comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
raperem. usuris multiplicantibꝰ fęnus
augere. Quid nõ ꝑpeti tales pro peccatis
eiusmodi mererem᷑: cum iam pridẽ p̃mo-¬
nuerit ac dixerit cefura diuina: sideli-¬
querint legẽ meã.⁊ inuditiis meis non
ambulauerint. si iusticias meas ꝓphana-¬
uerint. & p̃cepta mea nõ obseruauerint:
insitabo in uirga facinora eoꝵ.⁊ inffagel¬
lis delicta eorum: Prenuntiata sunt ista
nob̃: & ante p̃dicta.S nos date legis et
obseruatronis immemores. id egimꝰ per
nr̃a peccata: ut dum dñi mandata con¬
tempnimꝰ. ad correctionẽ delicti. & ꝓbati¬
onem fidei. remediis seueriorib uenire¬
mus. Nec saltẽ sero conuersi ad dñi timo¬
rem fumꝰ: ut hanc correctionẽ nr̃am. ꝓ-
Ad prima statim uerba minantis inimi-¬
ci. maxximꝰ fr̃m numerꝰ fidem suã ꝓdidit.
nec ꝓstratus est ꝑsecutionis impetu. s
uoluntario lapsu se ipse ꝓstrauit. Q doro
mauditũ. qͥd noitũ uenerat: ut ueluti

Expanded text:
rapere, usuris multiplicantibus faenus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere. quid non perpeti tales pro peccatis eiusmodi mereremur, cum iam pridem praemonuerit ac dixerit censura diuina: si dereliquerint legem meam et in iudiciis meis non ambulauerint, si iustificationes meas profanauerint et praecepta mea non obseruauerint, uisitabo in uirga facinora eorum et in flagellis delicta eorum. Praennntiata sunt ista nobis et ante praedicta. sed nos datae legis et obseruationis inmemores id egimus per nostra peccata, ut dum Domini mandata contemnimus ad correptionem delicti et probationem fidei remediis seuerioribus ueniremus, nec saltim uel sero conuersi ad Domini timorem sumus, ut hanc correptionem nostram prad prima statim uerba minantis inimici maximus fratrum numerus fidem suam prodidit nec prostratus est persecutionis inpetu, sed uoluntario lapsu se ipse prostrauit. quid oro inauditum, quid nouum uenerat, ut uelut
Abbreviated transcription (Latin):
dore. ampliandis facultatib incubabant.
Non insacerdotib religio deuota: non
nministeriis fides integra. Non inoꝑib
rupta barba in uiris: in feminis forma
fueata. Adulterati post dĩ manus ocłi:
capilli mẽdatio colorati. Ad decipienda
corda fimpliciũ. callidȩ fraudes: circũue¬
niendis fr̃ib subdole uoluntates. Iung̾e
cum infidelib uincłm matͥmonii. ꝓstitu¬
ere gentilib mẽbra xp̃i. Noniurare tan¬
tum temere: s adhuc peierare. Preposi-
tostumore contempnere: uenenato ore
sibi maledicere. Odiis ꝑtinacib inuicẽ
dissidere. Episcopi plurimi. quos &e orna¬
mento eẽ oportet ceteris. ⁊ exemplo. diui¬
na ꝓcuratione cõtempta. ꝓcuratores rerũ
scłarium fieri delicta cathedra. plebe de-¬
serta. ꝑ alienas ꝓuintias oberrantes: negoci¬
ationis que st uose nundinas aueupari.
esurientib in eccłia fr̃ib hab̃e argentum
largit᷑. uelle fundos insidiosis fraudib

Expanded text:
dore ampliandis facultatibus incubabant. dore ampliandis facultatibus incubabant. non in sacerdotibus religio deuota , non in ministeriis fides integra, non in operirupta barba in uiris, in feminis forma fucata: adulterati post Dei manus oculi, capilli mendacio colorati. ad decipienda corda simplicum callidae fraudes, circumueniendis fratribus subdolae uoluntates. iungere cum infidelibus uinculum matrimonii, prostituere gentilibus membra Christi. non iurare tantum temere sed adhuc et peierare, praepositos superbo tumore contemnere, uenenato sibi ore maledicere, odiis pertinacibus inuicem dissidere. episcopi plurimi quos et hortamento esse oportet ceteris et exemplo diuina procuratione contempta procuratores regum saecularium fieri, derelicta cathedra, plebe deserta per alienas prouincias oberrantes negotiationis quaetuosae nundinas aucupari. esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus
Abbreviated transcription (Latin):
gladii ꝑmea inscera transiert̃. Immunis
⁊ liber aꝑsecutionis incursu fuisse. nõ
potest animus. In ꝓstratis fr̃ib et me ꝓs¬
trauit affectus. habenda tamen est fr̃s
dilectissimi ratio ueritatis: nec sic mentẽ
debet et fensum ꝑsecutionis. infeste te¬
nebrosa caligo cecasse: ut nichil reman¬
ferit lucis ⁊ luminis. unde diuina p̃cepta
ꝑspici possint. Si cladis causa cognoscit᷑: et
medela uulneris inuenit᷑. ds̃ ꝓbare fami¬
liam suã uoluit. Et quia traditam nobis
diuinitꝰ disciplinã pax longa cõrruꝑat.
ucentem fidem & pene dixerim dormien-¬
tem. censura celestis erexit. Cumq nos pro¬
peccatis nr̃is amplꝰ mererem᷑: dementis¬
simus dñs sic cuncta modatꝰ ẽ: ut hoc omẽ
quod gestum ẽ. exploratio potiꝰ quã ꝑse¬
cutio uidetur. Studebant augendo pa-¬
trimonio singłi: &e obliti quid credentes
aut sub apłis ante fecissent. aut semꝑ
facere deb̾ent: insatiabili cupiditatis ar-¬

Expanded text:
gladii per mea uiscera transierunt. inmunis gladii per mea uiscera transierunt. inmunis et liber a persecutionis incursu fuisse non potest animus: in prostratis fratribus et me prostrauit adfectus. Habenda tamen est, fratres dilectissimi, ratio nentatas nec sic mentem debet et sensum persecutionis infestae tenebrosa caligo caecasse, ut nihil remanserit luminis et lucis, unde diuina praecepta perspici possint. si cladis causa cognoscitur, et medella uulneris inuenitur. Dominus probari familiam suam uoluit et quia traditam nobis diuinitus disciplinam pax longa corruperat, iacentem fidem et paene dixerim dormientem censura caelestis erexit, cumque nos peccatis nostris amplius mereremur, clementissimus Dominus sic cuncta moderatus est, ut hoc omne quod gestum est exploratio potius quam persecutio uideretur. Studebant augendo patrimonio singuli et obliti quid credentes aut sub apostolis ante fecissent aut semper facere deberent insatiabili cupiditatis ar
Abbreviated transcription (Latin):
tuans uario mentis estu : Quid aut qͦ¬
modo dicã: Lacͥmis magis quam uer¬
bis opꝰ est. ad expͥmendum dolorem. qͦ
corporis nr̃i plaga defenda est: quo po¬
puli aliqͣndo numerosi multiplex. la¬
mentanda tactura est. Qͥs enĩ sic durꝰ
ac ferreus. quis sic frat̾ne karitatis ob¬
litus: qui int̃ suoꝵ multiformes ruinas
⁊ lugubres. ac multosqualore defor¬
mes reliquias cõstitutꝰ. siccos ocłos ten̾e
p̃ualeat: nec erumpẽte statim fletu.
pͥꝰ gemitꝰ suos lacͥmis quã uoce depro¬
mat: Doleo fr̃s doleo uob̃eum. nec mͥ
ad leniendos dolores meos. integritas ꝓpͥa.
et fanitas pruata blanditur: quando
plus pastor in gregis sin uulnere. uulne¬
retur. Cum singulis pectus meum copu¬
lo: meroris & funeris ponda luctuosa.
participo. Cum plangentib plango: cũ
deflentib defleo: cum iacentib iacere
me credo. Iaculis illis grassantis mimici.
mea mẽbra simul ꝑcussa sunt: seuientes

