comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exuuias secum uehat carnalis
illecebrae: et concupiscentiam
corporalem. Nudatur pallio:
cum eius conscientia manifestat᷑
Sed. ẽ et quȩ bene. nudatur:
cui licet imitari dicentem. Uente
me inueniet nichil. Certe
quia millo solo nihil inuenit. qui
peccatũ non fecit. beata et illa
ẽ. in qua non grauia aut multa in¬
uenit: sed inuenit in ea amictum
fidei. et sapientiȩ disciplinam.
ltaq sine dispendio sin. quia et si
uolet quis non potest uerã auferre
sapientiam: et si aduersarius obstre¬
pat ibi tamen uera innoxiȩ con¬
uersationis elucet integritas
Sine dispendio ergo transiuit
ciuitatis ad mixta. uerbũ reqͥrit.
et quȩrendo eius in se excitat
caritatem. Et ubi uerbum
quaerat agnoscit: quod inter
uel animas iustoꝵ suoꝵ int̾ lilia
pascat: intelligit: Hoc mysteriũ
tibi in euangłio dñs demonstrauit.
cum insabbato duceret ꝑseminata
discipulos. Morses ꝑ desertum
quia et ꝑpassionẽ eius desertum

Expanded text:
exuvias secum vehat carnalis exuvias secum vehat carnalis illecebrae, et concupiscentiam corporalem. Nudatur pallio, cum ejus conscientia manifestatur. Sed est et quae bene nudatur, 374 cui licet imitari dicentem: Venit me inveniet nihil ; quia certe in illo solo nihil invenit, qui peccatum non fecit. Beata et illa est in qua non gravia aut multa invenit: sed invenit in ea amictum fidei, et sapientiae disciplinam. 56. Itaque sine dispendio sui quia etsi volet quis, non potest veram auferre sapientiam: etsi adversarius obstrepat, ibi tamen vera innoxiae conversationis elucet integritas, sine dispendio ergo transivit  civitatis admixta Verbum requirit, et quaerendo ejus in se excitat charitatem, et ubi Verbum quaerat agnoscit. Quod inter suam, vel animas justorum suorum inter lilia pascat, intelligit. Hoc mysterium tibi in Evangelio Dominus demonstravit , cum in sabbato duceret per seminata discipulos. Moyses per desertum quia et per passionem ejus desertum
Abbreviated transcription (Latin):
quod dearca deuotionis ac fidei
et uirtutis paternȩ meritis exci¬
dissent : Quae autẽ inuerbo ex̃
anima: uerbum requirit Vnde
et ista cum quaereret: incidit in
custodes. qui circumeunt ciuitatẽ
Percusserunt inquit me et uulne¬
rauerunt me: tulerunt pallium
ame custodes muroꝵ. Bene
quidem quasi sponsa ueniebat
cum pallio. quo obnuberet
caput cum sponsus occurreret:
sicut rebecca. quae cognita
quod isaac sibi ueniret obuius.
descendit decamelo & palliose
oꝑuit. lta haec anima nuptialis
uestis prȩueniebat in signia :
neforte reiceretur quasi uestẽ
non habens nuptialem. uełut
caput uelaret ꝓpterangelos.
Sed illi ꝑcusser̃ eam: ut amplius
probaretur. Exercentur enim ani¬
mae temptationibus. Tulerunt ei
pallium: quȩrentes siuerum de¬
corem nudȩ uirtutis afferret:
uel quia sine integimento quis
illam cȩlestem ciuitatẽ debeat
introire: nulla deferens secum
oꝑimenta fucorum. Sunt etiam
qui requirunt nequa anima

Expanded text:
quod de arca devotionis, ac fidei, quod de arca devotionis, ac fidei, et virtutis paternae meritis excidissent? Quae autem in Verbo exit anima, Verbum requirit. 55. Unde et ista cum quaereret, incidit in custodes qui circumeunt civitatem: Percusserunt, inquit, me, et vulneraverunt me, tulerunt pallium a me custodes murorum . Bene quidem quasi sponsa veniebat cum pallio quo obnuberet caput suum cum sponsus occurreret. Sicut Rebecca quae cognito quod Isaac sibi veniret obvius, descendit de camelo, et pallio se operuit : ita et haec anima nuptialis vestis praeveniebat insignia; ne forte rejiceretur, quasi vestem non habens nuptialem; vel ut caput velaret propter angelos. Sed illi percusserunt eam, ut amplius probaretur. Exercentur enim animae tentationibus. Tulerunt ei pallium, quaerentes si verum decorem nudae virtutis afferret: vel quia sine integumento quis in illam coelestem civitatem debeat introire, nulla deferens secum operimenta fucorum. Sunt etiam qui requirant, ne qua anima
Abbreviated transcription (Latin):
transeat et ꝑtranseat anima dĩ
uerbũ : quia scriptum est. Et
tuam ipsius animã ꝑ transibit
gladius: ut reuelent᷑ multoꝵ
cordium cogitationes. Hic
adhuc transitur non ꝑtransit᷑
ut maria. inposteriorib forte
bi transeuntis quia exiuit ani¬
ma in uerbo eius. hoc. est
uerbum eius secuta exiuit
decorpore: eleuans se de eius
habitaculo. et peregrinam se
faciens ei. ut adeẽt deo: et ẽẽt
ciuis scõrum. Simul enim et
carnis domestici. et dĩ: eẽ non
possumus. Ergo in hoc loco
exire significatur anima ut dixi:
quando abducit sẽ acorporis uo¬
luptatibus : Deniq scriptum. ẽ.
Exi debabilone: fugiens acalde¬
is Non utiq ut regionẽ babi¬
lonis hebreus fugiat: sed ut
mores. prophetico ad monetur
alloquio. Siquidẽ sint qui in
babylone sint hebrei. et de
babrlone exisse morib doceant:
sedebant quid sn in regione
babylonis. sed in eius non erant
uitus et confusione: Nam quomo¬
do erant in illa confusione uitioꝵ.
qui fleba nt gerentes pęnitentiã.

Expanded text:
transit et pertransit animam Verbum Dei; quia scriptum est: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur multorum cordium cogitationes . Hic adhuc transitur, non pertransitur: ut Maria in posterioribus forte bi transeunts; quia exivit anima in verbo ejus, hoc est, verbum ejus secuta exivit de corpore, elevans se de ejus habitaculo, et peregrinam se faciens ei, ut adesset Deo, et esset civis sanctorum. Simul enim et carnis domestici, et Dei esse non possumus. Ergo in hoc loco exire significatur, ut dixi, anima, quando abducit se a corporis voluptatibus. Denique scriptum est: Exi de Babylone, fugiens a Chaldaeis . Non utique ut regionem Babylonis Hebraeus fugiat, sed ut mores, prophetico admonetur alloquio; siquidem sint qui in Babylone sint Hebraei, et de Babylone exisse moribus doceant. sedebant quidem in regione Babylonis, sed in ejus non erant vitiis et confusione . Nam quomodo erant in illa confusione vitiorum, qui flebant gerentes poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
re: Et ad ephesios Fornica¬
tio autẽ & omĩs unmunditia. &
auaritia. nec nominet᷑ inuobis.
sic̃ decet scõs. Et infra. Hoc
enĩ scitote. quod om̃is impudicꝰ.¬
utiq liquet Ipsi enĩ accipiunt
hereditatẽ quibaptitant᷑ inmor¬
te xp̃i & consepeliunt᷑ cũ ipso.
ut cũ ipso resurgant. Id eo
hȩredes dĩ. cohȩredes xp̃i. Sunt
heredes dei. quia transcribitur in
cos dĩgrã Coheredes xpĩ. quia re¬
nouant᷑. inuitã ipsius. Hȩredes qͦq
xpĩ. quia datur illis ꝑmortẽ ipsius
tamquã testatoris hȩreditas.
Isti igitur magis sibi debent atten¬
dere. quihabent qđ possint amitte¬
re: quã qui non habent. Isti maiore
agere custodia. isti cauere uitioꝵ
illecebras. erroris incitamenta.¬

