comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatur heredẽ: Altiore
ti ꝓ dilectoribꝰ scłi. qmͣ di¬
lectores scłi ad xp̃m posse ⁊¬
uerti. Cameli enĩ nomine
se intelligi uoluit: qr sponte
humiliatus infirmitatiᷤᷤ nr̃e
honera sustulit. In quo enĩ
ma infestiꝰ intelligitur ꝙͣ
impso qd̾ scriptum ẽ. qnͣto
magnꝰ es humilia te moĩbꝰ¬
Pacum aũt punetiones
significat. ꝑ punctiones do¬
lores in passione susceptos.
Foram̃ gͦ acus: dic̃ augusti¬
as passionis. qr scissa nr̃e qͣ¬
si uestũta natur: quodam¬
inodo resarcire. Idẽ recuꝑare
dignatus ẽ. quatuiꝰ post
lapsum meliꝰ reformati. gau¬
deamꝰ ad testimoniũ apłi
dicentis. quicumq enĩ in
xp̃o baptizati estis. xp̃m in¬
cipli: mirabantur ualde clicẽ¬
tes. Quis gͦ poterit saluus
eẽ: Quo ꝑtinet ista respo̾¬
sio. cum in cõparabilit̾ maior
sit turba pauꝑũ. quã diuiti¬
bus ꝑditis potuerit saluari.
nͥ qr intellexerunt cunctos qͥ
diuicias amant etiã adipis¬

Expanded text:
dubitavit haeredem? Altiori dubitavit haeredem? Altiori ti pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse converti. Cameli enim nomine se intelligi voluit, quia sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur quam in ipso quod scriptum est: Quanto magnus es, humilia te iacum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foramen ergo acus dicit angustias, passiones. Qua scissa, nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli, dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Chricipuli mirabantur valde, dicentes: Quis ergo poterit salvus esse? Quo pertinet ista responsio? cum incomparabiliter major sit turba pauperum, quae divitibus perditis potuerit salvari, nisi quia intellexerunt omnes qui divitias amant, etiam si adipis
Abbreviated transcription (Latin):
iuuante dĩ gr̃a: ut peccuni¬
as habentes ul in peccuniis
confidentes. exutis filargiri¬
e retinaclis: ianuam intrẽt
regni celestis. Et iterũ di¬
co uobis. Racilius ẽ camelũ¬
ꝑ foram̃ acus transire. ꝙͣ diui¬
tem intrare in regnũ celoꝵ. h¬
Si faciliꝰ ẽ camelum ingẽ¬
tibꝰ m̃bris enormẽ: angus¬
tum foram̃ acus penetrare.
ꝙͣ diuitẽ intrare in regnũ
dei: nullus gͦ diues intrabͤ
in regnũ dĩ. Et quom᷑ uel
ioseph: uł inueceri testam̃to
quã plurimi duntes intrau̾¬
unt in regnũ dei : nͥ forte qr
diuitias uł ꝓnichilo habe¬
re. uł ex toto relinquere dño
inspirante didicerũt. Nũ¬
quid enĩ dd̾ in regni duuci¬
is confidebat. qui ⁊ de seinz¬
ipso canit. qm̃ iniqus ⁊ pau¬
ꝑ sum ego. ⁊ alios hortatur.
diuicie si affluant. nolite
cor apponere. Credo nõ au¬
sus ẽ dicere : nolite suscipe.
Numqͥd abraham dño sb̾¬
stantiam p̾tulisse credibile
ẽ. ꝓ quo unicũ ferur non

Expanded text:
juvante Dei gratia, ut pecunijuvante Dei gratia, ut pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, januam intrent regni coelestis. Et iterum dico vobis: Facilius est cameluper foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei. Si facilius est camelum ingentibus membris enormem, angustum foramen acus penetrare, quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. Et quomodo to quam plurimi divites Dei intraverunt in regnum? nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere, vel ex toto relinquere, Domino inspirante, didicerunt? Nunquid enim David in regni divitiis confidebat, qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pauper sum ego . Et alios hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere ? Credo non ausus dicere Nolite suscipere. Nunquid Abraham Domino substantiam praetulisse credibile est, pro quo unicum ferire non
Abbreviated transcription (Latin):
dixit discipłis suis. Alm̃ dico¬
bit in regnũ celoꝵ. Claret
quidẽ qr qui hic multiplicã¬
dis duntiis incumbunt. al¬
tenꝰ uite gaudia querere con¬
tempnũt. S int̾ peccunias
habere.⁊ pecruniaᷤᷤ amare. nil¬
ta distantia est. Multi enĩ
habentes nõ amant: multi
nõ habentes amant. Itẽ alii
⁊ hñt ⁊ amant. Alii. nec ha¬
bere noc amare se diuicias se¬
culi gaudent. Quoꝵ tucior
status ẽ. qr dicere cum apło
uadent. Nobis mundꝰ cru¬
cifixus ẽ: ⁊ nos mundo. Uñ
⁊ salomõ nõ ait quihabet. s
qui amat aiuicias: fructus
nõ capiet exeis. Et ipse dñs¬
bus inuerbis huiꝰ sententie
disciplis: exponendo subiun
xit. Filioli. quam difficile ẽ
confidentes in peccuniis reg¬
num dĩ introire. Ubinotan¬
dum qd̾ nõ ait. quam inpossi¬
bile. s ꝙͣ difficile ẽ. Quod eĩ
inpossibili̾s ẽ : fieni om̃ino ñ
potest. Q d̾ aifficile ẽ: cum
labore potest. Potest ⁊ emi
fieri s cum maximo labore

Expanded text:
ait discipulis suis: Quam dif in reg., etc. Claret quidem, quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt: sed inter pecunias habere, et pecunias amare, multa distantia est. Multi enim habentes non amant, multi non habentes amant. Item alii et habent et amant. Alii nec habere, nec amare se divitias saeculi gaudent, quorum tutior status est, quia dicere cum Apostolo valent: Nobis mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, qui habet, sed qui amat divitias, fructus non capiet ex eis . Et ipse Dbus in verbis hujus sententiae discipulis exponendo subjunxit dicens: Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis, in regnum Dei introire. Ubi notandum quod non ait, quam impossibile, sed quam difficile est. Quod enim impossibile est, fieri omnino npotest. Quod difficile est, cum labore potest. Potest etenim fieri, sed cum maximo labore,
Abbreviated transcription (Latin):
uita ꝑ socutionibꝰ plenissi¬
ma eiusdẽ regni gaudium
fide certa degust᷑ant. atq ĩ
expectatione patrie celestis
que iuire in dextera signifi¬
catur. om̃iũ parit̾ electoꝵ
sincerissima dilectione fru¬
mitur. Perũ qr multi u¬
tutum studia nõ eadem qͣ
incipiunt intentione pieta¬
tutum amore tepescũt. uel
ex integro ad scelerum uolu¬
tabra relabuntur: mox terri¬
bilis sententia subinfertur.¬
erũt p̾mi nouissimi ⁊ nouis¬
sumi pͥmi. Uide eĩ uida
de apłatu inapostatam uet¬
sum. ⁊ dicito: qr multi erũt
pͥmi nouissimi. Dide latro¬
nem incruce factũ confessorẽ:
codemq die quo ꝓ suis ctu¬
cifixus ẽ peccatis. grã fidei
cum xp̃o inparadiso gauden¬
tem. ⁊ dicito: qr ⁊ nouissimi
erunt primi. S ⁊ cotidie
uidemus multos in laico ha¬
bitu constitutos magnis u¬
te meritis excellere: ⁊ alios
a pͥma etate sp̃uali gaudio
feruentes: ad extremũ ocio
corpente lascessere. atq iner¬

