comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putatur eẽ codices mendosos qui habent nomen hie remiȩ quia ut tachariȩ habere debuer
uel nullius sicut quidã sed tantum ꝑ prophetã dicentẽ quiutiq intellegitur tacharias.
Sedutatur ista defensione cui placet mihi autẽ cur non placeat haec causa est quia et plures
codices habent hie remiȩ nomen. et quidiligentius ingrecis exemplarib: euangelium
considera uerunt in anti qui orib grecis ita seperhibent in uenisse : Et nulla fuit causa
curadheretur hoc nomen. ut mendositas fieret. Curautem de non nullis cođib colleretur:
fuit udq: causa ut hoc audax imperitia facaeret cumt᷑ baretur quaestione quod hoc testimo¬
nium apud hieremiã non in ueniretur. Quidergo intellegendum est nisihoc actũ ẽẽ
secreciore c̃silio prouidentiae dĩ quam̃tes euangelistarum sunt gubernate : potuit enim

Expanded text:
putatur codices esse mendosos, qui habent nomen Hieremiae, quia uel Zachariae habere debuerunt putatur codices esse mendosos, qui habent nomen Hieremiae, quia uel Zachariae habere debuerunt uel nullius, sicut quidam, sed tamen per prophetam dicentem, qui utique intellegitur Zacharias. sed utatur ista defensione cui placet; mihi autem cur non placeat. haec causa est, quia et plures codices habent Hieremiae nomen et qui diligentius in Graecis exemplaribus euangelium considerauerunt in antiquioribus Graecis ita se perhibent inuenisse. nulla fuit causa, cur adderetur hoc nomen, ut mendositas fieret; cur autem de nonnullis codicibus tolleretur, fuit utique causa, ut hoc audax imperitia faceret, cum turbaretur quaestione, quod hoc testimonium aput Hieremiam non inueniretur. Quid ergo intellegendum est, nisi hoc actum esse secretiore consilio prouidentiae dei, qua mentes euangelistarum sunt gubernatae? potuit enim
Abbreviated transcription (Latin):
et prophetis praua eorum studia suscipimus in salutẽ et imp̃tio sanguinis eius reqͥescimo
figuli autẽ ager appellatur quia figulus noster est xp̃s ut supra ostendimus : Tuncim¬
quem ad p̃ciauerunt a filiis isrł et dederunt eos in agrum figuli sicũt constituit mihi dñs
H oc testimonium in hie remia non inuenitur. In tachariã uero qui penultimus xu pre¬
phetarum est quaedam similitudo fertur. Et tam quã sensus nonmultum discrepet et
tamen et ordo et uerba diuersa sunt. Si quis autem mouetur quod hoc testimonium ñ in ue
nitur inscriptura hie remiȩ prophetȩ. et ideo putat fidei e uangelistȩ aliquid derogan¬
dum primo nouerit non om̃s codices euangeliorum habere quod perhieremiã dictũ
sit sed tantũ modo ꝑ prophetã. Possumus ergodicere hispotius codicib: eẽ credendum
qui hie remiȩ nomen non habent: Dictũ est enim hoc ꝑprophetã sed rachariam. Vnde

Expanded text:
et prophetis, prava eorum studia suscepimus in salutem et in pretio sanguinis ejus requiescimus. et prophetis, prava eorum studia suscepimus in salutem et in pretio sanguinis ejus requiescimus. Figuli autem ager appellatur, quia figulus noster est Christus, ut supra ostendimus. Tunc imit mihi Dominus. Hoc testimonium in Jeremia non invenitur, in Zacharia vero, qui pene ultimus duodecim prophetarum est, quaedam similitudo fertur . Et quanquam sensus non multum discrepet, tamen et ordo et verba diversa sunt. Si qnitur in scriptura Hieremiae prophetae, et ideo putat fidei euangelistae aliquid derogandum, primo nouerit non omnes codices euangeliorum habere, quod per Hieremiam dictum sit, sed tantummodo per prophetam. possemus ergo dicere his potius codicibus esse credendum, qui Hieremiae nomen non habent. dictum est enim hoc per prophetam, sed Zachariam, unde
Abbreviated transcription (Latin):
est delutouasa formare luius in manũ sit exluto eodemuas aut ipsum aut pul chi¬
Xpiengo precio sełm emitur idest uniuersitas eius adquiritur et in sepultura pere¬
grinorũ atque in opum deputatur. Nihil hoc ꝑtinetadisrł : et totus hic scłiem
usus alienis est his uidelicet qui in p̃tio xpĩ sanguinis sepeliuntur. quo uniuersa sempta
Vm̃a enim a patre accepit quae in caelis et que in terra sunt et ideo agerfiguli est
quĩ dĩ omnia sunt cuius inmanusit nosut uelit tã quam figulus reformare. In hoc igi¬
tur agro xp̃o commortui et consepulti huius peregrinatio nr̃e ac ternã requiem¬
sordemur sropter hoc uocatus est agerille acbel de mach. hocẽager sanguinis usq
in hodiernum diem. Illiqui dẽ fecer alia uoluntate ut aeternũ impictatis suae re¬
linq rent exagri emptione monumentũ ceterum nos qui peregrini eramus alege

Expanded text:
est de luto vasa formare: cujus in manu sit, ex luto eodem vas aut idipsum aut pulchriest de luto vasa formare: cujus in manu sit, ex luto eodem vas aut idipsum aut pulchritur . Christi ergo pretio saeculum emitur, id est, universitas ejus acquiritur, et in sepulturam peregrinorum atque inopum deputatur. Nihil hinc pertinet ad Israel, et totus hic saeculi empti usus alienis est: his videlicet, qui in pretio Christi sanguinis sepelientur, quo universa sunt empta. Omnia enim a Patre accepit, quae in coelis et quae in terra sunt : et ideo hic ager figuli est, quia Dei omnia sunt, cujus in manu sit, nos ut velit tamquam figulus reformare. In hoc igitur agro sortiemur. Propter hoc vocatus est ager ille Haceldemac, hoc est ager sanguinis usque in hodiernum diem. Illi quidem fecerunt alia voluntate, ut aeternum impietatis suae relinquerent ex agri emptione monumentum. Caeterum nos qui peregrini eramus a lege
Abbreviated transcription (Latin):
Abiens quo que lãqueo se suspendit ut seos tenderet cue loterreq pero sum. De quo poeta
conuenientor canensait. Infelicem laqueo sesuspendit ab alto Lenior ira quidẽ tanto
procriminedulpae cunctorum cuinulla foret parpoena malorũ exitus hic mor¬
tis retinet sublime cadauer Ostendit populis quanto deculmine lapsus pri dem
discipulus quinune reus alta relinquens. rdera tartareum descendit adusq pro¬
fundum. principes autẽ sacerdotum acceptis triginta argenteis dixerunt. Non
lieet mit tdereeos incorbanan qui a p̃cium sanguinis est Vere culice liquantes et
eamelum glutientes Sienim ideo non mittunt pecuniã in corbanan hoc est ingazo¬
pbilatiũ ẽtdona dĩ quia p̃tium sanguinis est curipse sanguuis funditura consilio autẽ
prophetiȩ sacramentum ẽt infactis iniquitatis miraculi płena methitatio biguliopus

