comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rorem te mittunt. Et ego. Auertant᷑
gͥ ĩꝗͣ statim crubescentes. qui dic̃t
mͥ euge euge. Quod tam̃ ne putet᷑
in quoscumq aduersarios a me quan¬
doq intorta maledictio uel imp̾catio
exponere debeo qualit intelligam.
Precor nimirum ut quicumq esti¬
mant de me supͣ id quod uident in
me aut audiunt aliquid ex me.
aũtantur .i. a laudib meis in quas
ignaris nimie fcruntur. resiliant
moditeꝰ laudant & consequent᷑ eni¬
bescentes uel suum errorem uel am¬
ci dephensam inutilitatem. & hoc
in utrumq nocentium ge nub.a.ili
scilicet qui uolunt mͥ mala .. ine.a¬
ulatorie commendant. & hii qui lieg
innocent tam̃ nocent. dum beuius
quidem sed nimie laudant. auert¬
tur retrorsum & erubescant. Hoc
pudeat eos talem ita laudasse. ꝙ sis
desinant tam indiscrete laudare. G
aduersꝰ utrosq laudatores. illis me
duob munire consueui u̾ficulis.
contra maliuolos quidem pͥorem.

Expanded text:
rorem te mittunt . Et ego: Avertantur rorem te mittunt . Et ego: Avertantur ergo, iuquam, statim erubescentes, qui dicunt mihi, Euge, euge . Quod tamen ne putetur in quoscunque adversarios a me quandoque intorta maledictio vel imprecatio, exponere debeo qualiter intelligam. Precor nimirum ut quicunque existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt aliquid ex me, avertantur, id est, a laudibus meis, in quas ignari nimie feruntur, resiliant et moderatius laudant, et cousequenter erubescentes vel errorem suum, vel amici deprehensam inutilitatem. Et hoc modo utrumque nocentium genus, et illi scilicet qui volunt mihi mala, et me adulatorie commendant, et hi qui, licet innocenter, tamen nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc pudeat eos talem ita laudasse, et sic desinant jam indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque laudatores illis me duobus munire consuevi versiculis: contra malevolos quidem priorem,
Abbreviated transcription (Latin):
rum admota iumento sarcinam
quidem sed portabiliorem facit Onꝰ.
oneri additur. & minus onerat. Sic
& oneri grauissimo legis. accedens
quadriga euangelii. & auxit ꝑfecti¬
onem & difficultatẽ minuit. Uelocit᷑¬
ait currit sermo eiꝰ. Sermo utiꝙ añ
notus in uidea tantum. nec se pre sui
quidem grauedine ualens ultra exten¬
dere. quippe qui & ipsius moysi manꝰ
suo pondere p̃grauatas demitteret.
leiuatus ꝑ gr̾am & rotis euangłicis suꝑ¬
positus uelocit inomnem terram
exiuit. & infines orb̾ terre celerrue
puolauit. Sed longe nimis digrediqr.
Tu itaq dilectissime cessa me iam
indebitis honorib magis obruere
quam attollere. Aloquin. cetui te
mnimicantium mͥ amica licet uoluu¬
tate cominisces. Ipsi sunt de quibꝰ
soleo soli dõ ita conqueri in orationib
Et qui laudabant me aduersum me
iurabant. Ad quam meam queri¬
moniam dmn audio respondentem
mox & attestantem quod uerax sit.
Uere inquit qui te beatificant. in er¬

Expanded text:
rum admota jumento, sarcinam rum admota jumento, sarcinam quidem, portabiliorem facit. Onus oneri additur, et minus onerat. Sic et oneri gravissimo legis accedens quadriga Evangelii, et auxit perfectionem, et difficultatem minuit. Velociter, ait, sermo ejus . Sermo utique ante notus in Judaea tantum, nec se prae sui quidem gravedine valens ultra extendere, quippe qui et ipsius 74 Moysi manus suo pondere praegrava tas demitteret, levigatus per gratiam, et rotis evangelicis superpositus, velociter in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed longe nimis digredior. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebitis me honoribus magis obruere quam attollere; alioquin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. Ipsi sunt de quibus soleo soli Deo ita conqueri in orationibus: Et qui laudabunt me, adversum me jurabant . Ad quam meam querimoniam Deum audio respondentem mox, et attestantem quod verax sit: Vere, inquit, qui te beatificant, in er
Abbreviated transcription (Latin):
hoc deniq facit iugnm xpi suaue.
& onus leue. Libet ammirari quam
ieue sit onus ueritatis. Num uere
ieue ẽ. quod portantẽ non grauat sed
leuat: Quid eo leui onere quod non
solum non oncrat sed portat omne
cui portandum imponitur: Hoc
onus potuit uterum grauidare uir¬
gineum. grauare non potuit. Hoc
onus quib ipsa se p̃buit sustentan¬
dum senis sumeonis bracbia susten¬
tabat. Hoc etiam paulum in graui
licet & corruptibili corꝑe positum
rapiebat usq ad cęlum tercium.
Quero in reb siquid forte huic exone¬
rãti oneri simile inueniam. & occur¬
rit mͥ de pennis auium quod ut cũq
coaptem que quodam uidelicet singu¬
iari mͦ & corpulentiorem reddit sub¬
stantiam & agiliorem. Mirum opꝰ
naturȩ. Unde grossescit materia.
inde sarcina leuigatur. & quantum
crescit in massa. tantum decrescit
in pondere. Hoc plane in pennis
ipse ferunt. a quib feruntur. Quid
& de quadriga dicam: Hȩc nimi¬

Expanded text:
hoc denique facit jugum Christi suave, hoc denique facit jugum Christi suave, et onus leve . 2. Libet admirari quam leve sit onus Veritatis. Num vere leve est, quod portantem non gravat, sed levat? Quid eo levius onere, quod non solum non onerat, sed et portat omnem, cui portandum imponitur? Hoc onus potuit uterum gravidare virgineum, gravare non potuit. Hoc onus ipsa, quibus se praebuit sustentandum, senis Simeonis brachia sustentabat. Hoc etiam Paulum, in gravi licet et corruptibili corpore positum, rapiebat usque ad tertium coelum. Quaero in rebus si quid forte huic exoneranti oneri simile inveniam, et occurrit mihi de pennis avium, quod ei utcumque coaptem; quae, quodam videlicet singulari modo, et corpulentiorem reddunt substantiam et agiliorem. Mirum opus naturae! Unde grossescit materia, inde sarcina levigatur; et quantum crescit in massa, tantum decrescit in pondere. Hoc plane in pennis,ipsae ferunt a quibus feruntur. Quid et de quadriga dicam? Haec nimi
Abbreviated transcription (Latin):
sed adiutores sumus gaudii ur̃i. &
nolite uocari ab hominib rabbi. & p
trem nolite uocare uob̾ suꝑ terram.
Quantum itaq tuis attollor fauoribꝰ.
tantum his molib p̾mor. Uude meri¬
to inpsalmo/ non canto sed plango.
Exaltatus autem humiliatus sum &
conturbatus. & quia eleuans allisisti
me. Sed ueriꝰ fortasse ꝓferrem quod:
sentio. quia uidelicet qui me exaltat
humiliat. & qui me humiliat exal¬
tat. Tu me potiꝰ exaltando deicis. &
extollendo premis. S ne ita pͥmas
ut oppͥmas. consolantur me hoc & his
similia ueritatis testimonia. que muro
mn dum reprimunt exigunt. dum dei¬
ciunt erudiunt. ita ut unde. ꝓiectꝰ
inde& ꝓuectus. tota cum humilitate
decantẽ. Bonum mͥ dñe quod humi¬
uastime. ut discam iustificationes
tuas. bonum mͥ lex oris tui suꝑmilia
auti & argenti. Et hoc miraculum
agit sermo dĩ uiuus & efficax. hoc il¬
uid uerbum ꝑ quod facta sunt om̃ia
benignissime & potentissime oꝑatur.

