comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ: ⁊ desiderãt spetiẽ. Nonne ah
reges iudeoꝵ iã totiens in ides
nati erãt. Quid ẽ qͦd iste ab ale¬
nigenis in celo agnoset᷑. in t̾ra qe¬
rit᷑. : in alto fulget. in humilbꝰ li¬
tet: In oriente magi uident ftel¬
lã ⁊ in iudea natũ intelliguit
regẽ: Quis ẽ iste rex. tã pariuis
tã magnꝰ:. Nondũ in t̾ris loquens̃
iã in celis edicta ꝓponens:. llerim¬
tam̃ ꝓpt̃ nos quibꝰ de scripturis suis
scĩs innotescere uoluit. ipsos enã
magos quibꝰ tã clarũ signũ in elo
suis de se credere uoluit. Queren¬
do gͦ ciuitatẽ in qua natꝰ erat
quẽ uidere atq adorare cupie¬
bant. necesse habuer̃ ꝑcũctari
pͥncipes iudeoꝵ: ut illi de sc̃a
scriptura quã in ore nõ in coał
gestabãt. infideles fidelibꝰ de grã
fidei responderent: m̃daces a le.
ueraces contͣ se. Quantũ eni erdl
ut illis querentibꝰ. xp̃m conies
sierent ⁊ cũ ab eis audissent qͦt ui
stella eiꝰ uenerint. eũ adorare

Expanded text:
 desiderant speciem. Nonne alii reges Judaeorum jam toties in Judaea nati erant? Quid est, quod iste ab alienigenis in coelo agnoscitur, in terra quaeritur; in alto fulget, in humili latet? In Oriente Magi vident stellam, et in Judaea natum intelligunt regem. Quis est iste rex tam parvus, tam magnus; nondum in terris loquens, jam in coelis edicta proponens? Verumtamen propter nos, quibus de Scripturis suis sanctis innotescere voluit, ipsos etiam Magos quibus tam clarum signum in coelo ophetis tamen suis de se credere voluit. Quaerendo enim civitatem in qua natus erat, quem videre et adorare cupiebant, necesse habncipes Judaeorum; ut illi de sancta Scriptura, quam in ore, non in corde gestabant, infideles fidelibus de gratia fidei responderent, mendaces a se, veraces contra se. Quantum enim erat, ut illis quaerentibus Christum comites fierent, cum ab eis audissent quod visa stella ejus venirent eum adorare
Abbreviated transcription (Latin):
uiã usq ad locũ in quo natꝰ fuerat
demonstrauit. Unde nõ ipsa . xp̃m
fecit mirabilit̾ uiuere. sed ipsam
fec̃ xp̃s mirabilit̾ apparere. Nec
ipsa xpĩ mirabilia decreuit. sed
ipsã xp̃s int̾ sua mirabilia demõs¬
trauit. Ipse enĩ natꝰ ex matre. de
celo terre nouũ sidus ostendit.
qͥ natꝰ ex patre. celũ terrãq forma¬
uit. Eo nascente lux ẽ noua in
stella reuelata:. quo moriente lux
antiꝗͣ ẽ in sole uelata. Eo nascente
suꝑi nouo honore claruer̃: qͦ mori¬
ente inferi nouo tremore timuer̃:
quo resurgente discipłi nouo amore
exarser̃: quo ascendente celi no¬
uo obseqͥo patuer̃. Celebremꝰ ergo
deuota sollẽnitate hunc diẽ. quo
cognitũ. xp̃m magi ex gentibꝰ ado

Expanded text:
viam usque ad locum, in quo natus fuerat, demonstravit. Unde non ipsa Christum fecit mirabiliter vivere, sed ipsam fecit Christus mirabiliter apparere: nec ipsa Christi mirabilia decrevit, sed ipsam Christus inter sua mirabilia demonstravit. Ipse enim natus ex matre, de coelo terrae novum sidus ostendit, qui natus ex Patre coelum terramque formavit. Eo nascente lux nova est in stella revelata, quo moriente lux antiqua est in sole velata. Eo nascente superi novo honore claruerunt, quo moriente inferi novo timore tremuerunt, quo resurgente discipuli novo amore exarserunt, quo ascendente coeli novo obsequio patuerunt. Celebremus ergo devota solemnitate et hunc diem, quo co
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo nõ placuerũt scĩ patarche :¬
cuerunt scĩ martyres. qui an
c̃õtẽnebant᷑. sed dolores quoq pa¬
tientissime ꝑferebant.: Placue¬
runt: sed in carne non fuer̃t.
Portabant carnẽ: nõ portaban¬
tur a carne.Iã eñi paralitico
dictũ erat. Tolle grabatũ tuũ.
Lgͦ in carne sũt quẽadmodũ¬

Expanded text:
Ergo non placuerunt sancti cuerunt sancti martyres, qui antatem contemnebant, sed dolores quoque patientissime perferebant? Placuerunt, sed in carne non fuerunt. Portabant carnem, non portabantur a carne. Jam enim paralytico dictum erat, Tolle grabatum tuum . Qui ergo in carne sunt, quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
piscent̾as scłares: et erunt illiꝰ
hominis peiora nouissima qͣm
erant pͥma. Sic gͦ habete liberũ
arb̾triũ: ut imploretis auxiliũ.
Nõ estis in carne. Et hoc ex iuri¬
bus ur̃is: Absit. Unde gͦ: Si tam̃¬
Non gͦ se iactet᷑ꝰ nõ se extendat: nõ
sibi airroget uitutẽ ꝓpͥam egena ⁊
uitiata nat᷑a. O humana nat᷑a. o
adã quando sanꝰ eras non stetisti.
et tuis uiribꝰ surrexisti. Siqͥs sp̃m
mus: et ipsa delectatione iusticie.
integra fide. catholica fide. sp̃m dĩ
in nobis esse cognoscimꝰ. Sed qͥd de
carne illa mortali. Ed de lege ĩmem¬
bris. repugnante legi mentis: Qd
de illo Gemtu. miser ego homo. Au
la spes ẽ.: Si dormit nõ adiciet ut
resurgat Absit. Corpus qͥdẽ mor¬
est ꝓpt̾ iusticrã. Remansit tͥstiera de

Expanded text:
piscentias saeculares: et erunt illius piscentias saeculares: et erunt illius hominis pejora novissima quam erant prima . Sic ergo habete liberum arbitrium, ut imploretis auxilium. Non estis in carne, et hoc ex viribus vestris? Absit. Unde ergo? CANon ergo se extendat, non se jactet, non sibi arroget virtutem propriam, egena et vitiata natura. O humana natura! o Adam, quando sanus eras, non stetisti, et tuis viribus surrexisti? Si quis Spimus: ex ipsa dilectione justitiae, integra fide, catholica fide, Spiritum Dei nobis inesse cognoscimus. Sed quid de carne illa mortali? Quid de lege in membris nostris repugnante legi mentis? Quid de illo gemitu, Miser ego homo? Audla spes est? Sic dormit, ut non adjiciat ut resurgat . Absit. Corpus quidem morest propter justitiam. Remansit tristitia de
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. Denq audite ipsam ques¬
tionẽ sine ulla lubitatione soluen¬
dã.Uiuis utiq in hoc corpore
loquebat᷑: ⁊ tamen ad iunxit. Bos
dũt nõ estis in carne. Putas est
ppło dĩ dixit: ecelẽ dixit. Romanis
dixit. Sed tritico dixit: ñ palee.
Masse dixit latenti: stipule apparẽ¬
tiunusqͥsq in corde suo cognoscat.
Nos auribꝰ loqͥmur: cõscientias ñ
uidemꝰ. Tam̃ scd̾m ea que suꝑiꝰ lo¬
cuti sumꝰ. existimo in nomine xp̃i
esse in plebe. xp̃i quibꝰ dictũ est. uoᷤ
aũt nõ estis in carne sed in sp̃u:
si tam̃ sp̃s dĩ habitat in uob̾. Nõ¬
estis in carne: qͥa ñ facitis oꝑa car¬
nis. cõsentiendo cõcupiscentie car¬
legi dĩ. ł hoc est: si tam̃ sp̃s dĩ
habitat in uob̾. Nã si de sp̃u ur̃o
p̃sumitis: adhuc in carne estis. Si
gͦ non estis in car e: ut in spũ dĩ si¬
si recedit sp̃s dĩ: pondere suo sp̃s¬
hominis reuoluit᷑ in ca̾nẽ. Redit
ad facta carnalia. redit ad cõcu¬

