comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imontem ip se solus ubin ec essarium nobis uiuendi monstrat exemplum ut in honis quȩ agimꝰ
human fauonis retribittionem uitemus neq: unos separatio uir turtum spt̃culiũ ad c̃cupis cetha
refietat temporalum uoluptatum. Nonn allis etenimn contigit ut dũ ꝑmeritũ uitae subliioris
mirandimin omib aclaudabiles existerent. et iure honorandiputurentur accoptis pecuniis siue
paua in dioatauistatȩ rudimenta ꝑderent. Et cum carnalib sese in lecebris at auaritia incaua cor¬
p amperent ipsis eti am aquib: honorabantur probonis. denuo promalis actib: non solumin fafadiũ
uerum et am deuenirent inodium. Minusq multo periculosum ẽ in his quaerete agimus¬
aduersandum nosim probittite fatigari quam honorantium fauore demulcer Hic etenim secu¬
miorem sepecorrumpit aninum circums pectum semꝑ reddidit et cautum. Vnde dñsuiam nob

Expanded text:
in montem ipse solus, ubi necessarium nobis vivendi monstrat exemplum, ut in bonis quae agimus in montem ipse solus, ubi necessarium nobis vivendi monstrat exemplum, ut in bonis quae agimus humani favoris retributionem vitemus, neque nos operatio virtutum spiritalium, ad concupiscentiam reflectat temporalium voluptatum. Nonnullis etenim contigit, ut dum per meritum vitae sublimioris mirandi minoribus ac laudabiles existerent et jure honorandi putarentur, acceptis pecuniis sive praediis inchoata justitiae rudimenta perderent. Et cum carnalibus sese illecebris atque avaritia incauti corrumperent, ipsis etiam a quibus honorabantur pro bonis, denuo pro malis actibus, non solum in fastidium, verum etiam devenirent in odium. Minusqadversantium nos improbitate fatigari, quam honorantium favore demulceri. Hic etenim securiorem saepe corrumpit animum, illa circumspectum semper reddit et cautum. Unde Dominus viam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
abbati ac prbo dum in eodem specuhabitaret. Quod uidelicet caput lilio ramo eiusdem epociui
tatis ꝑ p̃fictum praesbiterum constat allatum. Ex quo tempore coepit in eadem ciuitate beat
p̃cursoris decollato ipso ut arbitramurdie quõ caput inuentum siue eleuatum ẽ caclebra¬
ni. Dequib: latius in p̃futo chorini corum libro scriptum repperies: Sequitur matheus et
dicit. Et statimius sit discipulos ascendere in nauiculam et p̃cedere eum trans fretum donet
dimuteret urbas Discipulis pcepit trans fretare et compellit ut ascendant in nauiculam. Quoser¬
mone ostenditur inuitos eos ad nõ recessisse dumamore p̃ceptoris abeonolunsseparari. Quane¬
coegentã discipilos ascendere nauem et ipsemox dimisso populo inmontem oraturus abuerit
iohannes manifeste deilarat qui completa refectione illa caelesa continuo subieo Iti

Expanded text:
abbati ac presbytero, dum in eadem specu habitaret. Quod videlicet caput Julioramo ejusdem episcopo abbati ac presbytero, dum in eadem specu habitaret. Quod videlicet caput Julioramo ejusdem episcopo civitatis per praefatum presbyterum constat allatum. Ex quo tempore coepit in eadem civitate beati praecursoris decollatio, ipso ut arbitramur die quo caput inventum sive elevatum est, celebrari. De quibus latius in praefato Chronicorum libro scriptum reperies. Sequitur Matthaeus et dicit: III. Et statim jussit discipulos ascendere in naviculam, et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas. Discipulis praecipit transfretare, et compellit ut ascendant in naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse, dum amore pcoegerit discipulos ascendere navem, et ipse mox dimisso populo in montem oraturus abierit Joannes manifeste declarat, qui completa refectione illa coelesti continuo subjecit:
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate fuenicae prouintiae natale iohannis baptistae die quode collatus est non specialiter
ipsumdiem de collationis eius sed diem potius quocaput eius in eadem ciuitate emissa reꝑtum
atq: in ecclesia ẽ conditum designat. Si quidem ut croniea marcellin. comitis testantur
tempore marciani principis duomonachi orientales uenerant adorare in hierosolimis
et loca sccĩ uidere. Quib ꝑreuelationem assistens idem p̃cursor dñi p̃cepit ut adberodis
quondam legis habitaculum accedentes caput suum ibi requirerent et inuento dignohonor
reconderent Quod ibiabeis inuentum et as sumptum sed non multo post culpa incumae p̃ditum
ꝑlatum ẽ emissam ab aliis et in quondam specu in urna subterra non pauco tempore ignobilit
reconditum donec denuo idem iohannes sesesuumq caput ostendit martello cuidam neligioso

Expanded text:
civitate Phoenicae provinciae natale Joannis Baptistae die quo decollatus est, non specialiter civitate Phoenicae provinciae natale Joannis Baptistae die quo decollatus est, non specialiter ipsum diem decollationis ejus, sed diem potius quo caput ejus in eadem civitate Emissa repertum, atque in ecclesia est conditum, designat. Siquidem, ut Chronica Marcellini comitis testantur, tempore Marciani principis duo monachi orientales venerant adorare in Hierosolymis, et loca sancta videre; quibus per revelationem assistens idem praecursor Domini praecepit, ut ad Herodis quondam regis habitaculum accedentes caput suum ibi requirerent, et inventum digno honore reconderent. Quod ibi ab eis inventum et assumptum, sed non multo post culpa incuriae perditum, prolatum est Emissam ab aliis, et in quadam specu in urna sub terra, non pauco tempore ignobiliter reconditum, donec denuo idem Joannes sese suumque caput ostendit Marcello cuidam religioso
Abbreviated transcription (Latin):
tas minor numero in digni sunt. Vnde et innumerorũ libro quotiens sacerdotes et leuitae et
exercitus uel turba pugnantium describuntur serui et mulierer et paruuli et ualgus ignobile absq
numero p̃mittuntur. Nec silentio p̃tereundum ẽ. quod hoc miraculum panum scripturus ea¬
angelista iohannes p̃misit quia proximum ẽet pascba dies festus iudaeorum mathes uero et
marcus bac interfecto iohanne continuo factumeẽ commemorant. Vnde colligitur iohannem
imminente eadem festiuitate paschali fuisse decollatum. et anno post hunc sequente cumde nuo
tempus pascbale rediret mysterium dominicae passionis eẽ completum . et propterea quad in
libro sacramentorum natale eius quartobalendarum septembrium dienotatum .ẽ. et in martyr¬
logio quod eu sebii et hieronim uocabulis insignitum .ẽ. legitur iuibđ seꝑ tembris inemissa

