comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am dĩ. intelligant se peccatores.
ortes illi. fiant infirmi. Diuites illi.
fiant pauꝑes Iusti illi. agnoscant se
peccatores Leones illi. fiant canes
Conuertent᷑ ad uesꝑam & famẽ patien¬
cur ut canes. & circũibunt ciuitatẽ.
Qua ciuitatẽ.: Mundũ istũ quẽ quib

Expanded text:
gratiam Dei, intelligant se peccatores: gratiam Dei, intelligant se peccatores: fortes illi fiant infirmi, divites illi fiant pauperes, justi illi agnoscant se peccatores, leones illi canes fiant. Convertantur ad vesperam; et famem patiantur ut canes, et circumibunt civitatem, Q
Abbreviated transcription (Latin):
si aliqͥd tale dño dicat. conuitiũ est.
ñs autẽ etiã cũ tale aliqͥd seruo dicit.
dignatio potius dici potest. Ita in qͥt
dñe. Quid. ẽ ita: Uerũ dicis. Prors
uerũ dicis. canis ego sũ. Sed & canes
inqͥt: edunt de micis quȩ cadunt de
mensa dominoꝵ suoꝵs. Ꝙ continuo
dñs. Omulier. magna. ẽ. fides tua.
ã dudũ canis. mͦ mulier. Unde iã inu¬
lier. quȩ paulo ante canis: Confiten¬
do humilit̾. ñ repellendo qđ adño
dictũ erat. Ergo gentes canes. & ideo
esurientes. Bonũ ẽst & iudeis ut agno¬
scant se peccatores. & licet ad uespe¬
rã: conuertant᷑ & famẽ patiant᷑ ut
canes. Nã male̾ saturatꝰ erat illeꝰ qui
dicebat. ie iunobis in sabbato. Ille
aut̃ publicanꝰ canis erat famẽ patiens.
& inde beneficiũ dñi esuriebat. qͥ di¬
cebat. ꝓpicius esto mͥ peccatori. Con¬
uertantur gͦ & illi ad uespam. & fa¬
mẽ patiantur ut canes. desiderent

Expanded text:
si aliquid tale domino dicat, convicium est: si aliquid tale domino dicat, convicium est: dominus autem cum tale aliquid servo dicit, dignatio potius dici potest. Ita, inquit, Domine. Quid est, ita? Verum dicis, prorsus verum dicis; canis ego sum. Sed et canes, inquit, edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Et continuo Dominus: O mulier, magna est fides tua ! Jamdudum canis, modo mulier. Unde jam mulier quae paulo ante canis? Confitendo humiliter, non repellendo quod a Domino dictum erat. Ergo Gentes canes, et ideo esurientes. Bonum est et Judaeis, ut agnoscant se peccatores; et licet ad vesperam, convertantur; et famem patiantur ut canes. Nam male saturatus erat ille qui dicebat: Jejuno bis in sabbato. Ille autem publicanus canis erat, famem patiens; et inde beneficium Domini esuriebat, qui dicebat: Propitius esto mihi peccatori , Convertantur ergo et illi ad vesperam: et famem patiantur ut canes. Desiderent
Abbreviated transcription (Latin):
post effusũ sanguinẽ xp̃i. dimit¬
tunt᷑ peccata ur̃a. Ille sic uoluit mon
ut sanguine suo etiã effusores eiꝰ san¬
guinis redimeret. Fudistis seuientes
Bibite confitentes. Merito conuertem
ad uesꝑam. & famẽ patient᷑ ut canes
Canes gentes iudei dixer̃. tanquã un¬
mundos. Nã inde & ipse dñs cũ post
eũ clamaret chananea quȩdã muller
ñ iudea. ad suã filiã curandã conuer¬
tere uolens eiꝰ miscđiã: ille om̃ia prę¬
uidens. om̃ia sciens. sed fidẽ eiꝰ osten¬
dere uolens. distulit beneficiũ. & eã
suspendit. Et qͦmͦ distulit: Non sum
inquit missus. nͥ ad oues quȩ perier̃
domꝰ isrł. Isrł oues. Gentes quid:
Non .ẽ. bonũ panẽ filioꝵ mittere camib
Gentes gͦ canes appellauit. ꝓpt̾ immun¬
diciã. Quid aut̃ illa mulier esuri¬
ens: Hoc magis ñ reppulit. suscepit
humilit conuitiũ. & meruit bene¬
ficiũ. Neq enĩ & conuitiũ illud dicen¬
dũ erat : qđ a dño dictũ erat. Seruus.

Expanded text:
post effusum Christi sanguinem dimittuntur peccata vestra. Ille sic voluit mori, ut sanguine suo etiam effusores ejusdem sanguinis redimeret. Fudistis saevientes, bibite confitentes. Merito convertantur ad vesperam; et famem patiantur ut canes. Canes Gentes Judaei dixerunt, tanquam immundos. Nam inde et ipse Dominus, cum post eum clamaret Chananaea quaedam mulier, non Judaea, ad suam filiam curandam convertere volens ejus misericordiam; ille omnia praevidens, omnia sciens, sed fidem ejus ostendere volens, distulit beneficium, et eam suspendit. Et quomodo distulit? Non sum, inquit, missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Israel, oves: Gentes, quid? Non est bonum, panem filiorum mittere canibus. Gentes ergo canes appellavit, propter immunditiam. Quid autem illa mulier esuriens? Hoc magis non repulit: suscepit humiliter convicium, et meruit beneficium. Neque enim et convicium illud dicendum erat, quod a Domino dictum erat. Servus
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ meũ dñe. Irruer̃ quidẽ for¬
tes. de iusticia sua p̾sum̃tes Irruerunt
s peccatũ in me ñ inuener. Nã utiq
illi fortes. id.ẽ. uelut iusti quare pos¬
sent ꝑsequi xp̃m. nisi quasi peccatorẽ:
Sed tam̃ illi uiderint quã fortes sint.
inimanitate febris. ñ firmitate sani¬
tatis. Uiderint illi quã fortes sint.
& quã iusti contra iniquũ seu ierint
Sed tam̃ neq iniqͥtas mea. neq peccati
meũ dñe: Sine in iqͥtate cũcurri.
& dirigebã. Illi gͦ fortes currentẽ me
sequi non potuerũnt. id eo peccatorẽ
putauer̃. qͥa uestigia mea nͨ uiderunt

Expanded text:
peccatum meum, Domine. Irruerunt quidem fortes de justitia sua praesumentes, irruerunt, sed peccatum in me non invenerunt. Nam utique illi fortes, id est velut justi quare possent persequi Christum, nisi quasi peccatorem? Sed tamen illi viderint quam fortes sint immanitate febris, non firmitate sanitatis: viderint illi quam fortes sint, et tanquam justi contra iniquum saevierunt. Sed tamen neque iniquitas mea, neque peccatum meum, Domine. Sine iniquitate cucurri, et dirigebar. Illi ergo fortes currentem me sequi non potuerunt: ideo peccatorem putaverunt, quia vestigia mea non viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tes facti st̃ uasa xp̃i. quib apłs dic̃¬
Fuistis enĩ aliqͣndo tenebre. nuinc aut̃
luix indnõ qͥ notas facit diuitias suas.
inuasa miscdiȩ. Posst̃ gͦ isti fortes
indelligi: sed sunt & in hominib qui¬
dã fortes. rep̃hensibili & dãnabili
fortitudine. qui p̃sumunt quidem
sed de tẽporali felicitate. Non uob̾ ui¬
decur fuisse fortis cliues iste. qͥ nunc
ex euangłio recitatꝰ. c̃: Qm̃ succes¬
sit ei reg̾io in opulentia fructuũ
ꝑturbatꝰ consiliũ reconditionis inuenit.
ut destructis ueterib apothecis nouas
construeret ampliores. eisq cõpletis ani¬
mȩ suȩ diceret. habes multa bona anima
epulare. iocundare. satiare. Qualẽ for¬

