comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que dedit celis glam terris dm̃
pacemq refudit. fidem gentib.
finem uiciis. uite ordinem. mori¬
b disciplinam. Et bene anis
ad uirginem mittitur: qͥa semꝑ¬
est angelis cognata uirginitas.
Profecto in carne preter carnẽ
uiuere: non terrena uita est. s
celestis. Unde in carne angłicã
glam acquirere: mai̾tis est me¬
riti quam habere. Esse enim
angelum felicitatis est ẽẽ uero
uirginem uirtutis: dum hoc
optinere uirib nititur cũ gr̃a.
quod habet angls ex naturã. Utr̃¬
q tamen et ẽẽ uirginem uł an¬
gelum: diuini muneris est offi¬
cium. non humanum. Aue ĩqͥd
gr̃a plena. Et bene plena: qͥa
ceteris ꝑ partes prestatur. ma¬
rie uero simul se cota infudit
plenitudo gr̃e. Hoc quippe est.
quod dauid canit. Descendit sic̃
pluiua inuellus. Uellus itaq ẽ
sit de corpore: nescit corporis pas-¬
sionem. Sic et uirginitas. cũ
sit in carne uicia carnis nescit.
Etelestis plane ymber. uͥigineũ
uellus placido se infudit elap¬

Expanded text:
dedit coelis gloriam, terris Dominum, pacemque refudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et bene angelus ad Virginem Mariam mittitur: quia semper angelis cognata virginitas. Profecto in carne, praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitam acquirere, majus est meritum, quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est: esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem. Sic et virsit in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illap
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte sicit improb ita et ĩ¬
dignus laudator inueniar: pro¬
fecto. cum nec sc̃itas uel facũdia
sub pecl. et it beatam ⁊ głosam
uirginem digne laudare queam.
quoniam ut uerum fateor. qͥc¬
quid humanis dici potest uerbis
minus est a laude celi. qu di¬
uinis est et angelicis excellentiꝰ
predicata et laudata preco niis
Aꝓpħis quidem prenuntiata:
a patria rchis figuris ⁊ euigna¬
tib presignate ab euangelistis
exhibita est et monstrata: ab an¬
gło uenerabiliter atq officiosis¬
sime salutata. Preterea quaus
et quanta eẽt. ab eodẽ eclarat᷑

Expanded text:
ne forte sicut improbus, ita et inne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar, profecto cum nec sanctitas vel facundia suppetat, ut beatam et gloriosam virginem digne laudare queam; quoniam, ut verum fatear, quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli, quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata, a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata, ab evangelistis exhibita et monstrata, ab angelo venerabiliter et officiosissime salutata. Praeterea qualis et qua
Abbreviated transcription (Latin):
odie gloriosa semꝑ
uirgo. celos ascendit
Rogo gaudete: quia
ut ita fatear. in effabiliter sub¬
limata. cum xp̃o regnat ĩet̾nũ.
Regina mundi. hodie de t̾ris
et de presenti seculo nequam
eripitur: iterum dico gaudete.
quia secura de sua ĩmarcessi¬
bili gla. ad celi iam peruenit
palatium. Exultate inquam
ac gaudete. et lecetur omnis
orbis quia hodie nobis om̃ib
eiuis interuemientib meritis.
salus aucta est. nobis quoq
diligentib eam. honor ⁊ uͥtus
una cum reliquis uirginib sacͥs.
amplior prestatur et gr̃a. Iccirco
dilectissime. letamini et laudate.
quia si deum ore prophetico in
scĩs suis laudare iubemur. mul¬
tomagis eum in hac celebritate
beate uirginis matris eus. opor¬
tet cum hymnis et canticis dili
iubilare preconus. ac misticis
honorare munerib. Nulli dubi¬
um. quin totum ad glam laudiᷤᷤ
euis ꝑtineat. quicquid digne
genitrici sue impensum fuerit.
satis et ualde pertimesco. dum
ur̃is cupio parere profectibus.

Expanded text:
e gloriosa semper virgo Maria coelos ascendit. Rogo, gaudete, quia ut ita fatear, ineffabiliter sublimata, cum Christo regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur. Iterum dico, gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam honor et virtus una cum reliquis virginibus sacris amplior praestatur et gratia. Idcirco, dilectissimi, laetamini et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eum in hac celebritate beatae virginis matris ejus oportet cum hymnis et canticis spirijubilare praeconiis, et mysticis honorare muneribus. Nulli dubium quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat, quidquid digne genitrici suae impensum fuerit, satis, et valde pertimesco, dum vestris cupio parere profectibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. et que terra tua. ⁊ qͦ¬
uadis. uel ex quo populo estu.
Et dixit ad eos. Hebreus ego
sum: et dominum deũ celi
ego timeo qui fecit mare ⁊

Expanded text:
tuum: que terra tua: quis vel ex quo populo es tu? Et dixit ad eos. Hebreus ego sum: et Dominum Deum celi ego timeo: qui fecit mare
Abbreviated transcription (Latin):
empore
illo. post¬
quam cõ¬
stantino
augusto
contra maxentium tyrannũ
properanti ad bellum. signũ
crucis celitus fuisset ostensũ.
et ip̃o feliciter obtinente tri¬
umphum. ab helena iam di-¬
cti principis matre. sc̃a crux
fuisset inuenta. atq ꝑ sani¬
tatem egroti et resuscitatio¬
nem mortui. fuisset euidenti
indicio riirtutis declarata:
regina uoti compos effecta.
ita salutare lignum fecit se¬
cari ꝑ medium. ut et crucem
constantinopolim deferret
ad filium. et crucem iheroso
lumis tecis argenteis conditã
usa consilio. scilicet ut ubi
fuerat membris dominicis
aptata supplicio ibidem glo¬
rificata ueneraretur a popłõ.
ultoꝵ itaq tẽpor

Expanded text:
empore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam sa sapiente consilio, scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque tempor
Abbreviated transcription (Latin):
utero mutã puellam. mar¬
tino cepit offerre: poscens
ut linguam ligatam. meri¬
in orationẽ suo illo more pro¬
sternitur: deinde pusillũ olei.
cum exorcismi prefatiõe bene¬
dixit: atq ita in os puelle scĩ¬
ficatum liquorem infudit.
mox illa respondit. Proclamat
pater cum gaudio pariter et

