comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ꝓseliti de cerra i srł. & constituit ex eis em̃s¬
latomos ad cedendos lapides & poliendos ut edifi¬
caret domꝰ dĩ: In illo siqͥdem loco ut ebrei autumañ
aliqͣ do contigerat abrabam offerre suũ filium
ysaãe: quando cum iam paratus eẽs occidẽ filiũ
& in holocaustum ȩxib̾e : imꝓuiso aries apparu
it & altare circunstecit quẽ abraham ꝓfilio sic̃ prȩ¬

Expanded text:
terra Israel, et constituit ex eis latomos ad caedendos lapides et poliendos, ut aedificaretur domus Domini. » In illo siquidem loco, ut Hebraei autumant, aliquando contigerat Abraham offerre filium suum Isaac, quando, cum jam paratus esset occidere filium, t in holocaustum exhibere, improviso aries apparuit, et altare circumstetit, quem Abraham pro filio i
Abbreviated transcription (Latin):
displiceant: si aũt̃ magistroꝵ uita iure rep̃¬
hendit᷑. oportet ut eiꝰ subditi etiã cũ displico¬
magistrũ uenerent᷑. S hoc ẽ sollenter in cu¬
endum : ne aut quẽ suen̾ari necesse ẽ. inuta¬
ri appetas : aut quẽ imitari displicet uen̾ari
cõtempnas. Sub tilis & enĩ uia tenenda ẽ. rec¬
titudinis & humilitãs : ut sicrep̃hensibilia
magistroꝵ facta displiceant: quatenus subdi¬
toꝵ mens a seruanda magisterii reuerentia ñ
issł octingenta milia uiroꝵ fortiũ qͥ educe¬
oe uida : qͣ dringenta septuaginta milia: Quos
quidẽ intellegendũ ẽ. aioabnumeratos ẽẽ: sed
sũmã eoꝵ nolusse ostenđẽ dł̃. nisi tantũ quantũ
post quã numeratus est popłs : & dix̃ dauid ad
dñm Peccaui ualde in hoc facto: sed p̃cor dñȩ
ut transferas iniquitatẽ serui cui quia stulte:

Expanded text:
displiceant. Si autem magistrorum vita jure reprdispliceant. Si autem magistrorum vita jure reprehenditur, oportet ut eos subditi, etiam cum displicent, venerentur. Sed hoc est solerter intuendum, ne aut quem venerari necesse est imitari appetas, aut quem imitari despicis venerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis et humilitmagistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia nonIsrael octingenta millia virorum fortium, qui educede Juda quadrigenta septuaginta millia . Quos quidem intelligendum est, a Joab numeratos esse: sed summam eorum noluisse ostendere David, nisi tantum quantum postquam numeratus est populus et dixit David ad Dominum peccavi valde in hoc facto sed precor Domine ut transferas iniquitatem servi tui quia stulte
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ueraciter examinare negligimꝰ: & quia de
nobis fortiora credmꝰ: id circo eos qͥ nobis p̃lati
sunt districte uidicamꝰ: quo enĩ nosmet ipsos
minus agnoscimꝰ: eo illos quos rep̾hende niti¬
mur plus uidemꝰ: Singula hȩc mala sunt: quȩ
nus ꝙͣ ipsi st̃ sapientes arbitrant᷑. & rursũ qͥ
subiecti st̃ rectoꝵ suoꝵ actiones iudicant:¬
& si ipsos regim̃ cenere contingeite se potuisse
agere melius putant: Unde plerũq fit ut & re¬
tores minus prudenter ea quȩ agenda sunt ui¬
deant : qua eoꝵ ocułos ipsa nebula elationis obs¬
curat: & non ñ quã is qͥ sub iectus ẽ. hoc cũ
p̃latus fuerit faciat : qđ duoũ sieri sub iectus
arguebat : & ꝓ eo qđ illa que uidicauerat ꝑ¬
petrat : saltimꝰ quia uidicauit erubescat: Igit
sic̃ p̃latis curandũ ẽ. Ne eoꝵ corda estimatio¬
ne singłaris sapientiȩ locus suꝑior extollat ÷
lta sub iectis ꝓuidendũ ẽ. He sibi rectoꝵ facta

Expanded text:
nostras veraciter examinare negligimus: et quia de nostras veraciter examinare negligimus: et quia de nobis fortiora credimus, idcirco eos, qui nobis praelati sunt, districte judicamus. Quo enim nosmetipsos minus agnoscimus, eo illos, quos reprehendere nitimur, plus videmus. Singula haec mala sunt, quae nus quam ipsi sunt, sapientes arbitrantur; et rursum qui subjecti sunt, rectorum suorum actiones  si ipsos regimen tenere contingeret, se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit ut et rectores minus prudenter ea, quae agenda sunt, videant; quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat, et nonunquam is qui subjectus est, hoc cum praelatus fuerit, faciat, quod dudum fieri subjectus arguebat. Et pro eo, quod illa, quae judicaverat, perpetrat, saltim quia judicavit, erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est ne eorum corda aestimatione singulari sapientiae locus superius extollat, ita subjectis providendum est ne sibi rectorum facta
Abbreviated transcription (Latin):
mularioꝵ fudit: & cathedras uendentiũ colũ¬
bas euertit: Nimirum significans quia ꝑ ma¬
gistros quidẽ uitã uidicat plebiũ. sed ꝑsemae¬
ipsũ facta examinat magistroꝵ: Iuã iuis etiã
sub ditoꝵ uitia quȩ amagistris modo ł dissimũ¬
lant᷑ udicare ł nequeunt: eiꝰ ꝓcul dubio iudi¬
cio reseriiant᷑: lgitur dũ salua fide res agit᷑. iur
tutis ẽ. m̾rito siqͥcqͥd pͥoris ẽ cołatur: deb& cam̃
humilit̃ suggeri: si fortasse ualeat qđ displic&
emendari  S curandũ sum moꝑe ẽ. Ne in suꝑ¬
biam transeat iusticiȩ in ordinata defensio. He
dum rectitudo in caute diligit᷑ ipsa magist᷑
restudinis humilitas amittat᷑: Ne eũ sibi pẽẽ
qͥ despitiat: quẽ fortasse contigit ut in aliqͣ
stione rep̃hendat: contͣ hunc tumorẽ suꝑbiȩ
ib ditoꝵ mens ad custodiã humilitatis edomat᷑.
Iinfirmitas ꝓpͥa incessant̃ ad tendit᷑ Has uirȩs

