comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
It licet fine ñ bono contraha¬
tur conuigiũ. quando spe-¬
cies contrahentis mouet aĩum:
coniuigium tamen bonum est:
quia uita mala uel intentio ꝑ¬
uersa alicuius. sacramentũ nõ
contaminat. Habuit autẽ
coniugium mariȩ & ioseph a¬
lias causas speciales: scilicet ut
uirgo solatio uiri sustentaret᷑:¬
& ut diabolo partus celaretur:
ut ioseph eẽt testis castitatis. de¬
fendens eam ab infamia suspi¬
cationis. ne ut adultera damp
gii que sint. & qualit̾ coitum
excusent dicendum ẽ. Tria sunt
principaliter bona coniugii. Un
triꝑtitum ẽ: scilicet fides. proles
sacramentum. In fide attendit᷑.
ne post uinculum conuigale cũ
alio uel alia coeat᷑: in prole. ut
amanter suscipiat᷑. religiose edu¬
cetur: in sacramento. ut conui¬
gium ñ separet᷑: & dimissꝰ uel
dimissa nec causa ꝓlis altes
eramentalis. Corporaliter posst̾
ligionis: suie ad tempus. suie usq
in finem. Sacramẽtałr uero se¬
parari nequeunt dum uiuunt:
si legitime ꝑsonȩ sint. Manet

Expanded text:
t licet fine non bono contrahatur conjugium, quando species contrahentis movet animum, conjugium tamen bonum est, quia vita mala vel intentio perversa alicujus sacramentum non contaminat. Habuit autem conjugium Mariae et Joseph alias causas speciales, scilicet, ut virgo solatio viri sustentaretur, et ut diabolo partus celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adultera damnagii quae sint, et qualiter coitum excusent dicendum est. Tria sunt principaliter bona conjugii, undtripartitum est, scilicet, fides, proles, sacramne post vinculum conjugale cum alio vel cum alia coeatur; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose educetur; in sacramento vero, ut conjugium non separetur, et dimissus vel dimissa nec causa prolis altecet et sacramentalis. Corporaliter possuntligionis; sive ad tempus, sive usque in finem. Sacramentaparari non possunt dum vivunt, si legitimae personae sint. Manet
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine patris & filii & sp̃c̃¬
scĩ baptitãt. & eccłȩ sc̃ẽ catho¬
lice: tamen qui foris eccłam
baptriantur. non sumunt ba¬
ptismum ad salutem sed ad ꝑ¬
nitiem. habentes formam sacͣ¬
menti uirtutem autemeius ab¬
negantes: & ideo eccła non eos
rebãptizat: qͥa in nomine trini¬

Expanded text:
in nomine Patris, et Filii, et Spin nomine Patris, et Filii, et Spsancti baptizant, et Ecclesiae catholicae, tamen qui foris Ecclesiam baptizantur, non sumunt baptismum ad salutem, sed ad perniciem; habentes formam sacramenti, virtutem autem ejus abnegantes : ideoque Ecclesia non eos rebaptizat, quia in nomine sanc
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilia sacramenta nichil ꝓ¬
sunt. Si quis hoc meliꝰ aꝑire
poterit. non inuideo.
baptisma solis sacerdotib eẽ
traditum: eiusq ministeriũ nec
ipsis diaconib ĩplere ẽ licitũ absq
sentibus. & ultima languori ᷤ
cogat necessitas: quod etiã laicis
fidelib ꝑmittitur. Si rebapti
tem. Mulier quamuis sc̃a bap
trrare non p̃sumat: nisi nec̃cita¬
te cogente. De illis etiam qui
ab hereticis baptriantur: utrũ
rebaptirandi sint. queri solet.
Ad quod breuiter dicimus: qͥa
quicumq sit qui baptrret. si ser¬
uatur forma a xp̃o tradita. ue¬
rum baptismum dat: & ideo qͥ
illum sumit non debet rebapt¬
zan. Ande bẽda. Siue hereti¬
cus siue scismaticus. siue faci¬
norosus quisq in confessione scẽ¬
ille qui baptiratus ẽ. a bonis
catholicis rebaptirari: ne confeᷤ¬
sio & trinitatis inuocatio uide¬
atur annullari. Item augꝰtinꝰ.
Quamus unum baptisma sit
& hereticorum. scilicet eorũ qui

Expanded text:
visibilia sacramenta nil provisibilia sacramenta nil prosunt. Si quis hoc melius aperire poterit, non invideo. Baptismum solis sacerdotibus esse traditum; ejusque ministerium nec ipsis diaconibus implere est licitum absque sentibus, ultima languoris cogat necessitas; quod etiam laicis fidelibus permittitur. Ex Item: Mulier, quamvis snisi necessitate cogente. De illis vero qui ab haereticis baptizantur utrum rebaptizandi sint, quaeri solet. Ad quod breviter dicimus quia quicumque sit qui baptizet, si servatur forma a Christo tradita, verum baptismum dat; et ideo qui illum sumit non debet rebaptizari. Unde Beda: Sive haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus, quisque in confessione sancille qui baptizatus est a nobis Catholicis rebaptizari, ne confessio et Trinitatis invocatio videatur annullari. Item Aug.: Quamvis unum sit baptisma et haereticorum, scilicet eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
daret interius deo auctore. qui
eius uerbo uelut quodam mi¬
nisterio uteretur. Ita etiã pos¬
set ds̃ ꝑaliquẽ creare aliqua. ñ
ꝑ eum tamꝗͣ auctorem s mi¬
nistrum: cum quo & in quo o¬
peraretur. sicut in bonis oꝑib
nr̃is ipse oꝑat᷑ ⁊ nos n ipse tan¬
tum nec nos tantũ: sed ipse
nob̾cum & in nob̃: & tamen
in illis agendis ministri eius
sumus: non sumus auctores.
Ita ergo potuit dare seruo pote¬
statem dimittendi peccata in
baptismo: id ẽ ut inmundatione
interiori seruus cum dño oꝑare.¬
tur: non seruus sine domino
nec dns sine seruo: sed dns cum
seruo & in seruo. sicut in ext̾i¬
ori ministerio. dominus oꝑat᷑¬
& dominus dicitur scĩficare &
seruus: sed dns inuisibili gra¬
tia. seruusiisibili sacramento.
Dominus ait. Ego dominꝰ qui
scĩficat uisibilib sacramentis
per ministerium: dns autẽ in¬
uisibili grã per spm̃: ubiẽ to¬
tus fructus uisibilium sacra¬
mentorum. Sine hac sc̃ificatiõe:

