comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi quoꝵda inelinat affectũ. Ex ratione simul
&e affectu: quando is quẽ ob uirtutis mĩtũ
ratio suadet. amandu. moꝵ suauitate & uite
lautioris dulcecdine. in alteri influit ani¬
mũ: ce sic ratio iungit᷑ affectui. ut amor ex
ratione castus sit. dulcis ex affectu. Qͥs hoꝵ
uob̾ amicitie uidet᷑ cõmodatior Gal. Hic
ultimꝰ sane: quẽ & uirtutis contemplatio
format: & moꝵ suauitas ornat. S utrũ om̃s
quos sic diligimꝰ ad illud amicitie admittendi
sint dulce secretũ: seire desidero. A. Primo
ponendu ẽ solidu qͦdd̃a ipsiꝰ spiritalis amoriᷤ
fundam̃tũ: in quo eiꝰ sunt collocanda pͥncipia.
ut sic recta quis linea ad eiꝰ altiora conscendeis.
ne fundam̃tũ negligat uł excedat. maximã
cautelam adhibeat. fundam̃tũ illd̾ dĩ amorẽ:
ad quẽ oĩa que uł amor suggerit uł affectꝰ:
omĩa que uł occulte aliqͥs sp̃e. uł palam qͥsli¬
bet suadet amicus referenda sunt: diligent̃¬

Expanded text:
sibi quorumdam inclinat affectum. Ex ratione simul sibi quorumdam inclinat affectum. Ex ratione simul et affectu, quando is, quem ob virtutis meritum ratio suadet amandum, morum suavitate, et vitae laudandae dulcedine in alterius influit animum: et sic ratio jungitur affectui, ut amor ex ratione castus sit, dulcis ex affectu. Quis horum vobis amicitiae videtur commodatior? GALTERUS. Hic ultimus sane, quem et virtutis comtemplatio format, et morum suavitas ornat. Sed utrum omnes, quos sic diligimus, ad illud amicitiae admittendi sint dulce secretum, scire desidero. AELREDUS. Primo ponendum est solidum quoddam ipsius spiritalis amoris fundamentum, in quo ejus sunt collocanda principia; ut sic recta quis linea ad ejus altiora conscendens, ne fundamentum negligat vel excedat, maximam cautelam adhibeat. Fundamentum illud Dei amor est, ad quem omnia, quae vel amor suggerit vel affectus; omnia, quae vel occulte aliquis spiritus, vel palam quilibet suadet amicus, referenda sunt: diligente
Abbreviated transcription (Latin):
latet aduentus mei cau¬
sa Ailuedꝰ. Num adest galte.¬
rus: Gr̃. Uideat ipse. Cer¬
te tarditatis ñ pot̾ argu¬
diam eiꝰ mͥ reor necessariam: cui & sensus
ẽ acutior ad intelligendu. & lingua erudi¬
tior ad int̾rogandum: & memoria tenacior
ad retinendu. A. Audisti Galtere. Amici¬
dior tͥ est Gratian quã putabas. Gal. Qͦ mͦ
assum: ꝓmissi tui ñ immemores. ocio huie
ñ simꝰ ingrati. A. fõns & origo amicitie a¬
mor ẽ: nam amor sine amieicia eẽ pot̃: ami¬
citia sine amore ñquã. Amor aũt aut ex na¬
tura aut ex officio. aut ex ratione sola. aut ex
solo affectu. aut ex utroq simul ꝓcedit. Ex na¬
tura: sicut mat̾ diligit filiũ. Ex officio: qͣndo
ex ratione dati &e accepti quoda speciali af¬
fectu comungim᷑. Ex sola ratione: sieut mi¬
micos ñ ex spontanea m̃tis inclinatione. s
ex p̃cepti necessitate diligimꝰ Ex solo affectu:
qtiando aliquis ob ea sola que corporis sunt.
u̾bi grã. pulehritudinẽ. fortitudinẽ. facundiã.

Expanded text:
latet adventus mei causa. AELREDUS. Num adest Galterus? GRATIANUS. Videat ipse, certe tarditatis non potest argutiam ejus mihi reor necessariam, cui et sensus est acutior ad intelligendum, et lingua eruditior ad interrogandum, et memoria tenacior ad retinendum. AELREDUS. Audisti, Galtere? Amicitior tibi est Gratianus, quam putabas. GALTERUS. Qadsumus, promissi tui non immemores, otio huic non simus ingrati. AELREDUS. Fons et origo amicitiae amor est: nam amor sine amicitia esse potest, amicitia sine amore nunquam. Amor vero ex natura, aut ex officio, vel ratione sola, vel ex solo affectu, nonnunquam ex utroque simul procedit. Ex natura, sicut mater diligit filium. Ex officio, quando ex ratione dati et accepti, quidam speciali affectu conjunguntur; ex sola ratione, sicut inimicos, non ex spontanea mentis inclinatione, sed ex praecepti necessitate diligimus. Ex solo affectu, quando aliquis ob ea sola, quae corporis sunt, verbi gratia, pulchritudinem, fortitudinem, facundiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ce illuc. & ds cont᷑. nullatenꝰ uolo ut aspici¬
as: quere tu ipse in corde tuo. qͥd sit in oĩb
qd̾ hoc debeam: nͥ forte sim in ea necessitate
positꝰ. ut sit necesse me aut hoc aut maius
sitatẽ: & de solo hoc peccato considera. si po̾¬
sis illud facere ꝓte ipso redimendo. B. Aꝑte
uideo qr ñ possũ. A. Ne te diutiꝯ ꝓtraham.
qͥd si necesse ẽẽt aut totũ mundũ ce qͥcqͥd
d̃s ñ est ꝑire &e in nichiłu redigi: aut te fa¬
cere tã paruã rem cont᷑ uoluntatẽ dr̃ꝰ B.
Cũ considero actionẽ ipsã leuissimũ qͥddã
considero ẽẽ: s cũ intueor qͥdsit contͣ uolun¬
tatem dĩ. grauissimũ qͥdłã &e null damno
ẽ: qr ꝓ conseruanda tota creatura nicħ debe¬
rem facere cont᷑ uoluntatẽ dĩ. A. Qͥd si plu¬
res mundi eeñt pleni ereaturis sic̃ iste ẽ..B.¬
Si in infinito numõ multiplicarent᷑ &e similit̃.
mͥ obtenderent᷑:: id ipsũ responderem. A. Ni¬

Expanded text:
ce illuc; et Deus econtra: Nullatenus volo ut aspicias; quaere tu ipse in corde tuo, quid sit, in omnienio propter quod hoc debeam, nisi forte sim in ea necessitate positus, ut sit necesse me aut hoc aut majus sitatem: et de solo hoc peccato considera, si possis illud facere pro teipso redimendo. BOS. Aperte video quia non possum. ANS. Ne te diutius protraham: quid, si necesse esset aut totum mundum, et quidquid Deus non est, perire et nihilum redigi; aut te facere tam parvam rem contra voluntatem Dei? BOS. Cum considero actionem ipsam, levissimum quiddam video esse; sed cum intueor quid sit contra voluntatem Dei, gravissiest quia pro conservanda tota creatura nihil deberem facere contra volontatem Dei. ANS. Quid, si plures essent mundi pleni creaturis, sicut iste est? BOS. Si infinito numero multiplicarentur, et similiter mihi ostenderentur, idipsum responderem. ANS. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
imbolũ grece latine collatiosiue signũ
uł indiciũ dicit᷑. Indliciũ quia ibi indica.¬
tur fides sc̃e trinitatis. Signũ: quia qui
cũꝙ hec uerba ꝑfert. ostendit se ad dm
uł ad eollegiũ credentiũ ꝑtinere. Collat¬
odicit᷑ conferentia uł conductio uerboꝵ inunũ

