comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
defraudandã: & qͥa illa ipsa continuo qͦ recita¬
ta sunt. statim etiam a religiosis plurimis cũ
clausula sua rapta sunt atq descripta sunt:
idcirco ad alia quȩ consecuta sunt narranda.
mini nr̃i iħu xp̃i. adhuc stephani patroni com¬
munis mirabilia gestȩ rei: multisq bene notis¬

Expanded text:
defraudandam; et quia illa ipsa continuo quae recitadefraudandam; et quia illa ipsa continuo quae recitata sunt, statim etiam a religiosis plurimis cum clausula sua capta sunt atque descripta: idcirco ad alia quae consecuta sunt narranda, mini nostri Jesu Christi, adhuc Stephani patroni communis mirabilia gestae rei multisque bene notis
Abbreviated transcription (Latin):
poris integris membris: Mũ hec ita gererent᷑. dũq
uno eodemq tempote singulis qͦq conscͥptis eti-¬
am ipse res inirabilit᷑ concordi unitati eoirent:
ꝓfectõ putares ñ tam p̃terita narrari. quã potiꝰ
p̾sentia demonstrari. Ita enĩ qͦd sermonẽ ꝓferebat᷑
statim etiã ipso p̾senti oꝑe cernebat᷑: ut aliõ qͦdã
maiori miracło mirabiliora ipsa miracła redde-¬
rentur. Quis tunc durꝰ ac ferreus ñ in lacrima ᷤ
erupit: ñ ad pietatẽ humilitatẽq defluxit.
quis uinquã digno p̃conio loqui possit: Fiebat
clamor gratulationis: in auditu lectionis. Rur-¬
sum qͦq maior exultatio excitabat᷑. in aspectui-¬
sionis. Ac sic ꝑ auditũ & uisum: penetrabat. fła-¬
ma diuimi amoris. om̃is tunc cor hominis. Hȩc
autẽ qͥa sine silentio p̃terire ñ potui. ꝓpt̾ eoꝵ qͥ
illo tempore affuerant memoriã renouandam.
siue eoꝵ qͦs ista latebant nequaquã scientiam

Expanded text:
poris integris membris. Dum haec itaque gererentur, dumque poris integris membris. Dum haec itaque gererentur, dumque uno eodemque tempore singulis quoque conscriptis etiam ipsae res mirabiliter concordi unitate coirent; profecto putares non tam praeterita narrari, quam potius praesentia demonstrari. Ita enim, quod sermone proferebatur, statim etiam ipso praesenti opere cernebatur, ut alio quodam majori miraculo mirabiliora ipsa miracula redderentur. Quis tam durus ac ferreus non in lacrymas erupit? non ad pietatem humilitatemque defluxit? Quis unquam digno praeconio loqui possit? Fiebat clamor gratulationis in auditu lectionis: rursum quoque major exsultatio excitabatur in aspectu visionis; ac sic per auditum et visum penetrabat flamma divini amoris omnis tunc cor hominis. Haec autem quia sine silentio praeterire non potui, propter eorum qui illo tempore adfuerant memoriam renovandam, sive eorum quos ista latebant nequaquam scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
lector quamlibet hystouam. u̾bi gr̃a pͥmitꝰ. de qͣ¬
dam cȩca postea illuminata: statĩ terminato ser-¬
mone hȩc eadem ꝑsona requisita in ppło & inuẽ-¬
ta. & in mediũ om̃is ȩccłiȩ ꝓducta. ammirantib
& congratulantib uidebat᷑ sola iam sine ullo co-¬
mite ac duce sicut priꝰ solebat incedere: ipsaq ꝑ¬
se ȩtiam gradꝰ absidȩ conscendens. uniu̾sis eminꝰ
conspicienda astabat: & testimoniũ in se diuinȩ
gr̃ȩ ipsoꝵ suoꝵ ocłoꝵ illuminatione ueluti fi-¬
delium testiũ tacita quada p̾dicatione ꝓclamabat.
Itẽ cũ de paralytico sanato multis antea cõgnito.
p̾cessit lectio: continuo idem qͥ ab eiꝰmodi infirmi-¬
tate fuerat. curatus: similit̾ ꝓductꝰ ẽ ppło ꝓpriis
gradiens passib: cum totiꝰ ȩccłiȩ magno. gaudio
cernebat᷑: p̃conĩa diuinȩ laudis quibdam conte-¬
stans p̾alpabilibã docum̃tis ipsis sanitatis sus coe-¬

Expanded text:
lector quamlibet historiam, verbi gratia primitus de qulector quamlibet historiam, verbi gratia primitus de quadam caeca, postea illuminata, statim terminato sermone haec eadem persona requisita in populo, et inventa, et in medium omnis Ecclesiae producta, admirantibus et congratulantibus, videbatur sola jam sine ullo comite ac duce, sicut prius solebat, incedere, ipsaque etiam per se gradus absidae conscendens, universis eminus conspicienda astabat, et testimonium in se divinae gratiae, ipsorum suorum illuminatione oculorum veluti fidelium testium tacita quadam praedicatione proclamabat. Item cum de paralytico sanato multis antea cognito praecessit lectio, continuo idem qui ab ejusmodi infirmitate fuerat curatus, similiter productus e populo propriis gradiens passibus, cum totius Ecclesiae magno gaudio cernebatur, praeconia divinae laudis quibusdam contestans palpabilibus documentis, ipsis sanatis sui cor
Abbreviated transcription (Latin):
domi stephani pͥmi mr̃is xp̃i
miracłã fidelit̾ descripta & pub-¬
lica altestatione ꝯꝓbata. ante hoc tempꝰ uobis qͥ
affuistis de publico recitarent᷑: hoc qͦq plenssime
gratulationis munꝰ ipso amico dĩ. ut credimꝰ ꝓcu-¬
rante dilectioni us̃x exhibitũ: ut post recitatione
diumoꝵ oꝑum atq gestoꝵ ipsarum etiã ꝑsonarũ
in quib illa mirabilia facta quȩcũq in p̾senti rep-¬
periri potuerurt. demonstratio ꝑspicua. & confes¬
sio ꝓpͥa. ñ solũ scriptis nris testimoniũ ꝑhiberent:
uerum etiam ocłis aspectibq ur̃is fidẽ ueritatiᷤ
ingererent. Unde factũ ẽ. ut du ipse uirtutes dĩ
ur̃is aurib pͥmitꝰ ꝑ lectionẽ intimarent᷑: etiam ui-¬
sib ur̃is oculata fide p̾sentarent᷑: illud in uob̃ qͦd
in psalmis scriptũ ẽ compleret᷑. S icut audiuimꝰ.
ita & uidimus. Erat quippe in tanta re: cȩlestis
głȩ spectaculũ grande. Ubi enĩ ꝓnuntiauerat

Expanded text:
domini Stephani primi martyris Christi miracula fideliter descripta, et publica attestatione comprobata, ante hoc tempus vobis qui adfuistis de publico recitarentur, hoc quoque plenissimae gratulationis munus, ipso Amico Dei, ut credimus, procurante, Dilectioni vestrae exhibitum, ut post recitationem divinorum operum atque gestorum, ipsarum etiam personarum in quibus illa mirabilia facta, quaecumque in praesenti reperiri potuerunt, demonstratio perspicua et professio propria, non solum scriptis nostris testimonium perhiberent, verum etiam oculis aspectibusque vestris fidem veritatis ingererent. Unde factum est ut, dum ipsae virtutes Dei vestris auribus primitus per lectionem intimarentur, etiam visibuin Psalmo scriptum est, compleretur, Sicut audivimus, ita et vidimus . Erat namque in tanta re coelestis gloriae spectaculum grande. Ubi enim pronuntiaverat
Abbreviated transcription (Latin):
ei narcissus ȩp̃c. Uade iuxta flum̃ alpiũ ad fon-¬
tem uliarum. unde nemo potest aquã bibere.
ñ homo. ñ pecus. ñ fera aliqua: qͥa draco ibi ha-¬
bitat. & de flatu eiꝰ om̃s qͥ ad fontẽ accesserint mo-¬
demon dicens. O ep̃m mendosum. qͥd fecit: m-¬
suꝑ me etiam ligauit. iuram̃to. ut amicũ meũ
occidam: quẽ si ñ occidero. compellet me ire
in abyssũ. Tunc demon ascendit & occidit dra-¬
conem: & liberatꝰ ẽ fons ad usum hominũ usq
in hodiernũ diem. Per dies autẽ plurimos do-¬