Expanded text:
. Abiens quoque laqueo se suspendit, ut se ostenderet coelo terraeque perosum; de quo poeta . Abiens quoque laqueo se suspendit, ut se ostenderet coelo terraeque perosum; de quo poeta convenienter canens ait: Infelicem animam laqueo suspendit ab alto: Lenior ira quidem tanto pro crimine culpae, Cunctorum cui nulla foret par poena malorum Exitus hic mortis, tamen et sublime cadaver Ostendit populis, quanto de culmine lapsus Pridem discipulus, qui nunc reus alta relinquens Sidera, tartareum descendit ad usque profundum. Principes autem Sacerdotum acceptis triginta argenteis dixerunt: Non licet eos in corbonam mittere quia pretium sanguinis est. Vere culicem liquantes, et camelum glutientes. Si enim ideo non mittunt pecuniam in corbonam, id est, in gazophylacium et dona Dei, quia pretium sanguinis est, cur ipse sanguis funditur? Consilio autem prophetiae sacramentum et in factis iniquitatis miraculi plena meditatio. Figuli opus
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ quando sic frater peccat infratrem ut emendare ualeat quod peccauit potest ei dimita
Si autẽ permanent opera frustrauoce assumitur paenitentia. Hoc est quod in psalmo
de eodem infelicissimo iuda dicitur. Et oratio eius fiat in peccatum ut non solum emendas
ne qui uerit prodicionis nefas sed ad prius scelus etiam proprii homicidu crim̃ addiderio
tale quid et apłs in scđa ad corinthios epła loquitur. Nehabundantiori trisatia absor¬
beatur frater. Et proiectis argente is intempło recessit et abiens laqueo sesus pedet
Sicut paenitentiaȩ iudae infructuosa fuit sic et ab latio reprobabilis. Nihilenim illi
pro fuit argentum proiectum intẽplo cũ illum non ab soluit areatu sed magis fecit
poxium dcriptũ estenim Oblatio impiorũ ab hominabilis dño quȩ offercur exscelere

Expanded text:
Si quando sic frater peccat in fratrem, ut ei non dare valeat quod peccavit potest ei dimitti: Si quando sic frater peccat in fratrem, ut ei non dare valeat quod peccavit potest ei dimitti: si autem permanent opera, frustra voce assumitur poenitentia. Hoc est quod in psalmo de eodem infelicissimo Juda dicitur: Et oratio ejus fiat in peccatum , ut non solum emendare non quiverit proditionis nefas, sed ad prius scelus, etiam proprii homicidii crimen addiderit. Tale quid et Apostolus in secunda ad Corinthios Epistola loquitur: Ne abundantiori tristitia absorbeatur frater . Et projectis argenteis in templo, recessit; et abiens laqueo se suspendit. Sicut poenitentia Judae infructuosa fuit, sic et oblatio reprobabilis; nihil enim illi profuit argentum projectum in templo, cum illum non absolvit a reatu, sed magis fecit noxium: scriptum est enim, Oblatio impiorum abominabilis Domino quae offertur ex scelere
Abbreviated transcription (Latin):
Peccaui tradens sanguinem iustumi auaritiae magitudinem impietatis pondus ex¬
dudit Uidens uidas dnm̃ adidicatum morti. p̃tium retulit sacerdotibus quasi in po¬
tesia tesua es set per secutorum mutarẽ sententiam. taque licet muta uerit uoluntatẽ suã tam̃
uoluntatis primae exitum ñ mutauit. Si autem pecca uit ille quitradidit sanguinẽ iustum
quanta magis peccauer̃ quie merant sanguinẽ iustum et offerendo p̃tium ad prodicionẽ
discipulum prouoca uerunt : quidi uersas naturas conantur introducere. et dicunt iudã
proditorem malȩ fuisse naturȩ neceleccionem a postolatus potuis se seruare respon¬
deant quomodo mala natura egerit penitentiã ad illidixer̃ quid ad nos tuuideris
Quid adnos in qui unt ꝑtinet p̃tium acceptũ : tuillud probaueras tu fac inde quod uolueris
Nibil quidem nefando proditori profuit egisse paenitentiã ꝑquã scelus corrigere ñ potuit

Expanded text:
Peccavi tradens sanguinem justum. Avaritiae magnitudinem impietatis pondus exPeccavi tradens sanguinem justum. Avaritiae magnitudinem impietatis pondus exclusit. Videns Judas Dominum adjudicatum morti pretium retulit sacerdotibus, quasi in potestate sua esset persecutorum mutare sententiam. Itaque licet mutaverit voluntatem suam, tamen voluntatis primae exitum non mutavit. Si autem peccavit ille qui tradidit sanguinem justum, quanto magis peccaverunt, qui redemerant sanguinem justum, et offerendo pretium ad proditionem discipulum provocaverant? Qui diversas naturas conantur introducere, et dicunt Judam proditorem malae fuisse naturae, nec electionem apostolatus potuisse servare, respondeant quomodo mala natura egerit poenitentiam. At illi dixerunt: Quid ad nos? Tu videris. Quid ad nos, inquiunt, pertinet pretium acceptum? Tu illud probaveras, tu fac inde quod volueris. Nihil quidem nefando proditori profuit egisse poenitentiam, per quam scelus corrigere non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
derent Vn de sebeatũsuir abstnuit dequo scriptũ est Beatus qui non abiit in consilio impi¬
orũ et inui a peccatorũ Nonscetit et in cathe dra pesti lentiae nonsedit
It uinetum ad duxerunt eum et tradiderunt pontiopilato p̃sidi. Nonsolum ad pilatum sed
etiam ad herodem ductus ẽ. ut uterque dnõ illuderet: et cerne sollicitudinem sacerdo tum
In malo tota nocte uigi lauerunt : ut homicidium facerent et uinctum tradiderunt pilato
Habebant enim huncmorem ut quem adiudicassent morti lagatũiudici traderent t¬
men notandum quod non tunc primum ligauerunt eum. sed mox compraehensan
Nocte inhorto ut iohannes declarat ligauerunt: et sic ad duxerunt eum ad annum pr¬
mum Tunc uidens iudas qui eum tradidit quod dam pnatus esset paenitentia duc¬
tus. retulit triginta argenteos principus sacerdotum et senioribus populi dicens

