comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sua miscditer tribuunt. atq aliter qm¬
adhnc aliena rapere contendnut. xlu¬
aliena appetunt. uec sua largiuntur.¬
atq altter qui & ea quę habent triburnt.¬
& tamen aliena rapere ũ desistunt. xlui.¬
Quod aliter ammonendi suit qui sacrę
legis uerba ñ rete intelligunt. atq¬
aliter qui reet intelligunt .x lu.iiii

Expanded text:
sua misericorditer tribuunt, aliter qui aliena rapere contendualiena rapiunt, nec sua largiuntur, aliter qui et ea quae habent sua tribuunt, et aliena rapere non desistunt; aliter admonendi sunt qui sacrae legis verba non recte intelligunt, aliter qui re
Abbreviated transcription (Latin):
ta ddeplorant operũ. atq aliter qui
missa plangunt. nec tamen deserunt.
atq aluer qui deserunt. irec tamen
qui accusant. uec tamen cleuitant.Lui¬
repentina conenpisceni suꝑantur.
atq aluer qui un culpa se consilia
ligantur.
minima crebro tamen inlicita facuint.
atti aliter qui se a prauis castodiunt.
na nec inchoant. atq aliter qui in¬
choata intiutte consummant. Luiiii¬
occite agunt. & bona publict. aq ali¬
ter qui bona quȩ faciunt abscontunt.
& tamen quibusdam factis puiblice mi-¬
la de se opinari ꝑmittunt. Lx¬

Expanded text:
ta deplorant operum, aliter qui missa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen qui accusant prava nec tamen devitantrepentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur; minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, na nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummantocculte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod scire sollicite rector debeat.
quia plerumq uitia uirtutes se ẽẽ
mentiuntur.
cire etiam rector debet.
quod plerumq uitia uir¬
tutes se cẽ mentiuntur.
Nam sepe sub parsimo.¬
niȩ nomine se tenacia
palliat. contra quã se effusio sub ap¬
pellatione largitatis occultat. Sepe
in ortlinata remissio pietas credit᷑.
& effrenata ira spiritalis zeli uirtus
estimatur. Sepe p̃cipitata actio uelo¬
citatis efficatia. atq agendi tarditaᷤ
grauitatis consilium putatur. Unde
necesse ẽ ut rector animarum uir¬
tutes ac uitia uigilanti cura discer¬
nat. ne aut cor tenacia occupet-
& parcũ se uideri in dispensatione
exultet: aut cum effuse. quid ꝑdit᷑
largũ se quasi miserando głetur.
aut remittendo quod ferire debu¬
it/ ad ęterna supplicia subditos
ꝑirahat: aut inmnaniter feriendo
quod delinquit᷑ ipse grauius de¬
linquat. aut hoc quod agi recte ac
grauiter potuit inmature p̾tieni¬
ens leuiget: aut bonȩ actionis me¬
ritũ differendo. ad deteriora per

Expanded text:
Quod scire sollicite rector debet, quia plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Scire etiam rector debet quod plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus aestimatur. Saepe praecipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur, largum se quasi miserando glorietur; aut remittendo quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delinquat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit, immature praeveniens leviget; aut bonae actionis meritum differendo, ad deteriora perm
Abbreviated transcription (Latin):
repente corripuit: eiq faciẽ in¬
honestã uisu. atq ora distorsit.
Fer plures etiã annos quib pꝰtmo¬
dũ suꝑuixit: hoc in se diuine ani¬
madu̾sionis insigne portauit.
ep̃m p̃t̾ibo: Qui se monachũ
sfieri sepe ꝓmiserat. sed sc̃ꝑ excusati¬
ones qͥbda quasi rationib colo¬
ratas obtendere satagebat Fli¬
qͣndo mitis febriens me uocauit.
ad se. Can nimirũ ut monachꝰ¬
sfieret cũ ego uolent̾ insisterẽ.
uelle se phibebat: & tam̃ ut ꝑ qͣs¬
dã uerboꝵ ei rimas eruͣꝑe inde¬
bat᷑. rẽ differre tẽptabat. Postre-¬
mo qd̾ apd̾ me magis obtinuit
ait. Ego quidẽ pat̾ qͥeqͥd p̃cipis
incuntant̾ obtẽꝑo. Ueruntam̃
nolo te lateat qͥa mox ut ego
fact fuero monachꝰ p̃dis ꝓͥtinꝰ
atq rapinis hec ꝓculdubio pa¬
tebit eccłia: insuꝑ & possessio¬
nes eiꝰ & p̃dia scelesti homines
radicit⁊ extirpabunt. Hoc gͦ
audiens dũ delusus eccłiȩ timui:¬

Expanded text:
repente corripuit, ejusque faciem inrepente corripuit, ejusque faciem inhonestam visu atque ora distorsit; per plures etiam annos, quibus postmodum supervixit, hoc in se divinae animadversionis insigne portavit. pum praeteribo, qui se monachum fieri saepe promiserat; sed semper excusationes quibusdam quasi rationibus coloratas obtendere satagebat. Aliquando mitius febriens, me vocavit ad se; cui nimirum, ut monachus fieret, cum ego violenter insisterem, velle se perhibebat; et tamen ut per quasdam verborum ejus rimas erumpere videbatur, rem differre tentabat. Postremo quod apud me magis obtinuit, ait: Ego quidem, pater, quidquid praecipis, incunctanter obtempero; verumtamen nolo te lateat, 697 quia mox ut ego factus fuero monachus, praedis quoque atque rapinis haec procul dubio patebit Ecclesia; insuper et possessiones ejus, et praedia scelesti homines radicitus exstirpabunt. Hoc ergo audiens, dum delusus Ecclesiae tam pe
Abbreviated transcription (Latin):
longis p̾t tẽporib uixit. Usq tͣn
ad obitũ tanta lesi guituris la¬
borauit molestia. ut nͥ cũ mag¬
na difficultate traicere alimen¬
ta ñ posset: adeo ut ad geminã
sẽꝑ mensam succedentiũ sͥ fr̃m
in refectione discuberet. uixq
tantũ cibi caperet. unde recrea¬
re stomachũ potuisset. Sed
dũ huiz ep̃i reminiscim᷑: sub hac
occasione qͥd etiã dusino ep̃o
contig̾it scribere ꝓuocam᷑. In
ipsa plane quarta feria. que
iniciũ quadragesime dicit᷑. fecit¬
instrui. & balneũ p̃parari: acci¬
tisq militib & obsequentiũ tͦbi
lautũ diẽ duxit. & uelut adue¬
mienti nuptũ quadragesimȩ cũ
nuptiali conuino gratulabim-¬
d̾ occurrit. Ubi hoc tantũ disso¬
nabat ã regła. qͥa cũ ad huc liues¬
cerent in capitib emeres: estuabaĩ
ingurgitati mero: & distenti da¬
pib uentres. Sed o uigilans suꝑ
nos diuina clementia. Incolumi s
tc̃ atq uegeti uultũ ep̃i paralysiᷤ

