comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acternis ignibus gehennarum et tam multos uel iam uolentes uel postea ualen¬
tes ꝓcatholicam pacem aduitam uenire ꝑpetuam relinquit in interitum sem¬
diternum cauendo nequidam uoluntario moriantur interitu. qui uiuunt ad
impedimentum salutis aliorum quos non permittunt secundum xp̃i doctrinam
uiuere ut eosdoceant quo cumq tempore secundum consuetudinem doctrinae
diabolicae ad eas quae in illis modotimentur morte suoluntarias festinare anpo¬
tius conseruat quospotest et sisponte pereant quos conseruare non potest : Vt
enimom̃s uiuant ardenter exoptat sed neomnes pereant plus laborat gratias
autem dño quod etaput nos non quidem in omnibus sed ualdein pluribus locis et ꝑ
alias africȩ partes sineullis istorum in sanorum mortibus. paxcatholica cucur¬
rit eccurrit : Ibi autem illa funesta contingunt. ubi ẽ tam furiosum et in utileho¬

Expanded text:
aeternis ignibus gehennarum et tam multos uel iam uolentes uel postea non ualenaeternis ignibus gehennarum et tam multos uel iam uolentes uel postea non ualentes per catholicam pacem ad uitam uenire perpetuam relinquit in interitum sempiternum cauendo, ne quidam uoluntario moriantur interitu, qui uiuunt ad impedimentum salutis aliorum, quos non permittunt secundum Christi doctrinam uiuere, ut eos doceant quocumque tempore secundum consuetudinem doctrinae diabolicae ad eas. quae in illis modo timentur, mortes uoluntarias festinare? an potius conseruat. quos potest, etsi sponte pereant. quos conseruare non potest? ut enim omnes uiuant, ardenter exoptat: sed ne omnes pereant, plus laborat. gratias autem domino, quod et apud nos non quidem in omnibus sed ualde in pluribus locis et per alias Africae partes sine ullis istorum insanorum mortibus pax: catholica currit et cucurrit. ibi autem illa funesta contingunt, ubi est tam furiosum et inutile ho
Abbreviated transcription (Latin):
ubi si unum uerbum ꝓcatholica dicerent et ipsi et domuseorum funditus euerterent᷑
quis ẽ tam demens qu in eget istis debuisseperius saimperi alia sub ueniri utdetanto
eruerentur malo dumilli quostimeb anttimere coguntur. et eodemtimore
aut etiam ipsi corriguntur aut certe cum secorrectos esse confingunt correctis
parcunt a quibus antectimebantur : Siautem seipsos occidere uoluerint neilli
quiliberandi sunt liberentur et eomodo liberantium terrere pietatem ut dum
timetur nequidam perditi pereant non eruantur perditioni qui uel iam no¬
lebant perire uel coherciti poterant non perire : quid hicagit carita sxp̃i¬
ana p̃ sertim cum illi qui suas mortes uoluntarias et furiosasminantur. in po¬
pulorum liberandorum comparatione ꝑpauci sint : Quid agit ergo fraterna
dilectio utrum dum paucis transitorio signe s ietuit caminorum dimittit om̃s

Expanded text:
ubi, si unum uerbum pro catholica dicerent, et ipsi et domus eorum funditus euerterentur? ubi, si unum uerbum pro catholica dicerent, et ipsi et domus eorum funditus euerterentur? quis est tam demens, qui neget istis debuisse per iussa imperialia subueniri, ut de tanto eruerentur malo. dum illi. quos time- bant, timere coguntur et eodem timore aut etiam ipsi corriguntur ant certe, cum se correctos esse confingunt! correctis parcunt, a quibus antea timebantur? Si autem se ipsos occidere uoluerint, ne illi, qui liberandi sunt, liberentur, et eo modo liberantium terrere pietatem, ut, dum timetur, ne quidam perditi pereant, non eruantur perditioni, qui uel iam nolebant perire uel coherciti poterant non perire, quid hic agit caritas Christiana, praesertim cum illi, qui suas mortes uoluntarias et furiosas minantur, in populorum liberandorum comparatione perpauci sint? quid agit ergo fraterna dilectio? utrum, dum paucis transitorios ignes metuit caminorum. dimittit omnes
Abbreviated transcription (Latin):
lecti italiberantur quem ammodum est ad ño liberatus quem pater eius ad aemonio
sanandum obtulit dicens qđ aliquando cadere in a quam aliquando inignem soleret:
Inde magna in eos fit miseri cordia cum etiam ꝑistasimperatorum legesab illa secta
ubiperdoc trina sdaem oniorum mendacilo qui orum malaista didicerunt priuseri¬
piuntur in uitiut in catholica poste abonis preceptis etma. Ioribus sanentur ad sueti:
Nammulti eorum quorum iam in unitatexp̃ipium fidȩi feruorem caritatemq mi¬
ramur cum magna laetitia dõ gratia sagunt quod illo error ecar ueruerunt.
ubim ala istabon aputauerunt : quas gratias mod o uolentes non agerent. nisi
prius eti am nolentes ab illa nefaria societate discederent: quid de illis dicamus.
quin obiscotidie confitentur quodiamolim uolebantessecatholici sed inter eos
habitabant interquosid quod uolebant esse non poterant ꝑ infirmitatem timoris

Expanded text:
lecti ita liberantur, quem ad modum est a domino liberatus. quem pater eius a daemonio lecti ita liberantur, quem ad modum est a domino liberatus. quem pater eius a daemonio sanandum obtulit dicens, quod aliquando cadere in aquam, aliquando in ignem soleret. Unde magna in eos fit misericordia, cum etiam per istas imperatorum leges ab illa secta, ubi per doctrinas daemoniorum mendaciloquorum mala ista didicerunt. prius eripiuntur inuiti, ut in catholica postea bonis praeceptis et moribus sanentur adsueti. nam multi eorum, quorum iam in unitate Christi pium fidei feruorem caritatemque miramur. cum magna laetitia deo gratias agunt, quod illo errore caruerunt, ubi mala ista bona putauerunt. quas gratias modo uolentes non agerent, nisi prius etiam nolentes ab illa nefaria societate discederent. quid de illis dicamus, qui nobis cotidie confitentur, quod iam olim nolebant esse catholici. sed inter eos habitabant, inter quos id, quod uolebant, esse non poterant per infirmitatem timoris,
Abbreviated transcription (Latin):
Vndequidam illos sic in lusis se perhibetur ut eo stam quam percutiendos ligari et
dimitti iuberet atq ita eorum impetum incruentus et in lȩsus euaderet: Iam
uero ꝑ abrupta p̃cipitia pera quas et flamma soccidere seipsos cotidianus illis
ludus fuit : H aec enim eostriamortis genera diabolus docuit ut moriuolentes.
quando non in ueniebant quem terrerent ut eius gladio ferirentur ꝑ saxasemit¬
terent aut ignib: gurgitib:q donarent: quisautem illos haec docuis secredendus ẽ.
possidenscoreorumnisiille quiet saluatorinr̃o ut sede pinna templi p̃cipitaret.
tam quam delege suggessitꝰcuius suggestionem a se utiq prohiberent simagis¬
trumx p̃mincorde portarent: sed quia in sedi abolo potius dederunt locum aut
sic pereunt quem ammodum grexille porcorum quem demonte in maredae¬
monum turba deiecit aut illis mnortibus erepti et piomatris catholicȩ gremio col¬

