comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
elegit. Romanos enĩ antea sȩpissime. uinci
& occidi. nũquã autẽ capi. aut ad deditiont̃
cogi potuisse c̃stabat. Itaq sa̾nites uictoria po¬
titi. uniu̾sũ ex ercitũ romanũ turpit̃ captũ. ar¬
mis etiã uestim̃tisq nudatũ tantũ singłis uilio¬
rib oꝑim̃tis obuerecundia corporũ tegenda con
cessis. subiuguͣ missũ seruicioq subiectũ longũ
agere põpȩ ordinẽ p̃ceper̃. sexcentis autẽ eqͥtib
romanis in obsidatũ receptis oneratos ignomima
cętis reb uacuos c̃sules remiser̃. fostĩori anno in
fringunt romani firmatã cũ sãnitib pactionẽ
eosq in bellũ cogunt qͦd papiro c̃sule insistente
cõmissũ magnas strages. utriꝰq popłi dedit cũ
hinc ira recentis infamiȩ. Inde gła ꝓrime uicto¬
rie pugnantes ĩstimularae. Iandẽ romani ꝑtina¬
cit᷑ moriendo uicer̃ nec cȩdi parit᷑ łcedere. destittr᷑

Expanded text:
elegit. Romanos enim antea saepissime uinci elegit. Romanos enim antea saepissime uinci et occidi, numquam autem capi aut ad deditionem cogi potuisse constabat. itaque Samnites nictoria potiti uniuersum exercitum Romanum turpiter captum armis etiam uestimentisque nudatum, tantum singulis uilioricessis sub iugo missum servitioque subiectum longum agere pompae ordinem praeceperunt. sexcentis autem equitibus Romanis in obsidatum receptis oneratos ignominia ceteris rebus vacuos consules remiserunt, fringunt Romani firmatam curii Samnitibus pactionem eosque in bellum cogunt, quod Papirio consule insistente commissum magnas strages utriusque populi dedit. cum hinc ira recentis infamiae, inde gloria proximae uictoriae pugnantes instimularet, tandem Romani pertinaciter moriendo uicerunt; nec caedi pariter uel caedere destiterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
obtandꝰ: respondisse fert᷑ tũ. eẽ. optimũ qͥ uiro
forti pꝰ uirtutũ suarũ głam inpacȩ regnanti
sine c̃flictione corporis & dedecore anunȩ
subitꝰ &celer ĩ opinato ferro potuiss& accide
uinciarũ cedes hõiũ. opũ rapinas. p̃des peco¬
rũ. mortuorũ uenditiones. captruitatesq
uiuorũ uniꝰ regis fraus ferocia & dñatꝰ agitauit.
sufficerent ista ad ex ẽplũ miseriarũ insirua¬
ta memoriȩ nrȩ gesta ꝑphilippũ &iã alex¬
fabio magistro eqͥtũ pugnã. c̾serente
cecidisscẽ. circũ spectiore. cura sãnites acma¬
gis instructo apparatu apud caudinas fur¬
culasq c̃seder̃. Ubi cũ ueturiũ & pͣhumiũ
c̃sules oesq copias romanorũ angustꝰ locoꝵ
armisq clausissent. Pontiꝰ dux eotũ intan¬
tũ abusus c̃. uictoriȩ securitate ut herenniui
c̃sulendũ putar& utrũ occider& clausos anparce.¬
ra subiugatis. ut uiuos tam̃ dedecori reseruare

Expanded text:
optandus, respondisse fertur, eam esse optimum, qui uiro optandus, respondisse fertur, eam esse optimum, qui uiro forti post uirtutum suarum glorias in pace regnanti sine conflictatione corporis et dedecore animi subitus et celer inopinato ferro potuisset acciderovinciarum, caedes hominum, opum rapinas, praedas pecorum, mortuorum venditiones captivitatesque vivorum, unius regis fraus, ferocia et dominatus agitavit. Sufficerent ista ad exemplum miseriarum insinuata memoriae nostrae gesta per Philippum, etiamsi AlexFabio magistro equitum pugnam conserente cecidissent, circumspectiore cura Samnites ac magis instructo apparatu apud Caudinas furculas consederunt; ubi oum Veturium et Postumium consules omnesque copias Romanorum angustiis locorum armisque clausissent, Pontius dux eorum in tantum abusus est uictoriae securitate, ut Herennium patrem consulendum putaret, utrum occideret clausos an parceret subiugatis: ut uiuos tamen dedecori reseruaret,
Abbreviated transcription (Latin):
cipes ciuitatũ alios securi ꝑ cussit. alios in exiliũ
egit oẽs bonis pͥuauit. Pulsos dudũ aciuib ĩpa¬
triã restituit. ex qͥb trecentos exules uidiees rec
te curarent. Pressos infelicit᷑ popłos inspẽ lib¬
tatis respirare. ñ sinerent. p̃tea magno delecto
militũ insubsidiũ regiȩ dispositionis extota
gͣcia habita ducenta milia peditũ. & xu. milia
eqͥtũ absq exercitu macedonũ. & ĩfinita gen¬
tiũ barbarũ ꝑsicȩ expeditione ĩ asiã missurꝰ
instruxit tresduces. h.ẽ. parmenionẽ. anin¬
tã. & attalũ pͣmittendos inꝑsas legit. &dum
supra scripte copia degrȩcia c̃gͣgant᷑ alexandri
qͥ erat olimphiade uxoris suȩ fr̃ & pꝰ asabinis
epyri regẽ obmercedẽ stupri in eũ ꝑpetrari
c̃stituerat nupcias ĩ copula ꝗndo ei filiã suã
dõpatrã cȩlebrare decreuit qͥ cũ p̾ͥdie quãoc¬
cideret᷑ int̾rogatꝰ suiss&. qͥs finis hõi magis eẽt

Expanded text:
cipes civitatum alios securi cipes civitatum alios securi egit, omnes bonis priuauit. pulsos dudum a ciuibus in patriam restituit: ex quibus trecentos exules iudices rectte curarent, pressos infeliciter populos in spem libertatis respirare non sinerent. praeterea magno dilectu militum in subsidium regiae dispositionis ex tota Graecia habito, ducenta milia peditum et quindecim milia equitum absque exercitu Macedonum et infinita gentium barbaria Persicae expeditioni in Asiam missurus instruxit. tres duces hoc est Parmenionem Amyntam et Attalum praemittendos in Persas legit. et dum suprascriptae copiae de Graecia congregantur, Alexandri — qui erat Olympiadis uxoris suae frater et post a Sabinis Epiri regem ob mercedem stupri in eum perpetrati constituerat, nuptias in copulando ei filiam suam Cleopatram celebrare decreuit. qui cum pridie quam cocideretur interrogatus fuisset, quis finis homini magis esset
Abbreviated transcription (Latin):
triballi bello obuiant : in qͦ ita philippꝰ ĩ fe¬
more uulneratꝰ. ẽ. ut ꝑ corpꝰ eiꝰ equꝰ int̾ficeret᷑.¬
statĩ uͦ ut c̃ualuit atheniensib bellũ intulit
qͥintanto discrimine positi lacedemonios
qͦndã hostes tc̃socios adsciunt tociꝰq gr̃ȩ ci¬
uitates legationib fatigant ut cõmune̾ hostẽ
ꝯmunib uirib petant. Itaq aliqͣnte urbes
atheniensib se se conunxere. Quas uͦ ad phi¬
lippũ belli metꝰ traxit. Prȩlio cõmisso cũ athe¬
nienses longe maiore numero militũ p̃starans:
adsiduis tam̃ bellis ĩdurata macedonũ uirtute
uincunt᷑. Quã pugnã longe oĩb antĩorib
bellis atrociorẽ fuisse ipsȩ rerũ exitꝰ docuit.
Nã hic dies apud uniũsa gręciã adqͥsite do¬
minationis glam aeuetustissimȩ. libtatis statĩ
finiunt. Postea philippꝰ cruentissimã uictoriã
inthebanos & lacedemonios exercuit. Si qͥdẽpͥn¬

