comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uelle diresticho mortuo lib¬
crabitur. cum aut semel di¬
xit hrs utrum dareuelit in¬
utare scutentiam no potit.
Legatum est ita fundumi
cornelanum ⁊ mancipiaq̃
in co fundo cum moriarm¬
ca crunt. brs neus citio dato
ancuia que mncofundo ee
sucucrat mortis tempore
cum in fuga cit enixa est.

Expanded text:
ho mortuo liberabitur. cum autem semel dixerit heres, utrum dare uelit, mutare sententiam non poterit. Legatum est ita: 'Fundum Cornelianum et mancipia, quae in eo fundo cum moriar mea erunt, heres meus Titio dato'. ancilla, quae in eo fundo esse consueuerat, mortis tempore cum in fuga esset, enix
Abbreviated transcription (Latin):
stituit ꝯuenire cnimint᷑ cos
oportet. utalt̾utra accione
contempri sũt. ¶Si it acule¬
gatũ ẽet sitibulas cuograp¬
hi mei hr̃cli nco redidit

Expanded text:
stituerit: conuenire enim inter eos oportet, ut alterutra actione contenti sint. Si ita cui legatum esset: 'Si tabulas chirographi mei heredi meo reddiderit,
Abbreviated transcription (Latin):
constare nõ pot. ¶Si lib̾tꝰ
scripsit anos excetis ⁊ itale¬
gauit quisqs mͥ alius exsu¬
pra scriptis cum patrono
lum titio titio lego quos
existimo singlos inconis
uueis intelligendu crit aco¬
hrde patroni dumtixat dat¬
um legatum ⁊ idõ titium ñ
implius ꝙͣ quicumcẽ in sui
uendicare posse ad iectio aut
illa quos estimo singulos
uicenis aureis nͥ mutat legan
conlicom si legis falaidie ri¬
comhabẽ oporteat nichilõ

Expanded text:
tare non potest. Si libertus scripserit, alios ex ceteris et ita legauerit: 'quisquis mihi alius ex supra scriptis cum patrono lum Titio lego, quos aestimo singulos uicenis aureis', intellegendum erit a coherede patroni dumtaxat legatum datum et ideo Titium non amplius quincuncem in seruis uindicare posse. adiectio autem illa 'quos aestimo singulos uicenis aureis' non mutat legati condicionem, si legis Falcidiae rationem habere oporteat: nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
bditatem inpicri possunt
mutile iegatum esfitient.
Suob hrdib institutis
alti stichum legauit. ⁊ cide
sticho .x. cum stichus uiuo
na hoc quoq argum̾co est

Expanded text:
possunt, inutile legatum efficient. Duobus heredibus institutis alteri Stichum legauerat et eidem Sticho decem. cum Stichus uiuo na hoc quoque argumento est
Abbreviated transcription (Latin):
legauit Hoc amplius filio
mco no dubic uoluntatis
quid̃ q̾o erit s nõ absimił
est prioris casus cirea filup
uidentia nͥ cuidẽs uoluntis
contraria pris probetur pl¬
anc si płib fiuiis institutis
int eos u̾bis legatorumb¬
ona cliusit uosuntatisra¬
tione legatoraccio denegi¬
ari consequẽs est. ut uł fr̾u
ip̃ius uł filio uł i suo pris
sin legetur. ¶Presenti
die data dieub̾tate suo ie¬
mutiłr pure iegabitur nã
it iñ aditamh ditatem ex¬
istere ꝯdititio. ucluti si stich¬

Expanded text:
legauerit 'hoc amplius filio meo'? non dubie uoluntatis quidem quaestio erit, sed non absimilis est prioris casus circa filii prouidentiam, nisi euidens uoluntas contraria patris probetur. Plane si pluribus filiis institutis ‹inter eos uerbis legatorum bona diuiserit, uoluntatis› ratione legatorum actio denegari, consequens est, ut uel fratri ipsius uel filio uel etiam seruo patris sui legetur. Praesenti quidem die data libertate sliter pure legabitur. namit ante aditam hereditatem exsistere condicio, ueluti: 'Stich
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stabit crti mn reliquas ꝑtes
̃tenebuntur. ¶Ualet iegat¬
um si suꝑfities legata sit ei
cuiꝰmn solo fuit lic is dñs so¬
li sit. namq consequeturut
hac suitute ubetur⁊ suꝑfiti¬
cin uicrĩfitiat.

Expanded text:
stabit, ceteri in reliquas partes tenebuntur. Ualet legatum, si superficies legata sit ei, cuius in solo fuerit, licet is dominus soli sit: nam consequetur, ut hac seruitute liberetur et superficiem lucrifaciat.
Abbreviated transcription (Latin):
ciss totum ad titium ꝑtine̾.
isfitio legat applłor eclisfiti¬
iaut suꝑficie̾ significat. aut
solum quoq cui edissitium
suppõitum est. si desola suꝑ¬
fitie excepit nichilõ uirc ieg¬
ati totus fund̾ uendicabitu
S exceptoe dou manoppõi¬
ta consequetur hrs id ut si¬
bihabitare. muilla liccatĩ
quo inerit. ut iter quoq. iac¬
cum̃ in cahibeat. ¶Siuo so¬
lum quoq exceptum fuit fu¬
dus excepta in lla u̾edicari
debebit ⁊ suitus ipo ĩure uil¬
ie debebitur. no secus acsidu

Expanded text:
cisset, totum ad Titium pertinere. ificio legat, appellatione aedificii aut superficiem significa‹t› aut solum quoque, cui aedificium superpositum est. si de sola superficie exceperit, nihilo minus iure legati totus fundus uindicabitur, sed exceptione doli mali posita consequetur heres id, ut sibi habitare in uilla liceat: in quo inerit, ut iter quoque et actum in ea habeat. si uero solum quoque exceptum fuerit, fundus excepta uilla uindicari debebit et seruitus ipso iure uillae debebitur, non s
Abbreviated transcription (Latin):
De põiti apud aliquecuisq
fidĩꝯmissum ut cam pecun¬
imp̾staret fid̾i ꝯmissum ex
rescripto dipii debebitur
qiuideatur hrs rogatus rem¬
itte. id debitori nam si cõuei¬
iͥatur debitor ab hrde doliex¬
ceptor uti pt. que res utile fi¬
d̾iꝯ missum facit ꝙ cumita
rio relinquitur. ita demũ ab
co debet sad legatirium ieg¬

Expanded text:
deposita apud aliquem eiusque fidei commissum, ut eam pecuniam praestet, fideicommissum ex rescripto diui Pii debebitur, qu‹a›si uideatur heres rogatus remittere id debitori: nam si conueniatur debitor ab herede, doli exceptione uti potest: quae res utile fideicommissum facit. quod cum ita rio relinquitur, ita demum ab eo debetur, si ad legatarium leg
Abbreviated transcription (Latin):
redimꝰe ⁊ p̃uto teniss sim
mal legatum ocadit. pute
tas obdampnũ infectum p¬
ossidi passus est. puto cum
tem̃ debuit cm̃ rep̃mittesẜ¬

Expanded text:
redimere? et puto teneri. Sed si animal legatum occiderit, tas ob damnum infectum possideri passus est, puto eum teneri: debuit enim repromitte
Abbreviated transcription (Latin):
missi restituatur eademͣ ratio¬
ne hoc quoq legatumutile fi
Si titius h̾rdi mco emĩt sem
muniscipio ex. centum iurei
Upus facturum dunt ei centũ
aureos brs ncus dampnas
esto. ¶ Si sempmus titiumu
eredem instituit ⁊. ib co p̾bic̃¬
nium fundum daruusscrit
menio citius deinde ab herede
suo cumdem fundum in cui
us p̾cium fundi ab hr̃ de titi
contemptus non erit. ¶Si
cui homo legatus fuiss. ⁊ pie
gataruu sictiss quominis
stichͣi quẽ hr̃s tradẽ uõle

