comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suetoꝵ ẽ. & mitiũ. qui sepe etiã a parentib
derelicta ꝑdunt. ꝓpt̾ mansuetudinẽ: sed
uiroꝵ fortiũ & iuolentoꝵ qui st̃ adbella
ꝓmptissimi. Deniq & inpsalmo quadra-¬
gesimo quarto qui sub nomine salomo-¬
nis ad xp̃i eccliȩq eiꝰ sacram̃tũ refertur
tissime. specie tua & decore tuo. & intende:
et ꝓsꝑare. & regna. ꝓpt̾ mansuetudinem
et iustitiã. et ueritatẽ. & deducet te mira¬
bilit̃ dextera tua: hic. ẽ qui & in ꝓsalmo
alio loquebat᷑. Mem̃to dñe dauid: et
om̃is mansuetudinis eiꝰ. Et iterũ. Assu¬
mens mansuetos dñs. & aꝑtius in euan¬
gelio. Discite a me quia humilis sum.
et mansuetꝰ corde. Incuiꝰ typũ & moyses
om̃iũ hominũ qui erant suꝑ trã man¬
suetissimꝰ scribitur. Hȩc ẽ ut diximꝰ t̾ra
uiuentiũ in qua scĩs uiris. atq mansuetis
bona dñi p̃parant᷑ quȩ ante aduentum
in carne dñi saluatoris. nec abrahã. nec
isaac. nec iacob. nec ꝓpħȩ. et alii iustiuiri

Expanded text:
iam a parentibus derelicta perdunt propter mansuetudinem: sed virorum fortium et violentorum, qui sunt ad bella promptissimi. Denique et in psalmo quadragesimo quarto, qui sub nomine Salomonis ad Christi Ecclesiaeque ejus sacramentum refertur, ende et prosperare et regna propter mansuetudinem et iustitiam et ueritatem et deducet te mirabiliter dextera tua. hic est, qui et in psalmo alio loquebatur: memento, domine, Dauid et omnis mansuetudinis eius et iterum: adsumens mansuetos dominus et apertius in euangelio: discite a me, quia humilis sum et mansuetus corde. in cuius typo et Moyses omnium hominum, qui erant super terram, mansuetissimus scribitur. Haec est, ut diximus, terra uiuentium, in qua sanctis uiris atque mansuetis bona domini praeparantur, quae ante aduentum in carne domini saluatoris nec Abraham nec Isaac nec Iacob nec prophetae et alii iusti uiri
Abbreviated transcription (Latin):
uł facere uł ꝑmittere. Nũquid nã sicut
animalia irrationabilia recte dicimꝰ in
usu dari naturis. excellentioribus: et si
uitiosis sic̃ aꝑtissime in euangłio uidemꝰ.
porcos adusũ desid̾ãtũ concessos eẽ. dę mo¬
nibus. Hoc & de homine recte possumꝰ
dicere. Animal ẽ. enĩ sed rationale. Et¬
si mortale. amma ẽ. rationalis in illis mem¬
bris quȩ tantis afflictionib pęnas luit.
tare om̃i modo dementis ẽ: Tantorum gͦ
maloꝵ quȩ funt inparuulis causa iusta
dicatur. Hempe cũ maiores ista patiuntur
solemꝰ dicere. aut siẽ in iob merita exami¬
nari. aut sic̃ in herode puniri. & de quib

Expanded text:
uel facere uel permittere. numquidnam, sicut uel facere uel permittere. numquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit. tare omnino dementis est tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in lob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quib
Abbreviated transcription (Latin):
facere nisi ds̃: Hȩc & alia quȩ possum sic̃
possũ dico aduersus eos qui hanc opinionẽ
qua credunt᷑ animȩ sic̃ illa una singulis
fieri labefactare conant᷑. Sed cũ ad pęnas
uentũ ẽ. paruuloꝵ magnis mͥ crede coartor
angustiis. nec quid respondeam prorsus
inuenio. Non solũ eas pęnas dico quas ha-¬
bet post hanc uitã illa dãnatio quo neces¬
se ẽ. trahant᷑. si de corpore exierint sine xpĩ¬
anȩ gr̃ȩ̃ sacram̃to: sed eas ipsas quȩ in hac
uita dolentib nob̃ uersant᷑ ante oculos
quas enumerare siuelim prius tempus
quã exempla deficiunt. Languescunt
egritudinibus: torquent᷑ dolorib. fame.
& siti cruciant᷑. Debilitantur mẽbris. pri-¬
uant᷑ sensib. ueacant᷑ ab ĩmundis sp̃itib.
Demonstrandũ ẽ. utiq quomͦ ista fine ulla
sua mala causa iuste patiant᷑. Non enim
dici fas ẽ. ista ignorante dõ fieri: aut eum
ñ posse resistere facientib. aut iuste ista

Expanded text:
facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista
Abbreviated transcription (Latin):
conant᷑ struere meritis geste ante carnem
uitȩ animas quasi ad ergastula huiꝰ modi
iuste posse ꝑduci. Nonme mouet multa
cogitantẽ quib hȩc possit calũnia refuta¬
ri. & qđ ipse respondisti ñ ẽẽ. uitiũ sem̃tis
intritieo qđ furto dr̃ eẽ sublatũ. sed in
eo qui frum̃ta furatus ẽ. Nec ideirco t̾rã
ñ debuisset gremio suo semina confoue¬
re quia sator immunda ea ꝓiecerit ma-¬
nu. Elegantissima similitudo ẽ. quã &
antequã legerẽ. nullas mͥ obiectio ista de
adultermnis fetib in hac quȩstione facie.¬
bat angustias generalit̃ intuenti multa
beat piũ prudentẽq considatorem in¬
effabilẽ laudẽ creatori excitat. quanto
magis creatio ñ cuiꝰlibet animalis sed
hominis. Siaũt causa creandi quęrit᷑
nulla citius & melius respondet᷑. nisi quia
om̃is creatura dĩ bona ẽ. Et quid dignius
quã ut bona faciat bonꝰ ds̃ quȩ nemo potest

