comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut anima patris ita & anima filii mea ẽ. Ani¬
ma quȩ peceauerit ipsa moriet᷑: manifestat qđ iustꝰ
dant ad fiios. si eoꝵ mitatores in malo ñ fiunt: s a¬
nua quȩ peccauerit ipsa moriet᷑. n abolitione utiq
substantie. s ex eiꝰ consortii pͥuatione qͥ dic̃ ego sum
uita. & alibi leqͥt᷑ onis qͥuiuit & credit inme ñ mo¬
riet᷑ in et̾iũ. & amen amen dico uobis qͥsermonẽ meũ

Expanded text:
t anima patris, ita et anima filii mea est. Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Manifestat quod justus dant ad filios, si eorum imitatores in malo non fiunt; sed anima quae peccaverit, ipsa morietur. Non abolitione utique substantiae, sed ex ejus consortii privatione qui dicit, Ego sum vita . Et alibi loquitur: Omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum. A
Abbreviated transcription (Latin):
rane sunt tediũ inferentes aurib ñ cibũ intib. Audi de¬
niq homines rationabilit̾ loquentes. Nonsunt loquele
neq sermones quorũ ñ audient᷑ uoces eoꝵ. Sed uoces ñ
inanes qr in omem terrã exiuit sonus eoꝵ. & infines or

Expanded text:
ranae sunt taedium inferentes auribus, non cibum mentibus. Audi deranae sunt taedium inferentes auribus, non cibum mentibus. Audi denique homines rationabiliter loquentes. Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . Sed voces non inanes: quia in omnem terram exiit so
Abbreviated transcription (Latin):
omiã uera dicimꝰ. facta dicemꝰ certa exp̃ssa impleta
credimꝰ & p̃dicamus. quãuis de sublimi aliꝰ & dĩ incõ¬
mutabili ueritate ñ loquam̃. ñ tam̃ inꝰ in uanitatẽ.¬
Quiautẽ illa omiã in xxpõ falsa & simulata dieunt. ra¬
ne sunt clamantes in palude : strepitũ uocis habere
possunt. doctrinã sapientie insinuare non possunt.
Deniq in excłia loqͥt᷑ herentes uerittti ueritatẽ ꝑquẽ
facta sunt omiã ueritatẽ uerbũ carnẽ factũ & habi¬
tare in nobis: ueritatẽ aepm̃ natũ de dõ. uniũ de uno.
umigenitũ & coetnũ. ueritatẽ accepta forma serui natut̃
ex uirgine maria. passũ crucifixũ resurgentẽ ascen¬
dente: ubiq ueritatẽ & quã paruulus capere ñ potest.
ueritatẽ & in pane & in lacte. In pane magoꝵ. in lacte par¬
uuloꝵ. Idẽ qͥtpe panis ut lac fiat ꝑ carnẽ traicit̃. Q aut̃
huic ueritati contradicunt. & in sua uanitate  decipiunt.

Expanded text:
omnia uera dicimus, . facta dicimus, certa, expressa, impleta omnia uera dicimus, . facta dicimus, certa, expressa, impleta credimus et praedicamus, quamuis de sublimi illius et de incomutabili ueritate non loquamur, non tamen iQui autem illa omnia in Christo falsa et simulata dicunt, ranae sunt clamantes in palude; strepitum vocis habere possunt, doctrinam sapientiae insinuare non possunt. Denique in Ecclesia loquuntur haerentes veritati veritatem per quam facta sunt omnia, Veritatem Verbutare in nobis: veritatem Christum natum de Deo: unum de uno, unigenitum et coaeternum, veritatem accepta forma servi, natum ex virgine Maria, passum, crucifixum, resurgentem, ascendentem, ubique veritatem. Et quam parvulus capere non potest, veritatem et in pane et in lacte. In pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem quippe panis ut lac fiat, per carnem trajicitur. Qui autem huic veritati contradicunt, et sua vanitate decepti decipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritatẽ loqui ẽ. rationabiliter loqͥ: uanitatẽ loqͥ ẽ.
dilectio ueritatis : cui contraria ẽ. dilectio uanitatis.
Loqͥt̃ autẽ ueritas. ꝑstrepit uanitas. Huie p̾cepto sedo
contrariã uidete scdam plagã. Quȩ ẽ. illa scdđa plaga:
tẽ : si attendas ranarũ loquacitatẽ. Uide amatores
ueritatis: ñ accipientes in uanũ nomenꝰ dĩ sui loqͥ sapi¬
entiã int̾ ꝑfectos. &iã int̾ imꝑfectos ñ qͥdẽ loqͥ qd sa¬
pere ñ possunt. ñ tam̃ recedere a ueritate. & ꝑgere in
uanitatẽ. Quãuis enim ꝓfecti ñ capiant. siquid paulo ex¬
celsius fuerit disputatũ de uerbo dĩ apud dm̃ ꝑ qd fa
paulus. tanquã inter paruulos xpĩ iħm x pm̃ & hunc
crucifixũ: ñ tam̃ uia ẽ. ueritas. & ista uanitas. Uan
si uulnera illa in fantasmate fuisse. si sanguinẽ ñ uerũ
s simulatũ de uulnerib emanasse. si faisas eũ eicatri¬
ces tanquã pꝰ falsa uulnera demonstrasse. Cũ uͦ ista

Expanded text:
ueritatem loqui est rationabiliter loqui, uanitatem autem loqui est tum est dilectio ueritatis, cui contraria est dilectio uanitatis. loquitur autem ueritas, perstrepit uanitas. huic praecepto secundo contrariam uidete secundam plagam. quae est illa secunda plaga ? em, si attendas ranarum loquacitatem. uide amatores ueritatis, non accipientes in uanum nomen domini dei sui, loqui sapientiam inter perfectos, etiam in perfectos; non quidem loqui quod sapere non possunt, non tamen recedere a ueritate et pergere in uanitatem. quamuis enim imperfecti non capiant si quid paulo excelsius fuerit disputatum de uerbo dei, deo apud deum, pPaulus tamquam inter paruulos Christi, Iesum, et hunc crucifixum, non tamen illa est ueritas et istsi uulnera illa in phantasmate fuisse, si sanguinem non uerum, sed simulatum de uulneribus emanasse, si falsas eum cicatrices tamquam post falsa uulnera demonstrasse. cum uero ista
Abbreviated transcription (Latin):
ris deuitandũ ibidẽ tminũ p̾dicti libri fieri censtumꝰ:
p̾sente librũ de his quȩ restant ex mandatis am̃ atq
iudiciis datis ꝑ moysen popło isrł texendũ eẽ. decreui¬
mus. Nt si c̃ conuingunt᷑ pcepta p̾ceptis. ita expositio

Expanded text:
ris devitandum, ibidem terminum praedicti libri fieri censuimus, praesentem librum de his quae restant, ex mandatis Domini atque judiciis datis per Moysen populo Israel, texendum esse decrevimus, ut sicut conjunguntur praecepta praeceptis, ita expositio
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ fumantẽ: questio maior mraretur quomͦ audiebat
lãpades & montẽ fumantẽ qđ ꝑtin& ad sensũ uidendi.
nͥ qͥs dicat nec tã breuit̃ dicendũ eẽ. ut totũ dice¬
retur audiebat uocẽ & uidebat lãpade̾s. & audiebat
uocẽ tube. & uidebat montẽ fumantẽ. Duo qͥppe gene¬
ra uocis erant de nubib : sic̃ thonitrua & tuba. si
tam̃ ipsam dixit uocẽ quȩ de nubib edebatur. Ae ꝑ
hoc meliꝰ in his quȩ ad sensũ audiendi ꝑtinebant. ge¬
neralis sensus ẽ. positus. hoc ẽ. uidendi. cũ breuiter
totũ uell& seriptura complecti. quã ut i his quȩ
ꝑtinent ad uidendi sensus subintelligeret᷑ auditꝰ.
q more loqͥ ñ solemꝰ. Nã uide qͥd son& solemꝰ dicere.
moriamur. Muitũ & solide signficat᷑ ad uetus testa¬
mentũ timore᷑ potiꝰ ꝑtinere sic̃ ad nouum dilectionẽ.
quãꝗͣ & in uetere nouum lateat & in nouo uetꝰ pate¬