Expanded text:
utero mutam puellam Marutero mutam puellam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meriin orationem suo illo more prosternitur. dein pusillum olei cum exorcismi praefatione benedicit, adque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et lmox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ filius paulo ante defec̾at.
corpus exanime beato iuro
quia amicus dei es: restitue
mͥ filium meum quia unicꝰ¬
se posse uirtutem. defuncti cor¬
pus propriis manib accepit.
Et cum expectantib cunctis
genua flexisset: consuminata
oratione surrexit. uiuificatũ
pariuilum matri restituit.
Tum uero multitudo omĩs.
in celum clamore sublato. xͦ
dm fateri: postremũ cuncti
cateruatim ad genua beati
ut eos faceret xp̃ianos. Nec
cun tatus: in medio ut erat
campo. cunctos imposita uni¬
uersis manu catecuminos
fecit. Pagum quendam in
senonico. annis singłis gͣndo
uastabat. Compulsi extͣmis
malis incole: a martyno auxi
agros specialit̾ grauior quã
ceteroꝵ assueuerat procella po¬
pulari. Sed fc̃a oratione mar¬
tinus ita uniuersam penitus
uberauit ab ingruenti peste re¬
gionem: ut per iuginti annos
quib postea mansit in corꝑe
grandinem in illis locis ne
quo ille defunctus est: rursũ
incubuit rediuiua tẽpestas.¬
Dater filiam duodennẽ ab

Expanded text:
cujus filius paulo ante defecerat, corpus exanime beato viro quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicse posse uirtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit: et cum spectantibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, uiuificatum paruolum matri reddidit. tum uero multitudo omnis in caelum clamore sublato Christum Deum fateri, postremo cuncti cateruatim ad genua beati ut eos faceret Christianos. nec cunctatus, in medio ut erant campo, cunctos inposita uniuersis manu catechumenos feciSenonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilagros specialiter grauior quam ceterorum adsuerat procella populari. sed facta ibi oratione Martinus ita uniuersam penitus liberauit ab ingruenti peste regionem, ut per\' uiginti annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemquo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestasaterfamilias duodecennem ab
Abbreviated transcription (Latin):
suimus. ac locum cedis illius ex¬
secrantes. raptim abire prope¬
rauimus. Interea illi regͦssi
ad redam suam: furore sacia¬
ti. agi quo ire ceperant ium̃¬
ta precipiunt. Que cum oĩa
solo fixa acsi enea riguissent:
de proximo trabibus iumenta
stabant fixa simulachra. Ed
agerent infelices homines nes¬
beratum. Igitur omnes rapidis
nos passibus consequuntur:
conscii fci ac merito pudore
martini se genua ꝓuoluũt.
ueniam precantes. et ut eos
abire sineret postulantes. Ue¬

Expanded text:
suimus ac locum caedis illius exsuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, de proximo, trabibus iumenta stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesentur. Igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur: conscii audacis facti ac merito pudore Martini se genua provolvunt, veniam precantes, et, ut eos abire sineret, postulantes:
Abbreviated transcription (Latin):
cum martino dioceses
uisitante. iter agebamꝰ. Eob̾
nescio qua necessitate remo¬
rantib aliquantulum ille
processerat. Interim paggerẽ
publicum: plena militanti¬
bus uiris. fiscalis reda ueni¬
ebat. Sed ubi martinum
in ueste hispida nigro et pen¬
dulo pallio circumtectum.
contigua de latere iumenta
uiderunt: paululum ĩ partẽ
alteram pauefc̃a heserunt.
Deinde funib implicatis:
ordines miscuerunt. Bum ꝙ
egre expediuntur: morã fec̾e
properantib. Qua ꝑmoti ĩiu¬
ria militantes precipitatis
in terram saltib se dederũt.
Deinde martinum flagris
ac fustib urgere ceperunt:
cum quidem ille immotus
et incredibili patienti⁊ p̃bẽs
terga cedentib. maiorẽ in sani¬
am in felicib commoueret.
magis ex hoc furentib. quod
ille quasi consentiens. uerb̾a
illata contempneret. Nos
ilico consecuti. cede cruentũ.
atq uniuersa corporis parte
laniatum. cum exanimis in
terra procubuisset inuenimꝰ
statimq eum a sello suo ĩpo¬

Expanded text:
cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis ordines miscuerunt: dumque aegre expediuntur, moram fecere properantibus. qua permoti iniuria militantes praecipitatis in terram saltibus se dederunt. dehinc Martinum flagris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico consecuti foede cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inpo
Abbreviated transcription (Latin):
myrre dilectus meus mͥ: int̾
ubera mea cõmorabitur. Botrꝰ
cypri dilectus meus michi ĩ ui¬
neis engaddi. Ecce tu puchra
es ainica mea. ecce t i pulchra:
oeulitu colimbarũ. Ete tupis¬
cher es dilecte mi. et decorus: lec¬
tulus nr̃ floridus. tigna domoꝵ
nr̃arum cedrina. laquearia no¬
stra cypressina. Ego flos campi:
et lilium conuallum. Sicut
lilium inter spinas: sic amica
mea inter filias. Sicut malũ
inter ligna siluarim: sic dilectꝰ
meus inter filios. Sub umbra
illuis quam desideraueram se¬
di: et fructus eus dulcis guttu¬
ri meo. Introduxit me rex ĩ cel¬
lam uinariam: et ordinauit ĩ
me caritatem. fulcite me flori