Expanded text:
conantur adstruere meritis gestae ante carnem conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico, quod furto dicitur esse sublatum, sed in eo, qui frumenta furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa beat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ tanquã mirabili cantico uł breuius
uł ꝓductius qũa modulatio p̃eognita et
p̃finita deposcit. prȩterire ꝑmittit. Hoc
cũ etiã de arboris folio dixerim. & de nr̃o
numero capillorũ. quanto magis de homi¬
nis ortu & occasu euiꝰ tẽporalis uita breuius
ꝓductiusue contenditur. quã ds̃ disposi¬
tor temporũ nouit uniuersitatis modera-¬
mini consonari. Id etiã qđ aunt. om̃e qđ
intẽpore cȩpit eẽ. ĩmortale eẽ ñ posse. Iuia
omĩa orta ocoidunt. & aueta senescunt. ut
eomͦ credi cogant animũ humanũ idõ
eẽ. immortalẽ qđ ante omĩa tẽpora sit
creatꝰ ñ mouit fidem nr̃am. Ut enĩ alia
taceam cȩpit ẽẽ. in tẽpore ĩmortalitas car¬
nis p̃i. quȩ tam̃ iã morit᷑. & mors ei ultra
ñ dominabit᷑. Illud uero qđ in libro ad¬
uersus rufinũ posusti. quosdã huic senten¬¬
ciȩ calũniari. qđ dm̃ dare animas adulte¬
rinis conceptib uideat᷑ indignũ. Unde

Expanded text:
rerum tamquam mirabili cantico uel breuius rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunteo modo credi cogant, animum humanum ideo esse immortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non movet fidem nostram. Ut enim alia taceam, coepit esse in tempore immortalitas caristi, quae tamen iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ respondẽ. Parentũ hinc peccata
uel conuinci uł flagellari. possumꝰ etiam
recte illiꝰ modationi ista relinquere quẽ
scimꝰ om̃ib generalit̾ transeuntib rebus
ubi sunt etiã animantiũ ortus & obitus cur¬
sũ ornatissimũ atq ordinatissimũ dare. s
nos ista sentire ñ posse. quȩ si sentiremꝰ. dele¬¬
ctatione in effabili mulcerem᷑. Non enam
didicerat dictũ ẽ. de dõ. qui ꝓfert nume-¬
ro se scłm. unde musica id. ẽ scientia sensus-¬
ue bene modulandi. ad ammonitionem
magnȩ rei etiã mortalib rationales haben¬¬
tib animas. dĩ largitate concessa ẽ. Unde
si homo faciendi artifex carminis nouit.
quas quib moras uocib tribuat : ut illud
qđ canit᷑ decedentib ac succedentib sonis
pulcherrime currat & transeat. quanto
ris nascentib & oceidentib tẽpoꝵ spatia
quȩ tanquã sillabȩ ac uerba ac particu¬
las huius scłi ꝑtinent in hoc labentium

Expanded text:
possumus respondere parentum hinc peccata possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enimdidicerat, dictum est de deo: qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto ris nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium
Abbreviated transcription (Latin):
mittere. nec de ipso tanquã suas particu¬
las irrorare. nec de illa una originaliter
trahere. nec ꝓ delictis ante carnẽ cõmissis
carneis uinculis cõpedire sed nouas erea-¬¬
re singulas singulis. suã cuiq nascenti: ñ
aliquid facere dr̃ qđ ante ñ fecerat. lã enĩ
sexto die fecerat hominẽ ad imaginẽ suã
qđ utiq scđm animã rationalẽ fecisse in¬
telligitur. Hoc & nunc facit ñ instituendo
qđ ñ erat: sed multiplicando qđ erat. Un-¬
de & illud. uerũ ẽ. qđ areb quȩ ñ erant in-¬
stituendis requieuit. Et hoc uerũ ẽ. qđ ñ
solũ gub̾nando quȩ fecit. uerũ etiã aliquid.
ñ qđ ñdũ sed qđ iã creauerat numerosius
creando usq nunc oꝑat᷑. Uelsic ergo uel
alio modo quolibet eximus ab eo qđ nob̃
obicit᷑ de requie dĩ ab oꝑib suis. ne ꝓpt̃ea
ñ credamꝰ. nunc usq fieri animas nouas
facit animas eis quos nouit cito morituros:

Expanded text:
mittere nec de se ipso tamquam suas particumittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intellegitur. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. unde et illud uerum est, quod a rebus, quae non erant, instituendis requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas facit animas eis, quos nouit cito morituros?\',
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt uidit eẽ. facienda. ut deinceps ñ quȩ
ñ erant. sed exhis quȩ iã erant crearet &
faceret quicquid faceret.Ita utrũq uerũ
eẽ. monstrat᷑. Et qđ dictũ ẽ. requieuit ab
oꝑib suis. & qđ dictũ ẽ usq nunc oꝑat᷑.¬
qm̃ genesis ñ potest euangłio eẽ. contra¬
riũ. Uerũ his qui hȩc idõ dicunt ne cre-¬
dat᷑ mͦ ds̃ sic̃ illã unã nouas animas quȩ
ñ erant facere : sed ex illa una quȩ iã erat
eas creare uł ex fonte aliquo siue thesau¬
ro quodã quẽ tunc fecit. eas mittere faci¬
le respondet᷑. & iam ilł seax dieb multa dm̃
creasse ex his naturis quãs iã creauerat.
cerit manifestũ ẽ. Nulla enĩ erat auis. nul¬
lus piscis. nulla arbor. nullũ animal. & nec
intelligitur ab his creatis requieuisse quȩ
ñ erant & creata sunt id. ẽ. cessasse. ne ultra
quȩ ñ erant crearent᷑. Sed nunc qđ dicit᷑
animas ñ in nescio quo fonte iã existentes

