comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is precib ueluti labioꝵ uictima q̃dã
st oblata tẏpũ legis ⁊ ipsa gerens
Prose ꝓ populo. ꝓ principibq sacerdos
Suppremus dño mystica dona dedit
Nam sua. nã ppłi. nã pontificũ malefacta
P ortarunt aries. & caper ⁊ uitulus
Pontificũ uitulus. ppłimala ꝑtulit hyrcꝰ.
Ipsius excessum dux gregis ille uit.
Hec tria saluator tripliciprece cõmemorauit
Iam tc̃ pro nobis omnib unus agens
Nam ter humi strato contͥtio cordis. ⁊ ille
Sanguineus sudor crux fuit ante crucem.
Iã tcͤ anxietas finem spondentib umbris
Et ueteri ritu gratioruna fuit. de p̃fatione.
His actis ppłm sublimi uoce salutat
Presbiter. ⁊ sursum corda leuare monet.
Asserit. & post hec dona sacranda sacrat.
Si bene cunctanotes. ħ totũ fihus egit
Aprece discipłos. inde petendo crucem
Primũ uissit eos uigilare. statimq p̃cari.
Post dormire. dehinc agnus & ara fuit
Nimirũ dũ dicit eis uigilate. salutat.

Expanded text:
is precibus veluti labiorum victima quaedam Est oblata, typum legis et ipsa gerens. Pro se, pro populo, pro principibusque sacerdos Supremus Domino mystica dona dedit. Nam sua, nam populi, nam pontificum malefacta Portarunt aries, et caper, et vitulus. Pontificum vitulus, populi mala pertulit hircus, Ipsius excessum dux gregis ipse luit. Haec tria Salvator triplici prece commemoravit, Jam tunc pro nobis omnibus unus agens. Nam ter humi strato contritio cordis, et ille Sanguineus sudor, crux fuit ante crucem. Jam tunc anxietas, finem spondentibus umbris, Et veteri ritu gratior unda una fuit. De Praefatione. His actis, populum sublimi voce salutat Presbyter, et sursum corda levare monet. Asserit, et post haec dona sacranda sacrat. Si bene cuncta notes, hoc totum Filius egit, A prece discipulos, inde petendo crucem. 1140 Primum jussit eos vigilare, statimque precari, Post dormire, dehinc Agnus et ara tulit. Nimirum dum dicit eis: Vigilate, salutat;
Abbreviated transcription (Latin):
dñica hac nixta sacratissimã ordinationem
uigiłantissimi pape Gregorii. iure ad scm̃ petrũ fit.
Ipse est unus immo pͥmus discipłoꝵ qui ad soluen¬
dam illam magnã asinã missi sunt. Siquidẽ et
in apłatu circuncisionis dñs illi oꝑatus ẽ. et in¬
ter gentes cũ consorte suobeato pauso eadẽ lega¬
tione functus ꝓ xp̃o romam ingressus ẽ. ut im-¬
ꝑium orbis tanqͣm predicte caput asine solueret:
ita ut pulere nobis illi duo qui amonte oliuarũ
missi sunt ad soluendã illam animalẽ asinã in ty¬
tro et paulo rep̾sentari uideant᷑. qui caput mun¬
di romã dñi xp̃i regis et̾ni uehicłm et habitacłm
currũ atq tronũ effecerunt

Expanded text:
nica hac juxta sacratissimam ordinationem vigilantissimi papae Gregorii, jure ad Sanctum Petrum fit; ipse est unus, imo primus discipulorum, qui ad solvendam illam magnam asinam missi sunt. Siquidem et in apostolatu circumcisionis Deus illi operatus est , et inter gentes cum consorte suo beato Paulo eadem legatione functus, pro Christo Romam ingressus est, ut imperium orbis tanquam praedictae caput asinae solveret, ita ut pulchre nobis illi duo, qui a monte Olivarum missi sunt, ad solvendam illam animalem asinam, in tytro et Paulo, repraesentari videntur, qui caput mundi Romam Domini Christi regis aeterni vehiculum et habitaculum, currum atque thronum effecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
si ad tempus dimittit ad ꝓbationẽ. ñ relingͦt
dñs suꝑ sortẽ iustoꝵ. In offerenda quoq con¬
solationis eiusdem beatificamus conuiuas
letantes in epulis laudũ. ipsumq conuiui pa¬
trem benedicimus. ex syon qui habitat in
ierłem. ut ex presenti eccła que syon dicitur
idest specula. in qua positi uidemus nunc
ꝑspecłm et in enigmate. laudẽ dñi et bene¬
dictionẽ ꝑsonare incipientes. ꝑficiamus in
ea qua habitat ipse in celesti ierłm. Ipsa est
que scđm cõmunionis uerũ et misticũ sen¬
sum. necdum ꝯsummata ẽ. et adhuc edificat᷑
ut ciuitas de uiuis et electis lapidib in quã
ascenderunt trib trib dñi. trib nobiles. tͥb

Expanded text:
pus dimittit ad probationem, « non relinquet Dominus super sortem justorum . » In offertorio quoque consolationis ejusdem beatificamus convivas, laetantes in epulis laudum, ipsumque convivii patrem benedicimus ex Sion, qui habitat in Jerusalem ; ut ex praesenti Ecclesia, quae dicitur Sion, id est specula, in qua positi videmus nunc pro speculum et in aenigmate , laudem, donum et benedictionem personare incipientes, perficiamus in ea qua habitat ipse in coelesti Jerusalem. Ipsa est, quae secundum communionis verum et mysticum sensum, necdum consummata est, et adhuc aedificatur ut civitas de vivis et electis lapidibus, in qua « ascenderunt trib
Abbreviated transcription (Latin):
incipitur. ꝑficiet᷑ uero in illius sabbati de quo
loquim᷑ ꝑhenni gła. Nunc gͥ cognosco ex par
suo. cognosce dñm. om̃s enim aminimo usq
ad maximũ cognoscent me dic̃ dñs. Ig̾ illã

Expanded text:
incipitur, perficietur vero in illius Sabbati, de quo incipitur, perficietur vero in illius Sabbati, de quo loquimur, perenni gloria. « Nunc enim cognosco ex partsuo: Cognosce Dominum; omnes enim a minimo usque ad maximum cognoscent me, dicit Dominus . » Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
est. totũ offitium eiusdẽ requiei. eiusdẽq con¬
solationis future p̃coniũ est. quo cõmoneant᷑
nunc ꝑegrinantes illius tante tamq libere ma¬
tris filii p̃sentẽ tͥsticiam. spe consolationis fu-¬
ture suꝑgredi. ut sint uxta apłm. spe gau-¬
dentes. in tribulatione patientes. qui insuꝑ
Urimoq dicendũ. qͦd euangłicũ illud ꝯuiui¬
um. quo dñs de quinq panib et duob pisci¬
b saciauit quinq milia hominũ. p̃dicte signi¬
ficationi dñice huius sub mystico sensu ualde
congruit. Significat enĩ ut auctoritas eccłas¬
tica tradit uĩtale illud sc̃arũ scripturarũ ꝯ¬
uiuiũ. quo de paucis moysi ꝑpħarumq libͥs
crescente copia diumne bñdictionis interora
comedentium .i. int̾ studia tractantiũ affatĩ
reficitur mundus. quondã a scientia di ie-¬
iunus. et affluentia dictoꝵ sensuũq reple-¬
tis armariis. lassi atq uicti ꝯuiue abstinui¬
mus. hoc autẽ coniuuiũ dumne cognitionis hic

