comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sibi balaam ꝓmaximo bono
qotat. donatus spr̃i ꝓfetandi. Moria
& fiat semen meũ sicut semen iustoꝵ
Et uere hoc scđm ꝓfetiam optat. qui
enĩ uiderat ortũ xp̃i. uidit eius
triũ phale. uidit mortẽ. uidit in eo
ꝑ hennẽ hominũ resurrectionẽ. & ideo
mori nontimet resurrecturꝰ. Non mo¬
riatur ergo anima mea inpeccato.
neq peccatũ inse recipiat. sed moria¬
tur manima iusti. ut eius recipiat
aquitatẽ. Deniq quimorit᷑ in xp̃o.
fit eius grãe particeps in lauacro.
Non ergo formidabilis mors. nec
amara egentibus. nec gratiosa diui¬
tibus. nec miusta senioribus. nec
ignaua fortibus. nec ꝑpetua fidelibus :
in ꝑuisa sapientibus. Quã multienĩ uitã
solo mortis titulo consecrar. Quantis ui¬
uere pudu it. mori ꝓfuit: Morte
unius plerũq accipimus maximos po¬
płos liberatos. morte imꝑatoris fuga¬
ad̃ ui fratne tos exercitus hostiũ. quos uiuos uin¬
cere nequiuisse t. Morte martrrũ

Expanded text:
enim sibi Balaam pro maximo bono enim sibi Balaam pro maximo bono optat, donatus Spiritu prophetandi: Moriatjustorum, et fiat semen meum sicut semen istorum . Et vere hoc secundum prophetiam optat; qui enim viderat ortum Christi, vidit ejus triumphale, vidit mortem, vidit in eo perennem hominum resurrectionem; et ideo mori non timet resurrecturus. Non moriatur ergo anima mea in peccato, neque peccatum in se recipiat: sed moriatur in anima justi: ut ejus recipiat aequitatem. Denique qui moritur in Christo, fit ejus gratiae particeps in lavacro. 44. Non ergo formidabilis mors, nec amara egentibus, nec gravior divitibus, nec injusta senioribus, nec ignava fortibus, nec perpetua fidelibus, nec improvisa sapientibus. Quam multi enim vitam solo mortis titulo consecrarunt, quantos vivere puduit, mori profuit? Morte unius plerumque accepimus maximos populos liberatos: morte imperatoris fugatos exercitus hostium, quos vivus vincere nequivisset. 45. Morte martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
ideo infelix ego homo. nisi remediũ
quȩra. Sed quod remediũ: quis me
mur acorpore. ne pere grinemur
axp̃o. Et si incorpore sumus. tamen
quȩ sunt corporis non sequamur.
Nec deseramus iura natur&. sed
dona graẽ poptemꝰ. Dissolui enĩ &
cũ xp̃o esse multo meluis. ꝑ manere
autẽ incarne magis necessariũ iopt̃
uos. Sed non om̃ib necessariũ dñe
chu. non michi qui nulli utilissũ.
Nã michi lucrũ ẽ mori. ne plura
peccẽ. Lucrũ michi ẽ mori. qui ipso
libro quo alios consolor. quasi ue¬
hementiore monitore ad desideriũ
amissi sris impellor. qm̃ me eius non
sinit obluusci. Numc magis amo & uehe¬
potius scribendũ arbitror. nequando
abeius recordatione diuellar. quod
non contra scripturas facio. sed cũ
scripturis sentio. ut patientius doleã
inpatientius desiderẽ. P restitisti michi
fr̃ nemortẽ timerẽ. Atq: utmã mori¬
atur anima mea in anima tua. Hoc

Expanded text:
ideo infelix ego homo, nisi remedium ideo infelix ego homo, nisi remedium quaeram. 41. Sed quod remedium? Quis me mur a corpore, ne peregrinemur a Christo: etsi in corpore sumus, tamen quae sunt corporis non sequamur, nec 1145 deseramus jura naturae, sed dona gratiae praeoptemus: Dissolvi enim, et cum Christo esse multo melius: permanere autem in carne magis necessarium propter vos . 42. Sed non omnibus necessarium, Domine Jesu: non mihi, qui nulli utilis sum; nam mihi lucrum est mori, ne plura peccem. Lucrum mihi est mori, qui ipso libro quo alios consolor, quasi vehementiore monitore ad desiderium amissi fratris impellor; quoniam me ejus non sinit oblivisci. Nunc magis amo, et vehepotius scribendum arbitror, ne quando ab ejus recordatione divellar. Quod non contra Scripturas facio, sed cum Scripturis sentio; ut patientius doleam, impatientius desiderem. 43. Praestitisti mihi, frater, ne mortem timerem, atque utinam moriatur anima mea in anima tua; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inuenient ea. Quȩrent enĩ illi qͥ
dicturi sunt montib Cadite suꝑ
nos & collib oꝑite nos. Quȩret xiã
anima illa quȩ peccat. Querit diues
ille positus in inferno. qui uult digito
latari resrigerari linguã suã. Uidemꝰ
itaq qđ & mors haec lucrũ ẽ : & uita
poena ẽ. Vnde & paulus ait. Michi
ideo cõmoriamur cũeo. ut uiuamꝰ cũ
co. Sit quidã cotidianꝰ innobis usus.¬
affectusq moriendi. ut ꝑ illã quam
diximus segregationẽ a corporeis
cupiditatib anima nr̃a se discat
extrahere & tanquã insublimi loca-¬
ta quo terrena adire libidines &
eam sibi glutinare ñ possint. Susci¬
piat mortis imaginẽ. ne poenã
mortis incurrat. Repugnat enĩ lex
carnis. legimentis & eã legi erroris
addicit. sicut apłs reuelauit dicens:
Uideo enĩ legẽ carnis meae. reprgnan¬
tẽ legi mentis mex. & captiuantẽ
me inlege peccati. Om̃s inpugnamur.
om̃s sentimus. sed ñ om̃s lib̾am. Et

Expanded text:
non invenient eam . Quaerent enim illi qui non invenient eam . Quaerent enim illi qui dicturi sunt montibus: Cadite super nos, et collibus: Operite nos . Quaeret etiam anima illa, quae peccat. Quaerit dives ille positus in inferno, qui vult digito Lazari refrigerari linguam suam . 40. Videmus itaque quod et mors haec lucrum est, et vita poena est. Unde et Paulus ait: Mihi video commoriamur cum eo, ut vivamus cum eo. Sit quidam quotidianaffectusque moriendi, ut per illam, quam diximus, segregationem a corporeis cupiditatibus anima nostra se discat abstrahere et, tanquam in sublimi locata, quo terrene adire libidines et eam sibi glutinare non possint, suscipiat mortis imaginem, ne penam mortis incurrat. Repugnat enim lex carnis legi mentis, et eam legi erroris addicit, sicut Apostolus revelavit, dicens: Video enim legem carnis meae repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati . Omnes impugnamur, omnes sentimus: sed non omnes liberamur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ris tuę & manducasti deligno de qͦ
põceperã tibi ab hoc solo ne mandu¬
uita tuȩ. spinas & tribulos germi¬
nabit tibi. & aedes pabulũ agri tui.
cũ sudore uultus tui manducabis panẽ
tuũ. donec reuertaris int̾rã exqua
assumpotus es. Habemus poenarũ ferias.
quia aduersũ ssoinas scłi huius & solli¬
citudines mundi. uoluptatesq diuitia¬
rũ quȩ uerbũ excludunt. poenã in¬
cludunt . mors premedio dita ẽ. quasi
finis malorũ. Non enĩ dixit. qm̃ au
disti uocẽ mulieris reuerteris in terrã.
Hac enĩ eẽt poenalis sententia. quẽ¬
ad modũ ẽ illa. Maledicta terra tc¬
spinas & tribulos germinabit tibi : sed
dix̃. manducabis panẽ tuũ insudore.
donec reuertaris in terrã. Uides mor¬
tẽ magis metã ẽẽ poenarũ nr̃arũ.
qua cursus uitae huiꝰ incidit᷑. Ergo
mors non solũ malũ nonẽ. sed &iã
bonũ e. Peniq ꝓbono querit᷑. sicut
scriptũ ẽ. Quȩrent homines mortẽ.&

