga pessimi incendii divinitus est percussus, et clamans dum adhuc viveret: 'Igni sum inextinguibili traditus', elephantino morbo miserabiliter moritur, cum imperasset cum patre annos triginta quatuor. 65. Secutus est eum Leo IIII, paterne impietatis heres, qui diadema regum e tem
Abbreviated transcription (Latin):
qt epitaphimm
¶Dic pr eccłie Rorne decus molitus auctor
Dediuanus requir papa b̃tus haber
Uio cm bita deꝰ/ pietas lex gloria xp̃us
Pastos apłicus/ promptus ad oõ bon
Nobilis ex magna genit a iam gõte parentũ
ehed sacus longe nobilios meritis¬
⁊ pornare studõs deuoto pectors pastor
bomꝑ ubiq suo templa sactiatli deo
Eccłias donis ppłos et dognnato Iancto
pribuit. et tuctis pandit ad astia uĩã
Panperibus largus nuilli pretate secundꝰ
dt̃ pro plebe sacus peringil in precibꝰ
Doctrinis opibus iurob erexerat arces
uibs capur orbis honos ielita roma tuas
Mors cui nl nocuit. xp̃i q̃ morto ꝑempta est
Ianna sed uite morb melioris eras.
Nurbom per italiã ptrrexir. Et inde rediens
Beneuentans bollum indixit uod dug
prouincie malgisus noĩr regis feroritato
ferre nõ pualens. filios suos Romoaldum
et gonnoaldum cũ muneribus imisir ad cu
postulaus ne infra ducatum bencuotanoꝵ
sulroret ebed cum oõi iste atalgisus suspocte

Expanded text:
est epitaphium: Hic pater ecclesie, Rome decus, inclitus auctor, Adrianus requiem papa beatus habet. Vir, cui vita Deus, pietas lex gloria Christus, Pastor apostolicus, promptus ad omne bonum. Nobilis ex magna genitus iam gente parentum, Sed sacris longe nobilior meritis. Exornare studens devoto pectore pastor Semper ubique suo templa sacrata Deo; Ecclesias donis, populos et dogmate sancto Imbuit et cunctis pandit ad astra viam. Pauperibus largus, nulli pietate secundus Et pro plebe sacris pervigil in precibus. Doctrinis, opibus, muris erexerat arces, Urbs caput orbis honor, inclita Roma, tuas. Mors cui nil nocuit, Christi que morte perempta est, lanua sed vite mors melioris erat. urbem per Italiam perrexit. Et inde rediens, Beneventanis bellum indixit. Sed dux provincie Aralgisus nomine, regis ferocitatem ferre non prevalens, filios suos Romoaldum et Grimoaldum cum muneribus misit ad eum, postulans, ne infra ducatum Beneventanorum introiret. Sed cum esset iste Aralgisus suspecte
Abbreviated transcription (Latin):
sumens ac semel bibens. Sepositis uostibus
et calciamentis. uelut noctu solitus erat
dnabus aut tribus horis quiestere. Noctibs
sic dornnebat. ut somin quater aut quin¬
qies nõ solum cexꝑgiscendo. sed ecia suo¬
bar. et ornabar sacris uasis ac uestibus
mandans ut nec iantoribus quidẽ licerer
coĩ habitu in eccłia ministrare. Cnca pau¬

Expanded text:
sumens, ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis, velut noctu solitus erat, duabus aut tribus horis quiescebat. Noctibus sic dormiebat, ut somnum quater aut quinquies non solum expergiscendo, sed etiam deresurbat et ornabat sacris vasis ac vestibus, mandans, ut nec ianitoribus quidem liceret communi habitu in ecclesia ministrare. Circa pau
Abbreviated transcription (Latin):
perieriũ. ꝑntra constantinopolm uero
Itrecõta milia hoim pestilentia interieru.
iudprandus uero audirus quod sarra¬
comi dopopulata sardima ocia leca illa
ubi ossa sangti angustrm opĩ propter uasta¬
Lionem beubarorũ olum tratisdala et honbrisite¬
suscepta fucrant condita fodarant misitr
ei dato precio magno accepit. et transtu¬
Rit ea in iubom tremersem dibi q cur
Sobito tanto pr̃i honore condidit. his diebꝰ
narrna citas a langobardis ꝑuasa est
patriciꝰ ex raue̾na mifit qui pon  intori¬
nerẽt etod langobardis prꝰ defensiont
pontificis repugnantib spolitanis in fa¬
Clario ponto tex ea aliis ꝑtĩbus langobardib
insrib e sistentibus cõsiliũ Rauẽnatiũ dissi¬
patrm est. Hac tempestate leo iꝑor lipud
ponstantinopolim scoꝵ nagiues depoͭas
ssed pontifex hoc facere cõtompsir. Dis qͦ¬

Expanded text:
perierunt. Intra Constantinopolim vero perierunt. Intra Constantinopolim vero trecenta milia hominum pestilentia interierunt. 48. Liutprand quoque audiens, quod Sarraceni, depopulata Sardinia, etiam loca illa, ubi ossa sancti Augustini episcopi propter vastationem barbarorum olim translata et honorifice fuerant condita, foedarent, misit, et dato magno pretio, accepit et transtulit ea in urbem Ticinensem ibique cum debito tanto patri honore recondidit. His diebus Narnia civitas a Langobardis pervasa espatricius ex Ravenna misit qui pontificem interemerent; sed Langobardis pro defensione pontificis repugnantibus, Spoletinis in Salario ponte et ex aliis partibus Langobardis Tuscis resistentibus, consilium Ravennantium dissipatum est. Hac tempestate Leo imperator aput Constantinopolim sanctorum imagines depositas Sed pontifex hoc facere contempsit. Omnis q
Abbreviated transcription (Latin):
upapor hut el ꝑmuilis uenterites aquilamiã¬
gallie prouitiam quasi intatur ingressi siñ
Liarolsa siquidõ tum eudone aquitanir prin¬
cipe tum distordiã habebat Aui tamt ino
unũ se cõningontes cõtra eosdẽ sarracenos
pari consilio Sumcariũ. Nã petietes franti
supes eos trocota septuagintã q̃q imilia
sartacenorũ intergineriũ. Ex francorã uero
partõ mille et quingõti tantum ibi cocider
Sudo qͦ cum suis super eorũ castra uruens
pari modo multos interficieris orã donastauit
Di eciã tpo oadem satraconiorũ gens
cum inimenso epoercitu ueniẽs. cõstan¬
Itinopolim circiundedit. ac cõtime per
trioinũ obsedit. Donce cnubus młta instãtia
ad deum clãmantibus pl̾urum eorũ fame
et frigore. bollo ar pestillentia perirent
At sic ꝑtesi obsidiotus abstederenit. Li
inde egressi. Nolgarũ gontem que est sup
uicti. ad suas naues refugnũ. quibus cũ
altum poterent inuote subito tempestate
pliuntu ecia uersis sine contritis nambus