Expanded text:
tuans uario mentis aestu quid aut qutuans uario mentis aestu quid aut quomodo dicam? lacrimis magis quam uerbis opus est ad exprimendum dolorem, quo corporis nostri plaga deflenda est, quo populi aliquando numerosi multiplex lamentanda iactura est. quis enim sic durus ac ferreus, quis sic fraternae caritatis oblitus qui inter suorum multiformes ruinas et lugubres ac multo squalore deformes reliquias constitutus siccos oculos tenere praeualeat nec erumpente statim fletu prius gemitus suos lacrimis quam uoce depromat? doleo, fratres, doleo uobiscum nec mihi ad leniendos dolores meos integritas propria et sanitas priuata blanditur, quando plus pastor in gregis sui uulnere uulneretur. cum singulis pectus meum copulo, maeroris et funeris pondera luctuosa participo. cum plangentibus plango, cum deflentibus defleo, cum iacentibus iacere me credo. iaculis illis grassantis inimici mea simul membra percussa sunt, saeuientes
Abbreviated transcription (Latin):
ditina iam computat: qui ȩt̃nitatem
mitatẽ. maligna obtrectatione debilitet.
Cum dies negantib p̃stitutꝰ excessit: qͥsq
ꝓfessus intra diem nõ est. xp̃ianũ se ẽẽ.
cõfessus est. Primꝰ est uictoriȩ titulus.
sione fubtractum. dño reserutari. Illa
publica: hȩc priuata confessio est. Ille
tudicem scłi uincit: hic contentꝰ dõ fuo
iudice. cõscienttã purã cordis integrita¬
te custodit. Illic fortitudo ꝓmptior: hic
sollicitudo securior. Ille appropinqͣnte
hora sira iam maturus inuentus est:
hic fortasse dilatus est qui patrimonio
delicto ideirco secessit. quia nõ erat ne.¬
gaturus. Confiteret᷑ utiq si fitisset &¬
ipse detentus. Has martirum cȩlestes
coronas. has confessorum głas sp̃itales:
has stantium fr̃m maximas exuntasq
uirtutes. mesticia una c̃otristat. quod
auulsam nr̃oꝵ uiscerũ partẽ. uolentꝰ
muieus. popłãtionis suȩ strage deiec̃.
Qͥd hoc loco facrã dilectissim fr̃s. fluc¬

Expanded text:
na jam computat qui aeternitatem mitatem maligna obtrectatione debilitet. Cum dies negantibus praestitutus excessit, quisquis professus intra diem non est, Christianum se esse confessus est. Primus est victoriae titulus, sione subtractum Domino reservari. Illa publica, haec privata confessio est. Ille judicem saeculi vincit, hic contentus Deo suo judice conscientiam puram cordis integritate cusollicitudo securior. ille adpropinquante hora sua iam maturus inuentus est, hic fortasse dilatus est qui patrimonio derelicto idcirco secesserit, quia non erat negaturus: confiteretur utique, si fuisset et ipse detentus. Has martyrum caelestes coronas, has confessorum glorias spiritales, has stantium fratrum maximas eximiasque uirtutes maestitia una contristat, quod auulsam nostrorum uiscerum partem uiolentus inimicus populationis suae strage deiecit. <quid hoc loco faciam, dilectissimi fratres, fluc
Abbreviated transcription (Latin):
frs̃ non sed̾m carnem uiuantus. Si enĩ
sedm carnẽ uiuitis. incipietis mori. Si
aũt sp̃u oꝑa carnis mortificatis: uiuetis.
Quotquot tnim sp̃u dĩ aguntur: hii filii¬
sunt dei. Si filii dei sumus si templa eius
spũaliter uiuimus:si de terris ocłos ad
cȩlum sustulimꝰ. si ad suꝑna et diuina
plenum dõ ⁊.xp̃o pectus ereximus: nõ
nisi quȩ funt dõ ⁊ xp̃o digna faciamus.
sicut apłs excitat et hortatur. Si cõfur¬
rexistis inqͥt in xp̃o quȩ sursum fũt que¬
rite: ubi xp̃c est in dextera dĩ sedens. Quȩ
sursum funt sapite: non quȩ terrena st̃.

Expanded text:
fratres, non secundum carnem uiuamus. si enim fratres, non secundum carnem uiuamus. si enim secundum carnem uiuitis, incipietis mori: si autem spiritu opera carnis mortificatis, uiuetis. quotquot enim spiritu Dei aguntur hi sunt filii Dei. si filii Dei sumus, si templa eius spiritaliter uiuimus, si de terris oculos ad caelum sustulimus, si ad superna et diuina plenum Deo et Christo pectus ereximus, non nisi quae sunt Deo et Christo digna faciamus, sicut apostolus excitat et hortatur. si consurrexistis, inquit, Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens: quae s
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet et ostendens eum posse karitatẽ
tenere: quisquis magnanimus fuerit et
benignus. & zeli ac liuoris alienus. Itẽ
alio loco cum moneret. ut homo iam sc̃o
spũ plenus. & natiuitate cęlesti dĩ filius
factusmõ nisi spĩtalia ⁊ diuina sectet᷑.
ponit et dicit: et ego quidẽ fr̃s non po-¬
tui uob̃ loqui quasi spũalibꝰ. s quasi
carnalibꝰ. quasi infantib in xp̃o .l. acte
uos potaui nõ cibo. nondum etũ potera¬
tis. S neq nunc potestis. Adhuc enĩ estis
carnales. Ubi enĩ in uob̾ zelus et contentio.
⁊ dissensiones: nõne carnales estis ⁊ scdm
hominẽ ambulatis: Obterenda sunt fr̃s
dilectissimi. uicia et peccata carnalia. ⁊
terrena corporis infecta labes. spũali ui¬
gore calcanda: ne dũ iter̃ ad ueteris homi¬
nis cõuersationẽ reuoluim᷑. letalib la-¬
queis implicemur: apłõ hoc idem ꝓui¬
denter ⁊ salubrit̃ p̃monente. Itaq inqͥt

