comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nena ꝓmpsisse. & qͥs gͦ credat hẽ uidisse aut
cognouisse patrẽ. qͥsic lacerauit filiũ: Hł c̃
aduentũ filiĩ potuisse pͣdicare. qͥ ascensio.¬
nis eiꝰ ignorauerit exitũ: Huc accedit. qͦd
illud et̾iã considero quã late hoc sit sparsũ
conuitiũ. quãq multa cõphendat & uiol&
ut om̃s etiã tangat iustos & martẏres qͦtqͦt
similis passionis exitu defuncti st̃ uita. ut
petrus & andreis. ac reliqͥ eiꝰdẽ sortis. Quos nͥ
moises̃ aut ut ñ ꝓpba nescisset. aut ut malignꝰ
odisset si fuit ꝓpħa: ñ tã crudeli deuotationis
contumelia lacerasset. Neq enĩ uulgo saltẽ
eos maledictos dicit. id ÷ apud homines tan¬
tũ: s maledictos dõ. Qdsi ita. ẽ: unde iã be¬
nedictionis relinquet᷑ spes uł xp̃o uł apłis uł
ipsis nob̾. si nominis eiꝰ causa crucifigi con¬
tingat: Quã deniq imprudens erat & ua-¬
cans inspiratione diuina. ut cogitare neqͥ¬

Expanded text:
nena prompsisse. et quis ergo credat hunc uidisse aut nena prompsisse. et quis ergo credat hunc uidisse aut cognouisse patrem, qui sic lacerauerit filium? hunc aduentum filii potuisse praedicere, qui ascensionis eius ignorauerit exitum? huc accedit, quod illud etiam considero, quam late hoc sit sparsum conuicium quamque multa conprehendat et uiolet, ut omnes etiam tangat iustos et martyres, quotquot similis passionis exitu defuncti sunt uita, ut Petrus et Andreas ac reliqui eiusdem sortis. quos nisi Moyses aut ut non propheta nescisset aut ut malignus odisset, si fuit propheta. non tam crudae deuotionis contumelia lacerasset. neque enim uulgo saltem eos maledictos dicit, id est apud homines tantum sed maledictos deo. quod si ita est, unde iam benedipsis nobis, si nominis eius causa crucifigi contingat? quam denique inprudens erat et uacans inspiratione diuina, ut cogitare nequ
Abbreviated transcription (Latin):
UaRE moisen ñ accipitis: Amoris & pieta¬
tis causa. qua colimꝰ xp̃m. Quis enĩ irreli¬
gdosus adeo .ẽ. ut eũ libent̾ aspiciat. qͥ suo
maledixerit patri: Qua ꝓpt̾ & nos moiseñ
quanquã humanoꝵꝰ nulli unquã diuinorũq
peꝑcerit blasphemando: plus tam̃ hinc ex
pependit in ligno. diro deuotationis con¬
uitio lacessiuit. Utrũ uolens añ casu: ui¬
deris. Neutro enĩ hoꝵꝰ excusatꝰ erit aut
cõm̃datꝰ. ut debeat accipi. Ait enĩ. male
ut accipiã huic ut credã. cũ si diuinꝰ fuit
constet eũ scientẽ uolentẽq maledixisse
xpõ. si uͦ nolens nesciensq maledixerit. con¬
stae eũ ñ fuisse diuinũ: Tugͦ elige utrũ uis.
aut moisen ꝓpħam ñ fuissẽ & imprudentia
peccasse. ut dũ aliis exmore suo malediẽ.
nesciens blasphemauerit & dm̃: aut fuisse
quidẽ diuinũ nec futura hȩc ignorauisse. s
inuidentẽ tam̃ nr̃ȩ saluti quȩ futura erat
exlignd. in eiꝰ auctore maledici oris sui ue¬

Expanded text:
uare Moysen non accipitis? amoris pietatisque causa, qua colimus Christum. quis enim inreligiosus adeo est, ut eum libenter aspiciat, qui suo maledixerit patri ? quapropter et nos Moysen, quamquam humanorum nulli umquam diuinorumque pepercerit blasphemando, plus tamen hinc exelutis gratia pependit in ligno. diro deuotionis conuicio lacessiuit; utrum uolens, an casu, uideris. neutro enim horum excusatus erit, ut commendatus debeat accipi. ait enim malediut accipiam, huic ut credam, cum si diuinus fuit, constet eum scientem uolentemque maledixisse Christo; si uero nolens nesciensque maledixerit, constet eum non fuisse diuinum. tu ergo elige utrumuis aut Moysen prophetam non fuisse et inprudentia peccasse, ut dum aliis ex more suo maledicit. nesciens blasphemauerit et deum, aut fuisse quidem diuinum nec futura haec ignorauisse. sed inuidentem tamen nostrae saluti. quae futura erat ex ligno, in eius auctorem maledici oris sui ue
Abbreviated transcription (Latin):
cũ grarũ actione ꝑcipit᷑. Hȩc que ad modũ
inuob̾ impleta sint. & luce clariꝰ om̃iũ
qͥuos nouert̃ oculos tangit: & supͣ ꝓcẽpore
ostendimꝰ. Ista aut̃ quã doctrina apłica uir¬
ginẽ castã uniuiro exhibens xp̃o. a fallacia
serpentis qua tu corrupta es monet ut ca¬
ueat: agnoscit dm̃ ꝓpharũ. dm̃ uerũ dm̃
suũ Huiꝰ ultimę pollicitationis secura cre¬
dit: cuiꝰ tanta ꝓmissa cõpleta iã tenet. Nec
qͥsquã dicit adprȩsens tẽpus ei confictos. eẽ.¬

Expanded text:
arum actione percipitur. haec quemadmodum in uobis inpleta sint, et luce clarius omnium, qui uos nouerunt, oculos tangit et supra pro tempore ostendimus. Ista autem, quam doctrina apostolica uirginem castam uni uiro exhibens Christo, a fallacia serpentis, qua tu corrupta es, monet ut caueat, agnoscit deum prophetarum, deum uerum. deum suum; huius ultimae pollicitationi secura credit, cuius tanta promissa conpleta iam tenet, nec quisquam dicit ad praesens tempus ei confictos e
Abbreviated transcription (Latin):
significatiuã unctionẽ cessare fas ñ fuit: nͥcũ
ille uenisset qͥ in eis p̃munciabat᷑. Sic enĩ iudei
nouerant illos xpõs suos: ut tam̃ unũ spa¬
rent ꝑque dm̃ liberarent᷑. S excecati occul¬
ta iusticia dĩ. dũ solã eiꝰ uirtutẽ cogitant:
infirmitatẽ inqua ꝓ nob mortuus. ẽ. ñ in¬
tellexert̃. Hinc illa uerba in libro sapientiȩ
de illis p̃dicta cognoscimꝰ. Morte turpissi¬
ma condẽnemꝰ eũ. erit enĩ respectꝰ uisermo¬

Expanded text:
significatiuam unctionem cessare fas non fuit, nisi cum ille uenisset, qui in eis praenuntiabatur. sic enim Iudaei nouerant illos christos suos, ut tamen unum sperarent. per quem demum liberarentur; sed excaecati occulta iustitia dei dum solam eius uirtutem cogitant, infirmitatem, in qua pro nobis mortuus est, non intellexerunt. hinc illa uerba in libro sapientiae de illis praedicta cognoscimus: morte turpissima condemnemus illum; erit enim respectus
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatẽ ꝓpħarũ & curiositatẽ sacrilegoꝵ.
His & talib quȩ nc̃ breuit᷑ tangimꝰ: tc̃ fortẽ
ꝓnecessitate depellendi uet̾nosi erroris aliqͣn¬
to latiꝰ disputatis. & robore uberioris ꝓbatio¬
nis assertis: ille gentilis que nob cathecitan¬
dũ faustꝰ ꝓposuit. si salutẽ suã peccatis suis
p̃poneret. ꝓfecto moueret᷑ adfidẽ. Qua im¬
but᷑. & in ȩccłȩ catholicȩ gremio fouend̾ col¬
bocatꝰ: consequent̃ etiã moneret᷑ qͦs mores
tenere deberet. Neq ꝑturbaret᷑ eoꝵ multi¬
tudine inqͥb ea ñ inuenir& quȩ obseruare
uberet᷑: quãuis cũ eo corporalit̃ congrega

