comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
CUOTIO NẼ FIDELIŨ
dilectu simi: nhilest in
quo prouidentia diuina
non adiuuet: Siquidem exercen¬
dis ad sc̃ĩmoniã mentibus atque
corporibus. ipsa quoque mundi
elementa famulantur: dũdierũ
ac mensium distincte uariata
resolutio. quasdam nobis paginas
aperit preceptorum. ut quod
saera admonet instituta: hoc
quodammodo loquantur & tem¬
pora: Vnde cum septimum mensẽ
nobis anni recursus ad tulerit:
non ignoro obseruantiã uestram
ad celebrandum sollempne ieiu¬
nium. spiritaliter incitari:. Qm̃
ex periendo didicistis. quantũ
haec preparatio & ex teriora ho¬
minum & in teriora purific&:
ut cum alicitis abstinetur. facili¬
us in licitis resistatur: Continen¬
tiȩ aũt ratio dilectissimi. non in
sola castigatione corporũ : nec
in diminutione tantũ habetur
escarum: Maiora enim uirtutis
istius bona. ad illam animi ꝑti¬
nent castitatem: quae non solum
carnis concupiscentias conterit:
dum ergo est acẏbis. sed multoma¬
gis aberroribus ieiunandũ: ut

Expanded text:
otionem fidelium, dilectissimi, nihil est in quo providentia divina non adjuvet. Siquidem exercendis ad sanctimoniam mentibus atque corporibus, ipsa quoque mundi elementa famulantur, dum dierum ac mensium distincte variata revolutio quasdam nobis paginas aperit praeceptorum, ut quod sacra admonent instituta, hoc quodammodo loquantur et tempora. Unde cum septimum mensem nobis anni recursus attulerit, non ignoro observantiam vestram ad celebrandum solemne jejunium spiritaliter incitari: quoniam experimento didicistis quantum haec praeparatio et exteriora hominum et interiora purificet, ut cum a licitis abstinetur, facilius illicitis resistatur. Continentiae autem ratio, dilectissimi, non in sola castigatione corporum, nec in diminutione tantum habeatur escarum. Majora enim virtutis istius bona ad illam animae pertinent castitatem, quae non solum carnis concupiscentias conterit, dum ergo est a cibis, sed multo magis ab erroribus jejunandum: ut
Abbreviated transcription (Latin):
at contra sua pręcepta se gerere
dicat: Usquequo accedam addo¬
mum tuam: quausque aruis ꝑdã
industriam: me aliud iubentẽ &
te aliud perpetrante: Intantũ
& perunum hominẽ iudȩos argu¬
it infidelitatis : ut statim intule¬
rit: ad duc huc filium tuum:
Etcum acceder& : elisit illũ dęmo¬
nium & dissipauit: Ad propin¬
quante ihĩi pucrum elidit dęmon
& dissipat : quia sepe conuersi
addm̃ postpeccata. maioribus
nouisque antiqui hostis nulsam᷑
insidi is : agentis uidelic& ut uel
odium uirtutis incutiat. uel ex¬
pulsionis suȩ̨ uindic& iniuriã:
Unde est. ut despecie transeam
ad genus: quod ecłȩ primordis
tot grauissima intulit certamina.
Quod suo regno doluit. subito
in lata dispendia: Etmnerepauit
iħs sp̃m inmundum & sanauit
pucrum : &. reddidit illum patri
eius: Nonpuerum quiuim patie¬
batur. sed dȩmone qui inferebat
increpat: Quia. peccantem ñ¬
emendare desiderat: uitiũ utiq
arguendo & odiendo depellere.

Expanded text:
at contra sua praecepta se gerere, at contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpetrante? In tantum et per unum hominem Judaeos arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Adduc huc filium tuum. Et cum accederet, elisit illum daemonium, et dissipavit. Appropinquante enim Jesu, puerum elidit daemon, et dissipat, quia saepe conversi ad Deum post peccata, majoribus novisque antiqui hostis pulsamur insidiis, agentis, videlicet, ut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae vindicet injuriam. Unde est ut de specie transeamus ad genus quod Ecclesiae primordiis tot gravissima intulit certamina, quod suo regno doluit subito illata dispendia. Et increpavit Jesus spiritum immundum, et sanavit puerum, et reddidit illum patri ejus. Non puerum, qui vim patiebatur, sed daemonium, qui inferebat, increpat, quia qui peccantem emendare desiderat vitium utique arguendo et odiendo depellere,
Abbreviated transcription (Latin):
dilanians eum: Dęmoniacũ hunc
quem descendens demonte dñs sana¬
uit: matheus lunaticum. marcus
surdum mutumque describit:
Sigraficat autẽ eos: dequib serip¬
tum est : Stultus utluna mutatur:
quinum quã in eodem statu ꝑmanen¬
tes. nunc adhaet. nunc adilla uitia
mutati crescunt. atque decrescunt:
Muti non confitendo fidem. surdi
nec ipsum aliquatenus fidei audi¬
endo sermonem: Etrogaui discipłis
tuis ut eicerent illũ : & non potuert̃
Latenter hoc dicto accusat apłos.
cumpossibilitas curandi: interdũ
non abinbecillitate curantium:
sed adeorum quicurandi sunt fidem
referatur: dicente dño Fiat tibi
scđm fidem tuam: RespondeNis
aut̃ iħs. dixit: O generatio infi¬
delis & peruersa: usquequo ero
apuduos & patiaruos: Non quo Ix
tedio superatussit mansuetus &
mitis. qui non aperuit sicut agnꝰ
coram tandente ossuum. nec in uer¬
ba furoris erupit. sed quo in Si¬
mili tudinem medici egrotũ uide¬

Expanded text:
dilanians eum. Daemoniacum hunc, dilanians eum. Daemoniacum hunc, quem descendens de monte Dominus sanavit, Matthaeus lunaticum, Marcus surdum mutumque describit. Significat autem eos, de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur , qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt, muti non confitendo fidem, surdi nec ipsum aliquatenus fidei audiendo sermonem. Et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illum, et non potuerunt. Latenter hoc dicto accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens autem Jesus, dixit: O generatio infidelis, et perversa, usquequo ero apud vos, et patiar vos? Non quod taedio superatus sit mansuetus ac mitis, qui non aperuit, sicut agnus coram tondente, os suum , nec in verba furoris erupit; sed quia in similitudinem medici, si aegrotum vide
Abbreviated transcription (Latin):
illis demonte. occurrit illi turba
multa: & ecceuir deturba excla¬
mauit dicens: Magister: obsecrote.
respice infilium meum: quia unicus
est michi & cetera: Loca rebus con¬
gruunt: in monte dñs orat : trans¬
formatur discipłis. archana suae
maiestatis aperit : in inferiora de¬
scendens. turbȩ occursu excipitur.
miserorum fletu pulsatur Sursũ
discipłis mysteria regni reserat :
deorsum turbis peccata infelici ta¬
tis ex probrat: Sursum patrisuocẽ
his qui sequi poterant pandit: deor sũ
sp̃s malos. ab his quiuexabantur ex¬
pellit: quia etiam nunc ꝓqualita¬
te meritorum. aliis ascendere. aliis
descendere non desinit: Nam terre¬¬
nos adhuc in cipientes quasi ima
petens confortat. castigat : perfecꝰ¬
tos autem quorum conuersatio
in caelis est. sublimius ex tollendo
glorificat: liberius de aeternis in¬
struit. & sȩpe quȩ a turbis ne
audiri quidem ualeant docet:
Et ecce sp̃s ad prehendit illum.
& subito clamat & elidit & dissipat
eum cum spuma: & uix discedit

