comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ fluuius. Credider̃ multi israhelitȩ:
Parasti cibũ illoꝵ. qͥa ĩta. ẽ. p̃paratio tua.
Non qͥa te ꝓmeruer̃ quib peccata donasti.
merita enĩ illoꝵ mala erant: sed tu ꝓpt̃
ant gͦ pͥmo sulci: qͥ in ebrient᷑. duricia
pectoris nr̃i aꝑiat᷑ uomere sermonis dĩ.
Sulcos eiꝰ inebria. Multiplica generationes
eiꝰ. Uidemꝰ. credunt. & ex credentib alii
credunt. & ex illis alii credunt. & ñ suf¬
ficit uni homini. ut factꝰ ipse fidelis. unũ
lucret᷑. Sic multiplicat᷑ & sem̃. Pauca gra¬
na mittunt᷑ & segetes exurgunt: Sulcõs eiꝰ
in ebria. multiplica generationes eiꝰ Instil¬
licidiis suis lȩtabitũr cũ exoriet᷑. Instilli
cidiis suis: id. ẽ. antequã sit forte idonea
capacitati fluminis. cũ exoriet᷑ in stilli¬
cidiis suis. id.ẽ. sibi congruis lȩtabit᷑.
Pariuulis enĩ ad huc & iñfirmis stillant᷑
quȩdã de sacram̃tis: qͥa ñ posst̃ caꝑe ple¬

Expanded text:
unus fluvius. Crediderunt multi Israelitae, unus fluvius. Crediderunt multi Israelitae, Parasti cibum illorum; quia ita est praeparatio tua. Non quia te promeruerunt, quibus peccata donasti: merita illorum mala erant; sed tu proptant ergo primo sulci qui inebrientur: duritia pectoris nostri aperiatur vomere sermonis Dei, Sulcos ejus inebria; multiplica generationes ejus. Videmus: credunt, et ex credentibus alii credunt, et ex illis alii credunt; et non sufficit uni homini ut factus ipse fidelis unum lucretur. Sic multiplicatur et semen: pauca grana mittuntur, et segetes exsurgunt. Sulcos ejus inebria; multiplica generationes ejus: in stillicidiis suis laetabitur, cum exorietur. Id est, antequam sit forte idonea capacitati fluminis, cum exorietur, in stillicidiis suis, id est sibi congruis, laetabitur. Parvulis enim adhuc et infirmis stillantur quaedam de sacramentis, quia non possunt capere ple
Abbreviated transcription (Latin):
& uolabo ad dñm meũ qui mͥ ait. Noli¬
te timere eos qͥcorpus occidunt. animã
aut̃ ñ posst̃ occidere. Ꝙ de ipso corpore
securitatẽ dedit dicens. capillus capitis
Ictabis
exitꝰ mane & uesꝑe. Si enĩ ñ te delectet
ipse exitꝰ: ñ laborabis exire inde. Mittis
caput in lucrũ ꝓmissũ. si ñ te delectet ꝓ¬
missio saluatoris. Qrurs cedes tẽptanti
& t̾renti: si ñ te delectet ille qͥ pͥor passus ẽ.
tiones ueritatis. Inebriata. ẽ. t̾ra. multi¬
plicasti ditare eã. Unde multiplicasti eã
ditare : Fluuius dĩ repletꝰ ẽ. aqua. Quid
ẽ fluuius dĩ: Popłs dĩ. Primꝰ popłs re¬
pletꝰ ẽ. unde cȩtera t̾ra rigaret᷑. Audi illũ
ꝓmittentẽ aquã. Siqͥs sitit: ueniat & bi¬
bat. Qui credit in me: flumina aque ui¬
uę. de uentre eiꝰ fluent. Si flumina: &
unꝰ fluuius. qͥa ꝓpt̾ unitatẽ multi unũ
st̃. Multȩ eccłȩ: & una eccła. Multi fide¬
les: & una sponsa xp̃i. Sic multa flumina:

Expanded text:
bo ad Dominum meum qui mihi ait: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere . Et de ipso corpore securitatem dedit dicens: Capillus capitis ctabis exitus mane et vespere. Si enim non te delectet ipse exitus, non laborabis exire inde. Mittis caput in lucrum promissum, si non te delectet promissio Salvatoris. Et rursus, cedis tentanti, et terrenti, si non te delectet ille qui prior passus est, tionem veritatis, inebriata est terra. Multiplicasti ditare eam. Unde multiplicasti eam ditare? Fluvius Dei repletus est aqua. Quis est fluvius Dei? Populus Dei. Primus populus repletus est, umittentem aquam: Si quis sitit, veniat et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent . Si flumina, et unus fluvius; quia propter unitatem multi unum sunt. Multae Ecclesiae, et una Ecclesia; multi fideles, et una sponsa Christi: sic multa flumina, et
Abbreviated transcription (Latin):
& dĩ erat uerbũ. quia & ipse filius dĩ.
uerbũ dĩ. deqͦ etiã dicit. omĩa pipsũ
facta st̃. & sine ipso factũ. ẽ. nicħil. ut
illi dicat᷑ filio dĩ. qͥa ipse .ẽ. sacerdos
nr̃. postea carne assũpta. beatꝰ quẽ ele-¬
gisti & assũpsisti. id .ẽ. ille homo qͦ
indutꝰ. ẽ. qͥ coepit ex tẽpore. natꝰ ex
femina. templũ qͦdã mͦ illius. qͥ sẽꝑ
in ȩt̾nũ.ẽ. & in ęt̾̃num fuit : an pottus
ipse xp̃c assũpsit quendã beatũ. & ñ
dicit᷑ ipse quẽ assũpsit. quasi in plura¬
li numero. sed in singulari: Unũ enĩ
assumit. qͥa unitatẽ assumit. Scisina¬
ta ñ assumit. hereses ñ assumit. Mul¬
titudinẽ de se fecer̃. ñ ẽ. unꝰ quẽ assu

Expanded text:
est Filius Dei, Verbum Dei, de quo etiam dicit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil : ut illi dicatur Filio Dei, quia ipse est sacerdos noster, postea carne assumpta, Beatus quem elegisti, et assumpsisti: id est, ille homo quo indutus es, qui coepit ex tempore, natus ex femina templum quodammodo illius qui semper in aeternum est, et in aeternum fuit. An potius ipse Christus assumpsit quemdam beatum, et non dicitur ipse quem assumpsit quasi in plurali numero, sed in singulari? Unum enim assumit, quia unitatem assumit. Schismata non assumit, haereses non assumit: multitudinem de
Abbreviated transcription (Latin):
erogat indigentib. si bene monet & re¬
stũ sapit. integrũ credit. si paratꝰ ẽ ꝓ
fide ueritatis etiã ipsa confracta mẽbra
impendere. multi enĩ martyres etiã se¬
nes unde illũ amamꝰ: Quid in eo bonũ
uidemꝰ oculis carneis nichil. Quȩdã
ẽ. pulchritudo iusticiȩ. quã uidemꝰ
oculis cordis. & amamꝰ & ex ardescimꝰ.
quã multũ dilexer̃ homines in ipsis
martyrib cũ eoꝵ mebra bestiȩ lania¬
rent. Nonne cũ sanguis foedaret omĩa.
cũ morsib beluinis uiscera funderent᷑.
ñ habebant oculis nisi qđ horrerent:
Quid ibi erat qđ amarecur. nͥ qͥa erat in
illa foeditate dilaniatoꝵ mẽbrorũ
integra pulchritudo iusticiȩ  Ista st̃ bo¬
na domus dĩ. his te para satiari. Sed ut
inde satieris cũ ꝑueneris: hoc te oportet
esurire & sitire. cũ peregrinaris.
Hoc siti. hoc esuri. qͥa ipsa erunt bona dĩ.
Audi illũ regẽ. cui ista dicunt᷑ qͥa uenit

