comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sie ihe mittit exploratores ad iericho urbem.
qui suscipiunt᷑ ameretrice raab. Iħc ille dur
est: adquem dñs iħc xp̃e ad ꝑscrutantlos mores
hominum duo testam̃ta direrit. Nam in eo ut
eredentiũ fidem aut rebellium ꝑuicatiam pleniꝰ
cõꝓbaret: ante ad uentũ iudiciĩ sui quasi explo¬
ratores duos legem & euangłium destinauit.
Raab uͦ tyƿum tenet ȩccłiȩ̃. quȩ de extraneis atq
alienis gentibꝰ congregata est. quȩ antea uiuens
in desideriis carnis fornicabatur in idolis. De talibꝰ¬
ait dñs qd̃ p̃cedent uos inregno cęlorum. hec gͥ
testam̃ta dnĩ ȩccłia sola suscipit: & eadem fidelit̃
conseruat Amicis om̃ino ñ tradidit. ipsa potius
picłitari optans. dum mͦ illesa ac salua seruaret.
Hee casurum mundum. sic̃ illa eiuitatem firmit̃
credidit. Hęc ꝓse ac suorum om̃iũ saliite pactum cũ
destanius dñi fecit. hec indomo fua coccũ. ⁊dẽ. sigui
sanguinis posuit. Extra quam sigus fuertt ĩ uen¬

Expanded text:
ittit duos exploratores ad Jericho urbem, qui suscipiuntur a meretrice Raab. Jesus ille duest, ad quem Dominus Christus ad perscrutandos mores hominum duo testamenta direxit. Nam in eo ut credentium fidem aut rebellium pervicaciam plenius comprobaret, ante adventum judicii sui, quasi exploratores duos, Legem et Evangelium destinavit. Raab vero typum tenet Ecclesiae, quae de extraneis atque alienis gentibus congregata est; quae antea vivens in desideriis carnis, fornicabatur in idolis. De talibait Dominus: Quod praecedunt vos in regno coelorum . Haec igitur testamenta Domini sola suscipit, et eadem fideliter conservat. Amicos omnino non tradit, ipsa potius periclitari optans, dummodo illaesa ac salva servaret. Haec casurum mundum sicut illa civitatem firmiter credit, haec pro se suorumque omnium salute pactum cum testamentis Domini fecit; haec in domo sua coccum, id est, signum sanguinis, posuit. Extra hanc si quis inventus fue
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe aut̃ noue conuersationis pͥmordia. ad huc car¬
nali st̃ uitȩ cõmixta. Et icerreo in notescere citius
ñ debent. ne cũ laudant᷑ bona quȩ placent. deceptꝰ
laude sua animꝰ. dep̃hendere in eis nequeat mala
quȩ latent.
UI. de non arando in boue siniul et asino.

Expanded text:
Saepe autem novae conversationis primordia adhuc carSaepe autem novae conversationis primordia adhuc carnali vitae sunt commista. Et idcirco innotescere citius non debent, ne cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus deprehendere in eis nequeat mala quae latent. CAPUT VI. De non arando in bove et asino.
Abbreviated transcription (Latin):
on oꝑaberis inprimogenito . ꝙͣ ñ tondebis
primogenita ouium. Inpͥmogenito qͥppe
bouis õꝑari ẽ bonȩ conuersationis p̾mor¬
dia inexerctno publicȩ actionis ostendere. Ouium
qͥppe pͥmogenita tondere est ab occultationis suę
tegmine humaneͥs oculis in choandia bona nr̃a
denudare. In pͥmogenito gͦ bouis oꝑari ꝓhibem.
atq apͥmogenitis ouiũ decondis compescim᷑: qͥa
& siquid rõbustum incipimꝰ exercere. Hoc in aꝑto
cituis ñ debemꝰ ostendere: s cum uita nr̃a simplex
quicꝗͣ in nocuũ quia inchoat. dignum ẽ. ut secret
sui uelamina ñ relinquat. nec hoc humanis ocłis
quasi subducto uellere ostendat. Ad sola gͦ diuina
sacrificia boum pͥmogenita ouiũq ꝓficiant: ut
qͥcqͥd forte inuocuũ incipimꝰ: hoc ad honorem in-¬
timi iudicis inara cordis immolemꝰ. quia ab illo
ꝓculdubio tanto libentius accipit᷑. quanto & abho¬
minibꝰ occultatũ nullo laudis appetitu maculat᷑.

Expanded text:
et non tondebis primogenita ovium. In primogenito quippe bovis operari est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. 2. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, atque a primogenitis ovium detondendis compescimur, quia etsi quid robustum incipimus exercere, hoc in aperto citius non debemus ostendere. Sed cum vita nostra simplex quid atque innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina non relinquat, nec hoc humanis oculis, quasi subducto vellere, ostendat. 3. Ad sola ergo divina sacrificia boum primogenita, oviumque proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi Judicis in ara cordis immolemus. Quod ab illo procul dubio 463 tanto libentius accipitur, quanto et ab hominibus occultatum nullo laudis appetitu maculatur. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
noałt. humilis atta saoy. Cui gͦ saul abĩmundo spũ
arripit̃: dauid canente. eius uesania tẽpat. Quia cum
sensus potentiũ ꝑ elationẽ infurorem uertit: dignum ẽ
ett ad salutem mentis quasi dulcędme eytharẽ locutio¬
nis nr̃ȩ transquillitate reuocet

Expanded text:
nisi humilis vita sanctorum? Cum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente ejus insania temperatur; quia, cum sensus potentium per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis, quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocet
Abbreviated transcription (Latin):
supb diues exhortationis blandũto ꝑlacande scunt a
plerũq. dura uulnera ꝑlenia dor menta molles ueduct
furo in sanor sepe ad salutẽ medico blandiense ned iãt
Cũq eis indulcedinẽ condescendit᷑. languori iusan le iao¬
tigci Neꝗ enĩ nes legent intuendũ ẽ. qd cũ sause apiam¬

Expanded text:
s dives exhortationis blandimento placandus est, quia plerumque dura vulnera per levia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem medico blandiente reducitur. Cumque eis in dulcedine condescenditur, languor insaniae mitigatur. Neque enim negligenter intuendum est quod cum Saulem spi
Abbreviated transcription (Latin):
babilorus filios sedechiȩ in reblatha coram eo: ocłõs
quoq sedechiȩ eruit. Dũ scriptura sedechiȩ¬
captruitatem narrans ordinem captiuitatis denunciat.
Rex quippe babiloniꝰ ẽ. antiquus hostis possessor intime
confusionis. Qui priꝰ filios ante intuentis ocłos truai¬
dat: quia sepe sicͥ bona oꝑa int̃ficit. itt sse amittere
ipse qui captus ẽ. dolens cernat. Nam gemit plerũq
animꝰ. & tam̃ carnis suȩ delectationibꝰ uictꝰ bona qͦ
gemit: amans ꝑdit. Eaque patit᷑ damna consid̾at: nec
tam̃ uirtutis brachiũ. conda regem babilonis leuat.
S dũ uidens nequite ꝑpetrationȩ ꝑcutit᷑. ad hoc quan¬
doq peccati usu ꝑducitur: ut ipse quoq rationis lu-¬
mine priuet᷑. Unde babilonis rex exancos priꝰ filiis se¬
dechiȩ ocłos eruit. quia malignꝰ sp̃s subductis prius
bonis oꝑibꝰ. post & intelligentiȩ lumen tollit. Qd̃ recte
sedechias inreblatha patit᷑. Reblatha quippe: multa

