comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stas sine defectione. & incertamine loque¬
lȩ illius sapientia. & prȩclaritas in commu¬
nicatione sermonum ipsius circũ ibam
quȩrens ut michi illam assumerem. Puer
autem eram ingeniosus: & sortitias sum
animam bonam. Et cum essẽ magis
bonus: ueni ad corpus incoinquinatum̃.
Et ut sciui qm̃ aliter non possum esse conti¬
nens nisi ds det. & hoc ipsum erat sapientiȩ
scire cuius esset hoc donum: adii dñm &
deprecatus sum illum & dixi extotis prȩcor¬
entia tua constituisti hominem ut dominare¬
tur creaturȩ tuȩ quȩ ate facta est. ut di¬
sponat orbem terrarum in ęquitate & iusti
cia & in dicectione cordis iudicium iudicet:
da michi sedium tuarum assistricem
sapiertiam. & noli me reprobare a pueris
tus: quoniam ego seruus tuus sum &
filius ancillae tuae. homo iNifirmus

Expanded text:
stas sine defectione et in certamine loquellae illius sapientia et praeclaritas in communicatione sermonum ipsius circuibam quaerens ut mihi illam adsumerem puer autem eram ingeniosus et sortitus sum animam bonam et cum essem magis bonus veni ad corpus incoinquinatum et ut scivi quoniam aliter non possum esse continens nisi Deus det et hoc ipsum erat sapientiae scire cuius esset hoc donum adii Dominum et deprecatus sum illum et dixi ex totis praecorentia constituisti hominem, ut dominetur creaturae quae a te facta est, ut dispotia et in directione cordis judicium judicet, da mihi sedium tuarum assistricem sapientiam, et noli me reprobare a pueris ejus; quoniam servus tuus sum ego et filius ancillae tuae, homo infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
prȩposui illam regnis & sedib. & diuitias
nichil esse dixi in comparatione illius. nec
comparaui illi lapidem preciosum: qm̃
om̃e aurum in comparatione illius arena
est exigua: & tanquam lutum estimabit᷑
argentum in conspectu illius. Suꝑ salutẽ

Expanded text:
praeposui illam regnis et sedibus, et divitias praeposui illam regnis et sedibus, et divitias nihicomparavi illi lapidem preciosum, quoniam omne aurum in comparatione ipsius arena est exigua, et tanquam lutum aestimabitur argentum in conspectu illius: super sal
Abbreviated transcription (Latin):
illius: & non prȩteribo ueritatem. neq
cum inuidia tabescente iter habebo: qm̃
talis homo. non erit particeps sapientię.
Multitudo autem sapientium sanitas est or¬
bis terrarum: & rex sapiens popłi stabili¬
mentum est. Ergo accipite disciplinam ꝑ
sermones meos: & ꝓderit uobis.
um quidem & ego mortalis homo similis
omnib & ex genere terreno illius qui
prior factus. ẽ : & inuentre matris figuratꝰ
sum caro. Detem mensium tempore coagu
latus sum in sanguine ex semine hominis.
& delectamento somni conuenientis.
Et ego natus accepi communem aerem. & in
similiter factam decidi terram: & primam
uocem similem omnib emisi plorans. In
in uolumentis nutritus sum & curis magnis.¬
Nemo enim ex regib aliud habuit natiui¬
tatis intium. Unus gͦ introitus est om̃ĩb
ad uitam: & similis exitus. PROBTER
hoc optaui & datus. ẽ. michĩ sensus. & in¬
uocaui & uenit in me sp̃s sapientiȩ. Et

Expanded text:
illius, et non praeteribo veritatem: neque illius, et non praeteribo veritatem: neque cum invidia tabescente iterabo: quoniam talis homo non erit particeps sapientiae. Multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum: et rex sapiens populi stabilimentum est. Ergo accipite disciplinam per sermones meos, et proderit vobis. Sum quidem et ego mortalis homo, similis omnibus, et ex genere terreno illius, qui prius factus est, et in ventre matris figuratus sum caro, novem mensium tlatus sum in sanguine ex semine hominis, et delectamento somni conveniente, et ego natus accepi communem aerem, et in similiter factam decidi terram, et primam vocem similem omnibus emisi plorans. In involumentis nutritus sum, et curis magnisNemo enim ex regibus aliud habuit nativitatis initium. Unus ergo introitus est omnibus ad vitam, et similis exitus. Propter hoc optavi, et datus est mihi sensus: et invocavi, et venit in me spiritus sapientiae: et
Abbreviated transcription (Latin):
ibius qui quęrunt illam. Prȩoccu
se concupiscunt: ut illis se prior¬
endat. Qui de luce uigilauerit ad illã
r laborabit: assidentem enim illam fo¬
ribus suis inueniet. Cogitare gͦ de illa
sensus est consumnatus. & qui uigilauerit
ꝓpter illam cito erit securus: qm̃ dignos
se ipsa circũit quęrens & inuiis suis osten¬
dit se illis hilariter. & in om̃i ꝓuidentia
occurrit illis. Initium enim illius: uerissi¬
ma est disciplinȩ concupiscentia. Cura gͦ
disciplinę dilectio. ẽ: & dilectio. custodia
legum illius est. Custoditio autem legũ:
consummatio incorruptionis est.
Ncorruptio autem: facit esse ꝓrcimum dõ
Concupiscentia itaq sapientię: deducet
ad regnum ꝑpetuum. Si gͦ delectamini
sedib a sceptris reges popłi: diligite sapien¬
tiam. ut in ꝑpetuum regnetis. Diligite
Quid est autem sapientia & que madmodum¬
facta sit referam. & non abscondam a uob̃
sacramenta dĩ: sed ab initio natiuitatis
inuestigabo. & ponam in lucem scientiam