Expanded text:
essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: Requieuit ab operibus suis et quod dictum est: Usque nunc om Genesi non potest euangelium esse contrarium. Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, cerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, 2 id est cessasse, ne ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ trah. Obsecro te quomͦ hȩc opinio de-¬
fenditur qua credunt᷑ ammȩ ñ ex illa
una pͥma hominis fieri om̃s. sed siẽ illa¬
una uni. ita singulis singulȩ. Ca uero quȩ
dicunt᷑. alia contra hanc opinionẽ: facile
puto me posse refellere sicuti ẽ illud. quo
eã sibi quidã uidet᷑ urgere quomͦ consum¬
mauerit ds̃ omĩa oꝑa sua sexto die & septi-¬
mo requieuit. Sinouas ad hue anamas cre-¬
at. quib si dicerimꝰ qđ exx euangłio in su-¬
pradictã epłam posuisti. pat̾ m̃s usq nẽ
oꝑat᷑. respondent oꝑat᷑ dictũ ẽ. institutas
administrando ñ nouas instituendo natu¬
ras. nec seripturȩ geneos contradicat᷑ ubi
aptissime legit᷑ consũmasse dm̃ om̃ia oꝑa
sua: Nã & qđ eũ scriptũ ẽ. requieuisse: uti¬
q a creandis noius creaturis intelligendũ
ẽ. non agubnandis. quia tunc ea quȩ ñ
erant fecit aquib faciendis requieuit:
Quia consũmauerat omĩa qui antequã

Expanded text:
nem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio denem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illauna uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis. quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
ant insacram̃to xp̃i remissionẽ peccati.
peccantes in adam ex quo caro ẽ. ꝓpagata
peccati: aut si ñ peccant qua iustitia crea¬
toris ita peccato obligantur alieno. cũ ex¬
inde ꝓpagatis mẽbris mortalib inserunt᷑.
ut eas nisi ꝑ eccłiam subuentũ fuerit dãna¬
tot sequant᷑. cũ in earũ potestate ñ sit ut
eis possit grã baptismi subueniri: Tot gͥ
animarũ milia quȩ in mortib paruuloꝵ
sine indulgentia xp̃iani sacram̃ti de cor-¬
porib exceunt. qua ȩquitate damnantur.
sinouȩ creaturȩ nullo suo p̃cedente pec¬
cato. sed uoluntate creatoris. singulȩ sin¬
gulis nascentib adheser̃ quib eas ani-¬
mandis ille creauit & dedit. qui utiq no-¬
uerat qđ ea quȩq earũ nulla sua culpa
sine baptismo xpĩ de corpore fuerat ex
qđ uł cogat animas fieri peccatrices. uł
puniat innocentes: neq negare fas nob̃
ẽ eas quȩ sine xp̃i sacram̃to de corporib
exierint etiã paruuloꝵ. ñ nisi indãnatio¬

Expanded text:
ant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exius dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
euangłiũ : ds̃ abraham. ds̃ isaac. & ds̃ ia cob ñ ẽ.
uacta te carcere ñ cludunt᷑. Ais enĩ. uel in
sinu abrahȩ. uł in loco refrĩgerii. uł subter
se. nec posse suis tumulis ut ubi uoluerint
adesse p̃sentes senatoriȩ uidelicet dignatatis
sunt. ut ñ int̾ homicidas teterrimo carcere.
sed inlibera honestaq custodia. infortunatoꝵ
insulis & in cãpis elysi recludant᷑. Tu deo
leges pones. tu apłis uincla inicies et usq ad diẽ
iudicii teneant᷑ custodia. nec sint cũ dño suo de
credendi sunt & diabolus & dȩmones toto ua-¬
gent᷑ orbe & celeritate nimia ubiq p̃sentes
sint. martẏres post effusionẽ sanguinis sui
ara oꝑiunt᷑ inclusi et in deexire ñ poterunt :
Dicis in libello tuo qđ dũ uiuimꝰ mutuo pro
nob̾ orare possimꝰ. postqũa aũt mortui fue¬
rimꝰ nulliꝰ sit ꝓ alio excaudienda oratio. prę¬
sertim cũ martẏres ultionẽ sui sanguinis ob¬

Expanded text:
Evangelium: Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob: non est Evangelium: Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob: non est justa te carcere claudantur. Ais enim, vel in sinu Abrahae vel in locum refrigerii, vel subter se, nec posse suis tumulis et ubi voluerint praesentes adesse. Senatoriae videlicet dignitatis sunt, ut non inter homicidas teterrimo carcere, sed in libera honestaque cuinsulis et in campis Elysiis recluduntur. Tu Deo leges pones? Tu apostolis vincula injicies; ut usque ad diem judicii teneantur custodia, nec sint cum Domino suo, decredendi sunt. Et cum diabolus et daemones toto vagentur in orbe, et celeritate nimia ubique praesentes sint, martyres post effusionem sanguinis sui arca operientur inclusi, et inde exire non poterunt? Dicis in libello tuo, quod dum vivimus, mutuo pro nobis orare possumus; postquam autem mortui fuerimus, nullius sit pro alio exaudienda oratio: praesertim cum martyres ultionem sui sanguinis ob
Abbreviated transcription (Latin):
desidero. expone manifestius ut tota
lib̾tate blasphemes. Pulusculũ inquit
in modico uasculo p̃cioso linteamine
circũdato dolec martỹrũ reliquias p̃¬
tioso oꝑiri uelamine. & ñ uł pannis.
et eilicio colligari. uł ꝓici insterquili¬
niũ. ut solꝰ uigilantius ebruis & dormi-¬
ens adoretur. Ergo sacrilegi sumꝰ qͣn-
gus fuit constantinꝰ imꝑtor qui scãs re¬
liquias andrȩe. lucȩ. & timothei tran-¬
stulit constantino polim apud quas dę¬
mones rugiuint & habitatores uigilan¬
tiI illoꝵ se sentire p̃sentiã confitentur.
Sacrilegus dicendus & nuno augustꝰ
archadius qui ossa beati samuhelis
longo post tẽpore de uidea transtu-
lit traciam: Om̃s ep̃i ñ solũ sacrilegi
et fatui iudicandi qui rem uilissi-¬
mam & cineres dissolutos in serico
et uase aureo portauer̃. Stulti omĩũ
eccłiarũ popłi qui occurrer̃ scĩs re-¬
tuũ suspicaris. & idcirco blasphemas. Lege

