comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
equũ ab iniquo seꝑantes. licit
ab illicito discementes. bonos.
nõ solum metu penanimaieni
etiam premiorum quo exorta¬
tone effice eupientes ueraz nisi
fallor philosophiam nosimula¬
tam affectantes. ¶ Huius stu¬
du due sũt poitones. publicur
tum est qd̾ ad singulorum uti¬
litate ꝑtin. sunt enĩ quedam
publice utilia. quedam pͥnata.
Publicum ins in sacris in sace¬
itlotibus in magratib ꝯsistit i¬
¶ Priuatu ius triptitum e col¬
lectum ẽ enim ex naturalibus
pceptis aut gentiũ aut cuulibꝰ
Cus naturale ẽ qd̾ natura oia
animalia docuit. nam ius istud
et in man nascutur. auiũ quo
matrimoniũ appllamꝰ hincit
feras etiam istius iuris picia cẽ¬
sen. ¶Ius gentĩ est quo gẽtes
humanc utuntur qd̾ anaturali
recede facile intellige est licet qr il¬
ludaialibus omibus. hoc solis ho¬
minibus int̾se cõmune sit. in¬
semus. nantiure ħ euenit.
ut ꝙ quisq ob tutelam suicor¬
poris fecit. iure fecisse extimetur

Expanded text:
equum ab iniquo separantes, licitum ab illicito discernentes, bonos non solum metu poenarum, uerum etiam praemiorum quoque exhortatione efficere cupientes, ueram nisi fallor philosophiam, non simulatam affectantes. Huius studii duae sunt positiones, publicum uatum quod ad singulorum utilitatem: sunt enim quaedam publice utilia, quaedam priuatim. publicum ius in sacris, in sacerdotibus, in magistratibus constitit. priuatum ius tripertitum est: collectum etenim est ex naturalibus praeceptis aut gentium aut ciuilibus. Ius naturale est, quod natura omnia animalia docuit: nam ius istud e in mari nascuntur, auium quoque matrimonium appellamus, hinc imalia, feras etiam istius iuris peritia censeri. Ius gentium est, quo gentes humanae utuntur. quod a naturali recedere facile intellegere licet, quia illud omnibus animalibus, hoc solis hominibus inter se commune sit. semus. Nam jure hoc venit ut quod quisque ob tutelam sui corsui fecerit, iure fecisse existimetur.
Abbreviated transcription (Latin):
manumissus libatur potestate
queres aiuregentium originẽ
sumpsit. ut pote cum iure natu¬
rali om̃s libi nascerentur. nec cẽt
nota manumissio cum seruitus
ẽet in cognita. s postea qm ure
gentium senuitus inuasit sequ¬
tum est bnficium manumissi¬
onis ⁊ cumuo naturali noie¬
omnes homines appllarentur
iure gentium tria gen̾a hoinu
c̾ẽ cepunt. libi ⁊ his contrariu
seriua t̾cium genus lib̾ti .i. hu
agris t̾mim positi.a⁊̃ edificia col¬
lata.cõmertiiz emptones. uen¬
didnes. locatones. conduct̾oes
obligatones institute. exeptis

Expanded text:
manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno naturali nomine homines appellaremur, iure gentium tria genera hominum esse coeperunt, liberi et his contrarium servi et tertium genus libertini, quagris termini positi, aedificia collocata, commercium, emptiones uenditiones, locationes conductiones, obligationes institutae: excep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quisq ppłs ip̃e sibi ius ꝯstitu
naturalis ro int̾ oms homines
constituit. id apud om̃s gẽtes
peque custolitur. uocaturq i9
gentium qĩ quo uire om̃s gen¬
tes utuntur ¶Ipianus. nn¬

Expanded text:
d quisque populus ipse sibi ius constituinaturalis ratio inter omnes homines constituit, id apud omnes populos peraeque custoditur uocaturque 'ius gentium', quasi quo iure omnes gentes utuntur. populus
Abbreviated transcription (Latin):
quor us recdłe d etiam cum ini¬
q decesserint. relatõne.s. fc̃a non
ad id qd̾ ita pretor fecit. s ad illd̃
qd̾ pretorem fac̾e ꝯuenit. alia i¬
significatone.is dr̃ locus ĩ quo
uis rectlitur applłone collatar

Expanded text:
que ius reddere dicitur etiam cum inique decernit, relatione scilicet facta non ad id quod ita praetor fecit, sed ad illud quod praetorem facere conuenit. alia significatione ius dicitur locus in quo ius redditur, appellatione collata
Abbreviated transcription (Latin):
consulipossit. Deiñ quito mutĩ
quiad cartaginenses missꝯ le¬
gatus cũ eẽnt duc tessere poĩte
una pacis alt̾a belli arbitrio sibi
dato utruz uellet referre romaz
utramq subtulit et ait cartagi¬
neses pet̾e deb̾e utramq mall
accipe. po ħ fuit tyb̾ius corum¬
⁊ memorabilia eius fuerunt.
Dem̾ sextus celsilius ⁊ filiꝰ eiꝯ
publius eliꝯ ⁊ publiꝯ antiliꝯ
maximã sm̃am in ꝓficendo ha¬
buerũt.⁊duehelu consules fu

Expanded text:
consuli posset. deinde Quintus Mucius, qui ad Carthaginienses missus legatus, cum essent duae tesserae positae una pacis altera belli, arbitrio sibi dato, utram vellet referret Romam, utramque sustulit et ait Carthaginienses petere debere, utram mallent accipere. Post hos fuit Tiberius Corunet memorabilia eius fuerunt. deinde Sextus Aelius et frater eius Publius Aelius et Publius Atilius maximam scientiam in profitendo hab
Abbreviated transcription (Latin):
tiuius. n ẽet qui in ciuitate iuis
redlere possit. fcm ẽ ut pretor ere
aretur qui urbanus applłatus ẽ
eo ꝙ murbens rectleret. ⁊ post a¬
liquot. deinde annos nõ suffici¬
ente eo.pretore qui mlta turba. ⁊̃
pegrinorum in euutate ueniret
ercatus ẽ ⁊ alius p̾tor qui pegri¬
nus applłatus ẽ. ab eo qui plerũ¬
q int pegrinos ius dicebatdẽ
qui curã uirũ agerent. ⁊ triumi¬
uiri monetales. cris argeti auri
fiatores.⁊tres nin capitales qui
carcens custodiam hrent. ut cuz
aĩaduti oport̾et int̾uentũ corũ
fieret.⁊ quia magistratib uesperꝰ¬
tinis tp̃rib in publicũ ẽẽ incon¬
sunt eis tiberini. ⁊ ultra tiberini
qui possunt ꝓ magratib fungi
¶capta deinde saidinia mox cier¬
lia itemispania dem̾ narbonẽsi
prouincia totidm̃ p̃tores quoti
prouicie in dcone uen̾ant creati
tim qui ꝓnĩcialibus preessent
Deinde cornelius silla questicos
quatuor adiecit  Dem̃ gaius i
accerere cercales constituit. ita