Expanded text:
Triballi bello obuiant: in quo ita Philippus in feTriballi bello obuiant: in quo ita Philippus in femore uulneratus est, ut per corpus eius equus interficeretStatim vero ut convaluit, Atheniensibus bellum intulit, qui, in tanto discrimine positi, Lacedaemonios, quondam hostes, tunc socios asciscunt, totiusque Graeciae civitates, legationibus fatigant ut communem hostem communibus viribus petant. Itaque aliquantae urbes Atheniensibus sese conjunxere, quasdam vero ad Philippum belli metus traxit. Praelio commisso, cum Athenienses longo majore numero militum praestarent, assiduis tamen bellis indurata Macedonum virtute vincuntur. Quam pugnam longe omnibus ante prioribus bellis atrociorem fuisse ipse rerum exitus docuit. Nam hic dies apud universam Graeciam acquisitae dominationis gloriam et vetustissimae libertatis statum finivit. Postea Philippus cruentissimam victoriam in Thebanos et Lacedaemonios exercuit. Siquidem prin
Abbreviated transcription (Latin):
qͦsoã ȩmulatione uiriũ nepossint qͦd ipsȩ crediñ.
ĩsuplem̃to exhaustarũ urbiũ diuidit. ita głosissi¬
mũ illud qͦndã florentis gͣciȩ corpꝰ in multas
laceratasq particłas ex tincta pͥmũ lib̾tate. c̃¬
cidit. Prȩt̾ea cũ eũ duofrẽs trachie reges exc̃¬
sensu obtauisset uidicẽ. Philippꝰ more ĩ genii
sui adiadiciũ tãquã adbellũ cũ instructo exer¬
citu ingressus inscios uiuenes uita regnoq pri¬
uauit. Ad scithiã qͦq cũ alexandro filio pͣdandi
ĩtentione ꝑ tͣnsiit cõmissoq pͣlio eũ scythȩ &
numero & urtute p̃starent: p̃hilippi fraude.
uincunt᷑. in ea pugna .xx. milia puerorũ ac
feminatũ scythice gentis capta: pecorũ mag.¬
na copia. abducta. auri atq argenti nicħ reꝑ¬
tũ. Nam & ea res pͥmofidẽ in opie scythiȩ dedit
xx. milia nobiliũ equarũ sufficiendo gñi in
inmacedoniã missa s̃. s reuertente. philippo

Expanded text:
quosdam aemulatione virium, ne possint quod posse creduntur, quosdam aemulatione virium, ne possint quod posse creduntur, in supplementa exhaustarum urbium dividit. Ita gloriosissimum illud quondam florentis Graeciae corpus in multas laceratasque particulas exstincta primum libertate, concidit. Praeterea cum eum duo fratres Thraciae reges, ex consensu praeoptavissent indicem, Philippus, more ingenii sui, ad judicium, tanquam ad bellum, cum instructo exercitu ingressus, inscios juvenes vita regnoque privavit. Ad Scythiam quoque cum Alexandro filio praedandi intentione pertransiit: commissoque praelio, cum Scythae et numero et virtute praestarent, Philippi fraude vincuntur. In ea pugna viginti millia puerorum ac feminarum Scythicae gentis capta; pecorum magna copia abducta, auri atque argenti nihil repertum. Nam et ea res primo fidem inopiae Scythicae dedit. Viginti millia nobilium equarum sufficiendo generi in Macedoniam missa. Sed reuertenti Philippo
Abbreviated transcription (Latin):
ammitterent obp̃ssȩ demũ seruientesq senser̃.
Quarũ dũ insanas c̃u̾sationiones philippꝰ uelut
pecula obseruat auxiliũq semꝑ inferiorib
suggerendo c̃tentiones bellorũ fomites callidꝰ
doli artifex fouet uictꝰ s parit᷑ uictoresq sub¬
iecit. Igit᷑ qͣntis affecerit totã grȩciã miserũs
Aliosq: aqͥb ĩ pace susceptꝰ hostilit ĩ uadit. cra¬
delit̃ diripit. Om̃iq societatis c̃scientia pȩ¬
nitꝰ ab olita. c̃iuges. libosq om̃iũ subcorona
cappadociã transiit ibiq bellũ pari ꝑfidia gessit.
captos ꝑ dolũ finitimos reges int̾fecit. Totãq cap
padociã suo ĩꝑio subdidit. inde pꝰcedes. incendia
acp̃dationes quȩ gesserat inurbib sociĩs: ad par¬
ricidia c̃uersꝰ frẽs qͦs coheredes regni uerebat᷑ p̃
sentia effecit: ut ętiã absens timeret᷑. Igit᷑ alios
popłos asedib suis auulsos finib hostiũ obpo¬
nit. Alios in extremis regni t̃minis statuit.

Expanded text:
amitterent, oppressae demum servientesque senserunt. Quarum dum insanas concertationes Philippus, veluti specula observat, auxiliumque semper inferioribus suggerendo, contentiones, bellorum fomites, callidus doli artifex fovet, victos sibi pariter victoresque subjecit. Igitur quantis affecerit totam Graeciam miseriis, aliosque a quibus pace susceptus hostiliter invadit, crudeliter diripit, omnique societatis conscientia penitus abolita coniuges liberosque omnium sub corona Cappadociam transiit ibique bellum pari perfidia gessit, captos per dolum padociam suo imperio subdidit. Inde post caedes, incendia, ac praedationes, quas gesserat in urbibus sociis, ad parricidia conversus, fratres, quos cohaeredes regni verebatur, sentia effecit, ut etiam absens timeretur. Igitur alios populos, sedibus suis avulsos, finibus hostium opponit, alios in extremis regni terminis statuit:
Abbreviated transcription (Latin):
mitabit. Igit᷑ pyrrꝰ semigregã ex lacedemoniis
c̃ditoribꝰ ciuitatẽ uindicaturꝰ cũ totis uirib epi¬
ti thessaliȩ. macedoniȩ. in cognitisq in id
tẽpꝰ defantis mari. tra uiris. eqͥs. armis addio
deformitate & nouo odore. simul acstridore le¬
equi cũ incognitas s beluas ampliꝰ quã erant
suspicarent᷑. fugã stragẽq latȩ deder̃. hoc bellũ¬
in apulia deinde in asculo meliꝰ dimicatũ. ẽ. curio
fabricioq c̃sulib Iam qͥppe t̾ror beluarũ ex ole¬
uerat. & Gaiuis mimiciꝰ quartȩ legionis hastatꝰ
uniꝰ ꝓmoscide. abscisa mori posse beluas ostñde¬
nt. Itaq in ipsas pila c̃gesta st̃. & inturres uibra¬
tȩ faces tota hostiũ agnuna ardentib runis oꝑ¬
uerͣ nec aliꝰ cladi finis fuit. quã nor dirimere.
Postremꝰq fugientiũ rex ipsȩ asatellib hume¬