Expanded text:
desidero, expone manifestius, ut tota desidero, expone manifestius, ut tota libertate blasphemes. Pulvisculum, inquit, in modico vasculo pretioso linteamine circumdatum. » Dolet martyrum reliquias pretioso operiri velamine: et non vel pannis, vel cilicio colligari, vel projici in sterquilinium; ut solus Vigilantius ebrius et dormiens adoretur. Ergo sacrilegi sumus, quagus fuit Constantius Imperator I, qui sanctas reliquias Andreae, Lucae, et Timothei transtulit Constantinopolim, apud quas daemones rugiunt, et inhabitatores Vigilantii illorum se sentire praesentiam confitentur? Sacrilegus dicendus est, et nunc Augustus Arcadius, qui ossa beati Samuelis longo post tempore de Judaea transtulit in Thraciam? Omnes episcopi non solum sacrilegi; sed et fatui judicandi, qui rem vilissimam et cineres dissolutos in serico et vase aureo portaverunt? Stulti omnium Ecclesiarum populi, qui occurerrunt sanctis retuum suspicaris, et idcirco blasphemas. Lege
Abbreviated transcription (Latin):
cio quid qđ in modico uasculo trans¬
qui puluerẽ linteamine circũdatũ
adorando oscularis . Et in consequen¬¬
tib ꝓpe ritũ gentiliũ uidemus sub
pretextu religionis introduccũ iti
eccłiis soleat hue fulgente mole ce-¬
reoꝵ accendi. Vbicũq puluisculum
nescio qđ in modico uasculo prȩcioso
linteamine circũdato osculantes ad¬
orent. Magnũ honorẽ p̃bent huius¬
modi homines beatissimis martyrib
quos putant de uilissimis cereolis illu.¬
strandos quos agnꝰ qui ẽ. in medio thro¬
ni cũ om̃i fulgore maiestatis suȩ illu¬
martyras adorauit. quis hominem
scider̃ uestim̃ta sua. & se homines di-
xer̃ eẽ. ñ quo meliores ñ ẽẽnt olim
mortuis hominib ioue & mercurio.
sed quo sub genalitatis errore honoris
dõ debitꝰ deferret᷑: Qđ & de petro legimꝰ.
qui corneliũ se adorare cupientẽ ma-
qđ in modico uasculo transferendo
colis. Quidẽ. illud nescio quid scire

Expanded text:
cio quid quod in modico vasculo transcio quid quod in modico vasculo transQuid pulverem linteamine circumdatum, adorando oscularis? Et in consequentibus: Prope ritum gentilium videmus sub praetextu religionis introductum in Ecclesiis, sole adhuc fulgente, moles cereorum accendi, et ubicumque pulvisculum nescio quod, in modico vasculo pretioso linteamine circumdatum osculantes adorant. Magnum honorem praebent hujusmodi homines beatissimis martyribus, quos putant de vilissimis cereolis illustrandos; quos Agnus, qui est in medio throni cum omni fulgore majestatis suae, illumartyres adoravit? quis hominem sciderunt vestimenta sua, et se homines esse dixerunt? Non quod meliores non essent olim mortuis hominibus Jove atque Mercurio: sed quod sub gentilitatis errore, honor eis Deo debitus deferretur. Quod et de Petro legimus, qui Cornelium se adorare cupientem manuquod in modico vasculo transferendo colis? » Quid est illud, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nenus respondebo: ne scõꝵ uiroꝵ
qui ut hoc facerẽ dep̃cati sunt uidear
litteras respuisse. Nimirũ respondit¬
generi suo ut qui de latronũ & conue¬
peius edomita hispania & ad trium-¬
phum redire festinats. de pẏrinei
hucusq latrocinet᷑ contͣ eccłiam dĩ
& de uetonib aruacis celtiberisq des¬
cendens incurset galliarũ eccłias. por
ne diaboli. Fec̃ hoc idem pompoius.
etiã in orientis partibus: ut oilicib
et isauris. pẏratis. latronibq suꝑatis
sui nominis int̾ ciliciã & isauriã condẽt
ciuitatẽ. Sed hȩc urbs hodie seruat
scita maiorũ: et nullꝰ in ea ortꝰ ẽ dormi-¬
tantius. Gallię uernaeulũ hostẽ stisti¬
nent. ec hominẽ moti capitis. atq hỹ-¬
pocratis uinculis ad ligandũ sedentẽ
cernunt in eccłiam: et int̾ cetera uer-¬
ba blasphemiȩ ista quoq dicentem.
Quid necesse ẽ. tanto honore ñ solum¬
onerare sed etiã adorare: Illud nes¬

Expanded text:
naeniis respondebo, ne sanctorum virorum naeniis respondebo, ne sanctorum virorum qui ut haec facerem me deprecati sunt, videar litteras respuisse. Congeneri suo, ut qui de latronum et Convepeius edomita Hispania, et ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei hucusque latrocinetur contra Ecclesiam Dei,  ad placentas liguriens, psalmorum moducendens, incurset Galliarum Ecclesias, pone diaboli. Fecit hoc idem Pompeius, etiam in Orientis partibus: ut Cilicibus et Isauris piratis, latronibusque superatis: sui nominis inter Ciliciam et Isauriam conderet civitatem. Sed haec urbs hodie servat scita majorum, et nullus in ea ortus est Dormitantius. Galliae vernaculum hostem sustinent, et hominem moti capitis, atque Hippocratis vinculis alligandum, sedentem cernunt in Ecclesia: et inter caetera verba blasphemiae, ista quoque dicentem: « Quid necesse esthonorare, sed etiam adorare, illud nes
Abbreviated transcription (Latin):
ulta in orbe monstra generata s̃
sic̃ equus et mulus quib ñ ẽ intellectus.¬
Et rursũ de dormitantio ac socus eius.
infreno & chamo maxcillas eoꝵ ẽfringe.¬
est : ut ipsius uerba ponentes ad singu¬
la respondẽ nitam᷑. łieri enĩ potest
ut rursũ malignꝰ int̾pres dicat: fictã
ama materiam. Cui rethorica decla-¬
matione respondeam: sic̃ illã quam
scripsi ad galliã matris & filiȩ int̃ se
discordantiũ. Auctores s̃ hutꝰ dictati
rius : qui parochias suas uicinas istius
scribunt eẽ maculatas. Miseruntq
libros ꝑ frẽm sisinnium : quos inter
crapulã sternens euomuit. Et asser̃
reꝑtos eẽ. ñ nullos: qui fauentes uitus
sius illius blasphemiis ad quiescant
Est quidẽ imꝑitꝰ. et uerbis & scientia
et sermone inconditꝰ. Ne uera quidẽ
potest defende. sed ꝓpt̃ homines scłi
et mulierculas oneratis peccatis semꝑ
discentes et nũquã ad scientiã ueritatis
ꝑuenientes una lucubracruncula illiꝰ

