comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
honestatis et estimationis sint. et negociĩ qualitas ac tuchicis mar̾
cũ his incurrerent consequenda funt omia testimonia. Si nͦ exhio¬
bitq iudex motũ animifin. et argumentis et testimonĩs q̃ rei apti
testimoniorũ fidem. et testimonia: quib potiꝰ liix ucritatis asfisti
In testib fides. dignitas. mores. grauitas modðranda est. et ido tts
qui ad uersus fidem suȩ testificationis uacilsant. audiendi nonf¬
Item. testiũ fides diligenter examinanda : Idõ in ꝑsona eorũ proli¬
randa erit in primis conditio etrrusq: utrũ quis decͣio an plebetio
an locuples. an egenus sit. lucricatisa quid facile admittat. tielas
eitis inmicꝰ sit. aduerfus quẽ testimoniũ fert. uel annicꝰ eitis sit: po
quo testimoniũ dat. Nam si careat fuspitione testimonitĩ: uel ꝓp̃t
ꝑsonam a qua ꝓfertur. quod honosta sit. del ꝓpter causam. qd
neq lucri. noq gr̃e. neq immicitie causa sit: admittend̾ : Ille qui

Expanded text:
honestatis et existimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrit, sequenda sunt omnia testimonia: si uebitque judex motum animi sui ex argumentis et testimoniis, quae rei aptiotestimoniorum fidem, et testimonia, quibus potius lux veritatis assistiIn testibus, fides, dignitas, mores, gravitas examinanda est et ideo testes qui adversus fidem sue testationis vacillant, audiendi non. Testium fides diligenter examinanda est, ideoque in persona eorum exploranda erunt imprimis conditio cujusque, utrum quis decurio, an plebeius an locuples, vel egens sit, ut lucri causa quid facile admittat, vel an ei inimicus sit, adversus quem testimonium fert, vel amicus ei, pro quo testimonium dat. Nam, si careat suspicione testimonium, vel propter personam, a qua fertur, quod honesta sit, vel propter causam, quod neque lucri, neque gratiae, neque inimicitiae causa fiat admittendum est. I
Abbreviated transcription (Latin):
plica erit. qii ue ad bestias ut depugnaret se locat̃ut: qui ut palã
questũ faceret feceritue: quiue ob testimontũ dicend̾ uel non dicẽ-¬
dum peccuniã accepisse iudicatus tiel contictus crit Item Idonei
non unidentur eẽ testes. quib imꝑari potest. ut testes fiant. Item In-
quos accusator dedomo ꝓtipc̃it. interrogari non placiit. Pat¬

Expanded text:
 erit, quive ad bestias ut depugnaret se locaverit, quive palam questum facit feceritve, quive ob testimonium dicendum vel non dicendum pecuniam accepisse iudicatus vel convictus fuerit. Item idonei non videntur esse testes, quibus imperari potest ut testes fiant. In quos accusator de domo produxerit, interrogari non placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam fuã. ut non in aliqnarũ remͣ licitarũ atq ꝯcessarũ ab̾¬
tinenciam etusdẽ uoti feminȩ ualeat auctoritas s tririlis. Ita ut
fi ad huc innupte ꝯcesserat poͣt uota ꝑsoluere. si antequã ꝑ solue¬
rit iipserit.⁊ uiro etus hoc cognitũ non placrierit: non ꝑsoluat.
liceat sibi sñ ens licentia dõ offerre. etiã si uiro ꝑmnittente reꝓmꝰ¬
sa fũĩnt. non licet ei uotũ oꝑe ꝯplere. cũ uir uolũit retocare per¬
misfum. Uota uͦ ꝯtinentiȩ ita alteriꝰ ꝑmissu ab att̃o uasent offer-¬
ri qd̾ post ꝑmissionem non uasent mnirritũ deduci. In¬

Expanded text:
n aliquarum rerum licitarum atque concessarum abstinentia, ut in eisdem votis feminea valeat auctoritas, sed virilis; ita ut si adhuc innuptae jam concesserat pater vota persolvere, si antequam persolverit, nupserit et uiro eius hoc cognitum non placuerit, non persoluat liceat sibi sine ejus licentia Deo offerre; etiamsi viro permittente repromissa fuerit, non licet ei votum opere complere, quum vir voluerit revocare permissum. Vota vero continentiae ita alterius permissu ab altero valent offerri, quod post permissionem non valent in irritum deduci.
Abbreviated transcription (Latin):
sic et sacerdotalis unctio licet simoniace inmistret᷑: fuo tñ nonds
carere effectu. set sicut supradictũ est. illa sacramenta funt necesi¬
tatis. ħ dignitatis. et ideo priuilegia eorũ non possunt gñare cõm
segem istorũ. hab̾ent gͦ simoniaci uulñatum capud ꝑ simoniat
manꝰ prauã inpositionẽ. h oc aũt de illis intelligendũ est. quosĩ
excusat ignorantia. nec attractionis uolentia qui ab illis orinꝰ¬
tur: quos incubitant̃ sciunt c̃e. simomacos. siue simoniace si

Expanded text:
sic et sacerdotis unctio, licet simoniace ministretur, suo tamen non debet carere effectu. Sed, sicut supra dictum est, illa sacramenta sunt necessitatis, haec dignitatis, et ideo privilegia illorum non possunt generare communem legem istorum. Habent ergo simoniaci vulneratum caput per simoniacae manus pravam impositionem. Hoc autem de illis intelligitur, quos nec excusat ignorantia, nec attractionis violentia, qui ab illis ordinantur, quos indubitanter sciunt esse simoniacos, sive simoniace sive
Abbreviated transcription (Latin):
sus infirmitate obmutũnt. tiel in frenesim ꝯuerfus fũit: dent teti¬
monium qui eum audierunt. et accipiat penitenciã. ⁊ si ꝯtimio
creditur moriturꝰ reconcisiet᷑ ꝑ manꝰ ipositionẽ. in funda᷑ i ore¬
eucharistia. Si fuꝑurxerit: ammoneat᷑ a fuꝑradictis testib pen¬
tiomi fuȩ satiffactsim. ⁊ sub datur statutis penitentiȩ legibus
ꝙͣ diu sacerdos qui penitentiã decłit: ꝓbaũit. Item. P enitentiᷤᷤ

Expanded text:
sus infirmitate obmutuerit, aut in phrenesim versus fuerit, dent testimonium qui eum audierunt, et accipiat poenitentiam. Et si continuo creditur moriturus, reconcilietur per manus impositionem, et infundaturEucharistia, si supervixerit admoneatur a supradictis testibus petitioni suae satisfactum, et subdatur statutis poenitentiae legibus, quoniam diu sacerdos qui per poenitentiam dedit, probaverit. LXXVII. Poenitentes
Abbreviated transcription (Latin):
discicdium. his ita respondet᷑. Gonnigiũ ꝯfirmatur offitio. ut
fuꝑͣ ꝓbatũ ÷. Postquã uͦ offitio ꝯfirmatũ fũit: nisi catisa fornca¬

Expanded text:
dissidium. § 1. His ita respondetur: Conjugium confirmatur officio, ut supra probatum est; postquam vero officio confirmatum fuerit, nisi causa fornica
Abbreviated transcription (Latin):
lum passa⁊: non cogetur ad ħere ei. cinꝰ fraude decepta est.
Si uͦ lib̾erũ acceꝑit. et ille ut causam p̃stet discidii se alicnius
seriũ fecerit. nec ipxorem dunite. nec illam ob umcłi ꝯm
gii inseruitutẽ redigi poterit.¬

Expanded text:
lum passa est, non cogitur adhaerere ei, cujus fraude decepta est; si vero liberum acceperit, et ille, ut causam praestet dissidii, se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servitutem redigi poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
iue de quigii fecłe. siue de adult̾ii crimine iudictũ sit agitand.:
nulla ratio patitur .t. cũ lotario posse inire certam̃: nͥ ad tp̃s
fuit reddita suȩ potestati.⁊ ꝯsangumeis ꝓpriis libere sociata. Int̃ q̃ ⁊̃
dificise testes ꝓcfucere. uel cet̾as ꝑsonas q̃ tam a sc̃is canonib qũa
a uenerancdis romanis legib in hinꝰmodi ꝯtrouersiis regurunt᷑.

