comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acoquente quieuit paululũ ciuitas
acommintione fermenti. ferm̃ti do nec ferm̃¬
taret᷑ totũ lxx Om̃s adulterantes. quasi cliba¬
nus ardens adcoquendũ indeustione flam¬
mȩ ad comiixtione ferm̃ti donec ferm̃tare¬
tur totum Quia in maliciasia lȩtificauert᷑
regem. &e inmendaciis suis principes: Om̃s ad¬
ulteri sunt. & instar clibani adiheroboam
idolatriȩ igne fuccensi. ut panem Coquerẽt
impietatis qui cum merrorisĩamimas eorum
misset incendium: quasi caminus & clibanus¬
primo igne succensus paululum conquieuit:
ucnon uim faceret popło sed suȩ eũ dimitte¬
ret uoluntati. donec fermentaret᷑ ꝯnĩe men¬
cdacium Quicquid enĩ necessitate fit. eito sol¬
uitur. Quod uoluntate arripimꝰ : ꝑseuerat:
Idõ &e hic qui translationẽ aclibano sumpserat
qui ad coquendos panes suecendit᷑. seruat inre¬
liquis. ut in commixtionẽ ferm̃ti cociꝰ popłi
monstret adsensum. Quo scilicoe cerȩx &epo¬

Expanded text:
a coquente: quievit paululum civitas a coquente: quievit paululum civitas a commixtione fermenti, donec fermentaretur totum. LXX: Omnes adulterantes quasi clibanus ardens ad coquendum in deustionem flammae a commixtione fermenti, donec fermentaretur totum. Qui in malitia sua laetificaverunt regem, et in mendaciis suis principes, omnes adulteri sunt, et instar clibani ab Jeroboam idololatriae igne succensi, ut panem coquerent impietatis, qui cum erroris in animas eorum misisset incendium, quasi caminus et clibanusprimo igne succensus, paululum conquievit, ut non vim faceret 71 populo, sed suae eum dimitteret voluntati, donec fermentaretur omne mendacium: quidquid enim necessitate fit, cito solvitur: quod voluntate arripitur, perseverat. Ideo et hic quia translationem a clibano sumpserat, qui ad coquendos panes succenditur, servat in reliquis, ut in commixtione fermenti totius populi monstret assensum: quo scilicet et rex et po
Abbreviated transcription (Latin):
fecerũt: & om̃s cogitationes eorum uel opera
meum non merebunt᷑ aspectum heretici qͦ
non possunt uetera contra am̃ peccata causari:
Coͣm cotidie antiqͥs oꝑibꝰ nouam addant impie¬
tatem. ut cbmꝑdids ꝑeant. suis qͥue iꝑgentur
erroribus & cum dnm̃ celare se putant: ocłos
inmaliciis suis lecifioauerunt regem hierobo¬
am: & in mendaciis suis principes. qui sub ihe¬
roboam populo pręfuerant. heretici qͦ in ma¬
litia oꝑum suorum letificauerut̾ regẽ diabo¬
lum: cein menclaciis dogiatũ ꝑuersorum
principes. haud dubium quin mundi huiꝰ
quorum falsm sapientiam destruit deus
possumꝰ regem apud hereticos dicere quiprimꝰ
herosim repperit: ce principes eos qui prepositt
hereticorum popłis falsum sibi uindicant sac̾¬
dotiũ. Et simul notãdũ. ꝙ inpeceatis nr̃is
gaudeant Contrarię forcitudines. &e rectores
ac principes tenebrarũ istarũ
m̃s adulterantes. quasi clibanꝰ succensꝰ

Expanded text:
fecerunt, et omnes cogitationes eorum vel opera fecerunt, et omnes cogitationes eorum vel opera meum non merebuntur aspectum. Haeretici quoque non possunt vetera contra Deum peccata causari; cum quotidie antiquis operibus novam addant impietatem, et cum perditis pereant, suisque ligentur erroribus, et cum Deum se coelare putent, oculos In malitiis suis laetificaverunt regem Jeroboam, et in mendaciis suis principes qui sub Jeroboam populo praefuerant. Haeretici quoque in malitia operum suorum laetificaverunt regem diabolum, et in mendaciis dogmatum perversorum principes, haud dubium quin mundi hujus, quorum falsam sapientiam destruit Deus. Possumus regem apud haereticos dicere, qui primus haeresim reperit, et principes eos qui praepositi haereticorum populis, falsum sibi vindicant sacerdotium. Et simul notandum, quod in peccatis nostris gaudeant contrariae fortitudines et rectores ac principes tenebrarum istarum. Omnes adulterantes quasi clibanus succensus
Abbreviated transcription (Latin):
eo s ad inuentiones suȩ coram facie mei ficctȩ
sunt .lxx.: Ct com cnant quasi canentes
incordibus suis: om̃s malicias eorum recordatꝰ
sum nunc circumdederunt eos cogitationes
suȩ: contra faciem meam facti sunt Neforsitan
inquid dicant in cordibꝰ suis. uetera nobis pec¬
cata restituit. &e patrum delicta ꝑsoluimꝰ illi
comederunt uuam acerbam & dentes nostri
me uidente fecerunt & cotidie faciunt. sequẽ¬
ti sermone narraba. & ostendam eis ad inuentio¬
nes suas siue cogitationes quibus mala studio¬
sissime consectati sunt. & quȩ me p̾sẽte gesser̃.
nantimẽ tes faciem meam. Quod aute in hoc.lxx.¬
ut legimꝰ ut concinnant quasi eanentes in
cordibis suis: adillud referendum est. qđ
i dõ fur ingressus siue latrunculus spoliauerit᷑
foris. ne in pristinis diuiciis &e uestibꝰ ꝑmanen¬
tes repellant fures latronis qͣue consensum
s coͣmspoliati fuerint concinnant cum eis.
&& uno corde efficiantur. id circo recipiant qđ

Expanded text:
nes suae: coram facie mea factae sunt. LXX: Ut concinant quasi canentes in cordibus suis, omnes malitias eorum recordatus sum: nunc circumdederunt eos cogitationes suae, contra faciem meam factae sunt. Ne forsitan, inquit, dicant in cordibus suis: vetera nobis Deus peccata restituit, et patrum delicta persolvimus: illi comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum me vidente, fecerunt, et quotidie faciunt, sequenti sermone narrabo, et ostendam illis adinventiones suas, sive cogitationes quibus mala studiosissime consectati sunt, 70 et quae me praesente gesserunt, non timentes faciem meam. Quod autem in Septuaginta legimus, ut concinant quasi canentes in cordibus suis, ad illud referendum est, quod ideo fur ingressus, sive latrunculus exspoliaverit foris, ne in pristinis divitiis et vestibus permanentes, repellerent furis latronisque consensum; sed cum spoliati fuerint, concinant cum eis, et uno corde efficiantur : idcirco recipient quae
Abbreviated transcription (Latin):
si in fialas uenient om̃s in circuitu nationes siue
qͥ relieti fuerint de uniuersis gentib immolanteᷤ:
& sument lebetes & quoqͣnt in eis carues uictimarũ.
ut ñ erudas carnes agni comedant: s om̃i carniũ
humore decocto. remaneat quod igne paratũ fu¬
erat ad uescendũ. Quȩ sint phialȩ corã altari
dñi in quas lebetes isrlitici conuentantur.: & supͣ
diximꝰ & nc̃ ex parte dicemus. Laudat sponsa
in cantico eanticoꝵ sponsũ suũ. Maxillȩ eius
sic̃ phialȩ aromatũ. In maxillis sermo accipit᷑.
qͥ ꝓlatꝰ a dño uaria unguenta dȩꝓmit. & tan¬
ta erit boni odoris flagrantia: ut faciat sibi
añs flagellũ de scripturarũ textũ testimo¬
niis: ut eiciat de tẽplo uendentes & enĩtes. &
dicat ad eos. Scriptũ ẽ. domꝰ patris mei domꝰ
orationis uocabitur cunctis gentib. Uos autẽ
fecistis eã: domũ negotiationis. Qdã illud qd
scandala. ꝓuocauit chananeos fornicantes edifica¬
ti sunt. hiuc coaptant loco. & omem forncatorẽ

