comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um de impetranda remis.¬
sione delinquentium ñ
sine ultione uindictȩ congrua
Dñs transtulit peccatum tuũ.
Si peccatum dauid tam dete¬
stabile dñs transtulitꝰ quid
ẽ quod omnia quȩ de eodem
peccato ꝑ ꝓpħam ei a dño dic¬
ta sunt. post modum toleraũ :
U ꝓculdubio dñs delictum
sine ultione non deserit. Qut
enun ipse homo in se penitens
piut: aut hoc deus cum homine
undicans ꝑcutit. Nequaquam gͥ
peccatum parcitur: quia nullate¬
nus sine uindicta laxatur. Sic e¬
nun dauid audire post confessionẽ
meruit. dñs transtulit peccatum
tuum. & tamen multis post cruci¬
atibus afflictus ac fugiens. reatum
culpȩ quam ꝑpetrauerat exsoluit.
Sic nos salutis unda a culpa pri¬
mi parentis absoliumur: s tamen
reatum eiusdem culpȩ diluentes.
absoluti quoq adhuc carnaliter obi¬
musł quia delicta nr̃a siue ꝑ nos. seu
ꝑ semet ipsum resecat etiam cum re¬
laxat. Ab electis enim suis iniquita.¬
tum maculas studet temporali af¬

Expanded text:
um de impetranda remissione delinquentium non sine ultione vindictae congruae Dominus transtulit peccatum tuum. --Si peccatum David tam detestabile Dominus transtulit, quid est quod omnia quae de eodem peccato per prophetam ei a Domino dicta sunt, postmodum toleravit? Sed procul dubio Dominus delictum sine ultione non deserit. Aut enim ipse hoc homo in se poenitens punit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur, quia nullatenus sine vindicta laxatur. Sic enim David audire post confessionem meruit: Dominus transtulit peccatum tuum; et tamen, multis post cruciatibus afflictus ac fugiens, reatum culpae, quam perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur, sed tamen, reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus, quia delicta nostra sive per nos, sive per semetipsum resecat, etiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali af
Abbreviated transcription (Latin):
est. Facta ẽ lux: et paulopost fac¬
tum ẽ uesꝑe. Nequaquam sic in
hac uita ꝑ exercitationem iusticiȩ
peccatum deseritur. ut in eadem
iusticia inconcusse maneatur:
quia etiam si a cordis habitaculo
culpam rectitudo eliminat: ipsa
tamen culpa quȩ repellitur. co¬
gitationis nr̃ȩ foribus assidens.
ut sibi aꝑiatur pulsat. Quod ooy-¬
ses quoq spũaliter innuitͥ cum
facta corporaliter t̾emporum mo-¬
menta narrau̾it. facta ẽ lux: atq
paulopost subiciens. factum ẽ ues¬
pere. Creator quippe omnium
humanȩ culpȩ prescius: tunc
expressit in tempore. quod nunc
uersatur in mente. Mane quip¬
pe aduesꝑum ducitur: quia ni¬
mirum lumen rectitudinis. um¬
bra sequitur temptationis. Sed
quia electorum lux temptatione
non extinguitur nequaquam
nox. sed uesꝑa facta ꝑhibetur.
quia numirum sepe cum temp¬
tatio incorde electorum lumen
iusticiȩ abscondit s non interi¬
mit: quasi ad pallorem trepida-¬
tionis ꝑtrahit. s funditus non
extinguit.

Expanded text:
et facta est lux , et paulo post: Factum est vespere. Nequaquam sic in hac vita per exercitationem justitiae peccatum deseritur, ut in eadem justitia inconcusse maneatur. Quia etsi jam a cordis habitaculo culpam rectitudo eliminat, ipsa tamen culpa quae repellitur, cogitationis nostrae foribus assidens, ut sibi aperiatur pulsat. Quod Moyses spiritaliter innuit, cum facta corporaliter temporum momenta narravit: Facta est lux, atque paulo post subjiciens, factum est vespere. Creator quippe omnium humanae culpae praescius, tunc expressit in tempore quod nunc versatur in mente. Lux quippe ad vesperum ducitur, quia nimirum lumen rectitudinis umbra sequitur tentationis. Sed quia electorum lux tentatione non exstinguitur, nequaquam nox, sed vespere facta perhibetur, quia nimirum saepe tentatio in corde rectorum lumen justitiae abscondit, sed non interimit, quasi ad pallorem trepidationis pertrahit, sed funditus non exstinguit.
Abbreviated transcription (Latin):
laborib humana sit uita constituta.
dm̃ appellauit adiutorem. Et quia a
tribulatione p̃senti inquiete ȩterna
nos suscipit. appellauit susceptorem.
D consi derans quod mala nostra aspicit.
et portat. culpas nr̃as tolerat. et tam̃
nos ꝑpenitentiã ad premia reseruat.
noluit deum mi sericordem dicere. s
hunc ipsam mi sericordiã uocauit
dicens. Deus meus. misccłia mea. Un¬
nr̃os mala quȩ fecimus: pensandum
ex quanta benignitate toleram᷑. Consi¬
deremus quȩ sunt pietatis eius uisce¬
ra. ut ñ solum culpas indulgeat. sed
cȩleste regnũ penitentib etiã post cul¬
pas ꝓmittat. atq ex om̃ib medullis
cordis dicamus singuli. dicamꝰ om̃s.
Deus meus misericordia mea. Item ibi¬

Expanded text:
laboribus humana vita sit constituta, Deum appellavit adjutorem, et quia a tribulatione praesenti in requie aeterna nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat, culpas nostras tolerat, et tamen nos per poenitentiam ad praemia reservat, noluit Deum misericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam vocavit, dicens: Deus meus, misericordia mea. nostros mala quae fecimus; pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur; consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpam promittat. Atque ex omnibus medullis cordis dicamus singuli, dicamus omnes: Deus meus, misericordia mea. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
qui curat aliena corrigere: ut t̃¬
rena non cogitet ut desideriis in¬
fimis non succumbat: quatinus
tanto ꝑspicatius aliis fugienda
uideat: quanto hȩc ipse ꝑscienti¬
am et uitam uerius declinat.
Nequaquam pure maculam in
menbro considerat oculus quem
puluis grauat: et suꝑ iectas sordes
tergere non ualent manus quȩ
lutum tenent. Q uod uxta anti¬
quȩ translationis seriem bene
ad dauid erga exteriora bella la¬
borantem: ꝑ significationem di¬
uina uox innuit eum dicit.
Non tu edificabis michi templũ:
quia uir sanguinum es. Dei au¬
tem templum ȩdificat: qui cor¬
rigendis atq instruendis proxi¬
morum mentibus uacat. Tem¬
plum quippe dei nos sumus:
qui ad ueram uitam ex eius ha¬
bitatione construmur: paulo
attestante qui ait. Templum đi
scm̃ ẽ: quod estis uos. S uir san¬
guinum templum dei ȩdificare
prohibetur: quia qui adhue ac¬
tibus carnalibus incubatꝰ ne¬
cesse ẽ. ut instituere spũalit̃
ꝓximorum mentes erubes.¬
cat.