Expanded text:
oritatem prophetarum et curiositatem sacrilegorum. His et talibus. quae nunc breuiter tangimus. tunc forte pro necessitate depellendi ueternosi erroris aliquanto latius disputatis et robore uberioris probationis adsertis ille gentilis, quem nobis catechizandum Faustus proposuit. si salutem suam peccatis suis praeponeret, profecto moueretur ad fidem: qua inbutus et in ecclesiae catholicae gremio fouendus conlocatus consequenter etiam moneretur, quos mores tenere deberet. neque perturbaretur eorum multitudine, in quibus ea non inueniret, quae obseruare iuberetur. quamuis cum eo corpora
Abbreviated transcription (Latin):
enigenȩ ñ placent: Nr̃orũ porro libroꝵ au¬
ctoritas tot gentiũ consensione ꝑsuccessiones
uersa .ẽ. Urõrũ aut̃ nulla: ẽ: quia & atã pau¬
Unde contra eoꝵ mendacẽ doctrinã sit: nͥ &
ipsi tanquã imitatores dĩ & xp̃i sui m̃daces
habeant᷑ Fama uͦeciã ipsa consulta. & uos pes¬
simos iactat: & xp̃m exsemine dauid contra
uos p̃dicare ñ cessat. Hocẽ patris decelo ñ au¬
distis. oꝑa xp̃i quibꝰ de se ipso testificabat᷑ ñ
uidista. Codices inqͥb hȩc scripta st̃ ut spe¬
cie xĩiana fallatis uelut accipitis. ne tam̃ con¬
tra uos legant᷑ infalsatos dicitis. Profertis in¬
de xp̃m dicentẽ. simͥ ñ credicis oꝑibꝰ credice.
& ego sũ qͥtestiumoniũ ꝑhibeo de me. &. testi¬

Expanded text:
enigenae non placent? nostrorum porro librorum auenigenae non placent? nostrorum porro librorum auctoritas tot gentium consensione per successionuersa est; uestrorum autem nulla est, quia et a tam pau mendacem doctrinam fit, nisi et ipsi tamquam imitatores dei et Christi sui mendaces habeantur. fama uero etiam ipsa consulta et uos pessimos iactat et Christum ex semine Dauid contra uos praedicare non cessat. uocem patris de caelo non audistis, opera Christi, quibus de se ipso testificabatur, non uidistis; codices, in quibus haec scripta sunt, ut specie christiana fallatis, uelut accipitis; ne tamen contra uos legantur, infalsatos dicitis. profertis inde Christum dicentem: si mihi non creditis, operibus credite, et: ego sum, qui testimonium perhibeo de me,
Abbreviated transcription (Latin):
dã. & eis ipse conat᷑ dare auctoritatẽ. cũ ego
ipsi n credda: Siaut̃ famȩ de xp̃o credidistas
hoc eni &e faustꝰ magnis angustiis coartatꝰ tͣn-¬
seunt actigit. ne scilicet aut eos libros ꝓferre
cogeret᷑ quoꝵ auctoritas nulla. ẽ. autꝰ eos li¬
garet᷑ quoꝵ auctoritas ei contraria est.
g si de xp̃o famȩ crediistis. uidete uerũ fa¬
t̃ considerate quo uos p̃cipitetis. Mala enim
multa de uob̃ fama disseminat: cui credi
ñ uultis. Quȩ gͥ ratio. ẽ. hanc de xp̃o uelle
ueracẽ: quã deuob uultis esse m̃dacẽ: Qͥo qͦd
etiã famȩ xp̃i contradicitis: Ea qͥppe p̾cla¬
rior. ea p̃pollentior. aures & iñtes & linguas õiũ
gentiũ tenet. quȩ xp̃o exsemine dauid scd̾m
scripturas hebreas disseminato. implet qͦd ibi
scriptũ.ẽ. ꝓmissũ abrahȩ & isaac. & iacob. in
semine tuo benedicent᷑ om̃s g̃s. Quid eͦg respon¬
detis cuinã de xp̃o credideritis. qͥbꝰ testes ali¬

Expanded text:
dam. et eis ipse conatur dare auctoritatem, cum ego dam. et eis ipse conatur dare auctoritatem, cum ego ipsi non credam? Si autem famae de Christo credidistis — hoc enim et Faustus magnis angustiis coartatus transeunter adtigit, ne scilicet aut eos libros proferre cogeretur, quorum auctoritas nulla est, aut ad eos ligaretur, quorum auctoritas ei contraria est - ergo si de Christo famae credidistis, uidete utruter considerate. quo uos praecipitetis. mala enim multa de uobis fama disseminat, cui credi non uultis. quae igitur ratio est hanc de Christo uelle ueracem. quam de uobis uultis esse mendacem? quid? quod etiam famae Christi contradicitis. ea quippe clarior, ea praepollentior, aures et mentes et linguas omnium gentium tenet, quae Christo ex semine Dauid secundum scripturas Hebraeas disseminato inplet, quod ibi scriptum est promissum Abrahae et Isaac et Iacob. in semine tuo benedicentur omnes gentes. quid ergo respondetis, cuinam de Christo credideritis, quibus testes ali
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Huic uos de xp̃o quare credidistis. Quẽ¬
nã testẽ uob̾ sui apłatꝰ addux̃: Nom̃q ipsũ
xp̃i qͦd ñ scimꝰ nͥ in regno iudeoꝵ. insacerdo¬
tibꝰ & regibꝰ insticutũ. ut ñ solũ ille aut ille
hõ s uniuersa ipsa gens totũq regnũ ꝓpħa
cur usurpauit. qͥ ꝓpħis hebreis uos uetat
credere. ut uos falsi xp̃i fallaces discipłos.
falsus & fallax apłs ficiat: Postremo ne diceret᷑
faustꝰ cathecitandũ subexẽplo ꝓposuit. qͥneq ip¬
sis neq illi credere uoluerit: An apłos nros ꝓse
testes uocabit: Non opinor homines ꝓducet
s. libros aꝑiet. qͦs ñ ꝓse s contra se aꝑtos reꝑiet.
Ibi eni xp̃m natũ ex maria uirgine̾: ibi filiũ
dĩ factũ exsemine dauid scđm carnẽ. legimꝰ
& docemꝰ. Ed sicos infalsatos dixerit: ꝓpse testi¬
constitutas ñ accepit: ut inde adposteros fir¬
mata cõm̃datione transcurreret. Quomͦ ille
cui ñ credo ꝓfert mͥscripturas qͥb de illo cre-¬