Expanded text:
scilicet et ostendens eum posse caritatem scilicet et ostendens eum posse caritatem tenere quisque magnanimus fuerit et benignus et zeli ac liuoris alienus. item alio loco cum moneret ut homo iam sancto Spiritu plenus et natiuitate caelesti Dei filius factus non nisi spiritalia et diuina sectetur, ponit et dicit: et ego quidem, fratres, non potui uobis loqui quasi spiritalibus sed quasi carnalibus, quasi infantibus in Christo.. lacte uos potaui, non cibo. nondum enim poteratis, sed neque nunc potestis. adhuc enim estis carnales. ubi enim in uobis zelus et contentio et dissensiones, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? Obterenda sunt, fratres dilectissimi, uitia et peccata carnalia et terreni corporis infesta labes spiritali uigore calcanda, ne dum iterum ad ueteris hominis conuersationem reuoluimur letalibus laqueis inplicemur, apostolo hoc idem prouidenter et salubriter praemonente. itaque, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
seritauerit. et eũ ẽẽ. sapientẽ. qui uerba
docuerit. tunc p̃dicanti ꝓfuturũ. quod
bene atq utilit̾ predicatum fuerit. si id
quod ore ꝓmit᷑. factis sequentib impleat᷑.
Iuid uͦ insinuauit crebrius discipłis siis
dñs. quid inter salutaria monita. et p̃cep¬
ta cęlestia. custodiendum magis seruan¬
dumq mandauit. quã ut eadẽ dilectioẽ
qua discipłõs ipse dilexit. nos quoq in
uicẽ diligamus: Quomꝰ aũt uł pacẽ
diũ. uł karitatem tenet: qui int̾ceilente
zelo. nec pacificus potest ẽẽ. nec barus:
Idõ ⁊ apłs paulꝰ cum pacis ce haritatis me¬
rita deꝓmeret. cumq asseueraret firmit̃¬
⁊ doceret. nec fidem sibi nec ȩlemosinas.
nec passionẽ quoq ipsam. confessoris &
mr̃is ꝓfuturam. nisi karitatis fed̾a inte¬
gra atq inuiolata seruasset: adiecit et
dixit: karitas magnanima est: Karitas
benigna est. karitas nõ zelat: docens

Expanded text:
servaverit, et eum esse sapientem qui verba servaverit, et eum esse sapientem qui verba docuerit ; tunc praedicanti profuturum quod bene atque utiliter praedicatum fuerit, si id quod ore promitur factis sequentibus impleatur. Quid vero insinuavit crebrius discipulis suis Dominus, quid inter salutaria monita et praecepta caelestia custodiendum magis servandumque mandavit, quam ut eadem dilectione qua discipulos ipse dileuicem diligamus? quomodo autem uel pacem Domini uel caritatem tenet qui intercedente zelo nec pacificus potest esse nec carus? Ideo et apostolus Paulus cum pacis et caritatis merita depromeret cumque adseueraret firmiter et doceret nec fidem sibi nec eleemosynas nec passionem quoque ipsam confessoris et martyris profuturam, nisi caritatis foedera integra adque inuiolata seruasset, adiecit et dixit: caritas magnanima est, caritas benigna est, caritas non zelat, docens
Abbreviated transcription (Latin):
usq adhuc. & in tenebris ambulat & nescit
quo eat: qm̃ tenebrȩ excecauert̃ ocłos eius.
Qͥ odit inqͥt frẽm suũ in teneb̾s ambulat.
⁊ nescit quo eat. It enim nescius in gehen¬
nam: ignarus et cecus p̃cipitatur in penã:
recedens scilicet axp̃i lumine monẽtis et
dicentis. Ego sum lum̃ mundi. Qui me
p̃ceptis eius insistit: qui magisterii eius
uiam gradit᷑. qui uestigia eius atq itine¬
hortat᷑ ⁊ monet dicens. Xp̃c passus est pro
nobis relinquens uob̃ exemplũ: ut sequa¬
muni uestigia eius. Meminisse debemus.
quo uocabulo plebem suã xp̃c appellet.
quo titulo gregem sium nuncupet.
Ques nominat: ut innocẽtia xp̃ĩana oui¬
bus ȩquetur. Agnos uocat: ut agnorum
naturam simplicẽ. simplicitas m̃tis imi¬
tetur. Quid sub uestitu ouium. lupus
p̃uaricatio diuini nominis: quã desertio
itineris salutaris. quando ille doceat et
dicat eũ ad uitam uenire. qui mandata

Expanded text:
usque adhuc et in tusque adhuc et in tquo eat, quoniam tenebrae excaecauerunt oculos eius. qui odit, inquit, fratrem suum in tenebris ambulat et non scit quo eat. it enim nescius in gehennam, ignarus et caecus praecipitatur in poenam, recedens scilicet a Christi lumine monentis et dicentis: ego sum lumen mundi. qui me stum qui praeceptis eius insistit, qui per magisterii eius uiam graditur, qui uestigia eius adque itinehortatur et monet dicens: Christus passus est pro uobis relinquens uobis exemplum, ut sequamini uestiquo vocabulo plebem suam Christus appellet, quo titulo gregem suum nuncupet. Oves nominat, ut innocentia christiana ovibus aequetur ; agnos vocat, ut agnorum naturam simplicem simplicitas mentis imitetur. Quid sub vestitu ovium lupus praevaricatio est divini nominis, quam desertio itineris salutaris? quando ipse doceat et dicat eum ad vitam venire qui mandata
Abbreviated transcription (Latin):
Nox transiuit: dies aũ appropinqͣuit. Abi¬
tiamꝰ gͦ oꝑa tenebrarũ: ⁊ induamꝰ arma lu-¬
cis. Tanꝗͣ in die decent̃ ambulemus: non
incomessationib oe ębrietatibus. nõ in cõ¬
cupiscentiis. & impudicitiis. nõ incerta¬
minib et ⁊elo. Si recessert̃ de pectore tuo
tenebrȩ: si nocx inde discussa ẽ. si caligo
detersa ẽ. si luminauit sensus tuos splen¬
dor diei. si homo lucis eẽ. cȩpisti. quȩ st̃
xp̃i gere. quia lux ⁊ diesapẽ est. Quidin
zeli tenebras ruis : Quid te nubilo liuoris
inuoluis: Quid in idie cecitate᷑ bm̃e pacis
⁊ bearitatis lum̃ extinguis: Quid ad dia¬
bolum cui renuntia ueras redis: Qitid cam
similis existis: homicidi i nanq facinore
constringi eũ quisq zelauerit. & odio ha
cida est. Et scitis quia om̃is homieida: nõ ha¬
bet in se uitam manentẽ. Et t̾m. Qui dicit
se in luce ẽẽ. ⁊ frẽm suũ odit: in tenebris est

Expanded text:
nox transiuit, dies autem adpropinquauit. abinox transiuit, dies autem adpropinquauit. abiciamus ergo opera tenebrarum et induamus arma lucis. tamquam in die decenter ambulemus, non in comisationibus et ebrietatibus, non in concupiscentiis et impudicitiis, non in certaminibus et zelo. si recesserunt de pectore tuo tenebrae, si nox inde discussa est, si caligo detersa est, si luminauit sensus tuos splendor diei, si homo lucis esse coepisti, quae sunt Christi gere, quia lux et dies Christus est. Quid in zeli tenebras ruis, quid te nubilo liuoris inuoluis, quid inuidiae caecitate omne pacis et caritatis lumen extinguis, quid ad diabolum cui renuntiaueras redis, quid Cain similis existis? homicidii namque facinore constringi eum quisque zelauerit et odio habcida est: et scitis quia omnis homicida non habet in se uitam manentem. et iterum: qui dicit se in luce esse et fratrem suum odit in tenebris est
Abbreviated transcription (Latin):
li cathenarũ nexii ligatꝰ & uinctus es. zelo
dominante captuus es. nec solatia tibi ulla
subueniunt. Perseuerans malum est. ho¬
minem ꝑsequi ad dĩ gr̃am ꝑtinentẽ.: cala-¬
mitas sine remedio est odisse felicẽ. Et id¬
circo fr̃s dilectissimi. huic ꝑicło consulens
dñs nequis zelo frĩs in laqueũ incurreret:
cum eũ discipłi int̾rogarent qͥs int̃ illos
maior eẽt. qui fuerit inqͥt minimꝰ in om̃ib
uob̾. hic erit magnus. Amputauit omẽm
ȩmulationẽ responso suo: om̃em causam
& mat̾iam mordacis inuidiȩ eruit. et abs¬
cidit. Discipłõ. xp̃i zelare nõ licet: nõ licet
inuidere. Exaltationis apd̃nos non potest
ẽẽ. cõtentio. De humilitate: ad sũma cresci¬
mus. diducimꝰ: unde placeamus. Deniq
⁊ apłs paulus instruens & monens. ut qͥ
illuminati.xp̃i lumine. tenebras noctur-¬
ne cõuersationis euasimꝰ: in factis atq in
oꝑib luminis ambulemus: seribit et dic̃.

