comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
situr beatus leodegariꝰ ex ꝓgeme celsa octob̃.¬
francoꝵ ac nobilissima exortꝰ. a pͥmeue ȩtatis
infantia a parentib in palatio clothario fran
culo scilicet suo. add mmbuendũ literaꝵ studiis.
datus ẽ. Quẽ idem presul ctudã dĩ sacerdoti
uiro eruditissimo ad erudiendũ tradidit. qͥ eũ
ꝑ annos plurimos magnis curis edocuit. edo-¬
ctũq pontifici reddidit. Receptũq secũ cũ
nuit. & quẽ ad modũ idem pontifex se castũ cor¬
pore custodierat. eundem puerũ similem effi.¬
ci uoluit. dicens ei monendo sũma freq̃ntia
ut se uirginẽ conseruaret. & uas electionis
hoc opus eũ cerneret ꝑspicuũ. cũ fere uigi¬
ti eẽt annoꝵ. ad officiũ diaconatꝰ electus ẽ.
atq ab ipso pontifice consecratꝰ. Deinde ñ
post multũ tẽporis archidiaconꝰ effectus.
sub pontifice omĩb eccłiis ipsius diocesis est
prelatus. Erat enĩ multũ facundiȩ honestis¬
simȩ deditus: statura ꝓcerus int plerosq

Expanded text:
itur beatus Leodegarius ex progenie celsa Francorum ac nobilissima exortus, a primaevae aetatis infantia a parentibus in palatio Lothario Francculo scilicet suo, ad imbuendum litterarum studiis datus est. Quem idem praesul cuidam Dei sacerdoti, viro eruditissimo, ad erudiendum tradidit; quem per annos plurimos magnis curis edocuit, edoctumque pontifici reddidit, receptumque secum in nuit, ut quemadmodum idem pontifex se castum corpus custodierat, eundemque similem effici voluit, dicens ei monendo summa frequentia, ut se virginem conservaret et vas electiones hoc opus eum cerneret perspicuum, et cum fere viginti esset annorum, ad officium diaconatus electus est adque ab ipso post multum temporis archidiaconus effectus, cura sub pontifice omnibus ecclesiis ipsius dioecesis est praelatus. Erat enim multum facundiae honestissimae deditus, statura procerus, inter plerosque
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodũ ac placitũ fuerit. & alibi ea inue¬
nire nequiuerit: litterarũ nr̃ȩ paruitatis
ex hoc ad serenissimũ augustũ affatim in-¬
strui lectione ualebit. Nam & si eis crede¬
re dignatꝰ ñ fuerat: ille sibi tam̃ sine quo¬
libet suꝑcilio prodent ubi hȩc uniuersa
et qualit̾ ac quo ordine dicta manifeste
repꝑiat. ipsoꝵq libroꝵ plenitudine si in¬

Expanded text:
commodum ac placitum fuerit, et alibi ea invecommodum ac placitum fuerit, et alibi ea invenire nequiverit, litterarum nostrae parvitatis ex hoc ad serenissimum Augustum affatim illustratione valebit. Nam et si eis credere dignatus non fuerit, illae sibi tamen sine quolibet supercilio prodent, ubi haec universa, et qualiter et quo ordine dicta manifeste reperiat, ipsorumque librorum plenitudinem, si in
Abbreviated transcription (Latin):
orsũ intuentib segniᷤ quisq aut tardꝰ post
gradiens ꝑditionẽ in uia quã precedentes
triuerant inuenire ñ possit.Abiecta deniq
omni ambiguitate qđ iste ipse dionisius cuiꝰ
hic gesta scribunt᷑ ñ sit aryopagites. & athe-¬
narũ ep̃c. quid quisq dixerit ueluti de au-¬
tumatione Gregorii turonensis ep̃i. & sub¬
reptione bede scĩ presbiteri atq alioꝵ quo¬
rũ sine auctoritate iactat᷑. qui curiosius
hoc scire uoluerit ut de multis quȩdam
designemꝰ ex nomine eusebii cesariensis
hẏstoria. & aristarchi grecoꝵ chrono gra-¬
phiad onesiphoꝵ primiceriũ epłam & uis.¬
bii conscriptionẽ ꝑquirat & relegat: ibiq
discere poterit qui ᷤ iste dionisiuᷤ fuerit. &
qualit̾ ꝑ martẏrii palmã ad xp̃m ꝑrȩxe-¬
rit. si hic eis in sui conexione manꝰ dare
fidei detrectauerit. De his aũ & aliis qͥb¬
nib tenent᷑ collecta: si benignitati legentiᷤ

Expanded text:
orsum intuentibus, segnis quique aut tardus post orsum intuentibus, segnis quique aut tardus post gradiens, perditionem in via, quam procedentes triverant, invenire non possit. Abjecta denique omni ambiguitate, quod iste ipse Dionysius, cujus hic gesta scribuntur, non sit Areopagites et Athenarum episcopus, quid quisque dixerit, veluti de autumatione Gregorii Turonensis episcopi, et subreptione Bedae sancti presbyteri, atque aliorum quorumque sine auctoritate jactatur: qui curiosius hoc scire voluerit, ut de multis quaedam designemus ex nomine, Eusebii Caesariensis historiam, et Aristarchi Graecorum chronographi ad Onesiphorum primicerium epistolam, et Visbii conscriptionem perquirat et relegat. Ibique discere poterit quis iste Dionysius fuerit, et qualiter per martyrii palmam ad Christum pervenerit, si hic eis in sui connexione manus dare fidei detrectaverit. De his autem et aliis quibunibus tenentur collecta, si benignitati legentis
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. Mera itaq a ueracib de eo scripta. et
simplicit᷑ in unũ collecta fidelit̾ relegant. &
si nr̃ȩ imꝑicie fuerint indignati ad ueterum
monimenta recurrant: qͥa nos ñ nr̃a nec no-¬
ua cudimus. sed antiquoꝵ antiqua dicta.
de abditis admodũ tomis eruimꝰ: & uerita¬
tis sinceritate seruata. paginis manifestio¬
rib recondimus. Cȩterũ neminẽ sani capi-¬
tis hȩc minus acceptare putamꝰ. qͥa anteri¬
ori tẽpore reꝑta ñ fuerant. cũ liquido noscat
qͦd is qui creauit omĩa simul noluit reue¬
lari cuncta uł cunctis insimul. multaq
manifesta iterũ eẽ cẽpore occulcata. Ad
mentẽ enĩ debet redire. qđ in licteris diui-¬
intꝰ inspiratis legat᷑ de legis libro diu laten¬
ti: & denuo sub ammiratione inuento. Et
cũ damel dicat ꝑtransibunt plurimi & mul-¬
tiplex erit scientia: qͣntomagis nullus ab¬
iurare debebit. quod multis comitib ali¬

