comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatu menbroꝵ corporis
cuius ipse caput ẽ. legi tristis
ꝙ gemens famulat᷑. Philippus
cum audisset phisciam quen¬
dam bonum pugnatorẽ alie¬
natum anmo sͥ qd̾ tres filias
inops uix aleret nec arege ad¬
uiuaret᷑ monentib amicis
ut eum caueret.: quid inquit
philippus si hab̾em parteni
corporis egram. absciderem ne
pocius quam curarem:᷑ Deinde
familiariter secreto elicitum
phiciam accepta difficultate
necessitatũ domesticarũ pecu¬
nia sufficienter instruxit. ac
meliorem fidelioremq habuit
quam fuerit anteqͣm credere¬
tur offensus. Ut enim arc lu¬
cius. pͥncipem senem moribꝰ
ẽẽ opportet. ꝙ qui mod̾atiora
sequatur consilia. ꝙ uicem
gerere medicoꝵ. qui morbos
curant nunc ex i nauitione
in obpletis. nunc refectione
in uacuis. ꝙ dolorem sedant
nunc caut̾io. nunc fomentis.
Preterea sit inuerbo affabili.
mimificus inbeneficiis. ꝙ inte¬
gre auctoritatis seruet inmo¬
rib dignitatẽ. famam namq

Expanded text:
cruciatu membrorum corporis, cruciatu membrorum corporis, cujus ipse caput est, legi tristis et gemens famulatur. Philippus cum audisset Phytiam quemdam bonum pugnatorem, alienatum animo sibi, quod tres filias inops vix aleret, nec a rege adjuvaretur, monentibus amicis, ut eum caveret: « Quid, inquit Philippus, si haberem partem corporis aegram, abscinderemne potius, quam curarem? » Deinde familiariter secreto elicitum Phytiam, accepta difficultate necessitatum domesticarum, pecunia sufficienter instruxit, ac meliorem fidelioremque habuit, quam fuerat antequam crederetur offensus. Ut enim ait Lucius, principem senem moribus esse oportet, et qui moderatiora sequatur consilia, et vicem gerere medicorum, qui morbos curant, nunc ex inanitione in oppletis, nunc refectione in vacuis; et dolorem sedant nunc cauterio, nunc fomentis. Praeterea sit in verbo affabilis, munificus in beneficiis, et integrae auctoritatis, servet in moribus dignitatem. Famam namque
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ debet inom̃ib obtinere.
neno que sua sunt querat.
s que aliorum. Ueruitñ ipsiꝰ
affectionis modus quo carita¬
tis brachiis sub̾tos ut fĩs am¬
plexatur. moderationis limi¬
tib clauditur. Sic etenim
fr̃es diligit. qd̾ errores eorum
medicinalit̾ corrigit. sic in
eis carnem agnoscit & sangui¬
nem: ut ea sp̃s subiciat dicio¬
ni. Medicorum utiq consue¬
tudo÷ ut morbos quos fomen¬
re nequeunt: grauiorib adhi¬
bitis igne puta ł ferro curent.
Nec unqͣm utuntur grauib:
nisi cum leuium beneficio de¬
sid̾ata sanitas desꝑatur. Sic
ꝙ potestas cum inferiorum
uicia mansueta manu cura¬
re non sufficit: penarum acͥ¬
moniam dolens recte uul¬
n̾ib infundit. ⁊ pra cͥdelitate
seuit in malos. dum bonoꝵ
incolumitas ꝓcuratur. S qͥs
sine dolore ꝓprii corporis men¬
bra ualuit amputare: Dolet
gͦ cum exigentib culpis uin¬
dictam expostitur. cam tam̃¬
ꝑagit inurta dextra. Sinistrã
namq non habet pͥnceps. & m

Expanded text:
d debet in omnibus obtinere, nemo quae sua sunt quaerat, sed quae aliorum. Verumtamen ipsius affectionis modus, quo charitatis brachiis subjectos ut fratres amplexatur, moderationis limitibus clauditur. Sic enim fratres diligit, quod errores eorum medicinaliter corrigit, sic in eis carnem agnoscit et sanguinem, ut ea spiritus subjiciat ditioni. Medicorum utique consuetudo est, ut morbos, quos fomenre nequeunt, gravioribus adhibitis, igne puta vel ferro, curent. Nec unquam utuntur gravibus, nisi cum levium beneficio considerata sanitas desperatur: sic et potestas cum inferiorum vita mansueta manu curare non sufficit, poenarum acrimoniam dolens recte vulneribus infundit, et pia crudelitate saevit in malos, dum bonorum incolumitas procuratur. Sed quis sine dolore proprii corporis membra valuit amputare? Dolet ergo cum exigentibus culpis vindicta exposcitur, ea tamagit invita dextra. Sinistram namque non habet princeps, et in
Abbreviated transcription (Latin):
dat infirmitas. & aliquam
habeat mat̾iam m̾itorum:
sensualiter coli uoluit qui
sensum dedit. & qui aĩam
głificabit ꝙ carnem: utriꝰq
sidelem expetit famulatũ.
Se qͦ uoluit etiam corꝑ altcer
honorari. ut quanta uis tar¬
ditas infidelitatis aut negli¬
gentie: excusationẽ non ha¬
tur aut inꝑsonis consistit aut
in reb. ꝑ sonarũ uͦratio habe¬
tur. aut anatura. aut ab offi-¬
cio aut a morib aut a conditi¬
one. aut afortuna. Natura
parentes uen̾amur ꝙ liberos
& quos nobis caro comunxit.
ut puta uxorem cognatos ꝙ
affines. Unde ꝙ gentium
iure receptum ẽ: eo qd̵ ꝑeq fit
apud omnes gentes. Ad hoc
etiam & diuino uire urgem᷑
qui scͥptum nouimꝰ. honora
patrem tuum & matrem ut
sis longenus suꝑ terram. Et qͥ
patri ł matri maledixerit:
morte morietur. lib̾os ñ mul¬
tũ oporturt cõmenclari eo qd̾
nemo carnem suam oclio ha¬
bu̾it. s nec uxorem ꝓpter qũã
homo patrem relinquit ꝙ ma-¬

Expanded text:
dat infirmitas, et aliquam dat infirmitas, et aliquam habeat materiam meritorum, sensualiter coli voluit, qui sensum dedit, et qui animam glorificabit, et carnem, utriusque fidelem expetit famulatum. Se quoque voluit etiam corporaliter honorari, ut quantavis tarditas infidelitatis, aut negligentiae, excusationem non hatur, aut in personis consistit, aut in rebus. Personarum vero ratio habetur aut a natura, aut ab officio, aut a moribus, aut a conditione, aut a fortuna. Natura parentes veneramur et liberos, et quos nobis caro conjunxit, utputa uxorem, cognatos et affines. Unde et gentium jure receptum est, eo quod peraeque fit apud omnes gentes. Ad hoc etiam divino jure urgemur, qui scriptum novimus: Honora patrem tuum et matrem, ut sis longaevus super terram: et qui patri vel matri maledixerit, morte morietur . Liberos non multum oportuit commendari, eo quod nemo carnem suam odio habuit . Sed nec uxorem, propter quam homo patrem relinquit et ma
Abbreviated transcription (Latin):
tia. plenitudo eiꝰ inp̃senti ne¬
quaquam ad est s usqueqͣ
latere ñ potest. Est gͥ inma¬
iestate mirabilis. nen̾abilis
a sap̃ia. abonitate amabilis.
ꝙ hunc cultum citra omnem
mechietatem potest ei fideł in¬
pendere creatura. Qind enim
necesse ẽ. ad hoc ut eum time¬
amus. uen̾emur. s diliganꝰ:
Et hie⁊ forte funcłs tͥplex in¬
ter ereatorem ꝙ creaturã: qui
facile solui non potest.S
omniũ tenacissima ẽ. uis
amoris. Raritas siqͥdem num¬
qua excidit. qua siquis ad¬
heret deo: unit᷑ ei ꝙ cum eo
unus sp̃s ẽ. Utiq qͥ unitur
ei ꝙ sic ut unus sp̃s sit fami¬
liaris÷ & ab obsequio eius qd̃
est in sp̃n arceri non potest.
Iile autẽ cultus qui mext̾io¬
ris oꝑis exhibitione consistit
mecho indiger eo qd ad sp̃m
corporalis nobis non patet ac¬
cessus. qd̾ ꝙ illum planum ẽ
docuisse: qͥ insamaritana ec¬
Ut tñ adthronũ illius quocũ¬
q mͦ humilrtatis nr̃e. concen¬