Expanded text:
li catenarum nexu ligatus et uinctus es, zelo li catenarum nexu ligatus et uinctus es, zelo dominante captiuus es, nec solacia tibi ulla subueniunt. perseuerans malum est hominem persequi ad Dei gratiam pertinentem, calamitas sine remedio est odisse felicem. Et idcirco, fratres dilectissimi, huic periculo consulens Dominus ne quis zelo fratris in laqueum mortis incurreret, cum eum discipuli interrogarent quis inter illos maior esset, qui fuerit, inquit, minimus in omnibus uobis hic erit magnus. amputauit omnem aemulationem responso suo, omnem causam et materiam mordacis inuidiae eruit et abscidit. discipulo Christi zelare non licet, non licet inuidere. exaltationis aput nos non potest esse contentio. de humilitate ad summa crescimus, didicimus unde placeamus. denique et apostolus Paulus instruens et monens, ut qui inluminati Christi lumine tenebras nocturnae conuersationis euasimus in factis adque in operibus luminis ambulemus, scribit et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
peccator iustũ: & stridet ad eum dentib
sius. Ds̃ aũt irridebit eũ qm̃ ꝓuidet quia
paulꝰ ce denotat: dicens. Uenenũ aspidũ
calamitasin ui is eoꝵ: qui uiam pacisnon
agnouert̃: nec est timor dĩ ante occłos eoꝵ.
Multo malũ leuius. ⁊ ꝑicłm minus est: cũ
mẽbra gladio uulnerantur. f acilis cura
est ubi plaga ꝑspicua est: et cito ad sanitatẽ
medela subueniente ꝑducit᷑ quod uidet᷑.
Teli uulnera abstrusa sunt et occulta: nec
remedium cure medentis admittunt. quȩ
se intra conscientiȩ latebramceco dolore
cluserunt. Quicumq esinuidꝰ ꝙ malignꝰ:
uidis quam sis eis quos odisti insidiotus.
ꝑnitiosus. infestus. Nulliꝰ magis quã tue
salutis inimicus es. Qͥs qͥs ille est quẽ relo
ꝑsequeris: subter fugere & uitare te poterit.
lu te non potes fugere. Ubicũq fueris: ad¬
uersarius tuus tecũ est: hostis semꝑ in pec¬
tore est: ꝑnities intꝰ inclusa est. In eiuctabi¬

Expanded text:
peccator iustum et stridet ad eum dentes peccator iustum et stridet ad eum dentes suos. Deus autem inridebit eum, quoniam prouidet quia s designat et denotat dicens: uenenum aspidum calamitas in uiis eorum, qui uiam pacis non agnouerunt, nec est. timor Dei ante oculos eorum. Multo malum leuius et periculum minus est cum membra gladio uulnerantur. facilis cura est ubi plaga perspicua est, et cito ad sanitatem medella subueniente perducitur quod uidetur. zeli uulnera abstrusa sunt et occulta, nec remedium curae medentis admittunt quae se intra conscientiae latebram caeco dolore cluserunt. quicumque es inuidus et malignus , uideris quam sis eis quos odisti insidiosus, perniciosus, infestus. nullius magis quam tuae salutis inimicus es. quisque ille est quem zelo persequeris subterfugere et uitare te poterit. tu te non potes fugere. ubicumque fueris, aduersarius tuus tecum est, hostis semper in pectore est, pernicies intus inclusa est, ineluctabi
Abbreviated transcription (Latin):
ab inuidis nunqͣm ltuor exponit᷑.
dieb ac noctib pectus obsessum. sine
int̾missione haceratur. Mala cetera
habent t̃minum: te quodcũq delin¬
quitur. delicti cosũmatione finit᷑.
In ad ultero cesfat facinus. ꝑpetrato
stupro. In latrone cõquiescit scelus:
homicidio admisso. Et p̃donis rapaci¬
tatem statuit: possessa preda. Et falsa¬
rio modum ponit: impleta fallatia.
Ielus terminum non habet: ꝑ manens uigit̃
malum. & sine fine peceatum. Quantoq
ille cui iuidet successu meliore ꝓfecerit.
tanto inuidus in matus incendiũ liuoris
ignib mardescit. hinc uultꝰ mina.x. tor¬
uus aspectus. pallor infacie: in labiis tre-¬
mor. stridor indentibꝰ: uerba rabida. et ef¬
frenata cõuitia. manus ad cedis iuolentiã
ꝓnita. ęttam si a gladio int̾im uacua: odio
tam̃ furiate m̃tis armata. Et idcirco sp̃s
sc̃s dicit in psalmis. Noli zelare bene am¬
bulantẽ: in uia sua. Et tt̾m. Obseruabit

Expanded text:
ab inuidis numquam liuor exponitur, ab inuidis numquam liuor exponitur, diebus ac noctibus pectus obsessum sine intermissione laniatur. mala cetera habent terminum et quodcumque delinquitur delicti consummatione finitur. in adultero cessat facinus perpetrato stupro, in latrone conquiescit scelus homicidio admisso et praedoni rapacitatem statuit possessa praeda et falsario modum ponit impleta fallacia. zelus terminum non habet, permanens iugiter malum et sine fine peccatum, quantoque ille cui inuidetur successu meliore profecerit tanto inuidus in maius incendium liuoris ignibus inardescit. Hinc uultus minax, toruus aspectus, pallor in facie, in labiis tremor, stridor in dentibus, uerba rabida, effrenata conuicia, manus ad caedis uiolentiam prompta, etiamsi a gladio interim uacua, odio tamen furiatae mentis armata. et idcirco Spiritus sanctus dicit in psalmis: noli zelare bene ambulantem in uia sua. et iterum: obseruabit
Abbreviated transcription (Latin):
hereses atq ad scifmata ꝓsilitur: dum
obtrectatur sacerdotibꝰ. dum ep̃is inui¬
decur: dum quis aut querit᷑ non se po¬
tius ordinatum: aut dedignat᷑ alt̾m
ferre p̃positum: hinc recaleitrat. hinc
rebellat de zelo suꝑbus: de ȩmulatioẽ
ꝑuersus: animofitate & luiore nõ ho¬
minis. s honoris iniicus. Qualis uͦ
est anmȩ tinea. quȩ cogitationũ tabes.
pectoris quanta rubigo. zelare in alt̾o.
uel uirtutẽ eius. uł felicitatẽ: idest
odisse in eo. uel merita uł benefitia
duuita. in malũ ꝓprium bona aliena
conuertere: illustrium ꝓsꝑitate tor¬
queri. aliorum głam facere fitã pe-¬
nam: ueluit quosdam pectori suo
admouere carnifices: cogitationib
⁊ sensib sius adhib̃e tortores: qui se
intestinis cruciatib lacerent. qui
cordis secreta maliuolentiȩ unguliᷤ
pulsent. Non cib talis est letus: non
potus potest ẽẽ. iocundus. Suspirat᷑
semꝑ &e ingemiscitur: et doletur. dũq