Expanded text:
circuitu nationes, sive qui relicti fuerint de universis gentibus immolantes, et sument lebetes, et coquent in eis carnes victimarum, ut non crudas carnes agni comedant, sed omni carnium humore decocto, remaneat quod igne paratum fuerit ad vescendum. Quae sint phialae coram altari Domini, in quas lebetes Israelitici convertantur, et supra diximus, et nunc ex parte dicemus. Laudat sponsa in Cantico canticorum sponsum suum: Maxillae ejus sicut phialae aromatum . In maxillis sermo accipitur, qui prolatus a Domino, varia unguenta depromit, et tanta erit boni odoris fragrantia ut faciat sibi Dominus 937 flagellum de Scripturarum textum testimoniis, et ejiciat de templo vendentes et ementes, et dicat ad eos: Scriptum est, domus Patris mei, domus orationis vocabitur cunctis gentibus: vos autem fecistis eam domum negotiationis . Quidam illud quod scandala, provocavit Chananaeos: fornicantes fornicati sunt , huic coaptant loco, et omnem fornicatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
Et uenient om̃s immolantes & sument ex eis. &
quoquent ex eis. & ñ erit mercator ultra in domo
dm̃ exercituũ in die illo. Loẽoe. Et uenient om̃s qͥ
immolant. & sument ex eis. & quoquent in illis &
ñ erit cananeus ultra in domo dñi in die illo. &¬

Expanded text:
omnes immolantes, et sument ex eis, et coquent in eis: et non erit mercator ultra in domo Domini exercituum in die illo. LXX: Et venient omnes qui immolent et sument ex eis, et coquent in illis, et non erit Chananaeus ultra in domo Domini o
Abbreviated transcription (Latin):
Fratruelis meus descenait ad phialas aromatum:
pascere in ortis & colligere lilia. Ortus & paradis
in quẽ sponsus descendit ad sponsam scarũ scri
& uaria decerpit aromata: ut impleat phialas
animarũ eredentiũ & dño ex eis liba diffundat.
Istiusmodi lebetes cũ uersi fuerint in phialas dm̃
& dicere potuerint xpĩ bonus odor sumꝰ. & ꝓui
rulent̾a carniũ uarios ceperint flores gestare

Expanded text:
Fratruelis meus descendit in hortum meum ad phialas aromatum, pascere in hortis, et colligere lilia . Hortus et paradisus in quem sponsus descendit ad sponsam, sanctarum l rosas et varia decerpit aromata, ut impleat phialas animarum credentium, et Domino ex eis liba diffundat. Istiusmodi lebetes cum versi fuerint in phialas Domini, et dicere potuerint: Christi bonus odor sumus Irulentia carnium, varios coeperint flores gestare
Abbreviated transcription (Latin):
iarib. iclest ultorem xp̃m intelligendũ: quod nob̾
amnino displicet: impium enĩ est quod iuixta his¬
toriam in telligit᷑ de rege assyrio: uixta tropologiam
Hadxp̃m referri Transire fecit samaria regem sũ.
quasi spumam suꝑ faciem aquȩ: & disꝑdent᷑ excel
sa idoli. peccatum ifrł. lappa &e tribulus ascendet
suꝑ aras eorũ : & dicent. montibꝰ oꝑite nos: & collesᷤ
çadite suꝑ nos. lxx.

Expanded text:
Jarib, id est, ultorem, Christum intelligendum. Quod nobis Jarib, id est, ultorem, Christum intelligendum. Quod nobis omnino displicet. Impium enim est quod juxta historiam intelligitur de rege Assyrio, juxta tropologiam ad Christum referri. Transire fecit Samaria regem suum qsa idoli, peccatum Israel: lappa et tribulus ascendet super aras eorum: Et dicent montibus: Operite nos; et collibus: Cadi
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. quomodo omĩa hereticis coaptemus:
Uaccas bethauen. fiue domꝰ. oñ. qđ int̾̃p̃tatur
labor coluerunt heretici: qui se in custodia mã¬
datorum dĩ hoc est samaria hibitare iactabat᷑
Die uidicii quando germinabit quasi amarit¬
do uidicium suꝑ sulcos agri. lugebit populus suꝑ
eum hoc est suꝑ uitulum &suꝑ dogma ꝑuersũ
quod putabant dm̃ sed ce editui non dait. ex ul¬
tabunt. sed exultauerunt: ad preteritũ tempꝰ referẽs.
suꝑ gła sua qua quondam gloriosa confinxerut᷑:
eo quod migrasset populus adõ. siue qđ ipsa gła
dĩ migrasset apopło a quo fuerat derelicta Quic¬
quid autẽ loquuntur heretici &pulchro ser¬
mone componunt. & mittunt munera regi
suo diabolo ad illũ cuncta referentes: unde
confusio eos capiet in eternũ. & confundentur
inuolupͥtatibꝰ suis quidam ce supra &e in presen¬
ti loco in com mentariis suis scriptũ reliquit. regẽ¬

Expanded text:
dum est, quomodo omnia haereticis coaptemus. dum est, quomodo omnia haereticis coaptemus. Vaccas Bethaven, sive, domus Ὦν, quod interpretatur labor, coluerunt haeretici, qui se in custodia mandatorum Dei, hoc est, Samaria habitare jactabant, dieque judicii quando germinabit quasi amaritudo judicium super sulcos agri, lugebit populus super eum, hoc est super vitulum, et super dogma perversum, quod putabat Deum. Sed et aeditui, non dixit, exsultabunt, sed exsultaverunt, ad praeteritum tempus referens super gloria sua, qua quondam gloriosa confixerant, eo quod migrasset populus a Deo, sive quod ipsa gloria Dei migrasset a populo, a quo fuerat derelicta. Quidquid autem loquuntur haeretici, et pulchro sermone componunt, 112 mittunt munera regi suo diabolo, ad illum cuncta referentes, unde confusio eos capiet in aeternum, et confundentur in voluntatibus suis. Quidam et supra et in praesenti loco in commentariis suis scriptum reliquit, rege
Abbreviated transcription (Latin):
ingła popłi. hoc est inuitulo quẽ habebant
ꝓgła. quia migrasset abeo: id est apopło &trãs¬
latꝰ. eẽt. ad assyrios Et ut sciamꝰ inquiunt hoc. eẽ
ꝙ dicit᷑ : ꝑspicue sequens uersꝰ ostendit: Siquidẽ
ipse massyr dilatꝰ est: munus regis ultori: statĩ¬
q sequit᷑. Confusio ephraim capiet. & non con¬
fundet᷑ ifrł inuoluntate sua: siue inconsilio
suo. Deprehensa enĩ fraus deauratorũ uitu lorur
regi isit licteris indicat᷑: & unde se placere esti¬
mauerant.Inde uel maxime confundunt᷑ & oste¬
dunt eos. quibꝰ munera miserant ȩstimantiũ
hoc. eẽ. ꝑfectum: Legimꝰ in regum uolumine.
regem urł mana em regi assyriorũ. p̃ħuł. mille
argenti talenta mississe. ut. eẽt. manꝰ eius cum
eo. idest ut ei preberet auxilium: in terq non¬
nulli arbierantur &iam uitulos auteos esse
directos: Iro iarib. inp̃senti loco symmachus
defensori. Iuxta spiritalem intelligẽtiã laborã¬

