comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
finitate ñ abigit. eũ tñ ex inmitiabi
m̃t. qͥa dictũ ẽ pat̾ maior me ẽ. uel
illud: de die aũ illo ⁊ hora nemo scit. neq
angłi in celis. neq filiꝰ. ñ solus pat̃. Igno
ratio gͦ diei atq hore obicit᷑ unigenito dõ
ut ds ex dõ natꝰ ñ sit. in ea nat᷑e ꝑfecti¬
one qͣd̾s ẽ: cũ nesciendi necessitate do¬
minante. iãuis aliqͣ ext̾ior e potior
sit. quȩ tãꝗͣ adu̾sũ se. imbecillũ igno¬
rantiȩ in eũ infirmitate detineat.
Qum etiã ad huiꝰ nos intelligentie im¬
pietatẽ hẽticors furor iure qͦdã neces¬
sariȩ confessioĩs cõpellit. ut ita cre¬
dendũ sit. qͥa & adño itasdictũ sit.
Et inderi irreligiosissimũ possit põfes¬
sionis eiꝰ de se ꝓtestationẽ diu̾se intel¬
ligentiȩ nr̃ȩ opinione corrũpi. Acqͦpͥ¬

Expanded text:
finitate non ambigit, eum tamen ex ininitiabilmunt, quia dictum est, Pater major me est: vel illud, De die autem et hora nemo scit, neque Angeli in coelis, neque Filius, nisi Pater sodiei atque horae objicitur unigenito Deo: ut Deus ex Deo natus non sit in ea naturae perfectione qua Deus est, cum nesciendi necessitate dominante, jam vis aliqua exterior eo potior sit, quae tamquam adversum se imbecillum in ignorantiae eum infirmitate detineat. Quin etiam ad hujus nos intelligentiae impietatem haereticorum furor jure quodam 304 necessariae confessionis compellit, ut ita credendum sit; quia et a Domino ita dictum sit, et videri irreligiosissimum possit, professionis ejus de se protestationem diversae intelligentiae nostrae opinione corrumpi.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa abscondenda ẽ. int̾dũ & nescientia
confitenda ẽ. ut ẽẽ possit abscondita.
Nã sierit in ꝓtestatione: ñ &̃ in sec̾to
manebit. Negat gͦ se scire: ut scien¬
tia possit abscondita ẽẽ. Qđ si iccͥco
nescit. ut scientia maneat abscondi
ta: ñ ꝑ nat᷑a nescit om̃ia sciens: qđ ic¬
cͥco tm̃ ut absconsũ sit. nescit. Cur diei
aũ scientia abscondita sit. nͨ in obscu¬
ro ẽ. Nã̾q monens nos irremissa fide
intentos sẽꝑ manẽ. securitatẽ cogn itio¬
nis definite ademit. ut pendule expe.¬
ctationis incerto mens sollicita festinais.
& aduentꝰ diẽ sẽꝑ expectarae. sẽꝑ expectan¬
do sꝑarae. curaq ꝑuigili inc̾tũ ipsũ ñ am

Expanded text:
dum et nescientia confitenda est, ut esse possit absconsa. Nam si erit in protestatione, non etiam in secreto manebit. Negat ergo se scire: ut scientia possit esse abscondita. Quod si idcirco nescit, ut scientia maneat absconsa; non per naturam nescit omnia sciens, quod idcirco tantum, ut absconsum sit, nescit. Cur autem diei scientia absconsa sit, non in obscuro est. Namque monens nos irremissa fide intentos semper manere, securitatem cognitionis definitae ademit: ut pendulae exspectationis incerto mens sollicita, festinans et adventus diem semper exspectans, semper exspectando speraret; curamque pervigilem incertum ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
filii patrẽ constituit maiorẽ: mino¬
rẽ uͦ filiũ eẽ natiuitatis nat᷑a ñ patit᷑.
Maior pat̾ ẽ: dũ głã assũpto hõi rogat᷑
ut reddat: Filiꝰ minor duon ẽ: dũ
głam resumit apud patrẽ. atq ita et
sac̾m̃tũ natiuitatis & dispensatio corpo¬
rationis impletur. Nã & pat̾ dũ & pat̃
ẽ. & głificat nc̃ filiũ hõĩs. maior ẽ: & pa¬
ter & filius unũ st̃. dũ ex patre natꝰ filiꝰ

Expanded text:
: minorem vero Filium esse nativitatis natura non patitur. Major Pater est, dum gloriam assumpto homini rogatur ut reddat: Filius minor non est, dum gloriam resumit apud Patrem. Atque ita et sacramentum nativitatis, et dispensatio corporationis impletur. Nam et Pater, dum et pater est et glorificat nunc filium hominis, major est: et Pater et Filius unum sunt, dum ex
Abbreviated transcription (Latin):
effectꝰ. utilẽ ñ daturis: atq iec̾co ma¬
nere nos in se ꝑfide assũpti corꝑis mo¬
net. ut qͥa u̾bũ caro factũ ẽ. naturȩ¬
carnis suȩ tãꝙͣ uiti palmites in eẽmꝰeA cor¬
poree huiꝰ humilitatis assũptione for¬
mã pat̾nȩ maiestatis alienans tũ cũ se
ad ũtilitatẽ palmitũ uitẽ ꝓfessus: agͥco¬
lã patrẽ curiosũ huiꝰ uitis ostendit. cuiꝰ
inutiles atq infaraces palmites dese¬
cans deputaret arsuros. dicens. Itaq qͥ
me uidit. uidit & patrẽ: & u̾ba quȩ ego
loquor. ñ ame loqͦr: s pat̾ qͥ in mema¬
net ipse facit oꝑa sua: & credite mͥr qm̃
ego in patre & pat̾ in me: ut & sac̃m̃¬
tũ natiuitatis. & mysteriũ assũpti cor¬
poris manifestaret. cũ ꝑ contmnentiã
dictoꝵs ad idueniensait. Q uia pater
maior me ẽ. Et confestĩ ut absoluta
dicti ratio subeẽt: & agͥcolȩ. & uitis. &
palinitis. subiecit exẽplũ. assũptionẽ
ꝑ id corporee humilitatis ostendens

Expanded text:
effectus, utilem non daturis . Atque idcirco manere nos in se per fidem assumpti corporis monet, ut quia Verbum caro factum est, naturcarnis suae tamquam viti palmites inessemus: a corporeae hujus humilitatis assumptione formam paternae majestatis alienans tum, cum se ad unitatem palmitum vitem professus, agricolam Patrem curiosum hujus vitis ostendit, cujus inutiles atque inferaces palmites desecans deputaret arsuros. Dicens itaque, Qui me vidit, vidit et Patrem; et, Verba quae ego loquor, non a me loquor, sed Pater qui in me manet, iego in Patre, et Pater in me , ut et sacramentum nativitatis et mysterium assumpti corporis manifestaret, per continentiam dictorum ad id veniens ait, Quia Pater major me est . Et confestim, ut absoluta dicti ratio subesset, et agricolae et vitis et palmitis subjecit exemplum, assumptionem per id corporeae humilitatis o
Abbreviated transcription (Latin):
Portiom uͦ & uniu̾sitati ñ potest conue¬
nire: qͥa neq pars omi̾a intelligitur.
& omĩa partẽ ñ patit᷑ intelligi. filiꝰ
enĩ si diẽ nescit.: iã ñ om̃s in eo scien¬
in se scientiȩ thesaurũ continens. Sed
meminisse nos conuenit occultos in eo istos
scientiȩ thesauros eẽ. neq iccͥco qͥa oc¬
culti sint ñ in eẽ: cũ ꝑ id qđ̃ ds ẽ in eo
insint: ꝑ id uͦ qd sacͣm̃tũ ẽ occultamt᷑.
Nõ occultũ aũ neq ignoratũ nob̾ ẽ sacͣ¬
tiȩ thesauri st̃. Et qa sacͣm̃tũ ipse ẽ. ui¬
deamꝰ an in his quȩ nescit ignorans sit.
Si eñ incet̾is ꝓfessio ignorandi ñ habet
nesciendi intelligentiã: neͤnc̃ qͥdẽ qđ
dispensatio potiꝰ quã ignoratio sit. Ha¬
bes causã ignorandi. sine intelligenta
ratione tñ ñ detinet᷑: dũ ad id qđ nes¬
cit ñ nesciendi infirmitas ẽ. s aut tẽ¬
pꝰ ẽ ñ loq̃ndi. aut dispensatio ẽ ñ agen¬
di. Lo qͥt᷑ ad abrahã ds dicens. Clamor

