comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ministeria audeat aut quẽ suꝑna gracia eligit ^ humilitats
specie supbe contͣdicat: Quia igit᷑ ralde difficie est purgatũ
se quelib posse cognostere p̃dicacionis officuĩ tuciꝯ declina¬
tur: nec tamen declina̾e̾ ut diximꝰ ꝑtinacit debet. aĩ ad su¬
scipiendũ hoc suꝑna uolũtas agnoscit. Qd morses utrũq
miro oꝑe expleuit. qui pesse tante mulcitudini et noluit.
et obediuit. Guperbꝰ enĩ fortasse esse si ducatũ plebis in nume¬
re sine trepidacione sustiꝑet: et rursũ suꝑbꝰ existeret si auc¬
toris imꝑio obedire r̾cusaret: Utrobiq gͦ humilis. utrobiq
subiectꝰ. et pesse populis semetip̃m meciendo noluit. et tamẽ
de imꝑantis uiribꝰ p̾sumedo cõsensit. Ihuic ergo. hinc guiq p̃¬
cipites colligant. cũ quanta culpa ex appetitu ꝓp̾io cet̾is p̃serri
non metuũt. si sancti uiri plebiũ ducatũ suscipe deo iã iubente

Expanded text:
ministeria audeat, aut quem superna gratia elegit, sub humilitatis ministeria audeat, aut quem superna gratia elegit, sub humilitatis specie superbe contradicat. Quia igitur valde difficile est purgatum se quemlibet posse cognoscere, praedicationis officium tutius declinatur; nec tamen declinari, ut diximus, pertinaciter debet, cum ad suscipiendum hoc superna voluntas agnoscitur. Quod Moyses utrumque miro opere explevit, qui praeesse tantae multitudini et noluit et obedivit. Superbus enim fortasse esset, si ducatum plebis innumerae sine trepidatione susciperet; et rursum superbus existeret, si auctoris imperio obedire recusaret. Utrobique ergo humilis, utrobique subjectus, et praeesse populis semetipsum metiendo noluit, et tamen de imperantis viribus praesumendo consensit. Hinc ergo, hinc quique praecipites colligant cum quanta culpa ex appetitu proprio caeteris praeferri non metuunt, si sancti viri plebium ducatum suscipere Deo etiam jubente
Abbreviated transcription (Latin):
e liquido cogiostim ꝰ si duoꝵ ꝓferantiũ facta pensomus Qͦ
ynus ut ad pdicandũ mitti debuisset. sponte se p̃buit. quo tam̃
alter ꝑgere cũ pauore recusauit: usaias quippe dño querenti
queni imtteret. ultro se obtulit dicens. Eite ego. mute me. Hie¬
remias aũt mittit᷑. et tamen ne mitti debeat humiłit relucta¬
tur dicens. A. A.a. dñe deus. ette nesuio loqui quia puer ego
sum: En ab utrisq exteriꝰ diuersa uox ꝓdiit. ẜi non aduer¬
so fonte dilectionis emanat: iuo quippe p̃cepta sunt ca¬
ritatis. Dei iudelicet amor. et ꝓximi. ꝑs actuã igit᷑ uitam ꝑ
templaniuã uero iheremias amori conditoris sedulo inħerere
sandabisiter alter cippetit. hoc saudabisit alt̾ expauit. Nte ne
tacite ꝯtemplacionis lucra loquendo ꝑderet. ille ne dampna
studiosi oꝑis tacendo sentiret: O hoc in utrisq est subtliter¬
uit plene nõ estitit et is qui mitti uoluit ante se ꝑ altaris cal¬
cusũ purgtatũ iudit. neaut nõ purgatꝰ adirequisq sacra

Expanded text:
 liquido cognoscimus, si duorum prophetantium facta pensamus, quorum unus ut ad praedicandum mitti debuisset sponte se praebuit, quo tamen alter 8 pergere cum pavore recusavit. Isaias quippe Domino quaerenti quem mitteret, ultro se obtulit, dicens: Ecce ego, mitte me . Jeremias autem mittitur, et tamen ne mitti debeat humiliter reluctatur, dicens: A, a, a, Domine Deus, ecce nescio loqui, quia puer ego sum . En ab utrisque exterius diversa vox prodiit, sed non a diverso fonte dilectionis emanavit. Duo quippe sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor et proximi. Per activam igitemplativam vero Yeremias amori conditoris sedule inherere laudabiliter alter appetiit, hoc laudabiliter alter expavit: iste ne tacitae contemplationis lucra loquendo perderet, ille ne damna studiosi operis tacendo sentiret. Sed hoc in utrisque est subtilitervit, plene non restitit; et is qui mitti voluit, ante per altaris calculum se purgatum vidit; ne aut non purgatus adire quisque sacra
Abbreviated transcription (Latin):
um̃q libros legis moyses st̃ͥpsit Liber iosue i. iosue
cuiꝰ nomen instribit᷑: auctor fuisse tredit᷑ Librumiu¬
samuel stpͥsit sequencia aũt usq ad calce dd Malachim ic¬
remias pͥmũ in unũ uolumen tollegit/ Nã antea sparsus
erat ꝑ singuloꝵ rgũ hostorias. ysaias ieremias. ezethiel
singuli suos libros fecert qui inst̃pti st̃ noibꝰ eoꝵ. Libri xn¬

Expanded text:
 Quinque libros legis Moyses scripsit. Libri Josue idem Josue cujus nomine inscribitur, auctor fuisse creditur. Librum JuSamuel scripsit: sequentia vero usque ad calcem, David. Malachim Jeremias primum in volumen unum collegit; nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Isaias, Jeremias, Ezechiel, singuli suos libros fecerunt, qui inscripti sunt nominibus eorum. Liber
Abbreviated transcription (Latin):
egressi sũt ihrłm diuino afflatus spũ r̾parauit cũctaq le¬
gis et ꝓphtaꝵ norã uoluĩa q̃ fuerãt a gentibꝰ corrupta cor
apud hebreos sũt. chaph men nun. phe. sade. Alit enlioe
per has stribunt pñcipia medietatesq uõꝵ alit fines unde
et .u. libri a plerisq ouplices estimant : Saniuos malachios
dabreiamin esdras ieremias. cũ cynotii ⁊ lametatiombus

Expanded text:
 divino afflatus spiritu reparavit, cunctaque legis ac prophetarum volumina quae fuerant a gentibus corrupta, corrapud Hebraeos sunt, caph, mem, nun, phe, sade. Aliter enim per has scribunt principia medietatesque verborum, aliter fines. Unde et quinque libri a plerisque duplices existimantur. Samuel, Malachim, dabre iamin, Esdras, Jeremias cum cynoth, id est, lamentationibus
Abbreviated transcription (Latin):
sole nec omẽs diuine appellande sunt in libris gentiluis
multa de et̾intate dei et aĩaꝵ inmortalitate de u̾trtũ p̃miis
sempitnis pemsq inaloꝵ satis ꝓbabili tõne s̃pta inueniꝰ
quos tali rõbulo mdignos esse nemo dubitat. Rursus
uetis et noui testam̃ti serie ꝑ cͥrentes totũ pene de pñt¬
depromi eñ has st̃pturas diuitias appellãe sides katholica
qiͣ quodã colo̾e sr̃ducto lutũ error oꝑiũt eꝯtra diuina elo¬
for arida apparent et intꝰ dulcedine plena sũt uñ ꝯstat
quia mĩto tale rõbulũ sortita sunt. q̃ sola sic a flitat/ q̃tagi¬
one aliena mueiunt᷑ ut nichil uitati q̃riũ ꝯtinere ꝓbẽ¬
tur. st̃pture diuine sũt qua a tatholice fidei cultoribus ẽ¬
Sut p̃terea alia quã płima opuscula a religiosis uiris ⁊
et nõ nulla eciã utilia docent et int̾ diuina ꝯputant
eloquia q̃ fortasse enuando meliꝯ ꝙͣ diffiniẽdo ostendiq̃¬