Expanded text:
in gloria populi, hoc est, in vitulo, quem habebant in gloria populi, hoc est, in vitulo, quem habebant pro gloria; quia migrasset ab eo, id est, a populo, et translatus esset ad Assyrios. Et ut sciamus, inquiunt, hoc esse quod dicitur, perspicue sequens versus ostendit: Siquidem ipse in Assur delatus est, munus regi ultori. Statimque sequitur: Confusio Ephraim capiet, et confundetur Israel in voluntate sua, sive, in consilio suo. Deprehensa enim fraus deauratorum vitulorum regi Israel litteris indicatur, et unde se placere aestimaverant, inde vel maxime confunduntur, et offendunt eos quibus munera miserant, aestimantes hoc esse perfectum. Legimus in Regum volumine, regem Israel Manahen regi Assyriorum Phul mille argenti talenta misisse, ut esset manus ejus cum eo, id est, ut ei praeberet auxilium, inter quae nonnulli arbitrantur etiam vitulos aureos esse directos. Pro Jarib in praesenti loco Symmachus defensori. Juxta spiritalem intelligentiam laboran
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾p̃tat᷑ ultor : supra pleniꝰ disputauimꝰ: in bethaue
igitur id est bethel uaccas aureas coluerunt habita¬
tores samarie. quas cum mñrisione non uitulos sexꝰ
masculini. sod uaccas idest femmnas appellauit. ut
ui delicet ifrł non solum dõs uitulos sed deas uaccas
colerent & ut ostenderent uaccas bethauen unum
in bethel uitulum sentiendum. non inculit. lux suꝑ
eis populus. sed suꝑ eo idest uitulo aureo Si autẽ
luxit ᷑ populus. quare editui eius suꝑ eo exulta¬
uerunt: Tradunt hebrei uttulos aureos asacerdo¬
tibus furto. eẽ. sublatos: & pro his arneos. oe de au¬
ratos repositos: Cum igitur lugeret populus ne
cessitatis oe angustiȩ: & iam uitulos aureos inter
munera cetera assyriis regibus. & maxime regi
sennacerib abisrł rege. eẽ. directos: exultabant
possit argui uel deprehendi. Et hoc est qđ
ait editui eius idest uituli. suꝑ eo exultauer̃

Expanded text:
interpretatur ultor, supra plenius disputavimus. In Bethaven interpretatur ultor, supra plenius disputavimus. In Bethaven igitur, id est, Bethel, vaccas aureas coluerunt habitatores Samariae, quas cum irrisione non vitulos sexus masculini, sed vaccas, id est, feminas appellavit: ut videlicet Israel non solum deos vitulos, sed deas vaccas coleret. Et ut ostenderet vaccas Bethaven, unum in Bethel vitulum sentiendum, non intulit, luxit super eis populus, sed, super eo, id est, vitulo aureo. Si autem luxit populus, quare aeditui ejus super eo exsultaverunt? Tradunt Hebraei vitulos aureos a sacerdotibus 111 furto esse sublatos, et pro his aeneos et deauratos repositos. Cum igitur lugeret populus tempore necessitatis et angustiae, etiam vitulos aureos inter munera caetera Assyriis regibus et maxime regi Sennacherib ab Israel rege esse directos, exsultabant posset argui vel deprehendi. Et hoc ait, aeditui ejus, id est, vituli, super eo exsultaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
propħam distiͣmꝰ librum: & aduaccas bethauen usꝙ
ꝑueniamus: Nob̃q interpretationis uela pandentibꝰ:
tu debes illud propheticum dicere: A quatuor uen¬
tis cęli ueni sp̃s. ut celeri cursu auaro insidiantiũ.
scopulos transeuntes merces dominicas exom̃i par¬
te seuiente naufragio ad portds cutissimos ꝑferamꝰ.:
accas bethauen coluerunt babitatores sa¬
marie: quia luxit suꝑ eum populus eurs.
c editui eius suꝑ eum exultauer̃ ingła euis quia
migrauit abeo siquidem & ipse in assur dilat̾ est.¬
munus regi ultori. confusio ephrau capiet. & con¬
domꝰ. oñ. morabunt᷑ qui habitant insamaria. qr
luxit populus euis suꝑ eum sicut irricauerut̃ illũ¬
& gaudebunt suꝑ gła euis quȩ translata est abeo.
ce ipsum inassyrios ligantes munera tulerũt regi
iarib indomo ephraim suscipiet. Confundetur
transtulerunt domũ. oñ. & qui sit tex ĩarib qͥ

Expanded text:
prophetam dictamus librum, et ad vaccas Bethaven usque prophetam dictamus librum, et ad vaccas Bethaven usque pervenimus: nobisque interpretationis vela pandentibus, tu debes propheticum illud dicere: A quatuor ventis coeli veni, spiritus, ut celeri cursu varios insidiantium scopulos transeuntes, merces Dominicas, ex omni parte saeviente naufragio, ad portus tutissimos perferamus. Vaccas Bethaven coluerunt habitatores Samariae, quia luxit super eum populus ejus: et aeditui ejus super eum exsultaverunt in gloria ejus, quia migramunus regi ultori: confusio Ephraim capiet, et conin Samaria: quia luxit populus ejus super eum. Et sicut irritaverunt illum, gaudebunt super gloria ejus: quia translata est ab eo, et ipsum in Assyrios ligantes, tulerunt munera regi Jarib in domo. Ephraim suscipiet confusionem: transtulerunt, domum Ὦν, et qui sit rex Jarib, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cu dere. certe intẽrprȩtatũ latinis:
& quod magis temeritatem nrãm
possit arguere. quam scientiam ꝓde:
Sed quia tibi hortanti immo im¬
peranti negare nichil possumꝰ: Et ꝓ offerentiũ uiribꝰ
ingarophilatiũ dĩ multorum diuicias duo mulieris
pauperis ara susperarunt: Quicquid possumꝰ pri¬
mum dõ. de inde tibi qui dĩ es possimꝰ: illiꝰq semꝑ
uersiculi recordamꝰ: pollio &e ipse facit noua earmina:
Cumq aꝑtum factorem pro iure amiticie. eẽ.
te gaudeam. tacitũ: erulicionis tuȩ iudicium¬
ꝑtimesco: magis quȩ te laudantem: q̃uam adũ¬
sarios detrahentes metuo: Illis enĩ emulatio de¬
trahit fidem: & non tam uidices quam accusatores
uocandi sunt. Tu autem qui diligis nequatuam
ꝑsonarum sed rerum promis sententiam: quanꝗͣ.
& amor recipiat errorem. Pulchrũq sit illud.¬
G̃eo q̃ paction. quod tulliꝰ magis alsensum quã
cia sunt: At tam̃ inistam partem pecçato magis
ut labaris non odio sed amore: Tercium inosee

