comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓnunciatõis. in quo magio ⁊
illa ambigua su̾iarum ad̾ibenda
trariam recidunt sententia. si cu¬
tiẽ. Quis accusabit adu̾sꝯ elctos
dei: Deus qui iustificat: Qd̾ si
qĩ confirmatiue non fuato ge¬
uere pronunciationis oue dica¬
tur: magna ꝑuensitas orit᷑. Sic
ergo pronunciandũ ẽ ac oidice¬
ret. Deuo ne qui iustificates
Subauditur nõ. Necesse ẽ enĩ
in tantio reb scientie iugeniu.
quo ꝓprie singula conuenient̾¬
q pronuncientur. Pret̾ea et ac¬
centuuz uim oportet lectore sci¬
re: ut nouent in qua sillaba u¬
uox protendatur ꝓnũciantis. p¬
leiumq enim imperiti lectores ĩ
u̾borum accentibus errant: et
sollent irtidere nqs impetiti. ⁊
hi quiui dentur habere noticiã:
detrahentes ⁊ uirantes peuitus
uescur ꝙ dicimus. Pouo uox
lectoris eimplex erit et clara. ⁊¬
ad omnes ꝓmuiciationis genꝰ
accomedatam. plena succo ui¬
riliagrestem ⁊ oubrusticu effu¬
giens sonum. Non humilis. nec

Expanded text:
nuntiationis, in quo magis maxime illa ambigua sententiarum adhibenda ntur, in contrariam recidunt sententiam: sicuti est: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quod si si confirmative non servato genere pronuntiationis suae dicatur, magna perversitas oritur. Sic ergo pronuntiandum est, ac diceret: Deusne qui justificat? subauditur, Non. Necesse est ergo in tantis rebus scientiae ingenium, quo proprie singula convenienterque pronuntientur. Propterea et accentuum re, ut noverit in qua syllaba vox protendatur pronuntiantis. Plerumque enim imperiti lectores in verborum accentibus errant, et solent irridere nos imperitiae hi qui videntur habere notitiam, detrahentes et jurantes penitus nos nescire quod dicimus. Porro vox lectoris simplex erit, clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena virili succo, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓuidentie obsciuissimaᷤ eẽ rr̃es. po¬
suit enu ds tenebras la tibulim
sium q̃s illi audacter et tem̾e perser¬
utari cupientes: et alia ex aluis asse¬
rentes: incrassas et palpabiles ig¬
uorantie tenebras deuolutis ¶Ad
ultimũ delentur primogenita egyp¬
ciorum: siue principatus ⁊ poctates
et inunidi rectores tenebrarum haꝵ
siue auctores et inuentores fłarũ

Expanded text:
et providentiae obscurissimas esse rationes. Poet providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum , quas illi audacter et temere pervertere cupientes, et alia ex aliis asserentes in crassas et palpabiles ignorantiae tenebras devoluti sunt. Ad ultimum delentur primogenita Aegyptiorum, sive principatus, et potestates, et mundi rectores harum tenebrarum, sive auctores
Abbreviated transcription (Latin):
figino mundo supplicia temꝑantur.¬
¶ Post ħ uero uerba ueniunt de sr̃
nis: scilicet uoces. comtrua. et grãdo.
et igins discurrẽs. In comtrius ẽ in¬
crepatẽes ac diuine correptc̃es iuelłi¬
tus agngoet mundo. Dat et gran¬
dinem. per qͣui tenera adhuc uastẽt᷑
nascentia uiciorum. Dat et ignem:
scieno ẽe spinas et tribulos quos de¬
beat ignis ille depasci. de quodicit
dominus. Ignem uem mittere inter¬
ram. ꝑ hunc enu ignem: incentiu¬
a uoluptatis et libidinis ꝯsumunt᷑.
¶Q aũt lecustarum octauo in loco
fit mensio: putatur a quibdam ꝑ
hoc genus plage dissidentis ase et
discordantis humanigeneris incõs¬
tantia ꝯfutari. Alio quoq sensu. loco¬
te pro mobilitate leuitatis accipien¬
de sunt: tanqͣm uige et sallientis:
amine inscłi uoluptates ¶ Nonai
plagu tenebre fc̃e sunt: Siu̾ut mẽ¬
tio eorum cecitas arguatur:⁊ siue
ut intlligant diuine dispensatiõis

Expanded text:
figuras mundo supplicia temperantur.figuras mundo supplicia temperantur. Post haec vero verbera veniunt de supernis voces, scilicet tonitrua et grando, et ignis discurrens. In tonitruis enim increpationes ac divinae correptiones intellitus agnoscere mundus. Dat et grandinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille depasci. De quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram . Per hunc enim incentiva voluptatis et libidinis consumuntur. Quod autem locustarum octavo in loco fit mentio, putatur a quibusdam per hoc genus plagae dissidentes a se et discordantes humani generis inconstantia confutari. Alio quoque sensu locustae pro mobilitate levitatis accipiendae sunt, tanquam vagae et salientis animae in saeculi voluptates. Nona plaga tenebrae factae sunt, sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis
Abbreviated transcription (Latin):
doarguitur carnis. Pot̾ quidẽ hic
leco significare ⁊̃ ꝑ muscam camuã
foreusem homiũ eloquentiant qua
uliti caneo alterutro se lacerant.
¶Iam uero quinto in loco: animaliũ
nece uł peccudum egiptꝰ u̾b̾atur. ue¬
cordia in hoc arguitur stulticiaq mdͣ¬
taliumqui tanquam irrõabilia pecco¬
ra cultum et uoca bulum dei imposue¬
tunt figurio: non solum hominuz
s ⁊ pecudum liguo lapidib imp̃ssis.
ammon ẽ. iouem in auete ueu̾antur.
et anubemu cane: apinquoq colẽ¬
tes intauro: ⁊ cet̾a quoq que egip¬
tus deorum suorũ portenta mirat᷑
et in quib cultum c̃ debant inẽe:
diuinuim: inhiis uiderunt miẜãda
supplicia. ¶Ulcera poħ̾ et uesice cũ¬
feruorib. sexto in uerbe ꝓducunt᷑.
In ulcerib arguitur dolga huiusi
seculiet prurulenta malicia: inue¬
sicis. tumens et inflata superbia ⁊ ĩ
feruorib ira ac furoris in samahuc¬
usq eium talia per errorimi suoru

