comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃putu caro circũcisa non fuerit.
delebit᷑ anima illa de ppło suo. quia
pactum meum irritum fecit. Sed
sarai. non appellabitur sarai sed
sara. & dabo tibi ex ea filium. &
benedicam illũ. & erit in nationes.
& reges gentiũ ex eo erunt. Hic iã
declaratur ꝓmissio de uocatione
& sterili matre. & quia hoc non ꝑ
generationẽ quȩ est in ismahel. s
ꝑ generationẽ futurã erat in dõ.
bidem imꝑata est circũcisio. quando¬
de sara ꝓmittit᷑ filius in typo ȩxcle¬
siȩ. ñ quando ismahel qui tẏpum te¬
nuit iudeoꝵ. S quid aliud circum¬
cisio significat. nisi renouatã naturã
ꝑ baptismũ post spoliationẽ ueteris
hominis  Et quis ẽ octauus dies nͥ

Expanded text:
a non fuerit, delebitur anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit. 2. Sed et Sarai non vocabitur Sarai, sed Sara, et dabo tibi ex ea filium, et benedicam illum, et erit in nationes, et reges gentium ex eo erunt. Hic jam declaratur promissio de vocatione et sterili matre. 302 3. Et quia hoc non per generationem, quae est in Ismaele, sed per regenerationem futurum erat, ideo imperata est circude Sara promittitur filius in typo Ecclesiae, non quando Ismael, qui typum tenuit Judaeorum. Sed quid aliud circumcisio significat nisi renovatam naturam per baptismum post exspoliat onem veteris hominis. Et quis est octavus die
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Ipse ẽ enĩ solus de patre sine
matre genitus ꝑ diuinitatẽ. ipse
de matre sine patre ꝑ humanita-¬
tem. Ipse quoq sac̃dos aet̾nus.
ad quẽ dicitur. tu es sacerdos
in ȩt̃nũ scđm ordinẽ melchisedech.

Expanded text:
Christum . Ipse est enim solus de patre Christum . Ipse est enim solus de patre matre genitus per divinitatem; ipse de Matre sine patre per humanitatem; ipse quoque Sacerdos aeternus, ad quem dicitur: « Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech.
Abbreviated transcription (Latin):
ille fidei pat̾ mysterio suꝑauit.
nisi quod fides nrã si confirmata
sit in sp̃ũ pͥncipali totidem corpo¬
ris nr̃i sensus uerbo dĩ subicit.
Nam sic̃ illt de ꝓximo in regib ui¬
ctoria. se fides ꝓ anima iuctrix.
de exteriore homine triumphauit
Quod uͦ ille ñ multitudine nec uirtu¬
te legionũ. s tantũ trecentis decẽ
& octo comitantib adũsartos pͥn¬
cipes debellauit. iam tunc in sa¬
cram̃to crucis cuiꝰ figura ꝑ tau
licteram grecã numero trecentoꝵ
expͥmitur. imaginabat᷑ quod nos
passio xp̃i liberaret a dominatu
quinq carnaliũ sensuũ qui nos an¬
tea uarus uitiis captiuantes exu¬
perauerunt
euertenti igitur a cede hostium
Abraham occurrit ei mox melchise¬
dechrex salem. sacerdos dĩ inenar¬
rabili parente ꝓgenitus. Benedix̃s
abraham offerens panem & uinum
in sacrificiũ dõ. Hunc melchi sedeo
apłs paulus sine patre. sine matri
cõmemorans. figuralit̾ refert ad

Expanded text:
ille fidei pater mysterio superabat, ille fidei pater mysterio superabat, nisi quod fides nostra si confirmata sit in spiritu principali, totidem corporis nostri sensus verbo Dei subigit. Nam sicut ille de proximo in regibus victor, ita et fides per animam victrix de exteriQuod vero ille non multitudine, nec virtute legionum, sed tantum trecentis decem et octo comitantibus, adversarios principes debellavit, jam tunc in sacramento crucis, cujus figura per Tau litteram Graecam numero trecentorum exprimitur, imaginabatur, quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes experaverant. 4. Revertenti igitur a caede hostium Abraham occurrit ei mox Melchisedech, rex Salem sacerdos Dei, inenarrabili parente progenitus; benedixitque Abraham, offerens panem et vinum in sacrificium Deo. Hunc Melchisedech apostolus Paulus sine patre et sine matre commemorans, figuraliter refert ad
Abbreviated transcription (Latin):
secunt᷑. Quod ꝓmitti cepit his ũbis.
Ꝙ benedicent᷑ inte uniũsȩ cognatio¬
nes t̃rȩ. Egressus aut̃ abraham de
terra: uenit ad sichem. acceptoq
scđo oraculo de ꝓmissione terrae
ipsius ȩdificauit᷑ altare. & ꝓfectꝰ
inde habitauit in heremo. atq
inde famis inopia pulsus descendit
in aegyptũ. ubi uxorẽ suam dixit
sororem. nec mentitus. qͥa ꝓpinqua
erat sanguine. quã tam̃ pħarao
rex aegypti uxorem uolens acciꝑe.
grauissimis tritus monstris multisq
ꝓpt̾ eam malis afflictus. ubi eius
esse diuinitus uxorem didicit. con¬
festi illesam cum honore restituit.
Hoc itaq cũ de abimelech dicere cȩ-
peruus exponemus.
uites facti erant. & pastores eorũ
inuicẽ rixabant᷑. Permansit aut̃
abraham in t̾ra canaan. habitauitq
iuxta quercum mambrȩ.
einde aquinq regib qui sodomis¬
irruerant captũ loth liberat. habens
naculos. S quid hȩc uictoria abra¬
hȩ de quinq regib indicabat. qͦs

Expanded text:
i coepit his verbis: Et benedicentur in te universae cognationes terrae. 4. Egressus autem Abraham de Carra venit ad Sichem, acceptoque secundo oraculo de promissione terrae ipsius, aedificavit altare. Et profectus inde habitavit in eremo, atque inde, famis inopia expulsus, descendit in Aegyptum, ubi uxorem suam dixit esse sororem. Nec mentibus, quia propinqua erat sanguine. 5. Quam tamen Pharao rex Aegypti volens accipere, gravissimis territus monstris, multisque propter eam malis afflictus, ubi esse ejus divinitus uxorem didicit, confestim illaesum cum honore restituit. Hoc itaque, cum de Abimelech dicere coeperimus, exponemus. vites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abraham in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambre. 298 2. Deinde a quinque regibirruerant, Abram captum Lot liberat, habens naculos. Sed quid haec victoria Abrae de quinque regibus indicabat, quos
Abbreviated transcription (Latin):
de conũsatione & morib uitusq
priorib quȩ nob̾ nr̃a natiuitate
coherentia uelut affinitate qͣdam
& consanguinitate coniuncta ft̃.
Siue de domo patris nr̃i idẽ omiũ
memoria mundi. ut ei renuntian¬
tes possimus in ppło dĩ dilatari.
& in t̾rã cęlestis reꝓmissionis cũ
tẽpꝰ aduenerit introduci. Duȩ aut̃
ꝓmissiones abrahȩ dant᷑. una per
quã t̾ram canaan possessurũ semen
eiꝰ ꝓmittit᷑. dum dicit ds̃. uade in
t̾ram quã idemonstrauero tibi. faci¬
amq te in gentẽ magnã. Aliam uͦ

