comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo diccum ẽ de eo. Domine audiui de multis
ꝑgente eo damasco. uocauit illũ dñs suus
de cȩlo & ait illi. Saule saule quid me ꝑsequeris:
Durũ ẽ tibi contͣ stimrilum calcitrare. Quod ẽ di¬
cere. Qͥd hoc audio de te᷑ Redderationẽ uilli¬
cationis cuȩ. lã ermi ñ pot̾is uillicare. Acsi dice̾t
Qͥa hodie uirta legis ueritatẽ doctor fuisti carna¬
lit̃. discipulus ueritatis incipies eeᷤᷤ spualit̃.
Suꝑ alienã uillam curã gerebat paulus. qͣndo
legem ꝑ moysen datã carnabit̾ docebat. S ablata
ẽ. ab eo uillicatio. quando carnalis lex ñ carnali

Expanded text:
quando dictum est de eo: Domine, audivi a multis pergente eo Damascum, vocavit illum Dominus suus de coelo, et ait illi: « Saule, Saule, quid me persequeris? » Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Quod est dicere: « Quid hoc audio de te? Redde rationem villicationis tuae, jam non poteris villicarque hodie legis doctor fuisti carnaliter, discipulus veritatis incipies esse spiritalitSuper alienam quippe villam curam gerebat Paulus, quando legem per Moysen datam carnaliter docebat. Sed ablata est ab eo villicatio, quando carnalis lex non carnali
Abbreviated transcription (Latin):
amilla suꝑna & et̃na generatio. scdm filius di unigi¬
nitus est: ante omnem creaturam. quia omnia ꝑip
facta sunt: ita & in effabilis ut de illa dictũ ꝓpħa ysaia int¬
elligatur. Generationem eius quis enarrabit. Quam qu¬
spũ scõ grauila filiũ peperit. & uirgo ꝑ mansit. hec ꝓpħi
sententia possit cõuenienter accipi. ne saere edifticatio¬
nis discors compago non hereat: Natiutas gloriose uͥgins

Expanded text:
am illa superna et aeterna generatio, secundum quam Filius Dei unigenitus est ante omnem creaturam, quia omnia per ipsum facta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta intelligatur, Generationem ejus quis enarrabit ? itu sancto gravida filium peperit, et virgo permansit, haec prophetica sententia possit non inconvenienter accipi, ne sacrae aedificationis discors compago non haereat. Igitur Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Aduitoriu. Inmense celi conditor qui
fuenta diuidens. celum
dedisti limitem. Pirmans locum celestib simulq t̃ꝑ ei
uuilis ut unda flaminas temꝑet. t̾rȩ solum ne dissipet.
nfunde nc̃ pussime donum ꝑhenis gre̾. frmidis noue
ne casib nos error atterat uetus. Lucem fides iueniat.
sic luminis uibar ferat. Hȩc tiana cuncta t̾reat. hanc fal¬

Expanded text:
ad Vesperum Inmense celi Conditor, Qui fluenta dividens, Celum dedisti limitem. Firmans locum celestibus, Simulque terre rivulis, Ut unda flammas temperet, Terre solum ne dissipet. Infunde nunc Piissime Donum perhennis gratie, Fraudis nobe ne casibus Nos error adterat vetus. Lucem fides inveniat. Sic luminis iubar ferat Ut vana cuncta terreat Et fal
Abbreviated transcription (Latin):
onsors pat̾mi lu¬
munis lux ipse lucis & dies. noctẽ Ccanendo rũpumꝰ¬
assiste postulantib ufer cenebras mentiũ. fuga catuas
demonũ. expelle somnolentiam ne pigcitantes obru¬
at. Sic xpẽ nob̾ omnib indulgeas credentib. ut ꝓsit exo¬
raintib qđ precinentes psallimus.rã pat̾.

Expanded text:
onsors paterni luminis, Lux ipse lucis, et dies, Noctem canendo rumpimAssiste postulantibus. Aufer tenebras mentium, Fuga catervas daemonum: Expelle somnolentiam, Ne pigritantes obruat. Sic, Christe, nobis omnibus Indulgeas credentibus; Ut prosit exorantibus, Quod praecinentes p
Abbreviated transcription (Latin):
inguas igneas doctores hut. qͥa dm̃ amando xiens. & ħ¬
p̃dicant. corda audientiũ uiflaminat̃. Nam ociosus sermo
docentis ẽ. si prebere non ualet incendium amoris. hoc
doctrinȩ incendiũ ab ipso u̾itatis ore conceꝑant qͥ dice¬
bant. Nonne cor nrũm ardens erat in nob̾eũ le amuerit¬

Expanded text:
inguas igneas doctores habent; quia, dum Deum amando praedicant, corda audientium inflammant. Nam otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, de Je
Abbreviated transcription (Latin):
et quĩ t̃ nunquã allegoria fidem ȩdifieat cor de esle¬
& historia moralitatem. nos quia auctore do iani
ficdelib: loquinur non abre credimiis. si ipsum loqnii
ordinẽ post ponanus. quatinus qui fide iam firitiam
tenetis. prius de allogoria aliquid breiit audire uale¬
atis & quod uob̾ de moralitate historiȩ ualde ẽ uecras¬
rium. hoc in expositionis m̾e ordine seruetur extre¬
mũ. qͥa ea plerumq solent melius recoli. q̃ contigit
postmodum audiri. Sensum gͦ allegorcum sub bre¬
uitate dransceurrimꝰ. ut ad moralitatis latitudinẽ ue

Expanded text:
ed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ aut̾ uestib. gaudiũ & sollenintas m̃tis ostendi᷑:
uid ẽ gͦ qd nato clño non in albis uestib ascenden¬
te aut̃ dño in albis uestib angłi apparent. ñ ił
dntiuitas. asceudente uͦ c̾nõ humanitas ẽ exaltata. Al¬
be & emĩ uestes. exaltationi mag̾ congriuit ꝗͣ humiliatioi.
n assuimptione ergo eiꝰ angłi in albis uestib debuert̃

Expanded text:
bis quippe vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino in albis vestibus angeli apparent, nisi quod humiliata, ascendente autem est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt, quam humiliationi. In assumptione ergo illius angeli in albis vestibus
Abbreviated transcription (Latin):
artub spreto cubili surgimus. nob̾ pat̃ en¬
tib adesse te deposcimus. Te lingua primũ conena
tementis ardor ambiat. ut accinum seqñtuĩ tri scẽ as
grerdium. Cedant cenebrȩ lumini. & nox diurno s¬
deri. at culpa quã nox intulit lucis labascat inunq
recam᷑ idem supplices noras ut or̃ĩs amputes. ⁊ oren
canentiũ lauderis in ꝑpetinũ. Prã pat̃¬

