comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ longeuitate s longammitate. hoc ẽ nͭ
annoꝵ seriȩ. uel dierũ num̾o. s m̃tis deuo¬
tione. & inextinguibili semꝑ ꝓficiendi desi-¬
dĩo ꝑcurr̾e potuit. tanta sibi inm̾itis ñ in¬
mu̾̃to uendicauit. Retinet quippe uircu¬
te: qd̾ amisit in temꝑe. Porro uera uirtꝰ
finẽ nescit: temꝑe ñ claudit᷑. uñ est illd̃.
Caritas nunqͣm excidit. Et item pacientia
pauꝑum ñ ꝑibit in finẽ. Et. Timor dñi sc̃s̃
ꝑmanet in scłm scłi. Nunqͣm iustus ar¬
bitrat᷑ se comp̃hendisse. nunqͣm dicit. sa¬
tis ẽ. s semꝑ esurit sititq iusticiam. itaut
si semꝑ uiu̾et. semꝑ quantũ in se ẽ iustior
esse contencłet. semꝑ de bono in melus ꝓ¬
ficere totis uirib conaret᷑. Non enĩ ad aͣn¬
nũ uel ad tempꝰ. instar mercennarii. s in
eternũ diuino sȩmancipat famulatui.
audi demq uocẽ iusti. In eternũ ñ obliuiscar

Expanded text:
non longævitate, sed longanimitate, hoc est non non longævitate, sed longanimitate, hoc est non annorum serie vel dierum numero, sed mentis devotione et inexstinguibili semper proficiendi desiderio percurrere potuit, tanta sibi in meritis non immerito vindicavit. Retinet quippe virtute quod amisit in tempore. Porro vera virtus finem nescit, tempore non clauditur. Unde est illud : CARITAS NUMQUAM EXCIDIT, et item : PATIENTIA PAUPERUM NON PERIBIT IN FINEM, et : TIMOR DOMINI SANCTUS PERMANET IN SÆCULUM SÆCULI. Numquam bitratur se comprehendisse : nunquam dicit: Satis est, sed semper esurit sititque justitiam: ita ut si semper viveret, semper, quantum in se est, justior esse contenderet, semper de bono in melius proficere totis viribus conaretur. Non enim ad annum vel ad tempus, instar mercenarii, sed in aeternum divino se mancipat famulatui. Audi denique vocem justi: In aeternum non obliviscar
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe. sc̃m in corde desidium. artubq fa¬
tiscentib. durat tam̃ incolumis ꝓpositiui¬
gor. nͨ sentit rugosȩ carnis infirma sp̃s
ꝓmptus. Nec mirũ. utquid enĩ metuat
uet̾ami csomicilii ruinas. qui fabricam spi¬
ritalẽ uidet in dies in sublime consurg̾e.
ꝓficere in et̾nitatem : Certus namq est.
si terrest̾s domꝰ ista dissoluit᷑. qd̾ edificatio¬
nẽ ht̃ ex do domũ ñ manu factam. eternã
in celis. S dicet aliquis. Quid si morte p̃¬
uentus fuerit homo. necdũ uideł spirita¬
li edificio consũmato: ꝑfectus quippe ñ
ht̃ quo ꝑficiat. Et qui ꝓficit eo ipso quo
ꝓficit. ꝑfectus ñ esse comiuncit᷑. Est qd̾ secu¬
ri de illo plena fide respondeamꝰ. Dicemus
nempe. Consũmatus inbreui expleuit tẽ¬
ꝑa multa. Bñ multa: qr uniu̾sa complec-¬
tit᷑. Quomͦ enĩ ñ expleuit om̃ia temꝑa. qͥ
transiit adeternitatẽe Quanta sane temꝑa

Expanded text:
corpore, sanctum in corde desiderium, artubusque facorpore, sanctum in corde desiderium, artubusque fatiscentibus, durat tamen incolumis pgor, nec sentit rugosae carnis infirma spiritus promptus. Nec mirum. Utquid enim metuat veterani domicilii ruinas, qui fabricam spiritualem videt in dies in sublime consurgere, proficere in aeternitatem? Certus namque est, si terrestris domus ista dissolvitur, quod aedificationem habet ex Deo, domum non manufactam, æternam in cælis. Sed dicet aliquis : « Quid si morte præventus fuerit homo, necdum videlicet spiritali ædificio consummato ? » Perfectus quippe non habet quo proficiat, et qui proficit, eo ipso quo proficit, perfectus non esse convincitur. Est quod securi de illo plena fide respondeamus. Dicemus, nempe : CONSUMMATUS IN BREVI, EXPLEVIT TEMPORA MULTA. Bene multa, qui universa complectitur. Quomodo enim non explevit omnia tempora, qui transiit ad æternitatem ? Quanta sane tempora
Abbreviated transcription (Latin):
melius semꝑ. ꝓficere. Re uera nc̃ inte pa¬
ter exꝑior. qd̾ in sacͥs luteris legisse me
memini: cũ consũmatus fuerit homo. tẽ
incipit. Iam seni requies. iã corona debe¬
bat᷑ em̾ito: & ecce tanꝗͣ nouus in xp̃o mi¬
les. noua t̾ it̾um excitas bella. ꝓuocas ad¬
u̾sariũ. ⁊ rem fortiũ p̃sumis fessus se¬
nex. dũ adit̾andũ certam̃ antiquũ hos¬
tem etiã quodammꝰ inuitũ compellis.
& eccłastica bñficia relinquis. sẏnagogas
sathane .i. cellulas extra cenobiũ. in quib
tres uel .iiiͦi. fr̃s sine ordine. sine disciplina
habitare solent destrius. feminas a monas¬
terio arces. cet̾isq pietatis ac discipline bo¬
nis studiosiꝰ solito inuigilas. quid aliud
pͥmus & maximꝰ ille pecc̃or nl uidebit &¬
irascet᷑. dentib suis fremet & tabescet: S q̃
cura: Econtra tu meius confusione & tua
consolatione cantabis dõ tuo. Qui timent
timendũ qd̃ succumbat hosti: qui nͨ cedit
etati. uincit annos animꝰ: & frigente iam

Expanded text:
melius semper proficere. 1. Revera nunc in te, Pater, experior quod in sacris Litteris legisse me memini: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Jam seni requies, jam corona debebatur emerito: et ecce tanquam novus in Christo miles, nova iterum tibi excitas bella, provocas adversarium; et rem fortium praesumis fessus senex, dum ad iterandum certamen, antiquum hostem, etiam quodammodo invitum compellis. et ecclesiastica beneficia relinquis; synagogas Satanae, id est cellulas extra coenobium, in quibus tres, vel quatuor fratres sine ordine, sine disciplina habitare solent, destruis; feminas a monasterio arces, caeterisque pietatis ac disciplinae bonis studiosius invigilas solito: quid aliud primus et maximus ille PECCATOR, nisi VIDEBIT EIRASCETUR, DENTIBUS SUIS FREMET ET TABESCET ? Sed quæ cura? Econtra tu in ejus confusione et tua consolatione cantabis Deo tuo : QUI TIMENTtimendum quod succumbat hosti, qui nec cedit ætati. Vincit annos animus et, frigente jam
Abbreviated transcription (Latin):
seruiatis illi. Seruite in spe: qr fidelis est
in ꝓmissis. Seruite ex m̾ito: qm̃ multꝰ in
m̾itis est. Nam & si cet̾a taceam. hoc solo
certe ñ inm̾ito uitam s̃ uendicat nr̃am. qd̾̃
ꝓ ea p̃buit suam. Nemo gͥ s̃ uiuat: s ei.
qui ꝓ se mortuus ẽ. Cui enĩ iustiꝰ uiuam.
qͣm ei. qui siñ moreret᷑ ego ñ uiu̾em: Cui
cõmodiꝰ. qmͣ ꝓmittenti uitã eternam:
Cui magis ex necessitate. qm flãmas ꝑpe¬
tuas minitantie S seruio uoluntarie:
qr caritas lib̾tatem donat huc ꝓuoco uis¬
cera mea. Seruite in caritate ula quȩ ti¬
morẽ pellit. labores ñ sentit. meritũ ñ
intuet᷑. p̃miũ ñ requirit. & tam̃ plus oĩb
urget. Nullus terror sic sollicitat. nulla
p̃mia sic inuitant. nulla iusticia sic exigit.
Ipsa uos mͥ inseparabiłr iungat: ipsa me
uob̃ iugit̾ rep̃sentet. horis maxime quib
oratis kañi &e desidantissimi fratre

