comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amouenda ꝑiities. ne ꝑ xp̃iani nominis institu¬
tũ aut aliena ꝑuadi. aut publica uideat᷑ discipli
petent̾ int̾dictione ꝓhibitis. qͥsqͥs ep̃c. pb̃r ⁊ dia¬
conꝰ uł eoꝵ qͥ monast̾iis p̃eẽ noscunt᷑. huiꝰ modi
psonas ap̃ se tenentes ñ restituendas patͦnis. aut
deinceps uł eccł̃ie seruituti. uł religiosis ꝯgrega¬
tiomib putau̾int applicandas. nͥ uoluntate for¬
absolutas. uł legitima tnsactione. ꝯcessas. ꝑicu¬
lũ se. ꝓpͥi honoris ñ ambigant cõmunionisq
subituros. si suꝑ hac re cuiꝰqͣm uerax nos querela
pulsau̾it. Magnis qͥppe studiis scd̾m beatũ apłm
p̃cauendũ ẽ : ne fides ⁊ disciplina diñ blasphemet᷑¬

Expanded text:
a pernicies, ne per Christiani nominis institutum aut aliena pervadi, aut publica videatur disciplipetenter interdictione prohibitis, quisquis episcopus, conus, aut eorum qui monasteriis praeesse noscuntur, hujusmodi personas apud se tenentes, non restituendas patronis, aut deinceps vel Ecclesiae servitio, vel religiosis congregationibus putaverit applicandas, nisi voluntate forabsolutas vel legitima transactione concessas periculum se proprii honoris non ambigant communionisque subituros, si super hac re cujusquam verax nos querela pulsaverit. § 1. Magnis quippe studiis secundum B. Apostolum praecavendum est, ne fides et disciplina Domini blasphemet
Abbreviated transcription (Latin):
s. raptor: ⁊ hẏans reb alie¬
aditũ castigando ⁊ corripiendo illũ corrigere.
Accessurus ẽ tetũ ad altare: nolitimere. un̾qͥsq¬
ferrẽ: quẽ noui malum: Nonne meliꝰ ipsum
ferres. qm̃ te foras efferres: Ecce qͦmͦ ferres at¬
tendens apłm dicentẽ. Unusqͥsq ꝓpͥum ouus
portabit. Liberet te ista sententia. Non em̃ cõ¬
xp̃i m̃sam ⁊ qͥdt᷑ obeẽ̾t. si cõmunicares cũ ilbo
xp̃ m̃sam: Apłs dicit. Qui em̃ manducat &
bibit indigne.: iudiciũ s̾ manducat ⁊ bibit.
di accepisti. eccłiastica regła si apd̃ te accusat᷑.
si ueris docum̃tis testibq conuincit᷑. coherce.
corripe. ex cõmunica. degrada. Est ⁊ alia
augustini licet colligere dicentis
ligendus. mertennariꝰ tolerandꝰ. latꝰ sugiendus.

Expanded text:
s, raptor, inhians rebus alieaditum, castigando, et corripiendo corrigere. Accessurus est tecum ad altare, noli timere, unusquisquferrem quem novi malum? Nonne melius ipsum ferres, quam te foras efferres? Ecce quomodo ferres, attenderes Apostolum dicentem: Unusquisque proprium onus portabit, liberaret te ista sententia. Non ecommunicares Christi mensam? Apostolus dicit: Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit: em accepisti, ecclesiastica regula, si apud te accusatur, si veris documentis testibusque convincitur, coerce, corripe, excommunica, degrada. Gratian. EsAugustini licet colligere, dicentisligendus, mercenarius tolerandus, latro cavendus.
Abbreviated transcription (Latin):
uod ait sodomitis loth sunt mͥduȩ filie
uos. utimini illis sicut placuerit uobis. tantũ in
uiros istos ne faciatis iniquũ. qm̃ ꝓstituere uole¬
bat filias suas hac cõpensatione. ut uiri hospites
ciꝰ nichil a sodomitis tale paterentur. utrũ ad¬
mittenda sit hec cõpensatio flagitioꝵ uł quoꝵq¬
consilio tribuendũ sit qͥ hoc dixit. merito quer¬
tur. & nimiũ ꝑiculosissime. admictitur hec com¬
pensatio. Si autẽ ꝑturbationi humanȩ tribui¬
nis rigor m̃nunqͣm laxatur. Unde leo papaait.¬

Expanded text:
uod ait Sodomitis Lot: sunt mihi duae filuos, utimini illis quomodo placuerit uobis; tantum in uiros istos ne faciatis iniquum. quoniam prostituere uolebat filias suas hac conpensatione, ut uiri hospites eius nihil a Sodomitis tale paterentur, utrum admittenda sit coconsilio tribuendum, itur: et nimirum periculosissime amittitur haec compensatio. Si autem nis rigor nonnunquam relaxatur. Unde Leo Papa ait
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs dator uł acceptor dĩ eccl̃ias uel uenduni.¬
eccliastica beneficia quȩ qͥdã p̃bendas uo¬
cant. sub pecuniȩ int̾uentu susceꝑit. siue daudo¬
emerit. siue accipiendo uendiderit: a symonis
ñ exdudit᷑ ꝑditione.S ⁊ si ꝑseu̾ans fuerit: ꝑpe¬
tua multet᷑ dãpnatione. Nam qͥ sub religiois
obtentu dõ famulari uolu̾it. si qͥd acceꝑit ⁊ me
ritũ ꝑdit.⁊ beneficio accepto frustrat᷑. Rationis
gͦ uigore cogit᷑ qd̾ imuste recepit restituere. ⁊ qͥc¬
qͣd turpis luicͥ gr̃a receꝑat ñ tenere. It̃ ss uii p̃p.¬

Expanded text:
is dator uel acceptor Dei ecclesias uel ecclesiastica beneficia, que quidem prebendas uocant, sub pecuniae interuentu susceperit, siue daemerit, sive accipiendo vendiderit, a Simonis non excluditur perditione. Sed si perseverans fuerit, perpetua multetur damnatione. Nam qui sub religionis obtentu Dritum perdit et beneficio accepto frustratur. Rationis ergo uigore cogitur quod iniuste recepit restituere et quicquid turpis lucri gratia receperat non tenere. Si
Abbreviated transcription (Latin):
.u. a.m.m. a crucis. Cum gͦ antina ht̃ fidẽ his
dictis & ꝯsiderat magnificentiã głie ipsiꝰ. & am¬
mirat᷑ imietatẽ humilitatis. qͦmͦ tantꝰ ac talis
obędiens fuit patͥ usq ad mortẽ ꝓ rrita nr̃a:
puto qͥa possit ꝓuocari ad affectũ & dilectionem

Expanded text:
 autem crucis . Cum ergo anima fidem habet his dictis, et considerat magnificentiam gloriae ejus, et admiratur nimietatem humilitatis, quomodo tantus et talis obediens fuit Patri usque ad mortem pro vita nostra; puto quia provocari possit ad affectum et dilectionem,
Abbreviated transcription (Latin):
nos sine aligua int̾pellatione possederit.
quiuis scdmm us legis eiꝰ ñ uideat᷑ eẽ diocesis
aiunttenda: tñ ñ ẽ cont̃ eum actio reposcen¬
di. S hoc nitra unã ꝓnintiã. extra ũ muillom:
ne dum diocesis defendit᷑ ꝓuintiaꝵ terii

Expanded text:
nos sine aliqua interpellatione possederit, quamvis secundum jus legis ejus non videatur esse dioecesis, admittenda non est contra eum actio reposcendi. Sed hoc intra unam provinciam, extra vero nullo modo, ne, dum dioecesis defenditur, provinciarum termini
Abbreviated transcription (Latin):
Iobis imꝑator ⁊ imꝑatrix ꝑ suas epłas direxe¬
runt. ut colonũ in reatina eccl̃ia quȩ pa¬
storis officio ꝑ longa iam tẽpa destituta uideba¬
Imꝑatoris epła in electionis ꝯfirma

