comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat autẽ iugo seruitutis innexus. Qũẽ cum
uiderent dñi sui. iam ꝑ septem annos nicħ
omĩno posse ꝓficere. manib deportantes po¬
suerunt eumante beatũ sepulchrũ: ut uł ĩa
a p̃tereuntib pasceretur. qui labore ꝓprio ali
ñ poterat. Iacente autẽ eo in loco illo ꝑ multos
dies: directus est pes eius qui fuerat debilis:
manusq eius sicca infectis sanguine uenis
sanata est. Et ita omni corpore accepta beati
denuo fuisse renatum. Qui puerulus a iusti¬
no comite redẽp̃tus: & ingenuus dimissus ẽ.
ce postea baptismũ consecutus: usq hodie sub
patrocinio sc̃e eccłie ꝑsistit. incolumis. Quis
unqmͣ ista sic ex ordine inquirere aut. refer-¬
re poterit: ut laudare. sufficiat: Tam̃ nos
quantũ inuestigare potuimus. scribere fide¬
liter studiumus: hanc sꝑantes mercedis re-¬
tributionẽ acciꝑe: ut dum hec legunt᷑ in lau¬
de scĩssimi sacerdotis. nobis fortasse tͥbuatur

Expanded text:
rat autem et jugo servitutis innexus. Quem cum rat autem et jugo servitutis innexus. Quem cum viderent domini sui jam per septem annos nihil omnino posse proficere, manibus deportantes posuerunt eum ante beatum sepulcrum, ut vel a praetereuntibus pasceretur, qui labore proprio ali non poterat. Jacente autem eo in loco illo per multos dies, directus est pes ejus qui fuerat debilis, manusque ejus sicca, infectis sanguine venis, sanata est: et ita omni corpore, accepta beati denuo fuisse renatum. Qui puerulus a Justino comite redemptus, et ingenuus dimissus est: et postea baptismum consecutus, usque hodie sub patrocinio sanctae ecclesiae persistit incolumis. Quis unquam ista sic ex ordine inquirere, aut referre poterit, ut laudare sufficiat? Tamen nos, quantum investigare potuimus, scribere fideliter studuimus, hanc sperantes mercedis retributionem accipere, ut, dum haec leguntur in laude sanctissimi sacerdotis, nobis fortassis tribuatur
Abbreviated transcription (Latin):
Nam paulus energuminus qui legionẽ demo-¬
num dicebatur habere: insistente inimico ma-¬
chinam que sc̃e eamere erat ꝓpinqua conscen-¬
dens. dixisse fertur. Uasculum quod exustus
in habito: p̃cipitabo. Et p̾cipitans se deorsum:¬
ita beati uirtute leuiter in pauimentũ de¬
positus est: ut nullũ membrũ corpuseuli
damnati collideret..
eõmeria qued̃a ceca atq contracta. lon¬
go tempore male uiuens: dum iter illud ꝑ ma¬
nus alioꝵ crebris octarsib utitur. quo ad be¬
ati basilicam itur: tandem ab eius pietate
respecta. iacens ad scm̃ ostium. lumen parit̃.¬
& gressum recepit.
t qm̃ sermo clausulam petit: unũ uob̾
adhuc p̃clarum miraculum. priusqͣm
liber finem accipiat enarrabo. Adolescens qͥ¬
dam nomine securus. ex utero matris egre¬
diens. manũ aridam pedemq ꝓtulerat: et
ita om̃ium membroꝵ siccata compage diri¬
guerat: ut monstrũ aliquod simularet. E¬

Expanded text:
Nam Paulus inerguminus, qui legionem daemoNam Paulus inerguminus, qui legionem daemonum dicebatur habere, insistente inimico, machinam, quae sanctae camerae erat propinqua, conscendens, dixisse fertur: 'Vasculum quod exustus inhabito'. Et praecipitans se deorsum,ita beati virtute leviter in pavimentum depositus est, ut nallum membrorum corpusculi damnati conlideret. 39. Leomeria quaedam caeca atque contracta, longo tempere male vivens, dum iter illud per manus aliorum crebris occursibus utitur, quo ad beati basilicam itur, tandem ab eius pietate respecta, iacens ad sanctum ostium, lumen pariter gressumque recepit. m sermo clausulam petit, unum vobis adhuc praeclarum miraculum priusquam liber finem accipiat, enarrabo. Adolescens quidam, nomine Securus, ex utero matris egrediens, manum aridam pedemque protulerat, et ita omnium membrorum siccata compage diriguerat, ut monstrum aliquod simularet: e
Abbreviated transcription (Latin):
uid de dissintericis dicam ubi tam ueloci¬
ter inuenitur medela: quã fideliter
fuerit inquisita: Dam uidi mulierem a dis¬
sinteria ꝑ quinq menses grauit̾ laborantẽ.
ita ut cũ necessitas commoueret. int̾ manus
ad necessaria loca transferretur: quȩ simul
ce confortationẽ cibi & uirtutẽ corpusculi
suꝑflue digerendo ꝑdiderat: me indice ad
basilicam uigilasse: reddito autẽ post noctur¬
nas tenebras die. abrasum beati tumuli pulue-
rem. & remedium hausisse simul & poculũ:
eamq domi ꝓpriis gressib fuisse redditam.
quȩ ueniens ab aliis fuerat sustentata. .il.
el quid de energuminis & frigoreticis
referam. Quib si uere fuerint parcitas
fidesq coniunctȩ: mox adminiculante patͦno
cuncte submouentur insidie. Sie multi ex frigo¬
riticis dum ui febris pessime quatiunt᷑. tota
die int̾ altare &e scm̃ tumulũ decubantes.
ad uesꝑum aut̃ẽ hausto ex beato sepulchro pul¬
uere. continrio ꝓmerentur acciꝑe sanitatem.

Expanded text:
uid de dysentiricis dicam, ubi tam velociter invenitur medela, quam fideliter fuerit inquisita? Nam vidi mulierem a dysenteria per quinque menses graviter laborantem, ita ut cum necessitas commoveret, inter manus ad loca necessaria transferretur, quae simul et confortationem cibi, et virtutem corpusculi superflue digerendo perdiderat; me indice novi hanc ad basilicam vigilasse. Reddito autem post nocturnas tenebras die, rem, et remedium hausisse simul et poculum, eamque domi propriis gressibus fuisse redditam, qui veniens ab aliis fuerat sustentata. 38. Vel quid de inerguminis et frigoriticis referam, quibus, si vere fuerint parcitas fidesque coniunctae, mox, adminiculante patrono, cunctae submoventur insidiae? Sic multi ex frigoriticis, dam vi febris pessimae quatiuntur, tota die inter altare et sanctum tumulum decubantes, ad vesperum autem haustum ex beato sepulchro pulvere, continuo promerentur accipere sanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tercio decimo. ad festiuitatem que de
circa gregem creditum excubaret. ne qͥd ex eo
aut bestia rapet. aut fraus furis auferret:
ocłis subito caligine suꝑfusis. lum̃ amisit.
Qui ꝑ sex annos incecitate durans: ad hanc
festiuitatem aduenit. Post diem uͦ terciũ
ingenuus.
nno quoq quartodecimo regis supra.

