comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ ammonendi sunt gulȩ de-¬
d̃iti: atq alit̃ abstinentes.
lllos enim suꝑfluitas locutionis.
leuitas oꝑis. atq luxuria: istos uͦ
sepe impatientiȩ. sepe uͦ suꝑbiȩ
culpa comitatur. Hisi enĩ gulȩ
deditos immoderata loquacitas
raperet: diues ille qui epulasse.¬
grauiꝰ ñ arderet: dicens. Pater
abraham miserere mei: & mitte
lararũ ut intinguat extremum
digiti sui in aqua. ut refrigeret
linguã meã: quia crucior in hac
flamma. Quib ꝓfecto uerbis
ostendit᷑: quia epulando cotidiȩ.
crebrius in lingua peccauerat: qͥ
totus ardens refrigerari se p̾cipue.
in lingua requirebat. Rursum
quia gulȩ deditos. leuitas ꝓtinꝰ
oꝑis sequitur: auctoritas sacra te¬
stat᷑ dicens. Sedit ppłs mandu¬
care & bibere: & surrexerunt
ludere. Quos plerũq edacitas
usq ad luxuriã ꝑtrahit: quia
dũ sacietate uent̃ extenditur:
aculei libidinis excitant᷑. Unde
& hosti callido. qui primi homi¬
nis sensum in concupiscentia po-¬

Expanded text:
liter admonendi sunt gulae dediti, atque aliter abstinentes. Illos enim superfluitas locutionis, levitas operis, atque luxuria; istos vero saepe impatientiae, saepe vero superbiae culpa comitatur. Nisi enim gulae deditos immoderata loquacitas raperet, dives ille qui epulatus qgravius non arderet, dicens: Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Quibus profecto verbis ostenditur quia epulando quotidie crebrius in lingua peccaverat, qui totus ardens refrigerari se praecipue in lingua requirebat. Rursum quia gulae deditos levitas protinus operis sequitur, auctoritas sacra testatur, dicens: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Quos plerumque edacitas usque ad luxuriam pertrahit, quia dum satietate venter extenditur, aculei libidinis excitantur. Unde et hosti callido, qui primi hominis sensum in concupiscentia po
Abbreviated transcription (Latin):
se pos se inulte peccare. Plus est nãq
anima quam esca: & corpus quã uesti¬
mentum. Qui gͦ escam atq uesti-¬
mentum pauꝑib largit᷑. s tam̃ ani-¬
mȩ uł corporis iniquitate polluitur:
qđ minus est iusticiȩ obtulit: & qđ
maius est culpe. Sua enĩ¬
dõ dedit: & se diabolo. At contra
aminonendi sunt. qui adhuc & ali-¬
ena rapere intendunt: ut sollicite
audiant. quid ueniens iniudiciũ
dns dicat. Ait namq. Esuriui
enim: & ñ dedistis mͥ manducare.
Sitiui: & non dedistis michi potum.
Hospes erã: & non collegistis me. Nu-

Expanded text:
se posse inulte peccare. Plus est namque se posse inulte peccare. Plus est namque anima quam esca, et corpus quam vestimentum . Qui ergo escam aut vestimentum pauperibus largitur, sed tamen animae vel corporis iniquitate polluitur, quod minus est justitiae obtulit, et quod majus est, culpae; sua enio dedit, et se diabolo. At contra admonendi sunt qui adhuc et aliena rapere contendunt, ut sollicite audiant quid veniens in judicium Dominus dicat. Ait namque: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere; hospes eram, et n
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scriptum est. Om̃i petenti te
tribue. Ne saltim aliquid p̾beant
quib omnino conferre nichil de-¬
bent: audiant qđ scriptum est.
Da bono: & ñ receperis peccatorem.
Benefac humili: & ñ dederis impio.
Et rursum. Panem tuũ & uinum
suꝑ sepulturã iusti constitue: & noli
ex eo manducare & bibere cũ peccato¬
peccat oribus prebet: qui iniquis
subsidium pro eo qđ iniqui sunt
impendit. Linde & nonnulli huiꝰ
mundi diuites. cũ fame crucientur
xp̃i pauꝑes: effuisis largitatib nu-¬
triunt histriones. Qui uͦ indigenti
etiã peccatori panem suũ non quia
peccator. s qͥa homo ẽ tribuit: n-¬
nutrit: quia in illo non culpã. sed
naturam diligit. Ammonendi st̃
etiã qui iam sua misericordit̃ lar-¬
giuntur. ut sollicite custodire
studeant: ne cum comiissa pec-¬
cata elemosinis redimunt. adhuc re-¬
dimenda committant: ne uenalẽ dei
iusticiam estiment: si cum curant pro
peccatis nummos tribuere. ar bitrer tͦ

Expanded text:
quod scriptum est: Omni petenti te quod scriptum est: Omni petenti te tribue . Ne saltem aliquid praebeant, quibus omnino conferre nil debent, audiant quod scriptum est: Da bono, et non receperis peccatorem; benefac humili, et non dederis impio . Et rursum; Panem tuum et vinum super sepulturam justi constitue, et noli ex eo manducare et bibere cum peccatopeccatoribus praebet, qui iniquis subsidia pro eo quod iniqui sunt impendit. Unde et nonnulli hujus mundi divites, cum fame crucientur Christi pauperes, effusis largitatibus nutriunt histriones. Qui vero indigenti etiam peccatori panem suum, non quia peccator, sed quia homo est, tribuit; ninutrit, quia in illo non culpam, sed naturam diligit. Admonendi sunt etiam qui jam sua misericorditer largiuntur, ut sollicite custodire studeant, ne cum commissa peccata eleemosynis redimunt, adhuc redimenda committant; ne venalem Dei justitiam aestiment, si cum curant pro peccatis nummos tribuere, arbitrentur
Abbreviated transcription (Latin):
Ne dicas amico tuo. uade & reuer¬
tere. & cras dabo tͥ: cum statim pos¬
sis dare. He sub obtentu largita¬
tis. ea quȩ possident inutilit̾ spar-
cũ multa necesse sint. pauca largi¬
ant᷑: audiant qđ scriptum est᷑.
Qui parce seminat: parce & metit.
Ne cum pauca oportet. plurima
inopiã tolerantes. ad impatientiã
erumpant: audiant qđ scriptũ e̾.
Non ut aliis sit remissio. uobis
autẽ tribulatio: sed ex ȩqualitate
ur̃a habundantia illors inopiam
subleuet: ut & illoꝵ habundantia
urẽ inopiȩ sit supplementum.
Cum enim dantis mens ferre inopiam
nescit: si multa sibi subtrahit: occasi¬
onem contra se impatientiȩ exquirit.
Prius namq p̃parandus est patien¬
tiȩ animus. & tunc aut multa st̃
aut cuncta largienda: ne dũ minꝰ
equanimit̾ inopia irruens fertur.
& p̃missȩ largitatis merces ꝑeat: &¬
adhuc mentẽ deterius murmura¬
tio subsequens ꝑdat. Ne omnino
nichil eis p̃beant. quib conferre
aliquid parum debeant: audiant

