comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstrinxi Uarrabat aut̃ uisiones etiã regi altfrido uiro
undetũq doctissimo. & tã libent̃. tãq studiose ab illo
ac monachica sit tonsura coronatꝰ. atq ad eũ ad uiden¬
du sepe cũ ĩ illas partes deueniss&e. acced̾et. Cui uidelic
monasterio tp̃r illo religiosȩ. ac modestȩ uite ab̃b .⁊ prb̃t¬

Expanded text:
trinximus. Narrabat autem visiones suas etiam regi Aldfrido viro undecumque doctissimo; et tam libenter, tamque studiose ab illo ra memorato inditus, ac monachica sit tonsura coronatus, atque ad eum audiendum saepissime cum illas in partes devenisset accederet. Cui videlicet monasterio t
Abbreviated transcription (Latin):
tũ qͥppe homini est. uł qͣntũ ħc
mu̾di ꝓsperitas scqͣtur. qͣntũ ad¬
dͥsitas feriat. ne clectos cus aut
immoderata ꝓsperitas eleuet. aut
nimia adu̾fitas gͣuet. Statutũ qͦq¬

Expanded text:
tum quippe homini est, vel quantum hunc mundi prosperitas sequatur, vel quantum adversitas feriat; ne electos ejus aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
circũferrẽ. si forte alicunde qͥd auxilii. qͦ saluarer. ad¬
uenir&. apparuit retro uia. qua uenerã quasi fulgor
stellȩ micantis int tenebras. qͥ paulatĩ crescens. & ad me
citius festinans. ubi apꝓpinquauit. disꝑsi sunt. & fuger̃¬
om̃s. qͥ me forcipibꝰ raꝑe querebant sp̃s infesti. Ille aut̃ qͥ
adueniens. eos fugauit: erat ipse qͥ me ante ducebat. Qui
mox c̃uersus ad dextrũ it̃. quasi cont᷑ ortũ solis brumale¬
me ducere cȩpit. Nec mora exẽptũ tenebris. in auras me
serenȩ lucis eduxit. Cũq me ĩ luce aꝑta ducer&. iudi
ante nos murũ ꝑmaximũ. cuiꝰ neq longitudine hinc. uł
inde. neq altitudine ullꝰ e̾e̾ t̾minꝰ uideret᷑. Cȩpi autẽ

Expanded text:
circumferrem, si forte alicunde quid auxilii, quo salvarer, adveniret, apparuit retro via, qua veneram, quasi fulgor stellę micantis inter tenebras. Que paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi appropinquavit, dispersi sunt et aufugeromnes, qui me forcipibus rapere querebant spiritus infesti. Ille autem, qui adveniens eos fugavit, erat ipse, qui me ante ducebat. Qui mox conversus ad dextrum iter quasi contra ortum solis brumalem ducere cepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serene lucis eduxit. Cumque me in luce aperta / duceret, vidi ante nos murum permaximum, cuius neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Cępi
Abbreviated transcription (Latin):
contra se unanimit̃ conspirantes. suȩq conuersatio¬
ni longe dissumiles. coactos diu sub se tenere uoluissa
ertosse sui uigoris usũ & modu tranquillitatis e¬
oeserd. ateo a contẽprlationis lumine m̃ tũ suȩ ocu¬
lum eclinasse. Dũ q eotidie illoꝵ incorresfio e¬

Expanded text:
contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversatiocontra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Du
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Cũq in eodẽ monasterio regularis uits eus¬
todia renera. nulliq ut prius ꝑ actus illicitos uon
dextram. leuaq partẽ deflectere a conuersationis
uinere licera susꝑcepti frães in sanȩ seiuentesi se¬
mrosos prius accusare cȩperunt. quia bune sibi pe
siu esse qd in mente ueteri cogebant᷑ noua meditan
sicut prauis morih sep grauis ẽ uita bonoꝵ. Tacia
de eiꝰ morte aliqͥd conati sunt. Qui inito con¬
silio: ueneno uinũ miscuerunt Et cũ uas uitreu
i quo ille pestifer potꝰ habebat᷑. recũbenti patri ex noc
longius tenebat᷑ eodẽ signo rupit: sicq c̃fractũ ca
aesi in illo uase mortis. ꝓeruce lapidẽ dedisso. Intes¬
lexit ꝓtinꝰ uir dĩ quia potũ mortis habuerat is
quod portare ñ potuit signũ uitȩ : atq ilico surrex¬
itie uultu pladido m̃te tranquilla conuocatos fr̃i¬
bitauit setũ. se T R UI. Oinus patent itelligo q¬
ñ sit. habitauit secũ. GREGΟRΙU Si sc̃s uin

Expanded text:
io regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi prarumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex mord longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mbitavit secum. Petr. Minus patenter intelligo, quidnam sit, Habitavit secum. Gregor. Si sanctus vir
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptatio ferueat: ab anno aut̃ quinquagesimo calor
corporis frigescat. Uasa aut̃ sacra sunt fidelium
m̃tes. Electi ergo cũ adhuc intẽptatione
sunt. subesse eos ac seruire necesse ẽ. & obsequi¬
is laboribq fatigari. Cũ uero iã m̃tis in etate tran¬
quilla. calor recesserit tẽptationis. custodes uasorũ
sunt : quia doctores animaꝵ fiunt. PeTRUC.
Pateor: placae. qdͣ dicis. Sed quia ꝓ lati testimonii clau¬
sa reserasti: queso ut de uita iusti debeas ea quȩ st̃
tẽptatione. uir di quasi spinis erutis exculta t̾ra.
de uirtutũ segete feratius fructũ dedit. Preco¬
nio ita q eximȩ conuersationis: celebre nom̃ eiꝰ habe¬
I batur N ot longe aut̾ monasteriũ fuit. cuiꝰ congre

