comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũt fletu magn̾o: ꝓpt̃ ꝓpt̃ ꝓmissionẽ dñi ad
add quã uidebat insua morte ꝑituram : Ẽo
eñi temꝑs ezechias filios non habebat: Nam
nare cepit in uida: Ex quo ꝑspiciuim ẽ : post̾
terciũ annũ concesse uitȩ manassen eẽ. gens¬
de suo semine. nasciturũ : alii ad serunt :
quã uis scõs uiros: morte terreri : ꝓpt̃ in cer¬
tum uidiciĩ & ignorationẽ sententiȩ dei ÷ qua
sedẽ habituri sint: simulq fati questio solui¬
tur ac necessitatis uincula atq causarũ : qtͣ¬
qđ nequaqͣ dies mortis singulis prestitta
sit: seo uoluntate dei & ignotis mortalibus
causis uł uiuat aliquis ł moriat᷑: p̾seram
cũ & statuta nunc mortis necessitas differat ᷑ .
& post mortẽ resuscitatos plurimos legerimꝰ:
sanaret qui ꝑcusserat: & uocat᷑ ez echias aux
popłi eius & filius dł cuiꝰ oꝑa sec tabat᷑ fece¬
rat eñi rectũ uixta omĩa quȩ fec̃ dauid pat̃
eus: & audit᷑ eius oratio uident᷑q lacrimȩ:

Expanded text:
autem fletu magno propter promissionem Domini ad David, quam videbat in sua morte perituram. Eo enim tempore Ezechias filios non habebat. Nam nare coepit in Judaea. Ex quo perspicuum est, post tertium annum concessae vitae Manassen esse genede suo semine nasciturum. Alii asserunt, quamvis sanctos viros morte terreri, propter incertum judicii, et ignorationem sententiae Dei, quam sedem habituri sint. Simulque fati quaestio solvitur, ac necessitatis vincula atque causarum, quod nequaquam dies mortis singulis praestituta sit, sed voluntate Dei et ignotis mortalibus causis, vel vivat aliquis, vel moriatur: praesertim cum et statuta nunc mortis nect post mortem resuscitatos plurimos legerimus.sanaret qui percussit. Et vocatur Ezechias dux populi ejus, et filius David, cujus opera sectabatur. Fecerat enim cert ejus oratio, videnturque lacrymae,
Abbreviated transcription (Latin):
miserere .lxx: ulcus sonare ñ uulnus. Nam¬
& aquila simmachusq & cheodotio. ẽa noc
incerp̃tati st̃: ꝑ qđ morbũ regiũ intellegi uo¬
lunt: Cui contraria putant᷑ ł sumpta in ci¬
bo ł ad posita corꝑi: quȩ cũq st̃ dulcia Ergo
ut dei potentia monstraret᷑ : ꝑ res noxias &ͥ
corpus coc̾to & putrescente pure cõpletꝰ &
iuxta aptẽ medicoꝵ: om̃is sanies sicciorib
ficis atq contusis in cutis suꝑficiẽ ꝓ uocat᷑
Ac ꝑhoc non sꝑnendã eẽ medicina quȩ usu
constet & exꝑimento : quia & hanc fecerto

Expanded text:
Septuaginta ulcus sonare, non vulnus. Nam Aquila, Symmachusque et Theodotion ἕλκος interpretati sunt, per quod morbum regium intelligi volunt. Cui contraria putantur vel sumpta in cibo, vel apposita corpori quaecunque sunt dulcia. Ergo ut Dei potentia monstraretur, per tres noxias et corpus cocco et computrescente pure impletur, et juxta artem medicorum omnis sanies siccioribus ficis atque contusis, in cutis superficiem provocatur. Ac per hoc non spernendam esse medicinam, quae usu constet et experimento quia et hanc fe
Abbreviated transcription (Latin):
cium dño ł salus dñi ł fortitudo domini:
Qd̾ aut seqͥtur de eodẽ rege: qđ audito libro
legis dñi quẽ helchias sacerdos inuenit in-
domo dñi scidisset uestimenta sua & mi sis¬
se helchiam sacerlotẽ & cȩteros qͥ sub sequen¬
ter ad numerant᷑ ad oldam ꝓpħen uxorẽ sellũ

Expanded text:
 vel salus Domini, vel fortitudo Domini. Quod autem sequitur de eodem rege, quod audito libro legis Domini, quem Helcias sacerdos invenit in domo Domini, scidisset vestimenta sua, et misisset Helciam sacerdotem et caeteros qui subsequenter adnumerantur, ad Holdam prophetam, uxorem Sellum, «
Abbreviated transcription (Latin):
uerteret : & nom̃ ydoli benoth absolute pone¬
reo  & sic̃ in sequentib manifeste dr̃ : hii aũt
qͥeraint deseciar uaim conburebant filios suos
igni ad remelech & anamelech diis separua¬
ini ubi ostendit᷑ ad r̃amelech & anamelech ydo¬
la fiusse urbis sepharuaim: ita uidet᷑
consequens ut & nergel chutheoꝵ. asima ema¬
theoꝵ: nebaat. & thartha ydola fuerint eue¬
oꝵ: Post hec scriptura narrat de ipsis saina¬

Expanded text:
verteret, et nomen idoli Benoth absolute poneverteret, et nomen idoli Benoth absolute poneret; et sicut in sequentibus manifeste dicitur: Ii autem qui erant de Sapharvaim, comburebant filios suos igni Adremalech et Anamalech diis Sepharvaim, ubi ostenditur Adremalech et Anamalech idola fuisse urbis Sepharvaim: ita videtur consequens, ut etiam Nergel Chuthanorum, Asima Emethanorum, Nebaaz et Thartha orum. Posthaec Scriptura narrat de ipsis Sama
Abbreviated transcription (Latin):
tate nobis de canticis syoN Quonͦi cantabi¬
mus cantic̃ dño in cerra alienaͦ Qđ dicit᷑
de his quȩ insamariã arege assirioꝵ ad duc¬
tȩ sunt nationib: & una quȩq gens fabri¬
cata ẽ. deum suũ. posuer̃q eos in fanis &¬
in excelsis quȩ fecerant samaritae gens &e
gens in urbib suis in quib habitabant:
uiri eñi babilonii fecerunt soccoth bẽnoth:
locoꝵ legit᷑. qđ bẽnoth & nergeł fueruro
ciuitates quas construxerint in regione ui¬
deae samaritani : qͥ debabilonia cransie¬
rant : asima qͦq oppidũ qđ aedificauer̃
qͥ ad eam uenerant de emath Nebaar &
in t̾ra sua seruierint. Hic posse uocabula
in tellegi: quia ẽ dictũ esset. & una quȩq
gens fabricata ẽ dm̃ suũ: qͣsi ad expletio¬
nẽ sententiae sub iunc̾tũ sit Uiri em̃ babi¬
lonii fecerunt soecoth benoth: id ẽ tab̾na¬
cula benoth & melius nn fallor faceret
in cerpres. si sõccoth latina in cab̾nacula