Expanded text:
longis post temporibus vixit. Usque tamen longis post temporibus vixit. Usque tamen ad obitum tanta laesi gutturis laboravit molestia, ut nisi cum magna difficultate trajicere alimenta non posset; adeo ut ad geminam semper mensam succedentium sibi fratrum in refectione discumberet, vixque tantum cibi caperet, unde recreare stomachum potuisset. Sed dum hujus episcopi reminiscimus, sub hac occasione quid etiam Clusino episcopo contigerit, scribere provocamur. In ipsa plane quarta feria, quae initium Quadragesimae dicitur, fecitinstrui, et balneum ptisque militibus, et obsequentium turbis lautum diem deduxit, et velut advenienti nuptae, Quadragesimae cum nuptiali convivio gratulabundus occurrit. Ubi hoc tantum dissonabat a regula, quia cum adhuc livescerent in capitibus cineres, aestuabant ingurgitati mero et distenti dapibus ventres. Sed, o vigilans super nos divina clementia! incolumis tunc, atque vegeti vultum episcopi paralysis
Abbreviated transcription (Latin):
constitutꝰ pauꝑcłẽ cuidã uidue
porcũ quẽ uelut spẽ sui uict.
alebat p̾cepit auferri: suisq fer¬
cłis ꝓfuturũ ñ segniꝰ p̃parari.
Eanitit p̃ces illa. flet fundit¬
illa ac gemitꝰ: sibiq diligentie
sue reddi postulat nittͥmentũ.
datũ parui pendit auctoris. qui
ꝑppn̾am dicit. Subuenite oppres¬
so. iudicate pupillo: defendite ui¬
auam. Sed qui absens credebat᷑
instituendo p̃ceptũ: p̃sentẽ ẽẽ se
docriit inferendo iudiciũ. Nã ep̃c
dũ lacrimas uidue. suȩ facit de-¬
licias gulȩ. mox ꝑcussus in gut¬
ture uulnꝰ incurrit: qd nulloᷤ
medicoꝵ studiis donec uixit e¬
uasit. Hoc itaq p̃peditꝰ incom¬
modo. cũ iã iuxta scͥpturã sola uex¬
atio intellectũ daret auditui.
tandẽ sanis consiliis acqͥeuit. &
ep̃ales infulas monachica ꝓfessi¬
one mutauit: atq in pomposi¬
ano cenobio qd̾ in beats oariȩ sẽꝑ
uirginis est honore constructũ.

Expanded text:
constitutus, pauperculae cuidam viduae constitutus, pauperculae cuidam viduae porcum; quem velut spem sui victus alebat, praecepit auferri, suisque ferculis profuturum, non segnius praeparari. Emittit preces illa, fletus fundit ac gemitus, sibique diligentiae suae reddi postulat detrimentum. datum parvipendit auctoris, qui per prophetam dicit: « Subvenite oppresso, judicate pupillo, defendite viduam . » Sed qui absens credebatur instituendo praeceptum, praesentem esse se docuit inferendo judicium. Nam episcopus, dum lacrymas viduae, suae facit delicias gulae, mox percussus in gutture, vulnus incurrit, quod nullis medicorum studiis, donec vixit, evasit. Hoc itaque praepeditus incommodo, cum jam juxta Scripturam, sola vexatio intellectum daret auditui , tandem sanis consiliis acquievit, et episcopales infulas monachica professione mutavit, atque in Pomposiano coenobio, quod in B. Mariae semper virginis est honore constructum,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdẽ martyris uenire colloqͥũ & qua¬
si ex ꝓmissione sꝑabat: & tam̃ nul¬
latenꝰ impetrabat. dignũq fuit.
ut abbas potissimũ hãc cerneret
ae legis ꝑitia stremius. & gͣmmati¬
coꝵ regłis cõpetent̾ instruct ⁊.
Hic mecũ fidedictor institute. ut si
Quid plura Tandẽ ego ad conu̾sio¬
nẽ ueniens ut sponsio redderet᷑ ex¬
egi: sed obtinere ñ potui. Ille quip¬
pe me gaudendo p̃misit: suaq
uestigia subsistens artificiose re
furentis animi litor accenderet.
obriguit. sicq stupefacta mansit
ac rigida deinceps. ut baiulo suo
magiseẽt oneri qͣm uirtuti. Lã
itaq mutilis fact.mundũ dũ
abiceret᷑ abiecit: & ñ iã manceps
sed cũ beniamui tot⁊ dext̾. in sc̃a
usq ad obitũ conu̾satione ꝑtan¬
ep̃e ad memoriã redit. qui dũ
la differret: aliqͣndo contigit ut
in fundo suo quẽ in salt: posside¬
bat t̾ritorio moraret᷑. Iuic itaq

Expanded text:
ejusdem martyris venire colloquium, et quaejusdem martyris venire colloquium, et quasi ex promissione sperabat, et tamen nullatenus impetrabat. Dignumque fuit, ut abbas potissimum hanc cerneret et legis peritia strenuus, et grammaticorum regulis competenter instructus. Hic mecum fidedictor instituit, ut si Quid plura? Tandem ego ad conversionem veniens, ut sponsio redderetur exegi, sed obtinere non potui. Ille quippe me gaudendo praemisit, suaque vestigia subsistens, artificiose repsuum furentis animi livor accenderet, jus obriguit; sicque stupefacta mansit ac rigida deinceps, ut bajulo suo magis esset oneri quam virtuti. Jam itaque inutilis factus, mundum, dum abuteretur, abjecit; et non jam manceps, sed cum Benjamin totus dexter , in sancta usque ad obitum conversatione copus ad memoriam redit, qui dum la differret, aliquando contigit ut in fundo suo, quem in saltus possidebat territorio, moraretur. Illic itaque
Abbreviated transcription (Latin):
stupefactꝰ huc illucq ocłos di educe¬
ret: ecce ardumꝰ a quibusdã tanqͣ
custodib celerit᷑ ducebat᷑. Heus inqͥt
siste gradũ. sige pedẽ. qͥesce paulisꝑ.
mͥ ñ loqueris arduine: Age fr̃ qͥd tͥ
est: Letaris an pateris: Adest pe¬
na uł gła: Cui tristis ac flebilis.
cur att me de gła consrilis. qui
iugib penis afficior. & ne ad momen¬
tũ qͥdem respirare ꝑmittor: Ad que
qͥ ad conlaborandũ suȩ domꝰ am-¬
ministratorib tã sedulo decertas¬
tr Cui mox ille subiunxit. Sc̃s
ait uincentis diu me suũ fecit sꝑi¬
re colloquiũ. Sed qͥa dudũ fatigatꝰ
hoc optinere ñ merui: sp̃ẽ hanc
omĩno iã frustratꝰ amisi. Ubi sol¬
lert̾ attendendũ qͣm recta sit linea
diuine iusticiȩ: immo qͣm artifex
apd̃ dm̃ mensura uidicte Iue siqͥ¬
dẽ dũ aduiueret. conuertendũ se
in monast̾io beati martiris & ꝓmit¬
tebat. & differebat. Nc̃ autẽ ad

