comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et mnus facile finitimis bellum inferre possẽt.
Qua ex parte hom̃es bellandi cupidi magno
dolore afficiebantur. pro multitudine autem
hõi et pro głia belli atq fortitudinis angus¬
tos se fints habert arbitrabantur. qui in longi
bus adducti et auctoritate orgenthorigis per¬
moti. conscituerãnͣt ea que ad prosiciscendum
pertinerent: comparare. Iumentoꝵ et carro¬
rum ꝙͣmaxĩm numeꝵ coenere. Sementes ꝙͣ
maximas facere. ut in itinere copia frumẽti
suppeteret. Cum proximis citatibus pacem
et amiçiciam confirmare. Ad cas res consici¬
endas bienmũ sibi satis esse duxerunt. In t̾¬
cium ãnum profectionem lege confirmant.
Ncas pes conficiendas orgentorix delectitur.
Is sibi legationem ad ciuitates suscepit ¶n co
itinere persuadet cascico. catanantalodis filio
sequano cuius pater regnũ in sequanis mul-¬
tos annos obtinuerat. Et a senatu poq ro¬
mano amicus appellatus erat. ut regnũ in

Expanded text:
et minus facile finitimis bellum inferre possent; et minus facile finitimis bellum inferre possent; qua ex parte homines bellandi cupidi magno dolore adficiebantur. Pro multitudine autem hominum et pro gloria belli atque fortitudinis angustos se fines habere arbitrabantur, qui in longitbus adducti et auctoritate Orgetorigis permoti constituerunt ea quae ad proficiscendum pertinerent comparare, iumentorum et carrorum quam maximum numerum coemere, sementes quam maximas facere, ut in itinere copia frumenti suppeteret, cum proximis civitatibus pacem et amicitiam confirmare. Ad eas res conficiendas biennium sibi satis esse duxerunt; in tertium annum profectionem lege confirmant. Ad eas res conficiendas Orgetorix deligitur. Is sibi legationem ad civitates suscipit. In eo itinere persuadet Castico, Catamantaloedis filio, Sequano, cuius pater regnum in Sequanis multos annos obtinuerat et a senatu populi Romani amicus appellatus erat, ut regnum in
Abbreviated transcription (Latin):
rheni. Spectant ad septẽtrionem et orientem
solem. Aquitania a garũna flumiẽ/ ad pirene¬
os montes. et cam partem occennꝰ que est ad
hispaniam pertinrt. spectat int̾ secasum solis et
septentriones ¶Apud helu cioꝵ᷑ longe nobilissi¬
mus fuit et ditissim orgenthorĩx. Is .in.
messella et publio .ni. pasone consulibus regm
cupiditate inductus: cõiurationem nobilitatis
fecit. et ciuitati persuasit: ut de fimbus sins
cum om̃ibus copus exirent. Per facile ẽt  cum
Utute om̃ibus p̃starent totius gallie imperus po¬
tiri. Id. hoc facibius eis persuãsit: quod undiq
loci natura helucc continentur. Una ex par te
flumĩe ⁊ heno latissimo atq altissimo. qͥ agrũ
Heluctituii a germanis didit. Altera ex parte
monte iura altissimo. qui est int̾ sequanos et
helueciios. Tercia lacui lemanno et fimĩe cho¬
dano. qui promĩciam nam ab hehetus diuidit
Nis rebus fielat. ut et mͣmis late bagarentur.

Expanded text:
Rheni, spectant in septentrionem et orientem Rheni, spectant in septentrionem et orientem solem. Aquitania a Garumna flumine ad Pyrenaeos montes et eam partem Oceani quae est ad Hispaniam pertinet; spectat inter occasum solis et septentriones. Apud Helvetios longe nobilissimus fuit et ditissimus Orgetorix. Is M. Messala, et P. M. Pisone consulibus regni cupiditate inductus coniurationem nobilitatis fecit et civitati persuasit ut de finibus suis cum omnibus copiis exirent: perfacile esse, cum virtute omnibus praestarent, totius Galliae imperio potiri. Id hoc facilius iis persuasit, quod undique loci natura Helvetii continentur: una ex parte flumine Rheno latissimo atque altissimo, qui agrum Helvetium a Germanis dividit; altera ex parte monte Iura altissimo, qui est inter Sequanos et Helvetios; tertia lacu Lemanno et flumine Rhodano, qui provinciam nostram ab Helvetiis dividit. His rebus fiebat ut et minus late vagarentur
Abbreviated transcription (Latin):
IN COLUNT. BELGE
iam aquĩtam. Terciam e qui ip̃oꝵ lingna
celte nr̃a galli appellantur. Ni om̃s: lingna
Inscitutis Iegibus int̾ se differunt. Sallos
ab aquitams garumna flumen. a belgis ma¬
trona et sequãna diuidit. ¶ Horua. onmium
fortissimi sunt belge. prͣopt̾ea ꝙ a cultu atq
hũantate prouine longissime absunt. m̃i¬
mineq ad eos mercatores sepe cõmeant. Atq
ea que ad effeminandos aĩos pertment: ĩpor¬
tant ¶pioximiq sunt germanis. qui trans
rhenim Incolunt. quiblis cum continenter
bellum gerunt. Qua de causa helue cci quoq
reliquos gallos uirtute p̃cedunt. ꝙ fere quoti¬
dianis prelip cum germanis contendunt. Cũ-
aut suis fimbus eõs prohibent: aut ip̃i in eoꝵ
finibus bellum gerunt. Eoꝵ una pars quam¬
ne ehodans. contineturqz garũna flumine.
Occeanum. fines belgarum actingit. Eciam a
sequanis et heluecii flumen rhenuĩ ugit ad sep¬
tentriones ¶ Belge ab extremis fallie fmibus
oriñtur pertinẽt ad inferiorim partem flumĩs

Expanded text:
incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur. Hi omnes lingua, institutis, legibus inter se differunt. Gallos ab Aquitanis Garumna flumen, a Belgis Matrona et Sequana dividit. Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eos mercatores saepe commeant atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important, proximique sunt Germanis, qui trans Rhenum incolunt, quibuscum continenter bellum gerunt. Qua de causa Helvetii quoque reliquos Gallos virtute praecedunt, quod fere cotidianis proeliis cum Germanis contendunt, cum aut suis finibus eos prohibent aut ipsi in eorum finibus bellum gerunt. Eone Rhodano, continetur Garumna flumine, Oceanum in finibus Belgarum attingit; etiam ab Sequanis et Helvetiis flumen Rhenum tentriones. Belgae ab extremis Galliae finibus oriuntur, pertinent ad inferiorem partem fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
quas exbritama reduxerat in morinos q
rebellionem fecerant misit. Qui cum
prope siccitates paludũ quo se reciperent
non haberent: quo perfugio supiore an¬
no semper fuerant iisi om̃s fere in ytãtẽ
labiem peruenerũt. Atq tituriꝰ et in¬
statis frumentis succisis. edificiis incen¬
sis ꝙ menapii se onis in demysissimas
siluas abdiderant: sead cesarem receperũt.
Cesar in belgis om̃ legionũ hiberna con¬
stituit. Eo due om̃ro cuutates er britania
obsides miserũt. pelique neglexerũt. his
rebus gestis: ex lrĩs cesaris dierum xx.
supplicatio a senatu decreta est

