comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendendũ est. sed subira ꝑspicnitati põt quã qͥdã
eciam concrariã interim pntauerũt quia in ꝯbusdã
cansis obscurãda ueritas esset: qd est ridiculũ. nõ
qui obsanare uult uarrat falsa pro ueris, et in hĩs
que nariat debet laborare. ut uideant᷑ ꝙͣ eiudẽtissima.
Sed quatenus eciã quadã forte peruenmꝰ ad diffi¬
cilius nauacionũ genus: iom de his loquamur
in quib res contra nos erit: quo loco nõ nlli preter¬
eundã narracoem putauerũt. et sane inhil ẽ faaliꝰ
isi prorsus totã cauiam omino nõ agere. sed si aliqͣ
iusta racione huiꝰ modi Iusceperis licẽ quonis artis
est malã esse causam silencio cõfiteri insi forte tam
see uarare te noluisse. neq inficias eo i ranatõnt
ue aliarma megada aliqua adnoende e aliꝯreenu¬
tanda su aliqua eciã tairda seo taceda que tacere opoi¬
tobit et liber ent: quod fu nõmũꝙͣ brenitatit qͥha giã
quale llud est ⁊espondit. que ei uiium est adlpl̃ quamꝰ

Expanded text:
spicuitati potest, quam quidam etiam contrariam interim putaverunt, quia in quibusdam causis obscuranda veritas esset; quod est ridiculum. nam qui obscurare vult, narrat falsa pro veris, et in iis quae narrat debet laborare, ut videantur quam evidentissima. et quatenus etiam forte quadam pervenimus ad difficilius narrationum genus, iam de iis loquamur, in quibus res contra nos erit, quo loco nonnulli praetereundam narrationem putaverunt. et sane nihil est facilius, nisi prorsus totam causam omnino non agere. Sed si aliqua iusta ratione huiusmodi susceperis litem, cuius artis est malam esse causam silentio confiteri? nisi forte tamuod sciet narrare te noluisse. neque infitias eo in narratione, ut aliqua neganda, aliqua adiicienda, aliqua mutanda, sic aliqua etiam tacenda; sed tacenda, quae tacere oportebit et liberum erit. quod fit nonnunquam brevitatis quoque gratia, quale illud est, respondit quae ei visum
Abbreviated transcription (Latin):
que acta suit aute ipm rei cõtractũ. dicã que in ie ip̃a.
dicã que postra. Ita tres ponus modice uarracõnes uide¬
bunt. ꝙͣ una longa iierim expedier exposiciones breui
mtrrfacõne distinguere audistis que auce acta sunt.
acapite ñc que insequñt᷑ Refiaet᷑ enm̃ index prioꝵ
fine et se uelut ad nouũ rinisus micũ pp̃arabit. s tam̃
adhibint quoq his artibus in longũ exierit ordo rerum
erir nõ mutilis extrema parte cõmoniao quod acero
eciã in breui narracõne facit ad huc cosar. Q. ligarins
ouni culpa caret domo est egressus nõ modo imllam
ad bellũ. sed ut ad minimã quidẽ belli suspitõem et ccr̾a.
Credibilis autẽ erit nariacio auce omĩa si prins conulu¬
erimꝰ nostrũ animũ: ne quid nature dicamius aduer¬
sum. Deinde si canias ac narracõnes facus proposuerimꝰ
nõ omib sod de quib querum.si ꝑsonas. cõnemeutes hiẽ

Expanded text:
quae acta sint ante ipsum rei contractum, dicam quae in re ipsa, quae acta sint ante ipsum rei contractum, dicam quae in re ipsa, dicam quae postea. ita tres potius modicae narrationes videbuntur quam una longa. interim expediet expositiones brevi interfatione distinguere: audistis quae ante acta sunt, accipite nunc quae insequuntur. reficietur enim iudex priorum fine et se velut ad novum rursus initium praeparabit. si tamen adhibitis quoque his artibus in longum exierit ordo rerum, erit non inutilis in extrema parte commonitio; quod Cicero etiam in brevi narratione fecit: adhuc , Caesar, Q. Ligarius omni culpa caret; domo est egressus non modo nullum ad bellum sed ne ad minimum i quidem belli suspicionem et cetera. credibilis autem erit narratio ante omnia, si prius consuluerimus nostrum animum, ne quid naturae dicamus adversum, deinde si causas ac rationes factis praeposuerimus, non omnibus sed de quibus quaeritur, si personas convenientes iis,
Abbreviated transcription (Latin):
en amplioris iumꝰ fatigat quã duũ aridũq cõpendiũ
ur̃q ẽ mihi unꝙͣ tanta fuerit cura breuitatis ut nõ
ea que cuedibilem faciũt exposicõem inseri uelim simplex
dm̃ et undiq precia: nõ tã narracio uocari põt quã cõ¬
fossio. Sunt porro multe condicõne ipsa rei longe nar¬
raciones quib extrema ui precepi proheuni parte ad in¬
tencionẽ preparandus est index. Deinde curandũ ut ouũ
aue uel ex spacio eins decrahanius aliquid. uel ex trdio
ut minꝰ longa sit esticiemꝰ. Que poterimꝰ differendo
nõ tamit̃ sinc mẽcione eoꝵ que differemꝰ quas causas oc¬
cidendi habuorit quos assũpserie conscios: quẽadinodũ
disposucrit inpidias probacõius loco dicamꝰ. Quedam
uero ex ordine preccrumitrda: quale est apiu ciceronẽ
morit᷑ ulcinius. multa eim̃ que sune in re: quia reõta
sunt a cania preceruictã et partico cediũ leuat. dicã

Expanded text:
tii amplioris, minus fatigat quam durum aridumque compendium. tii amplioris, minus fatigat quam durum aridumque compendium. neque mihi unquam tanta fuerit cura brevitatis, ut non ea, quae credibilem faciunt expositionem, inseri velim. simplex enim et undique praecisa non tam narratio vocari potest quam confessio. sunt porro multae condicione ipsa rei longae narrationes, quibus extrema ut praecepi prooemii parte ad intentionem praeparandus est iudex; deinde curandum, ut omni arte vel ex spatio eius detrahamus aliquid vel ex taedio. ut minus longa sit, efficiemus quae poterimus differendo, non tamen sine mentione eorum, quae differemus: quas causas occidendi habuerit, quos adsumpserit conscios, quemadmodum disposuerit insidias, probationis loco dicam. quaedam vero ex ordine praetermittenda, quale est apud Ciceronem: moritur Fulcinius; multa enim, quae sio taedium levat: dicam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nmꝰ autẽ cauẽda erit que nimiũ corripientie omia
sequit᷑ obsairitas saciusq est aliquid narracõns suꝑẽe
ꝙͣ deesse. Nam suꝑnacua cum tedio dicut᷑. neccissana
cum periculo substrahũt. Quare uiranda est eciam
illa salustiana quãꝙͣ in ip̃o u̾tuus obtinet locũ breui¬
tatis et abiuptũ sermonis genus quod ociosũ fortasse
lectorem miꝰ fallat audientẽ transuolat: nec dii repe¬
tatur expectat: quom presertu lector nõ fere sir me
etuditus Indicẽ riua pleruq̃ in decurias murtãt de eo
prouũciaturũ quod incellexerit : ut fortasse ubicũq̃¬
in nanacõne caniẽ preapue media hec teneda sut uia di¬
rendi. quãtũ opus est : quãtũ sar est: Quãtũ opus
est amẽ non ua solum acapi uolo ꝙ̃ tum ad indicãdũ
susfiar quia et nõ mornara debee esse breuitas alioqͥn
sirmdecta. Nam et fallit uoluptas et minꝰ longa que
delectant uident᷑:. ut amoenũ ac mole irer eciã si est spa¬

