comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. quia ubi merces eterna retribui¬
tur. breue uidebit᷑ ac leue totum fu¬
isse. qdͦ in scłi tribulacionib graue
uidebatur. & acerbum. Ut probacio
fidei ur̃e multo pͣciosioe sir auro. qo¬
liber passiones scoͬꝵ auro quod ꝑ ignẽ
eraminatur conparat dicens de dño
Tanquam aurum in fornace proba-¬
uit illos. & quasi holocausti hostiam
accepit illos. quia nimirum quos in
camino tribulacionis fideles probaue-¬
rit. hos in gaudio retribucionis quasi
placabiles sibi hostias assumit. Et be¬
ne paciencia scõe auro assimilatur.
quia sicur metallis preciosius auro aliqͥd
ñ est. ita hec apud̾ dñm om̃i est laude
ignib eraminatur prolatum uerosi¬
ras cuius sit fulgoris apparebit. ita fide¬
lium constancia. inter infidelium qͥa¬
oł pressuras contemptibilis uidetiur
ac stulta. s ubi tempus retribucionis
finito certamine tribulacionum affi¬
erit. tunc quante fuerr gloriȩ quan¬
tum flammis passionum profecem

Expanded text:
dicit, quia ubi merces aeterna retribuedicit, quia ubi merces aeterna retribuetur, breve videbitur ac leve totum fuisse quod in saeculi tribulationibus grave videbatur et acerbum. Ut probatio fidei vestrae multo pretiosior sit auro, liber passiones sanctorum auro quod per ignem examinatur comparat, dicens de Domino: Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausti hostiam accepit illos . Quia nimirum quos in camino tribulationis fideles probaverit, hos in gaudio retributionis quasi placabilem sibi hostiam assumet. Et bene patientia sanctorum auro assimilatur, quia sicut in metallis pretiosius auro aliquid non est, ita haec apud Deum omni est laude ignibus examinatur, prolatum vero foras cujus sit fulgoris apparebit, ita fidelium constantia inter infidelium quidem pressuras contemptibilis videtur ac stulta; sed ubi tempus retributionis, finito certamine tribulationum, adfuerit, tunc quantae fuerit gloriae quantum flammis passionum profecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
mansiones multe sunr. E t iterum.
Non est meum dare uobis. s quib
paratum est a patre meo. Parate sunt
ergo sedes in regno dĩ. paratȩ mansio¬
nes in domo patris. parata salus in ce-¬
lis. tantum faciar se dignũ qui et̾nã¬
accipere uult salutem. Recte p̃mittir᷑
qui in untute dĩ custodimini ꝑfidẽ.
Neq enĩ quisquam sue libertatis
potencia custodire ual& in bonis.
s illius ꝑ om̃a querendum est auri-¬
lium. ut perficiam̃. a quo miciũ
bone actionis accepimus. In quo
erultabitis. modicum si oport&e. nunc¬
contristari in uarus temptacionibus.
Quod dicit in quo. significar meo qͦo tem¬
pore nouissimo salus parata reuelabitͣ.¬
Iterum autem uidebo uos. & gaudebit
cor uestrum. & gaudium uestrum ne-¬
mo toll&s a uobis. Modicum si opoeta&.¬
nunc contristari. O port&e. inquit con¬
tristari. quia ñ nisi ꝑ tristiciam seculi
labentis & afflictionis. potest in gau-¬
dia eterna ꝑueniri. Modicum autẽ

Expanded text:
multae mansiones sunt , et iterum: multae mansiones sunt , et iterum: Non est meum dare, sed quibus paratum est a patre meo. Paratae sunt ergo sedes in regno Dei, paratae mansiones in domo Patris, parata salus in coelis. Tantum faciat se dignum qui accipere desqui in virtute Dei custodimini per fidem, neque enim quisquam suae libertatis potentia custodiri valet in bonis, sed illius per omnia quaerendum est auxilium, ut perficiamur a quo initium bonae actionis accepimus. In quo exaltabitis modicum, nunc si oportet contristari in variis tribulationibus. Quod dicit, in quo, significat in eo, quod hoc tempore novissimo salus parata revelabituIterum autem videbo vos et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Modicum nunc, si oportet, contristari. Oportet, inquit, contristari, quia non nisi per tristitiam saeculi labentis et afflictiones potest ad gaudia aeterna perveniri. Modicum autem
Abbreviated transcription (Latin):
sibilem: quia nec in ipsis beatoꝵ homi¬
num mentib ex longo usu celestis¬
illa conuersacio ual&s aliquando ui-¬
lescere. quomodo p̃sentis scłi lurus
& delicie solent non numquam diu¬
tina consuetudine & usu in fastidiũ¬
uerti. Conseruatam in celis in uob̾.
Conseruatam inuobis dicit. ꝓ eo ut dice¬
r& conseruatam uobis. id est ad hoc con¬
seruatam nc̃ ut uob̃ tempore prestitu¬
to. reddatur incelis. Uel certe conser¬
uatam in celis in uob̃. quia qui dedit
credentib potestatem filios dĩ fieri. ip¬
se dedir eisoem potestatem hereditatẽ
in celis accipere perseuerando usq in
finem ut salui sint. Et ideo conserua¬
tam dicit millis hereditatem quoꝵ me¬
ritis uiuante dño perueniendum no¬
uit ad illam. quia qui ñ seruauernir
disciplinam patris hereditatem ab eo
ñ merent᷑ accipere: Qui in untute dĩ
custodimini per fidem in salutem pa-
Et oñs ait in egło. In domo patris mei

Expanded text:
cibilem, quia nec in ipsis beatorum homicibilem, quia nec in ipsis beatorum hominum mentibilla conversatio valet aliquando vilescere, quomodo praesentis saeculi luxus et deliciae solent nonnunquam diutina consuetudine et usu in fastidierti. Conservatam in coelis in vobis. Conservatam in vobis dicit, pro eo ut diceret, conservatam vobis, id est ad hoc conservatam nunc, ut vobis tempore praestituto reddatur in coelis. Vel certe conservatam in coelis in vobis, quia qui dedit credentibus potestatem filios Dei fieri , ipse dedit ejusdem potestatem haereditatem in coelis accipere, perseverando usque in finem ut salvi sint. Et ideo conservatam dicit in illis haereditatem, quorum meritis, juvante Domino, perveniendum novit ad illam, quia qui non servaverint disciplinam Patris, haereditatem ab eo non merentur accipere. Qui in virtute Dei custodimini per fidem, etc. Et n domo Patris mei
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xꝑi. qm̃ quidem dñi nostri iħs
xꝑi appellar quia ipsum dñm.
xꝑm hominem factum fuisse memi¬
nit. Patrem autẽ dñi nostri nominar.
quia eundem dñm nostrum dĩ filiũ
semꝑ extitisse non dubitat. Qui se¬
cundũ magnam misericordiam lil¬
suam regenerauir nos in spem uiuã
per tesurrectionem ihu xꝑi ex mortu
is. Lure benedicitur a nobis ds̃. qui
cum nostris meritis generati fuissem
ad mortem sua nos miscdia regene-¬
rauit ad uitam. Et hoc per resurreri¬
cionem filii surcũ intantũ nr̃ãm di¬
lexerit uitam. ur ͥ pro hac mori dispo¬
ner&e. atq eadem morte ꝑ resurrectio¬
nem destructa. spẽ nob̃ eremplumq
resurgendi monstrarie. Mortuus est
namq ne nos mori timeremus. Resur-¬
rerit ex mortuis ur & nos ꝑ eum resur¬
recturos esse sꝑemus. In hereditatẽ
incorruptibilem & in contaminatam
& in marcessibilem. Incorruptibiłe.
nec morte: nec aliqua mesticia tangirͣ.
Incontaminatam: quia nullus meã
potest inmundus intrare. In marces¬