Expanded text:
quas ex Britannia reduxerat in Morinos qui quas ex Britannia reduxerat in Morinos qui rebellionem fecerant misit. Qui cum propter siccitates paludum quo se reciperent non haberent, quo perfugio superiore anno erant usi, omnes fere in potestatem Labieni venerunt. At Q. Titurius et statis, frumentis succisis, aedificiis incensis, quod Menapii se omnes in densissimas silvas abdiderant, se ad Caesarem receperunt. Caesar in Belgis omnium legionum hiberna constituit. Eo duae omnino civitates ex Britannia obsides miserunt, reliquae neglexerunt. His rebus gestis ex litteris Caesaris dierum XX supplicatio a senatu decreta est
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ex his ontrarie due cosdem quos relique
portus capere non potuerũt. et paulo ĩfra
delate sunt. Quibus ex nauibz cum essent
expositi milites arcit̾ trecenti atq in cistra
contend̾ent morini quos cesar in buitamã
ꝓficiscens racatos reliq̃rat spe prede adducti.
pͥmo non ita magno suoꝵ nũo con c̾cunste¬
terunt. ac si sese int̾fici uo nollent arma yo¬
nere iusserũt. Cum illi orbe facto sese desen¬
derent celit ad clamorem hoñi c̾cit̾ milia
sex cõuenerũt. Qua re nũciata. cesar oem
ex castris equitatũ sius auxilio misit. Int̾im
nostri milites imyetũ hostiũ susiiuerũt.
atq amplius horis quatuor fortissime pu¬
gnauerũt. et pancis bulm̾b acceptis: cõ¬
plures ex his occiderũt. Postea bero ꝓ eq¬
tatus noster in conspectũ uenit: hostos
abiectis armis t̾ga ẜterunt. magnusq
corũ nuẽrus est occisus. Cesar postero die
titum labienũ legatũ cum his leggionibus

Expanded text:
sed ex iis onerariae duae eosdem portus quos reliquae sed ex iis onerariae duae eosdem portus quos reliquae capere non potuerunt et paulo infra delatae sunt. Quibus ex navibus cum essent expositi milites circiter CCC atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat, spe praedae adducti primo non ita magno suorum numero circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter ad clamorem hominum circiter milia VI convenerunt. Qua re nuntiata, Caesar omnem ex castris equitatum suis auxilio misit. Interim nostri milites impetum hostium sustinuerunt atque amplius horis IIII fortissime pugnaverunt et paucis vulneribus acceptis complures ex iis occiderunt. Postea vero quam equitatus noster in conspectum venit, hostes abiectis armis terga verterunt magnusque eorum numerus est occisus. Caesar postero die T. Labienum legatum cum iis legionibus
Abbreviated transcription (Latin):
erpulissent de monstrauerũt. His rebus¬
reb celerit̾ magna młtitudine peditatus
equitatusq coacta ad castra benerũt. Cesar¬
etsi idem quod suꝑiorib diebus acciderat.
fore bidebat. bt si essent hostes pulsi celitate
ꝑiculum effugerent: tñ nactus equites cir¬
citer xxx. quos cõmius atrebas de quo ante
dutum est secum transportau̾at legiones
in acie pro castris conscituit. Cõmisso p̃lio
non potuerunt. ac t̾ga dederũt. Quos tã¬
to spacio secuti: ꝓ̃tum cursu et birib potu
se rastra receꝑunt. Eodem die segati al hosti¬
bus missi ad cesarem de pace benerũt. His
cesar numerũ obsidum quem ante ĩpriuerat
dupplicauit. eosq in continẽtem adduci iussit.
Quod ꝓpinqua die equi noctii ĩ firmis naui¬
bus hicmmi nauigationem subeundã nõ exis¬
timabat. Ip̃e idontam tempestatem nactus.
paulo pose mediam noctem naues soluit. q̃
oñs incolumes ad continẽtem peruenerũt.

Expanded text:
expulissent, demonstraverunt. His rebusexpulissent, demonstraverunt. His rebus celeriter magna multitudine peditatus equitatusque coacta ad castra venerunt. Caesaretsi idem quod superioribus diebus acciderat fore videbat, ut, si essent hostes pulsi, celeritate periculum effugerent, tamen nactus equites circiter XXX, quos Commius Atrebas, de quo ante dictum est, secum transportaverat, legiones in acie pro castris constituit. Commisso proeliferre non potuerunt ac terga verterunt. Quos tanto spatio secuti quantum cursu et viribus effise in castra receperunt. Eodem die legati ab hostibus missi ad Caesarem de pace venerunt. His Caesar numerum obsidum quem ante imperaverat duplicavit eosque in continentem adduci iussit, quod propinqua die aequinoctii infirmis navibus hiemi navigationem subiciendam non existimabat. Ipse idoneam tempestatem nactus paulo post mediam noctem naves solvit, quae omnes incolumes ad continentem pervenerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Ac tantũ usu quotidiano et ex̾citatioẽ efici¬
unt. bti in dediu ac p̃cipiti loco incitatos
equos sustinere et breui moderari ac flecle.
et per temonem percurrere. et in iugo in si¬
stere et se inde in currus atissime recipere
consuerint. Quibus reb ꝑturbatis m̃is
nouitate pugne tempore oportumssimo ce¬
sar auxiliũ tulit. Namq eius aduentu ho¬
stes consciterunt. nr̃i se ex timore ceceꝑunt.
Quo facto ad lacescendũ et ad cõmictendũ
p̃lium ahienũ eẽ tempus arbitratus: suo
se loco continuit. et breui tempore int̾misso
runtur. pris om̃ib occuritis qui erant᷑ in
agris reliqui discesserũt. Secute sũt cõtinuo
plures dies tempestates. que et nostros ĩ case
continerent. et hostem a pugna phiberent.
Int̾im barbari. nũcios per om̃s ptes dimisert.
pantitatemq nr̃oꝵ militũ suis p̃dicauerũt.
et ꝙͣta prede faciende at q imppetuũ siu lile
randi facultas darctur: si romanos castris