Expanded text:
li turba multa, et ecce vir de turba exclamavit, dicens: Magister, obsecro te, respice in filium meum, quia unicus est mihi. Loca rebus congruunt, in monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum Patris vocem his qui sequi se poterant pandit, deorsum spiritus malos ab iis qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis descendere non desinit. Nam terrenos adhuc et incipientes, quasi ima petens confortat, docet, castigat; perfectos autem, quorum conversatio in coelis est, sublimius extollendo glorificat, liberius de aeternis instruit, et saepe ea quae turbis ne audiri quidem valeant docet. Et ecce spiritus apprehendit illum, et subito clamat, et elidit et dissipat eum cum spuma, et vix discedit
Abbreviated transcription (Latin):
uidetis : & non uiderunt: Sicut¬
enim amittit regiam potestatem
qui ty rannidem &xercens. nec se
nec sibi subiectos regere nouit :
sic pauper & exiguus regis nomine
cen setur. qui se ipsum regere nouit
bene: Quodfortunatus breuit̃
uersiculo comprehendit dicens:
Pauper in occulto regnat. haben¬
do dm̃. S edqueritur quare dñs
dicat. multi reges & propheta e
uoluerunt uidere quaeuos uide¬
tis & non uiderunt: & audire
quae auditis & non audierunt.
cum iacob patriarcha dicat.
uidi dnm̃ facie ad faciem. & sal¬
ua factaest anima mea: Et
isaias : Uidi dñm sedentẽ super
solium ex celsum et eleuatum.
Et ipse abrahȩ testimonium per¬
hib& dicens: Abraham pater
uester ox ultauit ut uider& diem
meum: uidit & gauisus est: Sed
ad hoc dicendum est: quia aliud .ẽ.
figura. & aliud ipsa res quȩ figura¬
tur: Alrud speculũ. & aliud spe¬
cies ¶Sc̃i ergo prophetȩ̨ per spm̃
scm in carne prȩuiderunt futurũ:

Expanded text:
videtis, et non viderunt . » Sicutvidetis, et non viderunt . » Sicutenim amittit regiam potestatem, qui tyrannidem exercens, nec se, nec sibi subjectos regere novit: sic pauper et exiguus regis nomine censetur, qui seipsum regere novit bene. Quod Fortunatus breviter versiculo comprehendit, dicens: Pauper in occulto regnat, habendo Deum. Sed quaeritur quare Dominus dicat: « Multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt, cum Jacob patriarcha dicat: « Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . » Et Isaias: « Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum . » Et ipse Abrahae testimonium perhibeat, dicens: « Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum, vidit et gavisus est . » Sed ad hoc dicendum est, quia aliud est figura, et aliud ipsa res quae figuratur: aliud speculum, et aliud species. Sancti ergo prophetae per Spiritum sanctum in carne praeviderunt Deum futurum,
Abbreviated transcription (Latin):
respondit dicens: Beatus es sy mon
bar iona. quia caro & sanguis
non reuelauit tibi: sed pater meus
qui in caelis est : Neque hac beati¬
tudine frauda bimur. qui cum
corpora liter non uidimus. & ta¬
men spirita liter credimus sicut
ciidam se uidenti dixit: Quia
uidistime credidisti: beati qͥ non
uiderunt & crediderunt: Dico
enim uobis. quod multi reges. &
prophete. uoluerunt uidere quȩ
uos uidetis & non uiderunt : &
audire qua e auditis. & non audie¬
runt: Si reges iuxta litteram
accipimus : agnoscere possumus.
quia Scĩ reges qualis fuit dauid.
ez echias. iosias. uolueruNt
uidere quȩ apłi uidebant. sed non
uiderunt: Sed quia rex a regendo
nomen accepit: spiritaliter eos
reges accepimus. qui quã uis Sint
paupertate tenues. tamen actus
suos & cogitationes iuste regere
& disponere nouerunt: Dequib
persalomonẽ dicitur: Cor regis
inmanu dri: Vndebene alius
euuangłista pro regibus iustos
posuit dicens: Multi iusti & pro¬
phetȩ uoluerunt uidere quaeuos

Expanded text:
atus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est coelis . » Neque hac beatitudine fraudabimur, qui in eum corporaliter non vidimus, et tamen spiritaliter credimus, sicut cuidam se videnti dixit: « Quia vidisti me, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt . » « Dico enim vobis, quod multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt. » Si reges juxta litteram accipimus, agnoscere possumus quia sancti reges, qualis fuit David, Ezechias et Josias, voluerunt videre quod apostoli videbant, sed non viderunt. Sed quia rex a regendo nomen accepit, spiritaliter eos reges accepimus, qui quamvis sint paupertate tenues, tamen actus suos et cogitationes juste regere et disponere noverunt. De quibus per Salomonem dicitur: « Cor regis in manu Domini . » Unde bene alius evangelista pro regibus justos posuit, dicens: « Multi justi et prophetae voluerunt videre quae vos
Abbreviated transcription (Latin):
runt nocendo: Unde & bene dici¬
tur : Semi uiuo relicto: Quasi
enim semi uiuus est: qui ex alia
parte est uiuus. & ex alia mortu¬
us: Semi uiuum ergo eum reli¬
querunt. quia ueste in mortali¬
tatis eum nudauerunt : sed spem
redeundi adueniam penitus
auferre non potuerunt: Accidit
autem ut sacerdos quidam descen¬
der& eadem uia: & uiso illo p̃te¬
riit: Sacerdos iste a aron intel¬
ligitur inordine suo: cui honor
sacerdotii sui legalis adõ conces¬
sus est Et ipse ergo eadem uia
descendens. uidit hominem uulne¬
ratum & per transiit: quia de eadẽ
mortalitate natus. intellexit genꝰ
humanum subprimȩ preuarica¬
tionis peccato teneriꝰ sed neo se
nec alios potuit liberare: Similit̃
& leuita cum ess& secus locum
& uider& eum : per transiit:
Leuita ordinem significat pro¬
phetarum : qui & ipse uulneratũ
hominem uidit & per transiit.
quia intellex erunt prophetȩ
subuiculo primireatus homi¬
num genus esse ligatum: sed nec