Expanded text:
se. Denique audite ipsum, quaestionem sine ulla dubitatione solventem. Vivens utique in hoc corpore loquebatur: et tamen adjunxit, Vos autem non estis in carne. Putas, est populo Dei dixit, Ecclesiae dixit: Romanis dixit; sed tritico dixit, non paleae; massae dixit latenti, non stipulae apparenti. Unusquisque in corde suo agnoscat. Nos auribus loquimur, conscientias non videmus: tamen secundum ea quae superius locuti sumus, existimo in nomine Christi esse in plebe Christi quibus dictum est, Vos autem non estis in carne, sed in Spiritu: si tamen Spiritus Dei habitat in vobestis in carne quia non facitis opera carnis, consentiendo concupiscentiae carlegi Dei. Et hoc est, si tamen spiritus Dei habitat in vobis. Nam si spiritu vestro praesumitis, adhuc in carne estis. Sic ergo non estis in carne, ut in spirisi recedit spihominis revolvitur in carnem, redit ad facta carnalia, redit ad concu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mortis. Quod enĩ impossibile erat
legi: ⁊ ne ipsa culparet᷑. qͥd sub¬
iunxit: In qͦ infirmabat᷑ ꝑ carnẽ.
lex enĩ iubebat ⁊ nõ implebat:
qͥa caro ubi nõ erat grã inuichis¬
sime resistebat. Et lex infirmabat᷑
ꝑ carnẽ qͥa lex spũalis ẽ: ego aũt
carnalis sũ. Q uomͦ gͦ mͥ lex opitu¬
laret᷑. iubens ꝑ haterã ⁊ nõ dans
grãm: Infirmabat᷑ ꝑ carnẽ. Quid
fecit ds̃ cũ hoc impossibile esset
filiũ suũ misit. ꝑ qͥd infirmabat᷑
lex.i ꝓptͣ qͦd erat hoc impossibile
legi. Infirmabat᷑ ꝑ carnẽ. Qd gͦ ds̃:
Cont᷑ carnẽ misit carnẽ: Immo etiã
ꝓ carne misit carnẽ. A peccato enĩ

Expanded text:
oli, Quod impossibile erat Legis. Et ne ipsa culparetur, quid subjunxit? In quo infirmabatur per carnem. Lex enim jubebat, et non implebat; quia caro, ubi non erat gratia, insime resistebat. Et lex infirmabatur per carnem: quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. Quomodo ergo lex mihi opitularetur jubens per litteram, et non dans gratiam? Infirmabatur per carnem. Quid fecit Deus, cum hoc impossibile esset Filium suum misit. Per quid infirmabatur lex, et propter quid erat hoc impossibile legis? Infirmabatur per carnem. Quid ergo Deus? Contra carnem misit carnem: imo etiam pro carne misit c
Abbreviated transcription (Latin):
iħs. saluator nr̃. redẽptor nr̃. pec¬
catũ factꝰ ẽ: ut nos essemꝰ iusticia
dei in ipso. Quomͦ:. Audite legem.
Qui nouer̃: sciunt qͦd dico. ł qͥ nõ
nouer̃: legãt uel audiant. In lege
peccata uocabant᷑. etiã sacrificia
que ꝓ peccatis offerebant᷑. Habes
cũ uictima ꝓ peccato adduceret᷑.
Dic̃ lex.Ponant manꝰ suas sacer¬
dotes suꝑ peccatũ. id ẽ suꝑ uichmã
ꝓ peccato.R qͥd ẽ aliud. xp̃s: quã
dilexit uos: ⁊ tradidit semet ipsũ
ꝓ uob̾ oblationẽ ⁊ hostiã deo in odo¬
rẽ suauitatis. Ecce de qͦ peccato dã¬
nauit peccatũ. De sacrificio qͦd fac¬
tũ ẽ ꝓ peccatis: Inde dãnauit pec¬
catũ Ipsa ẽ lex sp̃s uite: que lib̃a¬
uit me a lege peccati ⁊ mortis. Qa
lex illa altera lex litere. lex iu¬
bens. bona ẽ qͥdẽͥ mandatũ sc̃m
⁊ iustũ ⁊ bonũ. sed infirmabat᷑
ꝑ carnẽ. Et qͦd iubebrt nob̃̾. im¬
plere nõ poterat. Alia gͦ lex ut di¬
cere ceꝑã tibi ostendat peccatũ:

Expanded text:
Jesus Salvator noster, Redemptor noster peccatum factus est, ut nos essemus justitia Dei in ipso. Quomodo? Audite Legem. Qui noverunt, sciunt quod dico: et qui non noverunt, legant, vel audiant. In Lege peccata vocabantur etiam sacrificia, quae pro peccatis offerebantur. Habes, cum victima pro peccato adduceretur, dicit Lex, Ponant manus suas sacerdotes super peccatum ; id est, super victimam o peccato. Et quod est aliud quam dilexit vos, et tradidit semetipsum pro vobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ecce de quo peccato damnavit peccatum: de sacrificio quod factus est pro peccatis, inde damnavit peccatum. Ipsa est Lex spiritus vitae, quae liberavit te a lege peccati et mortis. Quia lex illa altera, lex litterae, lex jubens, bona est quidem; Mandatum, sanctum, et justum, et bonum: sed infirmabatur per carnem; et quod jubebat, in nobis impleri non poterat. Alia ergo lex, ut dicere coeperam, tibi ostendat peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ in membris meis repugnantẽ
legi m̃tis mee ⁊ captiuantẽ me
in legẽ peccati que ẽ in membris
meise Sed me dicebat ex carne:
nõ ex m̃tẽ. Ubi ẽ gͦ illa lex si nul¬
la cõdemnatio ẽ his qͥ sũt in xpo

Expanded text:
n membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati quae est in membris meis ? Sed me dicebat ex carne, non ex mente. Ubi ergo illa lex, si nulla condemnatio est his qui sunt in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ carnis peccati. In carne
qͥdẽ uera. sed nõ in carne peccati.
Quid ẽ aũt in similitudinẽ carnis
peccatiͤ. Id ẽ ut esset caro. uera ca¬
roꝰ. u unde similitudo carnis pecca¬
ti᷑. Quia de peccato mors. Mors ẽ
utiq in omĩ carne peccati. Sed
utrũq ibi ẽ:⁊ mors ⁊ peccatũ. In
carne cetera. in carne peccati et
mors ẽ ⁊ peccatũ. In similitudine
carnis peccati mors erat:⁊ pecca¬
tũ nõ erat. Si enĩ caro peccati eẽt.¬
⁊ merito peccati penã mortis lue¬
ret: nõ diceret ipse dñs. Ecce uenit
pͥnceps mundi. ⁊ in me nichil
iueniet Quare gͦ me occidit:
Qa que nõ rapui tuc̃ ex soluebã. ꝓr¬
sus qͦd fecit de tributo. hoc fecit
de morte. Exigebat᷑ tributũ di¬
dragia. Quare inqͥt tu uel diseipli
tui nõ redditis tributũ. Tocaurt
ad se petrũ:⁊ ait illi. Neges mundi
a qͥbꝰ exigũt tributũ:. A filiis suis
an ab alienis: Responsũ ẽ: ab alieuis.
Ergo inqͥt liberi sũt filii. Tam̃ neseoi