Expanded text:
tertio decimo, ad festivitatem, quae dtertio decimo, ad festivitatem, quae dcirca gregem creditum excubaret, ne quiddam ex co aut bestia raperet, aut fraus furis auferret, oculis subita caligine interfusis, lumen amisit. Qui per sex annos in caecitate durans, ad hanc festivitatem advenit; post tertium vero dieingenuus. 6. Anno quoque quarto decimo regis supra
Abbreviated transcription (Latin):
tumesçebat: ita ut plerumꝙ dũ loqui
uellem balbutire me faceret: quod ñ mͥ sine
imipio erat. Accessi autẽ ad tumulũ sc̃i: ac
ꝑ lignum cancelli lingũa impeditã traxi:
ac ꝓtinus tumore compresso conuialui. In¬
tumuerat enĩ ualide: & totũ palati reple-¬
uerat antrum. Deinde post diem tercium:
labium m̃ exilire grauit̃ cepit. ecessi it̾m
querere sospitatem ad tumulum: tactuq¬
unu dependentib uelis. ꝓtinus stetit uene
pulsus. Et credo mͥ ex abundantia sangui¬
nis euenisse: non tam̃ sanguinẽ minuere
studui ꝓꝑter scĩ uirtutem: s nullam mͥ ul¬
que mense quinto celebratur. adueni¬
ens quicd̃a cuius digiti in palmã contracti¬
erant: oratione facta digitis directis absces¬
sit. Mulier uͦ ceca post octo annos ꝓstrata
solo. coram sc̃i sepulchro consessoris: illumi¬
natis ocłis. repedaiit in locũ suũ. Tres tc̃
mergumini sc̃ĩ uirtute uiri mundati sunt.
o anno. id est childeberti regisu.

Expanded text:
uerat, ita ut plerumque, dum loqui velim, balbutire me faceret, quod non mihi sine inproperio erat. Accessi autem ad tumulum sancti ac per lignum cancelli linguam impeditam traxi; protinus tumore conpresso, convalui. Intumuerat enim valide et totum palati repleverat antrum. Deinde post die tertio labium mihi exilire graviter coepit. Accessi iterum quaerere sospitatem ad tumulum; tactamque a dependentibus velis, protinus stetit venae pulsus. Et credo, mihi haec ex abundantia sanguinis evenisse; non tamen sanguinem minuere studui propter sancti virtutem. Nullam tamen mihi ulquae mense quinto celebratur, adveniens quidam, cuius digiti in palma contraxerant; oratione facta, digitis directis, abscessit. Mulier vero caeca post octo annos, prostrata solo coram sancti sepulchro, inluminatis oculis, repedavit in locum suum. Tres tunc inergumini sancti virtute mundati sunt. 5. Eo anno, id est Childeberthi regis t
Abbreviated transcription (Latin):
De alio appenso.
De leomere contracto.
De willicario uincto.
De alpino comits debili.
De charigisilo contracto.

Expanded text:
De alio appenso. De Leomere contracto. De Wiliachario vincto. 24. De Alpino comite debile. 25. De Charegisilo contracto.
Abbreviated transcription (Latin):
ut de suo ingenio cognosceret. uł flagnͣtem
ubertate sensum. uel negligentie somno
torpentem: cepit ab eo ex difficilium questi¬
onum mat̾ia sensus querere. At ille pauido.
qm̃qm̃ tam̃ sagaci pectore. ne. inobediens ma-¬
gistro appareret. ñ cenodoxie actus uicio.
s magistro parendo uice uersa obiecta sibi elu¬
cubrabat: memor illius psalmographi p̾conio
Aꝑi os tuum: & ego adimplebo illud. Tantũ
euis in pectore diuinarũ thesauri scͥpturan
conditi tenebantur: ut intra adolescentis
etatem detentus. psalmoꝵ librũ elimato ser-¬
mone exponeret. Multaq alia que uel ad
cantum digna. uł ad docendum utilia con¬
didit dicta.

Expanded text:
ut de suo ingenio cognoscant vel flagrantem ut de suo ingenio cognoscant vel flagrantem ubertate sensum vel neglegentiae somno torpentem, coepit ab eo ex dificilium quaestionum materia sensus querere. At ille pavido quamquam, tamen sagaci e pectore, ne inoboediens magistro appareret, non cenodoxiae actus vitio, sed magistro parendo vice versa obiecta sibi elucubrabat, memor illius psalmographi praeconii: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud. Tantum eius in pectore divinarum thesauri scripturarum conditi tenebantur, ut intra aduliscentiae aetatem' detentus, psalmorum librum elimato sermone exponeret multaque alia, quae vel ad cantum digna vel ad docendum utilia, condidit dicta.
Abbreviated transcription (Latin):
fert. Sodalibusq ualedicens: iter arripu¬
it. Materq eius dolore stimulata: p̃catur
ut se ñ relinquat. At ille. Non audisti in
quit. qui amat. patrẽ aut matrẽ plusꝙͣ me.
ñ est me dignus: Obstantem matrẽ & li¬
miti ostii inherentem: postulat ut se ire si¬
nat. Illa eiulans ce paium̃to ꝑstrata:dene¬
gat se ꝑmissuram. Ille. limitem matremq
transiuit: poscitq matrẽ ut se letam ha¬
beat: illũ se nunqmͣ deinceps in hac uita
uisurum: s quocũq salutis uia iter pan¬
dat se ꝑgressurum. Relicto gͦ natali solo.
qd̾ lagenoꝵ t̾ram incole nuncupant: ad ui¬
rum uenerabilem nomine senilem ꝑrexit:
qui eo tempore singłari religione. & scͥptu-¬
rarum sc̃arum scientie. flore. int̾ suos pol¬
lebat. Quem cũ uir sc̃s ingenii sagacis ẽẽ
uideret. om̃ium diuinarũ scͥpturarum
studiis imbuit: ita tam̃ ut fieri assolet. col
ludendo magister discipłos sciscitari conat᷑:

Expanded text:
fert, sodalibus vale dicens, iter arripfert, sodalibus vale dicens, iter arripit; materque eius dolore stimulata, precatur, ut se non relinquat. At ille: 'Non', inquid, 'audisti: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus?' Obstanti matri et limitem ostii inherenti postulat, ut se ire sinat. Illa eiulans et pavimento prostrata, denegat se permissuram; ille limitem matremque transilit poscitque matri, se laetam habeat: illum numquam deinceps in hac vita visurum, sed, quocumque salutis via iter pandat, se progressurum. Relicto ergo natali solo, quem Lagenorum terram incolae nuncupant, ad virum venerabilem nomine Sinilem perrexit, qui eo tempore singulari religione et scripturarum sacrarum scientiae flore inter suos pollebat. Quem cum vir sanctus ingenii sagacis esse videret, omnium divinarum scripturarum studiis inbuit, ita tamen, ut fieri adsolet, cum ludendo magistri discipulos sciscitare conantur,
Abbreviated transcription (Latin):
stigare iuuenili ut poterat hortamine¬
ẽ aggressus. Que uidens gliscentẽ in ad¬
olescente uigorem: ego ait utcũq potui¬
ad bellum ꝓgressa exiui. En quindecim
tempora uoluuntur. ex quo &e domo cãrus.
& hunc ꝑegrinationis locum expetii: &
ui.Stiuam manui tenens: retro ñ respexi st
nisi fragilis sexus obstitisset: mari tnsacto.
potioris ꝑegrinationis locũ petissem. Tu
uͦ adolescentie fłamis exestuans. du nata¬
le solum incolis. ad fragiles uoces uelis no¬
lis fragilitate attrahente. aurem accõmodaᷤ:
& uisitare. te femineos sexus libere credis:
Non reminisceris suasu eue adam delap¬
sum. sainsonem a dalila seductum. dauid
a pͥstina iusticia pulchritudine betsabee.
corruptum: sapientissimũ salomonem
mulierũ amore deceptum: ꝑge oiuuemiˢ
ad ualuas. Huius gͦ dic̃tis stimulatus
adolescens. ce ultra quã adolescentem t̾re¬
ri crederes: grates taliter increpanti se re¬

