comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dentes agnouerũt artificẽ. sed a̾ ignẽ
aut spm̃. aut citatũ aerẽ. aut grũ stel-¬
la rũ. aut uolentiã aquarũ a liũaria
teli. rectores orbis terrarũ deos puta/¬
uerũt. Quorũ quidẽ si spe delãm hec
deos putauerut. sciãt ꝙͣ̃to dñãtor eoꝵ
meliorẽ spẽi em̃ generator creauit ea
IAlut si uirtatẽ et oꝑationẽ eorũ mira¬
ti sũt ĩtelligãt ab hiis ꝙͣto qui hec cõsti¬
tuit fortior ẽ A magm̃die em̃ spẽi et
creature cognoscibiliter poterat creator
iuderi Hec de libro sapĩe ꝓptr̾a posui ne
me fideliũ quispiã frustra et ĩamter
existimet ĩ creatura prius ꝑ quasdã
sui gn̾is trinitates quodãmõdo gitidatĩ
indicia sũme illuis tẽmitatis. quã que¬
di ẽt ratiocinandi necessitas ꝑ quatuor¬
decĩ libros multa nos cõpulat⁊ dicerte
que cũcta simul aspicere nõ ualeniꝰ. ut
çid id qd̾ app̃hendere uolumiꝯ ea celeri co
mĩbus ad cogitationẽ disputationũ ꝓdii

Expanded text:
sed aut ignem, aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut violentiam aquarum, aut luminaria coeli, rectores orbis terrarum deos putaverunt: quorum quidem si specie delectati haec deos putaverunt, sciant quanto Dominator eorum melior est. Speciei enim generator ea creavit. Aut si virtutem et oec constituit fortior est. A magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterat horum Creator videri . Haec de libro Sapientiae propterea posui, ne me fidelium quispiam frustra et inaniter existimet in creatura prius per quasdam sui generis trinitates quodam modo gradatim, indicia summae illius Trinitatis, quam quaedi et ratiocinandi necessitas per quat- ss tuordecim libros multa nos compulit dicere, quae cuncta simul aspicere non ualemus, ut ad id quod apprehendere uolumus ea celeri cogminibus ad cognitionem disputatione perduxi,
Abbreviated transcription (Latin):
tres ẽẽ ueraciter cõfitem᷑ prẽm scili
de trinitate maius ẽẽ aliquid ꝙͣ unũ.
aut om̃s simul tres mauis alsquid ẽẽ
ꝙͣ singulos Deinde ꝑ ueritatẽ q̃ ĩtellcã
tõspicitur. et ꝑ bonũ sũmũ a quo ẽ om̃e
bonũ. et ꝑ iusticiã ꝓpter quã diligitur

Expanded text:
tres esse confitemur, Patrem scilicet tres esse confitemur, Patrem scilicet dem trinitate maius esse aliquid quam unum, aut omnes simul tres maius aliquid esse quam singulos. deinde per ueritatem, quae intellecta conspicitur, et per bonum summum, a quo est omne bonum, et per iustitiam, propter
Abbreviated transcription (Latin):
ei accedere quo mutet᷑. sed õmo ipm̃ in
natura uel eeñtia sua ĩmmitabilẽ ꝑ ma¬
tatur. ut differatur eadẽ questio dilgẽ¬
tuis retractanda. utrũ a que ẽ gentus
horũ eẽt etiã ĩ hoc libro apparuit equa¬
litas. et nõ deꝮ triplex sed trinitas nec
quasi aliquid dupłũ eẽ patr̃e et filiũ
ad simplũ spm̃ scm̃. ubi nec tria plus
aliquid fũt plus ꝙ̃ unũ horũ Dispatatũ
ẽ etiã quõ possit ĩtelligi ꝗd̾ ait hilarius
munere In septiõ ꝙestio que dilata
fuerat explicatur ita ut deꝰ quĩ gemiit
pilũ nõ solũ sit pr̃ ũtutis et sapĩe sue.
fad enã ipẽ iurtus atq sapĩã sic et sp̃s
scõ. nec tñ simul sũt tres uirtutes Et
tres sapĩe. sed una u̾tus et una sapĩã.
sicut unꝰ deus et una eeñtia Dende
que sitũ ẽ quõ dicatur una eentia tres
ressitate dici. ut aliquo uño noĩe enũtia-¬
retm. cũ queritar quid tres sint. quos

Expanded text:
ei accedere quo mutetur, sed omnino ipsum in ei accedere quo mutetur, sed omnino ipsum in natura uel essentia sua immutabilem permatatur, ut differatur eadem quaestio diligentius retractanda, utrum a quo est genitus horum esset, etiam in hoc libro apparuit Trinitatis aequalitas, et non Deus triplex, sed Trinitas: nec quasi aliquid duplum esse Patrem et Filium, ad simplum Spiritum sanctum, ubi nec tria plus aliquid sunt quam unum horum. Disputatum est etiam quomodo possit intelligi quod ait Hilarius munere. In septimo, quaestio quae dilata fuerat, explicatur, ita ut Deus qui genuit Filium, non solum sit Pater virtutis et sapientiae suae, sed etiam ipse virtus ats: nec tamen simul tres sunt virtutes, aut tres sapientiae; sed una virtus et una sapientia; sicut unus Deus et una essentia. Deinde quaesitum est, quomodo dicatur una essentia tres utionis necessitate dici, ut aliquo uno nomine enuntiaretur, cum quaeritur, quid tres sint, quos
Abbreviated transcription (Latin):
n primo libro scd̾m sc̃p̃turas scãs bin¬
tas et equalitas sũme illiꝯ t̾ntatis
ostenditur Un scdo et tercio et quar¬
to eadẽ sed de filii missione et sp̃s scĩ
diligenter questio ꝓtractata tres li¬
bros fecit. demõstintũ q ẽ nõ ideo mino¬
rẽ mittente qui missus ẽ quia ille misit
hic missus ẽ cũ trinitas q̃ ꝑ oĩa equalis
ẽ ꝑtter quoq ĩ sua natia ĩnnutabilis
et̾ ĩuisibilis. et ubiq pñs ĩseꝑabiliter
oꝑetur In quĩto ꝓpter eos quib ideo uide¬
tur nõ eadẽ prĩs et filii ẽẽ sba quia om̃e¬
qued de deo di scd̾m substãtiã dici ꝓutãt᷑.
et ꝓpterea gignere et gigni uel gemtũ
esfe et ĩgemtũ qm̃ diuersa sũt cõtendũt
sbas ẽẽ diuersas demõstratur nõ om̃e
ad se dr. sed dici etiã ralatiue. idest nõ ad
se sed ad aliquid qd̾ ip̃e nõ ẽ sicut pr̃
ad filiũ d̾i uel dñs ad creaturd̃ sibi ser¬
uientẽ Dbi si quid ralatiẽ idest ad a