Expanded text:
stupefactus huc illucque oculos deducestupefactus huc illucque oculos deduceret, ecce Arduinus a quibusdam tanquam custodibus celeriter ducebatur. Heus, inquit, siste gradum, fige pedem, quiesce paulisper, mihi non loqueris, Arduine? Age, frater, quid tibi est? laetaris an pateris? adest poena vel gloria? Cui tristis et flebilis: Cur, ait, me de gloria consulis, qui jugibus poenis afficior, et ne ad momentum quidem respirare permittor? Ad quemcui ad collaborandum suae domus administratoribus tam sedulo decertasti? Cui mox ille subjunxit: Sanctus, ait, Vincentius diu me suum fecit sperare colloquium; sed quia dudum fatigatus, hoc obtinere non merui, spem hanc, omnino jam frustratus, amisi. Ubi solerter attendendum quam recta sit linea divinae justitiae, imo quam artifex apud Deum mensura vindictae. Ille siquidem dum adhuc viveret, convertendum se in monasterio beati martyris et promittebat, et differebat; nunc autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ego hinc assiduus exactor insist̾em.
ille inde cedendo. blandiendo. uer-¬
autẽ conu̾sionis effectũ quibdam
tͥgiu̾sationib ꝓtelaret. rectoe qͦ iã
dicti monast᷑ii illis fauebat uotis.
liis. Int̾ea langore corporis irruen¬
te decubuit. peccata confessus. iu¬
dicio sacerdotis absoluit᷑: pauꝑi¬
b & eccłiis mutta largit᷑. intan¬
tũ ut cunctis quasi bene cõposi¬
tis. assistentes sͥ cognatos & affi¬
nes sub hac obtestatione constͥnge¬
ret. Obsecro inqͥt ꝑ caritatẽ. quȩ d̾s
est. nemo me huic reddi mortali
uitȩ deposcat: ne qd̵ absit impa¬
ratũ pꝰtmodũ mors impuisa reꝑiat.
Aliqͣnto autẽ pt᷑ en obitũ tẽpore:
p̃̾dicto abb̃i ur ille ꝑ uisũ noctur¬
ne quiȩtis apparuit. Uidebat᷑ antẽ
qd̃ in spaciosa quadã cãpi planiciȩ
imꝑator sirite teneo. uł quelibet excel¬
sa potestas cũ totis regni pͥmorib &
copioso moraret᷑ exercitu. Cũq ille

Expanded text:
ego huic assiduus exactor insisterem; ego huic assiduus exactor insisterem; ille inde cedendo, blandiendo, verautem conversionis effectum quibusdam tergiversationibus protelaret; rector quoque jam dicti monasterii illius favebat votis, liis. Interea languore corporis irruente decubuit, peccata confessus, judicio sacerdotis absolvitur, pauperibus et ecclesiis multa largitur, in tantum, ut cunctis quasi bene compositis, assistentes sibi cognatos et affines sub hac obtestatione constringeret; « Obsecro, inquit, per charitatem, quae Deus est, nemo me reddi huic mortali vitae deposcat; ne quod absit, imparatum postmodum mors improvisa reperiat . » Aliquanto autem post ejus obitum tempore, praedicto abbati vir ille per visum nocturnae quietis apparuit. Videbatur autem quod in spatiosa quadam campi planitie imperator, si recte teneo, vel quaelibet excelsa potestas, cum totius regni primoribus et copioso moraretur exercitu. Cumque ille
Abbreviated transcription (Latin):
tas intulit. si uoluntatis desit
arbitũ ñ manebit Sed cano¬
nica decernit auctoritas ut si
uiadua potentis uolentiã ꝑtimes¬
cens. sacrũ uelamen quasi ñ ꝑ-
semel miit ꝓposito ñ recedat Absit
gͦ ut uirũ timor absoluat. qui se-¬
minas etiã in iudicio ñ excusat. p̃ser¬
tĩ cũ me demuntiante ne hurmodi
te uoto ꝓ timore mortis constͥng̾es.
nͥ etiã consequent̾ ꝑ uiui oꝑis effi¬
catiã ꝓmissa cõpleres: tu te diume
sententiȩ denotasti. si date sponsi¬
onis aliqͣndo mysteriũ molares.
icã qd̾ suꝑ ñ dissimili re nuꝑ
apđ nos accidisse cognoscit᷑.
sȩ prudentiȩ. gen̾e clarus. diunitiis
opulent ꝰ. certa mͥ deuotione spo¬
ponderat: qd̾ si ante ñ posset. sal¬
tim expleto decenino. ad monastiũ
sci Sincentii qd̾ uideł in arbinati con-¬
stitutũ est t̾ritorio. monachicũ sus¬
cepturꝰ habitũ declinaret. Tandẽ
t̾mino condicte pactionis cracto. cũ

Expanded text:
tas intulit, si voluntatis desit tas intulit, si voluntatis desit arbitrium, non manebit? Sed canonica decernit auctoritas, ut si vidua pietatis violentiam pertimescens, sacrum velamen quasi non pesemel iniit proposito non recedat. Absit ergo ut virum timor absolvat, qui feminas etiam in judicio non excusat; praesertim cum me denuntiante, ne hujusmodi te voto pro timore mortis constringeres, nisi etiam consequenter per vivi operis efficaciam promissa impleres; tu te divinae sententiae devotasti, si datae sponsionis aliquando mysterium violares. Dicam quod super non dissimili re nuper apud nos accidisse cognoscitur. sae prudentiae, genere clarus, divitiis opulentus, certa mihi devotione spoponderat, quod si ante non posset, saltem expleto decennio, ad monasterium B. Vincentii, quod videlicet in Urbinati constitutum est territorio, monachicum suscepturus habitum declinaret. Tandem termino condictae pactionis exacto, cum
Abbreviated transcription (Latin):
anctulfo derico
senatorii generis &
peritie litt̾alis nito¬
r̃e conspicuo .R. peccator monachꝰ
salutẽ. Prestolat sũ & certum
tenui: ut nixta condictu. sacri
ordinis arriꝑes institutũ. Sed
qͥa rex egypti luti ac lat̾is ser¬
uitio ñ oppressit. qͥa te a ꝓcinctu
suȩ militie satrapis insistentib
ñ abiecit. sed potiꝰ cũ leuita illo
de latere montis effraim blan¬
diens socer betlehemita retmuit.
silieq suȩ amore deunictũ multis
sermonũ atq refectionũ suauitati¬
b delmunt: qd ñ homimi sed do
spoponderas. humana ñ ꝑsoluisti
dentia tua ualet excusatiomis obten¬
dere. qͥd argumentat᷑ ut eiliceat
serat. ñ implere. cũ dñs ꝑ moysea
aut se constnxerte iuramento.
ñ faciet irritũ uerbũ. sed om̃e qd̾
ꝓmisit implebit: An forte hoc
purgat mendaciũ. idoneũq ui¬
det᷑ in defensione ꝑfugiũ. qd me¬
diolanensis ciuitas tẽ in seditio¬
nẽ uersa. repentinũ utͥq nr̃m
minabat᷑ interitũ. & qd necessi¬

Expanded text:
ANDULPHO clerico senatorii generis, et peritiae litteralis nitore conspicuo, PETRUS peccator monachus salutem. Praestolatus sum, et certum tenui, ut juxta condictum, sacri ordinis arriperes institutum. Sed quia te rex Aegypti luti et lateris servitio non oppressit : quia a procinctu suae militiae satrapis insistentibus non abjecit, sed potius cum Levita illo de latere montis Ephraim blandiens socer Bethlehemita retinuit, filiaeque suae amore devinctum, multis sermonum atque refectionum suavitatibus delinivit ; quod non homini, sed Deo spoponderas, humana non persolvisti dentia tua valet excusationis obtendere? quid argumentatur, ut ei liceat serat, non implere? cum Dominus per Moysen aut se constrinxerit juramento, non faciet irritum verbum; sed omne quod promisit, implebit . » An forte hoc purgat mendacium, idoneumque videtur in defensione perfugium, quod Mediolanensis civitas tunc in seditionem versa, repentinum utique nostrum minabatur interitum? Et quod necessi
Abbreviated transcription (Latin):
de scͥpturis exempla ꝓpono: sed
tanqͣm rusticꝰ res tantũ domesti¬
cas retuli: ut cotidianis stomachũ
dapib hebetẽ. uilib ad edendũ
siliqͥs. uł herbis uirentib excita¬
rẽ. Ad tue gͦ te remitto mentis
armariũ: ubi certe plurimȩ
condunt᷑ pagine scͥpturarũ Iiic
prudentia tua sollert̾ inqͥrat.
qͥd meliꝰ sit. an ut ꝑsoluto con¬
u̾sionis tuȩ debito. in soliis iudi¬
cantiũ sedeas: uł ñ soluto aute
tͥbunal eqͥssimi iudicis rationẽ
redditurꝰ assistas. Unũ scio. qͥa
si a mundi uanitatib ulla pos¬
ses ratione conu̾ti: sieres ꝓculdu¬
hio os dĩ. p̃co xp̃i. tuba celestis elo¬
quii destructor diaboli. edificii
fundator et̾m. Esses postremo lu¬
ĩ eccłiȩ: ac murꝰ mexpugnabili ᷤ¬