Expanded text:
tum officium ejusdem requiei, ejusdem consolationis praeconium est, quo commoneantur nunc peregrinantes illius tantae tamque liberae matris filii, praesentem tristitiam spe consolationis futurae supergredi, ut sint, juxta Apostolum, « spe gaudentes, in tribulatione patientes , » qui in Primoque dicendum quod evangelicum illud convivium, quo Dominus de quinque panibus, et duobus piscibus satiavit quinque millia hominum , praedictae significationi Dominicae hujus sub mystico sensu valde congruit. Significat enim, ut auctoritas ecclesiastica tradit, vitale illud sanctarum Scripturarum convivium, quo de paucis Moysi, prophetarumque libris crescente copia divinae benedictionis, inter ora comedentium, id est, inter studia tractantiam, affatim reficitur mundus, quondam a scientia Dei jejunus, et affluentia dictorum sensuumque repletis armariis lassi atque victi convivae absistimus. Hoc autem convivium divinae cognitionis hic
Abbreviated transcription (Latin):
minica sacietas hominũ quinq miliũ. Tũc
iħe qui uere abut transmare galileȩ quia re¬
surgens a mortus. om̃s amaritudines secłi
turbulenti et in quieti transgressus ẽ. seqsi¬
tium se credentiũ turbã omnes suꝑne ierłm
filios iam grandes.iam ablactatos. grandi sa¬
turab it conunuo. cuius in tipũ pat̾ abrahã
ablactato filio libere unico ysaac. grande con¬
uiuiũ fecisse legit᷑ in ꝯͦu᷑nuo ablactionis eius
Igitur eiusmodi conuiuio manifeste consonat
qua hic canit᷑. et saciemini ab uberib con¬
solationis ur̃e. ipsa ẽquam in collecta subse¬
quenti poscimus dicendo: ut qui ex merito
nrẽ iniquitatis affligim᷑. tue grẽ consolatiõe
respiremus. uidelicet quando anhelantes ꝑegͥni
post laborẽ hunis capnuitatis sedebimus in illa
ierłm celesti dicentes. facti sumus sicut consolati.
Ipsa est consolatio libertatis de qua ĩdẽ gratula
eadem pax inuirtute eius. & babundantia in
turrib euis de qua in gradali canimꝰ. letanteᷤ

Expanded text:
lium. Tunc Jesus, qui vere abiit trans mare Galilaeae, quia resurgens a mortuis omnes amaritudines saeculi turbulenti et inquieti transgressus est sequentium se credentium turbam, omnes supernae Jerusalem filios jam grandes, jam ablactatos grandi saturabit convivio: cujus in typum pater Abraham, ablactato filio liberae unico Isaac, grande convivium fecisse legitur in die ablactationis ejus . Igitur ejusmodi convivio manifeste consonat qua hic canitur: Et satiemini ab uberibus consolationis vestrae ; ipsa est, quam in collecta subsequenti poscimus dicendo: Ut qui ex merito nostrae iniquitatis affligimur, tuae gratiae consolatione respiremus: videlicet quando anhelantes peregrini post laborem captivitatis hujus sedebimus in illa Jerusalem coelesti, dicentes: « Facti sumus sicut consolati . » Ipsa est consolatio libertatis, de qua itidem gratulameadem « pax in virtute ejus, et abundantia in turribus ejus , » de qua in graduali canimus: Laetantes
Abbreviated transcription (Latin):
Nĩca hec ab ea que septuagesima dicit᷑
septima est. sabbatũ mũdi .i. requiẽ signi¬
ficans. m qua sc̃orum & electoꝵ aniie deposi¬
to carnis onere. et uelut post bella uictrices depo¬
sitis armis feriate letantur. et nunc iterĩ idem
electi singłis stolis id ẽ anime beatitudine mune¬
rati. resurrectionẽ in qua binas stolas scilicet tã
animarũ quã corꝑm. immortalẽ głam recipi¬
ent: p̃stolantur. Illic autẽ ierłm illa que desur¬
sum ẽ que libera ẽ que omniũ nr̃m mat᷑ est. le¬
tatur. et diem festum gerens ꝓnumerositate fili
untium. repositas effunditnt epłas: ꝙ lacteas ex
suis uberib exprimit mat̾ne consolationis de¬
litias. Illic in qͣm pat̾ antiquus ds. nouus quea
sponsus dei filius reducens filios consolat᷑. qͦm
eorũ in humeris portabunt᷑. et suꝑ genua ꝯso¬
labunt᷑. quẽadmodũ mat̾ consolatur filios suos
ita consolabor uos: et in ierłm consolamini. In

Expanded text:
nica haec ab ea, quae septuagesima dicitur, septima est, Sabbatum mundi, id est requiem significans, in qua sanctorum et electorum animae, deposito carnis onere, et velut post bella victores, depositis armis feriatae laetantur, et nunc iterum iidem electi singulis stolis, id est animae beatitudine munerati resurrectionem, in qua binas stolas , scilicet tam animarum quam corporum immortalem gloriam recipient, praestolantur. Illic autem Jerusalem illa, quae de sursum est, quae libera est, quae omnium nostrum mater est , laetatur, et diem festum agens pro numerositate filiountium, repositas effundit epulas, et lacteas ex uberibus suis exprimit maternae consolationis delicias. Illic, inquam, pater antiquus Deus, novusque sponsus, Dei Filius, reduces filios consolatur, queeorum in humeris portabuntur, et super genua consolabuntur, quemadmodum mater consolatur filios suos, ita co
Abbreviated transcription (Latin):
bile gaudiũ eternȩ uitȩ indicat. qr tantũ ẽ
qõ dũ hic pregustatur. nec penitꝰ exp̃mi. nͨ pe¬
itꝰ taceri potest. Uñ eccła uerbis dimissis
iubilando cũ neupmate in admirõnem ꝓsilit.
Ac si dicat. Quȩ uox: Que pot̾it linguã rete¬
xere: Hic enĩ uerba ñ suffic̾ent. uł intelłs. nec
tam̃ amor sinit tacere. Sicitaq eccła neup¬
matitando exp̃ssius quodã mͦ mira loquit᷑
sine uerbis. qͣm ꝑ uerba innuit quantũ sit gaudiũ
celi uͥ uerba cessabunt. cũ om̃s om̃ĩa scient. Post
neupma seq̃r or̃o. ut actio nr̃a que ꝑ dm ipsum in-¬
cepit. ꝑ ipsum fimatur. Qd̃ aut̃ in fine uoce pue
puerilis est ad comparõnem dĩ quẽ laudamꝰ. &
qd̾ quicqͥd hic dicip᷑ minus ẽ a laude celi. Ac si di¬
cat eccła. laudamꝰ. s laudando ñ sufficimꝰ. qͥa
suꝑeminentia dĩ eloquiũ nr̃m suꝑat &e intellectũ¬

