comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scriptũ ẽ. & dissipabo benedictionẽ urãm.
A.lxcx. additũ ẽ. & in hebraico ñ habetur. Qeqͥd
potest in excusatione peccati sui humanꝰ ani¬
mus inuenire. & falsa se satisfactione defende.
hoc p̃uidens sermo diuinꝰ corripit atq condem¬
nat. & ẽ. sensus. Qa offertis cecũ & claudum
& languidũ. & hoc ipsũ ñ de ur̃o s de rapi¬
nis & de spoliis fletibꝰq miseroꝵ. & insuꝑ dici¬
tis de labore & pauꝑtate offerimꝰ qđ̃ habemꝰ:
ꝓpt̾ea ego dico generaliter ut uos arguat ꝓpͥa
conscientia. Certe obtenditis pauꝑtate̾ & capti¬
uitatis inuiriã. & tenuitatẽ rei familiaris. Au¬
dite qđ infero. Maledietꝰ dolosus qͥ hab& in gre¬
ge suo masculũ. & uotũ faciens immolat debile
dño. Si ñ habes masculũ nichil tͥ noc& maledi¬
etio. Hec autẽ dicendo ostendit eos habe que
optima sunt. & offerre que mala sunt. Ad uos
gͥ osacerdotes hoc mandatũ ẽ. fecistis qđ impiũ

Expanded text:
 scriptum est, et dissipabo benedictionem vestram, a LXX additum est, et in Hebraico non habetur. Quidquid potest in excusationem peccati sui humanus animus invenire, et falsa se satisfactione defendere, hoc praevidens sermo divinus corripit atque condemnat. Et est sensus, quia offertis caecum et claudum et languidum, et hoc ipsum non de vestro, sed de rapinis, et spoliis fletibusque miserorum, et insuper dicitis, de labore et paupertate offerimus quod habemus: propterea ego dico generaliter, ut vos arguat propria conscientia. Certe obtenditis paupertatem et captivitatis injuriam, et tenuitatem rei familiaris: audite quod infero: Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et votum faciens immolat debile Domino. Si non habes masculum, nihil tibi nocet maledictio. Haec autem dicendo, ostendit eos habere quae optima sunt, et offerre quae mala sunt. Ad vos igitur, o sacerdotes, hoc mandatum est, fecistis quod impium
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ ñ suscipiã de manib ur̃is. Quia abortu soliᷤᷤ
usq ad occasũ. nom̃ meũ głiosũ ẽ. in gentib: &
in om̃i loco incentũ offert᷑ nomini meo. & sacrifici¬
ũ mundũ qr maguũ ẽ. nom̃ meũ in gentib dic̃
dicitis m̃sa dm̃ polluta ẽ. & qͥ suꝑ ponunt᷑ despe¬
eti sunt sibi eius: & dixistis. Ecce de afflictione
rebatis rapinas & clauda. & debilia: & offereba¬
tis sacrificiũ. Si suscipiã ea de manib uris dic̃
riȩ ñ extenuare quȩ scripta sunt. Ergo ꝓpͥe nẽ
claudũ & languidũ ad immolandũ. ut sciarł
carnalib uictinis spales uictimas successuras.
& neq̃ꝗͣ taurorũ hircoꝵq sanguinẽ: s thimiama
hoc ẽ. scoꝵ orationes dnõ offerendas. & ñ i una
mundã ut apopło isrł: s mundã ut in ceruno¬
niis api̾anoꝵ. Abortu enĩ solis usq ad occasũ¬

Expanded text:
ficium non suscipiam de manibus vestris, quia ab ortu solis usque ad occasum nomen meum gloriosum est in gentibus: et in omni loco incensum offertur nomini meo, et sacrificium mundum, quia magnum est nomen meum in gentibus, dicit polluta est, et qui superponuntur despecti sunt cibi ejus, et dixistis, haec de afflictione rebatis rapinas, et clauda 952 et debilia, et offferebatis sacrificium: si suscipiam ea de manibus vestris, riae non extenuare quae scripta sunt. Ergo proprie nunc claudum, et languidum ad immolandum; ut sciant carnalibus victimis spirituales victimas successuras. Et nequaquam taurorum hircorumque sanguinem; sed thymiama, hoc est, sanctorum orationes Domino offerendas, et non in una mundam, ut a populo Israel; sed mundam, ut in caeremoniis Christianorum. Ab ortu enim solis usq
Abbreviated transcription (Latin):
etimas dnõ. Quod si recipimus : gͦ ab eccła rursũ
ad aliã religionẽ uictime transferende sunt.
& qͣmͦ legi euangliũ. sic rursũ euangłio. ea quȩ
ñ st̃ futura succedent. Mensã qͦq dnĩ contami¬
natã ad seãs scripturas referunt: si alit̾ quam
seripte sunt intelligantur. Maledictꝰ dolosus qͥ
hab& ingrege suo masculũ : & uotũ faciens im¬
molat debile dnõ. Qͥa rex magnꝰ ego sũ dic̃ dñs

Expanded text:
ctimas Domino. Quod si recipimus: ergo ab Ecclesia rursum ctimas Domino. Quod si recipimus: ergo ab Ecclesia rursum ad aliam religionem victimae transferendae sunt. Et quomodo Legi Evangelium, sic rursum Evangelio ea quae non sunt futura, succedent. Mensam quoque Domini contaminatam ad sanctas Scripturas referunt, si aliter quam scriptae sunt, intelligantur. Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et votum faciens immolat debile Domino. Quia rex magnus e
Abbreviated transcription (Latin):
bant : & ablati cedebant in usus sacerdotũ.
Aut certe ita incelligendũ. Polliustis nom̃ meu̾
in eo qđ dicitis. Quid ꝓdest si offeramꝰ obtima :
locausta. Nec sufficits sermonis impietas. s et¬
am hoc dixistis. Ecce de labore. & exsufflastis il¬
lud dic̃ dñs exercituũ. Cuiꝰ orationis sensus hic¬
ẽ. Dixistis de captiuitate reuersi hostib p̃dȩ¬
sumꝰ. Quicqͥd hab̾e potuunꝰ uiȩ labore consum¬
ptũ ẽ. Qualiacũq habemꝰ offerimꝰ. & hȩc dicen¬
do exufflastis urã sacrificia: idẽ. exsufflatione
mea digna fecistis. Siue ut  hebreo legi potest.
& exsufflastis me hec dicendo ñ sacrificio: s mͥ
cui sacrificabatis fecistis inuiriã. Quã obrẽ ne¬
quaꝗͣ suscipiã illud de manu ur̃a: dic̃ dñs omp̃s¬
Quidã putant hoc qd̃ ad uideos specialit̃ dr̃. eo
qd uictime eorũ immundȩ sint atq pollute & sa¬
crificiũ tͣnfferatur ad gentes: intelligi debere
suꝑ eccłiȩ sacerdotib qͥ negligentes offerunt ui¬

