comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pectus tanto insano fuyore incensus
est apiis Ut cuni in uaria la bantẽ
Uoluisset añĩ nec satis tutũ uim pub-¬
lite inf̾re arbitretier in frandẽ in¬
genũ uerte̾t egitq ex ꝯposito ut
M. clandius eisde libertꝰ homo au¬
datie pͥme tͣnsruntẽ aliqñ u̾ginem
setus forũ ꝙ primo daret᷑ ꝯccasio
tanꝙo suũ mancipiũ fugitiũ arui¬
poret et in suã deduce̾t domũ et si
quid forsan obstar et incepto ꝯfesti
serora m cam trahẽt Quam cũ
pautos post dies ausu temerabio
fũfrunte cepisset libertus et suam
Sucet ꝓclamãte uirgine atqr pro
Uiribus impuro honũ obsistente iu-¬
uantibꝰ matronis cũ quibꝰ una in¬
tedesat factus est uepente hominũ
ꝯcursus uter quos et uenit ycilius
et multis hiic inde dc̃is eo uentũ est
Uem p̃tori coram amante indice
ducta uyx ab ardente appio ut usqr
i diem futurũ differret᷑ iundicium
obtentũ est In qua uil ꝓficiente

Expanded text:
pectus, tanto insano furore succensus pectus, tanto insano furore succensus est Appius ut, cum in varia labantem volvisset animum, nec satis tutum vim publice inferre arbitraretur, in fraudem ingenium verteret egitque ex composito ut Marcus Claudius eiusdem libertus, homo audacie prime, transeuntem aliquando virginem secus for rum, quam primo daretur occasio, tanquam suum mancipium fugitivum arriperet et in suam deduceret domum; et si quid forsan obstaret incepto, confestim se coram in causam traheret. Quam cum paucos post dies ausu temerario transeuntem cepisset libertus et suam diceret, proclamante virgine atque pro viribus impuro homini obsistente, iuvantibus matronis, cum quibus una incedebat, factus est repente hominum concursus. Inter quos et advenit Icilius; et multis hinc inde dictis, eo ventum est ut in pretorium coram amante iudice ducta, vix ab ardente Appio ut usque in diem futuram differretur iudicium obtentum est. In qua, nil proficiente
Abbreviated transcription (Latin):
Iegnna nom̃e et st̃o Romana
uirgo pia est recolenda memoria.
fuit eiũ insignis decoris ꝯspitua. et
auli uirginer pleber hoĩs sz honesti
filia/ que esto optime ess indolis
non tantũ tñ sua constantia clara
ꝙͣ scelere amãtis infausti et seueri
miniũ pr̃is facinore ac exilio uo¬
manoꝵ libertate secuta facta est.
hec quidẽ imꝑantibꝰ iã ãno sc̃d̃o
Romane uibi decem uiris a gentore
sucisio itilio tribunitio et acri iuuẽt
desponsata est eisq forte distule¬
rar nuptias expeditio a uoͣnis in
algidũ aduersus equos sũpta eo
ꝙ in radem uirgineus militaret
Buibꝰ sic se habentibꝰ infortunio
Uirginee fc̃m̃ est ut apio clandio de¬
temro qui ad urbẽ tutandã cũ spu-¬
rio apio ex sociis mulitantibus so¬
lus uemianserat / eius adeo formo¬
sitas placeret ut ab eo amauetur
ydite Cuiꝰ ad huc tenella uirgo
cũ frustrasset blandicias nec illis
net donis ingentibꝰ neq p̃cibus
aut minis flecteret᷑ inibutũ sc̃itate

Expanded text:
inea nomine et facto romana virgo pia est recolenda memoria: fuit enim insignis decoris conspicua et Auli Virginii, plebei hominis sed honesti, filia. Que esto optime esset indolis, non tantum tamen sua constantia clara quantum scelere amantis infausti et severi nimium patris facinore, ac ex illo Romanorum libertate secuta, facta est. Hec equidem, imperantibus iam anno secundo romane urbi decemviris, a genitore Lucilio Icilio tribunitio et acri iuveni desponsata est; eiusque forte distulerat nuptias expeditio a Romanis in Algidum adversus Equos sumpta, eo quod in eadem Virginius militaret. Quibus sic se habentibus, infortunio Virginie factum est ut Appio Claudio decemviro, qui ad urbem tutandam cum Spurio Appio ex sociis militantibus solus remanserat, eius adeo formositas placeret ut ab eo amaretur perdite. Cuius adliuc tenella virgo cum frustrasset blanditias, nec illis nec donis ingentibus neque precibus aut minis flecteretur imbutum sanctitate
Abbreviated transcription (Latin):
eip . ¶ tudiis igit᷑. or diuina gr̃a illusts¬
efficiuĩ. que nemiui se dignũ sc̃ĩenti de¬
negata est Quod si spectaremꝰ desidia
torpentes sentiremꝰ plane ꝙ temꝑe
ꝑdito ab utero ẽt annosi morientes
deferani᷑. in tumulũ demũ si ingenio
et dĩnitate ꝑuigiles ualent femine.
ꝙͣ hom̃ib ꝯ misss arbit᷑udum est quibꝰ
ad omia aptitudo ꝓmptior si pellatur
ignauia in ip̃am quippe euadr̾nt deita¬
tem gleant igit᷑ et tabestant quibꝰ
tam gnde donũ inhertia sublatũ est ⁊¬
se inter hoĩes am̃atos fateant᷑. lapides
qd frerdũ sun trimen ꝯfitebũt᷑ elingues
De nycostrata sou carmenta yonii
regis filia.

Expanded text:
est. Studiis igitur et divina gratia illustest. Studiis igitur et divina gratia illustfficimur; que nemini se dignum facienti denegata sunt. Quod si spectaremus, desidia torpentes, sentiremus plane quod, tempore perdito, ab utero, etiam annosi morientes, deferamur ad tumulum. Demum si ingenio et divinitate pervigiles valent femine, quid hominibus miseris arbitrandum est, quibus ad omnia aptitudo promptior? Si pellatur ignavia, in ipsam quippe evaderent deitatem. Fleant igitur et tabescant quibus tam grande donum inertia sublatum est; et se, inter homines animatos, fateantur lapides! Quod fiet dum suum crimen confitebuntur elingues. XXVII. De Nycostrata seu Carmenta Yonii regis filia.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc inturenti magnitudinis sue Dũt
pterea qui dicũt hanc en et ꝓfugo dura¬
tũ ad inferos p̾stitisse qd ego nõ tredo.
sod de hos al Qui aũt illam plura ui
Sisse secula uolunt asserũt ram uenisse
nõm et tarquimo pristo nouẽ actulisse
sioros/ Ex quibꝰ cũ negaret᷑ a tarqui¬
nio preciũ postulatũ tres eo uidente
ꝯbussir et tũ die seq̃nti ex sex reliquis
postulass asseruiss q idaret᷑ tres
Euestigio exusturã et die seq̃nti reli¬
quos a tarquinio penitũ sustepit uos
du suass a⁊ posteris ꝯpertũ est eos uõ¬
norum fata om̃ia ꝯtinere quã ob tam
amapia tũ diligentia pꝰt hec romani
suauere/ et inpta oꝑtimitatũ exigen¬
tram de futuris ꝯsulturi ad eosdem qi
ad oratulũ returrebant Nachi quidẽ
Surũ est credere hanc randẽ extitisse
tũ deip hebe eam tñ apud siculos clau¬
sisse dirm lugibs leginiꝰ etibidem diu
ens tumulũ ab incolis demonstratũ