Expanded text:
 universitati non potest convenire: quia neque pars omnia intelligitur, et omnia partem non patiuntur intelligi. Filius enim si diem nescit, jam non omnes in eo scienin se scientiae thesauros continens. Sed meminisse nos convenit, 307 occultos in eo istos scientiae thesauros esse, neque idcirco, quia occulti sint, non inesse: cum per id, quod Deus est, in eo insint; per id vero quod sacramentum est, occultantur. Non occultum autem, neque ignoratum nobis est sacrtiae thesauri sunt. Et quia sacramentum ipse est; videamus an in his, quae nescit, ignorans sit. Si enim in caeteris professio ignorandi non habet nesciendi intelligentiam; ne nunc quidem qdispensatio potius quam ignoratio sit; habes causam ignorandi sine intelligentia ratione tamen non detinetur: dum ad id quod nescit, non nesciendi infirmitas est, sed aut tempus est non loquendi, aut dispensatio est non agendi. Loquitur ad Abraham Deus dicens: Clamor
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ãm nat᷑e nr̃e ẽẽ significationibꝰ in¬
struenda. que demonstͣri aliqͥd ñ per
loquentẽ ñ intellig̾et. & ñ nesciri ali¬
qͥd ñ sciendo ũ estimaret. filiꝰ itaq
scire ait solũ. qͥsolus uni sibi ñ tacet. S ñ
expectat ut dixi has nat᷑e difficultates.
ut tc̃ sriat cũ ignorare destit̾it. tũ au
cuit dicens. O mĩa quȩ pat̾s st̃ mea st̃.
Non eñ ille nc̃ de obtinendo locutꝰ est.
ꝗaͥ aluid ẽ extrinsecꝰ subsistñtia sua eẽ. ali
ud ĩ suis atq ip̃m se eẽ quors unũ ẽ. pos¬

Expanded text:
e esse significationibus instruendam, quae demonstrari aliquid nisi per loquentem non intelligeret, et non nesciri aliquid nisi sciendo non existimaret. Filius itaque scire ait, quia solus uni sibi non tacet. Sed non exspectat, ut dixi, 315 has naturae difficultates, ut tunc sciat cum ignorare destiterit, ut tuncuit dicens: Omnia, quae Patris sunt, mea sunt. Non enim ille nunc de obtinendo locutus est; quia aliud est extrinsecus subsistentia sua esse, aliud est in suis atque ipsum se esse: quorum unum e
Abbreviated transcription (Latin):
nate eẽ incõposite imꝑfecteq credit᷑.
quȩ & necessitatẽ habeat adueniendi.
& scientiã aduentꝰ sui ñ ad epta sit. ꝑ
qđ potior sit ignoratio dõ quȩ ei au¬
ferat cognitionis habere u̾tutẽ: Iã uͦ
qnta impietatis geminatur occasio. si
p̾ter infirmitatẽ xpͦi etiã do patͥ uiti¬
ũ deputabitur. ut unigenitũ dm &
dilectionis suȩ filiũ. diei huiꝰ cogniti¬
one fraudau̾it. malignitatisq affe¬
ctu scientiã fut᷑e consũmatioi̾s inui¬
derit. Et cũ ñ ignorabilẽ ei eẽ passio¬
nis & diem & horã uoluerit: diẽ uͥtu¬
tis eiꝰ & clarificandi in scĩs suis horã
negau̾it. et ei ademerit beatitudinis
cognitionẽ. cui mortis indulserit pꝰ¬
scientiã. Humane istud conscien¬
tiȩ ñ potest ferre trepidatio: ut hoc
aliqͥd filio pat̾ deneget. aut aliqͥd d̾s

Expanded text:
e incompositae imperfectaeque credetur, quae et necessitatem habeat adveniendi, et scientiam adventus sui non adepta sit? Per quod potior sit ignoratio Deo, quae ei auferat cognitionis habere virtutem. Jam vero quanta impietatis geminatur occasio; si praeter infirmitatem Christi etiam Deo patri vitium deputabitur; ut unigenitum Deum, et dilectionis suae filium, diei hujus cognitione fraudaverit, malignitatisque affectu scientiam futurae consummationis inviderit: et cum non ignorabilem ei esse passionis et diem et horam voluerit; diem virtutis ejus, et clarificandi in sanctis suis horam negaverit, et ademerit beatitudinis cognitionem, cui mortis indulserit praescientiam? Humanae istud conscientiae non potest ferre trepidatio, ut hoc aliquid Filio Pater deneget, aut aliquid Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cet. s ut eũ qͥ semittat. & se qͥ missus
ẽ. sub ꝓpͥetate nat᷑e indifferentis osten¬
dẽt. cũ que uult & agit. & loqͥt᷑ ea.
& uoluntatẽ & oꝑa & dicta patͥs eẽ
significet. Qđ aũ sit lib̾e uoluntatis. ñ¬

Expanded text:
cet: sed ut et cum qui se mittat, et se qui missus cet: sed ut et cum qui se mittat, et se qui missus est, sub proprietate naturae indifferentis ostenderet: cum quae vult, agit, et loquitur, ea et voluntatem et opera et dicta Patris esse significet. 297
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qͥ ẽ adõ hic uidet patrẽ. Am̃ dico
uob̾. qͥ credit in me. habet uitã et̾nã.
Et quero pͥmũ uͥ auditꝰ sit pater. uͥ do¬
cuerit audientes. S patrẽ nemo ui¬
quẽ nemo uidit. Audiens gͦ a patre.
ad filiũ uenit: & cũ filiꝰ audiat᷑ & doce¬
at. nat᷑e in eo pat̾ne ꝓpͥetas & audien¬
tis & docentis ostendit᷑: ut hoc qđ do¬
cet filiꝰ & audit᷑. pat̾ne doctͥne intel¬
ligat᷑ auditio. Nãcũ nemo uiderit pa¬
trẽ. & ad filiũ ueniens a patre audiat
atq discat ut ueniat: ãmonem᷑ in tel¬
ligẽ qͥd sit & in loquente filio patrẽ
docere. & in conspecto filio patrẽ qͥ
a nemine sit usus audiri: qͥa nat᷑e pa¬
t̾ne ꝓpͥetatẽ natiuitas filii in sͤ ꝑfecta
contineat. Uolens igͥ unigenitꝰ d̾s
auctoritatẽ pat̾nã salua in se nat᷑e
imitate testari: & datos sibi a patre.
ñ repellit & uoluntatẽ ñ suã. s eiꝰ
qͥ se misit efficit: ñ qͦd ñ uelit que
agit. aut qđ ñ ipse audiat᷑ qui do¬

