comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curumq se laborẽ honusq ꝓ¬
mittit. simͦ eius uigum tollãt.
mandatoꝵ scilicet suoꝵ pre¬
cepta suscipiant. eũq sacra¬
m̃to crucis ad eant: qr corde
humilis ⁊ mitis sit: ⁊ inhisa¬
nimabꝰ suis requiem inueni¬
ant. iugi suauis ⁊ leuis hon¬
ibus blandũnta ꝓponens:
ut credentibꝰ eiꝰscientiam
prẽnt. qd̾ solus ipsenouit ĩ
patre. Et quid iugo ipsius
suauiꝰ quid honere leuius:
Probabilem fien. abscelere
abstinere. bonũ uelle. ma¬
lum uolle: amare om̃s. o¬
disse nullũ: et̾na consequi.
p̾sentibꝰ non capi: nolle ĩ¬
ferre alteri. qd̾ sibi ipsi ꝑpe¬
ci sit mole stũ¬

Expanded text:
turumque se laborem onusque promittit, si modo ejus jugum tollant, mandatorum scilicet suorum praecepta suscipiant, eumque sacramento crucis adeant: quia corde humilis et mitis sit, et in his animabus suis requiem inveniant : jugi suavis et levis oneris blandimenta proponens, ut credentibus ejus boni scientiam praestet, quod solus ipse novit in Patre. Et quid jugo ipsius suavius, quid onere levius, probabilem fieri, scelere abstinere, bonum velle, malum nolle, amare omnes, odisse nullum, aeterna consequi, praesentibus non capi, nolle inferre alteri, quod ipsi sibi perpeti sit molestu
Abbreviated transcription (Latin):
qr t̾re sodomoꝵ remissiꝰ erit
in die iudicii. quã tibi. Que¬
rat prudens lector ⁊ dicat. si
trrus ⁊ sidon ⁊ sodoma potue¬
rant agere penitentiã ad p̾di¬
cationem saluatoris: signoꝵ¬
q miracla nõ sunt in culpa
qd̾ nõ crediderũt. s uicim
silencii meo ẽ qui acturis pe¬
nitentiã noluit p̾dicare. Ad
qd̾ facilis ⁊ aꝑta responsio ẽ:
ignorare nos iudicia dĩ. et
singłarum dispensationum
cius sacram̃ta nescire. Pro¬
positũ fuerat dño uidec fineꝰ
nõ excedere: ire iustam pha¬
riseis ⁊ sacerdotibꝰ occasionẽ
excusationis daret. Pnde
⁊ apłis aute passionẽ p̾cepit.
Inmã gentiũ ne habieritis.

Expanded text:
Sodomorum remissius erit in die judicii quam tibi. Quaerat prudens lector et dicat: si Tyrus et Sidon et Sodoma potuerunt agere poenitentiam ad praedicationem Salvatoris, signorumque miracula, non sunt in culpa quod non crediderunt: sed vitium silentii in eo est, qui acturis poenitentiam noluit praedicare. Ad quod facilis et aperta responsio est: ignorare nos judicia Dei, et singularum dispensationum ejus sacramenta nescire. Propositum fuerat Domino Judaeae fines non excedere, ne justam Pharisaeis et sacerdotibus occasionem persecutionis daret. Unde et apostolis ante passionem praecepit: In viam gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
a patre meo. Et tradentẽ pa¬
trem ⁊ accipientẽ filiũ. misti¬
ce intelligite. Alio qͥn siuixta¬
nrãm fragilitatẽ sentire uolu¬
mus: cum ceꝑit habere qui
accipit. incipit non habx qui
dederit. Tradita aũt sibi oĩa
non celũ ⁊ t̾ram ⁊ elem̃ta ĩtel¬
ligenda sũt: ⁊ oet̾a que ipse fe¬
cit ⁊ condidit. s hii qui ꝑfiliũ
accessũ habent ad patrẽ: ⁊ an¬
nõ. alia siit. quã que in filio soli
nota sunt patri. nota uͦ filio so¬
li eẽ que patri sũt: atq ita ĩ hoc
mutue cognitionis secreto in¬
telligitur. nõ aliud in filio quã
qd̾ in patre ignorabile sit ex¬

Expanded text:
em Patrem, et accipientem Filium, mystice intellige. Alioquin si juxta fragilitatem nostram sentire volumus, cum coeperit habere qui accipit, incipiet non habere qui dederit. Tradita autem sibi omnia, non coelum et terra, et elementa intelligenda sunt, et caetera quae ipse fecit et condidit: sed hi qui per Filium accessum habent ad Patrem, et annon alia sunt, quam quae in Filio soli nota sunt Patri. Nota vero Filio soli esse, quae Patris sunt. Atque ita in hoc mutuae cognitionis secreto intelligitur, non aliud in Filio, quam quod in Patre ignorabile sit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ. confessionẽ pomi in lau¬
de dĩ. Non enĩ peccata dñs
ficebatur. que nulla habebtͣ:
p̾sertim qr eũ exultantem
hoc dixisse aliꝰ eugłista com¬
memorat. quãꝙͣ ⁊ uerba ip¬
sa que dicit nõ habeant du¬
bitationẽ: qd̾ in laude dĩdi¬
cautur. igo confessionem
uocat scriptura generaliter:
quicqͣd manifeste sic̃ cernit᷑
enuntiatur. Nam illud qd̾
ait. siqͥs me confessꝰ fuecit
corã hominibꝰ: confitebor e
um corã patre meo. uł sicut
alibi ẽ coram angłis dĩ: non
utiq peccata conficetur. qͥ
xp̃m conficetur. Quod si ꝓpt̾¬
nũquid etiam ita xp̃s coram
patre ułcoram angłis hoĩem
qui se confessus fuerit confite¬
tur: Est etiam in eccłiastico
posicũ. ⁊ hoc dicetis in confes¬

Expanded text:
fessionem poni in laude Dei. Non enim peccata Dominus confitebatur, quae nulla habebat, praesertim quia eum exsultantem hoc dixisse alius evangelista commemorat : quanquam et verba ipsa quae dicit non habeant dubitationem, quod in laude Dei dicantur. Ergo confessionem vocat Scriptura generaliter quidquid manifeste, sicut cernitur, enuntiatur. Nam et illud quod ait, Si quis me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo ; vel sicut alibi est, coram Angelis Dei : non utique peccata confitetur qui Christum confitetur. Quod si propternumquid ita etiam Christus coram Patre vel coram Angelis hominem qui se confessus fuerit confitetur? Est etiam in Ecclesiastico ita positum, Et haec dicetis in confes
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmodũ cum diceret nc̃õ
nouit patrẽ nͥ filis addidit. ⁊
cui uoluerit filiꝰ reuelare. Qd̃
nõ ita intelligendũ est: quasi
filiꝯ anullo possit cognoscinisi
a patre solo: pat̾ aũt nõ solum
a filio s etiam ab eis quibꝰ re¬
uelauerit filiꝰ Sic enĩ potius
dictum ẽ: ut intelligamꝰ et¬
ipse ẽ m̃tis nr̃e lum̃. ut quod¬
lum̃ postea in tulit. ⁊ cui uolue¬
rit filiꝰ reuelare: nõ patrẽ tan¬
cum s etiã filiũ accipias. Ad
totum enĩ qd̾ dix̃ illatum est.
Uerbo enĩ suo se pat̾ declarat:
uerbũ aũt nõ solum id qd̾ per
uerbũ declaratur. s etiam se
ipsũ declarat. Aliud ẽ nat᷑e