Expanded text:
do arguitur carnis. Potest quidem hic do arguitur carnis. Potest quidem hic locus significare etiam per muscam caninam forensem hominum eloquentiam, qua veluti canes altJam vero quinto in loco animalium nece, vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stultitiaque mortalium, quae tanquam irrationabilia pecora cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecudum ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantur, et Anubim in cane, Apim quoque colentes in tauro, et caetera quoque quae Aegyptus Deum suum portenta miratur, et in quibus cultum credebant inesse divinum, in his viderunt miseranda supplicia. Ulcera post haec et vesicae turgentes sexto in verbere producuntur. In ulceribus arguitur dolosa hujus saeculi, et purulenta malitia; in vesicis, tumens et inflata superbia. In fervore irae ac furoris insania. Hucusque enim talia per errorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
apłs licens. Sicut iaumes et mã¬
bres restitunt moysi. Sic et isti resis¬
tunt ueritati. hommes mente cor¬
rupti ⁊ reprobi cura fidem: Szultra
non proficient. Dementia cormunͣ¬
infesta erit ommbsicut et illorũ
fuit. hii autem qui per ip̃am cormp¬
to̾emm̃tis inquietissimi fuerunt. in
signo tercio defecerunt. fatentes s ad
est ligitus dei. Unde et illi doficiẽtes
int̾cio signo: dixerũt. Digitus d̾i est
b. Sicut aũt cociliatus et placatus
b corde: itaut contrariꝯ a du̾sꝯ um¬
mites ac suꝑbos inquieturdĩem. quã¬
musce ille breuissue significauert̃¬
sub quib inagi pbauionis defecũt
dicentes. Digitus dei est hic Qto
ẽ. In qua quid aluid. quam insolẽtes
tur. qr eorum corta qui hoc scłm di¬
ligunt desideriorum suoꝵ inquie¬
tudinib feriunt᷑. Porio septua¬
ginta interpretes. cynouuam .i. cam
mam muscam posuerunt ⁊ per qͣm¬
canini mores significantur: in qbꝰ
humane mentis uoluptas et libi¬

Expanded text:
Apostolus, dicens: Sicut Jannes, et MamApostolus, dicens: Sicut Jannes, et Mambres restiterunt Moysi, sic et hi resistunt veritati; homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, sed ultra non proficient. Dementia eorum manisfesta erit omnibus, sicut et illorum fuit . Hi autem, qui per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt, fatentes sibi est digitus Dei. Unde et illi deficientes in tertio signo, dixerunt: Digitus Dei est hic. Sicut autem conciliatus et placatus bus corde, ita contrarius adversus immites ac superbos inquietudinem examuscae illae brevissimae significaverunt, quibus magi Pharaonis defecerunt, dicentes: Digitus Dei est hic. Quam animal est, in qua quid aliud quam insolentes tur, quia eorum corda qui hoc saeculum diligunt, desideriorum suorum inquietudinibus feriunt. Porro Septuaginta interpretes cynomyam, id est caninam muscam posuerunt: per qcanini mores significantur, in quibus humanae mentis voluptas et libi
Abbreviated transcription (Latin):
agngcat ertores. ¶In ẜauero plag¬
ua rane ꝓducuntur: quib udicari i¬
siguralit̾ arbitrant᷑ carmina poetar̃.¬
: que inainquatuam et inflata medu¬
lacc̃e ułut ranarum sonis et cantib
mũdo huic deceptionis fabulas in¬
tulerunt. Ranaest enim loquacissi¬
ma uanitas. Nichil euim ad aliud
animalip̃m utile ẽ: nisi ꝙ sonum uocis
improbis ⁊ importunis elamorib red¬
dit. Post ħ scinifes ꝓlucuntur. hoc
animal ꝗdem pẽnis suspenditur ꝑ ae¬
ra uolitans⁊ s ita subtile ẽ ⁊ minu¬
tũ ut oculi uisumnͥ acute cernentis
esfugrat. Corpo autem cui uicedit ac̃¬
bissimo terebrat stimulo. itant quẽ
malis genus ꝯubtilitati hr̃tice com¬
paratur. q̃ sb̾tilib u̾borustimulis
ammas terebrat ⁊ tantaq callidittẽ
curumuenit. ut deceptus quisq nec
indeat nec intelligat unde decipiaᷤ.
¶Quod uero intercio signo magi ces¬
sauerunt dicentes. hic digitꝰ d̾i est.
magi illi typum hr̃ticorum atq aĩo¬
sitatem habuerunt. Declarat hoc

Expanded text:
ero plaga ranae producuntur, quibus indicari figulariter arbitrantur carmina poetarum, qui inani quadam, et inflata modulatione, velut ranarum sonis et cantibus mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Rana est enim loquacissima vanitas; ad nihil enim aliud animal ipsum utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. 4. Post haec cyniphes producuntur. Hoc animal quidem pennis suspenditur per aera volitans; sed ita subtile est, et minutum, ut oculi visum, nisi acute cernentis, effugiat. Corpus autem cui insederit acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quemmalis genus subtilitati haereticae comparatur: quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat, nec intelligat, unde decipiatur. Quod vero in tertio signo magi cessaverunt dicentes: Hic digitus est Dei; magi illi typum haereticorum atque animositatem habuerunt. 368 6. Declarat hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ram requiem: infuturo seculo ꝑm̃uẽt.
Quiuero infideles erant ⁊ pret̾ cãs
sabbati seru abant de manua: ebulli¬
ebant exeou erines et computresce¬
bat. Sic et qui pp̃ presentemuitam
et amorem seculithez aurizant: his¬
il li uerines ebulliunt qui ñ moriẽ¬
tur. Isti sunt uermes quos generat
auaricia. ⁊ diuiciarum ceca cupiditͣs.
hio qui habent peccunias et uitẽtes.
innecͣcitate frẽs suos. claudunt ab¬
eis iuscera sua: sz et his qui post sꝰ¬
ceptum u̾bum dei peccat efficitur ei
ip̃m u̾bum dei uermis: qui eiꝰs sẽper
conscientiam fecliat. ⁊ archañ pecto¬
ip̃o loquente. Ego aũt sumu̾mis.
et non homo. Sicut enim ip̃e ẽ aliis
ini ruinam. aliis in resurrecce̾ez: ita
et ip̃e in manna fidelib quidem el¬
ulcedo mellis ⁊ infidelib uermisi
efficitur¬

Expanded text:
ram requiem, in futuro saeculo permanent; ram requiem, in futuro saeculo permanent; qui vero infideles erant, et praeter causas Sabbati servabant de manna, ebulliebant ex ea vermes, et computrescebant; et qui propter praesentem vitam et amorem saeculi thesaurizant, illis vermes ebulliunt, qui non morientur. Isti sunt vermes, quos generant avaritia, et divitiarum caeca cupiditas; hi sunt qui habent pecunias, et videntes in necessitate fratres suos, claudunt viscera sua ab eis; sed et is qui post susceptum verbum Dei peccat, efficitur ei ipsum verbum Dei vermis, qui ejus semper conscientiam fodiat, et arcana pectoipso loquente: Ego autem sum vermis et non homo . Sicut enim ipse est aliis in ruinam, aliis in resurrectionem, ita et ipse in manna, fidelibus quidem dulcedo mellis, infidelibus vermis efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾so orbi pluitur: ñ iam niurmu¬
ranti ppło et temptati synagogae:
s credenti et in illo spemponenti da¬
tur ecce. Hest autem ma̾na in defi¬
ciens. hic est panis uiuus ⁊ celestis
cib angelorum: quo deiu̾bũ corru¬
ptibiles in corruptibilit̾ pascit: ꝙ
ut manducaret homo. carostĩ e
liueterem figuram carnalit̾ accipi¬
entes: mortui sunt. Non in cõgru
e ꝑ manna: ⁊ celestia significant᷑¬
legis elcquia. unde et interpreta¬
tõ nomuns sic sonat. Manna cinz
interpretatur quid ẽ hoc. Cumeĩ
audunꝯ legem dei recitari ineccͣa
int̾r̾rgamus doctores dicentes.
Qd est hoc ⁊ hec autem manna mi¬
mitum erat sicut semen coriandri
et suane. Quid u̾bo dei municius.
quid ue subtilic. ⁊ aut quid dulcuis
colligi ubetur ⁊ qd̾ ⁊ suffici¬
it insabbato: Sexta dies ista: Sex¬
taẽ etas mundi in qua nũe sumus.
In bac ergo duplum colligit: qui pp̾
pelutur. Bona enim oꝑa fr̃a pp̾ futu¬