Expanded text:
i, Deum quidem Domini nostri Jesu Christi appellat, quia ipsum Dominum Jesum hominem factum fuisse meminit. Patrem autem Domini nostri nominat, quia eumdem Dominum nostrum Dei Filium semper exstitisse non dubitat. Qui secundum magnam misericordiam suam regeneravit in spem vivam per resurrectionem Jesu Christi ex mo. Jure benedicitur a nobis Deus, qui cum in nostris meritis generati fuissemus ad mortem, sua nos misericordia regeneravit ad vitam. Et hoc per resurrectionem Filii sui, cum in tantum nostram dilexerit vitam, ut illum pro hac mori disponeret, atque eadem morte per resurrectionem destructa, spem nobis exemplumque resurgendi monstraret. Mortuus est namque, ne nos mori timeremus, resurrexit ex mortuis, ut et nos per eum resurrecturos esse speraremus. In haereditatem incorruptibilem et incontaminatam et immarcescibilem. Incorruptibilem,nec morte, nec aliqua moestitia tangitur. Incontaminatam, quia nullus eam potest immundus intrare. Immarces
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Et de hoc lapide testimoniũ
Quod nequis iudaico sensu putar& de
materiali lapide: a propheta cantatum.
qui in edificacione t̾rena cuiuslib& dom
contra hominum disposicionem diumo
iudicio inponeretur. consulte acdlit ui-¬
uum. Ad quem accedentes inquiens la-¬
pidem. lapidem uiuum ut de.xp̃o dic¬
tum signific&. Qui recte lapis appella
inserere dignatus est. Uiius autem. quia
dicere potuit. ego sum uia. & ueritas & ui-¬
ta. Qui ab hominib reprobatus ẽ cũ dicerent.
Non habemus regem nisi cesarem. A d̃õ
autem electus cũ ait ipse. ego autem con-¬
stitutus sum rex ab eo. & cet̃. Et honorifi¬
catus. quando post mortem crucis d̃s illũ
eraltauit. & donauit illi nom̃ quod est
super om̃e nomen. & cet̃. Et ipsi tan
nulla ecdificacio spĩtalis stare potest. Fun-¬
dam̃tum enim aliud nemo potest ponere.
preter ipsum. Cuiꝰ participatione fideles
lapides uiui efficiunt᷑: qui per infidelita¬
tem lapides mortui fuerant. duri scilic&e.

Expanded text:
tc. Et hoc de lapide testimonium . Quod ne quis Judaico sensu putaret de materiali lapide a propheta cantatum, qui in aedificatione terrenae cujuslibet domus contra hominum dispositionem divino judicio imponeretur, consulte addidit vivum: Ad quem accedentes, inquiens, lapidem vivum, ut de Christo dictum significet. Qui recte lapis appellatinserere dignatus est. Vivus autem qui dicere potuit: Ego sum via, veritas et vita . Qui ab hominibus reprobatus est, cum dicerent: Non habemus regem nisi Caesarem . A Deo autem electus, cum ait ipse: Ego autem constitutus sum rex ab eo , et caetera. Et honorificatus, quando post mortem crucis Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen , et caetera. Et ipsi tanqnulla spiritualis aedificatio stare potest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter ipsum , cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
grã prophetauerunt. Exqͥsierunt atq
serutati sunt in occulto a dño uł ab
angłis de futura euuangelii grã.
quando uł quo ordine salus eterna
mundo adueniret. quod in eoꝵ libͥs
inuenitur. Unde & unus ereis ꝓ
magno sciencie salutaris amore uir
Prophetabant autem palam loqͦn
occulto internȩ contemplacionis.
ipsi cognouerant. Scrutantes ĩ qͦ
uel quale tempus significar& meis¬

Expanded text:
nt prophetae, etc. Exquisierunt et scrutati sunt in occulto a Domino, vel ab angelis, de futura Evangelii gratia, quando vel quo ordine salus aeterna mundo adveniret, quod in eorum libris invenitur. Unde et unus ex eis pro magno scientiae salutaris amore vir Prophetabant autem loquendo pal in occulto internae contemplationis ipsi cognoverant. Scrutantes in quod vel in quale tempus significare
Abbreviated transcription (Latin):
manentis ineternum agatur: ut hinc
colligatur quia sicur ex semine corrup¬
tibili caro que corrumpatur nascitur.
sic ꝑ aquam uerbo dĩ consecratam ui-¬
ta nobis que finem nesciar tribuatur
Quod etiam apte prophetico astruit
testimonio subiciens. Quia omĩs
caro fenum. & omĩs gła eius tanquã
flos feni. Exaruit fenum & flos deci

Expanded text:
manentis in aeternum agatur, ut hinc manentis in aeternum agatur, ut hinc colligatur, quia sicut ex semine corruptibili caro quae corrumpatur nascitur, sic per aquam verbo Dei consecratam, vita nobis quae finem nesciat tribuitur. Quod etiam apte prophetico astruit testimonio subjiciens, quia Omnis caro fenum et omnis gloria ejus tanquam flos feni; exaruit fenum et flos de
Abbreviated transcription (Latin):
to maius est p̾cium quo redempti estis
a corruptione uite carnalis. tanto am-¬
plius timere debetis. ne foete ad corrup¬
telam uiciorum reuertendo animos
ur̃i redemptoris offendatis. Cenati ñ
ex semine corruptibili s incorruptibili.
per uerbum dĩ uiui & ꝑmanentis in et̃num
Lale est in egło iohannis his qui credunt
in nomine eius qui ñ ex sanguinib neq
uiri s er dõ nati sunt. Sicur gͦ incorrup¬
tibile est precium dnĩce passionis quo
redempti sumus. ita etiam incorruptibile
est sacram̃tum fontis sacri quo renascim̃.
Que ita sibi inuicem connectuntur: ut unũ
nobis sine altero salutem conferre nequear.
Quia nimirum dominus ita nos tempo¬
re incarnacionis suȩ sacro sangume si¬
mul om̃s redemit: ut nos quoq nr̃o tem¬
pore uiritm per regeneracionẽ babtismi
ad consortium eiusoem regeneracionis
peruenire debeamus. De qua regenera¬
cione bene dicitur. quia ñ ex semine cor¬
ruptibili s per uerbum dĩ uiui & per¬