Expanded text:
bile gaudium aeternae vitae indicat. Quod tantum est bile gaudium aeternae vitae indicat. Quod tantum est quod, dum hic praegustatur, nec penitus exprimi nec penitus taceri potest. Unde Ecclesia verbis demissis jubilando cum Pneumate in admirationem prosilit, ac si dicat: Quae vox, quae poterit lingua retexere? Hic enim verba non sufficiunt, nec intellectus, nec tamen amor sinit tacere. Sic itaque Ecclesia pneumatizando expressius quodammodo mirum loquor sine verbis quam per verba innuit, quantum sPost Pneuma sequitur Oratio, utactio nostra quae per Deum incipit, per ipsum finiatur. Quod autem in fine voce puerpuerilis est ad comparationem Dei quem laudamus, et quod quidquid hic dici potest minus est a laude Dei. Ac si dicat Ecclesia: Laudamus, sed laudando non sufficimus, quia supereminentia Dei eloquium nostrum superat et intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
tes. apłis p̃dicantib ubiq. Gercius ẽ credens
gentilitas. Quartus: resipiscens iudea. S ter¬
cius &e quartus sub una gła iungunt᷑. qr gen¬
tiles ce iudei inunitatẽ fidei ꝯiungunt᷑ anteqͣ
collectiex affrica ⁊ asia ⁊ europa post antixp̃m
pace fruent᷑. uñ tres ultimi psalmi fluunt
nes simulerunt. & parit̃ głificabuntur. Post
psalmos fit exhortatio. ꝑ capłm ne deficiãmꝰ
in uia. Cui chorus assentiens ymnũ resonat.
chariȩ bñdicimꝰ. recolentes qd̃ fecit redemptio¬
ribulo incensat altare. Churibulũ corhõĩs¬
est. Ignis: caritas. Incensũ or̃o. que suauit̃
do redolet. & ꝑ ignem diuini amoris flagles
cit. uñ ꝓpħa. Dirigatur or̃o mea sicut incensũ
in ꝯspectu tuo dñe. Quelibet antyphona ca¬
ritatem exp̾mit: sine qua oꝑañ ꝓsunt. que¬
sigc̃at qd̾ caritas hic miciata post hanc̃ uitã
ꝯsũmabitur eternałr. ⁊ hoerit inleticia ine¬
narrabili. Uñ neupma subiungit᷑. qd̃ in effa¬

Expanded text:
tes, apostolis praedicantibus ubique; tertius, credens gentilitas; quartus resipiscens iu Judaea. Sed tertius et quartus sub una gloria junguntur; quia gentiles et Judaei in unitatem fidei conjunguntur ante quam t octavus collecti ex Africa et Asia et Europa, post Antichristum pace fruentur. Unde tres ultimi psalmi fluunt nes simul erunt et pariter glorificabuntur. Post psalmos fit exhortatio, per Capitulum, ne deficiamus in via, cui chorus assentiens Hymnum resonat. chariae Deum benedicimus, recolentes quod fecit redemptioribulo incensat altare. Thuribulum est cor hominis, ignis charitas, incensum oratio, quae suaviter Deo redolet cum per ignem divini flagresPropheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quaelibet antiphona charitatem exprimit, sine qua opera quae pesignificat quod charitas hic initiata post hanc vitam consummabitur aeternaliter, et hoc erit in laetitia inenarrabili. Unde Pneuma subjungitur: quod ineffa
Abbreviated transcription (Latin):
turris. uitam p̾lati que tendit ad alta rep̃sen-¬
tat. Campane quaꝵ sonoritate ppłs ad eccłam
ꝯuocatur. p̃dicatores mysticant qr ad multa
sunt necessarii. multis designant᷑ uocabłis.
Plectrũ aut̃ qd̾ ex utraq parte sonũ elicit. lin-¬
gua p̃dicatoris ẽ: que utrũq testamentũ re-¬
sonare facit. Lignũ uñ pendet campana sig̃c
cruci astrictus głatur. iuxta illud. Micħi aut̃

Expanded text:
tem vel vitam praelati quae tendit ad alta, repraesentat. Campanae quarum sonoritate populus ad ecclesiam convocatur, praedicatores mysticant, qui quia ad multa sunt necessarii, multis designantur vocabulis. Plectrum quod ex utraque parte sonum elicit, lingua praedicatoris est, quae utrumque Testamentum resonare facit. Lignum, unde pendet campana, crucecruci astrictus gloriatur, juxta illud: Mihi autem
Abbreviated transcription (Latin):
una fide ꝯfiteb̃r. ꝑ quartũ quẽ pueri in cami¬
tres psalmos laudis. qui qͣi unus sub unagła
deiñ ꝯiũgũt᷑ tres ordies ȩccłȩ quos iob noe.
danihel exp̃munt. cũ sponso ȩccłȩ in laude epy¬
thalamica głose regnaturi sigc̃ant᷑ uel octo
psalmi expͥmunt.uiiͦi. ordines. qui ꝑ baptismũ
in ȩccła sicut.uiͦii. anime ꝑ diluuiũ in archasal¬
uant᷑. Primꝰ ordonotat᷑ ꝑpͥmũ psalmũ. scił

Expanded text:
una fide confitebitur; per quartum quem pueri in camii patietur. Per tres psalmos Laudis qui quasi unus sub una Gloria demum conjunguntur tres ordines Ecclesiae, quos Job, Noe, Daniel exprimunt, cum sponso Ecclesiae in laude epithalamica gloriose regnaturi significantur. Vel octo psalmi exprimunt octo ordines qui per batismum in Ecclesia sicut octo animae per diluvium in arca salvantur. P
Abbreviated transcription (Latin):
patres pre cet̾is ad laudandũ dm elegerunt. Me-
diam noctem. diluculũ. pͥmã. terciam. sextam.
nonam. uesꝑas. completoriũ: Qͥa dignũ est ut
homo qui corpus gerit ex .iiii. elementis. quat̃
respectu noctis. & quat̾ respectu diei ꝑdiemna¬
turalem dm placare sibi satagat. Et cũ om̃i
temꝑe laudandus sit ds̃. potissimũ in p̃dictiꝰ
horis laudatur ab ȩccła: in quib oꝑa p̃ceteris
insignia dignatus ẽ facere. Nocte enĩ media
natus est de uirgine: dilucło surrexit. Hora.
pͥma mulierib ab angłis adnunciata est re-¬
mundi. In uesꝑis cõmemoramꝰ aduentũ dm̃i
inmundi uesꝑe. In completorio. completum ẽ
gaudiũ sc̃oꝵ in diȩ gen̾alis retͥbutionis. Me
ret sedentes inteneb̾s. Uñ temꝑe noctis natus
ẽ de uirgine. In inicio officii huius horȩ qr pͥꝰ¬

Expanded text:
Patres prae caeteris ad laudandum Deum elegerunt. Mediam scilicet noctem, diliculum, primam, tertiam, sextam, nonam, vesperas, completorium. Quia dignum est ut homo qui corpus gerit ex quatuor elementis, quater respectu noctis, et quater respectu diei; per diem naturalem Deum placare fibi satagat, et cum omni tempore laudandus sit Deus, potissimum in praedictis horis laudatur ab Ecclesia, in quibus opera prae caeteris insignia dignatus est facere. Nocte enim media natus est de Virgine, diluculo surrexit, hora prima mulieribus ab angelis annuntiata est remundi. In vesperis commemoramus adventum Domini in mundi vespere. In in completorio completum erit gaudium sanctorum in die generalis retributionis. Meret sedentes in tenebris . Tempore noctis natus est de Virgine. In principio officii hujus horae q
Abbreviated transcription (Latin):
naria eccłe sunt illi. quoꝵ doct̾na fulget in¬
eccła ut sol & iuna. Quib uoce dñi dr̃. uos es¬
tis lux mundi .i. bonoꝵ oꝑum exempla. uñ
ipse ãmonens ait. Luceat lux ur̃a corã hominib
picabilis. in anima tam̃ que sedes dĩ est radi¬
at. uñ dicit. Nigra sum. s formosa. Hinc dicit¬
dñs. Etenĩ hereditas mea preclara est mͥ. In
&e cet̾a. quã sp̃uałr ornant fides. spes. caritas.
qui media caritate ꝯstrauit ꝓpt̾ filias iherłm.
& ut signũ uictoriȩ uidentes dicant om̃s. & di¬
cant singłi. Aue salus tocius scłi. arbor salu¬
tifera. & ne tradat᷑ unqͣm obliuioni circa nos
dĩ dilectio. qui ut seruũ redim̾et. filiũ unicũ
tradidit. Hoc signo gͦ armat se ȩccła inpecto¬
re & fronte. sig̃cans crucis mysteriũ. corde cre¬
dendũ. ⁊ manifesto ore ꝯfitendũ. cuius in e¬
gypto figura p̃cessit. Dũ aut̃ signamꝰ nos a