Expanded text:
artubus, Spreto cubili surgimus, Nobis, Pater, canentibus Adesse te deposcimus. Te lingua primum concinat, Te mentis ardor ambiat; Ut actuum sequentium Tu, sancte, sis exordium. Cedant tenebrae lumini, Et nox diurno sideri; Ut culpa quam nox intulit, Lucis labascat munere. Precamur iidem supplices, Noxas ut omnes amputes; Ne ore te canentium Lauderis in perpetuum. Praest
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. qͥa corpꝰ carneũ ad ethera
librau̾. Cinꝰ aris semitã
ignorauit. quisqͥs eum ad celũ ascenddisse ñ creditit. Dehac
sollemitate ꝑ psalmistã dĩ. Eleuata ẽ magnificentia tua su¬
ꝑ cȩlos. De hat rursus ait. Ascendit ds̃ in iubilatione. ⁊ chñsi
nis sui uni Pu̾sitatis conditor estimauit. a die corporalis
obitus usq ad exitũ passionis. ꝑ dispensationẽ humilitatis ini.¬
pletũ ẽ Et licetmulta etiã in forma serui diuinitatis signa ir¬
radiau̾unt. ꝓprie cũ illus temporis accio ad demonstran¬
da suscepti hominis ꝑtinuit u̾icatẽ. Pst passionẽ uͦ ruptiᷤ
mortis uincłis q̃ uĩ suã in eo qͥ peccati emt nesciꝰ incedendo ꝑdi

Expanded text:
 carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in nis sui universitatis 293 conditor aestimavit, a die corporalis ortus usque ad exitum passionis, per dispensationem humilitatis impletum est. Et licet multa etiam in forma servi Divinitatis signa radiaverint, proprie tamen illius temporis actio ad demonstrandam suscepti hominis pertinuit veritatem. Post passionem vero, ruptis mortis vinculis, quae vim suam in e
Abbreviated transcription (Latin):
febricitantib incipiente sanitate lassessere.
regrotationis sentire molestiã. Uerũ sanitas q̃ do¬
nni confert᷑ imꝑio simul tota redit. ⁊ ñ solum
ipsa redit .s & tanto robore comitante. ut eis cõ¬
ciuo qͥ se adiuuerant ministrare sufficiat ⁊ uri¬
ta legis in etropologiã membra q̃ seruierantiu

Expanded text:
ncipiente sanitate lassescere, et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit, nec solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat: et juxta leges tropologiae membra quae servierant
Abbreviated transcription (Latin):
sureccionẽ dnĩ quinquagesimo die in apłoꝵ popu¬
dona ñ inchoans. nec ido nouus oꝑe. quia dicior largi
unꝗͣ enim ab onmpotent̾ea patris & filii¬
& sp̃s sancti est discreta maiestas: & quiequid ui dispo¬
fitione om̃iũ agit diuina moderatio. extotius uenit ꝓui¬
missi. alia mutentis alia ꝓun tentis simul nob̾ &
unitas manifestat᷑ & crinitas ut essentiã haliens ae qͣ¬
litatẽ. & non incipiens solitudinẽ. & eiusde substantie¬

Expanded text:
surrectionem Domini quinquagesimo die in apostolos popudona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate. Numquam enim ab omnipotentia Patris, et Filii, Spiritus sancti est discreta majestas; et quidquid in dispositione omnium rerum agit divina moderatio, ex totius venit provimissi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
ouile ouiumi. s ascendit aliunde.ille fur ẽ & latro. Loq̃¬
aut̃ tc̃ possent. si ouies xp̃i eẽnt. Uñ sibi usurpabant
lrim̃ qͥ furebant contra xpm̃ diẽ. Propt̃ illoꝵ qͦ uanã ⁊ su¬
ꝑbã & insanã arrogantiã. dñs ih̾e ista contexut. in qͥb¬
ulti enim sc̃ qui scdm q̃nda uitȩ huiꝰ consuetudinẽ di
cunt᷑ boni homines. honi uiri. bonȩ femine. innocen¬
ces. & qͣsi obseruantes ea quȩ in lege scripta st̃. deferente ᷤᷤ
honorem parentib suis. ñ mechantes. non homidiliũ ꝑ¬
petͣntes ñ fartum facientes. non falsum testimonitĩ a cͥ¬

Expanded text:
it aliunde, ille fur est et latro. Dtunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quilti enim sunt qui secundum quamdam vitnocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt, deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum a
Abbreviated transcription (Latin):
bras detegis. lucisꝙ. Alum̃ cred̾is lum̃ beatũ p̃dicãs
recamtr sancce domine defende nos ini hac nocce sit
nob in te requies quietam noctem tribue. Nẽ grauis
sominis irruat. nec hostis nos surripiat. ne caro illi c̃¬
sentiens nos tibi reos statuat. Qcłi sumnũ capiant. cor
ad te semꝑ iugilet dext̾a tua ꝓtegat famulos qͥ te dili

Expanded text:
lumen crederis Lumen beatum praedicans. Precamur, sancte Domine, Defende nos in hac nocte, Sit nobis in te requies, Quietam noctem tribue. Ne gravis somnus irruat, Nec hostis nos surripiat, Nec caro illi consentiens Nos tibi reos statuat. Oculi somnum capiant Cor ad te semper vigilet, Dextera tua protegat Famulos qui te dili
Abbreviated transcription (Latin):
na & peꝑit filiũ. uocauitq nom̃ eius samuel. eo qđ a
Año postulass eum. Ascendit aut̃ uir eius & omnis do¬
mꝰ eius. ut inmolaret domino hostiam sollennem & uo¬
spectu dm̃i. & maneat ibi uigit̾. Et ait ei helcana uir
suus. fac qd bonum uidetur tibi. & mane donec
ahlactes eum. Precorq ut impleat dñs u̾bũ suũ.¬

Expanded text:
na, et peperit filium, vocavitque nomen ejus Samuel; eo quod a Domino postulasset eum. Ascendit autem vir Elcana, et omnis domus ejus, ut immolaret Domino hostiam solemnem, et vospectum Domini et maneat ibi iugiter et ait ei Helcana vir suus fac quod bonum tibi videtur et mane donec ablactes eum precorque ut impleat Dominus verbum suu
Abbreviated transcription (Latin):
plendor pat̾nȩ głȩ. de luce
lucem ꝓferens. liix lucis & fons
liminus dies diẽ illumi.¬
Tn phennis głȩ. patrem potentis grȩ. culpam religet
lubricam. nformet actus strenuos dentem recundet
inuidi. casus secundet asperos. donet gerendi gram̃.
Mentem guƀnet & regat casto fideli corpore. fides calo¬
re ferueat. fraudis uenena nẽsciat. Apc̃q nob̾ sit cibus
potusq nr̃ sit fides leti bibamus sobriam ebrietatem
spc̾ etus dies hic transeat pudor sit ut diluculũ. fi¬
des uelud meridies. crepusculum inli s nesciat. Nurora cur