Expanded text:
runt nocendo. Unde bene dicirunt nocendo. Unde bene dicitur: « Semivivo relicto. » Quasi enim semivivus est, qui ex alia parte est vivus, et ex alia mortuus. Semivivum ergo reliquerunt, quia veste immortalitatis eum nudaverunt, sed spem redeundi ad veniam penitus auferre non potuerunt. « Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et viso illo, praeterivit. » Sacerdos iste Aaron intelligitur ordine suo, cui honor sacerdotii legalis a Deo concessus est. Et ipse ergo eadem via descendens, vidit hominem vulneratum, et petransiit, quia de eadem mortalitate natus, intellexit genus humanum sub primae praevaricationis peccato teneri, sed nec se, nec alios potuit liberare. « Similiter et levita, cum esset secus locum, et videret eum, pertransiit. » Levita ordinem significat prophetarum; quia ipse vidit hominem vulneratum, et pertransiit; quia intellexerunt prophetae sub vinculo primi reatus hominum genus esse ligatum, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo. decrescimus moriendo:
Tunc ergo primus homo de hie¬
rusalem in hiericho descendit :
quando societatem angłorum
cum quibus dm̃ contem plabat᷑
relinquens. pręsentis uitae mi¬
serias ex pertiis est: Latrones
uero inquos incidit. inmundi
sp̃s sunt : qui sedent in insidis
inoccultis. ut interficiant in nocen¬
tem: Abhorum insidiis orabat
se liberari propheta. cũ dicebat:
Custodime a la queo quẽstatue¬
runt mihi : & abscandalis op̃eran¬
tium iniquitatẽ: Qui etiam
dispoliauerunt eum: Dispolia¬
uerunt quippe eum: quia post
peccatũ ueste in mortalitatis qua
uestitus erat nudauerunt: Vnde
xilico cognoscentes se esse nudos
consuerunt folia ficus. & fecer̃
sibi perizomata: Etplagis in¬
positis abierunt: Plagas impo¬
suerunt : quando post in oboedi¬
entiam genus humanum apara¬
dẏso expulsum. uariis uitiis &
peccatis uulnerauerunt: Abiert̃
autem non a temptatione cessan¬
do : sed non tantũ quantũ uolue¬

Expanded text:
nascendo, decrescimus moriendo. nascendo, decrescimus moriendo. Tunc ergo primus homo de Jerusalem in Jericho descendit, quando societatem angelorum, cum quibus Deum contemplabatur, relinquens, praesentis vitae miserias expertus est. Latrones vero, in quos incidit, immundi spiritus sunt, qui sedent in insidiis in occultis, ut interficiant innocentes. Ab horum insidiis orabat se liberari. Propheta, cum dicebat: « Custodi me a laqueo quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . » « Qui etiam despoliaverunt eum. » Despoliaverunt quippe eum, quia post peccatum veste immortalitatis, qua vestitus erat, nudaverunt. Unde et illico cognoscentes se esse nudos, consuerunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata . « Et plagis impositis, abierunt. » Plagas imposuerunt, quando post inobedientiam genus humanum de paradiso expulsum variis vitiis et peccatis vulneraverunt. Abierunt autem non a tentatione cessando, sed non tantum quantum volue
Abbreviated transcription (Latin):
ri deber& declarar&: Suspiciens
aut̃ iħs. dixit: homo quidam de¬
scendebat abhierłm in hiericho
& incidit in latrones: Quȩ inscrip¬
turis lit terarũ secuntur congrue
dicuntur : quia dñs cum similitu¬
dinem uulnerati hominis poner&
recte hunc abhierłm in hiericho
descendisse commemorat: Siqui¬
dem ab hierłm in hiericho ꝑgen¬
tibus rupes sunt magnȩ. & ualles
concaue: & loca latronum insidi¬
is apta: Huius rei testis est iosephus.
qui multicudinem latronum ab
herode in eodem loco necatã esse
narrat: Nos autẽ : spiritaliter hunc
hominem. adam cum styrpe Sua
intelligimus: quibene̾ de hierłm
in hiericho descendisse dicitur.
quia uisionem supernȩ pacis amit¬
tens. in presentẽ uitam miseriis
& crumpnis plenam decidit:
hierłm quippe. uisio pacis.
hiericho autem. luna inter p̃tat᷑:
Luna uero insacro eloquio. huma¬
ne fragilitatis defectũ significat:
Quae dum menstruis horis crescit
& decrescit. nrãe calamitatis muta¬
bilitatem ex primit : quicrescimus

Expanded text:
iens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones. » Qui in Scripturis litteram sequuntur, congrue dicunt, quia Dominus cum similitudinem vulnerati hominis poneret, recte hunc ab Jerusalem in Jericho descendisse commemorat. Siquidem ab Jerusalem in Jericho pergentibus rupes sunt magnae et valles concavae, et loca latronum insidiis apta. Hujus rei testis est Josephus, qui multitudinem latronum ab Herode in eodem loco necatam esse narrat. Nos spiritaliter hunc hominem Adam cum stirpe sua intelligimus, qui bene de Jerusalem in Jericho descendisse dicitur: quia visionem supernae pacis amittens, in praesentem vitam miseriis et aerumnis plenam decidit. Jerusalem quippe visio pacis: Jericho autem luna interpretatur. Luna vero in sacro eloquio humanae fragilitatis defectum significat, quae dum menstruis horis crescit et decrescit, nostrae calamitatis mutabilitatem exprimit, qui crescimus
Abbreviated transcription (Latin):
do habens licentiã ut euuangłm
annuntians de euuangłio uiuer&.¬
noluit uti hac potestate: sed die
predicabat. & noctib laborabat.
unde sibi suisque uictũ & uestitum
tribuer&: Samaritanus cmmi redi¬
erit quod super erogauit redd&
ei : quando iniudicium ueniens.
promaiori labore predicationis.
maiorem retribu& remuneratio¬
nem. dicens fideli seruo: Euge
serue bone & fidelis. quia super
pauca fuisti fidelis. supra multa
te constituam. intra in gaudium
dñi tui: Finita autẽ similitudine :
interrogationẽ scribȩ dñs pulcher¬
rime conclusit dicens: Quis hoꝵ
trium uidetur tibi proximus
fuisse illi qui incidit in latrones.
Ille uero quod negare non poterat.
& quod etridentissima ratio demons.¬
trabat respondit: Quifecit miscđiã
in illum: Cuius responsionẽ dnis
confirmat adiungens: Uade & tu
fac similiter: Acsi dicer&: Sicut
samaritanus alienus natione. pro¬
ximus factus est uulnerato homini