Expanded text:
naria ecclesiae sunt illi quorum doctrina fulget naria ecclesiae sunt illi quorum doctrina fulget Ecclesia ut sol et luna. Quibus voce Domini dicitur. Vos esti lux mundi : et bonorum operum exempla. Unde ipse admonens ait: Luceat lux vestra coram hominibus . picabilis, in anima tamen quae sedes Dei est radiat, unde dicit: Nigra sum sed formosa . Hinc dicit: Etenim haereditas mea praeclara est mihi . e . Quam spiritualiter exornant fides, spes, charitas. qui media charitate constravit propter filias Jerusalem. Quam ut signum victoriae videntes, dicant omnes et dicant singuli: Ave, salus totius saeculi, arbor saiutifera. Quare ne tradatur unquam oblivioni circa nos Dei dilectio, qui ut servum redimeret, Filium unicum tradidit; hoc signo armat se Ecclesia in pectore et fronte, significans crucis mysterium corde credendum et manifeste ore confitendum. Cujus in Aegypto figura praecessit. Dum autem signamus nos a
Abbreviated transcription (Latin):
ałr subleuant. Hii ꝓ sonoritate dnuni eloqͥi
argentee dñr columpnȩ. iuxta illud in can-¬
ticis canticoꝵ. Colũpnas fecit argenteas. Re
uant. Laquearia: qui ornant uł roborant.
rũ cedrina: laquearia cyp̃ssina. Ds̃ enĩ sibi
ȩccłam ꝯstruxit unus ex lapidib. ce lignis
inputribilib. iuxta illud. ferculũ fecit sibi
rex salomon de lignis libani .i. xp̃c de scĩs
castitate candidatis. Cancellus humilior re¬
liquo corꝑe ȩccłȩ: mysticat quanta humili¬
tas debeat esse inclero. iuxta illud. Qnto
maior es: tanto humilia te inom̃ib. Alta¬
re xp̃m sigr̃at: sine quo nullũ munꝰ offert᷑
re ornat᷑. sunt sc̃i. De quib ꝓpħa ad dñm loq̃r
dicens. His om̃ib sicut uestimento uestieris.
Gradus quib ascendit᷑ ad altare. spuałr de¬
eius amore sanguinẽ suum fudunt. spon¬
sa in canticis amoris uocat ascensum pur-
siones in corde suo disposuit. Hanc uidit iacob
scalam. sũmitas cuius celos tangebat. Lumi¬

Expanded text:
r sublevant. Hi pro sonoritate eloquii divini, argenteae dicuntur columnae, juxta illud in Canticis canticorum: Columnas fecit argenteas . Revant. Laquearia quae ornant vel roborant, rum cedvina, laquearia cupressina . Deus enim sibi Ecclesiam construxit vivis ex lapidibus et lignis imputribilibus, juxta illud: Ferculum fecit sibi rex Salomon de lignis Libani , id est Christus de sanctis castitate candidatis. Cancellus humilior reliquo corpore ecclesiae mysticat quanta humilitas debeat esse in clero, juxta illud: Quanto major es, tantum humilia te in omnibus . Altare Christum significat, sine quo nullum munus Patri offertur re ornatur, sunt sancti, de quibus propheta ad Deum loquitur dicens: His omnibus sicut vestimento vestieris. . Gradus, quibus ascenditur ad altare, spiritualiter depro amore ejus sanguinem suum fuderunt. Sponsa in Canticis canticorum vocat ascensum purpusiones in corde suo disposuit. Hanc vidit Jacob scalam: summitas cujus coelos tangebat. Lumi
Abbreviated transcription (Latin):
intellig̃r ciuitas terrena: & eccła. & quelibet fi¬
delis anima. & suꝑna pat̾a. Seqr̃ alta uoce. Ge
d̾m laudamꝰ: ꝑ qd̾ monstrat᷑ quã manifeste &
ꝑtransisse. & hostib subm̾sis dño laudes ceci-¬
nisse: qd̃ inuigilia matutina ȩxodus monstrat
factum fuisse. In hoc cẽ dñicã recolimꝰ resurtec¬
tionẽ. & nr̃ãm ꝓnunciamꝰ futurã inmicio cla-¬
ritatis seccdȩ stole. Uñ hoc officium p̃dictis de-

Expanded text:
et fidelis anima, et superna patria. Sequitur alta voce: Te Deum laudamus; per quod monstratur quam manifeste et transisse et, hostibus submersis, Domino laudes cecinisse: quod in vigilia matutina Exodus monstrat factum fuisse . In hoc etiam Dominicam recolimus resurrectionem, et nostram pronuntiamus futuram, initio claritat
Abbreviated transcription (Latin):
tas. aqua humanitas. Sic ppłs scĩficat᷑ doctri¬
na fidei. & memoria passionis iunctus capiti
suo dõ & homini. Inde altare & eccła int̾ius
asꝑgit᷑. ut intus sicut extra sp̃ualis eccła scĩfi¬
canda ostendat᷑. Asꝑsorium de ysopo. humili¬
tas est .xͥ. qua asꝑsa mundatur eccła catolica.
circuit asꝑgendo qͣi lustrans. & curã om̃ib
impendens. Int̾im cantat᷑ Exurgat ds &e dis̾¬
cũ antiphona: quam seqr̃ alia: ⁊ Qui habitat
tituri. his factis uenit ad altare cantans. In
de aqua. ad basim altaris effundit. ꝯmittens
do. qd̃ excedit uires humanas in tanto sacram̃¬
to. Deinc altare lintheo extergit᷑. Altare .xͦ. est.
lintheum caro eius tunsionib passionũ ad
candorem & głam inmortalitatis deducta.
Hinc pontifex offert suꝑ altare thus accensũ¬
angulos eius. Crucem facit de oleo sc̃ĩficato.
bemde cruces tres ꝑ singłos parietes eccłȩ eo¬
dem oleo crismantur. Et sic ꝑacta ꝯsecratio¬

Expanded text:
tas, aqua humanitas. Sic populus sanctificatur doctrina fidei et memoria passionis junctus suo capiti Deo et homini. Unde altare et Ecclesia interius aspergitur, ut intus, sicut extra, spiritualis Ecclesia sanctificanda ostendatur. Aspersorium de hyssopo humilitas est, qua aspersa mundatur Ecclesia catholica. Circuit aspergendo quasi lustrans et curam omnibus impendens. Interim cantatur: Exsurgat Deus et discum antiphona quam sequitur alia: Qui habitat intituri. His factis venit ad altare cantans: Intde aqua ad basim altaris effundit, committens Deo quod excedit vires humanas in tanto sacramento. Dehinc altare linteo extergitur. Altare Christus est, linteum caro ejus tunsionibus passionis ad candorem et gloriam immortalitatis perducta. Hinc pontifex offert super altare thus inangulos ejus crucem facit de oleo sanctificato. Deinceps cruces tres per singulos parietes Ecclesiae de eodem oleo chrismantur, et sic peracta consecratio
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ metͥce composita: qr post inuitationẽ mul¬
ti ꝯsequent̾ laudant d̃m cũ leticia. iuxta illd̃.
Audiuit & letata est sỹon. Postea psalmi qui
bris diuma defendamur uirtute. & .ix. an
tos nos esse. quoꝵ festa agimꝰ monstremus. ꝑhoc
aut̃ qd̃ in ñicis noctib uel dieb .xii. psalmos in
pͥmo nocturno canimꝰ. numerũ pat̾archaꝵ. ꝓ¬
.iiͦiͦ. psalmos cũ una głificatione tͥnitatis copu-¬
lamꝰ. eos sig̃cat inuna fide tͥnitatis .iiiͦi. car¬
dinales uirtutes habuisse. & aliis exemplomon¬
strasse. scił prudentiam. iusticiam. fortitudinẽ.
temꝑantiã. Qd̃ psalmi alternatim cantant᷑.
innuit alternã sc̃oꝵ ad bñ oꝑandũ exhortatio¬
nẽ. Antiphonȩ caritatẽ expͥmunt: que nume¬
rũ psalmoꝵ habent ꝓpt̾ causas supradictas.
phonis binos psalmos copulamꝰ. qr caritas ne¬