Expanded text:
 Al. opusculum cudere, certe interpretatum Latinis, et quod magis temeritatem nostram possit arguere, quam scientiam prodere. Sed quia tibi hortanti, immo imperanti, negare nihil possumus, et pro offerentium viribus in gazophylacium Dei, multorum divitias duo mulieris pauperis aera superarunt : quidquid possumus, primum Deo, deinde tibi, qui Dei es, solvimus: illiusque semper versiculi recordamur: Pollio et ipse facit nova carmina. Cumque apertum fautorem pro jure amicitiae esse te gaudeam, tacitum eruditionis tuae judiciumtimesco: magisque te laudantem, quam adversarios detrahentes metuo. Illis enim aemulatio detrahit fidem, et non tam judices quam accusatores vocandi sunt. Tu autem qui  Al. quod diligis, nequaquam personarum, sed rerum promis sententiam: quamquam et amor recipiat errorem, pulchrumque sit illud Θεοφράστου, quod Tullius magis ad sensum, quam cia sunt. Attamen in istam partem peto magis ut labaris, non odio, sed amore. Tertium in Osee
Abbreviated transcription (Latin):
xuria scłari suã concignat domũ. iste templũ
reclin&. E cum uulpibꝰ edific& domũ: habitacu¬
lũ quondã dei patitur ẽẽ. desertũ. & nunc hec
dic̃ dñs exercituũ. ponite corda ur̃a suꝑ uias
urãs. Non sit aliud loquentis tempus. & aliud
facientis uerba mea. ftatim in opus uertite : dñs
cumq trahebant desideria ꝑgentes : nunc autẽ
dñs uobis p̾cipit ut ordietis in securitatẽ. & po¬
natis corda ur̃a suꝑ uias uras: ut nichil absq
uditio & consideratione faciatis. sed semꝑ ante
pedes uros legalis lucerna p̾cedat. & dieatis lu¬
cerna pedibꝰ meis lex tua. & lux semitis meis. Uel
certo ita quia dicitis non ẽ. tempꝰ edificande
domus dñi. & ipsi habitatis in habitaculis que
funt in inia demeria. domus autẽ mea deserta
ẽ. considerate tubente dño. & uos in memoriã

Expanded text:
xuria saeculari suam contignat dxuria saeculari suam contignat dreclinet: et cum vulpibus aedificet domum, habitaculum quondam Dei patitur esse desertum. Et nunc haec dicit Dominus exercituum: ponite corda vestra super vias vestras. Non sit aliud loquentis tempus, et aliud facientis: praecepta mea statim in opus vertite: Dominucumque trahebant desideria, pergentes. Nunc autem Dominus vobis praecipit ut ordinetis in se charitatem, et ponatis corda vestra super vias vestras, ut nihil absque judicio et consideratione faciatis; sed semper ante pedes vestros legalis lucerna praecedat, et dicatis: Lucerna pedibus meis lex tua et lux semitis meis . Vel certe ita: Quia dicitis, non est tempus aedificandae domus Domini, et ipsi habitatis in habitaculis quae sunt in ima demersa, domus autem mea deserta est: considerate, jubente me Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħie quoq dona succrescunt: & habito paulisꝑ
suentio. ad id quod dixerat popłs nondũ uenit
ut uos habitetis in domibꝰ deorsum sitis & in con¬
uallẽ posttis. & mea domus quȩ in monte ẽ. de¬
serta erit. siue ut habetur in hebreo uos habtce¬
tis in domibꝰ laqueatis. id ẽ. ornatis atq eomposi¬
tis. quȩ non tam adusum sunt quã ad delicias.
& habitaeulũ meũ in quo fuerunt scã scorũ et
cherubin & mensa ꝓpositionis. pluuiis rigantibus.
squalebit solitudine. sole torrebitur: Porro scłm
anacosen om̃e tempus quod habitatio uallis ẽ.¬
nobis uel seruimus deliciis importunũ ẽ. Unde
& stoici quibꝰ curȩ ẽ. uerba singula definire.
tempꝰ dixerunt ẽẽ. correctionis. fiue efficientiȩ
quod significantius grece dicitur. xpor ei naiha
ioꝙeo coce coc. Oñe enim tempus in quo non uirtu¬
tibus sed uircutibus deseruimus perit & quasi
non fuerit reputatur in nichilũ. Siquis gͦ de
nobis uel inconualli habitat uel uoluptate & lu¬

Expanded text:
e quoque dona succrescunt, et habito paulisper silentio, ad id quod dixerat populus: nondum temut vos habitetis in domibus deorsum sitis, et in convalle positis: et mea domus quae in monte est, deserta erit? sive ut habetur in Hebraeo: ut habitetis in domibus loqueatis id est, ornatis atque compositis, et quae non tam ad usum sunt quam ad delicias, et habitaculum meum in quo fuerunt sancta sanctorum, et cherubim, et mensa propositionis, pluviis rigabitur, squalebit solitudine, sole torrebitur? Porro secundum anagogen: Omne tempus quo habitatio vallis eligitur, vel servimus deliciis, importunum est. Unde et Stoici quibus curae est verba singula definire, tempus dixerunt esse correctionis sive efficientiae: quod significantius Graece dicitur χρόνον εἶναι κατορθώσεως. Omne enim tempus in quo non virtutibus, sed vitiis deservimus, perit, et quasi non fuerit, reputatur in nihilum. Si quis ergo de nobis, vel in convalle habitat, vel in voluptate et lu
Abbreviated transcription (Latin):
uos: & non estis calefacti. & qui mercedes congre¬
gauit. misit eas in sacculũ ꝑtusuĩ. Omĩs labor urͣ
quia edificastis domus ur̃as & neglexistis domũ
dei: non habuit euentum. Seminastis enĩ plura
& multo minus quã factũ fuerat congregastis.
nec potestis dicere ideo famẽ secuta. quod in ex¬
ercenda terra agricola cessauerit. Comedistis qͦq
ne forsitan euobis quispiã dicer& uoluntariũ
fuisse ieuiniũ & non estis saturati: quia par¬
uos fructus congregaueratis in horrea. Uinum
bibistis euineis. sed non tantum ut letaretur cor
ur̃m & diceretur de uobis. & uinũ exhilatat
cor hominis. Habiustis pallium sed quod frigui
non repeller& nec seruar& calorẽ. Quicũq etiã
urm siue negotiatione siue mercenaria manu
mercedes congregauit. frustra labor sine p̾cio
laboris impensus. ẽ. Om̃s enim uelut siquis in

Expanded text:
estis calefacti. Et qui mercedes congregavit, misit eas in sacculum pertusum. Omnis labor vester qui aedificastis domus vestras et neglexistis domum Dei, non habuit eventum. Seminastis enim plura, et multo minus quam satum fuerat, congregastis: nec potestis dicere ideo famem secutam, quod in exercenda terra agricola cessaverit. Comedistis quoque ne forsitan e vobis quispiam diceret voluntarium fuisse jejunium, et non estis saturati, quia parvos fructus congregaveratis in horrea. Vinum bibistis e vineis, sed non tantum ut laetaretur cor vestrum, et diceretur de vobis: Et vinum exhilarat cor hominis . Habuistis pallium, sed quod frigus non repelleret, nec servaret calorem. Quicumque etiam vestrum sive negotiatione, sive mercenaria manu mercedes congregavit, frustra labor sine pretio laboris impensus est. Omnes enim velut si quis in
Abbreviated transcription (Latin):
in mare. Taliũ enim aquarũ finis : ꝑdicio ẽ.
Deus gͦ om̃s aquas quȩ apuersis dogmatibꝰ con¬
culcate sunt disꝑget: cum dissipauerit confilia
principũ & sapientia huius mundi. Si quan¬
do uideris ad breuẽ aliquam heresim floruisser
& postea dei grã dissipatã: dicito ei ẽẽ. comple¬
tũ: disꝑges aquas itineris. Potest autẽ hoc qđ
dicit᷑ itineris subaudiri diabolici: ut sit sensus.
Aquas quas diabolus conculcauit. & quȩ mul¬
tis inse prebuerunt iter id ẽ. multis patuerurs
erroribus .: diuid& dñs atq disꝑget. Unde &
ceteri in terp̃tes furorẽ uolentes hereticũ descri¬
bere : transtulerunt. Illisio uel impetus aqua¬
rũ transiit. feruntur enim ꝓno el oquentie
cursu & p̾cipites : ut quemq obiuũ & leuem
inuenerint. secum trabant. Laxcoc. Dedit abis¬
sus uocẽ siam: altitudinẽ fantasie sue. Abis¬
sus sepe in bonã partẽ. sepe in malã partẽ :¬