Expanded text:
de Scripturis exempla propono, sed de Scripturis exempla propono, sed tanquam rusticus res tantum domesticas retuli; ut quotidianis stomachum dapibus, hebetem vilibus ad edendum siliquis, vel herbis virentibus excitarem. Ad tuae igitur te remitto mentis armarium, ubi certe plurimae conduntur paginae Scripturarum. Illic prudentia 700 tua solerter inquirat, quid melius sit, an ut persoluto conversionis tuae debito, in soliis judicantium sedeas; vel non soluto, ante tribunal aequissimi judicis rationem redditurus assistas . Unum scio, quia si a mundi vanitatibus ulla posses ratione converti, fieres procul dubio os Dei, praeco Christi, tuba coelestis eloquii, destructor diaboli, aedificii fundator aeterni; esses postremo lumen Ecclesiae, ac murus inexpugnabili
Abbreviated transcription (Latin):
ne ante annos paucos semͥ de-¬
uote cõmisit. meq certũ qͥa mo-¬
nachus in heremo fieret reddidit.
Pau lop̾t mutatũ est cor er: ac
sedus qd̃ ꝑ me ͤ do pepigerat ino-¬
lauit. Sed ut cecitas mentis erũꝑet
in suꝑficiẽ carnis. & caligo quȩ la¬
tebat. liquido pingeret᷑ in fronte:
in eiꝰ ocło repente uulnꝰ oborit᷑.
qd̾ eñ donec aduixit inhonesta de¬
formitate fȩdauit. Postmodũ uͦ
dũ orationis studio romã ꝑgeret.
amnẽq tenuis ad modũ gurgitis
transuadaret: cũ cet̾i om̃s uactũ
illesi tͣnsinearent. solꝰ equus illi si
uto sine sessore reꝑtꝰ est. Requiren¬
tes gͥ eũ. dũ ꝑ alueũ fluminis
huc illucq discurrunt: undis
obrutũ exanime cadauer inueni
sit. Serũ ego dũ dulcedine tuȩ a¬
ritatis illectꝰ sermonẽ diaitis ꝓ¬
traho ñ cła me est qd̾ modñ iã cõ¬
pendii epłaris excedo. Porro autẽ
ñ ego te ꝑitũ rudis ammoneo. ñ

Expanded text:
ne, ante annos paucos se mihi dene, ante annos paucos se mihi devote commisit, meque certum, quia monachus in eremo fieret, reddidit; paulo post mutatum est cor ejus, ac foedus quod pro me cum Deo pepigerat, violavit. Sed ut caecitas mentis erumperet in superficiem carnis, et caligo quae latebat liquido pingeretur in fronte, in ejus oculo repente vulnus oboritur, quod eum, donec advixit, inhonesta deformitate foedavit. Postmodum vero dum orationis studio Romam pergeret, amnemque tenuis admodum gurgitis transvaderet, cum caeteri omnes vadum illaesi transmearent, solus equus illius subito sine sessore repertus est. Requirentes igitur eum, dum per alveum fluminis huc illucque discurrunt, undis hunc obrutum exanime cadaver inveniusit. Verum ego dum dulcedine tuae charitatis illectus, sermonem diutius protraho, non clam me est, quod modum jam compendii epistolaris excedo. Porro autem non ego te peritum rudis admoneo, non
Abbreviated transcription (Latin):
riis ac ꝑditis morib qͥa corpore con¬
tiguus aderã : mente longinquuᷤᷤ
ẽẽ ñ poterã. Quid dicã. qͥa dũ hec
cernerẽ. titillantis luxuriȩ mo¬
lestias ꝑtuili. cũ etiã pꝰtqͣm ad he¬
remũ uem. en dẽ lenocinii me sepiꝰ
memoria colaphirare ñ destitit:
Sepe fateor mͥ malignꝰ hostis hoc
scema ꝓposuit: & illos eẽ felices ac
beatissimos qui tã iocunde ui ue¬
rent ꝑsuadere tẽptauit. Sed
huis beatitudinis mniciũ dixim:
consequent̾ etiã quo fine conclu¬
serint attexamꝰ. Nã dũ ꝑ quinq
annoꝵ fere lustra in hac lixuri¬
osa uoluptate uixissent: ante an¬
nũ cũ cõmune ipsis urbis flagra¬
ret incendiũ in una domo reꝑti.
nimirũ fłama libidinis ignẽ me-¬
ruit cõbustionis: & qͥd dulcis ui¬
ta contulerit. amar⁊ ꝓhdolor exi¬
T demonstrauit.
ed ut ad eos redeam qui con¬
u̾sionẽ suã & pollicent᷑ & sal¬
uint. prb̃r quidã maurꝰ nomi¬

Expanded text:
riis ac perditis moribus, quia corpore conriis ac perditis moribus, quia corpore contiguus aderam, mente longinquus esse non poteram. Quid dicam? quia dum haec cernerem, titillantis luxuriae molestias pertuli, cum etiam postquam ad eremum veni, ejusdem lenocinii memoria me saepius colaphizare non destitit; saepe, fateor, mihi malignus hostis hoc schema proposuit, et illos esse felices ac beatissimos, qui tam jucunde viverent, persuadere tentavit. Sed hujus beatitudinis initium diximus, consequenter etiam quo fine concluserint attexamus. Nam dum per quinque fere annorum lustra in hac luxuriosa voluptate vixissent, ante annum, cum commune ipsius urbis flagraret incendium, in una domo repertinimirum flamma libidinis ignem meruit combustionis; et quid dulcis vita contulerit, amarus, proh dolor! exitus demonstravit. Sed ut ad reos redeam, qui conversionem suam et pollicentur, et fallunt, presbyter quidam Maurus nomi
Abbreviated transcription (Latin):
emini plane qͥa cũ apd̃ par¬
mense oppidũ liberaliũ ar-¬
tiũ studiis docendus insisterẽ.
dũ adhuc uideł in ipso adolescen¬
tiȩ flore. & noua pubertas indu̾et
faciem. et estus libidins impa¬
tient̾ accenderet carnẽ: clericꝰ
quida teuzolinꝰ nomine pelicẽ suã
iuitameũ habebat hospiciũ: ut
aiunt aspectu lubricã && in hones¬
to satis decore uenustã. Hic itaq
nitidul & sẽꝑ ornatꝰ atq conspi¬
cuus incedebat. ita ut capd̃ eiꝰ
nunqͣm nͥ gebelinica pellis obte-¬
gͥet indumenta carbasina atq
niuentia siligro ꝑ artẽ fulloms
inficeret. calceus postrema ad
aqͥlini rostri speciẽ ñ falieret. Etat
illi p̃t̾ea uox gracilis. suauis ac
tinnulla. adeo ut in ȩccłia modu¬
lans & audientiũ corda mulceret.
& asstantis in se plebis ora conu̾t̾et
Affluebat ut̾q deliciis: rubebans
ora flammantia. Cotidie cachin¬
nis inuicẽ atq ludibriis. ocłoꝵ
nutib ac scurrilitatis illecebris
festiins applaudebant. His gͦ fu¬