Expanded text:
ate nobis de canticis Sion. Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ? » Quod dicitur de his quae in Samaria a rege Assyriorum adductae sunt nationibus: « Et unaquaeque gens fabricata est Deum suum: posueruntque eos in fanis excelsis, quae fecerant Samaritae gens et gens in urbibus suis, in quibus habitabant. Viri enim Babylonii fecerunt Sochoth Benoth: locorum legitur, quod Benoth, et Nergel fuerunt civitates, quas construxerunt in regione Judeae Samaritani, qui de Babylonia transierant. Asima quoque oppidum quod aedificaverunt, qui ad eam venerant de Emath. Nebaaz etin terra sua servierunt, hic posse vocabula intelligi, quia cum dictum esset, et unaquaeque gens fabricata est Deum suum, quasi ad expletionem sententiae subjunctum est: Viri enim Babylonii fecerunt Sochoth Benoth, id est tabernacula Benoth. Et melius, ni fallor, faceret interpres, si Sochoth latine in tabernacula
Abbreviated transcription (Latin):
pedis mei om̃s ruos aggerũ: uł ob hoc dyxit.
quia ꝓmultitudine exercitus õia fluenta
siccau̾erit ut puteos sibi fode compulsus sit:
ł quia om̃s popłos quos a quae sigrificant
suo uastauit exercitu: Num qͥd non audisti
que olim fecerim: ex dieb antiqͥs. ego plasma¬
ui illud: & nunc ad duxi & factũ ẽ inera¬
dicationẽ colliũ cõpugnantui: & euutatũ

Expanded text:
pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob hoc dixit, pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob hoc dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit, vel quia omnes populos, quos aquae significant, suo vastavit exercitu. « Nunquid non audisti quae olim fecerim? Ex diebus antiquis ego plasmavi illud, et nunc adduxi; et factum est in eradicationem collium compugn
Abbreviated transcription (Latin):
sion : post tergũ tuũ caput mouit filia ihe¬
rłm: Cui ex ꝓ̃brasti. & quẽ blasphemasti : con¬
ezechias audac̃ter dñm dep̾cat᷑ : Nec misit
ad esaiam ut pͥus fec̃: Non ipse ꝓpħa ꝑgit
ad eum : sed nuntios mitat qͥ deiꝰ responsũ
deferant ad eũ. Airgo syon & filia hieru¬
salẽ: quȩ ideo iuirgõ dr̃ & filia : quia cunc¬
tis gentib simulaera mortuoꝵ ad oranti¬
bus hȩc sola conseruat castitate̾ religionis
dei & unuis diuinitatis cultũ : & quȩ ne
ad maiorẽ blasphemiã concitaret : p̃senti
ñ respondit ẜ ost ab euntẽ morut caput suũ :
certa de ultione. secura de pęna In manu
seruoꝵ tuoꝵ: Nec ipse ꝑte : sed ꝑseruos cu¬
os ut maior esset ad rogantia dñm blas¬
phemasti: Altitudo montiũ & uiga liba¬
ni. excelsa cedri. & abietes: ł ꝑmetaforam
tes potentes qͥcq & optimates Altitudo sum¬
mitatis & saltus carmeli: tẽplũ ẽ Qđq in¬
fert. Ego fodi & bibi. aquã & siccaui uestigio

Expanded text:
Sion: post tergum tuum caput movit, filia Jerusalem. Cui exprobrasti, et quem blasphemasti? conEzechias audacter Dominum deprecatur, nec misit ad Isaiam ut prius fecit, non ipse propheta pergit ad eum, sed nuntios misit qui Dei responsum deferant ad eum: « Virgo Sion, et filia Hierusalem. » Quae ideo virgo dicitur et filia, quia cunctis gentibus simulacra mortuorum adorantibus, haec sola conservat castitatem, religionis Dei et unius divinitatis cultum; et quae ne ad majorem blasphemiam concitaret, praesenti non respondit, « post abeuntem movit caput suum, » certa de ultione, secura de poena. In manu servorum tuorum, nec ipse per te, sed per servos tuos, ut major est arrogantia, Dominum blaphemasti. Altitudo montium et juga Libani excelsa cedri et abietes, vel per metaphoram tes potentesque et optimates. Altitudo summitatis et saltus Carmeli, templum est. Quodque infert: « Ego fodi et bibi aquam; et siccavi vestigio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quã uenisti: Hȩc ex ꝑsona dei contͣ uer¬
ba assyrii sentitenda st̃ : qđ adblasphemiã
eus sic respondit dñs: Num ignoras qđ
hȩc quȩ fecisti mea feceris uoluntate: &
hec ego futura p̃dixerim: ac ꝑte facienda
mandauerĩ: Itaq qđ olim de creui hoc ex-¬
plecũ ẽ temꝑe: ut colles idẽ pͥncipes qͥ intersẽ an¬
te pugnabant: & ciuitates munitissimȩ me cont¬
trahente manũ meã Nec solitũ p̃bente auxiliũ
eradicarent᷑. & contremescerent ac ꝑirent & cos¬
pararent᷑ ñ oliuȩ & uineȩ fructuosisq arbori¬
bus : sed feno e gͣmini herbisq dogmatũ quȩ
frugib impedimenta st̃: & ante marcescuns
quã ad maturitatẽ ꝑueniart: Itaq & sessio¬
nẽ & egressũ & introitũ tuũ ante cognoui:¬
& in saniã qua contͣme dibaccaturus eras

Expanded text:
, » etc. Haec ex persona Dei contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus. Num ignoras quod haec quae fecisti, mea feceris voluntate, et haec ego futura praedixerim, ac per te facienda mandaverim? Itaque quod olim decrevi, hoc expletum est tempore, ut colles, id est, principes, qui inter se ante pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente manum meam, nec solitum praebente auxilium, eradicarentur, et contremiscerent ac perirent, et compararentur non olivae et vineae fructuosisque arboribus, sed feno et gramini herbisque domatum quae frugibus impedimenta sunt, et ante marcescunt quam ad maturitatem perveniant. Itaque sessionem et egressum et introitum tuum ante cognovi, i
Abbreviated transcription (Latin):
habitatores hierłm & id circo ñ uenit ita
in aduentu legatoꝵ berodach quẽ patrẽ
fuisse nabuchodonosor hebrei autumass:
& oblatione munerũ & congͣtulatione sa¬
nitatis sus: Ostenditq eis iuxta .lxx. do¬
mũ nechotha: ꝓqua simmachus cranstu¬
lit aromatũ suoꝵ: & chesauros argenti
& auri: & odoramentoꝵ & ungenti opti¬
mu qđ in e̾braico scribit᷑ oleiboni & om̃s
seo barbarus: Non fuit in qͥt uerbũ: qđ
uixta hebraicam consuetudinẽ ꝓre frequent̃
accipit᷑: qđ non ostend̾et eis indomo sua &¬
in om̃i potestate sua Ande dei ira iustissima:
qm̃ ñ solũ tes auros suos atq palatii ses &tẽ¬
pli ostenderit: qđ certe fuit potestatis eius
decuꝰ ualuis auri lãminas ante iani cule¬
rat: In trduut aut esaias ꝓpħa ad regem ete¬
chiam: & dixit ei. Quio dixer̃ iuri isti &in
de uener̾ ad te s̃ & dixit ezechias: de terra lon¬

