comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lactis acuelleris : Propter
in opiam quippefrumenti
et omnium quae terra gignit
cid comedendumꝰ laste cic
butrrom etagrestimelle
uescentur: Quod que cit
prceubertate lactis. come¬
det butrrum: hoc significat
quod terra. cultorum racritate
festiliorsit et magiscipia pcis¬
cuis : In illo tempore proce
hominum pocucitate tante
erit uini in opia desestis uineis
quae metuhostili nequaquam
potabuntur : ut singulce¬
uites sidis cirgenti singulis
uixemantur: inueprxes
enim et inspinis omnis tende
redigetur: Tan taque erit
formido ubique seuientibus
gldiis : ut absque aircuet
scigitos nullus cigrum suum
inuisere cuudecit. et de relictis
campestribus locis aidmonta¬
na confugiant. ibi que locoꝵ
difficultate muniti. uix as¬
peros montes manu foditnt
qui aboues aratra. et uome¬
res non habebunt: sicubi
ergo racruscultor inmontib
fueritinuentus: in deuitã
miserabilem sustentabunt :
Ceter autem patebunt
pascuis : et absque ullo custo¬

Expanded text:
lactis et velleris. Proptlactis et velleris. Proptinopiam quippe frumenti, et omnium, quae terra gignit ad comedendum, lacte ac butyro, et agresti melle vescentur. Quodque ait: Prae ubertate lactis comedet butyrum, hoc significat, quod terra cultorum raritate fertilior sit, et magis apta pascuis. In illo tempore prae hominum paucitate, tanta erit vini inopia desertis vineis, quae metu hostili nequaquam putabuntur, ut singulvites siclis argenteis singulis vix emantur. In vepres enim et in spinas omnis terra rformido, ubique saevientibus gladiis, ut absque arcu et sagittis nullus suum agrum invisere audeat, et derelictis campestribus locis, ad montana confugiant, ibique locorum difficultate muniti, vix asperos montes manu fodiant: quia boves, aratra, et vomeres non habebunt. Sicubi ergo rarus cultor in montibus fuerit inventus, inde vitam miserabilem sustentabunt. Caetera autem patebunt pascuis, et absque ullo custo
Abbreviated transcription (Latin):
argenteis. et inspinas et inue¬
praceserunt: cum sagittis et
arcu ȩtingredientur illuc
udeprxes enim et spinae: erui
in uniuer sa terraȩ et omnes
mon tes qui insarculo sarientur
In onueniet illuc terror spina¬
rum et ueprium: et erit inpas¬
cuambouis. et in conculcato
nempeccoris
ost sub uersionem hieruscilẽ
et captiui tatem populi et tem¬
pliincendium : nabur cardar
princepe militice. quemlxx
pcuicos depopulo et cos pau¬
peres derclinquit interra.
quiuinecis et agros colerent :
Denique godolicis quicis proce¬
positus erat deregio genere¬
derelictus hostatur et dicit
nolite timere chaldaeos. ha¬
bitaite interra et seruite regi
bcbrlonis et beneerit uobis :
Indieigitur illa hocestin illo
tempore cum fuerint omnes
dilis uastittis. ut nequaquam
armen taboum habeant nec
greges ouium sicut prius
haibere consueuerant. sed uix
nrrus habitator unam uac¬
cam nutrire possit. et ducis
oues non ada raendum sed
cidcibum ad que uestitum

Expanded text:
argenteis, et in spinas et veargenteis, et in spinas et vepres erunt. Cum sagittis et arcu ingredientur illuc. Vepres enim et spinae erunt in universa terra, et omnes montes qui in sarculo sarrientur, non veniet illuc terror spinarum et veprium, et erit in pascuam bovis nem pecoris. Post subversionem 115 Jerusalem, et captivitatem populi, et Templi incendium, Nabuzardan princeps militiae, quem LXX paucos de populo, et eos pauperes dereliquit in terra, qui vineas et agros colerent. Denique Godolias, qui eis praeposius erat de regio genere relictus, hortatur et dicit: Nolite timere Chaldaeos: habitate in terra, et servite regi Babylonis, et bene erit vobis . In die igitur illa, hoc est, in illo tedibilis vastitas, ut nequaquam armenta boum habeant, neque greges ovium sicut prius habere consueverant, sed vix rarus habitator unam vaccam nutrire possit et duas oves, non ad arandum, sed ad cibum atque vestitum
Abbreviated transcription (Latin):
nouaculam mercede condustã:
ipsum arbitramur assprium
quem in hieremia obultionem
populi peccatoris. etiam colum¬
bamsuam uocat: Denique
et in uisione tyriquia in ex¬
truendis munitionibus et
aggere conpostando na¬
buchodo nosor plurimum
labora uerat et illis cdasse fu¬
gientibus fuerat mercede
priuatus data est ei aegyptus
promercede edabore suo:er¬
go inista nouacula acutissi¬
ma et in his quihabitant
trans flumen eu frocten in
rege uidelicet assrrio: om̃s
capillos et pilos totius cor¬
poris acapite usque ad pedes
decorem que barbat. quod
uirili tatis indicium est rocdet
dñs deiudecea ut nihilineci
foste nihil pulchrum residect
sed effeminatis hominibus.
immo ignominiosis muli eribus
comparentur:
terit indie illa nutriet
homo uaccam boum et
duas oues: et prore ubes tate
lactis comedet butyrum :
Butrrum enim et mel man¬
ducahit omnis. qui relictus
fuerit in medio terrae:
Et erit indieilla omnislocus
ubi fuerint milleuites. mille

Expanded text:
novaculam mercede conductam, novaculam mercede conductam, ipsum arbitramur Assyrium, quem in Jeremia ob ultionem populi peccatoris, etiam columbam suam vocat . Denique et in visione Tyri , quia in exstruendis munitionibus, et aggere comportando Nabuchodonosor plurimum laboraverat, et illis classe fugientibus, fuerat mercede privatus, data est ei Aegyptus pro mercede et labore suo. Ergo in ista novacula acutissima, et in his, qui habitant trans flumen Euphratem, in rege videlicet Assyrio, omnes capillos et pilos totius corporis a capite usque ad pedes decoremque barbae, quod virilitatis indicium est, radet Dominus de Judaea, ut nihil in illa forte, nihil pulchrum resideat, sed effeminatis hominibus, immo ignominiosis mulieribus comparentur. Et erit in die illa, nutriet homo vaccam boum, et duas oves, et prae ubertate lactis comedet butyrum: butyrum enim et mel manducabit omnis, qui relictus fuerit in medio terrae. Et erit inubi fuerint mille vites, mille
Abbreviated transcription (Latin):
nemorosis : Haecautem per
META ΦO PAn dicuntur : ut
quia semel muscas etapes no¬
mina uerat trocns lationem
seruaret in reliquis : Lega mis
regum et paraclipomenon li¬
bros : et inueniemus cibuegyp¬
tie s. cesum scm̃ regem iosiam
et populum isrł potestati
aegyptie subiugatum. ito
ut regem illis constitueret :
et postnonmultum tẽporis:
uenit nabuchodonosor cum
innumerabilimultitudine
bellatorum. captaque hierł
et ceteris iudece urbibus diru¬
tis incendit templum et habi¬
tatores assyrios. posuit iniudaeõ
Idie illco radet dñs innouacu¬
la conducta in hisquae troens
flumen sunt in regecissyriorũ
caput et pilos pedum et bar¬
bam uniuerscom
Haeo quidam putant decisspriis
prophetari. qui mille trecentis
annis ante quam hieru salem
subuesterent regnum asiae
cegrpti que et libiae posseder̃.
quod a medispersisque uicendi
sint et eorum imperium destru¬
endum : Alii uero arbi trantur
quodtrans flumen eu frocten
caesisint aegyptii: Noscuitem