Expanded text:
vita persecutionibus plenissivita persecutionibus plenissima ejusdem regni gaudium fide certa degustant, a que in exspectatione patriae coelestis, quae jure in dextera significatur, omni pariter electorum sincerissime dilectione fruuntur. Verum quia multi virtutum studia non eadem qua incipiunt intentione pietatutum amore tepescunt, vel ex integro ad scelerum volutabra relabuntur, terribilis mox sententia subinferturerunt primi novissimi, et novissimi primi. Vide enim Judam de apostolo in apostatam versum, et dicito quod multi erunt primi novissimi . Vide latronem in cruce factum confessorem, eodemque die quo pro suis crucifixus est peccatis gratia fidei cum Christo in paradiso gaudentem, et dicito quod novissimi erunt primi. Sed et quotidie videmus multos in laico habitu constitutos, magnis vitae meritis excellere, et alios a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescere, atque iner
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam possidebũt. E x occa¬
sione huiꝰ sententie: quidã
introducũt mille. annos ptꝰ
resurrectionẽ: dicentes nobiᷤ.
tunc centuplũ om̃iũ rerum
qͣs dimisimꝰ: ⁊ uitam et̾ua
eẽ reddendam. nõ intelligẽ¬
tes qͦd simceteris digna sit
reꝓmissio: inuxoribꝰ. aippare¬
at turpitudo. uti qui unam
ꝓ dño dimiserit. centũ reci¬
piat infucuro. Sensꝰ g̾ iste
ẽ. qui carnalia ꝓ salu̾atore
dimiserit: sp̃ualia recipiet.
Que cõparatione ⁊ merito
su ciita erũt: quasi patuo:
nuniero centenariꝰ numer̾
comparet᷑. Unde dic̃ ⁊ apłs.
qui unam tantũ domũ. ⁊ uniꝰ
ꝓuincie paruos agros dimi¬
serat. quasi nicħ habentes.
romĩa possidentes.¶B. C̃ en¬
tenarius quippe numerus de
leua translatus indexteram.
lic candem infleru digitoꝵ
uideatur tenere figuiam ꝙͣ
habuerat denariꝰ in lena. Ni¬
miũ tam̃ qnͣtitatis magni¬
tudine suꝑcrescit. qr uide¬
licet om̃s qui ꝓpt̾ regnum
dĩ tpralia sꝑnunt. ⁊ in hac

Expanded text:
Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi si parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum domum, et unius provinciae parvos agros dimiserat: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes . tenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem inflexu digitorum videatur tenere figuram, quam habuerat denarius in laeva, nimium tamen quantitatis magnitudine supercrescit, quia videlicet, omnes qui propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac
Abbreviated transcription (Latin):
gistrũ uocauerat bonũ. et
nõ dm̃n uł dĩ filium confessꝰ
erat: discit quãuis scm̃ ho¬
minẽ comparatione dĩ nõ
cẽ bonum. De quo dr̃. con¬

Expanded text:
gistrum vocaverat bonum, et non Deum, vel Dei Filium confessus erat, discit quemvis sanctum hominem comparatione Dei non esse bonum. De quo dicitur: Con
Abbreviated transcription (Latin):
que habet. ⁊ nõ ex parte uen¬
dere sic̃ ananias fecit ⁊ saphi.¬
ra. s totum uend̾e. ⁊ cũ uen¬
dident dare om̃e pauꝑibus:
⁊ sic sibi p̾parare thesaurum
in regnum celoꝵ. Nec hoc
ad ꝑfoctionẽ suffic nisi post
contẽptas diuicias saluatorẽ
sequat᷑. id ẽ relictis malis:
faciat mata bona. Racilius
enĩ saculus contẽp̾nit᷑: quã

Expanded text:
quae habet, et non ex parte venquae habet, et non ex parte vendere, sicut Ananias fecit et Saphira, sed totum vendere, et, cum vendiderit, dare omne pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est, relictis malis, faciat bona. Facilius enim sacculus c
Abbreviated transcription (Latin):
puerilis innocentie castitas.
que nobis imitanda ꝓponit᷑
si rognũ dĩ uolumus intra¬
re.Notandum sane qd̾ iꝰ¬
ticia legis suo tp̃re custocdta.
non solum bona terre: uerum
ctiam suis cultoribꝰ uitam.
conferebat et̾nam. Dic̃ illi
sã. Non ẽ putandus homo
iste uł uoto temptantis ut
quidam putauere. dũm int̾¬
rogasse: uł de sua cẽ uita mẽ¬
titus. cum legis maudata cꝰ¬
todisse dicebat: s simplicit̾
ut uixerit eẽ confessꝰ. quia si
mendacii aut simulatione̾s
noxa reus tene̾tur: nequaꝙͣ
gereni diceret᷑ ihs. Diligit
enĩ dñs eos: qui mandata le¬
gis quãuis minora custodiit.
s nicħominis qd̾ ilege minꝰ
fuerit. his qui ꝑfecti eẽ desi¬
derant ostendit. qr nõ uenit
soluere legẽ. uuit ꝓphas: s ad¬
impletare: ad quã ꝓfecto ad¬
impletionem ꝑtinet. qd̾ hic
consequent̾ adungit. ex¬
⁊ da pauꝑibꝰ. ⁊ habebis ches¬
aurum incelo. ⁊ ueni sequere
me. Quicumq ꝑfectus eẽ
uoluerit. debet uenundare