Expanded text:
tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus con
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit psalmodia lenius audiri. quousq & eiꝰ psalmo¬
diȩ sonitus. & odoris suauitas elongata finiretur.
Non nũquã uero in consolatione egredientis animȩ
ipse apparere solet auctor  retributor itȩ: unde
& hoc qđ de tarsilla amita mea in õmeliis ȩauangelis
dixisse me recolo. replicabo: quȩ int̾ duas alias sorores
suas uirtute continuȩ orationis. grauitate: singulari¬
tate abstinentiȩ. ad culm̃ sc̃ĩtatis excreuerat. Nuic
ꝑ usionẽ felix attauus m̃s. huiꝰ romanȩ ȩx cliȩ antistes
apparuit:÷ eiq mansionẽ ꝑpetuȩ claritatis ostendit. dicen.
Ulemi quia in hac te lucis manisione fuscipio. Quȩ sub¬
sequenti mox febre correpta: ad diẽ puenit extremũ.
Ee sicut nobilib feminis. urisq morientib multi
conueniunt. qui eoꝵ ꝓximos consolent᷑  eade hora
exitus ipsius multi uiri. ac feninȩ eiꝰ lectulũ cir¬
custeterunt : cũ subito sursũ illa respiciens. iħm

Expanded text:
coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmocoepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur.Nonnunquam vero in consolatione egredientis animae ipse apparere solet auctor ac retributor vitae. Unde et hoc quod de Tharsilla amita mea in Homiliis Evangelii dixisse me recolo replicabo; quae inter duas alias sorores suas virtute continuae orationis, gravitate vitae, singularitate abstinentiae, ad culmen sanctitatis us Romanae Ecclesiae antistes apparuit, eique mansionem perpetuae claritatis ostendit, dicens: Veni, quia in hac te lucis mansione suscipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus, multi conveniunt qui eorum proximos consolentur, eadem hora exitus ipsius multi viri ac feminae ejus lectulum circumsteterunt. Cum subito illa sursum respiciens, Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis illius ferre non possent: cepit eade romula
assistentẽ. & trementẽ redeptã suorũ morũ magis¬
tram blanda uoce consolari. dicens. Noli timnere mat̾.
non morior modo. Cũq hoc crebro dicera. paulatim
lux. quȩ fuerat emissa subtracta ẽ.Sed is qui subse¬
cutꝰ ẽ odor remansit. sicq dies secundus & tercius
transut: ut assꝑsa flagrantia odoris remaneret.
Nocte gͥ quarta: eande magistrã suã iterũ uocauit.
Qua ueniente uiaticũ petiit: & accepit. Pec uero
eade redepta uł alia eꝰ discipula e lecrulo icentis
abscesserant: & ecce subito in platea ante elde cellu¬
lȩ hostiũ duo chori psallentiũ constit erant.¬
& sicut se dicebant. sexu ex uocib discreuisse. psalmo¬
diȩ cantus dicebant uiri: & feminę respondebant.
Cũq ante fores cellulȩ exhiberent᷑ cȩlestes exsequiȩ:
sca illa anima carne soluta ẽ. Qua ad cęłu ducta.
quanto chori psallentiũ altius ascendebant: tanto

Expanded text:
tatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula tatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem sibi et trementem Redemptam, suorum morum magistram, blanda voce consolari, dicens: noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc illa crebro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remaneret. Nocte ergo quarta eamdem magistram suam iterum vocavit. Qua veniente 1661 viaticum petiit, et accepitel illa alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
utrisq referentib & multis res eađe claruit: & ego
quoq in eodẽ tẽpore agnoui. Cũq noctis medio lec¬
tulo iacentis assisterent. subito cęlitꝰ lux emissa.
omne illius cellulȩ spatiũ impleuit: & splendor tan¬
tȩ claritatis emicuit. ut corda assistentiũ in esti¬
mabili pauore ꝑstringere: atq ut post ipsȩͥ refe¬
rebant. om̃e in eis corpus obrigescer&. & in subito
stupore remanerent. Cȩpit nãq quasi cuiꝰda magnȩ
multitudinis ingredientis sonitꝰ audiri. hostiũ cellule
cõcuti. acsi in gredientiũ turba p̃meret᷑: atq ut dice¬
bant. intrantiũ multitudinẽ sentiebant: sed nimieta¬
te timoris. & luminis uidere non poterant. quia eaꝵ
oculos & pauor depsserat.: & ipsa tanti luminis claritas
reuerberabat. Quã lucẽ ꝓtinꝰ miri odoris flagrantia
subsecuta ẽ: ita ut earũ animũ. quia lux emissa t̾rũ¬
erat. odoris suauitas refouer&. Sed cũ uim clari¬