Expanded text:
 post invitationem multi consequenter laudant Deum cum laetitia, juxta illud: Audivit et laetata est Sion . Postea psalmi, qui bris divina defendamur virtute et novem ortos nos esse quorum festa agimus, monstremus. Per hoc autem quod in Dominicis noctibus duodecim psalmos in primo nocturno canimus, numerum patriarchaquatuor psalmos una glorificatione Trinitatis copulamus, eos significat in una fide Trinitatis quatuor virtutes cardinales habuisse et aliis exempla monstrasse, scilicet prudentiam, justitiam, fortitudinem, temperantiam. Quod psalmi alternatim cantantur, innuit alternam sanctorum ad bene operandum cohortationem. Antiphonae charitatem exprimunt, quae numerum psalmorum habent propter causas supradictas dphonis binos psalmos copulando, quia charitas ne
Abbreviated transcription (Latin):
tur organis. Om̃sq sc̃ĩ diem magne festiuita¬
tis quam fecit dñs ꝯtinuȩ celebrantes in epy-¬
thalamiis laudare ñ cessant sponsũ inmor¬
talem. speciosum pre filiis hominũ. Qui eccłi¬
am s̃ gratuita elegit clementia. de qua ut
sus usq ad inferos. recursus usq ad sedem
dĩ. ut om̃s electos a pͥncipio usq ad finem
unũ regnũ in uisione sũme t̾nitatis faciat.
in qua głatur unus ꝑ cuncta scła ds. Dȩ dedi
enĩ ter circuit eccłam dedicandã. asꝑgens eã
Quociens ad portã uenit᷑ ꝓpt̃ mysteriũ. ep̃c

Expanded text:
tur organis. Omnesque sancti diem magnae festivitatur organis. Omnesque sancti diem magnae festivitatis quam fecit Dominus continue celebrantes, in epithalamiis laudare non cessant Sponsum immortalem, speciosum forma prae filiis hominum, qui Ecclesiam sibi gratuita elegit clementia. De qua, utsus usque ad inferos, recursus ad sedem Dei, ut omnes electos a principio usque ad finem mundi unum regnum in visione summae Trinitatis faciat, in qua gloriatur unus per cuncta saecula Deus. enim ter circuit ecclesiam dedicandam, aspergens eam Quoties ad portam venitur, propter mysterium c
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ signũ confundit᷑ ciuitas diaboli: Triũphat
eccła terribilis ut castroꝵ acies ordinata. Ter¬
ribilis est locus iste inquit. Non ẽ hic aliud nͥ
gis ꝓdeunt. f .c.m. quam frequentant agmi
na celica. De qua scͥptum est. uidi ciuitatem
scam iherłm nouã descendentẽ de celo. Eccła
enĩ hic militat. in pat̾a regnat. pars ꝑegͥnat᷑.
uernans chorus ꝯfessoꝵ. ꝯuniu̾salis circũ¬
data uarietate scõꝵ societas. casta generatio
cũ claritate. Hanctã admirandã celi curiam
mirifice ad ornat genima illa singłaris ce in¬
comparabilis. que mater & uirgo nec pͥmã
similem uisa est nec hab̾e sequentẽ. De uisiõe
aut̃ ipsius regis quanta sit om̃iũ admiratio
&e uoces in laude eius ꝯsone. solis illis notũ ẽ
hunc regem inmortalem uidendũ facie ad fa¬
ciem sicuti ẽ pp̃arat se presens eccła. & dũ hic
festa agit temꝑalia. patrie sue festiua ce eter¬
na recolit gaudia. uͥ sponsus angłicis lauda¬

Expanded text:
 signum confunditur civitas diaboli. Triumphat Ecclesia terribilis ut castrorum acies ordinata . Terribilis est inquit locus iste; non est hic aliud nisi gna coelica. De qua scriptum est: Vidi civitatem sanctam Jerusalem novam descendentem de coelo . Ecclesia enim hic militat, in patria regnat: pars peregrinatvernens chorus confessorum, et universalis circumdata varietate sanctorum societas, casta generatio cum claritate. Hanc tanquam admirandam coeli curiam mirifice adornat gemma illa singularis et incomparabilis, quae mater et Virgo. Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. De visione autem ipsius regis quanta sit omnium admiratio, et voces in laudes ejus consonae, solis illis notum est hunc regem immortalem videndum facie ad faciem praeparat se praesens Ecclesia; et dum hic agit festa temporalia, patriae suae festiva et aeterna recolit gaudia, ubi sponsus angelicis lauda
Abbreviated transcription (Latin):
qui crucis myst̾ium ꝑ .iiiͦiͦ. climata mundi
año cooꝑante p̃dicau̾unt. Albũ uelamen
inmortalitatis mysticat leticiam. De qua
filius exultat patͥ dicens. Conscidisti saccũ meũ.
& circum dedisti me letitia. De officii horaꝵ .iii.

Expanded text:
qui crucis mysterium per quatuor climata mundi Domino cooperante praedicaverunt. Album velamen immortalitatis mysticat laetitiam: de qua Filius exsultat Patri dicens: Concidisti saccum meum et circumdedisti me laetitia . CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
aliis p̃dicent. uirtutib se a somno pecc̃i exci¬
tantes corpus suũ castigant. Uñ apłs. Casti-
fortit̾ resistunt. ne lupo ueniente qñq fugisse
arguantꝰ. Uirga ferrea in qua gallus sedẽt.
rectũ rep̃sentat sermonẽ p̃dicantis: ut ñ lo-
loquit᷑ qͣi sermones dĩ. Qd̃ uirga ẽ suꝑ crucẽ
posita. innuit sermonẽ scͥpturaꝵ ꝑ crucem
ꝯsũmatũ esse ce̾ ꝯfirmatũ. Uñ dñs in passiõe.
ꝯsũmatũ est. & titulus eiꝰ suꝑ eũ indelebiłr sc̃p