Expanded text:
tia, plenitudo ejus in praesenti netia, plenitudo ejus in praesenti nequaquam adest, sed usquequaque latere non potest. Est igitur in majestate mirabilis, venerabilis in sapientia, a bonitate amabilis, et hunc cultum citra omnem medietatem potest ei fidelis impendere creatura. Quid enim necesse est ad hoc ut eum timeamus, veneremur et diligamus? Et hic forte est funiculus triplex inter Creatorem et creaturam, qui facile solvi non potest. Sed omnium tenacissima est vis amoris. Charitas siquidem nunquam excidit, quae si quis adhaeret Deo, unitur ei, et cum eo unus spiritus est. Utique qui unitur ei, et sicut unus spiritus, sic familiaris est, et ab obsequio ejus quod est in spiritu, arceri non potest. Ille autem cultus, qui in exterioris operis exhibitione consistit, medio indiget, eo quod ad spiritum, corporalis nobis non patet accessus: quod et illum planum est docuisse, qui in Samaritana EcUt tamen ad thronum illius quocunque modo humilitatis nostrae conscen
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ꝑuia credant᷑ eẽ corda scõꝵ.
omĩum conscientia głetur.
Sicut enĩ ignis ut in p̃dicta
morem᷑ similitudine ferrina¬
turam penetrat ꝙ accendrt.
ut nicħ cernatur meo nͥ ignis.
ꝙ sicut solaris racdius illustrãs
aerem solis ł radii censet᷑ noĩe.
sic d̾s om̃s replebit electos. ut oñi
infirmitate ꝙ mutabiltate ab¬
sorta cum mortale inmorta li¬
tatẽ ꝙ corruptibile incorru¬
ptibilitatẽ induerit ds fere
solus inomnib agnoscat᷑. Ad
hanc non nulli sentenciam
referunt. qd̾ angłi iam futu¬
re beatitudinis nr̃e participeᷤᷤ
uisi ab hominib adorant᷑. eo
qd̾ in eis uisa ẽ quedam p̃sen¬
tia deitatis. cum tñ creaturã
a creatura adorari omĩo non
liceat. Sic etiam infacie salua¬
toris aliquid deitatis resplen¬
duit. qͣndo de funicłis facto
flagello uendentes & ementes
eiecit de templo. docens omnẽ
negociationẽ ext̾minandam
eẽ adomo orationis. In aliis
uͦ ꝙ si adsit ddiuinitatis p̃sen¬

Expanded text:
ia credantur esse corda sanctorum, omnium conscientia glorietur. Sicut enim ignis, ut in praedicta moremur similitudine, ferri naturam penetrat, et accendit, ut nihil cernatur in eo nisi ignis, et sicut solaris radius illustrans aerem, solis vel radii censetur nomine, sic Deus omnes replebit electos, ut, omni infirmitate et mutabilitate absorpta, cum mortale immortalitatem, et corruptibile, incorruptibilitatem induerit, Deus fere solus in omnibus agnoscatur. Ad hanc nonnulli sententiam referunt, quod angeli jam futurae beatitudinis participes, visi ab hominibus adorantur, eo quod in eis visa est quaedam praesentia Deitatis, cum tamen creaturam a creatura adorari omnino non liceat. Sic etiam in facie Salvatoris aliquid Deitatis resplenduit, quando de funiculis facto flagello, vendentes et ementes ejecit de templo, docens omnem negotiationem exterminandam esse a domo orationis. In aliis vero etsi adsit Divinitatis praesen
Abbreviated transcription (Latin):
adis rep̃sentabit unaginem.
A que suꝑiectus: undat in la¬
cu nari. s ꝙ ignẽ celestẽ insub¬
posita trahicit ꝑberillum.
uides gͥ in multis quã multa
sit ignis: Sic in aliis ẽ pru¬
dencia. fortitudo in aliis. tẽ¬
ꝑantia in qͥbuscdam. in quibꝰ¬
dã iusticia. In ñ nullis fideᷤ.
longanmitas spei in aliis.
in hiis feruor ÷ caritatis. hic
paciencia laboꝵ. illic dolorum
consolatio. a libi ꝑseuantia bo¬
noꝵ oꝑum. que tñ singła in
singłis : unus ꝙ idem ds. At in
futuro quando minediata fa¬
cie ꝑ grãm eiꝰ uidebimꝰ eum si¬
cuti ẽ. omĩa in om̃ib erit. qͣndo
nulli ad beatitudinẽ alicuius
uirtutis sub̃a deerit. c̃ ip̃e ĩ oĩb
futurus sit plenitudo uirtutiᷤ.
ꝙ cumulus beatitudinis. ad eo
qͥdem ut iuxta traditionem
patrum tanta maiestatis sue
plenitudine uideat᷑ ad eẽ elec¬
tis: ut nicħ eis desit mulla grã.
ꝙ ipse fere solus uideatur in illł.

Expanded text:
adis repraesentabit imaginem. adis repraesentabit imaginem. Aquae superjectus, undat in lacunari, sed et ignem coelestem in supposita trajicit per berillum. Vides igitur in multis quam multa sit ignis natura. Sic in aliis est prudentia, fortitudo in aliis, temperantia in quibusdam, in quibusdam justitia, in nonnullis fides, longanimitas spei in aliis. In his est fervor charitatis: hic patientia taborum, illic dolorum consolatio, alibi perseverantia bonorum operum, quae tamen singula in singulis est unus et idem Deus. At in futuro, quando immediata facie per gratiam ejus videbimus eum sicuti est, omnia in omnibus erit, quando nulli ad beatitudinem alicujus virtutis substantia deerit, cum ipse in omnibus futurus sit plenitudo virtutis, et cumulus beatitudinis; adeo quidem, ut juxta traditionem Patrum, tanta majestatis suae plenitudine videatur adesse electis, ut nihil eis desit in ulla gratia, et ipse fere solus videatur in illis,
Abbreviated transcription (Latin):
sic subtrahit ut infundat. &
sed̾m mensuram beneplaciti
sui sic oꝑat᷑ in singłis. ut cnm
intensionis & remissionis ui¬
cesignoret: ꝙ si ñ ꝑessentiam
qͣ omnẽ replet uniformiter
creat᷑am plus ł minꝰ uideatur
mneẽ ꝑ grãm. Nam ꝑ unionẽ
in solo unigenito uirginis
filio: eẽ fideliter appbat᷑. Est ita¬
ꝙ nc̃ quasi singła in singłis.
futurus ut scͥptum ⁊ omĩa in
omnib electis. Et sicut natura
rari. asole diuersos ꝓ corporum
diu̾sitate ꝓducit effectus: sic
illa si tñ magna maximis con¬
ferre liceat. in multis multipli¬
citer lucet. Solaris siqͥdem ra¬
dius si forte incidat in carbun¬
cłm. egrediens ait reu̾b̾ans
rutilus uicinum facit aerem
rutilare. Idem ignis: in smarag¬
do uirescit. firmam̃to puriori
saphiro conformat᷑. Iacincti
qͦ sp̃eb efficitur concolor. Into¬
pario qͥ quo rarior eo p̃ciosior
est: omniũ fere colore suꝑbit.
Si ei yrim obicias. thaumãci¬