Expanded text:
puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur si regnum Dei volumus intrare. Notandum sane quod justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae, verum etiam suis cultoribus vitam conferebat aeternam. Et ille etc. Non est putandus homo iste vel voto tentantis ut quidam putavere Dominum interrogasse, vel de sua esse vita mentitus, cum se legis mandata custodisse dicebat, sed simpliciter, ut vixerit esse confessus. Quia si mendacii aut simulationis noxa reus teneretur, nequaquam gere diceretur Jesus. Dienim Dominus eos qui mandata legis, quamvis minora, custodiunt, sed nihilominus quod in lege minus fuerat, his qui perfecti esse desiderant ostendit: quia non venit solvere legem aut prophetas, sed adimplere. Ad quam profecto adimpletionem pertinet, quod hic consequenter adjungit. Vat da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Quicunque perfectus esse voluerit debet vendere
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terrã: erunt soluta ⁊ incelo.
Quiꝰ dixerit si aũt eccłiam ñ
audierit: sit t̾ sic̃ hetͥnicus ⁊
publicanus. Et poterat ad cõ¬
temptores frõs hec occulta eẽ
responsio: ul tacita cogitatio.
Si me despicis. ⁊ ego te despi
a talibꝰ condempnant᷑. huma¬
nam sententiã: diuina sentẽ¬
tia roborari. et quod cũq liga¬
Ioħs de remissione pecc̃oꝵ qͦd
tenebuntur si cui tenuerĩt: ⁊
dimutentur si cui dimiserĩt.
post resurectionẽ a dño dictũ
ꝯmemorat. cum matħs in hoc
ẜ̃mone dnñi hoc dixisse memi¬
nent: quod ⁊ petro antea dic¬
tum fuisse idẽ ipse testat᷑. Ca¬
dem itaq seꝑe ac pluribꝰ locis
dũm dixisse. necubi moueat᷑
siordo dictoꝵ quibꝰdam repug¬
nare putabit᷑: sic̃ totiens comꝰ¬
mendanimꝰ meminisse debe¬
mus. ne hoc semꝑ ammonere
nocesse sit.s Clexxri. Iterum¬

Expanded text:
terram, erunt soluta et in coelo. Quia dixerat: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus, et poterat contemptoris fratris haec occulta esse responsio vel tacita cogitatio: Si me despicis et ego te despica tabulis condemnantur, humanam sententiam divina sententia corroborari, et quodcunque ligas de remissione peccatorum, quod tenebuntur, si cui tenuerint, et dimittentur, si cui dimiserint, post resurrectionem a domino dictum commemorat, cum Mattheus in hoc sermone dominum hoc dixisse meminerit quod et Petro antea dictum fuisse idem ipse testatur. eadem itaque saepe ac pluribus locis Iesum dixisse. necubi moueamur, si ordo dictorum quibusdam repugnare putabitur, sicut iam totiens commendauimus, meminisse debemus, ne hoc semper admonere necesse sit. LXII. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliã simꝰ in placabi¬
habeamꝰ discordias: nõne no¬
bis uidemur rocte redigendi
ĩ carcerẽ. ⁊ sub exemplo oꝑis
nr̃i hoc agere. ut maioꝵ nõbiᷤ
delictoꝵ uenia nõ relaxetur:

Expanded text:
umeliam simus implacabihabeamus discordias, nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem, et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxetur?
Abbreviated transcription (Latin):
cendum ẽ. ut detestandus ha¬
beatur. ⁊ qui nõ potuit pudore
saluari. saluetur obꝓbriis
sit t̾ sicut et̾icus ⁊ publicanꝰ¬
Quando au̾t dicitur. sit t̾ sic̃
et̾ͥncus ⁊ publicanꝰ: ostendi¬
tur maioris eẽ detestationis.
qui sub noĩe fidelis agat oꝑa
infidelium: quã hii qui aꝑte

Expanded text:
cendum est, ut detestationi eum habeant, et qui non potuit pudore salvari, salvetur opprobriis. Sit tibi sicut ethnicus et publicanQuando autem dicitur: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus , ostenditur majoris esse detestationis, qui sub nomine fidelis agit opera infidelium, quam qui perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Sic pocest intelligi cum
tunc illum habuisse sermonẽ:
quẽ matħs int̾ posuit ⁊ lucas
tacuit. hoc ẽ inmonte. Ac de¬
inde cum descendiss in loco cã¬
pestri: habuisse alterũ similẽ.
de quo matħs tacet. luchas
non tacet. & utrũq sermonẽ

Expanded text:
i, potest intelligi, cum tunc illum habuisse sermonem quem Matthaeus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte. Ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
tur se dm̃ scire: factis aũt negãt.¬
A6. Uere aũt ac ꝓprie illidicũt
quoꝵ uoluntatẽ ac m̃tem non
abhorret & ꝓlacio sermonis siui.
sc̃dm ꝙͣ significationẽ dic̃ apłs.¬
Nemo dicere dñm iħm.nisi in
sp̃u scõ. Atq illud. ad rẽ maxi
ꝑtinet ne decipiamur. tenden¬
tes ad contẽplationẽ ueritatis:
nõ solum hominẽ xp̃i ꝑ eos qui
nom̃ agũt ⁊ facta nõ agunt. sed
etiam quibꝰdam factis acq mi¬
radis: qualia ꝓpt̾ in fideles. cũ
fecerit dñs monuit tam̃ ne tali¬
bus decipiam᷑. arbitrantes ibi
eẽ inuisibilem sapientiam.u.¬
bimiraculũ uisibile uiderem᷑:
cidicent mͥ milla die. Dñe dñe
nõne in noĩe tuo ꝓphauimus.¬

Expanded text:
um verbis scire, factis autem negant. Vere autem ac proprie illi dicuntur a quorum voluntate ac mente non abhorret prolatio sermonis sui. Secundum quam significationem dicit Aposest dicere Dominum Jesum, nisi in sancto. Atque illud ad rem maxime pertinet ne decipiamur, tendentes ad contemplationem veritatis non solum nomine Christi, per eos qui nomen agunt et facta non agunt, sed etiam quibusdam factis atque miraculis: qualia propter infideles cum fecerit Dominus, monuit tamen ne talibus decipiamur, arbitrantes ibi esse invisibilem sapientiam, ubi miraculum visibile viderimus. dicent in illa die, Domine, Domine, nonne in no
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nolite solliciti eẽ decras¬
tino. Non enĩ dr̃ crastinus di¬
es nͥ intẽpore. ubi p̾terito succe¬
dit futurũ. Ergo cũ aliquid
boni oꝑamur: ñ tp̃ralia s eter¬
na cogitemꝰ: tũc ent illud bonũ
⁊ ꝑfectum opꝰ. Crastinis eĩ¬
dies. sollicitꝰ erit sibi ip̃i. Idẽ
ut cũ oportuerit sumas cibũ
ul potum uł indum̃tum: cũ
ipsa scilic necessitas utgere
ceꝑit: aderunt enĩ hec. qr no¬

Expanded text:
. Nolite ergo solliciti esse de crastino. non enim dicitur crastinus dies nisi in tempore, ubi praeterito succedit futurum. ergo cum aliquid boni operamur, non temporalia, sed aeterna cogitemus; tunc erit illud bonum et perfectum opus. crastinus eit, sollicitus erit sibi ipsi: id est ut cum oportuerit sumas cibum vel potum, vel indumentum, cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. Aderunt enim haec, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ faciat.qr ⁊ subouina pel¬
le cauendos lupos dñs p̾cepit.
s ex fructibꝰ inqͥt eoꝵ cognos¬
cetis eos. G un enĩ ceꝑin̾t ali¬
quibꝰ temptationibꝰ ea ipsa
illis substrahi uł nogari. que
isto uelamine ul consecuti sũt
uł consequi cupuit. Tunc ne¬
cesse ẽ appareat utrũ lupꝰ in
ouina pelle sit: an ouis insua.
Non enĩ ꝓpt̾ea ornatu suꝑfluo
deb aspectus hominũ mulce¬
re xp̃ianos: qr illũ parcũ ha¬
bitum ac necessarium: etiam
simulatores sepe usurpãt: ut
incautos decipiant: qr ⁊ ille
oues nõ debet᷑ pelles suas de¬
ponere. s aliqñ eis lupi se con¬

