comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reodat᷑: quia in hac uita quasi partireͥ coneedit᷑ uita
discipłi dum ex illa non ñ quã alt̃ apud dm̃ meri¬
tum alter uero apud homines laudẽ hab̾e ꝑmittat᷑:
S falsa mater eum quẽ ñ genuit occidi ñ metuit:
quia arrogantes magistri & caritatis ignari: siple¬
nissimũ nom̃ laudis ex alienis discipłs consequi
nequeunt: eoꝵ uitã crudelit̃ in secuntꝰ: In uidie
enim facib suocensi: nolunt aliis uiuerȩ qđ se
conspiciunt ñ posse posside. Unde & illic ꝑ uer¬
sa mulier clamat Nec meus sit nec istiuis ut
eñi diximꝰ quos sibi obsequi ñ uident ad gloriã
temporalẽ: eos aliis in uident uiuere ꝑ ueritatẽ:
Uera aut̃ mat̃ satagit ut eiꝰ filius saltim apud ex¬
trancam sit & uuiat: quia concedunt ueracis ma¬
gistri discipuli: ut ex eoꝵ discipulis alii qͥdẽ ma¬
gisteris laudẽ habeant: si cam̃ integritatẽ uitȩ

Expanded text:
reddatur. Quia in hac vita quasi partiri conceditur vita reddatur. Quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Dominum meritum, alter apud homines laudem habere permittatur. Sed falsa mater eum quem non genuit occidi non metuit, quia arrogantes magistri et charitatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim facibus succensi, nolunt alios vivere quod se conspiciunt non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat: « Nec meus sit nec istius. » Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit ut ejus filius saltem apud extraneam sit et vivat. Quia et concedunt veraces magistri discipulis, ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant, si tamen integritatem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
nomina nisi doctoꝵ ordo : qͥd uero ꝑ earum filios. nͥ
discipłoꝵ ꝑ sona signat᷑. Nam magistri nimirum
uigilantes quidẽ scientia sed uita dormientes : au¬
ditores suos quos ꝑiugilias p̃dicationis nutͥunt:
dum qđ dicunt facere neglegunt: ꝑsoninũ torporis
occidunt & neglegendo oppͥmunt quos alere uerboꝵ
lactȩ uidebant᷑. Unde plerumq dum ipsi rephen¬
sibilit̃ uiuunt & hab̾e discipłos uitȩ laudabiles neq̃¬
unt : alienos sibi ad trahere conant᷑.. quatenꝰ dum
bonos se habere sequaces ostendunt: apud uidicia
hominũ excussent mala quȩ agunt: & quasi sub¬
ditoꝵ uita: mortiferã cegant neglegentiã nde
& illic mulier quȩ filium excinxit ꝓprium: quesi¬
uit alienũ: sed tam̃ uerã matiẽ salomonis gladiꝰ
inuenit: quia uidel ciius fructus uiuat ł cuius
intereat. extremo examine ira districti uidicis de¬
monstrat: ibi & illud ẽ. sollexter intuendũ: qđ fiuliꝰ
uiuens pͥus diuidi p̾cipit᷑ ut soli post modum matͥ

Expanded text:
nomina, nisi doctorum ordo? quid vero per earum filios, nisi discipulorum persona signatur? Nam magistri nimirum vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, auditores suos, quos per vigilias praedicationis nutdum quod dicunt facere negligunt, per somnum temporis occidunt, et negligendo opprimunt quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque dum ipsi reprehensibiliter vivunt et habere discipulos vitae laudabiles nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt: et quasi subditorum vita mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum. Sed veram matrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet, cujus fructus vivat, vel cujus intereat, extremo examine, ira districti judicis demonstrat. Ibi et illud est solerter intuendum quod filius vivens prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq merito ł tempore conlocarent᷑: misit etiã
artifices: quia conuersos ad uerã sapientiã phy¬
lospͤhos qͥ gr̃a eruditionis popłis qͦq regendis uire
p̃ponerent᷑ dño gentilitas obtulit: qualis fuit¬
ipsis apłoꝵ temporib dionisius ariopagita : qͣlis
de inceps doc̾tor suauissimꝰ & fortissimꝰ mar¬
tir cyprianꝰ. aliiq quã plurimi Misit & au¬
rum̃ qđ in eadẽ pene significatione accipit᷑: qr
nimirũ uiros sapientia & in genio p̃ claros os¬
tendit: ꝓ qͥbus cunctis oblationib gentilitas
adñõ dõna expec̾tat gr̃a celestis: tritiẽ uideli¬
ce& uerbi dĩ & oleũ caritatis atq unctionis & in¬
luminationis sp̃us seĩ: Conuenit aũt apte reb

Expanded text:
quoque merito, vel tempore collocantur. Misit quoque quoque merito, vel tempore collocantur. Misit quoque artifices, quia conversos ad veram sapientiam philosophos, qui gratia eruditionis populis quoque regendis jure praeponerentipsis apostolorum temporibus Dionysius Areopagita, qualis deinceps doctor suavissimus, et fortissimus martyr Cyprianus, aliique quamplurimi. Misit aurum: quod in eadem pene significatione accipitur. Quia nimirum viros sapientia, et ingenio praeclaros ostendit, pro quibus cunctis oblationibus gentilitas a Domino dona exspectat gratiae coelestis: triticum videlicet verbi Dei, et oleum charitatis, atque unctionis, et illuminationis Spiritus sancti. Convenit a
Abbreviated transcription (Latin):
um : & pacis ñ erit finis Hẏram uero qͥ latine
dr̃ uiuens excelse. credentes ex gentib & uita
simul cũ fide gloriosos figuralit̾ ex pͥmit: Neq
aliqͥo ꝓhibet quin yram quia rex erat regualiq
potentia: salomonẽ. in edificio domus dñi uiua¬
bat: conu̾sos ad fidẽ ipsos rerum dominos tipioe
de nuntiet: quoꝵ ope constat: eccłiã sepiꝰ ad¬
uitam ac nobilit᷑ augmentatã: & contͣhereticos¬
& scismaticos. & paganos principalib erectã esse
de cretis: Pecut gͦ salomon in oꝑe templi auxiliũ
elegit: Nam de utroq popto: ministros sermonis
assumpsit: Misit hyram salomoni p̾cisa deli¬
bano ligna cedrina & abiegna que in domum
dñai ponerent᷑: quia c̃ uersa gentilitas misit ad
dominũ uiros qͦidam ad scłm claros: sed secu¬
ri dñicȩ increpationis de montȩ suȩ suꝑbiȩ iam
de iectos & humiliatos qui ad normã euange¬
lice ueritatis in stituti: in edificio eccłie ꝓsuo

