comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cula. uel excipiendarũ supplicua
passionũ sacramentũ fidei ex ie¬
rũ diuersitate turbarẽt. cum
iustificari omnino nõ possent
lica manicheoꝵ resistit impl¬
etas: qͥ sibi ad int̾ficiendas ab¬
mas deceptoꝵ. nefandi dosl¬
tis ferale comm̃tum de sacrll¬
gis ⁊ fabulosis m̃daciis teres
⁊ per has insanaꝵ opmipodẽ
risnas eo usc p̃cipites ꝓruerũt.
ut sibi falsi corporis fingerent
xp̃m. qͥ nehil in se solidũ nichil
uerĩ ocłis hominũ actibꝰq p̃bu¬
erit: sed simulate carnis uacuam
magmnẽ demonstrarit. Indignũ¬
en enĩ uideri uolũt. ut credat᷑
as̃ dei filiꝰ femineis se inseruisse
iisceribꝰ: ⁊ marestatẽ suã huic cõ¬
tumelie subdidisse. ut nature car-¬
ns immixtꝰ in uͦ humane substan.¬
ne corpore nasceret᷑: cũ totũ hoc
opus nõ iniuria sit ipsuis sed po¬
tentia. nec credenda pollutio. sed
głosa dignatio. Si enĩ lux ista ui¬
sibilis nullis immundiciis quibꝰ fu-¬

Expanded text:
la, vel suscipiendarum supplicia passionum, sacramentum fidei ex rerum diversitate turbarent; cum justificari omnino non possent,lica Manichaeorum resistit impietas: qui sibi ad interficiendas deceptorum animas nefandi dogmatis ferale commentum de sacrilegis et fabulosis mendaciis texuerunt, et per has insanarum opinionum ruinas eo usque praecipites proruerunt, ut sibi falsi corporis fingerent Christum, qui nihil in se solidum, nihil verum oculis hominum actionibusque praebuerit; sed simulatae carnis vacuam imaginem demonstrarit. Indignum enim videri volunt, ut credatur Deus Dei Filius femineis se inseruisse visceribus, et majestatem suam huic contumeliae subdidisse, ut naturae carnis immixtus, in vero humanae substantiae corpore nasceretur: cum totum hoc opus non injuria sit ipsius, sed potentia; nec credenda pollutio, sed gloriosa dignatio. Si enim lux ista visibilis nullis immunditiis, quibus sup
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ: nisi preter illã stelle spe-¬
ciẽ que corporeũ incitauit obtu¬
tũ. fulgentior ueritatis radiꝰ eoꝵ
corda ꝑdocuit: ut priꝰ quã labo¬
res itineris inchorrent. eũ sibi
significari intelligerent: cui in
auro regiꝰ honor. in thure diuina
ueneratio. in myrra mortalitatis
confessio deberet᷑: Et hec quidẽ
quantũ ad illuminationẽ fidei
ꝑtinebat potuer̃ illis credita ⁊ in¬
tellecta sufficere. ut corporali intu¬
itu nõ inqͥrerent qͦd plenissimo
uisu m̃tis inspexerant. sed diligen¬
tia sagacis officii usq ad uidendũ
puerũ ꝑseuerans. futuri tẽporis
ppłis ⁊ nr̃i scłi hominibꝰ seruiebrt:
ut sicut omĩbꝰ nob̃ ꝓfuit qͦd post
resurrectionẽ dnĩ uestigia uulne¬
rũ in carne eiꝰ thome apłi explo

Expanded text:
eter illam stellae speciem, quae corporeum incitavit obtutum, fulgentior veritatis radius eorum corda perdocuit; ut priusquam labores itineris inchoarent, eum sibi significari intelligerent, cui in auro regius honor, in thure divina veneratio, in myrrha mortalitatis confessio deberetur. Et haec quidem, quantum ad illuminationem fidei pertinebat, potuerunt illis credita et intellecta sufficere, ut corporali intuitu non inquirerent quod plenissimo visu mentis inspexerant. Sed diligentia sagacis officii usque ad videndum puerum perseverans, futuri temporis populis et nostri saeculi hominibus serviebat: ut sicut omnibus nobis profuit, quod post resurrectionem Domini vestigia vulnerum in carne ejus Thomae apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ: ut cũ infirmantilꝰ
firmem᷑. ⁊ cũ flentibꝰ defleamis
Speramꝰ enĩ exorandã misccnam bi
multis lacrimis. ⁊ legitima satisoi¬
tione lapsoꝵ: qͥa dũ in hoc coppre
uiut᷑. nulliꝰ desꝑanda reparatio.
⁊ omniũ ẽ optanda correctio: api¬
liante dnõ qͥ erigit elisos. soluit
cõpeditos. illuminat cecos. eui et

Expanded text:
exemplum, ut cum infirmantibus infirmemur , et cum flentibus defleamus . Speramus enim exorandam misericordiam Dei multis lacrymis et legitima satisfactione lapsorum: quia dum hoc in corpore vivitur, nullius desperanda reparatio, sed omnium est optanda correctio; auxiliante Domino, qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat caecos : cui est
Abbreviated transcription (Latin):
ones suꝑbas recidit. humilia fac¬
ta sublimat. Hic aũt faber cirea
arbores curuo utit᷑ ferram̃to.
sic̃ in eugłio legimꝰ dicente ioħe.
Iam securis ad radicẽ arboꝵ po¬
sita ẽ. Omnis arbor nõ faciens fruc
enĩ agit totũ. ut utiles celesti fa¬
brice arbores in structũra cõpo¬
nat. infructuosas uͦ euulsas ra-¬
dicitus. flãmaꝵ cõsumat ĩcendio.

Expanded text:
ones superbas recidit, humilia facones superbas recidit, humilia facta sublimat. Hic etiam faber circa arbores curvo utitur ferramento, sicut in Evangelio legimus, dicente Joanne: Jam securis ad radicem arborum posita est. Omenim agit totum, ut utiles coelestis fabricae arbores in structura componat, infructuosas vero evulsas radicitus flammarum consumat incendio.
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ deo orit᷑ auctore. Diuinita¬
ts gͦ est filiꝰ. Diuinitatis inquã
ieorrupte: integre. illibate. In¬
telligo plane mysteriũ. Ideo enĩ
scła natiuitas ꝑ immaculatã ma¬
riam: qͥa prior ꝑ diuinitatẽ costi¬
terat illibata. Ut cuiꝰ prior nati¬
uitas głosa extitit: eiꝰ sedã contu¬
meliosa nõ fieret. Hoc ẽ. ut quẽ¬
admodũ uirgo illũ diuinitas edi¬
derat. ita eũ ⁊ uirgo maria gene¬
raret. Habere etiã apud homines
patrẽ scribit᷑. sic̃ legimꝰ in eugłio
dicentibꝰ phariseis. Nõne hic ẽ filiꝰ
ioseph fabri ⁊ mat̾ eiꝰ maria ẽ⁊
In hoc quoq aduerte. mysteriũ.
faber. pater dicit᷑ xpĩ. Est plane
faber pat̾ ds̃. qͥ totiꝰ mundi oꝑa
fabrieatus est. Est plane fabers
sed qͥ in diluuio noe arcã fabri-¬
care disposuit. Faber inquã est.
qͥ ordinauit moysi tabernaculũ:
arcã testam̃ti instituit: tẽplum
salomonis erexit.F abrũ dixerĩ.
qͥ m̃tes rigidas expellit: cogitati¬