Expanded text:
ulis venientes, AquitaniaGalliae provinciam quasi habitaturi ingressi sunt Carolus siquidem cum Eudone Aquitaniae principe tunc discordiam habebat. Qui tamen in unum se coniungentes, contra eosdem Sarracenos pari consilio dimicarunt. Nam inruentes Franci super eos, trecenta septuaginta quinque milia Sarracenorum interimerunt; ex Francorum vero parte mille et quingenti tantum ibi ceciderunt. Eudo quoque cum suis super eorum castra inruens, pari modo multos interficiens, omnia devastavit etiam tempore eadem Sarracenorum gens cum inmenso exercitu veniens, Constantinopolim circumdedit ac continuo per triennium obsedit, donec, civibus multa instantia ad Deum clamantibus, plurimi eorum fame et frigore, bello pestilentiaque perirent, ac sic pertaesi obsidionis abscederent. Qui inde egressi, Vulgarum gentem, quae est super victi, ad suas naves refugiunt. Quibus, cum altum peterent, inruente subita tempestate, plurimi etiam mersi sive contritis navibus
Abbreviated transcription (Latin):
Salgisus ani filius desidem olim regꝭ
Langobardorum qui uicto pr̃e suo ad
grocos ut digiꝰ confugorat. aiatus augi¬
Lio grecorũ ad italiam uenit. aut ad repe¬
tendũ rognũ. aut ad inferendam frantis
ultione. Qui cũ francis misser bellum
tontus ab ois amara morte peremptus ost
bm pent tiuircti pliantes ari rapłi sur ant
occisi.
Armo ano conis impatoris, quibuss
rebellionẽ in italia meditantibus.
ifaliã repetut rex potons harolus magnꝰ
uibe̾ foriduili cepit. et ducẽ cnis henoliandũ
rebellionis incentore decollari mandauit
cetoris aui marestate su noĩs trmorem
incussit
enricris debunt foronilianorũ dux
exepoliato in pãdiorna auarorũ prin¬
cipo hn tango. mestimabilẽ thosandĩ
etus Regi misit tcarolo. fuit hic sero¬
nissimꝰ imꝑatos carolus corꝑe amplo atq¬
robusto. statina enimirti. et apite capuꝭ
rotindo naso paululũ inediocritatem
excodonte. oculis puilchris camtie uene¬
randa. facie lota. uoce clara. ualitudine

Expanded text:
filius Desiderii olim regis Langobardorum, qui victo patre suo ad Grecos, ut diximus, confugerat, animatus auxilio Grecorum ad Italiam venit, aut ad repetendum regnum aut ad inferendam Francis ultionem. Qui cum cum Francis inisset bellum, tentus ab eis, amara morte peremptus est. Sui pene cuncti preliantes aut capti sunt aut occisi. Primo anno Leonis imperatoris quibusdam rebellionem in Italia meditantibus, Italiam repetit rex potens Karolus Magnus, urbem Forumiulii cepit et ducem eius Heiroliandum rebellionis incentorem decollari mandavit, ceteris autem maiestate sui nominis timorem incussit. 69. Henricus dehinc Foroiulianorum dux, expoliato in Pannonia Avarorum principe Hyringo, inestimabilem thesaurum eius regi misit Carolo. 70. Fuit hic serenissimus imperator Carolus corpore amplo atqrobusto, statura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, canitie veneranda, facie leta, voce clara, valitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Limprandus Rex rauẽnat obsidens
capit enitatem classe rauennatiũ.
Et de ire Romam pontificis gregorn
uebes multas et castolla tulit pro ⁊fugio
trascinundi diccis spoletam.U
Ootuo tando nuipio Leour augristo ar̃r
sił et corꝑis inorte. fit imꝑii impretarꝭ
ens saccessos Constantimis filius annis
tugnita quinq. cũ eẽr ãnus a conditione
mũdi iixta romanos millesimꝰ sextus
et ducontestimus quadragesimꝰ octauꝰ
oed som cõputationt egiptiorũ et alexã¬
drinorũ uiꝰ millosimꝰ triscosimus secuudꝰ¬

Expanded text:
Liutprandus rex Ravennam obsidens, capit civitatem Classe Ravennantium. Et de iure Romani pontificis Gregorii urbes multas et castella tulit, pro refugio Trasmundi ducis Spoletani. 15. Mortuo tandem impio Leone augusto anime simul et corporis morte, fit imperii impictatis eius successor Constantinus filius annis triginta quinque, cum esset annus a conditione mundi iuxta Romanos millesimus sextus et ducentesimus quadragesimus octavus. Sed secundum computationem Egiptiorum et Alexandrinorum
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃s. iãq onolutꝭ fere centum et docẽ ans
Iex quo locus ille hĩtatione hom̃ destitutus
erat. mltorum ibi monachorũ nobiliũ
et inrdiociiũ ad so concrarẽtiũ pr̃ effectris
sub sancte ile ingo et bli beneded nistitu¬

Expanded text:
ris, iamque evolutis fere centum et decem annis, ex quo locus ille habitatione hominum destitutus erat, multorum ibi monachorum, nobilium et mediocrium, ad se concurrentium pater effectus, sub sanctae regulae iugo et beati Bened
Abbreviated transcription (Latin):
eum sis trucidaut. Bella q iuilta er
saxomlbus et mayr̃t iñ radbodo fufioriũ regeo
sobtiter gessir. Hic et alios filios huue ttr ex
his liatolus p̾cipnꝰ exficit. qui ei post in
principatu sutessi
E bero ẜindpiandus rex cum mn regno
domo sua apud ticinũ preparauit in qua
Somo unos forttissimos quo regẽ comuanto
epfinguerer armatos abstondit. Qd cum
Putdprando nũciatum suisset eñ ad palatiũ