Expanded text:
terius mundaret Deo auctore, qui terius mundaret Deo auctore, qui ejus verbo velut quodam ministerio uteretur. Item etiam posset Deus per aliquem creare aliqua, non per eum tanquam auctorem, sed ministrum cum quo et in quo operaretur, sicut in bonis operibus nostris ipse operatur et nos; nec ipse tantum nec nos tantum, sed ipse nobiscum et in nobis; et tamen in illis agendis ministri ejus sumus, non auctores. Ita ergo potuit dare servo potestatem dimittendi peccata in Baptismo, id est, ut in mundatione interiori servus cum Domino operaretur, non servus sine Domino; nec Dominus sine servo, sed Dominus cum servo et in servo; sicut in exteriori ministerio Dominus operaet Dominus dicitur sanctificare et servus; sed Dominus invisibili gratia, servus visibili sacramento, Dominus ait: Ego Dominus qui sanctificat visibilibus sacramentis, per ministerium; Dominus autem invisibili gratia, per Spiritum, ubi est totus fructus visibilium sacramentorum. Sine hac sanctificatione
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit illa potestas bap¬
tismi. quam xp̃c sibiretinuit &
E potuit dare seruis Hec ẽ ut plu¬
rimi uolunt potestas: dimittẽ¬
di peccatũ in baptismo. Sed po¬
testas dimittendi peccata queẽ
in deo: ẽ d̾s. Ideo alii dicunt
hanc potestatem ñ potuisse da¬
re alicui seruorum: quia nulli
potuit dare ut eẽt quod ipsee:
uel ut haberet essentiam quã
ipse habet: cui hoc ẽ eẽ quod
posse. Dicunt etiam si hanc-
potentiã alicui dare potuit potu¬
it ei dare creare creaturas: quia
non ẽ hoc maioris potentiȩ
quam ulud. Ad quod dicipo¬
test. quia potuit eiꝰ dare potẽ¬
tiam dimittendi peccata: non
ipsam eandem qͣ ipse potens ẽ.
sed potentiam creatam. qua
seruus posset dimittere peccata.
non tamenut auctor remissiois
sed ut minister. nec tamen sine
deo auctore: ut sicut inminist̾io
habet exterius scĩficare: ita in
ministerio haberet intus mun¬
dare: & sicut illud facit deo
auctore. qui cum eo & in eo o¬
ꝑatur illud exterius. ita mun¬

Expanded text:
quae sit illa potestas Baptismi quam Christus sibi retinuit, et potuit dare servis. Haec est, ut plurimi volunt, potestas dimittendi peccata in Baptismo: sed potestas dimittendi peccata quae in Deo est, Deus est. Ideo alii dicunt hanc potestatem non potuisse dare alicui servorum, quia nulli potuit dare ut esset quod ipse est, vel ut haberet essentiam quam ipse habet, cui hoc est esse quod posse. Dicunt enim: Si hanc potentiam alicui dare potuit, potuit ei dare creaturas creare, quia non est hoc majoris potentiae quam illud. Ad quod dici potest quia potuit eis dare potentiam dimittendi peccata, non tamen ipsam eamdem qua ipse potens est, sed potentiam creatam qua servus posset dimittere peccata; non tamen ut auctor remissionis, sed ut minister, nec tamen sine Deo auctore; ut sicut in ministerio habet exterius sanctificare, ita in ministerio haberet interius mundare; et sicut illud facit Deo auctore, qui cum eo operatur illud exterius, ita in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uel conuictio non appa
subsistent in futuro. ꝑ exꝑientiã.
apparentum: quia siquis de eis
dubitet. ꝑ fidem ꝓbant᷑ ut adhuc
ꝓbatur futura resurrectio: qͥa¬
ita crediderunt patriarchȩ. &
alii sancti: uel ꝓbatio ẽ & certi¬
tudo. quod sint aliqua non ap¬
& quia fundamentum bonoꝵ¬
Si illa despͥtio spei ꝯueniat.

Expanded text:
tum vel convictio non appar subsistent in futuro per experientiam.apparent; quia si quis de eis dubitat per fidem probantur, ut adhuc probatur futura resurrectio, qita crediderunt patriarchae et alii sancti. Vel probatio est et certitudo quod sint aliqua non apet quia fundamentum est bonoSi illa descriptio spei conveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
e autem ignores qͥd ticus
sit hereticus: audi breuiter. qͥd
inde scĩ doctores tradant. Hyla¬
rius aic. Exstiterunt plures. qͥ
celestium uerboꝵ simplicitatẽ
non ueritatis ipsius absolutionẽ
susciperent: aliter interpretan¬
tes. quam dictorum urtus pos¬
tularet. De intelligentia enim he¬
resis non descͥptura ẽ: & sensus
non sermo fit crimen. Idem in oc¬
tauo. Intelligentiȩ sensus in cri¬
mine ẽ. Ieronimus dicit: quod ex
uerbis inordinate prolatis in¬
curritur heresis Augustinus dif¬
finiens quid sit hereticus ait. he¬
reticus ẽ: qui alicuius tempora¬
lis commodi. & maxime gloriȩ
principatusq sui gr̃a. falsas ac

Expanded text:
e autem ignores quid faciat sit haereticus, audi breviter quid inde sancti doctores tradant. Hilar. ait: Extiterunt plures qui coelestium verborum simplicitatem, non veritatis ipsius absolutionem susceperunt, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis non de Scriptura est; et sensus, non sermo, fit crimen. Idem in lib. 8: Intelligentiae sensus in crimine est. Hieron. dicit quod ex verbis inordinate prolatis incurritur haeresis. Augustinus definiens quid sit haereticus, ait: Haereticus est qui alicujus temporali; commodi, et maxime gloriae principatusque sui
Abbreviated transcription (Latin):
& caro. Aliaunione ueubou
unita ft quia alia est une al¬
nime illius ad carnem: alia est
unio uerbi ad animam illam &
carnem. Non accepit ergo uer
brem c ꝑsonam hominis. sed
naturam: quia non erat ex car¬
ne illa & anima illa una com¬
posita ꝑsona quam uerbum
acceperit: sed accipiendo uniuit:¬
& uniendo accepit.
uolunt ꝑsonam accepisse ꝑsonã.

Expanded text:
 caro; alia unione Verbo unita sunt. Quia alia est unio animae illius ad carnem, et alia est unio Verbi ad animam illam, et ad carnem. Non ergo accepit Verbum Dei personam hominis, sed naturam; quia non erat ex carne illa et anima illa una composita persona quam Verbum accepit, sed accipiendo univit, et uniendo accepit. volunt personam accepisse personam.
Abbreviated transcription (Latin):
deo uero non ꝑsonam homini¬
assumpsit: quia caro illa & ani¬
ma illa. non erantunita in u.¬
nam ꝑsonam quam assumple¬
rit: quia non ex illis constabat ꝑ¬
sora: quando illis unitum uer