Expanded text:
tas minor, numero indigni sunt. Unde et in Numerorum libro quoties sacerdotes atque Levitae, et tas minor, numero indigni sunt. Unde et in Numerorum libro quoties sacerdotes atque Levitae, et exercitus vel turbae pugnantium descrnumero praemittuntur. Nec silentio praetereundum est, quod miraculum hoc panum scripturus evangelista Joannes, praemisit quod proximum esset Pascha, dies festus Judaeorum; Matthaeus vero et Marcus hoc interfecto Joanne continuo factum esse commemorant. Unde colligitur Joannem imminente eadem festivitate paschali fuisse decollatum, et anno post hunc sequente, cum denuo tempus paschale rediret, mysterium Dominicae passionis esse completum; et propterea quod in libro Sacramentorum natale ejus quarto Kalendarum Septembrium die notatum est; et in Martyrologio, quod Eusebii et Hieronymi vocabulis insignitum est, legitur quarto Kalendarum Septembris in Emissa
Abbreviated transcription (Latin):
do ẽ Necdumenĩ secundum alterius loci narrationem ad septenariũ namerũ uenerait q̃ comedunt quat¬
tuormilia et s̃uicina euangeliorum numero . Quia quenq s exterioris hominis sensus quinq milia
uiri s. dnm̃ secut designant eos quiinseculari adhuchabito posia. exterioribusq. possident beneud
nouerunt. Qui rete quinq: panib cluntur quia tales necesse . ẽ legalibus adhuc p̃ceptis in fat
Nam quimundo ad integum renuntiant et quactuor sunt milia et septem panib sunt nefecti
Hoc ẽ ex euangelica ꝑfectione sublimes et spĩtidi sunt gratiaintus erudta: Notu ergo
quoddicitur quinq milia uirorum ad nõ pastoseẽ. exceptis mulierib: et paruulis. Comedunt aut̃
quinq: milia uironum quiinperfectumuirum praficiendo creuerant. Et sequebantur eum de
quodicit tacharias Ecceuir oriens nomeneius. Mulieres autem et paruuli secus fragilis et ae¬

Expanded text:
do est. Necdum enim secundum alterius loci narrationem ad septenarium numerum venerat, quem comedunt quado est. Necdum enim secundum alterius loci narrationem ad septenarium numerum venerat, quem comedunt quatuor millia, et sunt vicina Evangeliorum numero, quia quinque sunt exterioris hominis sensus. Quinque millia viri Dominum secuti designant eos qui, in saeculari adhuc habitu positi, exterioribus quae possident bene uti noverunt: qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia et septem panibus refecti, hoc est, evangelica perfectione sublimes, et spiritali sunt gratia intus eruditi. Nota ergo quod dicitur quinque millia virorum a Domino pastos esse, exceptis mulieribus et parvulis. Comedunt autem quinque millia virorum, qui in perfectum virum proficiendo creverant, et sequebquo dicit Zacharias: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Mulieres autem, et parvuli, sexus fragilis et ae
Abbreviated transcription (Latin):
nequeunt. ñ neglegent̃ omittenda sed c̃ in quirenda ꝑfecas: Nã ꝑ cophinos duodecĩ apłi. et ꝑ apło scunco
sequentiũ doctorũ chorifigurant᷑ foris quidẽ hominib despeto sed intus saluitris cibireliquus adalunda
liumiliũ corda cumu lecti Constit aut copbinis epera seruiba gersolere sed ipse copbinos patiũ fragme atis
implaut quim firma buius mundi elegt ut fortia confunderet. Vnus quisq ergo apłorũ dereliquiis
saluatori simpletcophinum suũ ut babeat uelunde postea egentib cibos p̃beat uelex reliquiis doceat
ueros fuis se panes qui posteto multiplicatis MManducantiũ aut̃ fuit numerus quinq: m.lia uironũ excep¬
tis mulierib: et paruulis. Iuxta numerũ quinq panum et comedentium uirorum quinq milia multitu¬

Expanded text:
nequeunt, non negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Nam per cophinos duodecim apostoli, et per apostonequeunt, non negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Nam per cophinos duodecim apostoli, et per apostolos cuncti sequentium doctorum chori figurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi elegit, ut fortia confunderet . Unusquisque ergo apostolorum de reliquiis Salvatoris implet cophinum suum, ut habeat vel unde postea egentibus cibos praebeat, vel ex reliquiis doceat veros fuisse panes, qui postea multiplicati sunt. Manducantium autem fuit numerus quinque millia virorum, exceptis mulieribus et parvulis. Juxta numerum quinque panum et comedentium virorum quinque millium multitu
Abbreviated transcription (Latin):
Frangiturlexergo cum prophetis et in frustadiscerpitur. et eius in medium inrsteria proferuntur
ut quod in tegrũ et ꝑ manens in pristino stactunon alebat diuisum in partes ulat gentiũ multitudinem. Et
dedit discipulis panes. Discipuli cutem turbis. et manducauerunt omnes et saturatis. Notu ergo
ordinem dominici conauiii. Primitus ipsedns acceptos panes et pisces benedix̃ acfregit deindeper
partes comminutosdedit discipulis ut ipsi turbis distribuerent. Poste turbae acceptu ab apłis frapa
manduc auerunt et saturati sunt Quia uidelicet sacramenta lezis et proplietunim sua distributione
partita apłis ec p̃dicatorib: scĩ euangelii ut haectota orbe p̃dicent . primumipsedñs patefecit. Deinde
illi turbis omniõ gentiũ usquequaq: spĩtedis alimoniae refectionem ab undantẽ p̃buer. et ideo ut scrip¬