Expanded text:
erum, Deo oritur auctore: divinitatis ergo est filius; divinitatis, inquam, incorruptae, integrae, illibatae. Intelligo plane mysterium; ideo enim secunda nativitas per immaculatam Mariam, quia prior per divinitatem constiterat illibata; ut cui prior nativitas gloriosa exstitit, ejus secunda contumeliosa non fieret: hoc est, ut quemadmodum virgo illum divinitas ediderat, ita eum et virgo Maria generaret. Habere etiam apud homines patrem scribitur, sicut legimus in Evangelio dicentibus pharisaeis: Nonne hic est filius Joseph fabri, et mateIn hoc quoque adverte mysterium. Faber pater dicitur Christus. Et plane faber Pater Deus, qui totius mundi opera fabricatus est; est plane faber, sed qui in diluvio Noe arcam fabricare disposuit. Faber, inquam, est qui ordinavit Moysi tabernaculum, arcam testamenti instituit, templum Salomonis erexit; fabrum dixerim, qui mentes rigidas expolit, cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
abscondit᷑. siguificans post ortũ
suũ legis silentiũ ÷ amissionẽ san¬
dotiiꝰ. latebras synagoge. Dubum
aut̃ nõ ẽ. qͦd ioħes natus pharie
iusticiã legis abstulerit: qui con¬
ceptꝰ patri abstulit uocis obsequi

Expanded text:
absconditur; significans post ortum absconditur; significans post ortum suum legis silentium, amissionem sacerdotii, latebras Synagogae. Dubium autem non est quod Joannes natus Pharisaeis justitiam legis abstulerit, quod conceptus patri abstulit vocis obsequium.
Abbreviated transcription (Latin):
dies : que gemino fulgoris splendo
crescat. Diximꝰ in suꝑioribꝰ: qͦd ioħes¬
figurã legis ꝓphetaꝵq gestauerit.
Necesse erat gͦ ut deficeret lex eugl̃io
bitat de natiuitate dnĩ synagoge
ẽẽ cõuenticula uacuata: plebͤs mul¬
ritate noctiũ laborare : Nox enim
suꝑ uideos quodã mͦ maior incubu¬
it. ex quo dixer̃ de nece saluatoris:
sanguis huiiꝰ suꝑ nos ⁊ suꝑ filios nrõs.
Maioribꝰ plane sũt noctiũ tenebris
obscurati: ex quo conati sũt diem
ueritatis occidere. Hoc aũt qͦd dicimꝰ
stella p̃cedit: ⁊ cuc̾ta que sũt i
celis t̾risq pullcherrima. ipsi e
defferunt᷑. Neferunt᷑ enĩ illi . ga
ꝑ angłos : claritas ꝑ stellam: rei¬
gio ꝑ magos: simplicitas ꝑ pastor
Et qͦd apud ipsũ solũ futura esem
hec omĩa. idõ nascenti illi unue¬
sa famulant᷑. Cũ aũt ioħes conci¬
pit᷑. zacharias obmutescit : sollen
contitescit sacerdos: elisabeth mai

Expanded text:
dies, quae gemino fulgoris splendordies, quae gemino fulgoris splendorcrescat. Diximus in superioribus quod Jofiguram legis prophetarumque gestavit; necesse erat ergo ut deficeret lex, Evangelbitat de nativitate Domini Synagogae esse conventicula vacuata, plebes mulritate noctium laborare? Nox enim super Judaeos quodammodo major incubuit, ex quo dixerunt de nece Salvatoris: Sanguis hujus super nos et super filios nostros . Majoribus plane sunt noctium tenebris obscurati, ex quo conati sunt diem veritatis occidere. Hoc autem quod dicimstella praecedit, et cuncta quae sunt in coelis terrisque pulcherrima ipsi Domino deferuntur. Deferuntur enim illi gloria per angelos, claritas per stellam, religio per magos, simplicitas per pastores; et quod apud ipsum solum futura essent haec omnia, ideo nascenti illi universa famulantur. Cum autem Joannes concipitur, Zacharias obmutescit, solemnis conticescit sacerdos, Elisabeth mater
Abbreviated transcription (Latin):
uatio. ubi eugłii grã refulgebat:
⁊ cessaret ꝓphetia ueteris testam̃ti.
cũ noui testam̃ti gła succedebrt.
Ergo in natiuitate dnĩ ꝓficit dies.
Nõ mirũ si ꝓficit dies: in qua nouus
iusticie sol coruscat. Non mirũ si
ꝓficit dies: quã splendidissima lux
ueritatis illuminat. Nit enĩ euan¬
głista de xp̃õ dnõ. Erat lux uera:
que illuminat omnẽ hominẽ.
Igitur si erat lux uera que illiimi¬
nat hominẽ : cur nõ illuminaret
mundũ: Atq ideo dies que lucẽ
humano generi peꝑit. priꝰ ipsa
eiusdẽ lucis fulgore resplenduit:
⁊ cõclusa iã spatia sua noctiũ te¬
nebris. dnĩce lucis intore discis¬
sit. Occupauerat enĩ totã diem
noctiũ longitudo: nisi in ipsa
diei breuitate dnĩ refulsisset aduen¬
tus. Qui sic̃ ortu suo humani gene¬
ris peccatoꝵ tenebras discutit. ita
⁊ die natiuitatis sue caliginũ te¬
nebras amputauit:⁊ uno eodemq
ortu. lucẽ parit᷑ intulit et hominibꝰ
⁊ diebꝰ. Unde nõ ẽ mirũ si crescit

Expanded text:
 ubi Evangelii gratia refulgebat; et cessaret prophetia veteris Testamenti, cum novi Testamenti gratia succedebat. Ergo in nativitate Domini proficit dies. 2. Non mirum si proficit dies, in qua novus justitiae sol coruscat: non mirum si proficit dies, quam splendidissima lux veritatis illuminat: ait enim evangelista de Christo Domino: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem . Igitur si erat lux vera, quae illuminat hominem, cur non illuminaret mundum? Atque ideo dies, quae lucem humano generi peperit, prius ipsa ejusdem lucis fulgore resplenduit, et conclusa jam spatia sua noctium tenebras Dominicae lucis nitore discussit. Occupaverat enim totam diem noctium longitudo, nisi in ipsa diei brevitate Christi refulsisset adventus: qui sicut ortu suo humani generis peccatorum tenebras discussit; ita et die nativitatis suae caliginum tenebras amputavit, et uno eodemque ortu lucem pariter intulit et hominibus et diebus. Unde non est mirum si crescit
Abbreviated transcription (Latin):
minũ solet lucerna p̃cedere. Ii¬
bet aut ⁊ xp̃s sol lucernã suam
que eũ p̃cessit: sic̃ dicit ꝓpħ̃a. Pu¬
raui lucernã xp̃õ meo. Que ait
ista lucerna sit ostendit dñs: dicei
de ioħe baptista. Ille erat lucer
dens lucerne lum̃ exiguũ. art.
dignꝰ soluere corrigiã calciam̃t
eius. Ipse uos briptizabit in spĩ
scõ ⁊ igni. Simul etiã intelligl
lum̃ suũ solis radiis obfuscandũ.
ante p̃dicit. Iuũ oportet cresce¬
re me aũt minui. Sic̃ enĩ lucel¬
ne claritas destruit᷑ solis adue¬
tu: ita ⁊ ioh̃is penitentie hapll¬
atũ est. Uideamꝰ igit᷑. hic sol nr̃¬