Expanded text:
deo vero non personam hominiassumpsit, quia caro illa et anima illa non erant unita in unam personam, quam assumpserit; quia non ex illa constabat persona, quando illis unitum Ver
Abbreviated transcription (Latin):
rea exaltatum ꝑ impassibilitatiᷤ
gloriam: quia est humiliatus ꝑ
passionis obedientiam: humili¬
tas ergo passionis. meritum fuit
exaltationis: exaltatio p̃mium
humilitatis. Unde augustinus
exponens p̃missum cãpitulum
ait. Ut xp̃c resurrectione clarifi¬
caretur: prius humiliatꝰ ẽ pas¬
sionẽ. Humilitaᷤᷤ claritatis ẽ meri¬
tum:clautas humilitatis ẽ pre¬
mium. Sed hoc totum factũ ẽ:
informa serui. Informa enim d̃i :¬
semꝑ fuit & erit claritas. Item
ambrosius idem capitulum trac¬
tans ait. Quid & quantum humi¬
litas mereatur: hic ostenditur. Hi ᷤᷤ
testimoniis eusdens fit. quod xp̃c
ꝑ humilitatem & obedientiam
passionis. meruit clarificationẽ
corporis: nec id solum: sed etiam
ĩpassibilitatẽ. Aĩa enĩ ipsiꝰ ante
mortem erat passibilis. sicut ca¬
romortalis: s post mortem me

Expanded text:
rea exaltatum per impassibilitatis gloriam, quia est humiliatus per passionis obedientiam. Humilitas ergo passionis, meritum fuit exaltationis; et exaltatio, praemium humilitatis. Unde August., exponens praemissum capitulum, ait: Ut Christus resurrectione clarificaretur, prius humiliatus est passione. Humilitas, claritatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium, sed hoc totum factum est in forma servi. In forma enim Dei semper fuit et erit claritas. Item Ambrosius, idem capitulum tractans ait: Quid et quantum humilitatis mereatur hic ostenditur. His testimoniis evidens fit quod Christus per humilitatem et obedientiam passionis meruit clarificationem corporis; nec id solum, sed etiam impassibilitatem animae. Anima enim ipsius ante mortem erat passibilis, sicut caro mortalis; sed post mortem me
Abbreviated transcription (Latin):
Demerito etiam xp̃i pretereũ¬
dum non est. dequo quidam
dicere solent. quod non sibi sedm̃¬
bris tantum meruerit. Meruit qͥ¬
dem membris redemptionẽ a di¬
abolo. a peccato a pena: & reg¬
ni reserationem: ut amota ignea
rumphea libere pateret introitꝰ.
sed & sibi meruit impassibilita¬
tis & immortalitatis głam: sicut

Expanded text:
De merito etiam Christi praetermittendum non est, de quo quidam dicere solent, quod non sibi, sed membris tantum, meruerit. Meruit quidem membris redemptionem a diabolo, a peccato, a poena, et regni reserationem; ut, amota ignea romphea, liber pateret introitus; sed et sibi meruit impassibilitatis et immortalitatis gloriam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. Electoꝵ ergo alios ma¬
gis. alios minus dilexit ab eter¬
no & diligit etiam nunc: quia a¬
liis maiora. aliis minora ex dilec¬
tione sua preparauit bona: aliis¬
ꝙ maiora. & aliis minora bona cõ¬
fert in tempore. Unde magis uel
minus dicitur hos ułillos diligere
Quod duobus modis inspicienda
est chalectio dei.

Expanded text:
eniunt. Electorum ergo alios magis, alios minus dilexit ab aeterno, et diligit etiam nunc, quia aliis majora, aliis minora ex dilectione sua praeparavit bona; aliisque majora, et aliis minora bona confert ex tempore. Unde magis vel minus dicitur hos vel illos diligere. 3. Quod duobus modis inspicienda est dilectio Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ic considerandũ ẽ. si bapti¬
zati a iohanne iterum re¬
baptriati sint baptismo xp̃i.
& qua forma uerborum usus
sit iohannes. Illi qui baptira¬
ti sunte a iohanne. nescientes
illius baptismo: postea baptrra.¬
ti sunt baptismo xp̃i. Baptismꝰ
enim iohannis:in nomine uen¬
turi tradebatur. Unde ieronimꝰ
Unde baptirati a iohanne in
tirabantur: immo uerũ baptiᷤ¬
ma accipiebant. Illi uero qui
spem non posuerunt in bap¬
tismo iohannis & patrem &
filium & sp̃m sc̃m credebant. ñ
post baptizati fuer̃t. sed imposi¬
tione manuum abapostolis su¬
baptirati sunt baptismo xp̃i
ut predictum est. Unde ieronimꝰ.
Qui sp̃m scm̃ nesciebant. cum
baptismum a iohanne accepe¬
runt: iterum baptizati sunt:¬
nequis ex uideis uel exgentib
putaret aquam sine spũ scõ.
ad salutem posse sufficere. De
negauerunt se scire sp̃m̃ scm̃.
cum baptiratos se dicerent io¬
hannis baptismo: qui in adue¬
nientis shu non in suo baptria¬
uit nomine. Isti ergo qui nec

Expanded text:
ic considerandum est si baptizati a Joanne iterum baptizati sunt Baptismo Christi, et qua forma verborum usus sit Joannes. Illi qui baptizati sunt a Joanne, nescientes illius baptismo, postea baptizati sunt Baptismo Christi. Baptismus autem Joannis in nomine venturi tradebatur. Unde Hieron. sUnde baptizati a Joanne in tizabantur, imo verum Baptisma accipiebant. Illi vero qui spem non posuerunt in baptismo Joannis, et Patrem et Filium et Spiritum sanctum credebant, non post baptizati fuerunt, sed impositione manuum ab apostolis subaptizati sunt Baptismo Christi, ut praedictum est. Unde Hieron.um sanctum nesciebant cum baptismum a Joanne acceperunt, iterum baptizati suntne quis ex Judaeis vel gentibus putaret aquam sine Spiritu sancto ad salutem posse sufficere. De negaverunt se scire Spiritum sanctum, cum baptizatos se dicerent baptismo Joannis, qui in advenientis Jesu, non in suo baptizavit nomine. Isti ergo, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
amunani. & ꝑ animam corpus.
pinquat quam anima. scilicet
ipsa eadem scđ̾m inferiorem par¬
tem & anima magis quam cor¬
pus. & soeo non incongrue a¬
nuna dicitur assumptã ꝑ sp̃m̃
& corpus ꝑanimam. Quod u̾¬
bum simul assũpsi animã

Expanded text:
animam, et per animam corpus. udine Deo propinquat quam anima, scilicet ipsa eadem secundum inferiorem partem, et anima magis quam corpus, et ideo non incongrue anima dicitur assumpta per spiritum, et corpus per animam. 3. Quod Verbum simul assumpsit ca
Abbreviated transcription (Latin):
dei filius carnem pimã:
sed carnem mediam: amina. U¬
lectum uerbum dtem
mo terre formato. uniri noncon¬
gruerit: nisi mediante rationali
essentia. Illa autem unio in exph¬
cabilis est adeo ut etiam ioh̾s
ab utero sanctificatus. se non es¬
sedignum fateatur soluere cor¬
rigiam calciamenti iħii: quia
illius unionis modũ inuesti¬
gare. aliisq explicare non erat
sufficiens. Non sunt igitur audi¬
endi. qui non uerum hominem
filium dei suscepisse dicunt. neq
natum de femina: sed falsam car¬
nem & imaginem corporis simu¬
latam ostendisse uidentib. In
quem errorem prorumpunt.
quia timent quod fier ñ potest.