Expanded text:
mulariorum fudit, et cathedras vendentium colummulariorum fudit, et cathedras vendentium columbas evertit: nimirum significans, quia per magistros quidem vitam judicat plebium, sed per semetipsum facta examinat magistrorum: quamvis etiam subditorum vitia, quae a magistris modo vel dissimulantur judicari, vel nequeunt, ejus procul dubio judicio reservantur. Igitur dum salva fide rtutis est merito, si quidquid prioris est tolleretur. Debet tamen humiliter suggeri, si fortasse valeat, quod displicet emendare. Sed curandum summopere est, ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio, ne, dum rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittatur: ne eum sibi praeesse quisque despiciat, quem fortasse contigit, ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Has vires
Abbreviated transcription (Latin):
tatib subditoꝵ disponunt᷑ acta regentiũ: ut
sepe ꝓmalo gregis etiã uere boni delinquat
uita pastoris : Illȩ enĩ deo actestante laudatus :
ille suꝑnoꝵ mysterioꝵ conscius dauio ꝓpħa.
tumore repentino elationis inflatus. popłm nu¬
merando peccauit: & cam̃ undictã popłs dđ
ritum plebium disponunt᷑ corda rectoꝵ: lustus
uero uidex ex ipsoꝵ anim. ad uersione corri¬
puit peccantis uitiũ : ex quoꝵ causa peccauit:
sed quia ipse sua scił uoluntate suꝑbiens acul¬
pa alienus ñ fuit: undictam culpe ipse etiã
suscepit : Nam ira seuiens quȩ corporaliter popłm
ꝑculit: rectorẽ quoq popłi. Incimo cordis dolore
ꝓstrauit: Certe uerũ ẽ. qđ ita sibi in uicẽ & rec¬
pa pastoꝵ deterior siat uita plebium. & sepe ex
merito plebiũ mutet᷑ uita pastoꝵ: Sed quia
rectores habent iudicẽ suũ magna cautȩla
subditoꝵ ẽ. ñ temere uitam uidicare regenti¬
um: Neq eñĩ frustia ꝑsemet ipsũ dñs &̧s num¬

Expanded text:
tatibus subditorum disponuntur acta regentium, ut pro malo gregis etiam viri boni delinquat vita pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatus ; ille supernorum mysteriorum conscius David propheta tumore repentino elationis inflatur, populum numerando, quod peccavit: et tamen vindictam populus, David ritum plebium disponuntur corda rectorum. Justus vero judex ex ipsorum animadversione corripuit peccantis vitium, ex quorum causa peccavit. Sed quia ipse sua videlicet voluntate superbiens a culpa alienus non fuit, vindictam culpae suae etiam suscepit. Nam ira saeviens, quae corporaliter populum perculit, rectorem quoque populi intimo cordis dolore prostravit. Certe verum est, quod ita sibi invicem et recpa pastorum deterior fiat vita plebium, et saepe ex merito plebium mutetur vita pastorum. Sed, quia rectores habent judicem suum, magna cautela subditorum est non temere vitam judicare regentium. Neque enim frustra per semetipsum Dominus aes num
Abbreviated transcription (Latin):
aream & boues: argenti siclis qͥnquaginta: Qđ
imparalipomenon lta legit᷑: dedit gͦ dd̃ ornam
ꝓloco. sidos auri iustissimi pondis sexcentos In¬
tellegendũ namq ẽ boues argenti siclis qͥnqͣgin¬
ta: a ream uero sęxcentis aurxis emisse: Qedificauit¬

Expanded text:
nquaginta: quod et in Paralipomenon ita legitur: Dedit ergo David Ornam pro loco siclos auri justissimi ponderis sexcentos . Intelligendum namque est boves argenti siclis quinquaginta: aream vero sexcentis aureis emisse. IN LI
Abbreviated transcription (Latin):
eñi ñ unomͦ ut facile langor potuiss agnosci:
sed mors quidẽ in om̃ib: multos uero langd̾ꝵ
occassionib & quȩ ñ possent cognoseo facile non¬
ꝑielunt: Aluis eñi suꝑ alium moriebat᷑: &
latent̾ in minens malũ uelocit̾ ferebat interi¬
cum: Alii siquidẽ ꝑiere cum uehementib do¬
loribus : & amaro gemiu animã relinquebant:
alii uero ipsis passionib marcescebant: lta ut
neq curã exibere corporib p̃ualerent ses pla
bore deficerent. Alii aũt repentinis tenebris
eoꝵ conatos ab ripientib suffocati: ꝓtinus
ex spirabant: Alii suꝑ mortuos quos sepelieban:
ipsi quaq moriebant᷑ : In ꝑfectas relinquentes.¬

Expanded text:
enim non uno modo, ut facile languor potuisset agnosci. enim non uno modo, ut facile languor potuisset agnosci. Sed mors quidem hominibus multorum languorum occasionibus, et quae non possent cognosci, facile peribant. Alius enim super alium moriebatur, et latenter imminens malum velociter ferebat interitum. Alii siquidem periere cum vehementibus doloribus, et clamore gemituque animam relinquebant. Alii vero ipsis passionibus inardescebant, ita ut neque curam exhibere corporibus praevalerent, sed pro labore deficerent. Alii autem, repentinis tenebris eorum conatus abripientibus, suffocati protinus exspirabant. Alii super mortuos, quos sepeliebant, ipsi quoque moriebantur, imperfectas relinquentes
Abbreviated transcription (Latin):
sib pugnando uinceret᷑ ab hostib: an certe mor¬
bus & langoꝵ accederet tͥbus dieb hebreis Iile¬
uero in anxitatẽ huiꝰ electionis omiũ rerũ pessi¬
maꝵ in currens tͥbulabat᷑: & uebͤment̃ animo
uidebat᷑ ẽẽ confusus: Cumq ꝓpħa diceret hoc
om̃i modis inminere & responsũ uelocit̃ exigeret
ut electã abeo conditionẽ renuntiaret deo Cogitans
rex quia si fam̃ elegeret contra alios hoc facere
uideret᷑: quando ipse qͥdem habens : circa se uiros
fortissimos & custodes nichil omnino metuerae:
neci uero eius ȩxercitus sub iacerae Inter hȩc aũt
cõmunẽ potius passionẽ & regũ & sub iec coꝵ elegit :
in qua timor om̃ib ẽ ȩqualis dicens Quia mul¬
to melius in dĩ magisa᷑. in hostiũ manus incede:
Hȩc audiens ꝓpħa renuntiabat deo: Qui morbũ
& in teritũ misit in exercitũ hebreoꝵ : moriebant᷑

Expanded text:
sibus pugnando vinceretur hostibus, aut certe morsibus pugnando vinceretur hostibus, aut certe morbus et languor accideret tribus diebus Hebraeis. vero in anxietatem hujus electionis omnium rerum pessimarum incurrens, tribulabatur et vehementer animo videbatur esse confusus. Cumque propheta diceret, hoc omnimodo imminere, et responsum velociter exigeret, ut electam ab eo conditionem renuntiaret Deo, cogitans rex quia, si famem eligeret, contra alios hoc facere ium, ipse quidem habens circa se viros fortissimos et custodes, nihil omnino metueret, nec vero ejus exercitus subjaceret: inter haec autem communem potius passionem et regum et subjectorum elegit, in qua timor omnibus est aequalis, dicens: quia melius in Dei magis quam in hostium manus incidere. Haec audiens propheta renuntiabat Deo, qui morbum et interitum misit in exercitum Hebraeorum. Moriebatur
Abbreviated transcription (Latin):
quando culeris sũmã filioꝵ isrł: iusta numerũ
dabunt singłi p̃cium ꝓanimab suis dño. & ñ
erit plaga drĩs in eis cum fuerint secensito hoc
aũt dabit om̃is qui transit ad nom̃: dimidium
sicli iusta mensurã templi : siclus iuginti haba¬
obolos: Media pars fcͥli. offeret᷑ dño qui habecꝰ
in numero. auiginti annis & supͣ. dabit p̃cium
diues ñ ad det admediũ sicli: & pauꝑ nichil mi¬
nuet: susceptãq pecuniã quȩ collata est. a filiis
nimentũ eoꝵ coram dño. & ꝓpitiet᷑ animab eoꝵ:¬
hoc gͦ oblitus dd facere: id circo offendit dm̃:
nẽ faciens iosephus lta refert dicens: Prophetis
ltaq de clapantib dauid qđ ei ds irasceret᷑:. supli¬
care cepit eumq sogare ut ꝓpituuis esset. & ueni
am peccati concedet̃: Tunc gͦ gad ꝓpħam misit
ad eum ds̃: cres suplicii conditiones portantẽ :
ut eoꝵ quã ꝓluret : eleͥgeret: utrũ uellet fam̃
in ꝓuintia generari annis. Uii : aut tribus men¬

