comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã dulcia gutturi meo eloqͥa tua suꝑ mel ori meo:
ac pluuie ñ stillent dulcedinẽ. nec sint de reꝓmis¬
sionis terra quã legimnus lacte & mellȩ manantẽ.:
sed appellentur merra id ẽ. amaritudo Isti multipli¬
cauertuit sibi ortos: in quos ne sua uinea mutare
turꝰ nabutha occumbere uoluit Qui enim infirmꝰ
ẽ. olera manduc&. Ꝙ qr semꝑ heretici tum̃tes su¬
ꝑbia & incidentes in iudiciũ diaboli fibi magna ꝓ
mittunt. & bonorũ fingunt imagines. ut melli ue¬
nena commisceant. etiã uineas & olueta & ficeta
habere se iactant. Sed uinea eorũ uinea sodornoꝵ
ẽ. Ouueta eorũ non sunt debonis oliuis sed de ole¬
astris quos apłs radicibꝰ bonarũ oliuarũ p̃cipit in¬
serendos: ficeta quoq talia habent quȩ calathũ pes¬
simarũ impleant sic omorũ : quas ieremias p̃amaritu¬
dme comedi non posse testatur: Atq eũ dominus ue¬

Expanded text:
Quam dulcia gutturi meo eloquia tua super mel ori meo ! Quam dulcia gutturi meo eloquia tua super mel ori meo ! et pluviae non stillent dulcedinem: nec sint de repromissionis terra, quam legimus lacte et melle manantem: sed appellentur Mara, id est, amaritudo. Isti multiplicaverunt sibi hortos, in quos ne sua vinea mutaretur, Naboth  Al. Nabutha occumbere voluit . Qui enim infirmus est, olera manducet . Et quia semper haeretici tumentes superbia, et incidentes in judicium diaboli magna sibi promittunt, et bonorum fingunt imagines, ut melli venena commisceant: etiam vineas et oliveta et ficeta habere se jactant; sed vinea eorum vinea Sodomorum est; oliveta eorum non sunt de bonis olivis, sed oleastris, quos Apostolus radicibus bonarum olivarum praecipit inserendos . Ficeta quoque talia habent, quae calathum pessimarum impleant ficorum, quas Jeremias prae amaritudine comedi non posse testatur . Ad quae cum Dominus ve
Abbreviated transcription (Latin):
eia quã nos combustionẽ possumꝰ dicere Auruginẽ
autẽ om̃s ił ⁊ e eon. similit̃ transtulerunt absq the¬
odotione qͥ solus coxei cem. quę pallorẽ significat
interpretatus ẽ. Cumq aduersũ irã dñi multiplica¬
rent ortos & uineaᷤᷤ. & oliueta. & ficeta. omĩa eruca
consumpsit : de qͣ & in iohel plenius dicitur & ne pla¬
gis quidẽ ac malorũ pondere: ad anm̃ uenire uoluert̃:
Quo dicto confundantur heretici qͥ disciplinã creatoris
& ut ita dicã medicinã: crudelitatẽ int̾pretantur
Peutit autẽ spãliter hereticos dñs. exustione ea de qͣ
paulus apłs: melius ẽ. inqͥt nubere ꝗͣ uri. & pͥnceps
tationẽ uobis accidit & aurugine que felle diffu
so ruborẽ sanguinis pallore cominutat. Et nichil in
corpore san eẽ. ꝑpetit̾: intantũ ut etiã mella dul¬
cissima amara eẽ. uideantur Et qͥ dudũ audiebañ
gustate & uidete quã suauis ẽ. dñs. ipsiq dicebant

Expanded text:
 quam nos combustionem possumus dicere. Auruginem autem omnes ἴκτερον similiter transtulerunt, absque Theodotione, qui solus ὠχρίασιν, quae pallorem significat, interpretatus est. Cumque adversum iram Domini multiplicarent hortos et vineas et ficeta et oliveta, omnia eruca consumpsit, de qua in Joel plenius dicitur . 274 Et ne plagis quidem ac malorum pondere ad Deum venire voluerunt. Quo dicto, confundantur haeretici, qui disciplinam Creatoris, et, ut ita dicam, medicinam, crudelitatem interpretantur. Percutit autem spiritualiter haereticos Dominus exustione ea de qua Paulus apostolus: Melius est, inquit, nubere, quam uri . Et princeps tationem vobis accidit : et aurugine quae, felle diffuso, ruborem sanguinis in pallorem  Al. pallore commutat, et nihil in corpore sani esse permittit, intantum ut etiam mella dulcissima amara videantur. Et qui dudum audiebant Gustate et videte quoniam suavis est Dominus: ipsique dicebant:
Abbreviated transcription (Latin):
Misi in uos mortẽ in uia egipti : & occidi in gladio uiue¬
nes urõs. cũ captiuitate eqͦrũ ur̃orũ Et eduxi in igne
castra ur̃a in ira mea: & nec qͥdẽ reuersi estes ad me
dieit dñis. Pomĩa flagella & torm̃ta eruditur israel
Unde & eo tempr̃e quo abegiptiis auxilia postulabant:
mittitur in eos mors. & ꝑcutiuntur gladio iuenes
rũ. & fetor mouentis exercitus: uiuentiũ nares im-¬
pleat Cumq & hec fecerit ut corriper& delinquentes.¬
& emendai& errantes. ne sic qͥdẽ redierunt ad eũ dic̃
dñs. Qui non solũ illo temprẽ sed quotidie mittit
mortẽ. in uia egipti : ut qͥ egiptiã triuerit semitam.
audiat moriens docentẽ apłm: qđ enĩ mortuus sum
mortuus sum peccato Quod autẽ uiuo: uiuo deo Et
in alio loco. Si mortui sumus cũ xpo : & uiuemꝰ eũ eo.¬

Expanded text:
Misi in vos mortem in via Aegypti, et occidi in gladio juvenes vestros cum captivitate equorum vestrorum. Et eduxi in igne castra vestra in ira mea, et ne sic quidem reversi estis ad me, dicit Dominus. Per omnia flagella et tormenta eruditur Israel: unde et eo tempore quo ab Aegyptiis auxilia pomittitur in eos mors, et percutiuntur in gladio juvenes rum et fetor morientis exercitus viventium nares impleat, cumque et emendaret errantes, nec sic quidem redierunt ad eum, dicit Dominus. Qui non solum illo tempore, sed quotidie mittit mortem in via Aegypti, ut qui Aegyptiam triverit semitam, audiat moriens docentem Apostolum: Quod enim mortuus sum, mortuus sum peccato; quod autem vivo, vivo Deo . Et in alio loco: Si mortui sumus cum Christo, simul eti
Abbreviated transcription (Latin):
tur in loco secundȩ circumcisionis Piuit autẽ añs
suꝑ unã ciuitatẽ uerȩ confessionis ȩccłiã: & fuꝑ
alterã non pluit: quȩ in herecicoꝵ conciliabulis. ẽ.
Cũq illa imbrẽ recipiat semptĩnũ: ista iuigi aridita¬
te ficcatur: ut qͥ siciunt coacti penuria. ueniant
ad añi ciuitatẽ de qͣ egreditur fons largissimꝰ qui
urigat torrentẽ spinarũ. Iste ẽ. autẽ fons qͥ dicit
pieremiã Me reliquerunt fontẽ aquę uiue. & fo¬
derunt sibi lacꝰ contritos qͥ aqͣs continere non possint.
Hic fons de uno fonte ꝓcedens: triplici unione decur-¬
rit. Quos fontes patris & filii & sp̃s scĩ. inceruisi¬
cientis modũ. psalmista suspirat dicens Sicut cer¬
uus desiderat ad fontes aqͣrũ: ita desiderat anima
mea ad te as Cumq duȩ & tres ciuitates ad unam
prexerint ciuitatẽ. in qͣ aquę sunt abundantes spei.
fidei. caritatis : ñ satiabuntur : qr ad diuinã grãm

