comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransibunt predicationes u̾bi u̾itatis.
ad me. Ppterea loquimur: & sic de aliqͥb
hominib. Habent inter se pacem. int̾ se
fidem. hñt inter se caritatem. Sic certe
cõmune est illis. Audi aquas inter me¬
dium montium. quia communis illis erat
fides: nec quisquam aquas quasi ꝓprias
& suas habebat. Si enim non sunt in me¬
dio quasi pͥuate sunt ñ publice fluunt.¬
& ego habeo meam. & ille habet suam
idipsum saꝑe in inuicem. Et iterũ. Ut id¬
in uob̃. Quod sentio sentis: in medio fluit
aqua. Non habeo quasi pͥuatam meã: nec
tu priuatam tuam. Ueritas nec mea sit
ipsum mondem ut dixi: quia inter me¬
dium montium ꝑtransibunt aquȩ. Siue
aũ ego. siie illi sic predicamꝰ: &e sic credidi¬
stis. Securus dixi: inter medium montiũ
ꝑtransibunt aquȩ. Nulla de aquis discor
dia: s pax consensionis. & societas caritatis.
Si quis autem uellet aliud p̃dicare: iam
de suo predicaret. non de medio. Et audi
qͥd de illo dicatur: ab illo qui emittit fon¬

Expanded text:
rtransibunt praedicationes verbi veritatis. ad me. Propterea loquimur et sic de aliquibus hominibus: Habent inter se pacem, habent inter se fidem, habent inter se charitatem; sic certe Commune est illis. Audi aquas inter medium montium. Quia communis illis fides erat, nec quisque aquas quasi proprias et suas habebat. Si enim non sunt in medio, quasi privatae sunt, non publice fluunt; et ego habeo meam, et ille habet suam,idipsum sapere in invicem» . Et iterum: «Ut ids schismata» . Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi privatum meum, nec tu privatum tuum. Veritas nec mea sit ipsum montem, ut dixi, quia «inter medium montium pertransibunt aquae. Sive autem ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis» . Securfluebant aquae; nulla de aquis discordia montium, sed pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud praedicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicatur ab ipso qui emisit fon
Abbreviated transcription (Latin):
labo. Deambulat aũ in nob̃ p̃sentia ma¬
iestatis: si latitudinem inuenerit caritatis.
Ad hoc exhortans nos apłs ait. Dilatamini:
ne sitis ugum ducentes cum infidelib. Si
dilatem᷑: deambulat in nobis ds. S ut di¬
latemur: oꝑet᷑ ipse ds̃. Si enĩ latitudinem
caritas facit. quȩ ñ nouit angustias: uidete

Expanded text:
ant. Deambulat autem in nobis praesentia majestatis, si latitudinem invenerit charitatis. Ad hoc nos exhortans Apostolus ait: Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus . Si dilatemur, deambulat in nobis Deus: sed ut dilatemur, operetur ipse Deus. Si enim latitudinem charitas facit, quae non novit angustias; videte
Abbreviated transcription (Latin):
rofecto dicturi sunt homini.s &e oꝑib¬
Templũ di futurꝰ es: cum baptismũ ac¬
ceꝑis. Dicit aũ apłs. Que compositio templo
dei.cum idolis: Quare gͦ ñ uident similit̃ ẽẽ
tores. neq idolis seruientes. & cȩtͥa quȩ illic
annuimerat. regnũ dĩ possidebunt. Cur
gͦ ad baptismũ idolis seruientes ñ ad mit¬
timus. & fornicatores admittendos putamꝰ:
cum & his & cet̾is malis dicat. & hec quidem
fiustis. s abluti estis. s iustificati estis in noĩe

Expanded text:
rofecto dicturi sunt homini: Templum Dei futurus es, cum Baptismum acceperis; dicit autem Apostolus, Quae compositio templo Dei cum idolis ? Quare ergo non vident similiter esse tores, neque idolis servientes, et caetera quae illic enumerat, regnum Dei possidebunt. Cur ergo ad Baptismum idolis servientes non admittimus, et fornicatores admittendos putamus, cum et his et caeteris malis dicat, Et haec quidam fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis, se
Abbreviated transcription (Latin):
nos tenere uolu̾it. sed transire: ne reb tẽ¬
poralib. quãuis ab illo ꝓ salute nr̃a suscep¬
tis & gestis. hereamus infirmit̃: s ꝑ eas po
nr̃am a temporalib liberauit. & collocauit
ad dexteram patris. ꝓuehi atq ꝑuehi me¬
reamur.

Expanded text:
st, tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temst, tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per easum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexteram patris, prouehi atque peruehi mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ueritas & uerbum ꝑ qd facta st̃
omnia caro factum ẽ. ut habitet in nobis:
tam̃ ait apłs. Et si noueramus xꝑm scađm
carnem: s nunc iam ñ nouimꝰ. Ille qͥppe
qͥ ñ solũ ꝑuenientib possessionẽ. sed etiã
uiam se prebere uoluit uenientib. a
pͥncipio uiaꝵ uoluit carnẽ assumere:
unde ẽ &̃ illud. dñs creauit me in pͥnci¬
pio uiaꝵ suaꝵ: ut inde inciꝑent qͥ uellẽt
uenire. Apłs igitur quãuis adhuc am¬
bularet in uia. & ad palmã suꝑne uoca¬
tionis sequeretur uocantẽ dm̃: tam̃ ea qͦ
retro sunt obliuiscens. & in ea que an st̃
extentus. iã pͥncipiũ uiaꝵ transierat. hoc
est eo ñ indigebat. a quo aggrediendũ.
& exordiendum est iter omnib qui ad
ueritatem ꝑuenire. & in uita et̾̃na ꝑman̾e
desiderant. Sic enim ait. Ego sum uia iu̾¬
tas. & uita. hoc ẽ ad me ꝑuenitur. ꝑ me ue¬
nulla res in uia tenere nos debeat: quando
nec ipse dñs inquantũ uia nr̃a ẽẽ dignatꝰ ẽ¬