Expanded text:
eret: nemo nouit patrem nisi filius, addidit: et cui uoluerit filius reuelare. quod non ita intellegendum est, quasi filius a nullo possit cognosci nisi a patre solo, pater autem non solum\' a filio sed etiam ab eis quibus reuelauerit filius. sic enim potius dictum est, ut intellegamus et ut, quod postea intulit: et cui uoluerit filius reuelare, non patrem tantum sed etiam filium accipias. ad totum enim quod dixit inlatum est. uerbo enim suo se pater declarat; uerbum autem non solum id quod per uerbum declaratur, sed etiam se ipsum declarat. CLXVIII. EX LIBRO
Abbreviated transcription (Latin):
tiri ⁊ sidones. s ipsa sodomoꝵ
⁊gomorreoꝵ faciant leuia pͤ¬
cata: qr forte illis credendi fu¬
iss affectus. si taliũ uirtutũ
contẽplatio contigiss. Et
altaberis : usq in infernum
desçendens. In altero exẽpla¬
i reꝑimꝰ: ⁊ tu capharnaum
usq ad celũ exaltata es. usq
adinferna descendes. Et est
duplex intelligentia. Seli¬
deo ad inferna descendes. qr
contra p̾dicationẽ meã super¬
bissime restitisti: uł ido quia
exaltata usq ad celũ meo hoᷤᷤ¬
picio. uł uicis signis atquir¬
cutibꝰ tantũ habueris pͥui¬
legiũ: maioribꝰ plecteriᷤᷤ sup¬

Expanded text:
Tyri et Sidonis, sed ipsa Sodomorum et Gomorrhaeorum facient levia peccata: quia forte illis credendi fuisset affectus, si talium virtutum contemplatio contigissetaltaberis, usque in infernum 73 descendens? In altero exemplari reperimus: Et tu, Capharnaum, quae usque in coelum exaltata es, usque ad inferna descendes. Et est duplex intelligentia. Vel ideo ad inferna descendes, quia contra praedicationem meam superbissime restitisti. Vel ideo, quia exaltata usque ad coelum meo hospitio, et meis signis atque virtutibus, tantum habens privilegium, majorib
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ appellare. Qui abscon¬
disti hec a sapientibꝰ ⁊ prudẽ¬
cib ⁊ reuelasti ea paruulis.
Grãs agit ⁊ exultat in patre.
qͦd apłis aduentus sui aꝑue¬
rit sacram̃ta: que ignor auer̃
scribe ⁊ phausei. qui sibi sapiẽ¬
tos uidebantꝰ ⁊ in cõspectu suo

Expanded text:
appellare. Quod abscondisti haec a sapientibus, et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Gratias agit, exsultat in Patre, quod apostolis adventus sui aperuerit sacramenta, quae ignoraverint scribae et Pharisaei, qui sibi sapientes videntur, et in conspectu suo
Abbreviated transcription (Latin):
ebriũ. Ergo qr uos noliustis
utrãq reciꝑe disciplinã: us¬
tificata ẽ sapientia a filiis suiꝰ
Et ego qui sũ dei uirtus ⁊ dei
sapientia. uiste fecisse. ab apoᷤᷤ¬
tolis filis cõꝓbatus sũ: quibꝰ
reuelauit pat̾ que sapientibꝰ
absconderet ⁊ prudentibꝰ. ap̃¬

Expanded text:
is utramque recipere disciplinam, justificata est sapientia a filiis suis: Et ego qui sum Dei virtus et Dei sapientia , juste fecisse ab aposmeis filiis comprobatus sum, quibus revelavit Pater, quae a sapientibus abscenderat, et prudentib
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ep̃i: mittens duos
de disciplis suis ait illi.
Tu es qui uenturus es.
an aliũ expectamꝰ: Hir
Non qͣ si ignorans inter¬
rogat: ipse̾ enĩ cet̾is igno¬
rantibꝰ demonstrauerat
dicẽs. Ecce agnus dĩ: oc¬
ce qui tollit pocca mundi
et patris uocem intonãtis
liudierat. hic ẽ filiꝰ m̃s di¬

Expanded text:
mittens duos de discipulis suis, ait illi: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Non quasi ignorans interrogat; ipse enim caeteris ignorantibus demonstrat, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; et Patris vocem intonantis audierat: Hic est Filius meus di
Abbreviated transcription (Latin):
galilee a saluatore plangunt᷑.
qd̾ post tanta signa atq iurtu¬
tos nõ egerint penitentiã. et
pͥferuntur eis tyrus ⁊ si don ur¬
bes ydolatrie ⁊ uiciis dedite.
Preferuntur aũt ideo. qͥ cy¬
rus ⁊ sidon naturalẽ tantũ
legem calcauerit: iste uͦ pt
transgressionẽ naturalis le¬
gis ⁊ scripte: etiã signa que
ap̃ eas facta sunt parui du¬
xerint. Queramꝰ ubi scriptũ
dñs signa fecerit. Supͣ legi
mꝰ cutubat ciuitates om̃s¬
zam ⁊ bethsaida dñm signa
focisse.Iã. Oritur hic sane
nullomͦ dissimulanda queꝰ
tatur diligere nimicos nr̃os.
bñfacere eis qui nos oderũt.
⁊ orare ꝓhis qui nos persecũt᷑.
Multe alie scripturarũ par

Expanded text:
Galilaeae, a Salvatore planguntur, quod post tanta signa atque virtutes non egerint poenitentiam, et praeferuntur eis Tyrus et Sidon, urbes idololatriae et vitiis deditae. Praeferuntur autem ideo, quod Tyrus et Sidon naturalem tantum legem calcaverint, istae vero post transgressionem naturalis Legis et scriptae, etiam signa quae apud eas facta sunt, parvi duxerint. Quaerimus ubi scriptum Dominus signa fecerit. Supra legimus: Et circuibat civitates omzaim et Bethsaida Dominum signa firmo. 71. Oritur hic sane nullo modo dissimulanda quaestatur diligere inimicos nostros, et benefacere his qui nos oderunt, et orare pro his qui nos persequuntur, multae aliae Scr
Abbreviated transcription (Latin):
peti iũ regnũ celoꝵ possit. Qͥs
enĩ celo molentiã urogat: &
rursus querendũ est sipatiuĩ
regnũ celoꝵ potest. cur eand̾
cat siqͣs hec uł illa fecerit mor¬
te moriatur: cunctis legenti¬
bꝯ liquet. qr pecc̃ores quosq
penã sue seueritatis ꝑculit:
non aũt ꝑ penitentiam ad ui¬
tam reduxit. Cum uͦ iohes
baptista redep̾toris grãm p̾¬
currens. penitentiamꝰ p̾dicat:
ut peccator qui exculpa est
mortuus. ꝑ cõuersionem ui¬
uat. Id rofecto a diebꝰ iohis
baptiste regnũ celoꝵ im pa¬
titur. Q̾ͥd est aũt rognũ celo¬
ꝵ nisi loc ꝰuistoꝵ: solis enĩ

