comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã suꝑbissimus rex captiuũ adorauerit. quasi nõlicaonii subsignoꝵ mag¬
nitudinẽ paulo & barnabee uoluerint ostias immolare Prror ergo
gentiliũ qui omne qđ supͣse ẽ deos putant Scripturȩ nõ de b& im¬
putariq: simplicit᷑ refert uniũsaq: gestas. Sox & hoc possumus dice¬
re qđ cuusas adorandi. & immolatarũ hostiarũ. & incensi atq sacri¬
ficii ipserex exposuerit agens ad daniheł Uereds̃ ur̃ ds̃ deoꝵ ẽ. o¬

Expanded text:
 adoraverit, quasi non et Lycaones ob signorum magnitudinem Paulo et Barnabae voluerint hostias immolare. Error ergo gentilium, qui omne quod supra se est, deos putant, Scripturae non debet imputari , quae simpliciter refert universa quae gesta sunt. Sed et hoc possumus dicere, quod causas adorandi et immolandarum hostiarum, et incensi atque sacrificii ipse rex exposuerit, dicens ad Danielem: 635 . Vere
Abbreviated transcription (Latin):
ocseretiendũ qđ un iuiersa in t̃p̾tatio somnutendat ad fine. in
qua imago statuaq que c̃nit̾ cõterendaẽ S õniũ tuũ. & uisi¬
ones capitis tui incubilituo huius cemodił Nõ didẽ uisio nes
oculoꝵ tuoꝵ. nequit putaremus esse corporeũ : sor capitis
Sapientis enĩ oculu in capite eiꝰ in principali uidelico cordis
iuxta illud qđ in eũ głio legimus:. Bean mundocorde qm̃ ipsi

Expanded text:
hoc sentiendum, quod universa interpretatio somnii tendat ad finem, in hoc sentiendum, quod universa interpretatio somnii tendat ad finem, in quo imago statuaque quae cernitur, conterenda est. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt. Non dixit, visiones oculorum tuorum: ne quid putaremus esse corporeum, sed capitis: Sapientis enim oculi in capite ejus : in principali videlicet cordis, juxta illud quod in Evangelio legimus: Be
Abbreviated transcription (Latin):
solutionẽ somiui. repmitit. utq ante narraturus ẽ somniũ
Et nota qđ defiliis uida sit danihel nõ sac̃ dotũ sic̃ infinẽ belis fabub
cõtinet᷑. Putasne uere potos indicare mihi fõniũ qđ uidi or int̃ pͥta¬
tionẽ eiꝰ. & coxerꝰ: Seruat ordinẽ questionis : ut primã sõniũ qđ se
magi ignorare responderant : Gt post᷑ int̃p̃tationẽ querat somnui
ut cũ sominiũ andierii &q: uiderat recognouerit tunc credat. o
xarus pices nõ que uit indicare. &rłiq: Parus picibus qđ nos uertim
dicunt Mifteriũ aut̃ uocans ordinẽ somni reuelati: ostendit
quic quid ocultũ ẽ. & ab hominibus ignoratur posse misteriũ nim¬
cupari Tollit quoq rei prauã sus picionẽ: nehunaestimoꝵ in ne¬
niri posse solertia qđ dĩ solius notinȩ reseruatur. Soe ẽ ds̃ incęlo
somniũ reuelatũ ẽ usq itacõ sũ matione mundi: aut certe

Expanded text:
solutionem somnii repromittit, utique ante narraturus est somnium. solutionem somnii repromittit, utique ante narraturus est somnium. Et nota quod de filiis Juda sit Daniel, non sacerdos, sicut in fine Belis fabula continet. Putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi, etc. Servat ordinem quaestionis, ut primum somnium quod se magi ignorare responderant, et postea interpretationem quaerat somnii: ut cum somnium audierit, et quae viderat recognoveharuspices non queunt indicare regi. Pro haruspicibus, quod nos vertimus, aedicant. Mysterium autem vocans ordinem somnii revelati, ostendit quidquid occultum est, et ab hominibus ignoratur, posse mysterium nuncupari. Tollit quoque regi pravam suspicionem, ne humana aestimet inveniri posse solertia quod Dei solius notitiae reservatur. Sed est Deus in coelo somnium revelatum est, usque ad consummationem mundi. Aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
adfatiem: Dequo scriptũ ẽ Posuit tenebras latibulũ suũ Tibi dĩ
pãtrũ meoꝵ cõ ftteor ieq laudo. quia sapiennã & fortitudinẽ de¬
distimibi:: Nesui uideat᷑ meriti qđ impae rauit. refert ad patr̃a
uistt᷑ã & ueritatẽ dĩ qui seminis eor. exiã in captiuita temseret᷑
Etnunc ostendis timibi que rogaui muste : quia sermonẽ regis ape¬
fugiat nesolus impoerasse uideat᷑ t aguit gr̃as qđ misteriũ soninii
solus andierit S apientes babilonis neꝑdas. Introdueme in cons¬
cat᷑ & nõ uult eos perire ꝓptꝰ quos fuerat ipseperiturus In ueni
hominẽ defiluis trans migrationis iudȩ. qui solutionẽ regi ad¬
siri Dĩ gram ad suã refert diligentiã. & inuenisse sedic̃ cũ danibel
seulno obtulerit ut introduceret ad regẽ: Inquo t̃ tocõ osten¬
dit̃ nuntioꝵ. qui c̃ubona nuntiant sua uidem uolunt. Qui aut̃

Expanded text:
ad faciem, de quo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Tibi Deus ad faciem, de quo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Tibi Deus patrum meorum confiteor, teque laudo, quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi. Ne sui videatur meriti, quod impetravit, refert ad patrum justitiam et ad veritatem Dei, qui seminis eorum etiam in captivitatem miseretur. Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, etc. Quod quafugiat, ne solus impetrasse videatur, et agat gratias, quod mysterium somnii solus audierit. Sapientes Babylonis ne perdas. Introduc me in consecatur, et non vult eos perire propter quos fuerat ipse periturus. Inveni hominem de filiis transmigrationis Judae, qui solutionem regi anratiam ad suam refert diligentiam, et invenisse se dicit, cum Daniel ultro se obtulerit, ut introduceretur ad regem; in quo ἦθος ostenditur nuntiorum, qui cum bona nuntiant, sua videri volunt. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
dadĩ. & in pfundo animȩ suȩ fodit altissimos pitteos & omnẽ trãm
egeritq ꝓfundas aquas operire cõsueuit Seruatq mandatũ dicens
Bibe aquas detuis uasis: & deputeoꝵ ⁊uorð fonte Qđq sequit᷑ Nouit in
tenebris confittria & lux cũ eo ẽ: Tenebre signi ficant ignortntiã.
Lux scientiã atq doetrina. Itaq dm̃ ut ꝑuersa nõ celant itarecta
ãbiunt atq circũ dant̾ Siueita in t̃p̃tandũ ẽ qđ tenebrosa mistica
q: que ox ꝓfunda signific̃ Iuxta illud qđ legimus in ꝓuerbus. Intel¬
lexer̃ quoq: parabolã c&tenebrosũ sermone hoc ipłũ significat
qđ impsalmis legimus. Tenebrosa aqua in nubibus aerisꝰ. Quieñ
ad ex celsa conscendit & terrena deserens ininftar auiũ tenuis¬
simũ aerẽ. & a xberiaq: que desiderat: istenubes efficit᷑. Ad qua
tiȩ multitudinȩ. habo multas aquas incorde suo tenebros as. &
in uolutas caligine quã solus moyses ingredit᷑. & loquit᷑ dõ fatie