Expanded text:
nemorosis. Haec autem per nemorosis. Haec autem per metaphoram dicuntur, ut quia semel muscas, et apes nominaverat, translationem servaret in reliquis. Legamus Regum et Paralipomenon libros, 114 et inveniemus ab Aegyptiis caesum sanctum regem Josiam, et populum Israel potestati Aegyptiae subjugatum : ita ut regem illis constitueret. Et post non multum temporis, venit Nabuchodonosor cum innumerabili multitudine bellatorum, captaque Jerusalem, et caeteris Judaeae urbibus dirutis, incendit Templum, et habitatores Assyrios posuit in Judaea . In die illa radet Dominus in novacula conducta, in his qui trans flumen sunt, in rege Assyriorum, caput, et pilos pedum, et barbam universam. Haec quidam putant de Assyriis prophetari, qui mille trecentis annis, antequam Jerusalem subverterent, regnum Asiae Aegyptique et Libyae possederunt, quod a Medis Persisque vincendi sint, et eorum imperium destruendum. Alii vero arbitrantur, quod trans flumen Euphratem caesi sint Aegyptii. Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
mo fluminum cegypti. et api
quae est interra cssur: Etue¬
nient et requiescentomnes
in torrentibus uallium et¬
⁊ in cauernis petrocrum. et in
Iomnibus frutectis. et in uniuer¬
sis foraminibus:
Cum fuerit duorum regum
maria quam tununc de testa¬
ris et metuis : Tunc adduce thñs
odomus dauid superte et super¬
populum tuum dies quos numquã
ante uidisti et regem as syriorũ:
Frustrocigitur pracesentiam
metuis semiustostorres : sed
ignempenitus non habentes:
scire enim debes: quod sibilo
suo dñs muscas cegrpti etflu¬
minum eius Hcuit dubium¬
dioñ quin septem dior ygas Nili
significet. uocaturus sit
et apem quae est interrac cssur
Muscascuitem aegyptios uocat:
propter sordes ido latricie
tentissimum regnum erat. et
adbella prõptissimum: uel
obid quia omnis prope cissyrio¬
rum et persidis regio usum
habeat scigittarum
Hiigitur omnes uenient : et oc¬
cupibunt terrom tuam in tor¬
rentibus ucllium et cauernis
petracrum. et in omnibus fru¬
tectis et foraminibus. lignisq

Expanded text:
mo fluminum Aegypti, et api quae est in terra Assur, et venient et requiescent omnes in torrentibus vallium, et in cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et in universis foraminibus. » Cum fuerit duorum regum maria quam tu nunc detestaris et metuis, tunc adducet Dominus, o domus Juda, super te et populum tuum dies quos nunquam ante vidisti, id est regem Assyriorum. Frustra igitur praesentia metuis, semijustos torres, et ignem penitus non habentes. Scire enim debes quod sibilo suo Dominus muscas Aegypti et fluminum ejus, haud dubium quin septem diorigas Nili significet, vocaturus sit, et apem quae est in terra Assur. Muscas autem Aegyptios vocat propter sordes idololatriae tentissiad bella promptissimum: vel ob id, quia omnis prope Assyriorum et Persidis regio usum habebat sagittarum. Hi igitur et omnes venient, et occupabunt terram tuam in torrentibus vallium, et cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et foraminibus, lignisque
Abbreviated transcription (Latin):
Vel ceste perfumum: templi
monstractur incendium:
Prius enim euangelium sclua¬
toris in toto orbe prediaitum
esro Et post qua draginta
duos annos dominicae passio¬
nis capta hierusclem templũq
suc censum est : Iudaciputant
templum impletum fumo:
thimiama significare idest
incensum. & perhoc aduen¬
tum diuinae maies lctis

Expanded text:
Vel certe per fumum Templi Vel certe per fumum Templi monstratur incendium. Prius enim Evangelium Salvatoris in toto orbe praedicatum est, et post quadraginta duos annos Dominicae passionis, capta Jerusalem, Templumque succensum est. Judaei putant Templum impletum fumo, thymiama significare, id est, incensum, et per hoc adventum divinae majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
Et faciem dĩ pedesque celaye
et cestatim proferre testimo¬
nium ueritatis: Etomne quod
clamat trinitatis sacrtementa
monstrocre. Et mirtri adin¬
uicem : quod dñs scibcioth infor¬
madĩ patris positus forman
serui aacceperit. et humiliaue
rit se usquecid mostem et mor¬
tem crucis. Et nequaquam ut
prius caelestia eum tantum
sed et teryena cognoscant:
Et commota sunt superlim¬
naria cardinum auoceclaman¬
tis et domus impletaest fumo:
Clamantibus sera phim: et into¬
taterax trinitatis mysterium
procedicantibus quando pas¬
sionem dñi scluatoris. teryoc
uni uersa cognouit statim
commotum est siue sublatũ
liminare templi: &omnes illi¬
us cardines conciderunt im¬
pleta sclucitoris comminatione
dicentis Relinquetur uobis
domus uestrac desesta : Et quã
pulcher ordo uerborum: post¬
quam terra repleta est gloria
dñi scibaoth iudceorum tem¬
plum impletum est ignoran¬
tiae tenebris: et caligine et
fumo qui noxius est oculis

