comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciliꝰ credi debuit: quã unꝰ
in corporee. ⁊ alt̾ius corporee
Nam si anima in sua naturañ
fallat᷑: in corporeã se ẽẽ cõpre¬
hendit. Multo magis incorpo¬
reũ ẽ u̾bũ dei. ie ꝑ hoc u̾bu
dei ⁊ anime credibilior debu¬
it eẽ ꝑmixtio. quã anime et
corporis. Sed hoc in nob̾ ipsis
exꝑim᷑ illud in xp̃o credere
iubem᷑. Si aut̃ utrũq nobis
parit̾ in exꝑtũ credendũ p̃ci¬
peret᷑:. qͥd hoꝵ citius credere¬
mus. Quomͦ ñ faterem᷑ duo in¬
corporea quã unũ corporeum
alterũq in corporeũ. facilius
potuisse misceri. Si tam̃ ñ in
iligne ad ista mixtionis uel miy¬
ture nom̃ admittit᷑. ꝓpt̾ con-¬
suetudinẽ corporaliũ rerum
longe alit̾ se habentiũ alit̾q
dei. patri coeternꝰ. ead ẽq uͥtus
et sapientia dei. a suꝑno fine
creature rationalis usq ad in¬
simnũ finẽ creature corporaliᷤᷤ
attingens fortit̾.: ⁊ disponens

Expanded text:
facilius credi debuit quam unius facilius credi debuit quam unius incorporeae et alterius corporeae. nam si anima in sua natura non fallatur, incorpoream se esse comprehendit; multo magis incorporeum est uerbum dei ac per hoc uerbi dei et animae credibilior debuit esse permixtio quam animae et corporis. sed hoc in nobis ipsis experimur, illud in Christo credere iubemur. si autem utrumque nobis pariter inexpertum credendum praeciperetur, quid horum citius crederemus? quo modo non fateremur duo incorporea quam unum incorporeum alterumque corporeum facilius potuisse misceri, si tamen non indigne ad ista mixtionis uel mixturae nomen admittitur propter consuetudinem corporalium rerum longe aliter se habentium aliterque ius, Patri coaeternus, eademque Virtus et Sapientia Dei , a superno fine creaturae rationalis usque ad infimum finem creaturae corporalis attingens fortiter, et disponens
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut una fieret persona
xp̃i. cũ hoc semel fieri opor¬
tuerit:. quasi racionẽ ipsi red¬
dant de reque cotidie fit.
quo mͦ misceat᷑ anima corpo¬
riut una ꝑsona fiat hominiᷤ.
Nã sic̃ in unitate ꝑsone anĩa
utit᷑ corpore ut homo sit. ita
in unitate ꝑsone ds̃ utit᷑ ho¬
mine ut xp̃c sit. In illa gͦ per¬
sona mixtura ẽ anime ⁊ cor¬
poris. in hac ꝑsona mixtura
dei ⁊ hominis : si tam̃ recedat
auditor a consuetudine corpoꝵ.
quo solent duo liquores ita miꝰ¬
ceri ut neutrũ seruet integͥ¬
tatẽ suã: quãquam ⁊ in ipsis
corporibꝰ aeri lux incorrupta
misceat᷑. Ergo ꝓsona hominiᷤᷤ.
mirtura ẽ anime ⁊ corporis.
Persona aut̃ xp̃i. mixtura ẽ
dei ⁊ hominis. Cũ enĩ u̾bum
dei ꝑmixtũ ẽ anime haben¬
ti corpꝰ: simul ⁊ animã susce¬
pit ⁊ corpus. Illud cotidie fit
ad ꝓcreandos homines. hoc
semel factũ ẽ ad liberandos
hominesͤ. eruntam̃ duarũ
rerũ incorporeaꝵ cõmixtio

Expanded text:
sit, ut una fieret persona sit, ut una fieret persona Christi, cum hoc semel fieri oportuerit, quasi rationem ipsi reddant de re, quae cotidie fit, quo modo misceatur anima corpori, ut una persona fiat hominis. nam sicut in unitate personae anima utitur corpore, ut homo sit, ita in unitate personae deus utitur homine, ut Christus sit. in illa ergo persona mixtura est animae et corporis, in hac persona mixtura est dei et hominis, si tamen recedat auditor a consuetudine corporum, qua solent duo liquores ita misceri, ut neutrum seruet integritatem suam, quamquam et in ipsis corporibus aeri lux incorrupta misceatur. ergo persona hominis mixtura est animae et corporis, persona autem Christi mixtura est dei et hominis; cum enim uerbum dei permixtum est animae habenti corpus, simul et animam suscepit et corpus. illud cotidie fit ad procreandos homines, hoc semel factum est ad liberandos homines. uerum tamen duarum rerum incorporearum commixtio
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ñ mirũ ds̃ facit in omĩbꝰ
creature motibꝰ: nisi consue¬
tudine cotidiana uiluissent:
Deniq quã multa usitata cal¬
cant᷑. que considerata stupen¬
turͤ. sic̃ ipsa uis seminũ quos
numeros habet ⁊ quã uiua-¬
ces: quã efficaces. quã latẽ¬
ter potentes. quã in paruo
magna molientes: qͥs ad eat
animo. qͥs ꝓmat eloqͥo. Ille
gͥ sibi sine semine oꝑatꝰ ẽ ho¬
minẽ. qͥ in rerũ natura sine
seminibꝰ oꝑat᷑ ⁊ semina. Ille
in suo corpore numeros tem¬
poꝵ mensurasq seruauit e¬
tatũ. qͥ sine ulla sui mutabi-¬
litate mutando contexit or¬
dinẽ scłoꝵ. Hoc enĩ creuit
in tẽpore. qͦd ceyit ex tẽpore.
Serbũ aut̃ in pͥncipio ꝑ qͦd
facta sũt tẽpora. tẽpus elegit
quo susciꝑet carnẽ: ñ tẽpori
cessit ut uerteret᷑ in carnem.
Homo qͥppe deo accessit: nõ
ds a se recessit. Sic aũt qͥdã
reddi sibi rationẽ flagitant.
qͦ modo ds homini ꝑ mixtꝰ

Expanded text:
autem non mirum deus facit in omnibus autem non mirum deus facit in omnibus creaturae motibus, nisi consuetudine cotidiana uiluissent? denique quam multa usitata calcantur, quae considerata stupentur! sicut ipsa uis seminum quos numeros habet, quam uiuaces, quam efficaces. quam latenter potentes, quam in paruo magna molientes, quis adeat animo, quis promat eloquio? ille igitur sibi sine semine operatus est hominem, qui in rerum natura sine seminibus operatur et semina; ille in suo corpore numeros temporum mensurasque seruauit aetatum, qui sine ulla sui mutabilitate mutando contexit ordinem saeculorum. hoc enim creuit in tempore, quod coepit ex tempore; uerbum autem in principio, per quod facta sunt tempora, tempus elegit, quo susciperet carnem, non tempori cessit, ut uerteretur in carnem; homo quippe deo accessit. non deus a se recessit. Sic autem quidam reddi sibi rationem flagitant, quo modo deus homini permixtus
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ qͥdã heretici ꝓuerse mirã-¬
do eiꝰ laud andoq uirtutẽ. na¬
turã humanã in eo prorsus ag-¬
noscere noluerunt. ubi ẽ om¬
nis gr̃e cõmendatio qua sal¬
uos facit credentes in se ꝓfun¬
dos thesauros sapientie. ⁊ sci-¬
entie cõntinens: ⁊ fide imbu¬
ens m̃tes quas ad et̾nã contẽ¬
placionẽ ueritatis in cõmuta¬
bilis ꝓuehat. Ed si om̃ps ho¬
minẽ ubicũq formatũ. ñ ex
mat̾no ut̾o crearet. sed re-¬
pentinũ inferret aspectibus :
Cuid si nullas ex paruulo in
iuuentutẽ imutaret etates:
nullos cibos. nullos caꝑet som¬
nos. Nonne opinionẽ confir-¬
maret erroris. nec hominẽ
uerũ suscepisse ullo modo
crederet᷑ . Et dũ omĩa mira¬
bilit̾ facitꝰ. auferret qͦd mi¬
sericorditer fecit. Nunc uͦ ita
inter dm̃ ⁊ hominẽ mediator
apparuit.: ut in unitate ꝑsone
copulans utrãq naturã. ⁊ soli¬
ta sublimaret insolitis: et in¬
solita solitis tẽperaret. Quid

