comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ & lapidẽ pretiosum. & dultiorr supermel &
sunt dicenti s: Quinon renuntiauerit omnibus
quae possid&. non potest esse meus discipulus. Da
Anastasia dixit. Eigo memor sum dnm meum
in euangeliis itadicentẽ: Uende omĩa quȩ habes
& da pauperibus. & habebis thesaurũ incaelo. & ue¬
ni sequere me. Tu diueses & quitibi dederit. con¬
indignos dicens. Dumuocaueris ad mensam tuã
qui coniuuant tecum. noliuocare diuitss. uel eos
quite possi nt repascere. seduoca eos quisunt
ducere. ut tibi iuxta sacetissimã saluatoris uocẽ
acsimisero &egenti medare conellas. sed in quo
te pauperem noui. in eo simbes accipe . Ego & iam¬

Expanded text:
eciosum| et dulciora super mel . sunt dicentis qui non renunciauerit omnibus| que possidet non potest esse meus discipulus . da Anasta| sia dixit . ego memor sum dominum meum in euangelio . ita| dicentem. Vinde omnia que habes et da pauperibus et habibes| thesaurum in caelo . et ueni sequire me . tu diuis es et qui tibi de| dirit . conprobauit indignus| dicens dum uocaueris ad mensa tua qui conuiuant tecum noli| uocare diuites uel eos qui te possunt repascire sed uoca eos qui| sunadducire ut tibi iuxta sacratissemi saluatores uocem| hac si misero et egeno me dare compellas sed in quo te paupe| rem noui in eo si iubes accipe luci
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ut supnrdictum est. tredita anastasia
prefecto illirici.ingninde custodia habebatur
Notum erit enim omnibus. quod preeato¬
patre nata. matronarum nobilissima femina
romanorũ ess& incustodia prefecturȩ. & puid¬
batur habere infinitas pecunias. proquare tẽp¬
tans eamprefectus. iussit eam priuatim sibi ad¬
duci: cui& dixit. Anastasia. sixp̃iana uis esse. pnre

Expanded text:
gitur ut supra dictum est tradita . anastasia prae| fecto . yllyrici in grandi costodia habibatur. Notum| enim erat iam omnibus quod praetextapatre na| ta . matronarum nubilissima femina romanorum esset | in custudia praefectore . et putabatur habire infini| tas pecunias . pro qua re temtans eam. Praefectus| iussit priuati ad se aduci . cui et dixit . anastasia Si | christiana uis esse . pr
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i anos se eẽ testati sunt : etobp̃dicationẽ uerbidiuini
sese inibi aduenisse. Tuncu̾beatissimi sacerdotes p̃dica¬
tione fulgentes. ꝓuirtutũ assiduitate quasꝑ ipsos diuina
exercebat potentia. quicquid ipsius locifuit primorũ:
adcristianitatis grãm conuolarunt. Moxq ut sc̃s pere

Expanded text:
Christianos se esse testati sunt, et ob praedicationem verbi Domini sese inibi advenisse. Tunc denique beatissimis sacerdotibus praedicatione fulgentibus pro virtutum assiduitate quas per ipsos divina exercebat potentia quotquot ipsius loci primorum fuit ad Christianitatis gratiam convolarunt; moxque sanctus Pere
Abbreviated transcription (Latin):
in sede apłica residentib it̾m ad romanam eccl̃iam de¬
stinate prebentes assensum: non tam ꝓ supͣdicti ordi¬
nis reuerentia. cui libenter adquiescere disposiumꝰ in
latanda. iam dictum memorabilem uirum de cõmu¬
Statuenteᷤ ut ĩ uniuersis eccłis seu monasteriis ur̃is.
ipsius głosi scĩ uidelicet petri quondam tharentasiẽsis
archiepi ueneranda memoria. singłis annis .iiͦi. idus¬

Expanded text:
in sede apostolica residentibus, item ad Romanam Ecclesiam dein sede apostolica residentibus, item ad Romanam Ecclesiam destinatae, praebentes assensum, non tam pro supradicti ordinis reverentia, cui libenter acquiescere disposuimus inlatanda; jam dictum memorabilem virum, de commustatuentes ut in universis ecclesiis seu monasteriis vestris ipsius gloriosi, sancti videlicet Petri, quondam Tarentasiensis archiepiscopi, veneranda memoria singulis annis
Abbreviated transcription (Latin):
rerum incommoditas. faccultatẽ tunc postulati ope¬
ris denegasset. Nec de ipsius ullatenus mitis du¬
butauit: s nichil eo tempore de miracłis & conuer-¬
satione ipsius aliquib fuerat litteris annotatum:
re: mandans ut de actib & conu̾iatione memorati pa¬
tris. ea que certa essent interim redigerentur in scͥptis:
ut cum tempus oportunum adesset. eccl̃ia dĩ certam
&e indubitabilem firmitatem haberet: cui circa ea qͥ
petita fuerant concedenda securius & fiducialiꝰ posset
inniti. Qm̃ gͥ iuxta iam dictum prefati predecesso¬
ris nr̃i mandatum. ea que beatus ille uir uirtutib
emicans gessit in uita. & miracła que d̃s ꝑ ipsum ẽ¬
post ipsus obitum oꝑatus. collecta sunt fideliter c
redacta in scriptum: qd̾ multoꝵ testimonio comiẽ¬
datum reddimus compbatum: cum de his ꝑ magnas
&e honestas ꝑsonas ut decebat fieri. simus redditi cer¬
tiores. supradicte peticioni nobis qͣmquam inmeritis

Expanded text:
rerum incommoditas facultatem tunc postulati opererum incommoditas facultatem tunc postulati operis denegasset. Nec de ipsius ullatenus meritis dubitavit, sed nihil eo tempore de miraculis et conversatione ipsius aliquibus fuerat litteris adnotatum, re, mandans ut de actibus et conversatione memorati Patris ea quae certa essent interim redigerentur in scriptis; ut cum tempus opportunum adesset, Ecclesia Dei certam et indubitabilem firmitatem haberet, cui circa ea quae petita fuerant, concedenda securius et fiducialius posset inniti. Quoniam ergo, juxta jam dictum praefati praedecessoris nostri mandatum, ea quae beatus ille vir virtutibus emicans gessit in vita, et miracula, quae Deus per ipsum post ipsius obitum operatus est, collecta sunt fideliter et redacta in scriptum, quod multorum testimonio commendatum reddimus comprobatum; cum de his per magnas et honestas personas, ut decebat fieri, simus redditi certiores, supradictae petitioni nobis, quanquam immeritis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autem in scĩs. quasi specialiter se laudabile exhibet¬
& in eis mirabilis inuenitur. in ipsoꝵ doctrina fructife¬
ra. & oꝑatione salubri miracła concedendo. & eoꝵ mi
merum augm̃tando: ad nrãm ꝓculdubio si diligenter
uelimus attendere. noscitur ꝑtinere salutem: & tanto
maiori deuotione debemꝰ recognoscere: qd in serius sius
ad nr̃e salutis augmentum omp̃s d̃s oꝑatur. prout in
similib patres nr̃i commendabiliter. & pie fecisse nos¬
cuntur: qnͣto maior fructus indubitant̃ creditur affu¬
turus. Sane intelleximus ex quodam rescͥpto felicis
recordationis lucii pape p̾decessoris nr̃i: qd ab eo per
duos abbates ordinis cisterciensis. uiros ꝓiuidos & dis¬
ex parte ipsius ordinis fuerit postulatum: ut beate
recordationis petrum qͦndam tharentasiensem arthi¬
ep̃m canonizare deberet. Qui peticioni sibiporrecte
placidum prebuisset assensum: nisi quedã temporis &

