comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pidẽ unde torquet᷑ oportet bi a¬
merari ÷ qͥa ⁊ ad illũ ardinẽ ꝑnlis¬
qͥusꝙ ad ipsũ finit᷑. ⁊ ad illũ qͥ ab ipso
sncipit: sic ordo generationũ quã¬
hui in ilo ppło mansit. in bis septe¬
asgulũ. Cũ aũt detortꝰ ordo ẽ ut trãs¬
in graret᷑ in babiloniã. uelut a iecho¬
nͣ qͥdã factꝰ ẽ angulus: ut eũ in tipo
liꝰ uenerandi lapidis angularis bis
qͥunt ꝑ ioseph debuit. Quare nõ de-¬
buut ꝑ iosephͦ. Nunqͥd nõ erat maritꝰ
marie iosephꝰ. Non inqͥunt. Quis hoc
dicit: scriptura enĩ dic̃ angłiea auc¬
toritate. qͦd maritꝰ erat. Noli timere
inqͥt acciꝑe mariã coniugẽ tuã. Quod
iubet᷑ ut puero nom̃ imponat: quã¬
uis nõ de semine suo nato. Pariet aũt
filiũ:i uocabis nom̃ eiꝰ iħm. Sed hoc
intendit scriptura. qͦd nõ sit natꝰ de
semine ioseph. cũ sollicito unde esset
ila gͣuis utero dicit᷑. de spũ scõ ẽ. Et

Expanded text:
apidem indetorquetur oportet bis napidem indetorquetur oportet bis numerari; quia et ad illum ordinem que ad ipsum finitur, et ad illum qui ab ipso incipit: sic ordo generationum quamdiu in illo populo mansit, in bis septeangulum; cum autem detortus ordo est, ut transmigraretur in Babyloniam, velut a Jechonia quidam factus est angulus; ut eum in typo illius venerandi lapidis angularis bis quiunt, per Joseph debuit. Quare non debuit per Joseph? Numquid non erat maritus Mariae Joseph? Non, inquiunt. Quis hoc dicit? Scriptura enim dicit angelica auctoritate quod maritus erat. Noli timere, inquit, accipere Mariam conjugem tuam. Quod jubetur ut puero nomen imponat, quamvis non de semine suo nato. Pariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Sed hoc intendit Scriptura, quod non sit natus de semine Joseph, cum sollicito unde esset illa gravis utero, dicitur, De Spiritu sancto est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
gerebat a iuideis transeuntis adgi¬
tes: attende qͥd ẽ xp̃s int̾ iudeos e
gentes. Nõne ipse ẽ ille lapis angi¬
laris: Attende in angulo termini
parietis uniꝰ: ⁊ ingtiũ parietis alan
Usq ad ipsũ lapidẽ metiris unũ p¬
rietẽ:⁊ ab ipso alterũ. Bisgͦ nunre¬
rat᷑ lapis angularis: qͥ conectit ui
parietẽ. Iechonias gͦ gestans figiri
cdnĩ: tanquã lapidis angularis tiĩ
p̃ferebat. U sic̃ iechonias regnare ũ
ẽ ꝑmissus uideis. sed itũ ẽ in bab¬
loniã: sic xp̃s lapis quẽ repbauer
edificantes. factꝰ ẽ in caput angiuli
ut eugłiũ ꝑueniret ad gentes lal
gͦ dubitare bis numerare capitat¬
guli: ⁊ occurrit tibi numeris seo¬
tus: atq ita qͣtuordecĩ sũt. ⁊ qͣtue¬
decĩ. ⁊ qͣtuordecĩ: ⁊ nõ sũt tam̃ qu¬
draginta due generationes: sed all¬
draginta ⁊ una. Quia sic̃ ordo lap¬
dũ cũ ꝑlineã rectã dirigit. om̃s
gillati numerant᷑: cũ aũt detti¬
tur ordo ut angulũ faciat. illĩl¬

Expanded text:
gerebat a Judaeis transeuntis ad Gentes; attende quid est Christus inter Judaeos et Gentes. Nonne ipse est ille lapis angularis? Attende in angulo terminum parietis unius, et initium parietis alterius. Usque ad ipsum lapidem metiris unum parietem, et ab ipso alterum. Bis ergo numeratur lapis angularis, qui connectit utrumque parietem. Jechonias ergo gestans figuram Domini, tanquam lapis angularis typum praeferebat. Et sicut Jechonias regnare non est permissus Judaeiss lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli , ut Evangelium perveniret ad Gentes. Noli ergo dubitare bis numerare caput anguli, et occurrit tibi numerus scriptus; atque ita quatuordecim sunt, et quatuordecim, et quatuordecim: et non sunt tamen quadraginta duae generationes, sed quadraginta et una. Quia sicut ordo lapidum cum per lineam rectam dirigitur, omnes singillatim numerantur; cum autem detorquetur ordo, ut angulum faciat, illum l
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħs xp̃s: Oportebat me eẽ n
his que patris mĩ sũt. Nõ sic ino¬
cat patrẽ deũ. ut neget patrẽ
seph̾. Unde hoc ꝓbam᷑. Scd̃m seni¬
turã que sic ait. E dix̃ ad ilos ł
sciebatis qͥa in his que patris ma
sũt oportet me eẽ: Illi aũt nõ
intellexer̃ qͥd illis locutꝰ ẽ. Et cĩ
descendisset cũ illis: uenit naz¬
ret.⁊ erat subditꝰ illis. Nõ dũ
Ambo parentes erant: qͥbꝰ ille si¬
ditꝰ erat ea dignatione qua filꝰ
femine accipiebãt: nũe pueri a¬
cipiant ut obsequant᷑ parentibͦ.
eisq sint subditi. Xpõ mundus¬
di subditꝰ: xp̃s parentibꝰ subdit.¬

Expanded text:
istus, Oportebat me esse in his quae Patris mei sunt; non sic indicat Patrem Deum, ut neget patrem Joseph. Unde hoc probamus? secundum Scripturam, quae sic ait: Et dixit ad illos: Non sciebatis quia in his quae Patris mei sunt olocutus est. Et cum descendisset cum illis, venit Nazareth, et erat subditus illis . Non dixit, Ambo parentes erant, quibus ille subditus erat, ea dignatione qua filiufeminae accipiebant: nunc pueri accipiant, ut obsequantur parentibus, eisque sint subditi. Christo mundus subditus, Christus parentibus subdit
Abbreviated transcription (Latin):
minibꝰ. ꝓ regibꝰ. ⁊ his qͥ in sublimitate
sũt constituti.: ut qͥetã ⁊ tranqͥllã ui¬
tã agamꝰ cũ omĩ pietate ⁊ castitate.
Nondũ erant reges xp̃ian:⁊ orabat
ꝓ eis. Srans gͦ isrł in babilonia exau¬
ditꝰ est. Exaudite sũt uoces eccłẽ: fac¬
ti sũt xpĩan:⁊ uidetis impleri quod
figuralit̃ dictũ ẽ. In eoꝵ pace erit
pax ur̃a. Acceper̃ enĩ pacẽ xp̃i.⁊ des-¬
titer̃ ꝑseqͥ xpĩanos : ut iã in securi¬
tate pacis edificarent᷑ eccłie. ⁊ plan¬
tarent᷑ ppłi in agricultura dei: ⁊ fruc¬
tificarent om̃s gentes. fide. spe.⁊ cari¬

Expanded text:
 his qui in sublimitate sunt constituti; ut quietam et tranquillam vitam agamus, cum omni pietate et castitate . Nondum erant reges christiani, et orabat pro eis. Orans ergo Israel in Babylonia, exauditus est. Exauditae sunt voces Ecclesiae, facti sunt christiani: et videtis impleri quod figuraliter dictum est, In eorum pace, erit pax vestra. Acceperunt enim pacem Christ persequi Christianos; ut jam in securitate pacis aedificarentur ecclesiae, et plantarentur populi in agricultura Dei, et fructificarent omnes gentes fide, spe et chari
Abbreviated transcription (Latin):
geremꝰ qͣsi dictũ. uos nõ estis parla¬
tes mei. Sed parentes illi tẽpora¬
ut̃: pat̾ ille semptĩne. Parentel
illi filii hominis pat̃ ille uen̾i
⁊ sapientie sue: pat̾ uirtutis sil
ꝑ quã cũcta formauit. Si ꝑill
formant᷑ unuersa que attii