Expanded text:
tamen quidam haeretici peruerse mirantamen quidam haeretici peruerse mirando eius laudandoque uirtutem naturam humanam in eo prorsus agnoscere noluerunt, ubi est omnis gratiae commendatio, qua saluos facit credentes in se profundos thesauros sapientiae et scientiae continens et fide inbuens mentes, quas ad aeternam contemplationem ueritatis incommutabilis peruehat. quid, si omnipotens hominem ubicumque formatum non ex materno utero crearet, sed repentinum inferret aspectibus? quid, si nullas ex paruulo in iuuentam mutaret aetates, nullos cibos, nullos caperet somnos? nonne opinionem confirmaret erroris nec hominem uerum suscepisse ullo modo crederetur et, dum omnia mirabiliter facit, auferret, quod misericorditer fecit? nunc uero ita inter deum et homines mediator apparuit, ut in unitate personae copulans utramque naturam et solita sublimaret insolitis et insolita solitis temperaret. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudo uirtutis eiꝰ que
nullas in angusto sentit an¬
gustias. uterũ uirginalẽ non
aduenticio sed indigena pu¬
erꝑio fecundauit. ipsa sibi
animã rationalẽ ⁊ ꝑ eand em
etiã corpꝰ humanũ totũq om¬
nino hominẽ in meliꝰ mutan¬
dum. nullo modo in deteriꝰ
mutata coaptauit. nom̃ hu¬
manitatis ab eo dignant᷑ assu¬
mens. diuinitatis ei largiter
tribuens. Iysa uirtus ꝑ iniuo¬
lata matͥs uirginea iuscera mem¬
bra infantis eduxit:. que poslea
ꝑ clausa ostia m̃bra niuenis
introduxit. Hic si ratio que¬
rnꝰ. ñ erit mirabile. si exem-¬
plũ poscit᷑. ñ erit singulare.
Demꝰ deo aliqͥd posse: qͦd noᷤᷤ
fateam᷑ inuestigare ñ posse.
In talibꝰ rebꝰ tota ratio facti ẽ
potentia facientis. Iam illud
qͦd insomnos soluit᷑. ⁊ cibo ali¬
tur. ⁊ om̃s humanos sentit af-¬
fectꝰ. hominẽ ꝑsuad et homini-¬
bus:. quẽ ñ consũpsit utiq. sed
aisũpsit. Ecce sic factũ ẽ: et

Expanded text:
magnitudo uirtutis eius, quae magnitudo uirtutis eius, quae nullas in angusto sentit angustias, uterum uirginalem non aduenticio sed indigena puerperio fecundauit; ipsa sibi animam rationalem et per eandem etiam corpus humanum totumque omnino hominem in melius mutandum nullo modo in deterius mutata coaptauit nomen humanitatis ab eo dignanter adsumens, diuinitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus per inuiolata matris uirginea uiscera membra infantis eduxit, quae postea per clausa ostia membra iuuenis introduxit. hic si ratio quaeritur, non erit mirabile; si exemplum poscitur. non erit singulare. demus deum aliquid posse, quod nos fateamur inuestigare non posse. in talibus rebus tota ratio facti est potentia facientis. Iam illud, quod in somnos soluitur et cibo alitur et omnes humanos sentit affectus, hominem persuadet hominibus, quem non consumpsit utique, sed adsumpsit. ecce sic factum est et
Abbreviated transcription (Latin):
bũ dei ꝓmanens ñ exhibet
rebꝰ: lit quẽ admodũ hoc si¬
mul audit᷑ etiã a singulis ro¬
tum. ita illud simul ubiq sit
totũ. Non itaq metuendum
ẽ corpusculũ infantie. ne in
illo tantus ds̃ angustias pas-¬
sus ẽẽ uideat᷑. Neq em̃ mole
sed uirtute magnꝰ ẽ ds̃. qͥ ꝓui¬
dentia sua meliorẽ sensum ma¬
gis formiculis ⁊ apiculis dedit
quã asinis ⁊ camelis. qͥ ex gra¬
no minutissimo seminis tantã
ficulnee arboris magnitudi¬
nẽ creat. cũ ex multo maion¬
bus seminibꝰ longe minora nis¬
ta nascant᷑. qͥ pupillã tã par¬
uã ditauit acie. qua ꝑ oculs
emicante in ictu tẽporis celi
ꝓpe dimidiũ lustraret᷑. qͥ ex
puncto ⁊ qͣsi centro cerebri
sensus omnes qͥnaria distribu¬
tione diffudit. qͥ corde mem¬
bro tam eriguo. uitalẽ motũ
ꝑ corporis cuncꝰta dispensat.
his atq huiꝰmodi rebꝰ insin¬
ans magna de minimis. qͥ ñ
ẽ paruus in paruis. Ipsa enĩ

Expanded text:
bum dei permanens non exhibet bum dei permanens non exhibet rebus, ut, quem ad modum hoc simul auditur etiam a singulis totum, ita illud simul ubique sit totum? Non itaque metuendum est corpusculum infantiae, ne in illo tantus deus angustias passus esse uideatur. neque enim mole sed uirtute magnus est deus, qui prouidentiae similiorem sensum magis formiculis et apiculis dedit quam asinis et camelis, qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex multo maioribus seminibus longe minora multa nascantur, qui pupulam tam paruam ditauit acie, qua per oculos emicante in ictu temporis caelum prope dimidium lustraretur, qui ex puncto et quasi centro cerebri sensus omnes quinaria distributione diffundit, qui corde, membro tam exiguo, uitalem motum per corporis cuncta dispensat his atque huius modi rebus insinuans magna de minimis, qui non est paruus in paruis. ipsa enim
Abbreviated transcription (Latin):
nit aut̃ cũ manifestat᷑. ⁊ cũ
occultat᷑ abscedit. Adẽ ta¬
men siue occultũ. siue ma¬
nifestũ. sic̃ lux ad est occuli
et uidentis ⁊ ceci. Sed uidẽ¬
ti adẽ p̃sentiꝰ. ceco uͦ absen¬
t. Ad est ⁊ uox audientibꝰ
auribꝰ: adẽ etiã surdis. sed
illis patet. istas latet. Q uid
aut̃ mirabiliꝰ quã id qͦd acci-¬
dit in uocilꝰ nr̃is uerbisq
sonantibꝰ. mͥ re scilicet rap¬
tim transitoria. Cũ enĩ loqͥ¬
mur: ne secunde qͥdẽ sillabe
locus ẽ. nisi pͥma sonare desti¬
terit. Et tam̃ si unus ad sit
auditor. totũ audit qͦd dici-¬
mus. Et si duo adsint.: tantun¬
dẽ ambo audiunt. qͦd ⁊ sin¬
gulis totũ ẽ. Et si audiat mul¬
titudo silens. ñ int̾ se particu¬
latĩ cõminuũt sonos tanquã
cibos: sed omne qͦd sonat et
omnibꝰ totũ ẽ ⁊ singulis totũ.
Itane iã ñ illud ẽ potiꝰ incre¬
dibile. si uerbũ hominis tran¬
siens qͦd exhibet auribꝰ. uer-¬