Expanded text:
paterne glorie De luce lucem proferens Dux lucis et fons luminis Dies diem inlumintrem perhennis glorie Patrem potentis grlubricam. Informet actus strenuos, Dentem retundat invidi, Casus secundet asperos, Donet gerendi gratiam. Mentem gubernet et regat, Casto, fideli corpore: Fides calore ferveat, Fraudis venena nesciat: Christusque nobis sit cibus, Potusque noster sit fides: Laeti bibamus sobriam Ebrietatem spiritus. Laetus dies hic transeat. Pudor sit, ut diluculum; Fides, velut meridies: Crepusculum mens
Abbreviated transcription (Latin):
a cautũmͦ d̾s erat notꝰ. mindum a solis ortu usq acͥ
occasum laudabant pueri nom̃ dni. hoc aut̃ quia ꝑ euus
głiũ xp̃i factũ ẽ.rit ꝑ filium pat̾ innotesceret gentib
ficatꝰ. nec patre clarificass. Nc̃ aut̃ resurrectione clarisia¬
tꝰ ẽ. a patre. resurrectiones suȩ p̃dicatione clarificat patreꝰ
de quippe aꝑit ordo ipse uerboꝵ. Clarifica inquit fili¬
ũ cuũ. ut filius cius clarificet ce. Tanqͣm dic̾et. Resuse¬
es me. ut in notescas toto orbi ꝑ me. Demde mag̾ mag̾n.
pandens. quomodo clarificet patrẽ filius. sic̃ dedisti ei in¬
quit potestatẽ omnis carnis. ut ome qđ declisti ei detes
uitam ȩt̃nam. Omnẽ carnẽ dix̾ omnẽ hominẽ. a parteto

Expanded text:
 notus erat : et nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini . Hoc autem quia per isti factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus; ficatus esset, nec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te; tanquam diceret, Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. 2. Deinde magis magisque pandens quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vit
Abbreviated transcription (Latin):
ũ.trę e ꝓximũ. Uñ ⁊ aues celi dicaꝰ. qͥa eas uolitare
in aere uidemꝰ in celum itaq aereun helias sulleuatꝰ ẽ it
ut in secreta qͣda t̾rȩ regione repente diic̾et᷑. uͥ in magnaũ
carnis & sps̃ quiete uiu̾et. qͦ adusq finẽ mundi redet &
mortis debitũ soluat. Petias & enim mortẽ distuli as

Expanded text:
st proximum, unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum quippe aereum Elias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis ac spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat et mortis debitu
Abbreviated transcription (Latin):
acure nomine. onins natio gentiũ designari
cum hanc illa ad damnationis sue testimoniũ suꝑ¬
tit. quid aliud in mundo facst. nisi grana seminis
t panca gͣna mittit in semine. ut mul
messiũ frnges recrpiat ex nr̃a fide. Neq
&enim in uniu̾so mundo tanta fideliuĩ messis exis¬
geret. si demanu domini suꝑ nationede t̃rã ila e¬

Expanded text:
aturae nomine potest omnis natio gentium designari.cum hanc illa ad damnationis suae testimonium suptit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide? Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationabilem terram illa e
Abbreviated transcription (Latin):
faccꝰ ili&nat᷑e honore mansuł nec cdiabolica fran¬
de decepitꝰ a lege posita ꝑ concupiscentiã deuiasset
creator mundi creat᷑a ñ fieret. Neq aut sempit̃nꝰ te¬
poralit̾ subiret aut equał do patri filiꝰ ds formã ser¬
in ⁊ similitudinẽ carnis peccati assum̾et. S qͥaitus¬
dia diaboli mors introiuicin orbẽ c̃re. ⁊ alic̃ solii hu¬
ꝑet. qͥ siue maiestatis sue damno ⁊ uerꝰ: hõ fieret¬
⁊ solus peccati conta giĩ non hab̾et. dimisit sibi o
porcetenim ut etiã saluancti aliqͥ d ꝓse ageret. ⁊ c̃ua¬
si adredemptorẽ cordib ab inimici dominatione

Expanded text:
ae naturae honore mansisset, nec diabolica fraude deceptus, a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset, creator mundi creatura non fieret: neque aut sempiternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et similitudinem carnis peccati assumeret. Sed quia invidia diaboli mors intravit in orbem terrae , et aliter solvi peret, qui sine majestatis suae damno et verus homo fieret, et solus peccati contagium non haberet; divisit sibi opOportebat enim ut etiam salvandi aliquid pro se agerent, et conversis ad Redemptorem cordibus, ab inimici dominatione
Abbreviated transcription (Latin):
telligenda ẽ dicta ciuitas xpĩ ad distictionẽ uidelicet re¬
gionis cransmarine gerasenoꝵ. de qua tranffertando
sic̃ mattħs sebit uen̾at in galileã. Uercerte ipsa caphar¬
naũ ciuitas xpĩ dicta ẽ. qua ñ nascendo. s uirtritib illu¬
sttando sriãipse fec̾at.
Fecce uiri portantes in lec

Expanded text:
intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri
Abbreviated transcription (Latin):
tita a fidelib Hec temporalia decurrant᷑ ut ꝑeguari
sein hac mundi ualle cognoscant. in qͣ etiã si quȩda cõ¬
moda blandiunt᷑. ñ ani plectenda neqͥt̃. s transeunda st̃
fortit᷑. ¶ d hanc enuĩ deuotiouẽ beatissimꝰ apłs pettꝰ i¬
citat. Asecundũ ilła dilectiont̃ qͣm pascendis ouib

Expanded text:
et ita a fidelibus haec temporalia decurrantur, ut peregrinari se in hac mundi valle cognoscant, in qua etiamsi quaedam commoda blandiantur, non amplectenda nequiter, sed transeunda sunt fortiter. Ad hanc enim nos devotionem beatissimus apostolus Petrus incitat; et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ogatꝰ a discipulis saluator ũ mͦ formã orationis. s iustanti¬
ã freqñtiãq cͣdit orandi. Amicꝰ dͦ ad quẽ media nocte ue¬
nitur iꝑse d̾s intelligitur. cui in media cribulatione suppli¬
care ⁊ tres panes id ẽintelligentiã triitatis qͥ p̃sentis uitȩ ẽ¬
solent᷑ labores efflagitare debemꝰ. Amicꝰ qͥ uenit deuia iꝑse ẽ¬
nr̃ animꝰ. qͥ totiens anob̾ recedit. quotiens ⁊ appetenda t̾rena
temporalia foris uagat᷑ Redit uͦ. celestiq alimonia refici desi¬
dat. cum in se reuersus suꝑna orꝑit ac spũali meditari. De qͦ
pulchre qͥ petierat. adiungit ñ se habere qd ponat añ illũ
quĩ animȩ pꝰ scłi teneiras dĩ suspiranti. nichil p̃ter eũ cogita¬
re nichil loqͥ nichil libet intueri. solũ qđ recognouit sũmȩ tͥni¬
tatis gaudiũ contemplari. atq ad hoc plenus intuencbũ ꝑue¬
nire satag̾.