Expanded text:
ris tuae, et manducasti de ligno, de quo ris tuae, et manducasti de ligno, de quo praeceperam tibi ab eo solo ne manduvitae tuae. Spinas et tribulos germinabit tibi, et edes pabulum agri. Cum sudore vultus tui manducabis panem tuum, donec revertaris in terram, de qua assumptus es . 38. Habes poenarum ferias, quia adversus spinas saeculi hujus et sollicitudines mundi, voluptatesque divitiarum, quae Verbum excludunt, poenam includunt ; mors pro remedio data est, quasi finis malorum. Non enim dixit: Quoniam audisti vocem mulieris, reverteris in terram; haec enim esset poenalis sententia, quemadmodum est illa: Maledicta terra spinas et tribulos germinabit tibi; sed dixit: Manducabis panem tuum in sudore, donec revertaris in terram. Vides mortem magis metam esse nostrarum poenarum, qua cursus hujus vitae inciditur? 39. Ergo mors non solum malum non est, sed etiam bonum est. Denique pro bono quaeritur, sicut scriptum est: Quaerent homines mortem et
Abbreviated transcription (Latin):
corporis & anim& segregatio quia
mors ipsa non aliud quã corporis
atq anim& successio definit᷑. Sed
scripturas autẽ. triplicẽ ẽẽ mortẽ
accipimus. Unã cũ morim᷑ peccato:
uiuimus dõ. Beata igitur mors.
quę culp&e refugit᷑. dño dedita. a
mortali nos separat. in mortali
nos consecrat. Alia mors ẽ uitȩ
huius excessus: qua mortuus ẽ pa-¬
triarcha abraham. patriarcha
dauid: & sepulti sunt cũ patrib
siis. cũ anima nexu corporis libe¬
rat᷑. Tertia morsẽ : dequa dictũ
ẽ. Dimitte mortuos sepelire mor¬
tuos suos. Ea morte non solũ caro.
sed &iã anima morit᷑. anima enĩ
quȩ peccauerit ipsa moriet᷑. Moritur
enĩ dño. non naturȩ infirmitate. sed
culp&. Sed hac mors. non ꝑfunctio huiꝰ ẽ.
uit&: sed lapsus erroris. Una ergo
ẽ mors spiritalis. alia naturalis. ter
ade peccanti. p̃ scriptũ ẽ aliud ꝓ
poena: aliud premedio. Pro pęna cũ
dicitur. Quoniã audisti uocẽ mulie¬

Expanded text:
corporis et animae segregatio; quia corporis et animae segregatio; quia mors ipsa non aliud quam corporis atque animae secessio definitur? Sed Scripturas autem triplicem esse mortem accipimus. Una est cum morimur peccato, Deo vivimus . Beata igitur mors, quae culpae refuga, Domino dedita, a mortali nos separat, immortali nos consecrat. Alia mors est vitae hujus excessus, qua mortuus est patriarcha Abraham, patriarcha David, et sepulti sunt cum patribus suis; cum anima nexu corporis liberatur. Tertia mors est, de qua dictum est: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Ea morte non solum caro, sed etiam anima moritur: Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Moritur enim Domino, non naturae infirmitate, sed culpae. Sed haec mors non perfunctio hujus est vitae, sed lapsus erroris. 37. Una ergo est mors spiritalis, alia naturalis, tertAdae peccanti praescriptum est aliud pro poena, aliud 1144 pro remedio; pro poena, cum dicitur: Quoniam audisti vocem uxo
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ peccatoribus & iniquis se
habitare deplorat. Quid ego faci¬
am. qui & peccatum habeo. et
ignoro remedium: Hieremias
quoq quod generatus sit & ipse
deplorat his uerbis dicens. Heu
me ego. mater Ut quid me pe¬
peristi uirum causam dicentem
iudicii in om̃i terra: Non. ꝓfui.
neq prosuit michi quicquã: Purtus
mea defecit. Si igitur sancti iuiri
uitã fugunt quorũ uita & si no¬
bis utilis. sibi tamen inutilis aesti¬
matur. quid nos facere oportet
qui nec aliis prodesse possumus
& nobis uitam hanc quasi sine¬
brẽ pecuniã inusurario quodã
cumulo grauescentẽ onerari in
dies peccatorũ aere sentimus. quotidię
morior apłs dicit: melius quã illi qui
meditationẽ mortis phylosophia esse
dixerunt. Illi enĩ studiũ predicart̃.
hic usum ipsũ mortis exercuit. Et illi
quidẽ propter se: paulus autẽ ipse
ꝑfectus moriebat᷑. non propt̃ suam
sed ꝓpter nram infirmitatẽ. Quid
autẽ ẽ mortis meditatio. nisi quȩdã

Expanded text:
et cum peccatoribus et iniquis se et cum peccatoribus et iniquis se habitare deplorat . Quid ego faciam, qui et peccatum habeo, et ignoro remedium? 34. Hieremias quoque quod generatus sit, et ipse deplorat his verbis, dicens: Heu me, mater! ut quid me peperisti virum causam dicentem judicii in omni terra? Non profui, neque profuit mihi quisquam: virtus mea defecit . Si igitur sancti viri vitam fugiunt, quorum vita etsi nobis utilis, sibi tamen inutilis aestimatur; quid nos facere oportet, qui nec aliis prodesse possumus, et nobis vitam hanc quasi fenebrem pecuniam usurario quodam cumulo gravescentem onerari in dies peccatorum aere sentimus? 35. Quotidie morior, Apostolus dicit . Melius utique, quam illi, qui meditationem mortis philosophiam esse dixerunt: illi enim studium praedicarunt, hic usum ipsum mortis exercuit. Et illi quidem propter se: Paulus autem ipse perfectus moriebatur non propter suam, sed propter nostram infirmitatem. Quid autem est mortis meditatio, nisi quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ reuelata facie nobis speculan¬
dae maiestatis. aet̾nitatisq di¬
uinae coeperit relucere ñumbroc
sed ueritatis Nemo tam̃ festi¬
naret ad finem. nisi uitue istius
fugeret incõmoditatem: Et idõ
etiam dauid quare ad finem
festinet: exposuit dicens Ecce
ueteres posuisti dies meos. et
habitudo mea tanquã nichil
ante te. Ueru̾tam uniuersa
uanitas om̃is homo uiuens
Quid igitur moramur fugere
uanitatem. aut quid nos de¬
lectat in hoc saeculo uane
conturbari. thesaurum pecu¬
niarum condere. & ignorare
cui congregamus haeredi :
Pecamus amoueri a nobis
plagas . eripi nos ex insipien¬
ti sueculo. carere peregrina¬
tione diuturna. ad illã redire
patriam. & naturalem domum:
In hac enim t̾ra aduene sumus
atq peregrini. Remigrandũ eo
unde descendimus. ambiendum
& obsecrandum non ꝑfunctorie
sed obnixe. uti dolis & ab iniquitate
loquatium liberemur Et ille
qui remediũ nouerat plongatũ.
tam̃ suum ingemit incolatum.