Expanded text:
 ad Ephesios, inquit: Fornicatio autem, et omnis immunditia, et avaritia nec nominetur in vobis, sicut decet sanctos . Et infra: Hoc enim scitote, quoniam omnis impudicutique dictum liquet: ipsi enim accipiunt haereditatem qui baptizantur in morte Christi, et consepeliuntur cum ipso, ut cum ipso resurgant. Ideo haeredes Dei, cohaeredes Christi sunt: haeredes Dei, quia transcribitur in eos Dei gratia: cohaeredes Christi; quia renovantur in vitam ipsius: haeredes quoque Christi; quia datur illis per mortem ipsius tamquam testatoris haereditas. 12. Isti igitur magis sibi debent attendere, qui habent quod possint amittere, quam qui non habent. Isti majore agere custodia, isti cavere vitiorum illecebras, erroris incitamenta
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotũ tractatib : laudẽ
pudicitiȩ. głiam integritatis
ꝑ sonat Frustra gͦ dic̃ apostolus.
scripsĩ uobis in epła. ne cõmisceami¬
ni fornicarus. Et neforte dicanT.
non de om̃ĩb. mundi nos dicimus
fornicarus. sed dicimꝰ qđ qui fuerit
in xp̃o baptizatus. haberi iam ñ
debeat fornicarius. sed qualiscumq
uita eius accepta sit dõ. & ideo
addit. apłs. Nonutiq fornica¬
riis huius mundi &infra
Siquis frat̃ nominat᷑ fornica¬
tor. aut auarus. aut idolis ser¬
uiens. aut maledicꝰ. aut ȩbriosus.
aut rapax. cũ eiusmodi nec¬

Expanded text:
sacerdotum tractatibus laudem sacerdotum tractatibus laudem pudicitiae, gloriam integritatis personat. 11. Frustra ergo dicit Apostolus: Scripsi vobis in espistola, ne commisceamini fornicariis . Et ne forte dicant: Non de omnibus mundi nos dicimus fornicariis, sed dicimus quod qui fuerit in Christo baptizatus, haberi jam non debeat fornicarius; sed qualiscumque vita ejus accepta sit Deo; et ideo addidit Apostolus: Non utique fornicariis hujus mundi; et infra: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hic positi primo ieiunabant.
intra monasteriũ continebant᷑. Nul.¬
lus erat luxuriȩ locꝰ. int̃ dicca
ludibriosȩ disputationilitentiã. Hoc
delicatiñ potuer̃ ferre. abier̃. deinde
uolentes redire. non st̃ recepti¬
Plerumq enĩ audierã. quite
debem cauere: monuerã. nihil
ꝓfecerã Efferuescentes itaque
dissẽminare talia cȩperunt. qͥb.
incentores eẽnt uitioꝵ omnium.
miserabiles Perdider̃ utiq quod
ieiunarunt. ꝑdider̃ quod se
aliquo continuer̃ tempore
Nunc itaq diabolico studio
inuident alioꝵ oꝑib. bonis.
quoꝵ ipsi fructu exciderunt.
Quȩ uirgo audiat nullũp̃miũ
Absit em̃ ut facile credat. certe
ut ñ studiũ deponat. &intentio¬
nem suȩ m̃tis inflectat
Quae uidua cũ cõpererit nullũ
fructũ eẽ uiduitatis. mallet ser
si audiat qđ nullus honos casti¬
tatis sit. non possit incuriosa
tẽptari corporis aut mentis
facilitate: Et ideo aecclesia
cotidie in lectionib sacris. in

Expanded text:
Sed hic positi primo jejunabant, Sed hic positi primo jejunabant, intra monasterium continebantur: nullus erat luxuriae locus, interdicta ludibriosae disputationi licentia. 9. Hoc delicati non potuerunt ferre. Abierunt foras: deinde volentes redire, non sunt receptipleraque enim audieram, quae deberem cavere: monueram, nihil profeceram. Effervescentes itaque disseminare talia coeperunt, quibus incentores essent vitiorum omnium miserabiles. Perdiderunt utique quod jejunaverunt: perdiderunt quod se aliquo continuerunt tempore. Nunc itaque diabolico studio invident aliorum operibus bonis, quorum ipsi fructu exciderunt. 10. Quae virgo audiat nullum praemiabsit enim ut facile credat, certe ut non studia deponat, et intentionem suae mentis inflectat? Quae vidua cum compererit nullum esse fructum viduitatis, mallet servsi audiat quod nullus honos castitatis sit, non possit incuriosa tentari corporis aut mentis facilitate? Et ideo Ecclesia quotidie in lectionibus sacris, in
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ & barbatianũ. uamilo qͦs
homines. qui dicant nullũ esse
abstinentiȩ meritũ. nullam
frugalitatis. nullã uirgmitatis
grãm Pari om̃s aestimari p̃cio:
delirare eos qui ieiumis castigent
carnẽ suã. ut m̃ti subditã faciant¬
Quod nũquã fecisset. numq
scripsisset ad instituendũ alios
paulus apłs. si deliram̃tũ putasset
Cloriat᷑ itaq dicens. Ded casti¬
go corpus meum. & seruituti redi¬
go. ne aliis p̃dicans. ipse reprob
inueniar Ergo qui non castigant
corpus suũ. & uolunt prȩdicare
aliis. ipsi reprobi habentur An
quicquã tã rȩꝓbum. quã quod
adluxuriã. ad corruptelam. ad
las ciuiã ꝓuocat. quã incitam̃tũ
libidinis. illecebra uoluptatis.
in continentiȩ fomes incendiũ
cupiditatis:: Quȩ istos epicureos
noua scola misit. Non philoso¬
deant. castimoniã nulli usui eẽ
ducant Fuer̃ nobiscum. sed non
fuer̃ ex nobis. Neq enim pudet
dicere. qđ dic̃ euangłista ioħes