Expanded text:
serviatis illi. Servite in spe, quoniam fidelis est serviatis illi. Servite in spe, quoniam fidelis est in promissis: servite ex merito, quia multus in meritis est. Nam etsi caetera taceam, hoc solo certe non immerito vitam sibi vindicat nostram, quod pro ea praebuit suam. Nemo igitur sibi vivat, sed ei qui pro se mortuus est . Cui enim justius vivam, quam ei, qui si non moreretur, ego non viverem? cui commodius, quam promittenti vitam aeternam? cui magis ex necessitate, quam flammas perpetuas minitanti? Sed servio voluntarie, quia charitas libertatem donat. Huc provoco viscera mea. Servite in charitate illa quae timorem expellit, labores non sentit, meritum non intuetur, praemium non requirit; et tamen plus omnibus urget. Nullus terror sic sollicitat, nulla praemia sic invitant, nulla justitia sic exigit. Ipsa vos mihi inseparabiliter jungat, ipsa me vobis jugiter repraesentet, horis maxime quibus oratis, charissimi et desideratissimi fratre
Abbreviated transcription (Latin):
Detͥmenta quȩ int̾m forte contingent. e¬
molum̃ta reputent᷑. qm̃ ds in causa est.
Qui cũ sit benignus. ⁊ omia possit. facile
dampna resarciet ñ solũ integre. s etiam
cumulate. ꝓpt̾ea bono animosimꝰ dm ha¬
bentes nobiscũ. in quo & nob p̃sentes sumꝰ.
quantisubet terraꝵ spaciis diusi a nob̃ ui¬
deam᷑. Quicũq in uob̃ bñ officiosum se ip¬
sum exhibet. humilẽ. timoratũ. studiosũ
lectionis. orõnib uigilem. fr̾nȩ caritatis
sollicitũ. ñ me putet absentem sibi. Nam
quomͦ ei p̃sens sp̃u ñ sum. cũ quo mͥ ẽ cor
unũ & anima una: Si quis aut̃ susur¬
ro qd̃ absit existit int̾ uos: aut bilingius.
aut murmurans. aut contumax. aut in¬
patiens discipline. aut inquietus & uagꝰ.
& qui panẽ ociosus manducare ñ erubes¬
cat. huic etiam si corꝑe p̾sens essem. longe
esset ab eo anima mea. eo qd̃ longe fecerit
more qñq de manu inimicoꝵ ur̃oꝵ lib̾ati.

Expanded text:
Detrimenta quae interim forte contingent, eDetrimenta quae interim forte contingent, emolumenta reputentur, quoniam Deus in causa est: qui, cum sit benignus, et omnia possit, facile damna resarciet, non solum integre, sed etiam cumulate. Propterea bono animo simus, Deum habentes nobiscum, in quo et vobis praesentes sumus, quantislibet terrarum spatiis divisi a vobis videamur. Quicumque in vobis bene officiosum se ipsum exhibet, humilem, timoratum, studiosum lectionis, orationibus vigilem, fraternae charitatis sollicitum, non me putet absentem sibi. Nam quomodo ei praesens spiritu non sum, cum quo est mihi cor unum, et anima una? Si quis autem susurro quod absit! existit inter vos, aut bilinguis, aut murmurans, aut contumax, aut impatiens disciplinae, aut inquietus et vagus, et qui panem otiosus comedere non erubescat, 149 huic etiam si corpore praesens essem, longe esset ab eo anima mea, eo quod ipse longe fecerit more quandoque de manu inimicorum vestrorum liberati
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ paris iacture. nec eiusdẽ grauaminiᷤ
est me uno carere uos: meq ur̃a uniu̾sitate
destitui. Tot me necesse ẽ afficicuris. quot uoꝰ
estis : & ad singulos quosq ur̃m dolere absen¬
tiam. timere sandala. duplex ista contritio¬
ñ me deseret. quousq meis uiscerib reddar
ego. Qd̃ quid̃ & uos sentire ꝓ me ñ amb̃igo. s
ego unus sũ. uob̃ gͦ una. mͥ multipłex incũ
bit tͥstandirõ. utpote ꝓ om̃ib uobͣ. Nec so¬
lũ cruciat qd̃ absq uob̃ uel ad tempꝰ uiu̾e
cogor. sine quib & regnare miseram mͥ re-¬
puto seruitutẽ. s etiã qd̾ uersari compellor
in his. que amicam quietẽ om̃ino ꝑturbant.
& meo ꝓposito minꝰ fortasse conueniunt.
hoc scientes. morȩ mȩȩ. quȩ mȩȩ ñ ẽ uolun¬
tatis s eccłasticȩ necessitatis. ñ oportet
uos indignari. s compati. Sꝑo aut̃ qd̾ ñ
erit longa. uos orate ut ñ sit infructuosa.

Expanded text:
Non enim paris jacturae, nec ejusdem gravaminis Non enim paris jacturae, nec ejusdem gravaminis est, me uno carere vos, meque vestra universitate destitui. Tot me necesse est affici curis, quot vos estis; et ad singulos quosque vestrum dolere absentiam, timere pericula. Duplex contritio ista non me deseret, quousque meis visceribus ego reddar: quod quidem et vos sentire pro me non ambigo; sed ego unus sum. Vobis ergo unbit tristandi ratio, utpote pro omnibus vobis. Nec solum cruciat, quod absque vobis vel ad tempus vivere cogor, sine quibus et regnare miseram mihi reputo servitutem: sed etiam quod versari compellor in his quae amicam quietem omnino perturbant, et meo proposito minus fortasse conveniunt. 2. Haec scientes, morae meae, quae meae non est voluntatis, sed ecclesiasticae necessitatis, non oportet vos indignari, sed compati. Spero autem quod non erit longa: vos orate ut non sit infructuosa.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dat gr̃am. Ostendit &e ipse humilitatis
magister ꝑ semet ipsũ dicens. Discite ame.
qr m̃itis sũ ⁊ humilis corde. Quid dicã de
nr̃o pusillo grege clareuallis. eui specialiꝰ
adhesistis. quanto uos & qͣm speciali cõplec-¬
tat᷑ affectue Non pͭ diciuerbo. qd̾ de mutua
caritate int̾ nos ⁊ uos sp̃ualis infusio mi
me expectaretis: u̾eor ne aduentus nr̃ dif̃¬
ferat᷑ in longũ. & illa dilatio esset ꝑiculo¬
sa. S uocate aduos fr̾e̾m nr̃m carissimũ
Godefridũ p̾orem clareuallis. qui ⁊ in hoc
sicut in aliis impleat uicem nr̃am. & con¬
siio eius uel forte illoꝵ quos ipse. ꝓ se
miserit. si uenire ñ pot̾it. necñ & patͥs ur̃i sua¬
rini talem ꝑsonã eligatis. de qua & ds honorẽ
habeat. & uos salutem. Memores mei estote fr̃s.
Ad suos clareuallenses. lixͣ.¬
te quid patiar ego. Si uob̃ molesta ẽ absen¬
tia mea: nemo dubitet mͥ esse molestiorem.