Expanded text:
Dei Filius carnem et animam, sed carnem mediante anima; ulectum Verbum Dei. imo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationali essentia. Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam calceamenti Jesu, quia illius unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: sed falsam carnem, et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus. In quem errorem prorumpunt, quia timent quod fieri non possit,
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionib eorum se asserit
maledicturum ueritas: quid erit
de hostia: Ergo dicemus illam¬
ab illo posse benedic: quẽ scimus
adeo fore maledictum. cum sua
benedictione:Si enim ds male
preualebit. Numquid benedicto
maledicti ad nichilũ poterit redi¬
gere uerba uerissima comminã¬

Expanded text:
benedictionibus eorum se asserit maledicturam Veritas, quid erit de hostia? Ergo dicemus illam posse benedici ab illo, quem scimus a Deo fore maledictum cum sua benedictione? Si enim Deus maledpraevalebit? Numquid benedictio maledicti ad nihilum poterit redigere verba verissima comminan
Abbreviated transcription (Latin):
sane potest dici. quod abrutis ani¬
malibus corpus xp̃i non sumit᷑.
& si uideatur. Quid ergo sumte
mus. quid manducat: Ds̃ nouit.
De hoc celesti mysterio aliqua
ꝑstrinximus: a catholicis fidełr
tenenda. Qui enim his contra¬
dicit. hereticus iudicatur.
Quid
faciat hereticũ: & quid ste here

Expanded text:
sane dici potest, quod a brutis anisane dici potest, quod a brutis animalibus corpus Christi non sumitur, etsi videatur. Quid ergo sumit mus, vel quid manducat? Deus novit hoc. De hoc coelesti mysterio aliqua perstrinximus, a Catholicis fideliter tenenda. Qui enim his contradicit, haereticus judicatur. 2. Quid faciat haereticum, et quid sit haere
Abbreviated transcription (Latin):
ba que dicit. Ex his colligitur.
quod hereticus acatholica eccła
precisus. nequeat hoc sacramen¬
tum conficere: quia sc̃ĩ angeli
qui huius misterii celebrationi
assistunt: tunc enim non assunt.
quando hereticus uł symoniacꝰ
Non enim dubitari licet. ubi cor¬
poris dñici & sangͥnis mist̾ia ge-¬
huiꝰ aũ misterii expletõe sic̃ formã
seruari. ita ordinẽ haberi scilicet ut sit
sac̃dos: ⁊ intentionẽ adhiberi oportet.
ut illud face̾ intendat. S si ñ credit de
illo mist̾io sic̃ u̾itas ht̃ nũqͥd põt̃ inten¬
d̾e illd̾ ofice. Et si ñ intẽdit᷑ nũqͥd ofi¬
cit. Aliqͥdict̃ &̃ ñ recte de illo mist̾io
sentientẽ posse intend̾e ñ qͥdẽ illd̃
confic̾e̾ quod iã eẽt recte credere. s¬
id agere. quod gerit᷑ ab aliis dũ¬
illud conficitur. ⁊ sic adhibetuꝵ
intentio: & si intentio dicaturde¬
eẽ. conficiendi illud misterium:
tamen ex quo intendit ea dicere
& agere quȩ ab aliis geruntur.
impletur misteriũ. Illud etiã

Expanded text:
antis Dei? Ex his colligitur quod haereticus a catholica Ecclesia praecisus, nequeat hoc sacramentum conficere; quia sancti angeli, qui hujus mysterii celebrationi assistunt, tunc non adsunt, quando haereticus vel schismaticus Non enim dubitari licet, ubi corporis dominici et sanguinis mysteria gehujus autem mysterii expletione, sicut formam servari, ita ordinem haberi, scilicet, ut sit sacerdos, et intentionem adhiberi oportet, ut illud facere intendat. Sed si non credit de illo mysterio sicut veritas habet, numquid potest intendere illud conficere? et si non intendit, numquid conficit? Aliposse intendere, non quidem illud conficere, quod jam esset recte credere, sd agere quod geritur ab aliis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, impletur mysterium. Illud etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod celestis missus ad conse¬
crandum & uiuificandũ corpus
adueniat: iuxta dictum sacerdo
tis dicentis. Ommipotens deus
iube hoc ꝑferri ꝑmanus scĩ an¬
gelitui. in sublime altare tuũ.¬
& cetera. Iccirco nisi angłs uene¬
rit: missa nequaquam iuire uoca¬
ri potest. Numquid enim si hoc
misterium hereticus fuerit ausꝰ
usurpare: angłm de celis mittit
deus oblationem eius consecrare:
Maxime cum eisdem per pro¬
phetam comminatus sit. dicens
Maledicam benedictionib urĩs
uel quoniam non benedicunt sẽ
ex uero corde: uel quia qui iniq
agunt benedicuntur ab eis: ad¬
ulanturq peccatorib dum mo¬
do diuites sint. eronimus.

Expanded text:
eo quod coelestis missus ad conseeo quod coelestis missus ad consecrandum vivificum corpus adveniat, juxta dictum sacerdtis dicentis: Omnipotens Deus, jube haec perferri per manus sancti angeli tui in sublime altare tuum, etc. Idcirco nisi angelus venerit, missa nequaquam jure vocari potest. Numquid enim si hoc mysterium haereticus ausus fuerit usurpare, angelum de coelo mittit Deus oblationem ejus consecrare? maxime cum eisdem per prophetam comminatus sit dicens: Maledicam benedictionibus vel quoniam non benedicunt sanctis ex vero corde, vel quia qui inique agunt benedicuntur ab eis, adulanturque peccatoribus, dummodo divites sint. C.
Abbreviated transcription (Latin):
mentorum operatur. Unde a
secretis uirtutib uel sacris. sacra¬
menta dicuntur. Panis & cali¬
cis sacramentũ. grece eucharis¬
tia dicitur: latine bona gracia
interpretatur. Et quid melius
corpore & sanguine xp̃i. Siue
ergo ꝑbonos siue ꝑmalos mi¬
nistros intra eccłam dispenset᷑.
sacrum tamen est: quia sp̃ẽ sc̃s
uiuificat. Nec bonoꝵ dispensa¬
torum meritis ampliatur. nec
maloꝵ attenuat᷑. Hoc de corꝑe
domini. hoc etiam de baptisma
te & crismate sciendum est &¬
tenendum: quia uirtus diuina
secretius oꝑatur in eis: & diuina
solummodo est hec uirtus. siue
potestas. non humanȩ efficatiȩ.
Ili uero qui excommunicati st.
uł de heresi manifeste notati. ñ
uidentur hoc sacramentũ posse
conficere licet sacerdotes sint:
quia nemo dicit in ipsa consecra¬
tione offero sed offerimus. qua¬
si ex ꝑsona eccłȩ: & sdeo cum alia
sacramenta extra eccłam possit
celebrari. de hoc non uidet᷑. Qd̃
tite ueritatem. Missa enim dicit᷑

