comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tangeretur: ñ eligeret facere qͦd fecit.
Nam si non ei aliquid uenisset in
mentẽ. nullomͦ intentionẽ conu̾tis¬
set innefas. Unde gͥ uenit in m̃tem
quicqͥd illud ẽ qͦd uenit in mentem:
ut ea moliretur. quib ex bono angło
diabolus fieret: Qui enĩ uult: ꝓfecto
aliquid uult. Quod nͥ aut extrinsecꝰ
ꝑ sensus corporis ammoneat᷑. aut oc¬
cultis modis in mentẽ ueniat: uelle
ñ potest. Discernenda gͥ sunt genera
uisoꝵ. Quoꝵ unum ẽ qͦd ꝓficiscitur
a uoluntate suadentis. quale illud
ẽ diaboli cui homo consentiendo pec¬
cauit: alterũ subiacentib rebꝰ. uł in¬
tentioni animi uł sensib corporis.
Intentioni animi subiacet excepta
in comutabilitate trinitatis. quȩ qͥ¬
dem ñ subiacet s eminet potiꝰ. subiacet
gͦ intentioni animi pͥus ipse animus :
Unde nos etiam uiuere sentimus dem¬
de corpꝰ quod amministrat: unde ad
qͦdlibet oꝑandum. membrũ qͦd opus

Expanded text:
tangeretur, non eligeret facere quod fecit: tangeretur, non eligeret facere quod fecit: nam si non ei aliquid venisset in mentem, nullo modo intentionem convertisset in nefas. Unde igitur venit in mentem, quidquid illud est quod venit in mentem, ut ea moliretur quibus ex bono angelo diabolus fieret? Qui enim vult, profecto aliquid vult: quod nisi aut extrinsecus per sensum corporis admoneatur, aut occultis modis in mentem veniat, velle non potest. Discernenda igitur sunt genera visorum, quorum unum est quod proficiscitur a voluntate suadentis, quale illud est diaboli, cui homo consentiendo peccavit; alterum a subjacentibus rebus vel intentioni animi, vel sensibus corporis. Intentioni animi subjacet, excepta incommutabilitate Trinitatis, quae qdem non subjacet, sed eminet potius; subjacet ergo intentioni animi prius ipse animus, unde nos etiam vivere sentimus: deinde corpus quod administrat; unde ad quodlibet operandum, membrum quod opus
Abbreviated transcription (Latin):
potestaᷤ ẽ. fatendũ ce ex suꝑiorib & ex infło¬
ribꝰ uisis ammũ tãgłut rationał substãcia
ex utͦq sumat qͦd uoluerit: &e ex merito sum̃di.
uł miseria uł beatitas subseqͣt᷑ uelut in pa¬
radẏso uisũ. & exsuꝑiorib p̾ceptũ diuisũ.
ex infi̾orib suggestio serpentis. Nã neq qͥd sͥ
gereret᷑. fuit in hominis potestate.
Quam sit aũ liberũ & ab om̃ib dif¬
ficultatis uinculis expeditũ. in ip¬
sa sapientiȩ sanirate constituto. ñ
cedere uisis inferioris illecebrȩ. uł hinc
intelligi potest: qͦd etiã stulti ea suꝑant
ad sapientiam transituri. etiam cũ mo¬
lestia carendi ꝑnitiosarum consue¬
tudinum pestilentiosa dulcedine.
ueri autẽ hoc loco potest. lxiii.¬
si homini presto fuerunt ex utra¬
q parte uisa. unũ ex p̾cepto di. alterũ
ex suggestione serpentis: unde ipsi
diabolo suggestum sit appetendȩ im¬
pietatis consilium: quo de fublimi¬
b sedib laberetur. Si enim nullo uiso

Expanded text:
superioribus et ex inferioribus visis animum tangi ut rationalis substantia ex utroque sumat quod voluerit, et ex merito sumendi vel miseria vel beatitas subsequatur. Velut in paradiso visum ex superioribus, praeceptum Dei; visum ex inferioribus, suggestio serpentis. Nam neque quid sgereretur, fuit in hominis potestate. Quam sit autem liberum et ab omnibus difficultatis vinculis expeditum, in ipsa sapientiae sanitate constituto, non cedere visis inferioris illecebrae, vel hinc intelligi potest, quod etiam stulti ea superant ad sapientiam transituri, etiam cum molestia carendi perniciosarum consuetudinum pestilentiosa dulcedine. 75. Quaeri autem hoc loco potest, si homini praesto fuerunt ex utraque parte visa, unum ex praecepto Dei, alterum ex suggestione serpentis; unde ipsi diabolo suggestum sit appetendae impietatis consilium, quo de sublimibus sedibus laberetur. Si enim nullo viso
Abbreviated transcription (Latin):
tentẽ. atq ex nulla particula cõmu¬
tabilem credit: bonoꝵ etiã omniũ
creatorẽ. quib ẽ ipse p̾stantior: recto¬
rẽ qͦ iustissimũ eoꝵ omniũ que cre¬
auit: nec ulla adiuitum eẽ natura
in creando: quasi qui ñ sibi suffic̾et.
Ex quo fit. ut de nichilo creauerit
omĩa. de se autẽ ñ crearit s genuerit
quod sibi par eẽt: quẽ filium đi uni¬
cum dicimꝰ. Quẽ cũ planius enun¬
ciare conamur. di uirtutẽ &e dĩ sapi¬
entiam nominamꝰ: ꝑ quã fecit omĩa¬
quȩ de nichilo facta sunt. Quib con¬
stitutis ad intelligentiam eiꝰ rei quã
requiris: opitulante dđo nitamu
hoc modo.

Expanded text:
tentem, atque ex nulla particula commutentem, atque ex nulla particula commutabilem credit; bonorum etiam omnium creatorem, quibus est ipse praestantior; rectorem quoque justissimum eorum omnium quae creavit; nec ulla adjutum esse natura in creando, quasi qui non sibi sufficeret. Ex quo fit ut de nihilo creaverit omnia; de se autem non creaverit, sed genuerit quod sibi par esset, quem Filium Dei unicum dicimus, quem cum planius enuntiare conamur, Dei Virtutem et Dei Sapientiam nominamus, per quam fecit omquae de nihilo facta sunt. Quibus constitutis, ad intelligentiam ejus rei quam requiris, opitulante Deo, nitamur hoc modo.
Abbreviated transcription (Latin):
impetrauisset: emergere indeiatq in
ipsam pͥmam querendi libertatẽ. re¬
spirare ñ possem. Et qm̃ mecũ sedulo
actum est. ut ista questione liberarer:
eo tecum agam ordine. quẽ secutus
euasi. Aderit enim ds: & nos intelli¬
gere quod credimꝰ faciet. Prescriptũ
enim ꝑ ꝓpħam gradum qui art nisi
credideritiᷤ ñ intelligetis: tenere nos
bene nobis conscii sumus. Credimus
tam̃ ñ ẽẽ peccatoꝵ auctorem deum.
Mouet aut̃e animũ. si peccata ex his
animis sunt quas ds creauit. ille
autẽ animȩ ex do: quom ñ paruo in¬
tuallo peccata referant᷑ in dm̃. Ad.
Id nunc planae abs te dictum ẽ. qͦd
me cogitantẽ satis excruciat: & quod
ad istam inquisitionẽ coegit & traxit.
aũt uirili animo esto: & crede qͦd credis.
Nichil enim credit᷑ melius: etiamsi
causa lateat. cur ita sit. Optime nãq
de d̾o existimare. uerissimũ ẽ pieta¬
tis exordium. Nec quisquã de illo op¬
time existumat. qui ñ eum omĩpo¬