Expanded text:
nit autem, cum manifestatur, et, cum nit autem, cum manifestatur, et, cum occultatur, abscedit. adest tamen siue occultum siue manifestum, sicut lux adest oculis et uidentis et caeci; sed uidenti adest praesens caeco uero absens. adest et uox audientibus auribus, adest etiam surdis; sed illis patet, istis latet. quid autem mirabilius quam id, quod accidit in uocibus nostris uerbisque sonantibus in re scilicet raptim transitoria? cum enim loquimur, ne secundae quidem syllabae locus est, nisi prima sonare destiterit, et tamen, si unus adsit auditor, totum audit, quod dicimus, et, si duo adsint, tantundem ambo audiunt, quod et singulis totum est, et, si audiat multitudo silens, non inter se particulatim comminuunt sonos tamquam cibos, sed omne, quod sonat, et omnibus totum est et singulis totum. itane iam non illud est potius incredibile, si, uerbum hominis transiens quod exhibet auribus, uer
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ibi ẽ: aut sentit ⁊ ubiñ
uiuit. aut uiuit ⁊ ubi ñ est.
Hec omina mira sũt. Nichil
hoꝵ affirmari sine quadã
uelut absurditate potest:
et de sensu loqͥm᷑ morticino
Quid gͥ ẽ ipsa anima preter
corporis sensum. id ẽ in m̃te
qua ista considerat. Neq enĩ
sensu corporis de ipsis sensibꝰ
corporis iudicat. Et putamꝰ
nob̾ de omĩpotentia dei incre¬
dibile aliqͥd dici. cũ dicitur
uerbũ dei ꝑ qͦd facta sũt om¬
nia sic assũpsisse corpus ex uͥ¬
gine. ⁊ sensibꝰ apparuisse mor¬
talibꝰ. ut in mortalitatẽ suã
ñ corruperit. ut et̾nitatem
ñ mutauerit: ut potestatẽ ñ
minuerit᷑. ut ad ministracio¬
nẽ mundi ñ deseruerit. lit
a sinu patris id ẽ a secreto qͥ
cũ illo ⁊ in illo ẽ ñ recesserit:
Serbũ dei sic intellige per
qͦd facta sũt omĩa. ñ ut eiꝰ
trãsire aliqͥd cogites. ⁊ ex
futuro p̃teritũ fieri. Manet
sicuti ẽͥ ⁊ ubiq totũ ẽ. ue¬

Expanded text:
etiam ibi est aut sentit, et ubi non etiam ibi est aut sentit, et ubi non uiuit, aut uiuit, et ubi non est. haec omnia mira sunt; nihil horum adfirmari sine quadam uelut absurditate potest et de sensu loquimur morticino. quid igitur est ipsa anima praeter corporis sensum, id est in mente, qua ista considerat? neque enim sensu corporis de ipsis sensibus corporis iudicat. et putamus nobis de omnipotentia dei incredibile aliquid dici, cum dicitur uerbum dei, per quod facta sunt omnia, sit adsumpsisse corpus ex uirgine et sensibus apparuisse mortalibus, ut inmortalitatem suam non corruperit, ut aeternitatem non mutauerit, ut potestatem non minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu patris, id est a secreto, quo cum illo et in illo est, non recesserit! Verbum dei sic intellege, per quod facta sunt omnia, non ut eius transire aliquid cogites et ex futuro praeteritum fieri. manet, sicuti est, et ubique totum est. ue
Abbreviated transcription (Latin):
conspicuo qͥ uisus dicit᷑ Aitẽ¬
de et auditũ. Nam ⁊ ipse se
foras quodã mͦ diffundit a cał¬
ne ᷤ. nde enĩ dicimꝰ. foris so¬
nat. hisi ibi sentiamꝰ ubi sonal
Ergo ⁊ illic extra carnẽ nrã
uiuimꝰ: An sentire possumꝰ
et ubi ñ uiuimꝰ: eũ sepsuer
sine uita eẽ ñ possit᷑. Ceteri
rres sensus apud se ipsos seu¬
ciuint: quaĩus de olfatu pos¬
st ineũq dubitari. De gustu
aut atq cactu nulla contro¬
uersia ẽ. qͦd̾ ea que gustamꝰ
et tangimꝰ. ñ alibi quã in nr̃a
carne sentimꝰ. Proinde isti treᷤ
sensus ab hac consideratione
semoueant᷑. Uisus auditusq
afferunt mirabilem questi¬
onẽ. aut quomͦ anima senti-¬
at ubi ñ unit: aut quomͦ
uiuat ubi ñ ẽ. Neq enĩ nisi
in carne sua ẽ. Sentit aũt
etiã p̃ter carnẽ suã. Ibi qͥpe
sentit ubi uidet:. qͥa ⁊ ude¬
re sentire ẽ. Ibi sentit ubi au¬
dit. qͥa ⁊ audire sentire ẽ.
Aut gͦ ⁊ ibi uiuit. ac per hoc

Expanded text:
conspicuo, qui uisus dicitur? adtenconspicuo, qui uisus dicitur? adtende et auditum. nam et ipse se foras quodam modo diffundit a carne. unde enim dicimus: Foris sonat\', nisi ibi sentiamus, ubi sonat? ergo et illic extra carnem nostram uiuimus. an sentire possumus, et ubi non uiuimus, cum sensus sine uita esse non possit? Ceteri tres sensus apud se ipsos sentiunt, quamuis de olfactu possit utcumque dubitari. de gustu autem atque tactu nulla controuersia est, quod ea, quae gustamus et tangimus, non alibi quam in nostra carne sentimus. proinde isti tres sensus ab hac consideratione semoueantur. uisus auditusque adferunt mirabilem quaestionem, aut quo modo anima sentiat, ubi non uiuit, aut quo modo uiuat, ubi non est. neque enim nisi in carne sua est; sentit autem etiam praeter carnem suam. ibi quippe sentit, ubi uidet, quia et uidere sentire est; ibi sentit, ubi audit, quia et audire sentire est. aut ergo et ibi uiuit ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
neq sine corporeis instrum̃-
tis ⁊ quasi uasis atq organis
uidemꝰ. audimꝰ. cet̾isq tribu᷑
utimꝰ sensibꝰ. Intendat hec a¬
nima rationalis: ⁊ sensus cor¬
poris ñ sensibus corporis. sed
ipsa m̃te atq ratione consi.¬
deret. Certe sentire homo
ñ potest nisi uiuatꝰ. Uiuit aut
in carne: ante quã morte u¬
trũq dirimat᷑. Quomͦ gͥ ani¬
ma que sũt extra carnẽ suã
sentit᷑. que ñ nisi in carne sua
uiuit᷑. An ñ ab eiꝰ carne lon¬
gissime absũt sidera in celoͦ
An in celo ñ uidet solẽͦ An
sentire ñ ẽ uidere. cũ sit in
qͥnq sensibꝰ excellentior ce¬
teris uisus. An ⁊ in celo uunt
qͥa ⁊ in celo sentit.⁊ sensus
eẽ ñ potest. ubi uita ñ ẽ ͤ An
sentit ⁊ ubi nͨ uiuit. qͥa cum
in sua tantũ carne uiuat. sen¬
tit etiã in his locis que pret
eiꝰ carnẽ continent ea que tan¬
git aspectu ᷤ. Widesne quantũ
sit hoc latebrosũ in sensu iã