Expanded text:
Quod autem in sanctis quasi specialiter se laudabilem exhibet, etQuod autem in sanctis quasi specialiter se laudabilem exhibet, et in eis mirabilis invenitur, in ipsorum doctrina fructifera et operatione salubri miracula concedendo, et eorum numerum augmentando, ad nostram procul dubio, si diligenter velimus attendere, noscitur pertinere salutem. Et tanto majori devotione debemus cognoscere, quod in servis suis ad nostrae salutis augmentum omnipotens Deus operatur, prout in similibus Patres nostri commendabiliter et pie fecisse noscuntur, quanto major fructus inaubitanter creditur adfuturus. Sane intelleximus ex quodam rescripto felicis recordationis Lucii papae praedecessoris nostri, quod ab eo per duos abbates ordinis Cisterciensis, viros providos et disex parte ipsius ordinis fuerit postulatum, ut beatae recordationis Petrum quondam Tarentasiensem archiepiscopum canonizare deberet. Qui petitioni sibi porrectae placitum praebuisset assensum, nisi quaedam temporum et
Abbreviated transcription (Latin):
aplicam benedictionem. Diuine laudis głam circa sa¬
cratissimam scõꝵ memoriam. uniuersis mortalib am¬
mirandam: tam singłariter qͣm communiter assiduis
preconiis. s pcipue dieb memorialib. seu festiuus sollẽ¬
nitatib extollendam: uniu̾sitatis conditor inuisibilis.
uisibilib quibdam signis. ueluti quibusdam fulgori¬
bus. seu tontrius ꝑ diuersa. ñ tamen aduersa. s potiuis
consona scripture satre testimonia manifestat. edoeet.
& confirmat: dum de ipso qui ẽ sine fine laudabilis.
&e in omnib suis oꝑib ammirabilis. uoce dauitiea
nuntiatur. laudate dñm in scĩs eus. Et illud. Mi¬
rabilis as in scĩs suis. Et de ipsis scĩs: sub quadam
ammiratione ꝓpħico sermone ꝓponitur. Qui sunt
at collaudari: sicut ab eterno scd̾m sue potentie diuiti¬
as ordinauit. scĩs scõs aggregat & adiungit: ut innuit᷑
in ipsius laudis habundantiã redundare dum dicitur.
laudate eum scd̃m multitudinem magnitudinis sue.

Expanded text:
licam benedictionem. Divinae laudis gloriam circa sacratissimam sanctorum memoriam universis mortalibus admirandam, tam singulariter quam communiter assiduis praeconiis; sed praecipue diebus memorialibus seu festivis solemnitatibus extollendam, universitatis Conditor invisibilis, quibusdam visibilibus signis, veluti quibusdam fulgoribus seu tonitruis per diversa, non tamen adversa, sed potius consona Scripturae sacrae testimonia manifestat, edocet et confirmat; dum de ipso, qui est sine fine laudabilis et in omnibus suis operibus admirabilis, voce Davidica nuntiatur: Laudate Dominum in sanctis ejus. Et illo: Mirabilis Deus in sanctis suis. Et de ipsis sanctis sub quadam admiratione prophetico sermone proponitur: Qui sunt at collaudari, sicuti ab aeterno secundum suae potentiae divitias ordinavit, sanctis sanctos aggregat et adjungit, ut innuitur in ipsius laudis abundantiam redundare dum dicit: Laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ticula eius exierat. Et accedens unus ex frĩb laicis
eidem abb̃i deseruiens. cruentam extraxit: annis plu¬
rib ad testimonium conseruandam. Orat abbas. &
locum uulnis tangens. in uirtute fidei pollicet᷑: nec
ferrum ultra. nec calibẽ exinde ꝓcessurum. factum ẽ.¬
ꝑunt lignei sudes paruuli quales uulgo brocas ap
pellant ex quercino robore. uel fraxinei. ꝓ ferreis acu¬
bus egredi. grossiores spinis. ⁊ modice longiores. Nec
infra annum & paucos menses: ex muliere ligna ꝓ-¬
cui diuinitus seruabat᷑ tanti miracłi plenitudo.
Offertur mulier missarũ sollemnia celebranti: sicut
preceꝑat uesꝑe precedenti. Eadem hora septimum-
decimũ ex muliebri carne lignum egredit᷑: qd̾ sub
oculis omniũ capellanus extraxit. Confitentem
itaq mulierem presul absoluit: & sacrã ei tradens
eucharistiam. ab om̃i deinceps cuiꝰcunq materiei
progressu. iubet ẽe securam. Sic ab omnib iam
prestigiis liberata: adhesit uiro. filios ꝓcreauit. Et¬

Expanded text:
a deplorat. Quam accedens unus de fratribus laicis viro Dei serviens cruentam extraxit, annis pluribus ad testimonium conservandam. Orat sanctus, et locum vulneris tangens, in virtute fidei pollicetur, nec ferrum, nec chalybem ultra processurum. Factumque e lignei parvuli, quos vulgo brochas vocant, ex quercino robore, vel fraxineo, pro ferreis acubus egredi, grossiores spinis, et modico longiores, nec infra annum et paucos menses ex muliere ligna prcui divinitus servabatur tanti miraculi plenitudo. Offertur mulier missarum solemnia celebranti, sicut praeceperat vespere praecedenti. Eadem hora septimum decimum ex carne mulieris lignum egreditur: quod sub oculis omnium capellanus extraxit. Confitentem itaque mulierem praesul absolvit, et sacramentum ei tradens eucharistiae, ab omni deinceps cujuscunque materiae progressu jubet eam esse securam. Sic ab omnibus praestigiis liberata adhaesit viro suo, libe
Abbreviated transcription (Latin):
batem. ad hospicium suũ. aliquando quasi ium fa¬
ciendo ꝑtraxit. Huic iuuencła erat filia: misera¬
bili incommoditate laborans. E gerat enim mu¬
lier quedam malefica ꝑ nequitiã iniude socrus
inducta. ut langore tabesceret desꝑato: nec uirisui
presentiam. nec aspectus ullatenꝰ toleraret. Affectio
ne muliebri genitrix ꝑsuasa: ut sathanas sathanan e¬
icet: famosũ qͥndã maleficũ accersiuit: Affuit. explora¬
uit. agnouit: & iuuencłam asserens inferratã. terit
arboꝵ cortices: pocula uerbis & herbis ꝓpinat. Mordet
etiam dentib ꝓpriis: brachium misere mulieris. Res¬
quidem langore conualuit: s int̾dum uelut ex cor¬
de ꝓcedere sentiens acus cruciabatur atrocit: donec ꝑ
educeret uis occulta. Crudele remedium: s huiꝰmodi¬