Expanded text:
da Dei, et in profunda animae suae fodit altissimos puteos, et omnem terram egerit, quae profundas aquas operire consuevit: servatque mandatum Dei, dicens: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fonte . Quodque sequitur: Novit in tenebris constituta, et lux cum eo est: tenebrae significant ignorantiam, et lux scientiam atque doctrinam. Itaque Deum ut perversa non caelant, ita recta ambiunt, atque circumdant. Sive interpretandum est, quod tenebrosa mystica quaeque et profunda significet, juxta illud quod legimus in Proverbiis: Intelligit quoque parabolam, et tenebrosum sermonem, hoc ipsum significat quod in Psalmis legimus: Tenebrosa aqua in nubibus aeris Ps. XVII, 12. Qui enim ad excelsa conscendit, et terrena deserens, instar avium tenuissimum aerem et aetherea quaeque desiderat, iste nubes efficitur, ad quaitudine scientiae, habet multas aquas in corde suo tenebrosas et involutas caligine, quam solus Moyses ingreditur , et loquitur Deo facie
Abbreviated transcription (Latin):
gibꝰ reges. & regnis regna succedere. que dĩ gub̾nantur o& mutan tͥ & finiun¬
tur arbiirio causasq singuloꝵ nouit ille quicune toꝵ cõditor ẽ. o sepe
malos reges patit᷑ suscitari. ut mali malos puniant Simulq oftendit
& genertili disputatione p̃parat auditorẽ. sõniũ qđ uidit eẽ demuta¬
none & sue cessione regnoꝵ Dat sapienniã sapientibus. & scientiã

Expanded text:
gibus reges, et regnis regna succedere, quae Dei gubernantur et mutantur, et finiungibus reges, et regnis regna succedere, quae Dei gubernantur et mutantur, et finiuntur arbitrio. Causasque singulorum novit ille qui conditor omnium est, et saepe malos reges patirur suscitari, ut mali malos puniant: simulque subostendit, et generali disputatione praeparat auditorem, somnium 630 quo vidit esse de mutatione et successi
Abbreviated transcription (Latin):
a fatie dĩ cęli suꝑ sacram̃to isto. & rłq: Tẽpus postulat ñ qđ traciatio¬
ne o sagacitate m̃tis occulta ꝑquirere&. sae quo occultoꝵ dominũ de¬
p̃caretur Et ideo ananiã. & misahelẽ. & atariã. uingit ad p̾ces: nesolus
desuo merito uideatur p̃sumere Vt quoꝵ erat cõmune dis crim cõmunis
esse oratio. Tune daniheli ꝑuisione̾ nocte misteriũ reuelatũ e Sõniũ
regis suodiscit somnio : immo & sõniũ ox int̃p̃tationẽ eius dĩ reuelano¬
ne cognoscit qđ demones ignorabant. sapientia scłi scire nõ poteratꝰ Vnde
ox apłi misteriũ qđ cunctis retro generationibus fuerat ignoratũ. dñore¬
uelante cognoscunt Et danihel benedixit dõcȩli : & locutus ẽ Sit nom̃¬
nicis artibus atq p̾stigiis trẽna deludunt: danihel dõ cȩli henedicitꝰ du
aut̃ qui nõ fecer̃ cęlũ & trãm peribi Et ipse mutat tẽpora oxȩiates trans¬
fert regna atque confiiiuit: Nõ ergomiremur siquando cernimus & re¬

Expanded text:
ostulat: non quo tractatione et sagacilate mentis occulta perquireret; sed quo occultorum Dominum precaretur. Et ideo Ananiam, et Misaelem, et Azariam jungit ad preces, ne solus de suo merito videatur praesumere: ut quorum erat commune discrimen, communis esset et oratio. Tunc Danieli per visionem nocte mysterium revelatum est. Somnium regis suo discit somnio: immo et somnium, et interpretationem ejus, Dei revelatione cognoscit, quod daemones ignorabant, sapientia saeculi scire non poterat. Unde et apostoli mysterium, quod cunctis retro generationibus fuerat ignoratum, Domino revelante, cognoscunt. Et Daniel benedixit Deo coeli, et locutus, ait,niacis artibus atque praestigiis terrena deludunt, Daniel Deo coeli benedixit. Dii enim qui non fecerunt coelum et terram, peribunt. Et ipse mutat tempora et aetates, et transfert regna atque constituit. Non ergo miremur, si quando cernimus, et re
Abbreviated transcription (Latin):
incantatores esse qui uerbis rẽ ꝑagunt: magi quidẽ singulis philoso¬
phant᷑. Malefici qui sanguine utuntur. & uictimis & sepe cõtin¬
gunt corporamortuoꝵ Porro incͥaldeis significari puto quos¬
uulgus mathe mathicos uocat cõsuetudo aut̃ & fermo cõmunis.
magos ꝓmale ficis acipit. Qui alit̃ habent̃ apud gente̾ suci̾. eo
qđ sint philosophi chaldeoꝵ. & adartis huius scientiã reges quoq
ee principes eiusdẽ gentis om̃ia fatihunt Unde & in natiuita te
dñi saluatoris ipsi primũ artũ eius intellexer̃: & uenientes in
scam borhleem adorauer̾ pueru stella desuꝑ oftendente Uidi

Expanded text:
incantatores esse, qui verbis rem peragunt. Magi, qui de singulis philosophantur: Malefici, qui sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora mortuorum. Porro in Chaldaeis vulgus mathematicos vocat. Consuetudo autem et sermo communis magos pro maleficis aquod sint philosophi Chaldaeorum, et ad artis huius scientiam, reges quoque et principes ejusdem gentis omnia faciunt. Unde et in nativitate Domini Salvatoris ipsi primum ortum ejus intellexerunt, et venientes in sanctam Bethlehem adoraverunt puerum, stella desuper ostendente, si
Abbreviated transcription (Latin):
uestigiũ nemansit incorde regis. ut referentibus aliis possit reminisi
eoꝵ que uiderut. & nequa quã eũ deciperet m̃cientes. Et respondens¬
rex ait chal deis huc usqueq lectas sermone marrant᷑ hebreo Ab hoc
loco usq ad uisionẽ anni amio regis balthasar quã danihel uidit insusis
hebraicis quidẽ litteris s&lingua scrihit᷑ chaldaica quã hic siriaca uocat
de quibusrex in plerisq: cõfusus poterat recordari : &iã futurȩ in t̃p̾tati¬

Expanded text:
osset reminisci eorum quae viderat, ut nequaquam eum deciperent mentientes. Huc usque quae lecta sunt sermone narrantur Hebraeo; ab hoc loco usque ad visionem anni tertii regis Baltasar, quam Danihel vidit in Susis Hebraicis quidem litteris, sed lingua scribuntur Chaldaica, quam hic Syriacam vocatde quibus rex in plerisque confusus poterat recordari, etiam futurae interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dño cõcedente suꝑ aratꝰ unde or iosephus in .N.anti quitatũ libro¬
iscripsit Post annũ .N. egiptiȩ uastitatis rex nabu chodonosor. uidit
rex iimpͥius som niũ futuroꝵ : ut int̾ p̃tante sc̃o qđ uiderat deus
glori fucetur. Et ccipii uoꝵ dõq: incaptiui tate seruientiũ sitgran¬
de solatiũ hoc idẽ in pharao ne legimus nõ quo pharao aut nabu¬
chodo nosor uidere meruerint Sed qđ ioseph. a danihel digni eaci¬
ierent qui in int̃ pretatione eoꝵ om̃ibus p̃ferrent᷑ Precepit ergorex

