comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naturis animae scilic& & carnis. nemotamen insipiens & totius rationis
expers recte hominem dixerit duas habere personas aut quia rursus
una est hominis persona recte opinatus sit unam esse carnis animaeq
naturam non esseautem unius naturae corpus & animam saluator In
euangelio docuit dicens noli tetimere eos qui octidunt corpus animã
autem non possunt occidere: Quidergo in auditum quidinsue tum quid
abscripturis canonicis alienum & peregrinum ut sicutcredimus & expe¬
rimur unum esse hominem animamrationabilem & carnem ita creda¬
mus unum essexp̃m dm̃ & hominem sicut a postolido cuerunt & sicut
nobis iuiri a postolicitra diderunt & quia nuno nobis intentio contracos

Expanded text:
naturis, animae scilicet et carnis. Nemo tamen nisi insipiens, et totius rationis naturis, animae scilicet et carnis. Nemo tamen nisi insipiens, et totius rationis expers, recte hominem dixerit duas habere personas: aut quia rursus una est hominis persona, recte opinatus sit unam esse carnis animaeque naturam. Non esse autem unius naturae corpus et animam, Salvator in Evangelio docuit, dicens: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Quid ergo inauditum, quid a Scripturis canonicis alienum et peregrinum; ut sicut credimus et experimur unum esse hominem animam rationabilem et carnem, ita credamus unum esse Christum Deum et hominem, sicut apostoli docuerunt, et sicut nobis viri apostolici tradiderunt? VII. Et quia nunc nobis intentio contra eos
Abbreviated transcription (Latin):
cienter quantum opinor deduabus xp̃i naturis dis putanter ostendimus
quemadmodum rectas catholicae professionis lineas nestorius & et ycho
adim pietatem sui dogmatis abutentes densissimas erroris caligines uni¬
na est duaeq: naturae per ea quae negarinon possunt neganda introdu¬
cere moliti sunt: nestorius enim occasione professionis duarum natu¬
rarum duas nisus est in xp̃o personas ostendere: Eut yches iutem unius
personae patrocinio fultus unam eandemq uerbi & carnis delprauit
es senaturam. & itauterq ueritatem religio sae professionis adimpie¬
tatem suitraxit erroris. quisi diuino uterentur magisterio & pracuos
in suis doctrinis sequerentur a postolos. agnoscerentutiq & duas inuna
persona naturas. & unam induabus naturis posseesse personam si qui¬
dem negari non potest ut superius dixi hominem exduabus constare

Expanded text:
cienter, quantum opinor, de duabus Christi naturis disputantes ostendimus, cienter, quantum opinor, de duabus Christi naturis disputantes ostendimus, quemadmodum rectis catholicae professionis lineis Nestorius et Eutyches ad impietatem sui dogmatis abutentes, densissimas erroris caligines unina est, duaeque naturae, per ea quae negari non possunt, neganda introducere moliti sunt. Nestorius enim occasione professionis duarum naturarum, duas nisus est in Christo personas ostendere. Eutyches autem unius personae patrocinio fulcitus, unam eamdemque Verbi et carnis deliravit esse naturam: et ita uterque veritatem religiosae professionis ad impietatem sui traxit erroris: qui si divino uterentur magisterio, et praevios in suis doctrinis sequerentur apostolos, agnoscerent utique et duas in una persona naturas, et unam in duabus naturis posse esse personam. Siquidem negari non potest, ut superius dixi, hominem ex duabus constare
Abbreviated transcription (Latin):
turas. una autem quae quaenatura propriam secundum ipros constith aibere
personam nec essesit uixtaduarum professionum naturarum diasxp̃
habere personas. nec tamen exemplis aliquibus ipsustidocere cura uert
unam quamq: naturam propriam habere personam sed tantum modo
questionem intendentes transieruntadhoc ut & ueritati nebulas ob fun¬
quo modo dumla queos innectunt in extricabiles ipsi quaestionum nodos in¬
currunt. Respondeantigitur arrianis quomodo siuna quaeq: natura
propriam habet personam & unaquaeq: persona propriam habet
sonam propriam haberenaturam. namusq. ad eo falsum ut cum in homin
alia sit natura animae alia corporis. unatamen sithominis eademq: pen¬
sona undenecessarium iudico hinc paulo latius propagare sermonẽ
nec constricta uti penitus breuitate utrer nec essariae a periendas ne¬
qua quam ipsabreuitatis angustia in uoluamus superioribus libris sus st¬

Expanded text:
turas, una autem quaeque natura propriam secundum ipsos constat habere turas, una autem quaeque natura propriam secundum ipsos constat habere personam, necesse sit, juxta duarum professionem naturarum, duas Christum habere personas. Nec tamen exemplis aliquibus ipsi isti docere curaverunt, unamquamque naturam propriam habere personam; sed tantummodo quaestionem intendentes transierunt ad hoc, ut et veritati nebulas offunquomodo dum laqueos innectunt, inextricabiles ipsi quaestionum nodos incurrunt. Respondeant igitur Arianis, quomodo, si unaquaeque natura propriam habet personam, et unaquaeque persona propriam habet sonam propriam habere naturam. Nam usque adeo falsum, ut cum in homine alia sit natura animae, alia corporis, una tamen sit hominis eademque persona. Unde necessarium judico hic paulo 61 latius propagare sermonem, nec constricta uti penitus brevitate, ut res necessarie aperiendas nequaquam ipsa brevitatis angustia involvamus. VI. Superioribus libris suffi
Abbreviated transcription (Latin):
nomenaccpit. & ipseper esaiam filius & nunc̃ inquit dicit dũs formanr
me exutero soruum sibi . persa lomonem etiam creatum sehoc modotes¬
tatur dñxoreauit ineinitio ui arum suarum quod secundum humanitatis
naturam quam intemporis plenitudinem suscepturus erait antici pan
pradotus est cumergo clareat xp̃m creatum uel factum esse secundum
id quodhomo dignatus est fieri. aut concedite bochum an ae euss naturit
aut si concedere non uultis naturam diuinitatis creatam esse ad sirmabitis
iesi cuos potius cumarrtun is uel cumgentilibur conuincemini grentura nponde¬
rari  colene Iteii ad destruendam utriurq natuiie coriini oreatura :amd
quasi bi euitabil gloridontur syllogismo ad rorenter non ensena tudum quacnen
propriam habeit personam neq rursus personam quae non propr i uasttan¬
beat naturam. Hoc ideo intendunt ut quia duas. xpm prosttẽ mur haberana¬