Expanded text:
missi restituatur. Eadem ratione hoc quoque legatum utile sit: "si Titius heredi meo caverit se in municipio ex centum aureis opus facturum, tum ei centum aureos heres meus dare damnas esto". Si Sempronius Titium heredem instituerit et ab eo post biennium fundum dari iusserit Maevio, Titius deinde ab herede suo eundem fundum Maevius pretium fundi ab herede Titiicontentus non erit. Si cui homo legatus fuisset et per legatarium stetisset, quo minus Stichum, cum heres tradere uole
Abbreviated transcription (Latin):
ue repudiauit qm̃uis filius i¬
pubes decessit. i substitutou¬
endicare no põti̾t hoc enim
ꝙ rursus ⁊ substituto legatur
ꝑ in de ribendum est ac si re¬
petita legãti eẽt qunrt ⁊sipu¬
coclitoe̾ ib sub itituto purcie¬
gatum fuit ⁊ pupillus pen¬
dente ꝯlitõe decessĩt ex substi¬
tutee soͣla legatum ualebit
Hiis ũbis iutio ⁊titio eoꝵ
cͥ fundum do lego utilr ale¬
gatur si ut̾riq uirint utriq¬
Cum statulib sub conditoe ie¬
gatus est ⁊ pendente conditoc̃

Expanded text:
diauerit, quamuis filius impubes decesserit, a substituto uindicare non poterit. hoc enim, quod rursus a substituto legatur, perinde habendum est ac si repetita legata essent. quare et si pucondicione, a substituto pure legatum fuerit et pupillus pendente condicione decesserit, ex substitutione sola legatum ualebit. His uerbis 'Lucio et Titio eorumue cui fundum do lego' utiliter legatur et, si utrique uixerint, utriquCum statuliber sub condicione legatus
Abbreviated transcription (Latin):
id seꝑariad senõ in pctribit
id ap̾dore alia enim cõdino
est homiu ana eeterirũ trũ
In rominib enim benigna
ratoẽ receptum est. &r supraꝓ
paumĩ. ¶ Si functus mii¬
cipuiz uctigilis muni¬
cipib sit legatus anlegatu

Expanded text:
id separari a se, non impetrauit id a praetore: alia enim condicio est hominum, alia ceterarum rerum: in hominibus enim benigna ratione receptum est, quod supra probauimus. Si fundus municipum uectigalis ipsis municipibus sit legatus, an leg
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃di furtum fecit ita pstan
debebit. ut ob hoc delictum
qĩ littis estimatio ueginrio su
ucit ũr legita n ad icctum¬
sit. que domus cogetur hrs qͣͣ¬

Expanded text:
eredi furtum fecerit, ita praestari debebit, ut ob hoc delictum quasi litis aestimatio a legatario suficiter sit legata neque adiectum quae domus, cogentur h
Abbreviated transcription (Latin):
suum ad huc utile legatum
est quid enmm si legitariusq
aquo em̃e fundũm hr̃s iu¬
ssus est cum ex necessitate cũ
fundum uenderet. nullum
inueniret emptorem. uł ex
diu̾so quid silegatariimag¬
ni int̾ect̾ eum fundum̃ em¬
erc nec alit̾ hrs uenditur
cet qm si testato⁊ iussiss.¬
demPeruus uni ex hrdib
liegitus siquid Prditate ma¬
liciosefctisse dicatur forte ra¬
tiones int̾ileuisse. nom ant̾ ad¬
iudicandũ est qm ut ex eo
uolentib coheredib qȯ ha¬
beatur. ¶Idem est et si extra¬
neo fuit legatus. ¶ Si exp̃ui¬
ribus hrdib ex disparib ꝑ¬
tib institutis duob eadem
res legata sit. Redes ꝓ non ur
ditaria portoc̾ s ꝓ uirili id
filio legetur dubium none
quim mortuo pre ad filiũ
ꝑtineat legatum. nec int̾e

Expanded text:
 adhuc utile legatum est. quid enim si lega tarius, a quo emere fundum heres iussus est, cum ex necessitate eum fundum uenderet, nullum inueniret emptorem? uel ex diuerso quid si legatarii magni interesset eum fundum emere nec aliter heres uenditurus esset, quam si testator iussissSeruus uni ex heredibus legatus si quid in hereditate malitiose fecisse dicatur forte rationes interleuisse, non aliter adiudicandus est, quam ex eo uolentibus coheredibus quaestio habeatur. idem est et si extraneo fuerit legatus. Si ex pluribus heredibus ex disparibus partibus institutis duobus eadem res legata sit, heredes non pro hereditaria portione, sed pro uirili id filio legetur, dubium non est, quin mortuo patre ad filium pertineat legatum nec inte
Abbreviated transcription (Latin):
et enim estimatom ucram̃ pr̃a¬
bit. ip̃m uo si ded̾it existente
ditoe nullum sentiet dam¬
pnum. ¶amenim estima¬
tio postea no petitur ab eo ho¬
mislibi. ¶Si duossuntos
hũs testator alti̾us musum
fructum atmtitio leget adi¬
tum mͥ icgitiri ñ debrbit s he¬
res cogeturredim̾e aditum
pilli. incillas tibi legisset
casq tu apupiuo. emis¬
ses ⁊ anqm scires tibilegatas
ner̃ iaristo. ⁊ offilus pbant.

Expanded text:
etenim aestimationem ueram praestabit: ipsum uero si dederit, exsistente condicione nullum sentiet damnum: iam enim aestimatio postea non petitur ab eo hominis liberi. Si duos fundos habens testator alterius mihi usum fructum, alterum Titio leget, aditum mihi legatarius non debebit: sed heres cogitur redimere aditumpilli ancillas tibi legassem easque tu a pupillo emisses et antequam scires, tibi legatas Neratius et Aristo et Ofilius probant.
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit. de inde p̾ea eumeaturret¬
porte. ¶ Funͣdus mͥ legitus ẽ
pprictatem eius fundiredemi
detracto usu fructu p̾ea uend¬
itor capite inuictus est ⁊ usu
fruct᷑ adme ꝑtine cepit. Si ex
testo ego iudex tanti littem es
ꝑtum excã lucratiua habe̾q¬

Expanded text:
t, deinde postea euincatur, recoportere. Fundus mihi legatus est: proprietatem eius fundi redemi detracto usu fructu: postea uenditor capite minutus est et usus fructus ad me pertinere coepit. si ex testamento egero, iudex tanti litem aestpartum ex causa lucratiua habe
Abbreviated transcription (Latin):
remobsut oporteb ꝙ cõ¬
ficctur sequid &te̾ iustam. au¬
tem cam̃ affert. cur utiq p̾st¬
arc. n̾o possc̾ audiendus est
ut puta si aliena res legata sit
negit q dominũ eam uendei
creditariũ. neget se pstͣire deb