Expanded text:
qui curat aliena corrigere. Ut terrena non cogitet, ut desideriis infimis non succumbat, quatenus in tanto perspicacius aliis fugienda videat, quanto haec ipse per scientiam et vitam verius declinat. Nemembro considerat oculus quem pulvis gravat, et superjectas sordes tergere non valent manus quae lutum tenent. Quod, juxta antiquae translationis seriem, bene ad David erga exteriora bella laborantem per significationem divina vox innuit, cum dicit: Non tu aedificabis mihi templum, quia vir sanguinum es . Dei autem templum aedificat, qui corrigendis atque instituendis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui ait: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Sed vir sanguinum templum Deo aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnalibus incumbat necesse est ut instruere spiritaliter proximorum mentes erubescat.
Abbreviated transcription (Latin):
uidam sanato ꝑsemet ipsam
ueritas dicit. Polle grabatũ tuũ.
et uade in domũ tuam. E grabatum
quippe in quo carnis ẽ requies. ipsa
caro designatur: ꝑ domũ uero cons¬
cientia figura t᷑. Et quia cũ mente mor¬
tui inuitiis iacemus: in carnis delec¬
tatione quiescimꝰ. infirmi portatur
in lecto. Cu m uero sanati fuerimꝰ in¬
te. ut iam pulsantib carnis uitiis
resistamꝰ: necesse ẽ. ut et temptationũ
contumelias de niã carne toleremꝰ¬
ẜgroto itaq ad salutem reducto p̃cipi.¬
iur: tolle grabatũ tiũ. id ẽ. porta lectũ.
in quo portatꝰ es. Quia necesse ẽ. ut
sanatus quisq portet contumeliã
carnis: inqua prius iacebat egro¬
tus. Quid ẽ. gͦ dicere tolle graba¬
tum tuũ. et uade in domũ tuã. nͥ
porta temptaciones carnis. in quib
hactenus iacuisti. ac reũtere ad cons¬
cientiã tuam. ut uideas quȩ fecisti :¬

Expanded text:
uidam sanato per semetipsam Veritas dicit: Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam . Per grabatum quippe in quo carnis est requies, ipsa caro signatur, per domum vero conscientia figuratur. Et quia cum mente mortui in vitiis jacemus, in carnis delectatione quiescimus, infirmi portamur in lecto; cum vero sanati fuerimus mente, ut jam pulsantibus carnis vitiis resistamus, necesse est ut et tentationum contumelias de nostra carne toleremegro itaque ad salutem reducto praecipitur: Tolle grabatum tuum, id est porta lectum in quo portatus es, quia necesse est ut sanatus quisque portet contumeliam carnis, in qua prius jacebat aegrotus. Quid est ergo dicere: Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam, nisi, porta tentationes carnis, in quibus hactenus jacuisti, ac revertere ad conscientiam tuam, ut videas quae fecisti
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. enam ꝑ locoꝵ distinctionẽ con¬
cordiã designauit. cũ saciaturus de
quinq panib popłm. quinqͣgenos
ꝑ turmas. uel centenos discũbere p̃¬
cepit: ut uidelicet uirba fideliũ es¬
cam suã. et locis disiuncta. et mori¬
bus coniuncta ꝑciꝑet Iubelei qͥppe
requies. quinqͣgenarii numeri miste¬
rio continet᷑. Quin qͣgenarius bis du¬
citur: ut ad centenariũ ꝑducatur.
Quia gͦ prius a malo quiescit᷑ oꝑe.
ut post anima pleniꝰ quiescat in co
gitatione: alii quinquageni. alii
aut̃ centeni discũbunt. Qm̃ sunt
ñ nulli qui a prauis actib hñt reqͥ¬
em oꝑis: et sunt ñ nulli qui a ꝑuer¬
ũsis cogitationib habent iam requi¬

Expanded text:
lorum, et per locorum distinctionem concordiam designavit, cum satiaturus de quinque panibus populos, quinquagenos per turmas, vel centenos discumbere praecepit; ut videlicet turba fidelium escam suam, et locis disjuncta et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies, quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur ut ad centenarium perducatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere ut post anima plenius qugitatione, alii quinquageni; alii autem centeni discumbunt, quoniam sunt nonnulli qui a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui a perversis cogitationibus habent jam requi
Abbreviated transcription (Latin):
uentẽ uidebat. S ad plenũ granum
in spica ꝑuenerat: quando ueniente
de suꝑ spũ et suam mentẽ in illius amo¬
re roborante. ita solidatus ẽ. ut uires
ꝑsequentiũ cesus despiceret. et redemp¬
torẽ suũ libere inter flagella p̃dicaret.

Expanded text:
ventem videbat. Sed ad plenum granum ventem videbat. Sed ad plenum granum in spica pervenerat, quando veniente desuper Spiritu, et suam mentem in illius amore roborante, ita solidatus est, ut vires persequentium caesus despiceret, et redemtorem suum libere inter flagella praedicaret.
Abbreviated transcription (Latin):
ut eẽ robusti et ꝑfecti oꝑis possit. Et
producto fructu falcẽ mutit. et mes¬
sem suam desecat. quia cũ unũ quẽq
ad oꝑa ꝑfecta ꝑduxerit. enis tempo¬
ralem uitã. ꝑ emissã sententiã incidit.
ut gͣnum suũ ad cęlestra horrea ꝑdu¬
cat. Cum gͥ desideria bona concipimꝰ.
sem̃ in terrã mittimꝰ. cũ uero oꝑari rec¬
ta incipimꝰ: herba sumus. Cũ autẽ
ad profectũ boni oꝑis crescimꝰ: ad
spicam ꝑuenimꝰ. Cum in eiusdẽ oꝑa¬
tionis ꝑfectione solidamͣ: iam ple
nuni frumentũ in spica ꝓferimus.
Herba et enĩ petrus fuerat: qui
passionis tempore ꝑ amorem dominũ
sequens. hunc confiteri ante ancillȩ uo¬
cem timebat. Erat enĩ iam iuriditas in
mente. quia creclebat omniũ redemptorẽ
s ualde adhuc flexibilis. pecle concul¬
cabatur timoris. Iam spica surrexerat.
qñ eum quẽ moriturũ. confiteri timu¬
erat: nunciante angło in galilea ui¬