Expanded text:
aliis praedicent, virtutibus se a somno peccati excialiis praedicent, virtutibus se a somno peccati excitantes, corpus suum castigant. Unde Apostolus: Cfortiter dimicant vel resistunt, ne lupo veniente quandoque fugisse arguantur. Virga ferrea in qua gallus sedet rectum repraesentat sermonem praedicantis, ut non loqloquitur quasi sermones Dei . Quod virga est supra per crucem posita innuit sermonem Scriptutarum per crucem consummatum esse et confirmatum. Unde ait Dominus in passione: Consummatum est . Et titulus
Abbreviated transcription (Latin):
tib scĩs. Suꝑ edificati parietes. iudei st̃ ce gentie¬
Om̃s lapides expoliti sunt &e quadrati .i. sc̃i. mũ¬
tur ꝑmansuri. Quoꝵ quidã ferunt᷑ &e ñferunt.
ut simpliciores in ȩccła. Alii ferunt᷑. & fer̃t uͭ me
singłare fundamentũ. In hoc aut̃ edificio quanto
qͥs differentiꝰ excellit. tanto humilior plus edisi¬
cii subleuat. Om̃s una caritas more cementi con-¬
iungit: dũ uiuilapides pacis cõpage ligant᷑.
Turres aut̃ p̃dicatores st̃ & p̃lati ȩccłȩ. qui st̃
munimen &e defensio eius. Uñ ad sponsã sponsꝰ
mientes excitat: diem appropinqͣtẽ p̃cinit. S
pͥus se ipsũ alaꝵ uerb̾e ad cantandũ excitat.
mientes sunt filii huiꝰ scł̃i. in pecc̃is iacentes.
Gallus ẽ chorus p̃latoꝵ: qui distincte p̃dicant.
Dormientes excitant. ut abiciant oꝑa tenebraꝵ.
clamantes ue dormientib: Exurge qͥ dormis.
lucem uenturã prenunciant: dũ diẽ iudicii.
&e futurã głam p̃dicant. Prudent̃ aut̃ anteqͣ

Expanded text:
tis. . Superaedificati parietes, Judaei sunt et gentiOmnes lapides expoliti sunt et quadrati, id est sancti, muntur permansuri. Quorum quidam feruntur et non ferunt, ut simpliciores in Ecclesia. Alii feruntur et ferunt, ut singulare fundamentum. In hoc enim aedificio quanto quis differentius excellit, tanto humilior plus aedificii sublevat. Omnes una charitas more caementi conjungit, dum vivi lapides pacis compage ligantur. Turres autem praedicatores sunt et praelati Ecclesiae, qui sunt munimenta et defensio ejus. Unde sponsus dormientes excitat, diem appropinquantem praecinit; sed prius seipsum verbere alarum ad cantandum excitat. m otiosum. Dormientes sunt filii hujus saeculi in peccatis jacentes; gallus, chorus praelatorum qui districte praedicant, dormientes excitant, ut abjiciant opera tenebrarum, clamantes: Vae dormientibus! Exsurge, qui dormis. Lucem venturam praenuntiant: dum diem judicii et futuram gloriam praedicant. Prudenter autem antequam
Abbreviated transcription (Latin):
cendi sibi tradita sit. cui iubere datũ sit. Qs
aut̾ sacerdos orat. ut dñs bñdicat. sapient̾ ꝑ
Accepta bñdictione. singłas lectiones singła sequun-¬
tur responsoria: Lectionib itaq p̃dicamꝰ. Respon-¬
soria sunt bona oꝑa. Uñ sic pulchre dñr: qr ꝑ ea
qui qd̃ audiuit oꝑe impleuit. & numerꝰ istoꝵ
idẽ gerit mysteriũ. qõ numerꝰ psalmoꝵ. Tres
turbe lectionũ ce responsorioꝵ notant sc̃os tͥũ

Expanded text:
cendi illi tradita sit, cui jubere datum est. Quod autem sacerdos orat ut Dominus benedicat, sapienter Accepta benedictione, singulas lectiones singula sequuntur responsoria. Lectionibus itaque praedicamus. Responsoria sunt bona opera. Unde sic pulchre dicuntur, quiaqui quod audivit implet opere. Numerus istorum idem gerit myterium quod numerus psalmorum. Tres turbae Lect
Abbreviated transcription (Latin):
uine. que uentũ & pluuiam repellunt .i. noci
intꝰ latiores sunt: qi mysticus sensus ampli¬
or est. & p̃cellit litt̾ali. Has eccłas frequentant
extrastrictiesse debent. ne uanitates hauri¬
ant. & intus patere adbona sp̃ualia. Ostium
ȩccłe est xp̃c. Uñ in eingłio. Ego sum ostiũ di¬
cit dñs. Columpnȩ doctores sunt: qui tẽplũ¬

Expanded text:
vinae, quae ventum et pluviam repellunt, id est nintus latiores sunt, quia mysticus sensus amplior est et praecellit litterali. Has frequentant extra stricti esse debent, ne vanitates hauriant, et intus patere ad bona spiritualia. Ostium Christus est, unde in Evangelio: Ego sum ostium, dicit Dominus . Columnae, doctores sunt, qui templu
Abbreviated transcription (Latin):
missarum sollempnus. que ob causas
supradictas festiue celebrata mediis tͥsticie ne-¬
bilis ut iam dictũ ẽ. quasi sol infulserunt:
statim ꝑfundiora eiusdẽ tristicie sequnt᷑ & au¬
gescunt silentia. Non eccła suũ ordinẽ seruat
quẽ a iugiluis nocturnis eiusdẽ diei. mutare
atq imminuere ceꝑat. A nocturnis gͦ uigiliis
incipientes. tante mutationis seu diminutio¬
nis causas breuit̾ exsequi cupimus.

Expanded text:
missarum solemniis, quae ob causas supradictas festive celebrata, mediis tristitiae nebulis, ut jam dictum est, quasi sol interfulserunt, statim profundiora ejusdem tristitiae sequuntur et augescunt silentia. Non enim Ecclesia suum ordinem servat, quem a vigiliis nocturnis ejusdem diei mutare atque imminuere jam coeperat. A nocturnis ergo vigiliis incipientibus, tantae mutationis seu diminutionis causas breviter exsequi cupimus.
Abbreviated transcription (Latin):
eccła que ex hebreis ẽ filia syon et filia ierłm
dicit᷑. ideo maxime quia in syon que et ierłm
templũ et scã scõrũ erant. In utraq missa sta
rit ut ad scãm anastasiã ageret᷑. uidelicet pas¬
tis. & ministeriũ scõꝵ. post diutinos carceris
squalores. tandẽ ꝑ manus et pedes extensa. et
ad palos ligatal circumposito igne cremata
ipso die natalis dñi celo nata est.

Expanded text:
Ecclesia, quae ex Hebraeis est, filia Sion et filia Hierusalem Ecclesia, quae ex Hebraeis est, filia Sion et filia Hierusalem dicitur. Ideo maxime, quia in Sion, quae et Jerusalem, templum et sancta eorum erant. Utraque mrit, ut ad Sanctam Anastasiam eatutis, et ministerium sanctorum, post diutinos carceris squalores, tandem per manus et pedes extensa, et ad palos ligata, et circumposito igne cremata, ipso die Natalis Domini coelo nata est.
Abbreviated transcription (Latin):
in diademate. quo coronauit eũ mat̾ sua: et
ceta. Ipsa namq humanitas quã ꝓpt̾ nimi¬
am caritatẽ suã qua dilexit nos induit di¬
uinitas ornatus ẽ illi. ornatus miserationis.
diadema pietatis. corona głe. decor gr̃e. pul¬
cbritudo caritatis. Que deinde sequuntur:
cuncta ad eundẽ spectant sensũ. Que lecti¬
ones. spiritꝰ dñi suꝑ me. apparuit benignit̃.
tanquã duo cherubin ut supradictũ ẽ claris et
aꝑtis uultib id ẽ sensib in illud respitiunt in eũ¬
gło qͦd est incarnatus ds̃ ꝓpitiatoriũ. Ipse in grada¬
li benedictus. in alła decorẽ indutꝰ: de quo dictũ
ẽ p̃dicat᷑. In offerenda orbem ferre firmasse lau-¬
datur. eundẽ qui in euangło ꝑ bethleẽ .i. domũ
panis figurat᷑. uidelicet scãm eccłam. quã in
eo firmauit. qͦd ipse homo natus ẽ in ea qui
fundauit eã altissimus. et ex tunc parata ẽ
mitie supradicti pastores fuer̃t. ꝯmunio bñ
ꝯgruit. exulta satis filia syon. Proprie namq