Expanded text:
tum ad hospitium suum aliquando, quasi vim faciendo, pertraxit. Huic filia juvencula erat, miserabili incommoditate laborans. Egerat enim mulier quaedam malefica per nequitiam invidae socrus inducta, ut languore tabesceret desperato, nec viri sui praesentiam, nec aspectum ullatenus toleraret. Affectione autem muliebri genitrix persuasa, ut Satanas Satanam ejiceret, famosum quemdam maleficum accersivit. Adfuit, exploravit, agnovit, et juvenculam asserens inferratam, terit arborum cortices: pocula verbis et herbis infecta propinat. Mordet etiam propriis dentibus brachium miserae mulieris quidem languore convaluit: sed interdum velut ex corde sentiens acus procedere, cruciabatur atrociter, donec educeret vis occulta. Plures jam in hunc mod
Abbreviated transcription (Latin):
citias & odia inueterata frequent̃ extinxit: grauia ad¬
modum bella compescuit: desꝑatas reconciliationes
inter maximos etiam pͥncipes. dño cooꝑante & sermo¬
nem eiꝰ confirmante sequentib signis effecit. Inter pͥn¬
cipem suum conitem hymbertum. & hildefonsũ comitẽ
tholosanum. in regione gͣnopolitana. eo temꝑe dñantẽ:
non solum multis incendiis & homicidiis guerram di¬
utsus agitatam: multo labore sedauit. Cuius occasio¬
ter desideratus accessit: & tam reuerent̃ exceptus ẽ. ut¬

Expanded text:
citias, et odia inveterata frequenter exstinxit, et gravia admodum bella compescuit. Desperatas reconciliationes inter maximos etiam principes: Domino cooperante, et sermonem ejus confirmante sequentibus signis , effecit. Inter principem suum comitem Imbertum, et Raymundum comitem Tolosanum in regione Gratianopolitana eo tempore dominantem, non sine multis incendiis, et homicidiis guerram diutius agitatam multo labore sedavit. Cujus occasionter desideratus accessit: in quo itinere miraculum singu
Abbreviated transcription (Latin):
quoq belleuallenses frẽs in scedulis annotasse noscũ¬
tur: ex his que post felicissimũ eius tnͣsitum mirabi¬
liter ꝑ eum gesta certis indiciis ꝓbauere. Quia uͦ
decet & expedit. ut apłicis ac romane ecclie obtutib
exhibenda. ad normam & formã congruam redigant᷑:
elegimus ad hoc opus comiñdabilem sollicitudinẽ ur̃ãm.
rogantes attentiꝰ & benigne mandantes: quatinꝰ ma-¬
num sedulam adhibere curetis: sicut cõmodii ad ho¬
norem di. ⁊ multoꝵ edificationem nouitis expedire.

Expanded text:
quoque Bellæ-Vallenses Fratres in schedulis annotasse noscunquoque Bellæ-Vallenses Fratres in schedulis annotasse noscuntur, ex his quæ post felicissimum ejus transitum mirabiliter per eum gesta certis indiciis probaverunt. Quia vero decet et expedit ut Apostolicis ac Romanæ Ecclesiæ oculis exhibenda, ad normam et formam congruam redigantur, elegimus ad hoc opus commendabilem sollicitudinem vestram: rogantes attentiùs et benignè mandantes, quatenùs manum sedulam adhibere curetis, sicut commodiùs ad honorem Dei et multorum ædificationem noveritis expedire.
Abbreviated transcription (Latin):
alte cumbe. petrus humilis atrebatensis electus.
&e petrus clareuallis abbas. salutẽ: & uberem sincere di¬
lectionis affectum. Sicut ex litteris apłice maiestatis
licet agnoscere: idem dñs nr̃ nobis iniunxit: ut de acti¬
bus & conuersatione felicis memorie dñi petri tharen-¬
tasiensis archiẽpi diligent̃ inquiri: & inscriptis ea re-¬
digi faciamꝰ. Quod mandatum tanto magis duxi¬
mus amplectendum: qnͣto certius de eodem patre
scõ ore & spũ ꝓfitemur: qd̾ eccłia quoq fideliũ ꝓtesta¬
tur dilectum do & hominib uirũ. dum ad uueret
meritis parit & miracłis effulsisse. Cuiꝰ uirtutum
signis. nec uite finis finẽ imposuisse: certissime ꝑhi¬
betur. Inuenimꝰ etiam scriptum: a uen̾abili quodam
abbate. de eiꝰ uita & actib. compositum & collectum.
Conuersatus enĩ cum eo idem abb̃s multis dieb. & ob¬
sequiis eiꝰ fideliter seruiens: qd uidit & audiuit. tũc
memorie. post modum litt̾s cõmendauit. Honnulla

Expanded text:
ati, Petrus humilis Atrebatensis electus; et Petrus Claræ-Vallensis abbas, salutem et uberem sinceræ dilectionis affectum. Sicut ex litteris Apostolicæ Majestatis licet agnoscere, idem Dominus noster nobis injunxit, ut de actibus et conversatione felicis memoriæ Domini Petri, Tarentasiensis Archiepiscopi, diligenter inquiri, et ea in scriptis redigi faciamus. Quod mandatum tanto magis duximus amplectendum, quanto certius de eodem Patre sancto ore et spiritu profitemur, quod Ecclesia quoque fidelium protestatur, dilectum Deo et hominibus virum, dum adhuc viveret, meritis pariter et miraculis effulsisse; cujus virtutum signis nec vitæ finis finem imposuisse certissimè perhibetur. Invenimus etiam scriptum, à venerabili quodam abbate de ejus vitâ et actibus compositum et collectum: conversatus enim cum eo idem abbas multis diebus, et obsequiis ejus fideliter serviens, quod vidit et audivit tunc memoriæ, postmodum litteris commendavit. Nonnulla
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ tantamq erga d̾i genitricem in eruitate silua¬
nenct̾ẽn exibuit deuotionem. humilitatẽ ⁊ contritio¬
nem. ut om̃s intuentes pene ad lacrimas cõmou̾et.
slam nudis pedib per plateas eiuitatis moedens. ⁊ eet¬
reos in manib portans. elemosinamꝙ om̃ib indigenti¬
bus affiuent̃ disꝑtiens intrauit b̾e di genitrieis eccliã
ip̃a refecit. ⁊ eis ip̃a etiam ministrauit. Qd sꝑx ⁊ õo
optimates eius audientes cõpassi sunt ei. ⁊ penitentia
cellebat. Standarũ altissimũ draconẽ desuꝑ p̃feren.¬
tem comes secum suꝑ currũ rotarũ quatuor
duci fecit. qd̾ rex cum tota francia indigne ad mod̾

Expanded text:
a, tantam erga Dei genitricem in civitate Silvanectensi exhibuit devotionem, humilitatem et contritionem, ut omnes pene intuentes ad lacrimas commoveret. Nam nudis pedibus per plateas civitatis incedens, et cereos in manibus portans, elemosinamque omnibus indigentibus affluenter dispertiens, intravit beate Dei genitricis ecclesiam. a ministravit. Quod rex et omnes optimates ejus audientes, compassi sunt, et penitentia cellebat. Standarum altissimum, drachonem desuper preferentem, comes secum super currum quatuor rotarum duci fecit; quod rex cum tota Francia valde indigne
Abbreviated transcription (Latin):
eos consangͥnitate ꝓbata. iussu paschalis pape seꝑati
sunt. Que consangͥnitas a conone p̾nestino ep̃o in pre¬
fuerunt. De constantia nata ẽ adela comitissa. ⁊ de er¬
m̃garde. alt̾a erm̃gardis comitissa. de adela robertus
Robertꝰ. & de berta hauisis nãnetensis comitissa. d Ro¬
berto iuniore iste baldumnꝰ. & de hauise comes alanus
de quo ista iuuencła. Igitur baldunꝰ inclitus in diebꝰ¬
suis potens suꝑ om̃s francoꝵ principes bellis frep̃iti¬
bus ita nobilit̃ flandrensium exaltauit regnum. ut
uicinis suis tyrannis undiq terrorẽ inferret. & hen¬