Expanded text:
murrae dilectus meus mihi inter ubera mea commorabitur botrus cypri dilectus meus mihi in vineis Engaddi ecce tu pulchra es amica mea ecce tu pulchra oculi tui columbarum ecce tu pulcher es dilecte mi et decorus lectulus noster floridus tigna domorum nostrarum cedrina laquearia nostra cypressina ego flos campi et lilium convallium sicut lilium inter spinas sic amica mea inter filias sicut malum inter ligna silvarum sic dilectus meus inter filios sub umbra illius quam desideraveram sedi et fructus eius dulcis gutturi meo introduxit me in cellam vinariam ordinavit in me carit
Abbreviated transcription (Latin):
ficant. Offerunt enĩ domino
paraliticum ad curandum
ecclesiastici uiri: quando pec¬
cantem uerbis corrigunt.
et orationibus iuuant. ut
ab ip̃is peccatis resipiscat. Qi
bene marco narrante quatu¬
or fuisse referuntur: quia qͣ¬
tuor sunt libri scĩ euangłii.
in quib omnis predicantiũ
doctrina. non solum instruit᷑.
sed etiam roboratur. Sed quia
omnis qui alienas animas
suscipit regendas. ñ terrenis
desiderus in herere debet.s
celestia concupiscere: recte hii
qui paraliticum dño ad curã¬
dum optulerunt. uixta aliũ
euanglistam. ñ inuenientes
qua parte eum inferrent
preturba. ascenderunt supͣ
tectum. et per tegulas submi¬
serunt eum cum lecto in me¬
dium ante iħm. Om̃is nãq
anuna. que a paralisi sue ini¬
quitatis uisit liberari: neces¬
se est ut turbas demonum.
et tumultus uiciorũ repel¬
lat. et sublunia appetat. Tec¬
tum quippe ascendit: qui t̾¬
rena contempnens. celestia
concupiscit. S tegulas autem

Expanded text:
ficant. Offerunt enim ficant. Offerunt enim paralyticum Domino ad sanandum ecclesiastici viri, quando peccantem verbis corrigunt, et orationibus juvant, ut ab ipsis peccatis resipiscat. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse referuntur, quia quatuor sunt libri sancti Evangelii, in quibus omnis praedicantium doctrina non solum instruitur, sed etiam roboratur. Sed quia omnis, qui alienas animas suscipit regendas, non terrenis desideriis inhaerere debet, sed coelestia concupiscere, recte hi qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, juxta alium evangelistam, non invenientes qua parte eum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum, et per tegulas submiserunt eum cum lecto in medium ante Jesum. Omnis namque anima quae a paralysi suae iniquitatis vult liberari, necesse est ut turbas daemonum et tumultus vitiorum repellat, et sublimia appetat. Tectum quippe ascendit, qui terrena contemnens coelestia concupiscit. Per tegulas autem
Abbreviated transcription (Latin):
t ecce offerebant ei
paraliticum. iacentẽ.
in lecto. Paralisis non solum
grauissima sed etiam acutis¬
sima est passio: que subito ut
hominem attigerit. ad om̃e.
opus inutilem efficit. Fit
autem dum calor nature
uel sanguinis in frigꝰ u̾sus
naturales meatus uenarũ
ꝑcludit: in tantum. ut si to¬
tum hominem attigerit
in ualidum reddat: si aũ
quodlibet menbrum arri¬
puerit inflexibile et in uti¬
le facit. Ergõ ꝑ paraliticũ
quilibet peccator designatur:
qui a calore diuini amoris
recedens. in te pore uel frigꝰ
iniquitatis conuertit᷑. in
tantum. ut si aliquando
grauissima mala ꝑpetret.
nec ea uelut minima ꝑtimes¬
cat. qualib per ꝓpħ̃am dicit᷑.
Sicut frigidam facit cist̾na
aquam suam: sic frigidam
fecit maliciam suam. Lectus
in quo paraliticus portabat᷑.
uel corpus hominis peccatis
assuetum uel conscientiam
desperatam significat. Hii
autem qui paraliticũ dño
ad curandũ optulerũt: doc¬
tores et magr̃os ecclie signi¬

Expanded text:
t ecce offerebant ei paralyticum in lecto jacentem. » Paralysis non solum gravissima, sed etiam acutissima est passio, quae subito ut hominem attigerit, ad omne opus inutilem efficit. Fit autem dum calor naturae vel sanguinis in frigus versus, naturales meatus venarum praecludit, in tantum ut si totum hominem attigerit, invalidum reddat; si autem quodlibet membrum arripuerit, inflexibile et inutile faciat. Ergo per paralyticum quilibet peccator designatur, qui a calore divini amoris recedens, in tepore vel frigore iniquitatis convertitur, in tantum ut si aliquando gravissima mala perpetret, nec ea velut minima pertimescat, qualibus per prophetam dicitur: « Sicut frigidam facit cisterna aquam suam, sic frigidam facit stultus malitiam suam . » Lectus in quo paralyticus portabatur, vel corpus hominis peccatis assuetum, vel conscientiam desperatam significat. Hi autem qui paralyticum Domino ad curandum obtulerunt, doctores et magistros Ecclesiae signi
Abbreviated transcription (Latin):
tis qua sublimemur assu¬
mere: ut sicut ille conside¬
ratis et peiorum uiciis ⁊ suis
urtutib est elatus ad ruinã.
ita nos non solum nr̃a pigri¬
cia. sed et meliorum uitu¬
tibus inspectis humiliemur
ad głam: quatinus unusqͥsq
nr̃m. hoc apud se supplex ac
sũmissus obsecret. Ds omp̃e
miserere supplici tuo: quia
non sum sieut innumeri ser¬
ui tui. contemptu set ili su¬
blimes iusticie merito głosi.
castitatis laude angłicr: ueld̃
etiam multi illoꝵ qui post
flagitia publica. penitendo
tibi meruerunt esse deuoti.
Qui etiam siquid boni tua
gr̃a largiente fecero: nescio¬
quo fine hoc faciam. qua¬
ue a te districtione penset᷑
ignoro.¬

Expanded text:
tis qua sublimemur assutis qua sublimemur assumere, ut sicut ille consideratis et pejorum vitiis, et suis virtutibus, est elatus ad ruinam, ita nos non nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis, humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret, Deus omnipotens miserere supplici tuo, quia non sum, sicut innumeri servi tui contemptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti; qui etiam si quid boni tua gratia largiente fecero quo fine hoc faciam, quave a te districtione pensetur ignoro
Abbreviated transcription (Latin):
tiebat pectus suum dicens.
Deus propitius esto mͥ pecca¬
tori. Dico uobis: descendit
hic iustificatus in domum
suam ab illo. Quantam ue¬
nie fiduciam digne peni¬
tentib prebet. quod publi¬
canus qui reatum sue ne¬
quitie ꝑfecte cognouit. fle¬
uut. confusus est. et si iitꝰ
ad templum uenit iustifica¬
tus a templo rediit. Typice
autem phariseus. udeorũ
populos qui ex iustificatio¬
nib legis extollit mertra
sua. publicanus uero gen¬
tilis est. qui longe a deo po¬
situs confitetur peccata sua:
quorum unus suꝑbiendo re¬
cessit humilitatus. alter la¬
mentando appropinquare
neruit exaltatus. Quia
omus qui se exaltat hu¬
railiabitur. et qui se humi¬
liat exaltabitur. Et de utroq
populo prefato. et de omni
suꝑbo uel humili recte po¬
test antelligi: sicut et illud
quos alibi legimus. Ante
ruinam exaltatur cor: ⁊ ante
głam humiliatur. Qua ꝓpt̾
et de uerbis elati pharisei qͥbꝰ
humiliari meruit. possumus
ex diuerso formam humilita¬