Expanded text:
ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti loco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime recipere consuerint. Quibus rebus perturbatis nostris novitate pugnae tempore oportunissimo Caesar auxilium tulit: namque eius adventu hostes constiterunt, nostri se ex timore receperunt. Quo facto, ad lacessendum hostem et committendum proelium alienum esse tempus arbitratus suo se loco continuit et brevi tempore intermisso runtur, nostris omnibus occupatis qui erant in agris reliqui discesserunt. Secutae sunt continuos complures dies tempestates, quae et nostros in castris continerent et hostem a pugna prohiberent. Interim barbari nuntios in omnes partes dimiserunt paucitatemque nostrorum militum suis praedicaverunt et quanta praedae faciendultas daretur, si Romanos castris
Abbreviated transcription (Latin):
atq egro sustinere et conferta legione ex
om̃ib partib tela cõici mãdũtit᷑. Nani ꝗd
oĩ ex reliquis partib demesso frumento
pars bna erat reliqua suspicati hostes huc
nr̃os cẽ benturos noctu in silius delituerãt.
lum dispersos dispositis armis in metendõ
occupatos subito adorti. p auas int̾fectis re¬
liquos inctis ordimb per tur laruerant . sił
equitatu atq essedis circundederant. Senꝯ
hoc est ex essedis pugne. Prmio per om̃es
partes perequitant et tela cõiciunt. ie. ir ip̃o
Euore equoium et strepitu rotaꝵ ordies
plerũq conturbant. Et cum se int̾ equitũ
turmas insinuauerũt: ex essedis desiliunt
et pedibus p̃liantur. Aurige mt̾n paulatĩ
ey plio excedunt. atq ita currus collocant:
ut si illi a multitudine hostuĩ p̃m antur. ey¬
peditũ ad suos receptũ habeme. Itamobilita¬
tem equitũ stabilitatem reditũ in p̃lii  p̃stãt.

Expanded text:
atque aegre sustinere et conferta legione ex atque aegre sustinere et conferta legione ex omnibus partibus tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt atque ipso terrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt atque ita currus conlocant ut, si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad suos receptum habeant. Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant,
Abbreviated transcription (Latin):
obsides dare int̾miscrant fore ꝙ id accidit.
suspicabatur. Itaq ad om̃s casus sub sidia
comparabat. Nam et frumentũ ex agris
quotidie in castra conferetat. et que gra¬
uissime aficte erant naues carum mãteria
atq ere ad reliquas reficiendas utelatur.
et que ad eas res erant esui. ex continenti
comportari inbelat. Itaq sũmo cũ studio
a militib admĩstraretur.xii. nauib amis¬
sis reliquis ut nauigari posset effecit: Pñ
ea geruntur. legione ex consuetudine imna¬
missa frumentatũ. que appellabatur septi¬
ma. neq ulla ad id tempus belli supitioẽ
int̾posita. cum pars hoñi in agris remant
runt: puluerem maiorem ꝙͣ consuetudo
ferret in ea parte bideri: quam in partem
legio iter fecisset. Cesar id quod erat suspi
proficisci. ex reliquis duas in stationem co¬
Hortes succede reliquas armari. et cõfesti
sese sul sequi iussit. Cum pauso longis a
castris processisset: suos al hostib premi

Expanded text:
obsides dare intermiserant fore id quod accidit obsides dare intermiserant fore id quod accidit suspicabatur. Itaque ad omnes casus subsidia comparabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in castra conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti comportari iubebat. Itaque, cum summo studio a militibus administraretur, XII navibus amissis, reliquis ut navigari satis commode posset effecit. Dum ea geruntur, legione ex consuetudine una frumentatum missa, quae appellabatur VII., neque ulla ad id tempus belli suspicione interposita, cum pars hominum in agris remanerrunt pulverem maiorem quam consuetudo ferret in ea parte videri quam in partem legio iter fecisset. Caesar—id quod erat—suspicproficisci, ex reliquis duas in stationem succedere, reliquas armari et confestim sese subsequi iussit. Cum paulo longius a castris processisset, suos ab hostibus premi
Abbreviated transcription (Latin):
onia deerant que ad refegͥandas naues erãt
nsui. et quod om̃ibz constabat hiemare in
fallia oportere. frumentũ his in locis ĩ hi¬
emem proisũ non erat. Quib rebus co
gnitis pͥncipes butame qui post p̃lium.ad
cesarem cõuentrant int̾ se collocuti: cũ q̾tes
et naues et frumentũ deesse intelligerent.
et priuatatem militũ ex castrorum exiguitate co-¬
gnoscerent que hoc erant eciam angustiora
ꝑ sine impedimẽtis cesar legiones tͥnsportau̾. at
optimũ factũ eẽ dixerunt: rebellione fiã fru¬
mento cõmeatuq nr̃os prohibere. et rem in
hiemem produce. ꝙ his suptratis aut reditu
int̾clusis nemieni postea belli rferendi causa
in britamam transiturũ cõfidebant. Ita .iz
rursus cõiuratione facta. paulatim ex cast
discedẽ aut suos clam ex agris deduc̾e̾ ceperũt.
At cesar et si nondũ eorum consilia cogno¬
uerat: tñ ex euentu nauiũ suaꝵ et ex eo ꝙ

Expanded text:
omnia deerant quae ad reficiendas naves erant omnia deerant quae ad reficiendas naves erant usui, et, quod omnibus constabat hiemari in Gallia oportere, frumentum in his locis in hiemem provisum non erat. Qgnitis, principes Britanniae, qui post proelium ad Caesarem convenerant, inter se conlocuti, cum et equites et naves et frumentum Romanis deesse intellegerent et paucitatem militum ex castrorum exiguitate cognoscerent, quae hoc erant etiam angustior quod sine impedimentis Caesar legiones transportaverat, optimum factu esse duxerunt rebellione facta frumento commeatuque nostros prohibere et rem in hiemem producere, quod his superatis aut reditu interclusis neminem postea belli inferendi causa in Britanniam transiturum confidebant. Itaque rursus coniuratione facta paulatim ex castris discedere et suos clam ex agris deducere coeperunt. At Caesar, etsi nondum eorum consilia cognoverat, tamen et ex eventu navium suarum et ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
appropinquarent britame et ex castris bide̾nt᷑
tanta tempestas subito cohorta est: ut nulta
rarũ cursum tentre posset. sed alię eodem
unde erant profecte: referrentur. ahe ad in¬
feriorem partem insule que est propius solis
eccasum magno sui cum ꝑiculo deicerentur.
Que tñ anchoris iactis cũm fluctibus com¬
plerentur: necessario adu̾sa nocte in altum
prouecte continẽtem petierũt. Eadem nocte
accidit: ut esset luna plena. qui dies estus.
maritimos maximos in occeano efficere cõ¬
sueuit. nr̃isq id erat in coginitũ. Ita bno tẽ¬
pore et longas naues quib cesar excatum
ad anchoras erant deligate tempestas aflicta¬
bat. neq ulla nr̃is facultas aut admĩstrãdi
aut auxiliandi dabatur. Complurib nauib
fractis: relique cum ẽẽnt fumb anchoris
reliquisq armamentis ammissis ad naui¬
handũ ĩntiles magna. quod necesse erat. icci¬
dere tonus eyc̾citus ꝓtur katio facta est. Neq

