comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
una post hec qualiani mei spe ac uoluptace meebat
et poterat sufficere solacio. nõ cũn flosculos siat prior
sediam decuũ etatie ungtressus ãnũ cerces ac de forma¬
tos fructus ostenderat. Inro per mala inca per infelicẽ
constiẽciam per illos manes muma mei doloris has
me in illo uidisst inieutes ingem nõ modo ad preapiẽ¬
dae disciplinas quo nnhil p̾stanciꝰ coguoui plurima
ex pertus. studii q iam tum nõ coaer sñ perptorte.¬

Expanded text:
una post haec Quintiliani mei spe ac voluptate nitebar, una post haec Quintiliani mei spe ac voluptate nitebar, et poterat sufficere solacio. Non enim flosculos, sicut prior, sed iam decimum aetatis ingressus annum, certos ac deformatos fructus ostenderat. iuro per mala mea, per infelicem conscientiam, per illos manes, numina mei doloris, eas me in illo vidisse virtutes ingenii, non modo ad percipiendas disciplinas, quo nihil praestantius cognovi plurima expertus, studiique iam tum non coacti sciunt prae
Abbreviated transcription (Latin):
sii insanabilẽ accrlit marito dolorẽ / tum et etate tam
tans libers tamẽ suꝑstitibus oblectabar et quod urefae
ciar sera sed optabat ip̃a me saluo maxĩos cruciatus pre¬
urt agere proi alteꝵ ex duobus erim lumẽ. nõ iũ am̃¬
biaosus in malis ure augere lacrimaꝵ causas uolo/ ua¬
uãq esser tatio imiuẽdi sed dissinulare qui postũ. quid
illi trratit in uultu. quid iocũditatis in sermone quos
igero igitulos quã prestãciã placide et quã iuix scio
posse credi tantũ alre mẽtie ostenderit. qualie amorẽ
quit̃q alienꝰ insans mereret᷑. Illud uero insidiantie
quonis ualidius criciarer fortune fuit . us ille mihi blã¬
qui solliarare illas etans sblẽt auceferrer. Quaprepi̾
illi dolori quẽ ex macre optima arq omez laudẽ super¬
gressa pancos aure mẽsee ceperã gratulor minꝰ euu ẽ
quod ficudũ meo nonue quã qd̾ illius gandendũ est.

Expanded text:
 insanabilem attulit marito dolorem, tum aetate tam  insanabilem attulit marito dolorem, tum aetate tam tis. liberis tamen superstitibus et, quod nefas erat, sed optabat ipsa, me salvo maximos cruciatus praeus annum prior alterum ex duobus eruit lumen. Non sum ambitiosus in malis nec augere lacrimarum causas volo, utinamque esset ratio minuendi. Sed dissimulare qui possum, quid ille gratiae in vultu, quid iucunditatis in sermone, quos ingenii igniculos, quam substantiam placidae et quod scio vix posse credi iam tum altae mentis ostenderit; qualis amorem quicunque aliens infans mereretur. illud vero insidiantis, quo me validius cruciaret, fortunae fuit, ut ille mihi blanqui sollicitare illas aetates solent, anteferret. quapropter illi dolori, quem ex matre optima atque omanem lauded supergressa paucos ante menses ceperam, gratulor. minus enim est, quod flendum meo nomine quam quod illius gaudendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
aggressus ictu sumli ferirer. Num igitiu optimũ fuit
in faustũ opus et quicquid hoc est in ie infeliciũ luc̾aꝵ
super immagurũ fuius cõsũpturis iuscera mea flãnus¬
micere. neqi hant impiam inuacitatẽ nouis in suꝑcuris
sanctare. Quis cñn niihi bonus parõs ignoscat si studere
amplus possum. ac nõ oderis hanc animi mnei firimitatẽ
si quis i me alius uisus nocie quã ut incusem deee super¬
stes ominon meoꝵ nullã in terras dispicere prouidenciam
restor sine meo casu quoi canẽ inhil obuci insi quia uinã
potest. Ac illoꝵ certe quos utiq iniueritoe more acerba dã¬
nart Crepta mihi prius marre eoꝵdem que nõdũ ex¬
plero ecatis unde ingesimo anno dnos emixa filios quõius
acebissinne iapta fane infelix decessir. ego uel hoc uno
malo sic eiã affłutus ur me iã nuilla fortuna posset esfi¬
ce felicẽ. nã cũ omni iuiture que in feminas cadit fũtta¬

Expanded text:
aggressus ictu simili ferirer. nonne igitur optimum fruit, aggressus ictu simili ferirer. nonne igitur optimum fruit, infaustum opus et quidquid hoc est in me infelicium litterarum super immaturum funus consumpturis viscera mea flammisicere neque hanc impiam vivacitatem novis insuper curis fatigare? quis enim mihi bonus parens ignoscat, si studere amplius possum, ac non oderit hanc animi mei firmitatem, si quis in me alius usus vocis, quam ut incusem deos superstes omnium meorum, nullam in terras despicere providentiam tester, si non meo casu, cui tamen acerba damnavit, erepta prius mihi matre eorundem, quae nondum expleto aetatis undevicesimo anno duos enixa filios, quamvis acerbissimis rapta fatis, non infelix decessit? ego vel hoc uno malo sic eram adflictus, ut me iam nulla fortuna posset efficere felicem. nam cum omni virtute, quae in feminas cadit, functa
Abbreviated transcription (Latin):
At C. M. iuctori ex uolũtate tua ma¬
xrine ingressus, tum si qua ex nobis
aduuience bonos peruenire posset uti¬
litas nouissume pene eciã neccessirate
quadã officii de legati mihi sedulo la¬
borabam. Respiciens tamẽ illã cirã
mee uoluptatis qui filio quonis euu¬
neus nigeniũ solicicam quoq parẽtis diligẽciã merebat᷑.
hanc optimã partẽ relicturꝰ hereditatie indebar. uesi me
quod perequũ et optabile fuit fara intercepissent. precep¬
tore taiit̃ patre uterent᷑. At me forta id agentẽ diebus
ac noctibus festiuãtẽ q ietu mortalitatis ince ira subiro
prostiauis ut laboris mei fructꝰ ad neminẽ tumꝰ quã ad
me pertineret. illudeu de quo sũma cõceperã. et in quo
spem unicã sencctutis reponebã. ⁊ eperico uulueie orbiratie
amissi. Quid nĩc agam. aut quẽ ultra esseusum mei duis
reprobantibut credam: nã ira forte acadit ut eũ quoq
librũ quẽ de causis cormpte eloquẽcie emuisi iam stribere