Expanded text:
timis neque esset qui in ciuitate ius reddere posset, factum est, ut praetor quoque crearetur, qui urbanus appellatus est, quod in urbe ius redderet. Post aliquot deinde annos non sufficiente eo praetore, quod multa turba etiam peregrinorum in ciuitatem ueniret, creatus est et alius praetor, qui peregrinus appellatus est ab eo, quod plerumque inter peregrinos ius dicebat. Dequi curam uiarum ‹a›gerent, et triumuiri monetales aeris argenti auri flatores, et triumuiri capitales qui carceris custodiam haberent, ut cum animaduerti oporteret interuentu eorum fieret. Et quia magistratibus uesperinconsunt cis Tiberim et ultis Tiberim, qui possint pro magistratibus fungi. Capta deinde Sardinia, mox Sicilia, item Hispania, deinde Narbonensi provincia totidem praetores, quot provinciae in dicionem venerant, creatitim qui prouincialibus praeessent. deinde Cornelius Sulla quaestionequattuor adiecit. deinde Gaius a Cerere cereales constituit. ita
Abbreviated transcription (Latin):
terpretato. Dem subtexitur le¬
gis acto eiusdem e̾e tres alii lib̾
referũtur. quos tñ quidã nega̾t
enisdem ẽe̾ hos sectatus ad ali¬
quid ẽcato. Demĩ marcho cato
princeps portie familie cuiꝰ ⁊
lib̾i existant. s plurimi filu eiꝰ
ex quib cet̾i ori̾tur post hos
fuerũt publiꝰ muciꝰ abruto
et maniliꝯ qui fundauerunt
ius ciuile. Exhis publiꝰ mutiꝰ
etiam .x. libellos relinquit. bru¬
uolumina inscripta mauilu
monumta ⁊ illi duo consula¬
res fuerunt. brutus. pretorib
publius aut mutiꝯ ⁊ põtifex
paulus uirgilius ⁊ quĩtꝰ cubo¬

Expanded text:
nterpretatio, deinde subtexitur legis actio. eiusdem esse tres alii libri referuntur, quo‹s› tamen quidam negant eiusdem esse: hos sectatus ad aliquid est Cato. deinde Marcus Cato princeps Porciae familiae, cuius et libri exstant: sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur. Post hos fuerunt Publius Mucius et ‹B›rutus et Manilius, qui fundauerunt ius ciuile. ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Bruuolumina scripta Manilii monumenta. illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam pontifex Paulus Uerginius et Quintus Tub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑduxerunt. ut ex̾citus arepubl¬
ica sececlerent. ¶Inicium fu¬
isse secessionis dr.un. gilius qi¬
undictas filie sue ase abdixisse.
et ẜm eum qui inseruitute ab
eo suppõitus petierat dixissecp
qui uetustissima iuns obẜuã¬
cia in ꝑsona filie sue deffecisset
ut pote cum brutꝯ primus ro¬
me consul fuit. uindicias ẜmi
lib̾tatem dixiss in ꝑsonam iũ¬
dicis utelliorum ẜui qui ꝓpter¬
dictonis conuirato iudicio su¬
odetex̾at. ⁊ castitatem filiesue¬
iute quo eius preferendar pu¬
taret areꝑto cultro de tab̾na la¬
monis filiam int̾fecit.mox. s.ui

Expanded text:
duxerant, ut exercitus a re publica secederet. initium fuisse secessionis dicitur Uerginius quiuindicias filiae suae a se abdixisse et secundum eum, qui in seruitutem ab eo suppositus petierat, dixisse cquod uetustissima iuris obseruantia in persona filiae suae defecisset utpote cum Brutus, qui primus Romae consul fuit, uindicias secundum libertatem dixisset in persona Uindicis Uitelliorum serui, qui proditionis coniurationem indicio suo detexerat et castitatem filiae uitae quoque eius praeferendam putaret, arre‹p›to cultro de taberna lanionis filiam interfecit i
Abbreviated transcription (Latin):
c̾abatur. ¶Itemq ut eent qui
eclibus preessent. in quib om̃i
asita suaplebs deferebat. duosi
ex plebe constitucrũt. qui ⁊̃ edi¬
les appllatisunt. ¶Dem̃cuz er¬
rariu ppłi auetũ eẽ cepiss. ut es¬
sent qui illis preessent ꝯstituti
sut questores qui pecuie p̾eent
dicti sunt ab eo qui mrequiren
et quia ut diximus de capite ci
appło qui capitalib reb pee̾nt¬

Expanded text:
creabantur.Itemque ut essent qui aedibus praeessent, in quibus omnia scita sua pleb‹s› deferebat, duos ex plebe constituerunt, qui etiam aediles appellati sunt.Deinde cum aerarium populi auct‹i›u‹s› esse coepisset, ut essent qui illi praeessent, constituti sunt quaestores, qui pecuniae praeessent, dicti ab eo ‹quod› inquirendae Et quia, ut diximus, de capite ciua populo, qui capitalibus rebus p
Abbreviated transcription (Latin):
uri ꝯstituti anno uno cũ mag̃¬
tratu ꝓrogarent sibi ⁊cum mn
q aspa dnatone. co rez publica¬
la ⁊ queclam acniora afinituus ĩ¬
ferendistur int̾clum re exigẽte
placuit maioris potãtis magist̃¬
tum consticui. ¶Itaq dictato¬
res ꝓditisunt. aquibus nec pro

Expanded text:
ri constituti anno uno cum magistratum prorogarent sibi et cum ique aspera dominatione eo rem pla et quaedam acriora a finitimis infe‹rr›entur, interdum re exigente placuit maioris potestatis magistratum constitui: itaque dictatores proditi sunt, a quibus nec pro
Abbreviated transcription (Latin):
in cuus capi romani aĩadũtere
in iussu ppłi solum relictum est
usut coherce possint. ⁊ in uicula
publica induci muberent. ¶post
dem̃ cum cẽsusiam amaiori tp̃r
augendus c̾et et consules non
suftic̾ent. huic quo offõ censo¬
res constitutisunt. ¶populo
dem aucto euebra oruentur bel

Expanded text:
in caput ciuis Romani animaduertere in caput ciuis Romani animaduertere iniussu populi: solum relictum est illis, ut coercere possent et in uincula publica duci iuberent. Post deinde cum census iam maiori tempore agendus esset et consules non sufficerent huic quoque officio, censores constituti sunt. Populo deinde aucto cum crebra orerentur bel
Abbreviated transcription (Latin):
pretatone consistit. aut sũt le¬
gis  actones que formã agedi
continent. aut plebiscitu sm̃
princeps constituit ꝓ lege ẜuat̾
Uostoriginem uiris uero ⁊ pro¬
cessum cognitu consequens c̃
nt de magratiuum nominibuᷤᷤ
et originem cognoscamus
aut exposummus ꝑ eos qui. in
diendo presunt effectus rei accip¬
itur parum c̃̾enim nis ĩciuitte
ẽe nisi sint quiiura redcle possĩt
post ħ demde uł de auctorĩ succe̾¬
ius nsisit aliquis nirispitus ꝑ
quam possit cotidie in melius
huissehisdem temporib ⁊ t̾ͥbu¬
nũ sceleni fuisse ꝯstat. ¶sat
erat quib equitibus preerat ⁊
ulutism locum aregibus obti¬
nebat quo uno uno fuit innus
brutus qui actor fuit regis eici¬
endi. ¶ Exactis deinde regibus
consules constituti sunt duoi
penes quos sũmirius utietiam
loge iogatum c̃. dc̃isunt ab eo qd̾
plurimu rei publice consuleret¬
tu ne ꝑ omnia regiã potatems
uindicarent. legelatoft̾m ẽ. ut
abeis ꝓuocatõ eẽt. neue possent

