comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ronemee labeoait ultro ci¬
troq: dandi accipiendrob
credendrobligandi soluen¬
di suicã negociacionem.¶Nã
Nec ulla ronem anuda dũ¬
taxat solutione debitiincrpe
Nlec sipignus acccꝑit aut in¬
andatum conpllendum ed̾e
hoc enimextraronemest. o ꝗ
Quod solui constituit argen¬
tarius ed̾e debet. Nap ⁊ hoc ex
argentanauenit. ¶Ex hõc e¬
dc̃o in id quod int̾fuit acc̃o cõ¬
perit unde appiret itademũ
¶ Ptinere autem rõuidetꝰ¬
lcadmne rõ fimodo eamtrac¬
tau̾s me mandante.S ni pro¬
cuitor meus ab senteme mã¬
dau̾it an michi edenda sit ꝙiͣ
ad me ꝑtineat ⁊ magis est ut
edatur. ¶ Procuratoriquo
meo eo̾ecdam rõnemqͣmmec¬
um bt nõ dubito qiadeum
ꝑtineat ⁊ cautinum derato
simandatum ei nõ sit. ¶ Si ĩ¬
icium tabularum b̃t diema¬
consulem in quibus ticu ro
senptaest post modiã measi¬
ne dieaconsuleetiam michi
edendus est dies ⁊ consul. Cõ¬
munis enimoĩs rationis est
etiam pͥpositio dicia consulis.

Expanded text:
esse Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellendum edere: hoc enim extra rationem esse. sed et quod solui constituit, argentarius edere debet: nam et hoc ex argentaria uenit. Ex hoc edicto in id quod interfuit actio competit: unde apparet ita demum pertinere autem uidetur ad me ratio, si modo eam tractaueris me mandante. sed si procurator meus absente me mandauerit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? edatur. procuratori quoque meo edendam rationem, quam mecum habet, non dubito, quasi ad eum pertineat: et cauturum de rato, si mandatum ei non sit. Si initium tabularum habet diem, in quibus Titii ratio scripta est, postmondum mea sine die et consule, etiam mihi edendus est dies et consul: communis enim omnis rationis est praepositio diei et consulis.
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ ut bis ecdictam sibi rõ¬
nemquis ꝑdicłit ut u̾bu
itm pro sepius accipiatur ł
p̾imitur cum dolo.m. ñ ex¬
ib S culpam non prestabit
nisidolo.m. proximanco
lo autem malo non edit ⁊¬
qui malitiose edidit⁊ qui

Expanded text:
 ut bis editam sibi rationem quis perdiderit: ut uerbum iterum pro saepius accipiatur. 8punitur, cum dolo malo non exhibet: sed culpam non praestabit nisi dolo proximam. dolo malo autem non edidit et qui malitiose edidit et qui
Abbreviated transcription (Latin):
quid a fisco petatur alia
ce qua se deferre professus
est. Ulpianus
ex̾citores rones que ad se p¬
tinẽt edent adiecto chie. ets
consule uius edicti rati
oequissima est namcum si¬
ngulorum raciones argenᷤ¬
taniiconficiant eqũ fuit ut
id quod mei cã confecit me
quenturlabeo senbit. prẽm
non cogendum. nisi sciente
eo argentana exercetur.:Q
ttendum cum pri questum
referret. S ⁊ ñẜuus argenta¬
nam eam fecit potest enim
siquidemuolumtatem do¬
minifec̾it dominum edere.¬
ac pĩñ ineum iudicium ẽẽ
scio domino fecit sats esse¬
dominum iurare cas se rõne¬
es no br̃e. s sifuus peculiarẽ
faci agentariam dominus
de peculio. uł de in remu̾so
tenetur. S sidominus hãt
rõnes nec edat in solidum
teneturetiam isqui desit aiz¬
gentanam facẽ ad eclitionẽ
conpelletur s ibi conpelłit᷑¬
quis ede ubi agentaramey¬
istrau̾it ibi puto cogendum
cde ubi argentanam excuer¬
it hoc cĩ primum deliquidq
at alibi ã ad editionem ꝯpel¬

Expanded text:
quid fisco petetur, alia pertinerent, ex qua se deferre professus est. 4 Ulpianus exercitores rationem, quae ad se pertinet, edent adiecto die et consule'. Huius edicti ratio aequissima est: nam cum singulorum rationes argentarii conficiant, aequum fuit id quod mei causa confecit meuquaeritur. Labeo scribit patrem non cogendum, nisi sciente eo argentaria exercetur: sed nc id admittendum, cum patri quaestum refert. Sed si seruus argentariam faciat potest enim, si quidem uoluntate domini feceritac perinde in eum dandum est scio domino fecit, satis esse dominum iurare eas se rationes non habere: si seruus peculiarem f‹ac›iat argentariam, dominus de peculio uel de in rem uerso tenetur: sed si dominus habet rationes nec edit, in solidum tenetur. Etiam is qui desit argentariam facere, ad editionem compellitur. Sed ibi quis compellitur edere, ubi argentariam existrauerit, ibi puto cogendum edere, ubi argent‹a›riam exercuit: hoc enim primum deliquit, t, alibi autem ad editionem compel
Abbreviated transcription (Latin):
cutinumia ꝑars est stipnia¬
tionis. ¶ Rationes tñcum
die ⁊ coniule edidebent qõ¬
sules fuerint edicti. ¶Ede¬
da arͣ sunt omĩa quequis
ap̾iudicem eclicturus est
quis usurus nõ est conpe¬
llatur ede. ¶e de non uidet᷑
qui stipulationem totam
non edicditeis quiobͤtatẽ
uł rustititatem.uł obsexũ
lapñ non edidũt. uł cxalła
petatur uon iubet pretoru¬
ba testamenti edere. Ideo¬
forto fortasse quia brdes.
solent hr̃e exemplurtes

Expanded text:
cuti summa pars est stipulacuti summa pars est stipulationis. rationes tamen cum die et consul fuerit editus. Edenda sunt omnia que quis apud iudicem editurus est,quis usurus est compellatur edere. Edere non videtur, qui stipulationem totam non edidit. Eis qui ob etatem vel rusticitatem vel ob sexum lapsi non ediderunt, ex alia petatur, non iubet praetor uerba testamenti edere: ideo fortasse, quia heredes solent habere exemplum tes
Abbreviated transcription (Latin):
Ore romano dies a media n¬
octe incipitã sequentis noct¬
is media ꝑte finitur. Ita qd̾
urali. Rpsit.ferias aforensib
tin negocus darc uacationẽ
ca autem que ad disciplinã
militarẽ ꝑtinent etiam ferͣ¬
iatis cliebus pagenda. t̾ qrud
custodiarum quor cogritio¬
nemesse. Paulus.¬
potest. I Capitalibꝰ at reo y¬
tres dilatõnes acusatoridu¬
e dan possunt ẜ utrq causa
La ouis: accone
ed̾c debet: Nam equi¬
ssimũ/ uidetur cũ
qui acturus est ede accõem.
ut pinsciat reus utrum ced̾e.
incontende ultra debeat et
atur. ¶ Edere est ã copiam
describendi facere uł libelloᷤ
conplectiet darucloictare
producit aduersarium suu̾
adalium ⁊ demostrat ꝙͥ dic¬
turus est. ułio dicendo quo
utiuetit.¶ Ediciones fndie
⁊ consule fidebent. nequid.¬
fraud is excogitetur. odito
die ⁊ consule ⁊ inprolato di¬
e fiat. Diem autem ⁊ co¬
sulcm excepit pretor quo ĩ¬
str̃um conscriptum est. no
inqidiem solutio ꝯcepta
est. Nlamdies solutionis si¬