Expanded text:
tes facti sunt vasa Christi: quibus Apostes facti sunt vasa Christi: quibus Aposaliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , qui notas facit divitias suas in vasa misericordiae . Possunt ergo isti fortes intelligi. Sed sunt in hominibus quidam fortes reprehensibili et damnabili fortitudine, qui praesumunt quidem, sed de temporali felicitate. Non vobis videtur fuisse fortis dives iste, qui nunc ex Evangelio recitatus est, quoniam successit ei regio in opulentia fructuum? Perturbatus consilium reconditionis invenit, ut destructis veteribus apothecis, novas construeret ampliores, eisque completis, animae suae diceret: Habes multa bona, anima; epulare, jucundare, satiare Luc.
Abbreviated transcription (Latin):
me fas. qͥa ecce uenati st̃ animã meã
Potuer̃ tenere. potuer̃ occidere. Uenati
t animã meã: Sed ubi.ẽ dirupisti
uincula mea: Uhi. ẽ muscipula:
Cominuta . ẽ. & nos eruti sumꝰ. Ubi est
qđ benedicimꝰ dñs. qͥ ñ dedit nos in
uenationẽ dentib eoꝵ Illi quidẽ ue¬
mitcit qͥ custodit isrł. Quia ecce ue¬
niti ft̃ animã meã. irruer̾ suꝑ me for¬
tes Honutcunq transeundũ . ẽ. abhis
fortib diligent insinuandũ. ẽ. qͥ sint
fortes in surgentes. Fortes suꝑ qͦs. ni si
suꝑ infirmos. suꝑ inualidos. suꝑ ñ for¬
tes: Et laudantur tam̃ infirmi. & dã¬
nant᷑ fortes si intelligant᷑ qͥsint for¬
tes Primũ ipsũ diabolũ dñs fortẽ di¬
xit Nemo inqͥt potest intrare in do¬
mũ fortis. & uasa eiꝰ eriꝑe: nisi prius
alligauerit fortẽ: Alligauit gͦ fortẽ
uinculis dominationis suȩ. & uasa
eiꝰ arripuit. ac uasa sua fecit. Erant
enĩ om̃s iniqui uasa diaboli: qͥ creden¬

Expanded text:
enati sunt animam meam. Potuerunt tenere, potuerunt occidere, venati sunt animam meam. Sed ubi est, Disrupisti vincula mea ? Ubi est, Muscipula comminuta est, et nos eruti sumus? Ubi est quod benedicimus Deum, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum ? Illi quidem vestodit Israel. Quia ecce venati sunt animam meam: irruerunt super me fortes. Non utcumque transeundum est ab his fortibus: diligenter insinuandum est qui sint fortes insurgentes. Fortes, super quos, nisi super infirmos, super invalidos, super non fortes? Et laudantur tamen infirmi, et damnantur fortes. Si intelligantur qui sunt fortes, primo ipsum diabolum Dominus fortem dixit: Nemo, inquit, potest intrare in domum fortis, et vasa ejus eripere, nisi prius alligaverit fortem . Alligavit ergo fortem vinculis dominationis suae; et vasa ejus arripuit, ac vasa sua fecit. Erant enim omnes iniqui vasa diaboli, qui creden
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat᷑ accepit̾. Stephanꝰ aut̃ coro¬
na dr̃. humilit̃ lapidatꝰ. s sullimit̃
coronatꝰ. Deinde ingentib exurrȩxer
regna gentiũ. ante quã in eis implere¬
tur quod p̃dictũ erat. ad orabunt eũ
fremuit impetꝰ illoꝵ aduersus testes
xp̃i. & effusus. ẽ. magnꝰ & multꝰ marti¬
rũ sanguis. Quo effuso tanquã semina¬
ta seges eccłȩ fertilius pullulauit. &
totũ mundũ sicut nunc conspictmus¬
conspicimꝰ occupauit. Ablis gͦ uiris san¬

Expanded text:
vocabatur accepit. Stephanus enim Corona dicitur. Humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. Deinde in Gentibus exsurrexerunt regna Gentium, antequam in eis impleretur quod praedictum erat, Adorabunt eum fremuit impetus regni illius adversus testes Christi; effusus est magnus et multus martyrum sanguis: quo effuso, tanquam seminata seges Ecclesiae fertilius pullulavit, et totum mundum, sicut nunc conspicimus, occupavit. Ab his ergo viris san
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃ualuit in uanitate sua. Sunt & alii
fortes ñ diuitiis. ñ uirib corporis. ñ
aliqua in tẽpore p̃cellenti potentia di
omĩa ista enĩ qͥs ñ uideat tẽporalia. flu¬
xa. caduca. uolatica. s p̾sum̃tiũ de
iusticia sua. Ialis fortitudo impediuit
iudeos. ne ꝑforam̃ acus intrarent: Cũ¬

Expanded text:
 inquit, in vanitate sua . 7. Sunt et alii fortes, non de divitiis, non de viribus corporis, non de aliqua in tempore praecellenti potentia digomnia enim ista quis non videat temporalia, fluxa, caduca, volatica? sed praesumentium de justitia sua. Talis fortitudo impedivit Judaeos ne per foram
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatores iniqͥtatis & qͦndã tenebras.
conuerti ad uesꝑam. Quid. ẽ. ad uespe¬
rã : Postea. Quid. ẽ. ad uesꝑam: Se¬
rius. Ante enĩ debuerant. ante quã
xp̃m crucifigerent. medicũ agnosce¬
re. Quare.Iã eo crucifixo. resur¬
gente. in cęlũ ascendente. postea quã
misit sp̃m suũ sc̃m qͦ repleti st̃ illi
qͥ in una domo erant. & coeper̃ linguis
xores xp̃i. cõpuncti de conscientia

Expanded text:
iniquitatis, et quondam tenebras, converti ad vesperam. Quid est, ad vesperam? Postea. Quid est, ad vesperam? Serius. Ante enim debuerant, antequam Christum crucifigerent, medicum agnoscere. Quare jam eo crucifixo, resurgente, in coelum ascendente, posteaquam misit Spiritum suum sanctum, quo repleti sunt illi qui in una domo erant, et coeperunt loqui xores Christi: compuncti sunt de conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
t̾re Reges eos in uirga ferrea &
tinquã uas figuli conteres eos. Quos
regit: Quos conterit : Regit oboe¬
dientes. conterie resistentes. Ergo ne
corrũpas. optime & ꝓphetice. quando¬
quidẽ & iudei illi suggesser̃ tunc pi¬
lato & dixer̃. noli scr̃ibere rex iude¬
orũ. sed scribe qͥa ipse se dixit regẽ
iudeoꝵ. Nã iste titulus inquiuntꝰ. con¬
firmauit illũ regẽ nob. & pilatus.
Qđ scripsi scripsi. Q impletũ. ẽ. ne cor¬
rũpas. Nec iste solus psalmꝰ habet hu¬
iismodi in scriptione. ut titulus ñ
corrũ pat᷑: aliquot psalmi sic p̾notati
st̃ sed tam̃ in omĩb passio dñĩ pnun¬
ciat᷑. Ergo & hic intelligamꝰ dnĩ passio¬
nẽ. & lõquat᷑ nob xp̃c. caput & corpus.
de p̾salmo: ut nonsolũ intueam᷑ caput
illud. unũ mediatorẽ dĩ & hominũ.