Expanded text:
is summam filiorum Israhel iuxta numerum dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino et non erit plaga in eis cum fuerint recensiti hoc autem dabit omnis qui transit ad nomen dimidium sicli iuxta mensuram templi siclus viginti obolos habet media pars sicli offeretur Domino qui habetur in nDives non addet ad medium sicli, et pauper nihil minuet. Susceptamque pecuniam, quae collata est a filiis Inimentum eorum coram Domino, et propitietur animabus eoHoc ergo oblitus David facere, idcirco offendit Dominum, nem faciens Josephus ita refert, dicens: « Prophetis itaque declarantibus David quod ei Deus irasceretur, supplicare coepit, eumque rogare ut propitius esseam peccati concederet. Tunc ergo Gad prophetam misit ad eum Deus, tres supplicii conditiones portantem, ut earum quam probaret, eligeret, utrum vellet famem in provincia generari septem annis, aut tribus men
Abbreviated transcription (Latin):
Nss Usq huc : ad iiuit nos dñs : Masephat in t̃pretat᷑
intentio: lapis ille ad uitorii medietas est saluato¬
ris: ꝑquẽ transeundum est. Amasephat uetere ad
nouam : id est abintentions qua expectabat᷑ in car¬
nali regno beatitudo falsa carnalis: ad in centionẽ
qua ꝑ nouum testamentum expec̾tat᷑ in regno
cełoꝵ beatitudo uerissima spiritalis: qua qm̃ nicħ
est melius: huc usq ad iuuat ds̃. Eratq par¬

Expanded text:
Usque huc adjuvit nos Dominus . Massephat interpretatur Usque huc adjuvit nos Dominus . Massephat interpretatur Intentio. Lapis ille adjutoris medietas est Salvatoris, per quem transeundum est a Massephat vetere ad novam, id est, ab intentione qua exspectabatur in carnali regno beatitudo falsa carnalis, ad intentionem qua per novum Testamentum exspectatur in regno coelorum beatitudo verissima spiritualis: qua quoniam nihil est melius, huc usque adjuvat Deus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit eum: quia oculi dñi suꝑ iustos &̃ aures eiꝰ
ad p̃ces eoꝵ: & cum offerret annum lactantẽ
in holocaustum : Hoc est in nocentem uitam ꝑ c̃
cinentiã salutare hostiam dño mactauit: Ac
ignȩ caritatis in odorem suauitatis cotam concrema¬
uit: Acc̾dentes alienigens ad pugnam contra popłm
dñi : In conuit dñs suꝑ eos ÷ &e confusi sunt & offende¬
runt coram isrł atq suꝑati sunt & ꝑcuserunt eos
usq ad locũ qui erat subter b& hear : Bethcar in¬
cerp̃tatur domus agnitionis. ł domus agni : cum
ꝑ prȩdicatoris euangłii dñs suꝑ hostes sp̃ritales into¬
nuit: In fugam uersi corruer᷑ coram istł. id est co¬
ram popło dĩ & ꝑsecuti sunt eos usq in domum
agnitionis hoc est quousq om̃is error expurget᷑
& uere ds agnoscatur: Tunc ad sumpsit samuel la¬
pidem unum & statuit illum inter masepat &¬
I in ter sem: uel ut alia editio habet. in cermasȩ
abenneger : qđ est latinȩ lapis ad uitorii : & dixit¬

Expanded text:
audivit eum: « Quia oculi Domini super justos, et aures ejus ad preces eorum . » Et cum offerret agnum lactantem in holocaustum, hoc est, innocentem vitam, per continentiam salutarem hostiam Domino mactavit, ac igne charitatis in odorem suavitatis totam concremavit. « Accedentes alienigenae ad pugnam contra populum Domini, intonuit Dominus super eos, et confusi sunt, et offenderunt contra Israel atque superati sunt, et percusserunt eos usque ad locum qui erat subter Bethcar. » Bethcar interpretatur domus agnitionis vel domus agni. Cum per praedicatores Evangelii Dominus super hostes spiritales intonuit, in fugam versi corruerunt coram Israel, id est, coram populo Dei. Et persecuti sunt eos usque in domum agnitionis, hoc est, quousque omnis error expugnetur, et vere Deus agnoscatur. « Tunc assumpsit Samuel lapidem unum, et statuit illum inter Masphat et inter Sen vel, ut alia editio habet, inter MasphaAbenneger, q
Abbreviated transcription (Latin):
uidicia tua iacob & legem tuam istł: illȩ enim
scire dm̃ familiarius appett: qui p̾amore pie¬
cerdocalis In cͥbu beniamin: que usq hodis de¬
monstrat᷑ de eleutero poli ꝑgentib nicopolun: in
decimo miliario contra orientalẽ plagam betho¬
sames altera In tribu neptalim: in qua & ipsi cul¬
tores pͥstini ꝑmansere: & itiñȩ uno gͣaiebant᷑ ꝑgen¬
tes & mugientes: & non de clinabant neq ad dex

Expanded text:
Judicia tua, Jacob, et legem tuam, Israel . » Ille enim Judicia tua, Jacob, et legem tuam, Israel . » Ille enim scire Deum familiarius appetit, qui prae amore piecerdotalis in tribu Benjamin, quae usque hodie demonstratur de Eleutheropoli pergentibus Nicopolim, in decimo milliario contra orientalem plagam. Bethsamis altera in tribu Nephthalim, in qua et ipsi cultores pristini permansere. « Et itinere uno gradiebantur pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dex
Abbreviated transcription (Latin):
expressa : uinum ꝓfundit a maritudinis indoc
ut ad cendat ad mortẽ: ubi est tͥsticia uera & stę¬
relitas ꝑpetua In terea palestini facientes pla¬
ustrũ nouũ in quo posuer̃ archã : & iu̾sta eam
capsellam habentẽ anos & mures aureos quos
ex soluebant ꝓ delic̾to popłoꝵ collocauerunt: ad¬
iungentes dũas uaccas foetas quib ñ erat inposi¬
tum iugum: & uitulos earum coneluserunt domi.
ut ꝓbarent unde eis plaga uenisset: Uaccȩ aũt
ille allophyloꝵ archam gestantes: figurã sc̃oꝵ
renuntiantiũ scło de signauer̃: qui nullũ delic̾ti
uigum traxerunt: Nam sic̃ illȩ pignoꝵ affectib
arecto itinerȩ minimȩ digressȩ sunt: Ita scĩ mũ¬
ndo renuntiantes parentili obtentu non debent
abono p̃pediri ꝓposito: Sic̃ & moyses ait: qui
dicunt patri suo & matri nescio uos & fratribus
sius ignoro uos: & nescierunt filios suos. hi
custodier̃ testamentũ dei & p̃cepta eius seruauer̃:

Expanded text:
expressa, vinum profundit amaritudinis in docexpressa, vinum profundit amaritudinis in docsse est ut tendat ad mortem, ubi est tristitia vera et sterilitas perpetua. « Interea Palaestini facientes plaustrum novum, in quo posuerunt arcam, et juxta eam capsellam habentem anos et mures aureos, quos exsolvebant pro delicto, collocaverunt, adjungentes duas vaccas fetas, quibus non erat impositum jugum, et vitulos earum concluserunt domi, » ut probarent unde eis plaga venisset, etc. Vaccae autem illae Allophylorum arcam gestantes figuram sanctorum renuntiantium saeculo designaverunt, qui nullum delicti jugum traxerunt. Nam sicut illae pignorum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita sancti mundo renuntiantes parentali obtentu non debent a bono praepediri proposito, sicut Moyses ait: « Qui dicunt patri suo et matri: Nescio vos, et fratribus suis: Ignoro vos, et nescierunt filios suos, hi custodierunt testamentum Dei, et praecepta ejus servaverunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur. getham in anti patridem & iamniam: sȩd
ae alia uilla appellat᷑ grethim: Accãron incͥbu est
dari: sius ut ego arbitror in tͥbu uidaȩ ad leuã
chananeoꝵ: urbs una de quinq olim satrapis pa¬
lestine: & de cretha ẽ quidẽ cribui uidae: Nec ta¬
men tenta abea quia habitatores pͥstinos neqͥuit
expellere : Seo & usq hodie grandis uicus ciuũ
uideoꝵ accaron dicit᷑: inter arotum & iamniã
ad orientẽ respiciens: qui dam putant accaron
turrẽ stratonis: postea cesaream nuncupatam: Aro¬
tus ut suꝑius diximus in cerp̃tat̾ ignis patris mei:
uł in cendium Gata intp̃tat᷑ foratudo ascalon:
ignis in famis. aut lgnis lgnobilis: geth torcular.
accaron quoq in ep̃: eruditio tͥsticiȩ ł sterilitatis
Om̃is enim concupiscentia in famis atq ignobi¬
lis ꝑdiabolum in flammata atq ꝑ contͣrias forti¬
tudines instigata: & quasi ꝑ torcular nequitiȩ

Expanded text:
vocatur Gechtham inter Antipatridem et Jamniam. Sed vocatur Gechtham inter Antipatridem et Jamniam. Sed et alia villa appellatur Gechim. Accaron in tribu est Dan, sive ut ego arbitror in tribu Judae ad laevam Chananaeorum, urbs una de quinque olim satrapiis Palaestinae, et decreta est quidem tribui Judae, nec tamen tenta ab ea, quia habitatores pristinos nequivit expellere. Sed et usque hodie grandis vicus civium Judaeorum Accaron dicitur inter Azotum et Jamniam ad orientem respiciens. Quidam putant Accaron turrem Stratonis, postea Caesaream nuncupatam. Azotus ut superius diximus interpretatur ignis patris mei vel incendium Gaza interpretatur fortitudo. Ascalon, ignis infamis, aut ignis ignobilis. Geth, torcular. Accaron quoque interpretatur eruditio tristitiae vel sterilitatis. Omnis enim concupiscentia infamis atque ignobilis per diabolum inflammata, atque per contrarias fortitudines instigata, et quasi per torcular nequitiae
Abbreviated transcription (Latin):
tes qui exterioris hominis actus secunt᷑ Gata ci¬
uitas est eueoꝵ in qua habitauere cappadoces
pͥstinis cultoribus in terfectis: apud ueteres.e¬
rat terminus chananeoꝵ uixta egyptũ: ceci¬
ditq in sortẽ tͥbus uidas. sẽd eam tenere non
potuit quia enachim id ẽ gigantes allopyloꝵ
fortissimȩ restiterunt: & est usq hodie: in sig¬
nis ciuitas palestine: queritur aũt quomodo
in quodam ꝓpħa dicat᷑: gaza futura in cumu¬
lum sempiternũ: qđ soluitur ita antiq̃ ciuita¬
tis locũ: uix fundamentoꝵ p̃bere uestigia: hanc
aũt que nunc cernitur in alio loco ꝓilla edifica¬
ta.: Ascalon aũt urbs ẽ. nobilis palestinȩ quȩ
& ipsa antiquitus una fuit de quinq satrapis
allopylloꝵ  separata quidẽ ꝑsorcem : tribui uids
de geta: nec tam̃ retenta ab ea quia habitatines eus
suꝑare ñ potuit Geth ad quẽ locum transtulerunt
archam testamenti de a toto: nunc uicus grandis

Expanded text:
tes qui exterioris hominis actus sequuntur. Gaza cites qui exterioris hominis actus sequuntur. Gaza civitas est Evaeorum, in qua habitavere Cappadoces, pristinis cultoribus interfectis. Apud veteres erat terminus Chananaeorum juxta Aegyptum, ceciditque in sortem tribus Judae, sed eam tenere non potuit, quia Enachim, id est, gigantes Allophylorum, fortissime restiterunt. Et est usque hodie insignis civitas Palaestinae. Quaeritur autem quomodo in quodam propheta dicatur Gaza futura in tumulum sempiternum? Quod solvitur ita, antiquae civitatis locum vix fundamentorum praebere vestigia; haec autem, quae nunc cernitur, in alio loco pro illa aedificata. Ascalon autem urbs est nobilis Palaestinae, Quae et ipsa antiquitus una fuit de quinque satrapiis Allophylorum, separata quidem et per sortem tribui Judae decreta, nec tamen retenta ab ea, quia habitatores ejus superare non potuit. Geth, ad quem locum transtulerunt arcam testamenti de Azoto, nunc vicus grandis,
Abbreviated transcription (Latin):
& cunc curabimini: & scietis quare non recedat
Imanus eius auobis: Qui dixerunt: qͥd est qđ ꝓde
lic̾to reddere debeamus ei : Responderuntq eis: uix¬
ta numerũ ꝓuntiarum phylistum qͥnq a nos
Iaureos facietis &e quinq mures aureos: quia pla
ga una fuit om̃ibus uobis & satrapis ur̃is: faciȩ¬
Imurium qui de moliti sunt cerram: & dabias
deo isit gloriã: si forte releuet manum suam a
uobis & adiis ur̃is & aterra uestra. & nłã.
Quinq ani. aurei & quinq mures similit̃ au¬
rei quos fecer̃ phylistei post plagam quã ꝑpessi sũt.
&e ad culerunt ad archam dr̃ui: significat qđ qͥdam
carnales quinq corporis sensibus dediti & inle¬
cebras uoluptatum sequentes: c̃ cortepti fuerino
a dño scelera sua cognoscentes ipsas plagas uiste se
ꝑpea a dño consitent᷑: & licet coac̾ti: studum uitȩ
suȩ meliorandi impendens: qđ benȩ significant
quinq ciuitates phylistinoꝵ. id est azotus. gaza.
ascalon. gech. accaron: illos uidelicet ex primen¬