Expanded text:
in mare. Talium enim aquarum finis perditio est. in mare. Talium enim aquarum finis perditio est. Deus ergo omnes aquas quae a perversis dogmatibus conculcatae sunt, disperget, cum dissipaverit consilia principum, et sapientiam mundi hujus. Si quando videris ad breve aliquam haeresim floruisse, et postea Dei gratia dissipatam, dicito esse 651 completum: disperges aquas itineris. Potest autem hoc quod dicitur, itineris, subaudiri diabolici, ut sit sensus: Aquas quas diabolus conculcavit, et quae multis in se praebuerunt iter, id est, multis patuerunt erroribus, dividet Dominus atque disperget. Unde et caeteri interpretes, furorem volentes haereticum describere, transtulerunt: Illisio, vel impetus aquarum transiet. Feruntur enim prono eloquentiae cursu et praecipites, ut quemcumque obvium et levem invenerint, secum trahant. LXX: Dedit abyssus vocem suam altitudinem phantasiae. Abyssus saepe in bonam parte
Abbreviated transcription (Latin):
oryiiti coycin. quippe utrumq significat. Con-¬
sequenter terra rupta & fluuiis manantibꝰ.
popłi qui de fluminibꝰ dei biberant uidebuns̃
deũ atq parturient. Ex hoc enim ipso quod ui¬
dent dnm̃: statim dei uerbũ concipiunt & dicũt.
Atimore tuo dnẽ inutero suscepimꝰ & parturiui
sed uisuri sunt deũ. & cũ uiderint concipien.
ut possint fructus parere doctrinarũ. Sed qͥa
dicuntur popłi. & popłorũ non ẽ. uidere faciem
dei. lic& in futuro extendatur oratio: uidebunt
& parient. Iamen iuxta tropologiã magis he¬
braicũ sequendũ ẽ ubi dicitur. Uiderunt te
& pepererunt montes. Montiũ enim ẽ. indere
dñm. & parere filios quos de dei conceꝑe ser¬
mone. Lococ. Disꝑdes aquas itineris. Diuerse
aque sunt: alię sempiterne alie breues. De
sempiternis aquis & que fluunt de fontibꝰ isrł
dictũ ẽ. fluminibꝰ scindetur terra. De subitis
& ad tempꝰ currentibꝰ: om̃s torrentes uadunt

Expanded text:
; ὠδινήσουσι quippe utrumque significat. Con; ὠδινήσουσι quippe utrumque significat. Consequenter rupta terra, et fluviis manantibus, populi qui de fluminibus Dei biberant, videbunt Deum, atque parturient. Ex hoc enim ipso quod vident Deum, statim Dei verbo concipiunt et dicunt: A timore tuo, Domine, in utero suscepimus, et parturised visuri sunt Deum: et cum viderint, concipient, ut possint fructus parere doctrinarum. Sed quia dicuntur populi, et populorum non est videre faciem Dei, licet in futurum extendatur oratio, videbunt et parient: tamen juxta tropologiam magis Hebraicum sequendum est, ubi dicitur: Viderunt te, et pepererunt montes: montium enim est videre Deum et parere filios, quos de Dei concepere sermone. LXX: Disperge aquas itineris. Diversae aquae sunt: aliae sempiternae, aliae breves. De sempiternis aquis, et quae fluunt de fontibus Israel, dictum est: Fluminibus scindetur terra. De subitis, et ad tempus currentibus: Omnes torrentes vadunt
Abbreviated transcription (Latin):
gurans hasta tua: id ẽ. plage tue & eruditio
lumen tuo popło p̾buerunt. Deniq in luce sa¬
gictarũ tuarũ. & insplendore haste tuȩ. quȩ
eos adhoc corripuit ut emendar& : ambulauit
popłs tuus: infremitu tuo. Quando gͦ popłi
tui uindicabis iiuriã: terrena regn̾a calcabis
& om̃s gentes admirari facies : qr ingressus es
in salutẽ popli tui. & uenisti ad eos cũ xp̃o tuo.
Lic& inhebraicũ scriptũ sit: egressus es in salu-¬
tẽ popłi tui cũ iħu xepõ tuo. Iħe enim saluator
interp̃tatur. Ueniente autẽ iħu xp̃o filio tuo:
ꝑcussisti antixp̃m de domo impii hoc ẽ. in hoc
scło. quod in maligno positũ ẽ. siue ipsũ diabo¬
lũ ꝑcussisti qͥ impietatis caput ẽ. & denudasti
fundamentũ eius usq ad collũ: id ẽ. abscondi¬
ta eius aꝑta fecisti non ad breue tempꝰ sed inꝑ
petuũ. Hoc enim significat sela : qđ ẽ. semꝑ.
Ixeoe. Uidebunt te & dolebunt siue parturient popli¬

Expanded text:
gurans hasta tua, id est, plagae tuae, et eruditio tua, gurans hasta tua, id est, plagae tuae, et eruditio tua, lumen tuo populo praebuerunt. Denique in luce sagittarum tuarum, et in splendore hastae tuae, quae eos ad hoc corripuit, ut emendaret, ambulavit populus tuus in fremitu tuo. Quando ergo populi tui vindicabis injuriam, terrena regna calcabis, et omnes gentes admirari facies, quia egressus es in salutem 650 populi tui, et venisti ad eos cum Christo tuo: licet in Hebraico scriptum sit: Egressus es in salutem populi tui cum Jesu Christo interpretatur. Veniente autem Jesu Christo Filio tuo, percussisti Antichristum de domo impii, hoc est, in hoc saeculo, quod in maligno positum est: sive ipsum diabolum percussisti, qui impietatis caput est, et denudasti fundamentum ejus usque ad collum, id est, abscondita ejus aperta fecisti, non ad breve tempus, sed in perpetuum: hoc enim significat SELA, id est, semper. LXX: Videbunt te, et dolebunt, sive parturient populi
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ cũ xpõ tuo. ꝑcussisti caput de domo im¬
pii: denudasti fundamentũ usq ad collũ. semꝑ.
icũ texentes. consequentiã loci: postea. locxc. com¬
matice ꝑ capła disseramus. Uiderunt te ds̃ & do¬
luerunt montes excelsa seilic& regna: & subli¬
mes huius scłi potestates. & quadrigge .iiiiͬ. in
zacharia: quȩ egrediunt᷑ de montibꝰ ereis. hec
te uiderunt. & intremuerunt. & gurges aqͣrũ
transiit. Hoc ẽ. om̃is eorũ impetus & ꝑ sequutio
qua uexabant popłm tuũ : post quã te uide¬
runt transiit. Tunc abissus hoc ẽ. inferi lauda¬
runt te. Tunc etiã superi idẽ. angli in plausũ
suis manibus conereparunt: & uictorẽ ueluti
gestu quodã & tripudio eleuatarũ manuum
demonstrarunt. Sol tuus & luna & omĩs splen¬
dor quo prius illuxeras popło tuo: & malorũ
postea pondere uniuersa fuerant tenebrarum
horrore cooꝑta: receperunt lumen suũ: ac pͥ¬
stinum habuere fulgorẽ. Sagitte tuę & ful¬

