comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conceptũ mulier ptꝰ genitaliũ uiscerũ
purgationẽ apta esset: etq tẽpore a
concubitu tẽperaremꝰ. ne carni ani¬
ma implicaretur. Ex qͦ illud seqͥt᷑ ut
ñ liberorũ ꝓcreandorũ causa. sed sati¬
andȩ libidinis habere coniugẽ censea¬
tis. Nuptiȩ autẽ ut ipse nuptiales
tabulȩ clamant. liberorũ ꝓcreandorũ causa:
marẽ feminãq coniungunt. Quisqͥs gͦ ꝓcre¬
are liberos quã concũbere grauius esse di¬
cit peccatũ ꝓhibet utiq nuptias: et ñ iam
uxorẽ sed meretricẽ feminã facit. quȩ do¬
natis sibi certis rebꝰ a uiro ad explendam
eiꝰ libidinẽ iungit᷑. Si enĩ uxor est: matri.¬
moniũ.ẽ. Non autẽ matrimoniũ. ẽ: ubi
dat᷑ oꝑa ne sit mater. Non gͥ uxor. Quo¬
circa nuptias ꝓhibetis. nec ab hoc crimi¬
ne qđ olim sp̃u scõ de uob̾ pͣdictũ ẽ ulla
uos ratione defenditis. Iam uero cũ uehe¬
menter satagitis ne ꝑ concubitũ anima

Expanded text:
conceptum mulier post genitalium viscerum conceptum mulier post genitalium viscerum purgationem apta esset, eoque tempore a concubitu temperaremus, ne carni anima implicaretur? Ex quo illud sequitur, ut non liberorum procreandorum causa, sed satiandae libidinis habere conjugem censeatis. Nuptiae autem, ut ipsae nuptiales tabulae clamant, liberorum procreandorum causa, marem feminamque conjungunt: quisquis ergo procreare liberos quam concumbere gravius dicit esse peccatum, prohibet utique nuptias; et non jam uxorem, sed meretricem feminam facit, quae donatis sibi certis rebus, viro ad explendam ejus libidinem jungitur. Si enim uxor est, matrimonium est. Non autem matrimonium est ubi datur opera ne sit mater: non igitur uxor. Quocirca nuptias prohibetis, nec ab hoc crimine, quod olim a Spiritu sancto de vobis praedictum est, ulla vos ratione defenditis. 66. Jamvero, cum vehementer satagitis ne per concubitum anima
Abbreviated transcription (Latin):
dere quisqͥs ꝓpt̾ paruulũ corpus inter¬
fectionẽ pulicis peccatũ. ẽẽ. non putat.
Sed iã etiã de huiꝰmodi nugis satis dictũ
multũ incerta. ẽ. castitas ur̃a. Non enĩ
concubitũ. sed ut longe antea ab apło
dictũ ẽ: uere nuptias ꝓhibetis. Quȩ
talis oꝑis una est honesta defensio. Hic
ñ dubito uos. e̾ẽ. clamaturos inuidiãq
facturos. dicendo castitatẽ ꝑfectã uos ue¬
hementer cõmendare atq laudare: ñ
tamen nuptias ꝓhibere. Quando qͥdem
auditores ur̃i quorũ apud uos scđ̾s est
gradus: ducere atq habere ñ ꝓhibeant᷑
uxores. Quȩ cũ magna uoce et magna
indignatione dixeritis: ego uos lenius
in t̾rogabo ad hunc modũ. Nonne uos
estis qͥ filios gignere eoqđ̃ animȩ ligen¬
tur in carne grauius putatis. e̾e pecca¬
tũ: quã ipsũ concubitũ. Nonne uos
estis qͥ nos soletis monere. ut quantum
fieri posset obseruaremꝰ tẽpus. qđ ad

Expanded text:
dere, quisquis propter parvulum corpus interdere, quisquis propter parvulum corpus interfectionem pulicis peccatum esse non putat? Sed jam etiam de hujusmodi nugis satis dictum multum incerta est castitas vestra. Non enim concubitum, sed ut longe ante ab Apostolo dictum est, vere nuptias prohibetis , quae talis operis una est honesta defensio. Hic non dubito vos esse clamaturos, invidiamque facturos, dicendo, castitatem perfectam vos vehementer commendare atque laudare, non tamen nuptias prohibere; quandoquidem auditores vestri, quorum apud vos secundus est gradus, ducere atque habere non prohibeantur uxores. Quae cum magna voce et magna indignatione dixeritis, ego vos lenius interrogabo ad hunc modum: nonne vos estis qui filios gignere, eo quod animae ligentur in carne, gravius putatis esse peccatum, quam ipsum concubitum? Nonne vos estis qui nos solebatis monere, ut quantum fieri posset, observaremus tempus, quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
longũ. ẽ sordidiora certe debetis opina¬
ri quã pediculos nr̃os. Et tam̃ illa occi-¬
dere nefas uob̾ uidet᷑. His autẽ parcere
stultũ. nͥ forte qđ sunt hȩc animalia
parua contemnitis. Sane si ita est. ut
animal qd̃ breuius. ẽ. eo contẽptius esse
debeat. necesse. ẽ. camelũ homini p̃feratis.
Huc accedit illa gradatio: q̃ cũ uos audirem
nos sepe turbauit. Nulla enĩ causa ẽ cur
ꝓpt̾ paruũ corporis modulũ pulex ne¬
candus sit. Non etiã musca quȩ in faba
gignit᷑. Et si hȩc cur ñ etiã ista paulo am¬
plior cuiꝰ certe fȩtꝰ minor est quã illa.
Hoc iã seqͥtur ut apis qͦq sine culpa ꝑimat᷑
cuiꝰ pullus uix huiꝰ muscȩ coequatur. In¬
de ad locuste pullũ et locustã. inde ad
pullũ muris et murẽ. Et ne longũ fa¬
ciã. nonne uidetis his gradibꝰ ad elephan¬
tum ꝑueniri ut om̃ino retusare ñ pos¬
sit ingentẽ illã beluã sine culpa se occi¬

Expanded text:
longum est, sordidiora certe debetis opinalongum est, sordidiora certe debetis opinari, quam pediculos vestros; et tamen illa occidere nefas vobis videtur, his autem parcere stultum: nisi forte quod sunt haec animalia parva contemnitis. Sane si ita est, ut animal quo brevius est, eo contemptius esse debeat, necesse est camelum homini praeferatis. 64. Huc accedit illa gradatio, quae cum vos audirem, nos saepe turbavit. Nulla enim causa est cur propter parvum corporis modulum, pulex necandus sit, non etiam musca quae in faba gignitur. Et si haec, cur non etiam ista paulo amplior, cujus certe fetus minor est quam illa. Hoc etiam sequitur, ut apis quoque sine culpa perimatur, cujus pullus huic muscae coaequatur. Inde ad locustae pullum et locustam, inde ad pullum muris et murem. Et ne longum faciam, nonne videtis his gradibus ad elephantum perveniri, ut omnino recusari non possit ingentem illam belluam sine culpa se occi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ manifestũ. ẽ. hęc animalia ñ de nr̃o
corpore existere: Deinde si concubitũ
uehementius execramini qđ nimiũ ui¬
dere uultis. cur ñ uob̾ mundiora uiden¬
tur animalia quȩ sine concubitu de
nr̃a carne nascunt᷑: Quanꝙͣ enĩ postea
coeundo pariant: ñ tam̃ nob̾ coeuntibꝰ
de nr̃o corpore primo nascunt᷑. Iã ue¬
ro si quȩtunq de uiuentibꝰ gignunt᷑ cor¬
poribꝰ sordidissima sunt putanda: multo ma¬
gis quȩcunq de mortuis. Impunius gͦ occi¬
ditur uł sorex uł anguis uł scorpio qͦs de
humanis cadaueribꝰ nasci a uob̾ potissimũ
solemꝰ audire. Sed obscura omitto et in¬
certa. De apibꝰ certe ẽ fama cęlebrior: qđ
de boum cadaueribꝰ oriant᷑. Ergo occidun¬
tur impune. At si hoc qͦq dubiũ est: ne¬
mo fere de scarabeis dubitat qͥn de fimo
in pila rotundato ab his atq obruta exi¬
stant. Hec gͥ animantia et alia que ꝑseqͥ

