comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: ut illam iminitem᷑ eomͦ quo
suꝑiꝰ diximꝰ. Multo magis igit᷑ iusti¬
ficati nũc insanguine ipsiꝰ : saluieri¬
mꝰ ab ira ꝑ ipsum. Sicũ peccatores
multo magis remissionẽ peccatoꝵ
habentes insanguine passionis eius.
& iustificati ꝑfidẽ. salui erimꝰ abira ꝓcp̃m¬

Expanded text:
nobis? Ut illam imitemur eo modo quo superius diximus. Multo magis igitur justificati nunc per sanguinem ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum. Si cum peccatores multo magis jam remissionem peccatorum habentes in sanguine passionis ejus, et justificati per fidem salvi erimus per C
Abbreviated transcription (Latin):
ddartł sicut manifestant. Infirmꝰ¬
& fidelis atq cognoscens dm̃. Pietas est cultꝰ
impietas .i. irreligiositas. aquauenit inpiꝰ id est
irreligiosus. Tanta fuit karitas xp̃i ut nõ solũ
ꝓ illis qui cõꝑatione rȩꝓboꝵ religiosi erant.: sed
etiam ꝓ impiis moreret᷑: quos postea ꝑ fidem suã
ustos fecit. Iua caritatẽ nob̾ com̃dauit: ut illã
imitemꝰ: sicut discipłis dixit. ꝗͣdo lauit pedes
eoꝵ. Exemplũ inquid dedi uobis: ut qualia
facio uobis talia faciatis : i. sicut ego uobis
laui pedes. ita & uos alterutrũ: & sicut ego
ꝓ uobis animã non dubito pone̾: ita & uos non
erit: causa amoris mei animas pon̾e. Id uͦ dic̃
mͦ dicit mortuus: scđm tempꝰ: quia paruo et
breui tempore potuit teneri amorte. Tercia
eiũ die resurrexit. Alit̃: scđ̾m tempꝰ mortuis
est:i. tuc̃ quãdo totus mundus sub peccato
tenebatur. Dequo tempore dic̃ apłs alibi.
Postq uenit plenitudo temporis: misit deus

Expanded text:
a nobis manifestant. Infirmet fidelis atque cognoscens Deum. Pietas est cultus impietas, est irreligiositas a qua venit impius, id est irreligiosus. Tanta fuit charitas Christi, ut non solum pro illis qui comparatione reproborum religiosi erant, sed etiam pro impiis moreretur quos postea per fidem suam justos fecit. Istam charitatem nobis commendavit, ut illam imitaremur, sicut discipulis dixit, quando lavit pedes eorum. Exemp talia faciatis , id est sicut ego vobis lavi pedes, ita et vos alterutrum: et sicut ego pro vobis animam meam non dubito ponere, ita et vos non erit causa amoris mei animas ponere. Quod vero modo dicit: Mortuus est secundum tempus, quia parvo et brevi tempore potuit teneri a morte: tertia enim die resurrexit. Aliter; Secundum tempus mortuus est, id est tunc quando totus mundus sub peccato tenebatur. De quo tempore dicit Apostolus alibi: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tiam .i. xp̃i qua fuit obediens patri usq ad
mortem. iusti constituũtur multi. Tam̃ ñ om̃s.
Lex autẽ sub intͣuit: ut habu̾daret delictũ
Indei ignorabant ad quid acceꝑant legem
& putabant se ꝑ circu̾sionẽ & ꝑ carnales ob¬
non est data ut peccata auferret ⁊ sed ut¬
demostrar&: ait. Lex autem sub intͣuit.
.i. subito intrount: ut habundar& delictũ.
Quo mͦ habu̾dat delictũ ꝑ legem : duplicit᷑¬
non adult̾ium facies. non concupisces rem
ꝓximi tui  exardescit animꝰ ad libidinem
& ad concupiscentiam. qui antea nesciebat
qđ cõcupiscentia uł tale huiꝰ modi pec
crescit delictũ in uindictã: quia maiori
pena & iundicta dignꝰ est qui seient᷑ contra
legis pͣceptũ peccat: quã qui ñ habens lege̾
ignorant᷑ deliquid. Ubi autẽ habundauit
delictũ. suꝑ habũdauit gr̾a. Originali pec¬
cato qđ ad om̃s ꝑuenit addita sunt actualia:¬

Expanded text:
d mortem, justi constituentur multi, non tamen omnes. Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Judaei ignorabant ad quid acceperant legem, et putabant se per circumcisionem et per carnales obnon est data ut peccata auferret, sed demonstraret, ait: Lex autem subintravit, id est subito intravit, ut abundaret delictum. Quomodo abundat delictum per legem? DuplicNe adulterium facias; non concupiscas rem proximi tui , exardescit animus ad libidinem et ad concupiscentiam, qui ante nesciebat quod concupiscentia hujusmodi pecccrescit delictum in vindictam, quia majori poena et vindicta dignus est, qui scienter contra legis praecepta peccat, quam qui non habens legem ignoranter delinquit. Ubi autem abundavit peccatum, superabundavit et gratia. Originali peccato q
Abbreviated transcription (Latin):
gentium posui te. & scđm hoc tempꝰ
uit in ꝓmissione. Nichil enim fides
consid̾at nature: quia in hisque pro¬
mittit ds. facile seruit nat᷑a suo aucto¬
ri. Nec consid̾auit corpꝰ suũ emortu¬
um Ad ꝓcreandos filios. cum fere centũ
esset annoꝵ. quia centenariꝰ erat. & ͤ mor¬
Ituam uuluam sarȩ non considerauit:
Emortuos dicit abraham. ⁊ sarã inpro
iam desperatos. Abraham nanq centena¬
rius erat. ⁊ sara nonagenaria: quãdo
scđm hoc tempꝰ ueniam. & erit sare
filius. E mortua autem erat uulua
sare:qr iam p̾cesserat tempꝰ pariendi.
& iam desierant fieri sare muliebria.
.i. iam desierat mͣstruum pati ubi
maxime consistit uigor conceptionis.
Iuod ubi cessauerit infeminis. tͣnͣsit
tempꝰ generancli filios. S abrahã
non attendit ad nature usum. sed
ad dĩ potentiam: credulus eiꝰ ꝓmissi¬
onib Unde seqͥtur. Inreꝓmissione
etiam dĩ non hesitauit diffidentia:

Expanded text:
gentium posui te, et, Secundum hoc tempus gentium posui te, et, Secundum hoc tempus vit in promissione. Nihil enim fides considerat naturae, quia in his quae promittit Deus, facile servit natura suo auctori. Nec consideravit corpus suum emortuum ad procreandos filios, cum jam fere centum esset annorum, quia centenarius erat, et emortuam vulvam Sarae non consideravit. Emortuos dicit Abraham et Saram in proinem jam desperatos. Abraham namque centenarius erat, et Sara nonagenaria, quando ndum hoc tempus veniam et erit Sarae filius. Emortua enim erat vulva Sarae: quia jam praecesserat tempus pariendi, et jam desierant fieri Sarae muliebria, id est jam desierat menstruum pati, ubi maxime consistit vigor conceptionis, quod ubi cessaverit in feminis, transit tempus generandi filios. Sed Abraham non attendit ad naturae usum, sed ad Dei potentiam, credulus ejus promissionibus unde sequitur. In repromissione etiam Dei non haesitavit diffidentia,
Abbreviated transcription (Latin):
z est illi. Sic erit semen tuũ ficnt stel¬
S le celi & arena maris. Semͣ abrahe
in hoc loco intelligitur tam multitudo
tropum scilicet. fidem excedentẽ. Licet enĩ
p̃multitudine non possit numerari ab ho.¬
minib semͣ abrahe: deo tam̃ non est in nu¬
merabile. Notandũq ꝑstellas & arenã
scđm quendã doctorem intelligendum
ẽẽ. generalit̾ om̃e sem̃ abrahe: credẽtes
om̃s uideos. infideles ⁊ incredulos põd̾e
peccatoꝵ gͣuatos. E non inconueniẽnt᷑
ꝑ stellas que ecelo radiant. suaq clari¬
tate mundũ illuminant designant᷑ electi:
qui semꝑ celestia petunt dicentes cũ apl̃o:
nr̾a autem conu̾satio in celis est. mu̾dũq
uerbis & exemplis irradiant: ꝑ arenã
uͦ que ponderosa est & sterilis: reꝓbi
qui pondẽ peccatoꝵ gͣuati steriles
existunt a bono oꝑe. & non infirmat᷑
est fide. Ille infirmat᷑ fide: qͥ dubitat¬
& non credit ꝓmissionib dĩ. Sed
abraham audiens adõ patrẽ multar̃