Expanded text:
mbolum Graece, Latine collatio, sive signum, vel indicium. Indicium, quia ibi indicatur fides sanctae Trinitatis, qualicunque haec verba profert, ostendit se ad Deum vel ad numerum credentium pertinere. Collatio dicitur conferentia vel conductio verborum in unum
Abbreviated transcription (Latin):
atria dñi. In dm. Dm singłar it̃ dicit ad di¬
stinctionẽ idoloꝵ: quȩ gentiles deos ẽẽ crede¬
bant. Non enĩ ds nisi unus dicente moyse.
Audi isrł. as tuus ds unus ẽ. S quia ille unꝰ
ds̃ ẽ tres ꝑsone subdistinguit dicens patrem.
Aesi diceret. illi unũ dm̃ eredo ẽẽ patr̃e illũu.¬
potentẽ. Quia queda senii debilitas solet in nui
ꝑ pat̾nitatem. ut fortiores sint iuiniores filis

Expanded text:
Credo in Deum. Deum singulariter dicit, ad distinctionem idolorum, quae gentiles deos credebant. Non enim est Deus nisi unus, dicente Moyse: Audi, Israel, Deus tuus unus est . Sed, quia ille unus Deus est tres personae, subdistinguit dicens Patrem; ac si diceret: illum unum Deum credo Patrem, illum upotest? Quaedam senii debilitas innui solet per paternitatem, ut fortiores sint juniores filii
Abbreviated transcription (Latin):
qd rexit qnͣtumlibet putrefacto. qñtumlibet
plicistola. id est in anima ce corpore beatificen¬
tur᷑ &e mali dupliei contritione conterantur.
ta ẽ. Generalis uͭ ista resurrectio dissolutioni cor¬
piencłu uitã et̾nam: siue mali ad sustinenda
eterna supplicia. ꝑpetuo subsistent. Amen. q̃ͣsi

Expanded text:
quod rexit, quantumlibet putrefacto, quantumlibet plici stola, id est in anima et corpore beatificentur, et mali duplici contritione conterantur. ta est: generalis vero ista resurrectio separationi anipiendam vitam aeternam, sive mali ad sustinenda aeterna supplicia, perpetuo subsistent. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
societatẽ: quia unũ dm eredunt: unobaptis¬
et̾̃na cõmuniter habebunt dona celestia: ñ qd̃
alter plus altero ñ habeat. quia differt stella a
stella inelaritate: s ita inuicẽ. ardebunt carit¬
de. ut nec inferior suꝑiori inuideat: uec suꝑior in¬
id est eccłiasticoꝵ sacram̃toꝵ ueritatẽ eui cõmu¬
nieauerunt scĩ qui in unitate fid̃i dehac uitami¬
grauerunt. Et ut planius intelligas. siqͥs te mt̃ro¬
get ut in sermone te capiat. qͥd sentias de baptismo.

Expanded text:
societatem, quia unum Deum credunt, uno baptistos communiter habere dona coelestia, non quod alter plus altero non habeat, quia differt stella a stella in claritate , sed ita invicem ardent in claritate, ut nec inferior superiori invideat, nec superior inid est ecclesiasticorum sacramentorum veritatem, cui communicaverunt sancti, qui in unitate fidei de hac vita migraverunt, ut plenius intelligas, si quis te interroget, ut in sermone te capiat, quid sentias de baptismo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessores in hoc simbolo ad hoc xp̃i humanitatẽ
tiñ existant Benesiciis iedeptoris sui: qui eosꝑhu
manitatẽ suã reconciliauit. ꝑ deitatẽ absoluit.
ne uire priuent᷑ paternis bonis ꝑꝑt̃ ingratitudi¬
sem̃. Sc̃m dicit ad distinctionẽ maligni: inquẽ¬
N nullus debet credere. S cãm ȩcełiam eatholica
scilicet eredo. Cccłia grece latine congregatio fi¬
uocatio fit dde fidelib: congͤgatio uͦ ñ solũ defideli¬
bs etiam de nnfidelib & de animalib &e de lapidi

Expanded text:
professores in hoc Symbolo, ad hoc Christi humanitatem, non existant beneficiis Redemptoris sui, qui eos per suam humanitatem reconciliavit, per deitatem absolvit, ne jure divino priventur paternis bonis, propter ingratitudiSanctum dicit ad distinctionem maligni, in quem nullus debet credere. Sanctam Ecclesiam catholicam, subaudis, credo. Ecclesia Graece, Latine congregatio fivocatio fit de fidelibus, congregatio vero non solum, sed etiam de infidelibus, et de animalibus, et de lapidi
Abbreviated transcription (Latin):
uxor concepit de uiro. Non ita intelligas quia
maria concepit de spũ scõ. S id intellige qd̾ huiꝰ
conceptionis auc̃tor ce minister fuit sp̃esẽs: ut
ipso illustrante ce sc̃ĩficante cor uirginis. caro xͥ
de sola carne beate. mar ie conceptasit. nulla sem̃ti¬
ua carnis origine extrinsecꝰ oꝑante. Sicut enĩ
uermis calefaciente sole de purolimo nascit᷑:
sic xp̃i corpus de sola carne uirginis ꝓpagatur.
Unde se uermi cõparans ꝑ pͥalmistã clic̃. Ego
sũ uermis & ñ homo. id est conceptꝰ more u̾mis
de sola t̾ra ñ ammixtione alteriꝰ seminis: ñ more
hominis. qui ñ nisi cõmixtione seminũ maris

Expanded text:
uxor concepit de viro, non ita intelligas, quia Maria concepit de Spiritu sancto, sed intellige id quod hujus conceptionis auctor fuit Spiritus sanctus, ut ipso illustrante et sanctificante cor Virginis, caro Christi de sola carne B. Mariae concepta sit, nulla sementivae carnis origine extrinsecus operante. Sicut enim vermis calefaciente sole de puro limo nascitur, sic Christi corpus de sola carne Virginis propagatur; unde se carni comparans, per Psalmistam dicit: Ego sum vermis et non homo , id est conceptus more vermis de sola terra, non de admistione alterius seminis, et non more hominis, qui nonnisi commistione seminum maris
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus etꝰ quisicut fur in nocte ueniet adhuc
uiuentes inueniet. qui tam̃ inipso aduentu mori¬
ent᷑: desiqͥd adhue erat in eis longo tempore pum¬
endi. in mom̃to purgabit᷑: pre terrore oe horrore.
de angustia aduentus er Et mortuos. Scilicet qͦs
aduentus er iammortuos inueniet ae resuscitabit.

Expanded text:
adventus ejus qui sicut fur in nocte veniet, ad hoc viventes inveniet, qui tamen in ipso adventu morientur, et si quid adhuc erat, in eis longo tempore puniendum, in momento purgabitur, prae terrore et horrore et angustia adventus ejus. Mortuos, scilicet quos adventus ejus jam mortuos inveniet et resuscitabit,
Abbreviated transcription (Latin):
Similitudo
uirginalis integer ꝑmansit. Passus sub pontio
pilato. sedm humanitatẽ. quia lapidatꝰ ẽ. uirgis
diunitas eiꝰ impassibilis ꝑmansit. Demus inde cõ¬
parationẽ. Incidit aliqͥs arborẽ in qua radius solis
stat. arborincidit᷑: tam̃ radius solis niehil mali
tiberio imꝑatore. Qui pontis dictus ẽ uł apontore.¬
cet. Erucifixus. idest cruci affixus ẽ clauis. Hoc¬
factũ ẽ sexta hora: ut qua hora homo de parady¬
so eiectus ẽ: eadẽ. illic restitueret᷑. Mortuus. anima¬
mordit dñs infernũ: quia partẽ inde abstulit.¬

