comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedit eis potestacẽ filios di fie¬
ri. Quoꝵ recte pͥmogenit ꝯ ap¬
pellat᷑. qr om̃s adoptionis fili¬
os etiã illos qui incarnationiꝰ
eius
tp̃ra nascendo p̾cesserũt digni¬
tate p̾greditur. Siquidẽ posst̃
illi cũ iohe ueracissime testari.
qui post nosuenit. ante no ꝰ fc̃s
est. Id ẽ post nos quidẽ inmũ¬
do genitus. s merito iurtritis
⁊ rogni. pͥmogenitꝰ om̃iũ nr̃i
iuit᷑ uocatꝰ. Q ⁊ in ipsa dunna
natiuitate: ñ incõuenienter
potest pͥmogenitꝰ dici. qr pͥusꝙͣ
creaturã faciendo gigneret ali¬
quã. coet̾nũ sibi pater genuit
filiũ. Priusquã uto ueritatis
adoptionis sibi filios redimen¬
do gigneret aliqͦs: coct̾mim sͥ
pat̾ eternꝰ genuit u̾biĩ. Unde
ipsũ uerbum. ipse filiꝰ dĩ uide¬
licet uirtꝰ ⁊ sapientia. loquit᷑.
Ego ex ore altissimi ꝓdiui. pri¬
mogenita ante omnẽ creaturã.¬

Expanded text:
potestatem filios Dei fieri. » Quorum recte « Primogenitus » appellatur, quia omnes adoptionis filios, etiam illos qui in carnationis ejus tempora nascendo praecesserunt, dignitate praegreditur. Siquidem possunt illi cum Joanne veracissime testari: « Qui post nos venit, ante nos factus est . » Id est post nos quidem in mundo genitus, sed merito virtutis et regni primogenitus omnium nostrum jure vocatur. Qui et in ipsa divina nativitate non inconvenienter potest primogenitus dici, quia priusquam creaturam faciendo gigneret aliquam, coaeternum sibi Pater genuit Filium; priusquam verbo veritatis adoptionis sibi filios redimendo gigneret aliquos, coaeternum sibi Pater aeternus genuit Verbum. Unde ipsum Verbum, ipse filius, Dei videlicet virtus et Sapientia, loquitur: Ego ex ore altissimi prodivi, primogenita ante omne
Abbreviated transcription (Latin):
uiam reu̾si sunt in regionẽ su¬
ꝑ aliã uiam redeũt. ne cruentꝰ
herodes qui mortẽ parabat ĩ¬
fanti. itinere magoꝵ ꝑuenire
poss ad xp̃m. Neq enĩ qui ad¬
orare dnm̃ uenerant. dñi ẽẽ
poterãt ꝓditores. I aliã enĩ¬

Expanded text:
egionem super aliam viam redeunt, ne cruentus Herodes, 76 qui mortem parabat infanti, itinere magorum pervenire possit ad Christum; neque enim qui adorare Dominum venerant, Domini esse poterant proditores. Quam ben
Abbreviated transcription (Latin):
cdiuidere. cum uideat magos
ñõ alia do.⁊ alia homini. sed
uni deo homini eadẽ nuim̾a
obtulisse supplicit᷑. Nongͦ di¬
uidatur in ꝑsonis qͥ nõ inueni¬
tur diuisus in donis. Propt̾¬
ea quippe unꝰ idẽq istis mune¬
ribꝰ honorat᷑. ut unꝰ idemq as
⁊ homo cognoscat᷑. Ista mago¬
ꝵ oblatio confundit etiã eu¬
thicetis insaniam: qui ñ ułt
turam. Peritatẽ quippe istoꝵ
munerũ tollit. dũ in xp̃o unã¬

Expanded text:
dividere: cdividere: cnon alia Deo, et alia homini, sed uni Deo homini eadem munera obtulisse suppliciter. Non ergo dividatur in personis, qui non invenitur divisus in donis. Propterea quippe unus idemque istis muneribus honoratur, ut unus idemque Deus et homo cognoscatur. Ista magorum oblatio confundit etiam Eutychetis insaniam, qui non vult turam. Veritatem quippe istorum munerum tollit, dum in
Abbreviated transcription (Latin):
no eodemq xp̃o. ⁊ diuina ma¬
iestas.⁊ regia potestas. ⁊hũa¬
na mortalitas intimat᷑. Itẽ¬
alit̾ chus ad sacrificiuĩ. aurum
ꝑtinet ad tributũ: mura ad se¬
pulcurã ꝑtinet mortuoꝵ. Oĩa
hec scãfides xp̃o ueracit̾ offer¬
re ñ desinit: dũ unũ eundẽq
uerũ dm̃i. uerũ regẽ. uerumq
hominẽ credit. ut uere ꝓ nob
mortuũ recognoscat. In obla¬
tione churis. confu̾ditur arria¬
nus. qui soli patri sacrificium
offẽrri debere contendit. Iti
tuũ ꝓnr̃a salute nõ credit. In
aurouͦ simulutq confunditꝰ.
qr ⁊ manicheus de semine dd̾
scdm carnẽ natum ñ credit
regẽ. ⁊ arrianus deo unigeni¬
to naturalẽ assignare nitit᷑
ẜuitutẽ. Iroinde ut̾q nõ ex¬
pietur ragẽ a quo ꝑfidem rẽ¬
gatur: s aquo ꝓ infidelitatisicͥ¬
mine puniat᷑. qr ab uno diui¬
nitatis: ab alt̾o carnisueritas
denegatur. In hisdẽ muneribꝰ.
confunditur etiã nestoriꝰ. qui
nititur xp̃m in duas ꝑsonas

Expanded text:
a majestas, et regia potestas, et humana mortalitas intimatur. Thus enim ad sacrificium, aurum pertinet ad tributum, myrrha ad sepulturam pertinet mortuorum. Omnia haec sancta fides Christo veraciter offerre non desinit, dum unum eumdemque verum Deum, verum regem, verumque hominem credit, et vere pro nobis mortuum vetione thuris confunditur Arianus, qui soli Patri sacrificium offerri debere contendit. In tuum pro nostra salute non credit: in auro vero simul uterque confunditur, quia et Manichaeus de semine David secundum carnem natum non credit regem, et Arianus Deo Unigenito naturalem assignare nititur servitutem. Proinde uterque non experietur regem, a quo per fidem regatur , sed a quo pro infidelitatis crimine puniatur: quia ab uno divinitatis, ab altero carnis veritas denegatur. In iisdem muneribus confunditur etiam Nestorius, qui nititur Christum in duas personas
Abbreviated transcription (Latin):
dubitet ipsam stellam letiori
luce ⁊ fulgentioribꝰ radiis cͥo¬
ruscasse. que celi teireq lumẽ
humanis oclis ingerebat : ⁊ ne¬
cesse erat ut stella hec acet̾is
sy deribꝰ orbe cdaniore distaret.
que annuntiabat xp̃m. cuiꝰ
natiuitas ab uniu̾sis mortali