Expanded text:
tionem et Barbatianum vaniloquos tionem et Barbatianum vaniloquos homines, qui dicant nullum esse abstinentiae meritum, nullam frugalitatis, nullam virginitatis gratiam, pari omnes aestimari pretio, delirare eos qui jejuniis castigent carnem suam, ut menti subditam faciantQuod numquam fecisset, numquam scripsisset ad instituendum alios Paulus apostolus, si deliramentum putasset. Gloriatur itaque dicens: Sed castigo corpus meum, et servituti redigo; ne aliis praedicans, ipse reprobus inveniar . Ergo qui non castigant corpus suum, et volunt praedicare aliis, ipsi reprobi habentur. 8. An quidquam tam reprobum, quam quod ad luxuriam, ad corruptelam, ad lasciviam provocat; quam incitamentum libidinis, illecebra voluptatis, incontinentiae fomes, incendium cupiditatis? Quae istos Epicureos nova schola misit? Non philosodeant, castimoniam nulli usui esse ducant. Fuerunt nobiscum, sed non fuerunt ex nobis ; neque enim pudet dicere, quod dicit evangelista Joannes.
Abbreviated transcription (Latin):
medio ur̃m. ut aꝑiant᷑ uobis celi.
qui en arrant głiam dĩ. ut uolun¬
tatẽ eius faciatis. &oꝑemini opus
eius: Qui indet iħm. caeli ei
apunt᷑ sic̃ aꝑti sunt stephano
dicenti. Ecce uideo celos aꝑtos. et
ħmstantẽ ad dexterã clĩ. Stabat
iħc quasi aduocatus. stabat quasi
sollicitus. ut stephanũ athletam
suũ certantẽ iuuaret. Stabat
quasi paratus. ut coronaret suum
martẏrem. Stet igit᷑ & uobis. ut
eũ ñ timeatis sedentẽ. Sedens enĩ
iudicat. sic̃ danihel dicit. Throni
positi sunt. & libriaꝑtisunt. et
antiquus dierũ sedit. In octogesi¬
mo autẽ & p̾rimo psalmo. dictũ ẽ:
Ds̃ stetit in congregatione deoꝵ.
inmedio autẽ deos duudicat.
Sedens igr̃ iudicat. stans qduudi¬
cat. Et iudicat deimꝑfectis.
int̃ deos autẽ diiudicat. Stet
uobis ut defensor. ut bonꝰ pastor.
ne uos lupi incursent graues. quo
ũ otiose nrã ad momitio defleccit
Audio enĩ uenisse aduos sarma¬

Expanded text:
medio vestrum, ut aperiantur vobis coeli, medio vestrum, ut aperiantur vobis coeli, qui enarrant gloriam Dei, ut voluntatem ejus faciatis, et operemini opus ejus . Qui videt Jesum, coeli ei aperiuntur, sicut aperti sunt Stephano dicenti: Ecce video coelos apertos, et Jesum stantem ad dexteram Dei . Stabat Jesus quasi advocatus: stabat quasi sollicitus, ut 1024 Stephanum athletam suum certantem juvaret: stabat quasi paratus, ut coronaret suum martyrem. 6. Stet igitur et vobis, ut eum non timeatis sedentem; sedens enim judicat, sicut Daniel dicit: Throni positi sunt, et libri aperti sunt, et antiquus dierum sedit . In octogesimo autem et primo psalmo scriptum est: Deus stetit in congregatione deorum: in medio autem deos dijudicat . Sedens igitur judicat, stans dijudicat; et judicat de imperfectis, inter deos autem dijudicat. Stet vobis ut defensor, ut bonus pastor; ne vos lupi incursent graves. 7. Quo non otiose nostra admonitio deflectit; audio enim venisse ad vos Sarma
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s postulauissent. Conuenit
igr̃ ut sequamini parentum
sore institutos. meliores patrib¬
eẽ oporteat. quanto uos melior
doctor instituit atq. erudiuit.
modestiȩq ut̃ȩ & concordiȩ in¬
signe edere. & congruatis assen¬
sum adpostulandũ sacerdotẽ.
& emensi iuxta dominicam
sententiã. quod duob. conuenerit
suꝑ terrã de omĩre quamcumq
petierint. fiet in quit apatre meo
qui incęlis. ẽ. Ubi enĩ sunt duo uł
tres congregati in nomine meo.
ibi sum ego inmedio eoꝵ. Quanto
magis ubi plena ẽ in nomine dnĩ
congregatio. ubi uniuersorum
postulatio congruit. dubitare
nos nequaꝗ oportet ibi dñm iħm.
& uoluntatis auctorẽ. & petitio¬
nis arbitrũ fore. & ordmnationis
prȩsulem. uł largitorem gratie
medio ur̃m. ut uideatis eũ. ne di¬
catur & uobis medius autẽ ur̃m
stat. quẽ uos nuidetis. Non illũ
uider̃ iudei. inquẽ ñ crediderunt
Nos illũ deuotione conspicimus.
fide cernimus. Stet igitur in

Expanded text:
omnes postulavissent. Convenit omnes postulavissent. Convenit igitur ut sequamini exemplum sore institutos esse oporteat, quanto vos melior doctor instituit atque erudivit; modestiaeque vestrae et concordiae insigne edere, ut congruatis assensu ad postulandum sacerdotem. 3. Etenim si juxta Dominicam sententiam, quod duobus convenerit super terram, de omni re quamcumque petierint, fiet, inquit, illis a Patre meo, qui in coelis est; ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi ego sum in medio eorum : quanto magis ubi plena est in nomine Domini congregatio, ubi universorum postulatio congruit, dubitare nos nequaquam oportet, ibi Dominum Jesum et voluntatis auctorem, et petitionis arbitrum fore, et ordinationis praesulem, vel largitorem gratiaemedio vestrum, ut videatis eum: ne dicatur et vobis: Medius autem vestrum stat, quem vos non videtis . Non illum viderunt Judaei, in quem non crediderunt: nos illum devotione conspicimus, fide cernimus. 5. Stet igitur in
Abbreviated transcription (Latin):
patre. & unigenito filio eius
adimpleat᷑ in sp̃ũ scõ. Conficior
dolore. quia aecclesia dñi quȩ ẽ
inuobis. sacerdotẽ adhuc ñ habet.
ac sola nunc ex om̃ib. liguriȩ
atq emiliȩ. uenetiarũq uł cȩte¬
ris finitimis italiȩ partibus.
huius modi eget officio. quod
exea aliȩ sibi ȩcclenȩ petere
solebant. & qđ uerecundius est.
mihi ascribit᷑ ur̃a intentio. quȩ
affert impedim̃tũ. Nam cum
sint in uobis dissensiones. quo¬
modo possumus aliquid aut nos
decernere. aut uoseligere:
Aut quisquã ad quiescere: ut
int̃ dissidentes suscipiat hoc munꝰ.
qđ int̃ conuenientes uix sustinet᷑:
Hȩc illa ẽ confessoris institutio.
hȩc iustoꝵ soboles patrũ. qͥ sc̃m̃
eusebiũ quẽ nũquã ante cogno¬
uerant. post habitis ciuibus.
simul ut uider̃. & ꝓbauerunt
Tantũq int̾fuit ut ꝓbaretur.
quantũ ut uideret᷑. Merito uir
tantus euasit. quẽ om̃is elegit
aeccłia Merito creditũ. quod
diuino ẽẽt electus iudicio. quẽ