Expanded text:
In carne quidem vera, sed non in carne peccati. Quid autem, in similitudinem carnis peccati? Id est, ut esset caro, vera caro. Et unde similitudo carnis peccati? Quia de peccato mors: mors est utique in omni carne putrumque ibi est, et mors et peccatum in carne caetera. In carne peccati et mors est, et peccatum: in similitudine carnis peccati mors erat, et peccatum non erat. Si enim caro peccati esset, et merito peccati poenam mortis lueret, non diceret ipse Dominus, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet . Quare ergo me occidit? Quia quae non rapui, tunc exsolvebam . Prorsus quod fecit de tributo, hoc fecit de morte. Exigebatur tributum, didrachma: Quare, inquit, tu et discipuli tui non redditis tributum? Vocavit ad se Petrum, et ait ei: Reges mundi a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis? Responsum est: Ab alienis. Ergo, inquit, liberi s
Abbreviated transcription (Latin):
mica ẽ in dm̃. Legi enĩ dĩ nõ est
subiecta. Neq enĩ potest. Qͥd ẽ. neq
enĩ potest᷑. Ilõ homo ñ potest. non
anuma ñ potest. Nõ deniq ipsa
caro. qͥa dĩ est creatura ñ potest.
Sed prudentia carnis ñ potest. Uici¬
um ñ potest: nõ nat᷑a. Quomͦ si di¬
ceres. claudicatio recte ambula¬
tioni non ẽ subiecta: neq eñĩ po¬
test. Pes potest: sed claudicatio ñ
potest. Tolle claudicationẽ: et ui¬
debis rectã ambulationẽ. Sed quã¬
du claudicatio ẽ: nõ potest. Sed
quãdin prudentia carnis est nõ
potest. Sed quãdui prudentia car¬
nis ẽ: nõ potest. Nõ sit pruden¬
it prudentia carius munica in
dm̃. Noli sic acciꝑe: quasi mimi¬
ca ista posit ledere dm̃. Resistẽdo
munica ẽ: nõ nocendo. Illi aũt no¬
cet in quo est prudentia carnis:
qͥa uiciũ nat᷑e nocet. in qua nat᷑a
inest. Medicnra aũt ideo iuenta
Uenit ergo saluator ad genꝰ huna¬
nũ. Nullũ sanũ inuenit. Ideo magiꝰ

Expanded text:
in Deum. Legi enim Dei non est subjecta: neque enim potest. Quid est, neque enim potest? Non homo non potest, non anima non potest, non denique ipsa caro, quia Dei creatura, non potest: sed prudentia carnis non potest, vitium non potest, non natura. Quomodo si diceres, Claudicatio rectae ambulationi non est subjecta: neque enim potest. Pes potest, sed claudicatio non potest. Tolle claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Sed quamdiu claudicatio est, non potest: sic quamdiu prudentia carnis est, non potest. Non sit prudentia carnis, et homo potest. Prudenit, Prudentia carnis inimica in Deum, noli sic accipere, quasi inimica ista possit laedere Deum. Resistendo inimica est, non occidendo. Illi autem nocet, in quo est prudentia carnis: quia vitium naturae nocet, in qua natura inest. Medicina autem ideo inventa Venit ergo Salvator ad genus humanum, nullum sanum invenit, ideo magnus
Abbreviated transcription (Latin):
ter dictũ. qͥa dictũ ẽ non potest.
mimica ẽ in dm̃. Legi eñi dei non
ẽ subiecta. neq enĩ potest. Et nõ a¬
tendũt ñ de carne dictũ esse. ñ po
dõ uero ⁊ bono cõdita. heri sapie¬
bat sełm carnẽ: hodie sapit se¬
cundũ sp̃m. Expulsum est ieũ
sanata ẽ nat᷑ra. Nã quã diu esfet
prudentia illa carnis: omͥno legi
dĩ subiecta esse nõ posset. Garam¬
dui eñĩ inest ꝑ uiciũ claudicatio:
nullo modo esse potest recta am¬
id ẽ qui in carne cõfidũt: qͥ cõcupiᷤᷤ¬
centias scecunt᷑ : qui in his habit̾at᷑.
qui eaꝵ uoluptatibꝰ oblectant᷑. qui
in eaꝵ delectationibꝰ beatã uitã feli¬

Expanded text:
non potest, inimica est in Deum: Legi enim Dei non est subjecta, neque enim potest: et non attenderunt non de carne dictum esse, non poDeo vero et bono condita, heri sapiebat secundum carnem, hodie sapit secundum spiritum: expulsum est vitium, sanata est natura. Nam quamdiu esset prudentia illa carnis, omnino legi Dei subjecta esse non posset. Quamdiu enim inest per vitium claudicatio, nullo modo potest esse recta amid est, qui in carne confidunt, qui concupiscentias suas sequuntur, qui in his habitant, qui earum voluptatibus oblectantur, qui in earum delectationibus beatam feli
Abbreviated transcription (Latin):
bulare. Adiuuari spũ in mente. ⁊ cõ¬
cupiscentiis carnis ñ obedire. Sic gͦ
cdĩ. Modo interun implet᷑: post cõ¬
cupiscentias tuas ñ eas. Post cõcu¬
piscentias tuas cũ audis: illicitas
accipe. Post cõcupiscentias tuas ñ
eas: debet impleri exuoluntate nr̃a
adiuta gr̃a dĩ. Debet impleri post¬
sus. cõcupiscentias tuas ñ eas. Qequid
enim illa cõcupiscentia carnis e¬
git in nob̾ p̃teritoꝵ peccatoꝵ. si
ue in factis. siue ĩ dictis. siue in cogita¬
tionibꝰ: totũ deletũ ẽ sacrobaptisina¬
te. Oñia debita deleta sunt una
indulgentia. Restat gͦ cum carne
cõflictꝰ. quia deleta est iniquitas
sed manet infirmitas. Inest: titil¬
lat delectatio illicite cõcupiscentie.
Pugna. resiste. noli cõsentire: ꝙ imn-¬
plet᷑ hic post cõcupiscentias tiras
ño eas. Qͥa ⁊ si quando obrepunt.
et usurpant sibi oculũ. aurem. lin¬
guã. uolaticã cogitationẽ: nec sic
desꝑemꝰ de salute nr̃a. Adeo cotidie

Expanded text:
bulare? adjuvari spiritu in mente et concupiscentiis carnis non obedire. Sic ergo Dei. Modo interim impletur, Post concupiscentias tuas non eas . Post concupiscentias tuas, cum audis, illicitas accipe. Post concupiscentias tuas non eas, debet impleri ex voluntate nostra adjuta gratia Dei; debet impleri, Post concupiscentias tuas non eas. Quidquid enim illa concupiscentia carnis egit in nobis praeteritorum peccatorum, e in factis, sive in dictis, sive in cogitationibus; totum deletum est sacro Baptismate: omnia debita delevit una indulgentia. Restat ergo cum carne conflictus: quia deleta est iniquitas, sed manet infirmitas. Inest, titillat delectatio illicitae concupiscentiae: pugna, resiste, noli consentire; et impletur hic, Post concupiscentias tuas non eas: quia et si quando subrepunt, et usurpant sibi oculum, aurum, linguam, volaticam cogitationem, nec sic desperemus de salute nostra. Ideo quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
habebat peccatũ si de peccato dã¬
nauit peccatũ: Iã aliqͣndo exposii¬
mꝰ uobis hoc. Sed qͥ meniiner̃ re¬
cognoscant: qͥ nõ audier̃ audiãt.
qͥ obliti sũt recolant. Peccatũ uoca¬
bat᷑ in lege. sacrificiũ ꝓ peccato.
Assidue lex hoc cõmemorat. Lo sena
nõ iterũ: sed sepissime peccata dice¬
bant᷑ sacrificia ꝓ peccatis. Cale pec¬
catũ erat xp̃s. Quid enĩ dicamꝰ:
Ieccatũ habebat: Absit. Peccatũ nõ
habebat. ⁊ peccatũ erat. Peccatũ erat
diri scãm illã intelligentiã. qͥa sacri¬
ficiũ ꝓ peccato. Audi qͥa hoc mͦ pecca¬
tũ erat Ipsũ apłm audi. De illo lo¬
quens ait. Eum qͥ nõ nouerat pecca¬
tũ. Ipsã sententiã uobis exponebã:
qͥndo ista dicebã. Eum inqͥt qͥ nõ no¬
uerat peccatũ. id ẽ dñm nr̃m ihm¬