Expanded text:
ore Romano dies a media nocte incipit et sequentis noctis media parte finitur. itaque quali rescripsit ferias a forensibus tantum negotiis dare uacationem, ea autem, quae ad ‹di›sciplinam militarem pertinent, etiam feriatis diebus peragenda: inter quae custodiarum quoque cognitionem esse. 10 Pauluspotest. In capitalibus autem reo tres dilationes, accusatori due, dari possunt, sed utrumque causaa quisque actione eam edere debet. Nam equissimum videtur eum, qui acturus est, edere actionem ut proinde sciat reus utrum cedere an contendere ultra debeat. Et atur. Edere autem est etiam copiam describendi facere, vel in libello complecti et dare vel dictareproducit adversarium suum ad alium et demonstrat quid dicturus est, vel id dicendo quo uti velit. Editiones sine die et consule fieri debent, ne quiduid excogitetur edito die, vel consule et prolato die fiat. Diem autem et consulem excepit praetor quo instrumentum conscriptum est, non in quem solutio concepta est: nam dies solutionis si
Abbreviated transcription (Latin):
q corum in uilla hãt instrĩm:
uł in horeo. aut in locum te ꝑ¬
es dabit ¶Cogentur etiam su¬¬
ccessores argentam edere roc̃s:
quod siplures sint hr̃des ⁊u
nus hãt soluat solus ad editio¬
nemꝯpellitur. Ssiomnes bãt
⁊ uiuus edid̾it omnes aditi
editionem conpellendi sunt
Quid enim sibumilis. ⁊ depl¬
oratus unus edid̾it ut dubi¬
taduis merito de fide editionis
aut certeunius editioni sub¬
scnbe. hoc erit ⁊ siplures fuint
argentariia quibꝰ etieditio
dendatur. Nam ⁊si plures tu¬
tores tutelam aministraũt
simł aut omnes ede debent.
aut imus editioni sub scrb̾e.
Exigitur autem abadu̾san¬
o argentamius iurandumt
non calũpnnie cĩ postulare edi
sibi ne forte uł sruacuas rõcs.
ulquas ht edi sibi postulet¬
ul uerandi aduersarii cã. ⁊

Expanded text:
 eorum, in uilla habeat instrumentum uel in horreo: aut ad locum te pes dabit. Cogentur et successores argentarii edere rationes. quod si plures sunt heredes et unus habeat, solus ad editionem compelletur: sed si omnes habeant et unus ediderit, omnes ad editionem compellendi sunt. quid enim si humilis et deploratus unus edidit, ut dubitare quis merito de fide editionis aut certe unius editioni subscribere. hoc idem erit et si plures fuerint argentarii, a quibus editio desideratur. nam et si plures tutores tutelam administrauerunt simul, aut omnes edere debent aut unius editioni subscribere. Exigitur autem ab aduersario argentarii iusiurandum non calumniae causa postulare edi sibi: ne forte uel superuacuas rationes uel quas habet edi sibi postulet uexandi argent‹a›rii causa.
Abbreviated transcription (Latin):
cumdum modationem loco¬
nimimꝑtiri solet maxime
si aliquid inopinatum eñig¬
t. Ilsũd uidendum est. side¬
functus accepit aliq̃ dilati¬
oncm ꝓpt in strã. an succes sori
iquo cius dandebeat anuer
oqriam data est amplius da¬
ri non possit ⁊ mag̾ est ut et
huic ciusa cognita dandebea

Expanded text:
um moderamen locorum impertiri solet, et maxime si aliquid inopinatum emergat. illud uidendum, si defunctus acceperit aliquam dilationem propter instrumenta, an successori quoque eius dari debeat, an uero, quia iam data est, amplius dari non possit? et magis est, ut et hic causa cognita dari debea
Abbreviated transcription (Latin):
fiat fc̃acrunt. ẜuabo. ¶Pa¬
ctorum quedamĩ rem sũt.¬
ut quedam inꝑsonam. ĩ
rem sunt quociens genali¬
ter paciscor ne rem petam.
inꝑsonam quociens nea
tio petam. Ytrm̃ autem
in iem anꝓͥ sonã pactũ
fcm̃ est non minus ex u̾¬
bis qm̃ ex mẽtem cõueni¬
entium existimandum est.
plerumq enim ut pectius
ait personam pacto nsent᷑
nõ ut ꝑsonale pactum fiat
frut demonstretur cum quo
pactum factum sitioolo. mz
ait pretor pactum senõ ẜua¬
curmi dolus malus fit ex¬
cilliditate ⁊ fallacia et ut ait
pectius dolo.mn. pactum fit
quociens circum scribendi al¬
t̾ius causa aliud agituraali¬
ud agi simu̾latur.¶S si fraud¬
ancti cã pactum fem dicatur.
nich̾ pretor edicit. S elegant̾
labeo ait hoc saut iuiqum ẽẽ.
aut supuaciniminiqum : sĩ
cuum sideceptus hoc fecerit ĩ¬
est enimdolus. et fraus. Siuc
abinicio. dolo.i. pictum fem
sit suir post pactumdolom.
aliquid fem̃ est nocebit excep

Expanded text:
fiat facta erunt, seruabo.' Pactorum quaedam in rem sunt, quaedam in personam. in rem sunt, quotiens generaliter paciscor ne petam: in personam, quotiens ne a tio petam. utrum autem in rem an in personam pactum factum est, non minus ex uerbis quam ex mente conuenientium aestimandum est: plerumque enim, ut Pedius ait, persona pacto inseritur, non ut personale pactum fiat, sed ut demonstretur, cum quo pactum factum est. Dolo malo ait praetor pactum se non seruaturum. dolus malus fit calliditate et fallacia: et ut ait Pedius, dolo malo pactum fit, quotiens circumscribendi alterius causa aliud agitur et aliud agi simulatur. Sed si fraudandi causa pactum factum dicatur, nihil praetor adicit: sed eleganter Labeo ait hoc aut iniquum esse, aut superuacuum. iniquum, si cuum, si deceptus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus. Siue autem ab initio dolo malo pactum factum est siue post pactum dolo malo aliquid factum est, nocebit excep
Abbreviated transcription (Latin):
andam. Et geñaliter quocies
pactum a iire. cõl remotum
est ẜ̃uari nõ hoc oportet. nec le¬
gar i. nec iusiurandum de hoc
nda nõ est. s õmo reciuelẽda
Gi antem aditam hrecditatẽ
paciscitur quicum creditoribꝰ
ut minus soluatur: pactuma
ualituium est. S ñ ẜui s sit¬
it qui paciscatur prius qm̃ lib̾¬
tatem⁊ brditatem ad pisca¬
tur quia subcoditione hr̃s sc¬
riptus fuit no profut᷑um pac¬