Expanded text:
fieri. Vera itaque a veracibus de eo scripta, et fieri. Vera itaque a veracibus de eo scripta, et simpliciter in unum collecta fideliter relegant, et si nostrae imperitiae fuerint indignati, ad veterum monumenta recurrant: quia nos non nostra, nec nova cudimus, sed antiquorum antiqua dicta, de abditis admodum tomis eruimus, et veritatis sinceritate servata, paginis manifestioribus indimus. II. Caeterum neminem sani capitis haec minus acceptare putamus, quia anteriori tempore repetita non fuerant, cum liquido noscat quod is qui creavit omnia simul , noluit revelari cuncta, vel cunctis simul: multaque manifesta iterum esse tempore occultata. Ad mentem enim debet redire, quod in litteris divinitus inspiratis legitur , de legis libro diu latente, et denuo sub admiratione invento. Et cum Daniel dicat: Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia : quanto magis nullus abjurare debebit, quod multis comitibus ali
Abbreviated transcription (Latin):
uentio głosa diuinã miscdiã impetraret.
Ut enĩ ante nos dictũ ẽ. gesta bene uiuentiũ.
elem̃ta st̃ uitã uolentiũ: & exempla martyrũ.
exhortationes st̃ martyrioꝵ Qua ꝓpt̃ seqͣn-¬
tia relegens. poculo debriatꝰ preclaro. fidem
pietatis eructet. & ñ obsequiũ nr̃m. nomini
temeritatis assignet. Quia uͦ ut ꝑ qͣndam di
ter om̃s in quoꝵ manꝰ hȩc uenerint dep̃cor:
ne in his nr̃e ꝑsone humilitatẽ & agrestis
orationis in disciplinationẽ attendant. cũ
ꝑsonarũ acceptorẽ in hac dũcaxat parte ñ
ẽẽ dñm sciant. in qua licet me imꝑitũ ser-¬
mone ñ tam̃ scientia fateor: qͥn potiꝰ hunc
de quo res agit᷑ inclicũ & uerũ xp̃i militem
ante oculos ponant. cui humanȩ uocis digni-¬
tate impar om̃e erit quicqͥd in laude eiꝰ ali¬
qͥs nc̃ mortaliũ dixerit: qm̃ ab eo solo digne
potest laudari. a quo & ꝑ quẽ calis meruit

Expanded text:
ventio gloriosa divinam misericordiam impetraret. ventio gloriosa divinam misericordiam impetraret. Ut enim et ante nos dictum est, gesta bene viventium, elementa sunt vitam volentium: et exempla martyrum, exhortationes sunt martyriorum. Quapropter sequentia relegens, poculo debriatus praeclaro, fidem pietatis eructet, et non obsequium nostrum nomini temeritatis assignet. Quia vero, ut per quemdter omnes, in quorum manus haec venerint, deprecor, ne in his nostrae personae humilitatem et agrestis orationis indisciplinationem attendant, cum personarum acceptatorem in hac duntaxat parte non esse Dominum sciant. In qua scilicet me imperitum sermone, non tamen scientia, fateor. Quin potius hunc, de quo res agitur, inclytum et verum Christi militem ante oculos ponant, cui humanae vocis dignitate impar omne erit, quidquid in laude ejus aliquis nunc mortalium dixerit, quoniam ab eo solo digne potest laudari, a quo et per quem talis meruit
Abbreviated transcription (Latin):
il duinus humilis ydionisii.¬
xp̃i seruus & dñi mei dionisii
p̃ciosi socioꝵq eius matͥcula¬
rius. omĩ catholice dilectioni
quaquauersũ sp̃u scõ diffuse pa-¬
cem continuã & głam optat ȩt̾̃nam. Cũ nos
scͥptura generali diffinitione ammoneat diceis.
q̃dcũq pocest manꝰ tua facere instant̃ oꝑare.
& pii augustini simulq plurimoꝵ ad hoc.
desideria cognoscerẽ anhelare: uisũ ẽ mͥ etiã
in hac parte quiddã sudoris impendere. ut
tyrii beatissimi dionisii quȩ maxime greco¬
rũ continent᷑ historiis. & quasi sepulta anti-¬
quoꝵ serinis apud latinos ñ modica por¬
cione seruabat᷑. obtecta in lucẽ xp̃o iuuan-¬
te reducerẽ: quatinꝰ deuotis ex inde erga
dĩ excellentissimi martyris sui cultũ deuo¬
tio cumulata suocresceret. & debite seruitu¬
ti nr̃ȩ in domo dñi qͣntũ ad exiguitatẽ inge¬
nioli attinet. ciatho gustũ fidelib ꝓpinanti.
eiꝰdem amici dĩ cuiꝰ id amore studuimꝰ inter¬

Expanded text:
ilduinus humilis Christi servus, et domini mei Dionysii pretiosi, sociorumque ejus matricularius, omni catholicae dilectioni, quaquaversum Spiritu sancto diffusae, pacem continuam et gloriam optat aeternam. I. Cum nos Scriptura generali definitione admoneat, dicens: Quodcunque potest manus tua, instanter operare , et pii Augusti simulque plurimorum ad hoc desideria cognoscerem anhelare, visum est mihi, etiam in hac parte quiddam sudoris impendere, ut tyrii beatissimi Dionysii, quae maxime Graecorum continetur historiis, et quasi sepulta, antiquorum scriniis apud Latinos non modica portione servabatur obtecta, in lucem Christo juvante reducerem: quatenus devotis exinde erga Dei et excellentissimi martyris sui cultum devotio cumulata succresceret, et debitae servituti nostrae, in do mo Domini, quantum ad exiguitatem nnostri attinet, cyatho gustum fidelibus pro pinanti, ejusdem amici Dei, cujus id amore studuimus, inter
Abbreviated transcription (Latin):
dabit nobis dñs. ut regredientes ad castrũ
offeramꝰ pat̾ nr̃o prb̃ro de hoc loco bene
effigie mulierũ stetert̃ in litore ita nu¬
lapides iactauerunt in eũ & dixert̃. Tu
duxisti uirũ istũ in hac solitudine. qui

Expanded text:
atem ostendet, ut regredientes ad castrum offeramus patri nostro presbytero de hoc loco benedeffigie mulierum steterunt in litore, ita nulapides, iactaverunt contra eum et dixerunt: 'Tu induxisti virum istum in hanc heremum, vi
Abbreviated transcription (Latin):
taret. surgens ꝓstrauit se in figura
crucis ante capsellam. & deuote orauit.
Interea descendens ursus de monte. micaᷤ
& fragmenta quȩ conuiuantib decide¬
bant. caute legebat. Hoc factũ ut uidit
homo dĩ. dixit ad feram. Precipio tibi
bestia in nomine dñi. tolle lignũ & mute
in ignẽ. Ad cuiꝰ preceptũ belua conu̾sa:
ualidissimũ actulit lignũ & igni miecit.
montes & colles circũpositos habe com
uir dĩ considerabat. Et surgens ꝓstrauit

Expanded text:
taret, surgens prostravit se in figuram crucis ante capsellam, et preces Interea descendens ursus de monte, micas et fragmenta, quae convivantibus deciderunt, caute legebat. Hoc factum ut vidit homo Dei, dixit ad feram: 'Praecipio tibi, bestia, in nomine Domini, tolle lignum et mitte in ignem'. Ad cuius praeceptum belua conversa, validissimum lignum attulit et igni iniecit.montes et colles circumpositos habeto commcum bestia considerabat: et surgens prostravit
Abbreviated transcription (Latin):
silentio noctis audiuit demonẽ. magno uo¬
cis strepitu de uertice montis ꝓximi uocan¬
tẽ quendam alterũ nominatim quasi in pe¬
lago cõmorantẽ. Cũq & his qͥ uocabatur
presto se eẽ quasi de lacu responderet. con¬
surge inquit ille in adiutoriũ m̾: ut ꝑegri¬
nos istos eiciamꝰ de his sedib: qui delon¬
ge uenientes me de templo meo expuleit̃.
respondens. Heu inquit qͦd de tuis calũp¬
niis narras. ex meo contemptu ꝑcipio. Nã
unus ex illis me in pelago premit. & mẽa
deuastat. Cuiꝰ nec recia umꝗͣ rumꝑe pos¬
sũ. nec ipsũ deciꝑe. quia inuocatio nomi¬

