comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poris nuda. Agriculture non seudent. ma¬
iorqz pars eorum uictus in lacte caseo car¬
ne consistit. neq quisꝙͣ agri modũ ctum
aut fines ht̃ proprios. sed magr̃atus ac pͥn¬
cipes in annos singulos gentib. cognatio.¬
mbusq hom̃ qui cũ bnã coierint quãtun
et. quo loco uisũ est agri act̾buũt. At .iz. ĩno
post alio transire cogunt. Cuiꝰ rei multas
asserunt causas. ne assidua consuetudme
capti studiũ belli gerendi agricultura cõ¬
mutent. ne latos imes parare studeãt. potẽ¬
tioresqr huiliores possessionib expellãt. ne
accuratius ad frigora. atq estus bitandos
edificent. Atq oriatur petinẽ cupiditas. qͤ
y re factiunes aulesuues q nascũtur btũ
opes cum potentissimis equari bideat. Ci¬
intatib maxiã laus est. ꝙlatissime circũ
se uastatis sinib solitudines hrẽ. Hoc pro¬
priũ Rtutis existimant expulsos agris si¬
intimos cedere. neq quẽ ꝙ prope aude̾ ⁊ siste

Expanded text:
parte nuda. Agriculturae non student, maparte nuda. Agriculturae non student, majorque pars eorum victus in lacte, caseo carneque consistit. Neque quisquam agri modum certum, aut fines habet proprios. Sed magistratus ac principes in annos singulos gentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt atque anno post alio transire cogunt. Eius rei multas adferunt causas: ne adsidua consuetudine capti studium belli gerendi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent; ne qua oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntuopes cum potentissimis aequari videat. Civitatibus maxima laus est, quam latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis existimant, expulsos agris finitimos cedere, neque quemquam prope audere consistere.
Abbreviated transcription (Latin):
gnitũ est. Magrãtus q̃ bisa sunt occultãt.
queqr ex usu eẽ iudicanerũt: multitudim
ꝑdunt. De repu. loqui insi per consilium
non conceditur. Germani multũ ab
hac consuetudine differunt. Nam noeq dui.¬
ides hñte qui reb diuinis p̃sint. noq sacri¬
ficiis student. Deoꝵ nũo illus solos dicunt.
quos c̾nũt. et quoꝵ aperte opib inuantur.
Solem et bulcanũ et lunam. reliquos ne
fama quidem acceperũt. Uita omis in be.¬
nationib atq in siudiis rei militaus con¬
sistit. Al parnulis labori et duricie seudent.
qui dintissime impuberes ꝑmanserũt: ma¬
xiiam int̾ suos ferut laudem. Hoc alii sta¬
turam alii bires neruosq cõfirmari rutãt.
Intra ãnũ bo bigesimũ semine noticiam
habuisse in turrissimis hnt reb. Cinus rei
nuilla est occultatio. ꝙ et promiscue in Flu
minib abliĩtur. Et pellibus aut paruis
renũ legumentis utũtur. magna prte cor

Expanded text:
gnitum est. Magistratus quae visa sunt occultant gnitum est. Magistratus quae visa sunt occultant quaeque esse ex usu iudicaverunt multitudini produnt. De re publica nisi per concilium loqui non conceditur. Germani multum ab hac consuetudine differunt. Nam neque druides habent, qui rebus divinis praesint, neque sacrificiis student. Deorum numero eos solos ducunt, quos cernunt et quorum aperte opibus iuvantur, Solem et Vulcanum et Lunam, reliquos ne fama quidem acceperunt. Vita omnis in venationibus atque in studiis rei militaris consistit: ab parvulis labori ac duritiae student. Qui diutissime impuberes permanserunt, maximam inter suos ferunt laudem: hoc ali staturam, ali vires nervosque confirmari putant. Intra annum vero vicesimum feminae notitiam habuisse in turpissimis habent rebus; cuius rei nulla est occultatio, minibus perluuntur, et pellibus aut parvis rhenonum tegumentis utuntur, magna corporis
Abbreviated transcription (Latin):
b dotis norẽ acceperĩt. taritas ex suis hoĩs¬
estimatione facta cum dotib cor̃tant. Hinn
omis pecinẽ cõiũctim ratio hẽtur. fi nitus¬
q serirantur. Uter corum uita suꝑauerit
ad eñ pars utrursq cum fructib suꝑiorũ
temporũ peruenit. Uiri in brores sicuti
in liberos bite necisq hũt ptatem. Et cum
pat̾ familie illustriore loco natus decessit:
eius ppinqui uemiũt. et de morte sires in
suspitionem benit de uyorib in seruilem
modum qͤstionem hũt. Et si compertũ est:
funera pro cultu galloꝵ maginfica et sup̃¬
tuosa. Oiã quęq bĩnis cordi fuisse arbitrã.¬
tur: in ignem inferũt. Eciam aiãlia. ic
panlo supra hanc memoriã serui et liẽ.¬
tes quos ab his dilectos esse constabat ius¬
tis fimerib confectis: l.na cremabãtur.
Que ciuitates cõmodius suam rem publi
impelli et de sũmis reb consiliũ capere co¬

Expanded text:
bus dotis nomine acceperunt, tantas ex suis bobus dotis nomine acceperunt, tantas ex suis boestimatione facta cum dotibus communicant. Huius omnis pecuniae coniunctim ratio habetur fructusque servantur: uter eorum vita superarit, ad eum pars utriusque cum fructibus superiorum temporum pervenit. Viri in uxores, sicuti in liberos, vitae necisque habent potestatem; et cum paterfamiliae illustriore loco natus decessit, eius propinqui conveniunt et, de morte si res in suspicionem venit, de uxoribus in servilem modum quaestionem habent et, si compertum est, Funera sunt pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa; omniaque quae vivis cordi fuisse arbitrantur in ignem inferunt, etiam animalia, ac paulo supra hanc memoriam servi et clientes, quos ab eis dilectos esse constabat, iustis funeribus confectis una cremabantur. Quae civitates commodius suam rem publicimpelli et de summis rebus consilium capere co
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ bello ceperut plerũq deuouent.
q̃ supanerunt aĩalia capta ĩmolant¬
reliquasq res in unũ locũ conferunt.
iHultis in cuutatib haꝵ rerũ extructoi
tumulos. locis consecratis conspicari
liceret. Neq sepe accidit ut neglecta quis¬
piam religione. aut capta apũd se occul¬
tare aut posita tolle anderet. grauiisim̃
q ei supꝑliciũ cum cruciatu constitutũ
est. Salli se omĩs abdite patre ꝑgna¬
tos p̃dicant. Idq ab drindib ꝑditũ dĩciũ.
Oh eam causam spacia oĩs temporis non
mo dierũ sed noctiũ fimũt. Dies natales
et mensiũ et annoꝵ mnicia sic obseruãt.
ut nottem dies subsequatur. In reliquis
uite inscitntis hoc fere a ueliquis dint.
ꝓ suos liberos insi cũ adoleuerĩt ut minꝰ
milicre sustmnere possint. palam ad se
adire nõ patuĩtur. filiũq ꝑuerili etate
pblico in conspectu prĩs assiste̾ turpe
dicunt. uiri. quantas peciñas ab uyori¬