Expanded text:
universo orbi pluitur, non jam 375 murmuuniverso orbi pluitur, non jam 375 murmuranti populo, et tentanti Synagogae, sed credenti et in illo spem ponenti datur Ecclesiae. Hoc est autem manna indeficiens, hic est panis coeli, et verus cibus angelorum, quo Dei verbum corruptibiles incorruptibiliter pascit, ut manducaret homo, caro factumli veterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt, non incongrue et per manna etiam coelestia significantur eloquia; unde et interpretatio nominis sic sonat, Manna enim interpretatur, quid est hoc? Cum enim audimus legem Dei recitari in Ecclesia, interrogamus doctores dicentes: Quid est hoc? Hoc autem manna minutum erat sicut semen coriandri et suave. Quid verbo Dei minutius quidve subtilius, aut quid dulcius colligi jubetur, quod etiam sufficiat in Sabbato? Sexta dies ista est sexta aetas mundi, in qua nunc sumus. In hac ergo duplum colligit, qui proppebatur. Bona enim opera facta propter futu
Abbreviated transcription (Latin):
per quos palmas uctorie xͥ mundꝰ
agnost̾e̾t. Si quidem et isti .xii. font¬
eo. septua ginta palmarum arbores
irrigantes: aplicam gr̾am sigurãt.
ppłos in septenario iuuero decupla¬
to rigantem. ut per septiforie sp̃e
to pp̾ famem: et comu̾sus ꝓculuinu¬
bem uidit głiam dei. Aspexitq uesꝑe
conturnicem: ⁊ mane diei alteriꝯ i¬
anna. Qͥd enini pet uoluetu escas :
nͥ p̾̃dicatẽes diuinitus misse itel¬
ligunturs Que trans cunrũt per u̾bn
sonantia. qͣĩ ꝑ aetem uolatilia penna¬
ta: quib per fidem pascuntur hiiq:
ad patriam regui celestio ꝑuenire cõ¬
tendunt. pot̾ quidem et uolucrũ esca.
uet̾io signaificare legio eloquia: q̃
plebem carualem canqͣmi curne ale¬
bat per u̾ba diuinito missa. qĩ perbo¬
latilia. Unde et uesꝑe dantur.qr cũct᷑
que camaliter illis cc̾cessa sunt. fi¬
to aũt lumine fider datur mãna po¬
tanqͣm pauis uiuus qui decelo des¬
cendit ⁊ qui ꝑnubrs euanglicasi

Expanded text:
per quos palmas victoriae Christi mundus per quos palmas victoriae Christi mundus agnosceret. 2. Siquidem et isti duodecim fontes, septuaginta palmarum arbores irrigantes, apostolicam gratiam praefigurant, populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme Spirito propter famem, et conversus procul in nube respexit gloriam Dei. Aspexitque vespere coturnicem, et mane diei alterius manna. Quid enim per volucrum escas, nisi praedicationes divinitus missae intelliguntur? Quae transcsonantia quasi per aerem volatilia pennata, quibus per fidem pascantur hi qui ad patriam regni coelestis pervenire contendunt. Potest quidem et volucrum esca veteris significare legis eloquia, quae plebem carnalem tanquam carne alebat, per verba divinitus missa, quasi per volatilia. Unde et vespere dantur, quia cuncta quae carnaliter illis concessa sunt fito autem lumine fidei, datur manna potanquam panis vivus de coelo descendit, qui per nubes evangelicas
Abbreviated transcription (Latin):
inice sacramentum iungatiu tũc
efficitur aqua mire suauis. et ama¬
ritudo litt̾e. ueriit᷑ induloedinẽ in¬
telligentie sp̃ualis. Unde et scriptũ
ẽ. C õstituit dñs ppło suolegem et
uidicia: ⁊ temptauit eum. Alio q̾
sensu ꝙ aque iire amare liguo ĩ
se suscepto dulcescunt: indicium
erat amaritudinem gentiũ pliguũ
ciucis xp̃i in usum cdulcedinis qñq
ẽẽ uertendam. Sci endum uero iuxͣ¬
superiorem sensum qd̃ primũ ducto
e isrł adaquas salsas et amanas: ⁊
ligno mõstrato a donuno dulcibus
effectis. postea uenitur ad fontes. pͥe¬
mo eminducitur ppłs isrł ad littãm
legio: in qͣ donec perm̃net de amari
tudine recede non pot̾
cis fuerit effecta: ⁊ inelligilex
sp̃nalit̾ ceperit: tunc de ueter testõ
transitur ad nouum: Et ueniturad
duoclecun aplicos fontes. Ibi enum:
arbores reperiuntur septuaginta pal¬
marum. Non enii .xii. soli apłi fidem
dicandum u̾bum dei. refferintur ⁊

Expanded text:
minicae sacramentum jungatur, tunc minicae sacramentum jungatur, tunc efficitur aqua Marae suavis, et amaritudo litterae vertitur in dulcedinem intelligentiae spiritualis. Unde et scriptum est: Constituit Dominus populo suo legem, et judicia, et tentavit eum. 3. Alio quoque sensu, quod aquae Marae, ligno in se suscepto, dulcescunt, indicium erat amaritudinem gentium per lignum crucis Christi in usum dulcedinis quandoque esse vertendam. 4. Sciendum vero juxsuperiorem sensum, quod primum ductus est Israel ad aquas falsas atque amaras, et ligno monstrato a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Primo enim ducitur populus ad litteram legis, in qua donec permanet, de amaritudine recedere non potcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit, tunc de Veteri Testamento transitur ad Novum, et venitur ad duodecim apostolicos fontes, ibi enim arbores reperiuntur septuaginta palmarum. Non enim duodecim soli apostoli fidemaedicandum verbum Dei referuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ficatus ẽ: equum et assensorez ꝓiec̃
inmare. Qd̾ tñ meliꝯ et digio il¬
le dicit. qui habuerit timpanimĩ
manu sua si cut maria .i. carliẽ suaz
crucifixerit cumi uiciis et cc̾cupisc¬
entiis ⁊ ⁊ mortificau erit membra
sua que sunt super tr̾amn. Iam de hĩc
tria. s ꝙ non uident sperando per
pacientiam expectando: tanꝙͣ iuide¬
serto. Sunt et illie laboriore et peri¬
culose temptate̾es: ne reu̾tantur
corte in egipto. nec ibi tandem xp̃e
deserit: uam et illa columpna nõ
recelit.
gressꝯ ppłs de man tubro. oc¬
ciurit herenus: in quamin
trib dieb ingrelientes nõ hab¬
uerunt aquam ⁊ et peruenerut
ad fontem amarum: qui ex amari¬
tucdine nomen accepit. S urmu¬
rat ppłs: uidens aqͣs et potare nõ
sustinens. Miteit lignum moyses
i aquis: ⁊ fc̃e sunt dulces. Intłłigi¬
te amaras aqͣs eccidentio litez et le¬
gio habere figuram. Quib si mut¬
tatur confessio crucis et passionio do¬