Expanded text:
d adjutores sumus gaudii vestri ; et: Nolite vocari ab hominibus rabbi; et: Patrem nolite vocare vobis super terram . Quantum itaque tuis attollor favoribus, tantum his molibus premor. Unde merito in Psalmo non canto, sed plango: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Sed verius fortasse proferrem quod sentio: quia videlicet qui me exaltat, humiliat; et qui me humiliat, exaltat. Tu me ergo potius exaltando dejicis, et extollendo premis. Sed ne ita premas ut opprimas, consolantur me haec et his similia Veritatis testimonia, quae miro modo, dum reprimunt, erigunt; dum dejiciunt, erudiunt; ita ut unde projectus, inde et provectus, tota cum hilaritate decantem: Bonum mihi, Domine, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Bonum mihi lex oris tui, super millia auri et argenti . Et hoc miraculum agit sermo Dei vivus et efficax; hoc illud Verbum per quod facta sunt omnia, benignissime et potentissime operatur;
Abbreviated transcription (Latin):
tas. cui quippe ut bene nosti idem
mecum consilium. eadem solet eẽ.
uoluntas.
ꝑcepturum meȩ ꝓte sollici¬
tudinis remedium. si tua te
non indicante nescirem incommoda
Unde & in alia epła inemini me ad
te sic int̾ cȩtera scripsisse. Et si inꝗͣ
mͥ pium ẽ. nullas tuas angustias dis¬
simulare. tͥ tamen durum ẽ. sic affeo¬
to cunctas indicare. Sed ecce unde
mias in curas credidi ieuigari. inde
fateor ampliꝰ me grauari sentio. Nc̃
autem quid unquam mali euenire
potest quod ego non metuam: Immo
iuxta tuum ouidiũ. quando ego ñ
timui grauiora ꝑicula ueris: E o quip¬
pe suspectus omnia. quo incertus de
omnib ueram sepe de falsis tristiciã
contrahere cogor. Mens siquidem
quam semel affecerit caritas. sui iuris
cẽ. non sinitur. Metuit quippe quȩ¬
neseit. dolet quȩ non oportet. sollic¬
tur plus quam uoluerit. & unde
lucrit compatitur. nolens misere us
inuita. E t quia uides fili nec mes
meticulosam industriam. nec tui

Expanded text:
tes; cui quippe, ut bene nosti, idem tes; cui quippe, ut bene nosti, idem mecum consilium, eadem solet esse voluntas. percepturum meae pro te sollicitudinis remedium, si tua te non indicante nescirem incommoda. Unde et alia in epistola memini me ad te sic inter caetera scripsisse: « Et si, inquam, mihi pium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare . » Sed ecce unde meas mihi curas credidi levigari, inde fateor amplius gravari me sentio. Nam apotest, quod ego non metuam? Imo juxta tuum Ovidium . Quando ego non timui graviora pericula veris? eo quippe suspectus omnia, quo incertus de omnibus, veram saepe de falsis tristitiam contrahere cogor. Mens siquidem quam semel affecerit charitas, sui juris esse non sinitur. Metuit quod nescit, dolet quod non oportet, sollicitatur plus quam voluerit, et unde noluerit, compatitur nolens, miseretur invita. Et quia vides, fili, nec meam meticulosam industriam, nec tuam
Abbreviated transcription (Latin):
tior. qui omnib sufficias. ꝑdi gr̃am
solatiari. & a nemine omnium indi¬
geas confortari: Deniq in quantũ
grauaris in tantum lucraris. & in
quantum iuuaris. intantum tͥ tua
p̃mia minius. E uge gͦ quos eligas.
an qui grauando iuuant. an qui ui¬
uando grauant. Hii tͥ ꝓmeritores
illi fraudailatores meritoꝵ existunt.
Ham qui socu laboris. ꝓculdubio &¬
mercedis participes erunt. Sciens gͦ
te missum iuuare non iuuari. illiꝰ te
agnosce uicarium qui uenit ministra¬
re & non ministrari. Pluratͥ ad tui
consolationem scribere uolebam. sed
non fuit necessarium. Nam quid opꝰ.
uͥ uiua presens loquitur: Uiso siqui¬
dem pͥore. puto quod ista tͥ sufficiant.
& ad eiꝰ p̃sentiam sꝑc tuus reuixerit.
ita ut iam consolationem scriptorũ
non requiras: cui interim licet ũboꝵ
illiꝰ solatio releuari. In quo & ꝑquẽ
teris mitti postulasti. si quomͦ tamen
mittere potui missum ẽẽ. non dubi¬

Expanded text:
tior, qui omnibus sufficias per Dei gratiam tior, qui omnibus sufficias per Dei gratiam solatiari, et a nemine omnium indigeas confortari? Denique in quantum gravaris, in tantum lucraris; et in quantum juvaris, in tantum tua tibi praemia minuis. Elige ergo quos eligas, an qui gravando juvant, an qui juvando gravant. Hi tibi promeritores, illi fraudatores meritorum existunt. Nam qui socii laboris, procul dubio mercedis participes erunt. Sciens ergo te missum juvare, non juvari, illius te agnosce vicarium qui venit ministrare, non ministrari. Plura tibi ad tui consolationem scribere volebam; sed non fuit necessarium. Nam quid opus bi viva praesens loquitur? Viso siquidem Priore, puto quod ista tibi sufficiant, et ad ejus praesentiam spiritus tuus revixerit, ita ut jam consolationem scriptorum non requiras, cui interim licet verborum illius solatio relevari, in quo et per qteris mitti postulasti, si quo modo tamen mittere potui, missum esse non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
sancia patris uiscera graiuorib tor¬
quere dolorib: Onus meum t parti¬
tus sum ut filio. ut necessario ut fide¬
l coadiutori meo. uide quom te opor¬
teat pat̾nam portare sarcinam. Si
enu sic portas ut me non alleues.
sea magis p̃mas. tu quidem es onerat᷑
sea ego non sum exoneratus. Hoc autẽ
onus animarum ẽ. & infirmarum.
Nam quȩ sanȩ sunt portari non in¬
cligent. ac ꝑ hoc nec onus sunt. Q̾s¬
cumq gͥ de tuis inueneris tristes.
pusillanimes. murmuriosos.ipsoꝵ
te patrem. ipsoꝵ te noueris eẽ. alb̾em.
Consolando exortando. increpando.
agis opus tuum. portas onus tuum.
& portando sanas quos sanandoᷤ por¬
tas. Si quis uͥ ita sanus ẽ. ut magis
iunet te quam iuuetur ate. huiꝰ te
non patrem sed parem. comitem nͥ
abbatẽ agnoscas. Quid gͥ causaris te
aliquoꝵ qui tecum sunt magis gͣuari
consortio. quam frui solatio. eum solꝰ
omium omnib datus sis solatium.
tanquam omnib sanior. omib for¬