Expanded text:
de conversatione et moribus vitiisque de conversatione et moribus vitiisque prioribus, quae nobis a nostra nativitate cohaerentia velut affinitate quadam et consanguinitate conjuncta sunt. Sive de domo patris nostri, id est omni memoria mundi, ut ei renuntiantes, possimus in populo Dei dilatari, et in terram coelestis repromissionis cum tempus advenerit introduci. Duae autem promissiones Abrahae dantur: una, per quam terram Chanaan possessurum semen ejus promittitur, dum dicit Deus: Vade in terram quam monstravero tibi, faciamque te in gent
Abbreviated transcription (Latin):
& quos armat adũstis dm̃ elatae
conspirationis ꝑniciosa consensio.
rursus int̾cedente dognatũ dis¬
cordia. diuidit oborta repente
confusio. Quos quidem ipsa trini¬
tas damnat in quã offendunt.
etate utiq erroris & scismatum.
Eo autẽ tempore quando linguarũ
factaẽ uarietas. in sola domo he¬
ber quȩ antea fuit lingua reman¬
sit. Nũnc quoq in sola eccła quae
est domus xp̃i unitã esse confessio¬
nis & fidei pacem. diuisis omĩb
uel de his quȩ illi reꝓmiserat
dñs exponendũ. Loquit᷑ enim
ei dñs. Egredere de t̾ra tua.
exiit in abraham de t̾ra sua &
de cognatione sua ut apud exte¬
ros locupletaret᷑. & esset in gen¬
tem magnã. nisi xp̃c qui relicta
t̾ra & cognatione uideoꝵ p̃pol¬
let nunc ut uidemus in populis
gentiũ: S & nobis ad exemplũ
xp̃i exeundũ ẽ de t̾ra nr̃a. idest
de facultatib mundi huiꝰ opibq
t̾renis. & de cognatione nr̃a idest

Expanded text:
et quos armat adversus Deum elatae et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa consensio, rursus, intercedente dogmatum discordia, dividit oborta repente confusio. 4. Quos quidem ipsa Trinitas damnat, in quam offendunt, etate utique erroris, sive schismatum. Eo autem tempore, quando linguarum facta est varietas, in sola domo Heber, quae antea fuit, lingua remansit. Nunc quoque in sola Ecclesia, quae est domus Christi, unitam esse confessionis et fidei pacem, divisis omnibusvel de his quae illi repromiserat Dominus, exponendum. Locutus est enim ei Dominus: Egredere de terra exiit in Abraham de terra sua, et de cognatione sua, ut apud exteros locupletaretur, ut esset in gentem magnam, nisi Christus, qui relicta terra et cognatione Judaeorum praepollet nunc, ut videmus, in populis gentium: sed et nobis ad exemplum Christi exeundum est de terra nostra, id est de facultatibus mundi hujus, operibusque terrenis; et de cognatione nostra, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ne cordis sui intumescens suꝑ syde¬
ra exaltare se uoluit. idẽ suꝑ omnẽ
potestatẽ angłorum. dõ se quoq ae-¬
quari disponens cum dicit. ascen¬
dam suꝑ altitudinem nubiũ. &
ero similis altissimo. Quod autem
dicit᷑ uenator. quid significatur
hoc nomine. nisi animarũ terri¬
genarũ deceptor. & capiens homi¬
nes ad mortem. Turris enĩ suꝑ¬
bia huiꝰ mundi est: uł impia dog¬
mata hereticoꝵ. qui postquam
moti sunt ab oriente. idest ã uero
lumine recesserunt. & uenerunt
in campũ sennaar. qui int̃p̃tatur
excussio dentiũ. statim adũsus dm̃
impietatis suȩ ȩdificant turrim.
ac dognata suꝑbie nefario ausu
confingunt. uolentes curiositate
non licita ipsuis cęli alta penetrare.
S sicut illi ꝑ suꝑbiam ab una lin¬
gua in multis diuisȩͥ sunt. ita
& heretici ab unitate fidei &¬
confessione segregati: inter se di
u̾sitate erroris quasi ꝑ dissonan¬
tiam linguȩ inuicẽ secernuntur.

Expanded text:
ne cordis sui intumescens, super sidene cordis sui intumescens, super sidera exaltare se voluit, id est, super omnem potestatem angelorum, Deo se coaequare disponens, dum dicit: Ascendero similis Altissimo . Quod autem dicitur venator, quid significatur hoc nomine, nisi animarum terrigenarum deceptor, et capiens homines ad mortem. Turris ejus superbia hujus mundi est, vel impia dogmata haereticorum, qui, postquam moti sunt ab Oriente, id est, a vero lumine recesserunt, et venerunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium, statim adversus Deum impietatis suae aedificant turrim, ac dogmatum superbiam nefario ausu confringunt, volentes curionon licita ipsius coeli alta penetrare. 3. Sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multas divisi sunt, ita et haeretici, ab unitate fidei confusione segregati, inter se, 296 diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae, invicem secernuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
peccante posteritas eiꝰ damnatur.
significat quod reꝓbi hic quidẽ de¬
linquunt. s in posterum idest in
futurũ sententiam damnationis
excipiunt. S & plebs iudea quȩ
dnm crucifixit. etiam in filios
penam damnationis suȩ transmisit.
Dixerunt enĩ. Sanguis eiꝰ suꝑ nos
& suꝑ filios nrõs. Benedictis igit᷑
duob filus noe. atq uno eoꝵ me¬
dio maledicto. deinceps generatio¬
nes eoꝵ texuntur. Ex quib septua¬
ginta duȩ gentes sunt orte. idest
uiginti septem de sem.
rimus autẽ post diluuiũ inter
homines nembroth filius chus. no¬
ua imꝑii cupiditate tyrannidẽ
arripuit. Regnauitq in babylo¬
niam. quȩ ab eo quod ibidẽ confu¬
sȩ sunt lingue babel appellata ẽ.
quod int̃p̃tatur confusio. Cuius
edificande turris idem nembroth
extitit auctor. quiq ꝓ eo quod
ultra naturã suam cęli alta pene¬
trare contendit : non incongrue
diabolo comparat᷑. Qui cogitatio¬

Expanded text:
peccante, posteritas ejus damnatur, peccante, posteritas ejus damnatur, significat quod reprobi hic quidem delinquunt, sed in posterum, 295 id est, in futurum, sententiam damnationis excipiunt. Sicut et plebs Judaea, quae Dominum crucifixit, etiam in filiis poenam damnationis suae transmisit. Dixerunt enim: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . 14. Benedictis igitur duobus filiis Noe, atque uno eorum medio maledicto, deinceps generationes eorum texuntur, ex quibus septuaginta duae gentes sunt ortae, id esviginti septem de Sem.Primus autem post diluvium inter homines Nembroth, filius Chus, nova imperii cupiditate tyrannidem arripuit; regnavitque in Babylonia, quae ab eo quod ibi confusae sunt linguae, Babel appellata est, quod interpretatur confusio: cujus aedificandae turris idem Nembroth exstitit auctor. Qui pro eo quod ultra naturam suam coeli alta penetrare contendit, non incongrue diabolo comparatur; qui cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
mus iuxta noe patris ꝓpheticã bene¬
dictionẽ in tab̾naculum sem trans¬
isse habitationẽ iafech. hoc est in¬
domo legis & ꝓphetarũ ȩccłam
potius iustificari. muorẽ quippe¬
tempoꝵ euo. sed gratiȩ lege maiorẽ.
Cham porro qui int̃p̃tat᷑ calidus.
medius filius tãquã ab utroq dis¬
cretus. nec in pͥmitus israhelitarũ.
nec in plenitudine gentiũ ꝑmanens
entiȩ. s impatientiȩ. quo solent
hereticoꝵ feruere pͥmordia. &
pacem ꝑturbare sanctorũ. S &
gestare uident᷑. Passionem quippe
xp̃i quȩ illius hominis nuditate
significata ẽ. & annuntiant bene
ꝓfitendo. & male agendo exhono¬
rant. De talib gͦ dictum ẽ. Ex
fructib eoꝵ cognoscetis eos. Idõ
& cham in filio suo maledictus ẽ
tãquã in fructu suo. idest in oꝑe
suo. Unde conuenient̾ & ipse fi¬
lius eiꝰ canaan. intͣp̃tat᷑ motus
eoꝵ. quod quid est aliud quam
opus eorum. Item quod cham