Expanded text:
ficatus est, equum et ascensorem projecit ficatus est, equum et ascensorem projecit in mare , quod tamen melius et dignius ille dicit, qui habuerit tympanum in manu sua sicut Maria, id est, carnem suam crucifixerit cum vitiis et concupiscentiis , et mortificaverit membra sua, quae sunt super terram . Jam dehinc tria, sed quod non vident sperando et per patientiam exspectando , tanquam in deserto sunt, et illic laboriose et periculose tentati, non revertantur corde in Aegyptum, nec ibi tandem Christus deserit, nam et illa columna non recedit.Egressus populus de mari Rubro occurrit eremus, in qua tribus diebus ingredientes non habuerunt aquam; et pervenerunt ad fontem amarum, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus videns aquas, et potare non sustinens. Mittit lignum Moyses in aquas, et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occidentis litterae et legis habere figuram. 2. Quibus si immittatur confessio crucis, et passionis do
Abbreviated transcription (Latin):
firinus. ⁊ fulciens infirmitatem mĩ.
P noctẽ lucẽs. pet cliem non lucẽs.
ut qui non uident uideant: et qui
uident ceci fiant. Pot̾ et sic nonin¬
congrue accipi⁊ qd̾ xͥ sa cramẽtũ tã¬
ꝙͣ in diemanifestum ẽ in carne⁊ ułut
innube. Iniudicio uero tanqͣm in
terrore uecturno: qr tunc erit magu¬
atribulatio seculi tanꝙͣ ignio:⁊ ⁊lu¬
cebit iustis: ⁊ ardebit iniustis.xi¬
Equentib in de egypriis. ꝑou¬
tit moyses uirga aquas. ⁊ tr¬
ansierunt fili usrł per medium mͣre
tubrum. Quid mare rubrum. nͥ bap
go moriuntur pec̃a sunt preterita
que delenturet diabolo qui in sp̃u¬
ali buptismo suffecatur. P̾uiunt ꝗ¬
dem egipeii. urgent et instant pec̾a:
Ost transitum rubrimaris: ca¬
nit canticum pło deo. egypeiis
et pharaone subincisio. Non aliter.
et fi celes pꝰꝙͣ delauacro ꝯscendunt
extinctis peccatio: hyminũ ui uoce
gratulationis enuttunt dicẽtes
Cancemus dño glge enim honori¬

Expanded text:
firmus, et fulciens infirmitatem nostram. firmus, et fulciens infirmitatem nostram. Per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . 2. Potest et sic non incongrue accipi, quod Christi sacramentum tanquam in die manifestatum est in carne, tanquam in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis.equentibus inde Aegyptiis, percutit Moyses virga aquas, et transierunt filii Israel per medium mare Rubrum. Quid mare Rubrum, nisi bago moriuntur, peccata sunt praeterita, quae delentur, et diabolus, qui in spirituali baptismo suffocatur. Premunt quidem Aegyptii; urgent et instant peccata, ost transitum maris Rubri canit canticum populus Deo, Aegyptiis et Pharaone submerso: non aliter et fideles postquam de lavacro descendunt, exstinctis peccatis, hymnum in voce gratulationis emittunt, dicentes: Cantemus Domino, gloriose enim honori
Abbreviated transcription (Latin):
fermento malicie et nequicie: s in a¬
zimis cͥinceritatis et uetitatis: qd̾ ẽ¬
uinoui hominis conu̾satce: relicto pris¬
tino homine cumuicus suis. Et illi
quidem .uii. dieb azinia comedebãt.
Nos uero si simpłr et pure uersemur
in hiis septem dieb quib nuinidus
iste peragitur. qui semꝑ in suo ordĩe
reuoluuntur⁊ et cotidie nob̾ agnus
ccciditur.⁊ pasca cotidie celebrat᷑.
si fermentum malicie et nequicie ñ
habemꝰ: si innouati nicħ ex uet̾is ib
corrupcionis malicia delectemur.
amꝗd ẽ aliud fermentũ ⁊ uͥ cor¬
upcio nature: Qd̾ et ip̃m pͥꝯ anat᷑a¬
li dulcedine recodẽs: adultĩno ac¬
tore coruptu ẽ. In hac nob̾ p̃cipit᷑
mansione. ut semꝑ egressionis ex
egypto memores simuo: ut celebre¬
tutum principuidũs donuuo ꝯseer¬
columpna ignis. ⁊ ꝑ diẽ incolũp¬
la mibis: precedeno populum ⁊ dux
itineris factus. Nubes ista p̃cedeus:

Expanded text:
fermento veteris malitiae et nequitiae, sed in afermento veteris malitiae et nequitiae, sed in azymis in novi hominis conversatione relicto pristino homine cum vitiis suis; et illi quidem septem diebus azyma comedebant, nos vero simpliciter et pure versemur in his septem diebus, quibus mundus iste peragitur, qui semper in suo ordine revolvuntur, et quotidie nobis agnus occiditur, et Pascha quotidie celebratur, si fermentum malitiae et nequitiae non habeamus, si innovati nihil ex veteris corruptionis malitia delectemur . Nam quid est aliud fermentum, nisi corruptio naturae, quod ipsum prius a naturali dulcedine recedens angore corruptum est. In hac nobis praecipitur mansione, ut semper egressionis ex Aegypto memores simus, ut celebretutum principium Domino consecrolumna ignis, et per diem 372 in columna nubis, praecedens populum, et dux itineris factus. Nubes ista praecedens
Abbreviated transcription (Latin):
nec efferetis de carnib eius foras:
hec de xͥ corporis sacramẽto. cuius ag¬
mis ille fignram optinuit ꝓprieten¬
cipitur. nec efferri foras in plebib
scilicet hrticorum: que ab eadem ⁊¬
ecr̃e catholice uutate foris uagãt᷑ x¬
Recepit dehinc ppło deus per
moysenut ab egypciis sins
comoda peterent que auferrent. Die¬
q morses ⁊ ppłs proficiscens auro et
argento spoliauit egipcios: iussu dũi
dei nicħ iniuste uibentis. Mo ergo ħ
to ac ueste egipclorum. significate:
sunt quelam doctiine. que ex ip̃a con¬
fueturdine gentium ñ inutili studio
discuntur: S siue hoc significet. sil
illud qd̾ ex ip̃is gentib anime pcio¬
se canquamuasa aurra et argentea
cumsius utiq corporib qd̾ uesteo.
significant et iungunt se ppło dei. ut
simul de hoc scło tanq̃m deegipto li be
sic profectes ẽẽ filios isrł de egy¬
pto. hoc es anob̾ nedis omuib si fi pt̃¬
sic elaborandum est. ut exeuntes a se¬
culi huiuis islecebris. ũ ambulenus ĩ

