comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terra memoriã eorũ. & ꝓpe ẽ. iudiciĩ dies. qͥa
ad comparationẽ ȩternitatis om̃e huiꝰ scłi tẽpꝰ
breue ẽ. siue exitus singuloꝵ : tuneant om̃s & si¬
leant ne facies anĩ de qua sanctꝰ ait. Signatũ
ẽ. suꝑ nos lumen uultus tui dñe. peceatoꝵ
hostiam suã totũ leuitici misteriũ. quando ꝑ
ignẽ & effusionẽ sanguinis. & uerã oblatio¬
nẽ salui fient qͥ saluandi sunt & scificabun
tur uocati. Quidã de nr̃is diẽ dm̃i & hostiã eiꝰ
& scĩficationem uocatorũ in aduentu saluato¬
ris intelligunt : quando immolatꝰ ẽ. agnus:
& in sanguine eis scĩficati sunt apli. & ceteri
qͥ ꝑ eos uocati sunt. Et erit in die hostiȩ dñi ui
sitabo suꝑ pͥncĩpe  suꝑ om̃s qͥ induti sunt ue¬
ste ꝑegrina. & uisitabo suꝑ omẽm qͥ arrogan¬
ter ingreditur suꝑ limen in die illa. qͥ complers
domũ dñi dei sui iniqͥtate & dolo. Lxce. Et e¬

Expanded text:
terra memoriam eorum, et prope est dies judicii quia terra memoriam eorum, et prope est dies judicii quia ad comparationem aeternitatis omne hujus saeculi tempus breve est sive exitus singulorum: timeant omnes, et sileant, ne facies Domini de qua sanctus ait : Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine  peccatorum hostiam suam, totum Levitici mysterium, quando per ignem et effusionem sanguinis, et veram oblationem salvi fienti. Quidam de nostris, diem Domini et hostiam ejus, et sanctificationem vocatorum, in adventu Salvatoris intelligunt, quando immolatus est 682 Agnus, et in sanguine ejus sanctificati sunt apostoli, et caeteri qui per eos vocati sunt. Et erit in die hostiae Domini, ios regis et super omnes qui induti sunt veste peregrina et visitabo omnem qui arroganter ingreditur super limen in die illa qui conplent domum Domini Dei sui iniquitate et dolo et e
Abbreviated transcription (Latin):
facie dñi dei. quia uixta ẽ. dies dnĩ qͥa p̾pa¬
rauit dñs uietimã suã: scĩficauit uocatos su¬
os. ꝓeo qđ lacae transtulerunt timete & nos po¬
fuimmus silete. inhebreo int̾iectio ẽ. imꝑantis si¬
lentiũ. qͣ sepe utunt᷑ & comici. sed absolute p̾ci¬
pitur incunetis silentiũ qđ dies uentura sit
dni. Diẽ autẽ dnĩ diẽ intelligamus captiuita¬
dicauit int̾fectioni scđ̾m illud quod dr̃ in ie¬
remia: scĩfica eos in die int̾fectionis eoꝵ. & est
Fra.
Hee michi uictima plac&: has michi hostias seĩ¬
ficaui. Potest aute hoc qđ ait scificauit uoca¬
tos suos & de babiloniis accipi : quos in ulti¬
onẽ populi etiã seruos suos uocat uindican¬
tes inuiriã suam. Uocaui inquit nabucbodono¬
sor seruum meũ. & in eodẽ uolumine non so¬
lũ seruum. s colũbã quoq eũ uocat a facie
gladii columbe. Porro scđm tropologiã quia
facies dnĩ ẽ. suꝑ oꝑantes mala. ut ꝑdat de

Expanded text:
uxta est dies Domini, quia praeparavit Dominus victimam suam: sanctificavit vocatos suos. Pro eo quod LXX transtulerunt, timete, et nos posuimus, silete, in Hebraeo interjectio est imperantis silentium, qua saepe utuntur et Comici; sed et absolute praecipitur in cunctis silentium, quod dies ventura sit Domini. Diem autem Domini, diem intelligamus captivitadicavit interfectioni, secundum illud quod dicitur in Jeremia: Sanctifica eos in die interfectionis eorum . Et est ra. Haec mihi victima placet, has mihi hostias sanctificavi. Potest autem hoc quod ait, sanctificavit vocatos suos, et de Babyloniis accipi, quos in ultionem populi etiam servos suos vocat, vindicantes injuriam suam. Vocavi, inquit, Nabuchodonosor servum meum . Et in eodem volumine, non solum servum, sed columbam eum quoque vocat: A facie gladii columbae . Porro secundum tropologiam, quia facies Domini est super facientes mala, ut perdat de
Abbreviated transcription (Latin):
at cui repositũ ẽ. & ipse erit expectatio gentiũ.
Post hostiã enim dñi ablatũ ẽ. regnũ auideis.
& suꝑ om̃s inquit qͥ ĩduti suestimentis alienis. qui
recesserunt a ꝓtectione & indumento dei. & suo
de tẽplo dei. & cũ deberent eẽ. intrinsecꝰ ꝓpt̃
peccata sua egressi sunt foras: & de eccłia
dnĩ recesserunt. implentes templũ eius imn¬
pietate & dolo. Hoc intellectũ sit in pͥmo sai
quod illo tẽpore uisitae dñs suꝑ pͥncipes & suꝑ
pastores qui lac de ouibꝰ comedunt lanasq ton¬
dentes : non curant de contricione gregis. & su
ti sunt uestibꝰ alienis. Uestes filiorũ regis & pͥn-¬
cipũ. indumentũ xp̃i ẽ. quod accipimꝰ in baptis

Expanded text:
ntium . Post hostiam enim 683 Domini ablatum est regnum a Judaeis. Et super omnes, inquit, qui induti sunt vestimentis alienis, qui recesserunt a protectione et indumento Dei, et suo de templo Dei: et cum deberent esse intrinsecus, propter peccata sua egressi sunt foras, et de Ecclesia Dei recesserunt, adimplentes templum ejus impietate et dolo. Hoc intellectum sit in primo Salquod illo tempore visitet Dominus super principes, et super pastores, qui lac de ovibus comedunt, lanasque tondentes, non curant de contritione gregis, et super ti sunt vestibus alienis. Vestis filiorum regis et principum indumentu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum intelligere non errabit. quod auferat
ds uniuersa que diximuis. uel in consummatio¬
nẽ mundi. uel in exitu singłorũ. quando audi¬
unt stulte hac nocte auferetur anima tua a
iactat. & auferat atq disꝑdat de tali ierłm
omẽm suꝑbiã & falsos in deũ cultus. & uarios
errores degmatũ. & seruitutẽ pariter in deũ¬

Expanded text:
ipsum intelligere, non errabit, quod auferat Dominus universa quae diximus, vel in consummatione mundi, vel in singulorum exitu, quando audient: Stulte, hac nocte auferetur anima tua a jactat, ut auferat atque disperdat de tali Jerusalem omnem superbiam, et falsos in Deum cultus, et variorum errores dogmatum, et servitutem in Deu
Abbreviated transcription (Latin):
ite uos uiscera miscdđiȩ. bonitatis. humilitatis.
mansuetudinis. patientie. & cetera. in qͥb p̃cipi¬
tur ut induam̃ nouo homine celesti urxta cre
minis cũ oꝑibus eius. Cũ gͦ debeamꝰ talibꝰ indui
uestim̃tis: ꝓ miscdia induimur crudelitate: ꝓpa
cientia in patientiã : ꝓ iusticia inqͥtate. & ut se¬
mel dicã ꝓuirtutibꝰ uitiis. id ẽ. ꝓ xpo antixp̃o:¬
unde dr̃ de istiusmodi homine. & indutꝰ ẽ. ma¬
ledictione sicut uestim̃to. Uendicabit qͦq dñs
manifestissime in aduentu suo: & suꝑ eos qͥ cum
bonis oꝑibꝰ in eccłia xpĩ eẽ. deberent eiecerunt
se ob conuersationẽ pessimã & traditi sathane uer¬
santur in uestibulis. immonec in uestibulis. sed