Expanded text:
iis qui quaerunt illam: praeoccupat qui se concupiscunt, ut illis se ostendat. Qui vigilaverit ad illam, non laborabit: assidentem enim illam inveniet foribus suis. Cogitare enim de illa, sensus est consummatus; et qui vigilaverit propter illam, cito erit securus: quia dignos seipsa circuit quaerens, et in viis ostendit se illis hilariter, et omni providentia occurrit illis. Initium enim illius verissima est disciplinae concupiscentia. cura ergo disciplinae dilectio est, et dilectio custoditio legum illius est, custoditio autem legum confirmatio incorruptionis est, incorruptio autem facit esse proximum deo. concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum perpetuum. si ergo delectamini sedibus et stemmatibus, reges populi, diligite sapientiam, ut in perpetuum regnetis. Et quis facta sit referam, et non abscondam a vobis sacramenta Dei, sed ab initio nativitatis investigabo et ponam in lucem scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
OHANNES APTS ET EUANGTA¬
SI A a dño xp̃o electus atq dilectus. in
tanto amore dilectionis ab eo est habitus. ut
incena suꝑ pestus eius recumberet. & ad crucẽ
astanti soli matrem proprram commendaret.
ut quem nubere uolentem ad amplȩxum
uirginitatis assciuerat. ipsi etiam custodien¬
dam urainem traderet. Hic itaꝙ cum ꝓpter
uerbum dĩ & testimonium ie so xp̃i exilio in¬
pathinos insulã portaretur. illic ab eodem
apocalypsis prȩ ostensa describitur: ut sic̃¬
Sin principio canonis de libro geneseos incor-¬
ruptibile principium prȩnotatur. tta etiam
incorruptibilis finis ꝑuirginem in apoca¬
lypsi redderetur dicentẽ ego sũ alpba.
& u initium & finis. Hic. ẽ. ioħes qui
sciens suꝑuenisse sibi diem egressionis de
corpore: conuocatis in epheso discipłis descen¬
dit in defossum sepulturę suę locum: ota¬
tioneq completa reddidit sp̃m. tam a do¬
lore mortis factus exeraneus. quam a cor¬
ruptione carnis noscitur alienuis. Cuius

Expanded text:
oannes apostolus et evangelista, a Christo electus atque dilectus, in tanto amore dilectionis uberior habitus est, ut in coena super pectus ejus recumberet, et ad crucem astanti soli matrem propriam commendasset, ut quem nubere volentem ad amplexum virginitatis asciverat, ipsi etiam custodiendam virginem tradidisset. Hic itaque cum propter verbum Dei et testimonium Jesu ChriPathmos insulam portaretur, illic ab eodem Apocalypsis praeostensa describitur, iin principio canonis, id est libri Geneseos, incorruptibile principium praenotatur, ita etiam incorruptibilis finis per virginem in Apocalypsi redderetur, dicens: Ego sum Alpha et Omega, initium et finis. Hic est Joannes, qui sciens supervenisse sibi diem egressionis de corpore, convocatis in Epheso discipulis, descendit in defossum sepulturae suae locum, orationeque completa, reddidit spiritum tam a dolore mortis factus extraneus, quam a corruptione carnis noscitur alienus. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
in sordido habtt & intendatis in eum
qui indutus. ẽ. ueste prȩclara & dixeritis
ei tu sede hic bene. paupi autem dicatis.
tusta illic aut sede sub seabello pedum
meorum: nonne iudicatis apud uosmet
ipsos & facti estis iudices cogitationum ini¬¬
quarum: Audite fr̃s mei dilectissimi.
Ionne ds̃ elegit pauꝑes in hoc mundo. di¬
uites infide & hȩredes regni qđ repromi¬
sit ds̃ diligentib se: Uos ntem ex honora¬
stis pauꝑem. Nonne diuites ꝑ potentiam
opprimunt uos. & ipsi trahunt uos ad iu¬
dicia: Honne ipsi blasphenant bonum
nomen qđ inuocatum. ẽ. sup nos:
i tamen legem ꝑficitis regalem scđm
scripturas. diliges proximum tuum sicut

Expanded text:
in sordido habitu, et intendentes in eum, qui est indutus veste praeclara dixeritis ei: Sede hic bene; pauperi autem dicatis: Tu sta illic\' aut: 8 e de sub scabello pedum meorum, nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum? audite, fratres mei dilectissimi: nonne deus elegit pauperes in hoc mundo diuites in fide et heredes regni. sit dens diligentibus se ? uos autem exhonorastis pauperem. nonne diuites per potentiam opprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum si
Abbreviated transcription (Latin):
trum fr̃s mei. Qui detrahit fr̃i aut qui iudi¬
cat. frẽm suum. detrahit legi & iudicat lege
Si auter iudicas legem. nones factor legis
sed iudex. Unus. ẽ. enim legis lator & iudex.
qui potest ꝑdere & liberare: Tu autẽ quis
es qui iuidicas ꝓximum: Ecce nunc qui dici¬
tis hodie aut crastino ibimus in illam ciui¬
tatem & faciemus quidem ibi annum & mer-¬
cabimur & lucrum faciemus. qui ignoratis
quid sit in crastinum: quȩ ẽ. enim uita ur̃a
uapor .ẽ. ad modicum parens. & deinceps ex-¬
terminabitur: pro eo ut dicatis si dñs uolu¬
erit & si uixerimus. faciemus hoc aut illud
Nunc autem exultatis in suꝑbiis ur̃is. Omnis
exultatio talis: maligna est. Scienti gͥ bonũ
facert & non facienti. peccatum est illi.
gite nunc diuites. plorate ululantes in

Expanded text:
res qui detrahit fratri aut qui iudicat fratrem suum detrahit legi et iudicat legem si autem iudicas legem non es factor legis sed iudex unus est legislator et iudex qui potest perdere et liberare tu autem quis es qui iudicas proximum ecce nunc qui dicitis hodie aut crastino ibimus in illam civitatem et faciemus quidem ibi annum et mercabimur et lucrum faciemus qui ignoratis quid erit in crastinum quae enim est vita vestra vapor est ad modicum parens deinceps exterminatur pro eo ut dicatis si Dominus voluerit et vixerimus faciemus hoc aut illud nunc autem exultatis in superbiis vestris omnis exultatio talis maligna est scienti igitur bonum facere et non facienti peccatum est illi age nunc divite
Abbreviated transcription (Latin):
iuramontum. Sit autem sermo ur̃.
non non: ut non sub iudicio detidat
statur aliquis urm: oret ȩquo anu
psallat Infirmatur quis inuobis. i
presbiteros ȩccłȩ & orent suꝑ eum.¬

Expanded text:
iuramentum: sit autem uestrum: est est, non non, ut non sub iudicio decidatis. tristatur aliquis uestrum? oret aequo animo et psallat. infirmatur quis in uobis? inducat presbyteros ec
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ putre factȩ sunt: & uestimenta ur̃a a
tincis comesta sunt. Aurum & argentum
ur̃m eruginautẽ. & erugo eorum intestimo¬
nium uobis erit: & manducabit carnes uras
sicut ignis. Thesauritastis uobis iram: in no-¬
uissimis dieb Eece merces oꝑariorum. qui
messuerunt regiones uras : que fraudata ẽ.
a uobis clamat: & clamor eorum in aures
dnã sabaoth introut. Epulati estis super
terram: & inluxuriis enutristis corda ur̃a.
Indiem occisionis adcluxistis. occidistis iu¬
stum & non restitit uobis. Patientes igitui
estote fratres: usq ad aduentum dñi
cce agricola expectat preciosum fructum
terrȩ. patienter ferens donec accipiat
temporaneum & serotinum. Patientes estote¬
& uos. & confirmate corda ur̃a: qm̃ aduen¬
tus dñi appropinquabit. Nolite inge¬
miscere fr̃s niçi in alterutrum: ut non iudi-¬
cemini. Eece iudex ante ianuam assistit.
Exemplum accipite fr̃s laboris a patientiȩ.¬
ꝓphetas quilocuti sunt in nomine de
beatificamus cos: qui sustinuerunt.