Expanded text:
stigatione juvenili ut poterat hortaristigatione juvenili ut poterat hortari aggressus est. Quae videns crescentem in adolescente vigorem: Ego, ait, utcunqad bellum progressa exivi. En quindecim tempora volvuntur, quo et domum carui et hunc peregrinationis locum expetii, et nu stipham tenens, retro respexi, et nisi fragilis sexus obstasset, mare transacto, potioris peregrinationis locum petissem. Tu vero aduliscentiae flammis exaestuans, natalem solum incolis; ad fragiles voces, velis nolis, fragilitate adtrahente, aurem accommodas, et visitare te femineum sexum libere credis ? Non reminisceris suasu Evae Adam dilapsum, Samsonem a Dalila seductum, David a pristina iustitia pulchritudine Bersabeae corruptum, sapientissimum Salamonem mulierum amore deceptum?' 'Perge', inqad valvas'. Huius ergo dictis stimulatus aduliscens, et ultra quam aduliscentem terreri crederes, grates taliter increpanti re
Abbreviated transcription (Latin):
luisset irretiret: aggressusq lasciuarũ
puellarum in eum suscitare amores. p̃ci¬
pue quas forma corporis ꝑfucario amo¬
re horrendo desiderio. sicut. in miseroꝵ¬
animos solet immergere. S cũ se egregiꝰ
miles. tantis telis undiq urgeri conspice¬
ret. &. micantem sicam callidi hostis cont̃¬
se erigi conspexisset. exꝑtus fragilitatis
humane cito ad ꝑcluua labendo demer
tamq custodia clauisum. qd penetrare
libido nequeat: euangłicum clipeum
leua tenens. ensemq ancipitem dextera
ferens. contra iminanes cuneos hostzum
pugnaturus paratur ꝑgere: ne frustrato
labore quẽ potissimo ingenio desudaue¬
rat in grammatica. rethorica. geomẽtria.
uel diunarũ scͥpturarum serie. in scłi
illecebris occuparet. Daturq ad huc sti¬
mulus urgendi. Cum hec iam penes se
uolueret: uenit ad cuiusdã religiose
ac do dicatȩ feminȩ cellulam: qũa cum
prius humili uoce salutasset: postea ca¬

Expanded text:
luisset irretire. Aggressusque lascivarum luisset irretire. Aggressusque lascivarum puellarum in eum suscitavit amores, praecipue quas forma corporis perfunctorio decore, horrendo desiderio in miseroanimos solet inmergere. Sed cum se egregius milis tantis pilis undique urgueri conspiceret et micantem sicam callidi hostis se contra erigi conspexisset, expertus fragilitatis humanae, cito ad procliva tamque custodia clausum, quem penetrare libido nequeat; evangelicum clypeum laeva tenens, ensemque ancipitem dextera ferens, contra imminentes cuneos hostium pugnaturus paratur pergere, ne frustrato labore B. Columbanus quem potissimo ingenio desudaverat in grammatica, rhetorica, geometrica, vel divinarum Scripturarum serie, in saeculi illecebris occuparet: daturqmulus urguendi. Cum haec iam poenes se volverit, venit ad cuiusdam religiosae ac Deo dicatae feminprius humili voce salutasset, postea ca
Abbreviated transcription (Latin):
flauescens: de frequentia celebri lucis speci
osior est. Sicut diei lux phebi aucta splen¬
dore. mundo amena refulget: sic corpꝰ eccle
cõditoris ditatum opib. scõrum augmenta¬
tum numero. & scientiȩ religione nitescit:
ut ex frequentia doctoꝵ pullulent lucra
subsequentium. Et ut sol uel luna astraqꝑ
omnia. noctem diemq suo nitore nobilitant:
ita scõrum mita sacerdotum. eccłie monim̃¬
ta roborant.
eractis itaq infantie annis in pueri¬
tie etate pubescens: liberalium litte¬
rarum doctrims. & grãmaticoꝵ studiis. in¬
genio capaci dare oꝑam cepit. Laborẽq
ꝑ omne pueritie uel adolescentie tempꝰ
exercens: usq ad uirilem etatem uberi
intentione defixit. S cum eum forme ele¬
gantia p̃sertim corporis candore. & pub̃¬
tas nobilis omnib gratũ redderet: cepit
tandem contra eum antiquus hostis leti¬
fera tela laxare. ut quem tanto ingenio
crescere cerneret. suis eum habenis si ua¬

Expanded text:
flavescens, de frequentia celebrae lucis speciflavescens, de frequentia celebrae lucis speciosior est: sicut diei lux Phoebi aucta splendore mundo amoena refulget, ita corpus Ecclesiae Conditoris ditata opibus, sanctorum augmentata numero, et scientiae religione nitescit, ut ex frequentia doctorum pullulent lucra subsequentium. Et ut sol vel luna astraque omnia noctem diemque suo nitore nobilitant, ita sanctorum merita sacerdotum Ecclesiae monimenta roborant. 7. Peractis itaque infantiae annis, in pueritiae aetate pubescens, liberalium litterarum doctrinis et grammaticorum studiis, ingenio capaci dare operam coepit: laboremque per omne pueritiae vel adolescentiae tempus exercens, usque ad virilem aetatem uberi intentione defixit. Sed cum eum formae elegantia, praesertim corporis candore pubertas nobilis omnibus gratum redderet, coepit contra eum tandem antiquus hostis letifera tela laxare, ut quem tanto ingenio crescere cerneret, suis eum laqueis va
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. & ancipiti gaudio tante uisionis uim.
sagaci animo trutinare: iucinoꝵꝙ solamini
supplem̃tum petit. quos doctrina sollertes
reddebat: querens ut tante uisionis uim.
sapientium corda rimarentur. Gandẽ ꝑito¬
rum libramine responsa recepit: se egre¬
gie. indolis utero tenere uirũ:. qui ce sue.
saluti utilia. & ꝓximorum ꝓuideret utili.¬
tati oportuna. Quem mater postꝗͣ edidit.
tanta custodia seruauit: ut uix eũ uel co¬
gnatis parentum reliquoꝵ morib crede¬
ret: quoadusq uita puerilis. ad boni cultꝰ
oꝑis xp̃o duce sine. quo nich boni agitur
aspiraret. Nec immi̾to solem fulgentẽ suo
e sinu mater conspexit: quia in matris uni¬
fulgore micant: dño dicente. Gunc iusti ful¬
gebunt sicut sol:. in regno patris eoꝵ. Sic
te olim loquebatur dicens. Qui aut̃ẽ diligt̃
te. sicut sol in ortu suo splendet. sic rutilab̃t.
Ethereus etenĩ axis syderum distinctione