Expanded text:
rea, et tanquam vas figuli conteres eos . Quos reget? quos conteret? Reget obedientes, conteret resistentes. Ergo, Ne corrumpas, optime et prophetice: quandoquidem et illi Judaei suggesserunt tunc Pilato, et dixerunt, Noli scribere rex Judaeorum, sed scribe, quia ipse se dixit regem Judaeorum; nam iste titulus, inquiunt, confirmavit illum regem nobis. Et Pilatus: Quod scripsi, scripsi . Et impletum est, Ne corrumpas. 2. Nec iste solus psalmus habet hujusmodi inscriptionem, ut titulus non corrumpatur. Aliquot psalmi sic praenotati sunt , sed tamen in omnibus passio Domini praenuntiatur. Ergo et hic intelligamus Domini passionem, et loquatur nobis Christus caput et corpus. de Psalmo, ut non solum intueamur caput illud unum mediatorem Dei et hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
sed tam̃ ad passionẽ dni ꝑtinet. Cru¬
pultus. ẽ. Erat gͦ illa sepultura tanꝗ
domꝰ. ad quã custodiendã misit regnũ
iudeoꝵ. quando custodes ad hibiti it̃.
sepulchro xp̃i. Est quidẽ hystoria in
scriptura regnoꝵ. quando misit saul
ad custodiendã domũ. ut int̾ ficeret
dauid. Sed qͣntũ inde sũpsit qͥ psal¬
cũ titulũ psalmi tractamꝰ. Hoc nobis¬
tantũ significare uolute. qͥa missũ. ẽ.
ad domũ: ut custodiret᷑. & ille int̾fi¬
ceretur. Quomꝰ gͦ ad hoc custodita. ẽ.

Expanded text:
sed tamen ad passionem Domini pertinet. Crused tamen ad passionem Domini pertinet. Crupultus est. Erat ergo illa sepultura tanquam domus: ad quam custodiendam misit regnum Judaeorum, quando custodes adhibiti sunt sepulcro Christi . Est quidem historia in Scriptura Regnorum, quando misit Saül ad custodiendam domum, ut interficeret David : sed quantum inde sumpsit qui Psalcum titulum Psalmi tractamus. Hoc nobis significare tantum voluit, quia missum est ad domum ut custodiretur, et ille interficer
Abbreviated transcription (Latin):
ab eodẽ apło. qͥa est caput ȩccłȩ. Si gͦ
ille caput. nos corpus: totꝰ xp̃c capũt
& corpus. Ali qͣndo enĩ inuenis uerba
quȩ ñ congruunt capiti. & nisi ea
coaptaueris corporiꝰ. & xp̃c tam̃ loqͥt᷑
bi ñ tim̃dũ.ẽ. ne erret qͥsq. cito enim
ꝑgit ut capiti aptet. qđ uidet corpori
nꝰ conuenire. Ipse deniq in cruce pen¬
dens. a ꝑsona corporis locutꝰ . ẽ. Ds̃
sti Non enĩ dereliquerat xp̃m. a quo
de relictꝰ ñ. ẽ. aut uero sic ad nos uente.
ut illũ desereret. aut sic illũ misit.
ut ab illo discederet: s qͥa homo de¬
sertꝰ.ẽ. adõ. adam ille peccans. qͥ cũ
soleret gaudere ad faciem dĩ. consci¬
entia peccati det̾ritꝰ fugit̾ agaudio
suo. Et uere dereliqͥt illũ dñs. qͥa ipse
de seruit dm̃. Ex quo adã xp̃c cũ carnẽ
accepisset: hoc ex ꝑsona ipsius carnis
crucicũ illo. Audiamꝰ gͦ qđ sequitur.
Quando misie saul & custodiuit domũ.
ut eũ int̾ficeret. Hoc ñ ad crucẽ dnĩ.

Expanded text:
ab eodem Apostolo quia est caput Ecclesiae . Si ergo ille caput, nos corpus; totus Christus caput et corpus. Aliquando enim invenis verba quae non congruant capiti, et nisi ea coaptaveIbi non timendum est ne erret quisque; cito enim pergit ut capiti aptet quod videt corpori non convenire. Ipse denique in cruce pendens, ex persona corporis locutus est: Deussti ? Non enim dereliquerat Christum, a quo derelictus non est. Aut vero sic ad nos venit, ut illum desereret; aut sic illum misit, ut ab illo discederet? Sed quia homo desertus est a Deo, Adam ille peccans, qui cum soleret gaudere ad faciem Dei, conscientia peccati deterritus fugit a gaudio suo ; et vere dereliquit illum Deus, quia ipse deseruit Deum: ex quo Adam Christus cum carnem accepisset, hoc ex persona ipsius carnis cruci cum illo . 3. Audiamus ergo quod sequitur: Quando misit Saül, et custodivit domum ejus, ut eum interficeret. Hoc non ad crucem Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
gena lodis manib dimittere xp̃m:
clamauer̃. crucifige crucifige: Fran
uiri sanguinũ. qͥb cũ iã obiceretur
crim̃ sanguinis. xp̃i. responder̃ ꝓpinan¬
tes posteris suis. sanguis eiꝰ suꝑ nos. &
suꝑ filios nr̃os. Sed nec in eiꝰ corpus
exurgere uiri sanguinũ cessauer̃.¬

Expanded text:
na lotis manibus dimittere Christum, clamaverunt, Crucifige, crucifige: erant viri sanguinum, quibus cum jam objiceretur crimen sanguinis Christi, responderunt, propinantes posteris suis, Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Sed nec in ejus corpus exsurgere viri sanguinum cessaveru
Abbreviated transcription (Latin):
ico ⁊ solet scriptura psalmo¬
rũ mysteria in titulis pone¬
re. & frontẽ psalmi sullimi¬
tate sacram̃ti decorare. ut
sciamꝰ qͥ uitraturi sumꝰ. cũ tanquã suꝑ
postẽ quid intꝰ agatꝰ legerimꝰ. uł cũiꝰ
domꝰ sit uł qui nã sit illiꝰ p̾dii posses
sor: ita & in hoc psalmo scriptꝰ. e. titu¬
lus de titulo. Habet enĩ. Infinẽ ne cor¬
rũpas ipsi dauid intituli inscriptio¬
ne. Hoc .ẽ. qđ dixi titulus de titulo.
Quenã enĩ sit tituli huiꝰ inscriptio.
quã corrũpi uetat: euangłiũ nobis
indicat. Nã cũ dñs crucifigeret᷑. ti¬
tulus scriptꝰ. ẽ. apilato & positus. rex
iudeoꝵ tribus linguis. hebrea. gre¬
ca & latina. quȩ linguȩ toto orbe
maxime excellunt. Igit᷑ si rex iude¬
orũ crucifirus ẽ. & iũdei regẽ suũ
crucifixerꝰ: crucifigendo eũ etiã re¬
gem gentiũ fecer̃. magis quã occide¬
runt᷑ Et quidẽ quantũ in illis fuit

Expanded text:
ino solet Scriptura psalmorum mysteria in titulis ponere, et frontem psalmi sublimitate sacramenti decorare: ut sciamus qui intraturi sumus, cum tamquam super postem quid intus agatur legerimus, vel cujus domus sit, vel quisnam sit illius praedii posor: ita et in hoc psalmo scriptus est titulus de titulo. Habet enim, In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem. Hoc est quod dixi, titulus de titulo. Quaenam enim sit tituli hujus inscriptio quam corrumpi vetat, Evangelium nobis indicat. Nam cum Dominus crucifigeretur, titulus inscriptus est a Pilato et positus, Rex Judaeorum, tribus linguis hebraea, graeca, et latina : quae linguae toto orbe maxime excellunt. Igitur si rex Judaeorum crucifixus est, et Judaei regem suum crucifixerunt; crucifigendo eum etiam regem Gentium fecerunt, magis quam occiderunt. Et quidem quantum in illis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ de ulla re pͣsum̃dũ sit homini.
qͣndo nec de iusticia p̾sumendũ est.
am uidete ubi iacent p̃sum̃tes de
diuitiis. de uirib corporis. de nobi¬
litate generis. de dignitate scłi. siqui
de ipsã iusticia. tañꝗ de sua p̾sũpse¬
rit. cadit Irruer̃ suꝑ me fortes. Ex
illis fortib fuit ille: uires suas ia¬