Expanded text:
ndae sunt. In libris siquidem multa de aeternitate Dei, animarum immortalitate et de virtutum praemiis sempiternis, poenisque malorum, satis probabili ratione scripta invenimus, quos tali vocabulo indignos esse nemo dubitat. Rursus Veteris et Novi Testamenti seriem percurrentes, rotam pene de pdeprimi. Tamen has scripturas divinas appellare fides catholica quasi quodam colore superducto lutum erroris operiunt. Contra, divina eloatem sermonis arida apparent, et intus dulcedine plena sunt; unde constat quod merito tale vocabulum sortita sunt, quae sola sic a falsitatis contagione aliena inveniunt, ut nihil veritati contrarium continere probentur. « Scripturae divinae sunt, quas a catholicae fidei cultoribus eSunt praeterea alia quam plurima opuscula a religiosis viris etet nonnulla etiam utilia docent, inter divina computantur eloquia, quae fortasse enumerando melius quam definiendo ostende
Abbreviated transcription (Latin):
lares nr̃i temꝑ responde̾ poterũt qui nõ solũ in studiis
suis frugalitate sequi ꝯtẽpnũt s eciã supra id qd̾ sunt
diuites ideri laborant n ͨ iã ꝙ didicerint quisq iactitat
s ꝙ̾ expenderit S fortassis. quia ingr̃os suos imitari
yolunt de quibꝰ ꝙ̾ satis digne dicam non ĩueĩo.

Expanded text:
emporis respondere poterunt, qui non solum in studiis suis frugalitatem sequi contemnunt, sed etiam supra id quod sunt divites videri laborant. Nec jam quid didicerit quisque jactitat, sed quid expenderit. Sed fortassis suos magistros imitari volunt, de quibus quid digne dicam non invenio.
Abbreviated transcription (Latin):
caltabant hõres. allii ꝓiecer̃t diuicias ali accept in iuruis
gaudebant alii penas spreuert alii ꝯtubma homi deise¬
rentes ultimos rcessus et secreta heremi penetrãtes soli
legit: et ꝓmetheus ob ĩmodica meditandi curã ĩ monte
caucaso uolturi expositꝰ mẽõrat Quia enĩ strebant roꝵ
bonũ nõ in estiatione hõim. s in pura ꝯsciã esse absconditũ
et eos iam nõ hoiẽs esse qui robus ꝑitur inherentes bo¬
nũ suũ nõ agnoscerẽt ideo qnͣtũ et mẽte et intelligentia
a cetis differrent ipa locoꝵ distancia demõsirabat ne una¬
Et ille. ip̃i me inquit derident et eos asini. Cogita si po¬
tes qnͣti estiauerit laudari abhys aquibꝰ n ͨ icuꝑari ti¬

Expanded text:
caverunt honores, alii projecerunt divitias, alii acceptis injuriis gaudebant, alii poenas spreverunt, alii contubernia hominum deserentes et intimos recessus et secreta eremi penetrantes, solilegitur. Et Prometheus ob immodicam meditandi curam in monte Caucaso vulturi expositus memoratur. Quia enim sciebant verum bonum non in aestimatione hominum sed in pura conscientia esse absconditum; et eos jam non homines esse, qui rebus perituris inhaerentes bonum suum non agnoscerent, ideo quantum mente et intelligentia a caeteris differrent, ipsa locorum distantia demonstrabant, ne una» Et ille: « Ipsi me, » inquit, « derident, et eos asini. » Cogita si potes quanti aestimaverit laudari ab eis a quibus nec vituperari ti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tacione colligit: Intpt̃at᷑ em̃ ab ysaat pr̃ meus suꝑflu¬
us/ uł pỹ mei rugitꝰ. ex quo oñ hũndãtissimũ et ult̾
humana uoce in senibꝰ diuini sermõ tomtruũ ꝯmorai
unĩ nãq suꝑfluũ in hoc loco plenitudine aut r̾dundan
ciã sͭ porro sunamitis in lingua nr̃a coccnea dr. ꝙ¬

Expanded text:
pretatione colligitur. Intepretatione colligitur. Inteundantissimum, et ultra humanam vocem in sensibus divini sermonis tonitruum commorari. Verbum namque superfluum in hoc loco plenitudinem non redundantiam significat. Porro Sunamitis in lingua nostra coccinea d
Abbreviated transcription (Latin):
ab ysaac sunamit sene do calefecit qr amor sapiẽ etiã
mnͥ arescente corpore. dilectore suũ nõ deserit. Oes pene
u̾tutes corꝑis mutant in senibꝰ. et crescente sola sapiencia
cessu tpis sapiẽcior et reteꝵ studioꝵ dulcissimos frutus.
nsipe studiis floruerũt. ad poctas uer̃o. homeꝵ hesro¬
dum symonide tersitore q̾ grandes natu/ agneũ uescio
ꝙ ⁊ solito dultiq uicina morte cecinerũt Gophodes aut̃
qi ps nimiã senectute et rei fam ilĩar negligẽtiã a filiis
actusaret᷑ amẽtie edipy fabulã quã nuꝑ sccipserat r̾cita
grecas liãs disce̾ nõ erubuert. nec desperaui̾t Crte ho¬
merꝰ r̾fert ꝙ de lingua inestor/ iã uetuli et pene decre¬
piti dulcior melle otõ flux̾it am̃adũte go qnͣtũ ama¬
u̾int sapia quos nec decrepita etas ab eiꝰ inquisicione po¬
tuit r̾uoca̾e Iste ergo tantꝰ amor sapĩẽ tanta in senibꝰ¬
prudencie hũndancia ꝯge̾ etiã ex ip̃iꝰ supͣdicti nois inter¬

Expanded text:
Abisag Sunamitis senem David calefecit , quia amor sapientiae etiam marcescente corpore dilectorem sui non deserit. Omnes pene virtutes corporis mutantur in senibus, et crescente sola sapientia rocessu temporis sapientior, et veterum studiorum dulcissimos fructus meva in sapientiae studiis floruerunt. Ad Poetas venio, Homerum, Hesiodum, Simonidem, Stesichorum, qui grandes natu, cygneum nescio quid, et solito dulcius, vicina morte, cecinerunt. Sophocles cum propter nimiam senectutem et rei familiaris negligentiam, a filiis accusaretur amentiae, Oedipi fabulam, quam nuper scripserat. recitaugraecas litteras discere, nec erubuerit, nec desperaverit. Certe Homerus refert quod de lingua Nestoris jam vetuli et pene decrepiti dulcior oratio fluxerit. Animadverte igitur quantum amaverint sapientiam, quos nec decrepita aetas ab ejus inquisitione revocare. Iste igitur tantus amor sapientiae, tanta in senibus abundantia congrue etiam ex ipsius supradicti nominis inter
Abbreviated transcription (Latin):
erciciũ spectet pite quies int̾ior ut mens ꝑ illicita deside¬
spectat uidet᷑ aũt̃ scruti  sub studio q̃rendi ꝯtineri
qd si um̾ est. sr̃flue r̾petit᷑ cũ in srĩori ꝑte ãmemoratũ
sit s sciend̃ est hanc int̾ hec duo esse dr̃a ꝙ studiũ
inquiredi instancia sͭ oper scrutimũ uero diligenciã
meditacõ Opus ꝑagunt labor et amor ꝯsiluit pariut¬
prira et uigisa dra labore est ut agas in amore ut ꝑfiaa
Incuraaut ꝓuideas in uigilia ut attẽdas Isi sient qpsiar
re iuuenes ꝓpt̾ꝰ robur a fronte lecticã hr̃e dicũt᷑ uidebat
phylos et Rophos .i. amor et labor q̃ for/ opꝰ ꝑagant p