Expanded text:
um, et pacis ejus non erit finis . Hiram vero, qui Latine um, et pacis ejus non erit finis . Hiram vero, qui Latine dicitur vivens excelse, credentes ex gentibus et vita simul cum fide gloriosos figuraliter exprimit. Neque aliquid prohibet, quin Hiram, quia rex erat, regalique potentia Salomonem in aedificio domus Domini juvabat, conversos ad fidem ipsos rerum dominos typice denuntiet, quorum ope constat Ecclesiam saepius adjutam, nobiliter augmentatam, et contra haereticos, schismaticos, et paganos principalibus erectam esse decretis. Petit ergo Salomon in opere templi auxilium elegit. Nam de utroque populo ministros sermonis assumpsit. Misit Hiram Salomoni praecisa de Libano ligna cedrina et abiegna, quae in domum Domini ponerentur, quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros quondam in saeculo claros, sed securi dominicae increpationis de monte suae superbiae jam dejectos et humiliatos, qui ad normam evangelicae veritatis instituti, in aedificio Ecclesiae pro suo
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ: possunt in illa principalit̃ patres uets¬
rs cestamenti & antiquus ille popłs dĩ: In hac
aut̃ congregata de gentib eccłia figuralit̾̃ ex¬
pͥmi. quam uis edifuim utriusq domꝰ enucle¬
acius spiritali sensu excussũ: & labores p̾sen¬
cis eccłis cotidianos & p̃mia in futuro ꝑem nia
gaudiaq regni celestis: & electionẽ pͥmȩ de
issł. eccłie : & salutẽ omiũ gentiũ in xp̃o: multi¬
modis ostendat᷑ in sinuare figuris.
pore: & cum ipso quoq salomone post quã reg
no potitus ẽ. pacẽ habere lam ceꝑat : Promptũq
mox ad ad uuandũ se in om̃ib eius in uenerit
animũ : lta ut & artifices illi & ligna & aurum
ꝓut opus habebat dederit: Cuius beneficii gr̃a:
salomon ei ꝑannos singulos plurimos cͥcici &
olei choros : in cibũ domui eius dabat: Nulli
mine & serenissimo regni sui statu illũ signifi
cet. de quo dixit esaias: multiplicabit᷑ eius imꝑi¬

Expanded text:
facta est. Possunt in illa principaliter patres, et Vetefacta est. Possunt in illa principaliter patres, et Veteris Testamenti antiquus ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia, figuraliter exprimi; quamvis aedificium utriusque domus enucleatius spiritali sensu excussum et labores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et electionem primae in Israel Ecclesiae, et salutem omnium gentium in Christo multimopore, et cum ipso quoque Sno potitus est, pacem habere jam coeperat, promptumque mox ad adjuvandum se omnibus ejus invenerit animum, ita ut artifices illi et ligna et aurum, prout opus habebat, dederit, cujus beneficii gratia Salomon ei per annos singulos plurimos tritici et hordei coros, in cibum domui ejus dabat. Nulli nomine et serenissimo regni sui statu, illum sigcet, de quo dicit Isaias: Multiplicabitur ejus imperi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi & menbroꝵ eius quȩ nos sumꝰ. templum
illud materiale tenuit: sed ipsiꝰ tamꝗͣ. lapii an¬
gularis singularit̃ electi & preciosi in fundam̃¬
edificatoꝵ: suꝑ fundam̃tũ apłoꝵ & ꝓpħarum:¬
hoc ẽ suꝑ ipsum dnm: designat eandẽ domũ
dĩ spiritalẽ: etiã cab̾naculũ quondam factum
inheremo ꝑ moysens  Uerũ quia illa domꝰ in
itinere quo ad terrã reꝓmissionis ueniebat᷑. Hȩc
aut̃ ȩdificabat᷑ in ipsã terra reꝓmissionis & inci¬
uitate ierłm: illa ut de loco ad locũ. crebro le¬
uitarũ ministerio portata tandẽ in cerrã ꝓmis¬
se hereditatis in duceret᷑: Hec ut mox in patria
ipsa & ciutate regia constructa in iuolabili sem¬
ꝑ fundam̃to consisteret : donec in ditũ sibi fi¬
gurarũ cȩlestium munus impleret: potesb in il¬
la p̃sentis eccłie labor & exilium : In hac futu¬
reͥ reqͥes & beatitudo figurari: ł certe quia illa a¬
solis filus isrł. hȩc aut̃ apselitis etiã & gentib

Expanded text:
et membrorum ejus quae nos sumus, templum illud materiale tenuit. Sed ipsius, tanquam lapidis angularis singulariter electi, et pretiosi, in fundameneraedificatorum super fundamentum apostolorumhoc est, super ipsum Dominum. Designat eamdem domum Dei spiritualem etiam tabernaculum quondam factum in eremo per Moysen. Verum quia illa domus in itinere quo ad terram repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis et in civitate Jerusalem; illa ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portata, tandem in terram promissae haereditatis induceretur, haec ut mox in patria ipsa et civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari. solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam et gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
restituet : quando his qͥ ad dexteram eius sunt dic¬
turus erit. Uenite benedicti patris mei ꝑcipite
regnũ : quod uob̾ paratũ ẽ ab origine mundi Illis
aũt qui ad sinistrã eiꝰ erunt: dicet. discedite a mȩ
maledix̾a in ignẽ ȩternũ: qui paratus ẽ diabolo
& angłis eius: & ibunt hii in supliciũ eternum

Expanded text:
restituet, quando his qui ad dexteram ejus sunt, dicrestituet, quando his qui ad dexteram ejus sunt, dicturus erit: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . » Illis autem qui ad sinistram ejus erunt, dicet: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus: et ibunt hi in su
Abbreviated transcription (Latin):
płs p̃cipitatus ÷ hic gͦ ad onias baehsabee interueni¬
ente quȩ int̃pret̾ filia saturitatis: abysag sunami¬
ten corrumꝑͤ gestunt : quia uidacus popłs ꝑ obser¬
uantiã cerimoniarũ legis qua satur pͣlenissimus
erat ⁊ ueram sapientiã spiritalis sensus quȩ dauid con
uincta ẽ . nr̃o stuprare uolens: ñ mneruit eiꝰ consortiũ
cuius iuolare appetiuit ĩmaculatũ thoꝵ: Qđ aũt
dauio salomoni filio p̃cepit : de uista retͥbutione eoꝵ
qui sibi solatio fuerunt ł in uiste nocuer̃ ÷ licet ipse
pacientissimȩ eos regnans colerant : Quid melius
signficare potest quã futuram retͥbutionẽ uidicii uens¬
turi inqua impu ꝓmercede penã ꝑpetuã : iusti
aũt eternam beatitudinẽ ꝑcipient: In p̃senti quoq¬
temꝑe pacientia dĩ sepe bonos tͥbulari atq angus¬
tiari ꝑmittit: & econtiario repbos delicus cempora¬
lib & ꝓsꝑitate terrera uti concedit : qͥbus tam̃ utsq