Expanded text:
eos consanguinitate reperta, jussu Paschalis pape separati sunt: que consanguinitas a Conone, Prenestino episcopo, in prefuerunt; de Constancia nata est Adela, comitissa Flandrie; de Ermegarde altera Ermegardis comitissa. De Adela Robertus Robertus, De Bertha Awisis, Nannetensis comitissa. De Roberto iste Balduinus et de Hawise comes Alanus, de quo ista juvencula. Ita Balduinus comes in diebus potens super omnes Francie principes, bellis frequentibus ita nobiliter Flandrensium comitatum gubernavit ut vicinis tyrannis undique terrorem inferret, comi
Abbreviated transcription (Latin):
latium fug̾ãt suos recolligit. ⁊ crastinam hortat᷑ ad pug.¬
nam. asserens quod nr̃os in potestate nc̃ habeat. intra
muroꝵ septa conclusos. s nocte latent̾ dat t̾ga deuictus.
Quo cõperto grecoꝵ plebs attonita de substituendo ĩꝑatore
tionem ꝓcedunt. pedites nr̃i ñ expectata delib̾atione
maioꝵ ad arma ꝓsiliunt.⁊ t̾ga dantib grecis. fortissima
⁊ munitissima palatia relinqũtur totaq in mom̃to ei.¬
putant᷑ tam inestimabilis habundantia reꝑit᷑. ut tan.¬
tum. tota ñ uid̾etur possid̾e latinitas. Ordinatis gͥ di
ligent̃ q̃ disponenda rerum poscebat euentꝰ. nr̃i ad
electionem ĩꝑatoris unanimĩt ⁊ deuote ꝓcedũt. Et oĩ

Expanded text:
aturi. Suos recolligit imperator, et crastinam hortatur ad pugnam, asserens quod nostros in potestate nunc habeat intra murorum septa conclusos; sed nocte latenter dat terga deuictus. Quo comperto Grecorum plebs attonita, de sustituendo imperatore ntini procedunt, pedites nostri, non expectata deliberatione maiorum, ad arma prosiliunt, et terga dantibus Grecis, fortissima et munitissima palacia relinquuntur, totaque in momento ciputantur, tam inestimabilis habundantia repperitur, ut tantum tota non uideretur possidere Latinitas. Et quigitur quae disponenda rerum poscebat eventus, ad electionem imperatoris unanimiter ac devote procedimus, et omni
Abbreviated transcription (Latin):
res in matrimonio dño deuote seruientes. filios suos in ti¬
more dei erudientes. honestas nuptias. ⁊ thorum ĩ macła¬
tum custodientes. ad tempus uacantes orationi. & post
in idip̃m cum timore di reuertentes: ne temptarentur.
a sathana. Nulte cum ex consensu maritoꝵ. a licitis am¬
plexib abstinentes. celibem ⁊ uere angłicam uitam du¬
centes: tanto maiori corona digne sunt: qͣnto in igne¬

Expanded text:
res in matrimonio Deo deuote seruientes, filios suos in tires in matrimonio Deo deuote seruientes, filios suos in timore Domini erudientes, honestas nuptias et thorum immaculatum custodientes, ad tempus orationi uacantes, et post in id ipsum cum timore Dei reuertantes, ne tentarentur a Satana. Multae tamen, ex consensu maritorum, a licitis amplexibus abstinentes, caelibem et uere angelicam uitam ducentos, tanto maiore corona dignae sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
angustias pauꝑtatis sustinere. qͣm male adqui sitis diui¬
ciis habundare. uł int̾ pomposos secłares cum ꝑiculo re¬
manere. Nidisti ⁊ gauisus es. scãs ⁊ d̾o seruientes matronas.
qͣnto zelo iuuencularum pudicitiam conseruarent:⁊ eas
in honesto ꝓposito confirmantes. ut solum celestem sponsũ
desid̾arent: salutarib monitis instiuerent. Ip̃e etiam
iudue in ieiuniis ⁊ orationib. in uigiliis. in labore manu¬
um. ⁊ lacͥmis ⁊ obsecrationib dño seruientes. sicut mari¬
tis suis prius placere nitebant᷑ in carne: ita immno ampliꝰ
sponso celesti placere studebant in sp̃u. frequenter ad me¬
moriam reuocantes: illud apł̃i. Uidua que in deliciis ui¬
uit. mortua est. Et q̃d sc̃e uidue que sanctoꝵs netessita¬
tib cõmunicant. que pedes pauꝑum lauant. que hospi
simum ꝓm̾ent᷑. Nidisti ⁊ gauisus es sanctas etiam mulie¬

Expanded text:
angustias paupertatis sustinere, quam male acquisitis diuiangustias paupertatis sustinere, quam male acquisitis diuitiis abundare uel inter pomposos saeculares cum periculo remanere. Uidisti, et gauisus es, sanctas Deo seruientes matronas, quanto zelo iuuencularum pudicitiam conseruarent, et eas in honesto proposito, ut solum coelestem sponsam desiderarent, salutaribus monitis instruerent. Ip in ieiuniis et orationibus, in uigiliis et laboribus manuum, in lachrymis et obsecrationibus Domino seruientes, sicut maritis suis prius placere nitebantur in carne, ita imo amplius sponso coelesti placere studebant in spiritu, frequenter ad memoriam reuocantes illud Apostoli: Uidua qua in deliciis uiuit mortua est, et quod sanctae uiduae quae sanctorum necessitatibus communicant, quae pedes pauperum lauant, quae hospisimum promerentur. Uidisti, et gauisus es, sanctas etiam mulie
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ uisum est eẽ. quasi in t̾ra ꝓmissionis. Te enim narrante
audiui q̃d̾ reliqueras egyptum in ꝑtib tuis ⁊ tnͣsiens ꝑ de¬
sertum: t̾ram ꝓmissionis in ꝑtib leodii inuenisti. Cum
enim in partib tuis multos de ꝑtib nr̃is crucesignatos
contra hereticos. fide feruentes. in tͥbulatione miram pa¬
ses: imimo sicut mͥ dixisti quasdam mulieres magis pro
uno ueniali lugentes. quam homines in ꝑtib tius pro
mille mortalib mirareris: ueniens ad ꝑtes nr̃as. sicut au¬
disti: sic uidisti. immo plusqͣm audiuisti. ita ut uix pos¬
enim gauisus es in ortis lilioꝵ domini. mł̾tas scãrum uir¬
ginum in diuersis locis cat̾uas que spretis ꝓ xp̃o carnalib
illecebris. contemptis etiam amore regni celestis huius mũ¬
di diuiciis. in pauꝑtate ⁊ humilitate sponso celesti adhe¬
rentes: labore manuum tenuem uictum querebant. licz
parentes earum multis diuiciis habundarent. Ip̃e tam̃
obliuiscentes popłm suum.⁊ domum patris sui: malebãt