Expanded text:
habebat peccatum, si de peccato damnavit peccatum? Jam aliquando exposuimus vobis hoc: sed qui meminerunt, recognoscant; qui non audierunt, audiant; qui obliti sunt, recolant. Peccatum vocabatur in Lege sacrificium pro peccato. Assidue Lex hoc commemorat: non semel, non iterum, sed saepissime peccata dicebantur sacrificia pro peccatis. Tale peccatum erat Christus. Quid enim dicamus? Peccatum habebat? Absit. Peccatum non habebat, et peccatum erat. Peccatum erat, dixi, secundum illam intelligentiam, quia sacrificium pro peccato. Audi quia hoc modo peccatum erat, ipsum Apostolum audi. De illo loquens ait: Eum qui non noverat peccatum. Ipsam sententiam vobis exponebam, quando ista dicebam: Eum, inquit, qui non noverat peccatum, id est, Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit. ludiera tua sic̃ multa abyssus
est sic̃ multa abiyssus: Altũ
ist. impenetrabile est: in accessã
est humane intentioni. Diuine enĩ¬
sapientie dĩ inscrutabiles. Inscruta¬
bilia iudicra eiꝰ : ⁊ mestimabiles uie
eiꝰ. Ergo ⁊ hic. Mifit ds̃ filium
suũ ꝓpt̾ p̃scitos et predestinatos.
uocandos. iustificandos. głifican¬
dos: ut montes ddĩ dicant. Si ds̃
ꝓ nob̾: qͥs contͣ nos : Misit deus
filiũ suũ insimilitudinẽ carnis
peccati. et de peccato damnauit
peccatũ in carne: ut iusticia le

Expanded text:
sicut multa abyssus . Quid est, sicut multa abyssus? Altum est, impenetrabile est, inaccessum est humanae intentioni. Divitiae enim Dei inscrutabiles: inscrutabilia judicia ejus, investigabiles viae ejus . Ergo et hic, Misit Deus Filium suum, propter praescitos, et praedestinatos, vocandos, justificandos, glorificandos: ut montes Dei dicant, Si Deus pro nobis, quis contra nos ? Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne, ut justi
Abbreviated transcription (Latin):
longe stantẽ territans: ⁊ digito¬
monte terruit: sed intrauit in do
nuit: sed nullus expauit. Audisti
sonũ ͥ uide ⁊ ignẽ: qͥa ⁊ in monte
ltrũq erat.⁊ ignis ⁊ sonitꝰ. Sed
Alic etiã fumꝰ: hic ignis serenꝰ. Ui¬
e sũt enĩ illis inqͥt scriptura lin¬
gue diuise uelut ignis. Nũquid de
longinqͦ territans. Absit. Nã insẽ¬
di linguã loquentẽ:⁊ intellige
sp̃m nõ in lapide sed in corde scri¬

Expanded text:
longe stantem territans, leglonge stantem territans, legmonte terruit, sed intravit domum.nuit; sed expavit nullus. Audisti sonum, vide ignem, quia et in monte utrumque erat, et ignis et sonitus; sed illic etiam fumus, hic vero ignis serenus. Visae sunt enim illis, inquit Scriptura, linguae divisae, velut ignis. Numquid de longinquo territans? Absit. Nam insedi linguam loquentem, et intellige Spiritum non in lapide, sed in corde scri
Abbreviated transcription (Latin):
tantiã plebis. Celebrat᷑ pascha in
ueteri ppło sic̃ nostis. occisione ag¬
ni cũ azimis. Ubi occisio ouisaxp̃m
significat. azima aũt uitã nouã
hoc ẽ sine uetustate ferm̃ti. Unde
ut sitis noua consꝑsio sic̃ estis azl¬
ueteri ppło. Rõdũ in luce fulgell¬
te. sed in umbra significante el̃¬
bratũ ẽ. R post quinqͣginta dies
a celebratione pasche. sic̃ cõputans
inueniet qͥ uoluerit: dat᷑ lex in
monte syna scripta digito dei. Ue¬
iit uerũ pascha. immolat᷑ xp̃s.
sransitũ faeit a morte ad uitã. Tran¬
situs enĩ interp̃tat᷑ hebraice pascha.
luod exp̃ssit eugłista dicens. Cũ aũt
ueniret hora. ut tͣnsiret iħs de
hoc mundo ad patrẽ. Celebrat᷑ gͦ
paschaꝰ resurgit dñs. facit transi¬
tũ a morte ad uitã. Quid gͦ post
pascha. Numerant᷑ qͥnqͣginta dies:
longe stabat. Timor erat: amor ñ
erat. Nã usq adeo timuer̾ ut di¬
cerent ad moysen. Loquere tu ad

Expanded text:
tantiam plebis. Celebratur Pascha in tantiam plebis. Celebratur Pascha in veteri populo, sicut nostis occisione agni cum azymis: ubi occisio ovis Christum significat, azyma autem novam vitam, hoc est, sine vetustate fermenti. Undeut sitis nova conspersio, sicut estis azyveteri populo, nondum in luce fulgente, sed in umbra significante celebratum est: et post quinquaginta dies a celebratione Paschae, sicut computans inveniet qui voluerit, datur Lex in monte Sina, scripta digito Dei. Venit verum Pascha, immolatur Christus: transitum facit a morte ad vitam. Transitus enim interpretatur hebraice Pascha: quod expressit evangelista dicens, Cum autem veniret hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Celebratur ergo Pascha, resurgit Dominus, facit transitum a morte ad vitam, quod est Pascha; et numerantur quinquaginta dies, longe stabat, timor erat, amor non erat. Nam usque adeo timuerunt, ut dicerent ad Moysen: Loquere tu ad
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. ut fiat supͣ modũ pecca¬
tor aut peccatũ ꝑ mandatũ. Qd
ẽ supͣ modũ :: Ut addat᷑ p̃uarica¬
tio. Data ẽ gͦ lex illa. ut inueni¬
ret᷑ infirmitas. Parũ ẽ hoc. nõ
solũ ut inueniret᷑ sed etiã ut au¬
geret᷑: ⁊ uel sic medicus quereret᷑
cus nõ quereret᷑. morbꝰ nõ finret
Ideo ubi abundauit peccatũ supha¬
bundauit grã. que deleut eũcta
peccata que inuenit: ⁊ ad nõ pec¬
candũ uoluntati nr̃e conanti ad¬
nitoriũ sub ministrauit: ut ipsa
uoluntas nr̃ã nõ in se ipsa sed in
dnõ laudaret᷑. En deo enĩ lauda¬
bimͦ tota die.R̾ in dño laudabit᷑
anima mea. audiant mites ⁊ le¬
tent᷑. Audiant mites. Nã suꝑbi
⁊ litigiosi nõ audiũt. Ergo quare
nõ ipsa lex digito dei scripta. dat
adiutoriũ hoc grẽ de qua loquim᷑:
Quareꝰ. Quia in tabulis lapideis
scripta ẽ: nõ in tabulis cordis car¬
mysterio uidete concordiã: uide¬
te distantiã. Concordiã legisꝰ. dis¬