Expanded text:
dubitet ipsam stellam laetiori luce et fulgentioribus radiis coruscasse, quae coeli terraeque lumen humanis oculis ingerebat? Et necesse erat ut stella haec a caeteris sideribus orbe clariore distaret, quae annuntiabat Christum, cujus nativitas ab universis mor
Abbreviated transcription (Latin):
cestantur. e hec quidẽ quãtũ
ad illuminationẽ fidei ꝑtine¬
bat. potuerũt illis credita ⁊ in¬
cellecta sufficero: ut corporali
intuitu ñ inquirerẽt. qͦd pleniᷤᷤ¬
simo uisu m̃tis inspexerãt. sed
diligentia sagacis officii usq
ad uidendum puerũ ꝑ seuerãs.
hominibꝰ seruiebat. ut sicut
om̃ib ꝰ nobis ꝓfuit qͦd post re¬
surrectionẽ dñi uestigia uul¬
nerũ incarne eius thome explo

Expanded text:
etur. Et haec quidem, quantum ad illuminationem fidei pertinebat, potuerunt illis credita et intellecta sufficere, ut corporali intuitu non inquirerent quod plenissimo visu mentis inspexerant. Sed diligentia sagacis officii usque ad videndum puerum perseverans, hominibus serviebat: ut sicut omnibus nobis profuit, quod post resurrectionem Domini vestigia vulnerum in carne ejus Thomae apo
Abbreviated transcription (Latin):
la illa ex his erat que in celo ꝑ¬
agunt ordines suos. quomo¬
do poterat decernere qd̾ natꝰ
uissa ẽ relinquere qd̾ agebat:
Si aũt ut ꝓbabilius creditur.
ad demonstrandum xp̃m. q̃
nõ erat exorta est. Non ideo
xp̃s natus ẽ qr illa extitit. s
ideo illa exticit qr xp̃s natus
ẽ. Unde si dici oporteret. non
illi. ñ illa hiuic nascendi attu¬
lit. causam. si gͦ sũt fata que a
fando id est a dicendo appella
inquo ante quã essent dicta
sũt om̃ia. Non consortiũ syde¬
rum fatũ xp̃i ẽ. s fatum etia
syderũ xp̃s est. qui ⁊ ipsam car¬
nem sub celo creatam ea uolũ¬
tate assũpsit. qua etiã celũ cre¬
auit. Ca potestate posuit et
iecepit: qua etiã syderibꝰ imꝑ¬

Expanded text:
la illa ex his erat, quae in caelo peragunt ordines suos, quomodo poterat decernere, quod natiussa est relinquere, quod agebat? si autem, ut probabilius creditur, ad demonstrandum Christum, quae non erat, exorta est, non ideo Christus natus est, quia illa extitit, sed ideo illa extitit, quia Christus natus est. unde, si dici oporteret, non illi, non illa huic nascendi adtulit causam. si ergo sunt fata, quae a fando, id est a dicendo appellatin quo, antequam essent, dicta sunt omnia, non consortium siderum fatum Christi est, sed fatum etiam siderum Christus est, qui et ipsam carnem sub caelo creatam ea uoluntate adsumpsit, qua etiam caelum creauit, ea potestate deposuit et recepit, qua etiam sideribus im
Abbreviated transcription (Latin):
Natiuitate regis nr̃i cognit.i
herodes ad callida argum̾ta uer¬
titur. ne terreno regno pͥuaret᷑.
Renuntiari sibi ubi puer ĩue¬
inretur postulat. adorare se uel
le simulat: ut qͣsi hunc simue¬
nire possit eetingat. S qnͣta
est humana masicia contra con¬
siliũ diuinitatis: scriptum qͥp
pe ẽ. Nonẽ sapĩa. non ẽ prudẽ¬
cia. non ẽ consiliũ contra dm̃.
Nam ea que apparuit. magos
stella ꝑduxit. natum regẽ repe¬
riunt. munera detulerũt. ⁊ ne
redire ad herodem debeant. in
sompnis amonent᷑. Sicq fit
ut ihm quẽ querit. herodes in¬
uenire nõ possit. Cuiꝰ ꝑsona qͥ
alii quã y pocrite designantur:

Expanded text:
nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? SNon est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii qua
Abbreviated transcription (Latin):
tantibꝰ magis & herode que¬
rente ubi xp̃s scdmn scripturaꝵ
testimonia nasceret᷑: hoc respõ¬
derũt de ꝓpħico eloquio qͦd in¬
dicabat stella decelo: Que uti¬
q poterat magos iherosolimis
pret̾missis usq ad cunabula
pueri sic̃ postinodũ fecit sua sig¬
nificatione ꝑducere. nͥ ad cõfũ¬
tandam uideoꝵ duriciam ꝑti¬
nuiss. ut nõ solum ductu syde¬
rie. s etiã ipsoꝵ ꝓfessione nota¬
cunctis fieret natiuitas saluato¬

Expanded text:
 magis, et Herode quaerente ubi Christus secundum Scripturarum testimonium nasceretur, hoc responderunt de prophetico eloquio, quod indicabat stella de coelo. Quae utique potuerat mages Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri sicut postmodum fecit, sua significatione perducere, nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑes etiã sempit̾nũ. Huius
enĩ pueri regnũ non ẽ de hoc
mundo. s ꝑ ipsũ regnatur in
mũdo. Ipse ẽ enĩ sapientia dĩ
rognant. Iouer iste. uerbũ dĩ
est. Iduer iste: uirtus ⁊ sapien¬
cia deiẽ. Si potes contͣ dĩ sapiẽ¬
tiam: cogita. Intua enĩ ꝑnicie
uersaris: ⁊ nescis. Tuenĩ reg¬
nũ nullacenꝰ habuisses. nͥ abis¬
to puero qui nũc natus ẽ accepi̾¬
ses. Puer iste qui nũc amagis¬
mes infantiã nascentis. timere
debes om̃ipotentiã uidicantis.
Noligͦ cimere eũ regni cui suc¬
cessorem: s time infidelitatistue
iustissimũ dampnatorẽ. Seq̃r.

Expanded text:
acciperes etiam sempiternum. Hujus acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magismes infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
audiens uideoꝵ principẽ natũ
successorẽ suspicatus expauit.¬
⁊ molitus necẽ salutis aucto¬
tur fidẽ. ⁊ conu̾teret ad religio¬
nẽ qd̾ disponebat ad fraudem.¬
Fulgentiꝰ Quid ẽ qd̾ sic turba¬
iis herodes: qm̃ natum regem
uideoꝵ audisti: turbaris. suspi¬
cionibꝰ agitaris. inuidie sti¬
mulis inflãmaris: & obħ ua
tum regẽ occidere conaris. In¬
anis ẽ ista turbatio tua ⁊ uana
ꝓrsus ẽ cogitatio tua. Rex iste
qͥnatꝰ ẽ. non ueuit reges pug¬
nando suꝑare. s moriendo mi¬
rabilit̾ subiugare. Nec ideo
natꝰ ẽ ut tibi succedat. s ut in
eum mũdꝰ fidelit̾ credat. Ueĩt
enĩ nõ ut pugnet uiuꝰ. s ut tͥ¬
umphet occisꝰ. Nec ut sibi de
alus gentibꝰ auro exercitum
querat. s ut ꝓsaluandis genti¬
bus p̾ciosum sanguinẽ fũdat.
Inanit̾ inuidendo timiusti
successorẽ. quẽ credendo debuiᷤᷤ¬
ci querere salnatorẽ. qr simeũ
crederes. cumeo regnares. ⁊ sic̾
ab eo accepistitẽporale regnum.