Expanded text:
ulta in orbe monstra generata sunCentauros, et sirenas, ululas, et onocrotalos in Isaia legimus. Job Leviathan et Behemoth mystico sermone descriest, ut ipsius verba ponentes ad singula respondere nitamur. Fieri enim potest, ut rursum malignus interpres dicat fictam a me materiam, cui rhetorica declamatione respondeam: sicut illam quam scripsi ad Gallias, matris et filiae inter se discordantium. Auctores sunt hujus dictatiurius, qui paroecias suas vicinia istius scribunt esse maculatas, miseruntque libros per fratrem Sisinnium, quos inter crapulam stertens evomuit. Et asserunt repertos esse nonnullos, qui, faventes vitiis suis, illius blasphemiis acquiescant. Est quidem imperitus, et verbis et scientia, et sermone inconditus; ne vera quidem potest defendere: sed propter homines saeculi et mulierculas oneratas peccatis, semper discentes et numquam ad scientiam veritatis pervenientes, una lucubratiuncula illius
Abbreviated transcription (Latin):
manus uentura sis. Crudelem uidicem
fugis. Fugerat quondã et ionas animo-
fuit. Siuiuentẽ crederes filiam: nun¬
quã ptangeres ad meliora migrasse.
Hoc ẽ. quod ꝑ apłm meũ usserã: ne
ꝓdormientib in similitudinẽ gentiũ
tristaremini. Erubesce. ethnici cõpara¬
tione suꝑaris. Melior diãboli ancilla

Expanded text:
manus uentura sis, crudelem iudicem manus uentura sis, crudelem iudicem fugis. fugerat quondam et Ionas, animosfuit. si uiuentem crederes filiam, numquam plangeres ad meliora migrasse. hoc est, quod per apostolum meum iusseram, ne de dormientibus in similitudinem gentium tristaremini. erubesce, ethnicae conparatione superaris. melior diaboli ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
uero cũ ꝓpitio xp̃o ante .iiii. ferme men.¬
ses scđo quodã modo se ꝓposito baptis-¬
mi lauerit. et ita deinceps uixerit ut
calcato mundo semꝑ monasteriũ cogi¬
tarit: non uereris ne tibi saluator di¬
cat: irasceris paula quia filia tua. mea
facta ẽ filia. Indignaris de iudicio meo:
et rebellib lacrimis facis inuitiam
possidenti. Scis enĩ quid de te quid
de cȩteris tuis cogitem. Cybum tibi
denegas: non in ieuniorum studio sed
doloris. Non amo frugalitatẽ istam
leiunia hȩc aduersarii mei sunt. Nullã
animã recipio : quȩ me nolente separat᷑
acorpore. Talis stulta phylosophia¬
Habeant martỹres. habeant zenonẽ.
theo frastum uel catonẽ. Suꝑ nullum
requiescit sp̃s m̃s nisi suꝑ humilem
et quietũ et trementẽ uerba mea Hoc
ẽ qđ michi monasteriũ ꝓmittebas. qđ
habitu a matronis ceteris separato. tibi
quasi religiosior uidebaris. sssens ista
quȩ plangit uestiũ siricarũ est: inter¬
ceperis et emoreris et quasi non in meas

Expanded text:
uero, cum propitio Christo ante quattuor ferme menses secundo quodam modo se propositi baptismo lauerit et ita deinceps uixerit, ut calcato mundo semper monasterium cogitarit, nonne uereris, ne tibi saluator dicat: irascells, Paula, quia filia tua mea facta est filia? indignaris de iudicio meo et rebellibus lacrimis facis inuidiam possidenti? scis enim, quid de te, quid de ceteris tuis cogitem. cibum tibi denegas non ieiuniorum studio, sed doloris. non amo frugalitatem istam; ieiunia haec aduersarii mei sunt. nullam animam recipio, quae nolente me separatur a corpore. tales stulta philosophia martyres habeat: Zenonem, Cleombrotum uel Catonem. super nullum requiescit spiritus meus nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea. hoc est, quod mihi monasterium promittebus, quod habitu a matronis ceteris separato tibi quasi religiosior uidebaris? mens, ista quae plangit, uestium sericarum est. interciperis et moreris et, quasi non in meas
Abbreviated transcription (Latin):
teritũ & infuturũ ȩt̃nũ sit. nullũq habu¬
rit auetorẽ. Et qđ trans latosacerdotio le-¬
gis quoq mutatio fiat. ut nequaquam
de agar & monte sẏna. sed de sarra liba
et arce syon egrediat᷑ uerbũ dñi. & lex
dĩ de hierłm. & difficultatẽ rei p̃mio
ex aggerat dicens: Suꝑ quo multus no-¬
bis sermo ẽ. & int̃p̃tabilis: Non quia apłs¬
id ñ potuerit int̃p̃tari. sed quia tẽporis¬

Expanded text:
aeteritum + et in futurum aeternum sit nullumque habuaeteritum + et in futurum aeternum sit nullumque habuerit auctorem et quod translato sacerdotio legis quoque mutatio fiat, ut nequaquam de Agar ancilla et monte Sina, sed de Sarra libera et arce Sion egrediatur uerbum domini et lex dei de Hierusalem. et difficultatem rei prooemio exaggerat dicens: subis sermo est, et interpretabilis: non quia Apostolus non potuerit id interpretari, sed quod i
Abbreviated transcription (Latin):
qđ solus & reoc fuerit & sacerdos : et ante
circũcisionẽ functus sacerdotio. ut ñ
gentes eac uidȩis. sed iudȩi agentibus
sacerdotiũ acceꝑint Neq unctus oleo
sacerdotali in morsi p̃cepta constituunt.
sed oleo excultationis & fidĩ puritate. Neq
carnis & sanguinis uictimas immolarit.
& brutoꝵ sanguinẽ animaliũ exta sus-¬
ceꝑit: sed pane & uino simplici puroq
sacrificio xp̃i dedicauerit sacram̃tum:
Et multa alia quȩ epłaris breuitas non
recipit. Pret̾ea plenius eẽ tractatũ in epła
adhebreos quã om̃s greci recipiunt. et
ñnulli latinoꝵ qđ iste melchi sedech. id
.ẽ. rex iustus. rex fuerit salem. id.ẽ. pacis
telligendũ sit uno statu uerbo exepli¬
cari ayniea aoyntoc non qđ absq
trem: Sed qđ subito introducat᷑ in gene¬
si. occurrisse abraham. acede hostium
reuertenti & nec ante mec post ea eius
nom̃ feratur asscriptũ. Affirmat autẽ
apłs qđ aaron sacerdotiũ id ẽ populi