Expanded text:
utrum de ulla re praesumendum sit homini, utrum de ulla re praesumendum sit homini, quando nec de justitia praesumendum est. Jam videte ubi jaceant praesumentes de divitiis, de viribus corporis, de nobilitate generis, de dignitate saeculi, si qui de ipsa justitia tanquam de sua praesumpserit, cadit. Irruerunt super me fortes. Ex illis fortibus fuit ille vires suas ja
Abbreviated transcription (Latin):
fortis. Isti aut̃ qͥ fortes. eẽ. uoluerunt.
id .ẽ. qͥ de sua uirtute p̾sumere uolu¬
erunt tanꝗ iusti: offender̾ in lapidẽ
offensionis. & hedus eis uisus . ẽ. agnꝰ
Et qͥa uelut hedũ occider̃. ab agno redi
solimitȩ dicerent missi abeis ad app̃
hendere. qͥa quando uoluit tunc ap¬
p̾hensus. ẽ. qͥ uere fortis erat: quare
inquiunt n eũ potuistis app̃hendere :
Responder̃. Nemo unquã hominũ sic
locutꝰ. ẽ. sic̃ ille. & illi fortes Nunqͥd
aliqͥs phariseoꝵ in illũ credidit. aut
aliquis scribarũ. nͥ popłs iste nesci¬
ens legẽ: Prȩposuer̃ se turbȩ in¬
firmȩ. ad medicũ currenti. Unde.
nisi quia ipsi fortes erant. & fortitu¬
dine sua qd.ẽ. grauius. omnẽ etiam
turbã inse trans duxer̃. & medicum
om̃iũ occider̃. Sed ille eo qđ occisus
ẽ: de sanguine suo medicam̃tũ fecit
egrotis. Irruer̃ suꝑ me fortes. Hos
maxime fortes aduertite . & uidete

Expanded text:
fortis. Isti autem qui fortes esse voluerunt, fortis. Isti autem qui fortes esse voluerunt, id est, qui de sua virtute praesumere voluerunt tanquam justi, offenderunt in lapidem offensionis : et haedus visus est eis Agnus, et quia veluti haedum occiderunt, ab Agno redimsolymitae dicerent, missi ab eis ad apprhendere quia quando voluit, tunc apprehensus est, qui vere fortis erat: Quare ergo, inquiunt, non eum potuistis apprehendere? Et responderunt: Nemo unquam hominum sic locutus est, sicut ille. Et illi fortes: Numquid aliquis Pharisaeorum in illum credidit, aut aliquis Scribarum, nisi populus iste nesciens Legem . Praeposuerunt se turbae infirmae ad medicum currenti: unde, nisi quia ipsi fortes erant? et fortitudine sua, quod est gravius, omnem etiam turbam in se traduxerunt, et medicum omnium occiderunt. Sed et ille eo quod occisus est, de sanguine suo medicamentum fecit aegrotis. Irruerunt super me fortes. Hos maxime fortes advertite; et videte
Abbreviated transcription (Latin):
dixit Non .ẽ. opus sanis medicus. sed
male habentib. Non ueni uocare iu¬
stos. s peccatores inpoenitentiã. Isti¬
gͦ erant fortes: qͥ insultabant disci¬
pulis xp̃i. qͥa magister eoꝵ ad infir¬
mos initrabat. & conuiuabat᷑ cũ infir¬
Ofortes. quib opus medicus ñ. ẽ. Fortitu¬
do ista. ñ sanitatis. ẽ: s insaniȩ. Nã &
freneticis. nih il fortius . ẽ. & ualentio¬
res st̃ sanis. Sed quanto maiores uires.
tanto mors uicinior. Auertat gͦ ds̃ ab
imitatione nr̃a. fortes istos. limendũ
ẽ. enĩ. ne eos qͥsq uelit unitari. Doctor
aut̃ humilitatis. particeps nr̃e infir¬
mitatis. donans participationẽ suae
diuinitatis. ad hoc descendens ut uiã
doceret. uia fieret: maxime suã hu¬
militatẽ nob̾ cõmendare dignatꝰ.ẽ.
& ideo a seruo baptizari ñ dedignatꝰ ẽ.
ut nos doceret confiteri peccata nr̃a. &
infirmari ut fortes simus. habere potiꝰ
apłi uocẽ dicentis. qͣndo infirmor.
tunc potens sũ. Quomͦ gͦ noluit esse

Expanded text:
sanis medicus, sed male habentibus. Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Isti erant fortes qui insultabant discipulis Christi, quia magister eorum ad infirmos intrabat, et convivabatur cum infirO fortes quibus medicus opus non est! Fortitudo ista non sanitatis est, sed insaniae. Nam et phreneticis nihil fortius, valentiores sunt sanis: sed quanto majores vires, tanto mors vicinior. Avertat ergo Deus ab imitatione nostra fortes istos. Timendum est enim ne eos quisque velit imitari. Doctor autem humilitatis, particeps nostrae infirmitatis, donans participationem suae divinitatis, ad hoc descendens ut viam doceret et via fieret , maxime suam humilitatem nobis commendare dignatus est; et ideo a servo baptizari non dedignatus est , ut nos doceret confiteri peccata nostra, et infirmari ut fortes simus, habere potius Apostoli vocem dicentis, Quando infirmor, tunc potens sum . Quomodo ergo noluit esse
Abbreviated transcription (Latin):
co capitis ipsius nr̃i sullimitas. qm̃ in
firmatꝰ. ẽ. usq ad mortẽ. & assũpsit
infirmitatis carnẽ. ut pullos ierłm
colligeret sub alas suas tanquã gallina
infirmata cũ paruulis. Non enĩ in ali.¬
qua hoc aue. aliqͣndo conspeximꝰ. earũ
etiã quȩ nidificant ante oculos nr̃os.
sic̃ parietũ passeres. si c̃ hirundines
tanquã annuȩ nr̃ȩ hospites. sic̃ cẏco¬
nię. sic̃ aliȩ atq aliȩ aues. quȩ ante
oculos nr̃os nilificant & ouis insi¬
dunt. pullos alunt. sic̃ ipsȩ colũbȩ
quas cotidie uidemꝰ Aliquã auẽ in¬
firmari cũ paruulis ñ agnouimꝰ. ñ
aspęximꝰ ñ uidimꝰ. Gallina qͦmͦ hoc

