comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mot infanda illa
trimiua qualia qui a¬
gunt regnum di nõ possi¬
debũt cotidie ꝑpetnͣda. ⁊ ele¬
mosinis cocidie redimenda
Inmelus qͥppe est uita mutã¬
da ⁊ ꝑ elemosinas de pctĩs p̾¬
t̾itis est ꝓpiciandus d̾s nõ ad

Expanded text:
met infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt, quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad
Abbreviated transcription (Latin):
ci possĩt. Quia nõ inea q̃rẽdo ten
ullo alio corporis sensu requirũt
tis intẽdit Tunc aut̃ ĩueĩt cũ ĩ ca
q̃ rechũt᷑ ĩdẽ sensus ueĩt. Sit alia
que nõ corꝑeo sensu int̾nũcõ s
ꝑ se ip̃am: nosse d cũ ĩ ea neĩt. aut¬

Expanded text:
ci possint; quia non in ea quaerendo tendullo alio corporis sensu requiruntur, nis intendit, tunc autem invenit, cum in ea quae requiruntur idem sensus venit: sic alia quae non corporeo sensu internuntio, sed per se ipsam nosse debet, cum in ea venit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut quisq potuit ꝓbare conati
sunt. Nam de quĩto illo nesci¬
o: quo cor ͤ quod notissiuis qua¬
tuor hꝰ nũdi elem̃tis: quidã ꝯm̃gẽ¬
tes hint aiãm eẽ dixert̃. Hoc lo¬
co diu disserrẽdũ nõ puto. Aut eĩ

Expanded text:
ut quisque potuit, probare conati sunt. Nam de quinto illo nescio quo corpore, quod notissimis quatuor hujus mundi elementis quidam conjungentes, hinc animam esse dixerunt, hoc loco diu disserendum non puto. Aut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad corꝰ acies ocłorũ.Propt̾ea
duat in ħ gn̾e t̾nitates uolui
ꝯmendarei unã cũ iusio senci¬
entis fortur ex corpore. Aliam
cũ uisio cogitantis format᷑
ex memoria. mediã u̾o uolui
memorie cõmendat᷑ for que
fit ĩ sensu t̾uec̃tis. Ibiq tñ

Expanded text:
acies oculorum. Propterea duas in hoc genere trinitates volui commendare: unam, cum visio sentientis formatur ex corpore; aliam, cum visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam vero nolui, memoriae commendatur forma, quae fit in sensu cernentis. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
exaĩo dr̃ non excorpore. Est em̃
q̃ dam puleritudo animi iusti¬
cia: qͣ pulcri sunt hoĩes pleri¬
q ĩ qui corpore distorti atq
de formes sunt  Sicut aũt aĩ¬
niꝰ non uidetur ocłis. ita nec
pulcritudo eins. ubi gͦ noit
quid sit iustus qui non dum
est. Atq ut sic diligit iustum
An signa q̃dam ꝑ motũ corpo¬
ris emicant quib ille. aut il¬
le homo eẽuistus apparet. S
unde nouit illa signa eẽ hoĩs
iusti nesciens quid omĩo fit
mꝰ quio situistus ⁊̃ cum iusti
nõ dum sumus. Si exͣ qmͣi
nos nos nouimꝰ in corpore
aliquo nommꝰ. S non est
nouimꝰ quid sit iustus: Nõ
eĩ alibi hoc inuenio: cum q̃ro
ut hec elcqrͣ insi apud meip̃.
Etͥ int̾rogem alium quiosit
uistus: ap̃seip̃m q̃rit quid
reñdeat. Et quisquie huic
⁊ eam uidi atq sensi: m¬
nenirem de illa u̾bum:
eam uellem dic̾e. Ip̃a eñ
tasia ens in memoria m
bum eius. non sonue i
sillab cum carthago nõĩs¬

Expanded text:
icitur, non ex corpore. Est enim quaedam pulchritudo animi justitia, qua pulchri sunt homines, plerique etiam qui corpore distorti atque deformes sunt. Sicut autem animus non videtur oculis, ita nec pulchritudo ejus. Ubi ergo novit quid sit justus, qui nondum est, atque ut sit diligit justum? An signa quaedam per motum corporis emicant, quibus ille aut ille homo esse justus apparet? Sed unde novit illa signa esse animi justi, nesciens quid omnino sit mus quid sit justus, etiam cum justi nondum sumus? Si extra nos novimus, in corpore aliquo novimus. Sed non est novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis hinc et eam vidi atque sensi, minvenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Ca
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit iustus. necis
uenio necita intueo
dicerim. aut ab eis qui ita i¬
didicissnt audierim. Cum
enm dicõ uł siciens dico niꝰ¬
tus est oñꝰ qui scĩa atq rõe
Sinuita atmorib sua cuiqi
distribuit. non aliqmͣ rem ab¬
sentem togito sicut carchagi¬
nem. aut fingo ut possim sic̃
alexandriam: sine ita sit sine
non ita. s p̾sene quiddam ter¬
no. ⁊ c̾no ap̃me Si non sũ
iip̃e ꝙ cerno. ⁊ młti si audiant.
aꝓpbabñt. Et quisc me andit.
aͣtq scient appbit ap̃ se ⁊ p̃e
het ĩdem cernit ĩ si nõ sit ip̃e
ꝙ c̾nit. Iu stus u̾o cum id
dicit id ꝙ ip̃e est c̾nit ⁊¬
dicit. Et ũbi ⁊̃ ip̃ec̾nit nͥ ap̃¬

Expanded text:
quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum dicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem absentem cogito, sicut Carthaginem, aut fingo ut possum, sicut Alexandriam, sive ita sit, sive non ita: sed praesens quiddam cerno, et cerno apud me, etsi non sum ipse quod cerno, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me audit atque scienter approbat, apud se et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dicit, id quod ipse est cernit et dicit. Et ubi etiam ipse cernit, ni
Abbreviated transcription (Latin):
Num quid nam pp̃ ħu¬
anam spẽm qmͣ notissinia.
hẽmꝰ eo ꝙ credimꝰ eum h̃iems.
fuisse: Non utiq. Alioqumi nõ ñc
ẽ qmͣ diliganius: qñquidem
homo illeiam non est.Aĩa eiꝰ
em̃ a corpore seꝑata ẽ. S io ꝙ¬

Expanded text:
Numquidnam propter humanam speciem quam notissimam habemus eo quod credimus eum hominem fuisse? Non utique alioquin nunc non est quem diligamus, quandoquidem homo ille jam non est anima enim ejus a corpore separata est; s
Abbreviated transcription (Latin):
um diligimꝰ quẽ credimꝰ instũ
⁊ ñ dĩligimꝰ ipͣm forͣm uͥ in¬
demus quid sit aĩmus ius¬
tus. Ut ⁊ nos iusti ẽẽ possimꝰ.
nlło mõ eum dĩligemꝰ qm̃¬

Expanded text:
um diligimus quem credimus justum, et non diligimus ipsam formam ubi videmus quid sit justus animus, ut et nos justi esse possimus? nullo modo eum diligeremu
Abbreviated transcription (Latin):
amat hoĩes/ Ant quiꝰ iustĩ
sũt aut ut uisti sunt ama¬
re debet. Sic eĩ ⁊ se ip̃m ama
red / aut qui᷑ urstus ẽ aut
ut iustus sit. Sic enĩdiligit
ꝓxĩm tamꝙ̃ se ip̃m fine u̾llo
ꝑido. Qui eĩ ałr se diligit
in iuste se diligit qm̃ se ad
hec diligit ut sit in iustus.
Ad hoc gͦ ut sit malus. Ac
ꝑ hec iam non sediligit. Qiͥ
enim diligit iniquitatem:
odit aĩam suam.