Expanded text:
abitatores Jerusalem; et idcirco non venit ira in adventu legatorum Merodach, quem patrem fuisse Nabuchodonosor Hebraei autumant, et in oblatione munerum et congratulatione sanitatis suae. « Ostenditque eis juxta mum Nechotha » pro qua Symmachus transtulit, « aromatum suorum, et thesauros argenti et auri et odoramentorum et unguenti optimi quod in Hebraico scribitur, olei boni , et omnes sed barbarus. « Non fuit, inquit, verbum quod, juxta Hebraicam consuetudinem, pro re frequenter accipitur: quod non estenderet eis in domo sua et omni potestate sua. » Unde Dei ira justissima, quod non solum thesauros suos atque palatii, sed et templi ostenderit; quod certe fuit potestatis ejus, de cujus valvis auri laminas jam tulerat. « Introivit autem Isaias propheta ad regem Ezechiam, et dixit ei: Quid dixerunt viri isti, et unde venerunt ad te
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ moniumus. Arphad urbs damasci :
quã expugnatã a rege assyrioꝵ. & hieremi¬
as seripsit : Sepharuam qđ numero plura¬
li libros uel litteras sonat : nom̃ ẽ locoꝵ
de qͥb assirii transiigrantes habitauer̃ insa¬
maria ut in locoꝵ libris inuenimꝰ. Uerũ
ĩꝑsaia hoc quoq uocabulũ eẽ ciuitatis appa
im: tam & sipluralit̃ dictũ ut thebaꝵ athe¬
nominis posita ẽ coniunctionẽ & apud eos
significat: potest & ica distargui ut dicatꝰ
ane &aue ut aqͥla transtulit: sue ana & a¬
ua ut nr̃ uerat interpres: sin aũt ait tantis
diis p̃sentib decẽ tͥbris uicimꝰ facile: quanto
magis solam hierłm uno deo p̾sule uince¬
mais: Uere iustus et cehias om̃ia agens con
consilio: phibuit ei respondi ne eum ad maieres
blasphemias ꝓuocaret ̾enitq heliachim fi¬
lius helchiaeꝰ p̃positus domꝰ & sobna scriba &ͣ¬

Expanded text:
supra monuimus. Arphad urbs Damasci, supra monuimus. Arphad urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum et Jeremia scribit. Sepharvaim, quod numero plurali libros vel litteras sonat, nomen est locorum de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, ut in Locorum libris invenimus. Verum in Isaia hoc quoque vocabulum esse civitatis appar? » tametsi pluraliter dictum ut Thebarum, Athenominis posita est, conjunctionem et apud eos significat, potest et ita distingui, ut dicatur, ane et gave, ut Aquila transtulit, sive Ana et Ava, ut noster vertit interpres. Sin autem, ait tantis diis praesentibus quinque tribus vicimus facile, quanto magis solam Hierusalem uno Deo praesule vincemus? Vere justus Ezechias omnia regens cum consilio prohibuit ei respondere, ne eum ad majores blasphemias provocaret. « Venitque Eliacim filius Helciae praepositus domus
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am benedictionẽ ꝓficiat: benedicits regi
assyrio & eũ dñm confitemini: ut p̾mia coni¬
sequamini: donec reuertar de egypto ł cap¬
ta lobna redeã: habitate in urbe ur̃a & reb
lẽ t̾rȩ ũrȩ terrã : quã tam̃ ñ nominauit.
quia similẽ ei in uenire ñ potuit: seo sii¬
litudinẽ ponit: hoc eñi unus qͥsq uult in
quo natus ẽ : alii putant terrã med̾e eis
repinitai : q̃ terrȩ tudeȩ similitudinẽ habe¬
at᷑ tam insitu quã in fructib qđ ait rabsa¬
ces inter alia quib dm̃ blasphemabat cla¬
mans contͣ ibrłm : ubi ẽ ds̃ aemath & ar¬
phad÷ ubiẽ ds̃ separuaim ana & aua nũqͥd
liberauer̃ samarĩa demanu mea : ostendit
harũ omniũ ciuitatũ siue gentiũ diis ser¬
iussẽ samaritas & quia ñ erant dii sed ydo¬
la: merito cultores uanitatis ut decebat ẽe
sub uersos Est aũt emath urbs coeles syriae:¬
que nunc epiplania dr̃: luxta emnessan ut

Expanded text:
vestram benedictionem proficiat. Benedicite regi vestram benedictionem proficiat. Benedicite regi Assyrio, et eum dominum confitemini, ut praemia consequamini, donec revertar de Aegypto, vel, capta Sobna, redeam. Habitate in urbe vestra, et rlem terrae vestrae terram. Quam tamen non nominavit, quia similem ei invenire non potuitlitudinem ponit. Hoc enim unusquisque vult in quo natus est. Alii putant terram Mediae eis repromitti quae terrae Judaeae similitudinem habeat, tam in situ quam in fructibus. Quod ait Rapsaces inter alia quibus Deum blasphemabat, clamans contra Hierusalem: « Ubi est Deus Hemath et Arphad? Ubi est Deus Sepharvaim, Ana et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? » Ostendit harum omnium civitatum sive gentium diis servisse Samaritas, et quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanitatis, ut decebat, esse subversos. Est autquae nunc Epiphania dicitur, juxta Emesan, ut
Abbreviated transcription (Latin):
potius ad uiros qͥ sedent suꝑ murũ ut come¬
dant stercora sua &bibant urinã suã uobis¬
cũ: & cęt̾a: Rabsacis accussatio et echias testi¬
moniũ ẽ: quia captis uidacȩ urbib in dño
conficus sit & confortauit popłm ut in dño
sꝑarent: Unde rabsaces destruere uult quȩ
ille construxit : & dic̃ ad popłm : Non seducat
uos ezechias : & ñ uobis tribuit fiduciã suꝑ
dño deo: Qd aũt heliachim & sobna & iohe
humilit̃ dep̃camt᷑ rabsacen ut siriacae loque¬
ret᷑. hunc sensũ habet: Quid necesse ẽ popłm
falsis terrorib cõmoueri & uanã iactare
uirtutẽ : loq̃re lingua qũa popłs ñ nouit:
Nam & nos lingude tuȩ habemꝰ scientiam̃
Ad qđ ille arrogant̃: Num ait ad dominũ
& bibant urinã suã uobisc̾ Per qđ ostendit:
fame eos & siti ẽẽ capiendos: simulq mͥ lece¬
bram iungit timori: ut quos terrore ñ uinc̃
ꝑ suassione decipiat: & dic̃ ex ꝑsona regis fa¬
cite mec̃ benedictionẽ : hoc ẽfacite qđ in

Expanded text:
ius ad viros qui sedent super murum ejus, ut comedant stercora sua, et bibant urinam suam vobiscum? » etc. Rabsacis accusatio Ezechiae testimonium est, quia captis Judaeae urbibus in Domino confisus sit, et confortavit populum, ut in Domino speraret. Unde Rabsaces destruere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: « Non seducat vos Ezechias, et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. » Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? Loquere linguam, quam populus non novit, nam et nos linguae tuae hit me Dominus t bibant urinam suam vobiscum. » Per quod ostendit fame eos et siti esse capiendos. Simulque et illecebram jungit timori, ut quos terrore non vincit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: « Facite mecum benedictionem, » hoc est, facite quod in
Abbreviated transcription (Latin):
aũt occurrens regi ȩtyopũ : misit ad et echi¬
am nuntios & epistolas: ut eos quos uirib
ñ cepit. sermone t̾reree Pugnasse aũt sen¬
nacherib contͣ egẏptios & obsedisse pelusĩum:
iamq extruc̃tis aggerib urbe capienda: ue¬
nu nuntioꝵ & legisset eas : ascendit in do¬
mũ dñi & expandit eas corã dño. & orauit