Expanded text:
utrisque referentibus et multis eadem res claruit, et ego utrisque referentibus et multis eadem res claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit, et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim clari
Abbreviated transcription (Latin):
quis inꝑfectionis habent: sicut sepe ĩperiti homines
net du ꝑfecte sculpta sigilla conspicimꝰ. &iã quasi
ꝑfecta laudamꝰ: quȩ tam̃ adhuc artifex considerat.
e limat saudare iã audẽt: & tam̃ ea tundere melio¬
rando non desinir: Nȩc quã p̃diximꝰ romula. ea quã
groro uo cabulo medici paralysin uocant molestia
co porali ꝑcussa e: multisq annis in lectulo decubans.
pene om̃i lacebat mẽbroꝵ officio destituta: nec tam̃
hȩx eade eiꝰ mentẽ ad inpatientiã flagella ꝑduxerant.
Nã ipsa eĩ detrim̃ta membroꝵ facta fuerant increm¬
ta uirtutũ: quia ranto sollicitius ad usũ orationis
ex creuerat. quanto & aliud quoalib& agere nequaquã
ualebat Nocte gͥ quada eande redẽptã. quã p̃ fatꝰ
sum: quȩ utrasq discipulas filiarũ suas loco nutri¬
ebat: uocauit. dicens. Mater ueni: mater ueni
Quȩ mox cũ alia eiꝰ condiscipula surrexit: sicut

Expanded text:
quid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines quid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae tamen adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans, pene omni jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis excreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte igitur quadam eamdem Redemptam quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit, dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus condiscipula surrexit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
scẽmoniali habitu constituta. in urbe hac iuxta
beate memoriȩ marię sẽꝑ uirginis ȩccłiam manebat
Hec illius trundinis discipula fuerat: quȩ magnis
uirtutib pollens suꝑ p̃ nestinos montes uitã heremiti¬
cam duxisse ferebat᷑. Huic aut̃ redeptȩ duȩ in eodẽ
habitu discipulȩ aderant. una nomine romula. &
altera quȩ nunc adhuc suꝑẽ : quã quidẽ facie scio:
sed nomine nescio. Tres itaq hȩc in uno habitaculo
cõmanentes. morũ quide diuitis plenȩ: sed tam̃ reb
pauperẽ uitã ducebant. Hȩc aut̃ quã p̃fatꝰ sũ romula
aliã quã p̃dixi condiscipuła suã magis uitȩ meritis
anteibat : erat quippe mirȩ patientiȩ. sũmȩ obȩdientiȩ:
custos oris sui ad silentiũ. studiosa ualde ad conti¬
nuȩ orationis usũ. Sed quia plerũq hi quos iã ꝑfec¬
tos homines ȩstimant. adhuc in oculis sũmi opificis ali¬

Expanded text:
sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat. Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic autem Redemptae duae in eodem habitu discipulae aderant, una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes, morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem quam praefatus sum Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi, quos jam homines perfectos aestimant, adhuc in oculis summi opificis ali
Abbreviated transcription (Latin):
one sui exitꝰ detantarent. Cũq cum eis & ipse mo¬
riens. psaller&: uoces psallentiũ repente cõpescuit.
cũ terrore magni clamoris dicens. Tacete: Nũ quid
non audrtis quantȩ resonant laudes in cȩlo: Et¬
dũ ad easde laudes. quas intꝰ audierat. aurẽ cordis
intender&: sca illa anima carne soluta ẽ. Qua
scilic& exeunte. tanta illic flagͥantia odoris asꝑsaẽ.
ut om̃s illi. qui aderant. in estimabili suauitate re¬
plerent᷑: ita ut ꝑ hoc patent̾ agnoscerent. qđ eam
laudes in cęlo suscȩpissent Cui rei monachus nr̃
int̾fuit. qui nunc usq uiuit. & cũ magno fletu
ad testari sol&: quia quousq corpus eiꝰ sepulturę
recessit Iͥ n eisde quoq õmeli s rem narrasse me
recolo :: cui speciosus cõprb̃t m̃s. qui hanc noue¬
rat. me narrante attestatꝰ ẽ. Eo nãq tẽpore. quo
monasteriũ petii: anus quȩd̃a redepta nomine. in

Expanded text:
one exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moone exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit, cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete, nunquid non auditis quantae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. Sed exeunte illa tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes illi qui aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter agnosclaudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet, quia quousque corpus ejus sepulturae ei. In eisdem quoque Homiliis rem narrasse me recolo, quam Speciosus compresbyter meus, qui hanc noverat, me narrante attestatus est. Eo namque tempore quo monasterium petii, anus quaedam Redempta nomine, in
Abbreviated transcription (Latin):
sed meritis diues erat: quẽ longa egritudo dissoluerat.
slam ex quo illũ scire potuimꝰ. usq ad finẽ uitę paraliticꝰ
iacebat. Qđ dicã. quia stare non poterat: qui nũ quã
in lecto surgere uł ad sedendu ualebat. nũquã manũ
suã ad os ducere: nũ quã se potuit in aliud latꝰ declinare.
Nuic ad seruiendu mat̾ cũ fratre aderat: & quicquid
codices emerat. & religiosos quoq in hospitalitate sus¬
cipiens. hos corã se legere studiose faciebat. Eactũꝙ
cũ sicut dixi litteras funditꝰ ignorara. Studebat
in dolore seꝑ gr̃ãs agere: hẏmnis dĩ. & laudib diebus
ac noctib uacare. Sed cũ iã tẽpus ess&. ut tanta eiꝰ
patientia remunerari debuss&: mnẽbroꝵ dolor ad
uitalia rediit. Cũq se iã morti ꝓximũ agnouit:
peregrinos uiros. atq in hospitalitate susceptos am¬
monuit. ut surgerent: & cũ eo psalmos ꝓ expectati¬