Expanded text:
o libro secundum scripturas sanctas unitas et aequalitas summae illius trinitatis ostenditur. in secundo et tertio et quarto eadem, sed de filii missione et spiritus sancti diligenter quaestio pertractata tres libros fecit demonstratumque est non ideo minorem mittente qui missus est, quia ille misit, hic missus est, cum trinitas, quae per omnia aequalis est, pariter quoque in sua natura immutabilis et inuisibilis et ubique praesens inseparabiliter operetur. in quinto propter eos quibus ideo non eandem patris et filii quod de deo dicitur secundum substantiam dici putant et propterea, gignere et gigni uel genitum esse uel ingenitum quoniam diuersa sunt, contendunt substantias esse diuersas, demonstratur non omne ad se dicitur, sed dici etiam relatiue, id est non ad se, sed ad aliquid quod ipse non est, sicut pater ad filium dicitur uel dominus ad creaturam sibi seruientem; ubi si quid relatiue, id est ad a
Abbreviated transcription (Latin):
letcibitur et nõ potiꝰ cõtristabit᷑ cor q̃rẽ¬
tiũ si nõ potuerĩt ĩuemre qd̾ querũt o
Nõ enĩ cit letetur cor ĩuenientiũ sed q̃¬
rentiũ dñm. et tñ deũ dm̃̃ ĩueniri posse
dũ queritur testatur ysaias ꝓph̾a cũ di-¬
tit querite deũ. et mox ut ulemiriretis¬
eũ ĩuotate illũ. et cũ appropinquauit
uobis derelinquat ĩpins mas suas et rar
ĩiquus cogitationes suas Si ergo q̃si-¬
tus ĩuemri pt̃.cur dictũ ẽ q̃rite faciẽ eiꝰ¬
spi Au et ĩuentus forte querendꝰẽ. Sit
enĩ sũt ĩcõprehensitilia requiẽda. ne se
existimet nichil ĩuenisse qui ꝙ̃ sit ĩtõ¬
p̃hensibile quod q̃rebat poterit m̃eĩre
Cur ergo sic q̃rit ẜi ĩcẽp̃hensibile cãp̃¬
hendit ẽẽ qd̾ querit. insi quia cessandũ
nõ ẽ ꝙ̃dui ĩ ip̃ã ĩcõphensibiliũ rerũ ĩ¬
quisitione qficitur. et melior meliorq fit
querẽs tã megnũ bonũ qd̾ et ĩneĩendũ

Expanded text:
itur, et non potius contristabitur cor quaerentium, si non potuerint invenire quod quaerunt? Non enim ait, Laetetur cor invenientium; sed, quaerentium Dominum. Et tamen Dominum Deum inveniri posse dum quaeritur, testatur Isaias propheta, dum dicit: Quaerite Dominum, et mox ut inveneritis, invocate eum: et cum appropinquaverit vobis, derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitationes suas . Si ergo quaesitus inveniri potest, cur dictum est, Quaerite faciem ejusemper? An et inventus forte quaerendus est? Sic enim sunt incomprehensibilia requirenda, ne se existimet nihil invenisse, qui quam sit incomprehensibile quod quaerebat, potuerit invenire. Cur ergo sic quaerit, si incomprehensible comprehendit esse quod quaerit, nisi quia cessandum non est, quamdiu in ipsa incomprehensibilium rerum inquisitione proficitur, et melior meliorque fit quaerens tam magnum bonum, quod et inveniendum
Abbreviated transcription (Latin):
iã ꝙ̃tũ necesse fuerat ex̾citata ĩ ĩferiorii¬
bus ĩtelligentia. ad sũmã trinitatẽ que deꝰ
ẽ rõspiciendã nos erige̾ uolumꝰ netͥ ualẽ¬
mus. Nũ enĩ sicut certissimas uidemus
trinitates sine que forĩsecus de rebus tꝑa¬
libus fiuĩt. siue cũ ea ip̃a que formsecꝰ sen-¬
sa sũt cogitatur. siue cũ ilła q̃ oriũtur ĩ aĩo
nec ꝑtĩnẽt ad corꝑis sensus. sicut fides. sicut
u̾tictes q̃ sũt artes agende uite. maĩfesta

Expanded text:
am necesse fuerat, exercitata in inferioribus intelligentia, ad summam Trinitatem quae Deus est, conspiciendam nos erigere volumus, nec valemus. Num enim sicut certissimas videmus trinitates, sive quae forinsecus de rebus corporalibus fiunt, sive cum ea ipsa quae forinsecus sensa sunt cogitantur; sive cum illa quae oriuntur in animo, nec pertinent ad corporis sensus, sicut fides, sicut virtutes quae sunt artes agendae vitae, manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ qd̾ ẽ hõ ĩ eo
ꝙ ceteris a ĩalibus añ¬
cellit. idest ratione uel
ĩtelligentia. et quacquid aliud de aiã rõnali
uel ĩtesicũali dici pt̃ qd̾ ꝑtineat ad eã rẽ
que mẽs nocatur uel añnꝰ. quo noĩe nõ¬
mlłi auctores lingue latine id qd̾ excellit
⁊ hoĩe et nõ ẽ ĩ pecore ab aiã que ĩest et
pocori suo quodã loquẽdi more distingũt
Supra hat ergo naturã si q̃rimꝰ aliꝙ
et uerũ querimꝰ deꝯẽ. natura .s. nõ crẽa¬
ta sed creatrixique utrũ sit trinitas nõ

Expanded text:
imaginem, quod est homo, in eo quo caeteris animalibus antecellit, id est ratione vel intelligentia, et quidquid aliud de anima rationali vel intellectuali dici potest, quod pertineat ad eam rem quae mens vocatur vel animus. Quo nomine nonnulli auctores linguae latinae, id quod excellit in homine, et non est in pecore, ab anima quae inest et pecori, suo quodam loquendi more distinguunt. Supra hanc ergo naturam, si quaerimus aliquid, et verum quaerimus, Deus est, natura scilicet non crea
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ẽ eluxit paululũ trinitas .i. amas.
et qd̾ amatur. et amor Sed quia lux illa
seffabilis nrm̃ reuerberabat obtutũ. et
ei nũdũ posse cõtemꝑari nrẽ mẽtis quo¬
qãmõ cõiũcebatur ĩfirmitas. ad ip̃is nr̃e
mẽtis scdm quã factus ẽ hõ ad imagi¬

Expanded text:
dicta est , eluxit paululum Trinitas, id est, amans, dicta est , eluxit paululum Trinitas, id est, amans, et quod amatur, et amor. Sed quia lux illa ineffabilis nostrum reverberabat obtutum, et ei nondum posse obtemperari nostrae mentis quodam modo convincebatur infirmitas, ad ipsius nostrae me
Abbreviated transcription (Latin):
deꝯ quõ ĩtelligimꝰ ẽẽ trmmitatẽ nõ dixi.
sed quõ credimo Nã hoc ĩter fideles nõ
debet habere questionẽ Sed si aliquo mõ
ꝑ ĩtelligentiã possumꝰ uidere qd̾ tredimꝰ.
quis iste erit modus: Si enĩ recolamꝰ.
ubi mõ ĩteliciũ ceꝑit ĩ hiis libris t̾ntas
apparere. octauꝰ occurrit Ibi quippe ut
potiumꝯ dispactando erigere tẽp̃tcauinꝰ mẽ¬
tis ĩtentionẽ ad ĩtelligendã illã p̃stantissi-¬
ẽ. quã tñ sic ĩtuebam᷑ ut nec longe a nobis
eẽt. et supra nos eẽt. nõ loco sed ip̃a fui
uenerabili mirabiliq p̃stantia. ita ut
apud nos ẽẽ suo pñti lumĩe uideret᷑. in
qua tñ nobis adhuc nulla t̾nitas appare¬
bat. quia nõ ad eã querandã ĩ fulgore iło
firmã mẽtis ace aciẽ tenebamꝰ Tantã
quia nõ erat aliqua moles ubi credi epor¬
teret magnitudinẽ duorũ uel triũ plus ãẽ
ꝙͣ uniꝰ cornebamꝰ icttũq. sed ubi uentũ
est ad caritatẽ que ĩ scã sc̃ͥptum deus