Expanded text:
haereses adque ad schismata prosilitur, dum haereses adque ad schismata prosilitur, dum obtrectatur sacerdotibus, dum episcopis inuidetur, dum quis aut queritur non se potius ordinatum aut dedignatur alterum ferre praepositum. hinc recalcitrat, hinc rebellat de zelo superbus, de aemulatione peruersus, animositate et liuore non hominis sed honoris inimicus. Qualis uero est animae tinea, quae cogitationum tabes, pectoris quanta rubigo zelare in altero uel uirtutem eius uel felicitatem id est odisse in eo uel merita propria uel beneficia diuina, in malum proprium bona aliena conuertere, inlustrium prosperitate torqueri, aliorum gloriam facere suam poenam, uelut quosdam pectori suo admouere carnifices, cogitationibus et sensibus suis adhibere tortores qui se intestinis cruciatibus lacerent, qui cordis secreta maliuolentiae ungulis pulsent. non cibus talibus laetus, non potus potest esse iocundus. suspiratur semper et ingemescitur et doletur, dumque
Abbreviated transcription (Latin):
quod aliquis existimet malum istud
una spetiȩ contineri: aut breuib t̃mi¬
nis & angusto fine cõcludi. Late patet.
zeli multiplex et fecunda ꝑnities. Ra¬
dix est maloꝵ. om̃rum. fons cladium:
seminarium delictorum: matheria
culparum. Inde odium surgit: ani¬
mositas inde ꝓcedit. Auaritiam ⁊ elus
inflaminat: dum quis suo nõ potest
esse contentꝰ uidens alterum ditiorẽ.
Ambitionẽ zelus excitat: dum cernit
quis alium in honorib altiorem. a elo
excecante sensus nr̃os. atq inditionẽ
suã mentis archana redigente. dei
timor sꝑnitur: magisterium. xp̃i ne.¬
gligitur: iudicii dies non prouidecur.
inflatur fuꝑbia. exacerbatur seuitta:
ꝑfidia p̃uarieat᷑: impacientia cõcutit.
furit discordia. ira feruescit. Nec se iã
potest choib̾e uel regere: qui factus est po¬
testatis alienȩ. hinc dñicȩ pacis uinculũ
rumpit᷑: binc kearitas fr̃na uiolat᷑ hinc
adulterat᷑ ueritas. unitas scindit᷑. ad

Expanded text:
quod aliquis existimet malum istud quod aliquis existimet malum istud una specie contineri aut breuibu terminis et angusto fine concludi. late patet zeli multiplex et fecunda pernicies. radix est malorum omnium, fons cladium, seminarium delictorum, materia culparum. inde odium surgit, animositas inde procedit. auaritiam zelus inflammat, dum quis suo non potest esse contentus uidens alterum ditiorem. ambitionem zelus excitat, dum cernit quis alium in honoribus auctiorem. zelo excaecante sensus nostros adque in ditionem suam mentis arcana redigente Dei timor spernitur, magisterium Christi neglegitur, iudicii dies non prouidetur. inflat superbia, exacerbat saeuitia, perfidia praeuaricatur, inpatientia concutit, furit discordia, ira feruescit, nec se iam potest cohibere uel regere qui factus est potestatis alienae. hinc dominicae pacis uinculum rumpitur, hinc caritas fraterna uiolatur, hinc adulteratur ueritas, unitas scinditur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
mus erupit. Saul quoq rex ut dauid
odisset. ut ꝑsecutionib sepe repetitis
innocentem. miscdem miti lenitate pa¬
cientem. necare cuꝑet. quid aliud quã
zeli stimulus ꝓuocauit: Quia goli ath
interfecto. et ope ac digiatione diuina tanto
hoste deleto. populus admirans in laudes
dauid p̃dicationis suffragio ꝓsiliuit: sa¬
ul simultatis atq insectationis furias
de luiore concepit. Et ne longum faci¬
am singulos recensendo: ꝑeuntis semel
popłi attendamus interitum. Iudei
nonne inde ꝑierunt: dum xp̃o malũt
mindere quam crede: Obtrectantes
magnalib quȩ ille faciebat. ⁊ elo ex ce¬
cante decepti sunt: nec ad diuina nos¬
cenda. cordis ocłos aꝑire potuerunt.
Quȩ nos consid̾antes fr̃s dilectissimi:
contra tantam mali ꝑnitiem uigilã¬
ter. et fortit̃ dicata dõ pectora mumi¬
amus. Alioꝵ mors ꝓfitiat ad nr̃am sa¬
lutem: imprudentium pena. ꝓuidenti¬
bus conferat sanitatem. Non est autẽ

Expanded text:
mus erupit. Saul quoque rex ut Dauid mus erupit. Saul quoque rex ut Dauid odisset, ut persecutionibus saepe repetitis innocentem, misericordem, miti lenitate patientem necare cuperet, quid aliud quam zeli stimulus prouocauit? quia Goliath interfecto et ope ac dignatione diuina tanto hoste deleto populus admirans in laudes Dauid praedicationis suffragio prosiliit, Saul simultatis adque insectationis furias de liuore concepit. et ne longum faciam singulos recensendo, pereuntis semel populi adtendamus interitum. Iudaei nonne inde perierunt, dum Christo malunt inuidere quam credere? obtrectantes magnalibus quae ille faciebat zelo excaecante decepti sunt nec ad diuina noscenda cordis oculos aperire potuerunt. Quae nunc considerantes, fratres dilectissimi, contra tantam mali perniciem uigilanter et fortiter dicata Deo pectora muniamus. aliorum mors proficiat ad nostram salutem, inprudentium poena prouidentibus conferat sanitatem. non est autem
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit in orbem terrarum. Imitant᷑
gͦ illum: qui sunt ex parte eius. Nlinc
deniq noue fr̃nitatis prima odia. hinc
parricidia nefanda ceꝑunt: dum abel
iustum. cam zelat intustus: dum bonũ
malus. inuidia & liuore ꝑsequitur. Tan¬
tum ualuit ad confuminationẽ facino¬
ris. ȩmulationis furor: ut nec haritas
frĩs. nec sceleris immanitas. nec timor.
dĩ. nec pena delicti cogitaretur. Iniuste
opp̃ssus est qui iusticiam pͥmꝰ ostendãt:
odia ꝑpesfus ẽ. qui odisse nõ nouerat.
occifus est impie. qui moriens nõ repug¬
nabat. Et quod esau fr̃i fuo iacob mni¬
micus extitit. zelus fuit. Nam qͥa bene¬
dictionem patris acceꝑat: hinc in odiũ
ꝑsecitionis facib liuoris exar sit. Et
quod ioseph fr̃is sui uendidunt: cau¬
sa uendendi de ȩmulatione descendit.
Postqͣm id quod sibi inuisionib ꝓsꝑũ
fuerat ostensum. simplicit̃ ut fr̃ib fr̃
exposuit: in inuidiam maliuolus ani¬