Expanded text:
sic subtrahit, ut infundat, et sic subtrahit, ut infundat, et secundum mensuram beneplaciti sui sic operatur in singulis, ut cum intensionis et remissionis vices ignoret, etsi non per essentiam, qua omnem replet uniformiter creaturam, plus vel minus videatur inesse per gratiam. Nam per unionem in solo unigenito Virginis Filio esse fideliter approbatur. Est itaque nunc quasi singula in singulis futurus, ut scriptum est, omnia in omnibus electis. Et sicut natura rari, a sole diversos, pro corporum diversitate, producit effectus: sic illa si tamen magna maximis conferre liceat in multis multipliciter lucet. Solaris siquidem radius, si forte incidat in carbunculum, egrediens aut reverberans rutilus, vicinum facit aerem rutilare. Idem ignis in smaragdo virescit, firmamento puriori in sapphiro conformatur. Hyacinthi quoque speciebus efficitur concolor. In topazio, qui quo rarior est eo pretiosior est, omnium fere colore superbit. Si ei Irim objicias, Thaumanti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pietatis legib feliciter gub̾na¬
ret. S qͥd ꝓfero numã. cum &
patres ficdei nr̃e uet̾is legis sacri¬
ficia asserant instituta: ne in
demonioꝵ cultu popłs occupa¬
tus. uere religionis dedisceret
cultum. ritu gentium sacͥfi¬
cia sua demoniis immolans &
ñ deo: Colitur gͦ d̾s aut affectu
mentis aut exhibitione oꝑis.¬
U.
S affectus dilectionis ip̃m
pure attingit. licet aliquo sen¬
su corporis ł anime dũ ꝑegri¬
natur adño & mens mole cor¬
poris p̃grauat᷑ plene nequeat
comp̃hendi. Et certe eo amat᷑
ardentius & studiosius q̃ritur:
quo altitudo & inmensitas di¬
inciarũ potentie & sapĩe sue
omnẽ exsuꝑat intellectum. uir¬
tute tñ tanta omnẽ creaturã
eircuit. penetrat. implet. ꝙ ꝓ¬
tegit: ut nequaqͣm latere ua¬
leat qũalibet rationabilem cre¬
aturã. Ipsa qͦ irrationabilia
ip̃m eẽ ꝙ talem eẽ. ꝙ tantum.
plurimis indiciis ꝓtestantur.
Miro itaq mͦ sic intelligentiã
sui infundit ut subtrabat.

Expanded text:
 pietatis legibus feliciter gubernaret. Sed quid profero Numam, cum et patres fidei nostrae, veteris legis sacrificia asserant instituta, ne in daemoniorum cultu populus occupatus, verae religionis dedisceret cultum, ritu gentium sacrificia sua daemoniis immolans, et non Deo? Colitur ergo Deus, aut affectu mentis, aut exhibitione operis. Sed affectus dilectionis ipsum pure attingit, licet aliquo sensu corporis vel animae, dum peregrinatur a Domino, et mens mole corporis praegravatur, plene nequeat comprehendi; et certe eo amatur ardentius, et studiosius quaeritur, quo altitudo et immensitas divitiarum potentiae et sapientiae suae omnem exsuperat intellectum: virtute tamen tanta omnem creaturam circumit, penetrat, implet et protegit, ut nequaquam latere valeat quamlibet rationabilem creaturam. Ipsa quoque irrationabilia ipsum esse, et talem esse, et tantum, plurimis indiciis protestantur. Miro itaque modo sic intelligentiam sui infundit, ut subtrahat:
Abbreviated transcription (Latin):
talium deoꝵ p̃textu ad colendã
pietatẽ religionẽ ꝙ fidem. &
cetera que eis intimare uolebat
ipsos facilius inuitaret. Testant᷑
hoc ancilia atq palladiũ sacra
quedam imꝑii pignora. Ianus
biftrons belli ꝙ pacis arbit̾. focus
ueste uirginib consecratus. quo
inhonore celestium siderum.
fiamma custos imꝑii iugiter
uigilaret. S ꝙ annus in menses
.xii. dilatatus. fastoꝵ. ꝙ ne fasto¬
rum dierum uarietate depic¬
tus. pontifices augures ꝙ sacer¬
docioꝵ uarii ritus. quib ita
barbariem occupauit: ut ab
iniur iis temꝑarent. feriarentur
ab armis. iusticiam colerent. ꝙ
cuulem sͥ inuicem in ꝑtirent
affectum. Coq ferocem redegit
popłm ut imꝑrum qd̾ i ut d̃r¬

Expanded text:
talium deorum praetextu, ad colendam talium deorum praetextu, ad colendam pietatem, religionem et fidem, et caetera, quae eis intimare volebat, ipsos facilius invitaret. Testantur hoc ancilia atque Palladium, sacra quaedam imperii pignora, Janus bifrons, belli et pacis arbiter, focus Vestae virginibus consecratus, quo in honore coelestium siderum flamma, custos imperii, jugiter vigilaret. Sed et annus in menses duodecim dilatatus, fastorum et nefastorum dierum varietate depictus, pontifices, augures, et sacerdotiorum varii ritus, quibus ita barbariem occupavit, ut ab injuriis temperarent, feriarentur ab armis, justitiam colerent, et civilem sibi invicem impartirent affectum; eoque ferocem redegit populum, ut imperium, quod vi, ut d
Abbreviated transcription (Latin):
Uidendi uͦ nomen ad apellati¬
onẽ omnium sensuum utruisq
nature dilatabis. qr p̃sentialiter
& pure non sentiet eũ homo ꝙ
uiuet. nͥ forte ea sensuum parte
que corporis nescit angustias.
nec defectum temporis sentit
s uiuacitate sui ex gr̃a ꝑmanet
inet̾num. Caritatẽ loquor que
non euacuat᷑ s ꝓficit. qͣnto ad
eum quem desidat familiarins
accedit. Nam fides. nelum habet.
ꝙ spes de grẽ ñitiq fomento
conscienciã demulcente. uoti
siu leticiam infutura ꝓtendit.
fides itaq ꝙ spes imitant᷑ qͥdem
sensum subsistunt tñ citra a¬
gentes int̾im qͣsi ꝑ specłm & in
eniginate. donec earum sp̃e in¬
mutata ueritatis sub̾a plenarie
illuscescat. Qui uͦ nullo potest
sensu ꝑspicue uideri facile neqͥt
agnosci. Quod autẽ non cognoᷤ¬
citur. diligenter coli non pot̾
nͥ ꝑ medium. Uñ ꝙ numam
ponpilium cerimonias quas¬
dam legimus in dixisse roma¬
nis & sacrificia. ut sub inmor¬