Expanded text:
ndae circumcisionis . Pluit autem Dominus super unam civitatem verae confessionis Ecclesiam, et super alteram non pluit, quae in haereticorum conciliabulis est. Cumque illa imbrem recipiat sempiternum, ista jugi ariditate siccatur: ut qui sitiunt, coacti penuria, veniant ad Domini civitatem, de qua egreditur fons largissimus, qui irrigat torrentem spinarum. Iste autem est fons qui dicit per Jeremiam: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi lacus contritos, qui aquas continere non possunt . Hic fons de uno fonte procedens, triplici unione decurrit: quos fontes Patris et Filii et Spiritus sancti in cervi sitientis modum Psalmista suspirat, dicens: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum: ita desiderat anima mea ad te, Deus . Cumque duae et tres civitates ad unam perrexerint civitatem, in qua aquae sunt abundantes, spei, fidei, charitatis, non satiabuntur, quia ad divinam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ. popłi isrł: de qͦ dixerat: filius pͥmogenitus
meus isrł: & filios genui & exaltaui : ipsi autẽ
me spreuerunt. Et in alio loco. Filii alieni men¬
titi sunt michi Pupillus autẽ uocatur: qͥa dm̃
ꝑdidit patrẽ. Quidã pupillũ exposuit eũ. qui
amalo patre recesserit diabolo & idcirco: dei
miscdia subleuetur. Ad omẽ qͦq dogna ꝑuersũ
quotidie ꝓpħa loqͥtur: & seductores eius ad penitẽ¬

Expanded text:
Israel, de quo dixeras: Filius primogenitus meus Israel . Et: Filios genui et exaltavi, ipsi autem me spreverunt . Et in alio loco: Filii alieni mentiti sunt mihi . Pupillus autem vocatur, quia Deum perdidit patrem. Quidam autem pupillum exposuit eum qui a malo patre recesserit diabolo, et idcirco Dei misericordia sublevetur. Ad omne quoque dogma perversum quotidie propheta loquitur, et sectatores ejus ad poenite
Abbreviated transcription (Latin):
& diripiat uasa quȩ in thesauro condita teneban¬
tur: & cetera quȩ longũ ẽ. texere. Unde qͥcumq
sc̃s & iustus ẽ: rectas uias dni eẽ. cognosc&. Mas
autẽ dñĩ cognoscimus. lectionẽ ueteris & noui te-¬
stamenti : & scãrum intelligentiã scripturarum:
n hiis uiis qui ambulat: nisi conuertatur ad dnm̃.
moysi. rectũ iter inuenire non poterit Sin autem
dixerit cũ dauid. reuela oculos meos & considera¬
bo mirabilia de lege tua: ambulabit in eiᷤᷤ & xp̃m
tores uel impios scriptura nunc nominat. offen¬
dere illos & infirmari atq corruere senti&e tuxta
illud qđ scriptũ ẽ. Ecce positus ẽ. in ruinã: & re¬
surrectionẽ multorũ in ifrł. Explanationum¬

Expanded text:
et diripiat vasa quae in thesauro condita tenebanet diripiat vasa quae in thesauro condita tenebantur, et caetera quae longum est retexere? Unde quicumque sanctus et justus est, rectas vias Domini esse cognoscet. Vias autem Domini esse cognoscimus lectionem veteris et novi Testamenti, sanctarum intelligentiam Scripturarum. In his viis qui ambulat, nisi convertatur ad DominuMoysi, rectum iter invenire non poterit. Sin autem dixerit cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua , ambulabit in eis, et Chriel praevaricatores vel impios Scriptura nunc nominat, offendere in eis, et infirmari atque corruere sentiet, juxta illud quod scriptum est: Ecce iste positus est in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel
Abbreviated transcription (Latin):
sordibꝰ obscuratis. clarissimũ iubar solis ñ possumꝰ
intueri: nisi dicere illud qđ scriptũ ẽ. Opfuti¬
dũ diuiciarũ sapientię & scientiȩ dei. Quã inscru¬
tabilia iudicia eius: & inuestigabiles uiȩ eius:
Quis enĩ potest absq xpo docente cognoscere. quid
signifie& iera hel: Quid soror eus ñ miscđia con¬
sequuta : Quid tercius fr̃ non populus meus: qͥue
sit adultera que sine lege dei multo sessura sit
tempore : qđ̃ sit pactũ cũ bestiis terre & cũ uola¬
tilibus cęli : Quid sit dauid ad quẽ populus
reuersurus sit: cuus sit die t̾cia resurrectio. &
egressus euis diluculo comparetur : quȩ sit pluiua
pͥma & nouissima : Qius sit quẽ ꝓpħa dicit eẽ. uen-¬
turũ. qͥ nobis monstr& iusticiã : Aut ineuius tẏpo
educat᷑ isrł ex egipto. & portetur in bracbiis. & e
ducatur in funiculis caritatis : Qui sit qͥ int̾ficiat
mortẽ. & sice& uenas eius. & fontes arefaciat.

Expanded text:
sordibus obscuratis, clarissimum jubar solis non possumus sordibus obscuratis, clarissimum jubar solis non possumus intueri, nisi dicere illud quod scriptum est: O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt Quis enim potest absque Christo docente cognoscere quid significet Jezrael: quid soror ejus, non misericordiam consecuta: quid tertius frater, non populus meus: quae sit adultera, quae sine lege Dei multo sessura sit tempore: quod sit pactum cum bestiis terrae, et cum volatilibus coeli: qui sit David ad quem populus reversurus sit, cujus sit die tertia resurrectio, et egressus ejus diluculo comparetur: quae sit pluvia prima et novissima: qui sit quem propheta dicit esse venturum, qui nobis monstret justitiam, aut in cujus typo Israel educatur ex Aegypto, et portetur in brachiis, et ducatur in funiculis charitatis: qui sit qui 163 interficiat mortem, et siccet venas ejus et fontes arefaciat,
Abbreviated transcription (Latin):
fum referri potest. ut cũ egeriit. penitentiã: ueniã
consequant᷑: Si gͦ plenitudo reꝓmissionis impleta ẽ.
in aduentu saluatoris. & quotidie impletur mȩccłia:
credendũ ẽ. ut plenius impleatur. quando ꝑfecti¬
one ueniente qđ nunc exparte ẽ. destruetur: No-¬
tandũ quod sepe diximus salutẽ isrłis. & reuersi¬
onis ad dñ. & de capuitate redemptionẽ ñ carna-¬
lit̃ accipi. ut iudei putant. sed spiritalit̾ ut ueris¬
sime cõpbatur: Quis sapiens & intelliget ista: intel¬
ligens & sci& hec: Quia recte uie dĩ & iusti am¬
bulabunt in eis: Preuaricatores uͦ corruent in eis:
Loax. Quis sapiens & intellig& hȩc: Aut intelligenᷤ
in illis: Quando dicit: qͥs sapiens & intelliget hec:
intelligens & cognoscit ea : obscuritatẽ uoluminᷤᷤ
& difficultatẽ explanationis ostendet. Si autem
ł difficile¬
affelle possibile confitetur. quid nos
facere possumus. qͥ lippientibꝰ ocłis. & peccatorum