Expanded text:
introiuit in orbem terrarum. imitantur introiuit in orbem terrarum. imitantur ergo illum qui sunt ex parte eius. Hinc denique nouae fraternitatis prima odia, hinc parricidia nefanda coeperunt, dum Abel iustum Cain zelat iniustus, dum bonum malus inuidia et liuore persequitur. tantum ualuit ad consummationem facinoris aemulationis furor, ut nec caritas fratris nec sceleris immanitas nec timor Dei nec poena delicti cogitaretur. iniuste oppressus est qui iustitiam primus ostenderat, odia perpessus est qui odisse non nouerat, occisus est impie qui moriens non repugnabat. et quod Esau fratri suo Iacob inimicus extitit zelus fuit: nam quia ille benedictionem patris acceperat, hic in odium persecutionis facibus liuoris exarsit. et quod Ioseph fratres sui uendiderunt, causa uendendi de aemulatione descendit: postquam id quod sibi in uisionibus prosperum fuerat ostensum simpliciter ut fratribus frater exposuit, in inuidiam maliuolus ani
Abbreviated transcription (Latin):
modo cȩꝑit. F aciliꝰ enim ã nob̃ malum
tam ꝑnitiosum uitabit᷑. si eiusdẽ mali
& origo ⁊ magnitudo noscatur. Hiic di¬
abolus int̾ initia statim mundi ⁊ ꝑiit
primus: & ꝑdidit. Ille angłica maiestate
subntxus. ille dõ acceptus et carus. post¬
quam hominẽ adimaginem dĩ factũ
conspexit᷑. in zelum maltuolo liuore
priipit. non prius alterum deitiens u-¬
stincti zeli. quam ipsezelo ante deiectꝰ.
captiuus anteqͣm capiens: ꝑditus ante
quam ꝑdens. dum stimnuuilante liuore.
homini grãm date immortalitatis eripit.:
ipse quoq id quod prius fuerat amisit.
Quale malum est fr̃s dilectissimi. quo
angłs cecidit. quo circumueniri et
fubuerti alta illa et p̃dara fublimitas
potuit: quo deceptus est ipse qui decepit.
E x inde iniudia grassatur in t̾ris. dum
liuore ꝑiturus magistro ꝑditionis obse¬
quitur. diabolum qui zelat imitat᷑. sic̃
scriptum est. Inindia autẽ diaboli: mors

Expanded text:
modo coeperit. facilius enim a nobis malum modo coeperit. facilius enim a nobis malum tam perniciosum uitabitur, si eiusdem mali et origo et magnitudo noscatur. Hinc diabolus inter initia statim mundi et perit primus et perdidit. ille angelica maiestate subnixus, ille Deo acceptus et carus postquam hominem ad imaginem Dei factum conspexit, in zelum maliuolo liuore prorupit, non prius alterum deiciens instinctu zeli quam ipse zelo ante deiectus, captiuus ante quam capiens, perditus ante quam perdens, dum stimulante liuore homini gratiam datae immortalitatis eripit, ipse quoque id quod prius fuerat amisit. quale malum est, fratres dilectissimi, quo angelus cecidit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deceptus est ipse qui decepit. exinde inuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat imitatur, sicut scriptum est: inuidia autem diaboli mors
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ infestus: in pace subdolus. in ꝑsecuti¬
uł aꝑtas minas. stare debet instructus
animus ⁊ armatꝰ. tam paratus semꝑ ad
repugnandum. quã est ad impugnan-¬
dum sẽꝑ paratus inimicus. Et qͣm fre¬
quentiora sunt tela eiꝰ quȩ latenter sub¬
repuntamagisq occulta & clandestina
iaculatio quominus ꝑspicit᷑. hoc et gra-¬
uius & crebrius in uulnera nr̃a grassat᷑.
ad hȩc quoq intelligenda ⁊ debellanda
uigilemus. Ex quib est zeli & liuoris
malum. quod siquis penitus inspitiat.
inueniet nichil magis xp̃tano cauẽdũ.
nichil cautius ꝓuidendũ: quã nequis
inuidia et luore capiat᷑. nequis fallen¬
tis inimici cecis laqueis implicatꝰ. dũ zelo
fr̃ in frĩs odia conuertit᷑. gladio suo ipse¬
nescius ꝑ imatur. Quod ut colligere ple-¬
nuisz manifestius ꝑ spicere possimus:
ad caput eius atq ad originem recurra¬
mus. Uideamꝰ unde ⁊elus: & qͣndo & quo¬

Expanded text:
semper infestus, in pace subdolus, in persecutisemper infestus, in pace subdolus, in persecutiuel apertas minas stare debet instructus animus et armatus, tam paratus semper ad repugnandum quam est ad inpugnandum semper paratus inimicus. et quoniam frequentiora sunt tela eius quae latenter obrepunt magisque occulta et clandestina iaculatio quo minus perspicitur hoc et grauius et crebrius in uulnera nostra grassatur, ad haec quoque intellegenda et depellenda uigilemus. ex quibus est zeli et liuoris malum. quod si qui penitus inspiciat, inueniet nihil magis christiano cauendum, nihil cautius prouidendum, quam ne quis inuidia et liuore capiatur, ne quis fallentis inimici caecis laqueis implicatus, dum zelo frater in fratris odia conuertitur, gladio suo nescius ipse perimatur. quod ut colligere plenius et manifestius perspicere possimus, ad caput eius adque ad originem recurramus. uideamus unde zelus et quando et quo
Abbreviated transcription (Latin):
Sobrii estote ⁊ uigilate: quia aduersarius
ur̃ diabolus tanquã leo rugiens. ⁊ aliquid
deuorare querens: circũit. Cireuit ille nos
singł̃os. & tanꝗͣ hostis clausos obsidens. mu¬
ros explorat et temptat: an sit pars aliqua
mẽbroꝵ minus stabilis. & minus fida. cuiꝰ
aditu ad interiora penitret᷑. offert oculis
formas illices. & fallaces uoluptates. ut insu
destruat castitatẽ. Aures ꝑ canora musica tẽp¬
tat: ut somi dulcioris auditu. soluat ꝙ mol¬
liat. xp̃ianum uigorem. Lingiã cõuicio p̃¬
uocat: manũ iniuriis lacessentib ad petu¬
lantiam cedis instigat. Ut fraudatorẽ faerat
luera opponit iniusta: ut aninã pecunta
caprat. ingerit ꝑnitiosa compendia. hono¬
res t̾renos ꝓmittit ut cȩlestes adimat: ostẽ¬
tat falsa ut uera subripiat. Et cũ latenter
nõ potest fallere. exerte atq aꝑteminatur.¬
terrorem turbide ꝑsecutionis intentans: ad
debellandos seruosdĩ. in quietus semꝑ et