Expanded text:
mus, juxta Noe patris propheticam benemus, juxta Noe patris propheticam benedictionem, in tabernaculo Sem transisse habitationem Jadomo legis et prophetarum ecclesiam potius iustificari, minorem aeui sed gratiae lege maiorem, Cham porro, qui interpretatur calidus, medius filius, tanquam ab utroque discretus, nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine gentium permanens,entiae, sed impatientiae, quo solent haereticorum fervere praecordia, et pacem perturbare sanctorum. 12. Sgestare videntur. Passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et annuntiant bene profitendo, et male agendo exhonorant. De talibus enim scriptum est: A fructibus eorum cognoscetis eos . Ideo et Cham in filio suo maledictus est, tanquam in fructu suo, id est, in opere suo, unde convenienter et ipse filius ejus Chanaan interpretatur motus eorum. Quod quid aliud est, quam opus eorum? 13. Item quod, Cham
Abbreviated transcription (Latin):
primatũ apłoꝵ tenuit. nec ultimis
in gentib credidit. uidit nuditatẽ
patris. quia consensit in necẽ domini
saluatoris. Post hȩc uocauit foras
fr̃s. ꝑ eũ quippe manifestatum est
quod erat in ꝓphetia secretũ. idõq
fit seruus fratrũ suoꝵ. Quid ẽ enĩ
aliud hodie gens ipsa. nisi quȩ dam
scriniaria xp̃ianorum. bauilans
legem & ꝓpħas. ad testimonium as¬
sertionis eccłae. ut nos honoremus
ꝑsacramentũ quod nuntiant illi ꝑ
litteram: Post hȩc benedicunt᷑ duo
illi. qui nuditatẽ patris honorauert̃.
Benedictus inquit dñs ds̃ sem. sit cana¬
an puer illius. Dilatet ds̃ iafech: &
habita in tab̾naculis sem. Hic sem
maior natu. ipse est ex quo patres. &¬
ꝓpħȩ & apłi generati sunt. Iafeth
autẽ gentiũ est pat̾. qui etiã latitu¬
do int̾p̃tat᷑. Cum ingenti enĩ mul¬
titudine dilatatus ẽ ppłs ex genti¬
bus. qui cũ ꝓphetis & apostolis
erat habitaturus. Si quidem & uidi¬

Expanded text:
primatum Apostolorum tenuit, nec ultimus primatum Apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit. Vidit nuditatem patris , quia coSalvatoris. Post haec nuntiavit foras fratribus. Per eum quippe manifestum est, quod erat in prophetia secretum; ideoque fit servus fratrum suorum. Quid est enim aliud hodie gens ipsa, nisi quaedam scriniaria Christianorum, bajulans legem et prophetas, ad testimonium assertionis Ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum quod nuntiant illi per litteram? Post haec benedicuntur duo illi qui nuditatem patris honoraverunt. Benedictus, inquit, Dominus Deus Sem; sit Chanaan servus illius. Dilatet Deus Japhet, et habitet in tabernaculis Sem. Hic Sem major natu, ipse est ex quo patres apostoli generati sunt. 10. Japheth autem gentium est pater, quia etiam latitudo interpretatur. Cum ingenti enim multitudine dilatatus est populus ex gentibus, qui cum prophetis et apostolis erat habitaturus. Siquidem et vidi
Abbreviated transcription (Latin):
nea quã plantauit. noe in ebriatus
est. & nudatꝰ est in domo sua. cui ñ
appareat xp̃i esse figuram. qui ine¬
briatus ẽ dum passus ẽ. nudatꝰ est
dum crucifixusẽ. in domaͦ sua idest
in gente sua. & in domesticis sangui¬
nis sui. utiq uideis: Tunc enĩ nu¬
data est mortalitas carnis eiꝰ. Quã
nuditatẽ idest passionẽ xp̃i uidens
cham derisit. & uidei xp̃i mortem
uidentes subsannauerunt. Sem uͦ &
iafeth tanquã duo ppłi excircũcisio¬
ne & p̃putio credentes. cognita
nuditate patris qua significabatur
passio saluatoris. sumentes uestim̃tũ
posuerunt suꝑ dorsa sua. & intrantes
aũsi oꝑuerunt nuditatẽ patris. nec
uiderunt quod uerendo texerunt.
Quodam enĩ modo passionẽ xp̃i uelam̃to
tegimus. idest sacram̃to honoramus.
eiusq mysterii rationem reddentes.
iudeoꝵ detractionem operimus.
Uestimentũ enĩ significat sacram̃tũ.
us aut̃ frater cham. idest impius po¬
pulus udeoꝵ idõ medius quia nec

Expanded text:
nea, quam plantauit inebriatus Noe, nudatus est in domo sua, cui non appareat briatus est dum passus est? Nudatus est, dum crucifixus est in domo sua, id est, in gente sua, et in domesticis sanguinis sui utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus, quam nuditatem, id est, passionem Christi videns Cham derisit, et Judaei Christi mortem videntes subsannaverunt. Sem vero et Japhet tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significabatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerunt super dorsa sua, et intrantes aversi operuerunt nuditatem patris, nec viderunt quod verenda texerunt . Quodam enim modo passionem Christi velamento tegimus, id est, sacramento honoramus, ejusque mysterii rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacramentum, us autem frater Cham , id est, impius populus Judaeorum; ideo medius, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
ubet quoq masculos pharao occidi. &
feminas uiuere. Sic zabulus ne robur fi¬
dei p̃ualeret conabat᷑ ut int̾fectis uirtu¬
tib uitia remanerent. fortissunosq &
uiriles animi sensus unde cȩlestia sapimus
& diuina. idest rationẽ. prudentiam. con¬
stantiã. innocentiam & fidem in homine
occidere. & illud in eo uiuere qͦd femine¬
um. qͦd imbecillũ & fragile. & ꝓnum ad
uitia cernit᷑. idest ambitionem. uiolen¬
tiam. libidinẽ. iracundiam. crudelitatẽ.
minis expositꝰ reperit᷑. & dñs euius.
moyses tẏpum induerat ad flum̃ laua-¬
cri & ad aquã baptismatis acredentib
inuenit᷑. Plorabat infans. quia xp̃c¬
Huet̃is hominis quẽ induerat peccata¬
umꝰ deflebat. Unde & ad resuscitandum
lazarum fleuit. uideoꝵ deplorans ꝑfi¬
diam. Filia pharaonis descendens ad la-¬
uacrum scollegit infantem. Ecclesia