Expanded text:
ive de conjugii foedere sive de adulterii crimine judicium agitandum sit, nulla ratio patitur Theutbergam cum Lothario posse inire certamen, nisi priustempus fuerit reddita suae potestati, et consanguineis propriis libere sociata. Itaque etiadifficile testes producere vel caeteras personas, quae tam a sanctis canonibus quam a
Abbreviated transcription (Latin):
laudes. sacrificrũ. responsoria. et quicquid ꝑtinet ad cantan-¬
di ꝑiciam. Ed lectorem pertin et lectiones ꝓnunciare.⁊ ea
conum ꝑtinet calicom et patenam. ad aftare xp̃i deferre et
leuitis tradere.eisq ministrare. Urceolũ quoq et aquã ⁊ ma¬
dis ante altare manib aguã prebere.d diaconũ ꝑti¬
net assistere sacerdotib et ministrare in om̃ib q̃ aguntur¬

Expanded text:
laudes, sacrificium, responsoria, et quicquid pertinet ad canenlaudes, sacrificium, responsoria, et quicquid pertinet ad canendi peritiam. § 5. Ad lectorem pertinet lectiones pronunciare, et ea conum pertinet calicem et patenam ad altare Christi deferre, et levitis tradere, eisque ministrare; urceolum quoque et aquamadis ante altare manibus coram praebere. Ad diaconum pertinet assistere sacerdotibus, et ministrare in omnibus qua
Abbreviated transcription (Latin):
tatis tuȩ litteris gaui¬
sus fũ quod optatam
salutem tuam earum
relatu cognoii. De hi
aũt que in consequen¬
tibus insinuare elo¬
quii tin sermo studu¬
it: grãs ago deo qd
sollicitudinẽ officiĩ
pastoralis impendiᷤ
qualiter eccłastica officia ordinent᷑ ꝑguirio. Et licet om̃ia pru-¬
dentiȩ tuȩ sint cognita: tñ quia affectu fraterno me confulis:
exꝑte qua ualeo expediam. ⁊ de om̃ibus eccl̃ȩ gradibus gind
ad quemq ꝑtineat: eloquar Id hostiartũ em̃ ꝑtinent ola-¬
ues eccsȩ. ut daudat et aꝑiat templũ dei. ⁊ omĩa quȩ intuᷤ
extrãq funt custodiat. fidelesq recipiat. excõmunicatos et
infideles excipiat. Ad exorcistam ꝑtinet exorcismũ memoriter
tenere. manꝰq fuꝑ enguminos ⁊ cathetuminos in exorcitando¬
imponere. Ad acolitũ ꝑtinet paratio luminariorũ insacrario.
pse cereũ portat. ip̃e faggesta ꝑ eucharistia preparat accolitus.¬
Ed psalmistã ꝑtinet offictũ canendi. dicere benedictiones.

Expanded text:
tatis tuae litteris, gavisus sum quod optatam salutem tuam earum relatu cognovi, de iis autem quae in consequentibus insinuare eloquii tui sermo studuit gratias ago Deo, quod sollicitudinem officii pastoralis impendis, et qualiter ecclesiastica officia ordinentur perquiris. Et licet omnia prudentiae vestrae sint cognita, tamen quia affectu fraterno me consulis, ex parte qua valeo expediam, et de omnibus Ecclesiae gradibus, quid ad quem pertineat eloquar. 2. Ad ostiarium namque pertinent claves ecclesiae, ut claudat et aperiat templum Dei; et omnia quae sunt intus extinfideles excipiat. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorciimponere. Ad acolythum pertinet praeparatio luminariorum in sacrario. Ipse cereum portat, ipse suggesta pro eucharistia calicisAd psalmistam pertinet officium canendi, dicere benedictiones,
Abbreviated transcription (Latin):
cont̃rias potestates. arcens ⁊ ppulsans. Cernẽ ẽ. in uirtutib unã
liq equalit̾ p̃sto eẽ. uirtutẽ ꝑ ꝗͣ omnia inuificã efficacem. unu¬
sibilẽ in mobilemq omnia tñ mouentẽ utilit̾ fortit᷑. ẽ eũ in min̾

Expanded text:
contrarias potestates arcens et propulsans. Cernere est in Virtutibus unam contrarias potestates arcens et propulsans. Cernere est in Virtutibus unam ubique aequaliter praesto esse virtutem, per quam omnia, vivificam, efficacem, invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
nde¬
paũ amet ñ ħabet. s ẽ ⁊ am nichil hoꝵꝰ que fecerit odit. auos
sit linx. ⁊ tenebre ineo non sint ille. totus sit dcłs ⁊ aui munitei
aliquando fallit᷑ q minime claudit᷑. qui extra se non guerat lu¬
men eui admoueat᷑ ut uideat. ip̃e qui uidet. ip̃e unde uidet. Cer¬
nere ẽ in thronis. quã nõ suspectꝰ omni uinocentie iudex sede¬
at in his. qui ccũuenire nolit. circinnueniri non possiti appe
sic amaris ⁊ sic uideris. Nec uaccat sessio tͣnsquilitatis insigne e.
De uultu tali iudicium meum ꝓdeat opto: eui iisit amor er¬
ror absit. absit ⁊ ꝑturbatio. e ern̾ere ẽ. in dñatõnibͦ quam te sit
dris maiestatis. cuiꝰ nutu imꝑium ꝯstat: ⁊ imꝑio imu̾sitas atq
et̃nitas t̾min sunt. C erñe ẽ. in pͥncipatibꝰ pͥnciptum ex quo
omtua. ⁊⁊ quo mnͦ a cardine ostium. sic ab ip̃d regi uritũsitatem
cernẽ in potestatibꝰ quã potestatiue idem pͥnceps oͦs regit ꝓteg̾

Expanded text:
nde amet non habet, sed est et qui nihil horum quae fecerit odit: quos sit lux, et tenebrae in eo non sint ullae; totus sit oculus, et qui minime aliquando fallitur, quia minime clauditur; qui extra se non quaerat lumen, cui admoveatur ut videat, ipse qui videt, ipse unde videt. Cernere est in Thronis, quam non suspectus omni innocentiae judex sedeat in his, qui circumvenire nolit, circumveniri non possit; quippe sic amans, et sic videns. Nec vacat sessio: tranquillitatis insigne est. De vultu tali judicium meum prodeat opto, cui insit amor, error absit, absit et perturbatio. Cernere est in Dominationibus, quantae sit Dominus majestatis, cujus nutu imperium constat, aeternitas termini sunt. Cernere est in Principatibus principium ex quo omnia; et quomodo a cardine ostium, sic ab ipso regi universitatem. Cernere est in Potestatibus, quam potestative idem princeps quos regit, protegit,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd longiꝰ ec̾nitate: ꝗd diuinitate potentiꝰ : Inde ẽ. qd̾ nec mor¬
te incidente ullatenꝰ intendi hec unitas potuit. ⁊ si carne et aĩa