Expanded text:
Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam . Et quaero primum, ubi auditus sit Pater, ubi docuerit audientes. Sed Patrem nemo viquem nemo vidit? Audiens ergo a Patre, ad Filium venit. Et cum Filius auditur et docet, naturae in eo paternae proprietas et auditae et docentis ostenditur: ut hoc, quod docet Filius et auditur, paternae doctrinae intelligatur auditio. Nam cum nemo viderit Patrem, et ad Filium veniens, a Patre audiat atque discat ut veniat: admonemur intelligere quid sit et in loquente Filio Patrem docere, et in conspecto Filio Patrem, qui a nemine sit visus, audiri; quia naturae paternae proprietatem nativitas Filii in se perfecta contineat. Volens igitur unigenitus Deus auctoritatem paternam, salva in se naturae unitate, testari, et datos sibi a Patre non apellit, et voluntatem non suam, sed ejus qui se misit, efficit, non quod non velit, quae agit, aut quod non ipse audiatur qui do
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. ñ &̃ scire d̾s cepit. Abrahã
enĩ holocausto filii dilectionẽ ꝗͣ ad
dm̃ habebat docuerat: ds tt̃ cogno¬
uit cũ loqͥt᷑ Et qͥa añ nescire ñ ĩntelli¬
gendus ẽ: necesse ẽ iccͥco tc̃ intelligat᷑
cognouisse qͥa loqͥt᷑. Et de plurimis
qͥde que de scientia di testam̃to uet̾i
continent᷑. Hec tm̃ exempli causa de¬
monstta a nob̾ st᷑: ut id qđ nescit d̾s.
ñ ignoratiois causa intelligẽt᷑ eẽ. sed

Expanded text:
etiam quo scire Deus coepit. Abraham enim, holocausto filii, dilectionem quam ad Deum habebat docuerat: Deus tum cognovit, cum loquitur. Et quia ante nescire non intelligendus est; necesse est idcirco tunc intelligatur cognosse, quia loquitur. Et de plurimis quidem, quae de scientia Dei Testamento Veteri continentur, haec tantum exempli causa demonstrata a nobis sunt: ut id, quod nescit Deus, non ignorationis causa intelligeretur esse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
głantes ñ uouit dicens. Et tc̃ uirabo
qͥa ñ noui uos: discedite a me om̃s qui
oꝑamini iniqͥtatẽ. Etiã cũ iure iu¬
rando eos ñ nouit: qͦs tñ iniqͥtatis oꝑ¬
arios eẽ ñ nescit. Nescit gͦ ñ iccͥco qͥa
nesciat.s qͥa cognitione eiꝰ ꝑ iniqͥtatẽ
oꝑatioĩs indigni sint: fidẽ dicti etiã
nirandi religione confirmans. & ha¬
bens in nate u̾tute nesciat: & retineis
in sacͣm̃to uoluntatis ut nesciat. Nes¬
cit qͦ unigenitꝰ d̾s u̾gines stultas: &
cõꝑandi sibi olei incuriosas. głosi ad¬
uentꝰ sui thalamum ingressus igno¬
rat. Nãq & adeut̃. & rogant. & usq
eo ñ ignorant᷑. ut his respondeat᷑.
s nesciendi responsio. ñ nat᷑e potiꝰ quã
uoluntatis ẽ. dũ ab eo qͥ nicħ :. nescit.
indignȩ s̃ qͦ sciant᷑. Deniq ne ꝑ infir¬
mitatẽ ignorare existimaret᷑: continuo
apłis dñs ita locutus ÷. Nigilate itaq
qa nescitis diẽ neq horã: ut cũ uigi¬

Expanded text:
dicens: Et tunc jurabo, quia non novi vos. Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Etiam cum jurejurando eos non novit, quos tamen iniquitatis operarios esse non nescit. Nescit ergo, non idcirco quia nesciat, sed quia cognitione ejus per iniquitatem operationis indigni sint: fidem dicti etiam jurisjurandi religione confirmans, et habens in naturae virtute ne nesciat, et retinens in sacramento voluntatis ut nesciat. Nescit quoque unigenitus Deus virgines stultas: et comparandi sibi olei incuriosas, gloriosi adventus sui thalamum ingressus, ignorat. Namque et adeunt et rogant, et usque adeo non ignorantur, ut his respondeatur:sed nesciendi responsio non naturae potius quam voluntatis est; dum ab eo, qui nihil non nescit, indignae sunt quae sciantur. Denique ne per infirmitatem ignorare existimaretur, continuo Apostolis ita locutus est: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam : ut cum vigi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt głam resũpturꝰ. apud quẽ. & in qͦ¬
eẽt głificandus. ñ nouello honore. sed
pͥstino: neq alieno. s quẽ apud eũ ha¬
buit. Si itaq ñ in ipsũ głificandus ẽ.
id ẽ ut sit in gła dĩ patͥ̾s. contumeliã

Expanded text:
et gloriam resumpturus; apud quem et in quo glorificandus, non novello honore, sed pristino; neque alieno, sed quem apud eum habuit. Si itaque non in ipsum glorificandus est, id est, ut sit in gloria Dei patris; contumeliam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Manere aũ qͦmͦ existimabit᷑. si extͣ
p̃scĩȩ naturam sit aliqd natiuitatieiꝰ
ex auctoretate defuerit. Deerit eñĩ
pͥũ aũ do qͥd aliud ꝗͣ cogintio fut᷑orũ
est. ut res ũdũ manentes mansurasq
posteriꝰ inuisibiliũ ac ñdũ exstantiũ
gen̾ũ capax nat᷑a contineat. Non pa¬
hanc impii erroris ꝓfessionẽ: ut igno¬
rans aliqͥd unigenitꝰ d̾s existimet᷑.
Ait enĩ. Instituti in dilectione in om̃s
diuitias ad impletionis intellectꝰ. in
agnitione sacͣm̃ti di xꝑi. in qͦ st̃ om̃s
thesauri sapientiȩ & scientiȩ abscon

Expanded text:
. Manere autem quomodo existimabitur, si extra praescientiae naturam sit, et aliquid nativitati ejus ex auctore defuerit? deerit enim pprium autem Deo quid aliud, quam cognitio futurorum est; ut res nondum manentes, mansurasque posterius, invisibilium ac nondum exstantium generum capax natura contineat? 62. Nil lahanc impii erroris professionem, ut ignorasse aliquid unigenitus Deus existimetur; ait enim: Instituti in dilectione, in omnes divitias adimpletionis intellectus, in agnitionem sacramenti Dei Christi, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae ab
Abbreviated transcription (Latin):
in patre. Non habet itaq natiuitas
nat᷑e ignobilitatẽ: qͥa informa di est.
qui ex donascit᷑. Et cũ differre signifi¬
catione ipsa existimet᷑ innascibilitas
a natiuitate : natiuitas tñ ñ ẽ extͣm
nascibilitatis naturã: qͥa ñ sũꝑsit ali¬
unde qđ subsistit. Nã tã & si ñ conse¬
cuta sit ut innascibilis effecta sit: ac¬
cepit tũ ex innascibili dõ eẽ qđ ds est.

Expanded text:
ptus. --Non habet itaque nativitas naturae ignobilitatem: quia in forma Dei est, quia ex Deo nascitur. Et cum differre significatione ipsa existimetur innascibilitas a nativitate; nativitas tamen non est extra innascibilitatis naturam, quia non sumpsit aliunde quod substitit. Nam tametsi non consecuta sit, ut coinnascibilis effecta sit; accepit tamen ex innascibili Deo esse quod Deus est.
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit. dicens. Uenit enĩ p̾nceps huiꝰ
mundi. & in me ht̃ nicħ. Nicħ enĩ ĩeo
pͥnceps huiꝰ mundi ht̃: qͥ ut homo
habitu reꝑtꝰ. extͣpeccatũ caris ma-¬
nebat in similitudine carnis peccati.
de peccato peccatũ in carne condẽpnats.
otũ hoc aũ ad pat̾ni manlati refereis obe

Expanded text:
dicens, Venit enim princeps hujus mundi, et in me habet nihil . Nihil in eo princeps hujus mundi habet: quia ut homo habitu repertus, extra peccatum carnis manebat in similitudine carnis peccati, de peccato peccatum in carne condemnans . Totum autem hoc ad paterni mandati
Abbreviated transcription (Latin):
in eo dies est. qͥa & ꝑ ipsũ fut᷑oꝵ constitatio
est. & inipso aduentus sui dispensatio
ẽ: & erit in ea hebitudine. ut qđ sibi con¬
stat sensu naturȩ torpentis ignorat.
ferarũ beluarũq modo. quȩ extͣrati¬
onẽ consilii ꝓuidentis animate. ipsũ
qđ agt̃ nesciuit̃. cũ qͦda motu stupide
uoluntatis agitate fortuito ad aliqͥd
& incerto ferunt᷑ ingressu: Quomͦ &̃¬