Expanded text:
Ne dicas amico tuo: Vade, et revertere, et cras dabo tibi, cum statim possis dare . Ne sub obtentu largitatis ea quae possident inutiliter distributores spargae, cum multa necesse sint, pauca largiantur, audiant quod scriptum est: Qui parce seminat, parce et metet . Ne, cum pauca oportet, plurima inopiam tolerantes, ad impatientiam erumpant, audiant quod scriptum est: Nautem tribulatio, sed ex equalitatevestra abundantia illorum inopiam suppleat, et ut illorum abundatia vestrae inopiae sit supplementum . Cum enim dantis mens ferre inopiam nescit, si multa sibi subtrahit, occasionem contra se impatientiae exquirit. Prius namque praeparandus est patientiae animus, et tunc aut multa sunt aut cuncta largienda, ne dum minus aequanimiter inopia irruens fertur, et praemissae largitatis merces pereat, et adhuc mentem deterius murmuratio subsequens perdat. Ne omnino nihil eis praebeant, quibus conferre aliquid parvum debent, audiant
Abbreviated transcription (Latin):
re appetunt: illic ab ȩt̾no patrimonio
exheredes fiunt. Cum uł plurima
ambiunt. uł obtinere cuncta quȩ
ambierint possunt: audiant qđ
scriptum est. Quid ꝓdest homini
si totum muncdum lucretur: animȩ
uͦ suȩ detrimentum faciat: Acsi
si totum qđ extra se est congregat:
si hoc solum qđ ipse est dampnat :
Plerumq autẽ citius raptoꝵ auari-¬
tia corrigitur. Si uerbis ammo-¬
nentis quam fugitiua sit presens
uita monstretur: si eoꝵs ad mediũ
memoria deducatur. qui & ditari
in hoc mundo dui conati sunt. &
tam̃ in adeptis diuitiis diu manere
nequiuerunt. Quib festina mors
eoꝵ nequitia nec simul. nec repente
congregauit. Qui non solum hic
rapta reliquerunt: sed secum ad
iudicium causas rapinȩ detulerunt.
hors itaq exempla audiant. quos
in uerbis suis ꝓculdubio & ipsi con¬
dempnant: ut cum post uerba.
ad cor redeunt: imitari saltem quos

Expanded text:
ri appetunt, illic ab aeterno patrimonio ri appetunt, illic ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Cum ambiunt, vel obtinere cuncta quae ambierint possunt, audiant quod scriptum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum faciat ? Ac ssi totum quod extra se est congregat, si hoc ipsum solum quod ipse est, damnat? Plerumque autem citius raptorum avaritia corrigitur, si in verbis admonentis quam fugitiva sit praesens vita, monstretur: si eorum ad medium memoria deducatur, qui et ditari in hoc mundo diu conati sunt, et tamen in adeptis divitiis diu manere nequiverunt, quibus festina mors eorum nequitia nec simul nec repente congregavit; qui non solum hic rapta reliquerunt, sed secum ad judicium causas rapinae detulerunt. Horum itaque exempla audiant, quos in verbis suis procul dubio et ipsi condemnant; ut cum post verba ad cor redeunt, imitari saltem quos
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia: & qͥ amat diuitias. fructus
non capiet ex eis. Fructꝰ quippe ex
illis caꝑet: si eas bene spargere non
amando uoluisset. Qui uͦ eas dili-¬
gendo retinet: hͥ utiq sine fructu
derelinquet. Cum repleri cunctis
simul opib mnardescunt: audiant
qđ scriptum est. Qui festinat dita-¬
ri: non crit innocens. ꝓ fecto inno
ambit: uitare peccatum neggligit.
Et more auium captus. cum escam
terrenars rerũ auidus conspicit: qͦ
strangulet᷑ laqueo peccati non ag¬
noscitꝰ. Cum quelibet p̾sentis uitȩ
lucra desiderant: & quȩ de futuro
dampna patiuntur ignorant: audi¬
ant qđ scriptũ est. Hereditas ad qͣm
sestinatur in principio: in nouissimo
benedictione carebit. Ex hac quippe
uita initium ducimus: ut ad benedi¬
ctionis sortem in nouissimo ueniamus.
Qui itaq in principio hereditari festi¬
nant: sortem sibi in nouissimo bene-¬
dictionis amputant: quia dum per
auarinȩ nequitiam hic multiplicare¬

Expanded text:
pecunia, et qui amat divitias fructus pecunia, et qui amat divitias fructus non capiet ex eis . Fructus quippe ex illis caperet, si eas bene spargere non amando voluisset: quia vero eas diligendo retinet, hic utique sine fructu derelinquet. Cum repleri cunctis simul opibus inardescunt, audiant quod scriptum est: Qui festinat ditari, non erit innocens . Profecto enim ambit, vitare peccatum negligit, et more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus conspicit, quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit. Cum quaelibet praesentis mundi lucra desiderant, eaque quae de futuro damna patiuntur ignorant, audiant quod scriptum est: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Ex hac quippe vita initium ducimus, ut ad benedictionis sortem in novissimo veniamus. Qui itaque in principio haereditari festinant, sortem sibi in novissimo benedictionis amputant: quoniam dum per avaritiae nequitiam hic multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
etiam p̾mitit dicens. Discedite a
me maledisti in ignem ȩternum:
qui paratus est diabolo. & angłis eiꝰ.
Ecce nequaquam audiunt. quia ra-
cipantur. Hinc gͦ colligendũ est.
quanta dampnatione plectendi sunt
ꝗ aliena rapuint: si tanta animad¬
uersione feriuntur. qui sua indiscre
te tenuerunt. ꝑpendant quo eos
obliget reatu res rapta: si tali subiacet
penȩ non tradita. Ppendant quid
meretur iniusticia illata: Si tanta
ꝑ cussione digna est pietas ñ impensa.
Cum aliena rapere intendunt: audi¬
ant qđ scriptum est. Lie ei qui mul¬
tiplicat non sua. lisq quo aggra¬
uat contra se densum lutum: Auaro
quippe densum lutum contra se ag-¬
grauare est:terrena lucra cum ponde-¬
re peccati cumulare. Cum multi-
plicare larga habitationis spatia.
diceret. Quousq uos extenditis:
sortes minime potestis: Coniunctos
quicde p̃mitis: s cont᷑ qͦs uos ualeatis
extendere semꝑ inuenitis. Cũ au-¬
gendis pecuniis inhiant: audiant
qđ scriptum est. Auarꝰ non implet᷑