Expanded text:
enda erit, quae nimium corripientes omnia sequitur, obscuritas, satiusque est aliquid narrationi superesse quam deesse. nam supervacua cum taedio dicuntur, necessaria cum periculo subtrahuntur. Quare vitanda est etiam illa Sallustiana, quanquam in ipso virtutis obtinet locum, brevitas et abruptum sermonis genus, quod otiosum fortasse lectorem minus fallat, audientem transvolat nec dum repetatur exspectat, cum praesertim lector non fere sit nisi eruditus, iudicem rura plerumque in decurias mittant de eo pronuntiaturum quod intellexerit; ut fortasse ubicunqin narratione tamen praecipue, media haec tenenda sit via dicendi quantum opus est et quantum satis est. quantum opus est autem non ita solum accipi volo, quantum ad indicandum sufficit, quia non inornata debet esse brevitas, alioqui sit indocta; nam et fallit voluptas et minus longa quae delectant videntur, ut amoenum ac molle iter, etiamsi est spa
Abbreviated transcription (Latin):
uelut appollodorus fuiit oracio docens audirorẽ quid in
concronersia sir, Cam pleriq sẽ ptores maxir̃ qui sur̃
ab isociare uolut̃ esse lucidã bienẽ uerisiilẽ. Neq
eñ resfert an proluada perspicuã prouerisiile
probabilem credibilem ut dicannus eadẽ nobis placet
diuisio quãꝙͣ et aristoteles ab Isociare parte ĩ una
dissenserr preceptũ brenitatis iuidcus tãꝙͣ incaesse
sit longã aut brene exposicoc̃m nee liceat ut per
mediũ. theodon quoq solam reluiquũt ulturã pantꝰ¬

Expanded text:
vel ut Apollodorus finit oratio docens auditorem, quid in vel ut Apollodorus finit oratio docens auditorem, quid in controversia sit. eam plerique scriptores, maxime qui sunt ab Isocrate, volunt esse lucidam, brevem, verisimilem. neque enim refert, an pro lucida perspicuam, pro verisimili probabilem credibilemve dicamus. eadem nobis placet divisio; quanquam et Aristoteles ab Isocrate parte in una dissenserit praeceptum brevitatis irridens, tanquam necesse sit longam esse aut brevem expositionem nec liceat ire per medium, Theodorei quoque solam relinquant ultimam part
Abbreviated transcription (Latin):
oracio. Deunide tũ nariet de bonis palle. torã q de
ui explicet cauiam que est ip̃is acone defenia. sed
nõs duat scholaꝵ coninetudo. in quib certa quedem
ponũt qut themara dicimꝰ prerer que ihil est dilu¬
endum. Ideoq nariacio prohemio semper subiũgu
Inde libertat declamatoribus ue eciã sccũdo par̃ns sue
loco nariaie uideant᷑ Ulam quom pro petitore diciunit.
et exposiciont tãꝙͣ priores agant uti solent. et cõtra¬
dictiont tamꝙͣ ⁊ espondeant. Idq nõ fut recte. nã quom
fit declamacio foreusiũ accionũ mediacio quor nõ in
Utiũq protin / locum excerceat: quouis racionis ignau
proposino. Nam quid exponet que zelotypum male
cractacionis accusat. aut qui cinicũ a pud censoiee
itum de moribus facit quom totũ cruẽ uno uerbo ĩ
qualiber accõnis parie posiro scunit iudicet᷑. Sed hec ai¬
teune. nĩc que sir nocrrandi racio subigam. Nanaͦ.
est rei faite aur nõ face utilie ad ꝑsuadendum exposicõ

Expanded text:
bonis Pallae totamque de vi explicet causam, quae est ipsius actione defensa? Sed nos ducit scholarum consuetudo, in quibus certa quaedam ponuntur, quae themata dicimus, praeter quae nihil est diluendum, ideoque prooemio narratio semper subiungitur. inde libertas declamatoribus, ut etiam secundo partis suae loco narrare videantur. nam cum pro petitore dicunt et expositione, tanquam priores agant, uti solent et contradictione, tanquam respondeant, idque fit recte. nam cum sit declamatio forensium actionum meditatio, cur non in utrumque protinus locum se exerceat? cuius rationis ignari propositio. nam quid exponet, quae zelotypum malae tractationis accusat, aut qui Cynicum apud censores reum de moribus facit? cum totum crimen uno verbo in qualibet actionis parte posito satis indicetur. Sed haec hactenus. nunc , quae sit narrandi ratio, subiungam. narratio est rei factae aut ut factae utilis ad persuadendum expositio,
Abbreviated transcription (Latin):
ENTEMTIAM Ueceres quod añno scus¬
sissent uocanerut. id quom est apud orato¬
res frequẽtissumũ tũ eciã in usu quotidiano
quasdam reliquias habet. Nã et iuraturi ex am̃u
nostri sentẽtia. et gratulantes ex seurẽtia dicemus
nõ taro ͭ e ͫ sic loqui sunt ut seusa sua dicerent. Nã
sensus corporis uidebant᷑. sed cõsuetudo iã temut ut
mence concepta serius uocaremus. Limina antẽ
precipue que in clansulis posira sentẽctias que minꝰ
ciebra apud autquos nostris temporib modo carẽt.
Ideoq mihi et de generib eaꝵ. et de uiu arbitror
panca dicẽda. Aitiquissune sunt que proprie quã¬

Expanded text:
Ententiam veteres quod animo sensissent vocaverunt. Id cum est apud Oratores frequentissimum, tum etiam in usu quotidiano quasdam reliquias habet. Nam et iuraturi ex animi nostri sententia, et gratulantes ex sententia dicimus. Non raro tamen et sic locuti sunt, ut sensa sua dicerent: nam sensus corporis videbantur. Sed consuetudo iam tenuit, ur mente concepta, sensus vocaremus: lumina autem, praecipue que in clausulis posita, sententias. Quae minus crebra apud antiquos, nostris temporibus modo carent. Ideoque mihi et de generibus earum, et de usu arbitror pauca dicenda. Antiquisimae sunt, quae proprie, qua
Abbreviated transcription (Latin):
fructus ac tum pura uoluptas lucer̃aꝵ: quom ab actu
idest opera recesserunt: et cõtemplacione sui fruũt᷑ sed
effectine quoq aliquid sumile scriptis orõinbus uel hy¬
storus qd̾ iptum opus in paree oratoria merieo ponimꝰ
consequetur si tamẽ una ex tribus artibus habenda fit
quã maximꝰ eius usus actu cõtinetur arq est. in eo fre¬
quẽtissima dicat᷑ accina uel administratina. Nam et
hoc emsdem rei nomen est.

