comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ exquirat animã meã: Ibi de ꝑsecuto¬
hic aut̃ confundant᷑ & reuereant᷑. qͥ quȩ¬
runt animã meã. Quer animã eiꝰ. ñ ut
duas habeant: Non enĩ sic quȩrebant ani¬
mã eiꝰ. qͦmͦ quęrit latro tunicã uiatoris
Ad hoc occidit. ut expoliet. ut habeat.
Qui enĩ ꝑsequit᷑ ut occidat. excludit
animã ñ se uestit. Quer̃ illi animã meã.
occidere me uolunt. Quid gͦ tu illis
optas: Confundant᷑ & reuereant᷑. Q
ubi. ẽ. qđ audisti ad nõ dõ tuo. diligite
inimicos ur̃os. bene facite his qͥ uos õder̃.¬
& orate ꝓhis qͥ ꝑsequunt᷑ uos: Ecce ꝑse¬
cutionẽ pateris. & maledicis eis a quib
pateris. Quomͦ imitaris passiones pͣceden¬
tis dnĩ tui. pendentis incruce & dicentis.
pat̾ ignosce illis. qͥa nesciunt qͥd faciunt:
illis. qͥa nesciunt qͥd faciunt Agnosce &
uocẽ meã. ut sit & tua. Quid enĩ dixi
de inimicis meis: Confundant᷑ & reue.¬

Expanded text:
qui exquirat animam meam . Ibi de persecutoqui exquirat animam meam . Ibi de persecutohic autem: Confundantur et revereantur qui quaerunt animam meam. Quaerunt animam ejus, non ut duas habeant. Non enim sic quaerebant animam ejus, quomodo quaerit latro tunicam viatoris: ad hoc occidit, ut exspoliet, ut habeat. Qui autem persequitur ut occidat, excludit animam, non se vestit. Quaerunt illi animam meam; occidere me volunt. Quid ergo tu illis optas? Confundantur, et revereantur. Et ubi est quod audisti a Domino tuo: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oder orate pro his qui persequuntur vos ? Ecce persecutionem pateris, et maledicis eis a quibus pateris: quomodo imitaris passiones praecedentes Domini tui, pendentis in cruce, et dicentis: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ? illis, quia nesciunt quid faciunt; agnosce et vocem meam, ut sit et tua. Quid enim dixi de inimicis meis? Confundantur, et reve
Abbreviated transcription (Latin):
piorũ aduersus dignitatẽ eccłȩ. & pacẽ
endo. saltando. blasphemando. liruriando¬
ñ impellunt corpora xp̃ianoꝵ. sed lace¬
rant animas xp̃ianoꝵ. Clamemꝰ gͦ una
uoce om̃s uerba hȩc. Ds̃ in adiũtoriũ
meũ intende: Opus enĩ habemꝰ sempit̃no
adiutorio in isto scło. Quando autẽ non:
Modo tam̃ in tribulatione positi. maxime
dicamꝰ. Ds̃ in ad iutoriũ meũ intende.
Confundant᷑ & reuereant᷑. qͥ quȩr̃ animã
meã: Xp̃c dicit. Siue caput dicat siue
corpus dicat. ille dicit qͥdix̃. Quid me
ꝑsequeris: Ille dicit ꝗͥ dix̃. Cũ uni ex mi¬
nimis meis fecistis mͥ fecistis. Nota . ẽ. gͦ
uox huiꝰ hominis. totius hominis. capitis
& corporis. ñ sepe cõmendanda. qͥa nota.
Confundant᷑ inqͥt & reuereant᷑. qͥ quȩrunt
animã meã. In alio psalmo dicit: Conside¬
rabã ad dexterã & uidebã. & ñ erat qui
cognosceret me. Periit fuga ame: & ñ.ẽ.

Expanded text:
piorum adversus dignitatem Ecclesiae et pacpiorum adversus dignitatem Ecclesiae et pacendo; saltando, blasphemando, luxuriando, non impellunt corpora Christianorum, sed lacerant animas Christianorum. Clamemus ergo una voce omnes verba haec: Deus, in adjutorium meum intende. Opus enim habemus sempiterno adjutorio in isto saeculo. Quando autem non! Modo tamen in tribulatione positi maxime dicamus: Deus, in adjutorium meum intende.Confundantur et revereantur qui quaerunt animam meam. Christus dicit: sive caput dicat, sive corpus dicat; ille dicit, qui dixit: Quid me persequeris ? ille dicit, qui dixit: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Nota est ergo vox hujus hominis, totius hominis, capitis et corporis: non saepe commendanda, quia nota. Confundantur, inquit, et revereantur qui quaerunt animam meam. In alio psalmo dicit: Considerabam in dexteram, et videbam, et non erat qui cognosceret me: periit fuga a me, et non est
Abbreviated transcription (Latin):
gemimꝰ ad huc illi inimici martẏrũ qͥa
uocib & ferro ñ posst̃. eos sua luxuria ꝑ¬
sequunt᷑. Atq utinã paganos taritũ modo
doleremꝰ. Esset qualecunq solatiũ. expe-¬
ctare eos qͥ nondũ cruce xp̃i signati sunt¬
auctoritate alligati. desinant furere.
idemꝰ etiã portantes infronte signũ eiꝰ.
simul in ip̃sa fronte portare impuden¬
tiã luxuriarũ. diebꝙ & solennitatib
martyrũ ñ exultare sed insultare. &
int̾hȩc gemimꝰ & hȩc ꝑsecutio nr̃a est
si. ẽ in nob caritas quȩ dicat. Quis infir¬
mat᷑ & ego ñ infirmor: Quis scandaliza¬
mis ẽ. Leo est in impetu. draco in insidi¬
is . Leo minet᷑ inimicus ẽ. Praco insidiet᷑
inimicus . ẽ. Quando nos securi: Ecce fiant
erit: Teptare gͦ ñ cessat. insidiari ñ
cessat Infrenatus. ẽ. atq illigatꝰ in cordib
impioꝵ. ut ñ seuiat ineccła. & tantũ
faciat quantũ uult. Fremunt dentes im¬

Expanded text:
gemimus; adhuc illi inimici Martyrum, quia gemimus; adhuc illi inimici Martyrum, quia vocibus et ferro non possunt, eos sua luxuria persequuntur. Atque utinam Paganos tantummodo doleremus! esset qualecumque solatium, exspectare eos qui nondum cruce Christi signati suntauctoritate alligati desinant furere. Videmus etiam portantes in fronte signum ejus, simul in ipsa fronte portare impudentiam luxuriarum, diebusque et solemnitatibus martyrum non exsultare, sed insultare. Et inter haec gemimus, et haec persecutio nostra est, si est in nobis charitas quae dicat: Quis infirmatur, et non ego infirmor? quis scandalizamis est. Leo est in impetu, draco in insidiis. Leo minetur, inimicus est; draco insidietur, inimicus est. Quando nos securi? Ecce fiant erit? Tentare ergo non cessat; insidiari non cessat. Infrenatus est atque illigatus in cordibus impiorum, ne saeviat in Ecclesiam, et tantum faciat quantum vult. Fremunt dentes im
Abbreviated transcription (Latin):
uoxꝰ tribulatorũ. & ideo utiq martyrũ
int̾ passiones ꝑiclitantiũ. s de suo ca¬
pite pͣsumentiũ. Audiamꝰ eos & loquam᷑
cũ eis ex affectu cordis. etiã si ñ similitu¬
dine passionis. Iilli enĩ iã coronati sunt.
nos adhuc piclitam᷑ Non qͥa tales nos ꝑse¬
astiones urgent. quales ipsos urguerunt.
s fortesse peiores in omĩmodis generib
tantoꝵ scancdaloꝵ Hra enĩ tẽpora magis
abundant illo uȩ. qđ clamauit dñs. ue
mundo ab scanclalis & qm̃ abundauit ini¬
quitas. refrigescet caritas multorũ. Neq
miꝰ & loth ille sc̃s in sodomis ab aliquo
corporalẽ ꝑsecutionẽ patiebat᷑. aut di-¬
ctum illi erat. ut ñ ibi habitaret. ꝑ secũ¬
tio eiꝰ facta mala sodomitarũ erant
Iunc gͥ iã xp̃o incelo sedente. iã głificato.
ia subiectis ceruicib regũ iugo eĩus. & sup¬
positis eoꝵ frontib signo eiꝰ. iã nullo rema¬
nente qͥ palã xp̃ianis audeat insultare:
adhuc tam̃ int̾ organa. & simphoniacos