Expanded text:
ut esse robusti et perfecti operis possit. Et ut esse robusti et perfecti operis possit. Et producto fructu mittit falcem, et messem suam desecat, quia cum unumquemque ad opera perfecta perduxerit, ejus temporalem vitam per emissam sententiam incidit, ut granum suum ad coelestia horrea perducat. Cum ergo desideria bona concipimus, semen in terram mittimus. Cum vero operari recta incipimus, herba sumus. Cum autem ad perfectum boni operis crescimus, ad spicam pervenimus. Cum in ejusdem operationis perfectione snum frumentum in spica proferimus. § 3. Herba etenim Petrus fuerat, qui, passionis tempore per amorem Dominum sequens, hunc confiteri ante ancillae vocem timebat. Erat enim jam viriditas in mente, quia credebat omnium redemtorem; sed valde adhuc flexibilis pede conculcabatur timoris. Jam in spicam surrexerat, quando eum, quem moriturum confiteri timuerat, nunciante angelo in Galilaea vi
Abbreviated transcription (Latin):
spicã. deinde plem̃ frumentũ in spi¬
ca. Et cũ se produxent fructus: sta¬
tim mittit falcẽ. quĩ adẽ tempꝰ messis.
Semen homo iactat in terra: cum cordi
suo bonã intentionẽ inserit. Et postqͣm
semen iactauerit: dormit. quia iã in spe
boni oꝑis quiescit. Nocte uͦ exurgit.
ac die. quia inter aduersa et ꝓspera
proficit. Et semen germinat et incres¬
cit dum ille nescit. qr et cũ adhuc me¬
tiri incrementa sua ñ ualet. semel con¬
cepta uirtꝰ ad profeciũ ducit᷑. Et ultro
terra fiuctificat. quia p̃uemente se
grã mens hominis spontanea ad fiue¬
tũ boni oꝑis surgit. S hec eadẽ terra
primũ herbã. deinde spicã. deinde ple¬
nũ frum̃tum ꝓducit in spica. Herbã
quippe producere ẽ. inchoationis bone.
adhuc teneritudinẽ habere. Ad spitã
uͦ herba ꝑuenit. cũ se uitꝰ ammo con¬
cepta. ad ꝓfectũ bom oꝑis ꝑtrahit.
Plenũ uero frum̃tum in spica fuctifi¬
cat. quando iam in tm̃ uirtus proficit.

Expanded text:
inde plenum frumentum in spica. Et cum se produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam adest tempus messis. Semen homo jactat in terram, cum cordi suo bonam intentionem inserit. Et postquam semen jactaverit, dormit, quia jam in spe boni operis quiescit. Nocte vero exsurgit ac die, quia inter adversa et prospera proficit. Et semen germinat et crescit, dum ille nescit; quia et cum adhuc metiri incrementa sua non valet, semel concepta virtus ad profectum ducitur. Et ultro terra fructificat, quia praeveniente se gratia, mens hominis spontanea ad fructum boni operis assurgit. Sed haec eadem terra primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum producit in spica. Herbam quippe producere, est inchoationis bonae adhuc teneritudinem habere. Ad spicam vero herba pervenit, cum se virtus animo concepta ad profectum boni operis pertrahit. Plenum vero frumentum in spica fructificat, quando jam in tantum virtus proficit,
Abbreviated transcription (Latin):
omoꝵ nomine conscientiȩ desig¬
nant᷑: in quib habitamus cũ
tractando quid agimus. Unde cuidã
sanato dicit᷑. Uade in domum tuam.
ad tuos: et annuntia ilł quanta tͥ
dñs fecerit. Id ẽ. a peccati iã uitio se¬
curus. ad conscientiã reũtere. et in uo¬
cẽ p̃dicationis excitaro. In ex positi

Expanded text:
omine nisi conscientiae designantur, in quibus habitamus cum tractando quid agimus? Unde cuidam sanato dicitur: Vade in domum tuam ad tuos, et annuntia illis quanta tibi Dominus fecerit , id est, a peccati jam vitio securus ad conscientiam revertere, et in vocem praedicationis excitare. Justi
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ gradus dñs sub messis noĩe
describit dicens. Suc ẽ. regnũ dĩ. quẽ¬
admodũ si iactet homo semen in ter¬
ra. et dormiat et exurgat nocte ac
die. et semen germinet. et increscat.
dum nescit ille. Uliro enim terra ter

Expanded text:
nimirum gradus Dominus sub messis nomine nimirum gradus Dominus sub messis nomine describit, dicens : « Sic est regnum Dei; quemadmodum si jactet homo semen in terra, et dormiat, et exsurgat nocte ac die, et semen germinet et crescat, dum nescit ille. Ultro enim terra fr
Abbreviated transcription (Latin):
i quidã gradus in cordis ascensi¬
one ñ ẽẽnt: psalmista ñ diceret.
Ambulabunt de urtute in uirtutem.
Nec mirũ si de iurtute in uirtutẽ gra¬
dus sunt. quando ipsa una queq uir¬
tus quasi quibdã gradib augetꝰ᷑. et
sic ꝑ increm̃ta meritoꝵ ad sũma ꝑdu¬
citur. Alia namq sunt uirtutis exor
dia: aliud ꝓfectus aliud ꝑfectio. Si
enim et ipsa fides ad ꝑfectionẽ suam
ñ quibdã gradib duceretur: sc̃i apłi
mini me dixissent. Auge nob̾ fidẽ. Et
quidã uenit ad dñm. qui curari uolu¬
it filiũ suũ. S requisitꝰ an crederet:
respondit. Credo dñe: adiuua incredu¬
litatẽ meam. Pensate gͦ qđ dicit᷑. Si cre¬
debat. cur incredulitatem dicebat:
Si uero incredulitatẽ se habere noue¬
rat: quomͦ credebat: S quia ꝑ occul.¬
tam inspirationẽ gr̃ȩ meritoꝵ suoꝵ gra¬
dib fides crescit. uno eodemq tempore
is qui nec dum ꝑfecte credidãt. si mul
et credebat. et incredulus erat. Hos

Expanded text:
i quidam gradus in cordis ascensione non essent, Psalmista non diceret: Ambulabunt de virtute in virtutem . 4. Nec mirum si de virtute in virtutem gradus sunt, quando unaquaeque virtus quasi quibusdam gradibus augetur, et sic per incrementa meritorum ad summa perducitur. Aliud namque sunt virtutidia, aliud profectus, aliud perfectio. Si enim et ipsa fides ad perfectionem suam non quibusdam gradibus duceretur, sancti Apostoli minime dixissent: Adauge nobis fidem, Et quidam venit ad Jesum qui curari voluit filium suum; sed requisitus an crederet, respondit : Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Pensate, rogo, quod dicitur. Si credebat, cur incredulitatem dicebat? Si vero incredulitatem habere se noverat, quomodo credebat? Sed quia per occultam inspirationem gratiae meritorum suorum gradibus fides crescit: uno eodemque tempore is qui necdum perfecte crediderat, simul et credebat, et incredulus er
Abbreviated transcription (Latin):
ocustas et mel siluestre ecle¬
bat. Ioħs quippe eũ quẽ forti aucto¬
ritate ꝓnuntiat: etiam specie cibo¬
rum clamat. In semetipso enĩ de¬
signauit: dñm quẽ p̃uenit. Qui
nimirũ in redemptionẽ nram ue¬
niens. quia infructuose gentilita¬
tis dulcedinem sumpsit: mel sil¬
uestre edit. Quia uero iudeorum
plebẽ. in suo corpore ex parte conũ¬
tit: in cibo locustas accepit. Ipsos
namq locustȩ significant. subitos
saltus dantes. s protinus ad terrã
cadentes. Saltus enim dabant: cũ
p̃cepta dñi se implere ꝓmitterent.
S citius ad terram cadebant. cum
ꝑ praua oꝑa hec se audisse denega¬
rent. Uideamꝰ in eis quasi quencdã
locustarũ saltũ. Om̃ia uerba que¬
locutus ẽ dominus: et faciemus et audi¬
emus. Uideam autem quomͦ citius ad ter¬
ram ruunt. Stinam mortui eẽmus in
egypto: et ñ in hac uasta solitudine.