Expanded text:
arcelle Victori, ex tua voluntate maxime ingressus, tum si qua ex nobis ad iuvenes bonos pervenire posset utilitas, novissime paene etiam necessitate quadam officii delegati mihi sedulo laborabam; respiciens tamen illam curam meae voluptatis, quod filio, cuius eminens ingenium sollicitam quoque parentis diligentiam merebatur, hanc optimam partem relicturus hereditatis videbar ut, si me, quod aequum et optabile fuit, fita intercepissent, praeceptore tamen patre uteretur. At me fortuna id agentem diebus ac noctibus festinantemque metu meae mortalitatis ita subito prostravit, ut laboris mei fructus ad neminem minus quam ad me pertineret. illium enim, de quo summa conceperam et in quo spem unicam senectutis reponebam, repetito vulnere orbitatis amisi. quid nunc again? aut quem ultra esse usum mei, diis repugnantibus, credam? nam ita forte accidit, ut eum quoque librum, quem de causis corruptae eloquentiae emisi, iam scribere
Abbreviated transcription (Latin):
Locus et ea proposuerine. que ⁊etelli non postuie. Nã
prouocare que inde fit forcia nõ aiguentis est. sed mo¬
uentis. id unũ epilogi genus niium est pleuisq articoꝵ
et philosoplus fere om̃ib qui de arce oraroria scriptum
aliquid relinꝯuerũt id sentisse aricos credo quia athenis
affectus mouere eciã per preconẽ prohibebatui orator
philosophos minꝰ mni̾or apud quos uicu loco est affiçi.
nec boni moree uident᷑. sic auero indice auerti nec cõue

Expanded text:
locus et ea proposuerimus, quae refelli non possint. nam provocare quae inde sint fortia, non arguentis est, sed monentis. id unum epilogi genus visum est plerisque Atticorum et philosophis fere omnibus, qui de arte oratoria scriptum aliquid reliquerunt. id sensisse Atticos credo, quia Athenis adfectus movere etiam per praeconem prohibebatur orator. philosophos minus miror, apud quos vitii loco est adfici; nec bono moris videntur, sic a vero iudicem averti, nec conve
Abbreviated transcription (Latin):
menne deffeusa utilicer fieri solere. sicut nemo dubita¬
uerie. mulcas esse causas in quib nullo loco sit neccei¬
saua si brenes et simplices fuerint. Hec pars perorõis
accusatori pationoq ꝯe equo coĩs est. affeccib qͦq nidem
ntunt᷑ fere. sed alus sic. aut ille sepuit ac magis. Nam
huic cõcitare iudicee illi flectere cõnenit: uerũ et a ccusa¬
tor habet interim lacrimas ex miseracone eins iei quem
ulasanu. et reus de indiguitate calũpine cõspiracõius
uehemẽcius inteuĩ quent᷑. Dundere igit᷑ hec offiaia cõ

Expanded text:
lere, sicut nemo dubitaverit multas esse causas, ira quibus nullo loco sit necessaria, si breves et simplices fuerint. haec pars perorationis accusatori patronoque ex aequo communis est. adfectibus quoque iisdem fere utuntur, sed aliis hic, aliis ille saepius ac magis, nam huic concitare iudices, illi flectere convenit. verum et accusator habet interim lacrimas ex miseratione eius rei quam ulciscitur; et reus de indignitate calumniae aut conspirationis vehementius interim qu
Abbreviated transcription (Latin):
citui ucio parti. tum amictis. sans est. et oraco tota
iuperest. In epilogo uero est qualẽ aĩam index consilio
fecerat. eciã inhil amplius dictimi sumꝰ. nec restat quio
sememꝰ. Est igitur utrinsq cõmue consiliore sibi. auer¬
tere ab aduersario iudicẽ conctare affectus et componere.
et bieuistimũ quidẽ hoc preceptũ dari uriq parti pocest.
ur totas caust sue uircs oracoi pouat aute ocalos. et¬
quom uiderit quod nnundiosum fauora bile inuisũ mise¬
cabile. ant sir in rebus ant uider possit ea dicat quibus
si iidee esser ipsa maxine mouerer᷑. ded cerains est ne ꝑ
sinngula et que concilient quidẽ a casatorẽ in preceptis
exordii iam diximus. quedã tamẽ que illle ostendere sac
est. in peroracione implenda sunt magis. si cõtra npo¬
neniẽ inuisũ pernciosum susapta causa est si indicib

Expanded text:
est et oratio tota superest; ira epilogo vero est, qualem animum iudex ira consilium ferat, et iam nihil amplius dicturi sumus nec restat quo reservemus. est igitur utrisque commune, conciliare sibi, avertere ab adversario iudicem, concitare adfectus et componere. et brevissimum quidem hoc praeceptum dari utrique parti potest, ut totas causae suae vires orator ponat acum viderit, quid invidiosum, favorabile, invisum, miserabile aut sit ira rebus aut videri possit, ea dicat, quibus, si iudex esset, ipse maxime moveretur. Sed certius est ire per singula. et quae concilient quidem accusatorem, ira praeceptis exordii iam diximus. quaedam tamen, quae illic ostendere sat est, ira peroratione implenda sunt magis, si contra impotentem, invisum, perniciosum suscepta causa est, si iudicibus
Abbreviated transcription (Latin):
nur quom idem etin fñde᷑ pei imuocacoem deoꝵ spoliãra
a pretore templa dunimerat. licet et dubirane miq̃s
ns sugerit. et quid respõsinꝰ sit adueisarius his et hie
auit quã sp̃cm atiusaroi habrat om̃ĩb ira destensis.
Illa uero ietũdissima sie cõtingat aliquid ex aducrsano
ducere arguiẽtũ in si dicis reliquit hanc ꝑte᷑ canse
aur mindia prenere maliuit aut ad preces confugere
mrnto quom er hec stiret. Sed nõ sunt singule speciee
persequẽde ne sola uideant᷑ ne forte nũc dixero quom
acciiacõnes et ex cansis et ex deluctis aduersariorum
et ex quibusdã fortume queq ouant᷑. nec referenda
modo nostra. sed postulandũ eciã ab aduersame ut
ad quedam respondcant. Id antẽ si et accõnis superit¬

Expanded text:
aut cum idem ira eundem per invocationem deorum spoliata a praetore templa dinumerat. licet et dubitare, num quid nos fugerit, et quid responsurus sit adversarius his et his, aut quam spem accusator habeat omnibus ita defensis. illa vero iucundissima, si contingat aliquod ex adversario ducere argumentum, ut si dicas: reliquit hanc partem causae, aut inuidia premere maluit, aut ad preces confugit merito, cum sciret haec et haec. Sed non sunt singulae species persequendae, ne sola videantur, quae forte nunc dixero, cum occasiones et ex causis et ex dictis adversariorum et ex quibusdam fortuitis quoque oriantur. nec referenda modo nostra, sed postulandum etiam ab adversariis, ut ad quaedam respondeant. id autem, si et actioni super
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ lucre saepe affere ipsa trauslacio quom eciã niris
consulri quoꝵ sũm ꝰ crrca u̾boꝵ propuetate labor est. lictus
essẽ audeant dicere quas fluctus eludit. quodq quidẽ na¬
tura magis asperũ hoc plurib condieudũ est uoluptati¬
bus et nm ꝰ siispecia argiuẽtacio dissimlacõne. Et młtũ
ad fidem aduiuat. audienne uoluptas inii forte exiseina¬
mus ciceronẽ hec ipsti male argiunẽtatõne dixissẽ siltre
teges mier anua et gladũr nobis interĩ ab ipĩs poragi
legibus. His tamẽ habendue istis medus. ut lui orua¬