Expanded text:
 putrefactę sunt, et uestimenta uestra a tineis comesta sunt. aurum et argentum uestrum ęruginauit, et ęrugo eorum in testimonium uobis erit, et manducabit carnes uestras sicut ignis. thesaurizastis uobis iram in nouissimis diebus. ecce merces operariorum, qui messuerunt regiones uestras, quę fraudata est a uobis, clamat, et clamor eorum in aures ni sabaoth introiuit. epulati estis super terram, et in luxuriis enutristis corda uestra in die occisionis. adduxistis, occidistis iustum: non resistit uobis. patientes igitur estotEcce agricola expectat preciosum fructum terrę, patienter ferens, donec accipiat temporaneum et serotinum. Ipse ets confirmate corda vestra quoniam adventus Domini adpropinquavit nolite ingemescere fratres in alterutrum ut non iudicemini ecce iudex ante ianuam adsistit exemplum accipite fratres laboris et patientiae prophetas qui locuti sunt in nomine Domini ecce beatificamus qui sustinuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
get sapientia. postulet a dõ qui dat omnib:
affluenter & non improꝑat: & dabitur ei
ostulet autem infide: nichil hȩsitans. Qui
enim hȩsitat: similis. ẽ. fluctui maris qui
auento mouetur & circumfertur. Non gͦ
estimet homo ille: qł accipiat aliquid a
dño. Hir duplex animo: in constans. ẽ iN
omnib uiis suis. Gloriecur autẽ frater

Expanded text:
et a deo, qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et dabitur ei. postulet autem in fide, nihil haesitans: qui enim haesitat, similis est fluctui maris, qui a uento mouetur et circumfertur. non enim aestimet homo ille quod accipiat aliquid a domino, uir duplex animo inconstans in omnibus uii
Abbreviated transcription (Latin):
bis resistit: humilib autem dat gr̃ãm. Siib¬
diti igicur estote. dõ. Resistite autem diabo
lo: & fugiet auobis Appropinquate dño.
c apprõpinquabit uobis. Emundate manꝰ
peccatores: & purificate corda duplices
animo. Miseri estote: & lugete. Risus ur̃¬

Expanded text:
erbis resistit: humilibus autem dat gratiam. Suberbis resistit: humilibus autem dat gratiam. Subditi igitur estotlo, et fugiet a uobis. Appropinquante Deo, et appropinquabit uobis. Emundate manus, peccatores, et purificate corda, duplices animo. Miseri estote, et lugete, et
Abbreviated transcription (Latin):
cliabolica. Ubi enim zelus & contentio: ibi in¬
constantia & om̃e opus prauum. Quȩ autem
de sursum. ẽ. sapientia: primum quidem pudi
ea ẽ. deinde pacifica: modesta. suadibilis. bo.¬
benis. non iudicans sine simulatione. Fructꝰ
autem iusticie in pace seminatur: facienti¬
bus pacem. U hoe bella & lites in uob̾:
Nonne hinc ex concupiscentiis ur̃is quȩ mili¬
tarit in membris urĩs: Concupiscitis: & non
habctis. Oeciditis & zelatis. & non potestis
adipisci. Litigatis: & belligeratis. Non habe.¬
tis: ꝓpter quod non postulatis. Pecitis & non
accipitis eo quod male petatis: ut in concupi-¬
sceritiis ur̃is insumatis. Adulteri: nescitis
quia amicicia huius mundi inunica. ẽ. dõ:¬
Uuicunq gͦ uoluerit amicus esse scłi huius:
inimicus dĩ constituitur. Aut putatis quia
inaniter seriptura dicat. ad inuidiam concu.¬
piscit sp̃s qui in habitat inuobis: Maiorem
autem dat grĩm. Prepter quod dicit. Dĩ suꝑ¬

Expanded text:
diabolica. Ubi enim zelus et contentio, ibi indiabolica. Ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia, et omne opus pravum. Quae autem desursum est sapientia, primca est deinde pacifica modesta suadibilis plebonis non iudicans sine simulatione fructus autem iustitiae in pace seminatur facientbus pacem unde bella et lites in vobis Nonne hinc? ex concupiscentiis vestris, quae militant in membris vestris? Concupiscitis, et non habetis: occiditis, et zelatis; non potestis adipisci: litigatis, et belligeratis, et non habetis, propter quod non postulastis. Petitis, et non accipitis; eo quod male petatis: ut in concupiscentiis vestris insumatis. Adulhujus mundi: inimica est DQuicumque ergo voluerit amicus esse seculi hujus: inimicus Dei constituitur. Aut putatis quia inaniter Scriptura dicat: ad invidiam concupiscit Spiritus: qui habitat in vobis? Majorem autem dat gratiam. Propter quod dicit: Deus sup
Abbreviated transcription (Latin):
flaminat rotam natiuitatis nr̃ȩ. inflam-¬
mata agehenna. Omnis enim natura be-¬
stiarum & uolucrum & serpentium etiam
cȩterorum domatur & domita. c̃ a natura
humana: linguam autem nullus hominũ
domare potest: inquietum malum. plena
ueneno mortifero. In ipsa benedicimus dm̃
patrem: & in ipsa maledicimus homines
qui al similitudinem dĩ facti sunt. Ex ipso
ore: ꝓcedit benedictio. & maledictio. Non
oportet fr̃s mei: hȩc ita fieri. Nunquid fons
de eodem foramine emanat dulcem & ama¬
ram aquam: Nunquid potest fr̃s mei ficus
uiras factre. aut uitis ficus: Sic neq salsa
dulcem potest facere aquam.
u is sapiens & disciplinatus inter uos: osten¬
dat ex bona conuersatione oꝑationem suam in
mansuctudine sapientiȩ. Quod si zelum a¬
marum habetis & contentiones sunt in cordi.¬
bus ur̃is: nolite gloriari & mendaces esse ad¬
uersus ueritatem:. Non. ẽ. enim ista sapientia
de sursum descendens: sed terrena. animalis.