Expanded text:
coepit et ancipiti gaudio tantae visionis vim coepit et ancipiti gaudio tantae visionis vim sagaci animo trutinare vicinorumque solaminis supplimentum petit, quos doctrina sollertes reddebat, quaerens, ut tantae visionis vim sapientum corda rimarent. Tandem peritorum libramine responsa recepit, se egregiae indolis utero tenere virum, qui et suae saluti utilia et proximorum provideret utilitati oportuna. Quem mater postquam edidit, tanta custodia servavit, ut vix eum vel cognitis parentum reliquorum moribus crederet, quoadusque vita puberis ad boni cultus operis Christo duce, sine quo nihil boni agitur, adspiraret. Nec inmerito solem fulgentem suo e sinu mater conspexit, quin matris unifulgore micant, Domino dicente: Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris eorum. Sic te, olim loquebatur, dicens: Qui autem diligunt te, sicut sol in ortu suo splendet, sic rutilent. Aetherea etenim axis siderum distinctione
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s diei noctis qr ꝑacto cursu impletas suo
lustrat candore terras: amenum reddens.
orbem calore madentem. Insule situs ut fe¬
runt amenus: ac adu̾santium exterarum
bello carens nationum. Banc scotoꝵ gens
incolit: gens qmͣqm absq reliquarũ gentiũ
legibꝵ. tam̃ in xp̃iani uigoris dogmate floreis:
om̃ium uicinarũ gentiũ fide p̃pollet. Datꝰ gͦ
hic. int̾̃ pͥmordia ficli gentis illiꝰ ut fides qũa
infecundam ex parte gens illa habebat. suo
ac sodalium suoꝵ munimine cultu uberi
caꝑet: qͥd ante eius ortum actum sit ñ ẽ si¬
lendum. Nam cũ eius genitrix iam conceptꝰ
aluo grauida teneret᷑: subito ꝑ intẽpestam
noctem sopore dep̃ssa. uidit e sinu suo ruti¬
lantem solem. & nimio fulgore micantẽ. ꝓcede.¬
re: & mundo magnũ lumen p̃bere. Hex ge¬
nitrix postqmͣ sopori membra laxauit. et.
cecas mundo surgens aurora pepulit:tene.¬
bras: semet intra clauso conamine pensare.

Expanded text:
omnes diei noctisque peractu Cursu et inpletas, suo omnes diei noctisque peractu Cursu et inpletas, suo lustrat candore terras, Amoenum reddens orbem calore madentem. Insule situs, ut ferunt, amoenus ac adversantium Exterorum carens bella nationum. Hanc Scottorum gens incolit, gens quamquam absque reliquorum gentium legebus, tamen in christiani vigoris dogmate florens, omnium vicinarum gentium fide praepollet. Natus ergo hic inter primordia fidei gentis illius, ut fides, quam infecundam ex parte gens illa habebat, suo ac sodalium suorum munimine cultu uberi is caperet, quid ante eius ortum actum sit, non est silendum. Nam eius genetrix iam cum conceptu alvo gravida teneretur, subito per intempestam noctem sopore depressa vidit e sinu suo rutilantem solem et nimio fulgore micantem procedere et mundo magnum lumen praebere. Haec genetrix, postquam sopor membra laxavit et caecas mundo surgens aurora pepulit tenebras, semet intra clauso conamine pensare
Abbreviated transcription (Latin):
fauore suffulti. ñ elucubranti scientie. fonte
referti: tanti patris nr̃i uitam scłis refulgen¬
dem sequentib cupimus enarrare. Erit tam̃
nr̃oꝵ arbiter dictoꝵ uirtutum largitor im
mensus: qui illi oe gr̃e suȩ munera. & uite ꝑ¬
etenĩ qui &e columba. ortus ẽ hiberna insu¬
la extremo occeano sita. spectatq tuanis
occasum dum uertitur orbis. lux & occidu¬
as ponti descendit in umbras: undarũ
immanes moles. quo truces latebras colo¬
re & nimio passim crine crispanti peplo. ca¬
na raptimq dant cerulea terga: equoris
spumea cedunt & litora sinus ultimos t̾ra¬
rum. nec mitem sinunt. carinam tremulo
petentem salo dare nota litora nobis. flauus
suꝑ hec tytan descendit. oꝑacoq lumine
arcturi: petitq partes girando aquilonis
secedens. orientis petit ad ortũ: ut mundo
rediuiuus lum̃ reddat amenum. sese mun¬
do late tremulo ostentat. &e. igne. Sicq metas

Expanded text:
favore suffulti, non elucubranti scientiae fonte favore suffulti, non elucubranti scientiae fonte referti, tanti Patris nostri vitam saeculis refulgentem sequentibus cupimus enarrare. Erit tamen nostrorum arbiter dictorumensus, qui illi et gratiae suae munera et vitae petenim, qui et Columba, Ortus Hibernia insula, extremo Oceano sita, Expectatque Titanis occasum, dum vertitur orbis, Lux et occiduas pontum descendit in umbras: Undarum inmanes moles quo truces latebras Colore et nimio passim crine crispanti, Peplo kana, raptim quem dant cerula terga, Aequoris spumea cedunt et litora, sinus Ultimus terrarum, nec mitem sinunt carinam Tremulo petentem salo dare nota litora nobis. Flavus super haec Titan descendit opago Lumine Arcturi petitque partes girando: Aquilonem sequens, orientis petit ad ortum, Ut mundo redivivus lumen reddat amoenum, Sese mundo late tremulo ostendat et igne. Sicque metas
Abbreviated transcription (Latin):
utilantem atq
eximio fulgore
ut posteris al¬
ma redolerent.
pͥscorũ exempla.
Egit hoc
a scłis rerum sator eternus. ut suoꝵi famu¬
lorum fama comm̃daret ꝑhennem: ut p̃q̾¬
ta gesta linquerent futuris exempla: & de
p̃cedentium meritis uel imitando exempla.
uel memoriȩ comm̃dando uentura soboles
glaretur. Quorum beatus athanasius an¬
donii. iheronimus pauli & hylarionis. uel
ceteroꝵ quos cultus bone uite laudabiles
reddebat. postumianus uͦ seuerus oe gallꝰ
martini egregii. nrĩs eorum memoriam
diuisere scłis. Pleriq alioꝵ quos aut fa-¬
ma aut bonoꝵ exempla oꝑum. uł uͥtutũ
monimenta comm̃darunt. ut sunt colũ¬
ne eccł̃iarum. hylarius. ambrosius. augꝰ¬
dnus: qui inter tot scłi turbines & fluctu-¬
antem mundũ statũ eccłiȩ sustentarunt:
ne flatu adu̾sante iniquoꝵ. ac hereticoꝵ ꝓ
cella quatiente. ueram fidẽ adu̾sitas macu¬
laret. Quorum nos exempla temerario licer
conatu secuti. nec mĩtoꝵ supplem̃to s fidei

Expanded text:
utilantem atque eximio fulgore ut posteris alma redolerent priscorum exempla. Egit hoc a saeculis rerum sator aeternus, ut suorum famulorum famam commendaret perennem utque praeterita gesta linquerent futuris exempla et de praecedentium meritis vel imitando exemplo vel memoriae commendando Ventura sobolis gloriaretur. Quorum beatus Athanasius Antonii, Hieronimus Pauli et Hilarionis vel ceterorum quos cultus bonae vitae laudabiles reddebat, Postumianus vero, Severus et Gallus Martini egregiae nostris eorum memoriam dimisere saeclis: plerique aliorum, quos aut fama aut bonorum exempla operum vel virtutum monimenta commendarunt, ut sunt columnae ecclesiarum Hilarius, Ambrosius, Agustinus, qui inter tot saeculi turbidines, et fluctuante mundo, statum ecclesiae sustentarunt, ne, flatu adversante iniquo hac hereticorum cella quatiente, veram fidem haeretica adversitas macularet. Quorum nos exempla, temerario licet conatu secuti, nec meritorum supplemento, sed fidei
Abbreviated transcription (Latin):
nentes. cũ canticis & ymnis spũalib. turibu¬
lisq & uiiamatib. in eccłiam quã ipse edi¬
ficauerat in honore sc̃i quintini mrĩs. & sc̃i
remigii confessoris: in qua illi honorifice lo¬
cum sepulthure parauerunt. Cũq tempus
adeẽt. quo p̃ciosum corpꝰ flentib cunctis
qui aderant sepulthure traderet᷑: inenarra¬
bilis suauitatis odor. ilła eccłiam cũ densis¬
sima nebula repleuit: quȩ etiã ꝑ uniꝰ fere
hore spaciũ ꝑdurauit. Erat autẽ ut diximꝰ
illa nebula tam densa. cũ suauissimo odo¬
re ꝑmixta: ut uix ullus ex asistentib ꝓxi¬
mũ suũ uidere potuisset. Ex hac gͥ meffa-¬
bilis celestis odoris fraglantia ostenditur.
cuiꝰ scĩtatis in uita extitit. qui ptꝰ obitũ ad
ultimũ corporis obsequiũ diuine gr̃e uisi¬