Expanded text:
ante, audiui quod reliqueras Aegyptum in partibus tuis, et, transiens per desertum, terram promissionis partibus Leodii inuenisti: cum enim in partibus tuis multos de partibus nostris crucesignatos, contra haereticos fide feruentes, in tribulatione miram pases, imo, sicut mihi dixisti, quosdam mulieres magis pro uno ueniali lugentes, quam homines in partibus tuis pro mille mortalibus, miraueris; ueniens ad partes nostras, sicut audisti sic uidisti, imo plus quam audisti. Ui gauisus es, in hortis liliorum Domini multas sanctarum uirginum in diuersis locis cateruas, quae, spretis pro Christo carnalibus illecebris, et contemptis pro amore regni coelestis huius mundi diuitiis, in paupertate et humilitate sponso coelesti adhaerentes, labore manuum tenuem uictum quaerebant, licet enim parentes earum diuitiis multis abundarent : ipsae tamen, obliuiscentes populum suum et domum patris sui, malebant
Abbreviated transcription (Latin):
lemcunq loquelam. Nec sine ea conditione scrabrosã
uobis paginam credidi suggerenda: ut si forte dignã¬
uel correctione discretio ur̃a. & eoꝵ quib placebit hoc
examen cõmunicare. cẽsuerint: ur̃o ꝑinde studio corri¬
muletis exꝑti: nec cõmittere alteri pigeat. qd̾ commni¬
sisse penicebit inerti.

Expanded text:
lemcumque loquelam. Nec sine eâ conditione scabrosam lemcumque loquelam. Nec sine eâ conditione scabrosam vobis paginam credidi suggerendam; ut si fortè dignam correctione vel discretio vestra, et eorum quibus placebit hoc examen communicare, censuerit, vestro perindè studio corrimuletis; nec committere alteri pigeat quod commisisse pœnitebit inerti.
Abbreviated transcription (Latin):
patrib dño petro ex cisterciensi abb̾e eccł̃ie atre¬
batensi electo. & dño petro sacre matris nr̃e clareualliᷤ
abbati: frater saufridus de alta cumba minimũ id. qd̾ ẽ.
Utinam cordib ur̃is arbiter inspirasset internꝰ: ualidio¬
rib humĩs onus graue & reu̾endum opꝰ imponere dig¬
niori. Scĩssimi patris nr̃i benedicti uitam: beati pape
gregorii merita simul & eloquia satis illustrant. Marti¬
malachiam suum dignis extulere p̾coniis. Sic inscõꝵ
actib lectitandis auctoꝵ scĩtas. & facundia apꝰ homineᷤ
addit plurimum gr̃e & fauoris: quarum mͥ neutra sup¬
petit. ipsi scitis. Angariam tam̃ passus a uobis: necesse
habeo de iurtute obedientie. & presertĩ de beati uri. cu¬
ius uitam scribere iussus adorior. opitulatione p̾sume.
Nam & sua ipsius dignatio. qm indigno mͥ płib annis
exhibuit specialem: exigit ut redibeam siñ dignã tan¬
tis meritis eloquentiã: uel simplicem & uulgarẽ qua¬

Expanded text:
Patribus Domino Petro, ex Cisterciensi abbate Ecclesiæ Atrebatensis electo, et Domino Petro sacræ matris nostræ Claræ-Vallis abbati, Frater Gaufridus de Altâ-Cumbâ, minimus id quod est. Utinam cordibus vestris arbiter aspirasset internus, validioribus humeris onus grave, et reverendum opus imponere digniori! Sanctissimi patris nostri Benedicti vitam beati papæ Gregorii merita simul et eloquia satis illustrant: Magnum illum MartiMalachiam suum dignis extulere præconiis: sic in sanctorum actibus lectitandis, auctorum sanctitas et facundia apud homines addit plurimum gratiæ et favoris; quorum mihi neutrum supputare ipsi scitis. Angariam tamen passus a vobis; necesse habeo de virtute obedientiæ, præsertim de beati viri, cujus vitam scribere jussus adorior, opitulatione præsumere. Nam et sua ipsius dignatio, quam indigno mihi pluribus annis exhiberit, specialem exigit ut redhibeam, si non dignam tantis meritis eloquentiam, vel simplicem et vulgarem qua
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i monasteriis. ipsius głosi scĩ uidelicet petri quondã
tharentasiensis archiep̃i ueneranda memoria singłis an¬
nis.iii. idus septembs. quo glosum corpus fuerit desepul¬
chro cum pia deuotione leuatum sollemniter celebretur.
Ad hec cum diuina miscdia uobis tantam concesserit gr̃ã.
ut iam dictum p̾ciosum corpus in ur̃o monasterio reqiies¬
cat: uniuersitatem urãm attente monemus & ꝓpensius
exhortamur: ut ad ipsius preciosi scĩ memoriam sollemp¬
niter celebrandam. usq adeo unanimiter intendatis:
tione uobis et̾ni premii cumulus augeatur: ita quod
auctore dño manifeste possit agnosci. qualiter sucus il¬
lius sc̃e radicis. atq doctrina. in ramoꝵ fructib maneat.¬
& conseruetui. Datum rome apud scm petrum .uͦi. idus
mai. Pontificatus nr̃i anno primo: Incarnationis uero

Expanded text:
ordinis monasteriis ipsius gloriosi, sancti videlicet Petri, quondam Tarentasiensis archiepiscopi veneranda memoria singulis annis III Idus Septembris, quo gloriosum corpus ejus fuit de sepulcro cum pia devotione levatum, solemniter celebretur. Ad haec cum divina misericordia vobis tantam concesserit gratiam, ut jam dictum pretiosum corpus in vestro monasterio requiescat, universitatem vestram attente monemus et propensius exhortamur, ut ad ipsius pretiosi sancti memoriam solemniter celebrandam usque adeo unanimiter intendatis, tione vobis aeterni praemii cumulus augeatur, ita quod, auctore Domino, manifeste possit agnosci, qualiter succus illius sanctae radicis atque doctrina in ramorum fructibus maneat et servetur. Datum Romae, apud Sanctum Petrum, VI Idus Maii, pontificatus nostri an
Abbreviated transcription (Latin):
trahit & educit. Et cum nulla foret mora uel oportu¬
nitas diuertendi: sequentes p̾uium ducem suum
ipsi non poterant: qui sic sibi uidere iudebant᷑ ab¬
sentem. Nec ab eis pontifex ante disparuit: qͣm
euasisse ꝑicła. & ad locum sese cognoscerent ꝑuenisse
securum: Tnde etiam uoto sese obligantes non gusta¬
derent: noua & mira dei magnalia predicantes.xu¬

Expanded text:
trahit eos et deducit. Cumque nulla foret opportunitas divertendi, sequentes praevium ducem suum ipsi non poterant: qui sic videre sibi videbantur absentes. Nec ab eis pontifex ante disparuit, quam evasisse pericula, et ad locum sese cognoscerent pervenisse securum. Unde et voto sese obligantes, non gustaent, nova et mira Dei magnalia praedicantes.
Abbreviated transcription (Latin):
huit fatis si femneos ꝯsideremꝰ mores
colꝰ et acs atq textrina si more pliũ
togpe uoluisset se qñ sedila studis saco
ab ingemo segnicier Rubigme abster¬
sit oem in lumen euasit et̾ñ qd uti¬
nã bono intue̾nt᷑ anĩo uolup tatibus
ob sẽq̃ntes et ocio quib ꝰ p̃g̃rande est
cubiculo inside̾ fabellis friuolis nrecu¬
ꝑabile tempus terere et a sũmo diei
mane in nocte usq totã ꝑsepe simo¬
nes aut nocuos aut manes blateran¬
do deduce̾ sru sibi tñ lasciuiendo nacta¬
re aduert̾ent edepol ꝙͣtũ diffe̾ntie sit
int̾ famã laudandis oꝑibꝰ querere
et nonẽ una cũ cadauere sepelire ⁊ tꝙͣ
non uixerit e uita discedere
De faustina augusta¬

