comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuinampassũ. cum ꝓsit ei ad debiti
qͣntitãtem. ⁊ q si amplius ꝯseutu¬
ns s̃it abeo uł abimtio. ĩ id qͥ ampli¬
us sit quam ĩdebito. debitoridandaᷤᷤ
toris uel qutem as nt c̃ditor ꝗdẽ
usq ad modum debiti. habebit a¬
quilie accionẽ ut ꝓsit h debitori.
Ipsi aũt debiron inid qd̾ debitu
excedit. ꝯpetit aquilie accio ¶ Si

Expanded text:
d debiti quantitatem et quod sit amplius consecuturus sit ab eo, uel ab initio in id, quod amplius sit quam in debito, debitori dandam toris uel quod item amisit, creditor quidem usque ad modum debiti habebit Aquiliae actionem, ut prosit hoc debitori, ipsi autem debitori in id quod debitum excedit competit Aquiliae actio.Si
Abbreviated transcription (Latin):
esto. ⁊ ĩfr᷑a de in cauet̾ ut aduers ĩ¬
ficiante. indũpͥlũ hec actio eẽt. ut
igit᷑ apparet. ẜ̃ius mĩs exequat qua¬
drupedes. q̃ pecudũ num̾o sunt.⁊o
gregati harent̃. ueluti oues. capre.
roues. equi. muli. asim. Go can su¬
es pecorũ appllatione ꝯtinetur qr̃¬

Expanded text:
fra deinde cauetur, ut aduersus infitiantem in duplum actio esset.Ut igitur apparet, seruis nostris exaequat quadrupedes, quae pecudum numero sunt et gregatim habentur, ueluti oues caprae boues equi muli asini. sed an sues pecudum appellatione continentur, q
Abbreviated transcription (Latin):
ut noxe dederat. si ꝯ̃ insolidũ. ut
puta suniure int̾rogatus ansua
q̃ drupes ẽẽt. respondit nõ eẽ suam
Nam si ꝯstitĩt ee eius. ĩ solidums
dẽpnabitur. ¶ Si postͤ litẽ ꝯtestatã
ab alio sit aĩal eccisim. qr dnõ legiͦ
aquilie accio ꝯpeñt. ratio ĩiudiuo
hebitur legis aquilie. qr dñs noxe
cedende facultatẽ amiserit. Ergo
exiudicio ꝓͣpoito litis extimatiõm.
offeret. n ꝑatus fuiͣt accionẽ pan¬
dare aduers̃ eum ꝗ actidit. Saĩc
accionẽ nemodubitauĩt. hr̃didan
cetĩsq successorib. itẽ aduers he¬
redes cetõs ꝙ lure successioniis. si co

Expanded text:
ut noxae dedat, sed etiam in solidum, ut puta si in iure interrogatus, an sua quadrupes esset, responderit non esse suam: nam si constiterit esse eius, in solidum condemnabitur. Si post litem contestatam ab alio sit animal occisum, quia domino legis Aquiliae actio competit, ratio in iudicio habebitur legis Aquiliae, quia dominus noxae dedendae facultatem amiserit: ergo ex iudicio proposito litis Aestimationem offe‹r›et, nisi paratus fuerit actionem mandare aduersus eum qui occidit. Hanc actionem nemo dubitauerit heredi dari ceterisque successoribus: item aduersus here
Abbreviated transcription (Latin):
accõnem. Sin aũt culpanautarũ
id fumsit. puto aꝗlie sufficẽ. Si fu¬
nemquis quongatanaius erar p̃¬
¶ Aacactione exb̾iegis capite deoĩbs
dum. ¶ Sagistrat munici pales si

Expanded text:
actionem: sin autem culpa ‹n›autarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere.Si funem quis, quo religata nauis erat, pr.Hac actione ex hoc legis capite de omnibdum.Magistratus municipales, si
Abbreviated transcription (Latin):
furi ceñ eum. ⁊arborũ furtĩcẽsa¬
num. ¶ Si saucrũ maturũ ita ne
sturpes ieteres tulis. cessare aꝗlia.
⁊ si puerũ quis castrauĩt.⁊ pretio¬
siorem fecĩt. uilianus scͥbit cessa¬
dum. aut exedicto eͣcliliũ cimiliũ
faciẽdum. siꝗdem ĩꝑitia fregit dã
pminuma tenebr. Siuõ non im¬
ꝑitia fregit. s rimas hẽbat iutio¬
sas. sic pot esse excusatus. ⁊ õ pler̃¬
q anifices ꝯuerure soient. cum eiꝰ¬
moi matie dantur. ñ ꝑiculo suo se
facẽ. quẽ res ex loato tbllit accioẽ
⁊ aquiue. ¶ Sicum mantus uxori
margantas excticãtas dediss in u¬
suea que ĩuito ut in scio uuro ꝑfo¬

Expanded text:
rum furtim caesarum. Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aquiliam. Et si puerum quis castraverit et pretiosiorem fecerit, Vivianus scribit cessadum aut ex edicto aedilium faciiniuria tenebitur: si uero non imperitia fregit, sed rimas habebat uitiosas, potest esse excussatus: et ideo plerumque artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae.Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdẽ accio remã sit. s decẽ eam iegata¬
no hrdem oportet. Sisius uuln̾at᷑
mortit᷑ere. p̾ea nunat naufragio
uł auo ictumatim ꝑierit. ce occiso
agi nõ posse. s qr̃ de uul nerato. S
simanumisiꝰ uł alienat᷑ exiulnẽ pe¬
tuo eo demũ apparuit. at ĩsuꝑior
et herecẽ eẽ iusserit de incecessent be

Expanded text:
gatario heredem oportet. Si servus vulneratus mortifere postea ruina vel naufragio vel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non posse, sed quasi de vulnerato, sed si manumissus vel alienatus ex vulnere petuo eo demum apparuit: at in superiet heredem esse iusseris, deinde decesserit, he
Abbreviated transcription (Latin):
stãt. s inheredẽ uelcetõs haccio nõda¬
bit̃ cum sic penalis nͥ forte eo dãpno
licupletior hr̃s fcũs sit ¶ Si dolo sũ
arisus sit. ⁊ iege cornelia agedñm p̾
dicium cornelie nõ deber. ¶Eet accioꝵ
adueis ꝯfitentem ꝯieat ĩ simꝑlum.¬

Expanded text:
at: sed in heredem uel ceteros haec actio non dabitur, cum sit poenalis, nisi forte ex damno locupletior heres factus sit.Si dolo seruus occisus sit, et lege Cornelia agere domindicium fieri Corneliae non debet.Haec actio aduersus confitentem competit in simplum
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ si uno testatore arcis sit. ħrdita¬
tis extimarionẽ cessare. qr retrorsũ
qͣnti płum fuit ĩspicitur. Idem iu¬
lianus scbit. extimationẽ hoĩs oca¬
lex fuĩt precisus. ⁊int̾ annũ quo
p̃cidetur fuĩt occis. posse eumaꝗlia
agẽ. pretio eo extimãdum qͣnti fu¬
it priusq̃ artẽ cũ pollice amississet.
S siẜnus qui magnas fraudes in

Expanded text:
 si uiuo testatore occisus sit, hereditatis aestimationem cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur.Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occilex fuerit praecisus et intra annum, quo praecideretur, fuerit occisus, posse eum Aquilia agere pretioque eo aestimandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amississet.Sed et si seruus, qui magnas fraudes in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdem ñ sit mor̃tũ autemsit. mãg
ẽ ut nõ teneatur ĩ mortuo licet cõ¬
fessus sit ¶ Si ꝓcurator aut tutor
aut curator aut quͣis aippps ꝯ site̾at᷑
apsentẽ uulnasse. ꝯfessoria ĩeoᷤ uti¬
lis actio danda est. ¶Notadumqͥ¬