Expanded text:
mittit, dicens: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Ecce nequaquam audiunt, quia rapicipantur. Hinc ergo colligendum est quanta damnatione plectendi sunt qui rapiunt aliena, si tanta animadversione feriute tenuerunt. Perpendant quo eos obliget reatu res rapta, si tali subjicit poenae non tradita. Perpendant quod meretur injustitia illata, si tanta percussione digna est pietas non impensa. Cum aliena rapere intendunt, audiant quod scriptum est: Vae ei qui multiplicat non sua usquequo et aggravat contra se densum lutum ? Avaro quippe densum lutum contra se aggravare, est terrena lucra cum pondere peccati cumulare. Cum multplicare large habitationis spatia cdiceret: Quousque vos extenditis sortes minime potestis? Conjunctos quidem premitis, sed contra quos vos valeatis extendere semper invenitis. Cum augendis pecuniis inhiant, audiant quod scriptum est: Avarus non implebitur
Abbreviated transcription (Latin):
omia quȩ p̃cepta sunt uobis: dicite.
Serui mutiles sumus: qđ debiumus
facere fecimus. Ne largitatẽ tristi¬
cia corrumpat: audiant᷑ qđ scͥptũ est.
Hilarem datorẽ diligit łs. Ne ex im¬
penso miinere transitoriam laudem
querant: audiant qđ scriptum est.
Hesciat sinistra tua qͥd faciat dexte¬
ra tua: id ẽ. pie dispensationi neqͣꝗͣ
se gła uitȩ p̃sentis ammisceat: sed
opꝰ rectitudinis appetitionẽ ignoret
fauoris. Ne impensȩ gr̃e uicissitu¬
dinem requirant: Audiant qđ scͥp¬
tum est. Cũ facis pͣndiũ aut cęnã
noli uocare amicos tuos. neq fr̃s
tuos. neq cognatos. neq uicinos

Expanded text:
omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quod debuimus facere, fecimus . Ne largitatem tristitia corrumpat, audiant quod scriptum est: Hilarem enim datorem diligit Deus . Ne ex impenso munere transitoriam laudem quaerant, audiant quod scriptum est: Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua ; Id est, piae dispensationi nequaquam se gloria vitae praesentis admisceat, sed opus rectitudinis appetitio ignoret favoris. Ne impensae gratiae vicissitudinem requirant, audiant quod scriptum est: Cum facis prandium aut coenam, noli vocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque cog
Abbreviated transcription (Latin):
stitutos se esse considerant: neqͣꝗͣ
eors mentes tumor subleuet: s timor
p̃mat. Uinde necesse est ut sollicite
ꝑpendant. ne cõmissa indigne dis-¬
tribuant: ne quedã quib nulla.
ne nulla quib quedã. ne multa
quib pauca. ne pauca p̾beant qͥb
impendere multa debuerunt. Ne
p̃cipitatione hoc qđ tribuunt inu-¬
tilit̾ spargant: ne tarditate peten¬
tes noxie crucient. Ne recipiendȩ
hic gr̃ȩ intentio subrepat: ne datio-¬
nis lum. laudis transitoriȩ appeti-¬
tio extinguat. Nle oblatum munus
conuincta tristicia obsideat: ne in
hene oblato miinere animꝰ plus qͣm
decet hilarescat. Ne sibi quicqͣm
cũ totũ recte impleuerĩt tribuant. &
simul omĩa postqͣm ꝑegerint ꝑdant.
Ne enĩ sibi uirtutẽ suę libertatis de¬
putent: audiant qđ scriptum est.
Si quis amministrat: tanqͣm ex uirtu-¬
te quã amministrat ds. Et ne in be-¬
nefactis immoderatius gaudeant:
audiant qđ scriptum est. Cũ feceritis

Expanded text:
stitutos se esse considerant, nequaquam stitutos se esse considerant, nequaquam eorum mentes tumor sublevet, sed timor premat. Unde et necesse est ut sollicite perpendant ne commissa indigne distribuant; ne quaedam quibus nulla, ne nulla quibus quaedam; ne multa quibus pauca, ne pauca praebeant quibus impendere multa debuerunt; ne praecipitatione hoc quod tribuunt inutiliter spargant; ne tarditate petentes noxie crucient; ne recipiendae hic gratiae intentio subrepat; ne dationis lumen laudis transitoriae appetitio exstinguat; ne oblatum munus conjuncta tristitia obsideat; ne in bene oblato munere animus plus quam decet hilarescat, ne sibi quidquam, cum totum recte impleverint, tribuant, et simul omnia postquam peregerint perdant. Ne enim sibi virtutem suae liberalitatis deputent, audiant quod scriptum est: Si quis administrat, tanquam ex virtute quam administrat Deus . Ne in benefactis immoderatius gaudeant, audiant quod scriptum est: Cum feceritis
Abbreviated transcription (Latin):
misericordit̾ tribunt: atq alit̾ qui
adhuc aliena rapere contendunt.
Ammonendi namq sunt qui iã sua
misericordit᷑ tribuunt. ne cogitatio¬
ne tumida suꝑ eos se quib terrena
largiuntur. extollant: ne idcirco se
meliores estiment: quia contineri ꝑ
se cȩt̃os uident. Nam terrenȩ dns
domus. famuloꝵ ordines ministeri¬
aq disꝑtiens: hos ut regant. illos
uͦ statuit ut ab aliis regantur. Istis
iubet. ut necessaria cet̾is prebeant:
illis ut accepta ab aluis sumant. Et
tam̃ plerumq offendunt qͥ regunt:
& in patriffamilias gr̃ã ꝑmanent.
qͥ reguntur. Iram merent᷑ qui dis¬
pensatores sunt: sine offensione per¬
durant. qui ex aliena dispensatione
subsistunt. Ammonendi sunt gͥ
qui ea qͣ possident misericorditẽr
tribuunt. ut acę esti dño dispensato¬
res se positos subsidioꝵ temporaliũ
agnoscant: & tanto humilit̾ prebeant:
quanto & aliena esse intelligunt quȩ
dispensant. Cumq in illoꝵ mini-¬
sterio quib accepta largiunt᷑. con¬

Expanded text:
unt, atque aliter qui adhuc et aliena rapere contendunt. Admonendi namque sunt qui jam sua misericorditer tribuunt, ne cogitatione tumida super eos se quibus terrena largiuntur, extollant; ne idcirco se meliores aestiment, quia contineri per se caeteros vident. Nam terrenae domus dominus famulorum ordines ministeriaque dispertiens, hos ut regant, illos vero statuit ut ab aliis regantur. Istos jubet ut necessaria caeteris praebeant, illos ut accepta ab aliis sumant. Et tamen plerumque offendunt qui regunt, et in patrisfamilias gratia permanent qui reguntur. Iram merentur qui dispensatores sunt, sine offensione perdurant qui ex aliena dispensatione subsistunt. Admonendi sunt igitur qui jam quae possident misericorditer tribuunt, ut a coelesti Domino dispensatores se positos subsidiorum temporalium agnoscant; et tanto humiliter praebeant, quanto et aliena esse intelligunt quae dispensant. Cumque in illorum ministerio quibus accepta largiuntur 64 con
Abbreviated transcription (Latin):
diant isti. ñ qđ intrat in os coinqͥ¬
nat hominem: s qđ ꝓcedit ex ore¬
hoc coinquinat hominẽ. Audiant
illi. esca uentri. & uent̾ escis: ds autẽ
& hunc & has destruet. Et rursũ.
Non in comessationib & ebrietatib.
Et it̾m. Esca nos ñ commendat dõ.
Audiant isti. quia omnia munda
mundis: coinquinatis autẽ & infi¬
delib nichil ẽ mundũ. Audiant