Expanded text:
sublimitas; quoniam infirmatus est usque ad mortem, et assumpsit infirmitatis carnem, ut pullos Jerusalem colligeret sub alas suas tanquam gallina infirmata cum parvulis. Non enim in aliqua ave hoc aliquando conspeximus, earum etiam quae nidificant ante oculos nostros, sicut parietum passeres, sicut hirundines tanquam annuae nostrae hospites, sicut ciconiae, sicut aliae atque aliae aves quae ante oculos nostros nidificant, et ovis insidunt, pullos alunt, sicut ipsae columbae quas quotidie videmus; aliquam avem infirmari cum parvulis non cognovimus, non aspexi
Abbreviated transcription (Latin):
chiũ dñi cui reuelatũ. ẽ: Redemisti
inbrachio tuo popłm tuũ. filios isrł
& ioseph. Quomͦ quasi duos popłos. fi¬
lios isrł & ioseph: Nonne filii ioseph
infilios isrł: Ita plane. hoc scimꝰ. hoc
legimꝰ Hoc scriptura clamat. hoc ueri¬
tas indicat: qm̃ isrł idem qͥ iacob habuit
filios duodecĩ. int̾ qͦs unꝰ erat iosẽph.
& ex duodecĩ filiis isrł: qͦtqͦt nati st̃ ad
popłm isrł ꝑtinent. Quomͦ gͦ ait filios
isrł & ioseph: Nescio qͥd hic distinguen¬
dũ ad monuit. Perscrutem᷑ sp̃m nr̃m.
Fortassis ibi aliqͥd posuit ds̃ quẽ debemꝰ
& nocte quȩrere manib nr̃is ut ñ de¬
cipiam᷑. forte inueniemꝰ & nos in hac
distinctione. Filios isrł & ioseph. Per
iosepl aliũ popłm intelligi uoluit. gen¬
tiũ popłm intelligi uoluit. Quare gen¬
tiũ popłm ꝑ iosepħ: Quia ioseph uen¬
ditus in egẏptũ a fr̃ib suis. Ille ioseph
cui fr̃s inuider̃ & cũ in egyptũ uendi¬
der̃: uenditꝰ in egyptũ laborauit. hu¬

Expanded text:
chium Domini cui revelatum est ? Redemisti in brachio tuo populum tuum, filios Israel, et Joseph. Quomodo quasi duos populos, filios Israel, et Joseph? Nonne filii Joseph in filiis Israel? Ita plane. Hoc scimus, hoc legimus, hoc Scriptura clamat, hoc veritas indicat, quoniam Israel, idem qui Jacob, habuit filios duodecim, inter quos unus erat Joseph; et ex duodecim filiis Israel quotquot nati sunt, ad populum Israel pertinent. Quomodo ergo ait: Filios Israel et Joseph? Nescio quid hic distinguendum admonuit. Perscrutemur spiritum nostrum: fortassis ibi aliquid posuit Deus, quem debemus et nocte quaerere manibus nostris, ut non decipiamur; forte inveniemus et nos in hac distinctione filios Israel, et Joseph. Per Joseph alium populum intelligi voluit; Gentium populum intelligi voluit. Quare gentium populum per Joseph? Quia Joseph venditus est in Aegyptum a fratribus suis . Ille Joseph cui fratres inviderunt, et eum in Aegyptum vendiderunt, venditus in Aegyptum, laboravit, hu
Abbreviated transcription (Latin):
affectionib tuis garria. ñ in affectio¬
nib meis. Quis uiuit sine affectionib:
Q put̾atis fr̃s. qͥa qͥ dm̃ timent. dñ colunt:
am diligunt. nullas affectiones habeñ:
Uere hoc putaui. sed putare audebis qđ
affectiones habeat tabula. theatrũ ue¬
natio aucupiũ. piscatꝰ. & ñ habeant oꝑa
dĩ & ñ habeat meditatio dĩ interiores
affectiones quasdlã suas. cũ inspicitur
mundus & ponit᷑ ante oculos spectacu¬
lũ naturȩ rerũ. & in his quęrit᷑ artifex
& inuenit᷑ nusquã displicens. & suꝑ omĩa
placens. Ds̃ in scõ uiatua. Incipit iam
oꝑa miscłiȩ dĩ circa nos. Ex his garrit.¬
& in his affectionib exultat. Primo in¬
de coepit. in scõ uia tua. Quȩ uia tua in
scõ: Ego sũ inqͥt uia. ueritas & uita
Redite gͥ homines ab affectionib ur̃is.
Quo itis: Quo curritis: Quo ñ solũ adõ.
sed etiã a uob̃ fugitis: Redite p̾uarica¬
tores adcor. scrutamini sp̃m ur̃m. Re¬
colite annos ȩt̾nos. & inuenite miscdiã

Expanded text:
fectionibus meis. Quis vivit sine affectionibus? Et putatis, fratres, quia qui Deum timent, Deum colunt, Deum diligunt, nullas habent affectiones? Vere, hoc putabis, et putare audebis, quod affectiones habeat tabula, theatrum, venatio, aucupium, piscatus, et non habeant opera Dei? et non habeat meditatio Dei interiores affectiones quasdam suas, cum inspicitur mundus, et ponitur ante oculos spectaculum naturae rerum, et in his quaeritur artifex, et invenitur nusquam displicens, et super omnia placens? ordiae Dei circa nos, ex his garrit, et in his affectionibus exsultat. Primo inde coepit: In Sancto via tua. Quae via tua in Sancto? Ego sum, inquit, via, veritas, et vita . Redite ergo homines, ab affectionibus vestris. Quo itis? quo curritis? quo non solum a Deo, sed etiam a vobis fugitis? Redite, praevaricatores, ad cor , scrutamini spiritum vestrum, recolite annos aeternos, invenite misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia: Ista ꝓfunditas turba¬
ta.c̃. qͣndo in brachio suo redemit po¬
płm suũ ds̃. Quomꝰ turbatȩ st̃ abysi :
Quando om̃s conscientias suas confiten¬
do fuder̃. & turbate st̃ abyssi. Multi¬
tudo sonitꝰ aquarũ. In laudib dĩ. in
confessionib peccatoꝵ. in ymnis &
canticis. in orationib. Multitudo so¬
nitꝰ aquarũ. uocẽ deder̃ nubes. Inde
isti sonitꝰ aquarũ. inde abyssorũ ꝑtur¬
batio: qͥa uocẽ deder̃ nubes. Quȩ nu¬
bes: Prȩdicatores uerbi ueritatis. Quȩ
nubes: De quib minat᷑ cuidã uineȩ

Expanded text:
conscientia? Ista profunditas turbaconscientia? Ista profunditas turbata est, quando in brachio suo redemit populum suum Deus. Quomodo turbatae sunt abyssi? Quando omnes conscientias suas confitendo fuderunt: Et turbatae sunt abyssi. tudo sonitus aquarum. In laudibus Dei, in confessionibus peccatorum, in hymnis et canticis, in orationibus, multitudo sonitus aquarum. Vocem dederunt nubes. Inde iste sonitus aquarum, inde abyssorum perturbatio, quia vocem dederunt nubes. Quae nubes? Praedicatores verbi veritatis. Quae nubes? De qu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid nisi xp̃m a frĩb uenditũ. eiectũ
de t̾ra sua tanꝗ inȩgyptũ gentiũ. ibi
pͥmo humiliatũ quando ꝑsecutiones
martyres patiebant᷑ nunc exaltatũ
sic̃ uidemꝰ qm̃ impletũ. ẽ. in eo adora¬
bunt eũ om̃s reges t̾rȩ. om̃s gentes ser¬
uient illi: Ergo ioseph popłs ex gen¬
tib. isrł uͦ popłs ex gente hebreoꝵs. Re¬
demit popłm suũ ds̃. filios isrł & io¬
seph. Per quid: Per lapidẽ angularẽ:
in qͦ duo parietes copulati st̃. Et exeqͥt᷑¬
qͦmͦ. Uider̃ te aquȩ ds̃. Quid st̃ aquȩ
apocalipsi. & responsũ. ẽ. Popłi. Ibi in¬
uenimꝰ aꝑtissime aquas in figura po¬
sitas popłoꝵ. Supͣ aut̃ dixerãt. notã
fecisti in popłis uirtutẽ tuã. Merito
timuer. Idõ mutate st̃. qͥa timuer̃
Uider̃ te aquȩ ds̃ & timuerunt ꝙ contir¬
batȩ st̃ abyssi. Quȩ st̃ abyssi : Altitu¬
dines aquarũ. Quis ñ turbat᷑ in popłis
cũ conscientia pulsat᷑: Quȩris alti¬
tudinẽ maris. qͥd ꝓfundius humani