Expanded text:
neque sine coneque sine cotis et quasi uasis atque organis uidemus, audimus ceterisque tribus utimur sensibus. intendat haec anima rationalis et sensus corporis non sensibus corporis sed ipsa mente atque ratione consideret. certe sentire homo non potest, nisi uiuat; uiuit autem in carne, antequam morte utrumque dirimatur. quo modo igitur anima, quae sunt extra carnem suam, sentit, quae non nisi in carne sua uiuit? an non ab eius carne longissime absunt sidera in caelo? an in caelo non uidet solem? an sentire non est uidere, cum sit in quinque sensibus excellentior ceteris uisus? an et in caelo uiuit, quia et in caelo sentit et sensus esse non potest, ubi uita non est? an sentit, et ubi non uiuit, quia, cum in sua tantum carne uiuat, sentit etiam in his locis, quae praeter eius carnem continent ea, quae tangit aspectu? uidesne, quam sit hoc latebrosum in sensu tam
Abbreviated transcription (Latin):
ds implere dicit᷑ mundũ ue-¬
lut aqua. uelut aer. uel ut
ipsa lux. ut minore sui parte
minorẽ mundi partẽ impleat.
et maiorẽ maiore. Nouit ubi-¬
q totꝰ ẽẽ: ⁊ nullo contineri
loco. Nouit uenire. ñ recedẽ¬
do ubi erat: nouit abire. ñ
deserendo quo uenerat. Mi-¬
rat᷑ hoc mens humana. ⁊ qͥa
ñ capit. fortasse nec credit.
Se ipsã pͥmitꝰ mirata miret᷑.
se ipsã paululũ si potest a
corpore attollat. ⁊ ab eis re¬
bus quas solet sentire ꝑcor¬
pus: ⁊ uideat ipsa qͥd sit que
uitit᷑ corpore. Sed forte non
potest. Magni qͥppe ingenii
ẽ ut ait qͥdã. seuocare men-¬
tẽ a sensibꝰ: ⁊ cogitationẽ a
consuetudine abdiicere. Iyso ᷤᷤ
gͦ corporis sensus aliquanto
insuetius ⁊ uigilantiꝰ ꝑscru¬
tet᷑. Sũt certe quinqͥꝑtiti cor¬
poris sensus. qͥ nec sine corpo¬
re nec sine anima ẽẽ possũt:
qͥa neq sentire ẽ nisi uiuen-¬
tis. qͦd ab anima ẽ corpori.

Expanded text:
deus implere dicitur mundum uedeus implere dicitur mundum uelut aqua, uelut aer, uelut ipsa, lux, ut minore sui parte minorem mundi partem impleat et maiore maiorem. nouit ubique totus esse et nullo contineri loco; nouit uenire non recedendo, ubi erat; nouit abire non deserendo, quo uenerat. Miratur hoc mens humana et, quia non capit, fortasse nec credit. se ipsam primitus scrutata miretur, se ipsam paululum, si potest, a corpore attollat et ab eis rebus, quas solet sentire per corpus, et uideat ipsa, quid sit, quae utitur corpore. sed forte non potest; \'magni\' quippe \'ingenii est\', ut ait quidam, \'seuocare mentem a sensibus et cogitationem a consugo corporis sensus aliquanto insuetius, et vigilantius perscrutetur. Sunt certe quinque partiti corporis sensus, qui nec sine corpore, nec sine anima esse possunt: quia neque sentire est nisi viventis, quod ab anima est corpori;
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ. ͤ emendũ ad rẽ potius quã
reqͥris. Ubi pͥmũ scire te uolo
ñ hoc xp̃ianã habere doctri-¬
nã. qͦd ita ds̃ infusus sit car-¬
ni qua ex uirgine nasceretur:
ut curã gubernande uniuer¬
sitatis uel deseruerit uel a¬
miserit. uel ad illud corpus¬
culũ qͣsi contracꝰtã collectamq
transtulerit. Hominũ iste sen¬
sus ẽ. nichil nisi corpora ualen¬
tiũ cogitare: siue ista crassiora
sic̃ sũt humor atq humꝰ. siue
subtiliora sic̃ aeris ⁊ lucis. sed
merabiles partes aliud alibi
habeat necesse ẽ. ⁊ quantũ-¬
cũq sit corpus seu quantu¬
lũcumq corpusculũ. loci oc¬
cupet spaciũ. eundẽq locũ
sic impleat. ut in nulla eius
parte sit totũ. Ae ꝑ hoc den¬
sari atq rarescere. contrahi
et dilatari. in mimitias de te¬
ri ⁊ grandescere in molem.
ñ nisi corporũ ẽ. Longe aliud
ẽ anime natura quã corp oriᷤ.
Quanto magis dei. qͥ creator
ẽ ⁊ anime ⁊ corporis. Non sic

Expanded text:
ra? ueniendum ad rem potius, quam ra? ueniendum ad rem potius, quam requiris. ubi primum scire te uolo non hoc Christianam habere doctrinam, quod ita sit deus infusus carni, qua ex uirgine nasceretur, ut curam gubernandae uniuersitatis uel deseruerit uel amiserit uel ad illud corpusculum quasi contractam collectamque transtulerit. hominum iste sensus est nihil nisi corpora ualentium cogitare siue ista crassiora, sicut sunt humor atque humus, siue subtiliora sicut aeris et lucis, sed am per innumerabiles partes aliud alibi habeat necesse est et, quantumcumque sit corpus seu quantulumcumque corpusculum, loci occupet spatium eundemque locum sic impleat, ut in nulla eius parte sit totum. ac per hoc densari atque rarescere, contrahi et dilatari, in minutias deteri et grandescere in molem non nisi corporum est. longe aliud est animae natura quam corporis; quanto magis dei, qui creator est et animae et corporis! non sic
Abbreviated transcription (Latin):
ati exuas : ac de me mͥ magis
quã ulli altericredas. si mͥ di-¬
lectionis uicẽ reddis. Canta ẽ
enĩ xp̃ianaꝵ. ꝓfunditas litte¬
rarũ: ut in eis cotidie ꝓficerẽ.
si eas solas ab ineunte puerici¬
a usq ad decrepitã senecꝰtutẽ
maximo otio. sĩmo studio. me¬
liore ingenio conarer ad disce¬
re. Non qͦd ad ea que necessari¬
a sũt saluti tanta in eis ꝑueni-¬
atur difficultate. ͥ sed cũ qͥsq
ibi fidẽ tenuerit. sine qua pie
recteq ñ uiuit᷑ . tã multa tãq
multiplicibꝰ mysterioꝵ. umbra¬
culis opacata. intelligenda ꝓ-¬
ficientibꝰ restant. t̾antaq non
solũ in u̾bis qͥbꝰ ista dicta sut.
uerũ etiã in rebꝰ que intelligẽ¬
de sũt. latet altitudo sapien¬
tieꝰ. ut annosissimis. acutissi¬
mis. flagrantissimis cupidita-¬
te discendi. hoc contingat qͦd
sadẽ scriptura quodã loco h¬
abet: cũ consũmauerit homo
tunc incipiet. Sed qͥd hinc plu¬