Expanded text:
autem occurrens regi Aethiopum misit ad Ezechiautem occurrens regi Aethiopum misit ad Ezechiam nuntios et epistolas, ut eos quos viribus non cepit sermone terreret. Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pellusium, jamque exstructis aggeribnu nuntiorum, et legisset eas, ascendit in domum Domini, et expandit eas coram Domino, et
Abbreviated transcription (Latin):
quo futura noscebat &ͣ iam absentẽ regẽ au
sũ blasphematus Nec dico om̃ia quȩ regi
assyrio faciã : ne meã uidear iactare potes¬
tiam: S quia dandus sit ei spiritus ñ dei
sed ad uersarii: & audito nuntio peuerens
ad terrã suã corruat gladio. ut duo parit̃
quȩ obtabat et echias audiroe:. se ab obsidio¬
ne liberandũ & inimic̃ in sua t̾ra ẽẽ mori¬
turũ : Reuersus ẽ igit᷑ rabsaces : & in uenit
regẽ asirioꝵ expugnantẽ lobnam. Audie¬
rat eñi : qđ recessisset de lachis: Cumq au¬
disset de characha rege. actiopye dicentes:¬
Secce egressus ẽ ut pugnet ad uersũ te &
iret contͣ eum : misit nuntios ad et echiã
Idicens: hȩc dicite ez echiae regi uide: Non
ce seducat as̃ tuus in quo habes fidutiam.
neq dicas non tradet᷑ iherłm in manu regis
assyrioꝵ: & reliaͣ Iuxta uoluntatẽ dei rab¬
saces deseruit obsidionẽ iherłm & ꝑpexit
inuenit oppugnantẽ lobnam : Sennacherib

Expanded text:
iam absentem regem audsum blasphematus. » Nec dico omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarii, et audito nuntio revertens ad terram suam corruat gladio, ut duo pariter, quae optabat Ezechias, audiret se ab obsidione liberandum, et inimicum in sua terra esse moriturum. « Reversus est igitur Rabsaces, et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam. Audierat enim quod recesserat de Lachis. Cumque audisset de Tharaca rege Aethiopiae, dicentes: Ecce egressus est, ut pugnet adversum te, et iret contra eum, misit nuntios ad Ezechiam, dicens: Haec dicite Ezechiae regi Juda: Non te seducat Deus tuus, in quo habes fiduciam, neque dicas: Non tradetur Jerusalem in manus regis Assyriorum, » etc. Juxta voluntatem Dei Rabsaces deseruit obsidionem Jerusalem, et peinvenit oppugnantem Lobnam. Sennacherib
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius & regnũ etꝰ: p̃dica uerbũ. insta oportu¬
ne. inportune: arguae. obsecra. increpa: in
om̃i patientia & doctrina: Unde ñ debet doc̃¬
tor ꝓpt̾ auaritiã neglegere animarũ curã:.
sed magis ꝑ pietatẽ ad aet̾nam ꝑ tenđe reqͥ¬
em qđ significat aphec  In t̾p̃tat᷑ eña conti¬
nebit ł adphendit nde idẽ apłs. enumera¬
tis uitiis. quȩ auaritiã comitart᷑. ad p̃dictum¬

Expanded text:
um ejus, praedica verbum, insta opportune, importune: argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . » Unde non debet doctor propter avaritiam negligere animarum curam, sed magis per pietatem ad aeternam pertendere requiem, quod significat Aphec, interpretatur enim continebit vel apprehendet. Unde idem Apostolus, enumeratis vitiis quae avaritiam comita
Abbreviated transcription (Latin):
tam ad ferre: nisi qđ redẽpeor ñr rectorib
eccłiȩ armis spiritalib se in dui & conga
hostẽ antiquũ p̃cipit p̃liari : Arcus eñi ñ¬
nũqͣ in sacro eloqͥo ꝓipso sacro eloqͥo poni
solet: qđ exutroq testamento uelud ex cor¬
nu & corda constat ꝑuetus qͥppe testamens¬
tũ figurat᷑ cornũ ꝓpt̃ duritiã: ꝑ nouũ uero¬
qđ in carnato dño factũ ẽ signat᷑ chorda:
& dũ cuorda tͣhit᷑ cornu curuat᷑. quia cum
testamentũ nouũ discutit᷑. aduritia litterȩ
uetus inclinat᷑ & ad in tellectũ spiritalõ
flectitꝰ. quia rigor eiꝰ duritiȩ ñ cenet̾: Sagio¬
tȩ eñi st̃ hȩc ipsa uerba: quȩ doctores ꝓfert̃:
Unde bene etiã de sc̃ĩs doctorib ꝑ propħam¬

Expanded text:
si quod Redemptor noster rectoribus Ecclesiae, armis spiritualibus se indui, et contra hostem antiquum praecipit praeliari? Arcus enim nonnunquam in sacro eloquio, pro ipso sacro eloquio poni solet, quod ex utroque Testamento velut ex cornu et chorda constat. Per Vetus quippe Testamentum figuratur cornu propter duritiam. Per Novum, quoquod incarnato Domino factum est, signatur chorda. Et dum chorda trahitur, cornu curvatur: quia cum Testamentum novum discutitur a duritia litterae, vetus inclinatur, et ad intellectum spiritualem flectitur, quia rigor ejus duritiae non tenetur. Sagittae enim sunt haec ipsa verba, quae doctores proferunt. Unde bene etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ti: quia abstulit̾ ez echias excelsa eiꝰ & altaria
hȩc enĩ ñ cont᷑ dm̃ seo ꝓdõ fec̃ : ut destruc̃¬
ta ydolatria & ueteri errore lub̃et dm̃ ad¬
orari in iherłm ubi fuit templũ eiꝰ qͥq ut
paucitatẽ obsessoꝵ ostendet: duo milia equo¬
rum pollicet᷑ quoꝵ ascensores et echias ñ hab̾¬
et: Non de in becillitate popłi uenit quasi eqͥ¬
tandi ignari : sed de obseruatione p̃ceptoꝵ dĩ
qͥ moysi p̃cepit. Nerex issł equos & uxores sibi
multiplicaret: sin aut in qͥt me minimũ ser¬
uoꝵ. regis sennacherib sustinere ñ uales: quo¬
mͦ  tantã illiꝰ potentiã sustinebis : Adid aũt
lide respondit se ñ sua uoluntate seo dñi ue¬
sine dñi uoluntate: huc uerare ñ pot̾am Cũ
aũt uenerim & multas urbes ceꝑim & pars
iherłm maneat intac̾ta: manifestũ ẽ me eiꝰ
uoluntate uenisse : Dixer̃ aũt heliachĩ filiꝰ

Expanded text:
Ezechias excelsa ejus, et altaria. Haec enim non contra Deum, sed pro Deo fecit, ut, destructa idololatria et veteri errore, juberet Deum adorari in Jerusalem, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem obsessorum ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores Ezechias non haberet. Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Dei, qui Moysi praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret . Sin autem, inquit, me minimum servorum regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autemlide respondit, se non sua voluntate, sed Domini vesine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. « Dixit autem Eliacim filius
Abbreviated transcription (Latin):
& quasdã sententia scripturarũ rite intelli¬
gunt S tam̃ nichillominꝰ idolis erroꝵ su¬
oꝵ. seruire ñ cessant. Nidet᷑ eñi eis cimorẽ
dei. rite se custodire: cũ scd̾m sensũ suũ ueri¬
tati se putant fauere: S quia catholicȩ fidĩ
unitatẽ sꝑnunt hab̾e: malignoꝵ spirituũ
uoluntatib se ueracit̾ manifestant obtemꝑa¬
re & ñ solũ inuentores pͥmi erroꝵ. quos
patres samaritanoꝵ. significant hoc facuũ :
seo & seqͣces eoꝵ quos filioꝵ nomine & nepo¬
tum exp̃ssos recte possumꝰ intellig̾e. Agui¬