Expanded text:
mortem; ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum. Quid est, supra modum? Ut addatur praevaricatio. Data est ergo lex illa, ut inveniretur infirmitas. Parum est hoc, non solum ut inveniretur, sed etiam ut augeretur, et vel sic medicus quaereretucus non quaereretur, morbus non finiretur. Ideo ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia : quae delevit cuncta peccata quae invenit, et ad non peccandum voluntati nostrae conanti adjutorium subministravit; ut ipsa voluntas nostra non in se ipsa, sed in Deo laudaretur. In Deo enim laudabimur tota die : et, In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur . Audiant mites: nam superbi et litigiosi non audiunt. Ergo quare non ipsa est Lex digito Dei scripta, quae dat adjutorium hoc gratiae, de qua loquimur? Quare? Quia in tabulis lapideis scripta est, non in tabulis cordis carmysterio videte concordiam, videte distantiam; concordiam Legis, dis
Abbreviated transcription (Latin):
nũ faciamꝰ ÷ tantũ gͦ ualet mens
si regit cũ regit᷑: ut de membris
carnis ipsius cont᷑ cõcupiscentiã
carnis ipsiꝰ. possit agere qͦd ait apłs.
lõ gͦ regnet peccatũ in urõ morta¬
li corpore ad obediendũ desideriis
eiꝰ. Nec exhibeatis membra urã

Expanded text:
num faciamus: tantum ergo valet mens, num faciamus: tantum ergo valet mens, sic regit cum regitur, ut de membris ipsius carnis, contra concupiscentiam carnis ipsius, possit agere quod ait Apostolus, Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; nec exh
Abbreviated transcription (Latin):
no tua:. Ubi ẽ mors aculens tuus:
ieuleus aũt mortis ẽ peccatũ. Hirtꝰ
añt peccat lex. Quia ex ꝓhibitio¬
ne auctũ ẽ desideriũ:. nõ extinctũ.
lex peccato dedit uirtutẽ. tantũ¬
ueniendo. Ergo tuc̃ nõ erit hoc.
Ied qͥd nũe. qͥd sit tũc queris: Euod
paulo ante dixit. Nũc aũt iã nõ
ego oꝑor illud. R ibi nuc̃ quid est
nõ ego oꝑor illud. Nõ cõsentio. nõ
annuoꝰ nõ decerno. Sẽꝑ mͥ displi¬
cet. Membra mea teneo. Et mag¬
nũ ẽ hoc cũ sit ex carne cõcupis¬
centia. ⁊ ad carnẽ ꝑtineant cor-¬
poris membra. qͣndo nõ regnat
peccatũ id ẽ carnis cõcupiscentia.
Ilus habet iuris mens ad tenenda
membra carniis ne dent᷑ in ar-¬
ma iniqͥtatis. quã ipsa cõcupis¬
centia carnis ad mouenda mem¬
bra carnis. Utiq cõcupiscentia ẽ
carnisꝰ.⁊ membra carnis. Mens
tam̃ qͥa dnãtũ habet. si tam̃ de¬
suꝑ adiuuet᷑. ne cũ ei multũ cõtͣ᷑
dei grãm damꝰ. nõ regẽ sed tẏran¬

Expanded text:
tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus enim mortis est peccatum; virtus autem peccati, lex . Quia ex prohibibitione auctum est desiderium, non exstinctum. Lex peccato dedit virtutem, tantumsubveniendo. Ergo tunc non erit hoc, sed quid nunc? Quid sit nunc, quaeris? Quod et paulo ante dixit: Nunc autem jam non ego operor illud: et ibi nunc. Quid est, non ego operor illud? Non consentio, non annuo, non decerno, semper mihi displicet: membra mea teneo. Et magnum est hoc: cum sit ex carne concupiscentia, et ad carnem pertineant corporis membra, quando non regnat peccatum, id est, carnis concupiscentia; plus habet juris mens ad tenenda membra carnis, ne dentur in arma iniquitatis, quam ipsa concupiscentia carnis ad movenda membra carnis. Itaque concupiscentia est carnis, et membra carnis: mens tamen quia dominatum habet: si tamen desuper adjuvetur, ne cum ei multum contar Dei gratiam damus, non regem, sed tyran
Abbreviated transcription (Latin):
dũ: curauer̃ tegendũ. Cõsuerũt
inqͥt folia ficulnee:⁊ fecer̃ sibi suc¬
cinctoria Q uod texerũt: ibi senser̃.
Ecce unde trahit᷑ originale peccatũ:
uoluit: quẽ uirgo cõcepit. Soluit
illud: qͥ uenit sine illo. Soluit illud.
qͥ nõ uenit ex illo. Uide: unꝰ ⁊ unus.
Unꝰ ad mortẽ:. unꝰ ad uitã. Homo pͥ¬
mus ad mortẽ: homo scd̃s ad uitã.
Sed quare ad mortẽ ille homoᷤ. qa
tantũ homo. Quare ad uitã iste ho¬
⁊ tam̃ cõcupiscit. Ideo nõ qͦd uult
adulteria : Absit. Nõ ascendãt ta¬
les cogitationes in cor ur̃m. Aucta¬
bat᷑:. nõ subiuigabat᷑. Sed qͥa nole¬
bat nec hoc habere cõtra qͦd lucta¬
ret᷑. ideo dicebat. Nõ qͦd uolo ago.¬
ꝑfeceritis. Sed constituit tͥ ante
ocłos pugnã suã. ne timeres tuã.
Si enĩ hoc nõ dixisset beatꝰ apłs.
ri in membris tuis cui tu nõ con¬
sentires. tam̃ cũ eã moueri uide¬
res: forsitan de te desꝑares: ⁊ dice¬
res. Si ad deũ ꝑtinerẽ: nõ sic mo¬

Expanded text:
dum, curaverunt tegendum. Consuerunt, inquit, folia ficulnea, et fecerunt sibi succinctoria . Quod texerunt, ibi senserunt. Ecce unde trahitur originale peccatum, voluit, quem virgo concepit. Solvit illud, qui venit sine illo: solvit illud, qui non venit ex illo. Unde unus et unus: unus ad mortem, unus ad vitam. Homo primus ad mortem, homo secundus ad vitam. Sed quare ad mortem ille homo? Quia tantum homo. Quare ad vitam iste hoet tamen concupiscit; ideo non quod vultadulteria? Absit. Non ascendant tales cogitationes in cor nostrum. Luctabatur, non subjugabatur. Sed quia nolebat nec hoc habere contra quod luctaretur, ideo dicebat: Non quod volo, ago.ficeret. Sed constituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset beatus Apostolus, iam in membris tuis, cui tu non consentires; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non mo
Abbreviated transcription (Latin):
te. si ego in digito dei eicio demo¬
nia:. aliꝰ uͦ. si ego in spũ dei eicio de¬
monza. Si gͦ ⁊ lex illa digito dei
scripta ẽ. hoc ẽ spũ dei: quo spũ
uicti magi pharaonis dixer̃. digi¬
tus dei ẽ hic. si gͦ ⁊ ipsa. immo
cũ ⁊ ip̃sa spũ dei hoc ẽ digito dei
cõscripta sit. qͣre nõ de illa dicit᷑:
enĩ mortis nõ ipsa dicit᷑. Lex pec¬
cati ⁊ mortis nõ illa lex dieit᷑. que
data ẽ in monte sẏna. Lex pec¬
cati ⁊ mortis illa dicit᷑. de qua
gemens ait. Uideo aliã legẽ in
membris meis. repugnantẽ legi
m̃tis mee. Sed illa lex ipsa ẽ: de¬
qͣ dictũ ẽ. Itaq lex qͥdẽ scã: ⁊ man¬
datũ scm̃ ⁊ iustũ ⁊ bonũ. Et sub¬
iecit. Quod gͦ bonũ ẽ. mͥ factũ est¬