Expanded text:
erogat indigentibus, si bene monet, et reerogat indigentibus, si bene monet, et rectum sapit, si integre credit, si paratus est pro fide veritatis etiam ipsa confracta membra impendere, multi enim martyres etiam senes; unde illum amamus? quid in eo bonum videmus oculis carnis? Nihil. Quaedam ergo est pulchritudo justitiae, quam videmus oculo cordis, et amamus, et exardescimus; quam multum dilexerunt homines in ipsis martyribus, cum eorum membra bestiae laniarent. Nonne cum sanguis foedaret omnia, cum morsibus belluinis viscera funderentur, non habebant oculi nisi quod horrerent? Quid ibi erat quod amaretur, nisi quid erat in illa foeditate dilaniatorum membrorum integra pulchritudo justitiae? Ista sunt bona domus Dei; his te para satiari. Sed ut inde satieris, cum perveneris; hoc te oportet esurire et sitire, cum peregrinaris: hoc siti, hoc esuri; quia ipsa erunt bona Dei. Audi illum regem cui ista dicuntur, qui venit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsũ tẽplũ dñi. Replebim̃ in bonis
domꝰ tuȩ. scm̃ est cẽplũ tuũ mirabile
in iusticia. Ista st̃ bona domꝰ illius. Non
rabil e in marinorib. mirabile in tectis
auratis. sed mirabile in iusticia. Habes
foris oculos. unde uideas marmora &
aurũ. intꝰ. ẽ. oculus unde uideat᷑ pul¬
chritudo iusticiȩ. Si nulla ẽ. pulchri
tudo iusticiȩ. unde amat᷑ uistus senex:
Quid affert in corpore. qđ oculos delecttt:
Curua mebra. frontẽ rugatã. caput canis
ibatũ imbecillitatẽ undiq querelis
plenã: Sed forte qͥa tuos oculos ñ dele¬
stat senecta decrepitꝰ. aures tuas dele¬
ctat. Quib uocib : Quo cantu: & si for¬
te addolescens bene cantauit. omĩa cũ ȩta¬
te defecer̃. An forte sonꝰ uerboꝵ eiꝰ dele¬
Etat aures tuas. quȩ uerba uix plena e¬
nuinciat lapsis dentib: Tam̃ si iustꝰ est
si alienũ ñ concupiscit. si de suo qđ habet

Expanded text:
hoc ipsum templum Domini. Replebimur in bonis hoc ipsum templum Domini. Replebimur in bonis domus tuae: sanctum templum tuum, mirabile in justitia. Ista sunt bona domus illius. Non rabile in marmoribus, mirabile in tectis auratis; sed mirabile in justitia. Habes loris oculos unde videas marmora et aurum: intus est oculus unde videatur pulchtudo justitiae, unde amatur justus senex? Quid affert in corpore quod oculos delectet? Curva membra, frontem rugatam, caput canis albatum, imbecillitatem undique querelis plenam. Sed forte quia tuos oculos non delectat senex iste decrepitus, aures tuas delectat: quibus vocibus? quo cantu? etsi forte adolescens bene cantavit, omnia cum aetate defecerunt. An forte sonus verborum ejus delectat aures tuas, qui verba vix plena enuntiat lapsis dentibus? Tamen si justus est, si alienum non concupiscit, si de suo quod habet
Abbreviated transcription (Latin):
uasa aurea ibi quã multa. s & argentea.
qͣntũ familiȩ. quantũ ium̃torũ. & am¬
maliũ. ipsa deniq domꝰ. quã delectat
picturis. marmore. laquearib colũns.
spaciis. cubiculis. & desiderant᷑ talia.
sed ad huc ex confusione babiloniȩ.
Amputa omĩa ista desideria õciuis ierłm.
amputa. Si uis redire: ñ te delectet ca¬
ptiuitas. Si iã coepisti exire: noli retri
respicere. noli remanere inuia. Non de¬
sunt ad huc hostes. qͥ tͥ ꝑsuadeant capti
derare soles. uł indomo tua. uł indomo
uicini tui. uł indomo patroni tui. a¬
liud quiddã. ẽ. bonũ domꝰ illius. Quid
opus. ẽ. ut nos dicamꝰ quȩ sint bona domꝰ
illius Ipse indicet qͥ cantat ęxiens de
babilonia. Replebim᷑ inqͥt inbonis
mus fortasse cor. ad aurũ. ad argentũ
& cȩtera p̃ciosa. Noli ista quȩrere. ista
p̃munt ñ leuant. Hic gͦ iã bona illa
ierłm: bona illa domꝰ dñi. bona illa
tẽpli dñi meditem᷑. Quia quȩ domꝰ dñi.

Expanded text:
urea, sed et argentea; quantum familiae, quantum jumentorum et animalium; ipsa denique domus quam delectet picturis, marmore, laquearibus, columnis, spatiis, cubiculis; et desiderantur talia, sed adhuc ex confusione Babyloniae. Amputa omnia ista desideria, o civis Jerusalem; amputa! si vis redire, non te delectet captivitas. Sed jam coepisti exire: noli retro respicere, noli remanere in via. Non desunt adhuc hostes qui tibi persuadeant captivderare soles vel in domo tua, vel in domo vicini tui, vel in domo patroni tui. Aliud quiddam est bonum domus illius. Quid opus est ut nos dicamus quae sint bona illius domus? Ipse indicet qui cantat exiens de Babylonia: Replebimur, inquit, in bonis mus fortasse cor ad aurum, ad argentum, et caetera pretiosa: noli talia quaerere; ista premunt, non levant. Hic ergo jam bona illa Jerusalem, bona illa domus Domini, bona illa templi Domini meditemur: quia quae domus Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
gent᷑. Campi. colles. fines deserti. idem
ĩpsi st̃ homines: Cãpi: ꝓpt̃ ȩqualitatẽ.
Ergo ꝓpt̾ ȩqualitate: inde dicti st̃ campi
popłi iusti. Colles ꝓpt̾ erectionẽ. qa eri¬
git inse dĩ eos qͥ se humiliait. fines
deserti. om̃s gs̃. Quare fines deserti:
Deserti erant: nullus ad eos ꝓpła missꝰ
erat. sicerant illi qͦmͦ heremꝰ. qua ñ
transit homo. Nullũ uerbũ dĩ missũ erat
in ipso popło iudeoꝵs. Nã dix̃ tunc disci¬
płis. Dicitis qͥa longe. ẽ. messis: respicite
& uidete. qͥa albȩ it̃ regiones ad messẽ.
Fuit gͦ messis pͥma. erit scda in ultimo

Expanded text:
dem ipsi sunt homines. Campi propter aequalitatem: ergo propter aequalitatem, inde dicti sunt campi, populi justi. Colles propter erectionem; quia erigit in se Deus eos qui se humiliant. Fines deserti, omnes Gentes. Quare fines deserti? Deserti erant; nullus ad eos Propheta missus erat: sic erant illi quomodo eremus, qua non transit homo. Nullum verbum Dei missum est in ipso populo Judaeorum. Nam dixit tunc discipulis: Dicitis quia longe est messis; respicite, et videte quia albae sunt regiones ad messem. Fuit ergo messis prima; erit secunda in ultimo
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ ad te om̃is caro ueniet. Adte inqͥt
omĩs caro ueniet. Quare ad illũ omĩs
caro ueniet: Quia carnẽ assũpsit. quo
ueniet omĩs caro. Tulit inde primitias.
ex utero uirginali. Assũptis primitiis:
cȩtera consequent᷑. ut holocaustũ com¬
pleat᷑. Unde gͦ omĩs caro : Om̃is homo
& unde omis homo: Nunqͥd om̃s creditui
ri p̃nunciati st̃ in xp̃m  Nonne mul¬
ti impii. qͥetiã damnabunt᷑: Non ne
cotidie multi ñ credentes. in sua infide
ro dixit. om̃is geueris caro. Ex om̃i
genere carnis. ueniet᷑ ad te. Quid. ẽ ex
õmĩ genere carnis: Nunqͥd uener̃ pau