Expanded text:
ite vos viscera misericordiae, bonitatis, humilitatis, mansuetudinis, patientiae , et caetera. In quibus praecipitur, ut induamur novo homine coelesti, juxta Creaminis cum operibus ejus . Cum ergo debeamus talibus indui vestimentis, pro misericordia induimur crudelitate; pro patientia, impatientia; pro justitia, iniquitate. Et ut semel dicam, pro virtutibus, vitiis; id eur de istius modi homine: Et indutus est maledictione sicut vestimento . Vindicabit quoque Dominus manifestissime in adventu suo, etiam super eos qui cum bonis operibus in Ecclesia esse deberent, ejecerunt se ob conversationem pessimam, et traditi Satanae versantur in vestibulis, immo nec in vestibulis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
destruat atq consumat Post quã autẽ hoc fece¬
rit reliquiis iacob: tunc conuertetur ad gentes
sermonis reciꝑe noluerunt: faciã inquit in ira
& infultionẽ in gentibꝰ. ꝓeo quod audire noluer̃t.

Expanded text:
destruat atque consumat. Postquam autem hoc fecedestruat atque consumat. Postquam autem hoc fecerit reliquiis Jacob, tunc convertetur ad gentes sermonis recipere noluerunt, faciam, inquit, in ira et in furore ultionem in gentibus, pro eo quod audire noluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tendiculas : in quibꝰ tibi uelut in monumentis confi¬
debas & auferã maleflcia tua de manibus tuis.
qͥbꝰ uł ipse decipiebaris ab aliis. uł deceptus alios
decipiebas: & loquentes siue ꝓnuntiantes non erunt
tibi. Nunc de loquentibꝰ & ꝓnuntiantibꝰ plenus. ẽ.
orbis : loquuntur quȩ nesciunt: docent quȩ ñ didi¬
cerunt: magistri sunt cũ discipłi ante non fueriN.
Cũ gͦ ds̃ docuerit ds̃ hominẽ scientiã. cessabunt fal¬
se p̾sumptiones. & ꝑuerse doctrine tollentur Et
disꝑdã sculptilia tua: & titulos tuos de medio tui
Sculptilia nr̃a sunt que facta sunt eloquentibꝰ uł¬
tiȩ. Seit de fuo sensu. dogmata eẽ. coposita: non
sione que dirigit᷑ ad reliquas id .ẽ. ad noa uua
iacob & suecidã lucos de medio tui. & disꝑdam
ciuitates tuas. & omĩa ligna siluarũ. & lucos qͦs
in templo dĩ plantari ꝓhibitũ ẽ : & ciuitates ma¬
le exstructas. quas ante uocauerat ciuitates t̾re

Expanded text:
s, in quibus tibi velut in munitionibus confidebas. Et auferam maleficia de manibus tuis, quibus vel ipse decipiebaris ab aliis, vel deceptus alios decipiebas, et loquentes, sive pronuntiantes non erunt tibi. Nunc loquentibus et pronuntiantibus plenus est orbis: loquuntur quae nesciunt: docent quae non 498 didicerunt: magistri sunt, cum discipuli ante non fuerint. Cum ergo docuerit Deus hominem scientiam, cessabunt falsae praesumptiones, et perversa doctrina tolletur. Et disperdam sculptilia tua et titulos tuos de medio tui. Sculptilia nostra sunt, quae a loquentiburis, scit de suo sensu dogmata esse composita, non sione quae dirigitur ad reliquias, id est, ὑπόλειμμα Jacob: Et succidam lucos de mecivitates tuas, ut omnia ligna silvarum, et lucos quos in templo Dei plantari prohibitum est, et civitates male exstructas, quas antea vocaverat civitates terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
in hortu fubito miraculũ p̾buerit. & potentiam
ostenderit dĩ in ꝓtectione uirentis umbraculi.
relinquamus: sic referri potest ut illud cõme¬
moremus tsaie Relinquetur filia syon sic̃ taber¬
naculũ in uinea. & uelut casula in cueumerario:
quasi ciuitas quę oppugnat᷑. Et dicamꝰ qr i alio
seripturȩ loco cueurbitã ñ muenimꝰ q̃ ubi cucumis
nascitur. ibi nasei solea & cueurbita: & isrł hu¬
ic rei comparatũ. qđ quondã ꝓtexerit ionã sub ũ¬
bra sua conuersionẽ gentiũ prestolantẽ: & non
paruã leticiã tribuerit ei faciens umbraculũ
& tabernaculũ potius quã domũ habens tectoꝵ

Expanded text:
in ortu subito miraculum praebuerit, et potentiam ostenderit Dei in protectione virentis umbraculi, relinquamus, sic referri potest, ut illud commemoremus Isaiae: Relinquetur filia Sion sicut tabernaculum in vinea, et velut casula in cucumerario, quasi civitas quae expugnatur . Et dicamus quia in alio Scripturae loco cucurbitam non invenimus, quod ubi cucumis nascitur, ibi nasci soleat et cucurbita. Et Israel huic generi comparatum, quod quondam protexerit Jonam sub umbra sua conversionem gentium praestolantem, et non parvam laetitiam tribuerit ei faciens umbraculum et tabernaculum, potius quam domum, habens tecto
Abbreviated transcription (Latin):
gas ex effrem. & equum de ierłm. ut fiat unus
grex & unꝰ pastor. & utrũq agmen tam de gen¬
tibus quã de iudeis. sub pacifico pastore teneat᷑.
gladio. quẽ ego puto sermonẽ eẽ. doccrinȩ acutis¬
simũ. & ꝑuersa queq resecant. & consurg& ad¬
uersus frem̃ suũ ampitans omẽ contrariũ. S

Expanded text:
gas ex Ephraim , et equum de Jerusalem, ut fiat unus grex et unus pastor, et utrumque agmen tam de gentibus quam de Judaeis, sub pacifico pastore teneatur.gladio quem ego puto sermonem esse doctrinae acutissimum, et perversa quaeque resecantem consurget adversus fratrem suum, amputans o
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ contrariã. ut ipsis qͦq qͥ ante regnauerats
& gentes sub sua tenuerant ditione. ꝓsit eoꝵ regn
destructio. & om̃i p̾liandi studio dissipato. sequat᷑
pax. Hoc ẽ. enim qd̃ ait. & subuertã quadrigã
siue quadrigas. & ascensores eorũ. & descendent

