comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ab ip̃is int̾iora custodiũtur
et tota mollicies uentris ualla¬
ta saluetur. Tatus qd iacentibꝰ
nob̾ latet. Est enĩ leua pars cor¬
poris. Dertera enĩ lat̾i habilior
motus est leua forcior et houe¬
ri ferendo a comodator. Uñ ⁊ le¬
ua nũcupata: qd̾ aptõr sit ad le¬
uandũ aliqͥd et portandũ. Ip̃a
enĩ gestat. clipeum. ensem. fa¬
retram. & reliqͣ honera. ut expe¬
clitu sit dext̾a ad agendũ. Dor¬
sũ est a ceruice usq ad renes.
Dictũ aũt dorsũ: qd̾ sit sĩficies
clurior corporis: in moclũ saxi
fortis. et ad portand̾ et ad ꝑpe¬
cienclũ. Terga qr in ea supini
iacemꝰ in t̾ra. qd solus hõ potest
Nam muta aĩalia tm̃ aut in
uentre aut in la t̾e iacent. Uñ
et in aĩalib terga abusiue di¬
cuntur. Scapula a scandendo.
Int̾ scapłm spaciũ qd̾ int̾ sca¬
płas est. uñ et noĩatũ. Pale st̃
dorsi dextraq leuaq emmẽcia
mẽbra dicta qd in luctando eas

Expanded text:
quod ab ipsis interiora custodiantur, quod ab ipsis interiora custodiantur, et tota mollities ventris vallata salvetur. Latus, quia iacentibus nobis latet: est enim laeva pars corporis. Dextro autem lateri habilior motus est; laevo fortior, et oneri ferendo adcommodatior. Unde et laeva nuncupata, quod aptior sit ad levandum aliquid et portandum. Ipsa enim gestat clipeum, ensem, pharetra et reliqua onera, ut expedita sit dextera ad agendum. Dorsum est a cervice usque ad renes. Dictum autem dorsum quod sit superficies durior corporis in modum saxi, fortis et ad portandum et ad perpetiendum. Terga, quia in ea supini iacemus in terra, quod solus homo potest. Nam muta animalia tantum aut in ventre aut in latere iacent. Unde et in animalibus terga abusive dicuntur. Scapula . . . . Interscapilium spatium, quod inter scapulas est, unde et nominatum. Palae sunt dorsi dextra laevaque eminentia membra, dicta quod in luctando eas
Abbreviated transcription (Latin):
tanto ppensiꝰ. iugesc̾e firtatẽ. Ar¬
tus clicti: qd̾ colligti inuicẽ ner¬
ius coartentur .i. stͥngant᷑. quo¬
rũ dimimitiua st̃. articłi. Nam
artus dicimꝰ mẽbra maiora ut bra¬
chia: articulos minora mẽbra ut
cligiti. Compago capita st̃ ossi¬
ui clicta eo qd̾ sibi ꝯpacta ner¬
uis uelut glutino quodã adhe¬
reant. Ossa st̃ corporis solitlam̃¬
sb̾sistit. Ossa enĩ abusto licta
ꝓpt̾ qd̾ cremarentur ab antiqͥs:
teant. namq uͥq aite uiscerib¬
q obtecta celant᷑. Medulla ap¬
pellata: ꝙ madefaciat ossa. irxi¬
gat enĩ et confortat. Uertibu¬
la st̃: sumine ossiũ pntes uodis
crassioribꝰ cõglobate. dicta ita co
qd̾ ad inflexione mẽbroꝵ illa
uertuntur. Cartilagines ossa
mollia et sine medulla ꝙ ge¬
nus auricule et nariũ discrim̃
et costarũ ertremitates hñt. si¬
ue oꝑcula osfĩ q̃ mouent. et
licte cartilagines qd̾ leui astͥc¬
tu calent dolore clum plectũt᷑
Costas appellari qͥdam putãt

Expanded text:
Artus dicti, quod conligati invicem nervis artentur, id est stringantur; quorum diminutiva sunt articuli. Nam artus dicimus membra maiora, ut brachia; articulos minora membra, ut digiti. Conpage capita sunt ossuum, dicta eo quod sibi conpacta nervis velut glutino quodam adhaereant. Ossa sunt corporis solidamesubsistit. Ossa autem ab usto dicta, propter quod cremarentur ab antiquis;teant. Nam ubique cute visceribusque obtecta celantur. Medulla appellata, quod madefaciant ossa; inrigant enim et confortant. Vertibula sunt summae ossuum partes nodis crassioribus conglobatae, dictae ita eo quod ad inflexionem membrorum illa vertantur. Cartilagines ossa mollia et sine medulla, quod genus auriculae et narium discrimen et costarum extremitates habent; sive opercula ossuum, quae moventur. Et dictae cartilagines quod leni attritu carent dolorem dum flectuntur. Costas appellari quidam putant
Abbreviated transcription (Latin):
triendi singłis mẽbris prebet I
iecore aũt ꝑsistit uolũtas ⁊ o¬
piscençia. urta eos qͥ de psa¬
clisputant. Fibre iecoris st a
mitates sicut et extreme ꝑte le¬
tes. Dictas aũt fibras qd̾ apis
rebant᷑ ab arioł qͥb oblatis atsi
estans huĩore: qͥ uocut᷑ bił.
nomachꝰ grece os uosat᷑. eo ad
ofuiuentris sit. et iste cibũ ex¬
eiais atq intestina tnͣsinictat.
itestina clrit eo qd̾ corporis in¬
ltim digerãt. ⁊ sr̃ additis cibis
põipediant᷑. Oinentũ inẽbrañ¬

Expanded text:
triendique singulis membris praebet. In iecore autem consistit voluptas et concupiscentia iuxta eos qui de physicis disputant. Fibrae iecoris sunt extremitates, sicut et extremae partes fotes. Dictas autem fibras quod apud rebantur ab ariolis, quibus oblatis atque gestans humorem, qui vocatur bilis. Stomachus Graece os vocatur, eo quod ostium ventris sit, et ipse cibum excipiat atque in intestina transmittat. Intestina dicuntur, eo quod corporis inlatim digerant, et superadditis cibis non inpediantur. Omentum membran
Abbreviated transcription (Latin):
ma spc̃ cłr qͥ flando et agitando
aerem emittit et recipͭ: a quo m¬
uent̾ pulmones et palpitãt
periendo se ut flatũ capiant stri¬
gendo ut eiciant. Est enĩ orgͤͣm
corporis. Iecur nom̃ lĩt co qd̾ igni
ibi h̾eat sedẽ qͥ in cerebrũ sbuob
Inde et ad ocłos ceterosq sensul
et mẽbra disfũcdit᷑. et calore su

Expanded text:
 dicitur, qui flando et agitando aerem emittit et recipit, a quo moventur pulmones et palpitantaperiendo se ut flatum capiant, stringendo, ut eiciant. Est enim organus corporis. Iecur nomen habet eo quod ignis ibi habeat sedem, qui in cerebro subvolat. Inde ad oculos ceterosque sensus et memb
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi est enĩ tota figura hois. ⁊ u
uñ et differũt sibi utraq. Nã
facies simpͣ accipit᷑ de uniꝰ cuiꝰq
naturali aspectu: uultus aĩoꝵ ca
culoꝵ forammib foribꝰ noĩata ẽ
Hec imiago quedam aĩ m̃tis mo¬
tũ sp̃c sua expriit: dũ uł leta ł¬

