comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scis ipse melius quid conuenit. Seruus aut̃ dñi costant᷑
ait. Scio. Cui dixerunt. Bonus homo es: nolumꝰ te per
uarios cruciatus mori: elige tibi mortẽ. quam uis.
Quib uir dñi respondit. dicens. In manu dĩ sũ: ea morte
me occidite: qua me occidi ipse ꝑmiserit. Tunc om̃ibꝰ
i illic aderant langobardis placuit. ut eũ capite trun¬
care debuissent: quatinꝰ sine graui cruciatu. uitã eius
copendiosa morte t̾minarent. Cognito itaq qd̵ sc̃olus. qui
int eos ꝓ scĩtatis reuerentia. magni honoris habebat᷑. occi¬
dendus ess&: om̃s qui in eodẽ loco inuenti sunt langobar¬
di conuenerunt. sicut sunt nimiȩ crudelitatis. leti
adspectaculũ mortis. Circũsteterunt itaq acies. Uir aut̃
S dñi deductus in mediũ est: atq ex omib uiris fortibus.
electus ẽ unus. de quo dubiũ non ess&: qđ uno ic̾tu caput
nꝰ abscider&. Uenerandus igit᷑ uir int̃ armatos deductꝰ:

Expanded text:
'Scis ipse melius, quid convenit'. Servus autem Domini constanter 'Scis ipse melius, quid convenit'. Servus autem Domini constanter ait: 'Scio'. Cui dixerunt: 'Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem quam vis'. Quibus vir Domini respondit, dicens: 'In manu Dei sum; ea morte me occidite, qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit, ut eum capite truncari debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam eius conpendiosa morte terminarent. Cognito itaque, quod Sanctulus, qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur, occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt – sicut sunt nimiae crudelitatis – laeti. Ad expectaculum mortis circumsteterunt acies. Vir autem Domini deductus in medium est, atque ex omnibus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quod uno ictu capud eius abscideret. Venerandus igitur vir inter armatos deductus,
Abbreviated transcription (Latin):
deliberasse eos cerner&: petiuit. ut sibi ad custodiam
tradi debuiss&. Cui ꝓtinꝰ responderunt. Tibi qui demn
eũ ad custodiendũ damꝰ: sed ea conditione int̾posita.
ut si ipse fugerit. ꝓ eo ipse moriaris. Quod uir dni
libent̃ accipiens: p̃dictũ diaconũ in sua suscepit fide.
Quẽ nocte media. cũ langobardos om̃s somno graui
dep̾ssos aspicer&: excitauit eu̾. & ait. Surge. & concitus
non ĩmemor: respondit. dicens. Fugere pat̾ non possum:
quia si ego fugero. ꝓ me sine dubio ipse morieris. Quẽ
& uade: omp̃s ds̃ te eripiat. Nam ego in manu eius suma
tantũ in me possunt facere: quantũ ipse ꝑmiserit. Fugu
itaq diaconus: & quasi deceptꝰ in medio fideuus sor remansit
Facto aut̃ mane. lango bardi. qui diaconẽ ad custodiendũ
dederant. uenerunt. quẽ dederant petierunt: sed hunc
uenerandus prb̃t fugisse respondit. Tunc illi in qui unt

Expanded text:
deliberasse eos cerneret, petiit, ut sibi ad custodiam deliberasse eos cerneret, petiit, ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: 'Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut, si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in sua suscepit fide. Quem nocte media, cum Langobardos omnes somno gravi depraessos aspiceret, excitavit et ait: 'Surge et concitus sionis eius non inmemor, respondit dicens: 'Fugere, pater, non possum, quia, si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris'. Quem t vade; te omnipotens Deus eripiat. Nam ego in manu eius sum; tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit'. Fugiit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fideiussor remansit. Facto igitur mane, Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt illi, quem dederant petierunt, sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt:
Abbreviated transcription (Latin):
sint in crastinũ suꝑessa. ac si fragm̃ta panis illius ꝑ
esum crescerent: & cybũ comedentiũ ora repararent.
PeT RUE. Mira res. atq in exẽplo dominici operis ue
hem̃ter stupenda. GREGORΙΥ& Ipse petre multos
de uno pane pauit ꝑ seruũ: qui ex quinq panib quinq
milia hominũ satiauit ꝑ sem& ipsũ. qui pauca semi¬
num grana. in innumera segetũ frum̃ta multi¬
plicat : qui ipsa quoq semina ꝑduxit ex t̾ra. & simul
omĩa creauit ex nichilo. Sed ne diutius mireris quid
in uirtute dĩ. uenerandus uir scõlus ex terius fecerit.
audi ex uirtute dni qualis interius fuit: Die genĩ qͣła.
a langobardis caprus quidam diaconus tenebat᷑ ligatus
eũq ipsi qui tenuerant. interficere cogitabant. Aa
uesperascente aut̃ die. uirdĩ scõlus ab eisde langobar¬
dis petiit. ut relaxari. eiq uira concedi debuiss&: quod
posse se facere omino negauerunt. Cũq mortẽ illius

Expanded text:
set in crastinum superesset, ac si fragmenta panis illius per set in crastinum superesset, ac si fragmenta panis illius per esum crescerent, et cibum comedentium ora repararent. PETR. Mira res, atque in exemplum Dominici operis vehementer omnibus stupenda. GREGOR. Ipse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, intevesperescente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit, ut relaxari eique vita concedi debuisset. Quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius
Abbreviated transcription (Latin):
nas itaq hunc mulierib detulit. eũq omĩb ostendit:
ac ne cui earũ remansiss&. in quisi uit. Om̃s aut̃. quȩ
pridie panẽ coxerant. suũ hunc esse negauerunt:
atq panes suos se integro numero. ac libano retulisse.
ꝓfessȩ sunt. Tunc letus uir dñi prexit ad multos arti¬
fices cũ uno pane. ut om̃ipotenti dõ grãs agerent.
ammonuit: & quia eis annonã prebierat. indicauit.
eisq ad refectionẽ ꝓtinus inuitatis. inuentũ panem
apposuit. Quib sufficient̃ pleneq satiatis. plura ex
eo quã ipse pͣnis fuerat. fragm̃ta collegit: quȩ die
quoq altero. eis ad refectionẽ intulit: sed id qđ ex
fragm̃tis suꝑerat. ipsa quoq quȩ apposita fuerant
fragm̃ta superabant. Facrũq est ꝑ dies decẽ. ut om̃s
illi artifices. atq operarii ex illo uno pane satiati.
hunc & cotidie ederent: & ex eo cotidie quod edi pos¬