Expanded text:
diant isti: Non quod intrat in os, coinquinat hominem, sed quod procedit ex ore, coinquinat hominem . Audiant illi: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et has destruet . Et rursum: Non in commessationibus et ebrietatibus . Et rursum: Esca nos non commendat Deo . Audiant isti, quia omnia munda mundis; coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum Tit
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere a cibis. quos d̾s creauit ad ꝑ¬
cipiendum cũ gr̃aꝵ actione fidelib:
& his qui cognouerunt ueritatem.
Audiant illi. bonum est ñ manduca¬
re carnem. neq bibere uinũ: neq
in quo fr̃ tuus scandalitatur. Audi-¬
ant isti. modico uino utere ꝓpt̾ sto¬
machum. & frequentes tuas infirmi-¬
tates: quatinus & illi discant cibos
carnis inordinate ñ appetere: & isti
creaturã di quam ñ appetunt. ñ aude.¬
ant condempnare. Qđd alit̃ ammo

Expanded text:
ere a cibis, quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus et his qui cognoverunt veritatem. Audiant illi: Bonum est non manducare carnem, neque bibere vinum: neque in quo frater tuus scandalizatur . Audiant isti: Modico vino utere propter stomachum et frequentes tuas infimitates . Quatenus et illi discant cibos carnis inordinate non appetere, et isti creaturam Dei quam non appetunt, non audeant condemnare. CAPUT XX
Abbreviated transcription (Latin):
terant noxia qui hȩc habuit non
quesita: Quis int̾ hȩc sine magni
discriminis labore saluabitur: si il¬
le in his culpa int̾ueniente turbatus
est. qui ad hec fuerat dõ eligente
p̃paratus : Ammonendi sunt ut
considerent. qđ salomon qui post
tantam sapientiam usq ad idolatrĩã
cecidisse describitur: nichil in hoc
mundo priusqͣm caderet aduersita¬
tis habuisse memoratur. Sed con¬
cessa sapientia funditus cor deseru¬
it: qđ nulla uel minima tribulati-¬
nis disciplina custodiuit. Qd̃ alit̃¬

Expanded text:
terunt noxia, qui haec habuit non terunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis inter haec sine magni discriminis labore salvabitur, si ille in his culpa interveniente turbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparatus? Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad idololatriam cecidisse describitur, nihil in hoc mundo priusquam caderet, adversitatis habuisse memoratur; sed concessa sapientia funditus cor deseruit, quod nulla vel minima tribulationis disciplina custodivit . 79 CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
sanari posse creditur : a multis quȩ
appetit ꝓhibetur. Et pueris nũmos
subtrahimus: quib tota simul pa¬
trimonia heredib reseruamus.
hinc gͦ de spe ȩternȩ hereditatis
gaudium sumant. quos aduersitas
uitȩ temporalis humiliat: quia
nisi saluandos in ꝑpetuo cerneret:
erudiendos sub disciplinȩ regimine
diuina dispensatio non frenaret᷑.
Ammonendi sunt itaq. qui in his
quȩ temporalit concupiscunt. ad¬
uersitatis labore fatigantur. ut
sollicite considerent: qđ plerumq
ctiam iustos cum temporalis poten¬
tia sustollit. uelut in laqueũ cul¬
pa deprehendit. Nam sicut in
pͥore huius uoluminis parte iam
diximus: dauid ło amabilis recti¬
or fuerat in seruitio: quam cum ꝑ¬
uenit ad regnum. Seruus namq
amore uisticiȩ deprehensum aduer-¬
sarium ferire timuit: rex autem
ꝑsuasione luxuriȩ. deuotũ militẽ
etiam sub studio fraudis extinxit.
Quis gͦ opes. quis potestatem. quis
głam querat. innoxie: si & illi exti¬

Expanded text:
sanari posse creditur, a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditatis gaudium sumant, quos adversitas vitae temporalis humiliat; quia nisi salvandos in perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispensatio non frenaret. Admonendi itaque sunt qui in his quae temporaliter concupiscunt, adversitatis labore fatigantur, ut sollicite considerent quod plerumque etiam justos cum temporalis potentia sustollit, velut in laqueo culpa comprehendit. Nam sicut in priori hujus voluminis parte jam diximus , David Deo amabilis rectior fuit in servitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, deprehensum adversarium ferire timuit; rex autem persuasione luxuriae devotum militem etiam sub studio fraudis exstinxit . Quis ergo opes, quis potestatem, quis gloriam quaerat innoxie, si et illi exsti
Abbreviated transcription (Latin):
dum meliora deuouerant. Ham
quis quis maius bonũ subire ꝓpo¬
suit: bonum minus qđ licuit illici¬
tum fecit. Scriptum quippe est.
Nemo mutens manum suam suꝑ ara-¬
trum & respiciens retro: aptus est re-¬
gno di. Qui gͥ fortiori studio inten¬
derat: retro respicere conuincitur.
si relictis bonis ampliorib ad mini-¬
ma recorquetur. Qđ alit̃¬

Expanded text:
dum meliora voverunt. Nam dum meliora voverunt. Nam quisquis bonum majus subire proposuit, bonum minus quod locuit illicitum fecit. Scriptum quippe est: Nemo mittens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Qui igitur fortiori studio intenderat, retro respicere convincitur, si relictis bonis amplioribus ad minima retorquetur . Tri
Abbreviated transcription (Latin):
terrenȩ sollicitudines prodeunt:
& iccirco magist᷑ gentium audito¬
res suos ad meliora ꝑsuasit: ne sol¬
licitudine terrena ligarent᷑. Quẽ
gͥ cȩlibem curarũ scłarium impe-¬
dimentũ p̃pediuit: & coniugio se
nequaquam subdidit : & tamen
coniugii onera ñ euasit. Ammo-¬
nendi sunt cęlibes: ne sine iudicio¬
dampnationis. misceri se feminis
uacantib putent. Cum enim for¬
nicationis paulus uiciũ tot crimi¬
nib execrandis inseruit: cuius
sit reatus indicauit dicens. Heq
fornicatores. neq idolis seruientes.
neq adulteri. neq molles. neq mascłoꝵ¬
ebriosi. neq maledici. neꝙ rapaces: reg¬
num di possidebunt. Et rursum.
Fornicatores & adulteros: iudicabit ds̃.
Ammonendi itaq sunt: ut si temptati-¬
onum ꝓcellas cum difficultate salu-
tis tolerant. coniugii portum petant.
Scriptum quippe est. Delius est nu-¬
bere: quam uri. Sine culpa scilicet
ad coniugium ueniunt: si tam̃ nec-¬