Expanded text:
Rogatus a discipulis Salvator non modo formam orationis, sed et instantiam frequentiamque tradidit orandi. Amicus ergo ad quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur, cui in media tribulatione supplicare, et tres panes, id est, intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consolentest animus, quoties a nobis recedit, quoties ad appetenda terrena et temporalia foris vagatur. Redit vero coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus superna coeperit ac spiritalia meditari. De quo pulchre qui petierat adjungit: Non se habere quod ponat ante illum; quoniam animae post saeculi tenebras Deum suspiranti, nihil praeter eum cogitare, nil loqui, nil libet intueri; solum, quod recognovit, summae Trinitatis gaudium contemplari, atque ad hoc plenius intuendum pervenire satagit.
Abbreviated transcription (Latin):
nacło uͥ impetꝰ dirigentis noluerit. ita & lingua modicũ
qͥdem membrũ ẽ & magna exaltat. Erce quantꝰ ignis qmͣ
magnam siluã incendit. Et lingua ignis ẽ uniu̾sitas iniqͥta¬
tis. Lingua constituitur in membris nr̃is q̃ maculat om̃e
corpꝰ ⁊ inflaminat rotam natiuitatis suȩ instammata a gehen¬
na. Qm̃s enim natiux hestiarũ uolucrũ & serpentiũ.

Expanded text:
petus dirigentis voluerit: ita et lingua modicum quidem membrum est, et magna exaltat. Ecce quantus ignis, quam magnam silvam incendit. Et lingua ignis est, universitas iniquitatis lingua constituitur in membris nostris, quae maculat totum corpus, et inflammat rotam nativitatis nostrae, inflammata a gehenna. Omnes e
Abbreviated transcription (Latin):
moniim uob̾ erit & manducabit carnes ur̃as sic ignis.
hesauritatis uob̾ iram in nouissimis dieb Etce merces oꝑa¬
rier qͥ messuert̃ meregiones urãs Qui fraudatꝰ ẽ a uob̾ cla¬
mat. & clamor ipsoꝵ in aures domini sabaoth introuut. Epula¬
ti estis suꝑ t̾ram. & in luxurus ur̃is nutͥtis corda ur̃a. In die oe¬
cisionis addixistis. occidistis iustũ. & ñ restitit uob̾.

Expanded text:
sicut ignis. Thesaurizastis vobis iram in novissimis diebus. Ecce merces operariorum qui messuerunt regiones vestras, qui fraudati sunt a vobis clamant; et clamor ipsorum in aures Domini sabaoth introiit. Epulati estis super terram, et in luxuriis enutristis corda vestra. In die occi
Abbreviated transcription (Latin):
rore traxit deuio. Sec lux serenii conferat on¬
rosq prestet sibi nichil loquamur subdolum. uol¬
uamus obscurum nichil Sic tota decurrat di¬
es ne lingua mendar ne manus. ocłi ne peccent lu¬
hrici. ne noxa corpus inquinet. peculator astat
desuꝑ qui nos dieb omnib accusq nrõs prospiẽ

Expanded text:
rore traxit devio. Haec lux serenum conferat, Purosque nos praestet sibi. Nihil loquamur subdolum, Volvamus obscurum nihil. Sic tota decurrat dies. Ne lingua mendax, ne manus, Oculive peccent lubrici, Ne noxa corpus inquinet. Speculator astat desuper, Qui nos diebus omnibus, Actusque nostros prospicit
Abbreviated transcription (Latin):
i hac siqͥdẽ die: cõpetent̃ sponso illi celesti ꝓclamat
uirgo maria. Teniusti manum dexteram meã
& in uoluntate tua deduxisti me. & cũ gła su
scepisti me. Hodie inqͣm. & ipsa a sponso dnõ
głosa mat̾ congrue audit. lam enĩ hiems tͣnsiit.
ymb̾ abii t & recessit. Surge ꝓxima mea. spon¬
samea: columba mea &e ueni hoc iccuco dyxi
eccła. hodierna die assumpta ad celos ẽe̾ credit᷑
uirgo maria. S qͦ ordine hinc assumpta. a d¬
suꝑna tͣnsierit regna: nulla catholica narrat
historia. Non solum aut̾ respuere. ypochrifa ue¬

Expanded text:
 hac siquidem die competenter sponso illi coelesti proclamat beata Virgo Maria: Tenuisti manum dexteram meam; et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me . Hodie, inquam, et ipsa a sponso filio et Domino congrue audivit: Jam hiems transiit, imber abiit et recessit; surge, proxima mea, sponsa mea, columba mea, et veni . 2. De Evirgo Maria. Sed quo ordine hinc ad superna transierit regna, nulla catholica narrat historia. Non solum autem respuere apocrypha, ve
Abbreviated transcription (Latin):
ualde uenerabił: dies omniũ scõꝵ sollennitateᷤ
in qua e mundo migͣsse crectit᷑ uirgo maria.
& ido cũ summa exultatione laudes intonet
unui̾sa t̾ra. tantȩ uirginis illustrata eccessu.
quia indignũ ualde ẽ. ut illius recordatio sol¬
huic mundo edidit principẽ martirũ. Uai

Expanded text:
valde venerabilis, dies omnium sanctorum solemnitates in qua e mundo migrasse creditur virgo Maria. Et ideo cum summa exsultatione laudes intonet universa terra tantae Virginis illustrata excessu; quia indignum valde est ut illius recordationis sous quae huic mundo edidit Principem martyrum. I
Abbreviated transcription (Latin):
ui uincula soluerat peccatoꝵ: peccatoris uiculis alligatu
ut uincta uenia. locum uente non relinquat. Alligauit eũ ⁊p
sint incarcere. herodes tu abulterium facis. & in carcerem
dit ioħs: Sic uidicas sedens in loco iudicis. reus in loco ⁊ tindio
rodes te petit causa : te arguunt uincula. te carcer accusat. rec
uulgat ꝓducta in publicum pena. Ioħis insidiator causam ci¬
stodie requirit inte inuenit qd̃ puniat. et in ioħe qd̃ doleat
hannes orbi notus. fama uirtutum. cognitus: celebratissimu
erodem ioħs monitis. non accusatione pulsabat. ut pote¬
facibus libinis ardens perire maluuit quam redire. & uxor
traria est uitiosas. sacrilegis exosa scĩtas. inimica castitas inpͥ¬

