comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suspendi: De aliis hoc collige. dehis quȩuiderunt õcculi hominum
quomodo adiudȩoꝵ transitum. si rationem queris. se unda diuiserit.
Non sol& hoc ẽẽ naturȩ. ut aqua se discernat abaqua in profundo: aut¬
ut inter fusiones aquarum terrȩ medio separentur. Gelauerunt in¬
quid fluctus in medio mari: ⁊ firmamenti speclȩ. cursum suum in solito
fine frenarunt. Nonne potuit ꝯiam alitet hȩbreum popłm liberares
S ed tibi uoluit ostendere. ut eo spectaculo &iat illa quȩ non uidisti.
esti mares esse credenda. Ior danis quoq reflexo amne. in suum fontem
reuertitur. Hęręre aquam cum labitur usitatum: redire in superiora
sine ullo repagulo. impossibile hubetur. Sed quui impossibe es: qui dedit¬
aer cogatur in nubem: utrum pluuia nubibus genereue. gisinu mibi¬
um colligatur. Ui demus plerumq oxire nubes. demontibis. Quero uerum

Expanded text:
suspendi? De aliis haec colligite, de his quae uidentur oculis hominum, suspendi? De aliis haec colligite, de his quae uidentur oculis hominum, quomodo ad Iudaeorum transitum, si rationem quaeris, se unda diuiserit. non solet hoc esse naturae, ut aqua se discernat ab aqua et in profundo interfusiones aquarum terrae medio separentur. gelauerunt inquit fluctus et firmamenti specie cursum suum insolito fine frenarunt. nonne potuit etiam aliter Hebraeum populum liberare ? sed tibi uoluit ostaestimares esse credenda. Jordanis quoque, reflexo amne, in suum fontem revertitur. Haerere aquam, cum labitur inusitatum; rursum redire in superiora sine ullo repagulo impossibile habetur. Sed quid impossibile ei qui daer cogatur in nubem, utrum pluvia nubibus generetur, an sinu nubium colligatur. Videmus plerumque exire nubes de montibus. Quaero utrum
Abbreviated transcription (Latin):
re possit Sermo di uirtus nagurȩ est & diuturnitatis substantia. quo¬
adusq uelit eam manere. questatuit: sicut scriptum est. Sstatuit ea
deistis aquis hoc dixit. quas tu negas posse insuperioribus cęli ẽẽ: audi
superiora Laudate eum cęli cęloꝵ: & aquȩ quȩ suꝑ cȩlos sunt laudent
nomen dñi. Nonne quasi aduersanti tibi dirit. qm̃ ipse duit ⁊ facta
gem suo operi dar& Ds̃ est qui dicit. uenerabilis naturȩ in estimabił
magnitudine. in mensus in remunerationibus: in comp̃hensibilis in oꝑi¬
bus suis. Cuius altitudinem sapientiȩ: quis est in uestigare facilise Iste
dicit filioꝰ id est dicit brachio suo. dicit uirtuti suȩ dicit sapientiȩ suȩ:
dicit iusticiȩ. Y facit filius quasi potens. facit quasi uirtus di. facit quasi
sapientia di: facit quasi iusticia diuina. Cum hȩc audis. quid miraris
si supra firmamentum cę̧li. potuit tante maiestatis oꝑatione unda

Expanded text:
re possit. sermo dei uirtus naturae est et diuturnitas substantiae, quore possit. sermo dei uirtus naturae est et diuturnitas substantiae, quoad uelit eam manere qui statuit, sicut scriptum est: statuit ea ide istis aquis hoc dixit, quas tu negas posse in superioribus caeli esse, audi superiora: laudate eum caeli caelorum et aquae, quae super caelos sunt, laudent nomen domini. nonne quasi aduersanti tibi dixit: quoniam ipse dixit et gem suo operi daret? deus est qui dicit, uenerabilis naturae, inaestimabilis magnitudine, inmensus in remunerationibus, inconprehensibilis in operibus eius, cuius altitudinem sapientiae quis inuestigare facilis ? sed dicit filio id est brachio suo, dicit uirtuti suae, dicit sapientiae suae, dicit iustitiae. et facit filius quasi potens, facit quasi uirtus dei, facit quasi sapientia dei, facit quasi iustitia diuina. cum haec audis, quid miraris si supra firmamentum caeli potuit tantae maiestatis operatione unda
Abbreviated transcription (Latin):
dere: nisi his quiim pletur. imomnem plenitudinem dĩ ut apłs ait.
Quis enim fagile potest esse diuini operis estimator: Est ergo latitu¬
do: sin ipsa ce cęli altitudine. Sunt ꝙ iam ut dehis dicamus quęscire
possumus. pleraq ȩdificia foris rotundaͫ qͣuadrata : ⁊ foris quadrata:
intus rotunda: quibus superiora plana sint: in quibus aqua hęrere sole¬
at. Quȩ tamen ideo dicimus: ut aduertant opiniones suas. opinionib
ueri similroribus reiunci posse. &desinant tantum opus di humanȩ oꝑa¬
tionis. ꝙ nr̃e possibilitatis contemplatione metiri Nos autem scripturarum
seriem atq ordinem. seqũimur:: & opus contemplatione estimamus au¬
tum fieri. preceptum quo diuideretur aqua: ⁊ ab inferiore suꝑior dis¬
cerneretur. Quid hoc manifestius: Qui iussit discerni aquam interiecto
medio firmamento: prouidit quem ad modum diuisa atq discreta mane¬

Expanded text:
dere nisi is qui inpletur in. omnem plenitudinem dei, ut apostolus ait. dere nisi is qui inpletur in. omnem plenitudinem dei, ut apostolus ait. quis enim facile poterit esse diuini operis aestimator? est ergo latitudo in ipsa caeli altitudine. sunt etiam, ut de his dicamus quae scire possumus, pleraque aedificia foris rotunda, intus quadrata et foris quadrata, intus rotunda, quibus superiora plana sunt, in quibus aqua haerere soleat. quae tamen ideo dicimus, ut aduertant opiniones suas opinionibus ueri similioribus reuinci posse et desinant tantum opus dei humanae operationis et nostrae possibilitatis contemplatione metiri. nos autem scripturarum seriem atque ordinem sequimur et opus contemplatione aestimamus auntum fieri praecepto, quo diuideretur aqua et ab inferiore superior discerneretur. quid hoc manifestius? qui iussit discerni aquam interiecto et medio firmamento prouidit quemadmodum diuisa atque discreta mane
Abbreviated transcription (Latin):
ere quod frequenti scripturarum lectione in olitum nr̃is & impressum est
mentibus: quia aquȩ suꝑ cȩlos esse non possinit: dicentes rotumdum esse or¬
bem illum cęli. cuius in medio terra sit: ⁊ in illocircuitu aquam sta¬
re non posse. quod necesse est defluat & lab̾atur: cum desuperioribus ad
inferiora. decursus est. Quomodo enim aqua suꝑi orbem stare ut aiunt po¬
test. cum orbis ipse uoluatur Hec est illa. uersutia dialecticȩ. Da mͥ.
unde tibi respondeam. Quod si non detar: nullum uerbum referturd e¬
tunt. sibi concedi axem cęli. torqueri motu concito. orbem autem terre
esse im mobilem: ut adstruant aquas suꝑ celos esse nonposse: quod om̃s eas
uel uendose axis effuteder&. Quasi uero ut concedam illis quod pastulant.
⁊ scdm eoꝵ opiniones illis respondeam: negare possint in illa altitudine
& profundo. longitudinem ẽe ⁊ latitudinem. quam nemo potest comp̃hen¬