Expanded text:
terrenae sollicitudines prodeunt; terrenae sollicitudines prodeunt; et idcirco magister gentium auditores suos ad meliora persuasit, ne sollicitudine terrena ligarentur. Quem igitur caelibem curarum saecularium impedimentum praepedit, et conjugio se nequaquam subdidit, et tamen conjugii onera non evasit. Admonendi sunt caelibes, ne sine damnationis judicio misceri se feminis vacantibus putent. Cum enim Paulus fornicationis vitium tot criminibus exsecrandis inseruit, cujus sit reatus indicavit, dicens: Neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque mascuebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Et rursum: Fornicatores autem et adulteros judicabit Deus . Admonendi itaque sunt, ut si tentationum procellas cum difficutis tolerant, conjugii portum petant. Scriptum quippe est: Melius est nubere quam uri: sine culpa scilicet ad conjugium veniunt, si tamen nec
Abbreviated transcription (Latin):
iugũ uita dampnatur. De qua de-¬
precatione quoq paulus ammonet
dicens. Holite fraudare inuicem:
nisi forte ex consensu ad tempus.
ut uacetis orationi. At contra
ammonendi sunt qui ligati coniugi¬
is non sunt. ut preceptis cȩlestib eo
rectius seruiant. quo eos ad curam
mundi nequaquã iugum culpȩ car¬
nalis inclinat: ut quos onus licitum
coniugii non grauat. nequaquam
pondus illicitum terrenȩ sollicitu¬
dinis p̃mat: s tanto eos paratiores
dies ultimus. qͣnto & expeditiores in¬
ueniat: ne qͦ meliora agere uacantes.
possunt. sed tam̃ neggligunt: eo
supplicia deteriora mereantur. Au-¬
diant qđ paulus cum quosdã ad cȩ¬
libatus grãm instrueret. non con-¬
iugium spreuit: s curas mundi nas¬
centes ex cõiugio. reppulit dicens.
Hoc ad utilitatẽ urãm dico: ñ ut
laqueum uobis iniciam. s ad id qđ¬
honestum est: & qđ facultatẽ pre¬
beat. sine impedimento domino
seruiendi. Ex coniugiis quippe

Expanded text:
jugum vita damnatur. De qua dejugum vita damnatur. De qua deprecatione quoque Paulus admonet dicens: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi . At contra admonendi sunt qui ligati conjugiis non sunt, ut praeceptis coelestibus eo rectius serviant, quo eos ad curas mundi nequaquam jugum copulae carnalis inclinat; ut quos onus licitum conjugii non gravat, nequaquam pondus illicitum terrenae sollicitudinis premat; sed tanto eos paratiores dies ultimus, quanto et expeditiores inveniat; ne quo meliora agere vacantes possunt, sed tamen negligunt, eo supplicia deteriora mereantur. Audiant quod Apostolus cum quosdam ad caelibatus gratiam instrueret, non conjugium sprevit, sed curas mundi nascentes ex conjugio repulit, dicens: Hoc ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum honestum est, et facultatem prebeat sine impobserviendi . Ex conjugiis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
lli autẽ qui tam infirmi sunt. ut possessiom¬
b suis renuntiare non possint. si ea que accep-¬
turi erant dispensatori relinquant nichil ha¬
bentib conferendaͥ sine peccato possident su-
a: quia & ipsi qͦdammͦ sua relinquũt: quando
ꝓpͥis contenti reb mchil eoꝵ quȩ labori uł ordi¬
ni fuodeberi arbitrant᷑ accipiunt. Quod si pu
ñ posse sua relinquere. eo qd̃ eis defor¬
me sit int̾ suoᷤ pauꝑes reddi: nouerint
eẽ deforimꝰ possessores de elemosimᷤ pauꝑi
pasci:¬

Expanded text:
lli autem, qui tam infirmi sunt, ut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua : quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti rebus, nihil eorum quae labori vel ordini suo deberi arbitrantur, accipiunt. Quod si putn posse sua relinquere, quod eis deforme sit inter suos pauperes reddi, noverint esse deformius possessores de eleemosynis pauperum pasci
Abbreviated transcription (Latin):
um de refrenando illicito cordis
In forib peccatum tuum aderit: s¬
sub te erit appetitus eius: & tu do¬
minaberis illius. In forib peccatum
adest: cum in cogitationib pulsat.
Cuius appetitus subter est. eiq dñatur:
si cordis nequitra inspecta citius ꝑimit᷑:
et priusquã ad duritiã crescat. re¬
luctanti menti subigitur. Ia cxp̃ b iob¬

Expanded text:
um de refrenando illicito cordis In foribsub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius . In foribus quippe peccatum adest, cum in cogitationibus pulsat. Cujus appetitus subter est, eique homo dominatur, si cordis nequitia et priusquam ad duritiam crescat, reluctanti menti subigatur. Quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
ec atꝙ huiꝰcemodi me ꝓsequente. ꝑmo¬
ti grauit̾ ingemustis uos meam ne¬
cessitatẽ fuisse ꝑducto ᷤ: qũa nec implere. aliqͦ
stucdio. nec sine peccato relinquere ualere¬
tis. Ac deinde cũ piis gemitib ur̃is ea qͣ
uob̾ obstrictꝰ sũ cordis affectione cõpassꝰ dicẽm
orando lios posse ꝑficere. qͦd ñ possitis do¬
cendo suggere : plusq fideles eatholicos
bonis exemplis quã luculentis uerbis sole-¬
re ꝓficere: eamq ẽẽ sũmã ꝑfectamq doctri-¬
nam. quã conuersatio spiritalis ostenderit.
non qũa manis sermo iactitarit. nec a no¬
bis in die iuditii uerba querenda si opera:
nec facile ꝑsuaderi possibile eẽ qͦd docet
lingua si a lingua uita dissentiat. illud au̾
ꝓbari possibile. qͦd siue p̾dices siue ñ p̃dices
faciendo confirmas. & nintari uolentib cum
quadam delectatione ipsiꝰ posibilitatis in¬
culcas: uos mea suggestione paululum
delectati. hoc ꝓtinus si me ñ habet obluno¬
retulistis:¬

