comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cetera talia documenta accipienda
sunt aliqui in dustres ⁊ aliqui a¬
uimosi ut płunum tauiẽ soli ꝓpĩ¬
qui a ĩositate defiriunt remot uou
prudencia. ¶ adu̾tcndum ⁊̃ qd̾ lic
in bellis tam aĩositas qmͣ ⁊̃ pru¬
dencia sit nocͣiͣa. magis tamẽ ẽ a¬
ininositas utilis ⁊ ideo si gences
oĩo ꝓpique soli. ⁊ oĩo relnote nõ
sunt peuitus utiles actib bellicis
magis tainẽ incer medias regi¬
oues eligende sunt ad oꝑa belli oa
remociores a sole qmͣ ꝓpinquioreᷤ
ut mnagis aĩositace ꝑticipent. ui¬
so ex quib ꝑtib meliores sunt
bellatores uidere restat ex quib
astib eligendi sunt bellantes. e¬
requirinitur in hoĩb bellicosis ut
sciauius quales hoĩes sunt eli¬
gendi ad bellum ⁊ ex quib acti¬
b sunt assueudi bellantes ¶ã¬
endum eugo qd̃ cum bellances de¬
beant hr̃e membͣ apta ⁊ assueta
ad ꝑeutiendum nõ debeant horre¬
eẽ aĩasi ad inuadendum ⁊ poten¬

Expanded text:
circa talia, documenta accipienda circa talia, documenta accipienda sunt aliqui industres, et aliqui animosi: ut plurimum tamen soli propinqui animositate deficiunt, remoti vero prudentia. Advertendum etiam quod licet in bellis tam animositas, quam etiam prudentia sit necessaria, magis tamen animositas est utilis. Ideo et si gentes omnino propinquae soli, et omnino remotae non sunt penitus utiles actibus bellicis: magis tamen inter medias regiones eligendi sunt ad opera bellica remotiores a sole, quam propinquiores, ut magis animositate participent. Viso ex quibus partibus meliores sunt bellatores: videpartibus eligendi sunt bellantes. Erequiruntur in hominibus bellicosis, ut sciamus quales homines sunt eligendi ad bellum, et ex quibus artibus sunt assumendi bellantes. Sciendum ergo quod cum bellantes debeant habere membra apta et assueta ad pecutiendum, non debeant horreesse animosi ad invadendum, et etiam poten
Abbreviated transcription (Latin):
gains naͣliter timent sanginins
amissionem. nõ ergo sunt ꝓmpti
ad bella. nec ad percussiones ¶ Eur¬
sus in ꝑtib minis septẽptrionalib
⁊ minis a sole remotis nõ sunt e¬
ligendi bellantes qr ⁊ si illis ẽ san¬
glinis copia ut uuluera inecuãt no
camen pp̃ sanguuns hundanciã
⁊ impetum sunt qiͣ suribundi ⁊ ĩ¬
prudentes. Idõ nõ oĩo sunt utiles
opcribi bellicis qr consilumi ⁊ prin¬
dencia in diuncatione nõ ẽ modi-¬
cum utilis ¶ Experunento eĩ uidens
gentes iiis ꝓpinque soli hũn¬
dant sagacitase ⁊ industria s
deficiunt prudentia ⁊ aĩositace gẽ¬
tes uero asole renote econtͣrio
pridencia deficunt ⁊ a iõsitate supe¬
rant quare si taui aĩositas qmͣ in¬
dustria nocia ẽ ni bellis ex ueuttis
ꝑtib eligendi sunt bellacores s ex
regione media nec oĩõ a soleremo¬
ta nec oiõ soli ꝓpinqua eligenda
sunt bellantes ut tam prudenria ꝙ
aĩositace ꝑticipent. ¶ aduertend̾ tñ

Expanded text:
guinis, naturaliter timent sanguinis amissionem. non ergo sunt prompta ad bella, nec ad percussiones. Rursus in partibus nimis septentrionalibus, et nimis a sole remotis, non sunt eligendi bellantes: quia et si illis est sanguinis copia, ut vulnera non metuant, tamen propter sanguinis abundantiam et impetum, sunt quasi furibondi et imprudentes. Ideo non omnino sunt utiles, operibus bellicis, quia consilium et prudentia in dimicando non est modicum utilis. Experimento enim videmus, tes nimis propinquae soli abundant sagacitate et industria, sed deficiunt impetu et animositate. Gentes vero a sole remotae e contrario, prudentia deficiunt, et animositate superant. Quare si tam animositas quam industria necessaria est in bellis, ex neutris partibus eligendi sunt bellatores; sed ex regione media, nec omnino a sole remota, nec omnino soli propinqua eligendi sunt bellantes, ut tam prudentia quam animositate participent. Advertendum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
re si sare uolumus in quib regio¬
nibz meliores sunt bellacores oz
atrendeor ctͣ predc̃a dus. in ꝑcib
igitur uinis ꝓpraquis soli nõ sũt
eligeudi bellantes qr ii ess defi¬
cit streuuitas ⁊ aĩositas qͣ bellĩ

Expanded text:
n quibus regionibus meliores sunt bellatores, oportet attendere circa praedicta duo. In partibus igitur nimis propinquis soli, non sunt eligendi bellantes: quia in eis deficit strenuitas et animositas circa bellum,
Abbreviated transcription (Latin):
sint bella ⁊ qualit̾ caute remou̾i pos¬
siut impedicutia cõe bonũ mapiẽ spe¬
ctat ad pͥmipanoẽ ¶ Ex her ergy pa¬
tere potest quales sunt ad milmã
a diitendi. nã milicia urͣ ec̃ quedã
prudentia operis bellici ordinata ad
coẽ bouũ. uidentur cĩ se hrẽ milites
in opere bellioo situt magtĩ ⁊ dostoies
in scĩs aliis. quare sicut nlłs efficito
sumendus ẽ ad dignitatẽ milita¬
rem insi constet ip̃m diligere bonũ
qd̃ sit bonus in opere bellico ⁊ qd̃

Expanded text:
aute removeri possint impedientia commune bonum, maxime spectat ad principantem. Ex hoc ergo patere potest, quales sint ad militiam admittendi. Nam militia videtur esse quaedam prudentia operis bellici, ordinata ad commune bonum. videntur enim se habere milites in opere bellico, sicut magistri et doctores in scientiis aliis. Quare sicut nullus efficiesumendus est ad dignitatem militarem, nisi constet ipsum diligere bonum quod sit bonus in opere bellico; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
tatis aut regni qͣre cũ rõe bonuin
dureste ui ocatur impedari ꝑ inpugͣ¬
tionẽ hostium. ex consequenti uero
debilium ꝑsonaꝵ dicere possinnus
qd̾ si cut ad forcẽ pͥnipalit̾ spetat
bene se hr̃ẽ in apere bellico ex conssꝙ̃¬
ti uerr spectat lene se hrẽ in aliis t̾¬
bilib sic ad milites pͥnaipaliter spe¬
ctat lene se hr̃e in opere belliro ⁊ ꝑ
astiones bellicas oppͥmere impediiũ¬
ta hostium ex couscquenti uero spe¬
stat ad ipõs ẜ iussionem regiam ⁊
ẜ maudata pͥncipantis impedire
os sediciones riuium. ⁊ om̃s opp̾ssi¬
ones eoꝵ qui sunt in rexno ꝑ quas
turbari potest trausquillitas cun¬
um ⁊ cõe bonum. ¶ hanc autẽ pru¬
denciam ui delicet militarẽ iaxiẽ
decet hrc̃ resgem. nã licet exequcio