Expanded text:
regnum coelorum possit? Quis enim coelo violentiam irrogat? Et rursum quaerendum est si pati vim regnum coelorum potest, cur eamdemcat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur; cunctis legentibus liquet, quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit. Cum vero Joannes Baptista, Redemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator qui ex culpa est mortuus, per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum? Solis eni
Abbreviated transcription (Latin):
uł suꝑbia cumidus. uł carnis
facinore pollutus: uł iracũdia
ac census. uł credulitatẽ impiꝰ
post culpas ad penitentiã redit.
⁊ uitã eternã ꝑcipit: qͣsi in loc̃
peccator uitrat alienũ. A die
centiam poccatoribꝰ indixit.
qͥd aliud quã regnuᷤ celoꝵ fie¬
ri iolentiam docuit: Gran¬

Expanded text:
uperbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebtentiam peccatoribus indixit, quid aliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit?
Abbreviated transcription (Latin):
scdi. Qui hab aures audiẽ¬
di aucliat. Si enĩ planus est
sensꝰ. ⁊ manifesta sententia q̃¬
p̾missa ẽ: quid necesse fuit
nos ad illiꝰ intelligentiam p̾¬
parari. nͥ ut nos moneret ea
que de helia dñs dixit. nõ car¬

Expanded text:
 Qui habet aures audiendi, audiat. Si enim planus esset sensus, et manifesta sententia, quid necesse fuit, nos ad illius intelligentiam invitari, nisi ut nos moneret, ea quae de Helia Dominus dixit, non car
Abbreviated transcription (Latin):
na pellicia cingebat᷑: ⁊ iste si¬
milẽ habuit cingulũ. Illeqͣm̃
regẽ acapb ⁊ iezabel impieta¬
tis arguit. fugere cõpulsus ẽ
iste qr herodis ⁊ herodiadis il¬
licitas ñuptias arguit: capi¬
te truncatur. Sunt qͥ ꝓpt̾ea

Expanded text:
na pellicea cingebatur, et iste simile habuit cingulum. Ille quoniam regem Achab et Jesabelem impietatis arguit, fugere compulsus est; iste quia Herodis et Herodiadis illicitas nuptias arguit, capite truncatur. Sunt quida
Abbreviated transcription (Latin):
unt: aliem suscipint. Pro¬
prii insectantur: compleccũ¬
cur inmici. Hereditatẽ ad¬
optio expetit: familia reicit.
testam̃tum filii repudiant:
serui recognoscũt. Itaq rog
num celoꝵ ium patitur. in
gentiũ occupatur ⁊ rapitꝰ. G̃.

Expanded text:
unt, alieni suscipiunt: prount, alieni suscipiunt: proprii insectantur, complectuntur inimici. Haereditatem adoptio expetit, familia rejicit. Testamentum filii repudiant, servi recognoscunt. Itaque vim regnum coelorum patitur, infgentium occupatur et rapitur. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
de huiꝰ suffic̾ uanitati. Siue
enĩ quilib angłs cet̾is mi¬
nor: ioħ̾e sit maior. siue hic
dñs intelligatur iohe p̾cur¬
sore suo etate minor. maies¬
tate maior.ncħ inde ꝓpħis
cet̾is derogatur. Potuerũt
ꝓpt̾ sententiam dñi. Omnes
cam̃: scĩ ⁊ iusti ⁊ boni. Icu¬
shił. Ut rerũnatura exig̾
uim potior afferret. minorq
erit cui ius afferatur. Quid
de eiꝰ nuntios intellexerãt:
incrucis scandalo uigens fi¬
serat: ipsos constitui oporte¬
bat in regno. ⁊ in abrahe ysa
hac ⁊ iacob familia atq agni¬
tione retineri. S om̃is hec
p̾dicatio. ꝓfectũ publicans
⁊ poc̾coribꝰ. afferebat. Exhis
enĩ iam credentes. ex his iam
tur: auctoritatẽ xp̃i oꝑa nõ
merentur. Crux future̾ erat
scandalo: iam ꝓpħiam cessat.
iam ler explet᷑: iam p̾dicatio
om̃is includitur. iã elie sp̃s ĩ
iohis uoce p̾mittitur. Aliis
xp̃s p̾dicatur. ⁊ ab aliis cog¬
noscitur: aliis nascitur.⁊ ab
aliis diligitur. Sin eũ respu¬

Expanded text:
anitati. Sive enim quilibet Angelus caeteris minor, Joanne sit major, sive hic Dominus intelligatur, Joanne praecursore suo aetate minor, majestate major, nihil inde Prophetis caeteris derogatur. Potuerunt propter sententiam Domini: omnes tamen sancti, et justi, et boni. C. Ut rerum natura exigit, vim potior affert; minorque erit, cui vis afferatur. Quid de ejus nuntio intellexerat, in crucis scandalo ingens fiserat: ipsos constitui oportebat in regno, et in Abrahae et Isaac et Jacob familia atque agnatione retineri. Sed omnis haec praedicatio profectum publicanis et peccatoribus afferebat. Ex his enim jam credentes, ex his jam tur, auctoritatem Christi opera non merentur, crux futura erat scandalo. Jam prophetia cessat, jam lex expletur, jam praedicatio omnis includitur, jam Eliae spiritus in Joannis voce praemittitur. Aliis Christus praedicatur, et ab aliis agnoscitur: aliis nascitur, et ab aliis diligitur. Sui eum respu
Abbreviated transcription (Latin):
tia a cibis ⁊ pocu. luctũ penitẽ¬
tie significabat. Quod aũt
ad ipsũ dñm. qui utendo cu
cet̾is cibo ⁊ potu. leticiam rog¬
n figurabat. At illi nec hũi¬
liare cum iohe: nec cũ xp̃o gau¬
dere uoluer̃. dicentes illũ de¬
moniũ habe. istũ uoracẽ ⁊ ebri¬

Expanded text:
tia a cibis et potu luctum paenitentiae significabat; quod autem ad ipsum dominum, qui utendo cum ceteris cibo et potu laetitiam regni figurabat. at illi nec humiliari cum Iohanne nec cum Christo gaudere uoluerunt dicentes illum daemonium habere, istum uoracem
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ita distinguitur: innatis
mulieꝵ nemo ex surex̃ maior
iohe baptista. Qui aũt mi¬
nor ẽ in regno celoꝵ: ac deinde
subinfertur. maior illo ẽ. Se¬
cundum hanc aũt post̾iorem
ita. In natis mulierũ nõ sur¬
rexit maior ioħe bb̃a. Qui ãt
minor ẽ: ac dein de subuifertꝰ
in rogno celoꝵ maior est illo.¬

Expanded text:
: In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista: qui autem minor est in regno coelorum, ac deinde subinfertur, major illo est. Secundum hanc autem posteriorem ita: In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista: qui autem minor est, ac deinde subinfertur, in regno coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰuati sũt ⁊ de concubitu uiri.
⁊ nõ ei quiẽ natus ex iurgine
& sp̃u scõ. quãquã in hac sentẽ¬
tia non ceteris ꝓphis ⁊ patar¬
chis cunctisq hominibꝰ ioħ
p̾tulit. s ioħi cet̾os exeqͣuit.
Non enĩ stati seq̃r ut si alii
maiores eo nõ sũt: ille maior
alioꝵ sit. Ueꝵ ut equalitatẽ
habeat cum cet̾is scĩs. ait.
Qui aũt minor ẽ in rogno ce

Expanded text:
iri, et non ei qui est natus ex Virgine et Spiritu sancto. Quanquam in sententia non caeteris prophetis et patriarchis, cunctisque hominibus Joannem praetulit, sed Joanni caeteros exaequavit. Non enim statim sequitur ut si alii majores eo non sunt, ille major aliorum sit, verum ut aequalitatem habeat cum caeteris sanctis. Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
priuilegium: ut cui dix̾at
ego a te debeo baptizari.ipse
eum baptizauerit. nõ p̾sũp¬
tione maiori. s obedientia
discipli ac timore seruili.