Expanded text:
Patre et unigenito Filio ejus adimpleatur in Spiritu sancto. 1. Conficior dolore quia Ecclesia Domini, quae est in vobis, sacerdotem adhuc non habet, ac sola nunc ex omnibus Liguriae 1023 atque Aemiliae Venetiarumque vel caeteris finitimis Italiae partibus hujusmodi eget officio, quod ex ea aliae sibi Ecclesiae petere solebant, et quod verecundius est, mihi ascribitur vestra intentio, quae affert impedimentum. Nam cum sint in vobis dissensiones, quomodo possumus aliquid aut nos decernere, aut vos eligere, aut quisquam acquiescere; ut inter dissidentes suscipiat hoc munus, quod inter convenientes vix sustinetur? 2. Haec illa est confessoris institutio, haec justorum soboles patrum, qui sanctum Eusebium quem numquam ante cognoverant, posthabitis civibus, simul ut viderunt et probaverunt: tantumque interfuit, ut probaretur; quantum, ut videretur? Merito vir tantus evasit, quem omnis elegit Ecclesia: merito creditum quod divino esset electus judicio, quem
Abbreviated transcription (Latin):
defensor uoluptatis. cuius id eo
hos aut gentiliũ discipulos et
epicureã ꝓbemus sectã sequi. aut
illũ ipsum quẽ philosophi ipsĩ
suo excludunt consortio.
tamꝗ patronũ luxuriȩ tolerabi¬
liorem his eẽ doceamus. Clamat
ergo ille ut dimarchus asserit.
quia ñ potationes. neq comessa¬
tiones. nec filiorum soboles. nec
feminarũ copulae. nec piscium
copiga. alioꝵq. huius modi quȩ
splendido usui parant᷑. conuiuii
suauẽ uitã faciant. sed sobria
disputatio: Deniq addidit qđ
hi copiis coniiini moderate utant.
qui ñ immoderate eas quaerunt.
suco solo & pane. & aqua libent̃
ut itur. despuit deliciarũ epulas.
qđ multȩ exhis generent᷑ mole¬
stiȩ. Etiã alibi dñt. ñ immodera¬
tȩ epulȩ. non potationes uolu¬
ptatis suauitatẽ generant. sẽcd¬

Expanded text:
defensor voluptatis, cujus ideo defensor voluptatis, cujus ideo hos aut gentilium discipulos, et epicuream probemus sectam sequi: aut illum ipsum, quem ipsi philosophi a suo excludunt consortio tamquam patronum luxuriae, tolerabiliorem his esse doceamus? Clamat ergo ille, ut Demarchus asserit, quia non potationes, neque comessationes, nec filiorum soboles, nec feminarum copulae, nec piscium copia aliorumque hujusmodi, quae splendido usui parantur convivii, suavem vitam faciant, sed sobria disputatio. Denique addidit quod ii copiis convivii moderate utantur, qui non immoderate eas quaerunt. Succo solo et pane vel aqua qui libenter utitur, despuit deliciarum epulas; quia multae ex his generantur molestiae. Etiam alibi dicunt: Non immoderatae epulae, non potationes voluptatis suavitate
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq epicurei dicunt a ssertores
uoluptatis. qi mors nihil ad nos
Qđ enĩ dissoluit᷑. in sensibile est.
Qđ aũt in sensibile. nihil ad nos
Quo demonstrat corpore se tantũ
ñ mente uiuere. nec animȩ fungi
sed carnis solius munere. qui secessi¬
one animȩ corporisq dissolui
munus suȩ uitȩ omẽ existunent.
perire merita uirtutũ. atq animȩ
omnẽ uigorẽ. totos se deficere cũ
corporis sensu. nihil reliquiarum
suꝑ eẽ animȩ. cũ ipsũ corpus non
statim resoluat᷑. Prius gͦ dissoluit᷑
anima quã corpus. cũ scđm suam
opinionẽ uł carnẽ uł ossa conside
non debeant resurrectionis grãm
Merito gͦ hos redarguens apłs.
monet nos netalib. labamur opi¬
nionib dicens. Nolite seduci
Corrumpunt mores bonos collo¬
quia mala. Sobru estote iusti.
& nolite peccare lgnorantiam enĩ
dei. quida habent. Bonum gͦ
sobrietas. quia peccatũ ȩbrietas
est: Quid qđ ille ip̃se epicurus

Expanded text:
Denique Epicurei dicunt assertores Denique Epicurei dicunt assertores voluptatis, quia mors nihil ad nos; quod enim dissolvitur, insensibile est: quod autem insensibile, nihil ad nos. Quo demonstrant corpore se tantum, non mente vivere: nec animae fungi, sed carnis solius munere, qui secessione animae corporisque dissolvi munus suae vitae omne existiment, perire merita virtutum, atque animae omnem vigorem, totos se deficere cum corporis sensu, nihil reliquiarum superesse animae, cum ipsum corpus non statim resolvatur. Prius ergo dissolvitur anima quam corpus; cum secundum suam opinionem vel carnem et ossa consider negare non debeant resurrectionis gratiam? 18. Merito ergo hos redarguens Apostolus, monet nos ne talibus labamur opinionibus, dicens: Nolite seduci, corrumpunt mores bonos colloquia mala. Sobrii estote juste, et nolite peccare ; ignorantiam enim Dei quidam habent. Bonum ergo sobrietas; quia peccatum ebrietas est. 19. Quid quod ille ipse Epicurus
Abbreviated transcription (Latin):
edoctus ẽ noui testam̃ti gr̃am.
Danihel quoq ieiumi merito
ora dusit leonũ. futurorumq
tempoꝵuidit negotia Aut
quȩ nobis salus eẽ potest. nisi
itiunio eluerimus peccata na.
cũ scriptura dicat. ieiuniũ & elemo¬
sina apeccato liberat. Qui sunt
igit᷑ hi p̃ceptores noui. qͥ meritũ
excludant ieiunii : Nonne gentili¬
um uox ista ẽ dicentiũ. manduce¬
mus & bibamus: Quos bene irri¬
det apłs dicens. Si scđm hominẽ
pugnaui ephesi adbestias. quid
mihi prod ÷ simortui ñ resurgunt :
Manducemus & bibamꝰ. cras enĩ
moriem᷑. Hoc. ẽ. Quid mihi ꝓfuit
usq ad mortẽ contentio. nisi ut
hominẽ redimerẽ meũ : Qui
frustra redimit᷑. sinulla ẽ spes
resurrectionis. Ac ꝑhoc spe omĩ
redẽp̃tionis amissa. manducemꝰ
& bibamus. ñ amittamꝰ fructum
p̃sentiũ. qui futuroꝵ nullũ tenemꝰ.
Illoꝵ gͦ ẽcibis & potib. indulgere.
qui ihil post mortẽ suã sperant.

Expanded text:
edoctus est novi Testamenti gratiam. edoctus est novi Testamenti gratiam. Daniel quoque jejunii merito ora clausit leonum, futurorumque temporum vidit negotia . Aut quae nobis salus esse potest, nisi jejunio eluerimus peccata nostra; cum Scriptura dicat: Jejunium, et eleemosyna a peccato liberat ! 17. Qui sunt ergo hi praeceptores novi, qui meritum excludant jejunii? Nonne gentilium vox ista est dicentium: Manducemus et bibamus. Quos bene irridet Apostolus dicens: Si secundum hominem pugnavi Ephesi ad bestias, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt? Manducemus 1027 et bibamus; cras enim moriemur , hoc est: Quid mihi profuit usque ad mortem contentio, nisi ut hominem redimerem meum? Quia frustra redimitur, si nulla est spes resurrectionis. Ac per hoc, spe omni resurrectionis amissa, manducemus et bibamus: non amittamus fructum praesentium, qui futurorum nullum tenemus. Illorum ergo est cibis et potibus indulgere, qui nihil post mortem suam sperant. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli tẽptam̃ta fentices red¬
dere certatores. ieiunauit. ut
sciremus. quia alit̃ illecebras
mali non possumus uincere.
Demq ipse diabolus primũ
tẽptam̃toꝵ suoꝵ spiculum de
uoluptate intorsit dicens:
Sifilius dei es. dicut lapides
istipanes fiant Vnde dñs ait
N on inpane solo uiuit homo.
sed in oni uerbo der Et no¬
luit facere cũ posset. ut magis
lectionis studio quã uoluptati
intendere nos salutari p̃cepto
doceret: Et ql isti ieunandũ
negant. qua causa xp̃c ieiuna¬
uerit arstruant. nisi ut nobis
exẽplo eẽt eius i eiunium.
Deniq inposteriorib docuit.
ñ facile malũ posse nisinostro
unciieimo. dicens. Hoc
scriptura quȩ docet. ieiunasse
petrũ. & ieuin antiatq oranti.
debapeeandis gentib reue¬
latũ mysteriũ. nisiut ostende¬
ret etiã ipsos scõs cũ ieuinant
tuncfieri prȩstantiores: Deniq
morses cũ ieiunaret. legẽ acce
pit. Ideo & petrus cũ ieiunaret:

Expanded text:
diaboli tentamenta fortiores reddiaboli tentamenta fortiores reddere, certaturus jejunavit ; ut sciremus quia aliter illecebras mali non possumus vincere. Denique ipse diabolus primum tentamentorum suorum spiculum de voluptate intorsit, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Unde ait Dominus: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei, et noluit facere cum posset, ut magis lectionis studio quam voluptati intendere nos salutari praecepto doceret. Et quia isti jejunandum negant, qua causa Christus jejunaverit, astruant; nisi ut nobis exemplo esset ejus jejunium. Denique in posterioribus docuit non facile malum posse, nisi nostro vinci jejunio, dicens: Hoc Scriptura, quae docet jejunasse Petrum, et jejunanti atque oranti de baptizandis gentibus revelatum mysterium ; nisi ut ostenderet etiam ipsos sanctos, cum jejunant, tunc fieri praestantiores? Denique Moyses cum jejunaret, Legem accepit . Et ideo Petrus cum jejunaret,
Abbreviated transcription (Latin):
apłos. assertor uoluptatis. & si
neget inuentricẽ mali esse
uoluptatẽ. non negat tam̃ ex
ea fieri quȩdam. ex quib gene¬
rent᷑ mala. Deniq nec liycuriosoꝵ
uitã rep̃hensibilẽ uideri. quae
repleat᷑ delectationib. nisi uel
doloris. uł mortis quatiat᷑ metu
Atq hic quã alienus auerosit.
etiã hinc dep̃hendit᷑. qđ uolu¬
ptatẽ in homine dõ auctore
creatã asserit principaliter. sic̃
philominus eius sectator in
epitomis suis disputat. & huius
alligat ftorcos eẽ auctores
sententiȩ. Sed hoc diuina
scriptura redarguit. quȩ ser¬
pentis insidiis atq illecebris
infusam adeͣ euȩ uoluptatẽ
docet. siquidẽ ipse serpens
uoluptas sit. & ideo uariȩ ac
lubricȩ. & uelut ueneno qͦdã
corruptelarũ infectȩ passiones
uoluptatis sint appetentia
Igit᷑ uoluptate constat dece¬
ptũ ad am. excidisse amandato
dei. & fructu grȩ. Quomodo
igitur uolup̾tas ad paradisũ
re uocare nos poteftr. quȩ sola
nos paradiso exuit: Un de

Expanded text:
putant, assertor voluptatis, etsi neget invectricem mali esse voluptatem, non negat tamen ex ea fieri quaedam, ex quibus generentur, mala: denique nec luxuriosorum vitam reprehensibilem videri, quae repleatur delectationibus; nisi vel doloris, 1026 vel mortis quatiatur metu. Atque hic quam alienus a vero sit, etiam hinc deprehenditur, quod voluptatem in homine Deo auctore creatam asserit principaliter, sicut Philomarus ejus sectator in epitomis suis disputat, et hujus allegat Stoicos esse auctores sententiae. 14. Sed hoc divina Scriptura redarguit, quae serpentis insidiis atque illecebris infusam Adae atque Evae voluptatem docet . Siquidem ipse serpens voluptas sit, et ideo variae ac lubricae, et velut veneno quodam corruptelarum infectae passiones voluptatis sint. Appetentia igitur voluptatis constat deceptum Adam excidisse a mandato Dei, et fructu gratiae. Quomodo igitur voluptas ad paradisum revocare nos potest, quae sola nos paradiso exuit? 15. Un
Abbreviated transcription (Latin):
abdicauerit philosophia. hos
non excludit aeccłia: Siquidẽ
& illi qđ malȩ causȩ habent. sed
assertionib suis impugnant
frequent̃. Nã si principalis eoꝵ
sententia sit. qđ nulla suauitatẽ
uoluptatis putent. nisi quae
cibo potuq ꝑcipiat᷑. tamen in¬
telligentes intã reprehensibili
defimtione. uersari. se sine
sumo dedecore ñ posse. ac¬
deseri abom̃ib: fuco quodam

Expanded text:
rit philosophia, hos non excludit Ecclesia? Si quidem et illi, quod malae causae habent, se assertionibus suis impugnant frequenter. Nam etsi principalis eorum sententia sit quod nullam suavitatem voluptatis putent, nisi quae cibo potuque percipiatur; tamen intelligentes in tam reprehensibili definitione versari se sine summo dedecore non posse, acdeseri ab omnibus, fuco quodam
Abbreviated transcription (Latin):
uit & grã. Mortuus es peccato oꝰ¬
homo. Ergo lexiam non obest.
resurgis ꝑ grãm. Ergo lex profuit.
quia ad quisiui grãm. Accepisti etĩã
pignus xp̃i caritatis. qm̃ quipro te
mortuus. ẽ. aduocatus est tibi.
& sanguinis sui mercedẽ reseruat
& qui peccatorẽ reconciliauit deo¬
patri. multo magis cõmendat
innocentẽ &tuet᷑ subditũ. qui a¬
sciuit noxiũ Tantiigitur bene¬
fici debitor. non rependis ob
infidit. Num era haec. & ad iun¬
ge non tam ad debiti nexum. ꝗ
ad muneris accepti conuersatio¬
nẽ. Cohȩres xpi es compat ere.
sic cõmorere. Cic consepelire ͤ . p̃o
Suscipe passiones eius. ut supra
passiones cũ eodẽ eẽ merearis.
Uide quomodo tibi peccata suꝑi¬
ora donauit. ut nihil faceret ob¬
eẽ qđ peccasti. Uide. quomodo
te hortat᷑. ne amittas qđ accepisti
Breuis huius laboris. ẽ meta. &
corona fructus ꝑpetur Tolerabi¬
lis passio: merces in ȩstimabilis
Quideni angit. anignobilitatis