Expanded text:
igimus esse Trinitatem? Non dixi, Quomodo credimus? nam hoc inter fideles non debet habere quaestionem: sed si aliquo modo per intelligentiam possumus videre quod credimus, quis iste erit modus? 10. Si enim recolamus ubi nostro intellectui coeperit in his libris Trinitas apparere, octavus occurrit. Ibi quippe, ut potuimus, disputando erigere tentavimus mentis intentionem ad intelligendam illam praestantissiest. Quam tamen sic intuebamur, ut nec longe a nobis esset, et supra nos esset, non loco, sed ipsa sui venerabili mirabilique praestantia, ita ut apud nos esse suo praesenti lumine videretur. In qua tamen nobis adhuc nulla Trinitas apparebat, quia non ad eam quaerendam in fulgore illo firmam mentis aciem tenebamus: tantum quia non erat aliqua moles, ubi credi oporteret magnitudinem duorum vel trium plus esse quam unius, cernebamus utcumque. Sed ubi ventum est ad charitatem, quae in sancta Scriptura Deus
Abbreviated transcription (Latin):
donũ tũt nobis donabitur. cũ dictũ
fuerit Nemte bñdicti ꝓũs mei possi¬
dete ꝑatũ uobis regnũ Qũt quiipe
tolletur ĩpius ut nõ uideat claritatẽ
dm̃ qñ ibũt sinistri ĩ suppliciũ eternũ eũ¬
tibus dextris ĩ uitã eteruã Hec ẽ aut̃t sicut
ait ueritas uita eterna ut cognoscãt te
ĩquit unũ uerũ deũ et quẽ unsisti iħ̃m xp̃

Expanded text:
 nobis dabitur, cum dictum fuerit, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Tunc quippe tolletur impius, ut non videat claritatem Domini , quando ibunt sinistri in supplicium aeternum, euntibus dextris in vitam aeternam . Haec est autem, sicut ait Veritas, vita aeterna, ut cognoscant te, inquit, unum verum De
Abbreviated transcription (Latin):
frenare atq minuere. illis ꝙ caritate
alligare diligenter ĩsistit Tantũ autẽ
facit. qnͣtũ d̾iitus adiuuat᷑ Dei qppe
sentẽtia ẽ. sine me nchil potestis face̾
In quo ꝓfectu et accessu tenentẽ media¬
toris fidẽ cũ dies ite huiꝰ ultimꝰ quẽq
cõꝑerit ꝑducendꝰ ad deũ quẽ coluit et
ab eo ꝑf̾iciendꝰ excipietur ab ãgłis sc̃is.
ĩtorruptibile corpus ĩ fine scłi nõ ad pe¬
nã sed ad gloriã recepturꝰ In hac quip¬
pe iagine tũc ꝑfecta erit dei siłitudo
qñ dei ꝑfecta er̾it uisio de qua dicit apłs
paulꝰ Bidemꝰ nc̃ ꝑ speculũ ĩ enigmnate
tũc facie ad faciẽ Itẽ dicit Nos autẽ

Expanded text:
frenare atque minuere, illisque se charitate frenare atque minuere, illisque se charitate alligare diligenter insistit. Tantum autem facit, quantum divinitus adjuvatur. Dei quippe sententia est: Sine me nihil potestis facere . In quo profectu et accessu tenentem Mediatoris fidem cum dies vitae hujus ultimus quemque compererit, perducendus ad Deum quem coluit, et ab eo perficiendus excipietur ab Angelis sanctis, incorruptibile corpus in fine saeculi non ad poenam, sed ad gloriam recepturus. In hac quippe imagine tunc perfecta erit Dei similitudo, quando Dei perfecta erit visio. De qua dicit apostolus Paulus: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Item dicit, Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
reualestere. ⁊tẽq aliud ẽ ĩfixũ telũ de cor¬
ꝑe demere. cliud uulnus qd̾ eo factũ ẽ scd̾
curatione sanare. ita p̾ma curatio ẽ cau
ꝙ fit paulat̃ĩ ꝓficiendo ĩ renonationẽ hiuiꝰ
nnagiis Que duo demõstrant᷑ ĩ pͦs ubi
legitur. Qui ꝓpicius fit oĩbus ĩquitatib
tiũs.ꝙ fit ĩ baptismo Deinde sequitur
Qui sanat om̃s languores tuos. ꝙ fit
cotidianns accessibus cũ hec imago reno¬
natur De qua re apłs aꝑtissiẽ locutus ẽ
dicẽs. et si exterior hõ nr̃ corrũpitur
sed ĩterior renouatur de die ĩ diẽ Keno¬
uam᷑ aut ĩ agnntione dei. hoc ẽ ĩ iusticia
et scĩtate uẽritatis. sicut se hñt apłica
testimonia q̃ paulo añ cõmeoraui In agmi¬
tione igit᷑ dei iusticiaq et scĩtate uerita¬
tis qui de die ĩ diẽ ꝓficiendo renouatur
trãsfert amorẽ a tꝑalibus ad et̾na. a
uisibilibus ad ĩtelligibilia. a tarnalib
ad spuãlia. atq ab istis cupiditatẽ re¬

Expanded text:
alescere; itemque aliud est infixum telum de corpore demere, aliud vulnus quod eo factum est secunda curatione sanare: ita prima curatio est cauquod fit paulatim proficiendo in renovatione hujus imaginis: quae duo demonstrantur in Psalmo, ubi legitur, Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis; quod fit in Baptismo: deinde sequitur, Qui sanat omnes languores tuos ; quod fit quotidianis accessibus, cum haec imago renovatur. De qua re Apostolus apertissime locutus est, dicens: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Renovatur autem in agnitione Dei, hoet sanctitate veritatis; sicut sese habent apostolica testimonia quae paulo ante commemoravi. In agnitione igitur Dei, justitiaque et sanctitate veritatis, qui de die in diem proficiendo renovatur, transfert amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; atque ab istis cupiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ resurget ĩ uirtute. ĩ ĩ corruptio¬
tur ĩ infirmitate. corruptione cõtuẽlia.
corpus aiale Imago uero q̃ renouat᷑
ĩ spũ mẽtis. ĩ aguic̾ione dei nõ exteriꝰ
sed ĩterius de die ĩ diẽ ip̃a ꝑficietur
uisione que tuc̃ erit post iudictũ fa¬
cie ad faciẽ. nc̃ autẽ ꝓficit ꝑ specu

Expanded text:
ute, in incorruptiotur in infirmitate, corruptione, contumelia corpus animale. Imago vero quae renovatur in spiritu mentis in agnitione Dei, non exterius, sed interius de die in diem, ipsa perficietur visione, quae tunc erit post judicium facie ad faciem, nunc autem proficit p
Abbreviated transcription (Latin):
quia et de illo dixit de quo dixenti fi¬
lii dei sumꝰ Et ĩmortales carnis illo
ꝑficietur momẽto resurrc̃ionis de quo
ait apłs paulꝰ In ictu oculi ĩ nouissĩa
tuba et mortiũ resurgẽt. et nos m̃ui-¬

Expanded text:
ti est: quia et de illo dixit, de quo dixerat Filii Dei sumus . Et immortalitas carnis illo perficietur momento resurrectionis, de quo ait apostolus Paulus, In ictu oculi, in novissima tuba, et mortui resurgent incorru
Abbreviated transcription (Latin):
Or̾ sp̃s etiã pecoris ꝙ ĩ ecclesiaste li¬
bro salomõĩs aꝑtissime sc̃ptũ ẽ ubi
ait Quis scct sp̃s filiorũ honñ si a
sps̃ tẽpestatis Erma ergo tot modis
In expoliatione corꝑis carins nõ duas
utiq reb ĩtelligi uõluit quasi aliud sit
caro. aliud corpũs carnis E quia coepꝰ
multarũ rerũ nomẽ ẽ quarã nulla ca¬
ro ẽ. nã multa sũt excepta carne cor¬
pora telestia.et corꝑa frestria corpus
carniẜ dixit corpꝰ que caro ẽ Sic ita¬
bi quoq aꝑtius etiã imaginẽ noĩauit.¬