Expanded text:
minum solet lucerna praecedere. Haminum solet lucerna praecedere. Habet autem et Christus sol lucernam suam, quae eum praecessit, sicut dicit Propheta: Paravi lucernam Christo meo . Quae autem ista lucerna sit, ostendit Dominus, dicens de Joanne Baptista: Ille erat lucerndens lucernae lumen exiguum ait: dignus solvere corrigiam calceamentorum ejus, ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni . Simul etiam intelligens lumen suum solis radiis offuscandum, ante praedicit: Illum oportet crescere, me autem minui . Sicut enim lucernae claritas destruitur solis adventu, ita et Joannis poenitentiae baptiatum est. 7. Videam
Abbreviated transcription (Latin):
Mittebã ꝓpħas meos ante lucẽ. Postea
uͦ ipse cũ suis radiis. hoc ẽ cũ apłoꝵ
ut in diaboli tenebris nulliis of¬
fenderet. Hic est gͥ sol nouus: qui
claustra penetrat: inferna rese¬
rat: corda rimat᷑. Hic nouus est
sol: qͥ spũ suo uiuificat mortua:
corrupta reparat: suscitat iã de¬
fũcta. Uel qͥ calore suo purgat sor¬
dida: exurit fluida. dequoqͥt ui¬
ciosa Ipse inquã ẽ. qui in cũctis
⁊ nõ tam condẽnat crimina. qu̾
em̃dat. Hic plane ẽ sol iustus es
sapiens: qui nõ fine discretion
sicut istiꝰ mundi sol bonis ac ma¬
lis similit̃ circũ fert᷑: sed quodi
indicio ueritatis. scõ suet. ceioi
peccatori. Hoc aũt inter utrũꝙ
interest solem: quod ille uidiqiꝰ
metuit: hic uidiciũ cõminatur
Q uod ille corruptionis minister
hic etͣnitatis ẽ dñs Quod ille cr¬
atura ẽ. hic creator. Tam̃ istũ
mundi solẽ priꝰ quã oriat᷑. adhu
ante lucẽ ꝓpt̾ necessarios usus hu¬

Expanded text:
Mittebam prophetas meos ante lucem . Postea Mittebam prophetas meos ante lucem . Postea vero ipse cum suis radiis, hoc est cum apostut in diaboli tenebris nullus offenderet. 5. Hic est igitur sol novus, qui claustra penetrat, inferna reserat, corda rimatur. Hic novus est sol, qui Spiritu sancto vivificat mortua, corrupta reparat, suscitat jam defuncta: vel qui calore suo purgat sordida, exurit fluida, decoquit vitiosa. Ipse, inquam, est qui in cunctis et non tam condemnat crimina, quam emendat. Hic plane est sol justus et sapiens, qui non sine discretione, sicut istius mundi sol bonis ac malis similiter circumfertur: sed quodam judicio veritatis, sancto lucet, occidit peccatori. Hoc autem inter utrumque interest solem, quod ille judicium metuit, hic judicium comminatur: quod ille corruptionis minister est, hic aeternitatis est Dominus: quod ille creatura est, hic creator. 6. Tamen istum mundi solem, priusquam oriatur, adhuc 399 ante lucem propter necessarios usus ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimescit. Scriptũ ẽ enim. Sol con¬
uertet᷑ in tenebras. ⁊ luna in sangui¬
nẽ.Ueterẽ inquã dixerĩ: qui scele¬
ribꝰ interest hominũ adulteria nõ
refugit: homicidia non declinat.
Et cũ omne genus hominũ nolit
esse mediũ cũ aliqͦd crim̃ admiitit᷑.
hic solus in cũctis facinoribꝰ stat.
Ergo qͥa hunc ueterẽ ẽẽ manifestũ
ẽ. nouũ quẽ nisi xp̃m dñm reperi¬
mus: De qͦ scriptũ ẽ. Oriet᷑ uob̾ sol
iusticie. De quo etiã ex ꝑsona pecea¬
toꝵ dicit ꝓpħa. Sol nõ est ortus nob̾:
⁊ iusticie lum̃ nõ luxit nob̾. Hic enĩ
sol cũ diaboli tenebris umuersus
mundus eẽt oppressus. et caligo re-¬
ferta criminibꝰ scłm possideret:
dignatꝰ est ultimo tẽpore hoc est
incũbente iã nocte. ortũ sue nati¬
uitatis infundere. Primo quidẽ an¬
te lucẽ. hoc ẽ ante quã illuminaret
iusticie sol. uelut matutinũ qͦddã
ꝓpħarũ misit oraculũ: sic̃ scriptũ ẽ.

Expanded text:
pertimescit. Scriptum est enim: Sol conpertimescit. Scriptum est enim: Sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem . Veterem, inquam, dixerim qui sceleribus interest hominum, adulteria non refugit, homicidium non declinat, et cum omne genus hominum nolit esse medium, cum aliquod crimen admittitur, hic solus in cunctis facinoribus stet. Ergo quia hunc veterem esse manifestum est, novum quem nisi Christum Dominum reperimus, de quo scriptum est: Orietur vobis sol justitiae ; de quo etiam ex persona peccatorum dicit propheta: Sol non estet justitiae lumen non luxit nobis . Hic enim sol, cum diaboli tenebris universus mundus esset oppressus, et caligo referta criminibus saeculum possideret, dignatus est ultimo tempore, hoc est, incumbente jam nocte, ortum suae nativitatis infundere. Primo quidem ante lucem, hoc est, antequam illuminaret justitiae sol, velut matutinum quoddam prophetarum misit oraculum, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
noua omĩa facta sũt. cũ nouĩi hoc
ipsũ fuerit. qͦd uirgo peꝑit. Si aũt
preter solitũ natiuitał extitit.
⁊ p̃ter solitũ obsequia sũt delata.
Ergo oriente dnõ pastores ꝑuigilant:
exultant angłi sol obsequit᷑. stella
famulat᷑. Et quidẽ angłi uel pasto¬
res gaudia sua uoce uel sermonibꝰ
ꝓsequunt᷑. elem̃ta aũt ista gaudia
sua quia uoce nõ poterãt. officio pro¬
testant᷑. Sol gͥ pret᷑ consuetudinẽ
in hac festiuitate matutinꝰ illuxit.
Nec mirũ. Si enim ad iħu naue ora¬
tionẽ defixus stetit in die cur nõ
ad iħ̃u xp̃i natiuitatẽ festinꝰ ꝓmoue¬
ret in nocte: Solẽ gͥ nouũ hanc
diem uulgus appellat. ⁊ cũ dicit no
uu. utiq ⁊ ueterẽ eẽ demonstrat.
Ueterẽ aut dixerĩ huiꝰ mundi solẽ.
qui defectionẽ patit᷑ : qui parietibus
excludit᷑: qͥ nubibꝰ obscurat᷑. Ueterẽ
dixerĩ solẽ: qui uanitati subiacet:
qui corruptionẽ metuit. qͥ iudiciũ