Expanded text:
Frangitur ergo lex cum prophetis, et in frusta discerpitur, et ejus in medium mysteria proferuntur, Frangitur ergo lex cum prophetis, et in frusta discerpitur, et ejus in medium mysteria proferuntur, ut quod integrum, et permanens in statu pristino non alebat, divisum in partes alat gentium multitudinem. Et dedit discipulis panes, discipuli autem turbis. Et manducaverunt omnes, et saturati sunt. Nota ergo ordinem Dominici convivii. Primitus ipse Dominus acceptos panes et pisces benedixit et fregit; dehinc per partes comminutos dedit discipulis, ut ipsi turbis distribuerent; postea turbae accepta ab apostolis stipe manducaverunt, et saturati sunt. Quia videlicet sacramenta legis et prophetarum, sua distributione partita apostolis et praedicatoribus sancti Evangelii, ut haec toto orbe praedicent, primum ipse Dominus patefecit; deinde illi turbis omnium gentium usquequaque spiritalis alimoniae refectionem abundantem praebuerunt; et ideo ut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
nentiȩ calcats in lecebris carnalium concupiscentiarum audiendis implendisq: dĩ uerbis operam impendunt
Acceptis quinq: panib: et duob piscibi aspiciens incȩlũ benedix̃ et frenit. Turbisesucienob saluator non
nouic creat cibaria sed acceptis eis q̃ habent discipuli benedicit qr uemens in canne ñ alia quã p̃dicatus
p̃dicabat sedlegis et prophetarũ semptura quum sint mysteriis gratias grauida demonstrat: Aspicit
incaelum ut illio dirgendo soculos doceat . quinq panes et duos pisciculo s sumpsit in manus et fregit eos trudi¬
ditq: discipulissuis: Frangented nõ seminurium fit ciborum. Sienim fuissent integri et ñ in frustu discerpt
tec diuisi in multiplicem segetem turbas et pueras et feminas et tantam multitudinem alereñ possent

Expanded text:
nentiae, calcatis illecebris carnalium concupiscentiarum, audiendis implendisque Dei verbis operam impendunt. Et nentiae, calcatis illecebris carnalium concupiscentiarum, audiendis implendisque Dei verbis operam impendunt. Et acceptis quinque panibus et duobus piscibus, aspiciens in coelum benedixit et fregit. Turbis esurientibus Salvator non nova creat cibaria, sed acceptis eis quae habuerunt discipuli, benedicit: quia veniens in carne non alia quam praedicta sunt praedicabat, sed legis et prophetarum scripta, quam sint mysteriis gratiae gravida demonstrat. Aspicit in coelum, ut illuc dirigendos oculos doceat. Quinque panes et duos pisciculos sumpsit in manus, et fregit eos, tradiditque discipulis suis: frangente Domino seminarium fit ciborum. Si enim fuissent integri, et non in frusta discerpti, nec divisi in multiplicem segetem, turbas et pueros, et feminas, et tantam multitudinem alere non possent.
Abbreviated transcription (Latin):
culmen ascendant. Diuersi ergo discubitus conuiuuntiũ diuersos conuentus ecclesiarũ q̃ unam catholicam
ftcciud designant. Quos bened ñs quinqua genos ꝑturmas uelcente nos discumbere p̃cepit. ut uidelicet
turha fideliũ aescamsuã et locis distincta et morib: coniunctu ꝑciperet : Iubelei quipperequies quinquage¬
narii numeri mysterio continet᷑ et quinquagenarius bisducitur ut adcente nariũ ꝑueniatur. quia ergo
prius amalo quiescitur opere ut post anma plenius quiescat in cogitatione aluquinquageni. Ali. autem
centeni discumbunt . Qnm̃ s̃ non nulliqui a prauis actib: habentrequiem openis. et s non nulli qui a ꝑuersis cogi¬
eationib: habentiam requiem mentis Benectiam suꝑ uiridae foenum dis cubuerunt. sariptum quippe:
est Omnis caro fuenum. et illi suꝑ uiride foenis disaumbentes dominicis pascuntur aelem̃tis qui ꝑstudiũ conti¬

Expanded text:
culmen ascendant. Diversi ergo discubitus convivantium diversos conventus Ecclesiarum, quae unam Catholicam culmen ascendant. Diversi ergo discubitus convivantium diversos conventus Ecclesiarum, quae unam Catholicam faciunt, designant; quos bene Dominus quinquagenos per turmas vel centenos discumbere praecepit, ut videlicet turba fidelium escam suam, et locis distincta et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies quinquagenarii numeri mysterio continetur: et quinquagenarius bis ducitur, ut ad centenarium perveniatur. Quia ergo prius a malo quiescit opere, ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni, alii vero centeni discumbunt; quoniam sunt nonnulli, qui a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli, qui a perversis cogitationibus habent jam requiem mentis. Bene etiam super viride fenum discubuerunt. Scriptum quippe est omnis caro fenum . Et illi super viride fenum discumbentes Dominicis pascuntur alimentis, qui per studium conti
Abbreviated transcription (Latin):
piscib hosq intnae suauitats donom ultiplicans t bis disꝑtiri pcepit. Beneuit̃ iuxtu eucingł iobannis
panes quilerem designant hordea cusuisse referuntur quiimentorũ maxime rusticorumq est cibus
seruorum quia incipientib: necdumq ꝑfectis auditorib: asperiora et quas grossioras committenda
semꝑq ad ꝑfectiora prouocan primo quinq panib: quinquemilico secundo septẽ panib: quat tuor
hominũ milia reficit tertio discipulis suae carnis et sanguinis misteriũ credit. Ad ultimum magnomune¬
supra foenum . Discumbere iubentur turbae supra foenũ. Et scđm clium eu ungłista supra terraro
ꝑ quinquagenos aut cente nos ut postquam calcaueriđ carnem suam et omnes flores illuis et scłiuoluptactes
quasi aret: foenũ sibi subiecerint tuncꝑ quinquagenarii numeri paenitentiã ad ꝑfectũ centesimi numeri