Expanded text:
suis trucidavit. Bella quoque multa cum Saxonibus, et maxime cum Ratpoto Frisionum rege fortiter gessit. Hic et alios filios habuit; sed ex his praecipuus Carolus extitit, qui ei post in principatu successit. 38. At vero Liutprand rex cum in regno in domo sua apud Ticinum praeparavit, in qua domo viros fortissimos, qui regem convivantem exstinguerent, armatos abscondit. Quod cum Liutprando nuntiatum fuisset, eum ad palatium
Abbreviated transcription (Latin):
e sp̃o sinodꝰ aquilere facta ob imꝑitiã
fides. quuintũ unuersale conciliũ suscipo
diffidit . Sonee salutaribus bti pape seign¬
inbintis instructa. et ip̃a cum teteris poꝑĩ
eccrs d̃muinerare consentit. facta anͣt ost
he sinodus constantinopolim tpibus uigili
pape sub iustimano principe. tontra theo¬
Solum et õs hereticos quibam mariã solum¬
hõitm. non deũ et horem genuisse affurmabõua.
In qua iinodo catholice est institutũ. in bta

Expanded text:
empore sinodus Aquileiae facta ob imperitiam fidei quintum universalem concilium suscipere diffidit, donec salutaribus beati papae Sergii monitis instructa et ipsa huic cum ceteris Christi ecclesiis annuere consentit. Facta autem est haec sinodus Constantinopolim temporibus Vigilii papae sub Iustiniano principe contra Theodorum et omnes hereticos, qui, hominem, non Deum et hominem genuisse affirmabant. In qua synodo catholice est institutum ut beata
Abbreviated transcription (Latin):
uentare nũcianit. Hec ille audiẽs fidẽter
pronusit in sua eũ fide uoinentẽ nichil
mali passtuũ fore Inter hᵗ bertaridñs
aduomiẽs ad grimoaldum ingressus
eñ enus se nestigis aduoluere cõnatꝰ cẽt.
rex eñ clemeter d tirut atq ad ob sũ ad osculĩ¬

Expanded text:
ventare nuntiavit. Haec ille audiens, fidenter ventare nuntiavit. Haec ille audiens, fidenter promisit in sua eum fide venientem nihil mali passurum fore. Inter haec Bertaridus adveniens, ad Grimoaldum ingressus, cum ejus se vestigiis advolvere conatus esset, rex eum clementer retinuit, atque ad os suum ad oscul
Abbreviated transcription (Latin):
apud ficinu. nõ młto pꝰ tp̃o iam
dudũ pat̾ta is ariꝑtĩ iegis filiã cuiꝰ ger¬
manũ godobertum cextruxerat duxit uxorẽ.
Poneuẽtanũ uero exercitum. cꝰ auxilio
regirũ adeptuis erat. młtis ditatum mu¬
neribus remisit ad propria. Aliꝙͣtos tñ
ex eis secum habitaturos dtint. Largissimas
ois tubuens possossiones.
scitlua petisse. et apud cacanũ demo¬
iati. eidẽ tacano auaroru᷑ regi per logatos
mandanit. ut si bertaridum in suo regno
Setieret. pacom quã cũ langobardis et
secu hactonꝰ hũerat. Donceps hr̃e nõ posset
Hec auarorũ rex audiens ascito bertarido
propter eũ auaires cum langobardis mi¬
mititias contraherent. Pertaridꝰ uero h ᶜ
audicus italiãi ad grimoaldũ reuersus
repetiis. audierat enum eũ clemẽtissimũ
et. Igĩ cum ad laudensem cuntatẽ ne¬
insset. misit anle se ad grimoaldum rege
humilfumm es fidelissimũ uiiũ qui suũ
e aduentum nũciares. Humulsus ad
regẽ uenieus bertaridum in enis fide ad¬

Expanded text:
d Ticinum, non multo post tempore jam dudum pactam sibi Ariperti regis filiam, cujus germanum Godebertum exstinxerat, duxit uxorem. Beneventanum vero exercitum, cujus auxilio regnum adeptus erat, multis ditatum muneribus remisit ad propria. Aliquantos tamen ex eis secum habitaturos retinuit, largissimas eis tribuens possessiones. Scythiam petiisse, et apud Cacanum demorari, eidem Cacano Avarum regi per legatos mandavit, ut si Bertaridum in suo regno detineret, pacem quam Langobardis et secum hactenus habuerat, deinceps habere non posset. Haec Avarum rex audiens, ascito Bertarido, propter eum Avares cum Langobardis inimicitias contraherent. Perctarit vero haec audiens, Italiam ad Grimualdum reversurus repetiesse. Igitur cum ad Laudensem civitatem venisset, misit ante se ad Grimoaldum regem Hunulfum sibi fidelissimum virum, qui suum ei adventum nuntiaret. Hunulfus vero ad regem veniens, Bertaridum in ejus fide ad
Abbreviated transcription (Latin):
misit sponte promttens ꝙ nichil pateretns
mali. Lanitum in fido sua nentet. Hunulẜꝰ
uero fals regis proiissione audiruo. mopad
palatiũ nenit / atq ad regis uostigia pronolutꝰ
Iiteriogatus ab est quo aut quabõ beretirdus
ouadoie potiusse. At ille cum ei cuinta ex
odun dlulisser. iex onis fidem et prndentlã
collaridans: oẽs facultates eiis et quitquad
hiẽ poterat. eidd cltmc̃teo concessit.