Expanded text:
similiter virginalis integer permansit. Passus sub Pontio Pilato, secundum humanitatem, quia lapidatus est, virgidivinitas illius impassibilis mansit. Demus inde comparationem. Incidit quis arborem, in qua radius solis stat: arbor inciditur, tamen radius solis nihil mali Tiberio imperatore. Qui Pontius dictus est vel a Ponto recet. Crucifixus, id est, cruci affixus cum clavis. factum est, ut qua hora homo de paradiso ejectus est, eadem illic restitueretur. mordit Dominus infernum, quia inde
Abbreviated transcription (Latin):
arnalis affectꝰ duplex ẽ. Plerũq enĩ non
qͥdem uirtꝰ aut. uiciũ. s quedã exterioris
hominis habitudo animũ sibi intuentis inclinat.
facile qͥppe alicuiꝰ &e forma elegantior. e ser mosu¬
auior ce maturus incessus ae uenustꝰ aspectꝰ: etiã
ignorantis qualis ipse homo sit. ꝓuocat ce ꝑstrin¬
git affectũ. Hec ad eo in moyse puero gr̃a reluce¬
bat. ut cont᷑ pharaonis imꝑiũ a parentib tͥb
m̃sib seruaret᷑: ut ait apłs eo qd uidissent
elegantẽ infantẽ. Expositus qͦq ꝑiculo. forme
elegantia etiã filie pharaonis sibi pietatẽ illexit:
cui adoptatꝰ in filiũ magnꝰ effectus ẽ corã uni¬
u̾sis qͦq seruis pharaonis. Porro quẽ ad noxiam
uoluptatẽ. in qmͣlibet speciem suauitaᷤᷤ male
blanda cõpungit: carnali motũ affectu nemo
sani capitis dubitabrt. Hic carnalis affectꝰ am¬
bulantẽ in solario domꝰ sue dd̾ adspeciem betͥ¬
sabee p̃uenit incautũ: p̃uentum dissoluit:

Expanded text:
arnalis affectus duplex est. Plerumque enim non quidem virtus aut vitium, sed quaedam exterioris hominis habitudo, animum sibi intuentis inclinat. Facile quippe alicujus et forma elegantior, et sermo suavior, et maturus incessus, et venustus aspectus, etiam ignorantis qualis ipse homo sit, provocat et perstringit affectum. Haec adeo in Moyse puero gratia relucebat, ut contra Pharaonis imperium, a parentibus tribus mensibus servaretur, ut ait Apostolus , quod vidissent elegantem infantem. Expositus quoque periculo, formae elegantia etiam filiae Pharaonis sibi pietatem illexit, cui adoptatus in filium, magnus effectus est coram universis quoque servis Pharaonis. Porro quem ad noxiam voluptatem in quamlibet speciem suavitas male blanda compungit, carnali motum affectu, nemo sani capitis dubitabit. Hic carnalis affectus ambulantem in solario domus suae David, ad speciem Bethsabee praevenit incautum, praeventum dissolvit,
Abbreviated transcription (Latin):
uł obfuit. Amicus ex sanguine uł grãͥ ñ ini¬
mieus ex innocentia: inunieus ex iniuria.
Igit᷑ ut amico se impendat. homo. tria quedã
ꝓponit ratio: ut ñ mimico duo: ut inimico u¬
num. Amico debet᷑ beneficiũ: ex natura. ex offi¬
cio. ex p̃cepto. Ex natura. qr homo. uł etiã dome¬
stieris ẽ. ex officio qr amicus ẽ: ex p̃cepto qr ꝓxi¬

Expanded text:
vel obfuit. Amicus ex sanguine vel gratia; non inivel obfuit. Amicus ex sanguine vel gratia; non inimicus ex innocentia; inimicus ex injuria. Igitur ut amico se impendat homo, tria quaedam proponit ratio; ut non inimico, duo; ut inimico, unum. Amico debetur beneficium ex natura, ex officio, ex praecepto. Ex natura, quia homo, vel etiam domesticus est; ex officio, quia amicus est; ex praecepto,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad dĩ ꝓximiq dilectionẽ nullus mouet
affectꝰ plerũꝙ mouet ratio: tantoutiq sacratiꝰ
qnͣto securr: tanto securp qnͣto defecatiꝰ: tanto
aũt defecatrꝰ. qnͣto rationali amore incħ utilius
pot̃ ẽẽ uł purius. Suadet gͦ ratio. pͥmo ut a
rationali creatura creator amet᷑: sine quone¬
cesse ẽ eam semꝑ miseram ẽẽ: cũ quo ñ pot̃ nͥ
beatissima semꝑ ẽẽ. Huic gͥ rationi simens con-¬
senserit. & in di desideriũ sese exeitauerit: ꝓse¬
quit᷑ statim ratio negotiũ suũ: necessariũ ꝓbans
illiꝰ p̃ceptis adimplendis grauit̃ insistendum:
si adipisci uoluerit desideratũ. Sic innatũ int̾¬
nis uiscerib desideriũ: ratione cõpellente ꝓce¬
dit ad actũ. Quia uͦ int̾ cłi p̃cepta id maximũ
inuenit᷑ ut ꝓximꝰ diligatur: instat ratiout
ad beneficiũ ꝓximo impendendũ animꝰ moue-¬
at᷑. Omĩs aũt ꝑximꝰ aut amicꝰ ẽ. aut ñ inimicus:
inimicus qr ñ nocet nec nocuit: ininricꝰ qr obest

Expanded text:
quem ad Dei proximique dilectionem nullus movet affectus, plerumque movet ratio, tanto utique sacratius, quanto securius; tanto securius quanto defaecatius; tanto autem defaecatius, quanto rationali amore nihil utilius potest esse vel purius. Suadet ergo ratio primo, ut a rationali creatura Creator ametur, sine quo necesse est eam semper miseram esse: cum quo non potest nisi beatissima semper esse. Huic igitur rationi si mens consenserit, et Dei desiderio sese excitaverit, prosequitur statim ratio negotium suum, necessarium probans, illius praeceptis adimplendis graviter insistendum, si adipisci voluerit desideratum. Sic innatum internis visceribus desiderium, ratione compellente, procedit ad actum. Quia vero inter Dei praecepta id maximum invenitur, ut proximus diligatur , instat ratio, ut ad beneficium proximo impendendum animus moveatur. Omnis autem proximus aut amicus est, aut non amicus, inimicus, quia non nocet nec nocuit; inimicus, quia obest,
Abbreviated transcription (Latin):
salubrit̾ exercet᷑. Porro ei quẽ affectꝰ iste respu¬
it & euitat. si consideratione diuini p̃cepti
nosmet ipsos ut oportet exhibuerimꝰ: ae qͥe¬
qͥd dictauerit ratio. ꝓut indiguerit impen¬
derumnꝰ: iste ñ ꝑpt̃ se s tantũ ꝑꝑt̃ dm diligit᷑. Igit᷑
amicus qui ñ pot̃ non diligi diligat᷑ in do̾: inimi¬
cus qui ñ ꝓpt̃ se potest diligi. diligat᷑ ꝓꝑt̃ dm̃. Ille
ex affectu: iste ex ratione. Q¬