Expanded text:
adpropinquarent Britanniae et ex castris viderentur, adpropinquarent Britanniae et ex castris viderentur, tanta tempestas subito coorta est ut nulla earum cursum tenere posset, sed aliae eodem unde erant profectae referrentur, aliae ad inferiorem partem insulae, quae est propius solis occasum, magno suo cum periculo deicerentur; quae tamen ancoris iactis cum fluctibus complerentur, necessario adversa nocte in altum provectae continentem petierunt. Eadem nocte accidit ut esset luna plena, qui dies maritimos aestus maximos in Oceano efficere consuevit, nostrisque id erat incognitum. Ita uno tempore et longas naves, quibus Caesar exercitum ad ancoras erant deligatae, tempestas adflictabat, neque ulla nostris facultas aut administrandi aut auxiliandi dabatur. Compluribus navibus fractis, reliquae cum essent funibus, ancoris reliquisque armamentis amissis ad navigandum inutiles, magna, id quod necesse erat accidere, totius exercitus perturbatio facta est. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
cum his legatis cõmiu̾s atrebas benit. quem
supra demonstrau̾am a cesare in britamam
p̃raissum. Hunc illi e naui egressum cum
ad eos oratoris modo cesaris mandata defer¬
ret comp̃hend̾e̾nt atq in uincula cõnͤcerãt
tum ꝓlio facto remiserũt. In petenda pace euꝰ
rei culpam in multitudĩem cõiecerũt. et ꝓpt̾
imprudenciã ut ignosce̾tur petierũt. Cesar
q̃stus ꝙ cum ultro incõtinẽtem legatis missis
pacem ab se petissent. bellum sine causa in¬
tulissent: ignosce̾ imprudencie dixit. obsidez¬
ꝓ muperait. Quorum illi partem scatim dede¬
runt. partem ex longniquorib locis accersi¬
tam pancis diehus sẽse daturos dixerũt. Int̾
cesari cõmendare ceperunt. Nis rebus pace
confirmata. post diem quartũ ꝙͣ est in bri¬
tamam bentũ naues ybm. de quib supra de¬
monstratũ est que equites substulerãt exsu¬
periore portu lem bento soluerũt. Quecum

Expanded text:
cum his legatis Commius Atrebas venit, quem cum his legatis Commius Atrebas venit, quem supra demonstraveram a Caesare in Britanniam praemissum. Hunc illi e navi egressum, cum ad eos oratoris modo Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in vincula coniecerant; tum proelio facto remiserunt et in petenda pace eius rei culpam in multitudinem contulerunt et propter imprudentiam ut ignosceretur petiverunt. Caesar questus quod, cum ultro in continentem legatis missis pacem ab se petissent, bellum sine causa intulissent, ignoscere se imprudentiae dixit obsidesque imperavit; quorum illi partem statim dederunt, partem ex longinquioribus locis arcessitam paucis diebus sese daturos dixerunt. InterCaesari commendare coeperunt. His rebus pace confirmata, post diem quartum quam est in Britanniam ventum naves XVIII, de quibus supra demonstratum est, quae equites sustulerant, ex superiore portu leni vento solverunt. Quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
Nostri tñ ꝙ neq ordines seruare neq fir¬
mit in sistere neq signa subsequi poterant.
atqz alius alia ex parte naui quibuscunq
signis occurrerat se aggeres at magnoptre
pturlabantur. Hostes ẜo notis omĩbus
uadis nbi ex lictore aliquos singulares ex na¬
i egredientes conspeyerant: incitatis equis
impeditos adoriebantur. Plures pancos cir¬
cunsistebant. Alni ab latere aꝑto in unu̾sos
tela coĩciebant. Quod cum aĩadu̾tisset cesar.
scaphas longarũ nauiũ:item speculatoria na.¬
ingia militib compleri iussit. Et quos la¬
borantes conspexerat: his subsidia submicte¬
bit. Nostri simul in arido consciterunt. sius
om̃ib consecutis in hostes impetũ secerunt.
atq eos in fugam dederũt. neq longiꝰ ꝑse qͥ
cesari defuit. Hastes p̃lio superati. simul acz
ex fuga se receperunt: statim ad cesarem le¬
gatos de pace miserũt obsides daturos queq
imperasset facturos esse polliciti sunt. Una

Expanded text:
Nostri tamen, quod neque ordines servare neque firNostri tamen, quod neque ordines servare neque firmiter insistere neque signa subsequi poterant atque alius alia ex navi quibuscumque signis occurrerat se adgregabat, magnopere perturbabantur; hostes vero, notis omnibus vadis, ubi ex litore aliquos singulares ex navi egredientes conspexerant, incitatis equis impeditos adoriebantur, plures paucos circumsistebant, alii ab latere aperto in universos tela coniciebant. Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia militibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat. Nostri, simul in arido constiterunt, suis omnibus consecutis, in hostes impetum fecerunt atque eos in fugam dederunt; neque longius prosequi Caesari defuit. Hostes proelio superati, simul atque se ex fuga receperunt, statim ad Caesarem legatos de pace miserunt; obsides sese daturos quaeque imperasset facturos polliciti sunt. Una
Abbreviated transcription (Latin):
aptum hostiũ conscituit atq inde̾ fundis
sagittis tormentis hostes ꝓpelli et sũmo¬
ueri iussit. Quę tes magño usiu nr̃is fuit.
Nam et nauiũ figura. et remoꝵ motu. et ĩ¬
usitato gentre tormentoꝵ per moti barlari:
consciterunt. ac paulum modo pedem retule¬
runt. Atq nrĩs militib cunctantib ma¬
xime pps altitudinem maris qui decime leci¬
ome aquilam feretat contestatus deos ut ci
res legioni sacilitꝰ ẽneͣmret. Desilite inquit
milites insi nultis aquilam hostibus ꝓdere
Eo c̾te meum rei pu ᵉͤ atq imperitori officiũ
p̃stitero. Hoc cum boce magna dixisset: se
ex naui proieçit. atqz in hostes ferre aqui¬
lam cepit. Ium nr̃i cohortati int̾ se ne tã¬
tum dedecus admictẽtur. unuu̾si ex naui desi¬
lierunt. Hos item ex proymus p̾mis nauib
cum conspexissent. subsecuti hostib appio¬
pinquauere. pugnatũ est ab utrisq acrit᷑