Expanded text:
mum lucis adfert ipsa translatio, cum etiam iuris consulti, quorum summus circa verborum proprietatem labor est, litus esse audeant dicere, qua fluctus eludit. quoque quid est natura magis asperum, hoc pluribus condiendum est voluptatibus; et minus suspecta argumentatio dissimulatione, et multum ad fidem adiuvat audientis voluptas. nisi forte existimamus Ciceronem haec ipsa mala in argumentatione dixisse, silere leges inter arma, et gladium nobis interim ab ipsis porrigi legibus. hic tamen habendus istis modus, ut sint orna
Abbreviated transcription (Latin):
grecos cum laior carũ ad indicem uocabatui Romanis pro
contione fuadere ac dissuadere moris fuit urioq amr̃e modo
pauta de his et fere cerra dicũr Nam et genera sun tria
sacu public prinati iurris que duntio ad laudẽ magis spec¬
tat si quis eam per gradus augear: quod lex. quod publica.
qd̾ ad religionem deum comparata sit. ea quidẽ de quibus
queri soler conuã om̃ib aut er̃m de iure dubitari põtist
eius qui rogat ut de Iododii qui nõ rite creatus cubints
argnebatri aut de ip̃ius rogacionis quod est uariu spit uoi :

Expanded text:
Graecos enim lator earum ad iudicem vocabatur, Romanis pro Graecos enim lator earum ad iudicem vocabatur, Romanis pro contione suadere ac dissuadere moris fuit. utroque autem modo pauca de his et fere certa dicuntur. nam et genera sunt tria, sacri, publici, privati iuris. quae divisio ad laudem magis spectat, si quis eam per gradus augeat, quod lex, quod publica, quod ad religionem deum comparata sit. ea quidem, de quibus quaeri solet, communia omnibus. aut enim de iure dubitari potest eius, qui rogat, ut de P. Clodi, qui non rite creatus tribunus arguebatur; aut de ipsius rogationis, quod est variu
Abbreviated transcription (Latin):
inemoria. infelix supellex que sicut apud pauperet ambi¬
ciosos plinibus et diuersis officus concerat᷑ cum eo quidem
quod iux ullus est tam coĩs locus qui possir coherere cum cã
insi alĩquo proprie questionie iñculo copulatus: apparear
q eum nõ tam insertũ quã applicitũ uel qd dissumlis est
ntens uel quod plerũq assĩm eciã parũ apte soler/ nõ
quia desideratui sed quia pararus est. ut quidã sencenciaꝵ
grana ueibosi ssimos locos arcessur quom exe locie debeat
naia semc̃cia Ita sunt antẽ hec speciosa et uilia si oriñt
ex tansa. Eererũ quãliber pulchia loquno insi ad uctoriã
tendir unq superuacua. sed eciã iuteum cõtraria est. Utrũ
hartenus enagari sanie fuerit legũ laus ac imptracio iã
maiores at prope sũmis operibus suffecturas unce desidirãt
que quidẽ suasorũs an contionesus maccie accomodara sir
excercitacio consuretudine et iure ciuiatũ differt Apud

Expanded text:
memoria infelix supellex, quae sicut apud pauperes ambimemoria infelix supellex, quae sicut apud pauperes ambitiosos pluribus et diversis officiis conteratur: cum eo quidem quod vix ullus est tam communis locus, qui possit cohaerere cum causa nisi aliquo propriae quaestionis vinculo copulatus; appareat alioqui non tam insertum quam adplicitum, vel quod dissimilis est ceteris vel quod plerumque adsumi etiam parum apte solet, non quia desideratur sed quia paratus est: ut quidam sententiarum gratia verbosissimos locos arcessunt, cum ex locis debeat nasci sententia. ita sunt autem speciosa haec et utilia, si oriuntur ex causa; cetetendit, utique supervacua, sed interim etiam contraria est. verum hactenus evagari satis fuerit. legum laus ac vituperatio iam maiores ac prope summis operibus suffecturas vires desiderant; quae quidem suasoriis an controversiis magis accommodata sit exercitatio, consuetudine et iure civitatium differt. apud
Abbreviated transcription (Latin):
an habenda eciã parius fides Adco mãtestũ est ad forenies
acciones percinere in quidã nret ignobiles in officus ciuulib
stupto cos mtõne q diligr̃ris Iuie mãdatos in prõptu habu¬
etint ur quociens esset occapio extemporales eoꝵ diccionts
his uelut emblenans exornaieur: Quoqͥdem neq enm eius
rei indiciũ differre sustinco fũmã uidebant᷑ infirutatem
de se conficeu. Nam quid possinit in cansis: quaꝵ noua et
uaria superest facies piopriũ mucuire quomodo ꝓpositis ex
parte adueria respondere altercacõmbus uelociti occunere.
restem rogare qui eciã in his que surr commã et in plurinus
caniie tractantur nulgarissimos seuius uorbis insi tanto ãte
preparatis prosequi nequeant. neccesse est his cum eadem Iu¬
dice pliribus dicunt aut fastidiũ moueant uelut frigidi
et repositi abi: aut pudorem de preheuia tocieus audienciũ

Expanded text:
an habenda etiam parvis fides, adeo manifestum est ad forenses an habenda etiam parvis fides, adeo manifestum est ad forenses actiones pertinere, ut quidam neque ignobiles in officiis civilibus scriptos eos memoriaeque diligentissime mandatos in promptu habuerint, ut quotiens esset occasio, extemporales eorum dictiones his velut emblematis exornarentur. quo quidem neque enim eius rei iudicium differre sustineo summam videbantur mihi infirmitatem de se confiteri. nam quid ii possint in causis, quarum varia et nova semper est facies, proprium invenire? quomodo propositis ex parte adversa respondere, altercationibus velociter occurrere, testem rogare? qui etiam in iis, quae sunt communia et in plurimis causis tractantur, vulgatissimos sensus verbis nisi tanto ante praeparatis prosequi nequeant. necesse vero iis, cum eadem iudiciis pluribus dicunt, aut fastidium moveant velut frigidi et repositi cibi, aut pudorem deprehensa totiens audientium
Abbreviated transcription (Latin):
miie sunt ad excercitacõnes dicendi speciose arq uberes: que
uel ad suadendi officiũ uel eciam ad iudicioꝵ disceptacionũ
q uiuant plurimũ. Nam posterior ex predictis locus in
cauia murene copiosissime a cceronc tractat. Sñe et ille
penr tote ad deliberatiuũ ꝑtinc̾tes genus ducenda ut ux̃or
peteudi ne suit ingr̃atus: nãq et ħe personis modo adiectis
suasorie erũt solebant p̾ceptores mei neq iutili et nobis
eciam iocũdo genrre excercitacõmis prepaiare nos tõiectina¬
ubur cansis quourquerere arq exequi iuberent: quor
aunara apud lacede momos uoeuice: et quid ira crederenir tu¬
prdo puer arq uolucer et sagie ac face armarꝰ et similia
in quibus stutabam᷑ uoluratt᷑. quoius in cõtioneisus fiequĩ
quastio est quod ge nis chue iuideu potest. nã loces quidem
qualas sum de testibus semmꝑ ne his credendũ et de argtiuẽtis

