comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit in et̃num: sicut ierłm quȩ int̾pretat᷑ uisio
patis. & tam̃ t̾rena quedam ciuitas demonstra¬
tur. significat ierłm matrẽ nram et̾nã in celiᷤᷤ :¬
siue in his qui spe salui facti st̃. & quod ñ
uident sꝑantes ꝑ patientiã expectant. scd̾m
quos multi filii deserte. magis quã eiꝰ quȩ
ht uirũ: siue in ipsis angłis scĩs ꝑ eccłiam
multiformis sapientie dĩ: cum quib post
hanc ꝑ egrinationẽ sine labore & sine fine
uiuendum ẽ. Si enim ꝓpͥe quidã nemorosus
regio. ubi animȩ bene ẽ. merito paradisus
dici potest: ñ solum t̾cium celum qͥeqͥd illud
est. quod ꝓfecto magnum sublimit᷑q p̃clarũ ẽ:
uerumetiã in ipso homine. lȩticia quedam
bone conscientiȩ paradisꝰ ẽ. Unde ȩccłia
in scĩs temꝑant̾ & iuste &e pie uiuentib. pa¬
radisus recte dr: pollens affluentia gr̃ãꝵ castiˢᷤ¬
q consiliis: quando quidẽ &e in tͥbulatiõib

Expanded text:
erit in aeternum: sicut Hierusalem, quae interpretatur "uisio erit in aeternum: sicut Hierusalem, quae interpretatur "uisio pacis" et tamen terrena quaedam ciuitas demonstratur, significat Hierusalem matrem nostram aeternam in caelis siue in his, qui spe salui facti sunt et quod non uident sperantes per patientiam expectant, secundum quos multi filii desertae magis quam eius, quae habet uirum, siue in ipsis angelis sanctis per ecclesiam multiformis sapientiae dei, cum quibus post hanc peregrinationem sine labore et siit Adam? Si enim proprie quidam nemorosus regio, ubi animae bene est, merito paradisus dici potest, non solummodo tertium coelum, quidquid illud est, quod profecto magnum sublimiterque praeclarum est, sed etiam in ipso homine laetitia quaedam bonae conscientiae paradisus est. Unde et Ecclesia in sanctis temperanter et juste et pie viventibus paradisus recte dicitur , pollens affluentia gratiarum, castisque deliciis: quandoquidem et in tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe & similitudine corꝑis alienata. & ab rep¬
ta. caꝑe potest: a quo ꝑegrinam᷑ mortali et
corruptibili onere grauati: quandiu ꝑ fidem
ambulamꝰ. ñ ꝑ speciẽ: & cũ hic iuste uiuimꝰ.
Cur aũ ñ credamꝰ. qd̾ tanto apło doctori gen¬
tium. rapto usq ad istã excellentissimã uisio¬
nẽ uoluerit d̾̃s monstrare uitã: in qua pꝰ hanc
uitã uidendꝰ ẽ in et̾nũ: Et cur ñ dicat᷑ iste pa¬
radisus. excepto illo in quo corporalit̾ uixit a¬
dam. int̾ ligna nemorosa atq fructuosa: quan¬
doquidem & eccłia quȩ nos congregat in cari¬
tatis sinũ. ꝑaradisꝯ dicta ẽ cũ fructu pomor:
S hoc figurate dictũ ẽ: tam ꝙͣ illo paradiso uͥ
ꝓpͥe fuit adam. ȩccłia significata sit ꝑ formã
futuri: quãquã diligentiꝰ considerantib for¬
tassis occurrat. illo paradiso corporali in quo
adam corꝑalit̾ fuit. & istã uitã scõꝵ signifi¬
catam quȩ nc̃ agit᷑ in eccłia. & illã que pꝰ hanc

Expanded text:
ore et similitudine corporis alienata et abrepta capere potest: a quo peregrinamur mortali et corruptibili onere grauati, quamdiu per fidem ambulamus, non per speciem et cum hic iuste uiuimus. cur autem non credamus, quod tanto apostolo gentium doctori, rapto usque ad istam excellentissimam uisionem, uoluerit deus demonstrare uitam, in qua post hanc uitam uiuendum est in aeternum? et cur non dicatur iste paradisus excepto illo, in quo corporaliter uixit Adam inter ligna nemorosa atque fructuosa? quandoquidem et ecclesia, quae nos congregat in caritatis sinum, paradisus dicta est cum fructu pomorum. sed hoc figurate dictum est, tamquam illo paradiso, ubi proprie fuit Adam, ecclesia significata sit per formam futuri. quamquam diligentius considerantibus fortassis occurrat illAdam corporaliter fuit, et istam uitam sanctorum significatam, quae nunc agitur in ecclesia, et illam, quae post hanc
Abbreviated transcription (Latin):
nebulis obfuscatur. Ibi iurtutes aĩe ñ sunt
oꝑosȩ ac laboriosȩ: neq enu opere tẽꝑantiȩ
libido frenat᷑. aut oꝑe fortitudinis tolerant᷑
adusa: aut oꝑe iusticiȩ iniqua puniuntur:
aut oꝑe prudentiȩ mala deuitant᷑. Una ibi
& tota uirtꝰ ẽ amare qd̃ uideas: & sũma feli¬
citas habere qd̃ amas. Ibi enĩ beata uita in
fonte suo bibitur: unde asꝑgit᷑ aliqͥd huic
humanȩ uitȩ. ut in tẽptationib huiꝰ scłi tem¬
ꝑant̃. fortit̃. iuste. prudent̃q uiuat᷑. Propt̃
illud qͥppe adipiscendũ uͥ sec̾a qͥes erit. & ineffa¬
bilis uisio caritatis. labor suscipit᷑. ⁊ continẽdi
a uoluptate.⁊ sustinendi adu̾sitates. ⁊ subueni¬
endi indigentib ⁊ resistendi decipientib Ibi
uidet᷑ claritas dñi. ñ ꝑuisionẽ sigẽantẽ. siue
corporalẽ sic̃ uisa ẽ in monte syna. siue sp̃ualẽ. sũ

Expanded text:
nebulis offuscatur, ibi uirtutes animae non sunt nebulis offuscatur, ibi uirtutes animae non sunt operosae ac laboriosae; neque enim opere temperantiae libido frenatur aut opere fortitudinis tolerantur aduersa aut opere iustitiae iniqua puniuntur aut opere prudentiae mala deuitantur. una ibi et tota uirtus est amare quod uideas et summa felicitas habere quod amas. ibi enim beata uita in fonte suo bibitur, unde aspergitur aliquid huic humanae uitae, ut in temtationibus huius saeculi temperanter, fortiter, iuste prudenterque uiuatur. propter illud quippe adipiscendum, ubi secura quies erit et ineffabilis uisio ueritatis, labor suscipitur et continendi a uoluptate et sustinendi aduersitates et subueniendi indigentibus et resistendi decipientibus. ibi uidetur claritas domini non per uisionem significantem siue corporalem, sicut uisa est in monte Sina
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑora s uisa corpoꝵ similia. sꝑualit̃ nouerit
tenere: sicuti qui se in sompnis uidere. oe
anteꝙͣ euigilent. sciunt. Ibi si &e̾ uidentur
futura. ita ut omĩno futura noscant᷑. quoꝵ
imagines presentes uident᷑. siue ipsa hoĩs
mente diuinitꝰ adiuta. siue aliquo int̃ ipsa
uisa quid significent exponente. sic̃ in apo¬
calipsi ioħi exponebatur. magna reuelatio
ẽ: etiam si forte ignoret ille cui hec demon¬
strant᷑. utrũ e corꝑe exierit. an adhuc sit in
corpore. s sꝑu a sensib corꝑis alienato ista uident:
potest enim sic abreptus id ignorare. si ei &
hoc ñ ostendatur. Porro aũ si quẽad modũ
raptꝰ ẽ a sensib corporis. ut in istis eẽt simi¬
litudinib corpoꝵ quȩ sꝑu uident᷑. ita &
ab ipsis rapiatur. ut in illã quasi regionẽ
intellectualiũ uł intelligibiliũ subueat᷑.
ibi sine ulla corꝑis similitudine ꝑspicua
ueritas cernitur: nullis opinionũ falsaꝵ