Expanded text:
te, Si ego in Spiritu Dei ejicio daemonia ; alius dicit, Si ego in digito Dei ejicio daemonia . Si ergo et lex illa digito Dei scripta est, hoc est, Spiritu Dei; quo Spiritu victi magi Pharaonis dixerunt, Digitus Dei est hic : si ergo et ipsa, imo cum et ipsa Spiritu Dei, hoc est, digito Dei conscripta sit, quare non de illa dicitur, enim mortis non ipsa dicitur, lex peccati et mortis non illa lex dicitur quae data est in monte Sina. Lex peccati et mortis illa dicitur de qua gemens ait, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae. Sed illa lex, ipsa est quae dicta est, Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Et subjecit, Quod
Abbreviated transcription (Latin):
bebat peccatũ. De illo dictũ ẽ. Qui
peccatũ nõ fecit. nec inuentꝰ ẽ do¬
lus in ore eiꝰ. Nullũ ꝓrsus nec trahen¬
do nec addendo. nullũ peccatũ ha¬
buit. nec originis. nec ꝓpͥe iniqͥtatis.
Originẽ uirgo demonstrat. Cõuersa¬
tio si eiꝰ scã satis ostendit nichil eũ
fecisse: unde dignꝰ eẽt morte. Ideo
ait. Ecce uengt pͥnceps huiꝰ mundi.
diabolũ significans:⁊ In me nichil
inuenzet. Nõ inueniet quare me
occidat pͥnceps mortis. ẜ̃ quare gͦ
moreris. Sed ut sciant om̃s qͥa
uoluntatẽ patris mei facio. eamꝰ
hinc. Et ꝑrexit ad passionẽ morts
Mortẽ uoluntariã:. nõ necessitatis
sed arbitrii. Potestatẽ habeo ponen¬
di animã meã:⁊ potestatẽ habeo
iterũ sum̃di eã. Nemo tollit eñ a
me. sed ego pono eã.⁊ iterũ sumo

Expanded text:
ebat peccatum: de illo dictum est, Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Nullum prorsus, nec trahendo, nec addendo: nullum peccatum habuit, nec originis, nec propriae iniquitatis. Originem virgo demonstrat; conversatio vero ejus sancta satis ostendit nihil eum fecisse unde dignus esset morte. Ideo ait: Ecce venit princeps hujus mundi diabolum significans, et in me nihil inveniet. Non inveniet quare me occidat princeps mortis. Et quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, eamus hinc . Et perrexit ad passionem mortis, mortem voluntariam, non necessitatis, sed arbitrii. Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me,
Abbreviated transcription (Latin):
centie manꝰ dando: gͦ cũ dixisset
m̃te seruio legi dei. carne aũt
legi peccati: subiecit.⁊ att. ħ ulla
xpõ iħu. His qͥ sũt in carne cõ¬
dẽnatio ẽ. His qͥ sũt in xpõ iħu
nulla cõdemnatio ẽne putares
hoc postea futurũ. ideo addidit
nuc̃. Postea illud expecta. ut nec
cõcupiscentia sit in te cõtra quã
cõtendas ͥ cũ qua cõfligas: cui nõ
cõsentias. quã frenes ⁊ domes.
Post expecta. qͥa nec ipsa erit. Si
enĩ qͦd nobiscũ cõtendit ex mor¬
tali corpore etiã postea erit. ubi
ẽ mors contentio tua falsũ erit.
Quid gͦ postea fucturũ sit sciamꝰ.

Expanded text:
centiae manus dando: ergo cum dixisset, centiae manus dando: ergo cum dixisset, Mente servio legi Dei, carne autem legi Jesu . His qui sunt in carne condemnatio est: his qui sunt in Christo Jesu nulla condemnatio est. Ne putares hoc postea futurum, ideo addidit, nunc. Postea illud exspecta, ut nec concupiscentia sit in te, contra quam contendas, cum qua confligas, cui non consentias, quam frenes et domes: post exspecta, quia nec ipsa erit. Si enim quod nobiscum contendit ex mortali corpore etiam postea erit; Ubi est, mors, contentio tua? falsum erit. Quid ergo postea futurum sit, sciam
Abbreviated transcription (Latin):
eo usq terminata ẽ ubi dic¬
tũ ẽ. Igit᷑ ipse ego m̃te seruio
legi dei:. carne aũt legi peccati. In
qua cõclusione demonstrauit apłs
NSoc enĩ peccati nomine appellat. unde
oriunt᷑ cũcta peccata. id ẽ ex carnali
concupiscentia. Quicqͥd enĩ ẽ pecca¬
toꝵ in dictis. In factis. in cogitatio¬
nibꝰ: nõ exorit᷑ nisi mala cupiditate.
nõ exorit᷑ nisi ex illicita delectatione
Huic gͦ illicite delectationi si resistamꝰ.
si nõ cõsentiamꝰ: si nõ uelut arma
ministremꝰ. nõ regnat peccatũ inrõ
mortali corpore. Peccatũ enĩ ante
regnũ ꝑdit. ⁊ sic perit. In hacgͦ ii¬
ta qͣntũ ad scõs attinet regnũ pdit:
in alra ꝑit. Isic enĩ regnũ ꝑdit. qͣn¬
do post cõcupiscentias nras nõ imꝰ.
cõtentio tuaͦ. Ergo cũ dixisset apłs
m̃te seruio legi dei. carne aũt leri
peccati:: nõ dando membra cõmi¬
itendis iniqͥtatibꝰ. sed tantũ concu¬
piscendo: nec tam̃ illicite cõcupis¬

Expanded text:
eo usque terminata est, ubi dictum est: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. In qua conclusione demonstravit Apostolus, Hoc enim peccati nomine appellat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concupiscentia. Quidquid enim est peccatorum in dictis, in factis, in cogitationibus, non exoriuntur nisi ex mala cupiditate, non exoriuntur nisi ex illicita delectatione. Huic ergo illicitae delectationi si resistamus, si non consentiamus, si membra velut arma non ministremus; non regnat peccatum in nostro mortali corpore. Peccatum enim ante regnum perdit, et sic perit. In hac ergo vita, quantum ad sanctos attinet, regnum perdit, in alia perit. Hic enim regnum perdit, quando post concupiscentias nostras non imus: c damnatio. Ergo cum dixisset Apostolus, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati; non dando membra committendis iniquitatibus, sed tantum concupiscendo, nec tamen illicitae concupis
Abbreviated transcription (Latin):
ra gͦ omnis hominũ caro. caro¬
peccati. Sola illiꝰ nõ caro peccati.
qͥa nõ eũ mat̾ cõcupiscentia sed
grã cõcepit : ͥ tam̃ habens simili¬
tudinẽ carnis peccati.: unde ⁊ nu-¬

Expanded text:
ra vero omnis hominum caro peccati est, sola illius non est caro peccati, quia non cum mater concupiscentia, sed gratia concepit. Habet tamen similitudinem carnis peccati, qu
Abbreviated transcription (Latin):
łt si sp̃s cõcupiscit cõtra carnẽ. et
caro cõcupiscit aduersus spm̃᷑. et¬
si modo ẽ rixa in domo ista: mari¬
tus litigans nõ ꝑniciem sed con¬
cordiã querit uxoris. Absit fr̃s
mei absit: ut sp̃s cõcupiscendo
cõtra carnem oderit carnẽ. Bici¬
a carnis odit᷑. prudenttã carius
odit. contentionẽ mortis odit. Cor¬
ruptibile hoc induat incorrup¬
tionẽ et mortale hoc induat in¬
mortalitatẽ: seminet᷑ corpꝰ ani¬
male. surgat corpus spiritͥale: et
uide plenam ꝑfectãq cordiam.
Uidebis creat᷑am laudare ceato¬
rem. Si gͦ sp̃s eiꝰ qui suscitauit
xp̃m iħm a mortiuis habitat in
uob̾. qui suscitauit xxp̃m ihm a