Expanded text:
tique martyrum inter passiones periclitantium, sed de suo capite praesumentium. Audiamus eos, et loquamur cum eis ex affectu cordis, etiamsi non similitudine passionis. Illi enim jam coronati sunt; nos adhuc periclitamur: non quia tales nos persecutiones urgent, quales ipsos urserunt; sed fortasse pejores in omnimodis generibus tantorum scandalorum. Nostra enim tempora magis abundant illo Vae quod clamavit Dominus: Vae mundo ab scandalis . Et quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Neque enim et Lot ille sanctus, in Sodomis ab aliquo corporalem persecutionem patiebatur, aut dictum illi erat ut non ibi habitaret; persecutio ejus, facta mala Sodomitarum erant jam glorificato, jam subjectis cervicibus regum jugo ejus, et suppositis eorum frontibus signo ejus; jam nullo remanente qui palam Christianis audeat insultare, adhuc tamen inter organa et symphoniacos
Abbreviated transcription (Latin):
pia p̾ueniet manꝰ eiꝰ dõ. acdeinde sequatꝰ
in alio uersui. Regna t̾rȩ cantate dõ. psal¬
lite dõ. Qua distinctione multoꝵ  codicũ
& auctoritate dignoꝵ consonantia. sine
dubio p̃ferenda fides cõm̃dari mͥ uidet᷑
quȩ oꝑa p̾cedit. qͥa si ne honoꝵ opum me¬
ritis ꝑ fidẽ iustificat᷑ impius. sic̃ dicit¬
apłs. credenti iieũ qͥ iustificat impiũ
deputat᷑ fides eiꝰ ad iusticiã ut deinde
iđ fides ꝑdilectionẽ inciput oꝑari.
aqppe solã bona oꝑa dicenda st̃. quȩ fi¬
unt ꝑ dilectionẽ dĩ. Hȩc. aut̃ necessẽ ẽ.
antecel at fides. ut inele ista ñ abistis
antipiat illa. ꝗm̃ nullus oꝑat᷑ ꝑ dilecti¬
onc iai iͥ pͥus credat indiñ. Hȩc .ẽ. fides.
de qua dicit᷑. In xp̃o enĩ iħũ. neꝙ circun¬
cisio aliqͥd ualet neq p̾putiũ. sec fides
quę ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Hȩc. ẽ. fides.

Expanded text:
pia praeveniet manus ejus Deo, ac deinde sequatur pia praeveniet manus ejus Deo, ac deinde sequatur in alio versu, Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino. Qua distinctione, multorum codicum et auctoritate digniorum consonantia, sine dubio praeferenda, fides commendari mihi videtur, quae opera praecedit: quia sine bonorum operum meritis per fidem justificatur impius, sicjustificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam ; ut deinde ipsa fides per dilectionem incipiat operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est antecedat fides, ut inde ista, non ab istis incipiat illa; quoniam nullus operatur per dilectionem Dei, nisi prius credat in Deum. Haec est fides, de qua dicitur: In Christo enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ legatione fungim᷑. tanquã dõ exhor¬
tante ꝑnos. obsecramꝰ ꝓ xp̃o. reconciliari
dõ. Non gͦ de solis ifrahelitis unde apłi
electi st̃: sed etiã de cȩteris gentib futu¬
ros p̾dicatores xp̃ianȩ pacis. hoc mͦ inysti¬
hoc ait p̾ueniet uindictam eiꝰ. conuersione
scilicet ad eũ. ut peccata dimittant᷑. ne
peccatores ꝑmanendo puniant᷑. Qd̃ etiã
in alio loco dicit᷑. p̃ueniamꝰ faciẽ eiꝰ in con¬
fessione. Sic̃ ꝑ manꝰ uindictã. ita ꝑfaciẽ
reuelatione p̾sentiãq significat. quȩ
futura . ẽ. in iudicio. Quia gͦ ꝑ egyptũ
atq ȩchiopiã dotius orbis gentes signifi¬
cauit: continuo subiunxĩt. Dõ reg̾na t̾rȩ
Non sabellio. ñ arrio. ñ donato. ñ cęteris
tauris ceruicatis. sed dõ regna t̃̾rȩ. Plures
aut̃ codices latini & marime greci. ita
distinctos uersus habent. ut ñ sit in eis
unꝰ uersiculus dõ regna t̾rȩ. sed dõ. in
fine uersus suꝑioris atq ita dicat᷑. ȩchio¬

Expanded text:
one fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo reconciliari Deo . Non ergo de solis Israelitis, unde Apostoli electi sunt, sed etiam de caeteris gentibus futuros praedicatores christianae pacis, hoc modo mystihoc ait, praeveniet vindictam ejus; conversione scilicet ad eum, ut peccata dimittantur, ne peccatores permanendo puniantur. Quod etiam in alio psalmo dicitur: Praeveniamus faciem ejus in confessione . Sicut per manus vindictam, ita elationem praesentiamque significat, quae futura est in judicio. Quia ergo per Aegyptum atque Aethiopiam totius orbis gentes significavit, continuo subjunxit: Deo regna terrae. Non Sabellio, non Ario, non Donato, non caeteris tauris cervicatis; sed, Deo regna terrae. 41. Plures autem codices latini, et maxime graeci ita distinctos versus habent, ut non sit in eis unus versiculus, Deo regna terrae; sed, Deo, in fine sit versus superioris, atque ita dicatur, Aethio
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ Umbra porro ista defens iculũ
intelligit᷑ ab esti concupiscenciarũ
carnaliũ. unde illa uirgo xp̃m ĩ car¬
nalit concupiscendo. sed spualit̃ cre¬
dendo concepit. Constat aut̃ umbra.¬
ex lumine & corpore: Proinde illud qđ
in pͥncipio erat uerbũ. liñ illud uerũ.
ut umbraculũ meridianũ fieret nob̾.
uerbũ caro factũ . ẽ. & habitauit in nob̾
Dõ scilicet homotanꝗ lumini corpus ac¬
cessit. & ineũ credentes. umbra ꝓtectio¬
nis oꝑuit. Non enĩ de quali ũbra dicit᷑
transier om̃ia illa tanquã umbra nec

Expanded text:
fensaculum intelligitur ab aestu concupiscentiarum carnalium: unde illa virgo Christum non carnaliter concupiscendo, sed spiritualiter credendo concepit. Constat autem umbra lumine et corpore: proinde illud quod in principio erat Verbum, lumen illud verum, ut umbraculum meridianum fieret nobis, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Deo scilicet homo, tanquam lumini corpus, accessit, et in eum credentes umbra protectionis operuit. Non enim de quali umbra dicitur, Transierunt omnia illa tanquam umbra ; nec
Abbreviated transcription (Latin):
& ubi tantũmꝰ cantici. & ubi ñ psalmꝰ
cantici sic̃ in isto s canticũ psalmi in¬
scriptũ ẽ: nescio utrũ possit ista dif¬
ferentia demonstrari. Proinde sic̃ coe¬
painꝰ relinquentes ista eis qͥ possunt. &
quib uacat talia discernere. & certa
differentiaruĩ oratione definire: nos
quantũ adiuuante dñõ ualemꝰ. huiꝰ psal¬
mi textũ consideremꝰ atq tractemus.