Expanded text:
mire sunt ad exercitationem dicendi speciosae atque uberes, quae mire sunt ad exercitationem dicendi speciosae atque uberes, quae vel ad suadendi officium vel etiam ad iudiciorum disceptationem iuvant plurimum. nam posterior ex praedictis locus in causa Murenae copiosissime a Cicerone tractatur. sunt et illae paene totae ad deliberativum pertinentes genus, ducendane uxor, petendine sint magistratus. namque et hae personis modo adiectis suasoriae erunt. solebant praeceptores mei neque inutili et nobis etiam iucundo genere exercitationis praeparare nos coniecturalibus causis, cum quaerere atque exsequi iuberent, cur armata apud Lacedaemonios Venus, et quid ita crederetur Cupido puer atque volucer et sagittis ac face armatus, et similia, in quibus scrutabamur voluntatem, cuius in controversiis frequens quaestio est, quod genus chriae videri potest. nam locos quidem, quales sunt de testibus, semperne his credendum, et de argumentis,
Abbreviated transcription (Latin):
illa excercitacio su bit comparacõms mer inclior. uter ue
deterior que quanꝙͣ uersatur in racõnt sumili. tamen et
duplicat maceriã et iurtutũ iucioꝵq nõ tãtũ naturam
fed eciã modũ tractat. Uerũ de ordine iandis conira que
quomã tercia hec ⁊herorices pars est preapiemꝰ suo tpõre.
coẽs iõa de his loquor quib cira personas in ipsa incia
moris est per orare ut in adulcerũ aleacorẽ peculantẽ:
ex medus sunt indiciis: et si reum adiicias accusaciones.
quãꝙͣ hic quoq au illo generali tractatu ad quasdã dedua
species solent: ur si ponat᷑ adulcer cecus aleator pauper
petulans senee. Habẽt auct̃ nõnĩꝙͣ eciã deffensionem.
ulam et pro iuxuua et pro amore dicimꝰ et leno interim
parasunsq defenditur: sic ut nõ honũ parrocinemi sed c̾nĩ.
chesis autẽ que sumũt ex rex comꝑacione ut rustica nemia
an inbana pocior. iuris periu anmilitaris nri lans maior

Expanded text:
quoque exercitatio subit comparationis, uter melior uterve quoque exercitatio subit comparationis, uter melior uterve deterior; quae quanquam versatur in ratione simili, tamen et duplicat materiam et virtutum vitiorumque non tantum naturam, sed etiam modum tractat. verum de ordine laudis coquoniam tertia haec rhetorices pars est, praecipiemus suo tempore. communes loci de iis loquor, quibus citra personas in ipsa vitia moris est perorare, ut in adulterum, aleatorem, petulantem ex mediis sunt iudiciis et, si reum adiicias, accusationes; quanquam hi quoque ab illo generali tractatu ad quasdam deduci species solent, ut si ponatur adulter caecus, aleator pauper, petulans senex. habent autem nonnunquam etiam defensionem. nam et pro luxuria et pro amore dicimus, et leno interim parasitusque defenditur sic, ut non homini patrocinemur, sed crimini. theses autem, quae sumuntur ex rerum comparatione, ut rusticane vita an urbana potior, iurisperiti an militaris viri laus maior,
Abbreviated transcription (Latin):
numentis. ur si querat᷑ an sit credibile super caput ua¬
leui pugnantis sedisse coruũ qui os occulosq hostis
galli rostro arq alie euebeiaret. sit nourrãq partem
ictens ad dicendũ materia. uir de serpenre quo scipio
tiadinnr genitus et lupa rouuli et egeria mimine. Nã
grecie historus plerũq portice suulis uoc̃cia est. Sepe
eciam queri solet de tempore de loco quo gesta res dicitur.
nõimꝙͣ de persona quoq sicut liuus frequẽtissime dubitat
et alui ab alus historia dissencint. Inde paulatim ad ma¬
iora tendere mapiet landare claros uiros et iumperare
improbos: quod nõ simplicis utilitans opus est. namq et
ingeniũ excerceti in lãplici uariaq materia et animus
cõtemplaciont recti pramq format᷑. et multa inde cognicio
rerũ uenit exemplis q q̃ suut in omi genere cansaꝵ potẽnis¬
iuna iam tum inserint quom res poscer usurus. Huic qͦq

Expanded text:
numentis; ut, si quaeratur, an sit credibile super caput Vanumentis; ut, si quaeratur, an sit credibile super caput Valeri pugnantis sedisse corvum, qui os oculosque hostis Galli rostro atque alis everberaret, sit in utramque partem ingens ad dicendum materia; aut de serpente, quo Scipio traditur genitus, et lupa Romuli et Egeria Numae. nam Graecis historiis plerumque poeticae similis licentia est. Saepe etiam quaeri solet de tempore, de loco quo gesta res dicitur, nonnunquam de persona quoque; sicut Livius frequentissime dubitat, et alii ab aliis historici dissentiunt. inde paulatim ad maiora tendere incipiet, laudare claros viros et vituperare improbos, quod non simplicis utilitatis opus est. namque et ingenium exercetur multiplici variaque materia, et animus contemplatione recti pravique formatur, et multa inde cognitio rerum venit exemplisque, quae sunt in omni genere causarum potentissima, iam tum instruit, cum res poscet, usurum. hinc illa
Abbreviated transcription (Latin):
expectata cogitacio et iux surgendi mora crculatorie
uere iaccacionis est Lme parentũ imperitoꝵ mane
gaudiũ ipĩe uero contemptus operis et inuerecũda frõs
et consuetudo pessunt dicendi et maloꝵ excercitatio:
et que magnos quoq profectus frequẽtti prididit. arro¬
gans de se persuasio uuasanu. Crit suũ parãde faci¬
luans tempus nec a nobis negligent̾ locus iste transsi¬
bum interim saris est si puei onui cura et summo quã¬
tum illa etas capit labore aliquid probabile scripserit
in hoc assuescat huiꝰ rei sibi natuã faciat. Ille demũ
in id quod querimꝰ aut ei proximũ poterit euadere: qui
ance discet recce dicere quã cco nanacõnib nõ inciliter
subiũgum opus destruẽdi confiriãdiq eas qd̾ saereiot¬
eoi eołosettion. uocatur. Id porro nõ tãtũ in fabulofie et
carune tradius ficu põt uerũ eciã in ip̃is anuialiũ mo¬