Expanded text:
ere quod frequenti scripturarum lectione inolitum nostris et inpressum est ere quod frequenti scripturarum lectione inolitum nostris et inpressum est mentibus, quia aquae super caelos esse non possunt, dicentes rotundum esse orbem illum caeli, cuius in medio terra sit, et in illo circuitu aquam stare non posse, quod necesse est defluat et labatur, cum de superioribus ad inferiora decursus est. quomodo enim aqua super orbem stare ut aiunt potest, cum orbis ipse uoluatur? haec est illa uersutia dialecticae. da mihi unde tibi respondeam. quod si non detur, nullum uerbum refertur. petunt sibi concedi axem caeli torqueri motu concito, orbem autem terrae esse inmobilem, ut astruant aquas super caelos esse non posse, quod omnes eas uoluendo se axis effunderet, quasi uero, ut concedamus illis quod postulant et secundum eorum opiniones illis respondeam, negare possint in illa altitudine et profundo uel longitudinem esse et latitudinem, quam nemo potest conpreben
Abbreviated transcription (Latin):
rarum cȩlestium magisterio. Propositũ igitur nobis est quia ds dixit
fiat firmamentũ in medio aquę: e sit discernens inter aquamp
& aquam. Et hinc tractatur. utrum hoc firmamentũ appell&¬
quod ante iam fecit: dequo scriptum est. Inpͥncipio fecit ds cęłu ⁊ t̾ram.
Nec fallit quod aliqui ante nos ita acceperunt: eo quod supra creatum
auctore do &conditum cęlum scriptura exp̃sserit. hic expositionem.
operis creationisq diffuderit. ut ibi quasi suntna operis breuit̃ compre¬
hensa sit: hic operationis qualitas ꝑipsas concurrentium. rerum digesta sit
species. S ed mou& nos: quia ⁊ nomen aliua signifiratur: & species solior.
⁊ causa discernitur. & ꝑsona cooꝑatoris ad iungitur. Sic enim scriptum est.
¶t discreuit d̾s inter medium aquȩ̨ quȩͦ erat subfirmamento. & in¬
ter medium aquę quȩ erat suꝑ firmamentum. Et primo uolunt id destri¬

Expanded text:
rarum caelestium magisterio. Propositum igitur nobis est quia dixit deus: rarum caelestium magisterio. Propositum igitur nobis est quia dixit deus: fiat firmamentum in medio aquae et sit discernens inter aquam et aquam. et hinc tractatur, utrum hoc firmamentum appellquod ante iam fecit, de quo scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram. nec fallit quod aliqui ante nos ita acceperint, eo quod supra creatum auctore deo et conditum caelum scriptura expresserit, hic expositionem operis creationisque diffuderit, ut ibi quasi summa operis breuiter conprehensa sit, hic operationis qualitas per ipsas concurrentium rerum digesta sit species. sed mouet nos quia et nomen aliud significatur et species solidior et causa discernitur et persona cooperatoris adiungitur. sic enim scriptum est: et discreuit deus inter medium aquae, quae erat sub firmamento, et inter medium aquae, quae erat super firmamentum. et primo uolunt id destru
Abbreviated transcription (Latin):
runt. eo quod nilus fluuioꝵ maximus eo uidelie& loco abi se exaltissi¬
mis montibus in incadyta illap̃cipitat. magnitudine fragoras suian¬
res accolarun obstruat: ut audiendi munere carere dicantur Ded
facile his ipsa respond& ueritas. Nam qui tonitrua audimus nubim
conlisione generata. tantorum orbium eonlisiones. ⁊ cenuensonde d¬
qui maiore utiq sicut motu ferri estimantur ita uehementiores
sonitus excitarent non audiremus: AAddunt preterea. ideo sonum
hunc non ꝑuenire ad terras. nedapti homines ꝑsuauitatem eius atꝙ
dulcedinem queni celerrimus illȩ cęlors efficit motus: aborientalibus
partibus usq in occasum propria negotia atq opera derelinquerent.¬
& omnia hic otisa remanerent. quodam humanȩ adcȩlestes sonos men¬
tis ex cessu. Sed ea quȩ sunt aliena abstudio nr̃o. & adiuinȩ leccio
nis seriȩ. his qui foris sunt reliuquamus: nos inhȩreamus scriptu¬

Expanded text:
runt eo quod Nilus, fluuiorum maximus, eo uidelicet loci, ubi se ex altissirunt eo quod Nilus, fluuiorum maximus, eo uidelicet loci, ubi se ex altissimis montibus in catadupa illa praecipitat, magnitudine fragoris sui aures accolarum obstruat, ut audiendi munere carere dicantur. sed facile his ipsa respondet ueritas. nam qui tonitrua audimus nubium conlisione generata tantorum orbium conuersiones, qui maiore utique sicut motu ferri aestimantur, ita uehementiores sonitus excitarent, non audiremus? addunt praeterea ideo sonum hunc non peruenire ad terras, ne capti homines per suauitatem eius atque dulcedinem, quam celerrimus ille caelorum efficit motus, ab orientalibus partibus usq omnia hic otiosa remanerent, quodam humanae ad coelestes sonos mentis nis serie his qui foris sunt relinquamus: -nos inhaereamus scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
um. dulcem quendam & plenũ suauitatis artis ⁊ gratissimi modula¬
minis sonum reddi: qm̃ scissus aer tam artifici motu. ⁊ acuta cum
grauibus tẽperante. ita uarios equabiliter concentus efficiat: ut om¬
nem suꝑ grediatur musici carminis suauitatem. Huius rei si fidem re.¬
quiras atq expetas: sensu nobis ⁊ auditu probari hęsitant. Nam si uera
forent. quomodo tanto motu orbium con crepante. cum ille clestis
orbis cui adfixos ferunt stellarum cursus. qui sine intermissione uol¬
uuntur concitatiorem habeat conuersionem. atq acutũ sonum exci¬
t& hic autem lunaris grauissimus non audiretur a nobis cũ leuiora
audire soleamus: Pidem ergo eius disputationis. si testimonio nostro.
& auditus munere exigamus probari. referunt obsurduisse aures naˢ
nhebetiorem nobis sensum audiendi factum: propter illam apͥncipio
nr̃ȩ generationis concepti sonitus con suetudinem. Et exemplum afft¬