Expanded text:
silentio noctis audivit daemonem magno vocis strepitu de vertice montis proximi vocantem quendam alterum nominatim, quasi in pelago commorantem. Cumque et is qui vocabatur praesto se esse quasi de lacu responderet: 'Consurge', inquit ille, 'in adiutorium mihi, ut peregrinos istos eiciamus de his sedibus; quia ipsi de longe venientes, me de templo meo expulerunt, respondit: Heu! quod de tuis calamitatibus narras, ex meo contemptu percipio. Nam unus ex illis me in pelago premit, et mea devastat, cujus nec retia unquam corrumpere possum, nec ipsum decipere, quia invocatio divi
Abbreviated transcription (Latin):
longioris detrectare laborẽ. dixit ei. Scio
fr̃ iam tͥ onerosũ eẽ tantis ꝓ me lab̾orib
fatigari. Tam̃ hoc discessurus deninicio:
ne me uiuente in corpore missam cȩlebra¬
re p̃sumas. Et cũ ei licentiã ꝑ se conuer¬
sandi dedisset. uiam ingressus ẽ ab eun-¬
di. Post discessũ magistri & socioꝵ. galluᷤ
retia sua & sagenam nau imponenᷤ. uui-¬

Expanded text:
longioris detrectare laborem, dicit ei: Scio, frater, jam tibi onerosum esse tantis pro me laboribus fatigari: tamen hoc discessurus denuntio, ne me vivente in corpore, missam celebrare praesumas. Et cum ei licentiam per se conversandi dedisset, viam ingressus est abeundi. Post discessus magistri et sociorum, Gallus retia sua et sagenam navi imponens, ad Wil
Abbreviated transcription (Latin):
moraturũ se dixit. si regia auctoritas factis
dicta firmaret.
dimacus uocat᷑. Tuxta quẽ ad suꝑiora tenden¬
tes. ꝑuenert̃ ad locũ turicinũ. Cũq ꝑ litus
ambulantes uenissent ad caput lacus ipsiꝰ
in locũ qui tucconia dicit᷑. placuit illis loci
qualitas ad inhabitandũ. Porro homines
cendit. & quecũq inuenit oblata: demer
silio gallum ꝑimere decreuert̃. columbanũ
uͦ flagellis cȩsũ. & contumeliis affectũ de

Expanded text:
moraturum se promisit, si regia auctoritas factis dicta firmaret . 4. dimacus vocatur. Iuxta quem ad superiora tendentes, pervenerunt ad lacum Turicinum. Cumque per litus ambulantes venissent ad caput lacus ipsius in locum qui Tucconia dicitur, placuit illis loci qualitas ad inhabitandum. Porro homines cendit, et quaecunque invenit oblata, demerssilio Gallum perimere voluerunt: Columbanum vero flagellis caesum et contumeliis affectum de
Abbreviated transcription (Latin):
cre quoq edificationis colloquia. colũba¬
nus abba prb̃m int̾rogat. si sciret aliquẽ
in solitudine locũ. in quo cella fieri posset.
locus quidam ẽ antiquȩ structure. seruais
int̾ ruinas uestigia. ubi t̾ra pinguis. et
fructuariis apta ꝓuentib. montes ꝑ gyrũ
excelsi. heremꝰ uasta & imminens oppido.
planicies copiosa. uictũ querentib fruc¬
tum laboris ñ negat. Et cũ loci ipsiꝰ sitũ
parauit prb̃r nauiculã. & imposuit remi-¬
ges. Uenerabilis aũ abba comitib gallo
& quodã diacono nauim conscendens. in¬
uocato nomine xp̃i: ad locũ desideratum
uia recta ꝑuenit. Egressi de nauicula.¬
oratoriũ in honore sc̃e aurelie constructũ
adierunt: quod post modũ beatus colums¬
banꝰ in pͥscum renouauit honorẽ. Post ora¬
tionẽ cũ ꝑ gyrum oculis euncta lustras¬
sent. placuit illis qualitas & situs locoꝵ
fecerunt. Reppererunt aũ in tẽplo tres ima¬
gines ȩreas. deauratas parieti affixas. qͣs

Expanded text:
r aedificationis colloquia, Columbanus abba presbyterum interrogavit, si sciret aliquem in solitudine locum, in quo cellula fieri potuisset locus quidam est antiquae structurae, servans inter ruinas vestigia, ubi terra pinguis et fructuariis proventibus apta, montes per girum excelsi, heremus vasta et imminens oppido, planities copiosa victum quaerentibus fructum laboris non negat'. Et cum loci ipsius situm paravit presbyter naviculam et imposuit remiges. Venerabilis autem abba comitibus Gallo et quodam diacono navem conscendens, invocato nomine Domini, ad locum desideratum via recta tum adierunt, quod postmodum beatus Columbanus in priscum renovavit honorem. Post orationem cum per gyrum oculis cuncta lustrassent, placuit illis qualitas et situs locorfecerunt. Repererunt autem in templo tres imagines aereas deauratas, parieti affixas, quas
Abbreviated transcription (Latin):
niam & hispaniã sita: longi¬
ori ab asfrico inboream spa¬
cio porrigit᷑. Hȩc ꝓpior brit¬
tanine spacio t̾rarũ angustior. sed cęli soliᷤ¬
q temꝑie magis utilis. Et ut solmus ce
statur. ita pabulosa ẽ: ut pecora ibi nisi
incerdũ estate a pastib arceant᷑. in ꝑicu¬
lum agat saties. Illic nullus anguis. auis
rara. Quam horrenda uͦ ipse solinus uł alii
de morib incolarũ eius testent᷑. fide. xp̃i iam
lucescente suꝑsedendũ ẽ. quia ubi habun¬
dauit peccatũ. suꝑhabundauit gr̃a. &. ã soliᷤ

Expanded text:
niam et Hispaniam sita, longiore ab africo in boream spatio porrigitur. Haec propior Brittanniae, spatio terrarum angustior, sed caeli solisque temperie magis utilis, et ut supradictus Solinus testatur, ita pabulosa, ut pecua ibi, nisi interdum aestate a pastibus arceantur, in periculum agat saties. Illic nullus anguis, avis rara. Quam horrenda vero ipse vel alii de moribus incolarum eius testentur, fide Christi iam lucente, supersedendum est: quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia;
Abbreviated transcription (Latin):
umq hȩc tam felix cõmanentiũ
semꝑ in melius ꝓficeret discipli-¬
na. singularis beati columbani sc̃ĩtas
miraculis frequentib comꝓbata. ꝑ totaᷤ
cepit gallie uł germanie diffamari pro-¬
uincias. Laudabat᷑ ab omĩb colebatur
a cunctis: adeo ut theodericus rex filius
hildeb̾ti nepos sigeb̾ti. qͥ eo tẽpore burgundiõibꝰ
imꝑauit ad eũ sepe ueniret. & se eiꝰ preci-¬
sc̃s pat̾ increparet. cur concubinarũ pollu¬
eretur amplexib. & ñ potius legitime con¬