Expanded text:
ei narcissus| uade iuxta fontem alpium iuliarum . unde ne potest aquam| bibere . non homo . non pecus . non fera aliqua quia drago ibi| habitat . et de flatu eius . omnes qui ad fontem accesserint| modemon di| cens. O episcopum mentiosum+. insuper etiam me ligauit| iuramentum ut amicum meum occidam quem si non| occidero conpellar ire in abysum. Tunc demon abscessit | +et occidit draconem et liberatus est fons ad usum omnium | usque in odiernum diem . dies autem plurimos do
Abbreviated transcription (Latin):
erucifixus ẽ. tentꝰ ẽ: & cathenis igneis religatꝰ.¬
m̃ ẽ pͥncipis ur̃i. Dicit ei demon. Sat᷑an no-
t᷑. Dicit ei demon. Numquã pecca uit.
tanta ꝑpessꝰ ẽ Respondit demon. Non pro-
suis peccatis passꝰ ẽ: s ꝓ alienis. Dicit ei nar-
cissus ep̃c. Ex ore tuo condempnaberis im-¬
munde sp̃c. Cum gͦ scĩs dñm meũ iħm cri-¬
stum ñ ꝓ suis s ꝓ alienis peccatis occisum:
discede ab his mulierib. etiam & ꝓ istis passꝰ
ẽ: quȩ ad eiꝰ fidem & grãm confugert̃. Dicit
alienas ñ tollat aliquis: tu qͥ sc̃s es. res meas
quare tollis: Quid mͥ tollis animas qͣs lu-¬
cratꝰ sume Dicit ei narcissus ep̃c. Effractor
& fur ab initio dampnate. & inueterate. nã
ꝑasti: ego te mͦ furem teneo: & creatori crea-¬
ego creatura eiꝰ ñ sum. Ergo & me creatori

Expanded text:
crucifixus est| tentus est et catenis igniis relegatcrucifixus est| tentus est et catenis igniis relegaten est principis uestri . dicit ei demon .| satan ei . ur . dicit . ei . demon. Numquam peccauit . tanta| passus est. Respondet demon . non pro suis pcissus episcopus: Ex ore tuo te condemnas, immunde spiritus. Cum ergo scias Dominum meum Jesum Christum non pro suis sed pro alienis peccatis occisum, discede ab iis mulieribus, quia pro illis passus est, qui ad eius fidem et gratiam confugerunt'. Dicit alienas non tollat aliquis? Tu, qui sanctus es, res meas quare tollis? Quid mihi tollis animas, quas lucratus sum?' Dicit ei Narcissus episcopus: 'Effractor et fur ab initio tu es, damnate et inveterate, nam eparasti. Ego te modo furem teneo et Creatori creaego creatura eius non sum? Ergo et me Creatori
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ iam meȩ st̃. aliud eẽ ñ possunt. Numqͥd ego
introeo uͥ castitas regnat: Numqͥd locũ inuenio
uͥ spẽ ẽ castitatis. Huc tu quare intras. uͭ inqͥna¬
ta sunt corpora: & pollutȩ sunt animȩ: Tunc
sc̃s narcissꝰ dixit ei. Iubeo tẽ immunde sp̃c. ut
des mͥ responsũ: de eo qͦd te int̾rogauero. Dic mͥ
tentũ. flagellatũ. sputis in facie. attrectatũ. spi¬
nis coronatũ. irrisum. ligatũ. tractũ. felle & accto
tum: tercia die resurrexisse a mortuis ⁊ Seis ẽ
hoc factũ: Respondit demon: & dixit. Utinam
hoc mͥ nescire licuisset. Nam ex ea hora qua cru¬
cifixus est: pͥnceps nr̃ fugiens a facie eiꝰ in tem¬
plo dĩ misit se. Et ido uelum templi scisũ est:
quia uirtutẽ ꝑsequentis ferre ñ potuit.
S unc saxa illa solida findebant᷑: & monum̃-¬
ta aꝑta sunt: & surrexerunt scĩ uiri: qui
uiderunt hoc factũ. qđ pͥnceps nr̃ ab eo qͥ

Expanded text:
te iam meae sunt . aliud esse non possunt. Num| quid ego te iam meae sunt . aliud esse non possunt. Num| quid ego intro ubi castitas regnat. Numquid locum inuenious castitatis . hic tu quid intras ubi in| quinata sunt corpora et pollute sunt animae. Tunc sanctus| narcissus dixit ei iubeo tibi inmundus spiritus ut des mihi .| responsum de eo quod te interrogauero . dic mihi tentum, flagellatum, sputis in faciem adtrectatum, spinis coronatum, inrisum, ligatum, tractum, cibatum felle, . die tercia surrexisse a mor| tuis scis . esse . hoc factum . respondit . demon et dixit . utinam| mihi hoc nescire licuisset . nam ex ea ora . qua crucifixus est .| princeps noster fugiens a facie eius . in templum dei misit se .| et ideo uelum templi scisum est quia uirtutem persequentis| ferre non potuit . tunc saxa ipsa solida findebantur . et mo| numenta aperta sunt . et surrexerunt sancti uiri . qui uiderunt| hoc factum. Quod princips noster ab eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
infantes: ñ habentes reatũ ulliꝰ criminis. ulliꝰq
peccati. Dicit ei hylaria. Si iubes dicimus
Dicit ei narcisso ep̃c. In hoc apparet qͥa bene po-¬
teris susciꝑe qͦd colere debeas: cũ qͥd coluers
euident̃ exponas. Dic gͦ cultur̃a tuam. Hyla¬
ria respondit. Parentes mei genere cyprii
fuerunt. Uenerunt autẽ indet cũ sacris uene¬
his feminis quȩ meretricatȩ fuerint. Deniq
ego filiam meã sacris ueneris consecrans. qͣsi
deȩ ueneri seruiturã. ac de meretricio placitu¬
ram. in ꝓstibulo manere ꝓmisi: credens hoc qͦd
mͥ esset ꝓpitia uenus. si filiam meã diuinis eius
imitationib occupassem. Nam quanto plureᷤ
amatores potuerit habere mulier quȩ ueneri
orassent: apparuit egyptiꝰ qͥdam nigrior carbone.
nudꝰ & uulnerib elefantiȩ toto corpore plenus:
ego semꝑ in mea familia habui: Deus tuus
mundas animas & munda coepora diligit: is-¬