Expanded text:
impetravisset, emergere inde, atque in impetravisset, emergere inde, atque in ipsam primam quaerendi libertatem respirare non possem. Et quoniam mecum sedulo actum est, ut ista quaestione liberarer, eo tecum agam ordine quem secutus evasi. Aderit enim Deus, et nos intelligere quod credidimus, faciet. Praescriptum enim per prophetam gradum, qui ait, Nisi credideritis, non intelligetis , tenere nos, bene nobis conscii sumus. Credimus tamen non esse peccatorum auctorem Deum. Movet autem animum, si peccata ex iis animabus sunt quas Deus creavit, illae autem animae ex Deo, quomodo non parvo intervallo peccata referantur in Deum. 5. E. Id nunc plane abs te dictum est, quod me cogitantem satis excruciat, et quod ad istam inquisitionem coegit et traxit. A. Virili animo esto, et crede quod credis: nihil enim creditur melius, etiamsi causa lateat cur ita sit. Optime namque de Deo existimare verissimum est pietatis exordium; nec quisquam de illo optime existimat, qui non eum omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiã malam eẽ posse. Au Qd
cum docetur quisq siñ intelligat. po¬
terit ne tͥ doctus uideri: ad̾ Omĩno
ñ poterit. Au Si gͦ omĩs intelligentia
bona ẽ. nec quisquã qui ñ intelligit
discit: omĩs qui discit. bene facit.
Omĩs enim qui discit. intelligit. Et
omĩs qui intelligit: bene facit. Quis¬
quis gͥ querit auctorẽ ꝑ quẽ aliqͥd
discimꝰ. auctorẽ ꝓfecto. ꝑ quẽ bene faci¬
mus querit. Quappter desme uelle
inuestigare: nescio quẽ malum do¬
ctorem. Si enim malus ẽ. doctor ñ ẽ.
Si doctor ẽ: malus ñ ẽ. ad̾ Age iam.
qm satis cogis ut fatear ñ nos disce¬
re male facere: dic mͥ unde male faci¬
amus. Au Eam questionẽ moues.
quȩ me admodum adolescentem
uehement̾ exercuit: & fatigatum in
hereticos impulit atq deiecit. Quo ca¬
su ita sum afflictus. & tantis obrutus
aceruis inanium fabularũ:. ut nͥ mͥ
amor inueniendi ueri opem diuinã

Expanded text:
intelligentiam malam esse posse. A. Quid? intelligentiam malam esse posse. A. Quid? cum docetur quisque, si non intelligat, poteritne tibi doctus videri? E. Omnino non poterit. A. Si ergo omnis intelligentia bona est, nec quisquam qui non intelligit, discit; omnis qui discit, bene facit: omnis enim qui discit, intelligit; et omnis qui intelligit, bene facit: quisquis igitur quaerit auctorem, per quem aliquid discimus, auctorem profecto per quem bene facimus, quaerit. Quapropter desine velle investigare nescio quem malum doctorem. Si enim malus est, doctor non est: si doctor est, malus non est. CAPUT II.m satis cogis ut fatear non nos discere male facere, dic mihi unde male faciamus. A. Eam quaestionem moves, quae me admodum adolescentem vehementer exercuit, et fatigatum in haereticos impulit, atque dejecit. Quo casu ita sum afflictus, et tantis obrutus acervis inanium fabularum, ut nisi mihi amor inveniendi veri opem divinam
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ẽ disciplina: mala disci omĩno¬
ñ posse. Si enim discunt᷑. disciplina
continent᷑: atq ita disciplina ñ erit
bonum. Bonum ẽ autẽ: ut ipse con¬
cedis. Non gͥ discunt᷑ mala: & frustra
illum a quo malefacere discimus qͣ¬
ris. Aut si discunt᷑ mala: uitanda ñ
facienda discunt᷑. Ex quo malefacere
nichil ẽ: nͥ a disciplina deuiare. ad
rorsus gͦ duas eẽ disciplinas puto:
unam ꝑ quã bene facere: aliam ꝑ
quam malefacere discimus.S cum
quereres. utrum disciplina bonum
eet̾: ipsiꝰ boni amor intentionem
meã raput. ut illam disciplinã intu¬
erer: que benefaciendi ẽ. Ex quo bonũ
ẽẽ respondi. Nunc autẽ admoneor ẽẽ
aliam quam ꝓculdubio malum ẽẽ
confirmo: & cuiꝰ auctorẽ requiro. Augꝰ
Saltẽ intelligentiã ñ nͥ bonũ putas:
ad̾ Istam plane ita bonam puto: ut
ñ uideam quid in homine possit eẽ
p̾stantiꝰ: nec ullomͦ dixerim aliquã

Expanded text:
dicta est disciplina, mala disci omnino nodicta est disciplina, mala disci omnino non posse. Si enim discuntur, disciplina continentur, atque ita disciplina non erit bonum; bonum est autem, ut ipse concedis: non igitur discuntur mala, et frustra illum a quo male facere discimus, quaeris; aut si discuntur mala, vitanda non facienda discuntur. Ex quo male facere nihil est, nisi a disciplina deviare. 3. E. Prorsus ego duas disciplinas esse puto; unam per quam bene facere, aliam per quam male facere discimus. Sed cum quaereres utrum disciplina bonum esset, ipsius boni amor intentionem meam rapuit, ut illam disciplinam intuerer, quae bene faciendi est, ex quo bonum esse respondi: nunc autem admoneor esse aliam, quam procul dubio malum esse confirmo, et cujus auctorem requiro. A. Saltem intelligentiam non nisi bonum putas? E. Istam plane ita bonam puto, ut non videam quid in homine possit esse praestantius; nec ullo modo dixerim aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
adtende qͦd supradictũ ẽ. malefacta
iusticia d̃i uindicari. Non enĩ iuste
umndicarent᷑ nͥ fierent uoluntate. ad̾.
Nescio utrũ quisꝗͣ peccet: qui ñ
didicerit. Quod si uerũ est: quisnã ille
sit. a quo peccare didicerimꝰ inquiro.
au Aliquid boni existimas ẽẽ disci¬
plinam: ad̾ Quis audeat dicere ma¬
lum ẽẽ disciplinã: Au Quid si nec bo¬
num nec malum ẽ: ad̾ Michi bo¬
num uidet᷑. Au b̾ ene sane: siquidem
scientia ꝑ illam datur aut excitatur:
nec quisquã nͥ ꝑ disciplinam aliqͥd
discit. An tu aliter putas: ad Ego ꝑ
disciplinam ñ nͥ bona disci arbitroe.
Au Uide gͦ. ne ñ discant᷑ mala. Nam
disciplina:. nͥ a discendo ñ dicta est.
ad̾ Unde gͦ ab homine fiunt: si ñ dis¬
cuntur: Au Eo fortasse: qͦd se a disci¬
plina. id est a discendo auertit. atq
abalienat. S siue hoc. fiue aliud ali¬
quid sit aillud certe manifestum ẽ qͦ¬
niam disciplina bonũ ẽ. & a discendo