Expanded text:
nomen accepit . Et ipse per Isaiam Filius: Et nunc, inquit, dicit Dominus, formans nomen accepit . Et ipse per Isaiam Filius: Et nunc, inquit, dicit Dominus, formans me ex utero servum sibi . Per Salomonem etiam creatum se hoc modo testatur: Dominus creavit me initio viarum suarum . Quod secundum humanitatis naturam, quam in temporis plenitudine suscepturus erat, anticipans praelocutus est. Cum ergo clareat Christum creatum vel factum esse secundum id quod homo dignatus est fieri, aut concedite hoc humanae ejus naturae, aut si concedere non vultis, naturam divinitatis creatam esse affirmabitis: ac sic vos cum Arianis vel cum gentibus convincemini creaturam venerari et colere. V. Item ad destruendam utriusque naturae professionem isto quasi inevitabili gloriantur syllogismo, asserentes non esse naturam quae non propriam habeat personam, neque rursus personam quae non propriam habeat naturam. Hoc ideo intendunt, ut quia duas Christum profitemur habere na
Abbreviated transcription (Latin):
dica totus mundiuidicio probatissimor quorum sententias necessenoserit
uioportunum uidemus ad nectere: nunc illud est diuinis edocendum testi¬
montis & creatum ess exp̃m secundum ueritatem human accius naturat &e
undem esse bi fectum secundum proprietaitem nihilominus diuinae eius
niaturae sedunum quod isti diffitentur properemus ostendere petrus
er gobi actibus a postolorum itadicit : certissime scut omnis domusis rabel
lus adromanos defilio in quit suo qui factur ester ex semine da uid serun dum
garuei. Item ad galathas : Cum dutem uenit plenitudo temporas musi tĩ
filium suum factum exmuliere. Itemadhebreos. Considerate a postolũ
n pontisicem confissionis nostra eihm̃ qui fidelis estet qui fecitillum . Item
ibo tento inquit melior angelis factus quanto excellentorem praeillo

Expanded text:
olica totius mundi judicio probatissimos, quorum sententias necesse nos erit, olica totius mundi judicio probatissimos, quorum sententias necesse nos erit, ubi opportunum videbimus, annectere. Nunc illud est divinis edocendum testimoniis, et creatum esse Christum secundum veritatem humanae ejus naturae, et eumdem esse infectum secundum proprietatem nihilominus divinae ejus naturae. Sed unum quod isti diffitentur properemus ostendere. Petrus ergo in Actibus apostolorum ita dicit: Certissime sciat omnis domus Israel, ixistis . Item Paulus ad Romanos: De Filio, inquit, suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Item ad Galatas: Cum autem venit plenitudo temporum, misit Deus Filium suum factum 60 ex muliere . Item ad Hebraeos: Considerate apostolum et pontificem confessionis nostrae Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum . Item ibi: Tanto, inquit, melior angelis factus, quanto excellentius prae illis
Abbreviated transcription (Latin):
ner sunt omnino sancita : qua enullus fidelium audet res puere aut cunctatur
sediperu. si nonuult cum fotino anithematis eorum sententiae subiacere
scu amillud n deamus quidistideduabus naturis ad ferant quaesttonis: qua¬
rum nus quam a bantiquis etdesiae traciatoribus factam ad serunt mentio nem
sed & dio dero atheo doro & leo ne epis copis uelut nouum dogma fuisse inuen¬
bi xp̃o aliquid es secreatum factumuesuadet confiteri : Dimperiti &omni
ueritatis sacramento gnari ergo nenus quam antiquipatres dua roninx p̃o
naturarum faciunt mentionem legite omiseri quid ath anasius hilariapo
io hannes & ambrosius confessores quid heosilus gregorius basilius exrl¬
ius & augustinus deduabus naturis edisserant & tandem ab a pollinaris : xa¬
atix chetis erroro desinite sequentes egregios & clarissimos uiros & infide cath¬

Expanded text:
non sunt omnino sancita, quae nullus fidelium audet respuere, aut cunctatur non sunt omnino sancita, quae nullus fidelium audet respuere, aut cunctatur recipere, si non vult cum Photino anathematis eorum sententiae subjacere? IV. Sed jam illud videamus, quas isti de duabus naturis afferant quaestiones, quarum nusquam ab antiquis Ecclesiae tractatoribus factam asserunt mentionem, sed a Diodoro, et Theodoro, et Leone episcopis velut novum dogma fuisse invenus, dum in Christo aliquid esse creatum factumque suadet confiteri. O imperiti et omni veritatis sacramento ignari! Ergone nusquam antiqui Patres duarum in Christo naturarum faciunt mentionem? Legite, o miseri, quid Athanasius, Hilarius, Joannes et Ambrosius confessores; quid Theophilus, Gregorius, Basilius, Cyrillus et Augustinus de duabus naturis edisserant; et tandem ab Apollinaris et Eutychetis errore desinite: sequentes egregios et clarissimos viros, et in fide cath
Abbreviated transcription (Latin):
smirnam fuetant conscripta uniuersi orientales episcopi conuenientes aliasidẽ
duo detim sententiarum destrutiones ediderunt. quaeni caeno concilio non con¬
tinentur Item apud serdicam omnium prouintiarum orientis episcopi
congregati. id en thebaida palestina foenice: meso pothamia. aegypto
arabia srria cilicia cappadocia ponto paflagonia galatia brtinia ele¬
sponto. as a frigiis duabus. pisidia cicladum insularum pamfilia caria Iy¬
dia curo pae tracia emiponto mysia pannonur duabus. Hanc inquiunt
exposiumus fidem inqua repperiuntur septem definitonum cupitula nicde¬
nȩ expositoni addidisse qua eillinegabant: Cuntra quor conauiami fuerat
congregatum illius uero catholici conclii apud sermium contra fotinum exto¬
taoriente congregati quis sufficiat multiplicer fideis anotiones comp̃re¬
hendere qua ea pudnica enã srnodum quiatalis rexnecessi tas suerat nulla