Expanded text:
adhuc intuenti, magnitudinis sue. Sunt adhuc intuenti, magnitudinis sue. Sunt preterea qui dicant hanc Enee profugo ducatum ad inferos prestitisse, quod ego non credo; sed de hoc alias. Qui autem illamlunt, asserunt eam venisse Romam et Tarquinio Prisco novem attulisse libros, ex quibus, cum negaretur a Tarquinio precium postulatum, tres, eo vidente, combussit; et cum die sequenti ex sex reliquis postulasset asseruissetque, ni daretur, tres evestigio exusturam, et die sequenti reliquos, a Tarquinio petitum suscepit. Quos cum servasset, a posteris compertum est eos Romanorum fata omnia continere. Quam ob causam maxima cum diligentia post hec Romani servavere et iuxta oportunitatum exigentiam de futuris consulturi ad eosdem, quasi ad oraculum, recurrebant. Michi quidem durum est credere hanc eandem extitisse cum Deyphebe; eam tamen apud Syculos clausisse diem legimus et ibidem diu eius tumulum ab incolis demonstratum
Abbreviated transcription (Latin):
lmathea uirgo¬
quam quidã deiphebem glauiifi¬
siam uocant ex cunus talcidiensuu cã¬
pamie uetiꝰ oppido originẽ duxisse tre-¬
ditui et cũ uxo ex sibułis extiterit una
troyane desolarõls temꝑe floruisse. at¬
q in tam longũ deuenisse mnũ ut ad
pristi tarquimi rõnorum regis usq tẽ¬
pus deuemit̾ arbit̾nt᷑ aliqui quit huit
antiquorũ testimonio tanti uirginitas
Ut ton seculorũ spatio nulla uiri ꝯtagio¬
ne fedari passa sit Et ꝙꝙͣ portarum
lr̃e testent᷑. haut a phrbo dilectam et
eius mun̾e et dinos annos ⁊ longeni¬
tatem obtinusse / Ego quidẽ reor u̾gi¬
intatis merito ab ip̃o uero sole qui il¬
lumĩat or̃m hoĩem uenientem in hunt
nudũ uaticinii suscepisse lumen quo
multa p̃dipit scripsitq futuris / huit
insuꝑ in bãpano lictore secus auerui
latum dicũt insigne fuisse oratulũ quod
et si corrosum sit urtustate płima et intu¬
ria senurutũ et sic in ruimis maiestatẽ
s̾uat uerem et admiratõem prestat

Expanded text:
lmathea virgoquam quidam Deyphebem Glauci filiam vocant, ex Cumis Calchidiensium, Campanie veteri oppido, originem duxisse creditur; et, cum ex sybillis extiterit una, troiane desolationis tempore floruisse atque in tam longum devenisse evum, ut ad Prisci Tarquinii, Romanorum regis, usque tempus devenerit, arbitrantur aliqui. Fuit huic, antiquorum testimonio, tanti virginitas ut tot seculorum spatio nulla viri contagione fedari passa sit. Et quanquam poetarum litere testentur hanc a Phebo dilectam et eius munere et longevos annos et divinitatem obtinuisse, ego quidem reor virginitatis merito illam ab illo vero Sole, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, vaticinii suscepisse lumen, quo multa predixit scripsitque futuris. Huic insuper in baiano litore secus Averni lacum dicunt insigne fuisse oraculum, quodetsi corrosum sit vetustate plurima et incuria semirutum etiam sit, in ruinis maiestatem servat veterem et admirationem prestat,
Abbreviated transcription (Latin):
Rguldrada ex Rauennatum
olim clarissima ciuitate nr̃e
fanulie duxit originẽ Quam ego
nec ĩmerito ob insignez eius coram
pͥncipe Rõnorũ ad defendendã anĩ
sui sinceritatẽ audariã int̾ claxas
porendã censui Nec uiũ cũ in tẽplo
olim marti pꝯra uõ deo sub Iohãnis
baptiste uocabulo dicato cũ pluribus
ex florentĩs mat̾uis diem celebrem
ageret gontigit ut otto qrtus Rõnos
imꝑator qui cũ forte florentiã ue¬
u̾at ad exhilarandũ festũ et sua pre-¬
sentia augendũ maxĩacũ ꝓ cerũ co¬
liuiori loqi sede et oenatũ templi et
cuiu ꝯcursũ et crxcũsrdẽtes mat᷑uas

Expanded text:
guldrada ex Ravennatum olim clarissima civitatis nostre familia duxit originem. Quam ego, nec immerito, ob insignem eius coram principe Romanorum, ad defendendam animi sui sinceritatem, audaciam, inter claras ponendam censui. Hec enim cum in templo, olim Marti, postea vero Deo sub Iohannis Baptiste vocabulo dicato, cum pluribus ex florentinis matronis diem celebrem ageret, contigit ut Octo quartus Romanorum imperator, qui tunc forte Florentiam venerat, ad exhilarandum festum et sua presentia augendum, maxima cum procerum colimiore loci sede et ornatum templi et c
Abbreviated transcription (Latin):
pudice mentis in domũ pt̃ia max¬
nia genitoris et suotũ alacritate
desponsara rediit/ et in ptocessu fetũ¬
dos empa ꝑtiis ornatã ceuerosa ⁊
in hodieriud usq amplo uirorũ nũo
ꝑfricetante ꝓsapia diem clandens
uiri spleudidage donũ liquit Uleg dixis¬
se platuit in dedecus modernatũ quaꝵ
tautr auĩ lelitas est et effrenati sũt
mores ut ocalia gestibutq irruere
in quorũcimq intuentũa uideantur
De constantia Romanorũ imperatrice¬
is et Regn sycilie. Cu

Expanded text:
pudice mentis in domum patriam, maxpudice mentis in domum patriam, maxima genitoris et suorum alacritate, desponsata rediit; et in processu, fecundos enixa partus, ornatam generosa et in hodiernum usque amplo virorum numero perseverante prosapia, diem claudens, viri splendidam domum liquit. Hec dixisse placuit in dedecus modernarum, quarum tanta animi levitas est et effrenati sunt mores, ut oculis gestibusque irruere in quorumcunque intuentium videantur De Constantia Romanorum imperatrice et regina Sycilie. C
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ tũ michi legitimo sancto ꝯcĩgio
inctirus es quod offers t̃e profuse
labiturus est O deus bone musꝙ ꝙͥ¬
ex am̃o bens elegant̾q dictũ estras
ingentis amino uirs cecidisse ꝑmis¬
sum est Scetit cesar abiꝙͣtulũiaira/¬
bindns demũ germanica non os¬
sistente barbatae ya iam cogata col¬
segit ex uerbis am̃o uargnei pecte¬
ris sc̃m castũq ꝓpositũ et cũ longa
dicatitate uirginis indignationem
laudassy et uerba guidonẽ queidam
nobilem muenẽ accersiri iufsit/. et
bere ostulim p̃ñte atgo gras agẽte
patre enguldrada uiro maturã a se
dotatã egregie añꝙͣ moueret᷑ guideni
dedit in ꝯingem arbitratꝰ qd dix̾at
Iusti boniq non solũ uirgnus in archa¬
no ꝯsiste̾ sed as amptiors uirtutis
fomite mimerite indignatõis emis¬
sum et ob id ũam cesareo nue̾ fuisse
dignissimã Sic igit᷑. quippe uirgo
templũ intuerat ob intẽgriratem