Expanded text:
 Christo tuo, percussisti caput de domo impii, denudasti fundamentum usque ad collum semper.  est, juxta Hebraicam texentes consequentiam loci, postea LXX commatice per capitula disseramus. Viderunt te, Deus, et doluerunt montessaeculi potestates, et quadrigae quatuor in Zacharia, quae egrediuntur de montibus aereis : hae te viderunt et intremuerunt. Et gurges aquarum transiit: hoc est, omnis eorum impetus, et persecutio, qua vexabant populum tuum, postquam te viderunt, transiit. Tunc abyssus, hoc est, inferi laudaverunt te: tunc etiam superi, id est, angeli in plausum suis manibus concreparunt, ut victorem veluti gestu quodam et tripudio elevatarum manuum demonstrarent. Sol tuus et luna, et omnis splendor, quo prius illuxeras populo tuo, et malorum postea pondere, universa fuerant tenebrarum horrore cooperta, receperunt lumen suum, et pristinum habuere fulgorem. Sagittae tuae et ful
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoueantur & omẽ qđ terrenũ ẽ. dissoluatur:
& cogitationes pristine redigantur ad nichilum.
Tunc destruuntur demones : tune seli altitudineᷤ
ad nichilũ deducentur. &onñs hereticorũ scien¬
tia quȩ pͥmum tumebat: ad dei sermonis aduẽ¬
tũ humiliat᷑. conteritur. atq consumitur. Q qđ¬

Expanded text:
commoveantur, et omcommoveantur, et omet cogitationes pristinae redigantur ad nihilum, tunc destruuntur daemones, tunc saeculi altitudines ad nihilum deducentur, et omnis haereticorum scientia, quae primum tumebat ad Dei sermonis adventum, humiliatur, conteritur atque consumitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiplices in diuersas sententias possumus intelli¬
gere: que ilico dissoluuntur ac tabescunt: siqͥd
etiã aduersum scientiã dei se exaltauerit int̾¬
rã : & sensum occupauerit audientis: hoc p̾ceden¬
te sermone & aduentu dei confringitur atq
conteritur. Montibꝰ autẽ confractis & contritis
ad aspectũ dei : colles liquido consumentur. &
redigentur ad nicbilũ. Non enim sunt montes
dei : sed montes scłi. Sempiternũ enim iter dei¬
ea respiciens ad quȩ suus sermo precedit: &
forcius collibꝰ seli consunit & destruit eos. Pos¬
sunt autẽ montes & demones intelligi qͥ uersan¬
tur in hereticis . & eleuant se contra scientiã di.
Colles quoq alie demonũ fortitudines : que faci¬
unt homines corporũ pulchritudinẽ: dignitates.
diuitias. nobilitatẽ generis : ceteraq mundi bona
admirari. Lic& uidere : post aduentũ sermonis
dei & dei patris p̾sentiã: quomͦ humane anime

Expanded text:
tiplices in diversa sententias possumus intellitiplices in diversa sententias possumus intelligere, quae illico dissolvuntur ac tabescunt. Si quid etiam adversum scientiam Dei se exaltaverat in terra, et sensum occupaverat audientis, hoc praecedente sermone, et adventu Dei, confringetur atque conteretur. Montibus autem confractis contritisque ad aspectum Dei, colles liquido consumentur, et redigentur ad nihilum. Non enim sunt montes Dei, sed montes saeculi. Sempiternum enim iter Dei respiciens ad ea quae suus sermo praecedit, et fortius collibus saeculi, consumet et destruet eos. Possunt autem montes et 643 daemones intelligi, qui versantur in haereticis, et elevant se contra scientiam Dei: colles quoque aliae daemonum fortitudines, quae faciunt homines corporum pulchritudinem, dignitates, divitias, nobilitatem generis, caeteraque mundi bona admirari. Licet videre post adventum sermonis Dei, et Dei Patris praesentiam, quomodo humanae animae
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nitatis eius id ẽ.dĩ. qr ęt̾nitas illius ad nos ue¬
nire dignata ẽ. fiue qđ semꝑ apͥncipio mundi
usq ad incarnationẽ suã uenerit ad scos: & fa¬
ctus sit in singulorũ manu sermo dei atq uni¬
uersis uincentibꝰ ipse suꝑarit. & et̾nũ eiꝰ iter
incuruauerit colles: montesq contriuerit. Hec¬
ꝑ metaphorã: uixta hebraieũ dicta sunt. Porro
scđm locaᷤ. post quã faciẽ dei sermo p̾cesserit. &
egressus fuerit in plana: ds̃ pat̃ uenit illuc. ubi
ei a sermone suo regio p̃parata ẽ. & uenit post pe¬
des sermonis sui & stat. Nunquã ante p̾cedens .s.
semꝑ expectans: ut ille sibi muniat uiã. Ubi aut̃
steterit iuxta pedes sermonis sui: ibi statĩ terra
oꝑa uidelic& carnis & corporũ: non ualentia su¬
stinere dei p̃sentia : cõmouebuntur. Cũq cõmotu
fuerint : uirtꝰ sermonis & p̾sentie dei respicit
cunctas animȩ gentes. Quas cogitationes & mul¬

Expanded text:
aeternitatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius ad nos veaeternitatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius ad nos venire dignata est, sive quod semper a principiusque ad incarnationem suam venerit ad sanctos, et factus sit in singulorum manu sermo Dei, atque in universis vincentibus ipse superarit et aeternum ejus iter incurvaverit, colles montesque contriverit. am juxta Hebraicum dicta sint. Porro secundum LXX postquam faciem Dei sermo praecesserit, et egressus fuerit in plana, Deus Pater venit illuc, ubi ei ad sermonem suum regio praeparata est, et venit post pedes sermonis sui, et stat; numquam ante praecedens, sed semper exspectans, ut ille sibi muniat viam. Ubi autem steterit juxta pedes sermonis sui, ibi statim terra, opera videlicet carnis et corporum non valentia sustinere Dei praesentiam, commoventur. Cumque commota fuerint, virtus sermonis et praesentia Dei respicit cunctas animae gentes, quas cogitationes et mul
Abbreviated transcription (Latin):
Respexit & distabuerunt gentes: contriti sunt
montes uiolentia. Stabuerunt colles scli: itine¬
ris sempit̾ni. Stans saluator & cuncta ꝑspici¬
ens: & ocło suo uniuersitatẽ mundi metiens.:
gentiũ multitudinẽ dissipauit. Quibꝰ dissipatis
& dissolutis contriti sunt montes huiꝰ scłi.: &
incuruati sunt colles huius mundi. Sunt enĩ
& alii montes & colles quos ꝓsallit & transilit
sponsus in cantica canticorũ : de qͥbus & in scđo
graduũ psalmo dicitur. Leuaui oculos meos in
montes : unde ueni& auxiliũ mͥ. Montes aut̃
scłi ipsi sunt qͥ & montes tenebrosi: de quibꝰ
ieremias p̾cepit ne impinguãtur pedes nr̃i suꝑ
eos. Isti colles in qͥbꝰ regnabat saul qͣndo int̾fici¬
ebat sacerdotes dnĩ. Babaa qͥppe collis int̾ptat᷑.
Et eleganter : incuruati sunt inquit colles mundi.
Ante aduentũ quippe saluatoris erecta ceruice gͣͦ¬
diebantur : & suꝑbiã eorũ humiliare nemo pote¬
rat. Contriti autẽ sunt & incuruati abitineribꝰ