Expanded text:
umque haec tam felix commanentium semper in melius proficeret disciplina, singularis beati Columbani sanctitas miraculis frequentibus comprobata per totas coepit Galliae vel Germaniae diffamari provincias. Laudabatur ab omnibus, colebatur a cunctis, adeo ut Theodericus rex, filius Hildiberti, nepos Sigiberti, qui eo tempore Burgundionibus regnabat, ad eum sepe veniret et praecsanctus increparet cur concubinarum pollueretur amplexibus, et non potius legitimae con
Abbreviated transcription (Latin):
ad electe pridem habitationis locũ miles
illoꝵ cui piam indicaret quo ꝑgeret:¬
secũ duob discipłis suis. ꝑ solitudinẽ. rhe¬
tiam curiensem cõmeauit. Cũq ꝓrimũ
quȩ sennia nominat᷑. Indeq ad ꝑximum
uicũ qui dicit᷑ quaraclaues digressi. reppe¬
runt ibi iohannẽ diaconẽ uirũ iustũ. dm̃q
timentẽ. isq recepit eos hospicio. om̃i¬
q fouit humanitatis obsequio. Finxert̃
enĩ se delonge tunc uenisse. & apud eũ

Expanded text:
ad electae pridem habitationis locum miles illorum cuipiam, quo pergeretsecum duos de discipulis suis, per solitudinem Raetiam Curiensem commeavit. Cumque proximemum quae Sennia nominatur: indeque ad proximum vicum qui dicitur Quaradaves digressi, repererunt ibi Joannem diaconem, virum justum et Deum timentem: isque recepit eos hospitio, et omni fovit humanitatis obsequio. Finxerunt enim se de longe tunc venisse, et apud eu
Abbreviated transcription (Latin):
mo dĩ respondit. Tu gͦ iuxta necessitatẽ cor¬
poris refectionẽ ꝑcipe fili. ego ñ gustabo
nis. sic erimꝰ & consolationis. His dictis.¬
nabat in uesꝑum. Uenert̃ aũ ad q̃ndam
impetu descendens. gurgitẽ facit spacio¬
sũ. uidentq ibi plurimos pisces. Et im¬
ponentes retia. ceꝑunt eos. Quibꝰ igne

Expanded text:
mo Dei respondit: 'Tu iuxta necessitatem corporis refectionem percipe, fili; ego non gustabo nis, sic erimus et consolationis'. His dictis,abat occasui. Venerunt autem ad quemdam impetu descendens gurgitem facit spatiosum, ibi viderunt plurimos pisces, et imponentes retia sua, ceperunt eos. Igne
Abbreviated transcription (Latin):
sioni consensit uir dĩ. & accepta optione.
heremũ quȩ uasongus dicit᷑. cũ suis in-¬
trauit. Inuenert̃ aũ locũ muris antiqui-¬
tus septũ. calidis aquis irriguũ. s iam
uetustate collapsum. qui uulgo luxoui-¬
um uocabat᷑. Ibi oratoriũ in honore bea-¬
ti petri apłi construentes: mansiunculas
in quib comanerent fecert̃. Iilisq eo con¬
uersantib & ipsũ locũ excolentib : mul¬
ti non solũ de genere burgundionũ. sed

Expanded text:
sioni consensit, et accepta optione, sioni consensit, et accepta optione, heremum quae Vosegus dicitur cum suis intravit. Invenerunt autem locum muris antiquitus septum, calidis aquis irriguum, sed iam vetustate collapsum, qui vulgo Luxovium vocabatur. Ibi oratorium in honorem beati Petri apostoli construentes, mansiunculas, in quibus commanerent, fecerunt. Illisque ibi conversantibus et ipsum locum excolentibus, multi non solum de genere Burgundionum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ eiꝰ attraxerat. parentes beati gal¬
li scd̃m dm̃ religiosi. scđm scłm nobiles fili¬
um suũ pͥmo ȩtatis flore nitentẽ. dño offe
q dũ bone indolis caro nutriret᷑ affectu:
magno uirtutũ creuit augm̃to. suꝑna
quoq gr̃a se preueniente: toto studio
diuinas epotauit scripturas: gramina
capaci consecutꝰ ẽ ingenio. Post ea autẽ
soꝵ cõmuni consilio. & iussione columba¬
ni abbatis ꝑ singulos sacre ꝓmotionis gra¬
dus ascendens. inuitus sacerdotii susciꝑet
dignitatẽ. Ergo dũ sacris instaret officiis.
meritis amabat᷑ ab omĩb placuit uniu̾sis.
um hȩc agerent᷑ cotidie. beatus
columbanꝰ euangłicam cupiens asse¬
spreta ꝓpinquoꝵ ac predioꝵ dulcedine. m̃¬
tis ardorem oꝑe compbarent. Ascenden-¬
tes gͥ nalum uenert̃ brittanniã. &. inde
ad gallias transfetarunt. Cũq uir dĩ ad
sigebertũ regem cũ suis aduenisset. roga¬
uit eũ rex ut infra gallias resideret. nec

Expanded text:
virtutum ejus attraxerat, parentes beati Galli, secundum Deum religiosi, secundum saeculum nobiles, filium suum primae aetatis flore nitentem cum oblatioque bonae indolis vir caro nutriretur affectu, magno virtutum crevit augmento. Superna quoque gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit scripturas, ut de thcapaci consequeretur ingenio. Obscura autem sorum communi consilio, et jussione Columbani abbatis, per singulos sacrae promotionis gradus ascendens, invitus sacerdotii susciperet dignitatem. Ergo dum sacris instaret officiis, meritis amabatur ab omnibus, placuit universis. 2. Dum haec agerentur, cottidie beatus Columbanus, euangelicam cupiens assespreta propinquorum et praediorum dulcedine, mentis ardorem opere comprobarent. Ascendentes igitur navim venerunt Britanniam, et inde ad Gallias transfretarunt. Cumque vir Dei ad Sigibertum regem cum suis pervenisset, rogavit eum rex ut infra Gallias resideret, nec
Abbreviated transcription (Latin):
multis consolatꝰ esme & fuisti mecũ in om̃i-¬
b ad quecũq ꝑ rexi : tibi gr̃as ago ꝓ etin¬
ctis quȩ fecisti & ostendisti mͥ. atq digna¬
tus es oꝑari ꝑ me: maxime qͥa nc̃ humili-¬
tatẽ meã uisitasti ꝑ te. & uocasti senectutẽ
meã tuo desiderio fatigatã ad te. scĩens qͥã
iam ex multo tẽpore largius concupiui ui¬
dere te. Nunc iam dñe ꝑ coronã martyrii
cũ frib meis serius tuis suscipe me: tuosq
tuȩ custodie cõmendo. quos ministerio nr̃o &
tͥ tuo sanguine ad quisisti. Cunctos etiã qͥ
te ꝑ nos in nomine tuo petierint. ut pollici¬
tus es clem̃ter exaudi: qm̃ tuũ ẽ regnũ et
potestas cũ patre & sp̃u scõ. ante omia & in

