comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit᷑. oro uos inꝗ si ut uideo multũ diligitis ordinẽ. ne nos p̾ pos¬
teros ⁊ mnordinatos eẽ patiamini. Quanꝗ enĩ occultissima ratio se de¬
monstraturã polliceatur. Nicħ p̃t̾ diuinũ ordinẽ fieri : Tamͣ si ꝗͣ p̾iã
ludi magistrũ audiremꝰ conãt᷑ docere puerũ syllabas quẽ p̾ luteras
nemo dociuss nõ dico ridẽdũ tanꝗͣ stultũ. s uĩciendũ tanꝗͣ furio¬
sũ putaremꝰ. Nõ ob aliud opinor nͥ q docendi ordinẽ nõ teneret:
At multa talia ⁊ imꝑitos que adoctis repͣhendantur ac derideant᷑.
& de m̃tes homines quȩ nec stultoꝵ iuditũ fugui̾t facere nemo am¬
quedã ⁊ amultituduus ł suspitioẽ remotissima disciplina seita studio¬
sis & dm̃ atq aĩmas tantũ amamqbꝰ aĩmis manifestaturã. eẽ ꝓmittit.
ut nõ nb sũme numeroꝵ possint eẽ cerciotes. Hȩc aũt disciplina

Expanded text:
peruenitur, oro uos, inquam, si, ut uideo, multum diligitis ordinem, ne nos praeposperuenitur, oro uos, inquam, si, ut uideo, multum diligitis ordinem, ne nos praeposteros et inordinatos esse patiamini. quamquam enim occultissima ratio se demonstraturam polliceatur nihil praeter diuinum ordinem fieri, tamen si quempiam ludi magistrum audiremus conantem docere puerum syllabas, quem prius litteras nemo docuisset, non dico ridendum tamquam stultum, sed uinciendum tamquam furiosum putaremus, non ob aliud, opinor, nisi quod docendi ordinem non teneret. at multa talia et imperitos, quae a doctis reprehendantur ac derideantur, et dementes homines, quae nec stultorum iudicium fugiunt, facere nemo amquaedam et a multitudinis uel suspicione remotissima disciplina se ita studiosis et deum atque animas tantum amantibus animis manifestaturam esse promittit, ut non nobis summae numerorum possint esse certiores. Haec autem disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
Dis gͥ mꝗ̃ quid uult nõ ht̃. muiser ẽ. Placuit oĩb Quid gͥ sibi bono cõparare deb
ut beatꝰ sit in ꝙ forte enĩ etiã ħ isti nr̃o cõiuuio subministrabit᷑ ne sicetũ auiditas
tale & caducũ ẽ. nõ potest amibis qͣndo uolumꝰ & qͥdii uolumꝰ haberi. Assẽcieba tur¬
om̃is. Sitrigeriꝰ. Dũt inqͥt multi fortunati. qui eas ipsas res fragiles casioiꝙ siubr¬
lectas tam̃ iocũdas ꝓ hac iuta cumulate largoq possideãt. nec qͥcꝗ illis coꝵ q̃ noliu
si anuttere potest. potest ne nõtimere. Nõ potẽst in qͥt. Amitti aut possũt ulla
sortuita: nõ gͥ ħ qͥ amat & possidet. potestullo mͦ ẽẽ beatꝰ. Nichil repugnauit. hloco
aũt mat̃. etiã sisecurꝰ sit inqͥt ea se oĩa nõ ẽe amissurũ. tam̃ talib saciari nõ potas

Expanded text:
Placuit omnibus. — Quid ergo sibi homo conparare debet, ut beatus sit ? inquam; forte enim etiam hoc isti nostro conuiuio subministrabitur, ne Licenti auiditas rtale et caducum est, non potest a nobis, quando uolumus et quamdiu uolumomnes. Sed Trygetius: Sunt, inquit, multi fortunati, qui eas ipsas res fragiles casibusque subjectas, tamen jucundas pro hac vita cumulate largeque possideant, nec quidquam illis eorum quae volunt si amittere potest. potestne non timere? — Non potest, inquit. — Amitti autem possunt illa fortuita. non igitur hoc qui amat et possidet, potest ullo modo beatus esse. — Nihil repugnauit. hoc loco autem mater: Etiamsi securus sit, inquit, ea se omnia non esse amissurum, tamen talibus satiari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
rgo inꝗ posset alicuiꝰ sapientis uiuũ corpus hic mͦ nobiscũ eẽ.
ut᷑ ammꝰ hinc ab eẽt: Poss inqͥt. Etiã ne inꝗ sinobiscũ collo-¬
queretur. ⁊ nos aliꝗt doceret: Wiã si in qͥt nos ipsã doceret

Expanded text:
Ergo, inquam, posset alicujus sapientis vivum corpus hic modo nobiscum esse, Ergo, inquam, posset alicujus sapientis vivum corpus hic modo nobiscum esse, ut animus hinc abesset? Posset, inquit. Etiamne, inquam, si nobiscum colloqueretur, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
net postulatio mea. & ne me rursus int̾roges utrũ michi de¬
fuuri placeat qn̾o id facere potuero ipse ꝓfitebor. Quȩcũ dic¬
ta eẽnt. puer dedomo cui dederamꝰ id negotũ cucurit adnos.
a horã prandũ ẽẽ nuntiauit. Tũ ego ꝗͥ sit in qui moueri. ñ
dfinire nos puer iste. s ipsi ocłis cogit ostende: Camꝰ gͥ &
de isto loco inaliũ locũ transeamꝰ. Nã niehil ẽ aliud nͥ falsor
moueri. hiccũ arrissẽt: discessim. Aut ubi refecimꝰ corpora.
qm̃ cȩlũ obducerat nubes solito loco inbalneo cõsedimꝰ. atq egͦ
Coͣ cedis ẽgo inꝗ licenti. nichil eẽ aliud motũ ꝗͣ deloco inlocum
transitum: cõcedo inqͥt. Cõcedis gͦ inꝗͣ neminẽ ieo loco eẽ
inqͦ nõ fuerat. ⁊ motũ rofuisse. Nõ intelliggo inqͥt. Siꝗt inꝗͣ
in alio fuit dudũ ⁊ ñc̃ inalio ẽ. motũ ẽẽ cõcedis. Assentiebatur.

Expanded text:
net postulatio mea, et, ne Ille prorsus interroges, utrum mihi denet postulatio mea, et, ne Ille prorsus interroges, utrum mihi definire placeat, quando id facere potuero, ipse profitebor. — Quae cum dicta essent, puer de domo, cui dederamus id negotii, cucurrit ad nos et horam prandii esse nuntiauit. tum ego: Quid sit, inquam, moueri, non definire nos puer iste sed ipsis oculis cogit ostendere. eamus igitur et de isto loco in alium locum transeamus; nam nihil est aliud, nisi fallor, moueri. — Hic cum arrisissent, discessimus. At ubi refecimus corpora, quoniam caelum obduxerat nubes, solito loco in balneo consedimus. atque ego: Concedis ergo, inquam. Licenti, nihil esse aliud motum quam de loco in locum transitum ? — Concedo, inquit. — Concedis ergo, inquam, neminem loco esse, in quo non fuerit dudum, et nunc in alio est, motum esse concedis? Assentiebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cumquo m̃tẽ sapientis manere immobilẽ me quãtũ asseqͥ ua¬
leo docere uoluistis. S illud me mouet. quomͦ cũ iste sapiẽs
ꝗͣ du int̾ homines uiuit incorpore eẽ non neget᷑ quo pacto
fiat. ut eiꝰ corpore huc atq illuc uagante mens immobiłi
maneat. Isto it mͦ potest dici cum mouet̾. Nauis homines
qui mea sũt nõ moueri. ꝗͣuis abipsis eã possideri gub̾nariq
fateam̃. & enĩ sisola eã cogitatioẽ regeret. facerẽtq ire quo
uellẽt. tam̃ cũ ea moueret᷑ nõ possent illi ꝗ ibidẽ constitun
sũt nõ moueri. Noͣ ait licentiꝰ. aĩmꝰ ita ẽ incorꝑe. ut corpꝰ
unꝑet aĩmo. Neq ego ħ dico inꝗ. s ȩtiã eques nõ ita ẽ inęquo. ut
ei equꝰ imꝑet. & tam̃ ꝗͣ uis quo uelit ire equũ agat. ȩquo moto
moueatur ricesseẽ. Potest inquit sede ipse immobilis. Cogis
nos inquã definire. quit sit moueri. Quodsi potes facias
uolo. Rorsus inquit maneat queso b̾nefitiũ tuũ. Nã ma¬