Expanded text:
quod solus et rex fuerit et sacerdos et ante quod solus et rex fuerit et sacerdos et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes ex Iudaeis, sed Iudaei a gentibus sacerdotium acceperint, neque unctus oleo sacerdotali, ut Moysi praecepta constituunt, sed oleo exultationis et fidei puritate, neque carnis et sanguinis uictimas immolarit et brutorum animalium exta susceperit, sed pane et uino, simplici puroque sacrificio, Christi dedicauerit sacramentum, et multa alia, quae epistolaris breuitas non recipit. Praeterea plenius esse tractatum in epistula ad Hebraeos, quam omnes Graeci recipiunt et nonnulli Latinorum, quod iste Melchisedech, id est \'rex iustus\', rex fuerit Salem, id est \'rex tellegendum sit, uno statim uerbo explicari dysveakoyrjvog, non quod absque trem, sed quod subito -introducatur in Genesi occurrisse Abrahae a caede hostium re.uertenti et nec ante nec postea eius nomen feratur adscriptum. : adfirmat autem apostolus, quod Aaron sacerdotium, id est populi
Abbreviated transcription (Latin):
abel quoq & enoch & noe placueri nt
deo & uictimas obtuler̃. Et iniob uo-¬
lumine legerimꝰ qđ ipse & oblator mu¬
nerũ fuerit. & sacerdos. & quotidie ꝓ
filus suis hostias immolarit. Et aunt
ipsũ quoq iob fuisse de genere leui.
sed de stẏrpe esau. licet & aliud hebrei
autument. Quo mͦ aũt noe in ebriatus
indomo sua & nudatꝰ atq derisus a
mediano filio typũ saluatoris p̃buit
& popłi iudȩoũ. Samson quoq ama-¬
tor meretricis & pauꝑis dã lilȩ. multo
plures hostiũ mortuus. quã uiuus oc¬
oiderit. ut xpi expͥmeret passionem:
Om̃sq pene sct̃ & patriarchȩ. ac ꝓpħȩ
in aliqua re figuram expresserint salua¬
toris. Sic & melchisedech eo qđ chanane¬
us fuerit & ñ degenere iudȩoꝵ intrpũ
ꝓcessisse sacerdotis filii dĩ de quo dr̃
incentesimo nono psalmo. Tu es sacer¬
dos in ȩt̃nũ scđm ordinẽ melchi sedech.
Ordinẽ aũt eiꝰ multis modis int̃p̃tantur

Expanded text:
Abel quoque et Enoch et Noe placuerint Abel quoque et Enoch et Noe placuerint Deo, et victimas obtulerint; et in Job volumine legimus, quod ipse et oblator munerum fuerit, et sacerdos, et quotidie pro filiis suis hostias immolarit: et aiunt ipsum quoque Job non fuisse de genere Levi, sed de stirpe Esau, licet aliud Hebrautument. Quomodo autem Noe inebriatus in domo sua et nudatus atque derisus a maiore filio typum saluatoris praebuit et populi Iudaeorum, Samson quoque, amator meretricis et pauperis Dalilae, multo plures hostium mortuus quam uiuus occiderit, ut Christi exprimeret passionem, omnesque paene sancti et patriarchae ac prophetae in aliqua re figuram expresserint saluatoris, sic et Melchisedech, eo . quod Chananaeus fuerit et non de genere Iudaeorum, in typum praecessisse sacerdotii filii dei, de quo dicitur in centesimo nono psalmo: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. ordinem autem eius multis modis interpretantur:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma homeliarũ origenis repperi scrip¬¬
tum de melchi sedech in qua multipli-¬
ci sermone disputans. illuc deuolutus ẽ.
ut eũ angłm diceret. hisdemq pene ar-¬
gum̃tis quib scriptor tuus de sp̃u scõ
ille de suꝑnis uirtutib ẽ locutꝰ. Tran¬
siui addidimũ sectatorẽ eiꝰ. & uidi ho-¬
minẽ pedib in magistri isse sententiã
Verti me ad ẏppolitũ he̾reneũ. eusebiũ
cesariensem. & emisenũ. appollinarem
quoq . nrm. & eustaciũ qui pͥus antio-¬
clarissima tuba bellicũ cecinit. & dep̃-¬
hendi hoꝵ om̃iũ oppiniones diuersis
argum̃ tationib ac deuerticulis ad unũ
cõpitũ ꝑuenisse. ut dicerent melchi sẽ
dech hominẽ fuisse chananeũ. regem
urbis hiero solymȩ quȩ pͥmũ salem
postea gebus. ad extremũ hierłm appel¬
lata sit. Nec mirũ eẽ. si sacerdos dĩ altissi¬
mi describat᷑ absq circũcisione. & lega-¬
lib cerimoniis & genere aaron. cum