Expanded text:
idem non sit, mortuus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit. Si procurator aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est. Notandum
Abbreviated transcription (Latin):
um ĩmittẽ ⁊ posteate sciẽte excausa
ẽptionis umissũ ham. quero an
exluc causa actione q̃cam uł ex cep¬
rione tuẽdus sim. iespondintm
nes eẽt qui itauentrẽ facẽt ut inui¬
cini domũ sempetẽ aut amplĩ pro¬
cũłer. agioportet ius ñ eẽ illum pa¬
netem ita ꝓ iectum ĩsuumeẽ inui¬
cõse. ¶Cumindomo gau seulo
ꝗdam edib aiiiiita siuret ut ĩeo
loco poĩtum habere ĩ seio noͬn eẽt. et
seius ĩeo siluam seuiss in q̃ abra ⁊g
nẽs cucimellas poĩtas habẽt. anme
ꝯsiliũ omes uins ꝑitideder̾. ut cũ eo a¬
inuito se. ¶ Eđm cui parietẽ uicinꝰ
st̃quilinũ fecerat. ex quo panes made¬
scebat. ꝯsulebat̾ quemadinodũ possi
uicinũ cogere ut st̃ꝗlinum toiłet. res

Expanded text:
um immittere et postea te sciente ex causa emptionis immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione quadam uel exceptione tuendus sim. respondi utroque ries esset, qui ita uentrem facere‹t›, ut in uicini domum semipedem aut amplius procumberet, agi oportet ius non esse illum parietem ita proiectum in suum esse inuito se.Cum in domo Gaii Sei locus quidam aedibus Anni ita seruiret, ut in eo loco positum habere ius Seio non esset, et Seius in eo siltenes cucumellas positas haberet, annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo ainvito se. Secundum cuius parietem vicinus sterculinum fecerat, ex quo paries madescebat, consulebatur, quemadmodum posset vicinum cogere, ut sterculinum tolleret. res
Abbreviated transcription (Latin):
lareo scubit. Sicũ inuetorũ nauis
ĩpulsa eẽt insunes anchoraꝵ alte
re se potĩt. nullam accõsiem dandã.
Idẽq labeo ⁊ pauus arcaretia pisca¬
torũ. inq nauis piscatoꝵ ĩciderat.
estimar. Plane siculpa nautaꝵ id
factumẽ. lege aquila tenẽdum. S
Subidãpm iniina agitur. obietia. ñ
pisciũ qui io captiñ sunt fien exti¬

Expanded text:
Labeo scribit, si, cum ui uentorum nauis impulsa esset in funes anchorarum altre se potuit, nullam actionem dandam. idemque Labeo et Proculus et circa retia piscatorum, in quae nauis piscatorum inciderat, aestimaru‹nt› plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum. sed ubi damni iniuria agitur ob retia, non piscium, qui ideo capti
Abbreviated transcription (Latin):
si ẜuũs mẽ ab alio ĩ insidias dedu¬
catus abalio eẽt accisus. S si plusũ¬
a iaculatorib ẜuus fuĩt occisus. a¬
quilie locus nẽ. s sicumalii ĩcam¬
po ia cuiarent. ẜuus ꝑ eũ loquntñs¬
ient. aquilia cessat. qr ñdebuit per
campũ ioculatoriũ iter ĩtempestiue
facẽ. Qui tñ dataoꝑa ĩ eum icculat᷑
ẽ. utiq aquilia tenebĩtur.¬

Expanded text:
uus meus ab alio in insidias deductus, ab alio esset occisus.Sed si per lusum iaculantibus seruus fuerit occisus, Aquiliae locus est: sed si cum alii in campo iacularentur, seruus per eum locum transierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum iaculatorium iter intempestiue facere. qui tamen data opera in eum iaculatus est, utique Aquilia tenebitur
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ sustinere mulaꝵ ĩ petum ñ põ¬
cuĩt. nec uidet᷑ imquũ si infirmita
culpe ãnunietur. cum affecrare ꝗsq
ñ debeat. in quo ł intelligit. uł in¬
telligẽ debunit. ĩ fumitatẽ suã alii
ꝑiculo sũt᷑am. Idem iuns ẽ in ꝑ̃ eiꝰ

Expanded text:
tatem sustinere mularum impetum non potuerit: nec videtur iniquum, si infirmitas culpae adnumeretur, cum affectare quisque non debeat, in quo vel intellegit vel intellegere debet infirmitatem suam alii periculosam futuram. idem iuris est in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ daupnadant. ꝑ sequit᷑. Ergo ꝯ si
p̃tio quidẽ non sic detĩor ẜuus fcũs
uerum sũptus in sauitẽ eius ⁊ sani¬
tatem facti sunt. in B michiuideri
dãpnumdatũ. atq iõ lege aquilia
agi p̃osse. ¶ Siquis uestim̃ta scid̾¬
ĩ srum̃tum arenauel aliud ꝗdimis¬
cuit si clifficilis seꝑatio sit. quasi de
corupco agi potent ¶ Siquas de

Expanded text:
sequitur.Ergo etsi pretio quidem non sit deterior seruus factus, uerum sumptus in salutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi uideri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse.Si quis uestimenta scide frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de co
Abbreviated transcription (Latin):
dum utͣq accio ꝯcunit. ⁊ legis aq¬
lie ⁊ ĩiuriarum. ⁊ sic due enĩt extiã¬
tiones. alia danpni. aua ꝯtume¬
ue. Igitur iniuna ħͥ danpnũ acc¬
piemus culpadatũ. ⁊̃ abeo ꝗ nocẽ
noluit. ⁊ ido querim si funosus
dãpnum delit. anlegis aqlie ac¬
tio sit. ⁊ pegas negauit. q em̃in
eo culpa sit. cum sue m̃tis non sit.
⁊ ħẽ uĩssinium. Cessabit igitũ
aqlie accio. q̃ adm̃odũ siq̃drupes
dãpnum dełit aquilia cessat. aut
si tegula cecidit. So sunfãs dãpnũ
dedit. idem erit dicedum. ꝙ sum¬
netur. tenen ⁊aquilia eũ. ⁊ ħ puto
uerum si sit iamĩuine capax. Si
ĩ quit puero discentũ genuo filio fa¬
miuas parũ reͣnefacien qd demõstra¬
uĩt. forma calcei cenucẽ ꝑcursit ut
ocusus puero ꝑfo. detur. Dic̃ igitur
uiliañ inuinarũ quidẽ actionẽ nõ
an ex locato dubitat. qr leus dum¬
taxat castigatio xessa ẽ cocenti. S lẽ
uitiatũ cculũ sit hitũr. ⁊impedia qx¬

Expanded text:
dum utraque actio concurrit et legis Aquiliae et iniuriarum, sed duae erunt aestimationes, alia damni, alia contumeliae. igitur iniuriam hic damnum accipiemus culpa datum etiam ab eo, qui nocere noluit.Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negauit: quae enim in eo culpa sit, cum suae mentis non sit? et hoc est uerissimum. cessabit igitur Aquiliae actio, quemadmodum, si quadrupes damnum dederit, Aquilia cessat, aut si tegula ceciderit. sed et si infans damnum dederit, idem erit dicendum. qunetur, teneri et Aquilia eum: et hoc puto uerum, si sit iam iniuriae capax.Si inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, forma calcei ceruicem percussit, ut oculus puero perfunderetur. dicit igitur Iulianus iniuriarum quidem actionem non an ex locato, dubitat, quia leuis dumtaxat castigatio concessa est docenti: sed uitiatum oculum sit habiturus, et impendia, q
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. cauẽ eumcebe amplĩ nõagi.
scł ne diis amplius ĩquiẽret. nas
alia q̃dam spẽs danpni ẽ ip̃m quid̃
corrũꝑe uel mutare. ut lexaquilia
locum habeat. alia nulla ip̃uid mͦu¬
caticẽ applicare aliud auiꝰ molesta
seꝑatioͤ sit. ¶ Cumeo plane qui ui¬
num spurcauit. uł effudit. uł acerũ
fecit. uł auo mõ uitiauit. agip̾se
aquilia cels̃ait . qr. ⁊̃ effusum. ⁊ace¬
enuãtis generale subiciat uerbũ.