Expanded text:
uit et gratia. mortuus es peccato,uit et gratia. mortuus es peccato,homo; ergo lex iam non obest. resurgis per gratiam; ergo lex profuit, quia adquisiuit gratiam. accepisti etiam pignus Christi caritatis, quoniam qui pro te mortuus est aduocatus est tibi et sanguinis sui mercedem reseruat et qui peccatorem reconciliauit patri multo magis commendat innocentem et tuetur subditum, quia adsciuit innoxium. Tanti igitur beneficii debitor non rependis obsinfudit. numera haec et adiunge non tam ad debiti nexum quam ad muneris accepti conseruationem. coheres Christi es, si conpatiare, si commoriare, si consepeliare cum Christo. /suscipe passiones eius, ut supra passiones cum eodem esse merearis. uide quomodo tibi peccata superiora donauit, ut nihil faceret obesse quod peccasti. uide quomodo te hortatur, ne amittas quod accepisti. breuis huius laboris est meta et corona fructus perpetui, tolerabilis passio, merces inaestimabilis. quid enim te angit? an ignobilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
confiteri. quod negabam: Coepi
delictũ cõgnoscere meũ. et in¬
iustitiam meã nonoꝑire: Cȩpi ꝓnunci¬
are aduersus me iniustitiã meã dño.
& tu remis isti iniquitates cordis mer
Sed& illud mhi prod est. quod non
iustificam᷑ exoꝑib. legis Non habeo
igitur. unde glorarimoꝑibiis
meis possim. Non habeo unde
me iactẽ. & ideo gloriabor
in xp̃o. Nongloriabor. quia iustꝰ
sũ: sed gloriabor quia redẽptun sum
Gloriabor non quia uacius. pec¬
catis sum: sed quia mihi remissa
peccata sunt: Nongloriabor quia ꝓ¬
fun neq quia ꝑ fuit mihi quisquã.
sed quia prome aduocatus ẽ apđ
culpa mea merces redemptionis.
ꝑ quam mihi xp̃c aduenit. Propt̃
me. xp̃c mortẽ gustauit Fructuo¬
sior culpa. quã innocentia in no¬
centia arragantẽ me fecerat:
culpa subiectũ reddidit: Habes
igitur. quib latio tibi ꝓfuit legis
Seddicis. quia ꝑlegẽ fuper¬
abundauit peccatũ. Sedubi suꝑ¬
abundauit peccatũ. suꝑ abunda¬

Expanded text:
confiteri quod negabam, coepi confiteri quod negabam, coepi delictum meum cognoscere et iniustitiam meam non operire, coepi pronuntiare aduersus me iniustitiam meam domino et tu remisisti impietates cordis mei. sed et illud mihi prodest quod non iustificamur ex operibus legis. ! non habeo igitur unde gloriari in operibus meis possim, non habeo unde me iactem et ideo gloriabor in Christo. non gloriabor quia iustus sum, sed gloriabor quia redemptus sum. gloriabor non quia uacuus peccatis sum, sed quia mihi remissa peccata sunt. non gloriabor quia profui neque quia profuit mihi quisquam, sed quia pro me aduocatus apud paculpa mea merces redemptionis, per quam mihi Christus aduenit. propter me Christus mortem gustauit. fructuosior culpa quam innocentia. innocentia arrogantem me fecerat, culpa subiectum reddidit. habes igitur quibus latio tibi profuit legis. sed dicis quia per legem superabundauit peccatum. sed ubi superabundauit peccatum, superabunda
Abbreviated transcription (Latin):
graphũ peccati quod deletũ ẽ
incrucȩ xp̃i non rescribamus.
si ueteris hominis amictũ quem
exuimus non induamus. Scriptũ
ẽ in canticis Exui tunicã meam.
quomodo induam eã : Laui pedes
meos. quomodo inquinabo eos:
Mortificata igitur nobis sunt
corporis membra. cur eius pullu¬
lant uitia: Ideo lex non prȩua¬
lure. quia carnẽ non mortificauit
Ideo quasi umbra p̃terut. non
colorauit. Ideo etiã obumbrauit
nos asole iustitiȩ. quia crimina
Quid igitur opus fuit. ut lex pro¬
mulgaret᷑. si ꝓfutura non erat :
Habebamus iam legem naturae.
Erat unus quisq sibilex. quiopus
legis scriptũ. habebat incorde suo
Illam non tenuimus. cur addebat᷑ &¬
altera. in cuius oꝑibus caro non
posset iustificari : Accessit uinculũ.
non solutio. Addita ẽ peccatorum
agnitio. non remissio: Peccauimus
om̃s. qui poteramus excusationẽ
prȩtende ꝑignorantiã Os obstru¬
ctum ẽ omib: ꝓfuit. Iam̃ mihicȩpi

Expanded text:
graphum peccati, quod deletum est graphum peccati, quod deletum est in cruce Christi, non rescribamus, si ueteris hominis amictum quem exuimus non induamus. scriptum est enim in Canticis: exui tunicam meam, quomodo induam eam? laui pedes meos, quomodo inquinabo eos? mortificata igitur nobis sunt corporis membra, cur eius pullulant uitia? ideo lex non praeualuit, quia carnem non mortificauit, ideo quasi umbra praeteriit, quia non colorauit, ideo etiam obumbrauit nos a sole iustitiae, quia Quid igitur opus fuit ut lex promulgaretur, si profutura non erat? habebamus iam legem naturae, erat unusquisque sibi lex, qui opus legis scriptum habebat in corde suo. illam non tenuimus: cur addebatur et altera, in cuius operibus caro non posset iustificari ? accessit uinculum, non solutio; addita est peccatorum agnitio, non remissio. peccauimus omnes, qui poteramus excusationem praetendere per ignorantiam: os obstructum est omnibus. profuit tamen mihi. coepi
Abbreviated transcription (Latin):
illius morte moriant᷑. in illius cru¬
cis clauis teneant᷑ affixȩ. Similliꝰ
morte mortui sumus. quiditerum
tamquã uiuentes ad ea quȩ sunt
mundana reuocamur: Quid nobis
cum elem̃tis mundi. Quid cũ cupid
ximus cum xpo. lgitur uersȩ mur
cum xp̃o. suꝑiora quȩ sunt. non quȩ
corruptibilia & terrena quȩramus
Xp̃s surgens amortuis. ueterem
hominẽ affixũ cruci reliquit: nouũ
resuscitauit:. xp̃c ideo mortuus ẽ:
ut & nos peccato morerem᷑. dõ resur¬
geremus Mortua ẽ caro nostra
Quid iterũ peccato reiuiscit : Quid
iterũ peccato obedit : Quid iterũ
peccatũ regnat in mortuis. cũ mors
finis peccati sit : Mortui sumꝰ carne.
renouatisumus spu. Inspũ ambule¬
mus: quia sp̃m xpi accepimus.
Si autẽ xp̃c in nobis: ergosit nob̾
caro mortua ꝓpter peccatũ. spiritus
uero uiuat propter iustificationẽ
Si quod erat impossibile legis
passiones sepelimus: si crucẽ huiꝰ
corporis non resoluamꝰ. si cyro¬

Expanded text:
illius morte moriantur, illius cruillius morte moriantur, illius crucis clauis teneantur. adfixae. si in illius morte mortui sumus, quid iterum tamquam uiuentes ad ea quae sunt mundana reuocamur? quid nobis cum elementis mundi, quid cum cupidiximus; cum Christo igitur uersemur, cum Christo superiora quae sunt, non quae corruptibilia et terrena quaeramus. Christus surgens a mortuis ueterem hominem adfixum cruci reliquit, nouum resuscitauit. Christus ideo mortuus est, ut et nos peccato moreremur, deo re-urgeremus. mortua est caro nostra, quid iterum peccato reuiuescit, quid iterum peccato oboedit? quid iterum peccatum regnat in mortuis, cum mors finis peccati sit? mortui sumus carne. renouati sumus spiritu. in spiritu ambulemus, quia spiritum Christi accepimus. si autem Christus in nobis, ergo sit nobis caro mortua propter peccatum, spiritus uero uiuat propter I iustificationem. sic quod erat inpossibile legi spassiones sepelimus, si crucem huius corporis non resoluamus, si chiro
Abbreviated transcription (Latin):
bona ẽ quȩ habet tractationem¬
rationis. & intendit sapientiȩ disci¬
plinis. Sed grauis lucta ẽ ei cum
mortis corpore. & plerumq rat̾ionẽ
mentis uincit carnis illecebra.
Ideo dñs primo legẽ decdit. cui mens
hominis sese ad optẽꝑandũ dedit.
& ei serure cȩpit ut eẽt subdita
Sed caro subiecta non erat: quia
sapientia carnis non ẽ. legi subdita.
&p̃ceptis eius repugnabat. Nonenĩ
poterat uirtuti obȩdire. cupiditatib
dedita. & lenocinis carnalib. impli¬
cata. Ideo labor andũ ẽ ut teneamꝰ
dei grãm: Mens itaq bona:sirationi
intendat. Sed parũ ꝑfecta. nisi
habeat gubernaculũ xp̃i. Uenit
enĩ dñs iħc qui nr̃as passiones cruci
suȩ affigeret. peccata donaret.
in cuius morte iustificati sumus. ut
totus mundus eius mundare tur
sanguine. Deniq inmorte ipsius
baptizati sumus. Siigit᷑ inillius
morte dimittunt᷑ nobis peccata:
etiã peccatoꝵ nobis passiones in