Expanded text:
quem tu michi legitimo sanctoque coniugio quem tu michi legitimo sanctoque coniugio iuncturus es, quod offers tam profuse habiturus est —. O Deus bone! Nusex animo bene eleganterque dictum est ab ingentis animi viro cecidisse permissum est. Stetit Cesar aliquantulum mirabundus; demum, germanica non obsistente barbarie, ea iam cognita, collegit ex verbis animo virginei pectoris sanctum castumque propositum; et cum longa dicacitate virginis indignationem laudasset et verba, Guidonem quendam nobilem iuvenem accersiri iussit et, bere osculum, presente atque gratias agente patre, Enguldradam, viro maturam, a se dotatam egregie, antequam moveretur, Guidoni dedit in coniugem; arbitratus quod dixerat iusti bonique non solum virginis in archano consistere, sed ab ampliori virtutis fomite vi merite indignationis emissum et ob id eam cesareo munere fuisse dignissimam. Sic igitur que virgo templum intraverat, ob integritatem
Abbreviated transcription (Latin):
distinctũ honestatẽq eiꝰ et guitates
puellares adimbatꝰ landass in bili¬
tionẽ quemdã unũ ex ciuibus etate
atq nobilitate uenerabile uirũ et
militia eo tũc forsan insictne ei assis¬
tentẽ uerba ꝯuertit inquiens q̃nam
queso est uirgo hec econtͣ sedens
nr̃o iuditio honestate et oris decore
cet̾as antecedens, Cui bilitio subri-¬
dens fuceta quadã urbauitate res¬
pondit Serenissime pͥnceps qualis¬
cunq sit talis est ut dũ uelis te de¬
osculet᷑ si iussero. Que uerba dñ ꝯce-¬
piss auribꝰ uirgo ꝯfescin indigta
est egre ferens pr̃em cain facilem
de ꝯstantia sua et uirginez pudotis
custodia opinionẽ ostendisse ue ͨ diu-
tulisse noxam potuit qui yno ul
adħuc uespondente pͥncipe surgens
purpureo yespeisa colore elenatis
paululũ in pr̃em oculis et ñ deiectꝭ
in t̾ra uo̾ce infracta hulle tñ dixit.
Diste queso mi p̃r̃ ne dix̾is Ream sli
Uiolentia ab sit nemo l castor tũ p̾d̾i

Expanded text:
stinctum honestatemque eius et gravitatem puellarem admiratus laudasset, in Bilicionem quendam, unum ex civibus etate atque nobilitate venerabilem virum et militia eo tunc forsan insignem, ei assistentem verba convertit inquiens: — Quenam queso virgo hec econtra sedens, nostro iudicio honestate et oris decore Ceteras antecedens? —. Cui Bilicio subridens, faceta quadam urbanitate respondit: — Serenissime princeps, qualiscunque sit, talis est ut, dum velis, te deosculetur, si iussero —. Que verba dum percepisset auribus virgo, confestim indignata est, egre ferens patrem tam facile de constantia sua et virginei pudoris custodia opinionem ostendisse, nec diu tulisse noxam potuit, quin imo nil adhuc respondente principe, surgens purpureo respersa colore, elevatis paululum in patrem oculis et inde deiectis in terram, voce infracta, humili tamen dixit: — Siste queso, mi pater, ne dixeris; nam si violentia absit, nemo ecastor, eum preter
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾ceat᷑ uirtus/ et ut nobiscũ ip̃i lete¬
nuir dũ alios noscit indignos Satis
nobis est multũ est ymo ꝑmaxinũ
si deo teste bñ uiiumꝰ / et idcirco si mi¬
mus bene de nobis sencĩt hores dũ
bene uixeruuꝰ non curemꝰ dum
male ut emendemͬ totis uiribus ĩ¬
staudũ est ut eos pociꝰ male opi¬
nantes sinamꝰ ꝙͣ male agẽtes sumꝰ¬

Expanded text:
exerceatur virtus et ut nobiscum ipsi leteexerceatur virtus et ut nobiscum ipsi letemur, dum alios noscit indignos. Satis nobis est, multum est, imo permaximum, si Deo teste bene vivimus; et idcirco, si minus bene de nobis sentiunt homines, dum bene fecerimus, non curemus, dum male, ut emendemur totis viribus instandum est, ut eos potius male opinantes sinamus quam male agentes sim
Abbreviated transcription (Latin):
deam supplex dep̃ cata est ut si se
castamꝰ aubitrar et᷑ çingulũ seq̃ret᷑
suũ et illico fident̾ ꝯsurgeus id
futurũ sꝑaus quod p̃te quesierat
naũ alligari cuigulo iussit et ab
ea uurenes amoueri om̃s Nes añ
stĩ ust qͣ ruaheute claudia facilliẽ
nauẽ e uado euelleret/ et mirãtibꝰ
tunctis eam in ꝑtem quã cuprebat
trahet ex quo tam mirabili succes
clandia laude in ꝯtriũ u̾teret᷑ opi¬
niõ Et. sit que ad lictus turpi lasti¬
me nota maculata processerat de¬
coratur insigni pudicitie splendore
laudie cesserit absit ut existimẽ
sane mentis esse ꝙͣ tũcũq mocue
siliam audere uelle eni ut se quis
ostendat insontẽ id agere quod p̃ter
naturã sit deum pociꝰ tẽptare fit
est ꝙͥ obietti criminis purgare labe
Sancte nobis agendũ est sc̃e uirrend̃
et si minꝰ boni existimem᷑ nõ abs¬
q bono nr̃o patit᷑ deus Nult quippe
ur̃a firiuet᷑ pacĩa auferat᷑ elatio

Expanded text:
deam supplex deprecata est ut, si se deam supplex deprecata est ut, si se castam arbitraretur, cingulum sequeretur suum. Et illico fidenter consurgens, id futurum sperans quod prece quesiverat, navim alligari cingulo iussit et ab ea iuvenes amoveri omnes; nec ante factum est quam, trahente Claudia, facillime navem a vado evelleret et, mirantibus cunctis, eam in partem quam cupiebat traheret; ex quo tam mirabili successClaudie laude, in contrarium verteretor opinio. Et sic que ad litus turpi lascivie nota maculata processerat, decorata insigni pudicitie splendore, Claudie cesserit, absit ut existimem sane mentis esse, quantumcunque innocue, similia audere. Velle enim, ut se quis ostendat insontem, id agere quod preter naturam sit, Deum potius temptare est quam obiecti criminis purgare labem. Sancte nobis agendum est, sancte vivendum; et si minus boni existimemur, non absque bono nostro patitur Deus; vult quippe nostra firmetur patientia, auferatur elatio,
Abbreviated transcription (Latin):
laudia quinta Romana fuit
mulier quibꝯ tñ orta ꝑentibꝰ non
sacio pater/ Uerũ insigni quadan
audatia ꝓpetuã sibi claxitatẽ prꝑit.
hec cũ assiduo et uario ⁊ accurate
płimũ uteret᷑ ornatu ac oris cultu
minio intederet sylendida a gͣuio¬
ribꝰ mat᷑uis non tñ minꝰ hone-¬
sta uerũ et minꝰ pudica arbitͣta
est E ane marco cornelio et pub¬
lio sempronio ꝯsulibꝰ anmo scilicet
quĩ todecuno belli puniti scͥdi factũ
est ut epismũte deũ matꝰ roman
in faticib ꝯ tybrus applicaret ad qͣm
sustipiendam e naui cũ iuxta rñ sũ
oraculi nasica ab uniu̾so senatu to¬
cius urbis uir optimꝰ iudicatꝰ cun
mat̾ns onũbꝰ eousq ꝯcedẽt ubi
ꝓpiqua nauis ꝯtigit ut uolentibꝰ
nautis lictori ꝓpuiquare heueret
uado flimũs uatis quo uehebatur
simulacrũ et cũ nec trahente iuue¬
nũ multitudine posse moneu uideret᷑.
clandia abiis mat᷑ius ĩmuixta sue u̾¬
tutis ꝯstia palam sũmissis gembꝰ