Expanded text:
mentorum operatur. Unde a mentorum operatur. Unde a secretis virtutibus vel sacris sacramenta dicuntur. Panis et calicis sacramentum Graece Eucharistia dicitur, Latine bona gratia interpretatur: corpore et sanguine Christi? Sive ergo per bonos, sive per malos ministros intra Ecclesiam. dispensetur, sacrum tamvivificat; nec bonorum dispensatorum meritis ampliatur, nec malorum attenuatur. Hoc de corpore Domini, hte et chrismate sentiendum est et tenendum quia virtus divina secretius operatur in eis, et divina solummodo haec est virtus sive potestas, non humanae efficaciae.Illi vero qui excommunicati sunt, vel de haeresi manifeste notati, non videntur hoc sacramentum posse conficere, licet sacerdotes sint, quia nemo dicit in ipsa consecratione: Offero, sed: Offerimus, quasi ex persona Ecclesiae. Et ideo cum alia sacramenta extra Ecclesiam possint celebrari, de hoc non videtur. Quod tite veritatem. Missa enim dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mini. nichil a bono maius. nichil
quia non in merito consecrantiᷤ
sed in uerbo efficitur creatoris. &
seẽ qui baptirat: ita ipse ẽ. qͥ
& sanguinem. Item gregorius.
Putant quidã commnũnionem
corporis minus eẽ sc̃ĩficatam: si¬
illorum fiat officio. quoꝵ uita
eorum oculis uidẽt ignobilis.
Heu inquam magnum laque¬
um incidunt: ut diuina & oc¬
culta misteria plus ab aliis scĩfi¬
cata fieri posse credant: cum un:
uisibiliter ea misteria & oꝑando
scĩficet: & scĩficando benedicat.
Misterium ideo dicitur: qd̾ secre¬
tam & reconditam habeat dispẽ¬
lationem. Sacrificium er ue¬
ro quasi sacrum factum: quia
prece mistica consecratur ꝓ nob̾.
in memoriam dominice passioniᷤ.
Sacramentum ẽ in aliqua ce-¬
iebratione:cum res ita fit. ut ali¬
quid significate rei accipiamus.
Sacramenta sunt baptis ma. cͥs
ma. corpus: quȩ ideo sacram̃ta
dicuntur: quia sub tegumento
uisibilium rerum. diuina uirtꝰ
secretius salutẽ eoꝵdem sacra¬

Expanded text:
 nihil a bono maius, nec a mquia non in merito consecrantis, set in verbo efficitur Creatoris et in se est qui baptizat, ita ipse est quiet sanguinem. Item Gregor.: Putant quidam communionem corporis minus esillorum fiat officio, quorum vita eorum oculis videtur ignobilis. § 1. Heu in quam magnum laqueum incidunt ut divina et occulta mcata posse fieri credant, cum unusvisibiliter ea mysteria et operando sanctificet, et sanctificando benedicat! Mysterium ideo dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispensationem; sacrificium vero, quasi sacrum factum, quia prece mystica consecratur pro nobis in memoriam dominicae passionis. Sacramentum est in aliqua celebratione, cum res ita re fit, ut aliquid significatae rei accipiamus. Sacramenta sunt Baptisma, Chrisma, Corpus Christi; quae ideo sacramenta dicuntur, quia sub tegumento visibilium rerum divina virtus secretius salutem eorumdem sacra
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam queri: utrũ pra¬
ui sacerdotes hoc sacramen¬
tum conficere nequeant. Ad qd̾
dici potest. quod aliqui licet pra¬
ui sint consecrant uere: scilicet
qui intus sunt nominẽsacram̃¬
T & si non uita: quia ñ in meri¬
to consecrantis. sed in uerbo effi¬
cttur creatoris. Unde augustinus.

Expanded text:
olet etiam quaeri utrum pravi sacerdotes hoc sacramentum conficere queant. Ad quod dici potest quod aliqui, licet vi, consecrant vere, scilicet, qui intus sunt nomine et sacramento, etsi non vita; quia non in merito consecrantis, sed in verbo efficitur Crea
Abbreviated transcription (Latin):
possibilitate statutum ẽ.
De his qui maleficiis impediti coire
impedimento:hoc tenen¬
dum decernitur. Si ꝑ sortiariaᷤ
& maleficas concubitus non
sequitur:. hortandi sunt quibꝰ
ista eueniunt. ut sp̃u contrito
& humiliato. deo & sacerdoti de
omnib peccatis faciant con¬
sinis. orationibus & ieuiniis.
dno satis faciant: & ꝑ exorcis¬
mos ac cetera eccłastice discipli¬
ne munimina. ministri eccłe ta¬
les sanare procurent. Quod si
non potuerĩt: separari ualebt̃.
Sed postquam alias nuptias
expetierint: illis uiuentib quib
iuncte fuerint pͥorib quos reli¬
querant. etiam si possibilitas
concũbendi eis reddita fuerit.
reconciliari nequibunt.
uod in fine huius capituli
continetur. ex rigore dictũ
magis intelligendum ẽ. quam
ex canonica equitate. uel intelli¬
gendum ẽ ñ posse reconciliari
prioribus. nisi iudicio eccl̃ȩ quo
diuisio facta fuerat.

Expanded text:
possibilitate statutum est. 3. possibilitate statutum est. 3. De his qui maleficiis impediti coire impedimento hoc tenendum decernitur: quod si per sortiarias et maleficas concubitus non sequitur, hortandi sunt quibus illa eveniunt, ut spiritu contrito et humiliato Deo et sacerdoti de omnibus peccatis concrymis, orationibus, et jejuniis Domino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera ecclesiasticae disciplinae munimina ministri Ecclesiae tales sanare procurent. Quod si non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint illis viventibus quibus post junctae fuerint, prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt . Quod in fine hujus capituli continetur, ex rigore magis dictum intelligendum est, quam ex canonica aequitate. Vel intelligendum est non posse reconciliari prioribus, nisi judicio Ecclesiae, quo divisio facta fuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit: & ideo eã amittere
mendacii falsitate molit᷑. Qd̃
si mulier causat᷑. & dicit uolo
eorum. Uii. manu propinquoꝵ
tactis sacroscĩs reliquiis uire¬
iurando dicat. ut numquã ꝑ
commixtionẽ carnis coniuncti
una caro effecti fuissent. Tũc
uidetur mulier. scdas posse con
trahere nuptias: humanũ dico
ꝓpter infirmitatem camnis eoꝵ.
Uir autem qui frigide natureẽ:
maneat sine conuige. Quod
si & ille aliam acceꝑit copulã:
uirii crimine rei teneant᷑: & pe
nitentia ꝑacta. pͥora cogant᷑
reciꝑe conubia. Hoc seruandũ ẽ'
cum uterq idem fatet᷑. S uir
si asserit se debitum reddidisse
uxori: & illa diffitetur: cui potiꝰ
fides habenda sit merito que¬
ritur. De hoc ita statutum ẽ.
Siquis accepit uxorem & ha¬
buit eam aliquo tempore: &
ipsa femina dicit. quod num¬
quam coisset cum ea. & ille uir
dicit quod sic fecit: inueritate
uiri consistat: quia uir ẽ caput
mulieris. Hoc de naturali in¬