Expanded text:
re oportebit. Qui confitetur se quidem debere, iustam autem causam adfert, cur utique praestare non possit, audiendus est: ut puta si aliena res legata sit negetque dominum eam vendere hereditarium nege
Abbreviated transcription (Latin):
tñ aꝑte utiq dc huis liberan¬
dis sensit potit fidi missari¬
us ꝑ douiexceptom aclitori¬
bus qui ypothaecara secuma¬
gerent consequi ut atition¬
es sibi exibeͣrentur. ꝙ qmͣ qͣm
suo tempore nõ fecit tñ ꝑiu¬

Expanded text:
n aperte utique de his liberandis senserit, poterit fideicommissarius per doli exceptionem a creditoribus, qui hypothecaria secum agerent, consequi, ut actiones sibi exhiberentur: quod quamquam suo tempore non fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si cut i obid ꝙ obligatus
est fund̾ acccͥdẽ possit ut eu
habẽ dño non lioeat. ¶Si
ctus homo iegatus est talis
dari debet qualis est

Expanded text:
sicuti ob id, quod obligatus est fundus, accidere possit, ut eum habere domino non liceat. Si uero certus homo legatus est, talis dari debet, qualis est
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. una mortua suũ ꝑtu
cius negat debi qr accessioniꝰ
loco iegitus ꝙͣ puto falsum
⁊ nec uͣbis nec uoluntati de¬
functi a comodata ẜ snia est
dem Si ita legatum sit seio
legaui siquidem .x. tantumi
inucnuantur in h̾ ditatem
utile est legatum. ¶Suioa¬
plioresp̃t̾cos quos titius eͤle¬
git in cetis ualet legatum
ale est. legatum ⁊ ñ alit̾.id hr¬
dem̃ transit qi si legataru
uoluit qm̃ius alias ꝙsni ad¬
iectoe̾ si uolet. legitum sit ad
hrdem legatari strãmittit᷑
aliud enim iuris e̾ si quidx
tacite continetur. aliud siuꝰ¬

Expanded text:
gauerit, una mortua Seruius partum eius negat deberi, quia accessionis loco legatus sit: quod falsum puto et nec uerbis nec uoluntati defuncti accommodata haec  Si ita legatum sit: 'Seilegaui', si quidem decem tantum inueniantur in hereditate, inutile est legatum, si uero ampliores, post eos, quos Titius elegit, in ceteris ualet legatum,ale est legatum et non aliter ad heredem transit, quam si legatarius uoluerit, quamuis alias quod sine adiectione 'si uolet' legatum sit, ad heredem legatarii transmittitur: aliud est enim iuris, si quid tacite contine‹a›tur, aliud, si
Abbreviated transcription (Latin):
ut intiusc. habeit cogendus
est h̾rs. centum dareqr nemo
tescripto impatoris nisigi
cum pr̃e rescripsit radi exuo¬
iuntite destatoris repetita as¬
ubstituto que ab instituto
fuerant rencta tr̃ hocita erit
acapiendum. si non fuit cu¬
idens diĩsa uoluntas que ex
multis colligetur. in quis ab
hr de legatum uł fidͣimissu
relictumnoluit. ab substitu¬
to debi. quid enim si aliam

Expanded text:
us centum habeat, cogendus est heres centum dare, quia nrescripto imperatoris nostricum patre rescripserit uideri uoluntate testatoris repetita a substituto, quae ab instituto fuerant relicta, tamen hoc ita erit accipiendum, si non fuit euidens diuersa uoluntas: quae ex multis colligetur, an quis ab herede legatum uel fideicommissum relictum noluerit a substituto deberi. quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
est uouut uł ubi iu̾simileẽ
eum uoluisse. ⁊ itiuis scribit
tam imppriis qm in alicnus
iegatisss si albi rclicta esta
lidi uit ab hr̃ de translatae
dolo malo eius nisi ibi pre¬
scetur ubi ip̃e pẽtitut hr̃s
dempnabitur. dolo sui nõie
restabitur quo stranstulit
S si id petatur quid ponde
nũo mensura continctursi
quidẽ ctum corpꝰ legatum e
ueluti frumentum ex illo
or̾eoueuinum exapotheta il¬

Expanded text:
t uel ubi uerisimile est eum uoluisse: et ita Iulianus scripsit tam in propriis quam in alienis legatis. sed si alibi relicta est, alibi autem ab herede translata est dolo malo eius: nisi ibi praestetur ubi petitur, heres condemnabitur doli sui nomine: raestabitur, quo transtulit. Sed si id petatur quod pondere numero mensura continetur, si quidem certum corpus legatum est, ueluti frumentum ex illo horreo uel uinum ex apotheca il
Abbreviated transcription (Latin):
ires obugata fidĩco¬
missum fuit relicta siquide
scit eam testator obligitam
ab h̾rde iuenda est. nisi si.uo
alio fuit si nesciat afidimi¬

Expanded text:
res obligata per fideicommissum fuerit relicta, si quidem scit eam testator obligatam, ab herede luenda est, nisi si animo alio fuerit: si nesciat, a fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
lui ferit de intitius hr de mem
stituto suum tibi legiuit nõ
est ini quũ tilem suum tibi
tridi. quał apud titium fui̾t
i. ut mne indempnem ꝑstes
furti noĩs ꝙ si id fecit ipud
titium. nam⁊ si fund̾ quam¬
co fundo siuebat legatus nbi¬
fuit. non alit̾. amc̃tibi p̾sta¬

Expanded text:
ihi fecerit, deinde Titius herede me instituto seruum tibi legauerit, non est iniquum talem seruum tibi tradi, qualis apud Titium fuit, id est ut me indemnem praestes furti nomine, quod is fecerit apud Titium. Nam et si fundus, qui meo fundo seruiebat, tibi legatus fuerit, non aliter a
Abbreviated transcription (Latin):
ere legatum qmͣ ad hr̾dem
cius aquo lib̾tatem eius cõ¬
sȩquetur. ¶Si pure iegat
suus sub conditoe nb̾ et i
ssus fuit sub contraria con¬
existente conditione legatu
ꝑimitur deficiente ad iega¬
dente coclitoe lib̾titis icgiti¬
rius. decessit poster que deft
ct conditio ub̾tatisad hrde̾
legatarii non ꝑtinet legatũ
ꝙ indem ꝑire legatus sit
ex lielib̾ et̃ iussus crit om̃i¬
mo inutile legitumest. qr
diem uenturam iam ctũm
est. ⁊ ita iuł quoq sensit qui
ait. Si suustitio legatus sit ⁊
idem p̾ morte tituĩlib̾ et᷑ ius¬
sus fuit inutile legatum c̾¬

Expanded text:
ere legatum quam ad heredem eius, a quo libertatem consequitur. Si pure legatus seruus sub condicione liber esse iussus fuerit, sub contraria conexsistente condicione legatum peremitur, deficiente ad legadente condicione libertatis legatarius decesserit posteaque cerit condicio libertatis, ad heredem legatarii non pertinet legatum. Quod si idem pure legatus sit et ex die liber esse iussus erit, omnimodo inutile legatum est, quia diem venturam certum est. ita Iulianus quoque sensit, unde ait: si servus Titio legatus sit et idem post mortem Titii liber esse iussus fu
Abbreviated transcription (Latin):
tium consequar ex testo uo
ut rem qm̃ uedidi itradidi
rccipiam Idem subiungit
merat mͥ legunt hr̃dem co¬
gendum mͣ accionem