Expanded text:
 est ei: Sic erit semen tuum, sicut stellae coeli et arena maris. Semen Abrahae in hoc loco intelligitur tam multitudo t hoc hyperbolicos, per tropum scilicet fidem excedentem. Licet enim prae multitudine non possit numerari ab hominibus semen Abrahae, Deo tamen numerabile est. Notandumque per stellas et arenam secundum quemdam doctorem intelligendum esse generaliter omne semen Abrahae credentes omnes Judaeos infideles et incredulos, pondere peccatorum gravatos. Et non inconvenienter per stellas quae coelo adhaerent: suaque claritate mundum ilqui semper coelestia appetunt, dicentes cum Apostolo: Nostra conversatio in coelis est , mundumque verbis et exemplis irrideant: per arenam vero quae ponderosa est et sterilis, reprobi, qui pondere peccatorum gravati, steriles existunt a bono opere. Et non infirmatus est in fide. Ille infirmatur fide, qui dubitat, nec credit promissionibus Dei. Sed Abraham audiens a Deo, patrem multarum
Abbreviated transcription (Latin):
siue diffusionis. largitatẽ muneris
significat: sicut & ui ioel habetur.
Effundam despu meo: suꝑ omnem
carnem. Siue gͦ caritas qua diligi¬
mꝰ dñi in nobis sit ꝓcuiꝰ amore pati¬
enter omĩa aduersa sustinemus:
siue qua diligimꝰ ꝓximũ: uł quiqͥd
boni innobis habetꝰ: non ꝑ meritũ
te nobis tribuitur. Idõq p̾ceptis
& uoluntati illiꝰ obtemꝑare debe¬
mꝰ. habentes inter nos pace̾ quam
ipse comͣ dauit discipłi dicens. Pacẽ
relinquo uobis. Ipsa etiam spes
credẽ qđ ꝓmittit. Hec cõfundit
nos spes: qm̃ ampliꝰ dabit quam
sꝑamꝰ: gaudia uidelicet patrie¬
.xii. celestis. Et quid eni xp̃c cũ adhuc
infirmi essemꝰ .i. pectatores scłm¬

Expanded text:
sive diffusionis largitatem munerum significat, sicut in Joel habetur: Effundam de spiritu meo super omnem carnem . Sive ergo charitas qua diligimus Deum in nobis sit, pro cujus amore patienter omnia adversa sustinemus: sive qua diligimus proximum, vel quidquid boni in nobis habetur, non per meritum te, nobis tribuitur: ideoque perceptis quibus voluntati illius obtemperare debemus, habentes inter nos pacem quam ipse commendavit discipulis, dicens: Pacem relinquo vobis . Ipsa etiam spes credere quod promittit. Nec enim confundit nos spes quoniam amplius dabit quam speramus nos, gaudia videlicet patriae coelestis. Ut quid enim Christus, cum adhuc infirmi essemus sec
Abbreviated transcription (Latin):
illi securi dep̃miis futurã beatitadi¬
nem
expectant. Spes autem non cõfundit.
Spes siue expectacio futurorum
bonoꝵ: omẽm confusionen & uerecũ¬
diam huiꝰ scłi expellit. Spes gͦ nõ con¬

Expanded text:
illi securi de praemiis, futuram beatitudinem exspectant. Spes autem non confundit. Spes sive exspectatio futurorum bonorum omnem confusionem et verecundiam hujus saeculi expellit. Spes ergo non con
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatꝰ in electis. qui patient᷑ adu̾sa huiꝰ scli
ꝑferunt. Patientia apatiendo . i.ͦ feriendo
dr̃. E est patientia quando corpꝰ aut ani¬
mꝰ timore ⁊ afflictione tormentoꝵ ferit᷑:
sed iundicta non expetit᷑. ꝑ hanc sc̃i mar¬
tires iucerunt ꝑsecutionẽ & seuitiam trrã

Expanded text:
operatur in electis qui patienter adversa hujus saeculi perferunt. Patientia a patiendo, id est a feriendo dicitur, et est patientia quando corpus et animus timore et afflictione tormentorum feritur, sed vindicta non petitur. Per hanc sancti martyres vicerunt persecutionem et saevitiam tyra
Abbreviated transcription (Latin):
& gentes int᷑ se disceptarent. & illi de
uõcatione p̾suntiue glarent᷑ ⁊ ꝑtͣctata et
elucidata causa. quia nemo eoꝵ exmeri¬
to suo eẽt ustificatꝰ. sed om̃s ꝑ grãm que
fidem infundit. & ueritatem ostendit.
⁊ qđ nec genꝰ nec circuncisio faciat filios¬
habrahe sed fides recta qua claruit ha¬
braham᷑ dõ illuminatꝰ & pͣuentꝰ: statun sub-¬
uinxit apł̃s. Iustificati igit᷑ exfide non¬

Expanded text:
et gentes inter se disceptarent, et illi de vocatione praesumptive gloriarentur, pertractata et elucidata causa, quia nemo eoto suo justificatus, sed omnes per gratiam, quae fidem infundit, et veritatem ostendit; et quod nec genus, nec circuAbrahae, sed fides recta qua claruit Abraham, a Deo illuminatus et praeventus statim subjunxit Apostolus: Justificati igit
Abbreviated transcription (Latin):
uirilit᷑ laborando: qui ante iacebamꝰ in
luto ⁊ fetore uitioꝵ. E głamꝰ in spe głe
filioꝵ dĩ. Inpͣsenti scło filii dei sumꝰ in spe:
in alt̾a autẽ uita erunꝰ inre: si in bonis oꝑi¬
bus articulus mortis nos inuenerit. Unde

Expanded text:
antea jacebamus in luto et fetore vitiorum, gloriamur in spe gloriae filiorum Dei. In praesenti saeculo filii Dei sumus in spe, in altera autem vita erimus in re, si in bonis operibus articulus mortis nos invenerit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
referendo quasi de acceptis benefi¬
tiis. intelligens solius dĩ eẽ. munꝰ
& gramtubi humane fecũditatis
usus nat̾e cessauerat: plenissime
siue certissime sciens. quia ꝯ̃d cũq
ꝓmisit illi ds̃. potens est & facere.
Idõ subdit. quia credelit dĩ ꝓmis
sionib : rͣeputatũ est illi ad iusti¬
ciam. Non est autẽ cantũ scriptũ
ꝓpt᷑ ipsũ quia reputatũ est illi
ad iustitiam: s & ꝓpt̃ nos quibus
reputabit᷑ credentib ineum qui
a mortuis. Non est inqͥd tamtum
de functꝰ. quando morses ista
scribebat.s ꝓpt̾ nos & ꝓpt̾ nr̃m¬