Expanded text:
et tunc curabimini, et scietis quare non recedat manus ejus a vobis. Qui dixerunt: Quid est quod pro delicto reddere debeamus ei? Responderuntque illi: Juxta numerum provinciarum Philisthim, quinque anos aureos facietis, et quinque mures aga una fuit omnibus vobis et satrapis vestris. Facietudines murium qui demoliti sunt terram, et dabitis Deo Israel gloriam si forte elevet manum suam a vobis, et a diis vestris, et a terra vestra, » etc. Quinque ani aurei et quinque mures similiter aurei, quos fecerunt Philisthaei post plagam quam perpessi sunt, et attulerunt ad arcam Domini, significant quod quidam carnales quinque corporis sensibus dediti, et illecebras voluptatum sequentes, cum correpti fuerint a Domino, scelera sua cognoscentes, ipsas plagas juste se perpeti a Domino confitentur, et licet coacti, studium vitae suae meliorandi impendunt. Quod bene significant quinque civitates Philisthinorum, id est, Azotus, Gaza, Ascalon, Geth, Accaron, illos videlicet exprimen
Abbreviated transcription (Latin):
cium : significat qđ uideis om̃ia quȩ de eis legis¬
lator & ꝓpħȩ p̃dixerant: Ita euenerunt siuȩ inꝓsꝑis
siue in aduersis: At cam̃ ipsi libros legis tenentes
& ꝓpħarum. quasi diunasse uident᷑: cũ futura
misteria de xp̃o & eccłia in eis conscripta legen
saul scriptum est . qđ uidentes eum om̃s qui eũ
nouerant heri & nudius tercius qđ esset cũ ꝓphe¬
tis & ꝓpħaret dixer̃ ad in uicem: quȩ res accidit
filio cis. Num & saul in ꝓpħis: Respondit aliuꝰ
ad alterum dicens: & quis pater eoꝵ : ꝓpterea
uersum ẽ in ꝑuerbium rum & saul inter ꝓpħas :¬
illud qđ dicit᷑: qͥs pat̾ eoꝵ s talit̃ ꝓbatum ẽ. acsi
diceret: quis maior illo indignitate & in sapien¬
tia  optimȩ eñĩ potest in ter ꝓpħas uersari:
& pat̾ eoꝵ id ẽ magister uocari qui tam doctus
& sapiens ẽ : Pater aũt aliquando magist᷑ in scͥp¬
curis uocat᷑. sic̃ heliseus heliã patrẽ id ẽ magis

Expanded text:
tium, significat quod Judaeis omnia quae de eis legistium, significat quod Judaeis omnia quae de eis legislator et prophetae praedixerant, ita evenerunt, sive in prosperis, sive in adversis. Attamen ipsi libros legis tenentes et prophetarum, quasi divinasse videntur, cum futura mysteria de Christo et Ecclesia in eis conscripta legendSaul scriptum est quod videntes eum omnes qui eum noverant heri et nudiustertaret, dixerunt ad invicem: Quaenam res accidit filio Cis? num et Saul inter prophetas? Responditque alter ad alterum dicens: Et quis pater eorum? Propterea versum est in proverbium: Num et Saul inter pIllud quod dicitur: « quis pater eorum? » taliter prolatum est ac si diceret: Quis major illo in dignitate et in sapientia? Optime enim potest inter prophetas versari et pater eorum, id est magister, vocari, qui tam doctus et sapiens est. Pater enim aliquando magister in Scripturis vocatur: sicut Eliseus Eliam patr
Abbreviated transcription (Latin):
conllocari quȩ uisio signum regals er at.:
Cumq abieris indȩ & ultra transieris & ueneris
ad querẽ thabor: In uenient ts ibi tres uiri ascen¬
dentes ad dñm in bethel Hii uiri causa orationis
ibant bethel: ubi iacob lapidẽ erexerat. Post hȩc
ueniens ad collem dĩ collis dĩ locus erat ubi ꝓpħs
ro scło: de gog & magag & dȩ p̃miis iusteꝵ & pę¬
na impioꝵ: Quando gͦ uenerint signa. hȩc omĩa
cibi: fac quȩc̃q in uenerit manus tua : quia d s̃tec̃
est Ac sidiceret: his signis nossȩ poteris quia ds̃ te
regem fore uoluit: & id circo ad om̃ia quȩ tibi
agenda sunt regaliter age: quia tec̃ est. ꝯ qđ aũt
signa quȩ p̃dixerat samuel sauli cuncta ita ue¬
nerunt: & ipse saul ꝑ transita quereu chabor qͥ
mons est in medio galileȩ campo mitȩ rotundi¬
tatis sub limis : & int̾pretat᷑ ueniens lumen: lta :¬
um a dño: ꝓpħauit in medio ꝓpħaꝵ ibi consisten¬

Expanded text:
collocari, quae visio signum regale erat. « collocari, quae visio signum regale erat. « Cumque abieris inde, et transieris ultra, et veneris ad quercum Thabor, invenient te ibi tres viri ascendentes ad Deum in Bethel. » Hi viri causa oribant in Bethel, Jacob lapidem erexerat. « Post haec venies ad collem Dei. » Collis Dei locus erat ubi prophro saeculo, de Gog et Magog, et de praemiis justorum et poena impiorum. « Quando ergo venerint signa haec omnia tibi, fac quaecunque invenerit manus tua, quia Deus tecum est, » etc. Ac si diceret: His signis nosse poteris quia Deus te regem fore voluit, et idcirco omnia quae tibi agenda sunt, regaliter age, et Deus tecum est. Quod autem signa quae praedixerat Samuel Sauli, cuncta ita evenerunt, et ipse Saul, pertransita quercu Thabor, qui mons est in medio Galilaeae, campo mirae rotunditatis sublimis, et interpretatur veniens lumen, aum, prophetavit in medio prophetarum ibi consisten
Abbreviated transcription (Latin):
animal: qui ad ꝓpħam uenientes hoc est ad moy¬
sen: in uentas ex asinas ab eo audierant. hoc ẽ bo¬
na terrȩ comessuros se esse didicerant: a quo eis
unctionis oleum in fuxum & regri gub̾nacula
futura p̃dicta sunt: in quib fr̃s suos ad tempꝰ
de manib hostiũ suoꝵ eriꝑent: qđ aut̃ samuel
saul in excelsum duc̃  & ibi illi refectionẽ p̃parat:
significat ꝙoysen & om̃s ꝓpħas doctrinis sius
popłm ebreoꝵ semꝑ adaltiora ꝓuocasse ut soi¬
entia spiritali refecti in culmine uirtutum con¬
sisterent: ne relaberent᷑ in foueam uitioꝵ:
Quod aũt samuel sauli uidentem querenti ap¬
parens locutus est dicens: ego sum uiders ascendȩ
antȩ mȩ in excelsum ut comeaitis mẽc̃ hodie. & di¬
mitam te mane: & om̃ia quȩ sunt in corde cuo
in dicabo tͥ: & de asinis quas ꝑdidisti nudius¬
tercius ne sollicitus sis quia inuente sunt: Crit
in corde saui sic̃ ebrei cͣdunt qđ rex futuris eẽt.
quia uiderat ꝑ uisum se inuerticȩ arboris palmȩ