Expanded text:
e quiete. Vitae quies, sive interior, ut mens per illicita desidespectat. Videtur autem scrutinium sub studio quaerendi contineri. Quod si verum est superfluo repetitur, cum in superiori parte annumeratum sit. Sed sciendum est hantiam significat operis. Scrutinium vero, diligentiam meditationis. Opus peragunt labor et amor. Consilium pariucura et vigilia. In labore est, ut agas; in amore ut perficias; in cura, ut provideas ; in vigilia, ut attendas. Iste sunt quatuor hre iuvenes propter robur, a fronte lecticam tenere dicuntur, videlicet philos et cophos, id est amor et labor, quia foris opus peragunt. A
Abbreviated transcription (Latin):
exͥ oĩs mũdꝰ pħantibꝰ exiliũ est quia tñ ut ait
quidã nescio qua natale solum dulcedine cũtos ducit
priã est Perfectꝰ uero cui iũdꝰ totꝰ exiliũ est Ille mũ¬
do amorez fixit iste spersit hic ext̃roit Ego apuo exu¬
laui. et scio qͦ mero̾e aĩq artũ alñ pauꝑis tugury sin¬
dũ deseruerat qua libertate pq̃ marmorros lares et teta
Cripture de scudio diuinarũ sq̃pturariur

Expanded text:
osophantibus exsilium est. Quia tamen, ut ait quidam: Nescio qua natale solum dulcedine cunctos Ducitomne solum patria est, perfectus vero cui mundus totus exsilium est. Ille mundo amorem fixit, iste sparsit, hic exstinxit. Ego a puero exsulavi, et scio quo moerore animus arctum aliquando pauperis tugurii fundum deserat, qua libertate postea marmoreos lares et tecta CAP. I. De studio divinar
Abbreviated transcription (Latin):
no ueritat archana penet̾re Corrugãt nasũ et ualliũ
torquent in lectore diuinitat et nõ intelligũt ꝙ deo in¬
priã faciũt. ciuꝰ uã pulch̃ro quidẽ rõbulo sim ͣa s sensu
p̃uo insipida pdicant nõ ẽ inei ꝯsilii hꝯͥ imitari: bonꝰ
em̃ lector huilis d esse ⁊ mãsuetꝰ a curi amibꝰ et uo

Expanded text:
nio veritatis arcana penetrare. Corrugant nasum, et valgium nio veritatis arcana penetrare. Corrugant nasum, et valgium torquent in lectores divinitatis, et non intelligunt quod Deo injuriam faciunt, cujus verba pulchro quidem vocabulo simplicia, sed sensu pravo insipida praedicant. Non est mei consilii hujusmodi imitari. Bonus enim lector humilis debet esse et mansuetus, a curis inanibu
Abbreviated transcription (Latin):
surar. nec ꝑdis aliꝙͥ inaxime cũ nulla scptura sit stdm me¬
am estimacione.q̃ aliꝙ expetendũ non ꝓponat. si ꝯueienti
carpat/ Nichil iñ bonũ est ꝙ meliꝰ tollit Si oiã legere
sunt ut nõ sint magnita Qued̃ u̾o ne sint maudita
⁊ aliqñ płis esse credimꝰ que nõ audiuimꝰ. et faciliꝰ esti¬
mamꝰ res cuiꝰ fructꝰ agnoscit᷑ uide̾ nũc potes quã ne¬
ꝑe ceꝑis. ceteros nõ ꝯtẽpnas. hoc aũt tuõt. uiciũ. hĩc qui¬
busdã accidit ꝙ suã sciã nimis diligent᷑ inspiciũt. et cum
sibi aliꝙͣ esse uisi fueruit. alios quos nõ nouer̃t nec esse nͨ¬
fieri potuisse putãt. hĩc eciã illud ebullit ꝙ nugigeruli
nũc quidã nescio uñ głiantes. p̾ores prẽs simplicitat ar¬
guũt. et secũ natã secũ moriturã credũt sapiãi in diui-¬
nis eloquiis ita simplice mod loquendi esse audiũt ut in
eis ingrõs audie nõ oporteat posse satis quoq pp̾io ĩge¬

Expanded text:
iquid, maxime cum nulla scriptura sit secundum meam existimationem, quae aliquid expetendum non proponat, si convenienti carpat. Nihil tamen bonum est quod melius tollit. Si omnia legere sunt ne sint incognita, quaedam vero ne sint inauditadivimus, et facilius existimatur res cujus fructus agnoscitur. Videre nunc potes quam nepere coeperis, caeteros non contemnas, hoc autem tumoris vitium hinc quibusdam accidit, quod suam scientiam nimis diligenter inspiciunt, et cum sibi aliquid esse visi fuerint, alios quos non noverunt, tales nec esse nec potuisse fieri putant. Hinc etiam ebullit quod nugigeruli nunc quidam nescio unde gloriantes, priores patres simplicitatis arguunt, et secum natam, secum morituram credunt sapientiam. In divinis eloquiis ita simplicem modum loquendi esse aiunt, ut in eis magistros audire non oporteat; posse satis quemque proprio inge
Abbreviated transcription (Latin):
erubesce̾ eo ꝙ longiꝯ a sapiã r̾cedũt quo nõ esse sapietes
ẜ putai incipiũt siusmoi multos noui. qͥ cũ pͥmis adt̃
elem̃t idigeãt nõ nͥ sũmis int̾esse dignant᷑ et eo hodso¬
lũmõ se magnos fy̾ putant si magnoꝵ et sapientuo l
stpia legerint ul audierint uerba Nos inquiũt uidimꝰ
illud nos ab illis legimꝰ Gepe nob̾ illi loqui solebant. is¬
li sũmi. illi famosi ꝯgnouerũt nos & utrnã me nemo
agnoscat/ et ego cucta nouerim / płones uĩoͣisse nõ intel¬
lexisse głiamĩ puto indignũ est uob̃ demceps̾ ut me au
pocula deuase bibit testeo ꝙ erubescitis płone audistis au
rursuz. cui aliꝙ̃ spale a naͣ ꝯcepisse non ꝯirgerit/ prudes̃¬