Expanded text:
enitentiam, veniam consequantur. 162 Si ergo plenitudo repromissionis adimpleta est in adventu Salvatoris, et quotidie impletur in Ecclesia, credendum est quod plenius impleatur, quando perfectione veniente, quod nunc ex parte est, destruetur. Notandum quod saepe jam diximus, salutem Israelis et reversionis ad Dominum, et de captivitate redemptionem, non carnaliter accipere, ut Judaei putant, sed spiritualiter, ut verissime comprobatur. Quis sapiens et intelliget ista? intelligens et sciet haec? quia rectae viae Domini, et justi ambulabunt in eis, praevaricatores vero corruent in eis. LXX: Quis sapiens et intelliget haec, aut intelligens in illis. Quando dicit: Quis sapiens et intelliget haec? intelligens et cognoscet ea? obscuritatem voluminis et difficultatem explanationis ostendit. Si autem difficile, vel impossibile confitetur: quid nos facere possumus, qui lippientibus oculis et peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥescentibꝰ ne mundi huius ardore feriantier. & ꝑcu¬
tiat estus caput eorũ. sicut quondã ꝑcussit & ionȩ:
dat fruges. & non solũ reqͥem dormientibus & seden-¬
tibus. sed & saturitatẽ uescentibꝰ p̃b&. Quicqͥd scđmm¬

Expanded text:
quiescentibus, ne mundi hujus ardore feriantur, et percuquiescentibus, ne mundi hujus ardore feriantur, et percutiat aestus caput eorum, sicut quondam percussit et Jonae , dat fruges, et non solum dormientibus requiem et sedentibus; sed et saturitatem vescentibus praebet. Quidquid s
Abbreviated transcription (Latin):
ebriari dicitur Deniq seqͥtur & florebit qͣsi uinea:
Memoriale eius sic̃ uinũ libani Uinũ autẽ am possumꝰ
appellare : mixtũ & conditũ thimiamathe. ut odorẽ
suauissimũ habeat. Uel uiũ libani qđ dño libatur
in templo: de quo in zacharia sub libani uocabulo
legimus aꝑi libane portas tuas Cũ gͦ tanta rerũ
abundantia sit futura. oephraim omĩs qͥ agis pe¬
nitentiam. & qͥ meus eẽ. cȩpisti. dimitte Idola : simu¬
lachra contemine. Ego enĩ sum qͥ humiliaui te: & ego
exaltabo te. Siue ego exaudiã. & dirigã & faciã eũ
quasi abietẽ uirentẽ. ut de illo iuxta hebreos di¬
catur in psalmo: Abies domꝰ eius. Aut certe ego gͦ
qͣsi iuniperus condensa: ut sub mea umbra reqͥescat:
salomon ianuas templi fecisse memoratur. qr xp̃e
semꝑ floreat. semꝑ nouos afferat fructꝰ. & numquã
deponat uirorẽ suũ. Hec tumperus subumbra sua

Expanded text:
ebriari dicitur. Denique sequitur: Et florebit quasi vinea ebriari dicitur. Denique sequitur: Et florebit quasi vinea memoriale ejus sicut vinum Libani. Vinum autem Libani possumus appellare mixtum et conditum thymiamate, ut odorem suavissimum habeat, vel vinum Libani quod Domino libatur in templo, de quo in Zacharia sub Libani vocabulo legimus: Aperi, Libane, portas tuas . Cum ergo tanta rerum abundantia sit futura, o Ephraim omnis, qui agis poenitentiam, et qui meus esse coepisti, dimitte idola, simulacra contemne: ego enim sum qui humiliavi te, et ego exaltabo te, sive ego exaudiam et dirigam, et faciam eum quasi abietem virentem, ut de illo juxta Hebraeos dicatur in psalmo: Abies domus ejus . Aut certe ego ero quasi juniperus condensa, ut sub mea umbra requiescat.Salomon januas templi fecisse memoratur, quia Chrsemper floreat, semper novos afferat fructus, et numquam deponat virorem suum. Haec juniperus sub umbra sua
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. Hec oliua habebit odorẽ: qͣsi libani uł turis:
Quod genus ẽ. timiamatis: & oaion yaioe apud grecoᷤᷤ
& hebreos. & mons appellat᷑ & thus Uel certe mon¬
tes ubani: qͥ fertilissimus & iurens densissimis ar-¬
borũ comis ꝓtegitur : ita ut possit oliua dicere.
xp̃i bonus odor sum Qui autẽ conuersi fuerint ad
dum: accipient conuersionis suȩ p̃miũ: ut sedears
inumbra eius & dicant. sub umbra eius reqͥeui &
sedi: & fructus eius dulcis ẽ. in ore meo. Cũq sede¬
rint in umbra illius: uiuent qͥ prius mortui fue¬
rant.. Siue iuxta. lxae. bibent & inebriabuntur
tritico: hoc ẽ. rerũ omĩum habundantia Quod autẽ
hic ebrietas ñ euersionẽ mentis. sed copiã rerũ omĩũ
signific& : uersiculus ille declarat dicens Uisttasti
terrã & mebriasti eã.Xiosepħ conuiuiũ: in qͦ inebri¬
asse dicit̾ fr̃s suos Et dñs loquens ad apłos: Comedite

Expanded text:
tantes. Haec oliva habebit odorem quasi Libani, vel thuris, tantes. Haec oliva habebit odorem quasi Libani, vel thuris, quod genus est thymiamatis: ὁμωνύμως apud Graecos et Hebraeos et mons appellatur, et thus, vel certe montis Libani, qui fertilissimus et virens, densissimis arborum comis protegitur, ita ut possit oliva dicere: Christi bonus odor sumus . Qui autem conversi fuerint ad Dominum, accipient conversionis suae praemium, ut sedeant in umbra ejus et dicant: Sub umbra ejus requievi et sedi, et fructus ejus dulcis est in ore meo . Cumque sederint in umbra illius, vivent qui prius mortui fuerant, sive juxta Septuaginta, bibent et inebriabuntur tritico, hoc est, rerum omnium abundantia. Quod autem hic ebrietas non eversionem mentis, sed copiam rerum 161 omnium significet, versiculus ille declarat, dicens: Visitasti terram et inebriasti eam . Et Joseph convivium, in quo inebriasse dicitur fratres suos . Et Dominus loquens ad apostolos: Comedite,
Abbreviated transcription (Latin):
& loqͥtur ad sponsam suam. quȩ non hab& maculam
aut rugã. Sic̃ liliũ in medio sp̾inarũ: sic ꝓocima
mea in medio filiarum. Cũq creuerimꝰ in dñõmit¬
tamꝰ radices nrãs sic̃ arbores libani Quȩ quantum
in auras consurgunt uertice: tantũ radicẽ in ima
demergunt: ut nulla tempestate patiant᷑. sed sta-¬
bili mole consistant. Harũ arborũ rami huc illucq
tenduntur: ut ueniant uolatilia cęli & habitent
in eis Et ne forsitan putaremus qr dixerat erũ-¬
pet radix eius. siue emittet radices suas. ut liba¬
nus: de cedris eũ loqͥ & infructuosis arboribꝰ. scm̃
urũ & conuersũ ad dnm oliuę fructifere cõpa-¬
rat : quȩ dic̃ in alio loco. Ego autẽ sic̃ oluia fructi¬
fera: in domo dei. Cuius fructũ: qͥnq sapientes
uirgines parauerunt: Ex qͦ uulnerũ mitigatur
tumor: languentiũ membra reqͥescunt. In tene¬
bris lumen accenditur: unguntur in agone cer-¬