Expanded text:
Sirmium fuerant conscripta, universi Orientales episcopi convenientes, alias, id est Sirmium fuerant conscripta, universi Orientales episcopi convenientes, alias, id est duodecim sententiarum definitiones ediderunt, quae Nicaeno concilio non continentur. Item apud Sardicam omnium provinciarum Orientis episcopi congregati, id est Thebaida, Palaestina, Phoenice, Mesopotamia, Aegypto, Arabia, Syria, Cilicia, Cappadocia, Ponto, Paphlagonia, Galatia, Bithynia, Hellesponto, Asia, Phrygiis duabus, Pisidia; Cycladum insularum, Pamphylia, Caria, Lydia; Europae, Thracia, Aemimonto, Mysia, Pannoniis 59 duabus. Hanc, inquiunt, exposuimus fidem. In qua reperiuntur septem definitionum capitula Nicaenae expositioni addidisse, quae illi negabant, contra quos concilium fuerat congregatum. Illius vero catholici concilii apud Sirmium contra Photinum ex toto Oriente congregati, quis sufficiat multiplices fidei sanctiones comprehendere, quae apud Nicaenam synodum, quia talis rei necessitas nulla fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
synodum contranouorum hereticorum in sanas eruptiones diuersis in
locis congregatos episcoposedidisse : & primo quidem apud alexan¬
driam atbanastus eusebius luciferperlegatum : & aliquanti quinuꝑ
de exilio fuer ant reducti conuenientes quanquam essett numero
pauci sed meritis magniplenissimam contramacedonium descĩ sp̃s
leitate confessionis regulam consoripserunt eius demeum caius puter
est & filius sub stantia demonstrantes contra quos ille si cut & isti faciunt
nicaeni concilii auctoritate nutebatur: ad sorens eos apatrum senten¬
tiis delinas se noua & utipsedicebat impia de sõo spũ decernendo quae
ibi constat tradita non fuis se quia impietatis perserip ione apolle¬
maris quoq. domoarnatiuerbi pessima inter pretatione contra eede
quȩ perosiumualente iursicium & germinum ceterosq. similes prauitatis apud

Expanded text:
synodum contra novorum haereticorum insanas eruptiones, diversis in synodum contra novorum haereticorum insanas eruptiones, diversis in locis congregatos episcopos edidisse. III. Et primo quidem apud Alexandriam Athanasius, Eusebius, Lucifer per legatum, et aliquanti qui nuper de exsilio fuerant reducti, convenientes, quanquam essent numero pauci, sed meritis magni, plenissimam contra Macedonium, de Sancti Spiritus deitate confessionis regulam conscripserunt; ejusdem eum, cujus Pater et Filius, substantiae demonstrantes: contra quos ille, sicut et isti faciunt, Nicaeni concilii auctoritate nitebatur, asserens eos a Patrum sententiis declinasse, nova et, ut ipse dicebat, impia de Spiritu Sancto decernendo, quae ibi constat tradita non fuisse. Qua impietatis praescriptione, Apollinaris quoque de incarnati Verbi pessima interpretatione conquae per Osium, Valentem, Ursatium et Germinium, caeterosque similis pravitatis apud
Abbreviated transcription (Latin):
noua posterioribus concilus proutnecessitas emergentium hereticorũ
exigerit sancire decreta ut tamen inuicta maneant quaedudum antiquio¬
ribus concilus contra ueteres hereti corfuerant promulgata namsiposr
nicaeni concilu statuta nihil amplius licet recipere qua auctoritate sp̃m¬
scm̃ unius cum patre substantiae audemus ad serere. quo dibi constat omni¬
notacitum stus se. & quan quam de conciliorum diuersiss anctionibus &
nominum religio se additis nouitatibus plenini mein eis libris quos ad¬
uersus sabellium fotinum & arrium sub nomine atana si tam quam siprae¬
sentes cum praesentibus agerent ubi etiam cognitoris perromnaudetier
inducta conscripsimus a nobis fuerit ex pressum. tamen & nunc perpauea
studio breuitatis inserimus. ex quibus istos clareat nimium imperttos
& temerarios esse quinesciant multas fide constitutiones postuycenĩ

Expanded text:
nova posterioribus conciliis, prout necessitas emergentium haereticorum nova posterioribus conciliis, prout necessitas emergentium haereticorum exegerit, sancire decreta; ut tamen invicta maneant quae dudum antiquioribus conciliis contra veteres haereticos fuerant promulgata. Nam si post Nicaeni concilii statuta nihil amplius licet recipere, qua auctoritate Sptum unius 58 cum Patre substantiae audeamus asserere, quod ibi constat omnino tacitum fuisse? Et quanquam de conciliorum diversis sanctionibus et nominum religiose additis novitatibus, plenissime in eis libris quos adversus Sabellium, Photinum et Arium, sub nomine Athanasii, tanquam si praesentes cum praesentibus agerent ubi etiam Cognitoris persona videtur inducta conscripsimus, a nobis fuerit expressum; tamen et nunc perpauca studio brevitatis inserimus, ex quibus istos clareat nimium imperitos et temerarios esse, qui nesciant, multas fidei constitutiones, post Nicaenam
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt & paulum a postolum accusare quod dum iobannem qui cogio¬
minatus est marcus de suo comitatu abiecisse itautnec roganti barnabae
ad qui escere parieum societato inministerio uerbi a sciscere : quam obrẽ
interiantos &tam egregios uiros talis contentio horta est ut discederent
ab inuicem. Rursus autem paulus eundem marcum quemdudun abie¬
cerat recepit. scribens timotheo: marcum ad sume & adductecum ent
enim mihiutilis inministero . Itaergo & illi patres quos dudum rartas¬
sis de concilio ob aliquam noxam eiecerant: qm̃ salomonat erce conn¬
datiores factos in pacis gratia receperunt : sitamen ita eit uel uenum est
utistipetulanti superuilio intendunt. Deinde alia noua quamq concilio
nicaeno statuta suerne. Salchedonensem synodum decreuisse criminin¬
tur uosdenter egulum & consuctudinem conciliorum catholicorum su

Expanded text:
poterunt et Paulum apostolum accusare, quod dum Joannem, qui cognopoterunt et Paulum apostolum accusare, quod dum Joannem, qui cognominatus est Marcus, de suo comitatu abjecisset, ita ut nec roganti Barnabae acquiesceret, pari eum societate in ministerio verbi asciscere quamobrem inter tantos et tam egregios viros talis contentio orta est, ut discederent ab invicem; rursus autem Paulus eumdem Marcum, quem dudum abjecerat, recepit, scribens Timotheo: Marcum assume, et adduc tecum; est enim mihi utilis in ministerio . Ita ergo et illi Patres, quos dudum fortassis de concilio ob aliquam noxam ejecerant quoniam Salomon ait: Ejice condatiores factos in pacis gratia receperunt. Si tamen ita est, vel verum est, ut isti petulanti supercilio contendunt. Deinde alia nova, quam quae concilio Nicaeno statuta fuerant, Chalcedonensem synodum decrevisse criminantur; nescientes regulam et consuetudinem conciliorum catholicorum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
pietate hereticȩ prauitatis descendere parentibus non oboedire eos¬
demq falsis criminationum iaculis appetere : Hinc en imtalos per¬
fidos & sine fide a postolicus sermo notauit . quod parentibus non solum
in oboedientes uerum etiam acerrimi eorum criminato res existant.
quaecum ita sint nullierit profecio ambiguum istos hereticos esso¬
qui sa noti acuenerabilis concilu calchedonenserdecretares puunt anque
contempnunt tantorumq. patrum religiosis consttutionibus audagti
meritate resistunt. a fide coscatholica dedinassc ore sagilego criminan
& primo quide meos depersonis nunc de concilio eiectis rerunq. posti re¬
porum interualla receptis accusant. Quasiuerononsit xp̃ianum x ipes¬
tolicum eum quifortassis obcontentionis uinẽ de concilio fuenit obiectus
debereiterum ob pacis & concordiagratiam recipi. hac enim ratione

