comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim pridie abeofuerat. cur qui
ruhil umquam ante clericatũ. quip¬
pe quim monasteria ab ipsomar¬
T Io nutritus habereturae quos
aler&. mancipia comparare
am illo tempore arguebatur a
multis. quod non solum pueros
sed etiam puellas scitis uultibus
coemiss& Duibus rebus in¬
felicissimus in sano felle commo¬
tus. & ut credo precipue dȩmo¬
rium illorum agitatus instine¬
tu. MARTNUM ita ad gressus est
ut uix manibus temperar&. Cum qui¬
dem sc̃s uultu placido. mente tran¬
quilla. infelicis amentiam ꝑmitia
uerba cohiber&¬
uerba cohiber&. Sedita in eo
nequam sp̃s redundabat. ut ne sua
quidem illi quamuis uana ad modũ
mens sub ess&. trementibus labiis.
Incertoq uultu decolorare. prefu¬
rore rotabat uerba peccati. se asserens
sanctiorem quippe qui a primis
annis inmonasterio inter sacras ec¬
clesie disciplinas ipsomart inNo
educante creuiss&. MaARTNUM
uero & a principio quod ipse diffiteri
Non poss&. militiae actibus sor du¬

Expanded text:
enim pridie ab eo fuerat, cur, qui enim pridie ab eo fuerat, cur, qui nihil umquam ante clericatum quippe qui in monasterio ab ipso Martino nutritus habuisset, equos aleret, mancipia conpararet. nam illo tempore arguebatur a multis non solum pueros barbaros, sed etiam puellas scitis uultibus coemisse. quibus rebus infelicissimus insano felle commotus et, ut credo, praecipue daemonum illorum agitatus instinctu, Martinum ita adgressus est, ut uix manibus temperaret, cum quidem sanctus uultu placido, mente tranquilla infelicis amentiam per mitia uerba cohiberet. sed ita in eo nequam spiritus redundabat, ut ne sua quidem illi, quamuis uana admodum, mens subesset : trementibus labiis incertoque uultu decolor prae furore rotabat uerba peccati, 88 asserens sanctiorem, quippe qui a primis annis in monasterio inter sacras ecclesiae disciplinas ipso Martino educante creuisset : Martinum uero et s principio, quod ipse diffiteri non posset, militiae actibus sordu
Abbreviated transcription (Latin):
ergo cum ad fornaculam illius car¬
bonum copiam repperiss&. & ad mo¬
ta sibi sellula diuaricatis pȩdibus
suꝑ ignem illum nudato inguiie
resider&. continuo martiNus fac¬
tam sacro tegmini sensit in iuriam
magna uoce proclamans. quis inquit
nudato inguine nostrum incestat
habitaculum. Hoc ubi ille frat̃
audiuit . & exconscientia quod in¬
crepabatur agnouit. continuo ad
nos cucurrit exanimis. pudorem
suum non sine MaRt IN uir tute
confessus
UODAM itidem die. dum in
area quȩ parua ad modũ
tabernaculum illius ambiebat.
in illo suo quod nostis omnes sedili
ligneo resediss&. uid& duos dȩ¬
mones in excelsa illa quae monas¬
terio super emin& rupe consistere.
inde alacres acletos uocem istius¬
modi adostationis emittere. Heia
te briccio. heiate briccio. Credo
cernebant miserum eminus pro¬
pinquantem. conscii quantã illi srbi¬
em sp̃s suscitassent. ecmora
Nius insame euomit InMARtiNu
mille conuitia. Obiurgatus

Expanded text:
ergo cum ad fornaculam illius carergo cum ad fornaculam illius carbonum copiam reperisset, et admota sibi sellula divaricatis pedibus super ignem illum nudato inguine resideret; continuo Martinus factam sacro tegmini sensit injuriam, magna voce proclamans: Quis inquit nudato inguine nostrum incestat habitaculum? Hoc ubi ille frater audivit, et ex conscientia quod increpabatur agnovit; continuo ad nos cucurrit exanimis, pudorem suum non sine Martini virtute confessus. XV. Quodam itidem die, dum in area, quae parva admodum tabernaculum illius ambiebat, in illo suo quod nostis omnes, sedili ligneo resedisset, vidit duos daemones in excelsa illa quae monasterio supereminet rupe consistere, inde alacres acmodi adhortationis emittere.: heia te Brictio, heia te Brictio. credo cernebant miserum eminus propinquantem, conscii quantam illi rabiem spiritus suscitassent. nec mora, nus insaniae euomit in Martinum mille conuicia. obiurga.tus
Abbreviated transcription (Latin):
tinuans. quam id quod exorandũ
receperat impetrar&. A Iox
ad eum ly contius. diuina exꝑti
beneficia ꝑuolauit : untians
simul & agens gratias. domũ suã
omni periculo liberatam. Centũ
etiam argenti libras optulit. quas
uir beatus nec respuit nec recepit.
sed priusquam pondus illud monaste¬
rii limen ad tinger&. redimendis id
captiuis continuo deputauit. Et
cum ei suggeretur a fratribus. ut
aliquid exeo insumptũ monasterii
reser uar&. omnibus inangustum
esse uictum. multis deesse uestitum:
os inquit ecclesia & pascat & uestiat.
dum modo ihil nrĩs usibus quȩ sisse
uideamur¬
UC CURRUNT Hoc loco illius
uirimagna miracula. quae
facilius ad mirari possumus. quam
referre.Agnoscitis profecto
gnoscitis profecto
quoddico. multa sunt illius quae
rionqueant explicari. ueluti istud
est. quod nescio anita ut gestum est
a nobis possit exponi. Quidam
efratribus nomen non ignoratis.
sed celanda ꝑsonaest. Nescõ uiro
uerecundiam fecerimus. quidam