Expanded text:
flammat rotam nativitatis nostrae, inflamflammat rotam nativitatis nostrae, inflammata a gehenna. Omnis enim natura bestiarum, et volucrum, et serpentium, et caeterorum domantur, et domita sunt a natura humana: linguam autem nullus hominum domare potest: inquietum malum, plena veneno mortifero. In ipsa benedicimus Deum et Patremqui ad similitudinem Dei facti sunt. Ex ipso ore benedictio procedit et maledictio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Nunquid fons de eodem foramine emanat dulcem et amaram aquam? Nunquid potest, fratres mei, ficus olivas facere, aut vitis ficus? Sic neque salsa dulcem potest facere aquam. uit, et disciplinatus inter uos? ostendat ex bona conuersatione operationem suam in mansuetudine sapientiae. quodsi zelum amarum habetis et contentiones in cordibus uestris, nolite gloriari et mendaces esse aduersum ueritatem. non est desursum descendens: sed terrena, animalis,
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ẽ. Uidetis qm̃ ex oꝑib iustificatur
homo & non ex fide tantum: Simil iter
autem & raab meretrix. nonne ex oꝑibs iu¬
stificata ẽ. suscipiens nuncios & alia uia
eiciens: Sicut enim corpus sine sp̃u mor¬
tuum ẽ ita & fides sine oꝑib mortua ẽ.
Tolrit plures magistri fieri fr̃s mei scientes
qm̃ maius iudicium sumitis. Inmultis enĩ
offendimus om̃s. Siquis in uerbo non of¬
fendit. hic ꝑfectus ẽ. uir. Potest etiam
freno circumducere totum corpus Si
autem equis frenos in ora mitgmus ad con-¬
sertiendum nobis: & om̃e corpus illorum
circumferimus. Eece & naues cum magnȩ
sint & auentis ualidis minentur: circum¬
feruntur amodico gubernaculo ubi impetꝰ
dirigentis uoluerit. Ita & lingua modicũ
quidem membrum. ẽ: & magna exaltat.
cce quantus ignis: quam magnam siluam
incendit. Et lingua: ignis est. Uniuersi¬¬
tas iniquitatis lingua constituitur in mem¬
bris nr̃is. quȩ maculat totum corpus & in-¬

Expanded text:
tus est videtis quoniam ex operibus iustificatur tus est videtis quoniam ex operibus iustificatur homo et non ex fide tantum similiter autem et Raab meretrix nonne ex operibus iustificata est suscipiens nuntios et alia via eiciens sicut enim corpus sine spiritu emortuum est ita et fides sine operibus mortua est nolite plures magistri fus judicium sumitis. In multis enim offendimus omnes. Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir. Potest etiam freno circumducere totum corpus. Si autem equis frena in ora mittimus ad consentiendum nobis, et omne corpus illorum circumferimus. Ecce et naves, cum magnae sint, et a ventis validis minentur, circumferuntur a modico gubernaculo, ubi impetus dirigentis voluerit. Ita et lingua modicum quidem membrum est, et magna exaltat. Ecce quantus ignis quam magnam silvam incendit! Et lingua ignis est, universitas iniquitatis. Lingua constituitur in membris nostris, quae maculat totum corpus, et in
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ misccłia iudicio. Qũid ꝓderit
fr̃s mei si fidem quis dicat se habere opa
autem non habeat: Iumnquid poterit ficdes
saluare eum: Si autẽ frat̾ aut soror
nudi sint & indigeant uictu coticdiano.
dicat autem aliquis de uobis illis ite iN
pace caleficamini & saturamini. ñ dederit
autem eis quȩ netessaria sunit corpori quid
ꝓderit: Sic & fides si non habeat oꝑa mor¬
tua. ẽ in semet ipsa. Sed dicet quis.
Tu fidem habes: & ego oꝑa habeo. Ostende mͥ
fidem tuam sine oꝑib & ego ostendam tibi
ex oꝑib fidem mẽam. Iu credis qm̃ unus. ẽ.
ds̃ benefacis. Et demones credunt: & con¬
tremiscunt. Uis autem scire o homo inanis.
qm̃ fides sine oꝑib ociosa ẽ: Abraham
pater nr̃ nonne ex oꝑib iustificatus. ẽ. offe-¬
rens isaac filium suum suꝑ altare: Nides
qm̃ fides cooꝑabatur oꝑib illius: & ex oꝑib
fides consummata. ẽ & suppleta ẽ. scriptura
dicens. Credidit abraham dõ & reputatum
est illi ad iusticiam: & amicus dĩ appella

Expanded text:
id proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Nunquid poterit fides salvare eum? Si autem frater aut soror nudi sunt et indigent victu quotidiano, dicat autem aliquis de vobis illis: Ite in pace: calefacimini: et saturabimini: et non dederitis autem eis que necessaria sunt corpori: quid proderit? Sic et fides. Si non habeat opera: mortua est in semetipsa. Sed dicit aliquis. Tu fidem habes: et ego opera habeo. Ostende mihi fidem tuam sine operibus: et ego ostendam tibi ex operibus fidem meam. Tu credis quoniam unus est Deus: bene facis. Et demones credunt: et contremiscunt. Vis autem scire o homo inanis: quoniam fides sine operibus ociosa est. Abraam pater noster: nonne ex operibus justificatus est: offerens Isaac filium suum super altare. Vides quoniam cooperabatur operibus illius: et ex operibus fides consummata est: et suppleta est Scriptura dicente. Credidit Abraam Deo: et reputatum est illi ad justiciam:
Abbreviated transcription (Latin):
COPIS. E RONINUS
QNGNT EPISTOLA. QUOS IUNOIT
sacerdotium. Immo carta non diuidat:
quos xp̃i nectit amor. Commentarios iN
osce. amos. ⁊ achariam. malachiam. quȩ
poscitis scripsissem: si licuisset p̃ ualitudine:
Alittitis solatia sumptuum. notarios
nr̃os & librarios sustentatis: ut uobis po¬
tissimum nr̃m desudet ingenium. Et ec¬
ce ex latere frequens turba di uersa poscen¬
tium: quasi aut equum sit me uobis esu¬
rirc esurientib & aliis laborare. aut in
ratione dati & accepti. cui quam prȩt̃ uos
obnoxius sim. Itaq longi egrotatione
fractus ne penitus hoc anno reticerem.
& apud uos mutus essem: tridui opris
ur̃o nomini consecraui : interpretatio¬
nem uidelicet trium Salomonis uolu¬
minum. Mlasloth: quas hebrei parabo¬
las. uulgata editio ꝓuerbia uocat. Coe¬
leth: qđ grece ecclesiasten. latine contio¬
natorem possumus dicere: Sirassirim:
qđ in nr̃am linguam uertitur carticũ