Expanded text:
oncedente, superarat. Unde et Josephus in decimo Antiquitatum scribit libro: Post annum secundum Aegyptiae vastitatis, rex Nabuchodonosor vidit  eo. Vidit rex impius somnium futurorum, ut interpretante sancto quod viderat, Deus glorificaretur; et captivorum Deoque in captivitate servientium sit grande solatium. Hoc idem in Pharaone legimus, non quod Pharao et Nabuchodonosor videre meruerint, sed quod Joseph et Daniel digni exstiterint, qui interpretatione eorum omnibus praeferrentur. Praecepit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueri ingressi sunt in conspectu eius ut ipse p̃ceperat. Quo modo nuno
.ii. anno regnisui somniũ uidisse narrat᷑ : qđ ita soluunt hebneĩ Secđor
hic annũ dicci regni eiꝰ om̃iũ gentiũ barbarũ. nõ udeȩ tantũ &chalde¬

Expanded text:
pueri ingressi sunt in conspectu ejus, ut ipse praeceperat, quomodo nunc pueri ingressi sunt in conspectu ejus, ut ipse praeceperat, quomodo nunc secundo anno regni sui somnium vidisse narratur? Quod ita solvunt Hebraei, secundum hic annum dici regni ejus, omnium 627 gentium barbar
Abbreviated transcription (Latin):
Cõpletis ittique diebus post quos dixeratrex ut introducerent᷑. intro¬
duxit eos pͥpositus eunucorũ. in cons pectu nabuchodo nosor aerł : Cõ¬
pletos dies trienni tẽpus intellege. qđ rea confiruerat ut enutrin
.IIIͦ. annis postea starent in conspecturegis Et om̃e uerbũ sapienne
& intellectus qđ sciscrtatus c̾ habeis rex. inuenit in tis decuplũ suꝑ
cunctos ariolos  magos quierunt in uniuerso regnoeius: Pro ario¬
lis & magis uulgata editio sophistas. oxphiloso phos transtulit: nõ iux¬
ta hanc philo sophiã. & sophistica disciplinã quã grechoꝵ eruditio polli¬
cet̃ Sed doetrinã gentis barbareq: usq hodie chalder philoso phant᷑
Fuit aut̃ daniel usq: adannũ primũ ciri regis : Di cemus in cõsequenti¬
bus quomodo qui usq: ad annũ .i. cͥri negis hic fuisse describitur. postea
uIIͦ anno eiꝰ dẽ ciri regis. & .I. darii fuisse memoretur ẽ.iii.
riauno secundo regni nabuchodo nosor uidit nabuchodo nosor som

Expanded text:
ex ut introducerentur, introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor. Completos dies, triennii tempus intellige, quod rex constituerat, ut enutriti tribus annis, postea starent in conspectu regis. Et omne verbum sapientiae et intellectus quod sciscitatcunctos hariolos et magos qui erant in universo regno ejus. Pro hariolis et magis, vulgata editio sophistas et philosophos transtulit: non juxta hanc philosophiam et sophisticam disciplinam, quam Graecorum eruditio pollicetur; sed juxta doctrinam gentis barbarae, qua usque hodie Chaldaei philosophantur. Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis. Dicemus in consequentibus, quomodo qui usque ad annum primum regis Cyri hic fuisse describitur, postea tertio anno ejusdem Cyri regis, et primo Darii fuisse memoretur. In anno secundo regni Nabuchodonosor, vidit Nabuchodonosor somn
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is adimat᷑ sensus qui ex ipso inierait anime carniꝰ.q: cõplexu qua tota mo¬
lestia nõnum quahun. hictus corporis uł animeraptus in t̃cipit. nec eã sentin¬
nis liber&ur anima apeccatis Quic quid illud est inmorientib. qđ cũ graui¬
sensu adimit sensũ. prȩfidelit̃q: tolerando aug& meritu patientiȩ ñ au¬
fert uocabulũ poene Itacũ ex hominis primiꝑ petuatã ꝓculdubio sit mors
penanascentis. tam̃ si ppiate iustitiaq pendat̃ sit głarenascentis Etcu
sit mors peccati r&eributio aliquando impercit : ut nihil raeribuatur pec cato
Itẽ exhocbeatus gregoriusdicit Scriptũ est Iustus quacũq: morte p̃uentũ
fuerit. animaeiꝰ ĩ refrigerioerit Clectiergo qui adꝑ p&uã uitã tendunt
missus : quia ꝑ in obedientiã ininere comedit hunc leo in eode itinere

Expanded text:
omnis adimatur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisque conplexu. Quam totam moomnis adimatur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisque conplexu. Quam totam molestiam nonnumquam unus ictus corporis uel animae raptus intsperam mortem liberetur anima a peccatis. Quidquid illud est in morientibus, quod cum gravisensu adimit sensum, pie fideliterque toleratum, auget meritum patientiae, non aufert vocabulum poenae. Ita cum ex hominis primi perpetuata propagine proculdubio sit mors poena nascentis, tamen si pro pietate justitiaque perpendatur, fit gloria renascentis. Et cum sit mors peccati retributio, aliquando impetrat, ut nihil retribuatur peccato. Ita ex hoc beatus Gregorius dicit: « Scriptum est: Justus qua morte praeventus fuerit, anima ejus in refrigerio erit . Electi ergo qui ad perpetuam vitam tendunt, missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ constitutũ accepit Vt qͥ posse nõmori. & possemorthabuit
innaiturtraut executione p̃cepti uitalis ꝓbatus obediens. sic fier&e
dep̃hensus. sic inciper&& eẽ mortalis ut mortẽ uitare nõ possit Hȩc
mihi uid& urcausa qua primus homo p̾ceptu haccepit:& iusta
ramors ¶Morsdicta quodsit amarei. uł amorsu primi¬
homi nis appellcita Nãcũ primus humanigeneris parens lignu
u&itum ꝑ in obedientiã. cõtingit. ꝑ mor sũ morte̾ incurrit : Unde
inmatura. naturalis A cerba in fantũ in matura. iuuenũ merita
id est naturalis senu uiQ u̾a as perasit mors carnis & qđ plerũq
molestiã eĩ nõ sentiant morientes. Qđattin& cidcor poris mo¬
separcitione anime acorpore. Cũ eã paciuntur. qui morientes appellantur
nullibonaest hab& eni cisperũ sensũ. & cõtranatura uisipsa. qua utruquȩ
diuellit᷑ qđ fuerat inuiuente cõiuctũ atq: cõsertũ quadiumorat᷑ donec