Expanded text:
saucia patris viscera gravioribus torsaucia patris viscera gravioribus torquere dololoribus? Onus meum tibi partitus sum ut filio, ut necessario, ut fideli coadjutori meo. Vide quomodo te oporteat paternam portare sarcinam. Si enim sic portas ut me non alleves, sed magis premas; tu quidem es oneratus, sed ego non sum exoneratus. 2. Hoc autem onus animarum est, et infirmarum. Nam quae sanae sunt, portari non indigent, ac, per hoc, nec onus sunt. Quoscunque igitur de tuis inveneris tristes, pusillanimes, murmurosos, ipsorum te patrem, ipsorum te noveris esse abbatem. Consolando, exhortando, increpando agis opus tuum, portas onus tuum, et portando sanas quos sanando portas. Si quis vero ita sanus est ut magis juvet te quam juvetur a te, hujus te non patrem, sed parem, comitem, non abbatem agnoscas. Quid igitur causaris te aliquorum qui tecum sunt magis gravari consortio quam frui solatio, cum solus omnium omnibus datus sis solatium, tanquam omnibus sanior, omnibus for
Abbreviated transcription (Latin):
tis tribulationib tuis. piisq
querimoniis me quoq excitas ad plan¬
geudum. Nec enum te dolente possũ¬
non ddolere. nec nisi molestus & auxiꝰ
tuas molestias & anxietates audire
Uerum quia hȩc ipsa mala quȩ te
leur prescita portare debere. & mͥi
nnde parcere potes molestum ĩi c̃ẽ.
Satis naiq ac plusquam satis cruti¬
or te carendo. te non uidendo. te dul¬
cissimo mͥ solatio non fruendo. ita
ut peniteat me quod te elongaueriꝰ
a me. Et licet caritas hoc cogeret.
quacumq tam̃ necessitate quo te non
uideam missum plango te tanquam
amissum. Cum gͥ iuꝑ hoc etiam ue¬
luit quodam tuȩ pusillanumitatis ba¬
culo me ꝑcellis. qui mͥ debueras c̃ẽ. ba¬
culus sustentationis. tristiciam suꝑ
tristiciam ingeris & cruciatiun cru¬
ciatib addis. Et sim piun ẽ. millas
tuas angnstias dissimulare. ł tamen
dutum ẽ. sic affecto cunctas indieare.
Quid enun necesse ẽ. satis sollicitum
amplius sollicitare & absentia filii

Expanded text:
tis tribulationibus tuis, piisque querimoniis me quoque excitas ad plangendum. Nec enim te dolente possum dolere, nec nisi molestus et anxius tuas molestias et anxietates audire. Verum quia haec ipsa mala, quae te levius praescita portare debere, et mihi, unde parcere potes, molestum non esse. Satis namque et plusquam satis crucior te carendo, te non videndo, te, dulcissimo mihi solatio, non fruendo; ita ut pene poeniteat me quod te elongaverim a me. Et licet charitas hoc cogeret, quacumque tamen necessitate, quo te non videam, missum, plango te tanquam amissum. Cum ergo super hoc etiam velut quodam tuae pusillanimitatis baculo me percellis, qui mihi debueras esse baculus sustentationis; tristitiam super tristitiam ingeris et cruciatum cruciatibus addis: et si mihi pium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare. Quid enim necesse est satis sollicitum amplius sollicitare, et absentia filii
Abbreviated transcription (Latin):
cet ut facis. sed mͥ assentire ñ: expedit
honote inuicem p̃uenientes & subie¬
cti inuicem intimore xꝑi. si non fru¬
stra ut̾biq positum ẽ. inuicem. intel¬
ligitis & mͥ eque utrumq congruere.
mentẽ. E runt prumi nouissimi & no¬
uissimi pͥmi. & qui maior ẽ. ur̃m fiat
sicut iunior: & quanto maiores humi

Expanded text:
expedit. Honore invicem praevenientes , et, Subjecti invicem in timore Christi ; si non frustra utrobique positum est invicem, intelligis et mihi aeque utrumque congruere. : Erunt primi novissimi, et novissimi primi ; et: Qui major est vestrum, fiat sicut ju
Abbreviated transcription (Latin):
scripsisse & ñ semel. partim cõuictͦ.
partim ⁊ confessus ẽ. De tͣpitudinib
eius qͥb̃ terra sordet. & factȩ st̃ om̃ib
in parabolam fuꝑ sedeo polluere la¬
bia mea. & ur̃as aures. Si aduos
ueñit: nam hoc głatur. & amicos
se hab̾e ꝯfidit incuria: meinento te
arualdi de brixa. quia ecce płus ꝙͣ
arnaldꝰ hic. Nullus ppetua digni¬
O nichisione: nidnl eius ppetuo
silentio iustiꝰ¬

Expanded text:
scripsisse, et non semel, partim convictus, scripsisse, et non semel, partim convictus, partim et confessus est. De turpitudinibus ejus, quibus terra sordet, et factae sunt omnibus in parabolam, supersedeo polluere labia mea, et vestras aures. Si ad vos venerit nam hoc gloriatur, et amicos se habere confidit in curia, mementote Arnaldi de Brixia, quia ecce plus quam Arnaldus hic. Nullus perpetua dignior inclusione, nihil ei perpetuo silentio justi
Abbreviated transcription (Latin):
ille exiit. ã nobis: quia non
erat ex nobis. Exiit autem feda
post se relinquens relinquens uestigia.¬
Et ego longe ante hominem noueram
sed expectabam ut aut deus eum eũ¬
teret aut instar nidȩ ⁊pse se ꝓderet.
Quod &e factum ẽ. Preter liberos de¬
narios. & aureos multos: in ipso
exitu eius inuenta sunt fuꝑ eum
sigilla tria. unum proprium eius.
alterumpͥoris. teitium nr̃m ipsum¬
q non antiquum. sed nouellum:
quod obipsius dolos & furtiuas sur¬
reptiones mutare nuꝑ coactus fue¬
ram. Hoc enim ẽ qd̾ tacito nomine¬
uobis scripsisse me memini. quia
uidelicet ꝑiclitati sumꝰ in falsis fra¬
tribus. Quis possit dicere adqͣm¬
multas ꝑsonas sub nomine meo me
gnorante quȩ uoluit scripsit: Q
m̾ det ut ipsa curia ur̃a adpurum
purget᷑ fece mendatioꝵ eius: Quis
mͥ det. ut uel toꝵ innocentia qui
metum sunt: satis ualeat excusari
apito cntum uentos & p̃uentos im¬
pudicissimis eius mendatiis: uob
quoq aliqͦtiens in eadem faisitate