Expanded text:
andam. Et generaliter quotiens pactum a iure communi remotum est, servari hoc non oportet: nec legari, nec iusiurandum de hoc nda non est, sed omnimodo rescindenda. Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus soluatur, pactum ualiturum est. Sed si seruus sit, qui pa‹ci›scitur, priusquam libertatem et hereditatem apiscatur, quia sub condicione heres scriptus fuerat, non profut
Abbreviated transcription (Latin):
iniqui cogirones edere. põp
scribit quia ⁊ hii nũmulani
sc̃ argentam rones cõficiuntq¬
⁊ rationes accipiunt pecumam.i
erogant. ꝑpatres quanm pro¬
batio scriptura codicibꝰq naco¬
rum mareime continetur et
frequentissime ad fidem corũ
decu̾ntur. ¶Ect̾m omnibus
postulantibus ⁊ iurantibus:
non calumpnie causa pet̾e r̃oes
que ad se ꝑtineãt echi iubeat ad

Expanded text:
i rationes edere Pomponius scribit: quia et hi nummularii sicut argentarii rationes conficiunt, quia et accipiunt pecuniam et erogant per partes, quarum probatio scriptura codicibusque eorum maxime continetur: et frequentissime ad fidem eorum decurritur. Ceterum omnibus postulantibus et iurantibus non calumniae causa petere rationes, quae ad se pertineant, edi iubet. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Rgentarius rõnem ede iubetur.
nec intest ancum ip̃o argentar¬
io  controu̾sia sitancum alio.
Idoautem argentarios tmn n
ullos alios ab similes eis ederẽ
rões cogit quia offm̃n eorum at¬
que ministĩum publicamh̃t
cãm⁊ hec principalis eorumop¬
aest. ut etiam actus sui rõe m
diligenter conficiant. ¶E di
autem rõ ita intelligitur: si a
capite edatur. Nam rõ nisi ac¬
apite in spiciatur intelligi non
potest.s. ut non totum cuiz  co¬
dicẽ rynuutotasq menbra¬
nas inspiciendi des cribendiq
potestas fiat:S ut.ca sola ron
unt ꝑs que ad instruendum
aliꝙ̾ ꝑtineat inspiciatur desc¬
rbatur. ¶ Cum autem in io
acco ꝯpetit qnti ars agetis ĩ¬

Expanded text:
rgentarius rationes edere iubetur: nec interest cum ipso argentario controuersia sit an cum alio. Ideo autem argentarios tantum neque alios ullos absimiles eis edere rationes cogit, quia officium eorum atque ministerium publicam habet causam et haec principalis eorum opera est, ut actus sui rationes diligenter conficiant. Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio ni‹si a capite› inspiciatur, intellegi non potest: scilicet ut non totum cuique codicem rationum totasque membranas inspiciendi describendique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur. Cum autem in id actio competit, quanti agentis
Abbreviated transcription (Latin):
maxiMe si fraus abau̾san
e soleat. ⁊ boml pretorisest r
famosam ꝯstituere ad qm
tunc demum descendẽdũ
ẽcum aliiremetio locus es¬
se non pot. ¶dem¬
cos qui reis publice causa ia¬
ab sunt ħ int̾est qud̃mino¬
res annris etiam qui prutores
curratores ue suos defensi
surnt nichõ ndus in incegruĩ
ꝯͣrem publicam restituant᷑.¬

Expanded text:
maxime si fraus ab adversre soleat et boni pretoris est potius famosam constituere. Ad quam tunc demum descendendum est, cum remedio locus esse non poteeos qui rei publicae causa absunt hoc interest, quod minores annis etiam qui per tutores curatoresue suos defensi sunt, nihilo minus in integrum contra rem publicam restituunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuerti nequd non emm stupri.
ẜ̃ matrimonygracia  data est.
Nouerca pͥuigno. nurus socro p¬
eccuma dotis nomine deditn
nupsit cessare conditõ prima
facie uidetur. qm̃ iuregẽtium
in cestum comititur. at quin.i
mag̾ inea sp̃e nulla causa. dotis
dande furit condico .sͥ. conpetit.
de ꝯdicõne furtina

Expanded text:
et: non enim stupri, sed matrimonii gratia datam esse. Noverca privigno, nurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit. cessare condictio prima facie videtur, quoniam iure gentium incestum committitur: atquin vel magis in ea specie nulla causa dotis dandae fuit, condictio igitur competit. DE CONDICTIONE FVRTIVA
Abbreviated transcription (Latin):
bitam que iam acitio fuerat s¬
olutaquesitum ẽ cum postea re
debite solute ꝯpeti tio debitoi.
an meuio Quiinrem suam
procurtor factus ẽ. Rndi riea¬

Expanded text:
bitam, quae iam a Titio fuerat soluta: quaesitum est, cum postea repdebitae solutae competit, Titio debitori an Maeuio, qui in rem suam procurator factus est. re
Abbreviated transcription (Latin):
didit. et abeo aliquantulũ usu¬
rum nomine accepit. et gai. sieu
minoris. hr̃s adu̾sus. publim̃.a¬
meium.i presite prouintie ĩ ĩte¬
grum restitutus ẽ. nedebitum łe¬
ditanum solu̾et et nec quisquã
deusuris einsde sortis quas
aut aboo ẽ pronnciatum. quero
amisuras. quas Ganis seius mior

Expanded text:
didit et ab eo aliquantum usurarum nomine accepit, et Gaii Seii minoris heres aduersus Publium Maeuium a praeside prouinciae in integrum restitutus est, ne debitum hereditarium solueret, et nec quicquam de usuris eiusdem sortis, qua‹aut ab eo est pronuntiatum: quaero, an usuras, quas Gaius Seius minor
Abbreviated transcription (Latin):
tencb̾is ad precru e̾i̾us si nesci
decur. s alii debetur. sialiisoluatur
sine causa de prehẽditur reuoca
suum arbitrabatur lib̾tate acce¬
pta.si dece aniras exce mortis no¬

Expanded text:
teneberis ad pretium eius, si nescied alii debetur, si alii soluatur, sine causa deprehenditur, reuocasuum arbitrabatur, libertate accepta, si decem annis ex die mortis
Abbreviated transcription (Latin):
umencum rei prebet qid̾ si
alter exhis firicucem. michi
remisset. et abeo solo libarere.
alt̾i nichilominus fuicutẽ
deberem.: lb̾cas suitutis n¬
sucapitur. siedes possideant᷑.
quare siis qui alt ius eclica.¬
tum habebat añ statutum te¬
mpus edes possid̾e de sit. int̾

Expanded text:
umentum rei praebet, quod, si alter ex his seruitutem mihi remississet, ab eo solo liberare‹r›, alter‹i› nihilo minus seruitutem deberem. Libertas seruitutis usucapitur, si aedes possideantur: quare si is, qui altius aedificatum habebat, ante statutum tempus aedes possidere de
Abbreviated transcription (Latin):
itutem quidem i. esse s here¬
dem transire ꝑdomum. adea
que cõmemorata sunc posset.
dum ne noorat legatario. ¶lu¬
tius cicims aꝑto prnecedomͦ
sue quatinus stillictoii ngor
et tignorum ꝓtectus compet¬
ebat ianam in publico apit
at. an aliquam accionem pu¬
blinus m̾uins uicinus ad ꝓm̃¬
bibendum habet respondit. s¬
ecundum ca quoque ꝓponer¬
entur millam habere.. de