Expanded text:
referendo quasi de acceptis beneficiis, intelligens solius Dei esse munus et gratiam, ubi humanae fecunditatis naturae usus cessaverat. Plenissime sive certissime sciens quia quaecunque promisit Deus, potens est facere: ideo subaudis quiaustitiam. Non est autem scriptum tantum propter ipsum, quia reputatum est illi ad justitiam, sed et propter nos, quibus reputabitur credentibus in eum qui a mortuis. Non est inquit tantdefunctus, quando Moyses ista scribebat, sed propter nos et pr
Abbreviated transcription (Latin):
& iniicꝰ: cũ de illo dicatꝰ qt nichil
odit eoꝵ que fecit: Sriendũ quia
noͣ nat᷑am nr̃am quã ipse fecit seam̃
& bonã odio habebat : s uicia & pec¬
cata que nobis ipsis attͣximꝰ. Qua¬
ꝓpt̾ quadã iusticia dĩ tͣditi sumus
diabolo. quã du sub peccatis sumus
sicut legitꝰ. Postq meruit homo audi¬
re terra es & int̾ram ibis: hoc est totꝰ
terrenꝰ es & idcirco morieris. Nictũ est diabolo in
serpente t̾ram comedes .i. peccatores deuorabis.
Ablatis autẽ uiciis & peccatis. ꝑ passionẽ filii eius
recõciliati sumꝰ inid qđ ante fuimꝰ. Uñ dicit apł̃s

Expanded text:
dicatur, quod nihil odit eorum quae fecit. Sciendum quod non naturam nostram, quam ipse fecit sanctam et bonam, odio habebat, sed vitia et peccata quae ipsi nobis attraximus. Quapropter quadam justitia Dei traditi sumus diabolo, quandiu sub peccato fuimus. Sicut legitur, postquam meruit homo audire: Terra es, et in terram ibis, hoc est totus effectus es et idcirco morieris. Dictum est et diabolo in serpente: Terram comedes, id est peccatores devorabis. Ablatis autem vitiis et peccatis, per passionem Filii ejus reconciliati sumus in id quod ante fuimus. Unde dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ingenesi: quia patrem multarum
gentium posuite ante dm̃ ciucre.¬
didit. Hic ꝑcutit᷑ uidoꝵ superbia.
qui głant᷑ se deꝓgenie abrahe des¬
cendisse. Non enum ait patrem uniꝰ
gentis israhelitice constituite: sedpa¬
trem omĩuni gentium ꝑfidem cõsti¬
tui te. Per carnem enini pater
iudõꝵ est: ꝑfidem uͦ om̃ium gen¬
tium. & recte addidit apłs ex sua
interpͣtacione añ dm̃ cui credidisti .i.
coram dõ eui credidisti in corde. Alul¬
ti enim sunt qui uident᷑ credẽ dñi:
sed non credunt ante dñi. Iui nõ ere
Illi uͦ añ dm̃ credunt: qui toto cor¬
de. tota anima. dota uirtute. illum
diligunt ut abraham: et qui potiꝰ
in int̾iore homine inconspectu dĩ
fidem seruant. ꝙͣ in ostentacione ho¬
minũ sicut est carnis circu̾cisio. Qui
uiuit iustꝰ ꝑfidem: ita morit᷑ pec¬
cator ꝑ in credulitatem. Uł certe
pro futꝰo uuuficabit. Ipse enĩ suscita.¬
bit siue uiuificabit mortuos in die ui¬
dicii: sic̃ in euuangłio dicit. Ueniet

Expanded text:
atrem multarum gentium posui te, ante Deum cui credidisti . Hic percutitur Judaeorum superbia, qui se gloriantur de progenie Abrahae descendisse. Non enim ait patrem unius gentis Israeliticae constitui te, sed patrem omnium gentium per fidem constitui te. Per carnem enim pater Judaeorum est, per fidem autem omnium gentium. Et recte addidit Apostolus ex sua interpretatione: Ante Deum cui credidisti, id est coram Deo cui credidisti in corde. Multi enim sunt qui videntur credere in Deum, sed non credunt ante Deum. Illi autem nIlli vero ante Deum credunt, qui tota anima, toto corde, tota virtute illum diligunt, ut Abraham, et qui potius in interiori homine in conspectu Dei fidem servant: quam in ostentatione hominum: sicut est carnis circumcisio: qui vivit justus per fidem, ita moritur peccator per incredulitatem, vel certe pro futuro vivificabit. Ipse enim suscitabit sive vivificabit mortuos in die judicii, sicut in Evangelio dicit: Veniet
Abbreviated transcription (Latin):
Sensus iste est. ꝓmissio que facta
est ad abraham de xp̃o qđ insemine
eius benedicent᷑ om̃s gentes÷ non ei
iudȩo firma est solũmͦ ista ꝓmissio
qui ex lege circiuncisionis descẽdit:
sed etiam ei gentili firma est. qͥ ex fid̾
filius est abraham. qui est pat̾ om̃i¬

Expanded text:
Sensus iste est: promissio quae facta est ad Abraham de Christo, quia in semine ejus benedicentur omnes gentes, non ei Judaeo firmata est solummodo ista promissio, qui ex lege circumcisionis descendit, sed etiam gentili firmata est, qui ex fide filius est Abrahae qui est pat
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpͥe locus est mortuoꝵ: uł certe
ab inferno. Siita ꝑfecte credideri
mꝰ xp̃m amortus surrexisse quomͦ
ille credidit corpꝰ sare emortuũ posse
ad concipiendũ uiuficari: & credideri¬
mꝰ diñ patrem qui xpͣm suscitauit a
mortuis: reputabit᷑ nobis fides nr̃a ad
iustificationem: quia reꝓmissionẽ acci¬
piemꝰ omĩum peccatoꝵ. Ds pat̾ suscita¬
u̾it filium suum amortius. ⁊ ipse filius

Expanded text:
qui proprius locus est mortuorum, vel certe ab inferno. Si ita perfecte crediderimus Christum a mortuis resurrexisse, quomodo ille credidit corpus Sarae emortuum posse ad concipiendum vivificari, et crediderimus Deum Patrem, qui Christum suscitavit a mortuis, reputabitur nobis fides nostra ad justificationem, quia repromissionem accipiemus omnium peccatorum, Deus Pater suscitavit Filium suum a mortuis et ipse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
te sunt ei. Igitꝰ scd̾m hunc sensũ
dicit apłs mͦ. Ergo sicut uocauit
abraham qui erat. qr dõ adhere.¬
tiles infideles ad fidem: ut habeant esse
illi adherendo: qui antea non erant.
illi adherendo. Qui contͣ spem in spe
credidit. ut fieret pat᷑ multarũ gen¬
tium ꝑfidem. Contͣ spem desperã¬
de sobolis: credidit in spen sꝑande
sobolis. Uł certe cont᷑ spem nature in
spem gr̾e: & potentiȩ dĩ credidit. Con¬
tra spem enũ nature erat. ut uetula pa¬
rer&: que ad olescens & uiuencula sterił
ꝑmanserat. Nam natura est: ut iuuenis
uinctꝰ iunuencule gener&. Similiter
senex uinctꝰ iuuencule: naturale est ut
generet: Sicut abraham senex & agar
iuuencula. ex quib natꝰ est ysmahel
Contͣ spem uͦ nature est : ut senex nuxtꝰ¬
cũ uetula generet. Sed abraham noͣ
attendit ad consuetudine̾ naturalem
qđ non possit ex se & sara iam uetulis
filius ꝓcreari: sed in spem potentie dĩ
credidit: quia om̃ip̾tem nouerat eu̾