Expanded text:
Videndi vero nomen ad appellatiVidendi vero nomen ad appellationem omnium sensuum utriusque naturae dilatabis, quia praesentialiter et pure non sentiet eum homo, et vivet, nisi forte ea sensuum parte, quae corporis nescit angustias, nec defectum temporis sentit, sed vivacitate sui, ex gratia permanet in aeternum. Charitatem loquor, quae non evacuatur, sed proficit, quanto ad eum, quem desiderat, familiarius accedit. Nam fides velum habet, et spes de gratiae meritique fomento, conscientiam demulcente, voti sui laetitiam in futura protendit. Fides itaque et spes imitantur quidem sensum, subsistunt tamen citra, agentes interim quasi per speculum, et in aenigmate, donec earum species, immutata veritatis substantia, plenarie illucescat. Qui vero nullo potest sensu perspicue videri, facile nequit agnosci. Quod autem non agnoscitur, diligenter coli non potest, nisi per medium. Unde et Numam Pompilium caeremonias quasdam legimus indixisse Romanis et sacrificia, ut sub immor
Abbreviated transcription (Latin):
quisq uas suum possideat in
scĩficatione ꝙ honore. Post ut
doctrinam p̃positi tocius dis¬
ciplina domus redoleat. ꝙ
tandem uniu̾sitas sub̾toꝵ de
capitis p̃positoꝵ sͥ incolumi¬
tate letetur. M agnoꝵ quoq
uiroꝵ. strategẽmatib ꝙ strate¬
gẽmaticis utitur: que si ꝑsin¬
gła inserant᷑ tediosa erunt
lectori. ꝙ ꝓ parte afidei nr̃e
sinc̾itate recedent. Cet̾m qr
illius deducta tñ ꝑfidia ind̾n¬
tur inherere uestigiis: doctri¬
nam eiꝰ sermone catholico ꝙ
succincto a diectis ex partestra¬
tegẽmaticis eiꝰ attingamꝰ. Por¬
ro ei inicium areu̾entia numi¬
nũ ÷ nobis adeo. qui ab om̃ib
gen̾aliter amandus ẽ ꝙ colendꝰ
ex toto corde. ex tota anima.
ex om̃ib uirib suis. ẜbatio uͦ
dilectionis exhibitio oꝑis est.
Et licet ꝑ se ip̃m possit amari
tanqͣm qͥ eitra opem medii
se infundat amanti: tñ ad
cultũ ext̾iorem alicuiꝰ mecdie¬
tatis int̾uentus necĩus ẽ. eo qd̾̃
dm nemo uiderit unquam.

Expanded text:
quisque vas suum possideat in sanctificatione et honore . Post, ut doctrinam praepositi totius disciplina domus redoleat, et tandem universitas subjectorum, de capitis praepositorum sibi incolumitate laetetur. Magnorum quoque virorum strategematibus et strategematicis utitur, quae si per singula inserantur, taediosa erunt lectori, et pro parte a fidei nostrae sinceritate recedent. Caeterum,illius deducta tamen perfidia, videntur inhaerere vestigiis, doctrinam ejus, sermone catholico et succincto, adjectis ex parte strategematicis ejus, attingamus. Porro ei initium a reverentia numinum est, nobis a Deo, qui ab omnibus generaliter amandus est, et colendus ex toto corde, ex tota anima, ex omnibus viribus suis. Probatio vero dilectionis, exhibitio operis est. Et licet per se ipsum possit amari, tanquam qui citra opem medii se infundat amanti, tamen ad cultum exteriorem alicujus medietatis interventus necessarius est, eo quod Deum nemo viderit unquam.
Abbreviated transcription (Latin):
is. cap ͫ. de c̾mine repetũdaꝵ quo tenent᷑ p̃sides et indices quiead
ommuo accipuĩt propter eas res que sibi sũt ex ostic satdende
et aanele qui docet iuge satuifitiũ eẽ debees yn domo indicis
quo samanele llationte iusttes et lonoꝵ operũ ephibet templie

Expanded text:
. CAP. XVI. De crimine repetundarum, quo tenentur et praesides et judices, qui aliquid omnino accipiunt propter eas res quae sibi sunt ex officio faciendae: et de Samuele, qui docet juge sacrificium esse debere in domo judicis, quae se ipsam oblatione justitiae, et bonorum operum exhib
Abbreviated transcription (Latin):
tis scã ingreditur. s ut dele¬
at siquid est intemplo dñi
sc̃m. Cum enĩ antiochꝰ deso¬
lationis & abhominationis
idolum fabricasset libros le¬
gis dei combussit igni ꝙ sci¬
dit eos. Et apud qũecũq in¬
ueniebant᷑ libri testam̃ti
dm̃i & quicũq obseruabant
legem dei scdm edictũ regis
antiochi trucidabant eum.
Nidi temporib meis ñ nullos
sacerdotali se imiscentes
officio. & humeros temerarie
subponentes ut archam p̃ri¬
perẽt ab humeris leuitarũ.
loci inmemores. qͥ inp̃sentẽ
diem dicit᷑ ore ꝑcussio. Auiõ
uidi qui libros legis depu¬
tant igni. nec scinde uere

Expanded text:
tis, sancta ingreditur, sed ut deletis, sancta ingreditur, sed ut deleat si quid est in templo Domini sanctum. Cum enim Antiochus desolationis et abominationis idolum fabricasset, libros legis Dei combussit igni, et scidit eos, et apud quemcunque inveniebantur libri testamenti Domini, et quicunque observabant legem Dei, secundum edictum regis Antiochi trucidabant eum. Vidi temporibus meis nonnullos sacerdotali se immiscentes officio, et humeros temerarie supponentes, ut arcam praeriperent ab humeris levitarum, loci immemores, qui in praesentem diem dicitur orae percussio. Alios vidi, qui libros legis deputant igni, nec scindere
Abbreviated transcription (Latin):
nũ mimiit inmemor carita¬
tis. S nemo : qui indm̃ se fa¬
teat᷑ insugere insurgunt tñ
płimi. & iam ista palam fiũt.
Intrauit antiochꝰ scificatio¬
nẽ cum suꝑbia. & hoc qͥdem
faciunt multi. Orias qũe
littere irrefragabiles iustũ
inmultis fuisse cõmemorãt.
mortuo ⁊acharia sac̾dote
cui cognomen fuit intelli¬
gens ordinem sac̾dotalem¬
qd̾ non tam pie qũa audac¬
ter inuasit. ꝙ reclãmantib
leuitis nonne tues orias rex
q non sac̾dos audire contẽ¬
psit. Statimq lepra partẽ
illã corporis eiꝰ inuasit qũa
sac̾dos ex lege auri regebat
lamina ut uxta inp̃catio¬
nẽ ꝓpħicam facies eiꝰ igno¬
minia repleretur. Rex qͥdem
notus est & excoeuis regib q
eo maxime qd̃ anno mortis
eius natus: romulus aquo
gꝰ÷ romanorũ. Imitant᷑ płi¬
mi oriam sacdotalia p̃sum̃¬
tes s lepram eiꝰ pancissimi
erubescunt. Plures tñ secun¬
tur antiochũ qui ñ cũ deuo¬
tione ut offerat uice sac̾do¬

Expanded text:
num minuit immemor charitanum minuit immemor charitatis, Sed nemo est qui in Deum se fateatur insurgere, insurgunt tamen plurimi, et jam ista palam fiunt. Intravit Antiochus in sanctificationem cum superbia, et hoc quidem faciunt multi. Ozias, quem litterae irrefragabiles justum in multis fuisse commemorant, mortuo Zacharia sacerdote, cui cognomen fuit intelligens, ordinem sacerdotalem non tam pie quam audacter invasit, et reclamantibus Levitis, Nonne tu es Ozias rex, et non sacerdos? audire contempsit. Statimque lepra partem illam corporis ejus invasit, quam sacerdos, ex lege, auri tegebat lamina, ut, juxta imprecationem propheticam, facies ejus ignominia repleretur. Rex quidem notus est, et ex coaevis regibus, et ex eo maxime, quod anno mortis ejus natus est Romulus, a quo genus est Romanorum. Imitantur plurimi Oziam, sacerdotalia praesumentes, sed lepram ejus paucissimi erubescunt. Plures tamen sequuntur Antiochum, qui non cum devotione, ut offerat vice sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
circiuens mutile uł temptatio
iniquitatis eorũ. nomine &.
uerbis uidet᷑ pͥncipis offm in¬
dicare. Quis eñi ÷ circiure in¬
utilia. & ea uł delere uł reuo¬
care ad frugem & qd̾ iniquũ
dep̃hendit excludere afinib
sius. ut sͥ adu̾sus hostes ꝓce¬
dat uictoria. Defertur honor
añii & recusat. legi tñ fubicit.
quos auigo seruitutis absol¬
uit Patri filiorum successiuꝰ
defert᷑ honor. at ille d̾m ma¬
luit honorari. Quis eorũ rec¬
te huicassimilabit᷑ qui fas ne¬
fasq confundunt. & u̾sant᷑
inlaborib & erumpnis ut
filios possint nontam hono¬
ris ꝙͣ rapine & iniqͥtatis ha¬
bere heredes: Quis ẽ enim
qͥ legem dei & iusticiã eius
q̃ insola caritate consistit. fi¬
liis anteponat: Qui amat
inquit patrẽ art matrẽ
aut filios plusqũa me non ⁊
sitoriis cicius tͣnseunt. nec eoꝵ
ppetuat᷑ głia apud quos post¬
positus aliis xp̃c manet in¬
głius. a casum timeat pͥn¬
ceps. qui lib̾orũ aut carnis
motus affectu honorẽ diui¬