Expanded text:
infantes, non habentes conscientiam ullius criminis, ulliusque infantes, non habentes conscientiam ullius criminis, ulliusque peccati. Dicit ei Hilaria: Si jubes, dicimus rcissus episcopus . in hoc apparet quia bene| poteris suscipire quod colere debeas . cum quid colueris eui| denter exponas dic ergo culturam tuam . hilari\a/ respondit| parentes mei genere cipri fuerunt . uenerunt autem inde| cum sacra uenehis feminis .| qui meretricate fuerunt . denique ego filiam meam .| sacris ueneris cdee Veneri servituram et de meretricio placituram, in prostibulo manere permisi, credens hoc, quod mihi esset propitia Venus, si filiam meam divinis eius imitationibus occupassem. Nam quanto plures amatores potuerit habere mulier, quae Veneri orassent . apparuit egypcius quidam . nigrior cor nu| dus . et uulneribus elefantiae . toto corpore plenus . ego semper in mea| familia habui deus tuus mundas animas et munda corpora| diligit. Is
Abbreviated transcription (Latin):
mulier peccatrix. Et ille dix̃. Ubi me dñs m̃s
fecit ingredi: ibi introiui. Mane aut̃e circa ter-¬
rant: ut uenientes tenerent & occiderent eos.
Sed cũ ñ exirent: conuenert̃ me. Ego uͦ uͥ lini
fasciculos habebam abscondi eos: & timeo ne
scrutent᷑ locũ. Si iubes dña mat̾ hic eos transire
faciam: qͥa ꝓmisit mͥ dicens. Eacio te.xp̃ianam:
cte ueniente: transinigrabo eos huc. Cui respõ¬
dit mat̾ sua. Etiam si noluerit: roga eũ. Ues¬
factum ẽ gaudiũ magnũ: ita ut hylaria ꝑtres
horas teneret plantas eiꝰ & diceret. Obsecro te dñe:
ut me facias mundari a peccatis meis. Tunc. sc̃s
Narcissꝰ ep̃c: dix̃ ei. Beata ẽ fides tua: quȩ anteꝗͣ
disceres uerbũ ueritatis. ipsam ueritatẽ quã per
uerbũ uix agnoscere possunt homines. in tua
m̃te fundasti. Unde qͥa uideo te capacem eẽ
nem ueritatis. Octauo aut̃ die purificabimi-
ni ab om̃i peccato: & eritis tales quales fuistis

Expanded text:
mulier pemulier pefecit ingredi ibi introi| ui. Mane autem circa terrant . ut exeuntes tenerent .| et occiderent eos sed cum +exirent. conuenerunt +me. Ego uero| ubi fascinas ligni abeo . +abscondi eos . et timeo ne scrutentur| locum . si iubes domina mater . hic eos transire faciam quia pro| misit mihi dicens facio te cristianam . cte uenient et transmigro eos huic. Cui respondit mater| suam+ eciam si noluerit . roga eum. Vesfactum est gaudium magnum, ita ut Hilaria per tres horas teneret plantas eius et diceret: ' Obsecro te, domine, ut et me facias mundari a peccatis meis'. Tunc sanctus Narcissus episcopus dixit ei: 'Beata est fides tua, quae, antequam disceris verbum verituerbum uix| agnoscere possunt homines . in tua mente fundasti tamen| quia uideo te capacem esse nem ueni ab omni peccato, et eritis tales quales fuistis
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Nam om̃i hora signabant frontes suas¬
signo craicis: qua. xp̃c eoꝵ passus ẽ. Dicit ei af¬
fra. Ad me meretitc̃e habebant intrare: si fuisseil.¬
xp̃iam⁊ Ad me ñ ueniunt: nͥ qͥ mei similes st̾.
Abiit hic & nuntiauit omia quȩ dixerat quȩq
audierat: his qͥ querebant eos. Tunc abiit affia.
nocte. expandens manus suas ad dm suũ. &¬
cantans ei qͦd nouit. nos fecit simul adorare.
nare ut reincendem. & non poteram. Tunc dix̃
mͥ diaconus eiꝰ. Noli querere lum̃ extinguibile:
de facien tuã & salui erimus. Et uenit fulgur
de cȩlo sicut sol. & sicut choruschus uenit ante
tonitruũ: & ñ recessit. s tamdu stetit. quãdiu
aurora inciꝑet. Et dũ ille orationẽ suã finisset.
iussit nos sibi respondere & dicere am̃: & lux ful-¬
goris illiꝰ paulati recessit ab ocłis nr̃is. Post hec
misi me ad pedes eiꝰ: & dixi illi. Dñe iniuriam
tͥ grandem fecisti: qͦd ad me introisti. Sum enĩ

Expanded text:
erant. Nam omerant. Nam omsigno crucis, qua Christus eorum passus est. Dicit ei Afra: Ad me meretricem haberent intrare Christiani! Ad me non veniunt, nisi qui mei similes sunt. Abiit hic, nuntiavit omnia quae dixerat, quaeque audierat, iis qui quaerebant eos. Tunc abiit Afra adnoctem expandens manus suas ad Deum suum, cantans ei quod novit, et nos fecit simul orare secum; nare ut incenderem, et non poteram. Tunc dixit mihi diaconus ejus: Noli quaerere lumen exstinguibile; de faciem tuam, et salvi erimus", venit fulgor de caelo sicut sol, et sicut coruscus venire solet ante tonitruum, et non recessit, sed tamdiu stetit, quamdiu aurora inciperet. Et dum ille orationem suam finisset, iussit nos sibi respondere etdicere; „Amen". Et lux fulgoris illius paulatim recessit ab oculis nostris. Post haec misi me ad pedes eius et dixi illi: „Domine, iniuriam tibi grandem fecisti, quod ad me introisti; sum enim
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & tu filiola suscipe in tẽ lum̃ fidi: ut pu-¬
rificata ab om̃i peccato. possis de meo introitu
ꝑpetua alacritate gauderẽ. D icit ei affra. E go
capite: qͦm possum a tantis sordib ablur. Re¬
las suas: dixit eis. Iste homo qͥ ad nos uenit ȩp̃c
Quid uob̃ uidetur: Respondentes aut̃ digna &
eumenia. & eup̃pia: dixerunt. Tu nr̃a dña es. &
tur necesse est. Interea cũ sermocinarent᷑: nox
initiũ sumpsit. Et incipiens ymnos. dõ cã¬
nere cum diacono suo ep̃c totã noctẽ orando
& psallendo ꝑtranfiens: simul habuit affram
cũ suis puellis consortẽ. Mane autẽ orto die
ep̃c narcissꝰ cepit inquiri ab affra: & dictũ ẽ ei.
Ubi sunt qui ad te introierunt. Illa aut̃ dixit eiꝰ.
Hospites amatores mei mansert̃ hic: & abierunt
tes eos ad capitolium uł ad tempłu abisse. sub¬
duxert̃ se. Remansit aut̃ unꝰ ex eis: qͥ dix̃ ad eã.
Ego cognosco illos qui sero uenerunt: qͥa xp̃ĩam