Expanded text:
respexit, et distabuerunt gentes: contriti sunt montes violentia: tabuerunt colles saeculi itineris sempiterni ejus. Stans Salvator et cuncta perspiciens, et oculo suo universitatem mundi metiens, gentium multitudinem dissipavit: quibus dissipatis et dissolutis contriti sunt montes hujus saeculi, et incurvati sunt colles hujus mundi. Sunt enim et alii montes et colles, quos salit et transilit sponsus in Cantico 642 canticorum , de quibus et in secundo graduum psalmo dicitur: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi . Montes autem saeculi ipsi sunt qui et montes tenebrosi; de quibus Jeremias praecepit, ne impingantur pedes nostri super eos . Isti sunt colles in quibus regnabat Saul, quando interficiebat sacerdotes Dei : Gabaa quippe collis interpretatur. Et eleganter incurvati sunt, inquit, colles mundi. Ante adventum quippe Salvatoris erecta cervice gradiebantur, et superbiam eorum humiliare nemo poterat. Contriti autem sunt et incurvati ab itineribus
Abbreviated transcription (Latin):
tris in tonuerit. hic ẽ. filius meus dilectus in qͦ mͥ
Quadraginta diebus: tẽptauit eũ in solitudinẽ.
Si aut̃ iuxta. lxxx. legimꝰ. ante faciẽ eiꝰ ibit uerbũ.
& egrediet᷑ in campos: hoc significat qđ sermo dĩ
ante uisitationẽ eiꝰ quȩ nunc allegorice facies
dr̃ p̃cedat: & ire par& corda credentiũ: ut p̾ua
in rectũ. & inequalia sternat in planũ. & audito¬
ris anima qͣsi confectus ager: sementẽ possit re¬

Expanded text:
tris intonuerit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi tris intonuerit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi aginta diebus tentavit eum in solitudine. Si autem juxet egredietur in campos, » hoc significat quod sermo Dei ante visitationem ejus, quae nunc allegorice facies dicitur, praecedat et praeparet corda credentium, ut prava in rectum et inaequalia sternat in planum, et auditoris anima quasi confectus ager sementem possit re
Abbreviated transcription (Latin):
Bech. Res. absq ulla uocali. que si legantur:
Dabar. uerbũ significant. si deber̃ : pestẽ. quȩ
grece dicitur aoios. Deniq & aquila ita in¬
loẽde. & theodocio: sermonẽ ꝓmorte int̾pretati
sunt. Nec non inconsequenti uersiculo ubi di¬
ximus egredietur drabolus ante pedes eius.
& l.xx. aliter transtulerunt: uyeta quos po-¬
stea disputabimus: aquila ꝓ drabolo transtulit
uolatile. Simmachus autẽ & theodotio. & qͥn¬
ta editio uoluere: quod hebraice dr̃ reseph.
Tradunt autẽ hebrei. qͦͣmͦ in euanglio pͥnceps
demonũ dr̃ eẽ. beel ⁊ ebub. ita reseph demonis
& uolatile nuncupetur. Ipsũq eẽ. qͥ in paradiso
sub figura serpentis mulieri sit loquutꝰ: & ex
maledictione qͣ a deo condẽratꝰ ẽ. accepisse nomen.
Si qͥdẽ reseph: reptans uentre int̾ptat᷑. Hoc ẽ. gͦ qđ
dicit᷑. Statim ut uenerit dñs & in iordane fue¬
rit baptizatus : & ad columbe descensii uox pa¬

Expanded text:
BETH, RES, absque ulla vocali, quae si legantur BETH, RES, absque ulla vocali, quae si legantur DABAR  , verbum significant; si DEBER, pestem, quae Graece dicitur λοιμός. Denique et Aquila ita insoli LXX et Theodotio sermonem pro morte interpretati sunt. Necnon in consequenti versiculo, ubi diximus: Egredietur diabolus ante pedes ejus, et LXX aliter transtulerunt, juxta quos postea disputabimus: Aquila pro diabolo transtulit, volatile; Symmachus autem et Theodotio, et quinta editio, volucrem, quod Hebraice dicitur RESEPH  . Tradunt autem Hebraei, quomodo in Evangelio princeps daemonum dicitur esse Beelzebub : ita Reseph daemonisum, avis et volatile nuncupetur: ipsumque esse qui in paradiso sub figura serpentis mulieri sit locutus, et ex maledictione, qua a Deo condemnatus est, accepisse nomen: siquidem RESEPH, reptans ventre interpretatur. Hoc est ergo quod dicitur: statim cum venerit Dominus et in Jordane fuerit baptizatus, et ad columbae descensum vox Pa
Abbreviated transcription (Latin):
puto causã nullũ cornutũ animal: interim mũ¬
da poni in leuitico. & id ipsũ significare um
te inmicos nr̃os cornu uentilabimus. Quod au¬
tẽ urxta lacxx. legimus. & posuit dilectionẽ
fortẽ uirtutis sue: etiã hoc de xpõ intelligen
dũ: quod ds pater iccirco oꝑuit celos uirtute
sua: & t̾rã repleuerit laude. & splendorẽ suũ
fecerit ẽẽ ut lumen & regnũ posuerit in manu
filii sui: ut facer& dilectũ suũ ab omĩbꝰ dili¬
g: & diligi non leuit̃. s uehement & fortit̾.
ut qui eũ fortit̃ dilexissent. & hererent in di¬
iectione eius. nemo tollera& cde manu illus.
Econtrio diabolus facit amare nos mundũ: &
ꝓ dil ectione uirtutis diligere uitia. & non le¬
inter s fortiter. ita ut de nobis possit dici:
faciẽ eius ibit mors: & egredietur diabolus
ante pedes eius. Pro eo quod nos tͣnstulimus
mnortẽ : in hebreo tres litterę posite sunt. Dalech.