Expanded text:
to majus est pretium quo redempti estis a corruptione vitae carnalis, tanto amplius timere debetis, ne forte ad corruptelam vitiorum revertendo, animos vestri redemptoris offendatis, renati non ex semine corruptibili, sed incorruptibili, per verbum Dei vivi et permanentis in aeternum. Tale est in Evangelio Joannis, his qui credunt in nomine ejus, qui non ex sanguinibus, neque viri, sed ex Deo nati sunt. Sicut ergo incorruptibile est pretium Dominicae passionis quo redempti sumus, ita etiam incorruptibile est sacramentum fontis sacri quo renascimur: quae ita sibi invicem connectuntur, ut unum nobis sine altero salutem conferre nequeat, quia nimirum Dominus ita nos tempore incarnationis suae sacro sanguine simul omnes redemit, ut nos quoque nostro tempore viritim per regenerationem baptismi, ad consortium ejusdem regenerationis pervenire debeamus. De qua regeneratione bene dicitur: Quia non ex semine corruptibili, sed per verbum Dei vivi et per
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternum. Sicur ergo corruptibilis
corruptbilem caro generat carnem: ita uer¬
bum dnũ quod mance. in eternum et̃nam
quos ex aqua recreat in carne simul &. anima
uitam dat. Huius testimonii sc̃s ciprianus
in ubro de habitu uirginum ita meminit
Ciamat inquit isaias dicens. Omĩs caro fenũ
& omĩs claritas eius ur flos feni. Aruit fenũ
& flos decidit: sermo autem dñi manebit
in ȩt̃num. Neminem xpĩanum dec&. et mar-¬
ime uirginem  decae. claritatem ullam con¬
putare carnis & honorem: s. solum appetere
sermonem dñi uona in etͣnum mansura cõ¬
plecti. Aut si in carne sir głandum. tunc pla-¬
ne quando in nominis confessione cruciat᷑.
quando forcior femina uiris torquentibus
inuenitur. quando ignes & cruces aut fer-¬
rum. aut bestias patirur ut coronetur. Illa
sunt carnis p̃ciosa monilia. illa coeporis or¬
nam̃ta meliora. Non autem turb& lecto¬
rem quod in hac prophete sentencia ille
claritatem nr̃a translacio gloriam posuit.

Expanded text:
etc. Sicut ergo corruptibilis corruptibilem caro generat carnem, ita verbum Domini, quod manet in aeternum, aeternam his quos ex aqua recreat in carne simul et anima vitam dat. Hujus testimonii sanctus Cyprianus, in libro de Habitu Virginum, ita meminit: « Clamat inquit, Isaiae Deus: Omnis caro fenum, et omnis claritas ejus ut flos feni. Aruit fenum, et flos decidit, sermo autem Domini manet in aeternum. » Neminem Christianum decet, et maxime virginem non decet, claritatem ullam computare carnis et honorem, sed solum appetere sermonem Dei, bona in aeternum mansura complecti. Aut si in carne sit gloriandum, tunc plane quando in nominis confessione cruciatur, quando fortior femina viris torquentibus invenitur: quando ignes, aut cruces, aut ferrum, aut bestias patitur, ut coronetur. Illa sunt carnis pretiosa monilia, illa corporis ornamenta meliora. Non autem turbet lectorem quod in hac prophetae sententia, ille claritatem, nostra Translatio gloriam posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis est ut & seruos humiles atq obedi¬
dantes mut&. in adoptionem filioꝵ.¬
Nomĩẽ uide̾t᷑ honorabiles: pro culpa ino¬
bediencie prorsus hereditatis perpetuȩ
reddñr exortes. Ii timore incolatus
ur̃i tempore conuersamini. Ne uide
sentis incolatus securi estis. ad promissã
patrie beatitudinem ꝑuenire ñ possitis.
cientes quod ñ corruptibilib auro uł

Expanded text:
tatis est, ut et servos humiles atque obeditatis est, ut et servos humiles atque obedidantes mutet in adoptionem filionomine videntur honorabiliores, pro culpa inobedientiae prorsus haereditatis perpetuae reddat exsortes. In timore incolatus vestri tempore conversamini. Ne videlre praesentis incolatus securi sitis, ad promissam patriae beatitudinem pervenire non possitis. Scientes quod non corruptibilibus, auro
Abbreviated transcription (Latin):
uideatis post hanc uitam qͣ nc̃ angłi
uident. quanto magna est grã uob̾ pri¬
missa tanto ampliꝰ digni esse curate.
ut eam ꝑcipere ualeatis. Succingit
lumbos mentis. qui hanc etiam a cogi¬
tacione restringit. Et recte dicit sꝑate
in eam que offertur uob̃ grãm in reue¬
lacione ihu xp̃i. qr qui succinclis lũbs
uientis id est mente & corpore castus.
diũ aduentum cipectar merito quan¬
do reueletur sꝑar. Nam qui dño se pla¬
cere non nouir merito spe bonoes ca¬
rens. ne citius adueniat metuir. Qua¬
si filii obedienciȩ. Recte filios obedien¬
cie uult illos eristere. quos in p̃facione.
in obedienciam. & asꝑsionem sangui¬
nis ih̃u xp̃i. dixerat electos. S ed scb
sinile ẽ illuo in euuangelio. estote qͦ
do in oracione pat̃ nr̃ qui es in celis. Q
sine accepcione ꝑsonarum iudicar. se¬
pater carnalis qui filiis peccantib in¬
dulgencius parcere quam famulis con¬
sueuit. Par᷑ aũ ds̃ tante iusticie & pie¬

Expanded text:
videatis post hanc vitam, quam nunc angeli vident, quanto major est gratia vobis promissa, tanto amplius digni esse curate ut eam percipere valeatis. Succingit lumbos mentis, qui hanc et a cogitatione restringit. Et recte dicit: Sperate in eam quae offertur vobis gratiam in revelatione Jesu Christi, quia qui succinctis lumbis mentis, id est, mente et corpore castus, Domini adventum exspectat, merito, quando revelatur, sperat. Nam qui Domino se placere non novit, merito spe bonorum, carnes ne citius adveniat, metuit. Quasi filii obedientiae, etc. Recte filios obedientiae vult illos existere, quos in praefatione in obedientiae et aspersionem sanguinis Jesu Christi dixerat electos. Sed secundum simile est illud in Evangelio: Estote igido in oratione: Pater noster, qui es in coelis . Qui sine acceptione personarum judicat, epater carnalis qui filiis peccantibus indulgentius parcere quam famulis consuevit. Pater autem Deus tantae justitiae et pie
Abbreviated transcription (Latin):
cum pͣmittit eandẽ glorificans. uen¬
te benedicti patris mei possidete u¬
paratũ regnum a constitucione mi
Inuenitur in honorem cũ cadem¬
bus impiis in supplicium eternum
iusti ibunt in uitam eternam. De
quo air ipse. Siquis michi ministra¬
uerit honorificabit eum par meus
ait. Quod oculus ñ uidit. nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascendl̃
que p̃parauit d̾s diligentib se De