Expanded text:
dinem contrariam, ut ipsis quoque qui ante regnaverant, dinem contrariam, ut ipsis quoque qui ante regnaverant, et gentes sub sua tenuerant ditione, prosit regni eorum destructio, et omni praeliandi studio dissipato, sequatur pax; hoc est enim quod ait: Et subvertam quadrigam, sive quadrigas, et ascensores earum, et descenden
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. & letatus ẽ. & ioħs agnũ dĩ digito demon¬
strauit: sic & ille uidens regnũ filii dĩ habere
in se uniuersas solemnitates. In hoc loco apud ple¬
rosq diuersa sententia ẽ. Alii enĩ suspieant᷑ de
Attamen si de fine mundi uoluerimꝰ acciꝑe. ullud
dicemꝰ qđ apłs ad chorinthios loqͥt᷑. destruendum
omẽm pͥncipatũ. & omẽm potestatẽ. & untutẽ. ut
sit ds̃ om̃a in om̃ĩb. & qr misticũ ẽ. qđ dicitur.
& ad finẽ rerũ ꝑtin&. iceirco iubetur ꝓpħȩ ad so¬
lũ ⁊orobabel loqͥ. quẽ in typo xpi ꝓpt̾ assump¬
tionẽ corporis ex semine dauid p̃cesfisse monstra¬
uimus. Huic gͦ dicunt᷑ quȩ in fine uentura sint
qđ transeat figura huius mundi. & faciat celum
nouum. & terrã nouã. & commoueat dñs celũ &
terrã. & destruat omẽm pͥncipatũ. & potestatẽ
& uirtutẽ. & dissip& sedes regũ. siue ut habe¬
tur in hebreo regnorũ. & int̾ficiat omẽm fortitu¬

Expanded text:
i, et laetatus est ; et Joannes Agnum Dei digito demonstravit : sic et ipse videns regnum Filii Dei, haberet in se universas solemnitates. In hoc loco apud plerosque diversa sententia est: Alii enim suspicantur de Attamen si de fine mundi voluerimus accipere, illud dicemus quod apostolus ad Corinthios loquitur: Destruendum omnem principatum et omnem potestatem et 772 virtutem, ut sit Deus omnia in omnibus . Et quia mysticum est quod dicitur, et ad finem rerum pertinet; idcirco jubetur propheta ad solum Zorobabel loqui, quem in typo Christi propter assumptionem corporis ex semine David processisse monstravimus. Huic ergo dicuntur quae in fine ventura sint, quod transeat figura hujus mundi, et fiat coelum novum, et terra nova, et commoveat Dominus coelum et terram, et destruat omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dissipet reges regum, sive ut habetur in Hebraeo, regnorum, et interficiat omnem fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis suꝑ eccłia ꝑsona ponitur. Ꝙ factũ ẽ.
uerbũ dm̃ scđ̾o ad aggeũ ꝓpħam in uicestma &¬
qͣrta m̃sis dicens. Loquere ad rorobabel ducẽ tu
tã soliũ regnorũ. & conterã fortitudinẽ regni gen¬
tiũ & subuertã quadrigã. & ascensores eius. et
descendent eqͥ & ascensores eorũ. uir in gladio
fris sui. In die illo dic̃ dñs exercituũ assumam
te zorobabel fili salathiel serue meus. diẽ dñs. &
ponã te quasi signaculũ. qr te elegi dic̃ dñs ex¬
ercituũ. In.lxexc. additũ salathiel. mare & arida

Expanded text:
in Scripturis super Ecclesiae persona ponitur. Et factum est in Scripturis super Ecclesiae persona ponitur. Et factum est verbum Domini secundo ad Aggaeum, in vicesima quarta die mensis, dicens: Loquere ad Zorobatam solium regnorum et conteram fortitudinem regni gentium et subvertam quadrigam et ascensorem eius et descendent equi et ascensores eorum vir in gladio fratris sui in die illo dicit Dominus exercituum adsumam te Zorobabel fili Salathihel serve meus dicit Dominus et ponam te quasi signaculum quia te elegi dicit Dominus exerc
Abbreviated transcription (Latin):
cum libro plenius legitur. ubi uadunt infructu¬
osa ligna. ut constituant regẽ suꝑ se dicuntq ꝑ-
ordinẽ. uineȩ & ficꝰ. & oliuȩ ut regnent suꝑ ea.
& tã uinea quã ficꝰ & oliua. refutant tale imꝑiũ.
nec dignant᷑ suꝑ infructuosa ligna regnare. Tune
illa ueniunt ad lignũ sterilitate sua rege̾. id est
ad ramnũ spinosũ fruticẽ & arbusculã sentibus
uncinisq contextã. quȩ teneat qͥcqͥd attigerit.
& retentũ uulner&. & uulneratoꝵ sanguine de¬
lectetur. insuꝑ & ignẽ emittat. ex se. & regnata
ligna consumat. Referemꝰ autẽ ramnũ ad diabolũ.
& scđm uirgulti naturã illiꝰ naturã int̃pͣtabim᷑.
Porro uinea & ficus & oliua ibi erunt ubi malo¬
granatũ fuerit. quȩ arbor ꝓpt̾ granoꝵ nimiã mul¬
titudinẽ. & int̾ textis menbranulis quandã geo¬
metricã compositionẽ. & diuersas qͥdẽ mansiun¬
culas. s tam̃ om̃s una cortice comp̃hensas. semꝑ

Expanded text:
cum libro plenius legitur, ubi vadunt infructuosa ligna, ut constituant regem super se, dicuntque per ordinem vineae et ficui et olivae, ut regnent super ea, et tam vinea, quam ficus et oliva renuunt tale imperium, nec dignantur super infructuosa ligna regnare. Tunc illa veniunt ad lignum sterilitatis suae regem, id est, ad rhamnum spinosum fruticem, et arbusculam sentibus uncinisque contextam, quae teneat quidquid attigerit, et retentum vulneret, et vulneratorum sanguine delectetur: insuper et ignem emittat a se, et regnata ligna consumat. Referimus autem rhamnum ad diabolum, et secundum virgulti naturam, illius naturam interpretabimur. 771 Porro vinea et ficus, et oliva ibi erunt, ubi malogranatum fuerit, quae arbor propter granorum nimiam multitudinem, et intertextis membranulis quamdam geometricam compositionem, et diversas quidem mansiunculas, sed tamen omnes una cortice comprehensas, semper
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dr̃ ꝓpt̾ corpꝰ humanũ. qͥa tunc & ille filiꝰ
subicietur ei. qͥ sibi subiecit oma & in fubiectis
om̃ib uidebit᷑ & ipse subiectus. Sed cũ hoc fu¬
erit impletũ. ponit eũ ds quasi signacłin in ma¬
mi sua. Hunc enĩ signauit ds pater. & hie ẽ. mia
dĩ iiusibilis. & forma substanciȩ eiꝰ. ut qͥcũq credide¬
rit in dhĩn hoc qͣsi anulo consignet᷑. Obseero te ole¬
etor ut ignoscas celeri sermoni dictanti. nec requi¬
ras eloquii uenustatẽ. ꝗͣ multo tẽꝑe hebree linguę
studio ꝑdidi. quamꝗͣ me alecto semꝑ infantẽ. &
mutũ fuiss e autumet cui ego dicã. dñs dabit