Expanded text:
cum revelata facie nobis speculancum revelata facie nobis speculandae majestatis aeternitatisque divinae coeperit relucere non umbra, sed veritas . 33. Nemo tamen festinaret ad finem, nisi vitae istius fugeret incommoditatem. Et ideo etiam David quare ad finem festinet, exposuit dicens: Ecce veteres posuisti dies meos, et habitudo mea tamquam nihil ante te: verumtamen universa vanitas, omnis homo vivens . Quid igitur moramur 1143 fugere vanitatem? aut quid nos delectat in hoc saeculo vane conturbari, thesaurum pecuniarum condere, et ignorare cui congregamus haeredi? Petamus amoveri a nobis plagas, eripi nos ex insipienti saeculo, carere peregrinatione diuturna, ad illam redire patriam et naturalem domum. In hac enim terra advenae sumus atque peregrini : remigrandum eo, unde descendimus: ambiendum et obsecrandum non perfunctorie, sed obnixe; ut a dolis et ab iniquitate loquacium liberemur. Et ille qui remedium noverat, prolongatum tamen suum ingemit incolatum,
Abbreviated transcription (Latin):
ret: Quem igitur non latuer̃
caelestia. quẽ ad modum late¬
rent mortalia : Qui cogitatio¬
nem mulieris inuestigauit. in
fantem uindicantis alienũ. qui
naturas animaliũ quas non ac
cognouit. hic de suae nconditione
naturae quam inse exꝑtus est.
errare aut mentri potuit :
Sed non solus hoc sensit: et si
solus expressit Legerat scm̃
dixisse iob Pereat dies ille
quo nacus sum: & cognouerat
nasci malorum om̃ium esse
principium. & idõ diem qua
natus. ẽ. perire optauit. ut tol¬
leretur origo incõmodorum.
& optauit perire diem genera¬
tionis suue. ut diem resurrecti¬
onis acciperet. Audierert eciã
salomon dixisse patrem scũ
Nocum fac michi dñe finẽ
meũ. & numerum dierũ meoꝵ.
ut sciam quid desit michi
Uouerat enĩ dauid non posse
hendi. & idõ ad ea quae futura¬
sunt ꝓperabat. N unc enim ex
parte sc̃imus & exparte cognos¬
cimus: tunc autem id qđ perfe¬
ctum .ẽ. poterit comp̃hendi.

Expanded text:
ret? Quem igitur non latuerunt ret? Quem igitur non latuerunt coelestia, quemadmodum laterent mortalia? Qui cogitationem mulieris investigavit sibi infantem vindicantis alienum , qui naturas animalium, quas non acccognovit : hic de suae conditione naturae, quam in se expertus est, errare aut mentiri potuit? 32. Sed non solus hoc sensit, etsi solus expressit. Legerat sanctum dixisse Job: Pereat dies ille, in quo natus sum ; et cognoverat nasci malorum omnium esse principium: et ideo diem quo natus est, perire optavit; ut tolleretur origo incommodorum: et optavit perire diem generationis suae; ut diem resurrectionis acciperet. Audierat etiam Salomon dixisse patrem suum: Notum fac mihi, Domine, finem meum, et numerum, dierum meorum; ut sciam quid desit mihi . Noverat enim David non posse ehendi, et ideo ad ea quae sunt futura, properabat. Nunc enim ex parte scimus, et ex parte cognoscimus: tunc autem id quod perfectum est, poterit comprehendi;
Abbreviated transcription (Latin):
spoliati & nudi ꝓicimur inhanc
uitam. corpore fragiles. corde lu¬
brico. in becillo animo. anxii ad
sollicitudines. desidiosi ad labores
proni aduoluntates: Uon nasci
igitur longe oprimũ. scđm scĩ sa¬
lomonis sententiã Ipsum enim
eciam hii qui sibi uisi sunt in phy¬
losophia excellere secuti sunt
Nam ipsẽ illis anterior. nr̃is
posterior. ita in ecclesiastenlo¬
cutus est Et laudaui ego om̃s
defunctos qui lam mortui sunt
magis quã uiuentes quicumq
uiuunt usq ad huc. & oprimus
supra hos duos qui nondũ natus
est. qui non uidit hoc opus malũ
quod factũ est sub sole. Et uidi
ego uniuersum laborem. & om̃em
uirtutem huius oꝑis. quia emula¬
tio uiro ab altero eius. & quidẽ
hoc uanitas & presumptio sp̃s
entiam poposcit & impetrauit. ut
sciret dispositionem orbis terrarũ.
& uircutem elem̃torũ. anni cursus
&stellarum disposiciones: Non
ignoraret naturas animalium.
& iras colligeret bestiarum. et

Expanded text:
spoliati et nudi projicimur in hanc spoliati et nudi projicimur in hanc vitam, corpore fragili, corde lubrico, imbecillo animo, anxii ad sollicitudines, desidiosi ad labores, proni ad voluptates? 30. Non nasci igitur longe optimum, secundum sancti Salomonis sententiam. Ipsum enim etiam ii qui sibi visi sunt in philosophia excellere secuti sunt. Nam ipse illis anterior, nostris posterior, ita in Ecclesiaste locutus est: Et laudavi ego omnes defunctos qui jam mortui sunt, magis quam viventes, quicumque vivunt usque adhuc. Et optimus super hos duos, qui nondum natus est, et qui non vidit hoc opus malum, quod factum est sub sole. Et vidi ego universum laborem, et omnem virtutem operis hujus; quia aemulatio viro ab altero ejus. Et quidem hoc vanitas, et praesumptio spirientiam poposcit et impetravit ; ut sciret compositionem orbis terrarum, et virtutem elementorum, anni cursus, et stellarum dispositiones, non ignoraret naturas animalium, et iras colligeret bestiarum, vim
Abbreviated transcription (Latin):
Filius meus abiãlon. filius meus
absalon. quis dabit michi mortẽ
pro te : Non solus ergo flecur
incestus: sed etiam uindicatur
alter contemptu regni. alter fr̃is
exilio F letur sceleratus. non flet᷑
dilectus. Quue causa. quȩ ratio:
Non mediocris igitur inprudentib
deliberatio. sapientib: confirmatio
Magna enĩ prudentiue incanta
factorum diuersitate constantiã
Una fides & illos mortuos fleuit.
& flendũ infantem mortuũ non
putauit Illos enim sibi perisse
credebat: hunc resurrecturum
sperabat: Sed de resurrectione
posterius. nunc ad ꝓposita reuer¬
camur. Premisimus enim eciã
scõs uiros grauia in hoc mundo
& multa ꝑpessos sine suffragati¬
one meritorũ. cũ ȩrũna laborũ
Unde regressus adiẽ dauid. in po¬
sterioribus dicit Memento dñe
quia puluis sumus. homo tãquã
fenum dies illius. Et alibi Ho¬
mo uanitati similis factus ẽ dies
eius sicut umbra pretereunt
Quid enĩ nobis miserius. qui tãquã