Expanded text:
nas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, nas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, ac ne cui earum remansisset inquisivit. Omnes autem quae pridie panem coxerant, suum hunc esse negaverunt, atque panes suos numero integro se a clibano retulisse professae sunt. Tunc laetus vir Domini perrexit ad multos artifices cum uno pane; ut omnipotenti Deo gratias agerent admonuit; et quia eis annonam praebuerat, indicavit; eisque ad refectionem protinus invitatis inventum panem apposuit. Quibus sufficienter pleneque satiatis, plura ex eo quam ipse panis fuerat, fragmenta collegit. Quae die quoque altero eis ad refectionem intulit; sed id quod ex fragmentis supererat, ipsa quoque, quae apposita fuerant, fragmenta superabat. Factumque est ut per dies decem omnes illi artifices atque operarii ex illo uno pane satiati, hunc et quotidie ederent, et ex eo quotidie quod edi pos
Abbreviated transcription (Latin):
a lan gobardis fuerat incensa: quã uir di restaurare
cupiens. multos artifices. ac plures subministrantes ope¬
rarios adhibuit : quib necesse erat. ut cotidiani sũptꝰ
laborantib sine dilatione p̾berent᷑. Sed exiente eiusde¬
famis necessitate. panis defuit.: cȩpere laborantes instan¬
ter uictũ querere : quia uires ad laborẽ ꝑ in opiã non
haberent. Quod uir dĩ audiens. eos uerbis consolabat᷑.
foras ꝓmittendo quod deerat: sed ipse grauit᷑ anxie¬
batur intus. exhibere cybũ non ualens. quẽ ꝓmittebat.
Cum uero huc illucq anxius ꝑger&. deuenit ad cliba¬
nũ. in quo uicinȩ mulieres pridie coxerant panes. ibiq
ĩ curuatus aspexit: ne fortasse panis a coquentib re-¬
mansiss&. cũ repente panẽ mirȩ magnitudinis.
atq insoliti candoris inuenit. Quẽ tulit qͥđe.
sed deferri artificib noluit: ne fortasse alienꝰ
ess&. et culpam uelut ex pietate ꝑpetrar&. Per uici¬

Expanded text:
a Langobardis fuerat incensa. Quam vir Dei restaurare a Langobardis fuerat incensa. Quam vir Dei restaurare cupiens, multos artifices ac plures subministrantes operarios adhibuit, quibus necesse erat ut cotidiani sumptus laborantibus sine dilatione praeberentur Die etenim quad361 famis necessitate, panis defuit; coeperuntque laborantes instanter victum quaerere, quia vires ad laborem per inopiam non haberent. Quod vir Dei audiens, eos verbis consolabatur foris, promittendo quod deerat; sed ipse graviter anxiabatur intus, exhibere cibum non valens quem promittebat. Cum vero huc illucque anxius pergeret, devenit ad clibanum, in quo vicinae mulieres pridie panes coxerant, ibique incurvatus aspexit, ne forte panis a coquentibus remansisset. Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque insoliti candoris invenit: quem quidem tulit, sed deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam velut ex pietate perpetraret. Per vici
Abbreviated transcription (Latin):
perunt: eumq in iriis insectati sunt. Quib uir dei
letiori adhuc uultu respondit. dicens. Sic ꝓ
me oretis. & istũ utrem scolo ĩpleatis: & sic
a uobis reuertet᷑. Cumq illi exoliuis oleum
defluere non cernerent. & uirũ dĩ ad ĩplendũ utrem
sibi insistere uiderent : uehement̃ accensi. maioribus
hunc uerboꝵ contum eliis. detestari cęperunt. Uir aut̃
dĩ uidens qđ ex p̃lo oleũ nullomodo exir&e. aquã sibi dari
petiit: quam cunctis uidentib benedixit. atq in prelo
suis manib iactauit. Ex qua ꝓtinus benedictione tanta
ubertas olei erupit: ut lango bardi qui prius diu incas¬
sum laborauerant. non solũ sua uascula omĩa. sed utrẽ
quoq quẽ uir dĩ detulerat implerent. gratias. a gen¬
feent : quia is qui oleũ petere uenerat. benedicendo
dedit. quod postulabat Alio quoq tẽpore. uehemens
ubiq famis in cubuerat : & beati laurentii martyris eccła.¬

Expanded text:
perunt, eumque injuriis insectati sunt. Quibus vir Domini perunt, eumque injuriis insectati sunt. Quibus vir Domini laetiori adhuc vultu respondit, dicens: Sic pro me oretis, istum utrem Sanctulo impleatis, et sic a vobis revertetur. Cumque illi ex olivis oleum defluere non cernerent, et virum Dei ad implendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Dei videns quod ex prelo oleum nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, atque in prelum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas olei erupit, ut Langobardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrem quoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent, quia is qui oleum petere venerat, benedicendo dedit quod postulabat. Alio quoque tempore vehemens ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
qui grauis nuntii merore me ꝑculit. qui eunde uirũ
obisse nuntiauit. huius gͦ uiri. & si non sine gemitu
aulcedinis recolo: iam tam̃ sine formidine uirtutes
narro quas a uicinis eiꝰ sacerdotib mira ueritate. & sim¬
plicitate p̾ditis agnoui. & sicut int̾ amantͤs se animos
magnũ caritatis familiaritas ausũ prȩbe. a me plerũq
ex dulcedine exactus. ipse quoq de eis. quȩ egera t. ex¬
trema quȩda fateri cogebat᷑. Hic nãq quoda tẽpore
cũ in p̃lo langobardi oliuã p̃merent. ut in oleũ liquari
debuiss& : sicut iocundierat uultꝰ & animi utrẽ uacuũ
ad plum detulit: laborantesq langobardos leto uultu
salutauit. utrẽ ꝓtulit: & iubendo potius. quã peten¬
do eũ sibi ĩpleri dixit. Sed gentiles uiri. quia toto ĩa
die frustra laborauerunt: atq ab oliuis exigere oleũ
torquendo non poterant. uerba illius moleste suscȩ¬