Expanded text:
non manifestum est haec animalia non de nostro non manifestum est haec animalia non de nostro corpore existere? Deinde si concubitum vehementius exsecramini, quod nimium videri vultis, cur non vobis mundiora videntur animalia, quae sine concubitu de nostra carne nascuntur? quanquam enim postea coeundo pariant, non tamen nobis coeuntibus de nostro corpore primo nascuntur. Jam vero, si quaecumque de viventibus gignuntur corporibus, sordidissima sunt putanda, multo magis quaecumque de mortuis. Impunius ergo occiditur vel sorex, vel anguis, vel scorpio, quos de humanis cadaveribus nasci, a vobis potissimum solemus audire. Sed obscura omitto et incerta. De apibus certe fama est celebrior, quod de boum cadaveribus oriantur. Ergo occiduntur impune. At si hoc quoque dubium est, nemo fere de scarabeis dubitat, quin de fimo in pilam rotundato ab his atque obruto existant. Haec igitur animantia et alia quae persequi
Abbreviated transcription (Latin):
impune ab agricola ur̃o auditore ne¬
cabunt᷑: Quia ideo peccat: ut fructꝰ
ꝓficiant. Hic certe coartamini. aut¬
enĩ conceditis auditoribꝰ interfectionẽ anima¬
liũ quã ur̃ auctor concedere noluit. aut
eos ab agri etiã cultura ꝓhibebitis quã ille
concessit. Quanꝙͣ sepe etiã dicere audeatis
feneratorẽ innocentiorẽ e̾e: ꝙͣ rusticum.
Usq ad eo melonibꝰ quã hominibꝰ estis amici¬
ciores. Siqͥdem illi ne ledant᷑ melius iudi¬
catis hominẽ fenore trucidari. Hetine
est appetenda et p̾dicanda iusticia. an po¬
tius execranda et damnanda fallacia:
Hecine. ẽ. miscđia memorabilis. an execra¬
bilis potius immanitas: Qͥd qđ anece ani¬
maliũ nec uos ipsi in pediculis et in puli¬
cibꝰ et cymicibꝰ tẽꝑatis magnãq huiꝰ rei
defensionẽ putatis qđ has esse sordes no¬
strorũ corporũ dicitis: Qđ̃ primo aꝑte
falsũ de pulice et cymice dicit᷑. Cui enĩ

Expanded text:
impune ab agricola vestro auditore neimpune ab agricola vestro auditore necabuntur, quia ideo peccat ut fructus proficiant? Hic certe coarctamini. Autenim conceditis auditoribus interfectionem animalium, quam vester auctor concedere noluit, aut eos ab agricultura etiam prohibebitis, quam ille concessit. Quanquam saepe etiam dicere audeatis feneratorem innocentiorem esse quam rusticum; usque adeo melonibus quam hominibus estis amiciores. Si quidem illi ne laedantur, melius judicatis hominem fenore trucidari. Haeccine est appetenda, et praedicanda justitia, an potius exsecranda et damnanda fallacia? Haeccine est misericordia memorabilis, an exsecranda potius immanitas? 63. Quid quod a nece animalium nec vos ipsi in pediculis et pulicibus et cimicibus temperatis? Magnamque hujus rei defensionem putatis, quod has esse sordes nostrorum corporum dicitis. Quod primo aperte falsum de pulice et cimice dicitur. Cui enim
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in macello laniant animalia carnesq
uenditant. si ur̃i auditores sint suaq
lucra cõparatis frugibꝰ uob conferant
cedem illã cotidianã sibi licere contẽ¬
nere. et qͥcqͥd in ea peccati. ẽ ur̃is epu¬
lis aboleri. Qd̾ si dicatis quẽ admodum
de poniis et de holeribꝰ conferendũ fu¬
isse ut illa int̾fectione ueniã mereret᷑.
Qa qͥa fieri ñ potest. electi enĩ ñ edunt
carnẽ: tẽꝑandũ. e̾ẽ auditoribꝰ a nece ani¬
maliũ. Qͥa respondebitis de spinis her¬
bisq inutilibꝰ quas euellendo in agris
purgandis agricolȩ necant. nec ex his
uob̾ possunt cibos aliqͦs exhibere. Quo¬
modo ad ueniã ꝑtinebit tanta uastatio.
unde nulla est esca scõrũ: An forte
quicqͥd peccatũ fuerit᷑ fruges et poma
ꝓficiant et de ipsis frugibꝰ et pomis
aliqͥd comedendo dissoluitis: Qd si gͦ
agros locustȩ aut mures et sorices ua¬
stent. qđ sepe accidere manifestũ est

Expanded text:
qui in macello laniant animalia carnesque qui in macello laniant animalia carnesque venditant, si vestri auditores sint, suaque lucra comparatis frugibus vobis conferant, caedem illam quotidianam sibi licere contemnere, et quidquid in ea peccati est, vestris epulis aboleri. 62. Quod si dicatis, quemadmodum de pomis et de oleribus, conferendum fuisse ut illa interfectio veniam mereretur; quod quia fieri non potest electi enim non edunt carnem, temperandum esse auditoribus a nece animalium: quid respondebitis de spinis herbisque inutilibus, quas evellendo in agris purgandis agricolae necant, nec ex his vobis possunt cibos aliquos exhibere? Quomodo ad veniam pertinebit tanta vastatio, unde nulla est esca sanctorum? An forte quidquid peccatum fuerit ut fruges et poma proficiant, et de ipsis frugibus et pomis aliquid comedendo dissolvitis? Quid si ergo agros locustae aut mures et sovices vastant, quod saepe accidere manifestum est?
Abbreviated transcription (Latin):
arbitret᷑: Sed ego institutũ ñ relin¬
quã meũ cui ds̃ ad erit ut aꝑtissima
ueritate obscura mendacia refellantur.
Quęro enĩ si animalia q̃ int̾ris et quȩ in
aquis sunt. de illo genere principũ ꝑsuc¬
cessionẽ ꝓlis et oꝑationẽ concubitꝰ ueni¬
unt: cũ ad illos abortiuos fetꝰ reuocat᷑
origo nascentiũ. Quero inquã si ita ẽ
utrũ apes et ranas et alia multa quȩ
sine concubitu gignunt᷑. ñ sit nefas
occidere. Nefas esse dicitis. Non gͦ ꝓpt̾
cognatione principũ nescio quorum
ab animantiũ nece auditores ur̃os ꝓ¬
hibetis. Aut si generalẽ cognationem
om̃iũ esse corporũ dicitis: arbores
qͦq ad eandẽ principũ offensionem
ꝓculdubio ꝑtinebunt. Quibꝰ ñ ẽ. man¬
datũ auditoribꝰ. Redit᷑ gͦ ad illud in¬
ualidũ ea quȩ instipibꝰ auditores ledunt
expiari ꝑ fructꝰ qͦs ad eccłam uram fe¬
runt. Dictũ ẽ. enĩ hoc modo posse eos