Expanded text:
ubet quoque masculos Pharao occidi, et feminas vivere; sic postea ne robur fidei praevaleret, conabatur ut interfectis virtutibus vitia remanerent; fortissimosque et viriles animi sensus, unde coelestia sapimus, et divina id est, rationem, prudentiam, constantiam, innocentiam et fidem, in homine occidere, et illud in eo vivere, quod femineum, quod imbecillum et fragile et pronum ad vitia cernitur, id est, ambitionem, vinolentiam, libidinem, iracundiam, credulitatem, minis expositus reperitur, et Dominus, cujus Moyses typum induerat, ad flumen lavacri, et ad aquam baptismatis a credentibus invenitur. Plorabat infans, quia Christus veteris hominis, quem induerat, peccata deflebat. Unde ad resuscitandum Lazarum flevit, Judaeorum deplorans perfidiam. Filia Pharaonis descendens ad lavacrum fluminis, collegit infantem: Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitate. et cemplũ renouat᷑: quis
fidelis. xp̃i non intelligat. post
euoluta tempora que septenarii
dierũ numeri repetitione trauscur
sacerdos magnus illius temporis.¬
a quo templũ ecficatũ. ẽ. post cap¬
dicitatems quẽ ꝓpha ⁊a chari asu
bolo qui ad eiꝰ accusationẽ stabatꝰ
ablata illi sordida ueste & daco in¬
dumñto honoris. ac głe sic̃ corpus

Expanded text:
tivitate, et templum renovatur, quis fidelis Christianus non intelligat, post evoluta tempora, qui septenarii dierum numeri repetitione transcurrille Jesus sacerdos magnus illius temporis, quo templum Dei aedificatum est post captivitatem, quem propheta Zacharias bolo, qui ad ejus accusationem stabat, ablatam illi sordidam vestem, et datum indumentum honoris et gloriae: sicut corpus
Abbreviated transcription (Latin):
rens ad me ꝑuenies. neq pͥorem
atq posteriorẽ tempore discernas.
quia diuisũ & sequestratũ unitatiꝰ
dm̃ ꝓpitiũ ñ habebis. Hoc enĩ ar¬
riani faciunt. qui insecabilẽ pa
legis p̾cepta dant᷑. quib omissis
quȩ oportuniora st̃ dicenda sunt.
si forte in seruitutẽ deuenerit sex
annis seruiat. septimo uͦ anno liber
emittat᷑. Quod si egredi a seruitu¬
te noluerit ꝓpt̾ uxorem & filios.
in scłm. Hoc de p̾sente ñ dicit᷑ scło
sed de futuro. quia in sex aetatib
no sabbato liberabimur. si tamen
uoluerimꝰ esse liberi dũ adhuc in
scło seruimus peccato. Si autem
noluerimꝰ. ꝑforabit᷑ nob̾ auricula in
testimonium in obȩdientiae. & cum
uxore & filuis nr̃is quos p̃tulimus
lib̾tati. idest cũ carne & oꝑib eiꝰ
iugit̾ peccati serui erimus in aet̾¬
num.

Expanded text:
s, neque priorem atque posteriorem tempore discernes, quia divisum et sequestratum unitatis Dominum propitium non habebis. Hoc enim Ariani faciunt, qui inseparabilem Plegis praecepta dantur, quibus omissis, quae oportuniora sunt dicenda sunt. si forte in servitutem deveherit, sex annis deserviat, septimo anno vero liber limittatur. Quod si egredi a servitute noluerit propter uxorem et filios, in saeculum. 2. Hoc de praesenti non dicitur saeculo, sed de futuro, quia in sex aetatibusie, id est, aeterno Sabbato liberabimur, si tamen voluerimus esse liberi, dum adhuc in saeculo servimus peccato. Si autem noluerimus, perforabitur nobis auricula in testimonium inobedientiae, et cum uxore et filiis nostris, quos praetulimus libertati, id est, cum carne et operibus ejus, jugiter peccati servi erimus in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dehinc inferunt᷑ plage in egyptum.
Ficet illa in egypto corporalit̾ gesta
sint. spiritalit̾ tam̃ nunc geruntur
nem. Aquȩ egyptiȩ. erratica & lubri¬
ca pholosophoꝵ st̃ dognata. quȩ merito
in sanguinẽ uertuntur. quia in rerum
causis carnalit̾ sentiunt. scilic& ubi
crux xp̃i mundo huic lum̃ ueritatis
ostendit. huiꝰ modi eum correctionib
arguit. ut ex qualitate penarũ ꝓpͥos
indicari figuralit̾ arbitrant᷑ carmina
poetarũ. qui inani quadam & infla-¬
ta modulatione uelut ranarũ sonis &
cantib mundo huic deceptionis fa-¬
bulas intulerunt. Rana enĩ loquacis¬
sima uanitas ẽ. Ad nichil enĩ aliud
animal ipsũ utile ẽ. nisi quod sonum
uocis imꝓbis & importunis clamo

Expanded text:
Dehinc inferuntur plagae in Aegyptum, licet illa in Aegyptum corporaliter gesta sint, spiritaliter tamen nunc geruntur nem. Aquae Aegyptiae erratica et lubrica philosophorum sunt dogmata, quae merito in sanguinem vertuntcausis carnaliter sentiunt. Sed ubi crux Christi mundo huic lumen veritatis ostendit, hujusmodi eum correptionibus arguit, ut ex qualitate poenarum proprios ducuntur, quibus indicari figulariter arbitrantur carmina poetarum, qui inani quadam, et inflata modulatione, velut ranarum sonis et cantibus mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Rana est enim loquacissima vanitas; ad nihil enim aliud animal ipsum utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamo
Abbreviated transcription (Latin):
agnã de gregib damus. Sed cum offe¬
rentis uirtus ad agnã caprãq non sief¬
ficit inremedio penitentis: ad iungitꝰ.
ut duo colũbarũ pulli. uł curtures of¬
ferant᷑. Scimus quia colũbarũ pulli.
uł turtures. ꝓcantu gemitus habent.
Quid ergo ꝑduos colubarũ pullos uel
turtures. nisi duplex penitentiȩ nr̃e
gemitus designat᷑ : Ut cũ ad offerenda
bona oꝑa ñ assurgimus. nos met ipsos
duplicit̾ defleamus: quia & recta non
fecimus. & praua oꝑati sumus. U nde
& unus turtur ꝓpeccato alt̃ uͦ in bolo¬
caustũ offerri iubet᷑. Holocaustũ naq
cotũ incensũ dicit᷑. Unũ eigo turtunꝰ
ꝓpeccato offerimus. cum ꝓculpa ge¬
mitũ damus. De altero uero holocau¬
stũ facimus: cũ ꝑeo qđ bona neglexim
nos met ipsos funditus succendentis
igne doloris ardemꝰ.¬