Expanded text:
privilegium; ut qui dixerat: Ego a te debeo baptizari , ipse eum baptizaverit: non praesumptione majoris, sed obedientia discipuli, ac timore servi.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ in laqueũ. ⁊ cet̾a que ibi
dicunt᷑. Et illud. Eiant filii
⁊ que alia uł supͣ uł infra in e¬
usq quaq inscripturis reꝑi¬
untur. que uideantur ẽẽ cõ¬
traria ⁊ huic p̾cepto dñi: ⁊
illi apłico quo ait. bñdicite¬

Expanded text:
 caetera quae ibi dicuntur: et illud, Fiant filii ; et quae alia vel supra vel infra in eusquequaque in Scripturis reperiuntur, quae videantur esse contraria et huic praecepto Domini, et illi apo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ioħi p̾cepit nuntiari. indere
cecos: ambulare claudos. le¬
prosos mundari: surdos au¬
dire. mortuos resurgere: ⁊
qd̾ hismaius ẽ pauꝑes enͣ¬
glizare. Pdauꝑes.ul humi¬
l̾itate ul diuitiis. Et nulla
int̾ pauꝑem diuitẽq distã¬
tia sit salutis: s om̃s uocen¬
ifert. Beatus qui nõ fu̾it
scandalizatꝰ nime. Non.
qui priꝰ accesserũt ad eum di¬
centes. quare nos ⁊ phariser
ieuinauiꝰt frequent̾. discipłi
aũt cui ñ ieuinant: Et ad
testimoniũ ĩuxta iordanem:
ecce discipłi eiꝰ baptizant.⁊
plures uenunt ad eum. Mͦ
dicto liuorẽ significant de si¬
gnoꝵ magnitudine ⁊ inui¬
die mord acitate uenientez:
cur baptizatus a iohe ip̃e au¬
deat baptiz are. ⁊ multo am¬
plior ad eim concurtat: qmͣ
priꝰ uenerat ad iohem. Illis¬

Expanded text:
 praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his maius est — pauperes euangelizari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocennfert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me, non qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant ? et ad testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem.
Abbreviated transcription (Latin):
in his que a iohe gesta sũt intel¬
ligentia amplior: ⁊ cũ facti ef¬
ficientia gr̃a ineo exp̾ssa sentit᷑.
ut ꝓphe ipse ipso quoq conditio¬
nis sue genere ꝓpharet: qr i eo
forma legis elaca ẽ. Xp̃m enĩ
lex annuntiauit. ⁊ remissionez
spopondit: ⁊ iohes totũ hoc opꝰ
legis expleuit. Igitur cessan¬
te iam lege que peccatis plebis
inlusa. ⁊ ppłi uincta uicus. ne
carcere continebat᷑. E rgo ad eu¬
glia contuenda lex mittit: ut
ĩ fidelitas fidem dictoꝵ contẽ¬
plecur in factis. ⁊ qd̾ intra eã
peccatoꝵ fraude sit uinctum:
ꝑ intelligentiã lib̾tatis eũgłi

Expanded text:
in his, quae in Joanne gesta sunt, intelligentia amplior: et cum facti efficientia, gratia in eo expressa sentitur; ut propheta ipse, ipso quoque conditionis suae genere prophetaret, quia in eo forma legis elata est. Christum enim lex annuntiavit, et remissionem spopondit: et Joannes totum hoc opus legis explevit. Igitur cessante jam lege, quae peccatis plebis inclusa, et populi vincta vitiis, ne carcere continebatur. Ergo ad Evangelia contuenda lex mittit: ut infidelitas fidem dictorum contempletur in factis; et quod intra eam peccatorum fraude sit vinctum, per intelligentiam libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
ob hoc ut hominẽ uid̾etis cala¬
mo similem. qui om̃i uento
circum fertur. ⁊ leuitate m̃tis
de eo ambigeret quẽ antea p̾¬
existis in heremo. ut uderetiᷤ
hominẽ instar harundinis
uentoꝵ flatu in partes uariaᷤᷤ
inlinari. ut quẽ antea lau¬
dauerat. de co m̃c dubitet. ⁊¬
de quo priꝰ dixerat ecce agnꝰ¬
interroget utrum ipse an aliꝰ
sit qui ul uenerit uł uenturu ͦ

Expanded text:
ob hoc ut hominem videretis calamo similem, qui omni vento circumfertur, ut levitate mentis de eo ambigeret, quem antea prexistis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agninterroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus
Abbreviated transcription (Latin):
in fine dicturus ẽ: uenite be¬
nedicti patris mei. ꝑcipite re¬
gnũ. Et qr qui ibi sũt scĩ an¬
gli. quilib in eis minor ma¬
ior ẽ utiq quolib scõ ⁊ iusto
portante Corpꝰ qd̾ corrum¬
pitur aggrauat aĩam: qui ad¬

Expanded text:
dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum ; et quot ibi sunt sancti angeli, quilibet in eis minor, major est utique quolibet sancto et justo, portante corpus, quod corrumpitur et aggravat animam . A
Abbreviated transcription (Latin):
dicio a quoꝵdam auribꝰ pre¬
dicatio sc̃a subtrahitur: qr
suscitari ꝑ grãm non merent᷑.
Implecum gͦ uidemꝰ hodie dic¬
tum saluatoris. qr scilicet coro¬
zam ⁊ bethsaida p̾sente dño
ardere noluerũt. Tyius aũt
ac sidon post eugłizantibus xͥ¬
discipłis crediderunt. tantaq
fide ac deuotione fuerũt. ut
paulũ apłm tro abeuntẽ cũc¬
ti ciies cũ uxoribꝰ ⁊ filiisusq
foris ciuitatẽ ꝓsequerentur.
pulcherrimoq spectacło tãta
hominũ multitudo: paucissi¬
assintos carissimos. ad naueᷤᷤ
usq ad ualefactura deducet.
S quare nõ olim his qui cre
dñs ait incilicio ⁊ cinere se¬
dentes penituerint: incilici¬
o qd̾ de pilis capraꝵ contexi¬
tur. a sꝑam peccati pũrgentis
memoriã. qua in die iudicii
sinistra pars ẽ induenda signi¬
ficat. In cinere aũt mortis cõ¬
siderationẽ: ꝑ quã tota huaͣni
gen̾is massa in puluerẽ ẽ re¬
digenda demonstrat. Porro
insessione. humiliationẽ ꝓpͥe