Expanded text:
ritus etiam pecoris, quod in Ecclesiaste libro Salomonis apertissime scriptum est, ubi ait: Quis scit spiritus filiorum hominum si asspiritus tempestatis . Quia ergo tot modis In exspoliatione corporis carnis . Non duas utique res intelligi voluit, quasi aliud sit caro, aliud corpus carnis: sed quia corpus multarum rerum nomen est quarum nulla caro est nam multa sunt excepta carne corpora coelestia, et corpora terrestria, corpus carnis dixit, corpus quae caro est. Sic itabi quoque apertius etia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ naturarũ ordine nõ locorũ. ut supra
illã nõ sit isi ille Deniq cũ ilłi pei¬
tus adheserit unus erit spũs cuui regu
natura ueritate et btĩtudiẽ fua In illa
ittiq natulã cui feliciter adhesrit. iniu¬

Expanded text:
est naturarum ordine, non locorum, ut supra est naturarum ordine, non locorum, ut supra illam non sit nisi ille. Denique cum illi penitus adhaeserit, unus erit spiritus: cui renatura, veritate et beatitudine sua. In illa itaque natura, cum feliciter adhaeserit, immu
Abbreviated transcription (Latin):
lũo ꝑ lunniã enĩ corꝑis quisq possidet
quicqͣuid libenter uidet Quis ergosi
tenere utrũq nõ possit. et alt̾utrũ co¬
gatur amittere nõ thesauros ꝙͣ oculos
malit e Et tũ si ab eo sili cõditione
queratur utrũ oculos malit amittere
an mentẽ. quis mẽte nõ uideat eñ ocu¬
los malle ꝙͣ mentẽ . Mens quippe sine
oculis carnis hũana ẽ. ocusi aut car¬
mis sine mẽte beluim sut Quis por¬
ro nõ hoiem̃ se malit ẽẽ etiã caruł ce¬
et dixi ut etiã tardiores qm̃is bre¬
uiter cõmonerẽtur a me ĩ quor
oculos uel aiures hee litere ꝓuenerĩt
ꝙͣtũ mens diligat seipãm etiã ĩfirtna
et errans male diligendo atq sectando
que sũt infra ipam̃ Diligere porio seipa
nõ passet si se om̃o nescurt. id est si sui
nõ mẽmisset nec se ĩtelligere qua ĩ se
imagine dei tã potens ẽ ict ei cuiꝰ mia¬
go ẽ ualeat ĩherere. Sic enĩ ordinata

Expanded text:
lum: per lumina enim corporis quisque possidet lum: per lumina enim corporis quisque possidet quidquid libenter videt? Quis ergo si tenere utrumque non possit, et alterutrum cogatur amittere, non thesauros quam oculos malit? Et tamen si ab eo simili conditione quaeratur, utrum oculos malit amittere, an mentem; quis mente non videat, eum oculos malle quam mentem? Mens quippe sine oculis carnis humana est, oculi autem carnis sine mente belluini sunt. Quis porro non hominem se malit esse etiam carne caedixi, ut etiam tardiores, quamvis breviter, commonerentur a me, in quorum oculos vel aures hae litterae venerint, quantum mens diligat se ipsam etiam infirma et errans, male diligendo atque sectando quae sunt infra ipsam. Diligere porro se ipsam non posset, si se omnino nesciret, id est, si sui non meminisset; nec se intelligeret: qua in se imagine Dei tam potens est, ut ei cujus imago est valeat inhaerere. Sic enim ordinata
Abbreviated transcription (Latin):
ne ãbulat hõ et ht̃ meõriã et ĩtel¬
lectũ et amorẽ sui hoĩs mẽs. si ei mam¬
festaret᷑ qd̾ utrũq habere nõ posset. et
unũ e duobus ꝑmitteret᷑ eligere alterũ
ꝑditurꝰ. aut thesauros quos cõgrega¬
uit aut mentẽ. quis usq adeo nõ ht̃
mentẽ. ut thesauros mallet habere
ꝙ mentẽ Thesauri enĩ mentẽ pñt
plerũq subu̾tere. et mẽs q̃ thesauris¬
nõ subũtitur sine ullis thesauris faci¬
lius et expeditiꝰ pt̃ uiuere. Quis uo̾
ullos thesauros nisi ꝑ mentẽ poterit
possidere. Si em̃ puer infano ꝙ̃ũis di¬
cissimus natus cũ sit dñs om̃i q̃ iure
sut eius inchil possidet mente sapita
quonã tantomõ quisꝙͣ quicꝙ mente pos¬
sidebit amissas Sedde thẽsauris quid
loquor qd̾ eis quilibet hom̃ si talis op¬
tio ꝓponatur mauult tarere ꝙ mẽte
cũ eos nemo p̃ponat nemo rãparet
lumĩbus corꝑis̾ quibus nõ auruĩ insi
rarus quisq hõ. sed oĩs hõ possidet ce¬

Expanded text:
t memoriam, et intellectum, et amorem sui, hominis mens: si ei manifestaretur quod utrumque habere non posset, et unum e duobus permitteretur eligere, alterum perditurus, aut thesauros quos congregavit, aut mentem; quis usque adeo non habet mentem, ut thesauros mallet habere quam mentem? Thesauri enim mentem possunt plerumque subvertere: at mens quae non thesauris subvertitur sine ullis thesauris facilius et expeditius potest vivere. Quis vero ullos thesauros, nisi per mentem poterit possidere? Si enim puer infans, quamvis ditissimus natus, cum sit dominus omnium quae jure sunt ejus, nihil possidet mente sopita; quonam tandem modo quisquam quidquam mente possidebit amissa? Sed de thesauris quid loquor, quod eis quilibet hominum, si talis optio proponatur, mavult carere quam mente; cum eos nemo praeponat, nemo comparet luminibus corporis, quibus non ut aurum rarus quisque homo, sed omnis homo possidet coe
Abbreviated transcription (Latin):
triatio corꝑis que ĩ meõria ẽ. et ind̾e ĩ¬
formatio cũ ad eã cõuertitur acies cogi¬
tantis et utrũq cõiũgens ĩtentio uolũ¬
tatis Sed ideo ista trinitas ad exteriorẽ
hoiem reꝑta ẽ ꝑtiere quia de corꝑalib
illata ẽ que sẽntiũtur extrin secꝰ̃ In xiiͦ.
sciã nũcupatur. quia ĩferior ẽ pͥus q̃dã
sui gmͣs trimitas ĩquirenda. q̃ licet ad ĩte¬
riorẽ hoiẽm iã ꝑtineat. nũdũ tñ imago
dei uel appelleñda sit uel putraida Et
idest dei munere ĩ eius ip̃ius ꝑticipa¬
tione donata que ab sciã distincta est
disputat᷑. et eo ꝑuenit disputatio it tͣ¬
nitas appareat᷑ ĩ imagine dei qd̾ ẽ hõ
scdm mentẽ que ronou̾at᷑ ĩ agnitione dei.¬

Expanded text:
atio corporis quae in memoria est, et inde informatio cum ad eam convertitur acies cogitantis, et utrumque conjungens intentio voluntatis. Sed ideo ista trinitas ad exteriorem hominem reperta est pertinere, quia de corporibus illata est, quae sentiuntur extrinsecus. In duodecimo ior est, prius quaedam sui generis trinitas inquirenda, quae licet ad interiorem hominem iam pertineat, nondum tamen imago dei uel appellanda sit uel putanda. et id est dei munere in eius ipsius dei participatione, quae ab scientia distincta est, disputatur et eo peruenit disputatio, ut trinitas appareat in imagine dei, quod est homo secundum mentem, quae r
Abbreviated transcription (Latin):
telligeretur ãmonui. et ꝑ caritatẽ q̃
⁊̃ sc̃pturis sc̃is deꝯ dicta ẽ ꝑ quã cepit̾
ut̾ tũq etiã trimitas ĩtelligentibus
apparere sicut sũt amãs. et qd̾ amat᷑
et amor In nono ad ymaginẽ dei qd̾ ẽ
hõ scdm̃ mentẽ ꝑuenit disputatio. et
Iea quedã tͥnct̾as ĩuenitur. idest mẽs
et noticia qua se nouit. et amor quo
se noticiãq suã diligit. et hec tria e¬
qualia ĩter se. et uniꝰ añdĩtur ĩter se
eeñtie In deciõ hoc idẽ diligẽtiꝰ sb̃tili¬
usq tractatũ ẽ. atq ad id ꝑductũ ut ñ