Expanded text:
bona est, quae habet tractationembona est, quae habet tractationemrationis et intendit sapientiae disciplinis, sed grauis lucta est ei cum mortis corpore et plerumque rationem mentis uincit carnis inlecebra. ideo dominus primo legem dedit, cui mens hominis sese ad optemperandum dedit et ei seruire coepit, ut esset subdita; sed caro subiecta non erat, quia sapientia carnis non est legi subdita et praeceptis eius repugnabat. non enim poterat uirtuti oboedire cupiditatibus dedita et lenociniis carnalibus implicata. ideo laborandum est, ut teneamus dei gratiam. mens itaque bona, si rationi intendat, sed parum perfecta, nisi habeat gubernaculum Christi. uenit enim dominus Iesus, qui nostras passiones cruci suae adfigeret, peccata donaret. in cuius morte iustificati sumus, ut totus mundus eius mundaretur sanguine denique in morte ipsius baptizati sumus. si igitur in illius morte dimittuntur nobis peccata, etiam peccatorum nobis passiones in
Abbreviated transcription (Latin):
adresistendum. quia repugnat ei
corpus adpenitentiã. & captiuam
eam trahit aderrori s illecebras
Inquo periculo tnũ est remediũ:
ut quẽ lex liberare non potuerit.
liberet dĩ gratia: Sic enĩ scriptũ ẽ
Infelix ego homo. quis me liberabit
decorpore mortis huius: Grã dei.¬
licet peccatũ qđ latebat id est
concupiscentia mea. quam non
putabam ẽẽ peccatũ. mortẽ mihi
operata sit dum ꝓditur. & supra
modũ factũ sit ipsum peccatum
Erat enĩ peccatũ. & si nesciebat᷑.
sed cognitione coaceruatũ est. et
quasi incrementũ erroris assũpsit.
atq innaturã delicti cessit forma
mandati: Mihi tamen mors nonsit.
cui ꝓmtum ẽ ad xp̃m confugere. ꝑ
quẽ soluim᷑ omĩ mortis periculo
Ab soluta igitur etiã set unda e̾st
ꝓpositio. quia mandatũ legis. mors
non ẽ. & si mortẽ oꝑetur. Quod enĩ
conturbam. fragilitatis ẽ Quod
euadimus. xpisti Ergo ut ad exor¬
dia sermonis huius reuertam̃. mens

Expanded text:
ad resistendum, quia repugnat ei ad resistendum, quia repugnat ei corporis adpetentia et captiuam eam trahit ad erroris inlecebras. in quo periculo unum est remedium, ut quem lex liberare non potuit liberet dei gratia. sic enim scriptum est: infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? gratia deilicet peccatum quod latebat, id est, concupiscentia mea quam non putabam esse peccatum, mortem mihi operata sit, dum proditur, et supra modum factum sit ipsum peccatum — erat enim peccatum, etsi nesciebatur, sed cognitione coaceruatum est et quasi incrementum erroris adsumpsit atque in naturam delicti cessit forma mandati.-, mihi tamen mors non sit, cui promptum est ad Christum confugere, per quem soluimur omni mortis periculo. absoluta igitur etiam secunda est propositio, quia mandatum mihi legis mors non est, etsi mortem operetur. quod enim conturbamur fragilitatis est, quod euadimus Christi. Ergo ut ad exordia sermonis huius reuertamur, mens
Abbreviated transcription (Latin):
quia potest eẽ bonũ mandatum.
quod mihi mors ẽ: Bonũ ꝑnaturã
salutaris manclati. mors ꝑ intem¬
perantiã carnis Et quia didici¬
mus eẽ bonũ mandatum. qđ michi
mors ẽ: Nunc discutiamꝰ qͦ modo
non sit mihi mors. qđ ꝑbonũ licet
mihi oꝑatum ẽ mortẽ. Sic enim pro¬
posuit apostolus: Quod gͦ bonũ ẽ.
mihi mors ẽ: Absit. Sed peccatum
ut appareat peccatũ. ꝑbonũ mihi
oꝑatũ ẽ mortẽ. Itaq spectemus sin¬
gula. Mandatũ itaq legis est
Lex autẽ spiritalis ẽ. Cuius grãm
uideo. pulchritudinẽ laudo. formã
p̃dico. p̃ceptũ ad miror. Sed quia
carnalis sum ego. & uenundatus
sub peccato sum: trahor inuitus
adculpam: Et enimquasi seruo
culpadominatur. Itaq odio cri¬
men. & facio. Mens odit. caro con¬
cupiscit: Ego tamen inutraq qui
legi mente consentio. & carne qđ
nolo hoc ago bonũ ergo mandatũ
cui consentio. & mens bona quae
quod bonũ ẽ eligit. Bona adiudi¬
candum: sedinfirma plerũq

Expanded text:
bonum mandatum, quod mihi mors est: bonum per naturam salutaris praecepti, mors per intemperantiam carnis. 1 i » Et quia didicimus esse bonum mandatum quod mihi mors est, nunc discutiamus quomodo non sit mihi mors quod per bonum licet mihi operatum est mortem. sic enim proposuit apostolus: quod ergo bonum est mihi mors est? absit; sed peccatum, ut pareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. itaque spectemus singula. mandatum utique legis est, lex autem spiritalis est, cuius gratiam uideo, pulchritudinem laudo. formam praedico, praeceptum admiror: sed quia carnalis sum ego et uenundatus sum sub peccato, trahor inuitus ad culpam. etenim quasi seruo culpa dominatur. itaque odi crimen et facio. mens odit, caro concupiscit: ego tamen in utraque, qui legi mente consentio et carne quod nolo hoc ago. bonum ergo mandatum, cui consentio, et mens bona, quae quod bonum est eligit. bona ad iudicandum, sed infirma plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
earũ inmalum uertit᷑ & periculũ.
& quo magis uenena cognouerit.
eose intelligit amplius ꝑiclitari:
sic forma mandatihis qui male
legem int̃p̃tant᷑. uł demonstrata
atq int̾ dieta peccata uitare non
possunt. mortis auctore st Sicut
qͦ bonũ antidotũ etiã impruden¬
ti aut intẽꝑanti nonbonũ: sie
bonũ mandatũ etiã int̾ẽꝑanti