Expanded text:
emini plane, quia cum apud Parmense oppidum liberalium artium studiis docendus insisterem, dum adhuc videlicet in ipso adolescentiae flore, et nova pubertas indueret 699 faciem, et aestus libidinis accenderet carnem, clericus quidam, Zeuzolinus nomine, pellicem suam juxta meum habebat hospitium, ut aiunt, aspectu lubricam et inhonesto satis decore venustam. Hic itaque nitidulus, et semper ornatus atque conspicuus incedebat, ita ut caput ejus nunquam nisi gibellinica pellis obtegeret, indumenta carbasina, atque niventia siligio per artem fullonis inficeret, calceus postremo ad aquilini rostri speciem non falleret. Erat illi praeterea vox gracilis, suavis ac tinnula, adeo ut in ecclesia modulans audientium corda mulceret, et astantium in se plebis ora converteret. Affluebat uterque deliciis, rubebant ora flammantia; quotidie cachinnis invicem atque ludibriis, oculorum nutibus et scurrilitatis illecebris festivis applaudebant. His ergo fu
Abbreviated transcription (Latin):
se qd̃ hoc ñ attenderet ds̃. Sed
subseguente ꝓxima nocte didicit:
qͥa suꝑ eũ diuina retͥbutio iugila¬
uit. Nã dũ equũ suũ male custo¬
diens obdormiret: subito fur
habenã quã ille suis innexuerat
manib astate subduxit. equũq
cũ freno simul & sella tͣnsposint
Eingilans itaq subtilise sensit
multatũ eẽ iudicio: qͥa ex eadẽ ma-¬
nu qua porcũ rapuerat: aucto
fenore caballũ sibi subreptũ ẽẽ
cognoriit. Sed qmuis in hoc homi-¬
ne e uestigio sit ultio secuta pꝰt ci-¬
pam: ñ mirũ qd̾̃ a quibda repbis
aliqñdio pena differt᷑. suisq sceleribꝰ
ditiꝰ ꝑfruunt᷑. Sicut enĩ scͥpt᷑a

Expanded text:
se, quod hoc non attenderet Deus; sed se, quod hoc non attenderet Deus; sed subsequente proxima nocte, didicit quia super eum divina retributio vigilavit. Nam dum equum suum male custodiens obdormiret, subito fur habenam, quam ille suis innexuerat manibus, astute subduxit, equumque cum freno sumit, et sellam transposuit. Evigilans itaque subtili se sensit multatum judicio, quia ex eadem manu qua porcum rapuerat, aucto fenore caballum sibi subreptum esse cognovit. Sed quamvis in hoc homine e vestigio sit ultio secuta post culpam, non mirum quod a quibusdam reprobis aliquando poena differtur, suisque sceleribus diutius perfruunt
Abbreviated transcription (Latin):
tione purgauit. Sed quitͥ tã u¬
nanimm frat̾ne gr̃e familiarita¬
te coniungor: obsecro ñ te pigeat
minimũ quid audire qd̵ loquor.
In hoc enĩ copiosior gr̃a pure ac
ñ suspectȩ caritatis ostendit᷑:
si qͥcqͥd uenit in mentẽ ñ tã ur¬
bane qm sĩplicit̾ ꝓferatuR.¬
clarꝰ quidẽ gen̾e. sed tenu-¬
is facultate. rome constitutꝰ
in uno mecũ u̾sabat᷑ hospicio:
cũ henricꝰ pie memoriȩ rex coro¬
nã suscepit imꝑii In ipsis autẽ
ingiliis dũicȩ natiuitatis ꝓpiquȩ
iã noctis minmentib tenebris.
ñ paruus porcoꝵ grex. ꝑ longã
nundinarũ porticũ ducebat᷑. Gc̃
p̃satꝰ pambo int̾ opaca uenaliũ
unũ e porcis irruens arpaxauit:
fauces ne grunniret obstnxit:
sicq gratulabundus ad socios
ut in crastinũ pararet᷑ aduexit.
luucescente itaq sacrosc̃a sol¬
lẽpnitate suo fruit᷑ scelere: &
satiat exultat de sui criminis
impunitate. Ritabat enĩ forta ᷤ¬

Expanded text:
tione purgavit. Sed qui tibi tam utione purgavit. Sed qui tibi tam unanimi fraternae gratiae familiaritate conjungor, obsecro, non te pigeat minimum quid audire quod loquor. In hoc enim copiosior gratia purae ac non suspectae charitatis ostenditur, si quidquid venit in mentem, non tam urbane quam simplicitclarus quidem genere, sed tenuis facultate, Romae constitutus, in uno mecum versabatur hospitio, cum Heinricus piae memoriae rex, coronam suscepit imperii. In ipsis autem vigiliis Dominicae Nativitatis, propinquae jam nocti imminentibus tenebris, non parvus porcorum grex per longam nundinarum porticum ducebatur. Tunc praefatus Pambo inter opaca venalium unum e porcis irruens arpaxavit, fauces ne grunniret obstrinxit; sicque gratulabundus ad socios, ut in crastinum pararetur, abduxit. Illucescente itaque sacrosancta solemnitate, suo fruitur scelere, et satiatus exsultat de sui criminis impunitate. Putabat enim fortas
Abbreviated transcription (Latin):
eruditꝰ ac medicꝰ retulit. Qm¬
dã inqͥt alienũ suẽ furtrue sub¬
ripuit. & cauee clandestinꝰ m¬
clusit. Sir tam̃ ille pietatis oꝑi¬
b intentꝰ consueu̾at ẽe: & p̃ci¬
pue humanitatẽ ꝑegͥnis & hos¬
pitibus sedulus exhibebat. In
t̾ea adest diues ilłc in effigiȩ pau¬
ꝑis: & tanqͣm plixo crine defor-¬
mis egebat arte tonsoris. Ille
ꝓtinꝰ reuerent̾ assurgens. int̾
cet̾a officiose humanitatis mi¬
pendia cepit illũ forpicib at¬
tondere. Sed dũ tornat ac sata¬
git: ecce repꝑit duos in occipi¬
cio sub crinib ocłos latitantes
Expauit homo. stupensq contremu¬
it. & qͥd uellet c̃ẽ qd̾ cern̾et paindus
inqͥsiatt. Cin mox ille. Ego iqͥt
iffc̃ uocor: qui undiq cuncta con¬
it̃plor. W istisunt auo ocłi. quib
etã suẽ uidi. quẽ nuꝑ in cauea
conclusisti. Moxq disparint.
Iue ꝓtin ad cor rediens. & drm¬
nã circa se clementiã recognouit:
& qd̾ inique p̃su̾pserat satisfac¬