Expanded text:
unde et tu filiola suscipe in te lumen fidei ut puunde et tu filiola suscipe in te lumen fidei ut puri| ficata ab omni peccato possis de meo introito perpetua| alacritate gaudere . dicit ei . afra. Ego ca| pite . quomodo possum a tantis sordibus ablueri relas suas dixit . eis. Iste homo| qui ad nos uenit . epiquid uobis uidetur. Respondentes autem digna et eumenia| et euprepia dixerunt . tu nostra domina es et tur necesse est . interea cum sermocina| rentur . nox initium sumsit et incipiens himnos deo canere cum di| acono suo episcopus totam noctem orando et sallendo pertransiens .| simul habuit . Afram cum suis puellis consortem . mane autem| orto diei . episcopus narcissus cepit inquiri ab afra et dictum| est ei . ubi sunt qui ad te introierunt. Illa autem dixit eis . hos| pites amatores mei manserunt et abierunt tes eos ad capi| tolium uel ad templum abisse duxerunt se remansit autem| unus ex eis qui dixit ad eam. Ego cognuui illos quis sero uene| runt quia christiani
Abbreviated transcription (Latin):
pud ꝓuintiam retiam. in ciuita-¬
te augusta narcissus ȩp̃e suꝑ-¬
ueniens. tempore qͦ ꝑsecutio
diocletiami feruebat. nesciens
uͥ intraret: ꝓfugus ad meretͥ-¬
cem ingressꝰ ẽ affram nomine. cum diacono
suo felice nomine. Illa autẽ uidens honestos
uiros aduentores. estimans impudicos parat
cenam: & om̃ia quȩ solito more cũ trib puel-¬
lis suis parare consueuerat. Episcopꝰ autẽ ue¬
miens ut cybos cãꝑet: orare cȩpit & psallere.
Affra autẽ qͥa numquã hoc nec audierat nec
uiderat. in stupore ducta. cȩpit inqͥrere qͥs
ad pedes erꝰ dicens. D ne indigna sum: & in is¬
ta ciuitate nulla turpior me. inueniri potest.
muliere tactus ẽ: inqͥnari tam̃ ñ potuit. Illiꝰ¬
tam̃ scitas om̃s sordes eiꝰ diluit. atq munda-¬
uit: & ñ sordes inqͥnare. potuert̃ inqͥnare dñi
claritatẽ. Nam & lux de cęlo ueniens. & splendor
solis dũ cura cloacas & lutulentas plateas fiindi¬
tur: mundꝰ fundit᷑ e cȩlo: mundꝰ leuat᷑ ad cełu.

Expanded text:
prouinciam recias . in ciuitatem augustam.| narcissus episcopus superueniens . tempore quo| persecucio deocliciano feruebat . nesciens ubi intra| ret profugus. Ad meritricem ingressus est . afram| nomine. Cum diacono suo nomine filice . illa autem uidens . | honestos ueros aduentores existimans inpudicos . Parat| cenam et omnia que solito . more cum tribus puellis suis para| re consueuerat. Episcopus autem ueniens ut cibum caperat| Orare cepit et sallire afram autem quae numquam hoc| nec \a/udierat nec uiderat in stupore ducta cepit inquirere quis| ad pe| dis eius dicens . domine indigna sum et in ista ciuitate nulla mihi . tur| pior inuenire potest . mo tactu inquinari non potuit. Illititas omnes sordis eius diluit . atque mundauit. Non sor| des inquinate potuerunt inquinare domini claritatem . nam et lux| de caelo ueniens et splendor solis dum circa cluaeas . et lutulentas| plateas funditur mundus funditur in caelo mundus leuatur| in caelum
Abbreviated transcription (Latin):
laudes ei una nobiscũ canent. Tunc demon
ieiuniũ reficere affram cum matre sua. & cũ
puellis suis: quas trementes pro eo qͦd uide-¬
rant & audierant. suis monitis & orationib
confortauit. Ipse autẽ cũ sc̃o felice diacono suo
ieiunus ꝑmansit: sciens iterũ se mane cum de-¬
mone certam̃ habere: Transĩt itaq nox
in orationib tota: & psalmoꝵ canorib plena.
in nomine dĩ mei: ut eum int̾ficias statim
quẽ tͥ dedero in potestatẽ. Si autẽ hoc con-¬

Expanded text:
laudes ei una nobiscum canent'. Tunc demonieiunium reficere Afram cum matre sua et cum puellis suis, quas trementes, pro eo quod audierant et viderant, suis monitis et orationibus confortavit. Ipse autem cum sancto Felice diacono suo non refecit, sciens se iterum mane cum demone luctamen habiturum. Transiit itaque nox tota orationibus et psalmorum canoribus plena. in nomine Dei mei, quia statim interficies, quem tibi dedero in potestatem, et die mihi ho
Abbreviated transcription (Latin):
ad pͥncipem tuũ. Respondit ei demon. Eac
pietatẽ tuam suꝑ me: & da mͥ uł unam ani-¬
mam in potestate. D icit ei narcissus. Si de-¬
dero tͥ animã in potestat̾e: qͥd facies de ea.
Respondit ei demon. Int̾ficio eam: & lucror am-¬
mam ipsam̃. Dicit ei Narcissus. Mane pͥma
luce. ego dabo tͥ potestatẽ hanc: ut hoc faci-¬
as. Dicit ei demon. Dic mͥ ante d̃m tuũ: qͥa daᷤ
amniã mͥ intra corpꝰ inclusam. ꝗͣ ego lucrer.
ei demon. Modo iube me hic manere istam no-¬
ctem. Dicit ei uarcissus ep̃c. Si possis nobiscũ
manere maneto. Respondit demon. Si ñ ex-¬

Expanded text:
. dicit ei demon. Fac pieta| tem super me et da mihi uel unam animam in potesta| tem . dicit ei+ narcissus si dedero tibi animam in potestatem| quid de ea facies . dicit ei demon . interficio hominem et lucro| animam eius. Dicit ei narcissus+ . mane prima luce ego| dabo tibi potestatem hanc ut hoc facias . dicit . ei demon dic mihi ante deum quia das mihi animam intra corpus| inclusam . quam ego lucrer .ei . demon . modo iube me hic manere ista| nocte. Dicit ei narcissus . si potes nobiscum manire . maneto.| Dicit ei . demon . si ex
Abbreviated transcription (Latin):
neres: in frenes conatꝰ tuos & dira molimina
rerũ prudentissimꝰ moderator elusit: hunc qui
cȩlo ꝓpicio suꝑstes adhile uitales carpit auras.
nr̃ȩ pͥmũ saliti. multoꝵ dehinc usui. cunctoꝵ
postremo ꝓfectui reseruando. Is ẽ hugo ut
absq assentationis fuco uerũ fatear & nomi-¬
ne & offitio abbas: de quo qͥcqͥd dixero. longe
infra meritũ ipsiꝰ ẽ prestatq de eo siłere ꝑ om̃ia.
quã parũ dicere. Neq enim qͥcquã nunc de illo
tractandum suscepi: nͥ qͦd eximia ꝓles egregiis
manans genitorib. hos quam smmillime tũ
dignitate tũ morib rep̃sentat. Eo factũ est.
ut pat̾nis annuante dõ suffectus honorib a-
uitȩ memor glȩ & potestatis & ꝓbitatis patͥȩ ro-¬
bustissimuᷤ heres existat: beato ꝓtegente oerma-¬
no uotis nr̃is cunctoꝵq fideliũ ad sc̃ȩ decus
ȩccliȩ & diutissime & feliciter floriturus. S ed
memoriã illius uiri: om̃s anni excipient con¬

Expanded text:
neres, infrenes conatus tuos et dira molimina neres, infrenes conatus tuos et dira molimina rerum prudentissimus moderator elusit, hunc, qui coelo propitio, superstes adhuc, vitales carpit auras, nostrae primum saluti, multorum dehinc usui, cunctorum postremo profectui reservando. 91. Is est Hugo, ut absque assentationis fuco verum fatear, et nomine et officio abbas: de quo quidquid dixero, longe infra meritum ipsius est; praestatque de eo silere per omnia, quam parum dicere: neque enim quidquam nunc de eo tractandum suscepti; nisi quod eximia proles, egregiis manans genitoribus, hos quam simillime tum dignitate, tum moribus repraesentat. Eo factum est, ut paternis, annuente Deo, suffectus honoribus, avitae memor gloriae, et potestatis et probitatis patriae robustissimus haeres existat, beato protegente Germano, votis nostris cunctorumque fidelium ad sanctae decus Ecclesiae et diutissime et feliciter floriturus. Sed memoriam illius viri, omnes anni excipient con
Abbreviated transcription (Latin):
iure litteris mandarent᷑. Uerum qͥa & ocłis
subiecta est. & fere om̃ib circũquaq notissi¬
ma: parcendũ in talib paginȩ ꝑmagis ne-¬
cessaria posteriꝰ dilatandȩ. Robusta diligen¬
tia confectũ opus. multisq opitulante do se-¬
culis duraturũ: chuonrado pͥncipi eiꝰq iuga-¬
li benignissimȩ immortalẽ de cȩtero feret me-¬
moriam meritoꝵ. Quoꝵ ꝑnam & incompara-¬
bilem in nos locũq nr̃m ex animo beniuolen-¬
tiam. posteritatis qͦq illoꝵ hereditaria deuo-¬
tio comꝑbauit: filii scilicet ȩqͥssimoꝵ paren-¬
tũ. & ꝓbitati & pietati quã simillime respon¬
dentes. quib ultra omne qͦd humanũ ẽ. isdẽ
locꝰ & animo sedit. & indicibili amore carissi-¬
mꝰ euident̾ apparuit. Quos qͥa iam dudum
incipientis felicitatis nr̃ȩ suecessib torqueba-¬
semꝑ inuida sustulisti. Ne tam̃ nos om̃imoda
p̃sidioꝵ spe int̾ceptos. ut ceperas usq quaq ꝓst̾-¬