Expanded text:
huic satis — si femineos consideremus mores huic satis — si femineos consideremus mores — colus et acus atque textrina, si, more plurium, torpere voluisset; sed quoniam sedula studiis sacris ab ingenio segniciei rubiginem absterxit omnem, in lumen evasit eternum. Quod utinam bono intuerentur animo voluptatibus obsequentes et ocio, quibus pregrande est cubiculo insidere, fabellis frivolis irreparabile tempus terere et a summo diei mane in noctem usque totam persepe sermones aut nocuos aut inanes blaterando deducere, seu sibi tantum lasciviendo vacare! Adverterent edepol quantum differentie sit inter famam laudandis operibus querere, et nomen una cum cadavere sepelire, et, tanquam non vixerint, e vita discedere. XCVIII. De Faustina Au
Abbreviated transcription (Latin):
luit insuꝑ egregia mulier labore sus
apositũ opus uocari tentonã qd ip̃i
psepe uidimꝰ / et pͣtomagis illud mi¬
moratu ꝑpetuo dignũ putaniꝰ tanto
Reor si in ãnos ampliores uite ꝓtitũ
est et̃ alia insuꝑ ꝯdidisse laudabilia
qre librarioꝵ residia nr̃o tñ incõmodo
ad nos usqz deuenisse nequiere Que
eadẽ arte et ex radẽ matia qua ex uir-¬
gilio supsat ex homero sũptis carnũ-¬
bus edita ex quo si sic ust sumit᷑ eius
tũ ampliori lande eam doctissume gͥcas
nouisse lras un latinas / Sed queso ñc
quid optabiliꝰ audisse feminã maronis
et homeri standentẽ carmr̃a et aptur
suo op seponentẽ sebecta artificisosaore¬
ꝯtextu hrctentẽ eruditissimi prospẽtet
Uire quibꝰ tũ sir sacͣtum lr̃arũ insignis
ꝓfessio ardñi tñ est et difficile eo am-¬
plissimo sacri ueluũs greno mñc huc
pũt nde ꝑtes elice̾ et ad serrem uite.
ropi h unũ passis uerbis prosaq cogt
Uti hes fenit ex gentilicio tarum̃e Etat

Expanded text:
luit insuper egregia femina labore suo compositum opus vocari Centonam; quod ipsi persepe vidimus. Et quanto magis illud memoratu perpetuo dignum putamus, tantoreor, si in annos ampliores vite protracta est, eam alia insuper condidisse laudabilia, que librariorum desidia, nostro tamen incommodo, ad nos usque devenisse nequivere. Queadem arte et ex eadem materia quam ex Virgilio sumpserat, ex Omero sumptis carminibus edita. Ex quo, si sic est, summitur, eius cum ampliori laude, eam doctissime grecas novisse literas ut latinas. Sed queso nunc: quid optabilius audisse feminam Maronis et Homeri scandentem carmina, et apta suo operi seponentem? Selecta artificioso contextu nectentem eruditissimi prospectent viri, quibus, cum sit sacrarum literarum insignis professio, arduum tamen est et difficile ex amplissimo sacri voluminis gremio, nunc hinc nunc inde, partes elicere et ad seriem vite Christi passis verbis prosaque cogere, ut hec fecit ex gentilitio carmine. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
pio ꝯceptui p̃stans mint huc nũc illut
ꝑ bucolitũ georggũq atq eneidos sal¬
tun disturuendo carmen nint hatex
pre uersus integros nũc ex illa me¬
Roriũ ꝑticulas carpeus mir̃o artificis
in suũ redegit ꝓpõsitũ adeo apte inte¬
gros collocans et fragmenta quectẽs
quata lege prdũ et car̃is digintate.
t insi exꝑnissimꝰ ypages possit aduꝰ¬
tere et it ab orbis exordio pͥnciplũ
fatiens ꝙ ꝙ hystorie in ue̾n̾bꝰ atq no¬
uis legit᷑ tr̃s dosqꝵ ad ĩmissionẽ sacͥ
sp̃us tam cõpte ꝯposuit ut huiꝰ com-¬
posin ignatus hiomo ꝓphietã pariter
et euangelistã facile credat fuisse uir¬
giliũ Ex quibꝰ nõ minꝰ ꝯmendabile
sunuit᷑ huit scil mulieri sacrorũ uo¬
lumint̃ mntegrã sou satis plenã fuis¬
se notciã/ quod ꝙ uaris ẽt uiris hõibꝰ¬

Expanded text:
pio conceptui prestans, nunc huc nunc illuc pio conceptui prestans, nunc huc nunc illuc per buccolicum georgicumque atque eneidum saltim discurrendo carmen, nunc hac ex parte versus integros, nunc ex illa metrorum particulas carpens, miro artificio in suum redegit propositum, adeo apte integros collocans et fragmenta connectens, servata lege pedum et carminis dignitate, ut, nisi expertissimus, compages possit advertere; et his ab orbis exordio principium faciens, quicquid hystorie in veteribus atque novis legitur literis, usque ad immissionem Sacri Spiritus tam compte composuit, ut huius compositi ignarus homo prophetam pariter et evangelistam facile credat fuisse Virgilium. Ex quibus non minus commendabile summitur, huic scilicet mulieri sacrorum voluminum integram, seu satis plenam fuisse notitiam; quod quam raris etiam homi
Abbreviated transcription (Latin):
Roba fcõ er noĩe lict̾aꝵ noticia
memoratu dignissima fuit fe¬
mĩa et cũ eiꝰ ignoret᷑ nobilitas et
origo placet nõmullis ut ix ꝯretura
credo cam fuisse Rmanã aAlĩ uero
clarissimi uiri asferũt ram ex oppido
orti oriundã et cuiusdã adelphi ꝯu¬
gem et xp̃iana ueligione hes igit᷑
sub quotunq p̃ceptore ft̃m sit libera¬
lios artibus ualuisse liquido potest
ꝓspiti uerũ inter alia eius studia
adeo puigili tura uirgiliani carinĩs
notã atq familiaris effecta est ut fere
omẽ oꝑe a se ꝯfecto teste in ꝯspectu
et mẽmoria semꝑ habuisse uideatur
Sur dñ forsan aliqͣn ꝓspitatioti aĩad¬
uertentia lege̾t in existimatõem inti¬
dit ex illis orm testamenti ueteris
hystoriã et noui seriem placido atq
expedito et succi plenõ uersu posse
describi Non rquidẽ admiratõe caret
tan sablimẽ ꝯ sideratõym nuliebre
submtsse terebrũ  longe mirabile
sust moecutõi mandasseꝰ. Eperã igit᷑