Expanded text:
tem fumantem, quaestio maior oreretur, quomodo audiebat tem fumantem, quaestio maior oreretur, quomodo audiebat lampadas et montem fumantem, quod pertinet ad sensum uidendi. nisi quis dicat nec tam breuiter dicendum fuisse, ut totum diceretur: audiebat uocem et uidebat lampadas et audiebat uocem tubae et uidebat montem fumantem. duo quippe genera uocis erant: de nubibus, sicut tonitrua, et de tuba, si tamen ipsam dixit uocem, quae de nubibus edebatur. ac per hoc melius in his, quae ad sensum audiendi pertinebant, generalis sensus est positus, hoc est uidendi, cum breuiter totum uellet scriptura complecti, quam ut in his, quae pertinent ad uidendi sensum, subintellegeretur auditus: quo more loqui non solemus. nam "uide quid sonet" solemus dicere, moriamur. multum et solide significatur ad uetus testamentum timorem potius pertinere sicut ad nouum dilectionem, quamquam et in uetere nouum lateat et in nouo uetus pate
Abbreviated transcription (Latin):
spales. Sed int̾ om̃s hos tibi pͥmogenita ẽ. fides. Qiusqͥs
rẽ alienã occulte concupiscis. int̾ius fide̾ ꝑdis. Eris enĩ
pͥmo sine dubio simulator obsequens ñ caritate s frau¬
de : ueluti amans eũ a quo te cupis fieri heredẽ. Amã¬
do eũ mori queris: & ut in re eiꝰ te uideas possesserẽ.
Sol& queri qͣmͦ popłs uidebat uocẽ. eũ uox ñ ad uisũ
s potius ad auditũ ꝑtinere uideatur. Sea qͦmͦ aliquo
ueluti dicã uideat᷑ de omĩb quȩ ame dicta sunt sic
uidere sol& ꝓ generali sensu pomi: ñ solũ corporis ue¬
rum etiã anim. Unde ẽ. illud. Cũ uidiss& iacob qr st
escȩ in egipto. unde utiq ab sens erit. Quãquã ñnulli
uidere uoeẽ nichil aliua eẽ. arbitrati sunt quã intelli¬
gere qͥ uisus mentis ẽ. Cũ uͦ hic breuit̾ dicendũ eẽt. qd̃
popls uidebat uocẽ & lampades & uocẽ tubȩ & mon¬

Expanded text:
sunt spiritales, sed inter hos tibi primogenita est fides; quisquis sunt spiritales, sed inter hos tibi primogenita est fides; quisquis rem alienam occulte concupiscis, interius fidem perdis. Eris enim primo sine dubio simulator, obsequens non charitate sed fraude, veluti amans eum a quo te cupis fieri haeredem, amando eum mori quaeris, et ut in re ejus te videas possessorem, solet quaeri, quomodo populus uidebat uocem, cum uox non ad uisum, sed potius ad auditum pertinere uideatur. sed sicut modo dixi "uideatur" de omnibus, quae a me dicta sunt, sic "uidere" solet pro generali sensu poni non solum corporis uerum etiam animi. unde et illud est: cum uidisset Iacob, quia sunt escae in Aegypto, unde utique absens erat. quam quam nonnulli uidere uocem nihil aliud esse arbitrati sunt quam intellegere, qui uisus mentis est. cum uero hic breuiter dicendum esset, quod  ui de bat uocem et lampadas et uocem tubae et mon
Abbreviated transcription (Latin):
poss̃dere. habere utre cõmum: Quiad apid te facit¬
Dimissũ ẽ .iͥ. hereditatẽ consequutꝰ sũ: testam̃tũ lego.
Nicht udet᷑ iustius ista uoce auariciȩ. Li laudas quasi
iure possidentẽ: as dampnat iniuste concupiscentẽ.
Uide qualis es qͥ optas te ab aliqͦ heredẽ fieri: ñ uis ut
habeat heredes. In heredib autẽ nichil carus pͥmo¬
genito. łinde in pͥmogenitis tuis pumris. qͥ concupis¬
cendo res alienas id qd̃ tibi iure debebat̾. quasi uiris
umbrã ꝑquiris. & facile ẽ. qͥdẽ fr̃s corporalit̾ amit¬
tere ꝑmogenitos. Aloriunt᷑ enĩ homines siue ante¬
parentes suos. siue pꝰ parentes suos mortui moriunt᷑.
genita cordis tui ꝑdas. Eriogenitꝰ enĩ in nobis imaginẽ
hab& dĩ gr̃ẽ. nouos natos pͥor natꝰ int̾ om̃s tanquã natoᷤᷤ¬
cordis nrĩ pͥmogenta fides ẽ. Nemo enĩ bona oꝑat̾:
nisi fides pcesserit. Onña oꝑa tua bona sunt filii tui

Expanded text:
possidere, habere iure communi ? quid appossidere, habere iure communi ? quid apdimissum est mihi; hereditatem consecutus sum; testamentum lege.a nihil uidetur iustius ista uoce auaritiae. tu laudas quasi iure possidentem: deus damnat iniuste concupiscentem. uide qualis es, qui optas te ab aliquo heredem fieri: non uis, ut habeat heredes. in heredibus autem nihil carius primogenito. proinde in primogenitis tuis puniris, qui concupiscendo res alienas id quod tibi iure non debebatur quasi iuris umbram perquiris. et facile est quidem, fratres, corporaliter amittere parentes suos, sive post parentes suos mortui, moriuntur. genita cordis tui perdas. Primogenitus enim in nobis imaginem habet gratiae Dei. Novus natus, prior natus, inter omnes tanquacordis nostri primogenita fides est; nemo enim bene operatur nisi fides praecesserit: omnia opera tua bona, filii tui
Abbreviated transcription (Latin):
centiũ. Uere excecant᷑ furore horribili. furor entin
indomitus ẽ. conculeare uiri uxorẽ. Decimũ p̾ceptũ
ẽ. ñ concupisces ullã re ꝓximi tui: ñ pecꝰ. ñ possessio¬
ne. ñ subiugiũ. ñ aliqͥd ommo ꝓximi tui concupiscas.
Huc plaga mala contraria ẽ. decima pars pͥmgeni¬
toꝵ: in qua plaga cũ cõparationẽ quandã quero nichu
mͥ interĩ occurrit. fortassis occurrat melius diligentiꝰq
rapina tacer& scriptura: nͥ te intelligere uoluiss&.
qr spenale ẽ. danculo auferre. multo maioris pene
ẽ iuolenter eripere. Auferre gͦ nolentis siue oceul¬
te siue palã habet p̾ceptũ suũ. Concupi scere gͦ rẽ
pximi sui quod notat ds incorde etiã si iusta ibi sue¬
cesũonẽ queras ñ lic&. Denq qͥ uolunt res alienas tã¬
quã iuste possidere. Heredes se querunt fieri amori¬
entib. Quid enĩ tã iustũ uidet᷑ quã re sibi deralitã

