comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fame inpostmodũ laboraturo in¬
de subuenire ualer&. Unde & m
uilla quȩ celtus dicitur plures
metas fieri iussit. Ipsi autẽ homi¬
nes celtenses semꝑ rebelles & sediti¬
osi fuerunt. Qui quadã die domi¬
nica mebriati. cęperunt int̃ sẽ
dicere. Quid ille iubeleus sic
enĩ appellatur propt̃ atatis pro¬
tis. ita percircuitũ curtis metę ha¬
bebantur. Et suadente diabolo
semutuo adhortati sunt. ut focũ
meas mitterent. Quod cũ sc̃o
renuigio in propinqua uilla quȩ
basilice curtis dicitur consistenti
cęleri nuntio est delatũ. ascendit
equum uttantã pra sumptionẽ
compescendã ad celtũ uriur&.
Quo cũ peruenit: iam ipse nrtę
ardebant Peatus autẽ remigius
& atate & uespertino frigore
sicut in autumno fieri sol& frigi¬
dus deequo descendit. &alonge
sc calefacere cepit. tranquillo
corde & ore dicens. Seinꝑ est bonꝰ
focus. sinon suꝑ potest. Verumpta¬
men om̃s qui hoc egerunt. & qui
deeorũ germine nati suerint.

Expanded text:
fame in postmodum laboraturo infame in postmodum laboraturo inde subvenire valeret. Unde et in villa que Celtus dicitur plures metas fieri iussit. Ipsi autem homines Celtenses semper rebelles et sediciosi fuerunt. Qui quadam die dominica inebriati ceperunt inter se dicere, quid ille iubeleus, – sic enim appellabatur propter aetatis protis, ita per circuitum curtis mete habebantur; et, suadente diabolo, se mutuo adhortati sunt, ut focum in eas mitterent. Quod cum sancto Remigio in propinqua villa quae Basilicae - curtis dicitur consistenti celeri nuntio est delatum, ascendit equum, ut ad tantam presumptionem compescendam ad Celtum veniret. Quo cum pervenit, iam ipsae metae ardebant. Beatus autem Remigius et aetate et vespertino frigore, sicut in autumno fieri solet, frigidus de equo descendit et a longe se calefacere cepit, tranquillo corde et ore dicens: 'Semper est bonus focus, si non super potest; veruntamen omnes qui hoc egerunt et qui de eorum germine nati fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
rum professus est: sicq anima
perinfidelitatẽ perdito. & corpo¬
raliuoct propt̃ superbiã condẽp¬
nato. uirtute diuma sc̃s remigii
& animȩ & corporis reddidit
sinitatẽ. Cunctis qui ad erant uellec¬
turi seuhȩc audituri erant sacerdoti¬
bus patent̃ ostendens. demalesentien¬
do peccante inxp̃m. qui per huma¬
nitatẽ proximus & frat̃ nobis digna¬
tus est. quomodo erga peccantes
inse uel in accłam atq rebelles. &
erga post cognoscentes & pęniten¬
tes debeant agere. Pec cantes inquit
apłs corã omnibus argue. ut cęte¬
ri metũ habrant. Etitẽ scriptũ
est. Qui confessus fuerit peccata
sua & reliquerit ea: miscđiam
consequitur. Senescente. aũt sc̃o¬
remigio & dĩ spũ sibi reuelante.
qm̃ habundantia ipsius anni secu¬
tura ess& fames. secutus sc̃i ioseph
prouidentiã. de annona. quȩ in
uillis episcopii nata fuerat. uel
quã abaliis comparauerat aceruos
quos metas decimus fecit. ut popłm

Expanded text:
rum professus est. Sicque anima rum professus est. Sicque anima per infidelitatem perdito et corporali voce propter superbiam condempnato virtute divina sanctus Remigius et animae et corporis reddidit sanitatem, cunctis qui aderant vel lecturi seu haec audituri erant sacerdotibus patenter ostendens de male sentiendo peccante in Christum, qui per humanitatem proximus et frater nobis fieri dignatus est, quomodo erga peccantes in se vel in aecclesiam atque rebelies et erga post recognoscentes et paenitentes debeant agere. Peccantes, inquid apostolus, coram omnibus argue, ut ceteri metum habeant. Et item scriptum est: Qui confessus fuerit peccata sua et reliquerit ea, misericordiam consequetur. Remigio et Dei spiritu sibi revelante, quoniam habundantiam ipsius anni secutura esset fames, secutus sancti Ioseph providentiam, de annona, quae in villis episcopii nata fuerat, vel quam ab aliis comparaverat, acervos quos metas dicimus fecit, ut populo
Abbreviated transcription (Latin):
ticis propositionibus ac conclusio¬
nibus confisus. & indenimis clatus
int̃ erat. Ingrediente autẽ sc̃o
remigio ep̃orũ conciliũ. amulti¬
tudine fratrũ ex pectantiũ assur¬
gentibus omnibus reuerent sicut
angłs dĩ suscipitur. Superbus ait
hereticus & male deuere dĩ filio
sentiens: dedignatus est ei assur¬
gere. Qui protinus cum sc̃s re¬
migius ante eũ transit. ita ob¬
mutuit. ut nec uerbũ quidẽ
ullũ effari poturrit. Expectanti¬
bus autẽ omnibus ut post allocutio¬
nẽ sc̃i remigu hereticus ille ali¬
quid diceret: nihil potuit loqui
sed aduestigia scĩ remigii pronis
cadens: nutibus ueniã p̾etut.
Cui sc̃s remigius dixit. In nomine
& deillo sicut catholica credit
xccła. crede & confitere. Adeuiꝰ
uocẽ ante superbus hereticus
humilis iam & catholicus. catho¬
licã fidẽ desc̃a & inseparabili
trinitate. & de xp̃i in carnatione
catholicȩ confessus est: & in eadẽ
confessionis suȩ fide se permansu¬

Expanded text:
ticis propositionibus ac conclusioticis propositionibus ac conclusionibus confisus et inde nimis elatus, intererat. Ingrediente autem sancto Remigio episcoporum concilium, a multitudine fratrum exspectantium, assurgentibus omnibus, reverenter, sicut angelus Dei, suscipitur; superbus autem hereticus et male de vero Dei filio sentiens dedignatus est ei assurgere. Qui protinus, cum sanctus Remigius ante eum transiit, ita obmutuit, ut nec verbum quidem ullum effari potuerit. Exspectantibus autem omnibus, ut post allocutionem sancti Remigii hereticus ille aliquid diceret, nihil potuit loqui, sed ad vestigia sancti Remigii pronus cadens, nutibus veniam petiit. Cui sanctus Remigius dixit: 'In nomineet de illo, sicut catholica credit aecclesia, crede et confitere'. Ad cuius vocem ante superbus hereticus, humilis iam et catholicus catholicam fidem de sancta et inseparabili Trinitate et de Christi incarnatione catholice confessus est et in eadem confessionis sue fide se permansu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ess& remi. de functu fuisse
cognouit. & sibi assistentibus in¬
dicauit. Hisita gestis filius chodo¬
miri filii bludouuici regis nomine.
chodo aldus. interfectis fratribus
sis quos unã cũ eo postpatris
obitũ hrothildis regina nutriebat.
inclerũ se totondit. & processu
temporis uite ac religionis suac
merito. partẽ bereditatis apa¬
ziacũ uillã in pago mosomagensi
cum appenditus suis scõ remigio
ac remensi aeccłe tradidit. &
uilla riuiriacũ in pago biturico
scõ dionisio delegauit. Uillã utro
nouentũ in pago parisiaco cũ om̃i¬
bus ad sepertinentibus matri
aecclȩ parisius ciuitatis ubi prȩs¬
bit̃ extitit ordinatus donauit.
ac belgicę prouinciarũ causa fidei
ad si nodũ conuenerunt. beatũ
remigiũ undecumq doccissimũ &
inscripturis scs eruditissimũ. ac i
aecclesi asticis dogmatibus exera¬
tatũ adipẽ conciliu uenire petiert
Cui sẏnodo arrianus quidã herec¬
cus acerrimis disputator. & diale¬