Expanded text:
Babylonis filios Sedeciae in Reblatha coram eo, oculos quoque illius eruit. Dum sacra Scriptura Sedeciacaptivitatem narrat, ordinem captivitatis internae denuntiat. Rex quippe Babylonis est antiquus hostis, possessor intimae confusionis: qui prius filios ante intuentis oculos trucidat, quia saepe sic bona opera interficit, ut haec se amittere ipse qui captus est animus, et tamen carnis suae delectationibus victus, bona quae gemit amans perdit: ea quae patitur damna considerat, nec tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat. sed dum videns nequitiae perpetratione percutitur, ad hoc quandoque peccati usu producitur, ut ipso quoque rationis lumine privetur. Unde Babylonis rex ex cunctis prius filiis Sedechiae oculos eruit, quia malignus spiritus subductis prius bonis operibus post intelligentiae lumen tollit. Quod recte Sedechias in Reblatha patitur. Reblatha quippe multa
Abbreviated transcription (Latin):
post baptisma nouerat. et iccirco er̃ ad baptisinatis grãm non
ꝑducat. Quod si ita est: peccata quoeumdam ꝓculdubio pͥquã
sunt ꝑpetrata puniunt᷑. Et ista recte senciens dixerit. qͥa
oiñtpotens d̾s qui alios aꝑpetratis facinorib liberat. hec
in aliis non ꝑpetrata cõdempnat: Ooculta itaq dĩ iudicia

Expanded text:
post baptisma noverat, et idcirco eum ad baptismatis gratiam non perducat. Quod si ita est, peccata quorumdam proculdubio priusquam sint perpetrata puniuntur. Et quis ista recte sentiens dixerit quia omnipotens Deus, qui alios a perpetratis facinoribus liberat, haec in aliis etiam non perpetrata condemnet? Occulta itaque
Abbreviated transcription (Latin):
osł hȩc ascendit moyses in montem.
Iesus contra amalech milttat. tenet
uirgam moyses. brachiaq sia in mo¬
dum crucis extendit. Sic hostis idẽ diabolus
iram celestis patriȩ int̾ ludere moliens. signo
crueis dnĩc suꝑatur. Dum leuaret manus.
uincebat isrł. rusum dum inclinaret suꝑa¬
bat amalech. Eleuantibꝰ enim nobis actus nr̃os
adcȩlum: rectores tenebrarũ subicumtur. At
contra remissis manibꝰ orantes. hoc ẽ. conuer¬
sitionem derrenam sectantes: hostis uictor
qui septem habebat oculos. insamuelis uolumine
appellat᷑ lapis adiutorii. & utranq manũ aarone¬
& hur quasi duo popłi aut duo testam̃ta sustentant.

Expanded text:
ses ascendit in montem, et Josue contra Amalech militat. Tenet virgam Moyses, brachiaque sua in modum crucis exviam coelestis patriae intercludere volens, signo crucis Dominicae superatur. Dum levaret manus Moyses, vincebat Israel. Rursum, dum inclinaret, superabat Amalec. Elevantibus enim nobis actus nostros ad coelum, rectores tenebrarum subjiciuntur. At contra remissis orantes manibus, hoc est, conversationem terrenam sectantes, hostis victor charias , qui septem habebat oculos, et in Samuelis volumine appellatur lapis adjutorii, et utramque manum Aaron et Hur, quasi duo populi aut duo testamenta, sustentant.
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ datũ est in escam: fideles st̃ de oblationibus
sius scĩs cõmunieantẽs. Unde apłsatt. Nam si
insp̃ualibꝰ partipes facti st̃ gentiles: debent & in
carnalibꝰ ministrare eis. Hȩc st̃ ligna fructifera.
nistis gͦ gradibus tanquam inquibdã diebꝰ. uesꝑa¬
est ipsa ꝑfectio singulorum oꝑum. & mane incho
oꝑa bona ualde: sꝑat homo quientẽ mentis. con¬
stutus insp̃uali paradiso quo significat᷑ uita be¬
ata. ubi fons.ẽ. sapientiȩ diuisus inquattuor par
disciplinas morũ quasi fructꝰ lignorũ carpat. Est
nanq paradysus uita beatorũ. quattuor flumi¬
na quattuor uirtutes. ligna eiꝰ om̃s utiles disci¬
plinȩ. lignorũ fructꝰ. mores piorũ. lignũ uitȩ.ip¬
sa bonoiũ om̃iũ mat̃ sapientia est de qua scrip¬
tũ est salomone dicente. lignũ uitȩ his qui ap¬
prȩhendunt eam & qui tenuerint eam beati.
lignum scientiȩ boni & mali. transgressio man¬

Expanded text:
nibus datum est in escam, fideles sunt, et de oblationibus nibus datum est in escam, fideles sunt, et de oblationibus suis sanctorum communicantes. Unde Apostolus ait: Nam si in spiritalibus participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis . Haec sunt fructiistis ergo gradibus, tanquam in quibusdam diebus, vespeest ipsa perfectio singulorum operum, et mane inchoaopera bona, valde sperat homo quietem mentis constitutus in spirituali paradiso, quo significatur vita beata, ubi sons est sapientiae, divisus in quatuor partdisciplinas morum quasi fructus lignorum carpat. Est namque paradisus vita beatorum. Quatuor flumina, quatuor virtutes. Ligna ejus, omnes utiles disciplinae lignorum fructus, mores piorum, lignum vitae, ipsa bonorum omnium mater sapientia est, de qua scriptum est Salomone dicente: Lignum vitae est his qui apprehendunt eam; et qui tenuerit eam, beatus est . Lignum scientiae boni et mali, transgressio
Abbreviated transcription (Latin):
suam ꝑfectũ scilicet uirũ. qui ñ quẽlibet
scõrum uirorũ imitando. s ipsam uerita¬
tem contẽplabilit intuendo. oꝑatur iusticiam.
ut ipsam inteligat & sequat᷑. ad cuiꝰ imaginem
factus ÷. scdm ueritatem. Iste etiã accipit potesta¬
tem pisciũ maris & uolatiliũ cȩli. peccorũq. fera¬
rũ quoq atq repentiũ. Quia spualis quisq effec¬
ipse aut̃ iudicat᷑ anemine. Qͦd uͦ sequit᷑. masculũ
& feminam fecit eos: sp̃uales in eccłia & obedien¬
tes ostendit. Quia sic̃ uiro subdita ÷ mulier. sic spu¬
ali & ꝑfecto uiro obȩdiens ẽ. is qui minꝰ ꝑfectꝰ est.
sic̃ apłs ait. rogamꝰ uos fr̃s ut cognoseatis eos qui
crescite & multiplicamini. siue inlinguis. siue in
spualibꝰ intelligentiȩ gradibꝰ: ut dominent᷑ ratio¬
nis intellectu om̃iũ carnaliũ ꝑturbationũ. qͥsi
insensibiliũ animantiũ. Omẽm aut̃ herbam se¬
minalem. & ome lignũ fructuosum quod homi¬