Expanded text:
t eamdem glorificans: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi . Invenitur in honorem, cum, cadentibus impiis in supplicium aeternum, justi ibunt in vitam aeternam . De quo ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se
Abbreviated transcription (Latin):
ne uł errorem pͣdicando. paruulos lede¬
rent. atq ab auditu doctorum poccu¬
pando eoꝵ aures auerterent. Uel certe
ea que recte pͣdicarent. non recte actio¬
nis sorde fedarent: ac ꝑ hoc uitam euuã¬
gelice ꝑfectionis. sinistra opinione
fuscarent. s offendimus inquit. cum
ut tanto cautius se in ꝑfecti quique in
agendo uł loquendo circumspicerent:
quanto certissime cognosscerent. quia
duce incedunt huius uite uiam absq
offensione peccati alicuius transigere
ullatenus possent. nata quod alibi scrip

Expanded text:
ne vel per errorem praedicando parvulos laedene vel per errorem praedicando parvulos laederent, atque ab auditu doctorum praeoccupando eorum aures averterent; vel certe ea quae recte praedicarent non rectae actionis sorde foedarent, ac per hoc viam evangelicae perfectionis sinistra opinione fuscarent; sed offendimus, inquit, cum ut tanto cautius se imperfecti quique in agendo vel loquendo circumspicerent, quanto certius cognoscerent quia duce incedunt, hujus vitae viam absque offensione peccati alicujus transire nullatenus possint, juxta quod alibi
Abbreviated transcription (Latin):
babtisma iohannis fiducialiter xꝑm
p̃dicareͭ: qui tamen quia sapiens
erat. mor ut doctor affuit. facilli¬
me quod minus habuerat adim¬
pleuit. atq ad pͣdicandi officium
iam ꝑfectus rediit. Alii maiore
meptia descendentes de iudea an-¬
tiochiam. docebant credentes ergen¬
tib quia nisi circumciderentur
scõm legem moysi salui esse ñ pos¬
sent. N ec paruum castis pͣdicatorib
questionis laborem contulerunt.
Hos ergo & huiusmodi doctores bea¬
tus iacobus ab officio uerbi remou&.
ne impedimentũ his qui illud rite
implere potuerant facerent. Scien¬
tes inquit quia mais iudicium
sumitis. Sicut enim his qui bene
ministrauerit gradum sibi bonuͣ
adquirit: ita qui officium docendi
sibi indoctus usurpare temptaue
riros. In multis enĩ offendimus.
om̃s. N on dicit offenoitis cum
illos arguer& quos & scientia. & oꝑa¬
tione. minus ꝑfectos uidebar. talesq
a cathedra magisterii deponer&.timẽs

Expanded text:
baptisma Joannis, fiducialiter Christum baptisma Joannis, fiducialiter Christum praedicaret. Qui tamen quia sapiens erat, mox ut doctor adfuit, facillime quod minus habuerat adimplevit, atque ad praedicandi officium jam perfectus rediit. Alii majore imperitia discedentes de Judaea Antiochiam, docebant credentes ex gentibus quia, nisi circumciderentur secundum legem Moysi, salvi esse non possent, nec parvum castis praedicatoribus quaestionis laborem contulerunt. Hos ergo et hujusmodi doctores beatus Jacobus ab officio verbi removet, ne impedimentum his qui illud rite implere poterant facerent. Scientes quoniam majus judicium sumitis? Sicut enim is qui bene ministraverit gradum bonum sibi acquirit, ita qui officium docendi sibi indoctus usurpare tentaveririret. In multis enim offendimus omnes. Non dixit offenditis, cum illos argueret quos et scientia et operatione minus perfectos videbat, talesque a cathedra magisterii deponeret, timens
Abbreviated transcription (Latin):
credendo recesserant ab hac etiã
fructuosis oꝑib se meminisse secer¬
nere. quatenus scõꝵ cetib copulari.
& ad redemptoris sui mereantur ꝑ¬
tinere consortium. Et illos ergo hor¬
tatur suscipere nuncios iħu. hoc ẽ¬
p̃dicatores uerbi euuangelii gratant᷑
audire: & cũ hos acontribulib suis
repulsos. uel certe ad mortem que-¬
sitos esse cognouerunt. ut sepe fac¬
tum actus eoꝵ edocent. Ipsi e contra
accepto abeis consilio salutis sue: ad
dñm ib̃um eos in pace remutant.
Quod honorabilem quondã uniũse
plebi iudeoꝵ. & nunc magis honoran
stepbani effectum. beati pauli apłi
magistrum gamalielem in ieroso-¬
limis fecisse pͣfatus actus apł̃oꝵ lib̾
entiore consilio eoꝵ molimina eua-¬
cuauit. ereptosq de insidiis eoꝵ apłos.
ad euuangelizandum iħm temisit
se studii credentib tempore apłoꝵ
ut uerbum lacius ꝓpagarent actus
eoꝵ edocent. ita ut apollo uir inscrip.¬
turis doctissimus. sciens tantum

Expanded text:
credendo recesserant, ab hac etiam credendo recesserant, ab hac etiam fructuosis operibus se meminisse secernere, quatenus sanctorum coetibus copulari, et ad Redemptoris sui mereantur pertingere consortium. Et illos ergo hortatur suscipere nuntios Jesu, hoc praedicatores verbi Evangelii gratanter audire. Et cum hos a contribulibus suis repulsos, vel certe ad mortem quaesitos esse cognoverint, ut saepe factum Actus eorum edocent, ipsi contra, accepto ab eis consilio salutis suae, ad Dominum Jesum eos in pace remittant. Quod honorabilem quondam universae plebi Judaeorum, et nunc magis honorands Stephani effectum, beati Pauli apostoli magistrum Gamalielem in Jerosolymis fecisse praefatus Actuum apostolorum liber entiore consilio eorum molimina evacuavit, ereptosque de insidiis eorum apostolos ad evangelizandum Jesum remisit se studii credentibus tempore apostolorum, ut verbum latius propagarent, Actus eorum edocent, ita ut Apollo vir in Scripturis doctissimus, sciens tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ex oꝑib significat ex oꝑib fidei. quia
ꝑfecta oꝑa sine fide nullus habere
potest. fidem uero sine oꝑib multi.¬
⁊ si illis oꝑum tempus non adsit. De
qualib dictum est. Raprus est ne
malitia mutar& intellectum illius
aut fictio deciperetanimam illius.
Similit᷑ autem & raab meretrir. non¬
ne ex oꝑib iustificata est suscipiẽs
nuncios. & alia uia eitiens.Ne
se causarentur oꝑa tanti patris
abrahe imitari non ualere: p̃sertĩ
cum nullus eos coger& dõ filios
offerre perimendos. s. hoc potiꝰ
ipse ꝑscripturas ds̃ fieri ꝓhibebar.
um hospitalitatis etiã cum pericu¬
pie catalogo annumerari. ipsius
dñi ac saluatoris nostri Generatio¬
nib que a patriarcharum fonte
descendunt inseri. ab excidio pa-¬
triȩ pereuntis. cuiꝰ ꝑfidiam dese¬
ruit erui. His igitͣ conuerse adme¬
liora. mulieris eremplis suad &
auditores suos patrie pereuntis.
interitũ cauere: & a cuius scelerib