Expanded text:
e sunt ei . Igitur secundum hunc sensum dicit Apostolus modo. Ergo sicut vocavit Abraham qui erat, quia Deo adhaeretiles infideles ad fidem ut habeant esse illi adhaerendo: qui antea non erant, illi non adhaerendo. Qui contra spem in spem credidit, ut fieret pater multarum gentium per fidem. Contra spem desperatae sobolis, credidit in spem sperandae sobolis, vel certe contra spem naturae in spem gratiae et potentiae Dei credidit. Contra spem enim naturae erat, ut vetula pareret, quae adolescens et juvencula sterilis permanserat. Nam natura est, ut juvenis junctus juvenculae generet, similiter senex junctus juvenculae, naturale est ut generet, sicut Abraham senex et Agar juvencula, ex quibus natus est Ismael. Contra spem vero naturae est, ut senex cum vetula mistus generet. Sed Abraham non attendit ad consuetudinem naturalem, quod non posset ex se et Sara jam vetulis filius procreari, sed in spem potentiae Dei credidit, quia omnipotentem noverat eum
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq qd̃ detulerat accipiebat de suꝑ
altari: sumebatq tacite cũ suis: ut super¬
uenientes ñ inuenirent qd̃ ederent. aut un
cominunicarent: aut etiã deferebat omne
qd̃ attulerat ad domũ suã ut cum suis
illud sumeret: Ob cuiꝰ rei causam magnȩ
dissentiones erant int̾ illos. quas seminaue¬
rant pseudo apłi: ita ut cũ cõmuni benedi¬
ctione omniu oblationes consecrate ẽẽnt:

Expanded text:
unusquisque quod detulerat accipiebat desuper unusquisque quod detulerat accipiebat desuper altari: sumebatque tacite cum suis, ut supervenientes non invenirent quod ederent, et unde communicarent; aut etiam deferebat omne quod attulerat ad domum suam, ut cum suis illud sumeret. Ob cujus rei causam magnae dissensiones inter illos erant, quas seminaverant pseudoapostoli, ita ut cum una benedictione omnium oblationes consecratae essent,
Abbreviated transcription (Latin):
niant scandala: i. non pot̾ alit̾ ẽẽ: E t re
sed dum doctores Excitauer̃: qui quasi dor¬
miebant: Nequaquã enĩ cantã copiam
libroꝵ haberet sc̃a eccłia. ⁊ tantã cognitionẽ
de deo: nisi hereses exhortȩ ẽẽnt: a quibus
excitatꝰ ÷ hieromimus. augustinus. hylariuis.
gregorius. aliiq doctores: qui multa conscri-¬
pserunt contra hereticos:
oquementisus uosis in unuai.
iam non est dominicam cenam manducare:
Cena dominica dicta est. eo quod ipso
die saluator cum discipulis cenauerit.
complens ueteris testamenti pascha: et
misterium corporis ⁊ sanguins sui tra¬
dens apłis Chorintii qui et achai. uł achei.
in memoria cenȩ dominicȩ singuli quinta
fr̃ia ante diem paschȩ conueniebant om̃s
ad eccłiam. ac nobiles quiq ⁊ potentes diui¬
bant singuli panẽ ⁊ uinũ. ⁊ dabant sacer¬
doci: unde consecraret corpus ⁊ sanguinẽ
dĩi: Consecratis aut̃ nirsteriis a sacerdote:

Expanded text:
niant scandala , id est, non potest aliter esse. Et reniant scandala , id est, non potest aliter esse. Et resed dum doctores excitaverunt, qui quasi dormierunt. Nequaquam enim tantam copiam librorum haberet sancta Ecclesia, et tantam cognitionem de Deo, nisi haereses exortae essent, a quibus excitatus est Hieronymus, Augustinus, Hilarius, Gregorius, aliique sancti doctores, qui multa conscripserunt contra haereticos. Convenientibus vobis in unum, jam non est Dominicam coenam manducare. Coena Dominica dicta est, eo quod ipso die Salvator cum discipulis coenaverit, complens Veteris Testamenti pascha, et mysterium corporis et sanguinis suis tradens apostolis. Corinthii qui et Achaici vel Achaein memoriam coenae Dominicae singulis annis quinta feria ante diem Paschae, conveniebant omnes ad Ecclesiam, ac nobiles quique et potentes divibant singuli panem et vinum, et dabant sacerdoti, unde consecraret corpus et sanguinem Domini. Consecratis autem mysteriis a sacerdote Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
de uiro .i. de costa ade: ita ⁊ uir .i. caim
ꝑ mulierem exticit Omnia autem sub
genera hominũ ex deo creata sunt & adõ.
uiroꝵ ⁊ animȩ mulier̃ Uos ipsi uidicate
.i. uos discernite quȩ dicturꝰ sum: Mulieri
ꝓ uelamine .i. ꝓ ornam̃to dati sunt capilli:
Siquis autem uidetur contenciosus eẽ
ut dicat ego sum paulus. ego apollo: nec
uult nr̃is admonitionibus parere: nos
uidei credentes talem ⁊̃ apłi. consuetudinẽ
ñ habemꝰ. ut ostendamꝰ. qr lex iram ⁊ con¬
tentionẽ ꝓhibet: neq eccłiȩ dei: quȩ euan
geliũ habent. Hoc autem p̃cipio ñ laudans.
sub quȩ cõinclatis P rimum autem con¬
uenientibus uobis in eccłia. ⁊ in conuen¬
tu fidelium in dominicis diebus: audio
ẽẽ uerũ: ut audio. Nam oportet .i. necesse
est ereses esse: ut & qui sunt in uobis ꝓbati
in fide bonis oꝑibus: manifesti fiant: & ap¬
pareant etiam qui sint inꝑfecti & duplices.
sicut dñs dicit in euglio: Necesse est ut ue¬

Expanded text:
de viro, id est de costa Adae, ita et vir, Cain, per mulierem exstitit. Omnia autem, subaudis genera hominum, ex Deo creata sunt, videlic mulierum. Vos ipsi judicate, id est, discernite quae dicturus sum. Mulieri pro velamine, id est pro ornamento, dati sunt capilli. Si quis autem videtur contentiosus esse, ut dicat, ego sum Pauli, ego Apollo, nec vult nostris admonitionibus parere, nos, Judaei credentes et apostoli, talem consuetudinem non habemus, ut contendamus, quia lex iram et contentioneon laudans, subaudis quod contenditis. Primum quidem convenientibus vobis in ecclesiam, et conventum fidelium in Dominicis diebus, audio,esse ut audio. Nam oportet, id est, necesse est, haereses esse, ut et qui sunt, inter vos, probati, in fide bonisque operibus, manifesti fiant, et appareant etiam qui sint imperfecti et duplices. Sic Dominus dicit in Evangelio: Necesse est ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
manifestetur: pꝰ generalẽ resurrectionẽ: Aliter:
x p̃s sicut pascit᷑ ⁊ uestit᷑ in suis sic̃ dicet electis.
quãdui exͣ minimis meis fecistis.: uta oeciditur.
ne ui stephano ꝑsequebat᷑ ⁊ lapidabat᷑: q̃ndo dix̃.
saule saule qͥd me ꝑsequeris: Sic dix̃ etiã petro
uenio romã iter̃ crucifigi in te: Semꝑ inquit
ut sicut ipse mͦ in nob̾ occidit᷑ ⁊ nos ꝓ ipso: ita
biles Semꝑ enuim nos qui uiuimꝰ inp̃senti
scło fide. bonisq oꝑib in mortem tradimur

