comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cusabam Aunc tandẽ p̃parante dm̃ia ꝓui¬
dentia uias tuas ⁊ fidelis ppłi salutẽ mise¬
ricorditꝰ ordinãte Ita dispositus ẽ ytalie
tue status adeoq fu̾ens expectatio ut di¬
latõrm ip̃am q̃ głiosis pͥmordiis int̾cessit
eidrm ꝓuidentix asscribam poeuis ꝙͣ fortu¬
ine quo si ĩmensũ exoptatissimi xͥncipis
mora brenis ardorez puͣ excitaret Iamn
u̾o bonorũ ãos ardere ampliꝯ nõ posse
tibi ꝑsuadras uelim uendumq neq nat᷑a
rerũ fert intendio srusĩ tepor obrepat
nͥ gnosis flãmis qͣs tuũ nom̃ẽ accendit
pũtie tue alimenta p̃bueris Cũ itaq qd̾
neminrẽ oĩo melius nosse reor eo res
ꝑducta sit ut neqz maiestas tua salua
glia cesareũ diffre possit aduentũ neqr
mea deuotio illesa fide ceptũ diuciꝰ tenẽ
silenciũ loquor ecce itum dñm meũ ⁊ nnsi
piget ad cunctoꝵ dñm loquor simplititate
pͣtal s fide purissima et loquor nõ noui
fides suo fungat᷑ officio Ideoq rem non

Expanded text:
 Nunc tandem preparante divina providentia vias tuas et fidelis populi salutem misericorditer ordinante, ita dispositus est Italie tue status adeoque fervens expectatio, ut dilationem ipsam que gloriosis primordiis intercessit, eidem providentie ascribam potiusquam fortune, quo scilicet immensum exoptatissimi principis mora brevis ardorem publicum excitaret. Iam vero bonorum animos ardere amplius non posse tibi persuadeas velim verendumque ne, quod natura rerum fert, incendio sensim tepor obrepat nisi generosis flammis, quas tuum nomen accendit, presentie tue alimenta prebueris. 5 Cum itaque, quod neminem omnino te melius nosse reor, eo res perducta sit ut neque maiestas tua salva gloria cesareum differre possit adventum neque mea devotio illesa fide ceptum diutius tenere silentium, loquor ecce iterum ad dominum meum et nisi piget, ad cuntorum dominum, loquor simplicitate quantalibet sed fide purissima; 6 et loquor non novi fides suo fungatur officio ideoque rem non
Abbreviated transcription (Latin):
transitum in utaliam
lm tibi pͥnceps melite qd̵ fame¬
tue salutiq publice quenire uisũ
esti sepsi familiari quadã nõ tam
de ingemo meo ꝙͣ de moribꝰ tuis sũpta
fidntia Deinde añt metũ rexutãs ip̃e

Expanded text:
transitum in Italiam. 1 Olim tibi, princeps inclite, quod fametue salutique publice convenire visum est, scripsi familiari quadam non tam de ingenio meo quam de moribus tuis sumpta fidutia; 2 deinde autem mecum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ectas miẜiias ꝓpria u̾tute discussit dãp¬
na restituit Ruiuas erexerit patẽ re¬
formau̾it tirãndem opp̾shit redderit lib̾¬
tate Inducat in añi amare quos regit
Nam et amando amor q̃rit᷑ et nuillum
certiꝰ regnũ est ꝙͣ p̃esseuolentibꝰ salu¬
stianũ illud dogina regiũ nũꝙͣ exeat ex
mĩo regis tui nõ ex̾citus neq thysauros
p̃sidia regis ẽt s amitos eosq nec ar¬
mis cogi nec peciũa parati s officio d
fide et que in xandẽ sũiam sequũt᷑ ꝯtor

Expanded text:
invectas miserias propria virtute discusserit, daminvectas miserias propria virtute discusserit, damna restituerit, ruinas erexerit, pacem reformaverit, tyrannidem oppresserit, reddiderit libertatem; inducat in animum amare quos regit, nam et amando amor queritur et nullum certius regnum est quam preesse volentibus. 15 Salustianum illud dogma regium nunquam exeat ex animo regis tui: “non exercitus neque thesauros presidia regni esse” sed “amicos” eosque nec “armis cogi nec” pecunia “parari” sed “officio et fide”, et que in eandem sententiam sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
oñdunt ꝓsuade illiminꝰ ẽẽ regem nasci
ꝙͣ indicio regem fieri eẽ eiũ fortune.ᵈ
hoc nũti dote deũ colat pr̃iam amet iusti¬
ciã suet siue qua regnũ licet opulentũ
ac ualidũ stare nrquit. discat uiolentũ nich
ẽẽ longenũ et amari multo tuciꝰ xx̃ ꝙͣ
metui assuescat nichil in tris optare nͥ
eo se clario inderi eoq minꝰ occultare
posse q̃ gessia et quo potencie plus est
eo minꝰ eẽ licencis Nouit regẽ appło ma
gis hĩtu diffre ꝙͣ moribꝰ Studeat ab ex¬
tremis equo spatio discẽdens u̾tutom in
medio sitã in mrdio sequi Cesset ꝓ diga¬
litas absit auaritia illa oper unstat.h
gliam sit sane tenax faine ꝓpris. Sit ꝑtꝰ
honoris sit auarus hõris sit larg ꝯ petu¬
ne et illud rõni ducis modestissimũ año
Calamitatũ semꝑ meminerit ac laboꝵ
quos calamitosa t̾ra laboris hiis tp̃ribꝰ
passa est tũc se felicẽ tũt se uoti ꝯpotẽ
tũt u̾e regem xutet qñ cͥmĩbꝰ alienis

Expanded text:
suade illi minus esse regem nasci quam iudicio regem fieri; esse enim fortune illud, hoc meriti; doce: Deum colat, patriam amet, iustitiam servet, sine qua regnum licet opulentum ac validum stare nequit; discat violentum nichil esse longevum et amari multo tutius esse quam metui; assuescat nichil in terris optare neo se clarius videri eoque minus occultari posse que gesserit, et quo potentie plus est eo minus esse licentie. Noverit regem a populo non magis habitu differre quam moribus; studeat, ab extremis equo spatio discedens, virtutem in medio sitam sequi; cesset prodigalitas, absit avaritia: illa opes vastat, hec gloriam; sit sane tenax fame proprie, sit parcus honoris, sit avarus temporis, sit largus pecunie, et illud romani ducis modestissimum animocalamitatum semper meminerit ac laborum quos calamitosa Terra Laboris his temporibus passa est; tunc se felicem, tunc se voti compotem, tunc se vere regem putet quando criminibus alienis
Abbreviated transcription (Latin):
audire nolu̾i̾s scies unũ ẽẽ laboris ⁊ uite
funẽ tibiq et oñibꝰ claris uiris usq ad
ext̾mũ sp̃uum uel cũ uisibłi uel cũ miuu¬
borem et sencies et gaudebis nullo unꝙͣ
tp̃re tam magno cog̾mĩe ꝯsurgendũ ⁊
tamq supͣ srip̃m attolłendus aĩmꝰ fuit
ad sũma c̾tam̃a uentũ est ut uiũsꝰ orb¬