Expanded text:
dicus, retulit: Quidam, inquit, alienum suem furtive subripuit, et caveae clandestinus inclusit. Vir tamen ille pietatis operibus intentus consueverat esse, et praecipue humanitatem peregrinis et hospitibus sedulus exhibebat. 698 Interea adest dives Jesus in effigie pauperis, et tanquam prolixo jam crine deformis egebat arte tonsoris. Ille protinus reverenter assurgens, inter caetera officiosae humanitatis impendia coepit illum forcipibus attondere; sed dum tornat ac satagit, ecce reperit duos in occipitio sub crinibus oculos latitantes. Expavit homo, stupensque contremuit, et quid vellet esse quod cerneret pavidus inquisivit; cui mox ille: Ego, inquit, Jesus vocor, qui undique cuncta contemplor; et isti sunt oculi, quibus etiam suem vidi, quem nuper in cavea conclusisti; moxque disparuit. Ille protinus ad cor rediens, et divinam circa se clementiam recognovit, et quod inique praesumpserat satisfac
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃co diȩ ꝓpis accedendo apd̃ ceno¬
biũ beati uncentii qd̃ ab ep̃atu
uix qͥnq lapidib distat requies-¬
cas: scda uͦ feria maturiꝰ surgas.
ac matutinas laudes suauit̾ eqͥ¬
tando ꝑsoluens. ad nos diluculo
necdũ pleniꝰ diescente ꝑtingas.
Et post hec intulit. Senire te
queso ne pigeat: nã si ueneris
tui labor itmeris cõpensatione
congrua ñ pͥuabit᷑. Hoc ego ulti
mũ audiens. ilico nauseatꝰ ex hor¬
rui: & tanqͣm mͥ spes daret᷑ mu¬
nerũ ꝓ pecumȩ questu ire me
funditꝰ ab negaui. Conscientia
teste ñ mentior. ipsũ qͦ ñ leuit̾
conuiciatꝰ sũ. uelut in honeste
legationis auctorem. Rursus tñ
me in memetipsõ recolligens ti¬
mere cepi. ne si hic homo ex hac
uita tͣnsiret: meq pꝰtinodũ con-¬
scientia negligentis redarguens
cruciaret. Quid uerbis immoror:
Tande parui: cunctaq sicut ille
mandauerat ꝑ ordinẽ seruans.
cũ uix dũ aurora ꝓrũꝑet eccłiȩ
limen. ascendi. Sed ecce cũ om̃s

Expanded text:
Dominico die propius accedendo ad coenobium B. Vincentii, quod ab episcopatu vix quinque lapidibus distat, requiescas. Secunda vero feria maturius surgens, ac matutinas laudes suaviter equitando persolvens, ad nos diluculo nondum plenius diescente pertingas; et posthaec venire te, quaeso, non pigeat. Nam si veneris, tui labor itineris compensatione congrua non privabitur. Hoc ultimum ego audiens, illico nauseatus exhorrui, et tanquam mihi spes daretur munerum, pro pecuniae quaestu ire me funditus abnegavi; conscientia teste non mentior, ipsum quoque non leviter conviciatus sum, velut inhonestae legationis auctorem. Rursus tamen me in memetipso recolligens, timere coepi, ne si hic homo ex hac vita transiret, me postmodum conscientia negligentiae redarguens cruciaret. Quid verbis immoror? Tandem parui, cunctaque sicut ille mandaverat per ordinem servans, cum vix dum aurora prorumperet, ecclesiae lumen accedendi
Abbreviated transcription (Latin):
ctm cadauer ep̃i iacebat exam-¬
est. ac sũmo studio ppendendũ.
quanta adu̾s incautos huis uite
dilectores callida machinatoris in¬
sidiet᷑ astutia. Iecurate scilicet &¬
argute illud mͥ tẽporis punctũ ꝑ
ora mittentiũ constitinit. ut ue¬
nirẽ qd̾ ep̃i mors mopinata p̃cede¬
ret. ut & illiꝰ me p̃ueniret occasti.
& m̃s frustaret᷑ aduentꝰ. Quid gͦ
ꝓdest qd̃ dũ ad conu̾sionis grãm
ꝓuocam᷑. clipeũ nobis excusatioĩs
t̾na ñ indeat. necessitatũ nos ur¬
gentiũ fabricã cõpilam: Nã
cũ paruas quaslibet res nobis
inruste sublatas districte diui¬
dicet. credendũ ne est qd̵ qd̾ ho¬
minẽ sibimet subtrahi p̃ciosã
scilicet substantiã equammit᷑¬

Expanded text:
adaver episcopi jacebat exani ac summo studio perpendendum quanta adversus incautos hujus vitae dilectores callida machinatoris insidietur astutia. Accurate scilicet et argute illud mihi temporis punctum per ora mittentium constituit ut venirem, quod episcopi mors inopinata praecederet, ut et illius me praeveniret occasus, et meos frustraretur adventus. Quid ergo prodest quod dum ad conversionis gratiam provocamur, clypeum nobis excnterne non videat, necessitatum non urgentium fabricam compilamus? Nam cum parvas quaslibet res nobis injuste sublatas districte dijudicet; credendum est quod hominem sibimet subtrahi, pretiosam scilicet substantiam, aequanimit
Abbreviated transcription (Latin):
sustentamur. Si gͦ est districtio nir¬
ge quȩ feriat. sit & consolatio bacu¬
ł. quę suestentet. Sit itaq amor. sed
non emolliens. sit iugor. s ñ exaspe¬
pans. sit zelus. s ñ mimoderate seuiẽs.
sit pietas. s ñ plusquam expediat par¬
cens: ut dum se in arce regiminis ui¬
sticia clementiaq ꝑmiscetur. is qui p̃¬
est. corda suibiectoꝵ. & terrendo demul¬
trat: & tamen ad terroris reuerentiã
demulcendo constringat
Ut sit rector internoꝵ turã in exterioꝵ
occupatione ñ minuens. exterioꝵ ꝓui¬
dentiam. internoꝵ solletitudine
non relinquens

Expanded text:
sustentamur. Si ergo est districtio virsustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens; ut dum se in arce regiminis justitia clementiaque permiscet, is qui praeest corda subditorum et terrendo demulceat, et tamen ad terroris reverentiam demulcendo constringat. Ut sioccupatione non minuens , exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens
Abbreviated transcription (Latin):
destruitur. si una sine altera teneatur
debet. & iuste consulens misccłia. & pie
seuiẽs disciplina. Hinc namq ẽ. quod
docente ueritate. per samaritani stu¬
dium semiuinus in stabulũ ducit᷑.
& uinũ atq oleum uulnerib eius
adhibetur. ut per uinum scilicet.
mordeant᷑ uulnera: per oleum foue¬
antur. Necesse quippe ẽ: ut quisqueꝰ
sanandis uulnerib preest. in uino
morsum doloris adhibeat. in oleo.
mollitiem pietatis: quatenus per
uinũ mundent᷑ putrida. per oleum
lenitas cũ seueritate. faciendũ quod¬
dam ex utroq temperamentũ. ut neq
multa asperitate exulterent᷑ subiti.
neq nimia benignitate soluantur.
Quod uixta pauli uocẽ. bene illa
tabernaculi archa significat. in qua
cum tabuilis uirga simul & manna
est. quia cum scripturȩ sacrȩ scien¬
tia in boni pastoris pectore. si ẽ uir
ga districtionis. sit & manna dulce¬
dinis. Hinc dauid ait Nirga tua.
& haculus tuus. ipsa me consolata
sunt. Uirga enim ꝑcutrimit. baculo

Expanded text:
destruitur, si una sine altera teneatur,debet et juste consulens misericordia, et pie saeviens disciplina. Hinc namque est quod docente Veritate , per Samaritani studium semivivus in stabulum ducitur, et vinum atque oleum vulneribus ejus adhibetur, ut per vinum scilicet mordeantur vulnera, per oleum foveantur. Necesse quippe est ut quisquis sanandis vulneribus praeest, in vino morsum doloris adhibeat, in oleo mollitiem pietatis, quatenus per vinum mundentur putrida, per oleum lenitas cum severitate; faciedum quoddam ex utroque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Quod juxta Pauli vocem bene illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est; quia cum Scripturae sacrae scientia in boni rectoris pectore, si est virga 24 districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo
Abbreviated transcription (Latin):
miserabilis ille uir neq. ꝓpt
reatus sui nequiciã. grãm quã
semel acquisierat ꝑdidit. &
bat indignꝰ diuine ultionis
sententiã declinare non potu
nouit. nichilominus adhuc
antiqua examinis sui iura
custodiat. & eandẽ assuetȩ
discretionis regulã teneat᷑:
ut qd̵ in balaam fecerat. hodie.
in sins similib non dissimi¬
lit̾ oꝑet᷑. quatinus & ꝓ largi¬
tate dementiȩ dona sua indigius
exhibeat. & ꝓ censura iusticiȩ dig̃¬
ne eos uttionis animaduersione