Expanded text:
derent. Unde se beatus vir abstinuit de quo scriptum est: Beatus vir qui non abiit in consilio impiderent. Unde se beatus vir abstinuit de quo scriptum est: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit Et vinctum adduxerunt eum, et tradiderunt Pontio Pilato praesidi. Non solum ad Pilatum, sed etiam ad Herodem ductus est, ut uterque Domino illuderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum: in malo tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Attamen notandum quod non tunc primum ligaverunt eum, sed mox comprehensum nocte in horto, ut Joannes declarat, ligaverunt, et sic adduxerunt eum ad Annam primum. Tunc videns Judas qui eum tradidit quod damnatus esset, poenitentia ductus
Abbreviated transcription (Latin):
tiã Egreditur foras ut ab impiorũ concilio secretus pauidae negationis sordes liberis flectibus
abluat Ob hoc sicut apparet hȩsitare ꝑmissus uñ inec cłȩ principe reme diũ penitentiȩ c̃deret᷑
et nemo auderet desua uirtute confidere quando mutabilitatis periculũ. Nec beatus petrus
potuis set euadere. Oñs autẽ ihs qui intra pontificale conciliũ solo corpore tenebat᷑ trepidati¬
onẽ discipuli foris positi diuino uidit intuitu. et pauentis animũ mox ut res pexit erexit. et infle¬
populi aduersusiħm ut eũ mortitraderent. Mlatheus et marcus contexer̃ narrationẽ de his
quecũ dño acta sunt usq: ad mane sed postea redier̃ ad narrandã petri negationẽ. Quater minata
redierunt iterum ad mane ut in decetera contexerent quousque perducerent quae cum dño
acta fuerant : mancergo facto consiliũ nequam inier udaei aduersus iħm ut eũ mortitra¬

Expanded text:
tiam. Egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, pavidae negationis sordes liberis fletibus tiam. Egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, pavidae negationis sordes liberis fletibus abluat. Ob hoc sicut apparet haesitare permissus, ut in Ecclesiae principe remedium poenitentiae conderetur, et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis periculum nec beatus Petrus potuisset evadere. Dominus autem Jesus qui intra pontificale concilium solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi, divino vidit intuitu et paventis animum mox ut respexit, erexit, et in flepopuli adversus Jesum, ut eum morti traderent. Matthaeus et Marcus contexerunt narrationem in his quae cum Domino acta sunt usque ad mane, sed postea redierunt ad narrandam Petri negationem. Qua terminata redierunt iterum ad mane ut inde caetera contexerent, quousque perducerent quae cum Domino acta erant. Mane ergo facto concilium nequam inierunt Judaei adversus Jesum, ut eum morti tra
Abbreviated transcription (Latin):
dñorespiciente peniteret eum . et salubriter fleret sicut cotidie dicimus. One respiceme
et res pexit eum dñs Quide aliquo periculo uellabore diuina miseri cordia liberatus es
et sicut dictum est respice et exaudime et conuertere dñe libera animã meam ita dictũ ar¬
bitor conuersus eiñs respexit petrum et recordatus petrus uerbi dñi. Etegres sus foras
fleuit amare Respicieñte dno petrus ad corre uersus maculã negationis penitentiae lacri¬
mis tergit quia non solum cumagitur paenitentia uerũ etiã utagatur dĩmiseri cordia neces
sama ẽst. Respicere nãque eius misereriest : Vndepsalmista usque quo inquit exaltabitur
sane allo quia ꝑfidorum petrus interiuda eos uel hominẽ senosse negauit quẽ inter condisci¬
pulos iam dĩ filium confessus fuerat. Sed nec in atrio caiphaeretentus poterat agere poeniten¬

Expanded text:
Domino respiciente poeniteret eum, et saDomino respiciente poeniteret eum, et saet \'repexit eum dominus qui de aliquo periculo uel labore diuina misericordia liberatus est, et sicut dictum est: respice et exaudi me, et: conuertere, domine, libera animam meam, ita dictum arbitror: conuersus dominus respexit Petrum et recordatus eflevit amare. Respiciente Domino, Petrus ad cor reversus, maculam negationis poenitentiae lacrymis tergit, quia non saria est. Respicere namque ejus misereri est. Unde Psalmista: Usquequo, inquit, exaltabitusane alloquia perfidorum Petrus inter Judaeos vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos Dei Filium confessus erat. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
qui xp̃m ante resurreccionẽ dm̃ esse non puta uerunt eius morte turbati. Quod uerobis ante
scđm gallicantum negauit illos significase credendum est quinunc in illo scđm hominem uel
secundum dm̃ in utraq substantia erant etideo ueritatem negant. Primus enim gallicantis
in tellegitur capitis resurreccio hocest ipsius dñi Setundus autem idem ipsius dñi sed in corpore
uniuerse ecclesiȩ: Et necerdatus est petrus uerbiiħu quod dixerat prius quã callus cantet ten
mene gabis In alio euangelio legimus quia post negationẽ petri et cantum galli respexerit sal¬
uator petrũ et intuitu suo eum adamaras lacrimas prouocarit. Nec fieri poterat ut in ne
gationis tenebris ꝑmaneret. quem luxrespexerat mundi. Mihiuidet᷑ illa respeccio diuinito
faua ut ei ueniret inmente quotiens iam negasset et quid ei dñs p̃dixis set atq ita miseri cordit̃¬

Expanded text:
qui Christum ante resurrectionem Deum esse non putaverunt ejus morte turbati. Quod vero bis ante qui Christum ante resurrectionem Deum esse non putaverunt ejus morte turbati. Quod vero bis ante secundum galli cantum negavit, illos significasse credendum est, qui nunc in illo, vel secundum hominem vel secundum Deum in utraque substantia errant, et ideo veritatem negant. Primus enim galli cantus intelligitur capitis resurrectio, id est, ipsius Domini; secundus autem item ipsius Domini, sed in corpore us cantavit. Et recordatus est Petrus verbi Jesu, quod dixerat: Priusquam gallus cantet, ter me negabis. In alio Evangelio legimus: quia post negationem Petri, et cantum galli, respexerit Salvator Petrum, et intuitu suo eum ad amaras lacrymas provocarit. Nec fieri pogationis tenebris permaneret, quem lux respexerat mundi. Mihi videtur illa respectio divinitus facta, ut ei veniret in mentem quoties
Abbreviated transcription (Latin):
iam dĩfilium fuerat confessus. Nota quod primũ respondet nescio quid dicis. secundo
cum iuramento negat ñ nossehominẽ tertio tunc coepit de testari et iurare quia ñ nouisset
hominẽ. perseuerare enim in peccato in crem̃tum scelerum confert. quia qui modica sꝑnit
incidit inmaiora Et contnuo gallus cantauit Galli autẽ cantũ post tertiã negationẽ petr
secutum esse intellegimus sicet marcus expressit. Solet scriptura sacra sacram̃tũ causarũ per
statum designare temporũ. Vnde petrus qui media nocte negauit adgalli cantum penituit.
nimarũ quodinte nebris obliuionis errauit : etsperate iam lucis rememoratione correxit et eius¬
dem uere lucis adepta p̃sentia plenetotũ quic quid nutauerat erexit. H lunc opinor gallũ aliquẽ
doqiorum intellegendũ qui nos iacentes excitans et somnolentos increpansdicat Euigilate
iusta et nolite peccare Quodenim petrus ante primũ gallicantum negauit illos significat:

Expanded text:
er condiscipulos jam Dei Filium fuerat confessus. Nota quod primum respondet: Nescio quid dicis. Secundo cum juramento negat se nosse hominem. Tertio tunc coepit detestari, et jurare quod non novisset hominem. Perseverare enim in peccato incrementum scelerum confert. Quia qui modica spernit incidit in majora . Et continuo gallus cantavit. Galli autem cantum post tertiam negationem Petri secundum esse intelligimus, sicut Marcus expressit. Solet Scriptstatum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit. nimirum quod in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione correxit, et ejusdem verae lucis adepta praesentia plene totum quidquid mutaverat, erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans et somnolentos incjusti, et nolite peccare . Quod enim Petrus ante primum gallicinium negavit illos, significat
Abbreviated transcription (Latin):
ciromatti mane cid sepulcrhũ detuler̃. Quod matheus quidẽ breuititas couisa obscurius pose
sed euangelisatie ciliiquoordinesit ftutũ euidentius ostendunt. Sepulto nãq fexto feria dnõ
reuersce a monum̃to mulieres partiuer̃ aromaia et unguenta quã dui operuri licebat. Et
sabbato quidẽ siluer̃ propt̃ mandatum sic̃ lucas oꝑtue designat Cũ aũt transisset s abbatũ
ues perciq adueniente tempꝰ operandi reddisset. mox promte cid deuotionẽ emer̃ quaeminus
pcirciuer̃ aromata sicut marcus cõmemorat ut uenientes ungerent eũ. Et u alde mane una
gelista describens cut. uespere ciũt sabbati quae bucescit in primasabbati. Cũ consuaetus
ordo temporũ habeaat magis uespert̃ tenebrcie scercie in noctẽ qũa indiẽ lucescere. Sed mis¬
acceperit in sinuccre studuit dũ eus exordiũ qđ deuoto xp̃o femince in obsequiũ illius uigilare

Expanded text:
rata mane ad sepulcrum detulerunt, quod Matthaeus quidem brevitatis causa obscurius posuit, sed evangelistae alii quo ordine sit factum evidentius ostendunt. Sepulto namque sexta feria Domino, reversae a monumento mulieres, paraverunt aromata et unguenta, quandiu operari licebat, et sabbato quidem siluerunt secundum mandatum, sicut Lucas aperte designat. Cum autem transisset sabbatum, vesperaque adveniente tempus operandi rediisset, mox prompte ad devotionem emerunt quae minus paraverant aromata, sicut Marcus commemorat, ut venientes ungerent eum. Et valde mane una gelista describens ait: Vespere autem Sabbati, quae lucescit in prima Sabbati. Cum consuetus ordo temporum habeat, vesperam magis tenebrescere in noctem, quam in diem lucescere. Sed mysaccepit  Al., acceperit, insinuare studuit, dum ejus exordium quo devotae Christo feminae in obsequium illius vigilare
Abbreviated transcription (Latin):
quam sidm̃ fullere possus qui bomines fallebar Y. Sed tunc excusctionem
non babead depeccatis suis qui antea peccatis conuerti nolueruas eglemosina sãgere
neg lexer Vnde et subditur Tunc respomdit illis dicens quã dia ñ fecsis unidemi norib:
bis nec mibi secistis Qui enim minimis hoc ẽ bumilib: et despects opemfere fastidit nec
seregulsumiliam hocẽ iudiomnũ ministeriũ p̃buis segtiudebit Nctandũ cuit qđ ecbisica

Expanded text:
um fallere possint qui homines fallebant, sed tunc excusationem non habent de peccatis suis, qui ante a peccatis converti noluerunt, et eleemosynas agere neglexerunt; unde et subditur: Tunc respondebit illis dicens: Quandiu non fecistis uni de minoribus his, nec mihi fecistis. Qui enim minimis, id est, humilibus et despectis opem ferre fastidit, nec se regi humilium, hoc est judici omnium, ministerium praebuisse gaudebit. Notandum autem quod et hic
Abbreviated transcription (Latin):
sepuldrũ sigantes lapidẽ cũ custodib Non sufficertit principib scicerdotũ ciescribis er
phariscieis crucifixis se dñm sciluatorẽ nisisi sep ulchrũ custodirent cohortẽ acciperen
Signarent lapidẽ et quantũ in illis ẽ manũ obponerent resurgenti. ut diligentiborũ nrtĩe
fidaei proficeret. Quanto eñ cĩplius seruat᷑ ttintomagis resurrectionis ipsius uirtusosten¬
dit᷑. Vnde et in monum̃to nouo quod excisũ fuerat: in petro c̃ditus ẽ nesi ex multis lapidib
aedificatũ essec suffossistumuli fundam̃tis aiblatus furto diceretur. Quod cũt in sepul¬
chro ponendus esset propheaie testimoniũ ẽ dicentis. Hic habitabit in excelsa spelin¬
ca petrue fortissimae. Statimq postduos uersiculos seq̃t Regem cũ gloria uidebitis