Expanded text:
ui non quemlibet sanctorum virorum imitando, sed ipsam Veritatem contemplabiliter intuendo, operatur justitiam, ut ipsam intelligat et sequatur, ad cujus imaginem factus est, veritatem. Iste etiam accipit potestatem piscium maris et volatilium coeli, pecorum quoque atque serpentiuipse autem judicatur a nemine . Quod vero sequitur: Masculum et feminam fecit eos, spirituales in Ecclesia et obedientes ostendit, quia sicut viro subdita est mulier, sic spirituali et perfecto viro obediens est is qui minus perfectus est, sicut Apostolus ait: Rogamus vos, fratres, ut cognoscatis eos qui Crescite et multiplicamini: sive in linguis, sive in spiritalibus intelligentiae gradibus, ut dominentur per rationis intellectum omnium carnalium perturbatiinsensibilium animantium. Omnem autem herbam seminalem, et omne lignum fructuosum, quod homi
Abbreviated transcription (Latin):
in telligant᷑ explicata sunt. deinde quid insigu¬
ram scłi significent subiciendum est. Sex dieb
consũmauit ds omĩa oꝑa sua. & inseptimo reqͥent
Sex ȩtatibꝰ humanũ genus in hoc scło ꝑsuccessioneᷤ
tempor dei oꝑa insinuant. Quarũ prima. ẽ. ab a¬
dam usq ad noe. Seda a noe usq ad abraham. Tet¬
eia. adabraham usq addanid. Quarta. ad auid usq
ad transmigrationẽ babilonis. Quinta deinde.
donee ercelsus ueniat adiudiciũ. Seꝑtima uͦ
in teligit᷑ in requie scõrũ quę scilicet ñ habet
ue̾yam. quia eam iam nullus t̾minꝰ claudet.
Pergamiꝰ gͦ breuit̃ ꝑhas om̃s mundi ętates. &
replicantes ordinem temporũ. eorũ misticȩ dif¬
fetentias distinguamꝰ. Primo enaro scło factut
eet rarq uam lu homo inyaradyso do qula eta

Expanded text:
intelligantur, exposita sunt; deinde quid in figura saeculi significent subjiciendum est. Sex diebus consummavit Deus omnia opera sua, et septimo requievit. Sex aetatibus humanum genus in hoc saeculo, per successiones temporum Dei opera insinuant, quarum prima est ab Adam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad David, quarta a David usque ad transmigrationem Babyloniae, quinta deinde udonec Excelsus veniat ad judicium: septima vero intelligitur in requie sanctorum, quae scilicet vevesperam, quia eam jam terminus nullus claudet. Pergamus ergo breviter per has omnes mundi aetates, et replicantes ordinem temporum, eorum mystice differentias distinguamus. Primo namque saeculo factus est tanquam lux homo in paradiso, in qua aeta
Abbreviated transcription (Latin):
dicia partus & contagione leꝑrȩ. dit enĩ
mulierem quȩ concẽpit sem̃ & peꝑit mas¬
culum. septem diebꝰ .&ẽ. immundam. octauã puri¬
ficari. Quȩ aut̃ feminam peꝑit: bis septem diebꝰ
inimmundicia seribit᷑ ꝑmanere. Intalibꝰ gͦ quędã
misteria latentis arcani ñ est dubiũ contineri.
Septimana enĩ huiꝰ p̃sentis uitȩ tempꝰ uideri potest.
quia inseptimana dierũ consũmatus est mundus.
In quo donec sumꝰ incarne positi. ad liquidũ puri
esse ñ possumꝰ. nͥ octaua uenerit dies qd̾ ẽ futuri
scłi tempꝰ. inquo tam̃ die purgandus ẽ. ille qui ui¬
nlit agit. Statim enĩ munda efficit᷑ mat̾ eiꝰ quȩ
genuit eum. Purgatam nanq uitiis carnem. ex
resurrectione suscipiet. Qͥ uͦ nichil inse habuit
uirile aduersus peccatum. s remissus & effeminat᷑
ꝑmanserit inactibꝰ suis: iste neꝙ inp̾sentis scłi
ebdomada. neq infutura purgabit᷑ abimmundicta.¬
.XI. de lepris

Expanded text:
ditia partus et contagione leprae. Ait enim Mulierem quae concepit semen. et peperit masculum, septem diebus esse immundam, octavo purificari. Quae autem feminam peperit, bis septem diebus in immunditia scribitur permanere . In tabulis ergo quaedam mysteria latentis arcani non est dubium continere. Septimana enim hujus praesentis vitae tempus videri potest, quia in septimana dierum consummatus est mundus; in quo donec sumus in carne positi, ad liquidum puri esse non possumus, nisi octava venerit dies, quod est futuri saeculi tempus, in quo tamen die purgandus ille est qui viriliter egit. Statim enim munda efficitur mater ejus quae genuit eum. Purgatam namque vitiis carnem ex resurrectione suscipiet, qui vero nihil in se habuit virile adversus peccatum, sed remissus atque effeminatus permanserit in actibus suis, iste neque in praesentis saeculi hebdomada, neque in futura purgabitur ab immunditXI. De lepris
Abbreviated transcription (Latin):
sensus sequat᷑. Nam siguralit̾ quȩdam exhis intel¬
ligunt᷑. uere tanquam ꝓpħica indicia p̾cedentia fu¬
turorũ. Sane ñ omĩa quę in lege & ꝓpħis seripta
sunt : misterior enigmatibꝰ obtegunt᷑. s ꝓhis que
aliquid significant etiam quȩ nichil significant
conectuntur. Sic̃ enĩ in c̾tharis & huiusmodi
organis musicis. ñ quidẽ omĩa que tanguntur
& quo tenderent᷑ illa quȩ ad cantilenȩ suauitatem
modulaturꝰ est artifex: ita inhis ꝓpħicis narrati¬
onibꝰ quȩ obtegunt᷑. aut aliqͥd sonant insignifica¬
tione futurorũ. aut si nichil sonant. ad hoc int¬
ponunt᷑. ut sit unde illa significantia tanꝗͣ so¬
nantia conectant᷑. Has autẽ rerũ gestarũ figuraᷤᷤ
de mysticis thesauris sapientũ ut p̃diximꝰ dẽpro¬
mentes: inunã formam cõpendio breuitatis con-¬
traximꝰ. in quibꝰ lector ñ nr̃a legit. Quod enĩ ego¬