Expanded text:
um dulcem quendam et plenum suauitatis atque artis et gratissimi modulaum dulcem quendam et plenum suauitatis atque artis et gratissimi modulaminis sonum reddi, quoniam scissus aer tam artifici motu et acuta cum grauibus temperante ita uarios aequabiliter concentus efficiat, ut omnem supergrediatur musici carminis suauitatem. huius rei fidem si requiras atque expetas sensu nobis et auditu probari, haesitant. formica si uera. foret, quomodo tanto motu orbium concrepante, cum ille caelestis orbis, cui adfixos ferunt stellarum cursus, qui sine intermissione uoluuntur, concitatiorem habeat conuersionem atque acutum sonum excitet, hic autem lunaris grauissimum, non audiretur a nobis, cum leuiora audire soleamus? fidem ergo eius disputationis si testimonio nostro et auditus munere exigamus probari, referunt obsurduisse aures nostras et hebetiorem nobis sensum audiendi factum propter illam a principio nostrae generationis concepti sonitus consuetudinem et exemplum adfe
Abbreviated transcription (Latin):
non abnuant: decreatore omnium dubitant. utrum plures cęlos face¬
re potuerit : dequo scriptũ est. Dñs autem cęlos fecit. E alibi. Omĩa
quȩcũq uoluit fecit. Quid enim difficile ei cui uelle fecisse est.: Eluitat
iritur illis impossibilitatis ratio cum de do disputant: cui dicitur quã
impossibile tibi nichil st Ataq nos nonsolum scđm. sed &iam tertiũ
celum eẽ negare nonpossumus: cum apostolus raptum se adt̾tiũ
cȩlum. scriptoꝵ suoꝵ testificatione confirm&. Dauid & iam cęloᷤ
celorum: in illo laudantium dnm constituit choro. Quem imitan¬
tes phylosoph: septem stellarum. solis ꝙlunȩ globorum consonũ mo¬
tum in troduxerunt. Quorum orbibus uł potius globis conera memo¬
rant omnia: quos sibi in nexos &uelut insertos uersari retro. ꝙ contͣ¬
rio cȩteris motu ferri arbitrantur: eoq inpulsu & motu ipsoꝵ orbi

Expanded text:
non abnuant, de creatore omnium dubitent, utrum plures coelos facenon abnuant, de creatore omnium dubitent, utrum plures coelos facere potuerit, de quo scriptum est: Dominus autem coelos fecit . Et alibi: Omnia quaecumque voluit fecit . Quid enim difficile ei, cui velle fecisse est? Fluitat igitur illis impossibilitatis ratio, cum de Deo disputant, cui vere dicitur: Quia impossibile tibi nihil est. 6. Itaque nos non solum secundum, sed etiam tertium coelum esse negare non possumus, cum Apostolus raptum se ad tertium coelum scriptorum suorum testificatione confirmet . David etiam coelos coelorum in illo laudantium Dominum constituit choro . Quem imitantes philosophi quinque stellarum et solis et lunae, globorum consonum motum introduxerunt, quorum orbibus vel potius globis connexa memorant 25 omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro et contrario caeteris motu ferri arb
Abbreviated transcription (Latin):
prius consideremus quid sit firmamentũ: utrum ipsum sit quod insupe¬
rioribus cęlum appellauit. an aliud. & si duo cęli. anplures. Nam sunx
qui unum cȩłu ẽe dicant. nec alterius cęli faciendi cum esset una hylȩ̨.
ut ipsi aiunt potuisse suppetere substantiam: qm̃ cum omĩs superiori
cȩlo esset expensa. nichil reliqui fuit. quod ad ȩdificationem secundi celi
tertii ue proficer&. Alii uero innumeros cęlos. & mundos esse asserunt:
quos irrident sui. Non enim nobiscum illis maior. quam cum suis pug¬
na est. qui geom etricis numeris. & necessitatibus contendunt probare.
quod aliud cȩlum esse non possit: nec pati naturams. ut aut scđm. aut
tertium sit: nec operatoris uirtutem idoneam. ut multos cȩlos facer&
Et quis non hanc eorum artificem facundiam irrideat: Qui cum ex
una atq eadem causa plura eiusdem generis abhominibus fieri posse.

Expanded text:
prius consideremus quid sit firmamentum, utrum ipsum sit quod in supeprius consideremus quid sit firmamentum, utrum ipsum sit quod in superioribus coelum appellavit, an aliud, et sint duo coeli, an plures. Nam sunt qui unum coelum esse dicant, nec alterius coeli faciendi, cum esset una hyle, ut ipsi aiunt, potuisse suppetere substantiam; quoniam cum omnis superiori coelo esset expensa, nihil reliqui fuit, quod ad aedificationem secundi coeli tertiive proficeret. Alii vero innumeros coelos et mundos esse asserunt, quos irrident sui. Non enim nobiscum illis major, quam cum suis pugna est, qui geometricis numeris et necessitatibus bus contendunt probare quod aliud coelum esse non possit, nec pati naturam uti secundum aut tertium sit, nec operatoris virtutem idoneam, ut multos coelos faceret. Et quis non hanc eorum artificem facundiam irrideat, qui cum ex una atque eadem causa plura ejusdem generis ab hominibus fieri posse
Abbreviated transcription (Latin):
bentis est: non esti mantis. Imperat naturȩ: non possibilitati ob temperat.
non mensuras colligit. non pondus ex aminat. Uoluntas enim: mensura
rerum est. Sermo eius: finis est operis. Piat in quit firmamentum: int̾
mediam aquam Pirmum est: omne quod statuit ds̃. Et satis pulchrȩ
premisit. fiat firmamentum. antequam subicer&. in ter mediam aquã
ut tu prius crederes firmamentum exp̃cepto di factum. quam de aqͣrũ
pro. flua qualitate dubitares. Si naturam elementoꝵ consideres. quomͦ
inter aquas solidatum est firmamentũ: Ille pro fluunt: illud con¬
stringitur. Illȩ currunt: hoc manet. Et sit inquid discernens. in ter
aquam. Sed aqua confundere: non discernere sol& Suomodo iubq quod
scit scđm elementoꝵ rationem ẽẽ contrarium: Sed cũ sermo eius. ortꝰ
naturȩ sit: iure usurpat. dare legem naturȩ qui originem dedeit Sed