Expanded text:
et faciem Dei pedesque velare, et faciem Dei pedesque velare, et certatim proferre testimonium veritatis, et omne quod clamant Trinitatis sacramenta monstrare. Et mirari adinvicem quod Dominus Sabaoth in forma Dei Patris positus formam servi acrit se usque ad mortem, et mortem crucis ; et nequaquam, ut prius, coelestia eum tantum, sed et terrena cognoscant. « Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus impleta est fumo. » Clamantibus seraphim et in tota terra Trinitatis mysterium praedicantibus, quando passionem Domini Salvatoris terra universa cognovit, statim commotum est, sive sublatum liminare Templi, et omnes illius cardines conciderunt, impleta Salvatoris comminatione, dicentis: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Et quam pulcher ordo verborum. Postquam terra repleta est gloria Domini Sabaoth, Judaeorum Templum impletum est ignorantiae tenebris, et caligine, et fumo, qui noxius est oculis.
Abbreviated transcription (Latin):
istum id est unus tidunum:
inuicem seadlaudem dnĩ
na diuinitate demonstra¬
rent Et nequaquam tem¬
plum iuda eorum sicut pri¬
us sed omnem terracmilli¬
us gloria plenã esse testen¬
tur. Qui pronostrac salute
dignatus est humanum cor¬
pus ad sumere : ad terroesq
descendere: Denique et
morsi cum proadorato uitu¬
lo dnm̃ prȩxecar&ur ut par¬
cer& populo peccatori
respondit dñs: propitius
ero illis uerum tamen uiuo
ego et uiuit nomen meum.
quia implebitur gloriam ea
omnisterrao: Et septua gesi¬
mus primus psclmus canit :
Implebitur gloria eius omnis
tert Vnde et ingeli da¬
mant pastoribus gloria
in excelsisdõ et superterem
pcx in hominibus bonae uolun¬
tatis: Impieergo quidam duo
cipostolum filium dĩ uisum
inmuestate regnantis: et spm̃
scm̃ locutum esse doceamus:
Quidam latinorum duoseraiphi
uetus et nouum instrumentũ
in tellegunt: quod tantum
de procesenti sacculo loquitur
unde et sex cilas habere dicatur

Expanded text:
istum, id est, unus ad unum, istum, id est, unus ad unum, invicem se ad laudes Domini na Divinitate demonstrent: et nequaquam Templum Judaeorum, sicut prius, sed omnem terram illius gloria plenam esse testentur, qui pro nostra salute dignatus est humanum corpus assumere, ad terrasque descendere. Denique, et Mosi, cum pro adorato vitulo Dominum precaretur, ut parceret populo peccatori, respondit Dominus: Propitius ero illis. Verumtamen vivo ego, et vivit nomen meum: quia implebitur gloria mea omnis terra . Et septuagesimus primus psalmus canit: Implebitur gloria ejus omnis terra . Unde, et Angeli clamabant pastoribus: Gloria in excelsis Deo, et super terra, pax hominibus bonae voluntatis . Impie ergo quidam duo et Paulum apostolum, Filium Dei visum in majestate regnantis, et Spiritum sanctum locutum esse doceamus. Quivetus et novum Instrumentum intelligunt, quod tantum de praesenti saeculo loquuntur. Unde et sex alas habere dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ descripsiss& adiecit:
Milia milium minis traebant
ei : Et decies milies centena
milia cidsistebantei : Inche¬
rubim ego ostenditur
dñs: inseraephim expaste
ostenditur expaste celatur
Faciem enim & pedeseius
operiunt : quia & proce terita
antemundum. & futuro
postmundum scire nonpos¬
sumus sed media tantum quȩ
insex diebus facta sunt
contem plamur : Necmi¬
rum hoc deseraphim credepe
cum & cipostoli saluatorem
credentibus aperiant: in fi¬
delibus abscondant : Et uelũ
ante archam fuerit testam̃¬
ti: Alas quoque habere
dicuntur: propter ueloci¬
tatem. et in cunsta discursũ
siue quia semper inaltiorib:
commorantur: Neque enĩ
illud quod deuentis dicitur.
qui ambulat super pennas
uentorum. Vere uentos
iuxta stbulas poetarum
et pictorum licentiam pen¬
nas habere testantur. sed
celerem incuncta discursum:
Et singulis sencis cilas: quia
defabricationem tantum
mundi & pracesentis sceculi
nouimus : Quod autem
clamat alter adalterum
uel iuxta hebroceos istecid

Expanded text:
num descripsisset, adjecit: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei. . In Cherubim ergo ostenditur Dominus: in Seraphim ex parte ostenditur, ex parte celatur. Faciem enim et pedes ejus operiunt, quia et praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus; sed media tantum quae in sex diebus facta sunt, contemplamur. Nec mirum hoc de Seraphim credere, cum, et apostoli Salvatorem credentibus aperiant, infidelibus abscondant: et velum ante Arcam fuerit Testamenti . Alas quoque habere dicuntur, propter velocitatem, et in cuncta discursum: sive quia semper in altioribus commorantur. Neque enim illud quod de ventis dicitur: Qui ambulat super pennas ventorum , vere ventos, juxta fabulas poetarum et pictorum licentiam, pennas habere testatur; sed celerem in cuncta discursum. Et singuli senas alas; quia de fabricatione tantum mundi et praesentis saeculi novimus. Quod autem clamant, alter ad alterum, vel, juxta Hebraeos, iste ad
Abbreviated transcription (Latin):
mitto lectorem: oroque
ut breui huius temporis
expositione contemptus
sit  Otiam quit sibi in lici¬
tum sacer dotium uindica¬
bat leprac fuisse percussum
sacra nanraet historia.
Quomostuo : dñsuidetur
intemplo quodillepollue
roct : Ex quo anim ad uesti¬
mus regnante nobis leproso
rege: nos dnm̃ in sua maiestate¬
regnantem uidere non possi
nec scae trinitatis nosse mys¬
teria : Vnde in exodo postquã
mostuus est pharcco. qui opri¬
mebat isrł luto & paleis & la¬
teribus populus clamauit ad
dnm̃ qui illo uiuente clamare
non poterot Et hie techiel
mostuo faltia filio banaiae
pessimo principe: cadit infa¬
ciem suam. & uoce ex celsa cda¬
mauit addnm: Pulche que
iuxta hebracicum. non ipsedñs
implebat templum cuius cae¬
lum thronus est & terra
scabellum pedum eius et
dequo in alioloco legimus
Dñs intemploscõsuo dñs incae

Expanded text:
mitto lectorem, oroque mitto lectorem, oroque ut brevi hujus temporis expositione contentus sit. Oziam, quia sibi illicitum sacerdotium vindicabat, lepra fuisse percussum, sacra narrat historia; quo mortuo, Dominus videtur in Templo, quod ille polluerat. Ex quo animadvertimus, regnante leproso rege, nos Deum in sua majestate videre non posse, nec sanctae Trinitatis nosse mysteria. Unde et in Exodo postquam mortuus est Pharao, qui opprimebat Israel luto et paleis, et lateribus, populus clamavit ad Dominum, qui, illo vivente, clamare non poterat. Et Ezechiel, mortuo Phaltia filio Bananiae pessimo principe, cadit in faciem suam, et voce excelsa clamat ad Dominum. Pulchreque juxta Hebraicum, non ipse Dominus implebat Templum, cujus coelum thronos est, et terra scabellum pedum ejus; et de quo in alio loco legimus: Dominus in Tem
Abbreviated transcription (Latin):
ethierus clem: primae uisio¬
nistitulo demons tractum est:
Id est sub otiam ioatham
achar et etechia: Mortuo
ergo otia. sub quo dicta sunt
uniuersa quae suproc exposui¬
mus successit filius eius
io atham : qui regnauit annos
sedechim & fecit rectum in
conspectudñĩ et postam
templi aedificauit excelsam:
Quo imperante : uidit isaias
sedentem dnm super solium
excelsum et eleuatum ut
habitum regnantis ostende¬
ret: Et ea quae sub eo eraent
implebant templum
siue ut theodotio et symma¬
chus trocnstulerunt & quȩ
subpedibus eiuserant im¬
plebant templum:
Proquolax interproceta¬
tisunt plena domus glori
xeius: De hac uisione ante
annos circiter triginta
cum es sem constantinopo¬
lim: et apud uirum eloquo¬
tissimum gregorium natar¬
zenum. tunc eiusdem urb̵
studiis erudirer: scio me
breuem dictasse. subi tum¬
que troc ltoctum: ut et ex¬
perimentum caperem in¬
geniolimei: & amicis iu¬
bentibus oboedirem:
Ad illum itaque libellum