Expanded text:
sed meritis dives erat, quem longa aegritudo dissolverat. sed meritis dives erat, quem longa aegritudo dissolverat. Nam ex quo illum scire potuimus, usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat, qui nunquam in lecto surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit ad latus aliud declinare? Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitatem suscipiens, hos coram se studiose legere faciebat. Factumque cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit, peregrinos viros atque in hospitalitate susceptos admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectati
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ quicquid uiderat. qͥd uł audierat. in dicauit. Ter¬
cio aut̃ die. cũ ea. quȩ iussa fuerat. sorore defunc¬
ta est : illa uͦ quã ipsa poposcerat. die ẽ tricesimo sub¬
secuta. Quod factũ: nunc usq in eode monasterio
man& memorabile. Sicq hoc a pͣcedentib matribuss
tra ditũ. narrare illic subtilit̾ solent iuueniores. quȩ
nunc sunt scẽmoniales uirgines: acsi illo tẽpore. huic
ta grande miraculo & ipsȩ affuissent.. Sed int̾ hȩc¬
sciendũ ẽ. quia sepe animab exeuntib electoꝵ. dul¬
cedo solet laudis cęlestis erũpere: ut dũ illa libenter
audiunt. desolutionẽ carnus ab anima sentire minime
ꝑmittant᷑. Unde in ommeliis quoq ȩwangelii iã narr&¬
se me memini: qb̃ in ea porticu. quȩ euntib ad ȩccłiam
beati clem̃tis est ꝑuia. fuit quida seruulus nomine.
cuiꝰ te quoq non ãbigo meminisse: qui quide pauꝑ reb.

Expanded text:
eique quid viderit, quidve audierit, indicavit. Tereique quid viderit, quidve audierit, indicavit. Tertio autem die cum ea quae jussa fuerat sorore defuncta est; illa vero quam ipsa poposcerat die est trigesimo subsecuta. Quod factum nunc usque in eodem monasterio manet 393 memorabile, sicque hoc a praecedentibus Matribus traditum narrare illic solent subtiliter juniores quae nunc sunt sanctimoniales virgines, ac si illo in tempore huic tam grandi miraculo et ipsae adfuissent. 391 sciendum est quia saepe animabus exeuntibus electorum, dulcedo solet laudis coelestis erumpere, ut dum illam libenter audiunt, dissolutionem carnis ab anima sentire minime permittantur. Unde in Homiliis quoque Evangelii jam narrasse me memini quod in ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia, fuit quidam, Servulus nomine, cujus te quoque non ambigo meminisse, qui quidem pauper rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
illius duo candelabra lucere consueuerant: quia ui¬
delic& amica lucis. non solũ spiritales. sed etiã corpora¬
les tenebras odio habebat. Quȩ tłu nocte quadam.
ex hac eadẽ iacer&. infirmitate fatigata. uidit bea¬
tũ petrũ apłm int̃ utraq candelabra ante suum
lectũ constitisse : neq ꝑterrita timuit. sed ex amore
sumens audatiã exultauit: eiq dixit. Quid ẽ d̾ne
m̃s: dimissa suntͫ peccata mea: Cui ille benignissime
ut est uultꝰ: inlinato capite annuit. dicens. Dim issa.
ueni. Sed quia quanda sancti moniałe feminã in eode
mon asterio p̃ceteris diligebat: ilico galla subiunxit.
Rogo: ut soror benedicta mecũ ueniat. Cui ille respon¬
dit. non: sed illa talis ueniat tecũ. Hȩc uͦ quã petis:
dieerit tricesimo secutura: his igit᷑ expleris.
uisio apłi assistentis. & colloquentis ablata ẽ. At illa
ꝓtinus cunctȩ congregationis accersiuit matrem:

Expanded text:
ejus duo candelabra lucere consueverant, quia viejus duo candelabra lucere consueverant, quia videlicet amica lucis, non solum spiritales, sed etiam corporales tenebras odio habebat. Quae dum nocte quadam ex hac eadem jaceret infirmitate fatigata, vidit beatum Petrum apostolum inter utraque candelabra ante suum lectum consistentem; nec perterrita timuit, sed ex amore sumens audaciam exsultavit, eique dixit: Quid est, Domine mi, dimissa sunt mihi peccata mea? Cui ille benignissimi ut est vultus, inclinato capite annuit, dicens: Dimissa; veni. Sed quia quamdam sanctimonialem feminam in eodem monasterio prae caeteris diligebat, illico Galla subjunxit: Rogo ut soror Benedicta mecum veniat. Cui ille respondit: Non, sed illa talis veniat tecum; haec vero quam petis, die erit trigesimo secutura. His itaque expletis, visio apostoli assistentis et colloquentis ei ablata est. At illa protinus cunctae congregationis accivit Matrem,
Abbreviated transcription (Latin):
subici. quȩ a letitia sẽꝑ incipiunt. & ad finẽ cũ
luctu tendunt. huic aut̃ cũ ualde ͤ nea consper¬
sio corporis inessa. cęperunt medici dicere:
quia nisi ad ãplexus uiriles redir&. calore nimio c̃tra
naturã barbas esse habitura. Quod ita quoq post fatũ ẽ.
sed sc̃a mulier nibil exterius de formitatis timuit. quȩ
in terioris sponsi speciẽ amauit : nec uerita ẽ.si hoc in
illa fedaret᷑. qđ a cęlesti sponso in ea non amaretur.
Mox gͦ ut eiꝰ coniunx defuntꝰ ẽ: abiecto seculari habitu.
ad om̃ipotentis dĩ seruitix. sese ad beati petri apłi ȩc¬
cłiam monasterio tradidit: ibiq multis annis simplici¬
tateͥ cordis. atq oratione̾ dedita. largã indigentib ele¬
mosinarũ op̃e ĩpendit. Cũq om̃ips ds ꝑennẽ iã merce¬
dem reddere eiꝰ laborib decreuiss&. cancri ulcere in
mamilla ꝑcussa ẽ Nocturno aut̃ tẽpore ante lectũ