Expanded text:
multis consolatus es me, et fuisti mecum in omnibmultis consolatus es me, et fuisti mecum in omnibus, ad quaecunque perrexi; tibi gratias ago pro cunctis quae fecisti et ostendisti mihi, atque dignatus es operari per me. Maxime quia nunc humilitatem meam visitasti per te, et vocasti senectutem meam, tuo desiderio fatigatam, ad te: sciens quia jam ex multo tempore largius concupivi videre te; nunc jam, Domine, per coronam martyrii cum fratribus meis servis tuis suscipe me: tuosque tuae custodiae commendo, quos ministerio nostro, et tibi tuo sanguine acquisisti: cunctosque etiam, qui te, per nos in nomine tuo petierint, ut pollicitus es, clementer exaudi: quoniam tuum est regnum et potestas cum Patre et sancto Spiritu ante omnia, et in
Abbreviated transcription (Latin):
q iniuriis & ñ antea ꝑlatis subpliciis ma-¬
cerati: rp̃i se famulos magna confessionis
cerdos humana rabie: cui seruiuit & bestia.
Qui p̃currebat ad torm̃ta: ne tarde iretis
ad głam. Prouocabat in se penã: ut maior
eẽt uictoria. Confligebant int̾ se illinc car¬
nifices. hinc palmata uer martyris. Am¬
biebat supplicia: ut corm̃to crescente. cresce¬
ret & corona. Quappt̾ iterũ uelut ab initio
uirgis in conspectu om̃iũ sc̃i martyris nu-¬
di cȩsi. & suis uestib remduti: ẽ regione
idoli mercurii ad locũ constitutũ educti.
ad decollationẽ st̃ genua flectere iussi. Tc̃¬
beatꝰ antistes dñi dẏonisius manꝰ ex pandeis.
& oculos ad celos erigens ait. Dñe d̾s m̃s
qui ereasti me. & gr̃a tua in uitã hanc in-¬
Auristi. qui ȩt̾na sapientia tua docinsti
me. & consilia secretoꝵ cuoꝵ ñ abscondisti
ã me. sed semꝑ in miscdia & miserationibꝰ cuiᷤ

Expanded text:
que injuriis et non ante perlatis suppliciis maque injuriis et non ante perlatis suppliciis macerati, Christi se famulos magna confessionis ctus Dei sacerdos humana rabie, cui servivit et bestia: qui praecurrebat ad tormenta, ne tarde iret ad gloriam. Provocabat in se poenam, ut major esset victoria. Confligebant inter se, illinc carnifices, hinc palmata vox martyris. Ambiebat supplicia, ut tormento crescente, cresceret et corona. Quapropter iterum, velut ab initio, virgis in conspectu omnes sancti martyres nudi caesi, et suis vestibus reinduti, e regione idoli Mercurii, ad locum constitutum educti, ad decollationem sunt genua flectere jussi. Cbeatus antistes Domini Dionysius manus expandens, et oculos ad coelos erigens, ait: Deus, Deus meus, qui creasti me, et gratia tua in vitam hanc induxisti me, qui aeterna sapientia tua docuisti me, et consilia secretorum tuorum non abscondisti a me: sed semper in misericordia et miserationibus
Abbreviated transcription (Latin):
mulos desqualore carceris educentes. p̾̃i¬
fecti obtutib iterũ presentart̃. Quibꝰ pre¬
fectus ait. Si prudenti consilio candem ad
uitã tenditis: immolate diis & uiuite. Si
uͦ mori eligitis. mortuoꝵ qͦs seduxistis cada¬
uera infelicit᷑ inhumata. & torm̃toꝵ adhuc
signa seruantia euntes cernite: et si ñ resi¬
pueritis infelicitatẽ eoꝵ infelicitate exce¬
dite: & infelicit᷑ ut desideratis obite. Ad
hanc uocẽ. xp̃i martyres dẏonisius. rusticꝰ.
& eleutherius. in agonia pari confessione
fidei. & uirtutis constantia roborati: post
nimia torm̃ta głosum complere martyriũ
elegert̃. Et iudicis abstracti conspectib
ac funerib sibi scõꝵ ostensis dituna iusta
& occulta laudauere iudicia: qui sic eos in
p̃senti humiliare disponit. qͦs in cȩlesti reg¬
no tam głose exalcari ante om̃e tempꝰ decre-¬
uit. Deinde imm̃so t̾rore subiuncto. multis¬

Expanded text:
mulos de squalore carceris educentes, praemulos de squalore carceris educentes, praefecti obtutibus iterum praesentarunt. Quibus praefectus ait: Si prudenti consilio tandem ad vitam tenditis, immolate diis, et vivite: si vero mori eligitis, mortuorum quos seduxistis, cadavera infeliciter inhumata, et tormentorum adhuc signa servantia, euntes cernite, et si non respueritis, infelicitatem eorum infelicitate excedite, et infeliciter, ut desideratis, obite. Ad hanc vocem Christi martyres, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, in agonia pari confessione fidei et virtutis constantia roborati, post nimia tormenta gloriosum complere martyrium elegerunt. Et judicis abstracti conspectibus, ac funeribus sibi sanctorum ostensis, divina justa et occulta laudavere judicia, qui sic eos in praesenti humiliare disponit, quos in coelesti regno tam gloriose exaltari ante omne tempus decrevit. Deinde terrore subjuncto, multis
Abbreviated transcription (Latin):
innocentes a nocentib exponunt᷑. Ubi cũ
post multas & ꝑ necessarias ppłi qui eum
sequendo carcerẽ irruꝑant exortationes.
& ad absentes directa institutionũ precep¬
ta dñica missarũ sollempnia ut confirma¬
rent᷑ participatione corporis & sangui¬
in cȩlis positus cȩlebraret. hora qua fran¬
gebat᷑ panis sc̃s. quo ipse & ppłs cõmuni¬
care debebant. resplenduit huiꝰmodi lux
de celo suꝑ eũ & om̃s qui ibi aderant.
care nĩs. qͦd mox complebo tibi una cum
patre meo: qm̃ mecũ ẽ maxima merces
tua. & his qui audierint te salus in reg¬
no meo. Nẽ facies fortit᷑: et memoria cua
erit in laude. Dilectio aũ & benignitas
quã habes. semꝑ pro quibꝰcũq petierit
impetrabit. Huiꝰ uͦ t̾ribilis & admirandi
spectaculi mysterio. quãquã adhuc pa¬
gana. curiositate tam̃ miraculoꝵ solliet¬
ta. predicta larcia intererat. His quoq
explicitis. ad sunt carnifices: qui xp̃i fa¬

Expanded text:
innocentes a nocentibus exponuntur. Ubi cum innocentes a nocentibus exponuntur. Ubi cum post multas et pernecessarias populi, qui eum sequendo, carcerem irruperant, exhortationes, et ad absentes directa institutionum praecepta, Dominica missarum solemnia, ut confirmarentur participatione corporis et sanguiin coelis positus celebraret: hora, qua frangebatur panis sanctus, quo ipse et populus communicare debebant, resplenduit hujus modi lux de coelo super eum et omnes qui ibi aderant, chare meus, quod mox complebo tibi una cum Patre meo: quoniam mecum est maxima merces tua, et his qui audierint te, salus in regno meo. Nunc facies fortiter, et memoria tua erit in laude, Dilectio autem et benignitas, quam habes semper, pro quibuscunque petierit, impetrabit. Hujus vero terribilis et admirandi spectaculi mysterio, quanquam adhuc pagana curiositate, tamen miraculorum sollicita, praedicta Larcia intererat. CAPUT XXX. His quoque explicitis, adsunt carnifices, qui Christi fa
Abbreviated transcription (Latin):
in celũ ait. Tu dñe qͥ semꝑ idem es adesto
nunc mͥ. eandẽ potentiã exercendo quã
in lacu seruo tuo danieli miscdit᷑ contuli¬
sti. Peruenientes aũ ad eũ bestiȩ. mansue¬
tissime ꝓcidebant ei. Preparant᷑ quoq in¬
gentia clibani incendia: & in ea uir dñi¬
concrematione egrediar. roreq cui sp̃c
hos fidei meȩ sedes rogos: q̃ rumpheã ig.¬
nitam in custodia paradysi cruoris tui la¬
utherius flentes & ad penas similes uoto
ꝓmptissimo ꝓperantes: uincti differunt᷑.
ñ dimittunt᷑. Cũq extĩcto ad orationẽ eiꝰ
fornacis incendio. beatꝰ dñi pontifex dẏo¬
nisius fuisset splendidior auro eductus:
patibulo cruciarii stipitis corm̃taliũ instru¬
p̃dicans. diutius tortus nec mortuus
deponit᷑: & in carcere glaucini tres simul
electi dñi cũ fideliũ multitudine recludũ¬
t᷑. Ducebant᷑ sane a delicto obligatis iu¬
sti in uinculis: condẽpnandi a dãpnatis. et