Expanded text:
attende quod supra dictum est, malefacta attende quod supra dictum est, malefacta justitia Dei vindicari. Non enim juste vindicarentur, nisi fierent voluntate. 2. E. Nescio utrum quisquam peccet, qui non didicerit: quod si verum est, quisnam sit ille a quo peccare didicerimus, inquiro. A. Aliquid boni existimas esse disciplinam? E. Quis audeat dicere malum esse disciplinam? A. Quid, si nec bonum nec malum est? E. Mihi bonum videtur. A. Bene sane; siquidem scientia per illam datur aut excitatur, nec quisquam nisi per disciplinam aliquid discit: an tu aliter putas? E. Ego per disciplinam non nisi bona disci arbitror. A. Vide ergo ne non discantur mala: nam disciplina, nisi a discendo non dicta est. E. Unde ergo ab homine fiunt si non discuntur? A. Eo fortasse quod se a disciplina, id est a discendo avertit atque abalienat: sed sive hoc, sive aliud aliquid sit, illud certe manifestum est, quoniam disciplina bonum est, et a discendo
Abbreviated transcription (Latin):
ic mͥ queso te: utrũ ds̃
ñ sit auctor mali. Augꝰ
Dicam. si planũ
feceris: de quo malo
queras. Duob enim modis. appella¬
re malum solemꝰ: uno. cũ male quẽ¬
q fecisse diciius: alio. cum mali
aliqͥd eẽ ꝑpessum. Ad eodatꝰ. De utroq
scire cupio. Augustinꝰ. At si d̾m bonũ
eẽ nosti. uł credis: neq enim aliter
fas ẽ male ñ facit. Rursus si d̾m iu¬
stum fatemur: nã & hoc negare sacͥ¬
legum ẽ. ut bonis p̾mia ita supplicia
malis tribuit: quȩ utiq supplicia
patientib mala sunt. Quã obrem si
nemo mniuste penas luit. qͦd necesse ẽ
credamꝰ. quandoqͥdem diuina ꝓui¬
dentia hoc uniu̾sum regi credimus:
illiꝰ pͥmi generis maloꝵ nullom᷑. huiꝰ
autẽ scdi auctor ẽ ds. ad Est gͦ alius
au Est certe: ñ enim nullo auctore
fieri posset. Si autẽ queris qͥsnã iste
sit: dici ñ potest. Non enim unus
aliquis ẽ: s quisq malus sui male¬
facti auctor ẽ. Unde si dubitas: illud

Expanded text:
Dic mihi, quaeso te, utrum Deus non sit auctor mali? AUGUSTINUS: Dicam, si planum feceris de quo malo quaeras. Duobus enim modis appellare solemus malum: uno, cum male quemque fecisse dicimus; alio, cum mali aliquid esse perpessum. E. De utroque scire cupio. A. At si Deum bonum esse nosti vel credis, neque enim aliter fas est, male non facit: rursus, si Deum justum fatemur, nam et hoc negare sacrilegum est, ut bonis praemia, ita supplicia malis tribuit; quae utique supplicia patientibus mala sunt. Quamobrem si nemo injuste poenas luit, quod necesse est credamus, quandoquidem divina providentia hoc universum regi credimus, illius primi generis malorum nullo modo, hujus autem secundi auctor est Deus. E. Est ergo alius A. Est certe: non enim nullo auctore fieri posset. Si autem quaeris quisnam iste sit, dici non potest: non enim unus aliquis est, sed quisque malus sui malefacti auctor est. Unde si dubitas, illud
Abbreviated transcription (Latin):
moduꝰ esset. neq tabulȩ relique forent.
placuit questionẽ differri: simul ut
meo stomacho parcerem. Nam eũ
plusquam plusquã uellem cõmoue¬
rant: ea q̃ mͥ euom̃da in illos adoles¬
centes necessario uisa sunt. S cũ abi¬
re cepissemus: mem̃to inquit licentiꝰ.
quam multa & quã necessaria nobiᷤ
abs te accipienda ꝑ occultissimũ¬
illum diuinumq ordinem etiam te
nesciente subministrent᷑. Uideo in¬
quam: &e ingratus d̾o ñ sum̃. uosq
ipsos qui hȩc aduertitis: ob id ipsum
p̾sumo fore meliores. Hoc fuit tantũ¬

Expanded text:
modus esset neque tabulae reliquae forent, modus esset neque tabulae reliquae forent, placuit quaestionem differri, simul ut meo stomacho parcerem. nam eum plus, quam uellem, commouerant ea, quae mihi euomenda in illos adulescentes necessario uisa sunt. sed cum abire coepissemus: Memento, inquit Licentius, quam multa et quam necessaria nobis abs te accipienda per occultissimullum diuinumque ordinem etiam te nesciente subministrentur. — Uideo, inquam, et ingratus deo non sum uosque ipsos, qui haec aduertitis, ob id ipsum praesumo fore meliores. — Hoc fuit tantu
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus intuet᷑. satis xp̃c ipse sig¬
nificat: qui ñ dicit regnum meum
ñ est de mundo:s regnum meũ ñs
ẽ de hoc mundo. Nam quisqͥs om¬
nẽ philosophiam fugienda putat:
nichil nosurult aluid quã ñ amare
sapientiã. Contempnerẽ tegͥ in hiᷤᷤ
luteris incis: si sapientiam ñ amares. N
autẽ contempnerẽ: si mediocrit̾ ama¬
res. Multo minus: si tantũ qͣntum
ego amares sapientiam. Nunc uͦ cũ
eam multo plusquã meipsum diligaᷤͤ.¬
& nouerim quantum me diligas:
cumq in ea tantum ꝓfeceris. ut iã
nec cuius uis incommodi fortuiti
nec ipsiuᷤ mortis quod uiris fortis¬
simis difficillimũ ẽ. horrore terrea¬
ris. quam summã philosophiȩ ar¬
cem om̃s ẽẽ confitent᷑: ergone me
ñ libent̾ tͥ etiam discipłm dabo: Hic
illa cum blande ac religiose nunqͣ
me tantũ mentitũ ẽẽ dixisset. & ui¬
derem tam multa nos u̾ba fudisse.
ut neq scribenda ñ eẽnt. & iam libͥ

Expanded text:
intellectus intuetur, satis ipse Christus sigintellectus intuetur, satis ipse Christus significat, qui non dicit: \'regnum meum non est de mundo\', sed: regnum meum non est de hoc mundo. nam quisquis omnem philosophiam fugiendam putat, nihil nos uult aliud quam non amare sapientiam. contemnerem te igitur in his litteris meis, si sapientiam non amares, non autem contemnerem, si eam mediocriter amares, multo minus, si tantum, quantum ego, amares sapientiam. nunc uero cum eam multo plus quam me ipsum diligas 3^ nouerim, quantum me diligas, cumque in ea tantum profeceris; ut iam nec cuiusuis incommodi fortuiti nec ipsius mortis, TUOC. uiris doctissimis difficillimum est, horrore terrearis, quam summam philosophiae arcem omnes esse confitentur, egone me non libenter tibi etiam discipulum dabo? Hic illa cum blande ac religiose numquam me tantum mentitum esse dixisset et uiderem tam multa nos uerba fudisse, ut neque scribenda non essent et iam libri
Abbreviated transcription (Latin):
satis ẽ: s summo apud suos loco nati.
Doctissimoꝵ autẽ hominũ littere en¬
am sutores philosophatos: ce multo
uiliora fortunaꝵ genera continent.
Qui tam̃ tanta ingenii uirtutisq
luce fulserunt: ut bona sua cũ qua¬
libet huiꝰcemodi nobilitate. nullom
uellent etiam si possent ulla condi¬
tione mutare. Nec decrit mͥ crede tale
hominũ genus. cui plusplaceat hoc
ipsum quia mecũ philosopharis: qͣ
siquid hic aliud aut iocunditatis aut
grauitatis inuenerit. Nam &e feminȩ
sunt apud ueteres philosophatȩ: ce
philosophia tua mͥ plurimũ placet.
Nam ne quid mat̾ ignores. hoc grecũ
uerbum quo philosophia nominat᷑:
latine amor sapientie dicitur. Unde
etiam diuine scripture quas uehem̃¬
ter amplecteris. ñ om̃ino philosophoᷤᷤ.
s philosophos huius mundi euitan¬
dos atq irridendos ẽẽ precipiunt. Es¬
se autẽ alium mundum ab istis ocu¬
lis remotissimũ. quẽ paucoꝵ sanoꝵ

