comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo p̃tendat ingressu nichil intus late
posita foris luceat. Qnid eͦs ex sequat cibo¬
rum parsimoniam. offitioꝵ redũdantiã
alterum it᷑ naturam suꝑ fuisse. alterũ
pene ip̃i nature de fiusse: Inic nulla fusle¬
termissa tempora. hic congeminati ieiumo
dies. Et si qͣndo reficiencdi successisset
noluntas. eib plerumq obuiuis. qui mor¬
tem arceret. non delicias ministraret. &
cet̾a. Hec autem ꝓpt̾ea in exemplo huuiꝰ
tẽꝑati gen̾is posui. qͥa ñ hic agit ut uir¬
gmitatem noueant que nondum uolue¬
runt. s quales eẽ debeant que iam uote
sunt. Nam ut aggrecdiat᷑ animus tantũ
actale ꝓpositum gͥndi utiꝙ dicendigeñe
debet excitari & accendi. S martyr cy¬
pͥanus de habitu uirginum. ñ de susci¬
piendo uirginitatis ꝓposito scͥpsit. Iste
uͦ ep̃s etiam ad hoc eas magno ascen¬
dit eloquio. Uerum ex eo quod ambo
egerunt dictionis grandis exempla me¬
morabo. Ambo quipe inuecti sunt in

Expanded text:
primo praetendat ingressu nihil intus laterprimo praetendat ingressu nihil intus laterposita foris luceat. 8. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam: alterum ultra naturam superfuisse, alterum pene ipsi naturae defuisse: 165 illic nulla termissa tempora, hic congeminati jejunio dies; et si quando reficiendi successisset voluntas, cibus plerumque obvius qui mortem arceret, non delicias ministraret , etc. Haec autem propterea in exemplo hujus temperati generis posui, quia non hic agit ut virginitatem voveant quae nondum voverunt; sed quales esse debeant quae jam votae sunt. Nam ut aggrediatur animus tantum ac tale propositum, grandi utique dicendi genere debet excitari et accendi. Sed martyr Cyprianus de habitu virginum, non de suscipiendo virginitatis proposito scripsit. Iste vero episcopus etiam ad hoc eas magno accendit eloquio. 49. Verum ex eo quod ambo egerunt, dictionis grandis exempla memorabo. Ambo quippe invecti sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam mente. que nullo doli ambitu
sincetum ad ulteraret affectum. corde humi¬
lis. uerbis grauis. animi prudens. loquen¬
di parcior. legendi studiosior. non in incer¬
to liuitiarum. s in prece pauꝑis spem
reponens intenta oꝑi. uerecundia sermonu
rere. nullum ledere. bene uelle omnibus.
asurgere maiorib natu. equalib non in¬
uidere. fugere iactantiam. rationem sequi.
amare uirtutem. Qnͣdo ista uultu uel lesit
parentes. quando difsensit aꝓpinquis. quͣ¬
do fastidiuit humilem. qnͣdo risit debilẽ.
qnͣdo uitauit mopem: eos solos sollicita ce¬
tus iuroeum inuisere. quos misccłia non
erubescerit. neꝙ p̃t̾iret uerecundia nichil
toruum mocłis. nichil in uerbis ꝓcax. nicħ̾
in actu innerecundum. non gestus fractior.
ñ incessus solutior: ñ uox petulantior. ut
ipsa corporis species simillacrum fuerit
mentis & figura ꝓbitatis. Bona cruppe do¬
mus. inipso uestibulo debet agnosci. ac

Expanded text:
sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior; non in incerto divitiarum, sed in prece pauperis spem reponens; intenta operi, verecunda sermoni; ed Deum quaerere; nullum laedere, bene velle omnibus; assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere; fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando risit debilem? quando vitavit inopem? Eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia. Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum: non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior; ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac
Abbreviated transcription (Latin):
sa uirginitas numero suo addit. gaudi¬
um matris augescit. Et alio loco in fmne
portat ⁊ u̾itas. portant discipline dei memo¬
res. institiam cum religione
retmentes. stabiles infide. humiles inti¬
more. ad omnem tolerantiam fortes. ad
sustmendas inuirias mites. ad faciendã
misccłiã faciles. frat̾na pace unanimes.
atcy concordes. Que uos singła obone uͥ¬
gines. obsernare. diligere. implere debe¬
tis. que deo & xp̃o uacantes. ad dñm cui
uos licastis. maiore & meliore parte p̃ce¬
ditis. Prouecte annis. iuniorib facite
tuis excitate. emulis de nirtute docu¬
m̃tis. ad głam ꝓuocate. durate fortit᷑.
sp̃italit̾ ꝑgite. ꝑuenite felicit᷑. Tantum
mem̃tote tunc nr̃i cum incipiet ĩ uob̾
iurginitas honorari. Ambrosuis etiam
genere dicendi temperato & ornato ꝓ¬
fessis uirginib ꝓponit tamqmͣ sub ex¬
empli forma. quod morib mutentur
& dicit. Uirgo erat. non solum corpore

Expanded text:
riosa virginitas numero suo addit, tanto plus gaudiriosa virginitas numero suo addit, tanto plus gaudium matris augescit. Et alio loco in fine portat et veritas; portant disciplinae Dei memores, justitiam cum religione retinentes, stabiles in fide, humiles in timore, ad omnem tolerantiam fortes, ad sustinendas injurias mites, ad faciendam misericordiam faciles, fraterna pace unanimes atque concordes. Quae vos singula, o bonae virgines, observare, diligere, implere debetis, quae Deo et Christo vacantes, ad Dominum cui vos dicastis, majore et meliore parte praeceditis. Provectae annis, junioribus facite tuis excitate, aemulis de virtute documentis ad gloriam provocate; durate fortiter, spiritualiter pergite, pervenite feliciter; tantum mementote tunc nostri, cum incipiet in vobis virginitas honorari . 48. Ambrosius etiam genere dicendi temperato ei ornato professis virginibus proponit, tanquam sub exempli forma, quod moribus imitentur, et dicit: Virgo erat, non solum corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
his incarne sua totuis mundi pecc̃a cru¬
etfixus aboleret. nec solum delicta factoꝵ.
s etiam cupiditates ammoꝵ. Caro emim
hedi adculpam facti refertur. ius ad ille¬
cebras cupiditatum. sicut scͥptum est.
Quia concupunt ppłs cupiditatẽ pessi¬
mam. & dixerunt. Quis nos cibabit car
ne: Quod gͥ extendit angłs uirgam
& tetigit petram de qua ignis exũt. ostẽ¬
dit quod caro domini sp̃u repleta diui¬
no pecc̃a omnia humane conditionis
genere temperato est apud cypͥanum
uirginitatis illa laudatio. Nũc nobis¬
ad uirgines sermo ẽ. Quarum̃ quo subli¬
mior gła est. maior & cura. Flos est ille ec¬
cłiastici germinis decuis atc ornam̃tum
gr̃e sp̃italis. leta indoles laudis & honori.
opus integrum atq incorruptum dei
imago. respondens ad scĩmoniam dñi.
illustrior portio gregis xp̃i. Gaudet ꝑ ip.¬
sas. atci inillis largit᷑ floret eccsie matͥs
generosa fecunditas. quantoꝙ plus gło¬