Expanded text:
rpretatione consistit, aut sunt legis actiones, quae formam agendi continent, aut plebi scitum, quprinceps constituit pro lege seruetur. Post originem iuris et processum cognitum consequens est, ut de magistratuum nominibus et origine cognoscamus, quia, ut exposuimus, per eos qui iuri dicundo praesunt effectus rei accipitur: quantum est enim ius in ciuitate esse, nisi sint, qui iura regere possint? post hoc dein de auctorum succeius, nisi sit aliquis iuris peritus, per quem possit cottidie in melius habuisse. Isdem temporibus et tribunum celerum fuisse constat: is autem erat qui equitibus praeerat et ueluti secundum locum a regibus optinebat: quo in numero fuit Iunius Brutus, qui auctor fuit regis eiciendi. Exactis deinde regibus consules constituti sunt duo: penes quos summum ius uti esset, lege rogatum est: dicti sunt ab eo, quod plurimum reipublicae consulere per omnia regiam potestatem sibi uindicarent, lege lata factum est, ut ab eis prouocatio esset neue posse‹n›t
Abbreviated transcription (Latin):
umuis d̾r qd ab honore p̾toris
euenerat. ¶Nouissime sicut a
pautõres uiros uiris constitue¬
diuia tnsisse ip̃is reb dictanti¬
bus udebatur ꝑtes euenit ut
proprium. ut qd̾ constituisset
ratum eẽt. ¶Ita qd ĩciuitate

Expanded text:
ium dicitur, quod ab honore praetoris uenerat. Nouissime sicut ad pauciores iuris constituendi uias transisse ipsis rebus dictantibus uidebatur per ‹pa›rtes, euenit, ut t ei ius, ut quod constituisset, ratum esset. Ita in ciuitate
Abbreviated transcription (Latin):
actones ⁊ ira codem pene tp̃r t̾a
larũ. ⁊ exhis fluere cepit us ci¬
ulea exhisdem legib actones
compoite sit. ¶Ommu tnha¬
apud collegium pontificũ erãt
ex quib constituebatur. quisq¬
quo anno p̾esse pͥuatis ⁊ fere po¬
pulus annos ꝓꝑe .c. hac consue¬
tudieusus e̾. ¶ posteacum piꝯ
claudius ꝓposuiss ⁊ ad forma

Expanded text:
actiones. et ita eodem paene tempore tria larum ex his fluere coepit ius ciuile, ex isdem legis actiones compositae sunt. omnium tamen haapud collegium pontificum erant, ex quibus constituebatur, quis quoquo anno praeesset priuatis. et fere populus annis prope centum hac consuetudine usus est. Postea cum Appius C
Abbreviated transcription (Latin):
his plebiscitis ꝓ legib placuit
ea obẜuan lege ortensia lata. ⁊ita
fc̾m ẽ ut int̾ plebiscita ⁊ leges spe¬
cies constituẽdimtesse potestas
rei publice ad senatu deduxit.i

Expanded text:
lebis scitis, pro legibus placuit et ea observari lege Hortensia: et ita factum est, ut inter plebis scita et legem species constituendi interesset, potestas rei publicae ad senatum deduxit:
Abbreviated transcription (Latin):
et aqualib ħ uira orta ⁊ tradita
sunt .⁊ quid̃ ex om̃ibo qui scĩa
nacti sunt an̾ tib̾ui eorum canu̾
publice ꝓfessum est neminem
traditur. cet̾iant adhue uł in la¬
tenti ius euule retine cogitabãt
solumq consultatorib uacare
pocius qm̃ ⁊ eic̾e uolentib se p̾s¬
tabant. fuit aũt in primis ꝑitꝰ
publiꝯ papinius qui leges regi¬
as inunũ cõtinet. adħ apius e¬
claudius unus ex .x. uiiiis euius
maximũ consiliu in.xii. tabuł
scribendis fuit. Pꝯhũc apiꝯ clau¬
dius eius dr̃u gñs maximan
scĩam hũit. hic cẽtimanꝯ applla¬
tus e. ⁊ appia uiã stiauit. ⁊ clandu
no recipiendo sñiam tulit. hũe
etiam actõnes scripsisse traditi

Expanded text:
 tradita sunt. et quidem ex omnibus, qui scientiam nancti sunt, ante Tiberium Coruncanium publice professum neminem traditur: ceteri autem ad hunc vel in latenti ius civile retinere cogitabant solumque consultatoribus vacare potius quam discere volentibus se praestabant. Fuit autem in primis peritus Publius Papirius, qui leges regias in unum contulit. ab hoc Appius Claudius unus ex decemviris, cuius maximum consilium in duodecim tabulis scribendis fuit. post hunc Appius Claudius eiusdem generis maximam scientiam habuit: hic Centemmanus appellatus est, Appiam viam stravit et aqun recipiendo sententiam tulit: hunc etiam actiones scripsisse traditum
Abbreviated transcription (Latin):
principium ẽ deinde simforo
causas dicetib nephas. ut ita
gis intpretatom ꝓmittẽtibuᷤᷤ¬
tonis tractare. ¶Namq nisi
fallor iste prefatones ⁊libentius
nos adlectonem p̃põite mat̾ie
dem t̾rorem huiꝯ prestant in¬
tellectum. ¶omponius. ł. u
siue uire c̾to pͥmum age instit¬
ad ppłm tulit. ¶ Culerunt ⁊ se¬
quetes reges que oms ꝯscrip¬
te extant in libro.ui.papiri qͥr
fuit illis tp̃ribus quib suꝑbo
de mariti coriphi filius ex
suo quiqm ibi adiecit. s ꝙ lege
suetudine aliquauti. quã pla¬

Expanded text:
principium est. deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita gis interpretationem promittentibonis tractare? namque nisi fallor istae praefationes et libentius nos ad lectionem propositae materiae dentiorem praestant intellectum. 2 Pomponiusine iure certo primum agere instiad populum tulit: tulerunt et sequentes reges. quae omnes conscriptae exstant in libro Sexti Papirii, qui fuit illis temporibus, quibus Superbus Demarati Corinthii filius, exsuo quicquam ibi adiecit, sed quod lconsuetudine ali‹qua uti› quam p
Abbreviated transcription (Latin):
quiumuisi de algido. ubi tũc beli
lit ppłiq consensu ꝑtim in carte¬
rem nocati ita rusus res.p. suu
statum recepit / dem̾ cum pꝯ ali¬
plebs contendet cũ pribus ⁊ uel¬
let sus quoz ex suo quoz corpore
consules ereare. ⁊ pr̃es recusarẽt.
fcm̃n ẽ ut tribuni militũ c̃aretur
ꝑtim explebeptim expr̾ib con¬
sulan potate. hi constitutisũti