Expanded text:
ur propter corpus humanum, quia tunc et ipse filius subjicietur ei, qui sibi subjecit omnia, et in subjectis omnibus videbitur et ipse subjectus; sed cum hoc fuerit impletum, ponet eum Deus quasi signaculum in manu sua. Hunc enim signat Deus Pater, et hic est imago Dei invisibilis, et forma substantiae ejus: ut quicumque crediderit in Deum, hoc quasi annulo consignetur. Obsecro te, lector, ut ignoscas celeri sermone dictanti, nec requiras eloquii 774 venustatem, quam multo tempore Hebraeae linguae studio perdidi: quamquam me Alecto semper infantem ac mutum fuisse autumet. Cui ego dicam: Dominus dabit
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Habent & oleũ qͦ de ueteris & noue seript᷑e
testinoniis uiolent̾ expͥmunt. & qͣsi in refectionẽ
deceptis & lassis mentibꝰ pollicentur: s detestatur
illud sc̃s & dic̃. Dieũ autẽ peccatoris ñ in pingu&
caput meũ. Habent & diuersos cibos. inultipli¬
ces uidelic& uariarũ rito ece tonq diuersosq tͣ

Expanded text:
rum. Habent et oleum quod de veteris et novae Scripturae rum. Habent et oleum quod de veteris et novae Scripturae testimoniis violenter exprimunt, et quasi in refectionem deceptis et lassis mentibus pollicentur; sed detestatur illud sanctus, et dicit: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Habent et diversos cibos, multiplic
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pallii continguntur. & sci̾ficate carnis intͥn¬
secꝰ bumorẽ. sanguinẽ. uenas. neruosq ñ norunt.
ctus ñ scĩficat nͥ eum qͥ comederit carnes agni
& sangumẽ eius biberit: sic econtrario immundꝰ
immundũ faciant necesse ẽ. Habent enim infacra¬
mentis. panẽ & umũ. & oleũ. & omem cibum. s
sacram̃ta eorũ quasi panis luctus. om̃s qͥ ea teti¬
gerint contaminabuntur. Legunt & ipsi scriptu¬
ras. & quasi de scripturarũ testimoniis consꝑgt̃
panẽ. & tota noete in libano qͦquunt illũ. s
cũ aduescendũ datus fuerit. comedentes ad insa¬
nã ꝓuocat. Habent & pulm̾itũ & coctionẽ. conã¬
tes uixta ꝑuersitatis sue sensũ mistica queq
de scripturis texere. & qͣsi qͦquere & condire
carnes agm. ẜ coctio illa ꝑditio ẽ. Habent & iu¬
nũ s non de uinea sorech. & quã plantauit dñs
in ieremia electã & totã uerã. ẜ de uinea sodomo¬

Expanded text:
tum pallii continguntur; et sanctificatae carnes intrintum pallii continguntur; et sanctificatae carnes intrinsecus, humorem, sanguinem, venas 764, nervosque non norunt. ctus non sanctificat, nisi eum qui comederit carnes agni, et sanguinem ejus biberit: sic econtrario immundusimmundum faciant necesse est. Habent enim in sacramentis panem, et vinum, et oleum, et omnem cibum; sed sacramenta eorum quasi panis luctus, omnes qui ea contigerint, contaminabuntur. Legunt et ipsi Scripturas, et quasi de Scripturarum testimoniis conspergunt panem, et tota nocte in clibano coquunt illum; sed cum ad vescendum datus fuerit, comedentes ad insaniam provocat. Habent pulmentum et coctionem, conantes juxta perversitatis suae sensum mystica quaeque de Scripturis texere, et quasi coquere, et condire carnes agni, sed coctio illa perditio est. Habent et vinum, sed non de vinea Sorec, et quam plantavit Dominus in Jeremia, electam et totam veram ; sed de vinea Sodomo
Abbreviated transcription (Latin):
altari s tã scĩficaris ex hostiis. ꝗͣ ex eo qđ in con-¬
uallib habitas & inter es: mortius oꝑib pollue
ligentie lineas duxerimus. Ceterũ sed̾m anago¬
gen eccłiasticꝰ ur qͥ immolat agnũ immnacłatũ
& agniculũ. & indutus ẽ. xpõ. si tulerit de car¬
nibꝰ eiꝰ & ligauerit in summitate uestim̃ti sui &
ipsa summitas tetigerit scripturarũ panẽ qui
confirmat corda credentiũ aut coctionẽ apłicas
epłas. quȩ quasi ueteris legis carnes condidunt
nis. aut oleũ in qͦ exhilarat᷑ facies audientis. aut
om̃em cibũ lac in qͦ aluntur chorithii. & olera
qͥb uescuntur infirmi. & cetera his similia non
statĩ qͣsi scĩficata ea comedent. qͥbuscũq data
fuerint. Non enĩ ex eo qd̃ dicunt᷑. s ex eo qd sus¬
cipiunt᷑ sc̃ificant audientes. qͥa mult audito¬
res legis sunt & ñ factores. Sed obid puto qͥa¬
hec uniuersa que dixi ex taetu uestim̃ti ad ues¬
centes neqͣꝗͣ scĩficata deferri qđ summitate tã-¬

Expanded text:
tam sanctificaris ex hostiis, quam ex eo quod in convallibus habitas, et interes mortuis operibus, polluerligentiae lineas duxerimus. Caeterum secundum ἀναγωγὴν Ecclesiasticus vir qui immolavit agnum immaculatum et anniculum, et indutus est Christo, si tulerit de carnibus ejus, et ligaverit in summitate vestimenti sui, et ipsa summitas tetigerit Scripturarum panem, confirmat corda credentium; aut coctionem, apostolicas Epistolas, quae quasi veteris Legis carnes concidunt nis; aut oleum, in quo exhilaratur facies audientis; aut omnem cibum: lac, quo aluntur Corinthii , et olera quibus vescuntur infirmi , et caetera his similia: non statim quasi sanctificata ea comedent quibuscumque data fuerint. Non enim ex eo quod dicuntur; sed ex eo quod suscipiuntur, sanctificant audientes: quia multi auditores legis sunt, et non factores. Sed et ob id puto haec universa quae dixi, ex tactu vestimenti ad vescentes nequaquam sanctificata deferri, quod summitate tan
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scli cet̾iq qͥ sapientiã ractant: inp̾senti tantũ
temꝑe conuersationis suȩ. & laboris fructũ. & głiã
capiunt. omisq spes eoꝵ & merces futuri scłi tollit᷑.
Hoc autẽ ideo fit. ne penitꝰ desꝑantes contẽpnant.
penitentiã. s aliqͣndo conuersi ponant lapidem
suꝑ lapidẽ. & edificent tẽplũ dĩ. Qđ si in inere¬
dulitate ꝑmanserint. id ipsũ mediũ qđ uideban

Expanded text:
 praesenti tantum tempore conversationis suae et laboris fructum et gloriam capiunt, omnisque spes eorum et merces futuri saeculi tollitur. Hoc autem ideo fit ne penitus desperantes contemnant poenitentiam; sed aliquando conversi ponant lapidem super lapidem, et aedificent templum Dei. Quod si in incredulitate permanserint, id ipsum medium quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc uinea & ficus. & malo granatũ. & lignũ
oliue nion floruit. ex die ista benedicã. Lacae. Po¬
nite corda urã a die ista & in futurũ. a quarta
& uicesima noni m̃sis. a die qͣ fundam̃ta iacta
sunt tepli dñi ponite in cordib urĩs si ultra co¬
gnoscitur suꝑ t̾rã area. & si adhuc uinea & ficus.
& malo granatũ. & lignũ oliuȩ. quȩ non ferurs