Expanded text:
incipibus sacerdotum, et Scribis ac Pharisaeis crucifixisse Dominum Salvatorem, nisi sepulcrum custodirent, cohortem acciperent, signarent lapidem, quantum in illis est, manum opponerent resurgenti, ut diligentia eorum nostrae fidei proficeret: Quanto enim amplius reservatur, tanto magis resurrectionis virtus ostenditur. Unde et in monumento novo, quod excisum fuerat in petra, conditus est: ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis, ablatus furto diceretur. Quod autem in sepulcro ponendus esset, prophetae testimonium est, dicentis: Hic habitabit in excisa spelunca petrae fortissimae . Statimque post duos versiculos sequitur: Regem cum gloria videbitis
Abbreviated transcription (Latin):
quia actentorib: et ingratis e quae sibi cipio conditore oblatufuerunt accipienda et utenda
seripiti ui delicet noui et ueteris testam̃ti. cum ips et spernerent per iustũ iudiciũ oblat in psig
ecdesiie conserebcnt Et sclucitorem qui eis promissis et missis fuerta illis nocte dormientibus
bocẽ insidelitaite apentib cbsti lertent. ecgentib credendũ tradebcant Vnde etipsesalucttor
in euingelio cũt iudães duferetur auobis regnum dĩ et dabit genai stiuenti fractus eius. Et in

Expanded text:
quia a contemptoribus et ingratis ea quae sibi a pio conditore oblata fuerant accipienda, et utenda, quia a contemptoribus et ingratis ea quae sibi a pio conditore oblata fuerant accipienda, et utenda, scripta videlicet Novi et Veteris Testamenti, cum ipsi ea spernerent, per justum judicium ablata, in usus Ecclesiae conferebant, et Salvatorem qui eis promissus, et missus fuerat, illis nocte dormitantibus, est, infidelitate torpentibus, abstulerant, et gentibus credendum tradebant. Unde et ipse Salvator in Evangelio Judaeis ait: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ in nocentẽ suebunt. Seductoremeum uocant discipulos eius furti arguunt et quodipsiertin
decliis suspicantur . Mifaccieuit̃ sicui caiphasignorascnte propheti⁊ abat dicens expedit unũ homi¬
nẽ mori propolo ut ñ tottigens pereat sic et modo in nomine seductoris ot furto discipulorũ idest
scicerdotes etpharisciei uerũ uaticinatur. Seductor enĩ erta xp̃s non ut illi arbitabantur aueri¬
tute inerrorẽ mittens. sed astilsi tate aduerittẽ ab infideliate ad fidẽ auitiis aduiitutes mo¬
nitis trohens et amorte sibi obsequentes aduitã ducens. Quia sicut diabolus medictor .e. ad mor¬
tẽ homines seducendo ltti et xp̃s medicitor ẽ aduitũ mundi dõrecciliando: Discipuli quoque
scluctoris fures spiritalit̃ ercut Non quod perfrcudẽ ciliqua aiusas possessorib auferrent sec

Expanded text:
quem innocentem sciebant. Seductorem eum vocant, discipulos ejus furti arguunt, et quod ipsi erant, quem innocentem sciebant. Seductorem eum vocant, discipulos ejus furti arguunt, et quod ipsi erant, de aliis suspicantur. Mystice autem sicut Caiphas ignorans ante prophetizabat, dicens: Expedit unum hominem mori pro populo, ut non tota gens pereat, sicut modo in nomine seductorum, et furto discipulorum, idem sacerdotes et Pharisaei verum vaticinantur. Seductor enim erat Christus, non ut illi arbitrantur a veritate in errorem mittens, sed a falsitate ad veritatem, ab infidelitate ad fidem, a vitiis ad virtutes monitis trahens, et a morte sibi obsequentes ad vitam ducens. Quia sicut diabolus mediator est ad mortem homines seducendo, ita et Christus mediator est ad vitam, mundum Deo reconciliando. Discipuli quoque Salvatoris fures spiritualiter erant, non quod per fraudem aliqua a justis possessoribus auferrent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
turtirũ usiaiassimo loquendi modo quoa ꝑte totum intelligitur in ueniamus extremũdiẽ tẽpis
parcis ceue quo crucifixusẽ esepultus ex ipsci extrema parte totum diẽ cũ sua noctẽ qui iã ꝑactus fu¬
ercit accipiamꝰ mediũ uero idẽ sabbatidiẽ non aperte sed integretotũ tertiũ rursus cꝑte suapr¬
maȩ id est cinocte totũ cũ suo diurno tẽpore. et sic triduũ erit. Iube ergo custodirisepulerhum usq
indiem tertiũ neforte ueniant discipuli eius et furentur eũ et dicant plebi surrexit amortuis. et
erit nouissimus error peior priore. Principes ergo sccerdotem et pharisciei cũ seniorib: iudueorum
licet in mensũ fticinus in nece dñi ꝑpegtiu erint tm̃ non sufficit eis nisi etiã post mortẽ eius c̃ceptue
nequitiie uirus in prciuis consilis et frcuide exercecnt et uene natis linguis fumã eius lacerent

Expanded text:
turarum usitatissimo loquendi modo, quo a parte totum intelligitur, inveniamus extremum diem tempus turarum usitatissimo loquendi modo, quo a parte totum intelligitur, inveniamus extremum diem tempus parasceves, quo crucifixus est et sepultus, et ex ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte, qui jam peractus fuerat, accipiamus. Medium vero, id est sabbati diem, non a parte, sed integre totum. Tertium rursus a parte sua prima, id est, a nocte totum cum suo diurno tempore: et sic triduum erit. Jube ergo custodiri sepulcrum usque in diem tertium, ne forte veniant discipuli ejus, et furentur eum, et dicant plebi: Surrexit a mortuis; et erit novissimus error pejor priore. Principes ergo sacerdotum et Pharisaei cum senioribus Judaeorum, licet immensum facinus in nece Domini perpetraverint, tamen non sufficit eis, nisi etiam post mortem ejus conceptae nequitiae virus in pravis consiliis et fraude exerceant, et venenatis linguis famam ejus lacerent,
Abbreviated transcription (Latin):
secrecti in pace cũ dño manere et postbona oportec operti qui escere. donec ocitua ttim dẽ
ueniente ctate etiã corpora ipsa resurrectione glorificata cũ animab: simul in corruptionem
hae ternae herediaitis accipiant. unde pulchrae septimadies ingenesi uesperũ habuisse non
legitur quia requies animarũq: illo in scło nuncẽ non ullo consũmanda merore. sed pleni¬
ore guudio futurȩ ẽ resurrectionis adcugenda Conuener̃ principes sccerdotũ et phariseiad
pilatũ dicentes. Dñe recordati sumꝰ quia seductor illedix̃ ad huc uiuens. postresdies resurgtm.
Ipsũ ciũt triduum quod d ñsmortuus ẽ et resurrex̃ nĩsi isto lequendi modo cooꝑte totum dici
solet. recte in telli non potest. Ipse quippecut. Sicut eñ iona fuit inuentre caetitrib dieb et
trib: noctib: sicerit filius hominis in corde t̃raetrib: dieb: et trib: notib: Restat ergo ut illoscris