Expanded text:
et Jerusalem, primae visioet Jerusalem, primae visionis titulo demonstratum est; id est sub Ozia, Joatham; Achaz et Ezechia. Mortuo ergo Ozia, sub quo dicta sunt universa, quae supra exposuimus, successit filius ejus Joatham, qui regnavit annis sedecim, et fecit rectum in conpectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Quo imperante, vidit Isaias sedentem Dominum super solium excelsum et elevatum, ut habitum regnantis ostenderet. Et ea quae sub ipso erant, implebant Templum, sive ut Theodotio et Symmachus transtulerunt: Et ea quae sub pedibus ejus erant, implebant Templum. Pro quo LXX interpretati sunt. Et plena domus gloria ejus. De hac visione ante annos circiter triginta, cum essem Constantinopoli, et apud virum eloquentissimum Gregorium Nazianzenum, tunc ejusdem urbisturarum studiis erudirer, scio me brevem dictasse subitumque tractatum, ut ex experimentum caperem ingenioli mei, et amicis jubentibus obedirem. Ad illum itaque libellum
Abbreviated transcription (Latin):
ufpicit mihi uolu¬
minum magnitudo
quae in explanatione
isaiae prophetae texitus
ubi aliquid proceter mitte¬
re: dampnum est intellegede
Quam obrem in singulis libris
quantum numerum ordinẽ¬
que significant. breues proce¬
faciunculas posui. Teque
uirgo xp̃i eustochium p̃cor.
tur maies tacte et duo seraphĩ
stantia in circuitu eius atque
liminare templiaitq concussũ.
& domus iudcica tenebris er¬
roris impleta: & comparo¬
tione diuinae gloriae prophe¬
ta inmunda labia habere se
dicens et habitare in medi¬
o populi blasphemantis qui
consona impietatis uoce clama¬
bant. Crucifige crucifige talẽ.
et non habemus regem nisi cesa¬
rem : Vnum que de seraphim
missum adisaiam qui forcipe
de ciltari carbone conphenso
prophette purgaret labia
& populus remaner& immun¬
dus: Tertius ergo inisaiam
liber hoc habebit ex ordi¬
um
NXO quomortuus est
rex otias : uidi dnm̃ seden¬
tem supersolium excelsum.
et eleuatum:
ubquattuor regibus pro¬
phetasse iscuam super iudã

Expanded text:
ufficit mihi voluminum magnitudo, quae in explanatione Isaiae prophetae texitur, ubi aliquid praetermittere, damnum est intelligentiae. Quamobrem in singulis libris, qui tantum numerum ordinemque significant, breves praefatiunculas posui. Teque, virgo Christi Eustochium, precor, tur majestate; et duo Seraphim stantia in circuitu ejus atque liminare templi atque concussum, et domus Judaica tenebris erroris impleta. Et comparatione divinae gloriae Propheta immunda labia habere se dicens, et habitare in medio populi blasphemantis, qui consona impietatis voce clamabant: Crucifige, crucifige talem; et, Non habemus regem, nisi Caesarem . Unumque de Seraphim missum ad Isaiam, qui forcipe de altari carbone comprehenso, prophetae purgaret labia, et populus remaneret immundus. Tertius ergo in Isaiam liber hoc habet exordium. Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum. Sub quatuor regibus prophetasse Isaiam, super Judam
Abbreviated transcription (Latin):
ne dicitur super illud uerti¬
mus: Lax trocns tulerunt
incircuitueius. ut non super
templum stare seraphim: sed
incircuitudñĩ describantur.
Rursum ubinos diximus. Quod
unus deseraphim uelar& foccian
et pedes eius ꝑ quod intellegitr
dĩ in hebraceo scriptum hab&
hanau & reglau quod potest
interpr&ari et eius & suam
Vt seraphim iuxta hebroceiser¬
monis ambiguitatem & fa¬
ciem pedesque dĩ & suam fcci¬
em acpedes operire dicuntur
Inseptua gesimo nono psalmo
legimus : Qui sedes super
cherubim manifestare qui
tur screntiae multitudo:
Vnde et dñs in aurigdemodum
super cherubim. sedere osten¬
ditur Seraephim autem:
proceter hunc locum inscris¬
turis canonicis alibi legisse
me nescio : quistare dicuntur
supertemplum uel incircuito
dñi Ergo ẽraent: qui solent
in procecibus dicere Quisedes
supercherubim & seraphim
quod scriptura non docuit.
Seracphim autem interpre¬
quod nos dicere possumus
incendentes siue comburen¬

Expanded text:
ne dicitur, super illud, vertine dicitur, super illud, vertimus: LXX transtulerunt in circuitu ejus, ut non super Templum stare Seraphim, sed in circuitu Domini describantur. Rursum ubi nos diximus, quod unus de Seraphim velaret faciem et pedes ejus, per quod intelligitur, Dei: in Hebraeo scriptum habetur PHANAU et REGLAU , quod potest interpretari et ejus, et suam: ut Seraphim juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, et faciem pedesque Dei, et suam faciem ac pedes operire dicantur: In septuagesimo nono psalmo legimus: Qui sedes super Cherubin manifestare : qui tur scientiae multitudo. Unde et Dominus in aurigae modum super Cherubim aperte sedere ostenditur. Seraphim autem praeter hunc locum, in Scripturis Canonicis alibi legisse me nescio, qui stare dicuntur super Templum, vel in circuitu Domini. Ergo errant qui solent in precibus dicere: Qui sedes super Cherubim et Seraphim, quod Scriptura non docuit. Seraphim autem interprequod nos dicere possumus incendentes, sive comburen
Abbreviated transcription (Latin):
& admorsen loquitur ds̃
Non poteris uidere faciem
mecm nequeenim uide¬
bit homo faciem metom
et uiu&: Adquos respon¬
debimus non solum paties
diuinitatem sed nefilii
intrinitate naturo est.
posse oculos carnis aspicepe
sed oculos mentis : De quib:
uisussit dñs in hominis figuroc
& cumiacob quasi homo
luctatus sit quids̃ erat
unde & appellatus est locis
ipse phanuhel hoc est fa¬
ciesdĩ Uidienim ait dm̃
facie ad faciem: & salua
factaest anima mea
Hietechiel quoque uiditdnm
in formahominis sedentem
super cherubim: alumbis
eius & deorsum e roctqua¬
si ignis & superiora habe¬
bant speciem elestri: Ergo
dĩ natura non cernitur:
sed uidetur hominibus ut
uoluerit:
Ceraphim stabant super
Dillud: sexcilȩ uni & sex
bant faciem eius & ducib
uelabant pedes eius. et du
Iest omnis terra gloria eius:
Hoc quod nos sequentes alios
interpric&es & haebrocicã
ueritatem inqua scriptum ẽ.
memcllo id est
quod lati¬