Expanded text:
cum esset Remi, defunctum fuisse cognovit et sibi assistentibus indicavit. His ita gestis, filius Chlodomiri, filii Hludowici regis, nomine Chlodoaldus, interfectis fratribus suis, quos una cum eo post patris obitum Hrothildis regina nutriebat, in clericum se totondit et processu temporis vitae ac religionis suae merito partem hereditatis a paziacum villam in pago Mosomagensi cum appendiciis suis sancto Remigio, et Rhemensi ecclesiae tradidit, et villam Riviliacum in pago Biturico sancto Dionysio delegavit. Villam quoque Noviantum in pago Parisiaco, cum omnibus ad se pertinentibus, matri ecclesiae Parisiensis civitatis, ubi presbyter exstitit ordinatus, donavit. ac Belgicae provinciarum, causa fidei ad synodum convenerunt, beatum Remigium undecumque doctissimum et in scripturis sanctis eruditissimum ac in aecclesiasticis dogmatibus exercitatum ad idem concilium venire petierunt. Cui synodo Arrianus quidam hereticus, acerrimus disputator et dialec
Abbreviated transcription (Latin):
dotẽ tuũ uocri & pascete ratio¬
nabilẽ grtgẽ dignatus es. Max
ergo piuillaminitate omni deposi¬
ta: gaudiũ in humilitate multũ
illi affint. Hunc uero ut quidã
auint in hoc imitatus est & con¬
stintinas: qui post heraclar un¬
prritorts exsticit. cuuis cefililiss
Miuits sei patri archa ermpore:
ascendentes perse captuta uerani
& depredati sunt sẏriĩ. Itaq pene
om̃s qui tisugiebant manus sint¬
dõ persarũ ad nomen huius ter
brati camquã ad portũ sine flurtu
accurrebant: ab eo & ipsi suffragio
& susceptione perfrui postulantes.
Quos beatus iflt nospitio recipirbat
& consolabatur: non tamquã cap¬
tiuos sed quasi natura ueracit
fratres. Continuo ergo plaguos

Expanded text:
dotem tuum vocari, et pascere ratiodotem tuum vocari, et pascere rationabilem gregem tuum dignatus es. Mox ergo pusillanimitate omni deposita, gaudium in humilitate multum illi adfuit. Hunc vero ut quidam aiunt in hoc imitatus est Constantinus, qui post Heraclium imperatorem exstitit, cujus et filius Hujus sancti patriarchae temporibus ascendentes Persae captivaverunt et depraedati sunt Syriam. Itaque pene omnes qui effugiebant manus Persarum, ad nomen hujus ter beati, tanquam ad portum sine fluctu accurrebant, ab eo et ipsi suffragio et susceptione perfrui postulantes. Quos beatus iste hospitio recipiebat, et consolabatur non tanquam captivos, sed quasi natura veraciter fratres. Continuo ergo plagatos
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s soplironius aitadeũ secrrto.
Illic eñi erat tune. Qut causa ÷
dĩ curator retinentis sem̃ amnnũ
tuũ tristitic. & Om̃s quippe nos
repente conturbauit. Quidixit
ei mansutra uoce. Hodie humilis
iohamies qualem cumq merce¬¬
dẽ quõptã non habuit: neq
xp̃o pro innumeris peccatis suis
aliquid optulit. sicut nec aliquan¬
do. Qui sc̃s sophronius diuinitus
inspiratus respondit. Mox cm̃
intellexit causa: ob quã isdẽ trista¬
batur patriarcha.
Hodit
quidem gaudere
ario portet. beatissime
eicit̾ enĩ bratissimus ẽs. ita paci¬
ncis axp̃o creditũ tibi gregem:
ptnulla habeat contra prox imũ
suũ lataui dubirtatẽ: sed uelut
angebos sint litigio & sine iuditio
homuris esse fecisti. Ille autẽ uere
mitis pastor credens quoddictũ
fuerat ueru esse : oculos incelum¬
& mariis extendens dicebat.
Gratias ago tibi ds̃. quia & inmerita
pusilla uirutatẽ neã sicerdotio sun¬
gi. & ne eruigaũ & peccatorẽ sactt¬

Expanded text:
sanctus Sophronius ait ad eum secreto sanctus Sophronius ait ad eum secreto illic enim erat tunc: Quae causa est, Dei curator, retinentis animum tuum sanctum tristitiae? omnes quippe nos repente conturbavit. Qui dixit ei mansueta voce: Hodie humilis Joannes qualemcunque mercedem a quopiam non habuit, neque Christo pro innumeris peccatis ejus aliquid obtulit, sicut nec aliquando. Cui sanctus Sophronius divinitus inspiratus, respondit mox enim intellexit causam ob quam idem tristabatur patriarcha: Hodie quidem gaudere tari 182 oportet, beatissime; veraciter enim beatissimus es, ita pacificans a Christo creditum tibi gregem, ut nullam habeat contra proximum suum litem aut dubietatem, sed velut angelos sine litigio et sine judicio homines esse fecisti. Ille autem vere mitis pastor, credens quod dictum erat verum esse, oculos in coelum extendens, dicebat: Gratias ago tibi, Deus, quia et immeritam pusillanimitatem meam sacerdotio fungi, et me exiguum et peccatorum, sacer
Abbreviated transcription (Latin):
nansse adire uolentibus quibus &
confestim quod dignũ erat per¬
a ecclesir defensores faciebat
& prarcipiebat ut nemo eoꝵ
gustar& quousq ordinarent
capitulũ. Et audientibus dicebat.
Sinos homines existrntes permissiont̃
semꝑ propetidnibus nr̃is habemus
ingrediendi domũ dĩ & petitiones
nr̃as nota facrreei uidelic& intrac¬
tabili. ac omni creature suꝑ emi¬
nenti atq operã damus quo prȩces
nrãe impleantur. neo non & roga¬
mus cũ netard& sed illud prophe¬
tae dictũ protinus exclamamus
prtitiones cum om̃i festinatione
debrmais prragere: nirmores dñ
dicrntis. inqua mensura mensi
fueritis remetietur uobis: & pro¬
phete iterũ prohibentis. quẽ admo¬
du fecisti erittibi .o Una ergo
dieiũ similimodo hic mirabilis
procedens. & in solito loco pręsi¬
dens usq adorã quintã. & nemire
accedente mestus & collatrimatis
recessu. Nullo aite audente
interrogarerum causã meroris:

Expanded text:
nans se adire volentibus; quibus et nans se adire volentibus; quibus et confestim quod dignum erat, per ecclesiae defensores faciebat; et praecipiebat ut nemo eorum gustaret, quoadusque ordinarent capitulum. Et audientibus dicebat: Si nos homines existentes, permissionem semper pro petitionibus nostris habemus ingrediendi domum Dei, et petitiones nostras notas facere ei, videlicet intractabili ac omni creaturae supereminenti, atque operam damus quo preces nostrae impleantur, nec non et rogamus eum, ne tardet, sed illud Prophetae dictum protinus exclamamus:petitiones cum omni festinatione debemus peragere, memores Domini dicentis: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . Et Prophetae iterum perhibentis: Quemadmodum perfecisti, erit tibi? Una ergo dierum simili modo hic mirabilis procedens, et in solito loco praesidens usque ad horam quintam, et nemine accedente, moestus et collacrymans recessit; nullo autem audente eum interrogare causam moeroris,
Abbreviated transcription (Latin):
praeceptũ hic ponere festinauimus.
personas acciperent circa disposi¬
tiones captiuorũ.
Quod nihil neg ligens conuocauit.
& nemint̃ po̾nitus exasperans suꝑ¬
auxxit mercedesq eis prius daban¬
tur. ponens uerbũ quatinus mu¬
neri a quolib& omnimodis non acei¬
prrent. qm̃ inquit ignis consum&
domus munera accipientiũ. Er
tunc igitur pergratiã dĩ habunda¬
uerunt domus corũ. ita ut quidã
excis ad ditã sibi mercedũ quanti¬
tatr̃ dimitterent.
Dicens urro aliquando diues
paterentur ab aduersarus suis &
uolentes adire eũ timore cancella¬
riorũ & ecđe defensorũ atq ei ad¬
stantiũ prohiberentur: considera¬
uit tale quid dõ acceptũ negotiũ
& quarta & sexta feria publice
ponens sellã & duo scamna sedebat
ante arccłam colloquens quibus¬
dã strenuis uiris aut scã euangłia
praemanibus tenens nullũ tanti
obsequi appro pinquare sibi permit¬
licentiã & confidentiã dare festi¬

Expanded text:
praeceptum hic ponere festinavimus. praeceptum hic ponere festinavimus. personas acciperent circa dispositiones captivorum. Quos nihil negligens, convocavit; et neminem penitus exasperans, superauxit mercedes quae eis prius dabantur, ponens verbum, quatenus munera a quolibet omnimodis non acciperent: Quoniam, inquit, ignis consumet domos munera accipientium. Ex tunc igitur per gratiam Dei abundaverunt domus eorum, ita ut quidam ex eis additae sibi mercedis quantitatem dDiscens vero aliquando iterum paterentur ab adversariis suis, et volentes adire eum, timore cancellariorum et ecclesiae defensorum atque ei astantium prohiberentur, consideravit tale quid Deo acceptum negotium; et quarta et sexta feria publice ponens sellam et duo scamna, sedebat ante ecclesiam, colloquens quibusdam strenuis viris, aut sancta Evangelia prae manibus tenens, nullum tanti obsequii appropinquare sibi permitlicentiam et confidentiam dare festi
Abbreviated transcription (Latin):
& tertia partẽ modii artabe uendere
& tmere contestabatur: scribens in sub¬
scriptione sua conditionẽ per omnẽ
regionẽ habentẽ formã hanc. Iohan¬
nes humilis & exiguus seruus seruor
tite nr̃a degentibus quiq ab codẽ dña
& dõ nr̃o regimini hec. Egregio bri¬
topaulo percũ qui ineo loquebatur
xp̃c iubente & omnibus legẽ ponen¬
te obȩdite prepositis ur̃is & subiace¬
teris: ipsi eñ peruigilant quasi rati¬
onẽ pro animabus ur̃is reddituri:
credit tantillitas mea diumo uerbo
obȩdientes suscipere petitiones mãs
ut exdõ & non exhomine. Unde
hoc sciens: moneo caritatr̃ ur̃am ut
nequaq in quopiã ur̃m apparrat
huiuscemodi. preuaricatio. Oeniq
ut ait diumascriptura statẽrã
Si uero quis apparuerit post praesentẽ
subscriptionis nr̃e conditionẽ istius.¬
modi crim̃ in cidens. uniuersas facul¬
tates suas indigentibus non uolens
sine mercede appon&. Ergo ut dig¬
num memoria : & hoc ipsũ publicũ

Expanded text:
tera, modio et artabe, vendere et emere contestabatur, scribens in subscriptione sua conditionem per omnem regionem, habentem formam hanc: « Joannes humilis et exiguus servus servorutate nostra degentibus, quique ab eodem Domino et Deo nostro regimini, haec: Egregio beato Paulo, per eum qui in eo loquebatur, Christum jubente, et omnibus legem ponente, Obedite praepositis vestris et subjacete eis; ipsi enim pervigilant, quasi rationem pro animabus vestris reddituri : credit tantillitas mea, verbo divino obedientes vos, suscipere petitiones nostras ut ex Deo, et non ex homine; unde hoc sciens, moneo charitatem vestram, ut nequaquam in quopiam vestrum appareat hujuscemodi praevaricatio. Denique, ut ait divina Scriptura, Stateram Si vero quis apparuerit post praesentem subscriptionis nostrae conditionem, istiusmodi crimen incidens, universas facultates suas indigentibus, non volens, sine mercede, apponet. » Ergo, ut dignum memoria, et hoc ipsum publicum
Abbreviated transcription (Latin):
siliquas dabit mulieribus autt̃¬
& puellis tamquã infiriioribus
membris binas. Ueuientibus erge
quibusdã indutis ornia mentis
aureis & dextralbus & que

Expanded text:
siliquas dabat; mulieribus autem et puellis, tanquam infirmioribus membris, binas. Venientibus autem quibusdam indutis ornamentis aureis et dextralibus, e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc primũ forte factũ & prarmiũ
omnibus demonstrauit. Mittens
eñi mox dispensatores. & eũ qui
dicebatur suꝑ pacẽ. diocit coram
omnibus ad ros inhonorabili secreto
Non iustũ est ofr̃s. nos ante alterius
quam xp̃i. Omni uero multitudine
quȩ conuenerat uerbo audito con¬
puncta & sustinente. dicit iterũ illt
bratus. Euntes ergo pertotã ciuita¬
tẽ. conscribite milsi usq ad unũ
om̃s dominos ieos. Illis aut̃ non
intelligentibus qui ħi eẽnt sed
rogantibus dicere & mirantibus
quinam patriarc hedñi existrrent
respondit rursus angelicũ illud
os &ait. Quos uos egenos & mendi¬
cos uocatis. istos ego dominos &
auxiliatores praed.co. Ipsi eñĩ nobis
uere & auxiliari & cęlorũ regnũ
donare poterunt. Etcũ hoc cũ¬
multa uelocitate uidiss& factũ xp̃i
imitator. praecepit eis persingulos
dies stipendia tribui. & perpropriũ
dispensatorẽ suũ ptebe̾re eis suffici¬
entẽ necessitatẽ. Plus autẽ erant