Expanded text:
sapientes, sed putari volunt. Cujusmodi multos novi, qui cum primis adhuc elementis indigeant, non nisi summis interesse dignantur, et ex hoc solummodo se magnos fieri putant, si magnorum et sapientium, vel scripta legerint, vel audierint verba. Nos, inquiunt, vidimus illos; nos ab illis legimus. Saepe nobis loqui solebant. Illi summi, illi famosi, cognoverunt nos. Sed utinam me nemo cognoscat, et ego cuncta noverim! Platonem vidisse, non intellexisse gloriampocula de vase bibit testeo. Quid erubescitis? Platonem audistis, aurursus cui aliquid speciale a na
Abbreviated transcription (Latin):
telligat. intellecta diligat. et ea semꝑ corar ocuł quaĩ spe¬
culũ uoltus sui stude̾ teneat / et si qua forte obscrriora in¬
tellectũ eiꝰ non admiserint nõ statim in uitupium
ꝓrũpat ut nichił bonũ esse credat n qd ipẽ inpellui
tacione magis quã doctna lector indiget qii dni

Expanded text:
tium intellecta diligat, et ea semper coram oculis quasi speculum vultus sui tenere studeat. Et si qua forte obscuriora intellectum ejus non admiserint, non statim in vituperium prorumpat, ut nihil bonum esse credat nisi quod ipse intetatione magis quam doctrina lector indiget. Qui eni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiderat. hĩc illud płonicũ auit malo aliena uerecũde di¬
scere quã mea ĩpudent̾ ingere̾ Cur em̃ disce erubest et
nestire nõ ueretũdar/ pudor iste maiõ est illo. Aut quid
suĩma affectas/ cũ tu iaceas in umo considera pociꝯ quid
uires tue ferre ualeant aptissime incedit qui maeditor¬
dinate Quidã dũ magnũ saltũ facere uolũt p̃apiciũ in¬
adũt noli ergo inmis festiãre hoc mõ ciciꝰ sapias ad pal¬

Expanded text:
iena verecunde discere, quam mea impudenter ingerere. » Cur discere erubescis, et nescire non verecundaris; pudor iste, major est illo. Aut quid summa affectas, cum tu jaceas in imo; considera potius quid vires tuae ferre valeant. Aptissime incedit, qui incedit ordinate. Quidam dum magnum saltum facere volunt, praecipitium incidunt. Noli ergo nimis festinare, hoc modo citius a
Abbreviated transcription (Latin):
scũt᷑ et uiuũt ꝙ̃ͣlib cito moruũt᷑ aut r̾surrectura
negabũt᷑. aut ita r̾surrectura credenda sunt ac nõ pociꝰ cor¬
recta emendataq natura. Absit eñi ut illũ bymẽbre qui nu¬
per natꝰ est moriente de quo et frẽs fidelissim q̾ cũ uideit
retulerũt et stẽ memorie iheronimꝰ põr striptũ c̾liquit. ab¬
suiguli quiq partꝰ uł ampliꝙ ut̃ minꝰ aliquid qabendo ue
quadam ninua deformitate monstra dicũt᷑. ita ut singule
quecũt coherẽtia nata fuetũt.ẜ scorsũ singulis sibi sua mẽbra
gestantibꝰ quib humani corꝑis complet᷑᷑ integritas De¬

Expanded text:
scuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem, qui nuper natus est in Oriente, de quo et fratres fidelissimi quod eum viderint retulerunt, et sanctae memoriae Hieronymus presbyter singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae natquaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas
Abbreviated transcription (Latin):
uat. Ilam utrũꝙ legit᷑ in scis eloquiis. et miscdia eiꝰ p̃uerẽt¬
me etgnã eiꝰ subsequat᷑ me. N olente p̃uenit ut uelit. uo¬
lentꝰ seguit ne frustra uelit. Cur enĩ amonemur orare
ꝑ inimicis ur̃is. utiq nolentibꝰ pie uiue̾  insi ut deus in
eis opetu et uesse. Iterg᷑ cͥ animnonemur petere ut aci¬
pianiub: nꝰ ut ab illo fiat ꝙ uolumꝰ  a quo factũ est utre

Expanded text:
vat, nam utrumque legitur in sanctis eloquiis, et: Misericordia ejus praevevat, nam utrumque legitur in sanctis eloquiis, et: Misericordia ejus praeveicordia ejus subsequetur me . Nolentem praevenit, ut velit; volentem subsequitur, ne frustra velit. Cur enim admonemur orare pro inimicis nostris , utique nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in illis operetur et velle? Itemque cur admonemur petere ut accipiamus , nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uolentis. neq currẽtis.s miserentis est dei. quia
ex utroq fit. id et uolũtate hominis et mĩa dei. ut sic dictum
accipiamꝰ nõ uolentis neq currẽtis s miserẽtis ẽ dei. tamꝙͣ̃
diceret᷑. ñ sufficit sola uolũtas hominis si nõ sit eciã misidĩa
dei. Mon go sufficit sola misericordia dei. si nõ sit eciã rolũtas
hominis. Ac ꝑ hoc si recte dictũ est nõ uolentis neq curren¬
tis. s miserentis est dei. quia id uolũtas hominis sola nõ sup¬
plet. curnõ et eꝯ̃ris recte dicit᷑: nõ miserẽns ẽ dei. s uolõtis est
dicere xpĩanꝰ audebit. nõ miserẽtis der s uolentis est hominis
uolentis neq currentis. s imserẽtis est dei ut cotũ det᷑ deo.
qui hominis uolũtate bonã et pp̃arat adiuuandã. et adinuat
ip̃aratã. Precedit enĩ bona rolũtas hominis multa dei dona:
ẜ non om̃a Que aũt non precedit. ipsa in eis est. et ipsa iu¬

Expanded text:
Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, quia ex utroque fit, id est, et voluntate hominis, et misericordia Dei; ut sic dictum accipiamus, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, tanquam diceretur, Non sufficit sola voluntaDei: non ergo sufficit sola misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis sola non implet, quare non et e contrario recte dicitur: Non miserentis est Dei, sed volentis est dicere Christianus audebit, Non miserentis Dei, sed volentis est hominis,volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totum detur Deo, qui hominis voluntatem bonam et praeparat adjuvandam et adjuvat praeparatam. Praecedit enim bona voluntas homsed non omnia; quae autem non praecedit, ipsa in eis est et ipsa ju
Abbreviated transcription (Latin):
heatrica dr ͬ stiã sudoꝵ a theatro ubi ppła ad ludendũ
quẽire solebat ñ quia in theatro tm̃ ludus fieret s
quia celebrior locus fuit tet̾is.sfiebant aute ludi alii ĩ
theatris alii in gabiis alii in gyuiasiis alii in amphi¬
tricꝭ alii in arenis alii inquiuiis alii in phanis In che¬
uis ĩ oscillis In gabiis coreas ducebant et salrabãt
in gyumasiis luctabant᷑ in amphitritꝭ cursu certa¬
bant ul pedũ ul equoꝵ uł curruũ in arenis puigiles
psallebant et alea ludebant in phanis tꝑe sollempi
deoꝵ laudes canebant. ludos reto idcto int̾ legittimas