Expanded text:
uit, cauere eum debere amplius non agi, scilicet ne dominus amplius inquietet: nam alia quaedam species damni est ipsum quid corrumpere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit.Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, quia etiam effusum een
Abbreviated transcription (Latin):
tenebr etiam uicino ñ min̾ ⁊̃ inq¬
linĩs cenebr̃. obres eoꝵ exustas. Si
fornieañ ẜuus colom ad fornacẽ
obdormiss ⁊ uilla suĩt exusta. ne¬
rati scribit. exlocato ꝯuerum p̾rate
debẽ. si negligẽs mneligẽois minis¬
qui c̾todit nicł fecit. Quirecce .i

Expanded text:
tenebitur etiam uicino: non minus etiam inquilinis tenebitur ob res eorum exustas.Si fornicarius seruus coloni ad fornacem obdormisset et uilla fuerit exusta, Neratius scribit ex locato conuentum praestare debere, si neglegens in eligendis minisqui custodit, nihil fecit, qui recte i
Abbreviated transcription (Latin):
bat. S si instigatu altĩus fera
dãpnum dedent. &ssabit hactio.¬
⁊ gn̾alit totiens hactio locum ht.
quotiẽs otranaturam fera mota
puꝑiem declit. Ideoq sicq dolore
ocratus caice petient. cessare ista
accionẽ. S en quiequũ ꝑcussent
aut uulrieranto. in factum mag̃
Siue aut corꝑe suo pauꝑie quadru¬
pes dedit. siue ꝑaliamre quante¬
tigit q̃ drupes hec actio lorũ babebit
puta si plostro bos obtnunt alpa¬
sic nouit. nõ pot quondã dñs cõ¬
uenni. qr desunt dũs eẽ ubi fera
euasit. ⁊ iõ sieumeccidi. meũ cor¬
pus ẽ. ¶Cum aneces ul boues

Expanded text:
stigatu alterius fera damnum dederit, cessabit haec actio.Et generaliter haec actio locum habet, quotiens contra Naturam fera mota pauperiem dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, sed eum, qui equum percusserit aut uulnerauerit, in factum magis.Siue autem corpore suo pauperiem quadrupes dedit, siue per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriuit aliqsic nocuit, non potest quondam dominus conueniri, quia desinit dominus esse, ubi fera euasit: et ideo et si eum occidi, meum corpus est.Cum arietes uel boues
Abbreviated transcription (Latin):
labeo ait iege aquilia eũ tepĩ. qr ali¬
iimalu mortiserũ esse solet. Cels̃
aũt multũ interͣeẽ diat cccidit. an
mortis cãm prestitit. ut quimor¬
tis cãm prestitĩt. noͣn aqlia s ĩfc̃m
actione tencatur. Uñ assent eu
qui uenenũ ꝓ medicam̃to dediss
⁊ait. cãm mortis p̃stitisse. que¬
ad modum eũ qui furenti gladiũ
porrexit. namnec hc̃ lege aqlia temĩ.
s in frm̃. ¶ Si siquis deponte aliq̃
p̃cipitauit. cels̾ait. siue ip̃o ictupe¬
rient. aut ꝯcimo subm̾sus ẽ. aut
ait. Simedicus ẜuũmꝑite secuĩt
uł exlocato łex lege a ꝗlia ꝯpete actre

Expanded text:
Labeo dicit lege Aquilia eum teneri, quia aliud alii mortiferum esse solet.Celsus autem multum interesse dicit, occiderit an mortis causam praestiterit, ut qui mortis causam praestitit, non Aquilia, sed in factum actione teneatur. unde adfert eum qui uenenum pro medicamento dedit et ait causam mortis praestitisse, quemadmodum eum qui furenti gladium porrexit: nam nec hunc lege Aquilia teneri, sed in factum.Sed si quis de ponte aliquem praecipitauit, Celsus ait, siue ipso ictu perierit aut continuo submersus est aut ait, si medicus seruum imperite secuerit, uel ex locato uel ex lege Aquilia competere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutũ tempus ad amitrẽdam y¬
uitut᷑e ignorauĩs eamtibi legatã
amittes uiã. non utendo Ꝙ sun¬
tra id tempꝰ ante quã rescires tibi
legatam ẜuitutẽ tuum fũduriuẽ¬
didens. ad emptore iuia ꝑtinebit.

Expanded text:
stitutum tempus ad amittendam seruitutem ignoraueris eam tibi legatam esse, amittes uiam non utendo. quod si intra idem tempus, antequam rescires tibi legatam seruitutem, tuum fundum uendideris, a
Abbreviated transcription (Latin):
influxit ⁊ s̃inonadultimaloca per
is qui noctunã aqua habet intdiu.
minman ꝑ ꝯstitutum adamissicẽ
tpt usus fuit. amisit noctũmã sui¬
tutem q̃ usus nõ est.Idem ẽ in eo
qui ctis horis aque duccum hñs
batur ut uehiculi certo gne̾ utẽt᷑.
alio gnẽ fuãt usus. uideam̾ ne a
nt. mag̃ q hĩe plusquam asuidegis

Expanded text:
influxit, etiamsi non ad ultima loca peruis, qui nocturnam aquam habet, interdiu per constitutum ad amissionem tempus usus fuerit, amisit nocturnam seruitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum habens batur, ut uehiculi certo genere uteretur, alio genere fuerat usus: uideamus ne arit, magisque hic plus quam aliud egis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ utendo possit dẽpire. Nec me falur
alieno fr̃o ius altiũs ĩ mutatũ iñ.
qm̃ ante satius fuãt paltam pnrtẽ
ire age̾. ut idem ius ei maltã puite
fũdi retineret᷑ ꝯt̾rã illud ꝯmglum
accessisse ei auina debebat᷑. q ꝑduas

Expanded text:
non utendo possit deperire.Nec me fallit alieno facto ius alterius immutatu iri, quoniam ante satius fuerat per alteram partem ire agere, ut idem ius ei in altera parte fundi retine‹re›tur: contra illud commodum accessisse ei cui uia debebatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo quicanẽ iritauãt ⁊ effecãt ut
aliq̃ morderet. ⁊q̃uis eum ñtenunt
iuliañ eum demũ aqlia teñait. qui
cenuit ⁊ effecit ut aliq̃ morderet. Ce¬
tenĩ si nontenũt. in femagẽduni le¬
gis autẽ a ꝗlie actio. Reroͥ ꝯpetit. ħ ẽ