Expanded text:
misit, sponte promittens quod nihil pateretur misit, sponte promittens quod nihil pateretur mali, tantum in sua fide veniret. Hunulfus vero talem regis promissionem audiens, mox ad palatium veinterrogatus ab eo est quomodo aut qualiter Bertaridus evadere potuisset. At ille cum ei cuncta ex ordine retulisset, rex ejus fidem et prudentiam collaudans, omnes facultates ejus, et quidquid habere poterat, eidem, clementer concessit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ cũ non inuenissent ad dquisita oum
ibi dporissent uestiariũ illũ inferrogõ quid
do beitando factum fuisset Euibus ille fu
Fiuontes / rñ q uerberantes ad palatiũ ꝑtrabiũ
hunc eẽ coniciũ. iõq morte dignissimũ
dicunt. Que dimitti precepit. enroo q
por ordine᷑ quałr bertaridus offugisset inqui¬
sunt. Ille regi uinuersa sicut acta fuerant
retulit Tnne rex a cireinstantibus requi¬
sumc dicons duid nõb de hoĩe isto indetar
qui taliter perpetranit. Time os una noco
nasti focit inquit. Signꝰ ost honlo iste
bont hr̃o. qui se pro fide dñ sui morti tradero
nõ cusanu Dumb moy inter suos uestia¬
rios ẽo procepit. admonio oũ ut sibi eandõ
sidom quã erga bertanidũ hnerar seonarot
inulta se ei cõmoda largiturũ promiffonb.
Enmq rex dquneret quĩd de buiu ilfo fas fuisser
nũciatum d ei ꝙ in bti archangeli micaclis
basilicã confugiũ focisset. Dui mox ad eum

Expanded text:
Quem cum non invenissent, ad requisita eum Quem cum non invenissent, ad requisita eum ibi repperissent, vestiarium illum interrogant, quid de Perctarit factum fuisset Quibus ille, fufurentes eumque verberantes, ad palatium pertrahunt. hunc esse conscium ideoque mortedicunt. Quem rex dimitti praecepit, eumque per ordinem, qualiter Bertaridus effugisset, inquisivit. Ille regi universa sicut acta fuerant retulit. Tunc rex a circumstantibus requisivit dicens: Quid vobis de homine isto videtur, qui taliter perpetravit? Tunc omnes una vonasci fecit, inquit, dignus est homo iste bene habere, qui se pro fide sui domini morti tradere non recusavit. Eumque mox inter suos vestiarios esse praecepit, admonens eum ut sibi eamdem fidem quam erga Bertaridum habuerat servaret, multa se ei commoda largiturum promittens. Cum rex requireret quid de Hunulfo factum fuisset, nuntiatum est ei quod in beati archangeli Michaelis basilicam confugium fecisset. Qui mox ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
astbire focit. int per eorũ mrdiũ bertaridꝰ sodu¬
coret᷑ qtrĩs effligere muuine posset Cumq
a rego missi uenissent qui bescaridũ ad pala¬
fiũ euocarent. et ad ostiũ quo cũ quiestero
putabant pulsassent uestiarius ille qui in¬
frorsus erct rogabat eos dicẽs Mĩam cumeo
facite. cũq paululum quiestere sinte. qr
adhuc de itinere lassus granissimo sommo
Sepͥmitur Quod cum illi acquienissent.
hoc ip̃m regi m̃ciauerunt. quia adhnc
cs in quit hesterna stra uino so adeo oplenit
ut adhuc uigilare non possit. Quib taie
precepit ut mox eũ egritatum ad palatiũ
podiceront. Qmi uonir̃tes ad iamiã cribicuili
in quo bertaridum sperabant quiestere. ceꝑiũ
acruis pulsare Time uostrarius ille iuisum
oos rogare copit ut quasd emudo bertaridum
alꝙtulũ eu dormire ꝑmifterei Qui nrati
uociferantes iam satis obriosum illũ quiciisse.¬
moꝵ calcibus eiusdem cubiculi ostiũ ꝯfrm¬
gunt. Ingrossiq bertardũ in loctũlo dqmtiũ.

Expanded text:
t, ut per eorum medium Bertaridus deduceretur, quatenus effugere minime posset. Cumque a rege missi venissent, qui Bertaridum ad palatium evocarent, et ad ostium in quo eum quiescere putabant pulsassent, vestiarius ille, qui introrsus erat, rogabat eos dicens: Mfacite eumque paululum quiescere sinite, quia adhuc de itinere lassus gravissimo somno deprimitur'. Quod cum illi adquievissent, hoc ipsum regi nuntiaverunt, quia adhuc 'Sic', inquit, 'hesterna sera se vino opplevit, ut adhuc vigilare non possit'. Quibus tamen praecepit, ut mox eum excitatum ad palatium deducerent. Qui venientes ad ianuam cubiculi, in quo Perctarit sperabant quiescere, coeperunt acrius pulsare. Tunc vestiarius ille rursum eos rogare coepit, ut quasi eundem Perctarit aliquantulum adhuc dormire permitterent. Qui irati vociferantes, iam satis mox calcibus ejusdem cubiculi ostium confringunt, ingressique Bertaridum in lectulo requirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inqulieret utiũ liella ip̃is dirhꝰ cũ berta¬
ado osse. lille inrennando au cu bertatido pos
sa uello mori. quã usꝙͣ alibi in sumib debictis
uinore unt rex uestiariũ illum dquisimit
dicens. utrũ inclius ei dẽt secũ in palatio ma¬
nere. an cuin bertarido in ꝑegrinatione degere
Qui cu ei silia ist et hunulsnis respondissor
rex eorũ uerba benigne susciprens. eorũq fidẽ
collaudans precepit humilto ut quicquid
uelles de domꝰ sua tolleret. purros sez et
eqnos et Siuersam suppollectile᷑ er ad bertatidũ
illestis properaret ꝓari egꝭ mͦ et uestiariũ
absoluit. Qui oĩa sua sgm bongnitatem
regis / sufficienter follontes. cum cuises
iegis adintorio francorũ in prĩam ad suum
Silectum bertaridũ sunt prafecti:¬