Expanded text:
tentatio iniquitatis eorum, nomine et verbis videtur principis officium indicare. Ejus enim est circumire inutilia, et ea vel delere, vel revocare ad frugem, et quod iniquum deprehendit, excludere a finibus suis, ut sibi adversus hostes procedat victoria. Defertur honor dominii, et recusat: legi tamen subjicit, quos a jugo servitutis absolvit. Patri filiorum successurus defertur honor; at ille Deum maluit honorari. Quis eorum recte huic assimilabitur, qui fas nefasque confundunt, et versantur in laboribus et aerumnis, ut filios possint non tam honoris quam rapinae et iniquitatis habere haeredes? Quis est enim qui legem Dei, et justitiam ejus, quae in sola charitate consistit, filiis anteponat? Qui amat, inquit, patrem aut matrem, aut filios plus quam me, non sitoriis citius transeunt: nec eorum perpetuatur gloria, apud quos, postpositis aliis, Christus manet inglorius. Ergo casum timeat princeps, qui liberorum aut carnis motus affectu, honorem divi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ parte imitant᷑. ꝙ si fedi¬
tate illius nemo dignet᷑ iuol¬
ui cũ grãm suam histrionib
ꝙ mimis multi ꝓstituant. ꝙ
in exhibenda malicia eorum ce¬
ta quadã ꝙ contemptibili mag

Expanded text:
 parte imitantur, etsi foeditate illius nemo dignetur involvi, cum gratiam suam histrionibus et mimis multi prostituant, et in exhibenda malitia eorum caeca quadam et contemptibili mag
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem dĩ fiunt aut grã cessan¬
tib m̾itis: ut ieremias ꝙ ioħs
scificati añquã nati. & gẽma
sac̾dotũ Nicholaus. quarta
ꝙ sexta feria semel lactens in
cimis. aut mitis ex grã: ut qͥ
facili uia bonoꝵ oꝑum sicut
penitens latroł difficili ꝙ fe¬
lici transitu mentur regna
innuit maro. facilis descensꝰ a¬
uerm. Nocteᷤᷤ atqi diẽ patet atri ia
equus amauit iupiter.
aut ardens euexit ad ethera
uirtus. diis geniti potuere.¬
Quos gͦ morum elegantia
diuine uidemꝰ bonitati con¬
formes. debemus tanquam
uerissimã ꝙ fidelissimã di
unaginẽ uen̾ari. ẜ Ministͥ¬

Expanded text:
i, aut gratia, cessantibus meritis, ut Jeremias, et Joannes sanctificati antequam nati, et gemma sacerdotum Nicolaus quarta et sexta feria semel lactens, in cunis; aut meritis ex gratia, ut qui facili via bonorum operum, sicut poenitens latro, vel difficili et felici transitu merentur regna s ordines innuit Maro: Facilis descensus Averni. Noctes atque dies equus amavit Iuppiter aut ardens evexit ad aethera virtus, Diis geniti potuereQuos ergo morum elegantia divinae videmus bonitati conformes, debemus tanquam verissimam et fidelissimam Dei imaginem venerari. Minist
Abbreviated transcription (Latin):
tholica & innu̾salis eccła dete¬
stat᷑. et eos qͥ eam ult̾ius ex̃cere
p̃sumpserinit legittunis pem̾¬
ꝑcellit: S ne planetarioꝵ. ñ tam
ꝑsequi qm sequi uideam᷑ errorẽ.
iam ad reliqua ꝓgrediat᷑ oratio.
Qui enim huic curiositati in¬
seruiunt. non magis u̾aces esse
possunt. qmͣ humiles ꝙ sobrii.
qͥ pͥmos recubitus incenis appe¬
tunt: ꝙ epulantur cotidie splen¬
dide. Postremo płimos eoꝵ au¬
diui. noui multos. s neminẽ
inhoc errore duitius fuisse re¬
colo. in quo manus dm̃ condig¬
nam ñ ex̃cu̾it ultionem.
manticis dicam. quoꝵ
impietas dõ auctore ꝑse ip̃am
ubiq iam uiluit. nͥ qd̾ morte
digni sunt. qͥ amorte conantur
sciãm mutuare: Nam de auspi¬
cib. augurib. salissatoribꝰ. ari¬
olis. phitonicis. aruspicib. &
aliis quoꝵ. p̃multitudine tedi¬
osa ẽ enum̾atio ꝓductiorẽ ser¬
monẽ texere. c̃ nemo istoꝵ iam¬

Expanded text:
tholica et universalis Ecclesia detetholica et universalis Ecclesia detestatur, et eos, qui eam ulterius exercere praesumpserint, legitimis plctat? Sed ne planetariorum non tam persequi, quam sequi videamur errorem, jam ad reliqua progrediatur oratio. Qui enim huic curiositati inserviunt, non magis veraces esse possunt quam humiles et sobrii, qui primos recubitus in coenis appetunt, et epulantur quotidie splendide. Postremo plurimos eorum audivi, novi multos, sed neminem in hoc errore diutius fuisse recolo, in quo manus Domini condignam non exercuerit ultionem. manticis dicam, quorum impietas, Deo auctore, per se ipsam ubique jam viluit, nisi quod morte digni sunt, qui a morte conantur scientiam mutuare? Nam de auspicibus, auguribus, salissatoribus, ariolis, pythonicis, aruspicibus, et aliis, quorum, prae multitudine, taediosa est enumeratio, productiorem sermonem texere, cum nemo isto
Abbreviated transcription (Latin):
admitte sub̾am. quomodo sabel¬
lii nisi fidei rõne manus effugi¬
ese hec tñ non minus uera sunt:
quia multis possunt questio¬
nib impugnari. Et licet sa¬
pientia dei se incarnationis
mist̾io nobis uisibilem fecerit.
nontũ eo usq se intellectui
nostro fecit palpabilem ut cũ
ea possimus us qͦ discurrere.
scientes rerũ omĩum qͣnta
sit longitudo. latitudo. subli¬
mitas. & ꝓfundum. Siuͦ ma¬
thematicoꝵ uia ẽẽt usq quaq
laudabilis. ñ tanto oꝑe peni¬
tuisset magnũ augustinũ
se eoꝵ consultationib incli¬
nasse. Ad hec doctoꝵ scĩssimꝰ
ille gregorius qͥ melleo p̃dica¬
tionis imbre totam rigauit
& debriauit eccłiam:. non mͦ
mathesim iussit ab aula. s ut
dit reꝓbate lectionis scͥpta pa¬
latinus quecũq tenebat a¬
pollo. Inquib erant p̃cipua.
que celestium mentem ꝙ su¬
ꝑoꝵ oracła uicdebant᷑ homi¬
nib reuelare. Quid multa:
Nne satis ẽ qd̾ hanc uanitatẽ ca¬