Expanded text:
unde quidam illos sic inlusisse perhibetur, ut eos tamquam percutiendos ligari et unde quidam illos sic inlusisse perhibetur, ut eos tamquam percutiendos ligari et dimitti iuberet atque ita eorum impetum incruentus et inlaesus euaderet. iam uero per abrupta praecipitia, per aquas et flammas occidere se ipsos cotidianus illis ludus fuit. haec enim eos tria mortis genera diabolus docuit, ut mori uolentes, quando non inueniebant, quem terrerent, ut eius gladio ferirentur, per saxa se mitterent aut ignibus gurgitibusque donarent. quis autem illos haec docuisse credendus est possidens cor eorum nisi ille, qui et saluatori nostro, ut se de pinna templi praecipitaret, tamquam de lege suggessit? cuius suggestionem a se utique prohiberent, si magistrum Christum in corde portarent. sed quia in se diabolo potius dederunt locum, ant sic pereunt quem ad modum grex ille porcorum, quem de monte in mare daemonum turba deiecit. ant illis mortibus erepti et pio matris catholicae gremio col
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qui autem sciunt et ante ipsas leges quid facere soleant non eorummiran¬
tur mortes sedrecordantur mores: Maximequando ad huccultus fuerat ido¬
lorum ad paganorum celeberrimas solempnitate singentia turbarum agmina
ueniebant non ut idola facerent sedut interficerentur acultoribus idolorum
Nam illud siaccepta legitima potestate facereuellent si quid eis accidisset possent
habere qualem cum q umbram nominis martyrum sed ad hoc solum ueniebant.
ut in tegrisidolis ipsi per imerentur: Nam singuli quiq: ualentissimi iuuenescul¬
toresidolorum quis quođ occideret ĩpsisidolis uouere consueuerant: quidam
etiam setrucidando s armatis uiatorib: in gerebant percussuroseossenisi ab eis
perimerentur terribiliter conminantes : Nonnum quam et au dicibus transe¬
untibus extor quebant uiolenter. ut a carnificibus uel ab officio ferirentur:

Expanded text:
tur; qui autem sciunt. et ante ipsas leges quid facere soleant, non eorum mirantur; qui autem sciunt. et ante ipsas leges quid facere soleant, non eorum mirantur mortes, sed recordantur mores. maxime, quando adhuc cultus fuerat idolorum, ad paganorum celeberrimas sollemnitates ingentia turbarum agmina ueniebant, non ut idola frangerent, sed ut interficerentur a cultoribus idolorum. nam illud si accepta legitima potestate facere uellent, si quid eis accidisset, possent habere qualemcumque umbram nominis martyrum: sed ad hoc solum ueniebant, ut integris idolis ipsi perimerentur: nam singuli quique ualentissimi iuuenes cultores idolorum. quot quis occideret, ipsis idolis uouere consueuerant. quidam etiam se trucidandos armatis uiatoribus ingerebant percussuros eos se, nisi ab eis perimerentur, terribiliter comminantes. nonnumquam et a iudicibus transeuntibus extorquebant uiolenter. ut a carnificibus uel ab officio ferirentur.
Abbreviated transcription (Latin):
do illis aeuiendo : Istaut corrigat illi ut euertant : Ist aut reuocet aberrore. illi
ut praecipitent in errorem: Deniqueis taper sequitur in imicos et conprehendit
donec deficiant inuanitate ut inueritate proficiant : Illi autem retribuentes
mala ꝓbonis quia eis consulimus ad aecernam salutem ẽtiamtemporalem nobisco¬
nantur auferre. sic amantes homicidia ũt in seipsis eaperficiant quando in aluis
perpetrare non possunt : Sicut enim caritas laborat eccłae sic eosabilla perditio¬
neliberare. ut eorum nemomoriatur : sic eorum laborat furor aut nosoccidere:
ut sua ecrudelitatis pascant libi dinem aut etiam seipsos neper didisse ui deantur
occidendorum hominum potes tatem : Qui autem nesciunt consuetud inem illa¬
dum putant eosmodo seipsos occidere quando ab eorum in sanissima dominatione
peroccasionem legumistarum quȩ ꝓunitate sunt constitutȩ tanti populi liberan¬

Expanded text:
do, illi saeuiendo, ista ut corrigat. illi ut euertant, ista ut reuocet ab errore, illi do, illi saeuiendo, ista ut corrigat. illi ut euertant, ista ut reuocet ab errore, illi ut praecipitent m errorem; denique ista persequitur inimicos et comprehendit. donec deficiant in uanitate, ut in ueritate proficiant. illi autem retribuentes mala pro bonis, quia eis consulimus ad aeternam salutem, etiam temporalem nobis conantur auferre sic amantes homicidia, ut in se ipsis ea perficiant, quando in aliis perpetrare non possunt. sicut enim caritas laborat ecclesiae sic eos ab illa perditione liberare, ut eorum nemo moriatur. sic eorum laborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitatis pascant libidinem, aut etiam se ipsos, ne perdidisse uideantur occidendorum hominum potestatem. Qui autem nesciunt consuetudinem illorum, putant eos modo se ipsos occidere, quando ab eorum insanissima dominatione per occasionem legum istarum, quae pro unitate sunt constitutae. tanti populi liberan
Abbreviated transcription (Latin):
lestem hierusalem id est ueram dĩ ecclesi amin illamuliere dicit fuis sefigu¬
ratam quae affligebat ancillam: Si autem melius discutiamufmagis illa
persequebatur sarram superbiendo quam illam sarra cohercendo: Illa
enim dominȩ faciebat in iuriã ista in ponebat superbiae disciplinam: De¬
in dequaero siboni et scĩ nemini faciunt persecutionem sed tantum modo
patiuntur. cuius putantes se in psalmo uocem ubi legitur persequarinimi¬
cosmeos et conprehendam illo set non conuertar donec deficiant᷑: Si
ergo uerum dicer euel agnoscere uolumus. est persecutio in iusta quam faci¬
unt impui ecclesia exp̃i. et est persecutio iusta quam faciunt impiis ecclesia exp̃i¬
sta ita queb eataest quaepersecutionem patitur ꝓpteriustitiam illi uero miseri qui
persecutionem patiuntur ꝓpteriniustitiam: proinde ista persequitur diligen¬