Expanded text:
ocustas et mel silvestre edebat . Joannes quippe eum quem prophetae auctoritate pronuntiat, etiam specie ciborum clamat. In semetipso enim designavit Dominum, quem praevenit. Qui nimirum in redemtionem nostram veniens, quia infructuosae gentilitatis dulcedinem sumpsit, mel silvestre edidit. Quia vero Judaeorum plebem in suum corpus ex parte convertit, in cibum locustas accepit. Ipsos namque locustae significant, subitos saltus dantes, sed protinus ad terram cadentes. Saltus enim dabant cum praecepta Domini se implere promitterent; sed citius ad terram cadebant, cum per prava opera haec se audisse denegarent. Videamus in eis quasi quemdam locustarum saltum: Omnia verba qulocutus est Dominus, et faciemus et audiemus . Videamus autem quomodo citius ad terram ruunt: Utinam mortui essemus in Aegypto, et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Erat enĩ docens sicut potesta¬
tem babens. ñ sicut scribȩ et phari¬
sei. Singularit̃ oãq ac princi palit̃
solus ex potestate bona locutus est.
quia ex infirmitate mala nulla com¬
misit. Ex diumnitatis quippe poten¬
tentia habuit. id quod nobis ꝑ hu¬
manitatis suȩ innocentiã ministiauit.

Expanded text:
« Erat enim docens, sicut potestatem habens ; » non sicut Scribae et Pharisaei. Singulariter namque ac principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate, mala nulla commisit. Ex divinitatis quippe potentia habuit id, quod nobis per humilitatis suae innocentiam ministravit.
Abbreviated transcription (Latin):
on numqͣm heretici signa quoꝙ
ac miracula facunt. s ut hic
premia afflictionis suȩ abstinentieq
recipiant. uidelicet laudes quas quȩ¬
runt. Unde et redemptoris uoce dr̃.
Multi dicent mͥ in die illa. Dñe dñe¬
in nomine tuo demonia. eiecimus.
et in tuo nomine uirtutes multas

Expanded text:
onnunquam haeretici signa quoque ac miracula faciunt, sed ut hic praemia afflictionis suae abstinentiaeque recipiant, videlicet laudes quas quaerunt. Unde et Redemptoris voce dicitur: Multi dicent mihi in illa die: Doin nomine tuo prophetavimus, e
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis appetentes. humane cõ¬
u̾sationis morem bene uiuendo tͣns¬
cendũt: atq in tanta studioꝵ arce
proficiunt. ut signoꝵ iã uitutes ope¬
rent᷑. S qr semet ipsos cutũspicien¬
do tegere negligunt. inanis głe te¬
lo ꝑcussi. penus de alto ruunt. Hinc
enim ẽ. quod eternus iudex. qui
occulta cordis examinat. eiusdem ru¬
ine casum prenuntians intentat cũ
dicit. multi dicent michi in illa die.
dñe. dñe. ñne in nomine tuo propħa¬
uimꝰ. et in tuo nomine demonia eieci

Expanded text:
humilitatis appetentes, humanae conhumilitatis appetentes, humanae conversationis morem bene vivendo transcendunt; atque in tanta studiorum arce proficiunt, ut signorum jam virtutes operentur; sed quia semetipsos circumspiciendo tegere negligunt, inanis gloriae telo percussi, pejus de alto ruunt. Hinc est enim quod aeternus judex, qui occulta cordis examinat, ejusdem ruinae casum praenuntians intentat, cum dicit: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
tia quid cdatur intelligi. nͥ ut in homi¬
nib caritatis humilitas. ñ autẽ debe¬
ant uirtutũ signa uenerari : Unde
nunc sc̃a eccłia etiam si qua frant he¬
reticoꝵ miracula despicit: qr hȩc scĩ¬
tatis speciem ñ eẽ cognoscit. Pidbatio
quippe sc̃ĩtatis. ñ ẽ signa facere: s unũ¬
quemq ut se diligere. De deo aut̃ ue¬
ra. de prox intd uero meliora quã de
semet ipso sentire. Nam quia uera uir¬
tus in amore ẽ. ñ autem in ostensioe
miracłi. ueritas demonstrat quȩ ait.
In hoc cognoscent om̃s quia mei dis
cipłi estis: si dilectionẽ habueritis ad
inuicẽ. Qui enĩ non ait in hoc cog¬
noscitur quia mei discipłi estis si sig¬
na feceritis. s ait si dilectionẽ habue¬
ritis ad inucẽ. aperte indicat. quia
ueros dei famulos. ñ miracula. sed
sola dĩ caritas probat. Testimonium
gͦ suꝑni discipulatꝰ. ẽ. donũ fraternȩ
mundũ deserunt: et honoꝵ tͣn¬
seuntiũ uana derelinquunt. et ima

Expanded text:
ia quid datur intelligi, nisi ut hominibus charitatis humilitas, non autem debeant virtutum signa venerari? Unde nunc sancta Ecclesia, etiam si qua fiant haereticorum miracula, despicit, quia haec sanctitatis specimen non esse cognoscit. Probatio quippe sanctitatis non est signa facere, sed unumquemque ut se diligere, de Deo autem vera , de proximo vero meliora quam de semettus in amore est, non autem in ostensione miraculi, Veritas demonstrat, quae ait: In hoc cognoscent omnes, quia mei estis discipuli si dilectionem habueritis ad invicem . Qui enim non ait: In hoc cognoscetur, quia mei discipuli estis si signa feceritis, sed ait: Si dilectionem habueritis ad invicem; aperte indicat, quia veros Dei famulos non miracula, sed sola Dei charitas probat. Testimonium ergo superni discipulatus est donum fraternae mundum deserunt, honorum transeuntium vana derelinquunt, et, ima
Abbreviated transcription (Latin):
uid ꝑ nebulam: nisi caligo
intelligentiȩ designatur:
Et quia apparente dũo in carne.
sacerdotum sensus de eius intel¬
lectu caliginem ꝑtulit: nebula
synagogam id ẽ domum dñi im.¬
pleuit. Et sacerdotes ꝓpterne.¬
bulam ministrare non poterant.
quia dum ab intellectu in car¬
nati dei ꝑfidiȩ suȩ peste obscura¬
ti sunt. ueri sacerdotii ministe¬
rium ꝑdiderunt

Expanded text:
uid per nebulam, nisi caligo intelligentiae designatur? Et quia apparente in carne Domino, sacerdotum sensus de ejus intellectu caliginem pertulit, nebula Synagogam, id est, domum Domini implevit. Et sacerdotes propter nebulam ministrare non poterant, quia dum ab intellectu incarnati Dei perfidiae suae peste obscurati sunt, veri sacerdotii ministerium perdiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
uid ꝑbeatum iacob. nisi predica¬
torum ꝑsona signatur: Predica¬
tores quippe recti. non solum sursum
caput ȩcclȩ uidelicet dnm̃ contemplan¬
do appetunt: s deorsum quoq ad mem¬
bra illius miserando descendunt. Quod
uidelicet angłi ascendentes et descenden-¬
tes demonstrant. Unde et moyses cre¬
bro tabernaculum intrat et exit: et
qui intus incontemplatione rapitur:
foris in firmantium negotiis urgetur.
Intus dei archana considerat: foris o¬
nera carnalium portat. Qui de reb
quoq dubiis semꝑ ad tabernaculum
recurrit: coram testamenti areha do¬
minum consulit: exemplum procul
dubio rectoribus prebens: ut cum fo¬
ris ambigunt quod disponant ad m̃¬
tem semꝑ quasi ad tabernaculum re-¬
deant: et uelut coram testamenti ar¬
cha dñm consulant: si de his in quib
dubitant aput semet ipsos intus sa.¬
cri eloquii paginam requirant.