Expanded text:
cum quo mentem sapientis manere immobilem me, quantum assequi ualeo. docere uoluistis. Sed illud me mouet, quomodo. cum iste sapiens, quamdiu inter homines uiuit, in corpore esse non negetur, quo pacto fiat, ut eius corpore huc atque illuc uagante mens immobilis maneat. isto enim modo potes dicere, cum mouetur nauis. homines, qui in ea sunt. non moueri, quamuis ab ipsis eam possideri gubernarique fateamur. etenim si sola eam cogitatione regerent facerentque ire, quo uellent, tamen, cum ea moucentius, animus ita est in corpore, ut corpus imperet animo. - Neque ego hoc dico, inquam; sed etiam eques non ita est in equo, ut ei equus imperet, et tamen, quamuis quo uelit equum agat, equo moto moueatur necesse est. — Potest, inquit, sedere ipse immobilis. — Cogis nos, inquam, definire, quid sit moueri; quod si potes, facias uolo. — Prorsus, inquit, maneat quaeso beneficium tuum; nam ma
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ꝗ tandẽ rerũ ordiune ac nõcasu potiꝰ factũ putauimꝰ. quasi
uͦ inquid ille alit̾ atq cȩcider̃ debuisse aut potusse cadere. cuiꝗͣ
uideri potest serenissime in tuenii nichil posse fieri sine causa
quid iam uis ꝑsequar situs arboꝵ atq ramoꝵ ipsũq pondus quã¬
tũ nat̾a foliis imposuit. qͥ aeris ł mobilitatẽ qua uolttat. ł mol¬
liciã qua descendũt. uariosq laps ꝓ affectioẽ cęli. ꝓ honore ꝓfigu

Expanded text:
ret, quo tandem rerum ordine ac non casu potius factum putabimus? - Quasi ret, quo tandem rerum ordine ac non casu potius factum putabimus? - Quasi uero, inquit ille, aliter, atvideri potest, serenissime intuenti nihil posse fieri sine causa. Quid? jam vis persequar situs arborum atque ramorum, ipsumque pondus quantum natura foliis imposuit? Quid, aeris vel mobilitatem qua volitant, vel mollitiem qua descendunt, variosque lapsus pro affectione coel
Abbreviated transcription (Latin):
sede̾ quid ad modũ auguriũ nr̃is que illabit᷑ animis. Nec eñi alt apol¬
lo ẽ qui inspeluncis. innõtibꝰ in nemoribꝰ nidore turis pecudũq calami¬
tate concitatꝰ implet. insa nos sed aliꝰ ꝓfecto ẽ aliꝰ ꝓfecto ẽ aliꝰ ille altꝰ
ueri dic̃ atq ipsa. Quid enĩ u̾b ambiã u̾itas. cuiꝰ uates sut qͥcunq
possut ȩ̃ẽ sapientes. Ergo aggrediam licẽti freti pietate cultores.
& uestigiis nr̃is ignẽ ꝑnitiosũ fumosarũ cupiditatũ opprimamꝰ.
mis ħ ipsũ inquã mͥ respond̾ pͥmo: unde tͥ uideatur aqͣ ista nõ
temere sic ordine influere. Nam qd folia sic inciderũt ligneolis ca¬
nalibꝰ suplabit᷑ & ducit̾ usq inusus nr̃os : potest adordinẽ ꝑtinere.
C actũ ẽ enĩ ab hominibꝰ ratioẽ utentibꝰ: ut uno eiꝰ itinere simł &
biberet̃ & lauarẽt ⁊ plocoꝵ oportunitatibꝰ cõsequẽs erat ut ita fie¬

Expanded text:
sedem, qui dat modo augurium, nostrisque illabitur animis . Nec enim altus Apolsedem, qui dat modo augurium, nostrisque illabitur animis . Nec enim altus Apollo est, qui in speluncis, in montibus, in nemoribus, nidore thuris pecudumque calamitate concitatus implet insanos; sed alius profecto est, alius ille altus veridicus, atque ipsa quid enim verbis ambiam? Veritas: cujus vates sunt quicumque possunt esse sapientes. Ergo aggrediamur, Licenti, freti pietate cultores, et vestigiis nostris ignem perniciosum fumosarum cupiditatum opprimamus.  ipsum, inquam, mihi responde, primo unde tibi uideatur aqua ista non temere sic sed ordine influere. nam quod ligneolis canalibus superlabitur et ducitur usque in usus nostros, potest ad ordinem pertinere. factum est enim ab hominibus ratione utentibus, ut uno eius itinere simul et biberent et lauarent, et pro locorum oportunitatibus consequens erat, ut ita fie
Abbreviated transcription (Latin):
& rẽ tantã diligentissime discuti cupio. fauorẽ inquã. nũ illa gͦ
pars habeat. Namꝙ incerius es ętiã cũ licẽtio acme ipso tͥ puto
eẽ cõmune. Prorsus ait licentiꝰ. Ego huiꝰ sententię certus sum:
Quid enĩ dubitẽ parietẽ cuiꝰ m̃tionẽ fecisti anteꝗ plane se erexit.
diruere : Nõ enĩ uere poetica tantũme auertere aphylosophia po¬
test. quantũ inuemiendi ueri diffidentia. Tum trygetiꝰ gaudentibꝰ
ub̾ hab̾inꝰ inquit iã q̃ plusẽ. licentiũ nõ achademicũ. Eos eni ill stu¬
diosissime defendere solebat. Hȩc mͦ iquid omitte quȩso. neme
ħ uafrũ quiddã & captiuoriũ anescio quia diumare quȩ michi
se ostentare cȩpit. Q̾ cui me inhiantem suspendo de torqueat
atq disrũpat. Hic gͦ multo uberiꝰ cernens habundare lȩticias meas.
quã ł optare aliqño ausus sũͣ: uersũ istũ gestiens effudi. Sic pat̾

Expanded text:
et rem tantam diligentissime discuti cupio. - Fauorem, inquam, tuum illa ergo et rem tantam diligentissime discuti cupio. - Fauorem, inquam, tuum illa ergo pars habeat; nam quod incertus es, etiam cum Licentio ac me ipso tibi puto esse commune. — Prorsus, ait Licentius, ego huius sententiae certus sum. quid enim dubitem parietem, cuius mentionem fecisti, antequam plane se erexit, diruere? non enim uere poetica tantum me auertere a pliilosophi;i potest, quantum inueniendi ueri diffidentia. — Tum Trygetius gaudentibus uerbis: Habemus, inquit, iam. quod plus est, Licentium non Academicum. eos enim ille studiosis uafrum quiddam et captatorium a nescio qua diuina ro, quae mihi so ostentare coepit et cui mo inhiantem suspendo, detorqueat atque disrumpat. — Hic ego multo uberius cernens abundare laetitias meas, quam uel optare aliquando ausus sum, uersum Istum gestiens effudi: sic pater
Abbreviated transcription (Latin):
augurari. Siego illũ murẽ ł solicẽ qͥme tͥ uigilantẽ detulit strepitu
meo cõmonui. siqͥd sapit redire incubile suũ seqͥumq cõquiescere
cur nõ ego ipse isto strepitu uocis tuȩ. cõmonear phylosophari potiꝰ
quã cantare: Nã illa ẽ ut tͥ cotidie ꝓbanti iã cepi credere uera
& incõcussa nr̃a habitatio. Quare si tͥ molestũ nõ ẽ. atq idfieri de¬
bere arbitraris. roga qđ uis. defendã quantũ possũ ordinẽ rerũ
nichilq p̃t᷑ ordinẽ fieri posse asserã. Tantũ eiũ eũ animo unbibi
autq hausi. ut & sime quisꝗ in hac disputatioe̾ suꝑarit etiã ħ
nulli temeritati s rerũ ordini tͥbuã. Neq enĩ res ipsa. s licentiꝰ
suꝑabit̃. Ego rursũ gaudẽs. eis me restitui. Tũ trygetio. Quid inꝗͣ
tibi uidet᷑. faueo qͥdẽ inquit ordim plurimoꝵ. ẜ incertussũ tam̃