Expanded text:
aut regni. Quare cum commune bonum directe videatur impediri per impugnationem hostium, ex consequenti vero debilium personarum, dicere possumus quod sicut ad fortem principaliter spectat bene se habere in opere bellico, ex consequenti vero spectat ad ipsum bene in aliis terribilibus sic etiam ad miles principaliter spectat bene se habere in opere bellico, et per actiones bellicas opprimere impedimenta hostium: ex consequenti vero spectat ad ipsos secundum iussionem regiam et secundum mandata principantis impedire omnes seditiones civium et omnes oppressiones eorum qui sunt in regno, per quas turbari potest tranquillitas civium et commune bonum. Hanc autem prudentiam videlicet militarem, maxime decet habere regem. Nam licet executio
Abbreviated transcription (Latin):
yconomicam ⁊ reguatiuam ¶ Ar¬
ta species prudentie drͣ eẽ politica si¬
ne cunlis. nã sicut in pͥmipante re¬
quiricur excellens prudencia qͣ sciat
alios dirigere sic ni quolz ciue reqͥri¬
tur prudencia ali qualis qua uoscat
adimpiere leges ⁊ maudata pͥncipã¬
tis nõ eĩ sic obstquicur cuus pͥncipi
aut regi situt martellus fabro ꝙ
in martello ulła ẽ cognitio s solũ
agitatur a fabro s ui ciue requnitͦ
prudencia aliqͣ ꝑ qmͣ hãt bonã ap¬
monẽ de hiis que imptrautur a rexe.¬
ꝑticulau qmͣ collocaluinus nu pri¬
sciat se regere ut ẽ aliquid in se ⁊
aluid ut ẽ sb̾iestus pͥncipanti. nã
⁊ si quis solitariain uitau duceret
ad huc oporterrt ip̃m eẽ ali qualeur
prudeuciam hr̃ẽ qua sciret se regere
⁊ gub̾uare nõ tamẽ ẽẽt in ip̃o prudẽ¬
cia riuilis nec y conomita nec regua¬

Expanded text:
conomicam et regnativam. Quarta species prudentiae dicitur esse politica sive civilis. Nam sicut in principante requiritur excellens prudentia qua sciat alios regere, sic in quolibet cive requiritur prudentia aliqualis qua noscat adimplere leges et mandata principantis. Non enim sic obsequitur civis principanti aut regi, sicut martellus fabro: quia in martello nulla est cognitio, sed solum agitatur a fabro, sed in cive requiritur prudentia aliqua per quam habeat bonam opinionem de iis quae imperantur a rege.particulari, quam collocavimus in prisciat se regere ut est aliquid in se, et aliud ut subiectus principanti. Nam et si quis solitariam vitam duceret, adhuc oporteret ipsum habere aliqualem prudentiam qua sciret se regere et gubernare: non tamen esset in ipso prudentia civilis, nec oeconomica, nec regna
Abbreviated transcription (Latin):
dencia uidel legum positiua ⁊ mi¬
litari ut ꝑ legum positiuam toca
ciuitas ⁊ totun regnum ꝓsequat᷑
tur ⁊ suꝑet impedienia ⁊ ꝓhibaciã.
milicaris ergo ẽ quedam spẽs pru¬
dencie ꝑ quͣ superautur hostes ⁊
ꝓhibentes bonum cuule ⁊ cõe. ¶ Et
ħautẽ apparet ad quid sit milicia
instituta nã sicut leges ut supͣo
stendebacur pͥncipalit̾ respicuint

Expanded text:
icet legum positiva, et militari. ut per legum positivam tota civitas et totum regnum prosequatur tur, et superet impedientia et prohibentia. Militaris ergo est quaedam species prudentiae, per quam superantur hostes et prohibentes bonum civile et commune. Ex hoc autem apparet ad quid sit militia instituta. Nam sicut leges ut supra ostendebatur principaliter respiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
stis ꝓdesse pocest. inde ẽ igitur qd̾ ĩ
erdiendo repxes ⁊ pͥncipes hñt cota¬
lem libꝵ dunsimus in tres libros
qr in pͥmo libro decuimus regem eẽ
in estica In c̾c̾io uero eruditur rex aut
pͥnceps ut ẽ capud regni aut pͥncipa¬

Expanded text:
s prodesse potest. Inde est igitur in erudiendo reges et principes, hunc totalem librum divisimus in tres libros. Quia in primo libro docuimus regem essemestica. In tertio vero eruditur rex aut princeps ut est caput regni aut principa
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ singularis ẽ ꝑs domus ita
douius ẽ ꝑs riuitatis ⁊ regi ⁊ si¬
a bono domestico. prudeuria ergo
regnatiua. ⁊ legum positiua .i.
prudeu ria que requiritur iui regr
⁊ pͥnipante cuiꝰ t̃ leges fr̾e ⁊ regẽ¬

Expanded text:
aliqua singularis est pars domus, ita domus est pars civitatis, et regni: et sit alid a bono domestico. Prudentia ergo regnativa et legum positiva, idest prudentia quae requiritur in rege et principante, cuius est leges ferre, et rege
Abbreviated transcription (Latin):
de re militau plus conft̃ ad opti-¬
nen dam uitdorram qmͣ̃ faciat uił̾¬
citu do uel ⁊̃ fortitudo bellantium
opus autẽ bellicum ut pz iu ꝓse¬
quendo continetur sh̾ uulitan. qͣ¬
it si de opere bellico tractare uo¬
linmis uidendum ẽ quid sit mi¬
licia. ⁊ ad quid sit instituta. Sci¬
endum ẽ igitur militarẽ eẽ qmͣ¬
dam pudenciam sine qm̃da spẽ
prudencie possumus audẽ qnͣtũ
ad presens spestat distinguere u

Expanded text:
De re militari, plus confert ad obtinendam victoriam, quam faciat multitudo vel fortitudo bellantium. Opus autem bellicum ut patebit in sequendo continetur sub militari: quare si de opere bellico tractare volumus, videndum est quid sit militia, et ad quid sit instituta. Sciendum igitur militiam esse quandam prudentiam, sive quandam speciem prudentiae. Possumus autem, quanntum ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
re regete se ip̃m qm̃ scire reg̾e̾ fa¬
iliam. ⁊ cuitatẽ aut reguum.
¶ Sodã species prudenne dicitur
st̃ ycouounca naui prudens ex
rigere ad botum finem. uͥ cigo re¬
pentur alia. ⁊ alia rõ boni ibi reꝑi¬
tur alia ⁊ alia species prudeucie qͣ¬
re cum bonuin domesticũ ⁊ bomĩ
totius familie sit alud a bono
olicuiꝰ singłaris ꝑsone sirat bonu̾
coẽ ẽ aluid a bono aliquo singła¬
ri. yconomicau sine prudentiã
ꝑ qmͣ quis scit regere domũ ⁊ fa¬

Expanded text:
 scire regere familiam, et civitatem, aut regnum. Secunda species prudentiae dicitur esse oeconomica. Nam prudens ex rigere ad bonum finem: ubi ergo reperitur alia et alia ratio boni, ibi reperitur alia et alia species prudentiae: quare cum bonum domesticum, et bonum totius familiae sic aliud bonum a bono alicuius singularis personae, sicut bonum commune est aliud a bono aliquo singulari, oeconomicam prudentiam, per quam quis scit regere domum et fa
Abbreviated transcription (Latin):
dispensacione. ⁊ in can. nã pp̃ aliꝙ
magnũ lonum qdẽ tu de poss consur¬
gere couceditur ali qũ alicui in ali¬
qua taũ qdẽ coĩter aliis denegatur.
rõne ergo reu̾encie deluce consangͥ¬
neis que iu aigendas int̾ comuges
congrue resu̾ari nõ põt nisi ex dis¬
peusatione ⁊ ni cañ int̾ ꝑ souas ni¬
mia cosangͥnitate cõuinctas nou
sunc cãmibia contrahenda. ¶Peret¬