Expanded text:
suum, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Amen dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo. Quantam veniae fiduciam digne poenitentibus praebet quod publicanus qui reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, etsi injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit! Typice autem Pharisaeus Judaeorum est populus qui ex justificationibus legis extollit merita sua; publicanus vero gentilis est, qui longe a Deo positus confitetur peccata sua: quorum unus superbiendo recessit humiliatus, alter lamentando appropinquare meruit exaltatus. Quia omnis, qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Et de utroque populo praefato, et de omni superbo vel humili recte potest intelligi, sicut et illud quod alibi legimus, Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur; quapropter et de verbis elati Pharisaei, quibus humiliari meruit, possumus ex diverso formam humilita
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. et dicet michi. quando eis
reddat peccatum suum. Et
ueniens nuntiabo tibi. ita
ut ego ad ucam te ꝑ mediã
ierłm: et habebis omnem po¬
pulum isrł. sicut oues quib
ñ est pastor. Et non latrabit
uel unus contra te: quoniã
hec mͥ dicta sunt. ꝑ ꝓuiden¬
tiam dei. Et qm̃ iratus est
illis deus: hoc ip̃m missa sum
nuntiare tibi.¬

Expanded text:
Deum et dicet mihi quando eis Deum et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum et veniens nuntiabo tibi ita ut ego adducam te per mediam Hierusalem et habebis omnem populum Israhel sicut oves quibus non est pastor et non latrabit vel unus contra te quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei et quoniam iratus est illis Deus hoc ipsa missa sum nuntiare tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tua omnib prouinciis p̾di-¬
catur. Nec hoc latet. quodlo¬
cutus est achior: nec illud igno¬
ratur quod ei iusteris eueni¬
re. Constat enĩ dm̃ nẽm sie
peccatis offensum: ut man¬
dauerit ꝑ ꝓphetas suos ad
populum. quod tradat eos
pro peccatis suis. Et qm̃ sci¬
unt se offendisse deum suũ
filii isrł. tremor tuus super
ip̃os est. Insuꝑ etiam fames
inuasit eos: et ab ariditate aq̃
iam inter mortuos cõputant᷑.
Deniq hoc ordinant: ut int̾¬
ficiant pecora sua. et sangͥnẽ
eoꝵ bibant. Et sc̃a domini sui
que p̃cepit deus non cõtin¬
gr. infrumento uino ⁊oleo
hec cogitauerunt ĩpendere.
et uolunt consumere qͥ nec
manib deberent contingere.
Ergo quoniam hec faciunt:
certum est quod in ꝑditionem
dabuntur. Quod ego ancilla
tua cognoscens fugi ab illis: ⁊
milit me cdominus het ip̃a nũ¬
tiare tibi. Ego enĩ ancilla tua
deum colo: etiam nunc apud
te. Et exiet ancilla tua ⁊ orabo

Expanded text:
tua omnibus provinciis praeditua omnibus provinciis praedicatur nec hoc latet quod locutus est Achior nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum ut mandaverit per prophetas suos ad populum quod tradat eos pro peccatis suis et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel tremor tuus super ipsos est insuper etiam fames invasit eos et ab ariditate aquae iam inter mortuos conputantur denique hoc ordinant ut interficiant pecora sua et sanguinem eorum bibant et sancta Domini sui quae praecepit Deus non contingi in frumento vino et oleo haec cogitaverunt inpendere et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere ergo quoniam haec faciunt certum est quod in perditione dabuntur quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi ego enim ancilla tua Deum colo etiam nunc apud te et exiet ancilla tua et orabo
Abbreviated transcription (Latin):
itaq olofernem
iudith sedentem
in conopeo. quod erat ex pur¬
pura et auro et smaragdo ⁊
lapidib preciosis intextum:.
et cum in faciem eiꝰ intten¬
disset. adorauit eum ꝓst̾nens
se suꝑ terram. Et eleuauer̃t
illam serui olofernis: iuben¬
te dño suo. Gunc olofernis
dixit ei. Equo animo esto:
et noli pauere in corde tuo.
qm̃ ego nũquam nocui ui¬
ro qui uoluit seruire nabu¬
godonosor regi. populus autẽ
tuus si non contempsisset
me: non alleuassem lanceã
meam suꝑ illum. Nũc autẽ
dic michi: qua ex causa re¬
cessisti ab illis. et placuit
tibi ut uenire ad nos. Et
dixit illi iudith. Sume uer¬
nosor rex terre. et uiuit uͥtꝰ
eus que est in te. ad corrictio¬
nem omnium animarũ errã¬
tium: qm̃ non solum homĩes
seruiunt per te illi. s ⁊ bestie
agri obtemperant illi. Nun¬
ciatur enim industria anuni
tui uniuersis gentib: et ĩdi¬
catum est omni seculo. qm̃
tu solus bonus et potens es ĩ
omni regno eus. ⁊ disciplina

Expanded text:
itaque Holofernem Iudith sedentem in conopeo quod erat ex purpura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis intextum et cum in faciem eius intendisset adoravit eum prosternens se super terram et levaverunt illam servi Holofernis iubente domino suo tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam ego numquam nocui virum qui voluit servire Nabuchodonosor regi populus autem tuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume nosor rex terrae et vivit virtus eius quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium quoniam non solum homines serviunt illi per te sed et bestiae agri obtemperant illi nuntiatur enim industria animi tui universis gentibus et indicatum est omni saeculo quoniam tu solus bonus et potens es in omni regno eius et disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
Prouida dispensatiõe dñs
ante legis ꝑitos et phariseos
ydropicum curat. et mox cõtͣ
auariciam disputat: ut uide¬
licet per huius egritudinẽ
corporis. in illis expͥmeretur
egritudo cordis. Deniq post
multa disputationis eus
hortamenta. subiunctum ẽ.
Audiebant autem hec omĩa
pharisei qui erant auari: et
deridebant illum. Edropicus
quippe quo amplius biberit.
amplius sitit. Et om̃is auarus
sitim muluiplicat: qui cum
ea que appetit adeptus fu̾it.
ad appetenda ampliꝰ anbelat.

