comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat mari ne absorbeat eos. ex¬
pectans conuersionem malicie
ipsoꝵͤ Quanti periurant cor¬
pus et sangunem eiꝰ sacͦsc̃m.
et patitur et longanimiter a¬
git: non reldens eis hic aliqͥd
difficile:ᵈ Quantos in uinere
latrocinantes: non tradit in ei¬
bum obuiantib sibi bestiisͤ
Quantos euntes per concaua
terrarum et itinerum seditio¬
nes operantes protegit: ut ñ
consumant᷑ a custodientib ca¬
nib uel etiam hominib Et
me interdum aut cũ meretͥce
recumbente aut cum hiis qui
se inebriant. aut cum turpia
loquentib conuersante. aut
cetero quolibet peccato huius
cumfertur et ualles et alueos
cͥcuit: quereus mͥ colligere fru¬
ctum: ut dulce faciat guitur.
qł feda et iniqua pronuntiat.
Uua autem festinat per calorẽ
maturari. ut repleat os et leti¬
ficet cor qił̃ factorem suum pre¬
uaricatum est: flores inuicem
se preoccupant. ut delectent o¬
culos qui formcationibz et alie¬
nis mulierib ad luxuriam in¬

Expanded text:
rat mari ne absorbeat eos, exrat mari ne absorbeat eos, exspectans conversionem malitiae ipsorum? quanti pejerant corpus et sanguinem ejus sacrosanctum, et patitur et longanimiter agit, non reddens eis hic aliquid difficile? quantos in itinere latrocinantes, non tradit in cibum obviantibus sibi bestiis? quantos euntes in concava terrarum, et itinerum seditiones operantes, protegit, ut non consumantur a custodientibus canibus, vel etiam hominibus? Et me interdum aut cum meretrice recumbente, aut cum his qui se inebriant, aut cum turpia loquentibus conversante, aut caetero quolibet saeculi hujus cumfertur, et valles et alveos circuit, quaerens colligere fructum, ut dulce faciat mihi guttur, quod foeda et iniqua pronuntiat; uva autem festinat per calorem maturari, ut repleat os et laetificet cor, quod factorem suum praevaricatum est. Flores invicem se praeoccupant, ut delectent oculos, qui fornicationibus et alienis mulieribus ad luxuriam in
Abbreviated transcription (Latin):
t hoc ille frequent aile
honoratus afferebat iu
medium ad humilitatis ar¬
gumentum dicens qđ si con¬
siderassemus et cogitassemu
dei erga nos misecłiam et bo¬
nitatem: nec in celos subleua¬
remus oculos nr̃os. s semper
in humili habitu et pruden¬
tia degeremus.Ut enim prete¬
ream. qualiter non existentes
ut essemus perduxit nos fic¬
tor: et percato et moheilientia
deceptos iterum unuificaui
et ꝓprio sanguine redemit.
morte: et omnem terrã et iy¬
sum celum in obsequiũ hom
gis longanimiter expectat
immobilis illa natura et pari¬
ens ille oculus et nob plerũq
blasphemantib. ipse consolat᷑
et blanditur: per mtserationẽ
suam desursum pluuias ꝓpt̾
uitam nr̃am tribuens. Quan-¬
tos malos operarios pergenteᷤᷤ
ut occidant et furentur tegit:
et non tradit ut capiant᷑ ⁊ pu¬
mantur: Quantos existentes
in nauib in pelago. ut preden¬
tur obutantes sibi naues ⁊ qͥ
meis sunt non permittit in
profundum demergi: s impe¬

Expanded text:
t hoc frequenter ille a Deo honoratus, afferebat in medium, ad humilitatis argumentum, dicens: Quod si considerassemus et cogitassemus Dei erga nos misericordiam et bonitatem, nec in coelos sublevaremus oculos nostros, sed semper in humili habitu ac prudentia degeremus. Ut enim praeteream, qualiter non existentes ut essemus produxit nos fictor, et peccato et inobedientia deceptos iterum vivificavit, et 200 proprio sanguine redemit a morte, et omnem terram et ipsum coelum in obsequium homied longanimiter magis exspectat immobilis illa natura, et patiens ille oculus, et nobis plerumque blasphemantibus ipse consolatur et blanditur per miserationem suam, desursum pluvias propter vitam nostram tribuens, quantos malos operarios, pergentes ut occidant aut furentur, tegit et non tradit, ne capiantur et puniantur? quantos existentes in navibus in pelago, ut praedentur obviantes sibi naves, et occidant qui in eis sunt, non permittit in profundum demergi, sed impe
Abbreviated transcription (Latin):
priuarem eos: nichil claban.
Cum ergo iudissem qł supe¬
rarer a uicio: dico puero meo.
Per singulos dies furare me
nesciente quinq nummos:
faciens: cepit furari denos.
frat autem quando et siliqͣ
Cum uidisset ergo quia be¬
nedicebamur. et diuitiis ha¬
bunlabamꝰ. cepit et tremis¬
ses furari et dare.Semel itas
admirans benedictiones dei.
dixi et. Uere multum ꝓfuer̃t
fili: quinq numii illi. Uolo
ergo ut des decem. Tunc dicit
michi subridendo. Uade. ora
furtis meis. Nai uere hodie
non haberemus quem man¬
ducaremus panem: s et si ẽ
fur iustus. ego sum. Tunc er-¬
go dixit qm̃ tremissia dabat
et siliquas etiam: et ex fule
illius assueui dñe de animo
dare. Edificatus ergo sc̃s ual¬
de. dixit ad eum. Crede int¬
chi multas conuersationes
patrum legi: tale aliqͥd num¬
qũa audiui.

Expanded text:
privarem eos, nihil dabam. privarem eos, nihil dabam. Cum ergo vidissem quod superarer a vitio, dico puero meo: Per singulos dies furare, me nesciente, quinque nummos, faciens, coepit furari denos. Erat autem quando et siliquam. Cum ergo vidisset quia benedicebamur, et divitiis abundabamus, coepit et tremisses furari, et dare. Semel itaque admirans benedictiones Dei, dixi ei: Vere multum profuerunt, fili, quinque nummi illi, volo ergo ut des decem. Tunc dicit mihi et puer subridendo: Vade, ora furtis meis. Nam vere hodie non haberemus quem manducassemus panem. Sed si est fur justus, ego sum. Tunc ergo dixit, quoniam tremissia dabat et siliquas etiam, ex fide illius, assuevi, domine, de animo dare. Aedificatus ergo sanetus valde, dixit ad eum; Crede mihi, multas conversationes Patrum legi, tale aliquid non audivi.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uero aliquando auli¬
ebat sapientissimꝰ. q̃m̃
elemosinator est talis: adduce¬
bat eum in hylaritate seorsũ
et dicebat ei. Quom factus es
elemosinator naturaliter ante¬
ipsum iuolenter cogens: Un¬
de quidam qui ab eo interro¬
gabantur uerecundati occul¬
tabant quidem: quidam dice¬
bant. Propter qđ unus inter¬
rogatus a sc̃o: respondit ita. Cre¬
de mͥ dñe: quia nichil do aut
facio bont. uerũptamen hoc¬
ipsum qđ facio et prebeo ex qͥ¬
bus deus et orationes tue lar¬
giunt᷑. ita facere assueui. fĩ
prius ualde immisericors et
crudelis. et semel dampna ꝑ¬
tuli: et in subtilitatem deue¬
ni. Cepit cogitatio mea dicen
mͥ. Uere si esses elemosinator.
non relinqueret te deus. Sta-¬
tui ergo per singulos dies da¬
re quinq: ereos nũmos pau¬
perib. Et cum cepissem d are
statim sathanas ꝓhibebat m
dicens. Uere quinq nummi
isti sufficiunt domui ad ole-¬
ra. aut ad balneum percipi¬
endum. Et statim tanquam
si de faucibus natoꝵ meorũ