Expanded text:
us in carne sua, totius mundi peccata cruus in carne sua, totius mundi peccata crucifixus aboleret, nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates animorum. Caro enim haedi ad culpam facti refertur; jus ad illecebras cupiditatum, sicut scriptum est, « Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt, Quis nos cibabit carne » ? Quod igitur extendit angelus virgam, et tetigit petram, de qua ignis exiit, ostendit quod caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis genere temperato est apud Cyprianum virginitatis illa laudatio: Nunc nobisad virgines sermo est, quarum quo sublimior gloria est, major et cura. Flos est ille ecclesiastici germinis, decus atque ornamentum gratiae spiritualis, laeta indoles laudis et honoris, opus integrum atque incorruptum, Dei imago respondens ad sanctimoniam Domini, illustrior portio gregis Christi. Gaudet per ipsas, atque in illis largiter floret Ecclesiae matris gloriosa fecunditas: quantoque plus glo
Abbreviated transcription (Latin):
utitur. qm̃ res suscepta ñ ornam̃ta
uerborum aut ad flectendos animos com¬
motionis affectum. s rerum documenta
desiderat. Ergo inter cet̾a inpͥncipio hꝰ
oꝑis ait. Quo motus oraculo gecleon
cum audisset quod deficientib licet
popłoꝵ milib in uno uiro dñs plebem
suam ab hostib liberaret. optulit he¬
dum capͣrum. euius carnem sccłm pre¬
cepta angeli & azima supͣ petram posu¬
it. & ea uire ꝑ fudit. Que simul ut iurge
cacumine quam gerebat angłs dei con¬
tigit. de petͣ igins erũpit. atq ita sacͥfici¬
um qd offerebatur ab sumptum ẽ. Quo
inditio declaratum iudetur. quod petra
illa tẏpum habuerit corporis xp̃i. quia
scͥptum ẽ. bibebant de consequenti petͣ.
petra autem erat xp̃c. Quod utiꝙ non¬
ad diuinitatẽ eius. s ad carnem relatum
est. que sitientium corda ppłorum ꝑhen¬
ni riuo sui sanguinis inunclauit. Iamtẽ
in mysterio declaratum est. quia dñs ihs¬

Expanded text:
utitur; quoniam res suscepta non ornamenta utitur; quoniam res suscepta non ornamenta verborum, aut ad flectendos animos commotionis affectum, sed rerum documenta desiderat. Ergo inter caetera, in principio hujus operis ait: Commotus oraculo Gedeon, cum audisset quod deficientibus licet populorum millibus, in uno viro Dominus plebem suam ab hostibus liberaret, obtulit haedum caprarum, cujus carnem secundum praeceptum angeli, et azyma supra petram posuit, et ea jure perfudit: quae simul ut virgae cacumine, quam gerebat, angelus Dei contigit, de petra ignis erupit, atque ita sacrificium quod offerebatur absumptum est . Quo indicio declaratum videtur, quod petra illa typum habuerit corporis Christi; quia scriptum est, « Bibebant de consequenti petra, petra autem erat Christus » . Quod utique non ad divinitatem ejus, sed ad carnem relatum est, quae sitientium corda populorum perenni rivo sui sanguinis inundavit. Jam tunc igitur in mysterio declaratum est, quia Dominus Jes
Abbreviated transcription (Latin):
extitisse. quod uinum bibit. quod in¬
ebriatus est. quod in domo sua nucdatꝰ
est. quod fuit recubans nudiᷤ & patentibꝰ
femoribus. quod nũditas illa patͥs. a
medio filio denudata ẽ maiore uero
& minore contecta. & cet̾a. que necesse ñ
est ex sequi. cum satis sit hoc solum cõ¬
plecti. quod noe typum future uerita¬
tis ostendens. non aquam s uinum bi¬
berit. & sic imaginem dominice passi¬
onis exp̃sserit. Item in sacerdote melchi¬
sedech dominici sacͣmenti p̃figuratũ
tura diuina testatur. & dicit. Et mel¬
chisedech rex salem ꝓtulit panem &
uinũ. fuit autem sacerdos dei summi.
& benedix it abraham. Quod autem
melchi sedech typum xp̃i portaret. de¬
genui te. tu es sacerdos met̾num sccłm
ordinem melchisedech. Hec & alia que
sequuntur huius epłe summisse dicti¬
onis modum seruant. quod facile est
sius cum agat rem magnam de sp̃u
sc̃õ ut eum patri & filio de monstret
equalem. sumiisso tñ dicendi gen̾e

Expanded text:
exstitisse, quod vinum bibit, quod inexstitisse, quod vinum bibit, quod inebriatus est, quod in domo sua nudatus est, quod fuit recubans nudis et patentibus femoribus; quod nuditas illa patris a medio filio denotata est; a majore vero et minore contecta , et caetera quae necesse non est exsequi, cum satis sit hoc solum complecti, quod Noe typum futurae veritatis ostendens, non aquam sed vinum biberit; et sic imaginem dominicae passionis expresserit. Item in sacerdote Melchisedech dominicum Sacramentum praefiguratum tura divina testatur, et dicit: « Et Melchisedech rex Salem protulit panem et vinum. Fuit autem sacerdos Dei summi, et benedixit Abraham » . Quod autem Melchisedech typum Christi portaret, degenui te. Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech » . Haec et alia quae sequuntur hujus epistolae , submissae dictionis modum servant, quod facile est sius cum agat rem magnam de Spiritu sancto, ut eum Patri et Filio demonstret aequalem, submisso tamen dicendi genere
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi genere utitur. meo libro ubi de
sacͣmento calicis disputat. Soluit᷑ qͥppe
ibi questio. in qua queritur utrum cahx
dominicꝰ aqmͣ solam. an eam inuino mx¬
tam debeat habere. S exempli gr̃a aliqͥd
indeponendum ẽ. Post pͥncipium gͦ epse
iam soluere incipiens ꝓpositam questio¬
nem ammonitꝰ autem nos. scias inquit
ut incalice offerendo dnica traditio ser¬
uetur. neq aliud fiat a nobis qmͣquod
ꝓ nobis dñs pͥor fecit. ut calix qui in cõ¬
memorationẽ euis offert᷑. mixtus uino
offeratur. Nam cum dicat xp̃e. ego sũ
uitis uera. sanguis xp̃i ñ aqua ẽ uus
s umum. Nec potest uideri sangius
euis quo redempti & uiuificati sumus
ẽẽ incalice. quando uinum desit calici
quo xp̃i sanguis ostenditur. qui scͥptu¬
rarum omnium sacͣmento ac testimo¬
nio p̃dicatur. In uenimus enim ingenesy
cͥca sacͤmentum noe hoc idem p̾cucur¬
risse. & figuram dominice passionis illic