Expanded text:
ibi est enim tota figura hominis etibi est enim tota figura hominis etunde et differunt sibi utraque. Nam facies simpliciter accipitur de uniuscuiusque naturali aspectu; vultus autem aniculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta
Abbreviated transcription (Latin):
sensꝰ os ⁊ nerui inde miciũ capi¬
tur. Ibi enĩ õs senso apparẽt. Uñ
ip̃iꝰ aĩe que consulit corpori qͦdã¬
nꝰ ꝑsona gert. Uertex est ea
ꝑs qͣ capilli capitis colligũt᷑: et
in qua cesaries uertit᷑. Uñ ⁊ nũcu¬
patur. Caluaria ab ossib caluis¬
cucta. ꝑdefectõnẽ: ⁊ neutralit̾
pmiciatur. Occipiciũ capitis ꝑs
capitis retrorsum. Capilli uoca¬
ti. qͣ capitis pili. fcĩ ut ⁊ decore
p̾stent. ⁊ ce̾brũ aduersꝰ frigus
muniãt. atq a sole defendãt. Pi¬
ta: id̾o qd̾ tm̃ uiroꝵ est. Uirũ enĩ
Come st̃ ꝓpͥe nõ cesi capilli: ⁊ est
sanos a secando noĩant. uñ ⁊ ci¬
im ꝯtendere clñt. Uñ ⁊ cirri uo¬
cant᷑: qd̃ ĩ greci mallonẽ uocãt.
crines. eo qd̾ uittis cliscernũtur
diuisi religant᷑. Tinpora st̃ q̃
caluarie dextͣ leuaq sbiacẽt: q̃
id̾o sic nũcupant᷑: qr mouẽt᷑. ip̃aq
mobilitate qͣi tp̃ra qͥb̾dã int̾ual
lis mutãt᷑. Eacies dicta. ab effigie

Expanded text:
es et nervi inde initium capitur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Caldicta per defectionem, et neutraliter pronuntiatur. Occipitium capitis parcapitis retrorsum. Capilli quasi capitis pilli, facti ut decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pita, ideoque tantum virorum est. Virum enim e sunt non caesi capilli et est camos a secando nominant. Vnde et scirin tondere dicunt, a quo cirri vocantur, quod et Greci mallonem id est crines, eo quod vittis discernantur. divisi religantur. 32. Tempora sunt quae calvariae dextra laevaque subjacent. Quae ideo sic nuncupantur, quia moventur, ipsaque mobiliiu. Facies dicta ab effigie:
Abbreviated transcription (Latin):
truale est cuiꝰ cruoris ꝯtactu fui¬
ges nõ germinant accescũt muᷤ¬
ta moriũtur. herbe. amittũt ar¬
bores fetus ferrũ rubigo corrũp̾
iugrescũt era: si qͥ cancs inte ete¬
tint: in rabie effenĩtur. gluti¬
nũ asphalti: qd̾ nec ferro ñ aqͥs
cdissolui. cruore ip̃o pollutũ spõ¬
te clispergit᷑. Pust plurimos ãt
clies. mestruos io sem̃ nõ ẽẽ ge¬
sanguis quo ꝑfusũ irrigat᷑. Te¬
nue sem̃ locis mulierib nõ adhe¬
ret. Labitur enĩ nõ ht iñ adhe¬
rendi. Simiłr et crassũ uĩ nõ ht
gignẽdi: qr muliebri sangnini:
misce̾ se nõ potest. ꝓpt̾ iumiã sui
pissituclinẽ. Dinc et steriles mͣ¬

Expanded text:
truale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies menstruos isanguis a quo perfusum irrigetur. Tenue semen locis muliebribus non adhaeret, labitur enim, nec habet vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, quia muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles ma
Abbreviated transcription (Latin):
a hoĩem. ita ut genua sursũ
sint qͥb ocłi formant᷑. ut caui ac
abiunt arta. Inde est qd̾ hoĩes dũ
genia se ꝓsternũt statĩ lac̾mã¬
nr. uoluit enĩ cos natura uterũ
matenũ rememorare uͥ qͣi ĩ tene¬
nce. Crura dicta: qđ in lius cur¬
sb̾ genib usq ad suras. Tibie uo
sp̃e similes. Talus clictus a talo
Nam tolus est enunẽs rotũcli¬
tas. Uñ et fastigiũ templi rotũ¬
cli: tolus uocatur. Talus aũt sb̃
crure est sb̾ talo calcanei. pedes
ex greca ethimologia nom̃ sor¬
titi st̃. Hos enĩ greci podos dñt.
qui alt̾ius motib solo infixi in
ceclũt. Plante a plainicie nũcu¬
pate qr nõ rotunde. ut in qͣdru¬
peclib nestare nõ possit bispes
hõ. s plane atqs longiores for¬
mate st̃. ut stabile corpus effice¬
rent. Sũt aũt plante aut̾iores
partes. que ã de mltis ossib cõs¬
tant. Calcis pͥma pars plante
a calco illi nom̃ impositũ. quo

Expanded text:
marique hominem, ita ut genua sursum marique hominem, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formantur, ut cavi ac na. Inde est quod homines dum ad genua se prosternunt, statim lacrimantur. Voluit enim eos natura uterum maternum rememorare, ubi quasi in tenelucem. Crura dicta, quia in his cursub genibus usque ad suras. Tibiae voitudine et specie similes. Talus dictus a tolo. Nam tolus est eminens rotunditas: unde et fastigium templi rotundi tolus vocatur. Talus autem sub crura est, sub talo calcanei. Pedes ex Graeca etymologia nomen sortiti sunt. Hos enim Graeci πόδας dicunt, qui alternis motibus solo fixi innitie nuncupatae, quia non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit bipes homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile corpus efficerent. Sunt autem plantae anteriores partes, quae etiam de multis ossibus constant. Calcis prima pars plantae: a callo illi nomen inpositum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
icesib clicti: qͦ numerus ĩcipit
diob. Hii sem̃ calamo minis¬
ase qd ab spine nuucduilla ⁊ re¬
usbet hũbis suscipuit ad gr̃as ꝓ
mndi. Uiscus est pellis inqͣ tes¬
filist Post̾iora uero uocata. qd̾
cetio st̃ a nultu au̾sa: ne clũ aliũ
puigamꝰ inqͥnaremꝰ aspectũ. Me¬
est egenit̾ stercora. Femora
acta st̃: qd̾ ca parte a femina se¬
dis uiri cdiscrepet. Sũt aũt ab ĩ¬
quub usq ad genua. Eemina
sff̾: quib meqͥtando tergis eqͦrũ
inheremꝰ. Uñ et preliatores olim¬
sb feminib equos amisisse dice¬
enĩ femora mouent᷑. qͣꝵ concaua
uertebra uocant᷑. qđ in eis capita
femoꝵ uertũtur. Suffragines q
sb̃tus frangũtur. id est flectũtur
us supͣ ficut in brachus. Genua st̃
omissiones femoꝵ et crurũ. ⁊ clic¬
t genua: eo ꝙ in ut̾o st̃ genis
opposita. Coherent ibi sibi et cog¬
nita st̃ o cłis lacrimaꝵ inclicus et
mificordie. Nam agenis genui
hnĩr. Deniq cõplicatũ gigni for¬