Expanded text:
Filius meus Abessalon, filius meus Filius meus Abessalon, filius meus Abessalon; quis dabit mihi mortem pro te ? Non solus ergo fletur incestus, sed etiam vindicatur: alter contemptu regni, alter fratris exsilio. Fletur sceleratus, non fletur dilectus. Quae causa? quae ratio? Non mediocris igitur in prudentibus deliberatio, sapientibus confirmatio; magna enim prudentiae in tanta factorum diversitate constantia, una fides. Et illos mortuos flevit, et flendum infantem mortuum non putavit; illos enim sibi periisse credebat, hunc resurrecturum sperabat. 29. Sed de resurrectione posterius, nunc ad proposita revertamur. Praemisimus enim etiam sanctos viros gravia in hoc mundo et multa perpessos sine suffragatione meritorum, cum aerumna laborum. Unde regressus ad se David, in posterioribus dicit: Memento, Domine, quia pulvis sumus, homo tamquam foenum, dies ejus ; et alibi: Homo vanitati similis factus est, dies ejus sicut umbra praetereunt . Quid enim nobis 1142 miserius, qui tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
die. & index meus in matutinũ
Pecrus quoq quamuis plenus
fide deuotionis. tam̃ quia non¬
dum conscius nr̃ae infirmitatis
p̃sumptiue dixerat dño. animã
meam ꝓte ponam: tempta¬
uonem p̃sumptionis ante quã
tertio gallus cantaret incurrit.
licet illa temptatio documentũ
fuerit ad salutem: ut discamus
non contemnere carnis infirmi¬
tatem. ne contemnendo tẽptem
Si petrus temptatus . ẽ. quis pre¬
sumat. quis astruat sẽ non posse
temptari : Atq haud dubie pro
nobis tẽptatus. ẽ. petrus. ut in
fortiorem non esset temptam̃tũ
periculum. sed in illo disceremꝰ
quem admodũ in ꝑsecutionibus
resistentes. & si uitae studio tem¬
ptaremur. tẽptationis tamen
aculeum patientiae lacrimis
uinceremus. Idem tam̃ dauid
ne quem forcassis scripturarum
tenacem moueat factorum diuer¬
sitas. idem inquam dauid parri¬
cidam mortuũ fleuit: qui non
fleuerat innocentem. Deniq
cũ ploraret & lugeret: dixit

Expanded text:
die, et index meus in matutinum . 27. die, et index meus in matutinum . 27. Petrus quoque quamvis plenus fide devotionis; tamen quia nondum conscius nostrae infirmitatis praesumptive dixerat Domino: Animam meam pro te ponam ; tentationem praesumptionis antequam tertio gallus cantaret incurrit . Licet illa tentatio documentum fuerit ad salutem; ut discamus non contemnere carnis infirmitatem, ne contemnendo tentemur. Si Petrus tentatus est, quis praesumat, quis astruat se non posse tentari? Atque haud dubie pro nobis tentatus est Petrus, ut in fortiore non esset tentamenti periculum: sed in illo disceremus quemadmodum in persecutionibus resistentes, etsi vitae studio tentaremur; tentationis tamen aculeum patientiae lacrymis vinceremus. 28. Idem tamen David, ne quem fortassis Scripturarum tenacem moveat factorum diversitas: idem, inquam, David parricidam mortuum flevit, qui non fleverat innocentem. Denique cum ploraret et lugeret, dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
cibum sumpsit. Cũ hȩc miranda
suis pueris uiderentur: respondit
posse misereri. nec dubitandũ qđ
uitam posset seruare uiuentis. qui
posset uiuificare defunctos. Iam
uero obita morte quid ieiunaret.
qui lam non posset reducere mor¬
tuum. exanimemq: reuocare :
Ego inquit ibo ad eum. ipse autẽ
non reuertetur ad me. O ma¬
ximum solatiũ desiderantis.
Querum sapientis indicium:
Omiram patientiã seruientis.
ut nemo sibi aduersi aliquid
accidisse indigne ferat: & contrax
meritum se queratur afflictũ
Quis enim tues qui de tuo me¬
rito ante prȩnunties : Cur
p̃uenire desideras cognitorem:
Cur eripis sententiã iudicaturo:
Uec sanctis istud ꝓmissum. ẽ.
nec a scĩs impune umquã est
usurpatũ. Hauid se ꝓpter ea
flagellatũ suo carmine c̃ficet᷑
Ecce ipsi peccatores & habun¬
dantes in scło. obtinuer̃ diuitias
Ergo sine causa lustificaui cor
meũ: & laui int̃ innocentes ma¬
nus meas. & fui flagellatus toca

Expanded text:
cibum sumpsit . Cum haec miranda cibum sumpsit . Cum haec miranda pueris suis viderentur, respondit posse misereri, nec dubitandum quod vitam posset servare viventis, qui posset vivificare defunctos: jam vero, obita morte, quid jejunaret, qui jam non posset reducere mortuum exanimemque revocare: Ego, inquit, ibo ad eum: ipse autem non revertetur ad me . 1141 26. O maximum solatium desiderantis! O verum sapientis judicium! O miram sapientiam servientis! ut nemo sibi adversi aliquid accidisse indigne ferat, et contra meritum suum se queratur afflictum. Quis enim tu es, qui de tuo merito ante pronunties? Cur praevenire desideras cognitorem? Cur eripis sententiam judicaturo? Nec sanctis istud permissum est, nec a sanctis impune umquam est usurpatum. David se propterea flagellatum suo carmine confitetur: Ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo, obtinuerunt divitias. Ergo sine causa justificavi cor meum, et lavi inter innocentes manus meas: et fui flagellatus tota
Abbreviated transcription (Latin):
ex agitamur incomodis: Cuiꝰ
parcitur meritis: Sc̃s patri¬
archa israhel. ꝓfugus patria.
fratre. parentibus: domũ muta
ris necem fleuit. famem ꝑtulit.
sepulturã defunctus amisit
Transferri enĩ ossa sua ne uel
mortuus requiesceret obsẽcrauit
Sc̃s loseph odia fr̃m insidias
inuidorum seruulorũ obsequia.
mercatorum imperia. reginȩ
petulantiam̃: regis insciciam.
carceris quoq est expertus
cerumnam: Sc̃s dauid filios
amisit duos. unum incestũ. unũ
parricidam. Hos habuisse pu¬
doris. ẽ : doloris est perdidisse.
Amisit & tertium: quẽ amabat
paruulum. Hunc uiuentem
ad huc fleuit: mortuũ non de¬
siderauit. Sic enĩ legimus quod
uegrotante puero dep̃cabatur
uit & incilicio iacuit. & astantib
maioribus natu ut excitarent
eum de terra. nec surgendũ sibi
nec cenandũ prtauit. Ubi uero
defunctum puerum a cõperit. sur¬
rexit de terra. lauit ilico. unctus . ẽ.
uestim̃ta mutauit. ad orauit dñm.