Expanded text:
ille exiit a nobis, quia non erat ex nobis: exiit autem foeda post se relinquens vesEt ego longe ante hominem noveram; sed exspectabam ut aut Deus eum converteret, aut instar Judae ipse se proderet: quod et factum est. Praeter libros, denarios, et aureos multos, in ipso exitu ejus inventa sunt super eum sigilla tria, unum ejus proprium, alterum Prioris, tertium nostrum, ipsumque non antiquum, sed novellum: quod et ob ipsius dolos et furtivas subreptiones mutare nuber coactus fueram. Hoc enim est quod vobis tacito nomine scripsisse me memini: quia videlicet periclitati sumus in falsis fratribus. Quis possit dicere, ad quamultas personas sub nomine meo, me ignorante, quae voluit, scripsit? Quis mihi det ut ipsa curia vestra ad purum purgetur faece mendaciorum ejus? Quis mihi det ut vel eorum innocentia, qui mecum sunt, satis valeat excusari apud circumventos et praeventos impudentissimis ejus mendaciis? Vobis quoque aliquoties in eadem falsitate
Abbreviated transcription (Latin):
ator presentium adpetitio¬
nem nr̃ãm dudum susceptꝰ in con¬
sortium ur̃m stulticia & leuitate
sua reiecto habitu suo auobis exiit
Sed quia ductus penitentia ut ui¬
detur redire cupit. & se iterum
recipi humilit̃ petit. petimꝰ &e nos
ut iterum recipiat᷑. penitentiq amo¬
re dĩ & nr̃o introitꝰ & habitꝰ ñ neget᷑.¬

Expanded text:
ator praesentium, ad petitionem nostram dudum susceptus in consortium vestrum, stultitia et levitate sua rejecto habitu sancto a vobis exiit. Sed quia ductus poenitentia, ut videtur, redire cupirecipi humiliter petit, petimus et nos ut iterum recipiatur, poenitentique, amore Dei et nostro, introitus et habitus non neget
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si me expectaretis. uereor ne aduẽtꝰ
nr differat᷑ in longũ. & illa dilatio ẽet
& in hoc sicut in aliis impleat uicem
nr̃am. & consilio eius uł forte illoꝵ qͦs
ipse ꝓ se miserit si uenire non poterit.
necnon & patͥs ur̃i carini talem ꝑso¬
nam eligatis. de. qua ds honorem ha¬
beat & uos salutẽ. Memores mei esto¬
te fr̃s¬

Expanded text:
Nam si me exspectaretis, vereor ne adventus Nam si me exspectaretis, vereor ne adventus noster differatur in longum, et illa dilatio essetet in hoc, sicut in aliis, impleat vicem nostram, ut concilio ejus, vel forte illorum quos ipse pro se miserit, si venire non poterit, necnon et patris vestri Guarini, talem personam eligatis de qua et Deus honorem habeat, et vos salutem. Memores mei estote, fr
Abbreviated transcription (Latin):
ciensis: qmͣ alacri uultu spectauit hoc
angłica celsitudo. Nouerunt si quid̃e.
illi sp̃c om̃ipotenti do placere suꝑ omĩa
fr̃nam societatem & confederationem.
cum dicat ꝑ ꝓpħam glutino bonum ẽ.
& ꝑ alium. ecce qͣm bonum & qmͣ io¬
cundum. habitare fr̃s in unum. Itẽ
fr̃ frẽm adiuiuans: ambo consolabunt᷑.
Adu̾tit᷑ etiam hoc factum humilitatẽ
redolere: quȩ qͣm accepta sit diuinȩ.
maiestati docet ille qui dicit. Suꝑbis
d̾s resistit: humilib autem dat gr̃am.
Ostendit & ipse humilitatis magist̾.
ꝑ semetipsum dicens. Discite ame.
quia mitis sum & humił corde. Quid
dicam de nr̃o pusillo grege dareualł
cui specialiter adhesistis. qͣnͣto uos et
qͣm speciali complectat᷑ affectu.SNon
potest dici u̾bo. quod de mutua cari-¬
tate int̃ nos & uos sp̃ualis infusio mira¬
biliter oꝑat᷑. Suꝑest. fĩs ut inuocato
spũ sc̃o: maturetis uob̃ eligere patrem

Expanded text:
ciensis, quam alacri vultu spectavit hoc ciensis, quam alacri vultu spectavit hoc angelica celsitudo ! Noverunt siquidem illi spiritus omnipotenti Deo placere super omnia fraternam societatem et confœderationem, cum dicat per Prophetam : GLUTINO BONUM EST, et per alium : ECCE QUAM BONUM ET QUAM JUCUNDUM HABITARE FRATRES IN UNUM, item : FRATER FRATREM ADJUVANS, AMBO CONSOLABUNTUR. Advertitur etiam hoc factum humilitatem redolore, quæ quam accepta sit divinæ majestati, docet ille qui dicit : SUPERBIS DEUS RESISTIT, HUMILIBUS AUTEM DAT GRATIAM. Ostendit et ipse humilitatis Magister per semetipsum dicens : DISCITE A ME, QUIA MITIS SUM ET HUMILIS CORDE. Quid dicam de nostro pusillo grege Clarævallis, cui specialus adhæsistis, quanto vos et quam speciali complectatur affectu ? Non potest dici verbo quod de mutua caritate inter nos et vos spiritualis infusio mirabiliter operatur. Superest, fratres, ut, invocato Spiritu Sancto, maturetis vobis eligere patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
ficere de die in diem & in ipsis ꝑseue¬
rare. usq ad ultimũ diem. Et hȩc qͥ de
assidue confidimꝰ actitare. Cet̾m unũ
opus fecistis & om̃s mirant᷑ quod cum
scĩ essetis non reputantes ur̃ãm scĩtatẽ:
alienam participare. curastis. ut eẽtis
sc̃iores. Impletum est quod legit᷑ in eũ¬
głio cum fec̾itis omĩa quȩ mandata
fuerint uob̃. dicite serui inutiles sumꝰ.
Inutiles uos reputatis: & humiles inuẽ'¬
ti estis. Recta facere & inutilem se repu¬
tare apud paucos inuenit̾. & ido mul¬
ti amirant᷑. Hoc in qͣm hoc prorsus uos
de illustrib reddit illustriores. scĩores
de sanctis. Et ubicumq diuulgatꝰ est
sermo iste. repleuit omĩa. suauitate.¬
odoris. hȩc uirtus me uidice p̃fert᷑
etiam ꝓtͣctis ieuniis: & anticipatis ui¬
giliis. om̃i deniq corꝑali exercitio. tan¬
qͣm uere pietas. quȩ ad omĩa ualet.
Qmͣ leto sinu collegit multitudo cister¬

Expanded text:
ficere de die in diem et in ipsi perseveficere de die in diem et in ipsi perseverare usque ad ultimum diem. Et hæc quidem assidue vos confidimus actitare. Ceterum unum opus fecistis, et omnes mirantur, quod cum sancti essetis, non reputantes vestram sanctitatem, alienam participare curastis, ut essetis sanctiores. Impletum est quod legitur in Evangelio : CUM FECERITIS OMNIA QUÆ MANDATA FUERINT VOBIS, DICITE : SERVI INUTILES SUMUS. Inutiles vos reputatis, et humiles inventi estis. Recta facere, et inutilem se reputare, apud paucos invenitur, et ideo multi admirantur. Hoc, inquam, hoc prorsus vos de illustribus reddit illustriores, sanctories de sanctis. Et ubicumque divulgatus est sermo iste, replevit omnia odore suavitatis. Hæc virtus, me judice, præfertur etiam protractis jejuniis et anticipatis vigiliis, omni denique corporali exercitio, tamquam vere pietas quæ ad omnia valet. Quam læto sinu collegit vos multitudo Cister
Abbreviated transcription (Latin):
Emissiones tuȩ paradisus maloꝵ pu-¬
nicoꝵ. cum pomoꝵ fructib. Quicũq
m̃t uos hunc in celum iubilum non
audit: inuidet. Quiꝰquis hunc non
sentit odorem: ut om̃ium pace dix¬
erim. putet.
Ad monachos alpen
do auctore ad altiorem gͣdum
assumpt᷑ est. Faciamꝰ gͦ kañi qd̃¬
dicit ꝓpħa. Eleuatꝰ est sol: & luna stetit
in ordine suo. Sol est. ille. ꝑ quem alpẽ¬
sis congregatio illustͥs ubiq reddit᷑:
tanqͣm luna ꝑ solem. Eleuato itaq il¬
lo stemus nos in ordine nr̃o quicumq
legimnus abiecti esse in domo dĩ nr̃i:
magis qͣm habitare in tab̃nacuilis pec¬
catoꝵ. Ordo nr̃ abiectio est. humilitas¬
est. uoluntaria pauꝑtas est. obedien¬
ta. pargaudium in spũ scõ. Ordo
ñ est. esse sub magistro. sub abb̃e.
sub regła. sub disciplina. Ordo nr̃
est studere silentio. exerceri ieiuniis.
ugiliis. orationib. oꝑi manuũ: & su¬
ꝑ omĩa excellentiorem uiam tenere.
quȩ est caritas. Porro in his om̃ib ꝓ¬