Expanded text:
satis est, sed summo apud suos loco nati. satis est, sed summo apud suos loco nati. doctissimorum autem hominum litterae etiam sutores philosophatos et multo uiliora fortunarum genera continent, qui tamen tanta ingenii uirtutisque luce fulserunt, ut bona sua cum qualibet huiusce modi nobilitate nullo modo uellent, etiamsi possent, ulla conditione mutare. nec deerit, mihi crede, tale hominum genus, cui plus placeat hoc ipsum, quia mecum philosopharis, quam si quid hic aliud aut iucunditatis aut grauitatis inuenerit. nam et feminae sunt apud ueteres philosophatae et philosophia tua mihi plurimum placet. Nam ne quid, mater, ignores, hoc Graecum uerbum, quo philosophia nominatur, Latine amor sapientiae dicitur. unde etiam diuinae scripturae, quas uehementer amplecteris, non omnino philosophos, sed philosophos huius mundi uitandos atque inridendos esse praecipiunt. esse autem alium mundum ab istis oculis remotissimum, quem paucorum sanorum
Abbreviated transcription (Latin):
animi contempnendi ñ sunt. asꝑsi
sunt enim quib dam condim̃tis
humanitatis. & facile ꝑ aureas de¬
pictasq ianuas ad sacroscã philo¬
sophie penetralia ꝑducunt᷑: satis eis
fecerunt. & maiores nr̃i. quoꝵ libros
tͥ nobis legentib notos ẽẽ uideo: &e hiᷤᷤ
temporib ut omittam ceteros. uͥ &e
ingenio & eloquentia & ipsis insig¬
nib muneribq fortune. & qͦd ante
omĩa est mente p̾stantissimus theo¬
dorus. quẽ bene ipsa nosti id agit: ut
&e̾ nunc & apud posteros nullum ge¬
poꝵ conqueratur. M ei autẽ libri
si quoꝵ forte manus tetigerint. le¬
ctoq meo noĩe non dixerint iste qͥs ẽ
codicemq ꝓiecerint. s uł curiosi uł
nimiũ studiosi contenta uilitate
liminis intrare ꝑrexerint: me tecũ
philosophantẽ ñ moleste ferent:nec
quẽꝗͣ. istoꝵ quoꝵ meis litteris sermo
miscetur fortasse contempnent. St̃
enim ñ solum liberi. quod cui uis
discipline liberali nedum philosophiȩ

Expanded text:
animi contemnendi non sunt — aspersi animi contemnendi non sunt — aspersi sunt enim quibusdam condimentis humanitatis et facile per aureas depictasque ianuas ad sacrosancta philosophiae penetralia perducuntur — satis eis fecerunt et maiores nostri, quorum libros tibi nobis legentibus notos esse uideo, et his temporibus — ut omittam ceteros — uir et ingenio et eloquentia et ipsis insignibus muneribusque fortunae et, quod ante omnia est, mente praestantissimus Theodorus, quem bene ipsa nosti, id agit, ut et nunc et apud posteros nullum geemporum iure conqueratur. mei autem libri si quorum forte manus tetigerint lectoque meo nomine non dixerint: \'iste quis est?\' codicemque proiecerint, sed uel curiosi uel nimium studiosi contemta uilitate liminis intrare perrexerint, me tecum philosophantem non moleste ferent nec quemquam istorum, quorum meis litteris sermo miscetur, fortasse contemnent. sunt enim non solum liberi, quod cuiuis disciplinae liberali, nedum philosophiae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprio a suo amore deterreat. Ut
enim solis amicis & familiarib
nr̃is littere iste innotescant: ñ paꝵ
desudabimꝰ. Assensus est ille. Atq in¬
terea mater ingressa est:quesiuitq a
nobis quid ꝓmouissemus. Nam &e
ei questio nota erat. Cuiꝰ & ingressum
& rogationem cũ scribi nr̃o more ius-¬
sissem:̃ quid agitis inquit. nunquid¬
nam in illis quos legitis libris. etiam
feminas unquam audiui in hoc ge¬
nus disputationis inductas: Cui ego¬
ñ ualde curo inquã suꝑboꝵ. imperi¬
toꝵq iudicia: qui similit̾ in legendo ᷤᷤ
libros atq in salutandos homines ir¬
ruunt. Non enu cogitant quales
ipsi. s qualib induti uestib sint: & qͣn¬
ta pompa rerum fortuneq p̾fulgeant.
Isti enim in litteris ñ multũ attendunt:
aut unde sit questio. aut quo ꝑuenire
disserentes moliant᷑.: quodue explicatuỹ
atq ab eis confectum sit. In quib
tam̃. quia ñnulli repperiunt᷑. quoꝵ

Expanded text:
proprio a suo amore deterreat. ut proprio a suo amore deterreat. ut enim solis amicis et familiaribus nostris litterae istae innotescant, non parum desudabimus. — Assensus est ille. Atque interea mater ingressa est quaesiuitque a nobis, quid promouissemus; nam et ei quaestio nota erat. cuius et ingressum et rogationem cum scribi nostro more iussissem: Quid agitis? inquit; numquidnam in illis quos legitis libris etiam feminas umquam audiui in hoc genus disputationes inductas? — Cui ego: Non ualde curo, inquam, superborum imperitorumque iudicia, qui similiter in legendos libros atque in salutandos homines inruunt. non enim cogitant, quales ipsi, sed qualibus induti uestibus sint et quanta pompa rerum fortunaeque praefulgeant. isti enim in litteris non multum attendunt, aut unde sit quaestio aut quo peruenire disserentes moliantur quidue ab eis explicatum atque confectum sit. in quibus tamen quia nonnulli reperiuntur, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
nor tale feceritis: tam̃ & in philo¬
sophiam. & in eam uitam quam
me tandem occupasse letor. emu¬
lationis tabifice atq inanis iactan¬
ctiȩ ultimam s nocentiorẽ ceteris
om̃ib pestem introducere ac ꝓse¬
minare conamini: Et fortasse qͥa
uos ab ista uanitate morboq de¬
terreo: pigriores eritis ad studia do¬
ctrinȩ: & ab ardore uentosȩ famȩ re-¬
ꝑcussi. in torporem mertie congela¬
bitis. Me miserum si necesse erit ta-¬
les etiam nunc ꝑpeti: a quib uicia
decedere. sine aliorum uitioꝵ suc¬
cessione ñ possint. Probabis ait li¬
centius: quã ꝓbatiores futuri simꝰ.
Modo illud obsecramꝰ ꝑ omĩa quȩ
diligis. ut ignotũ nobis uelis. atq
illa omĩa deleri iubeas: simul ut
parras etiam tabulis quas iam ñ
habemus. Non enim aliquid in li¬
bros translatum ẽ eoꝵ: quȩ a nob̃
multa disserta sunt. Prorfus in qͥt
trigetius maneat nr̃a pena:. ut ea
ipsa quȩ nos illicit fama. flagello