Expanded text:
copis, Hieronymus. Jungat epistola, quos jungit sacerdotium: immo charta non dividat, quos Christi nectit amor. Commentarios in Osee, Amos, Zachariam, Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione LXXIV fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui opus nomini vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, Masloth, quas Hebraei Parabolas, vulgata autem editio Proverbia vocat: Coeleth, quem Graece Ecclesiasten, latine Concionatorem possumus dicere: Sir Assirim, quod in nostra lingua vertitur Canticum
Abbreviated transcription (Latin):
non ecclesiasticum ut apud latinos sed
parabolas prenotatum. Cui iuncti erant
ecclesiastes & canticum canticorum: ut si¬
militudinem salomonis. non solũ libroꝵs
numero. sed etiam materiarum genere co¬
equaret. Secundus apud hebreos nusqua
est: quia & ipse stilus grecam magis elo¬
quentiam redolet: Et non nulli scriptorũ
ueterum. hunc esse iudei filonis affirmant.
Sicut gͦ iudith. & tobi. & machabeorum
libros. legit quidem eos eccła. sed inter
canonicas scripturas non recipit: sic & hȩc
tuo uolumina legat ad edificationem
plebis. non tamen ad auctoritatem ȩccle¬
siasticorum dogmatum confirmandam.
Sicui sane septuaginta interpretũ magis
ectitio placet: habet eam a nobis olim
emendatam. Neq enim sic noua condimꝰ:
ut uetera destruamus. Et tamen cum
diligentissime legerit. sciat magis nr̃a
intelligi: quȩ non in tercium uas trans¬
fusa coacuerint. sed statim de prȩlo
purissimȩ commendata testę suum
saporem seruauerint

Expanded text:
non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in tertium vas transfusa coacuerint, sed statim de praelo purissimae commendata testae, suum saporem servaverint
Abbreviated transcription (Latin):
antequam terra fieret. Necdum erant a¬
byssi: & ego iam concepta eram Necdum
fontes aquarum eruꝑant: necdũ montes
graui mole constiterant. Ante colles: ego
parturiebar. Adhuc terram non fecerat &
flumina: & cardines orbis terrȩ. Quando
prȩparabat cęlos aderam. Quando certa
lege & gyro uallabat abyssos: quando
ȩthera firmabat sursum. & librabat fon¬
tes aquarum: quando circundabat mrari
terminum suum. & legẽ ponebat aquis
ne transirent fines suos: quando appende¬
bat fundamenta terrȩ. cum eo eram cuncta
componens: & delectabar ꝑsingulos dies
ludens coram eo om̃i tempore: ludens iN
orbe terrarũ. Et deliciȩ meȩ: esse cum
filiis hominum. Nunc gͦ filii audite me.
Beati qui custodiunt uias meas. Audite di¬

Expanded text:
antequam terra fieret necdum erant aantequam terra fieret necdum erant abyssi et ego iam concepta eram necdum fontes aquarum eruperant necdum montes grparturiebar. Adhuc terram non fecerat: et flumina: et cardines orbis terre. Quando preparabat celos: aderam: quando certa lege et giro vallabat abyssos. Quando ethera firmabat sursum: et librabat fontes aquarum. Quando circumdabat mari terminum suum: et legem ponene transirent fines suos, quando appendebat fundamenta terre, cum eo eram cuncta componens et delectabar per singulos dies ludens coram eo, omni tempore ludens in orbe terrarum, et delitie mee esse cum filiis hominum. Nunc ergo, filii, audite me: Beati qui custodiunt vias meas". Certe
Abbreviated transcription (Latin):
quia equi inuenientib scientiam.
Eetit disciplinam meam & non petu¬
ltm: doctrinam magis quam aurũ eligite
Melior est enim sapientia cunctis preciosis¬
simis: & om̃e desiderabile ei non potest cõ¬
parari. Ego sapientia habito in consilio:
& cruditis intersum cogitationib. limor
dm̃: odit malum. Arrogantiã & suꝑbiã
& uiam prauam. & os bilingue: detestor.
Meum est consilium & ęquitas: mea pruden¬
tia. mea est fortitudo. Per me reges regnant.
& legum conditores iusta decernunt. Per
me principes imꝑant: & potentes decer-¬
nunt iusticiam. Ego diligentes me diligo:
& qui mane uigilant ad me inuenient me
Mecum sunt diuitiȩ & gła: opes supernȩ &
iusticia. Melior est fructus ms auro & la¬
pide precioso: & genimina mea argento
electo. Inuiis iusticiȩ ambulo. in medio
semitarum iudici i: ut dicem diligentes
me. & thesauros eorum repleam.
hs possedit me initium uiarũ suarum:
ante quam quicquam faceret a principio
Ab ȩtirno ordinata sum: a ex antiquis

Expanded text:
aequi invenientibus scientiam. Accipite disciplinam meam, et non pecuniam: doctrinam magis, quam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest coparari. Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Timor Domini odit malum: arrogantiam et superbiam, et viam pravam, et os bilingue detestor. Meum est consilium, et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo. Per me reges regnant, et legum conditores justa decernunt: Per me principes imperant, et potentes decernunt justitiam. Ego diligentes me diligo: et qui mane vigilant ad me, invenient me. Mecum sunt divitiae, et gloria, opes superbae, et justitia. Melior est fructus meus auro, et lapide et genimina mea argento electo in viis iustitiae ambulo in medio semitarum iudicii ut ditem diligentes me et thesauros eorum repleam Dominus possedit me initium viarum suarum antequam quicquam faceret a principio ab aeterno ordita sum et ex antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem illusor: solus portabis malum.
Mulier stulta & clamosa plenaq illecebris
& nichil om̃ino sciens sedit in forib domꝰ
suę suꝑ sellam. in excelso urbis loco: ut
uocaret transeuntes ꝑuram & ꝑgentes iti¬
nere suo. Quis ẽ. paruulus: declinet ad
me. Et uecordi locuta. ẽ. Aquȩ furtiuȩ
dulciores sunt: & panis absconditus suauior
Et ignorauit quod gigantes ibi sint: &
in profundis inferni conuiuia eius.
PARABOLE SALOMONIS

Expanded text:
si inlusor solus portabis malum si inlusor solus portabis malum mulier stulta et clamosa plenaque inlecebris et nihil omnino sciens sedit in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco ut vocaret transeuntes viam et pergentes itinere suo quis est parvulus declinet ad me et vecordi locuta est aquae furtivae dulciores sunt et panis absconditus suavior et ignoravit quod gigantes ibi sint et in profundis inferni convivae eius parabolae Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
uat ad postes hostii mei. Qui me inuene¬
rit inueniet uitam: & hauriet salutem
a dño. Qui autem in me peccauerit: lȩdet
animam suam. Oñs qui me oderunt: dili¬
gunt mortem. Sapiegtia ȩdifica¬
uit sibi domum. excidit columnas septẽ
mmolauit uictimas suas: miscuit uinum.
& proposuit mensam suam. Misit ancillas
suas: ut uocarent ad arcem. & ad męnia
ciuitatis. Siquis. ẽ. paruulus ueniat ad
me. Et insipientib locuta ẽ Uenite
comedite panem meum: & bibite uinũ
qđ miscui uobis. Relinquite infantiam
& uiuite: & ambulate ꝑ uias prudentię.
Qui erudit derisorem: ipse sibi facit in iuriã
Et qui arguit impium: generat maculã sibi.
Noli arguere derisorem: ne oderit te.
Argue sapientem: & diliget te. Da sapienti
occasionem: & addetur ei sapientia. Doce
iustum: & festinabit accipere
RINciriuai sapientię timor dñi & scien¬
tia scõrum prudentia. Per me enim multi¬
plicabuntur dies tui : & addentur tͥ anni
uitȩ. Si sapiens fueris: tibimet ipsi eris.