Expanded text:
exagitamur incommodis? cujus exagitamur incommodis? cujus parcitur meritis? 23. Sanctus patriarcha Israel profugus patria, fratre, parentibus, domum mutavri necem flevit , famen pertulit, sepulturam defunctus amisit; transferri enim ossa sua, ne vel mortuus requiesceret, obsecravit. 24. Sanctus Joseph odia fratrum, insidias invidorum, servulorum obsequia, mercatorum imperia , dominae petulantiam, mariti inscitiam, carceris quoque est expertus aerumnam . 25. Sanctus David filios amisit duos: unum incestum , alterum parricidam . Hos habuisse pudoris est, doloris est perdidisse. Amisit et tertium, quem amabat, parvulum. Hunc viventem adhuc flevit, mortuum non desideravit. Sic enim legimus quod, aegrotante puero, deprecabatur vit, et in cilicio jacuit, et astantibus majoribus natu, ut excitarent eum de terra, nec surgendum sibi, nec coenandum putavit. Ubi vero defunctum puerum comperit surrexit de terra, lavit illico, unctus est, vestimenta mutavit, adoravit Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. si de testatur om̃e quie¬
quid euagandi facultatem
negat. quae utiq paruis ul¬
tra se audiendi uidendiq ex¬
curiere uidetur sensibus. qͣnto
magis anima nr̃a corporeum
istud euadere gestit ergastulum.
quae motu aereo libera nescimus
quo uadat aut unde ueniat:
Scimus tam̃ qđ corpori super¬
uiuat: & ea iam depositis pro¬
prii sensus repagulis expedita.
libero cernat optutu. quȩ ante
sita in corpore non uidebat:
Quod exemplo dormientium
possumus uestimare. quorum
se subrigunt. & renuntiant cor¬
pori rerum absentiũ uel etiã
ccelestium uisiones Ergo si
mors carnis ex saeculi nos absol¬
uit cerumnis: utiq: malũ non
ẽ. quod libertatẽ restituit. ex¬
cludit dolorem. Is igitur nobis
adoriendus disputandi locus.
mortem malũ non ẽẽ. quia sit¬
ȩrumnarum om̃ium malorũq:
portus quietis. Nam quid in
hac uita non experimur aduer¬
si: Quas non ꝓcellas tempesta¬
tesq perpetimur : Quib non

Expanded text:
fugit, si detestatur omne quidfugit, si detestatur omne quidquid evagandi facultatem negat; quae utique parvis ultra se audiendi videndique excurrere videtur sensibus: quanto magis anima nostra corporeum istud evadere gestit ergastulum, quae motu aereo libera, nescimus quo vadat, aut unde veniat ! 21. Scimus tamen quod corpori supervivat, et ea, jam depositis proprii sensus repagulis expedita, libero cernat obtutu, quae ante sita in corpore non videbat. Quod exemplo dormientium possumus aestimare quorum se subrigunt, et renuntiant corpori rerum absentium, vel etiam coelestium visiones. Ergo si mors carnis ex saeculi nos absolvit aerummis, utique malum non est, quae libertatem restituit, excludit dolorem. 22. Hinc igitur nobis adoriendus disputandi locus mortem malum non esse; quia aerumnarum omnium malorumqueac portus quietis. Nam quid in hac vita non experimur adversi? Quas non procellas, tempestatesque perpetimur? quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
acciderit. ꝑditos nos putamus.
plusq aduersorũ dolore frangi¬
mur. quam secundorum fructu
pocimur. Quibus igitur cayent
bonis qui magis eripiuntur
incommodis : Ualitudo credo
bona plus adiuuat. quã affli¬
git mala: aut opulentia plus
delectat quam cegestas afficit
aut filiorum magis amabilis
gr̃a quã lugubris amissio. aut
adolescentia iocundior quam
senectus tristior : quã plerũq
suorum tedec uotorũ. & optati
penitet ut doleat impetratũ
quod non impetrare metuebat:
Exilia uero & ceterarũ pęnarũ
acerbitates: quae potest cõpen¬
sare patria. quȩ uoluptates
quae etiam cũ sunt debilitant᷑
tam̃ aut non utendi affectu
aut amitcendi metu: Esto
camen. Maneat in offensus.
immunis adoloribus. perpes in
uoluptatibus uitue cursus hu
manue Quid tam̃ commodi
consequi potest anima in istius¬
modi corporis inclusa cõpagib.
& quibusdã membrorũ angustus
coartata : Si caro nr̃a carcerem

Expanded text:
acciderit, perditos nos putamus; acciderit, perditos nos putamus; plusque adversorum dolore frangimur, quam secundorum fructu potimur. Quibus igitur carent bonis, qui magis eripiuntur incommodis? 19. Valetudo, credo, bona plus adjuvat, quam affligit mala: aut opulentia plus delectat, quam egestas afficit: aut filiorum magis amabilis gratia, quam lugubris amissio: aut adolescentia jucundior, quam senectus tristior. Quam plerumque suorum taedet votorum et optati poenitet; ut doleat impetratum, quod non impetrare metuebat. Exsilia vero, et caeterarum poenarum acerbitates, quae potest compensare patria? quae voluptates? Quae etiam cum adsunt; debilitantur tamen, aut non utendi affectu, aut amittendi metu. 20. Esto tamen: maneat inoffensus, immunis a doloribus, perpes in voluptatibus vitae cursus 1140 humanae; quid tamen commodi consequi potest anima in istiusmodi corporis inclusa compagibus, et quibusdam membrorum angustiis coarctata? Si caro nostra carcerem
Abbreviated transcription (Latin):
Et certe breuis: usus nec illi mul¬
tum uidetur eripuisse qui ante
praecessĩt: nec te differre diutius
qui remanseris: Quod sideside¬
rium tuũ mitigare ñ posiĩs. ñne
tamen uidetur indignũ ꝓdeside¬
rii tui studio rerum ordinem
uelle conuerti: Amantium
ardentiora desideria sunt. & cam̃
necessitatis contuitu tẽperantur
Et si dolent deseri: lugere cam̃
non solent destituti. Amare
impatientius erubescunt It
pacientia desiderii plus ꝓbat᷑
Quid autem de his loquar. qui
defunctos putant uitue suauita¬
te priuari : Nulla porest essẽ
locunditas int̃has uitue nr̃ue
amaritudines aut dolores. quue
uel excorporis ipsius infirmitate
uel extrinsecus accidentium
in cõmoditate generantur. An¬
xii enim semꝑ & ad ipsa luc¬
tiorum uota suspensi. quodam
fluctuamus incerco. sperantes
dubia ꝓcercis: in cõmoda pro
secundis. caduca. ꝓsolidis. nichil
habentes potestatis in arbitrio.
nichil firmicatis inuoto. At
si aliquid contra uoluntatem