Expanded text:
in coelum, ait: Tu, Domine, qui semper idem es, adesto in coelum, ait: Tu, Domine, qui semper idem es, adesto nunc mihi, eamdem potentiam exerendo, quam in lacu servo tuo Danieli misericorditer contulisti. Pervenientes autem ad eum bestiae, mansuetissime procidebant ei. Praeparantur quoque ingentia clibani incendia, et in ea vir Domiconcrematione egrediar: roreque tui sancti Spiritus, hos fidei meae sedes rogos, qui rhomphaeam ignitam in custodiam paradisi, cruoris tui lautherius flentes, et ad poenas similes voto promptissimo properantes, vincti differuntur, non dimittuntur. Cumque exstincto ad orationem ejus fornacis incendio, beatus Domini pontifex Dionysius fuisset splendidior auro eductus, patibulo cruciarii stipitis, tormentalium instrupraedicans, diutius tortus nec mortuus, deponitur, et in carcere Glaucini, tres simul electi Domini, cum fidelium multitudine recluduntur. Ducebantur sane a delicto obligatis, justi in vinculis, condemnandi a damnatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
q uidete ne deficiatis in tͥbulationibꝰ meiᷤ.
s magis arm̃tur corda ur̃a: et ad similia
tenarũ pondere simul sc̃ĩ dñi onerant᷑: et
in ergastulũ tenebrofissimi carceris retra¬
dunt᷑. Indeq ad p̃fecti auditionẽ reducti:
incatastis extensi et flagellati. dño gr̃as
referebant. Tunc beatissimꝰ & acceptabiliᷤᷤ
xp̃o hostia dẏonisius. in oculis suoꝵ suꝑ
lectũ ferreũ sub positis flãmis nudus ex-¬
tensus ẽ: & cantabat dicens. Ignitũ eloqͥ¬
um tuũ dñe uehem̃ter: & seruus tuus di¬
te. & dedisti mͥ ꝑiculosiorẽ ignẽ in cupidi¬
tatib uincere: fac & ad nominis tu głam
hanc adustionẽ me suꝑare. Et sic cũ ambu¬
sto toto corpore fuisset leuatꝰ: ad bestias
ferocissimas in rabiem multo ieninio ex-¬
citatas ꝓiectus subrigit᷑. Quas cũ impe¬
tu ualidissimo conspexisset accurrere: con¬
tra eas faciens signũ crucis. & suspiciens

Expanded text:
que videte, ne deficiatis in tribulationibus meis, que videte, ne deficiatis in tribulationibus meis, sed magis armentur corda vestra, et ad similia tenarum pondere simul sancti Domini onerantur, et in ergastulum tenebrosissimi carceris retruduntur. Indeque ad praefecti auditionem reducti, in catastis extensi et flagellati, Domino gratias referebant. Tunc beatissimus et acceptabilis Domino hostia Dionysius, in oculis suorum super lectum ferreum, suppositis flammis, nudus extensus est et cantabat, dicens: Ignitum eloquium tuum, Domine, vehementer, et servus tuus dite: et dedisti mihi periculosiorem ignem in cupiditatibus vincere, fac et ad nominis tui gloriam hanc adustionem me superare, et sic cum ambusto toto corpore fuisset levatus, ad bestias ferocissimas, in rabiem multo jejunio excitatas, projectus subrigitur. Quos cum impetu validissimo conspexisset accurrere, contra eas faciens signum crucis, et suspiciens
Abbreviated transcription (Latin):
captũ. & eiꝰ transgressionib sociatũ. Qui
statim quesitꝰ reꝑtus ẽ. & adductꝰ: atq in
xp̃i nominis confessione p̃fecto dictante
conspectu seõꝵ rustici ꝙ eleutherii ut torm̃¬
toꝵ ipsiꝰ terrore ab intentione sua resiꝑi¬
cerent. p̃ciosus campi doctor eoꝵ & fortis¬
simꝰ achleta dñi dẏonisius expoliat᷑: et
toto corpore nudus a ternis militũ tern¬
onib uicissim flagellat᷑: nec uincit᷑. Qui
int̾ crepitꝰ uerberũ dĩ głam collaudare.
et cõmilitones suos ut ad hec se inirictos
p̃pararent cõmonere: om̃sq fideles ut hinc
in dñica fide corroborarent᷑. ñ desinebat
p̃dicare dicens. Laudẽ dñi loquat᷑ os meũ.
& benedicat om̃is caro nom̃ scm̃ eiꝰ: qm̃¬
stignata passionis. xp̃i ꝑferre dignꝰ habitꝰ
sũ. ꝓ confessione eiꝰ in corpore meo. quod ẽ
gła ur̃a o uiri fideles & dilectissimi fr̃s. Idõ¬

Expanded text:
captum, et ejus transgressionibus sociatum. Qui captum, et ejus transgressionibus sociatum. Qui statim quaesitus, repertus est et adductus, atque in Christi nominis confessione, praefecto dictante conspectu sanctorum Rustici et Eleutherii, ut tormentorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis militum ternionibus vicissim flagellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarentur, non desinit praedicare, dicens: Laudem Domini loquetur os meum, et benedicat omnis caro nomen sanctum ejus: qstigmata passionis Christi perferre dignus habitus sum pro confessione ejus in corpore meo: quod est gloria vestra, o viri fideles, et dilectissimi fratres. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
celsis. uenturũ ad iudicandos uiuos ac mor¬
tuos. & scłm ꝑ ignẽ in meliꝰ immutandum:
fidelit̾ predicamꝰ. Tunc p̃fectus dixit. Non
mͥ iussũ ẽ de his quicquã uobiscũ agere:
p̃sertim cũ te decrepite & pessime senectu-¬
tis nimia eloquentia. & ꝓfundissimoꝵ uer-¬
boꝵ tergiuersatione. atq ultra naturã ho-¬
minũ in ppłi seductione. una cũ magicis
prestiguis. orbi pene romano callere te inno¬
tuerit. Ex his enĩ satis rome audiuimus.
Tantũ edicite: si magni pͥncipis domitian
iussis obedire & immortaliũ deoꝵ iura uene¬
rari disponitis. Sin aũ. ñ uerboꝵ s uerbe-¬
rũ conflictatione uobiscũ uirilit̾ discepta-¬
bo. Cũq hȩc agerent᷑. & secũ p̃fectus scili¬
cet & scĩ dñi quererent᷑. quȩdam inclite fa-¬
milie matrona nobilis. multo comitatu sti¬
pata nomine larcia suꝑuenit: compellans
prefectũ a dionisio ionico agnomine ma-¬
chario. uirũ suũ lisbiũ magicis artibꝰ m̃te