Expanded text:
apertum hostium constitui atque inde fundis, apertum hostium constitui atque inde fundis, sagittis, tormentis hostes propelli ac submoveri iussit; quae res magno usui nostris fuit. Nam et navium figura et remorum motu et inusitato genere tormentorum permoti barbari constiterunt ac paulum modo pedem rettulerunt. Atque nostris militibus cunctantibus, maxime propter altitudinem maris, qui X legionis aquilam gerebat, obtestatus deos, ut ea res legioni feliciter eveniret, ' desilite', inquit, ' milites, nisi vultis aquilam hostibus prodere; ego certe meum rei publicae atque imperatori officium praestitero.' Hoc cum voce magna dixisset, se ex navi proiecit atque in hostes aquilam ferre coepit. Tum nostri cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt. Hos item ex proximis primi navibus cum conspexissent, subsecuti hostibus adpropinquaverunt. Pugnatum est ab utrisque acriter.
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq genere in p̃liis uti consuerũt ue¬
liquas copus subsecuti nrõs nauib egredi
ꝓhibebant. Erat ob has causas sũma diffi.¬
cultas. ꝓ naues propt̾ magnitudinem insi
in alto conscitui non potẽrint. Militibus
autem ignotis locis impeditis. nauib ma¬
gno et graui onere armoꝵ oppressis siml
et de nanib desiliendũ et in fluctibus cõ¬
sistendũ et cum hostibus erat pugnandũ
Cum illi aut ex arido aut panlũ in aquam
progressi: om̃ib membris expediti notissis
lotis audacter tela coĩcerent et equos insu¬
efactos matarent. Quibus rebus nri
ptriti atq huius õmo generis pngne impi¬
ti non eadem alac̾tate aic studio quo in pe¬
destribus uti p̃liis consuerant. utebantur.
Quod ubi cesar aĩadu̾tit: naues longas q̃ꝵ
et spẽs erat barbaris ĩnsitatior et motus ad
usum eypeditior paulum remoneri ab one¬
rariis nanib. et remis incitari et ad latus

Expanded text:
plerumque genere in proeliis uti consuerunt, replerumque genere in proeliis uti consuerunt, reliquis copiis subsecuti nostros navibus egredi prohibebant. Erat ob has causas summa difficultas, quod naves propter magnitudinem nisi in alto constitui non poterant, militibus autem, ignotis locis, impeditis manibus, magno et gravi onere armorum oppressis simul et de navibus desiliendum et in fluctibus consistendum et cum hostibus erat pugnandum, cum illi aut ex arido aut paulum in aquam progressi omnibus membris expeditis, notissimis locis, audacter tela coicerent et equos insuefactos incitarent. Quibus rebus nostri perterriti atque huius omnino generis pugnae imperiti, non eadem alacritate ac studio quo in pedestribus uti proeliis consuerant utebantur. Quod ubi Caesar animadvertit, naves longas, quarum et species erat barbaris inusitatior et motus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus
Abbreviated transcription (Latin):
am actigit. atqz ibi in omib collib exposi¬
tas hostiũ copias armatas conspͤrit. Cius
loci hec erat natura. atq ita montib ãgus¬
tie mare continetatur. uti ex locis suꝑionb
in litus telum adigi posset. Hunc ad egre¬
diendum nequaꝙͣ idontum locũ arbitratus
dum relique naues eo perueneñt ad horã
nonam in anchoris expectauit. Int̾m lega.¬
tis tribunisq militũ conuocatis: et que ex
uoluteno cognonerat et que fieri uellet
ostendit. Monuitq ut rei militaris ratio
maxime ut maritime res postularent: ut
ꝙ celerem at qr instabilem motũ haberent.
ad mitum et ad tempus res ib his admini¬
strarentur. His dinissis. et bentũ et estũ
uno tempore nactus secundũ: dato signo et
sublatis anchoris circit᷑ milia passiũ bni.
ab eo loco piogressus ac plano littore naues
conscituit. At harbari consilio coginto ro
manoꝵ. p̃misso equitatu et essedariis i

Expanded text:
niam attigit atque ibi in omnibus collibus exposiniam attigit atque ibi in omnibus collibus expositas hostium copias armatas conspexit. Cuius loci haec erat natura atque ita montibus angustis mare continebatur, uti ex locis superioribus in litus telum adigi posset. Hunc ad egrediendum nequaquam idoneum locum arbitratus, dum reliquae naves eo convenirent ad horam nonam in ancoris expectavit. Interim legatis tribunisque militum convocatis et quae ex Voluseno cognovisset et quae fieri vellet ostendit monuitque, ut rei militaris ratio, maximeque ut maritimae res postularent, ut, cum celerem atque instabilem motum haberent, ad nutum et ad tempus omnes res ab iis administrarentur. His dimissis et ventum et aestum uno tempore nactus secundum, dato signo et sublatis ancoris, circiter milia passuum VII ab eo loco progressus aperto ac plano litore naves constituit. At barbari, consilio Romanorum cognito praemisso equitatu et essedariis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
huitame anteponelat: magnũ his nuẽrum
obsidum imperat. quib adductis in fidem
ginta onerariis coactis contractisq ꝙ satu
esse ad duas transportindas legiones existi¬
mabat. quot p̃lea nauiũ lonq̾aꝵ habebat
questori legatis p̃fectisq distribuit. Huc
accedebant xbiii onerarie naues. que ex loco
ab milib passuũ octo uento tenebantur. pͦ
minꝰ in eundem portum uenire possent. has
equitib discribuit. Reliquũ exc̾citũ quinto
titurio sabmo et lucio aurũculeio cocte lega¬
tis in menapios. atq in eos pagos morino¬
rũ ab quibus ad eum legati non uenerant.
ducendum dedit. Pub liuĩ sulpiciũ ruffum
legatũ cum eo p̃sidio quod satis esse arbitra.¬
batur. portum tenere iussit. His cõstitutis
reb. nactus idoneam ad nauigandũ temye¬
statem. t̾cia fere uigilia soluit. Equitesq
in ult̾iorem portum progredi et naues con¬
scendere et se sequi iussit. A quilus cum
paulo tardius ẽẽt admĩstratũ. ipẽ hora cir