Expanded text:
ea quae bello ceperint plerumque devovent; ea quae bello ceperint plerumque devovent; quae superaverint animalia capta ireliquasque res in unum locum conferunt. Multis in civitatibus harum rerum exstructos tumulos locis consecratis conspicari licet; neque saepe accidit, ut neglecta quispiam religione aut capta apud se occultare aut posita tollere auderet, gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est. Galli se omnes ab Dite patre prognatos praedicant idque ab druidibus proditum dicunt. Ob eam causam spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt; dies natales et mensum et annorum initia sic observant ut noctem dies subsequatur. In reliquis vitae institutis hoc fere ab reliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adoleverunt, ut munus militiae sustinere possint, palam ad se adire non patiuntur filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris adsistere turpe ducunt. Viri, quantas pecunias ab uxori
Abbreviated transcription (Latin):
posse degrum numen placani arbitrãtur.
publiceqz eiuisdem generis hnt̃ instituta
sac̾ficia. Aln ĩmani magnitudiẽ simula¬
cra hñt. quorũ contexta uimimbus mẽ¬
bra uiuis homĩb complent. Quibus¬
sicensis c̾cũuenti flãma exanimantur
hoĩes. Supplicia eoꝵ qui in furto. aut
in latrocimo aut aliqua noya sunt com¬
p̃hensi gͥratiora diis ĩmurtalib eẽ ar¬
Intrantũr. Sed cum hinꝰ gemĩs copia de¬
fecit: eciam ad innocenciũ supp licia descẽ¬
dunt. Deum maxiẽ mercuriũ colune.
Imꝰ sunt plurima simulachra. Hunc
oĩum inuẽtorem artiũ ferũt. hũe bia¬
rum atq itmerũ ducem. Iunc ad q̃stus
arbitrantur. Posi hũc apollinem et
martem et iouem et min̾nã. De his eã¬
dem fere ꝙ reliq̃ gentes hñt opiionem
Apollinens morbos depelle min̾uã oꝑiõ
atq artificu inicia tradẽ. Iouem impe¬
riũ celesciũ tenere. MHartem bella gere.
Ime cum p̃lio anncare conscituerut.

Expanded text:
ortalium numen placari arbitrantur, ortalium numen placari arbitrantur, publiceque eiusdem generis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simulacra habent, quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent; quibuccensis circumventi flamma exanimantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut in latrocinio aut aliqua noxia sint comprehensi gratiora dis immortalibus esse arbitrantur; sed, cum eius generis copia defecit, etiam ad innocentium supplicia descendunt. Deum maxime Mercurium colunt. Huius sunt plurima simulacra: hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus arbitrantur. Post hunc Apollinem, et Martem, et Jovem, et Minervam. De his eamdem fere quam reliquae gentes habent opinionem, Apollinem morbos depellere, Minervam operum atque artificiorum initia tradere, Jovem imperium coeleste tenere, Martem bella gerere. Huic, cum praelio dimicare constituerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑdiscendo ac memoriã remictãt. In y¬
mis hocuolunt ꝓsu̾adere. nõ int̾ire atãs.
sed ab his post mortem transire ad alios.
metu mortis neglecto. Multa p̃tea de sy¬
derib atq eorũm motu. de mũdi ac tra.¬
rum magintudine. de rerũ natura. de
deorum ĩmortaliũ ui ac potestate disputãt.
et iuuentuti tradũt. Alterum genꝰ
est euitũ. Hicum est usus atq aliquod
beltũ meidit.quod fere inte cesaris. ad¬
uentũ quotanns accid̾e̾ solebatꝰ uti aut
ipĩ iniurias inferrent aut illatas ppulsa¬
rentꝰ om̃s in bello u̾santur. Atq coruĩ
Hanc bnam grãm potenciãq nouerũt
Natio est om̃i galloꝵ ad modũ dedita reli¬
chionib. atq ob eam cãm. qui sut affecti
gramorib morbis: qui q in p̃liie piculisq
Rsantur: aut pro uictimis hoĩes ĩmolant.
aut se ĩmolaturos uouent. Amininistris¬
q ad ea sacficia diuidib utũtur. ꝙ pro

Expanded text:
in perdiscendo ac memoriam remittant. In pin perdiscendo ac memoriam remittant. In primis hoc volunt persuadere, non interire animas, sed ab aliis post mortem transire ad alios, metu mortis neglecto. Multa praeterea de sideribus atque eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant et iuventuti tradunt. Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus atque aliquod bellum incidit quod fere ante Caesaris adventum quotannis accidere solebat, uti aut ipsi iniurias inferrent aut illatas propulsarent, omnes in bello versantur, atque eorum Hanc unam gratiam potentiamque noverunt. Natio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus, atque ob eam causam, qui sunt adfecti gravioribus morbis quique in proeliis periculisque versantur, aut pro victimis homines immolant aut se immolaturos vovent administrisque ad ea sacrificia druidibus utuntur, quod, pro
Abbreviated transcription (Latin):
in finib carmtũ que regio toci gallie
media hẽtur considũt in loco consecirito.
inde in galliam translatam eẽ existimat᷑
Et ñe qui diligentiꝰ eam reni coinoscẽ
uolunt: plerũ s illo discendi cã ꝓficiscũt᷑
Sdiuides a bello abeẽ consuerũt. neq e̾bu-¬
eta bna cum reliquis pendũt. Mhilicie
uacationem oĩumq reꝵ hñt ĩmunitatẽ.
Lantis excitati p̃miis et sua sponte m di-
scipliuam cõueniũt. et a parentib propĩ.¬
quisq mutũtur. Magnũ ibi nũm usuũ
edisceredicũtur. Itaq annos nõnullixx.
in discipima ꝑmanent. neq fas eẽ eris¬
timant ea lrĩs mandare. cũ in reliquis
fere reb publitis p̾natisq rationib grecis
lrĩs utantur. Id michi duab de causis in¬
stitusse bidentur: ꝙ neq muulgũ discipdi¬
nam efferri uelint: neq eos qui distant
lrĩs confisos minꝰ memorie stude̾. Id fere
plerisq accidit: ut p̃sidio lr̃aꝵ diligẽtiã