Expanded text:
tinuans, quam id quod exorandum tinuans, quam id quod exorandum receperat inpetraret. mox ad eum Lycontius diuina expertus beneficia peruolauit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. centum etiam argenti libras obtulit, quas uir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen adtingeret, redimendis id captiuis continuo deputauit. et cum ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ea eo in sumptum monasterii reseruaret, omnibus in angusto esse uictum, multis deesse uestitum: nos, inquit, ecclesia et pascat et uestiat, dum nihil nostris usibus quaesisse uideamuruccurrunt hoc loco illius uiri magna miracula, quae facilius admirari possumus quam referre. agnoscitis profectognoscitis profecto quod dico: multa sunt illius quae non queunt explicari: veluti istud est, quod nescio an ita, ut gestum est, a nobis possit exponi. Quidam e fratribus nomen non ignoratis; sed celanda persona est, ne sancto viro verecundiam fecerimus, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
Ed plane ut expesti sumus. immi¬
rutam ad tempus gratiam multi¬
plici mercede reparauit
postea adpseudo forum monasterii
ipsius adductum tnerguminum. &
priusquam adlimen ad tinger&
fuisse curatum.
ESTANTEM quendam nuꝑ
audiui. cum intyrreno maricur su
illo quoromam tenditur nauigar&.
subito turbinibus exostis extremũ
uitar omnium fuisse discrimeN
riquo cumquidam aegyptius nego¬
tiator riecdum xp̃ianus magna
uoce clamauerit. ds̃ MANN
eripe nos. mox tempestatem fuisse
sedatam. seq optatum cursum cum
summa placidi ȩquoris quiete
tenuisse
YCONTIUS exuicariis uir
fidelis. cum familiam illius lues
extrema uexar&. & in auditae
calamitatis exemplo ꝑ totam do¬
mum corpora aegra procumberent
MARTINI ꝑlitteras implorauit
auxilium. quo tempore uir beatus
rem esse promisit difficilẽ impe¬
trari. Nam spũ sentiebat. do¬
mum illam diumo Numine uer
amen non prius dr¬
stitit. septem totos dies totidẽq
noctes orando. & ieiunando con¬

Expanded text:
ed plane, ut experti sumus, inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse curatum. Testantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati aequoris quiete tenuisse. Lycontius ex uicariis uir fidelis, cum familiam illius lues extrema uexaret et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per łitteras inplorauit auxilium. quo tempore uir beatus t rem esse promisit difficilem inpetrari: nam spiritu sentiebat, domum illam diuino numine uerberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et ieiunando con
Abbreviated transcription (Latin):
misero genere languoris. & quod ipsa est
morte crudelius. solo spũ uiuit: Iam carne
prȩmortua: rogo ut eam adeas atq bene¬
dicas. Confido enim. quod perte redden¬
da sit sanitati. Qua ille uoce confusus obstu¬
puit & refugit᷑. dicens hoc suȩ non esse uir¬
tutis. senem errare iudicio. Non esse se dignũ
ꝑquem dñs signum uistutis ostender&
erstare uehementius flens pater & orare
ut exanimem uisitar&. Postremo acircũ¬
stantibus episcopis ire compulsus. descendit
addomum puelle. Ingens turba profori¬
bus expectans. quid nam dĩ seruus ess& fac¬
turus Ac primum quȩ erant illius fami¬
liaria inistius modi rebus arma solo prostra¬
tus orauit. Dcinde aegram intuens.
dari sibi oleum postulat. Quod cum bene¬
dixiss&. Inos puelle uim scĩ li quoris in fu¬
dit. statinq uox reddita est. Tum paula¬
tim singula tontactu eius coeperunt mẽ¬
bra iuliiscere. donec firmatis gressibus
populo teste surrexit

Expanded text:
misero genere languoris, et quod ipsa est misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati. qua ille uoce confusus obstipuit et refugit dicens, hoc suae non esse uirtutis: senem errare iudicio, non esse se dignum, per quem Dominus signum uirtutis ostenderet. perstare uehementius flens aterpater et orare ut exanimem uisitaret: postremo a circumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad domum puellae. ingens turba pro foribus expectabat, ; quidnam Dei seruus esset facturus. ac primum quae erant illius familiaria in istius modi rebus arma, solo prostratus orauit. deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunt membra uiuescere, donec firmatis eressibusgressibus populo teste surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
EC DiSSIMILI Huic fuit illud. cum eũ
idola destruentem cultro quidam
ferire uoluiss&. in ipso ictu ferrum ei de
mani bus excussum pon comparuit
lerumq autem contrdicentibus sibirusticis
Ne corum fana destruer&: ita prȩdicatione
scã gentilium animos mitigabat. ut luce eis ueri¬
tatis ostensa. ipsi sua templa subuesterent
unrtionum uero tampotens leo gratia erat.
ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit. qui
Non continuo receperit sanitatem. Quod
uel ex consequenti liquebit exemplo
REUIRIS puella quȩdam dira parrlisis egri¬
tudine tenebatur. Itaut iam permultum
tempus pullo adhumanos usus corporis officio
funger&ur. omni expaste prȩmostua. uix
tenui sp̃ũ palpitabat. Tristes ad solam fune¬
ris expectationẽ. ad sistebant propinqui
comperit : currit ex animis ꝓfilia rogaturus
Et foste MAR TINUS iam ȩcclesiam fuerat
ligressus: ibi inspectante populo. multisq
aliis episcopis presentibus. heulans senex ge¬
Nua eius amplectitur dicens: filia mea moritur

Expanded text:
ec dissimile huic fuit illud. cum eum idola destruentem cultro quidam ferire uoluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non conparuit. plerumque autem contra dicentibus sibi rusticis, ne eorum fana destrueret, ita praedicatione sancta gentiles animos mitigabat, ut luce eis ueritatis ostensa ipsi sua templa subuerterent. Curationum uero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non continuo receperit sanitatem: quod uel ex consequenti liquebit exemplo. Treueris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam per mul-, tum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua uix tenui spiritu palpitabat. tristes ad . solam funeris expectationem adstabant propinqui,onperit, cucurrit exanimis pro filia rogaturus. et forte Martinus iam ecclesiam fuerat ingressus. ibi inspectante populo multisque aliis praesentibus episcopis, eiulans senex genua eius amplectitur dicens: filia mea moritur
Abbreviated transcription (Latin):
est thronus iacobi apostoli. & columna
inqua uerberatus est xp̃c
At tollens oculos trepido miracula uisu
Concipe & eximio causam cõmitte patrono¬
ulla potest cantas complecti pagina uires
Quã quã ihis titulis cementa & saxa notent᷑
Terrenũ non claudit opd qđ regia cȩli
Suscipit. etrutulis inscribunt sidera gẽ mis
MANTINi sequeris opẽ trans astra resurger.
Tange polũ sem̃ serutatus in ȩthere coetũ
Illic coniunctũ dño ꝑquireꝰ patronum
Sectantẽ ȩterm sẽꝑ uestigia regis
Sidubitas ingesta oculis miracula cerne
Quis famuli meritũ uerus saluator honorat

