comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uulã segor de sodomis egressus in¬
gredit᷑ Cũ uͦ adheremũ tͣnsit. nã
eũ eodẽ loth montana conscendit.
Ad ꝑfectionis gͥ summã tendenti.
sio. ñ habitatio. sed hospiciũ: non
finis intentionis: sed quȩdã qin¬
es itiñis Ad hoc plane quisq sig¬
nat᷑ idoneus. ut eũ ad excłiastieũ
ordiẽ sacerdotalis electio ꝓuehat:
ad noc gͣminaticoꝵ seolas ingre¬
dit᷑. ut cũ fu̾it in arte ꝑfectꝰ
discectat. Ad hoc serta legũ quis¬
piam studet addiscere: ut causa¬
rũ forensiũ lites luculent̾ ualeat
in tͥbrmalib rudicũ ꝑorare. Sicut
gͦ isti ñ in hoc qd facrunt animi
intentionẽ sigunt. sed ad aliũ ꝓ¬
culdubio sinẽ tendunt. sic nimirũ
sic monachus quẽ tam̃ ȩtas ut egͥ¬
tudo ñ aggrauat. & in monast̾io
corporalit᷑ degere. & ad heremũ
toto desiderio debet medullitus
anelare: quatinꝰ illic ꝑ intenti¬
onẽ nientis uelut nobilis arbor ra¬

Expanded text:
vulam Segor de Sodomis egressus, invulam Segor de Sodomis egressus, ingreditur; cum vero ad eremum transit, jam cum eodem Loth montana conscendit . Ad perfectionis igitur summam tendenti et sio, non habitatio, sed hospitium; non finis intentionis, sed quaedam quies itineris. Ad hoc plane quisque signatur idoneus ut eum ad ecclesiasticum ordinem sacerdotalis electio provehat; ad hoc grammaticorum scholas ingreditur, ut, cum fuerit in arte perfectus, discedat; ad hoc scita legum quispiam studet adipisci, ut causarum forensium lites luculenter valeat in tribunalibus judicum perorare. Sicut ergo isti non in hoc quod faciunt animi intentionem figunt, sed in alium procul dubio finem tendunt, sic nimirum, sic monachus, quem tamen aetas vel aegritudo non aggravat, et in monasterio corporaliter degere, et ad eremum toto desiderio debet medullitus anhelare, quatenus illic per intentionem mentis velut nobilis arbor ra
Abbreviated transcription (Latin):
one att̾iꝰ sola mani uł brachio
cont᷑ uicia carnis uł cogitatio¬
nũ dõ auxiliante sufficiunt
pugnare. Ex quib utiq tierbis
manifeste colligit᷑. qͥa doctoe almificꝰ
de monast̾io fr̃m quelibet ad here¬
toritatẽ quippe dat ut diuturna
pris ꝓbatione frat̾ in monastĩo
discat: qualit̾ in heremo contra
callidi temptatoris argumentũ
confligat. Hic enĩ pugnare mul¬
toꝵ solatio fretꝰ inchoat: ut illic
postinodũ sola mant uł brachio
infatigabilit̾  ⁊ indesinent̾ exer-¬
cens carnis ingruentib uiciis uł
cogitationib ñ succũbat. Hbc
tyro: ulic miles. Hic rudis ⁊ tener
quasi sub cãpidoctore certaminib
assuescit: illic roboratꝰ ĩã cõminꝰ
dinicat. & singłare certamen
xp̃i monachꝰ ñ recusat. Nic uelite
puer simulat prigne. pludiũ:
suic docta manꝰ ad p̾lia conserit
arma. nec ꝑhorrescit constipatos
impets bellatoꝵ. Illic homo de
seculo ueniens uelut urbẽ par-¬

Expanded text:
one alterius, sola manu, vel brachio, one alterius, sola manu, vel brachio, contra vitia carnis, vel cogitationum, Deo auxiliante, sufficiunt pugnare. » Ex quibus utique manifeste colligitur quia doctor almificus de monasterio fratrem quemlibet ad eretoritatem quippe dat, ut diuturna prius probatione frater in monasterio discat qualiter in eremo contra callidi tentatoris argumenta confligat. Hic enim pugnare multorum solatio fretus inchoat, ut illic postmodum sola manu vel brachio infatigabiliter se et indesinenter exercens, carnis ingruentibus vitiis, vel cogitationibus non succumbat. Hic tiro; illic miles. Hic rudis et tener, qui sub campi doctore certaminibus assuescit; illic roboratus jam cominus dimicat, et singulare certamen Christi monachus non recusat. Hic velut per simulatae pugnae proludium; illic docta manus ad praelia conferit arma, nec perhorrescit constipatos impetus bellatorum. Illic 198 homo de saeculo veniens, velut urbem par
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ipsa beati uiri hic uerba pona¬
ns: e utrũ cenobitis an heremi¬
tis scͥpserit. ꝑspicue discernamꝰ.
Caueat inqͥt abbas. ne aliqͣndo
de noto monast̾io monachũ ad
habitandũ suscipiat. sine con¬
sensu abbatis sui. Qui gͦ abbatẽ
monast̾ii. ñ p̃orẽ alloqͥt᷑ heremi:
eundent᷑ tc̃ ostendit. qͥa qͥcqͥd scͥp
sit. ñ heremitis sed cenobitis
potrs ut sequerent᷑ iniunxit.
Porro autẽ qͥa manifeste docinmꝰ.
qd sc̃s segedictꝰ alienũ in here¬
mo suscipi ñ ꝓhibiit: ostendamꝰ
nc̃ qualit̾ ut hoc fieret hoc est
nt monachꝰ de monasł̾io festi¬
naret. ad heremũ etiã ꝓuocauit
Hec itaq nr̃a ñ sunt: sed eiꝰde pa
est anachoritarũ idest heremi¬
tarũ. hoꝵ qͥ ñ conu̾sionis feruo¬
re nouicio. sed monasterii. ꝓbati¬
one diuturna didicerunt contͣ
diabolũ muitoꝵ solatio docti
pugnare. Et bene instructi fra-¬
t̾na ex acie ad singłarẽ pugnã
heremi securi iã sine consolati¬