Expanded text:
aliqua faciat, quia et sub ouina pelaliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum acsimulatores saepius usurpant, ut incautos decipiant: quia et illae oves non debent pelles suas deponere, si aliquando eis lupi se con
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem suã. Manifestum
ẽ his p̾ceptis omne̾ nr̃am intẽ¬
tionem in int̾iora gaudia di¬
rigi. ne foris querentes m̾cedẽ
huic sclo conformem᷑: ⁊ amit¬
tamꝰ ꝓmissionẽ tanto solidio¬
ris atqr firmoris. qnͣto int̾io¬
ris bitudinis: qua nos elegit
ds̃ conformes fieri ymagiis
fil ii eius. In hoc aũt capło maxͤ
animadu̾tendũ ẽ: in solo reꝵ
corporearũ intore atq pompa:
s etiam in ipsis sordibꝰ luctuo¬
sis oẽ posse iactantiã.⁊ coꝑicu¬
losiorẽ. quo sub noĩe seruitutis
dĩ decipit. Qui gͦ in mod̾ato cł¬
tu corporis. atq uestitus uel
le cõuincitur rebꝰ ipsis põpaꝵ
scłi eẽ sectator: noc quẽꝙͣ fallit
dolosa rmagine sc̃ĩtatis. Qui
aũt in ꝓfessione xp̃ianitatis in¬
usitato scalore ac sordibꝰ intẽ¬
tos in se hominũ oclos facit:
cũ iduoluntate faciat nõ nece̾¬
sitate patiatur: cet̾is eius oꝑibꝰ
potest comci utrũ hoc contẽptu
suꝑflui cultus. an ambitione

Expanded text:
eddet uobis. manifestum est his praeceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus uel le conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione
Abbreviated transcription (Latin):
que fluidae ⁊ que augmienta¬
ri nõ potest. & inunã copłam
redigi: om̃is hereticoꝵ ẜmo:
ad hoc edificatur ut corruat.
Et descendit pliuna. ⁊ uener̃
flumina ⁊ flauerũt uenti: ⁊
irruerũt in domũ illã ⁊ cecidit.
Quid ꝑ pluuiam nͥ multimo
das diabolicas tẽptationes.
ꝑflumina aꝑtas manifestasq
ꝑsecutiones: P uentos mali¬
gnos sp̃s intelligi uoluit.qr
uniꝰ cuiꝰq conscientia. que
spe defixa indm̃i nõ ꝑmanet:
neq incemptationibꝰ neq in
ꝑsecutionibꝰ: neq ante malig¬
nos sp̃s subsistere ualet.⁊ tãtoᷤ

Expanded text:
quae fluida est, et coaugmentari non potest, nec in unam copulam redigi, omnis haereticorum sermo ad hoc aedificatur, ut corruat. Et descendit pluvia, et venerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et cecidit. Quid per pludas diabolicas tentationes? per flumina, apertas manifestasque persecutiones? per ventos, malignos spiritus intelligi voluit? quia uniuscujusque conscientia, quae spe defixa in Deum non permanet, neque in tentationibus, neque in persecutionibus, neque ante malignos spiritus subsistere val
Abbreviated transcription (Latin):
ea maliciam noĩatam arbitror.
qr penalis ẽ nob̃. Ptinet enĩ
ad hanc fragilitatẽ ⁊ mortali¬
tatẽ quã peccando meriumus.
Huic gͦ pene tp̃ralis necesfita¬
tis. noli. addere aliquid graurꝰ.
ut nõ solũ patiaris harum reꝵ
indigentiam. s etiã ꝓpt̾ hanc
explendam milices. Hoc aũt
loco uehement̾ cauendum ẽ:
ne forte cum uiderimꝰ aliquem
seruũ di ꝓuidere ne ista noce ᷤ¬
saria desint: uł sibi uł eis qͦꝵ
sibicuta cõmissa ẽ: iudicemꝰ
eum contra p̾ceptum dñi fa¬
cere.⁊ de crastino eẽ sollicitũ.
Nam ⁊ ipse dñs cui ministra¬
bant angłi. tam̃ ꝓpt̾ exẽplũ
neqͥs ꝓpt̾ea scandalũ patere¬
tur. cum aliquẽ ẜuoꝵ eiꝰ am¬
madu̾tiss ista nocessaria pro¬
curate. loculos habere digna¬
tus ẽ cũ peccuma. unde usibꝰ
necessarus quicqͥd opꝰ fuiss
p̾beret᷑. Quoꝵ loculoꝵ custoᷤᷤ

Expanded text:
ea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis, pertinet enim ad hanc fragilitatem et mortalitatem quam peccando meruimus. Huic ergo poenae temporalis necessitatis noli addere aliquid gravius, ut non solum patiaris harum rerum indigentiam, sed etiam propter hanc explendam milites Deo. Hoc autloco uehementer cauendum est, ne forte, cum uiderimus aliquem seruum dei prouidere, ne ista necessaria desint uel sibi uel eis quorum sibi cura commissa est, iudicemus eum contra praeceptum domini facere et de crastino esse sollicitum. nam et ipse dominus, cui ministrabant angeli, tamen propter exemplum, ne quis scandalum pateretur, cum aliquem seruorum eius animaduertisset ista necessaria procurare, loculos habere dignatus est cum pecunia, unde usibus necessariis quidquid opus fuisset praeberetur; quorum loculoru
Abbreviated transcription (Latin):
eugłm: idẽ regnũ dĩ. itaut si
desit cibꝰ: nõ queramꝰ regnum
dĩ. Hoc ẽ gͦ primũ querere ci
ore loco ponere: illud post̾iore.
Si aũt id̾o queramꝰ cibũ. ut ha¬
beamꝯ regnũ dĩ: faciamꝰ id qd̾
dictũ:. Querite pͥmũ regnũ dĩ¬
⁊ iusticiam eiꝰ: idẽ hoc p̾ponẽ¬
tibꝰ cet̾is rebꝯut ꝓpt̾ hoc cet̾a
queramꝰ: nõ debet subeẽ solli¬
citudo. ne illa desint. que huic
uite ꝓpt̾ rognũ di sũt necessa¬
impedim̃to. necũ ista queri¬
tis. illinc au̾tamin. aut ne
duos fines constituatis. ut ⁊
rognũ dĩ ꝓpt̾ se appetatis. et
ista necessaria. S hec potius
ꝓpt̾ illud. it.a uob̃ no deerunt.
stis. Duobꝰ aũt dñis ẜuire co
natur. qui ⁊ regnũ dĩ ꝓ mag¬
no bono appetit᷑: ⁊ hec tp̃rali¬
a. Non pot̾it aũt simplicem
habere ocłm. ⁊ uni dño dõ ser¬
iure: nͥ quecũq sũt cet̾a si sũt