Expanded text:
in eo dies est; quia et per ipsum futurorum constitutio in eo dies est; quia et per ipsum futurorum constitutio est, et in ipso adventus sui dispensatio est: et erit in ea hebetudine, ut quod sibi constat, sensu naturae torpentis ignoret, ferarum belluarumque modo, quae extra rationem consilii providentis animatae, ipsum quod agunt nesciunt, cum quodam motu stupidae voluntatis agitatae, fortuito ad aliquid et incerto feruntur ingressu? 60.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ efficiendũ sit continet᷑.. Cogitatio¬
nes nãq humanas ñ solũ p̾senti motu
incitataᷤᷤ s &̾ instinctu fut᷑e uoluntatis
qͥ een̾t ñ credentes. & qͥs eẽt tͣditurꝰ eũ.¬
tiũ capit. & qͥescentiũ adhuc ammors
subituras inqͥetudines ñ ignorat. Id
qd ꝑ seint᷑q se ẽ. nescisse existimabit᷑.¬
& alieni potens. impotens sui ẽẽ. de qͦ
dictũ meminerimꝰ. omĩa ꝑ ipsũ & in
ipso creata st̃. & ipse ẽ añ om̃s. uł illud¬
qdͥ in ipso cõplacuit omnẽ plenitudnẽ¬
diuinitatis inhabitare. & ꝑ ipsũ recon¬
ciliari omiã in eũ: Tũ igͥ omuĩs in eo sit
plenitudo. & omĩa ꝑ ipsũ & in ipso re¬
concilient᷑. & dies illa reconciliationis
nr̃e expectatio sit: hanc ille diẽ igno¬
ẽa E iꝰen̾i aduent᷑ sui dies ista ẽ de qua
humane nate qđ agere definiũt. qͣn¬
tũ in seẽ p̾sciũt. & seq̃r gerendors oog¬
nitio uoluntatẽ agenđi. Ds̃ uͦ natꝰ

Expanded text:
 efficiendum sit continetur? Cogitationes namque humanas non solum praesenti motu incitatas, sed etiam instinctu futurae voluntatis qui essent non credentes et qui esset traditurus eutium capit, et quiescentium adhuc animorum subituras inquietudines non ignorat, id quod per se intraque se est, nescisse existimabitur? Et alieni potens, impotens sui est; de quo dictum meminerimus, Omnia per ipsum, et in ipso creata sunt, et ipse est ante omnes Colplacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per ipsum reconciliari omnia in eum ? Cum igitur omnis in eo sit plenitudo, et omnia per ipsum et in ipso reconcilientur, et dies illa reconciliationis nostrae exspectatio sit: hanc ille diem ignoejus est? Etenim adventus sui dies ista est, de qua Humanae naturae quod agere definiunt, quantum in se est, praesciunt, et sequitur gerendorum cognitio voluntatem agendi: Deus vero natus
Abbreviated transcription (Latin):
se qͥsꝗ̃ dm cognouisset in uͥtute nat᷑e.
in tm̃ dm patrẽ cognosceret in pote¬
state nat̾e. Et cũ tantꝰ qͣntus ẽ pater
filius uidendũ in se patrẽ p̾staret in ge¬
stis: indifferens ꝑ id pat filio noscet᷑. ꝑ¬

Expanded text:
se quisquam Deum cognovisset in virtute naturae, se quisquam Deum cognovisset in virtute naturae, in tantum Deum Patrem cognosceret in potestate naturae: et cum tantus, quantus est Pater, Filius videndum in se Patrem praestaret in gestis, indifferens per id Pater a Filio noscere
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ forma iã non erat: q̃a ꝑ eiꝰ exina-¬
nitionẽ serui erat forma suscepta.
Neq enĩ defec̾at nat᷑a ne eẽt. s in se hu¬
militatẽ t̾renȩ natiuitatis manens
sibi di nat᷑a susceꝑat. gen̾is sui potesta¬
tẽ in habitu assuptȩ humilitatis ex¬
ercens. Et ex eo d̾s natꝰ in forma serui
homo reꝑtus. dm̃ se uͥ tutibꝰ agens. neq
ds ñ erat quẽ gestis suis docebat: neq ho
turȩ sibi cũ patre unitatẽ contestatus
dixerat. qui me uidit. uidet & patrẽ:
& pat̾ in me. & ego in patre. Quȩ utiq
differentiã ñ habent ex eqͣlitate nat᷑e:
cũ contẽplatio filii uisũ cõpenset & pa¬
trẽ. & unꝰ in unomanens. unũ ñ dis¬
cernat ab uno. Ac ne ꝑ corporalẽ con¬
tẽplationẽ referre ex se pat̾nȩ contẽ¬
plationis uisũ existimaret᷑. subiec̾at.
utꝰ nat᷑e res eẽt. & oꝑatio ipsa u̾tutis
sit potestas. ꝑ uͥtutis potestatẽ nat᷑e
in se pat̾nȩ unitas nosc̾et᷑: cũ in qͣntũ

Expanded text:
Dei forma jam non erat, quia per ejus exinanitionem servi erat forma suscepta. Neque 299 enim defecerat natura, ne esset: sed in se humilitatem terrenae nativitatis manens sibi Dei natura susceperat, generis sui potestatem in habitu assumptae humilitatis exercens. Et ex Deo Deus natus, in forma servi homo repertus, Deum se virtutibus agens, neque Deus non erat, quem gestis suis docebat; neque hoturae sibi cum Patre unitatem contestatus dixerat: Qui me vidit, vidit et Patrem ; et, Pater in me, et ego in Patre . Quae utique differentiam non habent ex aequalitate naturae; cum contemplatio Filii visum compenset et Patrem, et unus in uno manens unum non discernat ab uno. Ac ne per corporalem contemplationem referre ex se paternae contemplationis visum existimaretur, subjecerat: virtus naturae res esset, et operatio ipsa virtutis sit potestas; per virtutis potestatem, naturae in se paternae unitas nosceretur: cum in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ts auctoritate pat᷑ maior ẽ nũqͥd
ꝑdom confessionẽ minor filiꝰ ẽ . Mlaior
uuq donans ẽ. S minor iã non est cui
unũ eẽ donat᷑. Si ñ hoc donat᷑ ihũ ut
te qͥa maior ẽ. & in donati confessiõe
se ẽ: cui innascibilitatis eẽ imaginẽ
sacͣm̃to natiuitatis imꝑtit. quẽ ex se
natũ donatrursum eẽ in gła sua scd̃m
Causã igͥ ostendit. cur si eũ diligerent
gauderent: qđ ad patrẽ uadit. qͥa pat̃

Expanded text:
ritate Pater major est, nunquid per doni confessionem minor Filius est? Major itaque donans est, sed minor jam non est, cui unum esse donatur. Si hoc non donatur Jesu, ut te quia major est; et in donati confessione, ipse: cui innascibilitatis esse imaginem, sacramento nativitatis impartit, quem ex se natum, donat rursum esse in gloria sua secundum Causam igitur ostendit, cur si eum diligerent, gauderent quod ad Patrem vadit, quia Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ne mansisse. Nos enĩ unigenitũ dm
in forma di manentẽ in nat᷑a dĩ man¬
sisse ꝓfitem᷑. Neq unitatẽ formȩ ser¬
uilis in nat᷑ã diuinȩ unitatis statiꝰ re
tione patrẽ in filio p̃dicamꝰ. s ex eo eiꝰ¬
de gen̾is genitã in se naturã. nat᷑alit̃
m se gignentẽ se habuisse naturã qͥ¬