Expanded text:
do habens licentiam, ut Evangelium do habens licentiam, ut Evangelium annuntians, de Evangelio viverenoluit uti hac potestate, sed die praedicabat, et noctibus laborabat, unde sibi suisque victum et vestimentum tribueret. Samaritanus cum redierit, quod supererogaverit reddet ei, quando in judicium veniens, pro majori labore praedicationis, majorem retribuet retributionem, dicens fideli servo: « Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui . » Finita autem similitudine, interrogationem scribae Dominus pulcherrime conclusit, dicens: « Quis horum trium videtur tibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? » Ille vero quod negare non poterat, et quod evidentissima ratio demonstrabat, respondit: « Qui fecit misericordiam in illum. » Cujus responsionem Dominus confirmat adjungens. « Vade, et tu fac similiter. » Ac si diceret: Sicut Samaritanus alienus natione, proximus factus est vulnerato homini
Abbreviated transcription (Latin):
rios: & dedit stabulario: Altera
dies: tempus est post dñi resurrec¬
tionem: Quasi enim una fuit
ante passionem : & altera post
resurrectionem : Duo denarii.
duo testamenta nouum & uetus:
Siue duopręcepta caritatis. di¬
lectio scilic& dñi & proximi:
Tunc enim duos denarios deditsta¬
bulario. quando duo testamenta
siue duo prȩcepta caritatis. pͥmũ
apłis . deinde sequacibus eorum.
idest magistris eccłȩ docendo tra¬
didit Quantũ aũt dñs denr̃a sa¬
lute curam habeat: manifestat
cum adiungit: Etait illi Curã
illius habe: Quasi enim euram
uulnerati hominis habendã stabu¬
lario iniunxit: quando inꝑsona
omium pastorũ specialiter p&ro
dixit: Sidiligisme : pasce oues
meas: Cui recte inpremio ꝓmit¬
titur: Quod cumque suꝑ eroga¬
ueris : ego cũ rediero reddã tibi
Super erogat quippe stabularius:
quando hoc agit homo doctor ex
uoto : quod non accepit exprecep¬
to: Quod fecit paulus apłs: quan¬

Expanded text:
rios et dedit stabulario. » Altera rios et dedit stabulario. » Altera dies tempus est post Domini resurrectionem. Quasi enim una dies fuit ante passionem, et altera post resurrectionem. Duo denarii, duo Testamenta, Novum et Vetus: sive duo praecepta charitatis, dilectio scilicet Dei et proximi. Tunc enim duos denarios dedit stabulario, quando duo Testamenta sive duo praecepta charitatis, primum apostolis, deinde sequacibus eorum id est magistris Ecclesiae, docendo tradidit. Quantum autem Dominus de nostra salute curam habeat, manifestat cum adjungit: « Et ait illi: Curam illius habe. » Quasi enim curam vulnerati hominis habendam stabulario injunxit, quando in persona omnium pastorum specialiter Petro dixit: « Si diligis me, pasce oves meas . » Cui recte in praemio promittitur: « Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi. » Supererogat quippe stabularius, quando hoc agit homo doctor ex voto, quod non accepit ex praecepto. Quod fecit Paulus apostolus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
eius aegit: Iumentũ hoc. inma¬
culatum dñi significat corpus:
Quasi ergo uulneratum hominẽ
iumento inposuit : quando ꝑsacrã
passionem suȩ carnis nos dñs
apeccatis liberauit: unde bene
iumentum dictum est quasi ad¬
iumentum : quia inde nostram
infirmitatem iuuit. qđ pronobis
passionem carnis sine peccato
sustinuit : sicut perpetrum dicit᷑:
Peccata nr̃a ipse per tulit incorpo¬
re suo super lignum: ut peccatis
mor tui iustitiae uiuamus.
Hoc etiã iuxta aliã cuuangłii
parabolam significare uoluit.
quando errantem ouem inuen¬
tam humeris in posuit : & sic
reportauit ad gregem: Positum
autẽ uulneratum hominẽ in iu¬
mento duxit instabulum: quia
redemptum genus humanum dux̃
ad eccłam: hȩc enim spiritalicer
stabulum dicitur : ubi cotidie scã
animalia pabulo diuini uerbi
reficiuntur : ubi iuxta isaiȩ pro¬
phetae. accubat lupus cum agno.
& bos cum leone paleas cõmedit:
Et altera die protulit duos dena¬

Expanded text:
ejus egit. » Jumentum hic immaejus egit. » Jumentum hic immaculatum Domini significat corpus. Quasi ergo vulneratum hominem jumento imposuit, quando per sacram passionem suae carnis nos Dominus a peccatis liberavit. Unde bene jumentum dictum est, quasi adjumentum, quia inde nostram infirmitatem juvit quod pro nobis passionem carnis sine peccato sustinuit, sicut per Petrum dicitur: peccata nostra ipse pertulit in cor pore suo super lignum, u t peccatis mortui iustitiae uiueremus. Hoc etiam juxta aliam Evangelii parabolam significare voluit, quando errantem ovem inveniens, humeris suis imposuit, et sic reportavit ad gregem . Positum autem hominem vulneratum in jumento, duxit in stabulum, quia redemptum genus humanum duxit ad Ecclesiam. Haec enim spiritaliter stabulum dicitur, ubi quotidie sancta animalia pabulo divini verbi reficiuntur, ubi juxta Isaiae prophetiam, accubat lupus cum agno, et bos cum leone paleas comedit . « Et altera die protulit duos dena
Abbreviated transcription (Latin):
spexerat propheta. cum dicebat:
Miscđia autem dñi abxerno.
&usque in acternum: super timen¬
tes eum: Et ad propians alliga¬
uit uulnera tius: in fundens oleũ
& uinum: Uulnera alligauit:
quando peccare prohibuit
Siue uulnera alligauit. quan¬
do pęnitentib ueniam reꝓmisit
dicens: Nonueni uocare iustos
sed peccatores: adpęnitentiam :
Etiterum: Non est opus sanis
medicus : sed male habentibus.:
Etrecte dicitur. infundens oleũ
& uinum: Haec enim duo liqua¬
mina ut medici ferunt. curandis
uulnerib sunt apta : quia uinũ
purgat. oleum fouet: Spiritali¬
ter autem dñs quasi plagis uulne¬
rati uinum infudit: quando
asperitatẽ pęnitentie indixit:
Oleum infudit : cumpęnitenti¬
bus suauitatẽ ueniȩ promisit:
Quasi uinũ infudit: cũ dicit
penitentiã agite: Quasi oleum
cum adiunxit: ad propinqua¬
bit enim regnum caelorum:
Etinponens illum iniumentum&
suum duxit instabulũ. & curam