Expanded text:
Quid longius aeternitate? Quid divinitate potentius? Inde est quod nec morQuid longius aeternitate? Quid divinitate potentius? Inde est quod nec morte incidente ullatenus intercidi haec unitas potuit, etsi carne et anima
Abbreviated transcription (Latin):
cͣmentum congrua quadam si militudine ambobꝰ respondeat. ⁊ sai¬
uanti uidelicet ⁊ saluato. Ita ħ unitas duarum consistens media
inferior. tantum inferiore suꝑior. Tantã deniq tamq exp̃ssam uni¬
onis uim in se p̃fert ea ꝑsona in qua ds̃ ⁊ homo unus ext xp̃o
ut si duo illa de se inuicem p̃dices non erraueris. dm̃ uidelicet ho¬
minem ⁊ hominem dm̃. uere catholiceq ꝓmincians. Non autem
similit̾ uel carnem de anima uł animam de carne. nisi absur¬
dissime p̃dicas. ⁊ͣ similit̾ aĩa ⁊ caro unus sit homo Nec mirum si ñ
eque potis anima sit sua illa intali. ⁊ si ualida intentione conecte¬
re atq suis. affectibꝰ astringere sibi carnem. ut sibi diuinitas ho¬
minem il lum qui p̃destinatꝰ est filiꝰ dei in uirtute. longa cate¬
na ⁊ fortis adstringendum diuina p̃destinatio. Ab et̾no ẽ. enmm.

Expanded text:
amentum congrua quadam similitudine ambobus respondeat, et salamentum congrua quadam similitudine ambobus respondeat, et salvanti videlicet et salvato. Ita haec unitas duarum consistens media tum superiore inferior, tantum inferiore superior. 21. Tantam denique, tamque expressam unionis vim in se praefert ea persona, in qua Deus et homo unus est Christus; ut si duo illa de se invicem praedices, non erraveris, Deum videlicet hominem, et hominem Deum vere catholiceque pronuntians. Non autem similiter vel carnem de anima, vel animam de carne, nisi absurdissime, praedicas, etsi similiter anima et caro unus sit homo. Nec mirum, si non aeque potis anima sit sua illa vitali, etsi non parum valida, intentione connectere, atque suis affectibus astringere sibi carnem, ut sibi divinitas hominem illum, qui praedestinatus est filius Dei in virtute, Longa catena et fortis ad stringendum, divina praedestinatio: ab aeterno est enim.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam non multiplicat non uariat. non partit᷑. Rursum cum dico
tͥa non me arguit intuitꝰ unicatis q̃ illa quecumq tͥa seu illos tͤs
nec inconfusionem cogit. nec in singularitatem red. igit. Idem
me sentire fateor ⁊ de unitate. cui scd̃m ab ista int̾ cet̾a una: ho¬
norem dedi. Dico in xp̃o ũbum animã ⁊ carnem sine confusione
essentiarum. unam ẽẽ. ꝑsonam. ⁊ item absq p̃iudicio ꝑsonal
unitatis in sua num̃ositate man̾ẽ. Hec negauerim hanc ad il¬
lud qͦ genus unitatis ꝑtin̾e. qua anima ⁊ caro unis ẽ. homo. He¬
cuit quippe famililiariꝰ similiꝰq cum hominis ꝯuenire ꝯstitutõe
qd̃ ꝓ homine constitutum ẽ. sacͣmentum. Hecuit ⁊ cum summa
q̃ in deo est ⁊ deus ẽ. initate ꝯgruere ut quo mͦ ibi tres ꝑsone
una essentia. ita hinc conuenientissima quadã contͣrietate tres
essentie sint una ꝑsona. uides ne pulchre int̾ucramq unitate m

Expanded text:
tiam non multiplicat, non variat, nec partitur. Rursum cum dico tiam non multiplicat, non variat, nec partitur. Rursum cum dico Tria, non me arguit intuitus unitatis, quae illa quaecumque tria, seu illos tres, nec in confusionem cogit, nec in singularitatem redigit. me sentire fateor et de illa unitate cui secundum ab ista inter caetera Una honorem dedi. Dico in Christo Verbum, animam, et carnem, sine confusione essentiarum unam esse personam, et item absque praejudicio personalis unitatatis in sua numerositate manere. Nec negaverim hanc ad illud quoque genus unitatis pertinere, qua anima, et caro unus est homo. Decuit quippe familiarius similiusque cum hominis convenire constitutione, quod pro homine constitutum est sacramentum. Decuit et cum summa, quae in Deo est et Deus est, unitate congruere, ut quomodo ibi tres personae una essentia; ita hic convenientissima quadam contrarietate tres essentiae sint una persona. Videsne pulchre inter utramque unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
iam non duo sint. s una caro. ⁊ ẽ. natuia qua anina ⁊ caro unus
nascit᷑ hõ. Ẽ st imitas potestatiua. aua hõ uirtutis non instabił non dis¬
simił. s unꝰ sibimet senꝑ nitit᷑ i nueniri. est consentanea. cum ꝑca
ritatem multoꝵ homnũ ẽ. cor unum. ⁊ anima una. est ⁊ uotiua
quid ad illum suminũ atꝙ ut ita dicam imice unum l uitatem
consistantialitas secit: huic uni qd̃ iis illoꝵ. si assimiles erit qͦ
arcem tenet unitas tͥuitatis. que tres ꝑsone una substancia sunt.
Porro ħ ⁊ quecumq alia dici una possunt. sumine illiꝰ unitatis
imitatõne non oꝑatõne una appellari ua sobͥaq pbat consid̾atõ
Nec abducini᷑ ab hac unitatis ꝓfessione assertione tͥum cum in ha
tͥnitate recipiamꝰ multiplicitatem. sic̃ nec solitudinẽ in unitate. Quã¬
obrem cum dico unum non me tͥnitatis turbat nimĩus qui essen¬

Expanded text:
jam non duo sint, sed una caro. Et est nativa, qua anima et caro unus jam non duo sint, sed una caro. Et est nativa, qua anima et caro unus nascitur homo. Est unitas potestativa, qua homo virtutis non instabilis, non dissimilis, sed unus sibimet semper nititur inveniri. Est consentanea, cum per charitatem multorum hominum est cor unum, et anima una. Est et votivaquid ad illud summum, atque, ut ita dicam, unice Unum, ubi unitatem consubstantialitas facit? Huic Uni quodvis illorum si assimiles, erit quoquo arcem tenet Unitas Trinitatis, qua tres personae una subtantia sunt. Porro haec et quaecumque alia dici una possunt, summae illius unitatis imitatione, non comparatione, Una appellari vera sobriaque probat consideratio. Nec abducimur ab hac unitatis professione assertione Trium: cum in hac Trinitate non recipiamus multiplicitatem, sicut nec solitudinem in unitate. Quamobrem cum dico Unum, non me Trinitatis turbat numerus, qui essen
Abbreviated transcription (Latin):
ad confusionẽ tͥnitatis. Neq enim nomina uacua sunt. nec absq
sig̃eancia casse uoces. Querit quis quo mͦ hoc possit esse sufficiat
ei cenẽ sic ẽẽ. atq hoc non ratõni ꝑspicuũ. nec cũ opinioni ambi¬
guum s fidei ꝑsuasum. Sacͣmentũ hoc magnum ÷. ⁊ quidẽ ue¬
nerandum non scrutandum. Qͦ mͦ płalitas in unitate. ⁊ hac uni¬
tate. aut ip̃a in płalitate: Scrutari hoc temeritas ẽ. cred̾e pietas
ẽ. nosse uita. ⁊ uita et̃na ẽ. Unde si oꝑe p̃cium censes .O. ey .b̃. ꝑ¬
currat nũc consid̾atõ multa una qͦ eminentia huiꝰ unitatis si¬
gularis unit̾ fiat euidentior Est unitas q̃ collectiua pot̾ dici.
cum ũbi causa multi lapides faciunt ac̃uum unũ. & ẽ. unitas cõ¬
ancutiua. cum multa menbra unum corpꝰ. uł multe ꝑtes unum¬
qd euumq totum consticuunt. Est ⁊ conuigatiua qua fit ut duo

