comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Son umenior mei
debiti: iam reidden¬
di tempus agnosco.
Donet unde red¬
dam. qui donauit
ut debeam. Donauit enum dilec¬
tionem de qua dictũ est: nemini
quicqũa debeatis nisi ut inuicem
diligatis. Donet etiam sermonẽ.
quem uideo me debere dilectis.
Expectationẽ urãm al boc nempe
distuleram. ut explicarem sĩc̃ pos¬
sem quemadmodũ etiam per t̾rã
ueniat᷑ ad xp̃m. cum potius iube¬
amur que sursum sunt querere
non que super terrã. Sursũ enim
xp̃c est sedens ad ilexterã patͥs. sed
ꝓfecto et hic est. ꝓpter qd saulo in
terra seuienti dicit. quid me ꝑseqͥ¬
ris: Ut autẽ hoc querendũ susci¬
peremus. id tractabatur qił pedes
dñs discipulis lauit. cum iam ip̃i
discipuli loti essent: nec opus ha¬
berent nisi pedes lauare. Ubi ui-¬
sum est intelligendũ. quł baptismo
quidem homo totus abluit᷑. s dũ
isto postea uiuit in scło: humanis
affectib terrã uelut pedib calcãs.
ipsa scilicet conuersatione uite hu¬

Expanded text:
on immemor mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae super terram . Sursum enim Christus est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hu
Abbreviated transcription (Latin):
nam ipsis peccatis scaturientem.
minuris ipsis dico. Et cum facis
elemosinam non superbe facias.
nec sic ores quemadmodũ ille pha-¬
riseus. S tamen quid ibi dixit:
leuino bis in sabbato. decimas
do omnium que possideo. Et
nondum fusus erat sangius do¬
bis accepimus. et saltem nec tan¬
tum erogamus. quantum pha-¬
riseus. Et habes alio loco aperte
dicentem dñm. Nisi habunda-¬
uerit iusticia uestra plusquam
scribarum et phariseorum. non
intrabitis in regnum celorũ. Er¬
go illi dant decimas. tu si cente¬
simam dederis. aliquid mag¬
num te fecisse głaris. Attendis
enun quid alius et alius non fa-¬
ciat: nonquid te deus iubeat fa¬
cere. Netiris te de comparatio¬
ne peioris. non de iussione me-¬
lioris. Non quia ille nichil facit.
ideo tu magnum aliquud facis
s quia gaiuletur ad quedã mi¬
nima opera uestra. Quia tanta
est sterilitas ur̃a ut ail modica
gaudeatur. quasi securi uobis
blandimini de mininus granis

Expanded text:
nam ipsis peccatis scaturientem, nam ipsis peccatis scaturientem, minutis ipsis dico. CAPUT XII. 19. Et cum facis eleemosynam, non superbe facias, nec sic ores quemadmodum ille Pharisaeus. Sed tamen quid ibi dixit? Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo . Et nondum fusus erat sanguis Doium accepimus, et saltem nec tantum erogamus, quantum Pharisaeus. Et habes alio loco aperte dicentem Dominum, Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Ergo illi dant decimas; tu si centesimam dederis, aliquid magnum te fecisse gloriaris. Attendis enim quid alius non faciat, non quid te jubeat Deus facere. Metiris te de comparatione pejoris, non de jussione melioris. Non quia ille nihil facit, ideo tu magnum aliquid facis: sed quia gaudetur ad quaedam minima opera vestra quia tanta est sterilitas vestra, ut ad modica gaudeatur, quasi securi vobis blandimini de minimis granis
Abbreviated transcription (Latin):
que aut per linguam facile com¬
mittuntur ut est uerbũ durũ.
aut cum labitur aliquis in risu
immoderatum. aut in huiusmo¬
di nugis cotidianis. in ipsis con¬
cessis pecrata sunt. Oum ip̃a ux¬
ore si exceditur conrumbendi
modus. procreandis liberis le¬
ditus iam peccatum est. Ad hoc
enim ducitur uxor. Nam il eti¬
am tabule indieant. ubi scribi¬
tur liberorum procreandorum
causa. Quando tu uti uxore uo¬
lueris amplius quam necessi-¬
tas procreandorũ liberoꝵ cogit.
pecrata cotuliane elemosine mun¬
dant. In ipsis alimentis que uti¬
q concessa sunt: si forte excedis
modum et amplius accipis quã
necesse est peccas. ¶ otuliana st̃
ista que dico. s tamen peccata st̃.
et non sunt leuia. qͥa plura. Qͥa
uero cotidiana et plurima: ti¬
menda est runa multitudinis.
et non magnitudinis. Talia pec¬
cata dicimus fr̃es cotidianis e¬
lemosinis posse mundari. sel fa¬
cite elemosinas et nolite cessare.
Attendite uitam ur̃am cotidia¬

Expanded text:
quae aut per linguam facile comquae aut per linguam facile committuntur, ut est verbum durum, aut cum labitur aliquis in risum immoderatum, aut in hujusmodi nugas quotidianas. In ipsis concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si exceditur concumbendi modus procreandis liberis debitus, jam peccatum est. Ad hoc etenim ducitur uxor: nam id etiam tabulae indicant, ubi scribitur, Liberorum procreandorum causa. Quando tu uti uxore amplius quam necessitas procreandorum liberorum cogitpeccata quotidianae eleemosynae mundant. In ipsis alimentis, quae utique concessa sunt, si forte excedis modum, et amplius accipis quam necesse est, peccas. Quotidiana sunt ista quae dico: sed tamen peccata sunt; et non sunt levia, quia plura. Quia vero quotidiana et plurima, timenda est ruina multitudinis, etsi non magnitudinis. Talia peccata dicimus, fratres, quotidianis eleemosynis posse mundari. Sed facite eleemosynas, et nolite cessare. Attendite vitam vestram quotidia
Abbreviated transcription (Latin):
ista nolite contempnere. s dictu¬
ei estis. Et quis potest siue istis:
Nehoc diceres quł habere nemo
potest. deus misericors iuidens
nr̃ãm fragilitatem posuit contra
remedia. Que sũt remedia: Hle¬
mosiuarum ieiuniorũ. orationũ.
ipsa sunt tria. Et autem uerum
dicas in oratione. perfecte implen¬
de sunt elemosine. Que sunt ꝑ¬
fecte elemosine: Ut ex quo tibi
habundat. des ei qui non habet.
Et cum te ledit aliquis. ignoscaᷤᷤ
illi. S non putetis fratres quia
facienda sunt cotidie adulteria.
Aa illa scelera maiora non suffi¬
cuint cotidiane elemosine. ut ea
muudent. Aliud est ubi mutes
uitam. altud est ubi toleres iu¬
tam. Illam uitam la: ut si mechiᷤ
eras. nolt esse mechus. Si fornica¬
tor eras. noli fornicari. Si homt¬
cida. noli esse homieida. Si ibas
ad mathematicum et ad ceteraᷤ
pestes sacrilegas iam clesine. Ar¬
bitraris hec nisi fieri desinant.
cotidiants elemosinis posse nun¬
dariͤ Illa dico cotidiana peccata.