Expanded text:
ex operibus, significat ex operibus fidei. Quia ex operibus, significat ex operibus fidei. Quia perfecta opera sine fide nullus habere potest, fidem vero sine operibus multi, si illis operandi tempus non adsit. De qualibus dictum est: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum illius, aut fictio deciperet animam ejus . Similiter et Raab meretrix nonne ex operibus justificata est, suscipiens nuntios et alia via ejiciens? Ne se causarentur opera tanti patris Abrahae imitari non valere, praesertim cum nullus eos modo cogeret Deo filios offerre perimendos, sed hoc potius ipse per Scripturas Deus fieri prohibeat, um hospitalitatis, etiam cum pericupiae catalogo annumerari, ipsius Domini ac Salvatoris nostri generationibus quae a patriarcharum fonte descendunt inseri, ab excidio patriae pereuntis, cujus perfidiam deseruit, erui. His igitur conversae ad meliora mulieris exemplis suadet auditores suos patriae pereuntis introitum cavere, et a cujus sceleribus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus fidei. ur statim perceptis eius
misteriis iustum de impio facere pos
nouerat illius. reputata est ad iusti¬
ciam. Et ut nos quoq fidem illius
qua iustificatus est sciremus temp¬
tauit eum ds̃ iubens offerre filium.
& ex oꝑib fides consummata est:
Idest quam ess& incorde huius ꝑ-¬
fecta. oꝑum exsecutione probatũ
est. Hoc quoque tempore si quinu¬
ꝑ ad fidem ueniens babtismũ acce-¬
perit. & pponens se toto corde dĩ
seruire p̃cepus. mox de hac luce
migrauerit. iustificatus utiq ꝑfi
dem sine oꝑib nugrauit. quia tẽ¬
pus oꝑandi unde fidem probar&
ipso in quem credidit dõ oisponen¬
te nͣ habuit. At qui ꝑceptis fidei
sacramentis longo
suꝑuiuunt tempore. nec bonis
insistere curant oꝑib hisq incul.¬
candum est quod beatus iacob
proposito eremplo fidei simul &
opum abrahȩ. mor subdidit dicẽs.
Uidetis qmͣ ex oꝑib iustificatur ho¬
mo. & ñ ex fide tantum: Quod ait

Expanded text:
virtus fidei, ut statim perceptis ejus virtus fidei, ut statim perceptis ejus mysteriis justum de impio facere possnoverat illius, reputata es ad justitiam. Et ut nos quoque fidem illius qua justificatus est sciremus, tentavit eum Deus jubens offerre filium, et ex operibus fides consummata est, id est, quia esset in corde ejus perfecta operum exsecutione probatum est. Hoc quoque tempore si quis nuper ad fidem veniens baptismum acceperit, et proponens se toto corde Dei servire praeceptis, mox de hac luce migraverit, justificatus utique per fidem sine operibus migravit, quia tempus operandi unde fidem probaret, ipso in quem credidit Deo disponente non habuit. At qui perceptis fidei sacramentis longo supervivunt tempore, nec bonis insistere curant operibus, his inculcandum est quod beatus Jacobus proposito exemplo fidei simul et operum Abrahae, mox subdidit dicens: Videtis quoniam ex operibus justificetur homo, et non ex fide tantum? Quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
re dõ. atq ad redarguandam corri-¬
gendamq eoꝵ temeritatem collectis
omium patriarcharum eremplis ma-¬
nifeste edocuit quia om̃s testimonio
fidei probati sunt. Unde & specialit᷑
de abraam intulit quia fide offer¬
r& isaac arbitrans inquit quia & a-
mortius suscitare potẽs ẽoͣs coniunxit
ergo opus fidei. qui ideo filium mox
offerre uoluir. quia dĩn hunc conti¬
nuo resuscitaturum esse credebat.
Ideo autem hunc post mortem a dõ
resuscitandum esse credebat quia
uerum credebat esse quod auoierar
quia in isaac uocabit᷑ tibi semen.
Quam coniũctionem utriusq uir¬
tutis. beatus quoq iacob subsequent᷑
exponit dicens. Pides qm fides co¬
oꝑat᷑ur oꝑib illius & ex operib fides
seruata est. & suppleta est scriptura
dicens. E redidit abrabam dõ. &
reputatũ est illi ad iusticiam. ꝙ amicꝰ
dei apellatus est: De hoc testimonio
paulus ad romanos firmissime disseru-¬
it. manifeste docens. quia tanta est

Expanded text:
re Deo , atque ad redarguendam corrire Deo , atque ad redarguendam corrigendamque eorum temeritatem, collectis omnium patriarcharum exemplis, manifeste edocuit quia omnes testimonio fidei probati sunt. Unde et specialiter de Abraham intulit quia fide offerret Isaac, arbitrans inquit quia et mortuos suscitare potens est Deus . Conjunxit ergo opus fidei, qui ideo filium mox offerre voluit, quia Deum hunc continuo resuscitaturum esse credebat. Ideo autem hunc post mortem a Deo resuscitandum esse credebat, quia verum esse credebat quod audierat, quia in Isaac vocabitur tibi semen. Quam conjunctionem utriusque virtutis beatus quoque Jacobus subsequenter exponit dicens: Vides quoniam fides cooperabatur operibus illius, et ex operibus fides servata est, et suppleta est Scriptura dicens: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam, et amicus Dei appellatus est. De hoc testimonio Paulus ad Romanos firmissime disseruit, manifeste docens quia tanta est
Abbreviated transcription (Latin):
rat repromissionem. ad quẽ dictũ
ẽ quod in isaac uocabit᷑ tibi semen
arbitransq & amortus suscitare po-¬
tens ẽ d̾s. Siquidem mimo eodẽq
facto beati abraam. iacob opum
eiꝰ magnificentiam. paul. fidei con-¬
stantiam laudauir. nec tamen dis¬
parem diuersamq a iacobo protu¬
lit paulus sententiam. Sciebanr
namq ambo. qd abraham & fide
& oꝑib erat ꝑfectus. & ideo quisq
illoꝵ illam magis in eo uirtutem
pͣdicauit qua suos auditores am-¬
plius indigere ꝑsperit. Quia enĩ
iacob illis scribebat qui fidem si¬
ne oꝑib otiosam tenebant: opor¬
tune illut protulit exemplum in quo
illa p̃cipua fides abrahe. que & prius
scriptura teste laudata ẽ appareret.
quia non otiosa eiꝰ in corde torpuss&
s ad obediendum diuinis inperiis iã
prompta flagrass&. Quia uero paulus
illos instuuebat qui sine graͣ fidei
de suis se extollebant oꝑib ostendit
quia sine fide impossibile est place.¬