Expanded text:
bant, et ablati cedebant in usus sacerdotum . Aut certe ita intelligendum: Polluistis nomen meum in eo quod dicitis: quid prodest si offeramus optima? qlocausta. Nec sufficit prioris sermonis impietas, sed etiam hoc dixistis: Ecce de labore, et exsufflastis illud, dicit Dominus exercituum. Cujus orationis hic sensus est: Dixistis, de captivitate reversi ssumus, quidquid habere potuimus, viae labore consumptum est: qualiacumque habemus, offerimus; et haec dicendo exsufflastis vestra sacrificia, id est, exsufflatione mea digna fecistis: sive ut in Hebraeo legi potest: Et exsufflastis me haec dicendo; non sacrificio, sed mihi cui sacrificabatis, fecistis injuriam. Quamobrem nequaquam suscipiam illud de manu vestra, dicit Domhoc quod ad Judaeos specialiter dicitur, eo quod victimae eorum immundae sint atque pollutae, et sacrificium transferatur ad gentes, intelligi debere super Ecclesiae sacerdotibus, qui negligenter offerunt vi
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ ianue: & ñ fuccendetur altare meũ gra
ueritate discordant : & necesse ẽ. ubi diuersa
ẽ. int̾p̃tatio: ut diuersus & sensus sit. Quia
obtulistis cecas & claudas & debiles uictimas:
uos enĩ hȩc quȩ dixi uniuersa fecistis. agite
penitentiã si quomͦ misereat᷑ ur̃ĩ ds. Iullus enĩ
in uobis usq ad extremũ ministeriũ: ñ dico pon¬
tifex : ñ sacerdos. ñ leuita. ñ cantor. s ne ianitor
Hoc autẽ dieit: decimas significans omĩum fru
que offeruntur apopłis. Ex qͦ ostendit᷑ accepti¬
orẽ : dño seruitutẽ: quȩ mercedẽ in p̾sentiarum
ñ postulat. Unde & apłs gratis p̃dicat euuange¬
liũ & nocte & die manib suis laborat neciui one¬
ri sit & hane głiã suã gr̃ę p̾dicationis in genti¬
bus neq̃ꝗͣ euacuandã ẽẽ. testatur. Poirro. lacaͣo.
aliũ multo suggesserunt sensũ. Osacerdotes qͥ
hostias debil es iminolatis: conuertimini ad peni¬
manuũ urarũ. Qd aut̃ infert si suscipiã ex uob̃

Expanded text:
dentur ostia, et non succendetur altare meum gratveritate discordant: et necesse est, ubi diversa est interpretatio, ut diversus et sensus sit. Quia obtulistis claudas et caecas et debiles victimas, vos enim haec quae dixi universa fecistis: agite poenitentiam, si quo modo misereatur vestri Deus: nullus enim in vobis usque ad extremum ministerium, non dico pontifex, non sacerdos, non Levita, non cantor, sed nec janitor Hoc autem dicens, decimas significat omnium frugum, quae offeruntur a populis. Ex quo ostenditur, acceptiorem esse Domino servitutem, quae mercedem in praesentiarum non postulat. Unde et Apostolus gratis praedicat Evangelium ; et nocte et die manibus suis laborat, ne cui oneri sit et hanc gloriam suam gratuitae predicationis in gentibus, nequaquam evacuandam esse testatur . Porro LXX alium multo suggerunt sensum: O sacerdotes, qui hostias debiles immolatis, convertimini ad poenimanuum vestrarum. Quod autem infert: Si 951 suscipiam ex vobis
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ad altare: qr orationes ur̃e ad illũ nͥ ꝑueniens.
ito : qͥ hanc sequunt᷑ intelligentiã ꝗͣ nẽ exponimꝰ
uertunt in grãm: ut uidelic& gram ñ habears
altari diũ seruiendi. Non ẽ. mͥ uoluntas in uobis
dic̃ dñs exercituũ: & munꝰ ñ suscipiã de manu

Expanded text:
orationes vestrae ad illum non pervenient. ito: qui hanc sequuntur intelligentiam quam nunc exponimus, vertunt in gratiam, ut videlicet gratiam non habeant altari Domini serviendi. Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus exer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ humanã głam. uł lucra scli quę głiã con¬
seq̃nt᷑. loqͣtur in poplis & diuitib blandiat᷑ &
bonor & peccatores. & uixta ia cobũ suscipiat eos
qͥ cũ anulis aureis ad se ueniunt. & pauꝑes scõs
repella&. nom̃ dĩ despicit. & panẽ polluit doctri¬
narũ. & in ipsũ dm̃ iacit contumelias m̃sã scri¬
pturarũ eiꝰ. iñsis idolorũ scłarisq doctͥne pu¬
tans eẽ. cominunẽ. Si offeratis cecũ ad ĩmolã¬
dũ nonne malũ ẽ: & si offeratis claudũ &lan

Expanded text:
propter humanam gloriam, vel lucra spropter humanam gloriam, vel lucra ssequuntur, loquatur in populis et divitibus blandiatur, et honoret peccatores, et juxta Jacobum suscipiat eos, qui cum annulis aureis ad se veniunt , et pauperes sanctos repellat, nomen Dei despicit, et panem polluit doctrinarum, et in ipsum Deum jacit contumelias, mensam Scripturarum ejus mensis idolorum saecularisque doctrinae putans esse communem. Si offeratis caecum ad immolandum, nonne malum est? Et si
Abbreviated transcription (Latin):
inis urbis antiq altare tantũ extruxerant ñ
eiꝰdẽ głie cuiꝰ pͥstinũ fuerat. & putabãt de ẽẽ.
religionis scĩmoniã. qͥa deerat edificationis abi¬
tio. Tenues lineas dłximus : qͥb impͥm̃da ẽ. ex¬
planatio sp̃alis. Corripit sermo diuinꝰ epõs. atq
cerdotale & regi dĩ sumꝰ om̃s qͥ baptizati inxepm̃¬
xpĩ censent᷑ noĩne : cur despiciant nom̃ dĩ. & in¬
t̾rogantib in qͦ despexerint nom̃ eiꝰ. causas mon¬
strat offense. Offertis inqͥt suꝑ altare meũ panẽ
polutũ. Pollumꝰ panẽ id ẽ. corpꝰ xp̃i. qͣndo ndi¬
gni accedimꝰ ad altare. & sordidi mundũ sangui¬
nẽ bibimꝰ & dicimꝰ : iñsa dni despecta ẽ. non qͦ
hoc aliqͥs audeat dicẽ. & qđ impie cogitat sce¬
lerata uoce ꝓferre : s oꝑa peccatoꝵ despiciunt
m̃sã dĩ. Possumꝰ & alit̃ dicẽ. Doctor ȩccłȩ qͥ spi¬
ritalẽ conspic̃ panẽ. & eũ poplis aiuidit. si uł

Expanded text:
inis urbis antiquae, altare tantum exstruxerant, non inis urbis antiquae, altare tantum exstruxerant, non ejusdem gloriae, cujus pristinum fuerat, et putabant deesse religionis sanctimoniam, quia deerat aedificationis ambitio. Tenues lineas duximus, quibus imprimenda est explanatio spiritualis. Corripit sermo divinus episcopos, cerdotale et regale sumus, omnes qui baptizati in censemur nomine, cur despiciant nomen Dei: et interrogantibus, 949 in quo despexerint nomen ejus, causas monstrat offensae: Offertis, inquit, super altare meum panem pollutum. Polluimus panem, id est, corpus Christi, quando indigni accedimus ad altare, et sordidi mundum sanguinem bibimus, et dicimus, mensa Domini despecta est; non quod hoc aliquis audeat dicere, et quod impie cogitat scelerata voce, proferre; sed opera peccatorum despiciunt mensam Dei. Possumus et aliter dicere: Doctor Ecclesiae qui spiritualem conficit panem, et eum populis dividit, si vel
Abbreviated transcription (Latin):
posita st̃ despexistis obelo p̃notauimꝰ. qr inhe¬
braico ñ habet᷑. & de sequentib additũ ẽ. At
uos gͥ osacerdotes qͥ despicitis nom̃ meũ. Iste
reuerti. & ñ solũ hoc ñ facitis s mitantes
eam suꝑbis contra dm̃ uocib respondentes sci¬
seitamim ab eo quẽ occulta ñ fallunt. & dicitiᷤᷤ
in qͦ despeximꝰ nom̃ tuũ : ut dissimulationis im¬
pudentia uulnꝰ conscientia ꝓtegatis. Uutas
gͦ scire in qͦ despexistis nom̃ meũ: Offeras suꝑ
altare med̾ panẽ pollutũ. panes uidelic& ꝓ¬
positionis quãs uixta traditiones hebraicas ipsi
serere. ipsi demetere. ipsi molere : ipsi qͦquere
debebatis. & nc̃ sumitis qdcũq de medio. &¬
& uoce temeraria respondetis & dicitis. In quo
polluimꝰ eos siue te : dũ enĩ sacram̃ta uiolant᷑:¬
seqͥt᷑. in eo qd̃ dicitis m̃sa dnĩ despecta ẽ possu¬
mus etiã int̾p̃tari : qđ reuersi de babilone nec¬
dũ tẽplo edificato manentes in casulis & in ru¬