Expanded text:
ne mansisse? Nos enim unigenitum Deum ne mansisse? Nos enim unigenitum Deum in forma Dei manentem in natura Dei mansisse profitemur, neque unitatem formae serviltione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis, genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse natura
Abbreviated transcription (Latin):
pensationẽ fidi. extͣ intelligentiã sacm̃¬
toꝵ est: & doct̾nã euangłii ñ adeptus.
ab spe euangłii ꝑegͥnat᷑. Credendꝰ est
pat᷑ in filio. & filiꝰ in patre ꝑ nat᷑e uni¬
tarẽ. ꝑ u̾tutis potestatẽ: ꝑ honoris eqͣ¬
litatẽ. ꝑ natiuitatis gen̾ationẽ. S con¬
traria forte huic nr̃e ꝓfessioni ẽ dñi¬
contestatio cũ ait: pat̾ maior me est.
Hoc mͥ hetice impietatis tuȩ telũ ẽ. hec
furoris tui arma st̃. Excidit netͥ ȩccł̃am
duos innascibiles nescire. & duos pa-¬
tres ñ scire ñ c onfiteri : õblit̾ es media¬
toris dispensationẽ. & in ea partũ.
cunas. ȩtatẽ. passionẽ. crucẽ. mortẽ.
filiũ di natũ. Simhis om̃ibꝰ manens
filiꝰ ait. pat᷑ maior me ẽ. ignorandũ
existimas hanc dispensationẽ salutis
tuȩ ex inanitionẽ formȩ dĩ eẽ. & patrẽ
ext̃hanc humanarũ passionũ assũptio¬
nẽ in illa in contaminate nat᷑ȩ suȩ be¬
ata ȩt̾̃nitate. sine carnis nr̃e susceptio¬

Expanded text:
pensationem fidei, extra intelligentiam sacramentorum est: et doctrinam Evangelii non adeptus, ab spe Evangelii peregrinatur. Credendus est Pater in Filio, et Filius in Patre, per naturae unitatem, per virtutis potestatem, per honoris aequalitatem, per nativitatis generationem. Sed contraria forte huic nostrae professioni est Domini testatio, cum ait: Pater major me est . Hocne, haeretice, impietatis tuae telum est? haec furoris tui arma sunt? Exciditne tibi Ecclesiam duos innascibiles nescire, et duos patres non confiteri? Oblitus es Mediatoris dispensationem, et in ea partum, cunas, aetatem, passionem, crucem, mortem? filium Dei natum? Si in his omnibus Filius manens ait: Pater major me est; ignorandum existimas hanc dispensationem salutis tuae exinanitionem formae Dei esse? et Patrem extra hanc humanarum passionum assumptionem, in illa incontaminatae naturae suae beata aeternitate sine carnis nostrae susceptio
Abbreviated transcription (Latin):
sauoni. Hoc uͦ qd seqͥt᷑ qͥd significet
in t̾rogo. Et d̾ns honorificatꝰ ẽ in eo.
Honorificatũ enĩ in eo dm audio: &
qͥd istud sit scd̾m intelligentiã tuã
hẽtice ignoro. Ds̾ in eo honorificat᷑
ẽ. in filio utiq hoĩs: & quero anfiliꝰ
hoĩs idẽ sit & filiꝰ dĩ. Et cũ ñ aliꝰ sit¬
se& hõĩs sit filiꝰ. reqͥro qͥs in hoc filio
in filio hoĩs. qͥ & filiꝰ dĩ ẽ głificatꝰ: ds̃.
catꝰ ẽ in eo: & d̾s głificauit eũ in se:
qđ istud rogo sacͣm̃ti mẏsteriũ est.
Os̃ in filio hoĩs głificato głificatũ dm
głificat in sese. In filio hoi̾s di gła
neq rursũ qͥ m homine głificat᷑ ds licet
głam accipiat. ñ tñ aliud ipse ꝗͣ ds̃ est.¬
Non enĩ se d̾s głificat: s głificatũ in ho¬
głificauit dm in se inẽẽ demonstrat.
cũ eũ głificat in sese. Affer nc̃ qͥsqͥs es
lubiles questiones: quȩ cũ se nodis
sius illigent. in nullo tũ agmĩe ħendi

Expanded text:
 quid significet interrogo, Et Deus honorificatus est in eo. Honorificatum enim in eo Deum audio: et quid istud sit secundum intelligentiam tuam, haeretice, ignoro. Deus in eo honorificatus est, in filio utique hominis: et quaero an filius hominis idem sit et filius Dei. Et cum net hominis sit Filius, requiro: quis in hoc Filio in Filio hominis, qui et Filius Dei est, glorificatus est catus est in eo, et Deus glorificavit eum in se. Quod istud, rogo, sacramenti mysterium est? Deus in filio hominis glorificato glorificatum Deum glorificat in sese. In filio hominis Dei gNeque rursum qui in homine glorificatur Deus, licet gloriam accipiat, non tamen aliud ipsNon enim se Deus glorificat, sed glorificatur in hoglorificavit Deum in se inesse demonstrat, cum eum glorificet in sese. Affer nunc quisquis es, lubiles quaestiones: quae cum se nodis suis illigent, in nullo tamen agmine haerendi
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatis: si ñ quȩcũq facit pat̾ ea¬
de & filiꝰ facit similit᷑. Si autẽ st̃ sine
exceptione quecũq st̃. in qͦ tandẽ in¬
firmitas repꝑietur. cũ in nullo quȩ
pat̾ possit ñ possit & filiꝰ. Aut in quo
tandẽ ꝑ int̾cessionẽ insirmitatis ne¬
gat᷑ ȩqͣlitas. cũ unꝰ atq idẽ honor po¬
stulet᷑ ad utrũq  Id si eadẽ ẽ u̾tꝰ oꝑ¬
andi. & eadẽ ẽ religio honorandi: ñ
intelligo in qͦ tande nat̾e infirmis con¬
tumelia relinqͣt᷑. cũ eadẽ sit in patre
& in filio u̾tatis potestas. & honoris

Expanded text:
acit Pater, eadem et Filius facit similiter. Si autem sunt sine exceptione quaecumque sunt; in quo tandem infirmitas reperietur, cum in nullo quae Pater possit non possit et Filius? Aut in quo tandem per intercessionem infirmitatis negatur aequalitas, cum unus atque idem honor postuletur ad utrumque? Quod si eadem est virtus operandi, et eadem est religio honorandi; 295 non intelligo in quo tandem naturae infirmis contumelia relinquatur, cum eadem sit in Patre et in Filio et virtutis potestas, et honoris
Abbreviated transcription (Latin):
suscitat mortuos & uiuificat: sic & filiꝰ
qͦs uult uiuificat. Cũ eqͣlis in patre &
filio u̾tutis potestas & honoris dignitas
manifestat᷑. ibi & lib̾tas uoluntatis
ostendit᷑. Cũ aũ unitas demonst̾tur:
ibi pat̾nȩ uoluntatis significat᷑ affe¬
ctio. Quȩ enĩ uult pat̾. ea facit filiꝰ.
Facẽ aũ plꝰ ẽ. ꝗͣ uoluntan obedire. qͥa

Expanded text:
ivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Cum aequalis in Patre et Filio et virtutis potestas et honoris dignitas manifestatur, ibi et libertas voluntatis ostenditur: cum autem unitas demonstratur, ibi paternae voluntatis significatur affectio. Quae enim vult Pater, ea Filius facit. Facere a
Abbreviated transcription (Latin):
tit hoc nom̃ portionẽ: ut ex aliquo
pat̾ sit. & ex aliqͦ pat̾ ñ sit. Pat̾ enĩ.
uniu̾sitatis eiꝰ quȩ in se ẽ pat̾ ẽ: om¬
nẽ se meo habens cui ñ sit ex por¬
tione qđ pat̾ ẽ. Non qđ sibi eorũ¬
quȩ sua st̃ pat̃ ipse sit: s qđ in his qͥbꝰ ip¬
se est ei qͥ exse ẽ pat̃ totꝰ sit. Et cũ scdĩn
humanoꝵ corporũ nat᷑as quȩ ex dispa¬
ribꝰ conueniunt. & ex cõpositis consi¬
stunt. ñ possit nͥ om̃iu̾ suoꝵ qͥs pater
pater eẽ. dũ qđ in uno qͦq ẽ gen̾ũ
aut partiũ. id infiliis natiuitas ꝑfecta