Expanded text:
 hujuscemodi me prosequente, permoti graviter ingemuistis, vos in eam necessitatem fuisse perductos, quam nec implere aliquo studio, nec sine peccato relinquere valeretis; ac deinde, cum piis gemitibus vestris, ea qua vobis obstrictus sum cordis affectione compassus, orando vos dixi posse perficere quod non possetis docendo suggerere; plusque fideles catholicos bonis exemplis, quam luculentis verbis solere proficere; eamque esse summam perfectamque doctrinam, quam conversatio spiritualis ostenderit, non quam inanis sermo jactitarit; nec a nobis in die judicii verba quaerenda, sed opera; nec facile persuaderi esse possibile quod docet lingua, si a lingua vita dissentiat; illud autem probari possibile, quod sive praedices, sive non praedices, faciendo confirmas, et imitari volentibus cum quadam delectatione ipsius possibilitatis inculcas: vos mea suggestione paululum delectati, hoc protinus, si me non habet oblivioretulistis
Abbreviated transcription (Latin):
factus e̾ esaii uir gnarus uenandi:
& homo agricola. Iacob autẽ uir
simplex habitauit in tabernaculis:
uel sicut in alia translatione dicit᷑.
habitabat domi. Quid ꝑuenatio¬
nẽ esau nisi eoꝵ uita figuratur. qͥ
in exteriorib uoluptatib fusi. car¬
nem sequuntur: qui etiã agricola
es se describit᷑. quia amatores huiꝰ
scłi. tantomagis exteriora incolunt.
quanto interiora sua inculta dere¬
linquunt: Sacob uͦ uir simplex in
tabernaculis uel in domo habitare
ꝑhibetur: quia nimirum om̃s qͥ in
curis exteriorib occupati fugiunt:
simplices in cogitatione. atq in con
scientiȩ suȩ habitatione consistunt.
In tabernaculis enim aut in domo
habitare est. Sensum & mentis se¬
creta restringere: & nequaquam exte-¬
rius ꝑ desideria dissipare: ne dum
ad multa foris in hiant: a seipsis alie¬
natis cogitationib recedant. In exp̃oẽ¬

Expanded text:
s est Esau vir gnarus venandi, et homo agricola; Jacob autem vir simplex habitabat in tabernaculis . Vel sicut in alia translatione dicitur, Habitabat domi. Quid enim per venationem Esau, nisi eorum vita figuratur, qui in exterioribus voluptatibus fusi carnem sequuntur? Qui etiam agricola esse describitur, quia amatores hujus saeculi tanto magis exteriora colunt, quanto interiora sua inculta derelinquunt. Jacob vero vir simplex in tabernaculis vel in domo habitare perhibetur, quia nimirum omnes, qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simpscientiae suae habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo habitare, est se intra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare, ne dum ad multa foras inhiant, a seipsis, alienatis cogitationibus, recedant. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ac torpentib predicetur sollici-¬
tudo boni operis: ut tam̃ inqͥetis
immoderate licentia ñ augeatur
actionis. Sic inquietis ponatur
modus : ut tam̃ ociosis non fiat
torpor securitatis. Sic ab ĩpati¬
entib extinguat᷑ ira: ut tam̃ re-¬
missis ac lenib ñ crescat neggli-¬
gentia. Sic lenes accendantur
ad zelum: ut tam̃ iracundis non
addat᷑ incendium. Sic tenacib
infundat᷑ tribuendi largitas. ut
tam̃ ꝓdigis effusionis frena mi¬
nime laxentur. Sic ꝓdigis p̾di¬
cet᷑ parcitas: ut tam̃ tenacib ꝑi¬
turarũ rerũ custodia ñ augeat᷑.
Sic incontinentib laudet᷑ con¬
iugiũ: ut tam̃ iam continentes
ñ reuocent᷑ ad luxum. Sie conti¬
nentib laudet᷑ uirginitas corpo¬
ris: ut tam̃ in coniugib despec¬
ta non fiat fȩcunditas carnis.
Sic p̾dicanda sunt bona: ne ex al¬
tero iubeantur & mala. Sic
laudanda sunt bona summa:
ne despiciantur ultima. Sic nu-¬

Expanded text:
ac torpentibus praedicetur solliciac torpentibus praedicetur sollicitudo boni operis, ut tamen inquietis immoderatae licentia non augeatur actionis. Sic inquietis ponatur modus, ut tamen otiosis non fiat torpor securus. Sic ab impatientibus exstinguatur ira, ut tamen remissis ac lenibus non crescat negligentia. Sic lenes accendantur ad zelum, ut tamen iracundis non addatur incendium. Sic tenacibus infundatur tribuendi largitas, ut tamen prodigis effusionis frena minime laxentur. Sic prodigis praedicetur parcitas, ut tamen tenacibus periturarum rerum custodia non augeatur. Sic incontinentibus laudetur conjugium, ut tamen jam continentes non revocentur ad luxum. Sic continentibus laudetur virginitas corporis, ut tamen in conjugibus despecta non fiat fecunditas carnis. Sic praedicanda sunt bona, ne ex latere juventur et mala. Sic laudanda sunt bona summa, ne desperentur ultima. Sic nu
Abbreviated transcription (Latin):
Dec sunt quȩ presul amimarum
Sin predicationis diuersitate cu-¬
stodiat: ut sollicitus congrua sin-¬
guloꝵ uulnerib medicamina op-¬
ponat. Sed cum magni sit studii
ut exhortandis singulis seruiatur
ad singula: cũ ualde laboriosũ sit
unumquemq de ꝓpriis sub dispen-¬
satione debitȩ considerationis instru¬
ere: longe tamen est laboriosius
auditores innumeris ac diuersis
passionib laborantes. uno eodemq
tempore uoce unius & communis
exhortationis ammonere. Ibi qͥrpe
tanta arte uox temꝑanda est. ut cũ
diuersa sint auditoꝵ uicia. & singłis¬
inueniatur congrua: & tamen sibi¬
metipsi non sit diuersa: ut inter
passiones medias una quidẽ do-¬
ctrina transeat: s more bicipitis
gladii tuniores cogitationũ car-¬
nalium ex diuerso latere incidat:
quatinus sic suꝑbis p̃dicetur hu-¬
militas: ut tam̃ timidis ñ augeat᷑
metus. Sic timidis infundatur
auctoritas: ut tam̃ suꝑbis non
crescat effrenatio. Sic ociosis

Expanded text:
ec sunt quae praesul animarum in praedicationis diversitate custodiat, ut sollicitus congrua singulorum vulneribus medicamina opponat. Sed cum magni sit studii ut exhortandis singulis serviatur ad singula, cum valde laboriosum sit unumquemque de satione debitae considerationis instruere, longe tamen est laboriosius auditores innumeros ac diversis passionibus laborantes, uno eodemque tempore, voce unius et communis exhortationis admonere. Ibi quippe tanta arte vox temperanda est, ut cum diversa sint auditorum vitia, et singinveniantur congrua, et tamen sibimetipsis non sint diversa, ut inter medias passiones uno quidem ductu transeat, sed more ancipitis gladii, tumores cogitationum carnalium ex diverso latere incidat, quatenus sic superbis praedicetur humilitas, ut tamen timidis non augeatur metus, sic timidis infundatur auctoritas, ut tamen superbis non crescat effrenatio. Sic otiosis
Abbreviated transcription (Latin):
litatis custodiam: semꝑ est seruan-
da munditia castitatis. Si enim pie
sp̃s sub do premitur: caro ad illici-¬
ta contra sp̃m non leuatur. Habet
quippe sp̃s cominissum sͥ dniũ
carnis: si tamen sub d̃no recognoscit
iura legitimȩ seruitutis. Nam si
auctorem suum suꝑbiendo contẽ¬
pnit. iure & a subiecta carne prȩ-¬
lium suscipit. Unde & ille primꝰ
inobediens mox ut suꝑbiendo pec¬
cauit: pudenda contexit. Quia
enim contumeliam sp̃s do intu.
regebat amisit: ut seipso uide-¬
licet inobedientiȩ suȩ confusio re-¬
dundaret: & suꝑatus disceret. quȩ
elatus amisiss.¬