Expanded text:
fructus ac tum pura voluptas litterarum, cum ab actu, fructus ac tum pura voluptas litterarum, cum ab actu, id est opera, recesserunt et contemplatione sui fruuntur. sed effectivae quoque aliquid simile scriptis orationibus vel historiis, quod ipsum opus in parte oratoria merito ponimus, consequetur. si tamen una ex tribus artibus habenda sit, quia maxime eius usus actu continetur atque est in eo frequentissima, dicatur activa vel administrativa, nam et hoc eiusdem rei nomen est.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ OAA sum ancẽ arciuĩ aue posite ĩ iuspectõe
idest cognicone et extimaconercrũ qualis
Ist astrologia: nullũ exigens actr̃ sid ipõ
alie in agendo quaꝵ in hoc throrice funs est/ et ipso actu
perficitiur inrhoq post actum opcris reliquit᷑ que p̃ctiee
dicimi. qualis saltacio est: alie in effectu quoq operis
qd̵ oculis subucit᷑ cõsumacionẽ nõ fure acapuĩt quam
poeticen appellanus qualis est puturra fere indicãdum
estrhecorice in actu consistere hoc cm̃m quod est officii sui
perfiat acq ita ab omib dictum est. Mihi aurẽ uidet᷑
eciã ex illis ceccas actibus młtũ assummiere nã et potest
aliquãdo ipsa res peise inspectiont esse cõtenta. ent eñm
thetorice in oracore eciã tacente. et si desierit agere uel
proposuo uel aliquo casu impeditus nõ magis desinet
esse orator. quã medicus qui curandi finc fecent. Nam
est aliquis ac uestio an maximꝰ eciã ex secretis studiĩs

Expanded text:
 cum sint autem artium aliae positae in inspectione, id est cognitione et aestimatione rerum, qualis est astrologia, nullum exigens actum sed ipso atur; aliae in agendo, quarum in hoc finis est et ipso actu perficitur nihilque post actum operis relinquit, quae πρακτική dicitur, qualis saltatio est; aliae in effectu, quae operis, quod oculis subiicitur, consummatione finem accipiunt, quam ποητικήν appellamus, qualis est pictura: fere iudicandum est, rhetoricen in actu consistere; hoc enim, quod est officii sui, perficit. atque ita ab omnibus dictum est. mihi autem videtur etiam ex illis ceteris artibus multum assumere. nam et potest aliquando ipsa res per se inspectione esse contenta. erit enim rhetorice in oratore etiam tacente, et si desierit agere vel proposito vel aliquo casu impeditus, non magis desinet esse orator quam medicus, qui curandi fecerit finem. nam est aliquis, ac nescio an maximus, etiam ex secretis studiis
Abbreviated transcription (Latin):
ut uidearii optimã caniã optime egisse allud certũ
erit nemint̃ perus agere ꝙͣ qui displicẽte cauia placet.
necesse est est cm extra causam sir quod placet. nec

Expanded text:
ut videatur optimam causam optime egisse. illud certum erit neminem peius agere quam qui displicente causa placet; necesse est enim extra causam sit quod placet. nec
Abbreviated transcription (Latin):
proprior. isocrates in diuerso genere dicedi intidus.
et comptus. et palestre quã pugne magis accomo¬
dacus omĩs dicẽdi ueneres sectatus est. nec ĩmerito
honesti studiosus in cõposicont adeo diliges. ut
cura eius reprehendat᷑. Neq ego in his de quibus
sum loquutꝰ has solas u̾tures: sed has precipuas
puro. nec ceteros paꝵ suisse mag̃nos qui eciã pha¬
lereũ illũ demetriũ quã quã hĩe pͥmũ ĩclinasse
ecloquẽnã dicitui. mulĩ iugtmi habrisse et sacĩpda

Expanded text:
propior. Isocrates in diverso genere dicendi npropior. Isocrates in diverso genere dicendi net comptus et palaestrae quam pugnae magis accommodatus omnes dicendi veneres sectatus est, nec immerito;honesti studiosus, in composition adeo diligens, ut cura eius reprehendatur. neque ego in his, de quibus sum locutus, has solas virtutes, sed has praecipuas puto, nec ceteros parum fuisse magnos. quin etiam Phalerea illum Demetrium, quanquam is primus inclinasse eloquentiam dicitur, mul
Abbreviated transcription (Latin):
tenꝰ lucidioi ephorus un socran uitũ calcarib eget
clitarchi probat᷑ ingeniũ fides inramat᷑ longo post
interuallo temporis natus. uel iagines. uel hoc
est ipo probabilis qd̾ intermissa hystoriã seribendi
industria noua lande reparauit. renophon non
excidit mei. sed inter philosophos reddendus ẽ. seqͥt
oratoꝵ nigens manꝰ. ut quom decẽ tiił athenis
etas una tullerit. quoꝵ longe p̾nceps demosthemi.
ac pent lex orãdi fuit. tanta uie in hoc tan deuia
omia ira quibusdã neriuis intẽta sunt. tã inhil
nec quid redũdet. inuenias plemora. Aeschines
et magis fusus et grandiori similis quo imꝰ strutꝰ
in pͥmis et acutus hyperides. sed imĩorib caniiis ui
nõ dixerĩ utilior magis par. His etate lysias ma¬
ior subtilis acq elegans. et quo inhil si oratori sa¬
tis sit dicere queras ꝑfectiꝰ. inhil eñ est iuane.
inhil arcessitũ puro tamẽ fonti quã magno fluñ

Expanded text:
tenus lucidior. ephorus , ut Isocrati uisum, calcaribus eget. tenus lucidior. ephorus , ut Isocrati uisum, calcaribus eget. clitarchi probatur ingenium, fides infamatur. longo post intervallo temporis natus Timagenes vel hoc est ipso probabilis, quod intermissam historias scribendi industriam nova laude reparavit. Xenophon non excidit mihi, sed inter philosophos reddendus est. sequitur oratorum ingens manus, ut cum decem simul Athenis aetas una tulerit. quorum longe princeps Demosthenes ac paene lex orandi fuit; tanta vis in eo, tam densa omnia, ita quibusdam nervis intenta sunt, tam nihil nec quod redundet, invenias. Plenior Aeschines, et magis fusus, et grandiori similis, quo minus striinus. Dulcis inprimis, et acutus Hyperides: sed minoribus causis, ut non dixerim utilior, magis par. His aetate Lysias maior, subtilis atque elegans, et quo nihil, si oratori sit satis docere, quaeras perfectius. nihil enim est inane, nihil arcessitum: puro tamen fonti quam magno flumini
Abbreviated transcription (Latin):
uibous abstuli nomẽ et fulgore quodã iue clarir¬
tis tembias obduxu. Lame habent ali quoq counti.
sicum uenia legumi᷑. quedã que postis decerpere. dt
precipne philemon. qui it praire sui tẽporis indicis
menãdro sepe prelatus est. ita consensu tance᷑ ous
merint credi esse secudus. Historiã młri stpsere pre¬
clare sed nemo dubitas longe duos cecerie priterãdos.
quoꝵ diuerst uiitus iaudẽ pene est pare cõse quinta
denius et breuis et semper instans sibi tuchidides.
dulcis et cãdidus et fusus erodotus ille cõcitaciꝰ
hic remissius affectib melior. ille cõcionib. his
sermoĩb. ille ui hic nołurate. Iheopõpus his pro¬
ximꝰ ut in historia predictis mĩor ita oratori ma¬
gis similis: ut qui antequã est ad hoc opꝰ solicita¬
tus diu tuerit orator. Philiscus quoq meret̾ qui
tibe quãuis bonoꝵ post eos auctoꝵ eximat̾ inu¬
tator. Iuchididis et ut młto infirimor. ita aliqua¬