Expanded text:
dispensatione et in casu. Nam propter aliquod magnum bonum, quod inde posset consurgere, conceditur aliquando alicui in aliquo casu, quod communiter aliis denegatur. Ratione ergo reverentiae debitae consanguineis, quae in agendis inter coniuges congrue reservari non possunt nisi ex dispensatione et in casu inter personas nimis consanguineitate coniunctas non sint connubia contrahenda.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ pħm in ech. qnͣto arborest alcior tã¬
to uragis indiget snstentamentis ne
quatiatur a uenco. Eeges cigo ⁊ pͥu¬
tan to indugent hãc maiores ⁊ ples
cam asfines qmͣ consangͥnras ⁊ a¬
micos. ¶m̾a ura adinuestigand i
idẽ suĩtur ex malo qd ꝑ couingiã
uitatur. ꝑ couingium eĩ nõ solum ꝓ¬
durcitur bonum prolis s ⁊̃ uitatur
incempancie inalum qui eĩ castitatẽ
su̾are nõ possunt ue sint minis in¬
cẽꝑati quibilib frĩs se mistenco expe¬
dit cio mmire cõnibis ut una uxore
concẽti abincq̃pancia retrahantur.
Cuia eĩ cancupistencie crͣis si mninici
suit rõue expercutiant ut supͣ ph̾es
diximus expedit quib l uolentib ui¬
gere rõne ⁊ inclłatu uõ uiim ã ope¬
ramdare ueu̾eis. cũ ergo ad ꝑsonas
ħatur uaͣlis amor si supͣ atorẽ illi
inter coninges sic se hñtes tanta mb¬
ticaretur dilectio qd̃ oporceret eos inmi

Expanded text:
m in Ethicis, quanto arbor est altior, tanto magis indiget sustentamentis, ne quatiatur a vento. reges ergo et prigent habere maiores, et plures tam affines quam consanguineos et amicus. Tertia via ad investigandum hoc idem, sumitur ex malo quod per coniugium vitatur. Per coniugium enim non solum producitur bonum prolis, sed etiam vitatur intemperantiae malum: qui enim castitatem servare non possunt, ne sint nimis intemperati, quibuslibet foeminis se miscendo; expedit eis inire connubia, ut una uxore contenti ab intemperantia retrahantur. Cum enim concupiscentiae carnis, si nimiae sint, rationem percutiant, ut supra pluries diximus; expedit quibuslibet volentibus vigere ratione et intellectu, non nimia operam dare venereis. Cum ergo ad personas habeatur naturalis amor, si supra amorem illum inter coniugs sic se habentes tanta multiplicaret
Abbreviated transcription (Latin):
mo adeo uidetur hoc naͣli rõmi con¬
sentaucum qd̃ uix sunt a lique gẽ¬
tes nõ greptua noes ꝑsonas a liqͣsͣ
cõ ugio contrahendo. uude ⁊ ph̾s.
at ꝑsonas aliq̃s a coutractione cõ¬
nubii. nuĩquĩ eĩ fint licitũ a licui ⁊
apud nullias gentes ꝑmissum ĩueĩ¬

Expanded text:
tur hoc naturali rationi consentaneum, quod vix sint aliquae gentes non exceptuantes personas aliquas a coniugio contrahendo. Unde et Philoat personas aliquas a contractione connubii: nunquam enim fuit licitum alicui, et apud nullas gentes
Abbreviated transcription (Latin):
cibi eẽt multus nfm̾o qui eẽt moda¬
cus sauo. Sic ⁊ in conu̾satione hoĩm
aliqͣ ã familiaritas reputatur regi
familiaritate ꝑticiparet reputaret᷑
amicabilis s siluestris.

Expanded text:
cibus esse multus infirmo, qui esset modicus sano: sic in conversatione hominum. aliqua enim familiaritas reputatur regi familiatitate participaret, reputaretur amicabilis, sed sylvestris.
Abbreviated transcription (Latin):
redat a meduo recederet. nõ in ħ ap¬
par̾et uerax s derisb ut si aͥs adro
eẽt fortis. ⁊ strenuus qde constaret
aliis ꝯde ꝯͣ cencũ bellare poss si ille
nõ plus de se concedẽt inst qd̃ qͣ u
uicũ ⁊ celue bellaret q̃s intra st co¬
gnoscerent qde derusbrie loqueret᷑. inde

Expanded text:
a medio recederet, non in hoc appareret verax, sed derisor. Ut si aliquis adeo esset fortis et strenuus, quod constaret aliis quod contra centum bellare posset: si ille non plus de se concederet, nisi quod contra unicum et debilem bellaret, omnes intra se cognoscerent quod derisorie loqueretur. Ind
Abbreviated transcription (Latin):
mus ht̃ ec̃ triplex uͥtus. uidelz ami¬
cabilitas que alio uoĩe asfalulicas
dici potest. u̾itas que apꝑtio muncu¬
patur. ⁊ debita iocunditas qmͣ pħs
cu trapeliam uocat coĩcando igͣ cũ
aliis si bene conu̾ sari uoluimis cele¬
mnus debite eẽ iocundi ueraces ⁊ a¬
icabules de quib om̃ib ẽ dicend̾.
tĩ qdẽ conu̾sando cũ aliis aliqui su¬
ꝑhabundãt qi se oñdunt iinis a¬
mitaliłes rui̾modi sunt blanditoreᷤ
⁊ placidi. hii eĩ a deo se ostendunt cõi¬
cables ⁊ souales ut ull̾m tustare ue¬
liit. s m̃a dc̃a ⁊ fcã alioꝵ laudant.
aliqui uero eꝯͣrio ab har conu̾satõe
uinis deficiunt. sunt ei dascoli. ⁊ a¬
grestes nõ ualentes tũ sliis cb̃u̾san.
defiaunt. qr nec quis st deb taucũ
aliis oñdere ut uideatur placidus ⁊
blandator uet st di tantũ a societate
sb̾ trahere ut uideatur disbolus ⁊ li¬
tigiosus cũ igͣ uirtus sit quid me¬
dium int̾ suꝑfluum. ⁊ dumminitũ ĩ

Expanded text:
tus. videlicet, amicabilitas, quae alio nomine affabilitas dici potest: veritas, quae apertio noncupatur: et debita iocunditas, quam eutrapeliam vocat. Communicando igitur cum aliis, si bene conversari volumus, debemus esse debite iocundi, veraces, et amicabiles. de quibus omnibus est dicendum. enim quod conversando cum aliis, aliqui superabundant, quia se ostendunt nimis amicabiles, cuiusmodi sunt blanditores et placidi. hi enim adeo se ostendunt communicabiles et sociales, ut nullum contristari velint; sed omnia dicta et facta aliorum laudant. Aliqui vero econtrario, ab hac conversatione nimis deficiunt. Sunt enim discoli, et agrestes, non valentes cum aliis conversari. defialem, ut videatur placidus, et blanditor: nec se debet tantum a societate subtrahere, ut videatur discolus, et litigiosus. Cum igitur virtus sit quid medium inter superfluum et diminutum, in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝓpria lona estimantur maiora ꝙͣ
nõ declinantes ᷤ minus sunt laudato¬
res sui iactantes se de boms que hñt
ipõs. Idõ ⁊ ex ꝑce alioꝵ decet in talib
de cliare inmimis ne hoĩe aliis suit
honcros shanc aucẽ rõm sangit pħs¬