Expanded text:
pora, sed visa corporum similia spiritualiter noverit pora, sed visa corporum similia spiritualiter noverit cernere, sicuti quae se in somnis videre, etiam antequam evigilent, sciunt. Ibi si etiam videntur futura, ita ut omnino futura noscantur, quorum imagines praesentes uidentur siue ipsa hominis mente diuinitus adiuta siue aliquo inter ipsa uisa quid significent exponente, sicut in Apocalypsi Iohanni exponebatur, magna reuelatio est, etiamsi forte ignoret ille, cui haec demonstrantur, utrum e corpore exierit an adhuc sit in corpore, sed spiritu a sensibus corporis alienato ista uideat; potest enim sic raptus id ignorare, si ei et hoc non ostendatur. Porro autem, si quemadmodum raptus est a sensibus corporis, ut esset in istis similitudinibus corporum, quae spiritu uidentur, ita et ab ipsis rapiatur ut in illam quasi regionem intellectualium uel intellegibilium subuehatur, ubi sine ulla corporis similitudine perspicua ueritas cernitur, nullis opinionum falsarum
Abbreviated transcription (Latin):
in hominib. Quo enim alio modo ipse in¬
tellectꝰ: nisi intelligendo conspicit᷑: Ita &
caritas. gaudiũ. pax. longanimitas. benig¬
nitas. bonitas. mansuetudo. fides. continen-¬
tia. & cetera hiuiis modi quib ꝓpinquatur
deo. et ipse ds ex qͦ omnia. ꝑ quẽ omĩa in qͦ
omĩã. Quam quã itaq in eadem anima fian
uisiones. siue quȩ sentiunt᷑ ꝑ corpꝰ. sic̃ hoc
corporeũ cȩlum & t̾ra. & quecũq in eis nota
eẽ possunt. quemadmodũ posst̃. siue quȩ sꝑu
gunt᷑ quȩ nec corpora st̃. nec similitudines
corpoꝵ: habent utiq ordinẽ suũ: & ẽ aliud
alio p̃cellentiꝰ. Prestantior ẽ enĩ uisio sꝑualiᷤ
ꝙͣ corporalis: & rursꝰ p̾stantior intellectualis.
cernuntur similia corporalib. ita ut omĩno
a sensib corporis au̾tat᷑. amplius quã in sõp¬
no solet. s minus quã in morte: iã diuine
ammonitionis est. & adutorii. ut se non cor

Expanded text:
in hominibus. quo enim alio modo ipse inin hominibus. quo enim alio modo ipse intellectus nisi intellegendo conspicitur? ita et caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia et cetera huius modi, quibus propinquatur deo, et ipse deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Quamquam itaque in eadem anima fiant uisiones, siue quae sentiuntur per corpus, sicut hoc corporeum caelum et terra et quaecumque in eis nota esse possunt, quemadmodum possunt, siue quae spiritu guntur, quae nec corpora sunt nec similitudines corporum, habent utique ordinem suum et est aliud alio praecellentius. praestantior est enim uisio spiritalis quam corporalis et rursus praestantior intellectualis cernuntur similia corporalibus, ita ut omnino a sensibus corporis auertatur amplius quam in somno solet, sed minus quam in morte, iam diuinae admonitioni
Abbreviated transcription (Latin):
memoria tenuerat: in eodem sꝑu cogitando.
cernebat. Que omnia ñ corporalia. s corpora¬
lium imagines erant: siue cũ pͥmũ in ipsa
alienatione uise st̃. siue cũ postea recordate
atq cogitatȩ. Cum uͦ disceptabat᷑ & reqͥrebat᷑.
ut illa signa intelligerent᷑: mentis erat actio
conantis: s deerat effectus. donec annuntiati
st̃. qui uenerant a cornelio. At uͦ corꝑali &ẽ ac¬
diceret. uade cũ eis. ubi &e illud signũ osten¬
Derat. & impresserat uoces. adiuta diuinitꝰ
mens intellexit: qͥd illis signis omĩb ageret᷑.
his itaq & huiusmodi reb diligent̃ conside¬
ratis. satis apparet corporalẽ uisionẽ referri
ad sꝑualem: eamq sꝑualem referri ad in¬
cernunt᷑ quȩ neq st̃ corpora. nec ullas gert̃
formas similes corpoꝵ: uelut ipsa mens. &
omĩs animȩ affectio bona. Cui contraria ft̃
eiꝰ uicia: quȩ recte culpant᷑ atq dãpnant᷑̃

Expanded text:
memoria tenuerat, in eodem spiritu cogitando memoria tenuerat, in eodem spiritu cogitando cernebat. quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, siue cum primum in ipsa alienatione uisae sunt siue cum postea recordatae atque cogitatae. cum uero disceptabatur et requirebatur, ut illa signa intellegerentur, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus, donec nuntiati sunt qui uenerunt a Cornelio; hac uero corporali etiam ac spiritu ei diceret: uade cum eis, ubi et illud signum ostenderat et inpresserat uoces, adiuta diuinitus mens intellexit, quid illis signis omnibus ageretur. his atque huius modi rebus diligenter consideratis satis adparet corporalem uisionem referri ad spiritalem eamque spiritalem referri ad incernuntur, quae neque sunt corpora nec ullas gerunt formas similes corporum, uelut ipsa mens et omnis animae adfectio bona, cui contraria sunt eius uitia, quae recte culpantur atque damnantur
Abbreviated transcription (Latin):
derat: & transacti eiꝰ imaginẽ in sꝑu cogi¬
tando cernebat: nec aliqͥd intellectu pot̾at.
nͥ nosse ẽẽ signũ. & qͥd significaret inquirere
Uidit petrus in alienatione m̃tis. uas qua¬
tuor lineis alligatum. submitti de cęlo
plenum uariis animalib: cũ audiuit &¬
uocem. macta & mandiica. Qui cũ redditꝰ
sensib. de uisu disceptaret: ecce qͦs corne¬
lius miserat. nunciauit eos sꝑc dicens.
Eece uiri querunt te. S surge descende
& uade cum eis: quia ego misi eos. Qui cũ
uenisset ad corneliũ. qͥd in illa uisione in tel¬
lexerit. ubi audierat qd̾ ds mundauit. tu
ne cõmiine dixeris: ipse indicauit dicens. S
mͥ ds oftendit: neminẽ cõmunẽ aut inmũ¬
dũ hõĩnẽ dice̾. Cũ gͦ illũ discũ uideret alienatꝰ
a corporis sensib & illas uoces. macta & man¬
duca. & quȩ ds mundauit. tu ne cõmunia
dixeris: in sꝑu audiebat. Redditus aũ cor¬
poreis sensib idipsũ qd̃ uisũ. atq auditum