Expanded text:
 ex Lacedemoniis conditoribus civitatem vindicatarus cum totis viribus Epyri Thessaliae Macedoniae incognitisque in id tempus elefantis mari terra viris equis armis, addito deformitate et nouo odore simul ac stridoreequi, cum incognitas sibi beluas amplius quam erant suspicarentur, fugam stragemque late dederunt. In Apulia deinde apud Asculum melius dimicatum est Curio Fabricioque consulibus. Iam quippe terror beluarum exoleuerat, et Gaius Numicius quartae legionis hastatus unius proboscide abscisa mori posse beluas ostenderat. Itaque in ipsas pila congesta sunt, et in turres uibratae faces tota hostium agmina ardentibus ruinis operuerunt: nec alius cladi finis fuit quam nox dirimeret, postremusque fugientium rex ipse a satellitibus ume
Abbreviated transcription (Latin):
allegit. alios mutauit. alios ꝑdidit. inde ad
uideã tendens hierusolimã ascendit. cui iadd
pͥnceps sac̾dotũ cũ iacinctyna & aurea stola:
habens &riã suꝑ caput cydart̾ ac laminã aureã.
Cȩti uͦ sacͣdotes cũbissinis stolis reliqua multi¬
tudo cũuestib albis occurrͣ. Sic enĩ pͥncipi
sacerdotũ ẽsulenti dñs ꝑ somnũ ostenderat
indignationũ posse regis effugere. Alexan¬
det autẽ solus adiit & nom̃ di qͦd inaurea lami¬
na erat scriptũ ad orauit. p̾ncipẽq sac̾dotũ
pͥmꝰ ueneratꝰ ẽ. Om̃ib uͦ uidȩis una uoce alex¬
andrũ salutantib & circũ stantib regib siriȩ
& reliqͥs hoc facientẽ stupuer̃. corruptãq ire

Expanded text:
allegit, alios mutavit, alios perdidit. Inde ad allegit, alios mutavit, alios perdidit. Inde ad Judaeam tendens Hierosolymam ascendit, cui Jaddus princeps sacerdotum cum hyacinthina et aurea stola, habens etiam super caput cidarim ac laminam auream; caeteri vero sacerdotes cum byssinis stolis, reliqua multitudo cum vestibus albis, occurrunt. Sic enim principi sacerdotum consulenti Dominus per somnium ostenderat indignationem posse regis effugere. Alexander autem solus adiit, et nomen Dei quod in aurea lamina erat scriptum, adoravit, principemque sacerdotum primus veneratus est. Omnibus vero Judaeis una voce Alexandrum salutantibus, et circumstantibus regibus Syriae et reliquis, hoc facientem stupuerunt corruptamque re
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib utrĩq animis pugna ꝯmittit᷑. Inqͣãbo
reges & alerander &dariꝰ uulnerant᷑. ac tã diu certa¬
men ancep̾fuit qͦadusq fug̾te dariꝰ erĩoe cedes psarũ¬
sub secuta est. ibi tc̃ peditũ.lxxx. milia: eqͥtũ .x.
milia cȩsa: capta .xl. milia fuere. ex macedo¬
nib uͦ cetidere pedites . cxxx. ȩqͥtes .cl. In casti
ꝑsarũ multũ auri cȩterarũq opũ reꝑtũ. int̾ca¬
tiuos castrorũ matͣ & uxor eadẽq soror: & filiȩ.
duȩ darii fuere. quarũ redẽp̃tionẽ dariꝰ cũ etiã
oblata regni dimidia. parte ñ impetrauiss&:
t̃cio cunctis ꝑsarũ uirib sociorũq auxilũs con¬
tractis bellũ instaurat. S dũhȩc dariꝰ agir alex¬
ander parmeniont̾ ad inuadendã ꝑsicã. classẽ
cũ copiis mittit ipsȩ insiriã ꝓfiscitur. ubi ex mul¬
tis sibi regib cũ ĩfulis ultro occurrentib alios

Expanded text:
ingentibus utrimque animis pugna committitur: in qua ambo ingentibus utrimque animis pugna committitur: in qua ambo reges et Alexander et Darius uulnerantur, ac tam diu certamen anceps fuit, quoad fugeret Darius; exinde caedes Persarum secuta est. ibi tum peditum LXXX milia, equitum x milia caesa, capta autem XL milia fuere. ex Macedonibus uero cecidere pedites cxxx, equites CL. in castris Persarum multum auri ceterarumque opum repertum. inter captiuos castrorum mater et uxor eademque soror et filiae duoblata regni dimidia parte non impetrasset, tertio, cunctis Persarum viribus sociorumque auxiliis contractis, bellum instaurat. Sed dum haec Darius agit, Alexander Parmenionem ad invadendam Persicam classem cum copiis mittit, ipse in Syriam proficiscitur: ubi ex multis sibi regibus cum infulis ultro occurrentibus, alios
Abbreviated transcription (Latin):
giȩ ciuitatẽ q̃nc̾ sardis uocitat᷑ obsessã expug¬
natãq cępit ac direptioni dedit. inde nũ¬
ciatur sibi darii cũ magnis copus aduentus
timens angustias qͥb inerat locrũ taurũ mõ¬
tẽ mira celeritate transcendit & qͥngentissta¬
diis sub una die cursu trans missis tharsũ ue¬
nit. ibiq cũ sudans incidnũ pͣfigidũ ãnẽ
descendisset obriguit. cͣtractuq neruorũ ꝓx.¬
imꝰ fuit morti. Int̾ea darius. cũ .ccc. milib pe¬
ditũ. &.c. milib ȩqͥtũ ĩaciẽ ꝓͣcedit. Moue¬
bat hȩc multitudo hostiũ &iã alexandrũ
maxime respectu paucitatis suȩ. quãuus iã
pͥdẽ. dc. milib hostiũ eadẽ paucitate suꝑa¬
tis ñ solũ ñ timere pugnã. s etiã uictoriã sꝑa¬
re didiciss&e. Itaq cũ intͣ iactũ teli utq cͣsti.¬
tiss&e erercitꝰ: &e intentos ad signũ belli popłos
discurrentes pͥncipes uariis incitam̃tis acuereis

Expanded text:
ygiae ciuitatem, quae nunc Sardis uocitatur, obsessam oppugygiae ciuitatem, quae nunc Sardis uocitatur, obsessam oppugnatamque cepit ac direptioni dedit inde nuntiato sibi Darii cum magnis copiis aduentu, timens angustias quibus inerat locorum, Taurum montem mira celeritate transcendit et quingentis stadiis sub uno die cursu transmissis, Tarsum uenit, ibique cum sudans in Cydnum praefrigidum amnem descendisset , obriguit contractuque neruorum proximus morti fuit. interea Darius cum ccc milibus peditum et c milibus equitum in aciem procedit. mouebat haec multitudo hostium etiam Alexandrum maxime respectu paucitatis suae, quamuis iam pridem DC milibus hostium eadem paucitate superatis non solum non timere pugnam sed etiam uictoriam sperare didicisset. itaque cum intra iactum teli uterque constitisset exercitus et intentos ad signum belli populos discurrentes principes uariis incitamentis acuerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ruptꝰ extiterat: Itaq atheniensib bellũ depͣ¬
cantib remisit. qͦs insuꝑ &eiã multo metu soluit.
thebanos cũ diruta ciuitate deleuit reliqͦs sub
corona uendidit. Cȩc̾as urbes achaiȩ & thessa¬
liȩ uectigales fecit yllirios & thracas translato
mox abhinc bello domuit. Inde ꝓfecturꝰ ad ꝑsicũ
bellũ om̃s cognatos ac ꝓrimos suos int̾fecit. in
exercitũ eĩ fuer̃ peditũ.xxxii. milia. equitũ. ĩnii.
milia .d. natues clxxx. actã parua cũ manu um¬
uersũ t̾rarũ orbẽ. utrũ mirabiliꝰ sit qͥa uicent
anquea aggredi ausus fuerit incertũ.ẽ. Primo
eiꝰ cũ dario rege c̃gressu. dc milia ꝑsarũ in aciȩ
fuere quã ñ minꝰ arte. alexandri suꝑatã quã uir¬
tute macedoniũ terga uerter̃. Magna gͥ cedes ꝑ¬
sarũ fuit in erercitu uͦ alexandri .cxx. eqͥtes &
nouẽ: pedites defuere. De inde gordien phħ¬