Expanded text:
qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eumdem virum qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eumdem virum obiisse nuntiavit. Hujus ergo viri, etsi non sine gemitu dulcedinis recolo, jam tamen sine formidine virtutes narro, quas a vicinis ejus sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum charitatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaedam fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in prelo Langobardi olivas premerent, ut in oleum liquari debuissent, sicut jocundi erat et vultus et animi, utrem vacuum ad prelum detulit, laborantesque Langobardos laeto vultu salutavit, utrem protulit, et jubendo potius quam petendo eum impleri sibi dixit. Sed gentiles viri, qui tota jam die frustra laboraverant, atque ab olivis exigere oleum torquendo non poterant, verba illius moleste susce
Abbreviated transcription (Latin):
da morte tradiderat. Sed omips dĩ. qui eoꝵ m̃tes
mirabilit̃ terruit : eorũ quoq uitã mirabiliꝰ seruauit
Nam dieb octo.nauis eade usq ad superiores tabulas
aquis plena. iter ꝓpriũ ꝑagens enatauit. Nono autẽ
die. in quo t̾ronensis castri portu deducta ẽ:ex qua
exierunt om̃s in columes: qui cũ p̾dicto uenerabili uiro
maximiano nauigabant. Cumq post eos ipse quoq fuisse
egressus. mox in eiusde portu ꝓfundũ nauis demersa ẽ.
acsi illis egredientibꝰ. ꝓ pondere subleuatione caruis¬
saes & quȩ plena cũ hominibꝰ in pelago aquas portaue¬
rat. atq natauerat: maximiano cũ fins frĩb recedente¬
aquas sine hominib in portũ non ualuit portare: ut
nuerat: quȩ ab hominib uacua & de relicta suꝑ aquas
non poruit manere. Ante dies quoq fere xł uidisti.¬
siȩ ꝓuincia annis singulis uenire consueuit. Sed ex
eade ꝓuintia quida monachus ante triduũ uenit:

Expanded text:
da morte tradiderat. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentes da morte tradiderat. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentes mirabiliter terruit, eorum quoque vitam mirabilius servavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens enatavit; nono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat, atque nataverat, Maximiano cum suis fratribus recedenteaquas sine hominibus in portu non valuit portare; ut nuerat, quae ab hominibus vacua et derelicta super aquas non potuit manere. siae provincia annis singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit,
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Qui cum ad monasteriũ meũ romam redir&:
in mari adriatico nimia tẽpestate dep̃hensus. in estimab
ordine. atq inusitato miraculo erga se. cunctosq qui
cũ eo aderant. om̃ipotentis di & irã cognouit. & grãm.
Nam cũ in eoꝵ morte. uentoꝵ nimietatib. eleuati
fluctꝰ seuirent. ex naui claui uꝑditi. arbor
abscisa est : uela in undis ꝓiecta. totũq uas nauis qͣssa¬
tum nimus fluctib ab om̃i fuerat sua cõpage disso¬
lutũ. R mis itaq patentibꝰ intrauit mare. atq usq
ad superiores tabulas impleuit nauim: ita ut aroit
tam nauis int̾ undas. quam unda iã intra nauĩ esse
uideret᷑. Tunc in eade naui residentes. non iã ex
mortis uicina. sed ex ipsa eiꝰ p̃sentia ac uisione t̾bati.
om̃s sibim& pacẽ dederunt: corpus & sanguinẽ redẽp¬
toris acceperunt. dõ se singuli cõmendantes. ut eoꝵ
animas benigne susciper&: quorũ corpora in tã pauen¬

Expanded text:
venit. Qui cum ad monasterium meum Romam rediret, venit. Qui cum ad monasterium meum Romam rediret, in mari Adriatico nimia tempestate deprehensus, inaestimabili ordine atque inusitato miraculo erga se cunctosque qui cum eo aderant, omnipotentis Dei et iram cognovit, et gratiam. Nam cum in eorum morte ventorum nimietatibus elevati fluctus saevirent, ex navi clavi perditi, arbor abscissa est, vela in undis projecta, totumque vas navis quassatum nimiis fluctibus, ab omni fuerat sua compage dissolutum. Rimis itaque patentibus intravit mare, atque usque ad superiores tabulas implevit navem, ita ut non tam navis intra undas quam undae jam intra navem esse viderentur. Tunc in eadem navi residentes non jam ex morte vicina, sed ex ipsa ejus praesentia ac visione turbati omnes, sibimet pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora in tam paven
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓprio stratu surgens. ad lectũ frenetici silent᷑ accessit.
& suꝑ eũ positis manib orauit. moxq illũ melius habentẽ
tulit: atq in superiora domus secũ ad oratoriũ duxit.
Ubi ꝓ eo liberius oratione incubuit. & statĩ eum sanum
ad lectũ ꝓpriũ reduxit: ita ut nullas ulterius uoces
eder&. neq egrotoꝵ quẽpiã aliquo clamore turbar&:
Nec iã egritudinẽ auxit alienã: qui ꝑfecte recęperat
mentẽ suam. Ex quo eiꝰ uno facto didicimus: ut de eo
illa om̃ia audita crederemꝰ. PET RUS. Magna uitȩ
edificatio ẽ uidere uiros mira facientes: atq in ciuib
suis hierłm cęlestẽ in terra conspicere. GREGORIUS.¬
nasterii patrẽ dignatꝰ ẽ monstrare miraculũ. Nã dũ
iussione pontificis mei in constantinopolitanȩ urbis
palatio responsis excłasticis deseruirẽ: illic ad me
idẽ uenerabilis maximianꝰ. caritate exigente cũ fr̃ib

Expanded text:
de proprio stratu surgens, ad lectum phrenetici silenter accessit, de proprio stratu surgens, ad lectum phrenetici silenter accessit, et super eum positis manibus oravit. Moxque illum melius habentem tulit, atque in superiora domus secum ad oratorium duxit, ubi pro eo liberius orationi incubuit, et statim eum sanum ad lectum proprium reduxit, ita ut nullas ulterius voces ederet, nec jam aegrotorum quempiam aliquo clamore perturbaret; nec jam aegritudinem auxit alienam, qui perfecte receperat mentem suam. Ex quo ejus uno facto didicimus ut de eo illa omnia audita crederemus. PETR. Magna vitae aedificatio est, videre viros tam mira facientes, atque in civibus suis Jernasterii Patrem, dignatus est monstrare miraculum. Nam dum jussione pontificis mei in Constantinopolitanae urbis palatio responsis ecclesiasticis deservirem, illuc ad me idem venerabilis Maximianus charitate exigente cum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
quando serpens in foramine fugerit signo crucis os fo¬
raminis benedicit: statimq ex foramine serpens iam
mortuus trahitur. Quem tantȩ uirtutis uirũ. ipse
etiã uidere curaui: eumq ad me deductũ in ĩfirmoꝵ
domũ paucis diebus. manere uolui: ubisi qua adessa¬
curationis gr̃a. citius ꝓbari potuiss&. Ibi aut̃ quidam
inter ȩgros alius mente captus iacebat: quẽ medici gre¬
co uocabulo freneticũ appellant. Qui nocte quadã cũ
magnas uoces scilica ͣ in sanus eder&. cunctosq egros inmensis
clamorib ꝑturbar&. ita ut nulli illic capere somnũ licera.
fiebat res ualde insrabilis: quia unde unus male. inde
om̃s deterius habebant. Sed sicut & prius a reuerentissi¬
mo uiro florido ep̃o. qui tunc cũ prȩdicto prb̃to illic
pariter manebat. & post a puero qui nocte eadẽ egrotan¬
tibus seruiebat: subtilit᷑ agnoui: idđe uenerabilis prb̃t