Expanded text:
m a fratribus venditum, ejectum de terra sua, tanquam in Aegyptum Gentium? Ibi primo humiliatum, quando persecutiones martyres patiebantur: nunc exaltatum, sicut videmus; quoniam impletum est in eo, Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi . Ergo Joseph populus ex Gentibus; Israel vero populus ex gente Hebraeorum. Redemit populum suum Deus, filios Israel et Joseph. Per quid? Per lapidem angularem, in quo duo parietes copulati sunt. .  Viderunt te aquae, Deus. Quid sunt aquae? Apocalypsi; responsum est, Populi: ibi invenimus apertissime aquas in figura positas populorum . Supra autem dixerat: Notam fecisti in populis virtutem tuam. Merito unt. Ideo mutatae sunt, quia timuerunt. Viderunt te aquae, Deus, et timuerunt, et conturbatae sunt abyssi. Quae sunt abyssi? Altitudines aquarum. Quis non turbatur in populis, cum conscientia pulsatur? Quaeris altitudinem maris, quid profundius humana
Abbreviated transcription (Latin):
claudicans ia cob femoris latitudo. La¬
ticudo enĩ femoris. intelligit᷑ in multi¬
tudine generis & facta .e. in maiore
parce israhelitarũ turba quȩdã uana
& insipiens: quȩ ñ agnosceret uestigia
xpi in aquis. Deduxisti sic̃ oues plebem
tun & ñ te cognouer: Tantacũ illis
bona fecisti. mare diuisisti. int̾ aquas
parida traiecisti. ꝑsequentes inimicos
fluctib opuisti. indeserto egentib man¬
na pluuisti deducens eos inmanu moysi
& aaron: & expuler te a se. ut in ma¬
riesset uia tua. & uestigia tua non
cogno scerentur¬

Expanded text:
claudicans Jacob femoris latitudo . Laclaudicans Jacob femoris latitudo . Latitudo enim femoris intelligitur in multitudine generis, et facta est in majori parte Israelitarum turba quaedam vana et insipiens, quae non agnosceret vestigia Christi in aquis. Deduxisti sicut oves plebem tuam, et non te cognoverunt. Tanta cum illis bona fecisti! mare divisisti, inter aquas per aridam trajecisti, persequentes inimicos fluctibus operuisti, in deserto egentibus manna pluisti, deducens eos in manu Moysi et Aaron; et expulerunt te a se, ut in mari esset via tua, et vestigia tua non cognosceren
Abbreviated transcription (Latin):
ambulantis. Deduxisti sic̃ oues plebẽ
tua in manu moysi & a aron. Quare hoe
addiderit. indagare aliquantũ difficile
e. Adiuuet gͦ nos intentio ur̃a. qͥa post
ipsos duos uersus finis erit & psalmi &
sermonis. ne forte cũ aliqͥd restare arbi¬
tramini timore laboris minꝰ ad prȩsens
attendatis. Cũ dixisset in mari . ẽ uia
tua qđ intelligimꝰ ingentib. & semite
tuȩ in aqͥs multis. quõd intelligimꝰ in
popłis multis: adiunxit. Et uestigia
tua ñ cognoscent᷑. & quȩ rebamꝰ a quib
ñ agnoscerent᷑. & subiecit continuo
Dedũristi sic̃ oues plehẽ tuã in manu
moysi & aaron. Ia. ẽ. ab ista plebe tua.
quȩ deducta e in manu moysi & aaron.
uestigia tua ñ cognoscent᷑. Quare gͦ
positũ e. nisi increpandi & exꝓbrandi
causa inmari. ẽ uia tua: Unde in ma¬
ri ẽ uiatua. nisi qͥa exclusa .c̃. a terra
tib. & inomiib gentib. in multis popłis
Salue facte st̃ etiã reliquiȩ popłi illius.
remansit foris ingrata multitudo. &

Expanded text:
 Deduxisti sicut oves plebem tuam, in manu Moysi et Aaron. Quare hoc addiderit, indagare aliquantum difficile est. Adjuvate ergo nos intentione vestra, quia post ipsos duos versus finis erit, et Psalmi, et sermonis; ne forte cum aliquid restare arbitramini, timore laboris minus ad praesens attendatis. Cum dixisset, In mari est via tua, quod intelligimus, in gentibus; et semitae tuae in aquis multis, quod intelligimus, in populis multis, adjunxit: Et vestigia tua non agnoscentur. Et quaerebamus a quibus non agnoscerentur; et subjecit continuo, Deduxisti sicut oves plebem tuam, in manu Moysi et Aaron: id est, ab ista plebe tua quae deducta est in manu Moysi et Aaron, vestigia tua non cognoscentur. Quare ergo positum est, nisi increpandi et exprobrandi causa, In mari est via tua? Unde in mari est via tua, nisi quia exclusa est a terra tibus, et in omnibus gentibus, in multis populis. Salvae factae sunt etiam reliquiae populi illius. Remansit foris ingrata multitudo, et
Abbreviated transcription (Latin):
aut q̃ndo cuncta cõmemorem: Uis esse
transiliens: In die tribulationis cuȩ añ
exqͥre. Non ꝑdĩ aliud: s ex cribulatis¬
ne dm̃. ut ad hoc remoueat cribulationẽ.
ut securus in hȩreas dõ Indie tribula¬
tionis meȩ dm̃ exquisiui Non aliud ali¬
qͥd sed dm̃ ex quisiui. Et qͦmͦ exquisisti
Manib meis nocte corã eo. Dic hoc rursis
uideamꝰ. intelligamꝰ imitem᷑ si possumꝰ
ndie tribulationis tuȩ qͥd exquisisti
Om̃. Quomͦ ex qͥsisti: Manib meis. Quando
exquisisti: Nocte. Ubi ex qͥsisti: Corã co
Et quo fructu exqͥsisti: & ñ sũ deceptꝰ
Omĩa gͦ uideamꝰ fr̃s. om̃ĩa consideremꝰ.
omĩa in t̾rogemꝰ. & qͥd sit tribulatio

Expanded text:
aut quando cuncta commemorem? Vis esse aut quando cuncta commemorem? Vis esse transiliens? In die tribulationis tuae Deum exquire: non per Deum aliud, sed ex tribulatione Deum; ut ad hoc Deus removeat tribulationem, ut securus inhaereas Deo. In die tribulationis meae Deum exquisivi: non aliud aliquid, sed Deum exquisivi. Et quomodo exquisisti? Manibus meis nocte coram eo. Dic hoc rursus: videamus, intelligamus, imitemur, si possumus. In die tribulationis tuae quid exquisisti? Deum. Quomodo exquisisti? Manibus meis. Quando exquisisti; Nocte. Ubi exquisisti? Coram eo. Et quo fructu exquisisti? Et non sum deceptus. Omnia ergo videamus, fratres, omnia consideremus, omnia interrogemus; et quid sit t
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ queris. ñ qͣndo ꝑ ipsũ aliud que¬
ris. Dictũ ẽ de quib dã. Clamauer̾ nec
erat qͥ saluos faceret. ad dñm: nec ȩxau¬
diuit eos. Quare: Quia uox eoꝵ ñ ad
dñm. Expͥmit hoc alio loco scriptura
luer̃. Et idõ qͥd eis contigit: Ibi trepi¬
dauer̃ timore. ubi ñ erat timor. Idõ
de rerũ p̾sentiũ amissione tremuer.
qm̃ ñ erant pleni illo quẽ ñ inuocaue¬
runt. Non gratis amauer̃. ut amissis
tẽporalib reb possent dicere. Si c̃ dño
placuit ita factũ ẽ sit nom̃ dñi benedi¬
ctũ. Ergo iste uoxmea inqͥt addm̃: &
attendit mͥ. Doceat nos quomͦ id fiat
tuȩ: Uide qͥd exquiras. Si carcer facit
tribulationẽ: exire de carcere exquiris.
Si febris facit tribulationẽ: sanitatẽ ex¬
quiris. Si fames facit tribulationẽ:
saturitatẽ exqͥris Si dãna faciunt tri¬
bulationẽ: lucrũ exquiris. Si ꝑegrina
tio tribulationẽ facit: ciuitatẽ tuȩ
carnis exqͥris. Et qͥd multa cõmemorẽ.