Expanded text:
ruptus exstiterat. itaque Atheniensibus bellum deprruptus exstiterat. itaque Atheniensibus bellum deprecantibus remisit, quos insuper etiam multae metu soluit; Thebanos cum diruta ciuitate deleuit, reliquos sub corona uendidit; ceteras urbes Achaiae et Thessaliae uectigales fecit; Illyrios quoque et Thracas translato mox abhinc bello domuit. inde profecturus ad Persicum bellum omnes cognatos ac proximos suos interfecit. in exeroitu eius fuere peditum XXXII milia, equitum nn milia quingenti, naues CLXXX. hac tam parua manu uniuersum terrarum orbem utrum admirabilius sit quia uicerit an quia adgredi ausus fuerit incertum est. primo eius cum Dario rege congressu sescenta milia Persarum in acie fuere, quae non minus arte Alexandri superata quam uirtute Macedonum terga uerterunt. magna igitur caedes Persarum fuit. in exercitu Alexandri cxx equites et nouem tantum pedites defuere. deinde Gordien Phr
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ garizin. qͥlatior oĩb samariȩ montib
apparebat quõ alexandrũ adũs pͥncipẽ sacer¬
dotũ sanabalat ira cõmotũ nouit: dũ ñ uena¬
lia exercitui. & ea quȩ pꝰ dario c̃ferre solebat
mitt̃ae alexandro dũ obsyderae t̃rũ. sanaba¬
lat nãq iã desꝑato dario eligens de sius octo
milia ꝓfectꝰ ẽ ad alexandrũ cuiꝰ adeptꝰ ẽ gr̃am
&e ab eo impetrauit ut tẽplũ edificara iã p̃dictt.
Hoc autẽ &e regi ꝓfuturũ uisũ ẽ. ut induas
partes potentia potentia iud ȩorũ. e̾c̾t. diuisa
negens c̃iuncta rebellar&e. Permansit autẽ te¬
plũ illud & siqͥs culpã habuissce apud hieroso¬
limitas aut decybo inlicito seu de trans gͣlsione
legis ad sichi mitas recedebat. In his c̃stituti
hierusolimut tegebant.
fuccessit mregnũ: qͥpͥmã exꝑientiã
animi & iuitutis suȩ c̃pͣssis celerit̾ gcorũ motib
dedit. Quib auctor ut ab imꝑio macedonũ de¬
ficerent. Demostenes orator auro ꝑsarũ cor¬

Expanded text:
montibus apparebat, quoniam Alexandrum adversus principem sacerdotum Sanabalath ira commotum novit, dum non venalia exercitui, et ea quae prius Dario conferre solebat, mitteret Alexandro dum obsideret Tyrum. Sanabalath namque jam desperato Dario, eligens de suis octo millia, profectus est ad Alexandrum. Cujus adeptus est gratiam, et ab eo impetravit ut templum aedificaret jam praedictum. Hoc autem et rei profuturum visum est, ut in duas partes potentia Judaeorum esset divisa, ne gens conjuncta rebellaret. Permansit autem templum illud, et si quis culpam habuisset apud Hierosolymitas, aut de cibo illicito seu de transgressione legis, ad Sychemitas recedebat: in his constituti Hierosolymitae degebant.successit in regnum: qui primam experientiam animi et uirtutis suae conpressis celeriter Graecorum motibus dedit, quibus auctor, ut ab imperio Macedonum deficerent, Demosthenes orator auro Persarum cor
Abbreviated transcription (Latin):
ie ñ hc̃ inqͥt adoraui. s dm̃ cuiꝰ pͥncipatu
sacerdocii functꝰ. ẽ. Nã ꝑ sõnut̾ in huiꝰ modi
eũ habitu c̾speri adhuc indio ciuitate ma¬
cedonie c̃stitutꝰ. Dũq mecũ cogitassẽ pos¬
se asiã uincere in citauit me nequaquã ne¬
glere. s c̃fident̃ transire. Nam se ꝑducti¬
rũ meũ dicebat exercitũ & ꝑsarũ traditurũ
potentiã. Idõq neminẽ aliũ intalistola uidens
cũ hc̃ enĩ aduertissẽ habens uisionis &ꝓbat¬
onis nocturne: intmoriã salutaui. Exinde
arbitror diuino uiuamine. directũ dariũq
uicisse uututẽq soluisse ꝑsarũ. Fręte̾a e oiã
parmenioni locutus. ẽ. pͥncipt᷑ sacerdotũ honerans
Adcurrentib reliqͥs sacerdotib ad ciuitatẽ us ꝑ
uenit. Ad tẽplũ ascendens sacrificauit dõ scđdm

Expanded text:
 adoravi, sed Deum cujus principatu sacerdotii functus est. Nam per somnium in hujusmodi eum habitu conspexi, adhuc in Dio civitate Macedoniae constitutus. Dumque mecum cogitassem an possem Asiam vincere, incitavit me nequaquam negligere, sed confitenter transire. Nam se perducturum meum dicebat exercitum, et Persarum traditurum potentiam: ideoque neminem alium in tali stola videns cum hunc animadvertissem, habens visionis et probationis nocturnae memoriam, salutavi; exinde arbitror me divino juvamine delectum, Dariumque vicisse, virtutemque solvisse Persarum. Praeterea et omnia ostquam Parmenioni locutus est, principem sacerdotum honorans, accurrentibus reliquis sacerdotibus, ad civitatem usque pervenit. Ad te
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ĩ hisdẽ dith galli se. in p̃dã ꝑ maritima loca
subiectosq cãpts ab albanis montib diffudert̃.
aduersũ qͦs nouo militũ delecto habitu c̃scrip¬
tisq legionib decẽ: sexaginta milia romanorũ
negatis sibi latinorũ auxiliis ꝓcesser̃. Confecit¬
hanc pugnã.m. ualeriꝰ auxiliante coruo alite:
unde p̾ea coruinꝰ.ẽ. dictꝰ. Occiso enĩ ꝓuocatore
gallo. hostes t̾riti sparsimq fugientes grauit̃
trucidati st̃. Nec tam̃ cͣtenti romani suis
eos menib expulisse cũ ꝑitaliã naufragia
sua laciꝰ traherent. sic persecuti s̃ eos. ut pꝰ aliqͦt
annos om̃es eorũ reliqͥas in etruria ad lacũ
uadi montis dolab ella c̃sul delerae. neqͥs er-¬

Expanded text:
antem in isdem diebus Galli se in praedam per maritima loca antem in isdem diebus Galli se in praedam per maritima loca subiectosque campos ab Albanis montibus diffuderunt; aduersum quos, nouo militum dilectu habito conscriptisque legionibus decem, LX milia Romanorum, negatis sibi Latinorum auxiliis, processerhanc pugnam Marcus Valerius, auxiliante corvo alite, unde postea Corvinus est dictus. Occiso enim provocatore Gallo, hostes territi sparsimque fugientes, graviter trucidati sunt. Nec tamen contenti Romani suis eos moenibus expulisse, cum per Italiam naufragia sua latius traherent, sic persecuti sunt eos, ut post aliquot annos omnes eorum reliquias in Hetruria ad lacum Vadi montis Dolabella consul deleret, ne quis exs
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbis faucib p̃cipitio sui.m̃. curtiꝰ uir eques ar-¬
matꝰ iniecitq crudeli trȩ inopinã sacietatẽ.
cui parũ. eẽt. qͦd extanta pestilentia mortuos
ꝑsepulcra susciꝑ&. nͥ etiã uiuos scissa sorber&.
Hinc itm tͣribilis gallorũ mundatio iuxta ani¬
enẽ. fluuiũ ad quartũ ab urbe lapidẽ c̃sedit fa¬
cile sine dubio pondere multitudinis & alacri¬
tate uirtutis perturbatã occupatura cuutatẽ:
nͥ ocio : & lenitudine torpuss& ubi atrocissimã
pugnã manliꝰ torquatꝰ singularit᷑ ĩ choauit.
rͣ. qͦntꝰ dictator. cruentissima c̃gressione cͥfecit
fugati ex hoc p̃lio plurimi. galli instauratis it̾m co¬
pus inbellũ ruentes. ag̃. sulpicio dictatore suꝑ-¬
atis̃. Fost paululũ qͦq tuscorũ pugna sulig̃. mar¬
tio c̃secuta. ẽ. ubi conicit᷑ qͥntꝰ hominũ numerꝰce
sussit : qͣndo octomilia st̃ capta tuscorũ. Tercio