Expanded text:
tatem quae in Scripturis sanctis Deus dicta est, per quam coepit utcunque etiam Trinitas intelligentibus apparere, sicut sunt amans, et quod amatur, et amor. In nono, ad imaginem Dei, quod est homo, secundum mentem pervenit disputatio, et in ea quaedam trinitas invenitur, id est, mens et notitia qua se novit, et amor quo se notitiamque suam diligit: et haec tria aequalia inter se et unius ostenduntur esse essentiae. In decimo, hoc idem diligentius subtiliusque tractatum est, at ad
Abbreviated transcription (Latin):
gi uoluit. nisi ꝙ mẽmerit sui: Cũ sibi
dĩ quã fit ut ualeãt recoli et recordari.
surditate dicenda ẽ. qua sibi p̃sto ẽ ut
sua cogitatione possit ĩtelligi et utrũ¬
q sui amore cõiũgi
et ĩtelligit ac dilugit se sed quia p̃t etiã
memisse et ĩtelligere et amare a quo
fcã ẽ Qd̾ cñ facit. sapiẽs ip̃a fit Si
aũt nõ facit. etiã cũ sui mennt seq ĩ¬
telligit ac diligit stulta ẽ meminerit

Expanded text:
it sui? Cum ergo dicitur, qua fit ut valeant recoli et recordari: oria sine absurditate dicenda est, qua sibi praesto est ut sua cogitatione possit intelligi, et utrumque sui amore conjungi. et intelligit ac diligit se: sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare a quo facta est. Quod cum facit, sapiens ipsa fit. Si autem non facit, etiam cum sui meminit, seseque intelligit ac
Abbreviated transcription (Latin):
hic uero scdm imagiẽ eius q̃ creauit
eũ Pro eo uero qd̾ ibi posint ĩ insticia
et sc̃itate ueritatis. hoc posuit hic ĩ
agnitione dei stit ergo ista renouatio
reformatioq mẽtis scd̾m deũ uel scd̾
imaginẽ dei Sed ideo scd̾m deũ d̾i. ne

Expanded text:
hic vero, secundum imaginem ejus, qui creavit eum. Pro eo vero, quod ibi posuit, in justitia et sanctitate veritatis; hoc posuit hic in agnitione Dei. Fit ergo ista renovatio, reformatioque mentis, secundum Deum vel secundum imaginem Dei. Sed ideo dicitur se
Abbreviated transcription (Latin):
quas res duce ratione ueras eẽ credit/
ĩuenit lc̃or. nõ quas ueras ẽẽ credit ei
qui sc̃psit. sicut legitur historia s quas
ueras eẽ etiã ip̃e ĩuenit. siue apud se
siue ĩ ip̃a mentis luce et ueritate Qui
uero nec ãmonitus ualet ista cõtueri.
magna cecitate cordis tenebris ignorã¬
tie demersus ẽ altius et mirabiliore di¬
uina ope ĩdiget. ut possit ad uerã sa
de cogitãtione adhibere qualecũq do¬
cumentũ. quo posset oñdi quõ ex hiis
que memoria cõtinẽtur recordãtis acies
fformetur. et tale aliquid gignat᷑ ubi
hõ cotitat quale illo erat ubi cañ cogita¬
fionẽ meĩuerat. quia faciliꝰ dinoscitur
qd̾ tꝑe accedit. et ubi parẽs ꝓlẽ spacio
tꝑis añcedit Nã si nos refeurinꝰ ad ĩte

Expanded text:
quas res duce ratione veras esse quas res duce ratione veras esse invenit lector: non quas veras esse credit ei qui scripsit, sicut legitur historia; sed quas veras esse etiam ipse invenit, sive apud se, sive in ipsa mentis luce veritate. Qui vero nec admonitus valet ista contueri, magna caecitate cordis, tenebris ignorantiae demersus est altius, et mirabiliore divina ope indiget, ut possit ad veram sapde cogitatione adhibere qualecumque documentum, quo posset ostendi quomodo ex iis quae memoria continentur, recordantis acies informetur, et tale aliquid gignatur ubi homo cogitat, quale in illo erat ubi ante cogitationem meminerat: quia facilius dignoscitur, quod tempore accedit, et ubi parens prolem spatio temporis antecedit. Nam si nos referamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
absurdaẽ: Rectissime uero dicimꝰ iste
quẽ ꝑspicis de geometrica dispũtantẽ.
etiã ꝑfectus ẽ musicus Nã et meĩnit¬
eius discipline. et ĩtelligit et diligit eã
Sed ꝙuis eã nouerit et amet nc̃ illã
nõ cogitat. quã grometricã de qua dispu¬
tut cogitat Hinc ãmonem᷑ ẽẽ nobis ĩ
abdito mẽtis. quarũdã rerũ quasdã noti¬
tias et tũc quodãmõ procedere ĩ mediũ
atq ĩ cõspcũ mẽtis uel ut aꝑtius cõsti¬
tui. qñ cogitantur Tuc̃ enĩ seipt̃m mẽs
et meminisse et ĩtelligere et amare ĩ/¬
uenit. etiã uñ nõ cogitabat. qñ aliũde
cogitabat Sed uñ diu cogitauerimꝰ et
uñ cogitare nisi cõmonita ualeamꝰ. id
nos nescio quo eodẽq miro mõ sipt̃ dici
scire nesçimꝮ Demar roẽ ab eo qui cõme¬
morat ei quẽ cõmeorat d̾i Scis hos sed
scire te nescis cõmeõrabo et ĩuemies te
scientẽ qd̾ te nescire putaueras Id agũt
et littere que de hiis rebus cõscpte sunt

Expanded text:
absurda est? Rectissime vero dicimus, Iste quem perspicis de geometrica disputantem, etiam perfectus est musicus; nam et meminit disciplinae ejus, et intelligit eam et diligit: sed etricam de qua disputat, cogitat. Hinc admonemur esse nobis in abdito mentis quarumdam rerum quasdam notitias, et tunc quodam modo procedere in medium, atque in conspectu mentis velut apertius constitui, quando cogitantur: tunc enim se ipsa mens, et meminisse, et intelligere, et amare invenit, etiam unde non cogitabat, quando aliud cogitabat. Sed unde diu non cogitaverimus, et unde cogitare nisi commoniti non valemus, id nos nescio quo eodemque miro modo, si potest dici, scire nescimus. Denique recte ab eo qui commemorat, ei quem commemorat dicitur: Scis hoc, sed scire te nescis; commemorabo, et invenies te scientem quod te nescire putaveras. Id agunt et litterae, quae de his rebus conscriptae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
osuriũt ac sitiũt adhuc q̃rũt frides q̃¬
Nisi credideritis noͣ ĩtelligetis Et rur¬
sus stellcũs eũ quẽ ĩuenit adhuc q̃rit
deus em̃ respexit suꝑ filios homi sicut
ĩ spalino pͦs sacro canitur. ut uideat si
ẽ ĩtelligẽs a̾ requirẽs deũ 2d hoc gͦ
debet ẽẽ hõ ĩtelligẽs ut requirat deũ
Satis itaq remorati fumꝰ fueriuiꝰ ĩ
hiis que deꝰ fecit. ut ꝑ ea cognosceret᷑
ip̃e qui fecit Inuisibilia eius a creatu¬
ra mũdi ꝑ ea que fcã sũt et ĩtellc̃a cõ