Expanded text:
s Iesu Christi. huic uos de Christo quare credidistis? quemnam testem uobis sui apostolatus adduxit? nomenque ipsum Christi, quod non scimus nisi in regno Iudaeorum in sacerdotibus et regibus institutum. ut non solum ille aut ille homo, sed uniuersa ipsa gens totumque regnum propcur usurpauit. qui prophetis Hebraeis uos - uetat credere, ut uos falsi Christi fallaces discipulos falsus et fallax apostolus faciat? postremo ne diceretur Faustus catechizandum sub exemplo proposuit, qui neque ipsis neque illi credere uoluerit? an apostolos nostros pro se testes uocabit? non, opinor, homines producet. sed libros aperiet: quos non pro se. sed contra se apertos reperiet. ibi enim Christum natum ex Maria uirgine. ibi filium dei factum ex semine Dauid secundum carnem legimus et docemus. quod si eos infalsatos dixerit, ipse testiconstitutas non accepit. ut inde ad posteros firmata commendatione transcurreret ? quomodo ille, cui non credo, profert mihi scripturas. quibus de illo cre
Abbreviated transcription (Latin):
thecizandi ordinẽ nob̾ insinuans. continuo
subiecit. Clamauit ꝑdix. congregauit quȩ
ñ peꝑit. faciens diuicias suas ñ cũ rudicio. P¬
dix enĩ nimis contentiosũ animal. notũ est
qͥnta aiditate ipsiꝰ contentionis currat in
laqueũ. Nonenĩ disputare amant heretiei.
s qͥ qͦmͦ suꝑare impudentissima ꝑuicatia. ut
congregent sicut hic dix̃ quẽ ñ peperunt.
Xp̃ianos enĩ qͦs maxime xp̃i nomine seduct̃.¬
iã ꝑipsiꝰ xp̃i euangłiũ natos inueniunt. &
faciunt illos diuitias suas. ñ sane cũ iudicio
s cũ temeritate inconsiderata. Nonenĩ in¬
telligunt ibi esse uerã & salubrẽ & quodãmͦ
germanã atq radicalẽ xp̃ianã societatẽ.:
unde istos separauert̃ qͦs ad suas diuitias
congregart̃. & qͥa detalib dic̃ apłs. sic̃ enĩ
iamnes & manbres resticert̃ moisi sic & isti

Expanded text:
techizandi ordinem nobis insinuans continuo techizandi ordinem nobis insinuans continuo subiecit: clamauit perdix, congregauit, quae non peperit, faciens diuitias suas non cum iudicio. perdix enim, nimis contentquanta aviditate ipsius contentionis currat in laqueum. Non enim disputare amant haeretici, sed quoquo modo superare impudentissima pervicacia, ut congregent, sicut hic dixit, quae non pepererunt. Christianos enim, quos maxime Christi nomine seducius Christi euangelium natos inueniunt et faciunt illos diuitias suas, non sane cum iudicio, sed cum temeritate inconsiderata. non enim intellegunt ibi esse ueram et salubrem et quodam modo germanam atque radicalem christianam societatem, unde istos separauerunt, quos ad suas diuitias congregarunt. et quia de talibus dicit apostolus: sicut enim Iamnes et Mambres restiterunt Moysi. sic et isti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ fecit cęlũ & trã. ꝓphetico sane ritu id÷ sig-¬
nificatiuo futuroꝵ. Quiritꝰ abolerȩt᷑: cũ il¬
la uenissent quȩ ꝑeũ significabant᷑ ẽẽ uent᷑a
qͥndoqͥdẽ ipsũ regͥnũ magnꝰ quidã ꝓpħa fuit.
ubi rex &̧ sacerdos mystica significatione un¬
guebant᷑. Qd ñ ante ipsis quoq iudeis. igno¬
rantibꝰ ac ꝑhoc inuitis ablatũ . ẽ: nͥ cũ uenis¬

Expanded text:
qui fecit caelum et terram, prophetico sane ritu, hoc est sigqui fecit caelum et terram, prophetico sane ritu, hoc est significatiuo futurorum, qui ritus aboleretur. cum illa uenissent, quae per eum significabantur esse uentura, quandoquidem ipsum regnum magnus quidam propheta fuit, ubi rex et sacerdos mystica significatione ungebantur: quod non ante ipsis quoque Iudaeis ignorantibus ac per hoc inuitis ablatum est, nisi cum uenis
Abbreviated transcription (Latin):
eis p̃dicta ĩ facta st̃ ꝓbauert̃. Sybilla porro
uł sybillȩ. & orpheus: & nescio qͥs hermes. &
si qͥ alii uaces uł theologi uł sapientes uel
philosophi gentiũ. de filio dĩ aut depatre dõ
uera p̃dixisse sea dixisse ꝑhibent᷑: ual& qͥdẽ
aliqͥd ad paganoꝵ uanitatẽ reuincendã ñ
tam̃ adistoꝵ auctoritatẽ amplectendã.
cũ illũ dm̃ nos colere ostendinꝰ. de qͦ nec illi
tacere potuert̃: qͥ suos congentiles popłos ido¬
la & demonia colenda parti docere ausi sunt:
parti ꝓhibere ñ ausi st̃. At illi scĩ auctores
nr̃i. eũ popłm. eã rẽ publicã. tale regnũ. im¬
ꝑante & adiuuante. dõ ꝓpagauert̾ atq re¬
xert̃: ubi sacrilegiũ esset. qͦd istis religio fuit
taq siqͥ illic incultũ simulaeroꝵꝰ & demonũ
laberent᷑: aut poena plectebant᷑ ipsis suȩ rei¬
publicȩ legibꝰ. aut liberrimo tonitru coerce¬
bant᷑ ꝓpheticis uocibꝰ. Unꝰ enĩ abeis colebat᷑ d̃s

Expanded text:
t. Sibylla porro uel Sibyllae et Orpheus et nescio quis Hermes et si qui alii uates uel theologi uel sapientes uel philosophi gentium de filio dei aut de patre deo uera praedixisse seu dixisse perhibentur, ualet quidem aliquid ad paganorum uanitatem reuincendam. non tamen ad istorum auctoritatem amplectendam, cum illum deum nos colere ostendimus, de quo nec illi tacere. potuerunt, qui suos congentiles populos idola et daemonia colenda partim docere ausi sunt, partim prohibere non ausi sunt. a\ illi sancti auctores nostri eum populum, eam rempublicam, tale regnum imperante et adiuuante deo propagauerunt atque rexerunt. ubi sacrilegium esset, quod istis religio fuit. itaque si qui illic in . cultum simulacrorum et daemonum laberentur, aut poena plectebantur ipsis suae reipublicae legibus aut liberrimo tonitru cohercebantur propheticis uocibus. unus enim ab eis colebatur deus,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ humana nullã fecisse m̃cionẽ: ibidẽ eiꝰde
ꝓpħȩ uocẽ audiret se admonentis. & corrigen¬
tis graue cor ꝑ omĩa. Et hõ . ẽ: & qͥs agnoscit
eu: Ideo qͥppe hõ: ut graues corde ꝑformã

Expanded text:
uero humana nullam fecisse mentionem: ibidem eiusdem uero humana nullam fecisse mentionem: ibidem eiusdem prophetae uocem audiret se admonentis et corrigentis: graue cor per omnia, et homo est, et quis agnoscet eum? ideo quippe homo, ut graues corde per formam
Abbreviated transcription (Latin):
dices suas. ñ timebit cũ uenerit estus. ẜt
erunt in eo ꝓpagines nemorose. Inanno sicci¬
tatis ñ tiebit. & ñ deficice faciendo fructũ.
Hic certe cũ maledictũ diceret eũ qͥspẽ panit
in homine. eãq maledictionẽ ꝓpħicis simi¬
litudinibꝰ explicaret. & benedictũ qͥ in dño
confideret. eãq benedictionẽ congruis itidẽ
similitudinibꝰ texeret: turbaret᷑ fortasse
ille quomͦ ei ne spẽ suã in homine poneret
natura s ex nr̃a mortalitate suscepta homi¬
nẽ diceremꝰ. Dic enĩ quidã dm̃ credendo xp̃m¬
& hominẽ negando errauert̃. & rursꝰ qͥdã homi¬
nẽ putando & dm̃ negando. aut contẽpsert̃.
aut in homine spẽ suã ponentes. inillud male¬
dictii incidert̃. Hic gͦ iste gentilis si curbaret᷑¬
& diceret contra fidẽ nr̃am istũ ꝓpħam locutũ
fuisse. qͥa nos sodm apłicã doctrinã ñ tantũ mͦ¬
diñ xp̃mdiceremꝰ ut ineo spes securissime po