Expanded text:
earum in malum uertitur et periculum earum in malum uertitur et periculum et quo magis uenena cognouerit hoc se intellegit amplius periclitari, sic forma mandati his qui male legem interpretantur uel demonstrata atque inter dicta peccata uitare non possunt mortis auctor est. sicut ergo bonum antidotum, etiamsi inprudenti aut intemperanti non bonum, sic bonum mandatum, e
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatũ enĩ ꝓdidit. & ꝑbonum
denuntiationis suȩ peccati ipsiꝰ
acerbauit inuidiã Itaq supra
modũ faccũ ẽ peccatũ michi. qͥa
cumulatũ ẽ denuntiatione man¬
dati. Crescit enĩ culpa cũꝓditur.
neccauet᷑. Quomodo ergo bonũ
mandatũ qđ mihi ẽ mors: Aut
non ẽ mihimors. quod ꝑbonũ
significationis suȩ demonstran¬
dor peccatũ. oꝑatũ ẽ in me
mortem: Nam certum ẽ quod mors
mihi accessit.dum quod facio agno¬
sco peccatum: sicut ipse dñs ait
Sinon uenissem & locu tus fuissẽ
his.: peccatũ non haberent: Quid
miraris igitur silex quibusdam
morti sit. cũ morti sit & domini
saluatoris aduentus. ꝑquẽ redem¬
pti sumus: Infidelis emĩ mortem
sibi quȩrit ex grã. Manet autẽ
mandatigratia. Et enuĩ sicut co¬
gnitio uenenatoꝵ poculorum
consummatus ad disciplinã medi¬
cinȩ. sic diuinũ mandatũ ad utã
aet̾nam. Sicut autẽ ei qui male
utitur noxiis potionib. cognitio

Expanded text:
peccatum enim prodidit et per bonum peccatum enim prodidit et per bonum denuntiationis suae peccati ipsius aceruauit inuidiam. itaque supra modum factum est peccatum mihi, quia cumulatum est denuntiatione mandati; crescit enim culpa, cum proditur nec cauetur. quomodo ergo bonum mandatum, quod mihi mors estnon est mihi mors, quod per bonum significationis suae demonstrandum peccatum operatum\'est in me mortem? nam certum est quod mors mihi accessit, dum quod facio agnosco peccatum, sicut ipse dominus ait: si non uenissem et locutus fuissem his, peccatum non haberent. quid miraris igitur si lex quibusdam morti sit, cum morti sit et domini salutaris aduentus, per quem redempti sumus? infidelis enim mortem sibi quaerit ex gratia, manet autem mandati gratia. etenim sicut cognitio uenenatorum poculorum consummatur ad disciplinam medicinae, sic diuinum mandatum ad uitam aeternam. sicut autem ei qui male utitur noxiis potionibus cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ sub xpõ. quã libertatẽ essẽ:
ad dignititẽ A equalis autẽ ad
tuitionẽ p̃stantior ẽ: ad gram par.
aduersus lapsum cautior. aduersus
suꝑbiã rectior. Ita lib̾tatẽ accepisti.
ut meminisse manu missoris tui de¬
beas. ut patrono tuo noueris legiꝰ¬
timũ obsequiũ deferendũ. ne ab
ingrato reuocet᷑ libertas: Quid te
beatius. qui sub dnõ regnas. & sub
patrono militas: Quid autem ẽ
quod tibi non contulit dominus:
Legẽ dedit. adiunx̃ grãm. Lexenĩ
peccatũ denuntiauit. sed incondi¬
tione lubrica penitus cohibere
non potint Cognouienĩ peccatũ
qđ nesciebam: Cognoui concupi¬
scentiã eẽ peccatũ. & hac occasi¬
one cognitionis peccati. ȩra
cumulata sunt: quia peccatum
ante ꝑignorantiã meã moituũ
uidebat᷑. inme reuix̃. Ego autem
mortuus sum subpeccati uulnere.
quia cognitio culpȩ. quȩ michi
ꝓfutura uidebat᷑. haec nocuit.
ut scirẽ qđ uitare non poteram

Expanded text:
tatem sub Christo quam libertatem esse. tatem sub Christo quam libertatem esse. ad dignitatem aequalis, ad tuitionem praestantior est, ad gratiam par, aduersus lapsum cautior, aduersus superbiam tectior. ita libertatem accepisti, ut meminisse manumissoris tui debeas, ut patrono tuo noueris legitimum obsequium deferendum, ne ab ingrato reuocetur libertas. quid te beatius, qui sub domino regnas et sub patrono militas? Quid autem est quod tibi non contulit dominus? legem dedit, adiuncxit gratiam. lex enim peccatum denuntiauit, sed in condicione lubrica penitus cohibere non potuit. cognoui enim peccatum quod nesciebam, cognoui concupiscentiam esse peccatum, et hac occasione cognitionis peccati aera cumulata sunt, quia peccatum, quod ante per ignorantiam meam mortuum uidebatur, in me reuixit: ego autem mortuus sum sub peccati uulnere, quia cognitio culpae, quae mihi profutura uidebatur, haec nocuit, ut scirem quod uitare non poteram.
Abbreviated transcription (Latin):
uum xp̃i se eẽ cognoscat. sub quo
seruitus tuta ẽ. & lib̾tas secura
Quis quasi idiotã paulũ. uł in ipso
iure asserit: Seiuuit discernere inter
libtũ & liberum. & ideo non ꝑfun¬
ctoue sed proprie dixit. Qui enim
uocatus e dnõ seruus. libertꝰ ẽ dñi
Similit̃ quiliber uocatus ẽ. seruus
ẽ xp̃i. Reuera enim. om̃s xp̃i libti
sumus. Nemo liber Omnes enĩm
seruitute generati. Quid seruili con¬
ditione. arrogantiã li̾tatis assumis:
Quid titulos nobilitatis usurpas.
seruilis hȩreditas: Nescis qđ te
adȩ atq aeuȩ culpa mancipauerit
seruituti : Nescis qđ redemerit te
xp̃c. non emerit: Non auro & ar¬
gento redempti estis deuana ur̃a
conuersatione pat̾nae traditionis.
sed p̃cioso sanguie agni: clamat
apłs petrus . Ergo redemptus a
dnõ es & seruus es. qui creatus es¬
A Seruus es qui redemptus es & quasi
dnõ seruitutẽ debes: & quasi redem¬
ptori: Nec inferiorẽ putes ser ui¬

Expanded text:
uum Christi se esse cognoscat, sub quo uum Christi se esse cognoscat, sub quo seruitus tuta est et libertas secura. quis quasi idiotam Paulum uel in ipso iure adserit? sciuit discernere inter libertum et liberum et ideo non perfunctorie, sed proprie dixit: qui enim uocatus est in dominos seruus, libertus est domini; similiter qui liber uocatus est seruus est Christi. reuera enim omnes Christi liberti sumus, nemo liber; omnes enim in seruitute generati. quid seruili condicioni adrogantiam libertatis adsumis? quid titulos nobilitatis usurpas, seruilis hereditas? nescis quod te Adae atque Euae culpa mancipauerit seruituti? nescis quod redemerit te Christus, non emerit? non auro et argento redempti estis de uana uestra conuersatione paternae traditionis, sed pretioso sanguiapostolus Petrus. Ergo redemptus a Domino es. Servus es qui creatus es, seruus es qui redemptus es et quasi domino seruitutem debes et quasi redemptori. nec inferiorem putes libertini