Expanded text:
aliud quaeris. Dictum est de quibusdam: Clamaverunt, nec erat qui salvos faceret, ad Dominum, nec exaudivit eos . Quare? Quia vox eorum non ad Dominum. Exprimit hoc alio loco Scriptura, luerunt. Et ideo quid eis contigit? Ibi trepidaverunt timore, ubi non erat timor . Ideo de rerum praesentium amissione tremuerunt, quoniam non erant pleni illo quem non invocaverunt. Non gratis amaverunt, ut amissis temporalibus rebus possent dicere: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Ergo isattendit mihi. Doceat nos quomodo id fiatuae, vide quid exquiras. Si carcer facit tribulationem, exire de carcere exquiris: si febris facit tribulationem, sanitatem exquiris: si fames facit tribulationem, saturitatem exquiris: si damna faciunt tribulationem, lucrum exquiris: si peregrinatio facit tribulationem, civitatem tuae carnis exquiris. Et quid cuncta commemorem,
Abbreviated transcription (Latin):
infines orbis t̃rȩ uerba illorũ Cõmota
e ar tremebunda facta. ẽ. t̾ra. Idest
ouis qͥ babitant int̾ra. ꝑ similitudinẽ
autẽ ipsa t̾ra mare .ẽ. Quare. Quia
gertes om̃s maris nomine nuncupant᷑.
q uita humana amara . ẽ: & ꝓcellis
ac cepestatib subedita. Iã illudꝰ si acten¬
dumus qđ homines se tanquã pisces
deuorant cũ maior minorẽ absorbet.
et hoc gͥ mare Illic euangłistȩ ierunt
n mari. ẽ. uia tua. Iã duclũ in scõ uia
tiraa modo in mari ẽ ut a tua qa ipse
scs inmari. & merito etiã suꝑaquas
qͥppe psalmo ita dr̃. Ds misereat᷑ nr̃i
& benedicat nob illuminet uultũ suũ
sup nos: ut cognoscamꝰ int̾ra uiã tuã.
Ubi intra : In om̃ib gentib salutare
tuũ Hoc .ẽ. in mari. ẽ uiatua. Ꝙ semi¬
te tuȩ in aqͥs multis. Hoc ẽ in popłis
multis. & uestigia tua ñ cognoscent᷑:
mitȩ tuȩ in aqͥs multis. & uestigia tua
n cognoscent᷑ uide a qͥb ñ cognoscent᷑.

Expanded text:
in fines orbis terrae verba eorum . Commota est, et contremebunda facta est terra: id est, omnes qui habitant in terra. Per similitudinem autem ipsa terra est. Quare? Quia gentes omnes maris nomine nuncupantur, quod vita humana amara est, et procellis ac tempestatibus subdita. Jam illud si attendas, quod homines se tanquam pisces devorant, cum major minorem absorbet: est ergo hoc mare; illuc Evangelistae ieruntn mari est via tua. Jamdudum in Sancto via tua, modo in mari est via tua, quia ipse Sanctus in mari, et merito etiam super aquas quippe psalmo ita dicitur: Deus misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, ut cognoscaUbi in terra? In omnibus gentibus salutare tuum : hoc est, In mari est via tua. Et semitae tuae in aquis multis: hoc est, in populis multis. Et vestigia tua non cognoscentur. mitae tuae in aquis multis; et vestigia tua non cognoscentur. Unde, a quibus non cognoscen
Abbreviated transcription (Latin):
fui dĩ & delectatꝰ sũ Non frustra manꝰ
oꝑatȩ fuerant: inuenerat magnũ con¬
solatorẽ ñ quiescendo. Memorfui dĩ &
delectatꝰ sũ. Prȩdicandus gͥ est ds̃: cuius
iste memor factꝰ: delectatũs. ẽ. & consolatꝰ
in quadã tristicia. & qͦdã mͦ salute desꝑa¬
ta recreatꝰ. Prȩdicandus. ẽ. ds Deniq qđ
consolatꝰ ẽ. iste : secutꝰ ait. Garriui. In
ipsa consolatione memor factꝰ dĩ: dele¬
ctatꝰ garriui. Quid .ẽ. garriui: Letatꝰ
sũ & exultaui loquendo. Garruli enĩ
ꝓpriȩ dicunt᷑: qͥ uulgo uerbosi appel¬
lant᷑. accedente lȩticia. nec ualentes
nec uolentes tacere. Factꝰ. ẽ. iste talis.
contabuerat. recolendo dm̃ delectatꝰ
fuerat. rursus garriendo defecerat.
mei. plus me uigilauer̃. uigilando ptȩ¬
occupauer̃ ine Ubi ñ muscipulã ponu:
Nonne uigilias om̃s anticipauer̃ in imic¬

Expanded text:
fui Dei, et delectatus sum. Non frustra manus fui Dei, et delectatus sum. Non frustra manus operatae fuerant; invenerant magnum consolatorem. Non quiescendo memor fui Dei, et delectatus sum. Praedicandus igitur est Deus, cujus iste memor factus delectatus est, et consolatus in quadam tristitia, et quodammodo salute desperata recreatus: praedicandus est Deus. Denique, quod consolatus est iste, secutus ait, Garrivi. In ipsa consolatione memor factus Dei, delectatus garrivi. Quid est, garrivi? Laetatus sum, exsultavi loquendo. Garruli enim proprie dicuntur, qui a vulgo verbosi appellantur, accedente laetitia nec valentes nec volentes tacere. Factus est iste talis. contabuerat, recolendo Deum delectatus fuerat, rursus garriendo defecerat; mei: plus me vigilaverunt; vigilando praeoccupaverunt me. Ubi non muscipulas ponunt? Nonne vigilias omnes anticipa
Abbreviated transcription (Latin):
teret ad consolationẽ. quẽ occupauerat
tediũ de peccatorib relinquentib legẽ
dĩ Quo se uerteret: Ad hominẽ dĩ quẽ¬
libet: Inmultis iã forte iste exptꝰ erat
magnã tribulationẽ: qͦ magis de illoꝵ
aliqua delectatione p̃sũpserat. Uident᷑
enĩ aliqͣndo iusti homines. & gaudet᷑ ad
eos. & necesse. ẽ. ut gaudeat᷑: qm̃ caritas
sine gaudio tali. ẽẽ. ñ potest. Inhis aut̃
inqͥb gauisus.ẽ. homo. si forte aliqͥd
prauũ contigerit. qͦmͦ sepe contingit.
quanta lȩcicia ibi erat. tantꝰ meror ac¬
cedit. ita ut postea iã timeat homo la¬
xare habenas gaudioꝵ. timeat sẽ lȩci¬
ciȩ cõmittere. ne qͣnto magis lȩtatus
fuerat. tanto ãplius si aliquid contige¬
rit contabescat. Percussus gͦ scandalis
abundantib. quasi multis uulnerib:
clausit se contra humanã consolationẽ.
& negauit consolari anima ipsius. Et
unde uita: Unde respiratio: Memor