Expanded text:
am suae claritatis tenebras obduxit. tamen habent alii quoque Comici, si cum venia leguntur, quaedam quae possis decerpere; et praecipue Philemon, qui ut prave sui temporis iudiciis Menandro saepe praelatus est, ita consensu tamen omnium meruit credi secundus. historiam multi scripsere praeclare, sed nemo dubitat longe duos ceteris praeferendos, quorum diversa virtus laudem paene est parem consecuta. densus et brevis et semper instans sibi Thucydides, dulcis et candidus et fusus Herodotus; ille concitatis hic remissis adfectibus melior, ille contionibus hic sermonibus, ille vi hic voluptate. theopompus his proximus ut in historia praedictis minor, ita oratori magis similis, ut qui, antequam est ad hoc opus sollicitatus, diu fuerit orator. philistus quoque meretur, qui turbae quamvis bonorum post eos auctorum eximatur, imitator Thucydidis et ut multo infirmior ita aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
edum a menadio striptas putat sed rbi loche muanꝰ
orator probar in opere suo indet᷑. sinsi torteaui illa¬
mala iudicia que epurepõtes epicleros leatos haber
am mediracõnes in sephocle enomothete. hypobolunte
nõ om̃ĩb oraroris mus sunt ab folie. Ecotamen
ad hut plius qundã collaturũ eũ declamaroribus ꝓn

Expanded text:
 a Menandro scriptas putant. sed mihi longe magis orator probari in opere suo videtur, nisi forte aut illa iudicia, quae Epitrepontes, Epicleros, Locroe habent, aut meditationes in Psophodee, Nomothete, Hypobolimaeo non omnibus oratoriis numeris sunt absolutae. ego tamen plus adhuc quiddam collaturum eum declamato
Abbreviated transcription (Latin):
an esset inturũ de quo deliberazetur. Hic precipne dixi¬
mnus spectandũ quis. apud que. quid diceret. Indicałĩ
causaꝵ alias in singulis alias in plurib controuerus
porio omẽm inficiacõne duplici factũ ne et an hoc fac¬
tum esset. p̾terra de fenscone ac de tractione constare q̃sti¬
ont. aur ex stripto esse aut ex facto de rerũ fide. propeta¬
te. qualitare. scripto. de uerboꝵ ui. amt uolũtate in qͥbus
us tum causarũ. tum accõnũ inspia solcat. Qucq et
seripti et uolutatis aut racõciuatina aut ambigutate
aut rerũ contrauaꝵ specie continet᷑. in oni porio causa
indiciali qͥuq esse partes quaꝵ exordio cõciliari audi¬
ficiendi locos et quibus gencrib. cõcitari. placari. resol¬
ui. indices oportet. adiecimꝰ. accessit racio diuitionis cre¬
dere modo qui discere uelit. tercia q̃dã uaria est et in qua
multa eciã siue doctrina prestare debeat ꝑ st ipãm nar᷑a

Expanded text:
an esset futurum de quo deliberaretur. hic praecipue dixian esset futurum de quo deliberaretur. hic praecipue diximus spectandum, quis, apud quem, quid diceret. iudicialium causarum alias in singulis, alias in pluribus controversiis porro omnem infitiatione duplici, factumne et an hoc factum esset, praeterea defensione ac translatione constare. quaestionem aut ex scripto esse aut ex facto; facto, de rerum fide, proprietate, qualitate; scripto, de verborum vi aut voluntate, in quibus vis tum causarum tum actionum inspici soleat, quae aut scripti et voluntatis aut ratiocinativa aut ambiguitatis aut legum contrariarum specie continentur. In omni porro causa iudiciali quinque esse partes, quarum exordio conciliari audificiendi locos et quibus generibus concitari, placari, resolvi iudices oporteret, adiecimus. accessit ratio divisionis. credere modo qui discet velit materiam quandam variam esse, et in qua multa etiam sine doctrina praestare debeat per se ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dam muẽcionẽ in rebus eloquncõẽm. in utraq collo¬
quucionẽ. que memoria complecteret᷑. accio cõmẽdaret
oratoris officiũ docendi. mouẽdi delectandi. partibus
conieri ex quib ad docendũ exposias. et argumẽta ͦ
ad mouẽdum affectus pertinerẽt. ques per oem̃ quidẽ
causam et maxime tamẽ in ingrestu at sine dominari
Nã delectatõem quãtus in utroq sit eoꝵ magis tamẽ
proprias in eloquncõem ꝑres habere. qõnes alias insi¬
niras. alias funtas. trutas que personis. locis tporib
comin̾ent᷑. In oñi porio materia tria esse querenda.
an sit. quidsit. quale tit his aduciebamꝰ demõstra¬
rã lande ac iumperacõnt constare. In ea que aute
ip̃m de quo diceremꝰ. que post eum acca essent intuẽdũ
Hoc opue tractatu honestoꝵ urilĩq constare. suaso¬
ñe accidere terciã partẽ ex cõieitura. posset ne fieri. et

Expanded text:
dam inventionem, in verbis elocutionem, in utroque collodam inventionem, in verbis elocutionem, in utroque collocationem, quae memoria conplecteretur, actio commendaret. oratoris officium docendi, movendi, delectandi partibus contineri, ex quibus ad docendum expositio et argumentatio, ad movendum adfectus pertinerent, quos per omnem quidem causam sed maxime tamen in ingressu ac fine dominari. nam delectationem, quamvis in utroque sit eorum, magis tamen proprias in elocutione partes habere. quaestiones alias infinitas, alias finitas quae personis, temporibus, continerentur. In omni porro materia tria esse quaerenda, an sit, quid sit, quale sit. his adiiciebamus demonstrativam laude ac vituperatione constare. In ea quae ab ipso de quo diceremus, quae post eum acta essent, intuendum. hoc opus tractatu honestorum utiliumque constare. suasoriis accedere tertiam partem ex coniectura, possetne fieri et
Abbreviated transcription (Latin):
mora. Dequũt eñn disapuli quo duxeris mox̾ cum
robore dicendi. crescet enã erudicio. Indem primo solũ
iter credant essẽ in quod inducẽt᷑. mox illud cognituri
eciã optimũ. Sunt autẽ neq coscura. neq ad papi¬
endum difticilia que scriptores diueisis opinonibus
pertiuaciter tuẽdis inuoluerũt. Itaq in toto artis hu¬
uiice tractatu difficilius iudicare quod doceas. quã
quoq indicaris docere. prcciputq in duab his ꝑtibus
per quã funt panca circa quae si is qui institnt᷑ non
repugnauerit pronũ ad cetera habumꝰ est cursum.
Nempe eñm plurumi in hoc laboris exharisimꝰ. ut
osceuderemus ⁊hetoricẽ benedicẽdi stienciã. et urile. et
artẽ. et ututẽ esse materia eius res om̃is de quibus
dicendum esset. et eas in tribus fere generibz. demon¬
stratiuo. deliberatiuo. indicialiq reperiri. Oraciõem
porro omẽm constare rebus et ꝟbis. in rebus intuẽ¬