Expanded text:
ui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis erodes, te causa petit, te arguunt vincula, te carcer accusat, te divulgat producta in publicum Joannis injuria: causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimusHerodem Joannes monitis, non accusatione pulsabat; cofacibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorntraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas imp
Abbreviated transcription (Latin):
uod isdem antistes tacito contemplans & subtalis
dagatione ꝑscrutans. qualis quantusq foret intes¬
it. ideoꝙ totum se meiꝰ amorẽ transuexit. ut pote int
tum heredem. et gratissimum successorem. Adepti
siquidem magni sacerdotis amoren et edoctus adi¬
dum tenere monita seͥpturarum. in plebat duplex e¬
tatis p̃ceptum diligens tota mente dm̃. amplextens q
mum integro amore sicut semet ipsum. Laubtus ꝓp̃s¬
dementer ferens cuncta p̾sulatus liquit sceptrum commendãs curaq
i qru lauit baptismate. ac redemit sanguine. Cumq discedo̾t uit n¬

Expanded text:
uod isdem antistes tacito tacite contemplans, et subtili indagatione perscrutans, quantus qualisque foret intellexit, ideoque totum se in ejus amorem transvexit, utpote in dilectum haeredem et gratissimum successorem . 8. Adeptus siquidem magni sacerdotis amorem et edoctus admodum tenere monita Scripturarum implebat duplex charitatis praeceptum, diligens tota mente Deum, amplectensque proximum integro amore, sicut semetipsum. Parvi pendei qui lavit baptismate, ac redemit sanguine. Cumque discederet vir m
Abbreviated transcription (Latin):
iactantiam uitabat. pompam seculi uirilit̾ cõculcabat.
incqͥd habere poterat. pauperibus erogabat. condens celo the¬
iuros uhi inueniret eos cum solutus felititer a transit oriis
nere felicuis incipiret mansuris. Sodem tempore agtus
iontifex theodardus & clarissimus xp̃i martyr futurus rur
acerdotali reuerentia plenus & coram diuinis conspectib
acerdos betificandus in memorato superiꝰ uico episcopa¬
sem administrabat dignitatem. Sanctum añi lamb̾tũ

Expanded text:
jactantiam vitabat, pompam saeculi viriliter conculcabat: quidquid habere poterat, pauperibus erogabat, condens coelo thesauros, ubi possideret eos, cum solutus feliciter transitoriis, vivere felicius inciperet mansuris. 7. Eodem tempore Agius, pontifex Theodardus, et clarissimus Christi martyr futurus, vir sacerdotali reverentia plenus, et coram divinis aspectibus sacerdos beatificandus, in memorato superius vico episcopalem administrabat dignitatem. Huic memorabilis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tiosus lapis multiplicibus poliretur argumentis & comi
fieret celestib ornamentis. Tum sane columba xp̃i sine
lerter adherens m agisterio p̾fati antistitis cepit illu uen¬
rari ut dnm dilig̾e quem ammodum patrẽ carissimũ. &
cunctis actib obsequi. iuxta edictum apłi eeu decebat sen¬
uum dñ. Einim uero extanti patͥs consoetio replebat᷑e

Expanded text:
pretiosus lapis, multiplicibus potiretur argumentis, et competens fieret coelestibus ornamentis. Tum sane columba Christi sisolerter adhaerens magisterio praefati antistitis, coepit illum venerari sicut dominum, diligere quemadmodum patrem charissimum, et in cunctis actibus obsequi juxta edictum apostoli, ceu decebat servum Domini . Enimvero ex tanti Patris consortio replebatur
Abbreviated transcription (Latin):
bea arsocus dyonisii martyris fusciano udelicet en
uctorico uerbum audisset diuinum. eodem temp&re quo sanctus
quintimis in ambianense predicabat urbe multi tñ adhuc exip
taruennensib cultui adherebant ydoloꝵ. Postquam em̃ duo be¬
ti uiri p̃ dicti fuscianus. & uictoricus de pͣdicta taruennensuim
urbe ꝑrexerunt et in ambianensium ciuitate martyrio eoro¬
nati sunt: tunc caruannenses iterum ad culturam reuersi su̾¬
onsolum enim qui nomen dĩi antea recipere noluerunt
sed etiam qui ap̃ dictis patͥbus fuerant baptizati. pari erroe
ducti ydola colebant. Summus igitur pontifex audomarus
eandem ingressus urbem salutifera duim uerbi precepta sto¬
lidis paganoꝵ cordibus tradidit: ferasq eoꝵ mentes tetͥs ignorã¬
tie caliginibus cecatas largo euuangłi lumme illuminauit.
uana q simulacra destruendo igni tradidit sacͥlegam q ydoloꝵ ei¬
turam inp̾dicta urbe funditus euertit. omnemq in ea habi¬

Expanded text:
a sociis Dionysii martyris, Fusciano videlicet et Victorico, verbum audivit divinum, eodem tempore quo S. Quintinus in Ambianense praedicabat urbe; multi tamen adhuc ex ipsis Terwanensibus cultui adhaerebant idolorum. Postquam enim duo beati viri praedicti Fuscianus et Victoricus de praedicta Terwanensium urbe perrexerunt, et in Ambianensium civitate martyrio coronati sunt, tunc Terwanenses ad culturam iterusolum enim hi, qui nomen Domini antea recipere noluerunt, sed etiam hi, qui a predictis patribus fuerunt baptizati, pari errore ducti, idula colebant. 6. Summus igitur praedictus pontifex Audomarus, eandem ingressus urbem, salutifera divini verbi precepta stolidis paganorum cordibus tradidit, ferasque eorum mentes, tetris ignorantiae caliginibus caecatas, largo euvangelii lumine inluminavit vanaque simulacra destruendo igni tradidit sacrilegamque idulorum culturam in predicta urbe funditus evertit omnemque in ea habi
Abbreviated transcription (Latin):
urba petenti. Non habes leentiam fili mi adhuc ꝑgere foras
tibi hic melius reor expestare parumper dontẽ me sos¬
tem desomno surg̾e cernas. Prouidit enim ꝓuidꝰ speculator
ingregis ꝓphico plenus sp̃u. erranti uueni quod esset ma
nibus est mos iussa sic spernere senum rapidis gressib
dox ad mare migrauit. Tunc nainiculam paruam cernens
littcre stantem. qua soliti fuerant homines paruum trã¬
nd̾e flumen quod accole nominant tpsius inpartibus el
la in memo utuenis. excatusq amore ladi i eonsuite actix¬
um soliis ascendit inillam. uolens ludere intex huiꝰ ruuili ripas¬
t illum inpelagus rapuit ans ualida uenti: Mues xp̃i.¬