Expanded text:
Sed ipsa beati viri hic verba ponaSed ipsa beati viri hic verba ponamus, et utrum coenobitis an eremitis scripserit perspicue discernamus : « Caveat, inquit, abbas, ne aliquando de noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat, sine consensu abbatis sui. » Qui ergo abbatem monasterii, non priorem alloquitur eremi, evidenter tunc ostendit qitis potius, ut sequerentur, injunxit. Porro autem, quia jam manifeste docuimus, quod S. Benedictus alienum in eremo suscipi non prohibuit, ostendamus nunc qualiter, ut hoc fieret, hoc est, ut monachus de monasterio festinaret ad eremum, etiam provocavit. Haec itaque nostra non sunt, sed ejusdeest anachoretarum, id est, eremitarum. Horum, qui non conversionis fervore novitio, sed monasterii probatione diuturna didicerunt contra diabolum, multorum solatio jam docti, pugnare; et bene instructi fraterna ex acie, ad singularem pugnam eremi, securi jam sine consolati
Abbreviated transcription (Latin):
li abbati.
P. peccator
monachꝰ smcerissimȩ caritatis
affectũ. Sc̃itatis ur̃ȩ litt̾as colen¬
de pat̾ digna deuotione susce¬
pimꝰ: quib etiã ꝓ ut causa dic¬
tau̾it breuit̾ respondemꝰ. Suc¬
censetis enĩ ac nos conquerente ᷤ¬
arguitis: qͥa ñ debrumꝰ ur̃os mo¬
nachos contra beati patris nr̃i
Benedicti p̃cepta susciꝑe: dũ ille
decernat de noto monastͤio tieni¬
entib apd̃ extraneos habitati¬
onis aditũ ñ patere. Cauꝰ sug¬
gillationis obstaculũ pace nr̃a
nos facile ꝓpulsabimꝰ: qͥa nimi¬
rũ sc̃s ille uir monast̾ia quidẽ
doctrine suȩ mandatis insti-¬
tuit. suꝑ heremitas uͦ nullũ sͥ
magisteriũ arrogauit. Enume¬
ratis si quidẽ quatuor generib
monachoꝵ p̾sto subiunxte. His gͦ
omissis: ad cenobitarũ fortissimũ
gens disponendũ aupxiliante dño
ueniamtis. Qui gͦ ad solũ ceno¬
bitarũ genꝰ se contulit disponen¬
añ: patent̾ innotuit qd̃ here-¬
mitarũ sͥ ñ applicuit institutũ

Expanded text:
li abbati, PETRUS peccator monachus sincerissimae charitatis affectum. Sanctitatis vestrae litteras, colende Pater, digna devotione suscepimus, quibus etiam prout causa dictaverit, breviter respondemus. Succensetis eniarguitis quia non debuimus vestros monachos contra beati Patris nostri Benedicti praecepta suscipere. decernat de noto monasterio venientibus apud extraneos habitationis aditum non patere. Cujus suggillationis obstaculum, pace vestra, nos facile propulsabimus, quia nimirum sanctus ille vir monasteria quidem doctrinae suae mandatis instituit, super eremitas vero nullum sibi magisterium arrogavit. Enumeratis siquidem quatuor generibus monachorum, praesto subjunxit : « His ergo omissis ad coenobitarum fortissimum genus disponendum, adjuvante Domino, veniamus. » Qui ergo ad solum coenobitarum genus se contulit disponendum, patenter innotuit quod eremitarum sibi non applicuit institutum.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc descͥptũ sine concludit.
Ab hac scilicet sc̃s ille liber
incipit᷑.in hac ꝑ atresesim ma¬
teria terminat᷑: ut ipsum quo¬
dammꝰ ꝑ omẽm sui textũ p̃ci¬
ꝑe uideat᷑. Porro autem cum
incipientium ista sit regła.
quatinꝰ ut auditor. reddatur
intentꝰ. cõmendent que scͥben-¬
da sunt: iste ñ solũ in ipso
regłe incipientis exordio. sed &
in fine qͦ totũ opus suuꝰ lecu¬
gando & anmillando dep̃ciat.
ut cenobitarũ ordinẽ heremi-¬
ticȩ inte supparem statuat.
Ut gͦ fr̃s ad heremum de mo-¬
nast̾iali uita conscendant. & uos
hortari. & nos debemꝰ cũ carita¬
te susciꝑe. ut ñ uelut hostes
a beato uiro scismatica qd̵ absit
auersione discedere. sed ut re¬
uera discipłi uideam᷑ & illi &¬
iuicẽ unanimit̾ consentire

Expanded text:
hoc descriptum fine concludit; hoc descriptum fine concludit; ab hac scilicet sanctus ille liber incipitur, in hac per auxesim materia terminatur, ut ipsum quodammodo per omnem sui textum praecipere videatur. Porro autem, cum incipientium ista sit regula, quatenus, ut auditor reddatur intentus, commendent quae scribenda sunt, iste non solum in ipso regulae incipientis exordio, sed et in fine quoque totum opus suum levigando et annullando depretiat, ut coenobitarum ordinem eremiticae vitae supparem statuat. Ut ergo fratres ad eremum de monasteriali vita conscendant, et nos hortari et nos debemus cum charitate suscipere, ut non velut hostes a beato viro schismatica, quod absit, aversione discedere, sed, ut revera discipuli, videamur et illi invicem unanimiter consentire
Abbreviated transcription (Latin):
dunt sua. isti referunt spolia.
Illi dõ ꝓtegente sunt insuꝑabi¬
les: isti cotidie satagunt hosti¬
um suoꝵ calcare cerinces. Illi
contra menia constitti. obsi¬
dentes ne ingrediant᷑ obsistuñ:
isti minaces hostium cuneos
ꝓcul de suis finib terga ceden¬
tes expellunt. & qͥd plura di¬
cam: Illi scilicet a scło sunt
remoti: isti dõ iã confabulan¬
t᷑ intima sibi caritate conitine¬
de noto monast̾io suscepisse
monachos accusam᷑ : luce cla-¬
riꝰ constat qͥa scm̃ Benedictũ
in hoc nichil ꝓrsus offendimꝰ
heremo constitutis. mlut ex¬
equerem᷑ inunixte: ita ut ca-¬
ueremꝰ nichil omĩno ꝓhibuit
Sictit autẽ suꝑiꝰ satis suꝑq
dociumꝰ. ut ex monasti̾o frat̃
ad heremũ tͣnseat: doctor in¬
signis ñ mͦ ñ abnunt. ueru̾
etiã sugg̃it. ꝓuocat ⁊ impel¬
lit. Atq ut euident̾ osten¬
deret hoc apd̃ se quantã de¬
siderii nim haberet: hoc re¬
głe sue pͥnciprum indidit.

Expanded text:
dunt sua; isti referunt spolia. dunt sua; isti referunt spolia. Illi Deo protegente sunt insuperabiles; isti quotidie satagunt hostium suorum calcare cervices. Illi contra moenia constituti obsidentes, ne ingrediantur obsistunt; isti minaces hostium cuneos procul de suis finibus terga cedentes expellunt. Et quid plura dicam? Illi scilicet a saeculo sunt remoti; isti Deo jam confabulantur intima illi charitate conjuncde noto monasterio suscepisse monachos accusamur, luce clarius constat quia S. Benedictum in hoc nihil prorsus offendimus. elicet constitutis, nihil ut exsequeremur injunxit, ita, ut caveremus, nihil omnino prohibuit. Sicut autem superius satis superque docuimus, ut ex monasterio frater ad eremum transeat, doctor insignis non modo non abnuit, verum etiam suggerit, provocat et impellit, atque ut evidenter ostenderet hoc apud se quantam desiderii vim haberet, hoc regulae suae principium indidit,
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ: sed uolebat mire conm¬
giũ. qͥa fragilitati nr̃e ꝑiculũ
timebat. Uolendo me ẽẽ sicut
se: ꝓuocat ut ascendam. Of¬
ferendo copulam nuptialem:
retinet sustentando ne cor-¬
ruam. Ad illud gliscit ultro¬
neus: hoc concedĩt mintus.
Mauult enĩ me eẽ qd̾ est: qͣm
optat agamiam qmͣ mono ga¬
miã uł digannã. ne tam̃ quiq
fragiles labant᷑ in pelices con¬
cedit uxores : ita nimirũ sc̃s
Benedictꝰ quanqͣm ꝓpensius
uelte nos eẽ qd erat. hoc est
heremi sectatores tolerabiliꝰ
tam̃ dricit nos infirmos ac de-¬
biles in monast̾ii portu uł ig¬
nobilit̾ unuere. qͣm in tẽpeł¬
tuosa naufragi
di uoragine deꝑire. Fr̃s itaq in
monastio immobilit̾ ꝑmanen-¬
tes: tolerandi sunt. Ad here¬
mũ uͦ feruido sp̃u tͣnsinigran¬
tes plausib ac p̃comis efferendi.
Iui siq̃dem sub diuine ꝓtectionᷤ
clipeo delitescunt: isti uͦ in cam¬
pũ certaminis ꝓdecintes. uicto¬
riȩ titulis decorant᷑. Ili defen¬