Expanded text:
laudia Quinta romana fuit mulier; quibus tamen orta parentibus, non satis patet; verum insigni quadam audacia perpetuam sibi claritatem peperit. Hec cum assiduo ac vario et accurate plurimum uteretur ornatu ac oris cultu nimio incederet splendida, a gravioribus matronis non tantum minus honesta, verum et minus pudica arbitrata est. Sane, Marco Cornelio et Publio Sempronio consulibus, anno scilicet quintodecimo belli punici secundi, factum est ut e Pesimunte deum mater Romam in faucibus Tyberis applicaret. Ad quam suscipiendam e navi, cum iuxta responsum oraculi Nausica, ab universo senatu totius urbis vir optimus iudicatus, cum matronis omnibus eo usque concederet ubi propinqua navis, contigit ut, volentibus nautis litori propinquare, hereret vado fluminis ratis qua vehebatur simulacrum. Et cum nec trahente iuvenum multitudine posse moveri videretur, Claudia aliis matronis immixta sue virtutis conscia palam summissis genibus
Abbreviated transcription (Latin):
stituto publico ꝯstituta sunt adeoq
enorme malum ꝯualuit ut laboranti¬
bus scdo bello punico romanis qͣi pro
salutari auxilio missis ꝯsularibꝰ uiris
ab actalo ꝑganui Rege simulachrum
eius expetitũ p̃tibus est Ritusq sacͦ¬
ruui et epesmiũte asye oppidũ qͣr qd̃dã
deforme saxun suptũ cum diligentia
Romiã de latũ atq sũma cũ reuerẽtia
susceptũ et postremo insigni locatum
templo tauꝙͣ sublime nunie et rei
pus lice salutare ꝑ multa secula cere¬
moniis płius apud romanos et yta-¬
los cultu est mirabile ꝓfecto fortune
ludibriũ seu pociꝰ cecitas hom an ueli¬
mus dicere fraus et deceptio demonũ
quoiũ oꝑe st̃m est ut femiã longis
agitata laboribus. deniũ anus mortua
et in cinerem uersa et apud inferos
alligata et dea crederet᷑ et in tam
grande enũ fere ab unu̾so orbe dĩnis
honoraret᷑ obsequiis
N Iunone regnotũ dea .iii.

Expanded text:
stituto publico, constituta sunt; adeoque stituto publico, constituta sunt; adeoque enorme malum convaluit ut, laborantibus secondo bello punico Romanis, quasi pro salutari auxilio missis consularibus viris, ab Attalo, Pergami rege, simulacrum eius expetitum precibus est ritusque sacrorum et e Pesimunte Asye oppido, quasi quoddam deforme saxum, sumptum cum diligentia Romam delatum atque summa cum reverentia susceptum et postremo, insigni locatum templo, tanquam sublime numen atque rei publice salutare, per multa secula cerimoniis plurimis apud Romanos et Ytalos cultum est. Mirabile profecto fortune ludibrium, seu potius cecitas hominum, an, velimus dicere, fraus et decipula demonum, quorum opere actum est ut femina, longis agitata laboribus, demum anus mortua et in cinerem versa et apud inferos alligata, et dea crederetur et in tam grande evum fere ab universo orbe divinis honoraretur obsequiis. IV. De Iunone regnorum dea. I
Abbreviated transcription (Latin):
lum ꝯtictisse meptũ crimeni filii indig¬
natõem abstulisse mĩme potuit quin
syu quod̾ suĩ tantũ aBitrabat᷑ cum
aliis comitatũ incestũ cerne̾t minꝰ¬
q equo am̃o fret sru quod in ruborẽ
suũ matris luxuria duceret a for¬
san prolem in successionez imperii
na sciauram ex yauescet reginiam ille¬
cebreni ira impulsus absumpsit
De opi saturui comuge. .iii.¬
Pis sue ops uel rhea si pͥstis
credimus inter prosꝑa et adu¬
sa plurima claritate emicuit Nam
urami apud rudes adhuc gretos poten¬
tissĩ hom̃ĩs et ueste ꝯuigis filia fuit
que saturui reghis soror ꝑiter ⁊ ꝯiunx
nullo qd ad nos uenerit facinore se
egregiam fecerat in muliebri astucia
Iouem neptimũ atq plutonẽ filios a
morte cũ saturno a tytone fr̃e pacta
sent homĩes, hec non solum regiie decꝰ
adepta est quĩ ymo et rore mortaliũ
dea insignis et deorũ m̃r est habita
eiq templa sacecerdotes et sacra in¬

Expanded text:
lum contegisse ineptum crimen, filii indiglum contegisse ineptum crimen, filii indignationem abstulisse minime potuit; quin, seu quod suum tantum arbitrabatur cum aliis comunicatum incestum cerneret minusque equo anit mo ferret, seu quod in ruborem suum matris luxuriam duceret aut forsan prolem in successionem imperii nascituram expavesceret, reginam illecebrem, ira inpulsus, absumpsit. III. De Opi Saturni coniuge. Opis seu Ops, vel Rhea, si priscis credimus, inter prospera et adversa plurima claritate emicuit. Nam Uranii, apud rudes adhuc Grecos potentissimi hominis, et Veste coniugis filia fuit. Que, Saturni regis soror pariter et coniunx, nullo, quod ad nos venerit, facinore, se egregiam fecerat, ni muliebri astutia Iovem Neptunum atque Plutonem filios a morte, cum Saturno a Tytone fratre pacta, sent homines, hec non solum regine decus adepta est, quin imo errore mortalium dea insignis et deorum mater est habita eique templa, sacerdotes et sacra, in
Abbreviated transcription (Latin):
quod lastiuia deturparat legem illã
in signem ꝯ didisse auint / qua p̃stola¬
batur subditis ut cica uenerea age¬
pent qd̵ liberet Anuensq ne a dome¬
stitis feminis ꝯcubitu frandaret᷑ filii
Ui quidam uolunt pͥma usũ femora¬
luim excogitauit eisq om̃es aulicas¬
sus cimxit conclaui quod ut fertur¬
ad hũc apud egiptios obsiuatur et
affros Alii tñ seribunt ꝙ cũ in deside¬
rium incidisset filii enniq iam etate
ꝓuectũ in suos ꝓuocasset amplexus
as rodem cũ añnis iam duobꝰ et rrigĩ¬
ta regnasset occisam A quibꝯ dissen¬
cuint᷑ alqi disserentes eam libidu
miscuisse scuiciam solitanq quos ad
axplendĩo sure uredinis uotũ aduocas¬
sot ut occultaret᷑ faciuꝰ ꝯtimio yost
coitũ iubore necari. Uerũ cũ aliqͣndo
ꝯcepisset idulteria prodidisse ꝑtu
atq excusanda legem illaniegregiaz
ciis pauloante mentio sc̃a est pro¬
ditam auint, tñ xt si uisum sit pausil¬