Expanded text:
piscibus, hosque internae suavitatis dono multiplicans, turbis dispertiri praecepit. Bene vero juxta Evangelium Joannis piscibus, hosque internae suavitatis dono multiplicans, turbis dispertiri praecepit. Bene vero juxta Evangelium Joannis panes, qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum. Quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus asperiora, et quasi crassiora sunt committenda semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit, tertio discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit, ultimo magno munesupra fenum. Discumbere jubentur turbae supra fenum, et secundum alium Evangelistam supra terram, per quinquagenos aut centenos; ut postquam calcaverint carnem suam, et omnes flores illius et saeculi voluptates, quasi arens fenum sibi subjecerint, tunc per quinquagenarii numeri poenitentiam ad perfectum centesimi numeri
Abbreviated transcription (Latin):
tura sienatur ꝑ quinq uide licet panes quinq mosa ice legis libri quib diuine aet̃ nitatis coenituo
mundicreatio procursus scłi labentis et uerado seruiendi religio generihum ano in notuit ꝓduo
uero pisces: et prophetae figurati qui eruditum in lege dĩpopulum de promissione domihae
in carnationis noua gratiae dulcedinem pascebant: quatrina scripturae sacrae distinctione
totum ueteris instrumena sȩriem comp̃hendi dominica auctoritate docemur. Apparens
euim postresurrectionem discipulis. ait dns ipse quia oportebat impleri omnia q̃ scriptas
inlege mors. et prophetis et psalmisdeme. et cum aperuit illis sensum ut intelligerent
scripturas et intellectis spiritaliter fidelib traderent auditorib: quasi benedicens panib: apłicis ac

Expanded text:
ptura signatur; per quinque videlicet panes quinque Mosaicae legis libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, ptura signatur; per quinque videlicet panes quinque Mosaicae legis libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi labentis, et vera Deo serviendi religio, generi humano innotuit. Per duos vero pisces psalmi sunt et prophetae figurati, qui eruditum in lege Dei populum, de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Qua trina Scripturae sacrae distinctione, totam Veteris Instrumenti seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis, ait Dominus ipse: Quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysis, et prophetis, et psalmis de me . Et cum aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas et intellecta spiritualiter fidelibus traderent auditoribus, quasi benedicens panibus apostolicis ac
Abbreviated transcription (Latin):
prospectis turbis quaesiuerit dns aphilippo temptans eum unde illis escedri possint. et quo¬
modo ceteri eu ungelistȩ narrauerint prius dixisse dnõ discipulis ut dimitteret turbas quo
possent sibi aliment emere de proximis locis. Quibus ille respondit scđm matheum non
habent necesse iredate eis uos manducare : cui etiam marcus lucasq consentiunt tantum ho
p̃termittentes quod ait non babent necesse ire : Intelligitur ergo posthaec uerba dnm̃ inspexis¬
se multitu dinẽ et dixissephilippo quod iohannes commemorat isti autem p̃termiserunt. Deinde
quod philippus apud iohannem respondet. hoc marcus ad discipulis responsi eẽ commemorat
uolens intelligi boecore ceterorum ꝓhilippum respondisse Responderunt ei non habem is
hacnisiquinq paneset duos pices ꝑ quinque panes apłorũ et duos piscestota testa menta uetenos sers¬

Expanded text:
prospectis turbis quaesierit Dominus a Philippo tentans eum, unde illis escae dari possint ; et quoprospectis turbis quaesierit Dominus a Philippo tentans eum, unde illis escae dari possint ; et quomodo caeteri evangelistae narraverint prius dixisse Domino discipulos, ut dimitteret turbas, quo possent sibi alimenta emere de proximis locis , quibus ille respondit secundum Matthaeum: Non habent necesse ire, date eis vos manducare, cui etiam Marcus Lucasque consentiunt, tantum hoc praetermittentes, quod ait, non habent necesse ire; intelligitur ergo post haec verba Dominum inspexisse multitudinem, et dixisse Philippo, quod Joannes commemorat, isti autem praetermiserunt. Deinde quod Philippus apud Joannem respondet, hoc Marcus a discipulis responsum esse commemorat, volens intelligi hoc et ore caeterorum Philippum respondisse. Responderunt ei: Non habemus nisi quinque panes et duos pisces. Per quinque panes apostolorum et duos pisces tota Testamenti Veteris scri
Abbreviated transcription (Latin):
siue pseudo prophetarum seu philosophorum quam diui norum librerum uterentur pastio¬
ne quorum uoce et esaias olim locutus ait. Eccegentes quasi salla situlae et quasimomentum
staterȩ reputictas sunt. Et item. Omnes inquit gentes quas i non sint sic s̃ coram eo et quas inibi lu
et in anerepututae sunt. sed dñs qui futura ut p̃terita nouit et cui omnia p̃sentia sunt. non ina¬
nes dimittendas sed magis ꝑ ipsos apłos caelesticibo eas saciandas decreuit unde et subditur
Inc̃ autem dixit eis Non habent necesse ire date illis uos manducare: Prouocat aptos ad frac¬
tionem panis ut illis se non habere testantib: magnitudo signinodor fiat. simul insinuans
quia cotidie ꝑ eos ieuina nrã s̃ corda pascenda. uidelicet cum eorũ uel exemplis uellitteris
adumanda cȩlestia suscitemur. Siquem mouet quomodo secundum narrationem iobannis

Expanded text:
sive pseudoprophetarum, seu philosophorum, quam divinorum librorum uterentur pastiosive pseudoprophetarum, seu philosophorum, quam divinorum librorum uterentur pastione. Quorum voce et Isaias olim locutus ait: Ecce gentes quasi stilla situlae, et quasi momentum staterae reputatae sunt. Et item: Omnes, inquit, gentes quasi non sint sic sunt coram eo, et quasi nihilum et inane reputatae sunt . Sed Dominus, qui futura ut praeterita novit, et cui omnia praesentia sunt, non inanes dimittendas, sed magis per ipsos apostolos coelesti cibo eas satiandas decrevit. Unde et subditur: Jesus autem dixit eis: Non habent necesse ire, date illis vos manducare. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus, magnitudo signi notior fiat; simul insinuans, quod quotidie per eos jejuna nostra sunt corda pascenda, videlicet cum eorum vel exemplis, vel litteris ad amanda coelestia suscitamur. Si quem vero movet quomodo secundum narrationem Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
eius dicentes: Desertus locus ẽ et hora iam pteriit. Dimitte turbas ut euntes in castella emant sibi
escas : Omnia plena mrsenii sunt. F ecedit deuida ea uenit in de sertum locum secuntur eum
turbae relictis cuittib: suis Egreditur ad eosihs̃ miseretur turbae. Curat languidos eonũ
Et hoc facit non mane non crescente die non meridie sed uespere . quundo soliuftitȩ occubuit
et finis mundi a ppropinquauit. Quod autem carnales adhuc discipuli et ignari defuturo
refectionis miraculo rogunt dnm̃ ut dimittat turbas ut emant sibi cibos ꝑ castella maxime
quibi eo ad huc tempore p̃ceptum ẽ inuiam gentium ne abirent et reliqua mrstice signisicat
fustidium iudaeorum contra turbasgentium quide eorum receptione semꝑmurmurabant
et magis iudicabant eos aptos esso ut quaererent sibi cibum in conuenticulis hereticorũ