Expanded text:
atque exuas ac de me mihi magis atque exuas ac de me mihi magis quam ulli alteri credas, si mihi dilectionis uicem reddis. tanta est enim Christianarum profunditas litterarum, ut in eis cotidie proficerem, si eas solas ab ineunte pueritia usque ad decrepitam senectutem maximo otio, summo studio, meliore ingenio conarer addiscere, non quo ad ea, quae necessaria sunt saluti, tanta in eis perueniatur difficultate, sed, cum quisque ibi fidem tenuerit, sine qua pie recteque non uiuitur, tam multa tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis opacata intellegenda proficientibus restant tantaque non solum in uerbis, quibus ita dicta sunt, uerum etiam in rebus, quae intellegendae sunt, latet altitudo sapientiae, ut annosissimis, acutissimis, flagrantissimis cupiditate discendi hoc contingat, quod eadem scriptura quodam loco habet: Cum consummauerit homo, tunc incipit. Sed quid hinc plu
Abbreviated transcription (Latin):
affectꝰ mortaliũ senserit᷑. neo
ullis cõpetentibꝰ signis clarue¬
rint tante maiestatis indicia
qm̃ larualis illa purgatio. de¬
biliũ cure. reddita uita de fun¬
ctis. si ⁊ alios cogitemꝰ deo par¬
ua sũt. Hanc scribis in quodã
conuentu amicoꝵ. ab uno ex
multis qͥ ad erant illatã ẽẽ que¬
stionẽ: uos aut̃ interuenisse
ulteriꝰ inqͥrenti. solutũq con¬
uentũ ad potioris ꝑitie meri¬
ta distulisse: ne dũ incautius
secreta temerant᷑. in culpam
defiecteret error innocuus.
Deinde ad me litterarũ tuaꝵ
dirigis intentionẽ: ⁊ post hãc
imꝑitie confessionẽ admones.
ut a partibꝰ nr̃is qͥd desideret᷑
agnoscam. Adiungis etiã int̾¬
esse fame mee ut quesita noue¬
ritis : qͦd utcũq absq decrim̃¬
to cultꝰ diuinim aliis sacerido¬
tibus tolerat᷑ inscitia. at cum
facile presũptam queso depe.¬
nas: eũq animũ quãuis erga
me beniuolentissimũ soluas

Expanded text:
affectus mortalium senserit nec affectus mortalium senserit nec ullis competentibus signis claruerint tantae maiestatis indicia, quoniam larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis, si et alios cogitemus, deo parua sunt. hanc scribis in quodam conuentu amicorum ab uno ex multis, qui aderant, inlatam esse quaestionem, uos autem interuenisse ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulisse, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. Deinde ad me litterarum tuarum dirigis intentionem et post hanc inperitiae confessionem admones, ut, a partibus nostris quid desideretur, agnoscam. adiungis etiam interesse famae meae, ut quaesita noueritis, quod utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia, at cum facile praesumptam quaeso deponas eumque animum quamuis erga me beniuolentissimum soluas
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Ingeniũ qͥppe ⁊ eloqͥum
tuũ tam excellens tamq lu¬
culentũ ꝓdesse debet etiam
cet̾is:. contra quoꝵ. tarditatẽ
seu ꝑuersitatẽ con uenientis¬
sime defendenda ẽ tante gr̃e
dispensatio. quã suꝑbe ani¬
mule nichilipendunt. que
nimiᷤᷤ affectant plurimũ pos-¬
se:⁊ ad sua uicia sananda uł
etiã frenanda nichil possunt.
Queris gͥ utrũ mundi dñs et
rector intemerate femine coꝑ-¬
puᷤ impleuerit: ꝑtulerit decẽ
mensiũ longa fastidia. mater
et tam̃ uirgo enixa sit sollem¬
nitate pariendi. ⁊ post hec uͥ¬
ginitas inuiolata ꝑmanserit:
utrũ intra corpusculũ uagien¬
tis infantie latuerit. cui par
uix putat᷑ uniu̾sitas: p̃assus fu¬
erit puerilitatis annos: adole¬
uerit. iuuentute solidatꝰ sit
tam diu a sedihꝰ suis ab fuerit
ille regnator. atq in unũ cor¬
pusculũ totius mundi cura
translata sit: deinde in som¬
nos resolutꝰ sit cibo alitus. bĩs

Expanded text:
tis. ingenium quippe et eloquium tis. ingenium quippe et eloquium tuum tam excellens tamque luculentum prodesse debet etiam ceteris, contra quorum tarditatem seu peruersitatem conuenientissime defendenda est tantae gratiae dispensatio, quam superbae animulae nihili pendunt, quae nimis affectant plurimum posse et ad sua uitia sananda uel etiam frenanda nihil possunt. Quaeris igitur, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas inuiolata permanserit; utrum intra corpusculum uagientis infantiae latuerit, cui par uix putatur uniuersitas, passus fuerit puerilitatis annos, adoleuerit, iuuentute solidatus sit; tam diu a sedibus suis afuerit ille regnator atque in unum corpusculum totius mundi cura translata sit; deinde in somnos resolutus sit, cibo alitus, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
¶Oillustri ⁊ me¬
rito insigni et pre¬
stantissimo filio uo-¬
lusiano. augustmꝰ in dño salutẽ.
Legilitteras tuas: in qͥbus uidi
magni cuiꝰdã dialogi specimen.
laudabili breuitate cõp̾hensũ.
Respondere gͥ debui:. nec pro
dilatione aliquid excusationiᷤ
opponere. Accidit enĩ opor¬
tune. ut ab alienis negotiis mͥ
aliqͣntulũ uacaret. Quibꝰ aut̃
dictandis hoc ociũ statueram
impendere. paululũ distuli
nequaquã iustũ ẽẽ arbrtratꝰ.
ut quẽ ad querendũ exhortatꝰ
ipse fuerã. differrẽ querentẽ.
grãm ministramꝰ. cũ tua uerba
legerit. ita te uelit docꝰtrina
instrui xp̃iana᷑ : ut tibi tantũ
sufficiat ad salutẽ. ñ huiꝰ uite
quã uaporis eẽ simillimã tan¬
tillũ apparentis. ⁊ ilico uanes¬
centis atq ꝑeuntis. sermͦdiui¬
nus ad monere curauit: sed
illã salutẽ ꝓpt̾ quã adipiscẽ¬
dã ⁊ in et̾m̃ obtinendã xp̃i¬
ani sumꝰ Parũ ẽ gͦ nob̾ sic te
instrui. ut tͥ sit liberando sa¬

Expanded text:
INLUSTRI ET MERITO INSIGNI ET PRAESTANTISSIMO FILIO VOLUSIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Legi litteras tuas, in quibus uidi magni cuiusdam dialogi specimen laudabili breuitate comprehensum. respondere igitur debui nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum uacaret. quibus autem dictandis hoc otium statueram inpendere, paululum distuli nequaquam iustum esse arbitratus, ut, quem ad quaerendum exhortatus ipse fueram, differrem quaerentem. gratiam ministramus, cum tua uerba legerit, ita te uelit doctrina instrui Christiana, ut tibi tantum sufficiat ad salutem non huius uitae, quam uaporis esse simillimam tantillum apparentis et ilico uanescentis atque pereuntis sermo diuinus admonere curauit, sed illam salutem, propter quam adipiscendam et in aeternum obtinendam Christiani sumus? parum est ergo nobis sic te instrui, ut tibi sit liberando sa
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓrimi caritas. Incolum mẽ
feliciorẽq te miscdissima dei
omĩpotentia tueat᷑. dnẽ illuᷤ¬
tris ⁊ merito in signis ac pre¬
stantissime fili. Scĩssimã et
in xp̃o dignissime honorandã
matrẽ. cuiꝰ ꝓ te p̃ces ds̃ axau¬
diat: ꝓ meritis ur̃is officiosi¬
ssime salito. Sc̃s fr̃ et coep̃s

Expanded text:
et proximi caritas. incolumem et proximi caritas. incolumem felicioremque te misericordissima dei omnipotentia tueatur, domine inlustris et merito insignis ac praestantissime fili. sanctam et in Christo dignissime honorandam matrem, cuius pro te preces deus exaudiat, pro meritis uestris officiosissime saluto. sanctus frater
Abbreviated transcription (Latin):
mouent. uel aliquando di¬
utiꝰ uersari qͦd queris. ut
quantũ fieri ꝑ tales quales
sumꝰ potest. ñ remaneat du-¬
bitationis nubilũ qͦd obstet
lumini ueritatis. Scio enĩ
excellentiã tuã quoriudã
perpeti obstinatissimas con-¬
tradictiones: qͥ ꝓpt̾ea putãt
uel putari uolunt xpĩanã
doctrinã utilitati ñ conue¬
nire reipublice. qͥa nolunt
stare rẽpublicã firmitate
uirtutũ. sed inpunitate ui¬
toꝵ. Non aut̃ sic̃ regi homi¬
ii uel cuilibet pͥncipi ciui¬
tatis. ita etiã deo qͥcqͥd a mul
aut̃ ꝑ dm̃ deiq filiũ eundẽ
ipsũ xp̃m. ñ deserit eos qͥ ex
eiꝰ fide uiuunt eũq ƿie co¬
lunt᷑. siue mala huiꝰ uite
pacient̾ fortit᷑q exꝑiantur.
siue bonis eiꝰ misericorditer
troq p̃miũ recepturi in ci¬
uitate suꝑna atq diuina.
ubi iã ñ sit moleste toleran¬
da calamitas nec laboriose
frenanda cupiditas. sed so-¬
la sine ulla difficultate ⁊ ꝑ
fecta libertate retinenda dei