Expanded text:
quod lascivia deturparat, legem illam quod lascivia deturparat, legem illam insignem condidisse aiunt, qua prestabatur subditis ut circa venerea agerent quod liberet; timensque ne a domesticis feminis concubitu fraudaretur filii — ut quidam volunt — prima usum femoralium excogitavit, eis omnes aulicas cinxit sub conclavi: quod, ut fertur, apud Egyptios observatur et Affros. Alii tamen scribunt quod, cum in desiderium incidisset filii eumque iam etate provectum in suos provocasset amplexus, ab eodem, cum annis iam duobus et triginta regnasset, occisam. A quibus dissentiunt alii asserentes eam libidini miscuisse sevitiam solitamque, quos ad explendum sue uredinis votum advocasset, ut occultaretur facinus, continuo post coitum iubere necari; verum, cum aliquando concepisset, adulteria prodidisse partu; ad que excusanda, legem illam egregiam, cuius paulo ante mentio facta est, proditam aiunt. Tamen etsi visum sit pausil
Abbreviated transcription (Latin):
absorpsit, ut nl fere p̃ter qd dc̃mn est
qđ ad suam ꝑtineat laudem ad nos
usq deductũ est Crterũ hec oĩa ne¬
dim in fendĩa sed in quocunq uiro
strẽmio mirabilia atq laudabilia ⁊
ꝑꝑetua memoria celebranda una¬
ob obscena mulier fedauit illecebra
nam cũ inter cet̾as quasi assidua libi¬
dinis prurigine uteret᷑ in felix pluriũ
mistusse se ꝯcubitu creditũ est et int̾
nechos bestiale quid potiꝰ ꝙͣ humanũ
filiꝰ minas nĩatur unꝰ p̃stantissie
forme uiuenis, qui uti nultasset cum
matre sexũ in chalamis marcebat
onio ubi hec aduersus hostes sudabat
in armis C scelestũ faciuꝰ ut quieta
sinã Inter auxias regũ curas inter
cruenta certam̃a et quod mõstro
siile est inter lat̾mas et exilia
nulla tempis fr̃ã distinctõs hec euolat
pestis et sensim incantas mẽtes occu-¬
pqus et in p̃cipiciũ trahens om̃e detus
npi nota ꝯmaculat qua fedata se¬
murams dum putat astutia abolere

Expanded text:
absorbsit ut nil fere, preter quod dictum est, absorbsit ut nil fere, preter quod dictum est, quod ad suam pertineat laudem, ad nos usque deductum est. Ceterum hec omnia, nedum in femina, sed in quocunque viro strenuo, mirabilia atque laudabilia et perpetua memoria celebranda, una obscena mulier fedavit iller cebra. Nam cum, inter ceteras, quasi assidua libidinis prurigine, ureretur infelix, plurium miscuisse se concubitui creditum est; et inter mechos, bestiale quid potius quam ilumanum, filius Ninias numeratur, unus prestam tissime forme iuvenis, qui, uti mutasset cum matre sexum, in thalamis marcebat ocio, ubi hec adversus hostes sudabat in armis. O scelestum facinus! Ut quieta sinam, inter anxias regum curas, inter cruenta certamina et, quod monstro simile est, inter lacrimas et exilia, nulla temporis facta distinctione, hec evolat pestis et sensim incautas mentes occupans et in precipitium trahens, omne decus turpi nota commaculat. Qua fedata Semiramis, dum putat astutia abolere
Abbreviated transcription (Latin):
unũ memoratu dignissimũ extollentes
dicamꝰ certissimũ asserũt ea paccatꝭ
rebus et ocio qui escente ac die quadã
feninea solertia cũ pedessequis crines
discͥnante ac ritu patrio in tritas re-¬
ducente actũ est cũ nundũ p̃t̾ medios
Deduxisset ut illi nunciaret᷑ babilo¬
mã indictõrm defecisse priuigni qd
adeo egre tulit ut proiecto pectine cõ¬
festim ab officio muliebri irata ꝯsur¬
gens corriꝑet arma. ac deductis co¬
piis obsideret urbem p̃ualidam uec
ante quod mordinatũ crimũ suꝑfu̾a̾t
composuit ꝙͣ potentissimã ciuitatem
lonita obsidione affectã in deditõem
corgeret et suo sub dominio infescis
reuocaret armis, Guus tã amosi
facinoris diu exhibuit testrmonium
statua ingens ex ere ꝯflata et in
babilioniã erecta femineã solutis
ex altero latere criuibus ex altero
in tritam ꝯpositis p̃tendens multas
p̃terea ex nouo ciuitates condidit et
ingentia fcã ꝑ egit que a deo uetustas

Expanded text:
unum memoratu dignis; simum extolÏentes unum memoratu dignis; simum extolÏentes dicamus, certissimum asserunt, ea pacatis rebus et ocio quiescente ac die quadam feminea solertia cum pedissequis crines discriminante ac ritu patrio in tricas reducente, actum est, cum nondum preter medios deduxisset, ut illi nuntiaretur Babiloniam in dictionem defecisse privigni. Quod adeo egre tulit ut, proiecto pectine, confestim ab offitio muliebri irata consurgens, corriperet arma ac eductis copiis obsideret urbem prevalidam; nec ante quod inordinatorum crinium superfuerat composuit, quam potentissimam civitatem longa obsidione affectam in deditionem cogeret et suo sub dominio infestis revocaret armis. Cuius tam animosi facinoris diu exhibuit testimonium statua ingens ex ere conflata et in Babilonia erecta, feminam solutis ex altero latere crinibus, ex altero in tricam compositis, pretendens. Multas preterea ex novo civitates condidit et ingentia facta peregit, que adeo vetustas
Abbreviated transcription (Latin):
noribus quorũcumq suꝑasset ĩudiam
non est uerita cunctis aꝑire q̃ foret
quod ue etiã frande simulasset femrẽa.
quasi uellet ostendere aion sexui sed
anniũ imꝑio oꝑtunũ Quod qͣntum
adu̾tentibus ingessit admiratõis tan¬
tum mulieris maiestatẽ inclitã am¬
pliauit, hec ut eius facinora paulu¬
lum ꝓtensus deducamiꝰ in mediũ suptꝭ
post insigne figmentũ uirili animo
armis non solum qd uir suns quesuie¬
rat tutauit imperiũ sed ethiopiam a
se acri lacessitam bello atq suꝑatam
ĩxit eidem/ et inde in yndos uehemẽ¬
tia arma ꝯuertit ad quds nondũ p̃ter
uirũ quisꝙͣ accesserat Babiloniã in su-¬
per uetussimũ nembroth opus et in¬
gentem ea etate in campis senaar
ciuitatem restaurauit, murisq ex coc¬
ta latere harena pice ac bitumine
compactis altitudine atq grossicie
et circuitu longissimo admirandis am¬
biuit Et ex multitudine suorũ gestoꝵ