Expanded text:
agnum de gregibus damus; sed cum offeagnum de gregibus damus; sed cum offerentis virtus ad agnam capramque non sufficit in remedio poenitentis, adjungitur ut duo columbarum pulli vel turtures offerantur. Scimus quia columbarum pulli vel turtures pro cantu gemitus habent. Quid ergo per duos columbarum pullos, vel turtures duos, nisi duplex poenitentiae nostrae gemitus designatur, ut cum ad offerenda bona opera non assurgimus, nosmetipsos dupliciter defleamus, quia et recta non fecimus, et prava operati sumus. Unde et unus turtur pro peccato, alter verocaustum jubetur. Holocaustum namque totum incensum dicitur. Unum ergo turturem pro peccato offerimus, cum pro culpa gemitum 413 damus. De altero vero holocaustum facimus, cum pro eo quod bona negleximus, nosmetipsos funditus succendentes igne doloris ardem
Abbreviated transcription (Latin):
in holocausto. Iuram̃tũ namq ꝓferre
.ẽ. uoto nos diuine seruitutis alligare.
& cũbona opera ꝓmittimꝰ bene nos fa¬
cere spondemus. Cũ uͦ abstinentiam
cruciatũq carnis nĩȩ uocͥemus: male
ad p̾sens nobis facere iuramus. Sed
quia nullus in hac uita ꝑfectus est
ut quã libet deuotus sit do. int̾ ipsa
quantulũ cũq pia uota non peccet:
ꝓpeccato agna offerri de gregib siue
capra p̃cipit᷑. Quid enĩ ꝑagnã. nisi¬
actiuȩ uitȩ innocentia. quid ꝑcaprã
quȩ insũmis sepe extremisq pendens¬
rupib pascit᷑ nnsi contemplatiu & uita
signat᷑: Qui ergo se conspicit ꝓmissa
hȩc & posita ñ implesse: in sacrificiũ
di se studiosus debet uel innocentia
boni oꝑis uł insublimi pastu contempli¬
tionis aceingere. Et bene agna. de gi¬
gib capra uͦ offerri de gregib: non iu¬
betur: quia act̾iua multors ẽ: contem¬
platuia paucoꝵ. Et cũ hȩc aginus que
multos agere & egisse conspicimus: qua

Expanded text:
in holocaustum . Juramentum namque proferre est voto nos divinae servitutis alligare. Et cum bona opera promittimus, bene nos facere spondemus. Cum vero abstinentiam cruciatumque carnis nostrae vovemus, male ad praesens nos nobis facere juramus. Sed quia nullus in hac vita ita perfectus est, ut quamlibet Deo devotus sit, inter ipsa quantulumcunque pia vota non peccet, pro peccato agna offerri de gregibus sive capra pactivae vitae innocentia? Quid per capram, quae in summis saepe extremisqrupibus, pascitur, nisi contemplativa vita signatur. Qui ergo se conspicit promissa haec et proposita non implesse, in sacrificium Dei se studiosius debet, vel innocentia boni operis vel in sublimi pastu contemplationis accingere. Et bene agna de gregibus, capra vero offerri de gregibus non jubetur, quia activa vita multorum est, contemplativa paucorum. Et cum haec agimus, quae multos agere et egisse conspicimus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
macula. c̃. qui sine peccato ad passionẽ
ducit᷑. Offertur aut̃ ñ intab̾nacło sed ad
hostiũ eiꝰ. qui extra castra passics. ẽ Iop̃o
Per filios aut̃ a aron sacerdotis offentui
sanguis eiꝰ. quod de anna et caypha in¬
telligit᷑. qui consiliũ facientes effudert̃
sanguinẽ xp̃i. Scđa hostia de ouibus

Expanded text:
sionem ducitur. Offertur autem non in tabernaculo, sed ad ostium ejus, quia extra castra passus est Christus. Per filios autem Aaron sacerdotis offertur sanguis ejus, quod de Anna et Caipha intelligitur, quia consilium facientes effuderunt sanguinem Christi. Secunda hostia de ovibus,
Abbreviated transcription (Latin):
principaliũ oblationũ describuntur.
quȩ inodorẽ suauitatis dño offerri ni¬
bent᷑ id. ẽ. primũ uitulus de armentis
sine macula. Scłm agnus de ouibus.
Terciũ. turtur & colũba. Quartũ similago
consꝑsa azima oleo uncta. clibano coct᷑a.
monstrat. ex patriarcharũ ꝓgenie de¬
scendente. Hic aratro crucis suȩ t̾ram
carnis nr̃ȩ ꝑdomuit. atq scĩ sp̃s semine¬

Expanded text:
ncipalium oblationum describuntur, quae in odorem suavitatis Domino offerri jubentur, id est, primum vitulus de armentis sine macula; secundum agnus de ovibus; tertium turtur et columba; quartum similago conspersa, azyma oleo uncta, clibano cocta. Rmonstrat, ex patriarcharum progenie descendentem. Hic aratro crucis suae terram carnis nostrae perdomuit, atque Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
templo di. accinctus ephoth. Porro
multi sacrificiũ di. EInde & heli sa-¬
cerdos ꝓeoꝵ iniquitate dãnatus. ẽ.
quod eos peccantes minus seuera
aminaduersione plectebat miserrime.
& quidẽ coercuit: & quidẽ corripuit.
sed lenitate & mansitudine patris.
non seueritate & auctoritate pontfficis.
Qua sententia discant sacerdotes. quomͦ ipsi
ꝓpt̾ peccata filioꝵ id. ẽ ꝓpt̾ scelera popłi
puniant᷑. Quiq etiam quãuis sci sint.
culpa tamen subditoꝵ eisdem si non coer¬
ceant reputat᷑.¬

Expanded text:
templo Dei, accinctus ephod. Porro templo Dei, accinctus ephod. Porro multi sacrificium Dei. Unde et Heli sacerdos pro eorum iniquitate damnatus est, quod eos peccantes minus severa animadversione plectebat miserrimos: et quidem coercuit et corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non severitate et auctoritate pontificis. Qua sententia discant sacerdotes quomodo ipsi propter peccata filiorum, id est propter scelera, puniantur. Quique etiam, quamvis sancti sint, culpa tamen subditorum eisdem, si non coerceatur, reputatur
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. nichil annam ꝓphetasse. s dm
cantũ modo ꝓpt̾ filiũ impetratũ exul¬
tanti p̃dicatione laudasse. Quid gͦ
sibi uult quod ait. Arcũ potentuł
fecit infirmũ. & infirmi prȩcineti
sunt sartute : Pleni panib in mo¬
rati sunt: & esurientes transiert᷑
t̾rã. quia sterilis peperit septẽ. & fe¬
cosa infiliis: infirmata. est. Nũ qͥd
septẽ ipsa pepererat: quãuis sterilis
fuerit. unicũ habebat. quando ista
dicebat. Sed nec postea septẽ peꝑit.
siue sex. quib septimus esset sanui¬
hel. s tres mares & duas feminas.
Deinde in illo popło cũ adhuc nemo
regnaret qđ in extremo posuit. dat
uirtutẽ regib nr̃is. & exaltabit
cornu xp̃i sui. unde dicebat si non¬
ꝓphetabat : Bicit ergo eccłia xp̃i.
ciuitas regis magni. gratia plena.
ꝓle fecunda. dic̃. quod tanto ante
agnoscit. Confirmatũ. ẽ. cor meu̾
in dũo. & exaltatũ.ẽ. cornu meum
sin do salutari meo. & cȩt̾a.
nt̾ea samuhel erat ministraus in