Expanded text:
ellet ipsis diebus cum Bertarido esse, ille jurejurando ait, cum Bertarido prius se velle mori quam usquam alibi in summis deliciis vivere. Tunc rex vestiarium illum requisivit, dicens, utrum melius ei esset secum in palatio manere, an cum Bertarido in peregrinatione degere. Qui cum ei similia, sicut et Hunulfus, respondisset, rex eorum verba benigne suscipiens, eorumque fidem collaudans, praecepit Hunulfo ut quidquid vellet de domo sua tolleret, pueros scilicet et equos, et diversam supellectilem, et ad Bertaridum illaesus properaret. Pari etiam modo et vestiarium illum absolvit. Qui omnia sua secundum benignitatem regis sufficienter tollentes, cum ejusdem regis adjutorio, Francorum in patriam ad suum dilectum Bertaridum sunt profecti
Abbreviated transcription (Latin):
ab mbe tuste luueuiõ numnersas quo
in littore maris site sumts nsq ad francorũ
fines sustepit. Opitergiũ ꝙ cuutatõ inter
tariusiũ et foridiuli positam parimo expu¬
gnanue et diruir Cum roue̾natibus et
romanis bollũ gessa ad fliuuũ emilie
qod scultenna de. In quo bollo a parto
romanorũ reliquis terga dantibus. octo
motus factus est: magna q tunt fiut¬
nuddatio aquarũ ꝓost hͭ fimi clades sta¬
biemũ. ita it millꝰ possot mortuũ suũ agnostero
propter mimũ inflationis tumorẽ Apiud
boneuẽtumo noro mortuo radoaldo duto
qui ducatum quinq rexerat ãnis. gumo¬
Aldus germanꝰ eius dux offectus est. bui¬
Beonauit q ducatum ibãniciũ ãrus quĩq

Expanded text:
ab urbe Tusciae Lunense universas quae in littore maris sitae sunt usque ad Francorum fines cepit. Opitergium quoque civitatem inter Tarvisium et Forojulii positam, pari modo expugnavit et diruit. Cum Ravennatibus, et Romanis bellum gessit, ad fluvium Aemiliae, qui Scultenna dicitur; in quo bello a parte Romanorum reliquis terga dantibus, octo motus factus est, magnaque fuit inundatio aquarum. Post haec fuit clades scabierum, ita ut nullus potuisset mortuum suum agnoscere propter nimium inflationis tumorem. Apud Beneventum vero mortuo Radoaldo duce, qui ducatum quinque rexerat annis, Grimoaldus ejus germanus dux effectus est, gubernavitque duca
Abbreviated transcription (Latin):
mus pt̃ lam matinub ãns a dũ
sulti prqpn quasses: serno filiũ suũ
nons non hetti rẽ sonsus. Radoaldiuer
grromoales um iã florẽ inuẽtinis habertes
quasi aropnos filios langobardis quiaderau
isti quã aio filius suꝰ̾ posset

Expanded text:
imus pater, jam maturus annis ad diem ultimum propinquasset, sciens filium suum Aionem non recti esse sensus, Radoaldum et Grimoaldum, jam florem juventutis habentes, quasi proprios filios Langobardis qui aderant isti quam Aio filius suus posset
Abbreviated transcription (Latin):
S rõpotenter ai pastũ prebiut. quiorsq ipse
Dcuperatus mres accꝑe potrrisset cnmq oũ
rã ualdĩ ad iter faciendĩ uidissir Satib er cibarios
D quẽ ꝑtem tendere dobuerat admorunt.
Qm p aliqͦs dies italiã ingressus ad domũ
in qula ortus fuerar ꝑueͭ r̃ne ita descota crar
ut non solũ toctũ non hrei. sod ociã rubis et
sentibus pleria oẽt. Quibus ille succifis / intr̃a
cosdiom ꝑetes uastam hornũ repperiẽs nz hac
sua pharetrã suspendit. Qui postea ꝯsangui¬
nrolũ et amicorũ suorũ ininceribus ditatus.
ot Somiũ reddificanit et uyorem duxit. ib mł
So rebus quas gonitos suꝰ huc̃tar exclusus.
iã ab his qui eas inuaserant longa et diutiro¬
na possont conquitere potint pste ir iã suꝑnis
p̾misi extitit meꝰ proatuꝰ. hic eterm genint
anũ incũ arichis. arichis uero prẽm meum
Warnefrit. Warnefut ex thondolinda quigo¬
sua gonunt me paulum. mrũ q germanũ
archis qui nr̃m anũ cognoĩe retrilit. hoc pancꝭ¬

Expanded text:
competenter ei pastum praebuit, quousque ipse recuperatus vires accipere potuisset. Cumque eum jam validum ad iter faciendum vidisset, datis ei cibariis, ad quam partem tendere deberet, admonuit. Qui post aliquot dies Italiam ingressus, ad domum in qua ortus fuerat pervenit. Quae ita deserta erat, ut non solum tectum non haberet, sed etiam rubis et sentibus plena esset. Quibus ille succisis, intra eosdem parietes vastam ornum reperiens, in hac suam pharetram suspendit. Qui postea consanguineorum, et amicorum suorum muneribus ditatus, et domum reaedificavit et uxorem duxit; sed nihil de rebus quas genitor suus habuerat, exclusus iam ab his qui eas invaserant longa et diuturna possessione, conquirere potuit. Iste, ut iam superius praemisi, extitit meus proavus. Hic etenim genuit avum meum Arichis, Arichis vero patrem meum Warnefrit, Warriefrit autem ex Theudelinda coniuge genuit me Paulum meumque germanum Arichis, qui nostrum avum cognomine retulit. Haec pauc
Abbreviated transcription (Latin):
audito bettarddꝰ qui apud mrdiolanũ regnabet
quod germanꝰ elus ex̃i extrnctus. quanta
potint uelocitate fugam orapint: ato
Lad rego auaiorũ cocanu ꝑue. uxorõ rodolm¬
dã et ꝑnulũ filiu noire cumbedtum relinquẽs.
quos grimoaldus bontuõtum in egilrã duegui.
Hib ita gostis garribaldus cuiꝰ nnstigationt
et certanũr ista patrata sunt. ot uid solũ
h egorat. sid ot fraudõ in legationẽ suam
focerat i dum munera que doseris benenẽtũ
dobuerat nõ infegra deportasser. faliũ gͦ
oꝑũ patrator non diu letatuis ost . Brat qͥdã
ꝑuꝰ homũculus ex prop̾a familia godoberti