Expanded text:
centium! uere excaecantur furore horribili furor enim centium! uere excaecantur furore horribili furor enim indomitus est conculcare uiri uxorem. Decimum praeceptum est: non concupisces ullam rem proximi tui, non pecus, non possessionem, non subiugium; non aliquid omnino proximi tui concupisces. huic malo plaga contraria est decima, mors primogenitorum. in qua plaga cum comparationem quandam quaero, nihil mihi interim occurrit — fortassis occurrat melius diligentiusqurapina taceret scriptura, nisi te intellegere uoluisset, quia si poenale est clanculo auferre, multo maioris poenae est uiolenter eripere. auferre ergo nolenti sine occulte siue palam habet praeceptum suum. concupiscere autem rem proximi, quod notat deus, in corde, etiam si iustam ibi successionem quaeras, non licet denique qui nolunt res alienas tamquam iuste possidere, heredes se quaerent fieri a morientibus. quid enim tam iustum uidetur quam rem sibi derelictam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ faisum testimoniũ ñ dices. Octaua plaga locu¬
sta aminal dente noxiũ. Quid autẽ uult falsus testis
nisi nocere mordendo & confumere mentiendo: Deniq
adinonens homines aĩ apłs ne se falsis criminatio¬
nib appetant: si mordetis inquit & comeditis inuicẽ.
uidete ne ab inuicẽ consũmamini. Nonũ p̾ceptũ non
concupisces uxorem ꝓximi tui: nona plaga dense tene-¬
brȩ. & enim quedã mechia contra quã supͣ pceptum
ẽ. datũ. etiã in ñ appetenda castitate uxoris aliene.
Mechuis ẽ. enim & qͥ mouet᷑ ad uxorẽ auenã tantum
qr ñ contẽptꝰ ẽ. sua. Ia uͦ ñ soluĩ pꝰ suã peccare si etiã
alienã adtemptare. uere dense sunt tenebre. Nichil
eni sic dol& in corde patientis: & qͥ hoc facit alteri
nichil sic uol& pati. Ad aliena paratior ẽ. omĩs ho¬
mo. Hoc autẽ nescio utrũne ẽ. qͥ tolerabilit̾ ferat
odiens has tenebras ista facientiũ. talia concupis¬

Expanded text:
praeceptum: falsum testimonium non dices. octaua plaga: lucupraeceptum: falsum testimonium non dices. octaua plaga: lucusta, animal dente noxium. quid autem uult falsus testis nisi nocere mordendo et consumere mentiendo? denique admonens homines dei apostolus, ne se falsis criminationibus appetant: si mordetis, inquit, et comeditis inuicem, uidete, ne ab inuicem consumamini. Nonum praeceptum: non concupisces uxorem proximi tui, nona plaga: densae tenebrae. etenim est quaedam moechia, contra quam supra praeceptum est, etiam in non appetenda castitate uxoris alienae. moechus est enim et qui non it ad uxorem alienam, tantum quia non contentus est sua. iam uero non solum post suam peccare sed etiam alienam adtemtare uere densae sunt tenebrae. nihil enim sic dolet in corde patientis; et qui hoc facit alteri, nihil sic uolet pati. ad alia paratior est omnis homo; hoc autem nescio utrumne est qui tolerabiliter ferat. o densas tenebras ista facientium, talia concupis
Abbreviated transcription (Latin):
uidentia kemĩ. Aut uere reputatis ea quę patiuntur
homines dormiente dõ pati : Passim uident̃ fieri hec.
Nubes colligi imbres infundi: grandinẽ iaci. tonitru¬
is terrã concuti. choruscatione terreri. Passim putant᷑
fieri. & quasi ad diuinã ꝓuidentiã ñ ꝑtinere. Contra
tales cogitationes iugilat ille psalmus. Laudate dnm̃
om̃s abissi. ignis. grando .nix. glacies. sp̃s tẽpestatiᷤᷤ.
quȩ faciunt uerbũ eiꝰ. Ergo qͥ suo malo desiderio
forinsecꝰ furantur. di udicio intruisecꝰ grandinant᷑.
Osi possent inspicere agrũ cordis fui. ꝓfecto lugerent:
mortui ambulant: & mutti facinorosi de uanis diui-¬
cuis exultant. Deniq seruum dĩ scriptura dic̃ locu-¬
pletẽ. Absconditꝰ inquit cordis urĩ homo qͥ ẽ. ante
dm̃ diues. Nlon ante homines diues. s ante dm̃ diueᷤᷤ
Ubi ds̃ uid& ibi diues. Quid gͦ tibi ꝓdest: Ui homo
ñ uid& furaris. & ubi ds̃ uid& grandinaris. Oetauum

Expanded text:
issimi. Aut vere putatis, ea quae patiuntur homines, dormiente Deo pati? Passim videntur fieri haec, nubes colligi, imbres infundi, grandinem jaci, tonitruis terram concuti, coruscatione terreri; passim putantur fieri, et quasi ad divinam providentiam non pertinere. Contra tales cogitationes vigilat ille psalmus: Laudate Dominum omnes abyssi, ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus . Ergo qui suo malo desiderio forinsecus furantur, justo Dei judicio intrinsecus grandinantur. O si possent inspicere agrum cordis sui, profecto lugerent, mortui ambulant et multi facinorosi de diuitiis exsultant. denique seruum dei scriptura intus dicit locupletem: absconditus, inquit, cordis uestri homo, qui est ante deumdiues. non ante homines diues, sed ante deum diues; ubi deus uidet, ibi diues. quid ergo tibi prodest? ubi homo non uidet furaris, et ubi deus uidet grandinaris. Octauum
Abbreviated transcription (Latin):
Tales sunt animȩ honicidales. Ardent ira: qr ꝑ irã ho¬
micidii fr̃nitas deperit. Ardent homines ira : ardent
e grã. Sed alius ẽ. feruor sanitatis: aliꝰ feruor ulceris.
Ardentes papule ꝑtotũ concepta homicidia scatent:
& sanũ ñ ẽ. feru& s ñ de spũ di. Nã & qͥ uuit subueni
saniosis ulcerib. Si possimꝰ uidere animas homicidarũ:
plus plangeremꝰ quã putrescentia corpora ulceratoꝵ.
Seqr̃. Non furaberis. p̾ceptũ septimũ. & plaga septima.
ꝑdis. Ilemo enim habent iniustũ lucrũ: sine iusto dã¬
pno. Uerbi grã qͥ furat᷑ adqͥrit uestẽ: s cȩlestẽ iudi¬
cio amitat fidẽ. Ubi lucrũ: ibi damnũ. Lucrũ de sua¬