Expanded text:
in finibus Carnutum, quae regio totius Galliae in finibus Carnutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt in loco consecrato. Hinde in Galliam translata esse existimatur, et nunc, qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscuntur. Druides a bello abesse consuerunt neque tributa una cum reliquis pendunt; militiae vacationem omniumque rerum habent immunitatem. Tantis excitati praemiis et sua sponte multi in disciplinam conveniunt et a parentibus propinquisque mittuntur. Magnum ibi numerum versuum ediscere dicuntur. Itaque annos nonnulli vicenos in disciplina permanent. Neque fas esse existimant ea litteris mandare, cum in reliquis fere rebus, publicis privatisque rationibus Graecis litteris utantur. Id mihi duabus de causis instituisse videntur, quod neque in vulgum disciplinam efferri velint neque eos, qui discunt, litteris confisos minus memoriae studere: quod fere plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
publica. ac p̾uata ꝓcurant. religiones mt̾¬
p̃tantur. Ad hos magnus adolescencium
nũs discipline causa concuryit. magnoq
hi sunt apud eos honore. Nam ferẽ de oĩ¬
bus controu̾suis publicis p̾uatisq conscitu¬
unt. Et si quod est admissũ facinꝰ: si cedes
facta. si de hereditate. de finib controu̾siaẽ.
sac̾siciis interdicũt. Hec pena apiu eos gra¬
uissima est. Quilus ita est int̾dictũ: hi
nũo impiorũ ac sceleratoꝵ hñtur. His om̃s
decedunt. aditũ sermonẽq defuguĩt. ne .pͥ
ex contagione in cõmodi accipiant. ne his
petentib ius redditur. neq honor ullus
coĩcatur. His aut̃ om̃ib drludib preest
unus. qui sũmam ht̃ int̾ eos auctoritatẽ.
Hoc mortus, aut si quis ex reliquis ex cel¬
lit dignitate: succedit. aut si sunt plures
pares: suffragio driudũ nõmĩ ꝙ̃ eciã armii
de pͥncipatu contendũt. Hi certo ãm tpẽ

Expanded text:
publica ac privata procurant, religiones intepublica ac privata procurant, religiones interpretantur: ad hos magnus adulescentium numerus disciplinae causa concurrit, magnoque hi sunt apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis privatisque constituunt, et, si quod est admissum facinus, si caedes facta, si de hereditate, de finibus controversia est, iciis interdicunt. Haec poena apud eos est gravissima. Quibus ita est interdictum, hi numero impiorum ac sceleratorum habentur, his omnes decedunt, aditum sermonemque defugiunt, ne quid ex contagione incommodi accipiant, neque his petentibus ius redditur neque honos ullus communicatur. His autem omnibus druidibus praeest unus, qui summam inter eos habet auctoritatem. Hoc mortuo aut si qui ex reliquis excellit dignitate succedit, aut, si sunt plures pares, suffragio druidum, nonnumquam etiam armis de principatu contendunt. hi certo anni tempore
Abbreviated transcription (Latin):
comparatis. ꝙ hi qui se ad corũ amiciciã
aggregauerant meliore conditione. atq
eqmore imꝑio se un uidebant. reliq̾ rel
eorum grãcia dignitateq amplificata. se¬
quam p̾ncipatũ dimiserant. In eorũ locũ
dicabant. Hos illi diligent̾ tuctuntur. ita
et nouam et repente cõllectã auitontatem
tenebant. Eo cum statu res erat: ut loge
pͥncipes haberentur hedui. secũdũ locum
dignnitatis remi oltment. In oĩ gallia
corũ hom̃ qui aliqui sũt nũo at hono¬
res genera sunt duo. Nam plebs pene
seruoꝵ hẽtur loco. que inchil ht perse¬
multo adhibetur consilio. ꝓ leriq cum aut
ere alieno. aut magintudine tril utorũ
aut ĩiuria potentiorũ p̃mũtur: sese in ser¬
uitutem dicant. nobilib. In hos eadem oiã
sunt iura: q̃ dñs in seruos CSed de his Iᵈ.¬
duob generib altum est druidũ alterũ
equitũ. Illi ueb diuinis ine̾sunt. sac̾ficia

Expanded text:
comparatis, quod hi, qui se ad eorum amicitiam comparatis, quod hi, qui se ad eorum amicitiam adgregaverant, meliore condicione atque aequiore imperio se uti videbant, reliquis rebus eorum gratia dignitateque amplificata Sequani principatum dimiserant. In eorum locum dicabant. Hos illi diligenter tuebantur: ita et novam et repente collectam auctoritatem tenebant. Eo tum statu res erat, ut longe principes haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. In omni Gallia eorum hominum, qui aliquo sunt numero atque honore, genera sunt duo. Nam plebes paene servorum habetur loco, quae nihil audet pnullo adhibetur consilio. Plerique, cum aut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem omnia sunt iura, quae dominis in servos. Sed de his duobus generibus alterum est druidum, alterum equitum. Illi rebus divinis intersunt, sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
galliam benit. altius factioms principes
erant hedui. altius sequam. hi cũ per se
min ualerent. ꝓ sũma auctoritas antiq̃¬
tus erat in heduis ma̾neqr erant eoꝵ clien¬¬
tele gmanosq atq arionistũ sibi adiũre¬
rant᷑. eosq ad se magnis iacturis pollicita¬
tionibus q perduxerant. Preliis uo cõplui¬
ribus factis secundis: atq oĩ nobilitate he-¬
duoꝵ int̾fecta: tantũ potencia antecesserãt:
ut magnam partem clienciũ al hedius ad
se transduyerant. obsidesq ab his pͥncisũ
filios acciperent. et publice iurare cogerẽt.
nchil esse contra sequanos cõsilii inturos.
et partem suntum agri perbim occupitã
possid̾ent. gallies tociꝰ pncipatũ obtiu̾ent.
Qua neceslitate adductus dinicracꝰ. auyilii
petendi causa romam ad senatũ ꝓfectus: ĩꝑ¬
fecta re redierat. Aauentu cesaris facta cõ¬
mutatione reꝵ: obsidib hedius redditis.
uetĩb clientelis restitutis: nouis ꝓ cesarẽ