Expanded text:
mora. sequentur enim discipuli, quo duxeris. mox cum mora. sequentur enim discipuli, quo duxeris. mox cum robore dicendi crescet etiam eruditio. iidem primo solum iter credant esse in quod inducentur, mox illud cognituri etiam optimum. sunt autem neque obscura neque ad percipiendum difficilia quae scriptores diversis opinionibus pertinaciter tuendis involverunt. itaque in toto artis huiusce tractatu difficilius est iudicare quid doceas quam, cum iudicaris, docere, praecipueque in duabus his partibus perquam sunt pauca, circa quae si is qui instituitur non repugnaverit, pronum ad cetera habiturus est cursum. nempe enim plurimum in hoc laboris exhausimus, ut ostenderemus rhetoricen bene dicendi scientiam et utilem et artem et virtutem esse; materiam eius res omnes de quibus dicendum esset; eas in tribus fere generibus, demonstrativo, deliberative, iudicialique reperiri; orationem porro omnem constare rebus et verbis; in rebus intuen
Abbreviated transcription (Latin):
libros conlara sunt racio ĩueniẽdi
arq inuẽta dipponẽdi cõcinetur.
quã ut per omes mios penitus
cognoscere ad sũmã strcãe necces¬
sariũ est. Ita mapictib brenius
ac simpliciꝰ tradi magis cõucint
aut eñ disticultate institucõins tãinuumerose arq
perploxe deterreri solent. aut es tempore quo p̾cipue
alenda ingemia. acq indulgẽcia quadã enutriẽda sũt
asperiorũ tractatu rerũ acerũt᷑. aut si hec sola didicerui.
satis se ad eloquẽtiã structos arbitrant᷑ auc quati ad c̾tas
quasdã dicendi leges alligati conatũ omẽm reforundãt.
Unde existumãt accedisse. i qui diligentissum arciũ stp¬
tores extirerũt. ab eloquẽcia iongissime fuerint. Uia
taiẽ opus est mapiẽtibus: sod ea plana et cũ ad ingre¬
diendũ. cum ad demõserandũ expedita. Cligãt itaq
peritus ille preceptor ex om̃ib optima et tradat ea
demũ in presentia que placent: remota refutãdi cetera

Expanded text:
collata sunt, ratio inveniendi atque inventa disponendi continetur, quam ut per omnes numeros penitus cognoscere ad summam scientiae necessarium est, ita incipientibus brevius ac simplicius tradi magis convenit. aut enim difficultate institutionis tam numerosae atque perplexae deterreri solent, aut eo tempore, quo praecipue alenda ingenia atque indulgentia quadam enutrienda sunt, asperiorum tractatu rerum atteruntur, aut, si haec sola didicerunt, satis se ad eloquentiam instructos arbitrantur, aut quasi ad certas quasdam dicendi leges adligati conatum omnem reformidant. unde existimant accidisse ut, qui diligentissimi artium scriptores exstiterint, ab eloquentia longissime fuerint. via tamen opus est incipientibus, sed ea plana et cum ad ingrediendum tum ad demonstrandum expedita. eligat itaque peritus ille praeceptor ex omnibus optima et tradat ea demum in praesentia quae placet, remota refutandi cetera
Abbreviated transcription (Latin):
ab ro copiost q dicatut. Auii adhucialibi. uero eñ ora¬
tors que suut in horini uira quãdo quide̾ in ea u̾iat᷑
oraror arq ca est ei subicita mareries: onnã quefita
audua: lecta id isputata: tractata: agitata esse debet᷑
Hant aute̾ quã nosimateriã uocanius⁊ idest res sub¬
iectaee quidã modo infuita medo non propriã mhetorices
esse dixenur. eamq arcem incũcuue̾tem uocanerunt
quodin oñi moceria diaret: cum quib nhi mimina
pugna est. Naide om̃i maceua dicerẽ tam faccnt᷑
propriã habere mareriã: quia inluplicẽ habear negat¬

Expanded text:
ue adhuc alibi: vero enim oratori, quae sunt in hominum vita, quandoquidem in ea versatur orator atque ea est ei subiecta materies, omnia quaesita, audita, lecta, disputata, tractata, agitata esse debent. hanc autem, quam nos materiam vocamus, id est res subiectas, quidam modo infinitam modo non propriam rhetorices esse dixerunt, eamque artem circumcurrentem vocaverunt, quod in omni materia diceret, cum quibus mihi minima pugna est. nam de omni materia dicere eam fatentur; propriam habere materiam, quia multiplicem habeat, nega
Abbreviated transcription (Latin):
derat instrimẽtũ que potest eẽ cõsumata etiã si inhil
faciar. Sed ille arcisge ut celator celũ. et pictor penui¬
cilla. Itaq hec meum locũ quo de oracore tractatini su

Expanded text:
derat instrumentum, quae potest esse consummata, etiamsi nihil derat instrumentum, quae potest esse consummata, etiamsi nihil faciat, sed ille artifex, ut caelator caelum et pictor penicilla. itaque haec in eum locum, quo de oratore dicturi su
Abbreviated transcription (Latin):
probat eciam sermo conuus. Nam quom aliquid de
quo dicanius accꝑimꝰ positam nobis esst martriã: frequẽ¬
tri eciam prefacione testam. Gorgias quidt̃ adeo ⁊ he¬
tori de om̃ibus putauit esse dicendum: ut se in audito¬
ius interiogari parerenr qua quisqz de ie uellet. Iꝯei¬
magoras quoq dicendo materiã esse in causas et in
questionib oñes res subiectas erat complexus. sed qõnes
I negat ad ⁊hetoricen pertinere dissentit a nobit. si auiẽ
ad ihetoriceñ pertinet ab hoc quoq aduiuat᷑. Nihil est
eñm quod non in cauiam. aut q̃stionẽ cadat Aristoteles
tres faciendo partes orõns: Indicialem deliberanuam
demõstratiua. pene et ipsi oratori subucit omĩa. Nihil
eum non in hec cadit quesitũ a pancissimuis et de ĩstrumẽ¬
to. et instramentũ noco. sine quo formari materia : et¬
in id qd uelimꝰ effici opus non possit. Uerũ hoc ego
non artem cicdo egere sed arcisicẽ neq eñn stic̾tia desi¬