Expanded text:
derat et transacti eius imaginem in spiritu cogitando cernebat nec aliquid intellectu poterat nisi nosse signum esse et, quid significaret, inquirere. Uidit Petrus in alienatione mentis uas quattuor lineis alligatum submitti de caelo, plenum uariis animalibus, cum audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptaret, ecce quos Cornelius miserat nuntiauit ei spiritus dicens: ecce, uiri quaerunt te; sed surge, descende et uade cum illis, quia ego misi eos. qui cum uenisset ad Cornelium, quid in illa uisione intellexerit, ubi audierat: quae deus mundauit, tu ne communia dixeris, ipse indicauit dicens: et mihi deus ostendit neminem communem aut inmundum dicere hominem. cum ergo illum discum uideret alienatus a corporis sensibus, et illas uoces „macta et manduca" et "quae deus mundauit, tu communia ne dixeris in spiritu audiebat. redditus autem corporis sensibus id ipsum, quod uisum atque auditum
Abbreviated transcription (Latin):
faciem: contra. incontͣ. Quando tamen ei¬
dixit. ostende mͥ temetipsũ: & nc̃ &̃ ad ipsos
qͦs obuirgabat. & qͥb moysi meritũ ita p̾fe¬
rebat. sic loquebat᷑. ꝑ creat᷑am corꝑalẽ p̃senta¬
tam sensib carnis. Illo gͦ mͦ in illa specie qua
d̃s ẽ. longe ineffabilit̾ secretiꝰ &e p̃sentiꝰ loqͥt᷑
locutione in effabili: uͥ eũ nemo uuens ui¬
toet. uita ista qua mortalit̃ uiuit᷑ in istis sensi
b corporis. s nͥ ab hac uita quisq quodãmͦ
moriat᷑. siue omĩno exiens de corꝑe. siue ita
adu̾sus & alienat᷑ a carnalib sensib ut me¬
rito nesciat sic̃t apłs ait. utrũ in corpore an
extra corpus sit: cum in illã rapit̾ & sub¬
uehitur uisionẽ. Quaꝓpt̾ si hoc tercium
uisionis genus qd̃ suꝑis ẽ. ñ solũ omĩ corpo¬
rali qͦ ꝑ corꝑis sensꝰ corpora sentiunt᷑. ue
appellauit apłs: in hoc uidetur claritas
toĩ cui uidendȩ corda mundant᷑. Unde dictũ

Expanded text:
ra in contra, quando tamen dixit ei, Ostende mihi temetipsum; et nunc etiam ad ipsos quos objurgabat, et quibus Moysi meritum ita praeferebat, sic loquebatur per creaturam corporalem praesentatam sensibus carnis. Illo ergo modo, in illa specie qua Deus est, longe ineffabiliter secretius et praesentius loquitur locutione ineffabili, ubi eum nemo videns vivet vita ista, qua mortaliter vivitur ibus corporis, sed nisi ab hac uita quisque quodammodo moriatur siue omnino exiens de corpore siue ita auersus et alienatus a carnalibus sensibus, ut merito nesciat, sicut apostolus ait, utrum in corpore an extra corpus sit, cum in illam rapitur et subuehitur uisionem. Quapropter si hoc tertium uisionis genus, quod superius est non solum omni corporali, quo per corporis sensus corpora sentiuntur, ueappellauit apostolus, in hoc uidetur claritas dei, cui uidendae corda mundantur. unde dictum
Abbreviated transcription (Latin):
in suis formis. & absentia cogitant᷑ imagi¬
nib animo imp̃ssis: & faciunt duo gen̾a
uisoꝵ. Unũ ꝑ corporis sensꝰ: alt̾ũ ꝑ sꝑm qͦ¬
ille imagines continent᷑. Dilectio aũ. nũqͥd
alit uidetur p̃sens inspetiȩ qua ẽ. & aliter
absens in aliqua imagine sui simili: Non
itiq. S quantum mente cerni potest: ab
alio magis. ab alio minus cernitur. Si autẽ
aliqͥd corporalis imaginis cogitat᷑: ñ ipsa
cernitur. Hec ft̃ tria genera uisionũ. Pri¬

Expanded text:
in suis formis et absentia - cogitantur in imagiin suis formis et absentia - cogitantur in imaginibus animo inpressis et faciunt duo genera uisorum: unum per corporis sensus, alterum illae imagines continentur. dilectio autem numquid aliter uidetur praesens in specie, qua est, et aliter absens in aliqua imagine sui simili? non utique. sed quantum mente cerni potest, ab alio magis, ab alio minus ipsa cernitur; si autem aliquid corporalis imaginis cogitatur, non ipsa cernitur. Haec sunt tria genera uisionum,
Abbreviated transcription (Latin):
currunt genera uisionũ. Unũ ꝑ ocłos quib
qͦ ꝓximus & absens cogitatur: tc̃ium ꝑ con¬
tuitũ m̃tis. quo ipsa dilectio intellecta conspĩ¬
cit᷑. In his tͥb generib: illud pͥmũ manifestũ
ẽ omnib. In hoc enĩ uidet᷑ celũ & t̾ra. & oĩa
alterũ. quo absentia corporalia cogitant᷑. ins¬
quȩ in eis uidere possumus: etiam in eis con¬
stituti cogitamꝰ. Ubi nicħ uidentes oculis
corꝑis. an imo tam̃ corpceales imagines in¬
tuemur: seu ueras. sicut ipsa corꝑa uidimꝰ
& memoria retinemꝰ: seu fictas. sic̃ cogitatio
formare potuerit. Alit̾ enĩ cogitamꝰ car¬
thaginẽ quã nouimꝰ: alit alexandriã qͣm
ñ nõuimus. Tercium uͦ illud quo dilectio
intellecta conspicitur: eas res continet. quȩ
ñ hñt imagines sui siiles. quȩ ñ st̃ qd̾ ipse.
Nam hõ. uł arbor. uł sol. & quet̃q alia corꝑa.
siue celestia siue t̾restria. & p̃sentia uident᷑