Expanded text:
noribus quorumcunque superasset invidiam, noribus quorumcunque superasset invidiam, non est verita cuntis aperire que foret quodve etiam fraude simulasset feminea, quasi vellet ostendere, non sexum, sed animum imperio oportunum. Quod quantum advertentibus ingessit admirationis, tantum mulieris maiestatem inclitam ampliavit. Hec, ut eius facinora paululum protensius deducamus in medium, sumptis post insigne figmentum virili animo armis, non solum quod vir suus quesiverat tutavit imperium, sed Ethyopiam, a se acri lacessitam bello atque superatam, iunxit eidem; et inde in Yndos vehementia arma convertit, ad quos nondum, preter virum, quisquam accesserat; Babiloniam insuper, vetustissimum Nembroth opus et ingentem ea etate in campis Senaar civitatem, restauravit murisque ex cocto latere harena pice ac bitumine compactis, altitudine atque grossitie et circuitu longissimo admirandis, ambivit. Et ut ex multitudine suorum gestorum
Abbreviated transcription (Latin):
fallatia adeo ingentis fuit anmi
ut quas ferus homo arnus subegerat
nationes, coercueratq uiribꝰ arte ⁊
ingenio regendos femina auderet
assimue̾ Nam hastu quodã muliebri ex¬
cogicata fallatia p̃grandi mortui uiri
añ alia decepit exercitꝰ/. Erat nec ni¬
rabile semirans linamentis oris ꝑ¬
sumilis filio nnde utriq gene n erat
ꝑ etatem dissona a puerili feminea
Uox et in statura corꝑis mi uel modicĩ
gudiustu la differebat a nato Quibꝰ
uuantibus ne in processu qd fraudẽ
detegere potuisset obesset caput thy¬
ara texis brachiis cruribusq uela¬
mentis ab sconditis Et q̃m in suetum
eousqz esset a spriis egit ne afferret
nouitas habitus adiuiratõem accolis
Ut ornatu sumili om̃is uteret᷑ populus
simulans mira cũ diligentia maiesta¬
cem regiam udepta eã mnilitaremq
disciplmã seruauit et mentita sexum
grandia multa et robustissimis uiris
egregia oꝑata est Et dũ nullo labori
ꝑtens aut ꝑiculo t̾rita inauditis faci¬

Expanded text:
 adeo ingentis fuit animi ut, quas ferus homo armis subegerat nationes coercueratque viribus, arte et ingenio regendas femina auderet assummere. Nam astu quodam muliebri, excogitata fallacia pregrandi, mortui viri ante alia decepit exercitus. Erat, nec mirabile, Semiramis lineamentis oris persimilis filio: nude utrique gene, nec erat per etatem dissona a puerili feminea vox; et in statura corporis nil, vel modicum, grandiuscula differebat a nato. Quibus iuvantibus, ne in processu quod fraudem detegere potuisset obesset, caput texit thyara, brachiis cruribusque velamentis absconditis; et quoniam insuetum eo usque esset Assyriis, egit, ne afferret novitas habitus admirationem accolis, ut ornatu simili omnis uteretur popolus.mina puerum simulans, mira cum diligentia maiestatem regiam adepta, eam militaremque disciplinam servavit et, mentita sexum, grandia multa et robustissimis viris egregia operata est. Et dum, nullo labori parcens aut periculo territa, inauditis faci
Abbreviated transcription (Latin):
assỹriorum. ii.¬
Emiramis insignis atq
Uerũstissima assiriorũ regina fuit a
quibus camen ꝑentibꝰ gems duxi̾t
annositas abstulit pret̾ qd fabulo¬
sum placet antiquis aientib ꝯ eam
filiam fuisse neptuni quẽ saturi filiũ
et maris deũ erronea credulitate fir¬
mabant/ quod et si credi nõ oꝑteat
argumentũ tamen est eam a nobilibꝰ
Regi egregio npsit et ex eo niniam
filiũ peꝑit unicũ Sane muo cũ asya
et postremo Bactris subactis sagitte
ictu mortuo cũ adhuc hec uiuencula
esset et filius puer minime tutũ exis¬
tnaus tam gͣndis et orientis imꝑii
etati tam tenelle habenas ꝯmittere

Expanded text:
Assyriorum. Semiramis insignis atque vetustissima Assyriorum regina fuit; a quibus tamen parentibus genus duxerit, annositas abstulit, preter quod fabulosum placet antiquis, aientibus eam filiam fuisse Neptuni, quem Saturni filium et maris deum erronea credulitate firmabant. Quod, etsi credi non oporteat, argumentum tamen est eam a nobilibuso Assyriorum regi egregio nupsit et ex eo Niniam filium peperit unicum. Sane Nino, omni Asya et postremo Bacthris Subactis, sagitte ictu mortuo, cum adhuc hec iuvencula esset et filius puer, minime tutum existimans tam grandis et orientis imperii etati tam tenelle habenas commictere
Abbreviated transcription (Latin):
eas sue debilitatis ꝯtingat excedere
t̾miuos ut insipiens nyobes fecit
fortuue uasa fallatia et ignara qñi
ample ꝓlis parentẽ fore nõ u̾tutꝭ
paciẽtis s nat̾e opus esse in seceli bẽ¬
ngͥnitatem fbectentꝭ. Eatis igit᷑ illi
pmo debitũ erat deo ex ꝯcessis egisse
gras ꝙͣ sibi dĩnos qualescũq honores
quesisse tanꝙͣ sui fuiss opis tã ni¬
merosam ꝓlem atq ꝯspicuã prpisse
eue dũ supbe pociꝯ ꝙͣ prudent opa¬
ta est egir ut in fortumũ unia fleret
et post multa secula nomẽ postitati
foret exosimi
Se ysiphile Regnia leniii . xu.

Expanded text:
eas sue debilitatis contingat excedere eas sue debilitatis contingat excedere terminos, ut insipiens Nyobes fecit, fortune lusa fallacia, et ignara quoniam ample prolis parentem fore, non virtutis parientis, sed nature opus esse, in se celi benignitatem flectentis. Satis igitur illi, imo debitum, erat Deo ex concessis egisse gratias, quam sibi divinos qualescunque honores quesisse, tanquam sui fuisset operis tam numerosam prolem atque conspicuam peperisse. Que, dum superbe potius quam prudenter operata est, egit ut infortunium viva fleret et post multa secula suum nomen posteritati foret exosum. XVI. De Ysiphile regina Lemni.
Abbreviated transcription (Latin):
q tanꝙͣ digniori cerimonias illas debi.
tandem ꝑuo tꝑris tͣctu fc̃m̃ est ut ea
uidẽte letali peste nati oñis pultͣ inuẽ¬
effectus ess dolore impellente manu
ꝓpria gladio tͥnsfo deret. existmanti¬
bũs thebanis hec ira superũ ulascen¬
tiũ miminis iniuriã ꝯtigisse Ryobes
aũt tot fimerib ꝯ suꝑstes uidua me¬
staq in tam gͣudem atq obstinataui
racitintate deuenit ut pociꝰ ĩmobi¬
le saxium uideret᷑ ꝙͣ fem̃a/ Quã ob
ran ⁊ portis ꝓꝯtea fictũ est eã apud
sophilum ubi sepulti fu̾ant filii in
lapidram statuã fuisse ꝯuersã Burũ
est et odiosum płimũ suꝑbos nõ dicã
tollerare s sprctare homies młieres
aũt fastidiosim et importabile cum
illos fuentis animi atq elati ut płi¬
mũ natura ꝓduxerit has uo̾nutis
ingeni et remisse uirtutis lauticis
ren mirabile minꝰ si in iratas dei ꝓ-¬
alunor ira sit/ et indiciũ semꝰ quociẽs