Expanded text:
manifestetur post generalem resurrectionem, aliter manifestetur post generalem resurrectionem, aliter Christus sicut pascitur et vescitur in suis, sicut dicet electis: Quandiu his minimis meis fecistis, mihi fecistis ne in Stephano persequebatur et lapidabatur, quando dicit: Saule, Saule, quid me persequeris? Sic dixit etiam Petro: Venio Romam iterum crucifigi in te. Semper, inquit,ut sicut ipse in nobis modo occiditur, et nos pro ipso, ita biles. Semper enim nos, qui vivimus in praesenti saeculo fide bonisque operibus, in mortem tradimur
Abbreviated transcription (Latin):
raculorũ facimꝰ.: in corpore fragili poitamꝰ: ꝑ qd̃
etiã frequent̃ dũ alios sanamꝰ ipsi infirmam᷑:
ũ nr̃a uirtute uł nr̃is meritis: sed sublimitas¬
potentiȩ dei eẽ intelligat᷑: In omnibus modis¬
& locis tribulationem diuersam patimur: sed
non angustiamur. .i. licet tribulationes ⁊ angu¬
stias sustineamꝰ: tam̃ ñ ita constringimur siue
angustiam: ut cedamꝰ loco a p̃dicatione. ⁊ cesse¬
mus a nr̃o ꝓpositost poriamur .i. conuiciamur.
& unpperia sustinemꝰ: Uel qd̃ melius est quasi
pauꝑes abicim᷑. sed ñ destituimur .i. ñ derelinqͥm᷑
a deo: seo positi in pauꝑtate ⁊ inopia ad÷ nobis
pastor deus: A poros greco uocabulo: latine
dicitur pauꝑ: Inde aporiare ꝓprie: quasi
pauꝑẽ abicere Semper mortificationem
iħu in corpore nr̃o cir cumferentes: siue portan¬
tes: Id÷ semꝑ sumꝰ mortificantes menbra nr̃a
cum uiciis ⁊ concupiscentiis: ut ⁊ uita iħu qua
ipse modo uiuit immortał: in corporib nr̃is

Expanded text:
raculorum facimus in corpore fragili bajulamus, et quod etiam frequenter dum alios sanamus iptra virtute, vel nostris meritis, sed sublimitatis Dei esse intelligatur. In omnibus triet locis tribulationem diversam patimur, sed non angustiamur: id est, licet tribulationes et angustias sustineamus, tamen non ita constringimur sive angustiamur, ut cedamus loco a praedicatione, et cessemus a nostro propositio. Aporiamur, id est conjiciamur, et improperia sustinemus, vel quod melius est, quasi pauperes abjicimur; sed non destituimur, id est, non derelinquimur a Deo, sed positis in paupertate et inopia, adest nobis pastor Deus. Apros Graeco vocabulo Latine dicitur pauper, inde aporiare, proprie quasi pauperem abjicere. Semper mortificationem Jesu in corpore nostro circumferentes, sive portantes, id est, semper sumus mortificantes membra nostra cum vitiis et concupiscentiis, ut et vita Jesu, qua ipse modo vivit immortalis in corporibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
uina babundet ꝑ multos credentes in laudẽ: non
deficimus inter ꝑicula mortis afide: Sed licet
is qui foris est ur homo corrumpatur: tamen is
qui intus est renouat᷑ de die in diem: h omo ex¬
terior appellat᷑ corpus: Interior u: anima: Licet
aut̃ ex duab substantiis ⁊ naturis constet homo:
tam̃ ñ sunt duohoĩes aĩa & corpꝰ sed unus homo:
homo qͥ foris ẽ. corpus uidelicet. qͣnto amplius
corrũpit᷑ torm̃tis & tribulationibꝰ: eo ampliris
renouat᷑ interior: id÷ purgatior existit anima:
Id enim quod inpresenti est momenta neum &

Expanded text:
vina abundet per multos credentes in laudem Dei, non vina abundet per multos credentes in laudem Dei, non deficimus inter pericula mortis a fide. Sed licet is qui foris est noster homo corrumpatur, tamen is qui intus est renovatur de die in diem. Homo exterior appellatur corpus, interior vero anima. Licet autem ex duabus substantiis et naturis constet homo, tamen non sunt duo homines, anima et corpus, sed unus homo. Homo qui foris est, corpus videlicet, quanto amplius corrumpitur tormentis et tribulationibus, eo amplius renovatur interior, id est purgatior exsistit anima. Id enim quod in praesenti est momentaneum
Abbreviated transcription (Latin):
habuer̃ patres ueteris testam̃ti: qi qd̃ illi
predixerunt de xp̃o implendum. nos credimus iam
ad impletum: Similit̾ de salute gentiũ Sciences
qͣm deus pater qui suscitauit iħm ⁊ nos cum cħhu
suscitabit in die uidicii: i. ꝑ uirtutẽ cħ̃u: & con¬
stituet uobiscum in gła et̾na: Omnia enim srib
uob fidem ⁊ uitã ęt̾nã p̃dicamꝰ: ut gr̃ã habundans
ꝑ multos gr̃arũ actione habundet in głam dei:
Grãm habundantem appellat magnã sapientiam¬
a diuinã: quȩ gratis illis data ẽ: Ordo est iste:
Ideo adu̾sa huiꝰ scłi ꝓpt̃ uos sustinemꝰ: ut magna
sapientia duuna quȩ nob gratis data est. habun¬
det ꝑ multos credentes in głam & laudẽ dei cum
gr̃arũ actione: uidelicet ut plurimi credentes ꝑ
nr̃am doctrinã: gr̃as & laudes referant deo Qui-¬
dam᷑ codices hñt ut sapientia diuina habundet
ꝑ multas gr̃arũ actiones in laudem dĩ: qd̃ ñ discre¬
pat a sensu: Propter quod sub ut sapientia di¬

Expanded text:
habuerunt patres Veteris Testamenti: quia quod illi praedixerunt de Christo implendum, nos credimus jam adimpletum. Similiter de salute gentium, scientes quoniam Deus Pater qui suscitavit Jesum, et nos cum Jesu suscitabit, in die judicii, id est per virtutem Jesu, et constituet vobiscum, in gloria aeterna. Omnia enim, subavobis fidem et vitam aeternam praedicamus: ut gratia abundans per multos in gratiarum actione, abundet in gloriam Dei. Gratiam abundantem appellat magnam sapientiam divinam, quae gratis illis data est. Ordo est iste: Ideo adversa hujus saeculi propter vos sustinemus, ut magna sapientia divina quae nobis gratis data est, abundet per multos credentes in gloriam: et laudem Dei cum gratiarum actione, videlicet ut plurimi credentes per nostram doctrinam, gratias et laudes referant Deo. Quidam codices habent, ut sapientia divina abundet per multas gratiarum actiones in laudem Dei, quod non discrepat a sensu. Propter quod, subaudis ut sapientia di
Abbreviated transcription (Latin):
tali: ut uita qua xp̃s resurrex̃ a mortuis &
qua mͦ uiuit. huic carni nr̃ȩ mortalip̃stetur
ĩmortalitas uidelicet ⁊ incorrupcio: ut post
resurrectionẽ ꝓmissã ñ tuneamꝰ mori Ergo
mortificat nos ꝑ multas tribulationes & an¬
gustias U ita autem .i. fides qua iuistus ui¬
uit in tiob̾ oꝑatur qd̵̃ suũ est: qr trahit ad ui¬