Expanded text:
itutem quidem non esse, sed heredem transire per domum ad ea quae commemorata sunt posse, dum non noceat legatario. Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicidii rigor et tignorum protectus competebat, ianuam in publico aperuat, an aliquam actionem Publius Maeuius uicinus ad prohibendum haberet. respondi secundum ea quae proponerentur nullam habere. DE
Abbreviated transcription (Latin):
nire seruicutis neq facere
quricꝙͣ inucrito alto. pot̾ neq
alt̾ faciat. nulli enim res sua
sirit itaq ꝓpt̾ in mensas ꝯtenti¬
ones que pler̃q res ad diuisio
quominus opus faciat ut id
opus quod fec̃ collat si modo
coci socictati ꝓdẽ opus tolli.ꝯ

Expanded text:
iure seruitutis neque facere quicquam inuito altero potest neque alter faciat nulli enim res sua seruit: itaque propter immensas contentiones plerumque res ad diuisionequo minus opus fiat aut ut id opus quod fecit tollat, si modo toti societati prodest opus tolli.
Abbreviated transcription (Latin):
cal si unis :epidam ut assit¬
uum humore habeat. ⁊ iꝯno¬
cere uicino posse hileri ant¬
eixta comrnem pariem cam¬
aui ex sligino oꝑe factam. siͣ
bimneatur utͤciam sublato
purite mane at si moro ñ
impe diat refectionem
comirnis panietis unt ħb̾i
liort. ¶Ecalas posse me ad
panie tem comime hł

Expanded text:
talis sit usus tepidarii, ut adsiduum umorem habeat et id noceat uicino, posse prohiberi eum.Iuxta communem parietem cameram ex figlino opere factam, si ita retineatur, ut etiam sublato pariete maneat, si modo non impediat refectionem communis parietis, iure haberi licet.Scalas posse me ad parietem communem
Abbreviated transcription (Latin):
habeat una congacõnete t¬
as utrasq dinsis legauit
dixit. quia magis placet tiggi¬
tigna nec ullam inuicem
habituros accionem ius ñ
esse inmissimi habere nec in¬
t̾ẽ pure ucruisq ãsubcondi¬
cione alten edes iegate sunt.

Expanded text:
habebat una contignatione tectas: utrasque diuersis legauit. dixi, quia magis placeattigna nec ullam inuicem habituros actionem ius non esse immissum habere: nec interest, pure utrisque an sub condicione alteri aedes legatae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
nchis luminib o ffitiatur. q̃
minc sinc anetiam his que pr¬
ca quoq fuerunt ⁊ humaniaͥ
ẽ u̾bo gn̾ali oelumen significaal¬
ni siue quod inpresenti. siue
quod pocempus ꝯuencionis
ificio quod ñ oumẽuł impoᷤ¬
up̃ suum edificium int̾ponere
dum inferiora ectificia non gr¬
auiore furicute honezet quam
pati delcrenͣt.

Expanded text:
s luminibus officiatur quae nunc sint, an etiam his quae postea quoque fuerint: et humanius est verbo generali omne lumen significari, sive quod in praesenti sive quod post tempus conventionis ificio, quod nondum est, vel impoupra suum aedificium imponere, dum inferiora aedificia non grauiore seruitute oneret quam pati debent.
Abbreviated transcription (Latin):
tuum ẽet. qui honus sustine¬
ret. queadinochim. siquis
alicni carisset ut suicutem
preberet. que honus suum su¬
stineret. sicares que suit. ⁊ tuũ
honus ferre pisset: alia inloc̃

Expanded text:
tuum esset qui onus sustineret: quemadmodum si quis alicui cauisset, ut seruitutem praeberet, qui onus suum sustineret, si ea res quae seruit et tuum onus ferret, perisset, alia in locum
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt ꝓͥ hendi pam̃ci cansa id
pore adquin placuit. hoc ita.
uerum ẽ si incum locum in¬
chil eecelo aque neniet. Neq
enimi ppetuam causam hab

Expanded text:
et proluendi pavimenti causa, id pore adquiri placuit. hoc ita verum est, si in eum locum nihil ex caelo aquae veniat neque enim perpetuam causam habet
Abbreviated transcription (Latin):
otu fier estimatur. ¶Omnes auce
suitutes prediorum pͣpetuas.
cnsas habere debentã ⁊dro nez¬
que exlacu. neq estangno
cedi aque chuctus potstilicidone¬
ii quoqr ĩmictendi nacura li
et ꝓpetua causa ẽẽ debet. ꝯ

Expanded text:
o fieri existimatur. omnes autem s praediorum perpetuas causas habere debent, et ideo neque ex lacu neque ex stagno concedi aquae ductus potest. stillicidii quoque immittendi naturalis et perpetua causa esse debet. 29
Abbreviated transcription (Latin):
adit s mectificium cadit sti¬
llicionim supra edificare ei
ꝯceditur dum tamen recte¬
stillicidium reccipiatur.
dificiis nus utramq sui¬
tutein deberet: nealicrtins tollẽ¬
turꝰ. ut stillicioium edi ficiorũ
morum recipere deberet ⁊ tibi
tius sublatis ectifitus tuis
stillicidia mea mea cadere non
possit: ea ratione alt ius tibi
edificare u̾liceat. si non impecti¬
ancur stillicidia mea liceat tͥ
ut ñ solum debis lum̾nibus
que inp̾sentia enint. s etiam
dehis que prea fuerint oniea
omponius: subetupi ecy¬

Expanded text:
i in aedificio cadit stillicidium, supra aedificare ei conceditur, dum tamen stillicidium recte recipiatur.dificiis meis utramque servitutem deberet, ne altius tolleretur et ut stillicidium aedificiorum meorum recipere deberet, et tibi cotius sublatis aedificiis tuis stillicidia mea cadere in ea non possint, ea ratione altius tibi aedificare non liceat: si non impediantur stillicidia mea, liceat tiut non solum de his luminibus, quae in praesentia erunt, sed etiam de his quae postea fuerint, caveat. Pomponius lib
Abbreviated transcription (Latin):
pretetur alnid ẽ qinam qd
sequenti loco porãtur t ito¬
ea sublatꝰ echi ficio: uns frut¬
ctus intiont quamuisarea
pars sit ecdificri. ¶Siẜuitꝰ st¬
dium Si antea ex degula casi¬
tau̾it. stillicidium. pea exta¬
bulato.ułeralia mat̾ia casitꝰca¬
are ñ pot̾: gtulicidium qͦͦ
modo adquisicum sic al cui¬
iis tolli pot̾leuior enim eofcõ
fit suitus cum quͥd exalto ca¬
nec ꝑueniat ad locum sinen¬
ro dua pot̾ stillicidium: ꝙͣ¬
gͥ incipiet cadere prici ñ pot̾
ncano loco cadat. stillictoni
quam inquo posica ẽ suito
ieuinus facere potimus acr¬
ebibis ũ et omnino siciendũe
m̾liorem nicini clitionem
fieri posse. det̾iorem ñ posse. nͥ o