Expanded text:
dices suas; non timebit cum uenerit aestus. et dices suas; non timebit cum uenerit aestus. et erunt in eo propagines nemorosae; in anno siccitatis non timebit et non deficiet faciendo fructum. hic certe cum maledictum diceret eum, qui spem ponit in homine, eamque maledictionem propheticis similitudinibus explicaret, et benedictum, qui in domino confideret eamque benedictionem congruis itidem similitudinibus texeret: turbaretur fortasse ille, quomodo ei. ne spem suam in homine poneret. natura, sed ex nostra mortalitate suscepta hominem diceremus. sic enim quidam deum credendo Chriet hominem negando errauerunt; et rursus quidam hominem putando et deum negando aut contempserunt aut in homine spem suam ponentes in illud maledictum inciderunt. hic ergo iste gentilis si turbaretur. et diceret contra fidem nostram istum prophetam locutum fuisse, quia nos secundum apostolicam doctrinam non tantum diceremus, ut in eo spes securissime pon
Abbreviated transcription (Latin):
& adiutoriũ meũ & refugiũ meũ inchie maloꝵ.
adte gs uenient abextremo t̾rȩ & dicent. quã
falsa possedert̃ pacres nr̃i simulacra & ñ ÷ in
eis utilitas. si faciet hõ dõs & ipsi ñst̃ dii. ꝓptẽa
ca & cernens muniuersa t̃ra. qͥd dicã quẽ ad¬
modũ moueret᷑ adfidẽ. qͣndo & hoc rebꝰ ipsis
ꝓbamꝰ. cũ ꝑ ꝓphetiã ante tẽpora conscriptã
& his teporibꝰ implecã. corda fideliũ sic fir¬
mari cognoscimꝰ: lã uͦ ne hominẽ sic̃ magni
qͥdã homines fuert̃ xp̃m putaret: idẽ ꝓpħa
hoc illi de cogitatione excuteret. Ibi enĩ se¬
cor eiꝰ. Et erit sicut tramarix. quȩ indeserto
est. Nonuidebit cũ uenerint bona. Et habi¬
tabit int̾ iniqͦs int̾ra deserta. uit̾ra falsa
quȩ ñ inhabitat᷑. Et benedictꝰ hõ qͥ confidit
indño. & erit dñs spes eiꝰ. Eritq tanquã fru
ctiferũ secꝰ aquã. & inhumore mittet ra¬

Expanded text:
et adiutorium meum et refugium meum in die malorum, et adiutorium meum et refugium meum in die malorum, ad te gentes uenient ab extremo terrae et dicent: quam falsa possederunt patres nostri simulacra, et non est in eis utilitas! sic faciet homo deus et ipsi non sunt dii. propterea ca et cernens in uniuersa terra quid dicam, quemadmodum moueretur ad fidem, quando et hoc rebus ipsis probamus, cum per prophetiam ante tempora conscriptam et his temporibus inpletam corda fidelium sic firmari cognoscimus ? Iam uero ne hominem, sicut magni quidam homines fuerunt, Christum putaret, idem propheta hoc illi de cogitatione excuteret. ibi enim secor eius: et erit sicut tamarix, quae in deserto est; non uidebit, cum uenient bona, et habitabit inter iniquos in terra deserta, in terra salsa, quae non inhabitabitur et: benedictus homo, qui confidit in domino, et erit dominus spes eius, eritque tamquam lignum fructiferum secus aquam, et in humore mittet ra
Abbreviated transcription (Latin):
ne om̃s gs̃ longe lateq occupanite nemo dubi¬
tat esse cõpletũ. Credo moueret᷑ cũ hinc
& alia multa ex ꝓpħis audir& quȩ nunc
ꝑsequi longũ.ẽ. uideret etiã ipsos reges t̾rȩ
xp̃i imꝑio iã salubrit̾ subiugatos. omsq gĩ
eidẽ seruientes. & legeret᷑ ei de psalmo tan¬
to ante pͣdictũ. Adorabunt eũ om̃s reges
qͥ figurate tanquã insalomonẽ dr̃ silegere
uellet : inueniret xp̃m uere regẽ pacifi¬
cũ. Hoc enĩ salomonis nom̃ int̾pretatur
I nqͦ cognosceret cõpleta om̃ia quȩ ibi dicunt᷑
longe remotissima abillo homine salomone
atur. si considerare uellet. quȩ ibi de. xp̃o. quȩ
de ipsa ȩccła dicta st̃. quȩ ibi quidẽ p̃dicta
legeret. in orbe trarũ impleta conspiceret.
p̃dictũ . eẽ. disceret. audiret ieremiã dicentẽ.
sic dicetis eis. dii qͥ cęlũ & t̾rã ñ fecert̃ peant
ꝓpħam dicentẽ audiret. dñe fortitudo mea

Expanded text:
e omnes gentes occupante nemo dubie omnes gentes occupante nemo dubitat esse conpletum — credo, moueretur, cum hinc et alia multa ex prophetis audiret, quae nunc persequi longum est. uideret etiam ipsos reges terrae Christi imperio iam salubriter subiugatos omnesque gentes eidem seruientes et legeretur ei de psalmo tanto ante praedictum: adorabunt eum omnes reges, qui figurate tamquam in Salomonem dicitur, si legere uellet, inueniret Christum uere regem pacificum — hoc enim Salomonis nomen interpretatur ■— in quo cognosceret conpleta omnia, quae ibi dicuntur, longe remotissima ab illo homine Salomone atur, si considerare uellet, quae ibi de Christo, quae de ipsa ecclesia dicta sunt, quae ibi quidem praedicta legeret, in orbe autem terrarum inpleta conspiceret, praedictum esse disceret, audiret Hieremiam dicentem: sic dicetis illis: dii, qui caelum et terram non fecerunt, pereant mea
Abbreviated transcription (Latin):
nec scripturarũ auctoritatis antiquitas. nec mi¬
raculoꝵ potestas. nec moꝵs sanitas. nec rationis
ueritas uos asserit: abite confusi. & redite con¬
fessi ipsiĩ esse xp̃m om̃iũ inse credentiũ salua¬
tore. cuiꝰ nom̃ & cuiꝰ eccłam ita exhibent pͣsentia
tẽpora. sic̃ p̃terita nunciart̃. ñ ꝑque liba de
cauernosis latebris ꝓcedentẽ. s qͣdã gente o
qͦdã regno adhoc ꝓpagato & instituto: ut ibi
de illo cuncta figuris p̾notarent᷑. quȩ nẽ ex¬
pressa reb agnoscerent᷑. & ibi ꝑ ꝓpħas p̃dic¬
so dauid fuisse dictũ. ineode pͥsalmo facile
apparet. Ibi enĩ dr̃ etiã illud qͦd homines
quãliba ꝑtinacissimos. ipsa rerũ manife¬
statione confundit. Dñs dix̃ adme. filius¬
ms es tu. ego hodie genuite. Postula ame¬
& dabo tͥ g̃s hȩreditatẽ tuã. & possessionẽ
tuã t̃minos t̾rȩ. Qd genti iudeorũ in qua¬
regnauit cdauid ñ ẽẽ concessũ. xpĩ aut̃ nomi¬