Expanded text:
audito Perctarit, qui aput Mediolanum regnabat, quod germanus eius esset extinctus, quanta potuit velocitate fugam arripuit adque ad regem Avarum Cacanum pervenit, uxorem Rodelindam, et parvulum filium nomine Cunibertum relinquens, quos Grimoaldus Beneventum in exsilium direxit. His ita gestis Garibaldus, cujus instigatione, et certamine ista patrata sunt, et non solum haec egerat, sed et fraudem in legatione sua fecerat, dum munera quae deferre Beneventum debuerat, non integra deportasset; talium ergo operum patrator, non diu laetatus est. Erat quidam parvus homunculus, ex propria familia Godeberti
Abbreviated transcription (Latin):
Iallondi artifex ad grimoaldã uemens dixir
quod nͥ fortites ꝓpararetĩ eũ godebertus suo
gladio ꝑnurrer /i asseuerãs godebeotum qm nd
uo ͣ olloquendĩ nomirot loritã sub uesto mestare
Eud̃ plura: Cñ ad colloquiũ dit nrastino ne¬
nissent. et godebertum pꝰ salutatior̃ grimo¬
aldus ampłexatris õẽi statim serisu ꝙ loritã
sub ueste geflarot. Nec mora enagniato gladio

Expanded text:
fallendi artifex ad Grimualdum veniens dixit, quod, nisi se fortiter praepararet, eum Godepertus suo gladio perimeret, asseverans Godepertum, quando  colloquendum veniret, loricam sub veste gestare. Quid plura? Cum ad colloquium die crastino venissent, et Godebertum post salutationem Grimoaldus amplexatus esset, statim sensit quod loricam sub veste gestaret. Nec mora, evaginato gladio
Abbreviated transcription (Latin):
duleritos cõtra simi dotꝰ ageno Grimdaldũ
exhortatus ost in ueriror. et langobardorã
Rgñ quod a dolestentos germami dissipabane
ip̃o aruꝑor . qui etato maturus consilo ꝓutꝰ
It unibus fortis exlis Grimoaldub hoc audirs
mos aĩm ad rognũ Langobardorĩ obtincidũ
ereyit. Didinatoq apud bencuẽtum ronuu¬

Expanded text:
minum agens, Grimualdum exhortatus est, ut veniret et Langobardorum regnum, quod adulescentes germani dissipabant, ipse arriperet, qui aetate maturus, consilio providus et viribus fortis existeret. Grimuald haec audiens, mox animum ad regnum Langobardorum obtinendum erexit. Ordinatumque aput Ben
Abbreviated transcription (Latin):
godoberto. Ei ad godebertum uereo. gruo¬
aldu titius aduc̃lare dixir. Cnmq godeblus
abeo quereret quo in loco eidõ grranocudo hospitiũ
sparare deror. garibaldꝰ ita mndui quod dig
cõi q us grimoaldꝰ qui pro eubã benrrar

Expanded text:
et. Qui ad Godebertum veniens, Grimoaldum citius adventare dixit. Cumque Godebertus ab eo quaereret quo in loco eidem Grimoaldo hospitium praeparare deberet, Garibaldus ita respondit, quod dignum esset ut Grimoaldus, qui pro e
Abbreviated transcription (Latin):
qie bo maronta situin est/: quod odnamẽtib
douriis docorauu⁊ ot substochis suffirrentor
ditannt
is drebus dofinicto eracłio angusto apũd
constantinopolim. horaclon çid filigis
lum inro martura regnni iura suscepit. rexit q
nmpiũ dnobus añis. Quo uita dacedento.
sincessit in locũ eius Constantinꝰ germanꝰ
enisde alius filius eracla imꝑanũ q m̃e sib

Expanded text:
quod et ornamentis variis decoravit et substantiis sufficienter ditavit. 49. His diebus defuncto Eraclio Augusto apud Constantinopolim, Heraclones, eius filius, cum matre Martina regni iura suscepit rexitque imperium duobus annis. Quo vita decedente, successit in loco eius Constantinus, germanus eiusdem, ali
Abbreviated transcription (Latin):
unꝯ ͥꝭ euis corꝑis rep̃perit: abstrili Emn
Rtũs Ioannes per uisionr apparẽs. eñ behe¬
merites exterotut eiq dixit Cuo ansubes
corpus istius hoĩs contingero fueru licet
nõ ic̃o credẽs . tarum michi se comendauit.
basllcã deniceꝑs ingressum habebis. Ead
bti iohis oraculũ ingredi. stabm ueluda
ualidissimo pugili gnttuo euib ferretuo

Expanded text:
ntis eius corporis repperit abstulit. Cui beatus Iohannes per visionem apparens, eum vehementer exterruit eique dixit: "Cur ausus es corpus istius hominis contingere? Fuerit licet non recte credens, tamen mihi se commendavit. basilicam deinceps ingressum habebis. Quod beati Joannis oratorium ingredi, statim velut a validissimo pugili guttur ei feriretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Langobardqs rexerar ditt obirs̃ regnũ duob¬
filiis sius adhuc adolestontibus berlaudo. et
godebesto regondumo dliquit. Et godobortus
quidõ ticini sodem regmihuũ. Bertaridus
uero in gunͭ ᵒ inrdiolanensi. Intor quos fr̃s
saciẽtibus malignis hõibns. distoidie et
odiorũ fomes sirrrexit. intantti altes altorius¬
in reginũ inuadore conaretur. Qua de ro
godobertus garibaldum tantinaciũ ducem
d grimoaldum beneuotanorũ strẽrũ tunt
Siictore diroxit. mintans eũ ut ꝙͣ tocius
uenner ot io aduersus germanũ suũ ber

Expanded text:
Langobardos rexerat, diem obiens, regnum duobufiliis suis adhuc adolescentibus, Bertarido et Godeberto, regendum reliquit. Et Godebertus quidem Ticini sedem regni habuit, Bertaridus vero in civitate Mediolanensi. Inter quos fratres, facientibus malignis hominibus, discordiae et odiorum fomes surrexit, in tantum ut alter alterius regnum invadere conaretur. Qua de re Godebertus Garibaldum Taurinatium ducem ad Grimoaldum Beneventanorum strenuum tunc ductorem direxit, invitans eum ut quantocius veniret et sibi adversus germanum s
Abbreviated transcription (Latin):
sutis digne susceptus est. Qui cũ uraner sib
ꝑm do in credens ꝑiter cũ om̃ibus sacu bapᵒ t
nida ꝑfusus/ et ab angusto de fonte louatirs
catholica fido confirmatus ost Mullis q mu¬
nerib ꝰ ab angristo horiogratub. accepta sua cõiige
Rotris et gaudens ad suã prĩam dpedauit.
Enca h ⁊pã mortuo apud foru̾nili gragulso
Siico foromilicusi. ducalum ago dggendĩ suscepi
dapud spolitiũ qͦ dendelapo definiitõ. alto¬