Expanded text:
pretetur, aliud est quod sequenti loco ponitur: et ideo sublato aedificio usus fructus interit, quamvis area pars est aedificii. Si servitus stdium. Si antea ex tegula cassitauerit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest. Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: leuior enim fit eo facto seruitus, cum quod ex alto, canec perueniat ad locum sro duci potest stillicidium, qugis incipiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini condicionem f
Abbreviated transcription (Latin):
ẽꝗ ẽ itinens argum̾tum quia fm̃¬
ad accessu millus ẽ fructus legatario
babitare autem babitare pot̾: et
ꝯfiaxlibꝰ obscuratis cet̾m usu fruc¬
tu legato loci etiam accessus dan¬
dus c quia ⁊ ansturelicto iter
sita officicere luminib et ob¬
scurare legatas edes ocedicur.
uͣt ñ penitus lumen reclandat᷑
s cancum relinquatur quañt
sufficit habitantib imifus cdiur
eticii ꝯ porteat arbitrum ac¬
ipe poteu. Iabolemus:
nequidalitius tollacur uiri¬
diana sup̃ eam altitudinem ba¬
be possunt at si de ꝓspoctu ẽ camq̃
obstacira sunt ñ possint ta al¬
qui habet pr orrea mea insulã n
hor ẽqriod ꝑeos flama torrent
paries quadere uolo ut cumbi¬
uolocars nerẽ illicitã faciat ꝓcu¬
lus responctit/ nec hb̾um prora
redubiare puto. quod rem pni
issam faciat cubulos scm com¬
imem panẽtem extruendo. ¶ pas¬
incrustare leet fcli secundirm
capitonis sentẽtia sic̾ licet mͥ¬

Expanded text:
gumentum, quia sine accessu nullum est fructus legatum, habitare autem potest et aedibus obscuratis. ceterum usu fructu loci legato etiam accessus dandus est, quia et haustu relicto iter sed ita officere luminibus et obscurare legatas aedes conceditur, ut non penitus lumen recludatur, sed tantum relinquatur, quantum sufficit habitantibus in usus diurinstituisti, oporteat, arbitrum accipere poteris. 12 Iauolenus ne quid altius tollatur, uiridia supra eam altitudinem habere possunt: at si de prospectu est eaque obstatura sunt, non possunt. 13 Pqui habet post horrea mea insulam, bod per eos flamma torretur paries: qua de re uolo cum Hibero loquaris, ne rem illicitam faciat. Proculus respondit: nec Hiberum pro ea re dubitare puto, quod rem non permissam facit tubulos secundum communem parietem extruendo. Paincrustare licet secundum Capitonis sententiam, sicut licet m
Abbreviated transcription (Latin):
tuc heclibus m̾is sirsant ne
alictiius collantur/ ne hmimb̾
mearum etiun officiatur
bũ ego ꝑrestatutum tempus fen¬
estras meas pretłeas babuetaͫ
mum ius meũ amicto: situ
phactempo hedes tuas alicinꝰ
sublaris habuerie alioqumꝰ
si nichil noui feceris retinco

Expanded text:
 aedibus meis seruiant, ne altius tollantur, ne luminibus mearum aedium officiatur, et ego per statutum tempus fenestras meas p‹rae›fixas habuero mum ius meum amitto, si tu per hoc tempus aedes tuas altius sublatas habueris: alioquin si nihil noui feceris, retineo
Abbreviated transcription (Latin):
omponius Quod autem ce¬
edificio meo mẽ possecon se¬
qui ut libertatem usricapere
dicitur. idem me ñ ꝯsecutur¬
un fiaborem codem loco si¬
tam haburissem mucinsm.
at. et recte quia ñ ica in suo
statu ⁊ loco maneret. arboqu¬
emadmoctum panes ppt̃ mo¬
tum naturalem arboris.

Expanded text:
Mucium. Quod autem aedificio meo me posse consequi, ut libertatem usucaperem, dicitur, idem me non consecuturum, si arborem eodem loco sitam habuissem, Mucius ait, et recte, quia non ita in suo statu et loco maneret arbor quemadmodum paries, propter motum naturalem arboris.
Abbreviated transcription (Latin):
tutem euia facerenã et ar¬
borem offic̾ quominus celũ
uidi possicssitamen ioquod
ponitur lumemquid ẽ non
autem anferat siquidem in¬
o lcco quo gratum erat eu¬
suitutem facerelsiuero e llo¬
camino. uel solãnocticen łut
erit quia nbram fac̃ inlicco
cui sol fu̾it necessarils. ꝯͣs¬
ꝯͣrium s̃ deponat edificium.
uł arboris ranios. qofacto lo¬
cus opacus quodam cepit
tucutem panc enim debirt
ne luminib officiat. nunc ñ

Expanded text:
itutem eum facere: nam et arbor efficit, quo minus caeli uideri possit. Si tamen id quod ponitur lumen quidem nihil autem auferat, si quidem eo loci, quo gratum erat euseruitutem facere: sin uero heliocamino uel solario, dicendum erit, quia umbram facit in loco, ‹cui sol› fuit necessarius, rium si deponat aedificium uel arboris ramos, quo facto locus opacus quondam coepit uitutem: hanc enim debuit, ne luminibus officiat, nunc non
Abbreviated transcription (Latin):
atiud obfuatur: quod inꝓsptũ¬
ectu plus quis habet. ncquid
eiofficiatur ad graciorem ꝓspe¬
ccum: nb̾um inluminibus
aucem ñ officere. nelumina
cuius quam obscunoria tiãt.

Expanded text:
aliud obseruatur: quod in prospectu plus quis habet, ne quid ei officiatur ad gratiorem prospectum et liberum, in luminibus autem, non officere ne lumina cuiusquam obscuriora fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗs etes abesoalt̾as tibi legꝰ
hercs alt̾ra alicins tollat et li.¬
minib tuis officit: quecume
illo agere pot̾ ⁊ anͣ int eẽ pot̾: si¬
as edes. alcius tollat anhered¬
illo anpalienas edes. accessũ A¬
beres ad camrem que legaturͦ
pr̃are debet si c̃ solet quen cum ħ¬
usus fructus loci legatus ẽad s
quem locum accedi nͥ pałiumi s
si alfras legai̾xit ñ cħbnm estͥ
quiu heres alias possit .ł. alicine:
tollendo obscurare lumina e¬

Expanded text:
binas aedes habeo, alteras tibi lego, heres aedes alteras altius tollit et luminibus tuis officit: quid cum illo agere potes? et an interesse putes, suas aedes altius tollat an heredper alienas aedes accessum heres ad eam rem quae legatur praestare debet, sicut solet quaeri, cum usus fructus loci legatus est, ad quem locum accedi nisi per aliesi alteras legauit, non dubium est, quin heres alias possit altius tollendo obscurare lumina
Abbreviated transcription (Latin):
autem siricus imponicur. s
sieluminsis officiatur: hoc m̃ui.
umiũ m̃orum eclificiorũ¬
inscruitutibus accipere debe¬
mus. ñ cum qui con crachic̾
sc̃cum qui ñ colseͣntit ĩdeo
pomponnis nł quadragessi¬
mo primo. et infantemafur¬
iosum inuritos recte dicunt. ñ
ciim ad fact s adius seruicu¬
stis hec ulu referunctur uba¬