Expanded text:
mper aestimantur maiora quam non declinantes in minus sunt laudatores sui, iactantes se de bonis quae habipsos, ideo etiam ex parte aliorum decet in talibus declinare in minus, ne homines sint aliis onerosi. Hanc autem rationem tangit P
Abbreviated transcription (Latin):
cu lunt Pnficilt ẽ ergo ual de repͥm̾e
iras ⁊ nõ appetere pĩciones iniiniaꝵ
ultra quͣ dictat uõ  płes trgoo perraut
in appetendo plus panci uero delinqũt
in appetendo minus pp̃ qd̃ si u̾tus est
ccͥa uonum. ⁊ difficile mansuetudo
pͥncipalit̾ oppoͣ ire. ⁊ incrndat iras repͥ¬
mere ¶Ex consequenti aucẽ oppb in ira¬
scibili . ⁊ incendit eam moderare qd̃¬

Expanded text:
valde reprimere iras, et non appetere punitiones iniuriarum ultra quam dictet ratio. Plures ergo peccant in appetendo plus: pauci vero delinquunt in appetendo minus. Propter quod si virtus est circa bonum et difficile, mansuetudo principaliter opponitur irae, et indendit iras reprimere: ex consequenti autem opponitur irascibili
Abbreviated transcription (Latin):
Ostiim̃ det̾ĩanimus de u̾tutib
ispiciencib extiora bona ⁊ oñ¬
dimus quõ reges ⁊ pͥncipes decet or¬
nan u̾tucib illis. restat dr̃e de in ã-¬
suetudiue que respicit extĩora mala.

Expanded text:
ostquam determinavimus de virtutibus respicientibus exteriora bona, et ostendimus quomodo reges et principes decet ornari virtutibus illis, restat dicere de mansuetudine, quae respicit exteriora mala.
Abbreviated transcription (Latin):
mala uobis illata sĩne ceg mrictis ẽ
qui nec de oĩb cupit uindc̃am uec ĩ
cantum deficit a pimitione qd̃ ulło
modo uelit alios pisĩi. s ẽ condonati
situt forcitudo repͥmit tunores ⁊ mode¬
rat andatias. Sic mansuetudo repri¬
mit iras. ⁊ moderat nn rrascilu litates.
¶uiso quid est mausuetudo de lem p¬
eĩ pͥncipalit̾. ⁊ pͥmo incendit repͥmere
iras ex constq̃nti autẽ ẽ intradat mo-¬
derare passiones oppositas iresnã naͣ¬
le ẽ uolus ut ex malis nob̾ illatis
appetamus puĩtionẽ ⁊ uinocauis Eur¬
sus qr malum ꝓpͥum uuix põt eẽ ita
modacum quin uideat᷑ nob̃ in ultũ
nõ solirm naͣ̃lit̾ inclmaiur ut ue

Expanded text:
mala nobis illata. Ille vero mitis est, qui nec de omnibus cupit vindictam, nec in tantum deficit a punitione quod nullo modo velit alios puniri, sed est condonatisicut fortitudo reprimit timores, et moderat audacias. sic mansuetudo reprimit iras, et moderat irascibilitates. Viso quid est mansuetudo, de levi penim principaliter et primo intendit reprimere iras, ex consequenti autem intendit moderare passiones oppositas irae. Nam nautrale est nobis ut ex malis nobis illatis appetamus punitionem, et vindictam. Rursus, quia malum proprium vix potest esse ita modicum, quin videatur nobis multum, no
Abbreviated transcription (Latin):
cis calor ꝓrimpñt ut attẽptaut a¬
liqͣ que conssĩmare uõ possimt ¶gic̃
ĩ dicere possemus qd̾ ⁊ ebriost plus
sperant qmͣ delrat. qr salefcĩ ex ui¬
no ⁊ ex ebuetate amittentes roĩs
usum attemptant aliqͣ que uõ
ualent ꝑfioere ¶Cñ erpo regiiun
officiũ requirat hoĩem pruden cẽ
⁊ nõ passiauatũ d̃moderata passione
decet reges ⁊ pͥncipes uõ agredi aͥd ui
cãmisłi ut płimũ eĩ expoint se ꝑicłõ
qui agreditur arduuĩ ali qd̾ uitra
uires. si inconueĩens ẽ ergo totam
gentẽ ⁊ totum regnũ ꝑiculit expo¬
nere diuturno cunsslio magͣ dailigẽ¬
cia craogi tare delent rrges ⁊ pͥncipes
quid agrediantur ue alliuinaut ar¬
dinm aliqd̾ ultra uies. ⁊ ue sperẽt
ququid uõ sperand̾.c.ui. quo

Expanded text:
orumpunt ut attentent aliqua quae consumare non possunt. Sic etiam dicere possemus, quod ebriosi plus sperant quam debent: quia calefacti ex vino et ebrietate amittentes rationis usum, attentant aliqua quae non valent perficere. Cum ergo regium officium requirat hominem prudentem et non passionatum immoderata passione, decet reges et principes non aggredi aliquid commissi. ut plurimum enim exponit se periculo qui aggreditur aliquid ultra vires. Si ergo inconveniens est totam gentem et totum regnum periculis exnere, diuturno consilio et magna diligentia excogitare debent reges et principes quid aggrediantur, ne assumant arduum aliquod ultra vires, et ne sperent aliquid non sperandum. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
in sperando speranda. Restat un dcre
quõ st hrẽ bene delrant in nõ sperã¬
co uõ speranda. decet cĩ eos cũ in ã¬
gna diligencia muestigare quid spe¬
rent ⁊ qͥd aggrediaut᷑ uã situt per
magͣmmitacẽ debent eẽ ꝓmpti ut
aggdrantur ardua ⁊ sperent semꝑ¬
speranda. sic ꝑhumilitatẽ debeuc ⁊
¶ possimnns antẽ duplici uia iuues¬
gare qd̃ nõ deret reges ⁊ pͥncipes as¬
di aͥd ultra uires ⁊ sperare ultra ꝙͣ
gii god̾a ex ꝑte gentis sibi cõmisse.
¶ptrare ci uitra qmͣ sit sprand̾ ⁊ ag¬
di opus ultra suas unes urͣ ex irtipꝰ¬
dencia predere uł ex aliqͣ passione ĩ¬

Expanded text:
habere in sperando speranda, restat videre quomodo se habere debeant in non sperando non speranda. decet enim eos cum magna diligentia investigare, quod sperent, et quid aggrediantur. Nam sicut per magnanimitatem debent esse prompti, ut aggrediantur ardua, et sperent speranda: sic per humilitatem debent esse  Possumus autem duplici via investigare, quod decet reges et principes aliquid aggredi ultra vires, et sperare ultra quagis. Secunda, ex parte gentis sibi commissae. Sperare enim ultra quam sit sperandum, et aggredi opus ultra vires suas, videtur ex imprudentia procedere, vel ex aliqua passione im
Abbreviated transcription (Latin):
ctat ad reges ⁊ pͥucipes tendere in bu
uũ s ⁊ decec ens tendere in bonũ ar¬
to pła posunt ei contuigẽ. Icd̾ maiori¬
indeget prudencia. ⁊ samori consilio.
cum ergn ꝓuidencia. ⁊ consilim nõ
eth̃. lis cadunt su̾ consilio nec ⁊
cadunt su̾ ꝓuidencia. decet crgo re¬
ses ⁊ pͥmcipes cousiderare bona nõ
solui ut sunt ardus. s ⁊ ut sũt
fatura cingrinit ⁊̃ eos considerare
talia ut possibilia. uam pauperes
impotentes ⁊ ignobłes st nõ sunt
magͣniim ⁊ s̾ trabunt se abali qͥbꝰ
luis ardius uident᷑ mereri in dul
cipes quib obsecuntur nobiitas