Expanded text:
secreta in pace cum Domino manere. Et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem secreta in pace cum Domino manere. Et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate, etiam corpora ipsa resurrectione glorificata cum animabus simul incorruptionem aeternae haereditatis accipiant. Unde pulchre septima dies in Genesi vesperam habuisse non legitur. Quia requies animarum quae illo in saeculo nunc est non ullo consumenda moerore, sed pleniore gaudio futurae est resurrectionis adaugenda. Convenerunt principes sacerdotum et Pharisaei ad Pilatum diipsum triduum, quo dominus mortuus est et resurrexit, nisi isto loquendi modo, quo a parte totum dici solet, recte intellegi non potest. ipse quippe ait: sicut enim Iona fuit in uentre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus n
Abbreviated transcription (Latin):
di fucurti dilirent᷑ ol secuntur Et siforto ualeant imituri pici curio sitate quo endinesit eadletir
tipcces sarici eoe praepartire solerent iuxtt hoc quod demanai quondã ertiereir& seredeturt
cune dio coligens duplũ et ceterto  Quiciero sexttidie homostactus et tottiest mundi crecielure
perscut septima dut condito qiboperesuo requieuit Vnde et hanc scibatũ hoc ẽ requiẽ uoluit
oefellcr rato sciluator eadẽ sexeti die crucifixuis humane reseaurtitionis impleut arrae sũs
Ideoq cum accepis sec cicotũ dix̃ consũmatũ ẽ hocẽ: sextuediei quod promundi refectione sus¬
cepo i cmntodume opus expletũ. Sabbato cũit in sepulchro requiescens resurretionis quae octaua
diie uenturi ertit expecttibat euentũ. Vbi nrt̃ie simul deuotionis cicbectatie retribitionis p̃lucet
exemplũ quos in hac quidẽ sexiti scłi cetuite pro dño ptti. et uelut mundo necesse est crucifigi
inseptima uero dettie idẽ cum laeti quis debitum soluit corporti quidẽ intumulis animas cuĩ

Expanded text:
da futura, diligenter obsequuntur, et si forte valeant imitari, sedula curiositate quo ordine sit eadem ti necessaria essent, praeparare solerent, juxta hoc quod de manna quondam praeceptum est, Sexta autem die colligetis duplum, etc. . Quia ergo sexta die homo factus, et tota est mundi creatura perfecta, septima autem conditor ab opere suo requievit, unde et hanc sabbatum, id est requiem, vole restaurationis implevit arcanum. Ideoque cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est, hoc est, sextae diei, quod pro mundi refectione suscepi, jam totum est opus expletum. Sabbato autem in sepulcro requiescens resurrectionis, quae octava die erat ventura, exspectabat eventum, ubi nostrae simul devotionis ac beatae retributionis praelucet exemplum, quos in hac quidem sexta saeculi aetate pro Domino pati, et velut mundo necesse est crucifigi. In septima vero aetate, id est, cum lethi quis debitum solvit, corpora quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uideret finem quomodo autem petrus in atriũ pontificis in grediposset iohannes manifestat
dicens Sequebatur autem iħ msi mon petrus & alius discipulus. Discipulus autem ille notus
cumministris iuxtaignem sec ale faciens expectabatq: ut uideret finem. uidelicet uel
amore discipuli uel humatia cumositate scire cupienis qui diudicaree de dño
pontifox utrum eum neci addiceret ari flagellis caesum dimitter et
et in hoo diuersitas ceterorum e apostolorum & petri. Illi fugiutt
istoquam quam procul tamet sequitur saluatorem priicipes
autem sacec dotum et omt ie cot icilium quaet ebat it falsum test

Expanded text:
videret finem. Quomodo autem Petrus in atrium pontificis ingredi posset, Joannes manifestat videret finem. Quomodo autem Petrus in atrium pontificis ingredi posset, Joannes manifestat dicens: Sequebatur autem Jesum Simon Petrus, et alius discipulus: Discipulus autem ille notus cum ministris juxta ignem se calefaciens, exspectabatque ut videret finem. Videlicet vel amore discipuli, vel humana curiositate scire cupiens quid judicaret de Domino pontifex, utrum eum neci addiceret, an flagellis caesum dimitteret. Et in hoc diversitas caeterorum apostolorum et Petri. Illi fugiunt, iste quanquam procul tamen sequitur Salvatorem. Princeps autem sacerdotum et omne concilium quaerebant falsum tes
Abbreviated transcription (Latin):
anniillius. De quo consentanea testaturios ephus qui ponti si catũ unistantam unius
tantum anni sibi absq: merito dignitatis emerit p̃cio abberode principe romatio
N onergo mirum .e. si iniquis pontifex inique iudicat. Petrus autẽ sequeba tureum alonge usq: in atra
principes sacerdotum. Merito alonge sequebatur quia iam proximo erat negaturas tieq: enim neg as
posse si xpõ proximus adhesisset uerum in hoc maxima nobis .ẽ ammiratione uenerandus quod
dnm non neliquidetiam cumtimeret quodenimtimet naturae .ẽ. quod sequitur deuotionis. Quod
negat obreptionis quod penit& fidei. Alit̃ quod ad passionem euntem dñm a longe sequitur petrus
s gnificabat ecclesiam secuturũ quidem hoo .ẽ. imitatu ram passiones dñi sed longe differenter
ecclesi a enim prose patitur & ille proeclesia. et in gressus introsedebat cum mini strosut

Expanded text:
anni illius. De quo consentanea testatur Josephus, quod pontificatum unius anni anni illius. De quo consentanea testatur Josephus, quod pontificatum unius anni tantum sibi absque merito dignitatis emerit pretio ab Herode, principe Romano. Non ergo mirum est si iniquus pontifex inique judicat. Petrus autem sequebatur eum a longe usque in atrium principis sacerdotum. Merito a longe sequebatur qui jam proximus erat negaturo. Neque enim negare posset si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus quod Dominum non reliquit etiam cum timeret. Quod enim timet naturae est, quod sequitur devotionis, quod negat obreptionis, quod poenitet fidei. Aliter, quod ad passionem euntem Dominum a longe sequitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est imitaturam passiones Domini, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur, at ille pro Ecclesia. Et ingressus intro sedebat cum ministris ut
Abbreviated transcription (Latin):
labuncur ⁊ taceteri discipuli quiarticulum comp̃hensionis fugiendo prȩuenerant cautelã
fugiemi docent eos qui seminus idoneos ad tolerandam supplicia sentiunt. Quib: tutius ẽ
multo p̃sidia latebrarũ petere quã sediscrimini certaminum exponere. Itaetiã illead¬
olescens de quo marcus refert quod reuecta sindone nudus profugerit ab impius illerum
ec opus designat & animum qui ut secureres ab incursib: hostium fiant quicquid in hoc
mundo possidere uidentur abicunt acnadi potius dño famulari quam adherendo mundi
reb: ma cheriam temptandi atq: a dõ reuocandi aduersanis̃ dare di dicerunt iuxta ex¬
emplum beati ioseph qui relicto inmanib: adultere pallio foras ex iliuit malens dõnudui
iłs ut iohannes ostendit ad annam primum qui erat socer taiphe deinde annas misit
eum uinctum ad caipham qui sicut p̃dictus euangelista iohannes scribat erat pontifer