Expanded text:
arbitretur? Sed ego institutum non relinarbitretur? Sed ego institutum non relinquam meum, cui Deus aderit, ut apertissima veritate obscura mendacia refellantur. 61. Quaero enim, si animalia quae in terris sunt et in aquis, de illo genere principum per successionem prolis et operationem concubitus veniunt, cum ad illos abortivos fetus revocatur origo nascentium; quaero, inquam, si ita est, utrum apes, et ranas, et alia multa, quae sine concubitu gignuntur, non sit nefas occidere? Nefas esse dicitis. Non ergo propter cognationem principum nescio quorum, ab animantium nece auditores vestros prohibetis. Aut si generalem cognationem omnium esse corporum dicitis, arbores quoque ad eamdem principum offensionem procul dubio pertinebunt, quibus padatum auditoribus. Reditur ergo ad illud invalidum, ea quae in stirpibus auditores laedunt, expiari per fructus quos ad ecclesiam vestram ferunt. Dictum est enim hoc modo, eos
Abbreviated transcription (Latin):
esse infrugibꝰ partis illiꝰ bone quã incar¬
nibꝰ. Sed si uendendis carnibꝰ uictũq
sustentet. atq om̃e talis negotulucrũ
in emendis electorũ ur̃orũ cibis con¬
sumat. pluresq iste afferat scĩs escas
quã agricola et rusticꝰ. nonne eadem
cõpensatione sibi animantia licere ꝑime¬
re clamitabit : Est inqͥt alia quȩdam
secretissima ratio. Non enĩ de est homi¬
ni callido aduersus indoctos in naturȩ
obscuritate ꝑfugiũ. Cęlestes enĩ ait prin¬
cipes qͥ de gente tenebrarũ capti atq
uincti a conditore mundi in illis or¬
dinati st̃ locis. sua qͥsq in terra possidet
animalia de suo scilicet genere ac styr¬
pe uenientia qͥ ꝑemptores eorũ reos
tenent. nec de hoc mundo exire ꝑinit¬
tunt pęnisq illos qͥbꝰ possunt et cru-¬
ciatibꝰ atterunt. Qͥs imꝑitorũ ñ hȩc
formidet. et qͥ intanta obscuritate
nichil uidet hoc ita ut dicitur ñ esse

Expanded text:
esse in frugibus partis illius bonae quam in caresse in frugibus partis illius bonae quam in carnibus. Sed si vendendis carnibus victum quisque sustentet, atque omne talis negotii lucrum in emendis electorum vestrorum cibis consumat, pluresque istis afferat sanctis escas quam agricola et rusticus; nonne eadem compensatione sibi animantia licere perimere clamitabit? Est, inquit, alia quaedam secretissima ratio. Non enim deest homini callido adversus indoctos in naturae obscuritate perfugium. Coelestes enim, ait, principes, qui de gente tenebrarum capti atque vincti, a Conditore mundi in illis ordinati sunt locis, sua quisque possidet in terra animalia, de suo scilicet genere ac stirpe venientia: qui peremptores eorum reos tenent, nec de hoc mundo exire permittunt, poenisque illos quibus possunt, et cruciatibus atterunt. Quis imperitorum haec non formidet, et qui in tanta obscuritate nihil videt, hoc ita ut dicitur esse non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habente nulla legis societate copulatur.
Sed eosdẽ ur̃os sensus in intuendis arboribꝰ
quȩro: et uos cȩcos prorsus iuuenio. Ut enĩ
omittã qđ nullis motibꝰ inligno sensus
doloris apparet. qͥd manifestius quã tc̃
se optime habere arborẽ. cũ uiget. cum
frondet. cũ floribꝰ leta fructibꝰ opulen¬
ta. ẽ: ad hoc ei plerũq ac maxime putati¬
one p̾statur. Qđ si ferrũ sic sentiret ut
uultus contabesceret. potius tot tantisq
affecta uulneribꝰ quã exillis pullulans
locis tã certe exultatione reuiresceret.
Ueruntamen cur maius nefas putatis
animalia quã stipes cedere. cũ ille uob̾
puriorem animã quã carnes habere.
uideant᷑. Eit inqͥt cõpensatio quȩdã cũ
eorũ quȩ de agris auferunt᷑ pars aliqͥ dat᷑
electis scĩsq purganda. Iam suꝑius ista
frustrata sunt: satisq demonstratũ. ẽ.
qͣnͣtũ existimo nulla ratione dici plus

Expanded text:
n habente, nulla legis societate copulatur. n habente, nulla legis societate copulatur. Sed eosdem vestros sensus in intuendis arboribus quaero, et vos caecos prorsus invenio. Ut enim omittam quod nullis motibus in ligno sensus doloris apparet, quid manifestius quam tunc se optime habere arborem cum viget, cum frondet, cum floribus laeta, fructibus opulenta est? At hoc ei plerumque ac maxime putatione praestatur. Quod si ferrum sic sentiret, ut vultis, contabesceret potius tot tantisque affecta vulneribus, quam ex illis pullulans locis, tam certa exsultatione reviresceret. 60. Verumtamen cur majus nefas putatis animalia quam stirpes caedere, cum illae vobis puriorem animam quam carnes habere videantur? Fit, inquit, compensatio quaedam, cum eorum, quae de agris auferuntur, pars aliqua datur electis sanctisque purganda. Jam superius ista frustrata sunt, satisque demonstratum est, quantum existimo, nulla ratione dici plus
Abbreviated transcription (Latin):
et sc̃s transibis potuis et hominẽ sic affe¬
ctũ p̾cantẽq deseres: ne arbor ploret
dũ fructꝰ demitur. et tu signaculi disso¬
lutor ad pęnas manicheias destineris.
Omores et innocentiã singularẽ. Sed iã de
nece animaliũ reqͥrã qđ mouet. Et mul¬
ta qͥdem huiꝰmodi: etiã in hoc genere di¬
ci possunt. Nã qͥd oberit animȩ lupi qͥ
lupũ int̾fecerit. cũ et lupus ille quãdiu
uuit. lupus futurus sit. nec ulli obtẽpe.¬
ret p̾dicatori ut aliquantũ ab ouiũ san¬
guine tẽperet: et ex illo uinculo corpo¬
ris anima scđ̃m uos rationalis int̾fecta
belua liberet᷑. Et abhac qͥdem cede audi¬
tores etiã ur̃os ꝓhibetis: maior enĩ uide¬
tur quã in arboribꝰ. Hic ur̃os sensus cor¬
poreos uidelicet multũ imꝓbos. Nidemꝰ
enĩ et uocibꝰ sentimꝰ cũ dolore mori ani¬
mantia. qđ qͥdem homo contemnit in
bestia cũ qua scilicet rationabilẽ animã¬