Expanded text:
audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctotur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudemillo . 5. Quid est quod sic turbaris, Herodes? Quoniam natum regem Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum,
Abbreviated transcription (Latin):
lo. aidentiores fide. expetierũt
quẽ ⁊ stelle cdaritas. ⁊ ꝓphetie
manifestabat auetoris. ꝑ la¬
to auc diuino oraculo ꝑ respon¬
sa pontificũ.⁊ dedarata sp̃s uo
ce qua dicit. & tu bethleem t̾ra
uida nões minima inprĩcipibꝰ
uida. ex te enĩ exiec dux qui re

Expanded text:
 ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te
Abbreviated transcription (Latin):
uocabłm ẽ sacerdotał uł rogie di¬
gnitatis. Nam ⁊ sacerdotes ac
roges intellege a crimate id est
unctione olei scĩ: appellabantur
xͥ. significantes eũ quiuerꝰ tex
⁊ pontifex inmiuido. apparẽs. unc
cus oleo leticie p̾participibꝰ fuis.
cati. qui ꝑ id qd̾ saluator ẽ. nõ sal¬
uare a pocratis. ꝑ id qd̾ pontifex
ẽ. nos reconciliare dõ patri. ꝑ id
qd̾ rex ẽ. regnũ nob̃ patris sui da¬

Expanded text:
vocabulum est sacerdotis vel regiae dignitatis. Nam et sacerdotes ac reges in lege a chrismate, id est unctione olei sancti, appellabantur christi, significantes eum qui verus rex et pontifex in mundo apparens unctus est oleo laetitiae prae participibus suis. cati, qui per id quod Salvator est nos salvare a peccatis, per id quod pontifex est nos reconciliare Deo Patri, per id quod Rex est regnum nobis Patris sui da
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. nommis tuigłam qui
saluator uocaris: in m̾e saluan¬
doclanifica. Iħs gͦ nom̃ ẽ filii. qͥ
ex uirgine natus: angło exponẽ¬
te significatꝰ qd̾ ipse saluet ꝓpłm

Expanded text:
diceret: Nominis tui gloriam, qui salvator vocaris, in me salvando glorifica. Jesus ergo nomen est filii, qui ex virgine natus est angelo exponente, significans quod ip
Abbreviated transcription (Latin):
demde regibꝰ usq ad transmigͣ¬
tionẽ babilone. regebant᷑. St᷑
reditum uͦ de babilone: ꝑ ponti¬
ficos reꝵ sũma gerebat. usq ad
urchanũ rogẽ simul ⁊ pontificẽ:
quiꝰ fris inuidia multis calami¬
tatibꝰ uexato. ⁊ ad ultimũ ab
herode cinꝰ patrẽ ipse de ignobi¬
li aduena hoc ͤ genere ylu meo
sublimẽ fecerat & ciue̾: in frau¬
dis int̾empto. iudee regnũ ip̃i

Expanded text:
gibus usque ad transmigrationem Babyloniae regebantur. Post reditum vero de Babylone, per pontifices rerum summa gerebatur, usque ad Hyrcanum regem simul et pontificem, quo fratris invidia multis calamitatibus vexato, et ad ultimum ab Herode cujus patrem ipse de ignobili advena, hoc est genere Idumaeo, sublimem fecerat et civem vi fraudis interempto, Judaeae regnum ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ature itineꝵ suoꝵ ordinẽ sub cre¬
atoris lege custodiuĩt. s nouo uir¬
gius partu nouũ sydꝰ apparuit.
qͦd ministeriũ osficii suietiã ip¬
sis magisquerentibꝰ xp̃m. cum
añ faciẽ p̾iret exibuit. donec
eos usq adipsũ locũ ubi dĩuer¬
bũ infanserat. p̾cundo ꝑduce¬

Expanded text:
aturae iter suum ordinemque sub creaturae iter suum ordinemque sub creatoris lege custodiunt. sed novo virginis partu novum sidus apparuit, quod mysterium officii sui, etiam ipsis Magis quaerentibus Christum, cum ante faciem praeiret, exhibuit, donec eos usque ad ipsum locum ubi Dei Verbum infans erat, praeeundo perduce
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ꝓpriex̾ erat. quiꝰ specialiter
eiꝰ nuntiabat aduentũ. Et cet̾e
quidẽ facte sũt stelle. ut mundi
istiꝰ tẽpora cursusq distinguerẽt.
hec uͦ ꝓdire iussa ẽ. ut ipsũ mũ¬
di dñm. ⁊ regni celestis ad esse
tempꝰ ostend̾et. Fulgentiꝰ. Hec¬
stella nũquã ante.apparuit. qr
nũc eam iste puer creauit. et
magis ad se uenientibꝰ pͥuiam
in celomirabilit̾ oꝑat᷑. ꝑmittit
se manibꝰ int̾ra portari. s p̾cep̃
sibi celestia famulari. Leo Com
la fulgentior.⁊ demirandi lumi¬
nis claritate. uiri ad hoc expͤtan¬
da nõ inscii: magnitudinẽ signi¬
ficationis incelligũt. agente ħ
sine dubio meoꝵ cordibꝰ inspira¬
tione diuinaut eos tante iusioĩs
misteriũ ñ lateret. ⁊ qͦd oclis ostẽ¬
debatur insolitũ. annis non esset
carnẽ nato ñ ad decretũ dñabat᷑
s ad testunoniũ famulabatur.
noc eũ subiciebat imꝑio. s indica¬
bat obsequio. Iromide nõ ex ill¬
hec erat stellis. que abinitio cre¬