Expanded text:
efferetis de carnibus ejus foras, hoc de Christi corporis sacramento, cujus agnus ille figuram obtinuit, proprie tenia vesci praecipitur, nec efferri foras, in plebibus scilicet haereticorum, quae ab eadem Ecclesiae catholicae unitate foris vaganturMoysen ut ab Aegyptiis sibi commoda peterent, quae auferrent; sicque Moyses et populus proficiscens auro et argento spoliavit Aegyptios, jussu Domini Dei, nihil injuste jubentis. Quid vero haec to, ac veste Aegyptiorum significatae sunt quaedam doctrinae, 371 quae ex ipsa consuetudine gentium non inutili studio discuntur? Sed sive hoc significet, sive illud, quod ex ipsis gentibus animae pretiosae, tanquam vasa aurea et argentea cum suis utique corporibus, quod vestes significant, adjunguntur populo Dei, ut simul de hoc saeculo, tanquam de Aegypto, libersic profectos esse filios Israel de Aegypto, hoc et a nobis modis omnibus, si fieri potest, elaborandum est, ut exeuntes a saeculi hujus illecebris, non ambulemus in
Abbreviated transcription (Latin):
ffligit pharao filig isrł: luto ⁊ la¬
amo autem est zabuli quinu posuit
iugum granissimũ ẜuitutis exluto
rib inculure: Admixtio ĩ paleis. ħ¬
rum accib ppłm dei comprimere et
pectora hominũ muro incredulitatis
pos obcludere ⁊ ut nemo eẽt quireg¬
num eius aut disperd̾et aut uĩc̾et.

Expanded text:
luto, et laarao autem est diaboli, qui imposuit jugum gravissimum servitutis ex lutoribus incubare, admistis etiam paleis, rum actibus populum Dei comprimere, et pectora omnium muro incredulitatis posset occludere, ut nemo esset, qui regnum ejus aut disperderet, aut vinceret.
Abbreviated transcription (Latin):
derant : sccł̾mn apostolum quiait.i
Nam que stulta sunt mundi eleg¬
it ło. ut confindat sapientes. Ex q
autem cepit loqui moyses ad famo¬
uem: affligitur mag̾ ppłs dei ex quoĩ
aĩam hõis ẜmo dei prolatus fu̾it acciꝰ
calliduo hostio ꝯsurgit. et maiora uici¬
a quib uincatur ĩmutit. Prius eĩ
quam ueĩret fino nt argu̾et uicia: in
pace durabant. S uͥ ẜino dei fac̾e̾
ceperit uniusmq discrunen: tunc cõ¬
turbatio magna ꝯsurget.
Roiecit deinte moyses uirgã
coram pharaone ⁊ et ẜpens fcũs
deuorauit spentes egipciorum: sigͥ¬
caus qd uerbum caro fieret. qui scipẽ¬
cis din uenena eua cuaret: per remuis¬
sionem et indulgentiã pecõni uirg¬
a ẽ enimu̾bum directum. regale. ple¬
num pot̾tatis. insigne imperii. uirga
seipens fõa ẽ: qm̃ qui erat filius dei
ex deo patre natus. filius hominis
fcũs est natuo ex ungine. qui qi ẜ
pens exaltatus incruce medicinã
dominꝯ ait. Sic̃ moyseo exaltauit.

Expanded text:
m Apostolum, qui ait: Nam quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes . 4. Ex quo autem coepit loqui Moyses ad Pharaonem, affligitur magis populus Dei. Ex quo in animam hominis sermo Dei 366 perlatus fuerit, acrius callidus hostis consurgit, et majora vitia, quibus vincatur, immittit. Prius vero quam veniret sermo, qui argueret vitia, in pace durabant. Sed ubi sermo Dei facere coeperit uniuscujusque discrimen, tunc conturbatio magna consurgit.t Moyses virgam coram Pharaone, et serpens factus devoravit serpentes Aegyptiorum, significans quod Verbum caro fieret, qui serpentis diri venena evacuaret, et per remissionem et indulgentiam peccatorum. Virga est verbum directum, regale, plenum potestatis, insigne imperii. Virga serpens facta est, quomodo qui erat Filius Dei ex Deo Patre natus, filius hominis factus est, natus ex virgine. Qui quasi serpens exaltatus in cruce medicinam Dominus ait: Sicut exaltavit
Abbreviated transcription (Latin):
it uigas. et xꝰ post głie sue dignĩtẽ
fcũs est obediens usq ad mortem : ⁊
ꝓ ip̃am mortẽ carnis consumpsit a¬
culeum mortio: attestante ꝓpha.
Ero mors tua omors: ero morsus
tuus inferne.xii¬

Expanded text:
et Christus post gloriae suae dignitatem factus est obediens usque ad mortem , et per ipsam mortem carnis consumpsit aculeum mortis, attestante propheta: Ero mors tua, o mors, ero morsus tuus, inferne
Abbreviated transcription (Latin):
cxcroit. Cuius figura facillime oc¬
curat. iniuriosum in hac peg̾natõe
drabolum: a domino xp̃o nob̾ defẽsis
cocidi. Qd̾ in sabulo arene obrut s¬
t̾emptũ: in amfestum ẽ eiꝯ iam mor¬
ticinam p̾eutiã in eis lat̾e. qui uo̾
babent stabile fundam̃tũ. Unde ⁊ ec¬
dĩam dñs in petra eclifficat: ⁊ eq qui
audiũt u̾bũ eius ⁊ saciunt. compa¬
rat prudenti uiro. qui edificat dom¬
umsuam supͣ petram ÷ ut ue cẽpta¬
tõuib cedat ⁊corruat. Illos aũt qu̾
bum audiunt ⁊ non fliciunt: cõpat
stulto edifficanti suꝑ arenam. cuiꝯ
cemptata domuo iuiuam efficit i¬

Expanded text:
occidit: cujus figura facillime ococcidit: cujus figura facillime occurrit injuriosum nobis in hac peregrinatione diabolum, a Domino Christo nobis defensis occidi. Quod vero in sabulo arenae obruit interemptum, manifestum est ejus jam morticinam praesentiam in eis latere, qui non habent stabile fundamentum. Unde et Ecclesiam Dominus in petra aedificat, et eos qui audiunt verbum ejus et faciunt, comparat prudenti viro qui aedificat domum suam super petram: ne tentationibus cadat et corruat. Illos autem qui audiunt et non faciunt comparat stulto aedificanti super arenam, cujus tentata domus, rui
Abbreviated transcription (Latin):
in eouiuere qd̾ femineu. qd̾ in becil¬
lum ⁊ fragile. ⁊ ꝓnuni ad uicia ceruit᷑.
i. ambitionem. iolentia. libidinẽ.
nacundiam. crudelitatem. furoreui.
erpoito reperitur. Et dñs ciuius
moyses typuum induerat: ad flum
lauacri.⁊ ad aquã luptisinatis. acre¬
dentib inuenitur. Plorabat ĩ fãs:
pcc̾a deflebat. Uñ ⁊resuscitandũ la¬
zarum fleuit: uideoruz deplorãs ꝑ¬
fidiam. filia pharaonio dercetẽs ad
lauacrum flumiuis: collegit infan¬
tem: ecclia ex gentib lauacri ealu¬
ercepit a sina goga matrecarnali ex¬
pulsum qiͣ iunifantez. qr tunc pariui¬
lus uidebatur cum in homine cer¬
neretur. Inuẽit illa moysẽ ĩ elusuz
inuasculo typin. qd̃ ex multis agg
receditum in cordib scõrumqui ĩ u¬
uitatem sunt contexti ex multoru
fratrũ menbris. omnes unũ in xp̃o
corpo effrĩ sunt: et eum religiora obẜ
pt̾o liberauit. Ab egipcio inuni¬
am ppecientem multũ eẽ fre̾m uõ fer¬
ens frez defendit.⁊ eundez egypaiũ¬