Expanded text:
testibus dicti, quorum numerus incipit a duobus. Hi semen calamo ministrant, quod ab spinae medulla et renes et lumbus suscipiunt ad gratiam procreandi. Fiscus est pellis in qua testiculi sunt. Posteriora vero vocata, quod retro sunt et a vultu aversa, ne dum alvum purgamus inquinaremest egeruntur stercora. Femora dicta, quod ea parte a femina sexus viri discrepet. Sunt ab inguinibus usque ad genua. Femina sunt, quibus in equitando tergis equorum inhaeremus: unde et olim praeliatores sub feminibus equos amisisse diceenim femora moventur. Quorum concava vertebra vocantur, quia in eis capita femorum vertuntur. Suffragines, quia subtus franguntur, id est flectuntur, non supra, sicut in brachiis. Genua sunt commissiones femorum et crurum; et dicta genua eo quod in utero sint genis opposita. Cohaerent enim ibi sibi, et cognata sunt oculis, lacrimarum indicibus et misericordiae. Nam a genis genua dicuntur. Denique conplicatum gigni for
Abbreviated transcription (Latin):
A diffuse as replere circũplicã¬
du in modũ cormi arietis. uł ꝙ
int̾ius impleat̾ fetu: Hinc et
ci est. hic ad uentre tnͣslatũ ẽ
fotũ corporat: corporatũ ĩ mẽ¬
bra clistinguit. Uulua uocata
qd sem̃ recip̃. uł qd ex ea fetus
ꝓcectit. Uesica dicta: qr sic̾ uas
aqͣ ita de renib urma collecta ꝯ¬
pletur: et humore clistenclit̾.
cuiꝰ usus in uoluctib nõ ħet᷑. U

Expanded text:
m diffusae ac replexae circumplicantur in modum cornu arietis; vel quod interius inpleatur foetu. Hinc et ci est; hinc ad ventrem translatio. orporatum in membra distinguit. 137. Vulva vocata, quod semen recipiat, vel quod ex ea fetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, ita de renibus urina collecta completur, et humore distenditur, cujus usus in volucribus non habetu
Abbreviated transcription (Latin):
quo nigridius. Capud collo uchi¬
tur. trimcus sustinetur coris et
genib cuiribusq. Torar agranis
cłr antenor ꝑs trunci a collo ussa
ad stomachũ: qd̾ nos dicimꝰ aid
eo ꝙ ibi arclianũ sit .i. secretũ a
ceteri arcentur. Uñ et archa et
ara clicta: qͣsi tes secrete. Cui
eminentes pulpe mamuille. iis
q piis illa ossca. pectus dr̾ dectͤ

Expanded text:
quo Nigidius108: 'Caput collo vehiquo Nigidius108: 'Caput collo vehitur, truncus sustinetur coxis et genibus cruribusque.' Thorax a Graecis dicitur anterior pars trunci a collo usque ad stomachum, quam nos dicimus arcam eo quod ibi arcanum sit, id est secretum, quo ceteri arcentur. Unde et arca et ara dicta, quasi res secretae. Cuius eminentes pulpae mamillae: inter quas pars illa ossea
Abbreviated transcription (Latin):
q hoĩb hircoꝵ fetore reddãt.
poris mimus. Ip̃a enĩ cibũ ori
imistrat. ip̃a operatur omĩa at¬
q dispensat. ꝑ eam accipinsꝰ et
damus. Abusiue aũt manus eti¬
am ars uł artifer. Uñ et manus¬
preciũ dicimꝰ. Dextera uocut᷑
adando. Ip̃a enĩ pignꝰ pacis da¬
sis cligitis. sicut contractis puan
Pugnus aut a pugillo dictus.
sicut palma a pansis palme ia¬
mis. Digiti nũcupati uł qr decẽ
sũt: uł qr decent̾ uĩcti existũt.
Nam hñt in se et ninucrũ pfer¬
tum: et ordine decentissumi. p
mus pollex uocatur. co qd̾ inter
Sccłus uider et salutatoriꝰ sen
pudicus qd per eũ plerũq op¬
probrii insectatõ exprimit᷑.
Quartus anularis ex co qd ĩp
anulꝰ geritur. Item et medicin¬
lis: ꝙ ex eo trita colliria a mecͥi¬
cis colligũtur. Qͥntus auriculans
er greco uocamꝰ. Illi enĩ lias o¬
nices dñt. Truncus media par
corporis a collo ad inguem. De

Expanded text:
que hominibus hircinum fetorem reddant. que hominibus hircinum fetorem reddant. poris munus. Ipsa enim cibum ori ministrat; ipsa operatur omnia atque dispensat; per eam accipimus et damus. Abusive autem manus etiam ars vel artifex, unde et manupretium dicimus. Dextra vocatur a dando, ipsa enim pignus pacis daus expansis digitis, sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus, sicut palma ab expansis palmae ramis. Digiti nuncupati, vel quia decem sunt, vel quia decenter iuncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectum etrimus pollex vocatur, quod inter Secundus index et salutatorius sivpudicus, quod plerumque per eum opprobrii insectatio ostenditur Quartus anularis, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularisex Graeco vocamus: illi enim has ὄνυχας dicunt. Truncus media pars corporis a collo ad inguinem. De
Abbreviated transcription (Latin):
tensuis s cerice suigłant̾ dixit
Ceruix aũt numero singlari:
inẽbrũ ip̃m significat: uã plu¬
rałr contumacia sepe demõstrat
Cicero in uerrenis. pretore tu
accuses frange ceruices. ¶ Hu¬
tõne hoĩs a pecorib mutis: ut
hu humeros illa armos h̾ere cli¬
cantur. Nam ꝓp̾ armi qͣdrupe¬
clũ st̃. Ola sũmi humeri prior¬
ꝑs. Brachia a fortitudine noĩa¬
ta. Ban enĩ grece: graue ⁊ for¬
te significat᷑. In braclius enĩ st̃¬
thori lacertoꝵ. S et insigne mꝰ¬
culoꝵ robur existit. Hu st̃ thori
id est mmusculi: et dicti thori qd̾
illic iuscera torta uidentur. Cu¬
bitũ clictũ: ꝙ ad cibos sum̃dos ĩ
ip̃o cubamꝰ. Ulua scłm qͦsclani
utriusq manus extensio ẽ. scłm
Alios cubitus qd̾ magis uerũ est
q grete ulenꝰ cubitus cłr. Ale sb̾
brachia st̃ appellate co qd̾ er eis
in modũ alarũ motus brachior
tur. Uñ et oscilla clicta ab eo qd̃¬
cillere est mou̾e. Has quidaz sb̾:¬