Expanded text:
igeremus quasi dictum, Vos non estis parentes mei. Sed parentes illi temporaliter, Pater ille sempiterne. Parentes illi filii hominis, Pater ille Verbi et Sapientiae suae, Pater Virtutis suae, per quam cuncta formavit. Si per illam formantur universa
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ: inde filiꝰ dauid. Eͦd aũt suꝑ
omĩa ds̃ benedictꝰ in scła. inde dñs
dauid. Dñs gͦ iudeis hoc dicit. Ciiiꝰ
eẽ filiũ dicitis xp̃m: Responder᷑.
lauid. Hoc enĩ nouerant: qͦd facile
capiebant ex p̃dicatione ꝓpħeꝵ.
ł uere ipse erat ex semine dauid:
sid scłm carnẽ ꝑ uirginẽ mariã
desponsatã ioseph. Cũ gͦ responde¬

Expanded text:
carnem, inde filius David: quod autem super omnia Deus benedictus in saecula, inde Dominus David. Dominus ergo Judaeis hoc dicit: Cujus esse filium dicitis Christum? Responderunt: David. Hoc enim noverant, quod facile capiebant ex praedicatione Prophetarum. Et vere ipse erat ex semine David, sed secundum carnem per virginem Mariam desponsatam Joseph. Cum ergo responde
Abbreviated transcription (Latin):
ecce cõuertimꝰ nos ad gentes. Facta ẽ
gͦ transmigͣtio in babiloniã. scd̃m
spũalẽ dispensationẽ tẽporis incar¬
nationis dnĩ:. que tuc̃ p̃signata ẽ tẽ¬
pore ieremie. Sed qͥd dicit ieremias
trãsmigrantibꝰ de his babiloniis:. Qͥa
in pace ipsoꝵ erit inqͥt pax ura. Cũ

Expanded text:
ecce convertimus nos ad Gentes . Facta est ecce convertimus nos ad Gentes . Facta est ergo transmigratio in Babyloniam secundum spiritualem dispensationem temporis Incarnationis Domini, quae tunc praesignata est tempore Jeremiae. Sed quid dicit Jeremias transmigrantibus de his Babyloniis? Quia in pace ipsorum erit, inquit, pax vestra . Cum
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m: in quo nullã culpã inue¬
ner̃. Reꝓbatꝰ ẽ in se. reꝓbatꝰ etiam
in seruis suis:⁊ transitũ ẽ in gen¬
tes. tanquã in babiloniã. Hoc enĩ
⁊ ieremias ꝓpħabat: iubere dñm
ut irent in babiloniã. ꝑ̾ quicũq
alii ꝓphete dicebant ppło. ut nõ irent
in babiloniã: ieremias pseudo ppħas
arguebat. Qui scripturas legũt. re-¬
cordent᷑ nobiscũ: qͥ nõ legũt. credant
nob̃. Minabat᷑ gͦ ieremias ex ꝑsona
dni eis qͥ nolebant ire in babiloniã:
eis aũt qui irent ꝓmittebat ibi qͥe¬
tẽ ⁊ qͣndã felicitatẽ in nouellandis
uineis:⁊ plantandis hortis.⁊ uber¬
tate frnictuũ. Quomͦ gͦ iam nõ in
ofigura sed in ueritate ppłs isrł tͣn¬
sit in babiloniã: Unde erant apłi :
Nõne de gente iudeoꝵ : Unde ipse
pauluse Nã ⁊ ego inqͥt isrłita sũ
ex semine abrahe. ex tribu benia¬
deis. Inde electi sũt apłi: in de erant
eramꝰ : sed qm̃ respuistis uerbũ dei.

Expanded text:
m, in quo nullam culpam invenerunt. Reprobatus est in se, reprobatus etiam in servis suis; et transitum est in Gentes, tanquam in Babyloniam. Hoc enim et Jeremias prophetabat, jubere Dominum ut irent in Babyloniam. Et quicumque alii Prophetae dicebant populo ut non irent in Babyloniam, Jeremias pseudoprophetas arguebat. Qui Scripturas legunt, recordentur nobiscum: qui non legunt, credant nobis. Minabatur ergo Jeremias ex persona Domini eis qui nolebant ire in Babyloniam: eis autem qui irent, promittebat ibi quietem, et quamdam felicitatem in novellandis vineis et plantandis hortis et ubertate fructuum . Quomodo ergo jam non in figura, sed in veritate populus Israel transit in Babyloniam? Unde erant Apostoli? Nonne de gente Judaeorum? Unde ipse Paulus? Nam et ego, inquit, Israelita sum, ex semine Abrahae, ex tribu Benjaulti de Judaeis. Inde electi sunt Apostoli: inde erant eramus; sed quoniam respuistis verbum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ordecĩ: ⁊ a dauid usq ad transmi¬
grationẽ babilonis qͣtuordecĩ:⁊ a
transmigͣtione in babiloniã usq
ad xp̃m qͣtuordeq̃. Duc in se ter
qͣtuordecĩ. fiunt qͣdraginta duo.
Numerant aũt ⁊ inueniñt qͥdragi¬
ta ⁊ unã generationẽ: ⁊ mouena
lũnam:⁊ irridentes insultant b
sibi gͦ uult cũ dieat᷑ in engło. ter qꝰ¬

Expanded text:
d transmigrationem Babylonis quatuordecim, et a transmigratione in Babyloniam usque ad Christum quatuordecim. Duc in se ter quatuordecim, fiunt quadraginta duo. Numerant autem, et inveniunt quadraginta et unam generationem, et movent calumniam, et irridentes insultant. Quid sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eẽ sciebat: iã uelut consequent̃
adulterã existimabat. Cũ eẽt iustꝰ
sic̃ seriptura dicit. ⁊ nollet eã tra¬
ducere id ẽ dhiuulgare : nã hoc etiã
multi codices habent: uoluit eã oc¬
culte dimitere. Turbat᷑ qͥdẽ maritꝰ.
sed nõ seuit iustꝰ. Tanta enĩ iusticia
tribuit᷑ huic uiro. ut nec uellet ha¬
bere adulterã. nec auderet punire
uulgatã. Uoluit eã inqͥt occulte
dimntere: qͥa nõ solũ eã punire no¬
luit. sed nec ꝓdere. Attendite since¬
rã iusticiã. Nõ enĩ ꝓpt̃ea parcere
uolebat: qͦd hab̾e cupiebat. Multi
enĩ amore carnali adulteris uxoribꝰ
parcunt. uolentes eas ⁊ adulteras
habere: ut eis ꝑ carnalẽ concupiscen¬
tiã ꝑfruant᷑. Hic aut̃ uir iustꝰ hab̾e
eã nõ uult. Ergo nõ carnalit᷑ dili¬
git. ł tam̃ punire nõ uult. E rgo
misericordit᷑ parcit. Qualis hic uistꝰ
ẽ. Nec tenet adulterã. ne ꝓpt̾ea
parere uideret᷑ qͥa libidinose dili¬
geret:⁊ tam̃ nec punit nec ꝓdit.