Expanded text:
t quia iusti sunt aut ut iusti is sint amare debet. sic enim et se ipsum amare debet, aut quia iustus est aut ut iustus sit: sic enim diligit proximum tamquam se ipsum sine ullo periculo. qui enim aliter se diligit, iniuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit, ut sit iniustus, ad hoc ergo, ut sit malus, ac per hoc iam non se diligit. qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
adeo. Deqͥb alio loco dicit
Nec em̃ aliud teplũ eius
dei estis: Quod ut ꝓbar¬
et adiecit ⁊ sp̃c dei habitat
ĩ uolus. Deus gꝰ habitat
In templo suo non solũ¬

Expanded text:
a Deo? De quibus alio loco dicit:ejus, aliud templum Dei Dei estis: quod ut probaret, adjecit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus ergo habitat in templo suo, non solu
Abbreviated transcription (Latin):
cebat ut tͥnitati sbĩ g̾et᷑
ecc̃ia: tanquã hĩtatoridoᷤ
sua. ⁊ ideo templũ suñt
ꝯdidori emitas sua: que
cota hic accipienda ẽ nõ
int̾is asolis ortu usq ad
octasũ laudans nom̃do¬
mini ⁊ post captiitatẽ
uetustatis cantans can
ullũ malũ sui cazus erꝑ¬
ta est Hec in scĩs angłis
b̾ata ꝑsistit. ⁊ sue ꝑti ꝑi¬
grmanti sicuti oꝑtet᷑ opi¬
culatur. Quia utͣq ima
erit ꝯsorcõ et̾nitatis: ⁊
nũt unia est uinculo ca¬
ritatis que tota institu¬
ta ẽ ad colendũ dm̃ u̾de
nͨ tota nͦ ulla ꝑs eius ułt
se coli ꝓdeo nec cuiqͣmẽe
deus ꝑtinenti ad cemp¬
lũ dei qd̃ edificatur ex ͤ¬
diis quos facit nõ fc̃us

Expanded text:
nitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans cantullum malum sui casus experta est. Haec in sanctis Angelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad templum Dei, quod aedificatur ex diis quos facit non factus
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝯpleatur ut d estq̃
Deinde sca ꝯmemorat᷑
eclesia.Unde datur in¬
telłigi racõabilem c̾aturã
adierłm lib̾am ꝑtinẽtem
post cõmemoracioneic
atoris i sũ me illius t̾ni¬
tatis funse subdendam.
qm̃ quicquid de homine
rp̃o dcm̃ est ad imitatem

Expanded text:
nitas compleatur, quae Deus est: deinde sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemorationem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdendam. Quoniam quidquid de homine Christo dictum est, ad unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sime lequitur. uUnde enim mene.
aliqmͣ mentem nouit: si senõ
nouit. Neq em̃ ut ccło corporiᷤᷤ
udet alios ccło. ⁊ señuĩdet. Ita
mens nouit alias mẽtes ⁊ ign¬
orat semet ip̃m ꝑ ccłos enĩ cor̾s:
corpora uidemꝰ. qr radio qui
ꝑ eos emitant ⁊ qdquid c̾nimꝰ
tangunt refringe acretorq̃re
ĩ ip̃o : ñ possumꝰ nͥ ꝯ speculo ĩ¬
tuem᷑. oꝑ sb̾tilissime obscuriᷤᷤ¬
simeq disserit᷑: donec aꝑtis¬
sime demonstret᷑uł ita reͤm¬

Expanded text:
nim mens aliquam mentem novit, si se non novit? Neque enim ut oculus corporis videt alios oculos, et se non videt; ita mens novit alias mentes, et ignorat semetipsam. Per oculos enim corporis corpora videmus, quia radios qui per eos emicant et quidquid cernimus tangunt, refringere ac retorquere in ipsos non possumus, nisi cum specula intuemur. Quod subtilissime obscurissimeque disseritur, donec apertissime demonstretur, ve
Abbreviated transcription (Latin):
bileꝙ oĩo nõ erat. ante ñoᷤ
ccłos oriat᷑ cognict̃em nr̃am
unq non p̾cedit. Aut si aͥd so¬
net uͥ adest aͥd iutor sit ꝓfec¬
somcipiunt ẽẽ que desinũt
ĩsonꝰ ⁊ eius auditus/ umꝑ¬

Expanded text:
bile, quod omnino non erat, ante nostros oculos oriatur, cognitionem nostram utique non praecedit; aut si aliquid sonet, ubi adest auditor, simul profecto incipiunt esse, simulque desinunt et sonus et ejus auditus.
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽẽt elcquentia cum iu¬
dicia nlła fient aut ip̃is ⁊̃ uir¬
tutib: Nec enim fortitudĩe
eg̾emꝰ nlło ꝓpoĩto autlabo¬
re aut ꝑicło. Nec iusticia cũ
eẽt nichil ꝙ appet̾etur alicui.
Nectemꝑantia qui reg̾et eas
quenlle ẽentlibidines. Nec

Expanded text:
opus esset eloquentia, cum judicia nulla fierent; aut ipsis etiam virtutibus? Nec enim fortitudine egeremus, nullo proposito aut labore aut periculo; nec justitia, cum esset nihil quod appeteretur alieni; nec temperantia, quae regeret eas quae nullae essen
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ille tantus orator cum p̃hilo¬
sophiam p̾dicaret recolens ea
queaphilosophis acceꝑat
⁊ p̾clareac suauit explicans:
pnis ⁊ ertorib plenam om̃s¬
Nullam u̾o eaꝵ cum ex hac
uita migͣbimꝰ siliceat ĩbi ui¬
ẽ ꝯtemplac̾te nature.in qͣ n
ẽ melius ⁊ amabiliꝰ ea nͣ q̃ cre¬
auit om̃s cet̾as ĩstituitq nͣs
Cui regenti ẽẽ sb̾ditũ siiusti¬
cie ẽ in mortał ẽ oĩo iusticia.
nec in illa ẽẽ bĩtudĩe desinz.
s tał ac tanta erit ut ꝑ fc̃or⁊
maior ẽẽ nõ possit. Fortassis
⁊ alietres uirtutes prudentia
sine ullo iamꝑid̃o erroris.
fortitudosimne molestia tole¬
pugͣcc̃e libidiũ erunt ĩ illas
licitate. ut prudentie situl
bonũ deo impon̾e uł eqͣre o¬
titisd̃ĩs. eũ firmissime coson
tempantie: nlło defcũ nop

Expanded text:
Ita ille tantus orator, cum philosophiam praedicaret, recolens ea quae a philosophis acceperat, et praeclare ac suaviter explicans, mnis et erroribus plenam, omnullam vero earum, cum ex hac vita emigraverimus, si liceat ibi vitemplatione naturae; in qua nihil est melius et amabilius ea natura, quae creauit omnes ceteras instituitque naturas. cui regenti esse subditum si iustitia est, immortalis est omnino iustitia nec in illa esse beatitudine desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerepugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu n
Abbreviated transcription (Latin):
es. ubiq uolens intłłi
uit spm̃ eius. nã sic aiti
quo ibo a spũ tuo ⁊ quo
afacie tua fugiam: quo¬
cirta si ⁊ filius ⁊ spt̃ Sc̃uᷤ
illuc mittitur ubierat
quezendũ est q uomodo
intlłigatur ista missio
legitur missus ⁊ de fi¬
lio quid̃ ita dicitapꝰ.¶¬
do temꝑis misit deus
fuliũ suũ fcm̃ ex muli¬
ere: fcm̃ sub lege. ut
cos qui sb lege erant
redim̾et misit in quid¬
id filiũ suũ fcm̃ ex mu-¬
uere : quo noĩne quis
catlio licus nestiat.
non eũ pͥuaconẽ uͥgi¬
nitatis. set distenciã
sexus herebro loquẽ¬
di more sig̃ ifica reuo¬
iulssei cũ ita Ait mi¬
sit deus filiũ suũ fcm̃
ex muliere satis ostẽ¬
dit eo ipo missũ siliũ
quo fc̃ns est exmulie̾es
quod gͦ de deonatus ẽ
in lioc mũdo erat qd̾
aut̃ de maria natus est
aduenit proinde mitti
non potuit: nõ solum
misit .i. fecit ex femĩa