Expanded text:
est thronus Jacobi apostoli et columna est thronus Jacobi apostoli et columna in qua verberatus est Christus. Attollens oculos trepido miracula visu Concipe et eximio causam co5 nulla potest tantas conplecti pagina uires, quamquam ipsa his titulis caementa et saxa notentur. terrenum non claudit opus, quod regia caeli suscipit et rutilis inscribunt sidera gemmis. Martini si quaeris opem, trans astra resurgens 10 tange polum, angelicum scrutatus in aethere coetum. illic coniunctum domino perquire patronum, sectantem aeterni semper uestigia regis. si dubitas, ingesta oculis miracula cerne, quis famuli meritum uerus saluator honorat
Abbreviated transcription (Latin):
iscat euangelico xp̃m sermone fateri
Quisq uenit summo uota offerre dõ
Quãuis corde tremens. supplex genucer nudore
Sicessent oper& nempe fides uacuaest
Lege subhac pariter locuples pauꝑq teneN
Cuicensus defit mente probabit opus
Nec quẽꝗ excusat tenuis atq arta facultas
Affectu constat gloria non precio
Qui tribuit quȩcũq opus. ẽ: isplurima c̃feri
Parua lic& dederit maxima quęq capit
Nter opũ cumulos. scimꝰ & dona potentũ
Prcelatã uiduȩ pauperis esse fidem
ercantẽ nũmis cglorũ regna duobus
Sublimẽ uexit iustus in astra pater
Nonque multa dedit. sedquȩ sibi nulla re liqͥt
Laudari meruit iudicis ore dĩ
ITEM SUPIR OSTIŨ APARTE LIGERIS
iscipulis praecipiente dño inmari
nauigantibus. uentis flantibus.
fluctibus excitatis. dñs suꝑ mare
pedibus ambulabat. & scõ petro
mergenti manum porrigit. &
ecclesi arũ. quam fundauerunt a postoli.
inspecie ignis linguarum. In ea positus

Expanded text:
iscat evangelico Christum sermone fateri Quisque venit summo vota offerre Deo. Quamvis corde tremens, supplex genu cernuus ore Si cessent operae nempe fides vacua est. Lege sub hac pariter locuples pauperque tenentur; Cui sensus desit mente probavit opus, Nec quemquam excusat tenuis atque arcta facultas. Affectu constat gloria non pretio; Qui tribuit quaecumque potest is plurima confert; Parva licet dederit maxima quaeque cupit. Inter opum cumulos scimus et dona potentum Praelatam viduae pauperis esse fidem Mercantem nummis coelorum regna duobus Sublimem vexit justus in astra pater, Non quae multa dedit sed quae sibi nulla reliquit, Laudari meruit judicis ore Dei. Item versus super ostium a parte Ligeris. Discipulis praecipiente Domino in mari navigantibus ventis flantibus, fluctibus excitatis, Dominus super mare pedibus ambulat et sancto Petro mergenti manum porrigit et Ecclesiarum quam fundaverunt apostoli, in specie ignis linguarum, in ea positus
Abbreviated transcription (Latin):
scripscitem. sceda sua p̾romere uitra
domesticos parietes cohibere decreuenem.
uia ut sum natute infirmus iudicia humana
uigabam. Nequod fore arbitror sermo incultior
legentibus displicer&. Omniumq reprehensu¬
one dignissimus iudicarer qqui matenemn di¬
scras merito scriptoribus reseruandam. imp¬
dens occupassem Sed petenti tibi sepu.
negare non potui. Quid enim ess&. quod
non amori tuo. uelcum degrimento inci pudo¬
ris inpenderem Eatibi fiducia libellũ
edidi. quanulli ate prodenum reor:. quia
id spopondisti. Deduereor netu unua ei
ris. bona uenia id alectoribus postulabis.
ut respotius quam uerba perpendant Sacq
animo ferant. siaures corun uiticsus forsiam¬

Expanded text:
scripseram, scheda sua premere et intra domesticos parietes cohibere decreueram, quia, ut sum natura infirmissimus, iudicia humana uitabam, ne, quod fore arbitror, sermo incultior legentibus displiceret omniumque reprehensionis dignissimus iudicarer, qui materiem disertis merito scriptoribus reseruandam inpudens occupassem: sed petenti tibi saepius negare non potui. quid enim esset, quod non amori tuo uel cum detrimento mei pudoris inpenderem? uerumtamen ea tibi fiducia libellum edidi, qua nulli a te. prodendum reor, quia id spopondisti. sed uereor, ne tu ei ianua ris, bona uenia id a lectoribus postulabis, ut res potius quam uerba perpendant et aequo animo ferant, si aures eorum uitiosus forsi
Abbreviated transcription (Latin):
dec& esse tam callidum. Uerum ad¬
gredere potius. & quod te man& explica
imium enim dudum alias res agentes
consumimus tempus. etiam solis occidui
umbrr prolixior monet. Nonmultum
deuicina nocte super esse
cumpaululum omnes conticuissemus.
gallus ita coepit Cauendum mihi
in primis esse arbitror. Ne ea de MAR¬
T INI uirtutibus repetam. quȩ in libro
suo sulpicius iste memorauit
prima illius interim militando gesta
pretereo. Nrq ea adtingam. quae laicd
egit ac monachus. Nrec uero audita ab
aliisms quam quae idi ipse dictu¬
rus sum¬
DIALOGI SEUCRI