Expanded text:
 quo coronavit eum mater sua . » Ipsa namque humanitas, quam propter nimiam charitatem suam, qua dilexit nos , induit divinitas, ornatus est, ornatus miserationis, diadema pietatis, corona gloriae, decor gratiae, pulchritudo charitatis. Quae deinde sequuntur, cuncta, ad eumdem spectant sensum. Duae lectiones: Spiritus Domini saper me , Apparuit benignitas , tanquam duo cherubim, ut supra dictum est, claris et apertis vultibus, id est sensibus, in illud respiciunt in Evangelio, quod est incarnatus Deus, propitiatorium . Ipse in graduali benedicitur, in alleluia decorem indutus, de quo dictum est praedicatur, in offerenda orbem terrae firmasse laudatur , eumdem, qui in Evangelio per Bethleem, id est domum panis, figuratur, videlicet sanctam Ecclesiam, quam in eo firmavit, quod ipse homo natus est in ea, qui fundavit eam Altissimus , et extunc parata est imitiae supradicti pastores fuerunt , communio bene congruit: Exsulta, filia Sion . Proprie namque
Abbreviated transcription (Latin):
totũ dictis pastorũ consonat dicentiũ.
transeamus usq bethleem: et uideamꝰ hoc ũ.
et cet̾a. Pastores animarũ quar̃ illa uox est
nos autẽ ppłs eius et oues pascue eius. Pasto¬
res inquam sc̃i. qui uigilantes et custodien¬
tes uigilias noctis .i. uite p̃sentis supra gre-¬
gem dñicum. legendo et canendo eruduin
animas eorũ. referunt eidẽ gregi suo quod
uiderunt in bethleẽ .i. in domo panis. ude¬
licet eius qͥ de celo descendit: et congratulan¬
tes dicunt. Lux fulgebit hodie suꝑ nos. ⁊ cet̃a.
q subiungunt. Dominꝰ regnau̾t decorẽ ind̾.¬

Expanded text:
totum dictis pastorum consonat dicentium: « Transeamus usque Bethleem, et videamus hoc verbum, » etc. 38 Pastores animarum, quarum illa vox est: « Nos autem populus ejus et oves pascuae ejus ; » pastores, inquam, sancti, qui vigilantes et custodientes vigilias noctis, id est vitae praesentis, supra gregem Dominicum, legendo et canendo erudiunt animas eorum: referunt eidem gregi suo, quod viderint in Bethleem, id est in domo panis, videlicet ejus qui de coelo descendit . Et gratulantes dicunt: « Lux fulgebit hodie super nos, » etc. Et subjungitur: « Dominus regnavit, decorem ind
Abbreviated transcription (Latin):
campanarũ clangor silescit. s regłari.¬
um quoq concentũ horarũ nr̃ omĩno chorꝰ
ꝑ ca̾tella euangłizantes & curantes ubiq s et
nocte hac postqͣm lymno dicto exierunt cũ illo
in montẽ oliuarũ. diffugientes & opp̾ssi tͥsticia.
cuncti a laude cõmuni conticuerunt. Iccirco
autẽ a completorio ꝓfundũ hoc incipit᷑ silenti¬
um. quia circa hanc horam cum dixisset disci¬
płis ecce appropinquabit qui me tradet. ipsi gͣ¬
ues ẽẽ ceꝑunt. & pre tͥsticia dormitabant: tan¬
demq ubi turba. & qui uocabat᷑ uidas uenit.
cum tenerent eũ relicto eo om̃es fugerunt. nec
płs ille qui ut ait ioħes notus erat pontifici: qͥq
dixit hostiarie & introduxit petrũ: quẽ iero¬

Expanded text:
campanarum clangor silescit, sed regularium quoque concentum horarum noster omnino chorus « per castella evangelizantes et curantes ubique , » sed et nocte hac, postquam hymno dicto exierunt cum illo in montem Olivarum, diffugientes et oppressi tristitia, cuncti a laude communi conticuerunt. Idcirco autem a completorio profundum hoc incipitur silentium, quia circa hanc horam, cum dixisset discipulis: « Ecce appropinquavit, qui me tradet , » ipsi graves esse coeperunt et prae tristitia dormitabant, tandemque ubi turba, et qui vocabatur Judas, venit, cum tenerent eum, « relicto eo, omnes fugerunt . » Npulus ille, qui, ut Joannes ait, « notus erat 69 pontifici, quique dixit ostiariae et introduxit Petrum ,
Abbreviated transcription (Latin):
testant᷑. om̃s quid̃ sigc̃ationib rei cõpetentib
quedã aut̃ & aꝑtis uocib. ut ħ pͥma iohelis
ebdomadas plenas usq ad alt̾am diem exple-¬
tionis ebdomadȩ septimȩ p̾sentem sollempni-¬
tatẽ ꝯtingit. quã num̾atis a pasche diȩ.uii.
date legis festiuitas eb̃domadaꝵ erat. & apd̃
nos inmemoriam datȩ gr̃ȩ .i. remissionis pec¬
catoꝵ iocundus iubeleus est. Et qͥa post fac¬
tam duoꝵ ꝯcordiam ppłoꝵ in breui dñs uen-¬
turus ẽ: rectȩ filiis absentiam sponsi lugen-¬
tib. & cũ desidio reditum eius expectantib
illa ꝯsolantis uerba in cõmunione canimus.
Non uos relinquã orphanos. ueniam ad uos
iterũ. & gaudebit cor ur̃m.¬

Expanded text:
estantur, omnes quidem significationibus rei competentibus, quaedam autem apertis vocibus, ut haec prima Joelis hebdomadas plenas usque ad alteram diem expletionis hebdomadae septimae , praesentem solemnitatem contingit, quam numeratis a Paschae die septedatae legis festivitas hebdomadorum erat, et apud nos in memoriam datae gratiae, id est remissionis peccatorum jucundus jubilaeus est. Et quia post factam duorum concordiam populorum in brevi Dominus venturus est, recte filiis absentiam sponsi deflentibus, et cum desiderio reditum ejus exspectantibus, illa consolantis verba in communione canimus: Non vos relinquam orphanos, veniam ad vos iterum, et gaudebit cor
Abbreviated transcription (Latin):
abbati officio duors concordia ppło¬
rũ presignat᷑. iudei uidelicet. atq
geñtilis. qui tandẽ uno eodemq sp̃u se illu¬
minatos ꝓfitentes. agnitum ambo sine ꝯtro¬
uersia sequentꝰ xp̃m. Duo namq ceci. qui in
ȩungłio referunt᷑ illuminati hos duos signi¬
ficant ppłos. qd ex p̾eunte lectione epłȩ ma
nifestum ẽ. Quib enĩ nͥ iudeoꝵ parit̃ & gen-¬
tiũ duob ꝯtra se inuicem rixantib ppłis
paulus apłs ait. iustificati gͦ ex fide pacem
ꝑiora legentib atq intelligentib clarũ est.
u̾ longa & ualida dispuitatione causat᷑ ui¬
deos atq grecos om̃s sub pecc̃o esse. nͨ istos ex¬
cusabiles esse ꝓpt̾ ignorantiam dĩ. nec illos
iustificari potuisse ex oꝑib legis: & om̃ib
equȩ necessariam esse xͥ grãm. Quib om̃ib
sub pecc̃o ꝯclusis tandem infert. Iustifica¬
ti gͥ ex fide. & cet̾a. Itaq duo ceci illumina¬
ti mystice. duo sunt ppłi. quors & illa uox ẽ