Expanded text:
et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit ista differentia demonstrari. Proinde sicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa differentiarum ratione definire; nos quantum adjuvante Domino valemus, hujus psalmi textum consideremus atque tractemus.
Abbreviated transcription (Latin):
utrumnq legit᷑. & cantate do & psallite
dõ: ita alicubi legi potest cantate no¬
mini eiꝰ. Qđsi & hoc in seripturis scĩs
dictũ inuenit᷑: hȩc differentia fru¬
stra elaborata ẽ. Mouet etiã me. qđ ge¬
rerali nomine magis psalmi quã canti¬
ca uocant᷑: itaut dns diceret quȩ seri
sunt in lege & ꝓpħis. & psalmis de me.
& liber ip̃se. psalmorũ dr̃ ñ canticoꝵs.
Sic̃ scriptũ. ẽ inqͥt in libro psalmorũ:
cũ potius scđm istã differentiã cantica
sine psalmo.ee̾. potest. psalmꝰ uͦ si ne can¬
tico ñ potest. Posst̃ & enĩ esse cogitationes
m̃tis. quarũ ñ sint oꝑa corporalia. nul¬
lũ. ẽ. aut̃ opus honum: cuiꝰ ñ sit inm̃te
cantica. ñ utrobiq psalmi. Ꝙtam̃ sic̃
dixi generalit̾ psalmi appellant᷑ ñ
cantica. liberq psalmoꝵ non canticoꝵ.
& si intelligantur atq discutiant᷑ sensus
dictoꝵ. ubititulus. ẽ. tantũ mͦ psalmi.

Expanded text:
utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite Deo; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc in Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generali nomine magis Psalmi quam Cantica vocantur, ita ut Dominus diceret: Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me ; et liber ipo Psalmorum ; cum potius secundum istam differentiam, Cantica sine Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Cantico esse non potest. Possunt etenim esse cogitationes mentis, quarum non sint opera corporalia: nullum est autem opus bonum, cujus non sit in mente Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, generaliter Psalmi appellantur, non Cantica; liberque Psalmorum, non Canticorum. Et si intelligantur atque discutiantur sensus dictorum, ubi titulus est tantummodo Psalmi,
Abbreviated transcription (Latin):
iscreuer̃ quidã ante nos int̾ canticũ &
psalmũ. ut qm̃ canticũ ore ꝓfert᷑. psalmꝰ¬
terio canit᷑: uident᷑ cantico significari
intelligentiȩ m̃tis. psalmo uͦ õꝑa corpo¬
tractandũ suscepimꝰ. illud qđ dictũ. ẽ.
cantate dõ. psallite nomini eiꝰ. ita qͥdẽ
discreuer̃: ut cantate dõ dictũ uideat᷑
qͥa ea quȩ inse ipsa mens agit. dõ notã
st. abhominib ñ uidentur. oꝑa uͦ bona
qm̃ uidenda st̃ ab hominib. ut glorifi¬
cent patrẽ nr̃m qͥ incęlis. ẽ: merito di¬
ctũ sit psallite nomini eiꝰ. id. ẽ. diffama¬
tioni eiꝰ. ut laud abilit̾ nominet᷑. Hanc
differentiã. alicubi quantũ recolo etiã
ipse secutꝰ sũ. Memini aut̃ legisse nos
et iã psallite dõ. qͥa talia quȩ uisibilit̃
bene oꝑam: ñ tantũ hominib s etiã
dõ placent. ñ aut̃ omĩa quȩ dõ placent.
etiã hominib placere posst̃. quȩ uidere
ñ possunt. Unde mirus .ẽ si quẽ ad modũ

Expanded text:
screverunt quidam ante nos inter Canticum, et Psalmum; ut quoniam Canticum ore profertur, Psalmterio canitur, videatur Cantico significari intelligentia mentis, Psalmo vero opera corpotractandum suscepimus, illud quod dictum est, Cantate Deo, psallite nomini ejus: ita quidam discreverunt, ut, Cantate Deo, dictum videatur, quia ea quae in seipsa mens agit, Deo nota sunt, ab hominibus non videntur; opera vero bona videnda sunt ab hominibus, ut glorificent Patrem nostrum qui in coelis est , merito dictum sit, Psallite nomini ejus, id est diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Hanc differentiam alicubi, quantum recolo, etiam ipse secutus sum. Memini autem legisse nos etiam, Psallite Deo ; quia talia quae visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiam Deo placent. Non autem omnia quae Deo placent, etiam hominibus possunt, quia videre non possunt. Unde mirum est si quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ̾ opus ministerii. in ędificationẽ
corporis xp̃i. qͣndo quidẽ ipsa. ẽ corpꝰ
xp̃i: Dicunt᷑ aut̃ illi reges utiq a re¬
gendo. & qͥd magis quã carniis concupi¬
scentias. ne regnet peccatũ in eoꝵ mor¬
tali corpore. ad oboediendũ desideriis
eiꝰ. nec ęxhibeant mẽbra sua arma ini¬
qͥtatis peccato. s exhibeant se tanquã
ex mortuis uiuentes. & mẽbra sua arma
iusticiȩ dõ: Sic enĩ erunt reges pͥmitꝰ
discreti ab alienigenis. qͥa ñ st̃ iugũ
ducentes cũ infidelib. deinde discrti
concordit̃ int̾ se munerib ꝓpͥis. Non

Expanded text:
 opus ministerii, in aedificationem corporis Christi ; quandoquidem ipsa est corpus Christi? Dicuntur autem illi reges, utique a regendo: et quid magis quam carnis concupiscentias, ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, ne exhibeant membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo, tanquam ex mortuis viventes, et membra sua arma justitiae Deo ? Sic enim erunt reges primitus discreti ab alienigenis, quia non sunt jugum ducentes cum infidelibus; deinde discreti concorditer inter se muneribus propriis. Non
Abbreviated transcription (Latin):
habet ꝑ animȩ angustias. Principes gͦ
iuda duces eoꝵ. qͥ in eccłus benedicunt
dͥnm pͥncipes ⁊ abulon. pͥncipes neptalĩ.
pͥncipes confessionis. fortitudinis. lati¬
tudinis. pͥncipes fidei. spei. caritatis.