Expanded text:
vat ad postes ostii mei qui me invenerit inveniet vitam et hauriet salutem a Domino qui autem in me peccaverit laedet animam suam omnes qui me oderunt diligunt mortem sapientia aedificavit sibi domum excidit columnas septem immolavit victimas suas miscuit vinum et proposuit mensam suam misit ancillas suas ut vocarent ad arcem et ad moenia civitatis si quis est parvulus veniat ad me et insipientibus locuta est venite comedite panem meum et bibite vinum quod miscui vobis relinquite infantiamet uiuite et ambulate per uias prudentiae. qui erudit derisorem, ipse sibi facit iniuriam: et qui arguit impium, generat maculam sibi. noli arguere derisorem, ne oderit te: argue sapientem et diliget te da sapienti et addetur ei sapientia doce iustum et festinabit accipere principium sapientiae timor Domini et scientia sanctorum prudentia per me enim multiplicabuntur dies tui et addentur tibi anni vitae si sapiens fueris tibimet ipsi eris
Abbreviated transcription (Latin):
ras & non comburentur plantȩ eius: Sic
qui ingreditur ad mulierem ꝓrtimi sui.
nonerit mundus cum tetigerit eam. Non
grandis culpa ẽ: cum quis furatꝰ fuerit
T uratur enim: ut esurientem impleat
animam. Deprehensus quoq reddet se¬
ptuplum: & omnem substantiam domus
suȩ tradet. Qui autem adulter est. ꝓpt̾
cordis inopiam ꝑdet animam suam. Tur¬
pitudinem & ignominiam congregat sibi.
& opprobrium illius non delebitur: quia
telus & furor uiri non parcet indie uin¬
dictȩ nec ad quiescet cuiusquam p̃cib.
nec suscipiet ꝓredemptione dona plurima
Ii mi custodi sermones meos: & prȩcepta
mea reconde tͥ. Serua mandata mea &
uiues: & legem meam quasi pupillam ocu¬
litui. ligi eam indigitis tuis: scribe illa
in tabulis cordis tui. Dic sapientię soror
mea es & prudentiam uoca amicam tuã:
ut custodiat te amuliere extranea. & ab¬
aliena quȩ uerba sua dulcia facit. De. fe
nestra enim domus meȩ ꝑcancellos ꝓspexi.

Expanded text:
nas et non conburentur plantae eius sic nas et non conburentur plantae eius sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui non erit mundus cum tetigerit eam non grandis est culpae cum quis furatus fuerit furatur enim ut esurientem impleat animam deprehensus quoque reddet septuplum et omnem substantiam domus suae tradet qui autem adulter est propter cordis inopiam perdet animam suam turpitudinem et ignominiam congregat sibi et obprobrium illius non delebitur quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae nec adquiescet cuiusquam precibus nec suscipiet pro redemptione dona plurima fili mi custodi sermones meos et praecepta mea reconde tibi serva mandata mea et vives et legem meam quasi pupillam oculi tui liga eam in digitis tuis scribe illam in tabulis cordis tui dic sapientiae soror mea es et prudeut custodiat te a muliere extranea quae uerba sua dulcia facit. De fenestra enim domus meae per cancellos prospexi
Abbreviated transcription (Latin):
bit ultra medicinam. Sex sunt quȩ
odit dñs: & septimum detestatur anima eiꝰ¬
Oculos sullimes. linguam mendacem. ma¬
nus effundentes innoxium sanguinem.
cor machinans cogitationes pessimas. pe¬
des ueloces ad currendum in malum. pro¬
ferentem mendacia. testem fallacem: &
eum qui seminat inter fr̃s discordias.
onseroa filimi prȩcepta patris tui: &
ne dimittas legem matris tuȩ. Liga ea in
corde tuo iugiter: & circunda gutturi tuo.
Cum ambrlaucris gradiantur tecum. cum
dormieris custodient te. & euigilans lo¬
quere cum eis. quia mandatum lucerna ẽ.
& lex lix. & uia uitȩ increpatio disciplinȩ
It custodiat te amuliere mala. & a blan¬
da lingua extrancȩ. Non concupiscat pul¬
chritudinem eius cor tuum: nec capiaris
nutib illius. Pretium enim scorti. uix u¬
rius. ẽ panis: mulier autem uiri preciosã
animam capit. Nunquid abscondere po¬
test homo ignem in sinusuo. ut uestim̃ta
illius non ardeant. aut ambulare suꝑ pru¬

Expanded text:
bit ultra medicinam sex sunt quae bit ultra medicinam sex sunt quae odit Dominus et septimum detestatur anima eiuoculos sublimes linguam mendacem manus effundentes innoxium sanguinem cor machinans cogitationes pessimas pedes veloces ad currendum in malum proferentem mendacia testem fallacem et eum qui seminat inter fratres discordias conserva fili mi praecepta patris tui et ncorde tuo jugiter, et circumda gutturi tuo. Cum ambulaveris, gradiantur tecum: cum dormieris, custodiant te; et evigilans loquere cum eis. Quia mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae: ut custodiant te a muliere mala et a blanda lingua extraneae non concupiscat pulchritudinem eius cor tuum nec capiaris nutibus illius pretium enim scorti vix unius est panis mulier autem viri pretiosam animam capit numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo ut vestimenta illius non ardeant aut ambulare super pru
Abbreviated transcription (Latin):
sue decipietur. ili mi si spoponderis
ꝓamico tuo: defixisti apud extraneum
manum tuam. Illaqueatus es uerbis oris
quia incidisti in manum ꝓximi tui.
Discurre. festina: suscita amicum tuum.
Ne dederis somnum oculis tuis: nec dormi
tent palpebrȩ tuȩ. Eruere quasi dammu¬
la de manu. & quasi auis de insidiis aucu¬
pis. Uade adformicam opiger. & conside¬
ra uias eius. & disce sapientiam. Quȩ cũ
non habeat nec prȩceptorem nec principẽ
parat ęstate cibum sibi. & congregat in
messe qđ comedat. Vsquequo piger dormis:
Quando consurges ex somno tuo: Paululũ
dormies: paululum dormitabis. Paululũ
conseres manus ut dormias: & ueniet tͥ
quasi uator egestas. & pauperies quasi
uir armatus. Si uero impiger fueris:
ueniet ut fons messis tua. & egestas lon¬
tilis: graditur ore ꝑuerso. Annuit oculis
terit pede: digito loquitur. Prauo corde
machinatur malum: & in om̃i tempore
iurgia seminat. Huic ex emplo ueniet
ꝑditio sua: & subito conteretur. nec habe¬