Expanded text:
lestem, venturum ad judicandos vivos et mortuos, et saeculum per ignem, in melius immutandum, fideliter praedicamus. Tunc praefectus dixit: Non mihi jussum est de his quiddam vobiscum agere, praesertim cum te decrepitae et pessimae senectutis nimia eloquentia, et profundissimorum verborum tergiversatione, atque ultra naturam humanam in populi seductione, una cum magicis praestigiis, orbi pene Romano callere innotuerit. Ex his enim Romae satis audivimus; tantum edicito si magni principis Domitiani jussis obedire, et immortalium deorum jura venerari disponitis; sin autem, non verborum, sed verberum conflictatione vobiscum viriliter decerta. Cumque haec agerentur, et secum, praefectus scilicet et sancti Domini, quaererentur, quaedam inclytae familiae matrona nobilis, multo comitatu stipata, nomine Larcia supervenit, compellans praefectum, a Dionysio Ionico, agnomine Macario, virum suum Lisbium magicis artibus mente
Abbreviated transcription (Latin):
ultio diuina ut & neronẽ cuiꝰ hic portio
fuerat. post necem apłoꝵ sine tilla ẽ pro-¬
crastinatione secuta: qua ꝑcussus uitam
cũ tyrannico pͥncipatu miserabilit̾ ut par
erat amisit : regnante dño nr̃o iħu xp̃o

Expanded text:
ultio divina, ut et Neronem, cujus hic portio ultio divina, ut et Neronem, cujus hic portio fuerat, post necem apostolorum, sine ulla est procrastinatione secuta, qua percussus, vitam cum tyrannico principatu miserabiliter, ut par erat, amisit: regnante Domino no
Abbreviated transcription (Latin):
cultuq eximio. construxert̃: ubi cotidie ope
loꝵ insignia. ñ solũ sermo ñ preualet enar-¬
rare: uerũ nec ipsis queunt humanis m̃tibꝰ
comp̾hendi. Unde nec dignitas honoris &
magnificentie eoꝵ. hominis cogitatu po-¬
test attingi. Ex ꝑiunt᷑ tam̃ inf̾irmi. ac qͥ¬
brcũq anxietatib afflicti. in eodem loco
mr̃o inuocantes. qͣntũ dĩ famtlos conue¬
niat honorari: quoꝵ int̾uentu recipit cȩ¬
citas urisũ. debilitas gressũ: & obstrictȩ
auriũ ianue reciꝑe merent᷑ auditũ. Sed
nec illud silendũ ẽ. qͦd inmundoꝵ
sp̃uum infestatione uerati. dũ ad memora-¬
toꝵ xp̃i testiũ tumulos examinandi uirtu
colle qui antea mons mercurii. qm̃ inibi
idolũ ipsius pͥncipalit̾ colebat᷑ a gallis:
simo serto: a passione aũ sexagesimo qͣrto:
etatis uͦ beatissimi dẏonisii circit nonage-¬
simo: imꝑii quoq domiciani crudelissi¬
mi cesaris sexto decimo ingruente. Quẽ

Expanded text:
cultuque eximio construxerunt: ubi quotidie, opecultuque eximio construxerunt: ubi quotidie, opelorum insignia, non solum sermo non praevalet enarrare; verum nec ipsis queunt humanis mentibus comprehendi. Unde nec dignitas honoris et magnificentiae eorum hominis cogitatu potest attingi. Experiuntur tamen infirmi ac quibuscunque anxietatibus afflicti, in eodem loco merita invocantes, quantum Dei famulos conveniat honorari, quorum interventu recipit caecitas visum, debilitas gressum et obstrictae aurium januae recipere merentur auditum. Sed nec illud silendum est, quod immundorum spirituum infestatione vexati, dum ad memoratorum Christi testium tumulos examinandi virtutcolle qui antea mons Mercurii, quoniam inibi idolum ipsius principaliter colebatur a Gallis, nagesimo sexto, a passione autem sexagesimo quarto: aetatis vero beatissimi Dionysii circiter nonagesimo, imperii quoque Domitiani crudelissimi Caesaris decimo sexto ingruente. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
tumphans agonẽ expleuit. & coronã uictorie
acciꝑe de manu dñi meruit. atq testis ihu
xp̃i dm̃ preciosus sydereũ senatũ possedit:
ipsũq locũ eminentis mausolei edificatio¬
ne signauit. Sc̃oꝵ quoq corporib digna ue-¬
neratione sepultis: eoꝵ uestim̃ta. tunica ui¬
delicet ciliciũ. & calige dionisii p̃ciosi. ꝙ ca¬
sula scĩ rustici archipresbiteri.atq dalma-¬
tica beati eleutherii archidiaconi. excep¬
tis portionib quȩ ꝓ reliquiis electoꝵ dm̃
a fideliũ deuotione sũpte sunt. usq ho¬
die debiti cultꝰ reuerentia conseruant᷑. Qͦ¬
rũ meritis & p̃cib eadem uenerabilis fe-¬
mina. in nomine sc̃ẽ tͥnitatis ex aqua et
tyrib tradidit: & sacras excubias apud eoꝵ
corpora quãdiu suꝑuixerat celebrans. in
cata fideliũ numerositate. xp̃iani & beati d¬
onisĩ patrociniis deuotissimi. basilicã suꝑ
p̃ciosoꝵ martyrũ corpora magno sumptu

Expanded text:
triumphans agonem explevit, et coronam victoriae triumphans agonem explevit, et coronam victoriae accipere de manu Domini meruit, atque testis Jesu Domini pretiosus sidereum senatum possedit, ipsumque locum eminentis mausolei aedificatione signavit. Sanctorum quoque corporibus digna veneratione sepultis, eorum vestimenta, tunica videlicet, cilicium, et caligae Dionysii pretiosi, et casula sancti Rustici, archipresbyteri, atque dalmatica beati Eleutherii archidiaconi, exceptis portionibus quae pro reliquiis electorum Domini, a fidelium devotione sumptae sunt, usque hodie debiti cultus reverentia conservantur, quorum meritis et precibus, eadem venerabilis femina, in nomine sanctae Trinitatis ex aqua et tyribus tradidit, et sacras excubias apud eorum corpora, quandiu supervixerat, celebrans, in cata fidelium numerositate, Christiani et beati Dionysii patrociniis devotissimi, basilicam super pretiosorum martyrum corpora, magno sumptu,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥddam ruralis oꝑis laborantes abscon-¬
dunt: locũ etiã certo notamine ad sig¬
nare ꝓcurant: ex quo eadem dĩ futura
pleniꝰ femina. ac sibi college. xp̃iam int̾
nocturna secreta silentia p̃scripta m̃r̃o
corpora tollentes beati dyonisii corpori
unxert̃: & ueneratione qua int̾ ꝑ secutoꝵ
rabiem poterant deuotissime frequenta-¬
bant. Facta deinceps satione. nec suũ se-¬
ges negauit obsequiũ. quȩ tali ẽ fecun-¬
data pinguedine: atq sic se in eadem be-¬
neficiũ ubertatis infudit. ut centuplicatoᷤ
fructus deuotissima cultͥx adquireret. et
uorẽ. locũ tantoꝵ mr̃o ossa seruantẽ qua
oportuit honorificentra una cũ scĩs dñi sa¬
cerdotib & fideliũ turbis reuerentissime
satis aggredit᷑ : & in comparabilẽ thesau¬
rũ quẽ diu sibi & posteris ꝓfuturũ serua-¬
uit. omĩb patent̃ eadem sacratissima die
innotuit. qua beatꝰ dẏonisius cũ sociis suiᷤ