Expanded text:
ipsa ueritas et uerbum, per quod facta sunt omnia, caro factum esset, ut habitaret in nobis, tamen ait apostolus: etsi noueramus Christumcarnem, sed nunc iam non nouimus. ille quippe qui non solum peruenientibus possessionem sed etiam uiam se praebere uoluit uenientibus, ad principium uiarum noluit carnem assumere. unde est etiam illud: dominus creauit me principium uiarum suarum, ut inde inciperent qui uellent uenire. apostolus igitur, quamuis adhuc ambularet in uia et ad palmam supernae uocationis sequeretur uocantem dominum, tamen ea quae retro sunt obliuiscens et in ea quae ante sunt extentus iam principium uiarum transierat, hoc est eo non indigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus, qui ad ueritatem peruenire et in uita aeterna permanere desiderant. sic enim ait: ego sum uia et ueritas et uita, hoc est "per me peruenitur, ad me peruenulla res in uia tenere nos debeat, quando nec ipse dominus, in quantum uia nostra esse dignatus e
Abbreviated transcription (Latin):
lus conuigib ait. Nolite fraudare in¬
uidem nisi ex consensu ad tempus. ut uace¬
tis orationi: & iterum ad ipsum estote: ne
uos temptet sathanas ꝓpter incontinen¬
tiam urãm. Quod putari posset ñ eẽ pecca¬
tum. misceri scilicet conuigi. ñ filioꝵ ꝓcre¬
andoꝵ causa. quod bonum nuptiale ẽ. sed
carnis etiam uoluptatis: ut formcationis. si¬
ue adulterii. suie cuiusquã alteriꝰ ĩmun¬
diciȩ mortiferũ malum. qd̾ turpe est etiã
dicere quo potest temptante sathana libi¬
do ꝑtrahere: incontinentium deuitet infir¬
mitas. Posset gͦ ut dixi hoc putari non eẽ
peccatum: nisi addidisset. hoc aũ dico scđm
ẽe pectatum: cum dari ueniam facientib apłi¬
ca auctoritate fateat᷑: Spter hec atq huius¬
modi peccata. & alialicet his maiora. quȩ fi¬
unt uerboꝵ & cogitationum offensionibus.
apło iacobo confitente ac dicente. in multis
enim offendimus om̃s: oportet cotidie. cre¬
broq oremus dñm. atq dicamus. Dimitte

Expanded text:
lus conjugibus ait, Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter incontinentiam vestram: quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum esse peccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritate, fateatur? Tale quimodi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente, In multis enim offendimus omnes ; oportet ut quotidie crebroque oremus Dominum, atque dicamus, Dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa in sono eiꝰ nominis ñ aliud ꝙͣ resipsa
ẽ que hoc noĩe uocat᷑ intelligunt. Nec ani¬
mi uanitate uł infirmitate confingunt.
tamꝙͣ in alio loco patrẽ. in alio filiũ ante
patrem stantẽ & ꝓ nob̃̾ rogantẽ: spacia
sua queq amboꝵ occupantib molib. &
uerbum eiꝰ ad eũ cuius ẽ uerbũ facere ꝓ
nob̾ uerba. int̾uallo int̃posito int̾os lo¬
quentis. & auricłas audientis. & alia talia.
que sibi animales idemq carnales in cor¬
dib fabricantur. Quicquid enĩ tale sp̃alib
de deo cogitantibus ex corpoꝵ consuetudine
occurrit. negando atq respuendo tamquã
importunas muscas ab int̾iorib ocłis abi¬
gunt. & sinceritati eiꝰ lucis ad quiescunt:
Qͣ teste ac iudice has ipsas imagines cor¬
poꝵ. suis int̾nis aspectib irruentes. falsas
omĩno ẽẽ conuincunt.

Expanded text:
quia in sono ejus nominis non aliud quam res ipsa quia in sono ejus nominis non aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbunobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualia cõparantes. Animalis aũ homo:
ñ ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃e dĩ. Non itaq ꝑcipi¬
ens quȩ sunt sꝑc dĩ homo animalis. sic au¬
dit quecumq audit de dei natura. ut aliud
quam corpꝰ cogitare ñ possit: quãlibet am¬
plissimũ uł immensũ: quãlibet lucidum¬
ac speciosũ. corpꝰ tam̃. Ideo ꝓuerbia illi ft̃
quec̃q dicta sapĩȩ de incorporea immuta¬
biliq substantia: ñ qd̾ ea tãquã ꝓu̾bia depu¬
tat: s quia sic cogitat. quomͦ qui ꝓu̾bia so¬
lent audire. neq intelligere. Cum uͭ sp̃alis
diiudicari: &̃ si in hac uita ad huc
uelut ꝑ speculum. & ex parte. ꝑspicit tam̃
ñ nullo corporis sensu. ñ nulla imaginaria
cogitatione quȩ capit aut fingit qualiũ¬
cũq similitudines corpoꝵ. s mentis certis¬
sima intelligentia dm̃ ñ corpus ẽẽ s sꝑm:
ita palam de patre annuntiante filio. ut
eiꝰdem substantie conspiciat᷑ &e ipse qui an¬
nuntiat: tunc in eiꝰ noĩe petunt qͥ petunł:

Expanded text:
comparentes. Animalis autem non percipit quae sunt Spiritus Dei . Non itaque percipiens quae sunt Spiritus Dei, homo animalis, sic audit quaecunque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quaac speciosum, corpus tamen: ideo proverbia illi sunt quaecumque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia; non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire neque intelligere. Cum vero spiritdijudicari , etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte, perspicit tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione quae capit aut fingit qualiumcumque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, Deum non corpus esse, sed spiritum: ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse qui annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi discipłi. Ecce dnẽ. in nomine tuo etiã
demonia nob̾ subiecta sunt: Bene quide
confessi sunt: detulerunt hon orem nomi¬
ni xꝑi. Et tñ qͥdait eis  Nolite in hoc
głari quia demonia uobis subiecta st̃. s gau¬
dete quia nomina ur̃a scͥpta st̃ in cȩlo. Petrꝰ
demonia excludit: nescio quȩ anicusa ui¬
dua. nescio quis homo qualiscumq laicꝰ
habens caritatem tenens integritatẽ fidei.
ñ facit hoc. Petrus in corpore ocłs ẽ. ille in
corꝑe digitus ẽ: in eotamen corpore ẽ. in qͦ
petrus. Et si minus ualet digitus quã ocłs:
non ẽ tamen precisus a corꝑe. Melius est ẽẽ
digitum & eẽ in corpore: quam ẽẽ ocłm. &