Expanded text:
satis digne susceptus est. Qui cum universis satis digne susceptus est. Qui cum universis Christum dominum credens, pariter cum omnibus sacris baptnda perfusus, et ab Augusto de fonte levatus, catholica fide confirmatus est. Multisque muneribus ab Augusto honoratus, accepta sua conjuge laetus et gaudens ad suam patriam repedavit. Circa haec tempora mortuo apud Forum Julii Grasulfo duce Forojuliensi, ducatum Ago regendum suscepit. Apud Spoletum quoque Theudelapio def
Abbreviated transcription (Latin):
costanturopolim uemuit qab imꝑpr̃e honorifito¬
suscepta. pꝰ aliqͦt dres ut desiderabat bapⁿᵘ̃
consecuta. et ab angusta de sacro fonte lenata
ost. Quod uis eius ꝑsarum iex audiẽs Logatos
constantinopolim ad augristum direxit
rem q omio ignorans eis iñsum reddidu dicẽs
De regina quã queritis fatonus nos nichil
scite preter ꝙ ad nos hic aliqua mulier prinato
hĩtu Aduecut. Logati uero iñderunt dicentes
Bi placet uro ꝯspoctin uolumꝰ hanc quã dicitis
muliere iudere Que cũ ad inssum imꝑatoris
aduenisset. mox ur a cã ꝯspituũ ad ioius uesti¬
tria pronolĩ᷑. eiq uenerabiliter quod eã suiꝰ
uio /d quiceret suggeriũ. Quibꝰ illa iũdit. Ite
ita et ip̃e an qom crodidoru/ mr iã ultra cõsortẽ
chori lhiẽ non poterit Quũ multa: Reuersi
Legaq ad prĩam. uiiuersa que audirrant
iegi m̾iciant. Qui nichil moratus eñ sexa¬
guta nilibus mus constantinopolim paci¬
Pice ad imꝑatorẽ uenit. a quo grafantes o

Expanded text:
Constantinopolym venit. Que ab imperatore honorifisuscepta, post aliquot dies, ut desiderabat, baptismum consecuta et ab augusta de sacro fonte levata est. Quod vir eius Persarum rex audiens, legatos Constantinopolym ad augustum direxit, remque omnino ignorans, eis responsum reddidit dicens: "De regina, quam queritis, fatemur nos nichil scire, preter quod ad nos hic aliqua mulier privato habitu advenit. Legati vero responderunt dicentes: Si placet vestro conspectui, volumus hanc quam dicitis mulierem videre. Quae cum jussu imperatoris advenisset, mox ut eam conspiciunt, ad ejus vestigia provolvuntur, eique venerabiliter quod eam suus vir requireret suggerunt. Quibus illa respondit: Ite, ita et ipse in Christum crediderit, me jam ultra consortem tori habere non poterit. Quid multa? Reversi legati ad regi renuntiant. Qui nichil moratus, cum sexaginta milibus viris Constantinopolym pacifice ad imperatorem venit, a quo gratanter et
Abbreviated transcription (Latin):
Somi regnũ siustipies Gundibergã
agulussi et tbendolinde s. filiã in matrrnoriũ
sõciarur. hoc onndiberga regina ad insttir sur
genifutis/ sient illa imodicia. sic et ista intr̃a
ticincusd enutatẽ basilitã in honore ba ioħis
bap te construgn. Quã mue ex auro / et aretẽtõ
peplisq Decolauir. robusq singulis opiit
bilauu in qua et eiuis corpris tumuulatũ qunes cu
ec dñ de cumce adultom apiud uirum
accusata fuisset. proprius eiꝰ / seonꝰ. carella
niote a rege iypqtns ut cud eo qui dquie cumt̃
ingesserat. pro castilate dñt sar monomachia
Sunicaret. Qui dũ cũ crimmatore illo
sinularo certame misset eũ timitõ ꝓpło
ltanto suꝑanu. Regina uero / pꝰ hoc factũ
ad dignitẽ pristmã superanii.

Expanded text:
dorum regnum suscipiens, Gundibergam Agilulfi et Theudelindae sibi filiam in matrimonium sociavit. Haec Gundiberga regina ad instar suae genitricis, sicut illa in Modicia, sic et ista intra Ticinensem civitatem basilicam in honorem beati Joannis Baptistae construxit. Quam mire ex auro et argento peplisque decoravit, rebusque sditavit; in qua et eius corpus tumulatum quiescit. Haec dum de crimine adulterii apud virum accusata fuisset, proprius eius servus Carellus nomine a rege expetiit; ut cum eo qui reginae crimen ingesserat pro castitate suas dominae monomachia dimicaret. Qui dum cum criminatore illo singulare certamen inisset, eum cuncto populo adstante superavit. Regina vero post hoc factum ad dignitatem prist
Abbreviated transcription (Latin):
nauicrila dungantes ad boneuenti funes
ꝑueniũ Rxindo ad radichis benruẽtorũ dunrẽ¬
suñ quondã pedagogum properantes : ab ço
hiatissime sistepti. et filiorum loco sũi habis
His ⁊pĩbus mortuo tassilone duce baioariorã
Filius eiꝰ garibaldus nn agunto a selanus
Senictus est: ot baioariorũ termũ dep̾dantiro¬
Rosimixtis tamẽ baioarii inribus. et prodas
as hostibus oxtutunis. et hostes de suis finib
pepulemĩt
E x uero agilulfris pacem tũ imꝑro an amd̾
unũ. uoq in altetuã facieus: cum fiancis
Año srlam histrĩã interfoctis militibus lachui¬
mabiliter dop̾dasi simi. Sequẽa q mensa
madtio Sefinctus ost apud tridentum sgds