Expanded text:
olens intelligi vit Spiritum ejus. Nam sic ait: Quo abibo a Spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? quocirca si et Filius et Spiritus sanctus illuc mittitur ubi erat, quaerendum est quomodo intelligatur ista missio,legitur missus. Et de Filio quidem ita scribit Apdo te aporis, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. misit, inquit, filium suum factum ex muliere: quo nomine quis catholicus nesciat non eum priuationem uirginitatis, sed differentiam sexus hebraeo more loquendi significare uoluisse? cum itaque ait: misit deus filium suum factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum filium, quo factus est ex muliere. quod ergo de deo natus est, in hoc mundo erat; quod autem de Maria natus est, aduenit. proinde mitti non potuit, non solum misit, id est fecit ex femina,
Abbreviated transcription (Latin):
pens ptcõꝵ suppliciis adhi
incõmutabił est ꝙͣ solus d̾e
ht̃ qui mutari oĩo ñ pt̃. ali¬
ul est .ii. ñ mutari cum tñ¬
possit mutari. Aliud a ꝓriꝰ
hxmo bonus nõ tũ sicut d̾s de
quo dañ est uemo bonꝰ nͥ unꝰ

Expanded text:
peccatorum suppliciis adhibincommutabilitas, quam solus deus habet, qui mutari omnino non potest. aliud est enim non mutari. cum possit mutari, aliud autem phomo bonus non tamen sicut deus, de quo dictum est : nemo bonus nisi unus
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ ꝙ int̾ iurtutes celo¬
ꝵ ⁊ p̾ncipes tenebraruifĩ
intyeznuro suo legunt qũ¬
quid̾ ⁊tar nes suas de gen
ligatam teueri uitalem
re atqz affirmare non du¬
bitant. Quentiq si sol¬
uenda est. ⁊ manducando
purganda sicut eds fac̾i co¬
git fuuestus estuf error
ipõꝵ quis non udeat quiᷤ
non exhorreat quͣtatur¬
pitudo ⁊ qua nephariaꝯ
principib gentis tenebͣꝵ¬
nm sic dicũt adam pri

Expanded text:
facere, quod inter uirtutes caelofacere, quod inter uirtutes caelorum et principes tenebrarum fieri in Thesauro suo legunt, quandoquidem et carnes suas de gentligatam teneri uitalem re atque affirmare non dubitant? quae utique si soluenda est et manducando purganda, sicut eos fateri cogit funestus error ipsorum, quis non uideat, quia non exhorreat, quanta turpitudo et quam nefaria principibus gentis tenebrarum sic dicunt Ad
Abbreviated transcription (Latin):
at płchimaꝵ humide frĩdeq
stupis principes mascułi sñ
femine soluũtur: atq id ꝙ
in ip̃is est iutale fugit. Q
u̾o recederit laxatum de du¬
citur int̾ram ꝑ frigora ⁊
tunctis t̾re gũib admscet᷑
Quis ħ ferat quis ħ credat
non dico ĩ ẽẽ. s uł dici potu¬
isse: Ecce quid docentem
timent anathatizare ma¬
nich̾um ⁊ nõ tunent crede̾
ħ facientem ⁊ pacientem
d̾m ꝑ electos aut̾ suos pur¬
gari dñt eandẽ ipãm cõ¬
mixtam ꝑtẽ ac nͣm d̾i mã¬
ducando .s. ac bibendo qui
eam in alim̃tis om̃i inm¬
niui uelut sãs in refectõz
corꝑis manducando ⁊ bibẽ¬
do ass umunitur ꝑ eoꝵ scĩta¬
tẽ solui signari ⁊ liberari¬
dicũt nec attendunt mise¬
ri qmͣ non incongrue de
ilł creditum sit qd̾ frustia
negant nisi eos dem libs
anathatizau̾int. ⁊ mani¬
tħi ẽẽ destiterint. Si .n. si¬
cut dñt in om̃ib sem̃ib
est ligata ꝑs d̾i ⁊ ab elec¬
tis manclucando purgat᷑
quis nõ digne credat eo

Expanded text:
arum humidae frigidaeque stirpis principes masculi siue feminae soluuntur atque id, quod in ipsis est uitale, fugit; quod uero resederit, laxatum deducitur in terram per frigora et cunctis terrae generibus admiscetur. quis hoc ferat? quis hoc credat, non dico, ita esse, sed uel dici potuisse ? ecce qui docentem timent anathemare Manichaeum et non timent credere haec facientem, haec patientem deum! Per electos autem suos purgari dicunt eandem ipsam commixtam partem ac naturam dei manducando scilicet et bibendo, quia eam in alimentis omnibis uelut sanctis in refectionem corporis manducando et bibendo adsumuntur, per eorum sanctitatem solui, signari et liberari. nec adtendunt miseri, quam non incongrue de illis creditum sit, quod frustra negant. nisi eosdem libros anathemauerint et Manichaei esse destiterint. si enim, sicut dicunt, in omnibus seminibus est ligata pars dei et ab electis manducando purgatur: quis non digne credat eos
Abbreviated transcription (Latin):
simaꝵ cogitacõnũ eaꝵ sol¬
menib̾s tenebã. hac̾ occõe
laxata euadit ⁊ suo puris¬
simo aeri miscetur. ubi ab¬
duut ad lucidas naues q̃ sͥ¬

Expanded text:
simarum cogitationum earum solmembris tenebatur, hac occasione laxata euadit et suo purissimo aeri miscetur, ubi pedunt ad lucidas naues, qu
Abbreviated transcription (Latin):
bilsime pr̃sciens labemi
magnamaũ uastitatem
que ex tenebris surgeret ad¬
ũsum sua sc̃a mpendere scła
⁊ iurtute petens uumen op¬
ponat quo suꝑet suuł ac
destruat stirpem tenebͣꝵ
qua extincta ꝑpetua quies
lucis incolis parereturi ec¬
ce timuit ac uastitatem
mpendentem secłis suis Cer¬
te sic erant fundata suꝑ
lucidam ⁊ batam t̾ram. uͭͤ
a nuillo uuꝙͣ mon̾iant ꝯcu¬
ti possent. Ecce atimore
nocere uoluit uicine genti
destruere ⁊ extinguere co¬
natus est ut ꝑpetua quies
lucis incolis pareretur.
Qrͣ non addiclit ⁊ ppetuũ
uiucului: An ille aĩe qͣs
niglobo tenebraꝵ inet̾mr̃
confixit. nõ orant nicole
lucis De quib aꝑte dicit. ꝙ
eirare se apriore lucida sua
uatura passe sint. ubiro
lũs coattus est drẽ lib̾a eas
uoluntate peccasse qui nõ
uult pcciũ ponere nisi in ne
braꝵ globo ꝙ̃ fixit q̃rens
qua exeat. ⁊ non inuoniẽs.
S dicut ꝙ uult seduttis
⁊ mũ eris a tuib młto q̃xit̃