Expanded text:
ejus, dicentes: Desertus locus est, et hora jam praeteriit; dimitte turbas, ut euntes in castella, emant sibi ejus, dicentes: Desertus locus est, et hora jam praeteriit; dimitte turbas, ut euntes in castella, emant sibi escas. Omnia plena mysteriis sunt. Recedit de Judaea, venit in desertum locum; sequuntur eum turbae, relictis civitatibus suis; egreditur ad eos Jesus, miseretur turbae, curat languidos eorum: et hoc facit non mane, non crescente die, non meridie, sed vespere, quando sol justitiae occubuit, et finis mundi appropinquavit. Quod autem carnales adhuc discipuli, et ignari de futuro refectionis miraculo, rogant Deum ut dimittat turbas ut emant sibi cibos per castella, maxime quibus eo adhuc tempore praeceptum est: In viam gentium ne abirent , et reliqua, mystice significat fastidium Judaeorum contra turbas gentium, qui de earum receptione semper murmurabant, et magis judicabant eos aptos esse, ut quaererent sibi cibum in conventiculis haereticorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tres deciurtatib: non iniumentis non in uehiculis diuersis. sed proprio labore pedum ut¬
ardoremmentis ostenderent. Iiludo notandũ qđ postquã dns indesertũ uenenit secutȩ seũ turbe
multae Namante iuã ueniret in solitudines gentiũ abunotantũ populo colebatur. Et exiens
uidit turbã maltam.: Et misertus ẽ illis et curauit languidos eorũ In euangelicis sermonibus
semꝑ litter ȩiunctus ẽ sensusips̃ et quicquid primo frigere uidet᷑ aspectu si tetizeris caller
sationes et uaricttes doematum. E gressus aut in c̃sigificat qđ turbȩ habuerint quidẽ eundi
uoluntutem seduires ꝑueniendi ñ habuerint. Ideo saluator egreditur delocosuo et ꝑgit obuio
sicut et in alia paraboia filio paenitent : uisaq: turba miseretur. et curat lunguores eorumu
ut fide splena stictim pͥmium consequatur. Ves pereccutem facto accesserunt ad eã discipuli

Expanded text:
tres de civitatibus, non in jumentis, non in diversis vehiculis, sed proprio labore pedum uttres de civitatibus, non in jumentis, non in diversis vehiculis, sed proprio labore pedum utardorem mentis ostenderent. Illudque notandum quod, postquam Dominus in desertum venerit, secutae sunt eum turbae multae; nam antequam veniret in solitvidit turbam multam, et misertus est ejus, et curavit languidos eorum. In evangelicis sermonibus semper litterae junctus est spiritus, et quidquid primo frigere videtur aspectu, si tetigeris, calet. sationes et varietates dogmatum. Egressus autem Jesus, significat quod turbae habuerint quidem eundi voluntatem, sed vires perveniendi non hsicut et in alia parabola filio poenitenti ; visaque turba miseretur, et curat languores eorum, ut fides plena statim praemium consequatur. Vespere autem facto accesserunt ad eum discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
homicidio homicidium iungeren. uel in diem pascae suum interitum differens in quo prop¬
ndeofa eramentum immolandus est agnus et postes credentium sanguineres ꝑgendi sue
id eretessemie nobis pberec exemplum ui tandȩ ultro tradentium setemeritatis quia non
omnes eadem constantia ꝑ seuerant in tormentis qua setor quendes afferunt: obbant causor
quaq eu angelista nonait fugit in locũ de sertũ sed secessit ut ꝑsecutores ucta uerit magis
qquaontimuerit. Aliter Pasiquã aiudeis et regeuidacorum prophetae tuncatũ e capit
u linguri a cuocem apud eos ꝑdidit prophea Inc̃ transuit ad desertũ etdesiae locum¬
qua e uirum ante non babuerat. Et cum audissent turbȩ secutaesunt eum pedere esucr
ueertib Notest ita accipi quod aliam ob oausam audito iobannis interitu s ecossitires in
desertum locum ut enedentium probaret fidem. Deniq turbae secutae sunt eum pedes¬

Expanded text:
homicidio homicidium jungerent. Vel in diem Paschae suum interitum differens, in quo prophomicidio homicidium jungerent. Vel in diem Paschae suum interitum differens, in quo propter sacramentum immolandus est agnus, et postes credentium sanguine respergendi . Sive ideo recessit, ut nobis praeberet exemplum vitandae ultro tradentium se temeritatis: quia non omnes eadem constantia perseverant in tormentis, qua se torquendos offerunt. Ob hanc causam ter quoque evangelista non ait, fugit in locum desertum, sed secessit, ut persecutores vitaverit magis quam timuerit. Aliter: Postquam a Judaeis et rege Judaeorum prophetae truncatum est caput, et linguam ac vocem apud eos quae virum ante non habuerat. Et cum audissent turbae, secutae sunt eum pedestres de civitatibus. Potest et ita accipi, quod aliam ob causam, audito Joannis interitu, secessit Jesus in desertum locum, ut credentium probaret fidem. Denique turbae secutae sunt eum pedes
Abbreviated transcription (Latin):
sed peccatis tumquam sacramentis coactus et principum adiacentium metuatq exemplodepr¬
uatus et uictus in lecebris uolupeatis etiam maestus obtemperat. Igitur inter reliqua disso¬
luta populigaudia indisco iohannis caput affertur dam noscilicet legis uolupta scorporũ
ad sacculares luxus augetur. Ita ꝑ puellam ad matrem defertur. ac si probrosus isrł et uolui¬
tati et infidelitica suae familiȩ scilicet antegentium glortam legis adduxit. Finitisigitur
legis temporib: et cum iohanne consepultis discipuli eius resita gestas dnõ enuntiant cum
ad euangelia scilicet ex legeuenientes. Ergo dĩ uerbum curiosi auditores fiunt. Ixitur le¬
ge finita adquem alium eis transmigrandum erat nisi ad eum qui consummator legis est
sentun searium Non ut quidam arbitrantur timoremortis. sed pascens in imicis suis ne