Expanded text:
ue est: Fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam. Illaqueatus es verbis oris quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina, suscita amicum tuum: ne dedtent palpebrae tuae eruere quasi dammula de manu et quasi avis de insidiis aucupis vade ad formicam o piger et considera vias eius et disce snon habeat ducem vel praeceptorem, nec principem, parat aestate cibum sibi, et congregat in messe quod comedat. Usquequo piger dormis? Quando consurges ex somno tuo? Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias, et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet tibi ut messis tua, et egestas lontur ore perverso annuit oculis terit pede digito loquitur pravo corde machinatur malum et in omni tempore iurgia seminat huic extemplo veniet perditio sua et subito conteretur nec habe
Abbreviated transcription (Latin):
stultus trahatur:⁊ donec transfigait sagiita
Diecur eius uelut si auis festinet ad la¬
queum: & nescit quia de ꝑiculo animȩ illiꝰ
agitur Nunc gͦ fili audi me: & attende
tos enim uulneratos deiecit: & fortissimi¬
quid non sapientia clamitat. & prudentia
dat uocem suam : In summis excelsisq uer¬
ticib suꝑ uiam in mediis semitis stans.
uxxta portas ciuitatis in ipsis forib loquit᷑
dicens. Quiri ad uos clamito: & uox mea

Expanded text:
stultus trahitur, donec transfigat sagitta stultus trahitur, donec transfigat sagitta jecur ejus, velut si avis festinet ad laqueum, et nescit quod de periculo animae illius gitur, fili, audi me et intende tos enim uulnerando dei.ecit, et squid non sapientia clamitat, et prudentia dat vocem suam? In summis excelsisque verticibus super viam in mediis semitis stans juxta portas civitatis in ipsis foribus loquitur, dicens: O viri, ad vos clamito, et vox mea
Abbreviated transcription (Latin):
in obscuro uespascente due in noctis dnr
& caligine: & ecce mulier occurrit Alio
natu meretricio. pręparata ad eapiendas a
nimas: garrula & uaga. quietis imatiens.
nec ualens indomo consistere pedib suis.
nunc foris. nunc in plateis. nunc iuxta
angulos insidians. Apprehensumq de oscu¬
litur iuuenem: & ꝓcaci uultu blanditur
dicens. Hictimas ꝓ salute debui: hodiȩ red¬
aidi uota mca. Iccirco egressa sum in occursũ
tuum. desiderans te uidere: a repperi. In¬
texui funib lectum meum: straui taptib
pictis ex egypto Asꝑsi cubile meum myx¬
ra & aloe: & cinnamomo. Ueni in ebriem᷑
ubtrib & fruamur cupitis amplexibus:
donec illucescat dies. Nonest enim uir in
domo sua: abiit uia longissima. Sacculum
petuniȩ secum tulit: indie plenȩ lunȩ re¬
uersurus. ẽ. domum suam. Ieretiuit eum
multis sermonib & blandiciis labiorum
ꝓtraxit illum. Statim eam sequitur quasi
bos ad uictimam cductus & quasi agnus lasci¬
uiens & ignorans: & nescit qđ ad uincula

Expanded text:
In obscuro, advesperascente die, in noctis tenebris et caligine ecce mulier occurrit illi in ornatu meretricio, praeparata ad capiendas nimas garrula et vaga quietis inpatiens nec valens in domo consistere pedibus suis nunc foris nunc in plateis nunc iuxta angulos insidians adprehensumque deosculatur iuvenem et procaci vultu blanditur dicens victimas pro salute debui hodie reddidi vota mea idcituum, desiderans te videre et reperi. Intexui funibus lectulum meum, stravi tapetibus pictis ex Aegypto. Aspersi cubile meum myrrha, et aloe, et cinnamomo. Veni, inebriemur uberibus, et fruamur cupitis amplexibus, donec illucescat dies. Non enim est vir in domo sua, abiit in via longissima. Sacculum pecuniae secum tulit. In die plenae lunae reversurus est in domum suam. Irretivit eum multis sermonibus, et blanditiis labiorum protraxit illum. Statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad vincula
Abbreviated transcription (Latin):
& in plateis aquas tuas diuide. Habeto eas
solus: nec sint alieni participes tui. Sit
uena tua benedicta: & lȩtare cum mulie¬
re adolescentiȩ tuȩ. Cerua carissima: &
gratissimus hinnulus. Ubera cius inebri¬
ent te om̃i tempore: & in amore illius de¬
lestare iugiter. Quare seduceris filimi
ab aliena & foueris in simi alterius:
R espicit dñs uras hominis: & om̃s gressus
illiis considerat. Iniquitates suȩ capiunt

Expanded text:
eis aquas tuas divide. Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui. Sit vena tua benedicta, et laetare cum muliere adolescentiae tuae: cerva charissima, et gratissisimus hinnulus: ubera ejus inebrient te omni tempore, et in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris fili mi ab aliena, et foveris sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus il
Abbreviated transcription (Latin):
maligno positus. ẽ. Et scimus qm̃ filius dĩ
uenit. & dedit nobis sensum: ut cognoscamꝰ
dm̃ uerum. & simus inuero filio eius. Hic
est uerus ds̃: & uita ȩterna. Filioli: cu¬
stodite uos a simulacris.¬

Expanded text:
est et scimus quoniam Filius Dei venit et dedit nobis sensum ut cognoscamus verum Deum et simus in vero Filio eius hic est verus Deus et vita aeterna filioli custodite vos a simulacris
Abbreviated transcription (Latin):
filio suo. Qui credit in filiumdĩ: habet
testimonium dĩ in se. Qui non credit fi¬¬
lio. mendacem facit eum: qm̃ non credit
in testimonio qđ testificatus. ẽ. ds̃ de filio
ȩcernam dedit nobis dĩ. Et hȩc uita in
filio eius cius. ẽ. Qui habet filium: ha¬
bet uitam. Qui non habet filium dĩ.¬
non habet uitam. Hȩc scribo uobis
ut sciatis qm̃ uitam habetis ȩternan: qui
creditis in nomine filii dĩ. Et hȩc . ẽ. fidu¬
cia quam habemuf ad cum: quia qđ cunꝙ
petierimus scđm uoluntatem eius audit
nos. Et scimus quia audit nos. quicquid pe¬¬
tierimus. Scimus qm̃ habemus petitiones:
quas postulamus ab eo. Qui scit frẽm suum
petcare peccatum non ad mortẽ: petat &
dabit ei uitam peccanti non ad mortem.¬