Expanded text:
 dixit. Cervix autem numero singulari membrum ipsud significat: nam pluraliter contumaciam saepe demonstrat. Cicero in Verrinis6, 110: 'Praetorem tu accuses? frange cervices.' Utionem hominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illi armos habere dicantur. Nam proprie armi quadrupedum sunt. Ola summi humeri pars posterior. Brachia a fortitudine nominata: βαρὺ enim Graece grave et forte significatur. In brachiis enim tori lacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. Hi sunt tori, id est musculi: et dicti tori, quod illic viscera torta videantur. Cubitum dictum, quod ad cibos sumendos in ipso cubamus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est, secundum alios cubitus; quod magis verum est, quia Graece olenos cubitus dicitur. Alae sub brachiis sunt appellatae, eo quod ex eis in modum alarum motus brachioruntur. Unde et oscilla dicta ab eo quocillere est movere: has quidam h
Abbreviated transcription (Latin):
sũ acura. Im eo enĩ omĩs sollia¬
tudo est. & sciencie cã manet.ꝙ
idõ pulmoni miciũ est ut cũ ira
accenlitur. pulmonis humore tẽ¬
peretur. Huiꝰ duc arterie st̃ eqͥ¬
b smistͣ plus sanguinez ht̃ dex¬
tera plus sp̃m. Uñ et in dextro
brachio pulsũ inspicimꝰ. Precor
dia st̃ loca cordi uicina qͥb sensa
ꝑcip̃: et clicta precordia eo ꝙ ibi
sit pͥncipiũ corcdis et cogitatõnis
Pulsus uocatur qd palpitet et¬
aꝰ inlitõ. aut infirmitatẽ ĩtel¬
ligintꝰ aut salutez. Huiꝰ duplex
est motus: aut simpler aut ꝯpo¬
situs. Simp᷑ est: qͥ ex uno saltu
mortis signa st̃. Dene dicte: eo
qd ue lt natantis sanguĩs acq
riui ꝑ corpus om̃e chiusi qͥb uni¬
uersa m̃bra irrigantur. Sangͥs
ex greca ethimologia nom̃ accep̾
Sanguis aut̃ est: dũ in corpore ẽ.
effusus u̾o cruor cłr. Nam cruor
uocatur ab eo qd̾ effusus decurrit.
uł ab co qd currendo corruat. Alii
aũt cruore int̾pretant̾ sanguĩe

Expanded text:
. In eo enim omnis sollicitudo et scientiae causa manet. Quod ideo pulmoni vicinum est: ut cum ira accenditur, pulmonis humore temperetur. Hujus duae arteriae sunt, e quibus sinistra plus sanguinem habet, dextera plus spiritum. Unde et in dextro brachio pulsum inspicimus. Cort loca cordis vicina quibus sensus percipitur; et dicta praecordia eo quod ibi sit principium cordis et cogitationis. Pulsus vocatus, quod palpitet; cuius indicio aut infirmitatem intellegimus aut salutem. Huius duplex est motus; aut simplex, aut conpositus. Simplex, qui ex uno saltu mortis signa sunt. Venae dictae, eo quod viae sint natantis sanguinis, atque rivi per corpus omne divisi, quibus universa membra inrigantur. Sanguis ex Graeca etymologia nomen duxit, Sanguis autem est, dum in corpore est, effusus vero cruor dicitur. Nam cruor vocatus, eo quod effusus decurrit, vel ab eo quod currendo corruat. Alii autem cruorem interpretantur sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
nib. Nim dñc phisici mimius¬
gume ꝑ etatem. Uñ et in sen
tremor est. ꝓpͥe aũt sangun
nime possessio est inde genis
cerare mulieres in luctu solent.
uñ et pupuree uestes et flor
purpurei mortuis prebent᷑.
mo ex greco trahit uocabula
cans. eo qd cordis flabellũ sit: n

Expanded text:
nibus. Nam dicunt physici minui sanguinem per aetatem; unde et in senibus tremor est. Proprie autem sanguis animae possessio est: inde genas lacerare mulieres in luctu solent; inde et purpureae vestes et flores purpurei mortuis praebentur. Pulmo ex Graeco trahit vocabulum. vocant, eo quod cordis flabellum sit, in
Abbreviated transcription (Latin):
ne iuuentes facile iiurias exci¬
piant. et ex eo noceant᷑. ut pul¬
ueris uł cui ꝙͣ crassioris materie
arceant contactũ. aut ip̃m qͦ ac
rem concidendo mitificet. qͦ tenuẽ
atq serenũ faciant uisum. La¬
crimas qͥdam a laceratõne mẽtis
putant clictas: alii existimãt idõ
Cilia st̃ tegnna quib cooꝑiũt᷑
ocłi. ⁊ clicta cilia qd̾ celãt ocłos
tegant q tuta custodia. Suꝑci¬
lia dicta qd̾ sr̃posita st̃ cilus q̃ id¬
nim̃ta pretendãt. ⁊ sudore aca

Expanded text:
ne inruentes facile iniurias excine inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo Cilia sunt tegmina quibus operiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idnimenta praetendant, et sudorem a ca
Abbreviated transcription (Latin):
tencant lucem. aut extͥnsecus
acceptam uisui pponendo refũ¬
dant.: Dupilla aut̃ est medius
pũctꝰ ocłi in quo usꝰ est uidẽli
dent᷑. Propt̾ca pupille appellã¬
tur. nam ꝑuuli pupilli dicũtur.¬
uocunt. Uocatur aũt pupilla.
qd̾ sit pura atq ĩpolluta ut st̾ pu¬
elle. Phisici clñt easde pupillas
qͣs uidemꝰ in ocłis morituros ante
triduũ nõ here. qͥb nõ usis c̾ta
est desperatõ. C irtulus uͦ qͦ ad pu¬
pilla albe partis ocłis seꝑant̾. dis¬
creta nigritudine corona łr: qd̾
rotunclitate sui ornet hĩtũ pu¬
nez ualuaꝵ. Palpebre st̃ sinus
oculoꝵ a palpitatõne clicte: qr sẽ¬
per mouentur. Concurrũt enim
inuice.ut assicluo motu reficiãt
obtutũ. Munite aũt st̃ uallo ca¬
repellatur. ⁊ sompno cohilentibꝰ
tanqͣ inuoluti qͥ estãt latẽtes. In
sũmitate aũt palpebraꝵ locis qͥbꝰ
se utraq ca clausa contingũt. ex¬
tant aduocati ordine seruatoca¬
pilli. tutelam ocłis amnũstnͣtes:

Expanded text:
teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendam refundant. 37. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi, dentur, propterea pupillae appellatur. Nam parvuli pupilli dicuntur.vocant. Vocatur autem pupilla, quod sit pura atque impolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum papupillae. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo caconiventibus tamquam involuti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa contingunt, extant adnati ordine servato capilli tutelam oculis ministrantes,
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis. qr p̾sto st̃ ocłis. Uisus est
qͥ a philosophis humor uitreua
appellat̾: Uisũ aũt fieri qͥdã as¬
seruerũt. aut extrema ethem
luce. aut interno sp̃u lucidoꝑ
tenues uias a cerebro ueniees
atii penetratis tumicis in aere
exceuntes. et tũc ꝯmixtione si¬
nł mathene uisum dantesi
sensib: atq prestancior. sũ il¬
locior: ampliꝰ q ugeat ꝙͣ tui
memoria int̾ cet̾a m̃tis offiid
nãt. ex quo fit ut ea q̃ ad alios
luti cũ cdm̃s. uide quomͦ souał¬
qͣmͦ sapit. sic et c̾. Nuditꝰ apt̃¬
uerberato suscipiat sonos. A
que dictus. Tactus eo ꝙ ꝑtract
etangt. et ꝑ omĩa mẽbra ingo¬
cuisensa asꝑgat. Nam tactu
obirꝰ: qͥcqͥd ceteris sensib iu¬
dicare nõ possumꝰ. Duo autẽ
generatactus ẽẽ chãr. Nã ext̾use¬
u uenit qd̃ feriat: aut intꝰ in
qo torpore oritur. Unicuiq at

Expanded text:
quae praesto sunt oculis. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam asseverant aut extrema aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc commistione similis materiae visum dantes. sensibus, ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter mentis officia. nant. Ex quo fit, ut ea, quae ad alios luti cum dicimus; vide, quomodo sonado sapit,' sic et cetera. Auditus appeverberato suscipiat sonos. Odtture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem
Abbreviated transcription (Latin):
ces. Artherie uocate st̃. qd ꝑ eas
a pulmone aer hoc est spc sanct̾
fert᷑. s qͣd artis et angustissimis
metutib sp̃m uocale retineant
Uñ uocis sonos enuttant: qͥ somi
uno mͦ sonarẽt. nͥ lingue motus
distancias uocis effic̾e̾t. Tolles
gallica lingͣ clñr qͣs uulgꝰ ꝑ climi¬
nutõne toxellas uocãt: que in
faucib turgesc̾e solent. Mentũ
ture nom̃ trahit. Cuiꝰ meatꝰ ad
os et ad nares ꝑtendit. hñs uiã
qͣ uox ad linguam tnͣsmictatur
gulioni. quo cib et pocio deuorã¬
tur: hiic bestie que abũ reuocãt
ac reinandũt ruminare dñt. sb̾¬
lingũ. oꝑculũ gurgulionis qͣi ꝑ
ua ling᷑. q̃ foramen lingue reclu¬
dit oꝑit ue. Collũ dictũ ꝙ sit ri¬
gidũ et erectũ: ut colũpna baui¬
laus capd̾. et sustentãs qiͣ capito¬

Expanded text:
ces. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est, spiritus fertur; seu quod arctis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt, qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. 57. Tolles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum ture nomen trahit, cujus meatus ad os et nares pertendit, habens viam, qua vox ad linguam transmittitur, gulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium, operculum gurgulionis, quasi parva lingua, quae foramen linguae recludit operitve. 60. Collum dictum, quod sit rigidum et teres, ut columna bajulans caput, et sustentans,
Abbreviated transcription (Latin):
qd ꝑ eos inuificus sp̃t: ext̾iꝰ mi¬
listictur. Aruma est pinguedo
slsi adherens. Pulpai est caro si¬
ne pingͥtudine dicta qd̾ palpi¬
tet. resilit enĩ sepe. Hanc enĩ:¬
plerisq et iuscũ uocant ꝓpt̾ qd̾
glutinosa sit. Mẽbra st̃̾ partes
corporis. Artus qͥbꝰ colligant᷑ mẽ¬
bra ab artando clicti. Nerui .¬
greca cliriuatõe appellati: quos
illi ueuras uocat. Alui latine nͥ¬

Expanded text:
 eos vivificus spiritus exterius ministretur. Arvina est pinguedo cuti adhaerens. Pulpa est caro sine pinguedine, dicta quod palpitet: resilit enim saepe. Hanc plerique et viscum vocant, propter quod glutinosa sit. Membra sunt partes corporis. Artus, quibus conligantur membra, ab artando dicti. Nervi Graeca derivatione appellati, quos illi νεῦρα vocant. Alii Latine
Abbreviated transcription (Latin):
ue agignenlis deutib noĩate.
facte st̃ aut ⁊ ad decore denau
he muidi hororri pocius ꝙͣ ornam̃¬
to exist̾e̾nt. Palatum sursũ sicut
celũ est. positũ et inde palatum a
polo ꝑ cliruuatonẽ. S et greci pa¬

Expanded text:
endis dentibus nominatae. Factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. Palatum nostrum sicut caelum est positum, et inde palatum a polo per derivationem. Sed et Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
pipui dñ per hostiũ et cibos mitus
pittint. et sputũ foris ꝓpicimus
Ed inde ingrediũtur abi: inde
ocecintur ẜmones. Labia alã¬
gossus sit labrum. Alii uiroꝵ la
impositũ. Alii ꝙ ꝑ articulatos so¬
trũ cordis ita lingͣ illicłr dentib
pͥmi precisores cdũr: qr om̃e qd̵
acodit ip̃i prius inciclũt. Seq̃n¬
ces canini uocant᷑: quoꝵ cluo in
tdert̾a maxilla seq̃ntes et duo in
militucline canũ existant. ⁊ caĩs
et ip̃is ossa frangit sicut et hõ: ut
ꝙ non possũt pͥores precid̾e ilł tra¬
dant. ut ꝯfringant. Hos uulgͦ
ꝓ longitudine et rotulitate co¬
lomellas uocant. Ultini st̃ mo¬
lares: qͥ concisa a p̾orib sũ ꝯfrac¬
ta sb̾uĩgũt et molũt atq ĩmas

Expanded text:
i per ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, inde egrediuntur sermones. Labia a lamgrossius sit, labrum. Alii virorum limpositum, alii quod articulatos sotrum chordis, ita lingua illiditur dentibus,  precisores dicuntur quia omne quod accipitur ipsi prius incidunt. Sequentes canini dicuntur, quorum duo in dextra maxilla et duo in militudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, 10 sicut et homo, et quod non possunt priores praecidere, illis tradunt, ut confringant. Hos vulgus, pro longitudine et rotunditate, colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molunt, atque immas
Abbreviated transcription (Latin):
et pinna. Nares idcirco uosm
non desinit. sũ qr et nos odoa
ꝙͣ ceperit. Nariũ recta ꝑs ꝓp
tunclitatẽ porrecta colũpnal
li ponii piri. q̃ uero tert̾u leua

Expanded text:
 sunt. Nares idcirco nominnon desinit: sive quia nos odoreidquam coeperit. Narium recta pars, tunditate porrecta, columna mula pomi piri; quae vero dextra la
Abbreviated transcription (Latin):
parẽtes creatores uocant᷑. ¶Ca¬
Nam t̾ra ni carne est. aer in
alitu. humor in sanguĩe: ignis
clici. aut qd̾ post uitã ẽ. mortuiꝰ
uita corpꝰ. ł nõ caro. ut herba et