Expanded text:
ista nolite contemnere. Sed dictuista nolite contemnere. Sed dicturi estis: Et quis potest sine istis? Ne hoc diceres quia vere nemo potest, Deus misericors videns nostram fragilitatem, posuit contra remedia. Quae sunt remedia? Eleemosynarum, jejuniorum, orationum: ipsa sunt tria. Ut autem verum dicas in oratione, perfectae implendae sunt eleemosynae. Quae sunt perfectae eleemosynae? Ut ex quo tibi abundat, des ei qui non habet; et cum te laedit aliquis, ignoscas illi. 18. Sed ne putetis, fratres, quia facienda sunt quotidie adulteria, Ad illa majora scelera non sufficiunt quotidianae eleemosynae, ut ea mundent. Aliud est ubi mutes vitam, aliud est ubi toleres vitam. Illa mutanda est: si moechus eras, noli esse moechus: si fornicator eras, noli fornicari: si homicida, noli esse homicida: si ibas ad mathematicum et ad caeteras pestes sacrilegas, jam desine. Arbitraris haec, nisi fieri desinant, quotidianis eleemosynis posse mundari? Illa dico quotidiana peccata,
Abbreviated transcription (Latin):
dum composuisti quousq faci
te uos a detestabilib corruptelis.
a etestabilib inquisitionibus.
a mathematicis. ab aruspicibus
a sortilogis. ab augurib. a saen¬
legis abstinete uos quantum p¬
testis. a nugatoriis spectaculis S
que elationes scłi subrepunt u
enim purgant᷑ cotidiana percat.
que non possunt subripere nisi¬
in animam. ꝓpter fragilitatẽ hi¬
manam. Noli illa contempnere
quia minora sunt: s time quia
plura sunt. Attenlite fratres
mei minuta sunt: non sunt mag¬
na. Non est bestia quasi leo. utu¬
no morsu guitur frangat. s ple
moritur ibi ͤ Non sunt quidem
maiores. s infirma est humana
natura que etiam minutissimis
bestiis interuns potest. Sic et si¬
moilica peccata attenditis. quia
modica sunt: cauete quia plura
sunt. Quam minutissima grana
harene: Si hareue amplius in
naui mittantur. mergit illã ut
pereat. Quam inute sunt gut¬
te pliurie: Nonne flumina ꝓin¬
plent. et domos eitiunt Orgo

Expanded text:
dum composuisti quousque facidum composuisti quousque facite vos a detestabilibus corruptelis et a detestabilibus inquisitionibus, a mathematicis, ab aruspicibus, a sortilegis, ab auguribus, a sacrilegiis; abstinete vos, quantum potestis, a nugatoriis spectaculis. Si quae delectationes saeculi subrepunt inenim purgantur quotidiana peccata, quae non possunt nisi subrepere in animam, propter fragilitatem humanam. Noli illa contemnere, quia minora sunt; sed time, quia plura sunt. Attendite, fratres mei. Minuta sunt, non sunt magna. Non est bestia quasi leo, ut uno morsu guttur frangat: sed et moritur ibi? Non sunt quidem majores: sed infirma est natura humana, quae etiam minutissimis bestiis interimi potest. Sic et modica peccata: attenditis quia modica sunt; cavete, quia plura sunt. Quam minutissima sunt grana arenae: si arenae amplius in navem mittatur, mergit illam ut pereat. Quam minutae sunt guttae pluviae: nonne flumina implent, et domos dejiciunt? Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
te deus. Iubet deus seruo tuo.
ut bonus sit ergate. Quomodo
tubet uxori tue ut et si tu mecha¬
ris non mechetur: sic ubet ser¬
uo tuo. ut et si tu non seruis do¬
mtno tuo. seruiat tibi. S hoc to¬
tum uide. ut acl ammonitionẽ
ualeat: non ad pernitiem tuã.
Et enum seruus ille qł tibi ser¬
uit indigno digne. idem quod
indigno tibi seruit. et fideliter
seruit. et pure te diligit. łõ de¬
bet non tibi. Lustum est ergo ut
et tu attendas quia sub dño es:
ad quem et ille attendit ut ser¬
uiat tibi. Imple ergo quod dic¬
tum est: qđ tibi non us fieri. a¬
lii ne feceris. S ipsum alii cum
dicis utrumq attende et ꝓxi¬
mum et deum. Qanta in psal¬
terio derem cordarum. canta can¬
ticum nouum. concorda cũ ser¬
mone dei. Oun est tecum inuia.
concorla cum aduersario tuo ei¬
to. ne cum discordia uenias ante
uulicem. Si facis qił audis. con¬
cordasti eum eo. Si autem non uiᷤ¬
non facis. rixaris cum eo. ⁊ non¬