Expanded text:
 vero aliquando audiebat sapientissimus, quoniam eleemosynator est talis, adducebat eum in hilaritate seorsum, et dicebat ei: Quomodo factus es eleemosynator? naturaliter, an teipsum violenter cogens? Unde quidam qui ab eo interrogabantur, verecundati, occultabant quidem, quidam autem dicebant ei. Propter quod unus interrogatus a sancto, respondit ita: Crede mihi, domine, quia nihil do aut facio boni; verumtamen ipsum quod facio et praebeo, ex quibus Deus et orationes tuae largiuntur, ita facere assuevi. Eram prius valde immisericors et crudelis, et semel damna pertuli, et in subtilitatem deveni: coepit cogitatio mea dicere mihi: Vere si esses eleemosynator, non relinqueret te Deus. Statui ergo per singulos dies dare quinque aereos nummos pauperibus; et cum coepissem dare, statim Satanas prohibebat me, dicens: Vere quinque nummi isti sufficiunt domui ad olera, aut ad balneum percipiendum; et statim, tanquam si de faucibus natorum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
cendens: rogabat eum quasi
aliis accusantib moto. ut indul¬
gentiam a leo exposceret: satis¬
faciens et qd et si penitentiam
ei daret. prompte hanc suscipe¬
ret et custodiret. Ammirans
autem archiẽp̃e uelocem eiꝰ con¬
uersionem nil de commisso cõ¬
questus est: s et magis consola¬
batur eum uerbis consolatori¬
is.Talis autem amboꝵ confir¬
mata est extunc a deo caritas.
ut compater fieret supradicti¬

Expanded text:
cendens, rogabat eum, quasi cendens, rogabat eum, quasi aliis accusantibus motum, indulgentiam a Deo exposceret, satisfaciens ei quod etsi poenitentiam ei daret, prompte hanc susciperet et custodiret. Admirans autem archiepiscopus velocem viri conversionem, nihil de commisso conquestus est, sed et magis consolabatur eum verbis consolatoriis. Talis autem amborum confirmata est ex tunc a Deo charitas, ut compater supradicti
Abbreviated transcription (Latin):
essent pro melle replete. Conit
git ergo sedente eo ad mensam:
culam portabant. et pitacium
patriarche. Ascendentib itaq
eis cum uidisset unam tantum
lagunculam: dixit eis patrici¬
us. Dicite ei. Credo dñe magnã
tracundiam aduersum me reti¬
nes: nam unam solam non mit¬
teres mͥ. Tradito autem pitacio
et bullam dissoluentib et euacu¬
antib coram om̃ib pecuniã. ag¬
nouit et reliquas lagunculas
quas uidit similiter esse plenas.
Cum ergo legisset qł homo cor¬
ruptibilis deum constringere
non possit: compunctꝰ de sermo¬
ne dixit. Et uiuit deus: neq ni¬
ceta constringet eum. Homo et¬
enim ipse percator est: et corrup¬
tibilis. Et reluiquens mox pran¬
dium. et sumens secum quot¬
quot pecunias ab honorando
patre abstulerat: et lagunculã
que ab eo transmissa fuerat. et
de suo tria centenaria app̾hen¬
dit eius ueneranda uestigia:
nullo in obsequium sumpto ꝓ
prio. s in humilitate multa as¬

Expanded text:
essent pro melle repletae. Contigit essent pro melle repletae. Contigit 185 ergo sedente eo ad mensam, culam portabant, et pittacium patriarchae. Ascendentibus itaque eis, cum vidisset unam tantum lagunculam, dixit eis patricius: Dicite ei: Credo, domine, magnam iracundiam adversum me retines, nam unam solam non mitteres mihi. Tradito autem pittacio eodem, et bullam dissolventibus, et evacuantibus coram omnibus pecuniam, agnovit et reliquas lagunculas, quas vidit, similiter plenas esse. Cum ergo legisset quod homo corruptibilis Deum constringere non posset, compunctus de sermone, dixit: Et vivit Dominus, neque Niceta constringet eum, homo etenim et ipse peccator et corruptibilis est. Et relinquens mox prandium, et sumens secum quotquot pecunias ab honorando Patre abstulerat, et lagunculam quae ab eo transmissa fuerat, et de suo centenaria tria, apprehendit honoranda ejus vestigia, nullo in obsequium proprium sumpto; sed in humilitate multa as
Abbreviated transcription (Latin):
gunculas habentes pecunias
missas patriarche de affrica su¬
perscriptas: alias quidem mel
optimum. alias autem mel sine
fumo. Cum ergo descendens pa¬
tricius legeret superscriptioneᷤᷤ
lagenarum. insinuat patriar¬
che ut sibi mutteret de tali mel¬
le: quo ad opus suum uteret᷑.
louerat enim eum: mali esse
immemorem. Ascendente igit᷑¬
es qui lagunculas habebat cre¬
ditas: et responsa reddente et
uilicante pecunias esse ꝓ mel-¬
le inuasis: stati uere mitis
pastor misit et unam laguncu¬
lam suꝑscriptam mel optimũ
faciens ei et pitaciũ continens
ita. Dñs qui dixit non te deser̃a
neq dereluiquam: sine menda¬
tio est et deus uerus. Idctreo de¬
um qui om̃ib escam et uita pre¬
bet: homo corruptibilis constrin¬
gere non potest. Uale. Precepit
autem abeuntib et portantib
lagunculam. ut dicerent ei ut
aute se faceret eam aperire: et di¬
cerent ei. ut om̃s quas uiderat
deferri lagunculas: pecuniis