Expanded text:
as sanctarum Scripturarum rite intelligunt, sed tamen nihilominus idolis errorum suorum servire non cessant. Videtur enim eis timorem Dei rite se custodire, cum secundum sensum suum veritati se putant favere. Sed qui catholicae fidei unitatem spernunt habere, malignorum spirituum voluntatibus se veraciter manifestant obtemperare. Et non solum inventores primi errorum, quos patres Samaritanorum significant, hoc faciunt, sed et sequaces eorum, quos filiorum nomine et nepotum expressos recte possumus intelligere, si
Abbreviated transcription (Latin):
turũ ẽẽ te nouerã In celũ ascendã: suꝑ sida
cęli ponã thronũ meũ ero simił altissimo
Itaq suror tuus & suꝑbia ꝑuenit in aures
meas : & nequaꝗͣ te ultro portabo: ut intel¬
ligas qđ potiusti: non cius potuisss te uirib
sed meo arbitrio merebant᷑ eñi impiȩ gen-¬
tes & infructuose arbores: ut ꝑte quasi se¬
curim & serram meã suecid̾ent᷑ & cadent:
ltaq ponã circulũ siue chamũ innaribus
tuis: ut blasphemantia ora constringam.
&̃ neqͣquã ult᷑ talia loqui audeas frenũq
initiã labiis cuis: qđ cuã ferociã domet & te
reducat in assirios: Libi aut̃ ez echia hoc erit
signũ: Comede hoc anno quȩ reppereris : in
scdo aũt anno quȩ sponte nascunt᷑: Porro in
anno cercio: seminate & metite & reła No¬
tandũ aũt qđ in libro esaie ubi uerba ipsius

Expanded text:
coelum ascendam, super sidera coeli ponam thronum meum, ero similis Altissimo. Itaque furor tuus et superbia pervenit in aures meas, et nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et infructuosae arbores, ut per te quasi securim et serram meam succiderentur et caderent. Itaque ponam circulum sive camum in naribus tuis, ut blaspbemantia ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas, frenumque mittam in labiis tuis, quod tuam ferociam domet et te reducat in Assyrios. « Tibi autem Ezechiae hoc erit signum: comede hoc anno quae repereris, in secundo autem anno quae sponte nascuntur: porro in anno tertio seminate et metite, » et reliqua. Notandum autem quod in libro Isaiae ubi verba ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
hic aũt rex cirea dm̃ qͥdẽ in iuriosus &
iniquus extitit: uehement̃ ydola colendo
& multa in congrua & oꝑa extͣnea facien
eum syros uincere amicando: & regnũ ꝓpͥũ
dilatare: in partib qͥdẽ aqͥlonis usq adema¬
chi ciutatẽ: ameridie uero usq ad aspal¬
titen : Antiqͥtus enĩ termini cananei isti fue
runt: sic̃ pͥnceps iesus ea loca de termina¬
uit : lgitur hieroboam castra metatus contͣ
liae: regnauit achat filius iothan regis
iuida Uiginti annoꝵ erat achar ẽ regna¬
re cepisset & sedecim annis regnauit in hie¬
rłm. Non feẽ qđ erat placitum in conspec¬
t dñi dĩ sui siẽ dauid pat̾ eiꝰ: sed ambula¬

Expanded text:
Hic autem rex circa Deum quidem injuriosus et Hic autem rex circa Deum quidem injuriosus et iniquus exstitit vehementer idola colendo, et multa incongrua et opera extranea faciendeum Syros vincere dimicando, et regnum proprium dilatare in partibus quidem Aquilonis usque ad Emach civitatem; a meridie vero usque ad Ispaltiten. Antiquitus enim termini Chananrunt, sicut princeps Jesus ea loca determinat. Igitur Jeroboam castrametatus contraliae, regnavit Achaz filius Joatham regis Juda. Viginti annorum erat Achaz cum regnare coepisset, et sedecim annis regnavit in Hierusalem. Non fecit quod erat placitum in conspectu Domini Dei sui, sicut David pate
Abbreviated transcription (Latin):
modi contrarias fortitudines : uidebis qͦmͦ
illis uiuentib nullus nr̃oꝵ uideat ac suspi¬
ret & impenitentiã conͣruat: Non regnet
ait apłs peccatũ in mortali ur̃o corꝑe: Reg¬
nante peccato: ȩgyptiis extriumꝰ ciuitates :
in cinere uersam᷑ & sordib Pro frumento pa¬
leas: ꝓ solida petra luti oꝑa sectamur: Qđ
dicitur de hie roboam rege isrł ipse restituit
terminos isrł ab in trotai emathusq ad ma¬
Tre solitudinis: Emath quȩ nunc epyphania¬
dr̃: septẽtrionał erat terminus isrt mare
aũt solitudinis qđ hebraice dr̃ araba: mare
mortuũ designat : qđ in longitudine ꝑsta¬
dia .dlxxxͫ. usq ad zoaros arabiae : in lati¬
tudine centũ qͥnqͣginta usq ad uicinia sodo¬
moꝵ ꝓgredit᷑ Cuiꝰ loci iosephus lta memi¬
nit dicens: Anno aũt qͥnto decimo regni
amasiae: undecimꝰ regnauit in isrł filius
ioas hiȩrobeã insamaria : anno qͣ draginta :

Expanded text:
modi contrarias fortitudines, uidebis, quomodo modi contrarias fortitudines, uidebis, quomodo illis uiuentibus nullus nostrum uideat ac suspiret et in paenitentiam corruat. non regnet, ait apostolus, peccatum in mortali uestro corpore. regnante peccato Aegyptiis extruimus ciuitates, in cinere uersamur et sordibus, pro frumento paleas, dicitur de Jeroboam rege Israel, ipse restituit terminos Israel ab introitu Emath, usque ad mare solitudinis Emath, quae nunc Epiphani adjicitur, septentrionalis erat terminus Israel. Mare autem solitudinis, quod Hebraice dicitur Araba, mare Mortuum designat, quod in latitudine per stadia octoginta usque ad zearos Arabiae, in longitudine centum quinquaginta usque ad vicinia Sodomorum progreditur; cujus loci Josephus ita meminit dAmasiae, undecimus regnavit in Israel filius Joas Jeroboam in Samaria annos quadraginta.
Abbreviated transcription (Latin):
nec in ministerio fidelit̃ sc̃i nom̃ auditũ ẽ
Quando ille mortuus ẽ: uniu̾sa quȩ sub¬
sequens sermo monstrauit aꝑto sese lumi¬
ne ꝓdiderant: Tale qͥdã  in exodo scriptũ ẽ¬
dum pharao uixit: popłs isrł exluti & lateris¬
& palearũ oꝑe ñ suspirauit ad dñm dũ ille
regnauit : nemo quesiuit dm̃ patrẽ abrahã
ysaãc & iacob quando uero ille mortiuus ẽ:
suspirauerunt filii isrł ut scriptura dic̃ & as¬
cendit clamor eoꝵ ad dñin: c̃utiq iusta
historiã tunc magis gaud̾e debuerint: &¬
ante suspirarent c̃ iuueret: Hiez echiele quoq
ꝓpħante. faltias filius banaie occubiuit: &¬
post pessimi ducis interitũ. Cecidi in qͥt suꝑ
faciem meã & clamaui uoce magna & dixi
heu michi heu mͥ ad onay deus: in consũma¬
tionẽ tu facis reliquos isrł Si gͦ in tellegas
in oria. & pharaone. & faltia. & cęt̾is istuis¬