Expanded text:
exspectata cogitatio et vix surgendi mora circulatoriae exspectata cogitatio et vix surgendi mora circulatoriae vere iactationis est. hinc parentium imperitorum inane gaudium, ipsis vero contemptus operis et inverecunda frons et consuetudo pessime dicendi et malorum exercitatio et, quae magnos quoque profectus frequenter perdidit, arrogans de se persuasio innascitur. erit suum parandae facilitati tempus, nec a nobis negligenter locus iste transibitur. interim satis est, si puer omni cura et summo, quantum illa aetas capit, labore aliquid probabile scripserit; in hoc assuescat, huius sibi rei naturam faciat. ille demum in id, quod quaerimus, aut ei proximum poterit evadere, qui ante discet recte dicere quam cito. narrationibus non inutiliter subiungitur opus destruendi confirmandique eas, in fabulosis et carmine traditis fieri potest, verum etiam in ipsis annalium mo
Abbreviated transcription (Latin):
retiactatã stribere de inregro iuberẽ posse cũn cũ ad huc
melius quatinꝰ nullo magis studia ꝙͣ spe gandent Alũ
autem illa eras eiueudanda est: et pro modo uiriũ exxi¬
gendum et coingendum opus solebam ego dicere pnt̾ĩ
aliquid ausis licentius: aut lecus laudare illud me
ad huc uenturũ tempus quo idem nõ ptrinitterẽ: ia et
nigemo gandebant et indicio nõ fallebant᷑. sed ut co Re¬
ueriar unde sum digressus narraciones scilo compomi
quãta maxima possit adhibira diligẽcaia uolo. nam
ut primo cum seriuo instituit᷑ dicere. que audiernt utile
est pueris ad loquendi facultate᷑ Idcoq et recro agere
exposicionẽ et amedia in uirãq ꝑtem diicuriere sanc
merito cogant᷑. sed ad gremiu preceptoris. et dũ non
possunt et dum res ac uerba concaere mapĩt. ut pro¬
mius meoriã firmẽt Ita cũ Iam forma᷑ recce atq emiẽ¬
darc oiõius acapient extemporalis garrulitas. nec

Expanded text:
tractatam scribere de integro iuberem; posse enim adhuc eum tractatam scribere de integro iuberem; posse enim adhuc eum melius, quatenus nullo magis studia quam spe gaudent. aliter autem alia aetas emendanda est, et pro modo virium et exigendum et corrigendum opus. solebam ego dicere pueris aliquid ausis licentius aut laetius, laudare illud me adhuc, venturum tempus, quo idem non permitterem; ita et ingenio gaudebant et iudicio non fallebantur. sed ut eo revertar, unde sum digressus: narrationes stilo componi quanta maxima possit adhibita diligentia volo. nam ut primo, cum sermo instituitur, dicere quae audierint utile est pueris ad loquendi facultatem, ideoque et retro agere expositionem et a media in utramque partem discurrere sane merito cogantur, sed ad gremium praeceptoris, et dum aliud non possunt et dum res ac verba connectere incipiunt, ut protinus memoriam firment: ita cum iam formam rectae atque emendatae orationis accipient, extemporalis garrulitas nec
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa festinet nec musta in lacu statm austera suit.
sie et annos ferent et uetustare proficient/ Ne illud qͥdẽ
qd̵ admoncanus indignũ est ingemia pueroꝵ mimaittr̃
emrndacionis seucritare de ficere. nã et desperant et dolet
et nouissunt oderũt. et qd̾ maxune nocet dũ oĩa tumet᷑
nliil conant᷑. qd eciã iustias notũ est qui frõdib teneris
non purant adhibeudã esse falcem quia reforundart
feriũ indent᷑ et nõdum cicatrut᷑ pari posse. Iocũdus
ergo tum maxine debet isse pcrptor in Remedia que
alioqͥn natina sunt aspcia molli manui lemant᷑ Randare
aliqua fene quedã murare cnã reddira. quor id fiat
racione. illiuãre imꝰ ponẽdo aliquid sui nõnũꝙͣ hõc
quoq eut ntile eotas ipsum dictare materias quas et
muceti puei et interus tãꝙͣ suas amet At si tam
negligens ei stilus fuerit ut cinẽdaciont̃ nõ reapiat.
expertus sum prodesse quociẽe eadcm mau̾ã rursus a me

Expanded text:
ipsa festinet, nec musta in lacu statim austera sint; ipsa festinet, nec musta in lacu statim austera sint; sic et annos ferent et vetustate proficient. ne illud quidem quod admoneamus indignum est, ingenia puerorum nimia interim emendationis severitate deficere; nam et desperant et dolent et novissime oderunt et, quod maxime nocet, dum omnia timent, nihil conantur. quod etiam rusticis notum est, qui frondibus teneris non putant adhibendam esse falcem, quia reformidare ferrum videntur et nondum cicatricem pati posse. iucundus ergo tum maxime debet esse praeceptor, ut remedia, quae alioqui natura sunt aspera, molli manu leniantur; laudare aliqua, ferre quaedam, mutare etiam, reddita cur id fiat ratione, illuminare interponendo aliquid sui. nonnunquam hoc quoque erit utile, ipsum totas dictare materias, quas et imitetur puer et interim tanquam suas amet. at si tam negligens ei stilus fuerit, ut emendationem non recipiat; expertus sum prodesse, quotiens eandem materiam rursus a me
Abbreviated transcription (Latin):
in qua ingeniũ indicio presumit᷑ maceria esse primũ
uolo uel abũdanciorẽ acq ultra quã oporicat fusã młtũ
inde decoquent am̃ młtũ racio limabit aliquid uelue ufu
ipso deteretur. sir modo unde excidi possit et quid exculpi
Erit aucẽ si non abiuico tenue mimũ laminã duxeriꝰ
Iet quã celatura alcior tũpar quod me de his etatibus
sencire minꝰ miiabunt᷑ qui apud ciceronẽ legent uolo
eĩ se efferat in adulescente fecũdiras qua ꝓpter ĩ p̾mis
enrandus et in pueris precipue magĩ arridus nõ mmꝰ
quã teneris ad huc plancs siccũ et fine humore ullo solũ
inde fuit humiles statim et uluy terrã spectantes qui
inhil supra quonidianũ sermone actollore audeant.
macies illis pro saitate et iudicii loco infirmitas est
et dum satis putant uicio carere in id ip̃m madũt uiciũ
qd̾ uritutib carent. Quare mihi ne maturitas qͥde