Expanded text:
augurari, si ego illum murem uel soricem, qui me tibi uigilantem detulit, strepitu augurari, si ego illum murem uel soricem, qui me tibi uigilantem detulit, strepitu meo commonui, si quid sapit, redire in cubile suum secumque conquiescere, cur non ego ipse isto strepitu uocis tuae commonear philosophari potius quam cantare? nam illa est, ut tibi cotidie probanti iam coepi credere, uera et inconcussa nostra habitatio. quare, si tibi molestum non est atque id fieri debere arbitraris, roga quod uis; defendam, quantum possum, ordinem rerum nihilque praeter ordinem fieri posse asseram. tantum enim eum animo imbibi atque hausi, ut, etiamsi me quisquam in hac disputatione superarit, etiam hoc nulli temeritati sed rerum ordini tribuam. neque enim res ipsa, sed Licentius superabitur. Ego rursum gaudens eis me restitui. tum Trygetio: Quid, inquam, tibi uidetur? — Faueo quidem, inquit, ordini plurimum, sed incertus sum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
te. nã ualde in aliud intendi animũ. Hic ego ñ nichil metuens
ne studio poeticȩ pęnitꝰ ꝓuolutus aphylosophia longe raperetur.
uritor inquã abste uersus istoͤ tuos om̃i metroꝵ genere canendo &
ululando insectari. qui int᷑ te atq u̾itatẽ immaniorẽ murum quã
uit᷑ amantes tuos conant̾ erigere. Nã ĩse illi ł molita rimula respi¬
rabat̃. Ryramũ eñ ilł tũ canere instituerat. ꝗ cũ seueriore quã pu¬
tabat uoce duxissẽ. subticuit aliꝗtũ. ⁊ ego iã reliquerã uocẽ ceptã
& adme redierã ne frustra occupare p̃occupatũ atq inepte uellem.
Tũ ilł. Egomet meo uidicio quasi sorex inquit nõdictũ ẽ cõmodiꝰ ap̃
terenciũ quã nũc dici ame deme potest. S sane illud ultunũ for¬
tasse incontrariũ uertetur. Qđ enĩ ait ille hodie perii: ego forte
hodie inueniar. Nam si ñcõtẽptutis qd suꝑ fliciosi solent ȩtiã de muribꝰ

Expanded text:
, quaeso te; nam ualde in aliud intendi animum. — Hic ego nonnihil metuens, , quaeso te; nam ualde in aliud intendi animum. — Hic ego nonnihil metuens, ne studio poeticae penitus prouolutus a philosophia longe raperetur: Inritor, inquam , abs te uersus istos tuos omni metrorum genere cantando et ululando insectari, qui inter te atque ueritatem inmaniorem murum quam inter amantes tuos conantur erigere; nam in se illi uel inolita rimula respirabant. Pyramum enim ille tum canere instituerat. Quod cum seueriore quam putabat uoce dixissem, subticuit aliquantum. et ego iam reliqueram coeptam et ad me redieram, ne frustra occupare praeoccupatum atque inepte uellem; tum ille: Egomet meo indicio quasi sorex, inquit, non dictum est commodius apud Terentium quam nunc dici a me de me potest; sed sane illud ultimum fortasse in contrarium uertetur; quod enim ait ille: hodie perii, ego forte hodie inueniar. nam si non contemnitis, quod superstitiosi solent, etiam de muribus
Abbreviated transcription (Latin):
laudas ingeniũ eiꝰ mehil me uiuenisse cũ dui quesissẽ cur ita esset.
Tu int̃posito modico silentio. merito inꝗ tu nichil mirabaris. & ap̾
calliopiã te uitꝰ tenebas. merito inqͥd ilł.s mͦ plane dedisti mͥ mag¬
nũ mirari. qͥd nã ħ ẽ inquã : quod tu inquit ista miratꝰ es. Uñ enĩ
solet inquã oboriri admiratio autquȩ huiꝰ uitiĩ mat̾ ẽ nͥ res insolita
nã p̃t̾ ordinẽ nichil mͥ fieri uidetur. Hic ego erector spe alacͥore quã
soleo eẽ cũ aliquid abhis requiro q̃ rẽ tantã sine ordine niħ fieri ⁊ tam
subito hȩri pęne adista cõu̾sus. adulescẽtis animꝰ co̾cepisset. nulla unꝗ
dehis rebꝰ int̾no ᷤᷤ antea questioẽ cogitata: bene inquã b̾ne. s ꝓrs b̾ne.
Multũ sensisti. multũ ausus es. ħ mͥ crede. longo uit̾uallo transcendit
heliconẽ ad cuiꝰ uerticẽ tanꝗͣ adcelũ ꝑuenire conaris. s ꝑ uellẽ adee̾s

Expanded text:
laudans ingenium eius nihil me inuenisse, cum diu quaesissem, cur ita esset. laudans ingenium eius nihil me inuenisse, cum diu quaesissem, cur ita esset. Tum interposito modico silentio: Merito, inquam, tu nihil mirabaris et apud Calliopam te intus tenebas. — Merito, inquit ille, sed modo plane dedisti mihi magnum mirari. — Quidnam hoc est? inquam. — Quod tu, inquit, ista miratus es. — Unde enim solet, inquam, oboriri admiratio aut quae huius uitii mater est nisi res insolita nam praeter ordinem nihil mihi fieri uidetur. — Hic ego erectior spe alacriore, quam soleo esse, cum aliquid ab his requiro, quod rem tantam et tam subito heri paene ad ista conuersus adulescentis animus concepisset nulla umquam de his rebus inter nos antea quaestione agitata: Bene, inquam, bene; sed prorsus bene multum sensisti, multum ausus es. hoc, mihi crede, longo interuallo transcendit Heliconem, ad cuius uerticem tamquam ad caelum peruenire conaris. sed peruellem adesses
Abbreviated transcription (Latin):
sem. ne ymb̾ ingrueret. H agebat aqua ista ꝙ. nc̾ approbauit try¬
geciꝰ. Nã ⁊ ipse ieode̾ cõclaui lecto suo cubans iugilabat. nob̾ nescrẽ
ierat & iam illis horis nõ sopitã & me cursus ilł aquaꝵ aliquid
dicere de se ad monebat quid nã uobis in quã iudet᷑ eẽ causȩ q sic alt̃¬
nat hic sonꝰ : Nõ enĩ quẽquã putamꝰ horis his ł transitu ł re aliqͥ
lauanda totiẽs illũ meatũ unerpellare. Quid putas inquit licẽtꝰ
nͥ alicubi folia cuiꝰ cemodi quȩ autũno ꝓpetuo copiose quȩ decidunt
angustꝰ canał int̾ trusa eiunci aliquno atq cedere ubi aũ unda q̃
urgebat ꝑtrãsierit rurs colligi atq stipari aut aliqͥd aliud uario
casu folioꝵ natantiũ fieri ꝗ adillũ fluxũ nũc refrenandũ nuc emit¬
tendũ similit̾ ualeat. Uisũ ẽ mͥ ꝓbabile aliud nõ habenti. cõfessq sũ