Expanded text:
te Deus. Jubet Deus servo tuo, te Deus. Jubet Deus servo tuo, ut bonus sit erga te. Quomodo jubet uxori tuae, ut etsi tu moechaberis, non moechetur: sic jubet servo tuo, ut etsi tu non servis Domino tuo, serviat tibi. Sed hoc totum vide ut ad admonitionem tuam valeat, non ad perniciem tuam. Etenim servus ille quod tibi servit indigno digne, id est, quod indigno tibi bene servit, et fideliter servit, et pure te diligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo quod dictum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed ipsum alii cum dicis, utrumque attende et proximum et Deum. Canta in psalterio decem chordarum, canta canticum novum: concorda cum sermone Dei, cum est tecum in via. Concorda cum adversario tuo cito, ne cum discordia venias ante judicem. Si facis quod audis, concordasti cum eo: si autem non facis, rixaris cum eo, et non
Abbreviated transcription (Latin):
cordarum. canticum nouũ. Ut
autem cantetis cantirum nouũ.
estote hommnes noui. diligite ius¬
ticiam. habet pulcritudinẽ su¬
ami. Ldeo non uultis illam uide¬
re. quia aliud amatis. Nam si a¬
luulñ amaretis. eam utiq uide¬
retis. Quare illam uidetis qͣn¬
do illam exigitis ͤ Quare laudaᷤᷤ
fidem. quando illam exigis de
seruo tuo ͤ Quam pulcra res est¬
fides. S tunc pulchra est: quan¬
do de seruo exigitur. Tunc uide¬
t᷑ quando de altero expetitur :
quando de te exigitur non uide¬
tur. Aurum uides. fidem non ui¬
des: Sicut lucet aurum ad oculoᷤ
cordis. sic lucet fides ad oculos cor¬
dis. Aperis ad illam oculos cor¬
dis. quando uis ut exhibeat tibi
illam seruus mus. Si tibi exhi¬
buerit laudas seruum. et predi¬
cas illum et dicis. Preclarum ser¬
uum habeo. magnum seruũ ha¬
beo: fidelem seruum habeo. Qđ
lauilas in seruo. non exhibes do¬
mino. et eo sceleratius qͥa us ut
meliorem tu habeas seruũ quam

Expanded text:
chordarum canticum novum. Ut chordarum canticum novum. Ut autem cantetis canticum novum, estote homines novi. Diligite justitiam: habet pulchritudinem suam. Ideo non vultis illam videre, quia aliud amatis. Nam si aliud non amaretis, eam utique videretis. Quare illam videtis, quando illam exigitis? Quare laudas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigitur; tunc videtur, quando ab altero expetitur: quando de te exigitur, non videtur. Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos cordis, quando vis ut exhibeat illam tibi servus tuus. Si tibi illam exhibuerit, laudas servum, et praedicas eum, et dicis: Praeclarum servum habeo, magnum servum habeo, fidelem servum habeo. Quod laudas in servo, non exhibes Domino: et eo sceleratius, quia vis ut meliorem habeas tu servum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
do minat᷑: Non uis corrũpi do¬
mum tuam. quare corrumpis
domum deiᷤ. Certe facis alicui.
qu pati non ius. Non est ergo qͣ
euadatur. Tenetur ille. qui se te
neri non putabat. Omnia eñt
peccata hominum. aut acl corrup¬
telam pertinent flagitiorũ: aut
ad facinora nocenili. Quia deo
nocere non potes in facinoribus.
in flagitiis eum offendis. in cor-¬
ruptelis eum offendis. in te illi
facis inuiriam. Facis enim inui¬
riam gratie ipsius. dono ipsius.
Seruum si haberes. uelles ut ser¬
uiret tibi seruus tuus: serui tu
meliori dño tuo. Seruum tuum
tu non fecisti. et te et seruũ tuũ
ille fecit. Uis ut seruiat tibi cũ
quo factus es: et non ius serui¬
re et a quo factus es: Ergo cum
us ut seruiat tibi seruus tuus
homo: et tu non ius seruire ilño
tuo. facis deo qł tu pati non us.
Ergo illud unum preceptũ con¬
tinet duo. illa duo continent
decem: illa lecem continent oĩa.
Oantate ergo in psalterio dec̃e

Expanded text:
do minatur? non vis corrumpi dodo minatur? non vis corrumpi domum tuam, quare corrumpis domum Dei? certe facis alicui quod pati non vis. Non est ergo qua evadatur, tenetur neri non putabat. Omnia enim peccata hominum, aut ad corruptelam pertinent flagitiorum, aut ad facinora nocendi. Quia Deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis injuriam. Facis enim injuriam gratiae ipsius, domui ipsius. 16. Servum si haberes, velles ut serviret tibi servus tuus: servi tu meliori Domino Deo tuo. Servum tuum non tu fecisti, et te et servum tuum ille fecit: vis ut tibi serviat cum quo factus es, et non vis servire ei a quo factus es? Ergo cum vis ut serviat tibi servus tuus homo, et tu non vis servire Domino Deo tuo, facis Deo quod tu pati non vis. Ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continent decem, illa decem continent omnia. Cantate ergo in psalterio decem
Abbreviated transcription (Latin):
ginem dei quł es tu corrumpis
in te: per fornicationes et ꝑ dif¬
fluentias libiduus. attendis qͥi
ad nullius uxorem accessisti. at¬
tendis qͥa post uxorem tuam i¬
chil fecisti. qͥa uxorem non habes.
et non attendis per libidines il¬
licitas fornicationis. cuiꝰ imaginẽ
iuolasti: Postremo leus qui sere
qͥd tibi utile sit qui uere sic gu¬
bernat seruos suos ad utilitatẽ
illorum non ad suam. non inidi¬
get serius quasi adiuitorio. sed tu
indiges dm̃ auxilio. Ipse ergo do¬
minus qui sc̃it qͥd utile tibi sit:
uxorem concessit. Nichil ampliꝰ.
Hoc iussit hoc precepit. ne peril¬
licitas uoluptates corruat tẽplũ
eius qđ esse cepisti. Nuinqͥd ego
hoc dico: Apłm audite: Nescitis
qͥa templum dei estis. et spiritus
dei habitat in uobis: Hoc dixit
xpiauis. hoc dixit fidelib. Nes¬
citis qͥa templum cłi estis. ⁊ spi¬
ritus dei habitat in uob  Siqͥs
templum dei corruperit: corrũ¬
pet illum ds̃. Uudetis quomo¬