Expanded text:
dicat, nihil Annam prophetasse, sed Deum tantummodo propter filium impetratum, exsultanti praedicatione laudasse. Quid ergo sibi vult quod ait, Arcum potentum fecit infirmum, et infirmi accincti sunt virtute? Pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram; quia sterilis peperit septem, et fetosa in filiis infirmata est? Nunquid ipsa septem peperit, quamvis sterilis fuerit? Unicum habebat, quando ista dicebat; sed nec postea septem peperit sive sex, quibus septimus esset ipse Samuel, sed tres mares et duas feminas. Deinde in illo populo, cum adhuc nemo regnaret, quid in extremo posuit: Dat virtutem regibus nostris, et exaltabit cornu Christi sui? Unde haec dicebat, nisi prophetabat? Dicit ergo Ecclesia Christi, civitas regis magni, Gratia plena, prole fecunda: dicit quod tanto ante  affectum agnoscit. Confirmatum est cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo salutari meo, etc. Interea Samuel erat ministrans in
Abbreviated transcription (Latin):
ex gentib lauacri salutaris sanctificati¬
onem desiderans excepit xp̃m a synago¬
ga matre carnali expulsum quasi infan-¬
tem. qͥa tunc paruulus uidebatur cum
in homine cerneret᷑. Inuenit illa moy¬
sen inclusũ in uasculo tẏbin. quod ex
multis agrestib uirgulis fit. Inuenit
qui in unitatẽ sui contexti. ex multoꝵ
fratrũ membris om̃s unũ in xp̃o corpus
effecti st̃. & eum religiosa obseruatiõe
suscipientes tuentur.

Expanded text:
ex gentibus lavacri salutaris sanctificationem desiderans, Christum excepit a Synagoga matre carnali expulsum, quasi infantem. Quia tunc parvulus videbatur, cum in homine cerneretur. 3. Invenit illa Moysen inclusum in vasculo thibi, quod ex multis agrestibus virgulis fit. Invenit qui in unitatem sui contexti ex multorum fratrum membris, omnes unum in Christo corpus effecti sunt; et eum religiosa observatione suscipientes tuentur.
Abbreviated transcription (Latin):
orro unguentũ quo ꝑungit᷑
tab̾naculũ chirisma. ẽ: quo un-
bitat. Potest quidẽ intelligi hoc un¬
guentum: etiã uirtutes scõꝵ. siue odor
iustitiȩ longe lateq diffusus. de quo
festat per nos.¬

Expanded text:
orro unguentum quo perungitur tabernaculum chrisma est, quo ungibitat. Potest quidem intelligi hoc unguentum etiam virtutes sanctorum, sive odor justitiae longe lateque diffusus. De quo festat per nos
Abbreviated transcription (Latin):
tectamq infidelib & occultã Serm
nifeste dũ legis & ꝓpħarũ scripturã
ꝑuiniã stoliditatẽ cordis carnaliter
accipiunt infideles: illis tota facies
moy si quodã uel amine degit᷑: ita ut
ñ possint loquentes legis głam susti¬
auferet᷑ uelamen. Occidens littera
moriet᷑. iuuificans sp̃s suscitabitꝰ
& dauid orabat inpsalmo. Reuela
oculos meos & considerabo nurabil
de lege tua.

Expanded text:
tectamque in fidelibus. Sermo nifeste dum legis et prophetarum scripta per nimiam stoliditatem cordis carnaliter accipiunt infideles, illis tota facies Moysi quodam velamine tegitur, ita ut non possint loquentis legis gloriam sustiauferetur uelamen: occidens littera moritur, uiuificans spiritus suscitatur. et Dauid orabat in psalmo: reuela oculos meos et considerabo mirabilia de lege tua.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ gerebat imaginem. qui septi¬
forti gr̃a illustrat ęccłiã om̃em munitatẽ
fidei consistentem. Alii illud candelabrũ
xp̃m intelligunt gestantẽ septẽ eccłias:
inquib septiformis sp̃s scĩ splendor emicat.
Huic candel abro fiunt emunctoria. quȩ
in isaia forcipes nuncupant᷑. Et hȩc quidã
duo testam̃ta interpretati sunt quibus
peccata purgant᷑. quęq int̾ se scĩ sp̃s uni¬
one sociant᷑. Extra uelũ autẽ testimonii
quod oppansũ. est. candelabrũ ardere p̃¬
cipit᷑. quia sine ullo ueteris testamenti

Expanded text:
s sancti gestabat imaginem, qui septiformi gratia illustrat Ecclesiam omnem, in unitate fidei consistentem. Alii idem candelabrum Christum intelligunt, gestantem septem Ecclesias, in quibus septiformis Spiritus sancti splendore micat. Huic candelabro fiunt emunctoria, quae in Isaia forcipes nuncupantur. Et haec quidam duo testamenta interpretati sunt, quibus peccata purgantur, quaeque inter se sancti Spiritus unione sociantur. Extra velum autem testimonii, quod oppansum est, candelabrum ardere praecipitur, quia sine ullo Veteris Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ diuini eloquii claritatẽ. Harũ
calũnarũ bases. ꝓpħe sunt. qui suo
gestamine struct̾uram portant eccłiȩ.
Supra fundam̃tũ eium ꝓpħarum euan¬
nterim & tabulas deauratas
erigi p̾cepit. & effundi earũ bases ar¬
genteas iubet. Quid enĩ ꝑtabulas
nisi doctores & apłi extensa in mun¬
dũ p̃dicatione dilatati:. Quid per
bases argenteas nisi ut p̃dictũ . eͣ.
ꝓpħȩ signant᷑ : qui suꝑ in positas
tabulas ipsi firmi ac fusiles sustines
quia dũ ꝓpħȩ sci inuerbis suis de
mediatoris in carnatione concor¬
dant: sub sequentes p̃dicatores
ȩccłiȩ. indubitant̃ edificant
& cũ in semet ipsis ñ discrepant:
illos inse robustius figunt. Quod
autẽ argenteas. ait bases ⁊ tabulas
deauratas. ostendit p̾cepta apłors
Ionge clariora esse quã ꝓpħarum.
entoria aut̃ quȩ ansulis

Expanded text:
r divini eloquii claritatem. 2. Harum columnarum bases prophetae sunt, qui suo gestamine structuram portant Ecclesiae; supra fundamentum enim prophetarum evannterim et tabulas deauratas erigi praecipit, et fundi earum bases argenteas jubet. Quid enim per tabulas, nisi doctores et apostoli, extensa in mundum praedicatione dilatati? Quid per bases argenteas, nisi, ut praedictum est, prophetae signantur, qui superimpositas tabulas ipsi firmi ac fusiles sustinentquia dum prophetae sancti in verbis suis de Mediatoris incarnatione concordant, subsequentes praedicatores Ecclesiae indubitanter aedificant. Et cum in semetipsis non discrepant, illos in se robustius firmant. 3. Quod autem argenteas ait bases, et tabulas deauratas, ostendit praecepta apostolorum longe clariora esse quam prophetarum. Tentoria autem, quae ansulis
Abbreviated transcription (Latin):
toris aduentum:. unde in cordib nr̃is
figura tab̾naculi quod iubente dño mo¬
yses fabricare iubet᷑. Tab̾naculũ hoc ꝑ
allegoriã ȩccła. ẽ. in huiꝰ uitȩ heremo
igitur specieb instruit᷑ tab̾naculum.
partĩ p̃ciosis. partim uiliorib. ꝑ quod
demonstrat᷑ alios. scõs alios esse pec¬
catores mȩccłia. fideles aut̃ omines
intra corpus ȩccłiȩ c̃stitutos: infide¬
les uero extra collatos.
ꝓsũ aut̃ tab̾naculũ in typo eccłiȩ
fieri. & colũnas eius quattuor fundari