Expanded text:
a dicitur scientia ludorum a theatro quo populus ad ludendum convenire solebat, non quia in theatro tantum ludus fieret, sed quia celebrior locus fuerat caeteris. Fiebant autem ludi alii in theatris, alii in atriis, alii in gymnasiis, alii in amphicircis, alii in arenis, alii in conviviis, alii in fanis. In the, vel personis, vel oscillis. In atriis choreas ducebant et saltabant. In gymnasiis luctabantur. In amphicircis cursu certabant vel pedum, vel equorum, vel curruum. In arenis pugiles psallebant, et alea ludebant. In fanis tempore solemni deorum laudes canebant. Ludos vero idcirco inter legitimas
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ amittãt: s cũ tempꝰ subditis ad cõreptionẽ quecit
sũb ipso cuspaꝵ pondere patiencia p̃sulis exerieat: uñ bene
ꝑ psalimistã diat: Supͣ dorsũ meũ fabricauer̃e percatores
Pndorso quiipe onera sustinemꝰ Gup̃ dorsũ suũ igit sabri¬
Lasse pecatores querit᷑. ac si aꝑte dicat. Quos cotrigete neꝗõ.
quasi suꝑ impositũ onꝰ porto. Mõriuilla aut sũt subtilitꝰ ot¬
ulta ꝑscrutanda. ut quibusdã signis cxũpentibͥ rector ĩ
subditoꝵ mente om̃e qd clausũ latet inbeniat. Et intuemiete
correptionis articulo cxminimis maiora cognosiat: unde
recte ad erechiele dicit: fili hominis fode t̾ pariete: Ubi mox
de ꝓpheta subiũgit: Et cũ ꝑfod̾issem pariete. apparuit o

Expanded text:
ficium amittant. Sed cum tempus subditis ad correptionem quaeritur, ficium amittant. Sed cum tempus subditis ad correptionem quaeritur, sub ipso culparum pendere patientia praesulis exercetur. Unde bene per Psalmistam dicitur: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores . In dorso quippe onera sustinemus. Supra dorsum igitur suum fabricasse peccatores queritur, ac si aperte dicat: Quos corrigere nequeo, quasi superimpositum onus porto. Nonnulla autem occulta subtiliter sunt perscrutanda, ut quibusdam signis erumpentibus, rector in subditorum mente omne quod clausum latet, inveniat, et interveniente correptionis articulo, ex minimis majora cognoscat. Unde recte ad Ezechielem dicitur: Fili hominis, fode parietem . Ubi mox idem propheta subjungit: Et cum fodissem p
Abbreviated transcription (Latin):
guenda aliqñ aũt uehement᷑ inꝙpãda. Mõnulla quippe ut
diximꝰ. prudent dissimulada sunt. S quia dissimulant᷑ iu¬
dicanda.: ut cũ delinquẽs et depħendi se cognoscit et ꝑpeti has
quas in se tacite tolerai considetat augere culpas ecubes¬
cat. seque se iudice pumiat.quẽ sibi aput se rectoꝵ pacientia
lemẽter exccisat: qua stilicet dissimulacõe bene uide̾ã dñs
corcipit cũ ꝑ ꝓpħam dicit: Mentita es. et mei nõ es i̾corda¬
ta neq cogitasti in corde tuo. quia ego racens. et quasi nõ
contra pectãte tacuit et hoc ipm tamẽ. quia tacuerit dixit:
Nõnulla aut̃ uł aꝑte cognita mature toletãda suł. cũ uidelicet
reꝵ minime oportunitas cõgruit. ut apte cortigant᷑: Mã
secta in mature uulnera deteriꝰ inferuestũt. et nꝰ cũ tempe
medicamẽta cõueniant.constat ꝓculdubio qd medendi os¬

Expanded text:
guenda, aliquando autem vehementer increpanda. Nonnulla quippe, ut guenda, aliquando autem vehementer increpanda. Nonnulla quippe, ut diximus, prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; ut cum delinquens et deprehendi se cognoscit et perpeti, has quas in se tacite tolerari considerat, augere culpas erubescat, seque se judice puniat, quem sibi apud se rectoris patientia clementer excusat. Qua scilicet dissimulatione bene Judaeam Dominus corripit, cum per prophetam dicit: Mentita es, et mei non es recordata, neque cogitasti in corde tuo, quia ego tacens et quasi non vcontra peccantem tacuit, et hoc ipsum tamen quia tacuerit dixit. Nonnulla autem vel aperte cognita, mature toleranda sunt, cum videlicet rerum minime opportunitas congruit, ut aperte corrigantur. Nam secta immature vulnera deterius infervescunt, et nisi cum tempore medicamenta conveniant, constat procul dubio quod medendi of
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtiũt᷑: Nam sepe sub parsymonie nomine se tenacia
palliat. contraq se effusio sub appellacione largitatis occul¬
tat: Eepe mordinata remiisio pietas credit᷑: et effrenata i
efficatia. atq agendi tarditas. grauitatis ꝯsiliũ putat᷑. Ii¬
de necesse est ut rector animaꝵ uirtutes ac uicia uigilanti
cura discernat. nec ut tor tenatia occupet. et parcũ se ui¬
deri in dispensacionibꝰ exulcet. aut cũ effuse quid impen¬
dit᷑. largũ se quasi miserando gloriet᷑. aut remictẽdo qd se¬
rire debuit ad eterria suppliciã subditos ꝑtrahat. aut ĩma¬
inter feriendo qd delinquit᷑. ipse g̃uius delinquat. aut go
qᵈ agirecte ac gͣuit᷑ potuit minature p̾ueniens leniget.
aut bone actionis meritũ differẽdo ad deteriora piutet¬
prudent dissimulãda sunt. s quia dissimulant iudi¬
tanda. Aliquãdo uo et aꝑte cogiita mature toleranda. ali¬
quãdo uero subtiliter et omilta ꝑscrutãda. aliqñ lenter ar¬

Expanded text:
mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata iefficacia, atque agendi tarditas gravitatis consilium putatur. Necesse est ut electus quisque virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet, aut cum effuse quid fuerit perditum, largum se, quasi miserando, glorietur, aut remittendo, quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat. aut immaniter feriendo, quod delinquitur, ipse gravius delinquat, aut hoc, quod agi recte ac graviter potuit, immature perveniens leviget, aut bonae actionis meritum differendo ad deteriora pprudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; aliquando et aperte cognita, mature toleranda, aliquando vero subtiliter et occulta perscrutanda; aliquando leniter ar
Abbreviated transcription (Latin):
doctor exasperat. difficile ualde est ut non aliquãdo et ad
aliquid qd dicere nõ debet erũpat: Et plerũq ꝯtingit. ut
dũ culpa subditoꝵ cũ magna inuectione corripit᷑. magistri
lingua usq ad excessus uerba ꝑtrahat᷑ Cũq increpacio in¬
moderate accendit᷑: corda delinquẽciũ in desperacionẽ depri¬
ñt uñ necesse est ut ex asperatꝰ rector cũ subditoꝵ mentẽ
plus sequã debuit ꝑcussisse considerat apud se semꝑ ad pe¬
nitenciã r̾cureat. ut ꝑlamẽta ueniã in cõspectu ueritatis op¬
tineat. ex eo etrã qd̾ ꝑ zeli eiꝰ studiũ pectat Qd figurate
dñs ꝑ moysen p̃cepit dicens: Si q̾s abierit cũ amico suo sĩ