Expanded text:
habet per animae angustias. Principes ergo habet per animae angustias. Principes ergo Juda duces eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum. Principes Zabulon, principes Nephthalim: principes confessionis, fortitudinis, latitudinis; principes fidei, spei, charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sio dr̃ int̾p̃tari. ⁊ abulon. habitaculũ for¬
ticudinis. neptalim dilatatio int̾a. Quȩ
omia uerissimos nob̾ insinuant pͥncipes
eccłarũ. dignos ducatu. dignos imitatio¬
ne. dignos honorib. Martyres nanq in
eclesiis locũ suũ tenent. atq apice
sẽ dignitatis excellunt Iã uͦ in martyrio
pͥma confessio.ẽ. & ꝓ illa qͥcqͥd acciderit.
tolerandi sequens assumit᷑ fortitudo.
Deinde post omĩa tolerata. finitis angu¬
stus latitudo consequet᷑ in p̾mio. Potest
& sic intelligi. ut qm̃ tria hȩc p̃cipue cõ¬
mendat apłs. fidẽ. spem. caritatẽ. confes¬
sio sit in fide. fortitudo in spe latitudo
in caritate. Fidei qͥppe res. ẽ: ut corde
credat᷑ ad iusticiã. ore aut̃ confessio fiat
ad salutẽ. In passionib aut̃ cribulatio¬
nũ res tristis. ẽ: sed spes fortis. ẽ. Si enĩ
mus. Latitudinẽ uͦ prȩstat caritatis in
corde diffusio. Nã consũmata caritas
foras mittit timorẽ. qͥ timor torm̃tũ

Expanded text:
i dicitur; Zabulon, Habitaculum fortitudinis; Nephthalim, Dilatatio mea. Quae omnia verissimos nobis insinuant principes Ecclesiarum, dignos ducatu, dignos imitatione, dignos honoribus. Martyres namque in Ecclesiis locum summum tenent, atque apice sanctae dignitatis excellunt. Jam vero in martyrio prima confessio est, et pro illa quidquid acciderit tolerandi sequens assumitur fortitudo; deinde post omnia tolerata, finitis angustiis, latitudo consequitur in praemio Potest et sic intelligi, ut quoniam tria haec praecipue commendat Apostolus, fidem, spem, charitatem , confessio sit in fide, fortitudo in spe, latitudo in charitate. Fidei quippe res est ut corde credatur ad justitiam, ore autem confessio fiat ad salutem . In passionibus autem tribulationum res tristis est, sed spes fortis est: Si enim mus . Latitudinem vero praestat charitatis in corde diffusio: nam consummata charitas foras mittit timorem ; qui timor tormentum
Abbreviated transcription (Latin):
apmidtĩ IOs qđ mentit᷑: occidit
aunis Frgo si possessionẽ tuã dili
q n tam̃ ꝓpt̃ illã facis rapinam.
s ppt ula dicis falsũ cestimoniũ. nĩ
suin luras ñ ꝓpt̃ illã xp̃m negas: eo

Expanded text:
it: os, quod mentitur, occidit animam. ergo si possessionem tuam diligis, non tamen propter illam facis rapinam, non propter illam dicis falsum testimonium, non sum iuras, non p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ naturã nos a tẽpore facti ꝑ grãm. Ilie
sine ullo peccato. nos ꝑ illũ liberati a
peccato. Quis gͦ in nubib ȩquabit᷑ dño:
Aut qͥs similis erit dño int̾ filios dĩ: Di¬
cimur nubes ꝓpt̾ carnẽ : & sumꝰ p̾dica¬
tores ueritatis. ꝓpt̃ ymbrẽ nubiũ.
Sed caro nr̃a alit uenit: caro illiꝰ alit̾
Dicim᷑ & filii dĩ: sed ille alit̾ filius dĩ
Illius nubes ex uirgine. ille filius ex ȩt̃¬
nitate patri ȩqualis. Quis gͦ in nubib
quabit᷑ dño. aut qͥs similis erit dño¬
int̾ filios dĩ Dicat ipse dñs. utrũ
similẽ inueniat. Quẽ dicunt homi¬
nes esse filiũ hominis: Eoce enĩ quia
uideor. qͥa conspicior. qͥa int̾ uos ambu¬
lo. & forsitan qͥa p̾sentia uilui: dici¬
te. quẽ me dicunt homines. c̾e̾. filium
hominis: Certe qͥa filiũ hominis ui¬
dent. nubẽ uident. Dicite. quẽ me di

Expanded text:
per naturam, nos a tempore facti per gratiam; ille per naturam, nos a tempore facti per gratiam; ille sine ullo peccato, nos per illum liberati a peccato. «Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei?» Dicimur nubes propter carnem, et sumus praedicatores veritatis propter imbrem nubium; sed caro nostra aliter venit, caro illius aliter. Dicimur et filii Dei, sed ille aliter Filius Dei. Illius nubes ex virgine, ille Filius ex aeternitate, Patri aequalis. «Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Dominsimilem inveniat. «Quem me dicunt homines esse filium hominis?» Ecce enim quia videor, quia conspicior, quia inter vos ambulo, et fortasse praesentia vilui; dicite «quem me dicunt homines esse filium hominis?» Certe quia filium hominis vident, nubem vident: dicant, vel di
Abbreviated transcription (Latin):
cęli. idem nubes. Cęli ꝓpt̾ fulgorem
ueritatis: nubes ꝓpt̾ occulta carnis.
Nubesenĩ om̃s nebulosȩ st̃. Propt̾ morta¬
litatẽ & ueniunt & transeunt. Propt̃
ipsa occulta carnis. id. ẽ. occulta nubiũ.
ait apłs. Nolite ante tẽpus qͥcquã iudi¬
care. donec ueniat dñs qͥ illuminet ab.¬
scondita tenebrarũ. Nunc gͦ qͥd loqua
tur homo uides: qͥd gestet in corde ñ
uides. Qd̃ expͥmit᷑ de nube uides. qđ
seruat᷑ in nube ñ uides. Cuiꝰ enĩ oculi
nubẽ penetrat. Ergo nubes. in carne
p̾dicatores ueritatis̃. Uenit & ipse om¬
niũ creator in carne. sed qͥs in nubib
bit᷑ dño. Aut qͥs similis erit dño int̾
filios dĩ: Ergo nemo infiliis dĩ. similis
erit filio di. & ipse dictꝰ.ẽ. filius dĩ.
& nos dicti sumꝰ filii dĩ. Sed qͥs similis
erit dño in filiis dĩ: Ille unicus. nos
multi. Ille unꝰ. nos in illo unũ. Ille natꝰ.
nos adoptati. Ille ab et̾no filius genitꝰ

Expanded text:
coeli, iidem nubes: coeli propter fulgorem coeli, iidem nubes: coeli propter fulgorem veritatis, nubes propter occulta carnis: nubes enim omnes nebulosae sunt, propter mortalitatem; et veniunt, et transeunt. Propter ipsa occulta carnis, id est, occulta nubium, ait Apostolus: «Nolite ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenerde, non vides: quod exprimitur de nube, vides; quod servatur in nube, non vides. Cujus enim oculi nubem penetrant? Ergo nubes in carne praedicatores veritatis. Venit et ipse omnium Creator in carne. Sed «quis in nubibus bitur Domino? et quis similis erit Domino in filiis Dei?» Ergo nemo in filiis Dei similis erit Filio Dei. Et ipse dictus est Filius Dei, et nos dicti sumus filii Dei; sed «quis similis erit Domino in filiis Dei?» Ille unicus, nos multi; ille unus, nos in illo unum; ille natus, nos adoptati; ille ab aeterno Filius genitus
Abbreviated transcription (Latin):
ymbrem. Quã uineã explicat. & designat
aꝑtissime dicens. Uinea dnĩ sabaoth do¬
mus isrł. ẽ. Ne tu alit̾ intelligas uineã
& relictis hominib significatis terrã
scruteris: uinea in qt dñi sabaoth domꝰ
isrł. ẽ. Non intelligat aliud. se intelligat
domꝰ isrł. cẽ. uineã meã. Se intelligat᷑
mͥ ñ dedisse uuam. sed spinas. Se intelli¬
gat ingratã extitisse plantatori atq cul.¬
dori. ingratã extitisse irrigatori. Ergo
si uinea dnĩ sabaoth domꝰ isrł . ẽ. qͥd dix̃
iratꝰ: Mandabo nubib meis. ne pluant
sup eã ymbrẽ. Et reuera ita fecit. Missi
sunt apłi tanquã nubes. ut pluerent
udeis: & illis uerbũ dñi repellentib
qͥa ꝓuua spinas deder̃: dixer̃ apłi. Acd¬
uos missi eramꝰ. sed qͥa reppulistis uerbũ
ñ pluere pluuiã suꝑ uineã illã. Si gͥ
nubes st̃ prȩdicatores ueritatis. quęr̃a¬
mus primo quȩ sint nubes. Idem qͥppe