Expanded text:
inus imperator et imperatrix per suas epistolas dixerunt, ut Colonum in Reatina ecclesia, quae pastoris officio per longa jam tempora destituta videbaImperatoris epistola in electionis confirma
Abbreviated transcription (Latin):
sua qui ad ep̃atum ꝓuehendꝰ erat. nec tñ or¬
dinatori suo subdendꝰ fuerat ordinatet᷑ eccłia.
Etem̃ cũ sicut diximꝰ eccłia una sit. cui in can¬
ticis canticoꝵ dr. una ẽ columba inea. nullam
ñ potest dubuari qõ ut uob̾ licet omĩno no¬
assimũ sit. beatiᷤ augustini testimonio cõꝑbemꝰ.
Iudite ꝗͥd in qͦdã oꝑe suo p̃clarissimꝰ doctor di¬
cat ȩccłiȩ. Ait enĩ. Qͦd si nullomͦ recte dici potẽ
eccłia in qͣ scisina ẽ. restat ut qm eccł̃ia nulla eẽ
ñ pot̃. ea sit quã in sedis apłice ꝑ successiones

Expanded text:
sua qui ad episcopatum provehendus erat, nec tamen orsua qui ad episcopatum provehendus erat, nec tamen ordinatori suo subdendus fuerat, ordinaretur ecclesia. Etenim quum, sicut diximus ecclesia una sit, cui in Canticis Canticorum dicitur: Una est columba mea, nullam n potest dubitari. Quod vobis, licet noomnino sit, beati tamen Augustini testimonio comprobemus. Audite, quid in quodam opere suo praeclarissimus doctor dicat ecclesiae. Ait enim: Quod si nullo modo recte dici potest ecclesia, in qua schisma est, restat, ut, quoniam ecclesia nunon potest, ea sit quam in sedis apostolicae per successiones,
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicã in diuisione rapina ẽ ñ consecratus
li execratus ep̃c. Si em̃ ipsum nom̃ consecratiõis
rationali ac iuiuaci intellectu discutimꝰ is qͥ cũ
uniu̾sali detractat consecrari ȩccłia. consetratus
dici uł ẽẽ nulla ratione poterit. Consecrare em̃i
ẽ simul sacrare. S ab eccłiȩ uiscerib driusꝰ &
ab apłicis sedib seꝑatꝰ. execrat potiꝰ ipse ⁊ nõ
consecrat. Iure gͦ exetratus tm̃ ñ consecratꝰ po¬
terit dici quẽ simul sacrare in unitate con¬
iuncdis m̃nbris ñ agnoscit eccłia. Ui deamꝰ tam̃¬
utrũ uł ipsaꝵ consuetudinẽ partiũ in sua ot¬
dinatione conleuauerit. Nempe hic mos anti¬
qͥtus fuit. ut qͥa ꝓ longinqͥtate uł difficultate
ttineris ab apłico onerosũ illis fuerat ordinare.
iꝑsi se inuicẽ mediolanensis ⁊ aquilegensis
occurrere. debuisset ut ordinandi electio ap̃senti
ordinatore ex consensu uniu̾sał cui p̃ficiendus
erat eccl̃iȩ meliꝰ ac faciliꝰ potuisset agnosci. ⁊ in

Expanded text:
sione est non consecratus, sed exsecratus episcopus. Si enim ipsum nomen consecrationis rationabili ac vivaci intellectu discutimus, is, qui cum universali detrectat consecrari ecclesia, consecratus dici vel esse nulla ratione poterit. Consecrare enim est simul sacrare; sed ab ecclesiae visceribus divisus et ab apostolica sede separatus dissecrat potius, non consecrat. Iure ergo exsecratus tantum non consecratus poterit dici, quem simul secum sacrantem unitate coniunctis membris non agnoscit ecclesia. 3. Hactua ordinatione conservaverint. Nempe is mos antiquus fuit, ut, quia pro longinquitate vel difficultate itineris ab Apostolico onerosum illis fuerat ordinari, ipsi se invicem Mediolanensis et Aquileiensis occurrere debuisset, ut et ordinandi electio a praesenti ordinatore ex consensu universalis, cui praeficiendus erat, ecclesiae melius ac facilius potuisset agnosci, et in
Abbreviated transcription (Latin):
xime in sacerdotib dĩ ẽ initanda. qͥ docendi offi¬
ciũ in ppło dĩ susceꝑunt. Sacerdotes cnĩ legere
scãs scͥpturas cõmonent᷑. paulo aplõ dicente ad
tymotheũ. Attende lectioni & exhortationi. doc¬
trinȩ qͦ & semꝑ ꝑmane in his. Sciant gͦ sacerdo¬
tes scas scͥpturas & canones. & om̃e opuscoꝵ in p̃di¬
catione & doctrina consistat. atq edificent cunctos
tã ficdi scientia qͣm oꝑum disciplina. Itẽ ex eodem
Officialẽ libellũ ab ep̃o accipiant pb̃ri cũ ordinant᷑

Expanded text:
ndi officium in populis susceperunt: sacerdotes enim legere sancta Scriptura admonet, Paulo apostolo dicente ad Timotheum: Intende lectioni, exhortationi, doctrinae, semper permane in his. Sciant igitur sacerdotes Scripturas sanctas et canones, ut omne opus eorum in praedicatione et doctrina consistat, atquetam fidei scientia quam operum disciplina. C. II. Officialem libellum ab episcopo accipiant presbyteri, quum ordinant
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ocigentib ꝓ causa ex cõmunicationis ꝑire
cotidie cernimꝰ partim ignorantia. partim inmia
simplicitate. partĩ timore. partĩ ex necessitate: de¬
uicti miscdia. anathematis sententiã ad tempus
te ab anathematis uincło hos subtrahimꝰ uideł¬
uxores. filios. seruos. ancillas seu mancipra. necñ¬
& rusticos. & seruientes. necñ om̃s alios qͥ ñ adeo
curiales sunt. ut eoꝵ ꝯfilio scelera ꝓpetrent᷑. & cos
qͥ ignorant᷑. ex cõmunicatis cõmunicant. siue illos
qͥ cõmunieant cũ illis qͥ cõmunieant excõmuni
catis. Quicũq aut̃ aut. orator sie ꝑegͥnus aut
uiator in terrã excomunicatoꝵ deuenerit. ubi ñ
possit emere. uł ñ ht̃ unde possit emere. ab ex¬
excõmunicatis uł pseudo ep̃is se ñ cõmunicaturũ

Expanded text:
ris exigentibus, pro causa excommunicationis perire quotidie cernimus, partim ignorantia, partim nimia simplicitate, partim timore, partim etiam necessitate, devicti misericordia, anathematis sententiam, prout poste ab anathematis vincuxores, liberos, servos, ancillas, seu mancipia, nec non rusticos servientes, et omnes alios, qui non adeo curiales sunt, ut eorum consilio scelera perpetrentur, et eos, qui ignoranter excommunicatis communicant, sive illos, qui commucant. Quicunque autem orator, sive peregrinus, aut viator in terram excommunicatorum devenerit, ubi non possit emere vel non habeat unde emat, ab exexcommunicatis et pseudoepiscopis se non co
Abbreviated transcription (Latin):
Aniulo recenter nato usq ad decrepi¬
tum sene sicut millus prohibendus
abaptismo: ira nullus est qui non pctõ
moriatur in baptismo. s paruili tm̃ ori¬
ginali. maiores autem omĩbus etiam