Expanded text:
tiunt, adhuc quaerunt. Fides quNisi credideritis, non intelligetis . Et rursus intellectus eum quem invenit adhuc quaerit: Deus enim respexit super filios hominum, sicut in Psalmo sacro canitur, ut videret si est intelligens, aut requirens Deum . Ad hoc ergo debet homo esse intelligens, ut requirat Deum. 3. Satis itaque remorati fuerimus in iis quae Deus fecit, ut per ea cognosceretur ipse qui fecit: Invisibilia enim ejus, a creatura
Abbreviated transcription (Latin):
Unde oĩs lex iustu describitu at m
cor hoĩs qui apatur uisticiã. nõ iixũ¬
do s tãg ĩprmẽda trasfertur. sicũt
imago ex anulo et ĩterã transit et a
luce aueltitur a qua tñ rangitur. Qui
aut̃ nõ iudet quẽ admodũ sit uidendũ
excusabiliꝰ tñ pectat quia nõ ẽ trãsgres¬
sar legis ĩcoginte. sed etiã ip̃e splendo¬
re aliquoties ubiq pñtis ueritatis at¬
tingitur qñ ãmonitus cõfitetur
Enu uero cõmeorati cõu̾tũtur ad dñm.
ab ea de formitate qua ꝑ cupiditates se¬
culares cõformabãtur huic scło resor¬
mãtur ex illo. audientẽ apłm dicentẽ
Nolite cõformari huit seculo sedre¬
formamim ĩ nouitate mẽtis nr̃e. i
ĩcipiat illa imago ab illo reformaria
a quo formata ẽ Nõ enĩ reformare
seipãm pt̃ sicut potuit de formare Di¬
cit etiã alibi Renouanĩ spũ mẽtis
urẽ et induite nouũ hoĩem eũ quĩ¬

Expanded text:
x justa describitur, et in cor hominis qui operatur justitiam, non migrando, sed tanquam imprimendo transfertur; sicut imago ex annulo et in ceram transit, et aluce avertitur, a qua tamen tangitur. Qui autem nec videt quemadmodum sit vivendum, excusabilius quidem peccat, quia non est transgressor cognitae legis: sed etiam ipse splendore aliquoties ubique praesentis veritatis attingitur, quando admonitus confitetur vero commemorati convertuntur ad Dominum ab ea deformitate, qua per cupiditates saeculares conformabantur huic saeculo, reformantur ex illo, audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut potuit deformare. Dicit etiam alibi: Renovamini spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem, eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
uius dicã colãt deũ nõ factũ. cuiꝰ ab eo
capax facta ẽ. et cuiꝰ ẽẽ ꝑticeps potest
Et nõ sua luce sed sũme illius lucib̃ ꝑticai¬
patione sapiẽs erit. atq ubi et̾nã ibi
beata regnabit Sic em̃ dr ista hoĩs sa¬
pĩa. ict etiã dei sit Tũt em̃ uere fit Nã
si hũana fit ẽ uana ẽ Merũ nõ ita dei
cipatione sui sapiẽs ẽ. sicut mẽs ꝑticipa¬
tione dei. sed ꝙadmodũ dĩ iusticia dei nõ¬

Expanded text:
o capax est facta, et cujus particeps esse potest; et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est. Verum non ita Dei cipatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sed quemadmodum dicitur e
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie dei nõ sũt subiecti Sic em̃ di-¬
ci etiã de quibusdã pt ignorãtes di sapi¬
entiã et suã uolẽtes cõstituere/ sapiẽ dĩ
nõ sũt subiecti Est igitur natura nõ fc̃a
que fecit om̃s ceteras. maguas ꝑuasq
naturas eis quas fecit sine dubitione
pstantior. ac ꝑ hoc hac etiã de qua lo¬
quim᷑ rationali et ĩtellcũali que hoĩs
mens ẽ. ad eius qui eã fecit iaginẽ
facta Illa aũt cet̾is natura p̃stantior
deus T et quidẽ nõ longe positus ab

Expanded text:
 sunt subjecti : sic etiam dici potest de quibusdam, Ignorantes Dei sapientiam, et suam volentes constituere, sapientiae Dei non sunt subjecti. 16. Est igitur natura non facta, quae fecit omnes caeteras magnas parvasque naturas, eis quas fecit sine dubitatione praestantior, ac per hoc hac etiam de qua loquimur, rationali et intellectuali, quae hominis mens est, ad ejus qui eam fecit imaginem facta. Illa autem caeteris natura praestantior Deus est. Et quidem non longe positus ab
Abbreviated transcription (Latin):
corporeo mũdo posset ĩtelligi Nã et in
iio scdm corpus uiuimꝰ et mouem᷑ et
simiꝰ Ande scd̾m inentẽ que fcã ẽ ad
eius iaginẽ debet hoc accipi excellẽ¬
tiore quodã eodẽq nõ uisibili sed ĩtelligi¬
bili modo Nã quid nõ ẽ ĩ ip̃o/ de quo di¬
uine sc̃ptũ ẽ qm̃ ex ip̃o et ꝑ ipm et ĩ ip̃o

Expanded text:
Nam et in illo secundum corpus vivimus, movemur, et sumus. Unde secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est in ipso, de quo divine scriptum est, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
suliueniendo miseris. qd̃ prudentia ĩ p̃ca¬
uendis insidiis. qd̾ fortitudo ĩ ꝑferendis
molestiis. qd̾ tꝑantia ĩ cohercendis delca-¬
tiomibus praiũs. nõ ibi erit ubi nichil
om̃o malierit At ꝓ hoc ista u̾tictũ oꝑa
que huic mortali u̾ite sũt necessarĩa si¬
cut fides ad quã referenda sũt necessa
bĩtur. Et aliã nc̃ faciũt trimtatẽ cũ ea
pñtia tenemꝰ. aspicimꝙ amamꝰ. ahia tũc
fictura sũt. cũ ea nõ eẽ sed fuisse ꝑ q̃dã
eorũ uestigia q̃ p̃tereũdo ĩ meõrĩa dere/¬
linquẽt reꝑiemꝰ. quia et tũc trinitas e/¬
rit cñ illud̾ qualecũq uestigiũ et meõ/¬
riter retineuitur. et agnoscet᷑ ueraciter.
et hoc utrũq tercia uolũtate iũgetur

Expanded text:
subveniendo miseris, quod prudentia in praecasubveniendo miseris, quod prudentia in praecavendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in coercendis delectationibus pravis, non ibi erit, ubi nihil omnino mali erit. Ac per hoc ista virtutum opera, quae huic mortali vitae sunt necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, iam nunc faciunt trinitatem, cum ea praesentia tenemus, aspicimus, amamus; aliam tunc factura sunt, cum ea non esse, sed fuisse, per quaedam eorum vestigia, quae praetereundo in memoria derelinquent, reperiemus: quia et tunc trinitas erit, cum illud qualecumque vestigium et memoriter retinebitur, et agnoscetur veraciter, et hoc utrumque tertia voluntate jungetur
Abbreviated transcription (Latin):
ter goplicãs. ̃ hac tm̃ uita quã uidemꝯ
erũms et errorib plenã om̃s quatuõr
necessarias dixit ẽẽ u̾tutes. nulłũ uero
earũ cũ ex hac uita emigrabimꝰ si lice¬
at ibi uiuere ubi uiuit᷑ btẽ. sed bonos
cuõs sola btõs eẽ cognitrone et sciã. hoc
ẽ cõtemplatione nature ĩ qua nichilẽ
melius et amabilius ea natura q̃ creauit
om̃s ceteras. ĩstituitq naturas. cui regẽ¬
ti ẽẽ subditũ si iusticee ĩmortalis ẽ om̃o
iusticia nec ⁊̃ illa ẽẽ bt̃itudĩe desiet s
talis ac tanta erit ut ꝑfectior et maior
eẽ nõ possit fortassis ẽt alie tres u̾tutes
prudẽtia sine ullo iã ꝑiculo erroris. forti¬
tudo sine molestia tolendorũ maloꝵ tꝑan¬
tia sine repugnatiõe lilndinũ. erũt in il¬
la felcitate. ut prudẽtie sit nullũ bonũ
deo p̃ponere uel equare fortitudĩs erfir¬
missime coherere. tꝑantie nullo de fectu
uoxio delcãri Nũt aũt qd̾ agit iusticia ĩ