Expanded text:
s numerum obsidum imperat. Quibus adductis eos in fidem LXXX onerariis coactis contractisque, quot satis esse ad duas transportandas legiones existimabat, quod praeterea navium longarum habebat quaestori, legatis praefectisque distribuit. Huc accedebant XVIII onerariae naves, quae ex eo loco a milibus passuum VIII vento tenebantur quo minus in eundem portum venire possent: has equitibus tribuit. Reliquum exercitum Q. Titurio Sabino et L. Aurunculeio Cottae legatis in Menapios atque in eos pagos Morinorum a quibus ad eum legati non venerant ducendum dedit; Sulpicium Rufum legatum cum eo praesidio quod satis esse arbitrabatur portum tenere iussit. His constitutis rebus, nactus idoneam ad navigandum tempestatem III. fere vigilia solvit equitesque in ulteriorem portum progredi et naves conscendere et se sequi iussit. A quibus cum paulo tardius esset administratum, ipse hora diei
Abbreviated transcription (Latin):
atqr impio populi ro. oltemperare. Quib
anditis liberalit̾ pollicitus. hoc tatusq ut
in ea sentencia perman̾ent. eos domũ renie¬
tit. et in his una cõmiũ quem ipẽ atrebatib
superatis regem ibi constituerat. cuiꝰ et ẜtu¬
tem et consiliũ ꝓbabat. et quem sibi fidelem ee
arbitrabatur. ciisq auctoritas in his regio¬
nib magna habebatur. mictit. Huic impẽ¬
uat quas possit adeat ciuitates. horteturq poͬ.
ro. fidem sequantur. seq celiter eo benturũ
nũciet. Uolusems prospectis regionib omib
quantũ et facultas daripotuit qui nau egᵒ¬
di ac se barbaris cõmictere non ande̾t: quinto
die ad cesarem reu̾titur. queqz ibi prospexissẽt
renũciat. Dum in his locis cesar nauiũ paeã¬
darum causa moratur ex magna parte mo¬
ringrum ad eum leg̾ati benerunt. qui se de
suꝑioris temporis consilio ercusarent. ꝙ
hoĩes barbari et nr̃e consuetudinis imperiti

Expanded text:
atque imperio populi Romani obtemperare. Quibus atque imperio populi Romani obtemperare. Quibus auditis, liberaliter pollicitus hortatusque ut in ea sententia permanerent, eos domum remittit et cum iis una Commium, quem ipse Atrebatibus superatis regem ibi constituerat, cuius et virtutem et consilium probabat et quem sibi fidelem esse arbitrabatur cuiusque auctoritas in his regionibus magni habebatur, mittit. Huic imperat quas possit adeat civitates horteturque ut populi Romani fidem sequantur seque celeriter eo venturum nuntiet. Volusenus perspectis regionibus omnibus quantum ei facultatis dari potuit, qui navi egredi ac se barbaris committere non auderet, V die ad Caesarem revertitur quaeque ibi perspexisset renuntiat. Dum in his locis Caesar navium parandarum causa moratur, ex magna parte Morinorum ad eum legati venerunt, qui se de superioris temporis consilio excusarent, quod homines barbari et nostrae consuetudinis imperiti
Abbreviated transcription (Latin):
preter mercatores illos adiit quisꝙͣ. neq
regiones que sunt contra gallias notũ est.
Itaq bocatis ad se undiq mercatorib. neq
quanta esset insule magnundo neqr q̃ aut
quante nationes incolerent. neq quem usũ
belli hr̃ent: aut quibus institutis uterentur.
neq qui essent ad maioꝵ nauiũ multitudi¬
nem idonci portus reperire poterat. Ad hec
cognoscenda p̾usꝙͣ piculum fac̾e̾t idoneum
esse arbitratus. calum uolucenũ cum naui
longa p̃mictit. Huic mandat. ut exploratis
om̃b reb ad se ꝙͣpͥmũ reu̾tatur. Ip̃ẽ cum
omib copiis in morinos prosiascitur. ꝙ inde
erat breuissim in britamam traiectas. Nuc
naues iidiq exsinitimis regionib quam
et suꝑiore estate ad beneticũ bellum effecerat
classem. iubet conuenire. Int̾im consilio ei
coginito et per mercatores perlato ad brita¬
nõs a compluribus insule ciuitatib ad eũ
legati bemũt. qui polliceantur obsides dare

Expanded text:
praeter mercatores illo adit quisquam, nequpraeter mercatores illo adit quisquam, nequregiones quae sunt contra Galliam notum est. Itaque vocatis ad se undique mercatoribus, neque quanta esset insulae magnitudo neque quae aut quantae nationes incolerent, neque quem usum belli haberent aut quibus institutis uterentur, neque qui essent ad maiorem navium multitudinem idonei portus reperire poterat. Ad haec cognoscenda, prius quam periculum faceret, idoneum esse arbitratus C. Volusenum cum navi longa praemittit. Huic mandat ut exploratis omnibus rebus ad se quam primum revertatur. Ipse cum omnibus copiis in Morinos proficiscitur, quod inde erat brevissimus in Britanniam traiectus. Huc naves undique ex finitimis regionibus et quam superiore aestate ad Veneticum bellum fecerat classem iubet convenire. Interim, consilio eius cognito et per mercatores perlato ad Britannos, a compluribus insulae civitatibus ad eum legati veniunt, qui polliceantur obsides dare
Abbreviated transcription (Latin):
qui arma ferre possent in bnũ locũ cõueni¬
rent. Hunc esse delectum mediũ fere regio¬
nũ earum quas sueui olitin̾ent. Hic roma¬
norum aduentũ expectare. atqz ibi dec̾tare
constituisse. Quid ubi cesar comperit: oĩb
cere exc̾citũ conscituerat. ut gmanis metum
niiceret. ut sigambros llciscereturr. ut ub ios
obsidione liberaret: diebus oiõ decem et octo
trans rhenũ consumptis satis et ad laudem
et ad ntilitatem rebfectum arbitratus. se in
galliam recepit. pontemq recidit. Exigna
parte estatis reliqua. cesar etsim his locis q
umũs gallia ad septentrionem Rgit mature
amibus fere gallicis bellis hostibus nostrie
in de sub mĩstrata auxihã intelligebat ¶ Et si
tempus anni ad bellum gerendũ defficeret.
tñ magno sibi usui forẽ arbitralatur. si mo¬
qͥo insulam adisset. et genus hum ꝑspexisset.
Loca portus aditus cõgnonisset. que onnã
fere gallis erant incognita. Neq enĩ teme