Expanded text:
posita sunt despexistis, obelo praenotavimus, quia in Hebraico non habetur, et de sequentibus additum est. Ad vos, igitur, o sacerdotes, qui despicitis nomen meum, iste converti: et non solum hoc non facitis, sed imitantes Cain, superbis contra Deum vocibus respondentes, sciscitamini ab eo quem occulta non fallunt, et dicitur: In quo despeximus nomen tuum ? ut dissimulationis impudentia, vulnus conscientiae protegatis. Vultis ergo scire in quo despexeritis nomen meum? Offertis super altare meum panem pollutum: panes videlicet propositionis, quos juxta traditiones Hebraicas, ipsi serere, ipsi demetere, ipsi molere, ipsi coquere debebatis: et nunc sumitis quoscumque de medio, t voce temeraria respondetis, et dicitis, in quo polluimus eos, sive te? Dum enim sacramenta violantdicitis, mensa Domini despecta est, possumus ita interpretari: Quod reversi de Babylone, necdum templo aedificato, manentes in casulis, et in ru
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s sciens differentiã filii & serui: a filio
głam. a seruo timorẽ expetit. Principiũ enim
sapientie timor dni. ut de timore seruorũ ad
filiorũ głam transeamus. At uos osacerdotes
qͥ despicitis nomen meũ. & dixistis in qͦ despexi¬

Expanded text:
men Deus omnipotens sciens differentiam filii et servi, et a filio gloriam, a servo timorem expetit: Principium enim sapientiae timor Domini , ut de timore servorum, 948 ad filiorum gloriam transeamus. Ad vos, o sacerdotes, qui despicitis nomen meum, et dixistis
Abbreviated transcription (Latin):
uos babeat. & a malis ꝑ supplicioꝵ formidinẽ re¬
cedamꝰ: legimꝰ in malã partẽ filios. Eramꝰ faii
ire. & filii gehennȩ. quos pharisei mari terrisq
circuitis. dignos genuere tormentis. Q udas
ꝓditor filius ꝑditionis appellatur. Et in oetoge¬
simo octauo psalmo de dño scribitur filius un¬
qͥtatis ñ appon& nocere ei. In osee qͦq filii for¬
nicationis uocant᷑ qͥ sunt de matre meretrioe
diabolo nati estis & desideria patris ur̃i uultis
facere. In bonã partẽ filios legimꝰ: ut filios dĩ.
Quotqͦt eũ receperunt dedit eis potestatẽ filios
dĩ fieri. Et filios sapientię euuangło ꝓclamã¬
te. iustificata ẽ.sapientia a filiis suis. Q filios
abrahã. Am̃ am̃ dico uobis potest ds de lapi

Expanded text:
nos habeat, et a malis per suppliciorum formidinem recedamus. Legimus in malam partem filios: Eramus filii irae, et filii gehennae , quos Pharisaei, mari terrisque circuitis, dignos genuere tormentis . Et Judas proditor, filius perditionis appellatur ; et in octogesimo octavo psalmo de Domino scribitur: Filius iniquitatis non apponet nocere ei . In Osee quoque filii fornicationis vocantur, qui sunt de matre meretrice diabolo nati estis, et desideria patris vestri vultis facere . In bonam partem filios legimus, ut filios Dei: Quotquot eum receperunt, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Et filios sapientiae, Evangelio proclamante: Justificata est sapientia, a filiis suis : Et filios Abraham: Amen amen di
Abbreviated transcription (Latin):
Lic& pͥusꝗ nasceremini in iacob quasi filios ama¬
re uos ceꝑim. tam̃ eligite qͦ me. uocabulo nomi¬
netis. Aut pat̾ sum ur̃ aut dñs. Si pat̾: debi¬
tũ patri honorẽ reddite. & aignã parente of¬
ferte pietatẽ. Si dñs cur me contẽnitis. cur anm̃
ñ timetis: Loqͥtur aut̃ ad eos qͥ sub ⁊orobabel
& iħu filio iosedech. & erra sacerdote. & neemia
de captiuttate babilonia sunt reuersi. ext̾uctoq
ciuitatis. & nichilominꝰ in peccatis pͥstims ꝑmane¬
bant. dm̃ nee timore nec amore uenerantes. Qđ aut̾¬

Expanded text:
riusquam nasceremini, in Jacob quasi filios amare vos coeperim: tamen eligite quo me vocabulo nominetis, aut pater sum vester, aut dominus. Si pater, debitum patri honorem reddite, et dignam parente offerte pietatem. Si dominus, cur me contemnitis? cur dominum non timetis? Loquitur autem ad eos qui sub Zorobabel et Jesu filio Josedec, et Ezra sacerdote, et Neemia, de captivitate Babylonia sunt reversi , exstructoque civitatis, et nihilominus in peccatis pristinis permanebant, Deum nec amore, nec timore
Abbreviated transcription (Latin):
uenit bora clarifica filiũ tuũ ut filiꝰ tuus elari¬
fic& te. apã grecos adgacañ. legit᷑ ia ẽ. glifica.
quẽ locũ pleriq latinoꝵ honorifica int̾pretati st̃.
Simulq consideremꝰ qđ filiꝰ ac seruis inscriptis
scĩs uoluntate fiat non necessitate natẽ. Qͥ enĩ

Expanded text:
Filius tuus clarificet te , apud Graecos δόξασον legitur, id est, glorifica. Quem locum plerique Latinorum honorifica, interpretati sunt. Simulque consideremus, quod filius ac servus in Scripturis sanctis voluntate fiat, non necessitate naturae. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
& magnũ ẽ. nom̃ meũ in gentib. Qta dieitis m̃sa
dni contaminata ẽ. & qđ suꝑ ponit̾ contẽptibile
ẽ. cũ igne qͥ illud deuorat. Reuersus de babilo¬
ne popłs altare tantũ fortuitis & impolitis lapi¬
dib ureta ezrȩ librũ extrue̾rat. absq tẽplo.
absq urbis edificiis. absq extructione muroꝵ
& putabat minorẽ eẽ. cultũ religionis. qr tẽpli
ornatꝰ deerat. Ad qͦs dñs loqͥt᷑. Pollutũ putatis al-¬
tare & bolocausta ac uictimas quȩ suꝑ imponun¬
tur. ignẽ qͦq qͥ uictimas deuorat eẽ. pollutũ. nec
intelligitis om̃potentẽ dm̃ ñ aurũ gẽmasq & bo-
stiarũ multitudinẽ querere : s uoluntates offe¬
rentiũ. Qͥ autẽ arbit̾nt᷑ ñ altare s mensa᷑ deb̾e¬