Expanded text:
probat etiam sermo communis. nam cum aliquid, de probat etiam sermo communis. nam cum aliquid, de quo dicamus, accepimus, positam nobis esse materiam frequenter etiam praefatione testamur. Gorgias quidem adeo rhetori de omnibus rebus putavit esse dicendum, ut se in auditoriis interrogari pateretur, qua quisque de re vellet. Hermagoras quoque, dicendo materiam esse in causa et in quaestionibus, omnes res subiectas erat complexus. sed quaestiones si negat ad rhetoricen pertinere, dissentit a nobis; si autem ad rhetoricen pertinent, ab hoc quoque adiuvamur. nihil est enim, quod non in causam aut quaestionem cadat. Aristoteles tres faciendo partes orationis, iudicialem, deliberativam, demonstrativam, paene et ipse oratori subiecit omnia; nihil enim non in haec cadit. quaesitum a paucissimis et de instrumento est. instrumentum voco, sine quo formari materia in id quod velimus effici opus non possit. verum hoc ego non artem credo egere sed artifice. neque enim scientia desi
Abbreviated transcription (Latin):
oiaroi ꝙͣ ip̃e docuerit. Uerũ et fuber quom de subrica
et nusiars quom de munca si quid cõsiriacoe de side¬
ranerit dicet nõ eut quidẽ orator. sed fucet illud quast
oiaror sicut quom unluꝰ impentus deligauit: non
eut medicus sed faciet ut meditus An huiꝰ modi ⁊ es
neq in laudem: neq in deliberacionẽ urq in iditiũ ue¬
nũt. Ergo quom de faciendo porm ostiensi deliberatum
est non debiit dicere sentẽciam orator, At qui opꝰ erat
rõui archirectoꝵ. linores et tumores in corpore crudiratis
an uenci signa suit nõ tractat oraror. At est id ex racione
iedicne circa mensias et nmeros nõ cõuersabit᷑. dicaꝰ
has grometrie esse partes. equidem onña credo fere posse casu
aliquo uenire in officiũ oratoris. quod si non accider non
eruĩ ei subiccta: ita sic quoq recte diximꝰ materiã ⁊heco¬
rices esst omnes res ad diceudum ei subiectas. quod qͥde

Expanded text:
orator quam ipse qui docuerit. verum et faber, cum de fabrica, orator quam ipse qui docuerit. verum et faber, cum de fabrica, et musicus, cum de musica, si quid confirmationem desideraverit, dicet. non quidem erit orator, sed faciet illud quasi orator, sicut cum vulnus imperitus deligabit, non erit medicus, sed faciet ut medicus. an huiusmodi res neque in laudem neque in deliberationem neque in iudicium veniunt? ergo cum de faciendo portu Ostiensi deliberatum est, non debuit sententiam dicere orator? atqui opus erat ratione architectorum. livores et tumores in corpore cruditatis an veneni signa sint, non tractat orator? at est id ex ratione medicinae. circa mensuras et numeros non versabitur? dicamus has geometriae esse partes. equidem omnia fere credo posse casu aliquo venire in officium oratoris; quod si non accidet, non erunt ei subiecta. ita sic quoque recte diximus, materiam rhetorices esse omnes res ad dicendum ei subiectas; quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
concisa. Quor nõ cadem ꝑpetut que que mau̾t uideat᷑
solet a quibusdam et aliid pomi omiuigit᷑ arcũ erũ
peritus orator. se de om̃ib a dicendũ est: Possem hic
aiceronis respondere ueibis apud quẽ hoc inutino mea
quddem sentẽcia. nems esse poterit om̃i lande crumlatꝰ
orator insi euit om̃iũ reꝑ magnaꝵ arq orciũ stiẽtiaẽ
constquntꝰ. Sid nchi sanb est eius esse oratorẽ rei
de qua diat nõ inscui ineq cũm oroee coaisas nouit. et
debet posse de om̃ib dicert de quibt ergõ dicere de quib
dicit similut̃ de artibus quoq de quib dicendum erit
mierim discet. et de quib didignt diceta Waud eigo:
non faber aut de fabrica ineliu̾e aut de iusige nuui¬
sicus. si neiaat orator quid sit de quo querat᷑. plane
melius. Nam ee utigaror iustitus inluteratusq de
cania sua melius ꝙͣorator qui nesciet quid int luce fit
sed accepta a uifico: a fabro sicue a licigacore nreliꝰ

Expanded text:
concisa, cur non eadem perpetuae quoque materia videatur? concisa, cur non eadem perpetuae quoque materia videatur? solet a quibusdam et illud opponi: omnium igitur artium peritus erit orator, si de omnibus ei dicendum est. possem hic Ciceronis respondere verbis, apud quem hoc invenio: mea quidem sententia nemo esse poterit omni laude cumulatus orator, nisi erit omnium rerum magnarum atque artium scientiam consecutus; sed mihi satis est eius esse oratorem rei de qua dicet non inscium. neque enim omnes causas novit, et debet posse de omnibus dicere. de quibus ergo dicet? de quibus didicit. similiter de artibus quoque, de quibus dicendum erit, interim discet; et de quibus didicerit dicet. quid ergo? non faber de fabrica melius aut de musice musicus? si nesciat orator, quid sit, de quo quaeratur, plane melius. nam et litigator rusticus illitteratusque de causa sua melius, quam orator, qui nesciet quid in lite sit; sed accepta a musico, a fabro, sicut a litigatore melius
Abbreviated transcription (Latin):
efficit Aam sauptina: eciã lignũ: ebi marmnor:
uitiũ gr̃ĩas pretti ea que supia dixi cõplectit᷑. Neq
promins non est materia thetoruee. si in radẽ uersatur
et alie ⁊ nã si queiã que fir marria scatuarii dicet¬
Radant ilee uocant summilũ et esse Rospondeant Ar qui
plunĩ statine differant uasa : uet medicina idco non
eur ars quia unctio et extercitacio cũ palestrica ciboꝵ
utio qualitas: eciam cum cocoꝵ ei sit arit comiue qued
uero de bono utili: iusto: disserere phylosophye officiũ
osse dicinit: non obstar: nã quom phylost phĩ dicum
hoc accipi uolinꝰ unnũ bonũ. Quare igit᷑ oratorẽ qut̃
a bons uno non separo in cadem mareria uersar muer
quom presertim pruuo libro iam ostenderim phi losophes
omissam hanc ab oratoribus partem occupasse que ⁊he¬
toucet propria semꝑ fuisset: ut illi pocius in nostra
marena uersens: Demq quom sit dialettices mareria
de rebue subicctis dispurare. sir ante̾ dialecates oracio