Expanded text:
imbrem:» quam vineam explicat et designat imbrem:» quam vineam explicat et designat apertissime, dicens, «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est» . Ne tu aliter intelligas vineam, et relictis hominibus significatis terram scruteris: «Vinea,» inquit, «Domini Sabaoth, domus Israel est.» Non intelligat aliud, se intelligat domus Israel esse vineam meam; se intelligat mihi non dedisse uvam, sed spinas; se intelligat ingratam exstitisse plantatori atque cultori, ingratam exstitisse irrigatori. Ergo si «vinea Domini Sabaoth, domus Israel est,» quid dixit iratus? «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem.» Et revera ita fecit: missi sunt Apostoli tanquam nubes, ut pluerent Judaeis; et illi verbum Dei repellentes quia pro uva spinas dederunt, dixerunt Aos missi eramus: sed quia respuistis verbum non pluere pluviam super vineam illam. Si igitur nubes sunt praedicatores veritatis, quaeramus primo quare sint nubes. Iidem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
cienti t̾rȩ pluant cȩli. & germinet exci¬
piens pluuiã germina bona. oꝑabona.
it ꝓbona pliuia det spinas. & ꝓhorreo
expestet ignẽ. Conficebunt᷑ cȩli mirabi¬
lu tua dnẽ & ueritatẽ tuã in ȩccła scõꝵ.¬
Celi gꝰ confitebuntꝰ mirabilia tua. & ue¬
ritatẽ tuã. Totũ qͥcqͥd p̃dicant cęli ex
te .ẽ: dete.ẽ. & ideo securi p̾dicant. No¬
runt enĩ quẽ p̾dicant. qͥa ñ possunt de
Quid conficebunt᷑ in eccła scõꝵ: Qm̃¬
fitebunt᷑. hoc cęli pluent. Quid: Qm̃
prȩdicatores. qm̃ nemo in nubib ȩqua¬
bit᷑ dño Magna laus uob̾ uidet᷑ fr̃s. ñ
equari nubes creatori: Si intelligatꝰ
sine mysterio ad litterã: ñ. ẽ. magn̾a
Stellȩ quȩ st̃ supra nubes. ȩquant᷑ dño:
Quid eni: Sol. suna. angłi. cȩli. uł cõpa¬
rari poterunt dño: Quid. ẽ. qđ ꝓ magno
torũ nubes esse dictas. ex illa ꝓphetia in¬
telligimꝰ. ubi ds̃ iratꝰ uineȩ suę dixit.
Mandabo nubib meis. ne pluant suꝑ eam

Expanded text:
tienti terrae pluant coeli, et germinet excipiens pluviam germina bona, opera bona: ne pro bona pluvia det spinas, et pro horreo exspectet ignem. «Confitebuntur coeli mirabilia tua, Domine, et veritatem tuam in ecclesgo confitebuntur mirabilia tua et veritatem tuam. Totum quidquid praedicant coeli, ex te est, de te est; et ideo securi praedicant: norunt enim quem praedicant, quia non possunt de quid confitebuntur in ecclesia fitebuntur, hoc coeli pluent? Quid? «Quopraedicatores, quoniam nemo in nubibus aequabitur Domino. Magna laus vobis videtur, fratres, non aequari nubes Creatori. Si intelligatur sine mysterio ad litteram, non magna laus stellae quae sunt supra nubes aequantur Domino? Quid enim? sol, luna, Angeli, coeli, vel comparari poterunt Domino? Quid est quod pro magno ra praedicatorum nubes esse dictas, ex illa prophetia intelligimus, ubi Deus iratus vineae suae dixit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. & ego ñ infirmor: Quis scan¬
dalizat᷑ & ẽgo ñ uror: Quanto maior
caritas. tanto maiores plagę de pecca¬
tis alienis. Acceꝑat quidẽ & ille stimu¬
lũ carnis. angłm sathanȩ a quo colaphi¬
⁊aret᷑. Ecce quomͦ ꝓpicius erat ds̃. uin

Expanded text:
«et non ego infirmor? quis scan«et non ego infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Quanto major charitas, tanto majores plagae de peccatis alienis. Acceperat quidem ille et stimulum carnis, angelum satanae, a quo colaphizaretur. Ecce quomodo propitius erat D
Abbreviated transcription (Latin):
tescit uoluntas dĩ. etiã reatꝰ nr̃ in note.¬
scit nob̾. Et quanto ille nob̾ innotescit.:
tanto plus imus infletꝰ & in lacrimas.
U idemꝰ enĩ quã sit iustũ qđ de nob̾ ęxi¬
gat ds̃ inquanta ad huc unꝑfectione
iaceamꝰ. & fit in nob̾ qđ dictũ ẽ. qͥ appo¬
nit scientiã. apponit dolorẽ. Ecce abun¬
dec inte caritas. & plus dolebis peccan.¬
tẽ. Quanto inte maior. ẽ. caritas: tanto
amplius te torquebit quẽ toleras. Non
torquebit tanq irascentẽ illis. sed tan¬
Prȩt̾ illa inqͥt quȩ extrinsecus st̃. dixit
enĩ multa quȩ patiebat᷑ & coepit dice¬
re interiora. prȩt̃ illa quȩ extrinsecus
erant quȩ patiebat᷑ a malis ꝑsecutorib
xp̃i. incursus in me cotidianꝰ. sollicitu¬
do om̃iũ eccłarũ. Quide qualis solli¬
cicudo. quã pat̾na. quã mat̾na. Uidece
qͦmꝰ cedebatur. ut uindicaret᷑ in om̃s
affectiones eiꝰ. Dicemꝰ & affectiones eiꝰ.