Expanded text:
lestem Hierusalem, id est ueram dei ecclesiam in illa muliere dicit fuisse figulestem Hierusalem, id est ueram dei ecclesiam in illa muliere dicit fuisse figuratam, quae affligebat ancillam. si autem melius discutiamus, magis illa persequebatur Sarram superbiendo quam illam Sarra cohercendo: illa enim \' faciebat iniuriam, ista inponebat superbiae disciplinam. deinde quaero. si boni et sancti nemini faciunt persecutionem. sed, tantum modo patiuntur, cuius putant esse in psalmo uocem. ubi legitur: Persequar inimicos meos et comprehendam illos et non conuertar. donec deficiant. Si ergo uerum dicere uel agnoscere uolumus, est persecutio iniusta. quam faciunt impii ecclesiae Christi. et est persecutio iusta, quam faciunt impiis ecclesiae Christi. ista itaque beata est. quae persecutionem patitur propter iustitiam, illi uero miseri, qui persecutionem patiuntur propter iniustitiam. proinde ista persequitur diligen
Abbreviated transcription (Latin):
nebat quando eum maiores illorum usq: adimperatoris iudicium accusando
per sequebantur : Nosenim dicimu sideo illum adueramecclesiam pertinu¬
isse non quia persecutionem patiebatur sed qui a propterius titiam patieba¬
tur Illos autemideo fuisse ab alienatas ab ecclesia non quia persequebant᷑ :
sed quia in iuste ꝑsequebantur nos itaq hocdicimus illiuero si non querunt
causas quarequisq faciat persecutionem uel quarepatiatur sed hoc putant
caecslianum in ea definitione constituunt qui non faciebat sed patiebatur:
Maiores autem suos ab ea definitione fora smittunt qui faciebant non patieban¬
tur: Sed hoc ut dixi omitto illud dico siecłauera ipsa ẽ quae ꝑ secutionẽ
patitur non quae facit quaerant ab apło quam ecclesiam significabat sarra.
quando persecutionem faciebat ancillȩ: Liberam quippematrem nr̃am cae¬

Expanded text:
nebat, quando eum maiores illorum usque ad imperatoris iudicium accusando nebat, quando eum maiores illorum usque ad imperatoris iudicium accusando persequebantur. nos enim dicimus ideo illum ad ueram ecclesiam pertinuisse, non quia persecutionem patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur; illos autem ideo fuisse abalienatos ab ecclesia, non quia persequebantur, sed quia iniuste persequebantur. nos itaque hoc dicimus; illi uero si non quaerunt causas, quare quisque faciat persecutionem uel quare patiatur, sed hoc putant Caecilianum in ea definitione constituunt, qui non faciebat, sed patiebatur; maiores autem suos ab ea definitione foras mittunt, qui faciebant, non patiebantur. Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico: si ecclesia uera ipsa est, quae persecutionem patitur, non quae facit, quaerant ab apostolo, quam ecclesiam significabat Sarra, quando persecutionem faciebat ancillae. liberam quippe matrem nostram, cae
Abbreviated transcription (Latin):
titiam patiebatur et ipsed ñ scumlatronibus crucifixus ẽ: sed quos passio iun¬
tebat causa separabat: id eo in psalmo uoxilla intellegenda ẽ uerorum mar¬
trrum uolentium sȩdis cerniam artrribus falsis iudicameds̃ et discernecau¬
samm eam degente non scã : Nondixit discerne poenam m eam: sed discerne causam
meam. Dotest enim es seimpiorum similis poena: sed dissimilis est martyrum
causa quorum etilla uoxestiniuste persecuti sunt m eadiuuame: Ideo sedignum
existimauit qui ad iuua retur iustequia illi persequebantur in iuste : nam suuste
illipsequerentur. non fuerat adiuuandus sed corrigendus Siautem putant qđ
nemo possit uiste aliquem per sequi sicut in collatione dixerunt. illamesseueram
eccłam qua eper secutionem patitur nonquae facit : Omitto dicere. quod supe¬
rius commem oraui quia sita est ut dicunt caecilianus aduera mecclesiam ꝑti¬

Expanded text:
titiam patiebatur. et ipse dominus cum latronibus crucifixus est; sed quos passio iuntitiam patiebatur. et ipse dominus cum latronibus crucifixus est; sed quos passio iungebat, causa separabat, ideo in psalmo uox illa intellegenda est uerorum martyrum uolentium se discerni a martyribus falsis: Iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta; non dixit discerne poenam meam" sed \'discerne causam meam. potest enim esse impiorum similis poena, sed dissimilis est martyrum causa, quorum et illa uox est: Iniuste persecuti sunt me, adiuua me; ideo se dignum existimauit, qui adiuuaretur iuste, quia illi persequebantur iniuste; nam si iuste illi persequerentur, non fuerat adiuuandus sed corrigendus. Si autem putant, quod nemo possit iuste aliquem persequi, sicut in conlatione dixerunt illam esse ueram ecclesiam, quae persecutionem patitur, non quae facit, omitto dicere, quod superius commemoraui, quia, si ita est, ut dicunt, Caecilianus ad ueram ecclesiam perti
Abbreviated transcription (Latin):
sanirent sicut isti in saniunt quidiuidunt membra xp̃i exsufflant sacramenta
xp̃i et de ꝑsecutione gloriantur quia ꝓhibentur ista facer elegibus imperato¬
rum quas constituerunt ꝓunitatex p̃ietiactant fallaciter in nocentiam suam.
et quam non possunt ad ño accipere ab hominib: quaerunt martyrumglori¬
am : Veri autem martyresilli sunt de quibus dñsait: Beati quiper secutionẽ
patiuntur propteriustitiam Non ergo qui ꝓp̃t in iquitatem et propter xp̃i¬
anȩ unitatis impiam diuisionem sed qui ꝓpt̃ iustitiam per secutionem patiun¬
turhimartyresueri sunt: Nam et agarpassa est a sarra persecutionem et
illa erat scã quae faciebat illa iniqua quae patiebatur: Num quid huic perse¬
cutioni quam passa est agar conparandus est sc̃sdauid. quem per secutus est
iniquus saul : Vald euti quedistat non quia patiebatur. sed quia propterius¬