Expanded text:
nor, tale feceritis, tamen et in philonor, tale feceritis, tamen et in philosophiam et in eam uitam, quam me tandem occupasse laetor, aemulationis tabificae atque inanis iactantiae ultimam sed nocentiorem ceteris omnibus pestem introducere ac proseminare conamini et fortasse, quia uos ab ista uanitate morboque deterreo, pigriores eritis ad studia doctrinae et ab ardore uentosae famae repercussi in torporem inertiae congelabitis. me miserum, si necesse erit tales etiam nunc perpeti, a quibus uitia decedere sine aliorum uitiorum successione non possint! — Probabis, ait Licentius, quam purgatiores futuri simus. modo illud obsecramus per omnia, quae diligis, ut ignotum nobis uelis atque illa omnia deleri iubeas, simul ut parcas etiam tabulis, quas iam non habemus. non enim aliquid in libros translatum est eorum, quae a nobis multa disserta sunt. — Prorsus, inquit Trygetius, maneat nostra poena, ut ea ipsa quae nos inlicit fama flagello
Abbreviated transcription (Latin):
co. Nolite obsecro. siquid mͥ amoris. si
quid necessitudinis debetis: si intelli¬
gitis quantum uos diligam. quanti
faciam. quantũ me cura exagitet moꝵ
ur̃oꝵ: si dignus sum quẽ ñ negligatis:
si deniq deo teste ñ mentior nichil me
plus mͥ optare quam uobis. rependite
mͥ beneficium. Et sime magistrum
libenter uocatis: reddite mͥ mercedẽ.
Boni estote. Hic uͥ ne plura diccrem.
lacrime mͥ modum imposuerunt:
Licentius molestissime ferens qͦd omĩa
scribebant᷑. quid enim ait fecimus:
Oro te adhuc inquã. nec fateris saltẽ
peccatum tuum: Tu nescis in illa sco¬
la grauit᷑ me stomachari solitũ. qͦd
usq adeo pueri ñ utilitate ac deco¬
re disciplinarũ . s manissimȩ laudiˢ¬
amore ducerent᷑: ut qͦsdam etiam
aliena uerba recitare ñ puderet. ex¬
ciperentq plausus: O ingemiscen¬
dum malum: ab eisdem ipsis quo¬
rum erant illa quȩ recitabant. Ita
uos quamuis nichil un quã ut opi¬

Expanded text:
co. nolite, obsecro, si quid mihi amoris, si co. nolite, obsecro, si quid mihi amoris, si quid necessitudinis debetis, si intellegitis, quantum uos diligam, quanti faciam, quantum me cura exagitet morum uestrorum, si dignus sum, quem non neglegatis, si denique deo teste non mentior, nihil me plus mihi optare quam uobis, rependite mihi beneficium, et si me magistrum libenter uocatis, reddite mihi mercedem: boni estote! Hic ubi, ne plura dicerem, lacrimae mihi modum imposuerunt, Licentius molestissime ferens, quod omnia scribebantur: Quid enim, ait, fecimus, oro te ? - Adhuc, inquam, nec fateris saltem peccatum tuum ? tu nescis in illa schola grauiter me stomachari solitum, quod usque adeo pueri non utilitate ac decore disciplinarum sed inanissimae laudiamore ducerentur, ut quosdam etiam aliena uerba recitare non puderet exciperentque plausus — o ingemescendum malum! — ab eisdem ipsis, quorum erant illa, quae recitabant. ita uos, quamuis nihil umquam, ut opi
Abbreviated transcription (Latin):
ageretur. Cuiꝰ motũ animi cum ob¬
urgarem grauiorib uerbis: erubu¬
it. Qua eius ꝑturbatione animad¬
uerti: ridentẽ letantẽq trigetium.
Et ambob. ita ne agitis inquam:
nonne uos mouet.quib uitioꝵ mo¬
lib atq imꝑitia &e tenebris p̾mam᷑.
&e cooꝑiamur: Heccine ẽ illa paulo
ante ur̃a de qua ineptus letabar at¬
tentio: & in dm ueritatemq surrec¬
tio: Osi uideretis. uł tã lippientib
ocłis quã ego. in quib ꝑiculis iacea¬
mus: cuiꝰ morbi dementiã risus iste
indicet. Osi uideretis: quam cito. qͣ
statim. quantoq ꝓductiꝰ eum uerte¬
retis in fletus. Miseri nescitis uͥ simuᷤ.
entia & manum porrigit. Alii sunt
credite. alii sunt qui sursum uocant᷑:
alii qui in ꝓfunda laxant᷑. Nolite ob¬
secro uos geminare mͥ miserias. Satis
pene cotidianis fletib dm orans. in¬
digniorẽ tam̃ ẽẽ qui tam cito saner.
quam uolo sepe memet ipse conuin¬

Expanded text:
ageretur. cuius motum animi cum obiageretur. cuius motum animi cum obiurgarem grauioribus uerbis, erubuit. qua eius perturbatione animaduerti ridentem laetantemque Trygetium et ambobus: Itane agitis? inquam; nonne uos mouet, quibus uitiorum molibus atque imperitiae tenebris premamur et cooperiamur? haecinest illa paulo ante uestra, de qua ineptus laetabar, attentio et in deum ueritatemque surrectio? o si uideretis uel tam lippientibus oculis quam ego, in quibus periculosis iaceamus, cuius morbi dementiam risus iste indicet! o si uideretis! quam cito, quam statim quantoque productius eum uerteretis in fletus! miseri, nescitis ubi simus? entia et manum porrigit. alii sunt, credite, alii sunt, qui sursum uocantur, alii, qui in profunda laxantur. nolite, obsecro uos, geminare mihi miserias. satis paene cotidianis fletibus deum rogans indigniorem tamen esse me, qui tam cito saner, quam uolo, saepe memet ipse conuin
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ d̾̃s constituit. Quid ipse d̾s inqͣ:
ñ tibi uidetur agi ordine: Prorsus
inquit uidetur. Ergo agit᷑ ds ordi¬
ne inquit trigetiꝰ. Et ille. quid enim
inquit xp̃m dm̃ negas qui & ordine
ad nos uenit: & a patre deo missũ eẽ
ñ solum agit omĩa. s agitur etiam
d̃s ordine. Hic trigetiꝰ aliqͥd dubitans
nescio inquit qͦm istud accipiam. De¬
um enim quando nominamꝰ ñ qͥs i
mentib ipse xp̃c occurrit. s pat̾ Ille
aut̃ẽ tunc occurrit: quando d̃i filiũ
nominamꝰ. Bellam rem facis inqͥt
licentius. Negabimus gͦ di filium
atq ait. Et hic qͥdem ds ẽ: s tamen
ꝓprie patr̃e dm dicimus. Cui ego. co¬
hibe te potius inquã: ñ enim filius
impprie d̾s dicit᷑. At ille religione
commotus. cum etiam u̾ba sua scͥp¬
ta eẽ nollet. urgebat licentiꝰ ut ma¬
nerent pueroꝵ scilicet more: uł po¬
tius hominũ ꝓ nefas pene omniũ
quasi uͦ głandi causa int̾ nos illud