Expanded text:
que, tanquam digniori, cerimonias illas deberi. que, tanquam digniori, cerimonias illas deberi. Tandem parvo temporis tractu factum est ut, ea vidente, letali peste nati omnes, pulchra iuveneffectus esset, dolore inpellente, manu propria gladio transfoderetur, existimantibus Thebanis hec ira superum, ulciscentium numinis iniuriam, Contigisse. Nyobes autem, tot funeribus superstes, vidua mestaque in tam grandem atque obstinatam taciturnitatem devenit, ut potius immobile saxum videretur quam femina. Quam ob causam a poetis postmodum fictum est eam apud Sypilum, ubi sepulti fuerant filii, in lapideam statuam fuisse conversam. Durum est et odiosum plurimum superbos, non dicam tolerare, sed spectare homines; mulieres autem fastidiosum et importabile; cum illos ferventis animi, ut plurimum, natura produxerit; has vero mitis ingenii et remisse virtutis, lautitiis rem mirabile minus si in elatas dei proclivior ira sit et iudicium sevius, quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ egregias no tissima mulier
cũ uetustissimi atqr famosissii frigioꝵ
regis tantali nata fuiss et pelopis
soror nupsit amphyon thebauoꝵ regi
ea tempestate clarissimo tam qr iouis
ꝓles qr qr p̃cipua ualeret facũdia. et
ex quo ꝑsenante regni gloria septem
peꝑit filios et filias totidem. Sane
quod sapienti profuisse debuerat suꝑ biẽ¬
ti fuit exitiũ nam tam splendore ꝯͥspitue
plis ꝙͥ maiorũ suoꝵ fulgore elata ẽt
in munina obloqui ausa est Erãt eqͥd̃
iussu mathonis thyresie uatis filie sol¬
liciti dierũ una thebani circa sacrum
la tone mr̃is apollinis et dyane ueti
suꝑstitione ueneraudis numinibꝰ cũ
quasi agitata furiis circũsexta natorũ
ane et regiis insignita notis ꝓ siliit ĩ
mediũ Ayobes clamitans que nam
illa ess thebanorũ dementia latone
sacͣ disponẽ/ et ext̾am femĩam cey tyta¬
nis genitã duos tnĩ adulterio ꝗceptos
emxam filios sibi eorũ regnre ip̃ponẽ

Expanded text:
inter egregias notissima mulier, cum vetustissimi atque famosissimi Frigiorum regis Tantali nata fuisset et Pelopis soror, nupsit Anphioni, Tebarum regi ea tempestate clarissimo, tam quia Iovis proles quam quia precipua valeret facundia; et ex eo, perseverante regni gloria, septem peperit filios et filias totidem. Sane quod sapienti profuisse debuerat, superbienti fuit exitium; nam tam splendore conspicue prolis quam maiorum suorum fulgore elata, etiam in numina obloqui ausa est. Erant equidem iussu Manthonis, Thyresie vatis filie, solliciti dierum una Thebani circa sacrum Latone, matris Apollinis et Dyane, veteri superstitione venerandis numinibus; cum quasi agitata furiis, circumsepta natorum acie et regiis insignita notis, prosiluit in medium Nyobes, clamitans quenam illa esset Thebanorum dementia Latone sacra disponere et exteram feminam, Cey Tytanis genitam, duos tantum adulterio conceptos enixam filios, sibi, eorum regine, preponere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcipiendos alendosq unles esse. cũ
om̃ia que gloriosos homes facunt
si studiis insudare ueluit hẽant cũ
eis ꝯĩa potuit hec nature nõ ab¬
i ectis uiribꝰ ingenio et uigiliis fe-¬
mineũ suꝑasse sexũ et sibi honesto
labore ꝓprtuũ quesisse nomen n ͨ qͥ ppe
gregariũ s qd extat pautis etiã
Uiris uarissimũ et excellens.
De mariãne iudeorum regina

Expanded text:
concipiendos alendosque utiles esse, cum concipiendos alendosque utiles esse, cum omnia que gloriosos homines faciunt, si studiis insudare velint, habeant cum eis comunia. Potuit hec nature non abiectis viribus, ingenio et vigiliis femineum superasse sexum, et sibi honesto labore perpetuum quesisse nomen: nec quippe gregarium, sed quod estat paucis etiam viris rarissimum et excellens. LXXXVII. De Marianne Iudecrum regina
Abbreviated transcription (Latin):
Oruificia utrũ Romana fu̾i̾t
muliere an pociꝰ ex teya ꝯꝑis¬
se non menun Uerũ testimonio
ueterũ memoratu fuit dignissima
imꝑante aũt octauiauo cesare tã¬
to portica effulcit dognate ut nõ
ytalico lacte nutrita sz castalio uide¬
ret᷑ lance et cornificio germano fr̃
eiusdẽ xui poete insigui eque esset
illustris in głia Nec ꝯtenta tñi tam
splendida facultate ualuisse uerbis
reorsacris impellentibꝰ musis ad
describendũ eliconicũ carmen sepis¬
suue a calamo doctas apposuit ma¬
nus colo uerecto et płiia ac insig¬
na scripsit epygramata que ihero¬
ut ip̃e testat᷑. stabant in p̃cie Nũ ꝙͦ
aũt in post̾i̾ora deuenerũt secula nõ
satis certũ habeo/ O femineũ decꝰ
neglexisse muliebria et studiis max¬
miorũ uatũ applicuisse ingenũ Uxᵈ¬
cundent᷑ segnes et deipit sripis mi¬
sere defidentes que qͣt in ociũ et tha-¬
lamis nate fuit sibup̃is suadent
se insi ad amplexus hõmi et filios

Expanded text:
ornificia, utrum romana fuerit mulier, an potius extera, comperisse non memini; verum, testimonio veterum, memoratu fuit dignissima. Imperante autem Octaviano Cesare, tanto poetico effulsit dogmate, ut non ytalico lacte nutrita, sed Castalio videretur latice et Cornificio germano fratri, eiusdem evi poete insigni, eque esset illustris in gloria. Nec contenta tantum tam fulgida facultate valuisse verbis, reor sacris inpellentibus musis, ad describendum heliconicum carmen sepissime calamo doctas apposuit manus, colo reiecto, et plurima ac insignia descripsit epygramata que Iero— ut ipse testatur — stabant in pretio. Numquid autem in posteriora devenerint secula, non satis certum habeo. O femineum decus neglexisse muliebria et studiis maximorum vatum applicuisse ingenium! Verecundentur segnes et de se ipsis misere diffidentes; que, quasi in ocium et thalamis nate sint, sibi ipsis suadent se, nisi ad amplexus hominum et filios
Abbreviated transcription (Latin):
sangnem mortesq pluriũ nobeliu
ab enea in lauime imptias itũ est.
mortua iam ob indignatõem amata
laqueo/ Sũt tõ qui uelinit bellum
pꝯt imptias exortũ z qualit̾tũq
gestũ sit ꝯstat laniuã ex euea crã¬
rissimo pͥncipe ꝯcepisse filiũ et eo
añ diem partus ap̃ud numicũ flũ
rebus huanis subtracto cũ ascanũ
p̃ignũ regͣntem time̾t secessisse ĩ
siluas/ et ibi postumũ peꝑisse atq
Ut uolunt aliqui iuliũ nominasse
siluiũ. Sane cũ mitior esset in no¬
uercã astaniꝰ et sibi albã ciuitaten
condidisset ultro secedens lauime
regnũ patriũ liquit quod lauinia
uerem pectori generositatẽ gerens
honeste atq pudite uniens sũma cũ
diligentia rẽnuit Illudq tam diu
ẜuauit donec siluio pubestenti resig¬
naret in nichilo dinutũ Uolũt tñ
aliqui ean a siluis reuotatã melan¬
podi cuidã inipsisse et silmũ ab asta¬
nio frat̾na benuolentia educatũ
De dydone seu elissa carthagnien-¬
sium Regina. xl.