Expanded text:
ginem Dei quod es tu corrumpis ginem Dei quod es tu corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti; attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines et illicitas fornicationes cujus imaginem violasti? Postremo Deus, qui scit quid tibi utile sit, qui vere sic gubernat servos suos ad utilitatem illorum non ad suam non enim indiget servis quasi ad adjutorium, sed tu indiges Domini auxilio, ipse ergo Dominus qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. Hoc jussit, hoc praecepit, ne per illicitas voluptates corruat templum ejus quod esse coepisti; nunquid ego hoc dico? Apostolum audite: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? hoc dicit Christianis, hoc dicit fidelibus: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus. Videtis quomo
Abbreviated transcription (Latin):
interrogatur dieit dicit nolo ut¬
uxor mea tale aliquid faciat. Si
auferatur mea: id facio qł pati no¬
lo. Cum uero ad meretricem eo
eui facio qđ pati nolo: Qcł graui¬
us est ipsi deo. Intelligat sancti¬
tas ur̃a. E tenim qđ tibi fieri non
ius alio ne feceris. ad duo precep¬
ta pertinet. Quomoilo pertinet
ad duo precepta si homini non fe¬
ceris qđ pati non ius ab homineͤ
Ad proximi preceptum pertinet
ad dilectionem proximi aid septẽ
cordas. Si autem qđ non ius pa-¬
ti ab homine. ipsi deo uis facere.
quid est hoc: Non facis alteri. qił
pati non uis. Carior tibi est homo
quam deus: Ergo quomodo faci
ipsum. Et unde iniuriam dofi¬
cio qͥa corrumpo meipsum: Un¬
de facit tibi iniuiriam. qui uoli¬
erit forte lapudare tabulam tuã
pictam: In qua tabula imago tu¬
a est in domo tua inaniter posi
ta aluanum honorem tuũ. nec
sentiens. ner loquens. nec uideus
Siquis illam lapulet. nonne in
te it contumeliaᷤ. Cum uero ina¬

Expanded text:
interrogetur, dicit: nolo interrogetur, dicit: nolo uxor mea tale aliquid faciat; si auferatur mea: id facio quod pati nolo. cum uero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo?" quod grauius est, ipsi deo. intellegat sanctitas uestra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris quod pati non uis ab homine usque, ad proximi praeceptum pertinet, ad dilectionem proximi, ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quipsum. Et unde facio injuriam Domino, quia corrumpo meipsum? Unde tibi facit injuriam, qui voluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in ta ad vanum honorem tuum, nec sentiens, nec loquens, nec videns? si quis illam lapidet, nonne in te it contumelia? Cum vero ima
Abbreviated transcription (Latin):
eo. nec illud preceptum uiolo. qđ
dictum est non mechaberis. qͥa
uxorem non habeo. nec post illam
aliquid facio: nec illud precep¬
tum uiolo qđ dictum est non c̃õ¬
cupisces uxorem proximi tui. Qͥ
ad publicum uado. in qđ precep¬
tum ucurroͤ Non inuenimus
cordam. quo neruo ligemus fu¬
gituium istum: Non fugiat. ha¬
bet unde liget᷑. s amet te. Non
enun ligamentum s ornamen¬
tum. in ipsis decem cordis inue¬
nuus. Oecem enim precepta ad
iluo illa referunt᷑. sicuti audiui¬
mus ut diliganius deum et ꝓxi¬
mum. et duo illa ad unum illuil.
Unum est autem qđ tibi fieri ñ
us: alui ne feceris. Ibi continen¬
tur decem. ibi continentur duo.
S dicis. Furtum si faciam. id fa¬
cio qđ pati nolo. Si occtdam il fa¬
cio qd ab altero part nolo. Si paren¬
tib meis bonorem non deferam.
quando uolo ut deferatur mͥ a fi¬
liis meis. id facio quod pati nolo.
Si sim mechus et aliquid tale mo¬
liar. td facio qđ pati nolo. Nã qui

Expanded text:
eo, nec illud praeceptum uiolo, quod eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum habeo nec post illam aliquid facio; nec illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro ? " non inuenimus chordam? quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habet unde ligetur — sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audiuimus, ut diligamus deum et proximum; et duo illa ad unum illud. unum est autem: quod tibi fieri non uis, alii ne feceris. ibi continentur decem, ibi continentur duo. ed dicis: "furtum si faciam, id facio quod pati nolo; si occidam, id facio quod ab altero pati nolo; si parentibus meis honorem non deferam, quando uolo deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo; si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo. nam si quis
Abbreviated transcription (Latin):
nouam cordam. cecidit bestia ad¬
ulterine cogitationis. Aliud est
enu non facere aliqͥd tale pret̾
uxorem. aliud non appetere alie¬
uam uxorem. Ideo duo precepta
sunt non mechaberis. et non con¬
cupisces uxorem proximt tui. Non
concupisces rem proximi tui. tan¬
gis decimam cordam. cecidit bes¬
tia cupuditatis. Ita cadentib om̃i¬
bus bestiis. securus et innocens
indei dilectione et humana soci¬
etate uersaris. Tangis cordas ile¬
cem. tot bestias occidis. Nã mul
ta capita sunt: sub istis bestiis.
In singłis eordis ñ singłas bestias
s greges interficis bestiarũ. Sic
ergo canticum nouũ eum amore
non cum tunore cantabis. Noli di¬
cere tibi quando forte luxuriant
o. facio qł uolo. non enun post ux¬
orem meam pecco. Lam nosti preti¬
um tuum. iam nosti quo accedas.
qͥd manduces qͥd bibas. immo
quem manduces quem bibas
Abstine te a fornicationib. ne forte
dicas mtchi ad fornicem uado. ad
meretricem pergo. ad prostitutã

Expanded text:
nonam chordam; cecidit bestia adnonam chordam; cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberis, et, Non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi tui: tangis decimam chordam; cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in Dei dilectione et humana societate versaris. Tangens chordas decem, quot bestias occidis? Nam muta capita sunt sub istis capitibus; in singulis chordis non singulas bestias, sed greges. interficis bestiarum. sic enim canticum nouum cum amore, non cum timore cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianteo; facio quod uolo; non enim post uxorem meam pecco". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas. abstine te a fornicationibus ne furta dicas mihi: "ad fornicem uado, ad meretricem pergo, ad prostitutam
Abbreviated transcription (Latin):
interficit᷑ crudelior ceteris bestis
amor scłi huius. Propter amor̃ẽ
enim huius scłi laborant homt¬
nes in om̃ib negotiis. tu autem
in omnibz bonis operib tuis la
bora. non ꝓpter amorem scłi huius.
s ꝓpter sempiteruam requiẽ qũa
promittit łs. Uide quomͦ utrũq
simul facis. et corclas tangis. ⁊ bes¬
tias occilis. idest et eytharista es.
et uenator. Non nos delectant ta¬
lia spectacula. ubi non promere¬
mur oculos editoris. s oculos ri¬
demptoris. Honora patrem tiũ
et matrem tuam. Tangis quartã
corilam. ut honorem parentibus
aeferas. eecidit bestia impietatis.
Non mechaberis. tangis quintã
corlam. cecidit bestia libidinis.
Non occides. tangis sextam cor¬
dam. cecidit bestia crudelitatis.
Non furtum facies. tangis septi¬
mam corlam. cecidit bestia rapa¬
citatis. Non falsum testimoniũ
dices. tangis octauam cordã. ceci¬
dit bestia falsitatis. Non concupiꝰ¬
ces uxorem proximi tui. tanges