Expanded text:
miserabilis ille vir neque propter miserabilis ille vir neque propter reatus sui nequiciam gratiam, quam semel acquisierat, perdidit,bat, indignus, divinae ultionis sententiam declinare non potuinovit, nihilominus adhuc antiqua examinis sui iura custodiat et eandem assuetae discretionis regulam teneat, ut, quod in Balaam fecit, hodieque in suis similibus non dissimiliter operetur, quatinus et pro largitate clementiae dona sua indignis exhibeat et pro censura iusticiae dignae eos ultionis animadversione
Abbreviated transcription (Latin):
sẏmon necdũ fuerat. ex quo¬
illud detestabile mutuaretur
agnomen & ꝓphetiȩ suȩ grãm
uenalẽ habuisse: & tam̃ ꝑ ħc
manifestissime sp̃m sc̃m fu¬
isse locutũ Atq qđ non mniꝰ
aupendã est. cũ iã cor ciꝰ concu¬
piscentiȩ ignib ureret. qs sibi
nichilominus ꝑ diẽ atq ꝑ noc¬
tim iocutus quasi familiarit̾
inuenit᷑ Et ne fortassis iccirco
sp̃m sc̃m minis habuisse creda¬
t᷑ qͥ ꝑ moysen appellat᷑ ariolus
igilant̾ eiusde hẏstoriȩ uerba
ꝑcurre. & codem moyse ꝑspicue
nus in illũ sp̃s dei irruit: & ut
reuera ꝓpham in uaticiniũ mox
oraculũ excitauit. Et ariolus
gͦ appellatur & ꝓpħa est: qͥa
quẽ ad ꝓpħicam dignitatẽ gr̃a
suꝑna ꝓuexerat. obsceno ario¬
latus nomine ꝓpria prauitas
deturpabat. Ubi consideran¬
dũ est quã ꝓsundũ dei sit atq
subtile iudiciũ. immo qͣm
t̾ribilis sit ds̾ in consiliis suꝑ
filios hominũ cũ uidelicet

Expanded text:
Symon necdum fuerat, ex quoSymon necdum fuerat, ex quo detestabile illud mutuaretur agnomen – et prophetiae suae gratiam venalem habuisse, et tamen per hunc manifestissime Spiritum sanctum fuisse locutum; atque, quod non minus stupendum est, cum iam cor eius concupiscentiae ignibus ureretur, Deus sibi nihilominus per diem atque per noctem locutus quasi familiariter invenitur. Et ne fortassis idcirco Spiritum sanctum minus habuisse credatur, quia per Moysen appellatur ariolus, vigilanter eiusdem hystoriae verba percurre, et, eodem Moyse perspicue nus in illum Dei spiritus irruit et ut revera prophetam in vaticinii mox oraculum excitavit. Et ariolus ergo appellatur et propheta est, quia, quem ad propheticam dignitatem gratia superna provexerat, obsceno ariolatus nomine propria pravitas deturpabat. Ubi considerandum est, quam profundum Dei sit atque subtile iudicium, immo quam terribilis sit Deus in consiliis super filios hominum, cum videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
certe cũ lingue benedictione con¬
cordat: S qui ꝓpħicȩ dignitatis
officio irreuerent̾ abusus est qͦ
tandẽ collatȩ gr̃e prerogatiuȩ
fine conclusie. Nã post digel¬
tam isrłitici poprili scͥptam uic¬
toriam mox intulit dicens.
Balaam qͦ filiũ beor interfe¬
cerunt gladio. Sic nimirũ si¬
ue symoniaci seu quilibet cͥmi¬
nosi suscipiendis se ȩccłiasticis
ministeriis applicant. & donũ
quidẽ suꝑnȩ gr̃e ex benignita¬
te largitoris accipiunt: & dig¬
nũ tam̃ ꝓprii excessus stipendi¬
um non euadunt. Hoc enĩ illiᷤ
uertit᷑ in ꝑniciem. quod dignis
ꝓuisũ est ad salutẽ. Atq in¬
de illi in eternȩ mortis ꝑiculũ
corruunt: unde alii ad capes¬
senda uͨte p̾mia uigetiꝰ con¬
ualescunt. Certe qui illã facre
scͥpturȩ pagnã que de p̾fato
balaam loquit᷑ oculo ingilan¬
te ꝑcurrit. nullatenꝰ dubitat
hunc infelicẽ uirũ ut reuera
ꝑ omiã symoniacũ excepto qd

Expanded text:
mens cum linguae benedictione conmens cum linguae benedictione concordat? Sed qui propheticae dignitatis officiotandem collatae gratiae prerogativam fine conclusit? Nam post digestam Israhelitici populi scriptura victoriam mox intulit, dicens: Balaam quoque, filium Beor, interfecerunt gladio. Sic nimirum sive symoniaci seu quilibet criminosi suscipiendis se aecclesiasticis ministeriis applicant, et donum quidem supernae gratiae ex benignitate largitoris accipiunt, et dignum tamen proprii excessus stipendium non evadunt. Hoc enim illis vertitur in perniciem, quod dignis provisum est ad salutem. Atque inde illi in aeternae mortis periculum corruunt, unde alii ad capescenda vitae premia vigetius convalescunt. Certe qui illam sacrae scripturae paginam, quae de prefato Balaam loquitur, oculo vigilanti percurrit, nullatenus dubitat hunc infelicem virum, ut re vera per omnia symoniacum – excepto quod
Abbreviated transcription (Latin):
grẽ alter emere. alt̾ uenditare
nichilommꝰ gestiebat. Attam̃
ꝓpħicȩ reuelationis archanũ iste
extͣ meritũ ꝓtulit: & illeͣ indig¬
nus audiuit Atq ut magis
largitatẽ diuini munerie ãmi-¬
rem᷑. maledicere nitebat᷑ balaã
& tam̃ muitus econtrario bene¬
dicebat. Ad benedicendũ inqͥt
adductus sũ: benedictionẽ ꝓhi-¬
bere non ualeo Chamus quip¬
pe diuine uirtutis ori eiꝰ erat.
innexus: nec poterat aliorsũ
impetũ linguȩ dirigere. nisi
Cũ uoluntate siquide̾ lingua
pugnabat. & turbulenta sal¬
sugo quã mens p̃dampnata
conceꝑat ꝑ oris alueũ efflue¬
re non ualebat. Unde qm̃ sic̃ pete¬
bat᷑ iaculari in ppłm dei maledic-¬
ta non potunt ad deceptionis
se argumenta conuertit: ac
madianitarũ corã eis offen-¬
diculũ posuit. Si gͦ ille qui etiã
ma ledicere concupiuit. nequa¬
quã tam̃ ut maledicere posset
obtinure. qͥd nisi hoc ipsũ sentiri
de symoniacis ualeat. ubi mens