Expanded text:
quo pater sit, et ex aliquo pater 306 non sit. Pater enim universitatis ejus quae in se est pater est, omnem se in eo habens, cui non sit ex portione quod pater est: non quod sibi eoruquae sua sunt pater ipse sit, sed quod in his quibus ipse est, ei qui ex se est, pater totus sit. Et cum secundum humanorum corporum naturas, quae ex disparibus conveniunt et ex compositis consistunt, non possit nisi omnium suorum quis pater pater esse, dum quod in unoquoque est generum ac partium, id i
Abbreviated transcription (Latin):
his ostendit intelligendu ẽẽ quȩ sua st̃ in
uͥtute. in ȩt̾nitate. in prouidentia. in po¬
testate: ñ qđ hȩc ds ita habeat. tãꝗͣ ali¬
ud qͥd extͣ ista esse credendus sit: s qđ
in his ad aliqͣntulã sensus nr̃i opinio¬
nẽ significatꝰ sit ipse qui habeat. Uni¬
genit᷑ igͥ in his sedocens substitisse quȩ
dixisset: adiecit. Omĩa que patͥs st̃
mea st̃: ꝓpt̾ea dixi de meo accipiet:
omĩa quȩ pat̾s st̃. sua st̃. tradita utiq
& accepta. S data ñ infirmant diuini¬
tatẽ: quȩ in his eũ constituunt eẽ qͥbꝰ
telligentiȩ usus ẽ: ut cũ se ado exisse
docuisset. secũq ẽẽ patrẽ ꝓfessus eẽt.
seq mundũ uicisse testatꝰ eẽt. & hono¬
randus a patre. patrẽ eẽt honorat᷑us.
& accepta potestate indanda uniu̾se
carni uitȩ et̾ntate eẽt usurꝰ: tũ postͤ¬
mo oĩa hȩc tali absolutione conludẽt.
& separa adõ xp̃m si potes. apatre fili¬

Expanded text:
his ostendit intelligendum esse quae sua sunt, in his ostendit intelligendum esse quae sua sunt, in virtute, in aeternitate, in providentia, in potestate: non quod haec Deus ita habeat, tamquam aliud quid extra ista esse credendus sit: sed quod in his ad aliquantulam sensus nostri opinionem significatus sit ipse quae habeat. Unigenitus igitur in his se docens sudixisset, adjecit: Omnia quae Patris sunt, mea sunt; propterea dixi, de meo accipiet . Omnia quae Patris sunt, sua sunt, tradita utique et accepta. Sed data non infirmant divinitatem, quae in his eum constituunt esse quibus intelligentiae usus est, ut cum se a Deo exisse docuisset, secumque esse Patrem professus esset, seque mundum vicisse testatus esset , et honorandus a Patre Patrem esset honoraturus, et accepta potestate in danda universae carni vitae aeternitate esset usurus, tum postremo omnia haec tali absolutione concluderetEt separa a Deo Christum, si potes, a Patre Fili
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet contumeliã: que se auctoris
sui eẽ imaginẽ genuina natiuitate
consũmat. Dedisse enĩ potestatẽ om¬
nis carnis. & ad id dedisse ut det ei
uitã et̾nã: habet in dante qđ pat̾ ẽ.
& in accipiente qđ d̾s ẽ: cũ & in eo sig¬
nificet᷑ pat̾ eẽ qđ dederit. & in eo fi¬
liꝰ ds maneat. qđ uite et̾ne dande
sũpserit potestatẽ. Nat᷑ͣalis gͥ filio d̾i.
& cõngenita om̃is potestas ẽ: que cũ
data sit. ñ alienat eũ ꝑ id ab auctore
qͥa data ẽ c̃ qd eẽt auctoris hoc datũ
sit. dare scł uitã ȩt̾nã. & corrupti¬
onẽ in incorruptione mutare. De¬
dit itaq pat̾ omĩa: & accepit filiꝰ
omĩa. Neq ambiguũ ẽ cũ dixerit.
om̃ia quȩ pat̾s st̃ mea st̃ & hic qͥdẽ
ñ creationũ spe̾s. neq elem̃toꝵs diu̾¬
sas substitutiones p̾sens sermo sig¬
tnficat: Sed beate atq absolutȩ di-¬
uinitatis nob̾ głam pandens: đm in

Expanded text:
non habet contumeliam, quae se auctoris non habet contumeliam, quae se auctoris sui esse imaginem genuina nativitate consummat. Dedisse enim potestatem omnis carnis, et ad id dedisse ut det ei vitam aeternam, habet et in dante quod pater est, et in accipiente quod Deus est: cum et in eo significetur Pater esse, quod dederit; et in eo Filius Deus maneat, quod vitae aeternae dandae sumpserit potestatem. Naturalis igitur filio Dei et congenita omnis potestas est: quae cum data sit, non alienat eum per id ab auctore quia data est; cum quod sit auctoris, hoc datum sit, dare scilicet vitam aeternam, et corruptionem 282 in incorruptionem mutare. Dedit itaque Pater omnia, et accepit Filius omnia: neque ambiguum est, cum dixerit: Omnia quae Patris sunt, mea sunt . Et hic quidem non creationum species, neque elementorum diversas substitutiones praesens sermo significat : sed beatae atque absolutae divinitatis nobis gloriam pandens, Deum in
Abbreviated transcription (Latin):
illi potestatẽ om̃is carnis. ut om̃e
qđ dedisti illi. det ei uitã ȩt̾nã. An¬
ne t̾ infirmus uidet᷑. cũ honorifica¬
ri se rogat as Sit plane infirmꝰ: nͥ ho¬
norificari se ilcirco rogat postulat.
ut ipse honorificet honorantẽ. De
honore accipiendo & reddendo. li¬
bro alio tractauimꝰ: & eadẽ reuoluere
ad modũ ociosũ ẽ. Certe ñ ambigit᷑
głam idc̾co posci: in glorificet᷑ inꝑtieis:
s forte ineo imbecillꝰ ẽ qđ potestatẽ
om̃is carnis accepit. Sit qͦ acceptio
firmitas arguit᷑. Sit plane acceptio
ꝗͣ ex mnnascibilitate dsuerꝰ ẽ. Qđ si
acceptio potestaus sola ẽ significatio
natiuitatis. in qͣ accepit id qđ ẽ. ñ est
infirmitati dauo deputanda. quȩ
totũ hoc nascentẽ consũmat eẽ qđ
d̾s est. Cũ enĩ innascibilis ds ad ꝑfe¬
ctã diuine beatitudinis natiuitatẽ
unigenito dõ auctor sit. auctorẽ na¬
tiuitats eẽ sacͣm̃tũ pat̾nũ ẽ. Ceterũ