Expanded text:
issimae Pater, sciens labem magnam ac vastitatem quae ex tenebris surgeret, adversus sua sancta impendere saecula, et virtute potens numen opponat, quo superet simul destruat stirpem tenebrarum, qua extincta perpetua quies lucis incolis pararetur. ecce timuit labem ac uastitatem impendentem saeculis suis. certe sic erant fundata super lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam moueri aut concuti possent. ecce a timore nocere uoluit uicinae genti, quam destruere et extinguere conatus est. ut perpetua quies lucis incolis pararetur. quare non addidit "et perpetuum uinculum?" an illae animae, quas in globo tenebrarum in aeternum configit, non erant incolae lucis, de quibus aperte dicit, quod errare se a priore lucida sua natura passae sint? ubi et nolens coactus est dicere libera eas uoluntate peccasse, qui non uult peccatum ponere nisi in necbrarum globo. quem finxit, quaerens, qua exeat, et non inueniens. sed dicat quod uult seductis et miseris, a quib
Abbreviated transcription (Latin):
honoratur ut hoc p̾cõ tan
longas. ⁊ tam sacrilogas
eis fabulas uendat. Dicat
ꝙ uult includat iglobo tã¬
⁊ fornisecus affligat nͣn lu¬
cis cui de hoste extuitto qͥe¬
tem ꝑpecuam ꝓmittebat. ec¬
ce peior est pena lutis qmͣ
est ad nmͣ eius ꝑtinet inte¬
nebris hĩtare. Anime aut̃
que hoc st̃ qd̃ d̾s non pote¬
runt recipi sicut dicit in
regna illa pacifica ac lib̾ta
b anime hecd̾ quas dixe¬
globo suis m̃tis id sibi cõ¬
querentes certe nõ eẽ lib̾¬
um uoluntatis arbit̾um.
uidete quõ iisamiens quid
dicat ignorat. ⁊ꝯͣia sibilo¬
quendo peins bellum qͣ se

Expanded text:
honoratur, ut hoc pretio tam longas et tam sacrilegas eis fabulas uendat. dicat quod uult, includat in globo tamet forinsecus affigat naturam lucis, cui de hoste extincto quietem perpetuam promittebat: ecce peior est poena lucis quam est, ad naturam eius pertinet in tenebris habitare; animae autem, quae hoc sunt quod deus, non poterunt recipi, sicut dicit. in regna illa pacifica et a uita bus animae eaedem, quas dilexeglobo, suis meritis id sibi conquirentes. certe non est liberum uoluntatis arbitrium. uidete quomodo insaniens quid dicat ignorat et contraria sibi loquendo peius bellum contra se
Abbreviated transcription (Latin):
cslas ꝑtat ꝑ estus atq colo¬
res ꝑticulatim descendit
atq arborib cet̾isq planta¬
cõnib ac satis omib miscẽ
icolorib diũsis inficitur.
Et quo patto ex ista mag¬
na ⁊clarissima naui fĩgͣe
puȩroꝵ ac uirginũ appẽt¬

Expanded text:
culas portat, per aestus atque calores p articulatim descendit atque arboribus ceterisque plantationibus ac satis omnibus miscetur et coloribus diuersis inficitur. et quo pacto ex ista magna et clarissima naui figurae puerorum et uirginum adp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sciens eas om̃s postiles p¬
testates pp̃ ingentam sui
letalem ⁊ spu cissimam c̃¬
cupiscentiam facilłime ap
mõ disso lui. Sciatis anten

Expanded text:
masculorum, sciens eas omnes hostiles potestates propter ingenitam sibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capmodo dissolui. sciatis autem
Abbreviated transcription (Latin):
yuptibłr om̃ib reb amĩstr¬
nos de d̾o dm̃s. S ligatam
opp̾ssam pollititam qmͣ sol¬
uiꝰ liberari purgariq dñt
non solum ꝑ discursus soł
⁊ lime ⁊ uirtutes lucis. u̾m
⁊̃ ꝑ e lectos suos ħ genus ne¬
phandissimi eiroris qmͣ sa¬
crilegas .⁊ incredibłes tur¬
pitudines eis suadeat ⁊̃ si
non ꝑsuadeat horribłe ẽ
drẽ. Dñt em̃ uirtutes luci ᷤ
tranfigurari infeminas¬
pulcras ⁊ oppomi maculis
genitis tenebraꝵ ut ꝑ pł¬
trituclinentin suam inflã¬
mant spurcissimã libidi¬
nem principum tenebͣrimi
menbris ꝑ illam concupia
rolaxatu soluta fugiat ⁊
sus cepta uł purgata libe¬
retur. Hoc infelices legũt
ħ dicunt ħ audiũt. hoc cre¬
clunt. hoc inlibro .uii. the¬
sanri eoꝵ. Sic enim appłl¬
qͣmdam manichei ubi iste
blasphemie conscripte sũt
ita pofimim est. tt̃ bs̃ est il¬
le pr qui lucidas naues ht̃
agnitudines pro insita
sͥ crom̃tia fert opem illi qͥ
exuitur. ⁊ lib̾atur ab ĩpiis

Expanded text:
administrnos de deo dicimus, sed ligatam, obpressam, pollutam, quam solui, liberari purgarique dicunt, non solum per discursum solis et lunae et uirtutes lucis, uerum etiam per electos suos: hoc genus nefandissimi erroris quam sacrilegas et incredibiles turpitudines eis suadeat, etiamsi non persuadeat, horribile est dicere. dicunt enim uirtutes lucis tranpulchras, et opponi masculis gentis tenebrarum; ut per pulchritudinem suam inflamment spurcissimam libidinem principum tenebrarum,membris per ipsam concupiscentiam relaxatis, soluta fugiat, et suscepta vel purgata liberetur. Hoc infelices legunt, hoc dicunt, hoc audiunt, hoc credunt, hoc in libro septimo Thesauri eorum sic enim appelquamdam Manichaei, ubi istae blasphemiae conscriptae sunt ita positum est: Tunc beatus ille Pater, qui lucidas naves habet agnitudines, pro insita sibi clementia fert opem, qua exuitur et liberatur ab impiis
Abbreviated transcription (Latin):
in scͥpturis inueĩtur/ Scͥpt̃¬
est. Omĩt c̾atura d̾i bona ẽ
ꝑadyso de̾ plantauit uti¬
q bouum est. Non gͦ malã
nmͣ hõ appetinit cum arborẽ
uetitam tetigit. S id qd̃
melius erat deserendo frm̃
malum ip̃e commisit. Meli¬
or quippe creator qmͣ ullacͤ¬
ium non erat deserend̾ ut
tang̾etur ꝓhibitum qmuiꝰ¬
bonum qm̃ deserto melio¬
re bonũ creature appeteba
gebatur. Non ĩq d̾s arbo¬
rem malam inꝑadyso pl¬
antauerat. S ipẽ erat me¬
lior qui eam tangi ꝓhibe¬
ditam ẽẽ debet orcdinem
custoclire ꝑ in obedĩam coꝵ¬

Expanded text:
scripturis inuenitur scriptum: omnis creatura dei bona est, paradiso deus plantauit, utique bonum est. non ergo malam naturam homo appetiuit, cum arborem uetitam tetigit, sed id, quod melius erat, deserendo factum malum ipse commisit. melior quippe creator quam ulla crerium non erat deserendum, ut tangeretur prohibitum quambonum, quoniam deserto meliore bonum creaturae appetebatgebatur. non itaque deus arborem malam in paradiso plantauerat, sed ipse erat melior, qui eam tangi prohibeditam esse debere et ordinem custodire, per inoboedientiam co
Abbreviated transcription (Latin):
lais ab hoste non poturt q
auq̃ ce ip̃o hoste deiutto ra¬
sp toihrumphauit. O steles¬
tan ⁊ increcliblem andatiã
ai ado̾ credencli talia loquẽ¬
ñ delia pͥdicandi Quid cam
afendire conaritur. ut inpe¬
ua nruant clansis oculis di¬
tuit male uature comiye