Expanded text:
doctoris exasperat, difficile valde est ut non aliquando et ad doctoris exasperat, difficile valde est ut non aliquando et ad aliquid quod dicere non debet erumpat. Et plerumque contingit ut dum culpa subditorum cum magna invectione corripitur, magistri lingua usque ad excessus verba pertrahatur. Cumque increpatio immoderate accenditur, corda delinquentium in desperatione deprimuntur. Unde necesse est ut exasperatus rector, cum subditorum mentem plus quam debuit percussisse considerat, apud se semper ad poenitentiam recurrat; ut per lamenta veniam in conspectu veritatis obtineat, ex eo etiam quod per zeli ejus studium peccat. Quod figurate Dominus per Moysen praecipit, dicens: Si quis abierit cum
Abbreviated transcription (Latin):
cu sume t̾ sartagine ferreã. et pones eã muꝵ ferreũ int̾
te etint̾ auitate ꝑꝑ sartagine quippe frixũ mẽtis. ꝑ fer¬
rũ uero increpacionis fortitudo signat᷑ Quid uͦ acrius doc¬
toris niẽte. quã zelus dei frigit et excruciat᷑ unde pau¬
lus huiꝰ sartaginis urebat᷑ fryxura. cũ diceret. Quis in¬
firmat et ego nõ infirmo: quid scandalizat ᷑. et egto nõ
uror. Et quia quisq̾s zelo dei acçendit᷑ ne dampnari ex ne¬
gligencia debeat. forti inꝑꝑetui custodia munit᷑. rectẽ dici¬
tur. pones eã muꝵ ferreũ int̾ te. et int̾ ciuitate. Partago
enĩ ferrea. murꝰ ferreus int̾ ꝓpham et ciuitate ponib. qr
cũ nũc forte celũ rectores exhibent eũde zelum post mo¬
dũ int̾ se et auditores suos forie municione tenẽt. ne tunc
ad uindictã destituti siat.si nũc fueront in corruptione dis¬
soluti: S int̾ hec sciendũ est. quia dũ ad increpacione se mẽs

Expanded text:
tu sume tibi sartaginem ferream, et pones eam murum ferreum inter te et inter civitatem. Per sartaginem quippe frixura mentis, per ferrum vero increpationis fortitudo signatur. Quid vero acrius doctoris mentem, quam zelus Dei frigit et excruciat? Unde Paulus hujus sartaginis urebatur frixura, cum diceret: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Et quia quisquis zelo Dei accenditur, ne damnari ex negligentia debeat, forti in perpetuum custodia munitur, recte dicitur: Pones eam murum ferreum inter te et civitatem. Sartago enim ferrea murus ferreus inter prophetam et civitatem ponitur; quia cum nunc fortem zelum rectores exhibent, eumdem zelum postmodum inter se et auditores suos fortem munitionem tenent; ne tunc ad vindictam destituti sint, si nunc fuerint in correptione dissoluti. Sed inter haec sciendum est quia dum ad increpationem se mens
Abbreviated transcription (Latin):
poscenti r̾dde̾ rone de ea fide in qua positi sunt ut o nm
fectiꝯ uia agnoscant et alciꝰ dei secreta intesligẽtes apa
ament. quoꝵ nmiꝵ deuocio laudanda est et imitatõe dia¬
na. Tr̃ia go sũt gn̾a hoĩmm saccũ st̃ptũ legẽciũ quoris¬
mi quide miserandi sunt ⁊ͥ iuuãdi Terci laudadi nos
uero quia oĩbꝰ ꝯsule intendimꝰ. qd bonũ ẽ m oĩbꝰ auge¬
ri cupimꝰ ⁊ ꝙ ꝑusũ ꝯmutai Omẽs intelligo uolumq̃¬

Expanded text:
poscenti reddere rationem de ea fide in qua positi sunt , ut vidtis agnoscant, et altius Dei secreta intelligentes, arctius ament; quorum nimirum devotio laudanda est, et imitatione digna. Tria igitur sunt genera hominum sacram Scripturam legentium, quorum quidem primi miserandi sunt, secundi juvandi, tertii laudandi; nos vero quia omnibus consulere intendimus, quod bonum est in omnibus augeri cupim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓuect᷑ et ad ampliꝰ dese ꝓuittentibꝰ nõ ide esse
ꝓpoĩtũ cũ incipientibꝰ O sicut illis aliꝙ licite ꝯceditͬ qd̾
isti sine culpa mime age̾ pñt Ita eciã ab ist̾ pt aliꝙ r̾qui
quo illi nõ deobligati sint Nũt ergo ad ꝑmissa soluenda
redeo / ut ridelis ostenda qualit eis diuina scriptura legẽ¬
da sit qui ad ͨ in ea solã qrunt sciã. Oũt nõnulli q dĩne
siripture stiã appetũt ut uł diuicias ꝯg̃gent uł honões¬
obtineant uł famã acq̃rant . quoꝵ intencio qnto puersa
tantũ ẽ miserãda. Gũt rursũ alii/ quos audire ricrba
dei et opera eiꝰ disce̾ delectat/ non quia salutifera sed
quia mirabilia st̃ scrutaiꝰ archana ⁊ mandata cognoscere

Expanded text:
et aliquid amplius de se promittentibus non idem esse propositum cum incipientibus; sed sicut illis aliquid conceditur, quod isti sine culpa minime agere possunt, ita etiam ab istis aliquiquo illi nondum obligati sunt. Nunc igitur ad promissa solvenda redeo, ut videlicet ostendam qualiter eis divina Scriptura legenda sit, qui adhuc in ea solum quaerunt scientiam. Sunt nonnulli qui divinae Scripturae scientiam appetunt, ut vel divitias congobtineant, vel famam acquirant, quorum intentio quantum perversa, tantum est miseranda. Sunt rursus alii, quos audire verba Dei et opera ejus discere delectat, non quia salutifera, sed quia mirabilia sunt. Scrutari arcana et inaudita cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
Cd inter ħec ad ea que iam supenꝰ diximꝰ. caritatis
studio retorquemi᷑. ut p̃dicator quisq plus actibus qũa¬
rocibus in sonet et bñ uiuedo uestigia sequacibꝰ imprimat.¬
ut pocius agendo quã loquẽdo quo gr̃adiant ostend̾at. quia et
gallus iste gũẽ ꝓ exp̾menda boni p̃dicatoꝵ specie in lotucione sua
dñs assumit: ai iã edere cantꝰ parat. p̾us alas excatit. et semetip¬
sum feriens iugilantiorẽ reddit. qr niniꝵ necesse ẽ. ut hy qͥ uerba
stẽ p̃dicacionis mouent. p ꝰ siudio bone actionis euigilent. ne in
semecipsis torpentes oꝑe alios excitent roce poriꝯ se ꝑ subluma
futa excuciant. et tuc ad bñuiued̃ alios solsicitos reddant Priꝰ
cogitacionũ alis semetipsos feriant. quicq̃d inse mutilit corpet.
ollicita mrestigacione dephendant. districta ammadusione corci¬
gant. et tuc demũ alioꝵ ritam loquẽdo ꝯponãt: poriꝰ piũre
ip̾ia fłetibꝰ curent.ͣ et tũt que alioꝵ sũt pumẽdai denũcient. et