Expanded text:
pulus, praecipitatus est. Hic ergo Adonias, Bethsabee intervenipulus, praecipitatus est. Hic ergo Adonias, Bethsabee interveniente, quae interpretatur filia saturitatis, Abisag Sunamitidem corrumpere gestivit; quia Judaicus populus per observantiam caeremoniarum legis, qua saturus et plenissimus erat, veram sapientiam spiritalis sensus, quae David nostro conjuncta est, stuprare volens, non meruit ejus consortium cujus violare appetit immaculatum torum. Quod autem David Salomoni filio suo praecepit de justa retributione eorum qui sibi solatio fuerunt vel injuste nocuerunt, licet ipse patientissime eos regnans toleraret, quid melius significare potest quam futuram retributionem judicii futuri, in qua impii pro mercede poenam perpetuam, justi autem aeternam beatitudinem bonos tribulari atque angustiari permittit, et econtrario reprobos deliciis temporalibus et prosperitate terrena uti concedit. Quibus tamen utris
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terram: & quã uolo ut ardeat: Iui discipu¬
loꝵ corde succensus : cogebat eos dicere: Nonns cor
nr̃m erat ardens in nobis dum loqueret᷑ in uia &
aꝑiret nobis scripturas :¬
donias aũt filius aggith: eleuabatꝰ dicens : Ego
regnabo: fecit que sibi currum & equites : & qͥn¬
quaginta uiros qͥ ante eum currerent: & Reliqua:¬
quid significat᷑. Nsi qd̾ ĩuoicus popłs qui quasi maior
filus uidet᷑ eẽ: cum pͥor legẽ suscepit : gentilõ popłm
qui ꝑ gr̃am dei posterior uocatus ẽ sꝑnens : solum se
cũ dño estimalut regnaturũ. Unde & bene nom̃ ado¬
niȩ qui dñator dñs in terp̃: Cuis typum expressit :
qui solũ se d̃ari cum dño arbitratus ẽ: sẽd eccłis po¬
pulus cum uͦ salomone id ẽ pacifico nr̃o. cuiꝰ ipse
corpus ẽ : ꝑ diuinã ordinationẽ in regnũ substitui¬
cur: de quo merito ꝑfidiȩ maior filius idẽ pͥor po¬

Expanded text:
in terram et quam uolo, ut ardeat! qui in discipuin terram et quam uolo, ut ardeat! qui in discipulorum corde succensus cogebat eos dicere: nonne cor nostrum erat ardens in nobis, dum loqueretur in uia et aperiret nobis scripturasdonias autem filius Aggith elevabatur dicens ego regnabo fecitque sibi currum et equites et quinquaginta viros qui ante eum currerent nec coquid significat? nisi quod Judaicus populus, qui quasi major natu filius videtur esse, cum prior legem suscepit, gentilem populum qui per gratiam Dei posterior vocatus est spernens, solum se cum Domino aestimabat regnaturum. Unde et bene nomen Adoniae, qui dominator dominus interpretatur, typum expressit, qui solum se dominare cum domino arbitratus est; sed Ecclesiae populus cum vero Salomone, id est pacifico nostro, cujus ipse corpus est, per divinam ordinationem in regnum substituitur. De quo merito perfidiae major filius, id est prior po
Abbreviated transcription (Latin):
mei rugitus Uerbũ suꝑflui ambiguum est: sed
in.presenti loco uirtutẽ sonat. qđ amplior sit in
senib & redundans ac larga sapientia : In alio aũt
loco suꝑfluus: qͣsi ñ cͥessarius ponitᷤ. Abisag aũt
id est rugitus ꝓprie nuncupat. qđ maris fluctusi
resonat : & ut ita dicam de pelago ueniens fre¬
mitus audit᷑: Ex quo ostendit᷑ . abuna intissimũ
& ultͣ humanã uocẽ in senib diuini sermonis
tonitruum cõmorari : porro sunamitis in lingua
nr̃a coccinea dicit᷑: ut significet calere sapientiã
& diuina lectione feruere: Qꝙ licet dñici sangui¬
nis indicet sacram̃tum ÷ tam̃ & feruoꝵ  ostendit
sapientiȩ : unde & obstetrix illa in genesi coccinũ
ligat in manu fares: qͥ abeo qđ parietẽ diuiserat
resticulam mysteriũ sanguinis continentẽ : ut¬
hiericho ꝑ eunte domus eius saluaret᷑: appendit:¬
Unde etiã in alio loco de uiris sc̃ĩs scͥptura cõme

Expanded text:
mei rugitus. Verbum superflui ambiguum est, sed mei rugitus. Verbum superflui ambiguum est, sed in praesenti loco virtutem sonat, quod amplior sit in senibus, et redundans ac larga sapientia. In alio autem loco superfluus, quasi, non necessarius, ponitur. Abisag autem, id est, rugitus, proprie nuncupatur, quod maris fluctus resonat, et ut ita dicam de pelago veniens fremitus auditur: ex quo ostenditur abundantissimum et ultra humanam vocem in senibus divini sermonis tonitruum commorari. Porro Sunamitis, in lingua nostra, coccinea, dicitur, ut significet calere sapientiam, et divina lectione fervere. Quod licet Dominici sanguinis indicet sacramentum, tamen et fervorem ostendit sapientiae. Unde et obstetrix illa, in Genesi , coccinum ligat in manu Phares, qui ab eo, quod parietem diuiserat resticulam mysteria sanguinis continentem, utHiericho pereunte saluaretur, adpendit. et in alio loco de ums sanctis scriptura commem
Abbreviated transcription (Latin):
gentum: labor manuum: unde p̃beant᷑ elemo¬
sinȩ . & ne sermonẽ longius tralam: cuncta quȩ
ꝑ corpus exercent᷑. fracto corpore minora fiunt : Hec
hoc dico qđ inuiuenib & ad huc solidioris aeta¬
as his dum caxat qͥ labore & ardentissimo studio ÷
uitȩ quoq sc̃imonia & orationis ad dñm frequen¬
tia. scientiã consecuti sunt frigeat sapientia quȩ in.
plerisq senib etate marcescit: seo qđ ad olescentia
multa corporis sustinet bella : & inter incentiua
uitioꝵ & carnis titillacionas qͣsi ignis in lignis u¬
ridib suffocet᷑. ut suum ñ possit ex plere fulgo¬
rem: Senectus uero eoꝵ : qui ad olescentiam suã
honestis actib in struxer̃: & in lege dñi medita¬
ti sunt die ac nocte : etate fio doctior: usu tris¬
tior: ꝓcessu temporis sapientior. & uet̾ũstudioꝵ
dulcissimos fructus metit Sz ipsius nominis
abisag sacramentũ. sapientiam. sensũ indicat