Expanded text:
per repromissionem, ad quem dictum per repromissionem, ad quem dictum est, quia in Isaac vocabitur tibi semen, arbitrans quia et mortuos suscitare potens est Deus . Si quidem in uno eodemque facto beati Abraham Jacobus operum ejus magnificentiam, Paulus fidei constantiam laudavit. Nec tamen disparem diversamque Jacobo protulit Paulus sententiam. Sciebant namque ambo quia Abraham et fide et operibus erat perfectus, et ideo quisque eorum illam magis in eo virtutem praedicavit, qua suos auditores amplius indigere perspexit. Quia enim Jacobus illis scribebat qui fidem sine operibus otiosam tenebant, opportune illud protulit exemplum in quo illa praecipua fides Abrahae, quae et prius Scriptura teste laudata est, appareret, quae non otiosa ejus in corde torpuisset, sed ad obediendum divinis imperiis jam probata flagrasset. Quia vero Paulus illos instituebat qui sine gratia fidei de suis se extollebant operibus, ostendit quia sine fide impossibile est place
Abbreviated transcription (Latin):
iustificatus est offerens isaac filium
suum suꝑ altare: E leganter eremplũ
bone oꝑationis. ab ipso patnarcha.
monuit esse discendum: prouocans
uidelic& eos qui de uideis crediderãt.
ut quasi bone soboles. primi & mari¬
mi sui parentis actus sequerentur.
Et qm eos ne intemptationib defi¬
cerent. & ut fidem suam ꝑ oꝑa proba-¬
rent ammonebat. elegans de patri-¬
archa posuit eremplum ꝑ quod eos inurqͣ.
uitute posset instituere. Que enim tẽp¬
tatio maior. ecceptis his que ad ꝓprii cor¬
poris plagas ꝑtinent accidere potest.
quam si qui filium unicum dilectissi¬
mũq suum sener cogatur occidere. ͦ¬
Quomodo autem tumicam uel escas
suas ꝓ diuino amore pauperib dare
differrae qui filium quem sener acce-¬
perat heredem adiussionem dnͣi sta-¬
tim morti dare non distulit᷑: Itaq
congruit huic beati iacobi sententie
quod paulus ait. Fide obtulit abra
uigenitum offerebat qui suscepe-

Expanded text:
justificatus est, offerens Isaac filium justificatus est, offerens Isaac filium suum super altare? Eleganter exemplum bonae operationis ab ipso patriarcha monuit esse discendum, provocans videlicet eos qui de Judaeis crediderunt, ut quasi bonae soboles primi et maximi sui parentis actus sequerentur. Et quoniam eos ne in tentationibus deficerent, et ut fidem suam per opera probarent, admonebat, eleganter de patriarcha posuit exemplum, per quod eos in utraque virtute posset instituere. Quae enim tentatio major, exceptis his quae ad proprii corporis plagas pertinent, accidere potest, quam si quis filium unicum dilectissimumque suum senex cogatur occidere? Quomodo autem tunicas vel escas suas pro divino amore pauperibus dare differret, qui filium quem senex acceperat haeredem ad jussionem Domini statim morti dare non distulit? Itaque congruit huic beati Jacobi sententiae quod Paulus ait: Fide obtulit Abrahur, et unigenitum offerebat quem susceperat
Abbreviated transcription (Latin):
sent etiam si male oparentur & faci-¬
norose: flagicioseq uiuerent. saluos
esse posse ꝑ fidem. locus iste huius epłe
eundem sensum apostoli pauli. quo¬
modo sit intelligendus erponit. Ideo¬
uacuam esse fidem si ñ bene operetur
qm abrahe eremplo. etiam paulus apłs
mitata sunt. satis ostendit apłm paulũ
non ita ꝑabraham docere iustificari
hominem. ꝑfidem sine oꝑib: ut siquis
crediderit. non ad eum ꝑtineat bene oꝑa¬
ri. s ad hoc potius. ut nemo arbitretur
meritis priorum bonoꝵ oꝑum se ꝑuenis¬
se ad donum iustificationis. que ẽ ĩ fide.
Inhoc se gentib in rꝑm credentib iu¬
dei pferre cupiebant. quod dicebant
se meritis bonorũ oꝑum que inlege
sunt ꝑuenisse ad euuangelicam grãm
Ideoq scandalizabant᷑ multi qui ereis
crediderunt quod incicumcisis genti¬
bus xꝑi gr̃a traderetur. Unde apls paul
nisi iuste oꝑari: Cũ ergo dicat iacob
abraam pater noster. nonne exoꝑib

Expanded text:
sent, etiam si male operarentur, et facisent, etiam si male operarentur, et facinorose flagitioseque viverent, salvos se esse per fidem: locus iste hujus epistolae eumdem sensum Pauli apostoli quomodo sit intelligendus exponit. Ideovacuam esse fidem si non bene operetur, quoniam Abrahae exemplo etiam Paulus mitata sunt, satis ostendit apostolum Paulum, non ita per Abraham docere justificari hominem per fidem sine operibus, ut si quis crediderit, non ad eum pertineat bene operari, sed ad hoc potius, ut nemo arbitretur meritis priorum bonorum operum se pervenisse ad donum justificationis quae est in fide. In hoc se gentibus in Christum credentibus, Judaei praeferre cupiebant, quia dicebant se meritis bonorum operum, quae in lege sunt, pervenisse ad evangelicam gratiam. Ideoque scandalizabantur multi qui ex eis crediderunt, quod incircumcisis gentibus Christi gratia traderetur. Unde apostolus Paulus nisi juste operari? Cum ergo dicit Jacobus: Abraham pater noster nonne operibus
Abbreviated transcription (Latin):
mali possunt. Credunt enim esse uera.
& nolunt facere sua. quia ad oꝑandũ
pigri sunt. Credere autem ipsum esse
dmͣ. hoc & demones potuerunt. Cre¬
dere uero in dm̃ soli nouerunt qui diligũt
monis. Qui ergo non uult credere xpm.
adhuc nec demones imitatur. Iam credir
intimore pene. non iamore corone: Nam
& illi puniri timebant. Deniq beatus pe¬
trus cum dñm confitens dicer&. tu es xꝑc
filius dĩ uiui. eadem pene uerba. que &
demones proferre uidetͣ er ore. s illoꝵ
confessio quia cum odio prolata est. xꝑii
merito damnata est. illius quia merter¬
na dilectione processit. eterna beatitudi-¬
ne remunerata est. Uis autem scire
o homo manis qm fides sine oꝑib ocio¬
sa est: Abraam pater noster nonne
ex oꝑib iustificatus est: Qm̃ paulus
apłs pͣdicans iustificari hominem ꝑfi
dem sine oꝑib nͣ bene intellectus est
ab eis qui sic dictum acceperunt. ut
putarent cum semel in xꝑ̃m credidis¬