Expanded text:
cum eo, qui canem irritauerat et effecerat, ut aliquem morderet, quamuis eum non tenuit, Iulianus eum demum Aquilia teneri ait, qui tenuit et effecit ut aliquem morderet: ceterum si non tenuit, in factum agendum.Legis autem Aquiliae actio ero competit, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
bñ quid deler intedit. si aliquomõ
litẽ ꝑdidit culpa suan est equũ hoc
cetĩs danp̾no eẽ. S si ꝓcollusionem
cessit ute aouersano. cetĩs dandam
eẽ actionem. de dolo celsus scripsit.
quiait id sabmno placuisse.
estatux fũdo quẽ
legauãt casas iuctas hũit. quesitũ
tem casis deberet. aut si exsideĩomis¬
si causa cumsͥ dare legatan desid̾et¬
illud secutũ sit predia cũ eius uolun¬
tatis uenditores fuiñt ut exh̾alie

Expanded text:
bene quidem deberi intendit, sed aliquo modo litem perdidit culpa sua, non est aequum hoc ceteris damno esse: sed si per collusionem cessit lite aduersario, ceteris dandam esse actionem de dolo Celsus scripsit, idque ait Sabino placuisse.estatrix fundo, quem legauerat, casas iunctas habuit: quaesitum tem casis deberet aut, si ex fideicommissi causa cum sibi dari legatarius desideillud secutum sit praedia, cum eius uoluntatis uenditores fuerint, ut et hoc alie
Abbreviated transcription (Latin):
ẽptorem mñsire. Itemq̃ro ancũ ps
ulorum ꝓpͥorum fundoꝵ iegato ad
aliq̾ transmissa sit aliꝗd uns secu
huiꝰ ꝯpascui rraxit. ixndi cũid quop
eiꝰ fundi qui legatus cẽt uidetur. id

Expanded text:
emptores transire. item quaero, an cum pars illorum propriorum fundorum legato ad aliquem transmissa sit, aliquid iuris secum huius compascui traxerit. respondit, cum id quoque ius fundi, qui legatus esset, uideretur, id
Abbreviated transcription (Latin):
la scribit. sicum pila ꝗdẽ luderent.
ue hem̃tius quis pila pussa. ĩton¬
tonsor hebat gula sit p̃cisa. ad iecoo
cultello. in quotũq eoꝵ culpa sit eũ
lege aquatẽmͣ. Proculus ĩtonsore
ẽẽ culpam. ⁊ sane subi tondebat ubi
nec illud maledieat᷑. si inloco ꝑiculo

Expanded text:
la scribit, si, cum pila quidam luderent, uehementius quis pila percussa in tontonsor habebat, gula sit praecisa ‹a›diecto cultello: in quocumque eorum culpa sit, eum lege Aquilia teneri.Proculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubinec illu‹d› male dicatur, si in loco periculo
Abbreviated transcription (Latin):
psñam ñ cebet ẜuitus ꝯscitui. s q̃
ẽ de clãi̾ri Plane sinõ utendo ac¬
ñtsit. colo male dñi edi p̾t li¬
tem ꝯtessabam restitui eio portet.
q ait ⁊ ex suꝑiore ĩ in ferlora ñ aq̃
nõ quidamid ĩmitt licet. In suo eͥ
alu hacceñ facere ũcet. q̃tenus nͥl
ĩ auienum ĩmittat. Fumi aũt sict
a q̃ esse inmissione. Posse igit suꝑi¬
orem cũ infenore agere ĩ ilnõ eẽ.
idita facẽ. A fenũ demq scibe ait
posse ita ag̾i. nis illi nõ eẽ in suo la¬
pidẽ cedere. ut ĩ meum suldum frag¬
m̃ta cadãt. Dicit igit ansto eũqui
tabuam cassanam amĩcrnensibꝯ
durit. a suꝑiore ꝓ hiben yse fumu
ĩmittẽ. S mict̾uenses ei exalucto
tenen agi que sic posse dñt cumeo
tĩt ius eẽ sumũ imnttẽ. quod ⁊ip
fcco insuło facẽ. aut nõ licẽ ⁊ ait
mag̾ nonĩosse agͣ. sicut agi põt.
ius ẽẽ in sũo ignem facẽ. aut seceͣ.
aut reuare. idem ⁊ indiu̾sum pr̃o¬
bat. Nam ⁊cum in balneis inꝗt

Expanded text:
am non debet seruitus constitui, sed quae est declarari. plane si non utendo amisit dolo malo domini aedium post litem contestatam, restitui ei oportet, mque ait: et ex superiore in inferiora non aquam, non quid aliud immitti licet: in suo enim alii hactenus facere licet, quatenus nihil in alienum immittat, fumi autem sicut aquae esse immissionem: posse igitur superiorem cum inferiore agere ius illi non esse id ita facere.Alfenum denique scribere ait posse ita agi ius illi non esse in suo lapidem caedere, ut in meum fundum fragmenta cadant. dicit igitur Aristo eum, qui tabernam casiariam a Minturnensibus conduxit, a superiore prohiberi posse fumum immittere, sed Minturnenses ei ex conducto teneri: agique sic posse dicit cum eterit ius esse fumum immittere: quod et foco, in suo facere aut non licere. et ait magis non posse agi, sicut agi non potest ius esse in suo ignem facere aut sedere aut lauare. Idem in diuersum probat: nam et in balineis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad iucnum ꝑtinet. ita fultuã
edificioꝵ uicim cuiseruit̾ debetur.
Quam dii panes reficit. ad infe¬
norem uicinũ nõ debet ꝑtinere.
nam siñuult suꝑior fulcire de¬
ponat ⁊ resciat cũ panes fuit reᷤ¬
titut̾. ⁊ ħͥ quoq sicur incetĩs ser¬
uitutib actio õria dabitur. ħ est

Expanded text:
tis ad uicinum pertinet, ita fultura aedificiorum uicini cui seruitus debetur, quamdiu paries reficitur, ad inferiorem uicinum non debet pertinere: nam si non uult superior fulcire, deponat, et restituet, cum paries fuerit restitutus. et hic quoque sicut in ceteris seruitutibus actio contraria dabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
adueis dñm seianoꝵ uolo exꝑiri.
altius me toueꝓhibentem. in rẽ
acciõne exꝑiar. koet eni suiant e¬
des mee eitñ cumquoagitur. nõ ẜ¬
uiunt. ħ igitur intendo hre me iu
alfĩus tollendi inuito eiꝰ cũquo
ago. Quantũ enim ad eũ ꝑtiner
uuas edes hẽo. Si cuoĩo altius tol¬
lere nõliceat aduersus eũ recte ãgi¬

Expanded text:
aduersus dominum Seianarum uolo experiri altius me tollere prohibentem: in rem actione experiar: licet enim seruiant aedes meae, ei tamen cum quo agitur non seruiunt: hoc igitur intendo habere me ius altius tollendi inuito eo cum quo ago: quantum enim ad eum pertinet, liberas aedes habeo.Si cui omnino altius tollere non liceat, aduersus eum recte ag
Abbreviated transcription (Latin):
tiones opetunt nob̾ ad erẽplum
earũ que adĩsufractũ ꝑtinent
tã ꝯfessoria ꝗ negatoria. ꝯfessori¬
a ei qui ẜuitutes sͥ ꝯpetere ĩtedit
Negatoria dño qui negat ¶ħaut
i rem accio ꝯ fessoria nulli aliiq̃m
eñi nemo uẽdicarẽ p̾õt. quãrs ꝗ
diũum infũdo ucino h̃t. ausẜ¬
uitutẽ dicit debi Recte neratĩ scͥ¬
bit. Si medulcciu susfruct lege¬
tur. it quoa sequi ꝑea sełloca sũ¬