Expanded text:
pietate haereticae pravitatis 57 descendere, parentibus non obedire, eospietate haereticae pravitatis 57 descendere, parentibus non obedire, eosdemque falsis criminationum jaculis appetere. Hinc enim tales perfidos et sine fide, apostolicus sermo notavit, quod parentibus non solum inobedientes, verum etiam acerrimi eorum criminatores existant. Quae cum ita sint, nulli erit profecto ambiguum, istos haereticos essqui sancti ac venerabilis concilii Chalcedonensis decreta respuunt atque contemnunt, tantorumque Patrum religiosis constitutionibus audaci temeritate resistunt a fide eos catholica declinasse ore sacrilego criminantes. II. Et primo quidem eos de personis nunc de concilio ejectis, iterumque post temporum intervalla receptis accusant. Quasi vero non sit Christianum et apostolicum, eum qui fortassis ob contentionis vitium de concilio fuerat ejectus, debere iterum ob pacis et concordiae gratiam recipi. Hac enim ratione
Abbreviated transcription (Latin):
ciens beatus a postolus paulus profana & noxialetalis doctrinae
instituta posseuerispecie obumbrari & latentibus intrinsecus
dolis arguta uerborum superficie serpentinae grassationis
iurdsobduci nec facili ueneni ferum poculum mellis dulcedine
oblituri siue permixtum in ipso primolibantis gustusentiratq dis¬
cerni magnum nobis & singulare indagandȩ fraudis initium de dit
utex cuiusq. doctoris morum qualitate doctrinae sincertias explore¬
tur namq: ut facili & prompta sagacitatis ad tentione sceloratȩ doctri¬
nae praestibia dẽ prehendere ualeamus ipsorum nobis auctorum bitia pro¬
brosis moribus & indignis uoluptatum motibus perpetranda de pinxit
dicens. In nouis simis temporibus instabunttem pora periculo sa & erunt
bomines scipsos amantes cupidi su perbiblas phemi parrentibus non
oboedientes in grati scelesti persidisineside sine affectu criminato¬
res pacem non custodientes & cetera : Non est ergo ambiguum exim¬

Expanded text:
ciens beatus apostolus Paulus profana et noxia lethalis doctrinae instituta posse veri specie obumbrari et latentibus intrinsecus dolis, arguta verborum superficie, serpentinae grassationis virus obduci: nec facile veneniferum poculum mellis dulcedine oblitum sive permixtum, in ipso primo libantis gustu sentiri atque discerni, magnum nobis et singulare indagandae fraudis indicium dedit, ut ex cujusque doctoris morum qualitate, doctrinae sinceritas exploretur. Namque ut facili et prompta sagacitatis attentione, sceleratae doctrinae praestigia deprehendere valeamus, ipsorum nobis auctorum vitia probrosis et indignis voluptatum moribus perpetranda depinxit, dicens: In novissimis temporibus instabunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, cupidi, superbi, blasphemi, parentibus non obedientes, ingrati, scelesti, perfidi, sine fide, sine affectu, criminatores, pacem non custodientes , et caetera. Non est ergo ambiguum, ex im
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ase fierinon potuit. sic nec fieribeatus a sepotest: Aliares
eum fecit hominem quod non est ipsehomo: Aliares eum facturat
est beatum quod non est ipsehomo Deniq: errans uidett ipso quia por
senon potest beatus esse & amat aliud unde sit beatus. unde se fieri

Expanded text:
quomodo a se fieri non potuit, sic nec beatus fieri a se potest. Alia res quomodo a se fieri non potuit, sic nec beatus fieri a se potest. Alia res eum fecit hominem, quod non est ipse homo: alia res eum factura est beatum, quod non est ipse homo. Denique errans videt ipse, quia per se non potest beatus esse, et amat aliud unde sit beatus. Unde se fieri
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sluquandi sicloquitur scriptura. sicut paulus a postolus. Non ad¬
ulterabis non homicidium facies. non concupisces. & si quod est aliud
mandatum in hoo sermone recapitulatur. Diliges proximũ tuĩ
tam quamte ipsum dilectio proximi malum non operatur ple¬
nitido antemlegis caritas quid est caritas: dilectio Nihilu detꝰ
dixisse dedilectionedi sed solam proximi dileotionem dixit suffi¬
cere adimplendam legem. Quic quid est. aliud mandati. in hoc sermone
reta piulatur u h. oc sermone impletur. in quo. ẽ diliges proximũ
tuum tam quamte ipsum. ecceunum est certeduosunt in quibus prae¬
est & adhucpigrisumus. Ecce quaeduo erant unum factum est pror¬
sus proximum dilige & sufficit. Sed dilige quomodo tei psum diligis
non quo modoteipsum odisti. Diligeproximum tam quam te ipsum
extoto cordetuo & extotamentetua & extota animatua homo eni