Expanded text:
erius regnum Dei; ita ut si non desit cibus non quaeramus regnum Dei: hoc est primum quaerere cibt, hoc priore loco ponere, illud posteriore. Si autem ideo quaeramus cibum, ut habeamus regnum Dei, facimus quod dictum est, Quaerite primu justitiam Dei, id est, hoc praeponentibus caeteris rebus, ut propter hoc caetera quaeramus, non debet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regnum Dei sunt necessaimpedimento. Et cum ista quaeritis, illinc avertamini, aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria, sed haec potius propter illud vobis non deerunt, stis duobnatur, qui et regnum Dei pro magno bono appetit, et haec temporalia. Non potest autem simplicem habere oculum, et uni Domino Deo servire, nisi quaecunque caetera si sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. aliqñ. approbare: qm̃ nouit
ac ignorabitur. & scit gͦ reꝓbos
quos cognoscendo uidicat. Ne¬
q enĩ iudicass. quos minime co¬
gnosceret. Et tam̃ quodam mͦ¬
ꝓbat. Non inqͥt legaliũ festiui¬
tatũ epulatio uiuat: quẽ fidei
pietas nõ ꝯmendat. Non scien¬
tia scripturaꝵ dõ notum facit:
quẽ oꝑum inquitas obtutibꝰ
erꝰ ostendit indignũ. Uñ seqͥt᷑.¬

Expanded text:
r, aliquando approbare? Quoniam novit t, ignorabitur, et scit ergo reprobos, quos cognoscendo, judicat, neque enim judicasset quos minime cognosceret; tamen quodammitatis. Non, inquit, legalium festivitatum epulatio juvat, quem fidei pietas non commendat; non Scripturarum scientia Deo notum facit, quem operum iniquitas obtutibus ejus ostendit indignum. Ibi erit
Abbreviated transcription (Latin):
ta sollicitudiẽ de alim̃tis. con¬
nuit. Id rumo enĩ hec ad neces¬
sitatẽ implendã hoõ querit.
Cum aũt hec habundauint:
incip̃ ⁊ suꝑbire de talibꝰ. Ta¬
le ẽ hoc ac si se uulneratꝰ quis
iactet ⁊ qd̾ habeat multa em¬
plestra in domo: cũ hoc illi bo¬
nũ eẽt ut uulnera nõ habet:¬
⁊ ne uno quidẽ indigeret em¬
ostendit. ñ hec ẽẽ appetenda
tanꝙͣ talia bona nr̃a. ut ꝓpter
ipsa delramꝰ bñfacere siquid
facimus. S tam̃ eẽ necessaria.
Quid enĩint̾ sit int̾ bonũ qd̾
appetendũ ẽ.⁊ necessariũ quod
sũdum ẽ: hac sententia de¬
claraut cũ ait. Querite gͦ

Expanded text:
 sollicitudinem de cibis, atolli. primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit; cum autem haec abundauerint, incipit et superbire de talibus. tale est hoc, ac si se uulneratus quis iactet, qui habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset, ut uulnera non haberet et ne uno quidem indigeret emostendit, non haec esse appetenda tanquam talia nostra bona, ut propter ipsa debeamus benefacere si quid faciamus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravit cu
Abbreviated transcription (Latin):
ligiositatis m̃tientes. Id xp̃i¬
anũ itaq nom̃ multos dedu¬
cere nicuntur: dulcibꝰ sermo¬
nibꝰ multis scandalũ inferẽ¬
tes. Isti sũt de quibꝰ iterum
ait apłs. ꝑ suos dulces ẜmões
⁊ blandos: seducũt corda in¬
attendere. s ad oꝑa. Nolite
uestim̃tum cõsiderare s inspi¬
cite figuram fallace̾. Apłos p̾¬
dicant. s apłis contraria annũ¬
ciant. Mrẽs magnificat: s¬

Expanded text:
ligiositatis mentientes. Per Chriligiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda inattendere, sed ad opera. Nolite vestimentum considerare, sed inspicite figuram fallaciae. Apostolos praedicant, sed apostolis contraria annuntiant; martyres magnificant, s
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmunt. Aliqñ si detꝰ copia.
etiã gladiis. sine int̾missioe̾
aũt suis pͣiuis moribꝰ ⁊ exem¬
plis. Idcuxo om̃s p̾ueniensdo¬
minus adortatꝰ est dices: at¬
tendite a falsis ꝓpħis. Attẽ¬
dite diligentiꝰ. obseruate ca¬
utius. ut nõ seducamini. ut
nõ circũueniamin: ut non
fallamini. Attenlite gͦ. hoc
ẽ consid̾ate. qr nõ sũt oues sed
lupi inuestim̃to ouiũ. qr nõ
sũt religiosi. s in religiosi in
figura religiositatis. qd̾ non
sũt xp̃iani. s ueritate uacui:
nabat dicẽs. Scio enĩqr postꝰ
discessũ meũ introibũt in uõ
lupi rapacos. Lupi uͦ graues
nominant᷑: om̃s infideles he¬
retici. qui grauit̾ scãm eccłia
nunt. Aliqñ peccunie irruũt
aliene: aliqũdo in ipsos poc¬
cumaꝵ dños. multo magis
etiã satagunt am̃as raꝑe: et
secũ miserabilit̾ in ꝑditionẽ
deducere. ⁊ uestitũ omũ hałr
dicuntur qd nom̃ habeãt xp̃i¬
anitatis: uł qr assimilant se
ministris iusticie. figurã re¬

Expanded text:
primunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omnes praeveniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt Christiani, sed veritate vacui  post discessum meum introibunt in vos lupi rapaces . Lupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam nunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram re
Abbreviated transcription (Latin):
ea ipsa illis subtrahi uł nega¬
ri. qua isto uelamine consecu¬
ti sunt uł consequi cupuit. tũc
necesse ẽ appareat. utrũ lupus
inouina pelle sit: anoiis in su¬
a. Non enĩ ꝓpt̾ea ornatu suꝑ¬
fluo deb aspectus hominum
mulcere xp̃ianos: qr illũ par
cum habitum ac necessauum.
etiã simulatores sepe usurpãt
ut in cautos decipiant. qr ⁊
ille oues nõ debent pelles suaᷤ
deponere. si aliqnͣdo eis lupi se

Expanded text:
i uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum cum habitum ac necessarium etiam simulatores saepius usurpant, ut incautos decipiant: quia et illae oves non debent pelles suas deponere, si aliquando eis lupi se
Abbreviated transcription (Latin):
maledicta sustinuerũt. Non
blasphemauerũt dm̃: s ablã¬
phematoribꝰ int̾fecti sũt. Isti
aũt om̃ia miquissima. omia
inreligiosa implere curarũt:
scõs ꝑsecuntur. fideles oppͥmũt.
dm̃ etiam sinõ u̾bis: moribuᷤᷤ
blasphemant. as̃. Cum enim¬