Expanded text:
mouent, uel ali-, quanto dimouent, uel ali-, quanto diutius uersare, quod quaeris, ut, quantum fieri per tales, quales sumus, potest, non remaneat dubitationis nubilum, quod obstet lumini ueritatis. Scio enim excellentiam tuam quorundam perpeti obstinatissimas contradictiones, qui propterea putant uel putari uolunt Christianam doctrinam utilitati non conuenire rei publicae, quia nolunt stare rem publicam firmitate uirtutum sed impunitate uitiorum. non autem sicut regi homini uel cuilibet principi ciuitatis ita etiam deo, quicquid a multautem per deum deique filium eundem ipsum Christum non deserit eos, qui ex eius fide uiuunt eumque pie colunt, siue mala huius uitae patienter fortiterque experiantur siue bonis eius misericorditer utroque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina, ubi iam non sit moleste toleranda calamitas nec laboriose frenanda cupiditas sed sola sine ulla difficultate et cum perfecta libertate retinenda dei
Abbreviated transcription (Latin):
ta exerceat ueritate. hoc
in ꝓmptis qͦd in reconditis
habens. Sed ne aꝑta fastidi¬
rent᷑: ead ẽ rursus oꝑta de¬
siderant᷑: desiderata quodã
modo renouant᷑: renonata
suaiter intimant᷑. His salu¬
brit̾ ⁊ praua corrigunt᷑. ⁊ par¬
ua nutriunt᷑. ⁊ magna oble¬
cꝰtant᷑ ingenia. Ille huic do¬
ctrine inimicus ẽ animꝰ. qui
uel errando eã neseit ẽẽ salu¬
berrimã: uel odit egrotando
medicinã. S ides quã ꝓlixam
epłam fecerĩ. Siqͥd gͦ te mo¬
uet. atq int̾ nos ꝑtractari san¬
ti habes. ñ tͥ faciat anguslias
usitatarũ epłaꝵ uelut custo¬
aiendus modꝰ: qͥa ⁊ obtime
nosti quã grandes eas uet̾es
habuerint:. cũ aliqͥd agerẽt
qͦd explicare breuit̾ ñ uale¬
rent. Et si auctoꝵ ad alias
litteras ꝑtinentiũ mos eẽt
alnis:. nostroꝵ. nob̾ in hac re.
digniꝰ imitand a preberetur
auctoritas. Inspice itaq modũ
et ñ te pigeat. uel multa que¬
renda ꝓponere si multa per-¬

Expanded text:
ta exerceat ueritate hoc ta exerceat ueritate hoc in promptis quod in reconditis habens. sed ne aperta fastidirentur, eadem rursus operta desiderantur, desiderata quodam modo renouantur, renouata suauiter intimantur. his salubriter et praua corriguntur et parua nutriuntur et magna oblectantur ingenia. ille huic doctrinae inimicus est animus, qui uel errando eam nescit esse saluberrimam uel odit aegrotando medicinam. Vides, quam prolixam epistulam fecerim. si quid ergo te mouet atque inter nos pertractari tanti habes, non tibi faciat angustias usitatarum epistularum uelut custodiendus modus, quia et optime nosti, quam grandes eas ueteres habuerint, cum aliquid agerent, quod explicare breuiter non ualerent. et si auctorum ad alias litteras pertinentium mos esset alius, nostrorum nobis in hac re dignius imitanda praeberetur auctoritas. inspice itaque modumet non te pigeat uel multa quaerenda proponere, si multa per
Abbreviated transcription (Latin):
format᷑. quã cũ ea que dili¬
genda sũt quẽadmodũ dili¬
genda sũt diligunt᷑. hoc est
ueritas lum̃q anime ratio¬
nalis ñ nisi ds̃ ẽ. Hic etiam
laudabilis rei publice salus.
Neq enĩ condit᷑ ⁊ custodit᷑
optima ciuitas. nisi funda¬
m̃to ⁊ uinculo fidei firmeq
concordie. cũ bonũ cõmu¬
ne diligit᷑. qͦd sũmũ ac ueriᷤ¬
simum ds̃ ẽ. atq in illo sin¬
diligunt. cũ ꝓpt̾ illũ se di¬
ligunt: cui quo animo dili¬
gant occultare ñ possunt.
Modus. aut̃ ipse dicendi qͦ
scã scriptura contexit᷑. quã
om̃ibꝰ ac cessibilis. quãuis
paucissimis penetrabilis. E
que aꝑta continet. qͣsi ami¬
cus familiaris sine fuco ad
cor loqͥtur indoctoꝵ atq do¬
ctoꝵ. Ea uͦ que in mẏsteris
occultat. nec ipsa eloqͥo sup¬
bo erigit: quo ñ audeat ac¬
cedere mens tardiuscula⁊
inerudita. qͣsi pauꝑ ad cdiu¬
tem ͥ sed inuitat om̃s humi¬
li sermone. quos ñ solũ ma¬
nifesta pascat. sed etiã secre¬

Expanded text:
formatur, quam cum ea, quae diligenda sunt, quem ad modum diligenda sunt, diliguntur, hoc est ueritas lumenque animae rationalis nonnisi deus est; hic etiam laudabilis rei publicae salus, neque enim conditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac uerissimum deus est, atque in illo indiligunt, cum propter illum se diligunt, cui, quo animo diligant, occultare non possunt. Modus autem ipse dicendi, quo sancta scriptura contexitur, quam omnibus accessibilis, quamuis paucissimis penetrabilis! ea. quae aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum; ea uero, quae in mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita quasi pauper ad diuitem, sed inuitat omnes humili sermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secre
Abbreviated transcription (Latin):
do alloquenda ẽͦ Si murus ẽ.
edificemꝰ suꝑ eũ propugnacula
argentea. S̾i ostium ẽ. compin¬
gamꝰ illud tabulis cedrinis. Ego
murus et ubera mea sic̃ turriᷤ :¬
ex quo facta sũ corã eo qͣsi pacẽ
reperiens A inea fuit pacifico:
mea que habet populos. Tra¬
didit eã custodibꝰ. Sir affert
ꝓ fructu eiꝰ mille argenteos.
Uinea mea con rã me ẽ. Mille
ti pacificiꝰ. ⁊ ducenti his qui

Expanded text:
si murus est aedificemus super eum propugnacula argentea si ostium est conpingamus illud tabulis cedrinis ego murus et ubera mea sicut turris ex quo facta sum coram eo quasi pacem repperiens vinea fuit Pacifico in ea quae habet populos tradidit eam custodibus vir adfert pro fructu eius mille argenteos vinea mea coram me est mille tui Paci
Abbreviated transcription (Latin):
iam nemo me despiciet᷑. App̃¬
hendam te: ⁊ ducam te in donũ
matris meẽ. Ibi me docebis. et
dabo tibi poeulũ ex uho con¬
dito. ⁊ mustũ maloꝵ. granatoꝵ
meoꝵ.Leua eiꝰ sub capite meo
et dextera illiꝰ amplexabitur