Expanded text:
autem seruitus imponitur, ne luminibus officiatur, hoc maximelumina nostrorum aedificioruin seruitutibus accipere debemus no eum qui contra dicit, sed eum qui non consentit. ideo pomponius libro quadragensimo et infantem et furiosum inuito‹s› recte dici ait: non enim ad factum, sed ad ius seruitutis haec uerba referuntur
Abbreviated transcription (Latin):
des aut stilliadrum in tũu
piecceit quia in cuo ah cri¬
id urcietsis quasi fr̃o quo¬
dam possideo/ sidomona
alcicarea tua eẽt tu que
mͥ paream cuam indomũ
me i ire agers cessisti: nec
explamoadrtitus addom
ultra quam quod neccessa
num eẽt itineris causa de¬
molatus. ¶ Si sublacum
c̃edificium ex quo stillici

Expanded text:
 aut stillicidium in tuum proiecero, quia in tuo aliquid utor et si quasi facto quodam possideo. Si domo mea altior area tua esset tuque mihi per aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex plano aditus ad domuultra quam quod necesse esset itineris causa demoliar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillici
Abbreviated transcription (Latin):
uił presurqnadamiumeni
cͣas edes uomatilr. ¶hec lex o¬
traclitionis. Millicidia uti
mĩc sunt utifint hoc sign¬
ifieat inposicam uicinris ncc¬
cessicatem stillicidiorum ex¬
cipientorum. ñ ulud ut etiã¬
rebad emptor stillicidia susci
itor sib̾i quidem stillicidiorũ
suitucem deberi. se aricem ur¬
lli debe que destillicidio scri¬

Expanded text:
vel pressura quadam lumen in eas aedes devolvatur. Haec lex traditionis "stillicidia uti nunc sunt, ut ita sint" hoc significat impositam vicinis necessitatem stillicidiorum excipiendorum, non illud, ut etiam emptor stillicidia suscipitor sibi quidem stillicidiorum servitutem deberi, se autem nulli debere. Quae de stillicidio scri
Abbreviated transcription (Latin):
temere aduersaman fr¬
um inirdictum uocare o¬
sumptus adusario suo
redelere opõceb.Huldi¬
cib deałe dubitãti: b
psides responterr solent
defacto ꝯsulentib ñ debe̾r
presides consilium un¬
pertui xẽrum rube eosp r¬
ut religio suggessit ser

Expanded text:
temere aduersarium suum in iudicium uocasse cosumptus aduersario suo reddere oportebit.Iudicibus de iure dubitantibus praesides respondere solent: de facto consulentibus non debent praesides consilium impertire, uerum iubere eos prout religio suggerit sente
Abbreviated transcription (Latin):
accione ꝯpetere aduersꝰ
hreclem qui sane excepti¬
one.d. ni. tue̾i scpossit. si
abactoe ꝯuematiir. ¶de
debitum petebatumr adẽe.
⁊ ordine edictorum pac¬
.toprominciauit abse¬
ciam pretoris. liquido
furit approbatum exiͣmo
debere iudice querelã
rci admutere. paulus
nocat. siautem mobo iñ¬
peclitus.aut rei . p cau
sa aduocatus ad esse n
potuit reus puto uel a¬
ccionem itroicatieo ca¬
su meum denegandã
uł ex sequi precoem ita
iudicacum nõ debere.

Expanded text:
actionem competere aduersus heredem: qui sane exceptione doli mali tueri se possit, si ab actore conueniatur. 75 debitum petebatur adesse et ordine edictorum peracto pronuntiauerit absetia‹m› praetoris liquido fuerit adprobatum, existimo debere iudicem querellam rei admittere.Paulus notat: si autem morbo impeditus aut rei publicae causa auocatus adesse non potuit reus, puto uel actionem iudicati eo casu in eum denegandam uel exsequi praetorem ita iudicatum non debere.
Abbreviated transcription (Latin):
sumpcos. ⁊ queͬbatur. si¬
simgulorum iudituũ m¬
uratio eande in rem. an
aliudiudicium fecisset
calter s ⁊ siom̃s iud̾ic¬
es mucaci essent. tñ et rẽ
eamdẽ ⁊ iuditium idem
quodantea fuisset per¬
mane. neq in hoc sol¬
um euenire ut partib
ꝯmutacis eadem res ẽe
existimaretur. s ⁊ in me¬
tis cet̾is rebo.nam ⁊ legioe
camdem hr̃i. exqua ml¬
tidecex̾ss issẽt M. quoꝵ
in locum ali fubiecti
essent ⁊ pͤpłum eumdẽ
ħ tp̃r putari. quiabhĩc.
nemo nẽ inuens.sret. Ite¬
existimai. Quḋ siquis p¬
ucaret partib comutat¬
is aliam rem fieri. fore ⁊
ut eius ratioẽ nos ip̃i nõ
ab bic anno fuissemus
p̃terea quod ut filoso fi

Expanded text:
sumptos, et quaerebatur, singulorum iudicum mutatio eandem rem an aliud iudicium fecisset. alter, sed et si omnes iudices mutati essent, tamen et rem eandem et iudicium idem quod antea fuisset permanere: neque in hoc solum euenire, ut partibus commutatis eadem res esse existimaretur, sed et in multis ceteris rebus: nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, quorum in locum alii subiecti essent: et populum eundem hoc tempore putari qui abhinc nemo nunc uiueret: itemexistimari. quod si quis putaret partibus commutatis aliam rem fieri, fore ut ex eius ratione nos ipsi non abhinc anno fuissemus, pr‹op›terea quod, ut philoso
Abbreviated transcription (Latin):
s. alratq si saltum passut¬
ũ locasi iquo ħba mala
nascebatur bicenum sipac¬
oraul demortua sunt. uel⁊¬
pensiones non p̃etes ⁊ itaẜ
uio labõns ⁊ sabino placu¬
it. ¶Illuo nobis udẽdu
ẽ. siquis funoumlocadic.ti
ẽ dolia uciq ie colono ẽe.
prestãda ⁊ ec p̾lum ettrape¬
cormpcumsit exlocato e¬
um cen. fiscosaucem qͥb
ad premenda olea ucimur
releuatur prelumdm̃n.
parare oporderesItem en¬
eum in quo oleum calro¬

Expanded text:
t. aliter atque si saltum pascuum locasti, in quo herba mala nascebatur: hic enim si pecora uel demortua sunt uelpensionem non petes, et ita Servio Labeoni Sabino placuit. Illud nobis videndum est, si quis fundum locaverit, em dolia utique colono esse praestanda et praelum et trapecorruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, releuatur praelum dominum parare oportere. item aen‹u›m, in quo olea cal
Abbreviated transcription (Latin):
locasset qd̾ eius temporis.
habicatores hĩcare non
potuissẽt. rom deduci. et
camẽ̾ litẽ canci estimari
sin autem non fuisser nec
int̾ẽ habitatoresuemi¬
grarent tantiꝯ dep̾nari o.¬