Expanded text:
dicendi genere utitur in eo libro ubi de dicendi genere utitur in eo libro ubi de Sacramento calicis disputat. Solvitur quippe ibi quaestio, in qua quaeritur utrum calix dominicus aquam solam, an eam vino mixtam debeat habere. Sed exempli gratia aliquid inde ponendum est. Post principium ergo epistolae, jam solvere incipiens propositam quaestionem: Admonitos autem nos scias, inquit, ut in calice offerendo dominica traditio seruetur neque aliud fiat a nobis quam quod pro nobis Dominus prior fecit, ut calix qui in commemoratione eius offertur minus uino offeratur. nam cum dicat Christus : ego sum uitis uera, sanguis Christi non aqua est utique, sed uinum. nec potest uideri sanguis eius, quo redempti et uiuificati sumus, esse in calice, quando uinum desit calici, quod Christi sanguis ostenditur, qui scripturarum omnium sacnio praedicatur. Invenimus enim in Genesi circa sacramentum Noc hoc idem praecucurrisse, et figuram dominicae passionis illic
Abbreviated transcription (Latin):
ih i xp̃m. Q gͦ fuit beatitudo ur̃a: Testimo¬
nium uob̾ ꝑhibeo. qm̃ si fieri posset oeloᷤ
ur̃os eruissetis. & dedisietis mͥ. Ergo inimi¬
cus factus sum uob̾. uerum p̾dicans: En¬
lant᷑ uos non bene. s excludere uos uolũt
ut eos emulemini. Bonum est autememu
nunc eẽ apud uos. & mutare uocem meam.
quia confundor in nob̾. Numquid hic aut
contraria contrariis. uerba sunt redclita.
aut aliqua gradatione sibi subnera sunt.
aut cesa & menbra circuitus ue sonuerunt:
& tamen ñ ideo tepuit grandis affectus.
quo eloquium feruere sentimus. s apłica¬
ista. sic clara sunt. ut ꝓfunda sint. atꝙ ita
conscͥpta memorieq mandata. ut nonso¬
lum lectore uł auditore. uerumetiam ex po¬
sitore opus habeant. siquis meis non suꝑfi¬
cie contentus altitudinẽ querat. Qua ꝓpt̾
uideamus ista genera dicendi ieis. qui
istorum lectione ad rerum diuinarum att
salubrium scientiam ꝓfecerunt. eaꝙ ecclle
ministrarunt. Beatus cẏpͥanus sũmisso

Expanded text:
udo vestra? Testimonium vobis perhibeo, quoniam si fieri posset, oculos vestros eruissetis et dedissetis mihi. Ergo inimicus factus sum vobis verum praedicans? Aemulantur vos non bene; sed excludere vos volunt, ut eos aemulemini. Bonum est autem in nunc adesse apud vos, et mutare vocem meam, quia confundor in vobis . Numquid hic aut contraria contrariis verba sunt reddita, aut aliqua gradatione sibi subnexa sunt, aut caesa et membra circuitusve sonuerunt? et tamen non ideo tepuit grandis affectus, quo eloquium fervere sentimus. CAPista sic clara sunt, ut et profunda sint; atque ita conscripta memoriaeque mandata, ut non solum lectore vel auditore, verum etiam expositore opus habeant, si quis in eis non superficie contentus altitudinem quaerat. Quapropter videamus ista genera dicendi in eis qui istorum lectione ad rerum divinarum atque salubrium scientiam profecerunt, eamque Ecclesiae ministrarunt. Beatus Cyprianus submisso
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Sicut enim corporis medicam̃ta q̃
hominib abhommib adhibent᷑. non¬
nisi eis ꝓsunt quib d̾s oꝑatur salutẽ.
qui & sine illis mederi potest. cum sine
ipso illa ñ possint. & tam̃ adhibentur.
Et si hoc offitiose fiat inter oꝑa mise¬
ricordie uel beneficientie deputatur. ita
& adium̃ta doctrine. tunc ꝓsunt amme
adh̾ita ꝑhomiem cum cleu̾s oꝑatur ut¬

Expanded text:
ris . Sicut enim corporis medicamenta, quae ris . Sicut enim corporis medicamenta, quae hominibus ab hominibus adhibentur, nonnisi eis prosunt quibus Deus operatur salutem, qui et sine illis mederi potest, cum sine ipso illa non possint, et tamen adhibentur; et si hoc officiose fiat, inter opera misericordiae vel beneficentiae deputatur: ita et adjumenta doctrinae tunc prosunt animae adhibita
Abbreviated transcription (Latin):
re & exhortare. & increpa cum omni im¬
ꝑio. nemo te contempnat. Ammone
illos pͥncipib & potestatib sublitos eẽ
& cet̾a. Quid gͦ putamus: numquid cõ¬
tra se ipsum sentit apłs: Qui cum dicat
doctores oꝑatione fieri sp̃s scĩ ipse illis p̃¬
cepit quid. & que madmodũ doceant. an
intelligendum est & hominum offitia.
ipso scõ sp̃u largiente. indocendis etiam
ipsis doctorib ñ debere cessare : Et tñ neꝙ
qui plantat est aliquid. neꝙ qui rigat.
s qui increm̃tum dat ds. Uñ ipsis qͦꝙ
ministris sc̃is hom̃ib. uł etiam scĩs angli
oꝑantib. nemo recte discit que ꝑtiuẽt
aduiuenum cum deo. nisi fiat adeo
docilis. cui dicitur inpsalmo. Doce me
facere uoluntatem tuam. cim̃ tu es ds̃
m̃s. unde & ipsi timotheo idem dicit
ap̃łs. loquens utiꝙ ad discipłm doctor.
ti autem ꝑseuera in his que didicisti
s credita sunt tibi. sciens aquo didice¬