Expanded text:
Et certe brevis vitae usus nec illi multum videtur eripuisse, qui ante praecessit: nec te differre diutius, qui remanseris. 17. Quod si desiderium tuum mitigare non possis; nonne tamen videtur indignum pro desiderii tui studio rerum ordinem velle converti? Amantium ardentiora utique desideria sunt, et tamen necessitatis contuitu temperantur: et si dolent deseri, lugere tamen non solent: destituti amare impatientius erubescunt. Ita patientia desiderii plus probatur. 18. Quid autem de his loquar, qui defunctos putant vitae suavitate privari? Nulla potest esse jucunditas inter has vitae nostrae amaritudines aut dolores, quae vel ex corporis ipsius infirmitate, vel extrinsecus accidentium incommoditate generantur. Anxii enim semper, et ad ipsa laetiorum vota suspensi, quodam fluctuamus incerto, sperantes dubia pro certis, incommoda pro secundis, caduca pro solidis: nihil habentes potestatis in arbitrio, nihil firmitatis in voto. At si aliquid contra voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
pę.caro quietẽ patiatur auctor
acrumn&e. & solus atteratur qui
non solus peccauit. aut solus głam
referat. qui non solus gła militauit.
Plena nisi fallor : & iusta ratio.
Sed ego rationem axp̃ non exi¬
go. Si ratione conuincor. fidem
abnuo. Credidit abraham deo. &
nos credamus. Ut qui sumus gene¬
ris. &iam fider heredes simus.
Credidit & dauid. propter quod
locutus est. & nos credamus ut
possimus loqui: scientes qm̃ qui
numquã mentitur ds̃. hoc ꝓmisit
ueritas in cuuangelio suo dicens
Haec ẽ autem uoluntas euis quimisit
me: ut om̃e quod dedit michi non ꝑ¬
dam exeo : sed resuscitẽ illud innouis¬
simo die. Nec satis putauit semel
dixisse. sed &iam repetita expressio¬
ne signauit. Sic enim sequitur. Hac
ẽ enim uoluntas patris mei qui me¬
misit. ut omis qui uidet filiũ & cre¬
dit ineũ. habeat uitam aternam.
& resuscitabo eum innouissimo die.
Quis hoc dicit: Utiq his qui mortu¬

Expanded text:
pae, caro quiete potiatur auctor pae, caro quiete potiatur auctor aerumnae: et solus atteratur, qui non solus erravit: aut solus gloriam referat, qui non solus gratiae militavit. 89. Plena, ni fallor, et justa ratio: sed ego rationem a Christo non exigo. Si ratione convincor, fidem abnuo. Credidit Abraham Deo , et nos credamus; ut qui sumus generis, etiam fidei simus haeredes. Credidit et David, propter quod et locutus est : et nos credamus, ut possimus loqui, scientes quoniam,numquam mentitur, Deus : hoc promisit veritas in Evangelio suo, dicens: Haec est autem voluntas ejus qui misit me, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo: sed resuscitem illud in novissimo die . Nec satis putavit semel dixisse, sed etiam repetita expressione signavit; sic enim sequitur: Haec est enim 1158 voluntas Patris mei, qui misit me, ut omnis qui videt Filium, et credit in eum, habeat vitam aeternam, et ego resuscitabo eum in novissimo die . 90. Quis hoc dicit? Utique is qui mortu
Abbreviated transcription (Latin):
menbra hominũ qui p̃uaricatisuts
inme. Nam uermis eorum non
morietur . & ignis eorum non ex¬
tinguetur: & erunt in aspectu
uniuers& carnis. Si terra renoua¬
tur & caelũ.cur dubitemus
hominẽ posse renouari. propter
quem terra facta uel caelũ est:
Si preuaricator seruatur ad poe¬
nam. cur uistus non perpetuat᷑
ad głam: Si uermis non moritur
peccatorũ. quẽ ad modũ interibit
caro ustorum. Haec ẽ enim
resurrectio sicut uerbi ipsius so¬
nus exprimit. ut quod caecidit
hoc resurgat : quod mortuum
ferit reuiuescat. Et haec ẽ series
& causa iustitiȩ. ut qm̃ corporis
animiq communis ẽ actus. qua anĩ¬
mus cogitauit corpus effecit. utrũq
miudiciũ ueniet: ut utrũq aut
poena dedatur. aut gla reseruetur
Nam ꝓpe domũ absurdũ uidet᷑ ut
cũ animi legẽ lex carnalis inpug¬
net & mens plerumq quod odit hoc
faciat. quando in habitans in homine
peccatũ carnis operatur. animus
subdatur iniuriae aliena reus cul¬

Expanded text:
hominum, qui praevaricati sunt in me. Nam vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur, et erunt in aspectum universae carni 87. Si terra renovatur et coelum, cur dubitemus hominem posse renovari, propter quem terra facta et coelum est? Si praevaricator servatur ad poenam, cur justus non perpetuatur ad gloriam? Si vermis non moritur peccatorum, quemadmodum interibit caro justorum? Haec est enim resurrectio, sicut verbi ipsius sonus exprimit; ut quod cecidit, hoc resurgat: quod mortuum fuerit, reviviscat. 88. Et haec est series et causa justitiae, ut quoniam corporis animique communis est actus quia quae animus cogitavit, corpus effecit utrumque in judicium veniat, utrumque aut poenae dedatur, aut gloriae reservetur. Nam propemodum absurdum videtur, ut cum animi legem lex carnis impugnet, et mens plerumque quod odit, hoc faciat, quando inhabitans in homine peccatum carnis operatur; animus subdatur injuriae alienae reus cul
Abbreviated transcription (Latin):
uixerunt. Habuerunt spiritũ sen¬
tiendi. habuerunt uires agendi. plu¬
rimumq referre capax animi ñ
Nuisse. & exanimũ remansisse. Dia¬
bolus dicit. Dic lapidi huic: ut fiat
panis. Consitentur iubente d̃o con¬
uerti posse natura. tunon credisiu¬
bente dño reformari Posse natura:
De solis cursii cȩliq ratione pls loso¬
phi disputant. & fant qui putant
his cẽ credendũ. cum quid loquant᷑
ggnorent. Neq enim caelũ ascende¬
runt. neq axem dimensisunt
mundũ oculis perur¬
scru¬
tatisunt: quia nullus
eorũ
cum dõ inporine iiot
fuit
nullus corum de deo dixit. cum
nens. ego eram cui ad plaudebat
Si ergo illis creditur. non creditur
deo qui ait. quẽ admodũ cęlũ nouũ
& terra noua quę ego facio mane¬
re corãme dixit cdhĩs. sic stabit no¬
men ur̃m & semen ur̃m: & erit
mensis exmense. sabbatũ ex sabba¬
to . & ueniet omĩs caro inconspect̾u