Expanded text:
gunculas, habentes pecunias gunculas, habentes pecunias missas patriarchae de Africa, superscriptas alias quidem MEL OPTIMUM, alias autem MEL SINE FUMO. Cum ergo descendens patricius legeret superscriptiones lagenarum, insinuat patriarchae ut sibi mitteret de tali melle, quo ad opus suum uteretur. Noverat enim eum mali esse immemorem. Ascendente igitur qui lagunculas habebat creditas, et responsa reddente, et indicante pecunias esse pro melle in vasis, statim vere mitis pastor misit ei unam lagunculam, superscriptam MEL OPTIMUM, faciens ei et pittacium, continens ita: « Dominus qui dixit: Non te deseram neque derelinquam , sine mendacio est; et Deus verus; idcirco Deum, qui omnibus escam et vitam praebet, homo corruptibilis constringere non potest. Vale. » Praecepit autem abeuntibus et portantibus lagunculam, ut dicerent ei ut ante se faceret eam aperiri, et dicerent ei quod omnes quas viderat deferri lagunculas pecuniis
Abbreviated transcription (Latin):
Ntuens niceta patͥcius ro p¬
huius uiri uirtutib plent mai¬
nantmitatem. et sine parcitat
manum expansam: et tanq̃ia
ex fonte iugiter om̃ib p̾stant̃
instinctu quorũdam diabolũ
unttantium subiit ad sc̃m: ⁊ ai¬
cit ei. Regnum artatur: et pe¬
cunia eget. Iam quia sine par¬
citate erogant᷑ que deferun
tibi pecunie: da eas imperuli
eas in publicum sacellum. Ille
de hoc qu dictum fuerat unpe¬
territus manens: icit ad eur
Non iustum est ut arbitror lon¬
ne patrici: ea que super mensa¬
celestis regis oblata sunt: t̾rest
dare. Si uero onutno aliquil
tale tudicasti: crede humilis ii¬
hannes ex eis nummũ nonsla¬
bit tibi. Sed ecce sub humili lec¬
to meo est apotheca xp̃i. ut uolu¬
eris fac. Surgens itaq statim
patricius. uocat de suis homi¬
nib qui portare deberent. ⁊ im¬
non relinquens ex eis nisi unũ
centenarium. Et cum descende¬
rent qui portabant huuismo¬
di pecuniam: ascendebant qui¬
dam alii portantes pusillas la¬

Expanded text:
ntuens Niceta patricius hujus viri virtutibus pleni magnanimitatem, et sine parcitate manum expansam, et tanquam ex fonte jugiter omnibus praestantem, instinctu quorumdam diabolum imitantium, subit ad sanctum, et dicit ei: Regnum arctatur, et pecunia eget. Jam, quia sine parcitate erogantur, quae deferuntur tibi pecuniae, da eas imperio, da eas in publicum saccellum. Ille vero de hoc quod dictum fuerat, imperturbatus manens, dicit ad eum: Non justum est ut arbitror, domine patrici, ea quae super coelesti Regi oblata sunt, terrestri dare. Si vero et omnino tale aliquid judicasti, crede, humilis Joannes ex eis nummum non dabit tibi; sed ecce sub humili lectulo meo est apotheca Christi, ut volueris fac. Surgens itaque statim patricius, vocat de suis hominibus qui portare deberent, et imnon relinquens ex eis nisi unum centenarium. Et cum descenderent qui portabant hujusmodi pecuniam, ascendebant quidam alii portantes pusillas la
Abbreviated transcription (Latin):
olens autem nec rum
rationis: studet rem taleu. e¬
gregans duos ordines sc̃ouin
monachoꝵ. statuit eis omuen
utilitatem tribut de uillis su¬
is in ciuitate sua. et faciens
is cellulas in duobz oratoriis
edificauerat: dicens amantis¬
simis deo mouachisita. Ego
spiritualis habetote mee cu¬
ram salutis. Uespertina ⁊ noc¬
turna utgilia mͥ apił deũ im¬
putetur. quieqͥd uero in cellu¬
us ur̃is officii feceritis: ꝓ ur̃is
sit anmabz. Hoc aut̃e fecit uo¬
leus sollicitiores efficere dei
annicos monachos. Uude ⁊ ꝑ¬
mansit deo grata talis consti¬
tutio mouachoꝵ. et ad simili¬
tudinem monasterii ex hiis ci¬
uitas pene uiuit in diuersis
locis peruigiles hymnodias
deo referens.

Expanded text:
olens autem nec hujuerationis, studet rem talem: Congregans duos ordines sanctorum monachorum, statuit in eis omnem utilitatem tribui de villis suis in civitate sua: et faciens eis cellulas in duobus oratoriis aedificaverat, dicens amantissimis Deo monachis ita: Ego utem spiritualis habetote meae curam salutis. Vespertina et nocturna vigilia mihi apud Deum imputetur: quidquid vero in cellulis vestris officii feceritis, pro vestris sit animabus. Hoc autem fecit, volens sollicitiores efficere Dei amicos monachos. Unde et permansit Deo talis grata constitutio ordinum; et ad similitudinem monasterii ex his civitas pene vivit, in diversis locis pervigiles hymnodias Deo referens.
Abbreviated transcription (Latin):
adem enim die in qua
ad deum ex hac uita ꝓ
nachicum habent. uir mirabi¬
lis et industrius sauinus no¬
mine alexanlrie habitans: ui¬
dit quasi in excessu mentis fi¬
tus diuinitus honoratũ ioħe
de ꝓprio episcopio egredientem
cum clero om̃t cerea portanten
et ad imperatorem euntem fã¬
quam eumicho quodam le
se dicebat sauinus cubicular
hunc uocante: et unam pitel¬
nu tenentem: et super caput o¬
ronam ex olee ramis circum¬
amictam. Mox ergo agnouit
sẽs sauinus migrationem pa¬
triarche ad dñm ipsa hora fu¬
isse factam. Quappter annotan¬
tes quidem mensem et diem.
erat entm celebris iudelicet
sc̃i martyris menne: et a qui¬
busdam uenientib a cypro ꝑ¬
cunctantes quidlam qui habi¬
tabant alexandriam de migͣ
hora fieret tu qua obiit et be¬
atus: et maxime de exemplo
puelle que manu tenebat eñ.
lcceperat enim reꝓmussiones
ab ea sc̃s. sicut in p̾recedentib
uerbis uite diximus: qͥa si me
possederis amicam ego intro

Expanded text:
adem enim die in qua ad Deum ex hac vita benachicum 205 habent, vir admirabilis et industrius, Sabinus nomine, Alexandriae habitans, vidit quasi in excessu mentis factus, divinitus honoratum Joannem de proprio episcopio egredientem cum clero omni cerea portantem, et ad imperatorem euntem, tanquam eunucho quodam ut ipse dicebat Sabinus cubiculario hunc vocante, postquam nu tenentem, et super caput coronam ex oleae ramis circumamictam. Mox ergo agnovit sanctus Sabinus migrationem patriarchae ad Dominum ipsa hora fuisse factam. Quapropter adnotantes quidem mensem et diem, erat enim celebris, videlicet sancti martyris Mennae, quibusdam venientibus de Cypro percunctantes quidam qui habitabant Alexandriae de migrahora fieret in qua obiit beatus, et maxime de exemplo puellae quae manu tenebat eum. Acceperat enim repromissiones ab ea sanctus, sicut in praecedentibus verbis Vitae diximus : Quia si me possides amicam, ego te
Abbreviated transcription (Latin):
quando uoluerit uel quomo¬
do iudicauerit ipse terminũ
me dñm. ut et hoc mͥ delictum
remittere pro sua pietate dig¬
netur. Asseuerabant aut̃e plu¬
runi de hoc sene. qł per annũ
integrum se fleuit: post bidu¬
anum ieunium parum cibi
percipiens. Hunc sẽs pachomii¬
us monachis proponebat: ue¬
lut exemplum bonorum ope¬
rum firmamentumq uirtu¬
tum. Ad quem etiam eos qui
erant in merore positi dirige¬
bat: quia habebat et cõsolato¬
rium uerbum sicut nullus
alius. Qui usq al finem forti¬
senectute sc̃a pro dolorib tan¬
tis eterna solatia recepturus