Expanded text:
 Christi erat, quae specialiter ejus nuntiabat adventum. Et caeterae quidem factae sunt stellae, ut mundi istius tempora cursusque distinguerent; haec vero prodire jussa est ut ipsum mundi Dominum et regni coelestis adesse tempus ostenderet. Aiunt stella nunquam ante apparuit, quia nunc eam puer iste creavit, et Magis ad se venientibus praeviin coelo mirabiliter operatur. Permittit se manibus in terra portari, sed praecipit sibi coelestia famulari. Quid la fulgentior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset carne nato, non ad decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur. Nec ejus subjacebat imperio, sed indicabat obsequio. Proinde non ex illis erat haec stellis quae ab initio cre
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ res docuit. huic miracło gr̃a
dĩ. ⁊ cũ xp̃i natiuitatẽ nec ip̃a
adhuc bethleẽ tota didicͥet. iam
illam credituris gentibꝰ infere¬
bat. ⁊ quod nõdũ pocerat huma¬
no eloquio disseri. celofaciebat
natiuitas saluatoris. adintelli¬
gendũ tam̃ miradmn signi potu¬
erũt magi etiã de antiquis ba¬
laam ꝓmiciationibus cõmou̾i.
scientes olim eẽ p̾dictum. ⁊ cele¬
brimemoria diffamatũ. orietꝰ
stella ex iacob. ⁊ exurget homo
dispositionis arbitriũ ut inter
sacratissimas ꝓpħaꝵ uoces. etiã
ab infideli hoĩe p̾diceret᷑ adu̾etꝰ.¬
q erat redep̃tione uenturus.
& eanimirũ rõne ꝓpħabat ua

Expanded text:
sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo dispositionis arbitrium inter sacratissimas prophetarum voces, etiam ab infideli homine ejus praediceretur adventuque erat redemptione venturus. Et ea nim
Abbreviated transcription (Latin):
te illuminata gentilitas. iuid̾a
uͦ durissimi cordis sium fideli¬
tate cecata.remanet in occasu.
Quomͦ aũt n̾o uere in occasu &
intenebris tabescit om̃is ꝯtuma¬
cla uideoꝵ. qui inde fessi solis
p̾sentiam respuentes liẽ ꝑꝑe¬
qui natꝰ ẽ rex uideoꝵ: Quã
bene ab oriente ꝓperare dicũ¬
tur. qui adoraturi sempit̾num
ueniunt aboriente: De quo
dictũ ẽ. Uisitauit nos oriẽs ex

Expanded text:
te illuminata gentilitas, Judaea vero, durissimi cordis sui infidelitate caecata, remanet in occasu. Quomodo autem non vere in occasu et in tenebris tabescit omnis contumacia Judaeorum, qui indefessi Solis praesentiam respuentes diem perpequi natus est rex Judaeorum ? Quam bene ab Oriente properare dicuntur, qui adoraturi sempiternum veniunt Orientem, de quo dictum est: Et visitavit nos Oriens ex
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd dictũ est nõ cognoscebat eã
donec peꝑit filiũ suũ: crederẽt
mariam pꝰ natũ dnm̃ cognitã
eẽ a ioseph. ⁊ inde ortos eos quoᷤ
fr̃s dñi scriptura appellat. assu
miã a fide om̃iũ nr̃m: donetq
nob̃ catholica pietate intelli¬
gere. parentes nr̃i saluatoris
intemerata semꝑ fuisse uirgi¬
nitate p̾claros: ⁊ nõ filios sed
cognatos eoꝵ fr̃s dñi consueto
scripturatũ more nũcupari.
s ob id eu̾głistã anpost natũ
filiũ dĩ eam cognouerit dic̾e̾
ñ curasse: qr ñ nulli de hoc am¬
bigendũ putauerit. cõuiges¬
quibꝰ inuirginitatis castimo¬
na ꝑmanentibꝰ. dĩ filiũ nasci
singłari gr̃a datum ẽ: nullate¬
nus ex eo castitacis uira teme¬
rare. ⁊ templũ di sacro scm. suo
semine corruptionis attami¬
nare potuerĩt. Notandũ qͦq
ẽ qd̾ pͥmogeniti ñ iuxta here¬
ticoꝵ opinationẽ. soli sũt quoᷤ
fr̃s sequnt᷑ alii: s uixta aucto¬

Expanded text:
on cognoscebat eam donec peperit filium, crederent Mariam post natum Dominum cognitam esse a Joseph, et inde ortos eos quos fratres Domini Scriptura appellat, assummiam a fide omnium nostrum, donetque nobis catholica pietate intelligere parentes nostri Salvatoris intemerata semper fuisse virginitate praeclaros, et non filios, sed cognatos eorum fratres Domini consueto Scripturarum more nuncupari, sed ob id evangelistam an post natum ei filium eam cognoverit dicere non curasse, quia nulli hoc ambigendum putaverit. Et requibus in virginitatis castimonia permanentibus Dei Filium nasci singulari gratia datum est, nullatenus ex eo castitatis jura temerare, et templum Dei sacrosanctum suae semine corruptionis attaminare potuerint. Notandum quoque est quod primogeniti non juxta haereticorum opinationem soli sint quos fratres sequ
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone susciꝑe dignatus ẽ: qñ
uerbũ caro factũ ẽ. ⁊ habitauit
in nob̾. Sirũ uidelicet ĩ mo¬
dum incipiens ẽẽ qd̾ nos sumꝰ
⁊ nõ desinens eẽ qͦderat. sic as¬
sumens naturã nr̃am: ut quod
Ex surgens aũt a sompno. fecit
sic̾ p̾cepit ei angłs dñi. e acce¬
pit cõiugem suã. ⁊ cogno scebat
eam. Accepit eam ad nom̃ con¬
uigis: ob causas qͣs p̾diximus.
⁊ nõ cognoscebat eam ad opus
cõuigale: obarchana que didice¬
rat. Qd̃ siquis huic nr̃e exposi¬
tiom obsistere. ⁊ contẽdere uo¬
luerit bam di genitutẽ nũqͣm
a ioseph celebratis nuptuis in
nom̃ conuigis assũptam: expo¬
nat ipse meliꝰ hunc scĩ eu̾głii
locum. paritq ostendat: lici¬
tum fuisse a pd̾ uideos. ut spon¬
se sue quisq carnali copula mi¬
sceretur: ⁊ sano eiꝰ intellectu
libent̾ cedimꝰ: tantũ ne erga
matrẽ dm̃ quicqmͣ gestũ quod
publica opinione p̾ossit infa¬
mari credamtꝰ. Qd̃ uͦ additur.
Donec peꝑit filiũ suũ p̾moge¬

Expanded text:
sonae suscipere dignatus est, quando « Verbum caro factum est et habitavit in nobis , » mirum videlicet in modum incipiens esse quod nos sumus, et non desinens esse quod erat: sic assumens naturam nostram, ut quod Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praeceperat ei angelus Domini. Et accepit conjugem suam, et non cognoscebat eam. » Accepit eam ad nomen conjugis, ob causas « quas praediximus, » et non cognoscebat eam, ad opus conjugale, ob arcana quae didicerat. Quod si quis huic nostrae expositioni obsistere et contendere voluerit, beatam Dei genitricem nunquam a Joseph celebratis nuptiis in nomen conjugis assumptam, exponat ipse melius hunc sancti Evangelii locum, pariterque ostendat licitum fuisse apud Judaeos ut sponsae suae quisque carnali copula misceretur, et sano ejus intellectui libenter cedimus; tantum ne erga matrem Domini quidquam gestum, quod publica opinione possit infamari, credamus. Quod vero additur, « Donec peperit filium suum primoge
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħaꝵ. quibꝰ hoc futurũ iam
olini p̾cinebant: ut eo cũctis ue¬
ra ac sine scrupulo dubietatis
suscipienda que scribebat inti¬
maret: quo hec a ꝓphetis sc̃õ spũ
monstraret. simulq uno codẽ¬
q eu̾głii sui principio. ⁊ iud̾os
qui legem ac ꝓpħas susceꝑant.
ad suscipienda etiã eugłii sacͣ¬