Expanded text:
sanirent, sicut isti insaniunt. qui diuidunt membra Christi et exsufflant sacramenta sanirent, sicut isti insaniunt. qui diuidunt membra Christi et exsufflant sacramenta Christi et de persecutione gloriantur, quia prohibentur ista facere legibus imperatorum, quas constituerunt pro unitate Christi. et iactant fallaciter innocentiam suam et, quam non possunt a domino accipere, ab hominibus quaerunt martyrum gloriam. Yeri autem martyres illi sunt, de quibus dominus ait: Beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. non ergo qui propter iniquitatem et propter Christianae unitatis impiam diuisionem, sed qui propter iustitiam persecutionem patiuntur, hi martyres ueri sunt. nam et Agar passa est a Sarra persecutionem et illa erat sancta, quae faciebat, illa iniqua, quae patiebatur. numquid huic persecutioni, quam passa est Agar, comparandus est sanctus Dauid, quem persecutus est iniquus Saul? ualde utique distat, non quia patiebatur, sed quia propter ius
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑtemperare non uult ad quirit grande supplicium : Nam et temporibus pro¬
phetarum om̃sreges qui in populodi non prohibuerunt nec euer terunt quȩ
contradĩ p̃ceptum fuerant in stituta culpantur et qui ꝓhibuerunt et euerter̃.
supaliorum meritalaudantur : Etrexnabuchodonosorcum seruus esset ido¬
lorum constituit sacrilegam legem ut si mulacrum ad oraretur sed eui s impiȩ
constitutioni quio boedire noluerunt piae fideliterq fecerunt idem tamen
nexdiuino correctus miraculopiam et laudabilem legem ꝓueritate constituit:
ut quicumq diceret blas phemiam in dm̃uerum sidrac. misac. abdenagocum do¬
mosua paenitus in teriret: Hanclegem si qui contempserunt et id quod fuerat
constitutũ merito perpessi sunt debuerunt dicere quo distidicunt se uistosesse.
quia exlegeregis per secutionem patiebantur : Quodutique dicerent: suta in¬

Expanded text:
obtemperare non uult, adquirit grande supplicium. nam et temporibus proobtemperare non uult, adquirit grande supplicium. nam et temporibus prophetarum omnes reges, qui in populo dei non prohibuerunt nec euerterunt, quae contra dei praeceptum fuerant instituta, culpantur et, qui prohibuerunt et euerterunt. super aliorum merita laudantur. et rex Nabuchodonosor cum seruus esset idolorum, constituit sacrilegam legem, ut simulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedire noluerunt, pie fideliterque fecerunt. idem tamen rex diuino correctus miraculo piam et laudabilem legem pro ueritate constituit, ut, quicumque diceret blasphemiam in deum uerum Sidrac, Misac et Abdenago, cum domo sua penitus interiret. hanc legem si qui contempserunt et id, quod fuerat constitutum. merito perpessi sunt, debuerunt dicere, quod isti dicunt. se iustos esse, quia ex lege regis persecutionem patiebantur. quod utique dicerent, si ita in
Abbreviated transcription (Latin):
tumsibi praestabatur beneficium quando sepersecutionem perpetiquaerebatur:
Sicutergo apł dicit in fatigabiles cum tempus habemus operemur bonum a dom̃s.
quipossunt catholicorum p̃dicatorum sermonibus quipossunt catholicorum
principum legibus partimper eos qui diuinis ad monitionib partimpereos
qui ussisimperialibus parent. om̃sad salutem uocentur om̃s a perniciere uocen¬
tur quia etimperatores quando profalsitate contraueritatem constituunt
malas leges probantur benecredentes et coronantur ꝑseuerantes : Quando
autem proueritate contra falsi tatem constituunt bonas leges terrentur sae¬
uientes et corriguntur intellegentes : Quicumq ergo legibu simperatorum
quae contra dĩueritatem feruntur obtem perare non uultadquirit grande pre¬
ꝓmium: quicumq autem legibus imperatorum quaȩ ꝓdĩ ueritate feruntur

Expanded text:
tum sibi praestabatur beneficium, quando se persecutionem perpeti querebatur! tum sibi praestabatur beneficium, quando se persecutionem perpeti querebatur! Sicut ergo apostolus dicit, infatigabiles, cum tempus habemus, operemur bonum ad omnes. qui possunt catholicorum praedicatorum sermonibus, qui possunt catholicorum principum legibus partim per eos, qui diuinis admonitionibus, partim per eos, qui iussis imperialibus parent, omnes ad salutem uocentur, omnes a pernicie reuocentur, quia et imperatores quando pro falsitate contra ueritatem constituunt malas leges, probantur bene credentes et coronantur perseuerantes. quando autem pro ueritate contra falsitatem constituunt bonas leges, terrentur saeuientes et corriguntur intellegentes. quicumque ergo legibus imperatorum, quae contra dei ueritatem feruntur, obtemperare non uult, adquirit grande praemium: quicumque autem legibus imperatorum, quae pro dei ueritate feruntur,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt molestiasq: sibi fuisse saluberrimas leges quantum in insania de testa¬
bantur tantum recepta sanitate gratulantur et in residuos cum quibus fue¬
rant perituri iam simili dilectione nobiscum ut pariter instemus neillipe¬
reant excitantur: Molestus est enim et medicus furenti frenetico et pater
indisciplinato filio illeligando illecaedendo sed ambodiligendo: Si autẽ
illos neglegant et perire permittant: ista potius falsamansuetudo cru¬
delis est. Sienim equus etmulus quibus non ẽ intellectus. morsibus et cal¬
cibus resistunt hominib: aquib: eorum curanda uulnera contrectantur.
Et cum in terden tes eorum et ungulas saepehomines pereclitentur et ali¬
quando uexentur. non tamen eos deserunt donec perdolores et molestias medi¬
qinales reuocent ad salutem quantomagis homo ab homine et frater a fratre.
dei aeternum pereat non est deserendus qui correctus intellegere potest quan¬

Expanded text:
gunt molestasque sibi fuisse saluberrimas leges. quantum in insania detestagunt molestasque sibi fuisse saluberrimas leges. quantum in insania detestabantur, tantum recepta sanitate gratulantur et in residuos, cum quibus fuerant perituri, iam simili dilectione nobiscum, ut pariter instemus, ne illi pereant, excitantur. molestus est enim et medicus furenti phrenetico et pater indisciplinato filio, ille ligando ille caedendo. sed ambo diligendo. si autem illos neglegant et perire permittant. ista potius falsa mansuetudo crudelis eat. si enim equus et mulus. quibus non est intellectus, morsibus et calcibus resistunt hominibus, a quibus eorum curanda uulnera eontrectantur. et. cum inter dentes eorum et ungulas saepe homines periclitentur et aliquando uexentur, non tamen eos deserunt. donec per dolores et molestias medicinales reuocent ad salutem. quanto magis homo ab homine et frater a fratre, ne in aeternum pereat, non est deserendus, qui correctus intellegere potest, quan
Abbreviated transcription (Latin):
uemam modum autem in ipsa conlationemodi somnibus uicti sint qͥm̃ ualde
plixa sunt gesta et tibi alii srebus romane pacis necessariis occupatomultũ
est utlerantur breuiarium eorum tibi legi forsitan poterit quod credo habe¬
re fratrem ecco episcopum in eum optatum: aut si non habet potest facillime
accipere deecclesia sitifensi quando quidem etiam liberiste iam sua pro¬
lixitatecuristuis forsit anonoro susest: hoc enim contigit donatistis quod
accusa toribus scĩdanihelis: Sicut enim in illos leones sic inistosconuersȩ
sunt leges quibus in nocentem opprimere uoluerunt : Nisi quod propter
miseri cordiam xp̃imagis proeis suntistȩleges quaeilli suidentur aduersae.
qmmulti ꝑillas correti sunt et cotidiecorriguntur. et seessecorrectos
at que ab illa furio sa pernicie liberatos gratia sagunt : et quioderant dili¬