Expanded text:
retur, ad te omnis caro veniet. Ad te, inquit, retur, ad te omnis caro veniet. Ad te, inquit, omnis caro veniet. Quare ad illum omnis caro veniet? Quia carnem assumpsit. Quo veniet omnis caro? Tulit inde primitias ex utero virginali: assumptis primitiis caetera consequentur, ut holocaustum compleatur. Unde ergo, omnis caro? Omnis homo. Et unde, omnis hori praenuntiati sunt in Christum? Nonne multi impii qui etiam damnabuntur? Nonne quotidie multi non credentes, in sua infidelro dixit, omnis generis caro: ex omni genere carnis venietur ad te. Quid est, ex omni genere carnis? Numquid venerunt pau
Abbreviated transcription (Latin):
stis. incensio. halocaustũ: totũ incensũ.
Abripiat nos gͦ ignis. ignis diuinꝰ in ierłm:
incipiamꝰ arderẽ caritate. donec totũ
mortale consumat᷑. & qđ contra nos fuit.
eat in sacrificiũ dño. Unde alibi dicit᷑.¬
Bene fac dñe inbona uoluntate tua syon.
& ȩdificent᷑ muri ierłm. Iunc accepta¬
bis sacrificiũ iusticiȩ: oblationes & ho-¬
locausta: Tedecet ymnꝰ ds̃ in syon:
& tͥ reddet᷑ uotũ in ierłm. Quęrimus
hic ne forte rex nob̾ ipsius ciuitatis
antemꝰ gͦ. donec ad euidentiora pueni¬
amꝰ. Possem enĩ iã dicere ipsũ esse cui
dicit᷑ Tedecet ymnꝰ ds̃ in syon: & tͥ red¬
det᷑ uotũ in ierłm. Sed si dicerẽ: michi
potius quã scripturȩ crederet᷑. & ideo
forte ñ mͥcrederet᷑. Audiamꝰ sequen
tia. Exaudi inqͥt orationẽ meã. ad te
om̃is caro ueniet. & habemꝰ dñm dicen¬
tẽ. datã sibi potestatẽ om̃is carnis.
Coepit gͦ apparere iã rex ille: cũ dicę¬

Expanded text:
καῦσις, incensio. Holocaustum totum incensum. Arripiat ergo nos ignis, ignis divinus in Jerusalem: incipiamus ardere charitate, donec totum mortale consumatur, et quod contra nos fuerit, eat in sacrificium Domino. Unde alibi dicituntate tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem: tunc acceptabis sacrificium justitiae, oblationes et holocausta . Te decet hymnus, Deus in Sion; et tibi reddetur votum in Jerusalem. » Quaerimus hic, ne forte Rex nobis ipsius civitatis antemus ergo donec ad evidentiora perveniamus. Possem enim jam dicere ipsum esse cui dicitur: Te decet hymnus, Deus, in Sion; et tibi reddetur votum in Jerusalem. Sed si dicerem, mihi potius quam Scripturae crederetur; et ideo forte non mihi crederetur. Audiamus sequen inquit, orationem meam: ad te omnis caro veniet. Et habemus Dominum dicentem, datam sibi potestatem omnis carnis . Coepit ergo apparere jam Rex ille, cum dice
Abbreviated transcription (Latin):
seminauit ⁊ iania. Cũ aut̃ creuisset
herba & fructũ fecisset. tunc apparu¬
erunt ⁊it ania. Ergo uenit inimicꝰ.
& suꝑ seminauit ⁊ izania. Sed qͥd fe-¬
cit tritico: Non oppͥmit᷑ ⁊ ixaniis
frum̃tũ. Immo ꝑtolerantiã ⁊ izanioꝵ.
crescit fructꝰ frum̃toꝵ. Ipse enĩ dñs
dix̃ quib dã oꝑariis uolentib eradi¬
care tizania. Sinite utraq crescere
usq ad messẽ. neforte cũ uultis eradi¬
care tizania: eradicetis simul & fru¬
mentũ. Sed intẽpore messis. dicã mes¬
sorib. Colligite primũ ⁊ izania. & al

Expanded text:
evisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania. Ergo venit inimicus, et superseminavit zizania: sed quid fecit tritico? Non opprimitur zizaniis frumentum; imo per tolerantiam zizaniorum crescit fructus frumentorum. Ipse enim Dominus dixit quibusdam operariis volentibus eradicare zizania: Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et frumentum; sed in tempore messis dicam messoribus: Colligite prim
Abbreviated transcription (Latin):
pͣdicatores ueritatis laborant. qͦusq
infinẽ dñs mittet in messem angłos
suos. Ante gͦ desertũ erat. sed pĩngue¬
scent fines deserti. Ecce ubi ꝓpłiȩ ñ
sonuerant: dñs ꝓpħarũ acceptus est
inguescent fines t̾rȩ deserti. & exul¬
tãcione colles accingent᷑ Induti st̃
ancies ouiu. Sub audiendũ exultatio¬
ar lui eni ȩxultatione colles acemꝗu¬
t Uacinduunt᷑ arietes ouiũ Ipũ
anites qͥ colles. Colles enĩ eminentio
eoarã arietes qͥa duces gregũ. Arietes
s apłi induti st̃ exultatione. gaudent
fractib suis. ñ sine causa laborauer̃.
ñ sine causa p̃dicauer̃. Induti st̃ arie.
tes ouĩ. ꝙ conualles abundabunt
fruinto. & humiles popłi mulcum
fructũ afferent. Clamabunt Inde
abunlabunt frum̃to. qͥa clamabunt.
Quid elamabunt: Q ẏmnũ dicent
Aliudd ẽ. enĩ clamare aduersus dm̃. ali¬
ud ymnũ dicere. Aliud clamare sa¬
crileguĩ. aliud clamare laudes dĩ.
Siclamas in blasphemia. spinas ꝓtulisti.

Expanded text:
dicatores veritatis laborant, quousque in finem Dominus mittat in messem Angelos suos. Antea ergo desertum erat; sed pinguescent fines deserti. Ecce ubi Prophetae non sonuerant, Dominus Prophetarum acceptus est. Pinguescent fines deserti, et exsultatione colles accingentur. udiendum, exsultatione. Qua enim exsultatione colles accingentur, hac induuntur arietes ovium. Ipsi arietes, qui colles. Colles enim, eminentiore gratia; arietes, quia duces gregum. Arietes ergo Apostoli induti sunt exsultatione, gaudent de fructibus suis; non sine causa laboraverunt, non sintes ovium; et convalles abundabunt frumento: et humiles populi multum fructum afferent. Clamabunt: inde abundabunt frumento, quia clamabunt. Quid clamabunt? Etenim hymnum dicent. Aliud est enim clamare adversus Deum, aliud hymnum dicere; aliud clamare sacrilegia, aliud clamare laudes Dei. Si clamas in blasphemia, spinas protulisti;
Abbreviated transcription (Latin):
confusione. Quomꝰ exit᷑ de babilone.
id .ẽ. de confusione: Qui pͥmo confu¬
si erant similib cupiditatib: incipiuit
caritate distingui. Iã distincti: ñ st̃
confusi. & si adhuc corpore pmixti st̾.
cantant᷑ nob̾: Quomꝰ in nob̾ reforma¬
tur amor ciuitatis nr̃ȩ: quã diuturna
ꝑegrinatione oblici fueramꝰ: Sed
fieret̾ in nob̾ redeundi desiderium.
qͥa pegrinationẽ nr̃am diligendo. ad
hostes faciẽ posueramꝰ. & dorsũ ad
patriã. Quid gͦ hic cantatur. a¬