Expanded text:
quando voluerit, vel quomoquando voluerit, vel quomodo judicaverit, ipse terminum me Dominum, ut et hoc mihi delictum remittere pro sua pietate dignetur Asseverabant etiam plurimi de hoc sene, quod per annum integrum se deflevit, post biduanum jejunium parum cibi percipiens. Hunc sanctus Pachomius monachis proponebat, velut exemplum bonorum operum, firmamentumque virtutum. Ad quem etiam eos qui erant in moerore positi, dirigebat, quia habebat et consolatorium verbum, sicut nullus alius. Qui usque ad finem fortisenectute sancta. pro doloribus tantis aeterna solatia recepturus
Abbreviated transcription (Latin):
to patri cum deuotione serui¬
emus: Ad quem ipse respon¬
dit. Impossibile est mͥ non ope¬
rari. Et frater ait. Si hoc inqͥt
tibi placet: salti manus tu¬
as oleo perunge. ne tantũ san¬
guinem ꝓfluentes in labore de¬
ficiant. Qui consilio acquies¬
cens fecit qił hortatus est eũ:
et in tantum uulnerate manꝰ
cus grauate sunt. ut nequa¬
quam posset sufferre crucia¬
tus. Ad quem uisendum bea
ei. Putabas frater qđ te oleũ
posset iuuare: Quis uero te
coegit ita sedulo labore: ut sub
pretextu operis in hoc uisibili
oleo. magis quam in deo spem
poneres ᷤ Aut numqͥd impos¬
sibile est deo sauare te:ͤ Aut ig¬
norat egritudines singulorũ:
nr̃isq commonitionib indiget.
uel despicit nos qui est natu¬
ra misericors ͤ Sed utilitatem
considerans animarum nr̃arũ
sinit ad momentum pati nos
tristiciam: ut tolerantie perpe¬
tua premia largiatur. Super
ipsum gͥ omnem curam nr̃am
sollicitudinemq iactemus: et

Expanded text:
to Patri cum devotione maxima servito Patri cum devotione maxima serviemus? Ad quem ille respondit: Impossibile est mihi non operari. Et frater ait: Si hoc, inquit, tibi placet, saltem manus tuas oleo perunge, ne tantum sanguinem profluentes in labore deficiant. Qui consilio ejus acquiescens, fecit quod hortatus est eum; et intantum vulneratae manus ejus gravatae sunt, ut nequaquam posset ferre cruciatus. Ad quem visendum beatei: Putabas, frater, quod te oleum posset juvare? Quis enim te coegit ita sedulo laborare, ut sub praetextu operis, in hoc visibili oleo magis quam in Deo spem tuam poneres? Aut nunquid impossibile est Deo sanare te? Aut ignorat aegritudines singulorum, nostrisque commonitionibus indiget? vel despicit nos qui est natura misericors? Sed utilitatem considerans animarum nostrarum, sinit ad momentum nos pati tristitiam, ut tolerantiae perpetua praemia largiatur. Super ipsum igitur omnem curam nostram sollicitudinemque jactemus; et
Abbreviated transcription (Latin):
nis guitas effluerent. in tautĩ
ut ex ipso opere magna uiri ti¬
lerantia monstraret᷑. In tanta
infirmitate corꝑis cõnstitutie
numquam fratrum collecta u¬
seruit. s adexplendas om̃s li
xp̃i signaculo inuntens. glf¬
cabat ugiter dñm: et ita pai¬
lulum qluescebat. Detnde i¬
ca noctis medium surgens is¬
q ad matutinas orationes als¬
criter permanebat. Huiuis .¬
liquando manus quudã fra
inspiciens operis nuietati
atq iuolentia fortiter saucia¬
tas. et respersas sangutne.al¬
cit ei. Quid ita pater te duris¬
simo labore discrucias: mari¬
me tali infirmitate depressit
An forte metius qd apl̃ deũ
contrahas offensam uel oti¬
crimen inicurras: si non sedulo
fueris operatus: Scit dñs qd̃
pateris: et quia nemo tantis in¬
tribulationib afflictus. nullũ
ualet opus attingere: precipu¬
e tu quia uulla necessitate con¬
stringeris. Nam si peregrinis
ꝓpter deum sufficientiam usq
largimur: quantomagis tͥ tan¬

Expanded text:
nis guttae effluerent, intantum, nis guttae effluerent, intantum, ut ex ipso opere magna viri tolerantia monstraretur. In tanta igitur infirmitate corporis constitutus, nunquam fratrum collectam deseruit, sed ad explendas omnes diuChristi signaculo muniens, glorificabat jugiter Dominum, et ita paululum quiescebat. Deinde circa noctis medium surgens, usque ad matutinas orationes alacer permanebat. Hujus aliquando manus quidam frater inspiciens, operis nimietate atque violentia fortiter sauciatas, et respersas sanguine, dicit ei: Quid ita pater durissimo labore te discrucias, maxime tali infirmitate depressus? An forte metuis ne apud Deum contrahas offensam, vel oticrimen incurras, si non sedulo fueris operatus? Scit Dominus quid pateris, et quia nemo tantis tribulationibus afflictus, ullum valet opus attingere, praecipue tu qui nulla necessitate constringeris. Nam si peregrinis post Deum sufficientiam pauperibusque largimur, quanto magis tibi tan
Abbreviated transcription (Latin):
tiam habe: et quando uoluerit
dñs tibi conferet sospitatẽ. Q¬
si te diutius probare dignat᷑:
esto gratus ut fuit perfectissimꝰ
et pacientissimus iob qui mul¬
tas tribulationum et cruciatu¬
um temptationes excipiens do¬
minum benedicebat. Et sicut
ille tu quoq: pro dolorib tuis
maiorem requiem a xp̃o perci¬
pies. Bona quidem est abstinen¬
tia et in oratione perseuerantia.
tamen infirmus premiũ maiꝰ
adipiscetur: cum longanimis
et patiens inuenitur.
t quia nob̾ de magnani¬
mis uiris sermo ꝓcessit:
necessarium reor unius alhuc
uiri tolerantiam que cunctam
laudem transcendit humanã
proferre in medium pro uti
post longum continen-¬
tie tempus regio morbo correc¬
tus: sequestratam a fratribus
habuit cellam. tota uia sua pa¬
ne tantum et sale contentus.
Sẽꝑ eñi psyatos operabatur
tantamq cõntricionem ꝓpter
dñm sustinebat: ut sepenume¬
ro funiculos intorquens cõpua¬
gerentur manus eius et sangis¬