Expanded text:
jure litteris mandarentur; verum quia et oculis jure litteris mandarentur; verum quia et oculis subjecta est, et fere omnibus circumquaque notissima, parcendum in talibus paginae per magis necessaria posterius dilatandae. 90. Robusta diligentia confectum opus; multisque, opitulante Deo, saeculis duraturum Chuonrado principi ejusque jugali benignissimae immortalem de caetero feret memoriam meritorum, quorum pronam et incomparabilem in nos locumque nostrum ex animo benevolentiam, posteritatis quoque illorum haereditaria devotio comprobavit: filii scilicet aequissimorum parentum et probitati et pietati quam simillime respondentes; quibus ultra omne, quod humanum est, idem locus et animo sedit et indicibili amore charissimus evidenter apparuit; quos, quia jam dudum incipientis felicitatis nostrae successibus torquebarovectui semper invida, sustulisti. Ne tamen nos omnimoda praesidiorum spe interceptos, ut coeperas, usquequaque proster
Abbreviated transcription (Latin):
rat locus naturali qͦdam situ cõmodissi¬
mus. atq a parte orientali cliuo montis
paulatim lentescente cõpetenter adcline pen-¬
dulus: ultro se cuiꝰdam ingentis fabricȩ concep-¬
tionib ingerebat. Ad artifices taliũ exꝑientis-¬
simos: res confertur. Horum industria ad lo-¬
ci oportunitatẽ. accedente. concepti oꝑis ex-¬
emplar conficit᷑: & qͣsi qͦdam ꝓludio. futurȩ
moles magnitudinis cęris breuib informatur.
Ea pulchritudine. ea subtilitate: quȩ digna
angłoꝵ hominũq rege. quȩ sc̃oꝵ collegio quȩ
ipsiꝰ ȩtiam loci maiestate eẽt. Expensis compe-¬
tentib p̃paratis. exactores magistriq operũ deli¬
quoꝵ in requieto studio. summaq instantia
immensũ opꝰ incredibili celeritate ꝑagitur:
tanta facilitate rerũ. tanta alacritate ammo-¬
rum. ut in ꝓmptu eẽt om̃ib diuinũ nego-¬
tio concurrisse fauorem. De cuiꝰ qualitate
fabricȩ: multa forent quȩ ad laudem oꝑis

Expanded text:
rat locus naturali quodam situ commodissimus; atque a parte orientali, clivo montis paulatim lentescente, competenter accline pendulus, ultro se cujusdam ingentis fabricae conceptionibus ingerebat. Ad artifices talium experientissimos res confertur: horum industria ad loci opportunitatem accedente, concepti operis exemplar conficitur, et quasi quodam praeludio futurae moles magnitudinis ceris brevibus informatur ea pulchritudine, ea subtilitate, quae digna angelorum hominumque rege, quae sanctorum collegio, quae ipsius etiam loci majestate esset. Expensis competentibus praeparatis, exactores magistrique operum deliquorum irrequieto studio, summaque instantia immensum opus incredibili celeritate peragitur, tanta facilitate rerum, tanta alacritate animorum; ut in promptu esset omnibus, divinum negotio concurrisse favorem. De cujus qualitate fabricae multa forent, quae ad laudem operis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuto sophiȩ: ut ꝑ nobile rem̾sis acum̃ inge-¬
nii fiat elimatũ. qͦd ꝑ mẽã socordiam cerint᷑
fo contulit ex parte narraturꝰ omniũ artificẽ
bonoꝵ inuoco sp̃m sc̃m: ut ad hȩc referenda
benignus repleat ora nr̃a laude sua: qͥ ut
talia ꝑageret. ipsus serui sui p̾cordia illustra-¬
uit luce sua:¬

Expanded text:
committo sophiae, ut per nobile Remensis acumen ingenii fiat elimatum, quod per meam socordiam cerniturfo contulit, ex parte narraturus, omnium artificem bonorum invoco Spiritum sanctum, ut ad haec referenda benignus repleat ora nostra laude sua, qui ut talia perageret, ipsius servi sui praecordia illustravit luce sua
Abbreviated transcription (Latin):
rigendis tenore discipline. Idcirro tot uĩarum
uirtutũ studiis confortatꝰ. ueridicoꝵ etiam testi-¬
um multiplici relatione informatꝰ. nec non re-¬
rum magnitudine instigatꝰ. p̃stĩpsi opuscułũ
doctis scͥptorib merito reseruandu. ñ tẏpo ela-¬
tionis s obtentu utilitatis: ut ꝑ meȩ exiguita-¬
tis obseqͥum. qualit̾cũq palam fierent magna
oꝑa dñi: quȩ sapientes ac docti actenꝰ neglexe-¬
runt de ꝓfundo sustollere silentii. Cumq ad
hȩc exaranda aciem mentis dirigerẽ: palpitabat
animꝰ p̃ timore. Sed cũ uigilantiꝰ retractarem

Expanded text:
rigendis tenorem disciplinae. Idcirco tot vestrarum virtutum studiis confortatus, veridicorum etiam testium multiplici relatione informatus, nec non rerum magnitudine instigatus, praesumpsi opusculum doctis scriptoribus merito reservandum, non typho elationis, sed obtentu utilitatis, ut per meae exiguitatis obsequium, qualitercunque palam fierent magna opera Dei, quae sapientes ac docti hactenus neglexerunt de profundo sustollere silentii. Cumque ad haec exaranda aciem mentis dirigerem, palpitabat animus prae timore, sed cum vigilant
Abbreviated transcription (Latin):
Nactaq oportumtat᷑e sacrilegii linteũ de am¬
bone subduxit: domũq cum furto regressa.
ꝓfanos renes sacro tegum̃to p̃cinxit. Ilico to¬
tis artub dissoluta: cũ detrimento corporis
sensit p̾sentiã ultionis. Mox facti penitens
reatũ agnouit: seq ad locũ quo male pͥus ac¬
cesserat. reportari petiit. Publice confessa de¬
lictũ: sacrilegii nefas lacrimis expiauit. Sic sa¬
cerdotis & ppłi int̾uentu clementiã meruit. ac
deinceps beato miserante sermano tũ incolu¬
mis. tum ȩtiam castigata recessit. His & simi¬
lib locꝰ ille frequens pͥuilegiis: facile sͥ famosũ
reuerentiȩ titulũ uendicauit. De puella muta¬