Expanded text:
ter explicans, in hac tantum vita, quam videmus aerumnis et erroribus plenam, omnes quatuor necessarias dixit esse virtutes: nullam vero earum, cum ex hac vita emigraverimus, si liceat ibi vivere ubi vivitur beate; sed bonos animos sola beatos esse cognitione et scientia, hoc est contemplatione naturae qua nihil est melius et amabilius: ea est natura, quae creavit omnes caeteras, instituitque naturas. Cui regenti esse subditum, si justitiae est, immortalis est omnino justitia: nec in illa esse beatitudine desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et major esse non possit. Fortassis et aliae tres virtutes, prudentia sine ullo jam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum, erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum Deo praeponere vel aequare; fortitudinis, ei firmissime cohaerere; temperantiae, nullo defectu noxio delectari. Nunc autem quod agit justitia in
Abbreviated transcription (Latin):
e insibilibus rebus ad hãc rẽ su-¬
mamꝰ exemplũ Dicit tibi quis¬
pia quẽ nõ cognoscis Nosti mee Et ut
cõmoneat. dic̾it ubi qñ quõ tibi ĩtuerit
oñbusq adhibitis sigiis quib ĩ mẽoriã¬
reuoceris. si nõ iecognoscis ita iã oblitus
es. ut oĩs illa noticia penitꝰ deleta sit cũo.
inchilq aliud restet isi aut credas ei qͥ
tibi hoc̾ dicit ꝙ aliqñ eũ noueras. aut ne
hoc quidẽ si fide dignus tibi ẽẽ qui loq̃tur
nõ uldeatur. S aũt remũsceris ꝓfecto
redis ĩ memoriã tuã et ĩ eã ĩuenis ꝗd̾
nõ fuerat penitꝰ obliuione deletũ Redea¬
mus ad illud ꝓpter qd̾ adhibuimꝰ huãne iõ¬
uersationis Eeemplũ Inter cet̾a psalinꝰ puꝰ
cõuertãtur ĩquit pcc̃ores ĩ ĩfernũ om̃b̃

Expanded text:
De visibilibus rebus ad hanc rem sumamus exemplum. Dicit tibi quispiam quem non recognoscis, Nosti me: et ut commoneat, dicit ubi, quando, quomodo tibi innotuerit: omnibusque adhibitis signis quibus in memoriarevoceris, si non recognoscis, ita jam oblitus es, ut omnis illa notitia penitus deleta sit animo; nihilque aliud restat, nisi ut credas ei qui tibi hoc dicit, quod aliquando eum noveras; aut ne hoc quidem, si fide dignus tibi esse qui loquitur non videtur. Si autem reminisceris, profecto redis in memoriam tuam, et in ea invenis quod non fuerat penitus oblivione deletum. Redeamus ad illud propter quod adhibuimus humanae conversationis exemplum. Inter caetera psalmus nonus: Convertantur, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃admodũ quisq uiuere debeat etiã¬
si nec ip̃i eodẽ modo uiuãt: Tbi
eas uid̾ent e Neq enĩ ĩ sua natura
cũ ꝓcul dubio mente ista indeãtur
eorũq mẽtes cõstet ẽẽ mutabiles.
has uero regulas ĩniuta biles uide¬
ct quisq ĩ eis et hoc uidere potue¬
rit nec ĩ habitu sue mẽtis uero eoꝵ

Expanded text:
admodum quisque vivere debeat, etiamsi nec ipsi eodem modo vivant? Ubi eas vident? Neque enim in sua natura, cum procul dubio mente ista videantur, eorumque mentes constet esse mutabiles, has vero regulas immutabiles videat, quisquis in eis et hoc videre potuerit; nec in habitu suae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
perãtia cũ hoc dicitur. nõ nichil diciuide¬
tur Iusticia nero ĩmortalis ẽ et magis
tũt ꝑficietur ĩ nobis. ꝙͣ ẽẽ cessabit De
oibus tñ quatuor mag̾nus auctor eloquẽ¬
tie tullius ĩ hortensi dialogo disputans.
si nobis ĩquit cũ ex hac uta emigrare¬
mus ĩ beatorũ insulis ĩmortale euũ ut
fabule ferũt degere licerot. quid opꝰ eẽt
elo quẽt̾ia cũ iudicia nulła fieret̃. aut ip̃is
uirtutib. Nec eñ fortitudĩe egeremꝰ
nullo ꝓposito aut labore aut ꝑiculo. nec
iusticia cũ eẽt nichil qd̾ appeteret᷑ aliem.
net tꝑantia que regeret eas. q̃ nulle
rent᷑ libidines. nec prudentia quidẽ e¬
geremꝰ nullo dilectu ꝓposito bonorũ et
malorũ Ena igitur ee̾mꝰ bt̃i cognitiõe
nature. et scĩã qua sola etiã deorũ ẽ uita
landanda Ee quo ĩtelligi pt̃ ceta uecessi¬
tatis ẽẽ. unũ hoc uolũtatis ¶lle tantus¬

Expanded text:
dicitur, non nihil dici videtur; justitia vero immortalis est, et magis tunc perficietur in nobis, quam esse cessabit. De omnibus tamen quatuor magnus auctor eloquentiae Tullius in Hortensio dialogo disputans: Si nobis, inquit, cum ex hac vita emigraverimus, in beatorum insulis immortale aevum, ut fabulae ferunt, degere liceret, quid opus esset eloquentia, cum judicia nulla fierent; aut ipsis etiam virtutibus? Nec enim fortitudine egeremus, nullo proposito aut labore aut periculo; nec justitia, cum esset nihil quod appeteretur alieni; nec temperantia, quae regeret eas quae nullae essent libidines; nec prudentia quidem egeremus, nullo delectu proposito bonorum et malorum. Una igitur essemus beati cognitione naturae et scientia, qua sola etiam deorum est vita laudanda. Ex quo intelligi potest, caetera necessitatis esse, unum hoc voluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
tognoscũtur quedã uero simuł ẽẽ ĩcipũt.
uelut si aliquid iusibile qd̾ om̃o nõ eit
tionẽ num̃ utiq nõ p̃cedit. aut si aliꝙͥ
sonet ubi ad est auditor. simul ꝓfecto
scipiũt ẽẽ. simulq desmũt et sonꝰ et erꝰ
auditus Merũtñ siue tꝑe p̃cedentia.
siue simul ẽẽ ĩcipientiã cognoscibilia co

Expanded text:
quaedam vero simul esse incipiunt; velut si aliquid visibile, quod omnino non erat, itionem nostram utique non praecedit; aut si aliquid sonet, ubi adest auditor, simul profecto incipiunt esse, simulque desinunt et sonus et ejus auditus. Verumtamen sive tempore praecedentia, sive s
Abbreviated transcription (Latin):
cce ergo mens mẽm̃it¬
sui ĩtelligit se. dilunit se
Hoc si cerniinꝰ. cernimꝰ trintatẽ nũdũ
quidẽ deũ. sed iã imaginẽ dei Nõ forinsemꝰ
accepit meõria qd̾ teneret. nec foris ĩue¬