Expanded text:
tiam habe; et quando voluerit tiam habe; et quando voluerit Dominus, conferet tibi sospitatem. Qsi te diutius probare dignatur, esto gratus, ut fuit perfectissimus et patientissimus Job, qui multas tribulationum et cruciatuum tentationes excipiens, Dominum benedicebat. Et sicut ille, tu quoque pro doloribus tuis majorem requiem a Christo percipies. Bona quidem est abstinentia, et in oratione perseverantia; tamen infirmus magis praemium adipiscitur, cum longanimis et patiens invenitur. Et quia nobis de magnanimis viris sermo processit, necessarium reor, unius adhuc viri tolerantiam, quae cunctam laudem transcendit humanam, proferre in medium pro utilpost longa continentiae tempora, regio morbo correptus, sequestratam a fratribus habuit cellulam, tota vita sua pane tantum et sale contentus. Semper autem psiathios operabatur; tantamque contritionem propter Dominum sustinebat, ut saepenumro funiculos 137 intorquens, compungerentur manus ejus, et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus fantasiis demonum ce¬
lant: nec insultarum multifor-¬
mium prestigia extimescant.
Qui uidentes et auilientes que¬
ab eo per diuinam gratiam mi¬
racula gerebantur: corroboratt
atq solidati fide. cum om̃i alacri¬
tate laborem continentie suffere
patientie sents einulus et imita¬
tor erat. cum staret ad orationem
percussit scorpius pedem: ⁊ ad¬
eo uirus infudit: ut usq ad cor
eus dolor excurreret. et spiritũ
paulominus exalaret. Qui licet
sit affectus extremo cructatu:
non tamen se commouit a loco
suo. donec finiretur oratio. Pro
quo pachomius statim precem
xpisto fudit. et pristine sanita
heodoro quoq grauis pas¬
sio capitis inflicta: dolo¬
res acerrimos excitabat. Qui cũ
rogaret pachomium ut eum su¬
is releuaret orationib: ait ail
eum. Putas ne fili qd alicui cõ¬
tingat dolor aut passio aut ali¬
quid huuismodi. sine permis¬
sione dei ͤ Idcirco in dolore susti¬
ne. et in humilitate tua patien¬

Expanded text:
prorsus phantasiis daemonum ceprorsus phantasiis daemonum cedant, nec insidiarum multiformium praestigia extimescant. Qui videntes et audientes quae per divinam gratiam ab eo miracula gerebantur, corroborati atque solidati fide, cum omni alacritate laborem continentiae sufferepatientiae senis aemulus et imitator erat, cum staret ad orationem, percussit scorpius pedem; et adeo virus infudit, ut usque ad cor ejus dolor excurreret, et spiritum paulo minus exhalaret. Qui licet sit affectus extremo cruciatu, non tamen se commovit a loco suo, donec finiretur oratio: pro quo statim Pachomius preces Christo fudit, et pristinae sanitaheodoro quoque gravis passio capitis inflicta, dolores acerrimos excitabat. Qui cum rogaret Pachomium, ut eum suis relevaret orationibus, ait ad eum: Putasne, fili, quod alicui contingat dolor, aut passio, aut aliquid hujusmodi sine permissione Dei? Idcirco in dolore sustine, et in humilitate tua patien
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uirib nr̃is permittuñ
cum omni homine congredi
qͥa non omnes possunt nostre
tmpetus sustinere. Nam si con¬
cederetur nobis passim conta
omnes tota nr̃a fortitudine le¬
pugnare: multos possemꝰ qui
potentia crucifixi muniuntur:
lunc sc̃s pachomius uoce mag¬
na cum gemitu dixit ad eam.
O indormitabilis nequitia ue¬
stra que numquam aduersus
genus humanum seuire desi¬
stit. donec iterum liuina uir¬
tus ul est xp̃c filtus dei de celis
adueniens: ex integro consu-¬
mat uos et peruat. Hec dicenᷤ.
increpauit cateruam demonum
sub nomine xpisti. Que mox dis¬
sipata est: et ad nichilum disso¬
luta. Mane autem facto conuo¬
cans pachomius omnes fratres.
qui uel sanctitate uite uel anti-¬
quitate temporis precedebant:
exposuit eis cuncta que ude¬
rat atq: audierat a malignis sp̃i¬
ritib. Insinuat etiam per epłas
suas absentib muniens eos in¬
disciplina atq: timore d̃m̃i. et in¬
sriens prudenter ut in nullo

Expanded text:
etiam viribus nostris permittimur etiam viribus nostris permittimur cum omni homine congredi; quia non omnes possunt nostros impetus sustinere. Nam si concederetur nobis passim contra omnes nostra fortitudine depugnare, multos possemus, qui  atque potentia Crucifixi muniuntur. Tunc sanctus Pachomius voce magna cum gemitu dixit ad eam: O indormitabilis nequitia vestra, quae nunquam adversus genus humanum saevire desistit, donec iterum divina virtus, id est, Dei Filius de coelis adveniens, ex integro vos consumat et perdat. Haec dicens, increpavit catervam daemonum sub nomine Christi. Quae mox dissipata est, et ad nihilum dissoluta. Mane autem facto, convocans Pachomius omnes fratres, qui vel sanctitate vitae, vel antiquitate temporis praecedebant, exposuit eis cuncta quae viderat atque audierat a malignis spiritibus. Insinuavit etiam per epistolas suas absentibus, muniens eos indisciplina atque timore Domini, et instruens providenter, ut in nullo
Abbreviated transcription (Latin):
utros temptare non cessas: pro¬
priumq opus tuum animarũ
perdicionem esse professa es. ut¬
pote que cunctos excellis in ma¬
licia demones: dic quomͦ adũ
sus dñi famulos nunc non po¬
tes preualere. Et illa. Iam tibi in¬
quit ante predixi. ex quo mira
passeres. Uerũptamen et si infir-¬
mi sumus redditi: non usq adeo
gerimus ocia. ut non quos possu¬
mus decipere moliam. Numqũa
quippe quiescimus aduersi¬
ri generi ur̃o. serentes malas
cogitationes in antinab eor̃
qui contra nos ilecertare conts¬
dunt. Et si nobis titillantib
annuere eos ex parte aliqͣ se¬
serimus: tunc amplius neqͥs¬
simas cogitationes inmittin
et diuersarum uoluptatum
incendia ministramus: et ita
preliantes acerrime subuite
eos econtrario non solum non
recipere. uerum nec libenter
attendere: fide que in xpist
est ugilanter ac sobrie se m¬
nire. sicut fumus dissipatur
in aere: sic ab eoꝵ corclib pel¬
mur et fuganuir. Non om̃il