Expanded text:
illi potestatem omnis carnis, ut omne illi potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti illi, det ei vitam aeternam . Anne tibi infirmus videtur, cum honorificari se rogat? Sit plane infirmus, nisi honorificari se idcirco postulat, ut ipse honorificet honorantem. De honore accipiendo et reddendo, libro alio tractavimus, et eadem revolvere admodum otiosum est. Certe non ambigitur gloriam idcirco posci, ut glorificetur impertiens. Sed forte in eo imbecillus est, quod potestatem omnis carnis accepit. Sit quoque acceptio it, naturae aliqua infirmitas arguitur. Sit plane acceptio quam ex innascibilitate Deus verus est. Quod si acceptio potestatis, sola est significatio nativitatis, in qua accepit id quod est; non est infirmitati datio deputanda, quae totum hoc nascentem consummat esse quod Deus est. Cum enim innascibilis Deus ad perfectam divinae beatitudinis nativitatem unigenito Deo auctor sit, auctorem nativitatis esse sacramentum paternum est. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
cendo reunentẽ. subiecit. ñ se solũ ẽẽ.
s patrẽ secũ ẽẽ ĩ uirtute utiq atq um¬
tate naturę. cũ secũ pat̾ in se manens
eẽt: in loquente se. atq oꝑante. & oꝑais
& loquens. Deinde ut causã totiꝰ hꝰ. sui
sermonis ostenderet: adiecit. Hec lo¬
cutꝰ sũ uob̾: ut in me pace̾ habeatis: in
hoc aũ scło t̾bulationẽ habebitis. seo
animȩqͥ estote: qͥa uici ego munđu.
Locutꝰ gͦ ista ẽ ut pacifici in eo mane
rent. neq dissensionũ studio suꝑ fi¬
dĩ disceptationibꝰ dissiderent. cũ qͥ
solus relinqueret᷑ ñ solus eẽt. & qui
a do exisset. eũ aquo exisset dm̃ in
se haberet: deinde in scło uexati pa¬
tientes ꝓmissionũ eiꝰ eẽnt. qͥ mundũ
a dõ exeundo. & dm̃ secũ habendo.
uicisset. Postremo totiꝰ myst̾ii fide¬
eloeuturꝰ: eleuatis in celũ oculis. ait.
at̃uenit hora honorifica filiũ tuu̾.
uͥ& filiꝰ honorificet te. Sicut dedisti

Expanded text:
cendo retinentem; subjecit non se solum esse, cendo retinentem; subjecit non se solum esse, sed Patrem secum esse, virtute utique atque unitate naturae: cum secum Pater in se manens esset, in loquente se atque operante et operans et loquens. Deinde ut causam totius hujus sui sermonis ostenderet, adjecit: Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In hoc autem saeculo tribulationem habebitis: sed animaequi estote, quia vici ego 281 mundum . Locutus ergo ista est, ut pum studio super fidei disceptationibus dissiderent; cum qui solus re linqueretur, non solus esset; et qui a Deo exisset, eum a quo exisset Deum in se haberet: deinde in saeculo vexati, patientes promissionum ejus essent, qui mundum a Deo exeundo et Deum secum habendo vicisset. locuturus, elevatis in coelum oculis ait: Pater, venit hora, honorifica filium tuum, ut filius tuus honorificet te. Sicut dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ collaudans dns: respondit. non
utiq qđ missus eẽt. s qđ adõ exisset :¬
ꝓfectũ natiuitatis ex in corporali đo
sub exitionis significatione testantiũ.
Nã & ipse natiuitatẽ suã sub exitionis
demonstͣtione fuerat elocutꝰ. diceis.
Uos me amatis & creditis qm̃ adõ exiui.
& a patre ueni in ħc mundũ. A patre
enĩ in hc̃ mundũ uen̾at. qͥa ad̾o exierat.
Nã ut nanuitatẽ suã in eritione signifi¬
casse intelligeret᷑. subiecit se a patreue¬
nisse. Et cũ ꝑ id a patre uen̾it. qͣ a dõ
exierit: exitio eiꝰ adõ absoluta nati¬
uitas ẽ. ꝗͣ pat̾ni noĩs ẽ ꝯfessio ꝯsecuta. In¬
telligñtib itaq apłis ħ exitionis sa¬
cͣm̃tũ. hec locutꝰ ẽ. Modo creditis. Ee¬
ce ueniet hora. & uenit. ut disꝑgatur
unꝰqͥsq in sua. & me solũ relinq̃tis. Sed
ñ sũ solus: qͥa pat̾ mecũ ẽ. Ut exitionẽ
illã ñ alienationẽ a do patre doc̾et ẽẽ
s de natiuitatẽ. naturã in sedi pat̾s nas¬

Expanded text:
eorum collaudans Dominus respondit, non utique quod missus esset, sed quod a Deo exisset, profectum nativitatis ex incorporali Deo sub exitionis significatione testatum . Nam et ipse nativitatem suam sub exitionis demonstratione fuerat elocutus, dicens: Vos me amatis, et creditis quoniam a Deo exivi, et a Patre veni in hunc mundum . A Patre enim in hunc mundum venerat, quia a Deo exierat. Nam ut nativitatem suam in exitione significasse intelligeretur, subjecit se a Patre venisse. Et cum per id a Patre venerit, quia a Deo exierit; exitio ejus a Deo absoluta nativitas est, quam paterni nominis est confessio consecuta. Intelligentibus itaque Apostolis hoc exitionis sacramentum, haec locutus est: Modo creditis. Ecce venit hora, et nunc venit, ut dispergatur unusquisque in sua, et me solum relinquatis: sed non sum solus, quoniam Pater mecum est . Ut exitionem illam, non alienationem a Deo patre doceret esse, sed nativitatem naturam in se Dei patris nas
Abbreviated transcription (Latin):
s uoluntatẽ pat̾s qui me misit. S forte
sine uoluntatis lib̾tate sit filiꝰ. ut ei nat᷑e
infirmitas imꝑet necessitatẽ. Ido aũ &
necessitati sit subditꝰ ñ uoluntati. ut da¬
sacͣm̃ti unitatẽ in his d̾ns significãs. dũ
ñ repellit sibi datos. dũ ñ suã s muten¬
tis se agit uoluntatẽ. Post repetitam
hanc eandẽ iudeis murmurantibꝰ uo¬
cẽ. intelligentie nr̃e sensũ confirmat

Expanded text:
forte sine voluntatis libertate sit Filius, ut ei naturae infirmitas imperet necessitatem. Ideo autem necessitati sit subditus, non voluntati, ut dasacramenti unitatem in his Dominus significans, dum non repellit sibi datos, dum non suam, sed mittentis se agit voluntatem, post repetitam hanc eamdem Judaeis murmurantibus vocem, intelligentiae nostrae sensum con
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ in sab̃bo. Ad alt̾iꝰ uͦ indignationiᷤ
dolorẽ: consequents dictis retulit cau¬
sã. Quecũq enĩ pat̾ facit: eadẽ & filiꝰ
faciet similit̾. Exꝓbra infirmitatẽ
di filio. adime qͦ nat᷑e eqͣlitatẽ: siñ
quecũq facit pat̾. eadẽ & filiꝰ facit
Similit̃. si discͥm̃ aliqđ pat̾ne u̾tutis atq

Expanded text:
ur in sabbato. Ad alterius vero indignitatis dolorem, consequentis dicti retulit causam: Quaecumque enim Pater facit, eadem et Filius facit similiter . Exprobra infirmitatem Dei filio, adime quoque naturae aequalitatem, si non quaecumque facit Pater, eadem et Filius facit similiter, si discrimen aliquod pat
Abbreviated transcription (Latin):
fideł afferimꝰ. Si aũ irarũ causis subie¬
cta responsio ẽ. fides potiꝰ nr̃a loqͥt᷑ qđ
docetur: ꝗͣ irreligiosa ꝑu̾sitas impieta¬
tis sue defendit errorẽ. Queraniꝰ gͦ an
de sabbati oꝑe hec ꝓpͥa responsio sit.
Non potest filiꝰ ab. se fac̾e qcͥꝗͣ. nͥ qđ uide¬