Expanded text:
quando serpens in foramine fugerit, signo crucis os foquando serpens in foramine fugerit, signo crucis os foraminis benedicit, statimque ex foramine serpens jam mortuus trahitur. Quem tantae virtutis virum ipse etiam videre curavi, eumque ad me deductum in infirmorum domo paucis diebus manere volui, ubi, si qua adesscurationis gratia, citius probari potuisset. Ibi autem quidam inter aegros alios mente captus jacebat, quem medici Graeco vocabulo phreneticum appellant. Qui nocte quadam cum magnas voces, scilicet ut insanus, ederet, cunctosque aegros immensis clamoribus perturbaret, ita ut nulli illic capere somnum liceret, fiebat res valde miserabilis, quia unde unus male, inde omnes deterius habebant. Sed sicut et prius a reverentissimo viro Florido episcopo, qui tunc cum praedicto presbytero illic pariter manebat, et post a puero qui nocte eadem aegrotantibus serviebat, subtiliter agnovi, idem venerabilis presbyter
Abbreviated transcription (Latin):
superius datur. Sed quia cõpunctio amoris dignita¬
te pręmin&: necesse fuit: ut prius irriguã superius.
& post irriguam Uinferius cõmemorare debuisset.
PETRUS. P lac& qđ dicis. Sed postquam hunc uene¬
randȩ uitȩ eleutheriũ huius meriti fuisse dixisti: lib&
inquirere si nunc in mundo esse credendu ẽ aliqͦs tales.
est
dilectioni tuȩ in cognitũ non ẽ hic mihi
esse apud se prb̃tm quenda amantiũ nomine. pͣcipuȩ̨
simplicitatis narrauit uirũ : quem hoc habere uirtutis
phib&. ut apostoloꝵ more. manũ suꝑ ȩgros ponat. & salu¬
ti restituat: & quãlibe uehemens egritudo sit. ad tactũ
illius abscedat. Quem hoc etiã habere miraculi adiunc¬
xit: quia in quolib& loco. quãuis immanissime asperita¬
tis serpentem reppererit. mox ut eũ signo crucis signa¬
uerit. extinguit: ita. ut uirtute crucis. quã uir dei
digito ediderit. disruptis uiscerib moriat᷑. Quẽ si

Expanded text:
superius datur. Sed quia compunctio amoris dignitasuperius datur. Sed quia compunctio amoris dignitate praeeminet, necesse fuit ut prius irriguum superius, et post irriguum inferius commemorari debuisset. PETR. Placet quod dicis. Sed postquam hunc venerandae vitae Eleutherium hujus meriti fuisse dixisti, libet inquirere si nunc in mundo esse credendum est aliquos tales. est dilectioni tuae incognitum non est. Hic mihi esse apud se presbyterum quemdam Amantium nomine praecipuae simplicitatis narravit virum; quem hoc habere virtutis perhibet, ut apostolorum more manum super aegros ponat, et saluti restituat, et quantumlibet vehemens aegritudo sit, ad tactum illius abscedat. Quem hoc etiam habere miraculi adjunxit, quia in quolibet loco quamvis immanissimae asperitatis serpentem repererit, mox ut eum signo crucis signaverit, exstinguit, ita ut virtute crucis quam vir Dei digito ediderit, diruptis visceribus moriatur. Quem si
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ motib anima prȩsidet. Quȩ suspirans a patre t̾rã
irriguã petit: quia a creatore nr̃o cũ magno gemitu
querenda ẽ lacrimarũ gratia.Sunt nãq non nulli. qui
iam in dono ꝑceperunt. libere ꝓ iustitia loqui : oppressos
tueri. indigentib possessa tribuere. ardorẽ fidei habere:
sed adhuc gr̃am lacrimarũ non habent. Hunimirũ ter¬
ram australem. & arentẽ habent. sed adhuc irrigua
indigent: quia in bonis operib positi. in quib magni
plicii.aut amore regni cęlestis. mala etiã quȩ antea ꝑ¬
petrauerunt. deplorent. Sed quia ut dixi. duo sunt
compunctionis genera. dedit ei pat̾ suus irriguã supe¬
rius: &e irriguã inferius. Irriguã quippe superius accipit
anima: cũ sese in lacrimis cȩlestis regni desiderio affligit
Irriguã uero inferius accipit: ecũ inferni supplicia
flendo ꝑtimescit. & quidẽ prius inferius: ac post irrigua

Expanded text:
suae motibus anima praesidet. Quae suspirans a patre terram suae motibus anima praesidet. Quae suspirans a patre terram irriguam petit, quia a Creatore nostro cum magno gemitu quaerenda est lacrymarum gratia. Sunt namque nonnulli qui jam in dono perceperunt libere pro justitia loqui, oppressos tueri, indigentibus possessa tribuere, ardorem fidei habere; sed adhuc gratiam lacrymarum non habent. Hi nimirum terram Australem et arentem habent, sed adhuc irrigua indigent, quia in bonis operibus positi, in quibus magni plicii, aut amore regni coelestis mala etiam quae antea perpetraverunt deplorent. Sed quia, ut dixi, duo sunt compunctionis genera, dedit ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius. Irriguum quippe superius accipit anima, cum sese in lacrymis coelestis regni desiderio affligit. Irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. 356 Et quidem prius inferius, ac post irriguum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestiũ gaudiorũ animus inflãmatur: & qui prius
flebat. ne duceret᷑ ad suppliciũ: postmodũ flere amaris¬
sime incipit. quia differt᷑ a regno. Contẽplatur &enim
mens: qui sint illi angłoꝵ chori. quȩ ipsa sotietas beatoꝵ
spuum: quȩ maiestas et̾nȩ uisionis di.: & amplius plan¬
git. qui a bonis phennib deest. quã flebat prius: cum
mala ȩt̾na metuebat. Sicq fit: . sut ꝑfectȩ cõpunc¬
tio formidinis: tradat animũ cõpunctionie: ae dilectioniꝰ.
Quod bene in sacra ueraciq historia figurata narratio¬
ne describitꝰ᷑: quȩ ait. qđ axa filia caleph sedens suꝑ.
asinũ. suspirauit. Cui dixit pat̾ suus. Quid habes:aa
que illa respondit. Da mihi benedictionẽ. Terrã austra
lem. & arentem dedisti mihi: iunge & irriguam. Dedit
ei pater suus irriguã superius: & irriguam inferius.
Axã quippe suꝑ asinũ sedet : cum inrationabilib carnis