Expanded text:
sem, ne imber ingrueret, hoc agebat aqua ista, quod nunc. — Approbauit Trysem, ne imber ingrueret, hoc agebat aqua ista, quod nunc. — Approbauit Trygetius. nam et ipse in eodem conclaui lecto suo cubans uigilabat nobis nescientn urbem ierant — etiam illis horis non sopitam, et me cursus ille aquarum aliquid de se dicere admonebat: Quidnam nobis, inquam, uidetur esse causae, quod sic alternat hic sonus? non enim quemquam putamus his horis uel transitu uel re aliqua lauanda totiens illum meatum interpellare. — Quid putas, inquit Licentius, nisi alicubi folia cuiuscemodi, quae autumno perpetua copioseque decidunt, angustiis canalis intertrusa uinci aliquando atque cedere, ubi autem unda, quae urgebat, pertransierit, rursum colligi atque stipari aut aliquid aliud uario casu foliorum natantium fieri, quod ad illum fluxum nunc refrenandum nunc emittendum similiter ualeat? — Uisum est mihi probabile aliud non habenti confessusque sum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝑuigil qcuiq cogitarẽ. Necme patiebar adulescentiũ lucrubatio¬
nib ame ipso auocari. quia & illi ꝑtotũ diẽ tantũ aggebat ut nimi¬
um mͥ uideretur si aliꝗ &̃ noctiũ intiudioꝵ labore desuat ate nm
& id ame ipsi quoq pceptũ habebat. ut aliquid &e p̾codices secũ age¬
rent & apud sese habitare consuefacerẽt animũ. Ergo ut dixi uigila¬
bam cũ ecce aquȩ sonꝰ pone balneas quȩ p̃t̃ fluebat eduã me inqu¬
res. & animi adu̾s ẽ solito attentiꝰ mirũ ammodũ mͥ uidebatur qͥ
nũc clariꝰ nc̃ p̃ssi eadẽ aqͣ strepebat silicibꝰ uruẽs. Cepi ame querere
quȩnã causa eẽt fateor nichil occurrebat. Cũ licentiꝰ lecto suo inportu¬
nos ꝑcusso uixxta ligno sorices terruit. sese ugilantẽ ħ modo indicauit.
noiũ. Nã desiderio serenitatis cũ exꝑge factꝰ aliqno aurẽ̾ ad mouis¬

Expanded text:
tem peruigil quodcumque cogitarem, nec me patiebar adulescentium lucubratiotem peruigil quodcumque cogitarem, nec me patiebar adulescentium lucubrationibus a mo ipso auocari, quia et illi per totum diem tantum agebant, ut nimium mihi uideretur, si aliquid etiam noctium in studiorum laborem usurparent, et id a me ipsi quoque praeceptum habebant, ut aliquid et prent, et apud sese habitare consuefacerent animum: ergo, ut dixi, vigilabam; cum ecce aquae sonus pone balneas quae praeterfluebat, eduxit me in aures, et animadversus est solito attentius. Mirum admodum mihi videbatur quod nunc clarius, nunc pressius eadem aqua strepebat silicibus irruens. Coepi a me quaerere quaenam causa esset. Fateor, nihil occurrebat; cum Licentius lecto suo importunos percusso juxta ligno sorices terruit, seseque vigilantem hoc modo indicavit. oc non est nouum. nam desiderio serenitatis cum expergefactus aliquando aurem admouis
Abbreviated transcription (Latin):
liarissimi nr̃i uerecundi. Quid dicã eo libente nosti obtue homuus
cũ uioñs tũ uͦ innos b̾niuolentiã singularẽ. Ibi disserebamꝰ int̃ nos
quȩ cuuq iudebant᷑ utilia adhibito sane stilo quo cuncta exciperentꝰ
Quidebã cõducere ualitudini meȩ. Cũ enĩ nõ ulla loquenđi cura de¬
sitas nec labor recordatioĩs eẽt. Agebat᷑ aũt ista mecũ abpus. & naui¬
gĩ fr̃ m̃s. & licẽtiꝰ repẽte admirabilit̾ poeucȩ deditꝰ. Rigeciũ ⁊tẽ nob̾
militia reddiderat. qui tanꝗͣ ueteranꝰ ad arnauit hystoriã. & iã in
libris nõ nichil habeam. Sed nocte quadã cũ euigilassẽ demore
mecũq ipse tacitꝰ agitarẽ quȩ inm̃tẽ nescio und ueniebat᷑. Nã id
mͥ amore inueniendi ueri iã in cõsuetudinẽ uenerãt ita ut pͥmã
sitales curȩ inerat̃ aut certe ultimã dimidiã tam̃ fere noctis par¬

Expanded text:
liarissimi nostri Uerecundi. quid dicam eo libente? nosti optime hominis liarissimi nostri Uerecundi. quid dicam eo libente? nosti optime hominis cum in omnes tum uero in nos beniuolentiam singularem. ibi disserebamus inter nos, quaecumque uidebantur utilia adhibito sane stilo, quo cuncta exciperentur, quod uidebam conducere ualetudini meae. cum enim nonnulla loquendi cura desitas nec labor recordationis esset. agebant autem ista mecum Alypius et Nauigius, frater meus, et Licentius repente admirabiliter poeticae deditus; Trygetium item nobis militia reddiderat, qui tamquam ueteranus adamauit historiam; etiam in libris nonnihil habebamus. Sed nocte quadam, cum euigilassem de more mecumque ipse tacitus agitarem, quae in mentem nescio unde ueniebant — nam id mihi amore inueniendi ueri iam in consuetudinem uerterat, ut aut primam, si tales curae inerant, aut certe ultimam, dimidiam tamen fere noctis par
Abbreviated transcription (Latin):
diuino uire pͣ scͥbit nedeseras tuã causã falsis uoluptatibus inlectꝰ.
qua pͣuaricatioẽ nichil turpiꝰ ⁊ꝑiculosi inueniri potest. Asseqͣris
gͦ ista mͥ crede cũ eruditioĩ oꝑam dederis. qua purgat̃ & excolitur an¬
uiꝰ nullomꝰ ante idoneus cui diuina semina cõmittant᷑. Quod totũ c uiꝰ
modi sit & quẽ flagitet ordinẽ quidue studiosis & bonis ratio ꝓmittat
qualẽq uitã nos uiuamꝰ bearissimi tui & quẽ fructũ delibali otio carpa¬
mus. hite libri satis ut opinor edocebũt nomine tuo nobis quã nr̃a ela¬
boratioẽ dultiores. Resertim site i psũ ordinẽ dequo adte scribo ne¬
liora eligẽs inserere atq coaptare uolueris. Nã cũ stomach dolor
scolã me deserere coegiss & qͥ iã ut scis ȩtiã sine ulla tali necessita¬
te inphylosophyã cõfugere moliebar: statim me cõtuli aduillã fami¬