Expanded text:
Nam aliquando sic loquitur Scriptura, sicut Paulus apostolus: Non adNam aliquando sic loquitur Scriptura, sicut Paulus apostolus: Non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces: et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem Legis est charitas . Quid est charitas? Dilectio. Nihil videtur dixisse de dilectione Dei, sed solam proximi dilectionem dixit sufficere ad implendam legem. Quidquid est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur, in hoc sermone impletur. In quo? Diliges proximum tuum tanquam te ipsum. Ecce unum est. Certe duo praeest, et adhuc pigri sumus. Ecce quae duo erant, unum factum est. Prorsus proximum dilige, et sufficit. Sed dilige quomodo te ipsum diligis, non quomodo te ipsum odisti. Dilige proximum tuum tanquam te ipsum: ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua. Homo enim
Abbreviated transcription (Latin):
ligo proximum tam quam meipsum. Audio plane audio. In ebriari
uiscumillo quem diligis tam quam teipsumi  Benenobis faciamus ho¬
die quantum possumus bibamus. Uide quia sictediligis & illũ ad te
trahis & ad quod amas uoces necesse est ut quem diligis tam quam teip¬
sum illuc illum trahas ad quod & tuamas. Humanus homo immobel¬
uinus. amando talia qualia beluae. Beluas enim ds̃ prostratas in faci¬
emfecit paftum quaerentes de terra tein duos pedes erexit de terra
tuam faciem sursum adtendere uoluit : Nondis cordet contuum a faciȩ
tuan non habeas faciem sursum & cordeorsum. Immo uerum audi &
uerumtic sursum cornementiaris indomo disciplinae. Quando enĩ
audimies ponde sed sit uerum quod respondes. Sictedilige & dili¬
ges proximum tam quam teipsum. quid est enim sursum haberecor
sunt siunum diceret non sufficeret: sufficit & unum su ntellegat̃

Expanded text:
ligo proximum tanquam me ipsum. Audio plane, audio. Inebriari ligo proximum tanquam me ipsum. Audio plane, audio. Inebriari vis cum illo, quem diligis tanquam te ipsum. Bene nobis faciamus hodie, quantum possumus bibamus. Vide quia sic te diligis, et illum ad te trahis, et ad quod amas vocas. Necesse est ut quem diligis tanquam te psum, illuc illum trahas ad quod et tu te amas. Humanus homo, imo belluinus, amando talia qualia belluae. Belluas enim Deus prostratas in faciem fecit, pastum quaerentes de terra: te in duos pedes erexit de terra. Tuam faciem sursum attendere voluit. Non discordet cor tuum a facie tua. Non habeas faciem sursum, et cor deorsum: imo verum audi et verum fac, Sursum cor; ne mentiaris in domo disciplinae. Quando enim audis, responde: sed sit verum quod respondes. Sic te dilige, et diliges proximum tanquam te ipsum. Quid est enim sursum habere corsunt, si unum diceret, non sufficeret? Sufficit et unum, si intelligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
des quiadiligis. quis enimseodit : hoc dicturus es. qui senim sȩodit: ergo
nondiligis in iquitatem site diligis. nam si diligis iniquitatem. non ego
dico psalmum audi. Quidiligit ini quitatem odit animamsuam. Ergosi
diligis in iquitatem audiueritatem ueritatem nonte pal pantẽ sed a perte
tibidicentem. odiste. Quantomagis dicis quia a maste . odiste. Qui autem dili¬
git iniquitatem odit animam suam. Quiddicam decarne quae pars uilior
est hominis & Si animam odit carnem quomododiligit e deniq quiamant
iniquitatem & oderunt animam suam. omnem turpitudinem exercent
de carnesua. Iamergo quidiligis iniquitatem quomodotibi uolebas cõ¬
mitti proximum ut diligeres eum tam quamte  homo qui perdiste :
Sienim tuipse sic tediligis ut perdaste sic profecto perditurus es & eũ
quem diligis sicutte. Nolo ergo quem quam diligas uelsolus. peri. aut

Expanded text:
des quia diligis. Quis enim se odit? Hoc dicturus es: Quis enim se odit? Ergo des quia diligis. Quis enim se odit? Hoc dicturus es: Quis enim se odit? Ergo non diligis iniquitatem, si te diligis. Nam si diligis iniquitatem, non ego dico, Psalmum audi, Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Ergo si diligis iniquitatem, audi veritatem; veritatem non te palpantem, sed aperte tibi dicentem, Odis te. Quanto magis dicis quia amas te, odis te: Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quid dicam de carne, quae pars vilior est hominis? Si animam odit, carnem quomodo diligit? Denique qui amant iniquitatem, et oderunt animam suam, omnem turpitudinem exercent de carne sua. Jam ergo, qui diligis iniquitatem, quomodo tibi volebas committi proximum, ut diligeres eum tanquam te? Homo, quid perdis te? Si enim tu ipse sic te diligis ut perdas te; sic profecto perditurus es et eum quem diligis sicut te. Nolo ergo quemquam diligas: vel solus peri. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
parentibus nascuntur. adam & euam intendamus & omnes fratressumus
&quidem fratres secundum hominessumus quanto magis secundum
q uod crhistini sumus : adid quodhomo es unus paterfuitadam una ma¬
ter eua adid quod christianus es unus pater est dr̃ unamater ecdesia.
incurrerit quibus iungi potuerit proximieius sunt. Quomodo discuti¬
endũ est utrum diligat se cui committendi sunt tot proximi ut siceor dili¬
git tam quamse e Nonergo irascatur unur quisq sidiscutio quomodo
ut ipsese interrog&. ipsesibi appareat ipsese non lateat. ipse sibi se non ab¬
scondat. ipsesibise ante oculos suos non postdorsum ponat. melo quente
faciat hoc. menes ciente faciathoc Isquomodo tediligis quir quis me audis
immo quis quirdm̃ perme audis in hac domodisciplinae. ad tendete quo¬
modotediligis. Profecto enim site in terrogem utrum diligiste : Respon¬

Expanded text:
parentibus nascuntur; Adam et Evam attendamus; et omnes fratres sumus. parentibus nascuntur; Adam et Evam attendamus; et omnes fratres sumus. Et quidem fratres secundum quod homines sumus, quanto magis secundum quod christiani sumus? At id quod homo es, unus pater fuit Adam, una mater Eva: ad id quod christianus es, unus pater est Deus, una mater Ecclesiaincurrerit, quibus jungi potuerit, proximi ejus sunt. Quomodo ergo discutiendus est utrum diligat se, cui committendi sunt tot proximi, ut sic eos diligat tanquam se? Non ergo irascatur unusquisque, si discutio quomodo ut ipse se interroget, ipse sibi appareat, ipse se non lateat, ipse sibi se non abscondat, ipse sibi se ante oculos suos, non post dorsum ponat. Me loquente faciat hoc, me nesciente faciat hoc. Quomodo te diligis? Quisquis me audis, imo quisquis Deum per me audis, in hac domo disciplinae, attende te, quomodo te diligis. Profecto enim si te interrogem utrum diligas te, respon
Abbreviated transcription (Latin):
ut pos sit tibidici diligere dm̃ sicut diligis illum. de proximo inuenta esttib
regula quia inuentuses proximotuo par. Tuipsequaeris quomodo
diligas proximum ad tende teipsum & quo modo tediligis sic diligepro¬
ximum xvon est ubierres. Volonmergo & ibi committere tibi proxi¬
mumtuum ut diligas eum tam quamteipsum. Volo sed ad huctimeo
Vo lotibi dicere dilige proximum tuum sicut diligis teipsum & timeo
Ad huo enim discutere uolo quomodo diligas teipsum nolbergo aegre
ferre non est tuipse facile dimittendus cui proximus : committendus
Nontransitoriae tecum agendum est tuunus homoes proximitui mul¬
tisunt MNonenim pririo sic debes intellegere proximum. uel fratrem
uel cognatum uel affinem. proximus est omnihomini omnis homo
Proximi sibi dicuntur. pater & filius socer & gener Nihiltam proximũ
quam homo & homo. Sed si putamus non esse proximos nisiquide cis dem