Expanded text:
bentis est, non aestimantis, imperat naturae, non possibilitati obtemperat, bentis est, non aestimantis, imperat naturae, non possibilitati obtemperat, non mensuras colligit, non pondus examinat. uoluntas eius mensura rerum est, sermo eius finis est operis. \'fiat\' inquit \'fauorum inter mediam aquam\'. firmum est omne quod statuit deus. et satis pulchre praemisit ferunt firmamentum\\ antequam subiceret \'inter mediam aquam>, ut tu prius crederes firmamentum ex praecepto dei factum quam de aquarum proflua qualitate dubitares. si naturam elementorum consideres, quomodo inter aquas solidatum est firmamentum? illae profluunt, illud constringitur: illae currunt, hoc manet. et sit inquit discernens iaquam. Sed aqua confundere, non discernere solet. Quomodo jubet quod scit secundum elementorum rationem esse contrarium? Sed cum sermo ejus ortus naturae sit, jure usurpat dare legem naturae, qui originem dedit. 5. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem recognouit: sed potestatem dni miratuf dedit ut scriptum est dõ
laudem. Neq secundum numerum egiptiorum ⁊ cursus syderum. & iiluras
dlementoꝵ . ertendit manum suam moy ses ut diuidetur mare rubrum:
sed diuinȩ imperio potestatis. obtemperans. Unde &e ipse aitͣ. D extera manꝰ
tua dne glorificata est inuirtute: dextera manus tua dne confregit in¬
in imicos. Iilo igitur sc̃ã plebs eleua mentem tuam: ⁊ totũ animũ tuum
eo confer. Non sic d̾s uid&: quem ad modum homo. Ds̃ incorde: homo infa¬
ciȩ . Mec sic igitur homo uid&: quem admodum ds. Nudis: quia ds uidit¬
& laudauit. Noli igitur tuis occulis ȩstimare quȩ facta sunt: opi nionibusq
colligere. sed quȩ ds uidit & probauit. ea tu retractanda non putes. Et di¬
xit ds. Piat firmamentum inter medium aquarum: ⁊ sit discernenens
in ter aquam: & aquam. Et factum est sic. Mudi uerba dĩ. fiat dicit lu¬

Expanded text:
ordinem recognouit, sed potestatem domini miratus dedit, ut scriptum est, deo ordinem recognouit, sed potestatem domini miratus dedit, ut scriptum est, deo laudem. neque secundum numeros Aegyptiorum et concursus siderum et mensuras elementorum extendit manum suam Moyses, ut diuideretur mare rubrum, sed diuinae imperio potestatis obtemperans. unde et ipse ait: dextera manus tua, domine, glorificata est in uirtute, dextera manus tua, domine, confregit inimicos. illo igitur, sancta plebs, eleua mentem tuam et totum animum tuum eo confer. non sic deus uidet quemadmodum homo. deus in corde, homo in facie. nec sic igitur homo uidet quemadmodum deus. audis quia deus uidit et laudauit. noli igitur tuis oculis aestimare quae facta sunt opinionibusque colligere, farciuntur quae deus uidit et probauit ea tu retractanda non putes. Et dixit deus: fiat firmamentum inter medium aquae et sit discernens inter aquam. et factum est sic. audi uerba dei: fiat dicit. iu
Abbreviated transcription (Latin):
seripturarum: ad laudem referenda est creatoris. Nos igitur quęso: ut na¬
turaliter estimare quȩ dicimus probabiliter acsimplici mente. ⁊ sedu¬
lo in genio pensare dignemini: non scd̾m phylosophrę. traditiones. o in¬
aniem seductionem suasoria ueri similia colligentes. sed scđm regiłsam
ueritatis quȩ oraculis diuini sermonis exprimitur: n contem platione tan¬
te maiestatis fi delium pectoribus infunditur. quia scriptum est. Con¬
firma me in uerbis tuis. Uarrauerunt michi in ilste exercitationes:. sed
non sicut ler tua dne. Omnia precepta tua. ueritas Non ergo secudum
elementoꝵ naturas. sed scđm xp̃m qui omnia quȩ uoluit fecit. abundanꝰ
plenitudine diuinitatis suȩ. consideremus quȩ facta sunt:ainnna¬
turȩ possibilitatem interrogemus. Teq enim cum in euangelio lepro sol xu¬
rar&. cecis uisum refunder&. populus qui ad erat & spectabat illa. medicins

Expanded text:
scripturam ad laudem refe- renda est creatoris. uos igitur quaeso ut nascripturam ad laudem refe- renda est creatoris. uos igitur quaeso ut naturaliter aestimare quae dicimus probabiliter ac simplici mente et sedulo ingenio pensare dignemini, non secundum philosophiae traditiones et inanem seductionem suasoriae ueri similia colligentes, sed secundum regulam ueritatis, quae oraculis diuini sermonis exprimitur et contemplatione tantae maiestatis fidelium pectoribus infunditur, quia scriptum est: confirma me in uerbis tuis: narrauerunt mihi iniusti exercitationes, sed non sicut lex tua, domine. omnia praecepta tua ueritas. non ergo secundum elementorum naturas, sed secundum Christum, qui omnia quae uoluit fecit abundans plenitudine diuinitatis suae, consideremus quae facta sunt et naturae possibilitatem interrogemus. neque enim cum in euangelio leprosum curaret, caecis uisum refunderet, populus qui aderat et spectabat illa medicinae
Abbreviated transcription (Latin):
altera ab altera quod indiguerint mutuantes.: Nam si in creata materia:
uidetur ergo do ereandę potestas materiȩ defuisse. & abea operationi sub¬
iacentia mutuatus. Si uero in composita: mirum ad modum coȩt̾̃num
do materiȩ decorem sibi non potuisse conferre. quȩ substantiam non a
creatore acceperit: sed sine tempore ipsa possederit ꝓlis ergo inuenit
operator omnium: quam contulit. Inuenit materiem inqua posset ope¬
tari: contulit autem figuram. quȩ decorem inuentis. adferrae rebus. Undȩ
excipiendus acȩteris tanquam dies unus. non conferendus cum cȩteris. tãꝙͣ
dies primus est: quo fundamenta rerum omnium posita. & cause essȩ
coeperunt: quibus mundi huius. atq uniuersȩ uisibilis creaturę fulta
substantia:Qua re adsecundi diei miranda opera sermo nobis prodeat.
Quorum eminentia. non scđ̾m tractatus nr̃i possibilitatem: sed scdm