Expanded text:
 vinea et malogranatum, et lignum olivae non floruit? ex die ista benedicam. LXX: Ponite corda vestra a die ista et in futurum: a quarta et vicesima noni mensis, et a die in qua fundamenta jacta sunt templi Domini, ponite in cordibus vestris: Si ultra cognoscetur super terram area, et si adhuc vinea et ficus et malogranatum, et ligna olivae quae non ferant
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ modios repꝑisti : Ad torcular quoq cũ acce¬
deretis. & uideretis uuas. & qͥnq̃ginta ampho¬
ras uobis ocłi pollicerent᷑. ñ dico partẽ mediam
s uix. xxx. amphoras expͥmere poteratis. & hoc
feci. ꝑcutiens uos uento urente. corruptione ae¬
ris. & emorientibꝰ frugibꝰ uacuisq spicarũ folli¬
culis. & uinearũ botris. ut malorũ pondẽ uos
ad mei noticiã ꝓuocarẽ. & nec sic fuit qͥ reuerte¬
retur ad me. Hebreus totã loci huiꝰ continentiã
abeo qđ scriptũ ẽ. & nunc ponite corda ur̃a a
die hac & supͣ usq ad eũ locũ ubi ait. uinea &¬

Expanded text:
decem modios reperisti? Ad torcular quoque cum accedecem modios reperisti? Ad torcular quoque cum accederetis, et videretis uvas, et quinquaginta amphoras vobis oculi pollicerentur: non dico partem mediam, sed vix viginti amphoras exprimere poteratis. Et haec feci percutiens vos vento urente, et corruptione aeris, et emorientibus frugibus, vacuisque spicarum folliculis, et vinearum botris, ut malorum pondere vos ad meam notitiam provocarem: 766 et nec sic fuit qui reverteretur ad me. Hebraeus totam loci hujus continentiam ab eo quod scriptum est: Et nunc ponite corda vestra a die hac et sup
Abbreviated transcription (Latin):
corda suꝑ corda ur̃a a die hac & suꝑ anteꝗͣ pone¬
ret̾ lapis suꝑ lapidẽ in templo dni. qͥ eratis qͣndo
hauriretis qͥnqͣginta amphoras & fiebant .xxͣ. Pcus¬
si uos sterilitate & correptione aeris & gͣndine.
dic̃ dñs. Lic& om̃a que obtalistis mͥ in altari qr
tẽplũ ñ edificaueratis contaminata fuerinit sine
extruetione qͥppe tẽpli donũ omẽ pollutũ ẽ. ta¬
men nunc te ortor opopłe ut sensu ad p̾terita
reuertaris. consideresq quȩ facta sint hoc eͥ.
qͣnta sustinueris. ut cũ deinceps tͥ ꝓsꝑa eueneriñ.
scias qua causa uenerint. Ergo ante ꝗͣ ineiꝑes
edificare tẽplũ & lapidẽ suꝑ lapidẽ ponere. cum
accederes ad aceruũ. & putares. xce. te habere
modios. non uix mediã partẽ colligere potueras.
suie uixta.lax. cũ mitteres. &ͣe. modios ordei in
uas qđ uocatur cypseles. & estimares te quãquã
ordeũ mitteres ium̃torũ cibũ. uł de ipsis.xxe. mo¬
diis eẽ. securũ. nonne postea reuersus ad uas urx

Expanded text:
corda vestra a die hac et supra, antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini, qui eratis quando hauriretis quinquaginta amphoras, et fiebant viginti. Percussi vos sterilitate, et corruptione aeris, et grandine dicit Dominus. Licet omnia quae obtulistis mihi in altari, quia templum, non aedificaveratis, contaminata fuerint sine exstructione quippe templi, donum omne pollutum est; tamen nunc te hortor, o popule, ut sensu ad praeterita revertaris, consideresque quae facta sint, hoc estquanta sustinueris, ut cum deinceps prospera tibi evenerint, scias qua causa evenerint. Ergo antequam inciperes aedificare templum, et lapidem super lapidem ponere, cum accederes ad acervum, et putares viginti te habere modios, nonne vix mediam partem colligere poteras? Sive juxta LXX: Cum mitteres viginti modios hordei in vas quod vocatur cypseles, et existimares te quamquam hordeum mitteres, jumentorum cibum, vel de ipsis viginti modiis esse securum, nonne postea reversus ad vas vix
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ suȩ. & uxta hebraicũ sacerdotes accedunt
ad ministeriũ dñĩ. & relinquebant᷑.xx. quẽ nu¬
merũ amat esau. unde & iacob sciens eũ. hoc
numero delectari: mittit quedã animalia.xdc.¬
c& scs. tam̃ & ꝰ temꝑẽ qͦ non erat cũ patre suo
ysaac. id .ẽ.risu. & matre sua rebecca. id ẽ. pati¬
entia. s uicinos habebat assirios. & habitabat
in mesopotania. hinc atq inde cingentib se flu¬
uiis. xxx. annoꝵ spacio crudelissimo seruiuit laban.¬
Nec moueat quempiã. si dicamꝰ aliqͦs ante fide̾ xpi
& extructionẽ tẽpli eius. mediam partẽ laboris
sui posse ꝑciꝑe. cũ apua incredulos nullus fruetꝰ
sit bonorũ oꝑm. Non enĩ.xͣc. reponit. & inuenit

Expanded text:
io, et juxta Hebraicum sacerdotes accedebant ad ministerium Dei, et relinquebantur viginti. Quem numerum amat Esau, unde et Jacob sciens eum hoc numero delectari, mittit quaedam animaliaet sanctus tamen eo tempore quo non erat cum patre suo Isaac, id est, risu; et matre sua Rebecca, id est, patientia; sed vicinos habebat Assyrios, et habitabat in Mesopotamia, hinc atque inde se cingentibus fluviis, viginti annorum spatio, crudelissimo et avaNec moveat 768 quempiam, si dicamus aliquos ante fidem Christi et exstructionem templi ejus, mediam partem se laboris sui posse percipere, cum apud incredulos nullus fructus sit bonorum operum. Non enim viginti reponit et invenit
Abbreviated transcription (Latin):
xta. Loecc. int̾pͣces templũ dĩ edificari uetat. iste
nesci& mensurã frugũ. & mercedis sue. ł certe
ꝓpter hoc qd̃ dicitur. si adhuc agnoscet᷑ suꝑ ter-¬
rã area qͥ seminauerit in sp̃u. & de sp̃ũ messuerit
oꝑa. & mercedes oꝑũ in cęlestib colligent᷑. Uinea
qͦq id ẽ. sermo dĩ. cuiꝰ in uno quoq pat̾ agricola ẽ.
& ficus sp̃s scĩ dona dulcissima. & malo granatũ
eccłiastica dogmata & scientia scripturarũ quȩ
sponse genis in cantico comparatur. & ligna oliue¬

Expanded text:
ta interpretes , templum Dei aedificari vetat, iste nescit mensuram frugum et mercedis suae. Vel certe propter hoc quod dicitur: si adhuc cognoscetur super terram area, qui seminaverit in spiritu, et de spiritu messuerit lestibus colligentur. Vinea quoque, id est, sermo Dei, cujus in unoquoque Pater agricola est; et ficus, Spiritus sancti dona dulcissima; et malogranatum, Ecclesiastica dogmata et scientia Scripturarum, quae sponsae genis in Cantico canticoru
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝑtineat inuenitur. Quȩ qͥdẽ euncta fecit
añs: qr ñ ẽ. inuentꝰ in eis qͥ reuerteret̃ ad eũ. Qd
si reuersi fuerint. & edificauerint templũ dñĩ
a die qua edificare ceꝑint: habebunt quȩ. ꝓphe¬
tie sermo subtexit. Ponite corda urã ex die ista¬
& ñ in futurũ. a die uicesima & quarta nom m̃¬
fis. a die qͣ fundañta iacta sunt tẽpli dñi pom