Expanded text:
iversi de Algido, ubi tunc belli lit, populique consensu partim in carcere necati. ita rursus res publica suum statum recepit. Deinde cum post aliplebs contenderet cum patribus et vellet ex suo quoque corpore consules creare et patres recusarent: factum est, ut tribuni militum crearentur partim ex plebe, partim ex patribus consulari potestate. hique constituti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
et his dictatoribus magri cqͥt
ui urgebatur. sic quonio regib
tribum cclerum qd offin fereta¬
x.po reges exactos tribinos sibi
inmonte sacro cauit qui eent

Expanded text:
Et his dictatoribus magistri equitum iniungebantur sic, quo modo regibus tribuni celerum: quod officium fere tadecimo post reges exactos, tribunos sibi in monte sacro creauit, qui essent
Abbreviated transcription (Latin):
scriba lib̾tim filius subreptum
librum ppło tradidit.⁊ ado gra
cunl. ¶ Hicliber qui actones⁊
tinet applłatur ius ciuile flaui
quicq̃m adiecit libro. ¶Auges¬
cente cuntate qui aderant qͥda
post młtum cp̃ris spaciũ. sex eliꝰ¬

Expanded text:
s libertini filius subreptum librum populo tradidit, et adeo gratcurulis. hic liber, qui actiones continet, appellatur ius ciuile Flauiao quicquam adiecit libro. augescente ciuitate quia deerant quaedam post multum temporis spatium Sex
Abbreviated transcription (Latin):
conscitui uiros ꝑ quos pet̾entur
leges a grecis enutatib ⁊cinitas
fundaretur legibus quas in tab¬
icipi. datumq ẽ eis uis in eo an
nomcrtate sumuutileges cor¬
rigeretur. ⁊ si opꝯ e̾et int̾pretaret᷑
nz prouocatoabeis sic̃a reliquis
gibus ideoq sequenti anno ali¬
as duas ad easdem tabulas ad

Expanded text:
constitui uiros, per quos peterentur leges a Graecis ciuitatibus et ciuitas fundaretur legibus: quas in tabpercipi: datumque est eis ius eo anno in ciuitate summum, uti leges et corrigerent, si opus esset, et interpretarentur neque prouocatio ab eis sicut a reliquis gibus ideoque sequenti anno alias duas ad easdem tabula
Abbreviated transcription (Latin):
tratoris amicus cultro egit.⁊
ip̃e ñ ꝓuocauit ulpianris no
absentem defendet cocdẽpnatꝰ
negorum gestorũaget pot̾it
ei imputari si cũ ꝑoss nappellas¬
gerit usuras prait cogetur eiꝰ
scil peccuie. que purgatis ne¬
cessarus suptib supest ¶ liber¬
tos ctam pecciuam acçipe tes¬
tatorad suptũ monumtiuol¬
uit. si quid amplius fuit ero¬
gatum iudicio negorũ gestoꝵ
ab hrde ñ recte petetur sic iur fi

Expanded text:
tratoris amicus ultro egit, cipse non prouocauit.Ulpianus noabsentem defenderet condemnatus, negotiorum gestorum aget, poterit ei imputari, si cum posset non appellasgerit, usuras praestare cogitur eius scilicet pecuniae, quae purgatis necessariis sumptibus superest. Libertos certam pecuniam accipere testator ad sumptum monumenti voluit: si quid amplius fuerit erogatum, iudicio negotiorum gestorum ab herede non recte petetu
Abbreviated transcription (Latin):
Ideiussor imꝑicia lapsus al
consuli posse obeam rẽ uidici¬
ns satis ẽ nõ etia caum quia
p̾do fideuissor nõ uidr. ¶ Credi¬
tor obid factum ad restituend
uidicio qḋ depignore dato red
tas suscepit. quia mandati. uił¬

Expanded text:
ideiussor imperitia lapsus altconsuli posse. ob eas res iudiciri satis est, non etiam casum, quia praedo fideiussor non videtur. creditor ob id factum ad restituendum iudicio, quod de pignore dato reddtas suscepit: quia mandati
Abbreviated transcription (Latin):
Efc̃o querebacur quendarad
siliginez emendaz curatorem
decreto ordinis ꝯstitutũ.⁊ cid̾
aliũ spcuratorẽ ꝯstitutu sili¬
gine miscendo cormupisseatq
ee quacq aet̾one curator ci sb̾¬
curatore expm possit ⁊o scqui¬
accepiss. aia lenus seuenus ren¬
dit adũsus ꝯtutorem negorũ
tum eadem act̾o detur. ita tn si
no sit oscius fraudis. ẜm que ã¬

Expanded text:
cto quaerebatur: quendam ad siliginem emendam curatorem decreto ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atquesse: quaque actione curator cum subcuratore experiri possit et ccepisset.Ualerius Seuerus respondit aduersus contutorem negotiortum eadem actio detur, ita tamen, si non sit conscius fraudis. secund
Abbreviated transcription (Latin):
sor int̾ueit ⁊̃ si pecciũa nõ sit in
institorie actonis. ¶Int̾nego¬
cia simphronii que gerebat ig¬
norans ticu negeriu gessit ob
cam quo sp̾c̾m simphroniote¬
nebr s ei cautonez indẽpnita¬
tis officio iudic̃ prebere nccee¬

Expanded text:
sor intervenit: etiamsi pecunia non sit in institoriae actionis. Inter negotia Sempronii, quae gerebat, ignorans Titii negotium gessit: ob eam quoque speciem Sempronio tenebitur, sed ei cautionem indemnitatis officio iudicis praeberi nece
Abbreviated transcription (Latin):
modus ẜuando ẽ. ut ita querẽ¬
le locus locsit qͣntũ fac̾e potuit
quis postea amiẜit si illo tp̃ri
ei solue potuit. neni euestigio
res suas distraxad petcuniar
recligendam. pret̾ire deniq a

Expanded text:
modus seruandus est, ut ita querellae locus sit 'quantum facere potuit, quamuis postea amiserit', si illo tempore ei soluere potuit: non enim e u‹e›stigio res suas distraxit ad pecuniam redigendam: praeterire denique
Abbreviated transcription (Latin):
singuioᷤᷤ. amos uł mensẽul
dies legatus sit. is demum
amittitur qui iam preressit
et si forte iannos singulos
legatus est. illius dumꝰ taxͣ̃t
anni usus fructus amittitur
et simmense. eius mensis et
si indies eiuusdieĩ. Pam̃¬

Expanded text:
singulos annos uel menses uel dies legatus sit, is demum amittitur, qui iam processit et si forte in annos singulos legatus est, illius dumtaxat anni usus fructus amittetur et si in menses, eius mensis, si in dies, eius diei. 2 Papi
Abbreviated transcription (Latin):
eo nomine.s suo frui tus est
emptor. tem piane michi ex¬
legato locato proprietanuz
quanti mea int̾ fu̾it id facti
nonẽe. quam q̃m si ame con¬
ductum usum fructum cui¬
ius aliilocaiit retinetur usꝰ
frũctuos siproprietanius eũ
locass suo nomme dicendum