Expanded text:
sensus sequatur. Nam figuraliter quaedam ex his intelsensus sequatur. Nam figuraliter quaedam ex his intelliguntur, vere tanquam prophetica indicia praecedentia futurorum. 4. Sane non omnia quae in lege et prophetis scripta sunt mysteriorum aenigmatibus obteguntur; sed pro his quae aliquid significant, etiam quae nihil significant connectuntur. Sicut enim in citharis, et hujusmodi organis musicis, non quidem omnia quae tanguntur, et quo tenderentur illa quae ad cantilenae suavitatem modulaturus est artifex: ita in his propheticis narrationibus quaeque dicuntur aut aliquid sonant in significationem futurorum, aut, si nihil sonant, ad hoc interponuntur, ut sit unde illa significantia tanquam sonantia connectantur. 5. Has autem rerum gestarum figuras de mysticis thesauris sapientium, ut praediximus, depromentes, in unam formam compendio brevitatis contraximus; in, quibus lector non nostra leget, sed ve
Abbreviated transcription (Latin):
Sacre legis non sine aliqua p̃nuntiatione futuror᷑
gesta atꝙ conscripta est. nec ꝑtineret ad p̃figuratio¬
nis misterium. tam multiplex rerũ umbra gesta¬
rũ : nisi docens apl̃s dieeret. lex figuram habet
futuroꝵ bonorũ. non ipsam inaginem rerum.
Proinde quȩdam quȩ inea figurati dicta uł facta
sunt. & sunt plena misticis sacram̃tis : adiuuante
suꝑna gr̃a in hoc opusculo erequentes intexuimꝰ
ueterũ ȩccliasticoꝵ sententias congregantes. ueluti
exdiuersis pratis flores lectos admanũ fecimus.
& pauea de multis breuit̾ ꝑstringentes. pleraq
etiam adicientes. uel exaliqua parte mutantes.
offerimꝰ. quib nimia longitudo sermonis abhorret.
Breui enim expositione suecincta. ñ faciunt de
ꝓlixitate fastidrũ. Prolixa enĩ & occulta tedet oratio.
breuis & aꝑta delectat. Et quia iam pͥdem iuxta
licteram a nobis sermo totus contextus est: necesse
est ut p̾̃cedentis hystoriȩ fundam̃tum allegoricus

Expanded text:
sacrae legis non sine aliqua praenuntiatione futurorum gesta atque conscripta est. Nisi pertineret ad praefigurationis mysterium tam multiplex rerum umbra gestarum, nec docens Apostolus diceret: Lex umbram habet futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum. 2. Proinde quaedam, quae in ea figuratim dicta vel facta sunt, et sunt plena mysticis sacramentis, adjuvante superna gratia, in hoc opusculo exsequentes intexuimus, veterumque ecclesiasticorum sententias congregantes, veluti ex diversis pratis flores lectos ad manum fecimus, et pauca de multis breviter perstringentes, pleraque etiam adjicientes, vel aliqua ex parte mutantes, us, qui nimiam longitudinem sermonis abhorrent. 3. Brevi enim expositione succincta non faciunt de prolixitate fastidium. Prolixa enim et occulta taedet oratio; brevis et aperta delectat. Et quia jam pridem juxta litteram a nobis sermo totus contextus est, necesse est ut, praecedente historiae fundamento, allegoricus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ em datur aliud signum moysi. Micte inquit ma¬
nũ tuam insimi tuo. Et misit. Produc inqͥt eam. et
produxit. & inuenta est alba idest. inmunda.
Albor enĩ incite. lepra est nͨ candor. Ipsa enim
hereditas dei. idẽ. popłs eius foras abeo missus. in¬
mundꝰ factus est : sic̾ scriptũ est de ea. Ut quid
auertis faciem tuam. & dexteram tuã demedio sinu
tuo : S quid illi ait s Reuoca eam insinu̾ tuũ. Reuo¬
cauit. & reuersa ẽ.ad colorem pͥstinum. Sic & plebs
iudea nunc aliena est asinu dei. & foris immunda
remansit. S reuocat eam & redit ad pͥstinũ colorem.
dũ agnouerit dnm̃ saluatorẽ. Nunc enĩ eȩcitas ex

Expanded text:
em datur aliud signum Moysi: « Mitte, inquit, manum in sinu tuo, et misit. Produc, inquit, eam, et produxit, et inventa est alba , » id est, immunda. Albor enim in cute lepra est, non candor. Ipsa enim haereditas Dei, id est, populus ejus, foras ab eo missus immundus factus est, sicut scriptum est de ea: Ut quid avertis faciem tuam, et dexteram tuam de medio sinu tuo ? Sed quod illi ait: Revoca eam in sinum tuum . Revocavit, et reversa est ad colorem suum. Sic et plebs Judaea, nunc aliena est a sinu Dei, et foris immunda remansit. Sed revocat eam, et redit ad pristinum colorem, dum agnoverit Dominum Salvatorem; nunc enim caecitas ex
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu sto. Sciendũ est qd duobꝰ modis in
conspectu dñĩ uelimꝰ. uniͦi quid̃ quod hic peocata nrã
subtilit̃ ꝑpendentes in eiꝰ nos conspectu ponimꝰ & flen-
mo iudicio ante tribunal eiꝰ adsistimꝰ. Nam quotiens con¬
ditoris nr̃i potentiam ad sensum reducimꝰ. tociens incon¬
spectu illiꝰ stamꝰ. Unde recte nunc ꝑuirũ dĩ heliam dr᷑.¬

Expanded text:
conspectu sto. « Sciendum est quod duobus modis in conspectu Domini venimus, uno quidem, quo hic peccata nostra subtiliter perpendentes, in ejus nos conspectu ponimus, et flecum in extremo judicio ante tribunal judicis adsistimus: nam quotiens conditoris nostri potentiam ad sensum reducimus, totiens in conspectu illius stamus. Unde recte nunc per virum Dei Heliam d
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. nc̃ aut̃ in om̃em t̾ram exiit sonꝰ eorũ. &
infines orbis t̾rȩ uerba eorũ. Exeuntes aut̃ pu¬
eri ysaac ꝑuniuersum oibem t̾rę fodert̃ ꝑuteos¬
um. & aquam om̃ibꝰ ostender̃t. baptizantes
ysaac sic uocauit eos sic̃ & pat̾ eiꝰ. nͥ quia moy¬
ses apud nos etiam morses appellatur. & ꝓ¬
pħȩ unus quisq suo nomine appellantur
hȩc mystice. Moralit̾ aut̃ ysaae apud alienam
gentẽ puteos fodisse describit᷑. quo uidelicet
exemplo discimꝰ. ut in hac ꝑegrinationis erum¬
na positi. cogitationũ nr̃arũ ꝓfunda penetremꝰ.
at. nequaquã nr̃e inquisitionis manꝰ ad exhau¬
riendam cordis t̾ram torpescat. Quos tam̃ pu¬
mirũ immundi sp̃s cũ nos studiose confode¬
re conspiciunt. coniectas nob̾ tẽptationum
cogitationes mergunt.
XXIII. De esau et iacob