Expanded text:
confusione. Quomodo exitur de Babylone, confusione. Quomodo exitur de Babylone, id est de confusione? Qui primo confusi erant similibus cupiditatibus, incipiunt charitate distingui; jam distincti, non sunt confusi. Etsi adhuc corpore permixti suncantantur nobis? Quomodo in nobis reformatur amor civitatis nostrae, quam diuturna peregrinatione obliti fueramus? Sed fieret in nobis redeundi desiderium; quia peregrinationem nostram diligendo, ad hostes faciem posueramus, et dorsum ad patriam. Quid ergo hic cantatur?
Abbreviated transcription (Latin):
habiloniã facit amor scłi. Int̾roget
gͦ sese qͥsq qͥd amet. & inueniet᷑ unde
sit ciuis. Q si se inuenerit ciuẽ babilomiȩ:
ex tirpet cupiditatẽ. plantet caritatẽ.
Si aut̾ se inuenerit ciuẽ ierłm: toleret
captiuitatẽ. spet lib̾tatẽ. Multi enĩ
ciues scẽ matris ierłm: cupiditatib
babiloniȩ corrupti tenebant᷑. & ipsa
corruptione cupiditatũ. tanq ciues in¬
de facti erant. & multi ad huc ita st̃.¬
& multi post nos in hac t̾ra futuri ita
erunt. Sed nouit dñs conditor ierłm.
qͦs ciues eiꝰ p̾destinauerit. qͦs uideat ad¬
huc sub dominatu diaboli redim̃dos san¬
guine xp̃i. nouit illos ante quã se ipsi
nouerint. Subhac gͦ figura cantatur
hic psalmꝰ. in cuiꝰ titulo positi st̃ etiã
duo ꝓpħȩ. qͥ illo tẽpore incaptiuitate
fuer̃ ieremias & ezechiel. & cantant
quidẽ cũ inciꝑent exire. Incipit exire.
qui incipit amare. Exier̃ enĩ multi la

Expanded text:
Babyloniam facit amor saeculi. Interroget Babyloniam facit amor saeculi. Interroget ergo se quisque quid amet, et inveniet unde sit civis: et si se invenerit civem Babyloniae, exstirpet cupiditatem, plantet charitatem; si autem se invenerit civem Jerusalem, toleret captivitatem, speret libertatem. Multi enim cives sanctae matris Jerusalem cupiditatibus Babyloniae corrupti tenebantur, et ipsa corruptione cupiditatum tanquam cives inde facti erant; et multi adhuc ita sunt, et multi post nos in hac terra futuri ita erunt: sed novit Dominus, conditor Jerusalem, quos cives ejus praedestinaverit, quos videat adhuc sub dominatu diaboli redimendos sanguine Christi, novit illos ipse antequam se ipsi noverint. Sub hac ergo figura cantatur hic psalmus. In cujus titulo positi sunt etiam duo prophetae, qui illo tempore in captivitate fuerunt, Jeremias et Ezechiel, et cantabant quaedam, cum inciperent exire. Incipit exire qui incipit amare. Exeunt enim multi lat
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ de ȩgypto. introductꝰ ẽ. in t̾rã
ꝓmissionis : babilon aut̃ condita in
intimis ꝑsidis regionib quȩ diutur.¬
no tẽpore caput ęxtulit suꝑ cȩteras
gs̃. Duȩ gͦ istȩ urbes. certis tẽporib
conditȩ st̃: ut manifestaret᷑ figura
duarũ ciuitatũ. olim cocptarũ. & usq
infinẽ in isto scło mansurarũ. sed in
fine separandarũ. Unde gͦ possumꝰ
eas mͦ ostendere quȩ ꝑmixtȩ sunt:
Ostendet tunc dñs cũ alios ponet ad
dexterã. alios ad sinistrã. Ierłm ad
dexterã erit. babilon ad sinistram.
erłm auditura. ẽ: uenite benedicti
patris mei. ꝑcipite regnũ ꝗđ uob para¬
tũ ẽ. ab orĩgine mundi. Babilon au¬
ditura ẽ: ite in ignẽ et̃nũ. qͥ paratꝰ ẽ.
diabolo & angłis eiꝰ. Possumꝰ tamen
ali qͥd afferre. quantũ dñs donat. un¬
de distinguantur pii fideles. etiam
hoc tẽpore ciues ierłm: a ciuib ba¬
biloniȩ. Duas istas ciuitates. faciunt
duo amores. Ierłm facit amor dĩ.

Expanded text:
t de Aegypto, et introductus est in terram promissionis. Babylon autem condita est in intimis Persidis regionibus, quae diuturno tempore caput extulit super caeteras gentes. Duae ergo istae urbes certis temporibus conditae sunt, ut manifestaretur figura duarum civitatum olim coeptarum, et usque in finem in isto saeculo mansurarum, sed in fine separandarum. Unde ergo possumus eas modo ostendere, quae permixtae sunt? Ostendet tunc Dominus, cum alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram. Jerusalem ad dexteram erit; Babylon ad sinistram. Jerusalem auditura est: Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Babylon auditura est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Possumus tamen et aliquid afferre, quantum Dominus donat, unde distinguantur pii fideles, etiam hoc tempore, cives Jerusalem a civibus Babyloniae. Duas istas civitates faciunt duo amores: Jerusalem facit amor Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa albȩ st̃ regiones ad messẽ. regiones
utiq iudee. Alii in qͥt laborauer̃: & uos
in labores eoꝵ intrastis. Laborauer̃ ꝓphe
ut seminarent. & uos cũ falce intrastis
ad alioꝵ labores.
Facta ẽ. gͦ pri¬
ma messis &
inde de
ipso frum̃to
qđ tunc pur¬
gatũ est
seminatꝰ. ẽ. orbis
ut surgat alia messis.
quȩ in
fine metenda. ẽ. In scła¬
messe suꝑ seminata sc̃ ⁊ itania
Modo hic laborit᷑. Quomꝰ in illa pͥma
laborauer̃ ꝓpłȩ qͦusq ueniret dñs:

Expanded text:
quia albae sunt regiones ad messem: regiones utique Judaeae. Alii, inquit, laboraverunt, et vos in eorum labores intrastis . Laboraverunt Prophetae ut seminarent, et vos cum falce intrastis ad illorum labores. Facta est ergo prima messis; et inde, de ipso frumento quod tunc purgatum est, seminatus est orbis ut surgat alia messis quae in fine metenda est. In smesse superseminata sunt zizania; modo hic laboratur. Quomodo in illa prima labora
Abbreviated transcription (Latin):
anni. messis scłi. Benedices coronã an¬
ni benignitatis tuȩ. Coronã ubi audis.
gła uictoriȩ significat᷑. Uince diabo¬
lum.
& habebis coronã. Benedices coronã anni
benignitatis tuȩ: Rursus cõm̃dat beni¬
gnitatẽ dĩ. ne qͥsquã de suis meritis głet᷑¬