Expanded text:
nentes cum canticis et hymnis spiritalibus turibunentes cum canticis et hymnis spiritalibus turibulisque et timiamatibus in aecclesiam, quam ipse aedificaverat in honore sancti Quintini martyris et sancti Remigii confessoris, in qua illi honorificae locum sepulturae paraverant. Cum igitur tempus adesset, quo pretiosum corpus, flentibus cunctis qui aderant, sepulturae traderetur, inenarrabilis suavitatis odor illam aecclesiam cum densissima nebula replevit, quae etiam per unius fere horae spatium perduravit. Erat autem, ut diximus, illa nebula tam densa cum suavissimo odore permixta, ut vix ullus ex eis existentibus proximum suum videre potuerat. Ex hac igitur ineffabili caelestis odoris flagrantia ostenditur, cuius sanctitatis in vita extitit, qui post obitum ad ultimum corporis obsequium divinae gratiae visi
Abbreviated transcription (Latin):
uir cdi cepit ammonere fr̃s. ut in p̃ceptis
diuinis uitam deducerent: caduca ce ua-¬
na huius uite desideria despicerent: & ad
amorem semꝑ et̾nȩ patriȩ m̃te tendẽnt.
Longũ ẽ autẽ enarrare. qualit̃ uir sc̃s cdiͤ¬
cipłos suos ꝑ totam diem ilła spũalib p̃cep¬
tis imbuisset: qualit̾ ue. eos a terrens cu¬
piditatib ad cȩlestia desideria transire
p̃cepisset. Cum aurẽ adeẽt hora. qua illa
sc̃a anima a corpore solueret᷑: uenerabilis
pater fr̃s ammonuit. ut instantiꝰ cũ ipso
orarent. Post. paululũ autẽ eleuatis ocłis
ad celum. signũ sc̃ẽ crucis sͥ imp̃ssit: ua¬
ledicensq fratͥb dixit. Dirige dñe uias
famuli tui in conspectutuo. His ꝙ cũ u̾bis
scã illa anima carne soluta ẽ. factꝰ ẽ autẽ
ingens luctus tam clericoꝵ qmͣ etiã laicoꝵ:
mulierũq & infantũ. Culerunt autem
discipłi corpꝰ uen̾abilis patris feretro impo¬

Expanded text:
vir Dei coepit ammonere fratres, ut in praeceptis vir Dei coepit ammonere fratres, ut in praeceptis divinis vitam deducerent, caduca et vana huius vitae desideria despicerent et ad amorem semper aeternae patriae mente tenderent. Longum est autem enarrare, qualiter vir sanctus discipulos suos per totam diem illam spiritalibus praeceptis inbuisset qualiterve eos a terrenis cupiditatibus ad caelestia desideria transire praecepisset. Cum autem adesset hora, qua illa sancta anima a corpore solveretur, venerabilis pater fratres ammonuit, ut instantius cum ipso orarent. Post paululum autem, elevatis oculis ad caelum, signum sibi crucis inpressit, valedicensque fratribus, dixit: 'Dirige, Domine, vias famuli tui in conspectu tuo'. Hisque cum verbis sancta illa anima carne soluta est. Factus est autem ingens luctus tam clericorum quam etiam laicorum mulierumque et infantium. Tulerunt autem discipuli corpus venerabilis patris feretro inpo
Abbreviated transcription (Latin):
ppropinquante autẽ uen̾ãbilis uiri
dissolutionis tempore. eũ iamsͥ ĩmor¬
talis retributor laboꝵ suoꝵ p̃mia uellet
tribuere. eumq de hoc ergastulo fragilis
uite uellet eriꝑe. & et̃no gaudio angłoꝵ
sociare: hoc scm patrẽ minime latuit. Uo¬
catis gͥ ad se fratrib. indicauit iam diem
ꝓrimũ affore. quo debitũ carns solueret:
& omniũ iudici p̃sentandus eẽt. Cõista¬
ti autẽ fr̃s. ceꝑunt om̃s ꝑ amissione tant
pastoris amarissime flere. B̾eatissimus uͦ
trudo eos ne ilłu flerent. his uerbis cõpes¬
cuit dicens. Quiescite filii km̃i: obitũ q
meũ cũ gaudio potiꝰ qͣm cũ tristicia expe.¬
ctate. Iam enĩ appropinquat mͥ optata dies.
inqua dnõ meo p̃sentari debeã. e de bas
carnali careere liberatus existam. Gaude.
de gͦ mecũ. & hane tristiciã deponite̾. inora¬
tionis q studio uigilate: cũ p̾almis & ymnis
spũalib exitum meũ deducite. his dic̃tis

Expanded text:
ppropinquante autem venerabilis viri ppropinquante autem venerabilis viri dissolutionis tempore, cum sibi iam inmortalis retributor laborum suorum praemia vellet tribuere eumque de hoc ergastulo fragilis vitae eripere et aeterno gaudio angelorum sociare, hoc sancto patri minime latuit. Vocatis igitur ad se fratribus, indicavit iam diem proximum adfore, quo debitum carnis solveret et omnium iudici praesentaturus esset. Contristati autem fratres coeperunt omnes pro amissione tanti patris amarissime flere. Beatissimus vero Trudo eos, ne illum flerent, his verbis conpescuit, dicens: 'Quiescite, filii karissimi, obitumque meum cum gaudio potius quam cum tristitia expectate. Iam enim adpropinquat mihi optata dies, in qua Domino meo praesentari debeam et de hoc carnali carcere liberatus existam. Gaudete ergo mecum et hanc tristitiam deponite, in orationisque studio vigilate, cum psalmis et hymnis spiritalibus exitum meum deducite'. His dictis,
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾abilis pat̾ sc̃ȩ religionis obseruantias:
hoc quoq studio clarus enituit. Habebat.
enĩ in consuetudinẽ. cunctis dieb uitȩ suȩ.
ut solus in obscuro noctis silentio. ad uicũ
qui nuncupat᷑ falmio ꝑgeret: in quo ȩcclia
in honore scĩ marrini constructa ẽẽ dinos¬
citur. In qua sc̃s p̾almis ce ymnis dño de.¬
cantantis: ad ꝓpriam remeabat. celła̾. Distat
uͦ illa eccłia a sarchimnio. ubinune idem
confessor xp̃i in corpore requiescit: tercio
miliario. Altera uͦ nocte ꝑgebat ad uilłã
quȩ septemburias ducitur. in qua ȩdifica¬
ta ẽ basilica in honore sc̃e genouefe uirgimᷤ.
ubi eodem studio p̾almodiis &e orationib
dño decantatis ad suã reuertebat᷑ eccłiã.
Sicq alt̾natis noctib. hanc aut ilła uisi¬
tare consueuerat. Que etiam eccłia eodẽ
pene spacio. a p̃dicło sarchimnio uiri dĩ¬
cella distare uicdetur: hoc ẽ ut diximꝰ mi¬