Expanded text:
dicitis mensa mini contaminata est, et quod superponitur, contemptibile est cum igne qui illud devorat. Reversus de Babylone populus, altare tantum fortuitis et impolitis lapidibus, juxta Ezrae librum exstruxerunt , absque templo, absque urbis aedificiis, absque exstructione murorum, et putabat minorem esse cultum religionis, quia templi ornatus deerat. Ad quos Dominus loquitur: Pollutum putatis altare, et holocausta ac victimas quae supra imponuntur: ignem quoque qui victimas devorat, esse pollutum; nec intelligitis omnipotentem Deum, non aurum, gemmasque, et hostiarum multitudinem quaerere, sed offerentium
Abbreviated transcription (Latin):
habent sapientiȩ firma uestigia. & debilita¬
tib uariis contabes cunt: si offerant᷑ ȩccłarũ
pͥncipi.aut cuilib& erudito sapientiq doctori.
ñne repudiabunt᷑ & in contumeliã eiꝰ recideN
qͥ talia ẽ. ausus offerre : Et nc̃ dep̾camin uul¬
tũ dĩ ut misereat᷑ ur̃i. De manu enĩ ur̃a fa¬
ctũ ẽ. hoc. Si qͦmͦ suscipiat facies urãs: dic̃ añs

Expanded text:
habent sapientiae firma vestigia, et debilitahabent sapientiae firma vestigia, et debilitatibus variis contabescunt, si offerantur Ecclesiarum principi, aut cuilibet erudito sapientique doctori, nonne repudiabuntur, et in contumeliam ejus recident, qui talia est ausus offerre? Et nunc deprecamini vultum Dei ut misereatur vestri: de manu enim vestra factum est hoc, si quomodo suscipiat
Abbreviated transcription (Latin):
De diuersitate uictimarũ & que offerri debeant
uł ũ offerri : in leuitico plemus discimꝰ. Reuers̾
itaq popłi de babilone. & sacerdotes ac leuite
ianitores atq cantores. & natumei. seruiq salo¬
monis. quorũ etra scribit eatalogũ. illicitas
dõ uictimas offerebant. cecas uidelic& ⁊ elau¬
das. & uaria debilitate confectas. Hoo ẽ. enĩ
quod dicit languidũ uno cuncta sermone cõ¬
p̃bendens. Si istiusmodi inqͥt auci tuo offeres
munera. nonne respuer& : Nonne sibi factã
putar& iniuriã : & hoc audetis offerre dõ qd̃ dare
hominib non audetis. Longũ ẽ. nẽ om̃iũ uicti¬
marũ aꝑire misteria. De his tantũ loquar q
p̃senti capło continentur. Ceca ẽ. animi iuctina
q ñ illustͣtur xpĩ lumine: nec hab& ocłm de
euangłio contuentẽ. Ciauda ẽ. rogantis oratio
que dupplici mente accedit ad rogandũ: & au¬
dit cũ popło udeoꝵ. Usqueqͦ claudicatis utroq
pede : Languida & omĩũ infirmitate cooꝑta:

Expanded text:
De diversitate victimarum, et quae vel offerri debeant, vel non offerri, in Levitico plenius discimus . Reversi itaque de Babylone sacerdotes et Levitae, janitores atque cantores, et Nathinnaei servique Salomonis, quorum Ezras scribit κατάλογον, illicitas Deo victimas offerebant, caecas videlicet et claudas, ac varia debilitate confectas ; hoc est enim quod dicit languidum, uno cuncta sermone comprehendens. Si istiusmodi, inquit, duci tuo offeres munera, nonne respueret? nonne sibi factam putaret injuriam? et hoc audetis offerre Deo, quod dare hominibus non audetis? Longum est nunc omnium victimarum aperire mysteria: de his tantum loquar quae praesenti capitulo continentur. Caeca est animae victima, quae non illustratur Christi lumine, nec habet oculum de Evangelio contuentem . 950 Clauda est rogantis oratio, quae duplici mente accedit ad precandum, et audit cum populo Judaeorum: Usquequo claudicatis utroque pede ? Et languida, et omni infirmitate cooperta
Abbreviated transcription (Latin):
ex te erant. ꝓ erant int̾p̾tari uoluisse uẽ. siue
oĩ qđ semꝑ aquila non ꝓ plangendo sed ꝓuo
cando & inclamando ponit. Haiũ. enĩ cuius. ẽ.¬
uerbi initiũ sũ. p̃teritũ tempꝰ numero plu¬
rali significat erant uel fuerant. Hec scio
molesta ẽẽ. lectori. qͥ si aninaduerter & non
ine controuersias & declamationes scribere:
nec in locis exultare communibꝰ. s commen-
rũ more ludere uoluero. quẽ arguit intan-¬
tis obscuritatibꝰ ut dignũ ẽ. immorantẽ:
Ecce ego int̾ficiã om̃s qui afflixerunt te in
tempore illo & saluabo claudicantẽ. & eam¬

Expanded text:
ex te erant: pro, erant, intepretati voluisse vae, sive ex te erant: pro, erant, intepretati voluisse vae, sive οἴ: quod semper Aquila non pro plangendo, sed pro vocando et inclamando ponit: HAJA   enim, cujus verbi initium est, sum, praeteritum tempus numero plurali significat, erant, vel fuerant. Haec scio molesta esse lectori, qui si animadverterit non me controversias et declamationes scribere, nec in locis exsultare communibus: sed Commenrum more ludere voluero, quam arguet in tantis obscuritatibus ut dignum est immorantem. Ecce ego interficiam omnes qui afflixerunt te in tempore illo
Abbreviated transcription (Latin):
is fuis s quȩ ẽ. mat̾ scorũ : noli timere fyon¬
tur. nec facies quod te fecisse lugebis. Dñs ds
tuus qͥ saluabit te fortis & potens. ipse habita¬
bit in medio tui gaudebit suꝑ te in exultati¬
one atq leticia. & silebit peccata tua. In ca¬
ritate tua qua te dilexi & exultabit suꝑ te
in laude. uel quod laudabilis sis uel qđ̃ eũ tu¬
is laudibꝰ canas. Nugas qͥppe siue ut aquila in¬
terpͣtatꝰ ẽ. tͥnslatos qͥ ate recesserant congrega¬
ta de tuo sinu fugerant. & facti erant sub
demonũ potestate redintegrato statu omĩũ.
uenient ad te : & nequaꝗͣ ultra suꝑ ꝑditis
filiis tus patieris opprobria. Id quod diximꝰ
nugas sciamus in hebreo ipsum latinũ ẽẽ.
sermonẽ. & ꝓpterea a nobis ita ut in hebreo e-¬
rat positũ ut nos possemus scire linguã he¬
braieã om̃ium linguarũ eẽ. matricẽ quod ñ ẽ.
huius temporis disserere. Miror autẽ aquilã