Expanded text:
et sanctus transibis potius, et hominem sic affeet sanctus transibis potius, et hominem sic affectum precantemque deseres, ne arbor ploret dum fructus demitur, et tu signaculi dissolutor ad poenas manichaeias destineris. O mores et innocentiam singularem! 59. Sed jam de nece animalium requiram quod movet, et multa quidem hujusmodi etiam in hoc genere dici possunt. Nam quid oberit animae lupi, qui lupum interfecerit: cum et lupus ille, quamdiu vivit, lupus futurus sit, nec ulli obtemperet praedicatori, ut aliquantum ab ovium sanguine temperet; et ex illo vinculo corporis, anima secundum vos rationalis, interfecta bellua liberetur? Et ab hac quidem caede auditores etiam vestros prohibetis: major enim videtur quam in arboribus. Hic vestros sensus, corporeos videlicet, non multum improbo. Videmus enim et vocibus sentimus, cum dolore mori animantia, quod quidem homo contemnit in bestia, cum qua scilicet rationalem anima
Abbreviated transcription (Latin):
tre purificandã resuscitandãq sepelias. potiꝰ
quã coruus ille deuorans tã funesto corpori
misceat. atq in alias formas illigandã cru-¬
ciandãq transmittat: Qͥd te crudelius si
uerũ est. qͥd ineptius si falsũ ẽ: Qͥd magis
contrariũ disciplinȩ ur̃ȩ. si signaculum
solueris: Qa te inimicicius dei membro
si custodiueris: Sed hoc exur̃a opinione
falsa et nugatoria. Nam certa et mani¬
festa crudelitas in uob̃. ẽẽ. conuincitur:
ex eodẽ ipso errore manans. Siqͥs enĩ ꝑ
morbũ corpore dissoluto fessus abitine.¬
re acpęne semianimis inuia iacet. nichil
ualens amplius quã ut cũq uerba ꝓferre
cui ꝓsit adstringendũ corpus pirũ dari.
teq transeuntẽ ut subuenias oret. atq
obsecret ut de arbore ꝓxima a qua nul-¬
lo humano. nullo deniq diuino iure ꝓhi¬
beris pomũ afferas homini post paulu¬
lum nisi feceris morituro. tu uir.xp̃ianꝰ

Expanded text:
tre purificandam resuscitandamque sepelias patius, tre purificandam resuscitandamque sepelias patius, quam corvus ille devoratam funesto corpori misceat, atque in alias formas illigandam cruciandamque transmittat? Quid te crudelius, si verum est? quid ineptius, si falsum est? quid magis contrarium disciplinae vestrae, si signaculum solveris? quid te inimicius Dei membro, si custodieris? 58. Sed hoc ex vestra opinione falsa et nugatoria: nam certa et manifesta crudelitas in vobis esse convincitur, ex eodem ipso errore manans. Si quis enim per morbum corpore dissoluto, fessus ab itinere, ac peste semianimis in via jaceat, nihil valens amplius quam utcumque verba proferre, cui prosit ad stringendum corpus pirum dari, teque transeuntem ut subvenias oret, atque obsecret ut de arbore proxima, a qua nullo humano, nullo denique vero jure prohiberis, pomum afferas homini, post paululum nisi feceris morituro; tu vir christianus
Abbreviated transcription (Latin):
mentes aspiciant: Ita enĩ magister ille
qͥ uos loquendo uix docet ut dicitis cogi¬
tando eas possit erudire: q̃ sententias eiꝰ
ante sermone̾ in animo cernerent. Si
uero hȩc falsa sunt: uidete tandẽ in quo
errore iaceatis. Iã qđ poma ipsi ñ decerpi¬
tis. herbãq ñ uellitis. sed tamen ab audi¬
toribꝰ ur̃is decerpi et euelli atq offerri
tis. qs bene considerans ullomodo tole¬
rauerit: Primo qͥa nichil inter est utrũ
ipse scelus admittas: an ꝓpter te ab alio
admicti uelis: Nolle te dicis. Quomodo
gͦ subuenitur illi diuine parti q̃ in lactũ¬
cis et inporris iacet. si nemo hȩc euel¬
lat. et ad scõs deferat purganda: De in¬
de tu ipse transiens ꝑ eũ agrũ in quo
tibi iure amicitiȩ decerpendi quęli¬
bet potestas dat᷑. si fico uiderĩ coruu
imminentẽ qͥd facies: Nonne ex opinione
tua ficus ipsa tecũ loqui et dep̾cari misera¬
biliter uidet᷑ ut eã ipse decerpas. et sc̃o uen¬

Expanded text:
mentis aspiciant? Ita enim magister ille, mentis aspiciant? Ita enim magister ille, qui vos loquendo vix docet, ut dicitis, cogitando eas posset erudire, quae sententias ejus ante sermonem in animo cernerent. Si vero haec falsa sunt, videte tandem in quo errore jaceatis. 57. Jam quod poma ipsi non decerpitis, herbamque non vellitis, sed tamen ab auditoribus vestris decerpi et evelli atque afferri  quis bene considerans ullo modo toleraverit? Primo, quia nihil interest utrum ipse scelus admittas, an propter te ab alio admitti velis. Nolle te dicis. Quomodo ergo subvenitur illi divinae parti, quae in lactucis et in porris jacet, si nemo haec evellat, et ad sanctos purganda deferat? Deinde, tu ipse transiens per eum agrum, in quo tibi jure amicitiae decerpendi quod libet potestas datur, si fico videris corvum imminentem, quid facies? Nonne ex opinione tua, ficus ipsa tecum loqui et deprecari miserabiliter videtur, ut eam ipse decerpas, et sancto ven
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. uos in quã potissimũ excidere arbores
deberetis: et earũ animas ab illo uinculo
exutas. orationibꝰ et psalmis ad meliora
ꝑducere. An de his animis hoc fieri potest.
ũ qͦs mente adiuueritis. sed qͥs uentre re¬
ceperitis: Quauis id ipsũ animas arborũ
quãdiu sunt in arboribꝰ ad sapientiã non
ꝓficere. sũmȩ angustie quantũ arbitror
uos cõpellunt fateri: cũ a uob̾ quęritur
cur et arboribꝰ ñ mittit᷑ pͣceptor apłs. aut
cur ille qͥ hominibꝰ mittit᷑: ñ et arboribꝰ
p̾dicet ueritatẽ. Hic cogimini respondere:
illeis animas ꝑciꝑe in talibꝰ corporibꝰ pͣce¬
pta diuina ñ posse. Sed uehementius ab
alio latere urgemini: quando qͥdem illas
ꝑhibetis et audire uoces nr̃as. et uerba
intelligere. et corpora motusq corporũ
si uera sunt. cur nichil possunt a lucis
apło discere. uel cur ñ etiã multo facili
us possunt quã nos. cũ interiora nr̃a etiã