Expanded text:
nec in ministerio fideliter sancti nomen auditum est. nec in ministerio fideliter sancti nomen auditum est. Quando vero ille mortuus est, universa, quae subsequens sermo monstravit, aperto sese lumine prodiderant. Tale quiddam et in Exodo scriptum edum Pharao uixit, populus Israhel ex luti et lateris palearumque opere non suspirauit ad dominum; dum ille regnauit, nemo quaesiuit deum patrum Abraham, Isaac et Iacob. quando uero ille mortuus est, suspirauerunt filii Israhel, ut scriptura dicit: et ascendit clamor eorum ad dominum, cum utique iuxta historiam tunc magis gaudere debuerint et ante suspirare, dum uiueret. Ezechiel quoque prophetante Phaltias filius Banaiae occubuit et post pessimi ducis interitum: cecidi, inquit, super faciem meam et clamaui uoce magna et dixi : heu mihi, heu mihi, adonai domine, in . consummationem tu facis reliquias Israhel. si ergo intellegas in Ozia et Pharaone et Phaltia et ceteris istius
Abbreviated transcription (Latin):
siae regis uidȩ  Sed ecim annoꝵ erat cũ
regnare cepisset : & qͥnqͣginta duob annis
orias: qͥꝓpt̾ contemptũ dñi dũ sacrificare in
tẽplo uellet contͣ legẽ moysi. ꝑcussus ẽ lepͣ
adño: uista altare adstans & holocausta ni¬
tens offerre : Potest qͥppe orias rex lepsus sig¬
nificare di abolũ: cuiꝰ lepͣ iniqͥtatis in sanabił
ẽ: Qui c̃ suã mensurã ñ uellet cognoscere.
& maiora temptasset appetere : fȩditate pes¬
fimȩ leprȩ notabił effectus de domo eiectus
est: & ꝑ seu̾aurit usq infinẽ lepsus seꝑatus
Napopło dei :Sub hoc udelicet rege regnante
& quantũ in se ẽ. sacerdotiũ dissipante: esay¬
as ꝓpħa uisionẽ illã magnificã qua uid̾at
dñm sedentẽ suꝑ soliũ excelsũ : uidere non
potuit: quã du ille regnũ tenuit. in uidea
ꝓpħa oculos ñ leuauit ad cęlũ: ñ sunt ei
reserata cȩlestia : ñ apparuit dñs sabaoth

Expanded text:
siae regis Iudae sedecim annorum erat cum siae regis Iudae sedecim annorum erat cum regnare coepisset et quinquaginta duobus annis dum sacrificare in templo vellet contra legem Moysi, percussus est lepra a Domino juxta altare astans, et holocausta nitens offerre: potest quippe Ozias rex leprosus significare diabolum, cui lepra iniquitatis insanabilis est. Qui cum suam mensuram non vellet cognoscere, et majora tentasset appetere, foeditate pessimae leprae notabilis effectus, de domo ejectus est, et perseveravit usque in finem leprosus, separatus a populo Dei. Sub hoc videlicet rege regnante, et quantum in se est sacerdotium dissipante Isaias propheta visionem illam magnificam, qua viderat Dominum sedentem super solium excelsum , videre non potuit. Quandiu ille regnum tenuit in Judaea, propheta oculos non levavit ad coelum, non sunt ei reserata coelestia, non apparuit Dominus sabaoth,
Abbreviated transcription (Latin):
sit edom in ualle salmaꝵ. decẽ milia:
& adp̾hendit petrã in plio uocauitq nom̃
eiꝰ lethel usq imp̃sentẽ diẽ. Uallis salina¬
rum erat ubi sales faciebant uł fęno uide¬
licet salsuginis : ut multis in locis deciso
exsiccato & incenso: uł aqͥs puteoꝵ salsis
feruefactis. & usq ad salis firmitatẽ co¬
quendo ꝑductis : uł alio quo libet ordine
quo sal fieri consueuit: In quo etiã loco: &
ioab duodecĩ milia idumeoꝵ ꝑcussisse legit᷑
Nec p̃tereundũ qđ ꝓualle salinaꝵ: uetus
editio qͣsi nom̃ regionis gemela posuit ⁊ Petͣ
aũt ciitas ẽ. arabiȩ nobilis in eadẽ terra
ris hodieq sic apellat᷑ Lece hel uero qđ
amasias uictor ei nomen imposuit. in ter¬
p̃tat᷑ cetus dei uł auxiliũ dĩ: agente eo
fidelit̃. ut ꝑ henni inderet᷑ memoriȩ. qđ
hanc uł cętuis popłi dĩ uel deo ad uiuante
ceꝑit: Anno uicesimo septimo hieroboã
regis issł: regnauit azarias filius ama¬

Expanded text:
e Salinarum decem millia, et apprehendit petram in praelio, vocavitque nomen ejus Jecthel usque in praesentem diem. » Vallis Salinarum erat, ubi sal faciebant, vel feno videlicet salsuginis, ut multis in locis deciso, exsiccato et incenso, vel aquis puteorum salsis fervefactis, et usque ad salis firmitatem coquendo perductis, vel alio quolibet ordine, quo sal fieri consuevit. In quo etiam loco, et Joab duodecim Idumaeorum percussisse legitur. Nec praetereundum quod pro valle Salinarum vetus editio quasi nomen regionis Gemela posuit. Petra autem civitas est Arabiae nobilis in eadem terra ris hodie quae sic appellatur. Jecthel vero quod Amasias victor ei nomen imposuit, interpretatur coetus Dei vel auxilium Dei, a gente eo fideliter, ut perenni inderetur memoriae quod hanc vel coetus populi Dei, vel Deo adjuvanteeo anno vicesimo septimo Hieroboam regis Israhel regnavit Azarias filius Ama
Abbreviated transcription (Latin):
re lu fecisti cȩlũ & terrã: in clina dr̃e aurẽ
& audi om̃ia uerba sennacherib que misit
ut expbraret nobis dm̃ uiuentẽ & cęt̾a Prt̃
ezechias dñi tuore ꝑ territus : ora reserare
in tẽplo ñ audebat uel liberas funde p̃ces:

Expanded text:
clina aurem t audi omnia verba Sennacherib, qui misit ut exprobraret nobis Deum viventem, » etc. Prius Ezechias, Domini timore perterritus, ora reserare in templo non audebat, vel liberas fundere preces;
Abbreviated transcription (Latin):
in finita p̃da in samariã duxisse captiua
Rursum uenuint ad udeã & iherłm cupi¬
unt debellare: & ñ potuer̃ quia auxilia¬
tus ei dñs: ut sub oceasions misccłis qua
popłm lib̾abat obsessuĩ: filiũ suũ nuntia¬
ret de uirgine nasciturũ : Sic̃ esaiȩ ꝓpħȩ
liber cõmemorat: hiuic ñ suo merito sed
dñi gr̃a ostendenda : Egredi in occursũ esa¬
ias iubet᷑ ad extremũ aque ductus piscinę
suꝑioris in uia agri fullonis: & dicere ad
eum : Uide ne sileas Noli timere & cor tu¬
um ne formioet aduab caudistitionum
sumigantiũ istoꝵ: in ira furoris rasin & sy¬
riae & filii romeliae : eo qđ consiliũ in ierit
contͣte syria pessima : efram & filius rome¬
liae dicentes: As cendamꝰ ad uidã & susci¬
temꝰ eũ & euellamꝰ eũ aonos: & ponamꝰ re¬
gẽ in medio etꝰ filiũ thabehel hec dic̃ dñs