Expanded text:
mali possunt. Credunt enim esse vera, mali possunt. Credunt enim esse vera, et nolunt ea facere, quia ad operandum pigri sunt. Credere autem ipsum esse Deum, hoc et daemones potuerunt. Credere vero in Deum, soli novere qui diligunt monis. Qui ergo non vult credere Christum, adhuc nec daemones imitatur. Et si jam cin timore poenae, non in amore coronae. Nam et illi puniri timebant. Denique beatus Petrus cum Dominum confitens diceret: Tu es Christus Filius Dei vivi , eadem pene verba quae et daemones proferre videtur ex ore, sed illorum confessio quia cum odio prolata est, a Christo merito damnata est, illius quia ex interna dilectione processit, aeterna beatitudine remunerata est. Vis ao homo inanis: quoniam fides sine operibus ociosa est. Abraam pater noster: nonne ex operibus justificatus est: offerenspraedicans justificari hominem per fidem sine operibus, non bene intellectus est ab eis qui sic dictum acceperunt, ut putarent, cum semel in Christum credidis
Abbreviated transcription (Latin):
credis qmͣ unus est oͣs. bene facis. Et de-¬
mones credunt & contremiscunt. Ne
putes quia magnum aliquid facis. cre¬
dendo. unum esse dm̃. hoc enĩ & demo-¬
nes faciunt. Non solum dm̃ patrem
s & filium dĩ credunt. Unde dicit lucas.
Exibant autem demonia a multis. cla¬
mantia & dicentia. quia tu es filius dĩ.
Et increpans non sinebat ea loqui. quia
sciebant ipsum esse. rꝑm. N ec solum
credunt. uerum etiam contremiscunt.
Unde ad illum legio que hominem
non credunt uł creditum non timẽt.
profecto sunr demonib tardiores.
ac proteruiores estimandi. s nec dm̃
credere & contremiscere magnumẽ.
si non & ineum credatur. hoc est si nͣ
eius in corde amor teneatur. Aliud
est enim credere illi. aliud credere
illum. aliud credere millum. Crede¬
re illi est. credere uera esse que loqͥt᷑
Credere illum. credere qd ipse sit dͣs.
Credere in illum. diligere illum.
Credere uera esse que dixit. multi &

Expanded text:
credis quoniam unus est Deus, bene facis, et daecredis quoniam unus est Deus, bene facis, et daemones credunt et contremiscunt. Ne putes quia magnum aliquid facis credendo unum esse Deum. Hoc enim et daemones faciunt, nec solum Deum patrem, sed et filium credunt. Unde dicit Lucas: Exibant autem daemonia a multis clamantia et dicentia, quia tu es Filius Dei. Et increpans non sinebat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum . Nec solum credunt, verum etiam contremiscunt. Unde ad illum legio quae hominem non credunt, vel creditum non timent, profecto sunt daemonibus tardiores ac proterviores aestimandi. Sed nec Deum credere et contremiscere magnum est, si non et in eum credatur, hoc est si non ejus in corde amor teneatur. Aliud est enim credere illi, aliud credere illum, aliud credere in illum. Credere illi, est credere vera esse quae loquitur. Credere illum, credere quod ipse sit Deus. Credere in illum, est diligere illum. Credere vera esse quae loquitur, multi et
Abbreviated transcription (Latin):
ni. non dederitis autem eis que neces-
saria sunt corpori. quid proderit: Ita
&. fides si non habeat oꝑa. mortua est
in semetipsa. Manifestum ẽ quod
sicut uerba sola pietatis. nudum uel
esurentem non recreant. si non &
cib pͣbeatur ac uestis. ita fides uer-¬
botenus seruara. non saluat. Mor¬
tua est enim insemetipsa. si non
oꝑib karitatis quib reuiuiscat ani-¬
metur. Neq huic sententie contra-¬
rium est quod dñs ait. Qui credide¬
rit & babtiratus fuerit saluus erit.
Subintelligendum namq ibi est.
quod tantummodo uere credat.
qui ererc&e oꝑando quod credit.
quia fides & karitas ab inuicem
separari nequeunt. paulo attestante
qui ait. & fides que ꝑdilectionem oꝑa-¬
tur. Apte iohannes apostolus talem
de karitate sententiam. qualem
de fide iacobus ꝓfert dicens. Qui ha-¬
buerit substantiam mundi. & ui-¬
derit fratrem suum necesse habe¬
re. & clauserit iuscera sua ab eo.
quomodo karitas di maner meo.Tu

Expanded text:
ni non dederitini non dederitisaria sunt corpori, quid proderit? Sic et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa, etc. Manifestum est quod sicut verba sola pietatis nudum vel esurientem non recreant, si non et cibus praebeatur, ac vestis, ita fides verbo tenus servata non salvat. Mortua est enim in semetipsa sine operibus charitatis, quibus reviviscat et animetur. Neque huic sententiae contrarium est quod Dominus ait: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . Subintelligendum namque ibi est quod tantummodo vere credat, qui exercet operando quod credit. Et quia fides et charitas ab invicem separari nequeunt, Paulo attestante, qui ait: Est fides quae per dilectionem operatur , apte Joannes apostolus talem de charitate sententiam, qualem de fide Jacobus profert dicens: Qui habuerit substantiam mundi, et viderit fratrem suum necesse habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Tu
Abbreviated transcription (Latin):
enim miscdẽs qmͣ ipsoꝵ miserebit᷑ oͣs.
ponit᷑ misclĩa iudicium. In quo inuen¬
tũ fuerit opus miscdie. & si habuerit¬
aliquid forte inuidicio quo puniatur.
tanquam unda miscdĩe peccati ignis
extinguitur. Quid ꝓderit fratres
mei. si fidẽ quis dicat se habere. oꝑa aũ
sententia pͣcedente terruerat. consolet᷑
cum ammon&. quomodo etiã peccata
cotidiana sine quib hic ñ uiuit᷑ cotroi¬
anis temediis eipient᷑. ne homo qui cũ
in uno offendetit fit omĩum reus. in
multis offendendo quia ĩmultis offen¬
dinius om̃s magnũ aggerem reatus.
sui. ininutatim collectũ. ad tribunal
tanti uidicis ꝑuehat. & eam quã ñ fecis
miscdiam non inueniat. s potius dimit¬
tendo atq dando. mereatur sibi dimitti.
debita reddiq promissa. Si autem fra-
ter aut soror nudi sunt. & indigeant uic¬
tu cotidiano dicat autem de uobis aliquiᷤ
illis. ite in pace caleficammi. & saturami¬