Expanded text:
Galliam venit, alterius factionis principes Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani. Hi cum per se mintus erat in Aeduis magnaeque eorum erant clientelae, Germanos atque Ariovistum sibi adiunxerant eosque ad se magnis iacturis pollicitationibusque perduxerant. Proeliis vero compluribus factis secundis atque omni nobilitate Aeduorum interfecta tantum potentia antecesserant, ut magnam partem clientium ab Aeduis ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros et partem finitimi agri per vim occupatam possiderent Galliaeque totius principatum obtinerent. Qua necessitate adductus Diviciacus auxili petendi causa Romam ad senatum profectus infecta re redierat. Adventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis redditis, veteribus clientelis restitutis, novis per Caesarem
Abbreviated transcription (Latin):
sus pertinere. et pio natiuo muro ob¬
iectam. cheruscos ab sueuis suenosq ab
cheruscis miuriis incursiomibusq ꝓhile
Ad eius mmiciĩ silue sueuos romanorũ
aduentũ expectare cõstituisse. Quomã
ad hunc locũ ꝑuentũ est: nõ alienũ eẽ
uidetur: de gallie qmameq morib et .pͦ
differant hẽ nationes me̾ sese propunere.
In gallia non solũ in omĩb ciuitatibꝵ at
in omib partib pagisq sed pene eciã sin-¬
gulis domib factiones sunt. Earũ aut̃
corũ iudicio hre existimantur. qͦꝵ ad
ar.bitriũ iudiciũq sũma om̃i ueꝵ consi¬
liorũq redeat. Itaq eius rei causa anti¬
quitus institutũ bidetur: ne quis explebe
contra potentiorem auxilii eifet. Quos
enĩ quisq opprimi et circũuemri nõ pa¬
titur. neq alit̾ si faciat. ullam int̾ sur=
habet auctoritatem. Hec eadem iatio est.
in sũma tociꝰ gallie. Namq õs ciuitates
in partes diuise sunt duas. Cum cesar in

Expanded text:
sus pertinere et pro nativo muro obsus pertinere et pro nativo muro obiectam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis incursionibusque prohibere: ad eius initium silvae Suebos adventum Romanorum exspectare constituisse. Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter sese proponere. In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed paene etiam in singulis domibus factiones sueorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxili egeret: suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur, neque, aliter si faciat, ullam inter suos habet auctoritatem. Haec eadem ratio est in summa totius Galliae: namque omnes civitates in partes divisae sunt duas. Cum Caesar in
Abbreviated transcription (Latin):
suenos perquirit. Int̾i pancis post dieb
fit ab uhiis certior: sueuos oñs in unuĩ
locum copias cogere. atqz his nationib
q̃ sub eorum sumi Imꝑio denũciaxe: ut
auxilia pedidatus equicatusq mirtant.
hlis cognitis rebus: rem frumentariã
pidet. castris idoneũ locũ delegit. Ubiis
imperat: ut pecora deducant. sũaq onña
ex agris in oppida conferant. sperãs lar¬
baros atq imperitos hoiẽs mopia ciba¬
riorum adductos. ad imquã pugnandi
conditionẽ posse deduci. Mandat ut tre¬
bros cyploratores in suenos mictant. qͣq
apud eos geruntur: cognoscant. Illi ĩpe¬
rata faciũt. et pancis dieb int̾missis.
referũt sueuos om̃s posteaꝙͣ e̾tiores mĩ¬
cii de exc̾citu romanoꝵ uenerãt cũ oĩb¬
sius copiis sociorũq quas coegisent pe
nitus ad ertremos fines se recepisse. Sil¬
uam esse ili infuitam magintud ine
que appellatur bacenis. ac longe intror¬

Expanded text:
Suebos perquirit. Interim paucis post diebus Suebos perquirit. Interim paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum locum copias cogere atque eis nationibus quae sub eorum sint imperio denuntiare, ut auxilia peditatus equitatusque mittant. His cognitis rebus rem frumentariam providet, castris idoneum locum deligit; Vbiis imperat ut pecora deducant suaque omnia ex agris in oppida conferant, sperans barbaros atque imperitos homines inopia cibariorum adductos ad iniquam pugnandi condicionem posse deduci; mandat, ut crebros exploratores in Suebos mittant quaeque apud eos gerantur cognoscant. Illi imperata faciunt et paucis diebus intermissis referunt: Suebos omnes, posteaquam certiores nuntii de exercitu Romanorum venerint, cum omnibus suis sociornitus ad extremos fines se recepisse: silvam esse ibi infinita magnitudine, quae appellatur Bacenis; hanc longe intror
Abbreviated transcription (Latin):
ueros uenitꝰ duab de causis rhenũ trãsi¬
re constituit. quarũ una erat. ꝙ auxilia
cantra se treueris miserant. Altera: ne ad
eos ambiorix receptũ haberet. His consti¬
tutis reb. paulũ supra eum locũ quo ante
exc̾citũ traduxerat facere pontem instituit.
Nlota atq nscituta ratione magno militir
studio pancis diebz opus efficitur. firmo
in treueris ad pontem p̃sidio relicto: ne qͦs
ab his subito motus oriretur. xeliquas co¬
pias equitatũq traducit. Ulii qui ante
obsides dederant: atq in deditionẽ uenerãt
purgandi siu cansa ad eũ legatos mictũt
qui dͥoceant neq auxilia ex sua cuntate ĩ
treus ros missa. neqz al se fidem lesam.
Petunt atqz orant etut sibi parcat: et ne
coĩ odio manoꝵ innocentes ꝑ nocentib
penas pendant. Si ampliꝰ obsidũ uellet.
dare pollicentur. Coginta cesar causa re¬
ꝑit ab sueuis auxilia missa esse. Uli coꝵ¬
satisfationem accepit: aditus biasq in