Expanded text:
Provida dispensatione Dominus Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum . Hydropicus quippe quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad expetenda alia amplius anhelat.
Abbreviated transcription (Latin):
dropis morbus ab aqͦso
humore uocabulum tra¬
hit: grece enum aqua ydor
uocatur. Est autem humor
subcutaneus. de uicio uesice
natus: cum inflatione tur¬
gente et anhelitu fetido. ꝓ¬
pͥum q est ydropici: quanto
magis abundat humore in¬
ordinato: tanto ampluis siti¬
re. Et ideo recte comparatur
ei. quem fluxus carnalium
uoluntatũ exuberans aggrauat.
comparatur diuiti auaro
qui quanto est copiosior di¬
uitis quib non bene utit᷑
tanto ardentius talia con¬
cupiscit. Et respondẽs iħ̾c.
dixit ad legis ꝑitos ⁊ pharise¬
os. Licet sabbato curare. At
illi tacuerunt. Quod dicit᷑
respondisse ihc: ad hoc respi¬
cit quod premissum est. et
ip̃i obseruabant eum. So¬
minus enum nouit cogitati¬
ones hominum. Sed merito
interrogati tacent: qui contͣ
se dictum quicquid dixer̃t.
uident. Nam si licet sabb̃o
curare. quare saluatorem
an curet obseruant: Si ñ
licet: quare ip̃i sabbato pe¬
cora curant: Ip̃e uero: appre¬
hensum sanauit ac dimisit.

Expanded text:
dropis morbus ab aquoso humore vocabulum trahit: Graece enim ὕδωρ aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente et anhelitu fetido: propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat; comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum . Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit.
Abbreviated transcription (Latin):
quib xp̃c preliabatur. sed de ce¬
lis. Hinc ascendisse leguntur
in cenaculum: quo pascha dig¬
nissime celebratur. Ibi quippe
manebant. cum maria matͤ
ih̃u: unanimiter aspirati in
caritate. ꝑseuerantes in oratiõe.
donec indu erent uircutem ex
alto. Ceperant enim iam orare
qui dudum cum domino conũ¬
santes. uirtutib et miraculis
pascebantur. Et bene ꝑseuera¬
bant in oratione nichil hesitãtes.
que poscebant. Quos et uos o
filie imitamini: que in scola xͥ
ꝑmanere uouistis. ꝑ seuera te
in orationib. unanimit̾ uiuen¬
tes: quo usq intrare possitis gau¬
dia eterne ite quo beata uirgo
hymnidicis angłoꝵ choris. infͣ
pascua et̾ne uiriditatis. ubi una
societas omnium ciuium super¬
norum. ubi dulcis sollempnitaᷤᷤ
angelorum: ubi post labores et
erumpnas. selix et suauis refec¬
tio animarum.

Expanded text:
quibus Christus praeliabatur, sed de coequibus Christus praeliabatur, sed de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, quae poscebant. Quos et vos, o filiae imitamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter viventes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas angelorum, ubi post labores et aerumnas felix et suavis refectio animarum.
Abbreviated transcription (Latin):
eterum ad exemplum hu¬
mane uite. conuersatio
euis post ascensionem xp̃i. ge¬
neraliter cum apłis fuit. qͦusq
disꝑguntur: sicuti lucas memi¬
nit dicens. quod egressi qͥdem
amonte oliuieti ierusolimam
uenerunt: et ascenderunt
cenaculum. ubi manebant. pe¬
trus et iohannes. iacob ⁊ andre¬
as.philippus et thomas. ba. ho¬
lomeus et matheus. iacobr al¬
phei et symon zelotes. et iudas
iacobi. Hii omnes inquid: erãt
ꝑseuerantes unani mit̾ ĩ oratio¬
ne. cum mulierib et maria
matre iħu. et fratrib eiꝰ. Etce
ih̃u ascendente. cum quib uͥgo
uacat in icola uitutũ. et me¬
ditatur in lege mandatoꝵ d̾i:
ut et ip̃a sit forma discipline
xp̃i. et exemplum ꝑfectionis uir¬
ginib. Conuersatur autẽ cũ
testib sancte resurrectionis. et
ip̃a testis: conuersatur cum se¬
natorib celi. infra curiam pa¬
radysi: sub sp̃c scĩ disciplina. ⁊
magisterio totius diuine maie
mas summi regis cohortes: cͦꝑ
uita non erat iam de terris. in

Expanded text:
eterum ad exemplum humanae vitae, conversatio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi manebant Petrus et Joannes et Jacobus, et Andreas, Philippus et Thomas, Bartholomaeus et Matthaeus, Jacobus Alphaei et Simon Zelotes, et Judas Jacobi: Hi omnes, inquit, erant perseverantes unanimiter in oratione cum mulieribus et Maria matre Jesu et fratribus ejus . Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio totius divinae majemas summi regis cohortes, quorum vita jam non erat de terris, in
Abbreviated transcription (Latin):
post multũ tẽpis.
misit rex senem
quẽdam antioche¬
num: qui compelleret iud̾os
ut se transferrent a patriis.
et dei legib: contaminare
etiam quod in ierosolimis
erat templum et cognomina¬
re iouis olimpum. Et inga¬
rizim. pro ut erant hii qui
locum in habitabant. ioius
hospitalis.¬

Expanded text:
post multum temporis misit rex senem quendam antiochenum qui conpelleret Iudaeos ut se transferrent a patriis et Dei legibus contaminare etiam quod in Hierosolymis erat templum et cognominare Iovis Olympii et in Garizin prout erant hii qui locum inhabitabant Iovis Hospitalis
Abbreviated transcription (Latin):
censa est: sed ex lumine qͦd
refulsit ab altari consũpta
est. Ut uero manifestata res
est: renuntiatũ est regi ꝑsa¬
rum. quod in loco in quo ig¬
nem absconderant hii qui
translati fuerant sacerdotes.
aqua apparuit. de qua nee¬
mias et qui cum eo erant
purificauerũt sacrificia.
Considerans autem rex ⁊ rẽ
diligenter examinans: fecit
ei templum. Et si quib dña¬
uerat rex: multa bona ac¬
cipiebat̃ ex hoc et tribuebat.
Appellauit autem neemias
hoc nepthar quod int̾ptatur
purificatio: uocatur autem
apud plures nephi. lectio. ui.