Expanded text:
at, jam velut consequenter adulteram existimabat. Cum esset justus, sicut Scriptura dicit, et nollet eam traducere, id est divulgare, nam hoc etiam multi codices habent; voluit eam occulte dimittere. Turbatur quidem maritus, sed non saevit justus. Tanta enim justitia tribuitur huic viro, ut nec vellet habere adulteram, nec auderet punire vulgatam. Voluit eam, inquit, occulte dimittere: quia non solum eam punire noluit, sed nec prodere. Attendite sinceram justitiam. Non enim propterea parcere volebat, quod habere cupiebat. Multi enim amore carnali adulteris uxoribus parcunt, volentes eas et adulteras habere, ut eis per carnalem concupiscentiam perfruantur. Hic autem vir justus habere eam non vult: ergo non carnaliter diligit. Et tamen punire non vult: ergo misericorditer parcit. Qualis hic justus est? Nec tenet adulteram, nec propterea parcere videtur, quia libidinose diligeret: et tamen nec punit, nec prodit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis ds̃ benefacit: Sic̃ de iuda qͣn¬
tũ boni fecit: Passione dnĩ salue
facte sut gentes. Sed ut pateret᷑
dñs. iudas eũ tradidit. Ds̃ gͦ ⁊ gen¬
tes liberat prsso filio: ⁊ iudã punit
ꝓ scelere suo. Sacramenta enĩ que
illic latent. nemo discuteret simpli¬
ciore contentꝰ fide: ⁊ ideo nemo in¬
ueniret: qͥa nemo discuteret nisi
pulsantibꝰ calũniatoribꝰ. Cũ enĩ he-¬
retici calũpniant᷑: paruuli ꝑturbant᷑.
Cũ ꝑturbant᷑: inquir̃. Inqͥsitio eoꝵ
quasi ꝑcussio est de capite in ubera
matris. ut tantũ manent. qͣntũ
paruulis sat ẽ. Illi turbati quer̃.
Qui aũt norũt ⁊ didicerũt. quia
serutati sũt ⁊ aꝑuit illis pulsan¬
tibꝰ ds̃. aꝑiunt ⁊ ipsis turbatis.
U sic fit ut illi sint utiles ad inue¬
niendã ueritatẽ:. dũ calũniant᷑ ad
seducendũ in errorẽ. Negligentus
enĩ ueritas quereret᷑: si m̃daces ad

Expanded text:
ipsis Deus bene facit. Sicut de Juda quanipsis Deus bene facit. Sicut de Juda quantum boni fecit? Passione Domini salvae factae sunt gentes. Sed ut pateretur Dominus, Judas eum tradidit. Deus ergo et gentes liberat passo Filio, et Judam punit pro scelere suo. Sacramenta enim quae illic latent, nemo discuteret, simpliciore contentus fide; et ideo nemo inveniret, quia nemo discuteret, nisi pulsantibus calumniatoribus. Cum enim haeretici calumniantur, parvuli perturbantur: cum perturbantur, inquirunt: inquisitio eorum, quasi percussio est de capite in ubera matris, ut tantum manent, quantum parvulis sat est. Illi turbati quaerunt; qui autem norunt et didicerunt, quia scrutati sunt, et aperuit illis pulsantibus Deus, aperiunt et ipsi turbatis. Et sic fit ut illi sint utiles ad inveniendam veritatem, dum calumniantur ad seducendum in errorem. Negligentius enim veritas quaereret
Abbreviated transcription (Latin):
Quare iħm :. Ipse enĩ inqͥt saluũ faciet
ppłm suũ a peccatis eoꝵ. Intelligit᷑
gͦ iħm hebrea lingua. latine inter¬
p̃tari saluatorẽ. qͦd ex ip̃sa nominis
expositione aduertimꝰ. Tanquã enĩ
quereret᷑ quare iħm: continuo sub¬
iecit. rationẽ uocabuli aꝑiens. Ipse
enĩ inqͥt saluũ faciet ppłm suũ a pec¬
catis eoꝵ. Hoc pie credimꝰ. hoc fir-¬
missime retinemꝰ: natũ xp̃m de¬
spũ scõ ⁊ uirgine maria. Illi gͦ quid
dicũt: Si inuenero inqͥt mendatiũ
totũ: certe nõ credis. Inuenꝰ. Uideamꝰ.
Numero generationes. Illi enĩ ꝑ ca¬
lumnias suas ad id nos inuitãt ⁊ ad¬
ducũt. Si pie uiuamꝰͥ si xp̃m cre¬
damꝰ: si nõ de nido ante tẽpus cu-¬
piamꝰ uolare: ad id nos adducũt
ut in ẏsteria cognoscamꝰ. Intendat
itaq scĩtas ura utibtatẽ hereticoꝵ:
⁊ utilitatẽ quidẽ scd̾m deũ etiã
malis bene utentẽ. Scd̃m ipsos uͦ
hoc reddit᷑ qͦd uoluer̃: nõ hoc qͦd de

Expanded text:
Quare Jesum? Ipse enim, inquit, salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Intelligitur ergo Jesum hebraea lingua, latine interpretari Salvatorem, quod ex ipsa nominis expositione advertimus. Tanquam enim quaereretur, quare Jesum? continuo subjecit, rationem vocabuli aperiens, Ipse enim, inquit, salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Hoc pie credimus, hoc firmissime retinemus, natum em. Illi ergo quid dicunt? Si invenero, inquit, mendacium, totum certe non credis. Inveni, videamus. Numero generationes. Illi enim per calumnias suas ad id nos invitant, et adducunt. Si pie vivamus, si Christum credamus, si non de nido ante tempus cupiamus volare, ad id nos adducunt, ut mysteria cognoscamus. Intendat itaque Sanctitas vestra utilitatem haereticorum; et utilitatem quidem secundum Deum, etiam malis bene utentem. Secundum ipsos vero hoc redditur, quod voluerunt; non hoc quod de
Abbreviated transcription (Latin):
carnale opus expetite: ut filios ꝓ¬
creetis. Et qͥa nõ alit̃ potestis hab̃e
filios: ad illud cũ dolore descendite.
Pena ẽ enĩ illiꝰ adã de qͦ exorti sumꝰ.
Nõ extollam᷑de pena nrã. Pena est
illiꝰ qͥ meruit mortalit᷑ gignere:.
dͥa peccato mortalis effectꝰ est. Ipsã
penã nõ subtraxit ds̃. ut memi¬
nisset homo unde reuocat᷑ ⁊ quo
uocat᷑. et quereret illũ amplexũ
ibi nulla potest eẽ corruptio. In illo¬

Expanded text:
carnale opus expetite, ut filios procarnale opus expetite, ut filios procreetis. Et quia non aliter potestis habere filios, ad illud cum dolore descendite. Poena est enim illius Adam, de quo exorti sumus. Non extollamur de poena nostra. Poena est illius qui meruit mortaliter gignere; quia peccato mortalis effectus est. Ipsam poenam non subtraxit Deus; ut meminisset homo unde revocatur, et quo vocatur; et quaereret illum amplexum, ubi nulla potest esse corruptio.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcrearent. Ideo illis ꝑmissũ est is
plures haberent. Nã si libido im¬
moderata placeret deo. sic ꝑiis¬
teret᷑ illo tẽpore ut una fenii
haberet plures uiros: quomͥł
uir plures feminas. Quare fals
om̃s caste nõ habebat ampli sͤ
uro.uix. aũt plures feminas. Inisi
q ꝑlures habere feminas unũ iuirũ
ꝓtinet ad ꝓlis numerositatẽ: una
aũt femina nõ quo plures habuerit
uros. plures poterit parere filios:¬
li pt̃᷑ frs̃. si patres nrĩ nõ ob aliud
quã ad liberos ꝓcreandos iungebant᷑¬
⁊ miscebant᷑ femgnis ÷ magnũ illis
eẽt gaudiũ. si preter opus illud car¬
nale possent habere filios: ꝓpt̃ qͦs
habendos ad illud nõ libidine ruebat.
sed officio descendebat. ꝓpt̃ hoc ioseph
nõ erat pat̃ : qͥa sine concupiscentia
tarnis susceꝑat filiũ : Absit ut hoc
sentiat castitas xpĩana. qͦd nec iu-¬
daica sentiebat. Diligite uxores urãs.
sed caste diligite. Usq ad eũ modũ