Expanded text:
qui arma ferre possent unum in locum conveniqui arma ferre possent unum in locum convenirent. Hunc esse delectum medium fere regionum earum quas Suebi obtinerent; hic Romanorum adventum expectare atque ibi decertare constituisse. Quod ubi Caesar comperit, omnibus itum traducere constituerat, ut Germanis metum iniceret, ut Sugambros ulcisceretur, ut Ubios obsidione liberaret, diebus omnino XVIII trans Rhenum consumptis, satis et ad laudem et ad utilitatem profectum arbitratus se in Galliam recepit pontemque rescidit. Exigua parte aestatis reliqua Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad septentriones vergit, maturae i contendit, quod omnibus fere Gallicis bellis hostibus nostris inde subministrata auxilia intellegebat, et si tempus anni ad bellum gerendum deficeret, tamen magno sibi usui fore arbitrabatur, si modo insulam adiisset, genus hominum perspexisset, loca, portus, aditus cognovisset; quae omnia fere Gallis erant incognita. Neque enim temere
Abbreviated transcription (Latin):
btiumq partem pontis firmo p̃sidio relicto
In fines sigambroꝵ contendit. Int̾ii a cõplit¬
ribus cuntatib. ad eum leqati ueniut. Quib
pacem atq amnciciam petẽntib liberaliter res¬
pondit. obsidesq sibi addua iubet. Sigambri ex
eo tempore quo pons insuitui ceptus est fuga
comparata hortantibz his  quos ex theucteris
at usipetibus apud se habebant finib siuis et¬
cesserant. suaq omĩa asportau̾ant. seq in
solitudinem ac siluas ab diderant. Cesar pa¬
cos dies in eorum finib moratus. oib uics
edisiciisq incensis. frumentisq succensis se
se in fines lihioꝵ recepit. atq his auxilium
suũ pollicitus si asueuis p̃merentur hec ab
his cognouit. Sueuos posteaꝙͣ per explora¬
tores pontem fieri comperissent. more suo
consilio habito nũcios in om̃s partes dimi¬
sisse: uti de oppidis dimigrarent. liberos bxo¬
res. suaq omĩa in siluis deponerent. atq os

Expanded text:
utramque partem pontis firmo praesidio relicto utramque partem pontis firmo praesidio relicto in fines Sugambrorum contendit. Interim a compluribus civitatibus ad eum legati veniunt; quibus pacem atque amicitiam petentibus liberaliter respondet obsidesque ad se adduci iubet. At Sugambri, ex eo tempore quo pons institui coeptus est fuga comparata, hortantibus iis quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habebant, finibus suis excesserant suaque omnia exportaverant seque in solitudinem ac silvas abdiderant. Caesar paucos dies in eorum finibus moratus, omnibus vicis aedificiisque incensis frumentisque succisis, se in fines Ubiorum recepit atque his auxilium suum pollicitus, si a Suebis premerentur, haec ab iis cognovit: Suebos, postea quam per exploratores pontem fieri comperissent, more suo concilio habito nuntios in omnes partes dimisisse, uti de oppidis demigrarent, liberos, uxores suaque omnia in silvis deponerent atque omnes
Abbreviated transcription (Latin):
eundem modũ iuꝑcta int̾uallo pedũ. iuadragĩ¬
ta ab infi̾ore parte contra bim atqr impẽtũ
flunũs comi̾sa seatuebat. Hec utraq in suy
radistabat binis utriusq fibulis ab exe̾ma
parte destinebantur. Quibus disclusis: atr
in contrariam partem reuĩttis tanta erat
operisfirmitudo atq earerum natura.
ut quo maiorbis a.q̃s se incitauisset. Hec ar¬
tius ligata tentrentur. Nec derecta mat̾ia
iurecta contereluntur ac longuyłs erabil usi
consternebantur. ac nichilosecius sublice
et ad infi̾orem partem flumĩs oblique agebã¬
tur. Que ariete subecte et cum oĩ ope cũ¬
imitte bim slumĩs exciperent. Et ilre item
supra pontem mediocii sꝑacio bi si arbor
trunci siue naues deiagidi opis cã essent
i barluris misse: his defenforib eaꝵ rerum
iiis minueretur neu posnti noc̾ent. Diebus
decem quib mat̾ia ceptaerat comportari
oĩ opere effecto erc̾citus traducitur. Cesar ad

Expanded text:
eundem modum iuncta intervallo pedum quadrageneundem modum iuncta intervallo pedum quadragenum ab inferiore parte contra vim atque impetu fra distabat, binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur; quibus disclusis atque in contrariam partem revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta materia iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque consternebantur; ac nihilo setius sublicae et ad inferiorem partem fluminis oblique agebantur, quae pro ariete subiectae et cum omni opere coniunctae vim fluminis exciperent, et aliae item supra pontem mediocri spatio, ut, si arborum trunci sive naves deiciendi operis causa essent a barbaris missae, his defensoribus earum rerum vis minueretur neu ponti nocerent. Diebus X, quibus materia coepta erat comportari, omni opere effecto exercitus traducitur. Caesar ad
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimo p̃lio fro etiam ad ultimas qsma¬
noꝵ nationes. uti opimione et amitĩtia p .ro.¬
tuti esse possint. Nauiũ magnam copiam
ad transportandum erc̾citum xollicelm̾t᷑
Cesar his de cansis. quas cõmemoraui i he¬
num transire decreu̾at. sed nauibz insire
neq satis tutum arbitrabatur: neqz sue neq
po .ro. dignitatis esse statuetat. Itaq etsi
sũma difficultas faciendi pontis y onebatur
propt̾ latitudinem rapiditatem alundi¬
nemq flumis tñ id sibi contendendum
aut alit̾ non traducendũ exc̾citũ existim ibat.
Ritionem pontis hanc instituit. Ligna bma
sesquipedalia paulũ al mio p̃accuta duẽsa
ad altitudinem flumĩs int̾nallo pedũ duoꝵ
int̾ se iungebat. Hec cum machmationib
ĩmissa in slumen defixerat fiscucis s adegerãt
non sublice mado directe ad ꝓpendiculũ sei
prone ac fastigate ut secundũ nat̾am slumĩs
ꝓcumberent. Nis itam contraria duos ad