Expanded text:
tales sunt animae homicidales: ardent ira, quia per iram hotales sunt animae homicidales: ardent ira, quia per iram homicidii fraternitas deperiit. ardent homines ira, ardent et gratia; sed alius est feruor sanitatis, alius feruor ulceris. ardentes papulae per totum concepta homicidia scatent et sanum non est; feruet, sed non de spiritu dei. nam et qui uult subuenirsaniosis ulceribus. Si possemus videre animas homicidarum, plus plangeremus quam putrescentia corpora ulceratorum. Sequitur: Non furaberis, praeceptum septimum, et plaga septima perdis. Nemo enim habet injustum lucrum sine justo damno. Verbi gratia, qui furatur acquirit vestem, sed coelesti judicio amittit fidem; ubi lucrum, ibi damnum, vis
Abbreviated transcription (Latin):
concessit. Tenes tu qd pecꝰ ñ potest: & ideo speras tu qd
pecꝰ ñ potest. Laboras aligͣntũ in continendo: ñ laborat
pecꝰ. s gaudebis sẽꝑ inȩt̾intate ad quã ñ ꝑuenit peoꝰ.
Si opꝰ fatigat : merces consolabit᷑. & ipsa enĩ patientia ẽ.
intiorẽ mnotũ frenare. & qđ habes cõmune cũ peccore.
ñ tanꝗͣ pecꝰ in omĩ re laxare. Qd si contẽpseris te & ima¬
ginẽ dĩ in qua fecit te neglexeris uictus cupiditate
insinuatarũ rerũ. tanquã amisso homine eris pecus.
ñ qͣn conuersus innaturã peocoris: s in hominis forma
habens similitudinẽ peccoris qͥ ñ audis dicentẽ. Noli¬
te eẽ. sic̃ equus & mulꝰ ñ habentes intellectũ. S forte eli¬
gis tͥ eẽ. pecꝰ. & libera uagari libidine: nulla legere ap¬
petitũ carns ad continentiã refrenandã. Aatende pla¬
gã. Si pecꝰ es ñ times. saltẽ times morti. Sextũ p̾cep¬

Expanded text:
concessit. Tenes tu quod pecus non potest; et ideo speras tu quod concessit. Tenes tu quod pecus non potest; et ideo speras tu quod pecus non potest. Laboras aliquantum in continendo, non laborat pecus: sed gaudebis semper in aeternitate ad quam non pervenit pecus. Si opus fatigat, merces consoletur: et ipsa enim patientia est interiorem motum frenare, et quod habes commune cum pecore, non tamquam pecus in omnia relaxare. quod si contemseris te et imaginem dei, in qua fecit te, neglexeris, uictus cupiditate insinuatarum rerum, tamquam amisso homine eris pecus, non quasi conuersus in naturam pecoris, sed in hominis forma habens similitudinem pecoris, qui non audis dicentem: nolite esse sicut equus et mulus non habentes intellectum. sed forte eligis tibi esse pecus et libera uagari libidine nulla lege appetitum carnis ad continentiam refrenando. attende plagam: si pecus es, non times; saltem mori times. Sextum praecep
Abbreviated transcription (Latin):
ñ agnoseuntur. Merito gͦ ut catulo canũ ceci nascun¬
tur. Quintũ pceptũ ẽ. ñ mechaberis. Quunta plaga
ẽ. mors in peccorib egiptioꝵ. comparemꝰ hȩc. Da homi¬
ne̾ mechari meditantẽ : coniugio ñ contentũ suo Ap¬
pecitũ quendã carnis in se domare ñ uult. qͥ ẽ. nobis
peccorib q comunis. & enĩ concũbere & generare etiã
pecudũ ẽ: rationari intelligere humanũ ẽ. Ideo ratio
quȩ p̾sid& in mente motꝰ inferiores carnis tanquã re¬
gnans & dominans frenare deb&. ñ immoderate & illi¬
cite passim uagaq laxare. ideoq ipsis pecorib natura¬
datũ ẽ. instituente ereatore ut ñ moueant᷑ ad feminas
& ad concubitũ nͥ certis tẽporib. Neq enĩ ratione se co¬
hbe alio teprẽ pecꝰ. s. omino ipio motu frigescente
torpescit. Homo aute semꝑ moueri potest: qr & refrena¬
re motũ potest. Tibi dñationẽ rationis creator dedit.
tͥ p̾cepta continentiȩ tanquã inbestias inferiores lora

Expanded text:
cuntur. Quintum praeceptum est: Non maechaberis. Quinta plaga, est mors in pecoribus Aegyptiorum. Comparemus haec. Da hominem moechari meditantem, conjugio non contentum suo, appetitum quemdam carnis in se domare non vult, qui est nobis pecoribusque communis. Etenim concumbere et generare etiam pecudum est: ratiocinari et intelligere, humanum est. Ideo ratio quae praesidet in mente, motus inferiores carnis, tanquam regnans et dominans, frenare debet, non immoderate et illicite passim vagaque laxare. Ideoqdatum est, instituente Creatore, ut non moveantur ad feminas et ad concubitum, nisi certis temporibus: neque enim ratione se cohibet alio tempore pecus, sed omnino ipso motu frigescente torpescit. Homo autem ideo semper moveri potest, quia et refrenare motum potest. Tibi dominationem rationis Creator dedit; tibi praecepta continentiae, tanquam in bestias inferiores lora,
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Sic illi cohibendi fuerant apeccatis utiq tinĩdo
ne penas sensibiles paterent᷑. ꝙr nondũ poterant
amare iusticiã. & in hoc erat illis temptatio adũo
erent que ñ latebat qualescunq eeñt. s ut interse
ac sibim &. Alultũ tamen istis terrorib testam̃ti ue
ds .i. ubi exp̃sfiora fiebant signa qͥb cognosceret᷑ d̃.
Na quomͦ innebula erat cui eeli celoꝵ ñ sufficiunt nisi
que admodũ nusꝗ̃ ñ ẽ. qͥ in loco nullo ẽi: In sacro elo¬
quio intelligentię magna discretio ẽ. Sepe enĩ in qui¬
busdã locis illius & historia seruanda ẽ. & allegoria.
Et sepe in quib dã sola exqͥrenda ẽ. allegoria. aliqͣndo
uͦ sola necesse ẽ. ut teneat᷑ historia. Nã inqͥbusdã locis
sic̃ deximꝰ historia simul tenenda ẽ. & allegoria. ut &
tardiores pascant᷑ ꝑ historiã. & uelociores ingenio ꝑ al¬
legoriã. Uude cũ ioquente dõ popłs lapadas & sonitũ
bueme & montẽ fumigantẽ cerner&. ꝑ territꝰ petiit¬

Expanded text:
s. sic illi cohibendi fuerant a peccatis utique timendo, ne poenas sensibiles paterentur, quia nondum poterant amare iustitiam. et in hoc erat illis temtatio a dominerent, quem non latebant qualescumque essent, sed ut inter se ac sibimet. multum tamen in istis terroribus testamenti uetdeus, id est, ubi expressiora fiebant signa, quibus cognosceretur deus. nam quomodo in nebula erat, cui caeli caelorum non sufficiunt? nisi quemadmodum nusquam non est, qui in loco nullo est. Non faciequio intelligentiae magna discretio est. Saepe enim in quibusdam locis illius et historia servanda est et allegoria, et saepe in quibusdam sola exquirenda est allegoria, aliquando vero sola necesse est ut teneatur historia. In quibusdam locis, sicut diximus, historia simul tenenda est et allegoria, ut et tardiores pascantur per historiam, et velociores ingenio per allegoriam. Unde cum loquente Deo, populus lampades et sonitum buccinae, et montem fumigantem cerner
Abbreviated transcription (Latin):
nu serpens effectꝰ ẽ. fecerunt & magi pharaonis simi¬
liter. Uirgis eoꝵ piectis serpentes facti sunt: s pͥus
serpens moysi .i. uirgã moysi deuorauit om̃s serpen¬
tes magoꝵ. tunc deniu̾̃ cauda cõprehensa. identidẽ
iurga facta ẽ. & regnũ remeauit ad manũ. Si inter¬
go uirge magorũ popłi impioꝵ qͥ uicti xpĩ nomine eũ
in eiꝰ corpus transferunt᷑ tanquã a serpente moẏsi de
uorant᷑ donec redeat regnũ dĩ ad manũ dĩ. s in fine
mortalis seli qđ significat cauda serpentis magnũ si¬
gnũ fiat. Audite quȩ debeatis desiderare. audite qͥd
debeatis uitare. Orimũ p̾ceptũ in lege de colendo uno aõ:
ñ eruit inqͥt tͥ alii dii p̃ter me. Prima plaga egiptioꝵ
a qua conuersa ẽ. in sanguine̾. Cõpara pͥmũ p̾ceptũ pͥme