Expanded text:
is suisis suisntur: nec facies quae te fecisse lugebis . Dominus Deus tuus, qui salvabit te, fortis et potens, ipse habitabit in medio tui, gaudebit super te in exsultatione et laetitia, et silebit peccata tua in charitate , qua te dilexit: et exsultabit super te in laude, vel quia laudabilis sis, vel quia cum tuis laudibus canas. Nugas, sive, ut Aquila interpretatus est, translatos, qui a te recesserunt, congregata de tuo sinu fugerant, et facti erant sub daemonum potestate, redintegrato omnium statu, venient ad te, et nequaquam ultra super perditis filiis tuis patieris opprobria. Id quod diximus nugas  , sciamus in Hebraeo ipsum Latinum esse sermonem, et propterea a nobis ita ut in Hebraeo erat, positum: ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum esse matricem, quod non est hujus temporis disserere. Miror autem Aquilam
Abbreviated transcription (Latin):
& hanc ipsam ꝓpħiã matħs dic̃ in pͥmo ad¬
uentu xp̃i eẽ. completã. necessitate compelli¬
mur tumo ipso ordine deducim᷑ ueritatis qđ
in sophoniã dicit᷑ non futurũ sꝑare s factum.
Seriptũ ẽ. enĩ in zachariã. Baude uehementer
filia syon p̾dica filia ierłm ecce rex tius ue¬
n& tͥ iustus & faluator ipse humilis & ascen-¬
dens suꝑ subiugalẽ. & pullũ nouum. Hec uix¬
ta laece. dicta sint. Ceterũ iuxta hebraicũ lau¬
dare iubetur. eccłia & iubilare isrł sensũ ui¬
dens deũ. & exultare atq letari in omi cor¬
de : locus pacis ad quẽ dictũ ẽ. pacẽ meam
do uobis pacẽ meã relinquo uobis. Abstalit
enim in fine & in consuminatione mundi ui¬
diciũ eius. nequaꝗͣ eã iudicans atq corripi¬
ens: s saluans. Et auertit mimicos eius demo¬
nũ turbas rex istł dñs in medio eius erit ñ
timebit ult̾ra malũ. In illa die dicetur ad
ierłm liberã non enim quȩ nunc seruit cũ fili¬

Expanded text:
mo adventu Christi esse completam , necessitate compellimur, immo ordine ipso ducimur veritatis, quod in Sophonia dicitur, non futurum sperare, sed factum. Scriptum est enim in Zacharia: Gaude vehementer, filia Sion; praedica, filia Jerusalem: ecce rex tuus venit tibi justus et salvator: ipse humilis et ascendens super jugalem et pullum novum . Haec juxta Septuaginta dicta sint. Caeterum juxta Hebraicum, laudare jubetur Ecclesia et jubilare Israel, sensu videns Deum, et exsultare atque laetari in omni corde locus pacis, ad quem dictum est: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Abstulit enim in fine et in consummatione mundi judicium ejus, nequaquam eam judicans atque corripiens, sed salvans: et avertit inimicos ejus, daemonum turbas. Rex Israel Dominus in medio ejus erit: non timebit ultra malum. In die illa dicetur ad lem liberam: non quae servit cum fili
Abbreviated transcription (Latin):
terre quando conuertero captiuitatẽ uram̃
corã uobis diẽ añs. & hoc sinagoga quȩ ñ
claudicat s utroq trunca ẽ. pede. pollicet᷑
sibi in aduentu xp̃i sui. quẽ sꝑat eẽ. uen¬
turũ : & putat om̃s gentes intficiendas a
dño. quȩ afflixerunt isrł. & saluandã Ryna¬
gogã. & eã que acceꝑat libellũ repudii col¬
ligendã. & ponendos eos in laudẽ & in nom̃
in omĩ terra captiuitatis suę inqua fueran
ante confusi: & hoc fieri eo tempre quando
captiuitas reducta fuerit ierłm & extruetũ
templũ. & reliquus cerimoniarũ ordo ser¬
uatus. Hȩc sibi reꝓinittit & ꝓpterea ñ agit¬

Expanded text:
ero captivitatem vestram coram vobis, dicit Dominus. Et hoc synagoga quae non claudicat, sed utroque truncata est pede, pollicetur sibi in adventu Christi sui, quem sperat esse venturum: et putat, omnes gentes interficiendas a Domino, quae afflixerunt Israel, et salvandam synagogam, et eam quae acceperat libellum repudii colligendam, et ponendos eos in laudem, et in nomen in omni terra captivitatis suae, in qua fuerant ante confusi. Et hoc fieri tempore, quando captivitas reducta fuerit Jerusalem, et exstructum templum, et reliquus caeremoniarum ordo servatus. Haec sibi repromittit, e
Abbreviated transcription (Latin):
nos ex sequentibꝰ approbatur. Hec om̃a ueneruns
suꝑ nos. & non sumus obliti tui. neq iniq egimꝰ
in testamento tuo. nec recessit retrorsũ cornrm.
Eam gͥ quȩ in temptationibꝰ uidebatur abiecta
suiscipi & dñs in fine. & pon& eos in głam. & no

Expanded text:
nos, ex sequentibus approbatur: Haec omnia venerunt nos, ex sequentibus approbatur: Haec omnia venerunt super nos, nec obliti sumus te, neque inique egimus in testamento tuo: nec recessit retro cor nostrum. Eam igitur quae in tentationibus videbatur abjecta, suscipiet Dominus in fine: et po
Abbreviated transcription (Latin):
oleũ. & de uino biber& iħc in regno patris sui.
de oleo autẽ ungueretur p̃participibꝰ suis. Ego
puto ꝓpt̾ expressionẽ talis iuni & olei iob mul¬
ta ꝑpessum post quã uinũ & oleũ fecerat au¬
disse a dño. Putat autẽ alit̾ me tibi respon¬
disse nisi ut appareres iustus: quasi si ad oli-
uã & uuã loqueretur. & estimas me alit̾ tep̾s¬
sisse. & afflixisse atq contriuisse nisi ut uinũ
de te & oleũ expͥmerẽ : Sequitur. & eam que
repulsa fuerat suscipiã. Uidetur nos deus re¬
pellere quando relinquit temptationi. Unde
listi & confudisti nos. sicut in quadragesimo
tercio psalmo scriptũ ẽ. Sed ipse dñs atq fal¬
uator exꝑsona hominis quẽ assũpserat. tu au-¬
tẽ ait reppulisti & despexisti distulisti xp̃m
tuum. subuertisti testamentũ serui tui. Quomͣ
autẽ iustorũ ꝑsona sit in sexagesimo tercio płal¬
mo dicentiũ. nunc autẽ reppulisti & confudisti

Expanded text:
oleum, et de vino biberet Jesus in regno Patris sui; oleum, et de vino biberet Jesus in regno Patris sui; de oleo autem ungeretur prae participibus suis. Ego puto propter expressionem talis vini et olei, Job multa perpessum: postquam autem vinum, et oleum fecerat, audisse a Domino; Putas me aliter tibi respondisse, nisi ut appareres justus? . Quasi ad uvam et olivam loqueretur; Existimas me aliter te pressisse et afflixisse atque contrivisse, nisi ut vinum de te et oleum exprimerem? Sequitur: Et eam quae repulsa fuerat, suscipiam. Videtur nos Deus repellere quando relinquit tentationi. Unde listi et confudisti nos, sicut in quadragesimo tertio psalmo scriptum est; sed ipse Dominus atque Salvator, ex persona hominis quem assumpserat, Tu autem, ait, repulisti et despexisti: distulisti Christum tuum; subvertisti testamentum 733 servi tui. Quod autem justorum persona sit in quadragesimo tertio psalmo dicentium: Nunc autem repulisti et confudisti
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autẽ infideles sunt etiã crucẽ xpĩ exꝓbran
ei : & si quando eũ in angustia uiderint & in tẽp¬
tatione dicunt. ubi sunt miscđie tue & iusticie
Nonnulli pͥncipes huiuscemodi hominibꝰ exꝓbran
& uitã ipsorũ arbitrantur amentiã. & non pre¬
sentẽ laudant conuersationẽ. s uetera peceata
exꝓbrant. nec audiunt eẽ. p̃ceptũ noli imꝓꝑari
homitni qͥ conuertetur a peceatis suis. Ue igit᷑
ei qui tollit obꝓbriũ atq suscipit. & huiusee¬
modi officio se mancipauit. ut de traher& fyon
& ciuitat dei. qr ꝓhac muria urbis suȩ ultor
ẽ. dñs & dic& ad fyon. Ecce ego faciã in te ꝓpter
te. id ẽ. faciã ultionẽ tuam. & saluabo afflictã
siue ut greco dr̃ exp̃ssam ut sit sensus. Ego sal
uabo eam: que in presentiarũ quasi uua & oli¬
ua ita temptationibꝰ atq p̃ssuris & prelo atq
trapeto passa ẽ. & afflicta: ut uinũ facer& et