Expanded text:
parentes creatores vocantur. CaNam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis dici aut quod post vitam est mortuum, vita corpus, et non
Abbreviated transcription (Latin):
le st̃ eminẽtes sb̾ ocłis partes.
ptectõnẽ eoꝵ supposite. uocate
nent in rotũclitatẽ ꝙͣ greci mela
appellant. sũ qd̾ sint supͣ maris¬
las. Maxille aũt ꝑ diminutces
a mal̾: ficut paxillꝰ a palo. taris¬

Expanded text:
e sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae; vocatae nent in rotunditatem, quam Graeci mela appellant: sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis, sicut paxillus a palo, taxil
Abbreviated transcription (Latin):
cta st̃ aĩe : ut una res sit. Propt̾
efficiencias enĩ caꝵ diu̾sa noĩa
sortita est. aĩa: naz et memoria
aĩꝰ ẽ. Dũ recolit memoria est
dũ rectũ iulicat ratõ est. dum
spirat sp̃s est. dũ aliqͥd sentit
sensꝰ est. Nam inde. uĩꝰ sẽ sus
cłr. pro hiis q̃ sentit. Inde s et
sũta nom̃ accepit. ¶ Corpꝰ dic¬
tũ eo qd corruptũ ꝑit. Solubile

Expanded text:
cta sunt animae ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria m recolit, memoria est: dum rectum iudicat, ratio est: dum spirat, spiritus est: dum aliquid sentit, sensus est. Nam inde animus sensus dicitur pro his quae sentit, unde et sententia nomen accepit. Corpus dictum eo quod corru
Abbreviated transcription (Latin):
ta pronũciauit clicens. Potes¬
tatem heo ponendi aĩa meã:
et rursus potestate h̾eo sumẽ¬
di eam. De hac quoq aĩa ip̃o
diũ passionis tp̃r memoratus
euͣnglista ita ꝓtulit clicens.
et in clinato capite de emisit

Expanded text:
ta pronuntiat dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam, et rursus potestatem habeo, sumendi eam. De hac quoque ipsa Domini anima passionis tempore memoratus evangelista ita protulit, dicens: Et inclinato capite emisit
Abbreviated transcription (Latin):
ingrus uariꝰ ex om̃ibꝰ pene.
colorib constans. Uñ ⁊ uoiat᷑
Olca barbari noĩs. er fuluo et
nigro uiricliq et canclido est.¬
¶ Mitridax sole ꝑcussa. colorib
micat uarus. gignit᷑ ĩꝑsida.
Droselitꝰ uariꝰ noĩs cã. qr si ad ig¬
ue applicet᷑: uelud sudorẽ eiit¬
tit. ¶ Oppalꝰ clistinctꝰ diu̾sarũ
colore geminaꝵ. Est eĩ ĩ eocarbũ¬
cłi teniuor ignis. a metisti ful¬
gens purpura smaragli uirẽs
uiriditas: et cũcta parit̾ sb̾ qͣdã
uarietate lucẽcia nom̃ ħt ex ꝑa¬
tria. sola enĩ ꝑtunt uicłia. ¶ Pon¬
sanguineis nũc aureis guttismi¬
cances. alie hũtes stellas. alie lõ¬
gis color luctibꝰ liueate ¶Ero¬
contalito in ꝑua magnitudine
multicolor: uñ et hoc nom̃ sibi :¬
adoptauit. Tam cliu̾sis enĩ uotis
sparsa est: ut. Lxͫ. gẽmar colore

Expanded text:
rus varius ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponsanguineis, nunc aurcantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. 5. Hexecontalithus in parva magnitudine multicolor, unde et hoc nomen sibi adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est, ut sexaginta gemmarum colores
Abbreviated transcription (Latin):
pruat nullo sibi t̾mino p̾fim¬
co. pret̾ea tam apd̾ grocos qͣm
apd̾ latinos longe antiquiore
curã fuisse cariuinũ ꝙͣ ꝓse. Oĩ
aũt stucliũ sero uiguit rimus

Expanded text:
rat, nullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia autem studium sero vig
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hostib ꝯsenserũt. ¶ Piã¬
culũ clictũ. ꝓ eo ꝙ expiari po¬
test. C õmissa st̃ enĩ que erãt
quoquo ordine expiãda. ¶dũ
Qd̃ facit pccm est. qd patitur
pena est. Malũ aũt tũc plenũ
est: cũ et p̃t̾itũ est et impendi¬
tur ut sit dolor et metꝰ. ¶Pe¬
na clicta qd puniat. Est enĩ e¬
pĩtetũ nom̃ et sñ adiectõne nõ
h̾t plenũ sensũ: adicis pena car¬
ceris pena exilii pena mortis ⁊
imples sensũ. ¶ Suppliciũ dic
tũ nõ qui quoquo mͦ pũt᷑. S
ita qui dãpnat᷑. ut bona eius

Expanded text:
cum hostibus consenserunt. 27. Piacum hostibus consenserunt. 27. Piaculum dictum, quod expiari potest; Commissa sunt enim quae erant quoquo ordine expianda. CAPUTQuod facit, peccatum est, quod patitur poena. Malum autem tunc plenum est, cum et pt, ut sit et dolor et metus. Poena dicta quod puniat. Est autem epithetum nomen, et sine adiectione non habet plenum sensum: adicis poena carceris, poena exilii, poena mortis, et inples sensum. Supplicium proprie dictum non qui quoquo modo punitur, sed ita damnatur ut
Abbreviated transcription (Latin):
que tͣnsferũt᷑. et eaꝵ q̃ ĩmobi¬
les st̃. Inficatõ est negatõ de¬
bite rei cũ a creditore deposcit᷑
¶Idem et abiuratõ id est rei
eredite abuegatõ. ¶ Ambitus
uidiciũ in eũ est qui largiorẽ
honorẽ capit et ambit. amis¬
surꝰ dignitatẽ ꝙͣ mun̾e ĩua¬
ait. ¶ Peculatũ iudiciũ ĩ eos
datur qͥ fraudẽ ertato faciũt.
pecunia q pblicũ int̾uertunt
Nam apectiña peculatũ ẽ clic¬
tur furtũ rei publice sicut rei
p̾uate. Nam ille sic iuclicat᷑
ut sacrilegus. qͥ fur ẽ sacroꝵ.
¶Repetendaꝵ accusator qͥ
peccuĩas a sociis capit. In hoc
uiditõ reus si añ moriatur. bo
nũ eiꝰ in uicliaiũ redditur. In¬
cesti iudiciũ in uirgines sacra¬
tas uł ꝓpinquas sangui̾e cos¬
titutũ est. Q̾ enĩ talib miscẽ¬
tur incesti id est. incasti habẽ¬
tur. ¶ Maiestatis reatu tenẽ¬
tur hii qui regiam maiesta¬
tem leserũt uł iuolauerũt: ł
qui rez publicã ꝓdiderũt uł