Expanded text:
diuino iure praescribit, ne tuam causam deseras falsis uoluptatibus inlectus, diuino iure praescribit, ne tuam causam deseras falsis uoluptatibus inlectus, qua praeuaricatione nihil turpius et periculosius inueniri potest — assequeris go ista, mihi crede, cum eruditioni operam dederis, qua purgatur et excolitur animus nullo modo ante idoneus, cui diuina semina committantur. quod totum cuius modi sit et quem flagitet ordinem quidue studiosis et bonis ratio promittat qualemque uitam nos uiuamus, carissimi tui, et quem fructum de liberali otio carpamus, hi te libri satis, ut opinor, edocebunt nomine tuo nobis quam nostra elaboratione dulciores, praesertim si te in ipsum ordinem, de quo ad te scribo, meliora eligens inserere atque coaptare uolueris. Nam cum stomachi dolor scholam me deserere coegisset, qui iam, ut scis, etiam sine ulla tali necessitate in philosophiam confugere moliebar, statim me contuli ad uillam fami
Abbreviated transcription (Latin):
plecti. Ut enĩ incirculo quatũ uis amplo unũ ẽ mediũ quo cuncta
partes innumerabilit̾ secari queant. nichil tñ ẽ p̃tͣ illud unũ quo cę¬
tera parilit᷑ dunetiant᷑. & quod om̃ibus quasi quodã equalitatis uire
dñetur. Hinc uͦ in quãlibet partẽ si egredi uelis eo ammunnt᷑ oĩã
quo inplurima ꝑgitur : sic animꝰ ase ipso fus inmensitate qua¬
dã diuerberat᷑. & uera m̃dicitate cõterit᷑. cũ eũ nat᷑a sua cogit.
ubiq unũ querere & multitudo in uenire nõ sinit. S hȩc quę
dici qualia sit & quȩ causa exte eiroris animarũ qqͣ modo
& ununũ cõgruãt atq ꝑfecta sint cũcta. & tñ peccata sugiẽda
sint assequeris ꝓfecto mi henobi. Sic em̃ mͥ notũ ẽ ingeniũ tuũ
& pulchritudinis om̃imodȩ amator animꝰ sine libidinis in moderatio¬
nẽ atq sordibꝰ q signũ inte future sapientię ꝑniciosis cupiditatibꝰ

Expanded text:
plecti. ut enim in circulo quantumuis amplo unum est medium, quo cunctplecti. ut enim in circulo quantumuis amplo unum est medium, quo cunctpartes innumerabiliter secari queant, nihil tamen est praeter illud unum, quo cetera pariliter dimetiantur et quod omnibus quasi quodam aequalitatis iure dominetur, hinc uero in quamlibet partem si egredi uelis, eo amittuntur omnia, quo in plurima pergitur, sic animus a se ipse fusus inmensitate quadam diuerberatur et uera mendicitate conteritur, cum eum natura sua cogit ubique unum quaerere et multitudo inuenire non sinit. Sed et haec, quae dixi, qualia sint et quae causa extet erroris animarum quoque modo et in unum congruant atque perfecta sint cuncta et tamen peccata fugienda sint, assequeris profecto, mi Zenobi — sic enim mihi notum est ingenium tuum et pulchritudinis omnimodae amator animus sine libidinis inmoderatione atque sordibus, quod signum in te futurae sapientiae perniciosis cupiditatibus
Abbreviated transcription (Latin):
derare nõualentes siꝗqͥ eos offenderit quia suę cogitatioi magnũ est
magnã rebus putat inherere fȩditatẽ. Cuiꝰ eiroris max ima causa
est ꝗ homo sibi ipse ẽ incognit᷑. Qui tc̃ ut se noscat magna opꝰ ht̃
cõsuetudiẽ recedendi asensibꝰ corꝑalibꝰ & animũ inse ipsũ colligẽdi
atq inse ipso retinendi. Quod hi tãtũ ad secunt᷑ qͥplagas quasdam
opinionũ quas uitȩ cotidiaẽ curs infligit. aut solitudiẽ murunt.
aut lib̾alibꝰ medicat᷑ disciplinis. Ita enĩ sibi animꝰ reddit᷑us quȩ sit
pulcͥtudo uniu̾sitatis intelligit. quę ꝓfecto ab uno cognominata est.
Id circo quȩ illã uidere noͣ licet aĩȩ. quȩ umulta ꝓce̾dit sectat᷑ quȩ
auiditate pauꝑiẽ quã nescit sola seg̃gatone multitudinis posse
uitari. Multitudinẽ aut̃ nõ hominũ dico. s om̃iũ quę sens attingit.
Nec mirere q eo egestatẽ magis patit᷑: quo magis appetit plura cõ¬

Expanded text:
id eos offenderit, quia suae cogitationi magnum est, magnam rebus putant inhaerere foeditatem. Cuius erroris maxima causa est, quod homo sibi ipse est incognitus. qui tamen ut se noscat, magna opus habet consuetudine recedendi a sensibus et animum in se ipsum colligendi atque in se ipso retinendi. quod hi tantum adsecuntur, qui plagas quasdam opinionum, quas uitae cotidianae cursus infligit, aut solitudine inurunt aut liberalibus medicant disciplinis. Ita enim sibi animus redditus, quae sit pulchritudo uniuersitatis, intellegit, quae profecto ab uno cognominata est idcircoque illam uidere non licet animae, quae in multa procedit sectaturque auiditate pauperiem, quam nescit sola segregatione multitudinis posse uitari. multitudinem autem non hominum dico sed omnium, quae sensus attingit. nec mirere, quod eo egestatem patitur magis, quo magis appetit plura con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ hac quã diliõ putat eẽ om̃a facienda. nec ulla estimat gͣuio¬
ra peccata quãꝙ̃ hiuc uitȩ faciũt inuiriã. & ł eiꝰ cõmoditati aliqͥd
iniquȩ & illicite auferũt. aut eã pęnitꝰ illata morte adimũt
Itaq fures & raptores & cõtumeliosos & tortores atq intͣfectoreᷤ magi
oder̃ quã lasciuos. ebrioso̾. luxurioso̾. si nulli molesti sint. No̾ enĩ i¬
telligũt aut om̃ino curãt ꝗ isti dõ faciãt inuiriã. Nõ qͥdẽ millius
aliqd incõmodũ s uisuã magnã ꝑnitiẽ. cũ dona eiꝰ inse corrũpusł

Expanded text:
estimat graviora peccata, quam quae huic vitae faciunt injuriam, et vel ei commoditatis aliquid inique et illicite auferunt, aut eam penitus illata morte adimunt. Itaque fures, et raptores, et contumeliosos, et tortores atque interfectores magis oderunt, quam lascivos, ebriosos, luxuriosos, si nulli molesti sint. Non enim intelligunt, aut omnino curant, quod isti Deo faciant injuriam; non quidem in illius aliquod incommo
Abbreviated transcription (Latin):
riã puto habitare. Utit᷑ gͦ hac sapiẽs quasi seruo ut hee et eube¬
sot seas que iã domito atq substrato nctas igis imponate ut duibstiꝰ
sensibus utit᷑ ꝓpt̾ illa que iã nõ sapiẽti sed s sũt necessaria n se
audeat extollere audeat nec subire dño. noc ihis ipsis que ad se ꝑti¬
uẽt passim atq in modate uti. ad illã it uilissimã partẽ possut
ea peiere quȩ p̃tereũt. Quibꝰ aũt ẽ memoria necessaria n
ptereuntib & quasi fugientibus reb: : Ille g sapiens amplec¬
titur dm̃ eoque ꝑfruit qui sẽꝑ manet. nec expectat t sutp hec
iminobił ⁊ inse manẽs serui sui ꝗ ammꝰ peculiũ. ut eo tanã
friugnte diliges famulus bne utatur parceg eustoduat. Quam

Expanded text:
riam puto habitare. Utitur ergo hac sapiens quasi servo, ut haec ei juberiam puto habitare. Utitur ergo hac sapiens quasi servo, ut haec ei jubeat, easque jam domito atque substrato metas legis imponat, ut dum istis sensibus utitur propter illa quae jam non sapienti, sed sibi sunt necessaria, non se audeat extollere, nec superbire domino, nec iis ipsis quae ad se pertinent passim atque immoderate uti. Ad illam enim vilissimam partem possunt ea pertinere quae praetereunt. Quibus autem est memoria necessaria, nisi praetereuntibus, et quasi fugientibus rebus? Ille igitur sapiens amplectitur Deum, eoque perfruitur qui semper manet, nec exspectatur ut sit, immobilis et in se manens servi sui quodammodo peculium, ut eo tanquam frugi et diligens famulus bene utatu
Abbreviated transcription (Latin):
git̃. S hãc ei partẽ ꝑquã istis utit̾ sensibus nõ rñ puto cõnume¬
randã eẽ cũ sapientẽ uocamꝰ fateor me nescire. nec oĩno cuimoi
sit suspicara eegas gͣ inꝗ nõ solũ eaccorpore ⁊ antinarss. c aiine
ee anima tota cõstare sapientẽ: Siqͥdẽ partẽ ista qua iltitur
sensib auune eẽ negare dm̃tis ẽ Nõ eñi ipsi occti ł aures utẽs
nescio quid aluid ꝑ oeclos sentit. Ipsũ aũt sentire sinodamus
qrte lles ura idõ dums elicui parti ammȩ restat ut corpori tͥbuatꝰ
mo abfurdĩ dici nichil interĩ m uidet᷑. dnima inquit sapietis
ꝑpurgata uirtutib &̃ eoherẽs do. sapiẽtis xia nomine digieti
E nee quiequã eiꝰ aliud decet appellare sapientẽ. s. tam̃ quasi
quedĩ ut se. pducã sordes atq excubi eqͥb se ille mnundattt quas
Eier certe parti ei anunȩ seruiunt. atq subiectȩ sut quã solã
sapuentẽ nominari decet. inqua parte subiecta &iã ipsa me no¬