Expanded text:
quae deus constituit. Quid? ipse deus, inquam, quae deus constituit. Quid? ipse deus, inquam, non tibi uidetur agi ordine? — Prorsus, inquit, uidetur. - Ergo agitur deus? ait Trygetius. — Et ille: Quid enim? inquit; Christum deum negas, qui et ordine ad nos uenit et a patre deo missum essenon solum agit omnia sed agitur etiam deus ordine. — Hic Trygetius addubitans: Nescio, inquit, quomodo istuc accipiam. deum enim quando nominamus, non quasi mentibus ipse Christus occurrit, sed pater. ille autem tunc occurrit, quando dei filium nominamus. — Bellam rem facis, inquit Licentius. negabimus ergo dei filium atque ait: Et hic quidem deus est, sed tamen proprie patrem deum dicimus. — Cui ego: Cohibe te potius, inquam; non enim filius improprie deus dicitur. — At ille religione commotus cum etiam uerba sua scripta esse nollet, urguebat Licentius, ut manerent, puerorum scilicet more uel potius hominum — pro nefas! — paene omnium, quasi uero gloriandi causa inter nos illud
Abbreviated transcription (Latin):
titur adu̾sabor: qui totam causam iã
pene confecit. si possit eam defensioniˢ
muro stabilit̾ firmeq uallare. Hic uͥ
eos silentio. uultu. oculis. suspensione.
atq immobilitate membroꝵ. & rei ma¬
gnitudine satis commotos. & audien¬
di desid̃io inflammnatos ẽẽ conspexi:
gͦ inquam licenti si tͥ uidet᷑ collige in
te quicqͥd uirium potes. elima qcqd
habes acuminis: & ordo iste quid sit
diffinitione complectere. Tum ille uͥ
se ad diffiniendum cogi audiuit. qͣsi
aqua frigida asꝑsus exhorruit: & tur¬
batiore uultu me intuens. atq ut fit
ipsa trepidatione subridens: qd hoc
ẽ rei. quid quasi tͥ uideor inquit. an¬
uere nescio quo aduenticio sp̃u me
credis inflatum: Statimq sese ani¬
mans. aut fortasse ait aliquid me¬
cum ẽ paululumq siluit: ut in de¬
finitionẽ quicqͥd illi de ordine notio¬
nis erat conduceret᷑. D einde erectior.
ordo est inquit: ꝑ quẽ agunt᷑ omĩa

Expanded text:
titur, aduersabor, qui totam causam iam titur, aduersabor, qui totam causam iam paene confecit, si possit eam defensionis muro stabiliter firmeque uallare. Hic, ubi eos silentio uultu oculis suspensione atque immobilitate membrorum et rei magnitudine satis commotos et audiendi desiderio inflammatos esse conspexi: Ergo, inquam, Licenti, si tibi uidetur, collige in te quidquid uirium potes, elima quidquid habes acuminis et ordo iste quid sit definitione conplectere. — Tum ille ubi se ad definiendum cogi audiuit, quasi aqua frigida adspersus exhorruit et turbatiore uultu me intuens atque, ut fit, ipsa trepidatione subridens: Quid hoc est rei? quid quasi tibi uideor, inquit, annuere? nescio, quo aduenticio spiritu me credis inflatum. — Statimque sese animans. Aut fo.tasse, ait, aliquid mecum est? — Paululumque siluit, ut in definitionem, quidquid illi de ordine notionis erat, conduceretur, deinde erectior: Ordo est, inquit, per quem aguntur omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscũ his negociis intereẽ solent. Uel¬
lem si fieri posset. ñ istos tantũ. s om̃s
saltem familiares nr̃os quoꝵ semper
admiror ingenium. nunc mecũ ha¬
bere. quam uos estis intentos: aut cer¬
te ipsum tantũ denobium: quem de
hac re tanta molientẽ nunquã ꝓ euͤ
magnitudine ociosus accepi. S quia
id ñ euenit legent litteras nr̃as: qm̃
instituimus iam de istis reb u̾ba ñ
ꝑdere:. resq ipsas a memoria fugaces
scriptoꝵ quasi uinculo qͦ reducantur
innectere. Et sic fortasse ordo ipse pos¬
cebat: qui eoꝵ ꝓcurauit absentiam.
Nam ce uos ꝑfecto in rem tantam qͥa
solis ꝑferenda imponit᷑ uobis: erectiore
animo insurgitis. Et cum illi legerint
qui nobis maxima cura sunt. si quid
cos mouerit ad contradicendũ. alias
nobis disputationes disputatio ista
ꝓcreabit: seq ipsa successio sermonum
in ordinem inseret disciplinȩ. S nunc
ut ꝓmiseram licentio. quantũ res pa¬

Expanded text:
nobiscum his negotiis solent interesse; uelnobiscum his negotiis solent interesse; uellem, si fieri potest, non istos tantum, sed omnes saltem familiares nostros, quorum semper admiror ingenium, nunc mecum habere quam uos estis intentos, aut certe ipsum tantum Zenobium, quem de hac re tanta molientem numquam pro eius magnitudine otiosus accepi. sed quia id non euenit, legent litteras nostras, quoniam instituimus iam de istis rebus uerba non perdere resque ipsas a memoria fugaces scriptorum quasi uinculo, quo reducantur, innectere. et sic fortasse ordo ipse poscebat, qui eorum procurauit absentiam. nam et uos profecto in rem tantam, quia solis perferenda inponitur nobis, erectiore animo insurgitis et cum illi legerint, qui nobis maxima cura sunt, si quid eos mouerit ad contradicendum, alias nobis disputationes disputatio ista procreabit seque ipsa successio sermonum in ordinem inseret disciplinae. sed nunc, ut promiseram, Licentio, quantum res pa
Abbreviated transcription (Latin):
modum considerantib. quẽ ñ ꝓbare
nemo potest: sentire autẽ cum quidq
aliquis studiose agit difficillimũ atq
rarissimũ. Deinde post tridie bene ma¬
ne alacres ad solitum locum conuenimꝰ.
in eoq consedimꝰ. Et ego attentis in me
ambob hic esto inꝗͣ licenti qͣntũ potes:
&e tu quidem trigeti. Nec enim par¬
ua res agitur. Deordine querimus
Quid ego nunc quasi in scola illa
unde me quo qͦ modo euasisse gaudeo
constitutus: copiose atq ornate uobis
ordinẽ laudem: Accipite si uultis ĩmo
facite ut uelitis: quo neq quicquam
de huiꝰ laude breuiꝰ. neq ut mͥ uidet᷑
uerius dici potest. Ordo est. quẽsi te¬
Anuerimus in uita ꝑducet ad dm. Et
quẽ nͥ tenuerimus in uita: ñ ꝑuenie¬
mus ad dm. ꝑ uenturos autẽ nos: nͥ
iam me anmus de uobis fallit. p̾su¬
mimus & sꝑamus. Diligentissime gͥ
int̾ nos ista questio uersari debet at¬
q dissolui. uellem adessent cȩteriqui