Expanded text:
liberare ab hoste non potuit et tamquam de ipso hoste deuicto insuper triumphauit. o scelestam et incredibilem audaciam talia de deo credendi, talia loquendi, talia praedicandi! quod cum defendere conantur. ut in peiora inruant clausis oculis. dicunt malae natur
Abbreviated transcription (Latin):
yt dem̃si natura tenebͣꝵ
nocuit nature d̾i ⁊ nͣ d̾i no¬
int naturs tenebraꝵ. Duo
gͦ malasuit q̃ sibi innite
iocuerunt. Et meliore aĩo
sit gens tenebrar. Ema
ls nocuit nolens nocuit.
lono di. U̾s aut̃ ilam extĩ¬
fund am̃ti delirat. Oblitut
ant̃ t paulo añ dix̾at Ita
uli fundatast esusdẽ splẽ¬
didisia regua supͣ lucida

Expanded text:
natura tenebrarum nocuit naturae dei et natura dei nocuit naturae tenebrarum: duo ergo mala sunt, quae sibi inuicem nocuerunt, et meliore animo fuit gens tenebrarum, quia etsi nocuit, nolens nocuit; bono dei. deus autem illam extinFundamenti delirat. oblitus enim, quod paulo ante dixerat: ita autem fundata sunt eiusdem splendidissima regna supra lucidam
Abbreviated transcription (Latin):
iliꝰ globi et̾no uincło con¬
figetur.Si ħ sibi inminere
uesciebat ⁊̃ sic erat ĩnatã
Disempit̾na ignorantia.
Si autẽ sciebat sempit̾na
miseria. Uñ ħ tũi malum
iusceretur malum. An for¬
te magna caritate gaude¬
batqr ꝑ eius peuam ppetu¬
a ques cet̾is lucis incolis
de natura boni
lit sb̾ueniri qui nõ iuidet
anatha est. Set si ħ saltẽ
ita faceret ut ip̃i luci in¬
mica uon fieret poss for¬
tasse uõ tanqmͣ di natã
s tantͣ aliquis homo lau¬
te uellet mali aliquilpa¬
ti ꝙ quidem malum ad
tempus posset ẽẽ nõ eter¬
num. Nunc u̾o ⁊ illam in
globo tenebͣꝵ confixionẽ
re s nature d̾i. Et utiq ĩ¬
iquissimum ⁊ execrab ls ⁊
in effabłi sacrilegum gan¬
dium erat si d̾i natura g¬
audebat se tenebras delec¬
turam. ⁊ lucis sc̃e inimicã
futuram. Uñ ħ tam ĩma¬
ne ⁊ celestum malũ añꝙͣ
illum ex gente ꝯͣia misce̾¬
tur malum. Quis tã per
u̾sam. ⁊ in piam ferat iusa¬
uiam sũmo malo tribuere

Expanded text:
ius globi aeterno uinculo configitur, si hoc sibi imminere nesciebat, etiam sic erat in natura dei sempiterna ignorantia; si autem sciebat, sempiterna miseria. unde hoc tantum malum, misceretur malum ? an forte magna caritate gaudebat, quia per eius poenam perpetua quies ceteris lucis incolis  natura dei sic subueniri qui uidet, anathemet. sed si hoc saltem ita faceret, ut ipsa luci inimica non fieret, posset fortasse non tamquam dei natura, sed tamquam aliquis homo lau uellet mali aliquid pati, quod quidem malum ad tempus posset esse, non in aeternum. nunc uero et illam in globo tenebrarum confixionem rei, sed naturae dei. et utique iniquissimum et execrabile et ineffabiliter sacrilegum gaudium erat, si dei natura gaudebat se tenebras dilecturam et lucis sanctae inimicam futuram. unde hoc tam inmane et scelestum malum, antequam ullum ex gente contraria misceretur malum ? quis tam peruersam et tam inpiam ferat insaniam summo malo tribuere
Abbreviated transcription (Latin):
ibi fuiss nec amarent cõ¬
iugia sua nec ꝑcium con¬
gruentia corͣ eoꝵ consta¬
rent. Q ubi non fu̾it nõ
possunt ea fĩ que ibi fr̃a eẽ
de lirant. Et nsi pax aliqͣ
ibi eẽt. ⁊ principi suo non
obedirent nisi modꝰ ibi eẽt
nich aluicl agerent qmͣ ꝯ¬
nus suis det̾mĩati eeñt insi
modus ibi eẽt. Nũc u̾o ta¬
lia dicũt ea egisse in oĩb
accõnib suis ut modos sibi
⁊ gruos huisse negare nõ
possut. si aut̾ fpẽs ibi non¬

Expanded text:
ibi fuisset, nec amarent conjugia sua, nec partium congruentia corpora eorum constarent: quod ubi non fuerit, non possunt ea fieri quae ibi facta esse delirant. Et nisi pax aliqua ibi esset, principi suo non obedirent. Nisi modus ibi esset, nihil aliud agerent, quam comis suis determinati essent, nisi modus ibi esset: nunc vero talia dicunt eos egisse, ut in omnibus actionibus suis modos sibi congruos habuisse negare non possint. Si autem spe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eã ꝙͣ uetitũ tetigisset
exꝑiretur penam pcti. ⁊ eo
m̾o dinosc̾et quid int̾eet
iit̾ obedientie bonũ. ⁊ ĩ obs¬
dientie malum. Nam quis
Ita desipiat ut d̾i c̾aturã
mixime in ꝑadyso planta¬
tam intuꝑandã ꝓutet qũ¬
quid̃ nec ip̃e spine at trib¬
uli quos pcc̃ori in labore
am uoluutatẽ t̾ra peꝑit
recte uituꝑent᷑: Habent
.i. ⁊ tales herbe mod̾. ⁊ spem̃
⁊ ordinem sinum q̃ quisquit
s ei nature ista mala st̃
tebat. Non est gͦ ut dixi
est eĩ iuale uti bono unaꝰ
iudicõ rep̾hñdit qui colues¬
ri facit iniuriamis eo
ti uolu̾it. nec sic uintor
luntatem d̾i qui ⁊̃ ĩ ustis
iuste ordinare nouit. it
si ip̃i ꝑ imquitatẽ uolix¬
tatis sue male usi fu̾ntbo¬
nis illiꝰ ille ꝑ iꝰticiã ptats
sue bñ utatur mał ipõr pe¬
te orcliuans inꝑenis quise
ꝑu̾se ordinau̾int in ꝑttil

Expanded text:
igisset, experiretur poenam peccati et eo modo dinosceret, quid interesset inter oboedientiae bonum et inoboedientiae malum. Nam quis ita desipiat, ut dei creaturam maxime in paradiso plantatam uituperandam putet, quandoquidem nec ipsae spinae ac tribuli, quos peccatori in labore am uoluntatem terra peperit, recte uituperentur r habent enim et tales herbae modum et speciem et ordinem suum, quae quisquis sed ei naturae ista mala sunt, tebat. non est ergo. ut diest enim male uti bono. undeiudicio reprehendit, qui coluerri facit iniuriam — sed uti uoluerit, nec sic uincit uoluntatem dei. qui etiam iniustos iuste ordinare nouit, ut si ipsi per iniquitatem uoluntatis suae male usi fuerint bonis illius, ille per iustitiam potestatis suae bene utatur malis ipsorum recte ordinans in poenis, qui se peruerse ordinaueri
Abbreviated transcription (Latin):
mira sit s qͣlem p̃t quil ĩ
clucere. seq n. uł illa mat̾i¬
es qmͣ hylen antiqui dix¬
erunt malum dicenda est
non eam dico qmͣ manitheꝰ
hylen applłat dementissima
uanitate uesciens quid loqͣ¬
tur fortricem corꝑꝵ. uñr᷑