Expanded text:
uid per Jacob, nisi praedicatorum persona designatur? Praedicatores quippe perfecti, solum sursum caput Ecclesiae, videlicet Dominum contemplando appetunt, sed deorsum quoque ad membra illius miserando descendunt. Quod videlicet angeli ascendentes et descendentes demonstrant. Unde et Moyses crebro tabernaculum intrat et exit, et qui intus in contemplatione rapitur, foris infirmantium negotiis urgetur. Intus Dei arcana considerat, foris onera carnalium portat. Qui de rebus quoque dubiis semper ad tabernaculum recurrit, coram testamenti arca Dominum consulit; exemplum procul dubio rectoribus praebens, ut cum foris ambigunt quid disponant, ad mentem semper quasi ad tabernaculum redeant, et velut coram testamenti arca Dominum consulant, si de his in quibus dubitant apud semetipsos intus sacri eloquii paginas requirant.
Abbreviated transcription (Latin):
gitur non debet: qui nichil nisi ꝑ¬
missus ualet. Nam et in eugłio
expellenda de homine legio: dño
dicebat. Si eicis nos: mitte nos
in gregem porcorum. Sola ergo
uis illa timenda ẽ. quȩ cum hos¬
tem seruire ꝑmittit: ei ad usũ
iusti iudicii et iniusta illius
uoluntas seruit

Expanded text:
gitur non debet qui nihil nisi pgitur non debet qui nihil nisi permissus valet. Nam et in Evangelio edicebat: « Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . » Sola ergo vis illa timenda est, quae cum hostem saevire permiserit, ei ad usum justi judicii et injusta illius voluntas servit
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Occe sp̃s dei malus exagitat te.
Seit antiquus humani generis ini¬
micus. quia licet afflictionem uistoꝵ
semꝑ appetat: tamen si ab auctore nr̃o
potestatem non accipit ad temptatio¬
nis articulum nullatenus conualescit.
Inde et omnis uoluntas diaboli in ui¬
sta ẽ: & tamen ꝑmitente deo omnis
potestas iusta. Ex se enim temptare
quos libet iniuste appetit: s eos qui
temptandi sunt et pro ut temptan¬
di sunt. non nisi temptare deus iuste
dicitur. Sp̃s dñi malus exagitat te.
Ecce unus isdemq sp̃e.. et dñi appel¬
latur et malus: dñi uidelicet ꝑ licen¬
tiam potestatis iustȩ: malus autem
ꝑdesiderium uoluntatis in iuistȩ.
Nude et hoc in hoc loco queri solos.
si domini cur malus: si malus.
cur dñi dicitur. S duobus uerb̾
comprehensa ẽ: & potestas in dia¬
bolo iusta. et uoluntas inuista.
Nam et ipse dicitur sp̃s malus.
stis seuit. qui ferire appecitꝰ cre¬
ator tamen ẽ. qui eum ad aliqͥd
preualere ꝑmutit. Pormidari i¬

Expanded text:
tum est: Ecce spiritus Dei malus exagitat te. --Scit antiquus humani generis inimicus qualiter afflictionem justorum semper appetat; tamen si ab Auctore nostro potestatem non accipit, ad tentationis articulum nullatenus convalescit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est, et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa. Ex se enim tentare quoslibet injuste appetit, sed eos qui tentandi sunt, et prout tentandi sunt, nonnisi tentari Deus juste piritus Domini malus exagitat te. Ecce unus idemque spiritus, et Domini appellatur et malus: Domini videlicet per licentiam potestatis justae, malus autem per desiderium voluntatis injustae. Unde et in hoc loco quaeri solet: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini dicitur? Sed duobus verbis comprehensa est et potestas justa in diabolo, et voluntas injusta. Nam et ipse dicitur spiritus malstis saevit, qui ferire appetit, Creator tamen est, qui eum ad aliquid praevalere permittit. Formidari i
Abbreviated transcription (Latin):
ex inaniuit. formam serui accipiens.¬
in similitudinem hominum factus.
et habitu inuentus ut homo: huo
illucq deambulabat. quia et udȩ.¬
am iuxta. et longe positas gentes
uocat.Suꝑ mortuum septies in spi¬
rat: quia ꝑ aꝑtionem diuini mune.¬
ris grãm septiformis sp̃c in peccati
mor̾te iacentibus aspirat. Mox q
uiuens erigitur: quia is quem terro¬
ris uirga suscitare non potuitͥ ꝑ amo¬
ris sp̃m puer ad uitam redit. In exp

Expanded text:
exinanivitexinanivitin similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . » Huc illucque deambulabat, quia, et Judaeam juxta et longe positas gentes vocat. Super mortuum septies spirat, quia per operationem divini muneris gratiae septiformis Spiritum in peccati morte jacentibus aspirat. Moxque juvenis erigitur, quia is, quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris Spiritum puer ad vitam rediit. » CAP
Abbreviated transcription (Latin):
adiunctum ẽ. de filio sunami¬
tis quem puer ab helyseo missus¬
cum baculo non resuscitatͥ ꝑ semet¬
ipsum uero helyseus ueniens. seq suꝑ
mortuum sternens. atq ad eius men¬
bra se colligens huc illucq deambu¬
lans. et in ore mortui septies aspirais.¬
hunc adrediuiuam lucem ꝓtinus
ꝑ ministerium compassionis anima
mortuum puerum doluit: cum ex¬
tinctos nos iniquitatis aculeo misera¬
tus aspexit. Et quia ꝑ moysen terro.¬
rem legis ꝓtulit: quasi ꝑ puerum
uirgam misit. ꝑlegem quippe uir¬
gam deus tenuerat: cum dicebat.
Siquis hȩc uel illa fecerit: morte mo¬
riatur. A peceati igitur morte timor
nos suscitare non ualuit: s ad statũ
uitȩ aspirata mansuetudinis gr̃ã e¬
rexit. S puer cum baculo mortuũ
auxit lex. Ipse autem ꝑsemet ipsum
ueniens suꝑ cadauer se humiliter
sternens: ad exequanda sibi mortui
menbra se colligit: quia cum in for¬
ma dei eẽt. non rapinam arbitratus
ẽ. ẽẽ se ȩqualem deo. s semet ipsum