Expanded text:
ant. Qui ad prophetam venientes, hoc est, ad Moysen, inventas esse asinas ab eo audierant, hoc est, bona terrae comesuros esse didicerant, a quo eis unctionis oleum infusum, et regni gubernacula futura praedicta sunt, in quibus fratres suos ad tempus de manibus hostium suorum eriperet. Quod autem Samuel Saul in excelsum ducit, et ibi refectionem praeparat, significat Moysen et omnes prophetas doctrinis suis populum Hebraeorum semper ad altiora provocasse, ut scientia spiritali refecti, in culmine virtutum consisterent, nec relaberentur in foveam vitiorum. Quod autem Samuel Sauli Videntem quaerenti apparens locutus est, dicens: « Ego sum Videns, ascende ante me in excelsum, ut comedatis mecum hodie, et dimittam te mane, et omnia quae sunt in corde tuo indicabo ttertius ne sollicitus sis, quia inventae sunt. » Erat in corde Saul sicut Hebraei tradunt, quod rex futurus esset, quia viderat per visum se in vertice arboris palmae
Abbreviated transcription (Latin):
qd electus & bonus esset. & de filiis isrb non esset
ei uir melior: magis ad xp̃m ꝑtinet quã ad ip¬
sum saul de quo ꝑpha dic̃ exꝑsona dñi : Ecce
puer meus electus quẽ elegi ponã suꝑ eum sp̃m
meũ : & iuditium gentib nuntiabit  & leremias
ita ait : o reugentium: T̃uum ẽ eñi decus int̃ cucͣ¬
tos sapientes gentium : & in uniu̾sis regnis illoꝵ
nullus ẽ similis cui Et in psalmo qm̃ quis in
quit in nubib aequabitur dño: aut quis similis
erit deo Inter filios dei : Quod aũt saul asinas pa¬
tri sui cis. ꝑditas quesuut: & in itinerȩ quo ꝑrȩxit
ad ꝓpħam uenit qui eum in regẽ unexit: signi¬
ficat quod iudei stulticiam carnalis sensus segen¬
tes: ꝑerioris de uia luxum istius mundi ꝑquire

Expanded text:
quod electus et bonus esset, et filiis Israel non esset quod electus et bonus esset, et filiis Israel non esset eo melior, magis ad Christum pertinet quam ad ipsum Saul. De quo propheta dicit ex persona Domini: « Ecce puer meus electus, quem elegi, ponam super eum Spiritum meum, et judicium gentibus nuntiabit . » Et Jeremias ita dicit: « O rex gentium, tuum est enim decus inter cunctos sapientes gentium, et in universis regnis illorum nullus est similis tui . » Et in psalmo: « Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei? » Quod autem Saul asinas patris sui Cis perditas quaesivit, et in itinere quo perrexit ad prophetam venit, qui eum in regem unxit, significat quod Judaei stultitiam carnalis sensus sequentes, per erroris devia luxum istius mundi perquire
Abbreviated transcription (Latin):
cis durus. ł uomitus uiri : ł uomens uir: interp̃ta¬
tur: Abiel pat̾ m̃s ds̃ Seor paruulus siue cur¬
bulentus: becorech: in terp̃tat᷑ pͥmogenitus cuus:
qui ergo fuit pͥmogenitus dei scđm id qđ in ꝓpħa
scͥptum ẽ. filius pͥmogenitus meus istł. & pater
eius deus: filius fuit dexterȩ: quia sepę ꝑ auxiiũ
dñi confortatus. hostib suis p̃ualuit: sed quia sem¬
per in gͣtus extitit beneficioꝵ dĩ: & durus ceriucȩ
in blasphemiam erupit: de magno paruulus: & de
placido turbulentus effec̾tus ẽ qđ aũt unctus ẽ
in regem: imaginem xp̃i portauit: undȩ & bea¬
atus dauid & ipse xp̃s nuncupatus : ait ad eum.
qui se faxerat saul occidisse: quomodo ñ timuisti
abhumero sursum saul suꝑ eminebat omib sig¬
nificat. quia caput nr̃m xp̃s sursum suꝑ nos est:
& suꝑ omnȩ nom̃ qd̾ nominat᷑ exaltatũ: consederȩ
sec̃ fec̃ incelestib nec non & hoo qđ de saul dicit᷑.

Expanded text:
Cis, durus vel vomitus viri, Cis, durus vel vomitus viri, r. Abiel, Pater meus Deus. Seror, parvulus sive turbulentus. Et Bechorath interpretatur primogenitus tuus. Qui ergo fuit primogenitus Dei, secundum id quod in propheta scriptum est: « Filius primogenitus meus Israel , » et pater ejus Deus; filius fuit dextrae, quia saepe per auxilium Domini confortatus hostibus suis praevaluit. Sed quia semper ingratus exstitit beneficiorum Dei, et durus cervice in blasphemiam erupit, de magno parvulus, et de placido turbulentus effectus est. Quod autem unctus est in regem, imaginem Christi portavit. Unde et beatus David, et ipse Christus nuncupatus, ait ad eum qui se finxerat Saul occidisse: « Quomodo non timuisti  quod et ab humero sursum Saul supereminebat omnibus, significat quia caput nostrum Christus sursum super nos est, et super omne nomen quod nominatur, exaltatum consedere secum fecit in coelestibus . Nec non et hoc quod de Saul dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ  ueruntam̃ contestarȩ eos: &ͦ p̃dic eis ius re¬
gis. qui regnaturꝰ ẽ suꝑ eos & cet̾a: Saul gͦ quiof¬
fenso deo constitutus est. suꝑ isiahelitas rex: tẏpum
tenet populi iudeoꝵ: Nam sic̃ ipse in regale culmen
sub leuatus. uixta conuenientes mores eoꝵ qui peti¬
erunt suꝑ se esse regem & mansuetudinẽ dñi sꝑne¬
bant : durus ac rigidus ac suꝑbus effec̾tus est. Ita
ut eos seruili onere magis premer& quam lib̾tati
aonaret : sic & popłs iudaicus: licet unctus insa¬
cerdotib & regib foret: tamen quia filius ancil¬
lȩ erat quȩ in seruitutẽ generabat: Nunꝙͣ lib̾tatẽ
ꝑfectã ꝑ ipsam unctionẽ consequi potiut: maxi¬
me quia illũ ad se uenientẽ qui uerȩ rex erat:
& mansuetus ad eos uenerat. reciꝑe noluer̃: ꝑ cuiꝰ
ita. filius cis. filii abiel. filii seor. filii becoreh
filii afia. & hec nomina : benȩ expͥmunt cypũ
uideoꝵ ⁊ beniamin qͥdẽ: in terp̾tat᷑ filus dexterȩ:

Expanded text:
eorum: verumtamen contestare eos, et praedic eis jus regis qui regnaturus est super eos, » etc. Saul ergo, qui, offenso Deo, constitutus est super Israelitas rex, typum tenet populi Judaeorum. Nam sicut ipse in regale culmen sublevatus juxta convenientes mores eorum qui petierunt super se esse regem et mansuetudinem Domini spernebant, durus ac rigidus ac superbus effectus est, ita ut eos servili onere magis premeret, quam libertati donaret: sic et populus Judaicus, licet unctus in sacerdotibus et regibus foret, tamen quia filius ancillae erat, quae in servitutem generabat, nunquam libertatem perfectam per ipsam unctionem consequi potuit: maxime quia illum ad se venientem, qui vere rex erat, et mansuetus ad eos venerat, recipere noluerunt, per cujus et filius Cis « filii Abiel, filii Seror, filii Bechorath, filii Aphia. » Et haec nomina bene exprimunt typum Judaeorum. Benjamin quidem interpretatur filius dextrae.
Abbreviated transcription (Latin):
sabe  & non ambulauer̃ filii illius in uiis eius sed
declinauer̃ post auaritiam & kła. De hoc iosephꝰ
ita refeit: Igit᷑ illo tempore in ter israhelitas &
reliquos cananeos ꝓpħa samuel ita de creuit: ut
deposito popło cananeoꝵ uideisq reddita ciuita¬
tȩ: in ea eos conuenire p̃cepit: & diu̾sis acꝰtib ad-
in uicem disceptare : ipse uero scd̾o in anno circũ¬
iens ciuitates uidicabit: & multo tempore sub eqͥ¬
tatȩ om̃ia expleuit  Deinde senec̾tute gͣuatus &
agere sollempnia p̃peditus : filiis suis popłi tribu¬
it principatum: quoꝵ senior qͥdem dicelut᷑ iohel:
iunior aũt abia Preposuit aut̃ alium quidem
in bechleem in ciuitate ut illic sederet & iudica¬
ret : Alium uero in bersabee: diuidens popłm qui