Expanded text:
salubriter exercetur. Porro ei, quem affectus iste respusalubriter exercetur. Porro ei, quem affectus iste respuit et evitat, si consideratione divini praecepti nosmetipsos, ut oportet, exhibuerimus, ac quidquid dictaverit ratio, prout indiguerit, impenderimus, iste non propter se, sed tantum propter Deum diligitur. Igitur amicus, qui non potest non diligi, diligatur in Deo; inimicus, qui non propter se potest diligi, diligatur propter Deum; ille ex affectu, iste ex ratione.
Abbreviated transcription (Latin):
tionib cedens animꝰ si ad beneficiũ imꝑenden¬
dumn ñ solũ amico. s etiã inimico sese parau̾t:
&e si ñ sentiat. affectũ: caritatis tam̃ meritũ ñ a-¬
mittet. Distinguendi gͥ st̃ duo amores isti: alter
ex affectu. alt̾ ex ratione. Qua distinctione id qͦ
soluit᷑ qd̾ querunt qͥdam: qͥd uideł distet int̾
amorẽ qui in do̾: & ilłu qui exhibet᷑ ꝑt̃ dm̃. Affe¬
ctus qͥppe ñ ꝑꝓt̾ dm assumit᷑: s in ipsa anima
aut naturalit̾ aut accidentalit̃ orit᷑ Pinde si ei
cui animꝰ quadã spontanea ae dulei melinatiõe
sese refundit. totus amor sedm ipsũ affectũ exhi-¬
beat᷑: iste nec in do̾ nec ꝑpt̃ d̾m s potiꝰ ꝓꝑt̃ se anat᷑.¬
Si uͦ is quẽ affectꝰ iste cõplectit᷑. in dĩ clilectione.
parit̃ assumit᷑: amorq ipse ex affectu sapiat. s
er exhibitio ex rationis moderamine pendeat:
huiꝰ utiq amor ñ pͥmo ꝑꝑt̃ dm assumit᷑: s in deo

Expanded text:
tionibus cedens animus, si ad beneficium impendendum non solum amico, sed etiam inimico sese paraverit, etsi non sentiat affectum charitatis, tamen meritum non amittet. Distinguendi igitur sunt duo amores isti, alter ex affectu, alter ex ratione. Qua distinctione id quoque solvitur, quod quaerunt quidam, quid videlicet distet inter amorem qui in Deo est, et illum qui exhibetur propter Deum. Affectus quippe non propter Deum assumitur, sed in ipsa anima aut naturaliter, aut accidentaliter oritur. Proinde si ei, cui animus quadam spontanea ac dulci inclinatione sese refundit, totus amor secundum ipsum affectum exhibeatur; iste nec in Deo, nec propter Deum, sed potius propter se amatSi vero is, quem affectus iste complectitur, in Dei dilectione pariter assumitur, amorque ipse ex affectu sapiat, sed ejus exhibitio ex rationis moderamine pendeat; hujus utique amor non primo propter Deum assumitur, sed in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
saias. Dabit impios Srendo.¬
ꝓ sepultura: & diuites ꝓ morte. sua. Impios
id est gentiles qui erant sine theosebia. id est
sine pietate diuini cultus: et diuites id est
bit do patri. ꝓ morte sua ce sepultura. id est ꝑ
mortem suam̾ ce sepulturã.

Expanded text:
Isaias: « Dabit impios pro sepultura, et divitem pro morte sua . » Impios, id est gentiles, qui erant sine theosebia, id est sine pietate divini cultus; et divites, id estbit Patri suo pro morte sua, et sepultura, id est per mortem et sepulturam.
Abbreviated transcription (Latin):
atet qr sedm quantitatẽ peccati: exigit
d̃s satisfactionẽ. B. Non possũ negare
A.Non gͦ satisfacis: si ñ redlis aliqͥd maius ꝙͣ
sit id ꝓ quo peccatũ facere ñ debueras. B. Et
rationem uideo. sic exigere: & omĩno ẽẽ impos¬
sibile. A. Nec d̾s ulłu obligatũ aliquatenus
debito peccati assumere pot̾ ad beatitudinẽ:
qr ñ debet. B. Nimis grauis ẽ hec sententia.
qm̃ quẽadmodũ beatitudo ẽ sufficientia in
qua nulla ẽ indigentia: sic nulli conuenit nͥ
in quo ita pura ẽ iusticia: ut nulla in eo sit
iniusticia. B. Non audeo alit̾̃ credere. a Qͥ
gͦ ñ soluit dõ qd̾̃ debet: ñ pot̃ ẽẽ beatꝰ.B. Nec
hoc consequi negare possũ. A At qmͣdui non
reddet: aut uolet reddere aut ñ uolet. S si
uolet qd̾ ñ poterit: inligens erit. Si uͦ ñ uo¬
let: iniustus erit. B. Hoc nicħ clarius. A Sire.
aut indigens siue. iniustus sit. beatus ñ erit.
ẽẽ ñ poterit

Expanded text:
atet quia secundum quantitatem exigit Deus satisfactionem. BOS. Non possum negare. ANS. Non ergo satisfacis, si non reddis aliquid majus, quam sit id pro quo peccatum facere non debueras. BOS. Et rationem video sic exigere, et omnino esse impossibile. ANS. Nec Deus ullum obligatum aliquatenus debito peccati assumere potest ad beatitudinem, quia non debet. BOS. Nimis est gravis haec sententia. quoniam quemadmodum beatitudo est sufficientia, in qua nulla est indigentia: sic nulli convenit, nisi in quo ita pura est justitia, ut nulla in eo sit injustitia. BOS. Non audeo aliter credere. ANS. Qui ergo non solvit Deo, quod debet, non poterit esse beatus. BOS. Nec hoc consequi negare possum. ANS. Quod reddet, aut volet reddere, aut non volet. Sed si volet quod non poterit, indigens erit: si vero non volet, injustus erit. BOS. Hoc nihil clarius. ANS. Sive autem indigens, sive injustus sit, beatus non erit.esse non poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
de relaxare. Hoc aũt fit qñ ex munere diui¬
no pena eterna in purgatoriã aetransitoriã
transfert᷑: uł sacerdotali officio illd̾ purga¬
torium incendium in penã penitentialem
gitur diuturna sepe. &e satis molesta expiatio

Expanded text:
e relaxationem putas, quando ex munere divino poena aeterna in purgatoriam et transitoriam transfertur vel sacerdotali officio illud purgatorium incendium in poenam poenitentialem gitur diuturna saepe et satis molesta expiatio.
Abbreviated transcription (Latin):
culdubio debitũ eterne damnationis in¬
currit. hominẽ aũt diuinitꝰ absolui ab eiꝰ¬
modi debito: qnͣta queso & qmͣ ineffabilis nui¬
impietas ẽ. in qnͣtum dm̃ offendit: inhone¬
stas & deformitas inqnͣtum cõmittentem
corrũpit. Ualet gͦ ds̃ &e solet in uno eodẽq
crimine & id qd̾ iniquitatis &e impietatis
est remittere: & qd̾ inhonestatis ce impuri¬
tatis est. ꝑ semet ipsũ purgatorio igne
mundare: uł qͥd in hoc purgationis debito
remittendũ. uł qͥd satisfactionis medela cu-¬
randu sit ministroꝵ suoꝵ dispensationi com¬
egrotanti seruo quale̾ corruptela sua exigit.
medelam adhibere. Hinc ut arbitror euiden
peccatoꝵ remissio. quã d̃s facit: qnͣdo uere
penitenti suã iniuriam & eo ipso penã eter¬

Expanded text:
rocul dubio debitum aeternae damnationis incurrit. Hominem autem divinitus absolvi ab ejusmodi debito, quanta, quaeso, et quam ineffabilis miimpietas est in quantum Deum offendit, inhonestas et deformitas in quantum committentem corrumpit. Valet ergo Deus et solet in uno eodemque crimine et id quod iniquitatis et impietatis est remittere, et quod inhonestatis et impuritatis est per semetipsum purgatorio igne mundare, vel quid in hoc purgationis debito remittendum, vel quid satisfactionis medela curandum sit ministrorum suorum dispensationi comaegrotanti servo qualem corruptela sua exigebat, medelam adhibere? Hinc, ut arbitror, illud evidentpeccatorum remissio, quam Deus facit quando vere poenitenti suam injuriam et eo ipso poenam aeter
Abbreviated transcription (Latin):
bet acerbo remedio a morbo curari mortifero.
Quanta gͦ queso indulgentia. qnͣta ue be¬
neficientia. id putrescentis morbi leni mede¬
ri unguento: qd post modicũ opus haberae
satisfactio nͥ unguentũ lene: in cõparatione.
concremationis purgatorie: Ecce habes qͥd
debeas sentire: tam de diuina qm de sacer¬