Expanded text:
decet esse tam callidum. uerum addecet esse tam callidum. uerum adgredere potius et quod te manet explica: nimium enim dudum alias res agentes consumimus tempus, et iam solis occidui umbra prolixior monet, non multum diei uicina nocte superesse. Deinde cum paululum omnes conticuissemus, Gallus ita coepit: cauendum mihi inprimis esse arbitror, ne ea de Martini uirtutibus repetam, quae in libro suo Sulpicius iste memorauit. unde prima illius inter militandum gesta praetereo, neque ea adtingam, quae laicus egit ac monachus: nec uero audita ab aliis quam quae uidi ipse dicturus sumDIALOGUS SEC
Abbreviated transcription (Latin):
lic& impar sim tanto oneri. tam̃
relatis superius apostumia rio
oboedientie cogor exemplis. ut mu¬
rius istud quodimponitis non recusem
eddum cogito me hominem gallum in¬
ter aquitanos uerba facturum. urreor
Ne offendat ur̃as nimium urbanas aures.
sermo rusticior. Audietis me tamen
ue gurdonicum hominem. Nhil cũ sofocle.
aut coturno loquentem
tribuitis MARTINI me esse discipulũ.
illud etiam concedite. ut mihi liceat
exemplo illius in anes sermonũ faleras.
& uerborum ornamenta contẽpnere
u uero inquit postumianus. uel celtice.
aut simauis gallice loquere. dummodo
iam MARTINUM loquaris. Ego
autem profiteor quia etiã simutus esses.
Nion defutura tibi uerba. quibus MAR¬
TINUM facundo ore loquereris.
sicut tachariȩ in iohannis nomine
lingua resoluta est
lingua resoluta est. Ceterũ cum
sis scolasticus. hoc ipsum quasi scolastici
artificiose facis. ut excuses imperitiam.
quia exsuperas eloquentia. Sedneq
monachum tam astutum. Neq gallum

Expanded text:
licet impar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano obedientiae cogor exemplis, ut munus istud quod imponitis, non recusem: sed dum cogito, me hominem Gallum inter Aquitanos verba facturum, vereor ne offendat vestras nimium urbanas aures sermo rusticior. Audietis me tamen ut Gurdonicum hominem, nihil cum fuco aut cothurno loquentem: nam si mihi tribuitis Martini me esse discipulum, illud etiam concedite, ut mihi liceat exemplo illius inanes sermonum phaleras et verborum ornamenta contemnere. Tu vero, inquit Postumianus, vel Celtice; aut, si mavis, Gallice loquere, dummodo jam Martinum loquaris. Ego autem profiteor, quia, etiamsi mutus esses, non defutura tibi uerba, quibus Martinum facundo ore loquereris, sicut Zachariae in Iohannis nomine lingua resoluta estlingua resoluta est. ceterum cum sis scholasticus, hoc ipsum quasi scholasticus artificiose facis, ut excuses inperitiam, quia exuberas eloquentia. sed neque monachum tam astutum neque Gallum
Abbreviated transcription (Latin):
onfessor meritis. martyr cruce. apostolus actũ.
MARTINUS caelo p̃min& hic tumulo.
Sit nr̃i memor & purgans peccamina uitae
Occultet meritis crimina nostra suis
IT EM INABSIDA

Expanded text:
onfessor meritis martyr cruce apostolus actu Martinus coelo praeminet hic tumulo. Sit memor et miserae purgans peccamina vitae Occultet meritis crimina nostra suis. Item in absid
Abbreviated transcription (Latin):
CIT UR
sum beatimatNi
turonicae cuntatis
episcopi. sum mi &
in comparabilis
uiri. decuius uis¬
tutibus magna apud nos uolumina
retinentur. sc̃s briccius adepiscopa¬
tum succedit. At uero¬
hie briccius cum esset primeuae
cius adhuc diaconus inplatea con¬
uenit Cui simpliciter ait
cce ego prestolor beatum uirum.
& nescio ubisit. uel quid operis agat
uibriccius: Sunquit delirũ illũ
quaeris. prospice eminus. ecce caelũ
solito sicut amens respicit. Cũq
pauper ille occursu reddito quod
petierat impetrass&. briccior
alloquitur. Enego briccio
delirus tibi indeor. Cũq ille

Expanded text:
itur sum beati 41 Martini Turonicae civitatis episcopi, summi et incomparabilis viri, de cujus virtutibus, magna apud nos volumina retinentur, Briccius ad episcopatum succedit. At vero Briccius iste, cum esset primaevaecium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccium alloquitur: En ego, Bricci, delirus tibi videor? Cumque ille
Abbreviated transcription (Latin):
inpositaq. antiphona dedert̃
cuncti uoces psallentium in excelso
amen. ad senis conatum protinus
sarcofagum insum ma leuitate cõ¬
motum. in loco ubi nunc adoratur.
dño annuente pes ducitur
uod aduoluntatem sacerdotis
compositum. dictis etiam missis.
ut uentum est ad conuiuiũ. sequi¬
rentes sollite senem Nequaquã
reperiunt. sed nechomo quidem
extitit. qui eum debasilica exire
uidisset. Credo aliquã fuiss&
uirtus angelica. quȩ et beatum
uirum se uidisse pronuntiauit. &
de inceps nulli comparuit. In
quo loco exilla die multae uir¬
tutes factȩ sunt. quae ꝑneglegen¬
tiam non sunt scriptae.Nos
uero dequanto nostro tempore
aut fieri uidimus. aut factum cer¬
te cognouimus. silere nequiuimi¬