Expanded text:
in qua ingenium iudicio praesumitur. materiam esse primum in qua ingenium iudicio praesumitur. materiam esse primum volo vel abundantiorem atque ultra quam oporteat fusam. multum inde decoquent anni, multum ratio limabit, aliquid velut usu ipso deteretur, sit modo unde excidi possit et quod exsculpi; erit autem, si non ab initio tenuem nimium laminam duxerimus et quam caelatura altior rumpat. quod me de his aetatibus sentire minus mirabitur, qui apud Ciceronem legerit: volo enim se efferat in adolescente fecunditas. quapropter in primis evitandus et in pueris praecipue magister aridus, non minus quam teneris adhuc plantis siccum et sine humore ullo solum. inde fiunt humiles statim et velut terram spectantes, qui nihil supra cotidianum sermonem attollere audeant. macies illis pro sanitate et iudicii loco infirmitas est, et dum satis putant vitio carere, in id ipsum incidunt vitium, quod virtutibus carent. quare mihi ne maturitas quidem
Abbreviated transcription (Latin):
mutacione portice ucencit ducunt᷑ lascuuiat incu utriuq
peius tamẽ illud qd̾ ex iopia quã qd̾ ex copia uenit.
Nam in pueris oracio perfecta nec exigi. nec sperori por.
melior aucẽ indolo lera generosiqz cõnaens. et uel plura
iusto conapieus niterum spiritus uic unꝙ̃ me ĩ his discc̃tis
anius osfendat si quid supe fuerit a quin apr̃s doctorobus
hoc esse cire uelim: ut crue t ab huc metes more untritũ
mollius alant et saciari uelim quodã iocñdioris distiplit
lacce paciant᷑/ Erit illud plenius iurerim corpꝰ: qd mox
adulta etas astringat. huic spes roboris: macien namq
et infirutatẽ in posterũ minari solet protinꝰ om̃ib mẽbris
exe pressus infans. Audear hec etas plura et iuemiat et
m̃enus gaudeat: suit licet illa nõ sans sicca interim ac
senera : Faale remediũ est: ubertatis sterilia nullo labore
uincũt. Illa mihi in pueris natura niminũ spor dederit

Expanded text:
imitatione poeticae licentiae ducuntur, lasciviat. vitium utrumque, imitatione poeticae licentiae ducuntur, lasciviat. vitium utrumque, peius tamen illud, quod ex inopia quam quod ex copia venit. nam in pueris oratio perfecta nec exigi nec sperari potest; melior autem indoles laeta generosique conatus et vel plura iusto concipiens interim spiritus. nec unquam me in his discentis annis offendat, si quid superfuerit. quin ipsis quoque doctoribus hoc esse curae velim, ut teneras adhuc mentes more nutricum mollius alant et satiari velut quodam iucundioris disciplinae lacte patiantur. erit illud plenius interim corpus, quod mox adulta aetas astringat. hinc spes roboris. maciem namque et infirmitatem in posterum minari solet protinus omnibus membris expressus infans. audeat haec aetas plura et inveniat et inventis gaudeat, sint licet illa non satis sicca interim ac severa. facile remedium est ubertati; sterilia nullo labore vincuntur. ilia mihi in pueris natura minimum spei dederit,
Abbreviated transcription (Latin):
¶N Ciam quae primas in docendo parces rethoꝵ
putem tradere incipiã. dilaca parũper illa que
sola uulgo uocatur arte rethorica. At mihi
oportimꝰ maxune iudetur ingressus ab eo quoius
aliquid suuile apud grãmaticos puer didicerit et quia nar¬
racionũ excepta qua in cansis utini tres acapius species
Sabulam que ueriatur in tragedus atq carmib nõ a ue¬
urate modo sed eciã a forma ueritatis tcmotã Argumẽtũ
qd falsum. sed uero smuile comoedie fuigũt: historiã in qua
est geste rei exposicio. grãmaticis auce poeticas dediuiuis.
apud rhecorem mitiũ sir historica: canto robustior quãto
uerior. sed nariãdi quidem que nobis optnua racio uideat᷑
cum demõstrabimꝰ. quom de iudiciali parte dicemꝰ micrĩ
adinoncre illud sar est : ut sit ea neqz arida prorsus acq
ieu̾ma. Nam qͥd opus erar tãtum studus laboris ĩpẽdere
si ree undas acq moruatas indicare sans uideretur. nq
rinsus sinuosa et arcessitis descripcionib in quas ꝑleriq

Expanded text:
 iam, quas primas in docendo partes rhetorum putem, tradere incipiam, dilata parumper illa quae sola vulgo vocatur arte rhetorica. ac mihi opportunus maxime videtur ingressus ab eo, cuius aliquid simile apud grammaticos puer didicerit. et quia narrationum, excepta qua in causis utimur, tres accepimus species, fabulam, quae versatur in tragoediis atque carminibus, non a veritate modo sed etiam a forma veritatis remota; argumentum, quod falsum sed vero simile comoediae fingunt; historiam, in qua est gestae rei expositio; grammaticis autem poeticas dedimus: apud rhetorem initium sit historica, tanto robustior quanto verior. sed narrandi quidem quae nobis optima ratio videatur, tum demonstrabimus, cum de iudiciali parte dicemus. interim admonere illud satis est, ut sit ea neque arida prorsus atque ieiuna, nam quid opus erat tantum studiis laboris impendere, si res nudas atque inornatas indicare satis videretur? neque rursus sinuosa et arcessitis descriptionibus, in quas plerique
Abbreviated transcription (Latin):
ne illud quidẽ ignorare oportet iges aliquãdo totas ali¬
quãdo ex parir reprehendi solere quom exemplũ iei ntti¬
usq nõbis clane orõmbus prebeatur: Necint fallit ias
queqr leges esse: que non in ꝑpetuũ rogent᷑ seb de honorib
aut imperus : qualis manilia fuit de qua accionis oiõ
est. sed de hie nhil hoc ioco precipi porest Constat cũn
propuia rciũ de quibus agitur nõ coniũ qualuate hiẽ
fere ueteres facultarꝰ dicendi exeicuerũt assũpta tame
a dialeticis argume̾tandi raciõnt. Nam fictas ad iom¬
tanont̃ fori consilioꝵq marerias apud gretos sucie
cca demetuũ phalerea institutũ fere constabat añ
ipso id igenue exerciratõius su m̃entũ ut alio quoq libro
sum confessus paiũ comperi. Sed ur hi quiate qri bho
fortissume affiriuant ullo sant ꝓdonco antore intrcire
Lanuos uers dicendi preceptores extienns lnassi ipõrib