Expanded text:
quem ad modum autem in ipsa conlatione modis omnibus nicti sint, quoniam ualde quem ad modum autem in ipsa conlatione modis omnibus nicti sint, quoniam ualde prolixa sunt gesta et tibi aliis rebus Romanae paci necessariis occupato multum est ut legantur, breuiarium eorum tibi legi forsitan poterit. quod credo habere fratrem et coepiscopum meum Optatum aut, si non habet, potest facillime accipere de ecclesia Sitifensi. quando quidem etiam liber iste iam sua prolixitate curis tuis;; forsitan onerosus est. Hoc enim contigit Donatistis, quod accusatoribus sancti Danihelis. sicut enim in illos leones, sic in istos conuersae sunt leges, quibus innocentem opprimere uoluerunt, ni;i quod propter misericordiam Christi magis pro eis sunt istae leges. quae illis uidentur aduersae, quoniam multi per illas correcti sunt et cotidie corriguntur et se esse correctos atque all ill\'1 furiosa pernicie liberatos gratias agunt. et, qui oderant. dili
Abbreviated transcription (Latin):
post episcopalia iudicia ubieum opprimere non potuerunt : Ad supradicti
imperatoris ex amen pertinacissimis per secutoribus perduxerunt et quod
in nobis modo rep̃bendunt ut decipiant in peritos dicentes non deberexp̃ia¬
nos contra inimico sxp̃i aliquid axp̃ianisimperatoribus postulare. Ipsi pri¬
ores fecerunt quod etiam in collatione quam simul apud carthaginem habu¬
imus negarenon ausisunt : Immoetgloriari ausi sunt quod apudim peratorem
maiores eorum criminali ter caecilianum fuerint in secuti in superaddentes
mendacium quod eum illicuicerint fecerintq damnari: Quomodo ergo ipsi
non sunt per secutores quicum accusando ꝑsecuti sunt caecilianum et ab eo
fuerint superati falsam sibi gloriam impudentissimomendacio arrogare
uoluerunt non solum culpam non putantes uerum etiam ꝓsualaude iactan¬
tes si probarent caecili anum m aioribus suis accusantibus fuis sed amnatums

Expanded text:
post episcopalia iudicia, ubi eum opprimere non potuerunt, ad supra dicti post episcopalia iudicia, ubi eum opprimere non potuerunt, ad supra dicti imperatoris examen pertinacissimis persecutoribus perduxerunt. et quod in nobis modo reprehendunt, ut decipiant inperitos, dicentes non debere Christianos contra inimicos Christi aliquid a Christianis imperatoribus postulare, ipsi priores fecerunt. quod etiam in conlatione, quam simul apud Carthaginem habuimus, negare non ausi sunt, immo et gloriari ausi sunt, quod apud imperatorem maiores eorum criminaliter Caecilianum fuerint insecuti. insuper addentes mendacium, quod eum illic uicerint fecerintque damnari. quo modo ergo ipsi non sunt persecutores, qui cum accusando persecuti sint Caecilianum et ab eo fuerint superati. falsam sibi gloriam inpudentissimo mendacio adrogare uoluerunt non solum culpam non putantes uerum etiam pro sua laude iactantes, si probarent Caecilianum maioribus suis accusantibus fuisse damnatum?
Abbreviated transcription (Latin):
solis usq: ad occasum sacrificium mundum offertur nominimeo qm̃ glori¬
ficatum est nomen meum ingentibus Perprophetam ds̃dixit: dominabitui
amariusq: admare et aflumineusque ad terminos orbisterrae : Perpsal¬
mumds̃ dixit : fructificans et crescens in uniuersomundo : perapłm ds̃ dixit:¬
eritismichitestes in hierusalem et in totaiudaea. et samaria. et usq in fines
terrae filiu sdĩ oresuo dixit : Caecilianus ecłae carthaginensis ep̃s humanis
litibus accusatur ecclesi axp̃i in omnib gentibus constituta diuinis uocibus
commendatur i psa pietas ueritas caritas nos nonpermittat contracaecilia¬
num eorum hominum acciperetestimonium quo sinecclesia nonuidemus cui
ds phibet testimonium : qui enim diuina testimonia non sequuntur. pondus hu¬
imani testimonii perdiderunt: Addo quod caecilianicausam ipsiadimpera¬
tores constantini iudicium accusandomiserunt immouero ipsum caecilianũ

Expanded text:
solis usque ad occasum sacrificium mundum offertur nomini meo. quoniam glorisolis usque ad occasum sacrificium mundum offertur nomini meo. quoniam glorificatum est nomen meum in gentibus, per prophetam deus dixit; dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. per psalmumEritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea, et in Samaria, et usque in fines terrae, Filius Dei ore suo dixit . Caecilianus Ecclesiae Carthaginensis episcopus humanis litibus accusatur: Ecclesia Christi in omnibus gentibus constituta, divinis vocibus commendatur. Ipsa pietas, veritas, charitas, nos non permittit contra Caecilianum eorum homdeus perhibet testimonium; qui enim diuina testimonia non sequuntur, pondus humani testimonii perdiderunt. Addo. quod Caeciliani causam ipsi ad imperatoris Constantini iudicium accusando miserunt, immo uero ipsum Caecilianum
Abbreviated transcription (Latin):
si sopinionibus fingitur. sed diuinis ađ testationibus conprobatur. propter quẽ¬
libet hominem relinquere non debemus. qui a bonum est confidere in dnm quã
confidere in hominem : Nequeenim qđ sin einiuria in nocentia cillius dixerim.
si peccauit caecilianus id eohereditatem suam ꝑdiditxp̃s: Facileesthomini seu
Euera seufalsa de altero homine credere. sed celeratȩ in pudentiae.ẽ ꝓpt̃ crimi¬
n ah ominis qua e orbi terrarum non possis ostendere communionem orbisterra¬
rarum uelle damnare : Vtrum caecilianus a traditoribus diuinorum codicum
fuerit ordinatus nescio n on uidi ab in imiciseius audiui . Nonmichi delegedĩ non
eloquio recitatur : Ecđam uero tototerrarum orbediffusam cui non com¬
municat parsdonatiuniuersarum scripturarum testimonia consonauoce
proclamant in seminetuo benedicentur omnes gentes .Lex dĩdixit: ab ortu