Expanded text:
 non blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem iniquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fideles opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus blasphemant. Sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uia que ducit ad uitã. ⁊ pau
ei sũt qui inueniunt eã. Fiħ.¬
Lata uia ẽ. scłi uoluptatos
quas appecunt hoiẽs. Angus¬
ta q que ꝑ labores ⁊ ieiunia
panditur ꝑ quã ⁊ apłs ingrẽ¬
susẽ. ⁊ ut cimotheus ꝑ eã in¬
grediatur hortat᷑. simulq
consid̾a ꝙͣ signant̾ de utraq
uia loquutus sit. ꝑlatã mul¬
ti ambulãt. angustam pauci
inueniunt. Latam nõ que¬
rimꝰ nec inuentione opꝰ est:
sponte se offert. ⁊ errantium
uia ẽ. Angustam uͦ nec om̃s
inueniunt. nec qui inuener¬
int statim ingirdiunt᷑ ꝑ eã.
Si quidẽ multi inuentã ue¬
ritatis uiã. capti scłi uolupta¬
Hic gͦ illi qui ꝓmictunt sapi¬
entiam cognitionẽq ueritatiꝰ
ꝙͣ n̾o habent: p̾cipue cauen¬
di sunt. sic̃ sunt heretici qui
se plerũq paucitate cõmẽdat.
& id̾o cum dixiss paucos ẽẽ
qui mueniunt angustã por¬
tam ⁊ artã uiam: ne se illi sb̾¬
ponant noĩe paucitatis. statĩ

Expanded text:
re juberet, eumdem mox sensum ci sunt qui inveniunt eam. Lata via est saeculi voluptas, quam appetunt homines. Angusta, quae per labores et jejunia panditur, quam et Apostolus ingressus est : et ut Timotheus per eam ingrediatur, hortatur . Simulque considera quam signanter de utraque via locutus sit. 40 Per latam multi ambulant, angustam pauci inveniunt. Latam non quaerimus, nec inventione opus est: sponte se offert, et errantium via est. Angustam vero, nec omnes inveniunt, nec qui invenerint, statim ingrediuntur per eam. Siquidem multi, inventa veritatis via, capti saeculi voluptaui promittunt sapientiam cognitionemque veritatis quam non habent, praecipue cavendi sunt; sicut sunt haeretici, qui se plerumque paucitate commendant. Et ideo cum dixisset paucos esse qui inveniunt angustam portam et arctam viam, ne se illi supponant nomine paucitatis, statim
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ in ꝓpħis ⁊ lege.
s.lu.sxu. Intrate ꝑ angustã¬
portam. qr lata porta ⁊ spacio¬
sa uia que ducit ad ꝑdicionẽ¬
⁊ mlti sũt quuntrant ꝑ eam.¬

Expanded text:
natura docuit, non amantem vero beneficiis ad amorem cogi, Christi solum doctrina perfectos instituit, cum nos priores prout nobis fieri velimus, aliis face
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ celũ celi dño. id ẽ in
firmam̃to sp̃uali. Non enĩ ĩ
co qd̾ transiet cõstituere ⁊col¬
locare debemꝰ thesaurũ nr̃m
nec. Celumau̾t ⁊ t̾ratransiet.¬

Expanded text:
dictum est, Coelum coeli Domino , id est in firmamento spirituali, non enim in eo quod transiet, constituere et collocare debemus thesaurum nostrum net: coelum autem et terra transie
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ firmitatẽq añi. ut ea q̃
p̾cipiunt᷑ implere possimus.
tatem uiriũ. contẽplatio ma¬
infestationẽ reꝵ desiderat. H¬
rendum ẽ. ut illud det᷑ hoc in¬
ueniatur. S cognitio in hac
uita. uia pͥus ꝙͣ ipsiꝰ possessi¬
onis ẽ. S cum quisq ueram
inuenerit. ꝑueniet ad ipsam
possessionẽ: que tam̃ pulsan
peticio. inquifitio. pulsatio.
manifesta fiant: sub aliqͦ ex¬
emplo ponams. Tidemꝰ ali¬
quẽ infirms pedibꝰ ambulare
nõ posse. Prus gͦ sananduᷤ ẽ
⁊ firmandus ad ambulandũ.
& ad hoc ꝑtinet qd̾dicit. peti¬
te. Quid enĩ ꝓest qd̾ ambula¬
re lam ul etiam currere pot̾.
cit eo quo uult ꝑuenire. Quã
cum tenuerit ⁊ ꝑegerit: eum
ipsũ locum ubi habitare uit
sic lusum unienerit neq am¬
pulsate. Magnam aũt spẽ
dedit ⁊ ille: qui ꝓmittendo
nõ decepit. Ait enĩ. Omnis¬
enĩ qui petit accipit.⁊ quique¬

Expanded text:
tatem firmitatemque animi, ut ea quae tatem firmitatemque animi, ut ea quae praecipiuntur implere possimus: ltatem virium, contemplatio manifestationem rerum desiderat. Haerendum est; ut illud detur, hoc inveniatur. Sed cognitio in hac vita, viae priusquam ipsius possessionis est; sed cum quisque veram viam invenerit, perveniet ad ipsam possessionem, quae tamen pulsanti petitio, inquisitio, pulsatio, manifesta fiant, sub aliquo exemplo ponamus. Videmus aliquem infirmis pedibus ambulare non posse: prius ergo sanandus est et firmandus ad ambulandum; et ad hoc pertinet quod dicit: Petite. Quid autem prodest quod ambulare jam, vel etiam currere potest, cit eo quo vult pervenire: quam cum tenuerit, et pervenerit ad cum ipsum locum ubi habitare vult, si clausum invenerit; neque amPulsate. 73. Magnam autem spem dedit et dat ille qui promittendo non decipit: ait enim, Omnis qui petit, accipit
Abbreviated transcription (Latin):
inmunditia reꝵ tp̃raliũ di¬
lectione concipitur: id ẽdilec¬
tione huiꝰ scli cui ubem᷑ re¬
nuntiare : ut mundi eẽ pos¬
simꝰ. Quigͦ mundũ ⁊ sim¬
plex cor habere appecit: non
deb sibi reusuiden. si aliq̃d
occultat qd̾ ille cui occultat
caꝑe nõ põt. Nec ex eo arbitrã¬
dum ẽ licere m̃cui: nõ enĩ ẽ
consequens. ut cũ ueꝵ occulta¬
tur: falsum dicat᷑. Cum gͥ
nibꝰ ⁊ margarite ante porcoᷤᷤ
mittant᷑. Idotuit auditor oc¬
currere ac dicere consciꝰ ignor¬
antie atq infirmitatis sue.
⁊ audiens p̾cipi sibi ne hec da¬
ret: qd̾ seipsum nondũ acce¬
pisse sentiebat. Potuit gͦ occur¬
rere ac dicere. qͦd scm̃ me dare
canibꝰ. ⁊ qͣs margaritas me
mittere añ porcos uetas. cum
adhuc ea me habere nõ uid̾am:
oportunissime subiecit dicẽs.
etite ⁊ dabit᷑ uob̾.
querite ⁊ inuenietis. pul¬
sate ⁊ aꝑietur uob̃. Idecicio
ꝑtinet ãdimpetrandam sani¬