Expanded text:
probis faucibus praecipitio sui M. Curtius, vireques, arprobis faucibus praecipitio sui M. Curtius, vireques, armatus, injecitque crudeli terrae inopinatam satietatem, cui parum esset quod ex tanta pestilentia mortuos per sepulcra susciperet, nisi etiam vivos scissa sorberet. Hinc iterum terribilis Gallorum inundatio juxta Anienem fluvium ad quartum ab Urbe lapidem consedit, facile sine dubio pondere multitudinis et alacritate virtutis, perturbatam occupatura civitatem, nisi otio et lenitudine torpuisset: ubi atrocissimam pugnam Manlius Torquatus singulariter inchoavit, T. Quintus dictator cruentissima congressione confecit. Fugati ex hoc ppiis in bellum ruentes, a C. Sulpicio dictatore superati sunt. Post paululum quoque Tuscorum pugna sub C. Marcio consecuta est: ubi conici datur quantum. hominum caesum sit, quando octo milia sunt capta Tuscorum. Tertio
Abbreviated transcription (Latin):
uo ȩtiã tpr̃e ĩgens uniu̾sã romã pestilentia
coripuit ñ ut ad solae plusminꝰ uesolito
tẽp̃orũ tͣbata tẽꝑies hoc ẽ aut intẽpestiua sic¬
citas hiemis. Aut repentir calor ueris: aut in
ilecebia. Insuꝑ etiã expirata dẽ calabris saltib
aura corrũpens. repentinos tantarũ ĩfirmitato¬
auferre transcursꝰ. s gͣuis diuturnaq ĩnullo di¬
spar seru nulla ętate dissimilis: gnãli cunctos
ꝑbienniũ uigit̾ tabe cͣfec̃. ut ctiã qͦs ñ egit in
mortẽ : turpimacie. ex inanitos ad flictosq di¬
miserit. Sequit᷑ hanc miserã lucẽ miseriorẽq
eiꝰ expiationẽ. ꝓximo anno satis criste ꝓdigiũ
Repente si qͥdẽ medio orbe t̾ra dissiluit. uasto¬
q p̃ruptohiancia subito inferna patuer̃. Ma-¬
nebat dui adspectaculũ tͣrorẽq cuntore̾ patẽ¬
ti uoragine ĩpudens spectꝰ nesariã quȩ uiui hõis
sepulturã diis int̾ptib expetebat satis fecit ĩ¬

Expanded text:
ulibus ingens uniuersam Romam pestilentia corripuit: non ut adsolet plus minusue solito temporum turbata temperies, hoc est ant intempestina siccitas hiemiillecebra, insuper etiam expirata de Calabriae saltibus aura corruafferre transcursus, sed gravis diuturnaque in nullo dispar sexus, in nulla aetate dissimilis, generali cunctos per biennium jugiter tabe confecit, ut etiam quos non egit in mortem, turpi macie exinanitos afflictosque dimiserit. Sequitur hanc miseram luem miserioremque ejus expiationem proximo anno satis triste prodigium. Repente siquidem medio Urbis terra dissiluit, vastoque praerupto hiantia subito inferna patuerunt. Manebat diu ad spectaculum terroremque cunctorum patenti voragine impudens specus, nefariamque vivi hominis sepulturam diis interpretibus expetebat. Satisfecit im
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ tẽpli annis. clxxui. Iaddus pͥnceps sacer¬
dotũ erat iudȩorũ. Erat autẽ huiꝰ fr̃ manna¬
ses cui suã filiã delegauit urort᷑ sanabalat mis¬
sus adario ad saminiã satraphã: gnẽ cutheus ex
qͥb & samaritȩ descendunt. Principes qͦq sac̃¬
dotũ cũ popło ħ in digne ferebant. Nam erti¬
tisse ętiã pͥorẽ captiuitatẽ ꝑ hȩc c̃iugia mala
putabant. qͦd multi in his peccassent. dũ n̾ur¬
ores ꝓuinciales ducerent. Iubebant gͦ mannasen
disiungi abuxore aut ñ introire sacrarũ. Man¬
nases autẽ ꝓhibitꝰ afrẽ accedere ad altare: adso¬
cerũ sanabalat ꝑuenit. Itaq sanababat. ñ eisolũ
sac̃dociũ. s etiã pͥncipatũ sac̃dotũ & potentiã ac

Expanded text:
acerdotum erat Judaeorum. Erat autem hujus frater Manasses, cui suam filiam delegavit uxorem Sanabalath, missus a Dario ad Samariam, satrapa genere. Cutheus, ex quibus et Samaritae descendunt: principes quoque sacerdotum cum populo hoc indigne ferebant. Nam exstitisse etiam priorem captivitatem per haec conjugia mala putabant, quod multi in his peccassent, dum non uxores provinciales ducerent. Jubebant ergo Manasse disjungi ab uxore, aut non introire sacrarium. Manasses autem, prohibitus a fratre accedere ad altare, ad socerum Sanabalath pervenit. Itaque Sanabalath non ei solum sacerdotium, sed etiam principatum sacerdotii, et poten
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ potestate᷑ redactis. uingendo equitũ peditũq
fortissimas turbas &e copiosas inuictissimũ fec̃
exercitũ. Igit᷑ uictis atheniensib subiectisq
thessalis olimphiadẽ auruche regis molossorũ
sororẽ durit urorẽ. Qui aurucha cũ ꝑhoc qd̾
societatẽ macedonũ adsinitate regis pacͤscebat᷑
imperiũ suũ sedilataturũ putare. ꝑhoc deceptꝰ
amisit pͥuatq in exilio c̃senuit. Deinde pbilippꝰ
cũ mothonã urbẽ obpugnarae ictu sagittȩ ocu¬
lũ ꝑdidit. Ipsã uͦ urbẽ mox expugnauit & cȩp̃¬

Expanded text:
in potestatem redactis, iungendo equitum peditumque in potestatem redactis, iungendo equitum peditumque fortissimas turmas et copias inuictissimum fecit exercitum. igitur uictis Atheniensibus subiectisque Thessalis Olympiadem, Arabae regis Molossorum sororem duxit uxorem. qui Aruba cum per hoc, quod societatem Macedonum adfinitate regis paciscebatur, imparium suum se dilataturum putaret, per hoc deceptus amisit priuatusque in exilio consenuit. deinde Philippus, cum Mothonam urbem oppugnaret, ictu sagittae oculum perdidit. ipsam uero urbem mox expugnauit et cep
Abbreviated transcription (Latin):
quib hos om̃es acbitatũ ac̾uos cunctasq malorã
moles struxit. Hic pͥmũ ab alexandro fit̃ obses:
nuissimũ imꝑatorẽ & sũmũ phylosophũ eru¬
ditus. ẽ. Ipso autẽ alexandro scelere. eruditis
matris occiso. Quãuis etiã cõmisso adulterio. &
altero pͥmũ filio int̾fecto.filiaq uduata gnĩ
nupcias : mariti mortẽ pepigisset c̃pulsus¬
apopło regnũ qd̃ paruo occisi frĩs filio tuebat᷑
suscepit. qͥ cũforis c̃cursu exsurgentiũ undiq
hostiũ. domi autẽ dep̾hensatũ sepe insidiarũ
metu fatigaret᷑: pͥmũ bellũ cũ atheniensibus
gessit. qͥb uictis atima ad illitios transtulit. mul¬
tisq milib hostiũ tracidatis. larissã urbe̾ nobi¬
lissimã cepit. Inde thessaliã ñ magis amore uic¬
toriȩ. quã ambitione. habendorũ eqͥtũ thessa¬
lorũ quorũ robur. ut exercitui suo admiscrae
inuasit. ita thesalis exinꝓuiso pͣoccupatis atꝙ