Expanded text:
viros tentare non desinis, proviros tentare non desinis, propriumque opus tuum animarum perditionem esse professa es, utpote quae cunctos excellis in malitia daemones, dic quomodo nunc adversus Dei famulos non potes praevalere? Et illa: Jam tibi, inquit, ante praedixi, ex quo mirabpasseres. Verumtamen etsi infirmi sumus redditi, non usque adeo gerimus otia, ut non quos possumus decipere moliamur. Nunquam quippe quiescimus adversari generi vestro, serentes malas cogitationes in animabus eorum qui contra nos decertare contendunt. Et si nobis titillantibus annuere eos ex parte aliquid senserimus, tunc amplius nequissimas cogitationes immittimus, et diversarum voluptatum incendia ministramus; et ita praeliantes acerrime, subintrr a nobis, eos e contrario non solum non suscipere, verum nec libenter attendere, fideque quae in Christo est, vigilanter et sobrie se munire, sicut fumus dissipatur in aere, sic ab eorum cordibus pellimur et fugamur. Non omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
chomius: nam prescire nichil
omnino preuales. Hoc entm so¬
lius dei est: ac maiestatis et po
tentie eus ꝓprium. cuncta pre¬
noscere. Que respondit. Scd̃m
prescientiam quidem ut dicis
tamen plura cognoscit. Et pacho
mio sciseitante quomodo contei¬
at. ait illa. Et precedentib que
sunt euentura cognosco. Et uir
sanctus ait ad eam. Quom cont¬
cere possis exprime. Et illa. Om¬
nis inquit rei pͥncipium ꝓces¬
su temporis ad constitutum ten¬
dit augmentum. detude ad de¬
trimentum deuergit Sic ergo
et hac diuina uocatione conicio:
que inter inicia sua celesti robo¬
rata presidio. signis et ꝓligiis
uariisq uirtutib creuit. Cum
igitur senescere ceperit. ohpbri¬
orum minuet᷑ incrementis: aut
temporis diuturnitate lassescenᷤ.
aut negligentie torpore deficiẽs.
Tunc igitur aduersus huius¬
modt potero preualere. Sed et
nunc opus meum est: supplan¬
tare qđ possum. Magnos uiros
temptare non desino. Cui pacho¬
mus ait. Si ut dicis magnos

Expanded text:
is, nam praescire nihil omnino praevales. Hoc enim solius Dei est, et majestatis ejus ac potentiae proprium, cuncta praenoscere. Quae respondit: Secundum praescientiam quidem, ut dicis, tamen 136 plurima cognosco. Et sancto Pachomio sciscitante, quomodo conjiciat, ait illa: Ex praecedentibus quae sunt ventura, considero. Et vir sanctus ait ad eam: Quomodo conjicere possis, exprime. Et illa: Omnis, inquit, rei principium processu temporis ad constitutum tendit augmentum, deinde ad detrimentum divergit. Sic ergo et in hac divina vocatione conjicio, quae inter initia sua coelesti roborata praesidio, signis et prodigiis, variisque virtutibus crevit. Cum igitur senescere coeperit, a propriis minuetur incrementis, aut temporis diuturnitate lassescens, aut negligentiae torpore deficiens, tunc adversus hujuscemodi potero praevalere. Sed et nunc opus meum est, supplantare quos possum, magnosque viros tentare non desino. Cui Pachomius ait: Si, ut dicis, magnos
Abbreviated transcription (Latin):
alios ᷤ Et te ait et qui tui sunt
similes. Iterum sc̃s uir interro¬
gauit eam. Ergo et theodorumͤ
potestatem accepi temptare uos:
s. appropiquare uobis penitꝰ
nequeo. Et interrogautib eam
cur non posset ul agere. respon¬
dit. Si nobiscitm pugnauero. ñ
paruam uobts utilitatem com¬
modi ministrabo: maxime tibi
o pachoint qui ad tantam celsi¬
tudinem peruenisti. ut corpore¬
is oculis glam dñi dignus sis
habitus intueri. Sed num̃qͥd
in perpetuum cum tuis mona¬
chis habitabis: quos uunc et
orationib protegis. et exhorta¬
tione corroboras: Erit tempus
post obitum tuum. quando in¬
ter eos prout libuerit debacha¬
bor:et agam de hiis quecumq¬
mͥ placuerinit. Tu namq facis:
ut nunc a tanta monachorui
congregatione conculcer. Et sc̃s
uir. Unde scis inquit infelix:
Quia forsitan post nos meliores
erunt: qui xpisto sincera uolun¬
tate seruientes. eos qui ad dis¬
ciplinam dñi confugient. ⁊ doc¬

Expanded text:
alios? Et te, ait, et qui tui sunt alios? Et te, ait, et qui tui sunt similes. Iterum sanctus vir interrogavit eam, dicens: Ergo et Theodorum? potestatem accepi tentare vos, sed appropinquare vobis penitus nequeo. Et interrogantibus eam cur non posset id agere, respondit: Si vobiscum pugnavero, non parva vobis utilitatum commoda ministrabo, maxime tibi, o Pachomi, qui ad tantam celsitudinem pervenisti, ut corporeis oculis gloriam Domini dignus sis habitus intueri. Sed numquid in perpetuum cum tuis monachis habitabis, quos nunc et orationibus protegis, et exhortatione corroboras? Erit tempus post obitum tuum, quando inter eos, prout libuerit, debacchabor, et agam de his quaecunque placuerint mihi. Tu namque facis ut nunc a tanta monachorum congregatione conculcer. Et sanctus vir: Nonne scis, inquit, infelix, quod forsitan post nos meliores erunt, qui Christo sincera voluntate servientes, eos qui ad disciplinam Domini confugerint, et doc
Abbreviated transcription (Latin):
agere possitis:  Ego namq pote¬
statem accepi a dño: temptare
quos uolo. Et interrogauit eã
pachomius dicens. Quia us
esse uel uude uenis. aut ques
temptare tu queris: Que ait
Ego sum diaboli uirtꝰ. et nͥu
re uoluptatis inuoluo. Ego u¬
dam quoq decepi: et ab apla¬
tus deieci fastigio. Ego te igiꝰ
o pachomi expetuu a dño. et
impugnare non desino: nͨ pos¬
sum amplius obprobria dem¬
num sustinere. quin uniu̾sis
Nullus enim me sicut tu sir
utrib reddidit. Nam iuiuen¬
bus et senibz nec non et puers
doctrina tua me subdidit. e
ut ab eis penitus conculceri
fecit. tantum contra me cõgri
gans exercitum monachorum
et muro in expugnabili dĩ ti¬
more circumdans: ita ut mi¬
nistri met non ualeant ex uo¬
bis quemꝗͣ sua multiplici frai¬
de seducere. Hec autem nobis
omia contingunt ꝓpt̾ uerbumn
det factum homtnem: qui uo¬
bis potestatem tribuit nr̃am
conculcare uirtutem. Et pacho¬
intus ait. Quid ergo: Me solũ¬