Expanded text:
censa est sed ex lumine quod censa est sed ex lumine quod refulsit ab altari consumpta est ut vero manifestata essent haec renuntiatum est regi Persarum quod in loco in quo ignem absconderant hii qui translati erant sacerdotes aqua apparuit de qua Neemias et qui cum eo erant purificaverunt sacrificia considerans autem rex et rem diligenter examinans fecit ei templum et si quibus donaverat rex multa bona accipiebat ex hoc et tribuebat appellavit autem Neemias hoc Nepthar quod interpretatur purificatio vocatur autem apud plures Nephi inveni
Abbreviated transcription (Latin):
facieuãt sacerdotes: dũ
consumeretur sacrificium
iOnatha inchoante: ceteris autẽ
respondentibus. Et neemie
erat oratio: hunc hñs modũ.
Dñe deus omniũ creator ter¬
ribilis et fortis. uistus ⁊ mi¬
sericors. qui solus es rex bonꝰ.
soius prestans. solus iustus.
om̃ipotens et eternus. qui
liberas isrł de om̃i malo. ꝙ
fecisti patres electos et scĩfi¬
casti eos: accipe sacrificium
pro uniu̾so populo israhel.
et custodi partem tuam. et
scĩfica. Congrega disꝑsionem
nr̃am. libera eos qui seruiunt
gentib. contemptos et abhomi¬
natos respice. ut sciant gñtes
quod tu es d̾s nr̃. Afflige oppri¬
rientes: et contumeliam fa¬
cientes in superbia. Consti¬
tue populum taum in lo¬
co scõ tuo sicut dixit moyses
Sacerdotes autem psallebãt
hymnos. usquequo consũp¬
tum fuisset sacrificiũ. Cũ
autem consumptum fuiss
sacrificium: ex residua aqͣ
neemias iussit lapides ma¬
iores ꝑfundi. Quod ut fac¬
tum est. flamma ex eis ac¬

Expanded text:
es sacerdotes dum consummaretur sacrificium Ionatha inchoante ceteris autem respondentibus et Neemiae erat oratio hunc habens modum Domine Deus omnium creator terribilis et fortis iustus et misericors qui solus es rex bonus solus praestans solus iustus et omnipotens et aeternus qui liberas Israhel de omni malo qui fecisti patres electos et sanctificasti eos accipe sacrificium pro universo populo tuo Israhel et custodi partem tuam et sanctifica congrega dispersionem nostram libera eos qui serviunt gentibus contemptos et abominatos respice ut sciant gentes quod tu es Deus noster adflige opprimentes et contumeliam facientes in superbia constitue populum tuum in loco sancto tuo sicut dixit Moses sacerdotes autem psallebant hymnos usquequo consumptum esset sacrificium cum autem consummatum fuisset sacrificium ex residua aqua Neemias iussit lapides maiores perfundi quod ut factum est flamma ex eis ac
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus. pre magnitudine sua
latere non potuit: confluebãt¬
ad eum plurimi. Opis aĩeꝙ
remeclia postulantes. Nec uͥ
ubi dator hilaris. et quod da¬
retur abunde aderat: spei sue
munere frustrabãt᷑.¬

Expanded text:
virtus prae magnitudine sua latere non potuit, confluebant plurimi, corporis animaeque beneficia postulantes. Nec vero, ubi dator hilaris et quod daretur abunde non aderat, suo munere frustrabant
Abbreviated transcription (Latin):
audomari tumulum ueuiũt.
diuina largiente gr̃a. subitam
recipiunt sanitatem. Omp̃c
enum dominus non solum glo¬
riosas ꝑ suos famulos ꝑficit
uirtutes. dum hac utuntur
uita: sed et post felicem obitũ
eorum. signis ac uxtutib in
diuersis mundi ꝑtib. eos glo¬
rificare non cessat: sicut per
predictum sc̃m confessorem suũ¬
quidomaꝵ. ml̾tas pꝰt obitũ eiꝰ fecit:

Expanded text:
Audomari tumulum perveniunt, Audomari tumulum perveniunt, divina largiente gratia, subitam recipiunt sanitatem. Omnipotens enim Dominus non solum gloriosas per suos famulos perficit virtutes, dum hac utuntur vita, sed post felicem eorum obitum signis ac virtutibus in diversis mundi partibus eos glorificare non cessat, sicut per praedictum agium suum confessorem Audomarum multas post obitum suum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
senex obiit cum suis monachi
pus cum psalmis et canticis.
ad locum sepultu re deduxit:
eumq inpredicta clia. bea¬
edificauerat: cum immenso
circuistantis populi sepelier̃t
iuctu. Sanctus enim audoma
rus. heato uredirerat hertina.
cunctisq ft̃ib. tempore illo in
sithiu seruientib: ut quando
ei sors incerta extreme contigis¬
set hore: in predicto monaste¬
rio. suum sepelirent corpꝰculũ.
Paruo igitur post temporu ĩt̾¬
uallo. postquam corpus uene¬
rabilis uiri. in predicto loco fu¬
it sepultum: iuxta sepulcrũ
euis pendente desuꝑ lampe¬
de. diuino lumine repleta: ꝑ
prolixa annorum spacia. luci¬
fluum scillabat oleum. In hoc
uero. diuinam clementiam di¬
ligenter intuentib apparet. eͣ u¬
tam in conspectu eterni regis.
beatus suus confessor audori¬
rus. glam habet: cum iuxta su¬
uni uenerabile sepulchrum.
Qa seꝑi huc usq ostendit sig¬
na. Qulti enim uariis lango¬
ribus fatigati. cum ad beai