Expanded text:
sabee. Et non ambulaverunt filii illius in viis ejus, sed sabee. Et non ambulaverunt filii illius in viis ejus, sed declinaverunt post avaritiam, » etc. De hoc Josephus ita refert: « Igitur illo tempore inter Israelitas et reliquos Chananaeos propheta Samuel ita decrevit, ut deposito populo Chananaeorum, Judaeisque reddita civitate, in ea eos convenire praecepit, et diversis artibus ad invicem operam dare. Ipse vero secundo in anno circumiens civitates judicabat, et multo tempore sub aequitate omnia explevit. Deinde senectute gravatus, et agere solemnia praepeditus, filiis suis tribuit principatum, quorum senior quidem dicebatur Joel, junior autem Abia. Praeposuit autem alium quidem in Bethlehem civitate, ut illic sederet et judicaret; alium vero in Bersabea. Sed ut boni qui
Abbreviated transcription (Latin):
locus desertus in scđo hiericho miliario: ab illiꝰ
regionis mortalib miro cultu habitus sed & uix¬
ta b& hthel. quidã aliam galgalam suspicant᷑:
galgala in terp̃tat᷑ uoluptatio: siue reuelatio
domus eius ibi udicauit isrł : edificauitq ibi
altare dño: nobis exemplum tͥbuens. c̃ cum sistit
nobis faciendum uiditium in domo dei: non ꝓpt̃̾¬
ue ł in consid̾ate ł maliuola mentȩ: sed iuxtã
id qđ nobis reuelat sc̃a scͥptura & in centione
bona & amore fiat̃no iudicemꝰ ꝓximos nr̃os sic¬
q in ramatha domũ nr̃am reuertam̃: hoc est
ad interna pectoris nr̃i redeamꝰ. ut cõntẽplatio¬
ni dei uacemus. & uitam nr̃am in nobis met ipsis
diuidicem᷑: quatenus in altare fidei gͣtas hostias
bonoꝵ acꝰtuum & bone uolantatis dño in molemꝰ¬
filios suos udices isrł fuitq nom̃ filii eius
pͥmogeniti iohel & nom̃ scđi abia : iudicũ inber¬

Expanded text:
locus desertus in secundo a Jericho milliario, ab illius locus desertus in secundo a Jericho milliario, ab illius regionis mortalibus miro cultu habitus. Sed et juxta Bethel quidam aliam Galgalam suspicantur. Galgala interpretatur volutatio sive revelatio. domus ejus, ibi judicavit Israel, aedificavitque ibi altare Domino: nobis exemplum tribuens, cum consistit nobis faciendum judicium in domo Dei, non proterve vel inconsiderate, vel malivola mente, sed juxta id quod nobis revelat sacra Scriptura, et intentione bona, et amore fraterno judicemus proximos nostros. Sicque in Ramatha domum nostram revertamur: hoc est, ad interna pectoribus nostris redeamus, ut contemplationi Dei vacemus, et vitam nostram in nobismetipsis dijudicemus, quatenus in altari fidei gratas hostias bonorum actuum et bonae voluntatis Domino immolemfilios suosprimogeniti Joel, et nomen secundi Abia, judicum in Ber
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u ad patrem⁊ Iudicabat quoq samuel isrł cunc̾¬
tis dieb uitȩ sũȩ: & ibat ꝑ singulos annos circũ¬
iems bochthel & galgala & masphat: & udicauit
ssrahelem in supͣdictis locis Peththel ẽ ciuitas
in duodecimo abhelia lapids: ad dextris euntib
neapolim: que pͥus luta idẽ amigdalon uoca-¬
batur: & cecidit in sortem tͥbus beniamin: uoca¬
batur pͥus luta baehthel: ut diximus: Nam &
hoc qđ babthaun aliud opidum suspicant᷑. non
ica ẽ: seo exeo cempore quo ibi ab hieroboam filio
nabath uituli aurei fabricati sunt : & ad decem
tͥbub ad orati: uocatũ eẽ. b&hthaun id ẽ domꝰ
ydoli: quȩ antea uocabat᷑ domus dĩ galgala hec¬
est quam supͣ postumus golgol ad orientalẽ plagã
antiq̃ hiericho. cis iordanen ĩ ubi iesus scđo popłm
cireuncidit. & pacha celebrauit: ac deficiente man-¬
na triticeis panibus usus est isrł.: in ipso loco lapi
aũt in sortẽ trib uidae ⁊ & ostendit usq hodię

Expanded text:
s. « Judicabat quoque Samuel Israel cunctis diebus vitae suae. Et ibat per singulos annos circuiens Bethel, et Galgala et Masphat, et judicavit Israelem in supradictis locis, » etc. Bethel est civitas in duodecimo ab Hierosolyma lapide, a dextris euntibus Neapolim, quae prius Luza, id est, amigdalon vocabatur, et cecidit in sortem tribus Benjamin. Vocabatur autem prius Luza Bethel, ut diximus. Nam et hoc quod Bethauen aliud oppidum suspicantur, non ita est, sed ex eo tempore quo ibi a Jeroboam, filio Nabath, vituli aurei fabricati sunt et a decem tribubus adorati , vocatum esse Bethauen, id est, domus idoli, quae antea vocabatientalem plagam antiquae Jericho cis Jordanem, ubi Jesus secundo populum circumcidit, et pascha celebravit, ac, deficiente manna, triticeis panibus usus est Israel . In ipso loco lapidautem in sortem tribus Juda, et ostenditur usque hodie
Abbreviated transcription (Latin):
abia in cerp̃tat᷑ pat̃ dñs: ł pat̃ fuit : recte gͦ qͥ non
in inchoat a uisticia ꝑmanser̃ : & pat̾nitatẽ dñi
seruarȩ neglexerunt : fuit dĩ. uel pat̃ fuit. nomi¬
nantꝰ: ut significet᷑ pat̾nitatȩ dĩ eos eẽ in dignos:
qui iusticia relicta iniꝰquitatẽ corruerunt: sed qr
filii samuel sic̃ suꝑuis dicꝰtum ẽ declinauer̃ post
auaritiam & accipiebant mun̾a: & tam iniqui
uidices exstiter̃: ut popłs nequaquã eos ferens
regem sibi in similitudiẽ ceterarũ gentiũ postu¬
laret: his pecitionib irritatus: ad do bentẽ ꝓpħam
Ita locutus est : Audi uocẽ popłi. in omnibus
quȩ locunt᷑ tibi: non eñĩ te abiecerunt. sed me
ne regnem suꝑ eos: iuxta omĩa oꝑa sua que fe¬
cer̃ adie qua eduxi eos de egypto usq ad diem
hanc sic̃ dereliquer̃ mȩ & seruer̃ diis alienis :