Expanded text:
Et ad Mosen loquatur Deus: Et ad Mosen loquatur Deus: Non poteris faciem meam videre: neque enim videbit homo faciem meam, et vivet . Ad quod respondebimus, non solum Patris divinitatem, sed ne Filiiin Trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere; sed oculos mentis, de quibus visus sit Dominus in hominis figura: et cum Jacob quasi homo luctatus sit, qui Deus erat. Unde et appellatus est locus ipse Phanuel, hoc est, facies Dei: Vidi enim, ait, Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Ezechiel quoque vidit Dominum in forma hominis sedentem super Cherubim, a lumbis ejus et deorsum erat quasi ignis, et superiora habebant speciem electri . Ergo Dei natura non cernitur, sed videtur hominibus, ut voluerit. Seraphim stabant super illud, sex alae uni, et sex bant faciem eius et duabus velabant pedes eius et duabest omnis terra gloria eiHoc quod nos, sequentes alios Interpretes et Hebraicam veritatem, in qua scriptum est MEMMALLO , id estquod Lati
Abbreviated transcription (Latin):
pedibus cius erant. implebant
templum.. Quisit cutem
istedñs. qui uidetur in euan¬
gelista iohanne & inaposto¬
lorum actis plenius discimus
quorum iohannes ait : Hciec
dixit esaias. quando uidit
loriam eius et locutus est
deeo. Haud dubium quin
xp̃m significet. Rursus pau¬
lus inactibus a postolorum
ubi romae loquitur adiudxos:
Bene in quit sp̃s sc̃s locutus est
per esaiam prophetam: adpa
tres nostros dicens : Vade ad
populum istum: & dic: Auye
cudietis & non intellegetis
et uidm tes uidebitis & non
perspicietis: Incrassatum est
enim corpopuli : & curibus gra¬
conpracesserunt: neȩ fosteui¬
decint oculis & auribus udian
et corde in tellegant : & conuer¬
tantur & scnem illos : Visus
est autem filius in regnantis
propter consostium maiestatis
unitatemq substantie
Quaerat aliquis: quomodo nunc
propheta dñm uidisse sedicat:
Et non absolute dñm sed dnm
scibaoth ut in consequentib
ipse testatur. cum euange¬
lista iohannes dixeritꝰ
Dm̃ nemo uiditumquam:

Expanded text:
s erant, implebant Templum . Quis sit autem iste Dominus qui videtur, in evangelista Joanne, et in Apostolorum Actis plenius discimus. Quorum Joannes ait: Haec dixit Isaias, quando vidit gloriam ejus, et locutus est de eo , haud dubium quin Christum significet. Rursum Paulus in Actis Apostolorum, ubi Romae loquitur ad Judaeos: Bene, inquit, Spiritus sanctus locutus est per Isaiam prtres nostros dicens: uade ad populum istum F et dic: aure audietis et non intellegetis, et uidentes uidebitis et non perspicietis. incrassatum est enim cor populi huius runt, ne forte videant oculis, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertant se, et sanem eos . Visus est autem Filius in regnantis tus sanctus propter consortium majestatis, unitatemque substantiae. Quaerat aliquis, quomodo nunc Propheta Dominum vidisse se dicat, et non absolute Dominum, sed Dominum sabaoth, ut in consequentibus ipse testatur; cum evangelista Joannes dixerit: Deum nemo vidit unquam .
Abbreviated transcription (Latin):
suis & cuiribus cudiait
et cordo intellegat &
conuestactur. & sanetur
LeX hunc locum itt inter¬
pretati sunt ut euangelis¬
talucãs inapostolorum
astibus posuit: Cumque
inuicem non essent consen¬
tentes haut dubium quin
iudei dicedebant dicente
pculo unum uerbum

Expanded text:
diat, et corde intelligat, et convertatur, et sanetur. LXX hunc locum ita interpretati sunt, ut evangelista Lucas in Apostolorum Actibus posuit: Cumque invicem non essent consentientes, haud dubium quin Judaei, discedebant, dicente Paulo unum verbum:
Abbreviated transcription (Latin):
operibus suis. sicut errat inquit
ebrius et uomens quiinebriatus
estuitis : de quibus ebriis iohel
loquitur : Vaequi ebri sunt absq
uino et non solum ebrii sed e tuo¬
mentes furorem drachonum
et furorem aspidum in sanabilẽ:
ut postquam huiuscemodiuinum
euom uerint intellegant ebrie¬
tatem suam atq cognoscant:
quod quam diu ebru fuerint nec
principium habebunt nec finẽ:
idesł neccaput nec cauidam sed
truncum exutraque paste ani¬
mal ꝓroprincipio et fine quod
et symmachus et laxtrans tuler̃ :¬

Expanded text:
operibus suis, sicut errat, inquit, operibus suis, sicut errat, inquit, ebrius et vomens, qui inebriatus est vitiis. De quibus ebriis Joel loquitur: Vae qui ebrii sunt absque vino. Et non solum ebrii: sed et vomentes furorem draconum, et furorem aspidum insanabilem, ut postquam hujuscemodi vinum evomuerint, intelligant ebrietatem suam, atque cognoscant, quod quamdiu ebrii fuerint, nec principium habuerint, nec finem, id est, nec caput, nec caudam: sed truncum ex utraque parte animal. Pro principio et fine, quod et Symmachus et LXX transtuler
Abbreviated transcription (Latin):
cum isaiadicere potest spm̃sedu¬
tis tuae faciemus supercerram:
hoces ł melitiae s pm̃ secundum
quod et in hiere mia legimus:
Arguecte praeuaricatiotua et
malitiatua corripiette: sinaut̃
scandaliratur haereticus qui
uetus non recipit tes tamentum
quod misceredicatur erroris di¬
uelues tiginis spm̃ audiat scriptũ
inapostolo hocest in nouotesta¬
mento : Tradidit eo sds̃ indeside¬
riis cordissuiin in munditiam :
Et iterum propterea tradiditeos
ds̃ in passiones ignominiae : et
desideriis cordis quia mutauer
gloriam incorruptibiliscłi insi¬
militudinem imaginiscorrup aibi¬
lis hominis et uolucrum et qua
dripedum et reptilium: quod quide
non solum in epistala ad roma¬
nos sed etad tessclonicenses de
opepaetione merroris ut credat̃
mendacio quod puto apostolũ
paulum depiresentiis cuce lecti¬
onesumpsisse inqua dicitdñs
miscuiteis spm̃erroris eterra¬
refecerunt cegrptum in omnib.