Expanded text:
nova omnia facta sunt, cum novum hoc nova omnia facta sunt, cum novum hoc ipsum fuerit, quod Virgo peperit. Si autem praeter solitum nativitas exstitit, et praeter solitum obsequia sunt delata. Ergo oriente Domino, pastores pervigilant, exsultant angeli, sol obsequitur, stella famulatur. Et quidem angeli vel pastores gaudia sua voce vel sermonibus prosequuntur: elementa autem ista gaudia sua, quia voce non poterant, officio protestantur. Sol igitur praeter consuetudinem in hac festivitate matutinus illuxit. Nec mirum. Si enim ad Jesu Nave orationem defixus stetit in die , cur non ad Jesu Christi nativitatem festinus promoveret in nocte? 3. Solem igitur novum hanc diem vulgus appellat; vum, utique et veterem esse demonstrat. Veterem autem dixerim hujus mundi solem, qui defectionem patitur, qui parietibus excluditur, qui nubibus obscuratur. Veterem dixerim solem, qui vanitati subjacet, qui correptionem metuit, qui judicium
Abbreviated transcription (Latin):
sue que in terra sũt. Si enĩ obscurat᷑
sol cũ xp̃s patit᷑: necesse ẽ illũ splen-¬
didius solito lucere cũ nascit᷑.  si iu¬
deis mortẽ oꝑantibꝰ effudit tenebras:
cur nõ marie parturienti uitã. ex-¬
hibeat claritatẽ: Aut quare nõ cre¬
damꝰ quod nascente xp̃o sol ad obseqͥ-¬
un lucidior uenerit: cũ magos ad in¬
diciũ clarior stella p̃cesserit e Et si stel¬
laper diem alieni tẽporis officiũ mi¬
innstrauit: eur nõ credamꝰ qͦd sol quoq
nocturnis horis aliquantulũ aduen¬
tu maturiore decerpserit: Ex eo de¬
nq factũ puto ut nox decresceret.
aũ sol festinꝰ ob dnĩce natiuitatis ob¬
sequiũ ante mundo lucẽ ꝓtulit:
quã nox sui cursũ tẽporis consũma¬
rit lum potius ipsã noctẽ fuisse nõ
dico:: nec aliqͥd obscuritatis habuisse:
in qua pastores ꝑuigilant: exultãt
angłi: astra deseruiunt. Nec mira¬
ri debemꝰ quod in natiuitate xpĩ

Expanded text:
sive quae in terra sunt . Si enim obscuratur sive quae in terra sunt . Si enim obscuratur sol, cum Christus patitur; necesse est illum splendidius solito lucere, cum nascitur. Et si Judaeis mortem operantibus offundit tenebras , cur non Mariae parturienti vitam, exhibeat claritatem? Aut quare non credamus quod, nascente Christo, sol ad obsequium lucidior advenerit, cum Magos ad indicium clarior stella praecesserit? Et si stella per diem alieni temporis officium ministravit; cur non credamus quod sol quoque nocturnis horis aliquantulum adventu maturiore decerpserit? Ex eo denique factum puto, ut nox decresceret, dum sol festinus ob dominicae nativitatis obsequium ante mundo lucem protulit, quam nox cursum sui temporis consummaret. 2. Quin potius ipsam noctem fuisse non dico, nec aliquid obscuritatis habuisse, in qua pastores pervigilant, exsultant angeli, astra deserviunt. Nec mirari debemus quod in nativitate Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ris cotidie accumulat᷑ gła. illiꝰ m¬
nor fieri uidet᷑. Lucerna demiꝙ
uocat᷑ ioħes: dicente dnõ. Ille en
lucerna ardens. Lucerne gͥ obsel¬
rat᷑ lum̃. cũ radius solis effulget
⁊ defectionẽ quandã lampade sue
patit᷑. cũ clarioris lucis splendor
suꝑat᷑. Quis enĩ sapiens lucernã
quirat in sole Non qͥdem extii¬
guit᷑: seo necessaria nõ h̾abet᷑. h
ẽ. quis ad ioħ̃is penitentiȩ baptis¬
mũ ueniat: cũ possit saluatoal
baptismo saluari: Nõ quidẽ ild
reprehendit᷑  sed hoc magis utile
⁊ necessariũ uidicat᷑: qͥa in eo remis¬
sio peccatoꝵ triburt᷑.
solem nouũ uulgus appellat :
et tanta sui id auctoritate
confirmat: ut iudei etiã atq gen-¬
nles in hac uoce consentiant. Quod
ubent̃ nob̾ amplectendũ ẽ. Quia ori¬
ente saluatore nõ solũ humani ge¬
neris salus. sed etiã solis ipsius clari¬
tas innouat᷑: sic̃ ait apłs. Ut ꝑ ipsũ
restauraret omĩa:. suie que in celis.

Expanded text:
cumulatur gloria, illius minor fieri videtur. Lucerna denique vocatur Joannes, dicente Domino: Ille erat lucerna ardens . Lucernae igitur obscuratur lumen, cum radius solis effulget; et defectionem quamdam lampadis suae patitur, cum clarioris lucis splendore superatur. Quis enim sapiens lucernam requirat in sole? Non quidem exstinguitur, sed necessaria non habetur; hoc est, quis ad Joannis poenitentiae baptismum veniat, cum possit Salvatoris baptismo salvari? Non quidem illud reprehenditur, sed hoc magis utile et necessarium judicatur; quia in eo remissio peccatorum tribuitur. solem novum vulgus appellat, et tanta sui auctoritate 398 id confirmat, ut Judaei etiam atque gentiles in hac voce consentiant. Quod libenter amplectendum nobis est; quia oriente Salvatore non solum humani generis salus; sed etiam solis ipsius claritas innovatur, sicut ait Apostolus: Ut per ipsum restauraret omnia, sive quae in coelis,
Abbreviated transcription (Latin):
ne dñm. urilit̾ age: et cõfortet᷑
cor tuum ⁊ sustine dñm. Mundi
enĩ ꝓmissa semꝑ fallũt. Der uers
ꝓmissa nũquã fallunt. Sed quia
mundus qd̾ pollicet᷑ hic uidet᷑ da¬
turus. idẽ in hac t̾ra morientiũ. ĩ
qua mic sumꝰ : ds̃ aũt qd̾ pollice¬
tur in t̾ra uiuentiũ nob̾ daturus
est. Multi fatigant᷑ expectare uera¬
cem. et nõ exubescunt amare fal¬
lacem. Ne talibꝰ dicit script᷑a. Ue his
qui ꝑdider̃t sustinentiã et diuerce¬
runt in uias prauas. Cũ etiã ui¬
rilit̾ agentibꝰ et corde cõfortato do¬
minũ sustinentibꝰ. filii sempit̾ne
mortis insultarȩ nõ cessant: iac¬
tantes suas delicias teporales. que
ad tẽpus obduleant fauces eoꝵ.
potea uero amariores felle inue¬
nient eas. Dicunt eñi nob̾ Wbi¬
est quod uob̾ ꝓmutit᷑ post hanc iui¬
tã: Es huc inde reuersus ẽ et in¬
dicauit uera que creditis: Ecce