Expanded text:
ipsi discipuli, Ecce, Domine, in nomine tuo etiam ipsi discipuli, Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt. Bene quidem confessi sunt, detulerunt honorem nomini Christi; et tamen quid ait eis? Nolite in hoc gloriari, quia daemonia vobis subjecta sunt; sed gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Petrdaemonia excludit, nescio quae anicula vidua, nescio quis homo qualiscunque laicus, habens charitatem, tenens integritatem fidei, non facit hoc. Petrus in corpore oculus est, ille in corpore digitus est, in eo tamen corpore est in quo Petrus, et si minus valet digitus quam oculus, non est tamen praecisus a corpore. Melius est esse digitum et esse in corpore, quam esse oculum et
Abbreviated transcription (Latin):
In nouissimis demporib exurgent ꝑseudo¬
ꝓpħȩ. facientes signa & ꝓdigia: ut in errorẽ
indiicant si fieri potest etiam electos. Ecce
p̃dixi uob̃. Ergo sponsus cautos nos fecit:
enĩ & desertor t̾ret ꝓuincialẽ. S utrum in
castris sit. & aliquid illi ꝓsit caracter ille
in quo signatus ẽ: hoc attendit. qui terre¬
ri & sediici non uult. Teneamus gͦ unita¬
dem fr̃s meĩ. Pret̃ unitatẽ & qui facit mira¬
cula nichil est. In unitate enim erat ppłs
isrb & non faciebant mira cula. PreteR
unitatem erant magi pharaonis: & facie¬
bant similia moysi. Eopłs isrł ut dixi ñ fa¬
ciebat. Qui erant salui apud dm̃: Qui faci¬
ebant: aut qui non faciebant: Petrus apls
resuscitauit mortuum. Symon magus fecit
multa. Frant quidem xꝑiani qui ñ pot̾ant
facere. nec quod faciebat petrus: nec qd̃ facie¬
bat sẏmon. S unde gaudebant: Quia no
gentium hoc ait. Dixerunt enim głantes

Expanded text:
In novissimis temporibus exsurgent pseudoIn novissimis temporibus exsurgent pseudoprophetae, facientes signa et prodigia, ut in errorem inducant, si fieri potest, etiam electos: ecce praedixi vobis . Ergo cautos nos fecit senim et desertor terret provincialem; sed utrum in castris sit, et aliquid illi prosit character ille in quo signatus est, hoc attendit qui terreri et seduci non vult. Teneamus ergo unitatem, fratres mei: praeter unitatem, et qui facit miracula nihil est. In unitate enim erat populus Israel, et non faciebat miracula: praeter unitatem erant magi Pharaonis, et faciebant similia Moysi . Populus Israel, ut dixi, non faciebat: qui erant salvi apud Deum; qui faciebant, an qui non faciebant? Petrus apostolus resuscitavit mortuum ; Simon Magus fecit multa : erant ibi quidam christiani qui non poterant facere, nec quod faciebat Petrus, nec quod faciebat Simon; sed unde gaudebant? Quia nomgentium hoc ait. Dixerunt enim gloriantes
Abbreviated transcription (Latin):
go inquit ȩccła si sponsa sum. si arras
accepi. si precio sanguinis illius redemp¬
ta sum. audio uocem sponsi: & uocẽ amici
sponsi tunc audio. si sponso meo det głam.
non sibĩ. Dicat amitus. Qui ht̃ sponsam:
sponsus ẽ. Amicus autem sponsi stat ce au¬
dit eum: & gaudio gaudet ꝓpter uocẽ sponsi.
fece habes sacramenta: & ego concedo. Habes
formam: s sarmentum es de uite precisum.
Tu formam ostendis: ego radicem quero. De
forma fructus non exit: ubi non ẽ radix Ubi
autem est radix: In caritate. Et audi formã
sarmentoꝵ. Paulus loquatur. Si sciam inqͥt
omnia sacramenta. & habeam ꝓpħiam. &¬
ritatem autem non habeam: nichil sum.
Nemo gͦ uobis fabulas uendat. Et fotinus
fecit miracłm: & donatus orauit & respon¬
dit ei ds de celo. Primo aut falluntur
aut fallunt. Postremo fac illum montes
caritatem. Crederem:si ñ diuisisset unitatẽ
Nam & contra istos ut sic loquar mirabi¬
liarios: cautum me fecit dñs meus dicens.

Expanded text:
go, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrhas accepi, si pretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam, non sibi. Dicat amicus, Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ecce habes Sacramenta, et ego concedo. Habes formam, sed sarmentum es de vite praecisum; tu formam ostendis, ego radicem quaero: de forma fructus non exit, nisi ubi est radix; ubi autem est radix, nisi in charitate? Et audi formam sarmentorum; Paulus loquatur: Si sciam, inquit, omnia sacramenta, et habeam omnem prritatem autem non habeam, nihil sum . 17. Nemo ergo vobis fabulas vendat. Et Pontius fecit miraculum; et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt. Postremo, fac illum montes charitatem. Crederem, si non divisisset unitatem. Nam et contra istos, ut sic loquar, mirabiliarios cautum me fecit Deus meus, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
corpus meum ut ardeam. caritatẽ aũ ñ ha¬
uid gͦ uos tamquã de xꝑiana pauꝑta¬
te iactatis: cum xꝑiana caritate carea¬
tis: Habent enim inter se quam caritatẽ
uocant etiam latrones: sibi debentes faci¬
norosam flagitiosamq conscientiã. S cari¬
tatem quam cõmendat apłs. ut eam acetis
imꝓbandis repudiandisq secerneret: ait
alio loco. finis aũ precepti ẽ caritas: de cor¬
de puro. & conscientia bona. & fide non ficta.

Expanded text:
itatem autem non hauos tamquam de christiana paupertate iactatis, cum christiana caritate careatis ? habent enim inter se quam caritatem uocant etiam latrones sibi debentes facinorosam flagitiosamque conscientiam, sed non caritatem, quam commendat apostolus. et ut eam a ceteris inprobandis repudiandisque secerneret, ait alio loco: finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta.
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ quodtimet ne uͥginitas sponse
cp̃i: ꝑ astutiam diaboli corrũ pature
Timeo inquitꝰ ne sicut serpens euã seduxit
astutia sua: sic & ur̃ȩ m̃tes corrũpant᷑ a sim
in hominib qͥd ab eis expellunt nͥ u̾itate:¬
Immittunt diabolũ: &e excludunt xpm.
Immittunt adult̾um: excliid̃t sponsum.
Paranimphi scił. uł potius lenones ser¬
possidet u̾itas: xꝑc possidet. Ipse enĩ dixit.
Ego sum u̾itas. De illo aũ dixit. & in u̾itate
rum u̾bum ds̃. equalis patͥ: uera anima
uera caro. uerus hõ. uerus d̾s: uera natiui¬
tas. uera passio: uera mors. uera resurrectio.
Si aliqͥd hoꝵ dixeris falsum: intrat putre¬
do de ueneno serpentis: nascunt᷑ uermes
mendacioꝵ: & nicħ integrũ remanebit.¬