Expanded text:
coelestium gaudiorum animus inflammatur; et qui prius coelestium gaudiorum animus inflammatur; et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens, qui sint illi angelorum chori, quae societas sanctorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, et amplius plangit quia bonis perennibus deest quam flebat prius cum mala aeterna metuebat; sicque fit ut perfecta compunctio formidinis trahat animum ad compunctionem dilectionis. Quod bene in sacra veracique historia figurata narratione describitur, quae ait: Axa filia Caleph sedens super asinam suspiravit. Cui dixit pater suus: Quid habes? At illa respondit: lem et arentem dedisti mihi, junge et irriguam. Et dedit ei pater suus irriguum superius, et irriguum Axa quippe super asinum sedet, cum irrationabilibus carnis
Abbreviated transcription (Latin):
me fortitudinis inueni: ut si uoluissẽ ieiuniũ usque
ad diem alterũ transferre. potuissẽ.Sicq factum est.
ut in me ꝓbarem ea etiã de illo uera esse. quib ipse
minue interfuissem. PeTRUS. Quia eunde uirũ
magnȩ cõpunctionis fuisse dixisti: ipsam lacrimarum
uim largius ad discere cupio. Unde queso: ut mihi¬
quot sunt genera cõpunctionis. edisseras. GRE GORIꝰ¬
IIn multis speciebus. cõpunctio diuidit᷑: quando singo¬
lȩ queq a penitentib culpȩ plangunt᷑. Unde ex uo¬
ce quoq penitentiũ hieremias. ait. diuisiones aquaꝵ
deduxit oculus meus. Principalit᷑ uero cõpunctioniꝰ
genera duo sunt: quia đm sitiens anima primo timo¬
re cõpungit᷑. post amore. Prius enĩ sese in lacrimis af¬
ficit: quia dũ malorũ suorũ recolit. ꝓhis ꝑpeti sup
anxietudine fuerit formido consũpta. quȩdam iã
de p̃sũptione ueniȩ securitas nascitur: & in amore

Expanded text:
me fortitudinis inveni, ut si voluissem, jejunium usque me fortitudinis inveni, ut si voluissem, jejunium usque ad diem alterum transferre potuissem. 353 Sicque factum est ut in me probarem ea etiam de illo vera esse quibus ipse minime interfuissem. PETR. Quia eumdem virum magnae compunctionis fuisse dixisti, ipsam lacrymarum vim largius addiscere cupio. Unde quaeso ut quot sunt genera compunctionis mihi edisseras. ividatur, quando singulae quaeque a poenitentibus culpae planguntur, unde ex voce quoque poenitentium Jeremias ait: Divisiones aquarum deduxit oculus meus , principaliter tamen compunctionum genera duo sunt, quia Deum sitiens anima prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recordatur, pro his anxietudine fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, in amoreque
Abbreviated transcription (Latin):
mitate deficere. Sed tristis animus consiliũ citius in¬
uenit: ut eunde uirũ dĩ secreto in oratoriũ duce¬
rem. eũq peterẽ: quatinus mihi ut die illo ad ieiu
nandũ uirtus daretur. suis apud omipotentẽ dm̃ p̃cib
optiner&. Qđ factum est. Nlam mex ut oratorium
in gressi sumus: a me humilit̃ postulatꝰ. sese cũ lacrimis
in.orationẽ dedit. Q post paulu lũ cõpleta oratione exut.
sed ad uocẽ benedictionis illius uirtutẽ tantã meus sto¬
machus accȩpit: ut mihi funditꝰ amemoria tolleret᷑
cybus. & ȩgritudo. Cȩpi mirari quis essem. quid fuerim:
quia & cũ ad animũ rediebat infirmitas. nichil in me ex
his quȩ memineram recognoscebã. Cũq in dispositione
monasterii occupata mens ess&: obliuis cebar funditus
egritudinis meȩ. Siͣ uero ut p̃dixi. redir& egritudo
ad memoriã : cum tã fortem me esse sentirẽ. mirabar
si non cõmedissem. Qui ad uesꝑum ueniens. tantȩ

Expanded text:
mitate deficere. Sed tristis animus consilium citius inmitate deficere. Sed tristis animus consilium citius invenit, ut eumdem virum Dei secreto in oratorium ducerem, eumque peterem quatenus mihi ut die illo virtus ad jejunandum daretur, suis apud omnipotentem Dominum precibus obtineret; quod et factum est. Nam mox ut oratorium ingressi sumus, a me humiliter postulatus, sese cum lacrymis in orationem dedit, et post paululum completa oratione exiit. Sed ad vocem benedictionis illius, virtutem tantam meus stomachus accepit, ut mihi funditus a memoria tolleretur cibus et aegritudo. Coepi mirari quis essem, quis fuerim, quia et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in me ex his quae memineram recognoscebam. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebar funditus aegritudinis meae. Si vero, ut praedixi, rediret aegritudo ad memoriam, cum tam fortem me esse sentirem, mirabar si non comedissem. Qui ad vesperam veniens, tantae
Abbreviated transcription (Latin):
strauit: & eousq oratũ est: quousq puer a uexatione sa¬
naretur: Qui & tam ꝑfecte sanatus ẽ: ut adhunc ma¬
lignus sp̃s accedendi ausũ ulterius non habera. PetRUS
Credo. qđ ei elatio pͣͣua subrepsert: ac eius discipulos
om̃ps deus facti illius esse uoluit adiutores. GRE GORI
Ita est. Nam pondus miraculi solus portare ñ potuit:
duisit hoc cũ fr̃ib & portauit huiꝰ uiri oratio quantȩ
uirtutis ess&: in memxips& expertꝰ sũ Nã cum quodam
tẽpore in monasterio positus. incisionẽ uitaliũ pãterer
crebrisq angustiis ꝑ horarũ momenta ad exitũ ꝓpinqua¬
rem. quam medici molestiã greco eloquio sincopin uocant.¬
& nisi me frequent᷑ fr̃s cybo reficerent. uitalis mihi sp̃s
funditꝰ intercidi uideret᷑: Paschalis suꝑuenit dies. Scũ
sacratissimo sabbato. in quo om̃s. & paruuli pueri iei unant.
ego ieiunare non potuissẽ: cȩꝑi plus merore. quã infir¬