Expanded text:
TEM DAT GRATIAM. Ostendit et ipse humilitatis TEM DAT GRATIAM. Ostendit et ipse humilitatis Magister per semetipsum dicens : DISCITE A ME, QUIA MITIS SUM ET HUMILIS CORDE. Quid dicam de nostro pusillo grege Clarævallis, cui specialus adhæsistis, quanto vos et quam speciali complectatur affectu ? Non potest dici verbo quod de mutua caritate inter nos et vos spiritualis infusio mirme exspectaretis, vereor ne adventus noster differatur in longum, et illa dilatio esset periculosa. Sed vocate ad vos fratrem nostrum carissimum Godefridum, priorem Clarævallis, qui et isicut in aliis, impleat vicem nostram: ut consilio ejus, vel forte illorum, quos ipse pro se miserit, si venire non poterit, necnon et Patris vestri Guarini, talem personam eligatis, de qua et Deus honorem habeat, et vos salutem. Memores mei estote, fratrLA CXLIII. AD SUOS CLARAE-VALLENSES. Dite quid patiar ego. Si vobis molesta est absentia mea, nemo dubitet mihi esse molestiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
que mandata fuerint uob̃. dicite. serui in¬
utiles sumꝰ. Inutiles uos reputatis: & humi¬
les inuenti estis. Recta facere & inutilem se
reputare apd̃ paucos inuenit᷑ &e iõ mul¬
ti admirant᷑ Hoc inqͣm hoc ꝓrsus uos de
illustrib reddit illustriores. sanctiores de
sc̃is. Et ubicumq diuulgatus ẽ sermo iste
repleuit om̃ia suauitate odoris. Hec uirtꝰ
me udice prefert᷑ etiam ꝓtractis ieiuniis.
& anticipatis uigiliis. om̃i deniq corꝑali
exercitio. tanquã uere pietas que ad om̃ia
ualet. Quã leto sinu collegit uos multitudo
cist̾ciensis. quã a lacri uultu spectauit hoc
angłica celsitudo. Nou̾unt siquid̃ illi sp̃c
om̃ipotenti do placere suꝑ om̃ia fraternã
sociẽtatem & confedationẽ. cũ dicat ꝑ ꝓphe¬
tit᷑ etiã hoc factũ humilitatẽ redolere. q̃
qͣm accepta sit diuinȩ maiestati. docet ille
qui dicit. Suꝑbis d̾s resistit humilib au¬

Expanded text:
QUÆ MANDATA FUERINT VOBIS, DICITE : SERVI INQUÆ MANDATA FUERINT VOBIS, DICITE : SERVI INUTILES SUMUS. Inutiles vos reputatis, et humiles inventi estis. Recta facere, et inutilem se reputare, apud paucos invenitur, et ideo multi admirantur. Hoc, inquam, hoc prorsus vos de illustribus reddit illustriores, sanctories de sanctis. Et ubicumque divulgatus est sermo iste, replevit omnia odore suavitatis. Hæc virtus, me judice, præfertur etiam protractis jejuniis et anticipatis vigiliis, omni denique corporali exercitio, tamquam vere pietas quæ ad omnia valet. Quam læto sinu collegit vos multitudo Cisterciensis, quam alacri vultu spectavit hoc angelica celsitudo ! Noverunt siquidem illi spiritus omnipotenti Deo placere super omnia fraternam societatem et confœderationem, cum dicat per Prophertitur etiam hoc factum humilitatem redolore, quæ quam accepta sit divinæ majestati, docet ille qui dicit : SUPERBIS DEUS RESISTIT, HUMILIBUS AU
Abbreviated transcription (Latin):
qõ aait ꝓpħa. Eleuatus ẽ sol: ⁊ luna sterit in
ordme suo. Sol ẽ ille. ꝑ quẽ alpensis congre¬
gatio illust̾s ubiq reddit᷑ tanqͣm luna ꝑ
solem. Eleuato itaq illo stemꝰ nos in ordi¬
ne nr̃o: quicũq elegimus abiecti esse in do¬
mo di nrĩ. magis qͣm habitare intab̾nacu¬
lis pecẽoꝵ. Odor nr̃ abiectio ẽ. humilitas ẽ.
uoluntaria pauꝑtas ẽ: obedientia. pax.
gaudiũ in sp̃u sc̃o. Ordo nr̃ est ͤ sub magis¬
tro. sub alb̾e: sub regula. sub disciplinã.
Ordo nr̃ ẽ stude silentio. exerceri ieiuniis.
excellentiorẽ uamꝰ tenere. quȩ ẽ caritas. Por¬
ro inhis om̃ib ꝓficere de die indiem: & in
ipsis ꝑseuerare usq ad ultimũ diem. Et
hec quid̃ assidue uos confidimꝰ actitare. Ce-¬
t̾um unũ opus fecistis. & om̃s mirant᷑. quia
cũ sc̃i essetis ñ reputantes ur̃am sc̃itatem. ali¬
enã participare curastis. ut essetis sanctiores.
Impletũ est qd̃ legit᷑ in eungłio. cũ fecitis oĩa

Expanded text:
a : ELEVATUS EST SOL ET LUNA STETIT IN ORDINE SUO. Sol est ille, per quem Alpensis congregatio illustris ubique redditur, tamquam luna per solem. Elevato atque illo, stemus nos in ordine nostro, quicumque elegimus abjecti esse in domo Dei nostri magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. Ordo noster abjecto est, humilitas est, voluntaria paupertas est, obœdientia, pax, gaudium in Spiritu Sancto. Ordo noster est esse sub magistro, sub abbate, sub regula, sub disciplina. Ordo noster est studere silentio, exerceri jejuniis, excellentiorem viam tenere, quæ caritas ; porro in his omnibus proficere de die in diem et in ipsi perseverare usque ad ultimum diem. Et hæc quidem assidue vos confidimus actitare. Ceterum unum opus fecistis, et omnes mirantur, quod cum sancti essetis, non reputantes vestram sanctitatem, alienam participare curastis, ut essetis sanctiores. Impletum est quod legitur in Evangelio : CUM FECERITIS OMNIA
Abbreviated transcription (Latin):
turbido fonte limpidus emanat ruius: nec
de sordida mente munda cogitatio. Intꝰ est
ꝓcul dubio. intꝰ ẽ qd̃ delectat: & ex ula ple¬
intudine int̾nseca erumpit totũ qd̃ foris exu¬
b̾at: atq in mente fulget. qd̾ sic placet in
oꝑe. Sequimini filsi patrem: imitatores eiꝰ
estote. sicut & ipse xp̃i. Dicite. In odore un¬
guentoꝵ tuoꝵ curremꝰ si quid̃ bonꝰ odor
xp̃i est in om̃i loco. Namut taceam de uo¬
bis qui p̃sentes cõminꝰ ꝑcipitis fraglantiã:
tanta ad nos usq qui longe absumꝰ ex stu¬
diis eius bonis ꝑuenit huiꝰ suauissime res¬
ꝑsionis ub̃tas: ut nob̃ certissime fiat odor
uite ad uitam. Puto qd̃ & incelestib id iam
ꝑsenserint in odorẽ suauitatis: & quadã
sonto festuuori exultatione decantent. Que