Expanded text:
quiddam ruralis operis laborantes absconquiddam ruralis operis laborantes abscondunt: locum etiam certo notamine assignare procurant. Ex quo eadem Dei futura plenius femina, ac sibi collegae Christiani, inter nocturna secreta silentia, praescripta martyrum corpora tollentes, beati Dionysii corpori conjunxerunt, et veneratione, qua inter persecutorum rabiem poterant, devotissime frequentabant. Facta deinceps satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali est fecundata pinguedine, atque sic se in eam beneficium ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus devotissima cultrix acquireret, et vorem, locum tantorum martyrum ossa servantem, qua oportuit honorificentia una cum sanctis Domini sacerdotibus et fidelium turbis reverentissime satis aggreditur, et incomparabilem thesaurum, quem diu sibi et posteris profuturum servavit, omnibus patenter ea qua beatus Dionysius cum sociis suis
Abbreviated transcription (Latin):
tate teneret᷑ ad dicta conu̾ti tam̃ ad fidẽ
xp̃i ꝑ exempla martyrũ atq ad baptis¬
mi grãm ꝑuenire se desiderare & oꝑe de
macte uirtutis consiliũ appetiuit: atq
ad conuiuiũ uenire postulat sc̃oꝵ corpoꝵ
ꝑditores. Et dũ eis copiam oblate huma¬
nitatis expendit. a memoria eoꝵ quȩ sus¬
ceꝑant agenda discussit: fidelibq sius &
familiarib uoti consciis secreta ordinati-¬
one cõmittit: ut subtracta furto preciosa
corpora beatoꝵ. diligens elaboret. occul¬
tare ꝓuisio. Qui dñe uoluntate & iussi¬
one comꝑta. festinant᷑ qͦd eis p̃ceptũ fue¬
rat execunt᷑. Furtũq laudabile qͦd nemi-¬
ni dampnũ intulit. & omĩb pie creden¬
tib lucrũ maximũ contulit. sexto ã me-¬
morata urbe lapide insulcis autumpna¬
lib. qͦs cunc seminib iaciendis p̃scrip¬
ta matrona in abundantia parabat. aran¬
tiũ speciem agricolarũ p̃tendentes uelut

Expanded text:
tate, teneretur addicta, converti tamen ad fidem tate, teneretur addicta, converti tamen ad fidem Christi, per exempla martyrum, atque ad baptismi gratiam pervenire se desiderare, et mentemactae virtutis consilium appetivit, atque ad convivium venire postulat sanctorum corporum perditores. Et dum eis copiam oblatae humanitatis expendit, a memoria eorum quae susceperant agenda, discussit, fidelibusque suis et familiaris voti consciis secreta ordinatione committit, ut subtracto furto pretiosa corpora beatorum diligens laboret occultare provisio. Qui dominae voluntate et jussione comperta, festinanter, quod eis praeceptum fuerat exsequuntur, furtumque laudabile, quod nemini damnum intulit, et omnibus pie credentibus lucrum maximum contulit, sexto a memorata urbe lapide, in sulcis autumnalibus, quos tunc seminibus jacendis, praescripta matrona in abundantia parabat arantium, speciem agricolantium praetendentes, velut
Abbreviated transcription (Latin):
parisyoꝵ rexit eccłiam reu̾sus. om̃ib
ꝑsecutores et gentiliũ phalange.
ne conuersi ppłi fidelissima ꝓbataq de-¬
uotione scõꝵ corpora rustici & eleuthe¬
rii quȩ in monte ubi ipsi una cũ beatis¬
simo dyonisio fuerant martyrirati ia-¬
cebant. ꝓfutura sibi ad patrociniũ col¬
ligerent. & tumularent: in ito confilio
eligunt tetris sequane ꝓfundisq gurgi¬
tib mr̃o corpora ꝑdenda cõmittere. Quȩ
imposita nauib: ad ꝓuisũ gurgitẽ mi¬
istros iubent demergenda ꝑferre. Sed
d̾s omp̃s prescius futuroꝵ qͥ mutat tempꝰ.
& qͦd p̾destinauit ñ mutat consiliũ: qͥ ma¬
lũ olofernis conceptũ. prudentia bene¬
uolentis feminȩ immutauit: iniquoꝵ
consilia suȩ dispositionis artis industria
qua uoluit seruire coegit.
am nobilis quedã mat̾ familias ca¬
tulla nomine. quȩ licet paganoꝵ
adhuc errorib necessitate potiꝰ quã uolun¬

Expanded text:
Parisiorum rexit Ecclesiam reversus, omnibus Parisiorum rexit Ecclesiam reversus, omnibus entes persecutores et gentilium phalanges, ne conversi populi fidelissima probataque devotio, sanctorum corpora Rustici et Eleutherii, quae in monte, ubi ipsi una cum beato Dionysio fuerunt martyrisati, jacebant, profutura sibi ad patrocinium colligerent, et tumularent, initio consilio, eligunt terris Sequanae profundisque gurgitibus martyrum corpora perdenda committere. Quae imposita navibus, ad provisum gurgitem ministros jubent demergenda perferre; sed Deus omnipotens praescius futurorum, qui mutat tempus, et quod praedestinavit non mutat consilium: qui malum Holophernis conceptum prudentia benevolentis feminae immutavit, iniquorum consilia suae dispositionis arti, industria qua voluit, servire coegit.am nobilis quaedam mater familias, Catulla nomine, quae licet paganorum adhuc erroribus necessitate potius quam volun
Abbreviated transcription (Latin):
in auditũ miraculũ. exanime corpus
tuũ recto gressu incedere. Sed quãquam
sit mirũ. ñ ẽ cam̃ difficile. p̃ciso capite
scĩ uiri corpꝰ angłico ministerio inmodum
uitientis ambulare: cũ idem ds sua omui¬
potentia efflato sp̃u cadauer eiꝰ facile ꝓpt̃
fidei suȩ cõmendationẽ. quã isdem suus
seruus fidelit̾ predicauerat. facile ut
iret potuit regere : qui id ipsũ corpus
de puluere t̾rȩ compingens. sp̃u quo ue¬
getaret᷑ di Ugnatꝰ ẽ inspirare. idemq
redactũ incinerẽ dignabit᷑ reparare. et
qua uixerat anima uiuidũ ꝑhennit̾ red¬
dere. Quod stupendũ miraculũ cũ suꝑiꝰ
fata larcia consperisset. ꝓsiliuit in infide¬
ab inmundicia idoloꝵ baptizata in re-¬
missionẽ peccatoꝵ: occubuit. Cuiꝰ filius
uisbius quẽ ex prescripto lisbio uiro suo
susceꝑat. romã ductus. domiciano in eiꝰ¬
palatio ꝑ tres cesares militauit: & sub
scõ masso ep̃o qui t̾cius ab eato dionisio

Expanded text:
inauditum, miraculum, exanime corpus tuum recto gressu incedere. Sed quanquam sit mirum, non est tamen difficile, praeciso capite, sanctissimi viri corpus angelico ministerio in modum viventis ambulare, cum idem Deus sua omnipotentia efflato spiritu, cadaver ejus facile propter fidei suae commendationem, quam idem suus fidelis servus praedicaverat facile ut iret, potuit regere, qui idipsum corpus de pulvere terrae compingens, spiritum, quo vegetaretur, dignatus est inspirare: idemque redactum in cinerem dignabitur reparare, et qua vixerat anima, vividum perenniter reddere. Quod stupendum miraculum, cum superius fata Larcia conspexisset, prosiluit in infideab immunditia idolorum occubuit baptizata in remissionem peccatorum. Cujus filius Visbius, quem ex praescripto Lisbio viro suo susceperat, Romam ductus, Domitiano evespillatoper tres Caesares militavit, et sub sancto Masso episcopo, qui tertius a beato Dionysio