Expanded text:
coronam anni benignitatis tuae. Coronam ubi audis, gloria victoriae significatur. Vince Diabolum, et habebis coronam. Benedices coronam anni benignitatis tuae. Rursus commendat benignitatem Dei, ne quisquam de suis meritis g
Abbreviated transcription (Latin):
post.lxͣx. annos. rediturũ popłm de
captiuitate. & instauraturũ ciuitatẽ
ipsã ierłm: quã deuictã ab hostib plan¬
xerat. Illo aut̃ tẽpore fuer̃ ꝓpħȩ in illa
captiuitate popłi constituti in babilo¬
nia. int̾ qͦs erat & sc̃s ex echiel ꝓpħa
Expectabat aut̃ ille popłs. donec implȩ¬
rent᷑ tẽpora septuaginta annoꝵ. scđm
erat. & regressa.ẽ. de captiuitate magna
pars illiꝰ popłi. Sed qm̃ dicit apłs. hȩc
infigura contingebant illis. scripta st̃
aut̃ ꝓpt̃ nos. in qͦs finis scłoꝵ obuenit:¬

Expanded text:
ta annos rediturum populum de captivitate, et instauraturum civitatem ipsam Jerusalem, quam devictam ab hostibus planxerat . Illo autem tempore fuerunt prophetae, in illa captivitate populi constituti in Babylonia; inter quos erat et Ezechiel propheta. Exspectabat autem ille populus donec implerentur tempora septuaginta annorum, secerat; et regressa est de captivitate magna pars illius populi. Sed quoniam dicit Apostolus, Haec in figura contingebant in illis; scripta sunt autem propter nos, in quos
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓspitatẽ ne corrũ pat᷑. & aduersitate
as siangat᷑. Idõ aut̃ mane ꝓsꝑitatẽ signi¬
scat: quia mane lȩcũ ẽ. transacta uelut
tristicia noctis. Iristes aut̃ st̃ tenebrȩ ue¬
merte uesꝑa: idõ ueniente qͣsi mundi uesꝑa.
atulit sacrificiũ uesꝑtinũ. Non gͦ timeat
unꝰ qͥsq uesꝑũ nec mane corrũpãt᷑ Ecce
neco qs ut facias mali aliqͥd ꝓmisit lucrũ
mane .ẽ. Arridet tͥ ampla pecunia: mane
trsit. Noli corrũpi. & habebis exitũ mane.
Si enĩ habes ȩxitũ ñ capieris. Sic. ẽ. enĩ ꝓ¬
missio lucri: qͣsi esca in muscipula. Coarta¬
ris & ñ ẽ qua exeas. caperis in muscipula.
Dedit aut̃ tͥ exitũ dñs ds̃ cuus. ne lucro ca¬
piaris. cũ tͥ dic̃ incorde. ego sũ diuitiȩ tuȩ.
Noli actandere qđ mundus ꝓmittit. sed qđ
ꝓmittit conditor mundi. Attendis qđ tͥ
ꝓmisit ds̃ facienti iusticiã: contẽnis qđ tͥ¬

Expanded text:
et prosperitate ne corrumpatur, et adversitate et prosperitate ne corrumpatur, et adversitate ne frangatur. Ideo autem mane prosperitatem significat, quia mane laetum est, transacta velut tristitia noctis. Tristes autem sunt tenebrae, veniente vespera: ideo veniente quasi mundi vespera, obtulit sacrificium vespertinum. Non ergo timeat unusquisque vesperam, nec mane corrumpatur. Ecce nescio quis, ut facias mali aliquid, promisit lucrum; mane est arridet tibi ampla pecunia; mane tibi fit. Noli corrumpi, et habebis exitum mane. Si enim habes exitum, non capieris. Sic est enim promissio lucri, quasi esca in muscipula: coarctaris, et non est qua exeas; caperis in muscipula. Dedit autem tibi exitum Dominus Deus tuus, ne lucro capiaris, cum tibi dicit in corde: Ego sum divitiae tuae. Noli attendere quod mundus promittit, sed quod promittit Conditor mundi: attende quod tibi promisit Deus facienti justitiam, et contemne q
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudine xp̃i. nunqͥd turbatist̃ & tur¬
batũ .ẽ. mare. elisũ ẽ. in montes. mare fra¬
ctũ .ẽ. montes in concussi manser̃. Turba¬
bunt᷑ gs̃ & timebunt om̃s. Ecce iã om̃s
timent. Antea qͥ conturbati st̃. timent iã
om̃s. Nontiment iã xp̃iani. & timent᷑
Suꝑauit enĩ ille. qͥ ircũcinctꝰ ẽ. in poten¬
tatu. Sic ad illũ uenit om̃is caro ut ce¬
teri paucitatẽ ipsã iã timeant. & time¬
bunt om̃s qͥ in habitant fines t̾rȩ a signis
tuis. Miracula enĩ feter̃ apłi. & inde
om̃s fines t̾rȩ timuer̃ & credider̃. Exitꝰ
mane & uesꝑe delectabis. Id . ẽ. delecta¬
biles facis. Iam in ista uita qͥd nob̃ ꝓmit¬
tit᷑ : Exitꝰ delectabis mane & uespe
Sunt exitus mane: sunt ęxitꝰ uespȩ. Ma¬
ne significat ꝓspitates scłi. uesꝑa signi¬
ficat tribulationẽ scłi. Intendat᷑ caritas
urã in utroq enĩ tẽptat᷑ anima humana.

Expanded text:
fortitudine Christi, numquid turbati sunt? Turfortitudine Christi, numquid turbati sunt? Turbatum est mare; elisum est in montes: mare fractum est; montes inconcussi manserunt. Turbabuntur gentes: et timebunt omnes. Ecce jam omnes timent: antea qui conturbati sunt, timent jam omnes. Non timuerunt Christiani, et timentur Superavit enim ille qui circumcinctus est in potentatu; sic ad illum venit omnis caro, ut caeteri paucitate ipsa jam timeant. Et timebunt omnes qui inhabitant fines terrae, a signis tuis. Miracula enim fecerunt Apostoli; et inde omnes fines terrae timuerunt, et crediderunt. 13. Exitus mane et vespere delectabis: id est, delectabiles facis. Jam in ista vita quid nobis promittitur? Exitus delectabis mane et vespere. Sunt exitus mane; sunt exitus vespere. Mane significat prosperitatem saeculi; vespere significat tribulationem saeculi. Intendat Charitas Vestra in utroque enim tentatur anima humana;
Abbreviated transcription (Latin):
s. fundũ maris. Fundus maris. c̃. cor impi¬
Norũ.
Sic̃ enĩ a fundo uehem̃tius omĩa mouentꝰ¬
enim ñ. eẽt. radix iniqͥtatis in corde: ñ illa
omĩa ꝓcederent aduersus xp̃m. Fundũ
conturbauit. forte ut & fundũ ȩxhuriꝰ¬
ret Nã inmalis quib dã exhausit mare
a fundo. & posuit mare desertũ. Dic̃ illud
alius psalmꝰ Qui conuertit mare in aridũ.
Om̃s impii & pagani qͥ credider̃: mare e¬
rant. t̾ra facti it̃. salsis fluctib pͥmoste¬
riles. postea iusticiȩ fructu foecundi. Qu
conturbas fundũ maris. Sonũ fluctuũ
ciꝰ. qͥs sufferet : Quid. ẽ. qͥs sufferet:
Quis hõ sufferat sonũ fluctuũ maris ius¬
siones sullimitatũ scłi: Sed unde suffi¬
runt᷑. Quia pꝰparat montes in fortiti¬
dine sua. Qđ gͦ dix̃ qͥs sufferet: hocait
nos ipsi ꝑ nos ipsos sufferre illas ꝑsecu¬
tiones non possemꝰ. nͥ ille daret fortitus
rimo turbabunt᷑. s illi montes parati in