Expanded text:
procrearent. Ideo illis permissum est ut procrearent. Ideo illis permissum est ut plures haberent. Nam si libido immoderata placeret Deo, sic permitteretur illo tempore, ut una femina haberet plures viros, quomodo unus vir plures feminas. Quare omnes feminae castae non habebant amplius uno viro, vir autem plures feminas: nisi quia plures habere feminas unum virum, pertinet ad prolis numerositatem; una autem femina non quo plures habuerit viros, plures poterit parere filiosratres, si Patres nostri non ob aliud quam ad liberos procreandos jungebantur et miscebantur feminis; magnum illis esset gaudium, si praeter opus illud carnale possent habere filios, propter quos habendos ad illud non libidine ruebant, sed officio descendebant. Propter hoc Joseph non erat pater, quia sine concupiscentia carnis susceperat filium? Absit ut hoc sentiat castitas Christiana, quod nec Judaica sentiebat. Diligite uxores vestras, sed caste diligite. Usque ad eum modum
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ  repellit a se: penã putar
Sic ⁊ in illo officio coniugall lis¬
dinosi homines uxores nõ ꝓptͣ a
querũt: ⁊ ideo uix tandẽ ipsi n¬
ribꝰ contenti sũt. Atq ut inã siu¬
ferre nõ possũt aut nolũt libia¬
nẽ. nõ ultra eã ꝓgredi sinant nu
p̃scribit debitũ uxoriũ. etiã qͥo
infirmitati concedit᷑. Sed plane
tali homini si diceres. quare au¬
cis uxorẽ : responderet tibi fortuꝰ¬
se uerecundatꝰ: ꝓpt̃ filios. Siqͥs ei
diceret. cui sine ulla dubitatine
crederet: potens ẽ dare tͥ ⁊ omui¬
no dabit tibi ds̃ filios etiã nõ ꝙ¬
anti opus illud cũ uxore: ibi er¬
te concluderet᷑: atq fateret᷑ quod
nõ ꝓptͣ filios querebat uxorẽ lon¬
fiteat᷑ gͦ infirmitatẽ: accipiat qͥd
officio se acciꝑe p̃tendebat. Sic
illi pͥores scĩ homines dei filios que¬
rebant: filios susciꝑe uolebant.
Ad hoc unũ iungebant᷑ feminis
ad hoc feminis miscebant᷑. ut so

Expanded text:
tuum, repellit a se, poenam putat. tuum, repellit a se, poenam putat. Sic et in illo officio conjugali, libidinosi homines uxores non propter aliud quaerunt: et ideo vix tandem ipsis uxoribus contenti sunt. Atque utinam si auferre non possunt aut nolunt libidinem, non ultra eam progredi sinant, quam praescribit debitum uxorium, etiam quod infirmitati conceditur. Sed plane tali homini si diceres, Quare ducis uxorem? responderet tibi fortasse verecundatus, Propter filios. Si quis ei diceret, cui sine ulla dubitatione crederet, Potens est dare tibi, et omnino dabit tibi Deus filios, etiam non operanti opus illud cum uxore: ibi certe concluderetur atque fateretur quod non propter filios quaerebat uxorem. Confiteatur ergo infirmitatem: accipiat quod officio se accipere praetendebat. Cilli priores sancti, homines Dei, filios quaerebant, filios suscipere volebant. Ad hoc unum jungebantur feminis; ad hoc feminis miscebantur, ut filios
Abbreviated transcription (Latin):
non indigentia refectionis. Itaq isti
cadũt in escã ⁊ potũ. Illi aũt qͥ des¬
cendũt ex officio uiuendi. nõ ideo
uiuunt ut comedant: sed ideo co¬
medũt ut uiuant. Itaq istis pru¬
dentibꝰ ⁊ tẽꝑantibꝰ si offerret᷑ ut
sine cibo ⁊ potu uiuerent. qͣnto
gaudio amplecterent᷑ hoc benefi-¬
ciũ : ut quo cadere nõ consuerũt.
nec descendere cogerent᷑. sed sẽꝑ
suspenderent᷑ in dnõ: Nõ depone-¬
ret eoꝵ intentiones necessitas ful-¬
ciendaꝵ corporis ruinaꝵ Quomͦ
putatis heliã scm accepisse qͦndo
accepit calicẽ aque ⁊ colliridã pa¬
nis ł ut satis ei esset in alimentũ
qͣdraginta dierũ : Cũ magna utiq
leticia. qͥa ꝓpt̾ officiũ uite. nõ ꝓpt᷑
seruitutẽ concupiscentie mandu¬
cabrit ⁊ bibebat. Tẽpta hoc p̃stare
si possis homini: qͥ beatitudinẽ totã
⁊ felicitatẽ in epulis. tanquã pea
in p̃sepi constituit. Odit benetiq

Expanded text:
non indigentia refectionis. Itaque isti non indigentia refectionis. Itaque isti cadunt in escam et potum. Illi autem qui descendunt ex officio vivendi, non ideo vivunt, ut comedant; sed ideo comedunt, ut vivant. Itaque istis prudentibus et temperantibus si offerretur ut sine cibo et potu viverent; quanto gaudio amplecterentur hoc beneficium, ut quo cadere non consueverunt, nec descendere cogerentur; sed semper suspenderentur in Domino, non deponeret eorum intentiones necessitas fulciendarum corporis ruinarum? Quomodo putatis Eliam sanctum accepisse, quando accepit calicem aquae et collyridam panis, ut satis ei esset in alimentum quadraginta dierum ? Cum magna utique laetitia: quia propter officium vitae, non propter servitutem concupiscentiae, manducabat et bibebat. Tenta hoc praestare, si possis, homini qui beatitudinem totam et felicitatem in epulis, tanquam pecus in praesepi, constituit. Odit beneficium
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ deicit folia: semꝑ foliis uestita ẽ.
Sic ⁊ genꝰ humanũ cotidie morientiũ
detrim̃ta nõ sentit ꝑ supplem̃ta nas¬
centiũ:⁊ sic ꝓ mͦ suo stat unuersa
species generis humaniꝰ. U sic̃ folia m
arbore sẽꝑ uident᷑: ita plena hominibꝰ
terra conspicit᷑. Si aut̃ morerent᷑ tan¬
tũ ⁊ nõ nascerent᷑. uelut arbores quedã
ominibꝰ foliis. ita terra omnibꝰ hominibꝰ
nũ. ut necessaria sint duo sustentacula
de quibꝰ satis dictũ est:. ad utrũq sapi-¬
ens ⁊ prudens ⁊ fidelis officio descen¬
dit. nõ libidine cadit. Ad mandu¬
candũ ⁊ bibendũ quã multi uoracit᷑
irruunt:. ibi ponentes totã uitã qͣsi
ipsã causã uiuendi. Nã cũ ideo man¬
ducent ut uiuant: ideo se putant
uiuere ut manducent. Istos omnis
sapiens rep̃hendit.⁊ maxime chui¬
na scriptura. edaces. ebriosos. elluo¬
nes: quoꝵ ds̃ uent̃ est. Hos ad m̃sã
nõ ducit nisi concupiscentia carnis:

Expanded text:
enim dejicit folia, semper foliis vestita est. enim dejicit folia, semper foliis vestita est. Sic et genus humanum quotidie morientium detrimenta non sentit, per supplementa nascentium: et sic pro modo suo stat universa species generis humani; et sicut folia in arbore semper videntur, ita plena hominibus terra conspicitur. Si autem morerentur tantum, et non nascerentur; velut arbores quaedam omnibus foliis, ita terra omnibus hominibunum, ut necessaria sint duo sustentacula, de quibus satis dictum est; ad utrumque sapiens et prudens et fidelis officio descendit, non libidine cadit. Ad manducandum et bibendum quam multi voraciter irruunt, ibi ponentes totam vitam, quasi ipsam causam vivendi? Nam cum ideo manducent, ut vivant; ideo se putant vivere, ut manducent. Istos omnis sapiens reprehendit, et maxime divina Scriptura, edaces, ebriosos, helluones, quorum Deus venter est . Illos ad mensam non ducit, nisi concupiscentia carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nõ possũt sine aliqͣ ꝑ carnẽ de¬
lectatione sumi. Manducare ⁊ bib̃e
si nõ feceris: morieris. Hoc gͦ uno sus¬
tentaculo stat genꝰ humanũ pro mͦ
nature sue. manducandi ⁊ bibendi.
Sed ꝑ hoc sustentaculũ sustentant᷑
homines: qͦd ad se ipsos attinet. Suc¬
cession aũt nõ consulunt mandu¬
cando ⁊ bibibendo: sed uxores ducen¬
do. Sic enĩ constat genꝰ humanũ:
pͥmo ut uiuant homines. Sed qͥa di¬
ligentia qͣntalibet corpori adhibita.
nõ possũt utiq sẽꝑ uiuere: consequẽs
ꝓuisio ẽ. ut nascentes succedãt mo¬
rientibꝰ ꝰ qͥa ita ẽ genꝰ humanũ sic̃
scriptũ est: quomͦ folia in arbore.
Sed in arbore olea uel lauro. uel
aliqͣ huiͦmodi. que nunquã sine
coma ẽ. sed tam̃ nõ eadẽ sẽꝑ habet
folia. Nã quomͦ scriptũ ẽ. alia ge¬
nerat ⁊ alia deicit: qͥa ea que sub¬
oriunt᷑ succedũt ruentibꝰ aliis. Sẽꝑ

Expanded text:
utique non possunt sine aliqua per carnem deutique non possunt sine aliqua per carnem delectatione sumi, manducare et bibere: si non feceris, morieris. Hoc ergo uno sustentaculo stat genus humanum, pro modo naturae suae, manducandi et bibendi. Sed per hoc sustentaculum sustentantur homines quod ad se ipsos attinet: successioni autem non consulunt manducando et bibendo; sed uxores ducendo. Sic enim constat genus humanum, primo ut vivant homines: sed quia diligentia quantalibet corpori adhibita non possunt utique semper vivere; consequens provisio est, ut nascentes succedant morientibus. Quia ita est genus humanum, sicut scriptum est, quomodo folia in arbore: sed in arbore olea, vel lauro, vel aliqua hujusmodi, quae nunquam sine coma est; sed tamen non eadem semper habet folia. Nam quomodo scriptum est, alia generat, et alia dejicit : quia ea quae suboriuntur, succedunt ruentibus aliis. Semper
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aũt dico scđ̃m ueniã: nõ scdm im¬
ꝑiũ. Nã uellẽ om̃s homines eẽ sic̃
me ipsũ. Tanquã diceret. Nõ imꝑo
ut faciatis: sed ignosco si feceritis. Ergo
andoꝵ causa habent uxores. magni
uri qͥles fuisse patres legimꝰ. ⁊ multis
docum̃tis inuenimꝰ clamantibꝰ omino
sine dubitatione paginis scĩs : siqui
gͦuiri ꝓpt̾ creationẽ tantũmodo libe¬
roꝵ uxores haberent. si eis posset
p̃stari ut haberent filios sine concu¬
biuͥ nonne meffabili gaudio tantũ
beneficiũ amplecterent᷑: Ronne
iũ ingenti leticia susciꝑent: Duo
sut enĩ oꝑa carnalia. quibꝰ constat
genꝰ humanũ:: in que duo oꝑa pru¬
dentes ⁊ scĩ ex officio descendũt: im¬
prudentes aũt in en ꝑ cupiditatẽ
riunt. Aliud ẽ enĩ ad aliqͥd officio
descendere: aliud in aliqͥd ꝑ cupidi¬
tatẽ cadere. Que sũt ista quibꝰ constat
geniꝰ humanũ :. In nob̾ ipsis primũ
t qͥd ꝑtinet ad sum̃da alim̃ta: que

Expanded text:
eniam, non secundum imperium. Nam vellem omnes homines esse sicut me ipsum . Tanquam diceret: Non impero ut faciatis; sed ignosco si feceritis. CAPUTandorum causa habent uxores magni viri, quales fuisse Patres legimus, et multis documentis invenimus, clamantibus omnino sine dubitatione paginis sanctis: si qui ergo viri propter creationem tantummodo liberorum uxores habent, si eis posset praestari ut haberent filios sine concubitu; nonne ineffabili gaudio tantum beneficium amplecterentur? nonne cum ingenti laetitia susciperent? Duo sunt enim opera carnalia, quibus constat genus humanum: in quae duo opera prudentes et sancti ex officio descendunt; imprudentes autem in ea per cupiditatem ruunt. Aliud est enim ad aliquid officio descendere, aliud in aliquid per cupiditatem cadere. Quae sunt ista, quibus constat genus humanum? In nobis ipsis primum est, quod pertinet ad sumenda alimenta quae
Abbreviated transcription (Latin):
merant. siue matħs descendens al
abrahã usq ad. xp̃m. sue lucas i¬
cendens a xpo ꝑ abrahã usq ad heu
Ille descendens numerat: ille alie¬
dens: ambo per ioseph. Quare: Qui
pat̃. Quare pat̃ : Quia tanto firmiꝰ
pater: qͣnto castiꝰ pat᷑. Alit̃ quidẽ
rantes: nõ solo spũali affectu lĩim
suscipientes. Nã dixit et lucall

Expanded text:
descendens ab Abraham usque ad Christum, sive Lucas ascendens a Christo per Abraham usque ad Deum. Ille descendens numerat, ille ascendens, ambo per Joseph. Quare? Quia pater. Quare pater? Quia tanto firmius pater, quanto castius pater. Aliter quidem rantes, non solo spirituali affectu liberos suscipientes. Nam dixit et Lucas,
Abbreviated transcription (Latin):
potestates.⁊ subiugauit reges: nõ
suꝑbo milite. seo irrisa cruce. Nõ
seuiens ferro: sed pendens ligrs.
Patiendo corporalit̃: faciendo sĩ¬
alit᷑. Illiꝰ corpus erigebat᷑ i en
ille m̃tes cruci subdebat. Den
que gẽma p̃ciosior in diademar
quã crux xp̃ĩ regnantiũ i a¬
te: Hunc uos amando nũqum
erubescitis. Quã multi enĩ de m¬
phiteatro uicti reuertunt᷑. uieds
eis ꝓ qͥbꝰ insaniunt. Qui magil in¬
cerent: si uincerent᷑. Subdermꝰ
enĩ uane leticie: subderent᷑ ens¬
tationi praue cupiditatis. qͥ hoc
ipso qͦ illuc currũt. uicti sũt. Qũ
multos enĩ putatis fr̃s̃ dubitase
hodie: utrũ huc irent. an illuc.
E qͥ in ipsa dubitatione consider¬
nicer̃ nõ quẽlibet hominẽ. sed dia¬
bolũ ipsũ totiꝰ mundi pessimũ
uenatorẽ. Qui aũt in illa dubiti¬
tione eleger᷑ potiꝰ ad amphitea
currere: ab illo utiq uicti sũt q
isti uicer̃. Uzcerũt aũt̃ in illo qͥ