Expanded text:
agere potestis? Ego namque poteagere potestis? Ego namque potestatem accepi a Domino tentare quos volo. Et interrogavit eam Pachomius, dicens: Quid vis esse, vel unde venis, aut quem tentare tu quaeris? Quae ait: Ego sum diaboli virtus, et mihrae voluptatis involvo. Ego Judam quoque decepi, et ab apostolatus dejeci fastigio. Et te igitur, o Pachomi, expetivi a Domino, et impugnare non cesso; nec possum amplius opprobria daemonum sustinere, quod universis traveris. Nullus enim me, sicut tu, sine viribus reddidit. Nam juvenibus et senibus, necnon et pueris doctrina tua me subdidit; et ut ab eis penitus conculcer, effecit: tantum congregans contra me exercitum monachorum, et muro inexpugnabili Dei timore circumdans ita, ut ministri mei non valeant ex vobis quemquam sua multiplici fraude seducere. Haec autem nobis omnia contingunt propter Verbum Dei, factum hominem, qui vobis potestatem tribuit nostram proculcare virtutem. Et Pachomius ait: Quid igitur? Me solu
Abbreviated transcription (Latin):
Nerumptamen quantũ possũ
uos impugnare non desinam:
oportet enim me opus meum
sine intermissione implere. Pa¬
confortabatur spiritu sc̃o. gra
tias agens ei de miris erga se
dam nocte cum theodoro deam¬
bulans: subito procul intiutꝰ
est grandem fantasiam multa
seiluctione compositam. Frat e¬
nim in habitu mulieris exce¬
dentis omnem humanam pul¬
chritudinem: ita ut forma etꝰ
ac positio ac uisus expont non
possit. Hanc uidens etiam the¬
odorus turbatus est ualde: et
uultus eius immutatus ẽ. Qũe
uenerabilis senex uidens nrmi¬
um formidare: confude ait in
dño theodore. nec aliquatenus
expauescas. Hec dicens stetit
in oratione: supplicans ilño ut
stupenda illa fantasia diuine
matestatis presentia solueret᷑.
Cumq: simul orarent: cepit illa
proxima fieri. quam precede¬
bat plurima demonum multi¬
tudo. Cum ergo preces suas pa¬
chonitus explicasset: illa uent¬
ens ait ad eos. Quid suꝑfluo la¬
boratis. dum contra me nichil

Expanded text:
Verumtamen quantum possum, Verumtamen quantum possum, vos impugnare non desinam; oportet enim me opus meum sine intermissione complere. Paconfortatus Spiritu satias ei agens de miris erga se dam nocte cum Theodoro deambulans, subito procul intuitus est grandem phantasiam, multa seductione compositam. Erat enim in habitu mulieris, excedens omnem humanam pulchritudinem, ita ut formae ejus expositio et visus exponi non posset. Hanc videns etiam Theodorus, turbatus est valde, et vultus ejus immutatus est. Quem venerabilis senex videns nimium formidare: Confide in Domino, ait, o Theodore, nec aliquatenus expavescas. Haec dicens, stetit in oratione, supplicans Domino, ut stupenda illa phantasia divinae majestatis praesentia solveretur. Cumque simul orarent, coepit illa proxima fieri, quam praecedebat plurima daemonum multitudo. Cum ergo preces suas Pachomius explicasset, illa veniens, ait ad eos: Quid superflue laboratis, dum contra me nihil
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu. et in secreto suo mo-¬
raretur:introuut ad eum dia¬
bolus habitu similato. et adĩt¬
so consistens aue inquit pacho¬
nu. Ego sum xp̃c: et ueni ad te
fidelem amicum meum. Tunc
ipse reuelante sibi spiritu san¬
sto uisionem rennuens inimi-¬
ci. cogitabat intra se atq dice¬
bat. Aduentus xp̃i tranquillꝰ
est: et uisio etus omni tunore
libera et gaudio plena est: pro¬
tinus entm et humane cogita¬
tiones abeunt. et desideria et̾¬
na succedunt: ego autem nunc
turbatus uariis cogitationib
estuo. Et continuo surgens. ac
signo xp̃i se muniens: extendit
manus suas ut eum compre¬
henderet. Et exsufflans in eũ:
dixit. Discede a me diabole: qͥa
maledictus es tu et uisio tua. et
artes insidiarum tuarum: nec
habes locum apud famulum
dei. Et factus ueluti pulus. cel¬
lam eius molestissimo fetore cõ¬
pleuit: ita ut ipsam cõfunderet
heremum. magna uoce procla¬
mans. Modo te lucratus essem.
et sub mea potestate redegissẽ:

Expanded text:
conspectu, et in secreto suo moconspectu, et in secreto suo moraretur, introivit ad eum diabolus habitu simulato, et ex adverso consistens: Ave, inquit, Pachomi. Ego sum Christus, et venio ad te fidelem amicum meum. Tunc ipse, revelante sibi Spiritu sancto, visionem renuens inimici, cogitabat intra se, atque dicebat: Adventus Christi tranquillus est, et visio ejus omni timore libera, et gaudio plena est; protinus enim et humanae cogitationes abeunt, et desideria aeterna succedunt; ego autem nunc turbatus, variis cogitationibus aestuo. Et continuo surgens, et Christo signo se muniens, extendit manus suas ut ipsum comprehenderet. Et exsufflans in eum dixit: Discede a me, diabole, quia maledictus es tu, et visio tua, et artes insidiarum tuarum, nec habes locum apud famulos Dei; et factus veluti pulvis, cellulam ejus molestissimo fetore complevit, ita ut ipsum corrumperet aerem, voce magna proclamans: Modo te lucratus essem, et sub meam potestatem redegissem,
Abbreviated transcription (Latin):
protinus eam sumpsit. et ira
preceptum ilei qũaqͣ datũ pe
hominem nulla dissimulati¬
ne contempsit:Nunc ergo de
inceps monachi precepta nr̃a
custodiant: ut hoc eis peccanũ
negligentie remitatur. Si qu¬
dem et nos ipsi que aliis mai¬
cimus: omni sollicitudine cu¬
stodimus. Tunc ingressus mi¬
nasterium post orationem ue¬
nit ad fratres. qui psyatos ape¬
rabantur: sedensq cum eis. s¬
pit et ipse texere. Transiens au¬
tem puerulus qui constitutus
erat ail obsequium eius qͥ sey¬
timauam faciebat: intendit
texentem beatum pachomiũ.
et dicit ei. Non bene pater ope¬
raris: alio modo abba theodo¬
rus intexit. Et mox surgens:
ait ad puerum. Ostende mͥ fi¬
li: quomodo texere debeã. Et
cum didicisset ab eo: sedit rur¬
sum ad opus suum mente tͣnͣ¬
quillus. et in hoc facto super¬
bie spiritum comprimens. Nã
si scł̾m carnem quantulũcũ¬
q: saperet. nequaꝗͣ pueri mo-¬
nitis acquiesceret: s potius
increpasset eum. qł ultra eta¬
remouisset ab omnium