Expanded text:
tiones conpetunt nobis ad exemplum earum quae ad usum fructum pertinent, tam confessoria quam negatoria, confessoria ei qui seruitutes sibi competere contendit, negatoria domino qui negat.Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quaenim nemo uindicare potest quam is qui dominium in fundo uicino habet, cui seruitutem dicit deberi.Recte Neratius scribit, si medii loci usus fructus legetur, iter quoque sequi per ea s
Abbreviated transcription (Latin):
extollendo ut lumĩbs dom̃us mi
ut hec quoq noĩe acricẽtutele ipse
hidesq teneatur. qr qd alium facẽ¬
tem ꝓhibere ex officio necc̃e huit. ip̃e
ꝯmittẽ nondebu̾it. tñ ⁊ aduers pos¬
nidencm ẽasdẽ edes danda ẽ. imyubi

Expanded text:
extollendo, ut luminibus domus minuis hoc quoque nomine actione ipse heredesque teneantur, quia quod alium facientem prohibere ex officio necesse habuit, id ipse committere non debuit, tamen et aduersus possidentem easdem aedes danda est impuberi
Abbreviated transcription (Latin):
debeo edifices. recte intẽsum iustͥ ñ
latiore iuaułangustiore usus est.
retiner ẜuitutem. sicuti ꝗ aqͣ exqua
ius ht utendi alamixtausus ẽ xe¬
dicumo usu ⁊ onga qĩ possone ĩ
aque ducẽde nactus sit. ñ ẽ ei necc̃e
docẽ deiure quo aq̃ ꝯstitura ẽ. ułu¬
ti exlegato uł auo mõ. S utile bt̃¬

Expanded text:
debeo, aedifices, recte intendam ius tibi latiore via vel angustiore usus est, retinet servitutem, sicuti qui aqua, ex qua ius habet utendi, alia mixta usus ediuturno usu et longa quasi possessione ius aquae ducendae nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua constituta est, ueluti ex legato uel alio modo, sed utile
Abbreviated transcription (Latin):
medius ẽ. qr ẜuitutẽ non debeat.
altĩ extulit edificia sua ut iã ego ñ
uidear lumĩbtius obiratur̾ siedi¬
sicauõ. frust̃ intendes ius mͥ non
ẽẽ ita edificatũ hr̃e inuito te S si
int̾ tp̃c statutum nurs deposuĩt e¬
difiaũ suum uicnꝰ. renascet̾ t uen¬
dicatio. S ciẽdumtũ in his ẜuitu¬
tib possorem ẽẽ en uũis ⁊ peritorẽ.
⁊ si forte ñ hamedificatũ altiꝰ ĩmeo
aduersan̾meus possessor ẽ. Nam
Idẽ ẽ ⁊ suap̃illi itu ĩpedient. So⁊¬

Expanded text:
medius est, quia seruitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non uidear luminibus tuis obstaturus, si aedificauero, frustra intendes ius mihi non esse ita aedificatum habere inuito te: sed si intra tempus statutum rursus deposuerit aedificium suum uicinus, renascetur tibi uindicatio.Sciendum tamen in his seruitutibus possessorem esse eum iuris et petitorem. et si forte non habeam aedificatum altius in meo, aduersarius meus possessor est: nam idem et si lapilli iactu impedierit. s
Abbreviated transcription (Latin):
curator uentribonsq dat sit ꝓ¬
hibitione eusdẽ senatus ꝯsulti
inducit. Nam hic⁊ cebet ratio¬
nẽ reddere. nec spatium ãminis¬
trationis moue nondebet. quia
nec intutore nec ĩcuratore discͥ¬
men maious aut minoristpis
annnstranit ułcurator nego¬
tia gessit. atq ñdum reddita ra¬
tione cecessit. filia hr̃de uelicta.

Expanded text:
curator ventri bonisque datus sit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet rationem reddere. nec spatium administrationis movere nos debet, quia nec in tutore nec curatore discrimen maioris aut minoris tempadministravit vel curator negotia gessit eaque nondum recepta ratione decessit filia herede relicta,
Abbreviated transcription (Latin):
cacellatum fiit ucet p̃sumptioẽ
debitor lił̾atus eẽ uidetur. ĩ eam
tñ quantitatem q̃ manifestisp¬
bonib c̃ditor sibi ad huc debi
ostẽndit. recte debitor ꝯuenit᷑.
qr᷑. quis ꝓbare debet no fuisse de¬
bitum. res ita. ⁊panda ẽ. ut siqd
is qui accepisse dicitur rẽ ulpecu¬
niam indebitã hoc nẽgauĩt. ⁊pẽ

Expanded text:
licet praesumptione debitor liberatus esse videtur, in eam tamen quantitatem, quam manifestis probationibus creditor sibi adhuc deberi ostenderit, recte debitor convenituquaeritur, quis probare debet non fuisse debitum? res ita temperanda est, ut, si quidem is, qui accepisse dicitur rem vel pecuniam indebitam, hoc negaverit et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ puelle turores
ad sinieda sponsaua nutium mise¬
runt. ñputarem suffectumĩ addis¬
soluedam nuptiarũ ipem hunc
nũtium. n magis q̃ sponsaua p̾¬
se eos solos ꝯstituere nisi forte
omiaista ⁊ uotutate puelle fca¬

Expanded text:
 puellae tutores ad finienda sponsalia nuntium miserunt, non putarem suffecturum ad dissolvendam nuptiarum spem hunc nuntium, non magis quam sponsalia posse eos solos constituere, nisi forte omnia ista ex voluntate puellae f
Abbreviated transcription (Latin):
phensa st dapnata aũt n sit no¬
tata ent. Ego puto ⁊ si apsouitac
sit post cephensionẽ ad uctĩno¬
tũm lexno sentẽtia notam̃t. nõ
adicitur h utilege uilade adulte¬
nis uł aquo ulubi de p̾hensaest.¬

Expanded text:
em sit, damnata autem non sit, notata erit? ego puto, etsi absoluta sit post deprehensionem, adhuc tamen notum lex, non sententiam notaverit. Non adicitur hic ut in lege Iulia de adulteriis a quo vel ubi deprehensa
Abbreviated transcription (Latin):
tutorem pupille eo qͥmmatumo¬
niũ collo cata ipĩtutori suo ułfili¬
o eius ẽ.senatus relegandũ cẽsu¬
it. ¶ Senatus ꝯ suito quoꝓ hibẽ¬
tur cutores ⁊ eorũ filii pupillas du

Expanded text:
tutorem pupillae eo, quod in matrimonium collocata ipsi tutori suo vel filio eius est, senatus relegandum censuit. Senatus consulti, quo prohibentur tutores et filii eorum pupillas su
Abbreviated transcription (Latin):
ei lies adicionis noncecit. ¶
factugnorantia ita demũ cuiq
nõ necet. si noneisũma negligẽ.¬
tia obiciatur. Quid em̃siomes
ĩcruntate sciant. qd ille solusi¬
gnorat.⁊ recte labeo diffint. Sa¬
ł sua prudetia instinctus sit. ũcui
adño eitradatur. dñs efficitur.
Siquis ius ignoras lege faldia
usus nsit. nocere eidicit epladim¬
nus in hec uerba rescripẜunt. Ad
excausa fidciomissundebitum da¬
tumẽ sinonꝑerrorẽ solucumẽ.
repetinonpõt. Quamobrem
cargiliani heredes quicum extes¬
tam̃to eius pecuĩam adopus
aque duccus reipublice curensi¬
um relictã soliũnt. nõ solumca¬
utiones ñ exegenĩt que inĩpomi
solẽt. ut que amplius cepissẽt.
municipes quam ꝑlegẽ faladiã
licuissẽt reccerent. uerumẽ stipri¬
lati sunt ne ea sũma adauosu¬
sus ꝯuerdetur. ⁊ sciẽtes pruden¬
tesq passisunt eam pecuĩam ĩ
opus aqueductꝰ impendi. frus¬
tra postiuant reodi sibi arepubli¬
ca certensium. qĩ plus debito dede¬