Expanded text:
turbido fonte limpidus emanat rivus, nec turbido fonte limpidus emanat rivus, nec de sordida mente munda cogitatio. Intus est procul dubio, intus est quod delectat: et ex illa plenitudine intrinseca erumpit totum quod foris exuberat: atque in mente fulget, quod sic placet in opere. 7. Sequimini, filii, patrem: imitatores ejus estote, sicut et ipse Christi. Dicite: In odore unguentorum tuorum curremus : siquidem bonus odor Christi est in omni loco . Nam ut taceam de vobis, qui praesentes cominus percipitis fragrantiam; tanta ad nos usque, qui longe absumus, ex studiis ejus bonis pervenit hujus suavissimae respersionis ubertas, ut nobis certissime fiat odor vitae ad vitam. Puto quod et in coelestibus jam persenserint odorem suavitatis, et quadam solito fest
Abbreviated transcription (Latin):
daret᷑ intelligi int̾ ꝓfectum & defectũ in hoc
statu mortalis uite nichil mediũ inueniri.
s quom᷑ ipsum corpus nr̃m continue aut
cresc̾e constat aut decresce. sic necesse sit &
sp̃m aut ꝓfic̾e semꝑ. aut deficere. Interest
tam̃ qd̃ nequaqͣm uuxta ordinẽ corꝑaliũ
uicissitudinũ. etiã sp̃c sua uel increm̃ta ca¬
pit. uel patit᷑ det̾menta. Nam semꝑ in robꝰ¬
to & uegeti corꝑe. animꝰ mollior atq tepidi¬
or iacet: & rursũ in corꝑe debili &e infirmo
fortior uget. ꝓmptiorq sp̃e. Qd̾ se utiq in se
quid sic astrumꝰ exemplis ut ꝓbemꝰ & oculis.
dũ inte pat̾ manifestũ sit nob̶ qd̃ qr. Cuius¬
quippe & si homo ext̾ior corrumpit᷑ s int̾ior
renouat᷑ de ie in diem. Uñ etenĩ tantus ar¬
dor innouandi ordinis. ñ ex renouatione men¬
dis: auioquin qñ inpurꝰ animꝰ tanto studio
regule ingune̾t: eligeretq puritatẽ : Nec de

Expanded text:
daretur intelligi, inter profectum et defectum in hoc daretur intelligi, inter profectum et defectum in hoc statu mortalis vitæ nihil medium inveniri, sed quomodo ipsum corpus nostrum continue aut crescere constat, aut decrescere, sic necesse sit et spiritum aut proficere semper, aut deficere. Interest tamen, quod nequaquam juxta ordinem corporalium vicissitudinum etiam spiritus sua vel incrementa capit, vel paritur detrimenta. Nam semper in robusto et vegeto corpore animus mollior atque tepidior jacet, et rursum in corpore debili et infirmo fortior viget promptiorque spiritus. Quod se utique in se quidem sic astruimus exemplis, ut probemus et oculis, dum in te, Pater, manifestum sit nobquippe etsi homo exterior corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem. Unde etenim tantus ardor innovandi Ordinis, nisi ex renovatione mendis? Alioquin quando impurus animus tanto studio Regulae inquireret eligeretque puritatem? Nec de
Abbreviated transcription (Latin):
hendit. qui &e ipse parit̾ ñ currit. Et quid ꝓ¬
dest xp̃m sequi. si contingat ñ consequi: Id̾o
paulus aiebat. Sic currite ut comp̃hendatis.
Ibi fige tu xp̃iane tui cursus ꝓfectusq metã.
uͥ xp̃c posuit suam. factus ẽ inquit obediens
usq ad mortẽ. Quantũ libet gͦ cucurreris. si
usq ad mortem ñ ꝑuenis. brauiũ ñ app̃hen¬
dis. Brauiũ xp̃c est. Qd̾ si illo currente tugra¬
dũ sistis. ñ xp̃o appropias s te magis elongas.
timendũq tibi est qd̾ ait dauid. ecce qui elon-¬
gant se a te dñe ꝑibunt. Itaꝙ si ꝑfic̾e curre
est: ũ ꝓfic̾e ibi &e curre desinis. uͥ gͦ ñ cur¬
re: ibi & deficere incipis. hunic plane collig̃r.
qr nolle ꝓficere. ñ nͥ deficere ẽ. uidit scalam
iacob. & in scala angłos. uͥ nullus tesidens.
mullus subsistens apparuit. S uel ascende.
uel descend̾e uidebant᷑ uniu̾si. quatinꝰ palã

Expanded text:
hendit, qui et ipse pariter non currit. Et quid phendit, qui et ipse pariter non currit. Et quid prodest Christum sequi, si non contingat consequi ? Ideo Paulus aiebat : SIC CURRITE UT COMPREHENDATIS. Ibi fige tu, christiane, tui cursus profectusque metam, ubi Christus posuit suam. FACTUS est, inquit, OBŒDIENS USQUE AD MORTEM. Quantumlibet ergo cucurreris, si usque ad mortem non perveneris, bravium non apprehendis. Bravium Christus est. Quod si, illo currente, tu gradum sistis, non Christo appropias, sed te magis elongas, timendumque tibi est quod ait David : ECCE QUI ELONGANT SE A TE, Domine, PERIBUNT. Itaque si proficere currere est, ubi proficere, ibi et currere desinis ; ubi vero non currere, ibi et deficere incipis. Hinc plane colligitur, quia nolle proficere, non nisi deficere est. Vidit scalam Jacob, et in scala angelos, ubi nullus residens, nullus subsistens apparuit, sed vel ascendere, vel descendere videbantur universi, quatenus palam
Abbreviated transcription (Latin):
reputat᷑. Qd̃ si stude ꝑfectioni. esse ꝑfec¬
tum est: ꝓfecto nolle ꝓficere deficere ẽ.
U̾ gͦ sunt qui dicere solent. sufficit nob̃.
nolumꝰ esse meliores qͣm patres nr̃i: O
monache ñ uis ꝓficere : slon. uis gͦ defi¬
cere: Nequaqͣm. Quid gͥe Sic mͥ inquis
uolo uiuere: & man̾e in quoꝑueni. Nec
peior fieri patior: nͨ melior cupio. Hoc gͦ
uis: qͦd esse ñ potest. Quid enĩ stat in ħ
scłoe Et certe de homine speciałr dictũ
est. Fugit uelut umbra: & nunꝗͣ in eo¬
dẽ statu ꝑmanet. Ipse deniq hominis.
scłiq auctor qͣmdiu in terris uisus est
& cũ hominib conu̾satus ẽ. nunqͥd ste¬
tit e Et quid̃ teste scͥptura ꝑtransiit bñ¬
faciendo &e sanando om̃s. Ptransiit au¬
tẽ sicut ñ infructuose. ita ñ remisse. ñ
pigre. ñ lento gressu. s quẽ admodũ
item de ipso scͥptum est. exultauit ut gỹgas
ad currendam uiã. Porro currentẽ ñ appre¬