Expanded text:
subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum luctu tendunt. Huic autem cum valde ignea conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles rediret, calore nimio contra naturam barbas esset habitura, quod ita quoque post factum est. Sed sancta mulier nihil exterioris deformitatis timuit, quae interioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foedaretur, quod a coelesti sponso in ea non amaretur. Mox ergo ut ejus maritus defunctus est, abjecto saeculari habitu, ad omnipotentis Dei servitium sese apud beati Petri apostoli ecclesiam monasterio tradidit, ibique multis annis simplicitati cordis atque orationi dedita, larga indigentibus eleemosynarum opera impendit. Cumque omnipotens Deus perennem jam mercedem reddere ejus laboribus decrevisset, cancri ulcere in mamilla percussa est. Nocturno autem tempore ante lectum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s iuuenalis. & sc̃s eleutherius martyres uenert̃.
Ille aut̃ tantȩ uisionis nouitatẽ non ferens. cursu
concito extra fores fugit: atq eos quos uiderat.
patri. ac medicis indicauit. Qui concite descende¬
runt: sed egrũ. quẽ reliquerant. iã defunctum
inuenerunt: quia illi eũ secũ tulerant. quoꝵ uisio¬
nẽ puer ferre ñ potuit. quiꝰ remansit. Inter ea¬
neq hoc silendũ arbitror: qđ mihi ꝑsonarũ grauiũ.
atq fideliũ est relatione cõꝑtũ. Gothorũ namq
tẽporibꝰ galla huiꝰ urbis nobilissima puella symachi
consulis. ac patricii filia. intra adolescentiȩ tẽpora
marito tradita. in unius annispatio. eiꝰ est morte
uiduata. Quã đu feruente mundi copia ad ite¬
randũ thalamũ & opes. & ętas uocar&. elegit magis
spiritalib nuptiis copulari do: in quib a luctu in¬
cipitꝰ. sed ad gaudia ęt̾na ꝑuenit᷑: quã carnalib nuptis

Expanded text:
sanctus Juvenalis et sanctus Eleutherius martyres venerunt. sanctus Juvenalis et sanctus Eleutherius martyres venerunt. Ille autem tantae visionis novitatem non ferens, cursu concito extra fores fugit, atque eos quos viderat patri ac medicis nuntiavit. Qui concite descenderunt; sed aegrum quem reliquerant jam defunctum invenerunt, quia illi eum secum tulerant, quorum visionem puer ferre non potuit, qui hic remansit. onarum gravium atque fidelium est relatione compertum. Gothorum namque temporibus Galla hujus urbis nobilissima puella Symmachi consulis ac patricii filia, intra adolescentiae tempora marito tradita, in unius anni spatio ejus est morte viduata. Quam dum, fervente mundi copia, ad iterandum thalamum et opes et aetas vocarent, elegit magis spiritalibus nuptiis copulari Deo, in quibus a luctu incipitur, sed ad gaudia aeterna pervenitur, quam carnalibus nuptiis
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ exitũ citius affuturũ. Cũ uero iã tẽpus refecti¬
onis in cũber&. atq diei hora tardior excreuisset:
uenerandus ep̃s de illoꝵ potius. quã de sua salute
sollicitꝰ. eos qui aderant. ãmonuit cũ suo patre
in superiores episcopii sui partes ascendere : seq
post laborẽ reficiendo reparare. Om̃s gͥ ascen¬
derunt domũ: unꝰ ei tantũ modo paruulus relictꝰ
ẽ puer: quẽ nunc quoq p̾dictꝰ ꝓbꝰ asserit suꝑesse.
Qui dũ lecto iacentis assistere: subito aspexit intran¬
tes ad uirũ di quosđa uiros stolis candidis amictos:
ai oi quoq candorẽ uestiũ uultũ suoꝵ luce
uincebant. Qui ex splendore claritate ꝑcussus.
qui nã illi essent. emissa cępit uoce clamare: qua
uoce etiã ꝓbus ep̃s cõmotꝰ. intrantes eos aspexit. &
agnouit: atq eundẽ stridentẽ. uagientẽq puerũ
consolari cȩpit. dicens. Noli timere: quia ad me

Expanded text:
ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectiejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in superioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus relictus est puer, quem nunc quoque praedictus Probus asserit superesse. Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem quoque candorem vestium, vultuum suorum luce incebant. Qua splendoris etiam claritate perculsus, quinam illi essent, emissa coepit voce clamare. Qua voce etiam Probus episcopus commotus, intrantes eos aspexit et agnovit, atque eumdem stridentem vagientemque puerum consolari coepit, dicens: Noli timere, fili, quia ad me
Abbreviated transcription (Latin):
atq intra hȩc uerba animã redidit. & quia ueracit᷑
scos apłos uider&: eos etiã sequendo testatꝰ ẽ Quod
plerũq contingit iustis.  in morte sua scõꝵ p̃ceden¬
tiũ uisiones aspiciant: ne ipsã mortis suȩ pęnalem
sententiã ꝑtimescant. Sed dũ eoꝵ m̃ti int̾norum
ciuir̃ societas ostendit᷑: a carnis suȩ copula sine do¬
lor ᷝ & formidinis farigatione soluant᷑. Qua de
re neq hoc sileã. qđ ꝓbus omipotentis di famulus.
qui nunc in hac urbe monasterio presto ẽ. qd apel¬
latur re atiͫ de ꝓbo patruo suo reatinȩ ciuitatis
ep̃o. mihi narrare consueuit. dicens: quia ꝓpinquan¬
te uitȩ eiꝰ tͣmino. eũ grauissima dep̃ssit egritudo:
cuiꝰ pat᷑ nomine maximꝰ pueris circũquaq transmis¬
sis. colligere medicos studuit: si fortasse eiꝰ molestię
subuenire potiuss& Sed congregatis. ex uicinis lo¬
cis undiq medicis: a tactu uenę denuntiauerunt