Expanded text:
eo nomine, sed suo fruitus est emptor: teneri plane mihi ex locato proprietarium, quanti mea interfuit id factum non esse. quamquam si a me conductum usum fructum quis alii locauerit, retinetur usus fructus: sed si proprietarius eum locasset suo nomine, dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
tignis que fi̾ut restituta usus
fructus extingui. ¶ Quadri¬
ge usufructu legato. siums
exequis de cessit anextinga¬
quentur et ego puto multũ
inter eẽ. cquorum an quad¬
rige usus fructus sit legati
nam et si equorum suꝑent
in residius. et siquadrige ñ
uemanebit. qm̃ quadriga ẽẽ de

Expanded text:
 fuerit restituta, usus fructus extinguitur. Quadrigae usu fructu legato si unus ex equis decesserit, an extingquaeritur. ego puto multum interesse, equorum an quadrigae usus fructus sit legatus: nam si equorum, supererit in residuis, si quadrigae, non remanebit, quoniam quadriga esse de
Abbreviated transcription (Latin):
retineat et siquidem sciens
se usum fructum hr̃̾e. tm̃ uti
ex eo qd ht uticurs exco qui¬
Iusus fruc tus ciuiratis leg¬
cturet aratrum in ea induca¬
turciuitas ẽẽ desinitut pas¬
sa est cartago. ideoq qĩ mor

Expanded text:
retineat? et si quidem sciens se usum fructum habere tantum uex eo quod habet utitur, sed ex eo quusus fructus ciuitati legetur et aratrum in ea inducatur, ciuitas esse desinit, ut passa est Carthago, ideoque quasi mort
Abbreviated transcription (Latin):
Ribus brdibus institutis.
usum frucium .xu. miliam ti¬
gatum. nec refragati senat
dsuitum. quia cãunio non
impedienur et eẽ ait̾um leg̃¬
tum uł uticnialt̾um inctiu
sus fructus itaq nomine ꝑ¬
tem peccunie perendam. ab
pp̃moram cob̾rdis satis nõ
hrdisatis declit iludenam
nobis placet legatanum co¬
gendum ꝓiite rofinito at
usu fructu. sico b̾rdes ex c̃a
fideuissoria ꝯuenirẽtur eos
mandati non acturos non

Expanded text:
ribus heredibus institutis usum fructum quindecim milium Tigatum nec refragari senatus consultum, quia cautio non impediretur, et esse alterum legatum uelut certi, alterum incerti. usus fructus itaque nomine partem pecuniae petendam ab propter moram coheredis satis non heredi satisdedit. illud etiam nobis placet legatarium cogendum promittere. finito autem usu fructu si coheredes ex causa fideiussoria con- uenirentur, eos mandati non acturos: non
Abbreviated transcription (Latin):
ricasiem arbitratuss siduo¬
bus corumcem decem mi lĩ
usus fructus legatus fu̾it.
quinq milia accipient et i
usus fruetus legatus enit ꝓͥ¬
quautatis restituatur uł ex¬

Expanded text:
uiri arbitratu. Sed si duobus eorundem decem milium usus fructus legatus fuerit, quina milia accipient et inusus fructus legatus erit, propriqualitatis res restituatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit. anuideatur it petitus
quociens amissus ẽ qd et in¬
ecianus temptat etputo ⁊¬
isq ad deceninum. idem ent
dicendum. ¶Hec autemi
repetitio que fit post amissũ
capitis dimumtione usu
fructum. quentur. an et ius
ac erriscendi secum saluũ
bãt utputautio ex memo¬
eẽt eidem usum fruccumle
eẽttitio musufructu Ib̾stita¬
tus. eos enimtamet sinon
ubis. re tñ conumctos inde¬
papinianus quert sititio et
memionsus fructus legatus¬

Expanded text:
tus sit, an uideatur repetitus, quotiens amissus est? quod et Maecianus temptat: et puto rusque ad decennium, idem erit dicendum. Haec autem repetitio, quae fit post amissum capitis minutione usum fructum, quaeritur an et ius adcrescendi secum saluum habeat: ut puta Titio et Meesset Titio in usu fructu substitutus: hos enim tametsi non uerbis, re tamen coniunctos uidePapinianus quaerit, si Titio et Maeuio usu fructu
Abbreviated transcription (Latin):
nonut ame empto. frintur
fruiuidear nec amitatur usus
fructus. etait dubitare se de
bic questione. s est inus qdi
marcellus notataehil hanc

Expanded text:
non ut a me empto fruitur frui videar nec amittatur usus fructus. et ait dubitare se de hac quaestione: sed est verius, quod Marcellus notat, nihil hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ex posstenorimi laleonis.
Amusum fructum ortiherẽ
flumenortum oceupanit.a
deinde ab eo recessit. ius qͦ
usus fructus michi restitu¬
ium eẽ labeoni uidetur. qr
ad solum uidentu ppetuo
cius iuns mansisse ita idu̾¬
um putosif lumẽmundatõ¬
ne ortum occupauit. niainsi

Expanded text:
ex posteriorum Labeonis. Cum usum fructum horti haberem, flumen hortum occupauit, deinde ab eo recessit: ius quoque usus fructus restitutum esse Labeoni uidetur, quia id solum perpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit
Abbreviated transcription (Latin):
s est u̾nus qd cassius et pro¬
culus existimant posse lega
legan possit scrib̾ et reminẽ¬
da eiu suras. Pauius uł pri¬
RRgo et cautioetiam ab hoc iꝰ¬
exigenda erit ¶lpianus . R¬

Expanded text:
d est verius, quod Cassius et Proculus existimant, posse legalegari scribit et remittendas ei usuras. Paulus libro priErgo cautio etiam ab hoc exigenda erit. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
inmessẽ iacet brdis ẽe eius
labeo ait. Spicam quena
cesso aut uua ad empta
aut excussa oleaq̃muis ñ¬
demia eo hacta sit.s ut uu¬

Expanded text:
in messe iacet, heredis eius esse Labeo ait, spicam, quae caeso aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nuindemia coacta sit. sed ut u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ita uilianait. ¶ Siaree. sit
usus fructus legatus. et inea
eclificium sit positũ re muta
net usum fructũ extinguio¬
statsplanesi propretanus s
clam usu fructuano ꝯpetit.¬

Expanded text:
 et Iulianus. Si areae sit usus fructus legatus et in ea aedificium sit positum, rem mutari et usum fructum extingui constat. plane si proprietarius hoc clam usufructuario competit
Abbreviated transcription (Latin):
funto ususnicui anpeccun
que datasit. ułcet̾e res que ĩ
abilibsumpsione sunt oditi
possunt. s siquidem ad huc
Sstante usu frucii cantõne
quis uelit condic̾e põt dici
omissam cautouem posse
condic̃e mẽticonditone. s
finito usufiuctu ipam quan¬
titatem sab̾inus put. tposse
condici qm siñam et celsus

Expanded text:
u an pecunia quae data sit uel ceterae res, quae in absumptione sunt, condici possint. sed si quidem adhuc constante usu fructu cautionem quis uelit condicere, dici potest omissam cautionem posse condici incerti condictione: sed si finito usu fructu ipsam quantitatem, Sabinus putat posse condici: quam sententiam et Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
legat.ani peat usus fructus.
amissus. qualicumq rõnẽ.
dumnio non morte insifor¬
¶Oquis n sum fructum solum
eiad quisitus est. dubumm ñ
est. quin usus fructus pereũ
ad quisitus retineatur.
Rei mutatione int̾ire usum