Expanded text:
senex obiit cum suis pergendosenex obiit cum suis pergendopus cum psalmis et hymnis et canticis ad locum sepulturae deduxit, eumque in praedicta ecclesia quaaedificavit cum immenso circumstantis populi sepelierunt luctu. Sanctus enirus beato predixit Bertino cunctisque fratribus tempore illo Domino in Sithiu servientibus, ut, quando ei sors incerta extremae contigisset horae, in predicto loco suum sepelirent corpusculum. 15. Parvo igitur temporis intervallo, postquam corpus venerabilis viri in predicto loco fuit sepultum, iuxta sepulcrum eius, expendente desuper lampade, divino lumine repleto, per prolixa annorum spatia lucifluum stillabat oleum. In hoc vero divinam clementiam diligenter intuentibus apparet, quantam in conspectu aeterni regis beatus suus confessor Audomarus gloriam habet, cum iuxta suum venerabile sepulcrum gloriosa sepe huc usque ostendit signa. Multi enim variis languoribus fatigati, cum ad beati
Abbreviated transcription (Latin):
cum pre¬
dictus ue¬
nerabil
uite senex
audomarus. nimio febris ar¬
dore fuisset fatigatus:⁊ diem
obitus sui affuisse cognouisset.
eodem die. de lectulo in quo i
pronus coram altari. cum lacͥ¬
mis dñm pro se: et pro circum¬
stante ora uit populo: corpus xͥ
mulisq manib. quatiente
febre. atq senectute extensis:
suos deuota mente benedixit
discipulos dicens. Immensã
omnipotentis domini p̃cor
dementiam: ut uos filioli mei
in regno dei merear uidere feli¬
ces. Hiis uero omnib. eodẽ die
rite ꝑactis. ad suum iterum re¬
uersus est lectulum: atq ĩ eodẽ
uultuq sereno: anima sancti
confessoris angelorum agmini¬
bus circumdata: ad om̃ipoten¬
tem egressa est dñm: anno do
erunt: testati sunt. quod talis
eoꝵ nares et ora intrauit odor
quasi illa domus. omnib aro¬
matib fuisset plena: sic̃ sepe
in aliorum sanctorum exitu
contigit. Dreciosa enum est in
conspectu domini mors scõꝵ
diuina sibi gr̃a reuelante. per¬
rexit ad locum ubi uenerabił

Expanded text:
cum praedictus venerabilis vitae senex Audomarus nimio febris ardore fuisset fatigatus, cumque diem obitus sui adfuisse cognovisset, eodem die de lectulo in quo japronus coram altare, cum lacrymis Dominum pro se et pro circumstante eum oravit populo. Corpus vermulisque manibus quatiente febre atque senectute extensis, suos devota mente benedixit discipulos, dicens: « Immensam omnipotentis Domini precor clementiam ut vos, filioli mei, in regno Dei merear videre felices. » His vero omnibus in eodem die rite peractis, ad suum iterum reversus est lectulum, atque in eodem vultuque sereno, anima sui sancti confessoris angelorum agminibus circumdata ad omnipotentem egressa est Dominum. erunt, testati sunt quod talis eorum nares et ora intravit odor, quasi illa domus omnibus aromatibus fuisset plena, sicut saepe in aliorum sanctorum exitu contigit: Pretiosa est enim in conspectu Domini mors sanctodivina sibi gratia revelante, statim ad locum ubi venerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
nudus hibernis
mensibus pauꝑ
occurrit: orans sibi uestim̃tũ
dari. Tunc ille accersito archi¬
diacono: iussit algentem si¬
ne dilatione uestiri. Beinde
secretarium ingressus. cum
dissimulatum se derico que¬
rens. et algere deplorans. Nec
mora. sc̃o pauꝑe ñ uidente.
intra amphibalum sibi tuni¬
cam latenter eduxit: paupe¬
remq contectum discedere
iubet.

Expanded text:
nudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi uestimentum dari. tunc ille arcessito archidiacono iussit algentem sine dilatione uestiri: dein secretarium ingressus, cum dissimulatum se a clerico querens, ac algere deplorans. Nec mora: Sanctus paupere non vidente, intra amphibalum sibi tunicam latenter educit, pauperemque contectum discedere jubet.
Abbreviated transcription (Latin):
gustinus precator accedat. ut
nobis pariter consuete mise¬
ricordie deus effectum conce-¬
dat: apud quem nullus nob̾
aduersarius obsistit. si tantꝰ
nobis ad iutor assistit. Quidã
miliariter dilexerat. quos me¬
morialiter inuocauerat. uidit
sibi presentes ad cẽ. ut eũ mor¬
tis concussum ꝑiculo consola-¬
rentur. et eius exitum tuerẽt᷑.
Qui cum gratant̾ aspiceret.
et quis ẽẽt unusquisq indu¬
bitanter agnosceret: solum
intellexit augustinum deesse.
quem quia pre ceteris dilexe¬
rat. pre ceteris adẽẽ maluiss.¬

Expanded text:
gustinus precator accedat, ut nobis pariter consuetae misericordiae Deus affectum concedat, apud quem nullus nobis adversarius obsistit, si tantus nobis adjutor assistit. Credo miliariter dilexerat, quos memoriter invocaverat, vidit sibi praesentes adesse, ut se mortis constitutum in periculo consolarentur, et ejus exitum tuerentur. Quos cum gratanter aspiceret, et quis esset unusquisque, indubitanter agnosceret, solum intellexit Augustinum deesse, quem quia prae caeteris dilexerat, prae caeteris sibi maluiss
Abbreviated transcription (Latin):
muit. Cui angelus quid ait
tristaris. Ne timeas: saluus
eris. At ille merito inquid do¬
leo: qui eum quem pre ceteris
dilexeram. cum ceteris michi
adẽẽ non uideo. Augustinum
precipue dilexi: quem michi
pnsentil alis solum acesle in¬
tellexi. Cui angelus. noli inquit
nus dum in hoc mundo uiue¬
ret: summa cura. suintna cdili¬
gentia incubuit uerbo q̃ei. ⁊
non solum illicica uerum etiã
hoc igitur etiam nunc eidem
uerbo dei plenus incumbit
et eterni fontis fiuenta sitient̾
hauriens. quasi supra pectus
xp̃i familiariter recurnit.¬
Ad te igitur uisitandũ ab illo
ñ potest separari: nec eius
utentio ab eo cui inhiact. uel
ad modicum relaxari. Non¬
putes eum tibi deesse: qui as¬
sidue orando magis quam ꝑ¬
functorie apparendo. tibi ꝓdesse
curat. Hec ut angelus uerbis
eisdem uel equipollentibus
dixit. sp̃c illius qui predolore
marcuerat conforratus reuixit.
et quasi de sompno eugilanȩ.
hiis qui lectulo suo assisrebãt
retilit omnia que audiuit:

Expanded text:
ui inquam Angelus: « Quid, ait, tristaris? ne timeas, salvus eris. » At ille, « Merito, inquit, doleo, qui eum quem prae caeteris dilexeram, cum caeteris mihi adesse non video. Augustinum praecipue dilexi, quem mihi praesentibus aliis, solum deesse intellexi. » Cui Angelus: « Noli, inquit,nus dum in hoc mundo viveret, summa cura, summa diligentia incubuit verbo Dei, et non illicita, verum hoc igitur etiam nunc eidem verbo Dei plenius incumbit, et aeterni fontis fluenta sitienter hauriens, quasi super pectus Christi familiariter recuAd te igitur visitandum, ab illo non potest separari, nec ejus intentio ab eo, cui inhiat, vult ad modicum relaxari. putes eum tibi deesse qui assidue orando magis quam perfunctorie apparendo tibi curat prodesse. Haec ut angelus verbis eisdem vel aequipollentibus dixit, spiritus illius qui prae dolore marcuerat, confortatus revixit, et quasi de somno evigilans, his qui lectulo suo assistebant retulit omnia quae audivit,
Abbreviated transcription (Latin):
trum conuentu astante. et ex¬
itum eius orationib cõmen-¬
dante. senex et plenus diez
obdormiuit in pace: tandem
euacuato quod ex parte ge-¬
nuerat. et plenius inuento
quod diu desiderauerat: Te¬
stamentum nullum fecit: qͥa
unde faceret pauꝑ xͥ ñ habuit.¬

Expanded text:
trum conventu astante et extrum conventu astante et exitum ejus orationibus commendante, senex et plenus dierum obdormivit in pace, tandem evacuato quod ex parte gemuerat, et plenius invento quod diu desideraverat. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret, pauper Chri
Abbreviated transcription (Latin):
non debere presbiterum egre¬
di de huius uite miseria. si¬
ne luctu et penitentia: septẽ
penitentiales psalmos quos
in egritudine sua scribi fec̾at.
in lectulo suo contra parietem
habebat. eosq legebat et rele-¬
gebat: et inter legendum uber¬
tim flebat. Ante decimum qͥꝑ¬
pe diem quam defungeretur:
eos qui secum aderant humi¬
liter rogauerat. ut nullus ad
eum ingrederetur. nisi cum
uel cibus. uel quodlibet aluid
necessariũ inferretur. Et ꝑ
illud tempus: assiduus ĩcu¬
buit orationi. deuotioni. plo¬
rationi. Annis quippe septu¬
aginta sex iuxit. triginta et
trib fere aute baptismum.
trib autem laicus post bap¬
tismum: quadraginta uero
ad extremam egritudinem
suam inp̃ter misse et alacͥe.
sana mente sano q consilio.
nerbum dei in ecclesia predi¬
cauit: untegro aspectu atq
auditu. menbris om̃ious sui
corporis in columis. Utimo
uero egritudinis sue die. idẽ
qͥnto kalendas septembris. fra¬

Expanded text:
non debere presbyterum egrenon debere presbyterum egredi de hujus vitae miseria sine luctu et poenitentia, septem poenitentiales psalmos, quos in aegritudine sua scribi fecerat, in lectulo suo contra parietem habebat, eosque legebat et relegebat, et inter legendum ubertim flebat. Ante decimum quippe diem quando defungeretur, eos qui secum aderant humiliter rogaverat ut nullus ad eum ingrederetur, nisi vel cum cibus vel quodlibet aliud necessarium inferretur. Et per illud tempus assiduus incubuit orationi, devotioni, plorationi. Annis quippe sexaginta sex vixit, triginta et tribus fere ante baptismum, tribus autem laicus post baptismum, quadraginta vero ad extremam aegritudinem suam impraetermisse et alacriter, sana mente sanoque consilio verbum Dei in ecclesia praedicavit, integro aspectu atque auditu membris omnibus sui corporis incolumis. Ultimo vero aegritudinis suae die, id est quinto Kalendas Septembris, fra
Abbreviated transcription (Latin):
um autem extrema le us
quidam paterfamilias hñs
nis. Uade ad augustinum: et
imposita manu restituet eũ
sanitati. ¶Nultos quidẽ ille
multos in erguminos facta
oratione a demonib libera¬
uerat. Quandam quippe
uirginem ypponensem audiẽs
ademonio uexari: pro illa de¬
uote orauit et oleo quod tene¬
bat. lacrimas suas orando ĩ¬
stillauit. Quo transmisso pte¬
dicta uirgo puncta est. ⁊ sana¬
ta. Pro quodam etiam adoles¬
cente quem non uiderat orauit:
et eun oratione a demonio li¬
berauit. Assumpto itaq pa
terfamilias egroto suo. augu¬
stinum wiit: orans ut illi ma-¬
num imponeret. et salutem
redderet. Cui augustinus. ut
erat paratus magis ad elegan¬
ter respondendũ quam ad p̃-¬
sumendum: si quid acc ĩ his
pdtuissem. michi pͥmitus p̾sti¬
tissem. Cum autem paterfa¬
milias ĩportunus precaret᷑
seꝙ in sompnis ammonitũ
tiusse protestaret᷑: intuens au-¬
gustinus fidem precaritis. ma-¬
num egroto imposuit: et fc̃a
oratione infirmus infirmo.

Expanded text:
um autem extrema aegritquidam paterfamilias habens : « Vade ad Augustinum, et imposita manu restituet eum sanitati. » Multos quidem ille s energumenos, facta oratione, a daemonibus liberaverat. Quamdam quippe virginem Hipponensem audiens a daemonio vexari, pro illa devote oravit, et oleo quod tenebat, lacrymas suas, orando, instillavit. Quo transmisso, praedicta virgo peruncta est et sanata. Pro quodam etiam adolescente quem non viderat oravit, et eum, oratione, a daemone liberavit. terfamilias aegroto suo Augustinum adiit, orans ut illi manum imponeret, et salutem redderet. Cui Augustinus, ut erat paratus magis ad eleganter respondendum, quam ad praesumendum, si quid, ait, in his potuissem, mihi primitus praestitissem. Cum autem paterfamilias importunius precaretur, seque in somnis fuisse admonitum protestaretur, intuens Augustinus fidem precantis, manum aegroto imposuit, et facta oratione infirmus infirmo s