Expanded text:
sancti, vos, inquam, potissimum excidere arbores sancti, vos, inquam, potissimum excidere arbores deberetis, et earum animas ab illo vinculo exutas orationibus et psalmis ad meliora perducere. An de his animis hoc fieri potest, non quas mente adjuveritis, sed quas ventre receperitis? 56. Quamvis idipsum animas arborum, quamdiu sunt in arboribus, ad sapientiam non proficere, summae angustiae, quantum arbitror, vos compellunt fateri, cum a vobis quaeritur cur et arboribus non mittatur praeceptor apostolus, aut cur ille qui hominibus mittitur, non et arboribus praedicet veritatem. Hic cogimini respondere, illas animas percipere in talibus corporibus praecepta divina non posse. Sed vehementius ab alio latere urgemini; quandoquidem illas perhibetis et audire voces nostras, et verba intelligere, et corpora motusque corporumpicere. Quae si vera sunt, cur nihil possunt a lucis apostolo discere? vel cur etiam multo facilius non possunt quam nos, cum interiora etiam
Abbreviated transcription (Latin):
damnabitur: sed om̃ino eã radicitꝰ eru¬
as. Anima nanq illa quã rationalẽ in eͥeͥ
arboribꝰ arbitramini: arbore excisa uin¬
culo soluit᷑. Uos enĩ hoc dicitis. Et eo qͥdẽ
uinculo. in qͦ magna miseria nulla utili¬
tate tenebat᷑. Nlam et reuolutionẽ ho¬
tamen ꝓ sũma solere minitari. Et ñ po¬
test in arbore anima fieri. et in homine
sapientior. Non necandi hominis qͥppe
certissima ratio est: ne aut eũ neces
cuiꝰ sapientia et uirtꝰ aliis plurimũ pro¬
dest. aut eũ qͥ poterat ad sapientiã ꝑue¬
nire. siue extrinsecus ab aliqͦ admonitꝰ.
siue interioribꝰ cogitationibꝰ diuinitus
illustratꝰ. Animã autẽ hominis quanto
sapientior corpore excesserit: tanto
utilius excedere ueritas docet et ra¬
tione subtilissima et auctoritate la¬
tissime ꝑuagata. Quã obrem qͥ arborẽ dei¬
cit: animã nichil insapientia ꝓficientem
de illo corpore liberat. Itaq uos homines

Expanded text:
damnabitur, sed omnino si eam radicitus erudamnabitur, sed omnino si eam radicitus eruas. Anima namque illa quam rationalem inesse arboribus arbitramini, arbore excisa vinculo solvitur, vos enim hoc dicitis, et eo quidem vinculo in quo magna miseria, nulla utilitate tenebatur. Nam et revolutionem hotamen pro summa, solere minitari: et num potest in arbore anima fieri, ut in homine, sapientior? Non necandi hominis quippe certissima ratio est, ne aut eum neces cujus sapientia et virtus aliis plurimum prodest, aut eum qui forte poterat ad sapientiam pervenire, sive extrinsecus ab aliquo admonitus, sive interioribus cogitationibus divinitus illustratus. Animam autem hominis, quanto sapientior corpore excesserit, tanto utilius excedere veritas docet, et ratione subtilissima, et auctoritate ltissime pervagata. Quamobrem qui arborem dejicit, animam nihil in sapientia proficientem de illo corpore liberat. Itaque vos homines
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ et de beluis et de arboribꝰ faceret: si ea¬
dem nos cũ illis societate quã uos opina-¬
mini coniunctos. e̾ẽ iudicaret. Quo loco
mͥ auctoritas int̾ponenda uisa est: ꝓpte¬
rea quia de pecorũ anima. et de quadã
uita qua dicunt᷑ arbores uiuere. ñ po¬
test uob̾cũ subtiliter disputari. Sed qm
priuilegio qͦdã uos tuemini. ut de scri¬
pturis opprimi nequeatis dicendo eas
esse falsatas. quanꝙͣ ea quȩ cõmemora¬
ui de arbore et de grege porcorũ nun¬
quã a corruptoribꝰ immissa. ee̾ dixistis.
tamenne considerantes quantũ uobis
aduersetur hoc idem etiã de his aliqͣn¬
do dicere uelitis. teneã ꝓpositũ meũ.
ut a uob̾ om̃ino magnis pollicitatoribꝰ
rationis atq ueritatis. quȩrã primũ qͥd
obsit arbori ñ dico si pomũ inde foli¬
umue decerpas. qđ quidem apud uos siqͥs
ñ imprudentia sed sciens fecerit signa¬
culi corruptor sine ulla dubitatione

Expanded text:
Quod et de belluis et de arboribus faceret, si eaQuod et de belluis et de arboribus faceret, si eadem nos cum illis societate, qua vos opinamini, conjunctos esse judicaret. 55. Quo loco mihi auctoritas interponenda visa est, propterea quia de pecorum anima, et de quadam vita qua dicuntur arbores vivere, non potest vobiscum subtiliter disputari. Sed quoniam privilegio quodam vos tuemini, ut de Scripturis opprimi nequeatis, dicendo eas esse falsatas; quanquam ea quae commemoravi de arbore, et de grege porcorum, nunquam a corruptoribus immissa esse dixistis: tamen, ne considerantes quantum vobis adversentur, hoc idem etiam de his aliquando dicere velitis; teneam propositum meum, ut a vobis, magnis omnino pollicitatoribus rationis atque veritatis, quaeram primum quid obsit arbori, non dico si pomum inde foliumve decerpas, quod quidem apud vos, si quis non imprudentia, sed sciens fecerit, signaculi corruptor sine ulla dubitatione
Abbreviated transcription (Latin):
pore maculari: Sed iã ad manuũ si¬
ueniamꝰ. ac primũ qͥdem qđ ab anima-¬
liũ nece et abstipiũ laceratione uos
tẽꝑatis. suꝑstitiosissimũ xp̃c ostendit:
qͥ nullã nob̾ cũ beluis et arboribꝰ soci¬
etatẽ iuris esse indicans. et in gregẽ
porcorũ demones misit. et arborem
in qua fructũ quę rebat maledicto
aridã fecit. Hichil certe porci: nichil
arbor illa peccauerat. Neq enĩ usq eo
dementes sumꝰ: ut arbitremꝰ sua sponte
arborẽ uł frugiferã. ee̾. uł sterilem.
Neq illud hoc loco uob̾ dicendũ ẽ: his
factis dñm nr̃m alia quȩdã significa¬
re uoluisse. Qͥs enĩ nesciat: Sed cer¬
te filio dei ñ ꝑhomicidiũ signũ dan¬
dum fuit: si arborẽ necare ut uos
dicitis homicidiũ. ẽ. uł necare anima.¬
lia. Nam et de hominibꝰ cũ qͥbꝰ utiq
sumꝰ iuris societate coniuncti. signa quȩdã
dedit: sed sanando homines ñ necando.

Expanded text:
pore maculare? CAPUT XVII.-- Manuum sipore maculare? CAPUT XVII.-- Manuum siveniamus. Ac primum quidem quod ab animalium nece, et ab stirpium laceratione vos temperatis, superstitiosissimum Christus ostendit: qui nullam nobis cum belluis et arboribus societatem juris esse judicans, et in gregem porcorum daemones misit , et arborem in qua fructum non invenerat, maledicto aridam fecit . Nihil certe porci, nihil arbor illa peccaverat. Neque enim usque eo dementes sumus, ut arbitremur sua sponte arborem vel frugiferam esse vel sterilem. Neque illud hic vobis dicendum est, his factis Dominum nostrum alia quaedam significare voluisse: quis enim nesciat? Sed certe Filio Dei non per homicidium signum dandum fuit, si arborem necare, ut vos dicitis, homicidium est, aut necare animalia. Nam et de hominibus, cum quibus utique sumus juris societate conjuncti, signa quaedam dedit; sed sanando homines, non necando.
Abbreviated transcription (Latin):
ra est qđ passura erat si te dante sũpsis¬
set: Inuoluit gͥ sordibꝰ peccator ille
mendicus partẽ dei reuolare cupientẽ.
tius nũmis ad tantũ scelus adiutus. Et
tam̃ uos homines prudentissimi in ter¬
esse arbitramini: si homicidiũ facturo¬
ñ detis hominẽ quẽ occidat. sed scientes
pecuniã unde occidendũ cõparet detis.
Qͥd ad hanc insaniã addi potest: Ita enĩ
fit ut aut homo moriat᷑ si uenalẽ ñ
inuenerit cibũ. aut cibꝰ ipse si inuene.¬
rit: quorũ alterũ est uerũ homicidiũ.
alterũ ur̃m uob̾ tam ita tribuendũ
tanquã utrũq sit uerũ. Nam qđ audito.¬
res ur̃os ñ ꝓhibetis carnibꝰ uesci. sed oc¬
cidere animalia ꝓhibetis. qͥd stultius
et ꝑuersius fieri potest: Nã si talis ñ
contaminat cibꝰ: uos qͦq sumite. Si con¬
taminat q̃ tandẽ dementia. ẽ: maius
nefas putare animã porcinã de corpo¬
re soluere. quã humanã porcino cor-¬