Expanded text:
atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvantur. re neque hoc sileam, quod Probus omnipotentis Dei famulus, qui nunc in hac urbe monasterio praeest, quod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis episcopo mihi narrare consuevit, dicens quia, appropinquante vitae ejus termino, eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ei uitale spiram̃ in esse narib eiꝰ apposita cura¬
uit aure dinoscere. Quod ille sentiens. cui tenuis¬
simꝰ merat flatus: quantulo annisu ualuit. ut loqͥ
poruisse. inferuescente spũ. collegit uocẽ: atque
erupit. dicens. Recede a me mulier: adhuc ignacu¬
lus uiuit. Nrã tolle. Illa igit᷑ recedente: cogͣeres¬
cente uirtute corporis. cũ magna cȩpit lȩticia da¬
mare dicens. Beneueniunt dñi mei: beneueni unt
dñi mei. Quid ad tantillũ seruolũ urm̃ estis digna¬
ti. conuenire: Uenio. uenio: gr̃as ago grarias ago
Cũq hoc iterata crebro uoce respender et: quibus
boc dicere noti sui. qui illũ circũsteterunt. requi¬
rebant. Quib ille ammirando. respondit. dicens.
Nũ quid conuenisse hic scõs apłos non uidetis. beatũ
petrũ. & paulũ primos apłoꝵ. non aspicitis : Ad quos
iterũ conuersus dicebat. Ecce uenio. ecce uenio:

Expanded text:
adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curaadhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis, cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei; quid ad tantillum servulum vestrum estis dignati convenire? venio, venio, gratias ago, gratias ago. Cumque hoc iterata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. Quibus ille admirando respondit, dicens: Nunquid hic convenisse sanctos apostolos non videtis? beatum Petrum et Paulum primos apostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conversus, dicebat: Ecce venio, ecce venio;
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderit: quamei uir ille. simplici corde
seruissa. Sed neq hoc sileã: qđ uir uenerabilis abbas
stephanus. qui non longe ante hoc. in hac urbe de func¬
tus ẽ: quẽ ipse etiã bene nosti: in eadẽ ꝓuincia nur¬
się contigisse referebat. Niebat enĩ qđ illic presbit̾
quida. cõmissã sibi cũ magno timore dñi regebat ȩc
ꝓpius accedere nũ quã sinebat: eamq sibim& ꝓpinqua¬
re nulla occasione ꝑmittens. ab ea sibi cõmunionem
funditꝰ familiaritatis abscidebat. Habent quippe sc̃i
uiri hoc ꝓpriũ. Nam ut semꝑ ab illicitis longe sint
a se plerũq eriã licita abscidunt. Unde isde iur
ne squam ꝑ eã incurrerͤt culpã: sibi etiã ministra
r ꝑ illã trecusabat necessaria. Hic gͦ uenerabilis prb̃t.
suȩ. in ardescente grauit̃ febre. correptꝰ. ad ex¬
trema deductꝰ ẽ. Sed cũ eum presbitera sua c̃spice¬
rae. solutis iã membris quasi in mortẽ distentũ. si qđ

Expanded text:
ostenderet quam simplici cordeostenderet quam simplici cordeeri. Sed neque hoc sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum magno timore Domini regebat Ecclpropius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam licita abscindunt. Unde idem vir, ne in aliquam per eam incurreret culpam, sibi etiam per illam ministrari recusabat necessaria. Hic ergo venerabilis presbyter aviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod
Abbreviated transcription (Latin):
uicinũ suu obitũ denuntiauit. atq ut monasteriis cir¬
cum quaq constructis uerbũ uite p̃dicar&. ãmonuit.:
quatinꝰ corporis recepto lumine. uisitatis in circuitu fr̃ib
cordis lum̃ aperir&. Qui statĩ iussis obtẽperans. fratrx̃
cȩnobia circuiuit : mandata uitȩ.quȩ agendo didice¬
rat. p̃dicauit. Quinto decimo gͥ die. ad monasterium
suũ ꝑacta p̃dicatione. reuersus ẽ : ibiq fratrib conuo¬
catis. astans in medio. sacram̃tũ dñici corporis. & sangui¬
nis sũpsit: moxq cũ eis mysticos psalmoꝵ cantꝰ exorsus ẽ
qui illis psallentib oratione intentꝰ. animam reddidit.
Om̃s erge fr̃s. qui aderant: ex ore eiꝰ exisse cołubã uidert̃.
Quȩ mox aꝑto tecto oratorii egressa: asspicientib fr̃ibꝰ.
penetrauit cȩlũ Cuius id circo. animã in colũbȩ specie
apparuisse credendũ est: ut omp̃s as. ex hac ipsa specie