Expanded text:
audire volueris, scies unum esse laboris et vite audire volueris, scies unum esse laboris et vite finem tibique et omnibus claris viris usque ad extremum spiritum vel cum visibili vel cum inviborem et senties et gaudebis. 9 Nullo unquam tempore tam magno conamine consurgendum tibi tamque supra se ipsum attollendus animus fuit. Ad summa certamina ventum est ut u
Abbreviated transcription (Latin):
baiano extiuxit E exe piculosior bello
latuit quorũdã u̾o prsus emarcuit locũ
sumoti hostis occupante luxuria ualla
hõĩm ꝑtinatior lis ꝙ cũ anĩs moribusq
suis misꝙͣ minꝰ inducrarũ int̾ murumꝰ
pugͣ est hoc genus hostiũ bello exꝑitur
ceras gentes solrã rõnos bello idomi¬
tos ⁊ om̃i genciũ uictores pax tͣnquilla
ꝑdomuit et ut quidã illiꝯ eui scriptores
elegantissĩe lamentant᷑ uictũ orbem
uictorũ uictrix luxutia ulta est. Quod p̃¬
sagĩe uidebat Scipio ille uir optinus
a senatu habitus dũ tã enixe cathoĩs sa¬
pientissimi licet serus aduersãte siña de¬
leri carthagiẽ ꝓlabeat nõ ꝙ illã ꝑcio¬
odiss s ne ut ait florus e metu ablato
enulis urbis luxuriari felicitas nr̃e urb̾
loco res nr̃e starent ut puto rariũsq pug¬
natũ eẽt ⁊ crebriꝰ triũphatũ Quorsum
hec forsan int̾roges qr si multos auguror¬
futuos quibꝰ quiescendi iam tp̃us esse

Expanded text:
baianus extinxit; sepe pax periculosior bello baianus extinxit; sepe pax periculosior bello latuit; quorundam vero prorsus emarcuit, locum submoti hostis occupante luxuria. Nulla homini pertinacior lis quam cum animo moribusque suis; nusquam minus indutiarum; intra murum pugna est; hoc genus hostium bello languiduceteras gentes sileam, Romanos bello indomitos et omnium gentium victores pax tranquilla perdomuit, et ut quidam illius evi scriptores elegantissime lamentantur, victum orbem victorum “victrix luxuria” ulta est. 7 Quod presagire videbatur Scipio, ille vir optimus a senatu habitus, dum tam enixe Catonis sapientissimi licet senis adversante sententia, deleri Carthaginem prohibebat, non quod illam parciuodisset, sed «ne» ut ait Florus, «metu ablato emule urbis, luxuriari felicitas, nostre urloco res nostre starent, ut puto, rariusque pugnatum esset et crebrius triumphatum. ‘Quorsum hec?’ forsan interroges. futuros quibus quiescendi iam tempus esse
Abbreviated transcription (Latin):
colligas atq in gentibꝰ negociis atrm¬
garis Nich̃ est actũ ui ꝙͦ cesarei moris
hẽs cũ et młta suꝑsint ⁊ supuiã tua ce¬
lebris glia manũ poscat uidimꝰ te aduꝰ¬
se fortunt magnificentissime reluctantẽ
Iam cernimꝰ te uictorez Sed en tociẽs uic¬
ta reu̾tit᷑ aspc̃u mitior ⁊ aurate tassidis
ut ita dixi fulgore suauor uiasti aduer¬
sam prosꝑa reddit in plim ꝙͥ putas nut¬
tata sũt arma nõ hostis et tͥ quoq nouo
armoꝵ gn̾e est opus nolo riũ existimes
minis ẽe negoci qm̃ hostis est blandior
nullũ insidiosius bellã est ꝙ ubiblandi¬
ciis crudelitas oppiuat In arcto quidẽ eg¬
gre rẽ gessisti qualez te in aꝑto exhibras
expectauimꝰ młtos in angustys indefessos
campest̾s pugͣuit lassauit mltos in adu̾si¬
tatibꝰ fortes uiros fortuna ꝓsꝑior strauͭ
hanibal tantꝰ uictor uictꝰ ẽ capue ⁊ar¬
uorez quẽ crebra glacialis accẽderat tepor

Expanded text:
colligas atque ingentibus negotiis accicolligas atque ingentibus negotiis accingaris; nichil est actum, siquid Cesarei moris habes, cum et multa supersint et supremam tua celebris gloria manum poscat. 4 Vidimus te adverse fortune magnificentissime reluctantem; iam cernimus te victorem; sed en totiens victa revertitur aspectu mitior et aurate cassidis, ut ita dixerim, fulgore suavior. Vicisti adversam; prospera redit in prelium: quid putas? mutata sunt arma, non hostis, et tibi quoque novo armorum genere est opus; nolo enim extimes minus esse negotii quoniam hostis est blandior; nullum insidiosius bellum est quam ubi blanditiis credulitas oppugnatur. 5 In arcto quidem egregie rem gessisti; qualem te in aperto exhibeas expectamus. Multos in angustiis indefessos campestris pugna lassavit, multos in adversitatibus fortes viros fortuna prosperior stravit; Hanibal Cannis victor, victus est Capue et ardorem, quem Trebia glacialis accenderat, tepor
Abbreviated transcription (Latin):
obstanciũ fracta est ĩmortale bellũ est
inter iuidiã ⁊ głiam int̾ nequitia et
U̾tute gr̃as illi qui estdñs u̾tutũ et rex
głie ꝙ eo duce in pñti certamĩe uicta ꝑte
Setrima cuiꝰ sepe ꝯtͣriũ uidemꝰ optĩa
ps triũphat/ Ecce nũc unica tua cura
gloriosissiꝰ siculi regis u̾tex negatos
honorss ĩito liuore suscipiet pcc̃ores uide¬
bunt ⁊ irascent᷑ dentibꝰ suis fremẽt
⁊ tabescent Ip̃e aũt solito angustior.
pltũq serenor auto solio residens pł¬
sis latis mesticie nubibus atq mibribus
lacinarũ orbem nr̃m fronte syderea et
stillanti dyademate ẜuabit ereptã resti¬
tuens regno pace tnquillitatem ppłis
exoptata in quã rem ut fecisti hactenus
yundo notissinũ tũũ iᵈ ondes ingenũ
eoqz uigilanciꝯ quo nuoris ẽ landis inste
modesteq regnũ rege ꝙͣ felitit᷑ ad ipisti
Nlunc siquid tp̃us est ut om̃s am̃ tui uires

Expanded text:
obstantium fracta est. Immortale bellum est obstantium fracta est. Immortale bellum est inter invidiam et gloriam, inter nequitiam et virtutem, gratias. Illi qui est “dominus virtutum et rex glorie”, quod eo duce in presenti certamine victa parte deterrima, cuius sepe contrarium videmus, optima pars triumphat. 2 Ecce nunc, unica tua cura, gloriosissimus Siculi regis vertex negatos honores invito livore suscipiet; “peccatores videbunt et irascentur, dentibus suis frement et tabescent”; ipse autem solito augustior multumque serenior, avito solio residens, pulsis Latio mestitie nubibus atque imbribus lacrimarum, orbem nostrum fronte siderea et stellanti dyademate serenabit, ereptam restituens regno pacem, tranquillitatem populis exoptatam. 3 In quam rem ut fecisti hactenus, mundo notissimum tuum illud ostendes ingenium, eoque vigilantius quo maioris est laudis iuste modesteque regnum regere quam feliciter adipisci. Nunc siquidem tempus est ut omnes animi tui vires
Abbreviated transcription (Latin):
occasio intelligis ꝓuidentissĩe pnceps nõ
tñi qͥd loquari s qͥd cogitem putẽ lustie
strtũ uides ubi płimũ rebellionis auo tuo
aliisq retͦ pͥntipibꝰ fuit illit tibi płimũ
erit obsequii ute᷑ rerũ nutatõe felicissiã
sortemq tuã ne neglex̾is breuitatem ac
suga uite mortalis añ oculos hẽto ⁊ sta
bilitate rerũ ⁊ fortune uim cuis nat᷑a est
ut audientibꝰ atq sollicitis faueat tum¬
dos pigrosq reiciat/ et ut sapientibꝰ pla¬
cet ret̾o calua ẽẽ cũ solrat frontẽ hẽat
capillatã pluraq scripsi olim et plura
nũs scribe̾m nisi qr sapiẽtie tue panciora
sufficiũt ⁊ denotõmi meẽ uttũq hoc bre¬
ilo quio sans fcm est uale mag̾nime
¶Ad ncholaũ aarolũ magnũ regni
Sicilie senescallũ institutit regia
Am tandem uin clarissime ꝓfidiã
fides auaritiã largitas suꝑbiam
uicit hũilitas iam caritati o diũ despatõ
mendatiũ ⁊ mendax obstinatio uocis tui