Expanded text:
nsferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum etur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reliqͥs succedẽtib erantq ꝑ¬
ꝑmixte ⁊ morclinate. ¶ Post¬
ea theodosius minor augustꝯ
ad similitudine gregoriani
⁊ ermogeniani coclicẽ fcm ꝯsti¬
prio cuiꝰq imꝑatoris titulo dis¬
posuit ꝙ a suo noĩe theodosim̃

Expanded text:
t reliquis succedentibus erantque pt reliquis succedentibus erantque permixte et inordinate. Postea Theodosius minor augustus, ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani, codicem factum constiroprio cuiusque imperatoris titulo disposuit, quem a suo n
Abbreviated transcription (Latin):
toribus legum.
OusEs Gen¬
tu hebree pri¬
mus omiũ di¬
umas leges sa¬
cris licteris ex¬
plicauit. ¶Fo¬
roneus rex. Grecis pͥmꝰ leges iu¬
diciaq ꝯstituit. Mercuriꝰ tͥme¬
gistus: Pmus leges egipciis
tracliclit. Solon. pͥmus leges
athemĩsis dedit. ¶ Ligurgus pͥ¬
mus lacedomiꝰ iura ex apolłis
inde cũ ppłs sediciosos inͣgistͣmꝯ
ferre nõ poss : dece iuros legi¬
b scribenclis creauit: qui leges
ex libris solonis in latino ẜmo¬
ne translatas .xii. tabuł expo¬
suerũt. ¶Fuerũt enĩ hii. Apuis
claudius. Gemiciꝰ. uterius. Iu¬
luis. Maniliꝰ. sulpiciꝰ. Sextius
curatius. Romelius. Postumꝰ
Hii decem uiri legũ scribendaꝵ
in lib̾s. Pimis ꝯsul pompenis
institu̾e uoluit. s nõ ꝑ seu̾auit
obtrectatoꝵ metu. Beinde ce¬
sar cep̃ id fuc̾e. S añ int̾fectꝰ
est. Paulatim enĩ antiq̃ leges
uetustate atq in curia exoleue¬
rũt: qͣꝵ et si nullꝰ iam usus ẽ:
noticia tñ necessaria uidet᷑. No

Expanded text:
toribus legum . Moyses gentis Hebraeaeo primus omnium divinas leges sacris litteris explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis iura ex Apolliniinde cum populus seditiosos magistratus ferre non posset, Decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libris Solonis in Latinum sermonem translatas duodecim tabulis exposuerunt. Fuerunt autem hi: Appius Claudius, Genucius, Veterius, Iulius, Manlius, Sulpicius, Sextius, Curatius, Romilius, Postumius. Hi Decemviri legum conscribendarum in libris pinstituere voluit, sed non perseveravit obtrectatorum metu. Deinde Cesar cepit id facere, sed ante interfectus est. Paulatim autem antique leges vetustate atque incuria exoleverunt, quarum etsi nullus iam usus est, notitia tamen necessaria videtur. Nove
Abbreviated transcription (Latin):
sũma leuit᷑. incita grauit
inflexa mocłate. Hoc est. enĩ
illd̾ trimod̾ genꝰ clicendi. hu¬
mile mediũ. grandilocͥiũ. Cũ
enĩ magna clicimꝰ grauit᷑ pro¬
tilr. Cũ mediocria temperate.
Nam in puis causis. nich grã¬
de. nnicħ sblime clicenclũ est: s
leue pedestri more locrdlũ. In
hominũ salute ꝓferimꝰ plus
magnificencie et fulgoris est
exhibendũ. In temperatis uero
causis uͥ nicħ agitur ut aguat
S tm̃ mͦ ut delectetur auditor.
Int̾ utrũq moderate clicenlũ
est. S ⁊ ꝙͣuis de magnis reb
ter docere debet s sũmisse. Do¬
cet temperate cũ ad laudat aut
uituperat. Grandit̾ cũ ad ꝯu̾si¬
onez au̾sos aĩos ꝓuocat. Utẽ¬
da st̃ uerba ĩ sũmisso gen̾e suf¬
ficiencia: in temperatõ splẽden

Expanded text:
sa leviter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer protiliter; cum mediocria, temperate. 2. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. 3. In temperatis vero causis ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque est moderate dicendum; sed et quamvis de magnis rebus ter dicere debet, sed submisse cum docet, temperate cum aliquid laudat vel vituperat, granditer cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in submisso genere sufficientia, in tem
Abbreviated transcription (Latin):
ocłoꝵ. ¶ Aruspiciue artõ pͥmus
etiuscis tradidisse dr qͥdam stageᷤ
Hic ex loris horuspicinã dicta¬
uit. ⁊ postea nõ apparuit. Nã
dͥi fabulose. araute quodã rus¬
tico subito hũc ee gleb̾ exilius¬
se: et haruspicinaz clictasse qua
die et mortu est. Quos libros
romani etrusca lingͣ in ꝓpͥã mu¬
tauerũt.
x. De paganis.

Expanded text:
oculorum. Aruspicinae artem primus Etruscis tradidisse dicitur quidam Tages. Hic ex oris aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. 35. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hunc ex glebis exsiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Etrusca lingua in propriam mutaverunt. CAPUT X. De paganis.
Abbreviated transcription (Latin):
bica. tercia delfica iu templo
fici apollinis genita que antene¬
est. cusꝰ plurimos uerso opens
o homerꝰ inseruit. ¶Quarta
mera initalia. Quĩta erictea ne
roine ero filia in babilone orta
que grecis illiũ petentib uatia¬
nata est perituraz ẽẽ troiam et
omcrũ mendacia scͥpturũ. Die¬
nua que femone clicta est a sam¬
insula insula. Uũ fuit cognou̾ta¬
¶ Septima cumana uoĩe mil¬
tea que nouẽ libros actulit t¬
quino prisco. in quib erãt
Dicta ãt cunca a curitace aua
que est in campania cuiꝰ sep¬
chrũ in sicilia adhuc manet.
Octaua: ellesponcia magros
iano nata que scrib̾r solonise
ciri fuisse tp̃rib. ¶ Nona fi
que uaticinata est anchise.¬
¶ Decima tiburtina noĩe Abi¬

Expanded text:
a, tertia Delphica in templo Delphici Apollinis genita, quae ante Test, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea, nomine Herophila, in Babylone orta, quae de Graecis Ilium petentibus vaticinata est, perituram esse Troiam et Homerum mendacia scripturum; dicmia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cumana, nomine Amalthea, quae novem libros adtulit Tarquinio Prisco, in quibus erant Dicta autem Cumana a civitate Cumas, quae est in Campania, cuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae, decima Tiburtina, nomine A
Abbreviated transcription (Latin):
dicti qd horas natiuitatis holi
speculant᷑ clissimili ⁊ cluciso si¬
co. ¶ Sortilegi st̃. qͥ sb nois fis¬
re relgionis per q̃sdã qͥs scõꝵ
sortes uocant clunnatõnis sc̃a
Psitetur. aut quarũcũꝙ scͥptura¬
aũ. ¶Salisatores uocati sũt. qr
u ens inẽbrũ quacũꝙ parte sa
te significare predicũt. Ad hec
oun̾a pertinent et ligature ere¬
crabiliũ temedioꝵ: que ars medi¬
cor cõdempnat. sũ in precanta¬
tonib sũ in caracterib uł in qͥ¬
buscũq rebus suspendẽdis atq
ligudis in quib om̃ib ars de¬
monũ est. ex qͣdam pestifera so¬
actate hoĩnũ et angłoꝵ maloꝵ¬