Expanded text:
tium exsequar, ex testamento uero, ut rem quam uendidi et tradidi recipiam. idem subiungit,merat, mihi legauit, heredem cogendum mihi actionem
Abbreviated transcription (Latin):
cditione legatũm sit ⁊ fil¬
filius pendente cõditõe dectssn
liquid ꝙ excedit. hoc erit. ꝙa
substituto relictum est. ꝙ uͦ
concurrit. cumcũ sũma suꝑ¬
ioribus stabus inscriptã inde
debebitur. ¶S sirepeticritie¬
gatum cum alium forte fu¬
dum michi legauat abim¬
pubx̾repctit hunc. ib impu¬
bis hr̃de michi. ⁊ scio repeti

Expanded text:
dicione legatum sit et filfilius pendente condicione decessiliquit? quod excedit, hoc erit, quod a substituto relictum est: quod vero concurrit cum summa superioribus tabulis inscripta, inde debebitur. Sed si repetierit legatum cum alio, forte fundum mihi legaverat ab impubere, repetiit hunc ab impuberis herede mihi et Seio, repeti
Abbreviated transcription (Latin):
sit. cõstitit legatum. ¶Cume¬
nim filius iure suo non utitu
retro creditur pr dñium ins¬
uo peculiatin habuisse. ¶ Si
quis rem sibi legatam igno¬
rans ad huc legauit postea co¬
gnouit ⁊ uoluit ad se ꝑtin̾t
iegatum ualebit. qr ubi ieg¬
atarius non repudiauit iftro
pudiauit retro iudetur res re¬
pudiati fuisse hrdis. ¶ Si pos¬
cula quis legauit ⁊ massa fc̃
est uł cont̾. Itemsi lana legitꝰ¬
lib̾ xi. dig̾ scribit legatum in
ueram. si m̾o ñmutuuit testa¬
tor uoluntatem suam ⁊si li¬
cem leguauit. ⁊ massam fecit
mox poculum. debebitur du¬
se uidct᷑ur. s ⁊ si nomen le¬

Expanded text:
constitit legatum: cum enim filius iure suo non utitur, retro creditur pater dominium in seruo peculiari habuisse. Si quis rem, sibi legatam ignorans adhuc, legauerit, postea cognouerit et uoluerit ad se pertinere, legatum ualebit, quia, ubi legatarius non repudiauit, retro pudiaverit, retro videtur res repudiata fuisse heredis. Si pocula quis legavit et massa facta est vel contra, item si lana legetuimo secundo scripsit legatum in ueram, si modo non mutauerit testator uoluntatem. Sed et si lancem legauit et massam fecit, mox poculum, debebitur pose uidetur. Sed et si nomen le
Abbreviated transcription (Latin):
omos hrditnas ex¬
ustas.⁊ hrcus numis exstruc¬
tas excã fid̾iomissi post mo¬
itenm u̾dis restituendas ui¬
riboi abitratu sumptuu
r toib deductis ⁊ edifitioꝵ¬

Expanded text:
Domus hereditarias exustas et heredis nummis exstructas ex causa fideicommissi post mortem heredis restituendas uiri boni arbitratu sumptuum rationibus deductis et aedificior
Abbreviated transcription (Latin):
rptum. ad libellum pculani
icpiticim ob debitum pu¬
blicum desicerantiui. ut sibi
distrahe̾ ꝑmittẽtur qui ei iu
distrahendi deneguerũt.
Hc senatus consuitum ñtm̃¬

Expanded text:
ptum ad libellum Procliani et Epitynchani ob debitum publicum desiderantium ut sibi distrahere permittatur, quod eis ius distrahendi denegauerunt. Hoc senatus consultum n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si hrs intulit suo arbitris
o inf̾ri uoluit. uł p̾tium loci
legatino offerri. ¶ Item sis¬
uum nõ ipe craidit. s ꝯpulit
ad malcfitium ut ab alio oc¬
cidctur. ui supplitio assic̾e̾tur
cquissimu crit paum eurn
p̾starr ꝙ si sua. mala mente:
ad łee ꝑcessit. cessabit estim¬
atio. ¶Suud legatus si abh¬
ostibus captus sit sñ dolom
ascribunt᷑ odio scribentis pro
non scrptis habentur. ¶ Si

Expanded text:
 si heres intulit suo arbitrio,o inferri uoluit uel pretium loci legatario offerri. Item si seruum non ipse occidit, sed compulit ad maleficium, ut ab alio occideretur uel supplicio adficeretur, aequissimum erit pretium eum praestare: quod si sua mala mente ad hoc processit, cessabit aestimatio. Seruus legatus si ab hostibus captus sit sine dolo ia scribuntur, odio scribentis pro non scriptis habentur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
miscrunt posie detrahere ex edi¬
b suis ibai̾s atq rusticis ib
iis ad opus uti quia hii quoq
dcm̃ utrum ei soli ciuitatuc
giri possit incuius t̾ntorio ẽ
an.⁊ de alra ciuitate manaz
ciuitatrm transfre possit. et
puto non cc̃ ꝑmitend̾ qmͣ

Expanded text:
miserint, posse detrahere ex aedibus suis urbanis atque rusticis et id ad opus uti, quia hi quoquedeamus, utrum ei soli civitati legari possit, in cuius territorio est, an et de alia civitate in aliam transferre possit. et puto non esse permittendum,
Abbreviated transcription (Latin):
distracturis. ⁊ ita imꝑatorr
nr ⁊ duus scuerus rescripser¬
unt. nũquio ergo ⁊ legmi p¬
ossit ei cui aliam domũ legit
¶S negandum erit qr cui legi¬
tum n est possessor futurus.
ert sempnianam ⁊ ex ei altĩ
por marmora ad exstructio¬
uerit no. male. igebatur.an
ualeat quia d̾ns est utriusq
legititarius ⁊ quid siquisco¬

Expanded text:
distracturis: et ita imperator noster et diuus Seuerus rescripserunt. numquid ergo et legari possit ei, cui aliam domum legem? sed negandum erit, quia cui legatum est non est possessor futurus. erit Sempronianam et ex ea alteri eorum marmora ad exstructiouerat, non male agitabitur, an ualeat, quia dominus est utriusque legatarius. et quid si quis
Abbreviated transcription (Latin):
tumc̾ .in.iad hr̃dem hoc leg¬
atum transeat.⁊ marcellus
trasmitti nisi nomen lordi
id iectum iegatu̾m fuit
Hes cogitur legati pau sol¬
uere urtigal p̾titum. ⁊trib¬
utumuł salãrium cliccari¬

Expanded text:
m ad heredem hoc legatum transeat. et Marcellus transmitti, nisi nomen heredis adiectum legato fuerit. Heres cogitur legati praedii soluere uectigal praeteritum uel tributum uel sola
Abbreviated transcription (Latin):
tuit doce̾ legitams. ¶Con¬
stat. ĩ red alienas iegi po¬
o sit. ¶Si uo salustrianoᷤ
ortos qui sunt. augustius
fundum albmum qui pr¬
incipalib. usib desuit le¬
gunt quis funosi est talia
legito testo ascribe̾. Item
campum matitum aut fo¬
rum romganũ uł edem sic¬
am patrimon iedacti sub
sit. cum distrahinon soleat¬

Expanded text:
e legatarius. Constat etiam res alienas legari poo sit. Si uero Sallustianos hortos, qui sunt Augusti, uel fundum Albanum, qui principalibus usibus deseruit, legauerit quis, furiosi est talia legata testamento adscribere. Item campum Martium aut forum Romanum uel aedem sacam patrimonii redacta sub sit, cum distrahi non solea
Abbreviated transcription (Latin):
toueluti hõis gͦauis easius se¬
ribit. id et̃ ob suandum ne
optimusuĩ pessim̾ a ccipiat
ꝗ snia rescripto inpatoris
nt̃i ⁊ diu sui iuiuatur qui res¬
cripserunt hoie legato actor¬
em non posse cligi. ¶ Si dec¬
to fundo sensit testator nec
appareat de quo cogĩtiuit. e¬
icctio hrdis erit quẽ uelit d¬
areaut si appareat ip̃c fund̾
uendicabitur. s ⁊ si lancem
legauit nec apparcat ꝯm̃eqͥ
elcctio est Hrdis qmuelit dũ