Expanded text:
. sed hanc eius partem, per quam istis utitur sensibus — non enim puto connumerandam esse, cum sapientem uocamus — fateor me nescire nec omnino cuius modi sit suspicari. Negas ergo, inquam, non solum ex corpore et anima sed etiam ex anima tota constare sapientem, si quidem partem istam, qua utitur sensibus, animae esse negare dementis est. non enim ipsi oculi uel aures sed nescio quid aliud per oculos sentit. ipsum autem sentire si non damus intellectui, non damus alicui parti animae. restat, ut corpori tribuatur, quo absurdius dici nihil mihi interim uidetur. — Anima, inquit, sapientis perpurgata uirtutibus et iam cohaerens deo sapientis etiam nomine digna est nec quicquam eius aliud delectat appellare sapientem; sed tamen quasi quaedam, ut ita dicam, sordes atque exuuiae, quibus se ille mundauit et quasi est, ei certe parti animae serviunt atque subjectae sunt, quam solam sapientem nominari decet. In qua parte subjecta etiam ipsam memo
Abbreviated transcription (Latin):
neq illa quȩ ap̃ dm̃ sũt ordine aminuistrari. Cõcedebat. Nunꝗ nͥã
inqua oĩa bona nichil tͥ uident᷑ eẽ : immo ait. ipsa uera sunt. Ub.
chilq om̃ino eẽ q abordine separatũ sit : S sut̃ inqͥt eua mala. ꝑ q̃
factũ ẽ ut ⁊ bona ordo cõcludat. Nã sola bona nõ or dine reguntur.
S siul bona & mala. Cũ aũt dicim omĩa quȩ sũt nõ sola utiq bo¬
na dicimꝰꝰ. Ex quo fit : ut omĩa simł quȩ ds̃ administrat . or dine
ad mministrentur. Cui ego. Quȩ administrant᷑ ⁊ aguntur uidẽr
tͥ uoueri an immobilia putas eẽ : Ista inquit quȩ inhoc mun¬
do fuit. fateor moueri. Reliqͣ inqͣm negas: Que sũt cũdo in qͥt
mouentur nõ ẽẽ cũ dõ. Repete ħ ipsũ inqͥt paulo plani. Qd nõ
n̾ uisus ẽ difficultate intelligendi fieri uoliusse. s que rendi spa¬
ciũ quo uiueniret qͥd responderet. Dixisti inꝗ ea que cũ do sũt

Expanded text:
lla, quae apud deum sunt, ordine administrari. — Concedebat. — Numquidnam, inquam, omnia bona nihil tibi uidentur esse ? — Immo, ait, ipsa uere sunt. — Ubhilque omnino esse, quod ab ordine separatum sit? — Sed sunt, inquit, etiam mala, per quae factum est, ut et bona ordo concludat; nam sola bona non ordine reguntur sed simul bona et mala. cum autem dicimus: \'omnia quae sunt\', non sola utique bona dicimus. ex quo fit, ut omnia simul, quae deus administrat, ordine administrentur. Cui ego: Quae administrantur et aguntur, uidentur tibi moueri an immobilia putas esse? — Ista, inquit, quae in hoc mundo fiunt, fateor moueri. — Reliqua, inquam, negas ? — Quae sunt cum deo, inquit, mouentur, non esse cum deo. — Repete hoc ipsum, inquit, paulo planius. — Quod non mihi uisus est difficultate intellegendi fieri uoluisse, sed quaerendi spatium, quo inueniret quid responderet. — Dixisti, inquam, ea quae cum deo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
loquunt᷑ m̃datiũ. falsã iusticiã p̃tendendo. nec mnpęnitentia cõfitẽdo
peccata. Nã defalso testimonio qd indecẽ p̾ceptis legis positũ ẽ nullomͦ
quidẽ cõtendi potest dilectionẽ u̾itatis incord̃ seruãdã. & ꝓferendum
fals ũ adeũ apud ꝗͣ dr̃ testimoniũ. Cũ en̾i dõ tantũ dr̃. Tuc̃ tantũ in
corde u̾itas amplectenda ẽ. Cũ aũ homini dr̃ & ore corpoĩs uerũ ꝑfe
rendũ ẽ quia hõo nõ ẽ cordis inspector s plane de ipso testimonio ñ
absurd querit᷑ ap̃ quẽ qͥsq sit testis nõ enĩ ap̃ qͦscunq loqͥm᷑ testes
sum. s ap̃ eoᷤ qͥb expedit & debet̾ ꝑnoᷤ cognoscere aut credere ueri¬
tatẽ sicuti ẽ uidex. ne inuidicãdo erret: aut qͥ docet᷑ doctrina reli-¬
giois ne eiret infide. aut ipsa doctoris auctoritate subut fluctuet.
ũ aũt ilł te int̾rogat aut uult exte aliꝗ nosse. qͥ eã rẽ querit q̃ ñ adeũ

Expanded text:
loquuntur mendacium, falsam iustitiam praetendendo nec in paenitentia confitendo peccata. Nam de falso testimonio, quod in decem praeceptis legis positum est, nullo modo quidem contendi potest dilectionem ueritatis in corde seruandam et proferendum falsum ad eum, apud quem dicitur testimonium. cum enim deo tantum dicitur, tunc tantum in corde ueritas amplectenda rendum est, quia homo non est cordis inspector. sed plane de ipso testimonio non absurde quaeritur apud quem quisque sit testis. non enim apud quoscumque loquimur, testes sumus, sed apud eos, quibus expedit et debetur per nos cognoscere aut credere ueritatem: sicuti est iudex, ne in iudicando erret; aut qui docetur doctrina religionis, ne erret in fide aut in ipsa doctoris auctoritate dubius fluctuet. cum autem ille te interrogat aut uult ex te aliquid nosse, qui eam rem quaerit, quae non ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
egregie cordatꝰ alienꝰ sisħ Ermogedno. augustino.
chade Micos eoo ne it̾ iocandũ quidẽ unꝗ lacessere auderẽ.
quando enĩ me tantoꝵ uiroꝵ non moueret auctoritas : nͥ eo ᷤ
putarem loge inalia quã uulgo creditũ ẽ fuisse sententia. Qua re
potiꝰ eos imitatus sũ quãtũ ualui ꝗͣ expugnaui. quia omnino nõ
ualui. Uidetur enim michi satis cõgruisse temporibꝰ ut si qͥ.
sincerum defonte platonico flueret. inter umbrosa ⁊spinosa du¬
menta potius inpossessionẽ paucissimoꝵ hominum duceretur.
quam ꝑ aꝑta manans. uruentibꝰ passim peccoribus nullomodo
posset liquidum purumq seruari. Qubd enĩ conuenientius pec-¬
cori ẽ ꝗͣ putare animã corpus esse : Contra huiꝰ modi homines
opinor ego illã utiliter excogitatã dei ueritatem atq rationẽ.
Hoc aũ scło cum iam nullos uideamꝰ philosophos. nisi forte clanculo