Expanded text:
turba petenti: « Non habes licentiam, fili mi, adhuc pergere foras; turba petenti: « Non habes licentiam, fili mi, adhuc pergere foras; nam tibi hic melius reor exspectare parumper, donec me sospitem de somno surgere cernas. » Praevidit enim providus speculator sui gregis prophetico plenus spiritu, erranti juveni quod esset malst juvenibus jussa sic spernere senum, tunc rapidis gressibus velox ad mare migravit. Tum parvam naviculam cernens in littore stantem, qua soliti fuerunt homines parvum transscendere flumen quod accolae nominant ipsis in partibus El immemor at juvenis, caecatus amore ludi, inconsulte actutum solus ascendit in illam, ipse volens ludere in hujus rivuli ripas. Ast illum in pelagus rapuit vis valida venti. Tunc subi
Abbreviated transcription (Latin):
tam enim operantibonum: deus cooperatur. Si enim testante
apło deus ꝓ nobis quis contra nos: Postquam uero predictã
plebem adueri dĩ cultum p̾fatus pontifex conuertit. uerbũ
diuinum concurrentib ad eum undiq predicando turbis
multosq in dĩ nomine uariis liberancio languorib magna¬
rum sibi signa uirtutum largitio concessit diuina. deqͥb
mnc almigeris illiꝰ nͥtutibus subsequens sermo xp̃o faus¬
uadam uero die audomarus egregius xp̃i confessor
inbononia urbe ꝑseuerans post nocturnas uigilias dilu¬
culo more suo solito surgens eołam intrauit orore. ibis¬
per prolixum diei spatium uerbum di circumstantibus tui¬
bis predicans missamq xpiano populo cantans egrotis uaris
generibus morboꝵ manus inponens meridianis diei horis
uite uenerabilis senex lassus se locauit ad lectum.
us ipsius ministris uiuenili etate lasciuus accessit ad eũ dicẽs
agi uolo munc pergere loca. Tunc senex uiueni dixit. edã

Expanded text:
 enim operanti bonum Deus cooperatur. Si enim, testante Apostolo, Deus pro nobis, quis contra nos est? 5. Postquam vero praedictam plebem ad veri Dei cultum praefatus pontifex convertit, verbum divinum concurrentibus ad eum undique praedicando turbis, multosque in Dei nomine variis liberando languoribus, magnarum sibi signa virtutum largitio concessit divina, de quibus nunc almigeris illius virtutibus subsequens sermo, Christo faveuadam vero die Audomarus egregius Christi confessor in Bononia urbe perseverans, post nocturnas vigilias diluculo more solito surgens, in ecclesiam intravit orare, ibiqper prolixum estivi diei spatium verbum Dei circumstantibus turbis praedicans missamque christiano populo cantans, egrotis variis generibus morborum manus inponens, meridianis diei horis vitae venerabilis senex lassus sese locavit ad lectum. us ipsius ministris juvenili aetate lascivus accessit ad illum dicenspelago volo nunc pergere loca. » Tunc senex juveni dixit coram
Abbreviated transcription (Latin):
uius itaq consilii dispensatione reꝑta. immo etiam
disponente clementia. puer forma conspicuus. sensi
docibilissimiis. peritissimis uiris traditur erudiendus E¬
clastica religione ad modũ in signitur. q celestium seori¬
toꝵ igneo amore penetrabiliter inflaminatur. Tantoq ẽ¬
lerius liberalium fluenta artium epotauit. qͣnto arde¬
tius in amore dĩ totum se olim transfudit. Nec celantis
ea quecumq obseure geruntur. qm nula
discendum mora est: ubi sp̃s sc̃s doctor adest. Sanct̃¬

Expanded text:
Hujus itaque consilii dispositione reperta, imo eam Dei disponente clementia, puer forma conspicuus, sensu docilissimus, peritissimis viris traditur educandus. Ecclesiastica religione admodum insignitur, et coelestium mysteriorum igneo amore penetraliter inflammatur, tantoque celerius liberalium fluenta artium epotavit, quanto ardentius in amore Dei totum se olim transfudit: nec celantur ei quaecunque obscura geruntur, quoniam nulla ad discendum mora est, ubi Spiritus sanctus doctor adest. 6. Ins
Abbreviated transcription (Latin):
loriosus martir lamb̃tus et et̾no regi sac̃dos cdiled¬
ssimus insigni ex ꝓsapia traiectessi uico extitit or¬
dus Hic demq puerulus apud parentes degens. & bons
indolis esse incipiens. pͥmeuam statim suam etatus
unda sacri baptismatis purificatam xp̃o lño consec¬
uit. seq totum adhuc ꝓ ut nouit & ualuit diuinis uo¬
tatibus mancipauit. Quadere celesti gr̃a p̃eunte e
affines uniuersi decreuere: ut quẽ apueritie annis
illustrabat scĩtatis. auctoritas erudiret litt̾alis urua¬
q ꝑ ducens ad fastigium summe ꝑfectionis. Gloriosus e¬

Expanded text:
us, et aeterno Regi sacerdos dilectissimus, insigni ex prosapia Trajectensi vico exstitit oriundus. Hic denique puerulus apud parentes Christianissimos degens, et bonae indolis esse incipiens, primaevam statim suam aetatulam unda sacri baptismatis purificatam, Christo Domino consecravit, seque totum adhuc, prout novit et valuit, divinis voluntatibus mancipavit. Qua de re coelesti gratia praeeunte, ejus affines unanimiter decrevere, ut, quem a pueritiae annis vita illustrabat sanctitatis, auctoritas erudiret litteralis, juvaretque perducens ad fastigium summae perfectionis. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
istructus duiinis dogmatibus & ubertim iugoratus mona¬
ncis sanctionibus destinauit puer bone indolis regredi addo-¬
ium genitoris. Qd̃ sagaci animo concepit & ad effectum actio¬
is usq ꝑduxit. Tunc benignus pater carissimũ pignus excipiẽs
mabiliter. intellexit spu̾ali mente non medio cͥter eum trans¬
ndere annos pueritie. Gaudebant ambo lamb̃tus honore pat̾¬
o & pater insignis lamberti exactibus almis E quidem puer
remius nitens totis uiribus fieri uir ꝑfecdtus. tuxta spalmo¬
aphi uocem ibat cotidie de uirtute inuirtute: ĩparans se