Expanded text:
ndere in bonum, sed etiam decet eos tendere in bonum arto plura possunt ei contingere, ideo maiorindiget providentia et saniori consilio: cum ergo providentia et consilium non Ethic. non cadunt sub consilio, nec etiam cadunt sub providentia. decet ergo reges et principes considerare bona non solum ut sunt ardua, sed ut sunt futura. Congruit etiam eos considerare talia, ut possibilia. nam pauperes, impotentes et ignobiles si non sunt magnanimi, et subtrahunt se ab aliquibus bonis arduis, videntur mereri indulgecipes, quibus consequitur nobilitas
Abbreviated transcription (Latin):
ggrroienda. uã si reges nich̾ specarẽt
⁊ inich̾ aggrederent᷑ eẽnt pusillanines
⁊ nõ debite ꝑtrastarent negocia regͥ.
decet reges ⁊ pͥncipes ee bene sperantes.
¶spes ei pͥmo ẽ de lono uam de malo ũ
est spes s tumo: Gcdõ ẽ de arduo uã¬

Expanded text:
ggredienda. Nam si reges nihil sperarent, et nihil aggrederentur, essent pusillanimes, et non debite pertractarent negocia regni.decet reges et principes esse bene sperantes. Spes enim primo est de bono: nam de malo non est spes, sed timor. Secundo de arduo: na
Abbreviated transcription (Latin):
crrminamiinꝰ de ordine passionũ
anc̃ dixums qd̃ amor ⁊ odium erant
passianes pͭ. desideriui uero ⁊ abhai̾a¬
tro crant passiones sode̾. post has ã
tc̾io loco collocaude crant spes ⁊ ces¬
ꝑatio. Restat ergo uidere quõ reges
⁊ pͥncipet se hr̃e hrẽ debeant ccͣ spem
⁊ cesꝑationẽ. s si cousiderent᷑ dr̃a p̃h̾ica
nõ ẽ difficile stire quõ reges ⁊ pͥnipes
ad hec se hr̃e deleant. Dicebatur. eĩ gͣ
qd̾ eos eẽ decet hũiles ⁊ magͣnimos.
cũ cipro hũilitas moderet spem. qr hu
sperant ultra qm̃ debeant. in agͣnmnitaᷤ
uero repͥmat desperacõm qr magͣnimi
pp̃ daifficultatr̃ oꝑis nõ despant. st regeᷤᷤ

Expanded text:
rminavimus de ordine passionum animae, diximus quod amor et odium erant passiones primae, desiderium vero et abominatio erant passiones secundae: post has autem tertio loco collocandae erant spes, et desperatio. Restat vero videre quomodo reges et principes se habere debeant circa sonem. Sed si considerentur dicta praehabita, non est difficile scire, quomodo reges et principes ad hoc se habere debeant. Dicebatur enim supra, quod eos esse decet humiles et magnanimos: cum ergo humilitas moderet spem, quia humsperant ultra quam debeant: magnanimitas vero reprimat desperationem, quia magnanimi propter difficultatem operis non desperant: si reges
Abbreviated transcription (Latin):
dustuores ⁊ sagatiores mente. Sex¬
to qui sunt audatiores ⁊ uiriliores
corde. ⁊ tunc dux sobrius ruigilãs
ꝓut uident suũ ex̾citum in hiis cõ¬
ditiomib hũndare aut desirre potĩt
accelerare pugnam uł diff̾re ⁊ bel¬
lare publice uel aꝑte uł ꝑ insidias
⁊ latenter. ¶ Enuineratis sex condoĩo¬
nibz que considerande sunt pͥus ꝙͣ¬
cõmittatur bellun publicum ex ꝑte
re sex alia que sinmuntur ex ꝑte
ãmuntulantium. ⁊ eoꝵ que auxi¬
liantur ad uellum. in bello quideu
auxliantur equi. arma. uistualia
loca pugnͣdi. tempus ⁊ auxilium
prestolantum. ¶ D̃ igatur dux ex̾citꝰ
considerarepͥmo ex qua ꝑte plures
sunt equi ⁊ meliores. Sciu̾ ex qua

Expanded text:
dustriores, et sagaciores mente. Sexdustriores, et sagaciores mente. Sexto, qui sunt audaciores, et viriliores corde. Et tunc dux sobrius, et vigilans prout viderit suum exercitum in his conditionibus abundare, aut deficere: poterit accelerare pugnam, vel differre: et bellare publice et aperte, vel per insidias et latenter. Enumeratis septem conditionibus, quae considerandae sunt prius quam bellum publicum ex parte re sex alia, quae sumuntur ex parte amminiculantium et eorum quae auxiliantur ad bellum. In bello quidem auxiliantur equi arma, victualia, loca pugnandi, tempus, et auxilium praestolarum. Debet igitur dux exercitus considerare primo ex qua parte su
Abbreviated transcription (Latin):
ui ut płi̾um est durus carue ⁊
rohustus corpore si pp̃ talia nõ retͣ¬
hitur a bellando. nain ⁊ si contingat
molles carne ⁊̃ postiimͣ gustauerũt
bella appetere pugnam hor ẽ ut ra¬
rr naui hñtes carues molles ut gͣ
tangebatur sunt aptiores ad intllꝰ¬
gendum s ut pli̾mum sunt mepti
ad pugnͣdum. nami tales difficilins
sustinent armoꝵ poudus uehemẽ¬
tus dolent ex illatioue uuluerum.
tiores sunt bellatores tanto citius
uiltoriam optiuent. ¶ gexto atten¬
denda ẽ unilitas ⁊ audacia mentis qi
audatiores ⁊ magis cordati ut płinũ
in prgna uistoriam optinent. ¶ Rex
igitur aut pͥnceps uel dux ex̾titus pͥꝰ¬
qmͣ publice diicet ex ꝑte hoĩm bel¬
la toꝵ sex considerare di. pͥmo ex qua
ꝑte sunt plures bellatores. ẜo qui sũt
magis ex̾citati. t̾r̾io qui sunt fortio¬
res in sustiuendo nocͣitates ⁊ incom¬
moda. qrͣto qui sunt iobustiores ⁊
duriores corpore. qͥnto qui siuit in¬

Expanded text:
um: ut plurimum est durus carne et um: ut plurimum est durus carne et robustus corpore, si propter talia non retrahitur a bellando. Nam et si contingat molles carne, etiam postquam gustaverunt bella, appetere pugnam; hoc est ut raro. Nam habenter carnes molles ut supra tangebatur sunt aptiores ad intelligendum, sed ut plurimum sunt inepti ad pugnandum: nam tales difficilius sustinent armorum pondus, vehementius dolent ex illatione vulnerum. tiores sunt bellatores, tanto citius victoriam obtinent. Sexto, attendenda est virilitas et audacia mentis. quia audaciores et magis cordati ut plurimum in pugna victoriam obtinent. rex igitur aut princeps vel dux exercitus, priusquam publice dimicet, ex parte hominum bellatorum septem considerare debet. Primo, ex qua parte sunt plures bellatores. Secundo, qui sunt magis exercitari. Tertio, qui sunt fortiores in sustinendo necessitates, et incommoda. Quarto qui sunt robustiores, et duriores corpore. Quinto, qui sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. poł. qnͣtitas in compugnatõe
ẽ utilis. si cut in ains pondus ma¬
gis trahit. ¶ Saũ ex ꝑte bellatoꝵ
attendenda ẽ excitatio. nã hñtes
brachia in assueta ad ꝑrutiendum
⁊ m̃bra mex̾citata ad uellandum
deficiunt in sustinet do pugnam. ẽ
eĩ consiietudo qͣ altera n᷑aͣ ut quilz
uiriliꝰ ⁊ expeditius. ⁊ sine minori la¬
bore ⁊ pena faciat opera consueta.
¶ tu̾o attendenda ẽ toltrantia er¬
ga nercessitates cors. nam exũces
in exõitu oz multa in cõmoda tole¬
rare quare si sint ilu a liqui molles
⁊ młiebres renuentes iucomodita¬
tes aliqͣs sustinere deuisti pp̃ incõ¬
miditaces qͣs sustiuent uellare re¬
cusant ⁊ ex̃atum fugcunt. ¶ Qrͣto
cousiceranda ẽ fortitudo ⁊ duricies
corporis. multum cĩ inf̾est int̾ du¬
riciem fr̾i ⁊ mollitiem pãni siric ⁊
rium gestoꝵ ⁊ gustant qnͣta sit
duricies fr̾i. ⁊ qnͣtum sit armoꝵ
pondus ⁊ qnͣtus sit labor pugne
⁊ qnͣtum asfligunt uuluera hosti¬