Expanded text:
uncta fecit Dominus, quia non est inventus in eis qui reverteretur ad eum. Quod si reversi fuerint, et aedificaverint templum Domini, a die qua aedificare coeperint, habebunt quae prophetiae sermo subtexit. Ponite corda vestra ex die ista et in futurum, a die vicesima et quarta noni mensis, a die qua fundamenta jact
Abbreviated transcription (Latin):
sustinueritis anteꝗͣ inciperetis edificare templum
meũ. ñc exponã quę uobis uentura sint ꝓsꝑa qr
templũ meũ edificare cepistis. Adie gͥ uicesima
qͣrta noni mensis. in qͦ tepli fundam̃ta sunt ia¬
eta. qͣnta rerũ abundantia futura sit considera.
Nonus ẽ. iisis quẽ nos nouembrẽ uł decembrẽ dici¬
mus. insan enĩ apud hebreos mensis ẽ. pͥmꝰ. qui
appellat᷑ m̃sĩs nouoꝵ eo tẽꝑe qͦ pascha faciunt.
in apͥli. Ergo si nisan apͥlẽ intelligimus.: nonus
qͥd ait iã sem̃ in germine ẽ: qdđ meluis hebraice
dr̃ in folliculo ut tecã frum̃ti signific&. Nuqͥd
uinea & ficꝰ. & malo granatũ. & lignũ oliue flo¬
rẽ suũ dederunt. ut ex flore intelligat᷑ & fructꝰ.
utiq non. Mlense enĩ ut diximꝰ decebre futura¬
rũ nulla signa sunt frugũ. Ne gͥ dicatis hec
me prudenti ratione conicere. & futurã fecundi¬
tatẽ de florib arborũ herbisq segetũ suspicari.
ecce nulla signa sunt: & tamen ego p̾dico uobis

Expanded text:
peretis aedificare templum meum: nunc exponam quae vobis ventura sint prospera, quia templum meum aedificare coepistis. A die igitur vicesima quarta noni mensis in quo templi fundamenta sunt jacta, 769 quanta rerum abundantia futura sit, considerate. Nonus est mensis quem nos Novembrem, vel Decembrem dicimus. NISAN   enim apud Hebraeos mensis est primus, qui appellatur mensis novorum: eo tempore quo Pascha faciunt, in Aprili. Ergo si Nisan, Aprilem intelligimus, nonus mquid jam, ait, semen in germine est? Quod melius Hebraice dicitur, in folliculo, ut thecam frumenti significet. Numquid vinea et ficus, et malogranatum et lignum olivae florem suum dederunt? ut ex flore intelligatur et fructus. Utique non; mense enim, ut diximus, Decembri futurarum nulla signa sunt frugum. Ne igitur dicatis, hoc me prudenti ratione conjicere, et futuram fecunditatem de floribus arborum herbisque segetum suspicari: ecce nulla signa sunt; et tamen ego praedico vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. uel ꝓ delicto. uł holocaustũ. fiue elemo¬
sinas. siue ieiunia. siue uictꝰ continentiã. & cor-¬
poris castitatẽ. contaminata erunt in conspectu
meo. Quaus eni scã uideant᷑ specie sui quȩ offe¬
runtur a talibꝰ. tam̃ qͥa tacta sunt abeo qͥ pollu¬
tus in anma ẽ. omã polluentur. & nune poni

Expanded text:
locaustum, sive eleemosynas, sive jejunia, sive victus continentiam et corporis castitatem, contaminata erunt in conspectu meo. Quamvis enim sancta videantur specie sui quae offeruntur a talibus, tamen, quia tacta sunt ab eo, qui pollutus in anima est, omnia polluentur. C. LXI
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃ta sunt iacta. Eoe hac gͥ die qua funda¬
menta sunt iacta cũ in p̃teritũ uos sterilitate
& fame. & gͣndine. & siccitate punierim. nec fu¬
it qͥ adme ꝑ has plagas reuerteret᷑ e uobis. po¬
nite
corda urã in futurũ & deinceps: & uidete qr om̃a
uobis ꝓsꝑo cursu flant. Hoc autẽ eueni& qr tẽ¬
plũ meũ edificare cepistis. nec in solo attari ha¬
bentes fiduciã. edificationẽ mee domꝰ contẽp¬
nitis. Iuxta quẽ sensũ breuit̾ possumꝰ dicere. fru¬
stra aliqͦs offerre munera dõ. & elemosinis atq
oblationib putare posse dm̃ plaȩari. cũ ipsi ñ ex¬
truxeruit inse tẽplũ sp̃s scĩ. Iunc enĩ ꝓsunt e¬
lemosine & munera que offeruntur in altari.
cũ se ipsum qͥs edificauerit tẽplũ dĩ. & pꝰ edi¬
ficationẽ tẽpli dona obtulerit in altari. Porro
dimus & oꝑe fidei ostendimꝰ ueritatẽ. ut reuer¬
tam̃ m̃te ad illud tempꝰ quando gentiles era
mus quotidie uiciis seruientes. nec extruxeramꝰ

Expanded text:
sunt jacta; ex hac igitur die qua fundamenta jecistis cum in praeteritum vos sterilitate, et fame, et grandine, siccitate punierim, et non fuerit qui ad me per has plagas reverteretur e vobis, ponite corda vestra in futurum et deinceps, et videte quia omnia vobis prospero cursu fluant. Hoc autem eveniet quia templum meum aedificare coepistis: nec in solo altari habentes fiduciam, aedificationem meae domus contemnitis. Juxta quem sensum breviter possumus dicere, frustra aliquos munera offerre Deo, et eleemosynis atque oblationibus putare Deum posse placari, cum ipsi non exstruxerint in se templum Spiritui sancto. Tunc enim prosunt eleemosynae, et munera quae offeruntur in altari, cum seipsum quis aedificaverit templum Dei, et post aedificationem templi dona obtulerit in altari. Porro dimus et opere fidei ostendimus veritatem, ut revertamur mente ad illud tempus quando gentiles eramus, quotidie vitiis servientes, nec exstruxeramu
Abbreviated transcription (Latin):
ponere. ut postea cepte tropologie ordo tractet᷑.
Ponite corda ura a die hac qua templũ fundatũ
ẽ. in futurũ. & uidebitis tantas futuras eẽ. sege¬
tes. & tanta de cunctis agris frum̃ta portari: ut
area nesciat fruges suas. siue ut non sint aree
singularũ. s p̃ multitudine iungatur area areȩ:
& arearũ separatione sciatur in terras. Umea
abundantia curuabuntur. ut manifesta fecundi¬
tas. manifestã indic& benedictionẽ. Nonũ autẽ
mense̾ ñ in bonã partẽ accipi. & qͣrtus regnoꝵ
liber. & ieremie narrat hystoria. in quo obsessa
fundam̃ta iaciuntur. Hoc intelligere possumus
qđ ñ incipiatur extrui tẽplũ dĩ nisi mala oꝑa
fimantur. Unde & in uicesima quarta die m̃sis
eiusdẽ fundam̃tũ templi ponit᷑ in qͦ numero du