Expanded text:
i Regum, de filio Sunamitis, quem puer ab Helisaeo missuscum baculo, non resuscitavit. Per semetipsum vero Helisaeus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore pueri septies aspirahunc ad redivivam lucem protinus per ministerium compassionis animavmortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit? et quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. » A peccati igitur morte timor nos suscitare non valuit, sed ad statum vitae aspirata mansuetudinis gratia erexit. Sed puer cum baculo mortuum  adduxit lex. » Ipse autem per semetipsum veniens, et super cadaver humiliter sternens, et super exaequanda sibi mortui membra se collegit, quia « cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
caudis uͦ scłariũ potentia figurat᷑. Pcau¬
dã qͥppe qͦ retro ẽ. huiꝰ scłi postponenda tẽ¬
poralitas designat᷑. De qͣ paulꝰ apłs dicu
Unũ aut̃ quȩ retro st̃ oblit᷑. ad ea quȩ an¬
te st̃ extent᷑. Reto ẽ. enĩ ome qd̾ transit:
currentib. inore et incauda potestas ẽ. q
ipsi qͥłẽ ꝑuersa suadendo p̃dicant. s tem¬
poralib potestatib fulti. ꝑ ea se quȩ recro
st̃ ecaltant. Et q ipsi apparere despicabi¬
les posst̃: ab iniquis auclitorib suis. ꝑ eos
sibi reuerentiã ex igunt. qͦꝵ patrociniis
fulcunt᷑.¬

Expanded text:
caudis vero saecularium potentia figuratur. Per caucaudis vero saecularium potentia figuratur. Per caudam quippe quae retro est, hujus saeculi postponenda temporalitas designatur, de qua Paulus apostolus dicit: Unum autem quae retro sunt, oblitus; ad ea quae ante sunt, extentus : retro est enim omne quod transit, currentibus, in ore et in cauda potestas est, quia ipsi quidem perversa suadendo praedicant, sed temporalibus potestatibus fulti, per ea se quae retro sunt exaltant. Et quoniam ipsi apparere despicabiles possunt, ab iniquis auditoribus suis per eos sibi reverentiam exigunt quorum patrociniis fulciunt
Abbreviated transcription (Latin):
quies contemplatiuȩ uite agit᷑ in m̃te. si¬
lentiũ fit in celo. q terrenoꝵ actuũ stre¬
pitꝰ qͥescit a cogitacione. ut atd secretũ
intimui aurẽ animꝰ apponat. S qͥa hec
quies m̃tis. eẽ in hac uita ꝑfecta ñ pot̃.
neqͣꝙͣ hora integra factũ in cęlo silenti¬
ũ dr̃. s quasi media ut neq ipsa metdia
plene sentrat᷑. cũ p̃mittit᷑ quasi. Ca max
ut se animꝰ subleuare ceꝑit. et qͥetis in¬
timȩ luminȩ ꝑfundi: redeunte citius
cogitacionũ strepitu. de semet ipso con¬
uale itaꝙ illuc ꝑsecutionis Cap̃ xio¬
tẽpus apparebit: qñ ad ꝑuertendã fi¬
deliũ pietatẽ. alii u̾bis seuiunt. alii gladdns-
Qͥa quod eis ab aliis ũbis blandientib dr̃
hoc ab aliis gladiis ferientib imꝑat᷑. Eͤ utio¬
rũq actio. id ẽ. potentiũ atq loquatiũ in
ioħs apocalipsi. brem ẽ. sententia cõp̾hen¬
sa qͣ dr̃. Potestas equoꝵ. in ore et in caudis
eoꝵ erat. In ore nãq: doctoꝵ scientia. in

Expanded text:
quies contemplativae vitae agitur in mente, silentium fit in coelo, quia terrenorum actuum strepitus quiescit a cogitatione, ut ad secretum intimum aurem animus apponat. Sed quia hocquies mentis esse in hac vita perfecta non potest, nequaquam hora integra factum in coelo silentium dicitur, sed quasi media; ut neque ipsa media plene sentiatur, cum praemittitur quasi, quia mox, ut se animus sublevare coeperit, et quietis intimae lumine perfundi, redeunte citius cogitationum strepitu, de semetipso conuale itaque illud persecutionis tempus apparebit, quando ad pervertendam fidelium pietatem alii verbis saeviunt, alii gladiis; quia quod eis ab aliis verbis blandientibus dicitur, hoc ab aliis gladiis ferientibus imperatur? Quae utrorumque actio, id est potentium atque loquentium, in Joannis Apocalypsi brevi est sententia comprehensa, qua dicitur: Potestas equorum in ore, et in caudis eorum erat . In ore namque doctorum scientia, in
Abbreviated transcription (Latin):
didit: qui pondus mandatorũ
legis. ad uirtutem confessionis
retorsit. Hanc nobis sequentis
misericordiȩ ꝓmissionem innu-¬
it. cum ꝑ propħam dixit: nolo
mortem peccatoris. s ut conuer¬
tatur et uiuat. Hinc iterum
sub iudeȩ speciȩ. unicuiq pec¬
catrici animȩ dicitur. Si dere¬
liquerit uir uxorem suam. et
illa recedens duxerit alium ui¬
rumꝰ nunquid reuertetur ad
eum ultra: Nunquid non pol
mulier: Tu autem fornicata es
cum amatoribus multis: tam̃
reuertere ad me dioit dñs. Ecce
paradigna turpis mulieris de¬
dit: ostendit quod post turpitu¬
dinem recipi non possit: s hoc
ipsum paradigma quod ꝓtulit
ꝑ misericordiam uincit. dum
dicit. fornicantem mulierem
recipi nequaquam posse: et ta¬
men ipse fornicantem animã
ut recipiat expectat. Pensemus
pondus: tantȩ pietatiso. Dicit
quod fieri non potest: et dem¬
monstrat quia hoc ipse facere
etiam contra morem potest.
Ecce uocat. et quos inquinatos

Expanded text:
didit, quia pondus mandatorum didit, quia pondus mandatorum legis ad virtutem confessionis retorsit. Hanc nobis sequentibus misericordiae promissionem innuit, cum per prophetam dicit: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vival . Hinc iterum sub Judaeae specie unicuique peccatrici animae dicitur: Si dereliquerit vir uxorilla recedens duxerit virum alterum, nunquid revertetur ad eam ultra? Nunquid non contmulier? Tu autem fornicata es cum amatoribus multis, verumtamen revertere ad me, dicit Dominus . Ecce paradigma turpis mulieris dedit. Ostendit quod post turpitudinem recipi non possit. Sed hoc ipsum paradigma quod protulit per misericordiam vincit, cum dicit fornicantem mulierem 1599 recipi nequaquam posse, et tamen ipse fornicantem animam ut recipiat exspectat. Pensate, pondus tantae pietatis. Dicit quod fieri non potest, et demonstrat quia hoc ipse facere etiam contra morem potest. Ecce vocat, et quos inquinatos
Abbreviated transcription (Latin):
est. Manus autem moysi erant gra.¬
ues. Sumentes igitur lapidem po¬
suerunt subter eum: in quo sedit:
aaron autem et hur sustentabant
manus eiuc. Moyses sedit in lapi¬
de: cum lex requieuit in ȩccłia.S
hȩc eadem lex manus graues habu¬
it: quia peccantes quosq non mise¬
ricorditer ꝑtulitꝰ sed seuera distric¬
tione ꝑcussit. Aaron uero mons for¬
tirudinis: hur autem ignis interpre¬
tatur. Quem itaq iste mons fortitu¬
dinis signat. nisi redemptorem nr̃m.
de quo ꝑ propħam diciturͥ erit in
nouissimis diebus preparatus mons
domus domini in uertice montium:
Aut quis ꝑ ignem. nisi sp̃s sẽs figura¬
tur. de quo isdem redemptor dicit:
ignem ueni mutere interram.
Aaron ergo et hur graues manꝰ
moysi sustinent. atq sustentan¬
do leuiores reddunt: quia medi¬
ator dei et hominum cum ig¬
ne sp̃co scĩ ueniensł mandata le
tenerentur portari non poterãt:
tolerabiliora nobis ꝑspiritalem
intelligentiam ostendit. Quasi
enim manus moysi leues red¬