Expanded text:
EMISSIONES TUÆ PARADISUS MALORUM PUNICORUM CUM POMORUM FRUCTIBUS. Quicumque inter vos hunc in cælis jubilum non audit, invidet. Quisquis hunc non sentit odorem, ut omnium pace dixerim, putet.AD MONACHOS ALPENSES Deo, ad altiorem gradum assumptus est. Faciamus ergo, dicit Propheta : ELEVATUS EST SOL ET LUNA STETIT IN ORDINE SUO. Sol est ille, per quem Alpensis congregatio illustris ubique redditur, tamquam luna per solem. Elevato atque illo, stemus nos in ordine nostro, quicumque elegimus abjecti esse in domo Dei nostri magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. Ordo nest, voluntaria paupertas est, obedientia, pax, gaudium in Spiritu sancto. Ordo noster est esse sub magistro, sub abbate, sub regula, sub disciplina. Ordo nest studere silentio, exerceri jejuniis, vigiliis, orationibus, opere manuum, et, super omnia, excellentiorem viam tenere, quæ caritas ; porro in his omnibus pro
Abbreviated transcription (Latin):
si non moreret̾ ego non uuierem. Cui
cõmodius. qͣm ꝓmittenti uitam ȩtna
Cui magis ex necessitate. qm̃ flaminas
ꝑpetuas minitanti.ꝯ S sẽuo uolunta¬
ne: quia caritas lib̃tatem donat. huc.
ꝓuoco iuscera mea. Seruite in caritate.
illa quȩ timorem pellit. labores non sen¬
nt. meritũ non intuet᷑. p̃miũ non reqͥ¬
rit. Et tamen plus om̃ib urget. Nullꝰ
terror sic sollicitat. nulla p̃mia. sic in¬
uitant. nulla iusticia sic exigit. Ipsa
uos mͥ inseparabilit̃ ungat̾. ipsa me
uob̃ iugit rep̃sentet horis maxime. qͥb

Expanded text:
si non moreretur, ego non viverem? cui si non moreretur, ego non viverem? cui commodius, quam promittenti vitam aeternam? cui magis ex necessitate, quam flammas perpetuas minitanti? Sed servio voluntarie, quia charitas libertatem donat. Huc provoco viscera mea. Servite in charitate illa quae timorem expellit, labores non sentit, meritum non intuetur, praemium non requirit; et tamen plus omnibus urget. Nullus terror sic sollicitat, nulla praemia sic invitant, nulla justitia sic exigit. Ipsa vos mihi inseparabiliter jungat, ipsa me vobis jugiter repraesentet, horis maxime quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ presentes sumꝰ qnͣtislibet terra
spaciis diuisi auob̃ uideamur. Quĩs
in uob̃ bene officiosum seipsum exibt
humilem. timoratũ. studiosum lecͥio¬
nis. orationib uigilem. fr̃nȩ cartans
sollicitũ. non mẽ putet absentemsib
mͥ est cor unum & anima una. Sicͥ
autem susurro quod absit extiterit nt
uos aut bilinguis. aut murmurans.
aut contumax. aut impatiens discidi¬
ne. aut inquietꝰ & uagus qui panen
ociosus comedere non erubescat. hui
etiam si corꝑe p̃sens essem. longe ẽti
ab eo anima mea: eo quod ipse longi
timore: ut sine timore qnͣdoq dene¬
nu inimicoꝵ ur̃oꝵ lib̾ati seruiatis ill
Seruite in spe: qm̃ fidelis est in pul¬
sis. Seruite ex merito: qͥa multꝰ in nl¬
ritis est. Nam & si cęt̾a taceam hoc ul
te non inmerito uitam sibi uendild
nr̃ãm. qui ꝓ ea p̃buit suam. Nenb
gͥ sibi uiuat: sed ei qui ꝑ se mortuse
Cui enim iustius uiuam: qͣm ei quod

Expanded text:
vobis praesentes sumus, quantislibet terrarum vobis praesentes sumus, quantislibet terrarum spatiis divisi a vobis videamur. Quicumque in vobis bene officiosum se ipsum exhibet, humilem, timoratum, studiosum lectionis, orationibus vigilem, fraternae charitatis sollicitum, non me putet absentem sibest mihi cor unum, et anima una? Si quis autem susurro quod absit! existit inter vos, aut bilinguis, aut murmurans, aut contumax, aut impatiens disciplinae, aut inquietus et vagus, et qui panem otiosus comedere non erubescat, 149 huic etiam si corpore praesens essem, longe esset ab eo anima mea, eo quod ipse longe timore, ut sine timore quandoque de manu inimicorum vestrorum liberati serviatis illi. Servite in spe, quoniam fidelis est in promissis: servite ex merito, quia multus in meritis est. Nam etsi caetera taceam, hoc solo certe non immerito vitam sibi vindicat nostram, quod pro ea praebuit suam. Nemo igitur sibi vivat, sed ei qui pro se mortuus est . Cui enim justius vivam, quam ei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dño semꝑ. Ex uob̃ ꝑpendite: quid
patiar ego. Si uob̃ molesta est patien¬
tia mea: nemo dubitet michi esse mo¬
lestiorem. Non enim paris iacturȩ. nec
eiusdẽ gͣuaminis est. me uno carere uos.
necesse est affici curis. quot uos estis:
& ad singłos quosq ur̃m dolere absen-¬
tiam. timere scandala. Duplex contͥcio
ista non me deseret: quousq meis uis¬
cerib reddar ego. Qd̃ quid̃e & uos sen¬
tire ꝓ me non ambigo: s ego unussũ.
Uob̃ gͦ una mͥ multiplex incumbit tͥstã¬
amicam quietẽ om̃ino ꝑturbant .&
non est uoluntatis. s eccl̃iasticȩ nees¬
sitatis non oportet uos in dignaris
compati. Spero autem quod non er
longa: uos orate ut non sit infru¬
ctuosa. Detͥmenta quȩ interim foni
contingent. emolumenta. reputent.
qm̃ ds̃ in causa est. Qui cum sit be¬
nignus & omĩa possit. facile damni
resarciet. non solum integre: s etiam
cumulate. Propterea. bono animosi¬
mus dm̃ habentes nob̾cum in quoe