Expanded text:
ponere, ut postea coeptus tropologiae ordo tractetur. Ponite corda vestra a die hac, qua templum fundatum est, in futurum, et videbitis tantas futuras esse segetes, et tanta de cunctis agris frumenta portari, ut area nesciat fruges suas, sive ut non sint areae singulorum, sed prae multitudine jungatur area areae, et arearum separatio nesciatur in terra. Vinea  pomorum abundantia curvabuntur, ut manifesta fecunditas manifestam indicet benedictionem. Nonum autem mensem, non in bonam partem accipi, et quartus Regnorum liber, 770 et Jeremiae narrat historia, in quo obsessa fundamenta jaciuntur, hoc intelligere possumus, quod non incipiatur exstrui templum Domini, nisi mala opera finiantur. Unde et in vicesima quarta die mensis ejusdem, fundamentum templi ponitur, in quo numero d
Abbreviated transcription (Latin):
templi ponit᷑ iħc : suꝑ quẽ unusquisq uideat
qͥd edific&. Auꝰ edificat aurũ. argentũ. lapi-¬
des p̃ciosos. aliꝰ ligna. fenũ. stipulã. & tribus
bonis. tria econtrario opponuntur mala. Isti st̃
lo. & murũ tuũ de lapidibꝰ electis. Neq em̃ pu¬
tandũ ẽ. scđm iudaicas fabulas. & iepta figñ¬
ta dm̃ auro & geminis ȩdificaturũ ierłm. & ñ
turas lapidũ uel igniti fide funt ut carbunculꝰ.
uł toti cȩlestes. & m thronũ dei redacti ut saphi¬
rus: uł innocentia & bonorũ oꝑm simplicitate lu¬
centes ut cristallus. Dicitur gͦ nobis ut confidere¬
mus quȩ recro passi fuerimus ante qͣ edificaremꝰ
initteretis in cypselen.xxx. modios ordei. & fierens
odeũ. & ipsũ ordeũ non scdm spẽ & uota nra q̃
de ysaac legimiꝰ centenas fruges dabat. s uix
mediã partẽ laboris nr̃i ex eo inuenire poteramꝰ
& dicebat᷑ ad nos. tanta passi estis sine causa. s
cũ intraremꝰ ad torcular. & qͥnqͣginta ium ãplio

Expanded text:
at quid aedificet: Alius aedificat aurum, argentum, lapides pretiosos; alius, ligna, fenum, stipulam. Et tribus bonis tria econtrario opponuntur mala. Isti suntlo, et murum tuum de lapidibus electis . Neque enim putandum est secundum Judaicas fabulas et inepta figmenta, Deum auro et gemmis aedificaturum Jerusalem, et non turas lapidum, vel igniti fide sunt, ut carbunculus; vel toti coelestes, et in thronum Dei redacti, ut sapphirus; vel innocentia et bonorum operum simplicitate lucentes, ut crystallus. Dicitur ergo nobis ut consideremus quae retro passi fuerimus antequam in nobis aeXX: Cum mitteretis in cypselem viginti modios hordei, et fierent hordeum: et ipsum hordeum, non secundum spem et vota nostra, quod de Isaac legimus, centenas fruges dabat , sed vix mediam partem laboris nostri ex eo invenire poteramus, et dicebatur ad nos: Tanta passi estis sine causa ? Sed et cum intraremus ad torcular, et quinquaginta vini amphoras
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ hec quȩ tetigerit polluentur: & respon¬
derunt sacerdotes quoꝵ pͥnceps erat iħc filius
iosedech. unde &legẽ nouerant. & dixert̃ con¬
tactu eiꝰ qͥ mimundꝰ ẽ. omĩa quȩ abeo contacta
sunt pollui. & respondit aggeus & dixit. de su¬
ꝑiorib tacens. qđ scĩficata caro cęteros cibos scĩ¬
ficare ñ possit. & de scd̾a tantũmͦ questione ser¬
monis sui texens occasionẽ. sic popłs iste & sic
gens ista ante faciẽ meã dic̃ dñs. qͥ immundꝰ
ẽ.in anima & morticinũ tetigerit. omẽ qđ te¬
tigerit & quod obtulerit mͥ iminundũ erit. Qđ̃
autẽ dic̃ scđm litterã huiꝰcemodi ẽ. Opopłe qui
altari tantũ extructo. & diruta domo mea. mͥ¬
hostias offerens in altari. & uictimis eius & carni¬
bus te scificari putas scito ñ tã scificari te ex ho¬
stiis quȩ tẽplo meo diruto tͥ ꝓdesse ñ poterunt.
quã contaminari om̃a oꝑa tua & cuncta quę
agis ex eo quod negligis. & tuã domũ ꝗͣ meam¬

Expanded text:
tur? Et responderunt sacerdotes, quorum princeps erat Jesus filius Josedec, unde et legem noverant 763, et dixerunt contactu ejus, qui immundus est, omnia quae ab eo contacta sunt pollui. Et respondit Aggaeus et dixit, de superioribus tacens, quod sanctificata caro caeteros cibos sanctificare non possit; et de secunda tantummodo quaestione sermonis sui texens occasionem: Sic populus iste, et sic gens ista ante faciem meam, dicit Dominus: Qui immundus est in anima, et morticinum tetigerit, omne quod tetigerit, et quod obtulerit mihi, immundum erit. Quod autem dicit secundum litteram, hujuscemodi est: O popule, qui altari tantum exstructo, et diruta domo mea, hostias mihi offers in altari, et victimis ejus et carnibus te sanctificari putas: scito non tam sanctificari te ex hostiis quae, templo diruto, tibi prodesse non poterunt: quam contaminari omnia opera tua, et cuncta quae agis, ex eo quod negligis et tuam ma
Abbreviated transcription (Latin):
suo. neq suꝑ matre sua. & ñ contaminabit᷑. Scien¬
tes gͦ qͥd sit caro scĩficata. & immundꝰ in anima.
uideamꝰ ꝓpħ̃a qͥd querat si homo qͥcũq ñ boc
de pontifice dicit᷑. aut de sacerdote aut leuita.
s quilib& homo. ubi ꝑsona ñ ponit᷑ passiͣ om̃ib
lic& carnẽ tangere. tulerit inquit carnẽ scĩf

Expanded text:
 non contaminabitur. Scientes ergo quid sit caro sanctificata, et immundus in anima, videamus propheta quid quaerat. Si homo quicumque, non hic de Pontifice dicitur, aut de sacerdote, aut de Levita; sed quilibet homo: ubi persona non ponitur, passim omnibus licet. carnem tangere. Si tulerit, i
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd homo uesci potest nũqͥd panis aut pulm̃¬
tũ. aut uinũ. aut oleũ. aut omis eibꝰ tactu ue¬
pondentes sacerdotes dixert̃. Non potest. hoc ẽ.
nichil eoꝵ scĩficabit᷑. de qͥb queris: s ita unum
qd̃q ꝑmanebit ut fuerat. Rursum alia questio
ꝓponit᷑ sacerdotib qđ scilic& bene responder̃it
ad suꝑiorẽ. & qͣsi similitudo ꝓblematis coaptet᷑.
in qͣ imꝑitus facile labi potuit. Da enĩ aliquem
nescire legẽ. & sic̃ respondit se scĩficata carne
ñ sciͣficare carnẽ aut pulmitũ. aut uinũ. aut
oleũ. aut omẽm cibum. & in hoc eque responde¬
bit. & dicit pum̃tũ in anima ñ contaminare ea.