Expanded text:
iam me nemo despiciat adpriam me nemo despiciat adprehendam te et ducam in domum matris meae ibi me docebis et dabo tibi poculum ex vino condito et mustum malorum granatorum meorum leva eius sub capite meo et dextera il
Abbreviated transcription (Latin):
bani. que respieit contra da¬
mascũ. Caput tuũ ut carme¬
lus: ⁊ come capitis cui siẽ pur-¬
pura regis uincꝰta canalibus
Quã pulchra es ⁊ quã decora:
carissima indelitiis. Statura
tua assimilata ẽ palme.⁊ u¬
bera tua botris . Dixi. ascen¬
dam in palmã: ⁊ apprehen¬
dam fructꝰ eiꝰ. Et erunt ube-¬
ra tua sic̃ botri uinee: ⁊ odor
oris tui sic̃ maloꝵ. Guttur tu¬
um sic̃ unũ optimũ. clignũ
dilecto meo ad potandũ. lab¬
isq ⁊ dentibꝰ illiꝰ ruminandum
Ego dilecto meo: ⁊ ad me con¬
uersio eiꝰ. E eni dilecte mi. egrt¬
diam᷑ in agrũ. cõmorem᷑ mulꝰ¬
lis. Mane surgamꝰ ad uineas.
uideamꝰ si floruit umea. si sli¬
res fructus parturiunt. si lo¬
ruerunt mala punica. Ibi da¬
bo tibi ubera mea. Mandrago¬
re dederunt odorẽ inportis
nrĩs. Omnia poma noua ⁊ ue¬
tera dilecte ii seruaui tibi.
Quis mͥ det te frẽm meũ sugẽ¬
tem ubera matris mee. ut n¬
ueniã te foris ⁊ deosculer. et

Expanded text:
respicit contra Damascum caput tuum ut Carmelus et comae capitis tui sicut purpura regis vincta canalibus quam pulchra es et quam decora carissima in deliciis statura tua adsimilata est palmae et ubera tua botris dixi ascendam in palmam adprehendam fructus eius et erunt ubera tua sicut botri vineae et odor oris tui sicut malorum guttur tuum sicut vinum optimum dignum dilecto meo ad potandum labiisque et dentibus illius ruminandum ego dilecto meo et ad me conversio eius veni dilecte mi egrediamur in agrum commoremur in villis mane suvideamus si floruit vinea si flores fructus parturiunt si floruerunt mala punica ibi dabo tibi ubera mea mandragorae dederunt odorem in portis nostris omnia poma nova et vetera dilecte mi servavi tibi quis mihi det te fratrem meum sugentem ubera matris meae ut inveniam te foris et deosculer et
Abbreviated transcription (Latin):
paulus dicere p̾sũpsit: qͥ pͥus quam
mortis debitũ solueret. ad celi t̾cis
secreta perueint. Hoc nec ioħes di¬
cere ausus ẽ: qͥ pro amore precipuo
in redẽptoris sui pectore incena re¬
cubuit. Nam cũ ꝓpħa dicat ecce
enĩ in iniqͥtatibꝰ conceptꝰ sum.: ⁊ in
delictis peꝑit me mat̾ mea: sine cul¬
ꝑa in mundo eẽ ñ potuit: qͥ in mun¬
dũ cũ culpa uenit. hinc nãq idẽ
ꝓpħa ait. Non iustificabit᷑ in conse¬
ctu tuo omnis iuens. Hinc saloil
ait. Non ẽ homo iustꝰ int̾ra. qui
faciat bonũ ⁊ ñ yeccet. hinc ies
dicit. Si dixerimꝰ qͥa peccatũñ
habemꝰ: ipsi nos sediicimꝰ: ⁊ uens¬
tas in nob̾ ñ ẽ. hinc iacobꝰ ait. In

Expanded text:
Paulus dicere praesumpsit, qui priusquam Paulus dicere praesumpsit, qui priusquam mortis debitum solveret ad coeli tertii secreta pervenit . Hoc nec Joannes dicere ausus est, qui pro amore praecipuo in Redemptoris sui pectore in coena recubuit . Nam cum Propheta dicat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea , sine culpa in mundo esse non potuit qui in mundum cum culpa venit. Hinc namque idem Propheta ait: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Hinc Salomon ait: Non est homo justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Hinc Joannes dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . Hinc Jacobus ait: In
Abbreviated transcription (Latin):
do ⁊ consideratio uidieis. Quid gͦ
ẽẽ nob̃ de presentibꝰ ad delectati¬
onẽ debet: qͣndo simul cunctis
transeuntibꝰ ñ ualet transire quod
imminetͦ. Quando ⁊ hoc fuinditꝰ
finit᷑ qͦd diligit᷑: ⁊ illud incipit᷑
ubi dolor nunquã finit᷑. Tummc
maligni sp̃s in egrediente anima
oꝑa sua reqͥrunt: tunc mala que
suaserunt replicantꝰ. ut sociam
ad torm̃tũ trahant. Sed cur hoc
niant: et suũ in illis si preuale¬
ant aliqͥd reqͥrant I: nus autẽ
in hominibꝰ extitit. qͥ ante passi¬
onẽ suã libera uoce aixit. Iamĩ¬
multa loquar uob̾eũ. Uenit enimn
pͥnceps mundi huiꝰ : ⁊ in me ñ habet
qͥcquã. Quia enĩ hunc mortalẽ ho¬
minẽ uidit: suũ in illo pͥnceps min¬
di aliqͥd inuenire posse se credidit.
Sed sine ullo peccato a mundi cor¬
ruptione exiit. qͥ sine peccato ad
mundũ uenit. Hoc de se contra mui¬
di pͥncipẽ nec petrus dicere presũ¬
psit: qͥ audire meruit. Quecũq liga¬
erunt soluta ⁊ in celis. Hoc nec

Expanded text:
icis. Quid ergo esse nobis de praesentibus ad delectationem debet, quando, cunctis simul transeuntibus, non valet transire quod imminet? quando et hoc funditus finitur quod diligitur, et illud incipitur ubi dolor nunquam finitur? Tunc maligni spiritus in egrediente anima sua opera requirunt; tunc mala quae suaserunt replicant, ut sociam ad tormenta trahant. Sed cur hoc niant, et suum in illis, si praevaleant, aliquid requirant. Unus autem in omnibus exstitit, qui ante passionem suam libera voce multa loquar vobiscum. Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . » Quia enim hunc mortalem hominem vidit, suum in illo mundi princeps aliquid invenire posse se credidit. Sed sine ullo peccato a mundi corruptione exiit, qui sine peccato in mundum venit. Hoc de se contra mundi principem nec Petrus dicere praesumpsit, qui audire meruit: « Quaecunque ligaerit et in coelis . Hoc nec
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ fecistis: nisi ⁊ ante iudiciũ in se
ostenderet qͦd dixisset: ut uidelicet
demonstraret. qͥa qͥsquis nc̃ bona
oꝑa indigentibꝰ ex hibet:. ei hec spe-¬
cialit̾ impẽdit. cuiꝰ hec amore exhi¬
buerit. Et tanto in se plus qͥsq ma-¬
iorẽ mercedẽ recipit: qͣnto nec eũ
despicit qͥ amplius despiciendus ui-¬
aet᷑. Quid enĩ in humana carne sub¬
limius carne xp̃i ͥ que ẽ suꝑ ange¬
los exaltata. Et qͥd in humana car¬
ne abiectiꝰ carne leꝓsi: que tumes-¬
centibꝰ uulneribꝰ scindit᷑: et exalan¬
tbꝰ fetoribꝰ implet᷑. Sed ecce in spe¬
cie lepsi apparuit: et is qͥ ẽ uerendꝰ
suꝑ omĩa. uderi desyectꝰ infra omĩa
dedignatꝰ ñ ẽ. Cur hoc nisi ut nos¬
sensu tardiores admoneret: quari-¬
nus qͥsqͥs ei qͥ in celo ẽ festinat assiste¬
re: humiliari in t̾ra ⁊ cõpati etiã
abiectis et despicabilibꝰ fr̃ibꝰ ñ recu¬
setꝰ. l.oqͥ caritati ur̃e sub breuitate
decreuerã. sed qͥa ñ ẽ in homine