Expanded text:
altera ab altera quo indiguerint mutuantes? nam si increata materia, altera ab altera quo indiguerint mutuantes? nam si increata materia, uidetur ergo deo creandae potestas materiae defuisse et ab ea operationi subiacentia mutuatus: si uero inconposita, mirum admodum coaeternam deo materiem decorem sibi B non potuisse conferre, quae substantiam non a creatore acceperit, . sed sine tempore ipsa possederit. plus ergo inuenit operator omnium quam contulit: inuenit materiem, in qua posset operari, contulit autem figuram, quae decorem inuentis rebus adferret. unde excipiendus a ceteris tamquam dies unus, non conferendus cum ceteris tamquam dies primus est, quo fundamenta rerum omnium posita et causae esse coeperunt, quibus mundi huius atque uniuersae uisibilis creaturae fulta substantia est. quare ad secundi diei miranda opera sermo nobis prodeat, quorum eminentia non secundum tractatus nostri possibilitatem, sed secundum
Abbreviated transcription (Latin):
unum. maneat enim & prophetici p̃rogati¬
ua sermonis. ut potuimus absoluimus: in
quo conditum cęlumꝰ terram creatam: aqͣ¬
rum exundantiam: ccircumfusum aerem:
discretionem factam lucis atq tenebrarum.
operatione cognouimus. Iuis ergo non mire¬
tur dissimilibus menbris disparem mundum in corpus unũ ad surgere.
& in solubili concordiȩ Raritatisq lege. in societatem & conexionem sui
tanta distantia conuenire. ut quȩ discreta natura sunt. inunitatis
& pacis unculum uelut indiuidua compactione nectantur : Aut qͥs
hec uidens. possilitatem rationis infirmo ingenio rimetur. quȩ omnia
uis diuina in comprehensibilis humanis mentibus. & in effabilis sermo¬
nibus nr̃is uoluntatis suȩ auctoritate conexuit: Tecit igitut ds cęlum
& terram. ⁊ ea quasi auctor eẽ p̃cepit. non tanquam figurȩ inuentor: sed
tanquam operator naturȩ. nam quomodo sibi conueniunt. operatoria
conueniunt impassibilis dĩ uirtus. & passibilis materiȩ natura tanquam

Expanded text:
unum — maneat enim ei pro- phetici praerogatiua sermonis — ut potuimus absoluimus. in quo conditum caelum, terram creatam, aquarum exundantiam, circumfusum aerem, discretionem factam lucis atque tenebrarum operatione cognouimus. quis ergo non miretur dissimilibus membris disparem mundum in corpus unum adsurgere et insolubili concordiae caritatisque lege in societatem et coniunctionem sui tam distantia conuenire, ut quae discreta natura sunt in unitatis et pacis uinculum uelut indiniduaindiuidua conpassione nectantur? aut quis haec uidens possibilit.atem rationis infirmo ingenio rimetur? quae omnia uis diuina inconprehensibilis humanis mentibus et ineffabilis sermonibus nostris uoluntatis suae auctoritate contexuit. fecit igitur deus caelum et terram et ea quasi auctor esse praecepit, non tamquam figurae inuentor, sed tamquam operator naturae. nam quomodo sibi conueniunt operatoria inpassibilis dei uirtus et passibilis materiae natura tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ fineni operis cognitione preusniens. Nec primum: apud quen
herum ꝑsectio non in com sum matione operis: sed in sue predestinati¬
onę. ost. uolirtatis. Laudat singula : quasi conuenientia futuris.
Laudat plenitudinem singulor s: uenustate compositam. Illa est
eitim uera pulcbritudo ninsingulis menbris ẽẽ quod deceat. ⁊ in toto
ut ai singulis grã. in omnibus formę conuenientis plenitudo laudet᷑.
Sedꝰ & iatͦ secundus nobis elaudatur dies: ne dum opus adstruimus.
firmamenti. infirmiores eos qui audiuit dicendi prolrxitate faciamus:
dum in noctem sermo producitur: quȩ adhuc carꝙ lunȩ̨ stellarumq
lumine. Non dum enim luminaria cteata sunt. quȩ cęli obscurita¬
tem possint auferre: remeantibus simul ut cybo potuq curentur
corpora. ne animis epulantibus fragilitas carnis de nocturno quoq
nascatur. quia ortus est in
lectione.

Expanded text:
sunt, finem operis cognitione praeueniens. nec mirum apud quem sunt, finem operis cognitione praeueniens. nec mirum apud quem rerum perfectio non in consummatione operis, sed in suae praedestinatione est uoluntatis. laudat singula quasi conuenientia futuris, laudat plenitudinem singulorum uenustate conpositam. illa est enim uera pulchritudo et in singulis membris esse quod deceat et in toto, ut in singulis gratia, in omnibus formae conuenientis plenitudo laudetur. sed iam secundus nobis claudatur dies, ne dum opus astruimus firmamenti, infirmiores eos qui audiunt dicendi florentibus faciamus, dum in noctem sermo producitur, quae adhuc carens lunae stellarumque lumine — nondum enim luminaria creata sunt caeli — obscuritatem possit adferre remeantibus: simul ut cibo potuque curentur corpora, ne animis epulantibus fragilitas carnis de nocturno quoquenascitur, qui ortus est in lectione
Abbreviated transcription (Latin):
qui nusit me pater. Hoc misticum est: illud morale. Uidit michi. ꝓba¬
uit michi. Quod d̾s probauit: tu reprehensibile nedixeris. Quod ds mũ
dauit: tu com mune ne dixeris. Scriptum tibi ẽẽ meministi. Ergo bo¬
num di: nemo blaspheme. Sifirmamentũ bonũ. quantomagis bonus
eius creator: Riam si arriani nolint. eunomiani reclament: radicis
degeneris fructus deterior. Uidit inquit d̾s quia bonum est. Solent
artifices singula prius facere. ⁊ postea habili com missione conectere:
iqui uultus heminum uł corpora sculpunt. demarmore uł aere fin¬
gunt. ueleeris exprimunt: non tamen scunt quem ad modum sibi
possint menbra singula conuenire ⁊ quid gr̃ẽ adferat futura eo¬
ieaio. Et̾ ido aut laudare non audent: aut proparte laudant.
Ds uero tandilam ȩsfimator uniuersitatis preuidens: quȩ futura
sunt quasi ꝑfecta iam lauda t quȩ adhue inprimi operis exhordio

Expanded text:
qui me misit pater. hoc mysticum est, illud morale. uidit mihi, probaqui me misit pater. hoc mysticum est, illud morale. uidit mihi, probauit mihi. quod deus probauit tu reprehensibile ne dixeris, quoniam quod deus mundauit, tu commune ne dixeris scriptum tibi esse meministi. ergo bonum dei nemo blasphemet. et si firmamentum bonum, quanto magis bonus eius creator, etiamsi Ariani nolint, Eunomiani reclament, radicis degeneris fructus deterior. uidit inquit deus quia bonum est. solent artifices singula prius facere et postea habili commissione conectere, ut qui uultus hominum uel corpora excudunt de marmore uel aere fingunt uel litorali exprimunt, non tamen sciunt quemadmodum sibi possint membra singula conuenire et quid gratiae adferat futura conexio. et ideo aut laudare non audent aut pro parte laudant, deus uero tamquam aestimator uniuersitatis praeuidens quae futura sunt quasi perfecta iam laudat quae adhuc in primi operis exordio
Abbreviated transcription (Latin):
opatione consorti. Sian quia bonũ. Ion itiq cognoute. quod nesserebat
sca probauit quod placebait. Non quasi in cognitum placuii opnte. quia
ne. quasi in cognitus pater. qui complacuit infilio. Sieut sers ꝑtuest
hec ua filnes qeus dilectus. in quo com ꝑlacui. Sett autem semꝑ filt¬
uolunttaem patris opater filui.⁊ audit patrem. filius sene cspat᷑
fͣisiunt ꝑrumn tateni nabrȩ uoluntats atq: substantiȩ. danq testat᷑
hoc in euuangelio suo filius: dicens adpatrem. Sciebam quia
semꝑ me audis.I mago est enim inuisibilis dĩ filius. Omnia patriᷤ
quai imago exprimit: omnia eiuis quasi splendor głȩ inluminat
nobis atq manifestat. Uid& filius patris opus: sicut n pater filii:
sicut ipse d̾ns. declarauit. Nonpotest facere filius ase quicquam: nisi
quoduiderit facientem patrem. Cid& ergo facientem patrem. ⁊ uidq
ꝑsecretum inuisibilis naturȩ: ⁊ audit similiter. Deniq ait. Sicut
audio iudico. ⁊ iudicium meum uerum est: quia non sum solus. sed ego