Expanded text:
Si autem irarum causis subjecta responsio est; fides potius nostra loquitur quod docetur, quam irreligiosa perversitas impietatis suae defendit errorem. Quaeramus ergo an ad sabbati opus haec propria responsio sit: Non potest filius ab se facere quid
Abbreviated transcription (Latin):
uoluamꝰ. Hinc aũ pͥmũ responsiois
necessitas orta ẽ. Et ꝓpt̾ hoc ꝑseque¬
bant᷑ udi iħm. & querebant eũ int̾si¬
cere. qm hec faciebat sabbato. Ira itaq
eorũ. usq adcupiditatẽ int̾ficiendi
eũ accendebat᷑ ꝓpt̃ oꝑa sabbato ge
rogo istud opꝰ pat̾s ẽ hetice demonst᷑.
ꝑfiliũ enĩ & in filio. omu̾a st̃ inisibilia
& inuisibilia. Et tu qͥ ultͣ euangłia
sapis: necesse ẽ ut aliis aliqͥbꝰ archanos
doctnis cognitionẽ pat̾ni oꝑis adeptus sis
t̃ oꝑat᷑ in filio scđm qđ ipse ait. uerba
quȩ ego loquor uobame: ñ loquor. s
pat᷑ qͥ in me manet. ipse facit oꝑa sua
tis suȩ usa natura. Cũ enĩ in se oꝑante
oꝑet᷑ pat̾. ipse necesse ẽ patre oꝑet᷑ oꝑ¬
ante: Atq id̾o ait. Pat̃ m̃s usq mͦ
oꝑatur: ut ipsũ illud hoc psens dictoꝵs
atq gestoꝵ ꝑ se opꝰ. pat̾ne in se nat᷑e exi¬
stimaret᷑ oꝑatio. Id enĩ qđ usq mͦ pat̃¬

Expanded text:
m. --Hinc autem primum responsionis necessitas orta est: Et propter hoc persequebantur Judaei Jesum, et quaerebant eum interficere, quoniam haec faciebat sabbato . Ira itaque eorum usque ad cupiditatem interficiendi cum accendebatur, propter opera sabbato gesrogo istud opus Patris est, haeretice, demonstra. Per Filium enim et in Filio omnia sunt, et visibilia et invisibilia. Et tu, qui ultra Evangelia sapis, necesse est ut aliis aliquibus arcanorum doctrinis cognitionem paterni operis adeptus sis, ter operatur in Filio, secundum quod ipse ait: Verba, quae ego loquor vobis, non ego loquor; sed Pater, qui in me manet, ipse facit opera sua tis suae usa natura. Cum enim in se operetur operante Pater, ipse necesse est Patre operante operetur: atque ideo ait: Pater meus usque modo operatur , ut ipsum illud hoc praesens dictorum atque gestorum per se opus, paternae in se naturae 293 existimaretur operatio. Id eni
Abbreviated transcription (Latin):
in se nat᷑e auctoritate qđ gerit geren¬
firmitatẽ rectulit. ñ potest: s ad au¬
ctoritatẽ. Nã abse ñ potest. nͥ uide¬
at: neq enĩ p̾stat uidisse uͥtutẽ. Et
cũ ñ p̾stet uͥsus uͥtutẽ. naturã ñ infir¬
mat ñ posse sine uisu: s auctoritatẽ
ostendit ex uisu. Id eiĩ qđ ait. nͥ uide¬
at. conscientiã significat in uisu: sicu¬
ti ad apłos ait. Ecce dico uob̃. leuate
oculos ur̃os. & uidete regiones qm al¬
be st̃ ad messẽ. Conscientia gͥin se na¬
ture pat̾nȩ que in se oꝑat᷑ oꝑante. ne

Expanded text:
in se naturae auctoritate quod gerit, gerenfirmitatem retulit, non potest, sed ad auctoritatem; 294 nam ab se non potest, nisi viderit. Neque enim praestat vidisse virtutem: et cum non praestet visus virtutem, naturam non infirmat non posse sine visu, sed auctoritatem ostendit ex visu. Id enim quod ait, nisi videat, conscientiam significat in visu, sicuti ad Apostolos ait: Ecce dico vobis, levate oculos vestros, et videte regiones, quoniam albae sunt ad messem . Conscientia igitur in se natur
Abbreviated transcription (Latin):
usq mͦ pat̾ oꝑatur. hecipsa eẽt patͥs
sub eodẽ tpr̃e sermonis oꝑatio. Ac ne
fides intra cognitionẽ tm̃ patͥs relicta
auire et̃nȩ spe abeẽt. continuo subiecit.
t ego oꝑor: ut hoc ipsũ qđ mͦ oꝑat᷑ pa-¬
ris sit unionẽ. S geminatꝰ ẽ audien¬
tiũ dolor: id enĩ seqͦr. Propt̃ hoc mag̃

Expanded text:
usque modo Pater operatur, haec ipsa esset Patris sub eodem tempore sermonis operatio. Ac ne fides, intra cognitionem tantum Patris relicta, a vitae aeternae spe abesset; continuo subjecit: Et ego operor: ut hoc ipsum, quod ris sit unionem. Sed geminatus est audientium dolor: id enim sequitur: Propter hoc magis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ aũ ñ nͥ ex eade ee̾ nat᷑a : qͥa na¬
tiuitas non habet aliunde qđ ma¬
neat. & om̃is gen̾atio agen̾ante se ñ
sit aliena.dũ ad id qđ manet subsistit
ex eodẽ. Huic igͥ duplicate indigna¬
noni uideamꝰ qͥd dns tesponderit.
Am̃ am̃ dico uob̾. ñ potest filiꝰ abs se fa¬

Expanded text:
 ex eadem esse natura; quia nativitas non habeat aliunde quod maneat, et omnis generatio a generante se non sit aliena; dum ad id quod manet, subsistit ex eodem. Huic igitur duplicatae indignationi videamus quid Dominus responderit: Amen, amen dico vobis, non potest Filius ab se fa
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qđ uiderit patrẽ facientẽ. Nisi du¬
plicẽ responsionẽ. duplex iudeoꝵs in¬
dignatio exigit: sit hec plane infir¬
mitatis ꝓfessio. nicħ ab se facẽ filiũ
posse. nͥ qđ uiderit patrẽ facientem.
Qđ si uideis & uiolati sabbati reatum¬
fessũ sibi dm patrẽ ñ ferentibꝰ. sub eo¬
de dicto ad utrũq responsũ ẽ. Putasne
ꝑ confessionẽ responsiõis posse dictoꝵ oc
culi u̾tatẽ. Et qͣꝗͣ in alio libello tͣcta¬
tꝰ hic a nob locus fuerit. tñ qͥa ñ mͦ ñ ob¬

Expanded text:
 viderit Patrem facientem . Nisi duplicem responsionem duplex Judaeorum indignatio exigit; sit haec plane infirmitatis professio, nihil ab se facere Filium posse, nisi quod viderit Patrem facientem. Quod si Judaeis fessum sibi Deum patrem non ferentibus, sub eodem dicto ad utrumque responsum est; putasne per confessionem responsionis posse dictorum oculi veritatem? Et quamquam in alio libello tractatus hic a nobis locus fuerit: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝑ se agat. ne abse agat. & ita ñ ab
se agat. ut ꝑ se agat. Intellige filiũ
se agit. cũ pat̾ in eo manere monstͣtur: Pts
placita st̃. Infirmꝰis sit. ñ ab se agen¬
do. nͥ a dõ ipse agit. ut quȩ agit pla¬
ceant. Non sint uͦ in unitate nat᷑e.
si ñ que ipse agit. & in qͥbꝰ placet. ñ ꝑ
se agit: s manens in eo ad agenđu pa-¬
ter & docetzita & manendo docet
pat̾. & filiꝰ agendo ñ abse agit: & non
ab se agens filiꝰ. cũ quȩ placita st̃ agit
ipse agit. Ac sic unitas nat᷑e retinet᷑
in agendo: dũ & ipse oꝑans ñ oꝑat᷑ ab

Expanded text:
ita per se agat, ne a se agat; et ita non ab ita per se agat, ne a se agat; et ita non ab se agat, ut per se agat. Intellige agentemse agit, cum Pater in eo manere monstrandus estplacita sunt. Infirmis sit non a se agendo, nisi adeo ipse agit, ut quae agit placeant. Non sit vero in unitate naturae, si non quae ipse 296 agit, et in quibus placet, non per se agit, sed manens in eo ad agendum Pater edocet. Ita et manendo docet Pater, et Filius agendo non ab se agit, et non ab se agens Filius, cum quae placita sunt facit, ipse agit. Ac sic unitas naturae retinetur in agendo: dum et ipse operans non operatur ab