Expanded text:
labuntur, ita caeteri discipuli qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam labuntur, ita caeteri discipuli qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt. Quibus tutius est multo praesidia latebrarum petere, quam se discrimini certaminum exponere. Ita etiam ille adolescens de quo Marcus refert, quod rejecta sindone nudus profugerit ab impiis, illorum et opus designamundo possidere videntur abjiciunt, ac mundi potius Domino famulari quam adhaerendo mundi rebus materiam tentandi atque a Deo revocandi adversariis, dare didicerunt. Juxta exemplum beati Joseph, qui relicto in manibus adulterae pallio, foras exsiluit, malens Deo nudus Jesus, ut Joannes ostendit , ad Annam primum, qui erat socer Caiphae. Deinde Annas misit eum vinctum ad Caipham, qui, sicut praedictus Joannes evangelista scribit, erat pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
cooegauti ni quia potestas urã intenebris .ẽ. F locautem eotum falctuł isa uepaplereanus
sorio tae prop laotaru : quaes̃ er go scripture propbetarum uidelicet isimdulodei n eousui
a pedes meer &alibu Sicut ouis aduictimã ductus . ẽ. & mnalioloco Abimquitatib populimei
ductus ioe admortom & his similia T unc discipuli om̃s relicto eo fuger̃. Impletur sermo dñi
quodixerat quodom̃s discipuli scandali tarentur in illo in ipsa nocte. Nam et siturba ꝑ¬
miteneo ad pecitionem dñi fuger ut iohannes scribit pauorem tam̃ actimiditatẽ suae
mus ostendebant quod ad fugȩ p̃sidie promptiores quã fidutia paciendicum dño extiara
Alistice autem sicut petrus quiculpam negationis penitentiȩ lacrimis ablud neconfes sinb
dominici amoris funditus extirpauit recuperationẽ eorum ostendit quod in martrno

Expanded text:
congregamini, quia potestas vestra in tenebris est. Hoc autem totum factum est, ut implerentur congregamini, quia potestas vestra in tenebris est. Hoc autem totum factum est, ut implerentur scripturae prophetarum. Qu meos . Et alibi: Sicut ovis ad victimam ductus est . Et in alio loco: Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem, et his similia. Tunc discipuli omnes, relicto eo, fugerunt. Impletur sermo Domini, qui dixerat quod omnes discipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam etsi turba permittente ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes scribit, pavorem tamen ac timiditatem suae mentis ostendebant, quod ad fugae praesidium promptiores, quam fiducia patiendi cum Domino exstiterant. Mystice autem sicut Petrus qui culpam negationis poenitentiae lacrymis abluit et confessione Dominici amoris funditus exstirpavit, recuperationem eorum ostendit, qui in martyrio
Abbreviated transcription (Latin):
qđ illũ eo loco dixisse iobarinies commemorat. Calicẽ quem dedit mibi patꝰ nonuis
ut bibã illũ Tunc sicut lucas narrat tȩtigit auriculã illius qui ꝑcussus fuerat et sanauit
eu Sequens aut̃ seritentia qua dicitꝰ Quomodo ergo implebuntur scripturae quia sic
porta fieri prõptũ ad paciendũ de monserat animumq: frustra propbetae cecine¬
rint nisi b̃is ecis uera dixisse passione suci assueruert . In illabora dixit ibsturbis taqu
dlats onẽ existis cum gladus et fusib: conp̃beridereme cotadie apud uos s edebam
docens intem plo et nonꝰ me tenuistis÷ Stultum ẽ. iri quics eum cugladus & fastib q
quaerare qui ultrose uris tradat manib et in nocte quasilatatanite et urõs oculos declinantom
oor trodlicor ininulst igare qui cotidie in templo doceat. Sed ideo ad aersam me ntenebais

Expanded text:
quod illum eo loco Joannes dixisse commemorat, Calicem quem dedit mihi Pater, non vis quod illum eo loco Joannes dixisse commemorat, Calicem quem dedit mihi Pater, non vis ut bibam illum? Tunc, sicut Lucas narrat, tetigit auriculam illius qui percussus fuerat, et sanavit eum. Sequens ergo sententia qua dicitur: Quomodo ergo implebuntur Scripturae, quia sic oportet fieri? promptum ad patiendum demonstrat animum quod frustra prophetae cecinerint, nisi Dominus eos vera dixisse passione sua asseruerit. In illa hora Jesus dixit turbis: Tanquam ad latronem venistis cum gladiis et fustibus comprehendere me, quotidie apud vos sedebam docens in templo, et non me tenuistis. Stultum est, inquit, eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus. Et in nocte quasi latitantem et vestros oculos declinantem, per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi patent̃ dicat. Non indigeo duo decim apostolorum auxilio Etiam siom nes mede¬
fenderenst qui possum habere duc decim legiones angelici exercitus. Vna quippe
legio apud ueteres sexmilib: complebatur hominum sed probreuitate temporis nume¬
quo latent᷑ innuitur quia non magno perecurandum sit Neq uerer idum aptis
si contra saluatorem consurgant om̃s nationes gentium cum multo fortiores ipseha
be at exercitus angelorũ Aut̃ aut̃ significat hic numerus omue genus homisium
cũ rom̃anio imperio aduersus sceleratam gentẽ uidȩorum certatũrum hisurit
angelidĩ quidi exercuerunt iudicium quando postsuam nesurrectiotem angio
qua dragesimo secundo ut ecclesiastica testatur historia cumuespassicano etato duei¬
b: romatiorũ missi exercitib gentium quos hocloco angelos dr̃is uoluit nominiane
perdidit homicidas illos et ciuitatẽ illorũ succeridit. his uerbis adiuitigi porest