Expanded text:
sed, fundum maris. Fundum maris est cor impised, fundum maris. Fundum maris est cor impiorum. Sicut enim a fundo vehementius omnia moventenim non esset radix iniquitatis in corde, non illa omnia procederent adversus Christum. Fundum conturbavit, forte ut fundum exhauriret: nam in malis quibusdam exhausit mare a fundo, et posuit mare in desertum. Dicit illud alius psalmus: Qui convertit mare in aridam . Omnes impii ut pagani qui crediderunt, mare erant: terra facti riles; postea justitiae fructu fecundi. Qui conturbas fundum maris: sonum fluctuum ejus quis sufferet? Quid est, quis sufferet? Quis homo sufferet sonum fluctuum maris, jussiones sublimitatum saeculi? Sed unde sufferuntur? Quia praeparat montes in fortitudine sua. Quod ergo dixit, quis sufferet? hoc ait, Nos ipsi per nosmetipsos sufferre illas persecutiones non possemus, nisi ille daret fortituditur gentes. Primo turbabuntur: sed illi montes parati in
Abbreviated transcription (Latin):
sos in illo. Prȩparans montes infortitu¬
dine sua. Quid dicit unꝰ ex ipsis monti¬
bus: Ipsi in nob̾met ipsis responsum
mortis habuimꝰ. ut n fidentes in nob̾
simus. sed in dño qͥ suscitat mortuos.
Qui inse fidit & in xp̃o ñ fidit: ñ est de
ris montib. qͦs ille p̃parat infortitudine
sua. Prȩparans montes in forcitudine
sua circũ cinctꝰ in potentatu. Potentatũ
in medio ponunt. cirtũcinctũ faciunt.
id . ẽ. undiq cinctũ. Habemꝰ illũ om̃s cõ¬
munit̃. idẽo in medio. ẽ. Circũ cingimꝰ
illũ om̃s. qͥ credimꝰ in illũ. & qͥa fides
nr̃a ñ de uirib nr̃is. sed de illius poten¬
tia. ẽ: idõ circũcinctꝰ inpotentatũ suo.
Parauit enĩ montes in fortitudine sua.
misit illos p̾dicare. circũ cinctꝰ. ẽ. a cre¬
dentib in potentatu. & cõmotũ. ẽ. mare.
Circũcinctꝰ in potentatu. qui conturbas
fundũ maris. Nondix̃ conturbas mare.

Expanded text:
sos in illo. Praeparans montes in fortitusos in illo. Praeparans montes in fortitudine sua. Quid dicit unus ex ipsis montibus? Ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus, ut non fidentes in nobis simus, sed in Deo qui suscitat mortuos . Qui in se fidit, et in Christo non fidit, non est de his montibus quos ille praeparat in fortitudine sua. Praeparans montes in fortitudine sua, circumcinctus in potentatu. Potentatum m qui in medio ponunt, circumcinctum faciunt, id est undique cinctum. Habemus illum omnes communiter; ideo in medio est: circumcingimus illum omnes qui credimus in illum; et quia fides nostra non de viribus nostris, sed de illius potentia est, ideo circumcinctus in potentatu suo, nPraeparavit enim montes in fortitudine sua; misit illos praedicare: circumcinctus est a credentibus in potentatu; et commotum est mare; Circumcinctus in potentatu: qui conturbas fundum maris. Non dixit, Qui conturbas mare;
Abbreviated transcription (Latin):
re dixer̃. Ipsi mali factist̃ potius quã
ili qͦs sẽ ñ potuisse colerare dixer̃.
Nanq illa retia coeper̃ pisces & malos & bo¬
nos. Dñs dic̃. Simile. c̃. regnũ celoꝵ sage¬
nȩ missȩ in mare. quȩ congregat ex om̃i
genere. Quã cũ impleta. e̾c̃t. educentes
& secus litꝰ sedentes: cleger̾ bonos inua¬
sa. malos aut̃ foras miser̃. Sic erit in¬
qͥt inconsũmatione scłi. Ostendit litꝰ
ostendit finẽ maris. Exibunt angłi. se
parabunt malos de medio iustors. &
mittent eos in caminũ ignis. ibi erit fle̾¬
tus & stridor dentiũ. Fĩa ciues ierłm. qͥ
infra retiaestis & pisces honi estis. tolera¬
te malos. retia nolite rũpe. cũ illis estis
inmari. ñ cũ illis eritis inuasis. Ipse enĩ
spes finiũ t̾rȩ. ipse spes. ẽ. & uimari lon¬
in uirtũte sua. ñ infortitudine eorũ.
Prȩparauit enĩ magnos p̾dicatores. & ipsos
appellauit montes humiles in se. excel¬¬

Expanded text:
e dixerunt; ipsi mali facti sunt potiusquam e dixerunt; ipsi mali facti sunt potiusquam illi quos se non potuisse tolerare dixerunt. Namque illa retia ceperunt pisces et bonos, et malos. Dominus dicit: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, quae um impleta esset educentes, et secus littus sedentes, elegerunt bonos in vasa, malos autem foras miserunt: sic erit, inquit, in consummatione saeculi. Ostendit littus, ostendit finem maris. Exibunt Angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis: ibi erit fletus et stridor dentium . Eia, cives Jerusalem, qui intra retia estis, et pisces boni estis, tolerate malos; retia nolite rumpere: cum illis estis in mari; non cum illis eritis in vasis. Spes enim ille finium terrae, ipse spes est, et in mari lonin fortitudine sua: non in fortitudine illorum. Praeparavit enim magnos praedicatores, et ipsos appellavit montes; humiles in se, excel
Abbreviated transcription (Latin):
defectione cupiunt sullimari. quã multi
ut emant. optant alios uendere res suas.
Quomꝰ se inuicẽ oppͥmunt. & qͥ possunt
deuorant. & cũ deuorauerit unꝰ piscis
maior minorẽ. deuorat᷑ & ipse amaiore.
Opiscis male. p̃dã uis de paruo. preda effi¬
cieris magno. Cotidie ista eueniunt. an¬
te nos st̃. Uidemꝰ illa. horreamꝰ illa:
Non illa agamꝰ fr̃s. qͥa spes ille finiũ t̾rȩ
Ille si ñ esset spes & in mari longe: ñ di¬
ceret discipłis suis. faciã uos p̾iscatores
hominũ. Iã inmari capti ꝑrecia fidei.
gaudeamꝰ nos ibi natare ad huc infra
retia. qͥa adhuc mare hoc seuit ꝓcel¬
lis. Sed retia quȩ nos ceper̃ ꝑducen¬
tur ad litus. Litus est finis maris.
Ergo puentio in finẽ scłi. Interim
infrã ipsa retia fr̃s bene uiuamꝰ.
non retia rumpentes. foras ex eamꝰ¬
s Multi enĩ ruperunt retia & scismata
fecerunt. & foras exier̃: qͥa malos pi¬
sces infra retia captos se nolle tolera