Expanded text:
hoc primum forte factum et praemium hoc primum forte factum et praemium omnibus demonstravit. Mittens enim mox dispensatores, et eum qui dicebatur super pacem, dicit coram omnibus ad eos in honorabili secreto 207: Non justum est, fratres, nos ante alterius quam Christi. Omni vero multitudine quae convenerat, audito verbo compuncta ac sustinente, dicit iterum ille beatus: Euntes ergo per totam civitatem, conscribite 181 mihi usque ad unum omnes dominos meos. Illis autem non intelligentibus, qui hi essent, sed rogantibus dicere, et mirantibus quinam patriarchae domini existerent, respondit rursus angelicum illud os, et ait: Quod vos egenos et mendicos vocatis, illos ego dominos et auxiliatores praedico. Ipsi enim nobis vere et auxiliari, et coelorum regnum donare poterunt. Et cum hoc multa velocitate vidisset factum Christi imitator, praecepit eis per singulos dies stipendia tribui, et per proprium dispensatorem praebens eis sufficientem necessitatem: plus autem erant
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ipse me fecit presbiterũ & uice
opera uniersã pęnenaturã exce¬¬
dentia. Etsi dignatus fueris ad ser¬
niendo scĩficarenos: enarrabo tibi
gestã q̃uȩipsc inspector eorũ factus
aspexi. Cumq hoc dixiss&. tenui
manum & erexi eum: ad pręhen¬
densq me duxit in adõ seruatã
domũ suã. Itaq cum uoluiss& nobis
mens ã dignatus apponere : dixi
ad eum. Non iustũ est a domine
amme crbũ relinquentes. corpus
ante animã reficere: sed magis cybũ
qui non perit sumamus. & postinodũ
corpori propriã necessitatẽ preste.¬
mus. Cum ergo coepiss& uitã scissi¬
me mendatio recitare: primũ inquid
& praecipuũ bonũ eius fuit. qm̃ om̃i.¬
modis non iurauit. Petii igitur karcã
& atramentariũ : & quȩ dicebantur
perordinẽ annotabã. I1
Promotus ergo & inthrono residers
iamica ⁊ep̾̃i magna ciuitate alex¬
andria decreto diuino ueracit &
non ea hominibus neq per homines.

Expanded text:
Dei. Ipse me fecit presbyterum, et vicDei. Ipse me fecit presbyterum, et vicopera, universam pene naturam excedentia. Et si dignatus fueris in serniendo, sanctificare nos, enarrabo tibi gesta, quae ipse inspector eorum factus aspexi. Cumque hoc dixisset, tenui manum et erexi eum; apprehendensque, duxit me in a Deo servatam domum suam. Itaque cum voluisset nobis mensam dignatus apponere, dixi ad eum: Non justum est, o Domine, animae cibum relinquentes, corpus ante animam reficere, sed magis cibum qui non perit, sumamus, et postmodum corpori necessitatem praestemus. Cum ergo coepisset vitam sancti sine mendacio recitare, Primum, inquit, et praecipuum bonum ejus fuit, quoniam omnimodis non juravit. Petii igitur chartam et atramentarium, et quae dicebantur, per ordinem annotabam. CAP. II.-- Promotus ergo, et in throno residens in amica Christi magna civitate Alexandria, decreto divino veraciter, et non ex hominibus, neque per homines,
Abbreviated transcription (Latin):
& uerbũ habes exdõ per infelici¬
tatẽ meã : quia neq inuita mea
neq postmortẽ deerit ate ds̃.
Q uod seruat usq hodie. Multas
enim benedictiones mittit ei ds̃.
sed non dimittit quic quã quod
non statim d& pauperi. propemo¬
dũ constringens & innihiłũ redi¬
gens domũ suã. Multõtiens aut̃e
in exultatione inuenerunt eum
quidã: dicentẽ dõ. Sic. sic. Aut
tu mittendo aut ego dispergendo:
quando iuxta euentũ non hab&
ad horã aliquid quod d& asc
prtenti : & tristatus dicit ad taber¬
nariũ. aut adaliũ nrgotiatorr̃.
Damihi unũ tremissẽ. & seruiã
tibi uno mense uel duobus ut
uis & ubi uis: qm̃ esuriunt
nalde quiindomo mra sunt. Et su¬
mens dat egeno: rogans ut nemini
dicat. Cum ergo sensissor meisdẽ dĩ
cultor mennas tamquã euanglium
audientẽ sẽ : dicit mihi cum com¬
punctione. In hoc miraris domine. o¬
Iam si iuenisses sc̃m patriarchã. quid.o
Aio ei. Quid amplius iderẽ. & Tunc
dixit mibi. Crede. perindulgentiã

Expanded text:
 verbum habes ex Deo per infelicitatem meam, quia neque in vita mea neque post mortem deerit a te Deus: quod servat usque hodie. Multas enim benedictiones mittit ei Deus, sed non dimittit quidquam, quod non statim det pauperibus, propemodum constringens et in nihilum redigens domum suam. Multoties autem in exsultatione invenerunt eum quidam, dicentem Deo: Sic sic, aut tu mittendo, aut ego dispergendo; quando juxta eventum non habet ad horam aliquid quod det a se petenti; et tristatus dicit ad tabernarium aut ad negotiatorem: Da mihi unum tremissem, et serviam tibi uno mense vel duobus, ut vis et ubi vis, quoniam esuriunt valde qui in domo mea sunt. Et sumens dat egeno, rogans un nemini dicat. Cum ergo sensisset me idem Dei cultor Mennas, tanquam Evangelium audientem se, dicit mihi cum compunctione: In hoc miraris, Domine? Jam si invenisses sanctum patriarcham, quid? Aio ei: Quid amplius viderem? Tunc dixit mihi: Crede per indulgentiam
Abbreviated transcription (Latin):
cens. ut tantus uir tamꝗ exemplar
& speculũ sit omnibus ur̃a apłica
auctoritate trans lationẽ hanc
si arbitrio ur̃o plac& firmate si
displic& emendate. dũ modo lati¬
nitas se tanto non doleat eẽsale
priuatã. quo greci asegaudet.
opi me conditã. Suscipe ergo scm̃
apeccatore int̃prȩtatũ. & noli ad¬
tendere perquẽ translatus sit. sed
quid trans latũ sit. Neq eñ ꝓpt̃
despicis. neq ꝓpt̃ spinas quẽ produ¬
cunt rosã quȩ producitur spernis.¬
Sp̃s sc̃s custos deniq &amator tuus
quando uoluit pharaoni ac nabu¬
chodonosor inquis regibus somnia
quibus futura praenoscerentur os¬
tendit. & percaiphan impiũ qdex¬
pediebat protulit : quin immo &
quando uoluit. asinȩ loqui arti¬
culata uoce permisit. Salur p̃sul
amate dõ ꝑscła salue. totius atq
orbis papa beate uale.