Expanded text:
ec. Manus autem Moysi erant graves: sumentes igitur lapidem, posuerunt subter eum, in quo sedit: Aaron autem et Hur sustentabant manus ejus . Moyses quippe sedit in lapide, cum lex requievit in Ecclesia. Sed haec eadem lex manus graves habuit, quia peccantes quosque non misericorditer pertulit, sed severa districtione percussit. Aaron vero mons fortitudinis, Hur autem ignis interpretatur. Quem itaque mons iste fortitudinis signat, nisi Redemptorem nostrum, de quo per prophetam dicitur: Erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium ? Aut quis per ignem, nisi Spiritus sanctus figuratur, de quo idem Redemptor dicit: Ignem veni mittere in terram ? Aaron ergo et Hur graves manus Moysi sustinent, atque sustentando leviores reddunt, quia Mediator Dei et hominum cum igne sancti Spiritus veniens mandata legis tenerentur portari non poterant, tolerabilia nobis per spiritalem intelligentiam ostendit. Quasi enim manus Moysi leves red
Abbreviated transcription (Latin):
numerositate credentium ꝑ mor¬
tem resurrectionemq redemptoris no.¬
cum moreretur occidit. Cuius hoc lo¬
co ꝑ sansonł nisi redemptoris nr̃i ꝑso¬
na designatur: Sanson enim dum
uiueret paucos occidit: euerso uero
templo maximam aduersariorum
multitudinem etiam ipse moriene.
strauit: et domino nr̃o predicante
pauci ex plebe isrłitica crediderunt:.
in numeri uero gentilium populi
uiam uitȩ illo moriente secuti sunt.
Suꝑbos namq dum adhuc passibi¬
lis uiueret ꝑtulit: a passibili uero
son insemet ipso dudum figuraliter
expressit. qui paucos quidem dum ui¬
ueret interemit. destructo autẽ
templo hostes innumeros cum
moreretur occidit: quia nimirũ
dominus ab elatione suꝑbiȩ pau¬
cos cum uiueret. plures uero eũ
templum sui corporis solueretur
extinxit: atq electos ex gentibus
quos uiuendo sustinuit. simul
omnes moriendo prostrauit.

Expanded text:
numerositate credentium per mortem resurrectionemque Redemptoris nocum moreretur occidit? Quia nimco per Samsonem, nisi Redemptoris nostri persona signatur? Samson enim dum viveret paucos occidit, everso vero templo, maximam adversariorum suorum multitudinem etiam ipse moriens stravit. Et Domino nostro praedicante pauci ex plebe Israelitica crediderunt, innumeri vero gentium populi viam vitae illo moriente secuti sunt. Superbos namque dum adhuc passibilis viveret pertulit, a passibili vero uod bene Samson in semetipso dudum figuraliter expressit, qui paucos quidem dum viveret interemit, destructo autem templo hostes innumeros, cum moreretur occidit, quia nimirum Dominus ab elatione superbiae paucos cum viveret, plures vero cum templum sui corporis solveretur exstinxit, atque electos ex gentibus, quos vivendo sustinuit, simul omnes moriendo prostravit.
Abbreviated transcription (Latin):
N miseriis non subsistent. Hoc dere¬
proboꝵ int̾ flagella in pacientia:
psalmista testatur. Qui in miseriis
subsisterent. si equammit adũ sa
tolerarent. At postquã mente inter¬
inter flagella corruunt. quasi int̾
illatas miserias subsistendi conscien¬
tiam ꝑdunt.
leuatio manuũ mearũ sacrifici¬
um. uesꝑtinum. Quia redemptor
nr̃ iuxta mundi finẽ ium ꝑsequen-¬
tium ꝑtulit. semetipsũ pro nobis

Expanded text:
n miseriis non subsistent. --Hoc de reproborum inter flagella impatientia Psalmista testatur, quia in miseriis subsisterent, si aequanimiter adversa tolerarent. At postquam mente inter flagella corruunt, quasi inter illatas miserias subsistendi constantiam perdunt. levatio manuum mearum sacrificium vespertinum . In noster juxta mundi finem vim persequentium pertulit, semetipsum pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Plerumq ꝑcutitur in filiis
ut acrius uratur: et dolor pa¬
tris carni filiorum redditur:
quatinus ꝑ filiorum pęnas.
mens patris iniqua puniatur.
Cum uero non paruuili. sed
iam prouectiores filii ex paren¬
tum culpa feruntur. quid ali¬
ud aꝑte datur intelligiꝰ nisi
quod illorum etiam pęnas lu¬
unt. quorum facta secuti sunt:
Unde et recte dicitur usq ad
terciam et quartam ꝓgeniem.
Quia enim usq ad terciam et
quartam ꝓgeniem eam quam
imitantur filii parentum ui¬
tam possunt uidere: usq ad
eos ultio extenditur. qui uide¬
rent quod male sequerentur

Expanded text:
nit. Plerumque percutitur in filiis, nit. Plerumque percutitur in filiis, ut acrius uratur; et dolor patris carni filiorum redditur, quatenus per filiorum poenas mens patris iniqua puniatur. Cum vero non parvuli, sed jam provectiores filii ex parentum culpa feriuntur, quid aliud aperte datur intelligi, nisi quod illorum etiam poenas luunt, quorum facta secuti sunt? Unde et recte dicitur: Usque ad tertiam et quartam progeniem. Quia enim usque ad tertiam et quartam progeniem, eam quam imitantur filii parentum vitam possunt videre, usque ad eos ultio extenditur, qui viderunt quod male sequerentur
Abbreviated transcription (Latin):
tringitur. Quisquis autem pa-¬
rentis iniquitatem non imita¬
tur: nequaquam delicto illius
grauatur. Unde fit: ut iniquus
filius iniqui patris imitator ñ
solum sua quȩ addidit. s etiam
peccata patris ꝑsoluat: cum uiis
patris quibus iratum dominũ
non ignorat. etiam suam ad huc
malitiam ad iungere non for¬
midat. Et iustum ẽ. ut quis
sub districto uidice uias paren¬
tis iniqui non timet imitari:
cogatur in uita presenti etiam
culpas parentis iniqui ꝑsolue.¬
re. Unde et illic dictum ẽ. Ani¬
ma patris mea est: anima filii
mea ẽ. Anima quȩ peccaue¬
rit ipsa morietur: quia in car¬
ne non numquam filii etiam
ex patris peccato perimuntur.
Deleto autem originali peccato.
ex parentum nequitia in ani.¬
ma non tenentur. Quid enim
est. quod paruili filii plerũq
a demonibus arripiuntur. ni¬
si quod earo filii ex patris pęna
multatur.: In semetipso enim
ꝑcutitur pater iniquus: et per-¬
cussionis uim sentire contemp¬