Expanded text:
mineum, quod imbecillum et fragile et pronum ad vitia cernitur, id est, ambitionem, vinolentiam, libidinem, iracundiam, credulitatem, furorem, eexpositus reperitur, et Dominus, cujus Moyses typum induerat, ad flumen lavacri, et ad aquam baptismatis a credentibus invenitur. Plorabat infans, peccata deflebat. Unde ad resuscitandum Lazarum flevit, Judaeorum deplorans perfidiam. Filia Pharaonis descendens ad lavacrum fluminis, collegit infantem: Ecclesia est gentibus lavacri saluexcepit a Synagoga matre carnali expulsum, quasi infantem, quia tunc parvulus videbatur, cum in homine cerneretur. Invenit illa Mosen inclusum in vasculo tibin, quod ex multis agrelesia reconditum in cordibus sanctorum, qui in unitatem sui contexti ex multorum fratrum membris omnes unum in Christo corpus effecti sunt, et eum religiosa obseptio liberavit, ab Aegyptio injuriam patientem, inultum esse non ferens, fr
Abbreviated transcription (Latin):
giuta auime cum iacob
iutrouier̃t in egyptũ.¬
ad pdicandũ u̾bũ deito¬
to mittuntur mundo. Alit̾. he
iugresse sunit: imstice innum̾o
batur: post tanta peccata ⁊ sacri¬
iez ia doũretur renussio percorum. Egp¬
tus enimhicinuntꝯ eẽ. figuralit̾ mł¬
tis ipharuimuccib approbatur. ii¬

Expanded text:
LXX animae cum Jacob introierunt in Aegyptuad praedicandum verbum Dei toto mittuntur mundo. Aliter hae ingressae sunt mystice in numerbatur, post tanta peccata et sacrilegia donaretur remissio peccatorum. Aegyptus enim hic mundus esse figuraliter multis p
Abbreviated transcription (Latin):
cuum. Et uusit. Pouc inquit eam: Et¬
faciemi tuã et dexteram tuam de me¬
dio sinu tuo: S quid illi ait: Re¬
ucea eam in sinum tuum. Reucca¬
uit: et reuersa est ad colorem suu.
Sic et plebs uidea minc aliena est a
simi der: et foris minũda irmãsit.
S reuocat eam. ⁊ redit ad pristuiu
coloreur: dum agnouent dñn saluato¬
rem. Nunc enun cecitas ex parte cõti¬
git misrł: donec plenitudo gentium
intiuu̾it. ⁊ sic omnis urł saluus fiat.

Expanded text:
tuum, et misit. Ptuum, et misit. Pfaciem tuam, et dexteram tuam de medio sinu tuo ? Sed quod illi ait: Revoca eam in sinum tuum . Revocavit, et reversa est ad colorem suum. Sic et plebs Judaea, nunc aliena est a sinu Dei, et foris immunda remansit. Sed revocat eam, et redit ad pristinum colorem, dum agnoverit Dominum Salvatorem; nunc enim caecitas ex parte contigit in Israel donec plenitudo gentium intraverit, et sic omnis Israel salvus f
Abbreviated transcription (Latin):
de caudani eiꝰ. Et app̾heudit. Et fc̃a ẽ
it̾umuirga. Qd eĩ hic significat ẜpẽs:
Seipeus enim persuasit honini mor¬
tem ergo mors a serpente. Uirga ituq
inserpentel xp̃x in morte. Et ramen
expaiit. ⁊ fugit moyses. Quid ẽ ab illo
serpente fugisse moysen. nͥ qd legitur
sueraut recesẜũt. S quiddicru ẽ:
apphende caudameiꝯ. Quid ẽ canda ⁊
nisi postiora e Hoc significauit: postĩo¬
ramea uidebis. Primo enim fc̃us ẽ
spens: s canta apprehensa fũa ẽ unrga
id qd̾ fu̾ at resuregendo reuersus est.
u̾ ꝑ inte repara tõem morte cõsũ pta:
nicħ in eo serpente̾s apparuit. Est enĩ
in caudas erpentio scłi sinis: qr oic in¬
ortalitas ecc̃e ꝑ lubrica temporũ uol¬
uitur. Alii eunt: alii uenuĩt : ꝑ mortẽ
dimus ad manum dei.⁊ atq app̾hesi
reparabimur. ⁊ nouissima inimica
morte destructa resurgentes in dex¬
Tem datur aliud signũ moysi. Mit¬
te niquit manum tuam in sina¬

Expanded text:
de caudam ejus, et apprehendit, et facta est de caudam ejus, et apprehendit, et facta est iterum virga . » Quid enim hoc significat, serpens enim persuasit mortem homini; ergo mors a serpente; virga itaque in serpente, Christus in morte, et tamen expavit et fugit Moyses: quid est ab illo serpente fugisse Moysen, nisi quod legifuerunt recesserunt. Sed quod dictum est: Apprehende caudam ejus, quid est cauda, nisi posteriora ejus? Hoc significavit Posteriora mea videbis. Primo enim factus est serpens, sed cauda apprehensa, facta est virga; id, quod fuerat, resurgendo reversus est, ubi per vitae reparationem, morte consumpta, nihil in eo serpentis apparuit. 4. Est etiam in cauda serpentis saeculi finis, quia sic mortalitas Ecclesiae per lubrica temporum volvitur; alii eunt, alii veniunt per mortem, dimus ad manum Dei, atque apprehensi reparabimur, et, novissima inimica morte destructa, resurgentes in dextem datur aliud signum Moysi, Mitte, inquit, manum in sin
Abbreviated transcription (Latin):
aicorum. Nanima in rubo: u̾bũ dei.
alii irubo flãmaute ⁊ ñ urente: eccli¬
am intlligant iuflamian ⁊ ñ iuperre¬
perire. Qd̾ uero dñs moysi in codem
rubo apparusse legit᷑ ostendit ũ alibi
qͣm in ecclia eum creclentib apparere.
qr nullo digne consist̾e uł deumuirde
pot̾. iͥ qui cuncca terrena ⁊ mortalia de¬
posuerit uncia. qd̾ sigͥcabãt illa mor¬
si calciamenta deposita. habet qppe
et aliamsiguram. id qd̾ moyses disca¬
lsi an iubetur uetumnamqz consue¬
tu do erat. ut si sponsa sponsuz repudi¬
are ulłet⁊ discalciaretur ille: ⁊ hoci
eẽt signum irpudii. Pinde moyses.
ex hoc cdiscalcian iubetur: ne ad eccͣa
que in rubo significabatur qĩ spõsꝯ
moysi. hebrei aũt dicunt pp̾ea inru¬
bo apparuisse deũ moysi ⁊ ñ in ali olig¬
no: ne forte sculpent i eodẽ uidendo¬
lum semper enun deus abstulit acca¬
sionem ydolatrie¬
Ittitur dehinc moysos adliberã
moyses ⁊ fugit. Et ait illi dñs. App̃hẽ¬