Expanded text:
atione consorti. 19. Vidit quia bonum. Non utique cognovit quod nesciebat, sed probavit quod placebat. Non quasi incognitum placuit opus; quia nec quasi incognitus Pater qui complacuit in Filio, sicut scriptum est: Hic est Filius meus dilectus, in 32 quo mihi complacui . Scit autem semper Fililius semper et pater filium per unitatem naturae, uoluntatis atque substantiae. denique testatur hoc in euangelio suo filius dicens ad patrem: sciebam quod semper me audis. imago est enim laudantium dei filius. omnia patris quasi imago exprimit, omnia eius quasi splendor gloriae inluminat nobis atque manifestat. uidet et filius patris opus sicut et pater filii, sicut ipse dominus declarauit: non potest filius facere a se quidquam nisi quod uiderit facientem patrem. uidet ergo facientem patrem et uidet per secretum inuisibilis naturae et audit similiter. deniqueait: sicut audio et iudico, et iudicium meum uerum est, quia non sum solus, sed ego et
Abbreviated transcription (Latin):
side exitus uitȩ huius inueniat: ut possint ossa tua pingtescere. & sint sic̃
hortus ebrius: cuius cito semina. suscitantur. Cognosce ergo diem mortis

Expanded text:
fide exitus uitae huius inueniat, ut possint ossa tua pinguescere et sint sicut fide exitus uitae huius inueniat, ut possint ossa tua pinguescere et sint sicut hortus ebrius, cuius cito suscitantur uirentia. cognosce ergo diem mortis
Abbreviated transcription (Latin):
homines funt: non homiues propter auem. Sic igitur exemplũ nobis: quia actor
& creator auium scõs suos iuꝑpetuum perire ũ patitur quiauem unicam
perire non passus. ẽ resurgenti ram sure femine uoluit propagari. Quis igit᷑
huc adnunttat diei mortis. ut faciat fibi thecam & impleat eambonis odori-¬
bus. atq ingrediatur in eam & moriatur illic. ubi odoribus bonis gratis fetor fune¬
ris possit ab oleri.: Fac & tu homo tibi thecani: expolians te uecerem hominem
cum actibra suis. nouum indue. Theca tua. uagina tua. xp̃s . ẽ. quite ꝓtegat
& abscondat in die malo. uis scire quia theca protectio x Faretra inquit
mea protexi rum. Teca ergo tua. rõ.fides. ipbe eam bonis uirtutum tuarũ
odoribus. hoc .r̃. castitatis. misedĩȩ. atq iusticiȩ: & impsa penetralia fidri. suaru
factorum prȩstantium odore redolentia tutuᷤ ingredere. Eate amictum

Expanded text:
hominem sunt, non homo propter auem. sit igitur exemplo nobis quia auctor hominem sunt, non homo propter auem. sit igitur exemplo nobis quia auctor et creator auium sanctos suos in perpetuum perire non patitur, qui auem unicam perire non passus resurgentem eam sui semine uoluit propagari. quis igitur huic adnuntiat diem mortis, ut faciat sibi thecam et inpleat eam bonis odoribus atque ingrediatur in eam et moriatur illic, ubi odoribus gratis faetor funeris possit aboleri? fac et tu, homo, tibi thecam: expolians te ueterem hominem cum actibus suis nouum indue. theca tua, uagina tua Christus est, qui te protegat et abscondat in die malo. uis scire quia theca protectionis est? pharetra inquit mea protexi eum. theca ergo tua est fides; imple eam bonis uirtutum tuarum odoribus, hoc est castitatis, misericordiae atque iustitiae et in ipsa penetralia fidei suaui factorum praestantium odore redolentia totus ingredere. ea te amictum
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus eiudenter expressit dicens. Omnes quidem refurgemꝰ : sed non omnes aũt
cale hoc induere inmortalitem. Pteriq enim commutationis genus & formam quam
non acceperunt interprecantur: quamquam presumptionis indebitȩ iucongrua
u irpatione caruer̃. Penix quoq auis inlocis arabiȩ ꝑhibetur degere: atq
ea usq ad annos quingẽntos longeua xtate procedere. Quȩ cum sibi finem uitȩ
adrẽ aduerterit: facit sibi thecam de thure & mẏrra & cȩteris odoribus. Inqͦ
impleco uitȩ sux tempore intrat: & moritur. De cuius humoris carnis. uer¬
iis erurgit : parlatiniq adolescit: ac processu statuti temporis indiuit alarũ
rentigia. atq insuperioris aius spetiem formamq rã̾paratur. Doc eat igitur nos
hee auis uel exemplo fui refurrectionem credere: quȩ & sine exemplo & sine.
rationis ꝑceptione ipsa sidi insignta refurrectionis instaura. Et utiq aues propt̾

Expanded text:
apostolus euidenter expressit dicens: omnes quidem resurgemus, non omnes autem apostolus euidenter expressit dicens: omnes quidem resurgemus, non omnes autem is genus et formas quas non acceperant, interpretati, nequaquam praesumptionis 110 indebitae incongrua usurpatione caruerunt. 79. Phoenix quoque avis in locis Arabiae perhibetur degere, atque ea usque ad annos quingentos longaeva aetate procedere. Quae cum sibi finem vitae adesse adverterit, facit sibi thecam de thure et myrrha et caeteris odoribus, in quam impleto vitae suae tempore intrat, et moritur. De cujus humore carnis vermis exsurgit, paulatimque adolescit, ac processu statuti temporis induit alarum remigia, atque in superioris avis speciem formamque reparatur. Doceat igitur nos aec auis uel exemplo sui resurrectionem credere, quae sine exemplo et sine rationis perceptione ipsa sibi insignia resurrectionis instaurat. et utique aues propter
Abbreviated transcription (Latin):
relttio. qui uidere potuerunt. fertut hic niger uermis comierti primum inspecie
caulis: atq in eam mitari ratutam. Inde processii quodam fieri barbylyus. Pec rami
tam en for mam siguramq eustodit: seo laxis & latioribus foliis. pennas uidecur as¬
suere. Ex his foliis mollia ilix seres depectunt uellera: quȩ adusus sibi proprios
diuites urendicarunt Undr & dñs ait. Quuid eristis indesertum idere: Hominẽ
mollibus pestinrentis uestitum: Ecce qui mollibus uestiuntur: in domibus regũ
sunt. Chameleon quoq diuersas fpeties fertur uario colore mentiri. Repores certe quod
de prorimo facile cognoutnꝰ hyeme albescere: estate insuum colorem redire ñ du-¬
bium .e. Naec idõ ubaui: ut ad comutationis fidem quȩ inresurrectione futura
ẽ &tam ista exempla nos prouocent. sed. ita ut cõmutationem illam dicamus. quã