Expanded text:
habuit, et idcirco illam dimittere habuit, et idcirco illam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur et dicit, Volo eorum septima manu propinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat, ut nunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuissent; tunc videtur mulierem secundas posse cotrahere nuptias. Humanum dico, propter infirmitatem carnis eorum. Vir autem, qui frigidae naturae est, maneat innuptus. Quod si ille aliam copulam, uirnitentia peracta priora cogantur recipere connubia. Hoc servandum est, cum uterque idem fatetur. Sed vir si asserit se debitum reddidisse uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit merito quaeritur. De hoc ita statutum est: Si quis ita acceperit uxorem, et habuerit eam aliquo tempore, et ipsa femina dicit quod nunquam coisset cum eo, et ille vir dicit quod sic fecit, in veritate viri consistat, quia vir est caput mulieris . Hoc de naturali im
Abbreviated transcription (Latin):
mater & filios ꝓcreare: deceruit
ut uterq eoꝵ .Uii. manu ꝓpin¬
quorum uiret quod numquam
carnaliter conuenerint & tunc
mulier secundas nuptias con¬
trahat. Uir autem qui frigide
nature ẽ: absq spe conugii per¬
maneat. Ait enim sic. Introgasti
de his qui matͥmonio iuncti st̃.¬
& nubere non possunt. si ille a¬
liam uel illa alium duc̃e possit:
de qͥb scͥptũ ẽ. Uir ⁊ mulier sise cõ¬
iunxerint. & post dixerit mu¬
lier de uiro. quod coire ñ possit
cum ea: si potest ꝓbari quod dic̃
per iustum uidicium. accipiat¬
alium. Siuero ille acceꝑit aliã:
qui ob causam frigide nat᷑e
dicunt se ñ posse inuicem oꝑã
carnis dantes commisceri. Iste
uero si non potest ea uti pro
uxore: habeat eam quasi soro¬
rem. Quod si retinaculum cõ¬
uigale uolu̾it rescindere: ma¬
neant utriq innupti. Nam
conueniet Igitur si uir aliã
uxorem uult acciꝑe. manifes¬
ta patet ratio. quia suggerẽte
diabolo odii fomite exosã eã

Expanded text:
creare, decrevit ut uterque eorum septima manu propinquorum juret, quod nunquam carnaliter convenerint, et tunc mulier secundas nuptias contrahat. Vir autem qui frigidae naturae est, absque spe conjugii permaneat. Ait enim sic: Interrogasti de his qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, scriptum est: Vir et mulier, si se conjunxerint, et post dixerit mulier de viro quod coire non possit cum ea, si potest probari quod dicit per justum judicium, alium accipiat, si vero ille acceperit aliam, qui ob causam frigidae naturae dicunt se non posse invicem operam carni dantes commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habeat eam quasi sororem. Quod si retinaculum conjugale voluerint rescindere, maneant utrique innupti. Nam conveniet? Si igitur vir aliam vult uxorem accipere, manifesta patet ratio, quia, suggerentdiabolo odii fomitem, exosam eam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ disparem cultum. Medie ue¬
ro. scilicet nec plene legitume. nec
omnino illegitime: ꝑ frigidita¬
tem uel conditionem. Si ẽnim
tales iungunt᷑. ignorant̃ com¬
manere possunt: quibus acci¬
dentib causis. & eisdẽ deficien

Expanded text:
 disparem cultum. Mediae vero sunt, nec plene legitimae, nec omnino illegitimae, per frigiditatem, per conditionem. Si enim tales junguntur ignoranter, commanere possunt quibusdam accedentibus causis, et iisdem deficien
Abbreviated transcription (Latin):
ad insipientiam fuit: quod xꝑc
clamans non auditur ad salutẽ
corporalem. Bonum quidẽ petiit
scilicet ut non moreretur: sed me¬
lius erat ut moreretur: quod &
factum ẽ.
De eo quod ambrosiꝰ dic̃
xp̃m dubitasse affectu humano

Expanded text:
ad insipientiam fuit, quod Christus ad insipientiam fuit, quod Christus clamans non exauditur ad salutem corporalem. Bonum quidem petiit, scilicet, ut non moreretur; sed melius erat ut moreretur, quod et factum est. 4. De eo quod Ambrosius dicit, Christum dubitasse affectu humano
Abbreviated transcription (Latin):
excipitur sine dubio quam pater
habet eandem & filius habet uo¬
luntatem: eadem ẽ xp̃i uoluntaᷤᷤ
que paterna: una ergo uoluntas
patris & filii. Sed alia uoluntaᷤᷤ
hominis alia dei: ut scias uitã
in uoluntate ẽẽ hominis: passio¬
nem autem xp̃i in uoluntate di¬
uina. ut pateretur pro nob̾. His
testimoniis euidenter docẽt. in
xp̃õ duas fuisse uoluntates: qd̃
quia negauit macharius archi
dempnatus ẽ. Et ex affectu hu¬
mano sensualitatis quidem non
rationis illud uoluit & petiit qd̃
non impetrauit: nec sdeo petiit ut
impetraret: quia sciebat deum ñ
ẽẽ facturum illud: nec illud fieri
uolebat affectu rationis. uel uo¬
luntate diuinitatis. Ad qͥd
ergo petiite Ut membͥs formam
preberet imminente turbatione
clamandi ad d̾nm: & subiciendi
uoluntatem suam diuinȩ uolun¬
tati: ut si pulsante molestia tͥs¬
tantur: pro eiusdem ammoni¬
tione orent. S si nequeunt uita¬
redicant quod ipse xp̃c. Nongͦ

Expanded text:
excipitur, sine dubio quam Pater excipitur, sine dubio quam Pater habet, eamdem et Filius habet voluntatem. Eadem est Christi voluntas, quae paterna. Una ergo voluntas est Patris et Filii. Sed alia est voluntas hominis, alia Dei; ut scias vitam in voluntate esse hominis, passionem autem Christi in voluntate divina, ut pateretur pro nobis. His testimoniis evidenter docetur in Christo duas esse voluntates, quod quia negavit Macharius archiedemnatus est. Et ex affectu humano sensualitatis quidem, non rationis, illud voluit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel voluntate divinitatis. Ad quid ergo petiit? Ut membris formam praeberet imminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tristentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si nequeunt vitare, dicant quod ipse Christus. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Unde hominemgerens xp̃c
ostendit priuatam quandã ho¬
minis uoluntatem. in qua & suã
& nr̃am figurauit: qui caput no¬
strum ẽ: & ad eum sicut membͣ
ꝑtinemus. Pater inquit si fieri
potest. transeat a me calix iste. Hec
humana uoluntas erat: propriũ
aliquid & tamquam priuatum
uolens. Sed quia rectum uultho
potes aliquid proprium uelle. ut
deus aliud uelit conceditur hoc
humane fragilitati. Idem alibi.
luntates in se: scđ̾m duas naturas.
Ait enim. Pater si fieri potest: tran¬
seat a me calixiste. Ecce habes ho¬
minis uoluntatem: quam ad di¬
uinam continuo dirigens att. Ue¬
runtamen ñ sicut ego uolo: sed sic̃¬
tu uis. Ambrosius etiam in libro
ter si potest fieri transfer ame calicẽ
hunc. Uerba xp̃i sunt: s quomo¬
do & inqua forma dicatur aduer¬
te Hominis substantiã gerit:
hominis assumpsit affectũ. Non
ergo quasi łs. sed quasi homo
loquitur: suscepit quidem uolun¬
tatem meam. Mea ẽ uoluntas