Expanded text:
teret ad consolationem, quem occupaverat teret ad consolationem, quem occupaverat taedium de peccatoribus relinquentibus legem Dei? Quo se verteret? Ad hominem Dei quemlibet? In multis jam forte iste expertus erat magnam tribulationem, quo magis de illorum aliqua delectatione praesumpserat. Videntur enim aliquando justi homines, et gaudetur ad eos; et necesse est ut gaudeatur, quoniam charitas sine gaudio talis esse non potest: in his autem in quibus gavisus est homo, si forte aliquid pravum contigerit, quomodo saepe contingit, quanta laetitia ibi erat, tantus moeror accedit; ita ut postea jam timeat homo laxare habenas gaudiorum, timeat se laetitiae committere, ne quanto magis laetatus fuerat, tanto amplius si aliquid contigerit, contabescat. Percussus ergo scandalis abundantibus, quasi multis vulneribus, clausit se contra humanam consolationem, et negavit consolari anima ipsius. Et unde vita? unde respiratio? Memor
Abbreviated transcription (Latin):
c̃eptꝰ. Quanta tam̃ iste idichun ꝑtulerat
inhac tra. & in hac nocte & qͦmͦ habue.¬
rit qͦdã mͦ transiliendi necessitatẽ. im¬
pingentib atq pungentib deorsũ cri¬
busationib. ut necesse fuerit transilire.
intentissime audiamꝰ Negauit consolari
anima mea. Tantũ tedium hic me occupa¬
uit: ut contra omnẽ consolationẽ clau¬
deret se anima mea. Huic tali unde cediũ.
Fortasse qͥa uinea grandinata .ẽ. aut qͥa
olea ñ ꝓuenit. aut qͥa uindemia aplu¬
uia int̾cepta. ẽ. Unde huic tediũ: Audi
hoc ex alio psalmo Ipsius enĩ & uox ibi ẽ.
Tediũ detinuit me a peccatorib relinquen¬
tib legẽ tuã. Tanto gͦ tedio de huiꝰ modi¬
malo affectũ se iste dicit: ut negaret con¬
solari anima ipsius. Prope ab sorbuerat
eũ tediũ. Tristicia quȩ eũ omĩno insepa¬
rabilit̾ merserat: negat sẽ consolari.
soletur. Nonne sustinuerat qͥ simul con¬
tristaret᷑. & ñ inuenerat: Quo enĩ se uer¬

Expanded text:
5. Quanta tamen iste Idithun pertulerit in hac terra, et in hac nocte, et quomodo habuerit quodammodo transiliendi necessitatem, impingentibus atque pungentibus deorsum tribulationibus, ut necesse fuerit transilire, intentissime audiamus. Negavit consolari anima mea. Tantum taedium hic me occupavit, ut contra omnem consolationem clauderet se anima mea. Huic tali unde taedium? Fortasse quia vinea grandinata est, aut quia olea non provenit, aut quia vindemia a pluvia intercepta est. Unde huic taedium? Audi hoc ex alio psalmo. Ipsius enim et ibi vox est: Taedium detinuit me, a peccatoribus relinquentibus legem tuam . Tanto ergo taedio de hujusmodimalo affectum se iste dicit, ut negaret consolari anima ipsius. Prope absorbuerat eum taedium, tristitiaque eum omnino irreparabiliter merserat; negat se consolari. soletur. Nonne sustinuerat qui simul contristaretur, et non invenerat ? Quo enim se ver
Abbreviated transcription (Latin):
defecit sp̃s eiꝰ. Garriuit intꝰ cũ corde
suo. & cũ spu suo & ꝑscrutatꝰ eundẽ
dere securus exultare. Audiamꝰ iã
oꝑa ipsa. exultemꝰ & nos. Sed affectib
etiã nos transiliamꝰ. nec ad tẽporalia gau¬
deamꝰ. Habemꝰ enĩ & nos cubile nr̃m.
Quare ñ illuc intramꝰ: Quare ñ in silen
Quare in oꝑib dĩ ñ lȩtam᷑ : Sic nunc
audiam᷑ & in ipso dicente delectem᷑:
ut etiã cũ hinc abierimꝰ faciamꝰ qđipso
loquente faciebamꝰ si tam̃ facimꝰ coeptũ
ipsius qđ dixit. nunc coepi. Gaudere
inoꝑib di ẽ. obliuisci & te: si potes illo
solo delectari. Quid enĩ melius ẽ illo:
Nonuides qͥ a cũ ad tẽ redis. indeteriort̃
redis: Memor fui oꝑum dnĩ: qͥ a memor

Expanded text:
defecit spiritus ejus: garrivit intus cum corde suo, et cum spiritu suo, et perscrutatus eumdem dere, securus exsultare. Audiamus jam opera ipsa, et exsultemus et nos: sed affectibus etiam nos transiliamus, nec ad temporalia gaudeamus. Hebemus enim et nos cubile nostrum. Quare non illuc intramus? quare non in silentquare in operibus Dei non laetamur? Sic nunc audiamus, et ipso dicente delectemur, ut etiam cum hinc abierimus, faciamus quod ipso loquente faciebamus; si tamen facimus coeptum ipsius quod dixit: Nunc coepi. Gaudere in operibus Dei, est oblivisci et te, si potes illo solo delectari. Quid enim melius illo? Non vides, quia cum ad te redis, in deteriorem redis? Memor fui operum Domini: quia memor
Abbreviated transcription (Latin):
in silentio cogitat annos et̃̾nos. Et ꝑ¬
scrutabar inquit sp̃m̃ meũ & hic ti¬
mendũ ne in spũ suo remaneat. & ñ sit
transiliens. Iã tam̃ melius agit. quã
foris agelut: Transcendit aliqͥd & hinc.
uideamꝰ quo. Nonenĩ cessat iste transili-¬
ens. donec ueniat in finẽ: unde habet
ȩternũ repellet ds̃ Tediũ inuenerat in
hac uita. nusquã fidã. nusquã securã
consolationẽ. Ad qͦscunq homines inten¬
debat: scandalũ in eis inueniebat. aut
timebat. Nusquã gͦ securus. Iacere illi
malũ erat. ne sileret a bonis. Loqͥ & foris
garrire molestũ erat: nẽ anticipantes
uigilias om̃s inimici eiꝰ calũnias inqͥre¬
rent in uerbis eiꝰ. Angustatꝰ in hac uita
uehement̃. multũ de uita alia cogita
uit. ubi ista ñ sit tẽptatio. Et qͣndo illuc
ꝑuenit᷑: Non enĩ ñ constat. qͥa qđ hic
patimꝰ ira dĩ. ẽ. Dicit᷑ hoc in isaia. Non
in ȩt̾nũ uindex in uob̾ ero. neq ꝑomẽ

Expanded text:
in silentio cogitat annos aeternos: Et perin silentio cogitat annos aeternos: Et perscrutabar, inquit, spiritum meum. Et hic timendum ne in spiritu suo remaneat, et non sit transiliens. Jam tamen melius agit quam foris agebat. Transcendit aliquid: et hinc videamus quo. Non enim cessat iste transiliens, donec veniat in finem unde habet aeternum repellet Deus. Taedium invenerat in hac vita; nusquam fidam, nusquam securam consolationem. Ad quoscumque homines intendebat, scandalum in eis inveniebat, aut timebat. Nusquam ergo securus. Tacere illi malum erat, ne sileret a bonis: loqui et foris garrire molestum erat, ne anticipantes vigilias omnes inimici ejus, calumnias inquirerent in verbis ejus. Angustatus in hac vita vehem sit tentatio. Et quando illuc pervenitur? Non enim non constat, quia quod hic patimur, ira Dei est. Dicitur hoc in Isaia: Non in aeternum vindex in vobis ero, neque per omne