Expanded text:
to, ueluti hominis, Gaius Cassius scribit id esse obseruandum, ne optimus uel pessimus acci piatatoris nostri et diui Seueri iuuatur, qui rescripserunt homine legato actorem non posse eligi. Si de certo fundo sensit testator nec appareat de quo cogitauit, electio heredis erit, quem uelit dare: aut si appareat, ipse fundus uindicabitur. Sed et si lancem legauerit nec appareat quam, aeque electio est heredis, quam uelit
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq stichuis sit legatus ⁊ cu¬
ipa hrdis non appareat debe¬
bit estimatom eius p̾stare
s si culpa mula int̾uit caue
H̾s debet de restitutoe. sin.
non exstimatom pstare. Id̃¬
culpa ad mitti pot. Eiuebot

Expanded text:
egatus et culpa heredis non pareat, debebit aestimationem eius praestare: sed si culpa nulla interuenit, cauere heres debet de restitutione serui, non aestimationem praestare. culpa admitti potest: cauebit
Abbreviated transcription (Latin):
cendum est. ꝙ infructib di¬
citur hoc ⁊ impensionibus
urbanoꝵ edisfitioꝵ intelli¬
gendum erit. ¶ In usurir
uit qm̃titite mox regionis
gͥ usurarum inod̾ estimab̾¬

Expanded text:
cendum. quod in fructibus dicitur, hoc et in pensionibus urbanorum aedificiorum intellegendum erit. in usurarum autem quantitate mos regionis igitur usurarum modum aestimab
Abbreviated transcription (Latin):
quid ergo instantius dicendũ¬
est siquidem merent parictib
nonucebit ¶ Si uo alias exist¬
int dubitar po̾t uerumptũ
incnssenatus plemius accipie¬
diest ut si qua ibi fuint. ppctu
as edium asfixas ⁊ parictibu
ad niñctas uł singula singil¬
liturus in aliam domu ⁊ legi
legatum. s si elib hr̃s eami¬
uuxit puto non extingui.¬

Expanded text:
dicendum? si quidem inhaerent parietibus, non licebit, si uero alias exsistant, dubitari potest: uerum mens senatus plenius accipienda est, ut si qua ibi fuerunt perpeas adfixas et parietibus adiunctas uel singula sigilnslaturus in aliam domum et haelegatum. Sed si heres ea iunxit, puto non exstingui
Abbreviated transcription (Latin):
ciasc legatum ãd collegata¬
o sint hr̃dẽs unusexuntia al¬
t̃ cxundecim untus ⁊ cis fun¬
arum. hr dem un decim ꝑtes
in fundo habiturum cohr̾de̾
untiam. Pime sialt ex leͣga¬
tariis hr̃s exstitit hr̾di aquo
iegatum erat relictum non
ido minus ꝑtem cum legat¬
ario facit retinet enmꝑs
onte legatumr ¶Si ita ti¬
cio iegetur fundum seiani
uł usum fructum eiussibi
habeto duo et legata ⁊ ãrbri¬
trio cias et̃. iuelit usum t.
uendicare s ⁊ si quis ita legit
titiofundum do. lego ut cũ¬

Expanded text:
se legatum est ad collegataduo sint heredes, unus ex uncia, alter ex undecim unciis, et eis funarium heredem undecim partes in fundo habiturum, coheredem unciam. Plane si alter ex legatariis heres extiterit heredi, a quo legatum erat relictum, non ideo minus partem collegatario faciet: retinet enim pro parte legatum. Si ita Titio legetur: 'fundum Seianum uel usum fructum eius sibi habeto', duo esse legata et arbitrio eius esse, an uelit usum fructum uindicare. Sed et si quis ita leget Titio: 'fundum do
Abbreviated transcription (Latin):
tura quas petunias iegaui quib
dies apoitus no est innua bi¬
na trina dichr̾s meusdare dap¬
nas hr̃s cito non enim hoc egi¬
ssc testatorem ut ⁊ furmaret que
ĩutilia sunt. s ut diem utilibus
⁊ insubscituto in p̃ubi scripsit᷑
ut si fu̾it ab impube̾ inutilit le¬
gatum substitutus hoc debeat. si
roc amplius legatum ab cosit
relictum anquid. nec iuc pribs
exstitit in pubes decessit ¶Inie¬
gato płib relicto si ꝑtesadiec

Expanded text:
quas pecunias legaui, quibus dies adpositus non est, annua bima trima die heres meus dare damnas esto': non enim hoc egisse testatorem, ut confirmaret quae inutilia sunt, sed ut diem utilibus in substituto ‹im›puberis scribsit, ut, si fuerit ab impubere inutiliter legatum substitu‹tu›s hoc debeat, si 'hoc amplius' legatum ab eo sit relictum aliquid nec ille patri heres exstiterit et decesserit. In legat
Abbreviated transcription (Latin):
o iegen irilciegitum est. qr re¬
miss ici exceptio uidetur. sicut
rristo atsid ꝙ honorana accoẽ
mͥ deẽctur si legetur mͥ. leg¬
accio ꝓ honorari. ¶Marceuꝰ¬

Expanded text:
o legem, utile legatum est, quia remissa exceptio uidetur, sicut Aristo ait id quod honoraria actione mihi debetur si legetur mihi, legactio pro honoraria. Marce
Abbreviated transcription (Latin):
puta si titio ⁊ suo pprio sine
pillari testo alii camdem re¬
legauit. qmͣ michi in suotes¬
testo iegauit. ¶ Si duob i
boi.e legarans exuatut ut i semet ipo ei legatũ
inũtilit uidetur. Ecoq ꝙ

Expanded text:
i Titio et seruo proprio sine pillari testamento alii eandem legauerit, quam mihi in suo testestamento legauit. Si duobus er heres institutus sit, a semet ipso ei legatum inutiliter uid
Abbreviated transcription (Latin):
qm̾ sundo ciriano destinarct
id q a diectum est erigi aicͥgit¬
anopõt ⁊ simir est causa a¬
iiuuonis. ⁊ marime sicralo a¬
gro qui fuit cius cum testin fa ce¬
ret ci partem adiec̃it q si po
uquid detraxit ⁊ iuii fundo. ⁊di¬
cat uidendum est utrum nec
amquoꝵ ꝑtem legatirurs sit¬
petiturus.an hoc mñ qi funcli¬

Expanded text:
ni destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentum faceret, eam partem adiecit. Quod si liquid detraxit et alii fundo adiecit, uidendum est, utrumne eam quoque partem legatarius petiturus
Abbreviated transcription (Latin):
iti ascriptum sit sic
cuim legaio bis simil hrs ei
dato uelut semel debeatur.
cidemduas qu̾atitates iscrip¬
sit. uł duos fundos mnutrin
debeatur.iait aristo unum
unum iudi segatum nam

Expanded text:
it adscriptum: 'si cui legauero bis, semel heres ei dato' uel 'ut semel debeatur', et eidem duas quantitates adscripserit uel duos fundos, an utrumque debeatur? et ait Aristo unum uideri legatum: nam
Abbreviated transcription (Latin):
ilis est. que efficit ut quib
ipis legare possumꝰ. corum
quoq siuis legarepossum.
uł modititom. uł in totum ad¬
emptom po̾t. s si sub alia ⁊ al¬
ia ꝯ ditor legatum. ad emptu̾
est uoissima id emptio sp¬
ectandaest. ¶Int̾dumtñm
legatis non postior s p̾cedcs
scripturaualet. Nam ⁊ siitar
scripsoꝙ titio infra legauo id
smonem quo p̃ sentialegata
data indiem ꝓferuntur. ⁊ p̃¬
ca q̃uoq scripta legata ꝑtiti̾s
plaicuit uoluntas gͦ facit qd̾
intestꝰ̃ scriptum u̾aicat.