Expanded text:
ad confusionem Trinitatis. Neque enim nomina vacua sunt, nec absque ad confusionem Trinitatis. Neque enim nomina vacua sunt, nec absque significantia cassae voces. Quaerit quis quomodo illud quod catei tenere sic esse. Atque hoc non rationi perspicuum, nec tamen opinioni ambiguum, sed fidei persuasum. Sacramentum hoc magnum est, et quidem venerandum, non scrutandum. Quomodo pluralitas in unitate, et hac unitate, aut ipsa in pluralitate? Scrutari hoc temeritas est, credere pietas est; nosse vita, et vita aeterna est. Unde si operae pretium censes, o Eugeni, percurrat nunc consideratio multa Una, quo eminentia hujus singularis Unius fiat evidentior. Est unitas, quae collectiva potest dici, cum, verbi causa, multi lapides faciunt acervum unum. Est et unitas constitutiva, cum multa membra unum corpus, vel multae partes unumquodcumque totum constituunt. Est et conjugativa, qua fit ut duo
Abbreviated transcription (Latin):
unum: ubi numͣus: S habeo inquis quid numerem ⁊ quid ñ
numerem. Substancia una ẽ. ꝑsone tres sunt. &d mirum. qd̾ uł
obscurum in hoc : nicħ si ꝑsone seorsum a substancia cogitent᷑. Nũc
uero cum tres ille ꝑsone una substancia sint. ⁊ illa una substancia
tres ille ꝑsone. eͥs numerum neget. Nam uere tres sunt. Qͥs nu¬
m̃et tñ: ħam uere unum sunt. Auc si tu facile explicatu io putas
uicendo tres: dicito quid num̃asti. Naturas: Una ẽ. Essentias: Una:
Substancias : Una ẽ. Deitates: Una ẽ. Non ħ. s ꝑsonas num̃o inqͥs.
ẽ non sint illa una nat᷑a. illa una eẽntia illa una sub̾a. illa una
diuinitas : Catholicꝰ es minime hoc dabis. ¶ ꝑsonarum ppͥetates¬
non aliud quam ꝑsonas. ip̃asq non aliud quam unum d̾m̃ unã
diuinam sub̾am. unan diuinam nat᷑am. unam diuinam ⁊ sũmã
maiestatem  cͤatholica conficet᷑. Num̃a gͥ si potes aut sine substã¬

Expanded text:
unum, ubi numerus? Sed habeo, inquis, quid numerem, et quid non unum, ubi numerus? Sed habeo, inquis, quid numerem, et quid non numerem. Substantia una est: personae tres sunt. Quid mirum? quid vel obscurum in hoc? Nihil, si personae seorsum a substantia cogitentur. Nunc vero cum tres illae personae illa substantia sint, et illa una substantia tres illae personae; quis numerum neget? Nam vere tres sunt. Quis numeret tamen? Nam vere unum sunt. Aut si tu facile explicatu id putas, dicendo tres, dicito quid numerasti? Naturas? Una est. Essentias? Una est. Substantias? Una est. Deitates? Una est. Non haec, sed personas numero, inquis. Quae non sint illa una natura, illa una essentia, illa una substantia, illa una divinitas? Catholicus es: minime hoc dabis. CAPUT non aliud quam personas; ipsasque non aliud quam unum Deum, unam divinam substantiam, unam divinam naturam, unam divinam et summam majestatem, fides catholica confi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd simplex dicã idẽ qd̾ unũ. cam simplex d̾s quã unꝰ ẽ. Est aut̃ unꝰ.
⁊ quo mͦ alid̾ nicħ. Si dici possit unissimꝰ :. Unꝰ ÷ sol qd̾ non fit ait̾.
sol. non sic una iuna. Clamat ut̾q non ẽẽ. se unũ s: ip̃e motibꝰ.
ua .⁊ defectibꝰ suis. ps aut̃ non modo unꝰ gͥ. ⁊ in se unꝰ ÷. Hichlĩ
se nisi se habet. Non ex tempore alt̾atonem hc̃. non in substanlia
alc̾itatem. hinc de eo boeciꝰ hoc ũe unum in quo nuillus e. nrĩs
nullum in eo alid̾ p̃t̃ id qd̾ ẽ. Neq eiim subiectum fieri pot̾. forna
enim ẽ. Comꝑa huic uni om̃e qd unũ dici pot̾. ⁊ uũ non erit.
Tinitas ẽ. tam̃ ds̃. Aͥd gͦ: Pestriumꝰ qd̾ dictum ẽ. de uuitate. ꝙ ii
ducimꝰ tͥnitatẽ. Nonꝰ statuimꝰ unitatem. Dicimꝰ patrem. dicimꝰ fi
ut sic loqͣ. absq num̃o numus: Si tͥa quo mͦ non numerꝰ: Si

Expanded text:
quid simplex dicam: idem quod unum. Tam simplex Deus, quam unus est. Est autem unus, quid simplex dicam: idem quod unum. Tam simplex Deus, quam unus est. Est autem unus, et quo modo aliud nihil. Si dici possit, unissimus est. Unus est sol, quod non sit alter: sol, non sic una luna. Clamat uterque non esse unum sibi; ille motibus, illa et defectibus suis. Deus autem non modo unus sibi: et in se unus est. Nihil in se nisi se habet. Non ex tempore alterationem habet, non in substantia alteritatem hinc de eo Boetius: « Hoc vere unum, in quo nullus est numerus, nullum in eo aliud praeter id quod est: Neque enim subjectum fieri potest: forma enim est. » Compara huic uni omne quod unum dici potest; et unum non erit. Trinitas est tamen Deus. Quid ergo? Destruimus quod dictum est de unitate, quia inducimus trinitatem? Non; sed statuimus unitatem. Dicimus Patrem, dicimus Fiut sic loquar absque numero numerus? Si tria, quomodo non numerus? si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ unturom parcilꝰ constat ut corpꝰ non affecti orstat ue anuiia
non formis substat uc om̃e qd̾ factum ẽ. S neq forme ut istis iusũ
ẽ. Magna laux udelicet deo. ut se ab informitate uendicet. forma
laux ista ut uulgo dr᷑ blasphemiã ualet. annon płis ẽ. nullo egẽte
quã uno: habe reuerentiamdõ. ut qd̾ płis ẽ. illi tribuas. Si cor
tuum usq huc ascend̾e potuit dm̃ tuum infra quo mͦ collocab̾:
Ip̃e s forma. ip̃e sͥ eẽntia ẽ. In hoc int̾im gͣdu suspicio illũ. ⁊ si ali¬
cer potior appareret. illum potiꝰ darem. Non quid uerendum ne co¬
gitatõ insuoluet illum: auantum cumq in altum ꝓficiat ultͣ est.
Iufra qd̾ homo cogitare possit altissimũ quer̃e. ridiculum ẽ. statuere
impium. ultͣ non cit᷑ querendum ẽ. ascende adhuc si potes ad cor al¬
tiꝰ. ⁊ exaltabit᷑ d̾s. hon est formatꝰ d̾s. forma ẽ. Hon ẽ. affectꝰ ds̃ affec¬
tio ẽ. Hon ẽ. compositꝰ d̾c̃ merum simplex ẽ. Et ut liquido noueriꝰ