Expanded text:
ra est, quod passura erat, si te dante sumpsisra est, quod passura erat, si te dante sumpsisset? Involvit igitur sordibus peccator ille mendicus partem Dei revolare cupientem, tuis nummis ad tantum soclus adjutus: et tamen vos homines prudentissimi interesse arbitramini, si homicidium facturo non detis hominem quem occidat, sed scientes pecuniam unde occidendum comparet, detis. Quid ad hanc insaniam addi potest? Ita enim fit ut aut homo moriatur, si venalem non invenerit cibum, aut cibus ipse, si invenerit: quorum alterum est verum homicidium; alterum vestrum, vobis tamen ita tribuendum, tanquam utrumque sit verum. Nam quod auditores vestros non prohibetis carnibus vesci, sed occidere animalia prohibetis, quid stultius et perversius fieri potest? Nam si talis non contaminat cibus, vos quoque sumite: si contaminat, quae tandem dementia est majus nefas putare, animam porcinam de corpore solvere, quam humanam porcino cor
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. Qđ ñ crederẽ: nͥ scirem quantum
nefas esse arbitremini uł aliis hȩc dare
qͥ electi ñ sunt. uł certe ꝓicienda curare :
Unde illa uescendi necessitas restat: q̃ ad
turpissimã cruditatẽ pene cotidie aliqͦn-¬
do tamen potest et usq ad homicidiũ ꝑue¬
nire. Quȩ cũ ita sint: etiã pane̾m mendican¬
ti dare ꝓhibetis. censetis tamen ꝓpter mi¬
sericordiã uł potius ꝓpter inuidiã numos
dari. Qͥd hic prius arguã: Crudelitatẽ. an
uecordiã: Qd si enĩ eo loco res agat᷑ ubi ue¬
nalis cibꝰ inueniri ñ potest. homo egens
ille fame moriturus ẽ dũ tu uir sapiens
et benignꝰ magis cucumerẽ quã hominẽ
miserearis: Hȩc ẽ ꝓfecto. qͥd enĩ dicam
congruentius et planius: Falsa miscđia:
et uera crudelitas. Nunc uetordiã uidea¬
mus. Qd enĩ si nũmis illis qͦs dederis panẽ
sibi emat. nonne hoc in illo pars illa ur̃a
diuina qͥ hanc sumit a uenditore. passu¬

Expanded text:
verit. Quod non crederem, nisi scirem quantum verit. Quod non crederem, nisi scirem quantum nefas esse arbitremini, vel aliis haec dare qui electi non sunt, vel certe projicienda curare. Unde illa vescendi necessitas restat, quae ad turpissimam cruditatem pene quotidie, aliquando tamen potest et usque ad homicidium pervenire. 53. Quae cum ita sint, etiam panem mendicanti dare prohibetis: censetis tamen propter misericordiam, vel potius propter invidiam nummos dari. Quid hic prius arguam, crudelitatem, an vecordiam? Quid enim si eo loco res agatur, ubi venalis cibus inveniri non potest? Homo egens ille fame moriturus est, dum tu vir sapiens et benignus magis cucumerem quam hominem miseraris. Haec est profecto quid enim dicam congruentius et planius? falsa misericordia et vera crudelitas. Nunc vecordiam videamus. Quid enim si nummis illis, quos dederis, m emat? Nonne hoc in illo pars illa vestra divina, qui hanc sumit a venditore, passu
Abbreviated transcription (Latin):
ni plectentes tam̃ eũ qͥ conditis suauissime
frugibꝰ imminet inhians. seseq ñ tenet.
excludentes eũ qͥ quaslibet epulas hominũ
cõprimende famis causa sine ulla cupidi¬
tate paratꝰ sumere: et paratꝰ amittere in¬
differenter capit. En miri mores. en egre¬
gia disciplina: en memorabilis tẽꝑantia.
nefas putatis. siqͥs aliꝰ p̃ter electos ad ciban¬
dũ tetigerit: quantȩ turpitudinis et ali¬
quando sceleris plenũ ẽ. Siqͥdem sepe tam
multa dant᷑: ut consumi facile a paucis ñ
possint. Et qm̃ sacrilegiũ putat᷑ uł aliis da-¬
re qđ redundat uł certe abicere: in magnas
contrudimini cruditates. totũ qđ datũ ẽ.
quasi purgare cupientes. Iam uero disten¬
ti et ꝓpe crepantes: eos qͥ sub ur̃a discipli¬
na sunt pueros:ad deuoranda reliqua
crudeli dñatione repellitis. ita ut cuidã
sit rome obiectũ qđ miseros paruulos co¬
gendo ad uescendũ tali suꝑstitione neca¬

Expanded text:
ni, complectentes tamen eum qui conditis suavissime ni, complectentes tamen eum qui conditis suavissime frugibus imminet inhians, seseque non tenet: excludentes eum qui quaslibet epulas hominum comprimendae famis causa sine ulla cupiditate paratus sumere, et paratus amittere, indifferenter capit. En miri mores, en egregia disciplina, en memorabilis temperantiaad epulas, nefas putatis si quis alius praeter electos ad cibandum tetigerit, quantae turpitudinis et aliquando sceleris plenum est? Siquidem saepe tam multa dantur, ut consumi facile a paucis non possint. Et quoniam sacrilegium putatur, vel aliis dare quod redundat, vel certe abjicere, in magnas contrudimini cruditates, totum quod datum est quasi purgare cupientes. Jam vero distenti, et prope crepantes, eos qui sub vestra disciplina sunt, pueros ad devoranda reliqua crudeli dominatione compellitis: ita ut cuidam sit Romae objectum, quod miseros parvulos cogendo ad vescendum tali superstitione neca
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ et corporis minꝰ intuens uob̾ conce¬
dat. animã coinquinari de obsonio: mul¬
to magis eã tam̃ immundã fieri cupidi¬
tate conceditis. Quȩ gͥ ratio est. uł potius
amentia de numero electorũ hominem
pellere. qͥforte carnẽ ualitudinis causa.
nulla cupiditate gustauerit: si aute pi¬
perata tubera uoraciter concupiuerit¬
edere. immodestiȩ tantũ sit forte depre¬
hendere. ñ autẽ ut corruptorẽ dumpna¬
re signaculi: Ita fit ut in electis ur̃is eẽ
ñ possit. qͥ ꝓditꝰ fuerit ñ concupiscendo
sed mandendo partẽ aliquã cenasse galli¬
nȩ: e̾e autẽ in his possit qͥ uehem̃ter cỹn¬
niphas et alia placentia carne carentia
desiderasse se ipse ꝓdiderit. Tenetis gͥ eũ¬
quẽ cupiditas sordibꝰ mergit. quẽ uero
ipse cibus ut arbitramini maculat ñ tene¬
tis: cũ inquinationẽ de concupiscentia quã
de obsonio longe maiorem fieri fateami¬