Expanded text:
ut possit tibi dici, Dilige Deum sicut diligis illum. De proximo inventa est tibi ut possit tibi dici, Dilige Deum sicut diligis illum. De proximo inventa est tibi regula, quia inventus es proximo tuo par tu ipse. Quaeris quomodo diligas proximum? Attende te ipsum; et quomodo te diligis, sic dilige proximum. Non est ubi erres. Volo jam ergo et tibi committere proximum tuum, ut diligas eum tanquam te ipsum: volo, sed adhuc timeo. Volo tibi dicere, Dilige proximum tuum sicut diligis te ipsum; et timeo: adhuc enim discutere volo quomodo diligas te ipsum. Noli ergo aegre ferre. Non es tu ipse facile dimittendus, cui est proximus committendus: non transitorie tecum agendum est. Tu unus homo es, proximi tui multi sunt. Non enim primo sic debes intelligere proximum, vel fratrem, vel cognatum, vel affinem. Proximus enim est omni homini omnis homo. Proximi sibi dicuntur pater et filius, socer et gener. Nihil tam proximum, quam homo et homo. Sed si putamus non esse proximos, nisi qui de iisdem
Abbreviated transcription (Latin):
gemmas & praetiosa monilia & uasa ingentia & magni metaom̃
Sed qui potest scrutari theraurum istum & utieo perueniread om̃a
quaebisunt: quando hancsimilitudinem dñsdedit in euangelio suo & dixit
simile est regnum caelorum thesauro inuento inagro. Nequis sȩminus diceret
idoneum ad perscrutandum thesaurum. continuo dedit aliam similitudinem
qui in uenitunam praetiosam margaritam & uendidit omnia quae habebat¬
& emit illam. Vt sipiger eras ad perscrutandum thes aurum. non sis piger
uerbum consummans & breuians.: Diliges dnm dm̃tuum extoto corde
tuo. & extota animatua. & ex tota mentetua. & diliges proximum tuum
ta in quamte ipsum in his duobus praeceptis. totalex pend& & prophetae
Ecae quod discitur indomo disciplinae. diligeredm̃. diligere proximum
Dm̃ tam quam dm̃ proximum tam quamte. Non enim inuenis parem dõ

Expanded text:
gemmas, et pretiosa monilia, et vasa ingentia et magni metalli. gemmas, et pretiosa monilia, et vasa ingentia et magni metalli. Sed quis potest scrutari thesaurum istum, et uti eo, et pervenire ad omnia quae ibi sunt? Quando hanc similitudinem Dominus dedit in Evangelio suo, et dixit, Simile est regnum coelorum thesauro invento in agro; ne quis se minus idoneum diceret ad perscrutandum thesaurum, continuo dedit aliam similitudinem,qui invenit unam pretiosam margaritam, et vendidit omnia quae habuit, et emit illam : ut si piger eras ad perscrutandum thesaurum, non sis piger verbum consummans et brevians? Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et diliges proximum tuum sicut te ipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Ecce quod discitur in domo disciplinae: Diligere Deum, diligere proximum; Deum tanquam Deum, proximum tanquam te. Non enim invenis parem Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt a scipiant quod permedñs dicere dignatom nagoqã ille seni
uiera quidhio discitur praecepta multa sant iplegeinqua bus ircep
uie bonaconineturim peratur & discitur. multa omnino prieseꝙ¬
tasunt binumerabiles praeceptorum ipsorum paginas urx qui sui
enumerat quanto migis ipsaquae uoluit ⁊ tamends propteos qui
sepos sint excusare uel quia eis nonuacat legere uel quia non norunt
legere uel quia non possunt facile intellegere. ut excusationẽ nero
habeat indie uidicii uoluit sicut scriptum est consummare. & breui¬
are uerbum superterram sicut deillo propheta praedixert Absũ¬
bumenim consumans & breuians faci& dñs superterram. Hoc ipsule
uerbum consummatum & breuiatum. nec obscurum eẽ ds̃ uolun. Ide
breue ne non uacaret legere : Ideo apertum nedicat. nonuorip
licuit intellegero. thes aurusergo est magnus diuinarũ sltꝑ¬
turarum habens insomirabilia praecepta multa tam quã multas

Expanded text:
sunt, accipiant quod per me Dominus dicere dignatur. Ego enim, quoniamvivere, quod hic discitur? Praecepta multa sunt in Lege, quibus ipsa bona vita continetur, imperatur et discitur. Multa omnino praecepta sunt, innumerabilia. Praeceptorum ipsorum paginas vix quisquam enumerat, quanto magis ipsa? Quae voluit tamen Deus, propter eos qui se possent excusare, vel quia eis non vacat legere, vel quia non norunt legere, vel quia non possunt facile intelligere, ut excusationem nemo habeat in die judicii, voluit, sicut scriptum est, consummare et breviare verbum super terram, sicut de illo propheta praedixerat: Verbum enim consummans et brevians faciet Dominus super terram . Hoc ipsum verbum consummatum et breviatum, nec obscurum esse Deus voluit. Ideo breve, ne non vacaret legere: ideo apertum, ne dicat, Mihi non licuit intelligere. Thesaurus ergo est magnus divinarum Scripturarum, habens in se mirabilia praecepta multa, tanquam multas
Abbreviated transcription (Latin):
ñ gloriatur om̃is caro corã ipso. Non enĩ gloriant᷑ iniustiquin habent unde nec
iustiquia ex ipsohabentunde nec habent głam suã nisipsi dicunt głamea & ex¬