Expanded text:
veros venit, duabus de causis Rhenum transiveros venit, duabus de causis Rhenum transire constituit; quarum una erat, quod auxilia contra se Treveris miserant, altera, ne ad eos Ambiorix receptum haberet. His constitutis rebus paulum supra eum locum quo ante exercitum traduxerat facere pontem instituit. Nota atque instituta ratione magno militum studio paucis diebus opus efficitur. Firmo in Treveris ad pontem praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit. Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque ab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne communi odio Germanorum innocentes pro nocentibus poenas pendant; si amplius obsidum vellet, dare pollicentur. Cognita Caesar causa reperit ab Suebis auxilia missa esse; Vbiosatisfactionem accipit, aditus viasque in
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝯ imperatori p̾stitistis. atq illũ adesfe
et hͤ coram c̾nere exiscimate. Sil signa
ad hostem conu̾ti aciemꝰ diriq iubet. Et
paucs turmis p̃sidio ad impedimẽta di-¬
missis. reliquos equites ad lat̾a disponit.
Celerit̾ nostri clamore sublato pila ĩ hoste̾
mutũt. Illi ubi p̃t spem quos fugere cre¬
debant infestis signis ad se ire uiderunt.
impetũ modo ferre non potuerũt. ac pri¬
mo concursu in fugam coniecti. pximas
siluas petiuerũt. Quos labienus equi¬
tatu consectatus: magno mĩo intersecto.
complurib captis pancis post dieb ciui¬
tatem recepit. Nam gsinam qui auxilio
ueniebant ꝑcepta trentroꝵ fuga: sese do¬
mũ receperunt. Cum his ꝓpinqui induci¬
omari qui defectionis auitores extiteramtꝰ
comitati eos ex ciuitate excesserãt. Cingẽ.¬
torigi quem ab micio ꝑmansisse in ofticio
demonstrauum p̾ncipatus atq imperiũ
est traditũ. Cesar postꝙͣ ex menapus ĩtre¬

Expanded text:
numero imperatori praestitistis, atque illum adesse numero imperatori praestitistis, atque illum adesse et haec coram cernere existimate." Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubet, et paucis turmis praesidio ad impedimenta dimissis reliquos equites ad latera disponit. Celeriter nostri clamore sublato pila in hostes immittunt. Illi, ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire viderunt, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concursu in fugam coniecti proximas silvas petierunt. Quos Labienus equitatu consectatus, magno numero interfecto, compluribus captis, paucis post diebus civitatem recepit. Nam Germani qui auxilio veniebant percepta Treverorum fuga sese domum receperunt. Cum his propinqui Indutiomari, qui defectionis auctores fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque imperium est traditum. Caesar, postquam ex Menapiis in Tre
Abbreviated transcription (Latin):
sui sit consilii ꝓponit. et quo facilius hos¬
tibus timoris det suspitionem maiorestre¬
castra moueri iub̾et. His rebs fuge silem
ꝓfectionem effecit. Hec quoqz ꝑ exploratores
ad hostes defferũtur. Uix agmen nouissi¬
mũ extra munitiones ꝓcesserat: cũ galli
cohortati int̾ se ne sꝑatam p̃dim ex mani¬
bus dimirt̾ent. longũ esse ꝑt̾ritis romami¬
smanoꝵ auxiliũ expectare. neq suã pati
dignntatem: ut tantis copiis tam exiguã
manũ p̾sertun fugientem. atq impeditam¬
adoriri non audeant. Flumẽ transire et
ini quo loco cõmutere pliũ non dubitakant.
Sue fore suspicatus labienus: ut õs aitra
flumen eliceret: eadem usus simulatione
itineris placide progrediekatur. Tum pre¬
missis paulum impẽdimẽtis: atq ĩ trunuilo
quodam collocatis: habetis inquit mili¬
tes quam petistis facultatem. hostem im¬
pedito atq imiquo loco tenetis. Prestate
candem uobis ducib Etutem. quam sepe

Expanded text:
sit sui consilii proponit, et quo facilius det hossit sui consilii proponit, et quo facilius det hostibus timoris suspitionem, majore strecastra moveri jubet. His rebus fugae similem profectionem efficit. Haec quoque per exploratores s deferuntur. Vix agmen novissimum extra munitiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent; longum esse, perterritis Romanis, Germanos expectare, neque suam pati dignitatem, ut tantis copiis tam exiguam manum praesertim fugientem atqadoriri non audeant—flumen transire et iniquo loco committere proelium non dubitant. Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur. Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis: praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe
Abbreviated transcription (Latin):
geruntur. treueri magnis coactis pedita¬¬
tus equitatusq copiis: labienũ cum una
legione que in eorum finib hiemauerat
adouri parabant. Iamq ab eo nõ longin¬
Indiu bia aberant: cum duas benisse le¬
itiones missu cesaris connoscũt. Positis
castris a milib passuuĩ xu. auxilia qma¬
norum expertare constituũt. Labienus
hostiũ coitinto consiluo: sperãs tenu̾tate
tib magnoq equitatu. contra hostem ꝓsici¬
scitur. et mile passuũ int̾misso spacio castra
cõmunit. Erat int̾ labienũ et hostem difi¬
cili transitu fiumen. ripis p̃ruptis. hoc
transituros existimabat. Augebatur auxi
sese suas exc̃titusq fortunas in dubium
non deuocatuꝵ. et postero die p̾ma lu ce
castra moturũ. Celi̾ter hecad hostes defe¬
runtur. ut ex magno galloꝵ equitũ nũo
nõnullos gallos gallics rebz fauere na¬
tura cogekat. Labienus noctu tribunis
militũ p̾misq ordinib conuocatis: quid

Expanded text:
geruntur, Treveri magnis coactis peditageruntur, Treveri magnis coactis peditatus equitatusque copiis Labienum legione, qui in eorum finibus hiemabat, adoriri parabant; jamque ab eo non longius via bidui aberant, cum duas venisse legiones missu Caesaris cognoscunt. Positis castris a milibus passuum 15, auxilia Germanorum expectare constituunt. Labienus, cognito hostium consilio, sperans temeritate tibus, magno equitatu contra Trebiros proficiscitur, et mille passuum relicto spatio castra communit. Erat inter eos et Labienum difficili transitu flumen ripisque praeruptis. Hoc ebiros transituros existimabat. Augebatur auxilsese suas exercitusque fortunas in dubium non devocaturum, et postero die prima luce castra moturum. Celeriter haec ad Trebiros deferuntur, et ex magno suorum equitatus numero nonnullos Gallicis rebus favere natura cogebat. Labienus nocte tribunis militum primisque ordinibus coactis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
in menapos abderet: aut cum transi henanis
congredi cogeretur. Hoc inito consilio to¬
cius exc̾citus impedimenta ad labienũ in
treueros mictit. duasq legiones ad eum
ꝓ ficisci iubet. Ipẽ cum legĩonib expeditis
qnque in menapios proficiscitur. Illi nulla
coacta manu loci p̃sidio freti: in siluas pa¬
Iudesqr confuguĩt. suaq eodem conferunt
Cesar partitis copiis: cum Caio fabio lega¬
to et marco crasso q̃store. celi̾terq effectis
pontib. adiit triptito exc̾citu edificia bicos¬
qz incendit. magno pecoris atqr homñ nũo
potitur. Quib yeb coarti menapii: lega¬
tos ad cum pacis petende causa mictunt.
Ille obsidib acceptis: hostiĩ se habiturũ
nũo confirmat si aut ambiorigen ã eis̃
legatos finmib siis yecepissent: His cõfu¬
matis rebus. cõmiũ artrebatem cũ cq̾tatu
enstodis loco in menapiis relĩquit. ipẽ in
trentros proficscitur. Dum hec a cesare