Expanded text:
currunt genera visionum: unum per oculos, quibus currunt genera visionum: unum per oculos, quibus quo proximus et absens cogitatur, tertium per contuitum mentis, quo ipsa dilectio intellecta conspicitur. in his tribus generibus illud primum manifestum est omnibus; in hoc enim usecundum quo absentia corpora cogitantur insiquae in eis sunt videre possumus. Etiam in eis constituti cogitamus, ubi nihil uidentes oculis corporis, animo tamen corporales imagines intuemur, seu ueras, sicut ipsa corpora uidimus et memoria retinemus, seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. aliter enim cogitamus Carthaginem, quam nouimus, aliter Alexandriam, quam non nouimus. tertium uero illud, quo dilectio intellecta conspicitur, eas res continet, quae non habent imagines sui similes, quae non sunt quod ipsae. nam homo uel arbor uel sol et quaecumque alia corpora, siue caelestia siue terrestria, et praesentia uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum sit. Restat gͦ fortasse. ut qm̃
mentiri ñ posset apłs. qͥ tanta cura egit ut
discerneret quid sciret. & qͥd nesciret. hoc iplũ
eũ intelligamus ignorasse: utrũ qñ raptꝰ in
corꝑe. cum corpꝰ uiuere dr̃. siue uigilantis s¬
ue dormientis. siue in extasi a sensib corꝑis
alienati: an omnino de corꝑe exierit. ut mor¬
tuũ corpꝰ iaceret. donec ꝑacta illa demonstra¬
tione menbris mortuis aĩa redderet᷑: & ñ qͦsi
dormiens euigilaret. aut extasi alienatus
denuo rediret in sensꝰ: s mortuuis omnino
reuiuisceret. Pinde qͦd uidit raptꝰ in t̾ciũ cȩlũ.
uidenda uł audienda ineffabilia illiꝰ uisio¬
nis arrepta sit: hoc incertũ erat. Ideo forsitan
dixit. siue in corꝑe siue extra corpus nescio
d̃s seit. Quod aũ ñ imagialit̃. s ꝓpͥe uidet᷑ &
ñ ꝑ corpꝰ uidet᷑: hoc ea uisione uidet᷑. quȩ õs
cȩt̾as suꝑat. Ecce in hoc uno p̃cepto. cũ legitur
diliges ꝓximũ tuum tam quã teipsũ: tria oc¬

Expanded text:
id viderit. 14. Restat ergo fortasse ut quoniam mentiri non posset Apostolus, qui tanta cura egit, ut discerneret quid sciret, et quid nesciret, hoc ipsum eum intelligamus ignorasse, utrum quando in corpore, cum corpus uiuere dicitur, siue uigilantis siue dormientis siue in extasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus iaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur et non quasi dormiens euigilaret aut extasi alienatus denuo rediret in sensus, sed mortuus omnino reuiuisceret. proinde, quod uidit raptus usque in tertium uidenda uel audienda ineffabilia illius uisionis abrepta sit, hoc incertum erat, ideo forsitan dixit: siue in corpore siue extra corpus nescio, deus scit. Quod autem non imaginaliter, sed proprie uidetur et non per corpus uidectuale. Ecce enim in hoc uno praecepto cum legitur: « Diliges proximum tuum sicut te ipsum , » tria oc
Abbreviated transcription (Latin):
qui sacras litteras nob̾ ministrarunt.
ut quando ab aliqͦ eoꝵ duina narrabatur
historia cũ ad se ipsum ueniret. tanꝗͣ de alio
loqueret᷑. & sic se insereret ordini narrationis
suȩ. tamꝙͣ rerum gestaꝵ scͥptor: ñ tamꝙͣ sui
ipsius predicator. Nlam hoc & sc̃s matheus fecit.
Qui cũ in textu narrationis suȩ uenisset ad se¬
ipsũ: uidit inquit intheloneo sedentẽ quen¬
dam publicanũ nomine matheũ. & ait illi
Sequere me. Non dixit uidit me: & dixit mͥ¬

Expanded text:
qui sacras Litteras nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me
Abbreviated transcription (Latin):
loquat᷑ ei d̾s quẽ dignũ tali colloquio fecit.
ñ os corꝑis. s mentis:ͥ sic̃ intelligendũ arbi¬
tror. qͦd de moyse scͥptũ ẽ. Concupiuerat e¬
num sicut in exodo legimꝰ uidere dmñ. non
utiq sic̃ uiderat in monte. nec sic̃ uidebat
in tab̃nacło: s in ea substantia qua d̃s est:
nulla assũpta corporali creatura. quȩ mor¬
talis carnis sensib p̃sentet᷑: neq in sꝑu figu¬
ratis similitudinib corpoꝵ. s ꝑ spetiẽ suã
quantũ eã caꝑe creatura rationalis & intel¬
lectualis potest: seuocata ab omĩ corꝑis sensu
ab omĩ significatiuo enigiate spiritus. Sis
enim scriptũ ẽ. Si ergo inueni grãm in con¬
spectu tuo. ostende michi temet ipsũ. ut¬
manifeste uideã te: cũ paulo suꝑiꝰ legat.¬
locutus ẽ dñs ad moysen facie ad faciẽ sũ
qͥl loqͥt᷑ ad amicũ suũ. Sentiebat gͦ qd̃ ui¬
oebat: & qd̾ ñ uidebat desiderabat. Nam &
paulopost cum dixisset ei ds̃. inuenisti enĩ

Expanded text:
ei quem dignum tali conloquio fecerit, non os corporis, sed mentis, sicut intellegendum arbitror, quod de Moyse scriptum est. Concupiuerat enim, sicut in Exodo legimus, uidere deum, non utique sicut uiderat in monte nec sicut uidebat in tabernaculo, sed in ea substantia, qua deus est, nulla adsumta corporali creatura, quae mortalis carnis sensibus praesentetur, neque in spiritu figuratis similitudinibus corporum, sed per speciem suam, quantum eam capere creatura rationalis et intellectualis potest seuocata ab omni corporis sensu, ab omni significatiuo aenigmate spiritus. sic enim scriptum est: si ergo inueni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te, cum paulo superius legatnus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum. sentiebat ergo, quid uidebat et quod non uidebat desiderabat. nam et paulo post, cum dixisset ei deus: inuenisti enim
Abbreviated transcription (Latin):
iam recte sꝑc dicitur. Et utiq ñ ẽ corpꝰ. qͣmiͥ
corpori similis sit. imago absentis corporis.
nec ille ipse obtutus. quo cernit᷑. Terciũ uͦ
intellectuale. ab intellectu. Tria gͥ ista gen̾a
thasar articulos manꝰ scribentis in pariete.
Continuoq ꝑ corꝑis sensum. imago rei cor¬
poralit̾ facte sꝑui eiꝰ imp̃ssa ẽ: atq ipso
uisu facto atq p̾terito. illa in cogitatione
tur. Nec tunc intellectum erat hoc signum
cum corporalit̾ fieret: atq corporalib ocłis ap¬
pareret. Iam tam̃ signũ ẽẽ intelligebat᷑: id
habens ex mentis officio. Et qr requirebat᷑
qͥd significaret. &̃ ipsã inquisitionẽ utiq
mens agebat: quo ñ comꝑto. daniel accessit.
& sꝑu ꝓphetico mente lustrata. ꝑturbato re¬
gi quid illo signo portenderet᷑. aꝑuit: ipse

Expanded text:
iam recte spiritus dicitur et utique non est corpus, quamuis corpori similis sit, imago absentis corporis, nec ille ipse obtutus, quo cernitur; tertium uero inellectuale ab intethasar articulos manus scribentis in pariete, continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae spiritui ejus impressa est, atque ipso viso facto ac praeterito, illa in cogitatione tur, nec tunc intellectum erat hoc signum, cum corporaliter fieret atque oculis corporalibus appareret; jam tamen signum esse intelligebatur, id habens ex mentis officio. Et quia requirebatur quid significaret, etiam ipsam inquisitionem utique mens agebat. Quo non comperto Daniel accessit, et spiritu prophetico mente illustrata, perturbato regi quid illo signo portenderetur aperuit ; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
illi dñs cognoscar: & in sompno loquar illi.
Pon ita quomͦ famulus m̃s moyses in tota
domo mea fidelis ẽ: os ad os ioquar ad illũ.
in specie &e ñ in enigiate: & claritatẽ dñi ui
debit. Neq enĩ hoc scd̾m substantiã corporis