Expanded text:
nim recenter nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est qui peccato non moriatur in baptismo, sed parvuli tantum originali, majores vero etiam
Abbreviated transcription (Latin):
neget᷑ his qͥ xp̃ianȩ religionis ⁊ nominis digni¬
tatẽ ⁊ suȩ legis uł sui. ꝓpositi normã. aut regłarit̃
ꝓhibita neglex̾int. Transg̾ssores enĩ sponte le¬
gis suȩ. ciusq uiolatores apostate nominant᷑.
Om̃is enĩ apostata refutandꝰ ẽ añ reu̾sionẽ suã.
nec in accusationẽ recte agentiũ aut testimoni¬

Expanded text:
negetur his, qui Christianae religionis et nominis dignitatem, et suae legis vel sui propositi normam aut regulariter prohibita neglexerint. Transgressor enim sponte legis suae, ejusque violatores apostatae nominantur. Omnis enim apostata refutandus est ante reversionem suam, nec in accusationem recte agentium, aut testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
diaconũ uid̾it excedentẽ. ⁊ ñ ꝓtinꝰ ad aures roma¬
ni pontificis deferre curau̾it. ꝓbationibꝰ dũtaxat
cõpetent̾ exhibitis. ut tnͣsgressoris ultio fi at cęt̾is
int̾dictio delinqñdi. Sin uͦ: modis om̃ibꝰ erit unꝰ¬
qͥsq pontificũ ordinis ⁊ honoris sui elisor. si cui

Expanded text:
diaconum viderit excedentem, non protinus ad aures Romani Pontificis deferre curaverit, probationibus duntaxat competenter exhibitis, ut transgressionis ultio fiat et caeteris interdictio delinquendi. Sin vero, modis omnibus erit unusquisque pontificum ordinis et honoris sui elisor, si cui
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ doctã scientiã tuã sac̾dotẽ putare pt᷑
ꝓpetratũ homicidiũ posse in sac̾dotio ministra¬
re. ĩmo qd̃ ẽ ineptiꝰ nobis suadere uelle. ut ipsi
tali p̃sũptioni p̃beremꝰ assensũ. Qs enĩ tã demers
penitentiã ꝯcedendũ. cũ om̃i sit canonice dis-¬
ciplinȩ contͣriũ: Debet gͦ sac̃dotio pͥuatꝰ lac̾¬
maꝵ fonte flagitiũ tam ĩmane diluere. ut sal¬
tem talib remediis curatꝰ. salutis possit inue¬
nire suffragiũ. It̾ ꝯic̾ pp̃¬

Expanded text:
minus doctam scientiam tuam sacerdotem putare post perpetratum homicidium posse in sacerdotio ministrare, imo quod est ineptius nobis suadere velle, ut ipsi tali praesumptioni praeberemus assensum. Quis enim tam demens entiam concedendum, cum omni sit canonicae disciplinae contrarium? Debet ergo sacerdotio privatus lacrymarum fonte flagitium tam immane diluere, ut talibus saltem remediis curatus, salutis possit invenire suffragium. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
um gͥ in singłis quibq fideliũ sit talis
ꝓpositi uarietas. hoc mͥ designari uidetur
m̃ hoc loco qͦd dimidii illi qͥ uixta montẽ gari¬
⁊in incedunt illũ qͥ ad bñdictionẽ electus est
istos figuraliter indicent. qͥ ñ metu penȩ s bñ¬
dictionũ ⁊ repinisfionũ desiderio ueniunt ad
salutẽ. Illi uͦ dimidii qͥ iuxta montẽ gebal ince¬
dunt. in qͦ maledictiones ꝓlate sunt. istos alios
significant qͥ maloꝵ metu ⁊ supplicioꝵ timore
mos parentes ꝓ tnͣsgressione matidati mortis
t᷑. In euugłio ⁊̃ cũ esuriens uenitet ad ficu. ñ
inuemens fructũ in ea. sua maledictione ꝓpe¬
tua sterilitate ipsam damnauit. Item noe cũ
uerenda sua a cham derisa cognosceret. filiũ
eiꝰ chanaan maledixit dixens. Maledictus cha¬
naan: sit seruus frm suoꝵ. Itẽ ysaac cũ bene¬
diceret ia cob filio suo ait. Qui maledixerit tͥ

Expanded text:
um ergo in singulis quibusque fidelium talis sit propositi varietas, hoc mihi designari videtur in hoc loco, quod dimidii illi, qui juxta montem Garizin incedunt illum, qui ad benedictiones electus est, istos figuraliter indicent, qui non metu poenae, sed benedictionum et repromissionum desiderio veniunt ad salutem; illi vero dimidii, qui juxta montem Gebal, incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, istos alios indicent, qui, malorum metu et suppliciorum timore mos parentes pro transgressione mandati mortis io etiam, quum esuriens veniret ad ficum, non inveniens fructum in ea, sua maledictione perpetua sterilitate ipsam damnavit. § 1. Item Noe quum verenda sua a Cham derisa cognosceret, filium ejus Chanaam maledicens dixit: Maledictus Chanaam sit servus fratrum suorum. Item Isaac, quum benedic
Abbreviated transcription (Latin):
ni legit᷑ maledixisse cũ ait. Pecunia tua tecum
sit in ꝑditione. Paulus qͦ qͥ dexerat. bñdicite.
i nolite maledicere: fornicatorẽ corithiũ ussit
ex cõmunicari. Item in epła alia ait.Si qͥs ñ fu¬
thema marauatha. Itẽ galathis. Si angls de
rationabilit̾ ꝓfeit᷑. Maledictũ qd̾ ꝓhibet᷑ ẽ
illud̃ qd̾. ꝓcedit ex uoto ultionis. ⁊ odio ꝑsequen¬
tis: ñ ex amore iusticiȩ. Maledictũ ũ g̃uio scĩ

Expanded text:
ni maledixisse, quum ait: Pecunia tua tecum sit in perditionem, Paulus quoque, qui dixerat: Benedicite, et nolite maledicere, fornicatorem Corinthium jussit excommunicari. Item in eadem epistola ait: Si quis non futhema, maranatha. Item Galatis: Si angelus de rationabiliter profertur. Maledictum, quod prohibetur, est illud quod procedit ex voto ultionis et odio persequentis,
Abbreviated transcription (Latin):
aplica u̾ba recolentes qͥb ait: nemo militans dõ
implicat se negotiis scl̃arib. psalmistã qͦ dd̾ sur-¬
da dissimulantes aure cantantẽ. qm̃ ñ cognoui
negociationes intͦibo in potentias dm̃i. Proinde
huiꝰmodi aut ab indignis pꝰ hac q̃stib nou̾int
abstinendũ.⁊ ab om̃i cuiꝰlibet negociationis
ingenio cupiditate q cessandũ. aut in qͦcũq gͣ

Expanded text:
li verba recolentes, quibus ait: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus ; Psalmistam quoque David surda dissimulantes aure cantantem: Quoniam non cognovi negotiationes, introibo ad potentias Domini . Proinde hujuscemodi aut ab indignis post haec quaestibus noverint abstinendum, et ab omnibus cujuslibet negotiationis ingeniis cupiditateque ces
Abbreviated transcription (Latin):
inte peccauit: Gu scis qͥa peccauit. Qͥa enĩ secre¬
corrigis qd̃ peccauit: Nam si solꝰ nosti qd̾ peccauit
in te. ⁊ eũ uis corã omib arguere. ñ eris correptor
s ꝓditor. Attende quẽ ad modũ iustꝰ ioseph tan¬
to flagitio qd̃ de uxore erat suspicatꝰ tanta benig¬
nitate peꝑcit. anteqͣm sciret unde illa conceꝑat.
qm̃ gͣuid̾a senserat. ⁊ se ad illã ñ accessisse nou̾at.
Restabat gͦ certa adult̾ii suspitio. ⁊ tñ qͥa ipse ñ uo