Expanded text:
bet acerbo remedio a morbo curari mortifero. Quanta ergo, quaeso, indulgentia, quantave beneficentia id putrescentis morbi leni mederi unguento, quod post modicum opus haberet satisfactio nisi unguentum lene in comparatione concremationis purgatoriae? Ecce habes quid debeas sentire tam de divina quam de sacer
Abbreviated transcription (Latin):
ereatoris. nobilissimã creaturã &e ad dĩ simi¬
litudinẽ factam uitioꝵ sordib fedare: et
diuine similitudini si militudinẽ ium̃ti
suꝑducere. Cogitet homo qnͣta ꝓ ipso crea
tor suus fecerit: qualia ꝓ ipso rede̾ptor su¬
us sustinuerit: & inde poterit. rectio esti¬
mare qm sit iniquũ uł impiũ tanto dño.
tam benefico amico. iniuriam ꝓ beneficiis
redlere: & ipsũ uł in modico offendere. Qͥ¬

Expanded text:
Creatoris, nobilissimam creaturam, et ad Dei similitudinem factam, vitiorum sordibus foedare, et divinae similitudini similitudinem jumenti superducere? tor suus fecerit, qualia pro ipso Redemptor suus sustinuerit, et inde poterit rectius aestimare quam sit iniquum vel impium tanto Domino, tam benefico amico, injuriam pro beneficiis reddere et ipsum vel in modico offendere.
Abbreviated transcription (Latin):
unt adhuc qui mirant᷑ & querunt. qͦ¬
mͦ dicat᷑ ds̃ uł dĩ minister peccata re¬
mittere: cũ ꝑfecto inueniat᷑ uterq peni¬
tentiũ peccata &e puniendo expiare. & expi¬
ando punire. Que ẽ inquiunt ista remis¬
sio: ubi exigit᷑ diuturna sepe ce satis mole¬

Expanded text:
unt adhuc qui mirantur et quaerunt quomodo dicitur Deus vel Dei minister peccata remittere, cum profecto inveniatur uterque poenitentium peccata et puniendo expiare et expiando punire. Quae est, inquiunt, ista remissio, ubi exigitur diuturna saepe et satis mole
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam adhuc aliqͥd addere ñ me pigebit uͥ
oportet. In om̃i peccato duo sunt conside¬
da: diuina uidelicet iniuria. & cõmittentis
corruptela. Illud ẽ iniquitatis & impietatiᷤ.
istud inhonestatis & deformitatis. Unũ nãq
idemq peccatũ & iniquitas ẽ qnͣtũ ad dm̃:
&e deformitas quantũ ad se ipsũ. Hinc ẽ ilłd̾
euangłiste ioħis. Omĩs qui facit peccatum
& iniquitatẽ facit: ce peccatũ ẽ iniquitas.
S aliquis foctassis cũ in crapula. ebrietate
luxuria. & eiꝰ modi ceti̾s suis desideriis sa¬
tisfacit : iniquitatẽ ẽẽ ñ credit. S certe cũ¬

Expanded text:
dictis aliquid addere non me pigebit ubi oportet. In omni peccato duo sunt consideranda, divina videlicet injuria et committentis corruptela. Illud est iniquitatis et impietatis, istud inhonestatis et deformitatis. Unum namque idemque peccatum et iniquitas est quantum ad Deum, et deformitas quantum ad seipsum. Hinc est illud evangelistae Joannis: Omnis qui facit peccatum et iniquitatem facit, et peSed aliquis fortassis cum in crapula, ebrietate, luxuria et ejusmodi caeteris suis desideriis satisfacit, iniquitatem esse non credit, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ipse dñs. ft bene saginatꝰ: qi caro en adeo
spũaliũ est opima uirtutũ. ut ꝓ toti mundi
salute suffice̾t offerri in odorẽ suauitatis. Addu
cũ credit oecisũ. Tune caro er comedit᷑: cũ eiꝰ
passionis sacram̃tũ & ore ad emundationẽ ꝑci¬
pitur: &e corde ad imitationẽ cogitatur.

Expanded text:
tus est ipse Dominus. Et bene saginatus est, quia caro ejus adeo est spiritualium opima virtutum, ut pro totius mundi salute sufficeret offerri in odorem suavitatis. Adduccum credit occisum. Tunc caro ejus comeditur, cum ejus passionis sacramentum et ore ad emundationem parcipitur, et corde ad imitationem cogitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in pullo humiliatio designat᷑. Pullus ex a¬
sina nascit᷑: ex humilitate humiliatio uera
oritur. Humilitas int̾iꝰ: humiliatio extiꝰ
Hunilitas in corde: humiliatio inactioe.
Humilitas ꝑtinet ad affectũ: humiliatio

Expanded text:
 humiliatio designatur in pullo. Pullus ex asina nascitur, et ex humilitate humiliatio vera oritur; humilitas interius, humiliatio exterius; humilitas in corde, humiliatio in actione, humilitas pertinet ad affectum, humiliatio
Abbreviated transcription (Latin):
s magnũ aliqͥd de te existimas: pullum
habes s matr̃ẽ ñ habes. Adducamꝰ itaꝙ a
sinam ce pullu cũ eã. ut ceueracit̃ humileᷤ
simus in m̃te: & uerã humiliationẽ exhibea
me nasci solet inuicdia: &e exiniuidia discor¬

Expanded text:
sed magnum aliquid de te existimas, pullum habes, sed matrem non habes. Adducamus itaque asinam et pullum cum ea, ut veraciter humiles sumus in mente, et veram humiliationem exhibeme nasci solet invidia, et ex invidia discor
Abbreviated transcription (Latin):
Utinã om̃s tam studerent ẽẽ boni: qm af
om̃s iustoꝵ pͥmordia: qmͣ optant extrema.
Moriat᷑ ait balaã anima mea morte iusto¬
rum: &e fiant nouissuna mea hoꝵ similia.¬
cessio. ire de uirtute in uirtutẽ: que retro
sunt obliuisci: & in ant̾iora extendr. O quales
transeamꝰ: munde & honeste ꝓcedamꝰ: &¬

Expanded text:
Utinam omnes tam studerent esse boni quam afomnes justorum primordia, quam optant extrema! Moriatur, ait Balaam, anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similiacessionem ire de virtute in virtutem, qui retro sunt oblivisci et in anteriora extendi? O quales transeamus, munde et honeste procedam
Abbreviated transcription (Latin):
pedib diximꝰ qmͣ recte carnali deside.¬
rio iuxta affectũ uł appetitũ aptetur. faci¬
le ostendimꝰ. Sicut enĩ a pedib corpꝰ circũ¬
fertur: sic a carnali desiderio animꝰ exagita¬
tur. atq circũducit᷑. Dũ enĩ animus carna¬
li desiderio illectus & abstractus. nc̃ affectũ
suũ nc̃ appetitũ sequit᷑: ñqmͣ quietus. ñꝙͣ
tranqͥllus ẽẽ ꝑmittit᷑. Qũadiu enĩ uuit
uagus & ꝓfugus suꝑ t̾rã. cotidie currit post
concupiscentias suas: repletusq multis mi¬
seriis. ñ qmͣ in eodẽ statu ꝑmanet: dũ semꝑ
nititur uł apprehendere qd concupiseit. uł
effugere. qd odit