Expanded text:
illi dominus cognoscar et in somno loquar illi! non ita, quomodo famulus meus Moyses in tota domo mea fidelis est; os ad os loquar ad illum in specie et non per aenigmata, et claritatem domini uidit. neq
Abbreviated transcription (Latin):
cialiter a ꝑsecutorib queritur. ut ab aliis
qui ñ ita requiruntur non deseratur ȩccłia:
s p̃beant cibaria conseruis suis. qͦs aliter
uiuere ñ posse nouert̃. Cũ aũ omniũ. id est
episcopoꝵ & clericoꝵ. & laicoꝵ. ẽ cõmune ꝑi¬
culum: hii qui aliis indigent. ñ deserant᷑
ab his quib indigent. Aut gͥ ad loca mu¬
nitiora õs transeant. aut qui habent necessi¬
tatem remanendi. ñ relinquant᷑ ab eis¬
ꝑ quos ẽ illoꝵ eccłiastica supplenda necessitas:
ut aut pariter uiuant. aut parit̾ sufferant.
quod eos pat̾familias uolet ꝑpeti. Ueniã

Expanded text:
cialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis cialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis qui non ita requiruntur, non deseratur Ecclesia, sed praebeant cibaria conservis suis, quos aliter vivere non posse noverunt. Cum autem omnium, id estepiscoporum et clericorum et laicorum, est commune periculum, hi qui aliis indigent non deserantur ab his quibus indigent. Aut igitur ad loca munita omnes transeant, aut qui habet necessitatem remanendi, non relinquetur ab eislorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti.
Abbreviated transcription (Latin):
Iecolimus inquit uerba dicentis. Cum
Iaũ ꝑsequunt᷑ uos in ciuitate ista: fu¬
gite in aliam. Quis aũ credat hoc ita dn m̃
fieri uoluisse: ut necessario minist̾io sine
quo uiuere nequeunt. desererent᷑ greges
qͦs suo sanguine cõparauit: Nũqͥd hoc fecit
ipse. quando portantib parentib in egyp¬
tum paruulus fugit: Qui necdũ ȩccłias
congregauerat: quas ab eo desertas dicamꝰ.
Num quid quando apłs paulus. ne illũ cõ¬
prehenderet inimicus. ꝑ fenestrã insporta
submissus ẽ. & effugit manus eiꝰ. deserta
ẽ quȩ erat ibi eccłia necessario minist̾io: &¬
ñ ab aliis fr̃ib ibidem constitiitis. qͦd oporte¬
bat impletum ẽ: Eis quippe uolentib hoc
apłs fecerat: ut seipsum seruaret eccłiȩ quẽ
ꝓpͥe ꝑsecutor ile querebat. faciant gͦ serui
xꝑi. ministri uerbi & sacram̃ti eiꝰ: qd prece¬
ꝑit. siue ꝑmisit. fugiant omnino deciuita¬
de in ciuitatemꝰ. quando eoꝵ quisquã spe¬

Expanded text:
ecolimus enim uerba dicentis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nquos suo sanguine comparavit? Numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum parvulus fugit , qui nondum Ecclesias congregaverat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? Numquid quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est, et effugit manus ejus , deserta est quae ibi erat Ecclesia necessario ministerio, et non ab aliis fratribus ibidem constitutis quod oportebat impletum est? Eis quippe volentibus hoc Apostolus fecerat, ut se ipsum servaret Ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. Faciant ergo servi Christi, ministri verbi et Sacramenti ejus, quod praecepit sive permisit. Fugiant omnino de civitate in civitatem, quando eorum quisquam spe
Abbreviated transcription (Latin):
lus. ñ historia ubi rerũ gestaꝵ suscipit᷑ expli¬
canda narratio: s in epła hoc fecit. Nã it a
de seipso ait. Scio hominẽ inxꝑoante annos
quatuordecim. siue in corꝑe siue extͣ corpus
nescio. d̃s scit: raptũ huiusmodi in t̾ciũ cȩlũ.
Quo circa. qd̃ &̃ beatus eugłista ñ ait. eram
recumbens in sinu iħu. s ait. erat recũbens
unꝰ ex discipłis: nrõꝵ auctoꝵ consuetudinẽ
agnoscamus potius. quã miremͣ. Quid enĩ
deꝑit ueritati. quando & res ipsa dr: & mo¬
do quodam dicendi iactantia deuitatur:
Hoc quippe narrabat: qͦd ad euis laudẽ mari¬

Expanded text:
 in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, raptum hujusmquod etiam hic beatus evangelista non ait: Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait: Erat recumbens unus ex discipulis, nostrorum auctorum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et modo quodam dicendi jactantia devitatur? Hoc quippe narrabat, quod ad ejus laudem maxi
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ peccatum mors. atq ita in om̃s ho¬
mines ꝑtransiit: quam illo quo dictũ
ẽ ad corinthios ꝑ hominem mors. & ꝑ
hominem resurrectio mortuoꝵ. Sicut
enim in adam om̃s moriunt᷑: sic & in
xꝑo om̃s uiuificabuntur. Nemo qͥppe
ambigat hoc ibi de corpore mortis dictũ:
qm̃ de resurrectione corporis. magna apłi
intentione questio uersabat᷑. Et id̾o in¬
detur ibi de peccato tacuisse: qui a non
erat questio de iusticia. Hic aũ ad roma¬
nos utrumq posuit. & utrumq exposu¬
it: & utrumq diutissime cõmendauit:
peccatum in adam. iusticiam in xꝑo¬
uo ista que funt in uno homine
nasci & renasci: ad duos homines ꝑ¬
tinent. Unum ad illum pͥmum adam: al¬

Expanded text:
catum mors; atque ita in omnes homines pertransiit: quam illo quo dictum est ad Corinthios, Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. nemo quippe ambigit hoc ibi de morte corporis dictum, quoniam de resurrectione corporis magna apostoli intentione quaestio uersabatur. et ideo uidetur ibi de peccato tacuisse, quia non erat quaestio de iustitia; hic autem ad Romanos utrumque posuit et utrumque diutissime commendauit, peccatum in Adam, iustitiam in uo ista, quae in uno fiunt homine,. nasci et renasci, ad duos homines pertinent, unum ad illum primum Adam al
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Om̃s & om̃s ideo dixit. quia in mortẽ
neno nisi ꝑ illum: in uitam nemo nͥ ꝑ istũ.
In primo patuit quid hominis arbitrium
ualeret ad mortẽ: in scdo autem qͥd dĩ adiu¬
torium ualuit ad uitam. Deniq primꝰ hõ ñ¬
nisi homo: scd̾s uͭ deus &e homo. Receatum
enim factum est relicto deo: iusticia ñ fit si¬
ne deo. Ac ꝑhoc non moreremur. nisi ꝑ car¬
nalem ꝓpaginem. de menbris illius uenire¬
mus. Nec uiueremus: nisi ꝑ sꝑualem cone¬
xionem menbra huuis cẽmus. Ideo opꝰ nob̾
fuit nasci & renasci: illi autẽ ꝓꝑt̾ nos tan¬
tummodo nasci. Nos enim a peccato ad ui¬
sticiam renascendo transimus. Iue autem
a nullo peccato ad iusticiam transitũ fecit:
s in eo quod baptizatus ẽ nr̃e regeneratio¬
nis sacramentum sua humilitate altius
commendauit: ueterem tamen hominẽ
nr̃m passione: nouum autẽ resurrectione
significans.