Expanded text:
reputatur. Quod si studere perfectioni esse perfecreputatur. Quod si studere perfectioni esse perfectum est, profecto nolle proficere deficere est. Ubi ergo sunt qui dicere solent : « Sufficit nobis, nolumus esse meliores quam patres nostri ? » O monache, non vis proficere ? Non. Vis igitur deficere ? Nequaquam. Quid ergo ? Sic mihi, inquis, volo vivere, et manere in quo perveni ; nec peior fieri patior, nec melior cupio. Hoc ergo vis, quod esse non potest. Quid enim stat in hoc sæculo ? Et certe de homine specialiter dictum est : FUGIT VELUT UMBRA, ET NUMQUAM IN EODEM STATU PERMANET. Ipse denique hominis sæculique auctor, quamdiu IN TERRIS VISUS EST ET CUM HOMINIBUS CONVERSATUS EST, numquam stetit. Et quidem, teste Scriptura, PERTRANSIIT BENEFACIENDO ET SANANDO OMNES. Pertransiit autem, sicut non infructuose, ita non remisse, non pigre, non lento gressu, sed, quemadmodum item de ipso scriptum est : EXSULTAVIT UT GIGAS AD CURRENDAM VIAM. Porro currentem non appre
Abbreviated transcription (Latin):
ticia eius manet ñ aliquanto temꝑe. s in
scłm scł̃i. Sempiterna itaq iusti esuries. sem¬
ꝑiternã meret᷑ refectionẽ. Et licet in bretu
consũmet᷑. ꝓ temꝑe: iudicat᷑ tam̃ explesse
temꝑa multa ꝓ uirtutis ꝑpetuitate. Quoꝵ
demiq patet temꝑis breuitas bonoꝵ p̃iu¬
dicet ꝓpetuȩ deuotioni. que ꝑtinacem reꝓ¬
boꝵ maliciam excusare ñ sufficit: Ob hocꝰ
enĩ ꝓculdubio inflexibilis & obstinatȩ
mentis punit᷑ eternałr malũ. licet temꝑa¬
lit̾ ꝑpetratũ. qͥa qd̃ breue fuit temꝑe uel
oꝑe. longum esse constat in ꝑtinaci uo¬
luntate. ita ut si nunꝗͣ moreret᷑. nunqͣm
uelle peccare desin̾et. inmo semꝑ uiu̾e
uellet. ut semꝑ peccare posset. Pinde po¬
test & de isto ꝑ contrariũ itidẽ dici. con¬
toꝵ immo om̃iũ temꝑum receꝑit uicẽ.
qui nullo temꝑe bona uoluerit mutare
intentionẽ. Itaq indefessũ ꝓficiendi stu¬
diũ. ⁊ iugis conatus ad ꝑfectionẽ. ꝑfectio

Expanded text:
TITIA AJUS MANET, non aliquanto tempore, sed in SÆCULUM SÆCULI. Sempiterna itaque justi esuries sempiternam meretur refectionem, et, licet in brevi consummetur pro tempore, judicatur tamen explesse tempora multa pro virtutis perpetuitate. Quomodo denique temporis brevitas bonorum præjudicet perpetuæ devotioni, quæ pertinacem reproborum malitiam excusare non sufficit ? Ob hoc enim procul dubio inflexibilis et obstinatæ mentis punitur æternaliter malum, licet temporaliter perpetratum, quia quod breve fuit tempore vel opere, longum esse constat in pertinaci voluntate, ita ut, si numquam moreretur, numquam velle peccare desineret, immo semper vivere vellet, ut semper peccare posset. Proinde potest et de isto per contrarium itidem dici : CON immo omnium temporum receperit vicem, qui nullo tempore malam voluerit mutare intentionem. Itaque indefessum proficiendi studium, et jugis conatus ad perfectionem, perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ amutatis: ne plus uob̃. in. aut ꝓ uobis
urã diligatis. & sic uos & ur̃a ꝑdatis: neblan¬
diens p̃sens ꝓsꝑitas sui finẽ uob̃ abscondat.
& adu̾sitas sine fine succedat: ne leticia tem-¬
ꝑalis luctũ uob̃ eternũ & oꝑiat quẽ parit.¬
& pariat quẽ oꝑit: ne mors longe esse pute¬
tur. & p̃occupet inꝓuidũ: & uita dũ longa
expectat᷑. cito deserat male consciũ. sic̃ scͥptũ
est. Cũ dix̾int pax & securitas: tẽ subitaneꝰ¬
eis suꝑueniet int̾itus. tanqͣm in utero ha

Expanded text:
tem amittatis; ne plus vobis aut pro vobis tem amittatis; ne plus vobis aut pro vobis vestra diligatis, et sic vos et vestra perdatis; ne blandiens praesens prosperitas sui vobis finem abscondat, et adversitas sine fine succedat; ne laetitia temporalis luctum vobis aeternum et operiat quem parit, et pariat quem operit; ne mors longe esse putetur, et praeoccupet improvidum; et vita, dum longa exspectatur, cito deserat male conscium, sicut scriptum est: Cum dixerint, Pax et securitas, tunc subitaneus superveniet eis interitus, tanquam i
Abbreviated transcription (Latin):
de qua dr Pax di que exsuꝑat omnẽ sen-¬
sũ. uerũ hoc suũ bonũ & si desuꝑ accepit.
in ur̃o tam̃ bñplacito hoc facere cupit. im¬
mo se fecisse confidit: sciens uos sapientis
ñ ignorare sententiã. qd̃ filius utiq sapi¬
ens gła sit patͥs. Nogat aut̃ paternitatẽ
ur̃am rogamꝰ & nos cũ illo & ꝓ illo. qua¬
tinꝰ de prebenda sua qͦd ipse suis credito¬
rib constituit immobiłr stare faciatis. ne
in aliquo fraudator qd̃ absit debiti. ⁊ pre¬
uaricator pacti inueniat᷑. ⁊ ita munꝰ con¬
dũ fr̃ quispiam habet aliquid adu̾sus eũ.
Precatur dem̃. ut domus quã ipse matͥ
suȩ in terra eccłȩ construxit. cũ terra qͣm
ibi delegauit. eidẽ matri quãdiu ux̾it
concedat᷑ Hec ꝓ phylippo. Reliqua hec
pauca ꝓ uob. ip̃so quid̾ intimante. ĩmo
uͦ inspirante dõ adicienda putauimꝰ: horta¬
ri uos in caritate p̃sumentes. ne casuri głam
mundi quasi stantẽ aspiciatis. & uere stan¬

Expanded text:
Pax 65 Dei, quae exsuperat omnem sensum . Verum hoc suum bonum, etsi desuper accepit, in vestro tamen beneplacito hoc facere cupit, imo se fecisse confidit, sciens vos Sapientis non ignorare sententiam: quod filius utique sapiens sit gloria patris . Rogat autem paternitatem vestram, rogamus et nos cum illo et pro illo, quatenus de praebenda sua quod ipse suis creditoribus constituit, immobiliter stare faciatis; ne in aliquo fraudator quod absit! debiti, et praevaricator pacti inveniatur; et ita munus conatur, dum frater quispiam habet aliquid adversus eum. Precatur deinde ut domus quam ipse matri suae in terra Ecclesiae construxit, cum terra quam ibi delegavit, eidem matri, quamdiu vixerit, concedatur. Haec pro Philippo. 3. Reliqua haec pauca pro vobis, ipso quidem intimante, imo vero inspirante Deo, adjicienda putavimus, hortari vos in charitate praesumentes, ne casuri gloriam mundi quasi stantem aspiciatis, et vere stan
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło. Phylippus ur uolens. ꝓficisci
ierosolimã. compendiũ uiȩ inuenit. &
cito ꝑuenit quo uolebat. Transfretauit inbre¬
ui hoc mare magnũ & spaciosum: & ꝓsꝑe
nauigans attigit iam litus op̃tatũ. atq ad
portũ tandẽ salutis applicuit. Stantes sunt
iã pedes eius in at̾is ierłm: et quẽ audierat
in effrata. inuentũ in campis siluȩ libenter
adorat in loco uͭ stet̾unt pedes eius. Ingres¬
ditatẽ. quib m̾ito dr. iam ñ estis hospiteᷤᷤ
& aduene. s estis ciues scõꝵ. & domestici
dĩ. Cũ quib intrans & exiens tanqͣm unꝰ
e scĩs: głatur & ipse cũ cet̾is dicens. Conu̾¬
satio nr̃a incelis est. Factus ẽ gͦ ñ curiosus
tm̃ spectator. s deuotus habitator. & ciuis
conscͥptus ierłm. ñ aut̃ cerrene huiꝰ. cui a¬
rabiȩ mons sỹna coniunctus ẽ. quȩ seruit