Expanded text:
ne illud quidem ignorare oportet, leges aliquando totas, aline illud quidem ignorare oportet, leges aliquando totas, aliquando ex parte reprehendi solere, cum exemplum rei utriusque nobis claris orationibus praebeatur. nec me fallit, eas quoque leges esse, quae non in perpetuum rogentur, sed de honoribus aut imperiis, qualis Manilia fuit, de qua Ciceronis oratio est. sed de his nihil hoc loco praecipi potest; constant enim propria rerum, de quibus agitur, non communi qualitate. his fere veteres facultatem dicendi exercuerunt assumpta tamen a dialecticis argumentandi ratione. nam fictas ad imitationem fori consiliorumque materias apud Graecos dicere circa Demetrium Phalerea institutum fere constat. an ab ipso id genus exercitationis sit inventum, ut alio quoque libro sum confessus, parum comperi; sed ne ii quidem, qui hoc fortissime adfirmant, ullo satis idoneo auctore nituntur. latinos vero dicendi praeceptores extremis L. Crassi temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
incercessiones uel auspicia aliud ut quid qd legntiuns ob¬
scet dicinui lara esse uel ferri sine aliciu manẽtiũ legum
repuctuare: sed hec ad illas primas exceratatõnes nõ ꝑtiner
Nã sunt hee cicra complexum personaꝵ tempoꝵ causarũ
reliqua eadẽ fere uero fictoq certannẽ huiꝰ modi tractant᷑.
Nam uiciũ aut in uerbis aut in rebus est. in uerbis q̃ntur
an sacie significent: an sic in his aliquid ambignũ. in rebus
an lix sibi ipa consenciat. An in preceritũ rgera debeat
an in singulos honnẽs. maxume uero coniit̃ est querere
an sir honesta: an urilis : nec ignoio plures fieri a plerisq
partee sed nos instũ piũ religiosum cetera q his similia
honesto cõplectim/ Iusti camẽ species nõ simplicũ excuti solet
Aut cñm de re ipsa quent᷑ ut digna ue pea uel pͥmio sit
aut de modo preum pent ne qui tã maior quã minor
culpari pocost Utiliras quoq interim natina disceruit᷑
irerim tempore: quedã an obtincit possĩt ambigi solet.

Expanded text:
quid, quod legitimis obstet, dicitur lata esse vel ferri, sive alicui manentium legum repugnare. sed haec ad illas primas exercitationes non pertinent; nam sunt hae citra complexum personarum, temporum, causarum. reliqua eadem fere vero fictoque huiusmodi certamine tractantur. nam vitium aut in verbis aut in rebus est. in verbis quaeritur, an satis significent, an sit in iis aliquid ambiguum; in rebus, an lex sibi ipsa consentiat, an in praeteritum ferri debeat, an in singulos homines. maxime vero commune est quaerere, an sit honesta, an utilis. nec ignore, plures fieri a plerisque partes; sed nos iustum, pium, religiosum, ceteraque his similia honesto complectimur. iusti tamen species non simpliciter excuti solent. aut enim de re ipsa quaeritur, ut dignane poena vel praemio sit, aut de modo praemii poenaeve, qui tam maior quam minor culpari potest. utilitas quoque interim natura discernitur, interim tempore. quaedam an obtineri possint, ambigi solet.
Abbreviated transcription (Latin):
ut est apud c auchoniũ sed neq accusarorẽ eũ metus.
quod innocẽs sum. neq cõpetitorẽ uereor qui sũ ãcomꝰ
neq consulem spero quidẽ est cicero: aut posiers duob
uel tribus eodẽ ordine singulis cõtuma reddant᷑. qͣle
apud biutũ de dictatura. en. põpen prestat eũn ne¬
mini imperare. quã aliquoi seruire. sine illo eñn u¬
uiuere honeste licet quom hoc uiuẽdi milla condicis
est. Sed et uni mlãplex racio Iubiũgit᷑. ut apd̾ uirgi¬
liuĩ sine inde occultas uires et papula terre pĩgua
conapiũt. sine illis om̃e ꝑ ignem excoquitui uicũ.¬
Et totus locus seu pluris calor ille mias seu durat.
magis relacionẽ quod accipi uelit nõ liquet mihi. nã
de om̃̃b his loqunti sumꝰ. Sed quicqͥd est. ne hoc ne
superiora in oratore repetit. sola est in eo libro posira
par est mier figuras uerboꝵ exclamacio quã seute¬
cie pocus puts. Affectꝰ tũm est. et ceteris omib con¬

Expanded text:
ium, sed neque accusatorem eum metuo, quod sum innocens; neque competitorem vereor, quod sum Antonius; neque consulem spero, quod est Cicero; aut positis duobus vel tribus eodem ordine singulis continua reddatur, quale apud Brutum de dictatura Cn. Pompeii, praestat enim nemini imperare quam alicui servire; sine illo enim vivere honeste licet, cum hoc vivendi nulla condicio est. sed et uni rei multiplex ratio subiungitur, ut apud Vergilium, sire inde occultas vires et pabula terrae pinguia concipiunt, sive illis omne per ignem excoquitur vitium—et totus locus; seu plures calor ille vias,—Seu durat magis. Relationem quid accipi velit, non liquet mihi. nam de omnibus locuti sumus. sed quidquid id est, neque hoc neque superiora in Oratore repetit. sola est in eo libro posita pariter inter figuras uerborum exclamatio, quam sententiae potius puto adfectus enim est, de ceteris omnibus con
Abbreviated transcription (Latin):
tore postra stripto trãsseñdo uidet᷑ ipt dampnasse
quaꝵ pars est que semẽnaꝵ pociꝰ quã uerborũ sit:
iuiiicio impronist imago fibi respontio. digressio.
permissio. contrariũ hoc eim prico quod dicitur u¬
epos oliolus sumpta ex aduerss probacio quedam
omino nõ sunt figrre sicut ordo denimeracio ar¬
cũstriptio. siue hõc nonũe siginticat᷑ compressa bre¬
inrer sentẽcia sicut ficio Nã et hoc cormificius
sumlitudinẽ ostendit hõmũ reꝵ factoꝵq si laciꝰ fiat¬
hec appellacio sigiuficat i naaaglut. Satis de ea dictũ
est.: quid uero Ithema est ad propositũ subiecta racio
bitari possit: an Ichema sit in distriburis subiecta racõ
quod apud eũdẽ primo loco positũ est. Igos gt̃iꝯecip