Expanded text:
relatio qui uidere potuerunt. fertur hic corniger uermis conuerti primum in speciem relatio qui uidere potuerunt. fertur hic corniger uermis conuerti primum in speciem caulis atque in eandem mutari naturam, inde processu quodam fieri bombylius. nec eam tamen formam figuramque custodit, sed laxis et latioribus foliis pinnas uidetur adsumere. ex iis foliis mollia illa Seres depectunt uellera, quae ad usus sibi proprios diuites uindicarunt. unde et dominus ait: quid existis in desertum? uidere hominem mollibus uestimentis indutum? ecce qui mollibus uestiuntur in domibus regum sunt. chamaeleon quoque diuersas species fertur uario colore mentiri. lepores certe, quod de proximo facile cognouimus, hieme albescere, aestate in suum post colorem redire non dubium est. haec ideo libaui, ut ad commutationis iidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos prouocent, sed ita ut commutationem illam dicamus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
id temporis adtrahunt spm: eo cantus resonant clariores. Nec apes ipsȩ: insuaue quid¬
dam canunt. Fabent enim grãm̃tam in rauco illo uocis suȩ murinure suauitatem.
quam nos fracto tubarum sonitus lentius primum uidemur mutari. Quo stre¬
pitu: ad excitandos animos in uigorem nichil aptius ystimatur. Et haec illis gratia
man&. cum pulmonem respirandiq munus atq usũ nequaquam habere ꝓdant᷑.
sed aerio uesci spiramine. Ieniq siquis eas suꝑ fundat obeo : prope necantur: eo qd
obstructis poris. aertum spiranten illud haurire non possunt Continuoq siqͥs acȩ¬
tum ins suꝑ fundat. ilieo reiiuescunt: eo quod tis acęci cito illos poros. qui¬
concretione ei obstruuntur hrmore feratur aperire. Et quta deuolacilibus dici¬
cimis : non prtamꝰ alienum᷑ comtlecti quȩ de uerme indo tradit hystoria uł eorũ

Expanded text:
id temporis adtrahunt spiritu, eo cantus resonant clariores. nec apes ipsae insuaue quidid temporis adtrahunt spiritu, eo cantus resonant clariores. nec apes ipsae insuaue quiddam canunt ; habent enim gratam in rauco illo uocis suae murmure suauitatem, quam nos fracto tubarum sonitu lentius primum uidemur imitati, quo strepitu ad excitandos animos in uigorem nihil aptius extimatur. et haec illis gratia manet, plerique pulmonem respirandique munus atque usum nequaquam habere prodantur, sed aerio uesci spiramine. denique si quis eas superfundat oleo, propere necantur, eo quod obstructis poris aerium spiramen illud haurire non possint, continuoque si quis acetum his superfundat, ilico habens, eo quod uis aceti cito illos poros, qconcretione olei obstruuntur, umore feratur aperire. Et quia de uolatilibus dicimus, Don putamns alienum ea conplecti quae de uerme Indo tradit historia uel eorum
Abbreviated transcription (Latin):
admirabilis patae ratio naturȩ. ut & illa ad uolandum. atq adrapiendum cybũ
usu accommodo fulciantur. & ista ad natandum adiumenta habeant cõpetentia.
quo melius aquis possuit suꝑ natare. & quasi remis quibusdam: ita pedibus
siuis menbranȩ illius. extensione latioribus aquarum fluenta ꝓpulsent. Cignus
quoq cur proceriore collo utatur in promptu. ẽ: ut quia ẽ. paululum pigri¬
or corpore. nec facile potest aquarum inferiora penitrare. I ceruicem exdendat
ad prȩdam: quȩ quasi preuia reliqui corporis. estam quam inuenerit rapiat. atq
eruat de profundo. Adde & illud: quia siauior & magis canorꝰ ꝑprocera moduld̾s
colla distinguitur. & longiore exercitatione purior longe resultat. Quam dulcis ẽ¬
tiãm exiguo cicadis gutture cantibena: Quarum cantibus mredio estu arbusta rũ¬
puntur. eo quod magis canorȩ sunt meridianis caloribus. Et quod puriorẽ aere

Expanded text:
admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus aquarum fluenta dominaris. cygnus quoque cur proceriore collo utatur in promptu est, ut, quia est paulolum pigrior corpore nec facile potest aquarum inferiora penetrare, ceruicem extendat ad praedam, quae quasi praeuia reliqui corporis escam quam inuenerit rapiat atque eruat de profundo. adde illud, quia suauior et magis canorus per procera modulus colla distinguitur et longiore exercitatione purior longe resultat. quam dulcis etiam in eiiguo cicadis gutture cantilena, quarum cantibus medio aestu arbusta rumpuntur, eo quod magis canorae meridianis caloribus, quo puriorem aerem
Abbreviated transcription (Latin):
animantium. Et ne moueat quod iait. secus firmantementũ cȩ̨li: non proprie fir¬
manientum hic posuit. sed abusiue. eo quod comparatione etherei illius corports
&riam iste aer quem possumus. oculis conp̃lendere quasi crassus & densior uicem
habrat firmanenti. Nunc quia diximꝰ quȩ uolatilia. quam naturam habrant uł
gram̃. & ea pauca de multis. neq enim uacat uniuersa describere. cum sint similia
atq eiusdem generis: tamen aues ipsȩ qrtam interse diuersitatem habeant consi¬
deremꝰ. Intenimus enim cornicis pedes. uelud quibusdam digitis distantibus seꝑa-¬
tos atq diuisos. Coruorum quoq atq pullorum aliter & iam formatos anatura pedes
paratos. Ea uero quȩ natandi habent uscim & consuetudinem: latos habent pedes
& menbrana quadam illos digitos pedum sibi copulatos atq coniunctos. In quo