Expanded text:
tringitur. Quisquis autem patringitur. Quisquis autem parentis iniquitatem non imitatur, nequaquam delicto illius gravatur. Unde fit ut iniquus filius iniqui patris, non solum sua quae addidit, sed etiam patris peccata persolvat; cum vitiis patris, quibus iratum Dominum non ignorat, etiam suam adhuc malitiam adjungere non formidat. Et justum est, ut qui sub districto judice vias parentis iniqui non timet imitari, cogatur in vita praesenti etiam culpas parentis iniqui persolvere. Unde et illic dictum est: Anma patris mea est, et anima filii mea est. Anima quae peccaverit, ipsa morietur: quia in carne nonnunquam filii etiam ex patris peccato perimuntur. Deleto autem originali peccato, ex parentum nequitia in anima non tenentur. Quid enim est quod parvuli filii plerumque a daemonibus arripiuntur, nisi quod caro filii ex patris poena multatur? In semetipso enim percutitur pater iniquus, et percussionis vim sentire contem
Abbreviated transcription (Latin):
isrł dicentes: patres comederunt
uuam acerbam. et dentes filiorum
obstupuerunt: Nuio ego dicit do¬
minus deus: si erit uobis ultra pa¬
rabola hȩc in prouerbium in isrł.¬
sa morietur. Quid ẽ. quod ꝑ moy sen
nunc dicitur dñoꝰ qui reddes ini¬
quitatem patrum in filiis ac nepo-¬
tibus: u in utraq hac sententia
dum dissimilis sensus inuenitur.
auditores animus ut discretio¬
nis uiam subtiliter requirat.
instruitur. Peccatum quippe ori¬
ginale a parentibus trahimus:
et nisi ꝑ grãm baptismatis solua¬
mur. etiam parentum peccatũ
portamus: quia unum ad huc ui¬
delicet cum illis sumus. Reddit
ergo iniquitatem patrum infili¬
is: dum ꝓ culpa parentis ex origi-¬
nali peceato anima polluitur pro¬
lis. Et rursum non reddit iniqui
aboriginali culpa liberamur:
non iam parentum culpas. sed
quas ipsi committimus. habe¬
mus. Q uod tamen intelligi et
aliter potest: quia quisquis pra¬
ui parentis iniquitatem imita¬
tur etiam ex eius delicto cons-¬

Expanded text:
 dicentes: Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum stupuerunt? Vivo ego, dicit Dominus Deus, si erit ultra vobis parabola haec in proverbium in Isrsen Domino dicitur: Qui reddis iniquitatem patrum in filios ac nepotes? Sed in utraque hac sententia, dum dissimilis sensus invenitur, auditoris animus, ut discretionis viam subtiliter requirat, instruitur. Peccatum quippe originale a parentibus trahimus; et nisi per gratiam baptismatis solvamur, etiam parentum peccata portamus, quia unum adhuc videlicet cum illis sumus. Reddet ergo iniquitatem patrum in filios, dum pro culpa parentis, ex originali peccato anima polluitur prolis. Et rursum non reddit iniquitb originali culpa per baptismum liberamur, non jam parentum culpas, sed quas ipsi committimus, habemus. Quod tamen intelligi etiam aliter potest, quia quisquis pravi parentis iniquitatem imitatur, etiam ex ejus delicto reus cons
Abbreviated transcription (Latin):
ei dilectio: ꝑ tria distinguitur.
Quia ex toto corde. ex tota an¬
ma. et ex tota fortitudine diligi con¬
ditor iubetur. Qua inire notandũ
ẽ. qd diuinus sermo. cum dm̃ dili¬
gi p̃cipit. non solum narrat ex quo.
s etiam informat ex quanto. cum
subiungit ex toto. ut uidelicet qui per¬
fecte deo tacere placere desiderat sibi
de se nichil relinquat. Proximi autẽ
dilectio ad duo pͥcepta diriuatur: cũ
et ꝑquendam iustum dicitur. quod
ab alio tibi odis fieri. uide ne alteri
facias. et ꝑ semet ipsam ueritas dicit.
Quȩ uultis ut faciant uob̾ homines
duobus scilicet utriusq testamenti
mandatis. ꝑ unum malicia cõpesci¬
tur: ꝑ aliud benignitas pierogatur:
ut malum quod pati non uult qͥsꝙ¬
non faciens. cesset a nocendi opere.
et rursũ bonum quod sibi fieri appe¬
tit impendens. erga utilitatẽ se pro¬
xcimi exerceat ex benignitate. Item
latea quippe sermonis greci ra¬
Quid uero ẽ humane m̃ti angustius.
quã uolumtatẽs proprias frangere:

Expanded text:
ei dilectio per tria distinguitur; quia ex toto corde, ex tota anima, et ex tota fortitudine diligi Conditor jubetur. Qua in re notandum est quod divinus sermo, cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit, ex toto: ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum dicitur: Quod ab alio tibi odis fieri, vide ne tu alteri facias . Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis, ut faciant vobis homines, duobus scilicet utriusque Testamenti mandatis per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur; ut malum quod pati non vult quisquemon faciens, cesset a nocendi opere; et rursum bonum quod sibi fieri appetit impendens, erga utilitatem se proximi exerceat ex benignitate. CAP.  . Platea quippe sermonis Graeci raQuid vero est humanae menti angustius quam voluntates proprias frangere?
Abbreviated transcription (Latin):
ad iuideam redimenclã uenerit dñs.
sed ante gentilitas crederet. postmoctũ¬
udea sequeret᷑. sicut scriptũ ẽ. donec
plenitudo gentium intraret. et sic oĩs
isrtꝰ saluus fieret. dicit. Ethiopia pre¬
ueniet manus eius deo. Id ẽ. pnus ꝙͣ
udea credat. saluandum se offeret om¬
mpotenti. deo peccatis nigra gentilitas.
Agam̃ itaq grãs unico summi patris
nos qui ex gentilitate collecti. atq euis
lumine ꝑfusi. iudeam quoq ipsam pre¬
cessimus ad fidem: ut impleretur quod
scriptũ ẽ. St̾iopia p̃ueniet manus eius
ddeo. Nigri gͦ ꝑfidei mentũ fuimus. s¬

Expanded text:
ad Judaeam redimendam veniret Dominus; sed ante gentilitas crederet, quam JuJudaea sequeretur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel servus fieret, dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo , id est priusquam Judaea credat, salvandam se offert omnipotenti Domino peccatis nigra gentilitas. Agamus itaque gratias unico summi Patris, nos qui ex gentilitate collecti, atque ejus lumine perfusi, Judaeam quoque ipsam praecessimus ad fidem, ut impleretur quod scriptum est: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Nigri ergo perfidiae meritis fuimus, s