Expanded text:
itum: sed volebat inire conjugium, quia fragilitatis nostrae periculum timebat. Volendo me esse sicut se provocat ut ascendam; offerendo copulam nuptialem, retinet sustentando ne corruam. Ad illud gliscit ultroneus, hoc concedit invitus. Mavult enim me esse quod est quam optat agamiam quam monogamiam, vel digamiam; ne tamen quique fragiles labantur in pellices, concedit uxores; ita nimirum B. Benedictus, quanquam propensius velit nos esse quod erat, hoc est, eremi sectatores, tolerabilius tamen ducit nos infirmos ac debiles in monasterii portu vel ignobiliter vivere quam in tempestuosa naufragi mundi voragine deperire. Fratres itaque in monasterio immobiliter permanentes, tolerandi sunt; ad eremum vero fervido spiritu transmigrantes plausibus ac praeconiis efferendi. Illi siquidem sub divinae protectionis clypeo delitescunt; isti vero in campum certaminis prodeuntes victoriae titulis decorantur. Illi defen
Abbreviated transcription (Latin):
ctione carebit. Ex hac quippe uta im¬
tium ducimus: ut ad benedictionis
sortem in nouissimũ ueniamus. Qui
itaq in principio hereditari festinant.
sortem sibi in nouissimo benedictionis
amputant: quia dum per auariciȩ ne¬
quitiam hic multiplicare. res appetunt
illic ab ȩterno patrimonio exheredes
fiunt. Cum uel plurima ambiunt. uł
optinere cuncta quȩ ambierint possunt:
audiant qđ scͥptũ ẽ Qd ꝓdest homini si tori
Acsi aꝑte diceretur Quid prodest
homini si totum quod extra se t
congregat. si hoc solum qd ipse est
cdamnat: Plerumq autem citius raptos
auaritia corrigẽt᷑. si in uerbis ammo¬
nentis quã fugituia sit presens utra
monstretur si eoꝵ ad mecdium memoru
delucatur. qui & ditari i hoc munclo
dui conati sunt: & tamen in adeptis
diuitiis dui manere nequiuerunt.
Quib festina mors repente. & simul ab¬
stulit. quicquid eoꝵ nequitia nec sumul
nec repente. congregauit. Qui ñ solum

Expanded text:
ctione carebit . Ex hac quippe vita inictione carebit . Ex hac quippe vita initium ducimus, ut ad benedictionis sortem in novissimo veniamus. Qui itaque in principio haereditari festinant, sortem sibi in novissimo benedictionis amputant: quoniam dum per avaritiae nequitiam hic multiplicari appetunt, illic ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Cum vel plura ambiunt, vel obtinere cuncta quae ambierint possunt, audiant quod scriptum est: Quid prodest homini si totum Veritas dicat: Quid prodest homini si totum quod extra se est congregat, si hoc ipsum solum quod ipse est, damnat? Plerumque autem citius raptorum avaritia corrigitur, si in verbis admonentis quam fugitiva sit praesens vita, monstretur: si eorum ad medium memoria deducatur, qui et ditari in hoc mundo diu conati sunt, et tamen in adeptis divitiis diu manere nequiverunt, quibus festina mors repente et simul abstulit quidquid eorum nequitia nec simul nec repente congregavit; qui non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur. Quousq uos extenditis. qui
habere in cominuni mundo consor¬
tes minime potestis: Coniunctos
quidẽ prȩmitis. s contͣ quos uos
Cum augendis pecuniis inhiant.
audiant quod scriptũ est. Quarꝰ
non impletur petunia: & qui amat
diuitias. fructus ñ accipiet ex eis.
Fructus quippe ex illis caperet.
si eas bene spargere. ñ amando uo¬
lusset. Qui eas diligendo retinet.
hic utiq sine fructu derelinquet.
Cum repleri cundis simul opib
mardescunt : audiant quod scrip.¬
tum ẽ. Qui festinat ditari: ñ erit
innocens. Profecto innocens ñ est.¬
quia qui augere opes ambit. uita¬
re peccatũ negligit: & more aurũ
captus. cũ escam terrenarũ rerum
auidus conspicit: quo strangulet᷑
petrati laqueo ñ agnoscit. Cũ quę¬
libet p̾sentis uitȩ lucra desiderant.
& quȩ de futuro damna paciunt᷑
ignorant: audiant quod scriptũ
est. Hereditas ad quã festinatur
in principio. in nouissimo benedi¬

Expanded text:
ceret: Quousque vos extenditis, qui ceret: Quousque vos extenditis, qui non habere in communi mundo consortes minime potestis? Coniunctos quidem premitis, sed contra quos vos Cum augendis pecuniis inhiant, audiant quod scriptum est: Avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias fructus non capiet ex eis . Fructus quippe ex illis caperet, si eas bene spargere non amando voluisset: quia vero eas diligendo retinet, hic utique sine fructu derelinquet. Cum repleri cunctis simul opibus inardescunt, audiant quod scriptum est: Qui festinat ditari, non erit innocens . Profecto enim quoniam augere opes ambit, vitare peccatum negligit, et more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus conspicit, quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit. Cum quaelibet praesentis mundi lucra desiderant, eaque quae de futuro damna patiuntur ignorant, audiant quod scriptum est: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam prȩmittit dicens: Discedite a
me maledicti in ignẽ ȩxernum. qui
paratus est diabolo & angelis eius.
Ecce nequaquã audiunt. quia rapi
cipantur. Hinc gͦ colligendum est.
qnͣta damnatione. plectendi sunt.
qui aliena rapiunt. si tanta animad¬
uersione feruint᷑: qui sua indiscrete.
tenuerunt. Perpendant quo cos ob¬
liget reatu res rapta: si tali subiacit
pene non tradita. Perpendant quid
meret᷑ inuisticia inlata. si tͣnta per¬
cussiõẽ digna ẽ pietas ñ impensa.
Cum aliena rapere intendunt: au¬
diant quod scriptũ est. Ue ei qui
multiplieat ñ sua. usq quo aclgra¬
uat contra se. densum lutum. Auaro
quippe. densum lutum contra se ad¬
grauare est.: terrena lucra cũ ponde
peccati cumulare. Cum multiplica¬
re larga habitationis spacia cupiunt.
audiant quod scriptũ est. Ne qui
coniungitis domũ ad domũ. & agrũ¬
ad agrum copulatis: usq ad termi¬
num loci. Numquid habitabitis uoᷤ
soli in medio terrȩ.: Ac si aꝑte di¬