Expanded text:
in Menapios abderet aut cum Transrhenanis in Menapios abderet aut cum Transrhenanis congredi cogeretur. Hoc inito consilio totius exercitus impedimenta ad Labienum in Treveros mittit duasque legiones ad eum proficisci iubet; ipse cum legionibus expeditis quinque in Menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci praesidio freti in silvas paludesque confugiunt suaque eodem conferunt. Caesar partitis copiis cum Gaio Fabio legato et Marco Crasso quaestore celeriterque effectis pontibus adit tripertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapii legatos ad eum pacis petendae causa mittunt. Ille obsidibus acceptis hostium se habiturum numero confirmat, si aut Ambiorigem aut eius legatos finibus suis recepissent. His confirmatis rebus Commium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menapiis relinquit; ipse in Treveros proficiscitur. Dum haec a Caesare
Abbreviated transcription (Latin):
non q̃stioiis essẽ arbitrabatur. Obsidib
imꝑatis C. hos hedius custodiendos tradł
Eodem carniutes legatos obisidesq mictũt.
Usi dep̃eatorib remis: quoꝵ erat ĩ liẽtela.
cadem ferunt respensa. Peragit consiliũ
cesar. equitesq imꝑat cuutatib. Hac parte
gallie pacata: totus et mente. et aiõ ĩ bellũ
treueroꝵ et ambiorigis insistit. Cauari
iracundia. aut ex eo quod meruerat odio ei¬
uitatis motus existat. His rebz conscitutis.
ꝓ explorato hẽbat ambiorigem p̃łio non eẽ
conc̾taturũ: reliqua eius consilia aiõ cir¬
cunspiciebat. Erant menapni propinqui e¬
huronũ fimib perpetius paludib siliusq
muniti. qui uni ex gallia. de pace ad cesarẽ
legatos nũꝙͣ miserant. cũ his eẽ hospiciũ
ambiorigi sciebat. Item per treueros uenisse
cħmanos in amnciciã cognon̾at. Hecprius
illi detrahenda auxilia existimabat: ꝓͣ ipiñ
bello lacesseret. ne desperita falute, aut se

Expanded text:
non quaestionis esse arbitrabatur. Obsidibus non quaestionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos Aeduis custodiendos tradit. Eodem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa. Peragit concilium Caesar equitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliae pacata totus et mente et animo in bellum Treverorum et Ambiorigis insistit. Cavariniracundia aut ex eo, quod meruerat, odio civitatis motus exsistat. His rebus constitutis, quod pro explorato habebat Ambiorigem proelio non esse concertaturum, reliqua eius consilia animo circumspiciebat. Erant Menapii propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni ex Gallia de pace ad Caesarem legatos numquam miserant. Cum his esse hospitium Ambiorigi sciebat; item per Treveros venisse Germanis in amicitiam cognoverat. Haec prius illi detrahenda auxilia existimabat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata salute aut se
Abbreviated transcription (Latin):
legiones ueduxit. Consilio gallie p̾mo ue¬
rẽut instituerat indicto. cum reliqͥ pret̾
senones carnutes creutrosqz uenissent.
iniciũ bellice defectionis hoc esse arbitrat.
ut onniã postponere bidẽtur. conciliũ lute¬
ciam parisiorui transfert. Confines erãt
hi senomib. cuitatenq patrũ memoria cõ¬
iunxerant. Sed ab hoc concilio ab fuisse eris¬
timabantur. Hac re pro suggestu pronũ¬
ciata. eodem die cum legiombr in senones
ꝓficiscitur. maginsq itmerib eo ꝑuenit.
Coginto en aduentu achico. ĩ p̾nceps enis
consilii fuerat: iubet in oppida multitudiẽ
conuenire. conantib p̾usꝙ id efsici posset
adesse romanos mĩciatur. Necessario smã
desistunt. legatosq dep̃candi cansa ad cesa¬
rem mittũt. adeunt per heduos. quoꝵ anti¬
quitus erat in fide ciuitas. Libent᷑ cesar
petentib hedius dat bemam. excusatioe¬
q accepit. ꝙ estiuũ temꝑd in stante belli

Expanded text:
legiones reduxit. Concilio Galliae primo velegiones reduxit. Concilio Galliae primo vere, ut instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treverosque venissent, initium belli ac defectionis hoc esse arbitratus, ut omnia postponere videretur, concilium Lutetiam Parisiorum transfert. Confines erant hi Senonibus civitatemque patrum memoria coniunxerant, sed ab hoc consilio afuisse existimabantur. Hac re pro suggestu pronuntiata eodem die cum legionibus in Senones proficiscitur magnisque itineribus eo pervenit. Cognito eius adventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi causa ad Caesarem mittunt: adeunt per Aeduos, quorum antiquitus erat in fide civitas. Libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestivum tempus instantis belli,
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitare et peciũam polliceri nuõ desiscũt.
Cum a proximis impetrare nõ possent: ulte
riores temptant. Inuentis nõnullis cun¬
tatibz iureiurando int̾ se confirinãt. obsi¬
dibusqq de peciuã cauent. ambiorigem sibi
societate et federe aduĩgunt. Quib reb
cogitis cesars cum uñdiq bellũ parari
bideret: neruios. aduatitos ac menãpros
adĩitis cisrhe̾nũ omib gianis eẽ ĩarmis
senones ad imꝑatũ non uenre: et cũ car-¬
nutib finitimsq enutatib consilia coĩca¬
re: a treueris germanos erebus sollici
gitandũ putauit. Itaqz nondũ hieme cõfecta
p̃rorimis ins: coactis legionib. de ĩprouiso
in fines nermoꝵ contendit. Et priusꝙͣ illi
aut conuenire aut profugere possent: mag¬
no pecoris atq hom̃ nũo capto: arq ea p̃da
militib concessa. uastatisq agris in dedi¬
tionem uemre atq obsides dare coegit. Eo
celiter confecto negocio: rursus ĩ hib̾na