Expanded text:
nu serpens effecta est. Fecerunt et magi Pharaonis siminu serpens effecta est. Fecerunt et magi Pharaonis similiter; uirgis eorum proiectis serpentes facti sunt. sed prius serpens Mosi, id est uirga Mosi, deuorauit omnes serpentes magorum. tunc demum cauda comprehensa identidem uirga facta est et regnum remeauit ad manum. sunt ergo uirgae magorum populi impiorum uicti Christi nomine; cum in eius corpus transferuntur, tamquam a svorantur, donec redeat regnum Dei ad manum Dei, sed in fine mortalis saeculi, quod significat cauda serpentis, magnum signum fiat. Audistis quae debeatis desiderare. Audite quod debeatis vitare. Primum praeceptum in lege de colendo uno Deo, Non erunt, inquit, tibi dii alii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum, aqua conversa in sanguinem. Co
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ : aliua appetere alienã ixorẽ. Ideo duo p̾cepta
sunt ñ mechaberis. & ñ concupisces uxorẽ ꝓximi tui.
Decimũ ñ concupisces rẽ pximi tui. In qͦ pcepto damnat
ambitionẽ scłi. & refrenat concũpiscentiã rerum. Itaq
cationẽ. sextũ crudelitate. septimũ rapacitatẽ. octauũ
ꝑimit faisitutẽ. nonũ aduiterii cogitationẽ : decimum
mundi cupraitate. E⁊ notandũ qr sic̃ decẽ plagis
ꝑcutiunt᷑ egiptii. sic.x p̃ceptis conseribunt᷑ tabulȩ
qͥb regantur popli dĩ. & demones occidant᷑. Sed adx.
i serpentẽ conuerteretur. Aditus enĩ ipse erat ad
pharaonẽ. qͦ comm̃dabat᷑ moyses educturus ex egipto
popłm di. nondũ enĩ contumaces feriebant᷑. s diuino signo
iã terrebant᷑. Urga significat regnũ dei. ĩdẽq regnũ dĩ
eẽ. utiq popłm di. Serpens aute tẽpꝰ mortalitatis huiꝰ.
Mors en aserpente ꝓpinata ẽ. Tanquã gͦ cadentes de ma
dñi in terra mortales facti sunt: unde ꝓiecta ex ma¬

Expanded text:
orem, aliud non appetere alienam uxorem; ideo duo praecepta sunt: Non moechaberis, et non concupisces uxorem proximi tui. Decimum: Non concupisces rem proximi tui. In quo praecepto damnat ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. Itaque icationem, sextum crudelitatem, septimum rapacitatem, octavum perimit falsitatem, nonum adulterii cogitationem, decimum mundi cupiditatem. Et notandum quia sicut decem plagis percutiuntur Aegyptii, sic decem praeceptis conscribuntur tabulae, quibus regantur populi Dei, et daemones occidantur. Sed ad pin serpentem conuerteretur. aditus enim erat ipse ad Pharaonem, quo commendabatur Moses educturus ex Aegypto populum dei: nondum autem contumaces feriebantur, sed diuino signo iam terrebantur. uirga significat regnum dei, idemque regnum dei esse utique populum dmors enim a serpente propinata est. Tanquam ergo cadentes de manu Domini in terram, mortales effecti sunt: unde projecta virga ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
uis. contemptione tuarũ corruptione cecatus exigis ui¬
dere qđ n potes. Adtende enĩ & contraria t̾eiã plagã
huic p̾cepto tercio. Sciniphes nate stuit in terra egipti
de luno. Mluscȩ quȩdã sunt minutissimei inqͥetissime. in¬
ordinate uolitantes. in ocłos irruentes. ñ ꝑmittentes ho¬
mines qͥescere dũ abiguntur & irruunt. dũ abiecte
rursus redeunt sic̃ omĩno uana fantafinata cordis con¬
tenciosoꝵ. Tenete p̃ceptũ. cauete plagã. Quartũ pcep¬
tũ ẽ. honora patrẽ tuũ. & matre tua. Nuic contraria
quarta egiptioꝵ plaga. Cinomia enĩ quid ẽ: Cinomia¬
ẽ. cania musca: grecũ uocabulũ ẽ. Caninũ ẽ. parenteᷤ

Expanded text:
vis, contentionum tuarum corruptione caecatus, exigis vivis, contentionum tuarum corruptione caecatus, exigis videre quod non potes. Attende enim et contrariam tertiam plagam huic praecepto tertio. Sciniphes natae sunt in terra Aegypti de limo : muscae quaedam sunt minutissimae, inquietissimae, inordinate volitantes, in oculos irruentes, nminem quiescere, dum abiguntur, et irruunt, dum abactae rursus adeunt, sicut omnino uana phantasmata cordis contentiosorum. tenete praeceptum, cauete plagam. Quartum praeceptum est: honora patrem tuum et matrem tuam. huic contraria quarta Aegyptiorum plaga cynomyia est. quid est cynomyia? canina musca; graecum uocabulum est. caninum est p
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq ad ꝓximũ suũ. Terciũ p̾ceptũ mem̃to diẽ
sabbi scĩficate eũ. In t̾eio isto pͣcepto nisimiat᷑ quedam
uacatiomis indicioq cordis tranqͥllitas ac m̃tis quã fa¬
cit bona conscientia. Ibi scificatio: qr ibi sp̃s di. Beniq
uidete uacationẽ hoc ẽ. qͥetẽ suꝑ quẽ inqͥt reqͥescit
sp̃s meus nͥ suꝑ humilẽ & qͥetũ & trementẽ uerba
men: Inqͥete gͦ resiliunt ab spũ scõ ꝓuocatores rixa¬
rũ : amatores calumniarũ. seminatores contentionis.
quoꝵ p̾cordia ueritatis cupidiores inqͥetudine sua non
ad se admittunt qͥetẽ sabbati spalis. Contra istoꝵ in¬
qͥetudinẽ dicit᷑ tanꝗͣ ut sabbatũ habeant in corde seifi
abinqͥetudine tua. ñ sit tumultꝰ qͥdã in corde tuo ꝑ cor¬
ruptionẽ uolitantib fantasmatib & cõpungentib te.
ñ sit ita. Dm̃ enĩ intellecturus es dicentẽ tͥ: uacate &
uidete qm̃ ego sum dñs. Tu ꝑ inqͥetudinẽ tua uacare n