Expanded text:
cum Isaia dicere potest: Spiritum salucum Isaia dicere potest: Spiritum salutis tuae faciemus super terram? hoc est, malitiae spiritum: secundum quod et in Jeremia legimus: Arguet te praevaricatio tua, et malitia tua corripiet te . Sin autem scandalizatur haereticus, qui vetus non recipit Testamentum, quod Dominus miscere dicatur erroris vel vertiginis spiritum, audiat scriptum in Apostolo, hoc est, in novo Testamento: Tradidit eos Deus in desideriis cordis sui in immunditiam . Et iterum: Propterea tradidit eos Deus in passiones ignominiae. Et desideriis cordis, quia mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et reptilium. Quod quidem non solum in Epistola ad Romanos, sed ad Thessalonicenses de operationem erroris, ut credant mendacio : quod puto Apostolum Paulum de praesenti Isaiae lectione sumpsisse, in qua dicit: Dominus miscuit eis spiritum erroris, et errare fecerunt Aegyptum in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
iunsttm scipientiae saeculari quos
nunc in terrogat: siue ipsum regem
hereticorum ubi sunt scpiente seius
qui contempnebant ecdesiasticã
simplicitatem et respondere con¬
pellit quid cogiatuerit dñs sebaoth
superaegrptum istius mundi. et
quid in consum matione facturus
sit : stulti sunta probati principes
taneos: quihum ile bereticorum
habuere mandatũ emarcuerun
omnes principes mempheos : qui
doquentiã e eforispolldere iciltan¬
sonat: quodque sequitur deceper̃
ae grptum angulum populorum
eius siue iuxtalxx decipienta egro¬
tum pertribus hoc significat quod
regnum sa pientiae scaecularis
stultum esse monstretur et singu¬
lorum dogmatum principes qui
interpretantur tribus argua¬
tur stultos habuisse doctores
Dñs enimmis cuit ei spm̃ uestiginis
siuecrrorum: iuxta illud quoꝗ
scriptum est: et sicut non pro¬
bauerunt dm̃ habere in notitia
trac didit illos ds̃ in reprobum
sensum : Et quomodo quiscs est

Expanded text:
junctam sapientiae saeculari. Quos junctam sapientiae saeculari. Quos nunc interrogat, sive ipsum regem haereticorum, ubi sint sapientes ejus qui contemnebant Ecclesiasticam simplicitatem: et respondere compellit, quid cogitaverit Dominus Sabaoth super Aegyptum istius mundi, et quid in consummatione facturus sit. Stulti sunt approbati principes Taneos qui humile haereticorum habuere mandatum. Emarcuerunt omnes principes Mempheos, qui eloquentiae et oris polluere jactansonat. Quodque sequitur: Deceperunt Aegyptum angulum populorum ejus, sive juxta LXX: decipient Aegyptum per tribus, hoc significat, quod regnum sapientiae saecularis stultum esse monstretur, et singulorum dogmatum principes, qui interpretantur tribus, arguantur stultos habuisse doctores. Dominus enim miscuit eis spiritum vertiginis, sive errorum, juxta illud quod scriptum est: Et sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobum sensum . Et quomodo qui sanctus est,
Abbreviated transcription (Latin):
est et reste dissipator et diuisus
in pastes uarias. separactus expri¬
mitur. insipiens arguentur dedisse
consilium quando disperderitds̃
sapientiam sapientium. et in telle¬
gentiam prudentium reprobaue¬
rit : Quomodo dicetis phapro
nifilius scapientium ego filius re¬
gum antiquorum: Ubi sunt nunc
scipientestur ad nuntient tibi etin¬
dicant quod cogitauerith̃s exer¬
cituum superte : stulti stacti sunt
principes taneos: emarcuerunt
principes menpheos. deceperunt
aegrptum angulum populorum
eius dñsmiscuit in medio eius sp̃m
uestiginis. et errare fecerunt
aegrptum in omni operesuo sicut
errat ebrius et uomens et none¬
ritaegypto opus quod faciat. caput
et cacudam incuruantem et pefre
nantem: solent ereti regisuo ul
phara nidicere filisumus sapien¬
tium quicb initio doctrinam nob
apostolicam tradiderunt filui
sumus regum antiquorum qui
cippellantur reges philosorom.
et habemus scientiam scripturd̃

Expanded text:
est, et recte dissipator, et divisus, et est, et recte dissipator, et divisus, et in partes varias separatus exprimitur, insipiens arguentur dedisse consilium, quando disperderit Dominus sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobaverit . Quoni: Filius sapientium ego, filius regum antiquorum? Ubi sunt nunc sapientes tui? annuntient tibi, et indicent quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum. Stulti facti sunt principes Taneos, emarcuerunt principes Mempheos, deceperunt Aegyptum, angulum populorum ejus. Dominus miscuit in medio ejus spiritum vertiginis: et errare fecerunt Aegyptum in omni opere suo, sicut errat ebrius et vomens. Et non erit Aegypto opus, quod faciat caput et caudam, incurvantem et renantem. Solent haeretici regi suo vel Pharaoni dicere: Filii sumus sapientium, qui ab initio doctrinam nobis Apostolicam tradiderunt: filii sumus regum antiquorum, qui appellantur reges philosophorum, et habemus scientiam Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
ces quod iuxta sensum inter prae¬
tati sumus et in hebraico et in
ui stis interprecibus in loco pis¬
cium ponuntur. animacꝰ uttb
his toriatrochamur ad tropho¬
logiam. quouidelicet istipiscato¬
res qui ftcciebant lacunas et fouȩ¬
as adhoc fecerint ut animas
in eis deciperent : Notandum
quod prolacunis laXΥOOΝ
trans tulerint quod genus est
potionis exfrugibus aquaque
confectum. et uulgo indalmati¬
ae pannoniaeque prouincille
gentili barbaro que sermone
appellatur scibaium: hoc ma¬
xime utuntur aegyptii ut non
purais aquas bibentibus tribuat
sed turbidas : et conmixtarum
fecium similes. et perhuius cemo¬
di potionem haereticae prrui¬
tatis dostrina monstretur: tunc
stultierunt principes taneos:
quae inter precatur mandatũ
humile: Omne senimheretici
contruriam altitudini humilita¬
tem docent : et detrxhunt ad in¬
feros. et sunt principes humilis.
deiestique mandati: Consiliarii
quoque farao quirex aegypti