Expanded text:
sis opinionibus fingitur, sed diuinis adtestationibus comprobatur, propter quemsis opinionibus fingitur, sed diuinis adtestationibus comprobatur, propter quemlibet hominem relinquere non debemus, quia bonum est confidere in domino. quam confidere in homine. neque enim, quod sine iniuria innocentiae illius dixerim, si peccauit Caecilianus, ideo hereditatem suam perdidit Christus. facile est homini seu uera seu falsa de altero homine credere, sed sceleratae inpudentiae est propter crimina hominis, quae orbi terrarum non possis ostendere. communionem orbis terrarum uelle damnare. Utrum Caecilianus a traditoribus diuinorum codieum fuerit ordinatus, nescio; non uidi, ab inimicis eius audiui: non mihi de lege dei, non eloquio recitatur. ecclesiam uero toto terrarum orbe diffusam. cui non communicat pars Donati, uniuersarum scripturarum testimonia consona uoce proclamant. in semine tuo benedicentur omnes gentes, lex dei dixit: ab ortu
Abbreviated transcription (Latin):
coartarenon debui : in quibus sicut apparet dñs xp̃s siue secundum diuinitatem
a equalem patri qua e in principio eratuerbum et uerbumerat apud dm̃. etdserat
uerbum : siue secundum susceptae carnis humilitatem qui a uerbum carofactum ẽ
et habitabit in nobis sic apparet etiam eius ecclesia non in sola africa sicut
isti inpudentissimauanitate delirant : sed toto terrarum orbediffusa : Testimoni¬
isenim diuinis litessuas p̃ferunt quia in causa caeciliani quandam eccłae cartha¬
ginensis ep̃i cui crimina obiecerunt quae nec potuerunt probare nec possunt:
seab eccła catholica hoc est ab unitate omnium gentium diuiserunt. quamuiset si
uera essent quae ab eis obiecta sunt caeciliano et nobis possent aliquando monstrari
ipsumiam mortuum anathematizaremus. sed tamen ecclesiam xp̃i quae non litigia¬

Expanded text:
coartare non debui. in quibus sicut apparet dominus Christus siue secundum diuinitatem coartare non debui. in quibus sicut apparet dominus Christus siue secundum diuinitatem aequalem patri. quae in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum, siue secundum susceptae carnis humilitatem, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. sic apparet etiam eius ecclesia non in sola Africa, sicut isti inpudentissima uanitate delirant, sed toto terrarum orbe diffusa. Testimoniis enim diuinis lites suas praeferunt, quia in causa Caeciliani, quondam ecclesiae Carthaginensis, episcopi, cui crimina obiecerunt, quae nec potuerunt probare nec possunt, se ab ecclesia catholica, hoc est ab unitate omnium gentium diuiserunt. quamuis et si uera essent, quae ab eis obiecta sunt Caeciliano, et nobis possent aliquando monstrari, ipsum iam mortuum anathematizaremus. sed tamen ecclesiam Christi. quae non litigio
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt omnia ossamea . Ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me. diuiser̃
sibi uestimentamea. et super uestimentum meum miserunt sortem : Et nolunt
agnoscere ecclesiam in eo quod post paululum sequitur . Commemorabuntur et
conuertur ad dnm uniuersi finesterrae : Et ad orabunt in conspectueius uniuersae
patriaegentium : Qm̃ dñi est regnum et ipsedominabiturgentium: Agnoscunt
nobi scum xp̃m in eo quod legitur : Dñs dixit ad mefilius meus estu ego hodie genuite
et nolunt agnoscere ecclesiam in eo quod sequitur .: Postula ame et dabotibigentes
hereditatemtuam et possessionem tuam termino sterrae: Agnoscunt nobiscũ
tuis tertiodie Et nolunt agnoscere ecclesiam in eo quodsequitur et p̃dicariin
nomine eius penitentiam et remissionem peccatorum ꝑ omnes gentes. incipientib
ab hierł : Etinnumerabilia sunt testimonia scorum librorum: quae in hunc librũ

Expanded text:
verunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me; verunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me; sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem, et nolunt agnoscere ecclesiam in eo, quod post paululum sequitur: Commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eins uniuersae patriae gentium, quoniam domini est regnum et ipse dominabitur gentium. agnoscunt nobiscum Christum in eo, quod legitur: Dominus dixit ad me: \'Filius meus es tu, ego hodie genui te\', et noluut agnoscere ecclesiam in eo, quod sequitur: Postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae. agnoscunt nobiscum tuis tertio die. et nolunt agnoscere ecclesiam in eo, quod sequitur: Et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. et innumerabilia sunt testimonia sanctorum librorum, quae in hunc librum
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt hoc secredere quod et illicredunt: sed maiorum suorum auctoritate
uincuntur quia nec donatus ipse sic credidisse adseritur. decuius parte seesse
gloriantur non te autem ista conturbent filidilectissime: heresesenim et scan¬
duia futura p̃dicta sunt ut inter in imi coserudiamur. ac sic et fides et dilectio
nr̃a possit eẽ probatior: fi desutiq: neab eis decipiamur. Dilectio autem. ut etiã
ipsi scorrigendis quantum possumus consulamus: non solum stantes nein fir¬
mis noceant atq ut aberrore nefario liberentur : sed etiam orantes proeis ut
aperiat illis dñs sensum et intellegant scripturas quia in scĩs libris ubimanifes
xp̃mp̃ter scripturas nesciant eiustamen ecclesiam nondiuinarũlit terarum
auctoritate cognoscunt : sed humanarum calumniarum uanitate confingunt:
Agnoscunt nobiscum xp̃min eo qd legitur. foderunt manus meas et pedesdinu mera¬