Expanded text:
animae et corporis minus intuens, vobis conceanimae et corporis minus intuens, vobis concedat animam coinquinari de obsonio, multo magis eam tamen immundam fieri cupiditate conceditis. Quae ergo ratio est, vel potius amentia, de numero electorum hominem pellere, qui forte carnem valetudinis causa, nulla cupiditate gustaverit: si autem piperata tubera voraciter edere concupierit, immodestiae tantum forte possitis reprehendere, non autem ut corruptorem damnare signaculi? Ita fit ut in electis vestris esse non possit, qui proditus fuerit, non concupiscendo, sed medendo partem aliquam coenasse gallinae: esse autem in iis possit qui vehementer cumiphas, et alia placenta carne carentia desiderasse se ipse prodiderit. Tenetis equem cupiditas sordibus mergit, quem vero ipse cibus, ut arbitramini, maculat, non tenetis, cum inquinationem de concupiscentia quam de obsonio longe majorem fieri fateami
Abbreviated transcription (Latin):
bus auibꝰ: Qͥd de ipsis aquilis dici potest.
q̃ neq nisi carne pascunt᷑. nec ullo potu in¬
digent: Certe hic deficit᷑: et qͥd responde¬
ri possit nͨ inuenit᷑. Si enĩ anima de cibis
uenit. et sunt animalia fętũ gignentia.
quorũ et nullus potꝰ. et sola sit caro cibꝰ:
est incarne anima cui purgande in ore
ur̃o subuenire deberetis uescendo carne̾.
nͥ forte porcũ qđ et frugibꝰ alitur et aꝙͣ
bibit animã lucis habere arbitramini.
aquilȩ uero cui sol maxime congruit
tenebrarũ animã qͥa sola carne uiuit in e̾e̾
defenditis. Orerũ angustias.o incredibiles
absurditates. in qͦs ꝓfecto ñ incidissetis: si a
uanissimis fabulis alieni. hoc ad continenti
am sequeremini qđ ueritas ꝓbat. ut concu¬
piscentiȩ cohercende gr̃a ñ uitandȩ immun¬
diciȩ q̃ nulla deliciosas escas respuendas uui¬
dicaretis. Nã siqͥs etiã rerũ naturã uimq

Expanded text:
bus avibus? quid de ipsis aquilis dici potest, bus avibus? quid de ipsis aquilis dici potest, quae non nisi carne pascuntur, nec ullo potu indigent? Certe hic deficitur, et quid responderi possit non invenitur. Si enim anima de cibis venit, et sunt animalia fetum gignentia, quorum et nullus potus, et cibus sola sit caro, est in carne anima, cui purgandae more vestro subvenire deberetis vescendo carnem. Nisi forte porcum, quod et frugibus alitur, et aquam bibit, animam lucis habere arbitramini; aquilae vero, cui sol maxime congruit, tenebrarum animam, quia sola carne vivit, inesse defenditis. 51. O rerum angustias, o incredibiles absurditates in quas profecto non incidissetis, si a vanissimis fabulis alieni, hoc ad continentiam ciborum sequeremini quod veritas probat; ut concupiscentiae coercendae gratia, non vitandae immunditiae quae nulla est, deliciosas escas respuendas judicaretis. Nam si quis etiam rerum naturam vimque
Abbreviated transcription (Latin):
nascunt᷑. Sed nescio qua ista simulatio
est. Nã si uob̾ ꝓpterea displiceret caro
q̃ patris et matris cõmixtione format᷑:
ñ illos principes tenebrarũ de fructi¬
bus arborũ suarũ natos fuisse dicere¬
tis. qͦs certe amplius asꝑnamini quam
carnes qͦs gustare ñ uultis. Nã qđ opi¬
namini onãs qͥdem animas animaliũ
de parentũ cibis uenire. a qͥbꝰ carteribꝰ
uos lib̾are głamini diuinã substantiã
q̃ in ur̃is tenet᷑ alimentis: nimiũ con¬
tra uos et ad carnes edendas uos instan¬
tissime impellit. Cur enĩ animas qͣs
illigaturi sunt corpori qͥ carnibꝰ epulantur
pͣoccupando et uescendo liberatis: Sed
inqͥt ñ de carnibꝰ aliqͥd ab eis bonȩ partis
illigatur: sed de frugibꝰ quas cũ carnibus
sumunt. Qagͦ de animis leonũ. qͦrũ cibꝰ so¬
la caro. ẽ. respondendũ uidet᷑: Bibunt
inqt: et ideo anima illa de aqua tracta
carniq implicata. ẽ. Qd de innumerabili¬

Expanded text:
nascuntur. Sed nescio quae ista simulatio nascuntur. Sed nescio quae ista simulatio est. Nam si vobis propterea displiceret caro, quod patris atque matris commixtione formatur, non illos principes tenebrarum de fructibus arborum suarum natos fuisse diceretis, quos certe amplius aspernamini quam carnes, quas gustare non vultis. 50. Nam quod opinamini omnes quidem animas animalium de parentum cibis venire, a quibus carceribus vos liberare gloriamini divinam substantiam, quae in vestris tenetur alimentis, nimium contra vos, et ad carnes edendas vos instantissime impellit. Cur enim animas, quas illigaturi sunt corpori qui carnibus epulantur, non praeoccupando et vescendo liberatis? Sed, inquit, non de carnibus aliquid ab eis bonae partis illigatur, sed de frugibus quas cum carnibus sumunt. Quid ergo de animis leonum, quorum cibus sola caro est, respondendum videtur? Bibunt, inquit, et ideo anima illa de aqua tracta carnique implicata est. Quid de innumerabili
Abbreviated transcription (Latin):
state. tam̃ si hȩc firmitas uos moueret
ut dixi: in nullo magis cibo quã incar¬
nibꝰ copiosiore̾ partẽ dei. e̾e ꝓbaretis. Non
enĩ athletȩ qͥbꝰ illud robur et ualentia
maxime necessaria. ẽ: holere ac pomis
et ñ in carne uescunt᷑. An qͥa carnes alun.¬
tur arboribꝰ. arbores autẽ carnibꝰ non
aluntur. iccirco arbitramini illarum
quã nr̃a corpora. ee meliora: Non con¬
sideratis rem tã in promptu sitam. ar¬
busta letiora et fȩcundiora segetesq
pinguiores alimento stercorũ fieri. cũ
uos in accusatione carnis nichil grauius
uob̾ dicere uideamini quã cũ dicitis. e̾ẽ.¬
stercorũ domũ: Hinc gͥ alunt᷑ ea q̃ uob̾
munda sunt: qđ in ea re q̃ uob̾ immun¬
da .ẽ. multo. e̾e. immundius pͣdicatis.
Qđ si carnẽ obhoc asꝑnamini qđ pt con¬
cubitũ nascit᷑: uermiũ uos caro delectet.
qͥ in pomis. lignis. in terra ipsa deniq
sine ullo concubitu tã multi magniq