Expanded text:
rimam omeliarum Origenis repperi scriprimam omeliarum Origenis repperi scriptam de Melchisedech, in qua multiplici sermone disputans illuc deuolutus est, ut eum angelum diceret, isdemque paene argumentis, quibus scriptor tuus de spiritu sancto, ille de supernis uirtutibus est locutus. transiui ad Didymum, sectatorem eius, et uidi hominem pedibus in magistri isse sententiam. uerti me ad Hippolytum, Irenaeum, Eusebium Caesariensem et Emisenum, Apollinarem quoque et nostrumEustathium, qui primus Antioclarissima tuba bellicum cecinit, et deprehendi horum omnium opiniones diuersis argumentationibus j ac deuerticulis ad unum conpetum peruenisse, ut ddech hominem fuisse Chananaeum regem urbis Hierosolymae, quae primum Salem, postea lebus, ad extremum Hierusalem appellata sit. Nec mirum esse si sacerdos Dei altissimi describatur absque circumcisione et legalibus caeremoniis, et genere Aaron: cum
Abbreviated transcription (Latin):
cecsotor & nescio utrũ tu de ti-¬
tulo nom̃ subtraxeris. an ille qui scrip-¬
sit ut ꝑiculũ fugeret disputandi aue-¬
torem noluerit confiteri. Qđ cũ legissẽ.
intellexi famosissimã quȩstionẽ su ꝑ
pontificẽ melchi sedech Illuc plurimis
argum̃tis eẽ. ꝑ ductã: ut docere conatus
sit eũ qui benedixerit tanto patriar-¬
chȩ diuinioris fuisse naturȩ. Nec de
hominib: aestimandũ. & ad extremũ
ausus ẽ. dicere sp̃m scm̃ occurrisse ab ra-¬
hae. & ipsũ. eẽ. qui sub hominis figura
abrahã uictis quattuor regib reporta-¬
uerat acciꝑit om̃ino tangere noluit
dissimulare sententiã. nec me ꝑiculoso
tui in quo qđ cũq dixissem rep̃hens o¬¬
res habiturus forẽ. Sed rursũ cũ epłam
legerẽ & inuenissem in extrema pagel¬
la miris me obtestationib coniuratũ.
ne sꝑnerẽ p̃catorẽ: reuolui ueterum li¬
bros ut uidem quid singuli dicerent.
& tibi quasi de multoꝵ consilio respon¬
derem: statimq infronte geneseos in¬

Expanded text:
cotov et nescio, utrum tu de titulo nomen subtraxeris an ille, qui scripsit, ut periculum fugeret disputandi, auctorem noluerit confiteri. quod cum legissem, intellexi famosissimam quaestionem super pontifice Melchisedech illuc plurimis argumentis esse perductam, ut docere conatus sit eum, qui benedixerit tanto patriarchae, diuinioris fuisse naturae nec de hominibus aestimandum. et ad extremum ausus est dicere spiritum sanctum occurrisse Abrahae et ipsum esse, qui sub hominis figura Abraham uictis quattuor regibus reportarat, acceperit, omnino tangere noluit;dissimulare sententiam nec me periculoso tui, in quo, quodcumque dixissem, reprehensores habiturus forem. sed, rursum cum epistulam legerem et inuenissem in extrema pagella miris me obtestationibus adiuratum, ne spernerem precatorem, reuolui ueterum libros, ut uiderem, quid singuli dicerent, et tibi quasi de multorum consilio responderem. Statimque in fronte Geneseos p
Abbreviated transcription (Latin):
tant om̃s eẽ. animas. Nã sic̃ conuertitur
inquiunt puluis int̾rã sic̃ fuit. Et tamen
caro de qua hoc dictũ ẽ ad hominẽ non
reuertitur ex quo ꝓpagata ẽ. sed ad t̾ram
unde primꝰ homo factus ẽ. sic & sp̃s ea illiꝰ
uniꝰ sp̃u ꝓpagatꝰ ñ tam̃ ad eũ reuertit᷑ sed
ad dñm a quo illi datus ẽ. Uerũ qui hoc
testimoniũ ita ꝓ istis sonat ut ñ om̃i modo
huic opinioni quã defendi uolo uideatur
ẽẽ. contrariũ ad monendã tantũ credidi
prudentiã tuã ne talib testimoniis eochis
angustiis me coneris eruere. Nlã licet nemo
faciat optando ut uerũ sit qđ uerũ non ẽ.
tam̃ si fieri posset optarem ut hȩc sententia
uera eẽt. sic̃ opto. ut si uera ẽ. abste liquidissi¬
me atq inuictissime defendat᷑. Hȩc autẽ

Expanded text:
tant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, tant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata est, sed ad terram, unde primus homo factus est, sic et spiritus ex illius unius spiritu propagatus non tamen ad eum reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat, ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut, si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec aute
Abbreviated transcription (Latin):
sententia si hanc fidẽ fundatissimã non
oppugnat sit & mea si oppugnatio ñ sit
& tua. Nolo em̾i dicatur ꝓ hac sententia deb̾e
accipi qđ scriptũ ẽ. Qui finaeit sp̃m hominiᷤᷤ
in ipso & qui finaeit singillatim corda eoꝵ.
Aliquid fortissimũ atq inuictissimum re-¬
quirendũ ẽ. quod nos ñ cogat dm̃ credẽ
ullarũ animarũ sine culpa aliqua dãnatoꝵ.
Nam uł tantũdẽ ualet. & uł plus ẽ. forsitan
creare quã fingere. & tam̃ scriptum est.
Cormundũ crea in me ds̃. Nec idõ putari
potest anima hoc loco optare se fieri pri-¬
usquã aliquid eẽt. Sic̃ gͦ iam excistens
creat᷑ intiocatione iustitiȩ. sic iã existens
fingitur confirmatione doctrinȩ nec
illud qđ in eccłiaste soriptũ ẽ. Et tunc¬
conuertetur int̾rã puluis sicut fuit. et
sp̃s reuertur ad dñm qui dedit illũ. istam
confirmat sententiã quã eẽ uoluimꝰ nr̃am:
plus enĩ hoc suffragatur eis qui ex una pu-¬