Expanded text:
venerabilis patris sanctae religionis observantias venerabilis patris sanctae religionis observantias hoc quoque studio clarus enituit. Habebat enim in consuetudinem cunctis diebus vitae suae, ut solus in obscuro noctis silentio ad vicum qui nuncupatur Falmio pergeret, in quo aecclesia in honore sancti Martini constructa esse dinoscitur, in qua sanctis psalmorum hymnis Domino decantatis ad propriam remeabat cellam. Distat vero illa aecclesia a Sarchinnio, ubi nunc idem confessor Christi in corpore requiescit, tertio miliario. Altera vero nocte pergebat ad villam quae Septimburias dicitur, in qua aedificata est basilica in honore sanctae Genovefae virginis; ubi eodem studio psalmodiis et orationibus Domino decantatis, ad suam revertebatur aecclesiam, sicque alternatis noctibus hanc aut illam visitare consueverat. Quae etiam aecclesia eodem poene spatio a praedicto Sarchinnio distare videtur, hoc est, ut diximus, mi
Abbreviated transcription (Latin):
daffluenter satiauit. Duxerunt gͥ pariter in
sc̃a leticia illiꝰ diei spaciũ. Cum autẽ adẽẽt.
tempꝰ. ut sc̃s uir ad monast̾ium redire debu¬
isset: amicus eiꝰ qui eum inuitauerat. dixit.
Tnum uerrem babeo pat̾ que tͥ deuouerã:
s adeo inquietus ẽ. ut nullomͦ eũ tͥ p̃senta¬
re ualeam. Nam relicto porcoꝵ consortio: so¬
lus ut aꝑ insiluis saltibq commoratur.
Si autẽ hominem uiderit: dumosa & in¬
uia siluarũ eursu immanissimo petit. Qui
potens ẽ ds feritatem ipsius in mansuetu¬
dinem conu̾tere: & quem tu mͥ p̃sentare mini¬
me poriusti. illi cui cunctȩ naturȩ deserui-¬
unt. mͥ facile p̃sentare poterit. Tu uͦ uoti
tui ab ȩt̃no retributore dignã mercecdẽ sus
ciꝑe merearis. Denedicens autẽ om̃s sc̃s
uir ad monast̾ium reuersus ẽ: ipsũq uer.¬
rem in ipso introitu monasterii iacentem
reppit: ita mansuetũ. ut postea amonast̾io
nullatenꝰ recedere uoluisset. Int om̃s autẽ.

Expanded text:
runt igitur pariter in sancta laetitia illius diei spatium. Cum autem adesset tempus, ut sanctus vir monasterium redire debuisset; amicus eius, qui se invitaverat, dixit: 'Unum verrem habeo, pater, quem tibi devoveram; sed adeo inquietus est, ut nullo modo eum tibi praesentare valeam. Nam, relicto porcorum consortio, solus ut aper in silvis saltibusque commoratur; si autem hominem viderit, dumosa et invia silvarum cursu inmanissimo petit'. Cuipotens est Deus feritatem ipsius in mansuetudinem convertere, et quem tu mihi praesentare minime potuisti, ille, cui cunctae creaturae deserviunt, mihi facile praesentare potuerit; tu vero voti tui ab cipere merearis'. Benedicens autem omnes sanctus vir ad monasterium reversus est, ipsumque verrem in ipso introitu monasterii iacentem repperit ita mansuetum, ut postea a monasterio nullatenus discedere voluisset. 20. Inter omnes autem
Abbreviated transcription (Latin):
culi. oratoriũ in beati trudonis honore con¬
struxit: qd̾ etiam usq in p̃sens tempꝰ ꝑdura
re cognoscitur: &e obuenerandi patͥs mĩta.
uirtutes plurimas in eode oratorio dñs
oꝑari dignatus ẽ. Quad̾a qͦq die quĩdam
religiosus uir nomine gotmundus. cuius
etiam filiũ uir dĩ a sacro fonte susceꝑat. po¬
stulauit ab eo ut domũ suã uisitaret: ut
sua eam benedic̃tione consecraret. Ille aiñẽ
piissimus pater petitionib eiꝰ libent̃ obȩdi¬
ens: ad domũ illius ꝑrexit. Itaq more solito
uen̾abilis sacerdos. uerbo sc̃e p̃dicationis. tã

Expanded text:
culi oratorium in beati Trudonis honore conculi oratorium in beati Trudonis honore construxit, quod etiam usque in praesens perdurare tempus cognoscitur, et ob venerandi patris merita virtutes plurimas in eodem oratorio Dominus operari dignatus est. 19. Quadam quoque die quidam religiosus vir nomine Godmundus, cuius etiam filium vir Dei a sacro fonte susceperat, postulavit ab eo, ut domum suam visitaret, ut sua etiam benedictione consecraret. Ille autem piissimus pater petitionibus eius libenter oboediens, ad domum illius perrexit. Itaque more solito venerabilis sacerdos verbo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uenerabilis. patͥs. habitans in uillã
que uocatur amburnia: diues ualde opibr.
&e fide robustus. Quad̾a gͥ die uen̾abilem
trudonem isdem uir inuitauit ad domũ
suam: ut audiret ab eo sermonẽ salutis. Cui
uir dĩ libenter obediens: ad domũ illi ꝑrexit.
Suscepit autẽ eũ uir supͣdictus: cũ maximo
gaudio. Cc̃ uir sc̃s̃ tamillũ qm̃ etiã totam
.domũ ipsi. spũalib erudiuit p̃ceptisꝰ. His
rite ꝑactis: famulus dñi trudo &e cognatꝰ
ei deambulabant in pomerio. Ad que uir
dĩ. O inquit amice qm amenus eẽt locꝰ iste:
si aquã in ꝑximo habuisset. Cui ille. Etiam
pater. Tunc uenerabilis famulus dñi tru¬
do: in eodem loco foramen cũ baculo suo ca¬
uau̾it. Retracto autẽ ad se baculo: eruꝑuñ
simul largissime aquȩ. Quẽ etiã ob necessi¬
tarem uillam ipsam habitantiũ fluunt a¬
bundanteriusq in hodiernũ diem. Cogna¬
tus uͦ uiri dĩ ob cõmemorationem huiꝰ mita¬

Expanded text:
etiam venerabilis patris, habitans in villa, etiam venerabilis patris, habitans in villa, quae vocatur Amburnia, dives valde opibus et fide robustus. Quadam igitur die venerabilem Trudonem isdem vir invitavit ad domum suam, ut audiret ab eo sermonem salutis. Cui vir Dei libenter oboediens, ad domum illius perrexit; suscepit autem eum vir supradictus cum maximo gaudio. Tunc vir sanctus tam illum quam etiam totam domum ipsius spiritalibus erudivit praeceptis. His rite peractis, famulus Domini Trudo et cognatus eius deambulabant in pomerio. Ad quem vir Dei: 'O', inquit, 'amice, quam amoenus esset locus iste, si aquam in proximo habuisset'. Cui ille: 'Etiam, pater'. Tunc venerabilis famulus Domini Trudo in eodem loco foramen cum baculo suo cavavit; retracto autem ad se baculo, eruperunt simul largissimae aquae, quae etiam ob necessitatem villam ipsam habitantium fluunt habundanter usque in hodiernum diem. Cognatus vero viri Dei ob cominemorationem huius mira
Abbreviated transcription (Latin):
lius sit benedictũ inscła. Contigit autẽ pꝰ
paucos dies. ut ille fur arriꝑet᷑ ab immaniᷤ¬
simo demonio: qui etiã elamare absq inter¬
missione cepit. hoc ei ob equũ beati trudo¬
nis quẽ furtim abstulerat accidisse. Intelli¬
gentes autẽ parentes ipsus. ligatũ duxer̃t
eum ad uirũ di: equũ illiꝰ simul offerentes.
Cũq beatus pater eũ asꝑe impieq a demo¬
nio ẽẽ uexatum cerneret: misertus ẽ eius.
factaq oratione. imposuit manũ suꝑ caput
illiꝰ: & statim exiit demoniũ. Sanatoq latro¬
ni ait. Ege in pace: & caue ne huiꝰmodi culpã
ulterius incurrere audeas. Hoc enĩ exemplo
quis intelligere ñ ualeat. quante. patientiȩ
&e humilitatis uir iste existeret: qui latͦni
culpam dimittere ñ destitit. insuꝑ ꝓsua in¬
iuria salutis remediũ rependere ñ negauit:
S neq hoc silendum puto miraculũ: cuius
dicium. fuit enĩ quida fidelis uir. cognatus