Expanded text:
praeceptum constitutus accepit, ut qui posse non mori, et posse mori habuit praeceptum constitutus accepit, ut qui posse non mori, et posse mori habuit in natura, aut exsecutione praecepti vitalis probatus obediens, sic fieret nsus inobediens, sic inciperet esse mortalis, ut mortem vitare non posset. Haec mihi videtur causa, qua primus homo praeceptum accepit: et justa rahominis appellata. Nam cum primus humani generis parens lignum vetitum per inobedientiam contigit, per morsum mortem incurrit . Unde inmatura, naturalis. Acerba infantium, inmatura iuvenum, merita, id est natmolestiam ejus non sentiant morientes. Quod attinet ad corporis moseparationem animae a corpore, cum eam patiuntur qui morientes appellantur, nulli bona est. Habet enim asperum sensum, et contra naturam vis ipsa, qua utrudiuellitur, quod fuerat in uiuente coniunctum adque consertum, quamdiu moratur, donec
Abbreviated transcription (Latin):
oneiuscissimci Vnde & eosdẽprimos peccatores. ita fuissemor temul¬
tatosut a& iã quic quid deeoꝵ stirpeess& exortu̾ eadẽpenatenerce ur
ob noxiũ Nõ eñi ciliut ex eisqua qđ ipsi fuerant nascer& Promagnitu¬
dine quippeillius. naturalis dãnatiomutauit inpeius. ut qđ pena¬
lit̃ p̃cessit in peccantibꝰ. hominibꝰ primi & ianaturalit̃ seq ret̾ innci¬
post peccatu.iuste danatu̾est Primus homoeanature quali¬
tate creatus est ut inmortalitatis ac mortis ad modũ capax.
nec sic inmortalis fuerit : ut a &iã si peccar& moriñ posso : nec itamor¬
tailis ut si noluissae peccare mortisub cũ berae. Arbitrii quoq: liber¬
tatedonctus est ut iure audbeatu sess&e qui noluiss&e pec carecũ pos&.
aut miser quicũ potuiss& uitarepeccatu. nõ aliqua necessitate. sed
propriciuo luntate pecca̾s&e Et quic nec rectefactũ. nec peccatũ di¬
ci potest sine alicu iuscustodia. uł de sercione p̾cepti: inparadiso

Expanded text:
nus; sed eosdem primos peccatores ita fuisse morte multatos, ut etiam quidquid de eorum stirpe esset exortum eadem poena teneretur obnoxium. Non enim aliud ex eis, quam quod ipsi fuerant, nasceretur. Pro magnitudine quippe culpae illius naturam damnatio mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit in peccantibus hominibus primis, etiam naturaliter sequeretur in naspost peccatum juste damnatus sit. Primus homo ea naturae qualitate creatus est, ut immortalitatis et mortis admodum capax, nec sic immortalis fieret, ut etiamsi peccaret, mori non posset; nec ita mortalis, ut si noluisset peccare, morti succumberet. Arbitrii quoque libertate donatus est, ut jure aut beatus esset qui noluisset peccare cum posset, aut miser, qui cum potuisset peccatum vitare, non aliqua necessitate, sed propria voluntate peccasset. Et quia nec recte factum, nec peccatum dici potest sine alicujus custodia vel desertione praecepti, in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
& pscilini plurum. illud hebraicũ qd intituł ponit᷑ lama¬
nasse. ꝓquo.lxx. trantuler. infine̾ magiꝰ ꝓuictoria conti¬
ab̃i apud hebreos. s g̾ci sermonis eẽ cõmentũ. qr infufan¬
osian. magis g̃co sermoni conuenire. ꝗͣ ebreo. Cui & eu¬
sebiꝰ & apollinaris. pari sententia responder̾. fusanne
belisq. ac drachonis fabłã. nõ contineri in ebraico. seo¬
partẽ ẽẽ ꝓpħiȩ ab acuch filii iħu det̾bu leui. sic̾ iuxta
lxx. interp̃tes intitulo eiꝰd̃ belis fabulȩ ponit᷑. homo
q̃ dã erat sacdos. nomine daniel. filiꝰ abdia cõuiua regi
babilonis. Cũ damhelẽ atres pueros. det̾bu uida fuisse scã
script᷑a testet᷑. Uñ & nos añ annos plurimõ cũ uertemꝰ da¬
nihelẽ. has uisiones obelo p̾notauimꝰ. significantes cã in¬

Expanded text:
et psalmi plurimi illud Hebraicum, quod in titulis ponitur LAMAet psalmi plurimi illud Hebraicum, quod in titulis ponitur LAMANASSE  , pro quo LXX transtulerunt, in finem, magis pro victoria contihaberi apud Hebraeos, sed Graeci sermonis esse commentum, quia in Susans Graeco sermoni convenire, quam Hebraeo. Cui et Eusebius et Apollinarius pari sententia responderunt: Susannae Belisque ac Dracpartem esse prophetiae Abacuc filii Jesu de tribu Levi: sicut juxta LXX interpretes in titulo ejusdem Belis fabulae ponitur: Homo quidam erat sacerdos, nomine Daniel, filius Abda, conviva regis Babylonis: cum Danielem et tres pueros de tribu Juda fuisse, sancta Scriptura testetur. Unde et nos ante annos plurimos cum verteremus Danielem, has
Abbreviated transcription (Latin):
sit doce.⁊ reges pordine̾ digerit. & annos enumerat. ac ma¬
infestissima signa p̾nuntiat. Quȩ qr uid porphiriꝰ uniũ fa
conpleta. & trans acta. negare non poterat. suꝑatꝰ historie
u̾itate. inhac̾ ꝓrupit ocilũpniã. ut ea que in consumatione
cuiꝰ inpugnatio testimoniũ u̾itatis ẽ. Tanta enĩ dictoꝵ
planatione eiꝰd uoluminis dedit. calũpnie illiꝰ stricũ
responde conabor. & philosophie artibꝰ. inmo malitię
scłari. ꝑ quã subũtere nititur u̾itatẽ. & quibꝰdã p̃sti¬
giis. clarũ ocłoꝵ lum̃ aufferre & explanatione simpli¬
ei contraire. Itaq. obsecro uos pãmachi. ꝙ i a onẽ.¬
⁊ tate. & marcella unicũ rome. scĩtatis exẽplar.
qͥ loquitur ad ꝓphani. aꝑ̃i os tuũ & ad implebo illud. Si enĩ
cũ app̾hensi fuerimꝰ añ uidices & tͥbunalia. mona ne cogi¬
temꝰ qͥd responde debeamꝰ : qͣnto magi cõtra adu̾sarios bla¬
phemante. sua pot̾ bella bellare & inseruis sui fac̾e: Un

Expanded text:
sit docet; et reges per ordinem digerit, et annos enumerat, ac manifestissima signa praenuntiat. Quae quia vidit Porphyrius universa completa, et transacta negare non poterat, superatus historiae veritate, in hanc prorupit calumniam, ut ea quae in consummatione Cujus impugnatio testimonium veritatis est. Tanta enim dictorum planatione ejusdem voluminis dederit, calumniae illius strictim respondere conabor, et philosophiae artibus, immo malitiae saeculari, per quam subvertere nititur veritatem, et quibusdam praestigiis clarum oculorum lumen auferre, explanatione simplici contraire. Itaque obsecro vos, Pammachi φιλομαθέστατε, et Marcella, unicum Romanae sanctitatis exemplar, qui loquitur ad prophetam: Aperi os tuum, et implebo illud . Si enim cum apprehensi fuerimus ante judices et tribunalia, monet ne cogitemus quid respondere debeamus : quanto magis contra adversarios blasphemantes, sua potest bella bellare, et in servis suis vincere? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Nota qđ deus dederit sc̃is pueris scientiã & disciplinã scłariũ litte¬
rarũ in om̃i libro asapientia. ꝓ quostmacus int̃ p̃tatus est artẽ gra¬
maticã ut cuncta q legebant intelle gerent. & spu dĩ decaldeoꝵ
scientia uidicarent᷑. Danihel aut̃ hoc extra .iii. pueros habebat
futura monstrantur. saga cim̃te cernebat. ut qđ alii uidebant in
fantas mate hic oculis cordis aspicera&¬