Expanded text:
toris adventum, unde in cordibus nostrfigura tabernaculi, quod jubente Domino Moyses fabricare jubetur. Tabernaculum hoc per allegoriam Ecclesia est, in huigitur speciebus instruitur tabernaculum, partim pretiosis, partim vilioribus. Per quod monstratur alios sanctos, alios esse peccatores in Ecclesia. Fideles autem omnes, et intra corpus Ecclesiae constitutos; infideles vero extra sinum collocatos. Ipsum autem tabernaculum cum in typo Ecclesiae fieret, columnas ejus quatuor fu
Abbreviated transcription (Latin):
sa cram̃toꝵ ipsa sacrañtã significas
ꝑ quę diuni cultus ꝑfectio adimplet᷑:
Betulerunt nãq ex his non nulla secũ
ex nr̃is heretici. In primo nom̃ ipsũ
asportauerunt legẽ. euangliũ apłos.
psalteriũ. baptismũ. amon. alleliua.
Uo autẽ respectu dñi
ignorantiȩ confusione
relicta populus ad hierłm. id ẽ.
uisi onem pacis quȩ est eccłia dĩ
uiui duce dño redire festinat:
hec uasa id. est. sacram̃ta secum
deferens. non immucans sed re¬
portat utiq integra. nec con¬
feingit quasi in melius renouanda.
sed ea templo restituit. usib q
diuinis accõmodat: ita ut ea secũ
non perdica sed etiã apud impios
seruata fuisse plebs restituta
congaudeat. Nec delemus euan¬
gelium. nec oblicteramus apło.
amen quoq ⁊ alleluia non com¬
mutamus. baptisma non iteramꝰ.¬
E machabeis aut̃ quid fr̾ib
eoquar. qui sub antiocho dage
pro sacris legib adira torm̃ta ꝓpesi
sunt ÷ M ater pia cũ diuersis uu¬

Expanded text:
sacramentorum ipsa sacramenta significant, per quae divini cultus perfectio adimpletur. Detulerunt namque ex his nonnulli secum ex nostris haeretici in primo nomen ipsum, asportaverunt legem, Evangelium, Apostolum, Psalterium, baptum autem respectu Dei, ignorantiae confusione relicta, populus ad Jerusalem, id est, visionem pacis, quae est Ecclesia Dei vivi, duce Domino, redire festinat, haec vasa, id est, sacramenta, secum deferens, non immutat, sed reportat utique integra; nec confringit, quasi in melius renovanda; sed ea templo restituit, usibusque divinis accommodat. 2. Ita ut ea secum non perdita, sed etiam apud impios servata fuisse, plebs restituta congaudeat. Nec delemus Evangelium, nec oblitteramus Apostolum, amen quoque et alleluia non commutamus, baptisma non iteramDe Machabaeis autem quid fratribus loquar, qui sub Antiocho rege pro sacris legibus dira tormenta perpessi sunt? Mater pia cum diversis su
Abbreviated transcription (Latin):
Iue origenis ego doctor uerissimus olim
Quot legio missos ducit in arma uiros
Nulla mcos unqͣ tetigit blasphemia sensus.
S ed uigl ⁊ prudens cutus ab hoste fiu
Sla mͥ casũ periacͥhon dicta dedert̃.
His me coniectũ impia tela prerunt.
Gallia me genunit. me pictauis ore conanti.
Socto iẽ hułariũ misit alĩna suũ.
Ambrosuis doetor siguis in ligues ⁊ br muis.

Expanded text:
Ille Origenes ego, doctor verissimus olim,Quot legio missos ducit in arma viros. Nulla meos unquam tetigit blasphemia sensus. Sed vigil et prudens, tutus ab hoste fui. Sola mihi casum Periarchon dicta dederunt, His me conjectum impia tela premunt. Gallia me genitum, me Pictavis ore tonanti Doctorem Hilarium misit alumna suum. IV. Ambrosius doctor, signis insi
Abbreviated transcription (Latin):
coris et ureuitate ꝓ strii gere nisi
forte quis putat ingenio fiette
sot ea que rerii oneime esua sepora
tiones interpretando uertanu
hoo ferte iudei possunt dicere siue
pagani. &is aut̃ qui se xp̃ianos esse
uolunt p̾mte ceruicẽ apłica aucto¬
ritas. dicens Om̃ia hȩc infigura con¬
tingebant illis. & hec om̃ia figurȩ
nr̃e fuert̾. in quos finis scłoꝵ ob uenit.
Suntq uniu̾sa my steriis consũmata.¬

Expanded text:
talibet breuitate perstringere ? nisi forte quis putat ingenio fieri, ut ea quae rerum ordine per sua tempora tiones interpretando uertantur. hoc forte Iudaei possunt dicere siue pagani; eis autem, qui se christianos putari uolunt, premit ceruicem apostolica auctoritas dicens: omnia haec in figura contingebant illis et: haec omnia figurae nostrae fuersuntque universa mysteriis consummata
Abbreviated transcription (Latin):
& de ancillis genuit ȩquales honore
filios & heredes constituerit. nisi ut
pari honore & gła habitis cȩlestia
pͣmia largiatur. nec est discretio u¬
deus. an grecus. barbarus an scytha.
seruus an liber sit : quia ꝑ omĩa & in
omĩb xpc̃ est. Propt̾ea enĩ figuram
ꝓlibero & ꝓ seruo seruiuit. ut om̃ib¬
in se credentib ȩquale donũ celestiũ
bonoꝵ largiatur. nec p̾fertur apud
illũ qui scdm carnẽ nobilior sit. Qui¬
cũq enĩ fidem diũ ꝓmeretur. nullis
maculis carnalis natiuitatis obfuscatur.
Nam hoc ita futurũ. etiã ꝑ ꝓphetam sig¬
nificat᷑. dicente dño. Erit in nouissimiᷤ.x
dieb. effundam de spũ meo suꝑ omnẽ.x
carnem

Expanded text:
 et ancillis genuit, aequales honore  et ancillis genuit, aequales honore filios et haeredes constituerit? Nisi ut pari honore et gloria habitis coelestia praemia largiatur. Non est enim discretio: Judaeus an Graecus, barbarus an Scytha, servus an liber sit; quia per omnia et in omnibus Christus est . Propterea enim figuram pro libero et pro servo servivit, ut omnibus credentibus in se aequale donum bonorum coelestium largiatur, nec praefertur apud illum quid secundum carnem nobilior sit. Quicunque enim fidem Domini promeretur, nullis maculis carnalis nativitatis offuscatur. Nam hoc ita futurum, etiam per prophetam significatur, dicente Domino: Erit, in novissimis diebus effundam de spiritu meo super omnem carnem
Abbreviated transcription (Latin):
rapax. Lupus scilic&. quia ipse ppłs
effudit sanguinem ꝓphetarum atq
iustoꝵ. Rapax autẽ. ꝓpt̾ auiditatem
dicit᷑. Ex multa enui fame ũbi dĩ &
inedia euenit rapax. quia & ipse ui¬
olent̾ diripuit regnũ dĩ. Hic aut̃ ma¬
ne comedit p̃dam. Mane illud tempus
creditur: quo legem accepit. Tunc enĩ
mundo pͥma quidẽ illuminatio scien¬
tie data est. Comedit aut̃ mane. quia
legẽ quã mane accepit. comedit adhuc¬
& meditat᷑. lic& sequens legem. iN¬
autem diuidit spolia. Uesꝑa ẽ illud
tempus nouissimũ. quo conuertetur.
Tunc gͦ diuidet escam. tunc intelliget
diuidendam esse lit terã ab spũ. & tunc
cognoscet quia littera occidit. sp̃s
autem uiuificat. Quia gͦ iam per
grãm dñĩ illuminatꝰ incipit in lege
spiritalia a corporalib diuidere &
separare. idõ dicit᷑ ad uesꝑam diui¬
dere escam. quod tota die in lege me¬
ditans ante non fecit. Queritur
aut̃ de iacob cur om̃s quos de liberis¬