Expanded text:
o. 1. Philippus vester, volens proficisci Jerosolymam, compendium viae invenit, et cito pervenit quo volebat. Transfretavit in brevi hoc mare magnum et spatiosum, et prospere navigans attigit jam littus optatum, atque ad portum tandem salutis applicuit. Stantes sunt jam pedes ejus in atriis Jerusalem; et quem audierat in Ephrata, inventum in campis silvae libenter adorat in loco ubi steterunt pedes ejus. Ingresitur: Jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum et domestici Dei . Cum quibus intrans et exiens, tanquam unus e sanctis, gloriatur et ipse cum caeteris, dicens: Conversatio nostra in coelis est . Factus est ergo non curiosus tantum spectator, sed et devotus habitator, et civis conscriptus Jerusalem, non autem terrenae hujus, cui Arabiae mons Sina conjunctus est, quae se
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ: & intraductus inuentrẽ inferi. fec̾at
quippe scd̾m ꝓpħam pactũ cũ morte. & cũ in¬
ferno fedus inierat. Ideoq iuxta erechielem
factus ẽ ꝑditio. & ñ subsistit in eternũ. Aliꝰ
qͦ om̃iũ sicut maximꝰ ita & pessimꝰ inimicus.
abscisus nichilominꝰ est. Et is erat unus ex
amicis ȩccłȩ: s illis de quib solet queri & di¬
ci. Amici mei ⁊ ꝑximi mei adu̾sum me appro¬
pinquauert & stet̾unt. S qui restant. cito
sꝑamꝰ de similib idem iudiciũ. ꝓpe ẽ ut re-¬
uertar ad fr̃s meos. si uita comes fuerit ꝑ uoꝰ
sicut intendo transiturꝰ. Int̾m cõmendo
me sc̃is orõnib ur̃is. Salutamꝰ frem . h. ca

Expanded text:
ptus est, traductus in ventrem inferi. Fecerat ptus est, traductus in ventrem inferi. Fecerat quippe secundum Prophetam pactum cum morte, & cum inferno fœdus inierat. Ideoque iuxta Ezechielem, factus est perditio, & non subsistit in æternum. Alius quoque omnium sicut maximus, ita & pessimus inimicus, abscisus nihilominus est. Et is erat vnus ex amicis Ecclesiæ, sed illis de quibus solet queri & dicere. Amici mei, & proximi mei aduersum me appropinquauerunt, & steterunt. Si qui restant, cito speramus de similibus idem iudicium. Prope est, vt reuertar ad fratres meos: si vita comes fuerit, per vos, sicut intendo, transiturus. Interim commendo me sanctis orationibus vestris. Salutamus fra
Abbreviated transcription (Latin):
sens etiã longo temꝑe. ce recordatus es no-¬
minis mei. homo magnus. occupatꝰ in mag¬
nis. Bñdictus sc̃s angłs tuus: qui pio pec¬
tori tuo id suggessit. Bñdictꝰ ds̃ nr̃. qui ꝑ-¬
suasit. Enteneo un glorier apd̃ extraneos
litteras tuas. ⁊ illas litteras. in quib tuam
mͥ animã effudisti. Glorior qd̾ me habeas
ñ mͦ in memoria. s in gr̃a. Glorior p̾uisegio
amoris tui: refectus sũ de abundantia sua-¬
uitatis pectoris tui. Non solũ aut̃. s & gło¬
rior in tͥbulationib. si quas dignꝰ habitus
sũ ꝓ eccła pati. Hec plane gła mea ⁊ exal¬
tans caput meũ eccłȩ t̾umphus. Nam si
socii sumꝰ laboris. erimꝰ ⁊ consolationis. Col¬
laborandũ fuit & compatiendũ mat̾. ne
& de nob̃ quereret᷑ dicens. Qui iuxta me
Dõ aut̃ gr̃as: qui dedit ei uictoriam. Ho¬
nestauit eam in laborib. & compleuit la¬
tũ est sarmentũ mutile: putre menbrũ. Ille
ille iniquus qui peccare fecit isrł. morte absor¬

Expanded text:
sens iam longo tempore: & recordatus es nominis mei, homo magnus, occupatus in magnis. Benedictus sanctus Angelus tuus, qui pio pectori tuo id suggessit. Benedictus Deus noster, qui persuasit. En teneo vnde glorier apud extraneos, literas tuas: & illas literas, in quibus tuam mihi animam effudisti. Glorior, quod me habeas non modo in memoria, sed & in gratia. Glorior, priuilegio amoris tui. Refectus sum de abundantia suauitatis pectoris tui. Non solum autem, sed & glorior in tribulationibus: si quas dignus habitus sum pro Ecclesia pati. Hæc plane gloria mea, & exaltans caput meum, ecclesiæ triumphus. Nam si socij fuimus laboris, erimus & consolationis. Collaborandum fuit, & compatiendum matri, & ne de nobis quereretur dicens, Qui iuxta me Deo autem gratias, qui dedit ei victoriam, honestauit eam in laboribus, & compleuit latum est sarmentum inutile, putre membrum. Ille, ille iniquus, qui peccare fecit Israel: morte absor
Abbreviated transcription (Latin):
langore continuo aliis ꝓnuntiandas cõmisit. Qͥ sieut
uere dulcissimũ sc̃i sp̃s organũ. quicqͥd scͥpsit digito
dei dictante concepit. sic easdem stationes ñ sine spĩ
eodem disposuit. et tam hec qm cet̾a eius oꝑa tan¬

Expanded text:
languore continuo aliis pronuntiandas commisit. Qui sicut languore continuo aliis pronuntiandas commisit. Qui sicut vere dulcissimum sancti Spiritus organum, quidquid scripsit, digito Dei dictante concepit; sic easdem stationes non sine eodem Spiritu deposuit, et tam haec quam caetera ejus opera, tan
Abbreviated transcription (Latin):
dñice officio stationẽ congrue fieri ad
scm petrum. quia uidelicet ille rectoꝵ eccłe pͥmus
et precipuus est: quib idem officiũ predicat gau¬
dium et patientiam in tͥbulatione. longanimita¬
tem in spe. quoꝵ in animo quanta p̃ssura sit. et
pret̾ illa que extͥnsecus sunt. quanta instantia
cotidiana. quanta sollicitudo cõmissarũ fibi am¬
marum. nulli preter ipsos qui exꝑti sunt ꝑfecte
et liquide nouerunt. quanuis frequenti lectio¬
ne maxime ex libris beati gregorii. non nulla ex
parte a stucdiosis et cordatis lectorib queant cog¬
nosci. Ipse autem beatus gregoriꝰ egregium Roma¬
ne sedis quo petrum apłm decus qui optime ut
officio ꝯsolatus ẽ. quippe qͥ ut in libro uite ipsiꝰ
si eo ueniente certatĩ discurrit. sollicitꝰ ordinaũ.
per quas et ipse simul discurrens. dum adhuc
loqui preualuit uiginti omelias euangłii diuer¬
so temꝑe declamauit. Reliquas uero eiusdẽ nu¬
meri dictauit quidem: s lacescente stomacho