Expanded text:
legatus usus fructus amissus qualicumque ratione, dummodo non morte: nisi forquis usum fructum solum ei adquisitus est, dubium non est, quin usus fructus per eum adquisitus retineatur. Rei mutatione interire usum
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum est suit orem ĩ
domoitimquerit maritus
cum ip̃imanto usus domu
nuditus fuitamimt itur
eo cau amittatur ac nec pi¬
titur proprictas itaet usiĩ¬

Expanded text:
dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domusundatus fuerit, amittitur eo casu amittatur: ac ne piituitur proprietas, ita et us
Abbreviated transcription (Latin):
endimeẽ ait labeo. dequib
rebus egoqdem qd̃ musu fruc¬
tu sencio labeo nec si sũmam
trasublata exfundomõ. et ali
regesta cẽt id circomeum so¬
lũm eẽdesiut non magisꝙ̃
stritorato agro. minmmmm¬

Expanded text:
endum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio. Labeo. Nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro. 25 Pom
Abbreviated transcription (Latin):
ie nsufructus legeturdi es
eius non dum cectit min cũ
dics uenit posse cum usum
fructum ex die legan et ind¬
iem constateion solumaut̾
usus fructus añaditam b̃r

Expanded text:
die usus fructus legetur, dies eius nondum cedet, nisi cum dies venit: posse enim usum fructum ex die legari et in diem constat. Non solum autem usus fructus ante aditam her
Abbreviated transcription (Latin):
fundi.ccessioest. non mag̃
qͣm si arbores decidunt. au
fuit uilla. uti frui pot̾o. ¶lp̾
sio fuit. inteamus ue etiam
fundiusus fructus ex tingũ¬
tur et idem dicendum ẽ. ut ñ
extingatur ¶Ron mi siedes
alias nouas restitu̾it. plane
us sructus iegatus si fu̾it inũ¬
daius ut stangnunniamsit
aut palus. ꝓculdubio exti¬
Quetur. s et sistagnis ususi
et ibi uince sint positeuł ce̾
puto extingui. ¶ Certe sil¬
ue usustucui legato. si siuaces¬
sa ulic stationes fuint fc̃e. si¬
nen dibiousus fructus extĩ¬
guitur. ¶ Simasse usus frc¬
tus legatur et exea capsa sit
scribit. intite usum finctum
inde et ornamentum dissol¬
utum aut transfiguratum
ire. s in autem disolutasit. l
his detabuus nulla p̾t̾ra ad¬
iccta. restaurata sit. usum fi¬

Expanded text:
fundi accessio est: non magis quam si arbores deciderint. 9fuit, uilla, uti frui potero. 10 Usio? uideamus, ne etiam fundi usus fructus extinguatur: et idem dicendum est, ut non extinguatur. Non tantum si aedes alias nouas restituerit: planeus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur. Sed et si stagni usus et ibi vineae sint positae vel contra, puto extingui. certe silvae usu fructu legato si silva caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si massae usus fructus legetur et ex ea vasa sint scribit interire usum finde et ornamentum dissolutum aut transfiguratum erire: si autem dissoluta sit, licet isdem tabulis nulla praeterea adiecta restaurata sit, usum fr
Abbreviated transcription (Latin):
sit legatus usus fructus. pi¬
ena sit apud b̾rdem pro pri¬
etas co tpr quo ius frn endi
legatanonon esti qd̾ si exd¬
uobus illis. alter decedat. ꝑ
uices ip̃rm plena ꝓetas ent
neq enim ad crescere alt̾i ꝙͥ¬
quam pot. quoniam perꝓp
nte alto fnctus integros
pitis dimmnutid in tercess¬
it quia plura legata sint il¬
lius anni nui simo ius fru¬
endi h̾int usus fructus a¬
missus erit qd et inumo le¬
gatanoqui fruictus inamni¬
ds singulos acc epit defend¬

Expanded text:
 usus fructus, plena sit apud heredem proprietas eo tempore, quo ius fruendi legatario non est. quod si ex duobus illis alter decedat, per uices temporum plena proprietas erit: neque enim adcrescere alteri quicquam potest, quoniam propnte altero fructus integri pitis deminutio intercesserit, quia plura legata sunt, illius anni tantum, si modo ius fruendi habuit, fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defend
Abbreviated transcription (Latin):
enim nobis eiqui anntcit us¬
sufructum exeo quodami¬
anutti ensum fructum non
iecipit dubitationem eũ ius
fruendi morte extinguatur
sicutisicun siquid aliud ꝙ
ꝑsone coberet. Carcianus

Expanded text:
enim nobis ei qui amittit usum fructum ex eo quod amiamitti usum fructum non recipit dubitationem, cum ius fruendi morte extinguatur, sicuti si quid aliud, quod personae cohaeret. 4 Marcianus
Abbreviated transcription (Latin):
LI.us suꝑficiatio ure consti¬
tutus. capitio diminutioe
amuttitur capitis diminutõ¬
ne usus fructus. si iam con¬
fundus ex die legatus est.
et usum fructmi michi rog̃¬
tus es restin̾e uidendum
erit sicaput munitus fũo
intra diem legato tuonit̾tũ
ne forte saluus sit pichi
usus fructus. quasi ante di¬
em cedentem capitis dunn¬

Expanded text:
li uel superficie non iure constitutus capitis minutione amittitur capitis deminutione usus fructus, si iam confundus ex die legatus est et usum fructum mihi rogatus es restituere, uidendum erit, si capite minutus fuero intra diem legato tuo insertum, ne forte saluus sit mihi usus fructus, quasi ante diem cedentem capitis min
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s intubutu uocandiut py¬
taduas negõatones ex̾cebat py¬
ta saganam et linteanam.et sep¬
atos huit ẽditores puto sepatĩ

Expanded text:
omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto sepa
Abbreviated transcription (Latin):
tibiscripsit. se .uiii. emisse tuq
ciꝑmissis eos .uiii. ex tuapet¬
nomine duos auiros tm̃ uen¬
dicabis. s hiuenditori prabũ¬
turdum taxat de pecculio ẜui.¬
¶ Seruum ꝯmunem quemcum
nullamadusus me iom habet¬
poss. et sicum tino postãnu:
q̃m uendidissem agetur simi¬
lit̾.non ẽe ꝯputandum peceu¬
lium qd̃ apudme ẽ. quia iam
mecum agide pecculio non po¬
sset sũiant in annum agetur.
tuncqueq habendam hums
pecculii rõm postq̃m placuir
alienato homine ꝑmittend̾
tum sit cepecculo cumeo qui

Expanded text:
ibi scripserit se octo emisse tuque ei permiseris eos octo ex tua penomine duos aureos tantum uindicabis, sed hi uenditori praestabuntur dumtaxat de peculio serui.Seruum communem, quem cum nullam aduersus me actionem habesed et si cum Titio post annum quam uendidissem ageretur, similiter non esse computandum peculium quod apud me est, quia iam mecum agi de peculio non posset. sin autem intra annum ageretur, tunc quoque habendam huius peculii rationem, postquam placuit alienato homine permittendtum sit de peculio cum eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
solnss tunc tocius pet̾e exlie
qua mutuatus etiam semisses
soluturum et rectlitiis ꝑ aliqͦt
annos usuris moxstipulato
fortimato ita rescripsit. p̾side
diget ħ̾ ꝯstitutio ad infinitum
get. excedit quidergo sic tem¬
panda res est ut in fu̾turimd¬