Expanded text:
nactaque opportunitatem sacrilegii, linteum de amnactaque opportunitatem sacrilegii, linteum de ambone subduxit, domumque cum furto regressa, profanos renes sacro tegumento praecinxit. Illico totis artubus dissoluta, cum detrimento corporis sensit praesentiam ultionis. Mox facti poenitens, reatum agnovit, seque ad locum, quo male prius accesserat, reportari petiit; publice confessa delictum, sacrilegii nefas lacrymis expiavit. Sic sacerdotis et populi interventu clementiam meruit; ac deinceps, beato miserante Germano, cum incolumis, tum etiam castigata recessit. His et similibus locus ille frequens privilegiis, facile sibi famosum reverentiae titulum vindicavit. 61. Praet
Abbreviated transcription (Latin):
facinori ueniã. & manib ꝓmeruit sospitatem.
Quȩ uͦ ad locũ hunc ꝑtinent sacra ẽẽ nec in
usus cȩteros pperam trans ferenda: frequenti
p̃sumptoꝵ castigatione patefactũ est. Loci eiꝰ
sacerdos. ut solet insipientiũ animꝰ circa talia
fere incautꝰ. ex fune qͦ signũ eccłiȩ dudũ pul-¬
sari consueuerat. capistrũ equo imposuit.
Mox liquido claruit: rem semel sacram do-¬
mesticis usib ñ decuisse conduei. Ut enim eqͥ¬
no capiti inductũ est. cuncta quȩ funis com¬
plexus fuerat ita de repente absumpta sunt:
ut uniu̾sa caro cum pilis & cute ossumtenus
ferro putaret᷑ eẽ decisa. Sic equus ille innoxius
temeritatis alienȩ de cȩtero seruauit indicia:.
qͥppe qui ne carnis plenȩ. nec cutis solidȩ. nec
piloꝵ deinceps reciꝑe meruit recrem̃ta Nx ru¬
re cui uillaris nom̃ est: mulier maria nomine
ad locũ hunc sub p̃textu orationis accessit.

Expanded text:
facinori veniam et manibus promeruit sospitatem. 60. facinori veniam et manibus promeruit sospitatem. 60. Quae vero ad locum hunc pertinent, sacra esse, nec in usus caeteros perperam transferenda, frequenti praesumptorum castigatione patefactum est. Loci ejus sacerdos ut solet insipientium animus circa talia fore incautus ex fune, quo signum ecclesiae dudum pulsari consueverat, capistrum equo imposuit. Mox liquido claruit, rem semel sacram, domesticis usibus non decuisse conduci: ut enim equino capiti inductum est, cuncta, quae funis complexus fuerat, ita derepente absumpta sunt, ut universa caro cum pilis et cute ossium tenus ferro putaretur decisa. Sic equus ille innoxius, temeritatis alienae de caetero servavit indicia; quippe qui nec carnis plenae, nec cutis solidae, nec pilorum deinceps recipere meruit recrementa. Ex rure, cui Villaris nomen est, mulier, Maria nomine, ad locum hunc sub praetextu orationis accessit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec natuiȩ possent satiffacere: quȩ auctorem
naturȩ in ꝓfanatione suȩ diei ñ timuerant ꝓuo-¬
care. Tandem misera reatũ agnoscens. ad beati
germani se suffragia contulit: ne talia deinceps
iteraret. uoto se int̾posito obligauit. Clem̃tissi¬
mi patris facilitate miscdiam consecuta sub mul¬
toꝵ conspectu: & sanitatẽ manuũ & criminis ue-¬
nã reportauit. Eiusdem impiatione diei ñnul-¬
la mulier: manib itidem contrahi meruit.
Criminis conscia ęccłiam adiit: uota multi¬
plicauit: beati patris int̾uentu incolumitat᷑e
cũ emendatione uitii domũ reuexit. Item
alia fredigardis nomine. simili ꝓ crimine
eodem multata supplitio: & facti penitens. &
de miscdia ñ desperans. ad p̃fatũ locũ se contu¬
lit: faciem lacrimis cȩlũ gemitu onerauit. Sa¬
cerdos loci ꝓ recuꝑatione infelicis public̃a ora¬
tionẽ adhibuit: beato int̾uemente germano. &

Expanded text:
ut nec naturae possent satisfacere, quae Auctorem ut nec naturae possent satisfacere, quae Auctorem naturae in profanatione suae diei non timuerant provocare. Tandem misera reatum agnoscens, ad beati Germani se suffragia contulit; ne talia deinceps iteraret, voto se interposito obligavit; clementissimi Patris facilitate misericordiam consecuta, sub multorum conspectu et sanitatem manuum et criminis veniam reportavit. Ejusdem impiatione diei Nonnula  al., nonnulla mulier manibus itidem contrahi meruit. Criminis conscia ecclesiam adiit; vota multiplicavit; beati Patris interventu incolumitatem cum emendatione vitii domum revexit. Item alia, Fredegardis nomine, simili pro crimine eodem mulctata est supplicio; et facti poenitens, et de misericordia non desperans, ad praefatum locum se contulit; faciem lacrymis, coelum gemitu oneravit; sacerdos loci pro recuperatione infelicis publicam orationem adhibuit; beato interveniente Germano, et
Abbreviated transcription (Latin):
contulit. obtentu beati p̾sulis celeri donatꝰ bene-¬
fitio. importunã mox pestem excessit. B eatꝰ ipsiꝰ
basilicȩ clericꝰ cotidiana inqͥetudine acrit̾ fati¬
gatꝰ: diuinas ꝑ beatũ germanũ medicinas expe-¬
tiit seq repente in reqͥeta molestia exemptũ sensit.
Si unu̾sos apd̾ hunc locũ nr̃a tempestate huiꝰ-¬
modi ereptos incõmodo memorare uelim: para-¬
bit credo tediũ. numerositas occurrentiũ ꝑso-¬
narũ. Parcendũ itaq talib atq ad reliqua edi-¬
ficationi ꝓficua concedendũ. Eiꝰdem loci mu-¬
lier doda nomine. sacras ferias negligentiꝰ tra-¬
ctans. ipsam qͦq diei dñici maiestate. xp̃ianis om-¬
nib ꝓpensiꝰ obseruabiłe: ausa ẽ usuali lanificio
uiolare. Temeritat᷑e oꝑis: excepit continuo seue-¬
ritas ultionis. Manus ad illicita consuetȩ. ne¬
cessariis mox destituunt᷑ offitiis. Actumq est

Expanded text:
contulit, obtentu beati praesulis celeri donatus benecontulit, obtentu beati praesulis celeri donatus beneficio, importunam mox pestem excessit. Beatus, ipsius basilicae clericus, quotidiana inquietudine acriter fatigatus, divinas per beatum Germanum medicinas expetiit; seque repente irrequieta molestia exemptum sensit. 59. Si universos apud hunc locum nostra tempestate hujusmodi ereptos incommodo memorare velim, parabit, credo, taedium numerositas occurrentium personarum. Parcendum itaque talibus, atque ad reliqua aedificationi proficua concedendum. Ejusdem loci mulier, Doda nomine, sacras ferias negligentius tractans, ipsam quoque diei Dominicae majestatem, Christianis omnibus propensius observabilem, ausa est lanificio usuali violare. Temeritatem operis excepit continuo severitas ultionis: manus ad illicita consuetae, necessariis mox destituuntur officiis; actumque est,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa quoq contractis: p̃dictȩ basilicȩ uehiculo
delata successit. Orationi sẽ dedit: uota apud
scm̃ depofuit: moxq p̃sentẽ exꝑta dm̃ naturali-¬
b organis restituta conualuit. Ex ulla luscini¬
aco mulierẽ toto contractam corpore teduisã
nomine: fama huc miracłoꝵ adduxerat. H ȩc bea¬
ti pat̾ͥs suffragante m̾ito. membroꝵ. decus cũ recti-¬
tudine consecuta: consciam se huiꝰ beneficii plu-¬
rium dierũ seruitio declarauit. Quiꝰ sane loci
non eẽ simplicẽ maiestate: plurimi qͦq diu̾sa
febriũ accessione uexati sepius ꝓbauerunt. Al¬
charium quendam quartano impetu desꝑa-¬
bilit̾ tabescentẽ: illuc contigit aduenisse. Eccłiã
subiit: excubias egit: seq potentissima b̾ati patͥs
ope quã celerrime sospitati redditũ. ingentib
p̃coniis declarauit. Agius eiusdẽ loci prb̃r. t̾cia¬
nam diu passus inerciam: ut se deuote. ad dm̃