Expanded text:
ere, et exhortare, et increpa cum omni imere, et exhortare, et increpa cum omni imperio. Nemo te contemnat . Admone illos principibus et potestatibus subditos esse , etc. Quid ergo putamus? Numquid contra seipsum sentit Apostolus, qui cum dicat doctores operatione fieri Spiritus sancti, ipse illis praecipit quid et quemadmodum doceant? An intelligendum est, et hominum officia ipso sancto Spiritu largiente, in docendis etiam ipsis doctoribus non debere cessare; et tamen neque qui plantat esse aliquid, neque qui rigat, sed Deum qui incrementum dat ? Unde ipsis quoque ministris sanctis hominibus, vel etiam sanctis Angelis operantibus, nemo recte discit quae pertinent ad vivendum cum Deo, nisi fiat a Deo docilis Deo, cui dicitur in Psalmo: Doce me facere voluntatem tuam, quoniam tu es Deus meus . Unde et ipsi Timotheo idem dicit apostolus, loquens utique ad discipulum doctor: Tu autem persevera in iis quae didicisti, et credita sunt tibi, sciens a quo didice
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ admodum p̾ciꝑent alis. quas tres apłi¬
cas epłas ante ocłos habere debet. cui est in
ecͣc ꝑsona doctoris imposita. Nonne in pͥma¬
legitur adtimotheum. annuntia hec & doce:
Que autem sint supͣdictum est. Nonne ibi
est. seniorem ne icrepaueris. s obsecra ut
patrem: Nonne inscd̾a ei dicitur. formam
habe uerborum sanorum que a me audistiͤ
Nonne ibi ei dicitur. satis age. te ipsum ꝓ¬
babilem oꝑarium exhibens deo. ñ erubescẽ¬
tem ũbum ueritatis recte tractantẽ : Ibiẽ
& illud. p̾dica uerbum. insta oportune mm¬
portune. argue. hortare. increpa. monini
ionganimitate & doctrina. Itemꝙ ad titũ
nonne dicit. ep̃m uixta doctrinam fideliᷤ
uerbi ꝑseuerantẽ ẽẽ debere. ut potenssit
in doctrina sana & contradicentes redar¬
guere: Ibi etiam dicit. tu uͦ loquere que
decet sanam doctrinam. senes sobrios
ẽẽ & que sequuntur. Ibi & illud. hec loq̃¬

Expanded text:
quemadmodum praeciperent aliis. Quas tres apostoliquemadmodum praeciperent aliis. Quas tres apostolicas Epistolas ante oculos habere debet, cui est in Ecclesia doctoris persona imposita. Nonne in prima ad Timotheum legitur: Annuntia haec et doce ? quae autem sint, supra dictum est. Nonne ibi est: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem ? Nonne in secunda ei dicitur: Formam habe verborum sanorum, quae a me audisti ? Nonne ibi ei dicitur: Satis age, teipsum probabilem operarium exhibens Deo, non erubescentem, verbum veritatis recte tractantem ? Ibi est et illud: Praedica verbum, insta opportune, importune; argue, obsecra, increpa in omni longanimitate et doctrina . Itemque ad Titum, nonne dicit episcopum juxta doctrinam fidelis verbi perseverantem esse debere, ut potens sit in doctrina sana et contradicentes redarguere ? Ibi etiam dicit: Tu vero loquere quae decent sanam doctrinam, senes sobrios esse , et quae sequuntur. Ibi et illud: Haec loqu
Abbreviated transcription (Latin):
multa sint que dicantur. & multi modi
quib dicantur ab eis qui hec sciunt. qͥs
nouit. quid adp̃sens tempus uł nobis
dicere. uł ꝑ nos expediat audiri. nͥ qui
corda omiũ uideret: Et quis facit ut
quod oportet & quemadmodũ oportet di¬
catur a nobis. insi meuius manu sunt & noᷤᷤ
& sermones nr̃i : Ac ꝑhoc discat quidem
omnia que docenda sunt. qui & nosse uult¬
& docere. facultatemꝙ dicendi ut decet
uirum eccłiasticum comparet. ad horam
uero ipsius dictionis illud potius bone m̃ti
cogitet conuenire. qd dñs ait. Nolite cogi¬
tare quomͦ aut quid loquamim dabit᷑
enim uobis in illa hora quid loquamim.
patͥs ur̃i qui loquitur iuobis. Sigͦ lo¬
modum doceant. si doctores sc̃s efficit sp̃s.¬
potest dicere nec orandum nobis ẽẽ quia
dñs ait. scit pater ur̃ quid uob̾ necessariũ
sit. pͥusgmͣ pietatis ab eo. aut apłm paulũ
timothẽo & tito ñ debuisse p̃ciꝑe quid uel

Expanded text:
multa sint quae dicantur, et multi modi multa sint quae dicantur, et multi modi quibus dicantur ab eis qui haec sciunt; quis novit quid ad praesens tempus, vel nobis dicere, vel per nos expediat audiri, nisi qui corda omnium videt? et quis facit ut quod oportet, et quemadmodum oportet, dicatur a nobis, nisi in cujus manu sunt et nos et sermones nostri ? Ac per hoc, discat quidem omnia quae docenda sunt, qui et nosse vult et docere; facultatemque dicendi, ut decet virum ecclesiasticum, comparet: ad horam vero ipsius dictionis, illud potius bonae menti cogitet convenire quod Dominus ait, Nolite cogitare quomodo aut quid loquamini; dabitur enim vobis tri qui loquitur in vobis . Si ergo lomodum do ceant, si doctores potest dicere nec orandum nobis esse, quia Dominus ait, Scit pater vester quid vobis necessarium sit, prius quam petatis ab eo ; aut apostolum Paulum Timotheo et Tito non debuisse praecipere quid, vel
Abbreviated transcription (Latin):
affluentissima fecũditate facũcdie. s ꝓfu¬
sione nimia grauitati displicent. Qui uͦ
hec amant. ꝓfecto eos qui ñ ita dicunt.
s castigatus eloquunt᷑ ñ posse ita eloqͥ
existimãt ñ uiclitio ista nitare. Qua ꝓpter
iste uir sc̃s & posse se ostendit sic dicere qr
dixit alicubi. & nolle qm̃ post modum
iusta & sc̃a & bona dicit. neꝙ enim alia
debet dicere. aget gͦ qnͣtum potest cum
ista dicit. ut intelligent᷑. ut libent̃. ut obe¬
dient̾ audiatur. Et hec se posse si potuerit.⁊
inqnͣtum potuerit. pietate magis oratio¬
num. qmͣ oratorum facultate ñ dubitet.
ut orando ꝓ se ac ꝓillis quos est allocuturꝰ.
sit orator anteqm doctor. Ipsa hora iam ut
dicat accedens pͥusqmͣ exerat ꝓferentem
linguam. ad dm̃ leuet animam sitientem.
ut reͣctet quod biberit. uel quod impleu̾̃it
fundat. Cum enim de una quaꝙ re que
scdm fidem delectationemq tͣctanda sunt

Expanded text:
affluentissima fecunditate facundiae, sed profuaffluentissima fecunditate facundiae, sed profusione nimia gravitati displicent. Qui vero haec amant, profecto eos qui non ita dicunt, sed castigatius eloquuntur, non posse ita eloqui existimant, non judicio ista devitare. Quapropter iste vir sanctus et posse se ostendit sic dicere, quia dixit alicubi, et nolle, quoniam postmodum et justa et sancta et bona dicit, neque enim alia debet dicere; agit ergo quantum potest cum ista dicit, ut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur: et haec se posse, si potuerit, et in quantum potuerit, pietate magis orationum, quam oratorum facultate non dubitet; ut orando pro se, ac pro illis quos est allocuturus, sit orator antequam dictor. Ipsa hora jam ut dicat accedens, priusquam exserat proferentem linquam, ad Deum levet animam sitientem, ut eructet quod biberit, vel quod impleverit fundat. Cum enim de unaquaque re, quae secundum fidem dilectionemque tractanda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. nisi suauit dicerentur. In ppło autẽ
graui de quo dictum est deo. inppło gͣui
laudabo te. nec illa suauitas delectabilis
est. qua ñ quidem iniqua diliguntur.
s exigua & fragilia bona spumeo uerbo¬
rũ ambitu ornant᷑. quali nec magna atcꝑ
stabilia decentur & grauit̾ ornentur. Est
tale aliquid in epła beatissum cypͥani. qd̃
ideo puto uł accidisse uł consulto factum
ẽẽ ut sciretur aposteris qmͣ linguam doc¬
trine xp̃iane sanitas ab ista redundantia
reuocauerit. & ad eloquentiam grauiorem
modestioremꝙ restrinxerit. qualis inẽius
consequentib lict̾is secure amatur. religio¬
se appetitur. s difficillime impletur. Ait gͦ
quodam loco. Petamus hanc sedem. dant
secessum uicina secretã. Ubi dum erratici
palmitum lapsus. pendulis nexibus ꝑ ha¬
rundines bauilas repunt. uiteam porti¬
cum frondea tecta fecerunt frondea tecta¬
fecerunt. Non dicuntur ista nͥ mirabilit