Expanded text:
defectione cupiunt sublimari! quam multi defectione cupiunt sublimari! quam multi ut emant optant alios vendere res suas! quomodo se invicem opprimunt, et qui possunt devorant! et cum devoraverit unus piscis major minorem, devoratur et ipse a majore. O piscis male, praedam vis de parvo; praeda efficieris magno. Quotidie ista eveniunt, ante nos sunt; videmus illa, horreamus illa. Non illa agamus, fratres, quia spes est ille finium terrae. Ille si non esset spes, et in mari longe, non diceret discipulis suis: Faciam vos piscatores hominum . Jam in mari capti per retia fidei, gaudeamus nos ibi natare adhuc intra retia; quia adhuc mare hoc saevit procellis, sed retia quae nos ceperunt, perducentur ad littus. Littus est finis maris: ergo perventio in finem saeculi. Interim intra ipsa retia, fratres, bene vivamus: non retia rumpentes foras exeamus. Multi enim ruperunt retia, et schismata fecerunt, et foras exierunt, quia malos pisces intra retia captos tolerare se noll
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ eraudi orationẽ meã. & quia ipse
unꝰ ex plurib constat: mͦ ait. Exaudi
nos dĩ salutaris nr̃. Audi illũ iã aꝑtius
p̾dicari. Exaudi nos ds̃ salutaris nr̃.
spesom̃ĩũ finiũ t̾rȩ & inmari longe. Ecce
unde dictũ. ẽ. ad te omĩs caro ueniet
U ndiq uenit᷑. Spes omĩũ finiũ t̾re. ñ
spes unius anguli. ñ spes solius iudeȩ.
n spes solius affricȩ. ñ spes pannoniȩ.
ñ spes orientis. aut occidentis: sed spes
omĩũ finiũ t̾rȩ. & in mari longe. Ipsorũ
finiũ t̾rȩ in mari longe. & qͥa in mari:
idõ longe. Mare enĩ infigura dr̃ scłm
hoc. salsitate amarũ. ꝓcellis turbulentũ
ubi homines cupiditatib ꝑuersis & pra¬
uis. facti st̃ uelut pisces inuicẽ se deuo¬
rantes. Attendite mare malũ. mare a¬
marũ. fluctib seuũ. Attendite qualib
hominib plenũ sit. Quis optat hȩredi¬
tatẽ nͥ morte alterius. Quis optat
lucrũ nͥ dãno alterius: Quã multi alioꝵ

Expanded text:
di, Deus, orationem meam: et quia ipse unus ex pluribus constat, modo ait, Exaudi nos, Deus, salvator noster. Audi illum jam apertius praedicari: Exaudi nos, Deus, salvator noster; spes omnium finium terrae, et in mari longe. Ecce unde dictum est: Ad te omnis caro veniet. Undique venitur. Spes omnium finium terrae: non spes unius anguli, non spes solius Judaeae, non spes solius Africae, non spes Pannoniae, non spes Orientis, aut Occidentis; sed spes omnium finium terrae, et in mari longe; ipsorum finium terrae. Et in mari longe: et quia in mari, ideo longe. Mare enim in figura dicitur saeculum hoc, salsitate amarum, procellis turbulentum; ubi homines cupiditatibus perversis et pravis facti sunt velut pisces invicem se devorantes. Attendite mare malum, mare amarum, fluctibus saevum; attendite qualibus hominibus plenum sit. Quis optat haereditatem, nisi morte alterius? quis optat lucrum, nisi damno alterius? Quam multi aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
adiusticiã om̃i credenti. Q quidem splen¬
dor in facie moysi: tanꝗ in facie carnali.
& mortali. Nunqͥd diuturnꝰ aut ȩc̃nus
esse posset: Morte succedente. ꝓfecto
figura erat temporalis: hoc autẽ qđ
ilsa figura significabat᷑ ȩternũ. Legunt
intentionẽ usq infinẽ: qͥa uelũ oppo¬
sitũ. negat eis aspectũ splendoris in te¬
rioris. Et uide ibi sub uelo xp̃m. Ait
si: crederetis & michi. de me enĩ ille

Expanded text:
ad justitiam omni credenti . Est quidem splenad justitiam omni credenti . Est quidem splendor in facie Moysi, tanquam in facie carnali et mortali: numquid diuturnus aut aeternus esse posset? Morte enim succedente, profecto figura erat temporalis, hoc autem quod illa figura significabatur, veritas. Legunt intentionem usque in finem, quia velum oppositum negat eis aspectum splendoris interioris. Et vide ibi sub velo Christum. Ait Si crederetis
Abbreviated transcription (Latin):
ueli. offerebat sacrificiũ ꝓ popło foris
stante. Si intelligat᷑ bene: sp̃s uiuificat
si ñ intelligat᷑. littera occidit. Modo cũ
aut̃ uiuificat. Quid enĩ ageret᷑ in illo
popło. iudei nescier. sed nec mͦ sciunt. De
illis qͥppe dictũ ẽ. Quã diu legit᷑ moyses.
uelamen supͣ cor eoꝵ positũ.ẽ. Ibi uela¬
men figura. ẽ. Sed tollet᷑ figura. & appa¬
rebit ueritas in eis ipsis. Sed qͣndo tollet᷑
uelam̃ : Audi apłm. Cũ enĩ transieris
ad dñm. auferet᷑ uelam̃. Dũ gͦ ñ tran¬
seunt ad dñm: quã diu legunt moysen
uelam̃ habent suꝑ cor. Ad hoc sacram̃tũ
fulgebat tunc facies moysi. itaut ñ pos
faciem moysi lõquentis & popłm audien¬
tẽ uerba. ꝑuelũ uerba audiebant. faciẽ
ñ uidehant. Ꝙ qͥd ait apłs Ita ut ñ pos¬
serit intendere filii isrł in faciẽ moy si.
Non intendebant inqͥt usq infinẽ. Quid
ẽ. usq in finẽ : Usqueqͦ intelligerent

Expanded text:
 in interiora veli, offerebat sacrificium pro populo fori in interiora veli, offerebat sacrificium pro populo foristante . Si intelligatur bene, spiritus vivificat: si non intelligatur, littera occidit. Modo cum autem vivificat. Quid enim ageretur in illo populo, Judaei nescierunt; sed nec modo sciunt. De illis quippe dictum est: Quamdiu legitur Moyses, velamen super cor eorum positum est. Ibi velamen figura est: sed tolletur figura, et apparebit veritas in eis ipsis. Sed quando tolletur velamen? Audi Apostolum: Cum autem transieris ad Dominum, auferetur velamen. Dum ergo non transeunt ad Dominum, quamdiu legunt Moysen, velamen habent super cor. Ad hoc sacramentum fulgebat tunc facies Moysi, ita ut non poerat inter faciem Moysi loquentis, et populum audientem verba. Per velum verba audiebant; faciem non videbant. Et quid ait Apostolus? Ita ut non possent intendere filii Israel in faciem Moysi. Non intendebant, inquit, usque in finem . Quid est, usque in finem? Usque quo intelligerent
Abbreviated transcription (Latin):
nras tũ ꝓpiciabis. Ince̾ndat caritas ur̃ã.
Oropiciabis impietates nr̃as ñ dicit᷑: nisi
cuidã sacerdoti offerenti aliqͥd. unde
impietas expiet᷑: & ꝓpiciet᷑ Impietas
eni cunc dr̃ ꝓpiciari. cũ ꝓpicius fit ds̃
impietati. Quid. ẽ. fieri diñ impietati
ꝓpiciũ: Id est ignoscentẽ. & ueniã dan¬
tẽ Sedut uenia dĩ impetret᷑: ꝓpiciatio
fit pali qđ sacrificiũ. Extitit gͦ adõmis
uespam pepentit in cruce: & impietates
niẽ ꝓpiciatȩ st̃. Alioqͥn: ab sorbuerant
nos. Sermones iniquoꝵ. p̾ualuer̃ suꝑ nos.
Duxerant nos p̃dicatores iouis. & saturni
& merturi i. Sermones iniqͦrũ pͣualuer̃
suꝑ nos. Sed qͥd facies : Impietates nr̃as
tũ ꝓpiciabis. Tu sacerdos. tu uictima.
tu oblator tu oblatio. Ipse sacerdos.ẽ:
qͥ nunc ingressus in interiora ueli. solus
ibiexhis qui carnẽ gestauer̃ int̾pellat
ꝓ nob̾ Incuiꝰ rei figura in illo pͥmo popło.
& in illo pͥmo tẽplo: unꝰ sacerdos intrabat