Expanded text:
batur : nunc autem in omnem terram exivit sonus eorum, et batur : nunc autem in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum eri Isaac per universum orbem terrae, foderunt puteos, et aquam omnibus ostenderunt, baptizantes Isaac, sic vocavit eos sicut et pater ejus, nisi quia Moyses apud nos etiam Moyses appellatur, et prophetae unusquisque suo nomine appellantur?eorum. Haec mystice. Moraliter autem Isaac apud alienam gentem puteos fodisse describitur, quo videlicet exemplo discimus, ut in hac peregrinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum profunda penetremus;at, nequaquam nostrae inquisitionis manus ad exhauriendam cordis terram torpescat. Quos tamimirum immundi spiritus, cum nos studiosius cor fodere conspiciunt, molestas nobis tentationum cogitationes ingerunt. CAPUT XXIII. De Esau et Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
deipso dixerunt. rixati suntꝰ cum eo phili¬
stim. idẽ iudei a regno dei aliem. S discedit
abeis. nec post. ec̃. eũ his qͥ inputeis aquam
ueri sunt isaac. matheiis marcꝰ. Lucas. & iobs
noui destam̃ti puteũ foderunt. & iueneit
aquam uiuam. quȩ sit fons. aquȩ salientis
inuctam ec̃nam. S ꝓhis adhuc alt̾eaatun
Ili qui t̾rena sapiu̾nt nec noua condi ꝓao¬
untur. nec uetera purgari. E uamglicus pu¬
Nteis contradicunt. aplis aduersantur
MEt qm in om̃ibꝰ contradicunt litigan¬
tes dicit̃ adeos. Qm̃ indignos uos fecistis
gix̃ dĩ. exhoc iam ad gentes ibimꝰ. Post hȩc
fodit tͥcum puceum ⁊ saac. & appellauit nꝰ
loci illꝰ lacicudo dicens. Nẽ dilatouit nes
ans. & fenit crescere suꝑ t̾ram. Uere dilatat ẽ¬
ysaac. & impleuit omnẽ t̾ram scientia trinitatiᷤ.
& in toto orbe latitudinẽ ȩccłiȩ collocauit. Primꝰ
tam̃ iniudea notus erat deus. & inisrł nomina¬

Expanded text:
de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Philide ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Philistini, id est, Judaei, a regno Dei alieni, sed discedit ab eis. Non enim potest esse cum eis, qui in puteis aquam Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae sit fons aquae salientis in vitam aeternam . Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova adhuc condi patiuntur, nec vetera purgari evangelicis puteis contradicunt, apostolis adversantur; et quoniam in omnibus contradicunt, litigant, dicitur ad eos: Quoniam indignos vos fecistis gratia Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus. 4. Post haec fodit tertium puteum Isaac, appellavitque nomen loci illius latidudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus, et fecit crescere super terram; Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea notus erat Deus, in Israel nomina
Abbreviated transcription (Latin):
sceliã peccet. si secretũ uiri eiꝰ inscripturis sc̃is
diligent̃ intueat᷑. & inueniet eũ. Maiestatẽ suam
qũa inforina dei equalis ẽ patri paulisꝑ ab scondis¬
se dr̃ informa serui. ut eiꝰ capax esse humana i¬
sirmitas posset. eoꝙ mͦ se coniugi congruũ it̃ apta¬
fetus nidꝰ enĩ ab surdũ. immo qͥd ñ conuenient
dicarnale aliqius ut eum caꝑet affectus
uroias. cum ipsum uerbum dei caro factum est
ut habitaret in nobis.
XXII. De puteis quos sodt ẜsaae
puteos quos foderant pueri patris eiꝰ abtahamu
S inuidentes ei palestini obstrurerunt eos. implen¬
tes humo & reliqua. Quis ẽ. iste ysaac. nͥ salua¬
tor nr̃. qui dum descendisset inistũ torrentẽ
gerara. primo om̃iũ illos puteos fodere uut
quos foderunt pueri patris suiꝰ Idẽ. moy¬
ses puteũ legis foderat. dauid. salomon. &ꝓ.¬
pħe libros scripserunt ueteris testam̃ti. qͦs
tam trena & sordida repleuerat intelligen
tenderet qd quecunq lex & ꝓpħe direrunt

Expanded text:
ndo in Ecclesia peccet, si secretum viri ejus in Scripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis ese se in formam servi, ut illius capax esse humana infirmitas posset, qui modo conjugi congruum iter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conuenienter dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet adfectus uxoris, cum ipsum uerbuut habitaret in nobis? CAPUT XXII. De puteis quos fodit Isaacputeos quos foderant pueri patris ejus Abrahae. Sed invidentes ei Palaestini, obstrutes humo, et reliqua . Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster, qui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri patris sui, id est, Moyses puteum legis foderat; David, Salomon et prophetae, libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleverat intelligenttenderet quia quaecunque lex et prophetae dixerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nri hostes accerrimos uulnerantes. Accingitur
& daniel adauxiliũ nrm. cum nos de. xp̃i regno¬
& de ancixp̃i futuri fraude instruit ac p̃monet.
Ad est & exechiel sacram̃ta nobis cȩlestia in quadri¬
formis rotarum circulis signans. Docet ꝙr osee
bis senas agminis turmas. & p̃cedunt nos succinti
lũbos inueritate. quia p̾dicant ad auxiliũ nrm̃.
Isti gͦ uiri fordes pugnant nobiscum. quousꝙ
oelestis ꝓmussionis patriam consequamcia.

Expanded text:
nostri hostes acerrimos vulnerantes. Accingitur nostri hostes acerrimos vulnerantes. Accingitur et Daniel ad auxilium nostrum, cum nos de Christi regno et Antichristi futura fraude instruit atque praemonet. Adest et Ezechiel, sacramenta nobis coelestia in quadriformibus rotarum circulis signans. Docet et Osee bissenas agminis turmas, et praecedunt nos succinctis lumbis in veritate, quam praedicant ad auxilium nostrum. Isti ergo viri fortes pugnant nobiscum, quousque coelestis repromissionis patriam consequamur.
Abbreviated transcription (Latin):
transiordanem amoyse acceꝑunt t̾ram: relictis
mulieribꝰ & infantibꝰ cum fr̾ibꝰ transeuntes p̾be¬
bant illis pugnandi auxilium. usqueqͦ & ipsi
consequerentur hereditatem. Isti qui ꝑmoysem ac
telligunt᷑. qui pͥmũ ꝑmoysen hȩreditatem legis
potĩti ft̃. Unde & pͥmogenitos esse om̃s dicit. Ru¬
ben quippe. p̾ͥmogenitꝰ est iacob exlia. Gad pͥmoge¬
nitus ẽ. eiꝰdem de ⁊elpha. Manasses pͥmogenitũs
est ioseph de egyptia filia sacerdotis putipharis.
In his ergo pͥmogenitis figulit̃ illi expͥore popło
designantut qui ꝑ legem placuerunt deo. quiq
ñ requiescunt. s expediti ad auxiliũ frm̃ suoritm
consurgunt. Laborantibꝰ enĩ nob̾ magone uitȩ
huiꝰ atq habentibꝰ certam̃ ad uersus contrarias
potestates : ueniunt mauxilium nobis illi qui
ante aduentũ xp̃i ꝑlegem iustificati sunt. Uidimꝰ
enĩ isaiam. ieremiam. accinctos expiditosq ad
auxiliũ nrm. de uoluminũ suoꝵ iaculis cordis