Expanded text:
inpositaque antephonam, dederunt inpositaque antephonam, dederunt cuncti voces psallentium in excelso. Tamen ad senis conatum protinus sarcofagum in summa levitate commotum, in loco ubi nunc adoratur, Domino annuente, perducitur. Quod ad voluntatem sacerdotis conpositum, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam repperiunt. Sed nec homo quidem extetit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo, aliqua fuisset virtus angelica, qui et beatum virum se vidisse pronuntiat et deinceps nulli conparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per neglegentiam non sunt scriptae. Nos vero, de quanto nostro tempore aut fieri vidimus aut factum certe cognovimus, silere nequivim
Abbreviated transcription (Latin):
rent iniciunt Ibiq multitudo
tota laborans. Nihil prorsus per
totã diem profẽcit. Uigilata
deniq alia nocte. mane tempꝰtan¬
tes iterum. nihil omnino agere
potuerunt. Tunc conturbati
atq exterriti. quid facerent
nesciebant. Dicit eis imus
ho c triduum natalis episcopa¬
tus eius esse consueuerat.
Et forsitan in hac die se transfer
ri nos admonet. Tunc ieui¬
nus & orationibus ac iugi psal
lentio die noctuq insistentes.
triduum illud continuatione
duxerunt¬
die accedentes ponentesq manꝰ.
non ualebant poenitus mouere
sepul chrum. P auore autẽ
om̃s exterriti. iam in hoc stantes
ut terra uasculum quod detexe¬
rat operirent. apparuit eis uene¬
randae canicieisenex ad instar muis
candorem efferens. dicens se esse
abbatem. & ait eis. sque quo
contur bamini et tardatis.
uidetis domnum MARTINUen stan¬
tem uobis iuuare paratum. simanus
ad ponitis.unc iactans palliũ
quo utebatur. posuit manum ad
sar cofagum cum reliquis sacerdo¬
tibus. crucibus paratis & cereis

Expanded text:
rent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid fnesciebant. Dicit eis unus hoc triduum natalis episcopatus ejus esse consueverat: et forsitan in hac die se transferri debere vos admonet. Tunc jejuniis, ac orationibus, et jugi psallentio Ed., silentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatim duxeruntdie accedentes, ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulcrum. Pavore autem omnes exterriti, jam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse t ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis,
Abbreviated transcription (Latin):
pretium est etiam illud inse¬
rere lectioni. qualiter scm̃ eius
corpusculum in loco ubi nunc ad¬
oratur. fuerit angelo annuente
nno sexagesimo
quarto post transitum gloriosi
domni MARIII. beatus ꝑ petuus
turonicae sedis cathedram sor¬
titus est dignitatis. Ad eptoq
hunc apicem cum magno uo¬
torum consensu. fundamenta¬
templi ampliora quam fuerant
super beata membra locare dis¬
posuit. Quod sagaci insisters
studio. mirifico mancipauit ef¬
fectu. Dequa fabrica multũ
quod loqueremus erat. sed quia
prȩsens est. conticere exinde
melius putauimus
ente ergo optato tempore sacer¬
doti. ut templum dedicaretur.
& scm̃ corpusculum aloco ubi se¬
pultum fuerat trans ferretur.
conuocauit beatus ꝑpetuus ad
diem festum uicmos pontifices.
sed & abbatum ac diuersorum cle¬
ricorum non minimã multitudiñe
mane accepto sarculo. terram
quae super scm̃ erat tumulum
coeperunt effodere. Quo de¬
tecto. manus ut eum cõmoue

Expanded text:
pretium est enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum ejus corpusculum in locum ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, nno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno 1008 devotorum consensu, fundamentatempli, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem.mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commove
Abbreviated transcription (Latin):
palam & confitentes dm̃ MARTINI colendũ.
referam. Ubi dum templum iti¬
dem euester&. furens gentilium rusticorũ
Ineum inruit multitudo
reiecto pallio rudam ceruicem per cussori
prebuit. Nec cunctatus ferire gentilis.
sed cum dexterirm altius extuliss&. resu¬
pinus ruit:. Consternatusq diuino
i&u. ueniam precabatur

Expanded text:
palam et confitentes, Deum Martini colendum, palam et confitentes, Deum Martini colendum, referam. ubi dum templum itidem euerteret, furens gentilium rusticorum in eum inruit multitudo.reiecto pallio nudam ceruicem percussuro praebuit. nec cunctatus ferire gentilis, sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit, consternatusque diuino metu ueniam precabatur
Abbreviated transcription (Latin):
Nuico autem cui leprosum Nomen est
cum idem templum opulentissimum suꝑ¬
stitione religionis uoluiss& euestere. resti¬
tit ei multitudo gentilium. Adeo ut non
absq iniuria sit repulsus. Itaq secessit
ad proxima loca. ibiq ꝑtriduum cilicio tec
precabatur dnm. ut quia templum illud
euestere humana manu non potuiss&. uir¬
tus illud diuina diruer&. Tum subito ci
duo angeli hastati atq scutati instar militie
caelestis seoptulerunt. dicentes missos se
ad nõ. ut rusticã multitudinẽ fugarent.
presidiumq MAR TINO ferrent. Nequis
dum templum diruer& obsister&. Redi¬
r& ergo. & opus coeptũ deuotus impler&
ta regressus aduicum. Inspectantibus
gentilium turbis & quiescentibus. dum
profanam aedem usq ad fundamenta di¬
ruer&. aras onns atq simulacra redegit
inpuluerem. Quo uiso rustici. cumse in¬
tellegerent diuino niutu obstupe factos atq
ꝑterritos. Neepiscopo repugnarent : om̃s
fere mihm dnm crediderunt. Clamantes

Expanded text:
uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulentissimum superstitione religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectprecabatur ad Dominum, ut, quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque Martino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, obsisteret: rediret ergo et opus coeptum deuotus impleret. ita regressus ad uicum, inspectantibus gentilium turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta dirueret, aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uiso rustici, cum se intellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne episcopo repugnarent, omnes fere Iesum Dominum crediderunt, clamantes
Abbreviated transcription (Latin):
dotes tales sint. quales eos ante¬
quam proficiscerer noueramus
um ego: Absit te in quam ista quę¬
rere : Quae aut una mecum
ut puto nosti. aut signoras. non
audire sit melus. Illud reticere
Nonpossum:Nonsolum illos
dequibus interrogas nihil meliores
quam noras factos. sed unum illum
nostri quondam amantem in quo
respirare abistorum insectationibr
solebamus. Asperiorem nobis fuisse
quam debuit. Nec uero quic¬
quam in illum inclementius dicã.
quia &amicum colui. & tunc etia
amaui. cumputabatur inimicus
e autem haec tacitis cogitationibi
reuol uentem. Admodum dolor
iste corpirgit. paene nos sapientis