Expanded text:
urrexit a mortuis, et qua modo vivit, huic nostrae mortalitati praestetur immortalitas et incorruptio, ut post resurrectionem promissam non timeamus mori. Ergo uia semper mortificat nos per multas tribulationes et angustias, vita autem, id est, fides qua justus vivit, in vobis operatur q
Abbreviated transcription (Latin):
SUN MACNDOS
id est greci. Gret̾ia
enim a diuersis
regibus diuersa
nomina sortita est.
Uocatur enim machedonia: a¬
Grecia uocatur. a greco rege: ut
seruius dicit. Hi philipenses postꝙ̃
acceperunt uerbum predicationis
ab apło. firmissimi in fide fuerunt.
nec receperunt falsos apłos. sicut in argumento
in pͥmordio epłȩ: Ut maioris auctoritatis esset

Expanded text:
sunt Macedones, id est Graeci. Graecia enim a diversis regibus diversa nomina sortita est. Vocatur enim MacGraecia vocatur a Graeco rege, ut Servius dicit: Hi Philippenses postquam acceperunt verbum praedicationis ab Apostolo, fortes in fide fuerunt nec receperunt falsos apostolos, sicut in argumento in primordio Epistolae? Ut majoris auctoritatis esset
Abbreviated transcription (Latin):
habetur uir machedo dicens. Transiens in
machedoniam adiuua nos qui uir angls fuisse
cteditur: illi genti prepositus a deo. Paulus¬
& timotheus. Quare interponebat nomina
discipłoꝵ suorũ in epłis suis: Ut maioris au¬
ctoritatis essent: scđ̃m qd dñs clixit. In ore duoꝵ
uł trium testiũ stit om̃e uerbũ.: ncaliquis di¬
ceret: qr unius mendatio ista excogitata sunt.
Uel cẽ complebat ipse apłs qd̃ docebat diceus.
Si cui reuelatũ fuerit sedenti aliquid: prior
tace at. Nam q̃ñdo dictabat epłas. omne
discipłi eius ad erant. Et si alicui illorum alia
reuelata fuissent quȩ ipse non dicebat. aut alit̃
quã dicebat. qr idem sp̃s sc̃s erat in discipłis
qͥ et in magistro. sicuti ab illo dicebat̃. ita po¬
nebat ille in ordinẽ. non inuidens bonus ma¬
gister suis discipłis. ⁊ insuꝑ nomen illiꝰ in exor

Expanded text:
eum et dicens: Transiens in Macedoniam, adjuva nos. Qui vir angelus Dei fuisse creditur illi genti positus a Deo. Et Timotheus. Quare interponebat nomina discipulorum in Epistolis suis? Ut majoris auctoritatis essent, secundum quod Dominus dixit: In ore duorum vel trium testium stet omne verbum , et ne aliquis diceret, in mendacio ista excogitata sunt, vel etiam complebat ipse Apostolus quod docuerat dicens: Si cui revelatum fuerit sedenti aliquid, prior taceat . Nam quando dictabat Epistolas, omnes discipuli ejus aderant: et si alicui illorum alia revelata essent, quae ipse non dicebat, aut aliter quam dicebat, quia idem Spiritus sanctus erat in discipulis, qui et in magistro: sicuti ab illo dicebatur, ita ponebat ille in ordinem, non invidens bonus magister suis discipulis, et insuper nomen i
Abbreviated transcription (Latin):
obseruari debuit auideis. siqͥs uide¬
oꝵ reliqͥt illam &cultũ dĩ ueri. ec
se copulauit errori gentiliuͣ adorã¬
do idola : ad ultͣ fuit. Unde etiam
ipsa plebs meretͥx apellat᷑ : dicẽte
iherechele. Propt̾e̾a meretͥ: audi
uerbũ dni. Si autẽ mortuus fue¬
rit uir eiꝰ lib̾ata est alege uiri: ut

Expanded text:
observari debuit a Judaeis, si quis Judaeorum reliquit illam, et cultum Dei veri, et se copulavit errori gentilium adorando idola, adulter fuit. Unde etiam ipsa plebs meretrix appellatur, dicente Ezechiele: Propterea, meretrix, audi verbum Domini . Si autem mortuus fuerit vir e
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit mortuus uir eiꝰ .i. si mortua
fuerint peccata & uicia carnis.
quȩ solent plerũq dominari anime: libata
est alege iuiri .i. alege morsi: quȩ tam du
dominabat᷑ homini ꝗͣ. du peccabat. E non
apeccatis xp̃o debet adhererẽ. Itaq fr̾s
mei & uos mortifati estis legis: ꝑ. corpꝰ xpͣi.

Expanded text:
fuerit vir ejus, id est, si mortua fuerint peccata et vitia carnis, quae solent plerumque dominari animae, liberata est a lege viri, id est Moysi, quae tandiu dominabatur homini, quandiu peccabat: et non a peccatis, Christo debet adhaerere. Itaque, fratres mei et vos mortificati estis legi
Abbreviated transcription (Latin):
legi moysi que dic̃. Si qͥs hoc uł
illud fecerit : morte moriatꝰ. Et est
sensus. Anima uł plebs quȩ sub iuro
est: .i. sub lege morsi cõsist̾it : iuuẽte uiro
i regnantib in illa passionit᷑. delecta¬
tionib & uitiis carnis. subiacet legis
moysi ũdictȩ. quȩ data est impiis &
peccatorib. Si aut᷑ mortiuis fuerit
uir eiꝰ .i. simortua fuerint in anima
pecata ⁊ utia carnis: soluta ÷ alege iii.
ri: hoc ÷ non est iã sub iect̾a legi mosa¬
rcę: Quia nichil hab&e quod ei deb̾e¬
at. Kex enĩ non est posita iuistis: sed¬
peccatũ in anima: ꝯͣ. do statim ut
pulsat hominẽ ꝑficitꝰ. Moritꝰ: qñdo
mens non obȩdit eiꝰ suggestioni. et
delectationi. Igit᷑ uiuẽte uiuẽte uiror
uocabitꝰ uxor adultã : si fuerit cum
alio uiro. Hoc simplicit̾ est intelligẽ
Om̃is qͥ dimiserit uxorẽ. & altam du
moechatꝰ. Et qui dimissam auiro¬

Expanded text:
legi Moysi, quae dicit: Si quis hoc vel legi Moysi, quae dicit: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur, et est sensus: Anima vel plebs quae sub viro est, id est sub lege Moysi censistit, vivente viro, id est regnantibus in illa passionibus et delectationibus et vitiis carnis, subjacet legis Moysi vindictae quae data est impiis et peccatoribus. Si autem mortuus fuerit vir ejus, id est si mortua fuerint peccata in anima et vitia carnis, soluta est a lege viri, id est non est jam subjecta legi Mosaicae, quia nihil habet quod ei debeat: lex enim non est posita justis, sedpeccatum in anima quando statim ut pulsat hominem perficit: moritur vero quando mens non obedit ejus suggestioni et delectationi. Igitur vivente viro vocabitur uxor adultera si fuerit cum alio viro. Hoc simpliciter intelligendum Omnis qui dimiserit uxorem, et alteram dumoechatur, et qui dimissam
Abbreviated transcription (Latin):
uiro reuertet᷑ ad ꝓpͥam lege̾ & dein¬
ceps noͣ uiuet sub lege uiri. Pt̾ea digna
cõsidatione ꝑpendẽdũ ÷ duos inros
in hoc loco sp̃italit̾ ab apło intͦduci:
& unã mulierẽ. Unꝰ autẽ uir lex
intelligit᷑ moysi: que sicut uir super
uxorẽ. ita illa tenebat dominiũ suꝑ
israheliticã plebẽ. Alitͣ. Uir accipitꝰ
peccatũ. qđ plerũq dnat᷑ anime :
mulieris autẽ nomine uł specialiter
unã quãq animam. uł generalit᷑
totã plebem ysrahelitica̾ uult in¬
telligi qđ inseqnͣtib distincte singu¬
lis in locis manifestabit᷑. Nã cũ dic̃
apłs. quȩ sub iuro est mulier: ꝑ
iuirũ uult intelligi lege̾ moysi᷑ ꝑ
mulierẽ aut̃ specialit᷑ quã lib& ani¬
mã. uł generalit̾ plebẽ ysraheliticaͬ
ut diximꝰ : que sub lege mor̃si con¬
sistebat. Iđ uͦ sub uingͣ uiuente uiro
alligata ÷ legi: ꝑ uiru̾ hie uult intes¬
ligi passiones carnis .i. uitia. quȩ ꝗͣ.¬
du uiut in homine alligatꝰ est