Expanded text:
mira sit, sed qualem potest quilibet inducere. Neque enim uel illa materies, quam hylen antiqui di- xerunt, malum dicenda est. non eam dico, quam Manichaeus hylen appellat dementissima uanitate nesciens, quid loquatur, formatricem corporum
Abbreviated transcription (Latin):
in dõ sint uruu̾sa q̃ condidͭͤ
eam incurrit. Oꝑtet enĩ
ut sicut dm̃ incoꝵptibłem
⁊incommutabłem ita ꝯse¬
quent̾ ⁊̃ incoinquinabłe
creclamus. Quia u̾o ⁊ ni¬
mia bona ħ est terrena at¬
q mortalia ip̃e fecit illo a¬
płico sine clubitacõne intł¬
ligitur. ubiloquens de mẽ¬
brie carnis nr̃e. Quia si glo¬
rificatur unum m̃bꝵ cõ¬
gandent om̃ia menbra. ⁊
si patitur unum m̃bꝵ cõ¬
luit ⁊ deus temꝑauit corpꝰ
et cui deerat maiorem ho¬
norem clans ut ñ eent sris¬
siux in corꝑe. s id̾ ip̃m ut
ꝓnuncem sollicita sint mẽ¬
imoꝵ ⁊ minimoꝵ cum oĩs
caro in bonis t̾renis ac per
ħ nũmis deputetur. Item
quia cuiq culpe qͣlis ⁊ qnͣ¬
ta pena debetur cliuini iu¬
dicii est non hũani sic scͥp¬
tum est. O altitudo cliuici¬

Expanded text:
in deo sint uniuersa, quae condidit, eam incurrit. oportet enim, ut sicut deum incorruptibilem et incommutabilem, ita consequenter etiam incoinquinabilem credamus. Quia uero et minima bona, hoc est terrena atque mortalia ipse fecit, illo apostoli loco sine dubitatione intellegitur, ubi loquens de membris carnis nostrae "quia si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra; et si patitur unum membrum, conluit et: deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint memimorum et minimorum, cum omnis caro in bonis terrenis ac per hoc minimis deputetur. Item quia cuique culpae qualis et quanta poena de-. beatur. diuini iudicii est, non humani, sic scriptum est: o altitudo diuiti
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dyrõ sapiens ũ tr̃ sicut
d̃ de qͦ dcm̃ est soli sapien¬
ti d̾õ sicut d̾r ignis et̾nꝰ. nõ
tũ sicut ds aunꝰ solius inmor¬
Que cum ita sint ẜ catholi¬
am fidem ⁊ sanam doctͥnã¬
iftudio defendendi erroris
sil aumdi timore cogita
celestilsi mo blasphemar¬

Expanded text:
itur homo sapiens non tamen sicut deus. de quo dictum est: soli sapienti deo: sic dicitur ignis aeternus non tamen sicut deus, cuius solius inmorQuae cum ita sint secundum catholicam fidem et sanam doctrinastudio defendendi erroris sui et cum dei timore cogitare, non scelestissime blasphemar
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c missus est satil oũthe
Quia non in sua natisi
dẽ est. s in nra qmͣ do fri¬
na assumpsit ꝓ nodis los¬
tuus est. Qm̃ di bomtats
ccͣ nos ⁊ clil ectõm sic pͥd¬

Expanded text:
 missus est, satis ostendit; qui non in sua natura qua Deus est, sed in nostra quam de femina assumpsit, pro nobis mortuus est: quam Dei bonitatem circa nos et dilectionem sic p
Abbreviated transcription (Latin):
s non alii dnarentur alii
sbd̾e̾ntur. nõ in suis elec¬
tis ⁊gruent̾ uiuerent nõ
demq suis locis hẽrent m̃¬
bra dispoĩta. ut ilła omĩa
q̃ uaua ista fabulentur a¬
gere possent. Dei autẽ
nrͣa si nõ dicant mortuam
tam quid memoratur: Si
non dũt. insipientẽ quid
docet: Si nõ ditũt ꝑ turba¬
tam quil redintegrat. Si
non niita ⁊ captã est qͥd
liberat. Si non eget quis¬
lbuenit: Si non amisit pͥ
quid negetat. Si nonet
excecata quid ilłimĩat:s
non est indolore quid rectat
Si non est miqͣ quid ꝑ p̾cs¬
ta corrigit: Si non est deco¬
rata cuid mũdat: Si noꝰ
est in bello cini ꝓnattria
tem: Si non est inmodau¬
ta cui mod̾ legis iponi a
non ẽ deformis quid retil¬
dat. onña .n. ħ. a xpõ uonl

Expanded text:
set, non alii dominarentur, alii subderentur, non in suis elementis congruenter uiuerent, non denique suis locis haberent membra disposita, ut illa omnia, quae uana isti fabulantur, agere possint. dei autem naturam si non dicunt mortuam,tam, quid commemorat ? si non dicunt insipientem, quid docet? si non dicunt perturbatam, quid redintegrat ? si non uicta ei capta est, quid liberat ? si non eget, cui subuenit ? si non amisit sensum, quid uegetat ? si non est excaecata, quid inluminat? si non est in dolore, quid recreat? si non est iniqua, quid per praecepta corrigit? si non est dedecorata, quid mundat? si non est in bello, cui promittit pacem? si non est immoderata, cui modum legis imponit? si non est deformis, quid reforendat? o
Abbreviated transcription (Latin):
oseud̃it acłirc eił isitimi
mains renam deberi de qͣ̃ do¬
lunus chtit. Ite inigtiem
⁊ anglis eius qmͣuis iampe¬
naliter hunc infernum ħ
est inferiorem caligiuo¬
quo st̃ sydera. S ñ inferiuꝰ
cuiue caligie nubila con¬
globantur. ⁊ ubi aues no
quos nob imudos pie ninẽ¬
do pugnamur spĩtalia ne¬
quicie in celestib nomr̃at

Expanded text:
ostendit adhuc eis ultimi judicii poenam deberi, de qua Dominus dicit: Ite in ignem et angelis ejus. Quamvis jam poenaliter hunc inferum, hoc est, inferiorem caliginoquo sunt sidera, sed hoc inferius cujus caligine nubila conglobantur, et ubi aves volquos nobis invidos pie vivendo pugnamus, spiritualia nequitiae in coelestibus nominat
Abbreviated transcription (Latin):
est. Hii aut̃ qui sa nũ sꝰ¬
Bent cerebrum rem ma¬
infestissimam uident ho
ndeat incħ se fecisse ꝯqũs est
ut et calumꝓmentur dicẽ¬
tes Fecisti gͦ aliquid qr inch
feristi ip̃m enim incħ aliqͥd
est. Hñt autem. ⁊ ip̃m domi¬
num infine smñe ponentẽ. ħ ũ¬
uum ubi ait. Et in occl¬
to locutus sum nich. Ergo
legant. ⁊ taceant. qr ꝙͦ de¬
usꝰ omĩa que non de se gen¬
uit .s. ꝑ ũbum suum fecit
non de hiis rebz que iam e¬
rant. s de hiis que omĩo nõ
erant ħ est de incħlo fecit
Ita .i. dicit apꝰ qui uocat ea
q̃ non st̾ tanꝙͣ sint aꝑcius
aut̃ in libro machabeoꝵ scͥp¬
cũ est. Oro te fili respice
ad celum ⁊ t̾ram. ⁊ omĩa q̃
ieis st̃ uide ⁊ scito qr ño
euant ex quib nos fecit doꝰ¬