Expanded text:
d inter haec ad ea quae jam superius diximus, charitatis studio retorquemur, ut praedicator quisque plus actibus quaocibus insonet, et bene vivendo vestigia sequacibus imprimat potius, quam loquendo quo gradiantur ostendat. Quia et gallus iste, quem pro exprimenda boni praedicatoris specie in locutione sua Dominus assumit, cum jam edere cantus parat, prius alas excutit, et semetipsum feriens vigilantiorem reddit, quia nimirum necesse est ut hi qui verba sanctae praedicationis movent, prius studio bonae actionis evigilent, ne in semetipsis torpentes opere, alios excitent voce; prius se per sublimia facta excutiant, et tunc ad bene vivendum alios sollicitos reddant; prius cogitationum alis semetipsos feriant; quidquid in se inutiliter torpet, sollicita investigatione deprehendant, districta animadversione corrigant; et tunc demum aliorum vitam loquendo componant; prius punire propria fletibus curent, et tunc quae aliorum punienda sunt denuntient; et
Abbreviated transcription (Latin):
accentꝰ. posituras. notas orthographiã analogiã ethymo¬
thaplasma scemata. tropos. psas.metra. fabulas. hysto¬
rias quoꝵ idito exposicione tnͣseo. quia et ꝓlixior esset
quã huiꝰ cedule breuitas expetat Et quia etiã in hoc
opusculo diuisiones nñ reꝵ et noĩa inuestiga̾e ꝓposui
ut tm̃mõ qđda pn̾cipiũ doctrine lectori cuderet᷑ Qui ãt¬
hoc stire desiderat legat donatũ. seruiũ. p̾scianũ. de accen¬
tibus et p̾scianũ de xii uersibꝰ uirgily. et barbarismũ

Expanded text:
accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymotaplasmas, schemata, tropos, prosas, metra, fabulas, historias. Quorum idcirco expositionem transeo, quia prolixior esset quam hujus schedulae brevitas expetat, et quia etiam in hoc opusculo, divisiones tantum rerum et nomina investigare proposui, ut tantummodo quoddam principium doctrinae lectori conderetur. Qui autem scire desiderat, legat Donatum, Servium, Priscianum de accentibus et de duodecim versibus Virgilii, et Barbarismum,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa. In affectibꝰ ꝯriderãd̾ est ut sint rcti sineri iͦ ͤ
ad id ad qd̃ deñt esse et quõ dent esse adilige̾ emĩ qd nõ¬
oz. malu ẽ itaq bonꝰ affr̃ꝯ est / qui ẽ ad id ad qd̃ debet
et quõ deb amon sororez dilexit/ et emt affectus ad
qd debuit s quia maledroit nõ erat quõ debuit igitur
affectꝰ esse pt ad io ad qd deb In eo ad qd deb rectus.

Expanded text:
opera. In affectibus considerandum est ut sint recti, sinceri, hoc est ad id ad quod debent esse, et quomodo debent esse. Diligere enim quod no malum est. Itaque bonus affectus est, quando est ad id, ad quod debet et quomodo debet. Amnon sororem dilexit, et erat affectus ad quod debuit, sed quia male dilexit, non erat quomodo debuit . Igitur affectus esse potest ad id, ad quod debet et non quomodo debet.
Abbreviated transcription (Latin):
stidit/ nec pñtibꝰ fruit nec futuꝵ saciat᷑ Inchoata emĩ ian
ꝯsuliciõ deserit. et mchoanda añ trꝰ apphendit ꝓptea bo¬
ꝓ nouis petã abiciũt et qui abferiõ̾ib ad infiora ꝯstendt
qui eñ mutacõ q̃rit fastidiosꝰ est Sic̃ qui ꝓfectũ appe¬
tit studiosꝰ est rectissime ergo incedit qui sit ẽ feruens
ad meliꝰ. ut in bono fastidiosꝰ nõ sit s sustineat priq

Expanded text:
stidivit, nec praesentibus fruitur, nec futuris satiatur. Inchoata enim ante consummationem deserit, et inchoanda ante tempus apprehendit. Propterea boiunt, et qui ab inferioribus ad superiora conscendunt. Qui enim mutationem quaerit, fastidiosus est sicut qui profectum appetit, studiosus est. Rectissime ergo incedit, qui sic est fervens ad melius, ut in bono non sit fastidiosus, sed sustineat prius,
Abbreviated transcription (Latin):
te o lector ne nimiũ leter si multa leger s si mul
pria me dixisse retolo eos qui doctne oꝑam dant inge̾¬
nio et mẽoria indige̾
quieta scrutunũ tacitũ pauꝑtas t̾ra aliena hec resera
solent mltis obscura legendo. Audierat puto qs derraͤ
illa ut dabił est stiã ꝙͣ uita maculat ĩpudica et itto sa¬
mo ope tauẽdi ẽ ei q̃ qrit scia ut nõ negligat discipsim̃¬
De Humlitate.

Expanded text:
te, o lector, ne nimium laeteris, si multa legeris, sed si te, o lector, ne nimium laeteris, si multa legeris, sed si perius me dixisse recolo, eos qui doctrinae operam dant, ingenio et memoria indigerequieta, scrutinium tacitum, paupertas, terra aliena: haec reserare solent nonnulla obscura legenti. » Audierat puto quod dictuIllaudabilis est scientia, quam vita maculat impudica. Et idcirco summopere cavendum est ei qui quaerit scientiam, ut non negligat disciplinae humilitate.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ memoria hoc maxime in pñti p̃tmittendũ non
esse estimo ꝙ sic̃ ingeniũ diuidendo inuestigat et in¬
uenit/ ita mẽoria colligẽdo custodit o ergo ut que discen¬
do diuisiq̃. ꝯmẽdata mẽorie colligamꝰ colligeᷤ ẽ ea de q̃¬
bus ꝓlixius uł st̃ptum uł disputatũ ẽ ad breue quan¬
da et ꝯpendiosam sũma t̾dige̾ q̃ a maioribꝰ epylogus
i brenis r̾capitula ͦ supradictoꝵ appellata est. ht̃ nãꝙ
omĩs tractatꝰ aliqd̃ pn̾cipiũ. tui tota rei ui̾ttis et uis sm̃¬
collige̾ est unꝰ fons est et multi eiuili Quid aũt fluc¬
tus fluminũ seq̃ꝵ Tene fonte ⁊ totũ habes. hoc idcir¬
co dico qm̃ mẽoria hoĩs hebes est/ et breuitate gaudet
et si in multa diuidit᷑. fit mĩor in singul. Debemiꝰ go
cõdat᷑ uñ postinod̾ c̃ res exigit reliqua diriuent i
hec etiã sepe replitare et deuẽtre meorie ad palatum
t̾uõre nãe ẽ ne lona int̾missione obsoleat pnĩ rogo

Expanded text:
 memoria hoc maxime in praesenti praetermittendum non esse existimo, quod sicut ingenium dividendo investigat et invenit, ita memoria colligendo custodit. Oportet ergo ut quae discendo divisimus. commendando memoriae ea colligamus. Colligere est ea de quibus prolixius vel scriptum vel disputatum est ad brevem quamdam et compendiosam summam redigere, quae a majoribus epilogus, id est, brevis recapitulatio supradictorum appellata est. Habet namque omnis tractatio aliquod principium cui tota rei veritas et vis scolligere est. Unus fons est, et multi rivuli, qui anfractus fluminum sequeris, tene fontem et totum habes. Hoc idcirco dico, quoniam memoria hominis hebes est, et brevitate gaudet, et si in multa dividitur, fit minor in singulis. Debemus ergo coHoc etiam saepe replicare, et de ventre memoriae ad palatum revocare necesse est, ne longa intermissione obsolescat. Unde rogo
Abbreviated transcription (Latin):
qd significat semꝑ .i. qd illa quibꝰ interponit᷑ sempiterna
esse confirmet Quidã uͦ gcũ u̾bũ esse existimant quo sig¬
inficat᷑ int̾uallũ psallendi ut psalma qd psallit᷑ Diapsalma
drͣ uocis copulacio in psallendo ita diapsałma disiunctio eaꝵ
illud ꝓbabile est nõ ꝯiũgendas sentencias in psallendo. uͥ
diapsalma intpositũ fuerit quia ideo int̾ponit᷑ ut comisio