Expanded text:
uid est quod timet ne virginitas sponsae Christi per astutiam diaboli corrumpatur? Timeo, inquit, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a sin hominibImmittunt-diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt sponsum; paranymphi scilicet vel potius lenones serstus possidet. Ipse enim dixit: Ego sum veritas ; de illo autem: Et in veritate Patri; vera anima, vera caro, verus homo, verus Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera resurrectio. Si aliquid horum dixeris falsum, intrat putredo: de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanebit
Abbreviated transcription (Latin):
in solitudine uiuunt sine codicib. Un
de in illis arbitror iam impletũ ẽẽ quod
dictum ẽ: siue ꝓpħie euacuabunt᷑. siue lin¬
guȩ cessabunt. siue scientia euacuabitur.
Quib tñ quasi machinis. tanta fidi.: spei.
&e caritatis. in eis surrexit instructio: ut ꝑ¬
fectum aliquid tenentes. ea quȩ st̃ ex parte
ñ querant . ꝑfectum sane: quantum in hac
uita potest. Nam in comꝑatione future ui¬
te: nullius iusti &e sc̃i ẽ uita ista ꝑfecta. Id̾o

Expanded text:
in solitudine sine codicibus in solitudine sine codicibus de in illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac uita potest; nam in comparatione futurae uitae nullius iusti est et sancti uita ista perfecta. ideo:
Abbreviated transcription (Latin):
ria hec st̃ quib & scientia omĩs. &e pro¬
spei succedit beatitudo ipsa. ad quã ꝑuẽ¬
turi sumus. Caritas autẽ etiam istis
decedentib augebitur potius. Si enĩ cre¬
dendo diligimus quod ñ uidemus: quan¬
tomagis cum uidere ceꝑimus: Et si sꝑan¬
dodiligimus. quo ñdum ꝑuenimꝰ: quan-¬
tomagis cum ꝑuenerimus: Inter tem¬
poralia quippe atq et̃na hoc inter est. qd
temporale aliquid plus diligitur ante quã
habeatur: uilescit autem cum uenerit.
Non enim satiat animam: cuui uera &e certa¬
ẽ sedes et̾nitas. Eternum aũ ardentius dili¬
gitur ad eptum: quam desideratũ. Nulli
enim desideranti concedit᷑ plus de isto ex isti¬
mare quam se ht̃. ut ei uilescat cum minꝰ
inuenerit: s quantũ quisq ueniens existi¬
mare potuerit. plus ꝑueniens in uenturꝰ¬
ẽ. Homo itaq fide spe caritate subnixuis. eaꝙ
inconcusse retinens. ñ indiget scͥpturis: nͥ ad
alios instruendos. Itaq multi ꝑ hec tria: õe

Expanded text:
ria haec sunt, quibus et scientia omnis et prospei succedit beatitudo ipsa, ad quam perventuri sumus: charitas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. Si enim credendo diligimus quod nondum videmus, quanto magis cum videre coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum pervenimus, quanto magis cum pervenerimus? Inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur antequam habeatur, vilescit autem cum advenerit; non enim satiat animam, cui vera est et certa sedes aeternitas: aeternum autem ardentius diligitur adeptum, quam desideratum: nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei vilescat cum minus invenerit; sed quantum quisque veniens existimare potuerit, plus perveniens inventur43. Homo itaque fide, spe et charitate subnixus, eaque inconcusse retinens, non indiget Scripturis nisi ad alios instruendos. Itaque multi per haec tria etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. credidi ꝓpter qd̾̃ locutuis sum:
& nos credimꝰ. ꝓpt̃ qͦd & loquim᷑. Non dic̾et
eũdem sꝑm fidei nisi ammonens &̃ antiqͦs
abatur. quȩ iam facta ẽ nobis anñtiat᷑ ae
tẽporis ueteris testam̃ti uelabat᷑. quo tp̃re
noui testam̃ti reuelat᷑ : ideo eiꝰ sacramenta

Expanded text:
tum est: Credidi, propter quod locutus sum, et nos credimus, propter quod et loquimur. non diceret \'eundem spiritum fidei nisi admonens etiam antiquos abatur, quae iam facta nobis adnuntiatur, et tempore ueteris testamenti uelabatur, quae tempore noui testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
Isti gͦ si in hac obstinatione & ꝑuersitate rema¬
nerent: certe quidẽ nati erant nec tam̃ ad
ipsam ȩccłiam dequa nati erant ꝑ pacis at¬
ꝙ unitatis uinculũ ꝑtinerent.

Expanded text:
Isti ergo si in hac obstinatione et perversitate remanerent, certe quidem nati erant, nec tamen ad ipsam Ecclesiam de qua nati erant, per pacis atque unitatis vinculum pertinerent.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriis temporib bona celestia das suꝑ
terram. Quoniamquidem alii datur ꝑ sꝑm
sermo sapientiȩ. tamquã luminare maius.
ꝓpter eos qui ꝑspicue ueritatis luce delectan¬
tur. tamquam in pͥncipia diei: alii aũ sermo
minus: alii fides. alii donatio curationum.
alii oꝑationes uirtutum. alii ꝓpħia. alii din¬
dicatio sꝑinim. alteri genera linguaꝵͥ & ħ
ut uult. & faciens apparere sidera in mani¬
festationem. ad utilitatẽ. Sermo aũ scientiȩ
qua continentur omĩa sacramenta que ua¬
riantur temporib tamquã luna. & cȩtere
noticie donoꝵ. quȩ deinceps tanquam stellȩ
commnemorata sunt. quantum differunt ab
illo candore sapientiȩ. quo gaudet predictꝰ
dies: tantum in principia noctis sunt. His
enim sunt necessaria. quib ille prudentissi¬
mus seruus tuus non potuit loqui quasi
sꝑualib. s quasi carnalib ille qui sap̃iam
loquitur inter ꝑfectos. Animalis aũ homo
tamquã paruuilus inxꝑo. lactisq potator.