Expanded text:
ei dies aditionis cedit. Sed facti ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in civitate sciant, quod ille solus ignorat? et recte Labeo definit scvel sua prudentia instructus sit, ut, cui a domino ei tradatur, dominus efficitur. Si quis ius ignorans lege Falcidia usus non sit, nocere ei dicit epinus in haec verba rescripserunt: "Quod ex causa fideicommissi indebitum datum est, si non per errorem solutum est, repeti non potest. quamobrem Gargiliani heredes, qui, cum ex testamento eius pecuniam ad opus aquae ductus rei publicae cirtensium relictam solverint, non solum cautiones non exegerunt, quae interponi solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam licuisset redderent, verum etiam stipulati sunt, ne ea summa in alios usus converteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi sibi a re publica cirtensium, quasi plus debito dede
Abbreviated transcription (Latin):
¶ua quamianitr¬
omatͥs pater eẽ uonũt cui nupti¬
is fiua coĩs collecetur frust̃ tamen
tutor abeadatus eligetur. Neq e ĩ
tellr pater ce ꝑsona tutoris cogitas¬
se. cumideo maxime pat pretulit.
Mulier lib̾to uinac patronisuina¬
la roe ꝯiugitur. Tutor qui icẽs cura¬
tori debint pupͥuam suã añostitu¬
tum tp̃c etatis eius uxorẽ ducẽ nec
õ int̃dictum eĩ ꝓuncie duxit uxo

Expanded text:
Quamquam in arbitrio matris pater esse voluerit, cui nuptum filia communis collocaretur, frustra tamen ab ea tutor datus eligetur: neque enim intellegitur pater de persona tutoris cogitasse, cum ideo maxime matrem praetulit, Mulier liberto viri ac patroni sui mala ratione coniungitur. Tutor, qui rationes curatori reddidit, puellam suam ante constitutum tempus aetatis eius uxorem ducere nec contra interdictum eius provinciae duxit uxo
Abbreviated transcription (Latin):
ab his papͥue exigendꝰ. quorumfi¬
des nõuacillat. ad hiberi quoqtẽ¬
tes possunt nonsolum ĩ crumina¬
lib cais. s q̃ inpecunarus litibo
sit. ubi res postulat: ⁊ hĩi quibus
adicendo testimomo excusantur.
Quamquam quib dam legibus
coaitatur. ut iudices moderẽtur.⁊
nata potestate aduexãdes hoĩes
suꝑflua młtitudo testium ꝓt̃bat᷑.
tas. examinãdaẽ. ⁊ ideo cestes qui
adueis fidem sue testationis na¬
cillant. audiendino sunt.
ligenter examinãda ẽ. ⁊ deoq in ꝑͣ
leorum exploranda enĩt. In pͥmis
ꝯditio cuiꝰq utnumquis cecimno

Expanded text:
ab his praecipue exigendus, quorum fides non vacillat. Adhiberi quoque testes possunt non solum in criminalibus causis, sed etiam in pecuniariis litibus sicubi res postulat, ex his quibus a dicendo testimonio excusantur. Quamquam quibusdam legibus coartatur, ut iudices moderentur etnata potestate ad vexandos homines superflua multitudo testium protrahatvitas examinanda est: et ideo testes, qui adversus fidem suae testationis vacillant, audiendi non suntligenter examinanda est. ideoque in persona eorum exploranda erunt in primis condicio cuiusque, utrum quis dec
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stu palam se ꝓstituit debuisse ln
ꝯnũan. Non solum aut ea que
facit. um̃ ea quoq que fecit ⁊ fa¬
cẽ desiit. longe notatur. Neq cm̃i
aut eas qͥm̃s que mulieres q̃ stu¬
anas ꝓscłtiuit. Lenam accipimꝰ.
exẽrcet. ¶Siqua cauponam cxer¬
cet. ⁊in ea corpora q̃ stuana babet
ut multe assolet sub p̾testu ĩ stru¬
menti cauponani mulieres ꝓsti

Expanded text:
stituerit, debuisse his connumerari. Non solum autem ea quae facit, verum ea quoque quae fecit, etsi facere desiit, lege notatur: neque enimautem eas dicimus, quae mulieres quaestuarias prostituunt. Lenam accipiemus exercet. Si qua cauponam exercens in ea corpora quaestuaria habeat ut multae adsolent sub praetextu instrumenti cauponii
Abbreviated transcription (Latin):
D EcM.S iarbit aiaduer¬
cumee. Paulus ĩmocuminar¬
bitrio qr᷑ memoria factiopis.
ꝓbaripossit. qñ id opus fim sit
nõ tem̃ intra ãnum puta frm
cumintim nemo sit eorũqui
meminit. quib ꝯsulib id in¬
dit. S cum oĩum bec ẽ opinio
nec audisse nec uidisse cumid
opus fieret neq exeis iudisse
quuduidissent aut audissẽt
⁊ nfinte hoc similit̾ sursũ uẽr¬
sum accidẽt tũc memoria oꝑis
facti nonexstaret.
dio appollinari rescripẜunt in ħ
uerba. ¶ Probones que ce filus

Expanded text:
 Si arbiter animadvertum esse. Paulus: immo cum in arbitrio quaeritur, memoria facti operis probari possit, quando id opus factum sit: non teneri: intra annum puta factum, cum interim nemo sit eorum, qui meminerit, quibus consulibus id uiderit, sed cum omnium haec est opinio nec audisse nec uidisse, cum id opus fieret, neque ex eis audisse, qui uidissent aut audissent: et hoc infinite similiter susum uersum accidet, cum memoria operis facti non exstaret.dio Apollinari rescripserunt in haec verba: "Probationes quae de filiis
Abbreviated transcription (Latin):
quoq iene appellatione ꝯtinen
Genat᷑ censuit ñ ꝯuemes ẽẽ ulli
senatori urorẽ duce̾ aut retme
dĩpnata publico iudicio. quo
blico iudicio nõ ẽ potestas. siq̃ca
sa pubuici uidicu ⁊ q̃ preuanca¬
tionis cã danpnata ẽ publcoin.

Expanded text:
latione contineri. Senatus censuit non conveniens esse ulli senatori uxorem ducere aut retinere damnatam publico iudicio, quo blico iudicio non est potestas. Si qua sa publici iudicii et quae praevaricationis damnata est, publico
Abbreviated transcription (Latin):
uxor fuit duce̾ non põt. qr nou̾¬
celocum habet ⁊temsiquis sili¬
um ad optauĩt. uxoris eiusdẽ
q̃ nurus loco ẽ. nec quide postemã¬
cipationẽ filii ducere põt. qm̃ ali
qnnurus eius fuit. ¶ Seruiles
quoq ꝯgnatioẽs in hoc ure obsuã¬
de sunt. ⁊igitur suammatrẽ man¬
umissus non ducet uxorẽ. tantũ¬
demiuris ẽ ⁊insorore ⁊ĩsororis

Expanded text:
uxor fuit ducere non potest, quia novercae locum habet. Item si quis filium adoptaverit, uxorem eiusdem quae nurus loco est ne quidem post emancipationem filii ducere poterinurus ei fuit, Seruiles quoque cognationes in hoc iure obseruandae sunt. igitur suam matrem manumissus non ducet uxorem: tantundem iuris est et in sorore et sororis
Abbreviated transcription (Latin):
re familian circuscribatur abhĩ
rõnes eius geste tutele redde̾ cõ¬
pelluntur ¶ Cutor aũt pupilli ñ
phibetur filiam suã collocare pu¬
sua militãt. no uider ꝯt̃ manda¬
ta exeacem ꝓiuncia uxoremducẽ
idq ⁊ quibꝰ cã mandatis ꝯtineri.
datum actum sit matrimoĩumĩ
ꝓuincia tñ si post de poĩtum offi¬
cestas nuptias efficiet. ideo p̾ea
liberos natos exĩto matrimoio
legittimos eẽ.¬
um situcor uicurator pupillam
tre nec testam̃to destĩnatã ducat
ordinem cohcetur. nec int̃ e suius
patronus res aniinistrat uxorem
ducere satis incuule ẽ.