Expanded text:
 idem: quod illa, quibus hoc interponitur, sempiterna esse confirmet. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi: ut psalma sit, quod psallitur, diapsalma ma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earuUnde illud probabile est, non coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conversio
Abbreviated transcription (Latin):
ua ꝓpter eciã pͥmũ gõier deus in ea salute in qua ꝯditus
tat si custodire uoluisset. eugi oportuno temꝑe post
gem̃tos filios. sine int̾posicione mortis ad meliora ꝑduce. ubi
candi. sic ad ꝑmanendũ sine peccato sic̃ factꝰ erat. ꝑ petuam
uoluntate h̃abituꝵ esse p̃cisset Quia uͦ eũ male usuꝵ libero
arbito. hoc est poccatuꝵ esse p̃screbat᷑. ad hoc potrꝰ p̃prirauit uo¬
luntate suã.ut bene ipse facerat eciã de male faciente. ac si
ret ommpotentis bona. ic em̃ oporielar pꝰ homene fiel nst

Expanded text:
uapropter etiam primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi m voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sicretur omnipotentis bona. Sic enim oportebat prius hominem fieri, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
m omusitate infecũdũ est
e seruandꝰ est hystorica ordine tꝑis sequit᷑. Ad al¬
legoria magis ꝑtinet ordo ꝯgnicꝙ̃. Quia sit supͣ dictũ e¬
doctnia semꝑ nõ obscuꝵ si aptꝭ et abħus q̃ magi noͣ sunt
ouordiũ sum̃e o unde aseques est ut nouũ testamẽtũ
in quo maĩfesta p̃dicat uitas. in hac lectione ueti pp̃onatur
uibi eadẽ uitas. figur obrmbrata occulte p̃mĩciat᷑ fadem
ytrobiq ui̾tas̾ s ĩ occulta. h maĩfesta iꝰ ꝓmissa. h exhibita
Audisti cũ legeret᷑ in apokalipsi quia signatꝰ erat liber et
nemo iueniri potat/ qui solue̾t signacula eiꝰ nͥ leo de tbu
fuisse uidebat᷑ qui dyxit / Ecte u̾go ꝯcipiet et pariet filium
et uoͣb nomẽ eiꝰ emanuel et̃ aliꝰ tu in ꝙͣ bethleẽ effrata ꝑ-¬
uus es in milibꝰ iuda ex te inꝰ egrediet᷑ qͥ sit dñator in istł¬
egressꝰ eiꝰ abmicio a diebꝰ et̾nitat Et ps ͭ ͣ nũꝙ syon dic

Expanded text:
sitate infecundum est.ne servandus est. Historia ordinem temporis sequitur, ad allegoriam magis pertinet ordo cognimagis nota sunt exordium sumere debet. Unde consequens est, ut Novum Testamentum, in quo manifesta praedicatur veritas, in hac lectione Veteri praeponatur, ubi eadem veritas figuris adumbrata occulte praenuntiatur. Eadem utrobique veritas, sed ibi occulta, hic manifesta; ibi promissa, hic exhibita. Audisti cum legeretur in Apocalypsi, quia signatus est liber; et nemo inveniri poterat, qui solveret signacula ejus, nisi leo de tribu fuisse videtur, qui dixit: Ecce virgo concipiet, et pariet filium; et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Et alius: Tu, inquit, Bethlehem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te mihi egredietur qui sit dominator in Israe
Abbreviated transcription (Latin):
qui nec cũ gͣuãt exced̾unt Audiant in paciẽtes qd scriptũ ẽ
Melior ẽ paciens uiro forte. et qui dominat᷑ animo ex pũ¬
natore urbiũ: Minor enĩ ẽ uictoria urbiũ. quia extra sunt
que subigunt᷑: ualde aũt maiꝰ est qd ꝑ mpacientiã unicit᷑.
quia ipse a se animub suꝑat᷑. et semeripsũ sibimetipã subicit
quãdo eũ paciẽtia intra se frenari cõpellit: Audiãt ĩpaciẽ¬
tes qd̵ de electis suis ueritas dicit. inpaciencia ur̃a possidebit
animas urãs: Sic eni conditi mirabilit sumꝰ. ut racio anima
et anima possideat corpus Ius uͦ anime a corpis possessione
repellit. si nõ prius anima anima a racione possidet. Custo¬
dem igit᷑ condicionis nr̃e pacienciã esse dñs demõstrauit. qui
in ipsa nos possidere nosmetipõs docrt: Quanta eñi sit in¬
paciencie culpa cognoscimꝰ. ꝑ quã et hoc ip̃m amittimꝰ. pos¬
sidere qd̃ sumꝰ Audiant in paciẽtes qd ꝑ salomonẽ rursũ

Expanded text:
iptum est: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium . Minor enim est victoria urbium, quia extra sunt quae subiguntur; valde autem majus est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia intra se frenare compellit. Audiant impatientes quod electis suis Veritas dicit: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Sic enim conditi mirabiliter sumus, ut ratio animam, et anima possideat corpus. Jus vero animae a corporis possessione repellitur, si non prius anima a ratione possidetur. Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Quanta ergo sit impatientiae culpa cognoscimus, per quam et hoc ipsum amittimus possidere quod sumus. Audiant impatientes quod per Salomonem rurs
Abbreviated transcription (Latin):
me minime ꝑpetrare cognoscunt. cõpendiosius ad correptionẽ
ueniunt. si alteriꝰ culpe manifestioris et ex latere ex quisite in
ꝓperio confundũt᷑. ut ex eo qd defendere nequeũt. cognoscant se
tenere inpbe qd defendũt: Unde cũ ꝓt̾ue paulꝰ cormchios ad¬
uersus se muice uideret inftatos. ut aliꝰ apollo alius pauli ailiq
cephe. alius xpĩ esse se diceret incestus in culpã in mediũ dedio¬
it. que aput eos et ppetata fuerat et incorrecta r̾manebat di¬
tens. Audit᷑ int uos fornicacio et talis fornicacio. qualis nec
int᷑ genites. ita ut uxorẽ patris quis habeat. et uos instati estis.

Expanded text:
viae minime perpetrare cognoscunt, compendiosius ad correctionem viae minime perpetrare cognoscunt, compendiosius ad correctionem veniunt, si alterius culpae manifestioris, et ex latere requisitae in proprio confunduntur; ut ex eo quod defendere nequeunt, cognoscant se tenere improbe quod defendunt. Cum proterve Paulus Corinthios adversum se invicem videret inflatos, ut alius Apollo, alius Pauli, alius Cephae, alius Christi esse se diceret , incestus culpam in medium deduxit, quae apud eos et perpetrata fuerat, et incorrecta remanebat, dicens: Auditur inter vos fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes, ita