Expanded text:
lit. quantitas in compugnatione est utilis, sicut maius pondus magis trahit. Secundo, ex parte bellatorum attendenda est exercitatio. Nam habentes brachia inassueta ad percutiendum, et membra inexercitata ad bellandum, deficiunt in sustinendo pugnam, est enim consuetudo quasi altera natura, ut quilibet virilius et expeditius, et cum minori labore et poena faciat opera consueta. Tertio, attendenda est tolerantia erga necessitates corporis. Nam existentes in exercitu oportet multa incommoda tolerare: quare si sint ibi aliqui molles, et muliebres renuentes incommoditates aliquas sustinere, devicti propter incommoditates quas sustinent, bellare recusant et exercitium fugiunt. Quarto consideranda est fortitudo et durities corporis. Multum enim interest inter duritiem ferri et mollitiem panni serici, rium gestorum, et gustant quanta sit durities ferri, et quantum armorum pondus et quantus sit labor pugnae, et quantum assigunt vulnera hosti
Abbreviated transcription (Latin):
abs uuluere ⁊ abs bello adu̾saui
cedunit deficientes in uistualib. ⁊
ob mendititatẽ nõ ualentes morã
contrahere. quarto considerandus
ẽ pugnationis locus qui sunc ĩ al¬
tiori situ ur meliori ad pugenͣdũ.
utrum tempore quo cõmittenda ẽ
pugna sol sit oppositus facieb soꝵ
uel hostium. ⁊ utrum sit aliquis
uentus flaus ⁊ eleuans puluerẽ
contra ipõs uel con tra a du̾sanos
nam hñces solem ⁊ uentum siue
puluerem contͣ se offenduntur in
oculis ut daucare nõ possunt. Sex¬
to ẽ attendendum qͥ plures auxi¬
li acores expostant. nam si hostes
plura expestant auxilia uel nõ ẽ bel¬
landrnm uel acceleranda ẽ pugna.
cant ẽ compugnatio differenda ¶hiis
potest utrum debeat publicam pug¬
nam cõunttere nain ꝓut uiderit se
in płib condcĩonib prefatis hũnda¬
ir uel deficere sic se hr̃e pot̾i̾t erga bel¬
condrĩones predcãs concintere ex u¬
ores condẽioues concurrunt ẽ potõr
ad bellandum.
.x. Qd̃ utile ẽ in

Expanded text:
absque vulnere et absque bello adversarii cedunt deficientes in victualibus, et ob mendicitatem, non valentes moram contrahere. Quarto considerandus est pugnationis locus qui sunt in altiori situ, vel meliori ad pugnandum. utrum tempore quo committenda est pugna, sol sit oppositus faciebus eorum, vel hostium; et utrum sit aliquis ventus flans et elevans pulverem contra ipsos, vel contra adversarios: nam habentes solem et ventum sive pulverem contra se, offendentur in oculis ut dimicare non possint. Sexto est attendendum, qui plures auxiliatores expectant. Nam si hostes plura expectant auxilia, vel non est bellandum, vel acceleranda est pugna.tant, est compugnatio differenda. His ivertere potest, utrum debeat publicam pugnam committere. Nam prout viderit se in pluribus conditionibus praefatis abundare, vel deficere, sic se habere poterit erga belconditiones praefatas concurrere ex uores conditiones concurrunt, estpars potior ad bellandum. Quod utile est in
Abbreviated transcription (Latin):
bellica ẽ cantela maxim a adhi sl.¬
lenda. nam qr belloꝵ casus irreie-¬
diabiles sunt diligenter uidenda sũt
quecunq crͣ bella consideranda siĩt¬
existunt pring qmͣ pugna publica
cõimittatur ineluis ẽ eĩ pugnam ñ
cõunitere qmͣ abs debita preuisio¬
ne fortune ⁊ casii se exponere uide¬
muis autẽ in bello duo cxister uidel
uiros pugnantes. ⁊ auxilia alia
que requiruntur ad pugnã. ex ꝑte
autẽ uixoꝵ pugnantium qnͣtum
ad presens spestat sex sunt atten¬
denda sic etiain ex ꝑte auxllioꝵi ⁊
ãmminiculãtium ad uelluum sex alia
enuinerari possunt que sunt ⁊ at¬
tendenda. in uniu̾so igitur rex aut
pͥnceps aut dux ex̾titus qui d et̃
uigilans sobrius. prudens. ⁊ indu¬

Expanded text:
bellica est cautela maxima adhibenda. Nam quia bellorum casus irremediabiles sunt, diligenter videnda sunt, quaecunque circa bella consideranda existunt, prius quam pugna publica committatur: melius est enim pugnam non committere, quam absque debita praevisione fortunae et casui se exponere. Videmus autem in bello duo existere. videlicet viros pugnantes, et auxilia alia quae requiruntur ad pugnam. Ex parte autem virorum pugnantium, quantum ad praesens spectat sex sunt attendenda: sicut etiam ex parte auxiliorum et adminiculantium ad bellum, sex alia enumerari possunt, quae etiam sunt attendenda. In universo igitur rex, aut princeps, aut Dux exercitus qui debet esse vigilans, sobrius, prudens, et indu
Abbreviated transcription (Latin):
tanto magis ueitur in naͣm ⁊ tanto
su̾entius adheremus illi. Cui cupo
⁊ ꝑ consequens magis adcharainus
illis ut firmit̾ ⁊ ab s hesitacione ad¬
herere possimus hiis que sunt sidei
talia ꝓponeuda sunt uob̾ eriam ab

Expanded text:
tanto magis utitur in naturam, et tanto ferventius adhaeremus illi. Cum ergo et per consequens magis adhaereamus illis, ut firmiter et absque haesitatione adhaerere possimus iis quae sunt fidei; talia proponenda sunt nobis etiam a
Abbreviated transcription (Latin):
luiti ctudire ꝓpͥos filios in hiis que
sunt fidei sue. ⁊ in hiis que ꝑtinent
creditiua tanto magis hoc debent ef
erroris  contagio. In cetens aliis regib
flitaces alique sinic annexe t̾ria

Expanded text:
iti erudire proprios filios in iis quae sunt fidei suae, et in iis quae pertinent creditiva: tanto magis hoc debent efferrorum contagio: in caeteris aliis legibus falsitares aliquae sunt admixta
Abbreviated transcription (Latin):
de fus ꝓpriis m̃uem ita qde qui bona
egerunt ibunt i uicam et̾u̾am. Qͥ
u̾o mala in ignẽ cc̃aum. ¶ Debent
ergo om̃s ciues sollicitati ocͣ ꝓprios
filios ut ab infancia iusteuantur
in hac fide tauto cainẽ ħ magis de¬
cet reges ⁊ pͥncipes qnͣdo ex fu̾ore
sidei ip̃oꝵ põt maius bouumn conse¬
qui religio xpuĩana. ⁊ qr eoꝵ tepidica

Expanded text:
 propriis rationem. ita quod qui bona egerunt, ibunt in vitam aeternam: qui vero mala, in ignem aeternum. Debent ergo omnes cives solicitari circa proprios filios, ut ab infantia instruantur in hac fide; tanto tamen hoc magis decet reges, et principes quanti ex fervore fidei ipsorum potest maius bonum consequ
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ õm ẽ ⁊ ea que sunt fidei rõue
comp̾hendi nõ possunt ucile ẽ ut
i illa erate ꝓponantur ea que sũt
fidei in quars non quericur doõꝵ s
simplicit̾ acquiescitur dcĩs hiꝰ autẽ