Expanded text:
interficitur crudelior ceteris beatus interficitur crudelior ceteris beatus amor saeculi huius. propter amorem enim saeculi huius laborant homines in omnibus negotiis: tu autem in omnibus bonis operibus tubora, non propter amorem saeculi hujus, sed propter sempiternam requiem quam promittit Deus. Vide quomodo utrumque simul facis, et chordas tangis, et bestias occidis, id est, et citharista es et venator. Non vos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos Redemptoris? Honora patrem tuum et matrem tuam: tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas; cecidit bestia impietatis. Non moechaberis: tangis quintam chordam; cecidit bestia libidinis. Non occides: tangis sextam chordam; cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies: tangis septimam chordam; cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices: tangis octavam chordam; cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui: tangis
Abbreviated transcription (Latin):
tant uos extertores. ideo non uul-¬
tis pertinere ad canticũ nouum.
ubi dicit᷑ qui docet manus meas
ad prelium. et digitos meos ad
bellum. Est enun bellum qd secũ
agit homo. limicans contra con¬
cupiscentias malas. frenans aua-¬
ritiam. elidens superbiam. suf¬
focans ambitionem. trucudans
libidinem. Has pugnas facis in
occulto. et non uinceris in aꝑto.
Ail hoc docent᷑ manus ur̃e ali
lium. et ligiti ur̃i ad bellũ. Noi
est hoc in spectaculis ur̃is. Ini¬
lis spectaculis. non idem uenatii
qd citharista. Aluul agit uena¬
tor. aliud cytharista. In spectaci¬
lo dei unum est. Tange easilem
decem cordas. ⁊ feras occides. i¬
trumq simul facis. Tangis pu¬
mam cordam. qͥa unus colitur
deus. cecidit bestia supersticiomꝰ
Tangis scđ̃am. quia non accipis
nomen dei tui inuanum. cecidlit
bestia erroris nefandarum here¬
sum. que id putauerunt. Tangiᷤᷤ
terciam cordani. ubi pro spe futu¬
re quietis facis. quicquid facis

Expanded text:
tant uos pugnae exteriores, ideo non uultant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur manus uestrae ad proelium et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uestris. in illis spectaculis non id est uenator quod citharista. aliud agit uenator, aliud facit citharista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putauerunt. tangis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis:
Abbreviated transcription (Latin):
ben totius ut dixi generis hu¬
mant. Siquis inter uos faciat
homicidium qł auertat deus:
pellere eum uultis de patria. et
continuo si fieri potest excludere.
Siquis faciat furtum. odistis il¬
lum nec iudere uultis. Siquis
dicit falsum testimoniũ abhomi¬
namini. nec uobis homo uidebit᷑.¬
Siquis concupiscit res alienas
raptor et inuistus deputat᷑. Siqͥs
blande accipit᷑. conuertunt᷑ uul¬
nera in toca. Siquis autem exis¬
tat qui dicat se castum non face¬
re adulterium. notum autem sit
qł non faciat. erubescit accedere
al illos non sui similes. ne tnsul¬
tent. ne trrideant. ne clieant non
esse uirum. Ad hoc delapsa est
humana peruersitas. ut uir ha¬
beatur uictus a libidine: et uir
non habeat᷑ uictor libuluus. Tri¬
umphantes exultant et non st̃
uiri. iacent ꝓstrati et uiri st̃. Si
spectares. ille tibi uideret᷑ fortior.
qui iaceret sub bestia. qũa qͥ pe¬
rimeret bestiam: S quia dissimi¬
latis apugna interiore. et delec¬

Expanded text:
bem totius, ut dixi, generis hubem totius, ut dixi, generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere uultis. si quis dicat falsum testimonium, abominamini nec uobis homo uidebitsi quis concupiscat res alienas, raptor et iniustus reputatur. si qublande accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delec
Abbreviated transcription (Latin):
fieri posse. qd non uultis facere.
et dicitis fieri non posse. S forte
dices ideo illam facilius facere
posse: qͥa multa illi custodia est
legis preceptum. diligentia ma¬
ritalis. t̾ror etiã legũ publicarũ.
Est etiam uerecundie et pudo¬
ris illius magnum muntmentũ.
Multe custodie faciunt feminã
castiorem. uirum castum faciat
ipsa uirilitas. Nam uleo mulieri
maior custodia. quia mator infir¬
mitas. Illa erubescit uiro. tu nõ
erubescis xp̃oͤ Tu liberior quia
fortior. quia facile uincis. ideo ti¬
bi commissus es. Super illam et
diligentia uiri et terror legũ. et
consuetudo morum et uerecundi-¬
a maior et deus super te tantum
deus. Liuienis enim facile pares
uiros. quib non timeas erubes¬
cere. quia faciunt illud multi. Et
tanta est peruersitas generis hu¬
mrant. ut aliquando metuendũ
sit. ne castus erubescat inter im¬
pudicos. Ideo non cesso tangere
quintam istam corlam ꝓpt̾ ipsã
peruersam consuetudinem ⁊ la¬