Expanded text:
Nota quod Deus dederit sanctis pueris scientiam et disciplinam saecularium litterarum in omni libro et sapientia. Pro quo Symmachus interpretatus est, artem grammaticam, ut cuncta quae legebant, intelligerent, et spiritu Dei de Chaldaeorum scientia judicarent. Daniel autem hoc extra tres pueros habebat futura monstrantur, sagaci mente cernebat: ut quod alii videbant in phantasmate, hic oculis cordis aspicer
Abbreviated transcription (Latin):
luatur. utiq: si sapientiã atq: doctrina babilonioꝵ scirexesse
peccatũ nũ qu̾a ad qui escera discere qđ no̾licebat Discunt
aut̃ nõ ut sequant᷑ sax ut iudicent atq cõuincant Quomo¬
do siquis piã ad uersũ mate mathicos uelit scribere imperitus
ra philo sophoꝵ discunt ergo eam̃te doctrina caldaicã qua&
moises omnẽ sapientiã ȩgiptioꝵ didicerat Dedit aut̃ dr̃
daniheli grãm & micđiã in cons pectu principis eonucbꝵ.

Expanded text:
ipsam sapientiam atque doctrinam Babyloniorum esse peccatum, numquam acquiesceret dicere quod non licebat. Discunt autem non ut sequantur, sed ut judicent atque convincant. Quomodo si quispiam adversus mathematicos velit scribere imperitus ta philosophorum. Discunt ergo ea mente doctrinam Chaldaeorum, qua et Moyses omnem sapientiam Aegyptiorum didicerat. Dedit autem Deus Danieli gr
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrat᷑ lingũa bebreoꝵ ipsã esse caldaica quia ab rahã de
caldehis fuerit. Qđ si recipimus q: rendũ ẽ quo modo nunc h¬
ebrei pueri lingũa quã nouerant doceri iube ant᷑ nisi for¬
te iuxta corundã opinione duas abrahã linguas. & ebreoꝵ:
&& caldeoꝵ scis sedicamus Et in posuit eis p̃positus eunucoꝵ
nomina. Dani helibaltasari orananie sidrac. misahelimisachi¬
nomina. sec oepharao ioseph in ȩgipto apellauit somphomi¬
phanec. nolentes eos intr̃a captiuitatis uocaibula habere iu
canticũ dñi intr̃a aliena : Porro dñs in bonã porte nomi¬
namutat antiqua & exrebus inponit uirtutũ nocabul a
ut abr̾a apellaro& abrahã &x sarai. sara. Itieũgłio quoq
Proposuit aͦut̃
danihel in cordesuo ne pollueretur dem̃ saregis. neq: de uino

Expanded text:
arbitratur linguam Hebraeorum ipsam esse Chaldaicam, quia Abraham de Chaldaeis fuerit. Quod si recipimus, quaerendum est, quomodo nunc Hebraei pueri linguam quam noverant, doceri jubeantur: nisi forte juxta quorumdam opinionem duas Abraham linguas, et Hebraeorum et Chaldaeorum scisse dicamunomina Daniheli Balthasar et Ananiae Sedrac Misaheli Misac enomina, sed et Pharao Joseph in Aegypto appellavit , Somtonphanech, nolentes eos in terra captivitatis vocabula habere Judcanticum Domini in terra aliena ? Porro Dominus in bonam partem nomina mutat antiqua, et ex rebus imponit virtutum vocabula: ut Abram appellaret Abraam, et Sarai, Sara . In Evangelio quoque Proposuit autem Daniel in corde suo ne pollueretur de mensa regis, et Vulg.
Abbreviated transcription (Latin):
indignari mͥ.qͣsi ego decurtauerĩ librũ. cũ & origenes. &
eusebiꝰ. & apollinari. aliiq. eccłastici uiri ⁊ doctores gre¬
tie. has ut dixi uisiones non ab̃i apud hebreos fateant᷑.
Hec se debe responde porphirio ꝓhis. quę nulla script̾e
scę auctoritate p̾beant᷑. Illud quoq. lectorẽ ãmoneo dam¬
helẽ. nõ uixta .lxxͦ. intp̃tes suicta theodotionẽ ęcłas lege.¬

Expanded text:
curtaverim librum: cum et Origenes et Eusebius et Apollinarius aliique ecclesiastici viri et doctores Graeciae has, ut dixi, visiones non haberi apud Hebraeos fateantur, nec se debere respondere Porphyrio, pro his, quae nullam Scripturae sanctae auctoritatem praebeant. Illud quoque lectorem admoneo, Danielem non juxta LXX interpretes, sed juxta Theodotionem Ecclesias lege
Abbreviated transcription (Latin):
qđ rexbabilonis nõ potuerit uniuersa dĩ uasa trans ferre.
phoꝵ reuoluas libros: necesse ẽ ut in his reperias aliqu̾a partẽ
uosoꝵ dĩ apud platonẽ fabricatorẽ mundi dm̃. ut aput renone
stuichoꝵ principẽ inferos o& inmortales animas. & unũ bonũ ones¬
tatẽ. Sed quia iungunt m̃ daciũ ueritati. & nature bonũ multis
ꝑfecta cȩpisse memo. rat᷑ Et ait rex asfanat pposito eunucoꝵ suor
fuerint dauit nisi forte huic sensui illud cõtranũ sit qđ

Expanded text:
x Babylonis non potuerit universa Dei vasa transferre, x Babylonis non potuerit universa Dei vasa transferre, phorum revolvas libros, necesse est ut in eis reperias aliquam partem vasorum Dei. Ut apud Platonem, fabricatorem mundi Deum, ut apud Zenortales animas, et unum bonum, honestatem; sed quia jungunt mendacium veritati, et naturae bonum multis perfecta cepisse memorantur. Et ait rex Asphanez praeposito eunuchorum suorfuerint David. Nisi forte huic sensui illud contrarium sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
eundẽ indani elis principio esse ioachim qui in ezechielis
exordio ioachin scribit᷑. Iste enĩ extremã sillabã samec
habo. ille chin. Et obhane causã in enangłio. scđo mathes
una uidet᷑ dees generatio. quia secunda teseriesce decadas
in ioahim desinit filiũ iosie Et. nͣm incipit aio achinfilio
io achim. Qđ ignorans por firius calũniã instruit ȩccłe suã
ostenđ inpericiã. cũ euangeliste mathei arguere nitit᷑ falsi¬
tate Et trudidit dñs in manus eiꝰ. ioachim rege̾ uida Qđ tra¬
ditus scrihit᷑ ioachim monstrit᷑ nõ aduersarioꝵ foriitudinis
fuisse uictoriã sa dñi uoluntatis. Et partẽ uasoꝵ domus dĩ. &
asportauit ea intram sennaar indomũ dĩ sui. ouasa in tulit
in domũ thesauridĩ sui: Tr̃a sennaar locus eibabilonis in quo
fuit cãpus dura aturris quausq: ad cȩlũ hui quiab oriente mo¬
uerant pedes suos ȩdificare conatis. Undedxa cõfusionẽ lin¬
guarũ locus nom̃ hacce pitbabilon.q in lingu̾a nr̃am trans