Expanded text:
sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt. sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt. Cum ab proximis impetrare non priores temptant. Inventis nonnullis civitatibus, jurejurando inter se confirmant, obsidibusque et de pecunia cavent, Ambiorigem sibi societate et foedere adjungunt. Quibus cognitis Caesar, cum undique bellum parari videret, Nervios, Aduatucos ac Menapios adiunctis Cisrhenanis omnibus Germanis esse in armis, Senones ad imperatum non venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legatiogitandum putavit. Itaque nondum hieme confecta proximis quattuor coactis legionibus de improviso in fines Nerviorum contendit et, priusquam illi aut convenire aut profugere possent, magno pecoris atque hominum numero capto atque ea praeda militibus concessa vastatisque agris in deditionem venire atque obsides sibi dare coegit. Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna
Abbreviated transcription (Latin):
Uitis de causis cesar mai¬
pem gallie motum expectãs
ꝯper marcum silanũ. Caiĩ an¬
tisciũ reginũ. litum sextium
legatos delectũ hrẽ instituit.
mul al gneo pompeio proconsule petit
remaneret quos ex cisalpina gallia cõsulii
sacramento rogauisset ad signa cõuenire.
et ad se proficisci iuberet. Magni interesse
eciam in reliquũ tempus ad opimonem.
gallie estimans: tantas bideri it alie facul.¬
tates. Ut si quid eẽt in bello det̾mẽts acceptũ.
non modo id bũ tempore resarciri : sed eciã
maiorib augeri copiis posset. Q nod cũ
pomperus et r.p. et amicicie tribusset.
celerit confecto per suos delecto tribus
ante exactam hiemem et constitutis et ad¬
ductis legunib : dupplicatoq earũ cohor¬
ciĩ mĩo : quas cũ quĩto titurio. ãiserat. et
celi̾tate et copiis dociit quid poro. disciphi¬
na atq opes possent: Int̾fecto inducioma¬
rout docuima ad eii ꝓpinquos a treuerii
imꝑiũ defertur. Illi finitimos ͦmanos

Expanded text:
Multis de causis Caesar maiorem Galliae motum exspectans per Marcum Silanum, Gaium Antistium Reginum, Titum Sextium legatos delectum habere instituit. Simul ab Gnaeo Pompeio proconsule petit, remaneret, quos ex Cisalpina Gallia consulis sacramento rogavisset, ad signa convenire et ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore sarciri, sed etiam maioribus augeri copiis posset. Quod cum Pompeius et rei publicae et amicitiae tribuisset, celeriter confecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, et celeritate et copiis docuit, quid populi Romani disciplina atque opes possent. Interfecto Indutiomaro, ut docuimus, ad eius propinquos a Treveris imperium defertur. Illi finitimos Germanos
Abbreviated transcription (Latin):
neqr bello allobrogũ proyimo. heduos roma¬
nis auxiliũ tulisse. neq ipõs in his contẽ¬
tiombus quas hedu secum. et cũ sequanis
habiussens auxilio poruli ro. usos esse.
Debere se sulpicari suspicari simulata cesa¬
rem amicicia ꝙ exc̾citum in gallia habeatꝰ
sin opp̾mendi causa hr̃e. Qui insi discedat.
atos exc̾citum deducat ex his regiombus: se¬
se illiun non pro amico sed hoste hĩturũ.
Ox si eũ int̾fecit. multis sese nobilibus p̾n
posset. Quod si discessisset: et liberam posses¬
sumem gallie sibi tradidisset: magno se illũ
pĩnio rẽmuẽraaturũ. et qcunq bella geri
uellet: sine ullo eius labore et perituto con¬
fecturũ. ¶Aulta al cesare in eam sentẽtiã
dicta sunt. quare negocio desistere non posset.¬
et neq suam neq po. ro. consuetudinem
pati. ut optime merentes socios desereret.
Neq se iudicare galliam potius ẽẽ ariouisti

Expanded text:
neque bello Allobrogum proximo Haeduos Romaneque bello Allobrogum proximo Haeduos Romanis auxilium tulisse neque ipsos in iis contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent auxilio populi Romani usos esse. Debere se suspicari simulata Caesarem amicitia, quod exercitum in Gallia habeat, sui opprimendi causa habere. Qui nisi decedat atque exercitum deducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus prinposset. Quod si decessisset et liberam possessionem Galliae sibi tradidisset, magno se illum praemio remuneraturum et quaecumque bella geri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum. Multa a Caesare in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere non posset: neque suam neque populi Romani consuetudinem pati ut optime meritos socios desereret, neque se iudicare Galliam potius esse Ariovisti
Abbreviated transcription (Latin):
esse dec̃tare. Si pace uti beline imquũ eã
de scipendio recusare. ꝙ sua uoluntate ad
sibi ornamento et p̃sidio non det̾mento eẽ
oportere. id qr se ea spe petisse. Si per p.r
tur. non minꝰ lilent᷑ sese xecusaturũ ꝓ .i..¬
annciciã: ꝙͣ appetierit ¶Qr multitudinẽ
germanoꝵ in galliam traducat. ipe su
mumendi noñ gallie ĩpugnande cã face̾.
Eius rei testimõim eẽ. ꝙ insi rogatus non
uenerit. et ꝙ bellum non intulerit. sed def¬
fenderit. Se pͥus in galliam uenisse: ꝙͣ popu¬
lum ro. Nũquã ante hoc tempus exc̾citũ
ꝑoͥ .ro. gallie prouĩcie fimbus egressum.
Quid sibi uellet cur in suas possessiones ut¬
niret. prouĩciam suã hanc ẽẽ galliam. sicut
illam nrãm. Uti ipĩ concedi non oporteret.
si in nr̃os fines imprtũ face̾t. sic item nos eẽ
fres heduos appellatos diceret: non se tãbar¬
barũ. neq tam ĩꝑitum ẽẽ reꝵ: ut nõ sciret