Expanded text:
admitte substantiam, quomodo Sabeladmitte substantiam, quomodo Sabellii, nisi fidei ratione, manus effugies? Haec tamen non minus vera sunt, quia multis possunt quaestionibus impugnari. Et licet sapientia Dei se Incarnationis mysterio nobis visibilem fecerit, non tamen eousque se intellectui nostro fecit palpabilem, ut cum ea possimus usquequaque discurrere, scientes rerum omnium quanta sit longitudo, latitudo, sublimitas et profundum. Si vero mathematicorum via esset usquequaque laudabilis, non tantopere poenituisset magnum Augustinum se eorum consultationibus inclinasse. Ad haec doctor sanctissimus ille Gregorius qui melleo praedicationis imbre totam rigavit et inebriavit Ecclesiam, non modo mathesin jussit ab aula recederdit probatae lectionis Scripta, Palatinus quaecunque tenebat Apollo. In quibus erant praecipua, quae coelestium mentem, et superiorum oracula videbantur hominibus revelare. Quid multa? Nonne satis est quod hanc vanitatem ca
Abbreviated transcription (Latin):
lite ꝯpoñe ñsufficiosi fatoꝵ ⁊ faciliai
nature repugnantiam nequeo
concordare numqͥd iõ minus
uerum ẽ ista eẽ s Sicut iniire ei¬
uili reus frequentissime fauora¬
bilior ẽ. ita quedam sunt inin¬
uestigationib philosophicis. uͥ
plerũq potior pars uidet᷑ aucto¬
ris. hoc autẽ ex defectu nr̃o arbi¬
tror euenire. Intellectus enuncir¬
ca rerum pͥma pͥncipia deficit.
In his scrutinium ꝓuidentie.
inuestigationemq mat̾ie & fid̾i̾
nr̃e multos articłos aptissime
censeo num̾ari. Dum inꝓuiden¬
tia unius querele molestiam
ꝑimis. uelut ydre p̃sciso capite.
płium subcrescunt capita questi¬
onum. Si in mat̾ie siluam ꝓgre¬
dim᷑. ilico patimur qd̾ sominian¬
tes. inter aliqͣm ꝙ nullam sub¬
stantiã constituti. Anime quesita
origine: traducem nobis intellec¬
tus opponit. Postremo indiuma
sub̾a tͥnitatem recipe ꝑsonarum.
nͥ infidei nirtute quomodo arrii
laqueos declinabis: Diumitatis
imam simplicem ꝙ indiuiduã

Expanded text:
litem componere non sufficio, si fatorum et facilitatis naturae repugnantiam nequeo concordare, nunquid ideo minus verum est ista esse? Sicut in jure civili reus frequentissime favorabilior est, ita quaedam sunt investigationibus philosophicis, ubi plerumque potior pars videtur actoris. Hoc autem ex defectu nostro arbitror evenire. Intellectus enim circa rerum prima principia deficit. In his scrutinium providentiae, investigationemque materiae, et fidei nostrae multos articulos aptissime censeo numerari. Dum in providentia unius quaerelae molestiam perimis, velut hydrae praeciso capite, plurium succrescunt capita quaestionum. Si in materiae silvam progredimur, illico patimur quod somniantes, inter aliquam et nullam substantiam constituti. Animae quaesita origine, traducem nobis intellectus opponit. Postremo in divina substantia trinitatem recipere personarum, nisi in fidei virtute, quomodo Arii laqueos declinabis? Divinitatis unam simplicem et individuam
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ impugnas: ac si fons u̾ita¬
tis ꝓpugnacłm sit erroris .S.
esto. uet̾em hanc ꝓuidentie q̃re¬
lam sopire non possum ꝙ nodos
omĩum q̃stionum soluere ñ sus¬
ficio. Quis enim ad eo sapiensẽ
ut om̃ib cuius uis imꝑiti nedsi
tuis q̃stionib satisfaciat. Tocnis
deniq uet̾is philosophie pͥnceps
nẽ explicare ñ potuit. Uñ c̃ abeiss
impudentius & ꝓtractius deri¬
deret᷑. ut erat uir uerecuncdi m¬
genii quasi toxicato confusions
iaculo ꝑ fossus admortẽ. sp̃m io¬
uissimum exhalauit. Pndue¬
rat enim qd̃ quasi totuis acade¬
mie inꝓperio. exꝓbrauerant
pͥncipem philosophoꝵ grecie
etiam minmaignorare. Hoc aũ
asserit flaianꝰ in libꝰ qͥ de uestigiss
pħorum in scͥbit᷑ xenophontinos
faciente inuidia adũs placoni qła¬

Expanded text:
tatem impugnas, ac si fons veritatatem impugnas, ac si fons veritatis propugnaculum sit erroris. Sed esto, veterem hanc providentiae quelam sopire non possum, et nodos omnium quaestionum solvere non sufficio. Quis enim adeo sapiens est, ut omnibus cujusvis imperiti, nedum tuis, quaestionibus satisfaciat? Totius denique veteris philosophiae princeps onem explicare non potuit. Unde cum ab eisdem impudentius, et protractius derideretur, ut erat vir verecundi ingenii, quasi toxicato confusionis jaculo perfossus ad mortem, spiritum novissimum exhalavit. Puduerat enim quod quasi totius academiae improperio, exprobraverant principem philosophorum Graeciae, etiam minima ignorare. Hoc autem asserit Flavianus in libro, qui De vestigiis philosophorum inscribitur, Xenophontinos faciente invidia, adversus Platoni
Abbreviated transcription (Latin):
celestib ascribendum: fraudulen¬
ter sic agit tecum. ut cũ his no¬
tis resꝑserit creaturam. ip̃m cre¬
ature sic in famet auctorem. Pos¬
tremo animulas miseroꝵ frau¬
de deceptas. in euitabiliũ uatici¬
nio futuroꝵ melationis tumo¬
rẽ suspendere ł desꝑationis abys¬
sum p̃cipitare. dementia ẽ. Porro
hunc fructum mathesis sue ho¬
roscopi afferunt. ꝙ planetissu¬
is magis erroner dum ascĩa pi¬
etatis ex horbitant longa ꝑues¬
tigatione signoꝵ cum eo qui
quasi lucifer matutinus orie¬
batur. descendunt in infernũ
uiuentes. aliosq ruine suepar¬
ticipes faciũt s dũ tͥ talia ꝓponun¬
tur ł opponuntur. quid facis:
Rides equidem ꝙ nimis uncis
narib indulges ludibrio ha¬
bens simplicitatẽ fidei. recurrᷤ¬
q ad ꝓuidentie sinum. ꝙ te in
abyssum inscrutabilem quasi
anteus alter totus in m̃gis. lucẽ
in accessibilem posuisti refugi¬
um tuum. ꝙ inde fidei rustici¬