Expanded text:
fieret, nisi suaviter dicerentur. 31. In populo autem fieret, nisi suaviter dicerentur. 31. In populo autem gravi, de quo dictum est Deo, In populo gravi laudabo te , nec illa suavitas delectabilis est, qua non quidem iniqua dicuntur, sed exigua et fragilia bona spumeo verborum ambitu ornantur, quali nec magna atque stabilia decenter et graviter ornarentur. Est tale aliquid in epistola beatissimi Cypriani, quod ideo puto vel accidisse, vel consulto factum esse, ut sciretur a posteris, quam linguam doctrinae christianae sanitas ab ista redundantia revocaverit, et ad eloquentiam graviorem modestioremque restrinxerit; qualis in ejus consequentibus litteris secure amatur, religiose appetitur, sed difficillime impletur. Ait ergo quodam loco: Petamus hanc sedem: dant secessum vicina secreta; ubi dum erratici palmitum lapsus pendulis nexibus per arundines bajulas repunt, viteam porticum frondea tecta fecerunt . Non dicuntur ista nisi mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
facienda. uerumetiam frgienla ac dete¬
standa tot & tanta mala atꝙ turpia. que
malis & turpib disertissime ꝑsuasa sunt.
ñ ut eis consentiat᷑. s sola cdelectationis gr̃a
lectitentur. Auertat autem ds ab eccłia
sua quod de synagoga uideorum hieremi¬
as ꝓpħ̾a commemorat dicens. Pauor et hor¬
renda. facta sunt suꝑ t̾ram. Propħe ꝓphe¬
tabant iniqua. & sacerdotes plausum fece¬
runt manib suis. et plebs mea dilex̃ sic.
et quid facietis infriturum:. O eloquentia
tanto t̾ribilior. quanto plurior. & qnͣto
solidior. tanto uehementior. Ouere securiᷤ
concidens petras. Nuie rei enĩ simile ẽ.
sit a nobis. ut sacerdotes plaudant iniqua
dicentib a plebs dei diligat sic. Absit a no¬
bis inquam tantadementia. Nam quid
faciemus infuturum: Et certe minus in¬
telligant᷑. minus placeant. minus moue¬
ant que dicunt᷑. uera tamen dicant᷑ & iꝰta.
ñ mĩqua libenter andiant᷑. Qd̃ utiq nõ

Expanded text:
facienda, verum etiam fugienda ac detefacienda, verum etiam fugienda ac detestanda tot et tanta mala atque turpia, quae malis et turpibus disertissime persuasa sunt, non ut eis consentiatur, sed sola delectationis gratia, lectitentur. Avertat autem Deus ab Ecclesia sua quod de synagoga Judaeorum Jeremias propheta commemorat dicens: Pavor et horrenda facta sunt super terram: Prophetae prophetabant iniqua, et sacerdotes plausum dederunt manibus suis, et plebs mea dilexit sic. Et quid facietis in futurum ? O eloquentia tanto terribilior, quanto purior; et quanto solidior, tanto vehementior! O vere securis concidens petras! huic enim rei simile essesit a nobis, ut sacerdotes plaudant iniqua dicentibus, et plebs Dei diligat sic. Absit a nobis, inquam, tanta dementia: nam quid faciemus in futurum? Et certe minus intelligantur, minus placeant, minus moveant quae dicuntur; verumtamen dicantur; et justa, non iniqua libenter audiantur: quod utique non
Abbreviated transcription (Latin):
quos nec intellexise. nec Docentis elocutio¬
ne delectatos eẽ ꝓfuerit. Quid enim hec
duo conferunt homini. qui & confitetur
uerum. & conlaudat eloquium. nec meli¬
nat assensum. ꝓpt̾ quem solum cum aliqͥd
suadetur rebus que dicunt᷑. iniugilat
dicentis intentio: Si enim talia docent᷑
que eredere uł nosse suffitiat. nichil est
aluid eis consentire. nisi confiteri uera eẽ.
Cum gͦ id docetur quod agendum est. &¬
ideo docetur ut agatur. frustra ꝑsuadet᷑
uerum ẽẽ quod dicitur. frustra placet
modus ipse quo dicitur. si ñ ita dicitur
ut agatur. Oportet gͥ eloquentem eccłia¬
sticum. qnͣdo aliquid suadet qd̾ agendũ
ẽ ñ solum docere ut instruat. & delecta¬
re ut teneat: uerumetiam flectare ut
iuncat. Ille quippe iam remanẽt ad con¬
sensionẽ flectendus eloquentie gnͣditate.
in quo id ñ egit usq ad euis contessionem
demonstrata ueritas. ad iuncta etiam sua¬
pensum est ab hominib. ut ñ solum nõ

Expanded text:
quos nec intellexisse, nec docentis elocutioquos nec intellexisse, nec docentis elocutione delectatos esse profuerit. Quid enim haec duo conferunt homini, qui et confitetur verum, et collaudat eloquium, nec inclinat assensum, propter quem solum, cum aliquid suadetur, rebus quae dicuntur invigilat dicentis intentio? Si enim talia docentur quae credere vel nosse sufficiat, nihil est aliud eis consentire, nisi confiteri vera esse. Cum vero id docetur quod agendum est, et ideo docetur ut agatur, frustra persuadetur verum esse quod dicitur, frustra placet modus ipse quo dicitur, si non ita discitur ut agatur. Oportet igitur eloquentem ecclesiasticum, quando suadet aliquid quod agendum est, non solum docere ut instruat, et delectare ut teneat, verum etiam flectere ut vincat. Ipse quippe jam remanet ad consensionem flectendus eloquentiae granditate, in quo id non egit usque ad ejus confessionem demonstrata veritas, adjuncta etiam suapensum est ab hominibus, ut non solum non
Abbreviated transcription (Latin):
& ideo flectere necessitatis ñ est. quia ñ
semꝑ opus est. si tantum docenti uł etiam
delectanti consentit auditor. Ideo autem
uictͥorie ẽ. flectere: quia fieri potest. ut¬
& doceatur & delectetur. & ñ assentiat᷑.
Quid autem illa duo ꝓderunt. si desit
hoc t̾tium: s neꝙ delectare necessitatiᷤᷤ
ẽ qͣndo quidem cum dicendo uera mon¬
strantur: qd̾ adoffitium docendi ꝑtinis.
ñ eloquio agitur. neq hoc attenditur. ut
uł ipsa uł ipsum delectet eloquium. sed
lectant. Uñ plerumq delectant etiam
falsa patefacta atꝙ conuicta. Neq enĩ
delectant quia falsa sunt. s quia falsa
ẽẽ uerum est. Delectat & dictio. quia hoc
uerum ẽẽ monstratum est. Propt̃ eosaũ¬
quib fastidientib non placet ueritas. si
alio quocumq mͦ. nisi eo modo dicatur
ut placeat. et sermo dicentis. datus est
meloquentia ñ pariis etiam delestatiõi
locus. Que tamen ad di ñ sufficit duris.