Expanded text:
spexerat Propheta cum dicebat: « spexerat Propheta cum dicebat: « Misericordia autem Domini ab aeterno, et usque in aeternum super timentes eum . » « Et appropians alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. » Vulnera alligavit, quando peccare prohibuit. Sive vulnera alligavit, quando poenitentibus veniam repromisit, dicens: « Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam. » Et iterum: « Non est opus sanis medico, sed male habentibus . » Et recte dicitur: « Infundens oleum et vinum. » Haec enim duo liquamina ut medici ferunt curandis vulneribus sunt apta: quia vinum purgat, oleum fovet. Spiritaliter autem Dominus quasi plagis vulnerati vinum infudit, quando asperitatem poenitentiae indixit. Oleum infudit, cum poenitentibus suavitatem veniae repromisit. Quasi vinum infundit, cum dixit: « Poenitentiam agite. » Quasi oleum, cum adjunxit: « Appropinquabit enim regnum coelorum . » « Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam
Abbreviated transcription (Latin):
tem: inuanum uigilant quicus¬
todiunt eam: A quo se custodi¬
ri optabat ille quidicebat:
Custodime dñe utpupillam
oculi : subumbra alarum tuarũ
protegeme: Iste enim est ille cus¬
tos. cui per esaiam prophetam
dicitur: Ad me clamat exseir:
denocte. Ait custos: Uenit mane
&nox : si queritis querite : con¬
uertimini & uenite: Nam & in
cuuangelio cũ iudȩi imprope¬
rando ei dicerent. non ne bene
dicimus nos quia samaritaNus
estu. & dȩmonium habes: Ne¬
gauit se dȩ monium habere. sed
non negauit se samaritanũ esse:
Huius samaritani iter fuit decȩlo
inuterum. deutero incruc̃ẽ. de
cruce insepulchrum: desepul¬
chro iterum ad caelum: S edcũ
iter facer&. uenit secus uulne¬
ratum: quando similitudinem
nrãe carnis accepit: Uidens aũt
uulnera eius miscđia motus est :
quia quod nos deperpetua mor¬
te liberauit. & quod pronr̃a
redemptione . ds homo factus.
userue xd nr̃am hamanitatem
fuit & non meritum: Quod in¬

Expanded text:
mum, in vanum vigilant qui custodiunt eam . » A quo se custodiri optabat, ille qui dicebat: « Custodi me, Domine, ut pupillam oculi; sub umbra alarum tuarum protege me . » Iste enim est ille custos, cui per Isaiam prophetam dicitur: « Ad me clamat ex Seir: de nocte? Ait custos: Venit mane, et nox. Si quaeritis, quaerite: convertimini, et venite . » Nam et in Evangelio, cum Judaei improperando ei dicerent: « Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes ? » negavit se daemonium habere, sed non negavit se Samaritanum esse. Hujus Samaritani iter fuit de coelo in uterum, de utero in crucem, de cruce in sepulcrum, de sepulcro iterum in coelum. Sed cum iter faceret, venit secus vulneratum, quando similitudinem nostrae carnis accepit. Videns autem vulnera ejus, misericordia motus est, quia quod nos de perpetua morte liberavit, et quod pro nostra redemptione Deus homo factus, usque ad nostram humanitatem ia fuit, et non meritum, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
contempsit. saltim post lapsum
surgat: Quanto nos amore con¬
ditor noster ex pectat insinuat :¬
cumper prophetã dicit: Adtendi
& auscultaui : nemo quodbonũ. ẽ
loquitur: Non est quireorgitat
incorde suo & dicat. Quid feci:
Certe num quã cogitare mala
debuimus : sed quia cogitare
recta nolumus. ecce adhuc susti
net ut recogitemus: uidete
tantȩ pietatis sinũ. considerate
apertum uobis miscđiȩ gremiũ:
quos male cogitantes perdidit.
peccatricẽ mulierem in exemplũ
uobis imitationis ante ferte:
Quaeque uos in adulescentia. quȩq
iniuuentute deliquisse meministis
deflete : morum operũ que macu¬
las lacrimis tergite: Amemus¬
igitur iam redemptoris nr̃i uesti¬
gia : quae peccando contẽpsimus:
Ecce ut diximus adrecipiendos
nos suꝑnę pietatis sinus aperitur.
nec maculosa in nobis uita contẽp¬
nitur: ꝑ hoc quod inquinationem
nr̃am per hor rescimus. inter nac
iam munditiȩ concordamus:
Reuertentes nos dñs clementer

Expanded text:
contempsit saltem post lapsum contempsit saltem post lapsum surgat. Quanto nos amore conditor noster exspectat insinuat cum per prophetam dicit: Attendi, et auscultavi: Nemo, quod bonum est, loquitur. Non est, qui recogitet in corde suo et dicat: Quid feci! Certe numquam cogitare mala debuimus; sed quia cogitare recta nolunet, ut recogitemus. Videte tantae pietatis sinum, considerate apertum vobis misericordiae gremium; quos male cogitantes perdidit, peccatricem mulierem in exemplum vobis imitationis anteferte; quaeque vos in adolescentia, quaeque in juventute deliquisse meministis, deflete; morum operumque maculas lacrymis tergite. Amemus jam Redemptoris nostri vestigia, quae peccando contempsimus. Ecce, ut diximus, ad recipiendos nos supernae pietatis sinus aperitur, nec maculosa in nobis vita contemnitur. Per hoc quod inquinationem nostram perhorrescimus, internae jam munditiae concordamus. Revertentes nos dominus clementer
Abbreviated transcription (Latin):
polluta & contaminata erit
mulier illa. Tu aũt fornica¬
ta es cum amatoribus multis:
tamen reuertere ad me dic̃ dñs:
Ecce paradigma turpis mulieris
dedit: ostendit quod post turpi¬
tudinẽ recipi non possit : sed hoc
ipsum para digma quod ꝓtulit.
permiscđiam uincit: cumdicit
fornicantẽ mulierem recipi ne¬
quaquam posse : & tamen ipse
fornicantẽ animã ut recipiat
expectat: Pensate fr̃s pondus
tantȩ pictatis: Dicit qđ fieri
non potest : & demonstrat quia
hoc ipse facere etiam contra
morem potest Ecce uocat: &¬
quos inquinatos denuntiat . hos
etiam amplecti quęrit aquibus
desertum se esse quęritur: Nemo
ergo tantȩ miscđiae tempus ꝑdat.
nemo oblata remedia diuinȩ pię¬
tatis abiciat: Ecce suꝑna benig¬
nitas auersos nos reuocat: & no¬
bis reuertentibus suae clȩmentię
sinum parat: Vnus quisque igitur
penset quo debito constringit᷑.
quando illum ds̃ expectat nec con¬
temptus exasperatur: Qui ergo
ꝑmanere noluit redeat: quistare