Expanded text:
cce ergo mens meminitsui, intelligit se, diligit se: hoc si cernimus, cernimus trinitatem; nondum quidem Deum, sed jam imaginem Dei. Non forinsecus accepit memoria q
Abbreviated transcription (Latin):
seipa que iã erat oritur fides q̃ nõ erat
ut post cognitionẽ sui recordando serp̃a
uelut ĩ meõria sua cõstitutã iudet qua¬
si nõ ibi fuerit añꝙͣ seipã cognosceret.
cũ ꝓfecto ex quo ẽẽ cepit nũꝙͣ sui me-¬
minisse nũꝙ se ĩtelligere nũꝙ se ama-¬
re destiterat sicut iã oñdimꝰ. ac ꝑ hoc
qñ ad seipam cogitatione uolũtãte utrũ¬

Expanded text:
mente quae jam erat, oritur fides quae non erat: aut post cognitionem sui recordando se ipsam velut in memoria sua constitutam videt, quasi non ibi fuerit antequam se ipsam cognosceret; cum profecto ex quo esse coepit, nunquam sui meminisse, nunquam se intelligere, nunquam se amare destiterit, sicut jam ostendimus. Ac per hoc quando ad se ipsam cogitatione convertitu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ponitur ĩ cõspcũ suo nisi añ seip̃a s
Nõ ergo ibi erit ubi erat qñ ĩ cõspcũ
suo nõ erat. quia hic posita inde subla¬
ta ẽ. Sed si cõspicienda migrauit.cõspec¬
tura ubi manebit s An quasi geminat᷑.
ut et illic sit et hic. idest et ubi cõspice¬
re et ubi cõspici possit. ut ĩ se sit cõspi¬
ciens. añ se cõspicua. NAchil hoꝵ no¬
bis ueritas cõsulta rñdet/.qm̃ qñ isto modo
cogitamꝯ nõ nisi corporũ fictiͣs imagines co-¬
gitamꝰ. qd̾ mentẽ nõ eẽ paucis certissimũ ẽ
mentibus a quib pt̃ de hac re ueritas cõsuli
Pande restat ut aliquid ꝑtinẽs ad eiꝰ na-¬
turã sit cõspectus eius. etiã ĩ eã qñ se co
grtat. nõ quasi ꝑ loci spaciũ s ĩ corporea cõ¬
uersione reuocetur. cũ uero nõ se cogitat
nõ sit quidã ĩ cõspcũ suo nec de illa siuis
pormetur obtutꝰ sed tñ nouerit se tãꝙ ip̃a

Expanded text:
ubi ponitur in conspectu suo, nisi ante se ipsam? ubi ponitur in conspectu suo, nisi ante se ipsam? Non ergo ibi erit ubi erat, quando in conspectu suo non erat; quia hic posita, inde sublata est. Sed si conspicienda migravit, conspectura ubi manebit? An quasi geminatur, ut et illic sit et hic, id est, et ubi conspicere, et ubi conspici possit; ut in se sit conspiciens, ante se conspicua? Nihil horum nobis veritas consulta rcogitamus, non nisi corporum fictas imagines cogitamus, quod mentem non esse paucis certissimum est mentibus, a quibus potest de hac re veritas consuli. Proinde restat ut aliquid pertinens ad ejus naturam sit conspectusloci spatium, sed incorporea conversione revocetur: cum vero non se cogitat, non sit quidem in conspectu suo, nec de illa suus formetur obtutus, sed tamen noverit se tanquam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uis ut nec ipã mens quodãmõ se ĩ cõspcũ
suo ponat isi qñ se cogitat Ale ꝑ hoc
ita nichil ĩ cõspcũ mentis ẽ uñ cogita/¬
tur. ut nec ip̃a mens qua cogitat᷑ quic¬
quid cogitatur aliter possit᷑ ẽẽ ĩ cõ¬
spcũ suo. insi seipãm cogitando Qũõ
sit ip̃a. aliud cõspcũs eius ĩuenire nõ
possũ Hoc quippe de oculo corꝑis nõ ab¬
furde di Ipẽ quippe oculus loco suoẽ
fixus ĩ corꝑe. aspectus aũt eius ĩ ea
que extur sũt tenditur. et usq ĩ side/¬
ra ext̃enditur.nec ẽ oculus ĩ cõspcũ suo
qñ quidẽ nõ cõspicit seipm̃ insi speci¬
lo obiecto. uñ iã locuti sumꝰ ¶d̾ nõ fit
utiq qñ se mẽs ĩ suo cõspcũ sui cogi¬
tatione cõstituit Nũquid ergo alia
sua ꝑte aliã suã ꝓtẽ uidet cũ se cõspi¬
cit cogitando. sicut aliis mẽbris nr̃is̃
qui sũt oculi alia mũ mẽbra cõsꝑici¬
dici absurdiꝰ uel sentiri pt̃o Nude
igitur aufortur mẽs nisi a seĩpa. et

Expanded text:
odo se in conspectu suo ponat, nisi quando se cogitat: ac per hoc ita nihil in conspectu mentis est, nisi unde cogitatur, ut nec ipsa mens, qua cogitatur quidquid cogitatur, aliter possit esse in conspectu suo, nisi se ipsam cogitando. Quomosit ipsa, aliud conspectus ejus, invenire non possum. Hoc quippe de oculo corporis non absurde dicitur: ipse quippe oculus loco suo fixus est in corpore, aspectus autem ejus in ea quae extra sunt tenditur, et usque in sidera extenditur. Nec est oculus in conspectu suo; quandoquidem non conspicit se ipsum, nisi speculo objecto, unde jam locuti sumus : quod non fit utique quando se mens in suo conspectu sui cogitatione constituit. Numquid ergo alia sua parte aliam partem suam videt, cum se conspicit cogitando, sicut aliis membris nostris, qui sunt oculi, alia membra nostra conspicidici absurdius vel sentiri potest? Unde igitur aufertur mens, nisi a se ipsa? et
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate uisionis formã corꝑĩo qd̾ ui¬
detur et cõformationẽ que fit ĩ cer¬
nẽtis aspectu cõiũgit ĩtentio uolũtatis
ffaciamꝰ ergo corpus illud qd̾ t̾nebat᷑
ĩterisse dilapsũ. nec eius remãsisse ali¬
quid ĩ ullo loco. ad qd̾ uidendũ recurrat
aspectus ¶ Dũquid quia ymago rei cor-¬
poralis ia iã trãsacte atq p̃terite re¬
manet ĩ meõria. uñ ĩformetur r̃cordã¬
tis obtictus atq id itrũq tercia uolũ¬
fate m̃gatur. Cadã trinitas ẽẽ dicẽda
ẽ. que fuerat qñ ei spẽs ĩ loco positi cor¬
ꝑio iudebatur e ¶õ itiq s prorsus alia
Nã p̃ter qd̾ illa euit extrmsecꝰ hec ĩ¬
trinsecus. illã ꝓfecto faciebat spẽs pñtis
corꝑis. hanc ymago p̃teriti Sic et ĩ
hãt re de qua nc̃ aginiꝰ. et ꝓpt̾ qd̾ pu-¬

Expanded text:
trinitate visionis, formam corporis quod vitrinitate visionis, formam corporis quod videtur, et conformationem quae fit in cernentis aspectu, conjungit intentio voluntatis. Faciamus ergo corpus illud quod cernebatur, interisse dilapsum, nec ejus remansisse aliquid in ullo loco, ad quod videndum recurrat aspectus: numquid quia imago rei corporalis jam transactae atque praeteritae remanet in memoria, unde informetur recordantis obtutustate jungatur, eadem trinitas esse dicenda est, quae fuerat quando species in loco positi corporis videbatur? Non utique, sed prorsus alia: nam praeter quod illa erat extrinsecus, haec intrinsecus; illam profecto faciebat species praesentis corporis; hanc, imago praeteriti. Sic et in hac re, de qua nunc agimus, et propter quam pu