Expanded text:
abbati officio duorum concordia populorum praesignatur, Judaei scilicet atque gentilis, qui tandem uno eodemque Spiritu se illuminatos profitentes, agnitum ambo sine controversia sequentur Christum. Duo namque caeci, qui in Evangelio referuntur illuminati , hos duos significant populos, quod ex praeeunte lectione Epistolae manifestum est. Quibus enim nisi Judaeorum pariter et gentium, duobus contra se invicem rixantibus populis Paulus ait: Justificati igitur ex fide pacem iora legentibus atque intelligentibus clarum est, ubi longa et valida disputatione causatur Judaeos et Graecos omnes sub peccato esse, nec istos excusabiles esse propter ignorantiam Dei, nec illos justificari potuisse ex operibus legis, et omnibus aeque necessariam esse Christi gratiam. Quibus omnibus sub peccato conclusis tandem infert: Justificati igitur ex fide , etc. Itaque duo caeci, illuminati, mystice duo sunt populi, quorum et illa vox est
Abbreviated transcription (Latin):
auus temꝑis sub paucitate redigit. raris¬
simoꝵ sp̃ualũ quos ꝓ sue sc̃itatis sp̃ali
excellentia insignes illustres q illis tem¬
ꝑib extitisse. ac singulari muni̾e sp̃e sin¬
gula uti uentura erant certissime p̃uide

Expanded text:
illius temporis sub paucitate redigit rarisillius temporis sub paucitate redigit rarissimorum spiritualium, quos pro suae sanctitatis speciali excellentia insignes illustresque illis temporibus exstitisse, ac singulari munere Spiritus singula, uti ventura erant, praevide
Abbreviated transcription (Latin):
sepulturã. ddescensũ ad inferos. refurrec
tincte singła fuisse p̃cognita quẽ admodũ suo
sunt temꝑe post exhibita. & mͦ cognita nob̃:
adeo ut nͨ iusti fuerint. nͨ salui sint. quib
ita clara om̃ia ⁊ ꝑspicua ñ fuerint. Et id
quid̾ falsũ est. uerũ ad refellendũ tutm̃
in tua epła etiusti. ut nil addendũ pe¬
nitꝰ putem: ⁊ pene quid addi possit ñ in¬
ueniã. De homine tam̃ qui istaloq̃r. pace
ipstus dico paucis qd̃ sentio. Uidet᷑ mͥ plꝰ
nouitatis curiosus. ꝗͣ studiosus u̾itatis. gra¬
uariq de om̃i re sentire cũ aliis. ⁊ dice̾ qd̾
aut solus ñ dix̾it aut pͥmus. Uñ fit ut in
his que sentit uel loqr̃. modũ om̃ino tenere
aut ignoret aut dissimulet. Ecce enĩ ⁊ ĩ hac
assertione sua dũ pares in scientia fac̃ om̃s.
quiuentura sꝑabant his qui pret̾ira legt̃.
a̾m ꝓfecto aut minis parcũ p̃dicat. aut ni¬
mis largũ. ocłum discretionis ex nulla
parte aꝑiens. Aut enĩ numerũ electoꝵ

Expanded text:
os, resurrectomnia, et distincte singula fuisse praecognita, quemadmodum suo sunt tempore post exhibita, et modo cognita nobis: adeo ut nec justi fuerint, nec salvi sint, quibus ita clara omnia et perspicua non fuerunt. Et id quidem falsum. 11. Verum ad refellendum tu tanta in tua epinitus putem; et pene quid addi possit, non inveniam. De homine tamen qui ista loquitur pace ipsius dico paucis quod sentio, videtur mihi plus novitatis curiosus, quam studiosus veritatis; gravarique de omni re sentire cum aliis, et dicere quod aut solus non dixerit, aut primus. Unde fit ut in his quae sentit vel loquitur, modum omnino tenere aut ignoret, aut dissimulet. Ecce enim et in hac assertione sua, dum pares in scientia facit omnes qui ventura sperabant, iis qui praeterita legunt; Deum profecto aut nimis parcum praedicat, aut nimis largum, oculum discretionis ex nulla parte aperiens. Aut enim numerum electorum
Abbreviated transcription (Latin):
tuisse saluari. aut certe si & illa temꝑa
multitudinẽ saluandoꝵ etiã pret̾ istos
habuisse ñ diffitet᷑ magnã s mauditã di-¬
uini mun̾is largitatẽ ueteri collatã ppło
asserit. siquid̾ omnẽ illã mulitrudinẽm.
om̃ĩa que de mysterio nr̃e redemptiõis
suꝑiꝰ enum̾ata sunt. liquido p̃cognouisse
ꝯstit̾it. Cũ enĩ ex his quippiã tunc nͨ scͥp¬
tũ manifeste. nͨ publice p̃dicatũ fuisse

Expanded text:
tuisse salvari: aut certe, si et illa tempora multitudinem salvandorum 631 etiam praeter istos habuisse non diffitetur; magnam, sed inauditam divini muneris largitatem veteri populo collatam asserit: siquidem omnem illam multitudinem omnia, quae de mysterio nostrae redemptionis superius enumerata sunt, liquido praecognovisse constiterit. Cum enim ex his quidpiam tunc nec scriptum manifeste, nec publice praedicatum f
Abbreviated transcription (Latin):
credi pͭ. & sc̃is angłis uel añ minime inno¬
tuisse. qd̾ ipsa uidet esset dĩ mater futura.
Sane etenĩ reꝓbi sp̃s & si destituti st̃ parti¬
cipatione grẽ spiritalis: ñ tam̃ uiuacitate in¬
dustrie naturalis. Uides ne in quantis salua
fide &e ueritate scͥpturarũ diuinũ angłi con¬
siliũ pot̾ant ignorasse. p̃sertimut hoꝵ re¬
uelandoꝵ p̃rogatiua mat̾ uirgini serua¬
ret᷑: Primũ equid̃ est tempꝰ. scd̾m locus.
terciũ modus. quartũ electio ꝑsone uirgi¬
nalis. Hoc responde fr̃ĩb. qui me rep̃hen¬
dunt. qd̾ dix̾im ad laudẽ uirginis iõ posi¬
tũ esse adõ. ne cui forte uel beatoꝵ angłoꝵ
suũ consiliũ d̾s pͥusqͣm uirgini reuelasse
putet᷑. excepto dũtaxat archangło gab̾hele.
ne. Ualete.

Expanded text:
credi potest et sanctis Angelis vel ante minime innocredi potest et sanctis Angelis vel ante minime innotuisse, quod ipsa videlicet esset Dei mater futura. Sane etenim reprobi spiritus, etsi destituti sunt participatione gratiae spiritualis, non tamen vivacitate industriae naturalis. 22. Videsne, in quantis, salva fide et veritate Scripturarum, divinum Angeli consilium poterant ignorasse, praesertim ut horum revelandorum praerogativa matri Virgini servaretur? Primum equidem est tempus, secundum locus, tertium modus, quartum electio personae virginalis. Hoc responde fratribus, qui me reprehendunt quod dixerim ad laudem Virginis, ideo positum esse a Deo, ne cui forte vel beatorum Angelorum suum consilium Deus priusquam Virgini, revelasse putetur, excepto duntaxat archangelo Gabriele. ne. Vale.