Expanded text:
trans Jordanem a Moyse acceperunt terram, relictis mulieribus et infantibus, cum fratribus transeuntes, praebebant illis pugnandi auxilium, usquequo et ipsi consequerentur haereditatem. Isti quippe qui per telliguntur, qui primum per Moysen haereditatem legis potiti sunt, unde et primogenitos esse omnes. Ruben quippe primogenitus est Jacob, ex Lia. Gad primogenitus ejusdem ex Zelpha. Manasses primogenitus est Joseph, de Aegyptia filia sacerdotis Putipharis. In his ergo primogenitis figuraliter illi ex priori populo designantur, qui per legem placuerunt Deo, quique non requiescunt, sed expediti ad auxilium fratrum suorum consurgunt. Laborantibus enim nobis in agone vitae hujus, atque habentibus certamen adversus contrarias potestates, veniunt in auxilium nobis illi qui ante adventum Christi per legem justificati sunt. Vidimus enim Isaiam, Jeremiam accinctos expeditosque ad auxilium nostrum de voluminum suorum jaculis cordis
Abbreviated transcription (Latin):
quo iste umbrę uł figurȩ exercendȩ erant a
popło uel gerendȩ. ut abstinendum. ẽẽt. acibis
quos insticutio quidem cõmendauerat. s lex in-¬
terdixerat. Uerum iam finis legis xp̃c aduenit.
aꝑiens cuncta legis & obscura reserans. atq omĩa
sacram̃ta quȩ nobis antiquitas texerat magister
in signis & doctor cȩlestis & institutor reseratȩ
ueritatis patefecit sub quo dr̃. iam omĩa munda
mundis. inquinatis aut̃ & infidelibꝰ nichil est¬
mundũ. s pollutȩ st̃ eorũ & mens & conscientia.¬

Expanded text:
quo istae umbrae vel figurae exercendae erant a quo istae umbrae vel figurae exercendae erant a populo vel gerendae, ut abstinendum esset a cibis quos institutio quidem commendaverat, sed lex interdixerat. Verum jam finis legis Christus advenit , aperiens cuncta legis, et obscura reserans, atque omnia sacramenta, quae nobis antiquitas texerat, magister insignis et doctor coelestis et institutor reserata veritate patefecit, sub quo dicitur: Jam omnia munda mundis, inquinatis autem et infidelibus nihil mundum, sed pollutae sunt eorum mens et conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
nas uiros damnat. Quis aut̃ mustelȩ corput ei¬
bum faciet. S furtum rephendit. Quis lacercas
Sodit uitam incertam & uariam  Quis postr¬
mo stelione uesci possit: Hon ut lex hec magno¬
pe ꝓhiberet. s maculas mentiũ execrat᷑. Quis
accipitrem. aut miluũ. aut aquilam: S odit rap¬
tores uiolento scelere uiuentes. Quis uulturem:
Si erecratur p̃dam de aliena morte quȩrentes
Sic &e eum coruũ ꝓhibet. uoluntataes nigras Passerẽ
quoq dum intdicit. intẽꝑantiã coargunit. Quan¬
do noctuam. odit lucifugas ueritatis Quando ca¬
tempantiã. Quando cignũ ꝓhibet. ceruicis alte
suꝑbiam dẽnotat. Quando uesꝑtilionẽ: querentes
tenebras noctis similes errores. hec gͦ & hissimm
lia. lex inanimalilꝰ execratur. quȩ in illis quidẽ
non sunt criminosa quia in hoc nata sunt: s
quia contra naturam ñ ex institutione. s exer¬
rore iuęsita ft̃. S fuit tempꝰ aliquando antiquũ.

Expanded text:
nis viros damnat. Quis autem mustelae corpus cinis viros damnat. Quis autem mustelae corpus cibum faciat, sed furtum reprehendit. Quis lacertam, sed odit vitae incertam varietatem. Quis postremo stellione vesci possit, ut haec lex magnopere prohiberet, sed maculas mentium exsecratur. Quis accipitrem, aut milvum, aut aquilam, sed odit raptores violento scelere viventes. Quis vulturem, sed exsecratur praedam de aliena morte quaerentes, sic et cum corvum prohibet, voluntates nigras. Passerem quoque dum interdicit, intemperantiam coarguit quando noctuam, odit lucifugas vanitates; quando catemperantiam. Quando cignum prohibet, cervicis altae superbiam denotat; quando vespertilionem, quaerentes tenebras noctis similes errores. Haec ergo paria et lex in animalibus exsecratur, quae in illis quidem non sunt criminosa, quia in hoc nata sunt, sed quia contra naturam non ex institutione, sed ex errore quaesita sunt. Sed fuit tempus aliquando antiquum,
Abbreviated transcription (Latin):
di habent᷑. heretici quoq licet ungulam findant
inpatrem & filiũ credentes & duo testam̃ta re¬
cipientes. quia doetrinam ueritatis inore ñ rumi¬
nant: nichilominꝰ x ipsi immundi st̃. Ham qd
adiecit scriptura dicens. ex omĩbꝰ quȩ gignunt᷑ in-
aquis & habent pinnulas & squamas hȩc come¬
detis. quicqͥd aut̃ pinnulas & squamas ñ habet
abominabile uobis erit : qd̾ ergo inpiscibꝰ squa-¬
mosa & asꝑa ꝓmundis habentur: hispidi &
hirsuti & firmi & graues mores hominum apꝓ¬
bantur. Que aut̃ si ne his sunt. immunda dicunt᷑.
quibꝰ leues & lubrici ⁊ infidi & effeminati mores
appbant᷑. Quid aut̃ sibi uułt qd lex dicit camelũ
non manducabis nͥ qm̃ eremplo animalis utam
damnat informẽ & criminibꝰ tortuosam᷑ um
aut̃ incibum suem ꝓhibet. rep̃hendit utiq. ceno¬
sam ce luteam & gau̾dentem uitiorũ sordibꝰ utam.
Et cum leporem accusat. deformatos utiq infemi¬

Expanded text:
di habentur. Haeretici quoque licet ungulam findunt, di habentur. Haeretici quoque licet ungulam findunt, in Patrem et Filium credentes, et duo testamenta recipientes, sed quia doctrinam veritatis in ore non ruminant, nihilominus et ipsi immundi sunt. Nam quod adjecit Scriptura, dicens: Ex omnibus quae gignuntur in aquis, et habent pinnulas et squamas, haec comedetis; quidquid autem pinnulas et squamas non habet, abominabile vobis erit . Quod ergo in piscibus squamosa et aspera pro mundis habentur, hispidi et hirsuti, et firmi ac graves mores hominum apbantur; quae autem sine his sunt, immunda dicuntur, quibus leves et lubrici et infidi, et effeminati mores dicuntur. Quid autem sibi vult quod lex dicit: Camelum non manducabis, nisi quod de exemplo animalis vitam damnat informem et criminibus tortuosam. Cum autem in cibum suem prohibet, reprehendit utique coenosam, et luteam, et gaudentem vitiorum sordibus, vitam; et cum leporem accusat, reformatos utique in femi
Abbreviated transcription (Latin):
une de discretione ciborũ. ubi lex de mun¬
dis & immundis quȩdam animalia ad
esum quasi munda concessit. quedam uͦ
interdirit quasi ñ munda. Primũ enĩ sciendum
est. quicqd adõ institutũ est mundũ essẽ. & in
ipsa institututionis auctoritate purgatũ. Qiud
ergo est in animalibꝰ: Igitur mores ꝓiniglum
humani. & actus ae uoluntates. exquibꝰ isti ficnt:
mundi uł immundi. hȩc itaq munda. eẽ. dicunt᷑.
Ome inquit quod habet diuisam ungulam & ru-¬
minat inpecoribꝰ comedetis. Qd̃ cum diceret : ñ
pecora s mores hominũ discernebat: Deniq hi ho¬
mines mundi st̃ qui ruminant. idẽ. qui more
semꝑ portant quasi cibũ p̾cepta diuina . hi x
ungulam findunt: quia duo testam̃ta legis &
euangłiorũ credentes se firmo gradu in nocen¬
tiȩ iusticiȩq custodiunt. Item iudei ruminant
quidem uerba legis s ungulam ñ findunt. hoc ẽ.
quod nec duo testam̃ta recipiunt. nec inpatrem
&e filiũ fidei suȩ gressus statuunt. Propt̾ ea immun¬