Expanded text:
dotes, tales sint, quales eos antedotes, tales sint, quales eos antequam proficiscerer noueramus. Tum ego, absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum ut puto nosti, aut si ignoras, non audire sit melius. illud reticere non possum, non solum illos, de quibus interrogas, nihilo meliores quam noueras factos, sed unum illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectationibus solebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. nec uero quidquam in illum inclementius dicam, quia et amicum colui et tunc etiam amaui, cum putabatur inimicus. me autem haec tacitis cogitationibus reuoluentem admodum dolor iste conpugit, paene nos sapientis
Abbreviated transcription (Latin):
conseste uobiscum ut poscitis fabu¬
lari. quippe cum propter hoc uene¬
rim ut me huius sulpicu mei. me
autem utraq manu conplectebat᷑
desiderio. &iam uerbosus. inpenderẽ¬
Nim uero in quam satis probasti
quantum pius amor posfsit. qui nr̃i
causa tot maria tantumq. terrarũ
emensus. a summo ut ita dicam sołis
egressu. usq in enis occidua uenisti
ge̾ ergo quia & secr&r inter nos
Nec occupati sumus. & ser moni tuo
uacare debemus Edisseras
Nobis. uelim omnem tue peregri¬
nationis historiam. qualiter in
oriente fides xp̃i floreat. quȩsit
scorum quies. quȩ instituta mona¬
chorum quantisq signis acuir¬
tutibus inser uis suis xp̃s oper&ur
Nam certe quia in his regionibus
inter. ista quae uiuimus ipsa nobis
uita fastidio est : Libenter
exte audiemus siuel inheremo
uiuere xp̃ianis lic& Adhaec
postumianus.
ut desiderare te uideo. Sed
queso prius exte audiam. an isti
omnes quos hic reliqueram sacer¬

Expanded text:
conserte uobiscum, ut poscitis, fabuconserte uobiscum, ut poscitis, fabulari, quippe cum propter hoc uenerim, ut me huius Sulpicii mei — me autem utraque manu conplectebatur — desiderio etiam uerbosus inpenderem. Enimuero, inquam, satis probasti, quantum pius amor possit, qui nostri causa tot maria tantumque terrarum emensus a summo, ut ita dicam, solis egressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim omnem tuae peregrinationis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monachorum, quantisque signis ac uirtutibus in semis suis Christus operetur. nam certe, quia in his regionibus inter ista quae uiuimus ipsa nobis uita fastidio est, libenter ex te audiemus, si uel in eremo uiuere Christianis licet. Ad haec Postumianus, ut desiderare te uideo. sed quaeso prius ex te audiam, an isti omnes, quos hic reliqueram sacer
Abbreviated transcription (Latin):
huc decimo ꝑuenerim:A¬
deo
prospera nauigatio. pię ad fuit uolun¬
tati: dumodo propter quem tot
maria trans nauigauimus. tantũ
tentre trans cucurrimus. conplecten¬
dum per fruendumq teremotis
omnibus trade. Ego uero in¬
quam: &iam cum tu in egypto mora¬
reris totus tecum semp animo &
cogitatione uer sabar. meq dete
die ac nocte cogitantẽ totũ tua
caritas possidebat. Nedum modo
me tibi estimes puncto temporis
defuturum. quo minus amore tuo
pendens te intuear. teaudiam. tecũ
loquar : Nullo penitus inseere¬
tum nostrum. quod nobis haec remotior
cellula prȩstat admisso.
hunis nostri ut arbitror galli pręsen¬
tiam non moleste feras. quia hoc
aduentu tuo ut uides. per inde quo
ego triumphat gaudio
plane inquit postumianus insoci¬
etate nr̃as gallus iste retinebitur:
uia & simihi parum cognitus est.
pro eo tamen quod tibi est carissimi
onpotest mihi non eẽ carus
axime cum ex MARTNi sit disci¬
plina: Neque grauabor quã lib&

Expanded text:
huc decimo perueni: ahuc decimo perueni: adeo prospera nauigatio piae adfuit uoluntati. tu modo, propter quem tot maria transnauigauimus, tantum terrae transcucurrimus, conplectendum fruendumque te remotis omnibus trade. Ego uero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione uersabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua caritas possidebat, nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus ab ore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso. nam huius nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc aduentu tuo, ut uides, perinde adque ego triumphat gaudioplane, inquit Postumianus, in societate nostra Gallus iste retinebitur : qui etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen, quod tibi est carissimus, non potest mihi non esse carus, maxime cum ex Martini sit disciplina. neque grauabor quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
IN UAUUILO CUNI
ego & gallus roster conuenissemus.
uir mihi & propter MARTINI
memoriam exillius enim disc¬
pulis erat & propter sua
ta carissimus. Inter uenit nobis post.¬
tumianus meus nostri. causa aborien¬
te quo se ante triennium patriam
relinquens contulerat regressus
Compleximus. hominem amantissi¬
mum. ex osculatiq genua & pedes
cius. cum uno atq altero spatio ob
stupe facti Inuicem flentes gaudio
deambulassemus. iectis in terram
ciliciis consedimus.Lum prior¬
postumianus me intuens cum es¬
sem inremotis aegypti. libuit ut
admare usq. procederem.auẽ
illic onerariam osfendi. quecum
mercibus narbonam p&cens sol¬
uere parabat. Eadem nocte.
mihi insomnis adstare uisus es. &
iniecta me manu trahere. ut naue
illam conscenderem
Mox tene¬
bras rumpente diluculo cum eoloco
in quo quieuertrm surrexissem.¬
nium meum ipse mecum
reputans. tanto tui desiderio subito
correptus sum ut nihil cunctatus
rauem conscenderim:ri¬
simo die massilia adpulsus inde