Expanded text:
praemittit dicens: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Ecce nequaquam audiun quia rapincipantur. Hinc ergo colligendum est, quanta damnatione plectendi sunt qui aliena rapiunt, si tanta animadversione feriuntur, qui sua indiscrete tenuerunt. Perpendant quo eos obliget reatu res rapta, si tali subjicit poenae non tradita. Perpendant quod meretur injustitia illata, si tanta percussione digna est pietas non impensa. Cum aliena rapere intendunt, audiant quod scriptum est: Vae ei qui multiplicat non sua usquequo et aggravat contra se densum lutum ? Avaro quippe densum lutum contra se aggravare, est terrena lucra cum pondere peccati cumulare. Cum multiplicare largae habitationis spatia cupiunt, audiant quod scriptum est: Vae qui coniungitis domum ad domum et agrum agro copulatis usque ad terminum loci! Numquid habitabitis soll vos in medio terrę? Ac si aperte di
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uobis: dicite. Serui mutiles
sumus. quod debuimus facere fe.¬
cimus. Ne largitatẽ tristicia corrum¬
pat: audiant quod scriptũ est. Hi¬
larem datorem diligit ds. De ex impen¬
so munere. transitoriã budem querant.
audiant qd scriptũ est. Nesciat sini¬
stra tua. quid faciat dextera tua: id
est pie dispensationi neqtiaquã se
gła uitȩ presentis admisceat: sed
opus rectitudinis apperitionẽ igno¬
ret fauoris. Ne impensȩ gr̃e uicis¬
situdinẽ requirant: audiant quod
scriptum est. Cum fatis prandium
aut cenam. noli uocare amitos tu¬
os. neq fratres tuos. neq cognatos¬

Expanded text:
sunt vobis, dicite: Servi inutiles sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quod debuimus facere, fecimus . Ne largitatem tristitia corrumpat, audiant quod scriptum est: Hilarem enim datorem diligit Deus . Ne ex impenso munere transitoriam laudem quaerant, audiant quod scriptum est: Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua ; Id est, piae dispensationi nequaquam se gloria vitae praesentis admisceat, sed opus rectitudinis appetitio ignoret favoris. Ne impensae gratiae vicissitudinem requirant, audiant quod scriptum est: Cum facis prandium aut coenam, noli vocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque cognatos
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm eoꝵ mentes tumor subleuet:
sed timor premat. Ynde necesse ẽ.
ut sollicite ꝑꝑendant. ne cõmissa
incligne distribuant. ne quȩdam
quib nulla. ne nulla quib quȩdam
ne multa quib pauca. ne pauca
prȩbeant quibus impendere mul¬
ta debuerunt: ne precipatatione.
hoc quod tribuunt inutiliter spar¬
gant. ne tarditate petentes noxiȩ
cricient. ne recipiendȩ hic gratiȩ.
intentio subrepat. ne dationis lu¬
men laudis transsitoriȩ appetitio
extinguat: ne oblatũ munus conuin-¬
cta tristicia obsideat: ne in bene ob¬
lato munere animus plusquam
decet hilarescat. ne sibi quic¬
quam cũ totum impleue¬
rint tribuant: & simul omĩa
postquam  ꝑegerint ꝑdant.
ne enim sibi uirtutẽ suę liberta¬
tis deputent: audiant quod scriptũ
est. Si quis administrat. tamqruam
ex uirtute. quã amministrat deus.
Et in bene factis immoderatiuus gau¬
deant: audiant quod scriptum est.
Cum feceritis omĩa quȩ precepta

Expanded text:
aquam eorum mentes tumor sublevet, aquam eorum mentes tumor sublevet, sed timor premat. Unde et necesse est ut sollicite perpendant ne commissa indigne distribuant; ne quaedam quibus nulla, ne nulla quibus quaedam; ne multa quibus pauca, ne pauca praebeant quibus impendere multa debuerunt; ne praecipitatione hoc quod tribuunt inutiliter spargant; ne tarditate petentes noxie crucient; ne recipiendae hic gratiae intentio subrepat; ne dationis lumen laudis transitoriae appetitio exstinguat; ne oblatum munus conjuncta tristitia obsideat; ne in bene oblato munere animus plus quam decet hilarescat, ne sibi quidquam, cum totum recte impleverint, tribuant, et simul omnia postquam peregerint perdant. Ne enim sibi virtutem suae liberalitatis deputent, audiant quod scriptum est: Si quis administrat, tanquam ex virtute quam administrat Deus . Ne in benefactis immoderatius gaudeant, audiant quod scriptum est: Cum feceritis omnia quae praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonencdi sunt qui
iam sua misericorditer tribu¬
unt: atq aliter qui adhuc
buunt. ne cogitatione tumida suꝑ ecs
se quib terrena largiuntur extollant.
ne. idcireo se meliores estimaent. quia
contineri per se ceteros uident
Nam terrenȩ dominus domus
famulorum ordines ministeriaq
disꝑtiens. hos ut regant. illos
uero statuit ut ab aliis regantur.
Ists ubet ut necessaria ceteris pre¬
beant. illis ut accepta ab alus sumant.
Q tamen plerumq offendunt qui
regunt: & in patris familias gr̃a
ꝑmanent qui regunt᷑. Eram meren¬
tur qui dispensatores sunt: sine
offensione ꝑdurant. qui ex aliena
dispensatiõe subsistunt. Ammo¬
nendi sunt gͥ qui ea quȩ possi¬
dent misericorditer iribuunt. ut¬
a celesti comino dispensatores so positos
subsidioꝵ temporalium agnoscant.
& tanto humiltter prębeant: qnto
s aliena ẽẽ intelligant que dispensant
Cũq in illoꝵ. minist̾i̾o qͥb accepta laigi¬
unt᷑ constitutoᷤ se c̾e considerant neqͣ¬

Expanded text:
liter admonendi sunt qui jam sua misericorditer tribuunt, atque aliter qui adhuc buunt, ne cogitatione tumida super eos se quibus terrena largiuntur, extollant; ne idcirco se meliores aestiment, quia contineri per se caeteros vident. Nam terrenae domus dominus famulorum ordines ministeriaque dispertiens, hos ut regant, illos vero statuit ut ab aliis regantur. Istos jubet ut necessaria caeteris praebeant, illos ut accepta ab aliis sumant. Et tamen plerumque offendunt qui regunt, et in patrisfamilias gratia permanent qui reguntur. Iram merentur qui dispensatores sunt, sine offensione perdurant qui ex aliena dispensatione subsistunt. Admonendi sunt igitur qui jam quae possident misericorditer tribuunt, uta coelesti Domino dispensatores se positos subsidiorum temporalium agnoscant; et tanto humiliter praebeant, quanto et aliena esse intelligunt quae dispensant. Cumque in illorum ministerio quibus accepta largiuntur 64 constitutos se esse considerant, nequ
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uero ꝑuersi quiq tales sunt. ut
nocere bonos nequeant. etiam si concu¬
piscant: inter hos minirum debet terre¬
na pax construi. & priusquã ab eis uale¬
ant suꝑna cognosci: ut hi scilicet quõ
contra cdilectionẽ di malitia suȩ impieta¬
uis exasꝑat. saltem ex ꝓximi amore man¬
suescant: & quasi ẽ uicino ad melius
transeant. ut ad illam quȩ a se longe
est pacem conditoris ascendant.