Expanded text:
stravit, et eo usque oratum est, quousque puer a vexatione sastravit, et eo usque oratum est, quousque puer a vexatione sanaretur, Qui tam perfecte sanatus est, ut ad hunc malignus spiritus accedendi ausum ulterius non haberet. PETR. Credo quod ei elatio parva subrepserat, et ideo ejus discipulos omnipotens Deus facti illius esse voluit adjutores. GREGOR. Ita est; nam quia pondus miraculi solus portare non potuit, divisit hoc cum fratribus, et portavit. Hujus viri oratio quantae virtutis esset, in memetipso expertus sum. Nam cum quodam tempore in monasterio positus incisionem vitalium paterer, crebrisque angustiis per horarum momenta ad exitum propinquarem quam medici molestiam Graeco eloquio syncopin vocant, et nisi me frequenter fratres cibo reficerent, vitalis mihi spiritus funditus intercidi videretur, paschalis supervenit dies. Et cum sacratissimo Sabbato, in quo omnes et parvuli pueri jejunant, ego jejunare non possem, coepi plus moerore quam infir
Abbreviated transcription (Latin):
sũm opere postulantes. ut hunc setũ ad monasteriũ tolle¬
ret: quia ia uexationẽ illius uidere ipse ñ possent.
Consensit senex: puerũ ad monasteriũ duxit. Qui cũ
multo tẽpore. in monasterio fuiss&. atq adhuc antiquꝰ
hostis accedere minime p̃sũpsiss&: eiusdẽ senis anim us
de salute pueri ĩmoderatius ꝑletitiã
coram positis fr̃ibꝰ. dixit. Fratres: diabolus sibi cũ illis
sororib iocabat᷑: At uero ubi ad seruos di uentũ est:
ad hunc puerũ accedere non presũpsit. Post quã uocem.
hora eadẽ. ac mom̃to isde puer corã cunctis fr̃ib diabolo
se inuadente uexatus ẽ. Quo uiso: senex se ꝓtinus in
lamentũ dedit. Quẽ du lugentẽ diu. fr̃s consolari uo¬
luissent: respondit. dicens. Credite mihi: quia in nullius
ur̃m oschodie panis ingredit᷑: nisi puer iste a demonio
fuerit ereptꝰ. Tunc se in orationẽ cum cunctis fratrib

Expanded text:
summopere postulantes ut hunc secum ad monasterium tollesummopere postulantes ut hunc secum ad monasterium tolleret, quia jam vexationem 352 illius videre ipsae non possent. Consensit senex, puerum ad monasterium duxit. Qui cum multo tempore in monasterio fuisset, atque ad hunc antiquus hostis accedere minime praesumpsisset, ejusdem senis animus de salute pueri immoderatius per laetitcoram positis fratribus dixit: Fratres, diabolus ibi cum illis sororibus jocabatur; at vero ubi ad servos Dei ventum est, ad hunc puerum accedere non praesumpsit. Post quam vocem, hora eadem ac momento, idem puer coram cunctis fratribus diabolo se invadente vexatus est; quo viso senex, se protinus in lamentum dedit. Quem dum lugentem diu fratres consolari voluissent, respondit, dicens: Credite mihi, quia in nullius vestrum ore hodie panis ingreditur, nisi puer iste a daemonio fuerit ereptus. Tunc se in orationem cum cunctis fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
humili. simplicique m̃te editȩ. apud om̃i potentẽ adm
multa obtinere potuissent. huiꝰ gͦ aliquod miraculum
narro: quod inquisitus mihi simplicit᷑ & ipse fatebatur.
Quadã nãq die dũ iter caper& facto uespere. cũ ad
secedendu locus deess&. in monasteriũ uirginũ deuenit:
in quo quid̾a paruulus puer erat. quẽ malignus spiritꝰ
om̃i nocte uexare consueuerat. Sed sanctꝑmoniales femi¬
nȩ uirũ dĩ suscȩperunt : eum rogauerunt. dicentes.
Tetũ pater hac nocte puer iste maneat. Quẽ ipse benignę
suscȩpit: secumq eũ nocte eade iacere ꝑmisit. Facto aut̾
mane. cęperunt scĩ moniales feminȩ eunde patrẽ uigi¬
lanter inquirere : si quid pͥuer. quẽ dederant noc te
eadẽ fecisse. Qui miratus. cur ita requi rerent: respondit
Nil. Tunc illȩ eiusdẽ pueri innotuerunt causã. & quod
malignus sp̃s nulla ab eo nocte receder&. indicauerunt:

Expanded text:
humili simplicique mente editae apud omnipotentem Deum humili simplicique mente editae apud omnipotentem Deum multa obtinere potuissent. Hujus ergo aliquod miraculum narro, quod inquisitus mihi simpliciter et ipse fatebatur. Quadam namque die dum iter carperet, facto vespere cum ad secedendum locus deesset, in monasterium virginum devenit, in quo quidam puer parvulus erat, quem malignus spiritus omni nocte vexare consueverat. Sed sanctimoniales feminae ut virum Dei susceperunt eum rogaverunt, dicentes: Tecum, Pater, hac nocte puer iste maneat. Quem ipse benigne suscepit, secumque eum nocte eadem jacere permisit. Facto autem mane coeperunt sanctimoniales feminae eumdem Patrem vigilanter inquirere, si quid ei puer quem dederant nocte eadem fecisset. Qui miratus cur ita requirerent, respondit: Nihil. Tunc illae ejusdem pueri innotuerunt causam, et quod malignus spiritus nulla ab eo nocte recederet indicaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sum seniorem quenda ep̃m repperi qui se adhuc eoꝵ
ora sine linguis loquentia uidisse testabat᷑. ita ut
aꝑtis orib clamarent. Ecce uidete: quia linguas ñ
habemꝰ. & loqui mur. Uidebant᷑ enĩ a respicientib ut
ferebat. quia abscisis radicitus linguis quasi quoddã
baratrũ patebat in guiture: & tam̃ ore uacuo plena
ad in tegrũ uerba formabant᷑. Quorũ illic unus in
luxuriã lapsus. mox priuatus ẽ dono miraculi. Recto
uidelic& om̃ipotentis dei iudicio ut qui carnis c̃tinen¬
tiam seruare negglexerat: sine lingua çarnea non
memoriã feci eleutherius pat̾ monasterii beati exo¬
angelistȩ marci. qđ in spolitanȩ urbis pomerio sitũ ẽ.
diu mecum est in hac urbe in meo monasterio c̃uersatꝰ.
ibiq defunctus ẽ: quem sui discipuli ferebant orando
mortu ũ suscitasse. Uir aut̃ tantȩ simplicitatis erat. gocoͣ¬
punctionis: ut dubiũ non ess&. qđ illȩ lacrimȩ extã