Expanded text:
horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturattunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes sate signare predicunt. Ad hec omnia pertinent et ligature execrabilium remediorum, que ars medicorum condemnat, vel in precantationibus vel in characteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars demonum est, ex quadam pestifera societate hominum et ang
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ad quos suscitandos cacla
aque nuscet᷑. ut colore sangͥs fa¬
cilius prouocetur. ¶Udromãcii
ab aqͣ clicti. E st enĩ ydromancia
in aque inspectõne umbras demo¬
nũ euocare. ⁊ yiuagines uł lisoi¬
ficatones eor uid̾e̾: ibiq ab eis
aliqͣ audire. uͥ adhibito sangnĩe
ĩ inferos ꝑhibentur sciscitari. Q
genus diuinato̾nis a persis fert᷑
allatũ. ¶Uarro licit climuatio
rem i igne̾. Hinc geomãciã. udro¬
mancia. aeromãcia Piromãciã
dictu. Diuni clicti qͣsi deo ple¬
ni.DDiunntate enĩ se plenos as¬
sinu̾lãt. ⁊ astucia qͣclã fraudule¬
ta hõib futura coiectant. Duo
aut st̾ gn̾a cliuinationis. ars. et
furor. ¶ Incantatores clicti sũt
qͥ ren uerb ꝑagũt. Arioli uoca¬
ti st̾: ꝓpt̾ qd̾ arca aras udolorũ
nefarias preces emittũt. ⁊ fumes¬
ta sacrificia offerũt. Dusq cele¬
britatib demonũ responsa acci¬
puĩt. ¶ Aruspices nũcupati. qͣsi
horaꝵ inspectores. Diesem̃ ⁊ ho¬

Expanded text:
ndos cadaveaqua miscitur, ut cruore sanguinis facilius provocentur. Hydromantii ab aqua dicti. Est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur sciscitari. Quod genus divinationis a Persis fertur adlatum. Varro dicit divinatiorem et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam dictam. Divini dicti, quasi deo pleni: divinitate enim se plenos adsimulant et astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniectant. Duo sunt autem genera divinationis: ars et furor. Incantatores dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati, propter quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, iisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Haruspices nuncupati, quasi horarum inspectores: dies enim et ho
Abbreviated transcription (Latin):
p̾miria. Gucta eiꝰ spõte manãs: p̃¬
iosor ẽ. Elicita corticis uuln̾e uilior
utlicat᷑. Sirm̃ta eiꝰ arabes ignibꝰ fo¬
iet qͦꝵ fuo satis norio nͥ ad oco¬
re storacis occurtãt plerũq ĩ sanabi¬
les morbos ꝯͣhũt. Mirra ã trogocli¬
nt̾ canicłe ortũ cau̾natĩ lacrimam
fuuit. Distillatõ eiꝰ ĩ t̾rã cadẽs mũ¬
mũda est et albida. Dehĩc fulua
sr sołcera. ⁊ ip̃a storax calamitis
inguis resmosa odoris iocũdi hu¬
necta. et ueld̾ mellosũ liqͦre einit¬
rus. Storax ã clicta: ꝙ sit gusta
aboris ꝓfluẽs et cõgelata. Nã groci

Expanded text:
rha. Gutta ejus sponte manans pretiosior est, elicita corticis vulnere vilior judicatur. Sarmenta ejus Arabes ignibus fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Troglodiinter Caniculae ortum cavernatim lacrymam fluunt. Distillatio emunda est et albida, dehinc fulva fit solis causa. Et ipsa storax calamites, pinguis, resinosa, odoris iucundi, humecta et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta quod sit gutta arboris profluens
Abbreviated transcription (Latin):
lespiram̃tũ emictit ad miaginẽ
nebule: sũ puli̾s. ¶ Amnioniũ
uoeatũ: qd ueluti odore⁊ cĩnamo¬
mi referat. Nascit̾ ĩ siria ⁊ ĩ arme¬
nia fruter brutidsũ sem̃ reddens
sibi cõnerũ flore albo ueluti mole
folus similibꝰ briomie odore ĩ bono
somnos suauificat. ¶Cassia nas¬
cit᷑ in. rrribia uirga rob̾ti corticis et
pipurei. foluis ut piꝑis. Est. aũt
iuitute ciimamomio siłis. s potẽ¬
cia inferior. uũ et pro cinnamomii
uice: duplex eiꝰ poudꝰ in medica¬
m̃tis .admiscetur. ¶ Calamꝰ aromͣ¬
ticus: a similituline calami usu¬
ał uocatur. gignit᷑ in inclia młtis
nodis geniculatꝰ. fuluꝰ fraglãs sp̃c
suauitate. Qͥ cũ frang̾ ĩ młtas sit
partes sciscił similãs gustu cassiã
cũ leui acrimonia remordẽti. ¶Sal¬
samũ arbor in udea intͣ tͥminos
tm̃ .xx. iugerũ erat. Postea qͣm
eade regione tomani ponti st̃ ⁊̃

Expanded text:
le spiramentum emittit ad imaginem nebulae, seu pulveris. 11. Amomum vocatum, quod veluti odorem cinnamomi referat. Nascitur in Syria et Armenia: frutex ejus botrosum semen reddens sibi connexum, flore albo veluti violae, foliis similibus brioniae, odore etiam bono, somnos suavificat. 12. Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis, ut piperis. Est autem virtutis cinnamomi similis, sed potentia inferior; unde pro cinnamomi vice duplex ejus pondus in medicamentis admiscetur. 13. Calamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatur. Gignitur in India multis nodis geniculatus fulvus, fragrans spiritus suavitate. Qui cum frangitur, in multas fit partes scissilis, simulans gustu casiam cum levi acrimonia remordente. 14. Balsami arbor in Judaea intra terminos tantum XX jugerum erat. Posteaquam eamdem regionem Ro
Abbreviated transcription (Latin):
i silanee uestes ex ip̃o pollute: nõ
maculant᷑. Adult̾atꝰ qͥd̾ ueq cũ lic¬
te caigulat. et ut oleũ in aqͣ suꝑ¬
uatat. et uestẽ i aculat. Balsa¬
ma aut si pura fuers̃t tantã uin
liñt. ut si sol excanduit sustin̾ n
manu nõ possint.ii
ix. de herbis qo¬
matibus sue communibus

Expanded text:
a si laneae vestes ex ipsa pollutae non maculantur. Adulteratum quidem, neque lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent ut, si sol excanduerit, sustineri manu non possint. CAPUT IX. De herbis aromaticis, sive communibus