Expanded text:
Cum vero perversi quique tales sunt, ut Cum vero perversi quique tales sunt, ut nocere bonis nequeant, etiamsi concupiscant, inter hos nimirum debet terrena pax construi et priusquam ab eis valeat superna cognosci; ut hi scilicet quos contra dilectionem Dei malitia suae impietatis exasperat, saltem ex proximi amore mansuescant; et quasi e vicino ad melius transeant, ut ad illam quae a se longe est, pacem Conditoris ascendant.
Abbreviated transcription (Latin):
quia bonos deterius eeprimunt. quos &
unanimiter ꝑsequntur. Unde predio¬
tor egregius graui phariseoꝵ sacluceori
diuidere studuit. quos contra se unito
grauiter uidit: cum clamauit dicens.
Uiri fr̃s. ego phariseus sum filitis pban¬
seorum: de spe & resurrectione mortuo¬
rum ego iudicor: Dumq sadrcei spem¬
resurrectionẽq mortuoꝵ eẽ. denegarert
quam pharisei uixta sacra eloquii precep¬
ta crederent. facta autẽ pͥsecutoꝵ una¬
iumitate. dissensio est: & diuisa turba
inlesus paulus exiit. quȩ hunc unita pͥ¬
us immaniter pressit. Ammonendi
namq sunt. qui faciendę pacis studus
occupant᷑. ut prauoꝵ mentib prius
amorem debeant internȩ pacis infun¬
dere: quatenus eis postmodum ualeat
exterior pax ꝓdesse: ut dum eoꝵ cor i il¬
luis cognitione. suspenditur. nequaquã
d nequitiam ex huius ꝑceptione rapiatur.
Sumq suꝑna ꝓuident. terrena nullomͦ
ad usum suȩ deteriorationis ielment.

Expanded text:
quia bonos deterius deprimunt, quos et quia bonos deterius deprimunt, quos et unanimiter persequuntur. Unde praedicatodividere studuit quos contra se unitos graviter vidit, cum clamavit, dicens: Viri fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum, de spe et resurrectione mortuorum ego judicor . Dumque Sadresurrectionemque 72 mortuorum esse denegarent, quam Pharisaei juxta sacri eloquii praecepta crederent, facta in persecutorum unanimitate dissensio est, et divisa turba illaesus Paulus exivit, quae hunc unita prius immaniter pressit. Admonendi itaque sunt qui faciendae pacis studiis occupantur, ut pravorum mentibus prius amorem debeant internae pacis infundere, quatenus eis postmodum valeat exterior pax prodesse; ut dum eorum cor in illius cognitione suspenditur, nequaquam ad nequitiam ex hujus perceptione rapiatur; dumque supernam provident, terrenam nullo modo ad usum suae deteriorationis inclinent.
Abbreviated transcription (Latin):
dit: hac iste uiͥnerati s cordib sub
trahens. eis iter ascensionis abscidit.
At contra aminonendi sunt pacifici.
ne tantȩ actionis pondus leuigent:
si inter quos fundare pacẽ debeant
ignorant. Nam sicut multum no¬
cet. si unitas desit bonis. ita ualde.
est noxium. si desit malis. Si ergo ꝑuersoꝵ
nequitia in pacem iungitur. ꝓfecto eom̃
malis actib robur augetur: quia quo
sibi in malitia congruunt. tanto se
bustius bonorũ afflctionib inlidunt
Hinc namq est. quod contra cdampnan
illius uasis uidelicet anticristi preclicato¬
res. diuina uoce beato iob dicit᷑. Membr
carnium eius. coherentia sibi. Hinc sub
suamarũ specie. de euis satellitib phibet.
Una uni coniungit᷑ & ne spiractilũ qui¬
dem incedit per cas. Sequaces quippe
illius quo nulla inter se discorcdi ꝑ auir¬
sitate. diuisi sunt: eo in bonoꝵ grauius
nece glomerantur. Qui ꝙͦ iniquos paco
sociat. inquitati iures amministrat:

Expanded text:
dit, hanc iste vulneratis cordibus sudit, hanc iste vulneratis cordibus sutrahens, eis iter ascensionis abscidit. At contra admonendi sunt pacifici, ne tantae actionis pondus levigent, si inter quos fundare pacem debeant, ignorent. Nam sicut multum nocet si unitas desit bonis, ita valde est noxium si non desit malis. Si ergo perversorum nequitia in pace jungitur, profecto eorum malis actibus robur augetur; quia quo sibi in malitia congruunt, eo se robustius bonorum afflictionibus illidunt. Hinc namque est quod contra damnati illius vasis, videlicet Antichristi praedicatores, divina ' voce beato Job dicitur: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Hinc sub squamarum specie de ejus satellitibus perhibetur: Una uni conjungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas . Sequaces quippe illius quo nulla inter se discordiae adversitate divisi sunt, eo in benorum gravius nece glomerantur. Qui ergo iniquos pace sociat, iniquitati vires administrat,
Abbreviated transcription (Latin):
bilitate indicat. quod nulla interius
radice subsistat. Audiant semina¬
iores uirgiorum. quod scriptum est.
Beati pacifici: qm̃ filii dei necabunt᷑.
Atq ediuerso colligant. quia si dei¬
uecantur filii qui pacem faciunt. pro¬
culdubio satanȩ sunt filii qui con¬
sundunt. Om̃s enim qui per discor¬
diam seꝑant᷑. a uiriditate. dilectionis
arefiunt: quia & si boni oꝑis fructus
in suis actionib ꝓferunt. ꝓfecto nul¬
li sunt. quia ñ ex unitate caritatis
oritintur:. Hinc gͥ ppendant seminan¬
tes uirgia. quã multipliciter peccant.
qui dũ unam nequitiã ꝑpetrant. ab
humanis cordib cunctas simul uir¬
tutes eradicant. In uno enĩ malo in¬
numera ꝑagunt: quia seminando dis
Quia autẽ rachil ẽ prȩtiosius do uir¬
ute dilectionis. nichil desiderabilius
est diabolo extinctiõe caritatis. Muis¬
quis gͥ semmando uirgia dilectionẽ
ꝓrimoꝵ perinit: hosti dei familiari¬
us seruit. quia qua ille amissa ceci¬