Expanded text:
Qui autem infideles sunt, etiam crucem Christi exprobrant Qui autem infideles sunt, etiam crucem Christi exprobrant ei, et si quando eum in angustia viderint et in tentatione, dicunt: Ubi sunt misericordiae tuae, et nonnulli principes hujuscemodi hominibus exprobrent, et vitam ipsorum arbitrentur amentiam, et non praesentem laudent conversationem, sed vetera peccata exprobrent? nec audiunt esse praeceptum: Noli improperare homini qui convertitur a peccatis suis . Vae igitur ei, qui tulit opprobrium atque suscepit, et hujuscemodi se officio mancipavit, ut detraheret Sion, et civitati Dei: quia pro hac injuria urbis suae ultor est Dominus, et dicet ad Sion: Ecce ego faciam in te propter te, id est, faciam ultionem tuam, et salvabo afflictam, sive ut in Graeco dicitur, expressamin praesentiarum quasi uva et oliva, ita tentationibus atque pressuris, ut praelo et trabe pressa est et afflicta, ut vinum faceret et
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ. Nec miror synagogã hec qͥicere. q
quia non recipit xep̃m occulos dol&: & cũ
lia lia lipescit & non amat᷑ ab iacob: & rachel
succedente negligitur. Apĩanos intror immo
semi iudeos qͥ fibi uidentur ͤͤ de eccła ea dice¬
tũ. & nuserabiliores sunꝰ om̃ibꝰ hominibꝰ ere¬
dentes eum uenisse qui non uenit. Quia aut̃
spes nr̃a certa ẽ. udeorũ cassa sunt uota.
scđm suꝑiorẽ intelligentiã texamus p̃sens
extremũq capłm. & de iħu filio sirach testi
celso positi sunt qͥcũq syon detrahit & ierłm
& mictit in eã contumeliarum lapides in suũ
eos caput iacit. & reuertetur opprobriũ eiꝰ
in caput̾ suũ. & dolor eius & iiqͥtas eius su
ꝑuertice̾ eius descend&. Quanti hodie exꝓ¬
brant anime dei misteria consectanti uolentiq
uidere pacẽ eiꝰ. & dict̃ insanꝰ ẽ. & ebrius & musto
plenus hominũ cetus. fugit deliciasq asꝑnat᷑
aurũ ꝓluto computat. solã diligit pauꝑtatem.

Expanded text:
ec dicere, quae quia non recipit Christum, oculos dolet, et cum Lia lippescit, et non amatur a Jacob, et Rachel succedente, negligitur . Christianos miror, immo semi-Judaeos, qui sibi videntur esse de Ecclesia, ita dicentum, et miserabiliores sumus omnibus hominibus, credentes eum venisse qui non venit. Quia autem spes nostra certa est, et Judaeorum cassa sunt vota, secundum priorem intelligentiam jam texamus praesens extremumque capitulum, et de Jesu filio Sirach testimcelso positae sunt, quicumque Sion detrahit et Jerusalem, et mittit in eam contumeliarum lapides, in suum eos caput jacit, et revertetur opprobrium ejus in caput suum: Et dolor ejus et iniquitas super verticem ejus descendet . Quanti hodie exprobrant animae, 732 Dei mysteria consectanti, volentique videre pacem ejus, et dicunt: Insanus est, et ebrius, et musto plenus: hominum coetus fugit: delicias aspernatur: aurum pro luto computat: solam diligit paupertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
cui nemo potest resistere saluator tuus ip¬
se tibi redd& leticiã quã ꝑdidisti. & ueteri
homine ꝓiecto in nouo ambulare te faci&.
& hoc faci& in dilectione sua non tuo merito
s miscda sua : & letabitur in te & delectabit᷑
quasi pinguissimã solennitatis suę hostiã
suscipiens salutẽ tuã & ipse tͥ dicit. Congre¬
gabo contritos tuos. Cor quippe contritũ non¬

Expanded text:
cui nemo potest resistere: salvator tuus, ipcui nemo potest resistere: salvator tuus, ipse tibi reddet laetitiam quam perdidisti, et veteri homine projecto, in novo ambulare te faciet, et haec faciet in dilectione sua: non tuo merito, sed misericordia sua. Et laetabitur in te, et delectabitur, quasi pinguissimam solemnitatis tuae hostiam suscipiens salutem tuam: et ipse tibi dicet: congregabo contritos tuos: Cor, quippe, contritum
Abbreviated transcription (Latin):
mas. & post reliquias popłi ifrł credentes in
xp̃o atq saluatas de quibꝰ dr̃. & timebunt nom̃
dñi qͥ sunt reliqͥ de isrł. & non erit qͥ exter
matione p̾dicans loquitur gaude filia syon.
p̃dica filia ierłm. letare & delectare de toto
corde tuo filia ierłm. Omĩs quippe eccłiastica
anima que in specula constituta ẽ. & con¬
templatur pacẽ. letatur & gaud& iniqͥtates
a se eẽ. sublatas. & redemptã se abeo qͥ p̾cioso
sanguine om̃s redemit. Ap̾e enim factus ẽ. sapi¬
entia nobis a deo & tusticia. & scĩficatio. & re¬
demptio. & redemit nos rex isrł qͥ habitat in
medio nr̃i dicens. Ego & pat̾ meus ueniemus.
& mansionẽ apud eũ faciemus. & habitabo &
tnambulabo in eis. & ultra ñ uidebiniꝰ mala
solas uirtutes cogitantes atq facientes. In
illo die dabit dñs uidentibꝰ nobis pace̾. et
in sublimi positis. ne dissoluantur manus tuȩ :
qͥ & ꝑ isaiã dixit. Confortamini manus disso¬
lute. & oꝑa tua robusta sint: dñs enĩ fortis