Expanded text:
a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non merentur. Impletum ergo videmus hodie dictum Salvatoris, quia scilicet Corozaim et Bethsaida praesente Domino credere noluerunt. Tyrus autem et Sidon postea evangelizantibus discipulis crediderunt, tantaque fide et devotione fuerunt, ut Paulum Tyro abeuntem, cuncti cives cum uxoribus et filiis foras civitatem prosequerentur, pulcherrimoque spectaculo, tanta hominum multitudo paucissifide clarissimos, ad naves usque valefactura deduceret. Sed quare non olim his qui credDominus ait: In cilicio et cinere sedentes poeniterent: in cilicio, quod de pilis caprarum contexitur, asperam peccati pungentis memoriam, qua in die judicii sinistra pars est induenda, significat; in cinere autem mortis considerationem, per quam tota humani generis massa in pulverem est redigenda, demonstrat. Porro in sessione, humiliationem propriae
Abbreviated transcription (Latin):
discipłos suos inuincłis consti¬
tutus: ut sibi queres illi disce¬
rent. ⁊ capite truncandꝰ illũ
doceret ẽẽ sectandũ: quẽ in t̾ro¬
gatione sua magr̃m om̃iũ fate¬

Expanded text:
discipulos suos in uinculis constitutus, ut sibi quaerens illis disceret et capite truncandus illum doceret esse sectandum, quem interrogatione sua magistrum omnium fate
Abbreviated transcription (Latin):
ciauent. IG. Qd̾ grece an¬
głs hic latine nuntius dicitꝰ
Recte gͦ qui nuntiare super¬
nũ uidicem mittitur: augłs
uocatur. ut dignitatẽ seruet
innoĩe: qmͣ explet oꝑatione.
Altum quidẽ nom̃ est:. s uita
nõĩe inferior nõ est

Expanded text:
ante te. Quod Graece angelus, hoc Latine nuntius dicitur. Recte ergo, qui nuntiare supernum judicem mittitur, angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine quam explet operatione. Altum quidem nomen est, sed vita nomine inferior non est
Abbreviated transcription (Latin):
dia. ut ex ea querat lucra. cũ
diuitias cupiat ut affluat
dapibꝰ Ioħs uͦ locustis uesci¬
tur. ⁊ mel silur̃e. Anut molli¬
bꝰ uestiatur: pili cameloꝵ
di cibꝰ ⁊ uestitꝰ: carceris hos¬
tantur lucra. ⁊ querũt diui¬
tias. ⁊ delitiis affluunt. ⁊ mol¬
libꝰ uestiuntur: isti indomi¬
bꝰ regum sunt. E e quo ostẽ¬
dit rigidam uitam ⁊ austerã
p̾dicationẽ. utare debe au¬
las regum.⁊ molliuĩ homimuĩ
palatia declinare: quas fre

Expanded text:
iam, ut ex ea quaerat lucra? Cur divitias cupiat, ut affluat dapibus? Locustis vescitur, et melle silvestri. An ut mollibus vestiatur? Pili camelorum di cibus et vestis carceris hostantur lucra, et quaerunt divitias, et deliciis affluunt, et mollibus vestiuntur, isti in domibus regum sunt. Ex quo ostenditur rigidam vitam et austeram praedicationem, vitare debere aulas regum, et mollium hominum palatia declinare. Se
Abbreviated transcription (Latin):
Iohs int̾rogauerat ꝑ discipłoᷤ
cues quiuenturus es. an aliũ
expoctamꝰ : xp̃s signa demõ¬
strat. nõ ad ea respondẽs que
int̾rogatus fuerat. s ad scan¬
dalum nuntioꝵ. Cuiꝰ scisci

Expanded text:
s interrogaverat per discipulos: Tu es, qui venturus es, an alium exspectamus? Christus signa demonstrat, non ad ea respondens quae interrogatus fuerat, sed ad scandalum nuntiorum. Euntes i
Abbreviated transcription (Latin):
nulli. nõ nulli maiora celestis
gr̃e merce de oꝑent᷑: uidelic
ꝓpt̾ intentionẽ cordis. qͣ maio¬
ra uoluerant pacrare bona si
posset̃. ⁊ alii maiora uirtutũ
oꝑa ostentantes. ab incuriã
cordis cepidi minora a dño
quali chesauro blasphennias¬
ꝓferant. uł cũ suꝑiori questi¬
one herec sencentia. Quod
quomodo nõ possit bonꝰ hoõ
ꝓferre mala. nec malus bo¬
na. sic nõ possit xp̃s uala. ⁊
diabłs bona oꝑa facere.cxxu
bum ociosum qͦd locuti fue

Expanded text:
 nonnulla majora coelestis gratiae mercede operentur: videlicet, propter intentionem cordis qua majora voluerant patrare bona si possent; et alii majora virtutum opera ostentantes, ob incuriam cordis tepidi minora a Domino quali proferant, vel cum superiori quaestione haeret sententia, quod quomodo non possit bonus homo proferre mala, nec malus bona: sic non possit Christus mala, et diabolus bona opera facere. rbum otiosum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Om̃ia peccata ⁊ blasphe¬
mie. nõ passĩ dimittuntur
om̃ibus hominibꝰ. s his qui
dignam ꝓertatibꝰ sus in hac
uita penitentiam egerint.
Neq ullũ habet locum pͣue
assertionis uł nouatianꝰ: ut
penitentibꝰ eis qui in mr̃io
lapsi sũt ueniam neget esse
trubuendam. uł origenis ut
asserit pꝰ iudicium uniu̾sale.
cransactis lic secdoꝵ uolumi¬
nibus: inniuneros cunctos
pecc̃ores ac blasphemos. ueni¬
imi poc̃coꝵ eẽ consecucuros:
atq ad regnũ celeste ꝑducen¬
dos. Ciꝰerrorẽ sequentia qͦ

Expanded text:
us. Omnia peccata et blasphemiae non passim dimittuntur omnibus hominibus, sed his qui dignam pro erratibus suis in hac vita poenitentiam egerint. Neque ullum habet locum pravae assertionis, vel Novatianus, ut poenitentibus eis qui in martyrio lapsi sunt, veniam neget esse tribuendam, vel Origenes, ut asserat post judicium universale transactis licet saeculorum voluminibus innumeris, cunctos peccatores ac blasphemos veniam peccatorum esse consecuturos, atque ad regnum coeleste perducendos, cujus error
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Et cunc domũ eiꝰ di¬
ripuit. qr ereptos a diabli:
laqueis cos quos suos cos p̾¬
uidit: ecclie sue membris ad¬
unauit. ac ꝑdistinctos ĩ ca
gradum uarioꝵ dignitate ᷤᷤ
ordinauit. Nel certe domũ
cius diripuit: qr om̃s mun¬
di partos quibꝰ olim hostis
dominabatur antiquus.
aplis. apłoꝵq successoribus.
ut in sua quisq ꝓuincia re¬
uocatos ab errore pplsᷤ ad uiã
uite conu̾teret: distribuit.
Hostendit gͦ ꝑ parabolã s
iam manifestissimã dñs: qͥ¬