Expanded text:
priis temporibus bona caelestia das super terram, quoniam quidem alii datur per spiritum sermo sapientiae tamquam luminare maius propter eos, qui perspicuae ueritatis luce delectantur tamquam in principio diei, alii autem sermminus, alii fides, alii donatio curationum, alii operationes uirtutum, alii prophetia, alii diiudicatio spirituum, alteri genera linguarum, et haec t, et faciens apparere sidera in manifestatione ad utilitatem . Sermo autem scientiae qua continentur omnia sacramenta, quae variantur temporibus tanquam luna, et caeterae notitiae donorum quae deinceps tanquam stellae commemorata sunt, quantum differunt ab illo candore sapientiae quo gaudet praedictus dies, tantum in principio noctis sunt. His enim sunt necessaria, quibus ille prudentissimus servus tuus non potuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus , ille qui sapientiam loquitur inter perfectos . Animalis autem homo tanquam parvulus in Christo lactisque potator,
Abbreviated transcription (Latin):
tiosa elatione repͥmit qͦd ait apłs: qua¬
ꝓpter qui uidetur stare uideat ne cãdat.
Uoluntate enim sua cadit qͥ cadit: & uolun¬
tate di stat. qui stat. Potens ẽ enĩ ds statuere
illum. Non gͦ se ipse: s dͥs. S tñ bonũ ẽ non
altum saꝑe: s timere. Temptatio uos ñ app̃¬

Expanded text:
iosa elatione reprimit quod ait Apostolus: Quapropter, qui videtur stare, videat ne cadat . Voluntate autem sua cadit, qui cadit; et voluntate Dei stat, qui stat. Potens est enim Deus statuere illum : non ergo se ipse, sed Deus. Verumtamen bonum est non altum sapere, sed timere
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & utrũ ita sit queri potest: & aut inuenire
aut latere. ñ nullos fideles ꝑignẽ quendam
purgatoriũ. quantomagis minꝰue bona ꝑe¬
untia dilexerunt. tanto tardius citiꝰue sal¬
uari: ñ tales tam̃ de qͥb dictũ ẽ. qd̾ regnũ dĩ
ñ possidebunt. nͥ conuenient̃ penitentib.
eadem crimina remittant᷑. Conuenient̃ aũ
dixi. ut steriles in elemosinis ñ sint. qͥb tan¬
tum tribuit scͥptura diuina ut eaꝵ tantũ¬
m̾ fructum. se imputaturum p̃nuintiet
Ddñs dextris: & eaꝵ tantũmͦ sterilitatẽ sini¬
stris: quando his dicturus ẽ. uenite benedicti
patͥs mei ꝑcipite regnũ. illis aũ ite in ignem
et̾num.¬

Expanded text:
est. Et utrum ita sit quaeri potest, et aut invenire est. Et utrum ita sit quaeri potest, et aut invenire aut latere nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium. Quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt; tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales de quibus dictum est, quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in ignem aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
lationis. de quo aꝑte alio loco scriptũ ẽ. Uasa
figuli ꝓbat fornax. &e homines iustos tẽpta¬
tio tribulationis. Iste ignis in hac interim
uita facit: quod apłs dixit. Si accidat duobꝰ
fidelib uni scił cogitanti quȩ sunt di. quomͦ
placeat deo. hoc ẽ edificanti suꝑ xp̃i fundam̃tũ
aurũ. argt̃. lapides p̃ciosos: alteri aũ cogitan
ti q̃ ft̃ mundi quomͦ placeat uxori. id ẽ edifi¬
canti suꝑ idem fundam̃tum. ligna. fenũ. sti¬
pulam: illiꝰ enĩ opꝰ ñ exuritur: qr ñ ea dilex̃
quoꝵ amissione cruciet᷑. exiirit᷑ aũ huiꝰ qm̃¬
sine dolore ñ ꝑeunt. quȩ cũ amore possessa ft̃.
S qm̃ alterutra conditione ꝓposita. eis potiꝰ
mallet carere quã xꝑo. nec timore amitten¬
di talia deserit xꝑin. quãius doleat cũ amit¬
tit: saluus ẽ qͥdem. sic t̃n quasi ꝑ ignẽ: quia
urit eũ dolor rerũ quas dilexerat amissaꝵ.¬
damenti atq incorruptione munitũ. Lale
aliquid oẽ pꝰ hanc uitam fieri incredibile ñ

Expanded text:
te alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamentum, aurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autemsine dolore non pereunt quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potius maluit carere quam Christo, nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat cum amittit salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem, quia urit eum dolor rerum quas dilexerat amissarum, atque incorruptione munitum, tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non
Abbreviated transcription (Latin):
nisi dei cultus: Et unde ille colit᷑:
nisi caritate: Raritas enim de corde pu¬
ro. & conscientia bona. & fide ñ fide ñ
ficta. magna &e uera uirtus ẽ. qͥa & ipsa
ẽ finis precepti. Alerito dictum ẽ fortis
sicut mors: suie quia nemo eã uicit sic̃t
mortẽ. siue quia in hac uita usq ad mor¬
tẽ ẽ mensura karitatis. sicut dñs ait. ma¬
iorem hac karitatẽ nemo ħt. quam ut
anuã suam ponat quis ꝓ amicis suis.
siue potus quia sicut mors auellit ani¬
mã a sensib carnis: sic caritas a concu¬
ꝑiscentiis carnalib. Huic subseruit sci¬
entia: cum ẽ iitilis. Nam sine illa inflat:
qͦd uͦ illa edificando impleuerit. nicħ ibi
ista inane qd̾ inflet. inueniet. Utilẽ por¬
ro scientiam definiendo demonstrauit.
ubi cum dixisset. ecce pietas ẽ sapientia.
continuo subiunxit. Abstinere uͦ a ma¬
lis:scientia ẽ¬

Expanded text:
nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat; quod uero illa aedificando impleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet, inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, ubi. cum dixisset: Ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: Abstinere uero a malis scientia es
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta quinq homines intelliguntur.
Et quod dictum ẽ. non in sapientie hunrane
doctis u̾bis: potuit dici non in sapĩe carnalis:
sicut qd̾ dictum ẽ. sodm hominẽ ambulatis:
dicat. ego quidem sum pauli. aliꝰ aũ ego a¬
pollo. ñne homines estis: Qd̾ dicebat aĩales
estis. ⁊ carnales estis: exp̃ssius dixit hoĩes estis:

Expanded text:
septuaginta quinque homines intelleguntur. septuaginta quinque homines intelleguntur. Et quod dictum est: Non in sapientiae humanae doctis uerbis, potuit dici: Non in sapientiae carnalis\'; sicut quod dictum est: Secundum hominem ambulatis, dicat: Ego quidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Animalesestis, et, Carnales estis; expressius dixit, Homines estis
Abbreviated transcription (Latin):
ambulare scđ̃m hominem. hoc ẽ carnalẽ¬
esse: quod a carne. id ẽ a parte hominis intelligi¬
tur homo. Eosdem ipsos quippe dixit suꝑuis
animales. quos pꝰea carnales: ita loquens. Ani
malis aũ homo: ñ ꝑcipit ea que sunt sp̃c dĩ
Stulticia enim ẽ illi. lalib gͥ id est animalibꝰ.
paulopost dicit. Et ego fr̃s ñ potui uobis loqͥ
quasi sꝑualib: s quasi carnalib. Et illud &
hoc eodem loquendi mͦ id est a parte totum:
& ab anima namq ce acarne que sunt parteᷤ
hominis. potest totum significari qd ẽ homo.
Atq ita ñ ẽ aliud animalis hõ. aliud carna¬
lis. s idem ipsum utrumq id est scđm homi¬
nem uiuens homo: sicut non aliuid ꝙͣ hoĩes
significant᷑. siue ubi legitur. ex oꝑib legis ñ
iustificatur omĩs caro: siue quod scͥptum est sep¬
tuaginta quinq anime descenderunt cum
iacob in egyptum. Et ibi enim ꝑ omnẽ carnẽ
omnis homo: & ibi ꝑ septuaginta quinq aĩaᷤs.

Expanded text:
ambulare secundum hominem, hoc est esse carnalem, quod a carne, id est a parte hominis, intellegitur homo. Eosdem ipsos quippe dixit superius animales, quos postea carnales, ita loquens: Quiautem homo non percipit quae sunt a spiritus Dei; stultitia est enim illi. Talibus igitur, id est animalibus, paulo post dicit: Et ego, fratres, non potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et illud et hoc eodem loquendi modo, id est a parte totum. Et ab anima namque et a carne, quae sunt partes hominis, potest totum significari, quod est homo; adque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis, sed idem ipsum est utrumque, id est secundum hominem uiuens homo; sicut non aliud quam homines significantur, siue ubi legitur: Ei operibus legis non iustificabitur omnis caro, siue quod scriptum est: Septuaginta quinque animae descenderunt cum Iacob in Aegyptum. Et ibi enim per omnem carnem omnis homo, et ibi per septuaginta quinque animas
Abbreviated transcription (Latin):
Habemus thesaurũ istum in uasis fictilib:
ut eminentia uͥtutis sit di & ñ ex nob̃. De ip̃a
qͦ sacra continentia uirginali q̃d ñ sibi sit
ex seipsa. s sit donũ dĩ. quamuis credenti.
uolentiq collatũ: eundem audiat uerace.
piũq doctorem. Qui cũ hinc ageret ait. uel¬
lem ẽẽ om̃s sicut meipsum. S unꝰqsq ꝓpͥũ¬
donum ht̃ adeo: alius sic aliꝰ aũ sic. Audiat
&̃ ipsũ ñ tantũ suum. s uniu̾se eccłiȩ unicũ
sponsum. de tali castitate atq in tegritate
dicentem. ñ om̃s capiunt uerbum boc sed
quib datum ẽ. ut intelligat. ex eo quod ht̃
adsentantis adulatoris. ne de occultis homi¬
nũ temere iudicare uideamur. certe lauda¬
toris errantis audire. Omne quippe datum
optimũ. & om̃e donum ꝑfectum. sicut digt
etiam apłs iacob desursum ẽ: descendens a
patre luminũ. Hĩc gͦ & sc̃a uirginitas. Hec
dĩ dona sunt. & ur̃a quidem sunt: s ñ ex uob̾.
Habetis enim thesaurum istum int̾renis cor¬

Expanded text:
Habemus thesaurum istum in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex nobis. De ipsa quoque sacra continentia uirginali, quod non sibi sit ex se ipsa, sed sit dei donum quamuis credenti uolentique conlatum, eundem audiat ueracem piumque doctorem, qui, cum hinc ageret, ait: Vellem omnes esse sicut me ipsum; sed unusqudonum habet a Deo, alius sic, alius autem sic . Audiat etiam ipsum, non tantum suum, sed universae Ecclesiae unicum sponsum, de tali castitate atque integritate dicentem. Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est ; ut intelligat ex eo quod habet assentantis adulatoris, ne de occultis hominum temere judicare videamur, certe errantis laudatoris audire. Omne quippe datum optimum, et omne donum perfectum, sicut dicit etiam apostolus Jacobus, desursum est, descendens a Patre luminum Dei dona sunt, et vestra quidem sunt, sed non ex vobis: habetis enim thesaurum istum in terrenis cor
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ra terrenus: ille adam de limo for
qua suscepta & homo exterius fieret. & ds
interuis ꝑmaneret: ut & dei filuis uerus
ẽẽt. ꝑ quem facti sumus. & hominis filius
uerus fieret. ꝑ quem refecti sumus. Ex ł¬
olim defunctus ẽ. ut tam̃ post illum
inter ulum & hunc. orta sint. Et ido ma¬
nifestum ẽ ad illum ꝑtinere. omnẽ qui
ex illa successione ꝓpaginis nascitur: sic̃t
ad istum ꝑtinet. omnis qui in ulo gr̃e
largitate. renascitur. Unde fit ut totũ
genus humanum quodã modo sint

Expanded text:
de terra terrenus, ille Adam de limo formqua suscepta et hinterius permaneret, ut et dei filius uerus esset, per quem facti sumus, et hominis filius uerus fieret, per quem refecti sumus. olim defunctus est, ut tamen post illum inter illum et hunc orta sint: et ideo manifestum est, ad illum pertinere omnem qui ex illa successione propaginis nascitur; sicut ad istum pertinet omnis qui in illo gratiae largitate renascitur. Unde fit ut totum genus humanum quodammodo sint
Abbreviated transcription (Latin):
apparet quantã ñ solum curam scãꝵ
plebiũ ẽẽ uoluerit ministrare necessaria
scĩs di seruis: consilium in hoc dans. qͥa¬
¶ Hoc magis ipsis qui hec faciebant ꝓde¬
rat. quam illis erga quos faciebant. Illsᷤ
enĩ aliud ꝓderat. idest hoc erga se obse¬
quio fr̃m suoꝵ sc̃e utĩ. nec ꝓpt̾ hoc dõ serui¬
re. nec ista sumere nisi ad supplendã necess¬
tatẽ ñ ad pascendam pigritiam. s &̃ suam
curam beatus apłs tantã dicit in hac mi¬
nistratione quȩ nunc ꝑtitum trãsmitte¬
batur. ut comitẽ ꝑegrinationis suȩ ꝓpt̃
hoc cõmemoraret: ordinatum ab ȩccłiis.
boni testimonii hominẽ di. Cuiꝰ laus
inquit in eugłio ẽ ꝑ om̃s eccłias. Et ad hot
dicit ordinatum comitem sibi. ut deuita¬
ret hominũ rep̃hensiones: ne sine testi¬
monio scõꝵ in hoc minist̾io socioꝵ. tãꝙͣ
sibi acciꝑe. & in sinus suos conuertere
ab infirmis uł impiis putaret᷑. quȩ acci¬
piebat ad supplendas necessitates scõꝵ