Expanded text:
exemplar et speculum sit omnibus, vestra apostolica auctoritate translationem hanc, si vestro arbitrio placet, firmate; si displicet, emendate; dummodo Latinitas se tanto non doleat esse sale privatam, quo Graecia se gaudet optime conditam. Suscipe ergo sanctum a peccatore interpretatum; et noli attendere per quem translatus sit, sed quis translatus sit. Neque enim propter despicis, neque propter spinas quae producunt, rosam quae producitur spernis. Custos denique et amator tuus, quando voluit, Pharaoni et Nabuchodonosor iniquis regibus somnia, quibus futura praenoscerentur, ostendit; et Caipham impium quod expediebat protulit ; quinimo et quando voluit, asinae loqui articulata voce permisit . Salve, Praesul amate Deo, per saecula salve, Totius atque orbis papa beate vale.
Abbreviated transcription (Latin):
immo quod gestũ uiderã pirgrãm¬
considerans quod fecerit: & con-¬
punctus en arraui statin prope
sedenti mennȩ nomint uiro sagaci¬
timenti dm̃: qui & erat ordinans
dispensationẽ scĩssimȩ aecclç
sub nobili & bratissimo iohant
patriarchȩ. Qui cuni mẽ intuitꝰ
ess&e admirantt̃ &c laudantẽ eum
qui elemosinã fecerat. dixitinibi.
Nemireris eo quod extraditione &
doctrina huiusmodi actionis opr¬
rator extitit. Et dicente mead
eum. quomodo propt caritatt̃
prodesto mil: ipse respondens ait
Sc̃issimo ter brato patriarchȩ nr̃o
ministrans permansit iohanni. &.
tamquã filius proprius patris in

Expanded text:
imo quod gestum videram, per grimo quod gestum videram, per grconsiderans quod fecerat, et compunctus, enarravi statim prope sedenti, Mennae nomine, viro indumenti Deum, qui et erat ordinans dispensationem sanctissimae ecclesiae sub nobili et beatissimo Joanne patriarcha. Qui cum me intuitus esset admirantem et laudantem eum qui eleemosynam fecerat, dixit mihi: Ne mireris, eo quod ex traditione et doctrina hujusmodi actionis operator exstitit. Et dicente me ad eum, Quomodo? propter charitatem prodesto mihi. Ipse respondens ait: Sanctissimo ter beato patriarchae nostro ministrans permansit Joanni, et tanquam filius proprius patris ind
Abbreviated transcription (Latin):
praesentẽ sollicitudinẽ : ut eo qui in¬
est nobis pedestri de formi humiliq¬
remus. ut possit sine litteris &idiota
& sine litteris delns quȩ dicuntur
proficere.
& iohannẽ . & eorũ iocundis aepulis
& refectione frueremur: conueni¬
entibus & colloquentibus ibidem
quibusdã uiris uenerabilibus atq
institutione : uenit ad nos quidã
peregrinus. petens elemosynã.
Dicebat em̃ senuꝑ decaptiuitatr
persarũ treptũ. Accidit igitur.
ut nullus de consedentibus inuem¬
retur habens praciũ Aut numinũ.
Unus ergo deconsedentibus habebat
illic asstantẽ inercennariũ callide
datorẽ : accipientẽ tres tantũ num¬
mos persingulos annos. habrntẽ ux.¬
orẽ & duos filios. Cumq recessisset
qui petebat: pr̃osrcutus estrum in-¬
grnose. & abstulit a sẽ quã ferrbat
cruciculã argentrã. &datei di¬
censse non haberealiud aliqud
usq ad siliquã unã inuita sua.
Ego igitur dehoc quod accidrrat

Expanded text:
praesentem sollicitudinem, ut eo qui inpraesentem sollicitudinem, ut eo qui inest nobis, pedestri, deformi, humiliqremus, ut posset et idiota et sine litteris de his quae dicuntur proficere. et Joannem, et eorum jucundis epulis et refectione frueremur, convenientibus et colloquentibus ibidem quibusdam viris venerabilibus atque nstitutione, venit ad nos quidam peregrinus petens eleemosynam. Dicebat enim se nuper de captivitate Persarum ereptum. Accidit igitur ut nullus de considentibus inveniretur habens pretium aut nummum. Unus ergo de considentibus habebat illic astantem mercenarium, callide datorem, accipientem tres tantum nummos per singulos annos, et habentem uxorem et duos filios. Cumque recessisset qui petebat, prosecutus est eum ingeniose, et abstulit a se quam ferebat cruciculam argenteam, et dat ei, dicens se non habere aliud aliquid usque ad siliquam unam in vita sua. Ego igitur de hoc quod acciderat,
Abbreviated transcription (Latin):
est. propt̃ multiplices reue̾ra oliuas
quȩ in ea sunt ⁊clo dĩ uindemiare
studuerint: attamen latuit eos
multus oliue fructus. dño dispen¬
sante. Et nrãm uilem & frigidã
alacritatẽ suscipite : ut duo uduę
minuta. Non enim illis detrahentes
neque tamquã qui possimus eorũ
adõ donatã sapientiã imitari. iusti
gesta scripturae tradere festinaui¬
mus sed primo quidem ut in
telligimus non iustũ esse ea que
possunt utilitatẽ audientibus face¬
re silentio occultare: ne& nos inci¬
damus iuditiũ serui illius. qui
talentũ in terra abscondit: scđo
autẽ. ut in hac narratione nr̃a cor¬
rectiones & de lectabiles istoriae
conscribantur. quȩ scriptȩ non st̃
ab optimis uiris in laudibus sc̃issimi
reuera & beatissimi iohannis.
Deinde uero quia sapientes & po¬¬
tentes insermone amatores histo¬
rie erant: sapient̃ & sublimit᷑
materiã depinxerunt. Quod max¬
ime & peramplius erexit nos ad