Expanded text:
 ideo flectere necessitatis non est, quia non  ideo flectere necessitatis non est, quia non semper opus est, si tantum docenti vel etiam delectanti consentit auditor. Ideo autem victoriae est flectere, quia fieri potest ut doceatur et delectetur, et non assentiatur. Quid autem illa duo proderunt, si desit hoc tertium? Sed neque delectare necessitatis est: quandoquidem cum dicendo vera monstrantur, quod ad officium docendi pertinet, non eloquio agitur, neque hoc attenditur, ut vel ipsa vel ipsum delectet eloquium, sed lectant. Unde plerumque delectant etiam falsa patefacta atque convicta. Neque enim delectant, quia falsa sunt; sed quia falsa esse verum est, delectat et dictio qua hoc verum esse monstratum est. CAPUT quibus fastidientibus non placet veritas, si alio quocumque modo, nisi eo modo dicatur, ut placeat et sermo dicentis, datus est in eloquentia non parvus etiam delectationi locus. Quae tamen addita non sufficit duris,
Abbreviated transcription (Latin):
tendus. ut moueatur ad agendum. &
sicut delectatur si suauit ioquaris.
ita fictetur si amet quod polliceris.
Timeat quod minaris. oderit quodar¬
guis. quod cõmendas amplectatur. qd̃
dolendum exaggeras doleat. cum quid
letandum p̾dicas gaudeat. misereatur eoꝵs
quos miserandos ante oculos dicendo con¬
stitius. fugiat eos quos cauendos terren¬
do ꝓponis. & quicquid aliud gͣndi eloq̃n¬
tia fieri potest. ad commouendos am moᷤ
auditorum. ñ quid agendum sit sciant
s ut agant quod agendum ẽẽ iam sci¬
unt. Si autẽ adbuc nesciunt. pͥus utiq do¬
cendi sunt qmͣ mouendi. Et fortasse reb
ipsis cognitis ita mouebuntur. ut eos non
opis sit maiorib eloquentie uirib iam mo¬
ueri. Quod tñ cum opuis est faciendum ẽ.
Tunc autem opus ẽ. quando cum scierint
quid agendum sit ñ agunt. ac ꝑdocere
necessitatis ẽ. Possunt enim homines et
agere & non agere quod scuint. Quis aũ
dixerit eos agere debere quod nesciunt:¬

Expanded text:
tendus, ut moveatur ad agendum. Et tendus, ut moveatur ad agendum. Et sicut delectatur, si suaviter loquaris; ita flectitur, si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod commendas amplectatur, quod dolendum exaggeras doleat; cum quid laetandum praedicas gaudeat, misereatur eorum quos miserandos ante oculos dicendo constituis, fugiat eos quos cavendos terrendo proponis; et quidquid aliud grandi eloquentia fieri potest ad commovendos animos auditorum, non quid agendum sit ut sciant, sed ut agant quod agendum esse jam sciunt. 28. Si autem adhuc nesciunt, prius utique docendi sunt quam movendi. Et fortasse rebus ipsis cognitis ita movebuntur, ut eos non opus sit majoribus eloquentiae viribus jam moveri. Quod tamen cum opus est, faciendum est: tunc autem opus est, quando cum scierint quid agendum sit, non agunt. Ac per hoc docere necessitatis est. Possunt enim homines et agere et non agere quod sciunt. Quis autem dixerit eos agere debere quod nesciunt? Et
Abbreviated transcription (Latin):
quod clausum est: s qm̃ inter se habẽt
ñnullam similitudinem. uescentes atꝙ
discentes. ꝓpter fastidia plurmorum.
etiam ipsa sine quib uiui ñ potest ali¬
menta condienda sunt. Dix̃ gͦ quidã¬
eloquens. & uerum dixit: ita dicere de¬
bere eloquentem. ut doceat. ut delec¬
tet. ut flectat. Deinde addidit. doc̾e
necessitatis ẽ: delectare suauitatis. flec
sitas in rebus est constituta quas dici¬
mus. reliqua duo. inmodo quo dicimꝰ.
Qui gͦ dicit cum docere uult. qmͣdui
ñ intelligitur. ñdum. se existimet dixiᷤ¬
se quod uult ei quem uult docere.
quia & si dixit quod ipse intelligit. ñ¬
dum illi dixisse putandus est. a quo
intellectus non est. Si uͦ intellectus est.
quocumꝙ modo dixerit. dixit. Quod
si etiã delectare uult eũ cui dicit. aut
flectere. non quocumq mͦ dixerit
faciet. s int̾ est quomͦ dicat ut fatiat.
Sient est autem ut teneatur ad audi¬
endidum delectandus auditor: ita flec¬

Expanded text:
quod clausum est. Sed quoniam inter se habent quod clausum est. Sed quoniam inter se habent nonnullam similitudinem vescentes atque discentes, propter fastidia plurimorum, etiam ipsa sine quibus vivi non potest, alimenta condienda sunt. CAPUT XIeloquens, et verum dixit, ita dicere debere eloquentem, ut doceat, ut delectet, ut flectat. Deinde addidit: Docere necessitatis est, delectare suavitatis, flectsitas, in rebus est constituta quas dicimus; reliqua duo, in modo quo dicimus. Qui ergo dicit cum docere vult, quamdiu non intelligitur, nondum se existimet dixisse quod vult ei quem vult docere. Quia etsi dixit quod ipse intelligit, nondum illi dixisse putandus est, a quo intellectus non est: si vero intellectus est, quocumque modo dixerit, dixit. Quod si etiam delectare vult eum cui dicit, aut flectere, non quocumque modo dixerit, faciet; sed interest quomodo dicat, ut faciat. Sicut est autem, ut teneatur ad audiendum, delectandus auditor; ita flec
Abbreviated transcription (Latin):
Que autem quisq iam oblitus est. cum
commonent᷑. docetur. S de modo delec¬
tanli nunc non ago: de modo quo do¬
cendi sunt qui dicere desiderant loquor.
Is autem ẽ optimus. quo fit ut qui audit.
uerum audat. & quod audit intelligat.
Ad quem finem cum uentum fuerit.
nichil tunc amplus de ipsa re tamqmͣ
cdintius docenda laborandum est. s forte
de comm̃danda. ut incorde figatur. Qd̾
si faciendum uidebit᷑. ita modeste faci¬
fit dicendo ñ ut libeat quod horrebat
aut ut fiat quod pigebat: s ut appa¬
reat quod latebat. Qd̾ tamen si fiat m¬
suauit᷑ ad paucos quidem studiosissimoᷤᷤ
suus ꝑuenit fructus. qui ea que dicenda
sunt quamuis abiecte ineulteꝙ dicant᷑
scire desicderant. Quod cum actepti fuerĩt.
ipsa delectabilit̾ ueritate pascuntur. bo¬
uerum amare. ñ uerba. Quid enim ꝓ dest
clauis aurea. si aꝑire quod uolumus non
potest: Aut quid ob est lignea. si hoc
potest qnͣdo nichil querimus nisi patere