Expanded text:
modum considerantibus, quem non probare modum considerantibus, quem non probare nemo potest, sentire autem, cum quisque aliquid studiose agit, difficillimum atque rarissimum. Deinde postridie bene mane alacres ad solitum locum conuenimus in eoque consedimus. et ego attentis in me ambobus: Hic esto, inquam, Licenti, quantum potes, et tu quidem, Trygeti; nec enim parua res agitur: de ordine quaerimus. quid ego nunc quasi in schola illa, unde me quoquo modo euasisse gaudeo, constitutus copiose atque ordinate nobis ordinem laudem ? accipite, si uultis — immo facite ut uelitis — quo neque quicquam de huius laude breuius neque, ut mihi uidetur, uerius dici potest. ordo est, quem si tenuerimus in uita, perducet ad deum, et quem nisi tenuerimus in uita, non perueniemus ad deum. peruenturos autem nos iam, nisi me animus de nobis fallit, praesumimus et speramus. diligentissime igitur inter nos ista quaestio uersari debet atque dissolui. uellem adessent ceteri, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sibi feminas. cur deinde nos ipsa pug¬
nȩ facies aliquantũ. & preter altiorẽ
istam considerationẽ duceret in uolup¬
tatem spectaculi: quid in nobis eẽt
quod a sensib remota quereret mul¬
ta. quid rursum quod ipsoꝵ sensuũ
inuitatione caꝑetur dicebamus nob̃
ipsis. Ubi ñ lex: Ubi ñ meliori debi¬
tum imꝑium. uͥ ñ umbra constantie:
uͥ ñ imitatio uerissimȩ illius pulchri¬
tudinis. ubi non modus: Atq inde
ammoniti. ut spectandi modus eẽt:
ꝑreximus. quo ꝓpositum erat. Atq
ibi ut potuimꝰ sane diligent̾. nam &
recentes reserant. ce qͣndo poterant tã
insignitam tͥum studiosoꝵ memoriã
effugere: om̃a nr̃e lucubrationis opꝰ¬
cula in hanc libelli partẽ contulimuᷤ:
nichilq a me aliud actum ẽ illo die.
ut ualitudimi parcerẽ. nͥ quod ante
cenam cum ipsis dimidiũ uolum̃
uirgilii audire cotidie solitus eram:
nichil nobis ubiq aliud quam rerũ

Expanded text:
sibi feminas, cur deinde nos ipsa pugsibi feminas, cur deinde nos ipsa pugnae facies aliquantum et praeter altiorem istam considerationem duceret in uoluptatem spectaculi, quid in nobis esset, quod a sensibus remota multa quaereret, quid rursum, quod ipsorum sensuum inuitatione caperetur. dicebamus nobis ipsis: ubi non lex? ubi non meliori debitum imperium? ubi non umbra constantiae? ubi non imitatio uerissimae illius pulchritudinis? ubi non modus? atque inde ammoniti, ut spectandi modus esset, perreximus, quo propositum erat, atque ibi, ut potuimus, sane diligenter — nam et recentes res erant et quando poterant tam insignita trium studiosorum memoriam effugere? — omnia nostrae lucubrationis opuscula in hanc libelli partem contulimus nihilque a me aliud factum est illo die, ut ualetudini parcerem, nisi quod ante caenam cum ipsis dimidium uolumen Uergili audire cotidie solitus eram, nihil nobis ubique aliud quam rerum
Abbreviated transcription (Latin):
los gallinatioᷤᷤ ineuntes pugnam
nimis acrem. libuit attendere: quid
enim ñ ambint. qua non ꝑagrant
ocłi amantiũ. ne quid unde innuat.
pulchritũdo rationis. cuncta scien¬
tia & nescientia modificantis &e gu¬
bernantis: que in hiantes sibi sectato¬
res suos trahit. quacunq atq ubiq
sequeri iubet. Nam unde aut ubi
ñ potest signum dare ut in eisde ipsiᷤᷤ
gallis erat uidere intenta ꝓiectiꝰ capi¬
ta. inflatas comas. uehementes ictus.
cautissimas euitationes: ce in omni
motu animaliũ rationis exꝑtium
nichil non decorum. quippe alia
ratione desuꝑ om̃ia moderante: po¬
stremo legem ipsam uictoris. suꝑbũ
cantũ. & inembra in unum quasi
orbem collecta uelut infastum do¬
minationis. signum autẽ uicti ela-¬
tas a ceruice pennulas. & in uoce atq
motu deforme totum. & eo ipso natu¬
re legib nescio quomͦ concinũ &e pul¬
chrum. Multa querebamꝰ: cur sic om̃s
cur ꝓpter dominationẽ in subiectas

Expanded text:
los gallinatios ineuntes pugnam los gallinatios ineuntes pugnam nimis acrem. libuit attendere. quid enim non ambiunt, qua non peragrant oculi amantum, ne quid undeunde innuat pulchritudo rationis cuncta scientia et nescientia modificantis et gubernantis, quae inhiantes sibi sectatores suos trahit quacumque atque ubique se quaeri iubet? nam unde aut ubi non potest signum dare ? ut in eisdem ipsis gallis erat uidere intenta proiectius capita, inflatas comas, uehementes ictus, cautissimas euitationes et in omni motu animalium rationis expertium nihil non decorum quippe alia ratione desuper omnia moderante; postremo legem ipsam uictoris, superbum cantum et membra in unum quasi orbem collecta uelut in fastum dominationis; signum autem uicti, elatas a ceruice pinnulas et in uoce atque motu deforme totum et eo ipso naturae legibus nescio quo modo concinnum et pulchrum. Multa quaerebamus, cur sic omnes, cur propter dominationem in subiectas
Abbreviated transcription (Latin):
interim ad illas musas uerumptam̃ sciᷤ
quid te facere uelim: Iube ait id. quod
placet. Ubi se inquam piramus & illa
eius. suꝑ inuicẽ ut cantaturus es int̾¬
emerint. in dolore ipso quo tuũ carm̃
uchem̃tius inflammari decet: habes
cõmodissimã oportunitatẽ. Arripe
illius fede libidinis. &e incendioꝵ ue¬
nenatoꝵ execrationẽ: quib miseran-¬
da illa contingunt. Deinde totus at¬
tollere in laudem puri ce sinceri amo¬
ris. quo amme dotate disciplinis
ee uirtute formosȩ. copulantur in¬
tellectui ꝑ philosophiam:ce non so¬
lum mortem fugiunt:ucrũetiã bea
tissima uita ꝑfruunt᷑. Hic ille ta¬
citus ac diu consideratione nutanᷤ:
moto capite abscessit. Deinde ego
quoq surrexi: redditisq do cotidia¬
nis uotis ire ceꝑamus in balneas. Ille
enim locus nobiscum celo tristi in
agro eẽ minime poteramus: aptuᷤ
ad disputandum &e familiaris fuit.
cum ecce antefores aduertimus gal¬