Expanded text:
sed peccatis tanquam sacramentis coactus, et principum adjacentium metu atque exemplo deprsed peccatis tanquam sacramentis coactus, et principum adjacentium metu atque exemplo depravatus, et victus illecebris voluptatis etiam moestus obtemperat. Igitur inter reliqua dissoluta populi gaudia in disco Joannis caput affertur. Damno scilicet legis voluptas corporum ad saeculares luxus augetur, et ita per puellam ad matrem defertur, ac si probrosus Israel et voluntati et infidelitati suae familiae, scilicet ante gentium gloriam, legis addixit. Finitis igitur legis temporibus, et cum Joanne consepultis, discipuli ejus res ita gestas Domino enuntiant, cum ad Evangelia scilicet ex lege venientes erga Dei Verbum curiosi auditores fiunt. Igitur lege finita ad quem alium eis transmigrandam erat, nisi ad eum qui consummator ejus est? desertum. Non, ut quidam arbitrantur, timore mortis, sed parcens inimicis suis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tibus is rahelitae uitae aeternae munera uendiderunt. Haec matrissuȩ id ẽ infidelitatis
instructu deferri sibiiohannis caput id ẽ gloriam legis orauit quia lex incestuo sum isrł auc¬
toritate diuinorũ p̃ceptorum arguebat. sed superius herodes signi ficatus est iobannem uelle
occidere. et metup opuli demorari quia sicut propheta habebatur. Nunc uero expetita
ipsius nece cum p̃sertim religione sacrament detinetur quomodo tristis efficitur : Con¬
trariumuidelicet .ẽ. tunc eum uoluisse et nunc nolle. et p̃sens molestia anteriori non con¬
uenit uoluntati. Verum in superiorib: gestereiordo est. In his autem species causae
consequentis expemitur. Gloriam legisꝰ uoluntas ex infidelitate orta occupauit. sed
populus boni eius quod in lege erat conscius uoluntatis conditionib: non sine aliquocerti
periculisui dolore conibet. sicq: setalem p̃ceptorum gloriã ñ oportuis seconcedere

Expanded text:
tibus, Israelitae vitae aeternae munera vendiderunt. Haec matris suae, id est, infidelitatis tibus, Israelitae vitae aeternae munera vendiderunt. Haec matris suae, id est, infidelitatis instinctu, deferri sibi Joannis caput, id est, gloriam legis oravit : quia lex incestuosum Israelem auctoritate divinorum praeceptorum arguebat. 8. Lex infidelitate ac voluptate interiit. --Sed superius Herodes significatus est Joannem velle occidere, et metu populi demorari, quia sicut propheta habebatur . Nunc vero petita ipsius nece, cum ptrarium videlicet est tunc eum voluisse, et nunc nolle, et praesens molestia anteriori non convenit voluntati. Verum in superioribus gestae rei ordo est, in his autem nunc species causae consequentis exponitur. Gloriam legis voluntas ex infidelitate orta occupavit. Sed populus boni ejus quod in lege erat conscius, voluntatis conditionibus non sine aliquo certi periculi sui dolore cohibetur, scitque talem praeceptorum gloriam non oportuisse se concedere,
Abbreviated transcription (Latin):
formam p̃tulit legis quialex xpm̃ p̃dicauit et iohannes profectus exlege ẽ . xpm̃ ex lege
p̃nuntians Hero des uero princeps ẽ populi et princeps populi subiecti sibi unuersitatis
nomen causamq: complectitur. Iohannes ergo herodem monebat nefris suiuxorem sibi iun¬
geret Sunt enimatq: erant duo populi circumcisionis et gentiũ sed is rahelem lex ad mane¬
bat neo peragentium infidelitatemq: sibi iungerot. Gentium socia infidelitas q̃ ipsistãqͣã
uinculo coniugalis amoris adnexa .ẽ. Hugitur frs ex eodem humani generis sunt parente
obbanc ittcq asperae ad monitionis uerititem. Iohannes tamquam lex in carcere continebat᷑
Die ccutemnatalis id ẽ rerum corporalium gaudis herodiadis filia scltauit. Voluntus enim
tamquam ex infide litate orta. ꝑ omnia gãcudia isrł totis inlecebris cursibus efferebatur
cui s eomnem etiam sacramento uenalem populus adduxit. Sub peccati s enim et scłi uolupta¬

Expanded text:
formam praetulit legis: quia lex Christum praedicavit, et Joannes profectus ex lege est, Christum ex lege praenuntians. Herodes vero princeps est populi: et populi princeps, subjectae sibi universitatis nomen causamque complectitur. Joannes ergo Herodem monebat, ne fratris sui uxorem sibi jungeret . Sunt enim atque erant duo populi, circumcisionis et gentium. Sed Israelem lex admonebat, ne opera gentium infidelitatemque sibi jungeret. Gentium enim socia infidelitas est, quae ipsis tamquam vinculo conjugalis amoris annexa est. Hi igitur fratres ex eodem humani generis sunt parente. Ob hanc itaque asperae admonitionis veritatem, Joannes tamquam lex in carcere continebatur. Die autem natalis, id est, rerum corporalium gaudiis, Herodiadis filia saltavit : voluptas enim tamquam ex infidelitate orta, per omnia Israelis gaudia totis illecebrae suae cursibus efferebatur. Cui se omnem etiam sacramento venalem populus addixit: sub peccatis enim et saeculi volupta
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ipsũ totius bomauetorẽ conuitus et calũ mis ualidis in sectabant᷑ : Vnde alibi dicebant Ium
quidaliquis ex principib crecdidit in eum sed turbabȩc quȩ ñ nouit legẽ submaledictor Enȩ
terea quȩ rendũ uidetur cũ dñs dicat nolite scm darecanb neq mittãtis margaritas ur̃as ante
porcos cur ipse quaedã uel hic degloria resurrectionis uel alibi dedispensationi sut etiã diumnitatis suac
misterus dipis se iuenitur que mpulti qui adherant uel renstendũ uel contempnendõ ñ acceper¬