Expanded text:
si patenter dicat: Non indigeo duodecim apostolorum auxilio, etiamsi omnes me desi patenter dicat: Non indigeo duodecim apostolorum auxilio, etiamsi omnes me defenderent, qui possum habere duodecim legiones angelici exercitus. Una quippe legio apud veteres sex millibus complebatur hominum. Sed pro brevitate temporis numequo latenter innuitur quod non magnopere curandum sit, neque verendum apostolis si contra Salvatorem consurgant omnes nationes gentium, cum multo fortiores habeat ipse exercitus angelorum. Aliter autem significat hic numerus omne genus hominum, cum Romano imperio, adversus sceleratam gentem Judaeorum certaturum. Hi sunt angeli Dei qui Dei exercuerunt judicium, quando post suam resurrectionem anno quadragesimo secundo, ut ecclesiastica testatur Historia, cum Vespasiano et Tito ducibus Romanorum missis exercitibus gentium quos hoc loco angelos Dominus voluit nominare, perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. His verbis adjungi potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s qui percuserunt gladio gladiomorientur Quã multi gladio percuciunt nec tam̃
ingladio moriuntur sicut nec ipse petrus. Sed ne ipsum dicere uenia peccatorum talẽ
euasis se poenam quis potest: quam quam nihil obsurdus quam ut maiorum put& gladio
poenam eẽ potuisse quaȩ petro non accidit quam crucis quae accidit. Quid tamende latro¬
nib: dicturus ẽ quicumdño crucifixissent quia et ille qui menuit ueniam postea¬
quam crucifixus ẽ meruit et alt̃ omnino non meruit: an forte om̃s quos occidertut
crucifixerant. Et propterea haeciam ipsi pata meruerant: ridiculu m̃ hoc putare
Quidergo a liud dicit dictũ .ẽ omnis enim qui ingladio percussert gladio morretre
niss quia ipso petcato animca moritur quod cũq cõmisit anputas quia nom possum roģaro¬
patrẽ meum . et ex hibebit mibi modo plus quam duo deum legionuies arigelontu regar

Expanded text:
Omnes qui percusserint gladio, gladio morientur. Quam multi gladio percutiunt nec tamen Omnes qui percusserint gladio, gladio morientur. Quam multi gladio percutiunt nec tamen in gladio moriuntur? sicut neque ipse Petrus. Sed ne istum dicere venia peccatorum talem evasisse poenam quis potest? poenam esse potuisse, quae Petro non accidit, quam crucis, quae accidit — quid tamen de latronibus dicturus est, qui cum domino crucifixi sunt, quia et ille qui meruit ueniam, posteaquam crucifixus est meruit et alter omnino non meruit? an forte omnes, quos occiderant, crucifixerant et propterea hoc etiam ipsi pati meruerunt? ridiculum est hoc putare. quid ergo aliud dictum est: omnis enim, qui gladio percusserit, gladio morietur, nisi quia ipso peccato anima moritur, quodcumque commiserit? Et quoniam de temerarPatrem meum, et exhibebit mihi plus quam duodecim legiones angelorum? Ac
Abbreviated transcription (Latin):
cabatur rexsiue regnaturus int p̃tatur. Quod aut̃ seruus inuentus : Et hoc pertit&¬
o adillam uẽtustatem quae inuetustate generat quae est agar Sed cum accessisso
sanitas figurata .ẽ et libertas Tunc ct illi ĩbs Conuerte gladium tuum in locum suum
Acsi diceret Cesset uindicta remissio largiatur. O portuit enim ut auctor gratiae po¬
pulum euangelicum suo exemplo patientiam doceret. et potius ad sustinendum fordito
aduers a instrueret quãm aduindicandum prouocar&. Sic et paulus dicit Nonuos de¬
defendentes Rm̃i sed date locumiro Scniptum ẽ enim Mihiuindictã egoretribuam di
dũs unde et econtrario subditur. Om̃s enim qui acceperint gladium gladio peribun
hoc ẽ om̃s qui semer i psos uice talionis ulcisci in praesent desiderant non merentur adno
ulcisci sed poenam sibidampnationis applicant In aliis enim exemplaribus legitur

Expanded text:
cabatur, rex sive regnaturus interpretatur. Quod autem servus inventus est, et hoc pertinecabatur, rex sive regnaturus interpretatur. Quod autem servus inventus est, et hoc pertinet ad illam vetustatem, quae in servitutem generat, quod est Agar . Sed cum accessisset sanitas, figurata est et libertas. Tunc ait illi Jesus: Converte gladium tuum in locum suum. Ac si dixisset: Cesset vindicta, remissio largiatur. Oportuit enim ut auctor gratiae populum evangelicum suo exemplo patientiam doceret, et potius ad sustinendum fortiter adversa instrueret, quam ad vindicandum provocaret. Sic et Paulus dicit: Non vos defendentes, charissimi, sed date locum irae: scriptum est enim: Mihi vindictam, ego retribuam dicit Dominus . Unde et e contrario subditur. Omnes enim qui acceperunt gladium gladio peribunt. Hoc est, omnes qui semetipsos vice talionis ulcisci in praesenti desiderant, non merentur a Domino ulcisci, sed poenam sibi damnationis amplificant. In aliis enim exemplaribus legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
quio adeo ut eorũ suasu barraban dimitti ib̵m uero quẽ paulo ante osanna conicin¬
tes filium dauid regẽq clamabant peterent crucifigi. Quundĩ passiorie  hos¬
dextrã auriculã id÷ spiritales legis in telle gentiã ꝑdidit sinistrataritũ hoc
÷ uiliiate utterae contentus quãe uidelicet auris petri gladio deciditur non
quod ille sensum in tellegendi audientib tollat sed diuirio oblatum iudicio ne¬
glegentib pauidat. VUerum eadem dextrciuris in his qui ȩxeodem populo crede¬
yemal uorunt diuinae dignatione pietatis pristirio ÷ restiuita officio Alitor
Auris pro drio amputata et adũo sauata significat auditũ ablata uetustate re¬
nouatũ ut sit in nouitate sp̃s et non in uecustate litterae. Quocui prestitum fuerit A
xpo praestabitur et regnare cum xp̃o Vnde bene et malcus quo nomine seruus ille a¬

Expanded text:
quio, adeo ut eorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero, quem paulo ante Hosanna concinenquio, adeo ut eorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero, quem paulo ante Hosanna concinentes filium David regemque clamabant, peterent crucifigi. Qui in Domini passione dexteram auriculam, id est, spiritalem legis intelligentiam perdidit, sinistra tantum, hoc est, utilitate litterae contentus. Quae videlicet auris Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelligendi audientibus tollat, sed divino ablatum judicio negligentibus pandat. Verum eadem dextera auris in iis qui ex eodem populo credere maluerunt, divinae dignatione pietatis pristino est restituta officio. Aliter: auris pro Domino amputata, et a Domino sanata, significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus, et non in veChristo, praestabitur et regnare cum Christo. Unde bene et Malchus, quo nomine servus ille ve