Expanded text:
locasset, quod eius temporis habitatores habitare non potuissent, rationem duci et tanti litem aestimari: sin autem non fuisset neceinteresset, habitatores ne migrarent, tanti condemnari o
Abbreviated transcription (Latin):
corrupte sinr. ¶a ⁊filabes
facta sit. omeni q i uctum
trilerit dapaꝑna colom
nõ essene sipladaniptũ
semuisantissi mercedesagr¬
rẽdo fructum olcern cor¬
cripit. auc solis feruore ñ
assueto idacciłic dampn¬

Expanded text:
corruptae sint. sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum seminis amissi mercedes agrredo fructum oleae corruperit aut solis fervore non adsueto id acciderit, damn
Abbreviated transcription (Latin):
odi fustineretsita crme
ut campaiteri cenaculi
donimis appenisset in
quai magnam partem
u̾sus habitator haberet.⁊
Itexũ incerogatus est siq¬
uis timoris ca migrass.
debe̾t mercedem. nec ne. R¬
si iusta causa fuisset cur

Expanded text:
modi sustineret: non ita tamen, ut eam partem caenaculi dominus aperuisset, in quam magnam partem usus habitator haberet. Iterum interrogatus est, si quis timoris causa emigrasset, deberet mercedem necne. respondit, si causa fuisset, cur
Abbreviated transcription (Latin):
domus ñ feciss. ⁊ is inqz
habitasset conduxisset.
tamen ei prestandum pu¬
catquantum fine ndol¬
o malo presticisset. Ceter¬
um sigratuitam bĩtacõ
ra briss pro portionem
temporis ex locatione M
mus deducendir esie
demptor siquem quid ca
rum facere indisset ⁊ pro¬
hibere debebit. an etiam itͣ
fituam custodire ne qui¬
sid fare po ssit. R̾. uerbũ
sinere utramq habe̾ sig¬
raficacõm. s locatorem
potins id uidi uoluisse
ut redẽptor non solum si
quem cau̾ nidisse filua
credere probibuisset. s u¬
ti curaret dare oꝑam ne

Expanded text:
s in qua habitaret conduxisset, tantum ei praestandum putat, quantum sine dolo malo praestitisset. ceterum si gratuitam habitationem habuisset, pro portione temporis ex locatione domus deducendum esse.demptor, si quem quid earum rum facere vidisset, prohibere deberet an etiam ita silvam custodire, ne quis id facere possit. respondi verbum sinere utramque habere significationem, sed locatorem potius id videri voluisse, ut redemptor non solum, si quem casu vidisset silvam caedere, prohiberet, sed uti curaret et daret operam, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ionouł inquiltino reli¬
quere conductiom. mi¬
lli dubitatio est dem̾ced¬
ibus quoq sicum eo agͣ¬
tur. repucationis ratio.
rabenda ẽ cadem incelli¬
gimmus sibostia fenestrSu
nimiñ cortupcas locato¬
rnon resticunit. ¶Condu¬
ctor omnia ẜun lege̾ cor¬
ductionis fac̾e̾ debetset.
tempore faciat ne inten¬
pestiua cultur det̾iorem¬
auillanim cuminlagere
deber ut eas incorupcas.
hãte ẽ ulpe autem ip̃ius ꝙ
illid ad numeratur fic
propot nminicias enis
uicnus arhores excidenit.¬
sipe qlloom ie ni excidit no
solum exlocao teneturs
etiam lege acquina. et ex.¬
cdicis osficio continetir.
uc ceteris accioneslocat¬
or omictat ¶uis mai¬
llantnon debet ⁊ductor
tolabilera ẽ lesi firnt fru¬
ctus alicqim ra oclicuz
damprrum equo animo

Expanded text:
lono vel inquilino relinlono vel inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio est. de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasve nimium corruptas locator non restituat. Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet. et tempore faciat, ne intempestiua cultura deterioremuillarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat.Culpae autem ipsius et illud adnumeratur, si propter inimicitias eius uicinus arbores exciderit.Ipse quoque si exciderit, non solum ex locato tenetur, sed etiam lege Aquilia et exdicat, officio continetur, ut ceteras actiones locator omittat.Uis maillant, non debet conductori tolerabile est, laesi fuerint fructus: alioquin modicum damnum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ edił. inmumnicipiobalnea¬
cipes gratis lauarentur po
one. temporis quo lau̾tio¬
ĩn non prestituisset: pecun¬
ie ꝯtributio fieret. ¶Qani
mulas ad certum pondo
hons locatoret. cum mai¬
ore hoñe ꝯductor eas rupi¬
sset ꝯsulebat de accione R
uellege acquilia. uel exlo.¬
cato recte eum agere sz leg̾
acquilia catum cum eo aᷤ¬
gi posse. qui cum mulas⁊
agitasset. exeolocato eom si
alius eas tupisset cum cõ¬
ductore recteagi. ¶Quied
lapidis opus erit. pro lapi¬
dean⁊ manus preciodñs
redempcorin pedes singul¬

Expanded text:
edilis in municipio balneacipes gratis lauarentur: poone temporis, quo lauationem non praestitisset, pecuniae contributio fieret. Qui mulas ad certum pondus oneris locaret, cum maiore onere conductor eas rupisset, consulebat de actione. respondit uel lege Aquilia uel ex locato recte eum agere, sed lege Aquilia tantum cum eo agi posse, qu‹i› tum mulas agitasset, ex locato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agi. Qui ae opus lapidis opus erit, pro lapide et manupretio dominus redemptori in pedes singul
Abbreviated transcription (Latin):
uris empcionis. locacione
facta. si nullus dolus adu̾¬
sari ꝓbari posset. rescindi
locatio non pot̾
bitratu domini opus apor¬
obecur punde hetur ac sun
r boni arbicͣitu ⁊ compre¬
comprebensim sit llam fio¬
des bõa exigit ut arbitriũ
tale presteciquale bono
uro couenit idq arbitri.¬
um ad qualicatem o pisalad
ꝓrogandum cempus. qud¬
dlege finitum sit. ꝑtinet nisi
up̃m lege. comprehensum
ta sit approbacio dolo ꝯduc¬
toris ferut exlocato agi poss¬
it. ¶ Si colonusi ocau̾it fun¬
dum. res post̾ioris oductor¬
is  dño ñ obligancur. S fr¬
uctus in cã pignoris manẽt.¬

Expanded text:
ris pensionis, locatione facta, si nullus dolus adversarii probari possit, rescindi locatio non potesbitratu domini opus adprobetur, perinde habetur, ac si viri boni arbitrium comprecomprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale viro bono convenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum ta sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit. Si colonus locaverit fundum, res posterioris conductoris domino non obligantur: sed fructus in causa pignoris manent
Abbreviated transcription (Latin):
tis calanrico seꝯtigert.
anlocator oductorialiqui¬
dprestare debxaciretnrus
Furius oẽm uimcui resisti
i pot̾ dominũ colono pre¬
stre debereaicut puta cñ¬
culorum strumorium. ⁊
siquid simile acciderit at
si incursus bostiitr. fe tls¬
iqua camẽuicia ex part
orianun boc dam puocol

Expanded text:
tis calamitosae contigerit, an locator conductori aliquid praestare debeat, videamus. Servius omnem vim, cui resisti non potest, dominum colono praestare debere ait, ut puta culorum sturnorum et si quid simile acciderit, aut si incursus hostium fiat: si qua tamen vitia ex ipsa re o
Abbreviated transcription (Latin):
defunctolegato scesaris.
salanum comittibꝰ residu¬
itemporis prestãdum. mo
et locatõ sub conclutione.
fi pot̾ s donationism cã ꝯͣ¬
orñobligatuoductoro¬
bligatin ueluti cirmemp¬
tor fundum conclucir de
emptor fundum ꝯductu
ꝯuenit fiatꝰ S nonampliꝰ
prestat iuenditori. qmͣ pro
portioneeius temporis qu¬
opecunia mumnata nonẽ.