Expanded text:
novissimo proelio facto etiam ad ultimas Germanovissimo proelio facto etiam ad ultimas Germanorum nationes, uti opinione et amicitia popututi esse possint. Navium magnam copiam ad transportandum exercitum pollicebantur. Caesar his de causis quas commemoravi Rhenum transire decreverat; sed navibus transire neque satis tutum esse arbitrabatur neque suae neque populi Romani dignitatis esse statuebat. Itaque, etsi summa difficultas faciendi pontis proponebatur propter latitudinem, rapiditatem altitudinemque fluminis, tamen id sibi contendendum aut aliter non traducendum exercitum existimabat. Rationem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquipedalia paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat. Haec cum machinationibus immissa in flumen defixerat fistucisque adegerat, non sublicae modo derecte ad perpendiculum, sed prone ac fastigate, ut secundum naturam fluminis procumberent, iis item contraria duo ad
Abbreviated transcription (Latin):
sima. ꝙ. cum bideret gsmanos tam facile ĩpel¬
li ut in galliam bemrent: sus quoq reb eos
timere uoluit cum intelligerent: et posse a¬
p̃lio int̾suisse. post sugam ip̃oꝵ se transihe¬
nũ in sines sicambroꝵ receperat. seq cũ his
cõumxerat. Ad quos eum cesar mĩtios mi¬
sisset: qui postularent eos qui sibi gallieq
beltum intulissentꝰ sibi dederent: responderiit.
populi ro. imꝑiũ ehenũ simre. Si se minto gh¬
manos in galliam transire equũ nõ existima¬
ret: cur si quicꝙͣ eẽ imperii aut potestatis
trans rhenũ poseularet: Hbii autem qui bin
ex transrhenanis ad cesarem legatos miserant
amiciciam fecerant. obsides dederant. magno¬
pere orabant: ne sibi auxiliũ serret ꝓ grauit᷑
a sueuis p̃merẽtur. uel sud facere occũpatioĩb
portaret: id sibi ad auxiliũ spemq reliqui tẽ¬
pous satis futuꝵ. Tantũ eẽ nomen aiqr opi¬
monem eius/ exc̾citu ariouisti pulso: iet hoc

Expanded text:
sima quod, cum videret Germanos tam facile impelsima quod, cum videret Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, suis quoque rebus eos timere voluit, cum intellegerent et posse proelio interfuisse, post fugam suorum se trans Rhenum in fines Sugambrorum receperat seque cum his coniunxerat. Ad quos cum Caesar nuntios misisset, qui postularent eos qui sibi Galliae bellum intulissent sibi dederent, responderunt: populi Romani imperium Rhenum finire; si se invito Germanos in Galliam transire non aequum existimaret, cur sui quicquam esse imperii aut potestatis trans Rhenum postularet? Ubii autem, qui uni ex Transrhenanis ad Caesarem legatos miserant, amicitiam fecerant, obsides dederant, magnopere orabant ut sibi auxilium ferret, quod graviter ab Suebis premerentur; vel, si id facere occupationibus portaret: id sibi ad auxilium spemque reliqui temporis satis futurum. Tantum esse nomen atque opinionem eius exercitus Ariovisto pulso et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cesar equitatum misit. Germam pose t̾rũ
clamore audito: cum suos int̾fici biderent.
arinis abiectis signisq militarib relictis.
se ex castris eiecerunt. Et cum ad cõfluẽtẽ
mose et ihen peruenissent. reliqua fuca des¬
perata. magno nũo int̾secto. reliqui se in flu¬
men p̃cipitauerũt. atq ibi timore et lassitudi¬
ne et bi flumĩs oppressi: perierũt. Nrĩ os
ad bnũ in columes perpaucis bulneratis: ex
tanti belli timore. cum hostiũ mũs iapitum
cccẽ .xxx. niliũ fuisset sem castra recepunt.
Cesar his quos in castris retinuerat discedendi
ptãtem fecit. Illi supplicia cruciatusq gallo.¬
rum beriti quorum agros uexauerũt rema¬
nere se apud eum uelle dixerunt. His cesar
li bertatem concessit¬
confecto: multis de cansis cesar statuit sibi
rhenũ esse transenndũ. quaꝵ illa suit iuscis
andere populi ro exc̃citum ihenũ transire.
Accessit eciam ꝙ. illa pars equitatus usiprtum

Expanded text:
Caesar equitatum misit. Germani post tergum Caesar equitatum misit. Germani post tergum clamore audito, cum suos interfici viderent, armis abiectis signis militaribus relictis se ex castris eiecerunt, et cum ad confluentem Mosae et Rheni pervenissent, reliqua fuga desperata, magno numero interfecto, reliqui se in flumen praecipitaverunt atque ibi timore, lassitudine, vi fluminis oppressi perierunt. Nostri ad unum omnes incolumes, perpaucis vulneratis, ex tanti belli timore, cum hostium numerus capitum CCCCXXX milium fuisset, se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinuerat discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatusque Gallorum veriti, quorum agros vexaverant, remanere se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessconfecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustisaudere populi Romani exercitum Rhenum transire. Accessit etiam quod illa pars equitatus Usipetum
Abbreviated transcription (Latin):
oblatos grauius illos retineri iussit. Ipẽ os̃
copias castris eduxit. equitatũqr ꝙ recenti
p̃lio pt̾ritum eẽ existimabit agnien sub saqui
iussit. Acie triplici instituta: et celerit octo
miliũ itinere confecto. prius ad hostium
castra peruenit. ꝙͣ quid agerctur dermami
sentire possent. Qui omibus rebus subito
ꝑt̾riti: ac celi̾tate aduentus nr̃i et discessu su¬
orum neq consilii hñdi neq arma capiendi
syacio dato: perturbantur. Copias ne ad u̾sus
hostem ducere an castra deftende̾ an fuga sa¬
lutem petere p̃staret. Quorum timor cum
fremitu et concursu significaretur milites
nrĩ pristim diei perfidia incitati in castrair.¬
ruperunt. Quo loco qui celi̾ter arma cape
potuerunt. paulisper nostris resisierũt. atr
int̾ carros impedimentaq p̃lium cõmiserũt
At reliqua multitudo ꝓueroꝵ mulierumq
nam cum om̃ibus suis domo excesserant et
passim fugere cepit. Ad quos consectandos

Expanded text:
oblatos gavisus illos retineri iussit; ipse omnes oblatos gavisus illos retineri iussit; ipse omnes copias castris eduxit equitatumque, quod recenti proelio perterritum esse existimabat, agmen subsequi iussit. Acie triplici instituta et celeriter VIII milium itinere confecto, prius ad hostium castra pervenit quam quid ageretur Germani sentire possent. Qui omnibus rebus subito perterriti et celeritate adventus nostri et discessu suorum, neque consilii habendi neque arma capiendi spatio dato perturbantur, copiasne adversus hostem ducere an castra defendere an fuga salutem petere praestaret. Quorum timor cum fremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfidia incitati in castra inruperunt. Quo loco qui celeriter arma capere potuerunt paulisper nostris restiterunt atque inter carros impedimenta proelium commiserunt; at reliqua multitudo puerorum mulierumque nam cum omnibus suis domo excesserant Rhenum transierant passim fugere coepit, ad quos consectandos