Expanded text:
est? Hi autem qui sanum habent cerebrum, rem manifestissimam vident, hoc spondeat nihil se fecisse, consequens est ut ei calumnientur, dicentes: fecisti ergo aliquid, quia nihil fecisti; ipsum enim nihil aliquid est. habent autem et ipsum dominum in fine sententiae ponentem hoc uerbum, ubi ait: et in occulto locutus sum nihil. ergo legant et taceant. Quia ergo deus omnia, quae non de se genuit, sed per uerbum suum fecit, non de his rebus, quae iam erant, sed de his, quae omnino non erant, hoc est de nihilo fecit, ita dicit apostolus: qui uocat ea, quae non suntautem in libro Machabaeorum scriptum est: Oro te, fili, respice ad coelum, et terram, et omnia quae in eis sunt: vide, et scito quia non erant, ex quibus nos fecit Do
Abbreviated transcription (Latin):
tura testatur p̾cipue illo ꝙ
dicit apꝰ. Existimas aute:
ħ o hõ qui uidicas e os qui
talia agunt ⁊ facis ea qm̃
tu effugies uiliciũ d̾i. An
diuicias benignitatis ⁊
pacĩe eius et longanimi¬
tatis contẽpis ignorans

Expanded text:
aecipue illo quo dicit apostolus: existimas autem hoc, o homo, qui iudicas eos qui talia agunt et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis et patientiae eius et longanimitatis contemnis, ignorans,
Abbreviated transcription (Latin):
egestatẽ. stoliditatẽ: cecitatẽ.
dolorẽ. imquitatẽ dedecus.
bellũ inmodacõm. deformi¬
tatem ꝑu̾sitatẽ pͥncipes
n. tenebraꝵ. ⁊ uuxisse in sua
natiua dñt. ⁊ in suo regno.
saluos fuisse ⁊ meminisse ⁊
intlłexisse. gis .n. concõita¬
tum illic dicunt principeni
tenebͣꝵ. ut n ipĩ talia cer¬
nernere nz ab eis quib dice¬
bat auderi sine memoria ⁊
intlłcu potuiss. ⁊ hũisse cem¬
ꝑiem aĩo ⁊ cor suo ꝯgruam

Expanded text:
egestatem, stoliditatem, caecitatem, dolorem, iniquitatem, dedecus, bellum, immoderationem, deformitatem, perversitatem. Principes enim tenebrarum et vixisse in sua natura dicunt, et in suo regno salvos fuisse, et meminisse, et intellexisse. Sic enim concionatum illi dicunt principem tenebrarum, ut neque ipse talia dicere, neque ab eis quibus dicebat audiri sine memoria et intellectu potuisset: et habuisse temperiem animo et corpori suo congruam,
Abbreviated transcription (Latin):
pp pu̾sitatẽ ppłi. Et de ppło
irł dicit deus. Deli eis reg¬
em in ira mea. In iustum eĩ
non est ut imꝓbis accipiẽ¬
tib nocendi pt̃atem ⁊ bo¬
noꝵ pacĩa probetur. ⁊ malo¬
ꝑ inquitas pumatur Nam
ꝑ pt̃atem dyabolo datam
nob ꝓbatus est ut iustus
aꝑꝑet. ⁊ petrus temptatur
nt de se p̾sumeret. ⁊ paulus
omĩa uiste ipẽ dens fec̾it. nõ
iqua nocendi uoluntate q̃
ipĩue clyaboli fuit ei redde¬
uir nifine supplicium cũ di¬
cedar impiis qui eins neqͥ¬
ce consentire ꝑseneraue¬

Expanded text:
peruersitatem populi. et de populo Israhel dicit deus: dedi eis regem in ira mea. iniustum enim non est, ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus omnia iuste ipse deus fecerit, non iqua nocendi uoluntate, quae ipsius diaboli fuit, ei reddetur in fine supplicium, cum dicetur impiis, qui eius nequitiae consentire perseueraue
Abbreviated transcription (Latin):
iã miseri dubitant pe¬
di uoluntatem tribuers
mixtionem mali qmͣ fuo¬
lose confictam dementiss
ad istas blasphenas an
posse nidebitur Isic at̾s¬
ante qmͣ puguaretar di
⁊ in eiitabilis prignanson¬
cessitas. Ecce iam magi
mialum añqmͣ bono mil¬
retur mal̾ism. Dicant
unde cum adhnc nulae
fcã commixtio gialsa
ncc̃itas non erat uolmis
ab hoste non poterat li¬
tendo eam crudelite
cendam tuꝑiter pil¬
Ecte qnͣtum malum ꝑui¬
cd̾se ⁊ noxie ⁊ inmanissime
uluntatis añqm ullum
tu anforte nesciebat hoc
euentur uin membris suis
gͦ h ind̾o̾ tam magnumiꝙ
iguorantie malum ante¬
quam ullum de gente qͣia
msceretur malum. Si ant̃¬
h futuꝵ sciebat aut sem¬
piterna in illo erat crude¬
utas si de sue nature futura
cõne inch dolebat aut sẽ¬
piterna miseria si dolebat

Expanded text:
iam miseri dubitant peccandi uoluntatem tribuere mmixtionem mali, quam fabulose confictam dementissiad istas blasphemias addi posse uidebitur? illic antequam pugnaretur, dura et ineuitabilis pugnandi necessitas. ecce iam magnum malum, antequam bono misceretur malum. dicant, hoc unde, cum adhuc nulla esset facta commixtio. si autem necessitas non erat, uoluntas ab hoste non poterat, mittendo eam crudeliter miscendam, turpiter pecce quantum malum perniciosae et noxiae et inmanissimae uoluntatis, antequam ullum isceretur. an forte nesciebat hoc euenturum membris suis,ergo hoc in deo tam magnum ignorantiae malum, antequam ullum de gente contraria misceretur malum? si autem futurum hoc sciebat, aut sempiterna in illo erat crudelitas, si de suae naturae futura tione nihil dolebat, aut sempiterna miseria, si dolebat
Abbreviated transcription (Latin):
re qm̃ in ilł libris ẽẽ nõ
arbitrantur. Itaq d̾m
ẽẽ inꝯmutabłem sicut
stͥptum: in psalmis muta
Bea ⁊ mutabuntur. tu
a̾ id̾ ipẽ es. Et in libro
sapĩe de ip̃a sapĩa inse
ip̃a manens innouat o¬

Expanded text:
re quam in illis libris esse non arbitrentur. itaque deum esse incommutabilem sic scriptum est in psalmis: mutabis ea. et mutabuntur; tu autem idem ipse es; et in libro sapientiae de ipsa sapientia: in se ipsa manens innouat o
Abbreviated transcription (Latin):
umimum bonũ
quo sr̃ius nõ ẽ¬
ds ẽ. Ac ꝑ hoc ĩ¬
cõmutabłe bonũ
est ⁊ iõ ueire et̾num. ⁊ u̾e
imnortale. Cetera oĩa bona
ñ n ab illo sunt. S nõ de il¬
lo. De illo. it ꝙ ẽ. hoc ẽ qd̾
ip̃e est. Ab illo aut̃ q̃ fc̃a
solus ip̃e inꝯniuitabił oĩa
q̃ fecit. qr ex nchilo fecit
mutabłia sũt. Tam .i. oĩ¬
potens est. ut poss ⁊̃ de ni¬
bona facere. ⁊ magna ⁊ pua
i celestia. ⁊ t̾rena. ⁊ spĩtalia¬