Expanded text:
et loquitur ad sponsam suam, quae non habet rugam et loquitur ad sponsam suam, quae non habet rugam neque maculam: Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum. Cumque creverimus in Domino, mittemus radices nostras sicut arbores Libani, quae quantum in auras consurgunt vertice, tantum radicem in ima demergunt, ut nulla tempestate quatiantur, sed stabili mole consistant. Harum arborum rami huc illucque tenduntur, ut veniant volatilia coeli et habitent in eis. Et ne forsitan putaremus, quia dixerat, erumpet radix ejus, sive emittet radices suas quasi Libanus, de cedris eum loqui et infructuosis arboribus, sanctum virum et conversum ad Dominum, olivae frugiferae comparat, qui dicit in alio loco: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Cujus fructum quinque sibi sapientes virgines paraverunt , ex quo vulnerum mitigatur tumor, languentis membra requiescunt, in tenebris lumen accenditur, unguntur in agone cer
Abbreviated transcription (Latin):
tione Diligit autẽ dñs diligentes se: de qͥbus & in
alio loco ait. Ego diligentes me diligo. Qui enĩ pͥus
irascebar eis ꝓpt̾ peccata quȩ fecerant: nunc mise¬
rebor ꝓpt̾ clem̃tiã meã. & ero eis quasi ros: ut for-¬
nacẽ babiloniã & caminũ estuantis incendii meo
rore ꝑͣstinguã. qͥ & ꝑ isaac patriarchã & iacob ser-¬
uum meũ loquitus sum: de rore cęli erit habita¬
culũ tuũ. Quomͦ enĩ dñs fit credentibꝰ lumen:¬
uia. ueritas. panis. uinea. ignis. pastor. agnus.
ricordia. & peccatorũ febribꝰ estuamꝰ : in rorẽ nobis
uertitur: Ad quẽ dic̃ ysaias. Ros enĩ qui ate ẽ.
sanitas eorũ ẽ. Et in deuteronomii cantico moyses
loqͥtur. descendant sic̃ ros uerba mea: Cũ autẽ nos
dñs suo rore resꝑserit. & siccitatẽ pectoris nr̃i su¬
is pluuuis irrigauerit: germinabunus immo flore¬
bimus ut liliũ. imitantes dum̃ saluatorẽ. qͥ dic̃ in
cantico canticorũ. Ego flos campi : & liliũ conualliũ.

Expanded text:
tione. Diligit autem Dominus diligentes se, de quibus et in alio loco ait: Ego diligentes me diligo . Qui enim prius irascebar eis propter peccata quae fecerant: nunc miserebor propter clementiam meam. Et ero eis quasi ros; ut fornacem Babylonicam, et caminum aestuantis incendii meo rore restinguam, qui et per Isaac patriarcham ad Jacob servum meum locutus sum: De rore coeli erit habitaculum tuum. Quomodo enim Dominus fit credentibuia, ueritas, panis, uinea, ignis, pastor, agnus, n rorem nobis vertitur, ad quem dicit Isaias: Ros enim qui a te est, sanitas 160 eorum est . Et in Deuteronomii Cantico Moyses loquitur: Descendant sicut ros verba mea . Cum autem nos Dominus suo rore resperserit, et siccitatem pectoris nostri suis pluviis irrigarit, germinabimus, immo florebimus ut lilium, imitantes Dominum Salvatorem, qui dicit in Cantico canticorum: Ego flos campi et lilium convallium ,
Abbreviated transcription (Latin):
uersatur: & accipe bonũ fidei. Quia corde credi¬
tur. ad iusticiã : ore autẽ confessio fit ad salutẽ
nẽ. dnĩ credere Quã qͥ obtulerit ei neqͣquã sꝑabit
in rege assirio. de qͦ crebro diximꝰ: Nec ascend& su¬
ꝑ equũ. quẽ p̃cepit dñs neqͣquã multipli candum:
Quẽ habens pharao: cum suo demersus ẽ. eqͥtatu.
Omĩs enim hereticꝰ ascend& equos ꝑsuꝑbiã: qͦs in
errore suo ipse generauit. Ꝙ neqͣꝗͣ ultra dicent o.¬
ꝑibꝰ manuũ suarũ quȩ ipsi artifici eloqͥo confuixe¬
runt. dii nr̃i. Gulosi uenter: ds̃ ẽ. Auarus: colit
mamonã: Hereticꝰ: dogina qđ finxit. Qui uniuersa
hȩc deserueritid ẽ. assur & equũ. & oꝑa manuũ suarũ.
reuertit᷑ ad dnm. & placabit patre̾ suũ aqͦ fuerat
abiectus Sanabo contriciones eorũ: diligã eos spon¬
tanee: qr auersus ẽ. furor meus abeo Ero qͣsi ros¬

Expanded text:
reditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . rrectionem Domini credere: quam qui obtulerit ei, nequaquam sperabit in rege Assyrio, de quo crebro diximus. Nec ascendet super equum quem praecipit Dominus nequaquam multiplicandum , quem habens Pharao, cum suo est demersus equitatu . Omnis enim haereticus ascendit equos per superbiam, quos in errore suo ipse generavit. Et nequaquam ultra dicent operibus manuum suarum, quae ipsi artifici eloquio confinxerunt, dii nostri. Gulosi venter deus est: avarus colit mammona, haereticus dogma quod finxit; qui universa haec deseruerit, id est, Assur et equum et 159 opera manuum suarum, revertetur ad Dominum, et placabit patrem suum a quo fuerat abjectus. Sanabo contritiones eorum, diligam eos spontanee, quia aversus est furor meus ab eo Vulg. e
Abbreviated transcription (Latin):
in dm̃ sunt: & grãrũ accio Sacrificitĩ enĩ dõ: sp̃s
contribulatꝰ. Igitur illo iã tẽpore carnalibꝰ uicti¬
mis repbatis : placabilis deo hostia ẽ. pitra confes¬
sio Qui reddituros eẽ. se dicunt labiorũ uitulos:
& dei laudes ꝑpeti uoce canituros: Etiam aliud re-¬
ꝓmittunt. qđ nequaꝗ̃ in assiriis spẽ habeant: nec
suꝑ equos egiptios : qr fallax equus ad salutem:
& ultra ñ adorent oꝑa manuũ suarũ : uitulos
aureos quos indan bethelq conflauerant Et id

Expanded text:
sunt et gratiarum actio: Sacrificium enim Deo spiritus contribulatus . Igitur illo jam tempore carnalibus victimis reprobatis, placabilis Deo hostia est pura confessio. Qui reddituros se esse dicunt labiorum vitulos, et Dei laudes perpeti voce canturos, etiam illud repromittunt quod nequaquam in Assyriis spem habeant, nec super equos Aegyptios, quia fallax equus ad salutem , et ultra non adorent opera manuum suarum, vitulos aur
Abbreviated transcription (Latin):
eius : & odor eiꝰ ut libani. Conuertentur sedentes
in umbra eiꝰ: uiuent tritico. & germinabunt quasi
unea. Memoriale eius: sic̃ uinũ libani. Ephraim.
quid mͥ ultra idola: Ego exaudiã & dirigã eũ.: ego
ut abietẽ uirentẽ. ex me fructꝰ tuus inuentus ẽ. Bex
Sanabo habitatores eorũ: diligã eos manifeste. qr auer¬
sa ẽ. tra mea abeis Ero qͣsi ros isrłi: florebit ut lili¬
um. & mitt& radices suas qͣsi libanus: Ibunt rami eiꝰ.
& erit. qͣsi oliua fructifera: & odor eiꝰ quasi libani:
Conuertentur & sedebunt subumbra eius: bibent &
in ebriabunt᷑ frum̃to: & efflorebit siẽ uinea. Memo¬
riale eius : sic̃ uinũ libam Ephraim qͥd ei ultra &
idolis: Ego humiliabo eũ: & ego confortabo illũ.
Ego sic̃ tuniperꝰ condensa. ex me fructꝰ tuus inuen¬
tus ẽ Conuersis ad penitenciã. & instar pupilli pa¬
trẽ quẽ reliquert̃ cognoscentibꝰ. respondit as Sa¬
nabo contritiones uł habitacula eoꝵ. in qͥbꝰ fuerars¬