Expanded text:
animantium. Et ne moveat quod ait, secus firmamentum coeli, non proprie firanimantium. Et ne moveat quod ait, secus firmamentum coeli, non proprie firmamentum hic posuit, sed abusive; eo quod comparatione aetherei illius corporis etiam iste aer quem possumus oculis comprehendere, quasi crassior et densior vicem habeat firmamenti. Nunc quia diximus quae volatilia, quam naturam habeant et gratiam, et ea pauca de multis; neque enim vacat universa describere, cum sint similia atque ejusdem generis; tamen aves ipsae quam inter se diversitatem habeant consideremus. Invenimus enim cornicis pedes velut quibusdam digitis distantibus separatos atque divisos, corvorum quoque atque pullorum aliter etiam formatos a natura pedes;paratos. Eae vero quae natandi habent usum et consuetudinem, latos habent pedes, et membrana quadam illos digitos pedum sibi copulatos atque co
Abbreviated transcription (Latin):
pentim pulchum putant. Incolumt rege uesciunt nutare uiditrum.
mentem inflectere. Amuso. fidem seruandi muneris deretinquune: atq
ipse sua mella ditpiunt. quod is qui principatum babuit muneris interẽptus. ñ¬
Itaq cum aues alix ure in anno ꝑdan̾ł storetus¬
Itaq eum aies alix ure in anno ꝑdlanił d ftor̾tus apes geminos ereant. a dippliei
cȩteris foccunditate preponderant. Confideremꝰ nunc quid sit quod ait. Producant.
& secus firmamentum cęli. Cur suꝑ terram dixerit certum. ẽ: quia uictũ de t̾ra
querunt. Secus firmamentum autem cęli quomodo. cum aquilȩ ultra eȩderas aues
uobent. & camen ipsȩ nou secus strinamentum celi: Sed quia grece urano e dicit᷑.
quod latine cȩlum appellamus. ur̃anpẽ autem apotoy ỹrastax̃. id est auidrudo idõ
quod aer ꝑspicuus sit & ad uidendum purior: in aere uolitantia geuera dixit

Expanded text:
 pulchrum putant. Incolumi rege nesciunt mutare judicium,  pulchrum putant. Incolumi rege nesciunt mutare judicium, mentem inflectere: amisso, fidem servandi muneris derelinquunt, atque ipsae sua mella diitaque cum aues aliae uix in anno edant singuItaque cum aves aliae vix in anno edant singulos fetus, apes geminos creant, et duplici caeteris fecunditate praeponderant. CAPUT XXII. Consideremus nunc quid sit, quod ait: Producant a secus firmamentum coeli. Cur super terram dixerit, certum est; quia victum de terra quaerunt. Secus firuolent et tamen ipsae non secus firmamentum caeli ? sed quia graece ούρανός dicitur, quod latine caelumquod aer perspicuus sit, et ad videndum purior, in aere volitantia genera dixit
Abbreviated transcription (Latin):
in nrella cogitur. cum fuerit ante liquidus ab exhordio: & enutrito & coalito cę¬
te florumq odore: flagrare mellis incipit suauitatem. Merito quasi bonao
opariam scriptura apem p̃dicat dicens. Clade ad apem: & uide quomodo operaria
.ẽ Operationem quoq quam uenerabilem mercatur. cuius laborem reges & me-¬
Mittit utiq ut apicilȩ illius sequaris exemplum: inuteris oꝑationẽ. Uides quã
laboriosa quam grata sit. fr̾uctus eius ab omnib desideratur & queritur. Nec
ꝑsonarum diuersitate. disceruitur : sed indiscreta sui gr̃a regibus pariter ac medie¬
eribus equali suauitate dulcescit. Nenͣ regibtis solum uoluptati so &iam salu-¬
ti.ẽ fauces obcluleat : & curat uuluera. Internis quoq medicameitum infundit
tdceribus. Itaq cum sit infirinac robore apis. ualida . ẽ. uigore sapientiȩ. & amore
uitutis. Deniq regem sium summa prodectione defendunt: & perire pro eo¬

Expanded text:
in mella cogitur, cum fuerit liquidus ab exordio, et coalitu cerin mella cogitur, cum fuerit liquidus ab exordio, et coalitu cerae, florumque odore fragrare mellis incipit suavitatem. Merito quasi bonam operariam Scriptura apem praedicat dicens: Vade ad apem, et vide quomodo operaria est. Operationem quoque quam venerabilem mercatur, cujus laborem reges et medis quid dicat propheta? Mittit utique te ut apiculae illius sequaris exemplum, imiteris operationem. Vides quam laboriosa, quam grata sit. Fructus ejus ab omnibus desideratur, et quaeritur, nec pro personarum diversitate discernitur: sed indiscreta sui gratia regibus pariter ac mediocribus aequali suavitate dulcescit. Nec solum voluptati, sed etiam saluti est: fauces obdulcat, et curat vulnera, internis quoque medicamentum infundit ulceribus. Itaque 108 cum sit infirma robore apis, valida est vigore sapientiae, et amore virtutis. Denique regem suum summa protectione defendunt, et perire pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
cellulȩ conerione sui inuicem fulciuntur. Quis architectꝰ eas docuit ex¬
agonia illa cellularumi indiscreta laterum equalitate componere. ac tenires
inter domorum septa cęras suspendere. stipare mella. & intexta floribus hor¬
rea. nectare quodam distendere:: Cernas omnes certare de munere. Allas
intigilare querendo uictui. alias sollicitam castris adhibere custodiam. alras
futuros explorare ymbres. & speculari arte concursus nim̃bium. alias de flori¬
bus cęxas fingere. alias rorem infusum floribus ore colligere: nullam tamen
alienis insidiari laboribus & raptu uitam querere. Atq utinam raptorum insi-¬
dias non cimerent. Habent tamen spicula sua: & iuter mella fundunt uenenti
si fuerint lacessite: animasq ponunt in uulnere ardore uindictȩ. Ergo meduis
castrorum uallibus. humor ille roris infunditur: paulatimq processũ temꝑis

Expanded text:
cellulae connexione sui invicem fulciuntur? Quis architectus eas docuit hexcellulae connexione sui invicem fulciuntur? Quis architectus eas docuit hexagonia illa cellularum indiscreta laterum aequalitate componere, ac tenues inter domorum septa ceras suspendere, stipare mella, et intexta floribus horrea nectare quodam distendere? Cernas omnes certare de munere, alias invigilare quaerendo victum, alias sollicitam castris adhibere custodiam, alias futuros explorare imbres, et speculari concursus nubium, alias de floribus ceras fingere, alias rorem infusum floribus ore colligere; nullam tamen alienis insidiari laboribus, et rapto vitam quaerere: atque utinam raptorum insidias non timerent. Habent tamen spicula sua, et inter mella fundunt venenum, si fuerint lacessitae, animasque ponunt in vulnere ardore vindictae. Ergo mediis castrorum vallibus humor ille roris infunditur, paulatimque processu temporis