Expanded text:
s tu propitiaberis. Intendat Charitas Vestra. Propitiaberis impietates nostras: non dicitur nisi cuidam sacerdoti offerenti aliquid, unde impietas expietur et propitietur. Impietas enim tunc dicitur propitiari, cum propitius fit Deus impietati. Quid est, fieri Deum impietati propitium? id est, ignoscentem et veniam dantem. Sed ut Dei venia impetretur, propitiatio fit per aliquod sacrificium. Exstitit ergo avesperam pependit in cruce : et impietates nostrae propitiatae sunt; alioqui absorbuerant nos: sermones iniquorum praevaluerant super nos; duxerant nos praedicatores Jovis, et Saturni, et Mercurii: Sermones iniquorum praevaluerunt super nos. Sed quid facies? Impietates nostras, tu propitiaberis. Tu sacerdos, tu victima; tu oblator, tu qui nunc ingressus est in interiora veli, solus ibi ex his qui carnem gestaverunt interpellat pro nobis. In cujus rei figura, in illo primo populo, et in illo primo templo, unus sacerdos intrabat
Abbreviated transcription (Latin):
it insererent᷑ talib opinionib & sacri¬
legis. ꝓsuasiones fecer̾ eoꝵ. qͥ quanto
eĩti precedebant. tanto aue̾toritate pre¬
cedere debere putabant᷑: confitet᷑ iam
redire uolens ad ierłm debabilonia. &
dicit Sermones iniquoꝵ. p̃ualuer̃ aduer

Expanded text:
ut insererentur talibus opinionibus et sacriut insererentur talibus opinionibus et sacrilegiis, persuasiones fecerunt eorum qui quanto aetate praecedebant, tanto auctoritate praecedere debere putabantur; confitetur jam redire volens ad Jerusalem de Babylonia, et dicit: Sermones iniquorum praevalu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualuer̃ suꝑ nos. & impietates nrãs tu
terra. iniquos inuenimꝰ. qͦs loquentes
audiuimꝰ Si possĩ explicare qđ sentio
adiuuet me intentio caritatis ur̃ȩ. Omis
homo ubicunq nascit᷑ ipsius trȩ. uel
regionis. uł ciuitatis linguã discit. illius
imbuit᷑ morib & uita. Quid faceret
puer natꝰ int̾ paganos. ut ñ coleret
lapidẽ. qͣndo illũ cultũ insinuauer̃ pa¬
rentes. Inde pͥma uerba audiuit. illũ
errorẽ cũ lacte suxit: & qͥa illi qui lo¬
quebant᷑ maiores erant. & puer qͥ loqui
discebat. in fans erat. unde poterat par¬
uulus nͥ maiorũ auctoritatẽ sequi. &
id sibi bonũ ducere qđ illi laudarent:
Ergo gentes conuerse ad xp̃m postea. &
rẽcordantes impietatis parentũ suorũ
& dicentes iã qđ dix̃ ꝓpħa ipse ieremi¬
as. uere m̃daciũ coluer patres nr̃i. ua¬
nitatẽ quȩ eis ñ ꝓfuit. cũ gͦ iã hoc di¬
cunt: renunciant opinionib & sacri¬
legiis parentũ suoꝵ ini quoꝵ. Sed qͥa

Expanded text:
 impietates nostras tu terra, iniquos invenimus quos loquentes audivimus. Si possim explicare quod sentio, adjuvet me intentio Charitatis Vestrae. Omnis homo ubicumque nascitur, ipsius terrae, vel regionis, vel civitatis linguam discit; illius imbuitur moribus et vita. Quid faceret puer natus inter Paganos, ut non coleret lapidem, quando illum cultum insinuaverunt parentes? Inde prima verba audivit; illum errorem cum lacte suxit: et quia illi qui loquebantur majores erant, et puer qui loqui discebat infans erat, unde poterat parvulus nisi majorum auctoritatem sequi, et id sibi bonum ducere quod illi laudarent? Ergo gentes conversae ad Christum postea, et recordantes impietates parentum suorum, et dicentes jam quod dixit propheta ipse Jeremias, Vere mendacium coluerunt patres nostri; vanitatem quae eis non profuit : cum ergo jam hoc dicunt, renuntiant opinionibus et sacrilegiis parentum suorum iniquorum. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
pacis. Intendite nunc ciuitatẽ confusi¬
onis. ut intelligatis uisionẽ pacis. istã
toleretis. ad illa suspiretis. Unde dino-¬
sci posst̃ istȩ duȩ ciuitates: Nunqͥd pos¬
sumꝰ eas mͦ separare ab inuicẽ: ꝑmix
tȩ st̃. & ab ipso exordio generis huma¬
ni ꝑmixtȩ currunt. usq in finẽ scłi.
erłm accepit exordiũ ꝑ abel. babilon
ꝑcain. Ledificia qͥppe urbiũ postea
facta st̃. Illa ierłm: in t̾ra iebuscoꝵ.

Expanded text:
salem visio pacis. Intendite nunc civitatem confusisalem visio pacis. Intendite nunc civitatem confusionis, ut intelligatis visionem pacis: istam toleretis, ad illam suspiretis. Unde dignosci possunt istae duae civitates? Numquid possumus eas modo separare ab invicem? Permixtae sunt, et ab ipso exordio generis humani permixtae currunt usque in finem saeculi. Jerusalem accepit exordium per Abel; Babylon per Cain: aedificia quippe urbium postea facta
Abbreviated transcription (Latin):
pe duȩ ciuitates. scđm litterã re uera
duȩ ciuitates. & illa quidẽ ierłm mͦ
a iudeis ñ in colit᷑. Post crucifixũ enĩ
dr̃m. uindicatũ. ẽ. in illos flagello ma-¬
gno. & eradicati ab co loco. ubĩ impia
libertate furiosi aduersus medicũ insa
xerat dñs. Propt̾ea auferet᷑ a uob̾ re¬
gnũ. & dabitur genti facienti iusticiã.
ũ aut̃ uiderent tunc multas turbas ire
post dñm pdicantẽ regnũ cȩloꝵ. & mi¬
rabilia facientẽ: dixer pͥncipes illius
ciuitatis. Si dimiserimꝰ eũ. om̃s ibunt
post illũ & uenient Romani & tollent
nob̾ locũ & gentẽ. Ne locũ ꝑderent dñm
ȩternȩ incęlis umbrã gerebat. At ubi
coepit illa quȩ significabat᷑ euiden¬
tius pͣdicari: umbra quȩ significabat᷑
qđ fabricatũ fuerat in imaginẽ futu.¬
ricorporis dñi. Tenemꝰ lucẽ. u̾bra tran-¬
siuit. Tam̃ adhuc inquadã captiuitate
sumꝰ. Quã diu sumꝰ inquit incorpore.
ꝑegrinam᷑ a dño. Et uidete nomina du

Expanded text:
duae civitates, secundum litteram revera duae civitates. Et illa quidem Jerusalem modo a Judaeis non incolitur. Post crucifixum enim Dominum, vindicatum est in illos flagello magno; et eradicati ab eo loco, ubi impia libertate furiosi adversus medicum insanxerat Dominus, Propterea auferetur a vobis regnum, et dabitur genti facienti justitiam . Cum autem viderent tunc multas turbas ire post Dominum, praedicantem regnum coelorum, et mirabilia facientem, dixerunt principes illius civitatis: Si dimiserimus eum, omnes ibunt post illum; et venient Romani, et tollent nobis et locum, et gentem . Ne locum perderent, Dominum aeternae in coelis umbram gerebat; at ubi coepit illa quae significabatur, evidentius praedicari; umbra qua significabatur, od fabricatum fuerat in imaginem futuri corporis Domini. Tenemus lucem; umbra transivit: tamen adhuc in quadam captivitate sumus: Quamdiu sumus, inquit, in corpore, peregrinamur a Domino . 2. Et videte nomina dua