Expanded text:
amnasse; quarum pars est, quae sententiarum potius quam uerborum sit: ut imminutio, improvisum, imago, sibi ipsi responsio, digressio, permissio, contrarium hoc enim puto, quod dicitur ἐναντιότης , sumpta ex adverso probatio. quaedam omnino non sunt figurae, sicut ordo, dinumeratio, circumscriptio, sive hoc nomine significatur comprehensa breviter sententia sive finitio; nam et hoc Cornificius similitudinem ostendit horminum, rerum, factorum; quae si lathaec appellatio significat ὑπαλλαγήν, satis de ea dictum est. quod vero schema est ad propositum subiecta ratio, bitari possit, an schema sit distributis subiecta ratio, quod apud eundem primo loco positum est. προσαπόδοσιν
Abbreviated transcription (Latin):
est apud intnãdiũ thuasis hec omĩa coprosins sũ
sequuti : qui nõ ut partẽ opens trãsumetũt. Sed
propire libros hinie operi dedicanerũt: sicur ceciliꝰ.
dyonisins rustilius corificius. uiselius aluĩ q nõ
panti sed nõ minor erit eoꝵ qui uruũt gloria ut
fartoi ut uerboꝵ quoq figuia posse pliras repenri
a qmibusdã. ira his que ab anitorib clane tradũt᷑¬

Expanded text:
 haec omnia copiosius sunt exsecuti, qui non ut partem operis transcurrerunt, sed proprie libros huic operi dedicaverunt, sicut Caecilius, Dionysius, Rutilius, Cornificius, Visellius aliique non pauci; sed non minor erit eorum, qui vivunt, gloria. Vt fateor autem verborum quoque figuras posse plures reperiri a quibusdam, ita iis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tiant. sed se quoq preceptores mirte ac modeste anderi
ulur. Non cim indicio discipuloꝵ diccie deber magister
sed distipili magii. quin si fieri potest intendendꝰ aũuꝰ
i hoc quoq ue perspiciat que quisq et quomode lauidet
et placere que bene dicet nõ suo magis quã eo ꝑ nonĩ
deluterꝰ qui retir indicabut Pucios adulescrutib per¬
mixtos sedere non placet mihi nã eciã se uii talis qualẽ
esse oporeer studũs moribue q proposit modestã habere
porest eciã uiẽtun᷑ tamt̃ ual iusimintas a robristioribus

Expanded text:
tiant. sed se quoque praeceptores intente ac modeste audiri tiant. sed se quoque praeceptores intente ac modeste audiri velint; non enim iudicio discipulorum dicere debet magister sed discipulus magistri. quin , si fieri potest, intendendus animus in hoc quoque, ut perspiciat, quae quisque et quomodo laudet, et placere, quae bene dicet, non suo magis quam eorum nomine delectetur, qui recte iudicabunt. pueros adolescentibus permixtos sedere, non placet mihi. nam etiamsi vir talis, qualem esse oportet studiis moribusque praepositum, modestam habere potest etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uerentir Uix ante̾ dici porest quãto libenaiꝰ mutenuir
eos quib faucnius nĩme uero perinitẽda pueris ut fit
apud plerosq assingendi exultandiq in landando licẽna.
qͥueciã iintnũ modicũ esse cum audient testimoniũ debet
ira fiet ut ex indicio p̾ceproris discipulus pendeat: arq
id se dixxisse recte quod ab eo probabitui ciedat illa ueio
uiciõ sissima que eciã humauitas uocatir ĩnit̃ẽ qualiatiq̃
iaudande com eꝭ inderbraoꝵ tiritialis in seuere institutis
ara em̃ uidint cuuia ac laboi parara qͥcquid esfuderir lande
cultas connuget audicioui indiciũ. At m̃t proui acq
suciutti ad outm clantulam nõ exuigint medo. uerũ etiã
oraniuũ. et quom indetora exultatõne cõclamant ad ian¬
tuu est et ibi declamacõnis fortira huic tumor e uant
dese ptisuasio usq a deo ur illo cõdisapuloꝵ anmuliu
inflati si panĩ a preceprore laudeut ip̃i de illo male sci¬

Expanded text:
verentur. vix autem dici potent, quanto libentius imitemur verentur. vix autem dici potent, quanto libentius imitemur eos, quibus favemus. minime vero permittenda pueris, ut fit apud plerosque, adsurgendi exultandique in laudando licentia; quin etiam iuvenum modicum esse, cum audient, testimonium debet. ita fiet, ut ex iudicio praeceptoris discipulus pendeat, atque id se dixisse recte, quod ab eo probabitur, credat. illa vero vitiosissima, quae iam humanitas vocatur, invicem qualiacunque audandi, cuma enim videntur cura ac labor, parata, quidquid effuderint, laude. cultas continget, auditione indicium. at nunc proni atque succincti ad omnem clausulam non exsurgunt modo uerum etiam excurrunt et cum indecora exultatione conclamant. id mutuum est et ibi declamationis fortuna. hinc tumor et vana de se persuasio usque adeo, ut illo condiscipulorum tumultu inflati, si parum a praeceptore laudentur, ipsi de illo male sen
Abbreviated transcription (Latin):
hinc cõtemptus ouatur. plurimꝰ ei de honesto ac bouo
sermo sit. Nã qd̾ sepius mouuerit. hoc rarius castigabit
mĩme nacũdus. nec tam̃ coꝵ que curẽdanda erũt dissi¬
mulator dimplex in docendo patiens labons: assiduns
pocint quã inmodicus. interrogãtibus libenter respõdeat
nõ in̾rogantes ꝑconcetui ultro. In laudadis diicpulorũ
dictiomibus nec malignus: nec ifrisus. quia iet altera
tediũ laboris: alecia fecuritatt̃ parit in emẽdando que
corugenda cuit: nõ accibus mnimine q cõtumeliosus.
Nam id quide multos a ꝓpgico studendi fugat quod qͥdã
sie obungant quasi oderim ipst aliquid ymo multa quot¬
tidie dicar que secũ auditoies refferant ucet cm̃ sacis ex¬
emplorũ ad inucandũ ex leccione suppediet: tamẽ uina
illa ur dicitur uox alit pleuins: precpueq preceptoris
quẽ discipuli si modo recte sunt iustienti: et amant et

Expanded text:
hinc contemptus oriatur. plurimus ei de honesto ac bono hinc contemptus oriatur. plurimus ei de honesto ac bono sermo sit; nam quo saepius monuerit, hoc rarius castigabit. minime iracundus, nec tamen eorum, quae emendanda erunt, dissimulator, simplex in docendo, patiens laboris, assiduus potius quam immodicus. interrogantibus libenter respondeat, non interrogantes percontetur ultro. in laudandis discipulorum dictionibus nec malignus nec effusus, quia res altera taedium laboris, altera securitatem parit. in emendando, quae corrigenda erunt, non acerbus minimeque contumeliosus; nam id quidem multos a proposito studendi fugat, quod quidam sic obiurgant quasi oderint. ipse aliquid immo multa cotidie dicat, quae secum auditores referant. licet enim satis exemplorum ad imitandum ex lectione suppeditet, tamen viva illa, ut dicitur, vox alit plenius praecipueque eius praeceptoris, quem discipuli, si modo recte sunt instituti, et amant et