Expanded text:
haec quo homo vesci potest, numquid panis, aut vinum, aut oleum, aut omnis cibus, tactu vest? Et respondentes sacerdotes dixerunt: Non potest, hoc est, nihil eorum sanctificabitur de quibus quaeris; sed ita unumursum alia quaestio proponitur sacerdotibus: quod scilicet bene responderint ad superiorem, et quasi similitudo problematis coaptatur, in qua imperitus facile labi potuit. Da enim aliquem nescire legem, et sicut respondit de sanctificata carne non sanctificari panem, aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum, et in hoc aeque respondebi
Abbreviated transcription (Latin):
nũquid scificabitur: Antequã de questione tra¬
ctemꝰ. debemꝰ interĩ urxta litterã nosse. qͥd sit caro
scĩficata. & qͥd sit immundꝰ in anima. Hostia quȩ
immolabatur in altari. carnes illiꝰ sce̾ erant. & int̾
ipsas scĩficatas carnes erat multa diuersitas. Ali¬
as enm sacerdotes in templi aditis comedebant.
alias ꝓpinqͥ eorũ domi. alias qͥ de sacerdotib iu¬
debantur ẽẽ. maculati. & alias isrłite qͥ nullam
habebant immundiciã. Huiꝰ diuersitatis plena
pus mortui hominis atagerit. In qͦ animaduerten¬
serit : immundũ fieri qd t̾renũ ẽ. sic̃ in eodẽ le¬
uitico scribitur. & ait dñs sacerdotibꝰ dicens. Dic
sacerdotibꝰ filiis aaron. & dices ad eos. In ammabꝰ
non contaminabunt᷑ in gente sua. s in cognatis
suo in contaminationẽ sui. Considera in his p̾cipi
sacerdotibꝰ ñ ingredi ad quemlib& mortuũ insi
ad eos cognatos ꝓpinqͦs de qͥb supͣ dictũ ẽ. Sacer¬

Expanded text:
Antequam de quaestione tractemus, debemus interim juxta litteram nosse, quid sit caro sanctificata, et quid sit immundus in anima. Hostia quae immolabatur in altari carnes illius sanctae erant, et inter ipsas sanctificatas carnes erat multa diversitas. Alias enim sacerdotes in templi adytis comedebant: alias propinqui eorum domi: alias hi qui de sacerdotibus videbantur esse maculati: alias Israelitae qui nullam habebant immunditiam. Hujus diversitatis plena pus hominis mortui attigerat. In quo animadvertenserit, immundum fieri quod terrenum est, sicut in eodem Levitico scribitur: Et ait Dominus ad Moysen, dicens: Dic sacerdotibus filiis Aaron, et dices ad eos: In animabus non contaminabuntur in gente sua; sed in cognatis suo in contaminationem sui . Considera his praecipi sacerdotibus non ingredi ad quemlibet mortuum, nisi ad eos cognatos et propinquos, de quibus supra dictum est. Sacer
Abbreviated transcription (Latin):
rogati &e ciborũ continentiã in magistros suffice-¬
re nisi qđ ipse facit possit & alios erudire. Certe
qr responsuros puto hoc eoꝵ eẽ. qͥ se ab adolescen
saltuim istud habeant. ut post quã sacerdotes fue¬
rint ordinati. discant legẽ dñi. & possint docere
quod didicerint. & augeant scientiã magis ꝗͣ opes.
& non erubeseant alaicis discere. qͥ nouerunt ea
que ad officiũ ꝑtinent sacerdotũ. magisq noctes
& dies inscripturarũ tractatu. ꝗͣ in ratiocimis
& supputatione consumant. Quid ẽ. autẽ qđ exꝑ-¬
sona dĩ aggeus in terrogat sacerdotes. si tulerit
homo carnẽ scĩficatã in ora siuie in sũmitate uesti¬
menti sui. & tetigerit de summitate eius panem

Expanded text:
atem et ciborum continentiam in magistro sufficere: nisi quod ipse facit, possit et alios erudire. Certe quia responsuros puto: hoc eorum esse qui se ab adolescentsaltem illud habeant, ut postquam sacerdotes fuerint ordinati, discant legem Dei, ut possint docere quod didicerint, et augeant scientiam magis quam opes, et non erubescant a laicis discere, qui noverint ea quae ad officium pertinent sacerdotum: magisque noctes et dies in Scripturarum tractatu, quam in ratiociniis et supputatione consumant. Quid est autem quod ex persona Domini Aggaeus interrogat sacerdotes? Si tulerit homo carnem sanctificatam in ora, sive in summitate vestimenti sui, et tetigerit de summitate eju
Abbreviated transcription (Latin):
cata sua quasi funẽ longũ: & quasi iugũ uitu¬
le inqͥtatis. Si gͥ stat: non stat nisi in spͥinis &
in funibꝰ. Si autẽ uoluerit circuire non hab&
stabilẽ gradũ : sed sẽꝑ fluetuans & uacillans
id.ẽ. uolubilitas uł uolutatrũ. Si quando uide¬
rimus consurgere aliquos aduersũ nos. & auidis
faucibus nrm̃ sttire sanguinẽ: ex in ꝑuisa dispen¬
satione dĩ ꝓ nobis fieri eos qͥ contra nos uenerans:
dicamꝰ balaã de funiculis uentq: ad galgal ut co¬
gnoseatur iusticia dei. Quid dignũ offerã dnõ.
curuẽ genua deo excelso: nuquid offerã ei holo¬
caustomata & uitulos agniculos: Nũqͥd placari
potest dñs in milibꝰ arietũ. aut in multis milibꝰ

Expanded text:
cata sua quasi funem longum, et quasi lorum jugi vitulae iniquitates . Si igitur stat, non stat nisi in spinis et in funibus: si autem voluerit circuire, non habet stabilem gradum, sed semper fluctuans et vacillans, id est, volubilitas vel volutabrum. Si quando viderimus consurgere aliquos adversum nos, et avidis faucibus nostrum sitire sanguinem, et ex improvisa dispensatione Dei, pro nobis fieri eos, qui contra nos venerant, dicamus, Balaam de funiculis venit usque ad Galgal, ut cognoscatur justitia Dei. Quid dignum offeram Domino? curvabo genu Deo excelso? Numquid offeram ei holocaustomata, et vitulos anniculos? Numquid placari potest Dominus in millibus arietu
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ: Bl̃ popłm ad uidiciũ ꝓuocarat. Iue sciens pec¬
catũ suũ non uult contendere sed rogare: nec tam̃
in ipsis p̾cibꝰ hab& fidueiã. Nichil enĩ dignũ ẽ. qđ̃
ꝓpeceato deo possit offerri : & nulla humilitas po¬
test macłas eruere delictorũ: quia impossibile ẽ.
sanguine tauroꝵ & utulorũ & holo causto medul¬
lato & eruore arietũ & hẏrcorũ pinguiũ. sordes
anime lauare. Numquid ait dabo pͥmogenita mea
ꝓ scelere meo. sic̃ rex moab fecisse describit᷑. aut

Expanded text:
Deus populum ad judicium provocarat; ille sciens peccatum suum non vult contendere, sed rogare; nec tamen in ipsis precibus habet fiduciam. Nihil enim dignum est, quod pro peccato Deo possit offerri: et nulla humilitas potest maculas eluere delictorum: quia impossibile est, sanguinem taurorum et vitulorum, et holocausta medullata eanimae lavare. Nunquid, ait, dabo primogenitum meum pro scelere meo, sicut rex Moab fecisse describitur. Aut