Expanded text:
Instructus tandem divinis dogmatibus, et ubertim vigoratus monasticis sanctionibus, destinavit corde puer bonae indolis regredi ad domum genitoris. Quod sagaci animo concepit, ad effectum actionis usque perduxit. Tunc benignus pater, charissimum pignus excipiens amabiliter, intellexit spirituali mente non mediocriter eum transcendere annos pueritiae. Gaudebant ambo, Lantbertus honore paterno, Et pater insignis Lantberti ex actibus almis. Equidem puer strenuus, nitens totis viribus vir fieri perfectus, juxta Psalmographi vocem, ibat quotidie de virtute
Abbreviated transcription (Latin):
piscatorẽ petrũ matheũ theolenariũ scimus. & p cousionẽ
suã ad piscationẽ suã petrus rediit̾. matheus u̾ ad theo¬
lonei opꝰ ñ resedit. quia & alud e. uictũ ꝑ piscationẽ que¬
tere: aliud thelonei lucͥs pecunias augere.
unt enim pleraq negotia que sine pectatis erhiberi
aut uir aut nullatenꝰ posst̃. Que gͥ ad peccatũ inpli¬
cant. ad hec necesse ẽ. ut post conusionẽ animꝰ ñ recur¬
pꝰ resurrectionẽ suã dñs ĩ lictore stecit. qui ante resur¬
rectionẽ suã corã discipsis in fluctib maris amblauit
Cuiꝰ rei ratio festine agnoscit᷑. si ipsa quȩ tunc inerat

Expanded text:
earium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, que sine peccatis exhibere aut vix aut nullatenus possunt. Que ergo ad peccatum implicant; ad hec necesse est ut post conversionem animus non recurs in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit? Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat
Abbreviated transcription (Latin):
cemplum ingresfusẽ. ut de illo uendentes &ementeᷤ
eiceret ꝓfecto innotuit. qͥaruma popłi maxime exculpa
sac̾dotum fuit. Cuersionem quippe describens. s uenden¬
ces in templo & ementes feriens. in ipso effectu sui oꝑis
ostendit. unde indix ꝓdiic ꝑditionis. Sic̃ aut̃ euuangli¬
sta alio testante didicimꝰ. in templo columbe uendebant᷑
Ꝙ quid ꝑ columbas nisi spc̃ scĩ donũ accipit᷑:. S uen¬
dentes & ementes de cemplo eliminat. quia ł eos qui ꝓ
iunere impositionem manuum tribuunt. ł eos qui do¬
num sp̃c sancti uendere nituntur daninat. De quo tem plo
mox subdit᷑. Domius mea domiis orationis ẽ. Uos aut̃ fecistiᷤ
eam speluncam lotronum. Prebe fili cor cuũ mͥ. ⁊ ocłi tuituas¬
meas custodiant. ut addat᷑ gĩ capiti cuo. Actende filimi sapientiã
meã ⁊ ad eboquiũ meum inelina aurẽ tuã. Ut addat᷑. Fili noli deficere

Expanded text:
emplum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed vendentes et ementes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit unde radix prodiit perditionis. Sicut autem evangelista alio teste didicimus, in templo columbae vendebantur . Et quid per columbas nisi sancti Spiritus donum accipitur? Sed vendentes et ementes e templo eliminat, quia vel eos qui pro munere impositionem manuum tribuunt, vel eos qui donum Spiritus emere nituntur damnat. De quo templo mox subditur: Domus mea, domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui enim ad acmeas custodiant, ut addatur gratia capiti tuo. Vers. Attende, fili mi, sapientiam meam, et ad eloquium meum inclina aurem tuam. Ut addatur. Resp. In
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis fieri solet ista conunctio.
wbĩt hoe ab in¬
tellectib nr̃is ut ꝑsonam dĩ & hominis redempto
duab quippe atq in duab hc̃ tiaturis exist̾e̾ dicimꝰ.
s ex duab ꝑsonis compositum credi ut nefasuitamꝰ.¬

Expanded text:
tio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis ex duabus enim atque in duabus hunc naturis existere dicimus, sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ł mare tyberiadis. S mare galilee ab adiacente ꝓ¬
uintia dictũ. ł mare tyberiadis a ꝓxima cruitate quę
olim chenere uocata sub herode tetrarcha instaurata.
in honorem tyberii cesaris tyberias ẽ apellata. Porro
genesar a laci ipsus natura.quȩ crispantib aquis de
seipso sibi eccitare auram ꝑhibetur. greco uocabło qͣsi
generans sibi aurã dr̃. Neq enim in stagni morem
sternit᷑ aqua.s frequen Pt̃ib auris spirantib agita¬
cȩ lingue consuetudine omnis aquarũ congregatio.
siue dulcis siuie salsa mare nuncupatur.
ui lacꝰ int̾ fluente iordane centũ quadraginta sta¬
diis in longitudinẽ. & quadraguita extendit᷑ in latitu¬
dinẽ. Quia qͦ stagnũ siue mare prȩsens scłm designat.¬
diũs secꝰ mare stat postꝗ̃ uitȩ labentis mortalitatẽ dexun¬
cens. in ea qua passus est carne stabilitatim ꝑpetuȩ qͥ¬
etis adut
urbarũ aduentꝰ ad eum. gentiũ in fide cõ¬

Expanded text:
adjacente provincia dictum. Mare Tyberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata in honorem Tyberii Caesaris, Tyberias est appellata. Porro Genezar a laci ipsius natura, qua crispantibus aquis, de seipsa sibi excitare aqua auram perhibetur, Graeco vocabulo quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus ac crispantibus ventae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare, praesens sDominus secus mare stat. Postquam vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne, stabilitatem perpetuae quietis adiit, turbarum conventus ad eum, gentium in fide co
Abbreviated transcription (Latin):
ad uescendũ. & aqua ad bibendum. & contemplare
uultꝰ nrõs & uultꝰ pueroꝵ qui uescent᷑ cibo requoa. x
sic̃ uideris facies cum seruis tuis. Qui aucdito sermone
huiꝰcemodi. temptauit eos dieb decem.
ost dies aut̃ decem. apparuert̃ uultꝰ eoꝵ corpulen¬