Expanded text:
roba, facto et nomine, literarum notitia, memoratu dignissima fuit femina; et, cum eius ignoretur nobilitas et origo, placet non nullis — et ex coniectura, credo — eam fuisse romanam alii vero clarissimi viri asserunt eam ex oppido Orti oriundam et cuiusdam Adelphi coniugem et christianam religione. Hec igitur — sub quocunque preceptore factum sit — liberalibus artibus valuisse liquido potest percipi. Verum, inter alia eius studia, adeo pervigili cura virgiliani carminis docta atque familiaris effecta est, ut, fere omne opere a se confecto teste, in conspectu et memoria semper habuisse videatur. Que dum forsan aliquando perspicaciori animadvertentia legeret, in existimationem incidit ex illis omnem Testamenti Veteris hystoriam et Novi seriem placido atque expedito et succipleno versu posse describi. Non equidem admiratione caret tam sublimem considerationem muliebre subintrasse cerebrum, sed longe mirabile fuit executioni mandasse. Operam igitur
Abbreviated transcription (Latin):
triũuiris diutũ est quĩ ymo ꝯcessu
libere ut longe amplior ꝑs iniũt¬
te petilme demẽtur Arbitui qͣntũ
sub matrouali stola in publicum
tacit̾nitas laudandauideat᷑. tautũ
optimitate exigente ornatu suo
decora sit extollenda loquatitas.
Cuo tandem fc̃o non absq maxiõ
hortensie fulgore ueliquũ qd mĩmũ
erat a matronis facile ex actũ est
Quid dicã uidisse tm̃i uet̾is ꝓsapie
spiritꝰ in hortensia affluxisse fe¬
mura insi eã merito nomẽ hortẽsie

Expanded text:
triumviris diminutum est, quin imo concessum triumviris diminutum est, quin imo concessum libere ut longe amplior pars iniuncte pecunie demeretur, arbitrati quantum sub matronali stola in publicum taciturnitas laudanda videatur, tantum, oportunitate exigente, ornato suo decora sit extollenda loquacitas. Quo tandem facto, non absque maximo Hortensie fulgore, reliquum, quod minimum erat, a matronis facile exactum est. Quid dicam vidisse tantum veteris prosapie spiritus in Hortensia afflavisse femina, nisi eam merito nomen Hortensie
Abbreviated transcription (Latin):
Ortensia quinti hortensiĩ egͤ¬
gii oratoris filia dignis extollenda
landibus est cũ non solũ hortensiĩ
pr̃is facundiã uinaci pectore am¬
plexa sit ẜ eum ẽt pronũtiandi
uigorem ẜuauit ꝙ̃ oportũtas ex¬
quisuit. et qui sepissime in uiris
doctissimis de ficẽ ꝯsueuit hec añt
trũuirorũ tp̃re cũ mat᷑narũ młtitu¬
do exigente Rei pu ͭ ͤ nc̃citate intol¬
lerabili fere onere peciuue exsol¬
uende guata uideret᷑. nec hominũ
inuemret᷑ aliquis qui in uem tam
ncongruã p̃scare pattimũ auderet
sola ausa est ꝯstanti am̃o corã trũ/¬
niris ueni femĩarum assuurẽ eamqr
ꝑorando tam efficatit mexh austa
facundia agẽ ut maxima audiẽ¬
tiũ admiratõs mutato sexu rediui¬
nus hortencis crederet. Nec infeli-¬
cit̾ opus tam egregiũ a femĩa pre-¬
sumptũ aut exyquittũ est Na uti
nulla in ꝑte fracta or̃one aut lau¬
dabil. sui ur̃is demonstuatõe defe-¬
cerat sic ner ex optato aliquid a

Expanded text:
ortensia Quinti Hortensii egregii oratoris filia dignis extollenda laudibus est, cum non solum Hortensii patris facundiam vivaci pectore amplexa sit, sed eum etiam pronuntiandi vigorem servaverit quem oportunitas exquisivit, et qui sepissime in viris doctissimis deficere consuevit. Hec autem triumvirorum tempore, cum matronarum multitudo, exigente reipublice necessitate, intolerabili fere onere pecunie exsolvende gravata videretur, nec hominum inveniretur aliquis qui in rem tam incongruam prestare patrocinium auderet, sola ausa est constanti animo coram triumviris rem feminarum assummere eamque perorando tam efficaciter inexhausta facundia agere, ut maxima audientium admiratione mutato sexu redivivus Hortensius crederetur. Nec infeliciter opus tam egregium a femina sumptum aut executum est; nam, uti nulla in parte fracta oratione aut laudabili sui iuris demonstratione defecerat, sic nec exoptato aliquid a
Abbreviated transcription (Latin):
pidine in successionẽ regni inclite ꝓlis
eo eo suscipiendũ tam g̃ndem oꝑtuni¬
tatẽ cũ maxima suoꝵ copia eiꝰ ĩ auxi¬
lui adu̾sus graios fatile ꝓuocata
descendit/ Ret eam clara grecorũ pͥn¬
cipum ꝑt̾ruit fama quin hectori ar¬
mis et u̾tute cupiens ꝙͣ formositate
placere sepissime certaũa freꝙ̃tiũ
pire et ꝑsepe arcu uersas in fugam
turmas pollere et tot tamq grdia
Uoirilitꝰ agere ut ip̃m sprctantẽ aliqͣi
hectorem in admirat᷑oem sui deducẽt
Tandẽ dũ in ꝯftissmios hostes uirago
het płiaret᷑ una seqz ultra solitum
tanto auasio dignã ostende̾t multꝭ
ex suis iam cesis letali susceptõ uul¬
nere miẜanda medios int̾ grecos a se
stratos occubuit Alii u̾o uolunt eam
hectore iam mortuo applicuisse tͦiam
et ibid ut scribit᷑ acri pugna cesam
Essent qui possent mirari mulieres
ꝙ̃tumq armatas in uiros uinꝙ̃ incur¬
rere ausas in admiratõe subtrahẽt
q̃mi usus in naturã uertat᷑ alteram.

Expanded text:
 inclite prolis ex eo suscipiendi, in tam grandem oportunitatem cum maxima suarum copia eius in auxilium adversus Graios facile provocata descendit. Nec eam clara grecorum principum perterruit fama, quin Hectori armis et virtute cupiens quam formositate placere, sepissime certamina frequentiperire et persepe arcu versas in fugam turmas pellere et tot tanque grandia viriliter agere, ut ipsum spectantem aliquando Herculem in admirationem sui deduceret, Tandem dum in confertissimos hostes virago hec die preliaretur una, seque ultra solitum tanto amasio dignam ostenderet, multis ex suis iam cesis, letali suscepto vulnere, miseranda medios inter Grecos a se stratos occubuit. Alii vero volunt eam, Hectore iam mortuo, applicuisse Troiam et ibidem — ut scribitur — acri in pugna cesam. Essent qui possent mirari mulieres, quantumcunque armatas, in viros unquam incurrere ausas, ni admirationem subtraheret quoniam usus in naturam vertatur alteram,
Abbreviated transcription (Latin):
Enchesilea ungo amazonũ
Regnia fuit et successit orithie
et anthiopi reginis quibꝰ tñ pro¬
creata ꝑentibꝰ non legi hant auten
oris incliti sp̃to decore et suꝑata mol¬
licie feminei corꝑis arma inducere
maiorũ suarũ aggressam et auream
cesarrem tegere galea ac latꝰ munle
pharetra et militari nõ mulie bri
ritu currus et xquos ascendere syqz
pte ceus p̃teritis reghinis mirabilem
e hibe̾ uiribꝰ et disciplia ausa e
Cui nec ingeniũ ualidũ fuisse ꝯstat
cũ legatur securis usium in seculũ usas