Expanded text:
Etsi spiritus concupiscit contra carnem, et Etsi spiritus concupiscit contra carnem, et caro concupiscit adversus spiritum ; etsi modo rixa est in ista domo, maritus litigans, non perniciem, sed concordiam quaerit uxoris. Absit, fratres mei, absit ut spiritus concupiscendo contra carnem oderit carnem. Vitia carnis odit, prudentiam carnis odit, contentionem mortis odit. Corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem; seminetur corpus animale, resurgat corpus spirituale ; et videbis plenam perfectamque concordiam, videbis creaturam laudare Creatorem. Si ergo Spiritus ejus qui suscitavit Jesum a mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ipsa carne solliciti estis: Capil¬
lus capitis ur̃i nõ ꝑibit. Adam
pecando damnauit in mortem
corpora ur̃a. Sed iħs si est sp̃s eus
in uob̾. iuiuificabit et mortalia cor¬
ꝑa ur̃a. qͥa suũ sangiuinẽ dedit.
ꝓ salute ur̃a. Promisiim reddi du¬
bitas. qui tale pignꝰ tenes. Sic gͦ¬
o homo ñ erit mortis ulla cõtentio.
Sic implebit᷑ qd dictũ est. Miser e¬
go homo. qus me liberabit de cor¬
mortalra corꝑa ur̃a. Sic liberabe¬
ris de corꝑe mortis huiꝰ. Nõ corpꝰ
non habendo uel alterũ habendo:
sed nunquã ulteriꝰ moriendo. Si e¬
nim nõ adderet mortis huiꝰ et adi¬
ceret. qͥs me liberabit de corꝑe. forte
sugereret᷑ error cogitatiom huma¬
ne. ⁊ diceret᷑. Uides qͥa non uult
nos ds̾ esse cũ corpore: De corpore
inquit mortis huiꝰ. Mortẽ toleiet
bonũ est corpus. Detrahat᷑ mors us¬
uissima inmica. et erit michi mn
etͥnũ caro mea amiea. Nemo ĩ
inqͣm carnẽ suã odio habuit.

Expanded text:
pro ipsa carne solliciti estis, capillus capitis vestri non peribit. Adam peccando damnavit in mortem corpora vestra; sed Deus, si est Spiritus ejus in vobis, vivificabit et mortalia corpora vestra; quia suum sanguinem dedit pro salute vestra. Promissum reddi dubitas, qui tale pignus tenes? sic ergo, homo, non erit mortis illa contentio, sic implebitur quod dictum est, Miser ego homo, quis me liberabit de cormortalia corpora vestra. Sic liberaberis de corpore mortis hujus, non corpus non habendo, vel alterum habendo; sed non ulterius moriendo. Si enim non adderet, mortis hujus, et diceret, Quis me liberabit de corpore? forte suggereretur error cogitationi humanae, et diceretur: Vides quia non vult Deus nos esse cum corpore? De corpore, inquit, mortis hujus. Mortem tolle, et bonum est corpus. Detrahatur mors novissima inimica, et erit mihi in aeternum caro mea amica. Nemo enim unquam carnem suam odio habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
sẏna. in seruitutẽ generans: que
ẽ agar. Ancilla ẽ sare que data ẽ
abrahe.⁊ peꝑit ismahel seruũ.
Est gͦ testamentũ uetꝰ ꝑtinens ad agar.
in seruitutẽ generans. Que aũt
nrã. Ergo filii grẽ. filii sũt lib̾e.
Filii lutere. filii sũt ancille. Quare
filius ancille: Hitera occidit. Qre
filiꝰ lib̾e : Sp̃s aũt uiuificat. Lex
me a lege peccati ⁊ mortis: unde
me nõ potuit lib̃are lex littere.
Qd enĩ impossibile erat legiꝰ. in qͦ
infirmabat᷑ ꝑ carnẽ. Rebellabat
enĩ caro tua. subiugabat te caro
tua. Audiebat legẽ:⁊ plus meita¬
bat cõcupiscentiã tuã. Infirmabat᷑
gͦ lex littere ꝑ carnẽ. Ac ꝑ hoc mi¬
possibile erat legi littere: httere

Expanded text:
s, quae est Agar ancilla Sarrae, quae data est Abrahae, et peperit Ismaelem servum. Est ergo Testamentum vetus pertinens ad Agar, in servitutem generans. Quae autem nostra . Ergo filii gratiae, filii sunt liberae: filii litterae, filii sunt ancillae. Quaere filios ancillae: Littera occidit. Quaere filios liberae: Spiritus autem vivificat . Lex te a lege peccati et mortis, unde te non potuit liberare lex litterae. Quod enim impossibile erat Legis, in quo infirmabatur per carnem. Rebellabat enim caro tua, subjugabat te caro tua; audiebat Legem, et plus incitabat concupiscentiam tuam. Infirmabatur ergo lex litterae per carnem: ac per hoc impossibil
Abbreviated transcription (Latin):
de peccato iudeoꝵ. Unde enĩ fu¬
dit sanguinẽ in remissionẽ pec¬
catoꝵ:. Quia crucifixus ẽ. A qͥbꝰ¬
dente: Iuda.Iudei qͣndo illũ oc¬
cider̃: iudas illũ tradidit. Bene

Expanded text:
Unde enim fudit sanguinem in remissionem peccatorum? Quia crucifixus est a dente? Juda. Judaei quando illum occiderunt, Judas illum tradidit. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. Apłi uerba sũt. Uidete ⁊
attendite. Itaq lex qͥdẽ scã. Qd tã
scm̃ quã nõ cõcupisces:. Nõ eẽt mala
legis p̃uaricatio: nisi ipsa esset bo¬
na. Si enĩ nõ eẽt bonũ: nõ eẽt malũ
ỹnaricari rẽ malã. Quia uͦ malũ
ẽ eã p̃uaricari. gͦ bona ẽ. Qͥd tã
nũ. Quomͦ saciat : quomͦ inculcat.
qͣsi contͣ calũniatores. Quid dicis
manichee. Lex que data ẽ ꝑ moy¬
sen mala ẽ e Mala ẽ dicũt. S por¬
tenta. o frontẽ. Tu dixisti semel
mala. Audi apłm dicentẽ. Lex qͥ¬
bonũ. Taces aliqͣndo: Quod gͦ bo¬
nũ ẽ inqͥt. mͥ factũ ẽ mors: Absit.¬
ded peccatũ ut appareat peccatũ.
per bonũ. Sic reũ acceusat: ut a
laude legis nõ recedat. ꝑ bonũ mͥ
inqͥt oꝑatũ ẽ mortẽ. ꝑ qͣd bonũ ÷
bandatũ. ꝑ qͦd bonũ: Legẽ. Quomͦ¬

Expanded text:
i verba sunt; videte et attendite. Itaque lex quidem sancta. Quid tam sanctum, quam Non concupisces? Non esset mala legis praevaricatio, nisi ipsa esset bona. Si enim non esset bona, non esset malum praevaricari rem malam. Quia vero malum est eam praevaricari, ergo bonanum. Quomodo satiat? quomodo inculcat? Quasi contra calumniatores clamat. Quid dicis, Manichaee? Lex quae data est per Moysen mala est? Mala est, dicunt. O portenta! o frontem! Tu dixisti semel, Mala: audi Apostolum dicentem, Lex qubonum. Taces aliquando? Quod ergo bonum eSed peccatum ut appareat peccatum, per bonum: sic reum accusat, ut a laude Legis non recedat. Per bonum mihi, inquit, operatum est mortem. Per quod bonum? Mandatum. Per quod bonum? Legem. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
Sed condelector legi dei scdm interi-¬
orẽ hominẽ. Ac ꝑ hoc fit illa pug¬
na.⁊ in ipso certamine dicit᷑: m̃te
seruio legi dei: carne aut̃ legi pec¬
cati. Lex sp̃s uite lib̾auit me a lege
peccati ⁊ mortis. Lex enĩ sp̃s uite
enĩ lex. de qua in psalmo dicit᷑ deoꝰ
et de lege tua miserere mei. Lex
misccłie. lex fidei. nõ factoꝵ. Que
ẽ gͦ lex factoꝵ. Iã audistis legem
fidei bonã. Lex sp̃s uite lib̃auit
me a lege peccati ⁊ mortis. Au¬
distis ⁊ aliã legẽ peccati ⁊ mortis.
⁊uod enĩ impossibile erat legi. in
qͦ infirmabat᷑ ꝑ carnẽ. Hec gͦ lex