Expanded text:
lius sit benedictum in secula'. Contigit autem post lius sit benedictum in secula'. Contigit autem post paucos dies, ut ille für arriperetur ab inmanissimo daemonio, qui etiam clamare absque intermissione coepit, hoc ei ob equum beati Trudonis, quem furtim abstulerat, accidisse. Intellegentes autem parentes ipsius, ligatum duxerunt eum ad virum Dei, equumque illius simul offerentes. Cumque beatus pater eum aspere impieque a daemonio esse vexatum cerneret, misertus est eius, factaque oratione, inposuit manum super caput illius et statim eiecit daemonium sanatoque latroni ait: 'Perge in pace et cave, ne huiusmodi culpam ulterius incurrere audeas'. Hoc enim exemplo quis intellegere non valeat, quantae patientiae et humilitatis vir sanctus existeret, qui latroni culpam dimittere non destitit, insuper pro sua iniuria salutis remedium rependere non negavit? 18. Sed neque hoc silendum puto miraculum, cuius dicium. Fuit enim quidam fidelis vir, cognatus
Abbreviated transcription (Latin):
uum suũ oꝑatus sit in multis. In paucis gͦ
miracłis patͥs uenerabilis uita ostendit᷑:
ut sagacis lectoris acies ad plurima con¬
uertatur. Primũ gͥ miracłm his seqͤntibꝰ
ponere uisum est: in quo aꝑtissime demõ¬
stretur quo eulmine indulgentie &e humi-¬
litatis uita scĩ patris p̃dicetur. Quad̃ã enĩ
die. dũ uenerabilis pater in quadã eccłia
missarũ sollemnia celebraret: ꝑmeuriam
pueroꝵ eius accidit. ut equus quo uir dĩ
sedere. debuerat. furtim auferret᷑. Expletõ
autẽ missarũ officio: egrediente eo de eccłia.
pueri eius magna tristicia repleti. ei equũt
suũ furto sublatũ ẽẽ tandẽ confessi st̃. Ipse
uͦ hoc damnũ leuiter sufferens: eisq respõ¬
dens ait. Quiescite: dñi ẽ equus cuiꝰ ego
seruus sũ. Si autẽ dño placuerit ut ego
possideam ilłu: restituet illũ mͥ. Sin atitẽ¬
ei aliter uidetur. fiat uoluntas eiꝰ: nom̃q il¬

Expanded text:
vum suum operatus sit in multis. In paucis ergo vum suum operatus sit in multis. In paucis ergo miraculis patris venerabilis vita ostenditur, ut sagacis lectoris acies ad plurima convertatur. 17. Primum igitur miraculum his sequentibus ponere visum est, in quo apertissime demonstretur, quo culmine indulgentiae et humilitatis vita sancti patris praedicetur. Quadam enim die, dum venerabilis pater in quadam aecclesia missarum sollempnia celebraret, per incuriam puerorum accidit, ut equus, quo vir Dei sedere debuerat, furtim auferretur. Expleto autem missarum officio, egrediente eo de aecclesia, pueri eius, magna tristitia repleti, ei equum suum furto sublatum esse tandem confessi sunt. Ipse vero hoc dampnum leviter sufferens eisque respondens, ait: 'Quiescite; Domini est equus, cuius ego etiam servus sum. Si autem Domino placuerit, ut ego possideam eum, restituet illum mihi; sin vero aliter ei videtur, fiat voluntas eius, nomenque il
Abbreviated transcription (Latin):
Et cuiꝰ uite mĩtum inpueritia paucis in¬
notuit: in ꝑfecta iam ȩtate exempłu uita¬
le plurimis extitit. Sicq om̃i ppło potentis
dĩ grã in eo resulsit: ut a cunctis habitanti¬
he hasbaniam. honore pat̃no ueneraretur.
Acciditq. ut is qui castitatis pudore re¬
frenatiis. carnalem sobolem habere contẽp¬
serat: innumerabilem in xp̃o ꝓgeniem pos¬
sideret. Multa autẽ miracłoꝵ insignia osten¬
dit dñs illis temporibe ꝑseriũ suũ: quoꝵ
ordinem ut gesta sunt succinc̃ti opusculi
norma comp̃hendere minime p̃sumit. Com¬
pendiosa nãq libelli breuitas postulat.
ut pauca ex plurimis comp̃hendã: ut in¬
delligere tam̃ quisqi ex his ualeat. qualis
coram dño existat: qui etiã a me hȩc pauea
relata signa iubente dño oꝑari potuerit.
Innumerabilia gͦ ab eo miracula facta nul¬
lus dubitet. S ꝑ huius opuseuli exempla
cognoscat in paucis: qualiter erga dñs ser¬

Expanded text:
et cuius vitae meritum in pueritia paucis inet cuius vitae meritum in pueritia paucis innotuit, in perfecta iam aetate exemplum vitale plurimis exstitit. Sicque omnipotentis Dei gratia in eo refulsit, ut a cunctis habitantibus Hasbaniam honore paterno veneraretur, acciditque, ut his, qui, castitatis pudore refrenatus, carnalem sobolem habere contempserat, innumerabilem in Christo progeniem possideret. Multa autem miraculorum insignia ostendit Dominus illis temporibus per servum suum, quorum ordinem, ut gesta sunt, succincti opusculi norma conpraehendere minime praesumit. Conpendiosa namque libelli brevitas postulat, ut pauca ex plurimis conprehendantur, ut intellegere tamen quisque ex his valeat, qualis coram Domino exsistat, qui etiam a me pauca relata signa, iubente Domino, operari potuerat. Innumerabilia ergo ab eo facta miracula nullus dubitet, sed per huius opusculi exempla cognoscat in paucis, qualiter Dominus erga ser
Abbreviated transcription (Latin):
tam scẽ exhortationis studio. qũa religiosissi¬
me uitȩ exemplo oꝑabatur. Instant̃ autẽ
ppłm monitis celestib erudiebat: pauperes
nutriebat. nudis uestim̃ta p̃bebat: humi¬
les diligebat: suꝑbos castigabat: errantes
corrigebat: insirmos uisitabat: diuitibꝰ lar¬
gitatem docebat. Innumerabiles uiri ꝑ do¬
ctrinam illiꝰ compuncti. ab erroris uia con¬
uersi. scm̃ patrẽ sequentes soli dño seruier̃t.
Plurimos autẽ discipłos uen̾a̾bilis pat̃ nu¬
tͥebat: in eodem loco: inclitos quosq pueros
diuina sapientia eruditos. mundi huiꝰ ca¬
ducas diuitias. & temporales honores despi¬
cere docebat. Itaq factũ est: ut multi nobi¬
lium hominũ filiĩ. istio scłi ꝓsꝑa despicientes.
comam suã deponentes. eũ inuicto milite xͥ
soli dño deseruirent. Mitis gͥ beati patris
exigentibe. plurimi ad dnm cont̾si sunt.
Et qͥ se solũ in pͥmis. xp̃o seruitu᷑m obtulit:
postmodũ cũ multis dño seruire ꝓm̾u̾it.