Expanded text:
GUSTINUS. Academicos ego ne inter iocandum quidem umquam lacessere auderem — quando enim me tantorum uirorum non moueret auctoritas? —, nisi eos putarem longe in aliam, quam uulgo creditum est, fuisse sententiam, quare potius eos imitatus sum, quantum ualui, quam expugnaui, quod omnino non ualeo. uidetur enim mihi satis congruisse temporibus, ut, si quid sincerum de fonte Platonico flueret, inter umbrosa et spinosa dumeta potius in possessionem paucissimorum hominum duceretur, quam per aperta manans inruentibus passim pecoribus nullo modo posset liquidum purumque seruari. quid enim conuenientius pecori est quam putari animam corpus esse? contra huius modi homines opinor ego illam utiliter excogitatam occultandi ueri artem atque rationem. hoc autem saeculo cum iam nullos uideamus philosophos nisi. forte amiculo
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ negotiũ frĩ ꝑ quẽ litt̾as misi. ut omña nr̃a legenda p̃beat pru¬
dentissimȩ karitati tuȩ. Non enĩ aliꝗ meũ iculcabit inuito
N oui enĩ qd łnignitatis innos animo geras. Quȩ tam̃ lecta ꝓ bau̾i
uera ꝑiudis. nr̃a eẽ nõputes. nͥ qͥa data sũt. Eoq te cõu̾tas licet
uñ tibi qqͣ ẽ: ut ea ꝓbares datũ. Nemo enĩ q legit inquodice
ipso c̃nit uerũ eẽ. aut in eo qͥ scͥpseru. s inse potiꝰ. siciꝰ m̃ti ꝗ dã
no uulogarit᷑ candidũ.⁊ afecce corporis remotissimũ lum̾ u̾itatiꝰ
imp̃ssũ ẽ. Q uodsi aliqua falsa atq inꝑbanda cõꝑeris: dehumano
nubilo uro rata scias. & ea uere nr̃a eẽ debutes. Hortarer autẽ
te ad querendũ nͥ indere mͥ iuderer. hiantia quȩdã ora cordis tiui.
Hortarer ȩuã ut qd uerũ cognou̾is uirilit̾ teneas. nisi ꝑte feires euiden¬

Expanded text:
ergo negotium fratri, per quem litteras misi, ut omnia nostra legenda praebeat pruergo negotium fratri, per quem litteras misi, ut omnia nostra legenda praebeat prudentissimae caritati tuae. non enim aliquid meum inculcabit inuito; noui enim quid benignitatis in nos animo geras. quae tamen lecta sideris, nostra esse non putes, nisi quod data sunt, eoque te conuertas licet, unde tibi quoque est, ut ea probares, datum. nemo enim, quod legit, in codice ipso cernit uerum esse ant in eo, qui scripserit, sed in se potius, si eius menti quoddam non uulgariter candidum et a faece corporis remotissimum lumen ueritatis inpressum est. quod si aliqua falsa atque inprobanda compereris, de humano nubilo inrorata scias et ea uere nostra esse deputes. hortarer autem - te ad quaerendum, nisi uidere mihi uiderer hiantia quaedam ora cordis tui; hortarer etiam, ut, quod uerum cognoueris, uiriliter teneas, nisi prae te ferres euiden
Abbreviated transcription (Latin):
dño fretꝰ iuirȩ karitatis. Illud sane amio nuerim religiosissimã
prudentiã tuã ut amorẽ dĩ nõ inrationabilẽ ł inseras infirmiori ua¬
si tuo. Inut̾as diuina lectioẽ gͣuiq colloquio. Nemo enĩ sollicit᷑ de
statu aĩę suȩ. atq obhoc sine ꝑtinatia inquirendę uoluntatis dñi
intentꝰ ẽ quȩ bono dmõstratore us nõdinoscat. ꝗ int̾ scisina ꝗͣ libet
FLABSIE ABSCESI MUS dici nõ potest quanta fuauitate no
Iꝑfuderit recordatio tui ac sepe ꝑfundat. Recolimꝰ enĩ ardore
inqiusitiois tuȩ cũ ẽẽt mirabił. nõfuisse ꝑturbatã modestiã disputãdi.
tecũ multũ loqui.Nõ en̾ĩ multũ eẽt quãtũ cũq eẽt. sitecũ loq̃rer.
ed qͥa difficile ẽ ꝗ opꝰ ẽ causas querere : Prors difficile ẽ. Erit
fortasse aliquͣo facillimũ. Ita ds̃ uelit. Nũc certe aliud est. Dedi

Expanded text:
domino fretus et iure caritatis. illud sane admonuerim religiosissimam domino fretus et iure caritatis. illud sane admonuerim religiosissimam prudentiam tuam, ut timorem dei non inrationabilem uel inseras infirmiori uasi tuo uel nutrias diuina + lectione grauique conloquio. nemo enim fere sollicitus de statu animae suae atque ob hoc sine pertinacia inquirendae uoluntatis domini intentus abs te abscessimus, dici non potest, quanta suauitate nos perfuderit recordatio tui ac saepe perfundat. recolimus enim ardore inquisitionis tuae, cum esset mirabilis, non fuisse perturbatam modestiam disputandi. tecum multum loqui; non enim multum esset, quantumcumque esset, si tecum loquerer. sed quia difficile est, quid opus est causas quaerere? prorsus difficile est. erit fortasse aliquando facillimum ita deus uelit —, nunc certe aliud est. dedi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ex istimat. aqͦ ꝓpt̾ea diligit᷑. Quales itaq nossimꝰ quantũq
undm̃ ꝓmouerimꝰ ipse uiderit cuiꝰ nõ solũ de hominis bono. s de
homine ipso nõ potest eirare iudiciũ. Tibi admercedẽ batitudiniᷤ
q̃ ad hac̃ rẽ attinet satis ẽ ꝗ nõ tales credẽs quales eẽ oportet seruos
di toto sinu cordis amplecteris. Grãs uͦ tͥ uberes agunꝰ ꝗ nos cũ laudaᷤ
tanꝗ tales suꝰ mirabilit̾ ortaris ut tales eẽ cupiamꝰ. Uberiores &̾
Gratior enĩ dõ ẽ. ꝓfrẽ dep̃catio. ubi sac̾fitiũ ke aritatis offertur
Paruulũ tuũ plurinũ saluto. ⁊ scd̾m p̾cepta dñi salutaria opto
grandescere. Domui quoq tuȩ unã fidẽ & de uotionẽ uerã quę sola
catholica ẽ ꝓuenire desidero. & p̃cor. Inquã rẽ: siquã forte aliã
nr̃am oꝑam necessariã existimas ne tͥ dubites uẽdicare & cõmuni

Expanded text:
esse existimat, a quo propterea diligitur. quales itaque nos simus quantumque esse existimat, a quo propterea diligitur. quales itaque nos simus quantumque in deum promouerimus, ipse uiderit, cuius non solum de hominis bono, sed de homine ipso non potest errare iudicium. tibi ad mercedem beatitudinis, quod ad hanc rem adtinet, satis est, quod nos tales credens, quales esse oportet seruos dei, toto sinu cordis amplecteris. gratias uero tibi uberes agimus, quod nos cum laudas, tamquam tales simus, mirabiliter hortaris, ut tales esse cupiamus; uberiores etiam,  praetermittas. gratior enim deo est pro fratre deprecatio, ubi sacrificium caritatis offertur. Paruulum tuum plurimum saluto et secundum praecepta domini salutaria opto grandescere. domui quoque tuae unam fidem et deuotionem ueram, quae sola catholica est, prouenire desidero et precor. in quam rem si quam forte aliam nostram operam necessariam existimas, ne tibi dubites uindicare et communi
Abbreviated transcription (Latin):
ut fideles dĩ seruos eẽ credas. idq ipsũ inn nob̾ cord̾ purissimo diligͣs.
quanꝗ hinc &iã gͣtuladũ b̾iuuolentiȩ tuę potiꝰ quã gr̃ę tuȩ agẽ¬
dȩ sũt. Tibi enĩ ꝓdt̾ ipsã diligere bonitatẽ. Quã ꝓfecto diligit.
qui eũ diligit quẽ credit bonũ siue ille se ita.siue alit̾ ꝗͣ credit᷑
habeat. Unꝰ tantũ in hac recauend eiror ẽ.Neqͥsq nõ de homine
s de ipso hominis bono alit̾ sentiat. quã u̾itas postulat. Tũc uero fr̃
dilectissime ꝗͥ nullomͦ enras credendo ł sciendo magnũ bonũ eẽ libẽt̃
dõ casteq serure cũ quẽ libet hominũ ꝓpt̾ea diligas d huiꝰ boni
participẽ credis. tecũ ẽ fructꝰ tuus &̃ si ille ñ ita sit. Qua ꝓpt̃ tͥ de
hac re gͣtulandũ ẽ illi aut̃ non si ꝓpt̾ea diligit̾. s sitalis. ẽ qualẽ