Expanded text:
sanguinem mortemque plurium nobilium, ab Enea in Lavinie nuptias itum est, mortua iam ob indignationem Amata laqueo. Sunt tamen qui velint bellum post nuptias exortum, sed, qualitercunque gestum sit, constat Laviniam ex Enea clarissimo principe concepisse filium et, eo ante diem partus apud Numicum fluvium rebus humanis subtracto, cum Ascanium privignum regnantem timeret, secessisse in silvas et ibi postumum peperisse atque — ut volunt aliqui — Iulium nominasse Silvium. Sane cum mitior credito esset in novercam Ascanius et sibi Albam civitatem condidisset, ultro secedens Lavinie regnum patrium liquit, quod Lavinia, veterem pectori generositatem gerens, honeste atque pudice vivens summa cum diligentia tenuit illudque tam diu servavit donec Silvio pubescenti resignaret in nichilo diminutum. Volunt tamen aliqui eam a silvis revocatam Melampodi cuidam nupsisse et Silvium ab Ascanio fraterna benivolentia educatum. XLII. De Didone seu Elissa Cartaginensium regina.
Abbreviated transcription (Latin):
orentum Regina .xxxix.¬
Auma laurentũ regina ge¬
nus a saturno cretensi ducens latini
Regis et amate hiugis eius filia fuit
uinca et tandẽ enee fcrẽnussin
troyanorũ ducis ꝯuix magis belli e¬
nee turuiq rutili causa clara ꝙͣ alio
facinore suo/ hec equidẽ ob insigne
formositatis sue decus et patrud reg-¬
nũ cui successura uidebat᷑ aturno
rutiloꝵ rege ardentissimo iuene in
ꝯuigiuĩ austantissime petebat᷑. eiq
ex eo spem fecerat amata mater
que ama desiderio nepotis fauebat
ipense Et ane latinꝰ augurandi
peritꝰ cũ ab oraculo suscepiss filiã
extero duci tradendã ꝯuigis tardis
ibat in uotũ/ qͥniymo cũ a troyana ꝑ¬
fugꝰ adueniss eneas/ latinq tã os
genis claritatẽ ꝙͣ ob oratuli mouitꝰ
eidẽ poscenti amicitiã spospondit ⁊
filiam/. Quã obrem int̾ eneã turmĩq
bellũ suscitatũ est et pꝯt młta certa

Expanded text:
rentum regina. Lavinia Laurentum regina, genus a Saturno cretensi ducens, Latini regis et Amate coniugis eius filia fuit unica; et tandem Enee, strenuissimi Troianorum ducis, coniunx, magis belli Enee Turnique rutuli causa clara quam alio facinore suo. Hec equidem ob insigne formositatis sue decus et patrium regnum, cui successura videbatur, a Turno Rutulorum rege ardentissimo iuvene in coniugium instantissime petebatur eique ex eo spem fecerat Amata mater, que, avia, desiderio nepotis favebat inpense. Sane Latinus augurandi peritus, cum ab oraculo suscepisset filiam extero duci tradendam coniugio, tardius ibat in votum; quin imo cum a Troia profugus advenisset Eneas, Latinus, tam ob generis claritatem quam ob oraculi monitus, eidem poscenti amicitiam spopondit et filiam. Quam ob rem inter Eneam Turnumque bellum suscitatum est; et post multa certa
Abbreviated transcription (Latin):
ob relebratas cũ captiua rõni ppłi
nuptias amcabilit̾ redargutꝰ esset
et in tabnatulũ secessiss arbitus ꝙ
ueniotis suspiriis la crinusq opplerꝰ
Diu ingenmiss adeo ut a circũsta¬
tibꝰ andiret᷑ urgente sophonisbe
faro/ accersiri ad se iussit ꝙ̃ ex huis
ẜidelissunũ habebat cui ꝯmiserat
seruã dñ uenenũ ad iucertos for-¬
time casus eiq p̾cepit ut illus po¬
culo dilutĩ sophonisbe defret di¬
ceretq libent᷑ se ilłi quã sponte de¬
derat fidem ẜuaturũ si poss Uerũ
qm̃ a quibꝰ poterat arbitriũ subtra-¬
hobatie sui quã ip̃e potuerat nõ
absq merore suo p̃stabat fidem si
uti uelit scilz ne in ptãtem uina
ueniat rõnorũ yp̃a tñ pr̃is pat̾eq
et duoꝵ regũ quibꝰ pauloañ nphit

Expanded text:
ob celebratas cum captiva romani populi ob celebratas cum captiva romani populi nuptias, amicabiliter redargutus esset et in tabernaculum secessisset arbitrisque remotis suspiriis lacrimisque oppletus diu ingemuisset, adeo ut a circumstantibus audiretur, urgente Sophonisbe fato, accersiri ad se iussit quem ex servis fidelissimum habebat, cui commiserat servandum venenum ad incertos fortune casus, eique precepit ut illud, poculo dilutum, Sophonisbe deferret diceretque libenter se illi, quam sponte dederat fidem. servaturum si posset; verum, quoniam a quibus poterat arbitrium subtrahebatur suum, quam ipsa petierat, non absque merore suo, prestabat fidem, si uti velit, scilicet ne in potestatem viva veniat Romanorum; ipsa tamen patris patrieque et duorum regum, quibus paulo an
Abbreviated transcription (Latin):
hasdrubalis filia sino ꝙ cyphacis
ꝯiumx tine̾ possim et si om̃is in hͦ
alius tollit᷑ modus ut tua manu
pocius moriar facito ꝙ hostĩũ in
Ulasunsina qui et ip̃e nunuda erat
et utĩ oñs sunt in libidinẽ pronis
urnustatẽ bris orantis asꝑiciens ad¬
diderat quippe infortunũ piũ qd̾dã
et inisolitũ decus supplicni motꝰ ⁊ hu-¬
manitate a libidine tractꝰ c mũd
aduentass leliꝯ uti erat marmis
dept̾a data int̃ femĩarũ querulos
Ululatus et tumultũ discuruentiũ
Undiq militũ beuauit orantẽ xãq̃
ex timplo sibi iuuxit in quige me-¬
dio in strepitu aridorũ nuptiis ce¬
lebratis puto/ hac uia arbitratus
et libidim sue et p̃cibꝰ sophonisbe
iuenisse modũ die demũ sequenti
lelud uenientẽ suscepit/ et eo sic iu¬
brnte cũ om̃i regio ornatu et p̃da
ceta ac noua ꝯiuge redrũtes ĩ castͣ
pͥmo a scipione obrem bñ gestam
cõmut sustepti sunt Dem̃ tid as eõ

Expanded text:
Hasdrubalis filia — sino quod Syphacis Hasdrubalis filia — sino quod Syphacis coniunx — timere possim; et, si omnis in hoc alius tollitur modus, ut tua manu potius moriar facito, quam hostium in Massinissa qui et ipse numida erat et, uti omnes sunt, in libidinem pronus, venustatem oris orantis inspiciens — addiderat quippe infortunium, pium quoddam et insolitum decus suplici — motus et humanitate et libidine tractus, cum nondum adventasset Lelius, uti erat in armis, dextera data, inter feminarum querulos ululatus et tumultum discurrentium undique militum, levavit orantem eamque sibi extemplo iunxit in coniugem, medio in strepitu armorum nuptiis celebratis; puto hac via arbitratus et libidinis sue et precibus Sophonisbe invenisse modum. Die demum sequenti Lelium venientem suscepit et, eo sic iubente, cum omni ornatu regio et preda cetera ac nova coniuge redeuntes in castra, primo a Scipione ob rem bene gestam comiter suscepti sunt; deinde cum ab eo,