Expanded text:
eumdem in Danielis principio esse Joacim, qui in Ezechielis exordio Joachin inscribitur. Iste enim extremam syllabam habet cim, ille chin. Et ob hoc in Evangelio secundum Matthaeum, una videtur deesse generatio; quia secunda tesseradecas in Joacim desinit filio Josiae, et tertia incipit a Joachin filio Joacim. Quod ignorans Porphyrius, calumniam struit Ecclesiae, suam ostendens imperitiam, dum evangelistae Matthaei arguere nititur falsitatem. Et tradidit Dominus in manu ejus Joacim regem Juda. Quodque traditus scribitur Joacim, monstrat non adversariorum fortitudinis fuisse victoriam, sed Domini voluntatis. Et partem vasorum domus Dei, et asportavit ea in terram Sennaar, in domum Dei sui, et vasa intulit in domum thesauri Dei sui . Terra Sennaar locus est Babylonis in quo fuit campus Dura, et turris quam usque ad coelum hi qui ab Oriente moverant pedes suos, aedificare conati sunt. Unde et a confusione linguarum locus nomen accepit Ba
Abbreviated transcription (Latin):
& porphiriꝰ secutũ eẽ se dic̃. iosephi quoq. & coꝵ quo ponit iosepbꝰ.
p̃cipueq nr̃i libii. pompeitrogi. atq. ustimi. qͥ om̃em extremi¬

Expanded text:
et Porphyrius esse secutum se dicit: Josephi quoque et eorum quos ponit Josephus, et Porphyrius esse secutum se dicit: Josephi quoque et eorum quos ponit Josephus, praecipueque nostri Livii, et Pompeii Trogi, atque Justini, qui omnem
Abbreviated transcription (Latin):
hebionitã qͥ alto gen̾e uideus ẽ. S corigenes detheo dotioni
oꝑe ineditione uulgata astericos posuit. docens de fuisse que ad¬
dita st̃. & rursũ quosdã u̾sus obelis p̾notaũ. fuꝑ flua queq. de¬
hãc sub astericis & obelis editionẽ legant. Ignoscant imdi labori
meo. qͥ uolui habe nr̃os. ꝗͥ greci in aq̃le & teodotionis ac fymachi
editionibꝰ lectitant. & si illi intantis diuitii doctͥnarũ nõ cõtẽpnut᷑
studici oĩum iudeoꝵ. cur latina pauꝑtas despiciat hominẽ xanũ:
ipsi ꝓphe uerba teramꝰ : nõ iuxta cõsuetudinẽ nram ꝓponentẽ
ualla. ea tantũ que obscura s̃ explanante. ne libror innum̾abi¬
liũ magnitioo. lectori fastidiũ faciat. ad intelligendas aut ex¬
tremas partes danieł. multiplex grecoꝵ historia necesfaria ẽ
sutorii. uidelica calcimeii. diodori. iheroni. polibi. possi¬
donii. claudii. theonis. & andronici cagnom̃to alipii. quos

Expanded text:
i 621-622 altero genere Judaeus est. Sed et Origenes de Theodotionis opere in editione Vulgata asteriscos posuit, docens defuisse quae addita sunt, et rursus quosdam versus obelis praenotavit, superflua quaeque dehanc sub asteriscis et obelis editionem legant, ignoscant invidi labori meo, qui volui habere nostros, quod Graeci in Aquilae et Theodotionis ac Symmachi editionibus lectitant. Et si illi in tantis divitiis doctrinarum non contemnunt studia hominum Judaeorum: cur Latina paupertas despiciat hominem Christiipsius prophetae verba texamus, non juxta consuetudinem nostram proponentes r et per intervalla ea tantum, quae obscura sunt explanantes, ne librorum innumerabilium magnitudo lectori fastidium faciat. Ad intelligendas autem extremas partes Danielis, multiplex Graecorum historia necessaria est: Sutorii videlicet Callinici, Diodori, Hieronymi, Polybii, Posidonii, Claudii, Theonis, et Andronici cognomento Alipii, quos
Abbreviated transcription (Latin):
nolens illũ ab ipso cuiꝰ inscriptꝰ ẽ nomine ẽẽ cõpositũ. s aquodã
qͥ tp̃ribꝰ antiochi qͥ appellatꝰ est ephiphanes fuerit iniudea. &
non tã damhelẽ uent᷑a dixisse. quã illii narrasse p̾cerita.
Deniq quicqͥd usq ad antiochũ dix̾at. uerã historiã conti¬
nere. Siqͥd autẽ ult̾ opinatꝰ sit qr fut᷑a nescierit : ẽẽ men¬
titũ. Cui sollertissime responder̃. eusebiꝰ cefariensis ep̃s.
ris quoq. uno grandi libro. hoc est .xxͦ.uiͦ. & ante hos.
exparte methodiꝰ. Uerũ qr nob̾ ꝓpositũ ẽ. non aduersarii
calũpniis responđe : quę longo sermone indigent. sed ea

Expanded text:
b ipso, cujus inscriptus est nomine, esse compositum: sed a quodam qui temporibus Antiochi qui appellatus est Epiphanes, fuerit in Judaea, et non tam Danielem ventura dixisse, quam illum narrasse praeterita. Denique quidquid usque ad Antiochum dixerit, veram historiam continere: si quid autem ultra opinatus sit, quia futura nescierit, esse mentitum. Cui solertissime responderunt Euserius quoque uno grandi libro, hoc est, vicesimo sexto, et ante hos ex parte Methodius. Verum quia nobis propositum est, non adversarii calumniis respondere, quae longo sermone indigent: sed ea
Abbreviated transcription (Latin):
ueserꝰ cõtẽplaredesidero & quib. ductorib illic transeũ nõ in uenio
Tuergo qui te ma ipsũ mihi dignatu̾ e sostendereuiã : por rigemihi ma¬
nũ tuc̃: Quo illic ia ñcecus s& uidens. si nealiquo latrocinantiũ in pedi
preditu patriȩ illius diutibi suspirans. inm̃sa fucuorũ cura disten¬
dit̾  Cupienut ante quã illic eat᷑. hic ia future illius beaaitudinisgcu¬
diacõtẽplocur Quȩ ren̾eñi qui defunctis animab: fructus postmortẽ¬

Expanded text:
ves ejus contemplari desidero; sed quibus ductoribus illuc transeam, non invenio. Tu ergo qui temetipsum dignatus es ostendere viam, porrige mihi manum tuam, qua illuc non jam caecus, sed videns, sine aliquo latrocinantium impedimeanxium cor meum, pro reditu patriae illius diu tibi suspirans, immensa futurorum cura distenditur: cupiens, ut antequam illuceatur, hic jam futurae illius beatitudinis gaudia contempletur. Quaerens enim, quis defunctorum animas fructus post morte
Abbreviated transcription (Latin):
ũ libror ũ uoluminibꝰ didicisse : sed pocius ut sub uno colleettehicfuti¬
rorũ ratrom̃tes mortaliũ & uͦeem̃tius tangera. quosine laborehic
postͥti ꝑlegissent : Et eo cõpuncta. mensredder&ur adtẽpu. quofa¬
cillime hiccibu̾ occurriset oblatus. Hȩcergo librorũ formatio ordi¬
natoi. ꝓnotitici collecti suffitiat : ut & in hoc speculo nr̃ sese anim.
recognoscat Ncͥsi id qđ futuri sumus sedula meditatione rumina¬
uerimꝰ : Credo qđ ciutraro atut nũqua aliquando pec ccibim: Sic
eñi scriptũ est: fili in om̃ib: operibꝰ tuis memorore nouissi matua.
& inccernũ nõ pecccbis: hisigitur ꝑaetis qdinocentiȩ. uł recor¬
dationis eausa p̃mis sus. id p̃corudexp&o. ut librorũ hȩc oblatafor¬