Expanded text:
sobrii estote, uigilate, quia aduersarius sobrii estote, uigilate, quia aduersarius uester diabolus tamquam leo rugiens aliquid deuorare quaerens circuit. Circuit ille nos singulos et tamquam hostis clausos obsidens muros explorat et temptat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cuius aditu ad interiora penetretur. offert oculis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat castitatem. aures per canora musica temptat, ut soni dulcioris auditu soluat et molliat christianum uigorem. linguam conuicio prouocat, manum iniuriis lacessentibus ad petulantiam caedis instigat. ut fraudatorem faciat lucra opponit iniusta: ut animam pecunia capiat ingerit perniciosa conpendia: honores terrenos promittit ut caelestes adimat: ostentat falsa ut uera subripiat, et cum latenter non potest fallere, exerte adque aperte minatuterrorem turbidae persecutionis intentans, ad debellandos seruos Dei inquietus semper et
Abbreviated transcription (Latin):
elare quod bonumuideas.
et inuidere meliorib: leue
apud quosdam &e moditũ
crimen uidetur. fr̃s dilectis
simi. dumq existimat᷑ leue eẽ & modicũ.
non timetur. Dum nõtimetur: contempnit᷑.
Dum contempnit᷑. facile nõ uitatur. Et fit
ceca & occulta ꝑnities: quȩ dum minus ꝑspi¬
citur ut cauen a prudentib possit. in ꝓui¬
das mẽtes latent̾ affligit. Porro autẽ dñs
insidians. ubi in pectus obrepserit. de sem¬
tillis conflet incẽdia: de paritis maxima
exaggeret: & dum remissis et ineautis lenio¬
re aura et flatu molliore blanditur. ꝓcellis
ac turbinib excitatis: rumas fidei ce salutis
ac uite naufragia moltatur. Excubandũ est itaq
fr̃s dilectissimi atq omĩb uirib elaboran¬
dum ut minco seurenti & iacula sua ue
om̃s corporis partes. quib ꝑcitti & uulne¬
rari possimꝰ dirigenti ⁊ sollicita et plena ui¬
gilantia repugnemus: seđm quod petrus
qͦ apłs in epła sita p̃monet et docet diceis.

Expanded text:
 quod bonum uideas et inuidere melioribus leue aput quosdam et modicum crimen uidetur, fratres dilecsimi, dumque existimatur leue esse et modicum non timetur, dum non timetur contemnitur, dum contemnitur non facile uitatur, et fit caeca et occulta pernicies quae dum minus perspicitur ut caueri a prouidentibus possit, inprouidas mentes latenter adfligit. porro autem Dominus t semper insidians ubi in pectus obrepsit de scintillis conflet incendia, de paruis maxima exaggeret et dum remissis et incautis leniore aura et flatu molliore blanditur, procellis ac turbinibus excitatis ruinas fidei et salutis ac uitae naufragia moliatur. excubandum est itaque, fratres dilectissimi, adque omnibus uiribus elaborandum, ut inimico saeuienti et iacula sua in omnes corporis partes quibus percuti et uulnerari possumus dirigenti sollicita et plena uigilantia repugnemus secundum quod Petrus apostolus in epistula sua praemonet et docet dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
mes dñs admittit. Cogita quod filii d̃
hii soli possint uocari. qui sint pacifici
qui natiuitate et lege diuina. ad simili¬
tudinem dĩ patris et. xp̃i. respondeant
adunati. Cogita subocłis tios dĩ stare:
spectante aciudicante ipso cõuersatio¬
nis ac uite nr̃ȩ curricula decurrere:
ꝑuenire nos tunc demum posse ut
eumuenire cõtingat. si ipsum uiden¬
tem delectemus actib nr̃is. si nos dig¬
nos gr̃a eius ⁊ indulgentia p̃beamus:
si placituri semꝑ in regno in hoc mũ¬
do ante placeamus. ExrLicit¬

Expanded text:
mes Dominus admittit. cogita quod filii Dei mes Dominus admittit. cogita quod filii Dei hi soli possint uocari qui sint pacifici, qui natiuitate et lege diuina ad similitudinem Dei patris et Christi respondeant adunati. cogita sub oculis nos Dei stare, spectante ac iudicante ipso conuersationis ac uitae nostrae curricula decurrere, peruenire nos tunc demum posse, ut eum uidere contingat, si ipsum nunc uidentem delectemus actibus nostris, si nos dignos gratiae eius et indulgentiae praebeamus, si placituri semper in regno in hoc mundo ante placeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tibi inueritate ꝓfitiat ad mulcendi pec¬
toris lenitatem. Nec ad medelam ꝓsꝑan¬
de utalitudinis laborabis. Unde uulne-¬
ratus fueras: inde curare. Ama eos qͦs
ante oderas. dilige illos quib iniustis
obtrectationib inuidebas. ẜ onos imita¬
re: si sectari nõ potes. Si sectari nõ potes.
colletare certe & congratulare meliorib.
Fac te islis adunata dilectione participem:
fac te consortio baritatis & fr̃nitatis um¬
culo coherentem. Oimittentur tͥ debita.
qͣndo et ipse dimiseris. Accipient᷑ sacri¬
ficia tita: cum pacificus ad dm̃ ueneris.
Sensus atq actus tui diuinitꝰ dirigent᷑.
quando ea quȩ diuina & iusta sunt co-¬
gitaueris. sicut scͥptum est. Cor uiri co-¬
gitet iusta: ut a dño dirigant᷑ gressus
eius. Habes aũt multa: quȩ cogites. Pa¬
radifum cogita: quo cam nõ redit. qͥ
zelo frẽm ꝑemit. Cogita cęleste regnũ:
ad quod nõ nisi cõcordes atq unani¬

Expanded text:
tibi in ueritate proficiat ad mulcendi pectibi in ueritate proficiat ad mulcendi pectoris lenitatem, nec ad medellam prosperandae ualitudinis laborabis. unde uulneratus fueras inde curare. ama eos quos ante oderas, dilige illos quibus iniustis obtrectationibus inuidebas. bonos imitare, si sectari potes: si sectari non potes, conlaetare certe et gratulare melioribus. fac te illis adunata dilectione participem, fac te consortio caritatis et firaternitatis uinculo coheredem. dimittentur tibi debita, quando ipse dimiseris: accipientur sacrificia tua, cum pacificus ad Deum ueneris. sensus adque actus tui diuinitus dirigentur, quando ea quae diuina et iusta sunt cogitaueris, sicut scriptum est: cor uiri cogitet iusta, ut a Deo dirigantur gressus eius. Habes autem multa quae cogites. paradisum cogita, quo Cain non redit qui zelo fratrem peremit. cogita caeleste regnum, ad quod non nisi concordes adque unani
Abbreviated transcription (Latin):
fouendorum miscđiam pronus est: recri¬
butionẽ thesauri cȩlestis ad ipiscitur. Et
qui zelare nõnouit. quiq unanimis et
mitis fr̃s suos diligit: dilectionis ⁊ pacis
p̃mio honoratur. In hoc uirtutũ stadio
quotidie currimꝰ: ad has iusticiȩ palmas
& coronas. sine int̃missione temporis ꝑue¬
nimus. Ad quas ut. ꝑuentre tu ȩtram pos¬
sisqui fueras reli ⁊ liuore possessusrom¬
nem illam malitiã qua prius tenebaris
abice: ad uiam uite ȩt̾̃ne uestigiis salu¬
tarib reformare. E. uelle de pectore tuo
spinas⁊ tribulos: ut te dñicum semen fer¬
tili fruge locupletet. lit diuina et spuał
seges incopiam fecundȩ messis exuberet.
uenena fellis euome: discordiarũ uirus
exclude. Purget᷑ mens: quã serpentinus
liuor infecerat. Amaritudo om̃is quȩ
ntus insed̾at. xp̃i dulcedine leniatur.
Si desaeram̃to crucis & eybum sumis
⁊ potũ: lignum quod apud mẏ rram
ꝓfecit inimagine ad saporis dulcedinẽ.