Expanded text:
litatis custodiam servanda semper est munditia castitatis. Si enim pie spiritus sub Domino premitur, caro illicite contra spiritum non levatur. Habet quippe spiritus commissum sibi dominium carnis, si tamen suo Domino recognoscit jura legitimae servitutis. Nam si auctorem suum superbiendo contemnit, jure et in subjecta carne praelium suinobediens, mox ut superbiendo peccavit, pudenda contexit ; quia enim contumeliam spiritus Deo iregebat amisit, ut in se ipso videlicet inobedientiae suae confusio redundaret, et superatus disceret quid elatus amisiss
Abbreviated transcription (Latin):
bantur: ut audito silicet narratio¬
nis huius ordine. discamus quia
exteriora munera. ex int̃na cordis
munditia condiuntur. E discretio¬
nis uirtus lectorẽ doceat. qualis ap̃
se esse debeat: cum exteriora bona
non solum do s etiã ꝓximis submi-¬
nistrat.

Expanded text:
bantur, ut audito scilicet narratiobantur, ut audito scilicet narrationis hujus ordine, discamus quia exteriora munera, ex interna cordis munditia condiuntur, et discretionis virtus lectorem doceat, qualis apud se esse debeat, cum exteriora bona non solum Deo, sed etiam proximis subministrat.
Abbreviated transcription (Latin):
Respexit dñs ad abel & ad munera
cius: ad chaim uͦ & ad munera eiꝰ
n respexit. Ab om̃ipotente do
munus ex manu n accipit᷑: qđ
corde obligato malicia ꝓfertur.
Mundari etenim debet prius ani-¬
mus : qui munus offerre uult
đo. Quia om̃e qđ dat᷑ do: ex dan¬
tis mente pensatur. Cuncta itaq
maliciȩ macula: ab interiore no-¬
stro homine. cogitationis immu-¬
tatione tergenda est: Quia iram
iudicis placare non potest obla-¬
tio. nisi ex munditia placeat of¬
ferentis. Unde scriptũ est. Respex¬
it ds ad abel & ad munera eius:
ad chaim autẽ & ad munera eius
n respexit. Neq etenĩ in sacro elo-¬
quid dicit: respexit ad munera
abel. & ad chaim munera non
respexit:s prius ait. quia respex¬
it ad abel. ac deinde subiunxit.
& ad munera eius. Ex dantis¬
quippe corde id qđ dat᷑ accipitur:
iccrco non abel ex munerib. s ex a-¬
bel munera oblata placuerunt. Priꝰ
namq ad eum legitur dñm respexis-¬
se qui dabat: quam ad illa quȩ da-¬

Expanded text:
Respexit Dominus ad Abel et ad munera ejus; ad Cain vero et ad munera ejus non respexit . Ab omnipotente Deo munus ex manu non accipitur, quod corde obligato in malitia profertur. Mundari etenim prius debet animus qui munus offerre vult Deo; quia omne quod datur ex dantis mente pensatur. Cuncta itaque malitiae macula ab interiori nostro homine cogitationis mundatione tergenda est, quia iram judicis placare nescit oblatio, nisi ex munditia placeat offerentis. Unde scriptum est: Rexpexit Deus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain autem et ad munera illius non respexit. Neque etenim sacrum eloquium dicit, respexit ad munera Abel, et ad Cain munera non respexit, sed prius ait: Quia respexit ad Abel, ac deinde subjunxit, et ad munera equippe corde id quod datur accipitur. Idcirco non Abel ex muneribus, sed ex Abel munera oblata placuerunt. Prius namque ad eum legitur Dominus respexisse qui dabat, quam ad illa quae da
Abbreviated transcription (Latin):
Dum de misteriis satramenti ad
abraham ꝑ puerum & requirendȩ
uxoris isaac filio tractaretur: adiun¬
ctum est. Pone manum tuã subt᷑
femur me ũ ut adiurem te per

Expanded text:
Dum de mysteriis sacramenti ad Abraham per puerum et requirendae uxoris Isaac filio tractaretur , adjunctum est: « Pone manum tuam subter femur meum, ut adjurem te per
Abbreviated transcription (Latin):
sepultam innuitur: nisi qđ ꝑfectꝰ
quisq p̃dicator. extinctã a presentis
uitȩ desideriis animam suã. sub
bonȩ oꝑationis tegmine & contem¬
plationis abscondit. ut a carnali
concupiscentia. sub actiua contem¬
platiuaq uita quasi in sepulchro
lateat: quȩ prius mundi desideria
sentiens. mortaliter uiuebat: Sinde
& ꝑ egregium predicatorẽ dicitur.
Sortui enim estis: & uita ur̃a abscon-¬
dita est cum xp̃o indo. Actiua qͥppe
uita sepulchrum est: quia prauis
oꝑib mortuos tegit. S contempla¬
tiua ꝑfectius sẽpelit: quia cunctis
mundi actionib funditꝰ diuidit.
Quis quis gͦ iam in se contumelias
carnis edomuit: suꝑest ut mentẽ
ꝑ studia scȩ oꝑationis exerceat. Et
quisquis iam mentem ꝑscã oꝑa di-¬
latat: suꝑẽ ut hanc usq ad secreta
intimȩ contemplationis extendat:
neq enĩ ꝑfectus p̾dicator est. qui
uł ꝓpter contemplationis
dium oꝑanda neggligit:¬

Expanded text:
rum innuitur, nisi quod perfectus quisque praedicator exstinctam a praesentis vitae desideriis animam suam sub bonae operationis tegmine et contemplationis abscondit, ut a carnali concupiscentia sub activa contemplativaque vita quasi insensibilis lateat, quae prius mundi desideria sentiens mortaliter vivebat. Unde et per egregium praedicatorem dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Activa quippe vita sepulcrum est, quia a pravis operibus mortuos tegit. Sed contemplativa perfectius sepelit, quia a cunctis mundi actionibus funditus dividit. Quisquis ergo jam in se contumelias carnis edomuit, superest ut mentem per studia sanctae operationis exerceat. Et quisquis jam mentem per sancta opera dilatat, superest ut hanc usque ad secreta intimae contemplationis extendat. Neque enim perfectus praedicator est qui vel propter contemplationis studium operanda negligit
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Quid in sulphure nisi fetor
carnis: & quid ꝑ ignem nͥ ardor dẽ¬
habitantium sodomis ł gomorre car¬
nis scelera punire dns decreuisset:
in ipsa qualitate ultionis. notaunt
matulam criminis. Sulphur qͥppe
fȩtorẽ habet ignis ardorem. Quia
itaq ad ꝑuersa desideria ex carnis
fȩxore arserant: dignũ fuit ut sinul sul.
na discerent: ex iniusto desiderio