Expanded text:
mum bonum. quo superius non esdeus est; ac per hoc incommutabile bonum est; ideo uere aeternum et uere inmortale. cetera omnia bona nonnisi ab illo sunt, sed non de illo. de illo enim quod est, hoc quod ipse est; ab illo autem quae facta solus ipse incommutabilis, omnia quae fecit, quia ex nihilo. fecit, mutabilia sunt. tam enim omnipotens est, ut possit M etiam de nibona facere, et magna et parua, et caelestia et terrena,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ rep̾hũditur malo mõ
actum. ñ ob aliud iuste
rep̾hñdatur nisi qr nõ
est ibi sigͣtus modus. It̾
dicitur formosioris atq
pulcrioris ꝙ ita sit minor
spẽs illa maior. non mo¬
le s decore. aut qr nõ
cõgouit huic rei a ad¬
hibita ẽ ut aliena ⁊ in¬
homo in foro deambulet
ꝙ ñ offendit si in balneo
uide antur Simłr ⁊ dido
ip̃e ordo seruatur. Undo¬
ñ ibi ordo. s poꝰ in ordĩa¬
cõ mala est. cum aut miꝰ
ordinatũ est qmͣ debuit
aut ñ uic̃ debuit. Tũ u̾
aliquis modus aliqͣ spẽs
aliquis ordo est. aliqd̃ bo¬
nullus modus ulła spẽs
nullus ordo est nullum bo
scͥpturaꝵ testimoniis
munienda sũt.Ut qͥ
ea minore illectu alsequi
nõ possunt diuine auttoͣ¬
ti credent. ⁊ ob hoc intł¬
ligere m̾eantur. Qui a

Expanded text:
quod reprehenditur malo modo quod reprehenditur malo modo actum, non ob aliud iuste reprehendatur, nisi quia non est ibi seruatus modus. item dicitur formosioris atque pulchrioris, quod ista sit minor species, illa maior, non mole, sed decore, aut quia non congruit huic rei, cui adhibita est, ut aliena et inhomo in foro deambulet, quod non offendit, si in balneo uideatur. similiter et ordo ipse ordo seruatur: unde non ibi ordo, sed potius inordinatio mala est, cum aut minus ordinatum est quam debuit, aut non sicut debuit. tamen ubi aliquis modus, aliqua species, aliquis ordo est, aliquod bonullus modus, nulla species, nullus ordo est, nullum boscripturarum testimoniis munienda sunt, ut qui ea minore intellectu adsequi non possunt, diuinae auctoritati credant et ob hoc intelleger
Abbreviated transcription (Latin):
autem nec modum
nẽ dicendus est ire finis
ais diti pͥntetra Nec ĩo
en imoderatus est aquo
um tanqm ab aliquo mo¬
dumn accoꝑit. Si aut̾ dica¬
mus enm sũmũ mod̾ forte
aliqiuid dm̃s sitũ in eo qd̾
distmiꝰ sr̃mũ modũ intlliga¬
modus inqntũ modus est
bomis est. Uñ omĩa mo¬
data modesta modifica di¬
ei sme laude non possunt
Qanꝙͣ sb alio intlłcu mod̾
ꝓfine ponamus. ⁊ millum
moclum dicamꝰ. ubi nul¬
lus est finis. Ꝙ alñ cũ lau¬
de d̾i sicut dem̃ est. ⁊ regni
eius ñ erit finis. poss .ir.
dici ⁊̃ non erit modus ne
sam qui nlło mõ regnat
hon ntiq regnat Malus
S modus uł mala spẽs uł
nora sunt qm eẽ debuerũt
aut qr nõ hiis reb acco¬
modantur. quib accomo¬
danda sunt. Ut ĩo dicã¬
dur mala ꝙ sint aliena ⁊
incongina. tanqiͣ si dicat᷑
aliquis non bons modoe¬
gisse. Quia minꝰ egit ꝙͣ
debuit. Aut qd̾ ita egit
sicut in re tali nõ debuit.⁊
ampliꝰ qd̾ oꝑtebat uł ñ
connementer ut ħ ipm̃

Expanded text:
Deus autem nec modum habere dicendus est, ne finis eius dici putetur. nec ideo tamen immoderatus est, a quum, tamquam ab aliquo modum acceperit. si autem dicamus eum summum modum, forte aliquid dicimus, si tamen in eo, quod dicimus summum modum, intellegmodus, in quantum modus est. bonus est: unde omnia moderata, modesta, modificata dici sine laude non possunt, quamquam sub alio intellectu modum pro fine ponamus et nullum modum dicamus, ubi nullus est finis: de dicitur, sicut dictum est: et regni eius non erit finis. posset enim dici etiam "non erit modus," ut nam qui nullo modo regnat, non utique regnat. Malus ergo modus uel mala species uel nora sunt quam esse debuerunt aut quia non his rebus accomodantur, quibus accommodanda sunt: ut ideo dicantur mala, quia sint aliena et incongrua, tamquam si dicatur aliquis non bono modo egisse, quia minus egit quam debuit, aut quod ita egit, sicut in re tali non debuit, uel amplius quam oportebat uel non conuenienter: ut hoc ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemiis com panptͥ
sectarum consid̾antur eno¬
res. Si aut̃ iste sibi erii
ex ꝑte altera de q̃ nondi
młto peius ⁊ execrab lus
uideri natura blasphemas
ꝯuincitur Dicunt .n. ⁊̃ ne

Expanded text:
blasphemiis comparari psectarum considerentur errores, si autem iste sibi error ex parte altera, de qua nondum multo peius et execrabilius in dei naturam blasphemare conuincitur. dicun
Abbreviated transcription (Latin):
ui canore asꝑam. S si oẽm
siem nocis penitus adimas si¬
lentium est ybi uox nlła ẽ
Qd̾ tũ silentiũ eo ip̃o ꝙ uox
unlla est tanqm ꝯͣiũ uoci so¬
ħ opponi. sic ⁊ lucida ⁊ obtu¬
tũ tobscura aliquid lucis qͦ
sipentus careant sunt tene¬
bre lucis absentia sicut silẽ¬
tum uocis absentia. Que tñ
u̾sitate nature ordinantur
ut sapient̾ considerantib ũ
indecent̾ inces suas hẽ ant.
am ⁊ deus t̾ta loca ⁊ temꝑa
non lĩando tenebras fecit
tam decent̾ qͣm deus. Si. nos
continendo uocem decẽter in¬
tͥpomimꝰ in loquendo silentiũ
qnͣto mag̾ ille qͣꝵdam reꝵ pͥ¬
i uacõnes decent̾ facit sicut

Expanded text:
 canorae asperam: sed si omnem speciem vocis penitus adimas, silentium est ubi vox nulla est: quod tamen silentium, eo ipso quod vox nulla est, tanquam contrarium voci solet opponi. Sic et lucida et obscut obscura aliquid lucis, quod si penitus careant, ita sunt tenebrae lucis absentia sicut silentium uocis absentia. Quae tamen uersitate naturae ordinantur, ut sapienter considerantibus non indecenter uices suas habeant. nam et deus certa loca et tempora non inluminando tenebras fecit tam decenter quam dies. si enim nos continendo uocem decenter interponimus in loquendo silentium: quanto magis ille quarundam rerum priuationes decenter facit sicut