Expanded text:
vixerunt, habuerunt spiritum senvixerunt, habuerunt spiritum sentiendi, habuerunt vires agendi; plurimumque refert capax animi non fuisse, 1157 et exanimum remansisse. Diabolus dixit: Dic lapidi huic, ut fiat panis . Confitetur, jubente Deo, converti posse naturam; tu non credis, jubente Deo, reformari posse naturam? 86. De solis cursu coelique ratione philosophi disputant, et sunt qui putant his esse credendum; cum quid loquantur, ignorent. Neque enim coelum ascenderunt, axem dimensi, mundum oculis perscrutati sunt; quia nullus eorum cum Deo in principio fuit, nullus eorum de Deo dixit: Cum nens, ego eram cui adgaudebat . Si ergo illis creditur, non creditur Deo, qui ait: Quemadmodum coelum novum, et terra nova, quae ego facio manere coram me, dicit Dominus, sic stabit nomen vestrum, et semen vestrum: et erit mensis ex mense, et sabbatum ex sabbato: et veniet omnis caro in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ eius. uenerunt in scãm ci¬
uitatẽ. & multis apparuerunt. Si
hac lecta sunt cũ emitteret spm̃.
cur incredibilia putamus cũ redi¬
re coeperit ad uidiciũ. presertĩ
cũ hdec resurrectio documentum
illiiis resurrect̾ionis & futur&e ue
nitatis exemplũ sit: Minus autẽ
exemplũ est. quã ueritas. Quis igitur
in dñi passione monumenta appe¬
ruit. manũ resurgentib dedit: uiã
qua ciuitatẽ scam peterent demon¬
strauit. si nemo fuit. Fuit utiq
uis diuina : que operaretur incor¬
pomi bis mortuorũ. Hominis
tuqueris auxillũ. ubi opis dei
cernis. Non egent humanis diui¬
na ministeriis. Cxlũ deus fieri
uissit. & factũ ẽ. Terram creari
statuit & creata ẽ. Quis humeris saxa
conuexit:ꝰ Quis congessit inpensas.
Quis laboranti dõ suã operã ministra¬
uit: inmomento hac facta sunt Vis
scire quam breuiꝰ Pixit & fecit. Si
dicto alementa consurgunt. cur
dicto mortui non resurgunt. Qui
licet mortui sunt: tamen aliquando

Expanded text:
ctionem ejus venerunt in sanctam civitatem, et multis apparuerunt . 84. Si haec facta sunt, cum emitteret spiritum, cur incredibilia putamus, cum redire coeperit ad judicium? praesertim cum haec resurrectio documentum illius resurrectionis, et futurae sit veritatis exemplum: minus autem exemplum est, quam veritas. Quis igitur in Domini passione monumenta aperuit, manum resurgentibus dedit, viam qua civitatem sanctam peterent, demonstravit? si nemo fuit, fuit utique vis divina, quae operaretur in corporibus mortuorum. Hominis tu quaeris auxilium, ubi opus Dei cernis? 85. Non egent humanis divina ministeriis. Coelum Deus fieri jussit, et factum est: terram creari statuit, et creata est . Quis humeris saxa convexit? quis congessit impensas? quis laboranti Deo suam operam ministravit? In momento haec facta sunt. Vis scire quam brevi? Dixit, et facta sunt . Si dicto elementa consurgunt, cur dicto mortui non resurgant? Qui licet mortui sint, tamen aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
feratur. eoquod in ipso fine ebdoma¬
dis. quasi mundi sabbato spiritalia
anobis non carnalia opera flagi¬
tentur. Quod enim carnale. serui¬
le: quia animo caro seruit. Libe
rũ innocentia facit. culpa uerna¬
culum. Oportuit igitur perspe¬
culum & menigmate fieri spirita¬
lia. Nunc enim per spoeculum
uidemus: tunc facie ad faciẽ. Nunc
secundum carnẽ militamus. tunc
spiritu uidebimus diuina misteria.
Et ideo uere legis caracter in nos¬
tris moribus exprimitur . qui indei
ambulamus imaginẽ. qm̃ iam legis
umbra transiuit. Vmbra uidaeis
carnalibus & imago : nobis ueritas

Expanded text:
feratur; eo quod in ipso fine hebdomaferatur; eo quod in ipso fine hebdomadis, quasi mundi sabbato, spiritalia a nobis non carnalia opera flagitantur. Quod enim carnale, servile; quia animo caro servit: liberum vero innocentia facit, culpa vernaculum. 109. Oportuit igitur per speculum et in aenigmate fieri spiritalia: Nunc enim per speculum videmus, tunc autem facie ad faciem . Nunc secundum carnem militamus, tunc spiritu videbimus divina mysteria. Et ideo verae legis character 1164 in nostris moribus exprimatur, qui in Dei ambulamos imagine; quoniam jam legis umbra transivit: umbra Judaeis carnalibus, imago nobis, veritas
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato: que sunt umbra futuro
mus. quod nobis quasi nouissima
tuba uox decaelo paterna mon¬
bant: quia tonitruũ factum ẽ
reuelabit: qm̃ ipse chis in iussu
archangeli . & intuba domini
descendit decȩlo: & mortui qui
ba ebdomadis requiem uidet᷑
significare. quȩ nonsolũ indie¬
bus & mannis expperiodis aesti¬
matur. unde & uibeleus sacra¬
tus est numerus. sed etiam annũ
septuagesimũ comprehendit.
quando inhierusalem regressus ẽ
populus. qui sepotuaginta annis in
captiuitate durauit. Incentesi¬
mis quoq: & inmillesimis. sacri ob¬
seruatio numeri minime preteri¬
tur. eq enim ociose dixit. Reli¬
qui michi septem milia uirorũ.
qui non curuauerunt genua an¬
te ba al. Ergo umbra futurae
quietis indiebus. mensibus. annis.
mundi ipsius tempore figurat᷑.
& ideo per moysen mandatur
fili is israhel. ut septimo mense una
mensis. singulis fiat requies in
memoriale tubarum. nec seruile
aliquot opus. sed deo sacrificium de¬

Expanded text:
sabbato; quae sunt umbra futurorsabbato; quae sunt umbra futurormus, quod vobis quasi novissima tuba vox de coelo paterna monudaei, quia tonitruum factum estrevelabit; quoniam ipse Dominus in jussu archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo: et mortui qui ba hebdomadis requiem videtur significare, quae non solum in diebus et annis et periodis aestimatur unde et jubilaeus sacratus est numerus, sed etiam annum septuagesimum comprehendit, quando in Hierusalem regressus est populus, qui septuaginta annis in captivitate duravit. In centesimis quoque et in millesimis sacri observatio numeri minime praeteritur; neque enim otiose Deus dixit: Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . Ergo umbra futurae quietis in diebus, mensibus, annis, mundi ipsius tempore figuratur; et ideo per Moysen mandatur filiis Israel, ut septimo mense, una mensis, singulis fiat requies in memoriale tubarum: nec servile aliquod opus, sed Deo sacrificium of
Abbreviated transcription (Latin):
castra. & constituentur adboreã.
Et tuba canetis significationem
quartam . & ꝓmouebunt castra:
qua&e constituentur ad aquilonẽ.
Significationem tuba canent. in
promotu eorum. Et cum congre¬
gatis sinagogam. tuba canite. &
non significationem. Et filii a a¬
ron sacerdotes tubis canent. &erit
uobis legitimum: aeternum in pro¬
genies uestras. Si autem exieritis
in bellum interram uestram. ad
ad uersarios qui resistunt uobis.
significabitis tubis. & reminis cemi¬
ni coram domino. & liberationem
habebitis amortuis uestris. Et in
diebus lactitiae uestrae. & in dieb
festis uestris. & inneomeniis uestris
concinite tubis. & inholocaustis . &
insacrificiis salutaribus uestris. &
erit uobis in commemoratione ura
coram domino. ait dñs. Quid igi
tur: dies festois in potu & mepu¬
lis aestimabimus. sed nemo nos
inmanducando di iudicet. No¬
uimus enim quia lex spiritalis
est.Nemo ergo nos uidicet ines¬
cis aliquibus. in potu. aut in par¬
te diei festi. aut neomeniis. aut