Expanded text:
vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis cirvicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtno uerbere flagellaͣ ꝑtexit. eiꝙ dispensationis suea
maximã setͥ ͤtritatẽ seruauit. & grãm: quantũ ꝙ eum
prius flagellando diligerae. post modũ ꝑfecte sanando
me uisionis aperiens. Sed quia nemo in uerbere illẽ
gra se desticuente subsistit. & nisi isde misericors pat᷑
qui penã irrogat. patientiã preste. mox in patientiani
pecatũ nobis ipsa augͤ  correptio petcatoꝵ. Fitq modo
niserabili. ut culpa nr̃a unde sperare debuit t̾minũ.
inde sumat augm̃tũ. Idcirco nr̃a d̃s infirma conspici¬
ens. flagellis suis custodiã ꝑmisce: atq in ꝑcussione sua
electis filiis nunc misericordit iustꝰ est: ut sint quib
postea debeat iuste misereri. Unde uenerabiłe senem
dũ exteriorib tenebris p̾mer&. It̾na nũquã luce desti¬
tuit. Qui cũ flagello fatigaret᷑ corporis : habebat per
sc̃i sp̃s custodiã. consolationẽ cordis. Cũ uͦ anni iã quadra
gesimi fuiss& in cęcitate tẽpus. exẽptum ei dñs lum̃ reddidit:

Expanded text:
erno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando mae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur corporis, habebat per sancti Spiritus custodiam, consolationem cordis. C in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Di esse scoꝵ animas in cęlo sacri eloquii satis factione
credidisti: oport& ut ꝑ omĩa esse credas. & iniquoꝵ ani¬
mas in ĩferno: quia ex retributione ęt̾nȩ iusticiȩ. ex qͣ
iaͣ iusti gloriant᷑. necesse ẽ ꝑ omĩa ut ĩ iusti crucientur.
Nã sicut electos beatitudo lȩtificat: ita credi necesse est: qd̃
a die exitꝰ sui. ignis rẽꝓbos exurat. PET RUS. Et qua¬
ratione credenđũ est: quia rem incorpoream. tenere
ignis corporeus possit: GREGORIUE. SSi uiuentis
hominis incorporeus sp̃s tenet᷑ in corpore: cur non post
PEC RUE. In uiuente quoliba. idcuto in corporeus sp̃s

Expanded text:
Si esse sanctorum animas in coelo sacri eloquii satisfactione Si esse sanctorum animas in coelo sacri eloquii satisfactione credidisti, oportet ut per omnia esse credas et iniquorum animas in inferno, quia ex retributione aeternae justitiae, ex qua jam justi gloriantur, necesse est per omnia ut et injusti crucientur. Nam sicut electos beatitudo laetificat, ita credi necesse est quod a die exitus sui ignis reprobos exurat.ratione credendum est, quia rem incorpoream tenere ignis corporeus possit? Gregorius: Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post Petrus: Vivente quolibet idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑactũ. dũ narrante me in õmeliis. infirmis quib dam
ueniss& in dubiũ: die quadã sedente me in conuentu no¬
biliũ. ipsi artifices qui in sepulchro illius marmor muta¬
uerant. affuerunt. aliquid me de ꝓpria causa rogaturi:
Quos ego de eođe miraculo corã clero. nobilibus. ac plebe
requisiui: qui & eade odoris fraglantia miro modo se
repletos fuisse testatisunt. & quȩd̃a alia in augm̃to mira¬
culi. quȩ nunc narrare longũ existimo: de eodẽ sepulchro
eiꝰ addiderunt. PT RUS. In quisitioni meȩ sufficient᷑
iã uideo satisfactũ: sed hoc ẽ ad huc. quodꝰ quofito animu
pulsat. quia cũ superius dictũ sit. esse iã scoꝵ anim as
in cęlo: p restat ꝓculdubio ut iniquoꝵ quoq anim ȩ esse
non nisi in inferuo credant᷑: & qͥd hac de re habeat ueri¬
tas. ignoro. Nã humana estimatio: non habe peccatorum
animas ante iuditiũ posse cruciari: GREGORIUS

Expanded text:
od factum dum, narrante me in homiliis , infirmis quibusdam od factum dum, narrante me in homiliis , infirmis quibusdam venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe requisivi, qui et eadem odoris fragrantia miro modo se repletos fuisse testati sunt, et quaedam alia in augmento miraculi, quae nunc narrare longum aestimo, de eodem sepulcro ejus addiderunt. Pjam video satisfactum, sed hoc est adhuc quod quaestione animum pulsat, quia, cum superius dictum sit esse jam sanctorum animas in coelo, restat procul dubio ut iniquorum quoque animae esse non nisi in inferno credantur; et quid de hac re habeat veritas ignoro: nam humana aestimatio non habet peccatorum animas ante judicium posse cruciari.--GREGORIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
faciã. quomodo te ad sepeliendũ eicio. que bostiũ domꝰ
huiꝰ egredi p̃nimia tẽpestate non possum÷ tunc ille
respondit. Noli mulier flere: quia mer ut ego defu¬
nctus fuero. eade hora aeris serenitas redit. Cuius
ꝓtinus uoce mors: & mortẽ serenitas est secuta.
Qđ signũ: alia sunt etiã signa comitata. Nam manus
eiꝰ ac pedes. podagrȩ humare tumescentes. uersi in
uulnera fuerant: & ꝓfluente sania patebant. Sed dr
corpus ex more ad lauandu fuiss& nudatũ: ita manꝰ.
pedesq eiꝰ sani inuentisunt: acsi nũquã uulneris aliqd
habuissent. Ductꝰ itaq ac sepultꝰ ẽ. eiusq coniugi iusũ ẽ:
ut quarto die. in sepulcro illius marmor qđ suꝑposi¬
tũ fuerat. mutari debuiss&. Qđ uidelic& marmor
corpori eiꝰ suꝑpositũ. dũ fuiss& ablatũ. tanta ex corpo¬
re ipsius fłaglantia odoris emanauit: acsi ex putres¬
cente carne illius ꝓ uermibꝰ. aromata ferbuissent. Qđ¬