Expanded text:
ipsa quoque contractis, praedictae basilicae vehiculo ipsa quoque contractis, praedictae basilicae vehiculo delata successit; orationi se dedit; vota apud Sanctum deposuit: moxque praesentem experta Deum, naturalibus organis restituta convaluit. Ex villa Lusciniaco mulierem toto contractam, corpore, Teduisam nomine, fama huc miraculorum adduxerat. Haec, beati Patris suffragante merito, membrorum decus cum rectitudine consecuta, consciam se hujus beneficiis plurium dierum servitio declaravit. Hujus sane loci non esse simplicem majestatem, plurimi quoque, diversa febrium accessione vexati, saepius probaverunt. Alcharium quemdam, quartano impetu desperabiliter tabescentem, illuc contigit advenisse: ecclesiam subiit, excubias egit, seque potentissima beati Patris ope quam celerrime sospitati redditum, ingentibus praeconiis declaravit. Agius, ejusdem loci presbyter, tertianam diu passus inertiam, ut se devote ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
accola petraus cognomine: contractione genuũ.
amiserat naturałe cõmeandi usũ. Uota concepit:
ad scã limina reptabundꝰ accessit. Mox debilitati
subtractus: beati Gerqnani patrocinio se ꝓmeruis¬
se gauisus est. solidam gressuũ functionẽ. Scabel-¬
la ei dudum familiaria suspensa ꝓ forib rei ge-¬
stȩ argum̃to fuere diutiꝰ. Ex uicino fundo cui
blariacꝰ uocabulũ ẽ. mulier nonnula nomine
contractu totiꝰ corporis penitꝰ inoffitiosa: ad ean-¬
dem basilicã gestatorio se contulit: moxq beati
geraani merito offitiis restituta decentib: & sa¬
lutis & gaudii. plena recessit. Altera eiusde tullȩ
mulier alda ex parentib nuncupata: nichilo-¬
minꝰ contracti corporis dampna deplorans ge-¬
statorio se illuc ferri petiit. Atq p̃sentis suffra-¬
gio medicinȩ nembris in pͥscum cedentib: ualeis
ac leta discessit. Ex agro autisiodorensi pratilis
dicto. item alia mulier berlindis nomine. artubꝰ

Expanded text:
accola, Petrus cognomine, contractione genuum accola, Petrus cognomine, contractione genuum amiserat naturalem commeandi usum. Vota concepit; ad sancta limina reptabundus accessit; mox debilitati subtractus, Beati Germani patrocinio se promeruisse gavisus est solidam gressuum functionem. Sabbella dudum familiaria suspensa pro foribus, rei gestae argumento fuere diutius. Ex vicino fundo, cui Blariacus vocabulum est, mulier, Nonnula nomine, contractu totius corporis penitus inofficiosa, ad eamdem basilicam gestatorio se contulit; moxque beati Germani merito officiis restituta decentibus, et salutis et gaudii plena recessit. 58. Altera ejusdem villae mulier, Alda ex parentibus nuncupata, nihilominus contracti corporis damna deplorans, gestatorio se illuc ferri petiit; atque, praesentis suffragio medicinae membris in priscum cedentibus, valens ac laeta discessit. Ex agro Antissiodorensi, Pratilis dicto, item alia mulier, Berlindis nomine, artubus
Abbreviated transcription (Latin):
dentib carpsit dampnabili deformitate multatꝰ
est. in esfigiem. xͫ. litterȩ. faucib ꝑtransu̾sum dis¬
tortis. Equoꝵ custos inspecto negotio. reliquos
ꝙͣ celerrime abigens: ꝓuentũ rei dño nũciat. Is of¬
fense penitens candelam ad modũ eqͥnȩ longitu-¬
dinis ꝓ piactilo detulit: scõq satisfaciens G̃ermano.
uehiculi reparationẽ obtinuit. Emultis pauca ꝑ¬
strinximꝰ: ne locũ tantis insigñe pͥuilegiis p̃terisse
uł compendiosiꝰ memorare: non tam uici-¬
nitate loci. quam dignitate compellim᷑. F undus
ille ad beati oeumani ꝑtinens potestatẽ: eccłiam
q̃q habet & nomine eiꝰ celebrẽ. & uirtutib p̃cellen-¬
tem. Quas qm̃ uł difficile uł impossibile ẽ. aut
numero aut ordine explicari: omissis his quȩ ue-¬
terauit antiquitas. pauca ex illis quã succinte.
contingimus. de quib si incidat dubietas. mul-¬
titudine testiũ obruem̃. Autisiodorensis pagi

Expanded text:
dentibus carpsit, damnabili deformitate multatus dentibus carpsit, damnabili deformitate multatus est, in effigiem X litterae faucibus per transversum distortis. Equorum custos, inspecto negotio, reliquos quam celerrime abigens, proventum rei domino nuntiat. Is offensae poenitens, candelam ad modum equinae longitudinis pro piaculo detulit, sanctoque satisfaciens Germano, vehiculi reparationem obtinuit. E multis pauca perstrinximus, ne locum tantis insignem privilegiis praeterisse el compendiosius memorare, non tam vicinitate loci, quam dignitate compellimur. Fundus ille ad beati Germani pertinens potestatem, ecclesiam quoque habet et nomine ejus celebrem, et virtutibus praecellentem; quas quoniam vel difficile vel impossibile est aut numero, aut ordine explicari, omissis iis, quae veteravit antiquitas, pauca ex illis quam succincte contingimus, de quibus si incidat dubietas, multitudine testium obruemur. Antissiodorensis pagi
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia festiuitatis reuexerat. int̾q tur-¬
bas ꝓꝑantiũ. quendam ex familia scĩ manime-¬
tis eiꝰdem colonũ uillȩ inualidũ. totoq corpo¬
re reptiłe contigit aduenisse. Is dũ se ex animo
ad dm̃ contulit. beati obtentu p̾sulis natiuę
rectitudinis. colum̃ multoꝵ in p̾sentia recu-¬
ꝑauit. Cotidiani t̾ciani quartaniue typhi
assidue ꝑcepta remedia: ꝑhenni febricitantiũ
concursu locũ frequentatissimũ reddidẽre.
Quoꝵ nemo leuaminis exꝑs rediit: qͥsq ad
scã limina fide plenꝰ accessit De equo in pra¬
in Oferendam: temerarii quiq expti stint
Quodam namq cum suis iter continuante co-¬
mitib: unus eoꝵ cui id genꝰ offitii incũbebat
equos quib in ipso utebant᷑ itinere prato ȩccłiȩ
inducere intebatur. Cui cũ a quodam rusticoꝵ
dictũ fuisset. beati sermani ẽẽ pratũ. tantiq re-
ba sͥ tantũ dari existimans. eqͦs nichilominꝰ intro¬
duxit. Primꝰ qui ingressus ẽ mox ut herbam