Expanded text:
nitum. Non partibus constat, ut corpus; non affectibus distat, ut anima: non formis substat, ut omne quod factum est; sed neque formae, ut istis visum est. Magna laus videlicet Deo, ut se ab informitate vindicet, forma Laus ista, ut vulgo dicitur, blasphemiam valet. An non pluris est nullo indigere quam uno? Habe reverentiam Deo, ut quod pluris est, illi tribuas. Si cor tuum usque huc ascendere potuit, Deum tuum infra quomodo collocabis? Ipse sibi forma, ipse sibi essentia est. In hoc interim gradu suspicio illum: et si alter potior appareret, illum potius darem. Nunquid verendum, ne cogitatio transvolet illum? Quantumcunque in altum proficiat, ultra est. Infra quod homo cogitare possit, altissimum quaerere, ridiculum est; statuere, impium. Ultra, non citra quaerendus est. 17. Ascende adhuc, si potes, ad cor altius, et exaltabitur Deus. Non est formatus Deus: forma est. Non est affectus Deus: affectio est. Non est compositus Deus: merum simplex est. Et ut liquido noveris,
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. manifestat̾o sp̃c ad utilitatem. Qͥ s est iste tam cõmunis
in uocibꝰ. tam ionge rebꝰ: aͦ modo quem nr̃is loquim᷑ ũbis.
In sua reconditꝰ maiestate. nr̃os penitꝰ aspectꝰ effugit. ⁊ affectꝰ:
a udi ip̃m quid loquat᷑ hominibꝰ. Sic̃ exaltant᷑ celi a t̾ra sic

Expanded text:
datur manifestatio spiritus ad utilitatem . Quis est iste tam communis datur manifestatio spiritus ad utilitatem . Quis est iste tam communis in vocibus, tam longe in rebus? quomodo quem nostris loquimur verbis, in sua reconditus majestate, nostros penitus et aspectus effugit, et affectus? Audi ipsum quid loquatur hominibus. Sicut exalt
Abbreviated transcription (Latin):
da torpentia hominũ. innouatõnem signoꝵs: uirtꝰ uero in
eis manens. ip̃a facit oꝑa. faciunt ⁊ ille: s in comꝑatõne eiꝰ nͣ
faciunt. Dentq cantum int̾est ut quasi singularit᷑ ꝓpħa dieat
li et archangeli: s ille germanior nobis. qui non m adẽ. s inest
angelꝰ qui loq̃bat᷑ in me. Atq differentia ⁊ in hoc: In ẽ. angelꝰ
suggens bona non ingerens Iñe. hortans ad bonum: non bo¬
num creans. Ds̃ sic mẽ. ut afficiat. ut infundat. uł potiꝰ ut infũ¬
datur ⁊ participet᷑.ita ut unum ꝑinde cum nr̃o sp̃m eẽ. di¬
cere auis non timuerit. ⁊ si non unam ꝑsonã unam ue sub̾ã.
habes enim qui adhib̾et dõ unus sp̃c ẽ. angelus gͦ cum aĩa.
in faucibꝰ gustat. cangit in toto reliqͦ corꝑe: sic d̾s diu̾sa in
diũsis spiritibꝰ oꝑatur. ũbi causa in aliis amantẽ se ex ibens
in aliis agnoscentem in aliis alia facientem. sicut uni ciuq

Expanded text:
da torpentia hominum innovatione signorum: virtus vero in da torpentia hominum innovatione signorum: virtus vero in eis manens, ipsa facit opera. Faciunt et illae, sed in comparatione ejus non faciunt. Denique tantum interest, ut quasi singulariter propheta dicat li et Archangeli: sed ille germanior nobis, qui non modo adest, sed iangelus qui loquebatur in 450 me . Atqui differentia et in hoc. Inest angelus suggerens bona, non ingerens: inest hortans ad bonum, non bonum creans. Deus sic inest ut afficiat, ut infundat, vel potius ut infundatur et participetur, ita ut unum perinde cum nostro spiritum esse dicere quis non timuerit, etsi non unam personam, unamve substantiam. Habes enim: Qui adhaeret Deo, unus spiritus est . Angelus ergo cum anima, in faucibus gustat, tangit in toto reliquo corpore: sic Deus diversa in diversis spiritibus operatur; verbi gratia, in aliis amantem se exhibens, in aliis agnoscentem, in aliis alia facientem, sicut unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
hec omnia contulit ilł sp̃ibꝰ ip̃e qui condidit illos. unꝰ atq idem
⁊ ilł: s alit̾ Ardent seraphin. s igne dei. uł potiꝰ igne lõ. Qd̃ p̃ci¬
puũ ẽ. ineis amant: s non quantum ds̃. nec quo mͦ. lucent che¬
rubm et insciencia eminent. s participatõne ueritatis: ac
ꝑ hoc non ut ueritas nec qͣntium. Sedent chrom: s insidentiꝰ
beneficio Iudicant ⁊ ip̃aͥ cum tͣnquillitate: s ad mensuram
modii uelp̾acis pacantis pacis que exuꝑat omnem sensumt. Io
iniiant᷑ dominatõnes. s sub dño dñant᷑. s seruiunt pariter.
Qͥo hoc ad summui sempit̾nũ singulare dñium: p̃sunt pͥncipa¬
tꝰ et regunt. s regunt᷑ et ip̃i: ita ut reg̾em iam non norint. si
regi desierint. Pcellit in potestatibꝰ fortitudo. s cui debent qd̾
fortes sunt. ⁊ alit̾ ÷ fortis ⁊ plus. ne tam fortis quã ip̃a forcitu¬
do ẽ. Uirtutes ꝓ suo mist̾io ⁊ potentatu satagunt excitare cor¬

Expanded text:
ec omnia contulit illis spiritibus ipse qui condidit illos, unus atque idellis, sed aliter. Ardent Seraphin, sed igne Dei, vel potius igne Deo. Quod praecipuum est in eis, amant, sed non quantum Deus, nec quomodo. Lucent Cherubin, et scientia eminent, sed participio veritatis; ac per hoc non ut Veritas, nec quantum. Sedent Throni, sed insidentis beneficio. Judicant et ipsi cum tranquillitate, sed non ad mensuram mminantur Dominationes, sed sub Domino dominantur, serviunt pariter. Quid hoc ad summum, sempiternum, singulareque dominium? Praesunt Principatus et regunt: sed reguntur et ipsi, ita ut regere jam non norint, si regi desierint. Praecellit in Potestatibus fortitudo: sed qui debent quod fortes sunt, et aliter est fortis, et plus; nec tam fortis quam ipsa fortitudo est. Virtutes pro suo ministerio et potentatu satagunt excitare cor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ᷑. in deo. ⁊ quidẽ sane catholiceq s multa in unum. Alio quin si di¬
ũsa putemus ñ quat̾nitatẽ habemꝰ. s centenitatẽ. S̾bi causa di
cõ idicio natam simplex nnustiplici antefertur. Seio adͥ at hec res¬
ponde solent. Non multa inquiumt si imam ⁊ tñu diuno reuiqĩ
e mul cip lici ane ponam s plane p̃ simplici sꝑno M̃s d̾e ip̃e cacholi¬