Expanded text:
potestates, subjugavit reges, non potestates, subjugavit reges, non superbo milite, sed irrisa cruce; non saeviens ferro, sed pendens ligno; patiendo corporaliter, faciendo spiritualiter. Illius corpus erigebatur in cruce: ille mentes cruci subdebat. Denique quae gemma pretiosior in diademate, quam crux Christi regnantium in fronte? Hunc vos amando, nunquam erubescitis. Quam multi enim de amphitheatro victi revertuntur, victis eis pro quibus insaniunt? Qui magis vincerentur, si vincerent. Subderentur enim vanae laetitiae, subderentur exsultationi pravae cupiditatis: qui hoc ipso quo illuc currunt, victi sunt. Quam multos enim putatis, fratres, dubitasse hodie, utrum huc irent, an illuc? Et qui in ipsa dubitatione considervicerunt non quemlibet hominem, sed diabolum ipsum, totius mundi pessimum venatorem. Qui autem in illa dubitatione elegerunt potius ad amphitheatrum currere, ab illo utique victi sunt, quem isti vicerunt. Vicerunt autem in illo qui
Abbreviated transcription (Latin):
unũ carnaliũ. alterũ spũahum.
Carnales spectant. miseros putantes
eos martyres qͥ bestiis subiecti sũt:
qͥ capite cesi : qui ignibꝰ concremati.
detestantes eos ⁊ exhorrentes. Alii
uͦ sic̃ ⁊ scĩ angłi spectant. nõ atten¬
dentes corpoꝵ laniatꝰ : sed mirantes
fidei integritatẽ. Magnũ spectacu¬
lũ p̃bet ocłis cordis integer animꝰ
corpore dissipato. Hec uos cũ in eccła
legunt᷑. libent̃ spectatis ocłis cordis.
Si enĩ nichil spectaretis: nichil audi¬
retis. Uidetis gͦ qͦd hodie spectacula
nõ contẽysistis: sed elegistis. Adsit
itaq ds̃: dans ut amicis urĩs quos
doletis hodie ad amphiteatrũ cu-¬
currisse.⁊ ad eccłam uenire noluis¬
se. referatis dulcit᷑ urã spectacula.
ut ⁊ illis incipiant uilescere illa
tor erubescere: qͥa illũ amat qui
nõ potest uinci. Ament uobiscũ
xp̃m:. qͥ eo ipso quo uidebat᷑ uictus.
terraꝵ sic̃ uidemꝰ fr̃s: subiecit om̃s

Expanded text:
unum carnalium, alterum spiritualium. unum carnalium, alterum spiritualium. Carnales spectant, miseros putantes eos martyres, qui bestiis subjecti sunt, qui capite caesi, qui ignibus concremati, detestantes eos et exhorrentes. Alii vero sicut et sancti Angeli spectant, non attendentes corporum laniatus, sed mirantes fidei integritatem. Magnum spectaculum praebet oculis cordis integer animus, corpore dissipato. Haec vos cum in ecclesia leguntur, libenter spectatis oculis cordis. Si enim nihil spectaretis, nihil audiretis. Videtis ergo quod hodie spectacula non contempsistis, sed elegistis. Adsit itaque Deus, dans ut amicis vestris quos doletis hodie ad amphitheatrum cucurrisse, et ad ecclesiam venire noluisse, referatis dulciter vestra spectacula: ut et illis incipiant vilescere illa,tor erubescere, quia illum amat qui non potest vinci. Ament vobiscum Christum, qui eo ipso quo videbatur victus, terrarum sicut videmus, fratres: subjecit omnes
Abbreviated transcription (Latin):
hominis qͥa ⁊ hoc ẽẽ dignatꝰ est.
qͥd potuit magnificentius quã ut
nõ solũ spectatores nugatiũ mu¬
nerũ aggregaret ouili suo: sed
etiã nõnullos qͥ illic spectari solerte
Nõ enĩ tantũ amatores uenatoꝵ. sed
etiã ipsos uenatores uenatus ẽ ad
salutẽ: qͥa ⁊ ipse spectatꝰ ẽ. Audi qͦmͦ.
Ipse dixit: ipse ante quã spectaret᷑
p̃dixit : ⁊ tanquã factũ eẽt qͦd fu¬
turũ erat. ꝓphetico eloqͥo p̾̃nunci¬
auit: dicens in psalmo. Foder̃ manꝰ
meas ⁊ pedes meos:. dinumerauer̃
omĩa ossa mea. Ecce quomͦ spectatꝰ
ẽ: ut ossa eiꝰ dinumerarent᷑. E dic̃
aꝑtiꝰ ipsũ spectaculũ. Ipsi uͦ conside¬
rauer̃ ⁊ inspexer̃ me. Spectabat᷑
illudendus  spectabat᷑ ab eis qͥ nõ
ei saltĩ fauerent in illo spectaculo.
sed seuirent: qͦmodo spectari fecit
martyres suos primitꝰ. dicente apło.
Spectaculũ facti sumꝰ mundo.⁊ an¬
gelis ⁊ hominibꝰ. Sed duo genera
hominũ talia spectacula spectant:

Expanded text:
hominis, quia et hoc esse dignatus est; quid potuit magnificentius, quam ut non solum spectatores nugacium munerum aggregaret ovili suo, sed etiam nonnullos qui illic spectari solent? Non enim tantum amatores venatorum, sed etiam ipsos venatoresudi quomodo. Ipse dixit, ipse antequam spectaretur praedixit, et tanquam factum esset quod futurum erat prophetico eloquio praenuntiavit, dicens in Psalmo: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea. Ecce quomodo spectatus est, ut ossa ejus dinumerarentur. Et dicit apertius ipsum spectaculum: Ipsi vero consideraverunt et inspexerunt me Spectabatur illudendus, spectabatur ab eis qui non ei saltem faverent in illo spectaculo, sed saevirent: quomodo spectari fecit martyres suos primitus, dicente Apostolo, Spectaculum facti sumus mundo, et Angelis et hominibus . Sed duo genera hominum talia spectacula spectant;
Abbreviated transcription (Latin):
tendant qͦt diuites cepit. Si pau¬
ꝑibꝰ credendũ ẽ: attendant pa¬
perũ milia. Si nobilibꝰ. intꝰ: i
pene tota nobilitas. Si regibꝰ
deant om̃s subditos xp̃õ. Sielo¬
quentioribꝰ. doctioribꝰ. prudem¬
oribꝰ: intueant᷑ quanti oratores
qͣnti ꝑsti. qͣnti philosophi huis
mundi ab illis piscatoribꝰ iren
sũt. ut ad salutẽ de ꝓfundo at¬
traherent᷑: cogitantes eũ qͥ mus¬
nũ malũ anime humane idẽ
suꝑbiã. sue humilitatis exemplis
sanare descendens. infirma mui¬
di elegit ut confundat fortia
⁊ stulta huiꝰ mundi elegit ut am¬
funderet sapientes: nõ qͥ essent

Expanded text:
tendant quot divites cepit: si pautendant quot divites cepit: si pauperibus credendum est, attendant pauperum millia: si nobilibus; intus est jam pene tota nobilitas: si regibus; videant omnes subditos Christo: si eloquentioribus, doctioribus, prudentioribus; intueantur quanti oratores; quanti periti, quanti philosophi hujus mundi ab illis piscatoribus irretiti sint, ut ad salutem de profundo attraherentur; cogitantes eum qui magnum malum animae humanae, id est, superbiam, suae humilitatis exemplo sanare descendens, infirma mundi elegit, ut confunderet fortia; et stulta hujus mundi elegit, ut confunderet sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Multitudo seducta mͥ fauet:
hec multitudo. paueitas fuit. Unde
creuit hec multitudo: que in istis
inerem̃tis tanto ante nunciata
est: Non enĩ crescere uisa ẽ. que
nõ est p̃uisa. Nõ dico paucitas
erat.Unus erat abrahã. Consi-¬
derate fr̃s. unꝰ erat abrahã ꝑ
totũ mundũ illo tpr̃e: ꝑ totum
orbẽ terraꝵ int̾ om̃s homines.
int̾ om̃s gentes : eui homini dic-¬
tũ ẽꝰ. in semine tuo benedicent᷑
om̃s gentes. Quod credidit unus
de sua singularitate. ex hibitũ
ẽ multis de seminis multitudi¬
ne. Tuc nõ uidebat᷑ ⁊ credebrt᷑.
nuẽ uidet᷑ ⁊ impugnat᷑. Et qͦd
um tũc dicebat᷑. ⁊ ab uno crede¬
bat᷑: nũc oppugnat᷑ a paucis. qm̃
exhibet᷑ in multis. Ille qͥ discipłos
suos fecit piscatores hominũ. intra
retia sua omne genus auetorita-¬
tis melusit. Si multitudim creden¬
dũ est. qͥd copiosius eccła toto orbe
diffusa:. Si diuitibꝰ credendũ ẽ. at¬