Expanded text:
t \'omnes\' ideo dixit, quia in mortem nemo nisi per illum, in uitam nemo nisi per istum; in primo patuit, quid hominis arbitrium ualeret ad mortem. in secundo autem, quid dei adiutorium ualeret ad uitam. denique primus homo nonnisi homo, secundus uero deus et homo; peccatum enim factum est relicto deo, iustitia non fit sine deo. ac per hoc nec moreremur, nisi per carnalem propagationem de membris illius ueniremus, nec uiueremus, nisi per spiritalem conexionem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci et renasci, illi autem propter nos tantum modo nasci; nos enim a peccato ad iustitiam renascendo transimus, ille autem a nullo peccato ad iustitiam transitum fecit; sed in eo, quod baptizatus est, nostrae regenerationis sacramentum sua humilitate altius commendauit ueterem tamen hominem nostrum passione, nouum autem resurrectione significans.
Abbreviated transcription (Latin):
iudei. Unde huic sapĩa hec ce uͥtutes:
Sapientia in his que loquebatur: uirtutes
retulit. ꝓpt̃ iudeos: sapĩam aũ ad doctrinã
ꝓp̃t grecos id est gentes.
mĩa dñe in sapientia fecisti. Ergo omĩa
infapĩa in xp̃o fecisti. Ille contemptꝰ.
ille expalmat᷑. ille consputꝰ. ille spinis coro¬
natus. ille crucifixus: omĩa in illo fecisti. Audi
xꝑm: quia scandalũ ẽ eis. Irrideant pagani
crucifixũ xꝑm: qͥa stulticia ẽ eis. Nos aũ p̃¬

Expanded text:
udaei, Unde huic sapientia haec et virtutes? sapientia in his quae loquebatur, virtutes retulit propter Judaeos, sapientiam autem ad doctrinam propter Graecos, id est Gentes.ia in sapientia fecisti.» Ergo omnia in Christo fecisti. Ille contemptus, ille expalmatus, ille consputus, ille spinis coronatus, ille crucifixus, omnia in illo fecisti. AudioChristum, quia scandalum est eis; irrideant Pagani crucifixum Christum. quia stultitia est eis: «Nos au
Abbreviated transcription (Latin):
erdam sapientiã sapientiũ: & prudenti¬
am prudentiũ reꝓbabo. Non enĩ suã
in eis ꝑdit & reꝓbat quã ipse donauit: s ꝙͣ
sibi arrogant qui ñ habent ipsiꝰ. Unde
cõmemorato isto ꝓpħico testimonio: seqͥt᷑
& dicit apłs. Ubi sapiens ubi scͥba: u conqͥ¬
sitor huiꝰ scłi: Nonne stultã fecit ds sapiãm¬

Expanded text:
Perdam sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. Non enim suam in eis perdit et reprobat, quam ipse donauit, sed quam sibi adrogant, qui non habent ipsius. Unde commemorato isto prophetico testimonio sequitur et dicit apostolus: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor huius saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapi
Abbreviated transcription (Latin):
uferam ab eis cor lapideum & dabo
eis cor carneum: quod de nouo te¬
stamento fuisse predictum. satis apłs o
stendit. cum dicit. Epła nr̃a uos estis scͥp¬
ta non atramento. s sꝑu di uiui: non in
tabulis lapideis. s intabulis cordis carnali¬
bꝰ. Qd ñ ideo dictum putemus. ut carna¬
liter uiuant. qui debent sꝑualit̃ uiuere:
s quia lapis sine sensu ẽ cui cõparatũ ẽ
cor durum. Cui nͥ sentienti carm cor in¬
telligens debuit comparari: quandoqͥdẽ
ipsum cor lapideum ñ significat nisi
durissimam uoluntatem: & adu̾sꝰ dm
omnino inflexibilem: fiduciam aũ talẽ¬

Expanded text:
uferam ab eis cor lapideum, et dabo uferam ab eis cor lapideum, et dabo eis cor carneum. Quod de novo Testamento fuisse praedictum, satis Apostolus ostendit, ubi ait: Epistola nostra vos estis, scripta non atramento, sed spiritu Dei vivi; non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Quod non ideo dictum putemus, ut carnaliter vivant qui debent spiritualiter vivere: sed, quia lapis sine sensu est, cui comparatum est cor durum, cui nisi carni sentienti cor inteipsum cor lapideum, non significat nisi durissimam voluntatem et adversus Deum omnino inflexibilem. Judaei e
Abbreviated transcription (Latin):
legem facit. Unde dicit dñs. Non
ueni legem soluere s ad implere. Dicit
autem apłs. Plenitudo legis caritas:
& fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. factũ ẽ
itaq homini facile in nouo testamento.
qd̾ in ueteri difficile fuit. habenti fidẽ
que ꝑ dilectionem oꝑaturꝰ. atq digito
illo dei. hoc ẽ sꝑu dĩ intus eam in corde
scribente: ñ foris in lapide. Unde dicit
apłs. Non in tabulis lapideis. s in tabu¬
lis cordis carnalib: qm̃ caritas dĩ qua ue¬
raciter impletur preceptum. diffusa est
testamentũ quod ẽ opus tantum modo
dei & conscriptio digiti di. qd̃ apłs dicit.¬
Itaq lex quidem sc̃a: & mandatum scm̃
& ustum & bonum. Lex gͦ scã e bona:
opꝰ dĩ est. Ubi homo nichil agit. quia ñ
obtemꝑat: s reatu potius premitur. lege
minante atq dampnante. Peccatũ enim
inquit ut appareat peccatum: ꝑ bonũ
mͥ oꝑatum est mortẽ. Beatus aũ homo
ẽ cum hoc mandatum sc̃m & iustum et