Expanded text:
tescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotetescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in fletus et lacrymas. Videmus enim quam sit justum quod de nobis exigat Deus, in quanta adhuc imperfectione jaceamus; et fit in nobis quod dictum est: «Qui apponit scientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tan«Praeter illa,» inquit, «quae extrinsecus sunt» dixit enim multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis persecutoribus Christi, «incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis sollicitudo, quam paterna, quam materna; videte quomodo caedebatur, ut vindicaretur in omnes affectiones ejus: d
Abbreviated transcription (Latin):
te enĩ torquet in iusticia aliena: quan¬
tũ recesseris a tua. Cũ enĩ fueris frum̃¬
regni. cũ coeꝑis fructũ dare: tunc tͥ
ap̃parebunt ⁊ izania. Cũ enĩ creuisset
herba & fructũ fecisset: tunc appa¬
ruerunt ⁊ iania. Cũ coeꝑint apparere
:Nania: uidebis te int̾ malos. Uelle
habes quasi separare ate malos. & sepa¬
rare ab ȩccła om̃s malos. Respondebit
tͥ sententia dnĩ. Sinite utraq crescere
usq ad messẽ: ne forte cũ uultis eradi¬
care Ziania eradicetis simul & triti¬
cũ Ex sententia diũ necesse erit parcere
Srianiis ex conditione serui necesse
erit uiuere int̾ ⁊ iania. Separare ea
ñ potes tolerare tͥ necesse. ẽ Uide quan¬
tas plagas in corde patiaris. qͥ corpore
incegr̃o int̾ malos uersaris. Probabitis
qͥcunq ꝓfeceritis. ꝓbatis qͥ iã ꝓfecistis.
Toleranda st̃ gͦ ista Q forte hoc ꝑtinet
multis. In multis enĩ quantũ nob inno¬

Expanded text:
te enim torquet injustitia aliena, quante enim torquet injustitia aliena, quantum recesseris a tua. Cum enim fueris frumeregni, cum coeperis fructum dare, tunc tibi apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint apparere zizania, videbis te inter malos. Velle habes quasi separare a te malos, et separare ab Ecclesia omnes malos; respondebit tibi Domini sententia: «Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et triticum» . Ex sententia Domini necesse erit parcere zizaniis, ex conditione servi necesse erit vivere inter zizania: separare ea non potes, tolerare tibi necesse est. Vide quantas plagas in corde patiaris, qui corpore integro inter malos versaris. Probabitis quicumque profeceritis, probatis qui jam profecistis. Toleranda sunt ergo ista; et forte hoc pertinet it multis» . In multis enim quantum nobis inno
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit eos qͥ sublege. ec̃. uellent. & sub
grã esse nollent: ñ intraturos in t̾rã ꝓ¬
missionis. Ergo illud qđ dictũ . ẽ. moy si:
figura erat ñ poena. Seni mors. quȩ poe¬
nã: Non intrare in illã trã quȩ poena.
qͦ intrauerant indigni: De. aaron autẽ
quid dictũ. ẽ: Mortuus ẽ. & ipse sener
Tilii sui successer̃ in sacerdotio. filius eiꝰ
postea sacerdotiũ administrauit. Quomͦ
& inistũ uindicauit. Samuel & ipse sc̃s
senex mortiius. ẽ. relictis filiis successo¬
rib suis. Quid ẽ. qđ in illis uindicatũ
e.  Quȩro. & scđm homines ñ inuenio.
Scđm aut̃ qđ scio pati seruos dĩ. cotidie
in illos uindicabat᷑. Legite & uidece
uindictas. & qͥ ꝓficitis ferte uindictas.
Cotidie patiebant᷑ popłos contradicentes.
cotidie patiebantur inique uiuentes.
& int̃ illos uiuere cogebant᷑. quoꝵ uitã
cotidie rep̃hendebant. Hȩc erat iundi:¬
cta. Nondũ ꝓficit cui parua. ẽ. Tantũ

Expanded text:
ostendit eos qui sub Lege esse vellent, et sub ostendit eos qui sub Lege esse vellent, et sub gratia esse nollent, non intraturos in terram promissionis. Ergo illud quod dictum est Moysi, figura erat, non poena. Seni mors quae poena? Non intrare in illam terram quae poena, quo intraverunt indigni? De Aaron autem quid dictum est? Mortuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius ejus postea sacerdotium administravit : quomodo et in istum vindicavit? Samuel et ipse sanctus senex mortuus est, relictis filiis successoribus suis . Quid est quod in illos vindicatum est quaero, et secundum homines non invenio: secundum autem quod scio pati servos Dei, quotidie in illos vindicabatur. Legite, et videte vindictas, et qui proficitis ferte vindictas. Quotidie patiebantur populos contradicentes, quotidie patiebantur inique viventes; et inter illos vivere cogebantur, quorum vitam quotidie reprehendebant. Haec erat vindicta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum
Abbreviated transcription (Latin):
rint qͦmͦ uapulent᷑ cũ multũ ꝓfece.¬
rint. Quȩrimꝰ uindictã in moysen
ꝓpe nullã habet. nͥ qͥa acdextremũ ait
illi ds̃ Ascende in montẽ & morere.
Ait seni. morere. Iã ꝑegerat ȩtates suas.
Nunqͥd nunquã erat moriturus: Qua¬
lis illa uindicta: Ostendit ibi uindi¬
ctã suã ut diceret ñ intrabis int̾rã
ꝓmissionis. qͦ intraturus erat popłs.
Quandã figurã qͦrundã gerebat moy¬
ses. Nͥã qui in regnũ cęloꝵ intrauit.
magna poena illi erat ad t̾rã illã non
uenire quȩ ad tẽpus erat ꝓmissa. ut um¬
brã ostenderet & transiret: Non ne
multi ꝑfidi intrauer̃ in illã t̾rã:
Nonne in illa t̾ra iiuentes multa mala
fecer̃ & dm̃ offender̃: Nonne & ido¬
latriã secuti st̃ in ipsa t̾ra: Magnum
erat ñ dedisse t̾rã istã moysi: Sed mo¬
ysen uoluit gestare figurã eoꝵ qͥ sub
lege erant. qͥã ꝑ moysen data. ẽ lex. &

Expanded text:
rint quomodo vapulent, cum multum profecerint quomodo vapulent, cum multum profecerint. Quaerimus vindictam in Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extremum ait illi Deus: «Ascende in montem, et morere.» Ait seni, «Morere:» jam peregerat aetates suas: numquid nunquam erat moriturus? Qualis illa vindicta? Ostendit ibi vindictam suam, ut diceret, «Non intrabis in terram promissionis» , quo intraturus erat populus? Quamdam figuram quorumdam gerebat Moyses. Nam qui in regnum coelorum intravit, magna illi poena erat ad terram illam non venire, quae ad tempus erat promissa, ut umbram ostenderet et transiret? Nonne multi perfidi intrarunt in illam terram? nonne in illa terra viventes multa mala fecerunt, et Deum offenderunt? nonne et idololatriam secuti sunt in ipsa terra? Magnum erat non dedisse terram istam Moysi? Sed Moysen voluit gestare figuram eorum qui sub Lege erant, quia per Moysen data est Lex: et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitis. & cũ iã iudicauerint imꝑiti. et̃.
pfecta: expoliunt illa artifices qͥ nouer̃
adhuc qͥd illis desit. ut mirent᷑ homines
tantã expolitionẽ reb accidisse quas
iã ꝑfectas ꝓnunciauerant: Fit hoc & in
edificiis. & in picturis. & inuestib &
ꝓpe in omĩ genere artiũ. Primo iudi¬
cant illud ĩã quasi ꝑfectũ. eẽ. ut oculi
eoꝵ amplius nichil desiderent. Sed
aliud uidicat oculus imꝑitꝰ. aliud
iudicat artificis regula. Sic & illi scĩ
uersabant᷑ ante ocũlos dĩ. tanꝗ sine
culpa. tanquã ꝑfecti. tanꝗ angłi. No¬
uerat aut̃ qͥd illis deesset. qͥuindica¬
uit in om̃s affectiones coꝵs. Uindica¬
bat aut̃ ñ irascens. sed ꝓpicius. Ad hoc
uindicabat ut ꝑficeret coeptũ. ñ ut
dã naret eiectum. Uindicans gͦ in
om̃s affectiones eoꝵ erat ds̃. Quomͦ
uindicauit in samuelẽ: Ubi. ẽ uin¬
dicta ipsa: hoc dico. ut nouerint
dilexit. ꝓ quib sanguinẽ fudit. noue¬