Expanded text:
amiliari circumscribantur ab his, qui rationes eis gestae tutelae reddere compelluntur. Tutor autem pupilli non prohibetur filiam suam collocare pusua militant, non videri contra mandata ex eadem provincia uxorem ducere idque etiam quibusdam mandatis contineri. tractum sit matrimonium in provincia, tamen post depositum offiiustas nuptias effici: et ideo postea liberos natos ex iusto matrimonio legitimos eum, si tutor uel curatur pupillam tre nec testamento destinatam ducat ordinem coercetur: nec interest, filpatronus res administrat, uxorem ducere satis inciuile est.
Abbreviated transcription (Latin):
sus nõ ꝯuemebatur restituere e¬
fructus. licuerat ei neglige̾ fũdũ
¶Item sundebitum fudum solui
⁊ repeto. fructus quoq repete debeo.
⁊dẽq si mortis cã fundus sit doã¬
tus. ⁊ cõualuit quidonauit atq
ita ꝯditio nascatur. ¶Infama¬
na quoq actione ⁊ pauliana pq̃q̃¬

Expanded text:
sus non conveniebatur restituere fructus, licuerat ei neglegere fundum. Item si indebitum fundum solvi et repeto, fructus quoque repetere debeo. Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus et revaluerit qui donavit atque ita condictio nascatur. In Fabiana quoque actione et Pauliana, p
Abbreviated transcription (Latin):
tib.⁊ ucet inumapũ mentio ĩ hacꝰ
epla fiat. tn ⁊ in qualib p̃ idem ob¬
ẜuabitur. S nec quod mope aque
ductus relictacẽ pecuma ꝓponitur
inhc solum easum cessare repetitõ¬
nem dicẽdume. Namiñitiu osti¬
tutionis gnaleẽ. Demõstrat em̃si
ñ ꝑ errorẽstĩ solutum sit fideiomis

Expanded text:
cet municipum mentio in hac epistula fiat, tamen et in qualibet persona idem observabitur. sed nec quod in opere aquae ductus relicta esse pecunia proponitur, in hunc solum casum cessare repetitionem dicendum est. nam initium constitutionis generale est: demonstrat enim, si non per errorem solu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯseques ẽ hoc ꝓbare. Quid ergo
sibonoris cãdatus tutor sit. qua¬
honorariũ tutorẽ ꝑiculum sole
patisimale passus fuit amnis¬
datus ẽ tutor cessat ĩaministratio¬
ne ꝑtineat adorationẽ nonest
ꝯstitutionib atq sigessuss. Qde
ergo sicũ seuellet excusare aliquo
ineo ẽ. an⁊ post pub̾tatem offiti¬

Expanded text:
sequens est hoc probare. Quid ergo si honoris causa tutor datus sit? quahonorarium tutorem periculum solere pati, si male passus sit adminisdatus est tutor, cessat in administratione, pertineat ad orationem, non est constitutionibus atque si gessisset.Quid ergo si, cum se uellet excusare aliquo in eo est, an
Abbreviated transcription (Latin):
gratus simpresenti sint testimoi¬
umdicant. Item senatus cesuit
p̃rorem testimoniũ daredebe ĩiu¬
dicio adultu cansa. ¶Si eãreico¬
ditio sit ubi arenanu testem uel
similem ꝑ̃madmittere aogimur
siñ torm̃tis testimoium eius cdẽ¬
tatis ⁊ existimatioĩs sint. m ego¬
tii qualitas aciudicis motus cum
rum auud dixint. ucet in panmu¬
mero c̃cendumẽ q nature negõ
suspiticẽ caret. ꝯfumabitq uidex
motũ aĩ siuexargum̃tis ⁊testimo
cestimoniorũ fidem. ⁊ testimoĩ¬
a quib potius luxm̃tatis afistit.
ciũq locrtestanuoientib. ⁊ se ip̃os
⁊ alios testes uł signatores p̃bere.
quo facilius negotia explicẽtur

Expanded text:
ratus, si in praesenti sint, testimonium dicant. item senatus censuit praetorem testimonium dare debere in iudicio adulterii causa. Si ea rei condicio sit, ubi harenarium testem vel similem personam admittere cogimur, sine tormentis testimonio eius ctatis et estimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum rum aliud dixerint, licet impari numero, credendum est quod nature negotisuspicione caret confirmabitque iudex motum animi sui, ex argumentis et testimotestium fidem, et testimonia, quibus potius lux veritatis assistit.iusque loci testari uolentibus et se ipsos et alios testes uel signatores praebere, quo facilius negotia explicentur
Abbreviated transcription (Latin):
ui existimãtis siquidẽ prẽcessint.
sponsaua durare ea quaus idomo
loco nupte eẽ ceꝑint. Si uõ non p̃¬
cesfut roc ip̃o quod indomũdeduc¬
ta ẽ non iuden sponsalia eẽ facta
nente fiua pat s̃ponso nutium re¬
mttẽ poͣt. ⁊ sponsaua dissolue.
nim nõ siemancipata e. nõ potest
neq nũcium remitte. neq q̃dotis
cã data sunt ꝯdicere. Ipã enfilia
nubẽdo efficiet dotem ee: ꝯditionẽ¬
q exstinguet. quecã non secuta
na sci potit. nisi forte quis ꝓpoãt
itacotem patrem pemãcipata fi¬
derat. tunc en harebit repetitionẽ¬

Expanded text:
i existimantis, si quidem praecesserint sponsalia, durare ea, quamvis in domo loco nuptae esse coeperit: si vero non praecesserint, hoc ipso quod in domum deducta est non videri sponsalia facta.nente filia pater sponso nuntium remittere potest et sponsalia dissolvere. enimvero si emancipata est, non potest neque nuntium remittere neque quae dotis causa data sunt condicere: ipsa enim filia nubendo efficiet dotem esse condictionemque extinguet, quae causa non secuta nasci poterit. nisi forte quis proponat ita dotem patrem pderat: tunc enim habebit repetitionem
Abbreviated transcription (Latin):
cramface̾ ceꝑit iiꝗssimum est
dr̃ẽ clumitere eã debere. cumnup¬
tie hoẽste ꝯtracte sunt.⁊fortasse
iam lib̾i ꝓcreati sunt. Plane sie
ip̃am artem ludicram facẽ ceꝑit
utiq clmittẽda enit. Eas quas ĩ¬
genui ñ ꝓbibẽtur ducere uxores
senatores ñ ducent.