Expanded text:
interim ad illas Musas. uerum tamen scis, interim ad illas Musas. uerum tamen scis, quid te facere uelim? — Iube, ait, quod placet. — Ubi se, inquam, Pyramus et illa eius super inuicem, ut cantaturus es, interemerint, in dolore ipso, quo tuum carmen uehementius inflammari decet, habes commodissimam oportunitatem. arripe illius foedae libidinis et incendiorum uenenatorum execrationem, quibus miseranda illa contingunt, deinde totus adtollere in laudem puri et sinceri amoris, quo animae doctae disciplinis et uirtute formonsae copulantur intellectui per philosophiam et non solum mortem fugiunt uerum etiam uita beatissima perfruuntur. - Hic ille tacitus ac diu consideratione nutans motato capite abscessit. Deinde ego quoque surrexi redditisque deo cotidianis uotis; ire cooperamus in balneas — ille enim locus nobis, cum caelo tristi in agro esse minime poteramus, aptus ad disputandum et familiaris fuit — cum ecce ante fores aduertimus gal
Abbreviated transcription (Latin):
amatores. amplectende ueritati: ut¬
&e ardentius appetant. & constantiuᷤ
insequantur. d̃e inhereant postremo
dulcius. quȩ uocatur licenti beata ui¬
ta. Qua nominata. om̃s scse erigunt
& quasi attendunt in manus: utrũ
habeas quod dare possis egentib ua¬
riisq morbis impeditis. Quib sapi¬
entia cum precipere ceꝑit. ut medicũ
ꝑferant. seq cum aliqua pacientia
curari sinant: in pannos suos recidđt:
quoꝵ concalefactione tabificati. sca¬
biem uoluptatũ erũpnosarum scal¬
ꝑunt libentius: quam ut monita
medici paululum. dura ce morbis
onerosa ꝑpetiendo atq subeundo. ua¬
litudini sanorum luciq reddantur.
Itaq illo summi di nomine ac sensu
tanquam stipe contenti: uiuunt mi¬
seri. uiuunt tam̃. Alios autẽ uiros
uł ut uerius loquamur animas ali¬
as dum hoc corpus agunt. iam tha¬
lamo suo dignas coniunx ille optimꝰ
ac pulcherrimus querit: quib ñ ui¬
uere. s beate uiuere satis ẽ. Uade gͦ

Expanded text:
amatores amplectendae ueritati, utamatores amplectendae ueritati, ut ardentius appetant et constantius insequantur et inhaereant postremo dulcius, quae uocatur, Licenti, beata uita. qua nominata omnes sese erigunt et quasi adtendunt in manus, utrum habeas, quod dare possis egentibus uariisque morbis impeditis. quibus sapientia cum praecipere coeperit, ut medicum perferant seque cum aliqua patientia curari sinant, in pannos suos recidunt, quorum concalefactione tabificati scabiem uoluptatum aerumnosarum scalpunt libentius, quam ut monita medici paululum dura et morbis onerosa perpetiendo atque subeundo ualetudini sanorum lucique reddantur. itaque illo summi dei nomine ac sensu tamquam stipe contenti uiuunt miseri, uiuunt tamen. alios autem uiros uel, ut uerius loquamur, alias animas, dum hoc corpus agunt, iam thalamo suo dignas coniux ille optimus ac pulcherrimus quaerit, quibus non uiuere sed beate uiuere satis est. uade ergo
Abbreviated transcription (Latin):
displicet. Et ad illum ordinem puto
ꝑtinere: ut etiam hinc aliquid dicere¬
mus. Nam illi cantico & locũ ipsũ
qͦ illa offensa ẽ: & noctem congriiere
uideo. A quib enĩ reb putas nos
orare ut conu̾tamur ad d̾m. eiusq fa¬
ciem uideamus: nͥ a qͦdam ceno cor¬
poris atq sordib & item a tenebris
quib nos error inuoluit: Aut qͥd ẽ
aliud conu̾ti: nͥ ab immoderatione
uitioꝵ. uirtute ac temperantia in
sese attollie Quidue aliud est di faci¬
es: quam ipsa cui suspiramꝰ. & cui
nos amatȩ mundos pulchrosq red¬
dimus ueritas: M elius dici ñ potest.
inquit exclamans. Deinde subpres¬
sius quasi ad aurem uide queso qͣn¬
ta occurrerunt: ut creda erga nos
aliquid iam ꝓsꝑiore ordine fieri Si
ordinem inquam curas: redeundu
tͥ est. ad illos uersus. Nam eruditio
disciplinarũ liberaliũ modesta sa¬
ne atq succincta. & alacriores. & ꝑ¬
seuerantiores & cõmotiores. exibet

Expanded text:
displicet et ad illum ordinem puto displicet et ad illum ordinem puto pertinere, ut etiam hinc aliquid diceremus. nam illi cantico et locum ipsum, quo illa offensa est, et noctem congruere uideo. a quibus enim rebus putas nos orare ut conuertamur ad deum eiusque faciem uideamus, nisi a quodam ceno corporis atque sordibus et item tenebris, quibus nos error inuoluit? aut quid est aliud conuerti nisi ab inmoderatione uitiorum uirtute ac temperantia in sese adtolli ? quidue aliud est dei facies quam ipsa, cui suspiramus et cui nos amatae mundos pulchrosque reddimus, ueritas? — Melius dici non potest, inquit exclamans; deinde suppressius quasi ad aurem: Uide quaeso, quanta occurrerunt, ut credam erga nos aliquid iam prosperiore ordine fieri. Si ordinem, inquam, curas, redeundum tibi est ad illos uersus. nam eruditio disciplinarum liberalium modesta sane atque succincta et alacriores et perseuerantiores et comtiores exhibet
Abbreviated transcription (Latin):
locus cantico eẽt. Tunc ille dixerat
iocans: quasi uͦ siquis hic me minuicꝰ
includeret. ñ erat ds exauditurus uo¬
cem meam. Ergo mane cũ regressuᷤ
eẽt solus. nam uterq ob eandem cau-¬
sam ꝓcesserat: accessit ad lectulum
meum. Uerum mn dic inquit: ita fi¬
at nobis quod uis qͥd de me existimeᷤ.
Atq ego adolescentis dexteram app̃¬
hendens. quid inquam existimem
sentis. credis. intelligis. Neq enĩ ar-¬
bitror te frustra heri tam diu cecinis¬
se: ut uirtutũ ds conu̾so tͥ se ostendat.
At ille cum admiratione recordatꝰ.
magnum inquit dicis & uerũ. Non
enim me ipsum parum mouet: qͣd
mͦ tam egre auocabar a nugis illis car.¬
minis mei. Et iam redire ad eas piget
ce pudet: ita totus in queda magna
&e mira subueor. Nonne hoc ẽ uere
in d̾m conu̾ti: Simul &e illud gau¬
deo: quod frustra mͥ scrupulus suꝑ-¬
stitionis iniectus ẽ quod tali loco talia
cantitabam. Michi inquã neq hoc

Expanded text:
locus cantico esset. tunc ille dixerat locus cantico esset. tunc ille dixerat iocans: Quasi uero, si quis hic me inimicus includeret, non erat deus exauditurus uocem meam. Ergo mane cum regressus esset solus — nam uterque ob eandem causam processerat — accessit ad lectulum meum: Uerum mihi dic, inquit, ita fiat nobis quod uis, quid de me existimes. — Atque ego adulescentis dexteram adprehendens: Quid, inquam, existimem, sentis credis intellegis. neque enim arbitror te frustra heri tam diu cecinisse, ut uirtutum deus conuerso tibi se ostendat. — At ille cum admiratione recordatus: Magnum, inquit, dicis et uerum. non enim me ipsum parum mouet, quod modo tam aegre auocabar a nugis illis carminis mei, et iam redire ad eas piget et pudet; ita totus in quaedam magna et mira subuehor. nonne hoc est uere in deum conuerti ? simul et illud gaudeo, quod frustra mihi scrupulus superstitionis iniectus est, quod tali loco talia cantitabam. — Mihi, inquam, neque hoc