Expanded text:
functo legato Caesaris salarium comitibus residui temporis praestandum, modet locatio sub condicione fieri potest: sed donationis canon obligatur, conductor obligatur, ueluti cum emptor fundum conducit, emptor fundum conductum convenit fiat: sed non amplius praestat is venditori, quam pro portione eius temporis, quo pecunia numerata non esset.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ñ sexagĩta prestãda. nec
quiqua ginta ñnt. s qũ¬
tantum deĩq ꝯ sequetur.
medius qũcum p̾scare de¬
beat ei quia se conduxit.
qm emolum̃tũ cõcluctio¬
ĩris compatioẽ ubioris:
icedis compucatũ mai¬
orem efficit odempnatio.
set tũ primus locator repy¬
tatio habebit quiq̃gĩca q̃
ab uillo pciperet. S dominꝰ¬

Expanded text:
standa nec quinquaginta sint, sed quatantundemque consequatur medius, quantum praestare debeat ei, qui a se conduxit, quoniam emolumentum conductionis ad comparationem uberioris mercedis computatum maiorem efficit condemnationem. et tamen primus locator reputationem habebit quinquaginta, quae ab illo perciperet, si domin
Abbreviated transcription (Latin):
sic aliam badicacone uon
minusomolaz prestare: a¬
recessit bredeni eius quqũ¬
niuo ñteniut frili prestet.
nou magis quam simnsu

Expanded text:
sit aliam habitationem non minus commodam praestare, adecesserit, heredem eius non teneri, ut frui praestet, non magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. SI m̾cẽdem in sul
caccessuram empcoridic¬
cum ẽ quanci insula loca¬
ca est: trñ empcori prestet.¬
paulus. mimo si insulam
totamimo nomineloca¬
ĩus ⁊ amploris conduct¬
orlocaurit. ⁊ uendẽda in fy¬
ia meredem emptori esse¬
accesfura dix̾is idaccidet
qd̾ cibi coctus infule co¬
ductor debebit ¶Sicum fũ¬
dum umnchisti inquo seꝑ¬
ulcrum hrũsti. necom̃ia¬
tim cͥ. sepulcrũ excepisti.
parum est eo noĩe cautry
prulꝰ mime simodo sepu

Expanded text:
anon.Si mercedem insulae accessuram esse emptori dictum est, quanti insula locata est, tantum emptori praestetur.Paulus: ‹i›mmo si insulam totam uno nomine locaueris et amplioris conductor locauerit et in uendenda insula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepisti, parum habes eo nomine cautum. Paulus: minime, si mod
Abbreviated transcription (Latin):
re debeat. ⁊ uiidi toremac¬
ciones ex ordimas eo nonu¬
ne quas haberet p̾stare de¬
bere.¶ance domimiman
iuactam molib iactis pi¬
ssessa domus furit garo sei¬
ouendictit. Queroan pi¬
alam que abanctore don¬
quoq iure empcionis pet

Expanded text:
re debeat. respondit venditorem actiones extraordinarias eo nomine quas haberet praestare debere. Ante domum mari iunctam molibus iactis rissessa domus fuit, Gaio Seio vendidit: quaero, an ripa, quae ab auctore domquoque iure em
Abbreviated transcription (Latin):
core sautus cq uo idem
sund ẽ uenioeumq idẽm
eoius emica precim solu¬
it. Quesicum estanempci
iudicio. nel aliqua accione
empcor aunditores sequi
possit. ut solutionum su
dentur R posse empcore
empti uiditio consequiait
instrumenta dequib que¬
pereturexibeiancur ¶pri¬
diu Eccimacum indotem
apatre filiesuc nomine dat¬
ui. obligatum creclitori de¬
prebendicur Quesicumẽan
oretinet cum abeã se filia.ab¬
ne exempto teneatur acre¬
ditoreuere ⁊ maritolibeꝵ¬

Expanded text:
tus, in quo idem fundus est, venit eumque idem Maevius emit et pretium solvit: quaesitum est, an empti iudicio vel aliqua actione emptor a venditore consequi possit, ut solutionum sudit posse emptorem empti iudicio consequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an retinet, cum ab ea se filia abne ex empto teneatur, ut a creditore lueret et marito liber
Abbreviated transcription (Latin):
non erccra põt indi moram
puendicorem emptori fac¬
tam eẽ ip̃o moram faciece
empcore  e si fundumem¬
isti calegent cides pecumã¬

Expanded text:
non enim potest videri mora per venditorem emptori facta esse ipso moram faciente emptore. Quod si fundum emisti ea lege, uti des pecu
Abbreviated transcription (Latin):
Gi dedqualitate iuramenti
fũit int̾ ꝑtes dubit᷑atum. cõ¬
ceptio euis arbitͥo iudicãtis
iurandum petetursoluere.
aut rurare cogam alt̾um ita
eligat reus. aut soluat iuret.
zinon iurat solũe cogendus

Expanded text:
menti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri iudi cantis iurandum petetur, soluere aut iurare cogam': alterum itaque eligat reus, aut soluat aut iuret: si non iurat, soluere cogendus
Abbreviated transcription (Latin):
dmouendi sumus inc̾dum
etiam p ius uirandum exac¬
cum ꝑmitti consticutionibꝰ
principum erintegro cãm a¬
gere Si quis noua instrumen¬
ta se in uc̾isse dicat quib nuĩc
solis usurus sic s hee ꝯstituti¬
ones cuc uidẽtur habere eum
locum᷑ aiudice aliquis ab solx¬
tus fu̾ritz soient enin sepe
iudices indubuis causis exac¬
to iure uirando ẜneũ uidicare
qui iurauĩt. Ꝙ si alias int̾ ip̃os
iure uirando tnͣsactum sic ne¬
go  nonconceditur eandem
c̃am retraccare. Mexlestinus .

Expanded text:
dmonendi sumus interdum etiam post iusiurandum exactum permitti constitutionibus principum ex integro causam agere, si quis noua instrumenta se inuenisse dicat, quibus nunc solis usurus sit. sed hae constitutiones tunc uidentur locum habere, cum a iudice aliquis absolutus fuerit solent enim saepe iudices in dubiis causis exacto iureiurando secundum eum iudicare qui iurauerit: quod si alias inter ipsos iureiurando transactum sit negotium, non conceditur eandem causam retractare.