Expanded text:
adparet, quantum non solum curam sanctarum plebium esse uoluerit ministrare necessaria sanctis dei seruis, consilium in hoc dans, quia hoc magis ipsis qui hoc faciebant proderat quam illis erga quos faciebant — illis enim aliud proderat, id est hoc erga se obsequio fratrum suorum sancte uti nec propter hoc deo seruire nec ista sumere nisi ad supplendam necessitatem, non ad pascendam pigritiam — sed etiam suam curam beatus apostolus tantam dicit in hac ministratione, quae nunc per Titum transmittebatur, ut comitem peregrinationis suae propter hoc commemoret ordinatum ab ecclesiis, boni testimonii hominem dei, cuius laus, inquit, in euangelio est per omnes ecclesias. et ad hoc dicit illum ordinatum comitem sibi, ut deuitaret hominum reprehensiones, ne sine testimonio sanctorum in hoc ministerio sociorum tamquam sibi accipere et in suos sinus conuertere ab infirmis et inpiis putaretur. quae accipiebat ad supplendas necessitates sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
put: ex quo totum corpus conexum. & com¬
pactum ꝑ omnẽ textum subministratio¬
nis scdm oꝑationem. in mensurã uniꝰciuꝰq
partis incrementum corporis facit. in edi¬
ficationem sui in caritate. In hoc templo
scõ suo dñs ẽ: quod constat ex multis men
bris. sua quibq officia gerentib. inunã
edificationem caritatis constructis. Quod
uiolat: quisquis causa principatus sui. a

Expanded text:
rpus connexum et compactum per omnem tactum subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque partis incrementum corporis facit, in aedificationem sui in charitate . In hoc templo sancto suo Dominus est; quod constat multis membris suis, sua quaeque officia gerentibus, in unam aedificationem charitate constructis; quod violat, quisquis causa principatus sui a
Abbreviated transcription (Latin):
pientia: abstinere aũ amalis. scientia ẽ. In
hac differentia intelligendum. ad contẽpla¬
tionem sapientiam: ad actionem scientiã
ꝑtinere. Fieratem quippe hoc loco posuit
dei cultum: quȩ grece dicitur theosebia:
Nã hoc uerbũ hãbet ista sententia. in codi¬
cib grecis. Et quid ẽ in et̾nis excellentius. nͥ
ds: cuius sohus immutabilis ẽnatura: Et
qͥs cultus eio nͥ amor eiꝰ. quo nc̃ desideramꝰ
eum uidere. credimusq & sꝑamus nos eẽ
uisuros: & quantũ ꝓficimus. uidemus nẽ
ꝑspeculum in enigmate.tune autem in
manifestatione: hoc ẽ enim quod ait apl̃s
dilectissimi nunc filii dei sumus. & ñdũ
apparuit qͥd erimus: scimus quia cũ ap¬

Expanded text:
pientia; abstinere autem a malis est scientia . In pientia; abstinere autem a malis est scientia . In hac differentia intelligendum est ad contemplationem sapientiam, ad actionem scientiam pertinere. Pietatem quippe hoc loco posuit Dei cultum, quae graece dicitur θεοσέβεια. Nam hoc verbum habet ista sententia in codicibus graecis. Et quid est in aeternis excellentius quam Deus, cujus solius immutabilis est natura? Et quis cue, credimusque et speramus nos esse visuros; et quantum proficimus videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem in manifestatione? Hoc est enim quod ait apostoDilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus; scimus quia cu
Abbreviated transcription (Latin):
in dm̃: Alii quidem datur ꝑsꝑm sermo sapi¬
Ubet enim & scientia modũ suũ bonũ.
siquod in ea inflat. uł inflare assolet.
et̃noꝵ caritate uincatur: quȩ ñ inflat. s ut
sciamus ȩdificat. Sine scientia quippe nec-
iurtutes ipse quib recte uiuitur. posst̾ ha¬
beri: ꝑ quas hec uita misera sic gubernet᷑.
Distat tamen ab ȩternoꝵ contemplatiõe. actio
qua bene utimur temporalib reb: & illa sa¬
pientiȩ. hec scientiȩ deputatur: qu amuis
enim & ila quȩ sapientia ẽ possit scientia
nuncupari. sicut apłs loquitur. ubi dicit.
nunc scio ex parte. tunc autem cognoseam
sicut & cognitus sum. quam scientiã ꝓfecto
contemplationis di uult intelligi. qd̃ scõꝵ¬
sũmum erit prȩmiumꝰ tamen ubi dicit.
explicet quid intersit. & unde possit utrũq
dinosci. Uerum scripturaꝵ scãꝵ multiplicẽ
copiam scrutatus: inuenio scͥptum eẽ in libͦ
iob. eodem uiro scõ loquente. Ecce pietas ẽ sa¬