Expanded text:
rapax. Lupus scilicet, quia ipse populus rapax. Lupus scilicet, quia ipse populus effudit sanguinem prophetarum atque justorum; rapax autem, propter aviditatem dicitur. Ex multa enim fame verbi Dei, et inedia venit rapax, quia et ipsi violenter diripiunt regnum Dei: Hic autem mane comedit praedam; mane illud tempus creditur, quo Legem accepit. Tunc enim mundo prima quidem illuminatio scientiae data est; comedit autem mane quia Legem, quam mane accepit, edit, adhuc meditatur, licet sequens legem autem dividet spolia. Vespere est illud tempus novissimum quo convertetur. Tunc ergo dividet escam, tunc intelliget dividendam esse litteram ab spiritu, et tunc cognoscet quia littera occidit, spiritus autem vivificat. Quia ergo jam per gratiam Domini illummatus incipit in lege spiritalia a corporalibus dividere et separare, ideo dicitur, ad vesperam dividet escam, quod tota die in lege meditans ante non fecit. Quaeritur autem de Jacob cur omnes quos de liberis
Abbreviated transcription (Latin):
zarei. de quo scriptũ ẽ. Qm̃ nazareus
uocabit᷑. idest sanctus dĩ int̾ frẽs suos.
quia ipse est caput om̃iũ eminens uniũsoꝵ
sanctoꝵ quos etiam fratres uocat in psal¬
mis. Beniamin lupus rapax. mane co¬
medit p̃dam. & uespere diuidit spolia.
Quib dictis apłs paulus designatur. de
beniamin stirpe ꝓgenitus. qui mane
rapuit p̾dam. id est in pͥmordiis fideles
quos potuit deuastauit. Uesꝑe autem
diuidit spolia. quia fidelis postinodum
factus sacra eloquia audientib disere¬
tione mirifica dispensauit. Legimus
quendam ex doctorib adurbem hie¬
rusalem ea quȩ de beniamin inscrip¬
ta sunt referentẽ. Beniamin ĩquit
quȩ nunc ꝓpt̾ incredulitatem abiecta
est atq repulsa. Hec enim in filus suis
sub ꝑsona beniamin designat᷑. Nam sic̃
beniamin ultimã consequit᷑ benedicti¬
onem. ita & idem ppłs ultimꝰ est saluan¬
dus. postea quam plenitudo gentium in¬
troierit. Dicit enim. Beniamin lupus

Expanded text:
zaraei, de quo scriptum est: Quoniam Nazaraeus zaraei, de quo scriptum est: Quoniam Nazaraeus vocabitur , id est, sanctus Dei. Inter fratres suos, quia ipse est caput omnium eminens universorum sanctorum, quos etiam et fratres vocat in psalmis. Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia. Quibus dictis, apostolus Paulus designatur, de Benjamin stirpe progenitus. Qui mane rapuit praedam, id est, in primordiis fideles quos potuit devastavit, vespere autem spolia divisit, quia fidelis postmodum factus, sacra eloquia audientibus discretione mirifica dispensavit. Legimus quemdam ex doctoribus ad urbem Jerusalem, ea quae de Benjamin scripta sunt referentem. Benjamin, inquit,quae nunc propter incredulitatem abjecta est atque repulsa; haec enim in filiis suis sub persona Benjamin designatur. Nam sicut Benjamin ultimam consequitur benedictionem, ita et idem populus ultimus est salvandus, posteaquam plenitudo gentium introisset . Dicitur enim Benjamin lupus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficaui te. Benedictiones patris tui
confortatȩ st̃. benedictionib patrĩ
tuoꝵ. Benedictiones inquit patris
tui cęlestis quȩ datȩ st̃ tibi. a summo
cȩli & abyssi confortatȩ sunt. id est
p̃ualuerunt benedictionib patrum
tuoꝵ. Ultra omẽ enim scoꝵ meritum
patriarcharũ siue ꝓphetarũ conuabi¬
it benedictio omĩpotentis patris it
filio. ita ut ei nullus sanctoꝵ ȩquetis
Donec ueniret desideriũ colliũ aet̾noꝵ
Colles isti scĩ sunt. qui xp̃i aduentun
ꝓphetantes magno cum desiderio in car¬
nationem eiꝰ expectauert̃. De quib &
dñs dicit. Quia multi uisti & ꝓpħȩ
cupierunt uidere quȩ uidetis. Hu ergo
scĩ dicti st̃ colles. ꝓpt̾ excellentiam scĩ¬
tatis. qui etiam ȩterni uocant᷑. qͥa uitam
consequunt᷑ ȩternam. Nec int̾sunt cum
mundo. s esse credunt᷑ et̾ni. Fiant in
capite ioseph om̃s scilic& benedictiones
iste. suꝑ caput xp̃i ponunt᷑. quas in¬
carnatus accepit. & suꝑ uerticem na¬

Expanded text:
ificavi te . Benedictiones patris tui confortatae sunt benedictionibus patrum ejus. Benedictiones, inquit, patris tui coelestis, quae datae sunt tibi a summo coeli et abyssi, confortatae sunt, id est, praevaluerunt benedictionibus patrum tuorum. Ultra omne enim sanctorum meritum patriarcharum sive prophetarum convaluit benedictio omnipotentis Patris in Filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur. Donec veniret desiderium collium aeternorum. Colles isti sancti sunt, qui Christi adventum prophetantes, magno cum desiderio incarnationem ejus exspectaverunt; de quibus Dominus dicit: Quia multi justi et prophetae cupierunt videre quae dicti sunt colles, propter excellentiam sanctitatis: qui etiam et aeterni vocantur, quia vitam consequuntur aeternam, nec intereunt cum mundo, sed esse creduntur aeterni. Fiant in capite Joseph, omnes scilicet benedictiones istae super caput Christi ponuntur, quas incarnatus accepit. Et super verticem Na
Abbreviated transcription (Latin):
sicut leo nisi xp̃c. in sepulchro suo. Quis
confregerit uerticem brachiaq poten¬
tũ. nisi redemptor nr̃ qui humiliauit
uirtutẽ & suꝑbiam excelsoꝵ. Quis ui¬
dit pͥncipatũ suũ. nisi ille cui datus
est principatus & honor & regnum :
Oser pinguis panis eiꝰ. & p̃bebit deli¬
tĩas regib Aser cuiꝰ nom̃ significat

Expanded text:
sicut leo nisi Christus in sepulcro suo? Quis sicut leo nisi Christus in sepulcro suo? Quis confregit verticem brachiaque potentium, nisi Redemptor noster, qui humiliavit virtutem et superbiam excelsorum? Quis vidit principatum suum, nisi ille cui datus est principatus et honor et regnum? Aser pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. Aser, cujus n