Expanded text:
protinus cepit; et ita praeceptum Dei, quanquam datum per hominem, nulla dissimulatione contempsit? Nunc ergo vel deinceps monachi praecepta nostra custodiant, ut hoc eis peccatum negligentiae remittatur, siquidem et nos ipsi quae aliis indicimus omni sollicitudine custodimus. Tunc ingressus monasterium, post orationem venit ad fratres, qui psiathos operabantur, sedensque cum eis, coepit et ipse texere. Transiens autem puerulus qui constitutus erat ad obsequium ejus, qui septimanam faciebat, intendit texentem beatum Pachomium, et dicit ei: Non bene, Pater, operaris, alio modo abbas Theodorus intexit. Et mox surgens ait ad puerum: Ostende mihi, fili, quomodo texere debeam. Et cum didicisset ab eo, sedit rursus ad opus suum, mente tranquillus, et in hoc 135 facto superbiae spiritum comprimens. Nam si secundum carnem quantulumcunque saperet, nequaquam pueri monitis acquiesceret; sed potius increpasset eum, quod ultra aetaremovisset ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
umq: pergeret ad mona¬
sterium cui cognomen e¬
rat thabennense cum theodoro
et cornelio. ceterisq qͣ plurimis
fratrib substitit parumper tn
itinere: uelud interrogans alt¬
quem de quodam secreto nego¬
tio. cognouitq in spiritu unũ
de mandatis que prefixerat
in monasterio fuisse neglectũ.
Preceperat enim fratrib qui
in pistoria arte laborabant: ut
si quando facerent oblationes
nichil loquerentur suꝑuacu¬
um: s apud seipsos salutaria
meditarentur eloquia. Uoca¬
uit ergo theodorum qui ipsi¬
us monasterii curam gerebat.
et dicit ei. Uade secreto et sol¬
licitius inquire. quid fratres
sero cum oblationes facerent
sunt locuti: et quicqͥd dep̾hen¬
deris. ad me referre curabis.
Qui pergens diligenter inua¬
gauit omnia: et ea que didit
sc̃o pachonuo nuntiauit. Qt
dixit. Nunc estimant fratres
qł traditiones quas ets deci¬
mus seruandas humane sin
et nesciunt qͥa ꝓ contemptu m
nimi mandati. magnum peri¬
culum negligenti manet. Non¬

Expanded text:
umque pergeret ad monasterium, cui cognomen erat Tabennense, cum Theodoro et Cornelio, caeterisque quam plurimis fratribus, substitit parumper in itinere, velut interrogans aliquem de quodam secreto negotio; et cognovit in spiritu unum de mandatis quae praefixerat in monasterio, fuisse neglectum. Praeceperat enim fratribus qui in pistoria arte laborabant, ut si quando facerent oblationes, nihil loquerentur supervacuum, sed apud semetipsos salutaria meditarentur eloquia. Vocavit ergo Theodorum, qui ipsius monasterii curam gerebat, et dicit ei: Vade secreto, et sollicitius inquire, quid fratres sero, cum oblationes facerent, sunt locuti; et quidquid deprehenderis, ad me referre curabis. Qui pergens, diligenter investigavit omnia, et ea quae didicit sancto Pachomio nuntiavit. Qui dixit: Num existimant fratres quod traditiones quas eis dedimus servandas humanae sint, et nesciunt quod pro contemptu etiam minimi mandati magna pericula negligentes maneant? Non
Abbreviated transcription (Latin):
contra alium principem. au¬
diens hic magnus ioħes mo-¬
nuit sepe eum et suasit ad cõ¬
coriliam. et non potuit eũ con-¬
uertere ad pacem Semel ergo
nuttit et adducit eum sanctꝰ
quasi pro re publica. et facit
missas in oratorio suo: nemi¬
nem habens nisi ministrum
suum. Cum ergo sc̃a bñdixisset
patriarcha et orationẽ dñic̃a
tuchoasset: ceperunt dicere tres
tantum illi pater nr̃. Et cum ꝑ¬
uenissent ad sermonem quo di¬
ctt᷑ dimicte nr̃a debita nr̃a. sic̃
et nos dimittimus debitorib
nr̃is: uinuit domestico patri¬
archa ut taceret. siluit et patͥ¬
archa et remansit princeps so¬
lus dicens uersum dimitte no¬
bis sicut et nos dimittimꝰ. Et
statim conuersus sẽs: dicit ei
mansueta uoce. Uide in qũa
terribili hora quid dicas deo.
qm̃ sicut ego dimitto: ita et tu
dimitte michi. Tanqͣ ab igne
cruciatum ferens predictꝰ pͥn¬
ceps: cecidit in faciem ad pedes
sc̃i dicens. Quecũq usseris do¬
mine: faciet seruus tuus. Et re¬

Expanded text:
contra alium principem, audiens hic magnus Joannes, mo saepe, et suasit ad concordiam, et non potuit eum convertere ad pacem. Semel ergo mittit et adducit eum sanctus, quasi pro re publica: et facit missas in oratorio suo, nullum habens nisi ministrum suum. Cum ergo sancta benedixisset patriarcha, et orationem Dominicam inchoasset, coeperunt dicere tres tantum illi, Pater noster. Et cum pervenisset ad sermonem, quo dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, innuit domestico patriarcha, ut taceret. Siluit ergo et patriarcha, et remansit princeps solus, dicens versum: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus. Et statim conversus sanctus, dicit ei mansueta voce: Vide in quali terribili hora quid dicas Deo: Quoniam sicut ego dimitto, ita et tu dimitte mihi. Tanquam ab igne statim cruciatum ferens praedictus princeps, cecidit in faciem ad pedes sancti, dicens: Quaecunque jusseris, domine, faciet servus tuus. Et re
Abbreviated transcription (Latin):
malia aut perdita iam lugebat.
gaudens de perceptis animali¬
bus letabatur. Uenerunt om̃s
illesi. non tristes uultu nec ma¬
ciem necessitatis habentes. Sus¬
cepit ergo camelos suos homo
sis onerib multo amplius re¬
creatus exultat. Tunc et illos
amicos et pauperes plures
ad pranltum nobile uocat:
easdemq eulogias distribuit
indigentib quas acceperat.
S et amicis qui aderant ex
igitur anno usq ad mortem
frontonii: sic diues ipse nota¬
to tempore quo anno miserat.
escas necessarias dirigebat.
Et aliis sic diuitib dñs impe¬
rabat: ut ex om̃ib dapib irri¬
gati. nichil dei cum sc̃o fron¬
tonto minus haberent. Higi¬
labant in operib dei filii cũ
patre. spiritualib eos ammo¬
nente dapibz. Adimplebatur¬
cotidie sermone celesti. exultãs
letabatur in dño: qui sibi ta¬
lem dederat intellectum. ut a¬
uie solitudinis loca digna qͤ
multorum ob edificationem
monachorum. Ille magis n
melior in conspectu det non

Expanded text:
malia aut perdita jam lugebat, malia aut perdita jam lugebat, gaudens de receptis animalibus 241 laetabatur. Venerunt omnes illaesi, non tristes vultu, nec maciem necessitatis habentes. Suscepit ergo camelos suos homo sis oneribus, multo amplius recreatus, exsultat. Tunc et illos amicos, et pauperes plures, ad prandium nobile vocat, easdemque eulogias indigentibus distribuit quas acceperat. Sed et amicis qui aderant ex igitur anno, usque in mortem Frontonii, sic dives ille notato tempore, quando primum miserat, escas necessarias ipsis dirigebat; et aliis sic divitibus Dominus imperabat, ut ex omnibus dapibus irrigati, nihil Dei servi cum sancto Frontonio minus haberent. Vigilabant in operibus Dei filii cum Patre, spiritualibusque eos admonens dapibus, implebat quotidie sermone coelesti; exsultansque laetabatur in Domino, qui sibi talem dederat intellectum, ut avia solitudinis loca digna quamultorum ad aedificationem monachorum. Ille enim magis erit melior in conspectu Dei, non