Expanded text:
aicorum, flamma in rubo verbum Dei. Alii in rubo flammante, et non urente, Ecclesiam intelligunt inflammari perseperire. Quod vero Dominus Moysi in eodem rubo apparuisse legitur, ostendit non alibi quam in Ecclesia eum credentibus apparere, quia nullus digne consistere, vel Deum videre potest, nisi qui cuncta terrena et mortalia deposuerit vitia. Quid significabant illa Moysi calceamenta depositi, habet quippe et aliam figuram, id quod Moyses excalceari jubetur. Veterum namque consuetudo erat, ut si sponsa sponsum repudiare veliet, discalcearetur ille, et hoc esse signum repudii. Proinde Moyses excalceari jubetur, ne ad Ecclesiam, quae in rubo significabatur, quasi sponMoysi. Hebraei autem dicunt propterea in rubo apparuisse Deum Moysi, et non in alio ligno, ne forte et sculperent in eodem Judaei idolum, semper enim abstulit occasionem idololatriittitur dehinc Moyses ad liberans: Apprehen
Abbreviated transcription (Latin):
uit auctorib. Porro qd̾ sequit᷑ i diis
eorum fecit iudicumi: illud hebrei
autumant. ꝙ necce qua egresso ẽ ppłs
om̃ia in egipto templa destructa sint
siue motu terre. siue tactu fulminu.
sp̃ualr̃ aũt dicimus qd̾ egredientibꝰ
nob in egrpto etrorũ ydola coruãt.

Expanded text:
vit auctoribus. Porro quod sequitur: In diis eorum fecit judicium , illud Hebraei autumant, quod nocte qua egressus est populus, omnia in Aegypto templa destructa sunt, sive motu terrae, sive tactu fulminum. Spiritaliter autem dicimus quod egredientibus nobis ex Aegypto, errorum idola corruant,
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea fit pascha. In occisione.
agnorum cociditur xp̃e. de quo in
euanglio dicitur. Ecce agnus dei. Ec¬
ce qui collit peccata mundi. Uesꝑe ĩmo¬
latur agnuo: Inuesꝑa niũdi passꝯ est
dũs. Prohibentur enim qui paschai
faciunt. ossa frang̾e̾. Nonfrangũt᷑
incruce ossa domini: attestante euã¬
gelista qui ait. Os meũ ñ cõmin¬
uetis. Sanguine agui illimiunt᷑
irlitarum postes. ne uastator ange¬
lus audeat inferre perinciez. Sign¬
hii soli ab interitu liberentur ⁊ quiꝑ
cruore domurice passiõis corde et frõ¬
te signati sunt. qui ⁊ opete lccͥuntur:
Signatum ẽ suꝑ nos lumen uultus
cin chñe. Unde et applłatur ip̃a sollẽp¬
nitas pasche: qd̾ nos transitum pꝯsu¬
mus uocare. eo qd̾ de peiorib ad me¬
liora ꝑgcentes: tenebrosam egyptuz

Expanded text:
nterea fit Pascha in occisione agni; occiditur Christus, de quo in Evangelio dicitur: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Vespere immolatur agnus; in vespere mundi passus est Dominus; prohibentur qui Pascha faciunt ossa frangere; non franguntur in cruce ossa Domini, attestante evangelista qui dicit: Os ejus non comminuetis . Sanguine agni illinuntur Israelitarum postes, ne vastator Angelus audeat inferre perniciem: signhi soli ab interitu liberentur, qui cruore Dominicae passionis corde et fronte signati sunt, qui etiam opere loquuntur: Signatum est super nos lumen vultustui, domine. unde et appellatur ipsa sollemnitas phase, . quam nos transitum possumus appellare, eo quod de peioribus ad meliora pergentes tenebrosam Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
Alum a diabolo non ẽ c̾atum:
qr sine deo scumẽ nichil. U̾s autez m̃¬
lum non fecit. Nonqz alicubi aut ali¬
qñerat malum unde fi̾et dia bolus in¬
ido̾ natura nulla ẽ. qr accedendo ĩ bo¬
nã nat̾a effecit eam uicigam. qd̾ dũ
discedit natura manet.⁊ malum qd̾
merat nusꝙ̃ ẽ. Exeo qd uiciũ noc
nature agngtitur uicium natuta
non ẽẽ: qr nicħ qđ naturale ẽ nocet.
uoluntate malam. Ip̃a mal uolun
tas cestis ẽ nature bõe. que intm̃ tes¬
tatur ẽẽ bołam. ut illam d̾c ꝓmaloũ
relinqͣt multam. Creditur abhr¬
ticis. mẽtẽ adeo: iuucia adyabolo fu¬
isse c̾ata. uñ⁊ab ip̃is dueñture uo¬
na et mala putantur. s uicium
natura nẽ. et dumu̾e a diabolo sit.
malis bone nature decor emineretr
uł contrapositu nominat᷑. ⁊ dit pł¬

Expanded text:
alum a diabolo non est creatum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus mideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, qvoluntatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. 4. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis duae naturae, bona et mala putantur. Sed vitium natura non est; et dum vere a diabolo sit, malis bonae naturae decor emineret? vel contrapositum nominatur 133,
Abbreviated transcription (Latin):
homiuis paruã rem demes. s tocio
corporis ingeris felitatẽ. ita et ĩ
uniu̾sit ate c̾ature. si extrenũ uer¬
miculũ natura malum dixerisimi
la paminb̾ seuiunt origine: ꝑtiz
culpa. Mala dieunt multainc̾a¬
turis ꝑu̾si. ut ignẽqr urit. ut ferr¬
umqr occidit: ut ferã qr mord et.
S comocda ip̃aorum ĩ intẽcẽs hõ.
accusat inilł qd̾ sͥ debet pociꝰ ĩpu¬
tari cuiusq pro poc̃o ista effecta st̃
noxia: que illi omni ex parte fu̾ãt
ante pcc̃m subiecta. Nr̾o uicio. nõ
sua natura. nob̾ mala sunt ea q̃ no¬
b nocent. Nam lux dumsit boa. in¬
finnis ocuł noxia ẽ. et tẽ oculoru
uiciũ non lucis ẽ. sic et cet̾a. Cũ di¬
turaum stimuł ⁊ elem̃toꝵ adu̾sita¬
tib homo u̾ba̾tur: peccati ł exig̾e
penamut deo suꝑbiẽs hõ. ea q̃ in¬
frapo sunt paciatur. adu̾sa. ucide
nto gͦ poc̃oru hoc actũ ẽ: ut nat᷑a¬
lit prosꝑa nutentur hominiad
u̾sis. Unde et salomon c̾atura ex