Expanded text:
solvisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio Fortunato ita rescripsit: "Praesidem diget". haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum
Abbreviated transcription (Latin):
Et et sirei .ꝑ. causa abeẽ subi¬
to coactus sit. ut defennonem
suimandare non possit moraz
fac̾e̾ non uidebitur. sũ inuine¬
ulis hostium ue potestate ẽe ce¬
ꝑit. ¶Aliqu etiam inrem in¬
oramee dec̾m sol. si forte non
extat qui conueniatur. uił
utiq suuste ad iudicium ꝓuo
Mora uideturc̾ ditorifierisiue
ei cuimandau̾at sũ ei quiens
negocia gebat mora feãsit nͤ¬
ħ̾ caũ plibam ꝑsonam acqui
nuoetur s officummmpleri
sicuti cumquis furtum m̃ faci¬
ꝑpetuam fecit stipulatoue.¬

Expanded text:
ed et si rei publicae causa abesse subito coactus sit, ut defensionem sui mandare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hostiumue potestate esse coeperit.Aliquando etiam in re moram esse decerni solet, si forte non exstat qui conueniatur. 24 Putique si iuste ad iudicium prouMora uidetur creditori fieri, siue ipsi siue ei cui mandauerat siue ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: n per liberam personam adquiri videtur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi faciperpetuam facit stipulatione
Abbreviated transcription (Latin):
uit quia omĩs fructus non
iuire seminis s iure solipcipi¬
turẽt quͣrad modum sitotum
finidus alienum quisciens
possideat nulla ex ꝑte fructus
suos facier quocũ mõ sacisfue¬
rint./Ita qui ꝯminem fundũ
possid non facit suos fructus
peaꝑte qua fundus ad sociũ
eius ꝑtinebit. ¶ Inalieno fr̃¬
dos quemtitius bonafide mca¬
tus fuat frumentum seuit. an
titius bonefide⁊ emptor ꝑcep¬
tos fructus suos faciat. Rndi
qd ad fructus quiex fundo pei¬

Expanded text:
it, quia omnis fructus non iure seminis, sed iure soli percipitur: et quemadmodum, si totum fundum alienum quis sciens possideat, nulla ex parte fructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui communem fundum possidet, non faciet suos fructus pro ea parte, qua fundus ad socium eius pertinebit. In alieno fundo, quem Titius bona fide mercatus fuerat, frumentum sevi: an Titius bonae fidei emptor perceptos fructus suos faciat? respondi, quod fructus qui ex fundo pe
Abbreviated transcription (Latin):
inbanorum. ¶ Item sidiui¬
d̾e fimdum tecum uelim tu
nolis et colamus anfructus
dundi debeat post de cluctõm
impensarum et puto diui clũ¬
dos. ¶Incets quoq bone
ficri atibus fructus omim̃o
pr̾antur. ¶ Sidos p̾legatai¬

Expanded text:
urbanorum.Item si diuidere fundum tecum uelim, tu nolis et colam, dividi debeant post deductionem impensarum? et puto dividendos. In ceteris quoque bonae fidei iudiciis fructus omnimodo praestantur. Si dos praelegata
Abbreviated transcription (Latin):
qdmbac re p̾cor dixit plenar
ht̃ significatõmi ut fructus qͦ
restuantur et io cum restiti ꝑ¬
tuat nex mora m̃aliquio aut
refert si auc̃tatem ham adid
sequendum qd meum non
fuit ułi ex stipulatu fructus
n̾ꝯsequatur etiam simora fcã
sit. qd si acceptũ ẽ iudicium
tunc sabims et cassius exqͥ¬
tate fructus quo restituendo

Expanded text:
ac re praetor dixit, plenam habet significationem, ut fructus quoque restituantur. Et ideo cum restittuat: nec mora mea mihi aliquid aufert.Si actionem habeam ad id consequendum quod meum non fuit, ueluti ex stipulatu, fructus non consequar, etiamsi mora facta sit: quod si acceptum est iudicium, tunc Sabinus et Cassius ex aequitate fructus quoque po
Abbreviated transcription (Latin):
rendumhrdiet fisco pr̃andur
duus pius rescripsit. ergoet
usurarum emolumtum aufert
h̃rdi: ¶ Sipupillo non hũti
tucorem fiociꝯ missum solui nõ
possit nouidimoram ꝑ hrdeni
fc̃amdiuus pius rescripsit.er¬
gonec ei debetur. quiquod.aei.u.
causa ab finit uł exalia causa iust̃
potsse qd placuit minoribus
etiammbis succurtique non
adquisierunt usure enim no pp̃
non soluencium infliguntur.

Expanded text:
rendum et fisco praestandum diuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi.Si pupillo non habenti tutorem fideicommissum solui non potuit, non uideri moram per heredem factam diuus Pius rescripsit. ergo nec ei debetur, qui quod rei publicae causa afuit uel ex alia causa iusta posse, quod placuit minoribus etiam in his succurri quae non adquisierunt: usurae enim non propter moram solventium infliguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
do receꝑit. is qui cxstipulati¬
culpa mortuus fint tenebitur.
et hoc fit hiis u̾b̾ edicti. neq ca

Expanded text:
do receperit, is qui ex stipulaticulpa mortuus fuerit, tenebitur, et hoc fit his verbis edicti "neque ea
Abbreviated transcription (Latin):
Um uend̾et pamphilamet sti¬
chum uẽditone infuit pactũ
ꝯuentum ut ne eadem manci¬
pia pamphilia et stichus quoᷤᷤ
dequib quereret᷑ simanumissi
nonsint libos noneẽclaudius
diuus marcus exlege dictali¬
b̾tatis inuendendo qmuis nõ
mamimissos fore libos in seme¬
stribus ꝯstituit lic inmortis
ta non tradatur. Mid quod in t̾
agitur hoc ẽ qnͣ renihabe int̾ est
emptoris. hoc aut int̾cium p̾ci¬
um egredietursi pluris int̾ est
q̃m res ualet uł empta ẽ. ¶uẽ¬
ditor sicuisciret debiẜmtntez¬

Expanded text:
um uenderet Pamphilam et Stichum, uenditioni inseruit pactum conuentum, uti ne eadem mancipia Pamphila et Stichus, quos de quibus quaereretur, si manumissi non sint, liberos non esse.Claudius: Diuus Marcus ex lege dicta libertatis in uendendo quamuis non manumissos fore liberos in semenstribus constituit, licet in mortis ta non tradatur, in id quod interest agitur, hoc est quod rem habere interest emptoris: hoc autem interdum pretium egreditur, si pluris interest, quam res ualet uel empta est.Uenditor si, cum sciret debe
Abbreviated transcription (Latin):
ditum sisupior im posẜom ẽp¬
tor futurus non sit erit igitur
ex empto actõ nͥbi ħ p̾stetu.¬
¶Cassius ait eun qui exduple
stipulatõe litis ex timarõm ꝯse¬
cutus ẽ. alianimienun noĩe de