Expanded text:
est, propter multiplices revera olivas, est, propter multiplices revera olivas, quae in ea sunt, zelo Dei vindemiare studuerint, attamen latuit eos multus olivae fructus, Domino dispensante. Nostram ergo vilem et frigidam alacritatem suscipite, ut duo viduae minuta Lucae XXI; non enim illis detrahentes, neque qui possimus eorum a Deo donatam sapientiam imitari, justi gesta scripturae tradere festinavimus; sed primo quidem ut quod intelligimus non justum esse, ea quae possunt utilitatem audientibus facere, silentio occultare; ne et nos incidamus in judicium servi illius , qui talentum in terra 180 abscondit. Secundo autem, ut in hac narratione nostra correctiores et delectabiles historiae conscribantur, quae scriptae non sunt ab optimis viris, in laudibus sanctissimi revera atque beatissimi Joannis. Deinde vero, quia sapientes et potentes in sermone, amatores historiae erant, sapienter et sublimiter materiam depinxerunt: quod maxime et peramplius erexit nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
propositũ suũ cogentes excellenti.¬
bres nobis demonstrari. & angustã
& artã uiã posse incedere & ob¬
struere os loquentiũ iniqua &
aninir noxios intellectus. Iam
quidẽ & alii añte nos optimasatq
exxellentissimadehoc admirabilil
cnro & summo sacerdote iohanne¬
philosophadi sunt : potentes exis i¬
tentes inopere & sermont. Dico eñi
io hannẽ & soplirõniũ ełi cultores
& ainatorẽs̃ dĩ inrcutũ & pietatis
propugnatores. At̾tãmen quam uiss
tales. eẽnt: dedignitate & merito i¬
studii uiri istius & ipsi omiserunt:¬
& id ipsum per pessi sunt non nulli
studiosi agricole. uineã ubert̃ &
fructuosã uindemiantes. Namre.¬
linquunt utiq ex fructu benedic¬
tionẽ. &iam nolentes retro se sequen¬
tibus egenis eligentibus uineã: ex
quibus sumus & nos minimi. Nã
& om̃s sc̃i isti quã uis omni fortitudi¬
ne sua fructiferã hanc oliuã quȩ in
domo dĩ ut ait psalmista plantata

Expanded text:
propositum suum cogentes, excellentipropositum suum cogentes, excellentiores nobis demonstrari, et angustam t arctam viam posse incedere et obstruere os loquentium iniqua , et animae nocuos intellectus. Jam quidem et alii ante nos optima atque excellentissima de hoc admirabili viro et summo sacerdote Joannehilosophati sunt, potentes existentes in opere et in sermone. Dico enim Joannem et Sophronium Dei cultores, et amatores virtutum, et pietatis propugnatores; attamen quamvis tales essent, de dignitate et merito studii viri istius et ipsi omiserunt, et idipsum perpessi sunt, quod nonnulli studiosi agricolae, vineam uberem et fructuosam vindemiantes; nam relinquunt utique ex fructu benedictionem, etiam nolentes, retro se sequentibus egenis eligentibus vineam, ex quibus sumus et nos minimi. Nam et omnes sancti isti, quamvis omni fortitudine sua fructiferam hanc olivam, quae in domo Dei, ut ait Psalmista , plantata
Abbreviated transcription (Latin):
una est. nrã quoq & eorũ qui
antemos fuerunt studiosorũ
& sc̃orũ uiroꝵ suꝑ prȩsenti memo.¬
rabilis uiri uite narratione. ⁊d est
ut omnubis quidem imitatio pia
iaxutalitas ex hoc fiat. gloria autẽ
& magnificentia sc̃e & ad orande
trinitati referatur: & in hoc. sicut
& in omnibus quȩ semꝑ ingenerati¬
onẽ & generationẽ propria lumina.¬
ria ostendit ad illuminandos qui
antenebris & umbra mortis sedent
peccati. Qm̃ uero amici xp̃i non
ualdemiramur qui ante genera¬
tionẽ nrãm fuerunt uiros. qui dõ
placita conuersatione uixerunt.
sedde. diabolica operatione illos
furrunt non erat ita iniquitas
homi nũ multiplicata. sed modo¬
in quã ut prȩdixit diuina scriptu¬
tora. eo quod habundauit iniquitas
rre frigescit caritas multorũ: idõ
non ualemus adeorũ consurgere
meritoꝵ. huius rei gratia ad prę¬
sentẽ scĩ huius uite narrationẽ
ex parte uenimus ad ostenden¬
dũ &iã diebus nr̃is uolentes &

Expanded text:
una est nostra quoque et eorum qui ante nos fuerunt studiosorum, et sanctorum virorum, super praesenti memorabilis viri Vitae narratione; id est, ut ex hoc omnibus quidem imitatio pia et utilitas fiat, gloria autem et magnificentia sanctae et adorandae Trinitati referatur; et in hoc, sicut et in omnibus, quae semper in generationem et generationem propria luminaria ostendit, ad illuminandos qui in tenebris et in umbra mortis sedent et peccati. Quoniam vero amici Christi non valde miramur, qui ante generationem nostram fuerunt viri, qui Deo placita conversatione vixerunt; sed de diabolica operatione illos fuerunt, non erat ita iniquitas hominum multiplicata sicut modo, ut praedixit divina Scriptura, eo quod abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum ; ideo non valemus ad eorum consurgere meritum: hujus rei gratia ad praesentem sanctae hujus Vitae narrationem ex parte venimus ad ostendendum etiam diebus nostris volentes, et
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ esensu. excerpsi. Sed nec lati¬
nas regulas usq quaq obseruare
curaui. dũ tantũ intentio mea illo
tender& ex quo utilitas nasceretur
legentibus. Quaderẽ co angłicȩ
domine. non personã tantillitatis
meae intuens non astutiã inuesti¬
gans non uerbor falere propria¬

Expanded text:
sensum e sensu excerpsi. Sed nec Latisensum e sensu excerpsi. Sed nec Latinas regulas usquequaque servare curavi, dum tantum intentio mea illo tenderet, ex quo utilitas nasceretur legentibus. Qua de re, coangelice domne, non personam tantillitatis meae intuens, non astutiam investigans, non verborum phaleras requi
Abbreviated transcription (Latin):
ficuũ uirũ non passussũ cęlare.
latinis. Sed lic& membranas in oĩ¬
derim. scedulas prȩparauerim.
non tamen humc in codicẽ conficere
ausus sum Antequã adominatione
urã omilies bratȩ licentiã adipisci
promerui. Neq enĩ fas estutabsq in¬
cario dĩ absq clauigero cęli. absq
curiu &auahgaspiritualis isrł absq
uniuersitatis pontifice. absq unico
papa absq singulari pastore absq
speciali patre absq te omniũ arbi¬
tror aliquid consuninietur. aut̃di¬
uulgetur. Tu en̾i tenes claues đđ
tu accepisti claues scientiȩ. In arca
quippe pectoris tui tabulȩ testam̃ti.
& manna cȩlestis saporis requiescunt.
Tuenĩ quod ligas nemosoluit. qd̾
soluis nrmo ligat. qui aperis & ne¬
mo claudit. claudis & nemo aperit.
Uicẽnamq interris possides dĩ. Cũ
eloquiũ. nrc grȩcorũ idiomata nec
eoꝵ ordinẽ uerboꝵ sequi potui uel
debui. Non enĩ uerbũ euerbo. sed