Expanded text:
cram facere coeperit, iniquissimum est dimittere eam debere, cum nuptiae honeste contractae sint et fortasse iam liberi procreati sint. Plane si ipsa artem ludicram facere coeperit, utique dimittenda erit. Eas, quas ingenui ceteri prohibentur ducere uxores, senatores non ducent.
Abbreviated transcription (Latin):
guine cefuncti. credat matrẽ poti
inftõ errat. Nam ⁊ filibenĩ se eẽ ⁊
ex quib natus sitsciat. iura antcõ
gnatioĩs habere se nesciat. inune
errat. At siquis forte expoĩtus
quorum pare̾tum esset ignoret.
fortasse⁊ ẜuiat alicuiputãs seser¬
uumneẽ: in fco magquam iniure
eirat. ¶Itemsiquis sciat ꝗdẽ
q ei pretũsse. ignoret aũt sexsuc¬
cessorio capite ꝯpetere borum pos¬

Expanded text:
guineus defuncti credat matrem potioin facto errat. nam si et liberum se esse et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum parentium esset ignoret, fortasse et serviat alicui putans se servum esse, in facto magis quam in iure errat. Item si quis sciat quidem mpusque ei praeterisse, ignoret autem sibi ex successorio capite competere bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias donec manet ad optio.
ioq eamqua pat̾ meus ad opta¬
int ⁊ emacipanit potõuxore du¬
cere. eq̃⁊ sume emaapato illam in
potestate retinuĩt potĩmus iũgi
matrimoĩo. Itaq uolẽtign̾me
adoptare suacetur ut filiamema¬
ciparet. similr suacetur ei ꝗuurũ
uelit ad optare ut emãciparet fi
nui. ¶Amitam quaꝵ ꝯmattera
⁊tẽ magnã quoq amitam ⁊ mat̾¬
terãmagnam ꝓbibem̃ uxorẽ du¬
cere. q̃ius magna amita ⁊matte¬
tam magnã ꝓhibemur uxorem
duce. ⁊ siꝑadoptionem nobis
ꝯiuncte sunt.

Expanded text:
nuptias, donec manet adoptio, ideoque eam, quam pater meus adoptavit et emancipavit, potero uxorem ducere. Aeque et si me emancipato illam in potestate retinuerit, poterimus jungi matrimonio. Itaque volenti generum adoptare suadetur, ut filiam emancipet. Similiter suadetur ei, qui velit nurum adoptare, ut emancipet fium. Amitam quoque et materteram, item magnam quoque amitam et materteram magnam prohibemur uxorem ducere, quamvis magna amita et matertetam magnam prohibemur uxorem ducere, etsi per adoptionem nobis coniunctae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
adriams iumo uaro legnto pro¬
uincie scicilie rescͥpsit. eum ꝗ uidi¬
cat. mag̾ posse scire quanta fidẽs
hñda sit cestibus. ¶Serbaepłe
hec sunt. Tumag scue potes q̃nta
fides hñda sit testib. qui ⁊ cuidig̾¬
t᷑atis ⁊ ciuĩ estimationis sut.⁊ qui
simplicit iussisunt dre. utrũunũ

Expanded text:
Hadrianus Vibio Varo legato provinciae Ciliciae rescripsit eum qui iudicat magis posse scire, quanta fides habenda sit testibus. verba epistulae haec sunt: "Tu magis scire potes, quanta fides habenda sit testibus, qui et cuius dignitatis et cuius existimationis sint, et qui si
Abbreviated transcription (Latin):
si op̾us officium depoĩtum nolu¬
ent muuer nuptias õhere. liceat
ciħ facere. airis tinmo redditis.
quas isacceꝑat. ¶Seterẽ spõsa
inꝓuincia quamquis ãmmnistãt¬
Iqͥs Tuxorem
tem ꝯstituere non ꝓhibetur.
tis loco sumei. Siquis exhisq̃s
morib ꝓhibemur uxores duce
posse. quam ipam priignam.

Expanded text:
si post officium depositum noluerit mulier nuptias contrahere, liceat ei hoc facere arris tantummodo redditis quas acceperat. Veterem sponsam in prouincia, qua quis administrat, uxorem tem constituere non prohibetur.tis loco ei sum. Si quis ex his, quas moribus prohibemur uxores ducere, posse quam ipsam privignam.
Abbreviated transcription (Latin):
ei seruãndo. G hoc uͥ desolutioe
indebiti questio ẽ. Sinaut ca¬
utio indebiti exposita eẽ dicat᷑.
⁊ indiscrete loquitur. nic eũ in
quencautio exposita ẽꝯ pellice¬
bitum ẽẽ ostendere qͥ incantioẽ
deduxit. nisi pe spalit̾ qui canti¬
onem exposiut. causas explana

Expanded text:
ei servando. Sed haec, ubi de solutione indebiti quaestio est. sin autem cautio indebite exposita esse dicatur et indiscrete loquitur, tunc eum, in quem cautio exposita est, compelli debitum esse ostendere, quod in cautionem deduxit, nisi ipse specialiter qui cautionem exposuit causas explanav
Abbreviated transcription (Latin):
testium. alias dignitas ⁊ aucto¬
ritas. alias uluti consentiẽs faç¬
ma ꝯ fimiiat rei dequaqr̃ fidem.
parum ꝓbatumtibiopinans.¶
dem diuĩ adrianus iumo nsinoi
ꝓꝯsuli macedome rescripsit. testibꝵ
se nõ testimõmis c̃ditium. Ue̾bu¬
qurna obiec̃t apud me aleran
introgare soleo. Quam remisiad
ꝓuncie p̃sidem. ut isde fide testirũ
queret. ⁊ in sumpless qd̾ inten¬
derat relegaretur. ¶Sabino qͦq
maximo idem princeps ihec u̾ba
rescripsit. alia e auecoritas p̃sen¬
risolent. decumergo delibaut
siretine eos uelis des eis inipen¬
dia. ¶Lege ninade uicanetur.
ne hac lege inreũ testimoium
dicẽ liceret. qui se abeo paretẽ ile
quiq indicio publico dãpuat
ent.quiẽorũ mintegrum resti¬
tut nonent. quiue nunculis c̃¬
todiaue publicaent. Quiue
ad bestias ut depugnaret selcca¬
ueit. Que ue pałam q̃ stũ facĩ.
fecit ue. qui ne obtestimoium

Expanded text:
testium, alias dignitas et auctoritas, alias veluti consentiens fama confirmat rei, de qua quaeritur fidem. parum probatum tibi opinaris". Idem divus Hadrianus Iunio Rufino proconsuli Macedoniae rescripsit testibus se, non testimoniis crediturum. verbna obiecerit apud me Alexandinterrogare soleo, quem remissi ad provinciae praesidem, ut is de fide testium quaereret et nisi implesset quod intenderat, relegaretur". Gabinio quoque Maximo idem princeps in haec verba rescripsit: "Alia est auctoritas praesenri solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos uelis, des eis impendia'.Lege Iulia de ui cauetur, ne hac lege in reum testimonium dicere liceret, qui se ab eo parenteue quique iudicio publico damnatus erit qui eorum in integrum restitutus non erit, quiue in uinculis custodiaue publica erit, quiue ad bestias ut depugnaret se locauerit, quaeue palam quaestum faciet feceritue, quiue ob testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
enimsoluit. nuq̃ ita resupinꝰe ut
facile suas pecumas iaccet. ⁊ ̃debi¬
tas effundat. ⁊ maxime su p̃equi
indebitas declissedicitur. todilg¬
ens ẽ ⁊ studiosus pat̾ familias ẽ¬

Expanded text:
enim solvit numquam ita resupinus est, ut facile suas pecunias iactet et indebitas effundat, et maxime si ipse qui indebitas dedisse dicit homo diligens est et studiosus pater familias