Expanded text:
peritis; et cum jam judicaverint imperiti esse peritis; et cum jam judicaverint imperiti esse perfecta, expoliunt illa artifices, qui noverunt adhuc quid illis desit, ut mirentur homines tantam expolitionem rebus accidisse, quas jam perfectas pronuntiaverant. Fit hoc et in aedificiis, et in picturis, et in vestibus, et prope in omni genere artium. Primo judicant illud jam quasi perfectum esse, ut oculi eorum amplius nihil desiderent: sed aliud judicat oculus imperitus, aliud judicat artis regula. Sic et illi sancti versabantur ante oculos Dei, tanquam sine culpa, tanquam perfecti, tanquam angeli: noverat autem quid illis deesset, qui vindicabat in omnes affectiones eorum. Vindicabat autem non irascens, sed propitius: ad hoc vindicabat ut perficeret coeptum, non ut damnaret ejectum. Vindicans ergo in omnes affectiones eorum erat Deus. Quomodo vindicavit in Samuelem? ubi est vindicta ipsa? Hoc dico, ut noverint dilexit, pro quibus sanguinem fudit; nove
Abbreviated transcription (Latin):
aaron. & samuelẽ & qͦmꝰ in eis uindicatũ sit
qͥa dix̃ uindicans uiom̃s affectiones
eoꝵ. Utiq eas affectiones dicens eoꝵ qua
ds nouerat in cordib illoꝵ. quas homi¬
nes ñ nouerant. & enĩ sine querela ho.¬
minũ uersabant᷑ in medio plebis dĩ Sea
qͥd dicimꝰ: Quia moyses habute pͥmã
uitã fortasse peccatricẽ : Nã & ꝑcusso
homine fugit de ȩgypto. Habuit &
aaron pͥmã uitã quȩ displiceret dõ Nã
ipse insanienti popło & quȩrenti idolũ
ꝑmisit ut ficret. & factũ. ẽ. popło dĩ
idolũ qđ adoraret:. Samuel qͥd fecit
in fans ad tẽplũ datꝰ: Om̃s ȩtates suas
int̾ scã sacram̃ta dĩ ꝑegit. ab in eunte
ȩtate famulus dĩ. Nichil unquã dictũ ẽ.¬
dictũ .ẽ. de samuele. nichil ab hominib
Nouerat ibi forte ds̃ aliqͥd qđ purgaret.
qͥa & qđ ꝑfectũ iã uidetur hom̃inib
illius ꝑfectioni adhuc imꝑfectũ. ẽ Pe¬
raq faciunt artifices & ostendunt im¬

Expanded text:
Aaron, et Samuelem, et quomodo in eis vindicatum sit, quia dixit, «Vindicans in omnes affectiones eorum:» utique eas affectiones dicens eorum, quas Dominus noverat in cordibus illorum, quas homines non noverant. Etenim sine querela hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit ut fieret, et factum est populo Dei idolum quod adoraret . Samuel quid fecit, infans ad templum datus? Omnes aetates suas inter sancta sacramenta Dei peregit, ab ineunte aetate famulus Dei. Nihil unquam dictum est de Samuele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte Deus aliquid quod purgaret; quia et quod perfectum jam videtur hominibus, illi perfectioni adhuc imperfectum est. Pleraque faciunt artifices, et ostendunt im
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ & iusticiã in iacob tu fecisti.
Debemꝰ enĩ & nos habere iudiciũ debemꝰ
habere iusticiã. Sed ille in nob facit
iudiciũ & iusticiã qui nos fecit. in qͥb
faceret. Quomꝰ & nos debemꝰ habere
iudiciũ & iusticiã : Iudiciũ habes
qͣndo discernis malũ abono. iusticiã
aut̃ quando sequeris bonũ. & declinas
faciendo iusticiã habes. Declina amalo
ait & facbonũ. quęre pacẽ & sequere¬

Expanded text:
judicium et justitiam in Jacob tu fecisti.» Debemus enim et nos habere judicium, debemus habere justitiam; sed ille in nobis facit judicium et justitiam, qui nos fecit in quibus faceret. Quomodo et nos debemus habere judicium et justitiam? Judicium habes, quando discernis malum a bono; justitiam autem, quando sequeris bonum, et declinas faciendo, justitiam habes. «Declina a malo,» ait, «et fac bonum; quaere pacem,
Abbreviated transcription (Latin):
lapis quẽ reꝓbauer̃ ȩdificantes hic factꝰ
ẽ incaput anguli. Lapis iste p̾cisus de
monte sine manib. confregit omĩa re-¬
gna t̾rarũ. Uidemꝰ confracta ab illo la¬
pide omĩa regnat̾rȩ. Quȩ erant regna
t̾rȩ:: Regua idolorũ regna demonioꝵ.
fracta st̃. Regnabat saturnꝰ in multis
hominib ubi. ẽ. regnũ eiꝰ: Regnabat
mercurius in multis hominib. ubi est
regnũ eiꝰ Fractũ ẽ. Redacti st̃ illi in
regnũ xpi. in quib ille regnabat: Regnũ
cȩlestis quale erat cartagini. ubi nunc. ẽ.
regnũ cclestis: Lapis ille fregit omĩa
regna t̾rarũ. lapis prȩcisus de monte sine
manib. Quid. ẽ. prȩcisus demonte fine
manib : Natꝰ de gente iudeoꝵ. sine oꝑe
hominũ. Onĩs enim qͥ nascunt᷑ de oꝑe ma¬
ritali nascunt᷑ ille de uirgine natus sine
manib natꝰ ẽ. Per manꝰ enĩ opus humanũ
significat᷑. Quo manꝰ humanȩ ñ accesser.
ubi maritalis amplexus ñ fuit: foetus

Expanded text:
«Lapis quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli» . Lapis iste praecisus de monte sine manibus, confregit omnia regna terrarum: videmus confracta ab illo lapide omnia regna terrae. Quae erant regna terrae? Regna idolorum, regna daemoniorum fracta sunt. Regnabat Saturnus in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Regnabat Mercurius in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Fractum est, redacti sunt illi in regnum Christi, in quibus ille regnabat. Regnum Coelestis quale erat Carthagini! ubi nunc est regnum Coelestis? Lapis ille fregit omnia regna terrarum, lapis praecisus de monte sine manibus. Quid est, praecisus de monte sine manibus? Natus de gente Judaeorum sine opere hominum. Omnes enim qui nascuntur, de opere maritali nascuntur; ille de virgine natus, sine manibus natus est; per manus enim, opus humanum significatur: quo manus humanae non accesserunt, ubi maritalis amplexus non fuit, fetus
Abbreviated transcription (Latin):
postea iusticiã. Qđ iudiciũ Ut
primo iudices qͥd sit malũ. & qͥd sit
bonũ. Et quã iusticiã: Declines a ma-¬
lo & faciasbonũ. Hoc aut̃ ñ ate ha¬
bebis. qͥa uide qͥd dixit. Iudiciũ & iu¬
sticiã in iacob tu fecisti. Exaltate dñm