Expanded text:
esse decertare; si pace uti velint, iniquum esse esse decertare; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate ad omani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque se hac spe petisse. Si per poputur, non minus libenter sese recusaturum etierit. Quod multitudinem Germanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae oppugnandae causa facere; eius rei testimonium esse quod nisi rogatus non venerit et quod bellum non intulerit sed defenderit. Se prius in Galliam venisse quam populum Romanum. Numquam ante hoc tempus exercitum populi Romani Galliae provinciae finibus egressum. Quid sibi vellet? Cur in suas possessiones veniret? Provinciam suam hanc esse Galliam, sicut illam nostram. Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse d fratres a senatu Haeduos appellatos diceret, non se tam barbarum neque tam imperitum esse rerum ut non sciret
Abbreviated transcription (Latin):
sed grã dignitate honore auctiores uelit
sent. id his cripi. quis pati possete Pos¬
tulauit / eademq legatis in mandatis dede¬
rat ne aut heduis aut eorũm socus bellũ
inferret. obsides redderet. si nullã partẽ
germanor domũ remictere posset. at
pe iuos amplius rhenũ transire pat̾et᷑.
¶Arionistus ad postulata cesaris panca ros-¬
pondit. de suis ꝟtutibus multa p̃dicunt.
Transisse rhenũ sese non sua sponte. sed
rogatũ e accersitũ a gallis. nõ sine mag¬
na spe magnis q p̃miis domũ ꝓpin. quos¬
q reliquisse. Sedes hrẽ in gallia ab ipĩs
concessas. obsides ip̃oꝵ uoluntate datas.
scipendiũ capere iure belli. quod bictores
uictis imponere consuerint. Non sese
gallie sed gallos sibi bellũ intalisse. os̃
Itallie ciuitates ad se oppugnandũ uenisse.
ac contra se castra habuisse. Eas om̃s co¬
pias a se bno p̃lio pulsas ac superatas eẽ.
diiterum expiri belint se iterũ paratũ

Expanded text:
sed gratia, dignitate, honore auctiores velit sed gratia, dignitate, honore auctiores velit sent, id iis eripi quis pati posset? Postulavit deinde eadem quae legatis in mandatis dederat: ne aut Haeduis aut eorum sociis bellum inferret, obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset, at ne quos amplius Rhenum transire pateretur. Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit: transisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse. Si iterum experiri velint, se iterum paratum
Abbreviated transcription (Latin):
tis ab eo tumulo conscituit. Item equitei
arioiusti pari int̾uallo conscituerũt. Ari¬
ouiscus ex equis ut colloq̃rentur: et p̃t̾ se
deuos ut ad colloquiũ adduceret:. postulauͭ
¶Ulu eo bentũ est. cesar micio orationis
sua senatusq in eũ beneficia cõmemorauᵗͭ.
ꝙ rex appellatus eẽt a senatu. ꝙ amicus. ꝓ
munera amplissime missa. quan rem et
pancis contigisse et pro magnis hoĩnũ
officiis con suesse tribui . Socebat. illũ
cũ neq aditũ neq cãm postulandi iu̾stã
hũt. beneficio ac libalitate sua ac senatꝰ¬
ea p̃mia consecutũł Docelut iciam ꝙ bet̾es
ꝙͣ qr iuste cause necessitudinis ip̃is cũ hedius
int̾cederent. Que senatus consulta qͦciens
I.quãqr honorifica in eos essent: ut oĩ tpiẽ
totius gallie p̾ncipatũ hedin tenuissent.
prius eciam ꝙ nrãm anncitiã appetissent.
poͥ .ro. hani esse consuctudinẽ : ut socios
atq amicos non modo sui nichil deperdẽ.

Expanded text:
C ab eo tumulo constituit. Item equites C ab eo tumulo constituit. Item equites Ariovisti pari intervallo constiterunt. Ariovistus ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit. Ubi eo ventum est, Caesar initio orationis sua senatusque in eum beneficia commemoravit, quod rex appellatus esset a senatu, quod amicus, quod munera amplissime missa; quam rem et paucis contigisse et pro magnis hominum officiis consuesse tribui docebat; illum, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac liberalitate sua ac senataemia consecutum. Docebat etiam quam veteres quamque iustae causae necessitudinis ipsis cum Haeduis intercederent, quae senatus consulta quotiens quamque honorifica in eos facta essent, ut omni tempore totius Galliae principatum Haedui tenuissent, prius etiam quam nostram amicitiam adpetissent. Populi Romani hanc esse consuetudinem, ut socios atque amicos non modo sui nihil deperdere,
Abbreviated transcription (Latin):
colloqum cesar adduceret. Uereri se: ne per ĩ¬
sidiat ab eo circũueniretur: ut̾q cũ eq̾tatu
ueniret. alia ratione sese non ẽẽ benturũ.
Cesar ꝙ neq colloqum int̾posita causa tolli
bolebat neq salutem suam galloꝵ eqͥtatui
cõmictere bolebat cõmodissimũ ẽẽ statuit.
om̃ibus equis gallis equitibus detractis.
eo legionarios milites legionis de cime ci
ꝓͣmarime confidebas imp̃onere: ut p̃sidiũ
ỹamicissimũ si quid opus facto hrẽt. Quod
cum fieret. non ieridicule quidom ex mili¬
tibus decime legioins dixit. plusꝙͣ pollicitus
esset. cesarem ei facere. Pollicitũ se in co¬
hortis p̃torie loco decimam legionem habi¬
turũ. et non ad equũ rescriberẽ ¶Planicies
erat magna et in ea tumulus trenus satis
grandis. Hic locus equo fere sracio ab cas¬
tris arionisti. et cesaris aberat. Eo ut erat
dutum ad colloquiũ uenerunt. Legionẽ
cesar quam equis deuererat passibus ducẽ¬

Expanded text:
conloquium Caesar adduceret: vereri se ne per inconloquium Caesar adduceret: vereri se ne per insidias ab eo circumveniretur; uterque cum equitatu veniret: alia ratione sese non esse venturum. Caesar, quod neque conloquium interposita causa tolli volebat neque salutem suam Gallorum equitatui committere audebat, commodissimum esse statuit omnibus equis Gallis equitibus detractis eo legionarios milites legionis X., cui quam maxime confidebat, imponere, ut praesidium quam amicissimum, si quid opus facto esset, haberet. Quod cum fieret, non inridicule quidam ex militibus X. legionis dixit: plus quam pollicitus esset Caesarem facere; pollicitum se in cohortis praetoriae loco X. legionem habiturum ad equum rescribere. Planities erat magna et in ea tumulus terrenus satis grandis. Hic locus aequum fere spatium a castris Ariovisti et Caesaris aberat. Eo, ut erat dictum, ad conloquium venerunt. Legionem Caesar, quam equis devexerat, passibus C