Expanded text:
prophetarum quibus hoc futurum jam olim praecinebant. Ut eo cunctis vera ac sine scrupulo dubietatis suscipienda quae scriberet intimaret, quo haec a prophetis sancto Spiritu monstraret, simulque uno eodemque Evangelii sui principio et Judaeos qui legem ac prophetas susceperant, ad suscipienda etiam Evangelii sacr
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ mysaia legerat: uxorẽ¬
uirginẽ de domo ad ẽẽ concept᷑¬
am ⁊ pariturã dñm. de qua ⁊̃
domo. nouerat genus duxisse
mariã: atq ideo ñ diffĩdebat
incã ꝓphetiam hanc fuisse com¬
phendã. S si eam occulte di¬
muteret neq accipet cõiugem.
& illa sponsa pareret: nimiru
pauci eeñt quieã uirgnnẽ. et
nõ potiꝰ autumarẽt cẽ mererri¬
cẽ. Uñ consiliũ ioseph: repente
consilio meliore mutat᷑. ut ui¬
delicet ad ꝯscruandã marie fã¬
mã ipse eã celebratonuptiaꝵ
conubio ꝯiugẽ acciꝑet: s castã
ꝑpetuo custodiret. Saluit nã¬
qi dñs aliqͦs modũ sue generati

Expanded text:
nam et in Isaia legerat nam et in Isaia legerat virginem de domo David concepturam et parituram Dominum, de qua etiam domo noverat genus duxisse Mariam, atque ideo non discredebat in ea prophetiam hanc fuisse complendam; sed si eam occulte dimitteret, neque acciperet conjugem, et illa sponsa pareret, nimirum perpauci essent qui eam virginem et non potius autumarent esse meretricem. Unde consilium Joseph repente consilio meliore mutatur, ut videlicet ad conservandam Mariae famam, ipse eam, celebrato nuptiarum convivio, conjugem acciperet, sed castam perpetuo custodiret. Maluit namque Dominus aliquos modum suae generati
Abbreviated transcription (Latin):
stat cẽ notissimũ. dicendũ pau¬
cis de his que matħs scribit. no¬
tandũq inpͥmis in eo qͦd ait.
ante quã cõuenirẽt. uerbo cõne¬
mendi nõ ipsũ concubitũ. sed
nuptiarũ que p̾cedere solẽt tẽ¬
pꝰ insinuatũ est: qũ ea que prĩ
sponsata fuerat: ẽẽ cõiũr incip̃.
E rgo. inte quã cõuenirẽt dic̃.
ante quã nuptiaꝵ sollempnia
rato ordĩe postea cõuener̾. qñ
ioseph ad p̾ceptum ãgli accepit
lo alio quã aiosẽpl. quilicentia
maritali future uxoris pene oĩa
nouerat. ideoq tumentẽ eius
ut̾um. mox curioso dep̾hendit
cũ eẽt iustꝰ ⁊ nollet eã traduc̃e:
uoluit occulte dimutere eam
Uidẽs iosephsponsam conce¬
pisse suã quã bene nouerat a
nullo uiro fuisse aͨtactã: cum
cẽt uist ꝯ ⁊ iuste om̃a uellet a¬
gere. obtiniũ duxit ut neq ħ
alis ꝓderet. neq ipse eã. accipe¬
ret uxorẽ. s mut ato occulte nup¬
tiarũ ꝓposito. inconditione eam
sponse manere pateretꝰ ut erat.

Expanded text:
stat esse notissimum, dicendum paucis de his quae Matthaeus scribit, notandumque in primis in eo verbo quod ait: Antequam convenirent, verbo conveniendi non ipsum concubitum, sed nuptiarum quae praecedere solent tempus insinuatum, quando ea quae prius sponsata fuerat, esse conjux incipit. Ergo antequam convenirent dicit antequam nuptiarum solemnia rato ordine, postea convenerunt quando Joseph ad praeceptum angeli accepit lo alio quam a Joseph, qui licentia maritali futurnoverat; ideo tumentem ejus uterum mox curioso deprehendit justus, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Videns Joseph sponsam concepisse suam, quam bene noverat a nullo viro fuisse attactam, cum esset justus et juste omnia vellet agere, optimum duxit ut neque hoc aliis proderet, neque ipse eam acciperet uxorem, sed mutato occulte nuptiarum proposito, in conditione eam sponsae manere pateretur ut erat:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs misit ds̃ filiũ suũ in si¬
militudinẽ carnis peccati: hec ẽ
susceptio pec̃coꝵ. Qd̃ aũt addit.
ut de peccato dampnaret pecca¬
tũ incarne: hec ẽexpiatio pec̾co¬
ꝵ. Idro inde matħs ab ipso dd̾. ꝑ
salomonẽ descendit: in cuiꝰ ma¬
tre ille peccauit. Luchas uͦ adip¬
sum dd̃ ꝑ nathan ascendit: ꝑ curꝰ
ex piauit. qr xp̃i aliqua iqui

Expanded text:
tolus: misit deus filium suum in similitudinem carnis peccati, haec est susceptio peccatorum; quod autem addit: ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. proinde Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per expiauit. i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas generationẽ fatearis
ẽẽ discursam. Potest enĩ ficri
ut alii longeuã transegerint
uitã: alteriꝰ uͦ gen̾ationis ui¬
ri i matura etate decesserit.
cũ uideamꝰ cõplures senes cum
sius nepotibꝰ inuere: alios uͦ
uiros statĩ filiis obire suscep¬
tis. Post enumeratas gener¬
ationes. matħs it a sequitu.
.i.xp̃i aũt generatio sic erat.
.ii.Querat diligens lector et
dicat. cum ioseph nõ sit pater
dñi saluatoris: qͥd ꝑtinet ad
dñm gen̾ationis ordo deduetꝰ
usq ad ioseph: Cui responde¬
bimus. pͥmũ nõ ẽẽ consuetudi¬
nisscripturaꝵ. ut mulioꝵ in
gen̾ationibꝰ ordo texeat᷑. deind̾
ex una tribi fuisse iosepħ ⁊ ma
riã: unde ⁊ ex lege eam accipere
cogebatꝰ ut ꝓpinquã. ⁊ qd̾ simul
censentꝰ in bechleẽ: ut de una¬
indelicet sturpe generati.
U M eẽt desponsata ma¬
ter ei maria ioseph ante¬