Expanded text:
mihi fecistis , nisi et ante judicium hoc in se ostenderet quod dixisset; ut videlicet demonstraret quia quisquis nunc bona opera indigentibus exhibet, ei haec specialiter impendit cujus haec amore exhibuerit. Et tanto plus quisque majorem mercedem recipit, quanto nec eum despicit qui amplius despiciendus videtur. Quid enim in humana carne sublimius carne Christi, quae est super angelos exaltata? Et quid in humana carne abjectius carne leprosi, quae tumescentibus vulneribus scinditur, et exhalantibus fetoribus impletur? Sed ecce in specie leprosi apparuit; et is qui est reverendus super omnia, videri despectus infra omnia dedignatus non est. Cur hoc, nisi ut sensu nos tardiores admoneret, quatenus quisquis ei qui in coelo est festinat assistere, humiliari in terra et compati etiam abjectis et despicabilibus fratribus non recuset? Loqui charitati vestrae sub brevitate decreveram; sed quia non est in homine
Abbreviated transcription (Latin):
suũ aliqͥd reqͥsiuit. ⁊ inuenire mi¬
nime potuit: qm̃ solus ẽ int̾ mor¬
tuos liber: Et a peccati iã seruitio
uerati libertate soluim᷑: qͥa ei qͥ
uere liber ẽ unimur. Constat enĩ
nec negare possumꝰ. sed ueracit̾
fatem᷑ qͥa pͥnceps huiꝰ mundi habet
in nob̾ multa. sed tam̃ mortis nr̃e
tp̃re iam nos raꝑe ñ ualet: qͥa eius
mẽbra effecti sumꝰ in qͦñ habet

Expanded text:
suum aliquid requisivit, et invenire misuum aliquid requisivit, et invenire minime potuit? quoniam solus est inter mortuos liber . Et a peccati jam servitio veraci libertate solvimur, quia ei qui vere liber est unimur. Constat enim, nec negare possumus, sed veraciter fatemur, quia princeps hujus mundi habet in nobis multa; sed tamen mortis nostrae tempore jam nos rapere non valet, quia ejus membra effecti sumus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ne concepti sũt. in eoꝵ ꝓculdu¬
bio uel actione. uel locutione.
uel cogitatione. aliqͥd suũ pͥnceps
huiꝰ mundi habuit. Sed idcirco
illos uel post raꝑe uel pͥus tenere
ñ potuit. qͥa eos ille a debitis suiᷤ
eripuit. qͥ ꝓ nob̾ sine debito mortiᷤᷤ
debitũ soluit: ut nos ideo sub iu
carnis indebitã reddidit. nos a de-¬
bita anime morte liberauit. Ait
gͦ. Wenit enĩ pͥnceps mundi huiꝰ: ⁊
inme ñ habet qͥcquã. Ande curã¬
die cogitandũ: quã ferus quã ter¬
ribilis sua in nob̃ oꝑa reqͥrens. in
die nr̃i exitꝰ pͥnceps huiꝰ mundi ue¬
mat. sietiã ad dm̃ carne morien¬
tẽ uenit: et in illo aliqͥd quesut:
in qͦ suũ inuenire nichil potuit.
Quid itaq nos miseri dicturi qͥd
acturi sumꝰ. qͥ innumera inala cõ¬
mi simꝰ: qͥd reqͥrenti adu̾sario et
multa sua in nob̾ inuenienti dice¬
mus: nnsi solũ qͦd nob̾ ẽ certũ refu-¬
giũ. solida spes. qͥa unũ cũ illo fa¬
cti sumꝰ: in qͦ pͥnceps huiꝰ mundi ⁊

Expanded text:
cepti sunt in eorum procul dubio vel actione, vel locutione, vel cogitatione aliquid suum princeps hujus mundi habuit. Sed idcirco illos vel post rapere, vel prius tenere non potuit, quia eos ille a debitis suis eripuit, qui pro nobis sine debito mortis debitum solvit, ut nos ideo sub jurcarnis indebitam reddidit, nos a debita animae morte liberavit. Ait ergo: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Unde curanbus cogitandum, quam rabidus, quam terribilis sua in nobis opera requirens in die nostri exitus princeps hujus mundi veniat, si etiam ad Deum carne morientem venit, et in illo aliquid quaesivit in quo invenire nihil potuit. 9. Quid itaque nos miseri dicturi, quid acturi sumus, qui innumera mala commisimus? Quid requirenti adversario et multa sua in nobis invenienti dicemus, nisi solum quod nobis est certum refugium, et solida spes, quia unum cum illo facti sumus in quo princeps hujus mundi et
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽplo docet. Sed sciendũ nobis
ẽ. qͥa ueritatis uerbis ueracit̾ eru¬
dim᷑ si extrema nr̃a formidolose.
et indesinent̾ aspicimꝰ: iuxta hoc
qͦd ꝑqu endã sapientẽ dicit᷑. In om¬
nibꝰ oꝑibꝰ tuis memorare nouissima

Expanded text:
in templo docet. Sed sciendum nobis in templo docet. Sed sciendum nobis est quia veritatis verbis veraciter erudimur, si extrema mala nostra formidolose et indesinenter aspicimus, juxta hoc quod per quemdam sapientem dicitur: In omnibus operibus tuis memorare novissima
Abbreviated transcription (Latin):
orationis ẽ. Sos aũt fecistis illã sye-¬
lucã latronũ. Quia dũ ñunquã
peru̾si homines locũ religionis te-¬
nent: ibi malicie sue gladiis occi-¬
dunt. ubi uiuificare ꝓximos oratio¬
nis sue int̾cessione debuert̃. Tẽplũ
quoq ⁊ domꝰ dei ẽ ipsa mens atq
conscientia fideliũ. Que siquando
in lesione ꝓrimi ꝑuersas cogitatio¬
nes ꝓfert: qͣsi in spelunca latrones
resident. Et simplicit̾ gradientes
interficiunt: qͣndo in eos qͥ in nullo
rei sũt. lesionis gladios defigunt.
Dens enĩ fideliũ ñ iã domꝰ oratio¬
uis seo spelunca latronis ẽ. qͣndo
relicta in nocentia ⁊ simplicitate
scĩtatis illud conat᷑ agere: unde
ualeat ꝓximis nocere. Sed qͥa con¬
red ẽptoris nr̃i ꝑsacras paginas in de¬
sinent̾ iustruim᷑: nuncusq hoc a-¬
git᷑. qͦd factũ fuisse phibet᷑ cũ dicit᷑.
Et erat docens cotidie in tẽplo. Cũ
enĩ mentẽ fideliũ ad cauenda ma-¬
la subtilit̾ erudit:. cotidie ueritas

Expanded text:
 vos autem fecistis illam speluncam latronum. Quia dum nonnunquam perversi homines locum religionis tenent, ibi malitiae suae gladiis occidunt, ubi vivificare proximos orationis suae intercessione debuerunt. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesionem proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos, qui in nullo rei sunt, laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium, non jam domus orationis, sed spelunca latronis est, quando relicta innocentia et simplicitate sanctitatis illud conatur agere, unde valeat proximis nocere; sed quia conRedemptoris nostri per sacras paginas indesinenter instruimur, nunc usque ad hoc agitur quod factum fuisse prohibetur, cum dicitur. Et erat docens quotidie in templo. Cum enim mentem fidelium ad cavenda mala subtiliter erudit, quotidie Veritas