Expanded text:
puto causam nullum cornutum animal inter immunputo causam nullum cornutum animal inter immunda poni in Levitico, et idipsum significare unite inimicos nostros ventilabimus cornu . Quod autem juxta LXX legimus: et posuit dilectionem fortis vicaelos virtute sua, et terram repleverit laude et splendorem suum fecerit esse, ut lumen et regnum posuerit in manu Filii sui, ut faceret dilectum suum ab omnibus diligi, et diligi non leviter, sed vehementer et fortiter, ut qui eum fortiter dilexissent, et haererent in dilectione ejus, nemo tolleret eos de manu illius: econtrario diabolus facit amare nos mundum, et pro dilectione virtutis diligere vitia, et non leviter, sed fortiter, ita ut de nobis possit dici: faciem ejus ibit verbum, et egredietur in campum post pedes ejus. Pro eo quod nos transtulimus mortem, in Hebraeo tres litterae positae sunt, DALETH,
Abbreviated transcription (Latin):
mundus fier&. Ut post ascensionẽ ad cȩlos. sit
splendor quod lux. hoc ẽ. id incipiat filius eẽ.
quod pater ẽ. Quod autẽ sequitur: cormia in
manibus eius : moris ẽ.scripturarũ. ut semper
cornua ꝓregnis ponant. Nã & illud qđ anna
loquitur i pͥmo regnorũ libro: exaltauit cornu
xp̃i sui: magnificentiã regni saluatoris signi¬
ficat. & in damelẽ decẽ cornua decẽ regna
demonstrãt. Sic autẽ nunc dicit᷑ cornua in ma¬
nibus eius: quomͦ & alibi seriptũ legimus cor
regis in manu dei: ꝓ eo quod ẽ. mens & principa¬
le cordis uiri scĩ qui ꝑgit ad regna cȩlorũ: qui
adhuc positus in terra regna corripiat: qui pec¬
catis non uacatur extrinsecus. sed in dei tutela
sitũ ẽ. Quia uͦ & in hebreo & in cęteris editio
nu om̃a regna celorũ: eorũq qui ad cęlos n¬
tuntur ascendere. posita ẽẽ. dicamus. Quod
& isaias sonat dicens. Umea facta ẽ. dilecto in
cormi in loco uberi: ꝓ eo quod ẽ. in regno. Obhane

Expanded text:
mundus fieret ; ut post ascensionem ad coelos, sit splendor quod lux, hoc est, id incipiat Filius esse quod Pater est. Quod autem sequitur: Cornua in manibus ejus, moris est Scripturarum, ut semper cornua pro regnis ponant. Nam et illud quod Anna loquitur in primo Regnorum libro: 640 Exaltavit cornu Christi sui , magnificentiam regni Salvatoris significat. Et in Daniele, decem cornua decem regna demonstrant . Sic autem nunc dicitur: Cornua in manibus ejus, quomodo et alibi scriptum legimus: Cor regis in manu Dei : pro eo quod est, mens et principale cordis viri sancti qui pergit ad regna coelorum, qui adhuc positus in terra, regnat corpori absque peccatis non vagatur extrinsecus; sed in Dei tutela situs est. Quia vero et in Hebraeo, et in caeteris editionnu omnia regna coelorum, eorumque qui ad coelos nituntur ascendere, posita esse dicamus: quod et Isaias sonat, dicens: Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi , pro eo quod est, in regno. Ob hanc
Abbreviated transcription (Latin):
turarũ & disputacione magistroꝵ ȩccłie: ut liga¬
tos ꝓpatientiã suis brachiis continer&. ñ intelligen¬
tes qđ patientia dei salutis eorũ ẽẽt. occasio. Unde
in corruptione. hominũ uidelic& magistroꝵ qͥ eos
deceperant contractos. ꝑfidie frigore extendi ca¬
lorẽ fidei. & qͣsi repugnantes uinculis mee di le¬
ctionis astruixi & qͥa non sua sponte currebant.
s uincti funbꝰ tͣhebant᷑. paululũ maxillas eorũ ala¬
pis uerberaui: ñ puniens sed corrigens & emendans
Iudex lacerat carnes: torqu& funiculis. flagellis atq
ꝑcutit autẽ ds filios aberrantes. cõminatione pena¬
rũ. euanglica lectione: & testimoniis ꝓpbarũ. Cũq
sic ꝑcusserit in maxilla ut heretieũ panẽ atq do¬
ctrinã exeutiat de ore polluto: tuno respicit ad eu̾
dicente sibi filio uerberato. Respice in me & mise¬
rere mei Et iterũ: Respice & exaudi me dñe ds̃

Expanded text:
turarum, et disputatione magistrorum Ecclesiae, ut ligaturarum, et disputatione magistrorum Ecclesiae, ut ligatos per patientiam suis brachiis contineret, non intelligentes quod patientia Dei salutis eorum esset occasio. Unde in corruptione hominum, videlicet magistrorum, qui eos deceperant contractos perfidiae frigore, extendi calorem fidei, et quasi repugnantes vinculis meae dilectionis astrinxi. Et quia non sua sponte currebant, sed vincti funibus trahebantur, paululum maxillas eorum alapis verberavi, non puniens; sed corrigens et emendans. Judex lacerat carnes, torquet funiculis, flagellis atque s. Percutit autem Deus filios aberrantes comminatione poenarum, Evangelica lectione, et testimoniis prophetarum. Cumque sic percusserit in maxilla, ut haereticorum panem atque doctrinam excutiat de ore polluto: tunc respicit ad eum, dicente sibi filio verberato: Respice in me, et miserere mei . Et iterum: Respice et exaudi me, Domine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
grauissimũ iuigi pondus arbitͣti s̃. Et dedi ei escã inde¬
serto magͣna : quo uesceretur Hoc ẽ. enim qđ ait declina¬
In tantũ dilexi eos. & tã clemens pastor fui: ut morbi¬
dã ouẽ humeris meis ipse portare̾. Ipsi uͦ ignoraue¬
runt. cũ mea illos passione curare̾. Q qͥ amator sũ
omĩum hominũ: tͣherẽ eos ad cyedendũ in uinculis
caritatis: Iuxta illud qđ in euanglio seriptũ ẽ. Nemo
uenit ad me nisi pat̾ qͥ misit me traxerit eũ. Et arbit̃¬
sti
sunt iugũ m̃eũ leue. eẽ. grauissimũ & declinaui ad
eos deserens regna celorũ: ut cũ eis uersarer as.¬
sumpta forma hominis Siue dedi eis esũ corporis
ĩmolantibꝰ baalim quȩ de suo corde finxerunt: &
me uocante. fugientibꝰ a facie mea. ita enĩ in septu¬
aginta continetur: ego clem̃tissimꝰ dñs ligabã pe-¬
des ephraĩ ne ame longius fugerent. hoc enĩ signi¬
ficat exn ne noanica. ligare autẽ testimoniis scͥp¬

Expanded text:
gravissimum jugi pondus arbitrati sunt. Et dedi eis escam manna in deserto , quo vescerentur, hoc est enim, quod ait, declinaIntantum dilexi eos, et tam clemens pastor fui, ut morbidam ovem humeris meis ipse portarem : ipsi vero ignoraverunt quod mea illos passione curarem: et qui amator sum omnium hominum, traherem eos ad credendum in vinculis charitatis, juxt qui misit me traxerit eum . Et arbitrati sunt jugum meum leve, esse gravissimum: et declinavi ad eos deserens regna coelorum, ut cum eis vescerer, assumpta forma hominis, sive dedi eis esum Corporis immolantibus Baalim quae de suo corde finxerunt, et me vocante, fugientibus a facie mea ita enim in Septuaginta continetur, ego clementissimus Dominus ligabam pedes Ephraim, ne a me longius fugerent: hoc enim significat συνεπόδισα. Ligabam autem testimoniis Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
LXX : habitaũ ephraim in egipto terrã scãm habere¬
se dicens. & eccłiã dm̃i saluatoris. Sed uiciis atq pec¬
catis & ꝑuersitate fidei semꝑ in egipto cõmoratꝰ ẽ. Qa
gͥ habitaũ in egipto: sensus magnus assiruis rex eiꝰ

Expanded text:
gypto, terram sanctam se habere dicens, et Ecclesiam Domini Salvatoris; sed vitiis atque peccatis et perversitate fidei semper in Aegypto commoratus est. Quia igitur habitavit in Aegypto, sensus magnus Assyrius eri