Expanded text:
quibus hos omnes acerbitatum aceruos cunctasque malorum quibus hos omnes acerbitatum aceruos cunctasque malorum moles struxit. Hic primum ab Alexandro fratre obses nuissimum imperatorem et summum philosophum, eruditus est. Ipso autem Alexandro scelere Eurydices matris occiso, quamvis ea, jam commisso adulterio, et altero primum filio interfecto, filiaque viduata, generi nuptias mariti morte pepigisset, ca populo regnum, quod paruo occisi fratris filio tuebatur, suscepit. qui cum foris concursu exsurgentium nndique hostium, domi autem deprehensarum saepe insidiarum metu fatigaretur, primum bellum cum Atheniensibus gessit. quibus uictis arma ad Illyrios transtulit multisque milibus hostium trucidatis Larissam urbem nobilissimam cepit. inde Thessaliam non magis amore uictoriae quam ambitione habendorum equitum Thessalorum, quorum robur ut exercitui suo admisceret, inuasit. ita Thessalis ex inprouiso praeoccupatis atque
Abbreviated transcription (Latin):
tus. nec alia magis quã tarentina uictoria ostñ¬
dit popłi romani forcitudinẽ. senatꝰ sapien¬
tiã. ducũ magnammitatẽ. nec aliꝰ pulcrior
inurbe aut speciosior triũphꝰ intrauit. Ante
hõ diẽ nicħ pͣtͣ pecora uulscorũ: greges saui¬
norũ. carpenta gallorũ. fracta samnitũ ar
ma uider̃. Tc̃ autẽ si captiuos aspiceres molo¬
si. thessales. macedones. bratiꝰ. apulus. atq
lucanus. põpã. aurũ. purpurã. signa. tabulȩ.
tarentineq deliciȩ. s nicħ libentiꝰ popłs ro¬
manꝰ aspex̃. qua illas quas timuerat cũ tur¬
rib suis beluas. quȩ ñ sine sensu captiuitatis
sũmissis ceruicib uictores eqͦs sequebant᷑.¬
S quõ gentiũ diuersarũ actꝰ parcĩ libando
recensere disposui : nc̃ alexandri istiꝰ casu cõ¬
monitꝰ: dephilippo lacedemoniuĩ rege. qͥ olim¬
piadẽ huiꝰ alexandri epirote sorore᷑ uxorẽ
habuit ex qua alexandrũ magnũ genuit :
paucissimis annis magna paruis retrorepecitis¬

Expanded text:
t nec alia magis quam Tarentina victoria ostendit populi Romani fortitudinem, senatus sapientiam, ducum magnanimitatem. ‖ nec alius pulchrior in urbem aut speciosior triumphus iutravit. ante hunc diem nihil praeter pecora Vulscorum, greges Savinorum, carpenta Gallorum, ma uidisses: tum si captiuos aspiceres, Molossi, Thessali, Macedones, Bruttius, Apulus atque Lucanus; si pompam, aurum, purpura, signa, tabulae Tarentinaeque deliciae. Sed nihil libentius populus Romanus aspexit quam illas, quas timuerat, cum turribus suis beluas, quae non sine sensu captiuitatis submissis ceruicibus uictores equos sequebantSed quoniam gentium diversarum actus, partim libando recensere disposui: nunc Alexandri istius casu commonitus, de Philippo Lacedaemoniorum rege, qui Olympiadem hujus Alexandri Epirotae sororem uxorem habuit, ex qua Alexandrum Magnum genuit, paucissimis annis retro r
Abbreviated transcription (Latin):
subiectȩ tauro ꝓunciȩ atq ipsȩ mons taurus
diu detractatũ ugũ domitꝰ & uictꝰ accepit. &¬
nefoite ec̃ qͥsquã opinet᷑ uł oriente᷑ solũ alex¬
andri uirib subactũ ł italiã tantũ mͦ romana
inqͥetudine fatigatã. Tc̃ ctiã bellił hagidics
spartanorũ regis ing̾cia alexandii regis epui
inlucania zophitionis p̃fecti inscithia gerebat᷑.
Quorũ agidis lacedemonios ercitata & rebelia¬
te secũ unũsa grȩcia cũ antipati fortissimis
copũs c̃gressus int magnas utrorũq strages¬
&ipse ꝓ cubuit. Alexander autẽ in italia
asfectano occidentis imperiũ emulans aleran¬
drũ magnũ pꝰ mimerosa & grauia bella ibid ẽ
tñitionẽ cȩsus funditꝰ cũ om̃ib copis sius abra¬
sus est. Occiso nãq dario ut pͥmisimꝰ ꝑsarũ
regnũ c̃cidit alerandrinorũ autt̃ nascit᷑ qd̃
regnũ. ẽ. egypti. Alexander macedo anms

Expanded text:
subjectae Tauro provinciae, atque ipse mons Taurus, subjectae Tauro provinciae, atque ipse mons Taurus, diu detrectatum jugum domitus et victus acceperit. tunc quisquam opinetur uel Orientem solum Alexandri uiribus subactum uel Italiam tantummodo Romana inquietudine fatigatam: tunc etiam bellum Hagidis Spartanorum regis in Graecia, Alexandri regis Epiri in Lucania, Zopyrionis praefecti in Scythia gerebatur. quorum Hagidis Lacedaemonius excitata et rebellante secum uniuersa Graecia cum Antipatri fortissimis copiis congressus intet ipse procubuit. Alexander autem in Italia affectans Occidentis imperium, aemulans Alexandrum Magnum, post numerosa et gravia bella ibidem gternecionem caesus, funditus cum omnibus copiis suis abrasus est. Occiso namque Dario, ut praemisimus, Persarum regnum concidit. Alexandrinorum autem nascitur, quod regnum est Aegypti. Alexander Macedo annis
Abbreviated transcription (Latin):
exertitꝰ. ipsȩ cũsex milib eqͥtũ ꝓfectus inuenit
initinere solũ relictũ: multis c̃ fossũ uulnerib¬
danũ: extrema uicȩ ꝓuulnera efflantẽ. Hunc
mortuũ in ani miscdia referri insepuchra mai¬
orũ sepeliri quȩ p̃cepit. cuiꝰ nordicã matrẽ. ut
urorẽ s etiã paruulas filias crudeli captiuita¬
te. retinebat: in tantamalorũ multitudine.
difficillima dictis sedis tͥb plis totideq̃ annis
qͥnquennies deciescentena milia equitũ quȩ¬
c̃supta & hȩc quidẽ exeoregno illisq popłis
unde iã ante annos ñ multo plures decies noui¬
es centena milia profligata referunt᷑. Quãquã
extrahas dades pereosoe tres annos &rasiȩ cur¬
tates plurime obp̃ssȩ st̾ &syria tocauastata.
Urꝰ excisa. cilicia exinanita. cappadocia sub¬
acta aegyptꝰ addicta sit. Rhodꝰ qͦq insula uit̾
ad serlututẽ treme facta successerit. plurimeq