Expanded text:
Quae autem quisque jam oblitus est, cum Quae autem quisque jam oblitus est, cum commonetur, docetur. Sed de modo delectandi nunc non ago; de modo quo docendi sunt qui discere desiderant, loquor. Is autem est optimus, quo fit ut qui audit, verum audiat, et quod audit intelligat. Ad quem finem cum ventum fuerit, nihil tunc amplius de ipsa re tanquam diutius docenda laborandum est, sed forte de commendanda ut in corde figatur: quod si faciendum videbitur, ita modeste facifit dicendo, non ut libeat quod horrebat, aut ut fiat quod pigebat, sed ut appareat quod latebat. Quod tamen si fiat insuaviter, ad paucos quidem studiosissimos suus pervenit fructus, qui ea quae discenda sunt, quamvis abjecte inculteque dicantur, scire desiderant. Quod cum adepti fuerint, ipsa delectabiliter veritate pascuntur: boverum amare, non verba. Quid enim prodest clavis aurea, si aperire quod volumus non potest? Aut quid obest lignea, si hoc potest? quando nihil quaerimus nisi patere
Abbreviated transcription (Latin):
nec significet uersandum est. quod agi¬
tur multimoda uarietate dicendi. quod
inpotestate ñ habent qui p̃parata & ad
uerbũ memorit̾ retenta ꝓnuntiant. Mox
autem ut intellectum ẽẽ constiterit. aut
sermo finiendus. aut malia transeundũ
ẽ. Sieut enim gratus est qui cognoscen¬
da enubilat. sic onerosus qui cognita in¬
culcat. eiᷤ dum taxat quorum tota exspec-¬
tatio in dissoluenda eorum que pandun¬
tur difficultate pendebat. Nam delectã¬
di gr̃a etiam nota dicuntur. uibi non ip̃a
s modus quo dicuntur attenditur.
Quod si & ipse iam notus ẽ atꝙ audito¬
rib placet. pene nichil inter est utrũ
is qui dicit. dictor an lector sit. Solent
enim ea que commode scͥpta sunt. non
solum abhis quib pͥmitus innotescũt
iocunde legi. uerum ab his etiam quibꝰ
iam nota sunt. nec adhuc illa de me¬
moria ddeleuit obluuo. ñ sine iocundi¬
tate relegi. uł abutrisꝙ libent̃ audiri.

Expanded text:
nec significet, versandum est quod aginec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse constiterit, aut sermo finiendus, aut in alia transeundum est. Sicut enim gratus est qui cognoscenda enubilat; sic onerosus est qui cognita inculcat, eis duntaxat quorum tota exspectatio in dissolvenda eorum, quae panduntur, difficultate pendebat. Nam delectandi gratia etiam nota dicuntur; ubi non ipsa, sed modus quo dicuntur attenditur. Quod si et ipse jam notus est, atque auditoribus placet, pene nihil interest utrum is qui dicit, dictor vel lector sit. Solent enim et ea quae commode scripta sunt, non solum ab iis quibus primitus innotescunt, jucunde legi; verum ab iis etiam quibus jam nota sunt, neque adhuc illa de memoria delevit oblivio, non sine jucunditate relegi, vel ab utrisque libenter audiri.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ udicant : Quid enim ꝓ dest locutio¬
nis in tegritas qmͣ non sequit᷑ intellectꝰ
audientis. cum loquendi omnino nulla
sit cansa. si quod loquimur ñ intelligt̃.
ꝓpt̾ quos ut intelligant loquimur:
Si autẽ non potest. siue quia ñ sunt.
siue quia inp̃sentia ñ occurrunt. utet᷑
etiam uerbis minus integris. dum tñ
res ipsa deceatur atꝙ discatur ĩtegre.
Et hoc quidem ñ solum incollocutiõibꝰ.
siue fiant cum aliquo uno. siue cum
plurib. uerumetiam multomagis in po¬
płis quanto sermo ꝓmitur. ut intelliga¬
m instandum est. quia incollocutiomibꝰ
ẽ ciuiꝙ int̾rogandi potestas. Ubi autem
om̃s tacent ut audiatur unus. & meũ
intenta ora conuertunt. ibi ut requirat
quisꝙ quod ñ intellexerit. nec moris est
nec decoris. ac ꝑ hoc debet maxime tacen¬
ti subuenire cura dicentis. Solet autem
motu suo significare. utrum intellex̃it
cognoscencdi aiudea multitudo. quod do¬

Expanded text:
non judicant? Quid enim prodest locutionon judicant? Quid enim prodest locutionis integritas, quam non sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino nulla sit causa, si quod loquimur non intelligunt, propter quos ut intelligant loquimur? si autem non potest, sive quia non sunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. 25. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus; verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod do
Abbreviated transcription (Latin):
do negligit uerba cultiora. nec curat
quid bene sonet s quid bene indicet
atꝙy intimet. quod ostendere intendit.
Unde ait quidam. cum de tali genere
elocutionis ageret. ẽẽ mea quandam
diligentem negligentiam. Hec tñ sic
trahat. qmͣuis in bonis doctorib tanta
docendi cura sit uel ẽẽ debeat. ut uer¬
bum quod nisi obscurum sit uł am¬
biguum. latinum ẽẽ ñ põt. uulgi aũ
more sic dicitur. ut ãbiguitas obseu¬
ritasq utetur ñ sic dicatur ut adocti
s potuis ut ab indoctis dici solet. Si n
non piguit dicere int̃p̃tes nr̃os. non
congregabo conuenticula eorum de sã¬
guinib qm̃ senserunt ad rem ꝑtiñe
ut eoloco pluralit̾ enuntiaretur hoc
nom̃. quod in latina lingua singu
doctorem pigeat. imꝑitis loquentem.
ossum potius qmͣ os dicere. ne ista sylla¬
ba ñ ab eo quod sunt ossa. s ab eo quod
sunt ora intelligatur. ubi uafre aures
de correptione uocalium uel ꝓductiõe