Expanded text:
peccavit. Quia enim secrecorrigis quod in te peccavit. Nam si solus nosti, quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere, non es correptor, sed proditor. Attende, quemadmodum vir justus Joseph tanto flagitio, quod de uxore fuerat suspicatus, tanta benignitate pepercit, antequam sciret unde illa conceperat, quam gravidam senserat, et se ad illam non accessisse noverat. Restabat itaque certa adulterii suspicio, et tamen, quia ipse so
Abbreviated transcription (Latin):
negligimꝰ. ante. omĩa ostendentes homini inta¬
li pectato constituto sauciatã gerenti conscientiã
tũ ẽ aliis ⁊ ũ iudici. nec t̃c sine examinatione
feriendũ ẽ. qͥa in cͥmen sͥ occultũ iudex senten¬
tiã ferre ñ debet. Uñ euaristꝰ p̃p ait.¬

Expanded text:
negligimus; ante omnia ostendentes homini in tali peccato constituto sauciamque gerenti conscientiam, tum aliis, et non judici, nec tunc sine examinatione feriendum est, quia in crimen sibi occultum judex sententiam ferre non debet. Unde Evaristus Papa ait
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. ego nolo eũ publice corriꝑe. ⁊ tu q̃ris inscͥ¬
bere: Ersꝰ nec ꝓdo nec negligo. corripio tñ in
secreto. pono ante. oculos di udiciũ. t̾reo cruentã
conscientiã. ꝑsuadeo penitentiã. Hac caritate ÷¬
p̃diti eẽ debemꝰ. Uñ aliq̃n homines rep̃hendun
nos qd̾ qͣsi ñ rep̃hendamꝰ. aut putant nos scire
ñ accusare. St̃ homines adulti in domib suis.
in secreto pectant. aliqñ nobis ab uxorib suis¬

Expanded text:
novit. Ego volo publice corripere, at tu quaeris inscribere. Prorsus nec prodo, nec negligo: corripio in secreto; pono ante oculos Dei judicium; terreo cruentam conscientiam; persuadeo poenitentiam. Hac charitate praediti esse debemus. Unde aliquando homines reprehendunt nos, quod quasi non corripiamus: aut putant nos scire non accusare. Sunt homines adulteri in domibus suis, in secreto peccant; aliquando nobis produ
Abbreviated transcription (Latin):
remeare penitentẽ instatũ pͥstinũ p̃cepit.
ñ electione ꝓpͥi arbittii scĩ patres. s potiꝰ ex senten¬
na diuini iudicii sanxerunt. Nam legit᷑ qd̾ ma¬
ria soror aaron ꝓphissa. dum detractionis aduersũ
moysen incurriss. delictum. ilico stigmate lepre
ꝑfusa ẽ. Cumq pet̾et moyses ut emundaret. pre¬
cepit eã dr̃s extra castra scꝑtem diebꝰ egredi. & pt
emundationẽ rursꝰ in castra adinitti. Maria gͦ¬
soror aaron caro intelligit᷑ sacerdotis. quȩ dum suꝑ¬
biȩ dedita sordidissimis cogitationũ maculat᷑ con-¬
tagiis. extra castra septẽ dieb. hoc ẽ extra collegiũ
sc̃ẽ eccłiȩ septẽ annis ꝓiciat᷑. ut pꝰt emundationẽ
iitioꝵ loci uł pͥstine dignitatis recipiat meritũ.
Et p̾t pauca. In fine autẽ epłe hoc adiciendum
putaui. ut q̃tienscũq in gestis concilioꝵ discors sen¬
tentia inuenit᷑. illiꝰ magis sententia teneat᷑. cuiꝰ au¬
tiquior aut potior extat auctoritas. Hoc qmqͣm¬

Expanded text:
em in statum pristinum praecipit, non ex electione proprii arbitrii sancti Patres, sed potius ex sententia divini judicii sanxerunt. Nam legitur quod Maria soror Moysi prophetissa, dum obtrectationis adversus Moysen incurrisset delictum, illico stigmate leprae perfusa est; cumque peteret Moyses ut emundaretur, praecepit eam Deus extra castra septem diebus egredi, atque post emendationem rursus eam in castra admittisoror Aaron caro intelligitur sacerdotis, quae, dum superbiae dedita sordidissimis cogitationum maculatur contagiis, extra castra septem diebus, hoc est extra collegium sanctae ecclesiae septem annis projicitur, ut post emendationem vitiorum, loci vel pristinae dignitatis recipit meritum. Et post pauca. In fine autem epistolae, hoc adjiciendum putavi, ut quotiescunque in gestis conciliorum discors sententia invenitur, illius magis teneatur sententia, cujus antiquior et potior exstat auctoritas. C
Abbreviated transcription (Latin):
am itaq cũ homo in seipso ab eo qͥ genuit alt̾ ẽ
effectꝰ. peccato alt̾ꝰ sine sua consensione ñ tenet᷑
obnoxiꝰ. Graxit gͦ reatũ. qͥa unꝰ crat cũ illo ⁊ in¬
illo a qͦ traxit. qnͣdo qd̾ txit admissũ ẽ. Non aũt
tͣhit alt̾ ab alt̾o. qñ sua uno qͦq ꝓpͥa uita uiuen¬
te iã ẽ ũn dicat᷑. anima quȩ pectauit ipsa mori¬
ct᷑. Ut aũ possit regenerari ꝑ officiũ uoluntatis
a lienȩ cũ offert᷑ consec̃ndꝰ. fac̃ hoc unꝰ sp̃c ex quo

Expanded text:
am itaque, cum homo in se ipso est ab eo qui genuit alter effectus, peccato alterius sine sua consensione non tenetur obnoxius. traxit ergo reatum, quia unus erat cum illo a quo traxit, quando quod traxit admissum est. non autem trahit alter ab altero, quando sua unoquoque propria uita uiuente. iam est unde dicatur: anima, quae peccauerit, ipsa morietur. Vt autem possit regenerari per officium uoluntatis alienae, cum offertur consecrandus, facit hoc unus spiritus, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs ancilła suã in lib̾tatẽ donauer̃. moniui
& in mat̾moniũ sͥ sociauerit: dubitabat᷑ apd
quosda utrũ hui modi nuptiȩ legitimȩ uideant᷑¬
eẽ an ñ. Nos utiq uetustam ambiguitatẽ deci¬
dentes: talia conubia legitima eẽ tensemꝰ. Si em̃
ex affectu fiunt om̃s nuptiȩ nicħ impiũ ⁊ legib
contͣriũ in tali copulatione fieri potͣ qͣre p̃dictas
nuptias inhibendas estimauerimꝰ. His ita¬

Expanded text:
s ancillam suam libertate donaverit, et in matrimonio sibi sociaverit, dubitabatur apud quosdam, utrum hujusmodi nuptiae legitimae esse videantur, an non. Nos itaque vetustam ambiguitatem decidentes, talia connubia legitima esse censuimus. Si enim ex affectu fiunt omnes nuptiae, et nihil impium et legibus contrarium in tali copulatione fieri potest, quare praedictas nuptias inhibendas existimaremus? EPIST
Abbreviated transcription (Latin):
sua siue alt̾ius. deb̾e mentiri. & qm̃ aliud ẽ
menttri. aliud uerũ occultare: si quide ali¬
ud ẽ falsum dicere. aliud uerũ tacere. ut si
qͥs forte ñ uelit ad istam uisibilem mortẽ ho
neq occidat ammã suã ꝓ corꝑe alt̾ius. Duo¬
uͦ sunt gnã mendacioꝵ. in quib ñ ẽ magna
culpa: s tñ ñ sunt sine culpa: cñ aut iocam᷑.
aut ꝓximo consulendo mentimur. Illud aũ
pͥmũ in iocando idõ ñ ẽ ꝑnitiosum: qͥa ñ fallit.
Nouit enĩ ille cui dr iocandi causa fuisse dictũ.
S cdm uͦ idõ muiꝰ ẽ: qͥa retinet ñnullam beni¬
uolentiã. Illud aut qͦd ñ ht̃ duplex cor. nec
si cui gladiꝰ commendet᷑. ⁊ ꝑmittat se redaiu¬
rum. cũ ille qui comindauit. poposcerit. Si for¬
te. gladiũ suũ repetat furens: manifestũ ẽ t̃c
ñ eẽ reddendũ. ne uł se occidat uł alios: donec
qͥa ille. cui cõmendatus ẽ gladiꝰ. cũ ꝓmittebat
se redditurũ poscenti: ñ cogitabat furentẽ pos¬