Expanded text:
dentes in umbra ejus, vivent tritico, et germinabunt quasi vinea. Memoriale ejus sicut vinum Libani. Ephraim quid mihi ultra idola: ego exaudiam et dirigam eum: ego ut abietem virentem, ex me fructus tuus inventus est. LXX: Sanabo habitatores eorum: diligam eos manifeste, quia aversa est ira mea ab eis, ero quasi ros: Israel florebit ut lilium, et mittet radices suas quasi Libanus: ibunt rami ejus, et erit quasi oliva fructifera, et odor illius quasi Libani, convertentur et sedebunt sub umbra ejus: bibent et inebriabuntur frumento, et efflorebit ut vinea memoriale ejus quasi vinum Libani Ephraim. Quid ei ultra et idolis? ego humiliavi eum, et ego confortabo illum, ego sicut juniperus condensa: ex me fructus tuus inventus est. Conversis ad poenitentiam, et instar pupilli patrem quem reliquerant cognoscentibus, respondit Deus: Sanabo contritiones, vel habitacula eorum in q
Abbreviated transcription (Latin):
sa sunt. Cũq historiã breuit̃ exposuero: edicioni
eorũ meu̾ eloqͥũ temperabo.: In parali pomenon scri
pascha facere ñ potuerunt. Ceso autẽ ꝑ angłm exer¬
citu eus & fuga & morte ipsius adnunciata : in
gͦ dic̃ celebra : hoc ẽ. Quida qͥ regnas in ierusalẽ: no¬
li. eẽ. sollicitꝰ interfecto hoste tuo intẽplo dei sui Ec¬
ce uenit tibi nunciꝰ montes collesq transcurrens.
& qui de sublimi specula ꝓeul nunciat sennacherib
mortuũ. Orbe eius imnꝑio liberato: celebra festa. redde
uota. Pro rege mimico. quid sollicitꝰ est. Neqͣꝗͣ enĩ¬
int̾pretat᷑. beliai. totꝰ interiit  exercitus. & rex. & im¬
ꝑiõrũ assirioꝵ penitus conciderunt. E hoc quidem
uxta litterã. Ceterũ scđ̾m anagogen dicitur ad
ȩccłiã dr̃ ad animas dm̃ confitentes.: Qa diabolus
qͥ te pͥus populabatur. & gͣuissimo p̾mebat tugo. in
idolis & cũ idolis quȩ fabricatꝰ fuerat ꝑut: celebra

Expanded text:
sa sunt. Cumque historiam breviter exposuero, editionem sa sunt. Cumque historiam breviter exposuero, editionem eorum meo eloquio temperabo. In Paralipomenon scribpascha facere non potuerint . Caeso autem per angelum exercitu ejus, et fuga ac morte ejus nuntiata, in ergo dicit, tale est, o Juda, qui regnas in Jerusalem, noli esse sollicitus, interfecto hoste tuo in templo Dei sui. Ecce venit tibi nuntius, montes collesque transcurrens, et quasi de sublimi specula procul nuntians Sennacherib mortuum; urbem ejus imperio liberatam. Celebra festa, redde vota pro nece inimici, quae pollicitus es Deo: ninterpretatur Belial. Totus interiit, id est, exercitus, et rex et imperium Assyriorum penitus conciderunt. Et hoc quidem juxta litteram. Caeterum secundum ἀναγωγὴν dicitur ad Ecclesiam, dicitur ad animas Dominum confitentes, quia diabolus qui te prius populabatur et gravissimo premebat jugo, in idolis et cum idolis quae fabricatus fuerat, periit: celebra
Abbreviated transcription (Latin):
tibi uiuere uidebaris morieris errort. & bono
tuo mortitus. idola que colebas habebis sepul¬
chrũ Atq itã fi& : ut. de pectore tuo quod ante
tẽplũ dĩ tui quẽ simulaueras fuerat. om̃s aufe¬
rant᷑ errores: Pec autẽ uenient tͥ qͥ quondã ad uer¬
ascendit in montes. animas udelic& excelsas atq
sublimes adte. uolocit uenerit: calcatisq pͥorũ flu
sensuũq readdiderit. Ignosetoe ꝓlixitati. non enĩ
& historiã & tropologiã sequens breuiter utrũq cõ¬
p̃hend potui. maxime cũ & int̾p̃tationis uarieta¬
te torquear. & aduersus scientiã meã cogar int̾¬
dũ uulgate editionis consequentiã meã texere:
Ecce suꝑ montes pedes euangłiz antis pacẽ & annũ¬
tiantis: Celebra uda festiuitates tuas & redde uo¬
ta tua : qr non adici& ut ꝑtranseat inte belial u
niuersus interit.: Paulisꝑ loca. int̾pretes differã. qr
& ipsa capła ap̃ eos interp̾tationis uarietate confu¬

Expanded text:
tibi vivere videbaris, morieris errori, et bono tibi vivere videbaris, morieris errori, et bono tuo mortuus, idola quae colebas, habebis sepulcrum. Atque ita fiet ut de pectore tuo, quod ante templum Dei tui, quem simulaveras, fuerat, omnes auferantur errores. Haec autem evenient tibi, qui quondam adverascendit in montes, in animas videlicet excelsas atque sublimes, ad te velociter venerit, calcatisque priorum ersensumque reddiderit. Ignoscite prolixitati, non enim possum et historiam et tropologiam sequens breviter utrumque comprehendere: maxime cum et interpretationis varietate torquear, et adversus conscientiam meam cogar interdum Vulgatae editionis consequentiam texere. Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem. Celebra, Juda, festivitates tuas, et redde vota ulg. interiit . Paulisper LXX interpretes differam, quia et ipsa capitula apud eos interpretationis varietate confu
Abbreviated transcription (Latin):
tulert̃. qr ueloces. qđ in hebreo legitur chia colloth.:
U eloces autẽ nisi ad inferioris capituli pedes retule¬
ris: pend& sententia Itaq iuxta consuetudinẽ
nr̃am: pͥmũ hẏstoriã & pꝰea uulgatȩ edicionis
sententiã. Precipi& inqͥt contͣ te dñs o assir:
ut quod passurꝰ es ñ fortuitu & absq aliqͦ iudice
ueniat. sed dõ p̾nunciante patiaris.: Non semina¬
bit᷑ de nomine tuo ampliꝰ. Statĩ qͥppe nimuen reuer¬
sus sennacherib a fuiis occisus ẽ, Lege ysaiam ⁊
Et occisus ẽ. in domo dei sui : quã adoraturus in¬
trauerat. Hoc ẽ. enĩ quod ait de domo dĩ tui
in t̾ficiã : Ibi punieris. unde sꝑaueras auxiliũ.
Erit scuptile & conflatile sepulchrũ tuũ. interarii
& puluinaria adorantis idola sanguis nefarius
tuo amplius. Neqͣꝗͣ heretici anime deceptoꝵ et
raliter canitur. Et ꝓderit uobis hec ipsa cessatio
rationisie que pͥus animã seminantis de nomine
eius. in quo seminabat. int̾ficere consueuerat.