Expanded text:
guentium, labor manuum, unde praebeantur elemoguentium, labor manuum, unde praebeantur elemosynae, et, ne sermonem longius traham, cuncta, quae per corpus exercentur, fracto corpore minora fiunt. nec hoc dico, quod in iuuenibus et adhuc solidioris aetatis, his dumtaxat, qui labore et ardentissimo studio, uitae quoque sanctimonia et orationis ad deum frequentia scientiam consecuti sunt, frigeat sapientia, quae in plerisque senibus aetate marcescit, sed quod adulescentia multa corporivitiorum et carnis titillationes, quasi ignis in lignis viridibus, suffocetur ut suum non possit explere fulgorem. Senectus vero eorum, qui adolescentiam suam honestis actibus instruxerunt et in lege Domini meditati sunt die ac nocte , aetate fit doctior, usu tritior, processu temporis sapientior, et veterum studiorum dulcissimos fructus metet. Sed ipsius nominis Abisag sacramentum sapientiam senum indicat
Abbreviated transcription (Latin):
cõplexus: Certe moyses dux israhelitici popłi
est igit᷑ ista sunamitis uxor & iuirgo: tam fer¬
uens ut frigidum calefacerae: tam sancta ut
calentẽ ad libidinẽ Non ꝓuocaret : ex ponat sa¬
pientissimꝰ salomon patris sui delicias: & paci¬
ficus bellatoris uiri narret amplexus Posside
sapientiã. posside intellegentiã : Ne obliuiscaris
& nedeclinaueris a uerbis oris mer:. He derelique¬
ris eam & ad p̾bendet te: Ama illam & serua¬
bit te Principium sapientiȩ posside sapientiã :¬
& in omni possessione tua posside in cellegentiã:
Circunda illam & exaltabut ce: hora illã & ãple¬
xabit᷑ te : ut dec capiti tuo coronã gr̃arũ: corona
quoq diliciarũ ꝓteget te : Om̃s pene iurtutes cor¬
poris mutant᷑ insenib : & crescente sola sapienta
decreseunt cetera: leuinia: cameniȩ: huc illucq
discursus: ꝑegrinoꝵ susceptio: defensio pauꝑum.
instantia &rationum & ꝑseuerantia. uisitatio lan¬

Expanded text:
conplexus; certe Moyses, dux Israhelitici populiconplexus; certe Moyses, dux Israhelitici populiest igitur ista Somanitis uxor et uirgo tam feruens, ut frigidum calefaceret, tam sancta, ut calentem ad libidinem non prouocaret? exponat sapientissimus Salomon patris sui delicias et pacificus bellatoris uiri narret amplexus: posside sapientiam, posside int.ellegentiam. ne obliuiscaris et ne declinaueris a uerbis oris mei et ne dereliqueris eam et adprehendet te; ama illam et seruabit te. principium sapientiae: posside sapientiam et in omni possessione tua posside intellegentiam; circumda illam et exaltabit te; honora illam et amplexabitur te, ut det capiti tuo coronam gratiarum, corona quoque deliciarum protegat te. omnes paene uirtutes corporis mutantur in senibus et increscente sola sapientia decrescunt ceterae: ieiunia, chameuniae, huc illucque discursus, peregrinorum susceptio, defensio pauperum, standi in oratione perseuerantia, uisitatio lan
Abbreviated transcription (Latin):
eam: & cet̾a : Dauid annos natus lxx. bellicosus
quon dam uir: senectute frigescente : ñ poterat
calȩfieri: Querit᷑ itaq puella de uniuersis filiis
issł abysag sunamitis quȩ cũ rege dormiret: &¬
senile corpus calefacer&. Nonne cibi iudet᷑ siocei¬
dentem seqͣris literã: ł figmentũ esse de mimo.
ł acellanarũ iudicra: frigidus senex obuoluit᷑
uestimentis : & nisi conplexu ad olestuls ñ tepes¬
pescit: uiuebat ad huc bersabee suꝑerat abyga¬
il : & reliq̃ uxores & concubinȩ quas scriptura cõ¬
memorat: Om̃s quasi frigidȩ repudiant᷑: & in untꝰ
tantũ grandeuus calescit amplexib: Abrabam
multo dd senior fuit: & tam̃ uiuentȩ sarra aliã
ñ quesiuit uxorẽ ⁊ lsaãc duplices dd̃ annos ha¬
buit : & cũ rebecea iam uetula nunquã refrixit:
Taceo de pͥorib antȩ diluuium uiris: qui post
annos ñ gentos Nondico senilib: sed pene iam
cariosis artub nequaqͣi puellares que si uere

Expanded text:
ce. Dauid annos natus septuaginta, bellicosus quondam uir, senectute frigente non poterat calefieri. quaeritur itaque puella de uniuersis finibus Israhel Abisag -Somanitis, quae cum rege dormiret et senile corpus calefaceret. nonne tibi uidetur, si occidentem sequaris litteram, uel figmentum esse de mimo uel Atellanarum ludicra? frigidus senex obuoluitur uestimentis et nisi conplexu adulescentulae non tepescit. uiuebat adhuc Bersabee, supererat Abigea et reliquae uxores eius et concubinae, quas scriptura commemorat: omnes quasi frigidae repudiantur, in unius tantum grandaeuus calescit amplexibus. Abraham multo Dauid senior fuit et tamen uiuente Sarra aliam non quaesiuit uxorem; Isaac duplices Dauid annos habuit et cum Rebecca iam uetula numquam refrixit; taceo de prioribus ante diluuium uiris, qui post annos nongentos non dico senilibus, sed paene iam cariosis artubus nequaquam puellares quaesiere
Abbreviated transcription (Latin):
gis prefecti : cum unus qͥsq doctoꝵ sermone rec¬
tȩ fidei & exemplo bonȩ oꝑationis satagit pastũ
illis salubrẽ conferre. Unde sub sequens scrptu¬
ra de eis dic̃ S & necessaria mense regis salomo¬
nis: cũ in genti cura p̾bebant tempore suo: Horde¬
um quoq & paleas : equoꝵ & iumentoꝵ: Quia
neqͥd desit his qͥ in domo regis manent : totus
ordo sc̃oꝵ p̾clicatoꝵ scribendo scił & loquendo
laborat: ut mensa dñi habundet in copia libroꝵ
& decentẽ pastum in de habeant quiq fidelium :
Dedit quoq ds̃ sapientiã salomoni & prudenti¬
am multã nimis & latitudinẽ cordis: quasi are.¬
nam que est inlittore maris & p̃cedebat sapi¬
entia salomonis sapientiam om̃ium orientaliũ