Expanded text:
age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Mundi enim promissa semper fallunt; Dei autem promissa nunquam fallunt. Sed quia mundus quod pollicetur, hic videtur daturus, id est, in hac terra morientium, in qua nunc sumus; Deus autem quod pollicetur, in terra viventium nobis daturus est: multi fatigantur exspectare veracem, et non erubescunt amare fallacem. De talibus dicit Scriptura: Vae his qui perdiderunt sustinentiam, et diverterunt in vias pravas . Cum etiam viriliter agentibus et corde confortato Deum sustinentibus, filii sempiternae mortis insultare non cessant jactantes suas delicias temporales, quae ad tempus obdulcant fauces eorum, postea vero amariores felle invenient eas. Dicunt enim nobiest quod vobis promittitur post hanc vitam? Quis huc inde reversus est, et indicavi
Abbreviated transcription (Latin):
celestis regni gaudia ꝓmittunt:.
cor audientiũ pungunt. Sicq
mentẽ dolore compunctionis ꝑfo¬
rant: ut ab eoꝵ oculis quasi qͥdã
sanguis anime lacrime decurrãt.
Mẏrtus uero tẽꝑatiue uirtutis est:
ita ut dissoluta membra temꝑ¬
ando restringuat Qui itaq ꝑ myr¬
tũ nisi hi signati sũt. qͥ afflictio¬
nibꝰ ꝓximoꝵ compati sciunt:
eoꝵq tribulationẽ ꝑ cõpassionẽ
temꝑanta Iuxta hoc qͦd scriptũ
est. Grãs aũt deo qͥ consolatur

Expanded text:
coelestis regni gaudia promittunt, coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatu
Abbreviated transcription (Latin):
operũ fructus ferebat. fluenta
scẽ p̃dicationis dedit. R ipsa ad
quã prius ꝓ asꝑitate sue siceita¬
tis uia p̃dicatoribꝰ non patebat:
doctrine postmodũ riuos ema¬
nauit. Cui adhuc ex munere mag¬
no ꝓmittit᷑. dabo in solitudine ce¬
drũ ⁊ spmã. Cedrũ qͥa magni odo¬
ris est atq imputribilis nature:
uire accipimꝰ in ꝓmissione. De
spina uͦ cũ peccanti homini dictũ
sit. terra tua spinas ⁊ tribulos
germinabit tibi: quid mirũ si
sc̃ẽ eccłe illud ꝓmittit᷑. qͦd peccan¬
ti homini ꝓ pena multiplicat᷑:
Sed cedri designant᷑ nomine hi qͥ
uirtutes ⁊ signa exibent in sua
oꝑatione. Qui dicere cũ prulo
ualent : xp̃i bonus odor sumus
deo. Quoꝵ corda ita interno amo¬
re solidata sũt: ut ea iam terre¬
ni amoris putredo nulla corrũ¬
prat. Per spinã uͦ signati sũt doc¬
trine spiritalis uiri: qui dũ de
peccatis ac uirtutibꝰ disserunt:
⁊ mͦ eterna suplicia minant᷑: mͦ

Expanded text:
operum fructus ferebat, fluenta operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt, et modo aeterna supplicia minantur, modo
Abbreviated transcription (Latin):
xpi ꝓfecti sĩt: nichil accipieiss
a gentilibꝰ. Nos gͦ debemꝰ susciꝑe
enismodi: ut cooꝑatores simꝰ ue¬
ritatis. Qui enĩ spiritalia dona
habentibꝰ tprãlia subsidia tribuit.
in ipsis donis spiritalibꝰ cooꝑator
existit. Nã cũ pauci sint qui spi¬
ritalia dona ꝑcipiunt.⁊ multi qͥ
rebꝰ tẽporalibus abundant:ͥ per
inserũt: qͦd eisdem scĩs pauꝑibꝰ de
suis diuiciis solaciant᷑. Inde cñ ꝑ
ẏsaie uocem dñs derelicte genti¬
litati id est scẽ eccłe. spiritalium
uirtutũ merita tanquã deserto
arbusta ꝓmitteret: ulmũ quoq
parit ꝓmisit dicens. Ponã deser¬
tũ in stagna aquarũ:⁊ terrã in¬
uiam in riuos aquaꝵ. Dabo in
solitudine cedrũ ⁊ spinã: myrtũ
⁊ lignũ oliue. Ponã in deserto
abietẽ  ulmũ ⁊ buxum simul:
ut uideant ⁊ sciant. ⁊ recogitent
⁊ intelligant pariter. Desertum
qͥppe dñs in stagna aquaꝵ.⁊ ter
quia gentilitati que prius per
ariditatẽ mentis nullos bonoꝵ

Expanded text:
ccipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut cooperatores simus veritatis . Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint qui spiritalia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per unt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem derelictae Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum posum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
manũ. Securis uͦ est scilicet redẽp¬
tor nr̃ͥ qͥ uelut ex manubrio ⁊
ferro tenet᷑ ex humanitate: sed
incidit ex diuinitate. Que uideli¬
cet securis iam ad radicem arboris¬
posita est: quia etsi ꝑ pacientiã
expectat. uidet tam̃ quid factura
ẽ. Qnñs enĩ arbor nõ faciens fruc¬
tũ bonũ: excidet᷑ et in ignẽ mit¬
tet᷑. Quia unꝰquisq ꝑuersus para¬
tam citius gehenne concremati
ramos positã. sed ad radicem dicit.
Cũ enim maloꝵ filii tollunt᷑: qͥd
aliud quã rami infructuose ar¬
boris abscidunt᷑: Cũ uero tota
simul ꝓienies cũ parente tollit᷑:
infructuosa arbor a radice abscisa
est: ne iam remaneat unde pra-¬
ua iterũ soboles suberescat. In
quibꝰ ioħis baptiste uerbis constat.
qͦd audientiũ corda turbata sũt:
cũ ꝓtinꝰ subinfertur. ł interro¬
gabãt eũ turbe: dicentes. Quid
ergo faciemꝰ: Pcusse enĩ terrore

Expanded text:
manum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae securis jam ad radicem posita est, quia etsi per patientiam exspectaest. Omnis ergo arbor non faciens fructum, excidetur et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concrematioramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus? Percussae enim t
Abbreviated transcription (Latin):
cogitate:. quã sint incõprehensibi¬
lia in omĩpotenti deo misericor¬
die uiscera. Latro iste cruentis
manibꝰ abstractus a fauce itine¬
ris. suspensus ẽ in patibulũ cru¬
cis. Ibi confessus: ibi sanatus est.
Ibi audire meriit: hodie mecum
eris in paradiso. Quid ẽ hocꝰ. Quis
tantã bonitatẽ dei dicere. qͥs esti¬
mare sufficiat : De ipsa pena eri¬
minis: ꝑuerit ad p̃mia uirtutis.
Idcirco aũt omĩpotens ds̃ electos
suos in quibusdã lapsibꝰ cadere
ꝑmisit: ut aliis in culpa iacentibꝰ.
si toto ad eũ corde consurgãt. spẽ
uenie reddat:⁊ eis ꝑ lam̃ta peni¬
tentie uiã pietatis aꝑiat. Exerce¬
amꝰ gͦ nosmet ipsos in lam̃tis: et¬
tingamꝰ fletibꝰ ⁊ dignis peniten¬
tie fructibꝰ culprs. Tempora indil¬
ta nõ ꝑeant. Quia qui multos
suis iniquitatibꝰ iam sanatos as¬
picimꝰ: qͥd aliud quã suꝑne mi¬
sericordie pignus tenemꝰ : Ipso adu¬