Expanded text:
tulerunt: quia veloces, quod in Hebraico legitur CHI CALLOTH  . Veloces autem nisi ad inferioris capituli pedes retuleris, pendet sententia. Itaque juxta consuetudinem meam primum historiam, et postea Vulgatae editionis sententiut quod passurus es, non fortuitu et absque aliquo judice veniat, sed, Deo pronuntiante, patiaris. Non seminabitur ex nomine tuo amplius: statim quippe Niniven reversus Sennacherib a filiis suis occisus est. Lege Isaiam, et occisus in domo Dei sui quam adoraturus intraverat. Hoc est enim quod ait, de domo Dei tui interficiam : inde punieris, unde sperabas auxilium. Erit sculptile et conflatile sepulcrum tuum, ut inter aras et pulvinaria adorantis idola sanguis nefarius tuo amplius. Nequaquam, o haeretici, animae deceptorum ex ctavo psalmo figuraliter canitur. Et proderit vobis haec ipsa cessatio sationis, quae prius animam seminantis, deinde ejus in quo seminabat, interficere consueverat.
Abbreviated transcription (Latin):
nis sapientie dei Sic̃ enĩ flumina de uentre
iusti fluunt. & fontes uberes in uitã ęt̾nã ꝑ uari
d̾tates multiplicesq sententias qͥbꝰ imꝑat sermo
dñi : ita habent & heresiarchȩ aquas suas qͥbus
imꝑant. & que ex eorũ pͥmũ fonte manauerun.:
Qđ autẽ seq̃r sic diuident᷑. uł de fu ꝑnis de cȩle

Expanded text:
nis Dei. Sicut enim flumina de ventre justi fluent, et fontes uberes in vitam aeternam, per varias multiplicesque sententias, quibus imperat sermo Domini : ita habent et haeresiarchae aquas suas, quibus imperant, et quae ex eorum primum fonte manarunt. Quod autem sequitur: Et sic dividentur, vel de
Abbreviated transcription (Latin):
ctarũ gentiũ: sic qͦq angło uastante tondentur:
gnat: ita & numerus aduersariorũ facili succissione
tollentur: & ꝑtͣnsibit assirius uł eẽ. desist&: siue
uastato exercitu suo reuertetur ad patriã te sospi¬
tẽ derelinquens: Rursumq ad uidã & ierłm sermo
dirigitur: Afflixi te: & non affligã te.: Non quo
ꝑpetuã securitatẽ polliceatur : sed illius tantum
temporis & abillis hostibꝰ aqͥb tunc obsidebatur De¬
niq infert. Et nunc contera uirgã eius id ẽ. assi¬
rii de dorso tuo: & uincula tua disrumpã. Uel ꝑ
mechaforã potestatẽ eius significans: uel certe uir¬
gã qͣ ꝑcutere conabatur. & uincula quę captiiuis
parabat Quamquã possit & obsidio clausȩ multitu¬
dinis ꝓuinculis accipi. Porro iuxta .lxx. multo
alter ẽ. sensus.. Ad huc enĩ uidetur aduersus eos
loqͥ qͥb supͣ dixerat. qͥd cogitatis contra dm̃ & ex
te exibit cogitatio. contra dm̃ pessima cogitans

Expanded text:
ctarum gentium: sic quoque angelo vastante, tondentur. gnat: ita et numerus adversariorum Dei, facili succisione tolletur, et pertransibit Assur, vel esse desistet, sive, vastato exercitu suo, revertetur ad patriam, te sospitem derelinquens. Rursumque ad Judam et Jerusalem sermo dirigitur: Afflixi, te, et 546 non affligam te ultra: non quod perpetuam securitatem polliceatur, sed illius tantum temporis, et ab illis hostibus a quibus tunc obsidebatur. Denique infert: Et nunc conteram virgam ejus, id est, Assyrii, de dorso tuo, et vincula tua disrumpam: vel per metaphoram potestatem ejus significans: vel certe, virgam qua percutere conabatur, et vincula quae captivis parabat: quanquam possit et obsidio clausae multitudinis pro vinculis accipi. Porro juxta LXX multo aliter est sensus. Adhuc enim videtur adversus eos loqui, quibus supra dixerat: Quid cogitatis contra Dominum? Et: Ex te exibit cogitatio contra Dominum pessima, cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
a diabolo & ei subiecti sint. qͦ auetore tanta ex cogi¬
tauerant. adq confinxerant: Iondetur gͦ imꝑuim
euis in eos. & uincła qͥbꝰ peccatorũ anime ligabant᷑
disrumpentur a sermone dĩ. dicente his qͥ in uinculis
Lax. p̃cipi& de te dñs. ñ seminabit᷑ ex nomine
tuo amplus: De domo dĩ disꝑdã scuptilia & confla

Expanded text:
a diabolo, et ei subjecti sint, quo auctore tanta excogitaverant atque confinxerant. Conteretur ergo imperium ejus in eos: et vincula quibus peccantium animae ligabantur, disrumpentur a sermone Dei, dicente his qui in vinculis sunt, raecipiet de te Dominus: non seminabitur ex nomine tuo amplius: de domo Dei tui disperdam sculptilia, et conflat
Abbreviated transcription (Latin):
ligi potest. qđ una qͦq in suo officio sit. & mini¬
sterio : uł de muttiplici uarietate sapieni̾ię Ne
qr dixerat regnans aquis multis. confusus & indis¬
cretus sensuũ numerꝰ reputaret᷑. sed qđ una queq
sententia diuisos habeat sensus & separatas mate

Expanded text:
est; quod unaquaeque in suo officio sit et ministerio, vel de multiplici varietate sapientiae. Ne quia dixerat, regnans aquis multis, confusus et indiscretus sensuum numerus putaretur: sed quod unaquaeque sententia divisos habeat inter se sensus et
Abbreviated transcription (Latin):
dulos quosq uł aduersarias potestates dñs adui¬
dicium ꝓuoeat & disceptatur cũ eis ꝓpopło suo: de¬
ducã inquit eas in uallẽ iosaphath Quando autẽ
credentes ad p̃liũ cohortatur & dicit suscitate ro¬
bustos accedant ⁊ ascendant om̃s uiri bellatores
consurgant & ascendant gentes inuallẽ iosaphat:
ñ descendere sed ascendere cohortatur Omĩs enĩ
ñ iudicabitur. Ibiq disputabit cũ eis ñ potencia
maiestatis. sed rationis eos ueritate conuncens.
qͥ partiti sunt popłm dĩ & hereditatẽ illius dis¬
ꝑserunt imiationibꝰ ut seruos dei sibi seruire com-¬
pellerent & terrã illiꝰ diuiserunt multis eã inter
se erroribꝰ separantes: ut alii colerent iouẽ. alii
uinonẽ. & mineruã. & febrẽ. & rubiginẽ. anubin
&̾ cocodrillũ. & ibin. noctuas. accipitres & ciconiaᷤᷤ.
Sub his nominibꝰ quondã diuisus ẽ. populus dei. qr
aduersariȩ nationes id.ẽ. pͥncipes mundi istius