Expanded text:
gis praefecti, » cum unusquisque doctorum sermone recgis praefecti, » cum unusquisque doctorum sermone rectae fidei, exemplo bonae operationis, satagit pastum illis salubrem conferre. Unde subsequens Scriptura de eis dicit: « Sed et necessaria mensae regis Salomonis cum ingenti cura praebebant tempore suo. Hordeum quoque et paleas equorum et jumentorum. » Quia ne quid desit his qui in domo regis manent, totus ordo sanctorum praedicatorum scribendo scilicet et loquendo laborat, ut mensa Domini abundet in copia librorum, et decentem pastum inde habeant quique fidelium. « Dedit quoque Deus sapientiam Salomoni, et prudentiam multam nimis et latitudinem cordis, quasi arenam quae est in littore maris. Et praecedebat sapientia Salomonis sapientiam omnium Orientalium
Abbreviated transcription (Latin):
bus eroc tis ad dm̃ cuncta terrera dĩspiciunt: nec hos¬
aum minas ꝑ timescunt sed in laudib dei iugiter ꝑ se¬
uerant: Delectantes in gr̃a dĩ & in dulcedinȩ̃ carita¬
trium: Nutebuntq eos. supͣ dicti regis p̃fecti ⁊
Quid ꝑ qͣdragenariũ numerũ. nisi tempora legis
pͥscȩ designant᷑ : quia & moyses illam accepturꝰ
quadraginta dieb ieuinauit. & popłs israhelitieꝰ
sit: Ouodenariꝰ uero numeras p̃sens tempꝰ signi¬
ficat : in quo apostolica doct̾rina noui testamenti
popłm nutrit: bene quoq ꝑ qͦdra genariũ siue duo¬
denariũ numerũ presepia equoꝵ salomonis nu¬
merant᷑ : quia in utroq popło legali udelicet &
euãgelico: illi qͥminꝰ intellegentes fuer̃ ad p̃sepra
sc̃arũ scͥpturarũ in uitant᷑: ut pabulũ ibi sacrȩ
doctrine acciꝑent: quatenus eqͥtatui sũmi regis
habiles fierent: Hutrieluantq eos supra dica re¬

Expanded text:
bus erectis ad Deum: caetera terrena despiciunt, nec hosbus erectis ad Deum: caetera terrena despiciunt, nec hostium minas pertimescunt, sed in laudibus Dei jugiter perseverant: delectantes in gratia Dei, et in dulcedine charitatrium, nutriebantque eos supradicti regis praefecti. » Quid per quadragenarum numerum; nisi tempora legis priscae designantur? Quia et Moyses illam accepturus quadraginta diebus jejunavit, et populus Israeliticus, sit. Duodenarius vero numerus praesens tempus significat, in quo apostolica doctrina Novi Testamenti populum nutrit. Bene quoque per quadragenarium, sive duodenarium numerum, praesepia equorum Salomonis numerantur; quia in utroque populo legali videlicet et evangelico, illi qui minus intelligentes fuerunt, ad praesepia sanctarum Scripturarum invitantur, ut pabulum ibi sacrae doctrinae acciperent, quatenus equitatui summi regis habiles fierent. « Nutriebantque eos supradicti re
Abbreviated transcription (Latin):
doctores de calogi. & .xx. boues pascuales: p̃di¬
catores noui testamenti: qͥ qͣsi geminatũ de calo¬
gum in se habent: cũ nouum & uetus testam̃¬
tum ȩqualit̾ p̃dicant pleni dilectione dĩ & ꝑxi
mi: .c. arietes quos meluis significant quã eos
qͥ in grege dñi bene dominantes: simul cum
sibi subditis aeterne beatitudinis gloriam con¬
sequi festinant. Uenatio quoq diu̾sarũ animali¬
um ñ in conuenient̃ accipi potest ad quisitio ho¬
minũ : qͥ ex diuersis gentib cocidie recibus euans¬
gelii ꝑ spiritales uenatores capiunt᷑. & m pastũ
saluatoris nr̃i redigunt᷑:. Habebatq pacẽ salomos
ex om̃i parte in circuitu. Habitauitq uidas &
isrł absq timore ullo: unus qͦq sub uite sua.
& sub fici sua adan usq bersabee cunctis dieb
ño ita dic̃: multiplicabitꝰ eius imꝑium & pacis
non erit finis: sub cuius defensionȩ uerus iudas &
uerus isrł absq timore ullo habitant cum cordi¬

Expanded text:
» doctores decalogi; et « viginti boves pascuales, » praedicatores Novi Testamenti, qui quasi geminatum decalogum in se habent, cum Novum et Vetus Testamentum aequaliter praedicant, pleni dilectione Dei et proximi. « Centum arietes, » quos melius significant quam eos qui in grege Domini bene dominantes, simul cum sibi subditis aeternae beatitudinis gloriam consequi festinant? « Venatio quoque diversorum animalium » non inconvenienter accipi potest acquisitio hominum, qui ex diversis gentibus quotidie retibus Evangelii, per « spirituales venatores » capiuntur, et in pastum Salvatoris nostri rediguntur. « Habebat quoque Salomon pacem ex omni parte in circuitu habitabatque Iudas et Israhel absque timore ullo unusquisque sub vite sua et sub ficu sua a Dan usque Bersabee cunctis diebus  ita dicit: « Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis . » Sub cujus defensione verus Judas et verus Israel absque timore ullo habitant cum cordi
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse ẽ ut hi qui furentes repͥmere conant᷑. Neqͣ¬
quam se in furorẽ erigant: seo qͥc qͥo ẽ tranqͥllitatis
ostendant: quȩdam uero sub ciliter ꝓferant : in qͥb
ex obliquo furentis animum purgent : Unde & ab¬
ner cõ cont᷑ ꝑsequentẽ substitat : non eum recta
sed ad uersa rista trans forauit: Ex mucrone qͥp¬
pe ꝑcutere ẽ: impetu aꝑtȩ in crepationis obiuate
auersa uero asta ꝑsequentẽ ferire est: furentẽ trin¬
qͥlle ex qͥbus dam tangere & quasi parcendo suꝑa¬
re  A sahel aut ꝓtinus occũbit : quia cõmotȩ mens¬
tes dum & parci sibi sentiunt: & tam̃ responsoꝵ
ratione in in timis sub tranqͥllitate tangunt᷑: ab eo
qd se erexerant statim cadunt: Iui gͦ aferuoris
siu im petu sub lenitatis ꝑ cussione resiliunt: qͣsi

Expanded text:
necesse est ut hi qui furentes reprimere conantur, nequanecesse est ut hi qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis, ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum purgent. Unde et Abner cum contra persequentem substitit, non eum recta sed aversa hasta transforape percutere, est impetu apertae increpationis obviare. Aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod et erexerant statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nuo ut reced̾et ne caactus eum ꝑcuteret. & ante
eius frẽm ulterius fiduciam ñ hab̾et : uerba
eius illo despiciente. fugiens postergum lanceã
emisit coactus : eumq repente mortali uuln̾s
penetrauit ÷ Locutus est gͦ abner ad asahel dicens
recede noli me seqͥ ne cõpellar confodere te in cer¬
ra : qui comptẽsit & noluit de dinare: Percussit
gͦ eum abner auersa hasta in inguine: & qans
nuit: nisi eoꝵ quos uehement̃ arripiens furor
imp̃ceps duc̃: qui in eodẽ furoris impetu tanto
cautiꝰ de clinandi sunt: quanto & in sane rapũns:
Unde & abner qͥ sermone nr̃o patris lucerna dicio
fugit : quia doctoꝵ lingua quȩ suꝑnum dei lum¬
in dicat : cum ꝑ abrupta suroris mentem ciuuꝰ piam
ferri conspic̃: Cumq contra irascentẽ disimulat
uerboꝵ iacula reddere. quasi ꝑsequentẽ non uult
ferire :S cũ iracundi nulla consideratione se miti¬
gant: quasi asahel ꝑ sequi & in sanire non cessane:

Expanded text:
nuo ut recederet, ne coactus eum percuteret, et ante nuo ut recederet, ne coactus eum percuteret, et ante ejus fratrem ulterius fiduciam non haberet, verba ejus illo despiciente fugiens post tergum lanceam emisit coactus, eumque repente mortali vulnere penetravit. » « Locutus est ergo Abner ad Asael, dicens: Recede, noli me sequi, ne compellar confodere te in terra. Qui contempsit et noluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfnuit, nisi eorum quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto cautius declinandi sunt, quanto insane rapiuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua, quae superum Dei lumen judicat, cum pie abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, quasi Asael persequi et insanire non cessant,
Abbreviated transcription (Latin):
capita hostum eoꝵ lumbos & latera suis gladus
ꝑforarunt : donec om̃s qͣsi ex uno constituto ꝑime¬
rent: His aũt cadentib &iam reliquus de rap¬
tus exercitus & dimicatione fortissima ꝓcedente:
abner popłs uictus Fugientesq ioab ꝑ seqͥ non ces¬
sabat: p̃cipiens armatis ut post eoꝵ uestigia festina¬
rent & neqͣquã occidendo deficerent: Cuiꝰ etiam
fr̃s : de testati sunt ꝓnissime : inter quos clarioꝵ
fuit p̃cipue uinior asahel: qui tantam gloriam
habuit in pedũ uelocitate: ut non solum homi¬
nes sed etiam ęquos ad currendũ certaminȩ suꝑa-¬
re t ÷ Is igit᷑ ꝑ sequebat᷑ pͥncipem ab ner rȩcto
gressu: In neutraq parte de clinans: Cumq
respexissit abner & consid̾asset impetum seqͣntis
& dixisseo ut unius militis arma sumens ab eiꝰ
ꝑ secutione qͥesceret: & rursus ille nequaꝗͣ. a suo
conamine penitus abstineret: monente illo de¬

Expanded text:
capita hostium eorum, lumbos et latera suis gladiis capita hostium eorum, lumbos et latera suis gladiis perforarunt, donec omnes quasi ex uno constituto perimerent. His autem cadentibus, etiam reliquiis direptus exercitus. Et dimicatione fortissima proce dente, Abner populus victus, fugientesque Joab persequi non cessabat, praecipiens armatis, ut post eorum vestigia festinarent, et nequaquam occidendo deficerent. Cujus etiam fratres decertati sunt pronissime, inter quos clarior fuit praecipue junior Asael. Qui tantam gloriam habuit in pedum velocitate, ut non solum homines, sed etiam equos ad currendum certamine superaret. Is igitur persequebatur principem Abner, recto gressu in neutra parte declinans. Cumque respexisset Abner, et considerasset impetum sequentis, et dixisset ut unius militis arma sumens ab ejus persecutione quiesceret, et ille rursus nequaquam a suo conamine penitus abstineret, monente illo de
Abbreviated transcription (Latin):
Dixitq abner ad ioab Surgant pueri &e ludant
coram nobis. & respondit ioab Surgant: surrexer̃
gͦ & transier̃ numero : xii. de benanin ex paitȩ isbo¬
seth filis saul: & xii. de pueris dauid: ad phensoq
unus qͥsq capite comparis sui: de fixit gladium
in latus contrii & cecidunt simul & reliqͣ Hunc
locũ iosephus ita exponit: Ab ner aut̃ ꝓmouit
electũ nimis exercitũ: ut congrederetꝰ cum tͥbu
filius sariuę sororis eiꝰ : de patit sar natus: Hic
aũt erat cont᷑ abner constitutus miliciȩ pͥnceps:
cum quo etiam fuer̃ & sui fr̃s: abisai asael. &
om̃s armati daiud: Itaq ueniens ad quemdam
fontem in ciuitate gabaa: aciem constint ad pus¬
nandum : dicente uero abner ad eum: uelle sẽ
ꝓbare quis eoꝵ robustiorẽ exercitũ haberet: con¬
uenit inter utrosq at xit ut duodecim iuros
pugnaturos mitterent: & ꝓccedentes in cer me¬
dias acies qͥ exutraq partę iocum fuerant acer¬
tamine: Relictisq gladiis uiri dd̃ & tenentes

Expanded text:
ant coram nobis. Et respondit Joab: Surgant. Surrexerunt ergo et transierunt numero duodecim de Benjamin ex parte Isboseth filii Saul, et duodecim de pueris David. Apprehensoque unusquisque capite comparis sui, defixit gladium in latus contrarii, et ceciderunt simul, » etc. Hunc locum Josephus ita exponit: « Abner autem promovit electum nimis exercitum, ut congrederetur cum tribu filius Sarviae sororis ejus, de patre Sar natus. Hic autem erat contra Abner constitutus militiae princeps. Cum quo etiam fuerunt et sui fratres Abissai, Asael et omnes armati David. Itaque veniens ad quemdam fontem in civitate Sabaa, aciem constituit ad pugnandum. Dicente vero Abner ad eum velle se probare quis eorum robustiorem exercitum haberet, convenit inter utrosque ut duodecim viros pugnaturos mitterent et procedentes inter medias acies qui ex utraque parte jocum fecerant a certamine, relictisque gladiis viri David, et tenentes
Abbreviated transcription (Latin):
Seo & uiros qui erant cũ eoduxit dauid singulos
cum domo sua: & manser̃ in opidis hebrom: Ascen¬
sus iste dauio cum duab urorib sius in hebron :¬
signifieat conuocationes duarum plebnũ in ecełum
catholicam Hebron eñi : in terp̃ conuigium: & bene
sola sc̃a eccłia: coniugium nominat᷑: Sola & una
est. sponsa uideł cęlestis regis: de qua in cantico
colunba mea ꝑfecta mea una ẽ matri suę. elec¬
ta genetrici sue: Illuc ałcit dauid singłos ui ros cum
domu sua: quia unus qͥsq fidelium in illam socie¬
tatẽ ꝑp̃dicationẽ euangłii conuocat᷑: Nec ẽ distinc
unxer̃ ibi dauid: ut regnares suꝑ domũ uida. Un¬
gent uiri iuda dauo in regem ut regnet suꝑ do¬
mum iuda : quia suꝑbis ac contemptorib sꝑnen¬
tib grãm dĩ: electi quiq bona fama sacrę p̃di¬
cationis & iurtutũ studio: rite confiteno᷑. xp̃m
esse. regem in uniuerso popło suo: ac ipsũ eẽ. ciui
om̃is potestas a patrę data ẽ in cęlo & in terra: ut