Expanded text:
utem de discretione ciborum, ubi lex de mundis et immundis quaedam animalia ad esum quasi munda concessit, quaedam vero interdixit quasi non munda. Primum enim sciendum est quidquid a Deo institutum est mundum esse, et in ipsa institutionis auctoritate purgatum. Quid ergo est in animalibus? Igitur mores pinguntur humani, et actus et voluntates, ex quibus ipsi fiunt mundi et immundi. Haec itaque munda esse dicit: Omne, inquit, quod habet divisam ungulam, et ruminat in pecoribus, comedetis . Quod cum diceret, non pecora, sed mores hominumines mundi sunt qui ruminant, qui in ore semper portant quasi cibum praecepta divina, hi et ungulam findunt, quia duo Testamenta, Legis et Evangeliorum, credentes, se firmo gressu innocentiae justitiaeque statuunt. Item Judaei ruminant quidem verba Legis, sed ungulam non findunt, hoc est, quod nec duo Testamenta recipet Filium fidei suae gressus statuunt, propterea immun
Abbreviated transcription (Latin):
Manu in manu non erit in nocens malus. Manus enĩ marui
iungi solet. quando quiescit. motio. & nullꝰ eam usus labo-¬
ris erercet. Manu gͦ in manu. non erit in nocens malus de
si diceret. Et cũ. maniꝰ cessat abiniquo oꝑe: malus tamen ñ
est in nocens ꝑ cogitationem.

Expanded text:
Manus in manu non erit innocens malus . Manus enim manui jungi solet, quando quiescit in otio, et nullus eam usus laboris exercet. Manus ergo in manu non erit innocens malus. Ac si diceret: Et cum manus cessat ab iniquo opere, malus tamen non est innocens per cogitationem.
Abbreviated transcription (Latin):
popłs dõ. & egrptiis & pharaone submer¬
so. Non alit̃ & fideles post quam de laua¬
cro descendunt. eͣtinctis peccatis ymnũ inuoce
gratulationis emittunt dicentes. Cantemꝰ dnõ.
głose enĩ honorificatꝰ est. equum & ascensorem
ꝓiecit in mare. Quȩ tam̃ melius & dignius ille
dicit. qui habuerit tymphanũ in manu sua sic̃
maria. idẽ. carnẽ suam crucifixerit eũ uitiis
& concupiscentiis . & mortificauerit menbra
sua quę sunt suꝑ t̾ram. Iam de hine duettur
post maris tran̾sitũ ꝑoꝑłs ꝑ desertũ. Baptixa¬
ti scilicet om̃s ꝑ mundum ñ ꝑfruentes ꝓmissa
laboriosȩ. & ꝑiculosȩ tẽptationes. ne reuertant᷑
corde inȩgiptũ. Hec ibi tandem xp̃e deserit.
Nam & ibi illa colu̾na ñ recedit. x
XXI. De aqͥs maris.

Expanded text:
pulus Deo, Aegyptiis et Pharaone submerso: non aliter et fideles postquam de lavacro descendunt, exstinctis peccatis, hymnum in voce gratulationis emittunt, dicentes: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est, equum et ascensorem projecit in mare , quod tamen melius et dignius ille dicit, qui habuerit tympanum in manu sua sicut Maria, id est, carnem suam crucifixerit cum vitiis et concupiscentiis , et mortificaverit membra sua quae sunt super terram . 3. Jam dehinc ducitur post maris transitum populus per desertum. Baptizati scilicet omnes per mundum, non perfruentes promissa laboriosae et periculosae tentationes, ne revertantur corde in Aegyptum, nec ibi tandem Christus deserit, nam et illa columna non recedit. CAPUT XXI. De aquis amaris.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequentẽ substitit ñ eũ recta s adu̾sa hasta trans¬
forauit. Exmucrone qͥppe ꝑcutere ẽ: ĩpetu aꝑte in¬
crepationis obiuiare. Aduersa uͦ hasta ꝑsequentem
ferire ẽ. furentẽ tranquille erquibꝰdam tangere.
& quasi parcendo suꝑare. Asahel aut̃ ꝓtinꝰ obeũbit.
q cõmote m̃tes dum & parci sibi sentiunt. & tam̃
responsoꝵ ratione intimis sub tranqͥllitate tangunt᷑:
abeo qd̃ se erexerant statim cadunt. Qͥ gͦ aferuous
sui impetu sublenitatis ꝑcussione resiliunt. qͥsi
sine ferro moriuntur

Expanded text:
persequentem subsistit, non eum recta, sed aversa hasta transpersequentem subsistit, non eum recta, sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obviare; aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asahel autem protinus occubuit, quia commotae mentes dum parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod se erexerant, statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur
Abbreviated transcription (Latin):
adasaher dicens. Recede. noli me sequi. ne compellar
confod̾e de int̾ram. Qui contẽpsit & noluit declinare.
cusfit gͦ eũ abner adu̾sa hasta ininguine. & tansfo¬
dit eũ & mortuus ẽ. Cuiꝰ asahel tpũ tenuit. nͥ cor
qͦs uehem̃t̃ arripiens furor inp̾ceps dicit: Qͥ in eodẽ
furoris impeni tanto caute declinandi st̃: quanto &
in sane rapiunt᷑. Unde & abner qui sermone nr̃o pa¬
tris lucerna dr̃ fugit: quia doctor lingua quȩ
suꝑnũ dĩ lum̃ indicat: cũ abrupta furoris m̾tem
cuiꝰ piam ferri conspicit᷑. Cũꝙ contra irascentem
dissimulat uerboꝵ iacula reddere: quasi ꝑsequentẽ
ñ uult ferire. s cũ tracundi nulla confideratioue
se mitigant quasi asahel ꝑseqͥ & iusanire ñ cessat.
Necesse ẽ. ut hii qui furentes repͥmere conant᷑. ne-¬
quaquã se infurore erigant: s qͥcqͥd ẽ. danqͥllitatiꝰ
ostendant. quȩdam uͦ subtilit̾ ꝓferant. in quibꝰ erobliqͦ
furentis animũ pungant Unde & abner cũ contra

Expanded text:
ad Asael, dicens: Recede; noli me sequi, ne compellar confodere te in terram. Qui contempsit et noluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est. « Cujus Asael typum tenuit, nisi eorum quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? qui in eodem furoris impetu tanto caute declinandi sunt, quanto et insane rapiuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua, quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire, sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, et quasi Asael persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui furentes reprimere conantur nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cum contra
Abbreviated transcription (Latin):
ut iste ꝑcussor omĩbꝰ detruncet᷑ menbris. & a corpo¬
re exeidat᷑ eccłiȩ. ut ceteri uidentes timorẽ habeant
& non faciant si milit᷑.
XXxuii. de decimis ⁊ pͥmiciis offerendis.