Expanded text:
n gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec n gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec justi, quia ex ipso habent unde, nec habent gloriam suam nisi ipsum, cui dicunt, Gloria me
Abbreviated transcription (Latin):
per& hocdonũ dĩ id ÷ in bono ꝑseuerantiã primus homo sed ꝑseuerare uel non
ꝑseuerare inei re linquere t᷑ arbitrio tales uires habebat eꝰ uoluntas quȩ sine ulli
fuerat institut apeccato &rihililliex se ipso concupiscentialiter resistebat ut dig¬
nae tantȩ bonitatis & tante bene uiuendi facilitati ꝑseuerandi cõmitteret᷑
arbitriũ dõ quidẽ p̃sciente quid ess& facturus iniuste presciente tam̃ ñ adhoc
cogente sed simulsciente quudde illo facer & iuste. Nuncuero postea quãest ila
magnapeccatiamissalibertas &iã maiorib: donis adiuuandaremansit infirmitas
lacuit enĩ dõ quomaxime humanȩ suꝑbiã presũptionis extinguer& ut ñ glorietur
om̃is carocorã ipso id ÷ om̃is homo. Vnde autẽ ñ glorietur carocorã ipso nisideme
hoc pliberũ arbitriũ: propt̃ qđ non restat liberandis nisi grã liberantis łtaergo¬

Expanded text:
peret hoc donum Dei, id est in bono perseverantiam, primus homo, sed perseverare vel non peret hoc donum Dei, id est in bono perseverantiam, primus homo, sed perseverare vel non perseverare in ejus relinqueretur arbitrio, tales vires habebat ejus voluntas, quae sine ullo fuerat instituta peccato, et nihil illi ex se ipso concupiscentialiter resistebat, ut digne tantae bonitati et tantae bene vivendi facilitati perseverandi committeretur arbitrium: Deo quidem praesciente quid esset facturus injuste; praesciente tamen, non ad hoc cogente: sed simul sciente quid de illo ipse faceret juste. Nunc vero posteaquam est illa magna peccati merito amissa libertas, etiam majoribus donis adjuvanda remansit infirmitas. Placuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caroper liberum arbitrium: propter quod non restat liberandis nisi gratia liberantis. Ita ergo no
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ qđ promisit. Non autẽ siccredidit habrahã sedñ ÷ infirmatus in fide dans
głamdõ plenissime credensquiaquȩ promisit potens ÷ & facere. Nonait quȩ
p̾sciuit potens est promittere. aut quȩ p̃dox̃ potens : ostendere. sed quȩ ꝓmisit
potens : p̃stare. Ipse igit᷑ eosfacit ꝑseuerare inbono qui fecitbonos. Qui autẽ
cadunt & pereunt in prȩdestinat orũ numer oñ fuerunt. Quã uisergo de on
regeneratis & pieuiuentib: loqueret᷑ apłsdicens tuquises quiuidicesalienũ
seruũ suod ñõstat aut cadit : continuotam̃ respexitad predestinatos& Ait
Stabit autẽ. Et nehocsibi ar rogarent potens : enĩ ds̃ inquit statuere eũ
pseitaqiclat ꝑseuerantiã quistat uere potens ÷ eos quistant ut ꝑseuerantiss¬
mestent uel restituere quicetiderant. Dñs enĩ erigitallisos. Utergo ñ acci¬

Expanded text:
eorum est quod promisit; non autem sic « credidit Abraham, sed non est infirmatus in fide, dans eorum est quod promisit; non autem sic « credidit Abraham, sed non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo, plenissime credens quia quae promisit, potens est facere. » Non ait, quae praescivit, potens est promittere, aut, quae praedixit, potens est ostendere, aut, quae promisit, potens est praescire. Ipse igitur eos facit perseverare in bono, qui fecit bonos; qui autem cadunt et pereunt, in praedestinatorum numero non fuerunt. Quamvis ergo de omnibus regeneratis et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens, Tu quis es qui judices alienum servum? suo domine stat aut cadit; continuo tamen respexit ad praedestinatos, et ait, Stabit autem: et ne hoc sibi arrogarent, Potens est enim Deus, inquit, statuere eum . Ipse itaque dat perseverantiam, qui statuere potens est eos qui stant, ut perseverantissime stent; vel restituere qui ceciderunt: Dominus enim erigit elisos . 37. Ut ergo non acci
Abbreviated transcription (Latin):
rata est ꝑ illũ quidixit . siuosfilius liberauerit. uereliber ieritis. Et accepit
tantã ꝑistã grãm libertatẽ . ut quãuis quã diuhicuiuunt pugnent contra
concupiscentia speccatorũ eisq: nulla subrepant propt̃ quȩ dicent cotidie.
dimit tenobis debita nra ñ tam̃ ultra seruient peccito qđ ÷ ad nortẽ de quodicitio
ratur deserere usq ad mortẽ huc peccatoñ seruiunt ñ prima conditione sicut
ille liberi sed ꝑscđm adã dĩ grãliberati & ista liberatione habentes liberũ arbi¬
triũ quoseriuant dõ non quo captiuent᷑ adiabolo Liberatierũ apeccata serui
sunt fact uustitie in quast abuntusq: infinẽ cdonante sibi ꝑseuerant iã illo quieo
his promisit̃ futura iã fecit . Cui promittenti credidit habra am & reputatũ : illi
promisit habrahȩ quia presciuit a seipso futuros bonos nãsiita est ñ suũ sedest

Expanded text:
rata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt rata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent contra concupiscentias peccatorum eisque nonnulla subrepant, propter quae dicant cotidie: dimitte nobis debita nostra, non tamen ultra seruiant peccato, quod est ad mortem, de quo dicit Iratur, deserere usque ad mortem. huic peccato ultra non seruiunt, non prima condicione sicut ille liberi, sed per secundum Adam dei gratia liberati et ista liberatione habentes liberum arbitrium, quo seruiant dsunt facti justitiae, in qua stabunt usque in finem, donante sibi perseverantiam illo qui eos his promisit, etiam futura jam fecit. Cui promittenti « credidit Abraham, et deputatum est illi promisit Abrahae, quia praescivit a se ipsos futuros bonos. Nam si ita est, non suum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uit nisiut haberet infide liberrimã fortissimã inuictissimã . ꝑ seuerantissimã
uoluntatẽ: Ecce quẽ ad modũ gr̃adĩ contraeã non libertas defenditur uolunta