Expanded text:
ptura etiam lignum, ebur, marmor, vitrum, gemmas praeter ea quae supra dixi complectitur. neque protinus non est materia rhetorices, si in eadem versatur et alius. nam si quaeram, quae sit materia statuarii, dicetocant, similiter aes esse respondeant. atqui plurimum statuis differunt vasa. nec medicina ideo non erit ars, quia unctio et exercitatio cum palaestrica, ciborum vero qualitas etiam cum cocorum ei sit arte communis. quod vero de bono, utili, iusto disserere philosophiae officium esse dicunt, non obstat. nam cum philosophum dicunt, hoc accipi volunt virum bonum. quare igitur oratorem, quem a bono viro non separo, in eadem materia versari mirer? cum praesertim primo libro iam ostenderim, philosophos omissam hanc ab oratoribus partem occupasse, quae rhetorices propria semper fuisset, ut illi potius in nostra materia versentur. denique cum sit dialectices materia de rebus subiectis disputare, sit autem dialectice oratio
Abbreviated transcription (Latin):
platone dicere goigie uidts᷑ nõ in uerbiẽ isse man̾am
ses inaebris. et in phordio palam non in indicus̾ modo
et condicionibus sid in rebus tuã prinaris ac domestiti
chetoriĩ esst de monstrat. Quo maĩtestum est hane
nopimoni ip̃ins platoris fuisse. et ciccro quodã loco ma¬
teciam cherorices uocat res que subiecte lnũ ex sed cei¬
tus demũ purat esse subicctas alio uera de om̃ibus

Expanded text:
Platonem dicere Gorgiae videtur, non in verbis esse materiam Platonem dicere Gorgiae videtur, non in verbis esse materiam sed in rebus. et in Phaedro palam, non in iudiciis modo et contionibus, sed in rebus etiam privatis ac domesticis rhetoricen esse demonstrat. quo manifestum est hanc opinionem ipsius Platonis fuisse. et Cicero quodam loco materiam rhetorices vocat res, quae subiectae sint ei, sed certas demum putat esse
Abbreviated transcription (Latin):
ale kRlaMA ⁊ hetorices quidam dixerunt esse
oracionem qua in seutẽtia ponit᷑ apud placonẽ
gorgias. que si ita accipitur ur sermo quacl̃q
de re compositus dicanr oracio nõ maceria.
sed opus est ut statuarii stama. Nam et oracio efficitur
arte sicur et statua si non hac appellacõne uerba ipsa sigͥ¬
ficari putamꝰ inhil hec sine rerũ substãcia faciũt. quidã
argumẽta persuadibilia que et ipsa in ꝑte funt operis
et arce fuñ: ec marcria igen quidã muls questionter¬
quoꝵ opimio nõ quolitare. sed modo euauit. Ese tũ hec
maretia ⁊herorices sed non sola. quidã quia u̾ts sit rhe¬
conte. mareriã eius totã iutã uocant: alii quia non
opicus ee suo finie inrelligũt᷑. Rhecoritẽ quoq dicunt
in una aliqua parit ponẽdam/ aq locũ in echice negoci¬
alem assiguant: id est praginaticon. ego ueq id sunt
anctoribus matenã esst ⁊hecorices indico omẽe ics
quecũqͣ erad dicindid subiite sũi. Nam socratet apd

Expanded text:
ateriam rhetorices quidam dixerunt esse orationem, qua in sententia ponitur apud Platonem Gorgias. quae si ita accipitur, ut sermo quacunque de re compositus dicatur oratio, non materia sed opus est, ut statuarii statua; nam et oratio efficitur arte sicut statua. sin hac appellatione verba ipsa significari putamus, nihil haec sine rerum substantia faciunt. quidam argumenta persuasibilia; quae et ipsa in parte sunt operis t arquorum opinio non qualitate sed modo erravit, est enim haec materia rhetorices sed non sola. quidam , quia virtus sit rhetorice, materiam eius totam vitam vocant. alii , quia non officiis et suo fine intelliguntur, rhetoricen quoque dicunt in una aliqua parte ponendam, eique locum in ethice negotialem adsignant id est πραγματικόν. ego neque id sine auctoribus materiam esse rhetorices iudico omnes res quaecunque ei ad dicendum subiectae erunt. nam Socrates apud
Abbreviated transcription (Latin):
uenes more uotorũ. et nere dicẽdi mã uelur ex ora¬
auo poteur hos ille formabit quasi eloquẽcie parẽs
et ur uetus gubernator lutora et portus. et que tẽ¬
pestatũ signa. quid secũdis flatibus quid aduersis
ratis poscar docebit. nõ humanitatis solũ coniĩ
ductus ofticio. sed amore quodã operis. nemo enm̃
minni uelit id in quo maximꝰ fuit. quid porro est
honestius quã docere quod optime scias sic ad se
celiũ deductũ a patre cicero profitet᷑. sic paniam hii¬
tiũ dolabellã in morẽ preceptoris excerant. qͦctidie
diceus audieusq. Ac nestio an eũ tñc beatistimũ
credi oporteat fore quom iã secretus et cõseciatus
liber ũndia procul a cõtẽcionib famã in tuto col¬
locant. et senciat uiuꝰ eã que post tata prestari
magis solet uenerationẽ. et quid apud posteros
tuturꝰ sic uidebit. conicius sũ mei quãtũ medis¬
critate ualui queq antea scierim queq operis

Expanded text:
iuvenes more veterum et vere dicendi viam velut ex oraiuvenes more veterum et vere dicendi viam velut ex oraculo petent. hos ille formabit quasi eloquentiae parens, et ut vetus gubernator litora et portus et quae tempestatum signa, quid secundis flatibus, quid adversis ratio poscat, docebit, non humanitatis solum communi ductus officio, sed amore quodam operis. nemo enim minui velit id, ad quo maximus fuit. quid porro est honestius quam docere quod optime scias? sic ad se Caelium deductum a patre Cicero profitetur; sic Pansam, Hirtium, Dolabellam ad morem praeceptoris exercuit cotidie dicens audiensque. ac nescio an eum tum beatissimum credi oporteat fore, cum iam secretus et consecratus, liber invidia, procul contentionibus famam ad tuto collocarit et sentiet vivus eam, quae post fata praestari magis solet, venerationem et, quid apud posteros futurus sit, videbit. conscius sum mihi, quantum mediocritate valui, quaeque antea scierim, quaeque operis
Abbreviated transcription (Latin):
cauẽdum est. ne quid in orators sũmo desideretur.
nõ intersistat fatigatus. Nec q̃ dicet parũ audiu
senciet nec se querat᷑ perire. indi ego longe om̃iũ
quos mihi cognoscere cõtingit sumĩ oratorẽ do¬
miciũ a frũ ualde seuem quoitidie aliquid exe ea
quã meruerat auctoritate ꝑdentẽ cum agẽte illo
qut̃ pͥncipẽ fuisse quõdam fori nõ erat dubiũ ali
quid indignũ indeatur riderẽt alii erubescerentq.¬
occasio illi fuit dicẽdo malle eũ desticere quã desmere
neq erant illa qualiacũq mala. sed m̃ora. Quare
autequã in has etatis uemiat infidias receptiui canet
in portu. et inregra naue ꝑucinet. Neq cim mĩoree
eum quom id fecerit studiorũ fructus ꝑsequeurer.
aur ille mouumẽta reꝵ posteris ur ⁊ crassus in
libuis aceronis destinata q̃rẽtibus roddet. aut eloꝙ̃¬
cie cõponet artẽ. aut pulcherimis uire preceptis
dignũ os dabit. srequẽtabũt uero eius donũ optimi