Expanded text:
minata erit mulier illa? Tu autem fornicata es cum amatoribus multis, verumtamen revertere ad me, dicit Dominus . Ecce paradigma turpis mulieris dedit. Ostendit quod post turpitudinem recipi non possit. Sed hoc ipsum paradigma quod protulit per misericordiam vincit, cum dicit fornicantem mulierem 1599 recipi nequaquam posse, et tamen ipse fornicantem animam ut recipiat exspectat. Pensate, fratres, pondus tantae pietatis. Dicit quod fieri non potest, et demonstrat quia hoc ipse facere etiam contra morem potest. Ecce vocat, et quos inquinatos denuntiat, hos etiam amplecti quaerit, a quibus desertum esse se queritur. Nemo ergo tantae misericordiae tempus perdat, nemo oblata remedia divinae pietatis abjiciat. Ecce superna benignitas aversos nos revocat, et nobis revertentibus suae clementiae sinum parat. Unusquisque ergo penset quo debito constringitur, quando illum Deus exspectat, nec contemptus exasperatur. Qui ergo permanere noluit redeat, qui stare
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus compati. sic compatiam᷑
& proximi Et sicut aduitã uolu¬
mus uenire aeternã. sic optemus
nobiscum ꝑuenire & proximum:
& hoc est uere diligere proximum.
sicut nos met ipsos: Considerandũ .ẽ.
aũt in hoc loco. quia uere non dili¬
gitur ds̃ une proximo. hecuere
proximus sine dõ: Siquis enim
ita dm̃ diligit ut proximi curam
neglegat. uelita proximum dili¬
git utdĩ dilectionẽ postponat.
non habere uerã dilectionẽ creden¬
dusesti Quod indiuina lege figura¬
liter demonstratur: quando in orna
pontificis coccus bistinctus ponit᷑:
cum in nr̃o operedĩ dilectio & pro¬
ximi geminatur: Sicut enim auis
sine duabus alis ad alta sese sustollere
non potest : sicnos ad perfectionem
uenire nequimus. nisi duo p̾cepta
principalia seruemus: dilectionẽ
uidelio& dĩ & proximi. teste apło

Expanded text:
volumus compati, sic compatiamur volumus compati, sic compatiamur et proximi; et sicut ad vitam volumus venire aeternam, sic optemus nobiscum pervenire et proximum; et hoc est vere diligere proximum, sicut nosmetipsos. Considerandum est autem in hoc loco, quia vere non diligitur Deus sine proximo, nec vere proximus sine Deo. Si quis enim ita Deum diligit ut proximi curam negligat: vel ita proximum diligit, ut Dei dilectionem postponat, non habere veram dilectionem credendus est. Quod in divina lege figuraliter demonstratur, quando in ornampontificis coccus bis tinctus ponitur, cum in nostro opere dilectio geminatur. Sicut enim avis sine duabus alis ad alta sese sustollere non potest, sic nos ad perfectionem venire nequimus, nisi duo praecepta principalia servemus, dilectionem videlicet Dei et proximi, testante
Abbreviated transcription (Latin):
ges dñm dm̃ tuum ex toto corde
tuo. & ex tota anima tua. & exomi¬
bus uiribus tuis. & ex om̃i mente tua:
& proximum tuum sicut te ipsum:
In quibus uerbis ostenditur. quia si
uitam uolumus possidere aet̾nam.
debemus dm̃ diligere: non exparte.
sed integro: toto corde. tota ani¬
ma. totis uiribus. totamente : ut
locus nullus remaneat uacuus.
quinon dĩ dilectione repleatur:
sed mens. manus. & lingua eius di¬
lectionem resonent: uibi notandũ:
quia in dilectione dĩ mensura non
poniturcum dicitur: Diliges dñm
dm̃ tuum. ex toto corde tuo. & rłꝗͣ:
Quia enim inmensus est ds̃. sine
mensura est diligendus : utcũ mul¬
tum eum diligimus: parũ nos dili¬
gere fateamur: In proximi uero
dilectione ponitur cũdicitur : &
proximum tuum sicut te ipsum:
Debemus igitur dñm diligere plus
quam nos. & proximum sicut nos:
id est sicut nrae necessitati uolumus
subueniri. sic subueniamus & pro¬
ximo Et sicut nr̃ae infirmitati

Expanded text:
ges Dominum Deum tuum ex toto corde ges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. » In quibus verbis ostenditur, quia si vitam volumus possidere aeternam, debemus Deum diligere non ex parte, sed ex integro, toto corde, tota anima, totis viribus, tota mente, ut locus nullus remaneat vacuus, qui non Dei dilectione repleatur, sed mens, manus et lingua, ejus dilectionem resonent. Ubi notandum quia in dilectione Dei mensura non ponitur, cum dicitur: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, » etc. Quia enim immensus est Deus, sine mensura est diligendus; ut cum multum eum diligimus, parum nos diligere fateamur. In proximi vero dilectione mensura ponitur, cum dicitur: « Et proximum tuum sicut teipsum. » Debemus igitur Deum diligere plus quam nos, et proximum sicut nos, id est sicut nostrae necessitati volumus subveniri, sic subveniamus et proximo; et sicut nostrae infirmitati
Abbreviated transcription (Latin):
mentis clatione ad temptandum:
quod ipsis suis aperit uerbis. cum
hunc non quasi dñm. sed quasi
magistrum inquirit diceNs:
Magister: quid faciendo uitam
aeternam possidebo Sed dñs
quẽ occulta cordis nonfallunt.
& quem nulla lat& cogitatio.
ita suam responsionem tẽperat:
ut ad interrogationem scribȩ
respondeat: & a tempta torẽ rep̃¬
hendi non: ossit.¶ Misit enĩ eum
statim adlegem: quã in ore & non
corde gestabat dicens: In lege qͥd
scriptum est: Quomodo legis.
A tille quod legerat nec negare
poterat: respondens dixit: Diliges
dñm dm̃ tuum ex coto corde tuo
& ex tota anuna tua. & ex om̃ib
uit ibus tuis. & ex om̃i niente tuar
& proximum ⁊um sicut te iꝑsum
Quam responsionẽ tua dñs suã
esse recognouit: protinus lauda¬
uit dicens: Recte respondisti: hoc
fac & uiues: Sed interrogatio hȩc
scribȩ magnam nobis utilitatem
parit: si hoc quod respondit uerbis.
seruemus operibus: Ait enĩ: Dili¬