Expanded text:
fieri posse quod non uultis facere; fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam istam chordam propter ipsam peruersam consuetudinem et la
Abbreviated transcription (Latin):
est corpus caput suum. eunt am¬
bo per preceps. Et autem non se¬
quatur malum caput suum: tẽ¬
debens castitatem suam. huic de¬
ferens houorem suum. A bsens
sit uir. presens sit uir. non pec¬
cat illa. qͥa uiumꝗͣ est absens. cui
debet ut non peccet. Hec ergo fra¬
tres mei facite. ut possitis concor
dare cum aduersario: nec ama¬
ra sunt que dico. Aut si amara
sunt curent. Potio ista si amara
est accipiatur. quia in periculo
sunt uiscera. A mara est: biba¬
nur. Melior est modica a maritu¬
do in faucib. quam eternũ tor¬
mentum in uiscerib. Mutate
ergo itos quicumq non facieba¬
tis hoc bonum castitatis. moido
facite. Nolite dicere non potest
fieri. Fedum est fratres mei. tur¬
pe est ut uir dicat non posse fie¬
ri. qd femina facit. Scelus est:
ut uir dicat non possum. Quoil
potest femina. uir non potestͤ Od
enini. illa carnen non portat:S
Prior a serpente decepta est. Cas¬
te uxores uestre ostendunt uob̾

Expanded text:
est corpus caput suum; eunt amest corpus caput suum; eunt ambo per praeceps. Ut autem non sequatur malum caput suum, tem: huic debens castitatem suam, huic deferens honorem suum, absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa; quia nunquam est absens, cui debet ut non peccet. 12. Haec ergo, fratres mei, facite, ut podare cum aduersario. nec amara sunt quae dico aut, si amara sunt, curent. potio ista si amara est, accipiatur. quia in periculo sunt uiscera, amara est; bibatur. melius est modica amaritudo in faucibus quam aeternum tormentum in uisceribus. mutate ergo uos; quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, iam facite. nolite dicere: ,,non potest fieri". foedum est, fratres mei, turpe est, ut uir dicat non posse fieri quod facit femina. scelus est, ut uir dicat: "non possum". quod potest femina uir non potest? quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis
Abbreviated transcription (Latin):
uado. Numqͥd us dicatur tibi.
non est uir alieuus ad quem uado:
Absit ut dicat hoc illa. melius:
nim dolet te. quam imitatur te
Iua entui casta et sc̃a femina. et
uere xꝑiana que dolet fornican¬
tem uirum. et non dolet ꝓpt̾ car
non uult ut facias. quia ip̃a non
facit: s quia tibi non expedit. A
si ꝓpterea non facit. ut tu non fa¬
cias. si feceris faciet. Si autẽ ddes
illud debeat. si xp̃o illud debeat
qd tu exigis: et ideo reddat quia
iubet ille: et si fornicat᷑ uir. casti¬
tatem femina illa exhibet dõ Ap̃e
enu loquitur in cordib bonarũ
feminarũ. loquitur intus ubiñ
auditur: qͥa nec dignus est: si ta¬
lis est. Loquitur ergo interius il
am huiusmodi uerbis. De tnu
riis uiri tui torqueris. quid em̃i
tibi fecit: Dole. s ipsum noli mi¬
tari ut male facias: s ipse te tmite¬
tur in bono. Nam in eo qił male
facit. noli eum putare caput tuũ
s me deum tuum. Nam si et in eo
qł male facit caput est: et secutũ

Expanded text:
uado". r numquid uis dicatur tibi: uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa. melius enim dolet te quam imitatur te. illa enim casta et sancta femina et uere christiana, quae dolet fornicantem uirum, et non dolet propter c, non ideo non uult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. nam si propterea non facit, ut tu non facias, si feceris, faciet. si autem deo illud debeat, si Christo illud debeat qjubet ille; etsi fornicatur vir, castitatem femina illa Deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non audit vir, quia nec dignus est, si talis est: loquitur ergo ille interiuur hujusmodi verbis: De injuriis viri tui torqueris, quid tibi enim fecit? Dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, sed ipse te imitetur in bono. Nam in eo quod male facit, noli eum putare caput tuum, sed me Deum tuum. Nam si et in eo quod male facit caput est, et secuturum
Abbreviated transcription (Latin):
egrotus. Cũ gͦ et uos talia dici¬
mus. non odimus nisi febre ᷤᷤ ues¬
tras immo in uobis ipse sermo di
febres uestras odit: cum quo con¬
cordare debetis. Nam nos qͥd su¬
mus. nisi liberandi uobiscum. sa
intueamini. s sermonem dei. No
lite irasci medicamento ur̃o: non
inueni enun aliud qua transirẽ.
Ueni ad quintam corclam homo.
quia tango psalterium decẽ corda¬
rum. Numqͥd pretermissurus e¬
ram quintam: Immo assidue ꝑ¬
cussurus. In illa enim uideo iace¬
re totum pene genus humanum.
in illa uideo plus laborari. Ipsam
percutiendo qͥd dico ͤ. Nolite me¬
chari post uxores: quia non uul¬
tis ut mechentur post uos uxoreᷤᷤ
ur̃e. Nolite ire uos: quo eas sequi
non uultis. Sine causa uos excu¬
sare conamini. quando dicitiᷤ. Nũ¬
quid eo ad uxorem alienamͤ Ad
ancillam mẽam eo. Uis ut dicat¬
uxor tua tibi. numqͥd eo ad uirũ
alienum: Ad seruum meum eo.
Dicis non est uxor aliena. ad qũa

Expanded text:
aegrotus. Cum ergo et nos talia diciaegrotus. Cum ergo et nos talia dicimus, non odimus nisi febres vestras: imo in nobis ipse sermo Dei febres vestras odit, cum quo concordare debetis. Nam nos quid sumus, nisi liberandi vobiscum, sanintueamini, sed selite irasci medicamento uestro; non inueni enim aliud qua transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat tibi: "numquid eo ad uirum alienum? ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
odit eum qualis est. Nam tł̃o uult
sanum esse. qͥa odit febrientẽ: et
est medicus febris persecutor. ut
sit hominis liberator. Sic auari¬
cia sic libido sic odium. concupis¬
centia. luxuria. sic nugacitas spec¬
taculorum febres sunt anime tue.
debes illas odisse cum medico.L
ta concordas cum medico. niteriᷤ
cum medico. et libenter audis qł
iubet medicus. libenter facis qđ̃
uibet medicus. Et proficiente iã
sanitate: incipiunt etiam delec¬
tare precepta. Quam ouerosus
est cibus egris. quando reficiun¬
tur. Et peiorem horam ileputant
egri refectionis sue quam accessi¬
omis sue: et tamen cogunt se cõcor¬
ilantes cum medico. Et qũauis
inuiti et obluctantes uincunt se.
ut aliquid acciptant. Quanta a¬
uiditate sant matora percepturi
sunt: unde egri minora uix acci¬
punt. S uude hoc faciunt. Qͥa
oderant febrem suam et cum me¬
dico concorlauerant: et stmul ꝑ¬
sequebantur febrem medicꝰ et