Expanded text:
icit: Qui credit in Filium Dei habet testimonium Dei in se; qui non credit Filio, mendacem facit eum, quoniam non credit in testimonio quod testificatus est Deus de Filio aeternam dedit nobis Deus, et haec vita in Filio ejus est. Qui habet Filium Dei, habet vitam: qui non habet Filium Deinon habet. Haec scribo vobis, ut sciatis quoniam vitam habetis aeternam, qui creditis in nomine Filii Dei. Et haec est fiducia, quam habemus ad eum: Quia quodcumque petierimus secundum voluntatem ejus, audit nos. Et scimus, quia audit nos quidquid petierimus: scimus quoniam habemus petitiones, quas postulamus ab eo. Qui scit fratrem suum peccare peccatum non ad mortem, petat, et dabitur ei
Abbreviated transcription (Latin):
mus ad dm̃: & quicquid petierimus accipie-¬
mus ab eo: qm̃ mandata cius custodimus.¬
& ea quȩ sunt placita coram eo facimus.
Et hoc ẽ. mandatum eius: ut ereclamus in
nomine filii eius iesu xp̃i. & diligamus
alterutrum sicut dedit mandatum nobis.
Et qui seruat mandata cius: in illo manet.¬
& ipse in eo. Et in hoc scimus qm̃ manet in
nobis: de sp̃u quem dedit nobis.¬
M̃i nolite om̃i spũi credere. sed probate.
exierunt inmundum In hoc cognoscitur
sp̃s dĩ. Omnis sp̃s qui confitetur iesum
xp̃m in carnem uenise: ex dõ est. Et omĩs
sp̃s qui soluit ifesum. ex dõ non ẽ: & hic est¬
antichristus de quo audistis qm̃ uenit. &¬
nunc iam in mundo. ẽ Uos ex dõ estis fili¬
bis. ẽ. quam qui in mundo. Ipsi de mundo
sunt ideo de mundo loquuntur: & mundus
cos audit. Nos ex dõ sumus. Qui noutt dm̃
audit nos. Qui non. ẽ exdõ: non audit nos.
n hoc cognoscimus sp̃m ueritatis: & sp̃m
erroris. añi diligamus inuicem:

Expanded text:
 quicquid petierimus percipiemus ab eo, quoniam mandata eius custodimus et ea quae placita sunt coram eo facimus. et hoc est mandatum eius, ut credamus in nomine filii eius Iesu\' Christi et diligamus alterutrum, sicut dedit mandatum nobis. et qui seruat mandata eius in illo manet, et ipse in eo. et in hoc scimus quoniam manet in nobis de Spiritu quem nobis dedit carissimi nolite omni spiritui credere sed probate exierunt in mundum in hoc cognoscitur itus Dei omnis spiritus qui confitetur Iesum Christum in carne venisse ex Deo est et omnis spiritus qui solvit Iesum ex Deo non est et hantichristi, quod audistis quoniam uenit, et nunc iam in mundo est. uos ex deo estis, filibis est quam qui in mundo. ipsi de mundo sunt: ideo de mundo locuntur, et mundus eos audit. nos ex deo sumus: qui nouit deum, audit nos: qui non est ex deo, non audit nos. in hoc cognoscimus spiritum ueritatis et spiritum erroris. carissimi, diligamus inuicem,
Abbreviated transcription (Latin):
habere & clauserit uiscera sua abeo. quomͦ
caritas dĩ manet ineo: Filioli mei.
non diligamus uerho nec lingua: sed oꝑe &
ueritate. In hoc cognoscimus qm̃ ex ueritate
sumus. & in conspectu eius suademus cordi
nr̃o: qm̃ si reprehenderit nos cor nr̃m. maior
est ds corde nr̃o. & nouit omĩa. Rmĩ si cor

Expanded text:
abere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo? Filioli mei, non diligamus verbo nec lingua, sed opere et veritate. In hoc cognoscimus, quoniam ex veritate sumus, et in conspectu ejus suademus corda nostra: quoniam si reprehenderit nos cor nostrum, major est Deus corde nostro, et novit omnia. Charissimi, si cor
Abbreviated transcription (Latin):
Ecdie ad inferos descendentes: reddant im¬
⁊ perio nr̃o pacem quam turbauerant. Hue¬
usꝙ exemplar epistolȩ. Qoȩ sequunt᷑
post cum locum scripta repperi ubi legit᷑.
Ipergensq mardocheus. fecit omnia quȩ ei
mancdauerat hester: nec tamen habentur
⁊inhebraico. & apud nullum penitus fe-¬
runtur interpretum. Mlardo cheus autẽ
depretatus. ẽ. dñm memor omnium opum
Icius: & dixit. Dñe dñe rex omnipotens
:inditiont enim tua cuncta sunt posita.
⁊ & non . ẽ. qui possit tuȩ resistere uolun¬
tati. si decreueris saluare isrł tu feci¬
sticęlum & terram. & quicquid cęli
ambitu continetur: dñs omnium es.¬
⁊ nec est qui resistat maiestati tuȩ: cun¬
cta nosti. & scis quia non ꝓ superbia &
contumelia & aliqua głȩ cupiditate fe¬
cerim hoc ut non ad orarem aman suꝑbis¬
simum: libenter cnim ꝓsalute isrł. etiã
uestigia pedum eius deosculari paratus
essem: sed timu̾i ne honorem dĩ mei trans¬

Expanded text:
die ad inferos descendentes, reddant imdie ad inferos descendentes, reddant imperio nostro pacem, quam turbaverant. Hucusque exemplar epistolae. Quae sequuntur, post eum locum scripta reperi, ubi legitur. Pergensque Mardochaeus, fecit omnia quae ei mandaverat Esther. Nec tamen habentur in Hebraico, et apud nullum penitus feruntur interpretum. Mardochaeus autem deprecatus est Dominum, memor omnium operum ejus, et dixit: Domine, Domine, rex omnipotens, in ditione enim tua cuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati, si decreveris salvare Israel. Tu fecisti coelum et terram, et quidquid coeli ambitu continetur. Dominus omnium es, nec est qui resistat majestati tuae. Cuncta nosti, et scis, quia non pro superbia et contumelia, et aliqua gloriae cupiditate, fecerim hoc ut non adorarem Aman superbissimum libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum ejus deosculari paratus essem, sed timui ne honorem Dei mei trans