Expanded text:
pedibus diximus, quam carnali desiderio juxta affectum vel appetitum aptetur, facile ostendimus. Sicut enim a pedibus corpus circumfertur, sic a carnali desiderio animus exagitatur atque circumducitur. Dum enim animus carnali desiderio illectus, et abstractus, nunc affectum suum, nunc appetitum sequitur, nunquam quietus, nusquam tranquillus esse permittitur. Quandiu enim vivit vagus et profugus super terram, quotidie currit post concupiscentias suas, repletusque multis miseriis nunquam in eodem statu permanet, dum semper nititur vel apprehendere quod concupiscit, vel effugere quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate. solitudinẽ: facit: du se inmunẽ
in quantũ humana natura patit᷑ a peccõ
custodit. Rostro pellicanus pullos suos occi¬
dit: qr iustus cogitationes & oꝑa q̃ male
gessit. ore ꝓprio iudicat. & confundit dicens.
Confitebor adu̾sum me inusticiã meã dño:
& tu remisisti impietatẽ peccati mei. Suꝑ
eos triduo deflet: qr quicqͥd cogitatione.
locutione. & oꝑe male gesserit lacrimis
delet. Et sic pullos asꝑsos sanguine uiuifi
actus sp̃itales bene uiuendo seruat. Huius
etiã uolueris natura talis dicit᷑ ẽẽ. qd semꝑ
afficit᷑ macie: & quicqͥd glutit cito digerit:
qr uenter eiꝰ nulłu habet diuertieulum
in quo retineat. cibũ. Non gͥ cib ille corpꝰ
impinguat: s tm̃ sustinet & confortat. Huic
siqͥdem pellieano heremite uita fit similis.
qui paruo pascit᷑. nec querit. repletionem
uentris: qui ñ uiuit ut comedat. s comedit
ut uiuat.

Expanded text:
civitate solitudinem facit, dum se immunem, in quantum humana natura patitur, a peccato custodit. Rostro pelicanus pullos suos occidit, quia justus cogitationes et opera quae male gessit, ore proprio judicat et confundit, dicens: Dixi; confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . Super eos triduo deflet, quia quidquid cogitatione, locutione, et opere male gesserint, lacrymis delere docet. Et sic pullos suos aspersos sanguine vivificactus spiritales bene vivendo servat. Hujus etiam volucris natura talis dicitur esse, quod semper afficitur fame, et quidquid glutit, cito digerit, quia venter ejus nullum habet diverticulum, in quo retineat cibum. Non igitur cibus ille corpus impinguat, sed tantum sustinet et confortat. Huic siquidem pelicano eremitae vita fit similis, qui parvo pascitur, nec quaerit repletionem ventris, qui non vivit ut comedat; sed comedit ut vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
mina hec patent̃ ostendunt eũ mortałẽ:
S hec omĩa miserie nr̃e sunt. Nũqͥd gͦ miser
erit A. Nequaqm᷑. Nam sic̃ ad beatitudinẽ
ñ ꝑtinet cõmodum qd̾ habet qͥs cont᷑ uolun¬
tatem: ita ñ est miseria. app̃hendere. sapientẽ
nulla necessitate aliqd̾ incomođũ scdđm uo¬
luntatẽ. B. Concedendũ est.

Expanded text:
 mortalem, Sed haec omnia miseriae nostrae sunt: nunquid ergo miser erit? ANS. Nequaquam: nam sicut ad beatitudinem non pertinet commodum, quod habet quis contra voluntatem; ita non est miseria apprehendere sapienter nulla necessitate aliquod incommodum secundum voluntatem. BOS. Concedendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑitate causant᷑: iugũ cupiditatis ñdũ radi¬
citus abiecer̃t. forsitan enĩsubhabitu religio¬
nis uentr̃ẽ colunt: sub tunica penitentiũ ad
mundiales głas ⁊ honores anhelant. sub agni¬
no uellere lupinũ gerentes animũ in explebili
auaricia estuantꝰ. Unde nimirũ continuis eu¬
ris euiscerant᷑: infłamant᷑ odiis: anxiis cogita¬
tionib distipant᷑: qr iugũ utiq muncli asꝑum
ẽ & onꝰ mundigraue ẽ. Porro iugũ dñi suaue

Expanded text:
causantur, jugum cupiditatis nondum radicitus abjecerunt. Forsitan enim sub habitu religionis ventrem colunt; sub tunica poenitentium, ad mundiales glorias et honores anhelant; sub agnino vellere, lupinum gerentes animum inexplebili avaritia aestuant. Unde nimirum continuis curis eviscerantur, inflammantur odiis, anxiis cogitationibus dissipantur; quia jugum utique mundi asperum est, et onus mundi grave est. Porro jugum Domini suave
Abbreviated transcription (Latin):
pores. sonos suaues. odores fraglantes. tactꝰ
iocundos. honores ae felicitates scłi. qͣ uelut
ꝓpetuus honor: indeficiens felicitas: maxi
habemꝰ ab illo qui fallere ignorat. Iugũ in¬
quit meũ suaue ẽ: & onus meũ leue. labori¬
anima in illo querit ñ inuenit idest felicita¬
dem & et̾nitatem: qm̃ hec infima pulcritudo
transit &e recedit: uł amantẽ deserit uel
ab amante deserit᷑. Teneat gͥ anima ordinẽ
suũ: ut diligat qd̃ suꝑiꝰ est. id est dm̃. e re¬
gat qd̾ inferiꝰ est. idest corpꝰ: ce socias animaᷤ
dilectione foueat &e nutriat: sicq sacrifi¬
ciis purgata atq exonerata anuma ab hac¬

Expanded text:
pores, sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi? Haec nperpetuus honor, indeficiens felicitas? Maximhabemus ab illo, qui fallere ignorat: Jugum, inquit, meum suave est, et onus meum leve . Laborienim in illo anima quaerit, non invenit, id est, felicitatem et aeternitatem: quoniam haec infima pulchritudo transit et recedit, vel amantem deserit, vel ab amante deseritur. Teneat ergo anima ordinem suum, ut diligat quod superius est, id est, Deum: et regat quod inferius est, id est corpus: et socias animas dilectione nutriat et foveat: sicque sacrificiis purgata atque exonerata an
Abbreviated transcription (Latin):
uere homo: Respondeat sẽs ieronimꝰ. excusa¬
tionib in peceatis. dicit enĩ in epła ad demtri¬
adem. Deq enĩ alia causa facit difficultatem
ita tenet addictos: ut qnͣdã uim nature uidea¬
dur habere. Miram᷑ cũ ñ nob̾ desidiosis sine la-¬
bore qiͣ ab alio scĩtas conferat᷑: qͥ nulła boni con¬
suetudinẽ fecimꝰ. Mału nãq uetꝰ: impugnat
hoc manebit. Ed gͦ t̃giu̾samͣ ce nature fragilitatẽ
opponimꝰ dõ. qiͣ nesciat ille quales nos fecit: &e ob¬
litus nr̃e humane fragilitatis. imposuerit. hõi
mandata que ferre ñ possit: O cecam insaniam:
& ꝑfanã temeritatẽ. Duplicit̾ qͥppe dm uidem᷑
incusare. Neq enĩ iustus qui posse dedit impoᷤ¬
sibile aliqͥd imꝑare pot̾: neq qui pius ẽ homi¬
nem condemnaret ꝓ his que uitare ñ potest.
ft quomͦ staret qd̾ ipse ꝑhibet uigũ meũ suaue
ẽ. Non itaq iusto iniquitatẽ: nec pio erudel