Expanded text:
sua sive alterius anima, debere mentiri, quoniam aliud est mentiri, aliud est verum occultare; siquidem aliud est falsum dicere, aliud verum tacere; ut si quis forte vel ad istam visibilem mortem nonne occidat animam suam pro corpore alterius.  sunt genera mendaciorum in quibus non est magna culpa, sed tamen non sunt sine culpa cum aut iocamur aut proximo consulendo mentimur. Illud autem primum in iocando ideo non est perniciosum, quia non fallit. Novit enim ille cui dicitur, iocandi causa fuism ideo mitius est, quia retinet nonnullam benevolentiam. Illud vero quod non habet duplex cor, nec ratia, si cui gladius commendetur et promittit se redditurum, cum ille qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum poposcerit furens, manifestum est non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec x cor, quia ille cui commendatus est gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem pos
Abbreviated transcription (Latin):
N canonicis scͥpturis eccłiarũ catholicarũ qm plu¬
rimũ diuinarũ scͥpturarũ sollertissimꝰ indaga¬
tor auctoritatẽ. sequat᷑. iit̾ quas sane & illȩ sunt
ꝑe. cpłas. Tenebit hc̃ gͥ modũ in scͥpturis canoni.¬
untur ab omib p̃ponat eas quas plures grauioresq
accipiunt. eis quas paucioris minorisq auctorita¬
tis eccł̃iȩ tenent. Si autẽ alias inuenerit a plurib.
alias a grauiorib haberi. qͣmqͣm hoc inueniri
ñ possit: equalis tam̃ auctoritatis eas habendas

Expanded text:
n canonibus scripturis ecclesiarum catholicarum quamplurimum divinarum scripturarum solertissimus indagator auctoritatem sequatur, inter quas sane illae sint, . Tenebit igitur hunc modum in Scripturis canoniuntur ab omnibus, praeponat eas quas plures gravioresque accipiunt, eis quas paucioris minorisque auctoritatis Ecclesiae tenent. Si autem alias invenerit a pluribus, alias a gravioribus haberi, quanquam hoc invenire non possit, aequalis tamen auctoritatis eas habendas
Abbreviated transcription (Latin):
Ucrum dicis. si ñ in illo ꝑsequit᷑. qd xp̃o
e ĩminicus. Neq enĩ dñs in seruo. pat̾ in filio.
maritꝰ in coniuge. cũ sint utͥq xͥam ñ deberit¬
ebet homo d¬
iligere ꝓxiniũ sicut seipsum.

Expanded text:
Verum dicis, si non hoc in illo persequitur, quod Christo est inimicum. Neque enim dominus in servo, pater in filio, maritDebet homo diligere proximum tanquam seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
re dicunt᷑. ⁊ om̃s eccłiasticas res suis usib ap¬
płieare in tm̃. ut contͣ unũ eoꝵ .i. maximilra¬
num usq ad nos ꝑtam longũ iter necessitate
cõpellente quidã infatigabilit̾ uenientes pͣtes
loca duxiiꝰ destinandos: ut ea quȩ canonicis
statutis a p̃dictis pseudo ep̃is comperint cõmis¬
salis digna debeant ibi ultione cõpescere. uel
eosdẽ ad nos usq ꝑ ducere. Q id̃o salutantes
qui a sede drrecti sunt in om̃ib p̃beatis auxi¬
liũ: ne:putetis alicuiꝰ eẽ peccati. si huiꝰ modi ho¬
mines compͥmint᷑. Hoc enĩ ⁊ diumȩ ⁊ huma¬
ne leges statuunt. ut ab eccłiȩ unitate diuisi
⁊ eiꝰ pacẽ iniquissime ꝑturbantes. a scł̃arib
ut hii qͥ in suã ⁊ alioꝵ ꝑnitiẽ debachant᷑ com¬
petenti debeant uigore compesci. Itẽ pelagiꝰ p̃p̃¬
Iiquitas pͣuoꝵ qmͣuis bonis ꝓficiat. tñ pumen

Expanded text:
applicare, in tantum, ut contra unum eorum, id est Maximilianum, usque ad nos per tam longum iter necessitate compellente quidam infatigabiliter venientes preces loca duximus destinandos, ut ea quae canonicis statutis a praedictis pseudoepiscopis compererint commissa, vel digna debeant ibi ultione compescere, vel eosdem ad nos usque perducere. Et ideo salutantes qui a nostra sede directi sunt, in omnibus praebeatis auxilium, nec putetis alicujus esse peccati, si hujusmodi homines comprimuntur. Hoc enim et divinae et humanae leges statuerunt, ut ab ecclesiae unitate divisi, et ejus pacem iniquissime perturbantes, a saecularibut hi, qui in suam et aliorum perniciem debacchantur, competenti debeant vigore compesci. C. XLV. Iniquitas pravorum, quamvis bonis profificiat, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
liem erroris socũĩ ut
sui uoluntarie. ꝓpositi tͣmite recedentẽ aut
sacris patrũ regłis ⁊ ꝯstitutionibꝰ ñ obedi entem.
susciꝑe ñ possumꝰ nec debemꝰ. nec impet̾e recte cre¬
dentes. uł scõꝵ patrũ sanctionibꝰ obtemꝑantes
ꝑmittimꝰ: qͥa infames om̃s eẽ censemꝰ. qͥ suã fidẽ aut
xp̃ianã legẽ p̃uaricant᷑. aut apłicam uł regłarẽ¬

Expanded text:
lieni erroris socium vel a sui voluntarie propositi tramite recedentem aut sacris patrum regulis aut constitutionibus non obedientem suscipere non possumus nec debemus nec impetere recte credentes vel sanctorum patrum sanctionibus obtemperantes permittimus, quia infames omnes esse censemus, qui suam fidem vel christianam legem prevaricantur, aut apostolicam vel regulare
Abbreviated transcription (Latin):
pestatis insolite tumore turbari. glosissime ⁊
tͣnqͥllissime imꝑator augte. Ipsa uͦ quȩ um de¬
sponsata ẽ ur̃a tñmat̾ ẽ eccłia. pietatẽ
urãm legatiõe qm̃ suis sac̾dotib cõmisit
appellat. p̃t̾ita p̃sentiaq repetit. Uobis inqͥt
p̃ces suas q̃s ꝓ ur̃i felicitate dependit imꝑii.
teste ap̃ quẽ ⁊ de cuiꝰ sede agit᷑ scõ pet᷑. sollicitis
ꝓ religionis obseruantia uocib clamat. cũ solli
cita petitione miscet᷑ oratio. ne hos inuarias
res solito tẽptatore. occulte sollicitante. semel.
euulsa discordia distrahat. Ageret᷑ a plurib
imꝑio ur̃o semꝑ florente uicisset. Ht̃ refugiũ
piũ. mansuetudinis tuȩ animũ. cũ sue religio