Expanded text:
infinita praeda in Samariam duxisse captiva. infinita praeda in Samariam duxisse captiva. Rursum veniunt ad Judaeam et Jerusalem cupiunt debellare, et non potuerunt, quia auxiliatus est ei Dominus, ut sub occasione misericordiae, qua populum liberabat obsessum, filium suum nuntiaret de Virgine nasciturum, sicut Isaiae prophetae liber commemorat. Huic non suDomini gratiam ostendendo, egredi in occursum Isaias jubetur, ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agri fullonis et dicere ad eum: « Vide ut sileas. Noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum, in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae, eo quod consilium inierit contra te Syria pessimum, et Ephraim et filius Romeliae, dicentes: Ascendamus ad Judam, et suscitemus eum, et evellamus eum ad nos, et ponamus regem in medio ejus filium
Abbreviated transcription (Latin):
ad cremandũ thus: adq ad iracundiã ꝓuo¬
cauit dñm dm̃ patrũ suoꝵ  Hȩc sic̃ scripta
repꝑimꝰ: hoc in loco ponenda ẽẽ censuimus :
pariti siqͥ aliqͥd inde certiꝰ expresserint eoꝵ
sententiam auscultare : Tunc ascendit
Srasin rex syriae & phacee filius romelię
siderent achat ñ ualuer̾ suꝑare eũ : Rex
impius qͥ dñm dm̃ patrũ suoꝵ dereliqͣt & se¬
cutus ẽ ydola gentiũ : iuste dñi auxilio de¬
relictus ẽ: & consurrexer̃ ad uersã eũ rasin
rex syriae. idẽ aram: & phacee filius rome¬
liae rexisrł in samaria & uener̾ in iherłm:
ut expugnarent eam: Legimꝰ imparalipo¬
menor libro rasu regẽ damasci. uicto a¬
chat : multos de uidea damascũ ganstu¬
lisse. : & phacee filiũ romeliae regẽ decem
tͥbuũ que appellabant᷑ isrł & regnabant
in samaria: una die centũ .xx. ꝑcussis¬
se de uida hominũ bellatoꝵ : &e dłcenta
milia mulierũ pueroꝵq & puellaꝵ ẽ

Expanded text:
ad cremandum thus atque ad iracundiam provocavit Dominum Deum patrum suorum. » Haec sicut scripta reperimus hoc in loco ponenda esse censuimus, parati, si qui aliquid inde certius expresserint, eorum sententiam auscultare. « Tunc ascendit Rasin rex Syriae, et Phacee filius Romeliae, siderent Achaz, non valuerunt superare eum. » Rex impius, qui Dominum Deum patrum suorum dereliquit, et secutus est idola gentium, juste Domini auxilio derelictus est. Et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae, id est, Aram et Phacee filius Romeliae, rex Israel in Samaria; et venerunt in Jerusalem, ut expugnarent eam. Legimus in Paralipomenon libro , Rasin, regem Damasci, victo Achaz, multos de Judaea Damascum transtulisse, et Phacee, filium Romeliae, regem decem tribuum quae appellabantur Israel, et regnabant in Samaria, una die centum viginti millia percussisse de Judaea hominum bellatorum, et ducenta millia mulierum puerorumque et puellarum cum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ sanguinariũ crudelẽ & iudic̃e uocat
hec illis dicentib dñs cõminat᷑ qđ nonstet
consiliũ ipsoꝵ: sed in terim Nunc quã diu
mundus iste stat. & ea quȩ mundi sunt:
in suis finib & in suis urbib dominent᷑
cũ aũt cõsũmationis tẽpus ad uenerit.
uenda quȩ gentiles & heretici futura nos
credunt: & ꝓpt̾ in fidelitatẽ ñ in celliguis

Expanded text:
quem sanguinarium, crudelem et judicem vocat. Haec illis dicentibus, Dominus comminatur, quod non stet consilium ipsorum, sed interim nunc quamdiu mundus iste stat, et ea quae mundi sunt in suis finibus, et in suis urbibus dominentur. Cum autem consummationis tempus advenerit, venda, quae gentiles et haeretici futura non credunt, et propter infidelitatem non intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
uicib & staret: lrascit᷑ contͣ eũ qđ ñ sepiꝰ tͥram
ꝑcuteret : lta & doctorib p̃cipit᷑ pͣdicationis
laculo terrã: hoc ẽ carnales ꝑcutere S qͥ
hoc minus studiose agunt: merito in crepa¬
tione diuina arguunt᷑. Quid ẽ er̃i tͥbus iu¬
cib terrã laculo ꝑcut̾e: nisi tͥritatis fidem
carnalib ꝑ doctrinã in sinuare : sed cũ hoc
satis doct̾or agit hominesq ad fidẽ ꝑducit:
necesse ẽ ut ad huc hrstet uerbo: donee illos
studiũ impende : nec ñ & scientiã spirita¬
lẽ in stanter meditari : quã septiformis sp̃s
gr̃a in seripturis sacris constituit: At que
ad salutẽ humani generis gemino testamen¬
co edidit Qui aũtꝰ solã fidẽ sine oꝑib bonis
& meditatione legis dei sibi sufficere credus
ad salutẽ: rectae aꝓpħa arguunt᷑: Quia scđm
iacobi apłi sententiã: sic̃ corpus sine spu mor

Expanded text:
ram percuteret. Ita et doctoribus praecipitur, praedicationis jaculo terram, hoc est, carnales percutere. Sed qui hoc minus studiose agunt, merito increpatione divina arguuntur. Quid est enim tribus vicibus terram jaculo percutere, nisi Trinitatis fidem carnalibus per doctrinam insinuare? sed cum agit hoc satis doctor, hominesque ad fidem perducit, necesse est ut adhuc instet verbo, donec illos studium impendere, necnon et scientiam spiritualem instanter meditari, quam septiformis Spiritus gratia in Scripturis sacris constituit atque ad salutem humani generis gemino Testamento edidit. Qui autem solam fidem sine operibus bonis et meditatione legis Dei sibi sufficere credunt ad salutem, recte a propheta arguuntur, quia secundum Jacobi apostoli sententiam, « Sicut corpus sine
Abbreviated transcription (Latin):
gem issł & achaziam regẽ uida : & lezabel
impiissimã reginã de palatio in ietrahel p̃ci¬
pitare fec̃ hieu enĩ tẏpice potest de signars
& ipsum dñm ꝓpħarũ occidit. & apłos eius
ꝑ secuta ẽ: uidicia exerceret & eam ultione
iusta prameret: atq sacerdotiũ uanũ qđ
post xp̃i ad uentũ inaniter habuerat destru¬
eret: templũq sub uerteret nec ñ & impiã
synagogam quȩ sanguinẽ scõꝵ semꝑ sicie¬
bat de regni culmine p̃cipitaret ac rectores
ipsiꝰ in terficeret : Athalia uero mater acha