Expanded text:
 constituentur ad Boream. Et tuba canetis significationem quartam, et promovebunt castra, quae constituentur ad Aquilonem. Significationem tuba canent in promotu eorum. Et cum congregabitis synagogam, tuba canite, et non significationem. Et filii Aaron sacerdotes tubis canent, et erit vobis legitimum aeternum in progenies vestras. Si autem exieritis in bellum in terram vestram ad adversarios, qui resistunt vobis, significabitis tubis, et reminiscemini coram Domino, et liberationem habebitis a mortuis vestris. Et in diebus laetitiae vestrae, et in diebus festis vestris, et in neomeniis vestris concinite tubis, et in holocaustis et sacrificiis salutaribus vestris, et erit vobis in commemoratione vestra coram Domino, ait Domitur, dies festos in potu et in epulis aestimabimus? Sed nemo nos in manducando dijudicet; novimus enim quia Lex spiritalis est : Nemo ergo nos judicet in escis aliquibus aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Omne oous seruile nonfacietis &
accendetis holocaustum domino. In
numeris autem locutus est dñs admo¬
psen dicens. Fac tibi duas tubas durc¬
tiles. argenteas facies eas. & erunt ti¬
bi ad euocandam sinagogam. & ꝓmo¬
uenda castra. & tuba canes inillis &
colligetur omnis turba adhostium
tabernaculi testimonii. Si autem
una tuba cecinerit. ad te uenient
omnes principes & duces israhel. &
tuba canetis significationem. Et pro¬
mouebunt castra & constituen¬
tur adorientem. & tuba canctis
significationem secundam. & p¬
morebunt castra & constituent᷑
adlibanum Et tuba canetis signi¬

Expanded text:
bis. Omne opus servile non facietis, et bis. Omne opus servile non facietis, et accendetis holocaustum Domino . In Numeris autem: Locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Fac tibi duas tubas ductiles, argenteas facies eas, et erunt tibi ad evocandam synagogam, et promovenda castra: et tuba canes in illis, et colligetur omnis turba ad ostium tabernaculi testimonii. Si autem in una tuba cecineris, ad te venient omnes principes et duces Israel, et tuba canetis significationem primam, et promovebunt castra, et constituentur ad Orientem. Et tuba canetis significationem secundam, et promovebunt castra, et constituentur ad Libanum.
Abbreviated transcription (Latin):
non aduersuis carnem & sangui¬
nem. sed aduersus spiritalia nequi¬
ti& quȩ sunt incaelestib non car¬
nalia utiq arma. sed fortia deo
aestimare debemus. Non enimsa¬
tatem sonitus intelligas. Et enim
si incertam uocem det tuba. quo¬
modo quis parabit se adbellumꝰ
Unde oportet uocis tub& nos scire
uirtutem. neuideamur barbari
cum tubas huius mundi aut au¬
dimus aut loquimur. Et ideo cũ
loquimur. oremus uteas nobis
spiritus sanctus interprecetur. Re
quiramus igitur inscriioturis ueteri¬
bus quid detubarum genere legeri¬
mus consentientes eas sollemnita¬
tibus quae uidaeis lege scripte sunt
superiorũ esse umbram celebritatũ.
cȩlestiumq festorum. Nic enim
umbra. illic ueritas. Perumbram
adueritatem peruenire nitamur
cuius figura etiam alibi exoressa est
hoc modo. Habes enim quia locu¬
tus ẽ dñs admoysen. Loquere filus
israhel dicens. Mense septimo una
mensis erit uobis requies in memoria¬
le tubarum uocata sancta erit uo¬

Expanded text:
non adversus carnem et sanguinon adversus carnem et sanguinem, sed adversus spiritalia nequitiae, quae sunt in coelestibus ; non carnalia utique arma, sed fortia Deo aestimare debemus . Non enim satatem sonitus intelligas. Etenim si incertam vocem det tuba, quomodo quis parabit se ad bellum? Unde oportet vocis tubae nos scire virtutem, ne videamur barbari, cum tubas hujusmodi aut audimus, aut loquimur. Et ideo cum loquimur, oremus ut eas nobis Spiritus sanctus interpretetur. 107. Requiramus igitur in Scripturis veteribus quid de tubarum genere legerimus, consentientes eas solemnitates, quae Judaeis Lege praescriptae sunt, superiorum esse umbram celebritatum, coelestiumque festorum. Hic enim umbra, illic veritas. Per umbram ad veritatem pervenire nitamur. Cujus figura etiam alibi expressa est hoc modo; habes enim quia locutus est Dominus ad Moysen: Loquere filiis Israel, dicens: Mense septimo, una mensis, erit vobis requies in memoriale tubarum, vocata sancta erit vo
Abbreviated transcription (Latin):
possit. aut tertia : sed ordo seruatur.
Non quod difficultas sero uincenda:
sed legitimus numerus explicandus
sit. Tempus autem arbitror de tuba¬
rum spetiae dicere. qm̃ sermo pro¬
pinquat adsinem. ut nostriquoq
consummandi eloquii tuba signum
sit. Septem tubas legimus in a pocalip¬
si iohannis. quas septem sumpsere an¬
geli ubi habes. Qm̃ septimus angelus
tuba cecinit. & facta est uox magna
decaelo dicens. Factum est rognum
bes. Et ecce hostiũ apertum incęlo.
& uox prima quam audiui sicut
tubam loquentẽ mecum & dicen¬
tem. Ascende huc. & ostendam ti¬
bi quae oportet fieri. Legimus
&iam. Canite inmitio mensis. tu¬
ba. Sed etiam alibi. Laudate dnm̃
insono tub&. Ergo quid sibi uelit
tubarum significatio. omi uirtute
debemus aduertere. nequasi fabu¬
lam aniliter accipientes pericli¬
temur. si indigna dogmate spiri¬
tali nec conuenientia scriptura¬
rum eminentiae sentiamus. Nã
cum legerimus bellum nobis esse

Expanded text:
possit, aut tertia: sed ordo servatur, possit, aut tertia: sed ordo servatur, non quo difficultas sero vincenda, sed legitimus numerus explicandus sit. 105. Tempus autem, arbitror, de tubarum 1162 specie dicere, quoniam sermo propinquat ad finem; ut nostri quoque consummandi eloquii tuba sit signum. Septem tubas legimus in Apocalypsi Joannis, quas septem sumpsere angeli . Ubi habes quoniam septimus angelus tuba cecinit, et facta est vox magna de coelo dicens: Factum est regnum bes: Quoniam ecce ostium apertum in coelo, et vox prima, quam audivi, sicut tubam loquentem mecum et dicentem: Ascende huc, et ostendam tibi quae oportet fieri . Legimus etiam: Canite initio mensis tuba ; sed etiam alibi: Laudate eum in sono tubae . 106. Ergo quid sibi velit tubarum significatio, omni virtute debemus advertere; ne quasi fabulam aniliter accipientes periclitemur, si indigna dogmate spiritali, nec convenientia Scripturarum eminentiae sentiamus. Nam cum legerimus bellum nobis esse