Expanded text:
um librorum voluminibus didicisse; sed potius, ut sub uno collecta futoum librorum voluminibus didicisse; sed potius, ut sub uno collecta futororum ratio mentes mortalium eo vehementius tangeret, quo sine labore hic posita perlegisset, et eo compuncta mens redderetur ad tempus, quo facillime hic illi cibus occurrisset oblatus. Haec ergo librorum formatio ordinata, pro notitia collecta sufficiat, ut in hoc speculo noster sese animus recognoscat. Nam si id quod futuri sumus, sedula meditatione ruminaverimus, credo, quod aut raro aut nunquam peccabimus. Sic enim scriptum est: Fili, in omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . His igitur peractis, quae recordationis causa praemissa sunt, id precor, id expeto, ut librorum haec oblata for
Abbreviated transcription (Latin):
& incuiore parte ꝓgnosticũ futuri scłi appell&ur In quo tum̃ no
me sedmaioru exe̾pla doctrinoq reperies: & tam̃ si alic ubi paru̾
aliquiduox meci in sonuit: nõ aluit qua qđ in eort libris legisse me
meminii. Propnostiloconsscripsi Sedibi siqua forsitan alit̃ quãdi¬
cendois̃ dixi. aut aliter qua formanda erant te merator adposui.
aritasq: omia suffert & tolerat cõfitentimihi ignoseat Ideo quȩ
oput cinimostuȩ sc̃itatis obtineat ut qđ in bec illiettis nrȩ sensusminꝰ
docte formauit: prudentiȩtuȩ subplem̃tu corrigat. elucidae ex exo
maleccutus forsitan delictoꝵ cõtraxi : abolere iubeat comertiũ illu
piiscinguinis dñi nr̃i iħu xp̃i. & sciluatoris nr̃i Hocigitur opu nõ cid
hoctantũ formarimihi ꝑplacuit. ut quasi incognita legentibꝰ. de¬
monstrarẽ : cũ multosesse nõ dubitẽ harũ rerũ scientiã multiplici¬

Expanded text:
et majore parte Προγνωστίκων futuri saeculi appellatur. In quo tamen non et majore parte Προγνωστίκων futuri saeculi appellatur. In quo tamen non mea, sed majorum exempla doctrinamque reperies; et tamen si alicubi parum aliquid vox mea insonuit, non aliud quam quod in eorum libris legisse me memini, proprio stylo conscripsi. Sed et ibi si qua forsitan aliter quam dicenda sunt dixi, aut aliter quam formanda erant, temerator apposui, charitas quae omnia suffert et tolerat, confitenti mihi ignoscat: idque apud animum tuae sanctitatis obtineat, ut quod imbecillitatis nostrae sensus minus docte formavit, prudentiae vestrae supplementum corrigat, elucidet et exormale cautus forsan delictorum contraxi, abolere jubeat commercium illud pii sanguinis Jesu Christi et Salvatoris nostri. Hoc igitur opus, non ad hoc tantum mihi formare perplacuit, ut quasi incognita legentibus demonstrarem, cum multos non dubitarem harum rerum scientiam multiplici
Abbreviated transcription (Latin):
specȩlestiũ eriger& gaudioꝵ. Sicq post depositione uł descessione
corporis huius. qui ae quantũ sit sci ani mabus oocernebectitudinis
fructus sequentiũ librorũ haberetur renotatione exp̃sus. Haec
igitur toto illo tunc desidertibili diȩ cicta.uł definiti mecũ ipse
cognoscis At modo qui obellico ꝓfectio gloriosi principis aburbe
regia turbulentos cuneosppłoꝵ ꝓfecturos secũ abegit: Quo credo
actuesse utlũ m̃tis nrȩ posttrbines placidis aurarũ flatibus inci
& siñ ut debui scltĩ ut potuiq pomisi Primũ librũ deorigine. huma¬
nȩmortis : Secundu quo modo secinimȩ de functoꝵ antere surrec¬
tionẽ corpoꝵ cibecint᷑. Terciũ deipsa resurrectione futuro cõfor¬
mans Quod totũ sub uno uolumine. in tribꝰ. libris fore constitu¬
ens. hoc principalit̃ huic libro uocabulũ dedimus. ut ex meliore

Expanded text:
spe coelestium erispe coelestium ericorporis hujus, quis et quantus sit sanctis animabus aeternae beatitudinis fructus, sequentium librorum haberetur renotatione expressus. Haec igitur tota illa tunc desiderabili die acta vel definita mecum ipse cognoscis. At modo, quia bellica profectio gloriosi principis ab urbe regia turbulentos cuneos populorum secum abegit, quo credo actum esse, ut salum mentis nostrae post turbines placidis aurarum flatibus incipetsi non ut debui, saltem ut potui, quae promisi. Primum librum de origine humanae mortis; secundum, quomodo se animae defunctorum ante resurrectionem corporum habeant; tertium de ipsa resurrectione conformans. Quod totum sub uno volumine in tribus libris fore constituens, hoc principaliter huic vocabulum libro dedimus, ut ex meliore
Abbreviated transcription (Latin):
psensis sẽ. uno totti & breui uolumine cõplicanda cõgerere : It quid ex hoc
mioꝵ auctorit ossenserit. ad positis eor sententiis demonstroreaitia
in ꝑqui sitione taliũ questionũ numero sittis libroꝵ quȩrentranimȩ
laborioso nõess&: sed mulo plicẽ lectoris sitq̃. hȩccollecta breuitas sciti¬
ar& in suꝑ quoq definitũ a nobis est alter nȩ caritotis comertio. utde
resurrectione ultima corporꝵ quante possent causȩ uł questiunculȩ
memoriȩ nrȩ serecolendo ingerese: similitituloꝵ ftiloTenotando eu¬
rare Extrahosigit᷑ duos libros. illud quoq: sotio mestificati cordisfiȩri
affectu censuimus ũt his duobus p̃cedentibꝰ libellis: Primũ liber co¬
deret᷑ dehuiuscorporis morte. quitituloꝵ simili distinctione cõfor¬
matus p̃ceder& : & legentis cinimũ in moderatemortis m&uꝑ territũ

Expanded text:
persensissem, et uno tota et brevi volumine complicanda congererem, et quid ex hoc persensissem, et uno tota et brevi volumine complicanda congererem, et quid ex hoc majorum auctoritas senserit, appositis eorum sententiis demonstrarem; ut jam in perquisitione talium quaestionum, numerositas librorum quaerenti animae laboriosa non esset, sed multiplicem lectoris sitim haec collecta brevitas satiaret. Insuper quoque definitum est a nobis, alternae charitatis commercio, ut de resurrectione ultima corporum, quantae possent causae vel quaestiunculae memoriae nostrae se recolendae ingerere, simili titulorum stylo renotanda curarem. Extra hos ergo duos libros illud quoque socio moestificati cordis affectu fieri censuimus, ut his duobus praecedentibus libellis, primus liber conderetur de hujus corporis morte, qui titulorum simili distinctione conformatus praecederet, et legentis animum immoderato mortis metu perterritum,
Abbreviated transcription (Latin):
sensus breuitate ñ ualentes colligere. erectus est nostroꝵ parit̃ an inꝰ
Nit quicquid nobis deacre inquestioneueniss&.stilo ꝑcurrente ad¬
nottiri deber&. Sicq quid ex hoc ipso respondendũ ratioposce r&.
quiduecatõlicorũ magistrorũ sensu definitũ exister&e. memoria nol¬
sacre lectionis exprimer& Neclibrorũ tunc reuolutione. cõtinua :
sedui ueuocis. idageretur. recordationis industria Tunc egonifaillor
urguentibus uobis accito nottirio. capitula dep̃missis questiunculiꝰ.
eo dẽdiȩ in p̃sentia uri quanta potui breuitate collegi Sedindiuinis
rebꝰ in patiens. ut ad sol& tuȩ sc̃ĩtudinis animꝰ tenuitatisme uires suci¬
uissimo stimilicritatis imperio coegit: & indiuiduȩ sociȩtatis p̃cepto
constrinx̃ : ut hȩcipsciq: superius inquestione uenerant : &q: digesta
titulor uob iã formatione plcebunt: moxda tũ mihi diuinitus otiũ