Expanded text:
ces, quod nos juxta sensum interpreces, quod nos juxta sensum interpretati sumus, et in Hebraico, et in cunctis interpretibus, in loco piscium ponuntur animae, ut ab historia trahamur ad tropologiam, quod videlicet isti piscatores, qui faciebant lacunas, et foveas, ad hoc fecerint, ut animas in eis deciperent. Notandum quod pro lacunis LXX ζύθον transtulerunt, quod genus est potionis ex frugibus aquaque confectum, et vulgo in Dalmatiae Pannoniaeque provinciis, gentili barbaroque sermone appellatur sabaium. Hoc maxime utuntur Aegyptii, ut non puras aquas bibentibus tribuant, sed turbidas, et commixtarum fecium similes, ut per hujuscemodi potionem haereticae pravitatis doctrina monstretur. Tunc stulti erunt principes Taneos, quae interpretatur mandatum humile. Omnes enim haeretici contrariam altitudini humilitatem docent, et detrahunt ad inferos, et sunt principes humilis dejectique mandati Consiliarii quoque Pharao, qui rex Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
etquiquid prius aquis in rigabat᷑
acgyptis arestictum nbslerit
ltc ut mereant aegrptipiscatores
qui contrarrii sunt piscatoribus
dñi. et lugeant quimittebant¬
hamum influmen et expande¬
bant rete super faciem aquae
qui singulos quosque decipiaͥnt:
hamum mittunt inaquas tur¬
bidas: Quicutem plures simul
itaut in synagogis satanae loquar¬
tur public&e et populorum ab¬
ducant grȩges isti rete supera¬
quasmictunt aegyptias: Confun¬
da entur etiam hii quio perabant᷑
linum ut uestes facerent scccerdo¬
tum plectentes illud ettexentes
subtilica quod proprige addialec¬
ticorum astem pertinet prosub¬
tilibus brssum lxx trans tulerurt:
quod etipsum in sacerdo tum uestib
texitur: quod que sequitur Et e¬
runt i ñ rigua eius flacentia. om̃s
qui fuciebant lacunas ad capiendos
pisces hoc significat quodomnes in¬
sidice egypti piscatorum destru¬
antur ec pereant: prolacunis
quae faciebant ad capiendos pis¬

Expanded text:
et quidquid prius aquis irrigabatur et quidquid prius aquis irrigabatur Aegyptiis, arefactum, non erit: ita ut moereant Aegypti piscatores qui valde contrarii sunt piscatoribus Domini, et lugeant qui mittebanthamum in flumen, et expandebant rete super faciem aquae. Qui singulos quosque decipiunt, hamum mittunt in aquas turbidas. Qui autem plures simul, ita ut in synagogis Satanae loquantur publice, et populorum abducant greges, isti rete super aquas mittunt Aegyptias. Confundentur etiam hi qui operabantur linum, ut vestes facerent sacerdotum; plectentes illud, et texentes subtilia: quod proprie ad dialecticorum artem pertinet. Pro subtilibus, byssum LXX transtulerunt, quod et ipsum in sacerdotum vestibus texitur. Quodque sequitur: Et erunt irrigua ejus flaccentia, omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces, hoc significat, quod omnes insidiae Aegypti piscatorum destruantur, et pereant. Pro lacunis quae fiebant ad capiendos pis
Abbreviated transcription (Latin):
lacunas ad capiendos piscesstib
principes thaneos. sapientes
consiliarii pharoco dederunto¬
silium insipiens
Quando rex fostis et durusdo¬
minatus fuerit in aegypto ar¬
cet omnis doctrina et pulchs¬
tudo eloquentiae saeculor se
ipsefons fluuiorum omnus
dicibolus a quo oriuntur uniuer¬
sa mendacia de solabitur. ittut
deficiant cetera flumina etriui
quide turbidis niliaquis impleban¬
tur : calamus quoque etiuncus
nimia siccitate marcescant. Pro
iunco. paprrum lax traens tule¬
runt: de quodardafic addentes
de suohachiuis quod in hebrxicoñ
habetur: Cum que ab eruditis
quaererem quid hic sermo signifi¬
caret: audiui ab aegyptis hoc
nominelinguaeorum Omne
quod in palude uipens nascitur
appellari calamus cutem iuxta
trophologiam esł sermouacuus
et nibilinse solidum habens et pa¬
prrus quiuidetur quidem habere
medullam et nonesse uacuus et
tumen fracgilis est citoque mar¬
cescet: Omnes quoque usriđre¬
factoriuorum capite siccabuntur:

Expanded text:
lacunas ad capiendos pisces. Stulti lacunas ad capiendos pisces. Stulti principes Taneos, sapientes consiliarii Pharao dederunt consilium insipiens. Quando rex fortis, durus dominatus fuerit in Aegypto, arescet omnis doctrina et pulchritudo eloquentiae saecularis, et ipse fons fluviorum omnium diabolus, a quo oriuntur universa mendacia, desolabitur: ita ut deficiant caetera flumina et rivi, qui de turbidis Nili aquis implebantur. Calamus quoque et juncus nimia siccitate arescent. Pro junco papyrum LXX transtulerunt, de quo charta fit, addentes de suo achi viride, quod in Hebraico non habetur. Cumque ab eruditis quaererem, quid hic sermo significaret, audivi, ab Aegyptiis hoc nomine lingua eorum omne quod in palude virens nascitur appellari. Calamus autem juxta tropologiam, est sermo vacuus, et nihil in se solidum habens: et papyrus qui videtur quidem habere medullam, et non est vacuus, et tamen fragilis est, citoque marcescit. Omnes quoque rivi, arefacto rivorum capite, siccabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
simulacra et diuinossuos et phy¬
tones et ariolos: Cumq illi hoc
fecerint: dñ stradidit eos in ma¬
nudominorum crudelium Iux¬
tec illud apostolicum. quos tradi¬
disctanae ut discant non blas¬
phemare quoseruitute dyrissima
o pressi ad dementis simum dñm
reuertant᷑: pulchreque daemo¬
nas crudles dominos uocant.
quibus nihil crudelius est: rex
quoque fostis quidominus est
eorum. perspicue dicibolus in¬
tellegitur: Quem et in euange¬
lio dñs fostẽ uocat: quo uinctos
et opraessodomus eius et pracedu
diripietur: Et arescet a qua¬
demari et fluuius desolabitur
atque siccabitur : et deficient
flumina ad tenuabuntur et
siccabuntur riuiaggerum.
calamus etiuncus marcescet
Nud abitur alueus riui a fontesio
et omnissementis inrigua sic¬
cabitur a rescet et nonerit: et
merebunt piscatores: et mer¬
bunt omnes mittentes flumen
hamum. et expandentes reten
subtiliaeterunt in rigua eius
flaccentia omnes qui sticiebano