Expanded text:
nicae officio stationem congrue fieri ad Sanctum Petrum, quia videlicet ille rectorum Ecclesiae primus et praecipuus est; quibus idem officium praedicat gaudium et patientiam in tribulatione, longanimitatem in spe, quorum in animo quanta pressura sit, « et praeter illa quae extrinsecus sunt, quanta instantia quotidiana , » quanta sollicitudo commissarum sibi animarum, 30 nulli praeter ipsos, qui experti sunt, perfecte et liquido noverunt, quamvis frequenti lectione, maxime ex libris beati Gregorii nonnulla ex parte a studiosis et cordatis lectoribus queant cognosci. Ipse autem beatus Gregorius egregium Romanae sedis post Petrum apostolum decus; qui optime, utofficio consolatus est; quippe, qui ut in libro vitae ipsius asi eo vivente, certatim discurrit sollicitus ordinavit; per quas et ipse simul discurrens, dum adhuc loqui praevaluit, viginti homilias Evangelii diverso tempore declamavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho,
Abbreviated transcription (Latin):
natum esse xp̃m ꝓbabile ẽ: quãuis sacͥ euangłii
de boc hystoria tãcuerit. Namq si ꝑ regłam com¬
poti retro ꝑcurras: inuemes eius anni quo natꝰ
est concurrentes quinq. quos addens regulari¬
b decembris septẽ. ut compendiosius fiat regu¬
larib ianuar ii trib inuenies diem illũ quo
septẽ ex eo numero. qui regłarib et concur¬
rentib compositis accrescit. Cum autẽ decem¬
ber quinta fr̃ uel ianuariꝰ inchoat᷑ pͥma. neces¬
se ẽ diem Natalis dñi qui post kalendas decem¬
octauus. pͥmã feriã .i. diẽ existere dñicã. Nocte
gͦ dnĩca natus ẽ xꝑ̃c. consonante mirabiliũ su¬
orũ ordine. ut in quo die dixit fiat lux et facta
ẽ lux: eiusdem diei nocte exoriret᷑ in tenebris
lumen rectis corde: et uisitaret nos oriens ex alto
illuminare hiis qui in tenebris & in umbra
mortis sedent. Nocte gͦ congrue natꝰ ẽ ut ipso
ortus sui temꝑe ad illuminandã nram̃ noctẽ
se aduenire signaret

Expanded text:
natum esse Christum probabile est, quamvis sacra Evangelii de hoc historia tacuerit. Namque si per regulam computi retro percurras, invenies ejus anni quo natus est, concurrentes quinque. Quos addens regularibus decembris septem vel, ut compendiosius fiat, regularibus Januarii tribus, invenies diem illum, quo septem ex eo numero, qui regularibus et concurrentibus compositis accrescunt. Cum autem december quinta feria, vel Januarius inchoatur prima, necesse est diem natalis Domini, qui post Kalendas decemoctavus, primam feriam, id est diem existere Dominicam. Nocte ergo Dominica natus est Christus, consonante mirabilium suorum ordine, ut quo die dixit: « Fiat lux, et facta est lux , » ejusdem diei nocte exoriretur in tenebris lumen rectis corde, et visitaret nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris sunt et in umbra mortis . Nocte vero congrue natus est, ut ipso die ortus sui tempore, ad illuminandam noctem nostram se advenire signaret
Abbreviated transcription (Latin):
Desponsoria que post lectiones canimus. no¬
bis innuunt scĩs monitis dei factis nos res¬
ponde debere. ne similes simus pueris sedenti¬
dendo. Trisna naniq tristib. et leta letis debemus
sugciuere. Lectionib siquidẽ neq moris est. neq de¬
coris. u cũ lector tristia dixerit. uerbi grã. que st̃
pencentie. siue lamentũ aliqͦd dnĩce passionis.
chorus in e saltet de gaudio regni.⁊ grã resur rec¬
tionis. S dũ lector uelut ũ iohes ñ manducans
neq bibens p̃dicat penitentiã: nos itidẽ in respons
ploremus. Et dũ
ille uelut filius hominis
manducans et
bibens. cantat nob̾ de gau¬
dio regni. succinẽ¬
tes eidẽ apte saltemꝰ. Qͦaꝙ
uno p̾cmente tam in his quã in ceteris eiusmodi.
chorus concordit̾ sequit᷑ illud astruit. qđ apłs ob¬
secrat. ut id ipsum dicamꝰ om̃s. ꝙ ñ sint in nob̃ scis¬
onora ẽẽ instrum̃ta

Expanded text:
esponsoria, quae post lectiones canimus, nobis innuunt sanctis monitis Dei factis nos respondere debere, ne simus similes pueris sedentidendo. Tristia namque tristibus, et laeta laetis debemus succinere lectionibus. Si quidem neque moris est, neque decoris, ut, cum lector tristia dixerit, verbi gratia, quae sunt poenitentiae, sive lamentum aliquod Dominicae passionis, chorus in responsorio saltet de gaudio regni et gloria resurrectionis. Sed dum lector velut « Joannes non manducans neque bibens » praedicat poenitentiam, nos itidem in responsorio ploramus; dum ille, velut « Filius hominis, manducans et bibens , » cantat nobis de gaudio regni, succinentes eidem, apte saltamus. Quodque uno praecinente, tam in his quam in caeteris ejusmodi, chorus concorditer sequitur, illud astruit quod Apostolus obsecrat, ut idipsum dicamus omnes, et non sint in nobis schisonora esse ins
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑ danielis lectio congruit. quanuis ut
ait beatꝰ ieronimꝰ in hebraico ñ habeat᷑. qua
legit᷑ susanna a falsa cͥminatione adulterii
dei auxilio liberata. Nam hec ꝑ misccłiamil
illa lapidationẽ euasit ꝑ iusticiã. atq ita
in eusdẽ diei offitio quodãmͦ mĩa et ueritas¬

Expanded text:
aemittitur, Danielis lectio congruit: quamvis, ut aemittitur, Danielis lectio congruit: quamvis, ut ait Beatus Hieronymus, in Hebraico non habeatur, qua legitur Susanna a falsa criminatione adulterii Dei auxilio liberata . Nam haec per misericordiam, illa lapidationem evasit per justitiam. Atque ita in ejusdem diei officio quodammodo miserico
Abbreviated transcription (Latin):
gissime. ita ut ppłs biberit ⁊ iumenta. Moy¬
ses namq significat bac in re uidaicũ ppłm.
meredulũ. ppłs sitiens humani gen̾is exspe¬
ctationẽ: petra xp̃m. Pcussit bis silicẽ uirga
indicat dñs mulieri samãritane. Aqua hec sp̃s
sc̃s est. qui tunc datus est. quando petra xꝑs uir¬
ga crucis ꝑcussus. immo post resur rectionẽ
pͥcussionẽ. atq ascensionẽ głificatꝰ ẽ. De salb̃o.¬
albato mulierẽ in adulter io dep̾hensã
legimus in euangło. q adductã ad dñin
iħm a scribis et phariseis temptantib sic. eãq
latrocinii sui ancipitẽ occultantib ut qͥcqͥd
respondisset calumpniantes cͥminarentur.
idest si ut misericors dimittendã diceret. ac¬
cusaretur imustus et legis aduersariꝰ. si pu¬
niendã: uelut inmisericors infamaret᷑. Qui¬
b ita obuiat mansuetudo cum iusticia. ut
cedentib accusantib quippe quos sua sub¬
traxerat conscientia. soli duo remanerent
misera ꝙ misccłia. Huic euangło illa que p̃¬