Expanded text:
gratiae alter emere, alter venditare gratiae alter emere, alter venditare nihilominus gestiebat. Attamen propheticae revelationis archanum et iste extra meritum protulit et ille utique indignus audivit; atque ut magis largitatem divini muneris admiremur, maledicere nitebatur Balaam, et tamen invitus e contrario benedicebat: Ad benedicendum, inquit, adductus sum, benedictionem prohibere non valeo. Chamus quippe divinae virtutis ori eius erat innexus, nec poterat aliorsum impetum linguae dirigere, nisi Cum voluntate siquidem lingua pugnabat, et turbulentam salsuginem, quam mens predampnata conceperat, per oris alveum effluere non valebat. Unde, quoniam sicut petebatur iaculari in populum Dei maledicta non potuit, ad deceptionis se argumenta convertit ac Madianitidum coram eis offendiculum posuit. Si ergo ille, qui etiam maledicere concupivit, nequaquam tamen, ut maledicere posset, obtinuit, quid nisi hoc ipsum sentiri de symoniacis valeat, ubi certe
Abbreviated transcription (Latin):
hic auaricie filius tan
turã tam expresse tã lucide nun¬
ciare. si sp̃s sc̃i p̾sentiã non ha¬
beret: Sicut enĩ egregiue doc¬
tor ait. quis nouit que sunt
hominis. nisi sp̃c hominis qui
in ipso est. ita e que dĩ sunt.
nemo nouit nisi sp̃s dei. Pre¬
sertĩ cũ & eadem scͥptura dicat
qͥa irruente in se sp̃u dei as¬
sũpta parabola ait udelicet
symoniacũ donũ sp̃c sc̃i non
dat᷑: Nũqͥd ñ in balaam isto
symoniaca heresis ĩã tune ui¬
sui depmebat oractin: Sie¬
enĩ scͥptura testat᷑ qͥa semores
moab rogabant cũ: habentes di
uinationis p̾cium in manibus
Et rursus ꝑ alios nuncios miste
ad eũ inquit balac filiꝰ sephor di¬
cens. Ne cunteris uenire ad me
paratũ habeo honorare te: & qͥc-¬
qͥd uolu̾ns dabo tibi. Amore qͥ¬
dẽ pecumȩ succensus estuabat:
teria loquebat᷑ Balaam deniq
& balac uterq dõ manifeste con-¬
trariꝰ. ut̾q dĩ popło extitisse pro¬
bat᷑ infestus. donũq diuine

Expanded text:
hic avariciae filius tantturam tam expresse, tam lucide nuntiare, si Spiritus sancti presentiam non haberet? Sicut enim egregius doctor ait: Quis novit, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est: ita et quae Dei sunt nemo novit nisi spiritus Dei; presertim cum et eadem scriptura dicat, quia irruente in se spiritu Dei, assumpta parabola, ait, videlicet symoniacum donum Spiritus sancti non datur? Numquid non in Balaam isto symoniaca heresis iam tunc visui depromebat oraculum? Sienim scriptura testatur, quia seniores Moab rogabant eum, habentes precium divinationis in manibus. Et rursus per alios nuntios misit ad eum: inquit Balach, filius Sephor, dicens: Ne cuncteris venire ad me; paratum habeo Honorare te, et quicquid volueris, dabo tibi. Amore quidem pecuniae succensus estuabat, teria loquebatur. Balaam denique et Balach, uterque Deo manifeste contrarius, uterque Dei populo extitisse probatur infestus, donumque divinae
Abbreviated transcription (Latin):
pi: ad altiores autẽ gradus ꝓhi¬
bet ꝓmoueri. Cuiꝰ decreti
nos contenti sumꝰ titulũ hic bre-¬
uit adhibere. ad textũ autẽ init¬
timꝰ quib uacat diffusiꝰ illic ex-¬
arata ꝑlegere. Quod omĩs in qͥt
cuius libet ordinis clericus qui
catholicã deserens hereticȩ comu¬
mioni se miscuerit. si ad eccłiam
reuersus fuerit. in eo gradu qͦ
erat. sine ꝓmotione ꝑmaneat.
Pouamꝰ itaq ut symoniaci in
nullo a ceteris hereticis differañ.
atq ꝑ scismaticã sectã similit᷑¬
ꝓcul recedant. in sacerdotio tam̃
uł cet̾is gradib quicũq iã ab ess
ꝓmoti sunt. leomano decernini¬
t᷑ ꝑmanere iudicio
Hic manifeste

Expanded text:
pi, ad altiores autem gradus prohipi, ad altiores autem gradus prohibet promoveri. Cuius decreti nos titulum contenti sumus hic breviter adhibere, ad textum autem mittimus, quibus vacat diffusius illic exarata perlegere: Quod omnis, inquit, cuiuslibet ordinis clericus, qui catholicam deserens hereticae communioni miscuerit se, si ad aecclesiam reversus fuerit, in eo gradu, quo erat, sine promotione permaneat. Ponamus itaque, ut symoniaci in nullo a ceteris hereticis differant atque per scismaticam sectam similitunione recedant, in sacerdotio tamen vel ceteris gradibus, quicumque iam ab eis promoti sunt, Leoniano decernuntur permanere iudicio. XXVIII. Hic manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sule scã se gubernari gratula-¬
t᷑ eccłia ꝑ occidentalia uirus sy-¬
moniacȩ hȩreseos letalit̾ ebullis-¬
ter adinissũ. ultime animaduer-¬
sioni nequaqͣm duceret᷑ obnoxiũ:
ũ ꝓ regła tenebat᷑. tanqͣm legali
sanctione decretũ : Suid gͦ cõme¬
ruit. qͥd peccauit. qͥ matrẽ suã
eccłiam in qua nimirũ ex aqua
& sp̃u scõ renatus est simplicit̾
adiit: atq ubi baptismũ. illue
etiã grãm consecrationis accepit
Suũ quippe ñ erat. ut de consecra-¬
turi se ꝑsona disputare debue¬
rit. Propterea quẽ apdȩccłiam
suã p̃sidere in ep̃ali cathedra
reꝑit: ab eo ad ordinẽ ꝓmouen
integrũ duxit. Quid enĩ faceree
cui & nomen dare in ꝓfessionẽ
sacrȩ militie necessitas immi-¬
nebat. & migrare tam̃ ad alie-¬
ne diocesis ep̃m non licebat: Cur
iudicii censura depinit᷑. eadem
semp discreti moderaminis linea
teneat᷑: Nã & is qui supra mag¬
nificꝰ leo om̃s clericos ab hereti-¬
cis uenientes. in his quidẽ qͦs ad-

Expanded text:
a se gubernari gratulatur Ecclesia, per occidentalia regna virus Simoniacae haereseos lethaliter ebullister admissum, ultoriae animadversioni nequaquam duceretur obnoxium, m, pro regula tenebatur, tanquam legali sanctione decretum? Quid ergo commeruit, quid peccavit, qui matrem suam Ecclesiam, in qua nimirum ex aqua et Spiritu sancto renatus est, simpliciter adiit, atque ubi baptismum, illic etiam gratiam consecrationis accepit? Suum certe non erat, ut de consecraturi se persona disputare debuerit. Propterea quem apud aecclesiam suam presidere in episcopali cathedra reperit, ab eo ad ordinem promoveri integrum duxit. Quid enim faceret, cui et nomen dare in professionem sacrae militiae necessitas inminebat, et migrare tamen ad alienae diocesis episcopum non licebat? Cur  ut; dum iudicii censura depromitur, eadem semper discreti moderaminis linea teneatur? Nam et is qui supra, magnificus Leo, omnes clericos ab hereticis venientes in his quidem, quos iam