Expanded text:
cavendum est, ne quid ad oratore summo desideretur, ne intersistat fatigatus, ne quae dicet parum audiri sentiat, ne se quaerat priorem. vidi ego longe omnium, quos mihi cognoscere contigit, summum oratorem, Domitium Afrum valde senem, cotidie aliquid ex ea quam meruerat auctoritate perdentem, cum agente illo, quem principem fuisse quondam fori non erat dubium, alii, quod indignure quam desinere. neque erant ilia qualiacunque mala sed minora. quare antequam ad has aetatis veniat insidias, receptui canet et ad portum integra nave perveniet. neque enim minores eum, cum id fecerit, studiorum fructus prosequentur. aut ille monumenta rerum posteris aut, ut L. Crassus ad libris Ciceronis destinat, iura quaerentibus reddet aut eloquentiae component artem aut pulcherrimis vitae praeceptis dignum os dabit. frequentabunt vero eius domum optimi
Abbreviated transcription (Latin):
iubane aduersus hoc faciẽtem liueas poposcit. et
Naliquãdo cõcitaret᷑ nũꝙͣ nõ fugide reddit᷑. Mltũ
exx hie que precipimꝰ mitari necesse est ab ns qui
diciũ apud tubunalia. nã et uultus erectior: ut
eum apud qut̃ dicit᷑ spectat. et gestus ut ad eñdẽ
tendens elacior tit necesse est: et alia que occuise
eciã me tacente omib postunt. Iec̃q ab huis qui
sedentes a gent. nõ et fere fit hoc in rebus iõrib
et udem impetus accioris esse nõ possũt et q̃dã
uicia fuit necessaria nã et dexter pes a leua indi¬
cie sedentis proterendus est et ex altera ꝑte mului
gestu neces sex in tuustrũ erãt: ur ad indicẽ spatet̃
equidẽ plerosq et ad surgulas clansulas sentẽciaꝵ¬
uideo ad sungẽtes sibi et nõnullos subinde aliqrid
enã spotiates quod andeceat ip̃i inderint quem
is facun no stede̾tae agũt bibere am cciã eẽ moarr
agerdit quos multis moris fuit et ẽ quibuisdam

Expanded text:
urbane adversus hoc facientem lineas poposcit. et urbane adversus hoc facientem lineas poposcit. et si aliquando concitate itur, nunquam non frigide reditur. multum ex iis, quae praecepimus, mutari necesse est ab iis, qui dicunt apud tribunalia. nam et vultus erectior, ut eum, apud quem dicitur, spectet; et gestus ut ad eundem tendens elatior sit, necesse est; et alia, quae occurrere etiam me tacente omnibus possunt. itemque ab iis, qui sedentes agent. nam et fere fit hoc in rebus minoribus, et iidem impetus actionis esse non possunt, et quaedam vitia fiunt necessaria. nam et dexter pes a laeva iudicis sedenti proferendus est, et ex altera parte multi gestus necesse est in sinistrum eant, ut ad iudicem spectent. equidem plerosque et ad singulas clausulas sententiarvideo adsurgentes et nonnullos subinde aliquid etiam spatiantes, quod an deceat, ipsi viderint; cum id faciunt, non sedentes agunt. bibere aut etiam esse inter agendum, quod multis moris fuit et est quibusdam,
Abbreviated transcription (Latin):
reduxerũt. in sinistia gestũ taciẽtes spaciant᷑ et
fabulant quom eciã leuã restringere prolata lõ¬
gius dextra sit odiosum. Unde moneor quoq uene
id quidem tiãseam meptistume fieri. quom inter
moras laudacionũ. aut ĩ anrẽ aliqͦuis loquũtir
aut cum sodalibus iocant᷑: aut nõ mĩquã ad libra¬
rios suos respicĩt. ita ut sportulã dictare iudeãt᷑.
Inclinari ad iudicẽ quom docras utiq sud de quo
loquaris sit obscunius licet incũbere aduocato ad¬
uersus iubsellus sedenti iã cõtumeliosũ reclinati
eciã ad suos et maĩb iubstineri. insi plane iusta
sacigacio est delicatũ. at sicur nisi palã moneri
excidemis aut legere. Nãq in his omib et ius illa
dicendi soluit᷑. et frigescit affectus. et index parũ
sibi prestari reuerẽtie credit. trãssire in diuersa
subsellia parũ uerecũdũ est. nã et cassins et seuerꝰ

Expanded text:
reduxerunt, sinistra gestum facientes spatiantur et reduxerunt, sinistra gestum facientes spatiantur et fabulantur, cum etiam laevam restringere prolata longius dextra sit odiosum. under moneor, ut ne id quidem transeam ineptissime fieri, cum inter moras laudationum aut in aurem alicuius loquuntur aut cum sodalibus iocantur aut nonnunquam ad librarios suos ita respiciunt, ut sportulam dictare videantur. inclinari ad iudicem, cum doceas, utique si id de quo loquaris sit obscurius, decet. incumbere advocato adversis subselliis sedenti contumeliosum. reclinari etiam ad suos et manibus sustineri, nisi plane iusta fatigatio est, delicatum, sicut palam moneri excidentis aut legere. namque in his omnibus et vis illa dicendi solvitur et frigescit adfectus et iudex parum sibi praestari reverentiae credit. transire in diversa subsellia parum verecundum est. nam et Cassius Severus
Abbreviated transcription (Latin):
pellamũ. repichendẽda et illa ficquẽs et contitara
in uiãq ꝑtẽ iinacio quã in curione patre mrisit.
er uilins querẽs quis illustre loqueret. et tiemius.
uã quom adtistente collega qui erat propter ualitu¬
dut. et delicatus. et plirinus medicamẽtis delibu¬
cus multũ se curio ex more iaccasset. nũꝙͣ inquit
octam college mo graciã reteres qui inisi tuiss hodre
te istit musce comiebisseue᷑ fẽt humeri quod incium
demosthence ira dĩ emendaste. ut quom in augusto
quodã pulpito stans diceret hasta humero depẽdẽs
mimeret. ut si calore dicendi iutare id excidisset.
ostensacione illa cõmoueret᷑. Ambulancẽ loqͥ ita
demũ oportet si in cauisis publias in qͥbus multi
sunt indices quod dicimꝰ quasi singulis ĩculcare
peculiariter uelimꝰ. alud uero referendũ qd̾ quidã
rerecta in humerũ toga cum dextia sinũ usq lũbos

Expanded text:
pellatum. reprehendenda et illa frequens et concitata pellatum. reprehendenda et illa frequens et concitata in utramque partem nutatio, quam in Curione patre irrisit et iulius, quaerens, quis in lintre loqueretur, et Sicinius; nam cum, adsidente collega, qui erat propter valetudinem et deligatus et plurimis medicamentis delibutus, multum se Curio ex more iactasset, nunquam , inquit, Octavi, collegae tuo gratiam referes, qui nisi fuisset, hodie te istic muscae comeDemosthenes ita dicitur emendasse ut, cum in angusto quodam pulpito stans diceret, hasta humero dependens immineret, ut, si calore dicendi vitare id excidisset, offensatioue illa commoneretur. ambulantem loqui ita demum oportet, si in causis publicis, in quibus multi sunt indices, quod dicimus quasi singulis inculcare peculiariter velimus. illud non ferendum, quod quidam, reiecta in humerum toga, cum dextra sinum usque ad lumbos