Expanded text:
s in Christo atque salvatas, de quibus dicitur: Et timebunt nomen Domini qui sunt reliqui de Israel, et non erit qui exterrmatione praedicans loquitur: Gaude, filia Sion, praedica, filia Jerusalem, laetare et delectare de toto corde tuo, filia Jerusalem. Omnis quippe Ecclesiastica anima, quae in specula constituta est, et contemplatur pacem, laetatur et gaudet iniquitates a se esse sublatas, et redemptas ab eo qui pretioso sanguine omnes redemit. Christus enim factus est sapientia nobis a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Et redemit nos rex Israel, qui habitat in medio nostri, dicens: Ego et Pater meus veniemus, et mansionem apud eum faciemus ; et habitabo et inambulabo in eis : 729 et ultra non videbimus mala, solas virtutes cogitantes atque facientes. In illa die, dicit Dominus, videntibus nobis pacem, et in sublimi positis, ne dissolvantur manus tuae, qui et per Isaiam dixit: Confortamini manus dissolutae, et opera tua robusta sint . Dominus enim fortis,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ te leticiã. & innouabit te in caritate sua.
& letabitur in te in dilectione quasi in die so-¬
deatur mirũ ut sepe diximus alit̾ hebraica ca-¬
pitula. & alit̾ loe. greca uidelic& ac latina fi¬
niri. U̾bi enim in sensu diuersa translatio ẽ: ĩbi
necesse ẽ. diuersa eẽ. uł principia uł fines. Iu¬
dei cum xpõ quẽ putant eẽ. hec sibi omnia¬
repmittunt. que nos qͥ xp̃m suscepimus iã cũ
portare se nomen. & udaicã animã cireũci¬
sionẽ tantũ corporis iudaicã non habere.
Si enĩ hec necdũ facta sunt sed futura: fru¬
stra credimus saluatoris aduentui. frustra ħ
non credentes intelligimus in nobis & comple¬
tum misteriũ. quod temporibꝰ eternis tacitum

Expanded text:
super te laetitiam, et innovabit te in charitate sua, super te laetitiam, et innovabit te in charitate sua, et laetabitur in te 728 in delectatione, quasi in die sodeatur mirum, ut saepe diximus, aliter Hebraica capitula, et aliter LXX Graeca videlicet Latinaque finiri. Ubi enim in sensu diversa translatio est, ibi necesse est diversa esse vel principia vel fines. Judaei cum repromittunt, quae nos qui Christum suscepimus, jam cum portare se nomen, et Judaicam animam, circumcisionem tantum corporis non habere. Si enim haec necdum facta sunt, sed futura, frustra credidimus Salvatoris adventum: frustra autem non credentes intelligimus in nobis esse completum mysterium, quod temporibus aeternis tacitum
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens. nec in ore nr̃o mendatiũ ꝓferamꝰ. s ac¬
cepta potestate calcandi suꝑ serpentes. & scor-¬
piones. & suꝑ om̃em uirtutẽ inimici. nullam ti¬
meamus fortitudinẽ nec luporũ xp̃o custode
uereamur insidias: s dicamꝰ dñs illuminatio
in xxxͦ. Giͦ psalmo continentur. Lauda filia sion.
ierłm. abstulit dñs uidicium tuũ. auertit
inimicos tuos rex isrł dñs in medio tui nonti¬
mebis malũ ultra. In illa dicetur ierłm noli ti¬
fortis ipse saluabit. gaudebit suꝑ te inleticia.
silebit in dilectione tua. exultabit suꝑ de in lau
de. nugas qui alege recesserunt congregabo
qr ex te erant ut ñ ultra habeas suꝑ eis õppro
ta & delectare de toto corde tuo filia ierłm:
abstulit dñs miquitates tuas. redemit te de ma¬
nu inimicorũ tuoꝵ. rex isrł dñs in medio tui.
non uidebis mala ultra. In temprẽ̾ illo dicet᷑
ierłm. Confide sion non dissoluantur manus
tue dñs ds̃ tiuus in portis saluabit te adduc&

Expanded text:
ndacium proferamus; sed accepta potestate calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici , nullam timeamus formidinem, nec luporum, Christo custode, vereamur insidias: sed dicamus, Dominus illuminatio  quae in vicesimo sexto psalmo continentur. Lauda filia Sion, Hierusalem. Abstulit Dominus iudicium tuum: avertit inimicos tuos rex Srahel. Dominus in medio tui: non timebis malum ultra. In die illa dicetur Iherusalem noli tifortis: ipse salvabit te. Gaudebit super te in letitia, silebit in dilectione tua: et exultabit super te in lade. Nugas, qui a lege recesserant, congregabo, quia ex te erant; ut non ultra habeas super eis opprota et delectare de toto corde tuo, filia Jerusalem. Abstulit Dominus iniquitates tuas, redemit te de manu inimicorum tuorum, rex Israel Dominus in medio tui: non videbis mala ultra. In tempore illo, dicit Dominus Jerusalem, confide, Sion, non dissolvantur manus tuae: Dominus Deus tuus in te fortis salvabit te: adducet
Abbreviated transcription (Latin):
remias: Y YN Aoc k yPioy. idẽ. excelsus dnĩ Da¬
Que cũ ita se habeant obserro mi pammachi. qͥ om̃i
arte pugnandi aduersũ diabolũ dimicas. ut nobis
contra amalech pugnantibꝰ. leues cũ moysi ad deũ
manus. & aduersarios isrł orationibus superes Nu-¬
per de egipto egressi sumus. & mosee pharaone sub¬
merso. rubrũ transiuimus mare: Nunc post latã
hereni uastitatẽ. multo nobis labore sudandũ ẽ.
ut ad septuaginta palmas. & fontes apłicos ꝑueni-¬
re ualeamus: Insurgat lic& scorpio & arcuato uul-¬
nere ferire conetur: tu comes itineris & ex canta¬
tor uenen᷑orũ morsuum. sp̃alem nobis YYM ea.
exibe. Quodq scę ac uenerabili paulȩ parenti
tuȩ polliciti sumus. pius heres suscipe Et quieqͥd
uel ingenio uł doctrina minus tua expectatione
possumus : amici fauore sustenta. Nlec in nobis ui¬
res consideres: sed uoluntatẽ. In¬
Incipit liber

Expanded text:
 excelsus Domini: DaQuae cum ita se habeant, obsecro, mi Pammachi, qui omni arte pugnandi adversum diabolum dimicas, ut nobis contra Amalec pugnantibus leves cum Moyse ad Dominum manus, et adversarios Israel orationibus superes. Nuper de Aegypto egressi sumus, et in Osee Pharaone submerso, Rubrum transivimus mare : nunc post latam eremi vastitatem, multo nobis labore sudandum est, ut ad Septuaginta palmas et fontes apostolicos pervenire valeamus. Insurgat licet scorpio, et arcuato vulnere ferire conetur: tu comes itineris, et excantator venenatorum morsuum, spiritualem nobis ψυλλέα exhibe quodque sanctae ac venerabili Paulae parenti tuae polliciti sumus, pius haeres suscipe, et quidquid vel ingenio vel doctrina minus tua exspectatione possumus, amici favore sustenta, nec in nobis vires consideres, sed voluntatem. INCIPIT LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
on idem ordo ẽ. duodecĩ ꝓpħarũ apud
septuaginta interpͣtes. qͥ in hebraica ue¬
ritate retinetur Illi scdđm ponunt
abbacue. nonũ sophoniã. decimũ aggeũ. undeci¬
mũ zachariã. duodecimũ malachiã: Ebrei aut̃

Expanded text:
on idem ordo est duodecim prophetarum apud septuaginta interpretes, qui in Hebraica veritate retinetur. Illi enim ponunt sAbacuc, nonum Sophoniam, decimum Aggaeum, undecimum Zachariam, du
Abbreviated transcription (Latin):
unt letantur in nullo uero bono. siue frustra ut sim¬
machus tͣnstulit: id . ẽ. alotos. & erecti insuꝑbiam di¬
cunt: Nonne in fortitudine nra habuimꝰ cornua: Cũ
eregione iustꝰ in dño głi̾etur. & dicat: inte inimicos
nr̃os uentilabimus cornu Et in alio loco: Non enim¬
de & inexodo: nixta ebraicũ. & aqͥlȩ edicionẽ legimꝰ:¬
& uere moises nesciebat quia cornitta erat species uul
tu abimus cõnu: Legimꝰ & in alio loco: exaltabit cor