Expanded text:
do negligit verba cultiora, nec curat do negligit verba cultiora, nec curat quid bene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod ostendere intendit. Unde ait quidam, cum de tali genere locutionis ageret, esse in ea quamdam diligentem negligentiam  Cicero, in trahat. Quamvis in bonis doctoribus tanta docendi cura sit, vel esse debeat, ut verbum quod nisi obscurum sit vel ambiguum, latinum esse non potest, vulgi autem more sic dicitur ut ambiguitas obscuritasque vitetur, non sic dicatur ut a doctis, sed potius ut ab indoctis dici solet. Si enim non piguit dicere interpretes nostros, Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus , quoniam senserunt ad rem pertinere, ut eo loco pluraliter enuntiaretur hoc nomen, quod in latina lingua tantumdoctorem pigeat imperitis loquentem, ossum potius quam os dicere, ne ista syllaba non ab eo quod sunt ossa, sed ab eo quod sunt ora intelligatur, ubi Afrae aures de correptione vocalium vel productione
Abbreviated transcription (Latin):
tate dicendi. ut aut multum tardus sit
qui ñ intelligit. aut inrerum quas ex¬
plicare atꝙ ostendere uolumus difficul¬
tate ac subtilitate. ñ in nr̃a locutione
sit causa. quo minus tardius ue quo
dicimus possit intelligi. Sunt enim¬
aut iux intelliguntur. qnͣtolibet. &
qnͣtumlibet. qm̃uis planissime dicen-¬
tis uersentur eloquio que inppłi audiẽ¬
tiam. uel raro si aliquid urget. uel numꝙͣ
omnino mittenda sunt. In libris autẽ qui
ita scribuntur ut ipsi sibi quodammͦ le¬
ctorem teneant cum in telliguntur. cũ
autem ñ intelliguntur molesti ñ sint
nolentib legere. & inaliquorum collo¬
cutionib ñ ẽ hoc offitium disserendum.
labore disputationis. ad aliorum intelligẽ¬
tiam ꝑducamus. si tenet auditorẽ uł collo¬
cutorem discendi cupiditas. nec mentis
capacitas desit. que quomͦ intimata poᷤ¬
sit acciꝑe. non curante illo qui docet
quanta eloquentia doceat. s ꝙͣsa eiudẽta

Expanded text:
tate dicendi, ut aut multum tardus sit tate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligat, aut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quod dicimus possit intelligi. CAPUT Iaut vix intelliguntur, quantolibet et quantumlibet, quamvis planissime, dicentis versentur eloquio; quae in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non est hoc officium deserendum, labore disputationis ad aliorum intelligentiam perducamus, si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qui docet, quanta eloquentia doceat, sed quanta eviden
Abbreviated transcription (Latin):
ctoresce fateamur tali eloqiuentia uios qͣli s
ꝑsonis eusmodi congruebat. s nos & si
delicteris eorum que sine difficultate in¬
telliguntur. ñ nulla sumimus elocutiomĩ
exempla. nequaqmͣ tamen putare debe-¬
mus imitandos nobis eos ẽẽ in his que ad
exercendas & elimandas quodamm men¬
tes legentium. & ad rumpenda fasticlia
atꝙ acuenda studia discere uolentiũ.
celandos quoꝙ siue ut ad pietatem cõ¬
uertant᷑. siue ut a mysteriis secludant
animos impiorum utili ac salubri ob¬
scuritate dixerunt. Sic quippe isli locu¬
ti sunt. ut posteriores qui eos recte in¬
telligerent & exponerent. alt̾am gr̃am.
disparem quidem. ueriimtam̃ subse¬
quentẽ indei eccłia repꝑirent. Nong
expositores eorum ita loqui debent. ut¬
tamqmͣ se ipsos exponendos simili aucto¬
ritate ꝓponant. s inomnib sermomibꝰ
suis pͥmitus ac maxime ut intelligant᷑
elaborent. ea qnͣtum possunt ꝑspicui¬

Expanded text:
ctoresque fateamur, tali eloquentia, qualis ctoresque fateamur, tali eloquentia, qualis personis ejusmodi congruebat. CAPUT VIde litteris eorum, quae sine difficultate intelliguntur nonnulla sumimus elocutionis exempla; nequaquam tamen putare debemus imitandos eos nobis esse in iis quae ad exercendas et elimandas quodammodo mentes legentium, et ad rumpenda fastidia atque acuenda studia discere volentium, celandos quoque, sive ut ad pietatem convertantur, sive ut a mysteriis secludantur, animos impiorum, utili ac salubri obscuritate dixerunt. Sic quippe illi locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponerent, alteram gratiam, disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam se ipsi exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicui
Abbreviated transcription (Latin):
atq intelligentes. non opus est cuiꝙͣ
dici. si ipse ñ sentit. Et plura quidem
que ꝑtineant adp̃cepta eloquentie
in hoc ipso loco quem ꝓ exemplo po¬
siumus possunt repperiri. s bonum
auditorem. ñ tam si diligenter di¬
sentiatur instruit. qmͣ si ardenter ꝓ¬
nuntiet᷑ accendit. Nec enim hec hu¬
mana industria composita. s diuina
mente sunt fusa. & sapient̃ & eloquẽ¬
ter. ñ intenta in eloquentiam sapien¬
tia. s a sapientia ñ recedente eloquẽ¬
tia. Si enim sicut quidam disertissi¬
ni atꝙ acutissimi uiri uidere ac di¬
cere potuer̃t̃. ea que oratoria uelut
arte discuntur. non obseruarent᷑¬
& notarentur. & in hanc doctrinam non
redigerenturꝵ. nisi pͥus in oratorum inuemi¬
rentur ingeniis. quid mirum. si & in istiᷤͤ
intieniuntur quos ille misit qui fecit inge¬
nia: Quaꝓpt̃ & eloquentes quidem non so¬
lum sapientes canonicos nros auctores do¬

Expanded text:
atque intelligentes, non opus est cuiquam atque intelligentes, non opus est cuiquam dici, si ipse non sentit: et plura quidem quae pertinent ad praecepta eloquentiae, in hoc ipso loco, quem pro exemplo posuimus, possunt reperiri. Sed bonum auditorem non tam si diligenter discutiatur instruit, quam si ardenter pronuncietur accendit. Neque enim haec humana indumente sunt fusa et sapienter et eloquenter; non intenta in eloquentiam sapientia, sed a sapientia non recedente eloquentia. Si enim, sicut quidam disertissimi atque acutissimi viri videre ac dicere potuerunt, ea quae velut oratoria arte discuntur, non observarentur et notarentur, et in hanc doctrinam non redigerentur, nisi prius in oratorum invenirentur ingeniis; quid mirum si et in istis inveniuntur, quos ille misit qui facit ingenia? Quapropter et eloquentes quidem, non solum sapientes, canonicos nostros auctores do