Expanded text:
cogitate quae sint incomprehensibicogitate quae sint incomprehensibilia omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste cruentis manibus abstractus est a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis, ibi confessus est, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso. Quid est hoc? quis tantam bonitatem dicere Dei, quis aestimare sufficiat? de ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgunt, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstinguamus fletibus, dignis poenitentiae fructibus, culpas, tempora indulta ne pereant, quia qui multos a suis impietatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae misericordiae pignus tenemus.
Abbreviated transcription (Latin):
cordes ad gaudia suꝑna ꝑueniãt.
Cũ uero qͥs uel suꝑbia tumidus.
uel carnis facinore polliitus. uel
iracundie facibꝰ accensus. uel cru-¬
delitate impiꝰ post culpas ad pe¬
nitentiã redit. Nuitã eternam
ꝑcipit:. quasi in locũ peceator in¬
tiste regnũ celoꝵ uim patit᷑. et
uiolenti rapiunt illud: qͥa qui
penitentiã peccatoribꝰ indixit:
quid aliud quã regno celoꝵ fieri
iuiolentiã docuit: Recogitemus
met ipsos assiduis lam̃tis attera¬
mus. Hereditatẽ iustoꝵ quã nõ
teniiimꝰ ꝑ uitã: rapiamꝰ ꝑ peniten¬
trã. Uult a nobis omĩpotens ds̃
talẽ uiolentiã ꝑpeti. Nã regnũ
celoꝵ rapi uult nr̃is fletibus:
quod nrĩs meritis nõ debetur.
Aspei gͦ certitudine nulla nos ma¬
loꝵ nr̃oꝵ qualitas. nulla qͣntita
frangat. Prestat magnã uenies
duciã latro ille uenerabilis. qui
nõ inde uenerabilis unde latro.
Nam latro ex crudelitate: uenera¬
bilis ex confessione. Cogitate rog

Expanded text:
cordes, ad gaudia superna perveniant. cordes, ad gaudia superna perveniant. Cum vero quis vel superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intistae regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud, quia qui poenitentiam peccatoribus indixit, quid aliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit. Recogitemus ecimus, et nosmetipsos assiduis lamentis atteramus, haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde vene rabilis unde latro: nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
baptiste usq nunc regnũ celoꝵ
uim patitur: ⁊ uiolenti rapiĩt
illud. Que suꝑne uerba senten¬
tie nobis sũt magnoꝑe ꝑscru-¬
tanda. Nam querendũ est. quo
mͦ ꝑpeti regnũ celoꝵ uim pos¬
sit. Quis enĩ celo uiolentiã ir¬
rogat᷑. Et rursus querendũ est.
si pati uim regnũ celoꝵ potest:
cur eandẽ uim a diebus ioħ̃is bap¬
tiste.⁊ nõ etiã ante ꝑtulerit. Sed
cũ lex dicat. siqͥs hec uel illa fecerit¬
morte moriat᷑ . cũctis legentibꝰ
liquet. quia peccatores qͦsq pena
fue seueritatis ꝑculitꝰ. nõ aũt ꝑ
penitentiã ad uitã reduxit. Cũ
uero ioħes baptista redẽptoris grãm¬
p̃currens. penitentiã predicat:
ut peccator qͥ ex culpri est mortu¬
us. ꝑ conuersionẽ uiuat: ꝓfecto
a diebꝰ ioħis baptiste regnũ celoꝵ
uim prtit᷑. Quid ẽ aũt regnũ celoꝵ:
nisi locus iustoꝵ:. Solis enĩ iustis
celestis patrie regna debent᷑: ut
humiles. casti. mites atq miseri¬

Expanded text:
regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Quae supernae verba sententiae nobis sunt magnopere perscrutanda. Nam quaerendum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit. Quis enim coelo violentiam irrogat? et rursum quaerendum est si pati vim regnum coelorum potest, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante pertulerit? Sed cum lex dicat: Si quis haec vel illa feceritmorte moriatur, cunctis legentibus liquet quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit. Cum vero Jopraecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator, qui ex culpa est mortuus, per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum? solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites atque miseri
Abbreviated transcription (Latin):
liũ fuer̃ : ad intellectũ dei omm¬
potentis insensibilia: Sicut etũ¬
quibusdã ex iudeis dicit᷑. Auferĩ
cor lapideũ de carne urã. Nec im¬
merito lapidũ nomine gentes sig¬
nificate sut̃t: que lapides coluer
Unde scriptũ est. Similes illis fiat
qͥ faciit ea:. ⁊ om̃s qui confidũt
in eis. De quibꝰ nimirũ lapidibu
filii abrahe suscitati sũt. quia
dũ dura corda gentiliũ in abrali
semine. id ẽ in xpo crediderũt
eius filii facti sũt: cuiꝰ semini un¬
ti sũt. Unde ⁊ eisdẽ gentibꝰ per
igit᷑ nos ꝑ fidẽ xp̃i ab rahe iam
sem̃ existimꝰ: iudei ꝓpt̃ ꝑfidiam
abrahe filii esse desierũt. Quia
uero in illo trem̃di examinis al
parentes boni malis filiis ꝓdesse nõ
poterũt: testat᷑ ꝓpħa qͥ dicit. Noe et
damel ⁊ iob si fuerint in medio eoꝵͥ
sum quia boni filii nichil malis
parentibꝰ ꝓsunt : sed ad reatũ po¬
eus maloꝵ parentũ ꝓficiat boni-¬
tas filioꝵ. ipsa ꝑ se ueritas iudeis¬

Expanded text:
ei omnipotentis invisibilia, sicut quibusdam Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quae lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant, qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis. De quibus nimirum i Abrahae suscitati sunt, quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Quia vero in illo tremendi examinis die parentes boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorumsum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
possis dm̃ tuũ. A ipse cũ patre ds̃
est ad te: qͥ homo ẽ ꝓpt̾ te. Ita iubi¬
labis in psalmis. p̃ueniens faciem
eiꝰ in cõfessione. Iubila in psalmo
eũ qͥ fecit te.Weniet qͥ mortuus ẽ
lepsus sit. Doctrina incõstans ñ
habens unũ colorẽ: mentis leprã
significat.ł istã xp̃s mundat.
orte in aliqͥo uariasti. et inspexis¬
ci. et in meliꝰ sententiã cõmutasti.
et qͦd uariũ erat: unius coloris ef¬
fectũ ẽ. Noli tͥ tribuere: ne sis int̾
nouẽ qͥ gr̃as ñ egerunt. Unus e
enigena erat: gentes alienigenaᷤᷤ
significabat. Numerus ille. xp̃o
decimas dedit. Illi gͦ debemiꝰ qͦd
homines sumꝰ. qͦd bene uiuimꝰ. qͦd
recte intelligiꝰ. illi debemꝰ. Nr̃m