Expanded text:
pestatis insolitae tumore turbari, gloriosissime et pestatis insolitae tumore turbari, gloriosissime et tranquillissime imperator Auguste. Ipsa ergo, quae uni desponsata, vestra tamen mater est, Ecclesia pietatem vestram legatione, quam suis sacerdotibus commisit, appellat: praeterita praesentiaque repetit in vobis, quibus preces suas, quas pro vestri felicitate dependit Imperii, teste apud quem et de cujus sede agitur sancto Petro, sollicitis pro religionis observantia vocibus clamcita petitione miscetur oratio, ne humanas res solito tentatore occulte sollicitante semel evulsa discordia distrahat. Augeretur pluribusimperio semper florente, vicisset. § 2. Habet refugium pium tuae mansuetudinis animum, cum suae reli
Abbreviated transcription (Latin):
secꝰ qm oportet eueniat. ñ uos id fac̾e qͥ cun¬
cta equa moderatioẽ cõponitis. s nos ꝑ nr̃am
tacentẽ desidiã uidebim̃. qd̾ ciuitatis quietẽ
⁊ eccłie pacẽ ꝑu̾tere ualeat admisisse. Cum enĩ
humanis reb diuine cultor religionis dño fa¬
uente p̃sideas: nr̃a culpa erit. si ñ id sub ur̃a re
gła qͣm certũ ẽ diuinis reb semꝑ animo ꝓpensi¬
ore uł ꝓmptiore fauisse. firmo ⁊ stabili iure
custodiat᷑. qd̾ ꝑ tot annoꝵ seriẽ sub illis ⁊̃ pͥn¬
cipib obtinuit. qͦ nulla nr̃e religionis cura
const̾nxit. idẽ ut licita seruent᷑. ⁊ sub ur̃e imꝑio
clem̃tie. minime quȩ st̃ illicita formident᷑. sp
sa enĩ ȩccłia deuotionẽ tuã xͥanissime imꝑator¬
ñ meo qͥdẽ sermone. s suo uen̾abili appellat
bernator imꝑii. sibi uni desponsatã ⁊ intactã
uirginẽ seruat. ne in eã aliqͦs patiamini insi¬
diantiũ ꝓcellarũ fluctꝰ illidi. ⁊ qͥ etam faciẽ tẽ¬

Expanded text:
secus quam oportet eveniat, non vos id facere qui cuncta aequa moderatione componitis, sed nos per nostram tacentes desidiam videbimur, quod civitatis quietem et Ecclesiae pacem pervertere valeat admisisse. Cum enim humanis rebus divinae cultor religionis, Domino jubente, praesideas, nostra eulpa erit, si non id sub vestra gloria quam certum est divinis semper rebus animo promptiore favisse firmo tot annorum seriem et sub illis etiam principibus obtinuit, quos nulla nostrae religionis cura constrinxit, id est ut licita serventur, et sub vestrae imperio clementiae minime quae sunt illicita formidentur. § 1. sa enim Ecclesia devotionem tuam, Christianissime imperator, meo quidem sermone, sed suo venerabili appellat tor et gubernator imperii uni desponsatam sibi et intactam virginem servat, ut non in eam aliquos patiamini insidiantium procellarum fluctus illidi, et quieta facie tem
Abbreviated transcription (Latin):
os qui semel in elero taxati fucruit
siue in monastĩis deputati: decreuimꝰ. neq ad
militiã. neq ad honores scł̃ares uenire. Sos uͦ qui
hoc ausi fuerint facere: ⁊ ñ eiꝰ rei penitere malucrint.
ut ad hoc idem reuertant᷑. quod ante ñ obtentu
di sibi ꝓposuerunt: comienit. a nathematixari.

Expanded text:
os, qui semel in clero taxati fuerint, sive in monasterio deputati, decrevimus neque ad militiam, neque ad honores saeculares venire. Eos autem, qui hoc ausi fuerint facere, et non ejus rei poenitere maluerint, ut ad hoc idem revertantur, quod ante obtentu Dei sibi proposuerunt, convenit anathematizari.
Abbreviated transcription (Latin):
luit. p̃sidẽ adeat. aut libellos offerens. aut
q̃relas suas ap̃ ac̾ta deponens. In aliis aũ cͥmi¬
nalibꝰ causis dignũ ẽ ut inscͥptiones ꝓponan¬
tur. que magnitudinẽ uideł cͥminis tempꝰq
designent. ut alt̾utͣm partẽ digna legũ pos¬

Expanded text:
t potestatem, aut libellos offerens, aut querelas suas apud acta deponens. § 5. In aliis autem criminalibus causis dignum est ut inscriptiones praeponantur, quae magnitudinem videlicet criminis tempusque designent, ut alterutram partem digna legum ter
Abbreviated transcription (Latin):
fra.xl. dies utiles adult̾iũ uxoris suȩ accusare.
uolu̾it. qm ex suspitione sola ream facẽ ualet:
ñ continet᷑ uinculo inscͥptionis. It abacti ani
malis accusatio. ñ solũ cũ inscͥptionib. s ⁊̃
sine ea obseruatiõe ꝓponit᷑. It̾ siqͥs se iniuriã¬

Expanded text:
sexaginta dies utiles, adulterium uxoris suae accusare voluerit, quam ex suspicione sola ream facere valet, non continetur vinculo inscriptionis. § malis accusatio non solum cum inscriptionibus, sed etiam sine ea observatione proponitur. D. VIII k. Ia
Abbreviated transcription (Latin):
alomon quippe ĩ mod̾ato usi atq assiduitate
mulietũ. ad hoc usq ꝑductꝰ ẽ. ut templũ ydo¬
lis fabricaret. Et qͥ pͥus dõ templũ construxerat.
assidutaie libidinis et ꝑfidie substratꝰ. ydolis
construere templa ñ timuit. Itẽ ieronimꝰ. Li¬
roꝵ ꝓcreatio in matͥmonio laudat᷑. meret̾tia uo¬
luptas. etiã in uxote dampnatur.

Expanded text:
alomon quippe immoderato usu atque assiduitate mulierum ad hoc usque perductus est, ut templum idolis fabricaret, et qui prius Deo templum construxerat, assiduitate libidinis etiam perfidiae substratus idolis construere templa non timuit. C. XIV. Liberorum procreatio in matrimonio laudatur; meretricia voluptas etiam in uxore damnatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cob diceudo se esau ẽẽ. pͥmogenitũ. ñ ẽ mentitꝰ.
Non eẽ em̃ se dixit pͥmogenitũ nascendo:s ius
pͥmogeniture illo uendente. rite habendo.
imitatione uirtatis. E rat gͦ iacob esauñ nas¬
cendo ut diximꝰ s emptione pͥmogenitoꝵ. ñ
de pͥmogenito in pͥmogenitũ tnseundo. ficut
⁊ rpse esau pͥmogentta uendendo de pͥmoge¬
into ñ pͥmogenitus fieri meruit. Sic & iudei
cum eeñt filii abrahȩ carne. qͥa ñ fuerunt filii
eiꝰ imitatione. ñ deputant᷑ int̾ filios abrahe.
s dicunt᷑ filii diaboli. cuiꝰ filii sunt ñ uascen¬

Expanded text:
 primogenitum, non est mentitus. Non enim dixit se esse primogenitum nascendo, sed jus primogeniturae, illo vendente, rite adeundo. imitatione virtutis. Erat ergo Jacob Esau, non nascendo, ut diximus, sed emptione primogeniturae, de non primogenito in primogenitum transeundo, sicut et ipse Esau primogenita vendendo de primogenito non primogenitus fieri meruit. Sic et Judaei, quum essent filii Abrahae carne, quia non fuerunt filii ejus imitatione, non deputantur inter filios Abrahae, sed dicuntur filii diaboli, cujus filii sunt, n
Abbreviated transcription (Latin):
qui si uellet eiꝰ pudititiã apud pharaonẽ ser¬
uare posset. s ueritatẽ uoluit cclari: ñ menda¬
ciũ dici. Soror eiũ dr. qͥa filia frĩs erat: ⁊ in hoc
ostendit᷑ qͥa nemo debet temptare dñm suum
dt̃i ht̃ qͥd rationabili confilio faciat. Fecit quod
potuit. qͥd ñ potuit do cominisit. in quẽ sꝑa¬
uit. nec eũ fides aut̃ spes fefellit. Si aũt int̾ro¬
gatus illam iixorẽ suã indicasset. duas res deo¬