Expanded text:
faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, eadem hora aeris serenitas redibit. 416 Cujus protinus vocem mors, et mortem serenitas secuta est. Quod signum etiam alia signa sunt comitata. Nam manus ejus et pedes podagrae humore tumescentes versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum corpus ejus ex more ad lavandum fuisset nudatum, ita manus pedesque ejus sani inventi sunt, ac si nunquam vulneris aliquid habuissent. Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex corpore ipsius fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
qui tale donũ ꝑcipere meruit: tali &iã pꝰ hoc poena
plecteretur. GREGΟRIꝰ. Quis occulta đi iudicia
sciat  ea quȩ in diuino examine cõprehendere non
possumus: tim ere magis. quã discutere debemus¬
t aut̃ de ȩgredientib animab. quȩ multa p̃noscunt.
ea. quȩ cȩpimꝰ ex sequam᷑ : neq hoc silendũ est: qđ de
theo fanio centũ cellensis urbis comite. in eađe urbe
positus. multis attestantib agnoui. Fuit nãq uir
miscdiȩ actib deditꝰ. bonis operibꝰ intentꝰ. hospitalitati
p̃cipue studens: exercendis quidẽ comitatꝰ curis occu¬
patꝰ. agebat terrena. & tẽporalia. Sed ut post in fine
claruit: magis ex debito. quã ex intentione. Nã cũ
ꝓpinquante mortis eiꝰ tẽpore. grauissima aeris tẽpestas
obsister&. ne ad sepelienđũ duci potuisse. eũq uxor
sua cũ fletu uehem̃tissimo inquirer&. dicens: quid

Expanded text:
qui tale donum percipere meruit, tali etiam post hoc poena qui tale donum percipere meruit, tali etiam post hoc poena plecteretur. GREGOR. Quis occulta Dei judicia sciat? Ea quae in divino examine comprehendere non possumus, timere magis quam discutere debemust autem de egredientibus animabus, quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendis quidem comitatus curis occupatus, agebat terrena et temporalia, sed, ut post in fine claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam dum appropinquante mortis ejus tempore gravissima aeris tempestas obsisteret, ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ ẽ : atq ita ille in eadẽ lingua respondit: ut cunc¬
ti. qui aderant mirarent᷑. In ea quoq domo p̾dicti nar-¬
si spatharius uulgar manebat: qui festinꝰ ad ȩgrum
deductꝰ. ei uulgarica lingua locutꝰ ẽ. Sed ita puer ille
in italia natꝰ. & nutritꝰ. in eađe barbarica locutione
respondit : acsi ex eade fuiss& gente generatꝰ. Mirati
sunt om̃s. qui audiebant: atq ex duarũ linguarũ expe¬
rimto. quas eũ antea nescisse nouerant. crediderunt.
de om̃ib quas ꝓbare minime ualebant: Tunc ꝑbidu um
mors eiꝰ dilata ẽ. Sed die t̾cio. quo occulto iudicio nes¬
citur. manus. ac brachia. lacertosq suos. dentib laniauit.
atq ita ẽ corpore exiuit. Quo mortuo : om̃s illi. quos
pͣdixerat. ex hac ꝓtinus luce subtracti sunt: nullusq
in illa domo eade tẽpestate defunctꝰ ẽ: qui uoce illius
denuntiatꝰ non ẽ. PET RUE. Ualde terribile est: ut

Expanded text:
locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cunclocutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas eum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de corpore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedixerat ex hac protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa domo eadem tempestate defunctus est qui voce illius denuntiatus non est. PETR. Valde terribile est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mihi iã in monasterio positꝰ. narrauit: quod in ea mor¬
talitate. quȩ patricii narsȩ tẽporib hanc urbe uehem̃t
afflixit. In domo p̃dicti ualeriani puer arm̃tarius fu¬
it. p̃cipue simplicitatis. & humilitatis. Gum uͦ eiusdem
aduocati domꝰ eade clade uastaret᷑. isde puer ꝑcussusẽ.
& usq ad extremũ deductꝰ. Qui subito sublatꝰ. ap̃sentibꝰ
rediit : sibiq dñm suũ uocare fecit. Cui ait. Ego in cȩlo
fui: & qui de hac domo morituri sunt agnoui. Ille. ille. atq
ille morituri sunt. Tu uero ne timeas. quia hoc tẽpore.
moriturus non es : ut uͦ scias qđ me in cȩłu fuisse. uerum
fateor: eccȩ accepi illic. ut lingius om̃ib loquar. Nũ quid
tibi incognitũ fuit. grecã me linguã omnino nescisse :
Et tam̃ grece loquar: ut cognoscas. an uerũ sit: qđ me
om̃s linguas accepisse testificor. Cui tunc grece dñs suis

Expanded text:
mihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mormihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae simplicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui subito sublatus a praesentibus, postmodum rediit, sibique dominum suum vocari fecit. Cui ait: Ego 413 in coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino non nosse? et tamen Graece loquere ut cognoscas an verum sit quod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc Graece dominus suus