Expanded text:
 ad propriam legem, et deinceps non vivet sub lege viri: praeterea digna consideratione perpendendum est duos viros in hoc loco spiritualiter ab Apostolo introduci, et unam mulierem. Unus autem vir lex intelligitur Moysi, quae sicut vir super uxorem, ita illa tenebat Dominum super Israeliticam plebem: alter vero vir accipitur peccatum, quod plerumque dominatur animae. Mulieris autem nomine, vel specialiter unamquamque animam, vel generaliter totam plebem Israeliticam vult intelligi, quod in sequentibus distincte singulis in locis manifestabitur. Nam cum dicit Apostolus: Quae sub viro est mulier, per virum vult intelligi legem Moysi, per mulierem autem specialiter quamlibet animam, vel generaliter plebem Israeliticam, ut diximus, quae sub lege Moysi consistebat. Quod vero subjungit, vivente viro alligata est legi, per virum hic vult intelligi passiones carnis, id est vitia, quae quandiu vivunt in homine, alligatus est
Abbreviated transcription (Latin):
mor̃si ad legẽ euuãgłii. Gentib iudeisq
loqͣbatꝰ apłs habitantib romae: ex qͥb uidei
legem diuinã sciebant. Romani quoq ab
atheniensib leges sibi mutuauerant: quoꝵ¬
foroneaᷤᷤ rex ferdeus leges humanas cõposuerat.

Expanded text:
i ad legem Evangelii gentibus Judaeisque loquebatur Apostolus habitantibus Romae, ex quibus Judaei legem divinam sciebant, Romani quoque ab Atheniensibus leges sibi mutaverunt, quorum rex Phoroneus leges humanas composuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
libati apeccato serui autẽ facta dõ:
habetis fructũ ur̃m in sci̾ficationem:
fine̾ uͦ uitã aternã. Nuc in quit lib̃a¬
ti apeccato ꝑ passionẽ xp̃i. ꝑ aqua̾ bap¬
tismatis: Serui autẽ facti dõ qͥaͣte
eratis serui diaboli habetis fructũ

Expanded text:
i a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam. Nunc, inquit, liberati a peccato per passionem Christi, per aquam baptismatis, servi autem facti Deo, qui antea eratis servi diaboli, habetis fructum
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃i estote : siclit & ego sc̃s sum. Per
miquitatẽ debemꝰ itellige̾ om̃ĩa pec̾¬
cata: quia qͥcqͥd cõtͣ dĩ legẽ agitur
iniquitas nũcupatꝰ᷑: ꝑ iusticiã uͦ: om̃s
uirtutes. E÷ sensus. Sic̃ uos pͣ parastis
ante qͣdd fidem uosati estis ut serui¬
retis om̃ib ininũditiis om̃ib uitiis:
ita nũc infide iam cõstantes pͣparate
omĩa m̃bra. & om̃s sensus corporis u̾ri
quomͦ seruiatis om̃ib iurtutib Cũ¬

Expanded text:
cti estote quia et ego sanctus sum . Per iniquitatem debemus intelligere omnia peccata, quia quidquid contra legem Dei agitur iniquitas nuncupatur. Per justitiam vero omnes virtutes, et est sensus: Sicut vos praeparastis antequam ad fidem vocati essetis, ut serviretis omnibus immunditiis omnibusque vitiis, ita nunc in fide jam consistentes praeparate membra vestra et omnes sensus corporis vestri, quomodo serviatis omnib
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ad mortẽ: noͣ ꝓhoc dico ut quis¬
astipe pendẽda.i. substantia ponderãda. Anti¬
quitꝰ enĩ potiꝰ poͣdabat᷑ peccuma quã nume¬
merabat᷑: un milita̾tib ꝓuita regis & lib̾ta¬
te pat̾e militib stipẽdiũ hoc ÷ substãtia. &
remuneratio ex publico aerario cõferebat᷑.
& sic̃ illis reminerationis causa stipendium
dabat᷑: ita militãtib diabolo dabit᷑ mors.
loqnͣs de remuneratione peccati stipendiũ
nominauit ipsã remunerationẽ: Ede remu¬
neratione electoꝵ dixit grãm diꝰ Idõ qr
illi qui militant ꝓpͥam mercedẽ accipui̾t:
Quicqͥd autẽ electi habent: totũ agr̃a dĩ
accipiunt. siue fidẽ. siue caritate̾. seu aliqđ
oꝑum accipient gͣtis adõ uitã aet̾nã ꝑ adiuto¬
ego dicturꝰ sũ. scientib eniͣ lege̾ loquor ⁊ qe
lex in homine dominatꝰ quãto tẽpore uiuit:

Expanded text:
peccatum ad mortem, non pro hoc dico ut quisa stipite pendenda, id est a substantia ponderanda. Antiquitus enim potius ponderabatur pecunia quam numerabatur. Unde militibus pro vita regis et libertate patriae militantibus stipendium, hoc est substantia et remuneratio ex publico aerario conferebatur: et sicut illis remunerationis causa stipendium dabatur, ita militantibus diabolo dabitur mors,. Quid est quod loquens de remuneratione peccati, stipendium nominavit ipsam remunerationem, et de remuneratione electorum dixit tertiam Dei? Ideo, quia illi qui militant, propriam mercedem accipiunt, quidquid autem electi habent, totum a gratia Dei accipiunt, sive fidem, sive charitatem, seu aliquod  accipient a Deo vitam aeternam per adjutoego dicturus sum: scientibus enim legem loquor, quia lex in homine dominatur quanto tempore vivit.
Abbreviated transcription (Latin):
iam suꝑiꝰ cõmemorata. ̾ enientes autem
ad fidem : erubescebant ac uerecũdabãt᷑.
nõ solũ infacto: s etiã in recordatione eoꝵ¬
Unde apłs uolens eos cõfirmare. ne ad illa
reuerterẽtur: aieb̾at. Dicite mͥ quẽ fructũ
.i. qͥd boni cõsequutiestis. uł ꝗͣ. remunera¬
tionẽ bonã habiustis in illis in mũditiis
quas ꝑpecͣstis ante ꝙͣ. ad fidem ueniretis :
in quar̾ recordatione & memoria nũc
erubescitis & uerecũdamini : Nam finis
peccatis cͥminalib morit᷑ & t̾miñ uitae ftc̃.
finis pec catoꝵ mors ÷ illi: quia morte̾
&ternã inde accipit. Decalib dicit ꝓpħa.
Cõputruer̾ uim̾ta instercore suo. Iu¬
mͣta appellant᷑ homines : qui irrationa¬
bilit̾ uiiũt. sine honestate moꝵ & con¬
trescere est: infetore luxuriȩ & cur