Expanded text:
Deum tuum, et ipse cum Patre Deus est ad te, qui homo est propter te. Ita jubilabis in Psalmis, praeveniens faciem ejus in confessione. Jubila in Psalmo:eum qui fecit te; veniet qui mortuus est leprosus sit. Doctrina inconstans, non habens unum colorem, mentis lepram significat: et istam Christus mundat. Forte in aliquo variasti, et inspexisti, et in melius sententiam commutasti; et quod varium erat, unius coloris effectum est. Noli tibi tribuere, ne sis inter novem qui gratias non egerunt. Unus egenigena erat, gentes alienigenas significabat, numerus ille Christo decimas dedit. Illi ergo debemus quod homines sumus, quod bene viximus, quod recte
Abbreviated transcription (Latin):
te: ⁊ inspecturus dona sua et mala
tua. E modo eiꝰ donis usus fueris.
inspiciet te. Ergo qͥa in om̃ibꝰ istis
donis p̃uenit te : uide in quo tu p̃¬
uenias faciẽ uent᷑i. Audi psalmum.
Ireueniamꝰ faciẽ eiꝰ in cõfessione. p̃¬
ueniamꝰ faciem eiꝰ. aute quã ueni

Expanded text:
te, et inspecturus dona sua et mala te, et inspecturus dona sua et mala tua; quomodo bono ejus usus fueris, inspicit te. Ergo quia in omnibus istis donis praevenit te, vide in quo tu praevenias faciem venturi: audi Psalmum, Praeveniamus faciem ejus in confessione. Praeveniamus faciem ejus: antequam veni
Abbreviated transcription (Latin):
re illi qͥ fecit te. Qm̃ nemo recreat.
nisi qͥ creat᷑. nemo reficit: uusi qui
fecit. Hocꝰ in alio psalmo. Ipse fecit
nos:⁊ ñ ipsi nos. Sane qͣndo te fecit:
qͥd tu faceres ñ habebas. Quando
aũt iã es. habes et tu ipse qͦd faci¬
as. ut ad medicũ curras. aut me¬
implores qͥ ubiq ẽ. ⁊ ut implora¬
res exicitauit cor tuũ: et possemi¬
plortire donauit tͥ. Ds̃ ẽ eñi inqͥt.
bona uoluntate. qͥa et ut haberes
bonã uoluntatẽ: illiꝰ uocatio pre¬
niet me. Ut esses. ut sentires. ut audi¬
pes iut cõsentires p̃uenit tẽ mĩa eiꝰ.¬
quenit̾ in omnibꝰ: p̃ueni et cũ in ali¬
ꝓͥ irã eiꝰ. In quo inqͥs. in quo ͦ Confi¬
tere ista omĩa.a deo te habere qͥcqͥd
boni habes: a te qͥcquid mali. Ne in
bius tuis illũ cõtẽnas: te laudes. Ne
inmalis tuis illũ accuses: te exeuses.
Ipsa est uera cõfessio. Ille eñi qͥ in tan¬
tis donis p̃uenit ce. uenturus ẽ ad

Expanded text:
re illi qui fecit te: quia nemo recreat, re illi qui fecit te: quia nemo recreat, nisi qui creat; nemo reficit, nisi qui fecit. Hoc et in alio psalmo: Ipse fecit nos, et non ipsi nos . Sane quando te fecit, quid tu faceres non habebas: quando autem jam es, habes et tu ipse quod facias; ad medicum curras, meimplores, qui ubique est. Et ut implorares, excitavit cor tuum, et posse implorare donavit tibi; Deus est enim, inquit, bona voluntate . Quia ut haberes bonam voluntatem, illius vocatio praeniet me . Ut esses, ut sentires, ut audires, ut consentires, praevenit te miseenit te in omnibus: praeveni et tu in aliquo iram ejus. In quo, inquis, in quo? Confitere ista omnia a Deo te habere quidquid boni habes, a te quidquid mali. Ne in bonis tuis illum contemnas, te laudes; ne in malis tuis illum accuses, te excuses: ipsa est vera confessio. Ille qui in tantis bonis praevenit te, venturus est ad
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑͥantibꝰ. Id eo eñi miscdiam cõsecu¬
tus sũ: ut in me ostenderet. xp̃s iħs
omnẽ longanimitatẽ. Morbũ meũ
diu ꝑtulit ⁊ sic abstulit.Ttinquã bo¬
nus medicꝰ freneticũ patient᷑ tole¬
rauit. sustinuit me ferientẽ se. dona¬
uit mͥ feriri ꝓ se. Oinnẽ inqͥt longa¬
nimitatẽ ostendit in me: ad infor¬
mationẽ eoꝵ qͥ credituri st̃ illi in
ti estis: accedite ad eũ et sanamini.
Ceci estis: accedite ad eũ ⁊ illumina¬
mini  qͥ sani estis grãs agite: ⁊ qͥ
egͦtatis ad eũ sanandi currite. dicite
om̃s euite ad oremꝰ et ꝓsternam᷑
ei. ⁊ ploremꝰ corã dño qͥ fecit uos: i
homines ⁊ saluos. Nã si ille nos feeit
homines. nos aũt ipsi nos fecimꝰ sal¬
uos: aliqͥd illo meliꝰ fecimꝰ. Melior
ẽ eñi saluus homo. qͣm qͥlibet ho¬
mo.Si gͦ te ds̃ fecit hominẽ. ⁊ tu te
fecisti bonũ hominẽ: qͦd tu fecisti
meliꝰ ẽ. Noli te excollere suꝑ dm̃.
subde te dõ. ad ora. ꝓstern̾e: cõfite¬

Expanded text:
diam consecutus sum, ut in me ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem. Morbum meum diu pertulit, et sic abstulit; tanquam bonus medicus phreneticum patienter toleravit, sustinuit me ferientem se, donavit mihi feriri pro se. Omnem, inquit, longanimitatem ostendit in me, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in ti estis, accedite ad eum, et sanamini: caeci estis, accedite ad eum, et illuminamini. Et qui sani estis, ei gratias agite: et qui aegrotatis, ad eum sanandi currite: dicite omnes, Venite adoremus, et prosternamur ei, et ploremus coram Domino qui fecit nos, et homines, et salvos. Nam si ille nos fecit homines, nos autem ipsi nos fecimus salvos; aliquid illo melius fecimus. Melior est enim salvus homo, quam quilibet homo. Si ergo te Deus fecit hominem, et tu te fecisti bonum hominem; quod tu fecisti melius est. Noli te extollere super Deum: subde te Deo, adora, prosternere, confite
Abbreviated transcription (Latin):
eatoribꝰ. usq ad iniicos suos mis¬
criorẽ inimicũ:. quẽ cũ santiret ne¬
mo in cet̾is desperaret. faciunt
hoc medici qͣnͣdo ad ea loca ueni¬
unt ubi ignoti sũt. qͦs curent pͥmi¬
tus eligunt desperatos. ut in eis
et beniuolentrã exerceant:⁊ cõmen¬
dent doctruã. Ut unꝰquisq ĩ illolo¬
co dicat ꝓrimo suo. Uade ad illũ
medicũ. securus esto. sanat te.
ille. Me sanat: Nõ uides qͥd patiar:
Ego noui qͥd. Simile ẽ qͦd pateris. qͦd
ego passus sũ. Sic dicit paulus uni¬
ciiq egroto. ⁊ de se uolenti desꝑa¬
re. Qͥ curauit me misit me ad te:
et dixit mͥ. Illi desperanti uade et
dic. qͥd habusti. qͥd in te sanaui. qͣm
caui. una uoce ꝑcussi ⁊ deieci᷑. alia
erexi et elegr. tercra impleui ⁊ misi.
quarta liberaui et coronaui. Uade.
dic egrotis: clama desꝑatis. Humanꝰ
sermo ⁊ om̃i acceptione dignꝰ. qͥa xp̃s¬