Expanded text:
ssime princeps, non tantum quid loquar sed quid cogitem; presentem Tuscie statum vides: ubi plurimum rebellionis avo tuo aliisque retro principibus fuit, illic tibi plurimum erit obsequii. Utere rerum mutatione felicissima sortemque tuam ne neglexeris; brevitatem ac fugam vite mortalis ante oculos hbilitatem rerum et fortune vim, cuius natura est ut audentibus atque solicitis faveat, timidos pigrosque reiciat, et, ut sapientibus placet, retro calva esse cum soleat, frontem habeat capillatam. 11 Plura scripsi olim et plura nunc scriberem, nisi quia sapientie tue etiam pauciora sufficiunt et devotioni mee utcunque hoc breviloquio satisfactum est. Vale, magnanime 2 Ad Nicolascallum, institutio regia. 1 Iantandem, vir clarissime, perfidiam fides avaritiam largitas superbiam vicit humilitas; iam caritati odium, desperatimendacium et mendax obstinatio votis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
licissime ꝯpleuerũt Nouit fignientũ nr̃m
figlus ille sy dereus scit qͥd nob̾ expedi¬
at et aĩe nr̃e sepe menuarrabilibꝰ mo¬
dis quibꝰ se tͣmitibꝰ adiri uelit insumat
Ln igit᷑ ne desperes qͣ demiũ et ut picta¬
gorici uecant benũ iter sis ingressus aut
si tuorũ cura ciuũ quã geris dine quam
petis gracie sit aduersa ꝑge age ne titu¬
bes ne subsistas ne saluti tue desis adert
ille qui tp̃us tuũ qd̾ quale disposueras
m̃dum ueuit p̃idit infallibilit᷑ nec est
uult ortus tui ytem sͥ irs suo uendicat
ope ꝯsilioq adias Niotũ est apud cc̾o¬
pit̾no euo fruant᷑ et qd sequit᷑ nichil enĩ
est inquit pͥncipi illi deo qui om̃em hunt
ꝙͣ ꝯsilia cetusq hõm iure sociati ⁊ ciuitates
appellant᷑ Sane cũ exoptatũ tͥ amice tẽ¬
pus aduemi̾t ut trip̃m humo tollere nõ tñ
Ut marro uł ũmius s ut imbrosiꝰ uel

Expanded text:
felicissime compleverunt! Novit figmentum nostrum felicissime compleverunt! Novit figmentum nostrum figulus ille sidereus, scit quid nobis expediat et anime nostre; sepe inenarrabilibus modis, quibus se tramitibus adiri velit, insinuatsi devium et, ut Pithagorici vocant, levum iter ingressus sis, aut quasi tuorum cura civium quam geris, divine quam petis gratie sit adversa; perge, age, ne titubes, ne subsistas, neu saluti tue desis: aderit Ille qui tempus tuum — quod, quale disposueras, nondum venit — previdit infallibiliter ab etvult, “ortus tui partem” sibi iure suo “vendicat”, ope consilioque adiuvas. Notum est apud Cicerosempiterno fruantur»; et quod sequitur: «Nichil enim esto» inquit, «principi illi deo qui omnem hunc ptius quam concilia cetusque hominum iure sociati, que civitates appellantur». 7 Sane cum exoptatum tibi, amice, tempus advenerit, ut te ipsum humo tollere, non tantum ut Maro vel Ennius sed ut Ambrosius vel
Abbreviated transcription (Latin):
Niniũ tuũ ꝙ uisibilis fuit optiẽ
uir aꝑte satis in lr̾is tuis oñdisti
neq eiũ loqui taliter quisq p̃t nisi qͥ tlỹ
est affc̃us sencio aculeos stibi magnꝰ tibi
amor uerba dictauit occurroq auide et
pulsanti amicicie mee fores letus aperio
quid loquor apperioq tibi suauissine pos¬
tulastiiam ante quadriẽmũ patuerũt A̾g
nosto martũ meũ amplectorq ĩ gandio
indolis tue fructus ubrimos gͣtissimosq
ꝑcipio Semꝑ equidẽ sꝑaui ut tantus de
tali a dolescente uir fieres, Sed id fateor
tam cto fieri posse non credidi p̃uemit
spem meã precox qͦ gratior u̾tꝰ tua. Cet̾m
et ardentissimi ꝓpositi tui menũ qd michi
non paucis ołim u̾bis in ip̃o amititie nr̃e
nõ doleo mõ michi illud exhibeo id oxti¬
mo pͥncipio pollicitus ut in om̃i fortuna
tibi legem statuo qua teire iubeo trita ẽ
Uia quã multi uiri clarissimi magͣ cũ glia
iactis anchoris naigatõrm pñtis uite fe

Expanded text:
nimum tuum, qua visibilis fuit, optime vir, aperte satis in literis ostendisti; neque enim loqui taliter quisquam potest, nisi qui taliter est affectus. Sentio aculeos stili — magnus tibi amor verba dictavit — occurroque avide et pulsanti, amicitie mee fores letus aperio. Quid loquor ‘aperio’ que tibi, suavissime postulanti, iam ante quadriennium patuerunt? 2 Agnosco Marcum meum amplectorque cum indolis tue fructus uberrimos gratissimosque percipio. Semper equidem speravi ut tantus de tali adolescente vir fieres. 3 Sed id, fateor, tam cito fieri posse non credidi; prevenit spem meam precox, eoque gratior, virtus tua. Ceterum et ardentissimi propositi tui memini, quod michi non paucis olim verbis, in ipso amicitie nostre non doleo; modo michi illud exhibeas quod optimo principio pollicitus es, ut in omni fortuna  Non impossibilem tibi legem statuo; qua te ire iubeo, trita est via. Quam multi viri clarissimi magna cum gloria iactis anchoris, navigationem vite presentis
Abbreviated transcription (Latin):
spacio breue quidẽ sed in se ut arbitror absolu
mus quales cupimꝰ apparẽ Et illud qͦ nichil
reor efficatius qm̃ ut eisdẽ placet tota doc¬
tor̃ hõm nita nõ nisi ꝯmẽtatio mortis est
Bactens hec que non ut doceam s ut ad¬
moneã ac memoria excitem dc̃a suñt. Neli¬
quũ erat ut meliori te am̃o recõmissũ hr̃em
Iuuat eiũ u̾bis etiã tuis uti Id u̾o iã dudũ
niã ex adamãte purissio in meis p̃cordiis in¬
delebilit̾ affixi quã nulla reuelet dies nullꝰ
locus excuciet. Extremũ est et u̾tuti et
fortune tue gtulor quibo tanti pͥncipis affi¬
initate ⁊ beniuolentiã meruisti ⁊ pro cari ͭ ͤ
huic impensa grãtes agam uale memor¬
mei ad fontem seniculo sorgie kl ianuarn¬