Expanded text:
in unum locum ego et Gallus conuenissemus, uir mihi et propter Martini memoriam — ex illius enim discipulis erat — et propter sua merita carissimus, interuenit nobis Postumianus meus, nostri causa ab Oriente, quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regressus. conplexi hominem amantissimum exosculatique genua et pedes eius, cum uno adque altero spatio quasi obstupefacti, inuicem flentes prae gaudio, deambulassemus, expansis in terram ciliciis consedimus. tum priorPostumianus me intuens ait: cum essem in remotis Aegypti locis, libuit ad mare usque procedere. nauem ibi onerariam inueni, quae cum mercibus Narbonam petens soluere parabat. eadem nocte mihi in somnis adstare uisus es et iniecta me manu trahere, ut nauem illam conscenderem. mox tenebras rumpente diluculo, cum eo loco, in quo quieueram, surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus nauem conscenderem. tricensimo die Massiliam adpulsus, inde
Abbreviated transcription (Latin):
positum ampullulam ibiesse ignarus
adtraxit. uas super constratum mar¬
more pauimentum decidit. Cunc¬
tis metu exterritis. nebenedictio depe¬
riss&. ampulla ꝑinde incolomis est
reperta. acsi super plumas mollissi¬
mas decidiss&. Quae res non potius
ad casum. quam ad MARTINI est refe¬
renda uirtutem. cuius benedictio pe¬
rire non potuit. .IIII.¬

Expanded text:
positum, ampullam ibi esse ignorans, positum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum marmore pauimentum decidit. cunctis metu exterritis benedictionem Dei perisse, ampulla perinde incolumis est reperta, ac si super plumas mollissimas decidisset. quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda uirtutem, cuius benedictio perire non potuit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad diuersas morborum causas ne¬
cessarium sicut est consuetudo benedi¬
cer&Ampullulam uitreã istius¬
modi fuisse ut rotunda inuentrẽ cres¬
cer& ore producto. sed oris exstantis
concauum non repletum.Quia
id moris sit uascula complere. ut pars
um bonibus obstruendis libera relin
estabatur prbtr uidisse
se oleum sub MARTINI benedictione
creuisse. quod ad exundantẽ copiã
superne defluer& : Eandemq
dum ad matrem familias uasculum refer¬
retur seruasse uirtutem. anlri¬
ter manus pueri portantis. ita semꝑ
exundasse oleum. ut omne illius uesti¬
mentũ copia suꝑ fusi liquoris operir&.
matronã ita usq ad summũ labrum
plenum uasculũ recepisse. ut prb̃tr
hodieq fateatur obdendi pessuli. quo
claudi diligentius ser uanda consueruNT:
inuitro illo spatium non fuisse. Mirũ
& illud quod huic me autem intuebatur
memini contigisse. uas uitreum cum
oleo quod MARTINUS benedixerat.
infenestra paululũ editiore deposiet.
puer familiaris incautior linteum suꝑ¬

Expanded text:
ad diuersas morborum causas necessarium, sicut est consuetudo, benediceret: ampullam uitream istiusmodi fuisse, ut rotunda in uentrem cresceret ore producto, sed oris extantis concauum non repletum, quia ita moris sit uascula conplere, ut pars summa umbonibus obstruendis libera relinquatur. testabatur presbyter uidisse se oleum sub Martini benedictione creuisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda consuerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini contigisse. uas uitreum cum oleo, quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum super
Abbreviated transcription (Latin):
Ngrediens templũ refer ad sublimia uultũ
Excelsus aditus suscipit alta fides
Esto humilis sensu sed spe sectare uocantẽ
MATINus reserat quas uenerare fores
Hȩctuta . ẽ. turris trepidis obiecta suꝑbis
Elata excludens mitia corda tegens
Celsior illatamen quȩ cęli uexit ad arcẽ
MARTINŨ astrigeris ambitiosa uiis
Vnde uocat populos quip̃uius ad bona xp̃i
Sidereum ingressus scĩficanit iter
IT EM

Expanded text:
ngrediens templum refer ad sublimia vultum, Excelsos aditus suspicit alta fides Esto humilis sensu sed spe sectare vocante II; Martinus reserat quas venerere fores. Haec tuta est turris trepidis objecta superbis Elata excludens, mitia corda tegens. Celsior illa tamen quae coeli vexit ad arcem Martinum astrigeris ambitiosa viis. Inde vocat populos qui praevius ad bona Christi Sidereum ingressus sanctificavit iter. Item
Abbreviated transcription (Latin):
sedem apostolicam residens. ple¬
rumq missarum sollempnia cele¬
brauit. ibi quic quid in scõ dĩ deli¬
querat deflens
querat deflens. Septimo igi¬
tur regressus anno romam. eñ aue¬
toritate papę̧ illius turonis redire
accepitArmentius uero.
febre corripitur.Media autẽ
Nocte spm̃ exalauit. quod proci¬
nus bricciomi episcopo per usum
reuelatum est. Quiait suis
urgite uelocius. ut ad cumulandũ
fratrem nostrum turonicum pon¬
tificem occurramus. Cũq illi
uementes postam ciuitatis ingre
tuum efferebant. Quo sepulto.¬
sc̃s briccius incathedram suam regres
sus est. septem postea feliciter ui¬
uens annos. Cui post quad rage¬
simum septimum episcopatus an¬
num defuncto. sc̃s eustachius suc¬
cessit. uir magnificȩ scĩtatis.¬