Expanded text:
etiam ipsum totius boetiam ipsum totius boit in eum? Sed turba haec, quae non novit legem, sub maledicto sunt. Praeterea quaerendum videtur cum Dominus dicat: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, cur ipse quaedam vel hic de gloria resurrectionis, vel alibi de dispensationis aut etiam divinitatis suae mysteriis dixisse invenitur, quae multi qui aderant, vel resistend
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguũ uel ñ satis ad resurrectioms pertinet ueritatẽ. Su pradiximus saduceos nean gelos
nec sꝑm nec resurrectionẽ corporũ confitentes animarũ quoq in teritu p̃dicasse Hiquinq
tantũ libros morsi recipiebant ꝓphetarũ uaticinares puentes Stultũ ergo erat in de pro¬
ferre testimonia quorũ auctoritatẽ non sequebantur . Porro adaecornitatẽ animarum
ꝓdandam ponit exẽplũ ego sũ dẽ abraam et dr̃isaac et dr̃ia cob Statimq in fret. Non est
ds̃ mortuorum sed uiuentium. Vt cum probauerit animas ꝑmanere post mortẽ. Non n
enĩ poterat fieri ut eorũ esse ds̃ qui nequaquã subsisterent consequent̃ in troduceretur
et corporũ resurrectio quȩ cũ animab: bonama laue gesser̃. Hlunc locũ plenius in extrema
abeo facta uenerari cogebat᷑. Pharisei autẽ et scribȩ hoc contẽpnaentes ñ solũ ñ credider immo

Expanded text:
ambiguum, vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos nec angelos, ambiguum, vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum libros Moysis recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam ponit exemplum. Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac, et Deus Jacob, statimque infert: Non est Deus mortuorum, sed viventium. Et cum probaverit animas permanere post mortem neque enim poterat fieri, ut eorum esset Deus, qui nequaquam subsisterent, consequenter introduceretur et corporum resurrectio, quae cum animabus bona malave gesserunt. Hunc locum plenius in extrema ab eo facta venerari cogebatur. Pharisaei autem et Scribae, hoc contemnentes, non solum non crediderunt, imo
Abbreviated transcription (Latin):
seest angeli dignitatis aequalitatẽ quisquis ascendere desiderat minimis fratrib: pieagendo
condescendat et haecqͥdẽ condescendendo deresur rectionis conditionib: proposite reddidit
questioni deipsa uero resurrectione aduersũ infidelitatem eorum ita locutus est
Deresur rectione autẽ montuorũ ñ legistis quod dictũ ẽ uobis adõdicente Egosum ds̃ abraao
et dr̃ isaac et ds̃ ia cob: ad comꝓbandam resurrectionis ueritatẽ multo aliis manifestiorib: ex ẽ¬
plis respondere potuit equib: ẽ et illud. et suscitabunt᷑ mortu. et resurgent qͥ in sepulcliris s̃
et in alio loco: Multidormientiũ deterrȩpuluere consuraent. Alii inuitã aet̃nã. et alii in obꝓbriũ
et confusionẽ aet̃nã quaerit utitaq: quid sibi uoluerit dñs hoc ꝓferre testimoniũ qđ uidetur

Expanded text:
se est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis ascendere desiderat, nunc minimus fratribus pie agendo se est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis ascendere desiderat, nunc minimus fratribus pie agendo condescendat. Et haec quidem condescendendo de resurrectionis conditionibus propositae reddidit quaestioni. De ipsa vero resurrectione adversum infidelitatem eorum ita locutus est: De resurrectione autem mortuorum non legistis, quod dictum est vobis a Deo dicente: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit. E quibus est et illud: Et suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt . Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent, alii in vitam, et alii in opprobrium et confusionem aeternam. Quaeritur itaque quid sibi voluerit Dominus hoc proferre testimonium quod videtur
Abbreviated transcription (Latin):
satio quã illi absq fructuuitalis operis exegerant quasiuxor infecunda transibit Repono
autẽ ibs ait illis eratis nescientes scripturas neq uirtutẽ dĩ. Propterea erant quia
et uiri uxores ducere. ded nossimplicit̃ dictũ intelligamꝰ quod nubere deuiris. et nubideu¬
ribus scriptumsit Sim resurrettione non nubent neq mibent᷑ resurent ergo corpora¬
quae possunt nubere et nubi. Nemo qui ppedicit delapide et arbore et his reb: quae non habent mem¬
bragenitalia quod non nubant neq nubantur sed dehis qui possint nubere tamenalia ratione non
nubunt. Quod autẽ infertur. Sed s̃ sicut angelidĩ incaelo Spiritalis repromittit᷑ conuersatio
Sunt enĩ sicut angeli in caelis qͥgloria resurrectionis in uocati. absq ullo mortis metu absq ulla
labecorruptionis absq: ulloter renistatus actu perpetua dĩ uisione fruuntur Ad quam neces¬

Expanded text:
satio quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infecunda transibit. Respondens satio quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infecunda transibit. Respondens autem Jesus, ait illis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Propterea errant, quia et viri uxores ducere; sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus scriptum sit. Si in resurrectione non nubent, neque nubentur resurgent ergo corporaquae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus, quae non habent membra genitalia, quod non nubant, neque nubantur; sed de his quae cum possunt nubere, tamen alia ratinubunt. Quod autem infertur, Sed sunt sicut angeli Dei in coelo , spiritalis repromittitur conversatio. Sunt enim sicut angeli in coelis, qui gloria resurrectionis innovati, absque ullo mortis metu, absque ulla labe corruptionis, absque ullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur. Ad quam neces
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ illius. et sus citet semen fratrisuo. Erant autẽ apud nos sep̃tẽ fr̃s et primus uxore
ducta defunctus ẽ et nã habens semen. reliquit uxorẽ suam fratrisuo. Similiter secundus
et tercius usq ad septimũ. Nouissime autem omniũ. et mulier de functa ẽ Quire sur¬
rectionem corporũ ñ credebant et animas iudicantes interire cum corporibus recce
istius modi fingunt fabulam. quae deliramentiar guat eos qui resur rectionẽ asserant corp¬
rum potest autẽ fieri ut uere ingente eorũ aliquando hoc acciderit. In resus rectione
ut resurrectiones denegent ueritatẽ. Herũ mistice septẽ bi fr̃s sine filiis de functi re¬
ꝓbis quib:q congruunt qui ꝑtotã huius sđiuitam quȩ septẽ dieb: uoluit abonis operibus
steriles existunt. Quib: uiritĩ misera morte p̃reptis adultimũ et ipsamundane conuer¬