Expanded text:
dicunt hoc se credere, quod et illi credunt. sed maiorum suorum auctoritate dicunt hoc se credere, quod et illi credunt. sed maiorum suorum auctoritate uincuntur, quia nec Donatus ipse sic credidisse adseritur, de cuius parte se esse gloriantur. Non te autem ista conturbent, fili dilectissime. haereses enim et scandala futura praedicta sunt, ut inter inimicos erudiamur ac sic et fides et dilectio nostra possit esse probatior, fides utique, ne ab eis decipiamur, dilectio autem, ut etiam ipsis corrigendis, quantum possumus, consulamus non solum instantes, ne infirmis noceant atque ut ab errore nefario liberentur, sed etiam orantes pro eis, ut aperiat illis dominus sensum et intellegant scripturas, quia in sanctis libris, ubi manife Christum praeter scripturas nesciant, eius tamen eccauctoritate cognoscunt, sed humanarum calumniarum vanitate confingunt. 3. Agnoscunt nobiscum Christum in eo quod legitur, Foderunt manus meas et pedes meos; dinumera
Abbreviated transcription (Latin):
audo et gratulor et ammiror filidilectis simebonifatiqđ incercuras bello¬
rum et armorumuehementer desiderasea nossequedĩ sunt : Verehinc te apparet
etiam deipsauir tute militarifidei seruire quã habes inxp̃o Vt ergo breuiter
insinuem dilectionituae inter arrianorum et donatistarum quid intersit
errorem arriani patris et filii et sp̃s sc̃ĩ diuersas substantias essedicunt donatistȩ
autem non hocdicunt : sed unam trinitatis substantiam confitentur: Et si aliqui
ipsorum minorem filium eẽ dixerunt quã pater ẽ : eiusdem tamen substantiae
non negarunt : plurimiuero in eis hoc sedicunt omnino credere depatre et fi¬
lo et sp̃uscõ quod catholica creditecclesia : Nec ipsacum illi suertitur quaestio.
sed desola communione in feliciterlitigant: et contraunitatem xp̃i. rebelles
in imicitias peruersitate suierroris exercent : Ali quando autem sicut audimus.
non nulli exipsi suolentes sibi gothosconciliare. quando eo suident aliquid posse:

Expanded text:
audo et gratulor et admiror, fili dilectissime Bonifati, quod inter curas bellorum et armorum uehementer desideras ea nosse, quae dei sunt. uere hinc te apparet etiam de ipsa uirtute militari fidei seruire, quam habes in Christo. ut ergo breuiter insinuem dilectioni tuae, inter Arrianorum et Donatistarum quid intersit errorem, Arriani patris et filii et spiritus sancti diuersas substantias esse dicunt, Donatistae autem non hoc dicunt, sed unam trinitatis substantiam confitentur. et si aliqui ipsorum minorem filium esse dixerunt, quam pater est, eiusdem tamen substantiae non negarunt; plurimi uero in eis hoc se dicunt omnino credere de patre et filio et spiritu sancto, quod catholica. credit ecclesia. nec ipsa cum illis uertitur quaestio, sed de sola communione infeliciter litigant et contra unitatem Christi rebelles inimicitias peruersitate sui erroris exerent. aliquando autem, sicut audiuimus. nonnulli ex ipsis uolentes sibi Gothos conciliare, quando eos uident aliquid posse,
Abbreviated transcription (Latin):
aeternitas ẽ ubi non habet nisiustus locum nonnisi sapiens principatum . Ibi
possidebunt quicumq: ibierunt uere sua sed tamen etiam hic non in tercedim
ut secundum mores legesq: terrenas non restituantur aliena quamuispla¬
cabiles uos uelimusmalis nonut placeant uel permanent mali sed quia ex illis
fiunt quicumq: fiunt boni et sacrificiomisericordie placaturds quem nisi pro¬
pitiũ haberent mali nullies sentboni Diu est quod occupationib tuis loquen¬
douideor onero suscum tibi hominia cuto et docto cito solui potuerit quod
querebas.i amdudum autem finire deberem sitetantum scirem fuis se lecturũ
quod flagitasti ut rescriberem felix in xp̃ouiuas fili carissime :¬

Expanded text:
aeternitas est, ubi non habet nisi iustus locum, non nisi sapiens principatum, ubi aeternitas est, ubi non habet nisi iustus locum, non nisi sapiens principatum, ubi possidebunt, quicumque ibi erunt, uere sua. sed tamen etiam hic non intercedimus, ut secundum mores legesque terrenas non restituantur aliena, quamuis placabiles uos uelimus malis, non ut placeant uel permaneant mali, sed quia ex illis fiunt, quicumque fiunt boni, et sacrificio misericordiae placatur deus, quem nisi propitium haberent mali, nulli essent boni. Diu est, ut occupationibus tuis loquendo uideor onerosus, cum tibi homini acuto et docto cito solui potuerit, quod quaerebas. iam dudum autem finire deberem, si te tantum putarem fuisse lecturum, quod flagitasti ut rescriberem. felix in Christo uiuas, fili carissime
Abbreviated transcription (Latin):
cimuseHocenim certe alienum non est qdiure possidetur : Hoc autem iure qđ
iuste t hoc iuste quod bene : Omneigitur quo dmale possidetur. alienum est :
maleautem possidet qui maleutitur : Cernis ergo quam multi debeaant red¬
dere aliena si uel pauci quibus reddantur repperiantur qui tam en ubi ubi sunt
tantomagis ista contemhunt quanto et iustius possidere potuerunt: lustitiã
quippe et nemomalehabet : et qui non dilexerit non habet: Pecuni auero et
amalis malehabetur : et ab onis tantom elius habetur quantominus amatur:
Sed interhaec toleratur iniquitas malehabentium. et quȩ daminter eos iura
constituuntur quae appellantur ciuilia non quod hinc fiat ut bene utentes sint
sed ut maleuten tesminus molesti sint done fideles etpii quorum iure sunt
omnia qui uel ex illis fiunt uel inter illostantis puiuentesm aliseorum non
obstringuntur sed exercentur perueniant ad illam ciuitatem ubi hereditas

Expanded text:
cimus? hoc enim certe alienum non est, quod iure possidetur, hoc autem iure, quod iuste, et hoc iuste, quod bene. omne igitur, quod male possidetur, alienum est, male autem possidet, qui male utitur. cernis ergo, quam multi debeant reddere aliena siue pauci, quibus reddantur, reperiantur; qui tamen ubiubi sunt, tanto magis ista contemnunt, quanto ea iustius possidere potuerunt. iustitiam quippe et nemo male habet et, qui non dilexerit, non habet. pecunia uero et a malis male habetur et a bonis tanto melius habetur, quanto minus amatur. sed inter haec toleratur iniquitas male habentium et quaedam inter eos iura constituuntur, quae appellantur ciuilia, non quod hinc fiat, ut bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint, donec fideles et pii, quorum iure sunt omnia, qui uel ex illis fiunt uel inter illos tantisper uiuentes malis eorum non obstringuntur, sed exercentur, perueniant ad illam ciuitatem, ubi hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
secundus aduentus si cistemm nuno postea quamuenit libertas fidei et remotũe
seruituts siugom nuillas ⁊ p̃ianus curcum ciditur carnes sictunc regnantib iustis
cumdno damnat is que smpiis nenio rebapti ⁊ abitur. sed illud qđ ista prae figurau
idest cortustis ocerdis et pnundatio conscientiae manebit in aeternũ: si ergoillo
tenporeudacusessem et ueniret adme samaritanus uellet que illo errore de¬