Expanded text:
bilitate indicat, quod nulla interius bilitate indicat, quod nulla interius radice subsistat. Audiant jurgiorum seminatores quod scriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Atque e divocantur filii qui pacem faciunt, procul dubio Satanae sunt filii qui confundunt. Omnes autem qui per discordiam separantur, a viriditate dilectionis arefiunt; qui et si boni operis fructus in suis actibus proferunt, profecto nulli sunt, quia non ex unitate charitatis oriuntur. Hinc ergo perpendant seminantes jurgia quam multipliciter peccent, qui dum unam nequitiam perpetrant, ab humanis cordibus cunctas simul virtutes eradicant. In uno enim malo innumera peragunt, quia Quoniam autem nihil est pretiosius deo virtute dilectionis, nihil desiderabilius est diabolo extinctione caritatis. Quisquis igitur seminando iurgia dilectionem proximorum perimit, hosti dei familiarius servit, quoniam qua ille amissa ceci
Abbreviated transcription (Latin):
tem sic ur̃a discordia feriat: quatenus
minantes uirgia. atq aliter
pacifici. Ammonendi nãq
sunt. qui uurgia seminant.
ut cuius sint sequaces agnoscant.
De apostata quippe angło scriptum
est. Ctim bonȩ messi ritania fuiss
inserta: immicus homo hoc
fecit. De cuius etiam membro. per
salomonẽ dicitur. Homo apostata.
uir inutilis. graditur ore ꝑuerso:
annuit ocłis. terit pede. digito locͥ¬
tur. prauo corde machinat᷑ malum.
& mom̃i tempore uirgia seminat.
Ecce quem seminantẽ iurgia dicere.
uoluit. prius apostatã nominauit.
quia nisi more suꝑbientis angli a
conspectu conditoris pruis intus auer¬
sione cederet. foras postmodum asq
ad seminanda iurgia ñ ueniret. Qtu
recte. describitur: quod annuit ocłis.
digito loquit. terit pede. Interior nãq
est custodia. quȩ ordinate seruat exteri¬
us membra. Qui gͦ statum mentis per¬
didit. subsequenter foras in inconstan¬
tia motionis fluit. atq exteriore mo¬

Expanded text:
tem sic vestra discordia feriat, quatenus tem sic vestra discordia feriat, quatenus minantes jurgia, atque aliter pacifici. Admonendi namque sunt qui 71 jurgia seminant, ut cujus sint sequaces agnoscant. De apostata quippe angelo scriptum est, cum bonae messi inserta fuisset zizania: Inimicus homo hoc fecit . De cujus etiam membro per Salomonem dicitur: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede; digito loquitur, pravo corde machinatur malum, et omni tempore jurgia seminat . Ecce quem seminantem jurgia dicere voluit, prius apostatam nominavit: quia nisi more superbientis angeli a conspectu Conditoris prius intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Qui recte describitur quod annuit oculis, digito loquitur, terit pede. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius membra. Qui ergo statum mentis perdidit, subsequenter foras in inconstantiam motionis fluit, atque exteriori mo
Abbreviated transcription (Latin):
nicem habentes. Hortaturiis enim discipti¬
los ut pacẽ cum om̃ib haberent. premi¬
sit cdicens: si fieri potest. atq subuinxit
quod ex uobis est. Difficile. qupe erat.
ut si mals acta corriperent: habere pa¬
cem cũ om̃ib possent. Sed cum tempora¬
lis pax in prauoꝵ cordib ex nr̃a increpa¬
none confunditur. inuiolata necesse ẽ
ut nr̃o corde seruetur. Recte itaq ait.
quod ex uobis est. Ac si nimirũ dicat.
Qma par ex duarum partium consensu
subsisiit. si ah eis qui corripiunt᷑ expelli¬
tur integra tamen in ur̃a qui corripitis
mente teneatur. Unde isclem rursum
discipłos ammonet dicens. Si quis ñ
obelit terbo nr̃o. per epistolam hanc.¬
hunc notate: & ñ commnisceamini cũ
illo ut confundatur. Atq i lico ad¬
unxit. & nolite ut inimicũ estimare.
illum: sed corripite ut fratrem. Ac
si diceret. Pacem cum eo exteriorem
solutte: sed interiorem circa illum
mecdullitus custodite. ut peccantis men¬

Expanded text:
pacem habentes . Hortaturus enim discipupacem habentes . Hortaturus enim discipulos ut pacem cum omnibus haberent, praemisit, dicens: Si fieri potest, atque subjunxit: Quod ex vobis est. Difficile quippe erat ut si male acta corriperent, habere pacem cum omnibus possent. Sed cum temporalis pax in pravorum cordibus ex nostra increpatione confunditur, inviolata necesse est ut in nostro corde servetur. Recte itaque ait: Quod ex vobis est. Ac si nimirum dicat: Quia pax ex duarum partium consensu subsistit, si ab eis qui corripiuntur expellitur, integra tamen in vestra qui corripitis mente teneatur. Unde idem rursum discipulos admonet, dicens: Si quis non obedit verbo nostro, per epistolam hunc notate: et non commisceamini cum illo, ut confundatur . Atque illico adjunxit: Et nolite ut inimicum existimare illum, sed corripite ut fratrem . Ac si diceret: Pacem cum eo exteriorem solvite, sed interiorem circa illum medullitus custodite; ut peccantis men
Abbreviated transcription (Latin):
cum incaute. amitiis ungim᷑. culpis
ligamitr. Unde iosaphat qui tot de
ante acta uita preconiis attollitur.
le ahab regis amicitis pene ꝑiturus in¬
leratiul. Cuui a dño per ꝓphetam dicitur
Inpis prebes auxilium. & his qui oderunt
aasnum amicitia iungeris: & id eirco
ram quidem dñi merebaris. secl bona oꝑa
puersorum amicitiis uita nr̃a concordat.
ammonencti funt pacati. ne si al correp¬
tonis uerba ꝓsiliant. temporalem pacem
sibi ꝑturbari formident. Rti sumq am¬
monendi funt. ut eandem pacẽ dilectione.
megra intrinsecus teneant: quã per in¬
uitionẽ uocis sibi extrinserus turbant.
uare cum dicit. Cum his qui oderunt pa¬
um eram pacificus: cum loquebar illis
mpugnabant me gratis. Ecce loquens im¬
pugiabatur. & tamen impugnatus erat pa¬
aficus: quia nec insanientes cessabat re¬
prehendere. nec rephensus negligebat ama¬
re. Hinc etiam paulus ait. Si fieri potest
quod ex uobis est: cum omnib homitnib