Expanded text:
avid singulos cum domo sua et manserunt in oppidis Hebron. » Ascensus iste David cum duabus uxoribus suis in Hebron significat convocationes duarum plebium in Ecclesiam catholicam. Hebron enim interpretatur conjugium, et bene sola sancta Ecclesia conjugium nominatur. Sola et una est sponsa videlicet coelestis regis, de qua in Canticis columba mea, perfecta mea, una est matris suae, electa genitrici suae. Illuc duxit David singulos viros cum domo sua: quia unusquisque fidelium, in illam societatem per praedicationem Evangelii, convocatur. « Non unxerunt ibi David, ut regnaret super domum Juda. » Ungunt viri Juda David in regem, ut regnet super domum Juda; quia superbis ac contemptoribus spernentibus gratiam Dei, electi quique bona fama sacrae praedicationis et virtutum studio rite confitentur Christum esse regem in universo populo suo, ac ipsum esse, cui « omnis potestas a Patre data est in coelo et in terra, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mitiis sius multatudine gentiũ fecundata: uix
in mundi fine uideos quos in ueniet suscipit:¬
& extrema colligens. eos quasi reliqͥ is frugum
ponit : de qͥbus nimirũ reliquiis: lsaias dicit
Si fuerit numeriis filioꝵ isrł quasi arena maris :
reliqͥe salue fient ⁊ Possunt cam̃ idcirco gelboe
montes exore ꝓpħȩ maledici: ut dum fructus
ex arescente terra non oritur: possessores terrx
stereliatis dampno feriant᷑: quatenus ipsi ma¬
ledictionis sententiã accuꝑent: qͥ apuo se mortem
retis suciꝑe Iniqͥtate sua exigente meriussent :¬

Expanded text:
imitiis multitudine gentium fecundata 559 vix imitiis multitudine gentium fecundata 559 vix in mundi fine Judaeos, quos invenit, suscipit, extponet. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: Si fuerit numerus filiorum Israel, quasi arena maris, reliquiae salvae fient. Possunt enim idcirco Gelboe montes ore Prophetae maledici, ut dum fructus ex arescente terra non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam accipiant, qui apud se, mortem regis suscipere, iniquitate sua exigente, meruissent
Abbreviated transcription (Latin):
ionathan in excelsis cuis id est in peccato in obedi¬
boȩ montib maledic̃ dicens. Montes gelbes nec
ros nec pluuia ueniant suꝑ uos: neq sint agri
pͥmitiarum quia ibi abiectus est clipeus saul qͣsi
moriente deliquer̃ : quatenus in eis nec ros nec plu¬
uia caderet & ab omni eos uriditatis germine
sententię sermo siccaret: Seo quia gelboe int̾p̃
de cursus ÷ ꝑsaul aũt unctum & mortuũ mors¬
nr̃i mediãtoris expͥmit᷑: Non in merito ꝑ gelboe
montes. suꝑba uideoꝵ corda de signantur : quȩ
dum in huiꝰ mundi desideriis de fluunt: in xp̃i
id ẽ uncti se morte miscuer̃: & quia in eis unc¬
tus rex corporalit̾ morit᷑ ipsi ab om̃i gr̃ȩ rore sic¬
cant᷑ : De qͥb & benedicit᷑ ut agri primitiaꝵ esse
non possint: suꝑbe qͥppȩ ebreoꝵ mentes pͥmitiuos
fructus non ferunt : quia in redemptoris aduen¬
tu ex paite maxima in ꝑfidia remanentes pͥmor¬
dia fidei sequi noluer̃: Sc̃a namq eccłia in pͥ¬

Expanded text:
onathan, « in excelsis tuis, » hoc est in peccato inobediboe montibus maledicit, dicens: « Montes Gelboe, inquit, nec ros, nec pluvia, veniant super vos. Neque sint agri primitiarum quia ibi abjectus est clypeus fortium, cmoriente, deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine, sententiae sermo, siccaret? Sed decursus, per Saul unctum et mortuum mors mediatoris exprimitur; non immerito per Gelboe montes superba Judaeorum corda signantur: quae dum in hujus mundi desideriis defluunt, in Christi, id est, uncti, se morte miscuerunt. 47. Et quod in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur, de quibus et bene dicitur ut agri primitiarum esse non possint. Superbae quippe Hebraeorum mentes primitivos fructus non ferentes, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerint. 48. Sancta namque Ecclesia in pr
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt: In ebreo habet᷑. suꝑ excelsa tua & est sensus.
o saul. gloriosi isrł. suꝑ excelsa tua in terfecti st̃:
quia in pecato in obedientiȩ tuę una tecũ ꝑ ie¬
runt: In obȩ dientia Namq tua ꝓidolis id ẽ excel¬
sis reputata est: sic̃ ẽ illud in libro samueł: Melior
est eñi oberdientia quã uictime : & auscultare ma¬
gis quã offerre ad ipem arietum. qm̃ quasi pecca

Expanded text:
ti sunt. In Hebraeo habetur, super excelsa tua. Et est sensus: ti sunt. In Hebraeo habetur, super excelsa tua. Et est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et auscultare magis, quam offerre adipem arietu
Abbreviated transcription (Latin):
contra ierobam filiũ nabath: & multa huiꝰ modi
uolumina quȩ scͥptura qͥdem fuisse ꝓbat scͥpta.
Seo hodie constat non esse : Uastata namq acaldeis
ꝓuinciȩ opu̾s. hostili ẽ ignȩ cone sumta : Exqua
pauci qͥ nunc in sc̃a scriptura continentꝰ libri : pꝰ¬
modum et raȩ pontificis & ꝓpħe sunt in dustria res¬
caurati Unde scriptũ ẽ: de eo: Ascendit etras de.
babilone : & ipse scriba uelox in lege moysi elox
uidelicet: quia ꝓmtores litterarũ figuitis quã eate
nus ebrei habebant repꝑit: & in epła regis ꝑsarũ
lta scͥptũ ẽ: Artarxerses rex regum: ez raę sacer¬
doti seribȩ legis dĩ cęli docꝰtassimo sał.. Sunt tam̃
qͥ dicunt: hunc librũ iustoꝵ in tellegi deberȩ ipsũ
librũ regum: ubi continent ᷑ ꝓpłx iusti. samuel ui¬
delicet gad & nathan: in quoꝵ libro scriptũ ẽ: qͣlit̃
saul recedens atimore dñi ꝑ in obedientiam suam
ꝑiit: In cliti cui isrł̃: suꝑ montes aios in terfec¬