Expanded text:
simulacra, et divinos suos, et Pysimulacra, et divinos suos, et Pythones, et hariolos. Cumque illi hoc fecerint, Dominus tradidit eos in manu dominorum crudelium, juxta illud apostolicum: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare ; quo servitute durissima oppressi, ad clementissimum Dominum revertantur. Pulchreque daemones crudeles dominos vocat, quibus nihil crudelius est. Rex quoque fortis, qui Dominus est eorum, perspicue diabolus intelligitur, quem et in Evangelio Dominus sortem vocat, quo vincto et oppresso, vasa domus ejus, et praeda diripitur. Et arescet ade mari, et fluvius desolabitur, atque siccabitur. Et deficient flumina: et attenuabuntur, et siccabuntur rivis aggerum. Calamus et juncus marcescet: nudabitur alveus rivi a fonte suo, Et omnis sementis irrigua siccabitur, arescet, et non erit. Et moerebunt piscatores, et lugebunt omnes mittentes in flumen hamum, et expandentes rete ssubtilia. Et erunt irrigua ejus flaccentia: omnes qui faciebant
Abbreviated transcription (Latin):
surrexerunt. iux ta illud dñs
loquitur in euangelio: Nolite
pacem superterram : non ueni
uenienim diuidere hominem
contra fratremsuum et filiã
contra matrem suam et nurũ
contra socrum suam: Eotempo¬
re et illud expletum est: inimici
hominis domesticieius : et pug¬
nauituir contra fra tremsuum :
etuir contra amitum suum.
fucrunt enim in una domo sẽpa¬
ratiduo contratraes : et tres
contra duos et diuisusesł pacer
contre filium : et filius contro
patrem ciuitts aduersum ciui¬
tatem et regnum aduersus
regnum. eorum qui non credider
aduersum eos qui credidertint.
uel ceste eorum qui credidertir
proximossuos salua re cupien¬
tium: Et diruptus est sp̃sciegip¬
ti inuis ceribus Vt nequaquam
paria sentirerent sed spiritali
contra se gladio separatiomne
consilium suum prececipitatum
essecognoscerent et nihilominus
inerrore pristino permanen¬
tes hiiqui fideiueritatem suscipe¬
penoluerant in terrogarent

Expanded text:
surrexerunt, juxta illud quod Dominus surrexerunt, juxta illud quod Dominus loquitur in Evangelio: Nolitmittere super terram; non ueni ueni enim diuidere hominem contra patrem suum et filiam contra matrem suam et nurum contra socrum suam . Eo tempore et illud expletum est: Inimici hominis domestici ejus . Et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum. Fuerunt enim in una domo separati, duo contra tres, et tres contra duos, et divisus est pater contra Filium, et filius contra patrem, civitas adversus civitatem, et regnum adversus regnum, eorum qui non crediderunt, adversum eos qui crediderunt, vel certe eorum, qui crediderunt, proximos suos salvare cupientium. Et disruptus est spiritus Aegypti in visceribus suis, ut nequaquam paria sentirent; sed spirituali contra se gladio separati, omne consilium suum praecipitatum esse cognoscerent: et nihilominus in errore pristino permanentes, hi qui fidei veritatem suscipere noluerant, interrogarent
Abbreviated transcription (Latin):
diuinos suos et phytones et ariolos:
et traxdam aegyptum in manu
dominorum crudelium et rexfor¬
tis dominabitureorum ait dñs
ds̃ exercituum
Plera quede prophetia aegrpti
quam leuchit ueluidit i sciass inhis¬
torica explanatione perstrinxi
Vnde nunc iuxta trophologiam
sum maquaeque carpenda sunt :
Ascendit dñs supernubem leuem
corpus scae uirginis mariae qđ
nullo humani seminis pondere
pracegrauatum est. uelceste
corpussuum quod despũ scõ con¬
ceptum est et in gressus in aegrp¬
tum huius mundi sttctimque om¬
nia simulacro commotasunt ita
utdiuinationes et uniuer sa figus
ido la triae quaedeceptum pospdu¬
bat orbem se fracitumis sentii& in¬
tantum ut magideoriente docti
cdaemonibus ueliuxtã prophetiã
balaam intellegentes natum
filium dĩ qui omnẽ astiseorum
destrueret potes tatemuene¬
rintbethlem etostendente
stella adoruerint puerum:
Tunc aegyptiomne contabuit

Expanded text:
divinos suos, et pythones, et ariolos. divinos suos, et pythones, et ariolos. Et tradam Aegyptum in manu dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus us exercituum. Pleraque de prophetia Aegypti, quam levavit vel vidit Isaias, in historica explanatione perstrinxi. Unde nunc juxta tropologiam summa quaeque carpenda sunt. Ascendit Dominus super nubem levem, corpus sanctae Virginis Mariae, quod nullo humani seminis pondere praegravatum est: vel certe corpus suum, quod de Spiritu sancto conceptum est. Et ingressus est in Aegyptum hujus mundi; statimque omnia Aegypti simulacra commota sunt: ita ut divinationes et universa fraus idololatriae, quae deceptum possidebat orbem, se fractam esse sentiret: intantum ut magi de Oriente docti a daemonibus, vel juxta prophetiam Balaam intelligentes natum Filium Dei, qui omnem artis eorum destrueret potestatem, venerint Bethleem, et ostendente stella, adoraverint puerum . Tunc cor Aegypti omne contabuit,
Abbreviated transcription (Latin):
qeł n collimus et imundum quiinma¬
ligno positus est acgrptum possi¬
mus appellare: maxime quia mes¬
raim quod dicitur aegyptus inder¬
idesł tribulans siue calangustiũ
redigens: et tamen sciendum mul¬
tcc oneris aegypti uel uisionis cd
aegypti prouinciam pertinere
quae usque hodie habitatur etcer¬
nitur : sed etinhoc et in aliis scrip¬
turarum locis pleraque ponuntur
quae non possint sttre iuxtchisto¬
riams ut rerum necessi tate cogri¬
tamur altiorem in tellegentiam
quaerere Eccedñs ascendet
supernubem seuem et in gredie¬
tur aegrptum: et mouebuntur
simulara aegrpti a facie eius e
corcegypti tabescet in medio eis:
et concurrere faciam aegẏptios
aduersus aegrptios : et pugnabit
uir contra fractrem suum et uis
contra amicum suum. ciuitas
ad uersũ ciuitatem. et regs
aduersum regnum : et dirum pe¬
tur sp̃s aegyptiun uis ceribus eius
et consilium eius prececipitabo et
in terrogabunt simula craesua et

Expanded text:
quem incolimus, et mundum qui in maquem incolimus, et mundum qui in maligno positus est: Aegyptum possumus appellare, maxime quia MESRAIM , quod dicitur Aegyptus, interid est, tribulans, sive ad angustiam redigens. Est tamen sciendum, multa Oneris Aegyptii, vel Visionis, ad Aegypti provinciam pertinere, quae usque hodie habitatur et cernitur. Sed et in hoc et in aliis Scripturarum locis pleraque ponuntur, quae non possent stare juxta historiam: ut rerum necessitate cogamur altiorem intelligentiam quaerere. Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntursimulacra Aegypti a facie ejus, et cor Aegypti tabescet in medio ejus. Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios: et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum, civitas adversus civitatem, regnum adversus regnum. Et dirumpetur spiritus Aegypti in visceribus ejus: et consilium ejus praecipitabo: et interrogabunt simulacra sua, et