Expanded text:
nec Scripturarum auctoritatis antiquitas, nec minec Scripturarum auctoritatis antiquitas, nec miraculorum potestas, nec morum sanitas, nec rationis veritas, vos asserit; abite confusi, et redite confessi, ipsum esse Christum omnium in se credentium Salvatorem: cujus nomen et cujus Ecclesiam ita exhibent praesentia tempora, sicut praeterita nuntiarunt; non per quemlibet de cavernosis latebris procedentem, sed quadam gente, et quodam regno ad hoc propagato et instituto, ut ibi de illo cuncta figuris praenotarentur, quae nunc expressa rebus agnoscerentur, et ibi per Pso Dauid fuisse dicta in eodem ipso psalmo facile adparet; ibi enim dicitur etiam illud, quod homines quamlibet pertinacissimos ipsa rerum manifeet responderit: unde credo? prolataque auctorimeus es tu, ego hodie genui te; postula aHebraei sint, ipse paganus: ostendimus fidem prophetarum ex his, quae uentura cecinerunt et uenisse cernuntur. credo enim, quod eum non lateret, quantas a re
Abbreviated transcription (Latin):
quã ueritatẽ : fabula illa ÷ longa &e uana. pu¬
erile ludibriũ & muliebre auocam̃tũ. & ani¬
culare deliram̃tũ. continens initiũ truncũ.
& mediũ trucũ & finẽ ruinosũ. Cũ enĩ uo¬
his ex eiꝰ initto dictũ fuerit. immortali. inui
sibili. incorruptibili dõ. qͥd factura erat gens
tenebrarũ. sicũ ea pugnare noluisset . & de
medio eiꝰ. quomͦ ÷ incorruptibilis & inconta¬
minabilis ds̃. cuiꝰ m̃bra inpomis & olerib
manducando & diger endo conteritis ut pur¬
getis. & define eiꝰ. quid fecit anima misera
ut inglobo tenebrarũ ꝑpetuo uinculo pu¬
niat᷑. quȩ ñ suo uitio s alieno maculata:
dõ suo deficiente mundari ñ potuit. quo
mittente polluta: ẽ: hȩsitantibꝰ uob & qͥd
respondeatis ñ inuenientibꝰ. conspiciuntur
tã multi & tã gratles & tã p̃ciosi codices
ur̃i. & multũ dolendi labores antiquarioꝵ.
& sãͤcelli miserorũ & panis deceptaꝵ. Sis

Expanded text:
quam ueritatem? fabula illa est longa et uana, puquam ueritatem? fabula illa est longa et uana, puerile ludibrium et muliebre auocamentum et aniculare deliramentum continens initium truncum et medium putridum et finem ruinosum. cum enim uobis ex eius initio dictum fuerit: inmortalisibili, incorruptibili Deo, quid factura erat gens tenebrarum, si cum ea pugnare noluisset? et de medio ejus, Quomodo est incorruptibilis et incontaminabilis Deus, cujus membra in pomis et oleribus manducando et digerendo conteritis ut purgetis? et de fine ejus, Quid fecit anima misera, ut in globo tenebrarum perpetuo vinculo puniatur, quae non suo vitio, sed alieno maculata, Deo suo deficiente mundari non potuit, quo mittente polluta est? haesitantibus vobis, et quid respondeatis non invenientibus, conspuuntur tam multi et tam grandes et tam pretiosi codices vestri; et multum dolentur labores antiquariorum, et saccelli miserorum, et panis deceptorum. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. &. Habent ibi moisen & ꝓpħas. audi¬
ant illos. &. Si moisen & ꝓpħas ñ audiunt:
nec siqͥs amortuis resurrexerit credent ei.
Unde huc existis. unde confiditis: Scriptu¬
ras tanta auctoritate firmatas cõm̃datas.¬
q respuitis. miracula ñ facitis. Quȩ si face¬
retis: etiã ipsa inuob caueremꝰ pͣstruente
nos dño & dicente. Exurgent multi pseu¬
do xp̃i & pseudo ꝓpħȩ. & facient signa &
ꝓdigia multa. ut fallant si fieri potest
etiã electos. Ecce p̃dixi uob̃. Usq adeo nichil
credi uoluit aduersus confirmatã scriptura¬
rũ auctoricatẽ. quȩ fidẽ suã reb ipsis ꝓbat.
quȩ ꝑtẽporũ successiones hȩc impleri & effici
ostendit: quȩ tanto anteꝗͣ fierent p̾nunciaũ.
Restat ut rationẽ uos exhibere dicatis. tã certã
& inuictã: ut ꝑse ipsã declarata ueritate nul¬
lã testis auctoritatẽ. nullã miraculi uerrta.¬
tẽ reqͥrat. Qͥd dicitis. qͥd ꝓfertis : Quã rationẽ.

Expanded text:
bi Moysen et proph etas, audiant eos, et: si Moysen et prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent ei! unde huc existis? unde confiditis? scripturas tanta auctoritate firmatas commendatasque respuitis, miracula non facitis: quae si faceretis. etiam ipsa in uobis caueremus praeinstruente nos domino et dicente: exurgent multi pseudochristi et pseudoprophetae et facient signa et prodigia multa, ut fallant, si fieri potest, etiam electos; ecce praedixi uobis. usque adeo nihil credi uoluit aduersus confirmatam scripturarum auctoritatem, quae fidem suam rebus ipsis probat, quae per temporum successiones haec inpleri et effici ostendit, quae tanto antequam fierent, praenuntiauit. Restat, ut rationem uos exhibere dicatis, tam certam et inuictam, ut per se ipsam declarata ueritate nullam testis auctoritatem, nullam miraculi ueritatem requirat. quid dicitis ? quid profertis? quam rationem,
Abbreviated transcription (Latin):
nia nob etiã si sint uera: ante fidẽ inucilia st̃.
post fidẽ suꝑuacua. Quia ante quidẽ eis cre¬
dere ñ poteramꝰ. nc̃ uͦ exsuꝑfluo credimꝰ.
responsio. Puto enĩ. iã qͥillã legerit ridet istũ
talia delirantẽ. & adhuc dicentẽ. xp̃m fili¬
ũ dĩ hebreos ñ p̃nunciasse ꝓpħas. inqua sola
cerdote sacratissimũ fuit. nec inde sublatũ
deant aut̃ ipsi. xp̃i nom̃ unde didicerint.
Si a manicheo: quȩro ipsi manicheo qͦmͦ cre¬
diderint ut alios taceã homines afri homini
psȩ. cũ faustꝰ rep̃hendat romanos & grecos
uel alias g̃s. si hebreis ꝓpħis tanquã alieni¬
genis de xp̃o credidert̃. dicatq illis accõmo¬
datiora esse uaticinia sybillȩ & orphei. uel
siqua forte alia st̃ uatũ genciliũ ut creda¬
tur inxp̃m. nec attendatꝰ innullis eccłiis
illa recitari. cũ hebrei ꝓpħȩ inom̃ib genti¬
b clareant. aq ad xp̃iana salutẽ tanta fi.¬
deliũ examina adducant. Dicere aut̃ ñ ẽẽ aptã