Expanded text:
cula remigantes, ad Beneventi fines perveniunt; et exinde ad Arichis Beneventanorum ducesuum quondam paedagogum, properantes, ab co gratissime suscepti et filiorum loco sunt habiti. His temporibus mortuo Tassilone duce Baiuariorum, filius eius Garibaldus in Agunto. a Sclavis devictus est, et Baioariorum termResumptis tamen Baioarii viribus et praedas ab hostibus excutiunt et hostes de suis finibus pepulerunt. 40. Rex vero Agilulf pacem cum imperatore in annum unum itemque in alterum faciens, cum Francis anno Sclavi Histriam interfectis militibus lacrimabiliter depraedati sunt. Sequenti quoque mense Martio defunctus est apud Tridentum S
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝓpõ auĩ recedente eodẽ lupo ne stiẽs quo
ꝑgerat. in suꝑ famis penuria miniũ debilis
esfectus cum iã de inta despcraret sese m
terrã proirens obdormunt uiditq quendã
irũ in somnis talia es. uerba ditente. cbingo¬
quũ dorinis. Arupo inã in hac ꝑtẽ coritia quã
podos fenes / illac est /eiĩ italia ad qũa tordib
Si statim suegens in illã ꝑtem quã in fẽmo
Satim iitellexit eũ fugitinũ cõ. et famis pot¬

Expanded text:
est. Ipse autem, recedente eodem lupo, nesciens quo est. Ipse autem, recedente eodem lupo, nesciens quo pergeret, insuper famis penuria nimium debilis effectus, cum iam de vita desperaret, sese in terram proiciens, obdormivit; viditque quendam virum in somnis talia sibi verba dicentem: "SurgQuid dormis? Arripe viam in hanc partem contra quam pedes tenes; illac etenim est Italia, ad quam tendis". Qui statim surgens, in illam partem quam in somnis statim intellexit, eum fugitivum esse et famis pen
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ germanꝰ nõit lupicis qui nrõ pꝰea proanꝰ
captiuitꝭ inigũ abicere statint. et ad italiã
quggontõ langobardorũ residere memuerat
tendere. atq ad libertatis inra studin repodaro
Qui cũ agressus fugam araptrisset faretram
gerẽs nresciretq õmo quo ꝑgorot ei luprib adue¬
mens conres iecceris et ductor factus est
Qui cũ autt eũ ꝑgoret et frequenter pꝰ serespi¬
ceret et cum stante subsisterer atq cum ꝑgẽto
prouet intellexit is eum dimiineꝰ datum õe¬
lut accte ei iter quod nestrebat onderet. Cum
per aliqͦt dies per montiũ solitudines hoc mõ
ꝑgerone. partis eidẽ uiatori quẽ exignũ hũtrar
or̃no defetit Qui cũ icumans iter carperet
et iã faine tabesactus defocisset tetendirarcũ
suũ et emidom lupũ ut eum in cibum sumere
posset sagitta mterficere noluit bed lupnõ
ictum fenentes precanẽs ab eus uisione clapsã

Expanded text:
eorum germanus, nomine Lupicis, qui noster postea proavus eorum germanus, nomine Lupicis, qui noster postea proavus captivitatis jugum abjicere statuit, et ad Italiam, quo gentem Langobardorum residere meminerat, tendere, atque ad libertatis jura studuit repedare. Qui cum iter aggressus fugam arripuisset, tantum gerens, nesciretque omnino quo pergeret, ei lupus adveniens comes itineris et ductor effectus est. Qui cum ante eum pergeret et frequenter post se respiceret et cum stante subsisteret atque cum pergente praeiret, intellexit, sibi eum divinitus datum esse, ut ei iter, quod nesciebat, ostenderet. Cum per aliquod dies per montium solitudines hoc modo pergerent, panis eidem viatori, quem exiguum habuerat, omnino defecit. Qui cum ieiunans iter carperet et iam fame tabefactus defecisset, tetendit arcum suum et eundem lupum, ut eum in cibum sumere possit, sagitta interficere voluit. Sed lupus idem ictum ferientis praecavens, sic ab eius visione elapsus
Abbreviated transcription (Latin):
gt luto auarorũ libidint puelle nobiles enadõtes
castitatis si quid talo foĩs contigelar manda¬
uerur̃ exi. Que postea per diuersas regiones
uenĩdate ixta nobilitatem suã dignis sunt
rubo ⁊tnralogia teporo. et qr res ita postular
pailo sꝑpius narrationis ordrm replicate ytodõq
tp̃e quo langobardorũ gens de pannonireo ad
italia uenit. Lenphis mens anꝰ ex coruddem
L argobondorũ gnt cum eis parites aduẽtanit.
Qͣ pp aliqt ãnos u italis uixit dir claudenb
exliemiũ quinq ex se geritos filios ad hut pueuilos
reliquit. quos tompestas ista captinitatis
de quia nc̃ dixxmꝰ ꝙp̾hondẽs õẽs excaistro foroiulieo
in auarorũ prĩam exules deduxit. Qui cũpꝰ
mltos armios in cadõ regione captinitatꝭ miseriã
sustimissent. et iam ad uirilam ꝑuenissent
etatom. ceteris im ͦͦ quorũ noĩa nõ dtinemꝰ¬
in captiui is angustia ꝑsistentibꝰ. u quõtus

Expanded text:
igitur arte Avarum libidinem puellae nobiles evadentes, igitur arte Avarum libidinem puellae nobiles evadentes, castitatis, si quid tale feminis contigerit, mandaverunt exemplum. Quae postea per diversas regiones venundatae, iuxta nobilitatem suam dignis sunt scribo, genealogia retexere, et quia res ita postulat, paulo superius narrationis ordinem replicare. Eo denique tempore quo Langobardorum gens de Pannoniis ad Italiam venit, Leupchis meus abavus ex eodem Langobardorum genere cum eis pariter adventavit. Qextremum, quinque ex se genitos filios adhuc parvulos reliquit; quos tempestas ista captivitatis, de qua nunc diximus, conprehendens, omnes ex castro Foroiulensi in Avarorum patriam exsoles deduxit. Qui cum per multos annos in eadem regione captivitatis miseriam sustinuissent et iam ad virilem pervenissent aetatem, ceteris quattuor, quorum nomina non in captivitatis angustia persistentibus, quintus