Expanded text:
sensus brevitate non valentes colligere, erectus est nostrorum pariter animus, sensus brevitate non valentes colligere, erectus est nostrorum pariter animus, ut quidquid nobis de hac re in quaestionem venisset, stylo percurrente annotari deberet; sicque quidquid ex hoc ipso respondendum ratio posceret, quidve catholicorum magistrorum sensu definitum existeret, memoria sacrae lectionis nobis exprimeret: nec librorum revolutione continua, sed vivae vocis id ageretur recordationis industria. Tunc ego, ni fallor, urgentibus vobis, accito notario, capitula de praemissis quaestiunculis eodem die in praesentia vestri, quanta potui brevitate, collegi. Sed in divinis rebus impatiens, ut assolet, tuae sanctitatis animus, tenuitatis meae vires suavissimo familiaritatis imperio coegit, et individuae societatis praecepto constrinxit, ut haec ipsa, quae superius in quaestionem venerant, et quae digesta titulorum nobis jam formatione placebant, mox ut datum mihi divinitus otium
Abbreviated transcription (Latin):
traim᷑. Obortelacrime :peo natũ lectionis aũtunt Cõmunis mero
reicit libru & solus mutuȩ cõlationis fecundor munere operitur
qui sibi diuinũ scipor nostru cinimũ attigit: que su ꝑneccritatisdul¬
cedomentibus mortaliũ sein lapsa diffuderit. qui s aut̃ scripti sex¬
plic&. audrelatũ cõdigne uocis sufficiat explicare: frasenĩtune
sed multo amplius spediuine cõtẽplationis erectũ Credo quodom̃s
tibitunc corporei cruciatus dolor fugeerint cũdiuinũ illud int̃nos
cepit cõloquꝰ agitari Ibitunc plenissi me sensi. qũ abonũ sit atq
magne necessariȩ ꝑquisitionis. nosaccensione lustrabat Hisigitur
Sicque con latione mutua noscerem. quid futuri posthancuitã essemꝰ.
utui uacit̃ & ueraeiter dehoc negocio cogitantes: t antoc̃tius p̃sentic
fugeremus: quanto futuro p̾scrutantes noscerem̃ ciuidius Orteergo
rum animos cidtigerunt Seddehis obtimã solutionẽ uł definitione

Expanded text:
trahimur. Obortae lacrymae conatum lectionis avertunt, communis moeror rejicit librum, et solius mutuae collationis fecundari munere opperitur. Quis ibi divinus sapor nostros animos attigerit, quae supernae charitatis dulcedo mentibus mortalium se illapsa diffuderit, quis aut scriptis explicet, aut relatu condignae vocis sufficiat explicare? Eras enim tunc sed multo amplius spe divinae contemplationis erectus. Credo quod tunc omnis tibi dolor corporei cruciatus fugerit, cum divinum illud inter nos coepit colloquium agitari. Ibi tunc plenissime sensi quam bonum sit et quamagnae necessariaeque perquisitionis nos accensione lustrabat. His ergo ectionem, sicque collatione mutua nosceremus, quid futuri post hanc vitam essemus: ut vivaciter et veraciter de hoc negotio cogitantes, tanto certius praesentia fugeremus, quanto futura perscrutantes nosceremus avidius. Ortae ergo imos nostros attigerunt. Sed de his optimam solutionem vel definitionem
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s: diemillũ clara redẽtoꝵ. om̃iũ exepcione conspicũa
quo p̃senti anno poriter inurbȩ regia positi pcissionis
dominice festũ festiuo cordiũ ardore suscepimꝰ. quĩ reco
ultõgruc̃ tante festiuitatis silentia expetentes. remociorẽ secretilocũ
in traremus illic diuine possionis cõpluendi ymbrib: secretis. ab ostro¬
tib lectuloꝵ excipimsꝰ ubidũ ciãne lucis speculo communius tange¬
rem᷑ sac releccio inmanib: sũpta est Lectũ est indiuturno silentio:
dominice tunc pcissionis secreea cõgestis euangłiot cõcordiis scruta¬
bamus. At ubi uentũ est cidquendã lectonis desiderabilẽ locũ qũȩ
nunc recor darenõ ualeo cõcutimꝰ. geminus suspirtimꝰ. Sub limequoddã¬

Expanded text:
opus. Diem illum clara redemptorum omnium exceptione perspicuum, quo praesenti anno pariter in urbe regia positi passionis Dominicae festum festivo cordium ardore suscepimus, quis recout congrua tantae festivitatis silentia expetentes, remotiorem secreti locum intraremus. Illic divinae passionis compluendi imbribus, discretis ambo stratibus lectulorum excipimur, ubi dum aeternae lucis spiculo communius tangeremur, sacra lectio in manibus sumpta est. Lectum est in diurno silentio. Dominicae tunc passionis secreta, congestis Evangeliorum concordiis, scrutabamur. At ubi ventum est ad quemdam lectionis desiderabilem locum, quem nunc recordari non valeo, concutimur, gemimus, suspiramus. Sublime quodda
Abbreviated transcription (Latin):
Bela. t̾minus uidee ad ori¬
entem respiciens. de quo ⁊ su¬
pͣ sub noĩe arbele diximꝰ.
Bosor. in deserto. trans ior¬
danem. que cecidit in sortez
tribus ruben. ad orientalez
parte. ihericus ciuitas sacer¬
dotalis ⁊ fugitiuoꝵ. hec est
bosra metropolis arabie. Ap¬
pellat̾ autẽ ⁊ alia bosor:ci¬
uitas esau in montibu᷑ ydu¬
mee. cuius ysaias recordat̾
dicens. Quis est isre qui ue¬
Iuit de edom. fuluida uesti¬
menta eius ex bosor.
B eroth. filiorũ Iacim.in de¬
serto. locus in quo obut aa¬
ron. ⁊ ostendit̾ usq hodie ĩ
decimo lapide urbis petre. ĩ

Expanded text:
Bela, terminus Judaeae ad Orientem respiciens, de quo et supra sub nomine Arbelae diximus. Bosor, in deserto trans Jordanem, quae cecidit in sortem tribus Ruben ad orientalem 171 partem Jerichus, civitas sacerdotalis et fugitivorum. Haec est Bostra metropolis Arabiae. Appellatur autem et alia Bosor civitas Esau in montibus Idumaeae, cujus Isaias recordatur dicens: Quis est iste qui venit de Edom? fulvida vestimenta ejus ex Bosor . Beroth, filiorum Jacim, in deserto locus in quo obiit Aaron; et ostenditur usque hodie in decimo lapide urbis Petrae in