Expanded text:
vit, nisi ut haberet in fide liberrimam, fortissimam, invictissimam, perseverantissimam vit, nisi ut haberet in fide liberrimam, fortissimam, invictissimam, perseverantissimam voluntatem? Ecce quemadmodum sec
Abbreviated transcription (Latin):
cia dĩ penetrare ñ possumus aut si ad liberũ arbitriũ hominis qđ non
scđm di grãm sed contraeã defendisꝑtineredicis. ut ꝑseuer& in bonoquisq uel
non ꝑseuer& ñ dõdonantesi ꝑseuerat sedhumana uoluntate faciente.
Quid molturuses contrauerba dicentis Rogauipte petrenedeficiat fidestua : An
auidebisdicere &iã rogante x p̃onedeficer& fides petrifusse defecturã sipetrus
ea deficer e uoluiss& hoc ÷ sie ãusq: infinẽ ꝑ seuerare noluiss&. quass aliud petrus
ullomodo uell& quã pro illox p̃t rogass& ut uell&. Nã quis ignorattunt fidẽ pari¬
fuissẽ periturã siea qua fideliserat uoluntas i psadeficer& et ꝑ mansurã sieadem
uoluntas maneret : Sed quia preparatur uolunta s a dño ideopro illexp̃i ñ poss&
esse manisoratio Quandorogauit ergone deficer& fideseius quid aliudroga¬

Expanded text:
cia Dei penetrare non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis, quod non cia Dei penetrare non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis, quod non secundum Dei gratiam, sed contra eam defendis, pertinere dicis ut perseveret in bono quisque, vel non perseveret, non Deo donante si perseveret, sed humana voluntate faciente; quid moliturus es contra verba dicentis, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ? An audebis dicere etiam rogante Christo ne deficeret fides Petri, defecturam fuisse si Petrus eam deficere voluisset, hoc est, si eam usque in finem perseverare noluisset? quasi aliud Petrus ullo modo vellet, quam pro illo Christus rogasset ut vellet. Nam quis ignorat, tunc fuisse perituram fidem Petri, si ea qua fidelis erat, voluntas ipsa deficeret; et permansuram, si eadem voluntas maneret? Sed quia praeparatur voluntas a Domino ; ideo pro illo Christi non posset esse inanis oratio. Quando rogavit ergo ne fides ejus deficeret, quid aliud roga
Abbreviated transcription (Latin):
mequȩratur iurdseis ꝑseuerantiã nondederit . quieã qua xp̃ianȩ iuue¬
rent dilectionẽ dedit. me ignorare respondeo. Nonenĩ arroganter sed
agnoscens modulũ meũ audio dicentẽ apłm. Ohomotu quis es qui respon¬
deasdõ &. O altitudodiuiciarũ sapientiae & scientiaȩ dĩ quã inscruta¬
bilia sunt iudicia eiꝰ & inuestigabiles uiȩ eius. Quantũ itaq nobis iudicia
suamanifestare dignatur grãsagamus quantũ uera ab scondere. nec
aduersus ei consilũ urmuremus sed hocquoq: nobis saluberrimũ esse
credamus. Tuautẽ quisquis ininucus eius grẽ sicinter rogas ipse qđ dicis
bene qđ tenonnegas essexp̃ianũ & catholicũ iactas. Siergo confiteris
donũ dĩ esse ꝑ seuerare inbono usq: infinẽ quur hoc modo ille accipiat. ille
ñ accipiatꝰ puto qđ mecũ pariter nescis & ambo hic inscrutabilialudi¬

Expanded text:
me quaeratur, cur eis Deus perseverantiam non dederit, qui eam, qua Christiane viveme quaeratur, cur eis Deus perseverantiam non dederit, qui eam, qua Christiane viverent, dilectionem dedit, me ignorare respondeo. Non enim arroganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum: « O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? » Et: « O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque nobis saluberrimum esse credamus. Tu autem quisquis inimicus ejus gratiae sic interrogas, ipse quid dicis? Bene, quod te non negas esse christianum, et catholicum jactas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in finem; cur hoc donum ille accipiat, ille non accipiat, puto quod mecum pariter nescis, et ambo hic inscrutabilia judi
Abbreviated transcription (Latin):
theũ ubicũ dictũ fuiss& hymeneũ & philetũ fidẽ quorundã subuertere
mox additũ ÷: Firmũ autẽ fundamentũ dĩstat: habenssignaculũ hoc
Scuut dñs qui sunt eius. Horũ fidesquȩ ꝑdilectionẽ operatiir ꝓfecto ait¬
omĩ noñ deficit. aut si qui sunt quorũ deficiat reparantur antequã ist.
uitafiniatur. Et delicta quȩ int̃cucurrerant iniquitatẽ usq in finẽ ꝑ¬
seuerantiae deputantur. Qui uero ꝑseueraturi ñ sunt. ac si a fid exp̃i¬
ana & conuersationel apsuri sunt ut tales eosuita huius sinis iueniat
ꝓculdubionecillotẽ pore quobenepieq: uiuut in istorũ numero cõputandi
sunt. Non enĩ sunt a massailla ꝑditionis prȩscientia dĩ & peȩdestiatione
distreti & ideo nec scđm propositũ uocati ac ꝑhoc necelecti sed ineis¬
anescientib: quid futuri sunt ñ ab illo qui eos nouit non habere ꝑseuerantiã quȩ ad
beatã uitã ducit electos. sutq: eositastare. ut prȩscerit essecasuros. Hic sia

Expanded text:
theum, ubi cum dictum fuisset, Hymenaeum et Philetum fidem quorumdam subvertere; mox additum est, Firmum autem fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc, Scivit Dominus qui sunt ejus . Horum fidesomnino non deficit, aut si qui sint quorum deficit, reparatur antequam ista vita finiatur, et deleta quae intercucurrerat iniquitate, usque in finem perseverantiae deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, ac sic a fide Christiana et conversatione lapsuri sunt, ut tales eos vitae hujus finis inveniat, procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti, et ideo nec secundum propositum vocati, ac a nescientibus qubeatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praescierit esse casuros . Hic si a
Abbreviated transcription (Latin):
tidgo sic estppre cipenda iustiuia ut adõ gratia dunen stas die ndi¬
pitie sicc si deł oratione posctur Postꝰ hocut tonetta faciendũ
est ut neq usta correptio ne glegatur. Omniauerpoate cũcui¬
tatefiant qm̃ caritas nec sacit peccatum & coopȩritmul¬

Expanded text:
et ideo sic est praecipienda iustitia, ut a deo gratia, qua id quod praeciet ideo sic est praecipienda iustitia, ut a deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque iusta correptio neglegatur, omnia uero haec cum caritate fiant, quoniam caritas nec facit peccatum et operit mul