Expanded text:
st, et ea quae sunt fidei ratione comprehendi non possunt: utile est ut in illa aetate proponantur ea quae sunt fidei, in qua ratio non quaeritur dictorum, sed simpliciter acquiescitur dictis. Huiusmod
Abbreviated transcription (Latin):
caut illis ut firiiter adhercatur si¬
dei ꝓpĩant que sola ẽ catholiea ⁊ oi¬
todoxa ab ip̃a infantia ea que sunt
fidei sunt iuuenib ꝓpotiendi ¶ Ur̃ã
qr distincte arciculos fidei cognossere
⁊ i̾ciliter ea que sunt fidei ꝑtractare
spestat ad cleriaos dostores instruen¬
tes alios in ip̃a fĩde qui sb̾tilem ꝑscͥ¬
tationẽ laỹci ⁊ maxane pu̾ scut ni
possunt sufficit qd̃ eis talia ꝓponant᷑

Expanded text:
cant illis ut firmiter adhaereant fidei christianae, quae sola est catholica et orthodoxa, ab ipsa infantia ea quae sunt fidei sunt iuvenibus proponenda. Verum quia distincte articulos fidei cognoscere, et subtiliter ea quae sunt fidei pertractare, spectat ad clericos doctores instruentes alios in ipsa fide, quam subtilem perscrutationem laici, et maxime pueri scire non possunt: sufficit quod talia p
Abbreviated transcription (Latin):
¶ dd̾a uia ad inuestigand̾ hoc idẽ
sic ostendi põt. nã ea que sunt fid̾i
qr sup̾ rõuẽ sunt ¶dõ cis simplicit᷑
ẽ credendum. Acquresdend̾̃ autẽ ẽ hiis
simplici credulitate nõ ex ꝑspicacia

Expanded text:
igandum hoc idem sic ostendi potest. Nam ea quae sunt fidei quia supra rationem sunt, ideo eis simpliciter est credendum. Acquiescendum est autem iis simplici creduilitate, non ex perspicacia
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃os extraneos. sonsideraud̾ ẽ eĩ utͫ
regiin ex aliqua ꝑte possit iiua¬
di ⁊ utrum aliqua cuutas regni ab
etraneis possit snscipere detrimẽtũ.
Id̾o passaptia portus introitus ⁊ cet̾a
talia unde possunt extirceri aduemi¬
re nõ sunt exͣneis cõmittenda uł tu¬
bienda s sunt diligent̾ custodien da¬

Expanded text:
ipsos extraneos: considerandum enim est utrum regnum ex aliqua parte possit invadi, et utrum aliqua civitas regni ab extraneis possit suscipere detrimentum: ideo passagia, portus, introitus et caetera talia unde possunt extrinseci ad venire, non sunt extraneis committenda vel tribuenda, sed sunt diligenter custodienda
Abbreviated transcription (Latin):
tentiores ad quos resistere nõ ualemnꝰ
in nos forefatant prudentie ẽ nõ ui¬
surgere in ipõs risi otcutrat oportu¬
nitas cemporis in quo ex eis congrut
possumus uindrãs assimere. ¶ Qntũ
atͣ qd̃ sunt consilia adhilenda r̃ satio
leguut. nã ut dicitur pͥmo reth̾. In ie¬
gib ẽ salus ciuitatis consu̾antur eĩ
riuitates ⁊ irgna ꝑ leges iustas qi abs
iusticia noqueunt regna sb̾sistere.¬
¶ Deoet autẽ sture regem quot sunt ge¬

Expanded text:
tentiores, ad quos resistere non valemus, in nos forefaciant, prudentiae est, non insurgere in ipsos, nisi occurrat opportunitas temporis, in quo ex eis congrue possimus vindictas assumere. Quintum circa quod sunt consilia adhibenda, est Lator legum: nam ut dicitur primo Rhetoricorum in legibus est salus civitatis: conservantur enim civitates et regna per leges iustas, quia absque iustitia nequeunt regna subsistere. Decet autem scire regem quot sunt ge
Abbreviated transcription (Latin):
mus modus pͥnipandi. ⁊ quare de¬
beat eẽ repxis officium. ⁊ quõ rex st de¬
beat ni suo dnõ preseruare fuit in su¬
periorib patefrm̃ quare ꝑ superuis
iam drã waduiuante experientia ge¬
stoꝵ ꝑticulariũ que concine occur¬
runt in turiis regum ⁊ pͥncipum in¬
stiui pot̾it rebor ciuitatis aut rexin
qualit̾ crͣ latiancin legum sit consi¬
liandũ ⁊ que leges sunt farnde ut
saluetur pͥncipatus euis. incendamꝰ¬
auoẽ in capłis stiquentib de legib ĩ

Expanded text:
mus modus principandi, et quale debeat esse regis officium, et quomodo rex se debeat in suo dominio praeservare, fuit in superioribus patefactum. Quare per superius iam dicta coadiuvante experientia gestorum particularum quae continue occurrunt in curiis regum, et principum, instrui poterit Rector civitatis aut regni, qualiter circa lationem legum sit consiliandum. Quae autem leges sunt ferendae, ut salvetur principatus eius, intendimus in capitulis sequent
Abbreviated transcription (Latin):
in consiliũ ¶ S utrũ cũ exͣueis de¬
beaunis hrẽ pacem uł bella dubi¬
tabile eẽ põt. ⁊ possunt ad hoc adhi¬
ben consilia ccͣ qd̾ sunt duo conside¬
randa pͥmo ut nim qmͣi capiatur ĩ¬
iustum lellum qr in iustificare in
alios. ⁊ eos indelnte oppͥmere ẽ ꝑ¬

Expanded text:
 consilium. Sed utrum cum extraneis debeamus habere pacem vel bella dubitabile esse potest, et possunt ad hoc adhiberi consilia. circa quod sunt duo consideranda. Primo, ut nunquam capiatur iniustum bellum quia iniustificari in alios, et eos indebite opp
Abbreviated transcription (Latin):
instifitant ꝙͣ alii. sir sunt quedã
loca magis asta ad iniustificand̃
aliquos magis ẽẽ suspetbos qmͣ ali¬
os qr iuiustifieautes ibidẽ possunt
mag̃ latere. ⁊ effugere piũentes.¬
¶ Sic⁊̃ ⁊ exͣ cuutatẽ lora aliqua sunt

Expanded text:
iustificant quam alii sic sunt quaedam loca magis apta ad iniustificandumaliquos magis esse suspectos quam alios: quia iniustificantes ibidem possunt magis latere, et effugere punientes: si
Abbreviated transcription (Latin):
lib critas hãt sufficieuciam ad ui¬
cam qr alicer iam nõ eẽ ͤcruitas. ⁊¬
ut i htꝰ snfficientil ad uitam fi de¬
bent delute cõmutaciones ut debite
emptiones ⁊ uenditiones considerã¬
de eĩ sunt mensure ⁊ pondera uaidẽ¬
tumi. ⁊ cum expedit taxaudum ẽ p̾¬
tium uenditionis si ultra qmͣ debe¬
rent uendatores res suas uendere
uellent. ¶ tt̾io ẽ consilium adhibend̾̃
ctͣ custodiam tiuitatis ⁊ regni qd̃
dupliciter fieri ht̃. uam pͥmo ẽ cu¬
stodia adhibenda ne insingant
seditiones. ⁊ malificia inter ruies¬
¶ Idõ attendendum ẽ diligenter qui
cuuum reputantur boni. ⁊ qui in¬
fames ut ocͣ infaines maior custo¬
dia adhibratur. ⁊ si deprehendant᷑
maie eisse pumaucur uel ⁊̃ totalr
extupentur qi reges ⁊ pncipes nõ de