Expanded text:
 1. Ex vobis perpendite quid patiar ego. Si vobis molesta est absentia mea, nemo dubitet mihi esse molestiorem. Non enim paris jacturae, nec ejusdem gravaminis est, me uno carere vos, necesse est affici curis, quot vos estis; et ad singulos quosque vestrum dolere absentiam, timere pericula. Duplex contritio ista non me deseret, quousque meis visceribus ego reddar: quod quidem et vos sentire pro me non ambigo; sed ego unus sum. Vobis ergo una, mihi multiplex incumbit tristanamicam quietem omnino perturbant, non est voluntatis, sed ecclesiasticae necessitatis, non oportet vos indignari, sed compati. Spero autem quod non erit longa: vos orate ut non sit infructuosa. Detrimenta quae interim forte contingent, emolumenta reputentur, quoniam Deus in causa est: qui, cum sit benignus, et omnia possit, facile damna resarciet, non solum integre, sed etiam cumulate. Propterea bono animo simus, Deum habentes nobiscum, in quo et
Abbreviated transcription (Latin):
ntnseca erumpit. totum qd̃ foris exu-¬
b̾at. atq in mente. fulget quod sic.
fulget in oꝑe. Sequimini filii patr̃e :
mitatores estote sicut & ipse xp̃i. Di¬
cite. In odore unguentoꝵ tuoꝵ curre.¬
nus: si quid̾e bonus odor ẽx in om̃i
ioco. Nam ut taceam de uob̃ qui pre¬
sentes cõminꝰ ꝑcipitis fraglantiam.
tanta ad nos usq qui longe absumꝰ.
& studiis eius bonis ꝑuenit huius sua¬
uissimȩ resꝑsionis ub̃tas: ut nob̾ cer-¬
uissime fiat odor uitȩ ad uitã. Puto
quod & in cęlestib id iam ꝑ senseruit.¬
m odorem suauitatis: & qͣdam solito
festiuiori exultatione decantent. Quȩ

Expanded text:
intrinseca erumpit totum quod foris exubintrinseca erumpit totum quod foris exuberat: atque in mente fulget, quod sic placet in opere. 7. Sequimini, filii, patrem: imitatores ejus estote, sicut et ipse Christi. Dicite: In odore unguentorum tuorum curremus : siquidem bonus odor Christi est in omni loco . Nam ut taceam de vobis, qui praesentes cominus percipitis fragrantiam; tanta ad nos usque, qui longe absumus, ex studiis ejus bonis pervenit hujus suavissimae respersionis ubertas, ut nobis certissime fiat odor vitae ad vitam. Puto quod et in coelestibus jam persenserint odorem suavitatis, et quadam solito festiviori exsultatione decantent: Quae
Abbreviated transcription (Latin):
patitur detͥmenta. Nam semꝑ in ro¬
busto & uegeti corꝑe animꝰ mollior
atq tepidior iacet & rursus in corpe¬
in debili & infirmo fortior uiget ꝓn
testans apłs: qͣndo infirmor in quit ñ
fortior sum & potens. S libent głatur
in infirmitatib suis. ut in habitet in
exemplis. ut ꝓbemꝰ & oculis: dum mu
pat manifestũ sit nob quod dicit᷑ su¬
ius quippe & si homo exterior corrum¬
pitur. s interior renouat̃ de die mdi¬
em. Unde & enim tantꝰ ardor inno-¬
uandi ordinis. nisi ex renouatione
mentis. Sic bonus homo de bonotul¬
auro cordis sui ꝓfert bona. sic arbar
bona fructꝰ bonos facit. Primi & pl¬
rissimi fructꝰ tui. S quȩ nam arbal
hos ꝓtulit nisi puritas cordis. Aus¬
quin qñ in purꝰ animꝰ tanto stucdi
regłe inquireret. eligeretq purtal
Nec de t̾bido forte limpidꝰ emande
ruus: nec de sordida mente munil
cogitatio. Intꝰ est ꝓculdubio mtꝰ s
quod delectat. & ex illa plenitu dine

Expanded text:
paritur detrimenta. Nam semper in roparitur detrimenta. Nam semper in robusto et vegeto corpore animus mollior atque tepidior jacet, et rursum in corpore debili et infirmo fortior viget protestans Apostolus : QUANDO INFIRMOR, inquit, TUNC FORTIOR SUM. Sed et libenter gloriatur in infirmitatibus suis : UT INHABITET IN exemplis, ut probemus et oculis, dum in te, Pater, manifestum sit nobjus quippe et si homo exterior corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Unde etenim tantus ardor innovandi ordinis, nisi ex renovatione mentis? Sic bonus homo de bono thesauro suo profert bona ; sic arbor bona fructus bonos facit . Primi et purissimi fructus tui. Sed quaenam arbor hos protulit: nisi puritas cordis? Alioquin quando impurus animus tanto studio Regulae inquireret eligeretque puritatem? Nec de turbido fonte limpidus emanat rivus, nec de sordida mente munda cogitatio. Intus est procul dubio, intus est quod delectat: et ex illa plenitudine
Abbreviated transcription (Latin):
si usq ad mort̾ẽ non ꝑuenis: brauiũ
non app̃hendis. Brauiũ xp̃c est. Qd̃
si illo currente. tu gͣdu sistis. non xp̃o
appropias: s te magis elongas. timẽ¬
dumq tͥ est qd̾ ait dauid. ecce qui elon¬
gant se ate dñe ꝑibunt. Itaq si ꝓfic̾e
currere est: ubi ꝓfic̾e̾. ibi & currere. de¬
sinis. Ubi gͦ ñ currere: ibi & defic̾e
incipis. Hinc plane. colligit: quia
nolle ꝓfic̾e̾. non nisi defic̾e. est.
Uidit scalam iacob & in scala. angbs
ubi nullus residens. nullus subsis¬
tens apparuit. S uł ascende uł des¬
cendere uidebant᷑ uniu̾si: qͣtinus pi¬
lam daret᷑ intelligi. int̃ ꝓfectum &
defectum in hoc statu mortalis uis
nichil medium inueniri. s quomͦ
ipsum corpꝰ nr̃m continue. aut crs¬
cere constat aut decresc̾e sic necessi
Inter est tamen quod neqͣqͣm urita
ordiñe corꝑaliũ uicissitudinũ ea¬
etiam sp̃c sua uł inc̾m̃ta capit. uł