Expanded text:
spatio, breve quidem sed in se, ut arbitror, absolumus quales cupimus apparere; et illud, quo nichil reor efficacius: quoniam, ut eisdem placet, “tota” doctorum hominum “vita” nonnisi “commentatio mortis est”. Hactenus hec, que non ut te doceam, sed ut admoneam ac memoriam excitem, dicta sint. 10 Reliquum erat ut Id vero iandudum tuam ex adamante purissimo imis precordiis indelebiliter affixi, quam nulla revellet dies, nullus locus excutiet. Extremum est ut et virtuti et fortune tue gratuler, quibus tanti principis affinitatem ac benivolentiam meruisti, et pro caritate huic impensa seniculo grates agam. Vale. 11 Ad fontem Sorgie, Kal. Ianuar
Abbreviated transcription (Latin):
ses Sicnt enĩ ꝑ t̾ram latracułis uacũã ãtq
purgata per planũ ac solidũ calłem sub tn¬
ipulla callis temꝑie tutũ uiatori iter ẽ sic se¬
datis passionibꝰ firmatoq ꝓpõito ⁊ pͥmene
in soler tre tumore compsso ꝑ modestiores
ac sereniores etatis ãnos tutissĩe ꝑgitur ad
salm yͣuis nulla etas repulsa nullũ ut dixi
gemus hõm eorũ qui aliqua honesta ex̾citatõ
ut xiĩ aluꝙ more nr̃orũ loquar ilctuosa maͣt¬

Expanded text:
m latrunculis vacuam atque purgatam, per planum ac solidum callem sub tranquilla celi temperie tutum viatori iter est, sic sedatis passionibus firmatoque proposito et primeve insolentie tumore compresso, per modestiores atque sereniores etatis annos tutissime pergitur ad salutem; quamvis nulla etas repulsa, nullum, ut dixi, genus hominum eorum qui in aliqua honesta exercitatioUt enim aliquid more nostrorum loquar
Abbreviated transcription (Latin):
Er opꝑtuũ curis meis locũ si non
Tredo y siluestribꝰ uirgultis obsessus capris
ꝙ homibus freq̃utior haberet paulati cogtus

Expanded text:
eroportunum curis meis locum, si nonod, silvestribus virgultis obsessus, capris quam hominibus frequentior haberetur. Paulatim cognitus
Abbreviated transcription (Latin):
uno eodem tp̃re duarũ tot orbe maximarũ
urbiũ rome atq carthaginis in amicitia
uocaret᷑ Rimirũ id regno eius atq opibꝰ
tribuebat᷑ hoc mͥ itaq illũ int̾ aurũ ac
gẽmas supbo solio submxum ⁊ armatis
scipitũ satellitibus sui sapplices reppere
me solinagum mane i silius feero añt
pratis sorgie ripis ob ambulantẽ inue¬
nerũt mei mͥ homi offert᷑ ab illo auxiliũ
fateor ut letus euentu sic dubius anĩ sum
uiget eiũ hiic nouitatis gr̃a hinc rene¬
rentia uetustatis hinc amitus hunic prĩa
unũ abaltera lance p̃ponderat ꝙ rex situls
in italia est quẽ e cunctis mortalibꝰ equi¬
ore aĩo ingenii iuditem pati possũ Curaꝵ
mearũ fluctus uides tu quẽ ad earũ guber¬
natulũ manũ porrige̾ non puduit fluctuã¬
tem aĩm ꝯsilio tuo reges uale decus nr̃m
ad fontẽ sorgie bl septe̾s ad uesꝑam¬
ex̃m approbatio consilii dati

Expanded text:
uno eodemque tempore duarum toto orbe maximarum uno eodemque tempore duarum toto orbe maximarum urbium, Rome atque Carthaginis, in amicitiam vocaretur? 4 Nimirum, id regno eius atque opibus tribuebatur, hoc michi; itaque illum inter aurum ac gemmas superbo solio subnixum et armatis stipatum satellitibus sui supplices repperere; me solivagum mane in silvis, sero autem in pratis, Sorgie ripis obambulantem invenerunt mei; michi honor offertur, ab illo auxilium fateor, ut letus eventu sic dubius animi sum; urget enim hinc novitatis gratia, hinc reverentia vetustatis; hinc amicus, hinc patria. Unum ab altera lance preponderat, quod rex Siculus in Italia est, quem e cuntis mortalibus equiore animo ingenii iudicem pati possum. Curarum mearum fluctus vides; tu, quem ad earum gubernacula manum porrigere non puduit, fluctuantem animum consilio tuo reges. Vale, decus nostrum. Ad fontem Sorgie, Kal. Septembris, ad vespem, approbatio consilii dati
Abbreviated transcription (Latin):
Rcipiti in bnuo sum nec quo potis¬
simũ u̾tar scio Mira quidẽ s bre¬
ĩs hystorui est hodierno die hora ferme
t̾cia lr̃e senatus in reddite sunt ĩ quibꝰ
obuixe ad modũ ⁊ multis ꝑ suasiomibꝰ
ad ꝑcipiendũ laureã poetitã romã uo¬
tor eodem hoc ip̃o die cca horã decmã
suꝑ radrm re ab illusti uiro roberto
studii ꝑisieñ cancellario cõciui mes mͥq
et rebꝰ meis ꝯmicissimo nũciꝰ cũ lr̃is
ad me uenit Ille me exquisitissimis
stopulos diuinasset et sane qua res¬
pene incredibile uidet. Utrãq epłam illesis
signis ad temisi hec ad orientẽ hec ad occi¬
dente uocat uidebis ꝙͣ ualidis hinc illint
argumentis premor Scio quidẽ in rebꝯ hu-¬
manis nat᷑e om̃ibus nichil solidimesse
magna ni fallor in ꝑte curatũ actuũq nr̃o¬
rum umbris eludim᷑. Lamen ut est arimꝰ
ego qm̃ apud te familiaritꝰ głiandi p̃stas
audatiã tã hoc michi głio sum rear ꝙͣ sibi
olim potentissimꝰ affrice regũ s̾ifax. ꝙ

Expanded text:
cipiti in bivio sum, nec quo potissimum vertar scio. Mira quidem sed brevis historia est. Hodierno die, hora ferme tertia, litere Senatus michi reddite sunt, in quibus obnixe admodum et multis persuasionibus ad percipiendam lauream poeticam Romam vocor. Eodem hoc ipso die circa horam decimam super eadem re ab illustri viro Roberto, Studii parisiensis cancellario, concive meo michique et rebus meis amicissimo, nuntius cum literis ad me venit: ille me exquisitissimis scopulos divinasset? Et sane quia respene incredibilis videtur, utranque epystolam illesis signis ad te misi. Hec ad orientem, hec ad occidentem vocat; videbis quam validis hinc illinc argumentis premor. 3 Scio quidem in rebus humanis fere omnibus nichil solidi inesse; magna, ni fallor, in parte curarum actuumque nostrorum umbris eludimur; tamen ut est animusego — quoniam apud te familiariter gloriandi prestas audaciam — tam hoc michi gloriosum rear quam sibi olim potentissimus Africe regum Siphax, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Interdibilis sie offensione contursus erat
Uicissimq alacres ꝑs herbis odoriferis in¬
tincte reductisq post cubitũ manicis can¬
Didis in gurgite manus ac brachia laua¬
bant nescio quid blandũ ꝑegrino nmure
cõllo q̃ntes uix usꝙͣ clariꝰ in tellexi Emod
citerom placet et ueti ꝓuerbio dici golet
inter lugnas merguitas oñs ꝓpe modum
surdos ac mutos ẽẽ unũ inͥ solaciũ gͣtissioꝵ
mr̾pretũ non deerat nam ⁊hoc int̾ cũcta
mirabere celũ ilud sp̃us pierios alere
staq dũ mirat᷑ inuenalis/ Meao lia causidi¬
cos genuit facunda britãnos miret᷑ itidem
docta ꝙ argutos aluit germania uates At
ne mẽ auctore fallaris seito ibi nullũ marẽ
esse nasones plimos ut dicas unũ fuisse p̃sa¬
giũ ꝙ in fine libri methamorphostos młtũ
uel posteritatis gr̃e uel ingenio suo fidens po¬
suit Se quidẽ qua romana potentia sru ue̾i̾s
qua romanũ nomẽ domito orbe se porrigit