Expanded text:
Respondeat sanctus Hieronymus excusationibus in peccatis. Dicit enim in epistola ad Demetriadem: Neque enim alia causa facit difficultatem ita tenet addictos, ut quamdam vim naturae videatur habere. Miramur cum non nobis desidiosis, sine labore, quasi ab alio sanctitas conferatur, qui nullam boni consuetudinem fecimus. Malum namque vetus impugnat  Quid ergo tergiuersamur, & naturæ fragilitatem opponimus Deo, quasi nesciat ille quales nos fecit, & oblitus nostræ humanæ fragilitatis imposuerit homini mandata quæ ferre nō possit? O cœcam insaniam & prophanā temeritatē! Dupliciter quippe Deum videmur incusare. Neque enim iustus qui posse dedit, impossibile aliquid imperare potest; neque qui pius est, hominem condemnaret pro his quæ vitare non potest. Et quomodo staret quod ipse perhibet? Iugum meum suaue est. Hanc itaque ius
Abbreviated transcription (Latin):
d st̃ qui ñ nulla bona faciunt. ac int̾łũ
iuuere scdm disciplinã ꝓponunt: s sẽꝑ ad con¬
sueta mala replicant᷑. fsle qͥppe humiles uoliuñ:
poris. Esse patientes: s sine contumeliis. Adipisei
uirtutes quert. s consequi ñ posst̃: qi labores eaꝵ
refugiunt. Unde bene scͥptũ ẽ. Inuolute sunt
semite gressuũ eoꝵ. qr uirtutũ studia aut ñ ap
petunt: aut si appetierint. fracti in suo conami

Expanded text:
Isti sane nonnulla bona faciunt, ac interdum viuere secundum disciplinam proponunt, sed semper ad consueta mala replicantur. Esse quippe humiles volunt, poris; esse patientes, sed sine contumeliis; adipisci virtutes quaerunt, sed consequi non possunt, quia labores earum refugiunt. Unde bene scriptum est: Involutae sunt semitae gressuum eorum ; quia virtutum studia aut petunt, aut si appetierunt, fracti in suo conami
Abbreviated transcription (Latin):
uł angustiari siue affligi: qr poros uocamꝰ fora¬
nuna cutis. quib sudor egredit᷑. ł apori ẽ con
s ñ destitium᷑: id est contemnumͣ e tanꝙͣ. ꝓpruis
lueris priuam᷑. Porion enĩ grece lucrũ dicitur.
hinc aporriari dicimꝰ contemni: & a ꝓpriis lucͥs
alienari. Ds gͦ aporriatꝰ ẽ. id est animaꝵ luera
de iudeis amisit: qr ñ ẽ qui occurrat. irȩ eiꝰ

Expanded text:
vel angustiari sive affligi, quia poros vocamus foramina cutis, quibus sudor egreditur. Vidit ergo n destituimur , id est contemnimur, et tanquam propriis lucris privamur. Porion enim Graece, Latine lucrum dicitur. Hinc aporiari dicimus contemni, et a propriis lucis privari; Deus enim aporiatus est, id est animarum lucra de Judaeis amisit, quia non est, qui occurrat irae ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
transeat a me calix iste: spiritali qͦ patri semꝑ
inhesit. rationis eũ sub iure submisit: uerũp¬
dam̃ inquiens ñ sic̃ ego uolo. Ipse itaq ex af¬
fectu quẽ a nob̃ & ꝓ nob̃ uoluntarie. suscepit.
ut transiret hora passionis optauit: s ex con¬
silio rationis ipse. ne transiret effecit. Finde¬
in his affectib hec ratio seruanda ẽ: ut is qͦ
animus nr̃ excitat᷑ in dm cet̾is om̃ib p̃po¬
nat᷑: deinde rationalis officiali: officialis na¬
turali: naturalis carnali.

Expanded text:
transeat a me calix iste ; spiritali, quo Patri semper transeat a me calix iste ; spiritali, quo Patri semper inhaesit, rationis eum sub jure submisit: Verumtamen, inquiens, non sicut ego volo. Ipse itaque ex affectu, quem a nobis, et pro nobis, voluntarie suscepit, ut transiret hora passionis, optavit; sed ex consilio rationis ipse, ne transiret, effecit. in his affectibus haec ratio servanda est, ut is quo animus noster excitatur in Deum, caeteris omnibus praeponatur; deinde rationalis officiali, officialis naturali, naturalis carnali.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc de his affectib qd̾ plures ali¬
quando in una m̃te cõpugnent: ac qͦd̃amͦ
inuicem se expugnare contendant. Qd̃ cum
contigerit: magna diseretione opo ẽ ut quis
cui p̃ponendus sit agnoscat᷑: uirtusq necessa¬
ria: ne ab inferiore. suꝑior expellat᷑. Deniq
abraham ꝓpͥum filiũ iminolare iussus. neq̃qmͣ
ad ꝓpͥa iuscera expers naturalis affectꝰ obdu¬
ruit: s cũ naturalis qͦ filiũ. sꝑitalis quo dm
amplectebat᷑. in scĩ uiri pectore cõpugnareñ :
suꝑiorem inferiori p̃posuit: imino obsuꝑiore
inferiorem contẽpsit. Ipse etiã apłs cũ ait. op¬
sua traheret ad salutẽ: affectũ qͥdem quẽ. senti
qr qd̾ affectu sentiebat exp̃ssit. Qui si postea dix¬
iss. mallem totũ mundũ ꝑire qmͣ me sołu̾ a
xp̃o separari: uerũ nichilominꝰ dixiss: qr ra¬
tionis consiliũ ꝓdidiss. Saluator etiã nr̃ cũ
ex affectu naturali quo nemo unqm carnẽ
suã odio habuit. ꝓclamass pat̃ si fieri potest.

Expanded text:
adhuc de his affectibus, quod plures aliquando in una mente compugnent, ac quodammodo invicem se expugnare contendant. Quod cum contigerit, magna discretione opus est, ut quis cui praeponendus sit agnoscatur, virtusque necessaria, ne ab inferiore superior expellatur. Denique Abraham proprium filium immolare jussus, nequaquam ad propria viscera expers naturalis affectus obduruit; sed cum naturalis quo filium, spiritalis, quo Deum amplectebatur, in sancti viri pectore compugnarent, superiorem inferiori praeposuit; imo ob superiorem inferiorem contempsit. Ipse etiam Apossua traheret ad salutem, affectum quidem  quem sentiebat, expressit. Qui si postea dixisset, mallem totum mundum perire, quam me solum a Christo separari, verum nihilominus dixisset, quia rationis consilium prodidisex affectu naturali, quo nemo unquam carnem suam odio habuit , proclamasset: Pater, si fieri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ uidemꝰ. fides gͦ ẽ qd̾ ñ uides credere: ꝑ
fidẽ enĩ ambulamꝰ ñ ꝑ speciẽ. Cũ aũt uenit
qd̃ ꝑfectũ ẽ: uidebis qd̾ eredidisti. Et qm̃ mi¬
nus ẽ credere qmͣ uidere. cessabit fides: qr
uidebit᷑ species. Cessabit credendi existimatio:
qm̃ manifesta erit u̾i̾tatis cognitio. fides gͥ
ostensio. Arguere enĩ: dicebant. antiqͥ ostende̾.
Itaq corporei sensus indicant nob̾ apparen¬
tia: fides uͦ extendit᷑ ad ñ apparentia: suo mͦ
ostendens ea. quousq uera intelligentie ui¬
sio suecedat. fides itaq ẽ substantia sꝑandaꝵ
rerũ: qr dũ ea quȩ ñ uidemꝰ credimꝰ aut
fuisse aut ẽẽ. aut futaͣ ẽẽ: ip̃a fides fac̃ ea subsi¬
stere in nob̾ credendo. Uerbi grã. Resurrectõ
gena̾lis cũ ñdu sit. ꝑfide̾ tñ ĩa subsistit in aĩa
nr̃a: qiͣ pre oculis eã habeamꝰ. Est gͦ fides tam
de. p̃sentib uł p̃t̾i̾tis qmͣ de futis: tã de bonis
qͣm de malis: ut augustinꝰ in pͥncipio enchiri¬