Expanded text:
ilis est, quae efficit, ut quibus ipsis legare possumus, eorum quoque seruis legare possumuuel condicione uel in totum ademptione potest. sed si sub alia et alia condicione legatum ademptum est, nouissima ademptio spectanda est. interdum tamen in legatis non posterior, sed praecedens scriptura ualet: nam si ita scripsero: 'quod Titio infra legauero, sermonem, quo praesentia legata data in diem proferuntur, ad postea quoque scripta legata pertinere placuit. uoluntas ergo facit, quod in testamento scriptum ualeat.
Abbreviated transcription (Latin):
turqm̃ ꝙ deducto co ꝙ explen¬
de conditionis causa datum cit
minus mi uhi id cẽt traderct᷑ si
id pona sti dolo ⁊ culpabrdis
perient deu̾o fit lẽgͣita. Idito

Expanded text:
uod deducto eo, quod explendae condicionis causa datum esseminus ibi ubi id esset traderet, si id postea sine dolo et culpa heredis perierit, deterior fit leg
Abbreviated transcription (Latin):
cnoiegatum uł hrditisditar
tunc demũ exꝑsonaẽor fid̾io¬
missum uires capit. cum hus
ꝑ quos comod hr̾ditatis ułie¬
giti pr̃i domino ue

Expanded text:
ieno legatum uel hereditas datur, tunc demum ex persona ipsorum fideicommissum uires capit, cum ipsis, per quos commodum hereditatis uel legati patri dominoue
Abbreviated transcription (Latin):
dem Equis insundiuocabu¬
Lo crrau̾it ⁊ cornelianũ ꝓ senꝓ¬
manõ nõiau̾it delebitr sem¬
ꝓmanuss si in cõxͣpore crrauit.
non debebitur ꝙ si quiscumue¬
uet uestem iegare sup latilem.
ascripsit aum p̃utat iupiectus¬

Expanded text:
 quis in fundi uocabulo errauit et Cornelianum pro Semproniano nominauit, debebitur Sempronianus: sed si in corpore errauit, non debebitur. quod si quis, cum uellet uestem legare, suppellectilem adscribsit, dum putat suppe
Abbreviated transcription (Latin):
sidĩ ꝯmisso ꝯstituit eiusq rri
ratio euidens est ꝙ cadem res
sepius p̾stari non põt. ¶Et¬
ad edem sũma uolente test¬
atore multipuem põt s hoc i¬
ta erit accipiendum sinonc̾¬
tum corpusnũmoꝵ sepius
¶Tunc enim sundo legato ce
ꝑañdum credo. ¶S si pond̾
uuri uł argenti sepius sit re¬

Expanded text:
ideicommisso constituit. eiusque rei ratio euidens est, quod eadem res saepius praestari non potest, eadem summa uolente testatore multiplicari potest. Sed hoc ita erit accipiendum, si non certum corpus nummorum saepius sit tunc enim fundo legato esse comparandum credo. Sed si pondus auri uel argenti saepius sit re
Abbreviated transcription (Latin):
s ut pr iͦgm uidetur. adeo si
filio rogitus sit pr p̾ morte
suam ꝙ ad se ꝑuenit ex lega¬
touł ex hrdate filio rẽlictisit
estitu̾e. isq uiuo pre decedat
õmino prẽm id retemturu¬

Expanded text:
er rogari uidetur. et ideo si filio rogatus sit pater post mortem suam, quod ad se peruenit ex legato uel hereditate filio relictis, restituere isque uiuo patre decedat, omnimodo patrem id retenturu
Abbreviated transcription (Latin):
uignos priuignałq uocint.
ri mec pr̃. ego illiꝰ sũ geners ecͥ
magn̾dicitur uxoris mee aliꝰ
auis. ego ullĩ sum ꝓgener ⁊ rtͦ
pr̃meus uxori mee scc̾ est. hec il
cusmͥ mͥ uxorismet. auia e ego
illius sum ꝓgenerarctro mrinc
a uxoris mee̾ socrus c̃. illa huic
socns magna est uxor mea illi
ꝓnurus est pͥuignis est uxoris
mec filius exalio uiro natus ego
a libis quos exaliauxore habco
nou̾ca. dicitur lib̃i mei illi pri
atum sic enimꝰ laettor ab elena

Expanded text:
iunde priuignos priuignasque uocant. ris meae pater, ego illius sum gener: socer magnus dicitur uxoris meae auus, ego illius sum progener: et retro pater meus uxoris meae socer est, haec illcrus mihi uxoris meae auia est, ego illius sum progener: et retro mater mea uxoris meae socrus est, illa huic socrus magna est et uxor mea ill‹i› pronurus est. priuignus est uxoris meae filius ex alio uiro natus, egoa liberis, quos ex alia uxore habeo, nouerca dicitur, liberi mei illi priuatum: sic enim Helena
Abbreviated transcription (Latin):
agnatio uocatur uidel que ꝑi
iura int̾astines quoq u̾sintur
non. ilicnu est. hoc loco deasfin¬
es sut uiri iuxores. cognatidi¬
ctiab eo ꝙ dluc cognationes q̃
diu̾se int̾ se sint ꝑnuͣptias cop¬
ulantur.i.altã ad altius cognati¬
oms sinem accedit. ¶Numq
dugende affinitatis ca sit exn¬

Expanded text:
adgnatio uocatur, uidelicet quae per adgnatio uocatur, uidelicet quae per iura inter adfines quoque uersantur, n‹on› alienum est hoc loco de adfines sunt uiri et uxoris cognati, dicti ab eo, quod duae cognationes, quae diuersae inter se sunt, per nuptias copulantur et altera ad alterius cognationis finem accedit: namque coniungendae adfinitatis causa fit ex
Abbreviated transcription (Latin):
Item qui ꝙx fratrib patrucli¬
braut consobrinis aut ami¬
ttinis undiq ꝑ pagantur qui
pprie sobrins uocantur. ¶In
scͥptimo gradu qui multecc
possut ꝑ sonc exhiis que dixi¬
mus satis apparet amonẽdita¬
me sum̃ amouendi parentu
librroꝵq ꝑsonas semꝑ dupli¬
mat̾nos qmͣ pat̾nos in telligi¬
m̾. ¶Item nepotes neptes q̃
gradib suꝑͣ infra ꝙ sequemur
strũm iuis attinet. cum denatu¬
rali cognatoẽ queritur septimũ
gͣdum quis excedit quatinꝰ ultͣ
cum fere gradum rcrum natu¬
ra cognatoꝵ uitam consiste no
patitur. C̃ ꝯgnati ab eo dicĩp̾nt
Cognatois subitintia bipha¬
ria ipud romanos inteluigit᷑
nam qued̾a cognigioes nireci¬
te initurali. ⁊ cunli copulatur
cognatio. ⁊ quid̃ naturalis co¬
gnatio ꝑse sie cuuli cognati¬
onc intelligitur que ꝑscm̃in¬
is descencsit que uulgoube¬
ros peperit. Qiuilis aut ꝑ le q̾¬
natio lz ipa quoq ꝑse plenissime
hoc̃ nõie uocctur pprie tantum