Expanded text:
cum incaute amicitiis jungimur, culpis cum incaute amicitiis jungimur, culpis ligamur. Unde Josaphat, qui tot de anteacta vita praeconiis attollitur, de Achab regis amicitiis pene periturus increpatur. Cui a Domino per prophetam dicitur: Impio praebes auxilium, et his qui oderunt Dominum, amicitia jungeris; et idcirco iram quidem Domini merebaris, sed bona opera perversorum amicitiis vita nostra concordat. Admonendi sunt pacati, ne si ad correptionis verba prosiliant, temporalem pacem sibi perturbare formident. Rursumque admonendi sunt, ut eamdem pacem dilectione integra intrinsecus teneant, quam per invectionem vocis sibi extrinsecus turbant. perhibet, cum dicit: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus, cum loquebar illis, impugnabant me gratis . Ecce et loquens impugnabatur; et tamen impugnatus, erat pacificus, quia nec insanientes cessabat reprehendere, nec reprehensos negligebat amare. Hinc etiam Paulus ait: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
internȩ constringeret. testatur quod
cum malis concordiam ñ teneret: di¬
Scens. Nonne qui oderunt te dñe ode¬
ram illos. & suꝑ inimicos tuos tabesce.¬
bam : Perfecto odio oderã illos. mimi¬
ci facti sunt michi. Inimicos &enim
dei. ꝑfecto odio odisse est:qͣuod facti
sunt diligere: & quod facunt incre¬
pare. mores prauoꝵ prȩmere. uttę
ꝓdesse. Pensandum est gͥ. qnͣdo ab
increpatione. quiescitur. quanta cul¬
pa cum pessimis par tenet᷑. si ꝓpheta
tnͣtus hoc uelut in hostiam dõ optulit.
quod contͣ se pro dño prauoꝵ inimici¬
tias excitauit. Hinc est quod leui tri
bus assumptis gladiis per castrorum
media transiens. quia feriendis nolitt
peccatorib partere. do manus dicta est
consecrasse. Hinc sinees petcantiũ cuu¬
um gr̃am spernens. coeuntes cum ma¬
dianitis ꝑculit: & iram d̾i iratus placa
uit. Hinc per semetipsam ueritas di¬
cit. Nolite arbitrari. quia uenerim
mittere sed gladium. Malorũ namq.

Expanded text:
internae constringeret, testatur quod internae constringeret, testatur quod cum malis concordiam non teneret, dicens: Nonne qui te oderunt, Deus, oderam illos, et super inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . Inimicos etenim Dei perfecto odio odisse, est et quod facti sunt diligere, 70 et quod faciunt increpare; mores parvorum premere, vitae prodesse. Pensandum ergo est, quando ab increpatione quiescitur, quanta culpa cum pessimis pax tenetur, si propheta tantus hoc velut in hostiam Deo obtulit, quod contra se pro Domino pravorum inimicitias excitavit. Hinc est quod tribus Levi assumptis gladiis per castrorum media transiens, quia feriendis noluit peccatoribus parcere, Deo manus dicta esconsecrasse : hinc Phinees peccantium civium gratiam spernens, coeuntes cum Madianitis perculit, et iram Dei iratus placavit . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Nolite arbitrari, quia venerim mittere, sed gladium . Malorum namque
Abbreviated transcription (Latin):
cusabiliter merebit᷑ supplicium. quia
prudenter si uoluiss potuit uitare.
peccatum. Quib recte. quoq per iaco¬
bum dicitur. Q uod si zelum amarũ¬
habetis. & contentiones sunt in cor¬
dib ur̃is: nolite głari & mendaces
esse aduersum ueritatem. Non est
ista sapientia desursum descendens.
sed terrena. animalis. diabolica N uȩ
mum quidem pudica est: deinde
pacifica. Pudica uidelicet. quia ca¬
ste intelligit. Pacifica autem: quia
per elationẽ minime se a ꝑximorum
societate disiungit. Ammonencdi
sunt dissidentes. ut nouerint quod
tamdiu nullum boni oꝑis dõ sacri¬
ficium immolant. quadui a ꝓximo¬
rum caritate discordant. Scripiũ
uamq est. Si offers munus tuũ ad
altare. & ibi recordatus fueris quia
frater tuus habet aliquid aduersũ
te. relinque ibi munus tuũ ante.

Expanded text:
cusabiliter merebitur supplicium, quia cusabiliter merebitur supplicium, quia prudenter 69 si voluisset, potuit vitare peccatum. Quibus recte quoque per Jacobum dicitur: Qhabetis et contentiones in cordibus uestris, nolite gloriari et mendaces esse aduersum ueritatem. non est ista sapientia de sursum descendens, sed terrena animalis diabolica. ubi mum quidem pudica est, deinde pacifica . Pudica videlicet, quia caste intelligit; pacifica autem, quia per elationem se minime a proximorum societate disjungit. Admonendi sunt dissidentes, ut noverint quod tandiu nullum boni operis Deo sacrificium immolant, quandiu a proximorum charitate discordant. Scriptum namque est: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinq
Abbreviated transcription (Latin):
nngitur. si ñ ad eam untta cũ proxi¬
mis mente curratur. At seꝑe ñnul
li quȩdam spũaliter dona ꝑcipiunt.
nem prȩ gteris gulȩ refrenatiõe quis
edomat. concordare. eis quos suꝑat. ab¬
stinendo contemꝑnat. Sed quia absti¬
nentia a concorlia sȩparat. quid am¬
moneat psalmista ꝑpendat. Ait enim.
Laudate eum in tẏmpano. & choro.
In tympano namq sicca pellis & per¬
cussa resonat. in choro autẽ uoces.
societate. concordant. Quisquis itaq
corpus affligit. s concordiam deserit.
deum quidem laudat in tympano.
seil ñ laulat in choro. Sȩpe uero dũ
quosdlam maior scientia erigit. a cȩte.¬
rorum societate disungit: & quasi
quo plus sapiunt. eo a concordiȩ tuꝑ¬
nite. despͥiscunt. Hi itaq audiant
quod per semetipsam ueritas dicit.
Habete sal i uobis. & pacem habete int̃
uos. Sal quippe sine pace ñ untutis
est donum. sed dampnationis argum̃¬
tum. Quo enim quisq melius sapit.
eo deteruis delinquid: & idento inex¬

Expanded text:
tingitur, si non ad eam unita cum proximis mente curratur. At saepe nonnulli quo quaedam specialiter dona percipiunt, eo nem prae caeteris gulae refrenatione quis edomat, concordare eis quos superat abstinendo contemnat. Sed qui abstinentiam a concordia separat, quid admoneat Psalmista perpendat; ait enim: Laudate eum in tympano et choro . In tympano namque sicca et percussa pellis resonat, in choro autem voces societate concordant. Quisquis itaque corpus affligit, sed concordiam deserit, Deum quidem laudat in tympano, sed non laudat in choro. Saepe vero dum quosdam major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo a concordiae virtute desipiscunt. Hi itaque audiant quid per semetipsam Veritas dicat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis argumentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit; et idcirco inex
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonendi sunt
discordes. atq aliter pa¬
cati. Discorcles namq
ammonendi sunt. ut ar¬
assime sciant. quia quantis libet untuti¬
hus polleant. spiritales fieri nullatenus
possunt: si uniri per concordiam ꝓrinuis
negligunt. Scriptum quippe est. Fru
aus autem sp̃s est: caritas. gaudiũ. pax.
Qui attem seruare pacẽ non curat. fer¬
re fructum spẽ recusat. Hinc paulus
att. Cum sit inter uos zelus & contentio.
nonne carnales estis: Hinc iterũ dicit.
Patem sequimini cum om̃ib & sc̃imo¬
nam: sine qua nemo tuiclebit dm̃. Hins
nirsus ammonens ait. Solliciti serua