Expanded text:
Abia interpretatur pater Dominus, vel pater fuit. Recte ergo qui non Abia interpretatur pater Dominus, vel pater fuit. Recte ergo qui non in inchoata justitia permanserunt, et paternitatem Domini servare neglexerunt, fuit Dei vel pater fuit, nominantur, ut significetur paternitate Dei eos esse indignos qui, justitia relicta, in iniquitatem corruerunt. Sed quia filii Samuel sicut superius dictum est declinaverunt post avaritiam, et acceperunt munera, et tam iniqui judices exstiterunt, ut populus nequaquam eos ferens, regem sibi in similitudinem caeterarum gentium postularet, his petitionibus Deus irritatus ad dolentem prophetam ita locutus est: « Audi vocem populi in omnibus quae loquuntur tibi. Non enim te abjecerunt, sed me, ne regnem super eos. Juxta omnia opera sua quae fecerunt a die qua eduxi eos de Aegypto usque ad diem hanc,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut boni quids̃ & modati ex malis : & p̃ui
ꝓducunt᷑ ex bonis: Nam & p̃atris sui studiũ non
recordantes : & uiam contͣriam ambulantes: &
munerib turpib que luois usticiã cõprimebãt :¬
& iudicia non uera. sed scd̾m p̾mia ꝓferebant :
ad epulas p̃ciosa: q conuiuia declinantes pͥmũ
quidẽ quȩ erant inimica deo gerebant: scđo &
iam patri uidebant᷑ ad uersi: qui multo studio
ac ꝓudentia gesserat ut & iam plebs scuet seruare
iusticiam : Populus itaq: dũ contumeliam pͥori conu̾sa¬
tioni ꝓpħȩ filii fecerunt: gͣuiter hoc ferens: ad patiẽ
de nuo remeauit. qui in ramatha ciuitate cõmoraba¬
cur: eiq in iusticias filioꝵ om̃s exposuit: & qr c̃ senex
esset. & tempus iam defectus rebus p̃ esse non potȩ¬
rat: supplicabant ei atq rogabant ut aliquẽ eoꝵ
regem eligeret: qui & principatũ gentis hab̾et &
palestinos ad fligeret qui eis erant pͥoris in iusticiȩ
debitores. Iohel interp̃tat᷑ incipiens: uel fuit dei

Expanded text:
Sed ut boni quidem et moderati ex malis, ita et pravi producuntur ex bonis. Nam et patris sui studium non recordantes, et viam contrariam ambulantes, et muneribus turpibusque lucris justitiam comprimebant, et judicia non vera, sed secundum praemia proferebant, ad epulas et pretiosa convivia declinantes. Primum quidem, quae erant inimica Deo gerebant; secundo etiam patri reddebantur adversi, qui multo studio ac providentia gesserat ut etiam plebs sciret servare justitiam. Populus itaque, dum contumeliam priori conversationi prophetae filii fecerunt, graviter hoc ferens, ad patrem denuo remeavit, qui in Ramatha civitate commorabatur, eique injustitias filiorum omnes exposuit. Et quia cum senex esset, et tempore jam defectus, rebus praeesse non poterat: supplicabant eum atque rogabant, ut aliquem eorum regem eligeret, qui et contra principatum gentis haberet, et Palaestinos affligeret qui eis erant prioris injustitiae debitores. » Joel interpretatur incipiens, vel fuit Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
uł certo uicesimus erat annus : cum ad huc om̃is
domus isrł reqͥeuit post dñm: ab iec̾ts uidelicet
ydolis. illi soli seruiens qd eam fecisse toto cem¬
pors p̃sulatus samuelis: qui iosepho testȩ xxii.
sc̃ȩ historiȩ curiosus ignorat: Namq post modum
nequam: maxime ad ꝑsequendum dauid innoxi¬
um & iustum: necesse erat partem milicis ł plebis
eus non nullã malitis illius excitisse complicem
Abstuler̃ gͦ filii isrł baalim &e astaroth: & seruier᷑
ͥ dño soli Astaronth in t̾̃pretat fac̾tura exploratoꝵ
bãalim in cerp̃tat᷑ ascendentes siue suꝑiores: qui gͦ
uerus israhelita ẽ. id est iur uidens dm̃: siue mens
uidens am̃: aufeit ase omnẽ facturam malignoꝵ
sp̃uum: aufeit iac̾tantiam atq suꝑbiam : ac sic
seriuet dño soli: quia nulla societas est lucis ad te¬
nebras: isec ulla conuentio xp̃i adbelial: Iudica¬
uitq samuel filios istł inmaspha: masephã ẽ¬

Expanded text:
Vel certe vicesimus erat annus cum adhuc omnis Vel certe vicesimus erat annus cum adhuc omnis domus Israel requievit post Dominum, abjectis videlicet idolis, illi soli serviens. Quod eam fecisse toto tempore praesulatus Samuelis, qui Josepho teste quindecim sanctae historiae curiosus ignorat: namque postmodum nequam, maxime ad persequendum David innoxium et justum, necesse erat partem militiae vel plebis ejus nonnullam malitiae illius exstitisse complicem. « Abstulerunt ergo filii Israel Baalim et Astaroth, et servierunt Domino soli. » Astaroth interpretatur factura exploratorum. Baalim interpretatur ascendentes sive superiores. Qui ergo verus Israelita est, id est, vir videns Dominum, sive mens videns Dominum, aufert a se omnem facturam malignorum spirituum, aufert jactantiam atque superbiam, ac sic serviet Domino soli, quia « nulla societas est lucis ad tenebras, nec ulla conventio Christi ad Belial . » « Judicavitque Samuel filios Israel in Maspha
Abbreviated transcription (Latin):
mus : & requieiut om̃is domus isrł post dñm:
Non lta in cellegendum est quasi .xx. anni qͥb
archa maneret in cariathiarim ad octauũ usq
annũ regni dauid quando eam congregata popłi
frequentia in ierłm adduxit: sint cõputandi In ue¬
nitur namq in sequentibus : qđ temporib saulis
fuerit elata de hac ciuitate & allata in castra pug¬
nante eo aduersum philiftos. Sic & enim sorq¬
tum est : & ait saul ad ahiam: aplica archam dei:
Erat eñi ibi archa dei in die illa cũ filiis isrł: &
quia constat qđ dauid eam in ierłm ad cluxerat abla¬
tam de domo abinadab in quam nunc in lata ẽẽ ꝑ-¬
hibet: restat incellegi qđ in diebus saulis relata de cas¬
tris: e in p̃fatam sit mlata ciuitatẽ : unde de nuo
regnante dauid: ad ferret᷑ in ierłm : Est gͦ sensus me¬
moratȩ sententiȩ: quia ex quo mansit archa inca¬
riathiarim erat annus uicesimus cum eam in de
transferri temporib saul causa belli contingeret:

Expanded text:
us, et requievit omnis domus Israel post Dominum; » non ita intelligendum est quasi viginti anni, quibus arca maneret in Cariathiarim, ad octavum usque annum regni David, quando eam congregata populi frequentia in Jerusalem adduxit, sint computandi. Invenitur namque in sequentibus quod temporibus Saulis fuerit elata de hac civitate, et allata in castra, pugnante eo adversum Philisthaeos. Sic etenim scriptum est: « Et ait Saul ad Achiam: Applica arcam Dei. Erat enim ibi arca Dei in die illo cum filiis Israel . » Et quia constat quod David eam in Jerusalem adduxerit, ablatam de domo Abinabad, in quam nunc illata esse perhibetur, restat intelligi quod in diebus Saulis relata de castris, et in praefatam sit illata civitatem, unde denuo, regnante David, afferetur in Jerusalem. Est ergo sensus memoratae sententiae: Quia ex quo mansit arca in Cariathiarim, erat annus vicesimus cum eam inde transferri temporibus Saul causa belli contigerit.