Expanded text:
odit eum qualis est: nam ideo vult odit eum qualis est: nam ideo vult sanum esse, quia odit eum febrientem: et est medicus febris persecutor, ut sit hominis liberator. Sic avaritia, sic libido, sic odium, concupiscentia, luxuria, sic nugacitas spectaculorum, febres sunt animae tuae, debes illas odisse cum medico: ita concordas cum medico, niteris cum medico, et libenter audis quod jubet medicus, libenter facis quod jubet medicus, et proficiente jam sanitate incipiunt etiam delectare praecepta. Quam onerosus est cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam deputant aegri refectionis suae, quam suae accessionis; et tamen cogunt se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri minora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul psequebantur febrem medicus et
Abbreviated transcription (Latin):
nim in nummo imago impera¬
toris aliter est. et aliter in filio.
nam unago et imago est: s alit̾
impressa est nunimo. aliter in fi¬
lio. aliter in solulo aureo imago
imperatoris. sic et tu nummus
dei es: ex hoc melior quia cũ in¬
tellectu et cum quadam uita nũ¬
mus es: ut scias etiam cuius i¬
maginem geras. et ad cuiꝰ imagi¬
nem factus sis. Nam nunmꝰ nes¬
cit se habere imaginem impera¬
toris. Ergo ut dicere ceperã. odit
te deus qualis es: s amat te talẽ
qualem esse uult. et ideo ille te
ut muteris hortatur. Concorla
cum illo. et incipe primo bene
uelle et odisse qualis es. Hoc sit
tibi initium concordie cũ sermo¬
ne dei. ut incipias primo tu odiᷤ¬
se te qualis es. Oum ceperis ⁊ tu
odisse te talem qualis es: sieut te
talem odit łs: incipias iam ip̃m¬
deum diligere qualis est. Egrũ
attendite. Eger egrotantem se o¬
dit qualis est: inde incipit cõcor¬
dare cum medico. qͥa et medicus

Expanded text:
nim in nummo imago imperanim in nummo imago imperatoris aliter est, aliter in filio: nam imago et imago est; sed aliter impressa est in nummo, aliter in filio, aliter in solido aureo imago imperatoris: sic et tu nummus Dei es, ex hoc melior, quia cum intellectu et cum quadam vita nummus Dei es, ut scias etiam cujus imaginem geras, et ad cujus imaginem factus sis: nam nummus nescit se habere imaginem imperatoris. Ergo ut dicere coeperam, odit te Deus qualis es, sed amat te talem qualem te esse vult: et ideo ille te ut muteris hortatur. Concorda cum illo, et incipe primo bene velle, et odisse te qualis es: hoc sit tibi initium concordiae cum sermone Dei, ut incipias primo tu odisse te qualis es. Cum coeperis et tu odisse te talem qualis es, sicut te talem odit Deus, incipis jam ipsum diligere Deum qualis est. 10. Aegrum attendite. Aeger aegrotantem se odit qualis est: inde incipit concordare cum medico. Quia et medicus
Abbreviated transcription (Latin):
est: ama qualis est. Non te ipsea¬
mat qualis es: s odit te qualis
es. Ideo tui miseret᷑. quia odit te
dum es. Nam illud tibi non pri-¬
mittit: quia faciat te qualis est
Nam eris qualis est: s ad quen¬
dam modum. id est imitator cl̃i
uelut imago: s non qualis ima¬
go est filius. Nam etiam tmagnis
in hominib liuerse sunt. Filus
hominis habet tmaginem parriꝰ
sui. et hoc est quł pater eius quia
homo est sicut pater eiꝰ. In speru¬
lo autem imago tua. non est hor
qł̃ tu. Aliter est enim imnagone
in filio. aliter tn speculo. In fili
est imago tua. sciłm equalitart
substantie: in speculo aũ quarã
longe est a substantia. et tamen
est quedam tinago tua quamuiᷤ
non talis. qualis in filio tuo scdm
substantiam. Sic in creatura non
hoc est imago dei qđ est in filio.
qui hoc est qł pater. idest uerbũ
dei. per qđ facta sunt om̃ia. Re¬
cipe ergo similitudinem cłi. qũa
per mala facta amisisti. Sicut e¬

Expanded text:
est, ama qualis est: non te ipse aest, ama qualis est: non te ipse amat qualis es, sed odit te qualis es. Ideo tui miseretur, quia odit te dum es. Nam illud tibi non promittit, quia faciet te qualis est. Nam eris qualis est, sed ad quemdam modum; id est, imitator Dei velut imago, sed non qualis imago est Filius. Nam etiam imagines in hominibus diversae sunt. Filius hominis habet imaginem patris sui, et hoc est quod pater ejus, quia homo est sicut pater ejus. In speculo autem imago tua non hoc est quod tu. Aliter est enim imago tua in filio, aliter in speculo: in filio est imago tua secundum aequalitatem substantiae; in speculo autem quantum longe est a substantia, et tamen est quaedam imago tua, quamvis non talis, qualis in filio tuo secundum substantiam. Sic in creatura, non hoc est imago Dei, quod est in Filio, qui hoc est quod Pater, id est, Verbum Dei per quod facta sunt omnia. Recipe ergo similitudinem Dei, quam per mala facta amisisti. Sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
met enim ne ueniat cłs. ⁊ damp¬
net illum. Nam nondum delec¬
tat castitas. nonlum illum delec¬
tat iusticia: s iudicium dei for¬
midans a factis temꝑat. Non cõ¬
cupiscentiã ipsam dampnat: q̃
seuit in eo. Nondum illũ delec¬
tat qđ bonum est: nondum ibi
habet suauitatẽ. ut cantet canti¬
cum nouum. s de uetustate pe¬
nas timet. Nondum concorda
tur cogitatione tali. ut dicant si¬
bi si fieri posset. non nobis mina¬
retur deus. non talia per ꝓph̾as
indulgentiam: ignosceret om̃i¬
bus. postea ueniret ueminem
nutteret in gehennam. Lam qͥa
iniquus est: iniquum uult de¬
um. Uult te deus facere similen
sibi. et conaris deum facere sumn¬
lem tui. Placeat ergo tibi d̃s qui¬
lis est: non qualem esse uis.P
uersus enimn es: et talem us su
qualis es non qualis est. Si au¬
tem placeat tibi qualis est corr¬
geris. et diriges cor tuum in eã
regulam: a qua nunc alienus fls¬
tortus es. Placeat tibi łs qualis