Expanded text:
gem Israel, et Ahaziam regem Juda, et Jezabel gem Israel, et Ahaziam regem Juda, et Jezabel impiissimam reginam de palatio in Jezrael praecipitari fecit. Jehu enim typice potest designare pet ipsum Dominum prophetarum occidit, et apostolos ejus persecuta est, judicia exerceret, et eam ultione justa perimeret, atque sacerdotium vanum, quod post Christi adventum inaniter habuerat, destrueret, templumque subverteret, nec non et impiam synagogam quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine praecipitaret, ac rectores ipsius interficeret. Athalia igitur ha
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cęloꝵ. ante homines Uos eñi ñ in tratis:
nec introeuntes sinitis in troire: Quẽ cõcul¬
cauit turba in porta: quia in utilit̾ ante
hostiũ fidei stabat. & gressum in toeuntiũ
impediebat: Unde merito conculcatus hocẽ
examine iusti uidicis damnatus: ꝑ petuas
mittetur in tenebras. Nam & dñs in eiũ igłio
ait: Si sal euanuerit ad nichilũ ualet ultͣ:
nisi ut mutat᷑ foras & conculcet᷑ ab hominib¬
eliseus aũt ꝓphetes uocauit unum.
de filiis ꝓpħarũ: & ait illi: Accinge lum¬
bos tuos & tolle lentieulam olei hanc inma¬
nu tua : & uade in ramoth galaath Gimq
Sueneris illuc uidebis hieu filiũ iosaphath
filii namsi: & in gressus suscitabis eum de
medio fr̃m suoꝵ & in troduces in in t̾ius
cubiculum : tenensq lenticulã olei fundes
suꝑ caput eiꝰ e dices hȩc dic̃ dñsnxi te
ria hac regũ: qͣliter hieu dñs ordinauerto :¬
ad ex tyrpandam̃ domũ a chab & sacerdotes
baal interficiendos: Qui & ꝑcussit ioram re¬

Expanded text:
num coelorum ante homines; vos enim non intratis, nec alios introeuntes sinitis intrare . » -- « Quem conculcavit turba in porta, » quia inutiliter ante ostium fidei stabat, et gressum introeuntium impediebat. Unde merito conculcatus, hoc est, examine justi judicis damnatus, perpetuas mittetur in tenebras. Nam et Dominus in Evangelio ait: « Si sal evanuerit, ad nihil valet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominibEliseus autem prophetes vocavit unum de filiis prophetarum, et ait illi: Accinge lumbos tuos, et tolle lenticulam olei hanc in manu tu, et vade in Ramothgalaat. Cumque veneris illuc, videbis Jehu filium Josaphat, filii Namsi, et ingressus suscitabis eum de medio fratrum suorum, et introduces in interius cubiculum, tenensque lenticulam olei, fundes super caput, et dices. Haec dicit Dominus: Unxi te ria hac Regum, qualiter Jehu Dominus ordinaverit ad exstirpandam domum Achab, et sacerdotes Baal interficiendos. Qui et percussit Joram re
Abbreviated transcription (Latin):
sonat: Alii putant aũt eum samariten fius¬
se: & ideo hebrarcã scisse lingũa & cam audac¬
ter & impie dr̃m blasphemasse: qui qͣsi quȩdã
contͣria fortitudo: sua ad rogantia imitabat᷑
rex magnus rex assirioꝵ Ac pͥmũ quia dix̃¬

Expanded text:
sonat. Alii autem putant eum Samariten fuissonat. Alii autem putant eum Samariten fuisse, ac ideo Hebraicam scisse linguam, et tam audaciter et impie Dominum blasphemasse. Qui quasi quadam contraria fortitudine sua et arrogantia imitabatur rex magnus, rex Assyriorum. » Ac primum qu
Abbreviated transcription (Latin):
anniis iniherłm: & rebellauit con̾tra
regẽ assyrioꝵ: & ñ seruiurt ei hinc senna¬
cheribin gressus iudeã obsedit urbes eius
munitas:. & cum obsideret lachis. misit ad
eum et echias trecenta talenta argenti & tͥ¬
ginta auri: fractis ianuis templi & lãmi¬
nis eiꝰ de tractis quas ipse affixit misit aũt
rex assyrioꝵ thartan & rabsacen: cũ manu
ualida ihrłm Egressus ẽ aũt ad eos helia¬
chim filius elchiȩ pͦpositus domꝰ. & sobnas
scriba & io̾ae filius asaphacõmentariis &
cȩt̾a: Iste ẽ eliachim: de quo esayas inuisio¬
ne uallis syon dixit Uocabo seruũ meum
heliachim filiũ helchiae: & relie : Qui fuit
pontifex post sobnã p̃positũ templi : Quem
thradunt hebrei rabsacis comminatione ꝑ¬
territũ tͣdidisse manus asyriis: & ꝓdidisse
hierłm: & excepta arcae syon & templo as¬
syrios totã urbẽ cepisse Quẽ &iam sobnã
cum heliachim ad rasacen exisse qͥdã putans :
filiũ ysaie¬

Expanded text:
annis in Jerusalem, et rebellavit contra regem Assyriorum, et non servivit ei. Hinc Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit urbes ejus munitas. Et cum obsederet Lachis, misit ad eum Ezechias trecenta talenta argenti, et triginta auri, fractis januis templi, et laminis ejus detractis, quas ipse adfixit. Misit autem rex Assyriorum Thartan et Rabsacen cum manu valida Jerusalem. Egressus est autem ad eos Eliacim, filius Helciae, praepositus Domus, et Sobna scrde quo Isaias in visione vallis Sion dixit: « Vocabo servum meum Eliacim, filium Helciae, etc. . » Qui fuit pontifex post Sobnam praepositum templi, quem tradunt Hebraei Rabsacis comminatione perterritum tradidisse manus Assyriis, et prodidisse Jerusalem, et excepta arce Sion et templo, Assyrios totam urbem cepisse. Quem etiam Sobnam cum Eliacim ad Rabsacen exisse quidam putant. filium Isai
Abbreviated transcription (Latin):
& arcu in gredient᷑ illuc Nos gͦ c̃scriptu¬
rȩ sacrȩ dicta pensamꝰ arẽ intendimꝰ: cũ
uerba doctrinȩ. damꝰ. sagittas emittmꝰ
Ponitq heliseus manus suas suꝑ manus
regis : cũ exemplis suis dñs actiones doc¬
toꝵ dirigit & confortat : Orientalẽ fenes¬
tram aꝑire mandat & iac̾e sagittã: quia
lumine scientie & uerȩ doctrinȩ suos hor¬
tat᷑ pͥmũ inlustrari: & sic iacula uerboꝵ¬
mittere: Et ait heliseus: sagitta salutis añi:
& sagitta salutis contͣ syriã  ꝑcutiesq sẏriã
in aphec : donec consumes eã : Sagita gͦ salutis
dñi ẽ. p̃dicatio sc̃a c̃ decent̃ exhibet᷑:. & spirita¬
lium hostũ certissima interfectio si ꝑseuerans¬
ter agi᷑ Nec fas ẽ ut aliquando dispensator
uerbi dei segniter corpeat: cui. iussũ ẽ. ut gre¬
gis dñici curã gerat Quia multũ ob ẽ. de uotis

Expanded text:
 arcu ingredientur illuc . » Nos ergo cum Scripturae sacrae dicta pensamus, arcum intendimus: cum verba doctrinae damus, sagittas emittimus. Ponitque Elisaeus manus suas super manus regis, cum exemplis suis Dominus actiones doctorum dirigit et confortat. Orientalem fenestram aperire mandat, et jacere sagittam, quia lumine scientiae et verae doctrinae, suos hortatur primum illustrari, et sicut jacula verbomittere. « Et ait Elisaeus: Sagitta salutis Domini, et sagitta salutis contra Syriam, percutiesque Syriam in Aphec, donec consumas eam. » Sagitta ergo salutis Domini est praedicatio sancta, cum decenter exhibetur, et spiritalium hostium certissima interfectio, si perseveranter agitur. Nec fas est ut aliquando dispensator verbi Dei segniter torpeat, cui jussum est ut gregis Dominici curam gerat, quia multum obest devotis