Expanded text:
ficuum virum non passus sum celare ficuum virum non passus sum celare Latinis. Sed licet membranas inciderim, scedulas praeparaverim, non tamen hunc in Codicem conficere ausus sum, antequam a dominatione vestra, o millies beate, licentiam adipisci promerui. Neque enim fas est ut absque vicario Dei, absque clavigero coeli, absque curru et auriga spiritualis Israelis, absque universitatis pontifice, absque unico papa, absque singulari pastore, absque speciali Patre, absque te omnium arbitro aliquid consummetur aut divulgetur. Tu enim tenes claves David Lucae XI, tu ac cepisti claves scientiae. In arca quippe pectoris tui tabulae testamenti et mana coelestis saporis requiescunt. Tu enim quod ligas, nemo solvit; quod solvis, nemo ligat; qui aperis, et nemo; claudit claudis, et nemo aperit . Vicem namque in terris possides Dei. 179 Cum eloquium, nec Graecorum idiomata, nec eorum ordinem verborum sequi potui vel debui. Non enim verbum e verbo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ogitante ac diu tacite
solliciteq mecũ conside¬
rante quid indomo dĩ commoduis
ac dignius operari potuissẽ ne ea
uidelicet pręsumerẽ quȩ mi hi
exministerio credito commissa
non sunt. nec rursus illa arriperẽ
que ingenoli mei uires excedẽ.
scđm illud salomonis. mel inue-¬
nisti comede quod sufficit. ne forte
saciatus euomas illud & alibi Altio¬
ra tẽnequesieris & fortiora te ne
scrutatus fueris: ecce subito quid ã¬
ac studiosi uiri me cohortari uolu¬
erunt. ut in latinũ sermonẽ ueterẽ
leontiũ deresiduis uitȩ iohannis alex¬
andrini antistitis quẽ greci propt̃
multiplicẽ compassionẽ quã er¬
ga om̃s possidebat merito & abso¬
lute heleimonẽ idest miscricordẽ
appellant. quatinus tantꝰ uir non
utilitati cet & commodo. Qua ꝓpt̃
quia medignũ ad tantũ opus atq ido¬
neussi minime prospexi. leuaui
oculos meos ad montes. unde ueni¬
r& auxiliũ mihi: sicq solatia pa¬
trũ & orationes adbibens tam pro¬

Expanded text:
ogitante me, ac diu tacite solliciteque mecum considerante, quid in domo Dei commodius ac dignius operari possem, ne ea videlicet praesumerem quae mihi ex ministerio credita non sunt, nec rursus illa arriperem quae ingenioli mei vires excedunt, secundum illud Salomonis: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Et alibi: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris ; ecce subito quidaac studiosi viri me cohortari voluerunt, ut in Latinum sermonem verterem Leontium de Vitae residuis Joannis Alexandrini antistitis, quem Graeci propter multiplicem compassionem, quam erga omnes possidebat, merito et absolute Eleemona, id est, misericordem appellant, quatenus tantus vir non utilitati esset et commodo. Quapropter quia me dignum ad tantum opus atque idoneum minime perspexi, levavi oculos meos in montes, unde veniret auxilium mihi ; sicque solatia patrum et orationes adhibens, tam pro
Abbreviated transcription (Latin):
tum. perorationẽ sc̃i renugu
patris & patroni sui adiuuit
illum. Patrata si quide uictoria.
& multis ciuitatibus sue ditioni
subiugatis. usq tholosã perrex.
& thesauros alarici accipiens
pequolosinã ciuitatẽ. cuius muri
ante conspectũ eius corruert̃.
inter fectis gothis arrianis. qui
ibi erant cũ gloriosa uictoria
demultis ciitatibus ad propria
redit. Conferamus fratres his
tibus ueteri legimus. ea quȩ in
historia huius patroni nr̃i reuol¬
uimus. Illic namq scriptũ est
hydria farine non defec̾it : &
lechytus olei non est immmutꝰ:
donec dedit dñs pluuiã super
terrã iuxta uerbũ dm̃ quod
locutus est in manu helie: &
flascones uini non defecerunt.
usq quo dõ cooperante patratis
uictoriis rex reuersus fuit ad
propria. uixta uerbum dm̃i quod
locutus est in mani remigu.¬

Expanded text:
tum per orationem sancti Remigii tum per orationem sancti Remigii patris et patronis sui adiuvit eum. Patrata siquidem victoria et multis civitatibus suae ditioni subiugatis, usque Tolosam perrexit, et thesauros Alarici accipiens, per Equolisinam civitatem, cuius muri ante conspectum eius corruerunt, interfectis Gothis Arrianis, qui ibi erant, cum gloriosa victoria de multis civitatibus ad propria rediit. Conferamus, fratres, his teri legimus ea quae in historia huius patroni nostri revolvimus. Illic namque scriptum est: Idria farine non defecit, et lechitus olei non est imminutus, donec dedit Dominus pluviam super terram, iuxta verbum Domini, quod locutus est in manu Heliae; et flascones vini non defecerunt, usque quo, Deo cooperante, patratis victoriis, rex reversus fuit ad propria, iuxta verbum Domini quod locutus est in manu Remig
Abbreviated transcription (Latin):
proceder&. quandui illi & suis
quibus inde dare uell& illud
uiiũ de prȩdicto flascone non
deficer&. Bibit ergo inderex
ac regalis familia. & numerosa
turba populi. & exinde uberrimȩ
saciantur. Etuas uini detrimentũ
non patitur. sed benedictione
dĩ per scm remigiũ indita more
fontis inundatione repletur.
ouit aut̃ rex cunctũ exercitũ
suum depopulosuo francorũ
tunc alaricus rex gothorũ
commorabatur. & sic perpagum
turonicũ pergens & reuerentiã.
beato martino atq scõ hilario
exhibens. sicut locis suis lector
inueni&. cũ alarico rege go¬
thorũ incampo moglotins e
cimo aburbe pictauis bellũ
conseruit . Illisq intse compug¬
nantibus gothi cum rege suo
nimis collisi terga uerterunt.¬
Hludouicus sicut solebat uictor
extitit. Cumq alaricũ inter¬
ficer&: duo gothicũ contis
eũ exaduerso in latere feriunt.
sed prop̃t loricã qua indutus
erat. ledere nequiuerunt.
Magis autẽ dñs lorica fidei indu¬