Expanded text:
deo: Multitudo seducta mihi favet? deo: Multitudo seducta mihi favet? Haec multitudo, paucitas fuit. Unde crevit haec multitudo quae in istis incrementis tanto ante nuntiata est? Non enim crescere visa est, quae non est praevisa. Non dico, Paucitas erat: unus erat Abraham. Considerate, fratres, unus erat Abraham per totum mundum illo tempore, per totum orbem terrarum inter omnes homines, inter omnes gentes, cui homini dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Quod credidit unus de sua singularitate, exhibitum est multis de seminis multitudine. Tunc non videbatur, et credebatur; nunc videtur, et impugnatur: et quod uni tunc dicebatur et ab uno credebatur; nunc oppugnatur a paucis, quando exhibetur in multis. Ille qui discipulos suos fecit piscatores hominum, intra retia sua omne genus auctoritatis inclusit. Si multitudini credendum est; quid copiosius Ecclesia toto orbe diffusa? Si divitibus credendum est; at
Abbreviated transcription (Latin):
rando homini ꝓpmnet᷑ salus ꝑ fe¬
minã. Cõpenset femina decepti
ꝑ se hominis peccatũ. generando
xp̃m. Inde ⁊ resurgentẽ deũ pͥo¬
res femine apłis nunciar̃. Runci¬
auit uiro suo mortẽ femina in
paradiso: nunciauer̃ ⁊ femine sa¬
lutẽ uiris in eccła. Resurrectionẽ
xp̃i apłi erant gentibꝰ nuntiaturi:
apłis femine nunciarũt. Nemo
gͦ calũmet᷑ xp̃o nato ex femina:
de qͦ sexu lib̃ator maculari non
posset.⁊ quẽ sexũ creator cõmen¬
credituri sumꝰ natũ ex femina
p̃dicatũ ẽ ⁊ p̃dicat᷑ uniuerso orbi
terraꝵ. Sed rei iã credite ꝑ om-¬
nẽ terrã questionẽ conant᷑ inge¬
rere ceci. excecare alios affectantes.
⁊ nõ uidentes qͦd uidendũ ẽ: dũ con-¬
uellere conant᷑ qͦd credendũ est.
Respondent enĩ ⁊ dieũt. Noli nos
auctoritate orbis terraꝵ p̃mere.
ipsã scripturã consideremꝰ. Noli
popularit agere. multitudo tibi
seducta fauet. Primo hic respon-¬

Expanded text:
rando homini propinetur salus per ferando homini propinetur salus per feminam. Compenset femina decepti per se hominis peccatum, generando Christum. Inde et resurgentem Deum priores feminae Apostolis nuntiarunt. Nuntiavit viro suo mortem femina in paradiso: nuntiaverunt et feminae salutem viris in Ecclesia. Resurrectionem Christi Apostoli erant gentibus nuntiaturi: Apostolis feminae nuntiarunt. Nemo ergo calumnietur Christo nato ex femina, de quo sexu Liberator maculari non posset, et quem sexum Creator commencredituri sumus natum ex femina praedicatum est et praedicatur universo orbi terrarum. Sed rei jam creditae per omnem terram quaestionem conantur ingerere caeci, excaecare alios affectantes, t non videntes quod videndum est, dum convellere conantur quod credendum est. Respondent enim, et dicunt: Noli nos auctoritate orbis terrarum premere; ipsam Scripturam consideremus. Noli populariter agere: multitudo tibi seducta favet. Primo hic respon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ feminã nasci. Sed hoc nob̃ osten¬
dit: ut scilicet in nullo sexu de se
desperet humana creatura. Sexus
eni humanꝰ. mariũ ẽ ⁊ feminaꝵ.
digͦ uir existens qͦd utiq ẽẽ deberet.
nõ nasceret᷑ ex femina. desꝑarent
de se femine. memores pͥmi peccati
sui: qͥa ꝑ feminã deceptꝰ est primꝰ
homo: ⁊ omnino nullã se spẽ hab̾e
brũ p̃eligere uirilẽ: ⁊ natꝰ ex
femina. sexũ consolari femineũ: tan¬
quã alloquens ⁊ dicens. Ut noueri¬
tis qͦd nõ dei creatura mala ẽ. sed
uoluptas praua ꝑuertit eã: in pͥn¬
cipio cũ feci hominẽ masculũ: ⁊ fe¬
minã feci. Nõ creaturã damno quã
feci. Ecce natꝰ sũ uir: ecce natꝰ ex
femina. Nõ gͦ creaturã damno quã
feci:. sed peccata que nõ fecĩ. Uterq
sexus uideat honorẽ suũ: ⁊ uterq
confiteat᷑ iniqͥtatẽ suã:⁊ uterq
speret salutẽ. Cecipiendo homini
ꝓpiatũ ẽ uenenũ ꝑ feminã. repa¬

Expanded text:
per feminam nasci. Sed hoc nobis ostenper feminam nasci. Sed hoc nobis ostendit, ut scilicet in nullo sexu de se desperaret humana creatura. Sexus enim humanus marium est et feminarum. Si ergo vir existens, quod utique esse deberet, non nasceretur ex femina; desperarent de se feminae, memores primi peccati sui, quia per feminam deceptus est primus homo; et omnino nullam se spem habere sexum praeeligere virilem, et natus ex femina sexum consolari femineum, tanquam alloquens et dicens: Ut noveritis quod non Dei creatura mala est, sed voluptas prava pervertit eam, in principio cum feci hominem, masculum et feminam feci. Non creaturam damno, quam feci. Ecce natus sum vir, ecce natus ex femina. Non ergo creaturam damno, quam feci; sed peccata, quae non feci. Uterque sexus videat honorem suum, et uterque confiteatur iniquitatem suam, et uterque speret salutem. Decipiendo homini propinatum est venenum per feminam: repa
Abbreviated transcription (Latin):
hominis factus ẽ. At enĩ si no
nasceret᷑ de maria uirgine.
eẽt minus: Sicit aliqͥs. Homoi
uoluit. ł sset homo: nõ tañ le
semiia nasceret᷑. Non enĩ ⁊ pͥmũ ho¬
nme quẽ fecit. ex femina fecit. Ad
hr uide qͥd respondeat᷑. Eu dicis. ad
pascendũ itqͥd elegerit feminã. Res¬
pondet᷑ tibi. Inimo ad nascendũ cur
siseret feminã᷑. Puta me nõ posse
stendere qͥd elegerit: ut de femina
iasceret᷑. Tu ostende qͥd fugere in
fmina debuit. Sed aliquando iã dic¬
ta sũt. qͥa utiq si fugeret femine
uterũ. uelut significaret se ex illa
contaminari potuisse. Quants aũt
uat ꝑ substantiã suã immaculabi-¬
lar. tanto nõ debuit formidare
uterũ carnis quasi posset inde ma¬
tulari:. sed natus de femina. osten¬
deres nob̃ debuit magni aliqͥd sacra¬
ñti. Nã reuera fr̃s ⁊ nos fatem᷑.
qͦd si uellet dñs sic fieri homo ut
nõ ex femina nasceret᷑: erat utiq
facile maiestati. Quomͦ enĩ potuit
ex femina sine uiro. sic posset nec