Expanded text:
ius commemorata. Venientes autem ad fidem erubescebant ac verecundabantur, non solum facto, sed etiam in recordatione eorum, unde volens eos confirmare, ne ad illa reverterentur, aiebat: Dicite mihi quem fructum, id est quid boni consecuti estis vel quam remunerationem bonam habuistis in illis immunditiis quas perpetrastis antequam ad fidem veniretis, in quarum recordatione et memoria nunc erubescitis et verecundamini? Nam finis, peccatis criminalibus moritur, et terminum vitae facit, finis peccatorum mors est illi: quia mortem aeternam inde accipit. De talibus dicit Propheta: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta appellantur homines qui irrationabiliter vivunt, sine honestate morum et constercore, in fetore luxuriae, et tu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & hoc sciendũ est: quia . ser¬
uũ e̾e̾ iustitiȩ laudabile est. Libe¬
rĩ uͦ eẽ aiustitia noͣ est laudabi¬
le. Ita seruũ eẽ peccati: detestã¬
dũ est. liberũ aute̾ apeccato lau¬
dandũ. Iuẽ gͦ fructũ habuistis

Expanded text:
Sed et hoc sciendum, quia sicut servum esse justitiae laudabile est, liberum vero esse a justitia non est laudabile: ita servum esse peccati detestandum est, liberum autem a peccato, laudandum. Quem ergo fructum habuistis
Abbreviated transcription (Latin):
carne mortua: uł quid iter̃ gloriosius in cre¬
aturis. surgente ea ⁊ in corruptelã ꝑcipiente:
Seminatur in infirmitate: qr se non potest
mouere: qm̃ immobile redditum est: S urget
in uirtute sub dei. uł in uirtute qua ultra ñ
possit mori : qr uiuet uirtute ȩt̾nitatis angłice
Seminatur corpus animale qd̃ animã habuit.
surget corpus spirituale: Sic̃ animale corpus ñ ÷
anua sed corpus: ita et sp̃uale corpꝰ ñ sym debemꝰ
putare sed corpus: Nam electorũ corpora ut ait
gregorius papa. in illa resurrectione erunt pal¬
pabilia ꝑ ueritatẽ naturę sic̃ dominicũ corpus
fuit pꝰ resurrectionẽ qr uerã carnẽ habebunt.
sed subcilia erunt: ꝑ effectum di uinȩ potentiȩ:
Non erunt spiritus ut palpari ⁊ uideri non possint.
sed in hoc erunt sp̃ualia. qi sicut sp̃s .i. anima nr̃a ñ

Expanded text:
carne mortua? vel quid iterum gloriosius in crecarne mortua? vel quid iterum gloriosius in creaturis surgente ea et incorruptelam percipiente? Seminatur in infirmitate, qui a se non potest movere: quoniam immobile redditum est; surget in virtute, subaudis Dei, vel in virtute qua ultra non possit mori, quia vivet virtute aeternitatis angelicae. Seminatur corpus animale, quod anima habuit; surget corpus spiritale. Sicut animale corpus non est anima, sed corpus, ita et spiritale corpus, non spiritum debemus putare sed corpus. nam electorum corpora, ut ait Gregorius papa, in illa resurrectione erunt palpabilia per veritatem naturae, sicut Dominicum corpus fuit post resurrectionem: quia veram carnem habebunt, sed subtiliora erunt per effectum divinae potentiae. Non erunt spiritus ut palpari et videri non possint, sed in hoc erunt spiritalia; quia sicut spiritus, id est anima n
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas uł claritas: alia terrestriũ in suo
dens Sic erit & resurrectio mortuorũ: Qm̃¬
multe sunt mansiones in domo patris mei. et¬
ꝓ diu̾sitate meritoꝵ erit retributio celestium
p̃miorũ: non quo alibi iste. alibi ille sit remu¬
uerandus. sed sicut sol et luna ac stellȩ omnes
differentes a se claritate in uno st̃ sole cȩlo:
ita differentes electi meritis. uno coronabunt᷑
in regno: Seminatur .i. sepelit᷑ corpus in cor¬
ruptione. qr corrũpit᷑ a uermib ⁊ scatet atq
putrescit: surget in incorruptione. qr pꝰmodũ
nullo labore uł corruptione corrũpet᷑: Semi¬
natur in ignobilitate .i. sepelit᷑ in ignominia:
surget in gła: i. in incorruptione ⁊ impassibili¬
tate: Ignobił dr̃. quasi sine nomine: An mor¬
tuus ñ est suie nomitie. qr iam ñ ÷ homo sed
caclauer: Qd a cadendo dicit᷑: U el ignobilis
est sine dignitatis nomine: Quid enĩ ignobiliꝰ

Expanded text:
dignitas vel charitas; alia terrestrium, in suo dignitas vel charitas; alia terrestrium, in suo dens: Sic erit et resurrectio mortuorum, qt mansiones in domo Patris, et pro diversitate meritorum erit retributio coelestium praemiorum: non quod alibi iste, alibi ille sit remunerandus, sed sicut sol et luna ac stellae omnes differentes a se claritate, in uno sunt coelo, ita differentes electi meritis, omnes uno coronabuntur in regno. Seminatur, id est sepelitur corpus in corruptione, quia corrumpitur a vermibus, et scatet atque putrescit; surget in corruptione, quia postmodum nullo labore vel corruptione corrumpetur. Seminatur in ignobilitate, id est sepelitur in ignominia; surget in gloria, id est in corruptione et in impassibilitate. Ignobilis dicitur, quasi sine nomine. Mortuum enim est sine nomine, quia jam non est homo, sed cadaver, quod a cadendo dicitur. Vel ignobilis, id est sine dignitatis nomine. Quid enim ignobilius
Abbreviated transcription (Latin):
sicut iob ait: In carne mea uidebo dm̃: Quẽ
uisurus sum ego ipse: et non alius: Hon
om̃is caro: eadem caro: S ed alia hominum.
alia pecorum: Idest om̃is caro: ñ ÷ una et simi¬
lis caro: Om̃is quidẽ caro.uͦii. elem̃toꝵ admixti¬
one format᷑. sed una ex origine diu̾sa capiurs
loca: ut uolueres aerem: homines c̾rã. piscae̾s
aquę fluenta: Ergo sicut unũ qd̵q animal ꝓpͥũ¬
corpꝰ ht̃ nec hab̾e pot̾ alteriꝰ: ita unꝰqͥsq homo
suũ ñ alt̾us resumet corpꝰ in die iudicii E t̃
quẽadmodũ ex una impensa diu̾sa ÷ caro ani¬
mantiũ: ita uniꝰ carnis hoĩes diu̾si er̃t dignita¬
te in resurrectione. ut talis unusq app areat
quał fuerit meriti. Et corpora cęlestia suns:
et corpora terrestria: Corpora cȩlestia sunt.
uolatiliũ: Terrestria hominũ ⁊ animaliũ
t̾rã in colentiũ: Uł corpora cȩlestia. sol. luna.
stellȩ. quȩ corporea sunt: utpote ignea: Nam
et udentur. Alia celestium gloria. id est

Expanded text:
m corpore, sicut Job ait: In carne mea videbo Deum , quem visurus sum ego ipse, et non alius. Non omnis caro eadem caro, sed alia hominum, alia pecorum, id est omnis caro non est una et similis caro. Omnis quidem caro, quatuor elementorum admistione formatur, sed una ex origine diversa capiunt loca, ut volucres aerem, homines terram, pisces aquae fluenta. Ergo sicut unumquodque animal pcorpus, nec habere potest alterius, ita unusquisque homo suum, non alterius resumet corpus in die judicii. Et quemadmodum ex una impensa diversa est caro animantium, ita unius carnis homines diversi erunt dignitate in resurrectione, ut talis unusquisque appareat, qualis fuerit meritus. Et corpora coelestia sunt, et corpora terrestria. Corpora coelestia sunt volatilium, terrestria hominum et animalium terram colentium. Vel, corpora coelestia, sol, luna, stellae, quae corporea sunt, utpote ignea. Nam et videtur alia coelestium gloria, id est