Expanded text:
sum, seniorem quemdam episcopum reperi qui se adhuc eorum sum, seniorem quemdam episcopum reperi qui se adhuc eorum ora sine linguis loquentia vidisse testabatur, ita ut apertis oribus clamarent: Ecce videte, quia linguas non habemus et loquimur. Videbatur enim a respicientibus, ut ferebat, quia abscissis radicitus linguis, quasi quoddam barathrum patebat in gutture, et tamen ore vacuo plena ad integrum verba formabantur. Quorum illic unus in luxuriam lapsus, mox privatus est dono miraculi; recto videlicet omnipotentis Dei judicio, ut qui carnis continentiam servare neglexerat, sine lingua carnea non memoriam feci , Eleutherius Pater monasterii beati evangelistae Marci, quod in Spoletanae urbis pomeriis situm est, diu mecum est in hac urbe in meo monasterio conversatus, ibique defunctus est. Quem sui discipuli referebant orando mortuum suscitasse. Vir autem tantae simplicitatis erat et compunctionis, ut dubium non esset quod illae lacrymae ex tam
Abbreviated transcription (Latin):
ducti: quos wandaloꝵ rex uerbis. ac munerib flectert
ad ꝑfidiã non ualens: tormentis frangere posse se cre¬
didit. Nam cũ eis in ipsa defensione ueritatis silentiũ
indicer&. nec tam̃ ipsi contra ꝑfidiã tacerent. ne ta¬
cendo forsitan consensisse uiderent᷑: raptꝰ in furore.
eorũ linguas abscidi radicitus fecit: Resmira. & multis
nota seniorib quia ita ꝓ defensione ueritatis etiã sine
lingua loquebant᷑ sicut prius loqui ꝑ linguã consueuerant.
Ret RUs. M irandũ ualde & uehem̃ter stupẽdum.
GRE GORIUE. Scriptũ petre est de unigenito sũmi
patris. In principio erat uerbũ. & uerbũ erat apud đm.
e as erat uerbu. De cuiꝰ etiã uirtute subiungit᷑. Omĩa
ꝑ ipsũ facta sunt. Quid igitur miram̃. si uerbã edere
constꝰ nõpolitanã urbe uenerunt. Eo quoq tẽpore. quo
ꝑ explendis responsis ȩccłiȩ ad principẽ ipse transmissus

Expanded text:
ducti. Quos Wandalorum rex verbis ac muneribus flectere ducti. Quos Wandalorum rex verbis ac muneribus flectere ad perfidiam non valens, tormentis frangere posse se credidit. Nam cum eis in ipsa defensione veritatis silentium indiceret, nec tamen ipsi contra perfidiam tacerent, ne tacendo forsitan consensisse viderentur, raptus in furore, eorum nota senioribus, quia ita post pro defensione veritatis etiam sine lingua loquebantur, sicut prius loqui per linguam consueverant. 349 PETR. Mirandum valde et vehementer stupendum. GREGOR. Scriptum, Petre, est de Unigenito summi Patris: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . De cujus etiam virtute subjungitur: Omnia per ipsum facta sunt . Quid igitur miramur, si verba edere Constantantinopolitanam urbem venerunt. Eo quoque tempore quo pro explendis responsis Ecclesiae ad principem ipse transmissus
Abbreviated transcription (Latin):
militare ꝑmittere: qui regno dĩ hostis existere per
herẽticam ꝑfidiã non timere. Nec mirũ qđ uerę fidi
p̃dicator factus est: qui frat est martyris. Guiꝰ hunc
quoq merita adiuuant: ut  omi potentis aĩ gremiũ tã
multos reducat Qua in re considerandu nobis est.
quia totũ & gi nequaquã possit. si herminigeldus rex
ipsũ solũ mane. Si aut̃ mortuũ fuerit: multũ fruc¬
tum affert Hoc fieri uidsmus in membris: qđ factũ
scimus in capite. Inͣuisigothorũ &enĩ gente unus ẽ¬
mortuus ut multi uiuerent: dum unũ granũ
fidelit̃ cẽtidit ad optinendã fidẽ animarũ: seges mul¬
ta surrexit Pe TIUS. Res mira: & nr̃is stupenda tẽporis¬
DR EGORIS Dustiniani quoq augusti tẽporib dum
contra catholicorũ uitam exorta a wandalis arriana
ꝑsecutio in africa uehement̃ insanir&: quida in defen¬
sione ueritatis ep̃i fortit̃ ꝑsistentes. ad mediũ sunt de¬

Expanded text:
militare permitteret, qui regno Dei hostis existere per militare permitteret, qui regno Dei hostis existere per hereticam perfidiam non timeret. Nec mirum, quod verae fidei praedicator factus est qui frater est martyris, cuius hunc quoque merita adiuvant, ut ad omnipotentis Dei gremium tam multos reducat. Qua in re considerandum nobis est, quia totum hoc agi nequaquam possit, si Hermenigeldus rex ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Hoc fieri videmus in membris, quod factum scimus in capite. In Visigothorum etenim gente unus mortuus est, ut multi viverent; et dum unum granum fideliter cecidit ad obtinendam vitam animarum, seges multa surrexit. PETR. Res mira, et nostris stupenda temporiset 32. Iustiniani quoque augusti temporibus dum contra catholicorum vitam exhorta a Wandalis Arriana persecutio in Africa vehementer insaniret, quidam in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt de
Abbreviated transcription (Latin):
Unde factũ est .squatenus corpus illius. ut uidelic& mar¬
tyris iure. a cunctis fidelib uenerari debuissa. Patͣ
uero ꝑfidus. & parricida cõmotus. penitentia hoc fecis¬
se se doluit: nec tam̃ usq ad obtinenda salutẽ. Nam
quia uera ess& catholica fides agnouit: sed gentis suȩ
timore ꝑt̾ritus. ad hanc ꝑuenire non meruu Iui ob¬
orta egritudine ad extrema ꝑductus leandro ep̃o
quẽ prius uehem̃ter afflixerat. recharedũ suũ
filiũ. quẽ in sua heresi relinquebat. cõmendare cura¬
uit : ut in ipso quoq talia faceret. qualia in fratre
illius suis exortationib feciss&. Qua uidelic& cõmen-¬
datione expleta: defunctus ẽ. Post mortẽ cuiꝰ. recchare¬
dus rex non patrẽ ꝑfidũ. sed frẽm martyrẽ sequens. ab
arriane hereseos prauitate conuersus ẽ: totãq uisi gothoꝵ
gentẽ ita ad uerã ꝑduxit fid̾e. ut nullũ suo regno