Expanded text:
personas generationem fateamur esse decursam. Potest enim fieri, ut alii longaevam transegerint vitam, alterius vero generationis viri immatura aetate decesserint, cum videamus complures senes cum suis nepotibus vivere, alios vero viros statim filiis obire susceptis. Post enumeratas generationes Matthaeus ita sequitur. isti autem generatio sic erat. Quaerat diligens lector et dicat: Cum Joseph non sit pater Domini Salvatoris, 12 quid pertinet ad Dominum generationis ordo deductus usque ad Joseph? Cui respondebimus primum, non esse consuetudinis Scripturarum, ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tririam, unde ex lege eam accipere cogebatur, ut propinquam et quod simul censentur in Bethlehem uti de una stirpe generati. Cum esset desponsata mater ejus Maria Joseph.
Abbreviated transcription (Latin):
cabis nom̃ eiꝰ iħm. Ipse enĩ sal¬
uũ faciet ppłni suũ apoc̃cis eoꝵ.
Quibꝰ ꝓfecto uerbis. modus
cõceptionis erꝰ simul ⁊ dignitas
partus edocet᷑: qr udelicet de

Expanded text:
cabis nomen ejus Jesum. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. » Quibus profecto verbis, modus conceptionis ejus simul et dignitas partus edocetur, quia videlicet et de
Abbreviated transcription (Latin):
alias usq ad natiuitatẽ xp̃i: ñ
tam̃ eas duxit in sũmam ut
bis numeratur. idẽ iechonias:
aq̃ facta ẽ qued am inextraneãᷤ
gentes deflexio. qñ in babiloniã
transinigratuĩ c̃. Ubiaũt ordo
a rectitudine flectitur. atq ut
eat in diu̾sum quasi angulum
facit. illud qͦd in angulo ẽ bis
numerat᷑. in fine scilicet pͥoris
ordinis. ⁊ in capite ipsuis de fle¬
xiouis. & hoc ipsum iã p̾figura¬
bat xp̃m a circiuncisione ad pre¬
loniã quodãmͦ migraturũ. et
hinc acqr hinc utrisq uise cre¬
dencibꝰ tanꝙͣ lapidẽ. ingularẽ
futurũ. Hec tunc in fĩgura p̾¬
parabat ds̃ rebꝰ inueritate uẽ¬
tris. Nam ⁊ ipse iechonias. u¬
ordecĩ: s ꝓpt̾ unũ bisnumeratũ.
temporis sacram̃tum ẽ. quo sub
disciplina regis xp̃i adu̾sꝰ dia¬
bolũ dimicamꝰ: etiã illud dcda

Expanded text:
alias usque ad nativitatem Christi ; non tamen eas duxit in summam ut bis numeratur, id est Jechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. Ubi autem ordo a rectitudine flectitur, atque ut eat in diversum, tanquam angulum facit; illud quod in angulo est, bis numeratur, in fine scilicet prioris ordinis et in capite ipsius deflexionis. et hoc ipsum etiam praefigurabat Christum a circumcisione ad praeloniam quodammodo migraturum et hinc adque hinc utrisque in se credentibus tamquam lapidem angularem futurum. haec tunc in figura praeparabat deus rebus in ueritate uenturis. nam et ipse Iechonias, uordecim, sed propter unum bis numeratum temporis sacramentum est, quo sub disciplina regis Christi adversus diabolum dimicamus, etiam decla
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad orant regẽ ante annos
aliqͣt ordinatũ. Adorare cu¬
punt infantẽ lactantẽ. nec ad¬
orant regẽ ppłis imꝑantẽ. Nã
⁊ de herode rege uideoꝵ filii iã
fuerãt nati: qui erant patͤ mor¬
tuo regnaturi. Mdortuo enĩ is¬
to herode. archelaus iniudea rog¬
nauit. & galilee principatũ u¬
mor herodes obtinint.⁊ tam̃¬
ille archelaus natꝰ inpalatio¬
contẽpnitur. iste natꝰ indiu̾¬
sorio querit᷑. Ille a magis nulla¬
tenꝰ miatꝰ. iste inuentꝰ supplici¬
ter ad orat᷑. Om̃ino sꝑnit᷑ pͥmo¬
genitꝰ rogis. ⁊ muneribꝰ honor¬
atur pͥmogenitꝰ pauꝑcłe mu
lieris. Quis iste rex uideoꝵ qui
portat᷑ ut paruulꝰ adoratur ut
sus in celo. uilis in pannis: p̾cio¬
sus in stellis. Scq̃r. AAudiens¬

Expanded text:
nnos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natcontemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratlimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut sus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nati
Abbreviated transcription (Latin):
fit cũ septenario creat᷑a. t̾nitati
creatori adii̾git᷑: mai̾festũ est¬
qͦd tͣnsgressio denarii poc̃em signi¬
ficat. ꝑsuꝑbiam plus aliqͥd habe
cupientis.⁊ integ̾tarẽ ꝑfectionẽ¬
q amutentis. Hoc at septies
ꝓpt̾ea ducitꝰ᷑: ut motu hominis
facta significetꝰ illa trãsgressio.
Ternario ⁊ eĩ nu̾o incorporea ꝑs
hominiᷤ significat᷑. Uñ ẽ qͦd ex
toto cord̾ ⁊ tota aĩa ⁊ ex tota mẽ¬

Expanded text:
fit cum septenaria creatura Trinitati fit cum septenaria creatura Trinitati Creatoris adjungitur; manifestuquod transgressio denarii peccatum significat, per superbam plus aliquid habere cupientis, et integritatem perfectionemque amittentis. Hoc autem septies propterea ducitur, ut motu hominis facta significetur illa transgressio. Ternario enim numero incorporea pars hominis significatur. Unde est quod ex toto corde, ex tota anima, ex tota me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissas olim sedes deuictis hoᷤᷤ¬
tibꝰ adiit: sic ⁊ dñs iħs quadra¬
gesima scđa generatione. ex qͦ
mundꝰ cecitatis pͥsce tenebras
abrahã credente discussit: ad¬
ueniens in carne baptismi nob
lauacro celi ianuas pandit. et

Expanded text:
ictis hostibus adiit. Sic et Dominus Jesus quadragesima secunda generatione ex quo mundus aetatis priscae tenebras, Abraham credente, discussit, adveniens in carne, baptismi nobis lavacro coeli januas pandit, et
Abbreviated transcription (Latin):
.xiii.Acute namq añiadu̾sũ
ẽ. matħm qui regiã in xp̾o insti¬
tuerat insinuare ꝑsonam: exce
nerationũ serie nominasse. Nu¬
merus aũt iste illud tempꝰ sig¬
nificat. quo in hoc scło & in hac
t̾ra regi nos oportet a xp̃o: scdm
disciplinã laboriosam que fla¬
gellat ds̃ sic̃ scriptum ẽ omnẽ
filiũ quẽ recipit. Cum eĩ qͣter