Expanded text:
nis. Unde hominem gerens Cnis. Unde hominem gerens Cobis privatam quamdam hominis voluntatem, in qua suam et nostram figuravit, qui caput nostrum est, et ad eum sicut membra pertitinemus. Pater, inquit, si fieri potest, transeat a me calix iste . Haec humana voluntas erat proprium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult hopotes aliquid proprium velle, quamvis Deus aliud velit, conceditur hoc humanae fraluntates in se secundum duas naturas. Ait enim: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Ecce habes hominis voluntatem, quam ad divinam continuo dirigens ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. Ambrosius ita etiam, in libro ter si fieri potest, transfer a me calicem hunc. Verba Christi sunt, sed quomodo et in qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam gerit, hominis assumpsit affectum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas,
Abbreviated transcription (Latin):
humanũs affectus: qm̃ diligit
uitam. odit mortẽ. Scd̾m istum
affectum xp̃c mori noluit: nec
obtinuit quod scd̾m istum af¬
fectum petiit.
uirgine traxit uolebat ñ mori:
& calicem transire orabat. Un¬
debeda. Orat transire calicem:
quia homo est dicens. Later¬
lixiste. Ecce habes uoluntatẽ
humanam expressam. Uide
lam rectum cor: sed non quod
ego uolo. sed quod tu uis. Un¬
de alibi. non ueni facere uolũ¬
tatem meam. quam scilicet tẽ¬
poraliter sumpsi de uirgine s
uoluntatẽ eius qui misĩt me.
quam scilicet eternus habui cũ
patre. Hic aꝑte dicit duas in xp̃o
fuisse uoluntates: scdm quas
diuersa uoluit. Ieronimus qͦ
ẽ caro autem infirma. dans in¬
telligi hic duas uoluntates ex¬
primi: ait ita. Hoc contra euti¬
cianos qui dicunt in xp̃o unã
tantum uoluntatem: hic au¬
ꝓpter infirmitatem carnis re¬
cusat passionem: & diuinam que
prompta ẽ ꝑficere dispensationẽ
distat ds ab homine: tantum
uoluntas di a uoluntate homi¬

Expanded text:
humanus affectus, quoniam qui diligit vitam, odit mortem. Secundum istum affectum Christus mori noluit, nec obtinuit quod secundum istum affectum petiit. Virgine traxit, volebat non mori, et calicem transire orabat. Unde Beda: Orat transire calicem, quia homo erat, dicens: Patlix iste. Ecce habes voluntatem humanam expressam. Vide jam rectum cor: Sed non quod ego volo, sed quod tu vis. Unde alibi, Joan. 6: Non veni facere voluntatem meam, quam, scilicet, temporaliter sumpsi ex Virgine, sed voluntatem ejus qui misit me, quam, scilicet, aeternus habui cum Patre, Hic aperte dicit duas in Christo fuisse voluntates, secundum quas diversa voluit. Hieron. quoque est, caro autem infirma; dans intelligi hic duas voluntates exprimi, ita ait: Hoc contra Eutychianos, qui dicunt in Christo unam tantum voluntatem. Hic auopter infirmitatem carnis rcusat passionem; et divinam, quae prompta est perficere dispensationem.distat Deus avoluntas Dei a voluntate homi
Abbreviated transcription (Latin):
se questionis articulus. Queren¬
dus est enun sacerdos sapiens &
discretus: qui cum potestate si¬
mul habeat iudicium: qui si for¬
te defuerit. confiteri debet focio.
nialium & mortaliũ distinguit
suꝑ illum locum: Confitemini
alterutrum peccata ur̃a. Aite¬
nim Coequalibus cotidiana &
leuia. grauiora uero sacerdoti
pandamus: & quanto usserit
tempore purgare curemus: qͥa
sine confessione emerdationis.
peccata nequeunt dimitti. S
& grauiora coequalib panden¬
dã sunt. cum deẽ sacerdos. & ur-¬
get ꝑiculum. Uenialia uero
etiam sacerdotis oblata copia.
licet confiteri coequali. & suf¬
ficit ut quibdam placet: si ta¬
men ex contemptu non preter¬
mittatur sacerdos. Tutius est
tamen & ꝑfectus. utriusq ge¬
neris peccata sacerdotib pan¬
dere: & consilium medicine ab
eis querere. quib concessa est
potestas ligandi & soluendi.

Expanded text:
sae quaestionis articulus. Quaerensae quaestionis articulus. Quaerendus est sacerdos sapiens et discretus, qui cum potestate simul habeat judicium, qui si forte defuerit, confiteri debet socio. nialium et mortalium distinguit super illum locum: Confitemini alterutrum peccata vestra. Ait enim: Coaequalibus quotidiana et levia, graviora vero sacerdoti pandamus, et quanto jusserit tempore purgare curemus, quia sine confessione emendationis, peccata nequeunt dimitti. Sed et graviora coaequalibus pandenda sunt, cum deest sacerdos, et urget periculum. Venialia vero, etiam sacerdotum oblata copia, licet confiteri coaequali, et sufficit, ut quibusdam placet, si tamen ex contemptu non praetermittatur sacerdos. Tutius est tamen et perfectius utriusque generis peccata sacerdotibus pandere, et consilium medicinae ab eis quaerere, quibus concessa est potestas ligandi et solvendi.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt: qui uiderent. Nondũ
enim erat sepulta: nondũ extra
portam delata: nondum extra
domum in noticiam portata.
Intus resuscitauit. quam intus
inuenit. relictis solis petro & ia¬
cobo & iohanne & patre & matre
puellȩ. In quib figuraliter con¬
tinentur sacerdotẽs ȩccłȩ. Quos
autem extra inuenit. aduerten¬
dum ẽ quomodo suscitauit: fle¬
bat enim post filium uiduȩ t̾baꝰ
fleuit marcha & maria suppli¬
cantes pro frẽ: flebat & turba
mariam sequuta. In quo docem᷑:
publice peccantib non propriũ
sed eccłe sufficere meritum. La
boret igitur penitens in eccła eẽ:
sienim unitas eccłȩ succurrat. ut
quod deẽ peccator sua oratione
cõpleat. de manib inimici ñ eri¬
pietur ania mortui. Credendũ
noscenti mortem suam ad conu̾¬
sionem. Ideoq nemo digne po¬
test penitere: quem non sustine¬
at unitas eccłȩ. Ideoq ñ petat
sacerdotes ꝑ aliquam culpam
ab unitate eccłȩ diuisos. Exhiᷤ¬