Expanded text:
immunditia rerum temporalium diimmunditia rerum temporalium dilectione concipitur, id est, dilectione hujus saeculi, cui jubemur renuntiare ut mundi esse possimus. Qui ergo mundum et simplex cor habere appetit, non debet sibi reus videri, si aliquid occultat, quod ille qui occultat, capere non potest. Nec ex eo arbitrandum est licere mentiri: non enim est consequens ut cum verum occultatur, falsum dicatur. nibus, et margaritae ante porcos mittantur, potuit auditor occurrere et dicere, conscius ignorantiae atque infirmitatis suae, et audiens praecipi sibi ne daret, quod scipsum nondum accepisse sentiebat: potuit ergo occurrere ac dicere, Quod sanctum me dare canibus, et quas margaritas me mittere ante porcos vetas, cum adhuc ea me habere non videam? opportunissime subjecit, dicens, « Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsatpertinet ad impetrandam sani
Abbreviated transcription (Latin):
porcos ⁊ ꝓcontemptoribꝰ po¬
sitos ñ incongrueaccipimuᷤᷤ.
Qd̾ aũt ait. conu̾si disrum¬
ꝑant uos: nõ ait ipsas mar¬
garitas difrũpant. illas eñi
conculcando etiam conu̾tũ¬
tur: ut adhuc aliquid audi¬
ant. difrũpant tam̃ in eũ a qͦ
iam missas margaritas con¬
culcauer᷑. Nonenĩ facile ĩue¬
neris. qd̾ gratum ei ẽẽ possit: qͥ
margaritas calcau̾it idẽ cũ
magno labore dnuna muen¬
ta contẽpserit. Qͥ aũt tales
docent. quomͦ nõ disrumpat᷑
indignando ⁊ stomacando.
nõ uideo. utrũq aũt añial in¬
mundũ ẽ: ⁊ canis ⁊ porcus.
Cauendum ẽ gͦ neqͥd aꝑiatur
ei qui ñ capit. Meliꝰ enĩque¬
uit qd̾ clausũ est: qmͣ id quod
oꝑtum ẽ aut in festat aut ne¬
gligit. Neq uͦ alia causa reꝑ¬
itur. curea q̃ manifesta ⁊ ma¬
gna sũt ñ accipiant᷑: p̾t̾ odi¬
um ⁊ contẽptum. Quoꝵ ꝓpt̾
unũ canes. ꝓpt̾ aliũ porci no¬
minati sũt. Que tam̃ om̃is

Expanded text:
porcos pro contemptoribus poporcos pro contemptoribus positos non incongrue accipimus. 69. Quod autem ait, Conversi disrumpant vos, non ait, ipsas margaritas disrumpant. Illas enim conculcando, etiam cum convertuntur ut adhuc aliquid audiant, disrumpunt tamen eum a quo jam missas margaritas conculcaverunt. Non enim facile inveneris quid gratum ei esse possit, qui margaritas calcaverit, id est, cum magno labore divina inventa contempserit. Qui autem tales docet quomodo non disrumpatur inon video. Utrumque autem animal immundum est, et canis et porcus. Cavendum est ergo ne quid aperiatur ei qui non capit: melius enim quaerit quod clausum est, quam id quod apertum est aut infestat aut negligit. Neque vero alia causa reperitur cur ea quae manifesta et magna sunt, non accipiant praeter odium et contemptum, quorum propter unum canes, propter alterum porci nominati sunt. Quae tamen omnis
Abbreviated transcription (Latin):
sius. ⁊ cõuersi disrũpant uos.
conacus ⁊ uoluntas teneretur
rea. ꝙͣuis illud scm̃ nat᷑a inui¬
olabile atq incorruptibile:
maneat. Margarite aũt que
legoriarũ integum̃tis: quasi
aꝑtis concis inueniuntur.
Licet itaq intelligi una ea¬
demq res ⁊ scm ⁊ margarita
corrumpi: margarita exeo qd̾
nõ deb concempm. Conat
uile ducit. ⁊ quasi infra se exi¬
quid contẽpnit᷑. Quaꝓpter
canes. qm̃ exiliunc ad delace¬
randũ. Qd̃ aũt delacerant:
inqͥt scm̃ dare canibꝰ. qr et si
delaceran ⁊ corrumpinõ pot:
⁊ manet integrũ atq iniio¬
labile: illi cam̃ qͥd uelint co¬
gitandũ ẽ. qd̾ accit̾ atq mi¬
micissime resistant. ⁊ inquã¬
tum in ipsis ẽ si fieri possit.
conantur ꝑimere uentatẽ.
Idorciuͦ ꝙͣuis nõ ita ut canes
morsu appetãt. passumm tamẽ
calcando inquinãt. Nõlite¬
gͦ mutatis inqͥt margaritas
uras ante porcos. ⁊ rl. Caneᷤᷤ¬
gͦ ꝓ obpugnatoribꝰ ueritatis

Expanded text:
conversi disrumpant vos. conatus et voluntas tenetur rea, quamvis illud sanctum natura inviolabile atque incorruptibile maneat. Margaritae autem, qlegoriarum integumentis, quasi apertis conchis, inveniuntur. Licet itaque intelligi una eademque res et sanctum et margarita corrumpi, margarita ex eo quod non debet contemni. Conatur vile ducit et quasi infra se exiquidquid contemnitur. Quapropter canes quoniam insiliunt ad dilacerandum, quod autem dilacerant inquit, sanctum dare canibus: quia etsi dilacerari et corrumpi non potest, et manet integrum atque inviolabile; illi tamen quid velint cogitandum est, qui acriter atque inimicissime resistunt, et quantum in ipsis est, si fieri possit, conantur perimere veritatem. Porci vero quamvis non ita ut canes morsu appetant, passim tamen calcando coinquinant: « Non ergo miseritis margaritas vestras ante porcos, ne ergo pro oppugnatoribus veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
pulsanci aꝑietur: Etgo cui
nõ cdatur. ⁊ qui nõ iuenit ⁊
cu nõ aꝑietur. apparet qd̾ nõ
bene pecierit. quesierit. pulsa¬
Panis intelligitur caritas. ꝓp¬
ter maiorẽ appetitũ.⁊ tam ne¬
cessariũ ut sine illa cet̾a ncħ
sint. sic̃ sine pane m̃sa in ops.
cui contrana ẽ cordis duricia.
quã lapidi cõparauit. Aut si
uisibiliũ. uł ꝓpt̾ aquã bap¬
tisim. uł qr de inuisibilibꝰ lo¬
cis capitur. qd etiã fides huiꝰ
mundi fluctibꝰ circũlatrata
nõ frangit᷑: recte pisci compa¬
ratur. Ci contrarrũ posuit
serpentem ꝓpt̾ uenena falla¬
cie. que etiam pͥmo homini
male suadendo p̾seminauit.