Expanded text:
ditum, si superior in possessione emptor futurus non sit: erit igitur ex empto actio, nisi hoc praestetur.Cassius ait eum, qui ex duplae stipulatione litis aestimationem consecutus est, aliarum rerum nomine, de
Abbreviated transcription (Latin):
emiss. suita pecculiatus eẽt uł ⁊
eo artificio instructus. ¶Perꝯĩ¬
um quor idem inlianus scribit
cum cerencius uictor decesẜit re¬
licto brde frẽsuo et res quasdaz
deh̾rditate et instrum̃taet man¬
cipia uillicus quidam sub traxi
substracte non fuissent. ¶d
uil. dolumsole auenditore pra¬
mancipiis legata deb̾e intabu¬
ria quidem ꝯscripẜit nnimuncip¬
io debi. ¶m postea lege ꝯsig¬
uit si qua tributorum aut uec¬
tigalis int̾clictõnis uequid
nõmine autad me collonem
prare oportet. id emptorem dͣ
re debeat. et quidem uendidñt

Expanded text:
ita peculiatus esset uel eo artificio instructus.Per contrarium quoque idem Iulianus scribit, cum Terentius Uictor decessisset relicto herede fratre suo et res quasdam ex hereditate et instrumenta et mancipia Bellicus quidam subtraxisssubtractae non fuissent.Idem Iulianus dolum solere a uenditore praestamunicipiis legata debere, in tabula quidem conscripserit uni municipio deberi, uerum postea legem consignauerit, si qua tributorum aut uectigalis indictionisue quid nomine aut ad uiae collationem praestare oportet, id emptorem darre debeat. et si quidem ipsi t
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̾e lic̾et. emptoraui eadem
lege uendidit et ẜuus fugit as¬
ecundo emptore et rome mo¬
ratur quero an sit manus uriec
infuga est tibi moratur. quod
siuoliutate sccłi emptoris ꝯtͣ¬
est quiactorfuit legis et postio
ferre legeisun uenditoris cuiꝰ¬
ꝓmississ teneturlicz ip̃e quor
stipulatus eẽt s impena ꝓmis¬
orita uendidit. ut ꝓstatuta eẽt¬
lib̾a ẽẽt post̾ior ut manus mic̾e
licet pocior ẽ liuertas q̃m manus
mectõ. plane pͥorlex manus
hab miectom postior libtate
fauoralius dicetur. lib̾am fore
lib̾tas exnit eaz abiuma ce.

Expanded text:
icere liceret: emptor alii eadem lege uendidit: seruus fugit a secundo emptore et Romae moratur: quaero, an sit manus iniectin fuga est ibi moratur. quod si ex uoluntate secundi emptoris est qui auctor fuit legis, et posterferre legem sui uenditoris cuimisisset, tenetur, licet ipse quoque stipulatus esset: sed in poena promisor ita uendidit, ut prostituta libera esset, posterior, ut manus inicere liceret, potior est libertas quam manus iniectio. plane si prior lex manus habeat iniectionem, posterior libertatem, fauor‹a›bilius dicetur liberam fore,libertas eximit eam iniuriam.
Abbreviated transcription (Latin):
it.reũti adu̾sus te nõ pot̾o. doñ¬
set amissurus eunfru̾t. ¶ Nam
tunc. id̾ est si capite ominitus
uł mortuus. fui̾t titius reu̾tipo¬
t̾o adte uenditorem. ¶demq

Expanded text:
re, reuerti aduersus te non potero, donset, amissurus eum fuerit: nam tunc, id est si capite deminutus uel mortuus fuerit Titius, reuerti potero ad te uenditorem. idemque
Abbreviated transcription (Latin):
estait et exempto actõne ẽẽ ut
sit ꝯdempnari. ¶Satis ant̃
nondantem q̃ntiplurimum
actorem ꝑiclitanoꝑtet. idem
nacius senbit. ¶Propter oia
hec satis ẽẽ qd̾ ꝑ lurimũ ẽ pr̃ari

Expanded text:
ait et ex empto actionem esse, ut sit condemnari: satis autem non dantem, quanti plurimum auctorem periclitari oportet.Idem Neratius ait propter omnia haec satis esse quod plurimum e
Abbreviated transcription (Latin):
et fideicõmissis ⁊ que curra ca st̃
siłi m̾o uno tn libro. ¶ Hos igitur
quatuorlibros qui m primordis
oratanm põiti sunt tantũmoi
tempus sufficit ad istorum. xiiii.
librorum a magr̃a uoce eis trad¬
endorum recitato. ¶Tercum
suꝑ anni doctina talem ordĩe:
adypothecariam formulam ꝙͣ
oportuno lod iquo deypothe¬
cis loquimur posiumꝰ ut cum
emula sit pignoraticus actõibꝰ
que in libris dereb composite
sunt no ab horreat eorum incuu¬
tate cumcirda easdem res amba¬
bus idem studium est. ⁊post cũ¬
deest librum singularẽ alius li¬
edilui. ⁊ de redibitoria actoe. et de
eiuictõnib. nec nõ ⁊ duplestipu¬

Expanded text:
et fideicommissis et quae circa ea sunt simili modo uno tantum libro. hos igitur quattuor libros, qui in primordiis ositionum positi sunt, tantummodo tempus sufficit ad istorum quattuordecim librorum magistra voce eis tradendorum recitationem. Tertii insuper anni doctrina talem ordinem hypothecariam formulam, quem oportuno loco in quo de hypothecis loquimur posuimus, ut, cum aemula sit pigneraticiis actionibus, quae in libris de rebus positae sunt, non abhorreat eorum vicinitatem, cum circa easdem res ambabus paene idem studium est. et post eundem librum singularem alius liaedilium et de redhibitoria actione et de evictionibus nec non dupl
Abbreviated transcription (Latin):
minat̾de edicimus.i. ut nemor
audeat nzmhac splendidissĩa
cuitate. n inberitheneiũ pulch̾¬
rimo opido mhus qui łgittiap¬
et alia crimĩa uł ip̃os ꝓfessores.ł
in socios suos et maxime in eos
qui rudes ad recitato legu ue¬
nernt ppetrare. quis eni ludosꝓ
applłat eos ex quibꝰ crimu̾a ori¬

Expanded text:
t nemo audeat neque in hac splendidissima civitate neque in Berytiensium pulcherrimo oppido ex his, qui legitima peret alia crimina vel in ipsos professores vel in socios suos et maxime in eos, qui rudes ad recitationem legum perveniunt, perpetrare. quis enim ludos appellet eos, ex quibus crimina ori
Abbreviated transcription (Latin):
mis u̾bis oratõnis nr̃e posiumꝰ
uerum inuẽiatur. ut ꝙ ex .xxx.⁊
uii. librorum recitatone fiant u¬
legittimi instructi.⁊ nr̃o tẽporei
non indigni duabus alus ꝑti¬
bus .i. sexta ⁊ septima nr̃o digesto¬

Expanded text:
mis verbis orationis nostrae posuimus, verum inveniatur, ut ex triginta sex librorum recitatione fiant ilegitimum instructi et nostro tempore non indigni: duabus aliis partibus, id est sexta et septima nostrorum digesto