Expanded text:
libet civitas habeat sufficientia ad vilibet civitas habeat sufficientia ad vitam, quia aliter iam non esset civitas: ut in huiusmodi sufficientibus ad vitam fieri debent debitae commutationes, ut debitae emptiones, et venditiones. Considerandae enim sunt mensurae et pondera vendentium: ex cum expedit texandum est pretium venditionis, si ultra quam debent venditores res suas vendere vellent. Tertio, est consilium adhibendum circa custodiam civitatis et regni, quod dupliciter fieri habet: nam primo est custodia adhibenda ne insurgant seditiones et malitia inter cives. Ideo attendendum est diligenter qui civium reputantur boni, et qui infames, et circa infames maior custodia adhibeatur: et si deprehendantur male egisse, puniantur, vel etiam totaliter extirpentur, quia reges et pri
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ꝯͣ oẽ regis consilium gcͣ ꝓuentꝰ
ui quo dno sunt attendenda pͥmo
ne maiestas regia aliquos ꝓue¬
tus iuuiste usurpet a sius conci
ꝓnioueret ⁊ honoraret qd̃ eẽ nõ
possz si bona coꝵ que sunt in regno
usurparet iniuste. Qursus ẽ attẽ¬
dendum ne in suis ꝓuentib de¬
fraudetur expedit eĩ regium con¬
silum ꝓ uirib saluare uira regis
eo qd̃ hiꝰ lona ardiuanda sunt
ad bouum cõe ut ad deffensiouẽ
regin ⁊ ad boninu statum euis.¬
¶ Deret enpo consiliauos scire introitꝰ
⁊ ꝓuencus regui ques oportet ꝑue¬
iire ad regem qui ⁊ qnͣti sunt qͣtus
si quis ẽ suꝑftuns ⁊ nuste acreptꝰ
aufe̾retur si quis uero deficit uel est
ut sciatur utrum cuntas ulꝰ regͥ
crui pͥncipatur aliquis rector suffi¬
at sibi in alimento. ⁊ in desuenici¬
quoꝵ inductione ad duci ualeat ut
qͣ hec debita consilia ⁊ debice ordina¬
tiones fieri possint nõ eĩ modicum cõ¬
siliandum ẽ ocͥa alimentum ut que¬

Expanded text:
it esse regis consilium circa proventus. in quo duo sunt attendenda. Primo, ne maiestas regia aliquos proventus iniuste usurpet a suis concivpromoveret et honoraret. quod esse non posset, si bona eorum quae sunt in regno usurparet iniuste. Rursus est attendendum, ne in suis proventibus defraudetur: expedit enim regium consilium pro viribus salvare iura regis, eo quod huiusmodi bona ordinanda sunt ad bonum commune, ut ad defensionem regni, et ad bonum statum eius: decet ergo consiliarios scire introitus et proventus regni, quos oportet pervenire ad regem, qui et quanti sunt: quatenus si quis est superfluus et iniuste acceptus, auferatur: si quis vero deficit vel est ut sciatur utrum civitas vel regnum cui principatur aliquis rector sufficiat sibi in alimento et in deservientiquorum inductione adduci valeat, ut circa haec debita consilia et debitae ordinationes fieri possint: non enim modicum consiliandum est circa alimentum, ut quae
Abbreviated transcription (Latin):
exstere. ⁊ nõ eẽ magnum exxcessĩ
inter ipõs ¶ hinc autẽ ueritati a¬
trestatur qd̾ solon ⁊ karendas ⁊
lyurgus tradiderunt de politiciis
dixerant eĩ eas consticuendas rẽ
ꝑsois mediis Peret ago reges ⁊
pͥncipes adhibre cautelas ut ui¬
medie ut ue aliis ad miniã pau¬
ꝑtarẽ denementib efficiancur re

Expanded text:
 non esse magnum excessum inter ipsos. Huic auctoritati attestatur, quod Solon, et Charondas, et Licurgus tradiderunt de Politiis. Dixerunt enim eas constituendas esse ex personis mediis. Decet ergo reges et principes adhibere cautelas, ut imediae; ut ne aliis ad nimiam pauperitatem devenientibus efficiantur
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝑsone meddie de difficili resu̾abͣ
ibi equalitas ⁊iusticia s dunices
penitus uolent pͥncipari ⁊ sb̾pedita¬
re alios. alii uero contra niten ses
disbensionẽ facient. ⁊ si contingtat
panperes optinere qr pͥncipari nõ
nouerunt male trastabnut dmi¬
tes ⁊ poreutes. ¶Quarta uis siuñt᷑
Ut uitirur inuidia ⁊ concẽptus nã
panperes ut dicitur. iiiiᷤ poł. ui axiẽ
contempuunt eos. nlła societas ẽ
lene durabilis u̾ẽ multa nundia
⁊ condemptus quare ẽ optunus
ppis ex mltis ꝑsonis mediis cõ¬
stitutus qr tunc de facili rõnabi¬
liter uinent. ad iintioem se diligẽt
resu̾abicar inter ipõs equalitas ⁊
insticia nõ erit uiter illos concẽptꝰ

Expanded text:
sonae mediae, de difficili servabitur ibi aequalitas et iustitia, sed divites penitus volent principari, et suppeditare alios. Alii vero contra nitentes dissensionem faciunt, et si contingat pauperes obtinere, quia principari non noverunt, male tractabunt divites et potentes. Quarta via sumitur, ut vitetur invidia et contemptus. Nam pauperes ut dicitur 4.Polit. maxime contemnunt eos: nulla societas est bene durabilis, ubi est multa invidia et contemptus. Quare optimum est populus ex multis personis mediis constitutus, quia tunc de facili rationabiliter vivent, adinvicem se diligent, reservabitur inter ipsos aequalitas et iustitia, et non eri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̃lib reginum. intencio autẽ hinꝰ
reguum si ibi sit ppłs ex tnultis ꝑso¬
ins mediis consticutus ¶tangit ã
sunt quauor uie oũ deuces meliorẽ
tarẽ si ibu sit ppłs hũndans ui mł

Expanded text:
quodlibet regnum. Intentio autem huius regnum, si ibi sit populus ex multis personis mediis constitutus. Tangit autsunt quatuor viae, ostendentes meliorem vitatem, si ibi sit
Abbreviated transcription (Latin):
biliter uiuit. ẜa ꝙ eo qd̃ inter ipõs
ec̃ ht̃ maior di lestio. tr̾ia qr ẽ ibi ma¬
ior equalitas. qͣrta qr ẽ ibi minor ĩ¬
idia ⁊ minor contemptus ¶ꝑma
uia sic pr. nã si ni ppło sint multi
⁊ pance ꝑsone medie uix aut nũꝙͣ
rõnabihiter uiuet. nã multum di

Expanded text:
er ipsos habet esse maior dilectio. Tertia, quia ibi maior aequalitas. Quarta, quia est ibi minor invidia, et minor contemptus. Prima via sic patet. Nam si in populo sint multi et paucae personae mediae, vix aut nunquam rationabiliter vivet. Nam multu
Abbreviated transcription (Latin):
rõnabilit̾ se hr̃c s modica ocõone sũp¬
ta eis mainfeste nerent. sic ⁊̃ mltũ
pauperes a dminiũ oiuites uesci¬
mit rõuabilit̾ se gerere. Insidiaut᷑
menta ⁊ de facili rõm obediunt. ħ

Expanded text:
one sumpta eis manifeste nocent. Sic etiam multum pauperes ad nimium divites nesciunt se rationabiliter gerere insidiantur menta, et de facili rationi obediunt. Hoc