Expanded text:
ut iste percussor, omnibus detruncatus membris, a corpout iste percussor, omnibus detruncatus membris, a corpore excidatur Ecclesiae, ut caeteri videntes timorem habeant, et non faciant similiter. CAPUT XXXVII. De decimis et primitiis offerendis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nud uͦ quid significat qd in hac lege oculus ꝓ
oculo dari iubetur: Oculus enĩ est quisq doctor.
tanquã uitȩ demonstrans iter. Iste aut̃ si inteni¬
onem auditoris ꝑaliquam ꝑniciosam doetrinam
conatur ertinguere. si oculũ lȩdat animȩ. & in¬
tellectũ eiꝰ turbat: auferat᷑ necesse ẽ. abȩccłiȩ p̾su¬
lati. & intellectus eius turbulentꝰ ac ferox qua
scandalũ fidei generat ꝓiciatur. S &e siqͥs dentẽ
ledit auditoris ꝑ quem serpturarũ cibos cõmi¬
nuebat. & diuidens spualĩt distinguebat. ut sub¬
tilem exbis ad interiora anime transmitteret
sensum. Quisq gͦ huiꝰ modi euellens dentẽ conat᷑
a corpore. xp̃i p̃cidere : auferat᷑ illius. De talibus
enĩ dicit᷑. dentes peccatorũ contriuisti. Si quidem
&. manus ꝓmanu. & pes ꝓpede deposcit᷑. Manus
mala. Precidatur gͦ ille qui scandalũ facit. ñ solum
infide s eciam inactib qui ꝑmanũ signifidantur.
nam tradidit animam. ꝑquȩ singula ostenditur.

Expanded text:
ud vero quid significat, quod in hac lege oculum pro oculo dare jubetur. Oculus est enim quisque doctor tanquam vitae demonstrans iter. Iste autem si intentionem auditoris per aliquam perniciosam doctrinam conetur exstinguere, si oculum laedat animae, et intellectum ejus turbet, auferatur necesse est ab Ecclesiae praesulatu, et intellec. Sed et si quis dentem laesit auditoris, per quem Scripturarum cibum comminuebat, et dividens spiritaliter distinguebat, ut subtilem ex his ad interiora animae transmitteret sensum. Quisquis ergo hujusmodi evellens dentem conatur a corpore Christi praecidere, auferatur dens ille. De talibus enim dicitur: Dentes peccatorum contrivisti , siquidem et manus pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus mala. Praecidatur ergo ille qui scandalum facit, non solum in fide, sed etiam in actibus, qui per manum significantur, rnam tradidit animam. Per quae signacula ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
dispensamꝰ: recte increpam᷑ ad nõ. eoqd̃ statẽram diuer¬
sam atq mensuras duplices habeamꝰ. scd̃m sententi¬
am illam salomonis qua dr̃. Ab ominatio ẽ. dño pon

Expanded text:
dispensemus, recte increpamur a Domino, eo quod stateras diverdispensemus, recte increpamur a Domino, eo quod stateras diversas aut mensuras duplices habeamus, secundum illam sen
Abbreviated transcription (Latin):
ON habebis insacculo diuersa pondera. maius
& minus. nec erit indomo tua modius ma-¬
ior & minor. Pondus habebis iustũ & uerũ.
& modius equalis & uerus erit tͥ. ut multo uiuas
tempore suꝑ t̾ram. hoc & idem legis lator etiam inle¬
uitico interdicit. salomone quoq parem suꝑ hoc
sententiam ꝓferende. Pondus magnum & pusillũ
& mensurȩ duplices. immunda st̃ utraq apud dm.
& qui facit ea in adinuentionibꝰ suis cõmpedietur.
Proinde non solum illo corporali s etiam spuali modo
studendum ẽ. nobis. ut nec diuersa pondera incordi¬
bus nr̃is. nec indomo conscientię nr̃ȩ mensuras du¬
plices habeamꝰ. Idẽ. ne ipsa quȩ districtionis regulam
molliunt remissiore indulgentia p̾sum̃tes. eos quibꝰ
uerbum dñi p̃dicamꝰ. districtiorib p̾ceptis ꝙ graui¬
Qd̃ cum facimus : quid nͥ diuerso pondere atq mensu¬
ra p̾ceptor dnĩ mercedem frugemq uł appendimus
uł mentimͣ᷑: Si enim alit̾ ea nobis alit̾ nostris frĩbꝰ

Expanded text:
on habebis in sacculo diversa pondera, maius et minus, nec erit in domo tua modius maior et minor; pondus habebis iustum et verum. Et modius equalis et verus erit tibi, ut multo vivas em justitiam. » Hoc etenim idem legislator etiam in Levitico interdicit. Salomone quoque parem desuper sententiam proferente: « Pondus magnum et pusillum, et mensurae duplices, immunda sunt utraque ante Dominum. Et qui facit eam, in adinventionibus suis compedietur » . Proinde non solum illo corporali, sed etiam spiritali modo studendum est nobis, ut nec diversa pondera in cordibus nostris, nec in domo conscientiae nostrae mensuras duplices habeamus, id est, nec ipsi ea quae distinctionis regulam molliunt, remissiore indulgentia praesumentes; eos quibus verbum Domini praedicamus, districtioribus praeceptis et graviQuod cum facimus, quid nisi diverso pondere atque mensura praeceptorum Domini mercedem frugemque vel appendimus, vel metimur? Si enim aliter ea nobis, aliter fratribus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
numeri appellatus est. eoqd̃ egressȩ mul¬
titudines isrłiticȩ exegipto. in eodem ꝑfee¬
torũ urorũ cõputatio & numerus te¬
neatur insertus. In quo etiam ꝓfectior es
eorum & mansiones afinibꝰ egẏpti usq
ad locum & tempus in quo morses de¬
functus ẽ. numerant᷑. In quo & dies dodi¬
cationis tab̾naculi ꝙ oblationũ modus.
ñ sine mystici numeri sacram̃to & rati¬
one dinumeratus est.

Expanded text:
Numeri appellatus est, eo quod egressae multitudinis Israeliticae ex Aegypto in eodem perfectorumque virorum computatio et numerus teneatur insertus. 2. In quo etiam profectiones eorum et mansiones a finibus Aegypti usque ad locum et tempus in quo Moyses defunctus est numerantur. In quo et dies dedicationis tabernaculi, et oblationum modus, non sine mystici numeri sacramento et ratione dinumeratus est.