Expanded text:
ut fideles dei seruos esse credas idque ipsum in nobis corde purissimo diligas. ut fideles dei seruos esse credas idque ipsum in nobis corde purissimo diligas. quamquam hinc etiam gratulandum beniuolentiae tuae potius quam gratiae agendae sint. tibi enim prodest ipsam diligere bonitatem, quam profecto diligit, qui eum diligit, quem-credit bonum, siue ille se ita siue aliter, quam creditur, habeat. unus tantum in hac re cauendus error est, ne quisquam non de homine, sed de ipso hominis bono aliter sentiat, quam ueritas postulat. tu uero, frater dilectissime, qui nullo modo erras credendo uel sciendo magnum bonum esse libenter deo casteque seruire, quemlibet hominum propterea diligas, quod huius boni participem credis, tecum est fructus tuus, etiam si ille non ita sit. quapropter tibi de hac re gratulandum est; illi autem non, si propterea diligitur, sed si talis est, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
sũmo sit. Sũmũ illud ẽ. ipsa b̾atitas. Infimũ. nec beatũ potest eẽ
nec miserũ. Quod uero mediũ inclinatioẽ ad infimũ misere cͣũsioẽ
adsũmũ beatȩ uiuit. Qui &ͦ credit. ñ dilig̃ infimũ. nõ suꝑbit unne¬
dio. atq ita sũmo inheir̃ fid idoneus. & h ẽ totũ ꝙ agere iub̃m. mo
auguot i ni us. antonmo .ii.
ũ aduobus tibi scͥpta deberent᷑. cunulatissune magis pars reddi
nõ rescb̾e nͥ ipso iubente fecissẽ. Quo ꝓsiciscente suꝑ uacaneũ uide¬
bat᷑ eẽ ꝗͣ seci. Qua ꝓpt̾ fertiliꝰ tecũ fortasse colloquor quã sicoram
adeẽm cũ & epłam meã łgis. & eũ audis incuiꝰ pectore me habita¬
re obtime nosti. cũ magno gaudio litas scĩtatis tuȩ cõsidera ui
innos anncissimũ p̃segerũt. Gratulor tͥ & grãs ago dõ ⁊ dño ur̃o de
spe & fide & le aritate tua tibiq ap̃ cũ qd deub̾ tã bne existimas

Expanded text:
summo, sit. summum illud est ipsa beatitas; infimum nec beatum potest esse summo, sit. summum illud est ipsa beatitas; infimum nec beatum potest esse nec miserum; quod uero medium, uiuit inclinatione ad infimum misere, conuersione ad summum beate uiuit. qui Christo credit, non diligit infimum, non superbit in medio atque ita summo inhaerere fit idoneus. et hoAUGUSTINUS ANTONINO. 1. Cum a duobus tibi scripta deberentur, cumulatissime magis pars redditnon rescribere, nisi ipso jubente fecissem, quo proficiscente supervacaneum videbatur esse quod feci. Quapropter fertilius tecum fortasse colloquor, quam adessem, cum et epistulam meam legis et eum audis, in cuius pectore me habitare optime nosti. cum magno gaudio litteras sanctitatis tuae consideraui ain nos amicissimum prae se gerunt. Gratulor tibi et gratias ago deo et domino nostro de spe et fide et caritate tua tibique apud eum, quod de nobis tam bene existimas,
Abbreviated transcription (Latin):
ut inã rossẽ assidue ⁊ aliauid dicert idaũi
aliquid ẽ ut curis ex ueremꝰ inanibꝰ: & curis induerem
utilibus. Nã desecuritate uescio utrũ quicꝗͣ inħ mundo
sꝑandũ sit. S cͥpsi nec recipi ulla rescripta. Misi adu̾sũ
manicheos libros. quos paratos & em̃datos mittere potui. nec qͥcqͣ
exillis iuditii motusq ur̃i notũ mͥ factũ ẽ. Nuc eos repetere iãme.
uos auͣt restituere cõuenit. Peto itaq ne differatis eo remutere.
cũ rescͥptis qͥbꝰ nosse cupio qͥ d illis geratis. ł adhuc adillũ errorẽ
ipsa mutabilis ut anima. & ẽ nat᷑a quę nec ꝑ locos. nec ꝑtꝑ̃a mu-¬
tari potest. Hoc ds̃ ẽ. Quod sic insinuaui. Quod mutabile: cre¬
atura dr̃. Quod inmnutabile creator. Cũ aũt om̃e ꝗ eẽ dicimꝰ in
quantũ inanet dicamꝰ. & in quantũ unũ ẽ oĩs porro pulcͥtudinis
forma unitatis sit. Uides ꝓfecto mista distributioe naturarum
q sũme sit. ꝗ infime & tam̃ sit qd medie magisq infimo & minus

Expanded text:
utinam possem assidue tibi aliquid dicere! id autem aliquid est, ut curis exueremur inanibus et curis indueremur utilibus. nam de securitate nescio utrum quicquam in hoc mundo sperandum sit. scripsi nec recepi ulla rescripta. misi aduersum Manichaeos libros, quos paratos et emendatos mittere potui, nec quicquam ex illis iudicii motusque uestri notum mihi factum est. nunc eos repetere iam me, uos autem restituere conuenit. peto itaque, ne differatis eos remittere cum rescriptis, quibus nosse cupio, quid de illis geritis uel adhuc ad illum erroremipsa mutabilis, ut anima, et est natura, quae nec per locos nec per tempora mutari potest, hoc deus est. quod hic insinuaui quoquo modo mutabile, creatura dioitur; quod inmutabile, creator. cum autem omne, quod esse dicimus, in quantum manet dicamus et in quantum unum est, omnis porro pulchritudinis forma unitatis sit, uides profecto in ista distributione naturarum, quid summe sit, quid infime et tamen sit, quid medie, magis infimo et minus
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt eũ eẽ m̃titũ. ubi ait depetro & barnaba. Cũ uidissẽ quia
nõ recte ingrediunt᷑ adu̾itatẽ eũgłii cũ enĩ uolũt porrũ abenore.
atꝙ ab illa uiquã inciderat uiȩ prauitate defende. ipsã religio¬
nis uiã inqua salus ẽ oĩb cõfracta & cõmutata sc̃pturarũ aueto¬
ritate conant᷑ eu̾tere. In quo no̾uidet᷑ nõsolũ m̃datũ eͥm̃. s etiã
ꝑuiruĩ se obicere apła impsa doctrina pietatis. ħ ẽ inepła. in qͣ¬

Expanded text:
 quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii. cum enim uolunt Petrum ab errore atque ab illa, in quam inciderat, uiae prauitate defendere, ipsam religionis uiam, in qua salus est omnibus, confracta et comminuta scripturarum auctoritate conantur euertere. in quo non uident non solum mendacii crimen, sed etiam periurii se obicere apostolo in ipsa doctrina pietatis, hoc est in