Expanded text:
ximum suum. Tertium praeceptum: memento diem sabbati sanctificare eum. in tertio isto praecepto insinuatur quaedam uacationis indictio, quae est cordis tranquillitas ac mentis, quam facit bona conscientia; ibi sanctificatio, quia ibi spiritus dei. denique uidete uacationem, hoc est quietem: super quem, inquit, re humilem, et quietum, et trementem verba mea. Inquieti ergo resiliunt ab Spiritu sancto, rixarum amatores, calumniarum seminatores, contentionis quam veritatis cupidiores, inquietudine sua non ad se admittunt quietem sabbati spiritalem. Contra istorum inquietudinem dicitur, tanquam ut sabbatum habeant in corde sanctiab inquietudine tua, non sit tumultus quidam in corde tuo, per corruptionem volitantibus phantasmatibus et compungeate, et videte quoniam ego sum Deus . Tu per inquietudinem vacare non
Abbreviated transcription (Latin):
tes. neq contumeliosos illis existere. s officio pieta¬
deferre ñ nouit. qͥb parcere potest qui suos odit:
Quitũ ñ mechaberis.i. ne quisquã pͣter matrimonii
fȩdera aliis feminis misceatur. ad implendã suã libi¬
dine. Nã specialit̾ adulteriũ facit: qͥ p̾ter suã ad
alterã accedit uxorẽ. Sextũ ñ occides. & enĩ ñ solũ
oꝑe ꝑpetrans homicidiũ facit.: s etiã & qͥ incurrit
in eũ esurientẽ uł nudũ qͥ mori posstt nͥ indumen¬
tũ cibũq porrigendo subueniat: & idẽ homicida

Expanded text:
tes, neque contumeliosos illis existere, sed officio pietates, neque contumeliosos illis existere, sed officio pietadeferre non novit, quibus parcere potest qui suos odit? Quintum: Non maechaberis, id est, ne quisquam praeter matrimonii foedera, aliis feminis misceatur, ad implendam suam libidinem. Nam specialiter adulterium facit, qui praeter suam, ad alteram accedit uxorem. Sextum: Non occides. Etenim non solum opere perpetrans homicidium facit, sed etiam et qui incurrit in eum esurientem vel nudum, qui mori possit nisi indumentum cibumque porrigendo subveniat, et idem homicida
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽtẽdicit᷑ enĩ ibi: menito ut diẽ sabbati sc̃ifices
Sex diebꝰ oꝑaberis. & facies oꝑa tua: segtimꝰ auten¬
dies sabbatũ ẽ. dm̃ dĩ tui. ñ facies om̃e opꝰ. In sex die¬
betti illiꝰ regni tepꝰ ostenditur. Qd̃ carnalit̾ uidei cȩlebran¬
tes peccant: & hoc ut & nos ad fide᷑ mendacii fallenteᷤᷤ
aptamꝰ. Clamat ꝑ ꝓpħam dicens. Nleomenias & sabbata
urã odit anima mea. Quomiꝰ gͦ scĩficata erunt sabbata
illa que odiuit as: Iuua gͦ sabbatũ ẽ. scificatũ. ubi
pꝰ bona huiꝰ uite oꝑa reqͥes nobis et̾na ꝓmittit᷑. Ideoq
qͥcqͥd agimiꝰ si ꝓpter futuri seli reqͥẽ facimꝰ ueraciter
sabbatũ obseruamꝰ. Post hec tria p̃cepta septenariꝰ
mandatũ pͥmũ. Sed qͦmͦ pͥmũ qr quartũ nͥ qr ut p̾dictũ
ẽ. in septenario numero qͥ ꝑtin& ad dulectionẽ ꝓximi
pͥmũ ẽ. in altera tabula: Nã ideo due tabulȩ legis
date sunt. Iubet̾ gͦ inhoc p̃cepto filiis honorare parẽ¬

Expanded text:
nim ibi: Memento ut diem Sabbati sanctifices: sex diebus operaberis, et facies omnia opera tua; septimus autedies Sabbatum est nomini Dei tui, non facies omne opus. 6. In sex diebeati illius regni tempus ostenditur, quod carnaliter Judaei celebrantes peccant: et hoc ut non nos ad fidem mendacii fallentes aptemus clamat per prophetam dicens: Neomenias et sabbata vestra odivit anima mea . Quomodo ergo sanctificata erant sabbata illa quae odivit Deus? Illud ergo sabbatum est sanctificatum, ubi post bona vitae hujus opera requies nobis aeterna promittitur. Ideoque quidquid agimus, si propter futuri saeculi requiem agimus, veraciter sabbatum observamus. Post haec tria praecepta septenarius mum quod quartum, nisi quia, ut praedictum est, in septenario numero, qui pertinet ad dilectionem proximi, primum est in altera tabula? nam ideo duae tabulae legis datae sunt. Jubetur ergo in hoc praecepto filiis honorare paren
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ am̃ dico uobis qͥ sermonẽ meũ audit & credit ei
qͥ miit me hab& uitã eternã. & in iudiciũ non ue¬
ẽ: utiq ut hec audiens unũ dm̃ patre̾ colas. & in mui¬
tos fictos dos fornicationẽ tua ñ effundas. Scđm p̃ce¬
ptũ ad filiũ ꝑtin& dũ dicit: ñ assumes nom̃ dĩ tui in

Expanded text:
is, qui sermonem meum audit, et credit ei qui me misit, habet vitam aeternam, et in judicium non veest. Utique haec audiens, unum Deum patrem colas, et in multos fictos deos fornicationem tuam non effundas. Secundum praeceptum ad filium pertinet dum dicit: Non assumes nomen Dei tu
Abbreviated transcription (Latin):
de paucoꝵ ẽ. intellectũ spalẽ rimari. Quia enim inte ᷤᷤ
carnaliũ sola sepe hẏstoria pascunt᷑. loquente dõ ste¬
tit popls longe. Quia uͦ spales quiq allegoriarum
nubem ꝑenitrant. & spãlit̾ di uerba cognoscunt. mo
Ysesꝰ ad caliginẽ in qͣ erat as. Scõs liber Rabani in

Expanded text:
alem intellectum rimari. Quia enim mentes carnalium sola saepe historia pascuntur, loquente Deo, stetit populus de longe. Quia vero spirituales quique allegoriarum nubem penetrant, ut spiritualiter Dei verba cognoscant, Moyses accessit ad caliginem, in qua erat Deus. LIBER TERTI
Abbreviated transcription (Latin):
quarta generatione qr deliquerunt patres eoꝵ. eũ
patres potius qͥ fuerunt peccatores puniri debuert̾:
s qr patrũ exaterunt emulatores & oderunt diñ.
hereditario malo & impietate ꝑierunt in ramos quoq
de radice crescente. Sunt qͥdã qͥ hoc qđ nunc in exodo
scriptũ ẽ. reddens iniqͥtates patrũ suꝑ filios in ter¬
ciã & quartã ꝓgeinẽ ita edisserant: ut ad animã
humanã sententiã referant patrẽ in nobis leue̾ pun¬
ctũ sensuũ & uicentiua uitioꝵ eẽ. dicentes. Faiũ uͦ. si
cogitatio peccatũ conceperit. Ilepotẽ si qd cogitaueris
atq conceperis oꝑe ꝑpetraris. oł nepotẽ aute hoc ẽ.
generationẽ quartã si ñ solũ feceris qđ scelestũ: s