Expanded text:
i aperitur, ergo cui non datur, et qui non invenit, et cui non aperitur, apparet quod non bene petierit, quaesierit, pulsaPanis intelligitur charitas propter majorem appetitum, et tam necessarium, ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops. Cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Aut si visibilium, vel propter aquam baptismi, vel quia de invisibilibus locis capitur. Quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. Cui contrarium posuit serpentem, propter venena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminavit.
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ tale sit intiũ qͦd nũqͣm
mines eẽ ⁊ habere potuisse.
Siuͦ habuimꝰ ⁊ ñ habemus:
tangat memoriã cõmunis
infirmitas. ut illam rep̾hen¬
sionẽ aut obuirgationẽ. nõ
odiũ s miscdia p̾recedat. ut
siue ad correctionẽ eiꝰ ꝓpt̾ quẽ
id facimꝰ siue ad ꝑuersionẽ
ualuerit. Namincertꝰ ẽ exi¬
tus nos camͣ de simplicitate
ocłi nr̃i securi sumꝰ. Si aũt
cogitantes nos metipsos ĩue¬
nerimꝰ in eo ẽẽ uitio in quo ẽ
ille quẽ rep̾hendere paraba¬
mus. ñ reprehendamꝰ neq
obiurgemꝰ s tam̃ congemeᷤᷤ¬
camꝰ ⁊ nõ illũ ad obt̃ẽꝑandũ
mꝰ. Raro gͦ ⁊ magna necessi¬
tate obuirgationes adhiben¬
de sũt: itacam̃. ut etiam ihiᷤᷤ
ipsis. nõ nob̃ s dño ut seriua¬
tur instemꝰ. Ipse ẽ enĩ finis.
ut nicħ duplici corde faciamꝰ
auferences trabem de ocło
nr̃o inuidentie uł malicie uł
simulationes. ut uideamꝰ ei¬

Expanded text:
utrum tale sit uitium, quod numquam utrum tale sit uitium, quod numquam mines esse et habere potuisse; si uero habuimus et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem uel obiurgationem non odium, sed misericordia praecedat, ut sine ad correctionem eius propter quem id facimus, siue ad peruersionem ualuerit — nam incertus est exitus — nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. si autem cogitantes nosmet ipsos inuenerimus in eo esse uitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque obiurgemus, sed tamen congemescamus et non illum ad obtemperandum necessitate obiurgationes adhibendae sunt, ita tamen, ut etiam in his ipsis non nobis, sed deo ut seruiatur instemus. ipse est etiam, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus ei
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃e. igis. si uerbi gr̃a qd̾ ira ille
peccauit. tu odio rep̾hendis.
Quantũ aũt int̾ festucam &
trabem qͣsi tantũ int̾ iramdis¬
tat ⁊ odium. Odiũ ẽ enĩ ira in¬
ueterata. quasi que uetustate
ipsa tantũ robur acceꝑit. ut
merito appellaᷤ̾tur trabes. Fie¬
ri. aũt pocest ut si irascaris homi¬
ni. uelis etiam corrigi. Si aũt
oderis hominẽ. nõ potes eũ uel¬
le corngere. ⁊ ideo impossibiledr.
ut festucam frĩs ocdo demat qui
suo trabem gestat incdo. Sq̃r
y poctita eice primũ trabẽ de ocu¬
cam deocło frĩs tui. Idẽ pri¬
mo abste expelle odiũ. ⁊ dein¬
ceps poteris iam eũ quẽ dili¬
gis em̃dare. & ẽ uere multũ
cauendũ ⁊ molestũ y pocrita¬
rum idẽ simulatoꝵ genus.
qui cũ om̃iũ incioꝵ accusa¬
tores. odio ⁊liuore suscipiãt:
etiam consultores uidi se uo¬
lunt. ⁊ id̾o pie cauteq uigilã¬
dum ẽ. ut cũ aliquẽ rep̾hen¬
dere uł obuirgare nos necessĩ¬
tas cogerit. Primo cogitemꝰ

Expanded text:
fratre agis, si verbi gratia quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat atque odium. Odium est enim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest, ut si irascaris homini, velis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere. Et ideo impossibile dicitur ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de ocucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare, et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum et accusationes odio et liuore suscipiant, etiam consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitas coegerit, primo cogitemus,
Abbreviated transcription (Latin):
addidic dicẽs. qui audit uerba
mea hec: sacis ut arbitror signi¬
ficauit hec u̾ba que in mõte lo¬
quutꝯ ẽ. tam ꝑfecte instruere
uitam eoꝵ qui uoluerut scdm
eam uiuere. ut merito cõparent᷑
edificanti suꝑ petrã. Hoc dixit
ut appareat istũ sermonẽ. om̃ibꝰ
p̾ceptis quibꝰ xp̃iana uita formͣ¬
faciendo. Et si petra xp̃s ẽ sic̃
multa scripturarũ testimoĩa
p̾dicant: ille edificatur in xp̃o.
qui qͦd audit ab illo fac̃. Qaa¬
sic̾ xp̃s uariis hominũ ꝑsonis.
unam sͥ eccłiam catholicã con¬
struit erudit ⁊gub̾nat. inuitã
qnͣdoq dedicaturꝰ et̾nam. sic
⁊ auditor utilis uixta ꝓpriũ mo¬
dulũ uariis uirtutũ studiis
ad suꝑna ꝓficiens. habitationẽ
sibi ꝑpetue mansionis edificat.
cuiꝰ in p̾senti quasi quadrãdis.
poliendis. caritatisq glutino
copulandis lapidibꝰ instet:
s infuturo cũ xp̃o dedicatione

Expanded text:
Qui audit verba mea haec, satis, ut arbitror, significavit haec verba quae in monte locutus est tam perfecte instruere vitam eorum qui voluerint secundum eam vivere, ut merito comparentur aedificanti supra petram. Hoc dixit ut appareat istum sermonem omnibus praeceptis, quibus Christiana vita informafaciendo. Et si petra Christus est, sicut multa Scripturarum testimonia praedicant, ille aedificat in Christo, qui quod audit ab illo, facit. stus variis hominum personis unam sibi Ecclesiam catholicam construit, erudit et gubernat, in vitam quandoque dedicaturus aeternam, sic et auditor utilis juxta proprium modulum variis virtutum studiis ad superna proficiens, habitationem sibi perpetuae mansionis aedificat, cujus in praesenti quadrandis, poliendis, charitatisque glutino copulandis lapidibus instet, sed in futuro cum Christo dedicatione