Expanded text:
sententia, si hanc fidem fundatissimam non sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia debere accipi, quod scriptum est: qui finxit spiritum hominis in ipso et: qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in Ecclesiaste scriptum est: tunc.conuertetur in terram puluis, sicut fuit, et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una pu
Abbreviated transcription (Latin):
decretũ condens nouũ: sed eccłiȩ fidem
firmissimã seruans ad corrigendũ eos qui
putabant ante octauũ diem natiuitatis
ñ eẽ. paruulũ baptitandũ ñ carnẽ sed ani¬
mã diaẽ ñ ẽẽ. ꝑdendam ec mox natũ rite
baptitari posse cũ suis quib dã coep̃is cen¬
suit: Sed contra cypriant aliquã opinio¬
nem ubi qđ uidendũ fuit fortasse ñ uidit.
sentiat quisq qđ libec tantũ contra apłicã
manifestissimã fidem nemo sentiat qui
ex unius delicto om̃sscondemnationem
duci p̃dicat. ex qua condẽnatione ñ libat
uno om̃s uiuificant᷑ quicũq uiuificantur
Contra eccłię fundatissimũ morẽ nemo
pora curreretur. baptizandi offerentur
& mortui: quȩ cũ ita sint. quȩrenda causa¬
ẽ. atq reddenda. quare damnant᷑ animȩ¬
tur. Damnari enĩ eas sisic de corpore exci-
erint & scã scriptura & scã ẽ testis eccłia.
Vndeilla de animarũ nouarũ creatione

Expanded text:
decretum condens nouum sed ecclesiae fidem decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans ad corrigendos eos, qui putabant ante octauum diem natiuitatis non esse paruulum baptizandum, non carnem sed animam dixit non esse perdendam et mbaptizari posse cum suis quibusdam coepiscopis censuit. Sed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi, quod uidendum fuit, fortasse non uidit, sentiat quisque, quod libet; tantum contra apostolicam manifestissimam fidem nemo sentiat, qui ex unius delicto omnes in condemnationem duci praedicat, ex qua condemnatione non liberuno omnes uiuificantur, quicumque uiuificantur, contra ecclesiae fundatissimum morem nepora curreretur baptizanda, offerentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque reddenda est quare damnantur animtur: damnari enim erint, et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione
Abbreviated transcription (Latin):
qua in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. qui autẽ
male egerunt in resurrectionem iudicu
Quid hic gͦ de illis infantib intelligendũ
ẽ. qui priusquã possent agere uł bene uł
male sine baptismo. corpore exuti funt. Ni¬
chil hic de talib dictũ ẽ. Sedsi caro eorum
idõ ñ resurget quia nec boni aliquid fece¬
runt nec mali: nec illoꝵ resurrectura est
qui ꝑcepta baptismi gr̃a in illa ȩtate defun¬
eti sunt. inqua nichil bene uł male agere
potuer̃. Siaũt illi int̾ eos resurgent. id est
int̾ eos qui bene egerunt int̾ quos & illi re-¬
surrecturisunt nisi int̾ eos qui male eger̃.
ne aliquas humanas animas credamꝰ cor¬
pora sua ñ recepturas siue in resurrectionẽ
uitȩ. siue in resurrectionẽ iudicu Quae
sententia priusquã refellatur ipsa nouitate
iam displicet: Deinde quis ferat si credant
se illi qui ad baptismũ cũ suis paruulis
curr̃ ꝓpt̃ carnes eorũ ñ ꝓpt̃ animas cur¬
rere Beatus quidẽ cyprianus ñ aliquod

Expanded text:
qua in Christo omnes uiuificabuntur, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. quid hic ergo de illis infantibus intellegendum est, qui. priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi, sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum cum suis paruulis currunt, propter. carnes eorum non propter animas currere? beatus quidem Cyprianus non aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
uulorũ in eodẽ libro ñ quidẽ ñ sufficient̃
sed quantũ illi oꝑi satis eẽ uidebat᷑. ut cũq
respondi qđ etiã nescientib et fidẽ suam
ñdũ habentib ꝓdest. Non tam̃ de dam¬
natione eorũ paruuloꝵ qui fine illo ex
hac uita emigrant: tunc aliquid dicendũ
putaui quia non qđ nune agitur agebat᷑.
Sed ut omittamꝰ & contẽnamꝰ ea quȩ breui
tempore patiuntur. nec transacta reuocan¬
tur. Nũquid similit̃ contẽnere possumꝰ
qđ ꝑunũ hominẽ mors. & punũ hominẽ
resurrectio mortuoꝵ. Sic̃ enĩ om̃s ĩnadam

Expanded text:
uulorum in eodem libro non quidem sufficienter uulorum in eodem libro non quidem sufficienter sed, quantum illi operi satis esse uidebatur, utcumque respondi, quod etiam nescientibus et fidem suam nondum habentibus prodest, non tamen de damnatione eorum paruulorum, qui sine illo ex hac uita emigrant, tunc aliquid dicendum putaui, quia non, quod nunc agitur, agebatur. Sed ut omittamus et contemnamus ea, quae breui tempore patiuntur nec transacta reuocantur, numquid similiter contemnere possumus, quod per unum hominem mors et per unum hominem resurrectio mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
firmamq ñ uideo. Nã uelut firmam̃tum
eius illud ẽ. qđ ibi dixi. Quisaũt nouit
quid paruulis dequoꝵ cruciatib duri¬
cia maioꝵ contundit᷑. aut excercetur fides
aut miscđia ꝓbatur. Quis aũt nouit
quid ipsis paruulis in secreto iudicioꝵ
suoꝵ bonȩ cõpensationis reseruet ds̃:
Sed hoc ñ immerito dici uideo de his
qui uel ꝓxp̃i nomine ac uera religione
tale aliquid etiã nescientes patiuntur
uł sacram̃to xp̃i iam imbuti sunt: quia
sine societate uniꝰ mediatoris liberari
adamnatione ñ possunt: ut possit eis
etiã ꝓ illis malis quȩ hic indiuersis af¬
flictionib ꝑtuler̃ cõpensatione pręsta¬
rrsune aũt cũ ista quȩstio ñ possit ab sol-¬
ui. nisi etiã de his paruulis respondeatur
qui gͣrauissimos cruciatus sine sacram̃to
xp̃ianȩ societatis expirant. quȩ circa eos
cõpensatio cogitanda ẽ. quib insuꝑ & dam¬
natio p̃parata ẽ. Nam et de baptismo par-¬

Expanded text:
firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut exercetur fides aut miseriquid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus? sed hoc non inmerito dici uideo de his, qui uel pro Christi nomine ac uera religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis I afflictionibus pertulerunt, compensatio illa praestari. nunc autem, cum ista quaestio non possit absolui, nisi etiam de his paruulis respondeatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damnatio praeparata est ? nam et de baptismo par