Expanded text:
si vellet, ejus pudicitiam apud Pharaonem servare posset. Sed veritatem voluit celari, non mendacium dici. Soror enim dicitur, quia filia fratris erat. Et in hoc ostenditur, quod nemo debet tentare Deum suum, dum habet quod rationabili consilio faciat. Fecit quod potuit: quod non potuit Deo commisit, in quem speravit, nec eum fides aut spes fefellit. Si autem interrogatus illam feminam indicasset uxorem, d
Abbreviated transcription (Latin):
in ifrł: fame laborans. uidit fauũ mellis quẽ.
regia uirga quã gestabat in manib accepis
& comedit: staumq oculi eiꝰ qͦs fere fames
clauiserat aꝑti sunt. ⁊ facies exhilarata. Quo
comꝑto saul. uoluit eũ neci dedere. s p̃cib⁊
cauit sententiã ne int̾ficeret᷑ ille ꝑ quẽ sals
d̾ata erat iisrł: ⁊ qͦ pugnante de manib
hostiũ ppłs ille liberatus fuerat. E cce saul
falsum uirauit. qͥa qͦd iurando se facturum
ꝑuirii reus arguit᷑. qͥa qntum inipso frut.
qd iurauit impleuit. dum sententiã mortis
lum eẽ constaret. ante diffinititiã tñ sen¬
tentiã ut supͣ monstratũ ẽ: nulli elericoꝵ
suoꝵ ab eo liceret discedere. Constat g̃ illici¬
tum et̃ quod aichydiaconꝰ iuram̃to firmauit.
Unde merito querit᷑. an debeat. seruari an ñ

Expanded text:
in Israel, fame laborans vidit favum mellis, quem in Israel, fame laborans vidit favum mellis, quem regia virga, quam gestabat in manibus, accepit et comedit statimque oculi, quos fere fames clauserat, aperti sunt, et facies ejus exhilarata est. Quo comperto Saul voluit eum dare neci; sed precibus cavit sententiam, ne interficeretur ille, per quem salus data erat in Israel, et quo pugnante de manibus hostium populus ille liberatus fuerat. Ecce Saul falsum juravit, quia quod jurejurando se facturum perjurii reus arguitur, quia, quantum in ipso fuit, quod juravit implevit, dum sententiam mortis lum esse constaret, ante diffinitivam tamen sententiam, ut supra monstratum est, nulli clericorum suorum ab eo liceret discedere. Constat ergo illicitum esse quod archidiaconus juramento firmavit. Unde merito quaeritur, an debeat servar
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Uos ex patre diabolo estis: i desidia palͥs
uñ facere uultis. E cont᷑ gentiles cũ scł̃m ori¬
gnem carnis ab abraham eeñt: alieui tam̃
unttatione ficdi ⁊ iusticie successerunt in filios
mams ait. Otu iudee si artumdaris nec legẽ
obserues: errcumeisio tua p̃putium facta est.
Quom̃ ⁊ p̃putiũ si iusticias legis custodiat. in
erreũcisionẽ legis reputat᷑. Prefert̃ gͦ ut ex
p̃missis colligit᷑. imitatio oꝑis. origini cariis.
Teraciter gͦ iacob ñ mendacit̾ se dixit ẽẽ
esau: nec mentiendo s uerũ dicendo s ꝓfuit.
alt̾i uͭ ñ nocuit: qͥa bñditionẽ s debitã acce¬
pit. ⁊ ñ alienũ surripuit. E ꝑ̃c uͦ iste de qͦ
ẽ ream lingaã ñ facit insi rea mens. neq̃ qm̃
reus ꝑiurii habet᷑. ꝑbattir hoc ĩ exemplo sa¬
phylisteos. iirauit se int̾fecturũ quicũq añ
solis occasum comederet. Ionathas aũt filiꝰ
et ñ audito regis iuram̃to cũ pugnando ma¬
gnã hostiũ stragẽ aedisset. ⁊ salutẽ fecuset

Expanded text:
t. Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri facere vultis. §. 1. Econtra gentiles, quum secundum originem carnis ab Abraham essent alieni, tamen imitatione fidei et justitiae successerunt in filios manis ait: O tu Judaee, si circumcidaris, nec legem observes, circumcisio tua praeputium facta est, quomodo et praeputium, si justitias legis custodiat, in circumcisionem reputatur. Praefertur ergo, ut ex praemissis colligitur, imitatio operis origini carnis. Veraciter ergo, non mendaciter, Jacob se dixit Esau esse; nec mentiendo, sed verum dicendo sibi profuit, alteri vero non nocuit, quia benedictionem sibi debitam accepit, non alienum surest, ream linguam non facit nisi rea mens, nequaquam reus perjurii habetur. Probatur hoc etiam exemplo SaPhilistaeos, juravit se interfecturum quicunque ante solis occasum comederet. Jonathas autem filius ejus, non audito regis juramento, quum pugnando magnam hostium stragem dedisset, et salutem fecisset
Abbreviated transcription (Latin):
ad pudicitiã conuertit. s potiꝰ laudandꝰ qd̾ ex
mala bonã fecit. Non ciũ qui bonꝰ ꝑminet polluit᷑. ii¬
nicariȩ copłitũ. s fornicariã assũ psisse pudicitiã. qm̃ an¬
nentie ducit᷑. hinc uidet̃ ꝓbari posse. qͥa coniugiũ ppa¬
gationis ñ explende libidinis causa acło institutũ ̃.
Hec nãq fuit bñdictio coniugii. ceescite & multipli

Expanded text:
ad pudicitiam converterit: sed potius laudandus, quod ex mala bonam fecerit. Non enim qui bonnicariae copulatum, sed fornicariam assumpsisse pudicitiam quam annentiae ducitur, hinc videtur probari posse, quia conjugium propagationis, non explendae libidinis causa a Deo institutum est. Haec namque fuit benedictio conjugii: Crescite et multiplic
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝓmoueat᷑. beneficia ei pleniter. & anno¬
ñ ꝑ & decine donent᷑ absq ulla minoratione
& dilatione. ut in gñto meliꝰ possit iuxta pos¬
sibilitatẽ qm̃do necessitas exuterit. ad eccłĩastica¬
auctoritatis. decernimꝰ ut monachi si pb̾rii ho¬
nore dedicati sunt. cum ligandi soluendiq po¬
testate decimaꝵ. pͥmitiaꝵ. oblationũ donationũ¬

Expanded text:
tum promoveatur, beneficia ei pleniter, et annonae, et decimae donentur absque ulla minoratione et dilatione, ut, quanto melius possit juxta possibilitatem suam, quando necessitas exstiterit, ad auctoritatis decernimus ut monachi, si presbyterii honore dedicati sunt, cum ligandi solvendique potestate decimarum, primitiarum, oblationum, donation
Abbreviated transcription (Latin):
uicda clici legitimũ ñ haben consortia.¬
tes coniugiũ. ext̾neaꝵ mulierũ uł ancul¬
larũ suaꝵ quȩ. int̾dicta st̃ consortia appetunt.
rant᷑ ⁊ uenundent᷑. illis ꝓ tẽꝑe. religatis ad pe¬
nitentiã. qͦs sua libidine infecert̃. It̾ sẏritiꝰ pp̃