Expanded text:
liter admonendi sunt discordes, atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibus polleant, spiritales fieri nullatenus possunt, si uniri per concordiam proximis negligunt. Scriptum qctus spiritus est charitas, gaudium, pax . Qui ergo servare pacem non curat, ferre fructus spiritus recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? Hinc iterum dicit: Pacem sequimini cum omnibus et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Hinc rursus admo
Abbreviated transcription (Latin):
sonant. ipsi itiam uitę splendore.
tur. Qui semꝑ erunt in circulis. nec
uinquam extrahent᷑ ab eis. Quia¬
miirum necesse ẽ. ut qui ad offi¬
cium predicationis excubant. a sa¬
crȩ lectionis studio ñ recedant.
Ad hoc namq uectes esse in curtulis
semꝑ iubentur: ut cum portare ar¬
cam oportunitas exigit: de intro¬
mittendis uectibus portandi tar-¬
ditas nulla generetur: quia uidelicet.
cum spiritale aliquid a subdius
pastor inquirit᷑. ignominiosũ ual¬
de est si tunc querat discere. cum
questionem debet enodare. Sed cir¬
culis uectes inhereant. ut doctores
semꝑ in suis cordibus ȩloquia sa¬
tra meditantes. testamenti archam
sine mora deuent: si quicquid ne¬
cesse est ꝓtinus docent. Unde bene
primus pastor ȩccłiȩ. pastores ceteroᷤᷤ
ammonet dicens. Parati semꝑ ad
satisfactionẽ omm poscenti uos ra¬
tionem. de ea quȩ in uobis ẽ spe.
Ac si aꝑte. dicat. Yt portandam ar¬
cham mota nulla prepediat. uectes

Expanded text:
sonant, ipsi etiam splendore vitae sonant, ipsi etiam splendore vitae r erunt in circulis, nec unquam extrahentur, ait, » inimirum necesse est ut qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionis studio non recedant. Ad hoc namque vectes esse in circulis semper jubentur, ut cum portari arcam opportunitas exigit, de intromittendis vectibus portandi tarditas nulla generetur; quia videlicet cum spiritale aliquid a subditis Pastor inquiritur, ignominiosum valde est si tunc quaerat discere, cum quaestionem debet enodare. Sed circulis vectes inhaereant, ut doctores semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes, testamenti arcam sine mora elevent, si quidquid necesse est, protinus docent. Unde bene primus pastor Ecclesiae pastores caeteros admonet, dicens: Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea quae in vobis est spe . Ac si aperte dicat: cam nulla mora praepediat, vectes
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor archȩ angulos. faciesq ue¬
ctes de lignis sethim & oꝑies auro.¬
inducesq per cirtulos qui sunt in¬
archȩ lateribus. ut portetir in eis.
qui semꝑ erunt in circulis. nec un¬
quam extrabentur ab eis. Quia per
artham. isi secͣclia siguratur: Cui
quatuor cirtuli aurei per quatuor an¬
gllos iuberitur adiungi. quia in eo
quod per quatuor mundi partes di¬
latata tenditur. ꝓtuldubio quatuor
sc̃i enuangnii libris accincta predica¬
titr. Uectesq de lignis sechim fuent.
qui eisdem ad portandum circulis
inseruntur. quia fortes ꝑseuerantesq
doctores uelut imputribilia ligna
querendi sunt: qui instructione
sacrorum uoluminũ semꝑ inheren¬
tes. scẽ eccłiȩ unitatẽ denuntient: &
quasi intromissi cirrulis artham por¬
unt. Uectibus quippe archam porta¬
re est: bonis ddoctoribus scam ȩccłiam
ad rudes infidelium mentes predican¬
do declucere. Qui auro quoq iuben¬
tur oꝑiri. ut cum sermone aliis in

Expanded text:
quatuor arcae angulos, faciesque vequatuor arcae angulos, faciesque vectes de lignis sethim, inducesque per circulos, qui sunt in lateribus arcae, ut portetur in eis: qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis . Quid per arcam, nisi sancta Ecclesia figuratur? Cui quatuor circuli aurei per quatuor angulos jubentur adjungi, quia in eo quod per quatuor mundi partes dilatata tenditur, 34 procul dubio quatuor sancti Evangelii libris accincta praedicatur. Vectesque de lignis sethim fiunt, qui eisdem ad portandum circulis inseruntur; quia fortes perseverantesque doctores velut imputribilia ligna quaerendi sunt, qui instructioni sacrorum voluminum semper inhaerentes, sanctae Ecclesiae unitatem denuntient, et quasi intromissi circulis arcam portent. Vectibus quippe arcam portare, est bonis doctoribus sanctam Ecclesiam ad rudes infidelium mentes praedicando deducere. Qui auro quoque jubentur operiri, ut dum sermone
Abbreviated transcription (Latin):
ed om̃e hoc rite a rectore
agitur. si suꝑuę formidinis
& dilectionis spũ afflatus.
studiose cotidie sacri eloqͥi
precepta meditet᷑. ut in eo
uim sollicituditus & erga cęlestem
uitam ꝓuidę circui spectionis. quã
humanȩ conuersationis usus inde¬
sinenter destruit. diumȩ ammoni¬
uonis uerba restaurent. & qui ad
uetustatem uitȩ per societatẽ secu¬
larium ducitur. ad amorem semꝑ
spirtadis patriȩ. compunctionis aspi¬
atione renouetur. Palde namq ĩ¬
ter humana uerba cor defluit. Cũq
indubitanter constet. quod extermᷤᷤ
orcupationum tumultibus impul¬
sum a semetipso corruat. studere
incessabiliter debet. ut per erudi¬
tionis studium resurgat. Hinc est
nuim quod prelatum gregi disci¬
pulum. paulus ammonet dicens.
dum uenio. adtende lectioni. Hinc
dauid ait. Q nomodo dilexi legem
tuiam dñe. tota die meditatio mea ẽ.
Hinc moysi dominus de portanda
archa precepit dicens. Fiacies quatu¬
or circulos aureos. quos pones per

Expanded text:
ed omne hoc rite a rectore agitur, si supernae formidinis et dilectionis spiritu afflatus, studiose quotidie sacri eloquii praecepta meditetur; ut in eo vim sollicitudinis, et erga coelestem vitam providae circumspectionis, quam humanae conversationis usus indesinenter destruit, divinae admonitionis verba restaurent; et qui ad vetustatem vitae per societatem saecularium ducitur, ad amorem semper spiritalis patriae compunctionis aspiratione renovetur. Valde namque inter humana verba cor defluit; cumque indubitanter constet quod externis occupationum tumultibus impulsum a semetipso corruat, studere incessabiliter debet, ut per eruditionis studium resurgat. Hinc est enim quod praelatum gregi discipulum Paulus admonet, dicens: Dum venio attende lectioni . Hinc David ait: Quomodo dilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio mea est . Hinc Moysi Dominus de portanda arca praecepit, dicens: Facies quatuor circulos aureos, quos pones per
Abbreviated transcription (Latin):
inuingenda letuora. ut illos magna¬
exerceant. istas autem lenia demul¬
cendo conuertant.¬
uenes. atq aliter senes.

Expanded text:
injungenda sunt leviora: ut illos magnexerceant, istas vero levia demulcendo convertant.venes, atque aliter senes