Expanded text:
item qui ex fratribus patruelibus aut consobrinis aut amitinis undique propagantur, quae proprie sobrini uocantur. In septimo gradu quam multae esse possint personae, ex his quae diximus satis apparet. Admonendi tamen sumus parentium liberorumque personas semper duplmaternos quam paternos intellegemus, item nepotes neptesque gradibus supra infraque sequemurstrum ius attinet, cum de naturali cognatione quaeritur, septimum gradum quis excedit, quatenus ultra eum fere gradum rerum natura cognatorum uitam consistere non patitur.Cognati ab eo dici putan.Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure cite et naturali et ciuili copulatur cogn‹a›tio. et quidem naturalis cognatio per se sine ciuili cognatione intellegitur quae per feminas descendit, quae uolgo liberos peperit. ciuilis autenatio licet ipsa quoque per se plenissime hoc nomine uocetur, proprie tamen
Abbreviated transcription (Latin):
a suoꝵ dominis s. ad leges se¬
ruiles cognatoes noñ ꝑtinc̾t
Cognadois origo ⁊ ꝑfemin¬
as sols ꝯtingitꝰ frat enimẽ
a qui exeidem mĩr tantũ na¬
tus est. nam qui eumd̃ patrẽ
habent licet diu̾sas mrẽs aa
gnati sut parentes usq adtri
ellantur. ¶Item uibius adtri¬
nepotem uit̾ hos uocantur po¬

Expanded text:
um dicimus: sed ad leges serviles cognationes non pertinent. Cognationis origo et per feminas solas contingit: frater enim est et qui ex eadem matre tantum natus est: nam qui eundem patrem habent, licet diversas matres, etiam adgnati sunt. Parentes usque ad trellantur: item liberi usque ad trinepotem: ultra hos poster
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor ꝑsonas complecti¬
tre uinĩre.¶Auia mat̾na
i ea nupsit prituo peꝑit te
aut aiia patnatua nupsit
primõ peꝑit meego tibipa¬
truus sumut cum. idem euc¬
nit si mulieres alta altius fi¬
ulr ille filiũ eiꝰ cluxit illa fili¬
oeius nupsit qui ex pread o¬
lescentis natieru̾t crut ex in¬
atre puelle natosfris filios
illi cos patruos ⁊ amittas

Expanded text:
quattuor personas complectitre uel matre. auia paterna mea nupsit patri tuo, peperit te, aut auia paterna tua nupsit patri meo, pepe‹ri›t me: ego tibi patruus sum et tu mihi. id euenit, si mulieres altera alterius fimulier ille filiam eius duxerit, illa filio eius nupserit: qui ex patre adulescentis nati erunt, ex matre puellae natos fratris filios, illi eos patruos et amitas
Abbreviated transcription (Latin):
o pr̾amat̾ deorsum duo filiꝰ
afilia quitam aplures ce po¬
ssut. ¶Secundo gradu duo¬
detĩꝑsone. continentur hee
auus hac est pris amris pat̾
nichil disfert hic ab eo qui
re solet in hnis qui diũsis
parentib natisunt. ut qui
ico fr̾i fr̾ sit. in cuscognat᷑
nõ sit. ¶Pone mc frem¬

Expanded text:
orsum uersum duo filius et filia: qui tamen et plures esse possunt, Secundo gradu duodecim personae continentur hae. auus, hoc est patris et matris pater. nihil differt hic ab eo, quire solet in his, qui diversis parentibus nati sunt, ut qui meo fratri frater sit meus cognatus non sit. pone me fr
Abbreviated transcription (Latin):
Iani Cestata cognationudi¬
retro limitte in du̾asimcas se¬
patur quarum alti supior al¬
tĩ inferior ex suptriore aut scdo
gradutrasĩse linccpedent qs
om̃s lacciore ⁊ tractatu hĩto in
ubrum singuarem conteximꝰ¬

Expanded text:
ationum directo limite in duas lineas separantur, quarum altera superior, altera inferior: ex superiore autem et secundo gradu transuersae lineae pendent, quas omnes latiore tractatu habito in librum singularem contexim
Abbreviated transcription (Latin):
nis sũt parentis infenioris
ubis ex transu̾so suic. alatere
gdu incipit extransuso siue
incipit ascd̃o ¶Itaq in primo
gͣdu cognatois supioris ⁊i¬

Expanded text:
sunt parentes. inferioris liberi. ex transuerso siue a latere gradu incipit, ex transuerso siue incipit a secundo. itaque in primo gradu cognationis superioris
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. uiri soror glos dicitur
rsuid homerus significat hos¬
t̾clicte sint cxquib asfinitas cõ¬
umgitur. ¶Lib̾tiniub̾tineq
int̾se asfines ee possũt. In ad op¬
bus agnascitur. asfiuis aut co.
onino incor famil ncmo est.¬
¶Is cui aqua agnunt̾dictũ est
aut aliquo mo capite diminu¬
t̾ cit ita ut lib̾tatem ⁊ ciuitatem

Expanded text:
. viri soror glos dicitur,rsu idem Homerus significatinterdictae sint, ex quibus adfinitas coniungitur.Libertini libertinaeque inter se adfines esse possunt.In adopbus adgnascitur: adfinis autem ei omnino in ea familia nemo est.Is cui aqua et igni interdictum est aut aliquo modo capite deminutus est ita, ut libertatem et ciuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
puo oitẽi decẽssit. an aiuisro¬
manus qẽ utr̃oq casurit
ius ad cundi. nnre est. ut pos
.fa. sit posse. cum atquire h rd¬
itatem. iamdittue. curut
si suam ignoret.. cutionem id¬

Expanded text:
pud hostes decessit an civis Romanus, quoniam utroque casu est ius adeundi et in re est, ut possfamilias sit, posse eum adquirere hereditatem iam dictum est. cur autem, si suam ignoret condicio
Abbreviated transcription (Latin):
sũ tutela ut puta meo qui
psit. aurelio basso ĩ patroni
sub ute fidĩomissariam lib̾t¬
nc iuis patroniaquirant in
apud fratres remanebit ut
marcellus notat legittima
aut hr̾ditas ad sororem ꝑti
u etiam ea que salua ciuitatt
cotingit admiti nulla dub¬

Expanded text:
 tutela, ut puta in eo qui psit Aurelio Basso ius patronisubvertere fideicommissam libne ius patroni adquirant in apud fratres remanebit, ut Marcellus notat, legitima autem hereditas ad sororem pertli etiam ea, quae salva civitate contingit, amitti nulla dub
Abbreviated transcription (Latin):
nem nisiex magna Catie qͥs
spem suscẽssionis diminuat
nam si patrono tutela ñ sus¬
rit ꝯmissa potit ꝑ comͣpatro¬
num dampno. affici qui soł
rempupilli male aministr¬
at. ¶ Si legittimꝰ tutor cap¬
ite minĩtus sit. clicendum
est desun̾s eum et tutorem ⁊
locum ẽẽ iuditio tutele tut