Expanded text:
um, et tunc domum ejus diripuit, quia ereptos a diaboli laqueis eos quos suos esse praevidit, Ecclesiae suae membris adunavit, ac per distinctas in ea graduum variorum dignitates ordinavit. Vel certe domum ejus diripuit, quia omnes mundi partes quibus olim hostis dominabatur antiquus, apostolorumque successoribus, ut in sua quisque provincia revocatos ab errore populos ad viam vitae converteret, distribuit. Ostendit ergo per parabolam, sed jam manifestissimam D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa scĩ calumpniamini. ⁊ dici¬
tis me in beelzebub principe
demonioꝵ eicere demonia.
reddituri estis rationẽ calup̃¬
mle ur̃e : Ociosum uerbum
est: ꝙ sine utilitate loquen¬
tis dicitꝰ ⁊ audientis. si omiᷤ¬
sis seriis de rebꝰ fuuolis loq̃¬
mur: ⁊ fabulas uarremꝰ an¬
tiquas. Ceterum qui scum¬
lia replicat.⁊ cachinnis ora
dissoluit: ⁊ aliquid refert¬
turpituduus. hie nõ ociosi u̾¬
bi. s criminosis tenebitur re¬
us. Ex uerbis enĩ cuisiustifi¬
caberis: ⁊ ex u̾bis tiuis condẽp¬
naberis. Ex poedentibꝰ. adh
pendet sententia. ubiait. ex
habundantia cordis os loqͥt᷑.
netur homo adeo: qui ea pro¬
tulenit. Iustificari aũt ex bo¬
isuerbis nullomͦ pocecit. nͥ
de untimo cordis ea recta intẽ¬
tione ꝓferat. Bona aũt etiã¬
sisint. ⁊ nõ recto studio fuerĩt ꝓ¬
lata: iustificare nõ poterĩnt
loquentẽ. sic̃ nec caiphas in
ꝓpħando iustus inuentus
est qui dix̃. expedit unꝰ hoo
cificant loquentem. quibo¬

Expanded text:
ancti calumniamini, et dicitis me in Beelzebub principe daemoniorum ejicere daemonia, reddituri estis rationem calumniae vestrae! Otiosum verbum est, quod sine utilitate loquentis dicitur et audientis: si omisis seriis, de rebus frivolis loquamur, et fabulas narremus antiquas. Caeterum qui scurrilia replicat, et cachinnis ora dissolvit et aliquid turpitudinis: hic non otiosi sermonis, sed criminosi tenebitur reus. Ex verbis enim tuis justificaberis, et ex verbis tuis condemnaberis. Ex praecedentibus adhuc pendet sententia, ubi ait: Ex abundantia cordis os loquiturod damnetur homo a Deo, quae protulerit; justificari autem ex bonis verbis nullo modo poterit, nisi de intimo cordis ea recta intentione proferat. Bona autem etiamsi sint, et non recto studio fuerint prolata, justificare non poterunt loquentem. Sicut nec Caiphas in prophetando justus inventus est, qui dixit, Expedit ut unus ificant loquentem, qui bo
Abbreviated transcription (Latin):
Dicti suꝑioris maliuolẽtiã
quo eũ inbeelzebub hec age¬
ie loquebantur. co ipso quo
locuti sunt genere condemp¬
nant: non intelligentes cõ¬
fessos se fuisse. beelzebubeẽ
diuisũ. Et si ad diuisionẽ
suam coactus ẽ ut demo de¬
mones ꝑcurbaret. ⁊ aduerso
se diuisso ipsa consisteret: hĩc
tis. Ergo iam diuisus est.
⁊ adu̾sum se coactusest. regnũ¬
q cius diuisione tali ẽ disso¬

Expanded text:
Dicti superioris malevolentiam, quo cum in Beelzebub haec agere loquebantur, eo ipso quo locuti sunt genere condemnant: non intelligentes confessos se fuisse, Beelzebub esse divisum: et si ad divisionem suam coactus est, ut daemon daemones proturbaret, et adversus se divisio ipsa consisteret; hinc tis. Ergo jam divisus est, et adversum se coactus est, regnumque ejus divisione tali est disso
Abbreviated transcription (Latin):
re: nichil contra dum quod
dicerent inuenire potuerũt.
Si aũt potest. multomagiꝰ
sibi ꝓspiciant. ⁊ recedant
deregno eius: qd̾ adu̾sum
cipem existiment: atrendãt
quod sequitur. Et siego in
beelzebub eicio demones.
filii uri in quo eiciunt: Iõ
cipłi iħu xp̃i bene sibi cõscii
fuerant. nncħ se malaꝵ arci¬
um abono magr̃o didicisse:
ut in principe demonioꝵ ei¬
cerent demones. Ideo in qͣt
ipsi ignobilia ⁊ contẽptibilia
huiꝰ mundi. inquibꝰ nõ arti¬
ficiosa malignitas s sca sim¬
plicitas mee uirtutis appar:
ipsi testes mei. iudices erũt
exorcistas gentis illiꝰ ex mo¬
re significat: qui ad inuoca¬
tionẽ dĩ eiciebant demones.
⁊ coartat cos int̾rogatione
prudenti : ut confiteantur
sio inquit demonũ ui filiis
ur̃is. deo nõ demonibꝰ depu¬
catur: quare idẽ in me opꝰ.
nõ eandem habeat causam:
Ergo ipsiuri iuidices erũt.
Non potestate: s cõparati¬
one. dum illi expulsionem
demonũ deo assignant: uos

Expanded text:
 nihil contra Dominum quod dicerent invenire potuerunt; si autem potest, multo magis sibi prospiciant, et recedant de regno ejus, quod adversum cipem existiment, attendant quod sequitur: Et si ego in Beelzebub ejicio daemones, filii vestri in quo ejiciunt? ideo Christi bene sibi conscii fuerant nihil se malarum artium a bono magistro didicisse, ut in principe daemoniorum ejicerent daemones. Ideo, inquitipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta simplicitas meae virtutis apparet, ipsi testes mei, judices erunt exorcistas gentis illius ex more significat, qui ad invocationem ejiciebant daemones. Et coarctat eos interrogatione prudenti, ut confiteantur sio, inquit, daemonum in filiis vestris Deo, non daemonibus deputatur, quare in me idem opus non eamdem habeat causam? Ergo ipsi vestri judices erunt, non potestate, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ potest quisquã intra¬
re indomũ fortis. ⁊ uasa erꝰ
diriꝑe. nisi prius alligau̾it
fortem. ⁊ tunc domũ illiꝰ di¬
q: ipse tenebat ne se possent
ab illo uiribꝰ suis homines
tos. Domũ eiꝰ. mundũ qui in
in quo usq ad saluatoris ad¬
uentum male peccato pone¬
batur imꝑio: qr incordibus
infideliũ sinc ulla contradic¬
tione quiescebat. Alligauit

Expanded text:
isquam intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi prius alligaverit fortem, et tunc domum illius diquia ipse tenebat, ne se possent ab illo viribus suis homines tos; domum ejus, mundum, qui in in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, cum in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiescebat. Alligavit
Abbreviated transcription (Latin):
infuturo:¶ G̃. datꝰ intelli¬
gi. qͣsdam culpas inħ scło:
quasdã uͦ infuturo laxari.
Qd̃ enĩ de uno negatur.
sequens intelloctus patet.
qr de quibꝰdam concedit᷑.
misq poccatis fieri posse cre¬
dendũ est: sic̃ est assiduus
ociosus sermo. ĩmod̾atus
risus: uł peccacũ cure rei fa¬
miliaris. que uix sine culpa
uł ab ipsis agitur. qui cul¬
pam qualit̾ declinare debe¬
ant scuint. Aut nõ grauibꝰ
culpis errore ignorantie que
cucta etiã post mortẽgrauat᷑.
si adhuc inhac uita positis
ninime fueñt relaxata. ħ¬