Expanded text:
esse in Deo, et quidem sane catholiceque, sed multa unum. Alioquin si diesse in Deo, et quidem sane catholiceque, sed multa unum. Alioquin si diversa putemus, non quaternitatem habemus, sed centenitatem. Verbi causa, diro judicio, natura simplex multiplici antefertur. Scio quod ad haec respondere solent. Non multa, inquiunt, sed unam tantum divinitatem, quae et multiplici anteponam: sed plane prae simplici sperno. Meus Deus ipse catholi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾̃ d̾s sit ⁊ qd̾ d̾s non sic. hoc enim sine dubio meliꝰ. Qͦ mͦ non
meliꝰ d̾o. si d̾s non ẽ. qd̾ dat d̾o ut sit: Aut meliꝰ illã diuinitatem
qͣ dicunt dñi ẽẽ. non aliud quã dm̃ ẽẽ. fatem᷑. Non ẽ. in deo nͥ
hoc ẽ. Negas diuinitatẽ dm̃ ẽẽ. Non.s non alia quamꝗ ip̃e est.
Aut situ aliam inueinsti. adiuuet me cͥnitas d̾s̃. adũsus illã cota
cõtumancia erigo. Qt̾nitas orbem dist̾minat. non signat d̾itatẽ.
d̾s tͥnitas ẽ. cls tͥum singula ꝑsonarum. Si quartam diunitatẽ.
adic̃e placet. int̾im ego hanc q̃ d̾s non ẽ. ꝑsuasi mͥ minime ad horã¬
dã. Puito qd̾ ⁊ tu. Nempe dñm dm̃ cusi adorabis: ⁊ illi soli serines. Glo
riosa uͦ diuinitas: ẽ s honorem audeat arrogare diuinum. at me¬
liꝰ quartũ ħ omnino respumꝰ: quã sine honore recipimꝰ. Multa dnͣr

Expanded text:
Deus sit, et quod Deus non sit. Hoc enim sine dubio melius. Quomodo non Deus sit, et quod Deus non sit. Hoc enim sine dubio melius. Quomodo non melius Deo, si Deus non est, quod dat Deo ut sit? At melius illam divinitatem, qua dicunt Dhoc est. Negas divinitate Deum esse? Non, sed non alia, quam quae ipse est. Aut si tu aliam invenisti, adjuvet me Trinitas Deus, adversus illam tota me contumacia erigo. Quaternitas orbem disterminat, non signat deitatem. Deus Trinitas est, Deus trium singula personarum. Si quartam divinitatem adjicere placet; interim ego hanc, quae Deus non est, persuasi mihi minime adorandam. Puto quod et tu. Nempe Dominum Deum tuum adorabis, et illiitas, quae sibi honorem non audeat arrogare divinum. At melius quartum hoc omnino respuimus, quam sine honore recipimus. Multa dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
loeies: auo omĩa non de quo: qr non ẽ mat̾ia ss. eti¬
ciens causa ẽ. non mac̾ialis. frustra philosophi mat̾iam
srouat. Non equit mat̾ia ds. Non enim officinã quesiuit
non artficen Ip̃e ꝑ se in se omnia fec̃. Uñ. de nichesi ue
siex aliauo fecit ulb̾ non fecit: ac ꝑ hoc nec omnia. ausit
lit de sua incorrupta incorruptii liq suba ca maltit
ubi Nicħ minꝰ inuenio. Qͥs capiat locꝰ e̾ris uͥ non sit
He hoc quidem dix̃im. Qͥs sine dõ locꝰ. In comp̃hñsibił ẽ. d̾
Duo aut̃ illo sublimi atꝙ incomp̃hensibili mn sic̃ omĩa in ip̃oesi
ip̃e in omnibꝰ ẽ. Beniq sic̃ ait euangelista inmundo erat Alias uͦ
ubi erat añquam munidꝰ fieret ibi ẽ. Non ẽ. qd̃ queras ultͣ uͥ erat
p̃t̃ illum nicħ erat. G in se ip̃o erat. Qͥd ẽ lsͣ: &ͦ nicħ meli cogi¬
tari pot̾ Si aꝑꝓbas. non oportet assentiaris ẽẽ. aliquid in deo

Expanded text:
locus. Ex quo omnia, non de quo, quia non est materia Deus: effilocus. Ex quo omnia, non de quo, quia non est materia Deus: efficiens causa est, non materialis. Frustra philosophi materiam quaerunt: non eguit materia Deus. Non enim officinam quaesivit, non artificem. Ipse per se omnia fecit. Unde? De nihilo: nam si ex aliquo fecit, illud non fecit, ac per hoc nec omnia. Absit ut de sua incorrupta incorruptibilique substantia tamubi? Nihil minus invenio. Quis capiat locus? Quaeris ubi non sit? Nec hoc quidem dixerim. Quis sine Deo locus? Incomprehensibilis est Deus: Suo autem illo sublimi atque incomprehensibili modo, sicut omnia in ipso, sic ipse in omnibus est. Denique sicut ait evangelista, in mundo erat . Alias vero, ubi erat antequam mundus fieret, ibi est. Non est quod quaeras ultra ubi erat; praeter ipsum nihil erat. tari potest. Si approbas, non oportet assentiaris esse aliquid, quo
Abbreviated transcription (Latin):
e de ꝑ hoc quodam mͦ solus ip̃e ẽ. qui suum ip̃iꝰ ẽ. ⁊ omnũ
ẽẽ aid ẽ deus: pͥncipium. ⁊ hoc ip̃e de se responsum dedit. mul¬
ta in rebꝰ dni pͥncipia. s respectu post̾oꝵ. auoauin si ad ali¬
auid p̃cedens respicias: ip̃m potiꝰ pͥncipium clabis. auam¬
obrem si queras uerum simplexq pͥncipium inuenias opor¬
tec qd̾ pͥncipium non habuerit. Ex auo uniũsum cepit ꝓfee
ise ut eẽ inciꝑet: aut fuisse aliquid ante quam eẽt. Qd̃ utr umꝙ
qr ratio non consentis: constat. nicħ ͥmet extitisse pͥncipiũ
nec accesserunt. nec decesserunt. nec coet̾na tñ. Qͥd ẽ ds̃:
Ex quo omnia. ꝑ quẽ omnia in quo omnia. Ex quo omĩa
creabilic̾ non seminalit̃. ꝑ quẽ omnia: ne alium auctorẽ
atq alium opificem arbit̾reris. In quo omĩa : ñ quasi ĩ loco¬
ẜ aatass ii uutu. te ex auo omnia. tanquam ino pͥncipio
puctore omniũ. ꝑquem omnia: ne alc̾rꝰ indueaetpio
oneipium alcife. x In quo omnia ne t̾cum mducatur

Expanded text:
per hoc quodammodo ipse solus est, qui suum ipsius est, et omnium esse Quid est Deus? Principium: et hoc ipse de se responsum dedit . Multa in rebus dicuntur principia, sed respectu posteriorum. Alioquin si ad aliquid praecedens respicias, ipsum potius principium dabis. Quamobrem si quaeras verum simplexque principium, invenias oportet quod principium non habuerit. Ex quo universum coepit, ipsum sse, ut esse inciperet; aut fuisse aliquid, antequam esset. Quod utrumque quia ratio non consentit, constat nihil sibimet extitisse principium. nec accesserunt, nec decesserunt; nec coaeterna tamen. Quid est Deus? Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Ex quo omnia, creabiliter, non seminabiliter. Per quem omnia, ne alium auctorem atque alium opificem arbitreris. In quo omnia, non quasi in locd quasi in virtute. Ex quo omnia, tanquam uno principio, auctore omnium. Per quem omnia, ne alterum inducatur principium 451 artifex. In quo omnia, ne tertium inducatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nata fidei temptet irrumꝑe: reputatur effractor scrutator
maiestatis. multi suam opinionem intellectum putauer̾̃t
⁊ errauerunt. Et quid̃ opinio pot̾ putari intellectꝰ: intellec¬
tꝰopinio non pot̃. Uñ hoc accidit: ꝓfecto qr ħ falli potest:
ille non pot̾. Aut si falli potuit: intellectꝰ non fuit s opimo¬
ueritatis. Uerꝰ nempe intellectꝰ. c̾tam ht̃ non mͦ u̾itatem.
s noticiam ueritatis. possumꝰ singula hȩc ita diffinire. fidesẽ.
uoluntaria quedam ⁊ c̾ta p̾libatõ. nec dum ꝓpalate ueritatiᷤᷤ.
Intellectꝰ ÷ rei cuiꝰcumq inuisibił c̾ta ⁊ manifesta noticia. opi¬
nio ẽ quasi ꝓ uero hr̃e aliquid: qd̾ falsum eẽ. nescias. Gͦ uc di¬
xi fides ambiguum ñ ht̃. aut si ht̃ fides non ẽ. s opinio. Qͥd
distat ab intellectu: hempe qd̾ ⁊ si ñ habet inc̾tum non mag̾
quã intellectꝰ. habet tñ in uolucrum qd̾ non intellectꝰ Benis