Expanded text:
4 Incredibilis sine offensione concursus erat; 4 Incredibilis sine offensione concursus erat; vicissimque alacres, pars herbis odoriferis incincte reductisque post cubitum manicis, candidas in gurgite manus ac brachia lavabant, nescio quid blandum peregrino murmure colloquentes. Vix usquam clarius intellexi quod Ciceroni placet et veteri proverbio dici solet, inter linguas incognitas omnes propemodum surdos ac mutos esse. 5 Unum michi solatium gratissimorum interpretum non deerat; nam et hoc inter cunta mirabere, celum illud spiritus pyerios alere. Itaque dum muratur Iuvenalis quod Gallia causidicos docuit facunda Britannos, miretur itidem Docta quod argutos aluit Germania vates. 6 At ne me auctore fallaris, scito ibi nullum Maronem esse, Nasones plurimos; ut dicas verum fuisse “presagium” quod in fine libri Methamorphoseos, multum vel posteritatis gratie vel ingenio suo fidens, posuit. Siquidem “qua romana potentia”, seu verius qua romanum nomen, domito orbe, se porrigit
Abbreviated transcription (Latin):
modũ implere seriis noñ ualens ram ut ui¬
des obmis quibusq conficio Uale aquis¬
quis digressum Sed prius unde ortũ
oppidi nomen putant aquis baiono
more tepentibus ablutũ excipit agripina
coloma que ad sinistrũ Rħeni latus sita ẽ
locus et situ et flũe clarus et ppło Mrrum
in t̾ra barbarita qͣnta ciuilitas que urbis
sp̃es que mirorũ granitas q̃ mũdicie matͦ¬
narũ forte ioħis bap ͭ ͤ uigilia erat dũ illuc
applicur et iam ad occidentẽ sol ugebat cõ¬
festĩ amicorũ monitu nam et ibi amitos
prius in fama peꝑerat ꝙͣ meritũ ab
hospicio traducor ad fluiũ in signe specta¬
culũ uisurus Nec fallebar. oĩs enĩ ripa p̃¬
claro et ingenti mulierũ agnñe tegebat᷑
obscupi dn boni que forma quis hĩtus.
amare potuisset quisquis ee nõ poccupatũ
am̃i actu lisset ĩn loco paulũ alnore cõsti¬
teram uñ in ea q̃ gerebant᷑ intenderem.

Expanded text:
modum implere seriis non valens, eam, ut vimodum implere seriis non valens, eam, ut vides, obviis quibusque confercio. Vale. Aquisquis digressum, sed prius — unde ortum oppidi nomen putant — aquis baiano more tepentibus ablutum, excepit Agrippina Colonia, que ad sinistrum Rheni latus sita est, locus et situ et flumine clarus et populo. Mirum in terra barbarica quanta civilitas, que urbis species, que virorum gravitas, que munditie matronarum. 2 Forte Iohannis Baptiste vigilia erat, dum illuc applicui; et iam ad occidentem sol vergebat. Confestim, amicorum monitu — nam et ibi amicos prius michi fama pepererat quam meritum — ab hospitio traducor ad fluvium, insigne spectaculum visurus. Nec fallebar. 3 Omnis enim ripa preclaro et ingenti mulierum agmine tegebatur. Obstupui: dii boni, que forma, quis habitus! amare potuisset quisquis eo non preoccupatum animum attulisset. In loco paulum altiore constiteram, unde in ea que gerebantur, intenderem.
Abbreviated transcription (Latin):
auelli Qeuod uli sẽsit uiriustus ac prudẽe
optabłem fortẽ multis s ouerosã sibi sar¬
ciuã abite̾ statuit ueritaq ne si ad manꝰ¬
paltam noragnie demersit Aquis forte
cum rex cũ ꝓceribus suis bĩtabat ex eo
q tp̃re cunctis ciuitatibus sỹdes plata
est in ra ul sibi palude gracius ibi assidere
Illis nquis uti mira cũ uoluptate illiꝰ odore
ueluti suanissimo deltari poostremo illuc
regiam suam tustulit et in medio palusts¬
luu ĩmenso sũ ꝑtu iactis molibus pala¬
huãne rei inde eum abstrahẽt. post̾mo
ibi uite sue reliquũ egit Ibiq sepultus
est Canto prius ut successores sui pͥmam
inde coronã et pͥma imꝑn auspicia capes¬
cent quod hodieq seruãt᷑ seruabitarq ꝙͣ¬
diu romam frena imiꝑii theuthonita ma¬
ꝙͣ debui s qm̃i pegrinatio longinqua libroꝵ
solatio destituta est et in ppetuo motu faciliꝰ
est multa cogitare ꝙ grandia iustũ epłe

Expanded text:
avelli. 14 Quod ubi sensit vir iustus ac prudens, avelli. 14 Quod ubi sensit vir iustus ac prudens, optabilem forte multis sed honerosam sibi sarcinam abicere statuit; veritusque ne si vel ad manprealtam voraginem demersit. Aquis forte cum proceribus suis habitabat eoque tempore cunctis civitatibus sedes illa prelata est, in ea nil sibi palude gracius, ibi assidere, illis aquis uti mira cum voluptate, illius odore velut suavissimo delectari, postremo illuc regiam suam transtulit et in medio palust immenso sumptu iactis molibus palahumane rei eum inde abstraheret. Postremo ibi vite sue reliquum egit ibique sepultus est, cauto prius, ut successores sui primam inde coronam et prima imperii auspicia capescerent, quod hodieque ser/vatur, servabitur, quamdiu Romani frena imperii Theotonica maquam debui; sed quoniam peregrinatio longinqua librorum solatio destituta est et in perpetuo motu facilius est multa cogitare quam grandia, iustum epystole
Abbreviated transcription (Latin):
mniseratus ubi aĩaduertit huãnis remediis
nchil agi ad deũ u̾sus illũ assidue p̃cari
in illo spem repone̾ ab eo finẽ mali pos¬
cere multo cũ gemitu. qd̾ cũ diu feciss nec
desiturus uideret᷑ die quodã illustri mira¬
culo recreatꝰ est S iquidẽ ex more sacrifi¬
canti et pꝯt deuotissimas p̾ces pectꝰ/ ⁊
ara lacͥmis implenti de celo uox ĩsonut
sub extincte mulieris lingua fu̾oris r̾gii
cami latẽ Qeuo letior mox ꝑacto sacͥsiͦ
ad locũ ubi corpus erat se ꝓripuit ⁊ iure
notissime familiaritatis regie int̾gressꝰ
os digito elam scrutatus gẽmã ꝑ exigno
anulo inclusam sub gelida rigentiq ling
reꝑtam festinabundus aduexit n ͨ multo
post rediens karolus ex consuretudine ad
ac sepeliri iubens Inde totꝰ in antistitẽ con¬
uersus illũ amare illũ colere Ilũ in dies
arctis amplecti Deniq nicħ nisi ex siña
illius age̾ ab illo nec diebꝰ nec noctibus