Expanded text:
 aqua ad bibendum et contemplare vultus nostros et vultus puerorum qui vescuntur cibo regio et sicut videris facies cum servis tuis qui audito sermone huiuscemodi temptavit eos diebus decem post dies autem decem apparuerunt vultus eorum me
Abbreviated transcription (Latin):
isi ñ solum illa mimina legis p̃cepta
impleueritis quȩ inchoant hominẽ. s etiã ista quȩ ame
adducunt᷑ qui non ueni soluere legem s adimplere. ñ int᷑¬
bitis in regnum celoꝵ. Ergo qui non soluerit illa minima &
sic docuerit. non iam magnus habendus. & idoneꝰ regno cȩloꝵ
s tñ non cam minimꝰ quã ille qui soluit. Ut aut̃ sit magnꝰ.
atq illo regno aptus. facere debet & docere. sicut nc̃ xpc̃ do¬
cet. id est ut habundet iusticia eiꝰ suꝑ scribarũ & phariscoꝵ
usticia phariseoꝵ ẽ. ut non occidant. lusticia eoꝵ qui intͣtu
Est ctu illud solu̾it. iniminus uocabit᷑ n regno celoꝵ. Q an¬
tem illud impleuerit.ut non occidat. ñ continuo magnꝰ
erit & idoneꝰ regno celoꝵ. s tñ ascendit aliquẽ gradum.
erit ab homicidio.
mur. non soluit legẽ¬
& foris dum non occidimus. & uit corde dũ non irasei᷑ inno¬
centiã custodiamꝰ. Uñ & subditur. Audistis quia dictũ ẽ an

Expanded text:
isi non solum illa minima legis praecepta impleveritis, quae inchoant hominem, sed etiam ista, quae a me adduntur, qui non veni solvere legem, sed implere, non intrabitis in regnusic docuerit, non jam magnus habendus et idoneus regno coelorum, sed tamen non tam minimus quam ille qui solvit: ut autem sit magnus atque illi regno aptus, facere debet et docere, sicut Christus nunc docet, id est, ut abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant; justitiaet qui illud solverit, minimus vocabitur in regno coelorum: qui autem illud impleverit ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum; erit ab homicidio. mur, non solvit lege foris, dum non occidimus, et in corde, dum non irascimur, innocentiam custodiamus. Audistis, quia dictum est an
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ surrex̾ temptans illum & dicens. Magister quid faci¬
endo uitã ȩt̃nã possidebo.
egisꝑitꝰ qui de uita ȩt̃na dnm̃ temptans int̾rogat. oc¬
casione ut reor cemꝑtandi de ipsis dmĩ sermonib sum¬
psit uͥ ait. Gaudete aut̃ qd nonina ur̃a scripta sunt m¬

Expanded text:
ens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem quod nomina vestra scripta in
Abbreviated transcription (Latin):
dignatur occuriere. Quid ẽ hoc. nͥ qd nra suꝑbia rettn
ditur. qͥm hominib ñ nat᷑am qͣ adimaginẽ d̾i facti st̃
s honores & diuitias ueneram᷑. Cũq perisamꝰ q̃ cirea
eos sunt ꝓfecto int̾iora minime ꝓuidemꝰ. dum ea con¬
sidamꝰ que in corporib despecta sunt. negligimꝰ pen
ꝓpt̃ hominẽ. Sola ut diximꝰ quȩ encũstant in ho¬
minib pensat. naturrã non aspicit. honorẽ di̾ in
hominib ñ agnoscit. Cece ire non urilt filiꝰ cłi ad fi

Expanded text:
dignatur occurrere: quid est hoc, nisi quod superbia ndignatur occurrere: quid est hoc, nisi quod superbia nt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus penpropter homines. Sola, ut diximus, quae circumstant hominibus, pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
inus itaq in illo credidit quem ñ putauit salutẽ
posse dare. nͥ presens esset & corpore. Si enim ꝑfecte
credidisset ꝓfecto sciret quianon ee̾t᷑ locꝰ uͥ presens ñ es¬
set d̾s. Ex magna gͦ parte diffisris ẽ. qui uircutẽ hono¬
ris non deditinaiestati.s p̃sentiȩ corporali. & salutẽ
itaq filio petiit. & cñ ui fide dubitauit. Quia enĩ ad
quẽ uen̾at. & potentẽ ad curandũ credidit. & tñ mori¬
enti filio absentem ꝑutauit. S dñs qui rogat᷑ ut uadat
quia non desit ubi inuitatur indicat. solo iussu salu
tem reddidit qui uoluntate omnia creauit. Qua in
re hoc nob̾ ẽ sollert᷑ intriendum. qđ sicut euuangłista¬
alio cestante didicimꝰ. centurio ad diñ uenit dicens.¬
Cui aihn ꝓtinus respondetur. Ego ueniã. & eurabo eũ.
uidẽ quod reguluis rogat ut ad eiꝰ filiũ dñs ueniat.
& tñ ire corporalit recusat. ad sernuĩ uͦ centurionis
lem p̾sentiã ñ dignat᷑ adesse: centur ionis seruo ñ de¬

Expanded text:
minus in illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret, quia non esset locus ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffisus est, quia honorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali. Salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit. Sed Dominus, qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitattem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc nobis solerter intuendum, quod, sicut alio Evangelista testante didicimus: Centurio ad Dominum dixit: DominCui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam et curabo eum. Quid est quod regulus rogat, ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat? Ad servum vero centurionis lem praesentiam non dignatur adesse, centurionis vero servo non de
Abbreviated transcription (Latin):
nitus est altusq ac nutͥtus eoꝵ cura & diligentia inpenlis
secularib litt̾is eruditus. ad pͥme om̃ib indelicet disciplits
inbutus quas liberales uocant. Nam & gramaticam pͥus
insua cuitate & rethoricam in affrice capite cartaginie post¬
perierunt ille questiones inqͥbus aliquan do uisus est ei testimo
ruit ei ima facies eloquioꝵ castoꝵ ⁊ exultare cum tremore didicit¬
onsequenti etiam tempore transmare inurbe toma
sumis sac̃dos ambrosius Cunus ambrosii interea uerbi dĩ
p̃dicatoris frequentissimis ineccła disputacionib astans in
popło intendebat suspenfus atq affixus augustinus:¬
Ressit ꝙͦ dñs inmentẽ eiꝰ uisumq est bonũ inconspectu eiꝰ ꝑg̾e̾ ad simpli¬
cianum qui ei bonꝰ apparebat seruiis di ⁊ lucebat meo gr̃a aiuina.
Audierat enĩ qd̃ auiuentute sua deuotissime dõ uiueret & uere¬

Expanded text:
s eorum cura, et diligentia impensisque, secularibus litteris eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et grammaticam prius in sua civitate, et rhetoricam in Africae capite Carthagine postperierunt illae quaestiones, in quibus mihi aliquando uisus est aduersari sruit mihi una facies eloquiorum castorum, et exultare cum tremore didiciConsequenti etiam tempore trans mare in urbe Romassimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in Ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affixus. Etsti in mentem meam uisumque est bonum in conspectu meo pergere ad Simplicianum, qui mihi bonus apparebat seruus tuus et lucebat in eo gratia tua. audieram etiam, quod a iuuentute sua deuotissime tibi uiueret; iam uer