Expanded text:
. Acute namque animadversum est Matthaeum qui regiam in Christo instituerat insinuare personam, excepnerationum serie nominasse. Numerus autem iste illud tempus significat, quo in hoc saeculo, et in hac terra regi nos oportet a Christo secundum disciplinam laboriosam, qua flagellat Deus ut scriptum est omnem filium quem recip
Abbreviated transcription (Latin):
Q uappt̾ ut dixi nõ septẽ ⁊ unde¬
cim. s seꝑties undci significat᷑
tñsgressio. que motu fc̃a ẽ hoĩs
peccantis: hoc ẽ ꝑfectionis sue
stabilitatẽ tnͣsgredientis. cupi¬
ditate ampliꝰ aliqͥd habendi. Cõ¬
uenient̾ gͥ undenario septies
multiplicato. ad numerũ sep¬
tuagesimũ ⁊ septimũ cũcta pec¬
cata ꝑueniũt. In qͦ nu̾o etiam
fit plena remissio pecc̃oꝵ. expi¬
iste cõmemorat᷑ apparuit. Ueꝵ
p̾misse suꝑiꝰ expositioni siquis
resultare uoluerit: dicendo ma
enon iechonias ꝓ duabꝰ ꝑsonis
tari: incelligat eundẽ nicħomi
laborat intimare. Septies enĩ

Expanded text:
pter ut dixi non septem et undecim, sed septies undecim significatur transgressio, quae motu facta est hominis peccantis, hoc est perfectionis suae stabilitatem transgredientis cupiditate amplius aliquid habendi. Convenienter igitur undenario septies multiplicato, ad numerum septuagesimum et septimum cuncta peccata perveniunt. In quo numero etiam fit plena remissio peccatorum, expiiste commemoratur, apparuit. Verum praemissae superius expositioni, si quis resultare voluerit, dicendo Maenon, Jechonias pro duabus personis, tari, intelligat eumdem nihil omlaborat, intimare. Septies enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quia nõ sapis ea que dĩsũt:.
luntatis ẽ ⁊ patris cuiꝰ ueni fa¬
cere uoluntatẽ: ut ꝓ hominũ
salute moriar. tu tuã tantũ
consid̾ans uoluntatẽ. nõ uis
granũ tritici int̾ram cadere:

Expanded text:
sunt. luntatis est, et Patris, cujus veni facere voluntatem, ut pro hominum salute moriar; tu autem tantum considerans tuam voluntatem, non vis granum tritici in terram cadere,
Abbreviated transcription (Latin):
toris quo audierat beatus
es symõ bariona qr caro ⁊
sanguis non reuelauit t
s pat̾ m̃s qui mcelis ẽ: re¬
pente audit a dño oportere¬
eum ire in iherosolimã. ibi¬
q multa pati a semoribus
⁊ scribis ⁊ principibꝰ sacer¬
docum: ⁊ occidi ⁊ tcia die re¬
surgere. Non uult destru¬
i confessionẽ suã. noc putat
fieri posse ut dĩ filius occida¬
tur: apprehenditq eum ĩ
affectum suũ. uł separatim
ducit. ne p̾sentibꝰ cet̾is con¬
discipłis magr̃m uideatur
arguere. ⁊ cepit increpare
illum amãtis asfectu: ⁊ op¬
nõ pocest fieri. nec recipuit
aures mec ut dĩ filiꝰ occiden¬
dus sit. Qui conu̾sus dixit
petro. Iade post me sathanaᷤ.
nas int̾pretatur adu̾sariꝰ. si¬
ue contrariꝰ. O contraria ĩ¬
quit loqueris uoluntati mee.
debes adu̾sariꝰ appellari. ꝯ oł¬
tiputant qd̾ nõ petrus correp¬
tus sit. s adu̾sarius sp̃s qui

Expanded text:
toris quod audierat: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est, repente audit a Domino oportere ire Hierosolymam, ibi multa pati a senioribus et Scribis, et principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere, non vult destrui confessionem suam, nec putat fieri posse ut Dei Filius occidatur; apprehenditque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere. Et coepit increpare illum amantis affectu, et opest, non potest fieri, nec recipiunt aures meae ut Dei Filius occidendus sit. Qui conversus, etme, Satana, nas interpretatur, adversarius, sive contrarius. Quia contraria, inquit, loqueris voluntati meae, debes adversarius appellari. Multi putant quod non Petrus correptus sit, 127 sed adversarius spiritus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tis accepit: ut om̃s ꝑ orbẽ cre¬
dentes intelligant.qr quicũ
q ab unitate fidei uł societa¬
tii illiꝰ quolib modo semetip¬
sos segregant. tales nec uĩcu¬
lis poccatoꝵ absolui: nec ia¬
nuam ꝑossint regni celestis ĩ¬

Expanded text:
tis accepit, ut omnes per orbem cretis accepit, ut omnes per orbem credenque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis in
Abbreviated transcription (Latin):
officiũ idem cõmutitur. ut
iudelic agnitis peocantium
causis: quoscumq humiles
acuere penitentes aspexerĩt:
hos iam atimore ꝑpetue mor¬
ns miserans absoluãt. Quos
uͦ in poccatis que egerint ꝑsis¬
tere cognouerint. illos ꝑhen¬
nbꝰ suppliciis obligandos in¬
sinuent. Unde alias dñs de
correpto semel ⁊ iterum ac ter
cio s non penitente fr̃e : pre¬
cipit dicens. Sin aũt occła
nõ audient: sit t̾ sit tͥ sic̃ eth¬
nicus ⁊ publicanus. Et ne
leue quisꝙͣ putaret eccłie ui
dicio condempnari: mox t̾ri¬
bilit̾ adiunxit. Am̃ dico uo¬
bis. quocũq alligaueritis sr̃
tram: erunt ligata ⁊ in celo:
⁊ quecumq solueritis super
tram. erũt soluta et in celo.
Gm̃i igitur electoꝵ eccłie:
uxta modũ culpaꝵ uł penitẽ¬
tie. ligandi ac soluendi dat᷑
auctoritas. S ideo beatꝰ pe¬
trus qui xp̃m uera fide cõfes¬
sus. uero ẽ amore secutus: spe¬
cialiter claues regni celorũ.
⁊ principatũ iudiciarie potesta¬

Expanded text:
officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccancium causis, quoscumque humiles ac vere penitentes aspexerit, hos iam a timore perpetue mortis miserans absolvit, quos vero in peccatis, que egerint, persistere cognoverit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias dominus de correpto semel et iterum ac 3, sed non penitente fratre precepit dicens: Sin autem ecclesiam non audierit: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et ne leve quisquam putaret ecclesie se iudicio condempnari, mox terribiliter adiunxit: Amen dico Vobis, quecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in celis, et quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potesta
Abbreviated transcription (Latin):
Up̃s cõmune dignitatis ño
men: iħs ꝓprium uocabulũ
saluatoris. Pocest aũt fieri
ut idciio. ante passionẽ ⁊ re
surrectionẽ se noluerit p̾dica¬
ri: ut completo postea sangui¬
nis sacram̃to oportimiꝰ. apłi
diceret. E utes docete om̃s
gentos. ⁊ rl. Qd̾ nequis pu
de cepit iħs ostendere discipu¬
lis suis qr oportet eum ire
aũt sensꝰ. Tunc me p̾dica¬
te. cum ista passus fuero: qr
care. ⁊ eiꝰ uulgari in poplis
maiestatem: quẽ post pau¬
lulum flagellatum usuri
sint ⁊ crucifixũ. Multa pa¬
ti a semoribꝰ ⁊ scribis.⁊ prĩ¬
apibꝰ sacerdocum. Et no¬
tandũ qd̾ eum qui multa
pati ⁊ occidi ⁊ resurgere de¬
beat. filiũ hominis appellat.
qr passo incarne xp̃o. diui¬
nitas in passibilis mausit