Expanded text:
mentis elatione ad tentandum. mentis elatione ad tentandum. Quod ipsis suis aperit verbis, cum hunc non quasi Dominum, sed quasi magistrum inquirit, dicens: « Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? » Sed Dominus quem occulta cordis non fallunt, et quem nulla latet cogitatio, ita suam responsionem temperat, ut ad interrogationem scribae respondeat, et a tentatore reprehendi non possit. Misit enim eum statim ad legem, quam in ore et non corde gestabat, dicens: « In lege quid scriptum est? Quomodo legis? » At ille, quod legerat, nec negare poterat, respondens dixit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. » Quam responsionem, quia Dominus suam esse recognovit, protinus collaudavit dicens: « Recte respondisti: hoc fac, et vives. » Sed interrogatio haec scribae magnam nobis utilitatem parit, si quod hoc respondit verbis, servemus operibus. Ait enim: « Dili
Abbreviated transcription (Latin):
bat utinam disruperes caelos.
& descenderes: Et dauid codem
feruens amore aiebat: Dñe : in¬
clina caelos tuos & descende: Hoc
etiam ȩstuabat desiderio. ille
iustus sy meon in eunangelio.
Quipro maguutudine sui amoris
responsum accepit. nonuisurum
legis peritus surrexit  temptar
illum & dicens: Magister. quid
faciendo uitam acter nan
possidebo Fortassis legis periđꝰ
iste. ut ad temptandũ dñm surge¬
r& : ex ipsius uerbis occasionem
sumpsit. quibus superius discipłis
dixerat : gaudete quia nomina
urã scripta sunt in caelo: uoluid
enim scire. utrũ & nomen Suũ
scriptum dicer& in caelo: ideo
tam Sollicite interrogat. quidfa¬
ciendo uitam aeternam possideatꝙ
Sedquia imperiti est. Loqui bonii¬
& non recta intentione proferre.
legis peritus iste. impcrite in ter¬
rogasse comprobatur: Q uod
enim non recta intentione dnm̃
interrogauerit: cuuangelista ma¬
nifestat cumdicit: Surrexit. tẽp¬
tans eum: Surrexit aut̃ non solũ
corpore adinterrogandũ. sed etiã

Expanded text:
isrumperes coelos et descenderes! » Et David eodem fervens amore, dicebat: « Domine, inclina coelos tuos et descende . » Hoc etiam aestuabat desiderio ille justus Simeon in Evangelio , qui pro magnitudine sui amoris responsum accepit, non visurumlegisperitus surrexit, tentans illum et dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? » Fortassis legisperitus iste, ut ad tentandum Dominum surgeret, ex ipsius verbis occasionem sumpsit, quibus superius Dominus dixerat: « Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . » Voluit enim scire, utrum et nomen suum scriptum diceret in coelo, ideo tam sollicite interrogat, quid faciendo vitam aeternam possideat. Sed quia imperite est loqui, bonum non recta intentione proferre, legisperitus iste imperite interrogasse comprobatur. Quod enim non recta intentione Dominum interrogaverit, evangelista manifestat cum dicit: « Surrexit tentans eum. » Surrexit autem, non solum corpore ad interrogandum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Scipulis SuIS. B eati oculi
quiuident. quaeuos uidetis
NEX ORΟIO huius lectionis
queritur : quare dñs oculos se
uidentium beatific&: Num quid
oms oculi beati fuerunt: qui eum
corporaliter uidere potucrunt.
Num quid beati oculi pilati . & cai¬
phȩ. & ceterorum quieum uider̃t.
& crucifixerunt. Aut numquid
oculi iudȩ beati: qui cum uidit
& tradidit.: Non: Alioquin. &
oculi bestiarum & uolucrũ. beati
esse possent Sedbeatos dicit ocu¬
los apłorum. quibus se & patrẽ
reuelare dignatus est: proquibus
superius patrem glorificauerat
dicens: Confiteor tibi pater cȩli
& terrę : qui abscondisti haec ASa¬
pientibus & prudentib. & reue¬
lasti ea paruulis: Quod euident̃
cuuangelista manifestare curauit:
cum postea quae superius scripse¬
rat adiunxit dicens: Et conuer¬
sus ad illos dixit: Beati oculi qui
uident : quaeuos uidetis: Illorum
scilic& oculos beatos ostendit: qui
hominem uidentes dm̃ credidert̃:
Nam quod in illo homine spiritalib

Expanded text:
scipulis suis: Beati oculi qui vident quae vos videtis. » exordio hujus lectionis quaeritur, quare Dominus oculos se videntium beatificet. Nunquid omnes oculi beati fuerunt, qui eum corporaliter videre potuerunt? Nunquid beati oculi Pilati et Caiphae, et caeterorum qui eum viderunt et crucifixerunt? Aut nunquid oculi Judae beati, qui eum vidit et tradidit? Non. Alioquin et oculi bestiarum et volucrum beati esse possent. Sed beatos dicit oculos apostolorum, quibus se et Patrem revelare dignatus est, pro quibus superius Patrem glorificaverat, dicens: « Confiteor tibi, Domine, Pater coeli et terrae, qui abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . » Quod evidenter evangelista manifestare curavit, cum postea, quae superius scripserat, adjunxit dicens: Et conversus ad illos, dixit: « Beati oculi qui vident quae vos videtis. » Illorum scilicet oculos beatos ostendens, qui hominem videntes, Deum crediderunt. Nam quid in illo homine spiritalibus
Abbreviated transcription (Latin):
carnis prȩdones exmore affuissent:
mortem minari coeperunt. nisi si ne¬
mora quos absconderat. ostender&
cybos: Atilla truculenti uultu & ipsis
praedonibus truculentior : partem
ait optimam reseruaui: Et haec dics:
membra que supererant detexit in¬
fantis: Cumque predones stupe facti
tantum facinus pertimuissent: ait .iiii¬
cybus. & facinus meum: E dite : Nã
ego prior comedi: quaegenui: No¬
lite.cẽ. aut matre religiosores. aut¬
femina molliores: Quod siuos pietas
cuincit. execramini meos cẏbos: ego
quactalibus pasta sum. ego hisiterũ
pascar: Atilli dolentes quod misere
matri ex om̃ibus facultatibus hoc solũ¬
modo dereliquissent: perpetratum
facinus nuntiauerunt urbi Factusq
est clamor magnus inciuitate dolen¬
tium atque lugentiũ: & in ipso cla¬
more apertis portis. in gressus titus
cum romano exercitu. alios gladio
trucidauit. alios igne combussit:
uiuenes quoque incaptiuitatẽ desti¬