Expanded text:
miseratus, ubi animadvertit humanis remediis miseratus, ubi animadvertit humanis remediis nichil agi, ad Deum versus, illum assidue precari, in illo spem reponere, ab eo finem mali poscere multo cum gemitu. 12 Quod cum diu fecisset nec desiturus videretur, die quodam illustri miraculo recreatus est; siquidem ex more sacrificanti et post devotissimas preces pectus et aram lacrimis implenti, de celo vox insonuit: sub extincte mulieris lingua furoris regii causam latere. Quo letior, mox, peracto sacrificio, ad locum ubi corpus erat, se proripuit et iure notissime familiaritatis regie introgressus, os digito clam scrutatus, gemmam perexiguo anulo inclusam sub gelida rigentique lingua repertam festinabundus avexit. 13 Nec multo post rediens Carolus et ex consuetudine ad ac sepeliri iubens. Inde totus in antistitem conversus, illum amare, illum colere, illum in dies arctius amplecti, denique nichil nisi ex sententia illius agere, ab illo nec diebus nec noctibus
Abbreviated transcription (Latin):
fmssatiis Nd balsamo et aromatib̃ tõditũ
onustũ gẽmis et uelatũ purpura diebꝰ ac
noctibs tani miferabili ꝙͣ cupido fouebat
ampbe xu dici nequit ꝙ distors et ꝙͣ male
se ꝯpassura ꝯdinio est amiãtis at regis duꝓͣ
ꝑfacto atria sine lite iñgunt᷑ siuũ est aũt
ctenciũ p̃fectiq et ꝓuinciarũ p̃sides cõ¬
ueniret is in lectulo suo miser om̃ibus
exclusis et obseratis foribus amato cor¬
pustulo cohe̾bat amicã suã crebro uelut
spirantẽ. Rñsurãq compellans Iili cuas
laboresq narrabat Illi blandũ murm᷑
et noct᷑na suspiria Illi semꝑ amoris comi¬
tes lacͥmas instillabat horrendũ missie
solanẽ s ꝙ unũ t̾m ex om̃ibꝰ. Rexalio¬
qͥn ut auĩt sapientissimꝰ elegisset. addũt
fabule qd ego nec fiere potuisse n ͨ narrat
deb̾e arbitror. Erat ea tempestate ĩ aula
coloniensis antistes uir ⁊ mẽõrant sc̃i¬
etate et sapĩã clarus necnõ comitatꝰ et
ꝯsilii regni pͥma uox. qui dñi sui statum

Expanded text:
st, quod balsamo et aromatibus conditum, honustum gemmis et velatum purpura diebus ac noctibus tam miserabili quam cupido fovebat amplexu. 9 Dici nequit quam discors et quam male se compassurtraria sine lite iunguntur. Quid est autem gentium prefectique et provinciarum presides convenirent, is in lectulo suo miser, omnibus exclusis et obseratis foribus, amato corpusculo coherebat, amicam suam crebro velut spirantem responsuramque compellans; illi curas laboresque suos narrabat, illi blandum murmur et nocturna suspiria, illi semper amoris comites lacrimas instillabat: horrendum miserie solamen, sed quod unum tamen ex omnibus rex, alioquin, ut aiunt, sapientissimus, elegisset. Addunt fabule quod ego nec fieri potuisse nec narrari debere arbitror. 11 Erat ea tempestate in aula Coloniensis antistes, vir, ut memorant, sanctitate et sapientia clarus, necnon comitatus et consilii regii prima vox; qui domini sui statum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsultarem a quo uel multa uel uaria uł
Unũquodq optimũ et electissimũ esset ac¬
cepisses Cm̃u̾o nũt ad hostiũ pauperis
pulsasti uñ tamen me uolente nõ omio
Uacus abibis Quod ab alio mendicaui id
tibi libens imiparciar Michi quidẽ fateor
de hãre non amplius ꝙͣ uincũ consiliũ est
qd si fortassis mefficax exꝑimento dep̃
mͥ gr̃am referes denq in omnẽ euẽtũ
xu hãs nolim ꝯsilii ents huiq auctorem
Cuiꝰ sũma est apes in inuentionibꝰ ha¬
maitandas que flores nõ quales acceꝑint
referũt. sed ceras ac mella mirifica qͥdã
suit ut mͥ quid̾ã uno eodẽ tp̃re qd legẽdo
simil ac stribrndo probau̾at rebꝰ ip̃is¬

Expanded text:
consultorem, a quo vel multa et varia, vel consultorem, a quo vel multa et varia, vel unum quodcunque optimum et electissimum esset, accepisses. Enimvero nunc ad ostium pauperis pulsasti, unde tamen, me volente, non omnino vacuus abibis: quod ab alio mendicavi, id tibi libens impartiar. 2 Michi quidem, fateor, de hac re non amplius quam unicum consilium est; quod si fortassis inefficaxmichi gratiam referes; denique, in omnem eventum, illum habeas velim consilii huius auctorem. Cuius summa est: apes in inventionibus imitandas, que flores, non quales acceperint, referunt, sed ceras ac mella mirifica quadamsuit; ut michi quidem uno eodemque tempore quod legendo simul ac scribendo probaverat, reb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ip̃arũ lr̃arum pͥma cognitio in quibꝰ
oĩi studiorũ fundamẽta corsistãt ed
ex diuerso quid srue ridiculo suis in tali¬
bus occupato Tn ergo srus tui discipu¬
los meis uerbis excita neq deterreas
s hortare nõquidem ut ad dyaletitã s
ut ꝑ eam ad meliora festinent Eem
aũt dit non mx lib̾ales artes dampnare
s senes pu̾os uteiũ nich clemẽtario
fene turpiꝯ qd̾ ait seneta Eic nicħ dyale¬
fico sene de fornus Et si silog smos erus¬
tare ceꝑit fuge consalo ac iube illũ dis¬
putare cũ euchelado uale aumoñ¬
iiiiͦ. Idus marcias.
¶ Ad thoniã messanõn de muentione
uid agendũ cibi sit ꝯsuluis in eo
statũ in quo u̾e omĩs scribencium
turba ẽst qũ et sua cuiq non sufficiunt
et uti pudet alienis et int̾m a sc̾bendo
cessare non sunt ip̃a recũ dulcedo insita¬
q mortaliũ inimis głie cupiditas  ic
itaq ꝑplexus atq hysitans ad me redis
pͥmiũ oĩm ꝯsultiꝰ fuerat certiorẽ adisse

Expanded text:
 ipsarum literarum prima cognitio, in quibus omnium studiorum fundamenta consistunt? Sed, ex diverso, quid sene ridiculosius in talibus occupato? 18 Tu ergo senis tui discipulos meis verbis excita; neque deterreas, sed hortare, non quidem ut ad dyaleticam, sed ut per eam ad meliora festinent. Seni autem dic non me liberales artes damnare, sed senes pueros; ut enim nichil “elementario sene turpius”, quod ait Seneca, sic nichil dyaletico sene deformius. Et si sillogismos eructare ceperit, fuge, consulo, ac iube illum disputare cum Enchelado. Vale. Avinione, IV Idus Martias. 8 Ad Thomam Messanensem, de inventione Quid agendum tibi sit, consulis in eo statu in quo fere omnis scribentium turba est, quando et sua cuique non sufficiunt et uti pudet alienis et interim a scribendo cessare non sinit ipsa rerum dulcedo insitaque mortalium animis glorie cupiditas: sic itaque perplexus atque hesitans ad me redis. Primum omnium, consultius fuerat certiorem adiisse
Abbreviated transcription (Latin):
tui recordatõ opem tulit uoces illas mo¬
ntusq nouissimos py pris et regis op¬
tii quibꝰ morrẽs ꝙͣtũ mortali ꝯsiͦ datũ
erat in longũ et familie tue prospex̾as
et regno prupte desꝑa teq nequicie uentꝰ
tulit atq oũt dñu et huãni iuris ꝯtexit
oblimo Sed iã fletuũ fatis est modo ne
tibi finẽ funigrmꝰ miciũ sit Cũ eiũ ut dite¬
bam et trebra et coĩtata ueniãt mala
cã rara et solitaria boua sunt ex hͦ ma¬
lo nescio ꝙ maloꝵ sequi udeo qd̾ ne ite¬
rũ certior ꝙͣ uelim mali nĩtii uates sun.
silencio prenã meliora cũcta ꝓueriant
ꝙͣ sprro nec reipub ͭ ͣ noceat paucorũ fu-¬
ror qui in illis quorũ est multus ut augu-¬
ror non erit Et si eñ dĩna iusticia sepe
mifficordit᷑ succũbat in hiis tñ hoc ucciditꝰ