Expanded text:
coelestibus ascribendum, fraudulencoelestibus ascribendum, fraudulenter sic agit tecum, ut cum his notis resperserit creaturam, ipsum creaturae sic infamet auctorem. Postremo animulas miserorum fraude deceptas, inevitabilium vaticinio futurorum in elationis tumorem suspendere, vel desperationis abyssum praecipitare, dementia est. Porro hunc fructum mathesis suae horoscopi afferunt, et planetis suis magis erronei, dum a scientia pietatis exorbitant, longa pervestigatione signorum, cum eo, qui quasi Lucifer matutinus oriebatur, descendunt cendunt in infernum viventes, aliosque ruinae suae participes efficiunt. Sed dum tibi talia proponuntur, vel opponuntur, quid facis? Rides equidem, et nimis uncis naribus indulges, ludibrio habens simplicitatem fidei, recurrisque ad providentiae sinum, et te in abyssum inscrutabilem quasi Antus alter totus immergis. Lucem inaccessibilem posuisti refugium tuum, et inde fidei rustici
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa q̃cũq uoluit fecit. Si uͦ
nulla ẽ omĩo causa. Eqͥdem
dici solet q uerum ẽ. quia ĩma¬
nu pͥncipis ẽ: ut possit mitius
ndicare qͣm leges cũ ꝙ qͥ legem
tulit derogandeł ab rogande.
illius hãt potestatem. legi ergo
qͣm figulus tinis celo imponit.
auctor celi contradicere non au¬
debit: Int̾positam inter ius ꝙ
eqͥtatem int̾pretationẽ solipͥn¬
cipi ꝙ oportet ꝙ licet inspicere.
Ubi aliud iussuadet aliud eqͥ¬
tas que inpublica utilitate u̾sa¬
tur. pͥncipis querenda ẽ int̾pre¬
tatio. que gen̾alis ẽ ꝙ necc̃ia.
Nui de scͥpto ꝙ sententia dubita¬
tur: mens ẽ inquirenda auctoris.
Qs gͦ te celestium fecit int̾pretẽ:
Unde quid expediat nostiꝰ. Qua
tem̾itate aliena oꝑa tuis immo
dei stellis ascribis: Teneo .Ni. tuñ
illud subtilissimũ argum̃tum.
Tu qui flagͣnte minacem scorpi¬
on incendis cauda chelasq ꝑu¬
ris quid tantũ gͣdiue paraseS
mendacii pater qͥ te ħ docuit

Expanded text:
omnia quaecunque voluit, fecit . Si vero nulla est omnino causa. Equidem dici solet, et verum est, quia in manu principis est, ut possit mitius judicare quam leges, cum et qui legem tulit, derogandae, vel abrogandae illius, habeat potestatem. Legi ergo, quam figulus tuus coelo imponit, auctor coeli contradicere non audebit? Interpositam inter jus et aequitatem interpretationem, soli principi et oportet, et licet inspicere. Ubi aliud jus suadet, aliud aequitas, quae in publica utilitate versatur, principis quaerenda est interpretatio, quae generalis est, et necessaria. Ubi de scripto, et sententia dubitatur, mens est inquirenda auctoris. Quis ergo te coelestium fecit interpretem? Unde, quid expediat, nosti? Qua temeritate aliena opera, tuis, imo Dei stellis, ascribis? Teneo enim tuum illud subtilissimum argumentum: . . Tu qui flagrante minacem Scorpion incendis cauda, chelasque peruris, Quid tantum Gradive paras? Sed mendacii pater, qui te hoc docuit
Abbreviated transcription (Latin):
pe uͥ motus adu̾sarii sepe ꝓfi¬
cit adtumphũ. Nñ ꝙ hoc ci¬
c̃oni ꝑ familiare fuisse tͣdit᷑.
Ipsis q ledoriis crebro ĩcontẽ¬
tionib sori locus ẽ. dũ tñ ad
quiescãt fauore litigantis ces¬
sare tñ debent obreuerentiã
iudicis ꝙ auditorũ. Offendit᷑¬

Expanded text:
pe ubi motus adversarii saepe profipe ubi motus adversarii saepe proficit ad triumphum. Unde et hoc Ciceroni perfamiliare fuisse traditur. Ipsis quoque laedoriis crebro in contentionibus fori locus est, dum tamen ad quiescant favore litigantis, cessare tamen debent ob reverentiam judicis, et auditorum. Offendit
Abbreviated transcription (Latin):
trũ suũ solebat uelud intuꝑ¬
ando laudare. Ipse me aiebat
mendicũ fecit ex diuite. & ꝓ
domo ampla fecit habitare
indolio. Melius autẽ ista dice¬
bat ꝙͣ si dic̾et. Eiratus illi sũ
unũ nom̃ scomatis sit: diu̾si
ineo continent᷑ effectus. Ideo
apud lacedemonios inter ce¬
tera exacte uite instituta.
hoc qͦ ex̾cicii gemis. Aligur¬
go institirtũ : ut adolescen¬
tes & scomata sine morsu
drẽnt. ꝙ ab aliis inse dicta
ꝓpeti disc̾ent. Ac siquis eorũ
inindignationẽ obtale dictũ
ꝓlapsus fuss ult̾uis ei malte¬
rũ d r̾e ñ licebant. Nexũ q
leticie incõuiuiis freq̃nter in¬
sicdiat᷑ ira ab huiꝰmodi dictis
aut soluende. Qd̃ genus ue¬
t̾es ita ludicrũ ñ putarũt ut
et ade de ipsis aliqua conscͥp¬
serit. ꝙ pluitarcus ꝙ apuleiꝰ
eum frontone. Nec ꝯtẽpnen
it curã. At inex̃cicio rethoꝵ
oratorũ ue fors longe comodi¬
drẽ ħnt scomata locũ. Quip¬

Expanded text:
trum suum solebat, velut vituptrum suum solebat, velut vituperando, laudare. « Ipse me, aiebat, mendicum fecit ex divite, et pro domo ampla, fecit habitare in dolio. » Melius autem ista dicebat, quam si diceret: « Gratus illi sum,unum nomen scommatis sit, diversi in eo continentur effectus. Ideo apud Lacaedemonios inter caetera exactae vitae instituta, hoc quoque exercitii genus a Lycurgo institutum est, ut adolescentes et scommata sine morsu dicerent, et ab aliis in se dicta perpeti discerent. At si quis eorum in indignationem ob tale dictum prolapsus fuisset, ulterius ei in alterum dicere non licebat. Verum quia laetitiae in conviviis frequenter insidiatur ira, ab hujusmodi dictis aut solvendae. Quod genus veteres ita ludicrum non putarunt, ut et Aristoteles de ipsis aliqua conscripserit, et Plutarchus, et Apuleius cum Frontone. Nec contemnenit curam. At in exercitio rhetorum, oratorumve foro, longe commodiorem habent scommata locum. Quip
Abbreviated transcription (Latin):
salutis. Erat autẽ antigonꝰ
uno orbatus octo. ꝙ impor¬
tuna urbanitas: male dicacẽ
unmitulas q̃stiones scire
se uelle dixiss cur ꝙ ex nigͣ
q ex alba faba pulm̃tũ uniꝰ
coloris edat. aridices pħs in¬
digne ferens. tu nobis inqͥt
ab solue. cur ꝙ de albis ꝙ
de nigͥs loris similes macłe
gignentur: Cõmendat
scoma & condicio dicentis.
si in eadem causa sit it si
alium de pauꝑtate pauꝑ
irrideat si obscure natum
natꝰ o̾scure. Nam tarseus
amphias cũ ex ortolano di¬
ues ẽẽt. ꝙ in amicum qͣsi de¬
gen̾em non nulla dixiss:
mox subiecit. s & nos de end̃
seminib sumꝰ. & omnes pari¬
ter letos fecit. Illa uͦ scomata
directa leticia eum inquẽ
dicunt᷑ infundũt. ut si uir̃
fortẽ uituꝑes quasi salutis
sue ꝓdigũ. & ꝓ aliis mori uo¬
lentẽ: aut si obiec̾is lib̾ali. qd̾
res suas ꝓfundat minussͥ ꝙͣ
aliis consulendo. Sic ꝙ dioge¬
nes antistenẽ cinicũ magis¬