Expanded text:
secundus aduentus. sicut enim nunc, posteaquam uenit libertas fidei et remotum est secundus aduentus. sicut enim nunc, posteaquam uenit libertas fidei et remotum est seruitutis iugum, nullus christianus circumciditur carne, sic tunc regnantibus iustis cum domino damnatisque impiis nemo baptizabitur, sed illud, quod ista praefigurant, id est circumcisio cordis et mundatio conscientiae manebit in aeternum. si ergo illo tempore Iudaeus essem et ueniret ad me Samaritanus uelletque illo errore de
Abbreviated transcription (Latin):
a cunoso&tilli adliucxp̃m nonresurrecturum crediderant sed morientem uidebant:
si upersecutonib uestis non conscis saest pendentis incrucecur axp̃ianis destru¬
stus sustamontum sellentisin cuel&: siueteris populitem porib: uid aeus essem quan¬
doasiudeo melius non possem accepissem utique circum cisionem qđ signacũ
loasticiae fident antun illo tempore ualuit antequam dñi eua cua rerer
aduentia ⁊ st infantam filium moysi angelus praefocasset nisomatio depulo
dda uecircum esdisset puerum ethoc saieramentiimminentem ꝑniciem depulis¬
seliod sacrenen tunis eti apn corida eemo fluuium refrenauit et reduxit in fontem
Soc sacramentum ip sedns quamuis cua cuauerit crucifixus tamen natus accepit
non eninsimn acula illa damnata sunt sed succedentib: opportuni orib decesse¬
ront muas sutcirtumcisione ab stulit dñi primus aduentus sicbaptismũ auferret

Expanded text:
runt; et illi adhuc Christum non resurrecturum crediderant, sed morientem uidebant. runt; et illi adhuc Christum non resurrecturum crediderant, sed morientem uidebant. si a persecutoribus uestis non conscissa est pendentis in cruce, cur a Christianis destruitur sacramentum sedentis in caelo? si ueteris populi temporibus Iudaeus essem, quando aliud esse melius non possem, accepissem utique circumcisionem. quod signaculum iustitiae fidei tantum illo tempore ualuit, antequam domini euacuaretur aduentu, ut infantem filium Moysi angelus praefocasset, nisi mater arrepto calculo circumcidisset puerum et hoc sacramento imminentem perniciem depulisset. hoc sacramentum etiam Iordanen fluuium refrenauit et reduxit in fontem. , hoc sacramentum ipse dominus quamuis euacuauerit crucifixus, tamen natus accepit. non enim signacula illa damnata sunt, sed succedentibus opportunioribus decesserunt. nam sicut circumcisionem abstulit domini primus aduentus, sic baptismum auferet
Abbreviated transcription (Latin):
communes amicos qu aerlam deponeros quid er gottim pediat ad rescribendum norr
dcos facoro q uabltenllui sinacir deia  socole s inberent cum attom id quantis potueris do¬
scto non cuius quam bominis in conten plationexpi. dut rep̃hensionem uereracaut
erm oncu ps testntionrasisit hononhuius sacculitansit ambitio infuturox piu
ditio neo absidae stad atae nec cathedr aeuelate nec sci moni alium oecursantium aru¬
cons cientia defendir atemson poterunt n alam quodergoram po et ta orrelbigo¬
so asino fa cas sitamen facis in non po catholieas baptasmum non teressed ad probespo¬
fous umo fucus situs enfaicss nt nlaris quao aci nibiss gentib et regenerandis pracbet
Eani forbaamn subĩ inunpionitessdest ut ap probemmon destruo quod dominicum
a qno seonon exsustio uecillam regismei uestem xp̃i et quidiuiserunt non uio laue¬

Expanded text:
communes amicos querelam deponeres. quid ergo te impediat ad rescribendum, non communes amicos querelam deponeres. quid ergo te impediat ad rescribendum, non seris facere quod te illi facere etiamsi nolles juberent. Cum autem id quantis potueris doso te; non cujusquam hominis, in contemplatione Christi, aut reprehensionem verearis, aut exhorreas potestatem. transit honor huius saeculi, transit ambitio. in futuro Christi iudicio nec absidae gradatae nec cathedrae uelatae nec sanctimonialium occursantium atqconscientia, defendere autem non poterunt malam. Quod ergo tam pio et tam religioso animo facis, si tamen facis, ut ecclesiae catholicae baptismum non iteres, sed adprobes potius tamquam unius uerissimae matris, quae omnibus gentibus et regenerandis praebet hanc formam ubi inuenio, necesse est ut adprobem; non destruo, quod dominicum agnosco, non exsufflo uexillum regis mei\'? uestem Christi et qui diuiserunt, non uiolaue
Abbreviated transcription (Latin):
frater in opinatũ scelus nouienim quaesit ecclesia catholicagentes sunt heredita sxp̃i
et possessio xp̃i terminiterrae : Nostis et uos: aut sion nostis. aduertite facillime auo¬
lentib sciri potest: rebapti rareigitur hereticũ hominẽ quihaec sc̃ĩtatis signa ꝑceperit
qua ex p̃iana tradidit disciplina omnino peccatũc̃: rebaptir areccutẽ catholicitimma
nissimũ scelus q̃ tamen non adeo credens qui ade temichi bene ꝑsua sum tenebãmutu¬
gennã ipse prexi et eũ quidem miserũ uidere non potura parentib uero eius audiui
qđ uester iam etiamdia conus factussit: et camen tam bene ad huc detuo cordesentio ut
ut noueris mein ecclesia fratrib nr̃is epistolãtuam uelle recitare. qđ ideo scripsi necũ
id posteci facerẽ quod menonsperares esse facturũ offenderẽ caritatẽ et iustã deme aput

Expanded text:
frater, inopinatum scelus. noufrater, inopinatum scelus. nouet possessio Christi termini terrae. Nostis et vos, aut si non nostis, advertite; facillime a volentibus sciri potest. Rebaptizare igitur haereticum hominem, qui haec sanctitatis signa perceperit quae christiana tradidit discnissimum scelus est. tamen non adeo credens, quia de te mihi bene persuasum tenebam, Mutugennam ipse perrexi et eum quidem miserum uidere non potui, a parentibus uero eius audiui, quod uester iam etiam diaconus factus sit. et tamen tam bene adhuc de tuo corde sentio, ut ut noueris me in ecclesia fratribus nostris epistulam tuam uelle recitare. quod ideo scripsi, ne, cum id postea facerem, quod me non sperares esse facturum, offenderem caritatem et iustam de me apud