Expanded text:
Quid in sulphure nisi foetor carnis, et quid per ignem nisi ardor carhabitantium Sodomis vel Gomorrha, carnis scelera punire Dominus decrevisset, in ipsa qualitate ultionis, notavit maculam criminis. Sulphur quippe foetorem habet, ignis ardorem. Qui itaque ad perversa desideria ex carnis foetore arserant, dignum fuit ut simul igne sta poena discerent, ex injusto desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia plerumq dũ duoꝵ
uitiors languor irruit. hoc lemꝰ
illud fortasse grauiꝰ premit: ei
uitio nimirum rectius sub cele¬
te subuenitur: ꝑ qđ festi

Expanded text:
ed quia plerumque dum duorum vitiorum languor irruit, hoc levius, illud fortasse gravius premit; ei nimirum vitio rectius sub celeate subvenitur, per quod festi
Abbreviated transcription (Latin):
odioꝵ in currant. peccatores ñ arguunt: &
corriꝑe pauꝑm oppresores uerent᷑: nec ꝑ¬
timescunt de seueritate reddende rationis:
pro eo quod conticescunt de plebib sibi cõ-¬
missis. Quando a potentib pauꝑes oppri¬
munt᷑: ad eripiendos eos boni sacerdotes
ꝓtectionis auxiliũ feruił: nec uerent᷑ cuiꝰꝗͣ mi
micitiarũ molestias: s pauꝑum oppresso¬
reᷤ pałã arguunt. increpant. ex cõmunicãt:
minꝰq metuunt eoꝵ nocendi insidias. etiã-¬
si nocere ualeant. Pastor enĩ bonꝰ animã suã
ponit pro ouibz. Sicut ꝑuigil pastor cont᷑
bestias oues custodire solet: ita & dĩ sac̃ dos
uastet: ne ꝑsecutor infestet: neu¬

Expanded text:
odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur. Nec pertimescunt de severitate reddendae rationis, pro eo quod conticescunt de plebibus sibi commissis, quando a potentibus pauperes opprimuntur. Ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt, nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressorum palam arguunt, increpant, excommunicant; minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocere valeant, bonus enim pastor animam suam ponit pro ovibus . 5. Sicut pervigil pastor contra bestias oves custodire solet, ita et Dei sacerdos vastet, ne persecutor infestet, ne
Abbreviated transcription (Latin):
eunt ꝑieli. si contͣ dicentib ueritati resistere
noluerint: dũ ꝓpħa doctorẽ eccłiȩ instruat
ad sumnũ usq iusticiȩ ꝑuenire cum dicit:
suꝑ montẽ excelsum ascende tu qͥ euangłi¬
ras syon. scilicet ut ita p̃mineat merito sic̃
& gradui: consequent᷑ ne forte debeat adocẽ¬
do timore restringi addit. Exalta in fortitu¬
dine uocem tuã: noli timere. Uñ & ihere¬
miȩ ita dñs ait. Accinge lumbos tuos: & sur¬
ge & loquere ad eos. Ne formides a facie
eoꝵ: nec enim timere te faciam uultũ eoꝵ
Unde & apparet: qͥa & ñ timere dĩ donũ est.
Qui gͦ ꝑsonam potentis accipit. & ueritatẽ
loqui pauescit: graui multat᷑ culpe sen¬
tentia. Multi enim sacerdotes metu potes-¬
tatis ueritatẽ occultant: & a bono oꝑe. uł a
iusticiȩ p̃dicatione. rei alicuiꝰ formidine
aut potestate t̾rente au̾tunt᷑ S heu proh
confundunt᷑. Multi presules ecełiarum
timentes ne amicitiã ꝑdant. & molestiam

Expanded text:
eunt periculi si contradicentibus veritati resistere noluerint; dum propheta doctorem Ecclesiae instruat ad summum usque justitiae pervenire, cum dicit: Super montem excelsum ascende, qui evangelizas Sion ; scilicet, ut ita praeemineat merito, sicut et gradu. Sequenter, ne forte debeat a docendo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam, et noli timere. Unde et Jeremiae ita Dominus ait: Accinge lumbos tuos, et surge; loquere ad eos; ne formides a facie eorum, nec enim timere te faciam vultum eorum ; unde apparet quia et non timere Dei donum est. 2. Qui personam potentis accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpae sententia. Multi enim sacerdotes metu potestatis veritatem occultant, et a bono opere, vel a justitiae praedicatione, rei alicujus formidine aut potestate terrente avertuntur. Sed heu, proh ntentiae. Multi enim praesules Ecclesiarum, timentes ne amicitiam perdant, et molestiam
Abbreviated transcription (Latin):
potestati deliquerit. eius contͣ se iu-¬
dicium. a quo sibi p̃lata est ꝑhor¬
rescat. Nam cum in p̾positis delin-¬
quimus: cius ordinationi qui nobis
eos p̾tulit obuiamus. Unde moy-¬
ses quoq cũ contͣ se & aaron con-¬
queri ppłm cognouisset: ait. Hos
enim quid sumus: nec contra nos
est murmur ur̃m: sed contͣ dm̃.¬

Expanded text:
potestati deliquerit, ejus contra se jupotestati deliquerit, ejus contra se judicium a quo sibi praelata est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi, qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moyses quoque cum contra se et Aaron conqueri populum cognovisset, ait: Nos enim quid sumus? nec contra nos est murmur vestrum, sed contra D
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ferire metuit: quia pie
subditoꝵ mentes ab omĩ se peste
obtrectationis abstinentes. p̃positoꝵ
uitã nullo linguȩ gladio ꝑcuti¬
unt: etiã cum de im̾ꝑfectione eos¬
rep̾hendunt. Qui & si quando
pro infirmitate sese abstinere uix
possunt. ut extrema queda. atq
humilit᷑ loquantur: quasi oram
clamidis silent̃ incidunt: quia
uidelicet dum prelatȩ dignitati
saltẽ innoxie & latent̃ derogant:
quasi regis suppositi uestem fedant.
Sed tam̃ ad semetipsos redeunt
seq uehementissime uel de tenu¬
issima uerbi laceratione reprehendunt.
Unde bene & illic scriptum est. Posthec
dauid ꝑcussit cor suum: eo qđ absci¬
disset oram clamidis saul. Facta
quippe p̃positoꝵ oris gladio ferien¬
da non sunt: etiã dum recte rep̾hen-¬
denda iudicantur. Si quando uero
contͣ eos uel in minimis lingua la¬
bitur. necesse est. ut semꝑ ꝑ afflicti-¬
onẽ penitentiȩ cor premat᷑: quatinꝰ
ad semetipsum redeat: & cũ p̾positȩ

Expanded text:
David ferire metuit: quia piae David ferire metuit: quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt, ut extrema quaedam atquhumiliter loquantur, quasi oram chlamydis silenter incidunt: quia videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant; sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde bene et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul . Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos, vel in minimis lingua labitur, necesse est ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatenus ad semetipsum redeat, et cum praepositae