Expanded text:
unde factum est, quatinus corpus illius, ut videlicet marunde factum est, quatinus corpus illius, ut videlicet martyris, iure a cunctis fidelibus venerari debuisset. Pater vero perfidus et parricida commotus paenitentia, hoc fecisse se doluit; nec tamen usque ad optinendam salutem. Nam quia vera esset catholica fides, agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehementer adflixerat, Reccharedum regem filium, quem in sua heresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia faceret, qualia in fratre illius suis exortationibus fecisset. Qua videlicet commendatione expleta, defunctus est. Post cuius mortem Reccharedus rex non patrem perfidum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arrianae hereseos pravitate conversus est, totamque Wisigotharum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum suo regno
Abbreviated transcription (Latin):
patris gr̃am redire mereretur. Sed uir dõ deditꝰ.
arriano ep̃o ueniente ex ꝓbrauit. ut debuit: eiusq
a se ꝑfidiã dignis increpationib reppulit: quia & si
exterius iacebat ligatus. apud se tam̃ in magno m̃tis
culmine stabat securus. Ad se itaq reuerso ep̃o. arri¬
anus pater infremuit. statimꝰ suos a paritores misit:
qui constantissimũ confessorẽ dĩ illic ubi iacebat occi¬
derent. Quod & factũ est. Nam mox ut ingressi st̃.
securĩ cerebro illius infigentes. uitã corporis abstuler.
hocq in eo ualuerunt ꝑimere. qđ ipsũ quoq qui ꝑẽptꝰ
est. in se constiterat despexisse. Sed ꝓ ostendenda
uera eiꝰ gła: suꝑna quoq non defuere tmira cula.
Ham cępit in nocturno silentio psalmodiȩ eantꝰ adqi
corpus eiusdẽ regis. & martyris audiris atq ideo uera¬
cit regis. quia martyris. Quidã etiã ferunt. quodi
illic nocturno tẽpore accensȩ lãpades apparebant.m

Expanded text:
patris gratiam redire mereretur. Sed vir Deo deditus patris gratiam redire mereretur. Sed vir Deo deditus Arriano episcopo venienti exprobravit ut debuit eiusque a se perfidiam dignis increpationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Arrianus pater infremuit statimque suos apparitores misit, qui constantissimum confessoreni Dei illic ubi iacebat occiderent. Quod factum est. Nam mox ut ingressi sunt, securem cerebro illius infigentes, vitam corporis abstulerunt. Hocque in eo valuerunt perimere, quod ipsum quoque qui peremptus est in se constiterat dispexisse. Sed pro ostendenda vera eius gloria superna quoque non defuere miracula. Nam coepit in nocturno silentio psalmodiae cantus ad corpus eiusdem regis et martyris audiri, atque ideo veraciter regis, quia martyris. Quidam etiam ferunt, quod illic nocturno tempore accensae lampades apparebant;
Abbreviated transcription (Latin):
suadere. & minis terrere conatus est. Cũq ille c̃stan¬
tissime. responder&. nũquam se uerã fide relinquere¬
posse. quã semel agnouiss&: iratꝰ pater. eũ priuauit
regno. rebusq om̃ibus expoliauit. Cumq nec sic uirtu¬
tem mentis illius emollire ualuiss&: in arta illũ cus¬
todia concludens. collũ. manusq illius ferro religauit
Cȩpit itaq isdem herminigeldus rex iuuenis. t̾renum
regnũ despiciens. & forti desiderio cȩleste querens. in
cilitiis iacere uinculatus omipotenti do ad confortan¬
dum se. p̃ces effundere: tantoq sublimius gloriã tran¬
seuntis mundi despicere. quanto & religatꝰ agnouerat
nihil fuisse qđ potuit auferri Suꝑ ueniente autem
paschalis festiuitatis die in tẽpeste noctis silentio. ad
eũ ꝑfidus pater arrianũ ep̃m misit: ut ex eiꝰ manu sacri¬
lege consecrationis cõmunionẽ ꝑciperae. atq ꝑhoc ad

Expanded text:
suadere, et minis terrere conatus est. Cumque ille constansuadere, et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet nunquam se veram fidem posse relinquere, quam semel agnovisset, iratus pater eum privavit regno rebusque omnibus expoliavit. Cumque nec sic virtutem mentis illius emollire valuisset, in arta illum custodia concludens, collum manusque illius ferro religavit. Coepit itaque isdem Hermenigeldus rex iuvenis, terrenum regnum dispiciens et forti desiderio caeleste quaerens, in cyliciis iacere vinculatus, omnipotenti Deo ad confortandum se preces effundere, tantoque sublimius gloriam transeuntis mundi dispicere, quanto et religatus agnoverat, nihil fuisse quod potuit auferri. Superveniente autem paschalis festivitatis die, intempestae noctis silentio ad eum perfidus pater Arrianum episcopum misit, ut ex eius manu sacrilegae consecrationis communionem perciperet atque per hoc ad
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: ut uidelic& ex ipso lumine aperte claresceret.
quia locus ille de tenebris ad lucẽ ueniss&. Pe TRUe
U si in magnis sumꝰ tribulationib positi: quia tam̃ a con¬
ditore nr̃o non sumꝰ omino dispecti. testant᷑ ea qͦ audio.
eius stupenda miracula. GREGΟRIΥG. Quamuis
sola quȩ in italia gesta sunt narrare detreuerĩ iusne
tam̃ ut ꝓ ostendenda eiusde arrian here seos dãpnati¬
one transeamꝰ uerbo ad ispanias. atq inde ꝑ africã ad
italiã redeamus: PeTRUE. Perge quolib&: nã lȩtꝰ
ducor. lȩtus reducor. GREGO RIUS. Sicut¬
multorũ qui ab hispaniarũ partib ueniunt. relatio¬
ne cognoui: nuꝑ herminigeldus rex leuuigildi
regis uisigothorũ filius ab arriana heresi ad catholicã¬
fidem uiro reuerentissimo leandro spolitano ep̃o dudr̃
mihi in amicitiis familiarit᷑ iuncto p̃dicante c̃uersusẽ
Que pater arrianꝰ ut ad eandẽ heresim redir&e. & p̃miis

Expanded text:
venit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret venit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret quia locus ille a tenebris ad lucem venisset. Petr. Etsi in magnis sumus tribulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda miracula. Gregor. Quamvis sola quae in Italia gesta sunt narrare decreveram, visne tamen ut, pro ostendenda ejusdem Arianae haereseos damnatione, transeamus verbo ad Hispanias, atque inde per Africam ad Italiam redeamus? PETR. Perge quo libet; nam laetus ducor, laetus reducor. multorum qui ab Hispaniarum partibus veniunt relatione cognovimus, nuper Herminigildus rex Leuvigildi regis Visigothorum filius, ab Ariana haeresi ad fidem catholicam, viro reverentissimo Leandro Hispalitano episcopo, dudum mihi in amicitiis familiariter juncto, praedicante conversus est. Quem pater Arianus, ut ad eamdem haeresim rediret, et praemiis