Expanded text:
enthesilea virgo Amazonum regina fuit, et successit Orythie et Anthyopi reginis: quibus tamen procreata parentibus, non legi. Hanc aiunt, oris incliti spreto decore et superata mollicie feminei corporis, arma induere maiorum suarum aggressam; et auream cesariem tegere galea ac latus munire faretra; et militari, non muliebri, ritu currus et equos ascendere; seque pre ceteris preteritis reginis mirabilem exhibere, viribus et disciplina, ausa est. Cui nec ingenium validum defuisse constat, cum legatur securis usum, in seculum usque
Abbreviated transcription (Latin):
et que pilrnto et que equo aut car/¬
pruto mulari seu sella uehi debẽt
et hiugmõi Que et si poçiꝯ uti erãt
Uide̾nt᷑ mania et ludo ꝙͣ u̾itatt filia
et potissime muliebri uanitate pẽ-¬
sata. et mepto uulgi iudicio eo
tñ tempore ꝑmaxima uisa sũt Sa¬
ne cũ ml uiolentũ durabile hec fa-¬
cile dissoluta ꝑiere in auras nam
cũ pociꝰ mẽtricio ꝙͣ mat̾᷑uali uitu
in pͥncipis aula sese haberet se¬
manira uacante et̃ filio obstenis
atqs profusis libidimibꝰ eo usq.
itũ est ut heliogabalꝰ ꝓ merctis.
occideret᷑ a suis et cũ eo sennanira
Uonibratili splendore uelicto tesa ĩ
choaca iaceret᷑ et iñ una cũ cadaue̾
filii traheret᷑ in tyberim ne cursus¬
iuẽtutis eius diffre uideret᷑ eb exi¬
tu quod et nos uientes misere mi-
mine cxgitamius
De zenobia
palim renorim regina. xxui.

Expanded text:
et que pilento et que equo aut caret que pilento et que equo aut carpento mulari seu sella vehi deberet; et huiusmodi. Que etsi potius, uti erant, viderentur inania et ludo quam veritati similia, et potissime muliebri vanitate pensata, et inepto vulgi iudicio, eo tamen tempore permaxima visa sunt. Sane cum nil violentum durabile, hec facile dissoluta periere in auras. Nam cum potius meretricio quam matronali ritu in principis aula sese haberet Semiamira, vacante etiam filio, obscenis atque profusis libidinibus eo usque itum est ut Helyogabalus pro meritis occideretur a suis et cum eo Semiamira, umbratili splendore relicto, cesa in cloaca iaceretur et inde una cum cadavere filii traheretiuventutis eius differre videretur ab exitu, quod et nos, viventes misere. me cogitamus. C. De Zenobia Palmirenorum regina.
Abbreviated transcription (Latin):
iuenes exteri atq incogniti urbis
et orbis tenrant principatũ Gid
tandem ñꝙͣ pꝯtea senatũ helyoga¬
balus int̾uit qui una secũ intraret
sc̃issima mater. Cui hoc insuꝑ fecit
ceca felicitas ut tam gndis existi¬
matõis haberet᷑ uulgo ut sibillis
ẽt p̃poneret᷑ om̃ibꝰ p̾terea cũ fasti¬
dirnda suit dicta quod sequit᷑ uidicu¬
lũ est Tante eñ fuit hxt mulier
apud ignauũ filiũ dignatõis uti
q̃rmali colle fr̃õ ab eo loco quẽ sena¬
culũ appellauit ubi iam dudũ solẽ
eũ quenirent statutis diebꝰ in locũ
iussit eas seuatorio more de moribꝰ
agendis cirta statũ mat᷑narũ ꝯsulta
face̾nt leges qz inscitue̾nt. et huic
tam discreto senatiui senianirã pͥnci¬
est Sanctitũ quippe eo in collrgio
fuit quo uestitu uti et quibꝰ orna¬
m̃tis fas ess unicuiq mui ẽt̃ ced̾e̾
aui assurgere miꝰ ẽt̃ ad oscula ueni¬
ue unequeq mat̾ua debe̾t Insuꝑ

Expanded text:
iuvenes exteri atque incogniti urbis iuvenes exteri atque incogniti urbis et orbis teneant principatum? Quid tandem? Nunquam postea senatum Helyogabalus intravit quin una secum intraret sanctissima mater. Cui hoc insuper fecit ceca felicitas ut tam grandis existimationis haberetur vulgo et Sybillis etiam preponeretur omnibus. Preterea, cum fastidienda sint dicta, quod sequitur ridiculum est. Tante enim fuit hec mulier apud ignavum filium dignationis, ut in Quirinali colle, facto ab eo loco quem senaculum appellavit, ubi iam dudum solemneum convenirent statutis diebus in locum, iussit eas senatorio more de moribus et agendis circa statum matronarum consulta facerent legesque instituerent; et huic tam discreto senatui Semiamiram princiest. Sancitum quippe eo in collegio fuit quo vestitu uti et quibus ornamentis fas esset unicuique; cui etiam cedere, cui assurgere, cuius etiam ad osculum venire unaqueque matrona deberet; insuper
Abbreviated transcription (Latin):
nam daco scelestus ess heliogabalꝰ
ꝯgnoscens se auie fc̃o pͥncipem ⁊ ꝑ
ut ml fere nisi ea disponente ꝑage¬
uet et tũ eadem die qua Romã intra¬
uerat senatũ habuiss inssit mr̃em
Rogari ut in senatũ accederet que a
ꝯsule rogata ꝯcessit, eiqz ibide ubi re¬
liquis senatoribꝰ apparato subsellio
more cetorũ de agendis sententiam
dixit qd mulieri altĩ ꝯtigisse memo¬
tia nuilla est Oigtnonũosum specta¬
culũ int̾ guissimos uirõs uidisse ⁊ lu¬
panari pridie enulsã meretritulã se¬
disse et ubi de Regibus agebat᷑/ inter
lenones assuetam dicente audisse seu¬
tentiã. Olbertas uetus O p̾sca sc̃itas
o maiorũ indignatio uen̾anda qͣ minꝰ
gues hoĩes ex tam celebri collegio
pellebant᷑ Nota detur pafi censoria
ubi es spectas ne infamẽ mlierculam
curiorũ fabriciorũ scipionũ cathonũq
loca fedantẽ s ꝙ mulierẽ fenatoriam
queror cũ hostes uer pu ͨ ͤ et illecebs

Expanded text:
Nam dato scelestus esset Helyogabalus, Nam dato scelestus esset Helyogabalus, cognoscens se avie facto principem et per ut nil fere, nisi ea disponente, perageret; et cum eadem die, qua Romam intraverat, senatum habuisset, iussit matrem rogari ut in senatum accederet. Que a console rogata concessit; eique, ibidem ubi reliquis senatoribus, apparato subsellio, more ceterorum, de agendis sententiam dixit; quod mulieri alteri contigisse, memoria nulla est. O ignominiosum spectaculum, inter gravissimos viros vidisse, e lupanari pridie evulsam, meretriculam sedisse; et ubi de regibus agebatur, inter lenones assuetam, dicentem audisse sententiam! O libertas vetus, o prisca sanctitas, o marorum indignatio veneranda, qua minus graves homines ex tam celebri collegio pellebantur, nota deturpati censoria, ubi es? Spectasne infamem mulierculam Curionum Fabritiorum Scipionum Catonumque loca fedantem? Sed quid mulierem senatoriam queror, cum hostes reipublice et illecebres