Expanded text:
unt, laetantur in nullo verbo bono, sive frustra, ut Symunt, laetantur in nullo verbo bono, sive frustra, ut Symmachus transtulit, id est, ἀλόγως, et erecti in superbiam dicunt: Nonne in fortitudine nostra habuimus cornua? cum e regione justus in Domino glorietur, et dicat: In te inimicos nostros ventilabimus cornu. Et in alio  Al. eodemde et in Exodo juxta Hebraicum, et Aquilae editionem, legimus: Et Moyses nesciebat, quia cornuta erat species Al.nu ventilo. Legimus et in alio loco: Et exaltabit cor
Abbreviated transcription (Latin):
Conuertit in furore iudiciũ qͥ iratus uidicat: & dicente
dño ñ accipies ꝑsonã in iudicid̾. & in alio loco ñ misere¬
beris pauꝑis in udicio. & qr dĩ iudiciũ ẽ. ille irata
ad iudicandũ mnente descendit. Immo cũ causã nesci¬
at. nec iudicii ueritatẽ nouerit : ante p̾udicat qͣlẽ
debeat ferre sententiã. Fructũ qͦq iusticie qͥ dulcissi¬
mus ẽ : uercit in amaritudinẽ.: Qđ de una uirtute
diximus intelligamꝰ & de reliqͥs prudentia & fortitu¬
dine temperantia. Quarũ qͥ iratus fuerit fructus caꝑe
non poterit: & cũ ceperit : amari erunt. Unde dicit᷑
in isaia. Ue qͥ dicunt dulce amarũ: & amarũ dulce.
Hoc autẽ illi dicunt qͥ ñ causas in uidicando sed ꝑsonas
in amaritudinẽ. Qicũq gͥ aut consanguinitate aut
anncicia & econt̾rio uł hostili odio uł inmicieiis in
iudicando ducitur ꝑuertit uidiciũ xpĩ qͥ ẽ. iusticia:
& fructus illius uertit in amaritudinẽ. Qͥ hoc faci¬

Expanded text:
orem judicium, qui iratus judicat, et dicente Domino: Non accipies personam in judicio . Et in alio loco: Non misereberis pauperis in judicio; quia Dei judicium est : ille irata ad judicandum mente descendit, immo cum causam nesciat, nec judicii noverit veritatem, ante praejudicat qualem debeat ferre sententiam: fructum quoque justitiae, qui dulcissimus est, vertit in amaritudinem. Quod de una virtute diximus, intelligamus et de reliquis, prudentia, fortitudine, temperantia, quarum qui iratus fuerit, fructus capere non poterit, et cum ceperit, amari erunt. Unde dicitur in Isaia: Vae qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce . Hoc autem illi dicunt, qui non causas in judicando, sed personas in amaritudinem. Quicumque igitur aut consanguinitate, aut amicitia; et econtrario, vel hostili odio, vel inimicitiis in judicando ducitur, pervertit judicium Christi, qui est justitia; et fructum illius vertit in amaritudinem. Qui hoc faci
Abbreviated transcription (Latin):
considera hoc quod ad abraham reꝓmissũ ẽ.
tur. & in eccłia quotidie magnificatur nomen
eorũ. non quod ipsis ꝓsit a nobis in ȩccła nomi¬
nari. sed quo nos magnificantes nomen eorum
& quȩ scripserunt lectitantes: consequamur sa¬
luto. In tẽpr̃e inquit illo quando expressa et
abolũ de iob̃. Unde & apłs paulus in ꝓfectu dis¬
cipulorũ suoꝵ. exultans: ait. &iam ꝑ uram¬
ꝗłam confundentur qui aduersarii urĩ fuerats
&tulerant contra uos opprobriũ. Et tunc ui¬
debunt eos quos miseros putauerunt eẽ. felices:
& quos pauꝑes estimabant atq deiectos. poten-¬
tes fieri & gloriosos. Iunc cernentes captuui¬
tatẽ eorũ ꝑ quã in hoc scło duro fuerant im¬
ꝑio subiugati. reduci in celestẽ ierłm sequere.¬
furgere m opprobriũ. & in confusionẽ eternã.
scło. ut nos recipias & ponas in gloriã. Confun-¬
dantur in temprẽ & cetera cessent: sibila ue-¬
to pͥncipio de quo in fine suꝑiorẽs capituli di¬

Expanded text:
considera hoc quod ad Abraham repromissum estur in Ecclesia, quotidie magnificatur nomen eorum: non quod ipsis prosit a nobis in Ecclesia nominari: sed quod nos magnificantes nomen eorum, et quae scripserunt lectitantes, consequamur salutem. In tempore, inquit, illo, quando expressa et abolum de Job: unde et Apostolus in profectu discipulorum suorum exsultans, ait: Etiam per confundentur qui adversarii vestri fuerant, et tulerant contra vos opprobrium: et tunc videbunt eos quos miseros putaverant, esse felices, et quos pauperes existimabant atque dejectos, potentes fieri atque gloriosos. Tunc cernent captivitatem eorum per quam in hoc saeculo duro fuerant imperio subjugati, reduci in coelestem Jerusalem: seque resurgere in opprobrium et in confusionem aeternam. ulo, ut nos recipias et ponas in gloriam: confundatur in tempore excetra, cessent sibila, ve, quia excepto principio, de quo in fine superioris capituli di
Abbreviated transcription (Latin):
immolari. Ponebant imtinere latrones. qui insi¬
cdiabant᷑ pergentibꝰ: ut magis uitulos aureos indan
sacietas sacerdotum. com uirationem eorum signi¬
ficat : & in mala parte consensum Sin autẽ legeri¬
mus. ut nos interpretati sumus. particeps sacer¬
dotum. Ad galaad inquid̃ referendũ est. quę
oꝑat᷑ idolum. &esupplantata est sanguine. quoᷤ sac̃¬
dotum impietatẽ sequuta sit. R latrociniis uacoe
ac sanguini Hoc illi dixerint Nos dicamꝰ int̾clu¬
dere hereticos uiam: nedefychim. idest debonis
opibꝰ ꝑgam: inherusalem. id est inecclesiam: Isti
sunt quasi fauces unorũ latronũ. & int̾ficiunt
cos. qui ꝑ huius scłi uiam adueritatem ꝑgere cupi¬
unt Sychem int̾p̃tat᷑. cũ Niacic. idest humeri
in humeris. opꝰ intelligimꝰ Ꝙom̃s falsi sacerlo¬
tes abscondunt utam. ce abscondunt homines

Expanded text:
immolare, ponebant iimmolare, ponebant idiarentur pergentibus, ut magis vitulos aureos in Dan societas sacerdotum, conjurationem eorum 67 significat, et in malam partem consensum. Sin autem legerimus, ut nos interpretati sumus: particeps sacerdotum, ad Galaad, inquit, referendum est, quae operatur idolum: est et supplantata sanguine, quod sacerdotum impietatem secuta sit, et latrociniis vacet ac sanguini. Hoc illi dixerint: Nos autem dicamus intercludere haereticos viam, ne de Sichem, id est, de bonis operibus pergamus in Jerusalem, id est, in Ecclesiam. Isti sunt quasi fauces virorum latronum, et interficiunt eos, qui per hujus saeculi viam ad veritatem pergere cupiunt. Sichem interpretatur ὦμοι, id est, humeri: in humeris opus intelligimus, et omnes falsi sacerdotes abscondunt viam, et occidunt homines