Expanded text:
ra Hieroboam, filium Nabath; et multa huius volumina, quae Scriptura quidem fuisse probat, sed hodie constat non esse. Vastata namque a Chaldeis provinciae opes hostili est igne consumpta, ex qua pauci, qui nunc in sancta Scriptura continentur libri, postmodum Esdrae pontificis et prophetae sunt industria restaurati. Unde scriptum est de eo: Ascendit Esdras de Babilone, et ipse scriba velox in lege Moysi, – velox videlicet, quia promptiores litterarum figuras quam eatnus Hebraei habebant, reperit. Et in epistola regis Persarum legitur: « Artaxerxes rex regum Ezrae sacerdoti, scribae legis Dei coeli doctissimo salutem. » Sunt tamen qui dicunt, hunc librum justorum intelligi debere ipsum librum Regum, ubi continentur prophetae justi, Samuel videlicet, Gad et Nathan, in quo scriptum est, qualiter Saul recedens a timore Dei per inobedientiam suam iit. Inclyti tui Israel super montes tuos interfec
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ de dł qm̃ plangebat incerfectos saul
& ionathan ÷ quia preceꝑit ut docerent filios u¬
aa artum: loco fecio: ut quia philisteos sagita¬
riis abundare iam nouerat: unde & saul ma¬
xime horũ ic tib ꝑierat: eanrdẽ bellandi ar¬
tem & sui milites ao reiuncendos eos discerent:
cum: hoc est ut reges uida doceret fertitudinõ
scit᷑ ut fortes & in tenti essent in cimore dñi &
in p̃ceptis dĩ÷ ne ꝑ in obedientiã a foriudins
& timore dñi sic̃ saul recederent: & eo mͦ quo illȩ
ꝑierat ꝑirent: Qđ uero sequit᷑: sic̃ scriptum ẽ
in libro iustoꝵ : Ipsum librum hodie nusquam
neq apud ipsos ebreos in ueniri posse asseuerant:
Sic̃ nec librum belloꝵ dñi ÷ cuius in libro nu¬
meroꝵ mentio ẽ: Neq carmina salomonis.
Neq disputationes eus sapientissimas de lig¬
noꝵ natura herbarumq om̃ium : Itemq¬
lumentoꝵ uoluqũ repalium & pisciũ: ł qđ in libro
uerboꝵ dierũ dicit᷑. reliqͣ uero oꝑum gilomonis pͥoꝵ

Expanded text:
avid, quando plangebat interfectos Saul et Jonathan, quia praeceperit ut docerent filios Juda arcum, ideo fecit, ut quia Philisthaeos sagittariis abundare jam noverat, unde et Saul maxime horum ictibus perierat, eamdem bellandi artem et sui milites ad revincendos eos discerent. cum, hoc est, ut reges Juda docerent fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam a fortitudine et timore Domini sicut Saul recescerent. Quod vero sequitur: Sicut scriptum est in libro justorum, ipsum librum hodie nusquam, neque apud ipsos Hebraeos inveniri posse asseverant, sicut nec librum bellorum Domini, cujus in libro Numerorum mentio est; neque carmina Salomonis, neque disputationes ejus sapientissimas de lignorum natura, herbarumque omnium, itemqjumentorum, volucrum, reptilium et piscium; vel quod in libro Verborum dierum dicitur: Rel
Abbreviated transcription (Latin):
cernit᷑: Cumq anr̃is ibidẽ eccłia iam extrue¬
ta si t: in circuitu a cunctis gentib therebinti
locus suꝑsticione colitur: eo qđ sub ea abraham
angłos quonoa hospitio susceꝑit: Hȩc gͦ pͥmũ
arbe postea hebron ab uno filioꝵ caleph sorti¬
ta uocabulũ est Legs uerba dierũ: Condita
est aũt ante septẽ annos: quã tanis urbs aegẏpai
condetur u. Egressusq abner filius ner
&̃ pueri is boseth filis saul de castris in gabao:
Porro ioab filius sariuȩ & pueri dauid egressi
sunt : & occurier̃ eis uixta piscinã gabaon: &¬

Expanded text:
cernitur: cumque a nostris ibidem ecclesia jam instrucernitur: cumque a nostris ibidem ecclesia jam instruta sit, in circuitu a cunctis gentibus terebinthi locus superstitione colitur, et sub ea Abraham angelos quondam hospitio susceperit. Haec ergo primum Arbe, postea Hebron ab uno filiorum Caleb sortita vocabulum est. Lege Verba Dierum . Condita est autem ante septem annos, quam ea urbs Aegypti conderetur. « Egressusque Abner filius Ner, et pueri Isboseth filii Saul de castris in Gabaon. Porro Joab filius Sarviae, et pueri David egressi sunt, et occurrer
Abbreviated transcription (Latin):
tenario dierũ numero de currit regnat: scđm
illud: Eccȩ ego in qͥt uob̾cum sum om̃ib diebus
usq ad consuminationẽ scłi: Q post expletionẽ se¬
narii pumeri hoc ẽ ꝑfec̾tionẽ boni oꝑis om̃s elec¬
tos suos ad sabbatum uerum idẽ ad requis̃ sempi¬
ternã ꝑdiicet: ubi & ꝑfruent᷑ dei uisione ꝑpetua:
Est aũt hebron ciitas in tͥbu uida : quȩ quondã
uocabatur arbȩ licet male in grecis codicib habe¬
atur arboc: Corrupte gͥ in nr̃is codicib arboc scri¬
bitur: cum in ebreis legat᷑ arbe id ẽ.iiiͦiͬ: exeo
qđ ibi tres patriarchȩ abraham ysaac & lacob
sepulti s. int: & adam magnus ut in iħu libro
scriptũ ẽ: licet eum qͥdã conditum in loco caluariȩ
polis pͥylistinoꝵ: & habitaculũ gigantũ. regnumq
postea dauio in tͥhu uida: ciuitas sacerdotał & fu¬
gitiuoꝵ: Distat ad meridianã plagam abhelia
milib circiter .xx. duob: ubi & quercus abrahã

Expanded text:
senario dierum numero decurrit, regnat: secundum senario dierum numero decurrit, regnat: secundum illud, « Ecce ego, inquit, vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi , » et post expletionem senarii numeri, hoc est perfectionem boni operis, omnes electos suos ad sabbatum verum, id est ad requiem sempiternam, perducet, ubi et perfruentur Dei visione perpetua. Est autem Hebron civitas in tribu Juda, quae quondam vocabatur Arbae, licet male in Graecis codicibus habetur Arboe. Corrupte igitur in nostris codicibus Arboe scribitur, cum in Hebraeis legatur Arbae, id est quatuor, ex eo quod ibi tres patriarchae, Abraham, Isaac, et Jacob sepulti sunt, et Adam magnus, ut in Genesi libro scriptum est. Licet eum quidam conditum in loco Calvariae polis Philisthinorum, et habitaculum gigantum, regnumque postea David in tribu Juda, civitas sacerdotalis et fugitivorum: distat ad meridianam plagam ab Hierusalem millibus circiter viginti duobus, et quercus Abram, q