Expanded text:
hominis, parvam rem demes, sed totius corporis ingeris foeditatem; ita et in universitate creaturae est: si extremum vermiculum natura malum dixeris, unla, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis est; sic et caetera. 10. turarum stimulis et elementorum adversitatibus homo verberatur, peccati hoc exigere poenam, ut Deo superbiens homo ea quae infra ipsum sunt patiatur adversa. Unde rito ergo peccatorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon: Creatur
Abbreviated transcription (Latin):
tres pueri supplicatõib deuo
p̃catiome tres hore porrecte:trmita¬
tio nob̾ reuerentiam declanarẽt. pa¬
rilit̾. a tettia. ad sextam. adq indea
ad nonam per lucis int̾ualla eatis
dimensionib t̾mmnata trinitas t̾
die regata coleretur. Illud ⁊̃ cocur
est suo leco ⁊ mimero et tempore
descendit ad t̾ras: impletimis gr¬
hora xp̃c passo: innona patibuli er¬
uciamenta por ex̃. Tali eĩ sacramẽ¬
to legitamus ad p̃cem temporibꝰ
pet ternas horas trinitatio ꝑfec¬
tio aut laudatur celebritatib:
ant pc̃ib impetratur. Licet si cõ¬
putetur diurna celebritas per qͣ
nitate aaluat᷑. Siquidem ⁊ in nec¬
te statoẽs ⁊ uigilie militares ĩ. iiͦiiͦ
partes cliuise: trinisͥ orarum spaci¬
is cͦecernuntur. ut et ip̃is noctn̾is
mundialib q officiis trinitatis:
inisterium ueneretur

Expanded text:
tres pueri supplicationibus devprecationis tres horae porrectae Trinitatis nobis reverentiam declararent, pariliter ad tertiam, ad sextam, atque deinde ad nonam per 387 lucis intervalla, ratis dimensionibus terminata, Trinitas ter die rogata coleretur. Illud etiam occest, suo loco, et numero, et tempore, descendit ad terras impleturus grhristus passus, ad nonam patibuli cruciamenta porrexit. Tali enim sacramento legitimis ad precem temporibus per ternas horas Trinitatis perfectio aut laudatur celebritatibus, aut precibus impetratur. Licet et computetur diurna celebritas per quainitate salvatus. Siquidem et in nocte stationes et vigiliae militares in quatuor partes divisae, ternis horarum spatiis secernuntur, ut et in ipsis nocturnis mundialibusque officiis Trinitatis mysterium veneretur
Abbreviated transcription (Latin):
E matutinorum⁊
meditabor inte: qr fusti adintor
nis. Et alibi. Preuenerunt cculi
mei ad te cliluculout meditarer
el oquia tua. Cassianus aũt dicit.
Mitutine sollempnitatis officiũ
nouo adhuc tempore institutũ. pri¬
mitus in beth leem monastio uͥ dñs¬
ni Iħe xĩs pro redemptõe humane
sauitio ex uirgine nagci dignatꝰ ẽ.
sicq ex illo per uuiu̾summudum
euistem celebrationis iuualuit cõ¬
suetudo. Diluculoantem prom̃
oratur: ut resurrectõ xͥ celebretur.
matutina enim luce radiante. dñs
et saluator nr̃ ab inferis resurrex̃
qñ cep oriri ficelib lux que moriẽ¬
te xp̃o ccciderat pecc̾orib. siquide ⁊
eotem tempore cinctis spes future
resiurectionis c̾ditur cumiusti ⁊ õs
ab hac temporali morte qͣi a sopoie
somꝑm resurgentes enigilabũt

Expanded text:
e matutinorum ameditabor in te, quia fuisti adjutor meus : et alibi: Praevenerunt oculi mei ad te diluculo, ut meditarer eloquia tua . Cassianus autem dicit , matutinae solemnitatis officium, novo adhuc tempore institutum, primitus in Bethleem monasterio ubi DChristus pro redemptione humani generis ex virgine nasci dignatus est. Sicque ex illo per universum mundum ejusdem celebrationis invaluit consuetudo. 2. Diluculo autem proinde oratur, ut resurrectio Christi celebretur; matutina enim luce radiante, Dominus et Salvator noster ab inferis resurrexit, quando coepit oriri fidelibus lux quae, moriente Christo, occiderat peccatoribus. Siquidem et eodem tempore cunctis spes futurae resurrectionis creditur, cum justi et omnes ab hac temporali morte, quasi a sopore somni resurgentes, evigilabunt
Abbreviated transcription (Latin):
sceleris eẽ ppłi. secundum meritũ
enim plebiuur disponitur unta rͤ¬
torum. testante iob. qui reguare
ce enum deo talem rectorem ppli
suscipunt: qualem ꝓ poõo merẽ¬
tur. Nonnũ ꝙͣ ꝓ malicia plebis.
⁊̃ reges mutantur.⁊ qui añ uite¬
bantur ẽẽ boni: accepto regno fi¬
uut iniqui.

Expanded text:
sceleris esse populi. Secundum meritum sceleris esse populi. Secundum meritum enim plebium, disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare te enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui.
Abbreviated transcription (Latin):
subiectos bene regendo molifica¬
renouerunt. Quidam ip̃o no¬
men regiminio: ad ĩmanitatemi
tun suertunt crucelitatis. Dũ¬
q ad culmen potestatis ueneñt.
in apostasiam confestinl abunt᷑.
cantoq se tumore cordis excollũt.
ut cuncros sb̃ditos insui comꝑatõe
despiciant: eqq quib preeẽ cõtig̃
ñ agngrant. Quib ꝯgrue ꝑ eccle¬
siasten dicitim ducẽnte cõstitur. no¬
li extolli. Dum mũ clireges subli¬
miores secet̾is sentiant. inortales
tainen se eẽ agngrant. nec regni
gliam qua inseculo sb̾limantur
aspiciant:s opꝰ quos secũ ad unfe¬
ros deportentur intendant. Si er¬
go carebunt huius temporis głiã.
ꝓpham de quibdam potestatibus
rato. und̾e inferiꝯ per eundem ꝓph¬
etam dicit. Dabo inquit tͥ regez
infurore meo. quo manifestiꝯ elu¬
eter bonam malaiqz potestatez
adeo ordinari. s bonam propicio:¬
malamtratus. Reges qñ boui
sunt. inumeriᷤ ẽẽ dei. qñ uero mali:

Expanded text:
subjectos, bene regendo modificasubjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos sdespiciant, eosque quibus praeesse contigit, non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiasten dicitur: Ducem te constitui, noli extolli. Dum mumiores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportent intendant. 340 Si ergo carebunt hujus temporis gloria, prophetam de quibusdam potestatibus rato. Unde et inferius per eumdem prophetam addidit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo . Quo manifestius elucet bonam malamque potestatem a Deo ordinari; smalam iratus. Reges quando boni sunt, muneris esse Dei: quando vero mali,