Expanded text:
nem nisi ex magna causa, ne quis spem successionis deminuat: nam si patrono tutela non fuerit commissa, poterit per compatronum damno adfici, qui solus rem pupilli male administrat. Si legitimus tutor capite minutus sit, dicendum est desinere eum esse tutorem et locum esse iudicio tut
Abbreviated transcription (Latin):
qui sparent hanc bre susces¬
ionem hudem tuerentur ne¬
bona dilapidarentur.¶ Intd¬
umalibi est hrditas alibi:
tutela ut puta si sit consang¬
in filio tutela cͣͣftu ñ. s in¬

Expanded text:
qui sperarent hanc successionem, idem tuerentur bona, ne dilapidarentur. Interdum alibi est hereditas, alibi tutela, ut puta si sit consangi fili
Abbreviated transcription (Latin):
quo scit sctutorem datum si
cesset tutor suo ꝑiculo cessat
id enim acliuo marco consti¬
tutum est ut qui scit setutore
oatum nec excusatõm si qm̃
b̾t allegat intͣ temporã consti¬
tuta suo ꝑiculo cess ¶Suffi¬
cit tutorib ad plenam defẽ¬
sionem sine ip̃i iditium su¬
scipiant siue pupillus ip̃is
atutorib nec cogendi sunt
tutores eñiere ut defensores
solent igitur ucentia erit utr¬
um malunt ip̃i suscipere u¬
dicium in pupulum exibe̾ut
ip̃is actorib uiditium susci¬

Expanded text:
quo scit se tutorem datum si cesset tutor, suo periculo cessat: id enim a diuo Marco constitutum est, ut, qui scit se tutorem datum nec excusationem si quam habet allegat intra tempora praestituta, suo periculo cesset. Sufficit tutoribus ad plenam defensionem, siue ipsi iudicium suscipiant siue pupillus ipsis auctoribus, nec cogendi sunt tutores cauere. ut defensores solent, licentia igitur erit, utrum malint ipsi suscipere iudicium an pupillum exhibere, ut ipsis auctoribu
Abbreviated transcription (Latin):
dandam accionem iucdicati
semꝑ tutore. dempnato ni¬
si abstineatur. tunc enim nec
instutorem n inpupillum⁊
nec pignora tutoris capiend¬
a et̃ sepe rescriptum est impu¬

Expanded text:
dandam actionem iudicati semper tutore condemnato, nisi abstineatur: tunc enim nec in tutorem nec in pupillum. nec pignora tutoris capienda esse saepe rescriptum est. Ampl
Abbreviated transcription (Latin):
purauit merito q parentis
istrare uic solus administrit.
go hoñorarios appianisnec
hocͤ quoq prius excussĩt facu¬
ltatib euis qui gesserit con¬
ueniri oporte dati sunt cnum
quasi obsuatorcs ens ⁊ cus

Expanded text:
putauit, meritoque parentis trare, ille solus administret. go honorarios appellamus. hos quoque, excussis prius facultatibus eius qui gesserit, conueniri oportere: dati sunt enim quasi obseruatores actus
Abbreviated transcription (Latin):
be ⁊ ꝙ punum gestum est. Na
⁊ infuriosi curatorib neutili¬
tates funosimpediantur p̾tor
unieoꝵ. curitom decerent ratu¬
q habebit. ꝙ ꝑ eum sine dolo

Expanded text:
er unum gestum est: nam et in furiosi curatoribus, ne utilitates furiosi impediantur, praetor uni eorum curationem decernet ratumque habebit, quod per eum sine dolo
Abbreviated transcription (Latin):
eo ẽxigceos oportet. ⁊ solici¬
te curare qualit conu̾setur
⁊ si pecuia sit que deponi ꝓ¬
ossit curare ut depp̾itur⁊p
diumtur enim sibi quipu¬
tant honorariostutores o¬
nino non teneri tenentur
enim scłm e que supͣ bste¬
dims. ¶Quaus aut

Expanded text:
eo exigere eos oportet et sollicite curare, qualiter conversetur, et si pecunia sit, quae deponi possit, curare, ut deponatur ad diuntur enim sibi, qui putant honorarios tutores omnino non teneri: tenentur enim secundum ea quae supra ostendimus. Quamvis aut
Abbreviated transcription (Latin):
cris decessiss quid qd ad eu̾
ex bois ꝑueniss sororga pf¬
idi oͣmissum relictum erat
decessit postũma hede insti¬
tuta ⁊ substitutis alus. ques¬
itumest cum uxor defũñcti
pregnantem sedicat an so¬
rori ꝓcuratori ue eius sccłm
formam edicti uentrẽ in sp
Ip̃ Hoc edicto rectiaic
mulierem que in alium hac
possõm dolo malo strãstulit.
Non solum mulicrerem p¬
cor corcet uerum eumm quoq
incuuis potestate fuerit ea. sa

Expanded text:
eris decessisset, quidquid ad eum ex bonis peruenisset, sorori fideicommissum relictum erat, decessit postuma herede instituta et substitutis aliis: quaesitum est, cum uxor defuncti praegnatem se dicat, an sorori procuratoriue eius secundum formam edicti uentrem inspHoc edicto rectissime mulierem, quae in alium hanc possessionem dolo malo transtulit. non solum mulierem praetor coercet, uerum eum quoque in cuius potes
Abbreviated transcription (Latin):
pollicetur incos qmͣti
mt̾ pes fu̾it eius qui exꝑitur
Necessario p̾tor ad iecit. ut ꝗ
ꝑdolum uenit in posom co¬
gat᷑ur decede̾ coget ant eũ decec̾e
non p̾toria potestate uł man
us faciet sicum ꝑ̃ĩnt̾dictum¬
un̾ ui ad ius ordmarium re¬
misit. ¶ Int̾ estan̾t eius qui
expiturad missum aliumin
posso̾e si fuise. ñ fuissecum fo¬
ite bona fide fructus ꝑceptos
consumpsitꝰaut si p̾do uene¬
rit impossom aquo fructus
consequinon ꝑo sst. qrso u¬
endo noñ est. ¶Rec acͣclo ⁊ p̾
annum dabitur qr rei ht̃ꝑ

Expanded text:
pollicetur in eos, quanti interfuit eius qui experitur. Necessario praetor adiecit, ut, qui per dolum venit in possessionem, cogatur decedere: coget autem eum decedere non praetoria potestate vel manu us faciet, si eum  ad ius ordinarium remiserit.Interest autem eius qui experitur admissum alium in possessionem non fuisse, cum forte bona fide fructus perceptos consumpserit, aut si praedo uenerit in possessionem, a quo fructus consequi non possit, quia soluendo non est.Haec actio etiam post annum dabitur, quia rei habet
Abbreviated transcription (Latin):
sint. si mul suscessuri om̃iby
denuntiandum est. ¶ Qdꝑ
onem denegaturum eo ꝑti¬
negut si ꝑ rusticitatem aliq¬
uid fuit omissum ex husq̾
p̾tor s̾uari noluit. nõ obsit
ꝑtin. quale est enim siquid
exhus queltuit obsuanda
lo ꝑtu derogatorium esteiiꝰ
ꝙ ad carboniani decreti exem¬
plum compatum est. S hoc
aliqñ remitter p̾tord si ñ ma¬

Expanded text:
sint simul successuri, omnibus denuntiandum est.Quod auones denegaturum, eo pertinet, ut, si per rusticitatem aliquid fuerit omissum ex his quae praetor seruari uoluit, non obsit partui. quale est enim, si quid ex his, quae leuiter obseruanda partu derogatorium est eius, quod ad Carboniani decreti exemplum comparatum est.Sed hoc aliquando remittere praetor debet, si non m‹a