Expanded text:
fouendorum misericordiam pronus est retrifouendorum misericordiam pronus est retributionem thesauri caelestis adipiscitur. et qui zelare non nouit quique unanimis et mitis fratres suos diligit dilectionis et pacis praemio honoratur. in hoc uirtutum stadio cotidie currimus, ad has iustitiae palmas et coronas sine intermissione temporis peruenimus. Ad quas ut peruenire tu etiam possis qui fueras zelo et liuore possessus, omnem illam malitiam qua prius tenebaris abice, ad uiam uitae aeternae uestigiis salutaribus reformare. euelle de pectore tuo spinas et tribulos, ut te dominicum semen fertili fruge locupletet, ut diuina et spiritalis seges in copiam fecundae messis exuberet. uenena fellis euome, discordiarum uirus exclude, purgetur mens quam serpentinus liuor infecerat, amaritudo omnis quae intus insederat Christi dulcedine leniatur. de sacramento crucis et cibum sumis et potum, lignum quod aput Merrham profecit in imagine ad saporis dulcedinem
Abbreviated transcription (Latin):
mus fr̃s dilectissimi: eiusmodi exercita¬
tionib contra onr̃ia diaboli iacula cõfir-¬
mandus. Sit inmanib diuina lectio: in
sensib dñiea cogitatio. Oratio iugis om̃i¬
no nõ cesset: falutaris oꝑatio ꝑseueret.
Spĩtatib semꝑ actib occupemur: ut
quetienseũq inimitus accesserit. quoti¬
ens adire temptauerit: et clausum ad¬
uersum se pectus inueniat & armatum.
Non enĩ xp̃iani hominis corona una est:
quȩ tempore ꝑsecutionis accipitur. haboꝵ
⁊ pax coronas suas: quib de uaria ꝙ mul-¬
tiplici cõgressione uictores. ꝓpstrato & sub¬
acto aduerfario coronamur. Libidinem fub¬
egisse: continentiȩ palma est. Contra iram.
contra iniuriam repugnasse: corona pa¬
tientiȩ est. De auaritia triumphus est. pe¬
pecuniam sꝑnere. Laus est fider: fidutia
futurorum. mundi aduersa tolerare. Et
qui fuꝑb in ꝓsꝑis non est. głam de hu-¬
militate consequitur. Et qui ad pauꝑm

Expanded text:
mus, fratres dilectissimi, eiusmodi exercitamus, fratres dilectissimi, eiusmodi exercitationibus contra omnia diaboli iacula firmandus. sit in manibus diuina lectio, in sensibus dominica cogitatio, oratio iugis omnino non cesset, salutaris operatio perseueret. spiritalibus semper actibus occupemur, ut quotienscumque inimicus accesserit, quotiens adire temptauerit, et clausum aduersum se pectus inueniat et armatum. non enim christiani hominis corona una est quae tempore persecutionis accipitur. habet et pax coronas suas, quibus de uaria et multiplici congressione uictores prostrato et subacto aduersario coronamur. libidinem subegisse continentiae palma est. contra iram, contra iniuriam repugnasse corona patientiae est. de auaritia triumphus est pecuniam spernere. laus est fidei fiducia futurorum mundi aduersa tolerare. et qui superbus in prosperis non est gloriam de humilitate consequitur. et qui ad pauperum
Abbreviated transcription (Latin):
nos ac p̃parans dñs: et filius dĩ similitu¬
dinem dĩ patris insinuans: in eũgłio suo
dicit. Audistis quia dictum est. Giliges
ꝓrimum tibi: et odies inimicum tibi E go
aũt dico uobis. Diligite inimicos ur̃os:
⁊ orate ꝓpt̾ eos qui uos ꝑsecuntur:: ut si¬
tis similes patris ur̃i qui in cęlis est. qui
solem suum oriri facit suꝑ bonos & ma¬
los. ⁊ pluit suꝑ iustos ⁊ iniustos. Si ho¬
minib letum et głosum est filios hab̃e.
cõsimiles. et tunc magis generasse delec-¬
leticia est cum quis fic spĩalit̾ nascitur
ut in actib eus et laudib duina genero¬
sitas predicetur: Quȩ iusticiȩ palma est.
quȩ corona eẽ. te talem de quo ds̃ non di-¬
cat. filios generaui et exaltaui. ipsi aũt
me spreuert: collaudet te potius xp̃e et
inuitet ad p̃mium dicens. uenite bene¬
dicti patris mei. ꝑcipite regnum quod
uobis paratum est ab origine mundi.
his meditacionib corroborandus est ani-¬

Expanded text:
nos ac praeparans Dominus et filius Dei similitunos ac praeparans Dominus et filius Dei similitudinem Dei patris insinuans in euangelio suo dicit: audistis quia dictum est: diliges proximum tibi et odibis inimicum tibi. ego autem dico uobis: diligite inimicos uestros et orate pro his qui uos persecuntur, ut sitis similes patris uestri qui in caelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et mal\'os et pluit super iustos et iniustos. si hominibus laetum est et gloriosum filios habere consimiles et tunc magis generasse deleclaetitia est, cum quis sic spiritaliter nascitur, ut in actibus eius et laudibus diuina generositas praedicetur. quae iustitiae palma est, quae corona esse te talem, de quo Deus non dicat: filios generaui\' et exaltaui, ipsi autem me spreuerunt. conlaudet te potius Christus et inuitet ad praemium dicens: uenite, benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab origine mundi. His meditationibus conroborandus est ani
Abbreviated transcription (Latin):
hominis antiqui. peccata carnalta & mor-¬
tui ⁊ sepulti sumꝰ qui regeneratione cȩ¬
lesti. xp̃o consurreximꝰ. quȩ sunt ap̃i et
cogitemus parit᷑ et geramus: sicut idẽ
apłs docet. rursus ⁊ monet dicens. Primꝰ
homo de t̾re limo: seds homo decȩlo. Qua¬
lis ille elimo. tales et qui de limo: & qua-¬
lis exlestis. tales et cȩlestes. Quomͦ porta-¬
uimus imaginem eius qui delimo est.
portemus ⁊ imaginem eiꝰ qui de cȩlo est.
Imaginem aut̃ cęlestẽ. portare nõ possu¬
mus: nisi in eo quod ẽẽ. nunc cȩpimus.
xp̃i similitudinẽ prebeamus. Hoc est enĩ
mutasse quod fueras. et cępisse eẽ. quod
nõ eras: ut inte diuina natiutas luceat.
ut ad patrem dm̃ deifica disciplina respõ¬
deat: ut honore et laude uiuendi ds̃ in
homine clarescat. ipso exhortante et
monẽte. et eis qui se clarificent uicem
mutuam pollicente. E os inquit qui cla-¬
rificant me clarificabo: &e qui sꝑuit mt
sꝑnetur:. ad quam darificationem formãs

Expanded text:
ata carnalia et mortui et sepulti sumus, qui regeneratione caelesti Christo consurreximus, quae sunt Christi et cogitemus pariter et geramus, sicut idem apostolus docet rursus et monet dicens: primus homo de terrae limo, secundus homo de caelo. qualis ille e limo, tales et qui de limo: et qualis caelestis, tales et caelestes. quomodo portauimus imaginem eius qui de limo est, portemus et imaginem eius qui de caelo est. imaginem autem caelestem portare non possumus, nisi in eo quod esse nunc coepimus Christi similitudinem praebeamus. Hoc est enim mutasse quod fueras et coepisse esse quod non eras, ut in te diuina natiuitas luceat, ut ad patrem Deum deifica disciplina respondeat, ut honore et laude uiuendi Deus in homine clarescat ipso exhortante et monente et eis qui se clarificant uicem mutuam pollicente. eos, inquit, qui clarificant me clarificabo, et qui spernit me spernetur. ad quam clarificationem formans