Expanded text:
postea justitiam. Quod judicium? Ut primo judices quid sit malum, et quid sit bonum. Et quam justitiam? Declines a malo, et facias bonum. Hoc autem non a te habebis; quia vide quid dixit: «Judicium et justitiam in Jacob tu fecisti.» 8.
Abbreviated transcription (Latin):
re scabellũ pedũ eiꝰ sic & mͦ post exal¬
tationẽ dñi dĩ nr̃i iħu xp̃i nequis illũ
prȩt̃ montẽ eiꝰ exaltret. cõmendauit:
& montẽ ipsius. Mons ipsius quis. ẽ:
Legimꝰ alibi de hoc monte. qͥa lapis fu¬
it pͣcisus de monte sine manib & con¬
fregit om̃ia regna t̾rȩ. & creuit lapis
ipse. Danihelis uisio. ẽ. ista quã narro.
reuit lapis iste qͥ pͣcisus. ẽ. de monte
sinc manib. & factꝰ. ẽ. in qͥt mons magnꝰ
ita ut impleret uniuersa faciẽ terrȩ.
nipsomonte magno adoremꝰ. si exau¬
diri uolumꝰ. Her̾etici ñ adorant in
istomonte. qͥa mons iste impleuit uniuer¬
sã faciem t̾rȩ. Heserunt in parte. & totũ
amiser̃. Si agnoscant ȩccłam catholicã.
adorabunt in isto monte nob̾cũ. Et enĩ
lapis ille qͥ p̃cisus . ẽ. de monte sine manib
iã uidemꝰ quantũ creuerit. & quantas
regiones t̾rȩ occupauerit. & usq ad quas

Expanded text:
re scabellum pedum ejus: sic et modo post exaltationem Domini Dei nostri, ne quis illum praeter montem ejus exaltet, commendavit et montem ipsius. Mons ipsius quis est? Legimus alibi de hoc monte quia lapis fuit praecisus de monte sine manibus, et confregit omnia regna terrae, et crevit lapis ipse. Danielis visio est ista quam narro. Crevit lapis iste qui praecisus est de monte sine manibus, «et factus est,» inquit, «mons magnus, ita ut impleret universam faciem terrae» . In ipso monte magno adoremus, si exaudiri volumus. Haeretici non adorant in isto monte; qsam faciem terrae. Haeserunt in parte, et totum amiserunt. Si agnoscant Ecclesiam catholicam, adorabunt in isto monte nobiscum. Etenim lapis ille, qui praecisus de monte sine manibus, jam videmus quantum creverit, et quantas regiones terrae occupaverit, et usque ad quas
Abbreviated transcription (Latin):
din: ñ exaudiunt᷑ ad uitã ȩt̾nã. & si
ad quȩdã tẽporalia exaudiant᷑ Non
sibi gͥ blandiant᷑ qͥa cos inquibusdã
exa udit ds̃. Nã & paganos exaudit in
quibusdã. Nonne elãmant pagani ad
dm̃ & pluit: Quare: Quia fac̃ solẽ
suũ oriri suꝑbonos & malos. & pluit
suꝑ iustos & iniustos. Noli gͦ głari pa¬
gane. qͥa te clamante ad dm̃ pluit ds̃.
qui suꝑ iustos & iniustos pluit. Audiuit
te ad tẽporalia. ñ te audit ad ct̃na: nͥ

Expanded text:
si ad quaedam temporalia exaudiantur. Non sibi ergo blandiantur, quia eos in quibusdam exaudit Deus: nam et Paganos exaudit in quibusdam. Nonne clamant Pagani ad Deum, et pluit? Quare? Quia facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Noli ergo gloriari, pagane, quia te clamante ad Deum, pluit Deus, qui super justos et injustos pluit. Audivit te ad temporalia; non te audit ad aeterna, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficit tͥ grã mea. nã uirtꝰ in infirmitate
ꝑficit᷑. Ego noui quẽ curo. ñ mͥ det qui
ẽgrotat consiliũ. Tanꝗ emplastrũ mordax
urit tẽ. sed sanat te. Rogat medicũ ut
tollat emplastrũ. & ñ tollit nͥ cũ fuerit
sanatũ qđ posuerat. Uirtꝰ in infirmi¬
turos. Quia quantũ libet ꝓficiamꝰ: no¬
uit ipse peccata ur̃ã. Aliqͣndo & nob̾
ostendit illa. & uidemꝰ & nos peccata urã.

Expanded text:
Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quem curo; non mihi det qui aegrotat consilium. Tanquam emplastrum mordax urit te, sed sanat te. Rogat medicum ut tollat emplastrum; et non tollit, nisi cum fuerit sanatum quo posuerat. «Virtus in infirmituros: quia quantumlibet proficiamus, novit ipse peccata nostra; aliquando et nobis ostendit illa, et videmus et nos pecc
Abbreviated transcription (Latin):
exaltemꝰ illũ qͥa bonꝰ ẽ. Et cũ ferit
qͦmͦ laudandus. ẽ. qͦmͦ exaltandus. ẽ.
u potes hoc exlbere filio tuo. & ds̃
ñ potest: Non enĩ bonꝰ es. qͣndo blan.¬
diris filio tuo. & malus cũ cedis filiũ
tuũ. & cũ blandiris pat̾ es & cũ cedis
pat̾ es. Idõ blandiris ne deficiat. idõ
cedis ñ pereat. Exaltate dñm dm̃ nr̃m

Expanded text:
exaltamus illum: qui bonus est et cum ferit, quomodo laudandus est, quomodo exaltandus est? Tu potes hoc exhibere filio tuo, et Deus non potest? Non enim bonus es quando blandiris filio tuo, et malus cum caedis filium tuum. Et cum blandiris, pater es; et cum caedis, pater es: ideo blandiris, ne deficiat; ideo caedis, ne pereat. «Exaltate Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Samuel tẽporib dauid. nã ipse imxit
scm̃ dd. Samuel ab initio ȩtatis suȩ in
tẽplo creuit. Mat̃ eiꝰ sterilis fuit. Uo¬
lens habere filiũ: orauit ad dñm cũ ge¬
mitu magno. & petens ut daret ei ds̃
filiũ. ostendic qͥa ñ carnalit᷑ habere
uoluit quẽ natũ illi dedit. qͥ eũ. ẽẽ uo¬
luit. Uouit enĩ eũ dño dõ & ait. Si ma
sculus mͥ natꝰ fuerie: tẽplotuo seruiet.
& tta fecit. Hatꝰ scs samuel: fuit apud
matrẽ tẽpore lactis. Mox ut eũ abla.¬
ctauit: dedit intẽplo ut ibi cresceret.
ibi roboraret᷑ in spũ ibi dõ seruiret.¬
Factꝰ ẽ. sacerdos magnꝰ sacerdos sc̃s. Illo
hic nos debere intelligere. Aduertat
scĩtas ur̃a. Dixit supius. ex altate dñm
psit inqua appareret generi humano.
& uolens nob ostendere & antiqͦs patres
ipsũ p̃dicasse. qͥa ipse ẽ. uerus sacerdos

Expanded text:
Samuel temporibus David; nam ipse unxit Samuel temporibus David; nam ipse unxit sanctum David. Samuel ab initio aetatis suae in templo crevit. Mater ejus sterilis fuit: volens habere filium, oravit ad Dominum cum gemitu magno, et petens ut daret ei Deus filium, ostendit quia non carnaliter habere voluit, quem natum illi dedit, qui eum esse voluit. Vovit enim eum Domino Deo, et ait, «Si mihi masculus natus fuerit, templo tuo serviet:» et ita fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi cresceret, ibi roboraretur in spiritu, ibi Deo serviretfactus est sacerdos magnus, sacerdos sanctus illo hic nos debere intelligere. Advertat Sanctitas vestra. Dixit superius, «Exaltate Dominpsit, in qua appareret generi humano; et volens nobis ostendere et antiquos patres ipsum praedicasse, quia ipse est verus sacerdos