Expanded text:
enim misericordes, quia ipsorum miserebitur enim misericordes, quia ipsorum miserebitur ponitur misericordia judicio. In quo inventum fuerit opus misericordiae, et si habuerit forte in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae, peccati ignis exstinguitur. Quid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera auscientia praecedente terruerat consoletur, cum admonet quomodo etiam peccata quotidiana, sine quibus hic non vivitur, quotidianis remediis expientur. Ne homo, qui, cum in uno offenderit, fit et omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes , magnum aggerem reatus sui minuatim collectum ad tribunal tanti Judicis pervehat, et eam quam non fecit misericordiam non inveniat, sed potius dimittendo atque dando, mereatur sibi dimitti debita, reddique promissa. Si auter aut soror nudi sunt et indigent victu cotidiano dicat autem aliquis de vobis illis ite in pace calefacimini et saturami
Abbreviated transcription (Latin):
cem benigni misencordes donantes in-¬
uicem. sicut & ds in xꝑodonauit nob̃.
Iudiciũ enĩ sine miscdĩa. illi qui non fa¬
cit miscdĩam. S ine miscłia utoi¬
cabirͣ ille. qui cum facete possae non
fecit. miscdĩam antequam iuidicarerͣ.
quod cũ de omĩb inmisericordibus
recte sentiatur. constar omĩmodis qr
quo maiorem quisq a dño misccłiam
consecutus eo inustus indigenti ꝓci¬
mo miscłiam negaut. eoq uistiꝰ
impietatis sue petias luit. Unde pro¬
uide dñs ammoni. Nolite udica¬
te. ur ñ iudicemini. nolite condem¬
nare. & ñ condemnabimini. Diut¬
tite. & dimutet᷑ uobis date &dabit
admodum danmatus in iudicio dei
dolebit qui non fecit miscdĩam. ita qui
fecit remuneratus erultabit atq gaude¬
bit. Alit̾ suꝑ eraltat miscdia iudicium
ñ dictum est uincit miscdĩa iudicium.
Non enim est auersa iudicios: suꝑeral¬
tat. quia plures ꝑ misericordiam colligun¬
uir. s qui misccłiam prestiterunt. Beati

Expanded text:
ntes invicem, sicut et Deus in Christo donavit nobis. Judicium enim sine misericordia fiet illi qui non fecit misericordiam. Sine misericordia judicabitur ille qui, cum facere posset, non fecit misericordiam antequam judicaretur. Quod cum de omnibus immisericordibus recte sentiatur, constat omnimodis quia quo majorem quisque a Domino misericordiam consecutus est, eo injustius indigenti proximo miseriimpietatis suae poenas luet. Unde provide Dominus admonet: Nolite judicare, ut non judicemini; nolite condemnare, et non condemnabimini. Dimittite, et dimittetur vobis. Date, et dabitur admodum damnatus in judicio Dei dolebit, qui non fecit misericordiam, ita qui fecit remuneratus exsultabit et gaudebit. Aliter: Superexaltat misericordia judicium. non dictum est: uincit misericordia iudicium; non enim est aduersa iudicio, sed superexsultat, quia plures per misericordiam colliguntur, sed qui misericordiam praestiterunt. beati
Abbreviated transcription (Latin):
tiam comprobans ait. Cortumpuͣt
mores bonos colloquia mala. Re¬
ligio autẽ munda & immaculata
aput dm̃ & patrem hec ẽ. Pulchre.
addit. aput dm̃ & patrem. qr sunt
qui hominib religiosi udentur cũ
a dõ habeant᷑ ꝓfani. Unde & salomon
ait. Est uia que uidetur homini us¬
ta. nouissima autẽ eiꝰ deducunt ad
mortem. Uisitare pupillos & uidu¬
as in tribulatione eoꝵ. & inmaculatũ
se custodire abhoc seculo. Quia dix¬
erat factorem oꝑis beatũ in facto suo
futurum. nũc que facta dõ marime
placeant dicit. Misõia scilicos & inno¬
centia. Namq in eo quod pupillos &
uiduas in tribulatione eoꝵ uisitare
iussit. cuncta que erga proximum
miscditer agere debeamus insinuat.
Quod quantũ ualeat. ipso iudicii tem¬
pore pandetur. ubi dicturus ẽ iudex.
Quam du fecistis uni de bis fratrib
meis muumis michi fecistis. Porro in
eo quod inmaculatos nos ab hoc secło
custodire
precepir. unuersa in quib: nos ipsos castos

Expanded text:
tiam comprobans, ait: Corrumpunt tiam comprobans, ait: Corrumpunt mores bonos colloquia mala . Religio autem munda et immaculata apud Deum et Patrem, haec est. Pulchre addidit apud Deum et Patrem, quia sunt qui hominibus religiosi videntur, cum a Deo habeantur profani. Unde et Salomon ait: Est via quae videtur homini ucunt ad mortem . Visitare pupillos et viduas in tribulatione eorum, et immaculatum se custodire ab hoc saeculo. Quia dixerat factorem operis beatum in facto suo futurum, nunc quae facta Deo maxime placeant, dicit, misericordia scilicet et innocentia. Nam quae in eo quod pupillos et viduas in tribulatione eorum visitare jussit, cuncta quae erga proximum misericorditer agere debeamus, insinuat. Quod quantum valeat, ipso judicii tempore pandetur, ubi dicturus est judex: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis. Porro in eo, quod immaculatos nos ab hoc saeculo custodire praecepit, universa, in quibus nos ipsos castos
Abbreviated transcription (Latin):
addirit ler. Et alibi nͣ enĩ accepistis spm
seruitutis iterũ in timnore. s accepistis
sp̃m adoptionis filioꝵ Et iterum. ubi eñ
Si uos inquit filius liberauent. uere
liberi eritis. N on auditor obluuosus
factus. s factor operis. hic beatus ĩfacto
suo etit. Non auditu uerbi suꝑuacuo
s oꝑis erecutione: beatitudo pͣparat᷑
sicut & dominus loquens addiscipu¬
los. si hec scitis inquit beati entis. si fe¬
ceritis ea Siquis autẽ putat se religi¬
osũ esse nͣ refrenans linquã suã s sedu¬
cens cor suũ. huiꝰ uana ẽ religio: o¬
nuerat supta uerbũ diͣ ñ solũ auilire.
s. & facete. nũc addit. quia & simanda
ia quis dñi que didicit factis exercere
uidetur. si nͣ etiam linguam a detrac-¬
tionib a mͣdatiis. blasphemiis. stulti¬
loquiis. ab ipso etiã multiloquio cete¬
risq quib peccare sol& reftenauerit.
frustra se de oꝑum iusticia iact&.
Sicut paulus gentilis poete senten¬

Expanded text:
adduxit lex . Et alibi: Non enim accepistis spiritum adduxit lex . Et alibi: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum . Et iterum: Ubi enimSi vos, inquit, Filius liberaverit, vere liberi eritis . Non auditor obliviosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit. Non auditu verbi supervacuo, sed operis exsecutione beatitudo praeparatur. Sic et Dominus loquens ad discipulos: Si haec scitis, inquit, beati eritis si feceritis ea . Si quis autem putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio. Monuerat supra verbum Dei non solum audire, sed et facere. Nunc addit quia et si quis mandata Domini quae didicit factis exercere videtur, si non etiam in linguam a detractionibus, mendaciis, blasphemiis, stultiloquiis, ab ipso etiam multiloquio, caeterisque quibus peccare solet, refrenaverit, frustra se de operum justitia jactat. Sicut Paulus gentilis poetae senten