Expanded text:
quarta generatione, quia deliquerunt patres eorum, cum patres potius qui fuerunt peccatores puniri debuerunt; sed quia patrum exstiterunt aemulatores, et oderunt Deum, haereditario malo et impietate perierunt, in ramos quoque de radice crescente. Sunt qui hoc quod nunc in Exodo scriptum est, Reddens iniquitates patrum super filios in tertiam et quartam generationem, ita edisserant, ut ad animam humanam sententiam referant: patrem in nobis, leve punctum sensuum et incentiva vitiorum esse dicentes, filium vero si cogitatio peccatum conceperit. Nepotem, si quod cogitaveris atque conceperis, opere perpetraris. Pronepotem autem, hoc est, generationem quartam, si non solum feceris quod malum est
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃tũ. qͥ ꝓpħando utiles fuerunt. qͣlis dauid fuit.
maritꝰ thamar. Erat autẽ alienigena. nec ei sac̃m̃to
uio mistice iinetionis tamꝗͣ ẽtugali fede coherebat:
Sic & eiꝰ filii tetrchȩ quoꝵ erat unꝰ herodes patris
nomine dietꝰ : qͥ cũ pilato in passione dm̃ cͥcordaũ.
Isti gͦ alienigene usq adeo ñ deputabant᷑ in regno
illo mistico uideoꝵ: ut ipsi iudei publice damarens
frendentes aduersus xxpin. Nos ñ habemꝰ regẽ nͥ ce¬

Expanded text:
tando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, Sic et ejus filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione Domini concordavit. Isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Judaeorum, ut ipsi Judaei publice clamarent frendentes adversus Christum: Non habemus regem n
Abbreviated transcription (Latin):
ultera ioseph male uti uoluiss&: relieto pallio fu¬
git foras. qr dũ sinagoga dm̃ purũ hominẽ cre¬
dens. q̃si adultino cõplexu constringe uoluit ip¬
se tegm̃ litt̾e eiꝰ occłos reliqͥt: & ad cognoscendã
sue diuinitatis potentiã. ẽspicuũ se gentib p̾bu¬
it. Unde & paulus usq hodie dũ legitur moyses.
Quigͦ a sinagoga ueniens fidei gentiũ compieuus
apparuit: scđ̾m sententiã beati iob ex ut̾o mat̾s
nudꝰ exit. ¶ Uare. uidiss&e mulier ueste̾ in

Expanded text:
ultera Joseph male uti voluisset, relicto pallio fugit foras: quia dum Synagoga Dominum purum hominem credens, quasi adulterino complexu constringere voluit, ipse tegmem litterae ejus oculis reliquit, et ad cognoscendam suae divinitatis potentiam conspicuum se gentibus praebuit. Unde et Paulus dicit: Usque hodie dum legitur Moyses, Qui ergo a Synagoga veniens fidei gentium conspicuus apparuit, secundum sententiam beati Job, ex utero matris nudus exivit. Cumque vidisset mulie
Abbreviated transcription (Latin):
hos & uocauit. Quos aut̃ uocaũ: hos & iustifica¬
uit: & quos iustificauit illos & głificauit .S
hec ut drxi. adhuc in oceulto ubi fit conceptio
scẽ ubertatis. Mitat᷑ aut̃ ꝓmissꝰ hedꝰ. tãꝗͣ mere¬
t̾ci . hedꝰ exꝓbratio peccati. ꝑ eũdẽ odollamitẽ
tãꝗͣ increpantẽ & dicentẽ gnãtio uiꝑarũ. S: ñ
li. monilis. & uirge. uicit temere iudicantes
iudeos : quoꝵ iã ꝑsonã iudas ipse gestabat.
nec habere nos sem̃ abrahe. S ꝓlatis certissi¬
mis documitis. nre uocationis. iustificationis.
głificationis: erubescunt sine dubio & oͥfun¬
dunt᷑. & nos magis ꝗͣ se iustificatos eẽ. facebũ¬
legis legitima & anulũ. pignꝰ immortalitatiᷤᷤ.
misit manũ suã. & obstetrix ligauit sibi coccinũ
lit̾ congruit qđ extendit isrł in legis oꝑa ma¬
nũ suã. & eã ꝓpħarũ & ipsiꝰ saluatoris cruore pol¬

Expanded text:
uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus haedus tamquam meretrici, haedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitam tamquam increpali, monilis et virgae vicit temere judicantes Judaeos. Quorum jam personam Judas ipse gestabat,  Christi, nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae vocationis, justificationis et glorificationis, erubescunt sine dubio et confunduntur, et nos magis quam se justificatos esse fatebunlegis legitimae, et annulum pignus immortalitatis. misit manum suam, et obstetrix ligavit coccinum, liter congruit, quod extenderit Israel in legis opera manum suam, et eam prophetarum et ipsius Salvatoris po
Abbreviated transcription (Latin):
teprẽ om̃e magisteriũ iudeoꝵ. & mistiea unde xpĩ
cipib tius. Huiꝰ gͥ uenientis ad oues que ꝑierant do¬
mꝰ ifrł. figurã gessit ipse iudas cũ ir&e ad tondenda ᷤᷤ
oues suas in tamna. qđ int̾p̃tat᷑ deficiens. Iã enim
defecerat pͥnceps ex iuda & omẽ magisteriũ : atq
unctio tudeoꝵ. donec uenir& eui repositũ erat.
U enit autẽ cũ pastore suo odollamite. cui nom̃ erat
hiras. & int̾p̃tat᷑ odollamitis: testimoniũ in aqua
cũ hoc plane testimonio dñs uenit: habens qͥdem

Expanded text:
e quoque magisterium Judaeorum, et mystica unde Christi chia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens." iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; et interpretatur Odollamites "testimonium in aqua." cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs mundi huiꝰ fuecessib elatus. lenocinante cor¬
dis ieticia tẽptari se luxurię stimulis sentit:
iosepħ factũ ad memoriã reuocet. & in arce se
castitatis seru&. qͥ dũ sibi adña conspicei& pu-¬
diciciȩ dãpna suaderi : ait. Ecce dñs nis omĩb¬

Expanded text:
s mundi hujus successibus elevatus, lenocinante cordis laetitia, tentari se luxuriae stimulis sentit, Joseph factum ad memoriam revocet, et in arce se castitatis servat, qui dum sibi a domina conspiceret pudicitiae damna suaderi, ait: Ecce dominus m
Abbreviated transcription (Latin):
ei. & cetͣa. Sepe ñulli humana sapientia infla¬
ti. dũ desidiis sus diuina udicia contire con¬
soitiunt : astutis ei reluctare machinationib
conant᷑. & qđ̃ ad uotũ suũ uĩ suꝑnę dispositio¬
nis intorqueant. callidis cogitationib insistunt:
subtiliora csilia exqͥrunt. Sed mae uoluntatẽ dĩ
pagt̾ : unde hanc immutare contendunt. atq om̃i¬
potẽtis csiuio dũ resistere ntunt᷑ obsequiit᷑. & qe¬
Qui c̃p̃hendit sapientes in astucia eoꝵ. In astucia
nãq sua sapientes cõphendit: qͣndo eiꝰ consiliis
humana facta etiã tc̃ cõgrne seruiunt. eũ re¬
sistunt. Unde ꝑ psalmistã ar̃. Nouit dñs cogitati¬

Expanded text:
it, etc.--Saepe nonnulli humana sapientia inflati, dum desideriis suis divina judicia contraire conspiciunt, astutis eis reluctari machinationibus conantur, et quo ad votum suum vim supernae dispositionis intorqueant, callidis cogitationibus insistunt, subtiliora consilia exquirunt. Sed inde voluntatem Dei peragunt, unde hanc immutare contendunt, atque omnipotentis Dei consilio dum resistere nituntur, obsequuntur; qQui comprehendit sapientes in astutia eorum . In astutia namque sua sapientes comprehendit, quando ejus consiliis humana facta etiam tunc congrue serviunt, cum resistunt. Unde et per Psalmistam dicitur: Novit
Abbreviated transcription (Latin):
ita eũ contempnas ut famulũ. id ẽ. paganũ. s
ꝓ mercede futura tecũ laboret. Usq ad iubeleũ.
id ẽ. remisfionẽ peccatoꝵ. Diere enĩ paulus. Si p̃oe¬
cupatus fuerit homo in aliqͦ delicco uos qͥ spãles