Expanded text:
dulos quosque, vel adversarias potestates Dominus ad judicium provocat, et disceptat cum eis pro populo suo: deducam, inquit, eas in vallem Josaphat. Quando autem credentes ad praelium cohortatur, dicit: Suscitate robustos: accedant, ascendant omnes viri bellatores: consurgant et ascendant gentes in vallem Josaphat, non descendere, sed ascendere cohortantur. Omnis enimmino, non judicabitur. Ibique disputabit cum eis, non potentia majestatis, sed rationis eos veritate convincens, qui partiti sunt populum Dei, et haereditatem illius disperserunt in nationibus, ut servos Dei sibi servire compellerent: et terram illius diviserunt, multis eam inter se erroribus separantes, ut alii colerent Jovem, alii Junonem, et Minervam, et febrem, et rubiginem, et Anubim et crocodilum, et ibin, noctuas, accipitres, et ciconias. Sub his nominibus quondam divisus est populus Dei: quae adversariae nationes, id est, principes mundi istius,
Abbreviated transcription (Latin):
isrł: fructꝰ ad eqͣtꝰ ẽ.ei. Scd̾m multitudinẽ
fruetꝰ sui multiplicauit altaria: iuxta uber
tatẽ t̾rȩ sue exuberauit sumilacris. Lococ.
Uitis frondosa isrł. fructꝰ abundans in ea. Scđm
multitudinẽ fructuũ suoꝵ multiplicauit
altaria : iuxta bona t̾rȩ eoꝵ edificabunt titu¬
quę tota in frondib creuerit. Uites quȩ pu¬
tate auinttore ñ fuerint: in flagella frondesq
luxuriant. Et humorẽ quẽ debuerant in ui

Expanded text:
Israel: fructus adaequatus est ei: secundum multitudinem Israel: fructus adaequatus est ei: secundum multitudinem ftatem terrae suae exuberavit simulacris. LXX: Vitis frondosa Israel: fructus abundans in ea: secundum multitudinem fructuum suorum multiplicavit altaria: juxta bona terrae eorum aedificabunt tituquae tota in frondibus creverit. Vites quae putatae a vinitore non fuerint, in flagella frondesque luxuriant, et humorem quem debuerant in vi
Abbreviated transcription (Latin):
nis uidiciũ: siue. atꝑoctic. quam latine ingra¬
men uertimꝰ: Est em̃ genꝰ herbȩ calamo simile:
quȩ ꝑsingula genicula fructicem sursum: Etra¬
dicem mutet deorsum Rursumq ipsi frutices
&e uirgulta: alterius herbȩ seminaria sunt: aq
ita in breui tempore si non imis radicibꝰ effodiat᷑.¬
Quod si & fecerint & aliquos uteri fui fȩ¬
cunditate generarint: dño aduersante
morientur. Siue quia fruetus eorum sues
uniuersa que fingunt & de suo corde
generant: are fient & peribunt. Et e¬
rit cunetis ꝓspicuũ siccã radicẽ fruges af¬
ferre ñ posse. Isti abicient᷑ ĩmo abiecti st̃ a
dõ: qr ñ audierunt eñ dicentẽ. Ie tͣnferas
t̾minos: qͦs posuert̃ patres tui. Et iccirco ua¬
gi errant in nationib nc̃ ad has nẽ ad illas
sentencias tnseuntes dũ ñ eis placent qđ se¬
mel repperint: s sẽꝑ uetera mutant nouis.
& ethnicoꝵ imitant᷑ errores. Uitis frondosa

Expanded text:
nis judicium, sive ἄγροστις, quam Latine in granis judicium, sive ἄγροστις, quam Latine in gramen vertimus. Est enim genus herbae calamo simile, quae per singula genicula fruticem sursum et radicem mittit deorsum, rursusque ipsi frutices et virgulta alterius herbae seminaria sunt, atque ita in brevi tempore si non imis radicibus effodiatquod et si fecerint, et aliquos uteri sui fecunditate generarint, Domino adversante, morientur. Sive quia fructus eorum sunt universa quae fingunt, et de suo corde generant, arefient et peribunt: et erit 105 cunctis perspicuum, siccam radicem fruges afferre non posse. Isti abjicientur, immo abjecti sunt a Deo: quia non audierunt eum dicentem: Ne transferas terminos quos posuerunt patres tui . Et idcirco vagi erunt in nationibus, nunc ad has, non ad illas sententias transeuntes: dum non eis placet, quod semel repererint, sed semper vetera mutant novis, et ethnicorum imitantur errores. Vitis frondosa
Abbreviated transcription (Latin):
quia nontimȩmꝰ dñm. rex autẽ quid faciet nobis:
loquens uerba occansionis mendaces: disponet testam̃¬
tum: oriet᷑ sic̃ gram̃ uidiciũ : suꝑ desertũ agri Postqͣ
confregerit ds̃ simulacra isrł. & depopulat̾ fuerit
aras uel statuas eorũ. &e extrema captiuitas uenerit.
clicent. non est rex nobis &e ne in songum tempꝰ putẽt
sententiam protelari: acldidit: nẽ dicent. quando uas¬
tantur : quando sentient osee regẽ ultimum ase. eẽ.
sub latũ. Ielõ autem rex ablatꝰ anobis est: quia nonti¬
inuimꝰ dnm̃ uerũ regem: homo em̃ rex nobis ꝓdesse
quid poterat : Dicite quod uultis: errores ueteres
suspirate. Pollicimini uobis prosperaq̃ uertentur
frumenti. non saltim umentorum cibus hordeũ.
non legumina uaria. non uites que fructꝰ suos
in musta desuclant. Non poma arbores germina¬
bunt. q humorẽ t̾rȩ inuarios mutant sapores:
Sed orietur uobis amaritudo. immo amaritudi¬

Expanded text:
quia non timuimus Dominum, rex autem quid faciet nobis? quia non timuimus Dominum, rex autem quid faciet nobis? Loquens verba, occasiones mendaces: disponet testamentum, orietur sicut gramen judicium super desertum agri. Postquam confregerit Deus simulacra Israel, et depopulatus fuerit aras, vel statuas eorum, et extrema captivitas venerit, dicent: Non est rex nobis. Et ne in longum tempus putent sententiam protelari, addidit: Nunc dicent, quando vastabuntur, quando sentient Osee regem ultimum a se esse sublatum: ideo rex ablatus a nobis est, quia non timuimus Dominum verum regem: homo enim rex prodesse quid poterat? Dicite quid vultis, errores veteres suspirate, pollicemini vobis prospera, quae vertentur frumenti, non saltem jumentorum cibus, hordeum, non legumina varia, non vites quae fructus 108 suos in musta desudant, non poma arbores germinabunt, quae humorem terrae in varios mutant sapores; sed orietur vobis amaritudo, immo amaritudi
Abbreviated transcription (Latin):
caret dõ: huic aiunt sententię poplꝰ contra dixit
Et hoc est quod nc̃ dic̃. duusum est cor eorũ. hoc
est regis & popłi: & nulla excusatione remanente.:
nũc interibunt &e tradent xternę captiuitati sta¬
tim enĩ ut poꝑłꝰ discessit arege: uenit interitꝰ ꝗqħ
sequit᷑. Ipse confringet simulacra eorũ: dedõ dic̃.
Aras qͣue depopulabit᷑: non quo ds̃ ipse propria
hoc fecerit manu sed quo ꝑhostes uoluntas euis
expleta sit. hereticorũ inter se corda diuisa &e con¬
trariis repuꝑnare sententiis: &iam ipsi non negat᷑
dum diuersa sentiunt Uude disꝑdent᷑ & confrm¬
get siue suffodiet dñs simulacra uł altaria eorũ
quȩ de suo corde finxerunt: &e uastabit titulos qͥbꝰ
singuli suis appellant᷑ nominibꝰ ce uocauebut̃ noĩa
timemus dnm̃: &e rex quid facit᷑ nobis:
loquimini uerba uisionis in utilis. & ferietis fedus:
& germmnabit quasi a maritudo uidicium suꝑ sulcos
agri.lxx. Propterea nc̃ dicent: non est nobis rex:

Expanded text:
caret Deo; huic, aiunt, sententiae populus contradixit. Et hoc est, quod nunc dicit: divisum est cor eorum, hoc est, regis et populi, 107 et nulla excusatione remanente, nunc interibunt, et tradentur aeternae captivitati; statim enim ut populus dissensit a rege, venit interitus. Quodque sequitur: ipse confringet simulacra eorum, de Deo dicit: arasque depopulabitur, non quia Deus ipse propria hoc fecerit manu, sed quod per hostes voluntas ejus expleta sit. Haereticorum inter se corda divisa, et contrariis repugnare sententiis, etiam ipsi non negant, dum diversa sentiunt. Unde disperdentur, et confringet, sive suffodiet Dominus simulacra, vel altaria eorum, quae de suo corde finxerunt, et vastabit titulos, quibus singuli suis appellantur nominibus, et vocaverunt nomina timemus Dominum, et rex quid faciet nobis? Loquimini verba visionis inutilis, et ferietis foedus, et germinabit quasi amaritudo judicium super sulcos agri. LXX: Propterea nunc dicent, non est rex nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
Com mouentes popłm ut eum admortẽ expeterẽt
Propterea ei ecit eos dedomo sua: &e non addet
ut ultra diligat eos Percussit radicem eorum
&e exsiccauit: & fructũ ultra non facient Quoa
si cefecerint. & uisi fuerint scripturã scam̃ le¬
gem que meditari. Et quasi amandissimꝰ filiꝰ
aliquid scientiȩ atq doctrine de suo corde
ꝓtulerint. aduersante dño succidetur. Abie
tes altare. non sedẽ. non ciuitatẽ ꝓpriã. Unde
& dauid loquit᷑ in psalmo. Ne occidas eos ne
quando obliuiscantur popłi mei : disꝑge illos
in uirtute tua. Et in alio loco. Sed̾m multitu¬
dinẽ impietatũ eorũ expelle eos qm̃ irritaue¬
runt te dñe. De hac arbore etiã in euangłio
legimꝰ. Iam securis ad radices arborum posita
est. Omĩs arbor quȩ non facit fruetũ bonum¬

Expanded text:
commoventes populum, ut eum ad mortem expeterent: propterea ejecit eos de domo sua, et non addet, ut ultra diligat eos. Percussit radicem eorum et exsiccavit, et fructum ultra non facient: quod et si fecerint, et visi fuerint Scripturam sanctam, Legemque meditari, et quasi amantissimos filios aliquid scientiae atque doctrinae de suo corde protulerint, adversante Domino, succidetur. Abjec, non habentes altare, non sedem, non civitatem propriam. Unde et David loquitur in psalmo: Ne occidas eos, ne quando obliviscantur populi mei: disperge illos in virtute tua . Et in alio loco: Secundum multitudinem impietatum eorum expelle eos, quoniam irritaverunt te, Domine . De hac arbore etiam in Evangelio legimus: Jam securis ad radices arborum posita est. Omnis arbor quae non facit fructu
Abbreviated transcription (Latin):
le & euanglicũ. Uox in rama audita ẽ. hoc est
ad portã que ducit anguloꝵ: & a turre ana¬
nebel ñ ut greci ie latini male legunt a name¬
uid elic& metus hostilis impetus: nulla for:¬
mido. Sed sedebit uł habitabit᷑ ierłm ęt̾na pac
reqͥescens. Hec iudei uixta litt̃am sommant
creseite & multiplicamini & replete t̾rã. & p
huiꝰ uite continentia breuiq ieiunio : bulbos sibi
& uulbas. & aues phasidis. & attagene neq̃ꝗͣ¬
i ouicũ. s iudaicũ reꝓmittunt. De qͥb uere
hominib istis qr carnes sunt. Caro enĩ pugnat
aduersus spm̃. & sp̾s contra carnẽ. Nec opponat
nob ioħs a pocalipsim quȩ & ipsa sp̃alit̾ disserenda ẽ.
Nos autẽ cȩlestẽ ierłm int̾pretam̃ ȩccłiã: que in
carne ambulans ñ uiuit scdm carnẽ. cuiꝰ muni¬
cipatꝰ in cȩlo ẽ. Post quã enĩ dñs iħc rex fuerit

Expanded text:
le et Evangelicum: Vox in Rhama audita est, hoc est,le et Evangelicum: Vox in Rhama audita est, hoc est,ad portam quae dicitur angulorum, et a turre Ananeel non ut Graeci et Latini male legunt Anamvidelicet metus hostilis impetus, nulla formido; sed sedebit vel habitabitur Jerusalem aeterna pace requiescens. Haec Judaei juxta litteram somniant, Crescite et multiplicamini, et replete terram , et pro hujus vitae continentia brevique jejunio, bulbos sibi, et vulvas, et aves Phasidis, et attagenem, nequaquam lonicum, sed Judaicum repromittunt, de quibus vere hominibus istis, quia carnes sunt . Caro enim pugnatet spiritus contra carnem . Nec opponant nobis Joannis Apocalypsim , quia et ipsa spiritualiter disserenda est. Nos autem coelestem Jerusalem interpretemur Ecclesiam, quae, in carne ambulans, non vivit secundum carnem, cujus municipatus in coelo est . Postquam enim Dominus Jesus rex fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ad turrẽ ananehel usq ad torcularia regis ha¬
bitabunt in ea : & anathema ultra ñ erit. & ha¬
bitabit ierłm confidens. Ex tructionẽ urbis ie¬
rłm & aquarũ egressũ de medio eius quę aa
utrũq defluant mare iudei & xpiani iudai¬
tantes ultimo sibi tẽprẽ ꝓmittunt : qͣndo rur-¬
sũ exercenda circu̾cisio sit & immolandae uicti¬
mae. & om̃a legis p̾cepta seruanda. ut ñ iudei
federit regnaturꝰ. ñ erunt idola nec diuinita¬
tis cultura diuersa. Se erit dñs unus. & reuer¬
tet᷑ oniis t̾ra usq ad solitudinẽ : id ẽ. in anti¬
quum statũ. Ponitq locoꝵ uocabula: a qͦ loco
usq ad quẽ edificanda sit ierłm. De colle rem¬
mon. hoc eium gabaa sonat ubi arbor mali gͣ¬
nati ẽ. usq ad australẽ plagã terłm. Quodq se¬
qͥtur tama aut̃ in loco suo ꝑmanebit: melius in¬
terp̃tatꝰ ẽ. aqͥla & cȩteri qͥ posuerunt & exalta¬
bit̃. Rama qͥppe exaltatio dr̃. urxta illud̃. ꝓpħa¬

Expanded text:
Anamael, usque ad torcularia regis habitabunt in ea, et anathema ultra non erit, et habitabit Jerusalem confidens. Exstructionem urbis Jerusalem, et aquarum egressum de medio ejus, quae ad utrumque defluant mare, Judaei et Christiani judaizantes, ultimo sibi tempore repromittunt, quando rursum exercenda circumcisio sit, et immolandae victimae, et omnia Legis praecepta servanda, ut non Judaei ue gemmata sederit regnaturus, non erunt idola nec divinitatis cultura diversa, sed erit Dominus unus, et revertetur omnis terra usque ad solitudinem, id est, in antiquum statum. Ponitque locorum vocabula a quo loco usque ad quem locum aedificanda sit Jerusalem: de colle Remmon hoc enim Gabaa sonat, ubi arbor maligranati est usque ad australem plagam Jerusalem. Quodque sequitur: Rhama autem in loco suo permanebit, melius interpretatus est Aquila et caeteri, qui posuerunt, exaltabitur: Rhama quippe exaltatio dicitur, juxta illud propheta