Expanded text:
uxorem illius, et suscitet semen fratri suo. Erant autem apud nos septem fratres, et primus uxore uxorem illius, et suscitet semen fratri suo. Erant autem apud nos septem fratres, et primus uxore ducta defunctus est, et non habens semen, reliquit uxorem suam fratri suo. Similiter secundususque ad septimum. Novissime autem omnium et mulier defuncta est. Qui resurrectionem corporum non credebant, et animam putabant interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos, qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri, ut vere in gente eorum aliqut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diesteriles existunt. Quibus viritim misera morte praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conver
Abbreviated transcription (Latin):
diandiñ ineenis sec locũ. Et sicut matheus scribit. Relicto eo abier̃ in fidelitatẽ pariter
cũ miraculo reportantes. In illa die accesserunt adeũ saducȩi Quidicunt ñ eẽ resurrectionẽ¬
Duȩ erant hereses in iud ȩis un aphariseorũ et altera saduceorũ. Pharisei traditionum et ob¬
seruationum quas illi deuterosis uocant iustitiã p̃ferebant. Vndo et diuisi uocabant᷑ ad populo
Sed saduca ei autẽ qui inter p̃tantur iusti et ipsi uindi cabant sibi qđ ñ eratđ priorib: et corporis
et animȩ resur rectionẽ credentib confitentibq angelos et sp̃s sequentes iuxta acta apłorũ
omnia denegabant istes duȩ domus dequibus isaias manifestius docet et inter rogauerunt eũ
dicentes Magist̃ morses dixit siquis mortuus fuerit ñ habens filiũ. ut ducat frater enus

Expanded text:
diandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter diandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. Et venerunt ad eum Sadducaei, qui dicunt resurrectionDuae erant haereses in Judaeis, una Pharisaeorum et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant. Unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem, qui interpretantur justi, et ipsi vindicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus, confitentomnia denegabant. Istae sunt duae domus, de quibus Isaias manifestius docet. Et interrogaverunt eum, dicentes: Magister, Moyses dixit: Si quis mortuus fuerit non habens filium, ut ducat fra
Abbreviated transcription (Latin):
reddit tributa ꝓse et petro et dõ roddit quȩ di s̃. patris faciens uoluntatẽ. Aliter Reddite qu¬
s̃ uesaris caesari et quȩ dĩs̃ do Quẽ ad modũ cȩsar a uob exigit impressionẽ imaginis suae
sic et dr̃ ut quem ad modum illi red ditur nũmus sic dõ anima lomine nultus eius inlustata ara
signata. Vnde psalmista Sigatũ .ẽ in quid in uob lumen uultustui dñe: Floc quoq lumene
totuim hominis et uerum bonum quod ñ occulis sed mente conspicit᷑. Signatum autem
dixit in uob tamquã denarius signatur regis magine. Homo enĩ factꝰ ẽ adimaginẽ et simi¬
li tudinẽ dĩ quã peccando corrupit. Bonũ ergo eius ẽ ueruatq aeternũ si re nascendo signet᷑
Et audientes miratis . Qui credere debuerant ad tantã sapientiã mira qđ calliditas eorum in si¬

Expanded text:
reddit tributa pro se, et Petro; et Deo reddit, quae Dei sunt, faciens Patris voluntatem. Aliter: Reddite qureddit tributa pro se, et Petro; et Deo reddit, quae Dei sunt, faciens Patris voluntatem. Aliter: Reddite quae Caesaris sunt Caesari, et quae Dei sunt Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in totum hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum si renascendo signetur. Et mirabantur super eo. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insi
Abbreviated transcription (Latin):
potis simũ temptatores sermonib: confutent᷑. Ostenditmihuin quid dȩ narium hoc ẽ enꝰnũ mi
su ꝑscriptio : Quiputant inter rogationẽ saluatoris ignorantiã ẽẽ et non dispensationẽ dican ex
p̃sentilo coqđ utiq poruerit scire łis cuiꝰ imago eẽt innũmo. Sed interrogat ut ad sermonẽ eor
cõpetent̃ respondeat. Dicunt ei caesaristunc ait illis Red diteergo quȩs caesaris cȩsari et quaes
dĩdõ Hliccȩsarẽ ñ putemus augustũ sed tiberiũ significari priuignũ eius qui inlo co succerat uic¬
trici sub quo et pasnis .ẽ. dñs. Oms autẽ reges romani aprimo gaio cȩsare qͥ imperiũarripuoro¬
cȩsares aresappellatis. Porro qđ ait reddite quȩs̃ cȩsaris caesari id ẽ nũ muntributum
et pecuniã et quȩs̃ dĩdõ. decimas et primicias. et oblationes acuictimas sentiamꝰ quo modo et ip

Expanded text:
potissimum tentatores sermonibus confutentur: Ostendite mihi, inquit, denarium, hoc est genus nupotissimum tentatores sermonibus confutentur: Ostendite mihi, inquit, denarium, hoc est genus nusuprascriptio? Qui putant interrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Dicunt ei, Caesaris. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari: et quae sunt Dei, Deo. Hic Caesarem non putemus Augustum, sed Tiberium significari, privignum ejus, qui in loco successerat vitrici, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo C. Caesare, qui imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro, quod ait, Reddite quae sunt Caesaris, Caesari, id est, nummum, tributum, et pecuniam. Et quae sunt Dei, Deo, decimas et primitias, et oblationes, ac victimas sentiamus, quomodo et ipse