Expanded text:
carnis praedones ex more affuissent, carnis praedones ex more affuissent, mortem minari coeperunt, nisi quos absconderat, ostenderet cibos. At illa truculento vultu ex ipsis praedonibus tristior, partem, ait, optimam vobis reservavi. Et haec dicens, membra quae supererant detexit infantis. Cumque praedones stupefacti tantum facinus pertimuissent, ait: Me, et facinus meum est. Edite, nam et ego prior comedi quem genui: nolitefemina molliores. Quod si vos pietas vincit, exsecramini meos cibos. Ego quae talibus pasta sum, ego his iterum pascar. At illi dolentes, quod miserae matri ex omnibus facultatibus hoc solummodo reliquissent, perpetratum facinus nuntiaverunt urbi. Factus est clamor magnus in civitate dolentium atque lugentium, et in ipso clamore apertis portis, ingressus est Titus cum Romano exercitu, alios gladio trucidavit, alios igne combussit, juvenes quoque in captivitatem desti
Abbreviated transcription (Latin):
insilientes : quicquid in uenire pote¬
rantrapie bant: S ed quia longũ est
enumerare om̃a mala quae iudatis
proeffusione dominici sanguiNis
contigerunt. qualiter eadem ciuitas
captasit. breuiter cõmemorandum ui¬
detur: Erat quaedam mulier maria
nomine. eleazari filia : nobilis genere
facultatibus diues: haec cum cetera
multitudine addiem festum conuene¬
rat: Cumque diuturna obsidione om̃a
quaesecũ detulerat consumpsisses:
&iam delicata uiscera fames torquer&:
contra ipsam iam armatur naturam:
Erat enim sububeribus. paruulus filiũ:
hunc ante oculos constituens. ait:
infelicissima mater o infelicior fili: in
bello fame & direptione praedonum.
cuite reseruabo. Nam & si uita spe¬
rari poss& : iugo tamen romanȩ serui¬
tutis urguemur: Ueni ergo o mi
nate. esto matri cẏbus: scłi fabula:
prȩdonibus furor: Ethaec dicens:
filium subiugulat: Partem igni tor¬
rens comedit: & partem in posterum
reseruat: Cumque adodorẽ adusta

Expanded text:
insilientes, quidquid invenire poteinsilientes, quidquid invenire poterant, rapiebant. Sed quia longum est inumerare omnia mala, quae Judaeis pro effusione Dominici sanguinis contigerunt, qualiter eadem civitas capta sit, breviter commemorandum videtur. Erat enim quaedam mulier Maria nomine, Eleazari filia, nobilis genere, facultatibus dives, haec cum caetera multitudine ad diem festum convenerat: cumque diuturna obsidione omnia quae secum detulerat consumpsisset, et jam delicata viscera fames torqueret, contra ipsam agitur naturam. Erat enim sub uberibus parvulus filius, hunc ante oculos suos constituens, ait: Infelicissima mater, o infelicior fili, in bello, fame et direptione praedonum, cui te reservabo? Nam et si vita sperari posset, jugo tamen Romanae servitutis urgemur. Veni ergo, o mi nate, esto matribus saeculi fabula, praedonibus furor. Et haec dicens, filium jugulat, partem igne torrens comedit, et partem in posterum reservavit. Cumque ob odorem adustae
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitate crescere cȩpissa: extra
muros cadem eiciebant: Etcũ giadã
dieotus. quempater romã reuersus
in obsidione hierosolimorum relique¬
rat. cummilitibus urbem circuiret:
uidens cadauera mortuorũ paene
murqͥs ciuitatis aquari: cũ ingenti
gemitu eleuatis oculis incaclum.
dm̃ inuocat testem. hoc suum opus
non esse :C onuersusque militibus.
ait: Arbitror quia si abhac pestilen¬
tia urbis paululũ romanus recessiss&
& ercitus : antaquis diluuii necari¬
tur. aut sodomitis ignibus crema¬
rentur saut certelig nutgrra¬
absorberentur: E tcũ in proximo re¬
cessurus ess& : iterũ aduersus ciuitatẽ
confortat milites. custodias munit:
armat exercitum. & super haec om̃a
mala. predones exipsis uiris consur¬
rexerant : qui abipsis faucibus ut ita
dix erim cybos rapiebant: Etsi cuius¬
piam fores clausas uidissent: indiciũ
esse credebant. quod intus positi ȩde¬
rent: E trepente confractis foribus

Expanded text:
in civitate crescere coepisset, extra in civitate crescere coepisset, extra muros eadem ejiciebant. Et cum quadam die Titus, quem pater Romam reversus in obsidione Hierosolymorum reliquerat, cum militibus urbem circuiret, videns cadavera mortuorum pene muro civitatis aequari, cum ingenti gemitu elevatis oculis in coelum, Deum invocat testem, hoc suum opus non esse. Conversusque militibus ait: Arbitror, quia si ab hac pestilentia urbis paululum Romanus recessisset exercitus, aut aquis diluvii necarentur, aut Sodomitanis ignibus cremarentur, aut certe hiatu terraabsorberentur. Et cum in proximo recessurus esset, iterum adversus civitatem confortat milites, custodias munit, armat exercitum, et super haec omnia mala praedones ex ipsis viris consurrexerant, qui ab ipsis faucibus, ut ita dixerim, cibos rapiebant. Et si cujuspiam fores clausas vidissent, indicium esse credebant, quod intus positi ederent: et repente confractis foribus
Abbreviated transcription (Latin):
furere uellet tenebatur: Mensam
uero nullus ex more ponere aude¬
bat: sed propria quasi furtiua ae¬
debant: Nam quicquid aduerecim¬
diam uel pudorem naturalẽ ꝑtinee
in hac necessitate contempnebat᷑.
quia hoc totũ sibi uendicauerat
fames: Denique & mulicres deuiro¬
rum manibus & filii deparentum:
& qđ infelicius est. inatres a faucibus
filiorum suorũ. cybos abstrahebant:
Nulla in senibus procanitiȩ reueren¬
tia: nulla paruulis proinnocentia
miseratio seruabatur : sed uerberaban¬
tur senes. si cybum occultare uolu¬
issent: sparsis etiam crinibus mulie¬
res perplateas tralebantur. cybum
cclare temptantes: Iacebant autem
perplateas iuuenũ corpora : magis
fame quã aetate consumpta: Sepe¬
lre aut̃ morcuoꝵ cadauera: necmo¬
rientium multitudo. nec uirium
debilitas permittebat: Multi enim
dum carorũ corꝑora sepelire uellent.
qpi emictebant IE umque foctor in¬
tolerabilis demortuorũ cadaueribus

Expanded text:
fugere vellet, tenebatur. Mensam fugere vellet, tenebatur. Mensam vero nullus ex more apponere audebat, sed propria quasi furtiva edebant. Nam quidquid ad verecundiam vel pudorem naturalem pertinet, in hac necessitate contemnebatur, quia hoc totum sibi vendicaverat fames. Denique et mulieres de virorum manibus, et filii de parentum, et quod infelicius est matres a faucibus filiorum suorum cibos abstrahebant. Nulla senibus pro canitie reverentia, nulla parvulis pro innocentia miseratio servabatur, sed verberabantur senes, si cibum occultare voluissent. Sparsis etiam crinibus mulieres per plateas trahebantur, cibum celare tentantes. Jacebant autem per plateas juvenum corpora, magis fame quam aetate consumpta. Sepelire autem mortuorum corpora, nec morientium multitudo, nec virium debilitas permittebat. Multi enim, dum charorum corpora sepelire vellent, spiritus emittebant. Cumque fetor intolerabilis de mortuorum cadaveribus