Expanded text:
piHabet enim et scientia modum suum bonum, si quod in ea inflat vel inflare assolet, aeternorum charitate vincatur, quae non inflat, sed, ut scimus, aedificat . Sine scientia quippe nec virtutes ipsae, quibus recte vivitur, possunt haberi, per quas haec vita misera sic gubernetur,eternam. 22. Distat tamen ab aeternorum contemplatione actio qua bene utimur temporalibus rebus, et illa sapientiae, haec scientiae deputatur. Quamvis enim et illa quae sapientia est, possit scientia nuncupari, sicut et Apostolus loquitur, ubi dicit, Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum ; quam scientiam profecto contemplationis Dei vult intelligi, quod sanctorum erit praemium summum: tamen ubi dicit, explicet quid intersit, et unde possit utrumque dignosci. Verum Scripturarum sanctarum multiplicem copiam scrutatus, invenio scriptum esse in libro Job, eodem sancto viro loquente: Ecce pietas est sa
Abbreviated transcription (Latin):
malis sumus. aquib abstinere debemus.
ut ad alia ȩt̃na bona ueniamus. Quamob¬
rem quicquid prudenter. fortit̃. temꝑant̃.
& iuste agimus. ad eam ꝑtinet scientiam
siue disciplinam. qua in euitandis malis
bonisq appetendis. actio nr̃a uersat᷑: & qͥc¬
qͥd ꝓpter exempla uł cauenda uł imitanda.
&e ꝓpt̾ quaꝵq rerum quȩ nr̃is accommoda¬
ta sunt usib necessaria documenta. histori¬
ca cognitione colligimus. De his gͦ sermo
cum sit. eum scientiȩ sermonẽ puto discer¬
nendum a sermone sapientiȩ ad quã ꝑtinẽt
ea quȩ ñ fuerunt nec futura st̃. s sunt. & ꝓpt̃¬
et̾nitatem in qua sunt. & fuisse & eẽ & fut᷑a
ẽẽ dicunt᷑. sine ulla mutabilitate tempoꝵ
Non enim sic fuer̃t ut eẽ desinerent. aut sic
futura sunt. quasi ñ sint: s id ipsum ẽẽ sẽꝑ
habuerunt. semꝑ habitura sunt. Manent
aũ non tam quã inspaciis locoꝵ fixa. ueluti
corpora s in natura incorporali. sic intelli¬

Expanded text:
malis sumus, a quibus abstinere debemus, ut ad illa bona aeterna veniamus. Quamobrem quidquid prudenter, fortiter, temperanter et juste agimus, ad eam pertinet scientiam sive disciplinam, qua in evitandis malis bonisque appetendis actio nostra versatur; et quidquid propter exempla vel cavenda, vel imitanda, et propter quarumque rerum quae nostris accommodata sunt usibus necessaria documenta, historica cognitione colligimus. 23. De his ergo sermo cum fit, eum scientiae sermonem puto, discernendum a sermone sapientiae, ad quam pertinent ea quae nec fuerunt, nec futura sunt, sed sunt, eternitatem in qua sunt, et fuisse et esse et futura esse dicuntur, sine ulla mutabilitate temporum. Non enim sic fuerunt ut esse desinerent, aut sic futura sunt quasi nunc non sint: sed idipsum esse semper habuerunt, semper habitura sunt. Manent autem, non tanquam in spatiis locorum fixa veluti corpora: sed in natura incorporali sic intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ipse apłs cum dixisset diuersa dona dari di¬
uersis hominib. tamꝙͣ officia quoꝵ cumq
menbroꝵ ad huc inquit suꝑeminentiorem
uiam uob̃ demonstro: & cȩꝑit loqui de carita¬
te. Pposuit eam linguis hominũ & angeloꝵ:
p̃posuit miraculis fidei. p̃posuit scientiȩ et ꝓ¬
quo sua que possidet distribuit quisq pau¬
ꝑib: & ad extremum p̃posuit etiam corporis
passioni. His om̃ib tam magnis reb. p̃posuit
caritatẽ. Ipsam habeto. & cuncta habebis: qͥa
sine illa nicħ ꝓderit. quicquid habere poteris.

Expanded text:
ipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari diipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari diversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentiorem viam vobis demonstro, et coepit loqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientiae et pquo sua quae possidet distribuit quisque pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris.
Abbreviated transcription (Latin):
ccepimus ergo & nos sꝑm sc̃m̃. si amamꝰ
eccłiam. si caritate compaginam᷑: si cato¬
lico nomine & fide gaudemus. Credamus
dicit: ad manifestationẽ. Quam manifestatio¬
nem: sicut item ipse dicit. quia alii dat᷑ ꝑ sꝑm
sermo sapientiȩ alii sermo scientie scd̾m eun
dem sp̃m: alii fides in eodem sꝑu. alii donatio
curationum in uno sꝑu: alii oꝑatio uirtutũ
in eodem sꝑu. Aulta ergo dantur ad mani¬
festationem: s tu forte eoꝵ omniũ que dixi ni¬
chil habes. Si amas: non nicħ habes. Si enim
amas unitatem: etiam tͥ ht̃: quisquis in illa
aliquid h̃t̃. Tolle inuidiam: & tuum est quod
habeo. Tollam inuidiam: & meũ ẽ qd̾ habes.
Liuor seperat: sanitas iungit. Oculus solus
uidet incorpore. S numquid soli sibi oculus
uidet: Et manui uidet. & pedi uidet: &e cetis
menbris uidet. Non enim si aliquis ictus in
s tantum in faciem: numquid dicit manus.
non moueo. quia non tendit adme: Sic pes
ambulando omnib menbris militat. mbra

Expanded text:
ccepimus ergo et nos Spiritum sanctum, si amamus Ecclesiam, si charitate compaginamur, si catholico nomine et fide gaudemus. Credamus, dicit, ad manifestationem. Quam manifestationem? Sicut ipse idem dicit, Quia alii datur per Spiritum sermo sapientiae, ades in eodem Spiritu, alii donatio curationum in uno Spiritu, alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membr
Abbreviated transcription (Latin):
minore: s cum sint disparia ipsa. cõmuni
& pari salute congaudent. Huius corporis
caput est xp̃e: huius corporis iinitas. nr̃o sa¬
crificio commendatur. Quod breuit̃ signifi¬
cauit apłs dicens: unus panis. unũ corpus.
multi sumus. ꝑ caput nrm reconciliamur
deo: quia in illo ẽ diuinitas unigeniti facta
particeps mortalitatis nr̃e: ut & nos partici-¬
pes eius immortalitatis. essemus. Hoc sacra¬
tium. Iloꝵ &̃ dico sapientiũ qui cognouert᷑
aũ in quo sacrificio dicatur: grãs agamꝰ dño
dõ nr̃o. Aeuius sacͥficii humilitate. longe ab ẽ
typus & coturnus illoꝵ¬

Expanded text:
minore sed, cum sint ipsa disparia, communi minore sed, cum sint ipsa disparia, communi et parili salute congaudent. huius corporis caput est Christus, huius corporis unitas nostro sacrificio commendatur, quod breuiter significauit apostolus dicens: Unus panis is, unum corpus multi sumus. per caput nostrum reconciliamur deo. quia in illo est diuinitas unigeniti facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes eius inmortalitatis essemus. ; Hoc sacratium, illorum etiam dico sapientium, qui cognouerunt autem, in quo sacrificio dicatur: Gratias agamus domino deo nostro. a cuius sacrificii humilitate longe abest typhus et ęothurnus illo