Expanded text:
exercitu ipse cum sex milibus equitum profectus inuenit exercitu ipse cum sex milibus equitum profectus inuenit in itinere solum relictum, multis confossum uulneribus et extrema uitae per uulnera efflantem. hunc mortuum inani misericordia referri in sepulchra maiorum sepelirique praecepit; cuius non dicam matrem uel uxorem sed etiam paruulas filias crudeli captiuitate retinebat. In tanta malorum multitudine difficillima dictis fides: tribus proeliis totidemque annis quinquiens deciens centena milia peditum esunt: et haec quidem ex eo regno illisque populis, unde jam ante annos non multo plures decies novies centena millia profligata referuntur: quamquam extra has clades per eosdem tres annos et Asiae civitates plurimae oppressae sint, et Syria tota vastata, Tyrus excisa, Cilicia exinanita, Cappadocia subacta, Aegyptus addicta sit: Rhodus quoque insula ultro ad servitutem tremefacta successerit, plurimaeque
Abbreviated transcription (Latin):
diis ipsis surdis & mutis uł ĩpocestate. eẽ an¬
tistitis qͥd uelit fũgere. ł inuoluntate. c̃suletis
io malit audire. Reuertens ab hãmone addt̃
apud tharsũ bello opponit. nec pugne mora
om̃s cȩca rabiȩ inferrũ ruunt. Macedones to¬
ciens ase uictis hostib animosi. ꝑse nͥ uncant.
mori poptantes raro mullo pręlio tantũ sangui¬
ns susũ.ẽ. ẜ datiꝰ cũ iunci suos tud& mori ĩbello
baras: ꝑsuafu suorũ sugere eͥpius ẽ. Hoe p̃¬
lo asie iures & regna concider̃ totq oriens
in potestate macedonũ cessit unpũ. atq ia
naua ẽ. in hoc bello psarũ oĩs fuducia ut p̃ hoc
mullus rebellart ausussit. Pacienta psȩ post
imꝑtũ tot annorũ iugũ seruicutis acceperint
ce c̃fertissimã opib tocius orbis inuasit. Dariũ
uͦ cũ aꝓpͥnqͥs suis uĩctũ cõpedib aureis teneri
c̃ꝑisse. ꝑseqͥ statuit. itaq usso uosubsequeret᷑

Expanded text:
diis ipsis surdis et mutis, vel in potestate esse andiis ipsis surdis et mutis, vel in potestate esse antistitis quid velit fingere; vel in voluntate consulentis, quid malit audire. Revertens ab Hammone ad terapud Tharsum bello opponit. Nec pugnae mora, omnes caeca rabie in ferrum ruunt. Macedones toties a se victis hostibus animosi: Persae nisi vincant, mori praeoptantes. Raro in ullo praelio tantum sanguinis fusum est. Sed Darius cum vinci suos videret, mori in bello paratus, persuasu suorum fugere compulsus est. Hoc praelio Asiae vires et regna conciderunt, totusque Oriens in potestatem Macedonici cessit imperii, atque ita attrita est in hoc bello Persarum omnis fiducia, ut post hoc nullus rebellare imperium tot annorum iugum seruitutis acceperint.confertissimamque opibus totius orbis inuasit; Darium uero cum a propinquis suis uinctum conpedibus aureis teneri conperisset persequi statuit. itaque iusso ut subsequeretur
Abbreviated transcription (Latin):
&reliqͥs sac̃dotib munificent᷑ multa donauit.
Oblato uͦ ei uolumine damelis inqͦ scriptũ erat
quendã grȩcorũ ꝑditurũ psarũ potentiam
arbitratꝰ se ipsũ. eẽ. quẽ scriptura signaficabat
conuocans uidȩos uissit petere quas uellent ac¬
cipere donationes. P rincipȩ gͦ petente ut licero
patriis uti legii & septimũ annũ sine tributis
eẽ. mandar&e omĩa cͣcessit. inde adalias urbes ꝓ¬
fectꝰ thyrũ urbẽ. antiquissimam & florentissi¬
mã fiducia cartaginiensiũ sibi cognatorũ obsi¬
stente᷑ oppssit & cepit exinsiria mordũ atq egop¬
tũ ꝑtinaci furorẽ ꝑuadit. Inde adtẽplũ iouis
hãmonis ꝑgit. ut m̃datio adtẽpꝰ conposito ig¬
nominiã s patris incerti. & infamiã adulterȩ
mat̾s abolerae. Nam arcessitu adsefani ipst
antisticẽ ex occulto monuit qͥd sibi tamquã
ẽsulenti responderi uelit sic̃ hystorici corũ di¬
cunt. ita certꝰ alexander fuit. Nobisq ꝓdidit

Expanded text:
multa donavit. Oblato vero ei volumine Danielis, in quo scriptum erat quemdam Graecorum perditurum Persarum potentiam, arbitratus seipsum esse quem Scriptura significabat, convocans Judaeos, jussit petere quas vellent accipere donationes. Principe ergo petente ut liceret patriis uti legibus, et septimum annum sine tributis esse mandaret, omnia concessit. Inde ad alias urbes profectus, Tyrum urbem antiquissimam et florentissimam, fiducia Carthaginensium sibi cognatorum obsistentem, oppressit et cepit. Exin Syriam, Rhodum atque Aegyptum, pertinaci furore pervadit. Inde ad templum Jovis Hammonis pergit, ut mendacio ad tempus composito, ignominiam sibi patris incerti et infamiam adulterae matris aboleret. Nam accersitum ad se fani ipsius antistitem, ex occulto monuit quid sibi tanquam consulenti responderi velit, sicut historici eorum dicunt. Ita certus Alexander fuit nobisque prodidit,
Abbreviated transcription (Latin):
d reedificationt uͦ tẽpli anñ.clxri. erat. Iadd̾
uͦ defuncto ioħe. patre illiꝰ. pͥncipatũ suscepit
sacerdotii uidȩorũ. qͥb dieb incredibili rabiȩ
& amore scelerũ romanȩ matronȩ exaser̃. Etat
utiq fedꝰ ille ac pestilens annꝰ. impletȩq iãundi¬
q cat̾uatĩ strages gerebant᷑. & adhc̃ tam̃ penes oes
decorrupto aere simplex credulitas erat. cũ
ex istente quadã ancilla indice & c̃ uincentei pͥ¬
mũ multȩ matronȩ ut biberent q̃ coxerant ue¬
nena cõpulsȩ. De inde simul ut hausere: con¬
sũptȩ sunt. Tanta autẽ multitudo fuit matro¬
rer epirotarũ alexandri illiꝰ magni auuncłs.
traiectis ĩ italiã copiis: cũ bellũ ad u̾sus romanos
parar&e. & circa finitimas romȩ urbes firmare
uires exercitꝰ sui auxiliaq ł s̃ adqͥrere ł hostib
subtrahere studens bellis exerceret᷑. a sãnitib qͥ
lucane genti suffragabant᷑. maximo bello ĩ luca¬