Expanded text:
imae, ita ut populus biberet et jumenta . Moses namque significat hac in re Judaicum populum incredulum, populus sitiens, humani generis exspectationem, petra Christum. Percussit bis silicem virga indicat Dominus mulieri Samaritanae. Aqua haec Spiritus sanctus est, qui tunc datus est, quando petra Christus virga crucis percussus, imo post percussionem resurrectione atque ascensione glorificatus est. Sabbato mulierem in adulterio deprehensam legimus in Evangelio, et adductam ad Dominum Jesum a Scribis et Pharisaeis tentantibus, sicamque latrocinii sui ancipitem occultantibus, ut quidquid respondisset, calumniantes criminarentur , id est si ut misericors dimittendam diceret, accusaretur injustus, et legis adversarius, si puniendam, velut immisericors infamaretur. Quibus ita obviavit mansuetudo cum justitia, ut, cedentibus accusatoribus, quippe quos sua subtraxerat conscientia, soli duo remanerent misera et misericordia. Huic Evangelio illa, quae pr
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xꝑm ex itinere quo ad nr̃am salutẽ uenit
fatigatũ usq ad mortem. mortẽ autẽ cru¬
eis sedisse suꝑ puteũ .i. mundane sapientie
exsuꝑasse ꝓfundũ. mulierẽq samaritanã.
id est eccłam alienigenã. que de ꝑfundis .i.
obscuris phylosophor doctri. nis. mortuam
aquã haurire consueuerat. de qua sitientẽ
animã ut ñ sitiret it̾m saciare ñ pot̾at. didi-¬
cisse. quia qui biberit ex aqua hac sitiet ite¬
rũ. qui autẽ biberit ex aqua quã ipse de-¬

Expanded text:
istum ex itinere, quo ad nostram salutem venit, fatigatum usque ad mortem, mortem autem crucis , sedisse super puteum, id est mundanae sapientiae exsuperasse profundum, mulieremque Samaritanam, id est Ecclesiam alienigenam, quae de profundis, imo obscuris philosophorum doctrinis mortuam aquam haurire consueverat, de qua sitientem animam, ut non sitiret iterum, satiare non poterat, didicisse, quia qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum, qui autem biberit ex aqua, quam ipse ded
Abbreviated transcription (Latin):
tus ex itinere hora sexta sedisse legitur¬
suꝑ puteum. loquens cũ muliere samarita¬
na que uenerat haurire aquã. si scires in qͥt
donũ dei et quis est qui dicit tibi da mͥ bibe:
tu forsitan petisses ab eo. et dedisset tͥ aquam

Expanded text:
tus ex itinere hora sexta sedisse super puteum, loquensque cum muliere Samaritana, quae venerat haurire aquam: Si scires, inquit, donum Dei, et quis est, qui dicit tibi: Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo; et dedisset tibi aq
Abbreviated transcription (Latin):
succus radicis. nicħominus uiciose in fruetib
erupit. Et quod ualde dolendũ est sic spoliatꝰ
ꝙ seniuiuus. multo plures generauit. qm gene¬
rare debuerat. sim priori sanitate custos para¬
dysi fidelis ꝙ obediens. ꝑmansisset. Tumc enim
ex illo soli nascerent᷑ hi qui ad uitã p̾or¬
dinati sunt: quiq nunc ꝑ xꝑi gr̾am ad eandẽ¬

Expanded text:
succus radicis, nihilominus vitiose in fructibus succus radicis, nihilominus vitiose in fructibus erupit. Et quod valde dolendum est, sicut spoliatus et semivivus multo plures generavit, quam generare debuerat, si in priori sanitate custos paradisi fidelis et obediens permansisset; Tunc enim ex illo soli nascerentur hi, qui ad vitam praeordinati sunt, quippe nunc per Christi gratiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã angłice dignitati penitus incorrupte
coequaret. ꝙ fieret imustus sicut & iustus: et
darissima res celi publica tali mnordinatione ꝯ¬
funderet᷑. ꝙ ne forte quod absit iudicia dei re¬
p̾hendamus. cum his qui uixta ezechielẽ int̾ se
uuã acerbam. ꝙ dentes filiorum obstupescunt.
libet ꝓpositam similitudinẽ. qm̃ ex euũgłica pa-¬
rabola est. adhuc scdm humane legis equitatem
ꝓsequi. qm̃ homines sunt qui rep̃hendunt iui¬
dicia dei. audiant hec ꝙ respondeant munda¬
ne legis equicensores. & diuim examinis iniqui
rep̾hensore. Supradictus homo pꝰquam descen¬
dit in iericho. genuit sicut scriptura refert ad
ymaginẽ ꝙ similitudinẽ suam. filios ꝙ filias.
Quid namq ẽ qͦd ait genuit adam ad ymaginẽ
ꝙ similitudinẽ suam : Hoc utiq uoluit intelli¬
gi. quod a latronib despoliatus ut supradictũ
est. genuit nudos. plagatus morbidos. semi¬

Expanded text:
creaturam angelicae dignitati penitus incorruptae creaturam angelicae dignitati penitus incorruptae coaequaret: fieretque injustus, sicut et justus, et clarissima coeli respublica tali inordinatione confunderetur. Et ne forte, quod absit! judicia Dei reprehendamus cum his qui juxta Ezechielem intra se uvam acerbam, et dentes filiorum obstupescunt , » libet propositam similitudinem, quoniam ex Evangelica parabola est, adhuc secundum humanae legis aequitatem persequi, quoniam homines sunt, qui reprehendunt judicia Dei: Audiant hoc et respondeant mundanae legis aequi censores, et divini examinis iniqui reprehensores. Supradictus homo, postquam descendit in Hiericho, genuit, sicut Scriptura refert, ad imaginem et similitudinem suam filios et filias . Quid namque est, quod ait, « Genuit Adam ad imaginem et similitudinem suam? » Hoc utique voluit intelligi, quod a latronibus despoliatus ut supra dictum est, genuit nudos, plagatus morbidos, semi
Abbreviated transcription (Latin):
ignib exurat᷑. uel alia pena funditꝰ. auita qͣ
idignus erat extrudatur. Bñ gͦ cum abrahã
ꝙ ysaac ꝙ iacob uel quolibet iusto egit clemets
diuinitas. quod a parachyso exclufus. ñ etiã inferni
legislatorẽ. qui ueniens bñdictionẽ daret. ut uide¬
retur ds deorum in syon. Quiqqͥd enim fidelis serui-¬
tii deo quilibet iustus optulit. tantũ erat ad com-¬
ꝑationẽ illius laudis uel głificationis. quã homo
conditus in paradyso suo debuerat creatori. quan¬
tum si compares centũ denarios decem milib ta¬
ad hoc etiam accedebat. quod uita hec misera si¬
ne actualib quoq pecc̃is saltem leuib sicut nc̃.
ita & tunc transigi omĩno ñ poterat. Non ergo
summe dei iusticie congruebat. qui in hoc ter¬
restri scũario suo maculatũ quippiã sibi offer¬
ri ꝓhibet. ut illis celestib scĩs scõꝵ aliquid nisi
inmacłatum susciꝑet. & inemendatã humanã

Expanded text:
ignibus exuratur, vel alia poena funditus a vita, qua ignibus exuratur, vel alia poena funditus a vita, qua indignus est, extrudatur. Bene ergo cum Abraham, et Isaac, et Jacob, vel quolibet justo egit clemens Divinitas, quod a paradiso exclusus, non etiam inferni legislatorem, qui veniens benedictionem daret, « ut videretur Deus deorum in Sion . » Quidquid enim fidelis servitii Deo quilibet justus obtulit, tantum erat ad comparationem ejus laudis et glorificationis, quam homo conditus in paradiso suo debuerat Creatori: quantum ii compares centum denarios decem millibus taAd hoc etiam accedebat, quod vita haec misera sine actualibus quoque peccatis saltem levibus, sicut nunc, ita et tunc transigi omnino non poterat. Non ergo summae Dei justitiae congruebat, qui in hoc terrestri sanctuario suo maculatum quidpiam sibi offerri prohibet, ut in illis coelestibus sanctis sanctorum aliquid nisi immaculatum susciperet, et inemendatam humanam