Expanded text:
Sed condelector legi Dei secundum interiSed condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Ac per hoc fit illa pugna, et in ipso certamine dicitur, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Lex enim ipsa spirienim lex, de qua in Psalmo dicitur Deo: Et de lege tua miserere mei . Lex misericordiae, lex fidei, non factorum. Quae est ergo lex factorum? Jam audistis legem fidei bonam: Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Audistis et aliam legem peccati et mortis. Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem.
Abbreviated transcription (Latin):
quo infirmabat᷑ ꝑ carnẽ. Eece t̃cia
lex. Aut forte ista una ex duabꝰ.
Inqͥramꝰ ⁊ dno adiuuante uideamꝰ.
de lege illa bona qͥd dixit. Lex sp̃s
uite liberauit me a lege peccati
⁊ mortis. Istã nõ clixit in ualidã
fuisse ad efficiendũ. Liberauit me
tis. Lex illa bona lib̾auit me a le¬
ge ista mala. Lex enĩ mala que ẽs¬
U ideo aliã legẽ in membris meis.
repugnantẽ legi m̃tis mee:⁊ cap¬
tiuantẽ me in legẽ peccati que ẽ
in membris meis. Quare ⁊ ipsa
lex dicta ẽ: Recte omĩno. Quẽnd¬
modũ enĩ nõ legitime factũ est
ut homo qͥ noluit obedire dño
suo. nõ ei seruiret caro ipsius :
Supͣ te dñs tuus. infra te caro tua.
Serui meliori. ut seruiat tͥ inferior
Cõtẽpsisti suꝑiorẽ. torqueris ab
inferiore. Ipsa ẽ gͦ lex peccati. ip¬
sa ẽ ⁊ mortis.ꝑ peccatũ enĩ mors.
Qua die manducaueritis: morte
moriemini. Ista gͦ lex peccati
trabit sp̃m: ⁊ subiugare cõtendit.

Expanded text:
quo infirmabatur per carnem, ecce tertia quo infirmabatur per carnem, ecce tertia lex. Aut forte ista est ex duabus? Inquiramus et Domino adjuvante videamus. De lege illa bona quid dixit? Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Istam non dixit invalidam fuisse ad efficiendum: Liberavit, intis. Lex illa bona liberavit te ab ista lege mala. Lex enim mala quae est? Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Quare et ipsa lex dicta est? Recte omnino. Admodum enim legitime factum est ut homo qui noluit obedire Domino suo, non ei serviret caro ipsius. Supra te Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori, ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiore. Ista est ergo lex peccati, ipsa est et mortis. Per peccatum enim mors. Qua die manducaveritis, morte moriemini . Ista ergo lex peccati trahit spiritum, et subjugare contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iuste uiuit. Inmo ille in ea ẽ qͥ
ruste uiuit. Nã nec pugnat sed tra¬
hit᷑ . qͥ iuste nõ uiuit. Ergo ne pu¬
tetis ꝓpt̃ hoc qͣsi duas ex diuersis
pͥncipiis eẽ naturas. sic̃ insanũt
manichei. qͦd qͣsi nõ sit earo ex deo.
Falsũ ẽ. Utrũq ex deo ẽ: sed natu¬
ra humana ista in semet ipsa
meruit de peccato. Ergo langor
ẽ. Sanat᷑.⁊ nõ ẽ. Discordia mͦ que
est in spũ ⁊ carne. ꝓ concordia la¬
borat. Sp̃s ideo laborat: ut caro
cũ illo concordet. Quẽadmodũ si
in una domo litẽ int̾ se habeat
uir ⁊ uxorꝰ. ad hoc debet laborare
uir ut domet uxorẽ. Domata
uxor subiuget᷑ uiro. Subiugata
uxore uiro. fiat pax in domo. Cũ
ipsas leges. Intuemini eas ⁊ discer¬
nite. Satis uobis necessaria ẽ ista
discretio. Lex in qͥt sp̃s uite. Ecce
una lex. Liberauit me a lege pec-¬
cati ⁊ mortis. Ecce altera lex. Ꝙ: seqͥt᷑.
Quod enĩ impossibile erat legiꝰ. in

Expanded text:
qui juste vivit; imo ille in ea est, qui qui juste vivit; imo ille in ea est, qui juste vivit; nam nec pugnat, sed trahitur, qui juste non vivit: ergo ne putetis propter hoc quasi duas ex diversis principiis esse naturas, sicut insaniunt Manichaei, quod quasi non sit caro ex Deo. Falsum est, utrumque ex Deo est. Sed natura humana istam in semetipsa meruit ex peccato. Ergo languor est: sanatur, et non est. Discordia modo quae est in spiritu et carne, pro concordia laborat; spiritus ideo laborat, ut caro cum illo concordet. Quemadmodum si in una domo litem inter se habeant vir et uxor; ad hoc debet laborare vir, ut domet uxorem. Domata uxor subjugetur viro; subjugata uxore viro, fiat pax in domo. 5. Lipsas leges. Intuemini eas, et discernite: satis vobis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae, una lex: liberavit te a lege peccati et mortis, ecce altera lex. Et sequitur: Quod enim impossibile erat legis, in
Abbreviated transcription (Latin):
ria sua. age tua. Nõ oppͥmunt᷑. nõ
extingunt᷑ a te desideria eiꝰ: nõ
extinguat tua. Ut in certamine
labores. nõ uictꝰ traharis. Sequit᷑¬
bent desideria carnis qͥbꝰ nõ cõsen¬
gunt. ⁊ si lex in membris eoꝵ re
natꝰ. ⁊ qͥeqͥd ante cõsensisti male
cõcupiscentie. siue qͦlibet flagitio.
siue qͦlibet facinore : siue qͥlibet
mala cogitatione: siue qͦlibet ma¬
la locutione: omĩa deleta sũt in
illo fonte qͦ seruus intͣsti. unde li¬
ber existi. Quya gͦ hec ita sũt: nul¬
la gͦ nũc condẽpnatio his qͥ sũt in
apõ iħu. Nulla ẽ nuc̃. Antea fuit.
er uno om̃s in cõdemnationẽ. hoc
malũ fecerat generatio. Sed hoc bo¬
nũ fecit regeneratio. Lex enĩ sp̃s uite
ti ⁊ mortis. In est in membris: sed
reũ te nõ facit: liberatꝰ es ab illa.
Liber pugnas. Sed uide ne uincaris.
⁊ iterũ fias seruus. Laboras pug¬
nando: sed letaberis triũphando.
sine qua homo ẽẽ nõ potest etiam

Expanded text:
ria sua, age et tu tua. Non opprimuntur, non ria sua, age et tu tua. Non opprimuntur, non exstinguuntur a te desideria ejus; non exstinguat tua: ut in certamine labores, non victus traharis. bent desideria carnis, quibus non consentiunt; et si lex in membris eorum rnatus, et quidquid antea consensisti malae concupiscentiae, sive quolibet flagitio, sive quolibet facinore, sive qualibet mala cogitatione, sive qualibet mala locutione, omnia deleta sunt in illo fonte, quo servus intrasti, unde liber existi: quia ergo haec ita sunt, Nulla nunc condemnatio est his qui sunt in Christo Jesu. Nulla est nunc, antea fuit. Ex uno omnes in condemnationem . Hoc malum fecerat generatio, sed hoc bonum fecit regeneratio. Lex enim Spiritus ve peccati et mortis. Inest in membris, sed reum te non facit. Liberatus es ab illa; liber pugna; sed vide ne vincaris, et iterum fias servus. Laboras pugnando, sed laetaberis triumphando. sine qua homo esse non potest, etiam