Expanded text:
erat. Jaddus vero, defuncto Joanne patre illius, principatum suscepit sacerdotii Judaeorum. Quibus diebus incredibili rabie et amore scelerum Romanae matronae exarserunt. Erat utique foedus ille ac pestilens annus, impletaeque jam undique catervatim strages gerebantur; et adhuc tamen penes omnes de corrupto aere simplex credulitas erat, cum existente quadam ancilla indice et convincente, primum multae matronae ut biberent, quae coxerant, venena compulsae; deinde simul ut hausere, consumptae sunt. Tanta autem multitudo fuit matrorex Epirotarum, Alexandri illius magni avunculus, trajectis in Italiam copiis, cum bellum adversus Romanos pararet, et circa finitimas Romuires exercitus sui auxiliaque uel sibi adquirere uel hostibus subtrahere studens bellis exerceretur, a Samnitibus, qui Lucanae genti suffragabantur, maximo bello in Luca
Abbreviated transcription (Latin):
Sodẽ etiã tprȩ noxusq ad plurimã diei
partẽ tendi uisa.ẽ. & sarea denubib gͣndo
descendens ueris trã lapidib uerberauit. Quib
dieb etiã alexander magnꝰ uere ille gurges mi¬
seriarũ atq atrocissimꝰ turbo tociꝰ orientis est

Expanded text:
Tanc etiam nox usque ad plurimam diei partem tendi uisa eat et saxea de nubibus grando descendens ueris terram lapidibus uerberauit. Quibus diebus etiam Alexander Magnus, uere ille gurges miseriarum atque atrocissimus turbo totius Orientis, est
Abbreviated transcription (Latin):
institisse. Proinde plato utrũ iungendo phy¬
losophiã ꝑfecisse laudat᷑ quã intres partes
distribuit. unã moralẽ quȩ maxime in
actione uersat᷑. Alterã naturalẽ quȩ con¬
templationi de putata. ẽ. Tertiã rationalẽ
quȩ uerũ extͣminat᷑ afalso. quȩ lic& utriq
id.ẽ. actioni & c̃tẽplatiom sit necessaria :
Marime tam̃ c̃teplatio ꝑspectionẽ sibi iun¬
dicat u̾itatis. Idõ hȩc tripercio ñ est c̃traria
illi distinctiomi qua intelligit᷑ om̃e studiũ
sapientiȩ ĩactione & cͣcẽplatione cͣsistere.
Et athenienses.xxiiͦiͦi. littis uti ceper̾ cũan
astrologꝰ. plato qͦq & senophon nec nͣ & ali
socratici in signes habent᷑. Euagoras cũ reg¬
nare cypri ĩ furorẽ uersꝰ. ẽ. facto etiã t̾rȩ¬
motu magno: elica & bura. peloponenenstũ
urbes absortȩ s̃. Tc̃ ȩtiã fuit cartaginensiũ
bellũ illud famosissimũ.

Expanded text:
institisse. Proinde Plato utrumque jungendo, phiinstitisse. Proinde Plato utrumque jungendo, philosophiam perfecisse laudatur, quam in tres partes distribuit, unam moralem, quae maxime in actione versatur; alteram naturalem, quae contemplationi deputata est; tertiam rationalem, quae verum disterminat a falso. Quae licet utrique, id est, actioni et contemplationi, sit necessaria, maxime tamen contemplatio perspectionem vindicat veritatis. Ideo haec tripartitio non est contraria illi distinctioni qua intelligitur omne studium sapientiae in actione et contemplatione consistere; et Atastrologus, Plato quoque et Xenophon, nec non et alii Socratici insignes habentur. Evagoras cum regnaret Cypri, in furorem versus est. Facto etiam terraemotu magno Elica et Bura, Peloponensium urbes, absorptae sunt. Tunc etiam fuit Carthaginensium bellum illud famosissimum.
Abbreviated transcription (Latin):
obcausã beatũ. Qui plato cũ apud suos hone¬
sto natꝰ. eẽt. loco athenis: in genio mirabili lon
alicuiꝰ nobilitate scientie ꝑcipiendȩ. eũ fama
rapiebat. itaq & in egyptodidicit q̃cũq mag¬
na illic habebant᷑ atq docebant᷑ & inde ĩ eas
bat᷑ & qͥcqͥd italicȩ fuit philosophyȩ facilli¬
me cõp̃hendit. & qͥa magistrũ socratẽ singu¬
larit᷑ diligebat eũ loqntẽ faciens fere ĩ om̃ib
sermonib suis ceiã illa q̃ uł ab aliis didicerat
uł ipse qͣnta potuerat ĩ tellegentia uiderat
cũ illiꝰ lepore. & moralib disputationib tẽpera¬
uit. Itaq cũ studiuĩ sapientiȩ ĩactione & cõ¬
tẽplatione uerset᷑: unde una pars ciꝰ altera
Contẽplatiua autẽ adc̾spiciendas naturȩ cau¬
sas aesincert ss imã ueritatẽ. Socrates inactiua
excelluissimae memorat᷑. Phytagoras uͦ magis
c̃tẽplatiuȩ qͥb potuit intellegentiȩ uirib

Expanded text:
ob causam beatum. Qui Plato cum apud suos honeob causam beatum. Qui Plato cum apud suos honesto natus esset loco Athenis, ingenioque mirabili longalicujus nobilitate scientiae percipiendae eum fama rapiebat: itaque et in Aegypto didicit quaecunque magna illic habebantur atque docebantur, et inde in eas batur, et quidquid Italicae fuit philosophiae facillime comprehendit; et quia magistrum Socratem singulariter diligebat, eum loquentem faciens fere in omnibus sermonibus suis, etiam illa quae vel ab aliis didicerat, vel ipse quanta potuerat intelligentia viderat, cum illius lepore et moralibus disputationibus temperavit. Itaque cum studium sapientiae in actione et contemplatione versetur, unde una pars ejus activacontemplativa autem ad conspiciendas naturae causas et sincerissimam veritatem, Socrates in activa excelluisse memoratur: Pythagoras vero magis contemplativae, quibus potuit, intelligentiae viribus
Abbreviated transcription (Latin):
ret naturãq ĩ corporti & ĩ cõmutabilis lumi¬
nis ubi causȩ oiũ factarũ nat᷑arũ stabilit᷑ uiuuq̃
ĩ telligentie puritate c̃spicer&. ĩꝑitorũ tam̃ in
ione dap̾natꝰ morte multatꝰ.ẽ. S eũ pꝰea illa
ipsa quȩ publice dãpnauerat atheniensũ ci¬
uitas publice luxit ĩ duos accusatores eiꝰ usq
adeopopłi ĩ dignatio c̃ũsa ẽ. ut unꝰ corũ opp̃s¬
sus .iii. multitudinis ĩtir&. Exilio autẽ uolũ¬
tario atq ꝑpetuo pęnã similẽ alt̾ euaderae.
Tã p̃clara gͥ uite moitisq fama socrates reliqͥt
plurimos sue philosophie sectatores qͦrũ cer
ri homo beatꝰ ñ potͣ. Igit᷑ plato int̾ om̃es socͣtis
discipłos gła & fama eminentior fuit nec in¬
merito cũ de t̾minass& finẽ honi . eẽ. scd̃m
uirtutẽ uiuere & ei solie uenire posse qͥ noti¬
ciã uniꝰ dĩ habebant &ĩmitationẽ neceẽ aliã

Expanded text:
ret naturamque incorporei et incommutabilis lumiret naturamque incorporei et incommutabilis luminis, ubi causae omnium factarum naturarum stabiliter uiuunt, intellegentiae puritate conspiceret. Constat ione damnatus, morte mulctatus est. Sed eum postea illa ipsa, quae publice damnauerat, Atheniensium ciuitas publice luxit, in duos accusatores eius usque adeo populi indignatione conuersa, ut unus eorum obpressus ni multitudinis interiret, exilio autem uoluntario adque perpetuo poenam similem alter euaderet. Tam praeclara igitur uitae mortisque fama Socrates reliquit pri homo beatus non potest. Igitur Plato inter omnes Socratis discipulos gloria et fama eminentior fuit; nec immerito, cum determinasset finem boni esse secundum virtutem vivere, et ei soli evenire posse qui notitiam unius Dei habeat et imitationem, nec esse aliam