Expanded text:
si usque ad mortem non perveneris, bravium si usque ad mortem non perveneris, bravium non apprehendis. Bravium Christus est. Quod si, illo currente, tu gradum sistis, non Christo appropias, sed te magis elongas, timendumque tibi est quod ait David : ECCE QUI ELONGANT SE A TE, Domine, PERIBUNT. Itaque si proficere currere est, ubi proficere, ibi et currere desinis ; ubi vero non currere, ibi et deficere incipis. Hinc plane colligitur, quia nolle proficere, non nisi deficere est. Vidit scalam Jacob, et in scala angelos, ubi nullus residens, nullus subsistens apparuit, sed vel ascendere, vel descendere videbantur universi, quatenus palam daretur intelligi, inter profectum et defectum in hoc statu mortalis vitæ nihil medium inveniri, sed quomodo ipsum corpus nostrum continue aut crescere constat, aut decrescere, sic necesse Interest tamen, quod nequaquam juxta ordinem corporalium vicissitudinum etiam spiritus sua vel incrementa capit, vel
Abbreviated transcription (Latin):
lo uiuere: & man̾e in quo ꝑueni. Nec
peior fieri patior: nec meliorcupio.
hoc gͦ uis quod esse non potest. Quid
enim stat in hoc scłod Et certe de ho¬
mine specialit dictũ est sugit uelut
umbra. & numqͣm in eodem statu ꝑ¬
manet. Ipse deniq hominis scłiq au'¬
ctor qͣmdiu in terris uisus est & cum
hominib ꝯuersatꝰ est. numqͥd stetit.
Et quide teste scriptura ꝑtnͣsiit bene¬
faciendo & sanando om̃s. Pertͣnsiit
autem sicut non infructuose. ita ñ
remisse. non pigre. non lento gressu:
sed qũeadinodũ item de ipso scriptũ ẽ.
Exultauit ut gygas ad currend̾a uiã.
Porro currentẽ: non ap̃hendit: qui &
ipse parĩt non currit. Et quid ꝓdest
xp̃m sequi: si non contingat conseqͥ.
Id̾o paulus aiebat. Sic currite: ut cõ¬
prehendatis. Ibi fige tu xp̃iane. tui cͥsꝰ
ꝓfectusq metam: ubi xp̃c posuit
suam. Factꝰ est inquit obediens usq
ad mortem. Qnͣtũlibet gͦ cucurreris.

Expanded text:
lo vivere, et manere in quo perveni ; nec lo vivere, et manere in quo perveni ; nec peior fieri patior, nec melior cupio. Hoc ergo vis, quod esse non potest. Quid enim stat in hoc sæculo ? Et certe de homine specialiter dictum est : FUGIT VELUT UMBRA, ET NUMQUAM IN EODEM STATU PERMANET. Ipse denique hominis sæculique auctor, quamdiu IN TERRIS VISUS EST ET CUM HOMINIBUS CONVERSATUS EST, numquam stetit. Et quidem, teste Scriptura, PERTRANSIIT BENEFACIENDO ET SANANDO OMNES. Pertransiit autem, sicut non infructuose, ita non remisse, non pigre, non lento gressu, sed, quemadmodum item de ipso scriptum est : EXSULTAVIT UT GIGAS AD CURRENDAM VIAM. Porro currentem non apprehendit, qui et ipse pariter non currit. Et quid prodest Christum sequi, si non contingat consequi ? Ideo Paulus aiebat : SIC CURRITE UT COMPREHENDATIS. Ibi fige tu, christiane, tui cursus profectusque metam, ubi Christus posuit suam. FACTUS est, inquit, OBŒDIENS USQUE AD MORTEM. Quantumlibet ergo cucurreris,
Abbreviated transcription (Latin):
nam meret᷑ refectionẽ. Et licet in breui
consumeret᷑ ꝓ temꝑe: iudicat᷑ tam̃ ex
bilis & obstinate mentis punit᷑ em̃alit
malũ licet temꝑalit ꝑpet̾tũ: quia quod
breue fuit temꝑe uł oꝑe. longũ ẽẽ con¬
stat in ꝑtinaci uoluntate. ita ut si nũ-¬
qmͣ moreret᷑ numqmͣ uelle peccare de-¬
sin̾et inmo semꝑ uiuere. uellet. ut
semꝑ peccare posset. Proinde potest
& de isto ꝑ contͣriũ itidem dici. consũ¬
matꝰ in breui expleuit temꝑa multa:
quod m̾ito multoꝵ immo om̃iũ tẽpoꝵ
receꝑit uicẽ. qui nullo temꝑe uolue¬
rit mutare intentionẽ. Indefessũ itaq¬
ꝓficiendi studiũ & iugis conat᷑ ad ꝑfe.¬
ctionem: ꝑfectio reputat᷑. Quod si stu¬
dere ꝑfectioni ẽẽ ꝑfectũ est: ꝓfecto nol¬
le. ꝓfic̾e̾. deficere est. Ubi gͦ sunt qui
dic̾e solent sufficit nob̃ nolumꝰ ẽẽ
meliores qm patres nr̃iOmonache
non uis ꝓficere. Mon. Uis gͦ defic̾e

Expanded text:
nam meretur refectionem, et, licet in brevi nam meretur refectionem, et, licet in brevi consummetur pro tempore, judicatur tamen expbilis et obstinatæ mentis punitur æternaliter malum, licet temporaliter perpetratum, quia quod breve fuit tempore vel opere, longum esse constat in pertinaci voluntate, ita ut, si numquam moreretur, numquam velle peccare desineret, immo semper vivere vellet, ut semper peccare posset. Proinde potest et de isto per contrarium itidem dici : CONSUMMATUS IN BREVI, EXPLEVIT TEMPORA MULTA, quod merito multorum, immo omnium temporum receperit vicem, qui nullo tempore malam voluerit mutare intentionem. Itaque indefessum proficiendi studium, et jugis conatus ad perfectionem, perfectio reputatur. Quod si studere perfectioni esse perfectum est, profecto nolle proficere deficere est. Ubi ergo sunt qui dicere solent : « Sufficit nobis, nolumus esse meliores quam patres nostri ? » O monache, non vis proficere ? Non. Vis igitur deficere
Abbreviated transcription (Latin):
derio ꝑcurrere potuit. tanta sibi in
meritis non inm̾ito uendicauit. Re¬
tinet quippe uirtute. quod amisit in
temꝑe. Porro uera uirt᷑ finem nescit.
tempe non claudit. Unde est illud.
Caritas numqͣm excidit. Et itẽ. fatien¬
tia pauꝑũ ñ ꝑibit in finem. Et timor
iustꝰ arbitͣtur se comp̃hendisse numꝗͣ
dicit satis est. s semꝑ esurit sititq ui¬
sticiam ita ut si semꝑ uiu̾et. semꝑ qͣntũ
in se est iustior ẽẽ contendet. semꝑ de
bono in melius ꝓficere totis uirib co¬
naretur. Non enim ad annũ uel ad
tempꝰ instar mercennarii s in ȩt̾num
diumo se mancipat. famulatui. Au¬
di deniq uocem iusti. In et̃num non
obliuiscar iustificationes tuas: quia
in ipsis uiuicasti me. Et rursum.
Inclina cormeũ. ad faciendas iusti¬
ficationes tuas in et̃nũ. Non igit᷑ ad
tempꝰ. Proinde iusticia eius manet.
non aliqnto temꝑe: sed in scłm scłi.
Sempit̾na itaq iusti esuries sempit̃.¬