Expanded text:
inis factus est. At enim si non nasceretur de Maria virgine, quid esset minus? Dicit aliquis: Homo esse voluit: esset homo, non tamen de femina nasceretur: non enim et primum hominem quem fecit, ex femina fecit. Ad hoc vide quid respondeatur. Tu dicis, ad nascendum utquid elegerit feminam. Respondetur tibi: Imo ad nascendum cur fugeret feminam? Puta me non posse ostendere quid elegerit, ut de femina nasceretur: tu ostende quid fugere in femina debuit. Sed aliquando jam dicta sunt, quia utique si fugeret feminae uterum, velut significaret se ex illa contaminari potuisse. Quanto autem erat per substantiam suam immaculabilior, tanto non debuit formidare uterum carnis, quasi posset inde maculari: sed natus de femina, ostendere nobis debuit magni aliquid sacramenti. Nam revera, fratres, et nos fatemur, quod si vellet Dominus sic fieri homo, ut non ex femina nasceretur, erat utique facile Majestati. Quomodo enim potuit ex femina sine viro; sic posset nec
Abbreviated transcription (Latin):
Quicqͥd uelis dicas inqͥunt. nos ae¬
p̃hendimꝰ ubi legitis natũ xp̃m ds¬
sonare int̃ se eugłia: ⁊ nõ posse utñm
uerũ eẽ qͦd dissonat. Cũ enĩ ostende¬
ro inqͥt dissonantiã: recte impbo
fidẽ. At tu qͥ accipis fidẽ: osfent
concordiã. Quã queso dissonantũ
demonstrabis : Aꝑtã inqͥt:. eu i
mo potest contͣdicere. Quã serun
auditis: qͥa fideles estis. Nitendib
cilectissimi: ⁊ uidete quã salubs

Expanded text:
quid velis dicas, inquiunt, nos deprehendimus ubi legitis natum Christum, dissonare inter se Evangelia, et non posse utrumque verum esse quod dissonat. Cum enim ostendero, inquit, dissonantiam, recte improbo fidem, aut tu qui accipis fidem, ostende concordiam. Quam quaeso dissonantiam demonstrabis? Apertam, inquit, cui nemo potest contradicere. Quam securi auditis, quia fideles estis. Attendite, dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
punt ea que consuer̃. Mutant᷑ enĩ
homines ⁊ in meliꝰ ⁊ in deteriꝰ. Coti¬
dianis huiuscemodi exꝑim̃tis uicis¬
sim ⁊ letam᷑ ⁊ contristam᷑. Letamͦ
correctis: contristam᷑ deprauatis.
I deoq dñs nõ ait saluũ futurũ ẽẽ
usq in finẽ hic saluus erit. Quid

Expanded text:
punt ea quae consuerunt. Mutantur enim punt ea quae consuerunt. Mutantur enim homines, et in melius et in deterius. Quotidianis hujuscemodi experimentis vicissim et laetamur et contristamur; laetamur correctis, contristamur depravatis. Ideoque Dominus non ait salvum futurum esse us
Abbreviated transcription (Latin):
itq meminisse uos pollicitationis
nrẽ . in ipso ꝓmisimꝰ: ꝑ quẽ nũc red¬
dimꝰ. Nã ⁊ cũ ꝓmitteremꝰ. ab ipso
petebamꝰ: ⁊ cũ reddimꝰ. ab ipso acci-¬
pinꝰ. Meminit aũt caritas urã.
nos matutina natalis dnĩ distu-¬
lisse quã soluendã ꝓposuimꝰ questi¬
onẽ: qͥa multi nobiscũ etiã quibꝰ
solet eẽ onerosus sermo dei.sollem¬
nitatẽ illã diei debitã celebrabãt.
luc̃ uͦ puto ueminẽ conuenisse:
nisi qͥ audire desiderat. Nõ itaq
loquim᷑ cordibꝰ surdis. nõ fastidi¬
entibꝰ animis. Hec aũt̃ urã expec¬
tatio. ꝓ me oratio ẽ. Accessit al¬
qͥd. quia ⁊ dies muneris multos
hine uentilauit: ꝓ quoꝵ quidẽ
salute quantũ satagimꝰ. tantũ
fes̃ ut satagatis hortam. Et ꝓ his
l nondũ intenti sũt spectaculis
ueritatis. sed dediti sut̃ spectaculis
carnis. intenta m̃te dep̃cemini deũ.
Noui enĩ ⁊ certe scio. esse mͦ in numero
urõ eos qͥ hodie contẽpserũt. sed rũ¬

Expanded text:
 meminisse vos pollicitationis nostrae. In ipso promisimus, per quem nunc reddimus. Nam et cum promitteremus, ab ipso petebamus: et cum reddimus, ab ipso accipimus. Meminit autem Charitas vestra nos matutina Natalis Domini distulisse quam solvendam proposuimus quaestionem; quia multi nobiscum, etiam quibus solet esse onerosus sermo Dei, solemnitatem illam diei debitam celebrabant. Nunc vero puto neminem convenisse, nisi qui audire desiderat. Non itaque loquimur cordibus surdis, non fastidientibus animis. Haec autem vestra exspectatio, pro me oratio est. Accessit aliquid; quia et dies Muneris multos hinc ventilavit, pro quorum quidem salute quantum satagimus, tantum fratres ut satagatis hortamur; et pro his qui nondum intenti sunt spectaculis veritatis, sed dediti sunt spectaculis carnis, intenta mente deprecemini Deum. Novi enim, et certe scio esse modo in numero vestro eos qui hodie contempserunt: sed rum
Abbreviated transcription (Latin):
mone: ꝑuenit ad iechoniã Qui
cũ uiueret. facta ẽ transmigͣnio
in babiloniã: ⁊ sũt alie qͣtuordei
generationes annumerato sab¬
mone. a capite alteriꝰ intualliͥ
annumerato etiã iechonia. ad qu
claudit᷑ ipse numerus: ut implemiꝰ
qͣtuordecĩ. Terciũ uͦ interuallũ a
ipso iechonia incipit. Intendat
do. qͥa cũ ꝓtulero ⁊ gustauerttils
ipsũ renunciabitis. Intendite gͦ l
iechonia ipso incipiente numer
tecii int̾ualli: usq ad dñm ihm¬

Expanded text:
nit ad Jechoniam, qui cum viveret facta est transmigratio in Babyloniam; et sunt aliae quatuordecim generationes, annumerato Salomone a capite alterius intervalli, annumerato etiam Jechonia, ad quem clauditur ipse numerus, ut impleantur quatuordecim. Tertium vero intervallum ab ipso Jechonia incipit. 13. Cur Jedo quia cum protulero, et gustaveritis, idipsum renuntiabitis. Intendite ergo. A Jechonia ipso incipiente numero tertii intervalli, usque ad Domi
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis corporalit̃. ⁊ estis in ilo
repleti qͥ est caput om̃is pͥncipatus
⁊ potestatis. In qͦ ⁊ circũcisi estis cr¬
cũcisione sine manibꝰ. in expolatu¬
ne corporis carnis. in cireũeisione
xpĩ: consepulti ei in baptismate.
in quo ⁊ consurreximꝰ ꝑ fidẽ oꝑati¬
onis dei. qͥ suscitauit eũ a mortus.
Et mors igit᷑ ⁊ resurrectio ⁊ circũti¬
sio eiꝰ. ꝓ nob̾ facte sũt. Et cũ impl

Expanded text:
estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum impl
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iniustos. Attendite. ipse dñs qͥ
hoc iussit qͥd fecerit. Nonne post
tanta que in eũ cõmiser̃ impii
iudei qͥ retribuebant ei mala ꝓ
bonis. pendens in cruce ait pat̃
ignosce illis : qͥa nesciũt qͥd faci¬
unt: Orauit in homine: qͥ exau¬
diuit cũ patre. Nam ⁊ mͦ orat in

Expanded text:
 nobis. Attende ipsum Dominum qui hoc jussit, quid fecerit. Nonne post tanta quae in eum commiserunt impii Judaei, qui retribuebant ei mala pro bonis, pendens in cruce ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt? Oravit in homine, qui exaudivit cum Patre. Nam et mo