Expanded text:
legem facit. unde dicit dominus: non legem facit. unde dicit dominus: non ueni legem soluere, sed inplere, dicit autem apostolus: plenitudo legis caritas et: fides quae per dilectionem operatur. factum est itaque homini facile in nouo testamento, quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei intus eam in corde scribente, non foris in lapide. unde dicit stolus: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus, quoniam caritas dei, qua ueracitcr inpletur praeceptum, diffusa est testamentum, quod est opus tantummodo dei et conscriptio digiti dei — quod apostItaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum . Lex ergo sancta et bona Dei opus est, ubi homo nihil agit, quia non obtemperat, sed reatu potius premitur lege minante atque damnante. Peccatum enim, inquit, ut appareat peccatum per bonum, mihi operatum est mortem ; beatus autem homo est, cum hoc mandatum sanctum et justum et
Abbreviated transcription (Latin):
posita est qua iniusti terrerentur. hie in¬
trinsecus data ẽ. qua iustificarentur. Nam
ñ ad ulterabis. ñ homicidium facies. non
concupisces. & si quod ẽ aliud mandatum.
inquit sermone recapitulatur. in eo quod
diliges proximum tuum. tamꝙͣ teipsum.
Dilectio proximi malum non oꝑat᷑. P leni¬
tudo aũ legis ẽ caritas. hec non intabuliᷤ
iecta: neq enim potest. S ad hanc pru¬
dentiam carnis terrendam. cum in tabu¬
lis scribuntur oꝑa caritatis. lex ẽ oꝑum:
& littera occidens preuaricatorẽ. Cũ aũ
ipsa catitas diffunditur in corde creden¬
tium: lex est fidei. & sꝑc uiuificans dilec̃¬
torem. Illud extra hominem scribit᷑. ut¬
eum forinsecus terrificet: hoc in ipso ho¬
mine. ut eum intrinsenus iustificet. Car¬
nales aũ tabulas cordis dixit. ñ carnalis
prudentiȩ. s tamquam uiuentis. sensũ¬
q habentis: in comparatione lapidis.
qui si ne sen su est¬
oui testamenti caritas

Expanded text:
posita est, qua iniusti terrerentur, hic inposita est, qua iniusti terrerentur, hic intrinsecus data est, qua iustificarentur. nam: non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces et si quod est aliud mandatum— inquit, sermone recapitulatur, in eo quod diliges proximum tuum tanquam te ipsum. dilectio proximi malum non operatur. plenitudo autem legis caritas. haec non in tabulis iecta; neque enim potest. sed ad hanc prudentiam carnis terrendam cum in tabulis scribuntur opera caritatis, lex est operum et littera occidens praeuaricatorem; cum autem ipsa caritas diffunditur in corde credentium, lex est fidei et spiritus uiuificans dilectorem. eum forinsecus terrificet; hoc in ipso homine, ut eum intrinsecus justificet. Carnales autem tabulas cordis dixit, non carnalis prudentiae, sed tanquam viventis sensumque habentis, in comparatione lapidis qui sine sensu estoui testamenti caritas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑc di cuius dono ustificamur. qͦ fit
in nob̾ ut non peccare delectet. ubi
libertas ẽ: sicut preter hunc sꝑm peccare
delectat. ubi seruitus. a cunis oꝑib absti¬
caritas in cordib nr̃is. quȩ plenitudo legi
ẽ: etiam digitus dĩ in euangłio dicitur.
camur. ut ex fide uiuentes ꝑ dilectionem
bene oꝑemur: quem non moueat ista con
est. in significatione utiq futurȩ dñce
passionis: usq ad diem qua moyses legẽ
acceꝑit in tabulis. digito dei conscriptis.
Similiter ab occisione &e resurrectione
illius. qui sicut ouis ad immolandũ duct
ẽ. quinquaginta dieb completis: congre¬
gatos in unum fideles. digitus di. hoc est
sꝑc sc̃s impleuit. In hac mirabili congru¬
entia illud certe plurimum distat. quod
ibi popłs accedere ad locum ubi lex daba¬
tur. horrendo terrore ꝓhibetur: hic aũ
expectantes. in unum fuerant congregati
Ibi in tabulis lapideis digitus dei oꝑatꝰ ẽ.
hic in cordib hominum. Ibi lex extrinsecꝰ

Expanded text:
 dei, cuius dono iustificamur, quo fit in nobis ut non peccare delectet, ubi libertas est, sicut praeter hunc spiritum peccare delectat, ubi seruitus, a cuius operibus absticaritas in cordibus nostris, quae plenitudo legis est, etiam digitus dei in euangelio dicitur. camur, ut ex fide uiuentes per dilectionem bene operemur, quem non moueat ista congest in significationem utique futurae dominicae passionis, usque ad diem, quo Moyses legem accepit in tabulis digito dei conscriptis; similiter ab occisione et resurrectione illius, qui sicut ouis ad immolandum ductus est, quinquaginta diebus conpletis congregatos in unum fideles digitus dei, hoc est spiritus sanctus, inpleuit. In hac mirabili congruentia. illud certe plurimum distat, quod ibi populus accedere ad locum, ubi lex dabatur, horrendo terrore prohibetur, hic aute eum promissum expectantes in unum fuerant congregati; ibi in tabulis lapideis digitus dei operatus est, hic in cordibus hominum. ibi ergo lex extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
uerissime dictum ẽ. oportet nos om̃s exhi¬
beri ante tribunal xꝑi. Omĩa gͦ iudicat.
quando purissime intelligit: & tota cari¬
tate quod intelligit diligit: ita cẽ quantũ
potest lex ipsa etiam ipse fit. scdm qmͣ iu¬
dicat omĩa. &e de qua udicare nullus pot̃:
sicut in his temꝑalib legib quãquã de hi ˢ
homines iudicent cũ eas instituunt: tam̃
cum fuerint institute atq firmatȩ. ñ lice¬
bit iudici de ipsis iudicare. s scdm ipsas.
Conditor tam̃ legum temporaliũ siuir bonꝰ
ẽ & sapiens. illam ipsam consulit ȩt̃nã. de
qua nulli anime iudicare datum ẽ: ut
scđm eiꝰ in cõmutabiles regulas qͥd sit pro
tempore iubendum uenerandũq discernat.
ft̾nam gͥ legem mundis animis fas ẽ cog¬
noscere: iudicare ñ fas ẽ¬

Expanded text:
s exhiberi ante tribunal Christi . Omnia ergo judicat, quando purissime intelligit, et tota charitate, quod intelligit, diligit. Ita etiam, quantum potest, lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia, et de qua judicare nullus potest. Sicut in istis temporalibus legibus, quanquam de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas e
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt peccã: & duo genera peccatoꝵ.
Aut enim in dm̃ peccat homo: aut in hõĩnẽ.
Peccatur aũ indm̃: oẽ corrumpendo templũ
ciꝰ inte. Etenĩ ds̃ redemit te sanguine filii
sui. quãquam ce anteꝗͣ redimereris cuiꝰ eras:
frgo ille a quo redemptus es: fecit te domum
suam. Numqͥd tu uis euerti domum tuam:
Sic nec ds suam: hoc est teipsum. Si tͥ ñ par¬
estis uos. Et qui templũ dĩ uiolauerit: disꝑ¬

Expanded text:
uo sunt peccata et duo genera peccatorum, aut enim in Deum homo peccat, aut in hominem. Peccatur autem in Deum etiam corrumpendo templum ejus in te, etenim Dominus redemit te sanguine Filii sui quanquam et antequam redimereris, cujus erascorpore vestro, Ergo ille a quo redemptus es efficit te domum suam. Nunquid tu vis domum tuam everti? si nec Deus suam, hoc est, te ipsum? Si tibi non parest quod estis vos, et qui templum Dei violaverit, disp
Abbreviated transcription (Latin):
um quisq uenerit adeam ȩtatẽ: ut iã
possit ẽẽ capax rationis: si ueritatẽ sta¬
tim comprehendere potuerit. ñ iam illis
sensib rectorib utet᷑. s habebit uirũ sp̃m
rationabilem: cui sensꝰ illos infamulatum
redigat. seruituti subiciens corpus suũ: cũ &¬