Expanded text:
salutis. » Erat autem Antigonus salutis. » Erat autem Antigonus uno orbatus oculo, et importuna urbanitas maledicacem lminutulas quaestiones scire se velle dixisset, cur et ex nigra, et ex alba faba, pulmentum unius coloris edat: Aridices philosophus indigne ferens: « Tu nobis, inquit, absolve, cur et de albis, et de nigris loris, similes maculae gignantur. » Commendat scomma et conditio dicentis, si in eadem causa sit, ut si alium de paupertate pauper irrideat, si obscure natum, natus obscure. Nam Tarseus Amphias cum ex hortulano dives esset, et in amicum quasi degenerem nonnulla dixisset, mox subjecit: « Sed et nos de eisdem seminibus sumus, et omnes pariter laetos fecit. » Illa vero scommata directa laetitia eum, in quem dicuntur, infundunt, ut si virum fortem vituperes quasi salutis suae prodigum, et pro aliis mori volentem. Aut si objeceris liberali, quod res suas profundat, minus sibi quam aliis consulendo. Sic et Antisthenem Cynicum magis
Abbreviated transcription (Latin):
qua płimũ illi contulisse
uidearis si eũ int̾roges ł que
ad illũ omĩno ñ ꝑtinẽt. Est
enĩ huic etati loquacitas fa¬
miliaris. Ut uͦ ad scomata
redeamus. illa que plus urba¬
nitatis q minus amaritu¬
dinis ħnt. sunt int̾iacienda
conuiuiis. Ut sunt illa de
non nullis coͣporũ uciis aũ
parũ aut nicħ gignentia
doloris. ut si incalinciũ cuiꝰꝙͣ
dicas. aut nasũuił curuã erec¬
tionẽ. seu socͣticam dep̃ssionẽ
ħ eñĩ quanto minoris infor¬
tuniisunt. tanto suauiꝰ ledt̃.
Contra oculorũ orbitas non
sine excitatione ꝯmotionis
obicitur. Quippe antigonꝰ
rex teocͥtum chium de quo
iurau̾at qd̃ ei passurus ẽẽt
occidit ꝓpter scoma ab eodẽ
de se dictũ. Cũ enĩ qͣsi puni¬
endus ad antigonũ raperet᷑
solantib eũ amicis acspẽ pol¬
licentib qd̵ om̃imͦ clem̃tiã
regis exꝑturus eẽt cũ ad ocłos
eius uenissz respondit. Ergo
impossibilẽ mͥ dicitis spem

Expanded text:
qua plurimum illi contulisse qua plurimum illi contulisse videaris, si eum interroges, vel quae ad illum omnino non pertinent. Est enim huic aetati loquacitas familiaris. Ut vero ad scommata redeamus, illa quae plus urbanitatis, et minus amaritudinis habent, sunt interjacienda conviviis, ut sunt illa quae de nonnullis corporum vitiis aut parum, aut nihil gignentia doloris, ut si in calvitium cujusquam dicas, aut nasum, vel curvam erectionem, seu Socraticam depressionem. Haec enim quanto minoris infortunii sunt, tanto suavius laedunt. Contra oculorum orbitas non sine excitatione commonitionis objicitur. Quippe Antigonus rex Theocritum Chium, de quo juraverat quod ei parsurus esset occidit propter scomma ab eodem de se dictum. Cum enim quasi puniendus ad Antigonum raperetur, solantibus eum amicis ac spem pollicentibus, quod omnimodo clementiam regis experturus esset, cum ad oculos ejus venisset, respondit: « Ergo impossibilem mihi dicitis spem
Abbreviated transcription (Latin):
inuidi uł emuli forte p̃sentes
sint tales inter rogationes ob¬
strependo discutiant. ꝙ alias in¬
serendo fabulas ꝓhibent illa
narrari. que solent laudem cre¬
arenarranti. Pericła qͦ p̃terita
uł erumpnas penitus absolu¬
tas qui euasit ut referat gra¬
tissime ꝓuocatur. Nam qͥ ad-¬
huc inipsis uł paululũ detine¬
tur. horret admonitionẽ & for¬
midat relatũ. Ut uirgilius for¬
san ꝙ ħ olim meminisse iuiua¬
bit. Iuuat si quẽ d ar̾e uisseris
amici sui repenti nã felicitatẽ.
quã sponte ñ audebat ułdic̾e
metu. Qui uenatib gaudet:
int̾rogatus de silue ambitu.
de ambage lustrorũ. deuenati¬
onis euentu. Religiosus si ad¬
est da illi referendi copiam
qͥb obfuationib meruerit au¬
xilia deorũ qͣntus illic cerimo¬
marũ fructus. qr ꝙ hoc gn̾s
religionis existimant: numi¬
num bñficia non tacere.
Adde qr uolunt se amicos nu¬
minib estimari. Si uͦ ꝙ se¬
nex p̃sens ẽ. habes occasionẽ

Expanded text:
invidi vel aemuli forte praesentes invidi vel aemuli forte praesentes sint, tales interrogationes obstrependo discutiant, et alias inserendo fabulas, prohibent illa narrari, quae solent laudem creare narranti. Pericula quoque praeterita, vel aerumnas penitus absolutas qui evasit, ut referat gratissime provocatur. Nam qui adhuc in ipsis vel paululum detinetur, horret admonitionem, et formidat relatum, ut Virgilius: Forsan et haec olim meminisse juvabit. Juvat si quem dicere jusseris amici sui repentinam felicitatem, quam sponte non audebat dicere, metu. Qui venatibus gaudet, interrogatus de silvae ambitu, de ambage lustrorum, de venationis eventu. Religiosus si adest, da illi referendi copiam, quibus observationibus meruerit auxilia deorum, quantus illic caeremoniarum fructus, quia et hoc genus religionis existimant, numinum beneficia non tacere. Adde quod volunt se amicos numinibus aestimari. Si vero et senex praesens est, habes occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
adipiscunt᷑ occasionẽ publican¬
di que didicerãt sine ostentati¬
onis nota. qua caret qui non
ingerit s inuitatur ut ꝓferat.
Contra magne amaritudinis
÷ si coram multisaliqũe int̾roges:
qd̃ non opinia scĩa quesiuit. Co¬
gitur enĩ aut negare se scire qd̃
extremũ uerecundie dãpnũ
ti u̾i falsi ue comitte. Unde
sepe nascit᷑ inscicie ꝓdicio & om¬
ne hoc infortunũ pudoris fin
inputat consulenti. Nec non
ꝙ qui obierunt maria ꝙ terraᷤ.
gaudent cum de ignoto mul¬
tis uł terrarũ situ uł simi ma¬
ris interrogant᷑. libenterq res¬
pondent. ꝙ loca describunt.
o cłis obiciere. Quid duces uł
milites qũa fortiter a se facta
semꝑ dicturuĩt. & tñ tacent¬
arrogantie metu ñ ne hii si uͦ ħrefan
inuitentur m̃cedem sͥ laboris
estimant ꝑsolutã. remun̾atio¬
onẽ putantes inter uolentes
narrare que fecerant: Adeo
autẽ id genus narrationis
ht quendam głe saporẽ. ut si

Expanded text:
adipiscuntur occasionem publicanadipiscuntur occasionem publicandi quae didicerant sine ostentationis nota; qua caret, qui non ingerit, sed invitatur ut proferat. Contra magnae amaritudinis est, si coram multis aliquem interroges, quod non opima scientia quaesivit. Cogitur enim aut negare se scire, quod extremum verecundiae damnum tui veri falsive committere, unde saepe nascitur inscitiae proditio: et omne hoc infortunium pudoris sui inputat consulenti. Nec non et qui obierunt maria et terras gaudent, cum de ignoto multis vel terrarum situ vel sinu maris interrogantur, libenterque respondent et describunt moculis obicere. Quid duces vel milites? quam fortiter a se facta semper dicturiunt, et tamen tarrogantiae metu? Nonne hi, si ut haec referant invitentur, mercedem sibi laaestimant persolutam, renumerationem putantes inter volentes narrare quae fecerant? Adeo autem id genus narrationis habet quemdam gloriae saporem, ut si