Expanded text:
tui recordatio opem tulit. Voces illas motui recordatio opem tulit. Voces illas monitusque novissimos pii patris et regis optimi, quibus moriens, quantum mortali consilio datum erat, in longum et familie tue prospexeras et regno, prerupte desperateque nequitie ventus tulit, atque omnis divini et humani iuris contexit oblivio. 17 Sed iam fletuum satis est, modo ne ubi finem fingimus, initium sit; cum enim, ut dicebam, et crebra et comitata veniant mala, cum rara et solitaria bona sint, ex hoc malo nescio quid malorum sequi video, quod ne iterum certior quam velim, mali nuntii vates sim, silentio premam. Meliora cunta proveniant quam spero, nec reipublice noceat paucorum furor, qui in illis quorum est, inultus, ut auguror, non erit; etsi enim divina iustitia sepe misericordie succumbat, in his tamen hoc accidit
Abbreviated transcription (Latin):
ouinꝙͣ tñ tuorũ caritate atqt ingenita pie¬
hũt diẽ in corꝑe hĩtans non udisti ꝙͣmõ te
suꝑstite n ꝙͣ tam flebelis eluxisset dies nũꝙͣ
tñ nndie licuiss fuit eiũ ue frons regia
regni salus peg ꝯsiliatrix aĩaꝵ iusticie altx
expula trixq ꝑfidie ac uelut quedã salu¬
bris umibra gregibus tuis ut iocunda pasto¬
ribus sic fimesta serpentibꝰ ꝙ si hũana
uirtus obstare de c̾ris ethereis non ualebt
optanda utiq et prnitꝰ oꝑtuna mors fuit
que ocłos tuos illos .s. oculos quib adhuc
nature legibus horror et lacine nierant
tam mesto spectaculo libaret ꝓchdolor
quibus seruandũ colendũq ꝯmisas ꝑdide¬
tunt non sompno aut ignauia uicti sed
flãmati odio et ĩudia stimłati O ultrix
stelerũ iusticia neq illi aũt m̃ocentia a̾
sangnis aͥ marestas ꝓfuit nõ hõim quis¬
ꝙͣ aut deorũ non q̃ efficacissima sꝑabat᷑

Expanded text:
nunquid tamen tuorum caritate atque ingenita pienunquid tamen tuorum caritate atque ingenita piehunc diem in corpore habitans non vidisti! quamvis te superstite nunquam tam flebilis illuxisset dies, nunquam tantum invidie licuisset. Fuit enim vere frons regia regni salus, conciliatrix animorum, iustitie allectrix expultrixque perfidie ac velut quedam salubris umbra gregibus tuis, ut iocunda pastoribus sic funesta serpentibus. Quodsi humana virtus obstare decretis ethereis non valebat, optanda utique et penitus oportuna mors fuit, que oculos tuos, illos scilicet oculos, quibus adhuc nature legibus horror et lacrime inerant, tam mesto spectaculo liberaret. 16 Pquibus servandum colendumque commiseras perdiderunt, non somno aut ignavia victi, sed flammanti odio et invidia stimulati! O ultrix scelerum iustitia! neque illi aut innocentia aut sanguis aut maiestas profuit, non hominum quisquam aut deorum, non, que efficacissima sperabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
restem et nodos missabiles imiecerũt ut
exequiarũ grre alio et uita longiore dig¬
inssum gen̾is indibria indigna p̃teream
si nr̃o forte silentio postioꝵ noticie subtͣ¬
hant᷑ Tũ quidẽ misera ciuitas hec ꝑpessa
tus in penetralibus que om̃is t̾ras et oĩa
setula tristi sint in qͥatura memoria Ce¬
terũ et culpe expers nisi ꝙ pacĩa t̾minũ
sepe cõsensui ꝓxiia est et si nec obstare
poteras nec ulcisci nuis atione pociꝰ dig̾
hans infanue nebula passus es tris nr̃is
nitũbere cũ posses tam facile nisi delicta
hõm obstarent uapores noxios ediorum
pte res nr̃as ⁊ missari credid̾im ⁊ spectae
quibus hoc nefas liũbus aspexisti ⁊ hãc
tantã tui sangñis iniuriã qͦ am̃o ꝑtulisti.
an nõ poteras piis ũcibus inpiũ scelus
auerte an poteras s nolebas sub difficił
ꝯrectura Et si xiũ sinulluuũ u̾i sit te celesti
gandio repletũ trenis doloribꝰ nõ moueri.

Expanded text:
restem et nodos miserabiles iniecerunt; ut restem et nodos miserabiles iniecerunt; ut exequiarum genere alio et vita longiore dignissimi corporis ludibria indigna preteream, si nostro forte silentio posterorum notitie subtrahantur. 12 Tu quidem, misera civitas, hec perpessa tuis in penetralibus, que omnes terras et omnia secula tristi sint inquinatura memoria; ceterum et culpe expers, nisi quod patientia criminum sepe consensui proxima est, et, si nec obstare poteras nec ulcisci, miseratione potius dignhanc infamie nebulam passus es terris nostris incumbere, cum posses tam facile — nisi delicta hominum obstarent — vapores noxios odiorum, parte res nostras et miserari crediderim et spectare, quibus hoc nefas luminibus aspexisti? et hanc tantam tui sanguinis iniuriam quo animo pertulisti? annon poteras piis precibus impium scelus avertere? an poteras, sed nolebas? Subdifficilis coniectura: etsi enim simillimum veri sit te celesti gaudio repletum terrenis doloribus non moveri,
Abbreviated transcription (Latin):
usq sacrũ gentibꝰ fractũ fedus In te xiũ
frande impia piit rex tuus ferro utinã aͭ
uirili morte alia a hom mamibꝰ int̾fectꝰ.
non ferarũ dentibꝰ atq ungnibꝰ lacerãtꝰ
uideret᷑ O iniquo condita sydere infausto
signata uourẽ cemiẽtis extructa sangneis
et uipeis hĩtata cultoribꝰ magr̃a uibs cru¬
id scelus non in hõie quolib ausa es s in
mitissinũ ĩnocentissimũq hõm et dñm
tuũ et añ ãnos tui sollicitũ. tui amantem
rate indolis puerũ magne spei regem tu
truculentissime lauiasti huo non tu sz in te
acres et unites dicã hoĩes an belue an qd
aduẽtic gems monstri qui orbem italitũ
barbarica feritate macłantes tuũ suñq
regem nõ gladio non ueneno dura licet
ac solita regũ morte s uelut intendiariũ
aut lat̾irem infanu laqueo ꝑemerũt et
cuiꝰ uertici debitũ ac speratũ dya dema dñ
ꝑfida tergiuersatõne distulerant ei collo