Expanded text:
procederet, quandiu illi et suis, procederet, quandiu illi et suis, quibus inde dare vellet, illud vinum de predicto flascone non deficeret. Bibit ergo inde rex ac regalis familia et numerosa turba populi, et exinde uberrime satiantur; et vas vini detrimentum non patitur, sed benedictione Dei per sanctum Remigium indita more fontis inundatione repletur. Movit autem rex cunctum exercitum suum de populo Francorum tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur, et sic per pagum Turonicum pergens, et reverentiam sancto Martino atque beato Hilario exhibens, sicut locis suis lector inveniet, cum Alarico rege Gothorum in campo Moglotinse cimo ab urbe Pictavorum, bellum conseruit. Illisque inter se compugnantibus, Gothi cum rege suo nimis collisi, terga Hludowicus, sicut solebat, victor extitit. Cumque Alaricum interficeret, duo Gothi cum contis eum ex adverso in latera feriunt, sed propter loricam qua indutus erat ledere nequiverunt; magis autem Dominus lorica fidei indu
Abbreviated transcription (Latin):
reginã & populũ suũ. Satis mͥ
molestũ est quod gothi arriã
partẽ optimã galliarũ trnem
Eamus cumdĩ auxilio. & eiciamus cos
deipsa terra. nr̃isq ditionibus quia
ualde hona est eã subitiamus. ha¬
bentes iustitiã aduersus alaricũ.
adquẽ pro amicitie conditione
legatũ direximus: perquẽ nos
ceribus francorũ. Tunc per consi¬
lium regine sue fecit accłam
inhonore apłorũ petri & pauli
inparisius ciuitate . & perconsili¬
um beati remigii maurelianis
ciuitate ep̃orũ sy nodũ conuoca¬
uit. In quo conuentu multa utilia.
constituta fuere. Rex quoq de¬
uotissimus pergens contra alaricũ
arrianũ. benedictionẽ petut ascõ
remigio. Cui & benedictionẽ
dedit. & uictoriã in uerbo dep̃i
spopondit. Deditq illi plenum
uas quod uulgaris consuetudo
flascõnẽ appellat deuino quod
benedixit. sicut &iam fecerat
quando post baptisinũ contra
gundebaudũ perrexerat. prae¬
cipiens illi ut tam longe adbellũ

Expanded text:
reginam et ad populum suum: 'Satis mihi reginam et ad populum suum: 'Satis mihi molestum est, quod Gothi Arriani partem obtimam Galliarum tenent. Eamus cum Dei auxilio et eiciamus eos de ipsa terra nostrisque ditionibus, quia valde bona est, eam subiciamus, habentes iustitiam adversus Alaricum, ad quem pro amicitiae conditione legatum direximus, per quem nosceribus Francorum. Tunc per consilium reginae suae fecit aecclesiam in honore apostolorum Petri et Pauli in Parisius civitate et per consilium beati Remigii in Aurelianis civitate episcoporum synodum convocavit, in quo conventu multa utilia constituta fuere. Rex quoque devotissimus pergens contra Alaricum Arrianum benedictionem petiit a sancto Remigio, cui et benedictionem dedit et victoriam in verbo Christi spopondit. Deditque illi plenum vas, quod vulgaris consuetudo flasconem appellat, de vino quod benedixit, – sicut etiam fecerat, quando post baptismum contra Gundebaudum perrexerat, – precipiens illi, ut tam longe ad bellum
Abbreviated transcription (Latin):
& godegislũ fratrẽ eius commoto
exercitu maximo. & burgundio¬
nes cum ingenti multitudine
uenerunt ad eũ suꝑ oscarã fliuiũ
secus castrũ qui duuon dicitur.
ibiq int̾se atrocit̃ confligentes.
gundebaudus ac godegislus cim
burgundionibus terga uerterint
& uide fuga lapsi euaserunt.
Hludouico ut solebat existente
uictore : gundebaudus. se in
auione rrclusit. & per arediũ con¬
siliariũ suũ pacẽ abludouico ex¬
petut. Hludouicus uero ablatis
thesauris. cum praeda maxima
& francorũ exercitu ad propria
est reuersus. Etmittens legitũ
nomine paternũ uirũ industrũ.
ad alaricũ regẽ gothorũ. de
amicitiȩ int̃ eos conditione man¬
dauit. Alaricus uero cumpes
paternũ uell& hludoucũ deci¬
pere. Apaterno exploratis que
circaeũ erant. Eithesauris eius
ingenio sub arratis. illius est.
Indiebus illis rex hludo incus
cum ueniss& parisius ciuitatẽ
ubi sedẽ suã constituit. Ait ad

Expanded text:
et Godegislum, fratrem eius, commoto et Godegislum, fratrem eius, commoto exercitu maximo. Et Burgundiones cum ingenti multitudine venerunt contra eum super Oscharam fluvium, secus castrum quod Divion dicitur, ibique inter se atrociter confligentes, Gundebaudus et Godegislus cum Burgundionibus terga verterunt et vix fuga lapsi evaserunt. Hludowico, ut solebat, existente victore, Gundebaudus se in Avione reclusit et per Aredium consiliarium suum pacem a Hludowico expetiit. Hludowicus vero, ablatis thesauris, cum preda maxima et Francorum exercitu ad propria est reversus. Et mittens legatum nomine Paternum virum industrium ad Alaricum regem Gothorum, de amicitiae inter eos conditione mandavit. Alaricus vero cum per Paternum vellet Hludowicum decipere, a Paterno, exploratis quae circa eum erant et thesauris eius ingenio subarratis, illusus est. 19. In diebus illis rex Hludowicus cum venisset Parisius civitatem, ubi sedem suam constituit, ait ad
Abbreviated transcription (Latin):
natio. &aprogeniȩ in progenies
hactenus ipse exterininitiones
ab eo factȩ nominẽtenus uocitent᷑
ac designentur. Inquibus exter¬
minationibus quodã loco infusta.
cauo manusua petrã misit. quã
om̃s qui uolunt manũ in cauerna
in qua petra est posita ponere
possunt. & ipsã petrã uoluere.
& eã a cauerna nullo ingemo
ualent. extrahere. Postquedã
uero tempora quidã mudens.
quod multi ad laudẽ sc̃i remigu
hoc pro religione tenebant.
manu ipsã petrã de cauerna ex¬
trahere uoluit. Quod non ualets.
securi ipsũ pertusũ ampliare
temptauit. Et el euans securim
ut fustẽ percuter&. dextera
manus illius exaruit. & oculoꝵ.
lumen amisit. Et qui famã sc̃i
remigii extinguere uoluit.
laudis uentrationẽ ad auxit.
ria sibi ab eo praedicta securus. &
inmandatis accipiens ut tam̃du
ad dimicandũ perger&. quandiu
illi benedictũ uinũ sibi ab eodati
in cotidiano usu potatũ sufficer&
it̃ arripuit contra gundebaudũ.

Expanded text:
natio, et a progenie in progenies natio, et a progenie in progenies actenus ipsae exterminationes ab eo factae nominetenus vocitentur ac designentur. In quibus exterminationibus quodam loco in fuste cavo manu sua petram misit, quam omnes qui volunt manum in caverna in qua petra posita est ponere possunt et ipsam petram volvere et eam a caverna nullo ingenio valent extrahere. Post quedam vero tempora quidam invidens, quod multi ad laudem sancti Remigii hoc pro religione tenebant, manu ipsam petram de caverna extrahere voluit. Quod non valens, securi ipsum pertusum ampliare temptavit, et elevans securim, ut fustem percuteret, dextera manus illius exaruit, et oculorum lumen amisit; et qui famam sancti Remigii extinguere voluit, laudis venerationem adauxit. ria sibi ab eo predicta securus et in mandatis accipiens, ut tandiu ad dimicandum pergeret, quandiu – illi benedictum vinum, sibi ab eo datum, in cotidiano usu potatum sufficeret, iter arripuit contra Gundebaudum