Expanded text:
state: tamen si haec firmitas vos moveret, state: tamen si haec firmitas vos moveret, ut dixi, in nullo magis cibo quam in carnibus, copiosiorem partem Dei probaretis esse. Non enim athletae, quibus illud robur et valentia maxime necessaria est, olere ac pomis, et non carne vescuntur. 49. An quia carnes aluntur arboribus, arbores autem carnibus non aluntur, idcirco arbitramini illarum quam nostra corpora esse meliora? Non consideratis rem tam in promptu sitam, arbusta laetiora et fecundiora, segetesque pinguiores alimento stercorum fieri, cum vos in accusatione carnis nihil gravius vobis dicere videamini, quam cum dicitis estercorum domum. Hinc ergo aluntur ea quae vobis munda sunt, quod in ea re quae vobis immunda est, multo esse immundius praedicatis. Quod si carnem ob hoc aspernamini, quod post concubitum nascitur, vermium vos caro delectet, qui in pomis, lignis, in terra ipsa denique sine ullo concubitu tam multi magnique
Abbreviated transcription (Latin):
uetustatẽ corruptionẽq aceti putetis
uino ẽẽ. uino. e̾e mundiorẽ. et caroenũ
qđ bibitis nichil aliud quã coctũ uinũ
esse uideamꝰ. Qđ uino deberet. ee. sordi¬
dius: si motibꝰ et coctionibꝰ de rebꝰ corpo¬
reis mẽbra diuina discedunt. Si autẽ
ñ ita est: cur arbitremini fruges cũ car¬
punt᷑. reponunt᷑. tractant᷑. coquunt᷑. di¬
gerunt᷑. fugiente bono deseri: et ꝓpterea
sordidissimã creandis corporibꝰ p̾bere
materiã: Qđ si ñ colore et forma et
odore et sapore ducemini ut bonum
his rebꝰ in e̾e̾. iudice tis. qͥd aliud potestis
afferre: An argumento uob̾ ẽ. firmi-¬
tas quȩdã atq ualentia quȩ istis rebus
detrahi uidet᷑ dũ aterra separant᷑ atq
tractant᷑: Sed si hoc uos moueret quan¬
quã falsũ id ẽe cito animaduerti potest
ꝓpt̃ nonnullorũ auctã postquã terrȩ
detracta sunt firmitatẽ ut ĩa de uino
cõmemoratũ est. qđ fit robustius uetu¬

Expanded text:
vetustatem corruptionemque aceti, putetis vetustatem corruptionemque aceti, putetis vino esse mundiorem, et caroenum quod bibitis, nihil aliud quam coctum vinum esse videamus, quod vino deberet esse sordidius, si motibus et coctionibus de rebus corporeis membra divina discedunt. Si autem non ita est, non est cur arbitremini fruges, cum carpuntur, reponuntur, tractantur, coquuntur, digeruntur, fugiente bono deseri, et propterea sordidissimam creandis corporibus praebere materiam. 48. Quod si non colore et forma et odore et sapore ducimini, ut bonum his rebus inesse judicetis, quid aliud potestis afferre? An argumento vobis est firmitas quaedam atque valentia, quae istis rebus detrahi videtur, dum a terra separantur atque tractantur? Sed si hoc vos moveret quanquam falsum id esse cito animadverti potest, propter nonnullorum auctam postquam terrae detracta sunt, firmitatem, ut jam de vino commemoratum est, quod fit robustius vetu
Abbreviated transcription (Latin):
quã de diuinis regnis uenisse conten¬
ditis: nob̾ mortuarũ carniũ sordibus
exhibet᷑. et tẽpore arefactis. et attriti¬
one tenuatis. et tortione distentis.
Quibꝰ afflictionibꝰ etiã de rebꝰ uiuenti.¬
bus diuinã substantiã fugere p̾dicatis:
qđ etiã de coctione earũ accidere di¬
citis. Cur gͦ elixati cardui minime
obsunt ualitudini: Utrũ gͥ ab eis dũ
ita coquunt᷑. dm̃ ante pestẽ discedere
existimandũ. ẽ: Qͥd cȩtera ꝑsequar quȩ
om̃ia dici nec facile ẽ. nec necessariũ :
Cui enĩ ñ occurrit quã multa cocta sua¬
uiora &e salubriora sint: Qd̃ ñ deberent:
si ut opinamini huiꝰcemodi cõmotio¬
nibꝰ deserunt᷑ bono. Hichil prorsus
inuenire arbitror. unde istis corpo¬
ris sensibꝰ apꝓbetis. ideo carnes immun.¬
das. e̾ẽ. atq animas inqͥnare uescenti¬
um. qđ carpte fruges post multas com¬
motiones uertant᷑ in carne̾: p̾sertĩ cũ et

Expanded text:
quam de divinis regnis venisse contenquam de divinis regnis venisse contenditis, nobis mortuarum carnium sordibus exhibetur, et tempore arefactis, et attritione tenuatis, et tortione distentis: quibus afflictationibus etiam de rebus viventibus divinam substantiam fugere praedicatis; quod etiam decoctione earum accidere dicitis. Cur ergo elixati cardui minime obsunt valetudini? Utrum ab eis dum ita coquuntur, Deum an partem Dei discedere existimandum est? 47. Quid caetera persequar, quae omnia dici nec facile est, nec necessarium? Cui enim non occurrit, quam multa cocta suaviora et salubriora sint? Quod non deberent, si, ut opinamini, hujuscemodi commotionibus deseruntur bono. Nihil vos prorsus invenire arbitror, unde istis corporis sensibus approbetis, ideo carnes immundas esse, atque animas inquinare vescentium, quod carptae fruges post multas commotiones vertantur in carnem; praesertim cum et
Abbreviated transcription (Latin):
remanere. Et hoc qͥdem de tẽpore di¬
ctum sit. Nam si commnotione et sub¬
actione et attritione harũ rerũ fuge
occasionẽ inuenit illa diuina naturã:
multa uos similiter redarguunt quȩ
fuint mouendo meliora. Hordei qͥdã
suco uinũ imitant᷑: qđ mouendo fit
optimũ. Sane qđ minune p̃tereundũ
est: hoc genꝰ potꝰ citissime in ebriat.
Hec tam̃ unquã sucũ hordei fel prin-¬
cipũ. ee dixistis. Farina partiore aqua
ꝑite contrahitur paulo durnis ut
subigendo fiat melior: et qđ dici¬
ꝑuersius nichil potest luce fugiente
candidior. Pastellarius mella diu subi¬
cit: ut ad illũ candorẽ ꝑueniant. et mi¬
nus noxiã mitiorẽq dulcedinẽ. Hoc qͦmͦ
eueniat bono discedente: disserite. Qđ
si ñuisu et odoratu et gustatu sed audi-¬
tu etiã delectato p̾sentiã dei placet ꝓba¬
re: caro cytharis neruos. et tibiis ossa
largitur. q̃ siccata et attrita et torta
sonora redduntur. Ita dulcedo musicȩ

Expanded text:
remanere. Et hoc quidem de tempore diremanere. Et hoc quidem de tempore dictum sit. 46. Nam si commotione et subactione et attritione harum rerum, fugae occasionem invenit divina illa natura, multa vos similia redarguunt, quae fiunt movendo meliora. Hordei quidam succo vinum imitantur, quod movendo fit optimum. Sane, quod minime praetereundum est, hoc genus potus citissime inebriat: nec tamen unquam succum hordei, fel principum esse dixistis. Farina parciore aqua perite contrahitur paulo durius, ut subigendo fiat melior, et quo dicversius nihil potest, luce fugiente candidior. Pastillarius mella diu subigit, ut ad illum candorem perveniant, et minus noxiam mitioremque dulcedinem: hoc quomodo eveniat bono discedente, disserite. Quod si non visu et odoratu et gustu, sed auditu etiam delectato praesentiam Dei placet probare, caro citharis nervos, et tibiis ossa largitur; quae siccata et attrita et torta sonora redduntur. Ita dulcedo musica,