Expanded text:
uidam clerici, legitimum non habentes conjugium, extranearum mulierum vel ancillarum suarum interdicta sibi consortia appetunt. rantur, et venundentur illis pro tempore relegatis ad poenitentiam, quos sua libidine infecerunt. C. XXXI. Non
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c audiendus est ñ debemꝰ attendere qͥd
aliquis ante nos faciendũ putauerit. s qͥd qui
ante om̃s est xp̃c. pͥor fecerit. Neq enĩ hominis
consuetudinẽ sequi oportet. s dĩ ueritatẽ. cũ ꝑ
ysaiam ꝓpħam dñs loquat᷑ & dicat. Sine cau
tio naturali iuri cedat. multiplici ratione. &¬
auctoritate ꝓbatur. Ait eñ aũg ad bone¬
facium.¬

Expanded text:
 audiendus est, non debemus attendere, quid aliquis ante nos faciendum putaverit, sed quid, qui ante omnes est, Christus prior fecerit. Neque enim hominis consuetudinem sequi oportet, sed Dei veritatem, quum per Esaiam prophetam Deus loquatur et dicat: Sine causa tio naturali juri cedat, multiplici auctoritate probatur. Ait enim Augustinus ad Bonifacium
Abbreviated transcription (Latin):
tionis impedim̃ta generent. cũ ctiã delicta ob-¬
esse ñ soleant. si lauacri remissa fuerint sacram̃¬
to. S intelligere. debemꝰ qͥa in baptismo culpa
dimitti potest. lex aboleri ñ potest. in comugio
ñ culpa s lex est. Qd culpȩ est gͥ in haptismo re¬
laxatur. qd̾ legis in coniugio ñ soluitur. Quo¬
mͦ autẽ potest eẽ hortator uiduitatis. qui ipsa
dũ herodẽ ab incestu ꝓhiberet dicens ñ licet
tibi habere. uxor̃ec frĩs tui. eui dent̾ ostendit
inter infideles conuigia eẽ. Unde dat᷑ intelli¬
bet. ñ quia deliquerit scd̃am accipiendo uxo¬
rẽ. s qͥa p̃rogatiua exutus est sacerdotis. Unde
bigamꝰ s p̃rogatiua sacerdotis exuitur.

Expanded text:
tivam impedimenta generentur; cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remissa fuerint sacramento. Sed intelligere debemus quia baptismo culpa dimitti potest, lex aboleri non potest. In conjugio non culpa, sed lex est. Quod culpae est ilaxatur: quod legis est, in conjugio non solvitur. Quomodo autem potest hortator esse viduitatis, qui ipse dum Herodem ab incestu prohiberet dicens: Non licet tibi habere uxorem fratris tui, evidenter ostendit inter infideles conjugia esse. Unde datur intelliinari non debet, non quia deliquerit secundam accipiendo uxorem, sed quia praerogativa exutus est sacerdotis. Unde bigamus, sed praerogativa sacerdotis exuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
adhibet᷑. ⁊ ĩ sepe in iudiciis solet ab ep̃is haberi.
Noli gͦ atͦcius uindicare qd̾ leuius inuenisti.
inqͥrendi qmͣ puniendi maior irecessitas est.
Ad hoc enĩ ⁊ initissim uiri homines facinꝰ am¬

Expanded text:
et saepe etiam in iudiciis solet ab episcopis haberi. et saepe etiam in iudiciis solet ab episcopis haberi. noli ergo atrocius uindicare, quod lenius inuenisti. inquirendi quam puniendi necessitas maior est; ad hoc enim et mitissimi
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere uolumꝰ ut uiui ⁊ nulla parte corꝑis¬
truncati. uł ab inquietudine insana ad sanita¬
tis ociũ legũ cohertione dirigant᷑ itł a malig¬
ns oꝑib alicui utili oꝑi deputent᷑. Uocat᷑ qui¬
dem ⁊ ista damnatio. S quis ñ intelligat ma¬
gis bñficium qmͣ suppliciũ nuncupandũ. uͥ
nec seuiendi relaxat᷑ audacia: nei penitendi sa¬
iudex pii pat̾s officiũ sic succensere imquitati
ut consulere humanitati memineris. ut ñ in
peccatoꝵ atrocitatib exerceas ulciscendi libidi¬
nem: s peccatoꝵ uulnerib curandi adhibeas
uoluntatẽ. Noli ꝑdere pat̾nam dilectionẽ uł¬
diligeitiã quã in ipsa acquisitiõe seruasti. qñ
tantoꝵ scelerũ confesfionẽ ñ extendente eculeo.¬
ñ sulcantib ungulis. ñ urentib flauinis .s.
uirgaꝵ uerberib eruisti. Qui moclꝰ cohertiois
⁊ amagistris arciũ lib̾alm̃ ⁊ ab ipsis parentib

Expanded text:
sufficere uolumus, ut uiui sufficere uolumus, ut uiui truncati vel ab inquietudine insana ad sanitatis otium legum coercitione dirigantur, vel a malignis operibus alicui utili operi deputentur. Vocatur quidem et ista damnatio; sed quis non intelligat magis beneficium quam supplicium nuncupandum, ubi nec saeviendi relaxatur audacia, nec poenitendi mjudex, pii patris officium; sic succense iniquitati, ut consulere humanitati memineris, nec in peccatorum atrocitatibnem, sed peccatorum uulneribus curandi adhibeas uoluntatem. noli perdere paternam diligentiam, quam in ipsa inquisitione seruasti, quando. tantorum scelerum confessionem non extendente eculeo, non sulcantibus ungulis, non urentibus flammis sed uirgarum uerberibus eruisti. qui modus cohercitionis et a magistris artium liberalium et ab ipsis parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
los. ⁊ dericos partis donati qͦs de yponensi
urbe ad iudiciũ ꝓ factis eoꝵ prblicȩ discipline
causa deduxerat. a tua nobilitate comꝑi audi¬
tos ⁊ plurimos eoꝵ de homicidio qd̾ in restitu¬
tum catholicũ pb̃rm cõmisert̃. ⁊ de cede in no¬
centii alteriꝰ catholici pb̃ri. atq de ocło eiꝰ ef¬
fosso & digito p̃ciso suisse confessos. unde mͥ sol¬
licitudo inaxima incussa ẽ. ne forte sublrim¬
tas tua censeat eos tanta legũ seueritate ẽẽ plet¬
tendos: ut qͣlia fecerunt. talia patiant᷑. Ideoq
his litteris obtestor fidẽ tuã quã habes ixͦ.¬
nec omĩno fieri ꝑmittas. Qm̃uis enĩ ab illoꝵ
intitu dissimulare possemꝰ: qͥa ñ accusantib
nr̃is s: illoꝵ notariis ad qͦs tuende publicę patis
ugilantia ꝑtinebat p̃sentati uideant᷑ examini.
uolumꝰ tñ passiones seruoꝵ dĩ quasi in aliene
partis suppliciis uindicati ñ qd̾ scelestis hõib
licentiã facmoꝵ ꝓhibeamꝰ auferri.s hoi mag

Expanded text:
los, et clericos partis Donati, quos de Hipponensi civitate ad judicium pro factis eorum publicae disciplinae cura deduxerat, a tua nobilitate comperi auditos, et plurimos eorum de homicidio, quod in Restitutum catholicum presbyterum commiserunt, et de caede Innocentii alterius catholici presbyteri, atque de oculo ejus effosso et de digito praeciso fuisse confessos. Unde mihi sollicitudo maxima incussa est, ne forte sublimitas tua censeat eos tanta legum severitate plectendos, ut qualia fecerunt talia patiantur. Ideoque his literis obtestor fidem tuam, quam habes inec omnino fieri permittas. Quamvis enim ab illorum interitu dissimulare possemus, qui non accusantibus nostris, sed illorum notariis, ad quos tuendae publicae pacis uigilantia pertinebat, praesentati uideantur examini, nolumus tamen passiones seruorum dei quasi uice talionis paribus suppliciis uindicari, non quo scelestis hominibus licentiam facinorum prohibeamus auferri, sed hoc magis