Expanded text:
tae exortationis studio quam religiosissimae vitae exemplo operabatur. Instanter autem populum monitis caelestibus erudiebat, pauperes nutriebat, nudis vestimenta praebebat, humiles diligebat, superbos castigabat, errantes corrigebat, infirmos visitabat, divitibus largitatem docebat. Innumerabiles itaque viri per doctrinam illius conpuncti, ab erroris via conversi, sanctum patrem sequentes, soli Domino servierunt. Plurimos autem discipulos venerabilis pater nutriebat in eodem loco; inclytos quoque pueros, divina sapientia eruditos, mundi huius caducas divitias et temporales honores dispicere docebat. Itaque factum est, ut multi nobiliorum hominum filii, istius seculi prospera dispicientes, comam suam deponentes, cum invicto milite Christi soli Domino deservirent. Meritis igitur beati patris exigentibus, plurimi ad Dominum conversi sunt, et qui se solum inprimis Christo serviturum obtulit, postmodum cum multis Domino servire promeruit,
Abbreviated transcription (Latin):
quia uouens uoiusti uotum in puericia ttra.
ut si forte concessisset tͥ dñs mature etatis
spacium. eccłiam sibi in tua hereditate. edisi¬
caturus eẽs: ac ab illo tempore unicũ deside¬
rium tuũ fuit. ut sacras litteras disceres:
p̃cipio tibi: ce ꝑueniens ad metensiũ oppidu
postqm̃ sc̃õ stephano tuã tradidĩs h̾editatẽ:
postula a p̃fato pontifice eiusde urbis. ut
studio sacroꝵ apicum erucliat te. Dabit tͥ¬

Expanded text:
quia vovens vovisti votum in pueritia tua, quia vovens vovisti votum in pueritia tua, ut, si forte concedisset Dominus maturae aetatis spatium, ęcclesiam sibi in tua hereditate aedificaturus esses, ac ab illo tempore unicum desiderium tuum fuit, ut sacras litteras didicissespraecipio tibi, et perveniens ad Metensem oppidum, postquam sancto Stephane tuam tradideris hereditatem, postula a praefato pontifice eiusdem urbis, ut studio sacrorum apicum erudiat te, dabit
Abbreviated transcription (Latin):
tres consederunt: cepit beatꝰ pontifex loqui ad
uirũ di & ait. Notũ tͥ sit filimi. quia ex hac
hoc audiuit uir d̾i inclinauit se humiliter
grãs dõ referens: & uoluit osculari genua põ¬
dificis. At ille eleuauit eũ: & sibi pulcherrime
libauit oscula pacis. His rite ꝑactis: addidit
uenande memorie remaclus alloqui ad piũ
uias tuas. Nam dñs dignatus ẽ ostendere mͥ:
om̃e qd̾ te oporteat facere. Inclina gͥ aures tuaᷤ
ad ammonitionẽ patͥs tur u̾bum enĩ dñ factũ
ẽ ad me. ut ostencdam tͥ uiam salutis tue. Ege
ꝙͥ fili mi felicit̃ ad olodulfum metensis urbiᷤ
ep̃m: omnẽq possessionem tuã. & cuncta que
habere uisus es in his partib ꝑ manꝰ ipsrꝰ
trade scõ stephano ꝓthomartyri xp̃i: facq ilłu
h̾edem tuȩ t̾rene possessionis: ut ipsi suffra¬
gantib mĩtis. cohereditarius eysis in gau¬
dio regni celestis. Reuelatũ est enĩ mͥ a dño.

Expanded text:
tres consederent, coepit beatus pontif ex loqui ad tres consederent, coepit beatus pontif ex loqui ad virum Dei et ait: 'Notum tibi sit, fili mi, quia ex hac hoc audisset vir Dei, inclinavit se humiliter; gratias Deo referens, voluit osculari genua pontificis. At ille elevavit eum et sibi pulcherrimae libavit oscula pacis. His rite peractis, addidit veneranda memoria Rimaglius loqui ad pium sime, celare vias tuas. Nam Dominus dignatus est ostendere mihi omne, quod te oporteat facere. Inclina igitur aures tuas ad admonitionem patris tui; verbum enim Domini factum est ad me, ut ostendam tibi viam salutis tuae. Perge igitur, fili mi, feliciter ad Chlodulfum Metensis urbis episcopum omnemque possessionem tuam et cuncta, quae habere visus es in his partibus, per manus ipsius trade sancto Stephano prothomartyri Christi facque illum heredem tuae terrenae possessionis, ut, ipsius suffragantibus meritis, cohereditarius eius sis in gaudio regni caelestis. Revelatum est enim mihi a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
Piissimus uͦ famulus dĩ trudo. nisus ẽ ꝑster¬
nere se ad pedes ep̃i. Pontifex autẽ cũ sumia
festinatione suscepit eũ: de deosculans ample¬
xatus ẽ illum: cępitq ꝓnimia exultatione
flere suꝑ colłu er. Cumq diutissime hoc agẽt:
&e uterq uultũ largiflius riuis lacrimarũ.
ob desiderium suꝑne patrie ubertim madi
hodie nos uisitare ꝑ aduentũ serui tui. Conu̾¬
susq ad beatissimũ trudonẽ ait. Benedictꝰ esto¬
tu fili mi dõ altissimo: ipseq ds qui cdirexit iter
tuũ ad nos. custodiat deinceps gressus tuos in
semitis mandatoꝵ illis decqꝑ t̾ ꝓpitiꝰ desideriũ
animȩ tuȩ: & tͥbuat tibi benignus petitionẽ
cordis tui. His rite dictis sedit pontifex sta¬
tuitq beatũ trudonem ad dexterã suã: imm̃so¬
q gaudio repletus ait. Ecce qmͣ bonũ & qͣm
iocundũ. habitare fr̃s inunũ. At ptͦqm hȩc sẽẽ¬
salurationis uerba cessauerunt. &e simul scĩ pa¬

Expanded text:
Piissimus vero famulus Dei Trudo nisus est prostrPiissimus vero famulus Dei Trudo nisus est prostrare se ad pedes eius. Pontifex autem cum summa festinatione suscepit eum et deosculans amplexatus est illum; coepit pro nimia exultatione flere super collum ipsius. Cumque diutissime hoc ageret, et uterque vultum largifluis rivis lacrimarum ob desiderium supernae patriae ubertim madidhodie nos visitare per adventum servi tui'. Conversusque ad beatissimum Trudonem ait: 'Benedictus esto, fili mi, Deo altissimo, ipseque Deus, qui direxit iter tuum ad nos, custodiat deinceps gressus tuos in semitis mandatorum illius detque tibi propitius desiderium animae tuae et tribuat tibi benignus petitionem cordis tui'. His rite dictis, sedit pontif ex statuitque beatum Trudonem ad dexteram suam, inmensoque gaudio repletus, ait: 'Ecce! quam bonum et quam iocundum habitare fratres in unum'. 7. At postquam haec ssalutationis verba cessaverunt, et simul sancti pa