Expanded text:
usque in te sacrum gentibus fractum fedus; in te enim usque in te sacrum gentibus fractum fedus; in te enim fraude impia periit rex tuus, ferro utinam aut virili morte alia, ut hominum manibus interfectus, non ferarum dentibus atque unguibus laceratus videretur. 10 O iniquo condita sidere, infausto signata vomere, cementis extructa sanguineis et vipereis habitata cultoribus, magistra urbs cruid scelus non in homine quolibet ausa es, sed mitissimum innocentissimumque hominum, et dominum tuum, et ante annos tui solicitum, tui amantem, rare indolis puerum, magne spei regem, truculentissime laniasti. 11 Imo non tu, sed in te acres et immites, dicam homines, an belue, an quod adventitii genus monstri?, qui orbem italicum barbarica feritate maculantes, tuum suumque regem non gladio, non veneno, dura licet at solita regum morte, sed velut incendiarium aut latronem, infami laqueo peremerunt, et cuius vertici debitum ac speratum dyadema diu perfida tergiversatione distulerant, eius collo
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tus expliciũ uidebam eiĩ subtͣctũ regni
fastigio fundam̃tũ Erantq sub oculis cor¬
ruẽtis regie gͣnes casus Caput adolesten¬
tis inocui pͥmũ oĩm hac ruina opp̃ssum iri
fateor nõ iudebam/ Nestio ꝙ obstabat fa¬
talibus ꝯrecturis. id unũ qd̾ in malis pes
rio et ꝓfecto in porũ morsus ac rabiem et
tabam talis homũs tlem mortẽ net cogitãe
didicerã net ueri quippe nullis extragedis
tam ne farias et tam truces insidias memi¬
nissem Tulit ecce feracissima scelerũ etas
nr̃a quo glietur autiqͥtas quo se postitas
ꝯsolet᷑ utqt om̃e enũ fiat excusabile hoc
in tp̃us sũma seuicie ac tociꝰ inhospitali ͭ ͥ ᷤᷤ
empit Obreui młtũ mutata eapolis. o in¬
felix auersa uere auersa nomẽ ex re sump¬
tũ auersa iꝙͣ prsus ab huãnitate ac fide.
quarũ pͥma honũ scda regi et iusto dom̃o
debebat᷑ In te utusq spreta reuentia utri¬

Expanded text:
certus, explicui; videbam enim subtractum regni certus, explicui; videbam enim subtractum regni fastigio fundamentum, erantque sub oculis corruentis regie graves casus. 8 Caput adolescentis innocui primum omnium hac ruina oppressum iri, fateor, non videbam; nescio quid obstabat feralibus coniecturis, id unum quod in malis pessrio! Et profecto luporum morsus ac rabiem et tabam; talis hominis talem mortem nec cogitare didiceram nec vereri, quippe qui nullis ex tragediis tam nefarias et tam truces insidias meminissem. 9 Tulit ecce feracissima scelerum etas nostra, quo glorietur antiquitas, quo se posteritas consoletur; utque omne evum fiat excusabile, hoc in tempus summa sevitie ac totius inhospitalitatis erupit. O brevi multum mutata Neapolis, o infelix Aversa! vere Aversa, nomen ex re sumptum: aversa, inquam, prorsus ab humanitate ac fide, quarum prima homini, secunda regi et iusto domino debebatur; in te utriusque spreta reverentia, utri
Abbreviated transcription (Latin):
rint qui unã incidit. equidẽ ut in tanta ma¬
lortĩ copia misos multos ẽẽ ncc̃e est S ic
in tanta bonorũ copia felices pancos. Et
sane misis miserorũq gemitibꝰ ac q̃rel
referta sũt onĩa Contͣ aũt ꝙͣ sit mortali¬
bus rara felicitas quis non uidet cũ et ĩ
hoc uite tramite si acritꝰ intueare fortu¬
neq faleras diligent excucias nemo usꝙͣ
uere felix aut uotorũ plene compos occinꝰ¬
rat. et ap̃ud st̾ptores rerũ uix comite
unũ ꝓcul in ultinus archadũ latebs felix
ꝯrecta spicula sic in ꝯgeriẽ malorũ missa
uaticinia non errare ut q ad unuẽ illa sic
ad um ista ꝑting̾e Memuĩsti amice nt olim
p̃sens ubis uno adhuc mox extincto rege
illo mꝙͣ rege cui soli suũ hoc et ꝓpriũ nom̃
fuit abseus lr̃is nec multo pꝯt pñs ĩt̾m.
uiua uoce non sỹ suspiriis ꝙ sentirẽ ꝙͣ ue
in posterũ p̃sagirẽ. qͣi iam tunt uenturi

Expanded text:
rit, qui in unam incidit. 6 Equidem, ut in tanta marit, qui in unam incidit. 6 Equidem, ut in tanta malorum copia miseros multos esse necesse est, sic in tanta bonorum inopia felices paucos, et sane miseris miserorumque gemitibus ac querelis referta sunt omnia. Contra autem quam sit mortalibus rara felicitas, quis non videt, cum et in hoc vite tramite si acriter intueare fortuneque faleras diligenter excutias, nemo usquam vere felix aut votorum plene compos occurrat, et apud scriptores rerum vix comitem unum, procul in ultimis Archadum latebris, felix coniecta spicula, sic in congeriem malorum missa vaticinia non errare, utque ad vivum illa, sic ad verum ista pertingere? Meministi, amice, ut olim presens verbis vivo adhuc, mox extincto rege — illo inquam rege, cui soli suum hoc et proprium nomen fuit — absens literis, nec multo post presens iterum viva voce, non sine suspiriis quid sentirem quid ve in posterum presagirem, quasi iam tunc venturi
Abbreviated transcription (Latin):
cies et tã unius uiri aña om̃i uigo et
ꝯsiliũ euanuisse uidebant᷑ Spectanius
hec om̃s futurisq nõ socus ac pntibus
nugebani᷑ malis loqui aũt qͥs inderet
ubi uix libi cogitatꝰ erant et non tantũ
uocibꝰ s mitibꝰ ꝑata supplicia. Exͣ obrem
in t̾uio muiti om̃o in thalanus nurm᷑¬
ambigiũ mesta p̃sagia et ĩpendenciũ
nẽcii malorũ taciti angures ietus ac do-¬
lor Deiq sit aꝑtis oculis torpuerũt anĩ qͥi
quos uiam fulnũs lux horrenda p̃st̾ngẽt.
Remo nisi fallor unꝰ hõm me aꝑtius tumm¬
it doluitq lib̾ius Nemo illa curie portẽ¬
ta et introspexit acuciꝰ et ꝯtumaciꝰ a̾
lingua ꝑcussit aut calamo. heu ꝙͣta ꝙͣq
euidens ꝓũbiorũ fides Mala uatiauetur
inquiũt qui uates uĩdiais fi̾ uult Et it̾m.
raro ulla calamitas sola uenit sic est
sic ab antiqͥs andiuimꝰ sic udemꝰ magna
semꝑ erũpuarũ acies inconutate nõ pro¬
deunt missre in multas incidisse se noue¬

Expanded text:
 vigor et consilium evanuisse videbantur. Spectabamus hec omnes futurisque non secus ac presentibus angebamur malis; loqui autem quis auderet, ubi vix liberi cogitatus erant et non tantum vocibus sed nutibus parata supplicia? Quamobrem in triviis muti omnes, in thalamis murmuambiguum, mesta presagia et impendentium nuntii malorum — taciti augures — metus ac dolor; denique sic apertis oculis torpuerant animi quasi quos vicini fulminis lux horrenda prestringeret. 5 Nemo, nisi fallor, unus hominum me apertius timuit doluitque liberius; nemo illa curie portenta et introspexit acutius, et contumacius aut lingua percussit aut calamo. Heu quanta quamque evidens proverbiorum fides! «Mala vaticinetur» inquiunt, «qui vates veridicus fieri vult»; et iterum: «Raro ulla calamitas sola venit». Sic est, sic ab antiquis audivimus, sic videmus; magna semper erumnarum acies; incomitate non prodeunt miserie; in multas incidisse se nove