Expanded text:
nia nobis, etiamsi sint uera, ante fidem inutilia sunt, post fidem superuacua. quia ante quidem eis credere non poteramus. nunc uero ex superfluo credimus.responsio. puto enim iam qui illam legerit, ridet istum talia delirantem et adhuc dicentem Christum filium dei Hebraeos non praenuntiasse prophetas: in qua sola rege et in sacerdote sacratissimum fuit nec inde sublatum,deant autem ipsi, Christi nomen unde didicerint. si a Manichaeo, quaero ipsi Manichaeo quomodo crediderint, ut alios taceam, homines Afri homini Persae. cum Faustus reprehendat Romanos et Graecos uel alias gentes, si Hebraeis prophetis tamquam alienigenis de Christo crediderint, dicatque illis adcommodatiora esse uaticinia Sibyllae et Orphei uel si qua forte alia -sunt uatum gentilium, ut credatur in Christum. nec adtendat in nullis ecclesiis illa recitari, cum Hebraei prophetae in omnibus gentibus clareant atque ad christianam salutem tanta fidelium examina adducant. dicere autem non esse aptam
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis. & qͥs agnoscit eũ. qͥa in pͥncipio erat
uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uer¬
bũ & uere graue cor ꝑom̃ĩa. Nã & indiscipłis
eiꝰ ipsũ graue cor fuit: cũ eis dicebat. lanto
tẽpore nobiscũ sũ & ñ cognouistis me: Quid
enĩ.ẽ. tanto tẽpore uobcũ sũ. nͥ qͦt hic dr̃. ꝙ¬

Expanded text:
obis. et quis agnoscit eum? quia in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. et uere graue cor per omnia; nam et in discipulis eius ipsum graue cor fuit, cum eis dicebat; tanto tempore uobiscum sum et non cognouistis me? quid est enim "tanto tempore uob
Abbreviated transcription (Latin):
quã ista fierent ingererẽ gentili ꝓpħas he¬
breos. qͥb ea futura crederet quȩ facta ñdũ
uideret: merito fortasse diceret. Quidmͥ
est cũ istis ꝓpħis. qͦs unde ueraces ꝓbẽ ñ mͥ
ostendit᷑: Cũ uͦ ta magna & tã multa quȩ p̃¬
dixert̃. iã ad effectũ manifestationẽq ꝑ¬
ducta sint: plane ille si ꝑuersꝰ esse nollet.
nec ista ullomͦ conteneret. quȩ tanto an-¬
te & tanto apparatu p̃uidenda & p̾nun¬
cianda cõm̃dari meruert̃. nec illos ãquib

Expanded text:
quam ista fierent, ingererem gentili prophetas Hequam ista fierent, ingererem gentili prophetas Hebraeos, quibus ea futura crederet, quae facta nondum uideret, merito fortasse diceret: quid mihi est cum istis prophetis, quos unde ueraces probem, non mihi ostenditur? cum uero tam magna et tam multa, quae praedixerunt. iam ad effectum manifestationeducta sint; plane ille, si perversus esse nollet, nec ista ullo modo contemneret, quae tanto ante, et tanto apparatu, praevidenda et praenuntianda commendari meruerunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ce hic ẽ. xp̃c. ecce illic. Partes enĩ ostendunt
dicentes. ecce hic. ecce illic: cũ illa ciuitas
factꝰ ÷ mons magnꝰ. ita ut impleret uni¬
uersã t̾ra: Nec illi audiant᷑: qui nomine
qͣsi secretȩ & apoc᷑riphe ueritatis & hominũ
paucitatis dicunt. ecce incubilibꝰ. ecce in
deserto. qͥa ñ potest abscondi ciuitas suꝑ
monte constituta. qͥa sedes głȩ exaltata :
scĩficatio nr̃a. Cũ gͦ iste gentilis his atq huiꝰ¬
modi aliis testimonũs ꝓpħarũ. de ꝑseciiti.¬
one regũ &e popłorũ. defide regũ & popłor
de abolitione idoloꝵ. de cęcitate iudeor
de ꝓbatione codicũ abipsis custoditord. de
am̃tia hereticoꝵs. de excellentia scẽ excłiȩ
uerors & germanoꝵs xp̃ianors ante p̾dic¬
ta. & nc̃ impleta. conspiceret: qͥd inueniret
fide digniꝰ. quã illos ꝓpłas quib de diuini¬
tate xp̃i eligeret. credere: Et enĩ siante¬

Expanded text:
ce hic est Christus, ecce illic. partes enim ostendunt ce hic est Christus, ecce illic. partes enim ostendunt dicentes: ecce hic, ecce illic. cum illa ciuitas factus est mons magnus, ita ut inpleret uniuersam terram? nec illi audiantur, qui nomine quasi secretae et apocryphae ueritatis d hominum paucitatis dicunt: ecce in cubiculis, ecce in deserto, quia non potest abscondi ciuitas super montem constituta. quia sedes gloriae exaltata est, sanctificatio nostra. Cum ergo iste gentilis his atque huiusmodi aliis testimoniis prophetarum de persecutione regum et populorum, de fide regum et populorum, de abolitione idolorum, de caecitate Iudaeorum, de probatione codicum ab ipsis custoditorum, de amentia haereticorum. de excellentia sanctae ecclesiae uerorum et germanorum christianorum ante praedicta nunc inpleta conspiceret, quid inueniret fide dignius quam illos prophetas, quibus de diuinitate Christi eligeret credere? etenim si ante
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ derelinquent eũ. & innouissimis suiserit
insipiens. Id ÷ qͥ pͥmo tanquã ꝑpollicitationẽ
& ostentatione excellentis sapientiȩ seduce¬
bat: erit insipiens id ẽ apparebit insipiens.
Eis quippe qͥb pͥmo sapiens erat. tc̃ erit insi¬
piens cũ apparebit: qͥa dem̃tia eiꝰ nota erit
paruus & nondũ ualens liqͥdã discernere atot
erroribꝰ ueritatẽ. qͥmanifesto indicio tene¬
bo ȩccłam xp̃i. inquẽ iã credere tanta rerũ
antea p̾dictarũ manifestatione cõpellor:
sequit᷑ idẽ ꝓpħa. & tanquã motꝰ animi eiꝰ
ordinatissime excipiens. docet eũ eccłam xp̃i
ipsã. ẽẽ. p̾dictã: quȩ om̃ibꝰ eminet & appa
głȩ exaltata. ẽ scificatio nrã. Eropt̾ hos enĩ
motꝰ paruuloꝵ qͥposst̃ seduci ab hominribꝰ a
dens dic̃. Non pocest ciuitas abscondi suꝑ
monte constituta. Quia utiq sedes głe exu¬
tata .ẽ. sc̃ificatio nr̃a. ut ñ audiant᷑ illi qͥad
religionũ scissuras traducunt: dicentes. Ec¬

Expanded text:
nt eum, et in novissimis suis erit insipiens: id est, qui primo tanquam per pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est, apparebit insipiens. Eis quippe quibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum apparebit, quia dementia ejus nota erit parvulus, et nondum valens liquidam discernere a tot erroribus veritatem; quo manifesto indicio tenebo Ecclesiam Christi, in quem jam credere tanta rerum antea praedictarum manifestatione compellor? sequitur idem propheta, et tanquam motus animi ejus ordinatissime excipiens, docet eum Ecclesiam Christi ipsam esse praedictam, quae omnibus eminet et appargloriae exaltata est, sanctificatio nostra . Propter hos enim motus parvulorum, qui possunt seduci ab dens ait: non potest ciuitas abscondi supra montem constituta, quia utique sedes gloriae exaltata est, sanctificatio nostra, ut non . audiantur illi. qui ad religionum scissuras traducunt dicentes: ec
Abbreviated transcription (Latin):
erant illi. S qͥa ñ solis uideis fidelibꝰ ꝓfuit
qͥo ꝓmissũ. ẽ. uide qͥd sequat᷑. & ipse expecta¬
tio gentiũ. Ipse alligauit adiuneã pullũ
suũ. id .ẽ. popłm suũ incilicio. p̃dicans &e cla¬
mans. Agite poenitentiã. apꝓpinqͣuit enĩ
regnũ cęlorũ Popłm aut̃ gentiũ illi subdi¬
tũ cognoscimꝰ pullo asinȩ cõparatũ. inqͦ
eciã sedit ducens illũ uierłm id. ẽ. inuisio¬
nẽ pacis. docens mansuetos uias suas. Si ñ
lauat inuino stolã suã. Ipsa. ẽ. enĩ gloriosa
eccła quã sibi exhibet ñ habentẽ maculã
aut ruga. cui dicit᷑ etiã ꝑisaiã. Si fuerint
peccata urã sicut feniciu̾m: tanquã niue