Expanded text:
derio percurrere potuit, tanta sibi in derio percurrere potuit, tanta sibi in meritis non immerito vindicavit. Retinet quippe virtute quod amisit in tempore. Porro vera virtus finem nescit, tempore non clauditur. Unde est illud : CARITAS NUMQUAM EXCIDIT, et item : PATIENTIA PAUPERUM NON PERIBIT IN FINEM, et : TIMOR justus arbitratur se comprehendisse ; numquam, dicit : « Satis est », sed semper esurit sititque justitiam, ita ut si semper viveret, semper, quantum in se est, justior esse contenderet, semper de bono in melius proficere totis viribus conaretur. Non enim ad annum vel ad tempus, instar mercenarii, sed in æternum divino se mancipat famulatui. Audi denique vocem justi : IN ÆTERNUM NON OBLIVISCAR JUSTIFICATIONES TUAS, QUIA IN IPSIS VIVIFICASTI ME, et rursum ; INCLINAVI COR MEUM AD FACIENDAS JUSTIFICATIONES TUAS IN ÆTERNUM. Non igitur ad tempus. Proinde JUSTITIA AJUS MANET, non aliquanto tempore, sed in SÆCULUM SÆCULI. Sempiterna itaque justi esuries sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
durat tam̃ incolumis ꝓpositi iugor.
nec sentit rugose carnus infirma: sp̃c
pintus. Net mirũ. Ut quid enim me¬
tuat ueterani domicilii rumas qui
fabrcam spiritalẽ uidet in dies in
sublime consurgere ꝓficere in ȩter-¬
nitatem Certꝰ namq est si terrestͥs
domus ista dissoluit᷑: quod edificati.¬
onem habet ex dõ domũ non manu¬
factam et̃nam in celis. S dicet aliquis.
Quid si morte p̃uent᷑ fuerit homo
necdum udelicet sp̃uali ȩdificio con-¬
summato. d Perfectꝰ quippe non habet
quo ꝓficiat. Et qui ꝓficit eoipso quo
ꝓficit ꝑfectꝰ non esse conuincit᷑. Est
breui. expleuit temꝑa. multa. Bene
multa: qui uniu̾sa complectit᷑. Quo¬
mͦ enim non expleuit omĩa temꝑa:.
qui tͣnstit ad etͣ̃nitatem. Qnͣta sane
temꝑa non longeuitate s longanumi¬
tate. hoc est non annoꝵ serie. uel die¬
rum numero: sed mentis deuotione.
&e inextingiubili semꝑ ꝓficiendi desi¬

Expanded text:
durat tamen incolumis propositi vigor, durat tamen incolumis propositi vigor, nec sentit rugosæ carnis infirma spiritus promptus. Nec mirum. Ut quid enim metuat veterani domicilii ruinas, qui fabricam spiritualem videt in dies in sublime consurgere, proficere in æternitatem ? Certus namque est, si terrestris domus ista dissolvitur, quod ædificationem habet ex Deo, domum non manufactam, æternam in cælis. Sed dicet aliquis : « Quid si morte præventus fuerit homo, necdum videlicet spiritali ædificio consummato ? » Perfectus quippe non habet quo proficiat, et qui proficit, eo ipso quo proficit, perfectus non esse convincitur. Est BREVI, EXPLEVIT TEMPORA MULTA. Bene multa, qui universa complectitur. Quomodo enim non explevit omnia tempora, qui transiit ad æternitatem ? Quanta sane tempora non longævitate, sed longanimitate, hoc est non annorum serie vel dierum numero, sed mentis devotione et inexstinguibili semper proficiendi desi
Abbreviated transcription (Latin):
uus de bono in melius semꝑ ꝓficen.
Reuera nunc in te pater exꝑior quod
in sacͥs litt̾is legisse me memini: tum
consũmat᷑ suerit homo tunc incipit.¬
emerito: & ecce tanqͣm nouus in xp̃o
miles noua interim tͥ excitas bella. ꝓ¬
uocas adu̾sariũ. & rem fortiũ p̾sums
fessus senex: dum ad iterandũ certañ
antiquũ hostem. etiam quod̾a mͦ inu¬
tum compellis. Enim uͦ dum p̃ter me¬
id est cellulas ext̾ cenobiũ ĩ quib ĩͥ
uel quatuor fr̃s sine ordine. sine dis¬
ciplina habitare solent. destruis. fins¬
nas amonast̾io arces. cet̾isq pietatis as
disciplinȩ bonis studiosius inuigilal
solito. quid aliud pͥmꝰ & maxim᷑ ills
E cont᷑ tu in eius. confusione & tua
consolatione cantabis dõ tuo. qui ti¬
ment te uidebunt me & lȩtabunt᷑.
quia in u̾bo tuo suꝑsperaui. Nec ti-¬
mendum quod succũbat hosti: qui
nec cedit ȩtati. Uincit annos animꝰ:
a frigente. iam corꝑe scm̃ in corde
desiderium. artubusq fatiscentib

Expanded text:
us : de bono in melius semper proficere. Revera nunc in te, Pater, experior quod in sacris litteris legisse me memini : CUM CONSUMMATUS FUERIT HOMO, TUNC INCIPIT,emerito ; et ecce tamquam novus in Christo miles, nova iterum tibi excitas bella, provocas adversarium ; et rem fortium præsumis fessus senex, dum ad iterandum certamen, antiquum hostem, etiam quodammodo invitum compellis. Enimvero, dum praeter moid est cellulas extra coenobium, in quibus tres vel quattuor fratres sine ordine, sine disciplina habitare solent, destruis, feminas a monasterio arces ceterisque pietatis ac disciplinæ bonis studiosus invigilas solito, quid aliud primus et maximus ille Econtra tu in ejus confusione et tua consolatione cantabis Deo tuo : QUI TIMENT TE VIDEBUNT ME, ET LÆTABUNTUR, QUIA IN VERBA TUA SUPERSPERAVI. Nec timendum quod succumbat hosti, qui nec cedit ætati. Vincit annos animus et, frigente jam corpore, sanctum in corde desiderium, artubusque fatiscentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
aris. ut iusticie uiuas. Hȩc mors ne¬
cesse ẽ. p̾currat. ut sequatur illa secura.
In hac uita quamdu durat. compara
tͥ il lam quȩ semꝑdurat. Dum uiuis
in carne morere mundo. ut pꝰ morte̾
carnis. dõ uiuere incipias. Quid enĩ
si conciderit mois saccum corꝑis tui.
O quam berti mortui. qui in dño mo¬
riuntur. audientes ab sp̃u ut requies¬
cant iam a laborib suis. Non solum
antẽ. sed & succedit iocunditas de no¬
uitate ac de ęternitate securitas. Bona
ꝓinde mors iusti ꝑꝑ requiẽ. melior pꝑ
nouitatẽ. optina pꝑ securitatẽ. E contͣ
mors peccatoꝵ pessima. Et audi unde
pessima. Mala siquidẽ ẽ. in amissioe
trictione. Eia gͦ festina .exi. recede
moriatur anima tua morte iustoꝵ
quo funt & nouissima tua hoꝵ simi¬
lia. O quam p̾ciosa ẽ. in conspectu dñi
mors scõꝵ eiꝰ. Iugę queso in ina pecca¬
Quomͦ uiuere potes. ubi mori non
audes: Cum panib occurrere fugi¬

Expanded text:
aris ut justitiae vivas. Haec mors nearis ut justitiae vivas. Haec mors necesse est ut praecurrat, ut sequatur illa secura. In hac vita, quandiu durat, compara tibi illam quae semper durat. Dum vivis in carne, morere mundo, ut post mortem carnis Deo vivere incipias. Quid enim si conciderit mors saccum corporis tui, O quam beati mortui qui in Domino moriuntur, audientes a Spiritu, ut requiescant jam a laboribus suis! Non solum autem; sed et succedit jucunditas 110 de novitate, ac de aeternitate securitas. Bona proinde mors justi propter requiem, melior propter novitatem, optima propter securitatem. E contra, mors peccatorum pessima . Et audi unde pessima. Mala siquidem est in mundi amitritione. Eia ergo festina, exi, recede: moriatur anima tua morte justorum, quo fiant et novissima tua horum similia. O quam pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus! Fuge, quaeso; in via peccaQuomodo vivere potes, ubi mori non audes? Cum panibus occurrere fugi