Expanded text:
us commune dignitatis est nomen, Jesus proprium vocabulum Salvatoris. Potest autem fieri, ut idcirco ante passionem suam et resurrectionem se noluerit praedicari, ut completo postea sanguinis sacramento opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes gentes, et reliqua. Quod ne quis putde coepit Jesus ostendere discipulis suis, quia oportet eum ire autem sensus: Tunc me praedicate, cum ista passus fuero, quia care, et ejus vulgare in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint et crucifixum multa pati a senioribus et scribis, et principibus sacerdotum. Et notandum quod eum qui multa pati et occidi, et resurgere debeat, Filium hominis appellat: quia passo in carne Christo, divinitas impassibilis mansit
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandi. qui regẽ celoꝵ ma¬
iori p̾cet̾is deuotionis confes¬
sꝰ ẽ: merito p̾cet̾is ipse colla¬
tis clauibꝰ regni celestis dona¬
tus ẽ. ut constaret om̃ibꝰ qr
absq confessione ac fide. tog¬
num celoꝵ nullus poss ĩtra¬
re. Claues aũt regni celoꝵ.
ipsam discernendi scientia
potentiamq nominat. qua
dignos reciꝑe in regnũ: indig¬
nos secludere deberet a regno.
Unde manifeste subiuingit.
Et quodcumq ligaueris suꝑ
triram: erit ligatum ⁊ inceł.
⁊ quodcũq soluetis suꝑ terrã.
erit solucum ⁊ incelis. Que
soluendi ac ligandi pocestas
quãuis soli petro data uideat᷑
a dño. absq ulla tam̃ dubie¬
tate uoscendum est: qr ⁊ ce¬
teris apłis datur. ipso teste
qui post passionis resurrocti¬
onisq sue triumphũ: appar¬
ens eis insufflauit ⁊ dixit oĩ¬
bus. Accipite sp̃m scm̃. quo¬

Expanded text:
um. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus, quia absque ea confessione, ac fide, regnum coelorum nullus potest intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secluderunde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super rram, erit ligatum et in coelis, et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
cragentiũ argentum ⁊ auꝵ:
oꝑa manuũ hominũ. Os ha¬
bent ⁊ nõ loquent᷑. ⁊ cet̾a. ¶B̾.
Quã miranda sit distincti¬
one factũ. ut cum de utraq e¬
usdem dñi ⁊ saluatoris nr̃i
natura ab ipso dño ⁊ afideli
eiꝰ discipło eẽt ꝓferenda sen¬
tentia: dñs ipse humilitatẽ
assumpte humanitatis ꝓ.¬
fiteatur. discipłs excellenti¬
am diuine eternitatis ostẽ¬
dat. Dñs de se qͣ minꝰ ẽ: dis¬
est. Uñs de se qd̾ factus est

Expanded text:
cra gentium argentum et aurum, cra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. .quam miranda distinctione sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino, et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostendat. Dominus de se quod minus est, disest; Dominus de se quod factus est
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Aui ioħm baptistã. alii¬
aũt heliam. alii uͦ iheremiam:
aut unũ ex ꝓpħis. siħ. ꝯdiror
quosclã int̾ptetes causas etroꝵ
inquirere singloꝵ. ⁊ disputati¬
onẽ longinquã texere: quare
sic errare potuerĩt in heliam et
iheremiam. quomͦ herodes erri¬
uit iioħm dicẽs. quẽ ego decol¬
laui ioħm ipse surrexit a mortu¬
is. ⁊ uirtutes oꝑantur in illo. q̃¬
si ab hominũ generalitate illoᷤᷤ
sequestrans. ⁊ deos acdĩ filios
ꝑ adoptionẽ iam factos insinu¬
ans: iuxta illud psalmiste. E¬
go dixi duestis: ⁊ filii excelsi os̃.
IEndens sy mon pettus dixit.¬
Licet cet̾i apłi sciant: petrꝰ tam̃
respondit ꝓ ceteris. Complexꝰ
ẽ itaq om̃ia. qui ⁊ naturam ⁊
nom̃ exp̾ssit: in quo sũma uir¬
ad distinctionẽ falsoꝵ dõꝵ. qͦs
fuasorio delusa errore gentili¬
tas. uł de mortuis sibi homini¬
bꝰ iustituit: uł maiori demẽ¬
tia de insensibili mat̾ia qͦs ad¬
oraret creauit. De qualibus
canicur in psalmo. Simula¬

Expanded text:
m Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam texere, quare prophetis, cum sic errare potuerint in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne dicens: quem ego decollavi Joannem ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in illo. Vsi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem jam factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes . ndens Simon Petrus dixit,Licet caeteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae caeteris. Complexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa virad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simula
Abbreviated transcription (Latin):
reuelauit t̾: apłice nairatio¬
ni compbat inqͣ ait. Conti¬
nuo nõ adquieui carni ⁊ san¬
guni. carnẽ ibi ⁊ sanguinẽ
uideos significans: ut hic
quoq sub alio sensu demon¬
stretur. quod ei nõ ꝑ doctri¬

Expanded text:
tioni comparatur, in qua ait: Continuo non acquievi carni et sanguini , carnem ibi et sanguinem, Judaeos significans, ut hic quoque sub alio sensu demonstretur, quod ei non per doctri
Abbreviated transcription (Latin):
inferi non p̾ualebunt adu̾¬
sus eam. Porte in feri doc¬
trine sũt nequã: que seducẽ¬
do in prudentes. adinferos
trahunt. Porte quoq infe¬
ri.⁊ torm̃ta ⁊ blandim̃ta sũt
ꝑsecutoꝵ. que in firmos qͦs¬
ꝙ decerendo uł emolliendo
a stabilitate fidei. introitũ e¬
is et̾ne mortis aꝑuint. S
⁊ praua fideliũ oꝑa. inepta¬
q colloquia: porte utiq sũt
inferi. in quantũ siuis uel
auctoribꝰ uł sequacibꝰ. iter
ꝑditionis ostendũt. Nlam
tua ẽ insemecipsa: ⁊ corrum¬

Expanded text:
inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vea stabilitate fidei introitum eis aeternae mortis aperiunt. Sed et prava infidelium opera ineptaque colloquia portae utique sunt inferi in quantum suis vel auctoribus, vel sequacibus, iter perditionis ostendunt. Nam tua est in semetipsa,