Expanded text:
 quia non solis Iudaeis fidelibus profuit, quod promissum est, uide. quid sequatur: et ipse expectatio gentium; ipse alligauit ad uineam pullum suum, id est populum suum in cilicio praedicans et clamans: agite paenitentiam; adpropinquauit enim regnum caelorum. populum autem gentium illi subditum cognoscimus pullo asinae conparatum, in quo etiam sedit ducens eum in Hierusalem, id est in uisionem pacis, docens mansuetos uias suas. si non lauat in uino stolam suam: ipsa est enim gloriosa ecclesia. quam sibi exhibet non habentem maculam aut rugam; cui dicitur etiam per Esaiam: si fuerint peccata uestra sicut phoenicium. ta
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ qͥs ce me ipsũ deputauerĩ. dũ tam̃ ñ rep̃¬
hendã uitã scõrũ antiquorũ. etiã si ñ intelli¬
gã quã mystice uixerint. Quoꝵ uitã nobis
laudabilit̃ apłi euangłio suo p̃dticart̃. sic̃ illi
sua ꝓphetia futuros apłos p̃dixert̃. ut clameit
ad se inuicẽ duo testam̃ta sicut duo seraphin.
patriarchas & ꝓpħas ñ generali atq indefi¬
nita rep̃hensione sicut hic fecit. s ꝓpͥe facta
eoꝵ cõmemorando criminari: adiuuabit
me dñs ds̃ eorũ qͥest etiã nr̃. ut adsingula
congruent apteq respondeã. Nc̃ uͦ illos ho¬
mines faustꝰ manicheus uituꝑat. paulus
aut̃ apłs laudat. Eligat qͥsq cui credat.

Expanded text:
e ipsum deputauerim. dum tamen non reprehendam uitam sanctorum antiquorum. etiam si non intellegam. quam mystice uixerint. quorum uitam nobis laudabiliter apostoli euangelio suo praedicarunt, sicut illi sua prophetia futuros apostolos praedixerunt, ut clament ad se inuicem duo testamenta, sicut duo seraphim: patriarchas et prophetas non generali atque indefinita reprehensione, sicut hic fecit, sed proprie facta eorum commemorando criminari. adiuuabit me dominus deus eorum, qui est etiam noster, ut ad singula congruenter apteque respondeam. nunc uero illos homines Faustus Manichaeus uituperat. Paulus autem apostolus laudat; elig
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ conditione liber. nec ꝓpħis de xp̃o dicen-¬
tibꝰ creder&e: nec xp̃o de ꝓpħis. Ita totũ nul¬
li aliĩ quã suȩ fidei debet. quicũq fit exgen¬
tib xp̃ianꝰ. Atq ut exẽplo fiat id qͦd dicimꝰ
aptiꝰ.: ponamꝰ aliquẽ nc̃ a nob̾ cachecizarigen¬
tile. cui assidentes dicamꝰ. Crede xp̃o. qͥa d̃s
est. Ille uͦ. unde hoc mͥ ꝓbatis.: dicat. Et nos
respondentes dicamꝰ. Ex ꝓpħis. Rursꝰ illo quȩ¬
rente. qͥb ꝓpħis: nos respondeamꝰ. Hebreis.
Atq ille subridens dicat. ris ego minime
Riec ipsi credo: Qiud fiet his ita transactis:
Nonne hȩrebimꝰ. & ille risis nob tanquã im¬
prudentib remeabit adsua ltanichil ut
fert̃. quȩ constet exgentibꝰ quã ex iudeis.
Sane. si sunt aliqua ut fama ÷ sẏbillȩ de xp̃o
p̾sagia. aut hermetis quẽ dicunt trimegis.

Expanded text:
eorum conditione liber, nec Prophetis de Christo dicentibus crederet, nec Christo de Prophetis. Ita totum nulli alii, quam suae fidei debet, quicumque fit ex Gentibus Christianus. Atque ut exemplo fiat id quod dicimus apertius, ponamus aliquem nunc a nobis catechizari Gentilem, cui assidentes dicamus, Crede Christo, quia Deus est. Ille vero, Unde hoc mihi probatis, dicat? Et nos respondentes dicamus, Ex prophetis. Rursum illo quaerente, Quibus Prophetis? nos respondeamus, Hebraeis. Atque illnec ipsi credo? Quid fiet, his ita transactis? nonne haerebimus, et ille risis nobis tanquam imprudentibus, remeabit ad sua? Ita nihil, utferunt, quae magis constet ex Gentibus quam ex Judaeis. Sane si sunt aliqua, ut fama est, Sibyllae de Christo praesagia, aut Hermetis, quem dicu
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã. Ut sit pat̾ circuncisionis iis qͥ¬
ñ solũ excircuncisione st̃. s & iis qͥsequ¬
unt᷑ uestigia que . ẽ. inp̃pucio fidei patriᷤᷤ
nr̃i abraluã. Cuiꝰ g̃ iusticia fidei nob̾ adex¬
emplũ unitanda ꝓposita ẽ. ut & nol iustisicati
exfide pacẽ habeamꝰ addm̃: intelligere debemꝰ

Expanded text:
circumcisionis, non his solum qui ex circumcisione sunt, sed et iis qui sequuntur vestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abraham . Cujus ergo justitia fidei nobis ad exemplum imitanda proposita est, ut et nos justificati ex fide, pacem habeamus ad Deum, intelligere de
Abbreviated transcription (Latin):
ta clarã tamq onibꝰ notissimã uocẽ. si
aur̃is fallacissimis somniis euigilaretis:
sequeremini uestigia patris ur̃i abrahã.
& mneiꝰ semine benediceremini cũ om̃ibꝰ
gentibꝰ. Ipse enĩ accepit sicut dic̃ apłs sig¬
nuĩ circuncisionis. signaculũ iusticiȩ fiꝰ¬
dei quȩ ÷ inp̃putio. ut sit pat̾ om̃iũ cre¬

Expanded text:
tam claram tamque omnibus notissimam uocem. si a uestris fallacissimis somniis euigilaretis, sequeremini uestigia patris nostri Abraham et in eius semine benediceremini cum omnibus gentibus. ipse enim accepit, sicut dicit apostolus, signum circumcisionis signaculum iustitiae fidei, quae est in praeputio. ut sit pater omniu
Abbreviated transcription (Latin):
digne neq congruent̾ sua ꝓpħatione uyxe¬
runt. Vnde hoc scitis: An quid sit uł bene
uł male uiuere iudicare uos potestis. quor
iusticia. ẽ potiꝰ succurrendũ esse meloni
ñ sentienti ut eũ uos manducetis. quã m̃di¬
co esurienti. ut manducandũ aliqͥd detis:
Catholicis aut̃ paruulis antequã sciant quȩ
sit animȩ humanȩ ꝑfecta iusticia. & qͣntũ
int̾sit int̃ ipsa cui suspirat᷑. & istã qua hic¬