Expanded text:
nata fidei tentet irrumpere, reputatur effractor, scrutator nata fidei tentet irrumpere, reputatur effractor, scrutator majestatis. Multi suam opinionem intellectum putaverunt, et erraverunt. Et quidem opinio potest putari intellectus; intellectus opinio non potest. Unde hoc accidit? Profecto quia haec falli potest, ille non potest: aut si falli potuit, intellectus non fuit, sed opinio. Verus nempe intellectus certam habet non modo veritatem, sed notitiam veritatis. Possumus singula haec ita definire, Fides est voluntaria quaedam et certa praelibatio necdum propalatae veritatis. Intellectus est rei cujuscunque invisibilis certa et manifesta notitia. Opinio est quasi pro vero habere aliquid, quod falsum esse nescias. Ergo, ut dixi, fides ambiguum non habet; aut si habet, fides non est, sed opinio. Quid igitur distat ab intellectu? Nempe quod etsi non habet incertum non magis quam intellectus, habet tamen involuerum, quod non int
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ corꝑa. ẽui portõ sp̃c ẽ: quo suꝑiꝰ quippiã frustra aueris
d̾s natura: angeli gr̃a suꝑiores sunt. uUnum si quidem tui
⁊ angeli optitnum: ratõ ẽ. Uͤs uͦ non sui aliquid optimum
ht̃ unum opcimum totꝰ. Is ⁊ qͥ cum eo sunt beati sp̃c. tͥb
modis neluti uiis totid̃. nr̃a sunt consid̾atõne uestigandi. opi¬
nione. fide. intellectu. Quoꝵ̾ intellectꝰ rationi iniitit᷑. fides
auctoritati: opͥimoueri similitudine se tuet᷑. habent illa
duo c̾tam u̾itatem: s fides clausam ⁊ inuolutam. incelligẽ¬
tia nudam ⁊ manifestam. Cet̾m opinio c̾ti nicħ hñs. uerũ
ꝑ ueri similia querit potiꝰ quã app̃hũdit. omnino in his ca¬
uenda confusio. ne aut inc̃cum opinionis fides figat. ant
qd̾ firmũ. fixumq ẽ. fidei: opinio reuocet in questionem.
& ħ sciendum qr opinio si habet assertionẽ temeraria ẽ:
fides si habet hesitatõnem infirma ẽ. Item intellectꝰ sisig¬

Expanded text:
5. Dixisti, inquis, satis qua ascendatur: etiam quo ascendendum, dicere habes. Deus natura, Angeli gratia superiores sunt. Unum siquidem tui t Angeli optimum, ratio est: Deus vero non sui aliquid optimum habet, unum optimum totus. Is, et qui cum eo sunt beati spiritus, tribus modis, veluti viis totidem, nostra sunt consideratione 447 vestigandi, opinione, fide, intellectu. Quorum intellectus rationi innititur, fides auctoritati, opinio sola veri similitudine se tuetur. Habent illa duo certam veritatem: sed fides clausam et involutam, intelligentia nudam et manifestam: caeterum opinio certi nihil habens, verum per verisimilia quaerit potius, quam apprehendit. 6. Omnino in his cavenda confusio, ne aut incertum opinionis fides figat, aut quod firmum fixumque est fidei, opinio revocet in quaestionem. Et hoc sciendum, quia opinio, si habet assertionem, temeraria est: fides, si habet haesitationem, infirma est: item intellectus, si sig
Abbreviated transcription (Latin):
parte. ⁊ parte medica iinis. affectꝰ iacent mole corporea p̃gͣuati
⁊ luto herentibꝰ desid̾lis. sola int̾im arida ꝯtenus considatio p̃¬
uolat. Et tñ ex cantillo qd̾ iam᷑ dat᷑ lbrrex clamare: dñe di¬
anima. ⁊ reductis affectibꝰ e cunctis locis quibꝰ captiui tenẽ¬
tur timendo q̃ non oportet amando q̃ non decet dolendo uane
gaudendo uamꝰ cum his meat teta lib̾tate uolatum. pulset in¬
impetu sp̃c. ⁊ in pinguedine gr̃e illabat᷑: Nonne cum ceꝑit cͥcu¬
ire lucidas mansiones. ⁊ sinłi illũ ĩ abrahe curi osu̾s ꝑscrutari.
⁊ sub altari qd cumq ẽ. illd̾. martirũ reirisere animas in pͥma
stola. scd̾am patientissime expectantes. multo mag̾ cunc insta¬

Expanded text:
sed parte modica nimis. Affectus jacent mole corporea praegravati sed parte modica nimis. Affectus jacent mole corporea praegravati et luto haerentibus desideriis, sola interim arida et tenuis consideratio praevolat. Et tamen anima, et reductis affectibus, e cunctis locis, quibus captivi tenentur, timendo quae non oportet, amando quae non decet, dolendo vane, gaudendo vanius, cum his ineat tota libertate volatum, pulset impetu spiritus, et in pinguedine gratiae illabatur? Nonne cum coeperit circuire lucidas mansiones, et sinum illum etiam Abrahae curiosius perscrutari, et sub altari, quodcumque illud est, martyrum revisere animas, in prima stola secundam patientissime exspectantes, multo magis tunc insta
Abbreviated transcription (Latin):
temꝰ thronos alto ⁊̃ ab his euolasse̾ re cessu: qui ex eo qd̾ se¬
gent trohni dicunt᷑. ⁊ ex eo segent qd̾ sedet in eis d. heq
pacem que exuꝑat omnem intellectum. Talis ẽ. qui sedet in
chronis dñs sabadoth iudicans omnia cum tͣn quillitate.
placidissimͦ. serenissimꝰ. pacatissimꝰ. Et tales s consticuit thro¬
nos simillimos s. Putemꝰ cherubm ex ip̃o sapientie fonce ore
altisslim haurientes. ⁊ refundentes fluenta sciencie uniũsis
ciuibꝰ suis. & inde ne is sit quẽ ꝓpħa loq̃batur: fiuminis inpecꝰ
letificans ciuitatẽ dĩ. Putemꝰ seraphin sp̃e. totos diumo igne
succensos succend̾e uniu̾sa: ut singuli ciues. singule sint luc̃ne
ardentes ⁊ lucentes. ardentes caritate lucentes cognitõne. oeũs̃.
quã bonum ẽ. nos hic eẽ. quã forte meliꝰ si qñ tñ toti sequem᷑.
quo ex ꝑte p̃cessimꝰ. p̃cedemꝰ amnio. ⁊ ne ip̃o quidem toto s