Expanded text:
in futuro, datur intelligi, quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet quia de quibusdam conceditur. visque peccatis fieri posse credendum est, siotiosus sermo, immoderatus risus, et peccatum curae rei familiaris: quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur qui culpam qualiter declinari debeat sciunt: aut in non gravibus culpis errore ignorantiae; quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata.
Abbreviated transcription (Latin):
Si inqͥt diabłs malus ẽ : bo¬
na oꝑa facere nõ potest. Si
au̾t bona sũt que facta cer¬
uitis: sq̃r. ut nõ sit diabłs
qui ea facit. Neq enĩ fieri
potest. ut ex malo bonũ: aut
ee bono oriatur malũ. Pdro¬
gͥenios uiꝑarum. quomodo
potestis bona loqui cũ sitis
rarũ eos dicit: qr diabłi fili¬
os eos appellat. Intantum
enĩ qͥs filius eius ẽ: inqͣntũ
eum peccando initatur.
⁊tales afferre fuctus blas¬
phemie redundantes: qua¬
lia habeant semina diabłi.
Ex habundantia enĩ cordis.
os loquitur. Fã Humanũ
quidem udiciũ sepe fallit:
cordis radice ꝓpendit. Illi gͦ
ex habundantia cordis os lo¬
quitur: qui ex qua incentio¬
ne ꝓmantur u̾ba nõ ignor¬

Expanded text:
alus est, bona opera facere non potest; si autem bona opera sunt, quae facta cernitis, sequitur ut non sit diabolus qui ea facit: neque enim fieri potest ut ex malo bonum, aut ex bono oriatur malum. ies viperarum, quomodo potestis bona loqui cum sitis rarum eos dicit, quia diaboli filios eos appellat. In tantum enim quis filius ejus est, in quantum eum peccando imitatur. et tales afferre fructus blasphemiae redundantes, qualia habeant semina diaboli. Ex abundantia enim cordis os loquitur. Humanum quidem judicium saepe fallit, cordis radice perpendit. Illius ergo ex abundantia cordis os loquitur, qui ex qua intentione promantur verba, non ignor
Abbreviated transcription (Latin):
a int̾rauiuentiũ. Significat
enĩ quandã soliditate̾.⁊ stabi¬
litatẽ hereditatis ꝑꝑetue: ubi
anĩa ꝑbonũ affectũ tanꝙͣ loco
suo requiescit sicut corpꝰ in ter¬
ra: ⁊inde cibo suo alitur sic̃ corpꝰ
ex t̾ra. Ipsa ẽ requies ⁊ uita sc̃o¬
x. Ndites aũt sunt. qui cedũt
mꝓ̃bitatibꝰ.⁊ ñ resistũt malo:
s uincunt in bono malũ. Rixẽ¬
tur gͦ ĩites.⁊ dimicẽt ꝓ terre¬
nis ⁊ temporibꝰ rebꝰ. bi aũt mi¬
tes: qm̃ ipsi hereditate posside

Expanded text:
ificat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haered
Abbreviated transcription (Latin):
Conu̾si aũt ad dm̃. ea que in ħ
mundo caro amplectebant᷑ a
mittũt. Non enĩ gaudẽt his
rebꝰ quibꝰ. iñ gaudebat & do¬
nec fiat in illis amor et̾noꝵ.
nõ nulla mesticia sauciantur.
amittentos. et̾na leticia ꝑfruan¬
turabunt᷑. Nam istos amato¬
res dic̃ ueri ⁊ in concussi boni. Il¬
lo gͦ cibo saturãbũt᷑. de qͦ ipse dñs
dicit. meus cibꝰ ẽ ut faciã uolũ¬
tatẽ patris mei qͦd est iusticia:
⁊ illa aqͣ de qua quisqͥs biberit
ut idẽ dicit: fiet ineo fons aq̃
salientis inuitã et̾nam. Sq̃r.
Beati miscricordes: qm̃¬

Expanded text:
ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: amittentes aeterna laetitia perfruanturabuntur. Jam istos amatores dicit veri et inconcussi boni. Illo ergo cibo saturabuntur, de quo ipse Dominus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, quod est justitia: et illa aqua, de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . 7. Beati misericordes; q
Abbreviated transcription (Latin):
pħas ⁊ famlos suos scm ordi¬
natissimã distributione̾ tẽ¬
poꝵ: dedit minora p̾cepta po¬
pło quẽ nmore ad huc alliga¬
n oportebat. ⁊ ꝑ filiũ suũ ma¬
iora ppło quẽ caritare iã libe¬
rari conuen̾at. Cum ãt mi¬

Expanded text:
as et famulos suos secundum ordinatissimam distributionem temporum dedit minora praecepta populo, quem timore adhuc alligari oportebat, et per filium suum maiora populo, quem caritate iara liberari convenerat. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Et aꝑiens os suñ docẽbat cos
dicens. Ista circũ locutio qua
scribit᷑. ⁊ aꝑiens os suũ: for¬
tasse ipsa hora cõmendat ali¬
qnͣto longiorẽ fut᷑um eẽ ẜmo¬
nẽ. nisi forte nõ uaccat qͦd eũ
dictum ẽ aꝑuisse os siuĩ. qd̾
ipse in lege uet̾i aꝑire soleret

Expanded text:
Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
fide certa degust᷑ant. atq ĩ
expectatione patrie celestis
que iuire in dextera signifi¬
catur. om̃iũ parit̾ electoꝵ
sincerissima dilectione fru¬
mitur. Perũ qr multi u¬
tutum studia nõ eadem qͣ
incipiunt intentione pieta¬
tutum amore tepescũt. uel
ex integro ad scelerum uolu¬
tabra relabuntur: mox terri¬
bilis sententia subinfertur.¬
erũt p̾mi nouissimi ⁊ nouis¬
sumi pͥmi. Uide eĩ uida
de apłatu inapostatam uet¬
sum. ⁊ dicito: qr multi erũt
pͥmi nouissimi. Dide latro¬
nem incruce factũ confessorẽ:
codemq die quo ꝓ suis ctu¬
cifixus ẽ peccatis. grã fidei
cum xp̃o inparadiso gauden¬
tem. ⁊ dicito: qr ⁊ nouissimi
erunt primi. S ⁊ cotidie
uidemus multos in laico ha¬
bitu constitutos magnis u¬
te meritis excellere: ⁊ alios
a pͥma etate sp̃uali gaudio
feruentes: ad extremũ ocio
corpente lascessere. atq iner¬
ti stulticia: qd̾ sp̃u ceꝑant car¬
ne consũmare.