Expanded text:
ita eum contemnas ut famulum, id est paganum, sed ita eum contemnas ut famulum, id est paganum, sed pro mercede futura tecum laboret usque ad jubilaeum, id est remissionem peccatorum; dicit enim Paulus: « Si praeoccupatus fuerit homo in aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt aute quȩdã uirtutes quę neqtiaquã conti¬
nuatĩ haberi posfõ. ut ietuma. & uigilię. & ce¬
tera talia. Aliȩ autẽ qͥb ñꝗͣ homo deb& spoliari.
ut ẽ. caritas. humiltias. & ceta. Suꝑiores quoq ita
assidue possident᷑. fiñdũ habent̾ in facto. efficiant᷑
in uoto. Si attenuatꝰ fr̃ tiuus fuerit. & rł. Ioc.
si coniuntꝰ tibi in oepianitate infirinetur actione.
& tii susceperis eũ docendũ. quantũ ei dederis exi¬
ge. Id ẽ. uyita doctrinã tuã. quere eiꝰ obedientiã.
Peccumã tuã ñ dabis ei ad usurã. & rł. Idẽ. doctrinę¬
thesaurũ cũ infirmo cõmendaueris. ñ exigas suꝑ
possibilitatẽ eiꝰ oꝑationẽ. Aliud autẽ ẽ. peceuniã da¬
re nũmulariis. ut cũ usura referat᷑. Suꝑ habun¬
dantia frugũ obedientiã immoderatũ significat.
Si pauꝑtate cõpulsus uendiderit se tͥ frꝰ tiuis &¬
rł Id ẽ. si infirmatꝰ te elegerit sibi magistrũ. ñ

Expanded text:
Sunt autem quaedam virtutes quae nequaquam continuatim haberi possunt, ut jejunia et vigiliae et caetera talia: aliae autem, quibus nunquam homo debet spoliari, ut est charitas, humilitas, etc. Superiores quoque ita assidue possidentur, si dum non habentur in facto, efficiantur in voto. « Si attenuatus frater tuus fuerit, » et reliq. Si conjunctus tibi in Christianitate infirmetur, actione: et tu « susceperis eum » docendum, quantum ei dederis, exige, id est juxta doctrinam tuam quaere ejus obedientiam. « Pecuniam tuam non dabis ei ad usuram, » et refirmo commendaveris, non exigas super possibilitatem ejus operationem. Aliud autem dare pecuniam nummulariis, ut cum usura referatur. Superabundantia frugum obedientiam immoderatam significat. « Si paupertate compulsus vendiderit, se tibi  id est si infirmatus te sibi elegerit in magistrum; non
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Id ẽ. sententia ꝓpħarũ. Quicqͥd em̃ gt̃s uiderint
de his quȩ lex ꝓhib&. p̃sumere t̾re eos atq uidere
refugiunt. Et ita fugient quasi gladiũ. & rł. Dũ
quisꝗͣ eis dicta seripturarũ ostendit. Cadent nullo
Corruent singli suꝑ fr̃s suos. Idẽ. deducunt in rui¬
nã. Hostilis uos t̾ra consum&. Seriptura indelicet
euangłica. uos errare coninncet. Qd̃. & si de his aliqͥ
remanserint tabescent in iniqͥtatib sius. & rłiqua.
Qui psistere uolunt incepto errore patria ꝑdita. ipsi
qͦq peiꝰ deficiunt. Donec cõfiteant̃ imqͥtates suas.
uł hic ꝑ penitentiã. uł in futuro ad rationem
reddendã. Et inducã eos in terrã hostilẽ. & rł. Id
ẽ.in doctrinã euangłicã. Donec crubeseat incircũ¬
cisa mens eoꝵ. Aueritate superata. Et recordabor
federis mei. Id ẽ. spalis ꝓmissionis. Terrȩ qͦq memor
ero. Idẽ. Sẏnagoga eoꝵ. De sabbatismo t̾rę supradi¬

Expanded text:
tis, » id est sententia prophetarum: quidquid enim gentes viderint tis, » id est sententia prophetarum: quidquid enim gentes viderint de his quae lex prohibet praesumere, terret eos atque videre refugiunt; « et ita fugiunt quasi gladium, » etc. Dum eis quisquam Scripturarum ostendit, « cadent nullo res suos, » id est deducent in ruinam. « Hostilis vos terra consumet. » Scriptura videlicet evangelica vos errare convincet. « Quod si de iis aliqui remanserint, tabescent in iniquitatibus suis, » etc. Qui persistere volunt in coepto errore patria perdita, ipsi quoque poenis deficiunt, « donec confiteantur iniquitates suas, » vel hic per poenitentiam, vel in futuro ad rationem reddendam. « Et inducam in terram hostilem, » id est in doctrinam evangelicam, « donec erubescat incircumcisa mens eorum, » a veritate superata. « Et recordabor foederis mei, » etc., spiritualis promissionis. « Terrae quoque memor ero, » id est synagogae eorum. De sabbatismo terrae supra di
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ suꝑstitiones dni mandatis p̃ferebant. Urbes
urãs redigã in solitudinẽ. Idẽ. ut in ꝓpħis carnalẽ
sensũ ñ sequamini. Et deserta faciã seũaria urã
cipiã ultra odorẽ suauissimũ. id ẽ. uictimarũ quȩ¬
hereditatẽ ꝓ uobis accepert̃. duriciã uram mira¬
bunt᷑. Inmicos autẽ eos dicit quasi contrarios.
Uos autẽ disꝑgã in gentib. Sic̃ deinceps post passi¬
onẽ xp̃i actũ uidemꝰ. Et euaginabo pꝰ uos gladiũ
Ubiq enĩ ubũ dĩ ulos impugnat. Tc̃ placebunt t̾rȩ
sabbata sua. Id ẽ.seripture qd̾ qͥescit a carnali ob¬
seruatione. eui uos reqͥẽ iuste obseruantie ñ p̃¬
stitis. Et qͥ remanserint dabo pauorẽ in cordib
eoꝵ. Id ẽ. qͥ pͥus crediderunt. Si reusi fuerint da¬
bo eis inqͥetudinẽ. sub xp̃iano popło constitutis.
de ꝓpriis sedib pulsis. Terrebit eos sonitꝰ folii uolã¬

Expanded text:
eorum superstitiones Domini mandatis praeferebant, « urbes eorum superstitiones Domini mandatis praeferebant, « urbes vestras redigam in solitudinem, » in prophetis carnalem sensum non sequamini; cipiam ultra odorem suavissimum. Disperdamquehaereditatem pro vobis acceperunt, duritiam vestram mirabuntur: inimicos autem eos dicit, quasi contrarios. « Vos autem dispergam in gentibus, » sicut deinceps post passionem Christi actum videmus. « Et evaginabo post vos gladium. » Ubique enim verbum Dei illos impugnat. « Tunc placebunt terrae sabbata sua, » id est Scripturae, quod quiescit a carnali observatione, cui vos requiem justae observantiae non praestitistis. « Et qui remanserint, dabo pavorem in cordibus eorum. » Id est qui prius crediderunt, si reversi fuerint, dabo eis inquietudinem sub Christiano populo constitutis, de propriis sedibus pulsis. « Terrebit eos sonitus folii volan