Expanded text:
temus Thronos alto etiam ab his evolasse recessu, qui ex eo quod setemus Thronos alto etiam ab his evolasse recessu, qui ex eo quod sedent, Throni dicuntur; et ex eo sedent, quod sedit in eis Deus. Neque pacem quae exsuperat omnem intellectum. Talis est qui sedet in Thronis Dominus sabaoth, judicans omnia cum tranquillitate, placidissimus, serenissimus, pacatissimus. Et tales sibi constituit Thronos, simillimos sibi. Putemus Cherubin ex ipso sapientiae fonte, ore Altissimi haurientes, et refundentes fluenta scientiae universis civibus suis. Et vide ne is sit, quem propheta loquebatur, fluminis impetus laetificans civitatem Dei . Putemus Seraphin, spiritus totos divino igne succensos, succendere universa, ut singuli cives singulae sint lucernae ardentes et lucentes; ardentes charitate, lucentes cognitione. 9. O Eugeni, quam bonum est nos hic esse! quam fore melius, si quando tamen toti sequamur quo ex parte praecessimus! Praecedimus animo, et ne ipso quidem toto,
Abbreviated transcription (Latin):
mentis facta apparent. ad cõmonitionem mortalium. Inde ẽ.
fortassis qd̾ cum in euuãgeliis legas erunt signa in sole ⁊ ln¬
na ⁊ stelł. paulo pꝰ habes. Nam uirtutes celoꝵ mouebunt᷑. hii
ni mirum sp̃c: ꝑ quos signa fiunt. putemꝰ potestates suꝑiores
istis: quarum uirtute potestas tenebrarum ꝯpͥmit᷑. ⁊ cohercet᷑
malignitas aeris huiꝰ. ne quantũ uult noceat. ne maliguari. nͥ
ut ꝓsit. possit. putemꝰ pͥncipatꝰ his qͦ p̾latos. quoꝵ mod̾amime ⁊ sa¬
pientia omnis in t̾ra pͥncipat᷑. ꝯstituit᷑. leget᷑. limitat᷑. tͣnsfert᷑¬
mutilat᷑ mutat᷑. Putemꝰ dñatõnes a deo cunctis suꝑeminẽ
p̃fatis ordinibꝰ: ut respectu hoꝵ̾ cet̾i uideant᷑ om̃s adminis¬
tͣtorii sp̃o. ⁊ ad istos tanquam ad dños referri regumna pͥn¬
cipatuum. tutamina potestatum. oꝑatõnes uirtutum. re¬
uelationes archangeloꝵ. curam ⁊ ꝓidentiã angeloꝵ. Pu¬

Expanded text:
mentis facta apparent ad commonitionem mortalium. Inde est mentis facta apparent ad commonitionem mortalium. Inde est fortassis, quod cum in Evangeliis legas: Erunt signa in sole et luna et stellis, paulo post habes, Nam virtutes coelorum movebuntur ; hi nimirum spiritus, per quos signa fiunt. Putemus Potestates superiores istis, quarum virtute potestas tenebrarum comprimitur, et coercetur malignitas aeris hujus, ne quantum vult noceat; ne malignari, nisi ut prosit, possit. Putemus Principatus his quoque praelatos, quorum moderamine et sapientia omnis in terris principatus constituitur, regiteo cunctis supereminere praefatis ordinibus, ut respectu horum caeteri videantur omnes administratorii spiritus, et ad istos, tanquam ad dominos, referri regimina Principatuum, tutamina Potestatum, operationes Virtutum, revelationes Archangelorum, curam et providentiam Angelorum. Pu
Abbreviated transcription (Latin):
tu itaq opinando ista diximꝰ ad auid enĩ celestiũ noruia ui
notuerũt sine opinari ade. salua fide alidͥd ueet de rebꝰ quat
noĩa sut angeli archangeli. untutes. podestates ꝓͥncipaais
duacones. ⁊choni cherubin. ⁊ seraphm. hec noĩa aue signi¬
ficata eõꝵ. nulla ne int̾ illos sp̃c qui simplicit angeli. et eos
qd consid asti. eui singuli singuł hominibꝰ clati c̃duntur. mis¬
si in minist̾ium scd̃m pauli doctͥnam ꝓpt̾ eos aui heredi¬
tatem capiunt salutis. De quib saluator angeli eoꝵ semꝑ ui¬
dent. fa. pa. putemꝰ his p̃esse archangelos aui conscii misf̾iors
diuinoꝵ non nͥ ob p̃cipuas ⁊ maximas causas mittunt᷑. E qb
magnꝰ ille archangeliis gab̾el. missus legit᷑ ad mariam: ob
causam utiq qua maior eẽ. non potuit. putemꝰ suꝑ istos uirtu¬
tes ẽẽ. qnoꝵ̃ nuti uł oꝑe signa ⁊ ꝓdigia in elementis sine ele¬

Expanded text:
. Itaque opinando ista dixerimus. Ad quid enim coelestium nomi. Itaque opinando ista dixerimus. Ad quid enim coelestium nomie aliquid licet de rebus, quarum nomina sunt? Angeli, Archangeli, Virtutes, Potestates, Principatus, Dominationes, Throni, Cherubin, et Seraphin, haec nomina. Quae significata eorum? Nullane inter illos spiritus qui simpliciter Angeli, et eos quid considerasti qui singuli singulis hominibus dati creduntur; missi in ministerium, secundum Pauli doctrinam, propter eos qui haereditatem capiunt salutis : de quibus Salvator, Angeli eorum semper vident faciem Patris . Putemus his praeesse Archangelos, qui conscii mysteriorum divinorum, nonnisi ob praecipuas et maximas causas mittuntur. E quibus magnus ille archangelus Gabriel missus legitur ad Mariam , ob causam utique, qua major esse non potuit. Putemus esse super istos Virtutes esse, quorum nutu vel opere signa et prodigia in elementis, sive ex ele
Abbreviated transcription (Latin):
gilant̾ uestigemꝰ inuestigabilia. qͣtenꝰ tñ licet uł mag̾̃ qͣcenꝰ
nobis dͦnabit᷑. Et pͥmo quidem ciues sp̃c eẽ. illic potentes głosos
beatos distinctos in ꝑsonas. dispositos in dignitaces. ab mnicio stãces
suo. impassibiles non cͤatos. s factos id ẽ gr̾a non nat᷑a mente puroᷤ.
affectu benignos religione pios castimonia integͦs. unanimitare
indiuidios. pace securos a deo conditos: diinis laudibꝰ ⁊ obsequi¬
is deditos ħ omnia legendo comꝑimꝰ: fide tenemꝰ. Ꝙ quã de cor-¬
ꝑoribꝰ hoꝵs. non mͦ un̾ũ sint.s an aliaͣtenꝰ suit heret sentẽcia
asiquoꝵ. Uñ siciuis int̾ opmabilia mag̾ id ponendum censuerit:
non concendo. Porro inteuectu p̃dictos. non fros non opiuione
s incellectu capiꝰ q non possunt huiꝰ exꝑtesstꝯe simulpar¬
ticupes ee ⁊t ⁊ nomina quedam nota nob similit ex audrtii ꝑ
q harũ Geatitudinum. ⁊̃ q̃ non in liqͥdo mortalium ꝑ cepi qm¬

Expanded text:
gilanter vestigemus investigabilia: quatenus tamen licet, vel magis quatenus nobis donabitur. Et primo quidem cives spiritus esse illic potentes, gloriosos, beatos, distinctos in personas, dispositos in dignitates, ab initio stantes  impassibiles non creatos, sed factos, id est gratia, non natura; mente puros, affectu, benignos, religione pios, castimonia integros, unanimitate individuos, pace securos, a Deo conditos, divinis laudibus et obsequiis deditos. Haec omnia legendo comperimus, fide tenemus. Quanquam de corporibus horum non modo unde sint, sed an aliquatenus sint, haeret sententia aliquorum. Unde si quis inter opinabilia magis id ponendum censuerit, non contendo. Porro intellectu praeditos, non fide, non opinione, sed intellectu capimus; quia non possunt hujus expertes, et Dei simul part harum beatitudinum, etiam quae non liquido mortalium percepit au