Expanded text:
n vides credere: per fidem enim ambulamus, non per speciem. Cum autem venerit quod perfectum est, videbis quod credidisti. Et quoniam minus est credere quam videre cessabit fides, quia videbitur species. Cessabit credendi existimatio, quando manifesta erit veritatis cognitio. Fides igiostensio. Arguere enim dicebant antiqui ostendere. Itaque corporei sensus indicant nobis apparentia. Fides vero extenditur ad non apparentia, suo modo ostendens ea, quousque vera intelligentiae visio succedat. Fides itaque est substantia sperandarum rerum, quia dum ea quae non videmus credimus aut fuisse, aut esse, aut futura esse, ipsa fides facit ea subsistere in nobis credendo. Verbi gratia: Resurrectio generalis cum nondum sit, per fidem tamen jam subsistit in anima nostra, quasi prae oculis eam habeamus. Est ergo fides tam de praesentibus vel praeteritis quam de futuris, tam de bonis quam de malis, et Augustinus in principio Enchiri
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tauit. ñ plus in passione qm ante ꝓmu̾it:
&e nob̾ salutẽ. & sͥ qd̾ ptꝰ passionẽ nec tristari
nec turbari pot̾. neq in aliquo pati. Qd̾ aũt
martẏriũ ꝑ se uoluntariũ ñ sit: inde patet qr
iocundii ñ ẽ. Expetibiliũ enĩ quedã st̃ iocunda
bona que ꝓꝑt̾ se expetunt᷑ ut uidẽ dm̃: alia st̃
bona ñ iocunda que ꝓpt̾ aliud expetunt᷑ uͭ mar¬
tẏriũ. Hoc dñs petro manifeste aꝑuit: cũ ait.
mortẽ suã omib necessariã approbauit Sic et
apłs accipit uelle. Qd̾ uolo ait. id est approbo
faciendũ illd̾ ñ ago: qd̾ aũt nolo id est ñ approbo
faciendũ. illd̃ facio. Manifestans aũt iħo in ora¬
done sua deuotionẽ. qiͣ dilectꝰ & complacens
trepidant̾ rennuerat: reu̾tens insemet¬
ip̃m ꝑ obedientiã & fortitudinẽ m̃tis ꝯfirmat.
Non inquit hoc fiat qd humanꝰ affectꝰ loquit᷑. ẜ ad qͥd

Expanded text:
on plus in passione quam ante, promeruit et nobis salutem, et sibi quod post passionem nec tristari nec turbari potest, neque in aliquo pati. Quod autem martyrium per se voluntarium non sit, inde patet quia jucundum non est. Expetibilium enim quaedam sunt jucunda bona, quae propter se expetuntur, ut videre Deum. Alia sunt bona non jucunda, quae propter aliud expetuntur, ut martyrium. Hoc Dominus Petro manifeste aperuit, cum ait: mortem suam omnibus necessariam approbavit. Sic et Apostolus accipit velle. Quod volo, ait, id est approbo faciendum, illud non ago; quod autem nolo, id est non approbo faciendum, illud facio . Manifestans autem Jesus in oratione sua devotionem, quasi dilectus et complacens trepidanter renuerat, revertens in semetipsum, per obedientiam et fortitudinem mentis confirmat. Non, inquit, hoc fiat quod humanus affectus loquitur, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
abborrere solemꝰ Unde in futura uita uͥ nulla
erit passio: nicħ contͣ uoluntatẽ fiet. Contra
uoluntatẽ itaq dolores atq molestias patiuit᷑
martyres: nec alit̾ aliqd̃ mĩtũ ibi haberet᷑. ꝑ se¬
cutores qͥdem qnͣtũ poterant fugiebant: tam̃
pati ꝓꝑt̾ dilectionẽ xp̃i uolebant᷑. Uelle autẽ
lapidari uł cõburi siqͥs uelle poss. nulliꝰ tameꝯ¬
di uelle truneari. mi̾tũ habet. Ubi enĩ xp̃s in
fundam̃to ponit᷑. uͥ ds̃ sup̾ma ce maior causa
constituit᷑: ibi m̾itũ dũtaxat habet᷑. Constat eẽ
qd̾ martyriũ uł aliqd̾ bonũ ext̾i boña uolũ¬

Expanded text:
abhorrere solemus. Unde in futura vita, ubi nulla abhorrere solemus. Unde in futura vita, ubi nulla erit passio, nihil contra voluntatem fiet. Contra voluntatem itaque dolores atque molestias patiebantur martyres, nec aliter aliquod meritum ibi haberetur. Persecutores quidem quantum poterant fugiebant, pati tamen propter dilectionem Christi volebant. Velle autem lapidari vel comburi, si quis velle possDei velle truncari, meritum habet. Ubi enim Christus in fundamento ponitur, ubi Deus suprema et major causa constituitur, ibi meritum duntaxat habetur. Constat etiam quod martyrium vel aliquod bonum exterius bonam volu
Abbreviated transcription (Latin):
i greci. Scd̾m qd̾ cepit pauere & tͥstari. etiam
orat calicẽ passionis transire a se: ita ut oĩo
neq gustaret amaritudinẽ eiꝰ si tñ possibile
eẽt qnͣtũ ad iusticiã ch̃. Qd̾̃ enĩ dicebat si possi¬
bile. ẽ adpotentiã dĩ parit̾ &e iusticiã referebat.:
qm̃ qͣntum ad iusticiã eiꝰ qui ñ sołu potens ẽ
s etiã iustꝰ. ñ st̃ possibilia nͥ ea que iusta sunt.
Habebat aũt iusticia patͥs qd̾ xp̃c pateret᷑:
&e a ꝯstitutione mundi sacram̃tũ hoc nr̃e salu¬
dis in eo erat ostensũ. Passus gͦ ẽ ñ qd̾ uellet
pati ĩmo reformidabat: s qr ꝑatrẽ diligebat
quẽ hoc uelle sciebat: & qr ꝑ mortẽ suã salutẽ ꝓ¬
potis om̃ino reformidat. łuenit etiã qd̾ aliqͥs
in earceratꝰ. filiũ suũ uult in earcere poni ut ip̃e
sic euadat: nec tñ uult filiũ incarcerari s potiꝰ
inde dolet. Uoluntas eñi nĩiqm ẽ nͥ cũ delectati¬
one: qͥppe qd̾ delectat uolumꝰ: qd̾ uͦ molestat. illd̃

Expanded text:
 Secundum quod coepit pavere et tristari, etiam orat calicem passionis transire a se, ita ut omnino neque gustaret amaritudinem ejus, si tamen possibile esset quantum ad justitiam Dei. Quod enim dicebat: si possibile est, ad potentiam Dei pariter et justitiam referebat, quoniam quantum ad justitiam ejus; quia non solum potens est, sed etiam justus, non sunt possibilia nisi ea quae justa sunt. Habebat autem justitia Patris quod Christus pateretur, et a constitutione mundi sacramentum hoc nostrae salutis in eo erat ostensum. Passus ergo est, non quod vellet pati, imo reformidabat, sed quia Patrem diligebat, quem hoc velle sciebat, et quia per mortem suam salutem ppotius omnino reformidat. Evenit etiam quod aliquis incarceratus filium suum vult in carcere poni, ut ipse sic evadat; nec tamen vult filium incarcerari, potius inde dolet. Voluntas enim nunquam est nisi cum dilectione, quippe quod delectat volumus; quod vero molestat, illud