Expanded text:
gaudia festivitatis revexerat, interque turbas properantium quemdam ex familia sancti Mammetis, ejusdem colonum villae, invalidum totoque corpore reptilem, contigit advenisse. Is, dum se ex animo ad Deum contulit, beati obtentu praesulis nativae rectudinis columen multorum in praesentia recuperavit. Quotidiani, tertiani, quartanive typhi assidue percepta remedia, perenni febricitantium concursu locum frequentatissimum reddidere; quorum nemo levaminis expers rediit, quisquis ad sancta limina fide plenus accessit. 56. Linferendam, temerarii quique experti sunt. Quodam namque cum suis iter continuante comitibus, unus eorum, cui id genus officii incumbebat, equos, quibus in ipso utebantur itinere, prato ecclesiae inducere nitebatur; cui cum a quodam rusticorum dictum fuisset, beati Germani esse pratum, tantique nomba sibi tantum dari existimans equos nihilominus introduxit. Primus qui ingressus est, mox ut herbam
Abbreviated transcription (Latin):
uehem̃ter inflatꝰ. qͥ sumptũ de cespite humili
tumuli contiguo puluerẽ in aquã consꝑsit: &
ditia piscatores. balenam ꝑmaximã circũ¬
dederunt. lanceis & iaculis fuisset uulneran-¬
tes: ut deuictã ad terram contieherent: & de
morte bestiȩ diuitias sibi aggregarent. At be¬
stia immanis quãuis fortiter iaculis & lanceis
fuisset uulnerata. capi uł sedari nequaquã potu¬
it:s ex dolore plus insaniens. mͦ aquas uomebat
ad celum: mͦ se submergebat in ꝓfundũ. mͦ de
ꝓfundo resurgens. caudȩ suȩ & alarũ impetu
confringebat armam̃ta naiuũ. In tanta diffi¬
cultate: dixit unus ad socios. Inuocemꝰ sc̃m ar¬
nulfum de aldenborg. & uoueamꝰ illi partẽ de
pisce: & confido qͥa auxilio eiꝰ cito hanc bestĩã
deuincemꝰ. Fecerunt ita: & statĩ balena destitit
seuire: & se capiendi atq funib colligandi lo¬
cum quietissimũ attribuit:¬

Expanded text:
vehementer inflatus, qui sumptum de cespite humili vehementer inflatus, qui sumptum de cespite humili tumuli contiguo pulverem in aquam conspersit, et dria piscatores, balenam permaximam circumdederunt, lanceis et jaculis vulnerantes, ut devictam ad terram conveherent, et de morte bestiae divitias sibi aggregarent. At bestia immanis, quamvis fortiter jaculis et lanceis fuisset vulnerata, capi vel sedari nequaquam potuit; sed ex dolore plus insaniens, modo aquas vomebat ad coelum, modo se submergebat in profundum, modo de profundo resurgens, caudae suae et alarum impetu confringebat armamenta navium. In tanta difficultate dixit unus ad socios: Invocemus sanctum Arnulfum de Aldenborg, et voveamus illi partem de pisce, et confido quia auxilio ejus cito hanc bestiam devincemus. Fecerunt ita. Et statim balena destitit saevire, et se capiendi atque funibus colligandi locum quietissimum attribuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessio ageret᷑. dtio cerei qui portabant᷑. ad os¬
tiũ eccłiȩ flante uento extincti sunt. S ut
uentũ est ad sepulchrũ sc̃i arnulfi. stat̃ ipsi
ceres accensi sunt: & ita accensi. ut flamine
mille & centũ qͥnto decimo. ꝑ totã uici¬
nam regionẽ facta ẽ plaga seuientiũ morboꝵ
in hominib utriusq serus & totiꝰ etatis: & t̃c̃
cat̾iiatim ꝓpantes languidoꝵ bauli. satagebais
ꝓicere egrotos suos circa tumbam arnulfi ser
in xp̃i. Canta uͦ diffusa ẽ grã in reparatione
languentiũ: ut a medio aprili usq medium
m̾sis augusti. quando transitꝰ eiꝰ celebrat᷑. sexa¬
gnita sint curati notoꝵ p̃ter eos qͥ sic sanati et᷑.
ut ad noticiam nob̾ ñ uenerint. Similit̃ factũ ẽ
& anno sequenti: & a mense maio usq ad men-¬
sem augustũ. quinquaginta hominũ utriusꝙ
sexus diu̾seq ętatis. reparatio ibidẽ condonata
dropicus. uentris & uenarũ distensione

Expanded text:
processio ageretur, duo cerei qui portabantur, ad osprocessio ageretur, duo cerei qui portabantur, ad ostium ecclesiae flante vento exstincti sunt; sed ut ventum est ad sepulcrum sancti Arnulfi, statim ipsi cerei accensi sunt, et ita accensi ut flamine vmille et centum quinto decimo, per totam vicinam regionem facta est plaga saevientium morborum in hominibus utriusque sexus et totius aetatis, et tunc catervatim properantes languidorum bajuli, satagebant projicero aegrotos suos circa tumbam Arnulfi servi Christi. Tanta vero diffusa est gratia in reparatione languentium, ut a medio Aprili usque medium mensis Augusti, quando transitus ejus celebratur, sexaginta sint curae notorum, praeter eos qui sic sanati sunt, ut ad notitiam nobis non venerint. Similiter factum est ut, anno sequenti et a mense Maio usque ad mensem Augustum, quinquaginta hominum utriusque sexus, diversaeque aetatis reparatio ibidem condonatadropicus, ventris et venarum distentione
Abbreviated transcription (Latin):
tione aldenborgensi. & boldrado brugensi: qͦ¬
rũ etiam relatione hȩc eadẽ sic gesta innotue
quȩdam fȩmina miserrima. contractiõe
deformit̾ distorta: ita ut genua eiꝰ pectori con-¬
fixa & palme manuũ sub poplitib colligatȩ.
tali qͦq natib carnetenꝰ cohererent. Hec mise-¬
rentis ppłi studio ad tumulũ sc̃i arnulsi ꝓ-¬
iecta: uͭ ꝑ modicũ qͣsi requieuisse uisa ẽ. diui-¬
no munere ad honorem serui dĩ sanata ẽ &
erecta. Quȩ ꝑ eccł̃iam atq ꝑ atriũ eccłiȩ re-¬
cto gressu deambulans. ostendebat loca m̃-¬
broꝵ cruore horrentia: uͥ aliud alii coherens.
dem cęlitꝰ accendi uiderent᷑. Sed ne
fortuita uł quolibet astu adumbrata refer-¬
re uideam᷑: mille testib defendit᷑ qͦd narramꝰ. Sol¬
lempnitas precipua agebat᷑. pͥma die m̾̃sis
maii: & ppłi multitudo undiq locũ comple-¬
uerat: & ecce hora diei tercia cũ sollempnis

Expanded text:
tione Aldenborgensi, et Balrado Brugensi, qtione Aldenborgensi, et Balrado Brugensi, quorum relatione haec eadem sic gesta innotuerquaedam femina miserrima contractione deformiter distorta, ita ut genua ejus pectori confixa, et palmae manuum sub poplitibus colligatae, tali quoque natibus carne tenus cohaererent. Haec miserentis populi studio ad tumulum sancti Arnulfi projecta, ubi per modicum quasi requievisse visa est, divino munere, ad honorem servi Dei sanata est erecta. Quae per ecclesiam atque partem ecclesiae recto gressu deambulans, ostendebat loca membrorum cruore horrentia, ubi aliud alii cohaerens, dem coelitus accendi viderentur. Sed ne fortuita vel quolibet astu adumbrata referre videamur, mille testibus defenditur quod narramus. Solemnitas praecipua agebatur prima die mensis Maii, et populi multitudo undique locum compleverat; et ecce hora diei tertia, cum solemnis