Expanded text:
sedem apostolicam resedens, plesedem apostolicam resedens, plerumque missarum solemnia caelebravit ibi, quicquid in sanctum Dei deliquerat deflensquerat deflens. Septimo igitur regressus anno a Roma, eum auctoritate papae illius Toronus redire accepit. Armentius vero febre corripitur, media autem nocte spiritum exalavit. Quod protinus Brictio episcopo per visum revelatum est; qui ait suis: 'Surgite velocius, ut ad tumulandum fratrem nostrum, Turonicum pontificem, occurramus'. Cumque illi enientes portam civitatis ingredtuum efferebant. Quo sepulto, Brictius in cathedsus est, septem postea feliciter vivens annos. Cui post quadragesimum septimum episcopatus annum defuncto sanctus Eustochius successit, magnificae sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
MARTINI una cumpopulorum
turba uadit. Proiectisq ante
sepulchrum pruis. uestimentum
inustum apparuit. Illis eũ sic
istud uestimentum ab his ignibus
uidetis inlesum. ita & corpus meũ
atactu mulieris est impollutũ¬
Illis uero non credentibus sed contra¬
calum mãtur. eicitur : ut sermosc̃ĩ
MARTIN adimpleretur. noueris
te inepiscopatu multa aduersa pas¬
surum. Quo eiecto. iustinanũ
inepiscopatu constituunt. Demq
briccius romͣȩ urbis papam expe¬
tiit. flens & heiulans atq dicens
erito haec patior. quia pec caui in
Noncredidi. Post cuius absces¬
sum. aiunt turomi uci sacerdoti
suo. Uade post eum. & exi¬
gere negotium tuum: Quisieũ
prosecutus non fueris. ad nostrũ
omnium contemptum humili¬
aberis Iustimanis uero egres¬
sus aturonis.uer cellis italie ci¬
tatem aggressus. iudicio dĩ per¬
cussus. obnt pertgrinus¬
mici eius obitum audientes. & in sua
malicia ꝑdurantes. armentium
in eius loco constituunt

Expanded text:
Martini una cum populorum Martini una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. Illo quoque istud vestimentum ab his ignibus videtis inlesum, ita et corpus meum a tactu muliebris coiti est inpollutum'illis vero non credentibus, sed contracalumniatur, eicitur, ut sermo sancti adimpleretur: 'Noveris, te in episcopatu multa adversa passurum'. Hunc enim eiectum, Iustinianuin episcopatu constituunt. Denique Briccius Romanae urbis papam expetiit. flens et ejulans, atque dicens: Merito haec patior, quia peccavi in snon credidi. Post cujus abscessum, aiunt Turonici sacerdoti suo: Vade post eum, et exerce negotium tuum, quia si eum prosecutus non fueris, ad nostrum omnium contemptum humiliaberis. Justinianus vero egressus a Turonis, Vercellas Italiae civitatem aggressus, judicio Dei percussus, obiit peregrinusnici ejus obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in eius loco constituunt.
Abbreviated transcription (Latin):
am mulier adquã
cubicularii eius uestimenta defere¬
bant ad abluendum. quae sub specie
religionis erat ueste mutata. conce¬
pit & peperit. Qua dere. surrex̃
omnis populus turonorum in ira.
& totum crimen super episcopum
referunt. uolentes eum unanimit̃
lapidare. Aiebant enĩ. Uiui
scĩ pretas. tuam celauit luxuriam
enos ds̃ diutius sinat manus tuas
indignas osculando pollui.llo
quoq e contrario uiriliter haec
negante. afferte in quit infantem
adme. Cumq oblatus fuiss&
infans triginta dies ab ortu haber
coram cunctis edicas. Et ille In
Inquit pater meus Populis aut̃
rogantibus ut quis esset pater eius¬
on est hoc meum: quod adme ꝑ¬
tinuit. sollicitus fui Vobis
si aliquid suppetit. ꝑ uos requirite
unc illi magicis artibus hoc factũ
asseuerantes. insur gunt contra
eum inuna conspiratione¬
dicebant.on diutius nobis
pastoris nomine. falso dominaberis¬
dum adhuc populo. prunas arden¬
tes in bẏrro suo posuit. & ad se
stringens. usq ad sepulchrũ beati

Expanded text:
am mulier, ad quam cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui'. Illo quoque e contrario viriliter haec negante: 'Adferte', inquid, 'infantem ad me'. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, coram cunctis edicas. Ant. Responinquit, Parogantibus, ut quis esset pater on est hoc meum. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes, insurgunt contra eum in una conspirationedicebant: 'Non diutius nobis falso pastoris nomine dominaberisdo adhuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ aserpente ꝑcussũ. scõrũ tactu di¬
gitorũ apericulo mortis eruit. Nãtante
doluit. ob probria ñ sensit. immo et quo¬
rundã rusticorũ flagella placido sustinuͤit
animo. eorũ fixa terris animalia. solo sol¬
uebat ser mone: Nemini adulando blan¬
diebatur principi. Nulli ueritatis uerba
tacuit. Ad nota sẽꝑ orationũ sub sidia re¬
currens. Unde si quod ei potestas rennuit
saecularis. mox diuina prestitit pietas
Quaedã ꝑsona daemoniaco arreptõ spũ stra¬
mine ubi sc̃s MARTINUS sedebat. apotesta¬
te erutus est inimica. Non solũ homines.
sedetiã animalia adaemonũ liberans po¬
testate. & mansuecos in suũ redire gre¬
gẽ mandauit: etiam tantę fuit mise¬
ricordiae. ut canib sequentibus lepuscu¬
lum imperauit stare. et miserã bestio¬
quaedã insennonico grandinea sepius
nastata tẽpestate. adp̃ces scĩ MARTINi
multis liberata .ẽ. annis. Mulier a

Expanded text:
puerum a serpente percussum, sanctorum tactu dipuerum a serpente percussum, sanctorum tactu digitorum a periculo mortis eruit. IX. Sanctdoluerit, opprobria non senserit: imo et quorumdam rusticorum flagella placido sustinuit animo, eorumque fixa terris animalia solo solvebat sermone. Nemini adulando blandiebatur; principi nulli veritatis verba tacuit, ad nota semper orationum subsidia recurrens. Unde si quid ei potestas renuit saecularis, mox divina praestitit pietas. Quaedam puella daemoniaco arrepta spiritu, stramine, ubi sanctus Martinus sedebat, a potestate erepta est inimica. Non solum homines, sed etiam animalia a daemonum liberans potestate, et mansueta in suum redire gregem mandavit. Etiam fuit tantae misericordiae, ut canibus sequentibus lepusculum imperaverit stare; et miseram bestioquaedam in Senonico grandinea saepius vastata tempestate, ad preces sancti Martini, multis liberata est annis. Mulier a