Expanded text:
catoribus usque ad inimicos suocriorem inimicum; quem cum sanaret, nemo in caeteris desperaret. Faciunt hoc medici: quando ad ea loca veniunt ubi ignoti sunt, quos curent primitus eligunt desperatos; ut in eis et benevolentiam exerceant, et commendent doctrinam; ut unusquisque in illo loco dicat proximo suo, Vade ad illum medicum, securus esto, sanat te. Et ille, Me sanat? Non vides quid patiar? Ego novi quid simile: tu quod pateris, et ego quidem passus sum. Sic dicit Paulus unicuique aegroto, et de se volenti desperare: Qui curavit me, misit me ad te, et dixit mihi, Illi desperanti vade, et dic quid habuisti, quid in te sanavi, quam cavi, una voce percussi et dejeci, alia erexi et elegi, tertia implevi et misi, quarta liberavi et coronavi . Vade, dic aegrotis, clama desperatis: Fidelis sermo, et omni acceptione dignus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bet qͦd in eo sanet᷑. Qui ñ habet:
nõ ẽ causa qure medico offerat᷑.
eligant parentes unũ de duobꝰ. aut
cõfiteant᷑ ĩ paruulis siuis sanari
peccatũ: aut eos medico offerre
desinant. Hoc nihil ẽ aliud quã uelle
medicũ fallere: sanũ offerre. Puid
offers baptizandũ : Quẽ : Infantẽ.
Cui offers. Ap̃o. Ei certe qͥ uenit in
mundũ: Ita inqͥt. Quare uenit in
Mundũ. Peccatores saluos facere.
Ergo quẽ offers habet qͦd in illo
saluũ fiat : Si dixeris habet: cõfi¬
tendo deles. Si dixeris ñ habet: ne¬
facere quoꝵ pͥmꝰ ego sũ. Ante pau¬
lũ ñ erant peccatores: Certe uel ip¬
se adã ante om̃s. ⁊ plena peccatori¬
bꝰ t̾ra deleta diluuio: ⁊ deinceps quã
multi. Unde uerũ ẽ quoꝵ pͥmꝰ sum᷑.
Primũ se dixit. ñ peceatoꝵ ordine:
sed peccati magnitudine. M agnitu¬
diuẽ peccati sui accendit: uude se
int̾ aduocatos. uerbigr̃a pͥmi. Pri¬

Expanded text:
bet quod in eo sanetur: qui non habet, bet quod in eo sanetur: qui non habet, non est causa quare medico offeratur. Eligant parentes unum de duobus: aut confiteantur in parvulis suis sanari peccatum, aut eos medico offerre desinant. Hoc nihil est aliud quam velle medico sanum offerre. Quid offers? Baptizandum Quem? Infantem. Cui offers? Christo. Ei certe qui venit in mundum? Ita, inquit. Quare venit in mundum? Peccatores salvos facere. Ergo quem offers, habet quod in illo salvum fiat? Si dixeris, Habet; confitendo deles: si dixeris, Non habet; nefacere, quorum primus ego sum. Ante Paulum non erant peccatores? Certe vel ipse Adam ante omnes, et plena peccatoribus terra deleta diluvio, et deinceps quam multi. Unde verum est, ego primus sum? Primum se dixit, non peccatorum ordine, sed peccati magnitudine. Magnitudinem peccati sui attendit, unde se inter advocatos, verbi gratia, primi: pri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerant̾ custodit. qm̃ ñ ẽ opus saniᷤᷤ
medicꝰ: sed egrotantibꝰ. Quid necessa¬
riũ gͦ habet infans. xp̃m si ñ egrotat :
Si sanꝰ ẽ. quare ꝑ eos qui eũ diligũt.
medicũ querit . Siqͣndo portant᷑ in¬
fantes dicunt omnino nullũ ꝓpaignuᷤᷤ
habere peccatũ. et ueniũt ad.xp̃m.
portant. auferte hinc ĩnocentes
istos ñ ẽ opus sanis medicꝰ sed ma¬
le habentibꝰ. ñ uenit. xp̃s uocare
iustos. sed peccatores: Nũquã dic¬
qͦd potest fr̃s loqͣtur ꝓ eo qͥ loqui
ꝓse ñ potest. ꝓmagno cõmendant᷑
episcopis patͥmonia pupilloꝵ.
qͣntomagis gr̃a paruuloꝵ ᷑: Pupil¬
lũ tuet᷑ episcopꝰ. ne mortuis paren¬
tibꝰ ab extͣneis opͥmat᷑. Clamet plus
ꝓ paruulo eui timet: ne etrã a pa¬
rentibꝰ occidat᷑. Clamet cũ apło. hu
manꝰ sermo ⁊ om̃i acceptione dig
mis: qͥa iħs xp̃s uenit in mundũ.
nullã ob causã nisi peceatores sal¬
uos facere. Qͥ uenit ad xp̃m: ha¬

Expanded text:
todit. Quoniam non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. Quid necessarium ergo habuit infans Christum, si non aegrotat? Si sanus est, quare per eos qui eum diligunt, medicum quaerit? Si quando portantur infantes, dicuntur omnino nullum propaginis habere peccatum, et veniunt ad Christum; icitur: \'auferte hinc innocentes istos; non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non uenit Christus uocare iustos, sed peccatores\'? numquam dicquod potest, fratres, loquatur pro eo qui loqui pro se non potest. Pro magno commendantur episcopis patrimonia pupillorum, quanto magis gratia parvulorum? Pupillum tuetur episcopus, ne mortuis parentibus ab extraneis opprimatur. Clamet plus pro parvulo, cui timet ne a parentibus occidadatur: clamet cum Apostolo, Fidelis sermo et omni acceptisus venit in mundum, nullam aliam ob causam, nisi peccatores salvos facere. Qui venit ad Christum, ha
Abbreviated transcription (Latin):
ego sũ. Q dicit uel ñ sũ peccator
uel ñ fur. ingratꝰ ẽ saluatori. Nullꝰ
hominũ ĩ ista que ex adã defluit
massa mortali. nullus omnino ho¬
minũ ñ egrotꝰ: nullus sine gr̃a xp̃i
sanatꝰ. Qd de paruulis pueris. Si
ex adã: utiq egroti. Nã et ipsi por¬
tant᷑ ad eccłam.⁊ si pedibꝰ suis illuc
currere ñ possũt. alienis pedibꝰ neni¬
unt: ut sanent᷑. Acõmodat illis ma¬
ter eccła alioꝵ pedes ut ueniant.
ailioꝵ cor ut credant alioꝵ linguã
ut fateant᷑ . ut qm̃ in quo egri
sũt. alieno peccato p̃grauamt᷑.

Expanded text:
um. Qui dicit, vel Non sum peccator, vel Non fui, ingratus est Salvatori. Nullus hominum in ista quae ex Adam defluit massa mortalium, nullus omnino hominum non aegrotus, nullus sine gratia Christi sanatus. Quid de parvulis pueris, si ex Adam aegroti? Nam et ipsi portantur ad Ecclesiam: et si pedibus illuc currere non possunt, alienis pedibus currunt, ut sanentur. Accommodat illis mater Ecclesia aliorum pedes ut veniant, aliorum cor ut credant, aliorum linguam ut fateantur: ut quoniam quod aegri sunt alio peccante praegravantur,