Expanded text:
digne neque congruenter sua prophetatione uixerunt. unde hoc scitis? an quid sit uel bene uel male uiuere, iudicare uos potestis, quorum iustitia est potius succurrendum esse meloni non sentienti, ut eum uos manducetis. quam mendico esurienti ut manducandum aliquid detis? catholicis autem paruulis, antequam sciant, quae sit animae humanae perfecta iustitia, et quantum intersit int
Abbreviated transcription (Latin):
tis alim̃ta contepserit. & tanquã infantilẽ
uictũ qͦsi p̃grandi ȩtate fastidiens. priꝰ inue¬
nena hereticorũ quã insĩpientiȩ cibũ cuise
idoneũ temere arbiteat᷑ irruerit. Nongͦ qͦd
dicimꝰ necessariã simplicẽ fidẽ: est contrariũ
e qͦd dicimꝰ. ut ꝓpħis credat᷑. Magis enĩ adhoc

Expanded text:
tis alimenta contempserit; et tanquam infantilem victum quasi praegrandi aetate fastidiens, prius in venena haereticorum quam in sapientiae cibum, cui se idoneum temere arbitratur, irruerit. Non ergo quod dicimus necessariam simplicem fidem, contrarium est ei quod dicimus ut Prophetis credatur: magis en
Abbreviated transcription (Latin):
ant bona. Uidetis certe. quẽ ad modũ p̾dica.¬
tionẽ doctrinȩ apłicȩ. ꝓphecicũ testimoniũ
comitet᷑. Ut enĩ ñ cotenerent᷑. neq fabulo¬
sa ducerent᷑ quȩ apłi annunciabant : demon¬
strabant᷑ hec a ꝓpħis ante fuisse p̃dicta. Quia
& si attestabant᷑ miracula: ñ defuissent sicut
etiã nc̃ adhuc qͥdã mussitant. qͥmagicȩ poten¬
tiȩ cuncta illa tribuerent. ntalis eorũ cogi¬
tatio contestatione ꝓphetica uinceret᷑.
Magicis enĩ artibꝰ longe ante quã nascerent᷑
ꝓpħas sibi constituere a qͥb p̃nunciarent᷑.
nemo utiq diceret. S uidelicet uetat nos
Uerũ disciplina catholica ꝓpt̾ea simplici fide
priꝰ nutriri oportere docet m̃tẽ xp̃ianã:
ut eã capacẽ faciat ad intelligenda suꝑna
& ȩt̃na. Sic enĩ & ꝓpħa dicit. Nisi credideritis.
ñ intelligetis. At ea ipsa . ẽ. simplex fides: qͥ
credimꝰ antequã cognoscamꝰ suꝑ eminentẽ
scientia caritatis xp̃i ut im pleamͣ inomnẽ¬

Expanded text:
odum praedicationem doctrinae apostolicae propheticum testimonium comitetur. ut enim non contemnerentur neque fabulosa ducerentur, quae apostoli adnuntiabant, demonstrabantur haec a prophetis ante fuisse praedicta, quia etsi adtestabantur miracula, non defuissent — sicut etiam nunc adhuc quidam mussitant — qui magicae potentiae cuncta illa tribuerent, nisi talis eorum cogitatio contestatione prophetica uinceretur. magicis enim artibus longe antequam nascerentur. prophetas sibi constituere, a quibus praenuntiarentur, nemo utique diceret. sed uidelicet uetat nos Uerum disciplina catholica propterea simplici fide prius nutriri oportere docet mentem christianam. ut eam capacem faciat ad intellegenda superna et aeterna. sic enim et propheta dicit: nisi credideritis, non intellegetis. at ea ipsa est simplex fides, qua credimus, antequam cognoscamus supereminentem scientiam caritatis Christi, ut inpleamur in omne
Abbreviated transcription (Latin):
catulus: incuiꝰ laude alibi scriptũ. ẽ. Catulꝰ leo¬
nis fortior ium̃tis. Hoc. ẽ. etiã paruulꝰ fortior
maioribꝰ. Siñ ascendit incruce recũbens. cũ
inclinato capite reddidit sp̃m. Si ñ dormiuit
ut leo. qͥa &e in ipsa morte ñ . ẽ. uictꝰ. s uicit.
Uut catulꝰ leonis. inde enĩ mortuus: unde &
neno hominũ uidit. nec uidere potest. Fo
enĩ qͥd dictũ. ẽ. qͥs suscitabit eũ: satis expressa
est tanquã ignorati signtficatio. Si defuit pͥn¬
ceps exiuda & dux exfemoribꝰ eiꝰ: donec ueni¬
rent opportuno tẽpore quȩ ꝓmissa tanquã
reposita fuerant. St̃ enĩ lict̃e certissimȩ. hy¬
storiȩ ipsorũ qͦq iudeorũ. qͥbꝰ ostendit᷑ pͥmũ

Expanded text:
catulus, in cuius laude alibi scriptum est: catulus leocatulus, in cuius laude alibi scriptum est: catulus leonis fortior iumentis, hoc est etiam paruulus fortior maioribus si non ascendit in cruce recumbens, cum inclinato capite reddidit spiritum; si non dormiuit ut leo, quia et in ipsa morte non est uictus, sed uicit, et ut catulus leonis - inde enim mortuus unde et nemo hominum vidit, nec videre potest . Eo enim quod dictum est, Quis suscitabit eum? satis expressa est tanquam ignoti significatio. Si defuit princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec venirent opportuno tempore, quae promissa tanquam reposita fuerant. Sunt enim litterae certissimae historiae ipsorum quoque Judaeorum, quibus ostenditur p
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendisti recũbens. dormisti ut leo & ut
catulus leonis. Quis suscitabit eũ: Non de¬
erit pͥnceps exiuda & dux defemoribꝰ eiꝰ
donec ueniat quȩ reposita st̃ ei. & ipse edx¬
pectatio gentiũ. Alligans aduineã pullũ
suũ. & cilicio pullũ asinȩ. Lauabit inuino
stolã suã. & insanguine uuȩ amictũ suũ.
Fulgentes oculi eiꝰ auino. & dentes candidio¬
res lactȩ. Falsa sint ista. obscura sint ista:
si ñ in xp̃o euidentissima luce claruert̃. Si
manꝰ eiꝰ suꝑ dorsa mimicoꝵ ciꝰ si ñ depͥmunt᷑
atq curuant᷑ adt̾rã crescentibꝰ popłis xxp̃ĩanis.
qͥcunq illi adhuc aduersant᷑. Siñ eũ adorauert̃
filii iacob inreliquiis quȩ ꝑelectionẽ grẽ saluȩ
facte st̃. Siñ ĩpse. ẽ: catulus leonis. q̃m nascen¬
do paruulꝰ factus .ẽ. Apt̾ hoc additũ. De germi¬
natione filiꝰ m̃s. Causa quippe reddita ẽ. quare

Expanded text:
ascendisti recumbens, dormisti ut leo et ut ascendisti recumbens, dormisti ut leo et ut catulus leonis, quis suscitabit eum? non deerit princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita sunt ei; et ipse expectatio gentium alligans ad uineam pullum suum et cilicio pullum asinae; lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum; fulgentes oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. falsa sint ista. obscura sint ista, si non in Christo euidentissima luce claruerunt, si super dorsa inimicorum eius; si non deprimuntur atque curuantur ad terram crescentibus populis christianis, quicumque illi adhuc aduersantur; si non eum adorauerunt filii Iacob in reliquiis, quae per electionem gratiae saluae factae sunt; si non ipse catulus est leonis, quoniam nascendo paruulus factus est — propter hoc additum: de germinatione filius meus. causa quippe reddita est, quare