Expanded text:
m quisque venerit ad eam aetatem, ut jam possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utetur; sed habebit virum, spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti subjiciens corpus suum: cum
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: nemo głetur in homine. Et alio
loco. Qui głatur inquit: in dño głetur. Iui
u heretici seipsos a seipsis uistos fieri pu¬
tantes. quasi hoc eis ñ ds̃ dederit. s ipsi sibi
ñ utiq indño. s in semetipsis głantur. Cali¬
b dicit apłs. Quis enim te discernit: Ed ideo¬
dicit: quia de massa illius ꝑditionis q̃ facta
est ex adam. ñ discernit hominẽ. ut eum
cũ audisset quis enim te discernit. poss res¬
pondere. uł uoce uł cogitatione. & dicere.
discernit me fides mea. discernit me oratio
mea. discernit me iusticia mea: mox apls
occurrit cogitationib enꝰ & dicit. Quid enĩ¬
habes quod ñ accepisti: Si aũ & accepisti:
quid głaris quasi non acceꝑis: Sic enĩ głant᷑
quasi ñ accepint. qui se a seipsis iustificari ꝑu¬
tant: acꝑhoc in seipsis non indno glantur.

Expanded text:
dicens: Nemo glorietur in homine et alio loco: Qui gloriatur, inquit, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis non deus dederit sed ipsi sibi, non utique in domino sed in semet ipsis gloriantur. talibus dicit apostolusdicit, quia de massa illius perditionis, quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum cum audisset: quis enim te discernit? posset respondere uel uoce uel cogitatione et dicere: "discernit me fides mea", "discernit me oratio oratio, "discernit me iustitia mea": mox apostolus occurrit cogitationibus eius et dixit: quid gloriaris, quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? sic enim gloriantur, quasi non acceperint, qui se a se ipsis iustificari putant ac per hoc in se ipsis non in domino gloriantur.
Abbreviated transcription (Latin):
societas luci ad tenebras: Dicis te societatem
habere cum deo. & intenebris ambulas. &
ds̃ lux ẽ & tenebre in eo ñ sunt ulle. Quom
gͦ e societas luci & tenebris: Iam ergo dicat
sibi homo. Quid faciam: unde ero lux: In
peccatis & in iniquitatib uiuo: quasi sub¬
repit quedam desꝑatio. & tͥsticia. Salus nulla
ẽ: nͥ in societate di. Ds̃ lux ẽ: & tenebre in eo

Expanded text:
societas luci ad tenebras ? Dicis te societatem habere cum Deo, et in tenebris ambulas; et Deus lux est, et tenebrae ae in eo non sunt ullae: quomodo ergo est societas luci et tenebris? Jam ergo dicat sibi homo, Quid faciam? unde ero lux? In peccatis et in iniquitatibus vivo. Quasi subrepit quaedam desperatio et tristitia. Salus nulla est, nisi in societate Dei. Deus lux est, et tenebrae in eo
Abbreviated transcription (Latin):
a uita. Non uis spoliari: s spoliandꝰ es. hoc
tam̃ agasoportet: ut spoliatus ꝑ mortẽ carne¬
am tunicam inueniaris indiitus fidi loricã.
hoc enim secutuis adiunxit. Si tamen uestit.¬
& ñ nudi inueniamur. siam pͥma mors spo¬
liatura ẽ e carne. interim seponenda: & suo
tempore retipienda.

Expanded text:
Non vis spoliari: sed spoliandus es. Hoc tamen agas oportet, ut spoliatus per mortem carnea tunica, inveniaris indutus lorica fidei. Hoc enim secutus adjungit: Si tamen et induti, non nudi inveniamur . Nam prima mors spoliatura est te carne, interim seponenda, et suo tempore recipienda.
Abbreviated transcription (Latin):
alteram sempiternã. & eandẽ scd̾am. Pri¬
ma mors omnib preparata ẽ: scd̃a solis
malis. impiis. infidelib blasphemis: & qͥcqͥd
aliud sane doctrine aduersatur. Intende.
ꝓpone tibi istas mortes duas. Si fieri pot̃.
ambas ñ uis pati. Scio. uiuere amas: mori ñ
uis. Et de hac uita in aliam uitam sic tͣnsire
uelles: ut non mortiuis resurgeres. s uinus
in melius mutareris. Hoc uelles: hoc hab&
humanus affectus. Hoc ipsa anima nescio
quomͦ habet in uoluntate & cupiditate. qm̃
diligendo uitam. odit mortẽ. Et qm̃ carnem
suam non odit: nec ipsi uult accidere quod
odit. Nemo enim umquã carnẽ suã odio
habet. Hunc affectum ostendit apłs. uͥ ait.
Habitationem habemus ex deo. domũ non
manufactam ȩt̃nam in celis. Etenim in hoc
ingemiscimus. habitacłm nr̃m qd̾ de celo ẽ.

Expanded text:
emque primam; alteram sempiternam, et eamdem secundam. Prima mors omnibus praeparata est: secunda solis malis, impiis, infidelibus, blasphemis, et quidquid aliud sanae doctrinae adversatur. Intende, propone tibi istas mortes duas. Si fieri potest, ambas non vis pati. Scio, vivere amas, mori non vis; et de hac vita in aliam vitam sic transire velles, ut non mortuus resurgeres, sed vivus in melius mutareris. Hoc velles, hoc habet humanus affectus; hoc ipsa anima nescio quo modo habet in voluntate et cupiditate. Quoniam diligendo vitam, odit mortem: et quoniam carnem suam non odit, nec ipsi vult accidere quod odit. Nemo enim unquam carnem suam odio habuit . Hunc affectum ostendit Apostolus, ubi ait: Habitationem hamanu factam aeternam in caelis. Etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum quod de caelo est
Abbreviated transcription (Latin):
um grãm uberius in dño iħu xꝑo com¬
mendans. usq ad illud ueniret indu¬
mentum iustitie fidei. quo indiiti & ñ nu¬
di inueniamur: & ꝓpt̃ hoc ingemiscimus¬
inquit mortaliter pregrauati. habitacłm
nrm quod de cȩlo est. suꝑ indui cupientes.
ut ab sorbeatur mortale a uita: uide quid
adiungat. Qui aũ oꝑatus ẽ nos inquit in
hocipsum ds̃: qui dedit nob̾ pignus sꝑe.¬
Hic enim accipimus ꝑ pignus sꝑc. & cer¬
tandi & uncendi uires: ibi aũ sine hoste ul¬
lo externo & interno. ineffabili & sẽpiterna
pace ꝑfruemur. Quisqͥs gͦ omĩa quȩ ibi ha¬
benda sunt. hic uult habere: fidem se in¬

Expanded text:
m gratiam uberius in domino Iesu Christo commendans usque ad illud ueniret indumentum iustitiae fidei, quo induti non nudi inueniamur et propter hoc ingemescimus mortalitate praegrauati habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupientes, ut absorbeatur mortale a uita, uide quid adiungat: qui autem operatus est nos. inquit, i n hoc ipsum deus qui dedit nobis pignus sHic enim accipimus per pignus Spiritus, et certandi et vincendi vires: ibi autem, sine hoste ullo externo et interno, ineffabili hac sempiterna pace perfruemur. Quisquis ergo omnia quae ibi habenda sunt, hic vult habere, fidem se in