Expanded text:
fuerunt qui viderunt; nondum fuerunt qui viderunt; nondum enim erat sepulta, nondum extra portam delata, nondum extra domum in notitiam portata. Intus resuscitavit quam intus invenit, relictis solis Petro et Jacobo et Joanne, et patre et matre puellae, in quibus figuraliter continentur sacerdotes Ecclesiae. Quos autem extra invenit, advertendum est quomodo suscitavit. Flebat enim turba post filium viduae; flevit Martha et Maria supplicantes pro fratre; flebat et turba Mariam secuta. In quo docemur, publice peccantibus non proprium, sed Ecclesiae sufficere meritum. Aboret itaque poenitens in ecclesia esdere; nisi enim unitas ecclesiae succurrat, nisi quod deest peccatori sua operatione compleat, de manibus inimici non eripietur anima mortui. Credendum noscenti mortem suam ad conversionem suam. Ideoque nemo digne poenitere potest, quem non sustineat unitas ecclesiae, ideoque non petat sacerdotes per aliquam culpam ab unitate ecclesiae divisos. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
circa se extiterit. negligat᷑ ab u¬
lo. qui eum misericordit̾ monet¬
& petit. ne ambo in foueam ca¬
dant: quam stultus euitare no¬
luit. Tanta itaq uis confessionsꝰ
ẽ: ut si deest sacerdos confiteat᷑
p roximo. Sepe enim contingit
quod penitens non potest uere¬
cundari coram sacerdote: quem
desideranti nec tempꝰ nec locuᷤ
offert: & si ille cui confitebitur.
potestatem soluendi non habe¬
at. fit tam̃ dignus uenia ex sa¬
cerdotis desiderio: qui crimen
confitetur socio. Mundatienim
sunt leprosi dum ibant osten¬
dere ora. uel se sacerdotib anteꝗͣ
ad eos ꝑuenirent. Unde patet
deum ad cor respicere. dum ex
necessitate prohibent᷑ ad sacer¬
antequam ꝑueniant moruint᷑.
Sed misericordia di ubiq ẽ: qui
& iuistis parcere nouit: & si non
tam cito. sicut soluerentur a sa
tetur. sacerdoti meliori quã po¬
test confiteatur: & si peccatum
occultum ẽ. sufficiat referre in
noticiam sacerdotis. Nam in re

Expanded text:
circa se exstiterit, negligatucirca se exstiterit, negligatulo qui eum misericorditer monet et petit, ne ambo in foveam cadant, quam stultus evitare noluit. Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe enim contquod poenitens non possit verecundari coram sacerdote, quem desiderandi nec tempus nec locus offert, et si ille cui confitebitur potestatem solvendi non habeat, sit tamen dignus venia ex sacerdotis desiderio, qui crimen confitetur socio. Mundati enim sunt leprosi, dum irent ostendere ora vel se sacerdotibus, antequam ad eos pervenirent. Unde patet Deum ad cor respicere, dum ex necessitate prohibentur ad sacerantequam perveniant, moriuntur. Sed misericordia Dei ubique est, qui et justis parcere novit, etsi non tam cito, sicut si solverentur a sactetur sacerdoti, omnino meliori quam potest confiteatur; et si peccatum occultum est, sufficiat referre in notitiam sacerdotis. Nam in res
Abbreviated transcription (Latin):
unc pͥusquã
premissis auctoritatibꝰ. quȩ
his contradicere uidentur respõ¬
deamus. terciam questionem in¬
tueamur. Quod enim scd̾a ques¬
tio continebat scilicet an sine
confessione & iudicio sacerdotiᷤᷤ
soli deo confiteri sufficeret. expe¬
ditum ẽ & certificatum p̃missis
testimoniis: quod ñ sufficit cõ¬
fiteri deo sine sacerdote: nec ẽ u̾e
humilis & penitens. si non desi¬
derat & requirit sacerdotis ui¬
dicium. S numquid eque ualet
alicui confiteri socio uel ꝓximo
suo:saltem cum deest sacerdos:
Sane ad hoc dici potest. quod sa¬
cerdotis examen requirendum
est studiose quia sacerdotibus
concessit d̾s potestatẽ ligandi &
soluendi: & ideo quib ipsi chi¬
mittunt & d̃s dimittit. Si tam̃
defuerit sacerdos: proximo uel
curet quisq sacerdotẽ querere.
qui sciat ligare & soluere. Talẽ
enim eẽ oportet: qui alioꝵ uidica
confiteri peccata ut inueniat gra¬
ciam: querat sacerdotem qͥ sciat
ligare & soluere: necum negligẽs

Expanded text:
unc priusquam praemissis auctoritatibus quae his contradicere videntur respondeamus, tertiam quaestionem intueamur. Quod enim secunda quaestio continebat, scilicet, an sine confessione et judicio sacerdotis soli Deo confiteri sufficeret, expeditum est; et certificatum praemissis testimoniis, quod non sufficit confiteri Deo sine sacerdote, nec est vere humilis et poenitens, si non desiderat et requirit sacerdotis judicium. Sed numquid aeque valet alicui confiteri socio vel proximo suo, saltem cum deest sacerdos? Sane ad hoc potest dici quod sacerdotis examen requirendum est studiose, quia sacerdconcessit Deus potestatem ligandi atque solvendi, et ideo, quibus ipsi dimittunt, et Deus dimittit. Si tamen defuerit sacerdos, proximo vel curet quisque sacerdotem quaerere, qui sciat ligare et solvere. Talem enim esse oportet, qui aliorum crimina confiteri peccata, ut inveniat gratiam, quaerat sacerdotem qui sciat ligare et solvere, ne cum negligens
Abbreviated transcription (Latin):
slos sumus filii gr̃a non natura:
unigenitus autem natura non
gr̃a. An hoc etiam in ipso filio
ad hominem referendum est. Ita
sane. Amb̾ quoq in primo libro¬
ꝑ adoptionem: sed ꝑ naturam.
Padoptionem nos filii dicimur:
ille ꝑ ueritatem naturȩ est. Ex
his euidenter ostenditur: quod
xp̃c non sit filius gracia adop¬
tionis. Illa enim gracia intelli¬
gitur: cum augustinꝰ eum non
esse gracia filium asserit. Gracia
enim sed non adoptionis inmo
unionis. filius dei est filius ho¬
minis: & econuerso.
Utrum ꝑ

Expanded text:
Nos sumus filii gratia, non natura; Nos sumus filii gratia, non natura; Unigenitus autem natura, non gratia, an hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane. Amb. quoque, in libper adoptionem, sed per naturam: per adoptionem nos filii dicimur, ille per veritatem naturae est. Ex his evidenter ostenditur quod Christus non sit Filius gratia adoptionis. Illa enim gratia intelligitur, cum August. eum non esse gratia Filium asserit; gratia enim sed non adoptionis, imo unionis Filius Dei est filius hominis, et e converso. 6. Utrum