Expanded text:
met enim ne veniat Deus, et dammet enim ne veniat Deus, et damnet illum. Nam nondum delectat castitas, nondum illum delectat justitia; sed judicium Dei formidans, a factis temperat: non concupiscentiam ipsam damnans, quae saevit in eo. Nondum illum delectat quod bonum est: nondum ibi habet suavitatem, ut cantet canticum novum; sed de vetustate poenas timet: nondum concordavtali cogitatione, ut dicant sibi: Si fieri posset, non nobis minaretur Deus, non talia per Prophetas indulgentiam, ignosceret omnibus, postea veniret, neminem mitteret in gehennas. Jam quia iniquus est, iniquum vult Deum. Vult te Deus facere similem sui, et conaris tu Deum facere similem tui. Placeat tibi ergo Deus qualis est, non qualem illum esse vis. Perversus enim es, et talem vis Deum qualis es, non qualis est. Si autem placeat tibi qualis est, corrigeris, et diriges in eam regulam cor tuum, a qua nunc alienus distortus es. Placeat tibi Deus qualis
Abbreviated transcription (Latin):
ret cum dixit exuite uos ueterẽ
hominem et induite nouum. ali¬
quid ponendum esse et aliquid ac¬
cipiendum. cum de mutando p̾ci¬
peret ls homine. subiecit et ait.
Quappter deponentes mendati¬
um. loquimini ueritatem. Hoc
est qułait exuite ueterem homi¬
nem. et induite nouum. Hoc dix¬
it murate mores: scłm diligeba¬
tis. deum diligite. Nugatoria ini¬
quitatis temporales uoluptates
diligebatis: ꝓximum diligite. Si
dilectione facitis. canticũ nouũ
cantatis. Si timore faciatis. faci¬
tis tamen portatis quidem psal¬
terium: s nondum cantatis. Si
autem nec faciatis. ꝓicitis ipsũ¬
psalteruu. Nelius est uel por¬
tare quam proicere. S rursus
melius cum uoluptate cantare.
quam cum ouere portare. Nec
peruenit ad canticum nouum.
nisi iam cum uoluptate cantãs.
Nam qui portat cum timore. ad¬
huc in uetere est. Et quil est qil
dico fr̃es: Attendite. Non con¬
cordauit cum aduersario suo.
qui cum timore adhuc facit. Li¬

Expanded text:
ret, cum dixit, Exuite, vos, veterem ret, cum dixit, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum; aliquid deponendum esse et aliquid accipiendum, cum de mutando praeciperet homine, subjecit et ait, Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem . Hoc est quod ait, Exuite veterem hominem, et induite novum: hoc dixit, Mutate mores. Saeculum diligebatis, Deum diligite: nugatoria iniquitatis, temporales voluptates diligebatis; proximum diligite. Si dilectione facitis, canticum novum cantatis: si timore facitis, facitis tamen; portatis quidem psalterium, sed nondum cantatis: si autem nec hoc facitis, projicitis ipsupsalterium. Melius est vel portare, quam projicere: sed rursus, melius cum voluptate cantare, quam cum onere portare. Nec pervenit ad canticum novum, nisi jam cum voluptate cantans. Nam qui portat cum timore, adhuc in vetustate est. Et quid est quod dico, fratres, attendite. Non concordavit cum adversario suo, qui cum timore adhuc facit: ti
Abbreviated transcription (Latin):
proximum. In altera ergo tabula
ciuim non occides. quartum non
furaberis. quintum non falsum
testimonium dices. sextum non
concupisces uxorem proximi tui.
septimum non concupisces rem
ꝓximi tui. Hec iungamus illis
trib ad dilectionem dei pertinen
tib: si in psalterio decem cordarũ
uolumus cantare canticũ nouũ.
cam qł dñs suggesserit. Accepit
legem ppłs iudeorum. ista in de¬
calogo non obseruauit. Et quicũ¬
q: obtemperabat. timore optẽpe¬
rabat pene. non amore iusticie.
Portabat psalteriũ. non canebat.
¶antict enum uoluptas. timenti
onus est. Loleo uetus homo. aut ñ
facit aut timore facit. non amore
sanctitatis. non dilectione castita¬
tis temperantie caritatis s tunore.
Uetus enim homo est: et uetus ho¬
non nouum. Et autem cantet can¬
ticum nouum: sit nouus ho. Quo¬
modo autem possit esse nouus ho.
audi non me sed apłm dicentem.
Exuite uos ueterem hominem. et
induite nouum. Et ne quis puta¬

Expanded text:
proximum.. in altera ergo tabula proximum.. in altera ergo tabula tium: non occides; quartum: non furaberis; quintum: non falsum testimonium dices; sextum: non concupisces uxorem proximi tui; septimum: non concupisces rem proximi tui. haec iungamus illis tribus ad dilectiotibus , si in psalterio decem chordarum volumus cantare canticum novum. cam quod Dominus suggerit. Accepit Legem populus Judaeorum istam in decalogo: non observavit. Et quicumque obtemperabant, timore obtemperabant poenae, non amore justitiae: portabant psalterium, non cantabant. Cantanti enim voluptas est, timenti onus est. Ideo vetus homo aut non facit, aut timore facit; non amore sanctitatis, non delectatione castitatis, temperantiae, charitatis, sed timore. Vetus enim homo est; et vetus honon novum. Ut autem cantet canticum novum, sit novus homo. Quomodo autem possit esse novus homo, audi, non me, sed Apostolum dicentem, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum. Et ne quis puta