Expanded text:
fide certa degustant, a que in fide certa degustant, a que in exspectatione patriae coelestis, quae jure in dextera significatur, omni pariter electorum sincerissime dilectione fruuntur. Verum quia multi virtutum studia non eadem qua incipiunt intentione pietatutum amore tepescunt, vel ex integro ad scelerum volutabra relabuntur, terribilis mox sententia subinfertur.erunt primi novissimi, et novissimi primi. Vide enim Judam de apostolo in apostatam versum, et dicito quod multi erunt primi novissimi . Vide latronem in cruce factum confessorem, eodemque die quo pro suis crucifixus est peccatis gratia fidei cum Christo in paradiso gaudentem, et dicito quod novissimi erunt primi. Sed et quotidie videmus multos in laico habitu constitutos, magnis vitae meritis excellere, et alios a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescere, atque inerti stultitia, quod spiritu coeperant, carne consummare.
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam possidebũt. E x occa¬
sione huiꝰ sententie: quidã
introducũt mille. annos ptꝰ
resurrectionẽ: dicentes nobiᷤ.
tunc centuplũ om̃iũ rerum
qͣs dimisimꝰ: ⁊ uitam et̾ua
eẽ reddendam. nõ intelligẽ¬
tes qͦd simceteris digna sit
reꝓmissio: inuxoribꝰ. aippare¬
at turpitudo. uti qui unam
ꝓ dño dimiserit. centũ reci¬
piat infucuro. Sensꝰ g̾ iste
ẽ. qui carnalia ꝓ salu̾atore
dimiserit: sp̃ualia recipiet.
Que cõparatione ⁊ merito
su ciita erũt: quasi patuo:
nuniero centenariꝰ numer̾
comparet᷑. Unde dic̃ ⁊ apłs.
qui unam tantũ domũ. ⁊ uniꝰ
ꝓuincie paruos agros dimi¬
serat. quasi nicħ habentes.
tenarius quippe numerus de
leua translatus indexteram.
lic candem infleru digitoꝵ
uideatur tenere figuiam ꝙͣ
habuerat denariꝰ in lena. Ni¬
miũ tam̃ qnͣtitatis magni¬
tudine suꝑcrescit. qr uide¬
licet om̃s qui ꝓpt̾ regnum
uita ꝑ socutionibꝰ plenissi¬
ma eiusdẽ regni gaudium

Expanded text:
Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum domum et unius provinciae parvos agros dimiserat, quasi nihil habentes et tenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem in flexu digitorum videatur tenere figuram quam habuerat denarius in laeva, nimium tamen quantitatis magnitudine supercrescit. Quia videlicet omnes qui propter regnum vita persecutionibus plenissima ejusdem regni gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
aũt iħs. dixit illis. Apud
homines hoc inpossibile est.
Apud dm̃ aũt om̃ia possibi¬
lia sunt. Non ita accipiend̃
illiꝰ diuitis significati sunt:
in regnũ celoꝵ sunt intrati
cũ suis cupiditatibꝰ ⁊ suꝑ¬
bia. S possibile est dõ. ut

Expanded text:
autem Jesus dixit eis: Apud autem Jesus dixit eis: Apud homines hoc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilillius divitis sunt significati, in regnum coelorum sint intraturi, cum suis cupiditatibus et superbia, sed pos
Abbreviated transcription (Latin):
lectores scłi ad xp̃m posse ⁊¬
uerti. Cameli enĩ nomine
se intelligi uoluit: qr sponte
humiliatus infirmitatiᷤᷤ nr̃e
honera sustulit. In quo enĩ
ma infestiꝰ intelligitur ꝙͣ
impso qd̾ scriptum ẽ. qnͣto
magnꝰ es humilia te moĩbꝰ¬
Pacum aũt punetiones
significat. ꝑ punctiones do¬
lores in passione susceptos.
Foram̃ gͦ acus: dic̃ augusti¬
as passionis. qr scissa nr̃e qͣ¬
si uestũta natur: quodam
inodo resarcire. Idẽ recuꝑare
dignatus ẽ. quatuiꝰ post
lapsum meliꝰ reformati. gau¬
deamꝰ ad testimoniũ apłi
dicentis. quicumq enĩ in
xp̃o baptizati estis. xp̃m in¬
cipli: mirabantur ualde clicẽ¬
tes. Quis gͦ poterit saluus
eẽ: Quo ꝑtinet ista respo̾¬
sio. cum in cõparabilit̾ maior
sit turba pauꝑũ. quã diuiti¬
bus ꝑditis potuerit saluari.
nͥ qr intellexerunt cunctos qͥ
diuicias amant etiã adipis¬
ci nequeunt. indiuitum nu¬
mero deputari: Aspiciens

Expanded text:
lectores saeculi ad Christum posse clectores saeculi ad Christum posse converti. Cameli enim nomine se intelligi voluit, quia sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur quam in ipso quod scriptum est: Quanto magnus es, humilia te iacum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foramen ergo acus dicit angustias passionis. Qua scissa nostrae quasi vestimenta naturae quodam modo resarcire, id est, recuperare dignatus est; quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Chricipuli mirabantur valde, dicentes: Quis ergo poterit salvus esse? Quo pertinet ista responsio? cum incomparabiliter major sit turba pauperum, quae divitibus perditis potuerit salvari, nisi quia intellexerunt omnes qui divitias amant, etiam si adipisci nequeant, in divitum numero deputari. Aspiciens
Abbreviated transcription (Latin):
iuuante dĩ gr̃a: ut peccuni¬
as habentes ul in peccuniis
confidentes. exutis filargiri¬
e retinaclis: ianuam intrẽt
regni celestis. Et iterũ di¬
co uobis. Racilius ẽ camelũ¬
Si faciliꝰ ẽ camelum ingẽ¬
tibꝰ m̃bris enormẽ: angus¬
tum foram̃ acus penetrare.
ꝙͣ diuitẽ intrare in regnũ
dei: nullus gͦ diues intrabͤ
in regnũ dĩ. Et quom᷑ uel
ioseph: uł inueceri testam̃to
quã plurimi duntes intrau̾¬
unt in regnũ dei : nͥ forte qr
diuitias uł ꝓnichilo habe¬
re. uł ex toto relinquere dño
inspirante didicerũt. Nũ¬
quid enĩ dd̾ in regni duuci¬
is confidebat. qui ⁊ de seinz¬
ipso canit. qm̃ iniqus ⁊ pau¬
ꝑ sum ego. ⁊ alios hortatur.
diuicie si affluant. nolite
cor apponere. Credo nõ au¬
sus ẽ dicere : nolite suscipe.
Numqͥd abraham dño sb̾¬
stantiam p̾tulisse credibile
ẽ. ꝓ quo unicũ ferur non
dubitatur heredẽ: Altiore
ti ꝓ dilectoribꝰ scłi. qmͣ di¬

Expanded text:
juvante Dei gratia, ut pecunijuvante Dei gratia, ut pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, januam intrent regni coelestis. Et iterum dico vobis: Facilius est cameluSi facilius est camelum ingentibus membris enormem, angustum foramen acus penetrare, quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. Et quomodo to quam plurimi divites Dei intraverunt in regnum? nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere, vel ex toto relinquere, Domino inspirante, didicerunt? Nunquid enim David in regni divitiis confidebat, qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pauper sum ego . Et alios hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere ? Credo non ausus dicere Nolite suscipere. Nunquid Abraham Domino substantiam praetulisse credibile est, pro quo unicum ferire non dubitavit haeredem? Altiori ti pro dilectoribus saeculi, quam di