comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deundi aditũ ebriꝰ non inuenit. Hec amittere
poterat qđ sũpserat: nec auferre habuit qđ am¬
biebat. Sed cum mͥ primo diluculo rei prescius
uiner dominator occurreret: furẽ repperit.
que sua ia preda preumxerat: & uterq alium
mutato iure seruabat. Tunc usq: ades sc̃i uli¬
tio rrisent merimine: ut uuas ꝓyria mani
oiscerpens: augientũ magis illi ꝓfusa obla.¬
tione tribueret. &e delicti obiurgatione casti¬
cans: remeandi additũ indulgeret. Pari gͥ
meruit poena peilli. ił ꝑdurante insidiã
coherceri: qui uasa eiꝰ domĩ nocturna obe.¬
gtione ỹueniens distenta melle furatus fue¬
rat. Custodes deceptione callida falere peta¬
T: pecus a&ꝰ rapuerat temeraxius ñ euast
Castrois habitacula sublate: cũ indignation
linquebant: ubiq fure̾ ñ custoditantes ope
& aculeoꝵ seuitia ꝑsequentes. quousq latro¬
nis detecta confusio: sc̃o medardͥo qđ fraueds¬

Expanded text:
deundi aditum ebrius non invenit; nec mittere deundi aditum ebrius non invenit; nec mittere poterat quod praesumpserat, nec auferre fas habuit quod ambiebat; sed cum inibi primo diluculo, rei praescius, vineae dominator occurreret, furem reperit, quem sua jam praeda praevinxerat, et uterque alium mutato jure servabat. Tunc usque adeo sancti ultio rei saevit in crimine, ut uvas propria manu discerpens, augmentum magis illi profusa oblatione tribueret, et delictum objurgatione castigans, remeandi aditum indulgeret. 5. Pari igitur meruit poena percelli, vel perdurante insidia coerceri, qui vasa ejus, domum nocturna obreptione praeveniens, distenta melle, furatus fuerat. Custodes deceptione callida fallere potuit, pecus quod rapuerat temerarius non evasit. Castrorum habitacula sublatae apes cum indignatione linquebant; ubique furem non casto ditantes opere, sed aculeorum saevitia persequentes, quousque latronis detecta confusio, sancto quod frauda
Abbreviated transcription (Latin):
ut hospes cerneret᷑ in scło. quatinꝰ iã possessor¬
dignꝰ esset incelo. Naq crescentib singłis sa¬
cerdotii honorib inteiecta discretione t̾eporũ
ecclesiastici moris tenorẽ ꝑcurrens: presbiteri i¬
officiũ electus excepit. ꝓbatꝰ obtinuit. Et ita se
deinceps scĩs coepit publicare uirtutib: ut xp̃i
merito putaret᷑ aliimis. Contiori enco ut
autuni tẽporis fructus mitescente. botri succo
temer itas eiꝰ grãm publicaret. Intẽpesta gͥ noc-¬
te cũ potius in humanis corporib curarum di¬
uersitate seclusa dominante silertio. blandi
sopori somnus incubit: umea suã cupidine
fraudis impulsus latro. capiendus expetiit: te.¬
nendus irrupit. Tunc predã gladio secante cor¬
ripiens. ipse magis predatus intra patentia septa
constringitur. Et qđ effr ingere uiolentus uoluit.
nequaqua euasit. in posterũ suoꝵ crimine cap.¬
tiuatus. Gustare de fructu non meruit: & re-¬

Expanded text:
Ut hospes cerneretur in saeculo, et jam possessorUt hospes cerneretur in saeculo, et jam possessor esset in coelo. Tunc crescentibus singulis sacerdotii honoribus, interjecta discretione temporum, ecclesiastici moris tenorem officium electus excepit, probatus obtinuit; et ita se deinceps sanctis coepit publicare virtutibus, ut Christi merito putaretur alumnus. 4. Contigit ergo ut, autumni tempore, fructus mitescente botri succo,temeritas ejus gratiam publicaret. Intempesta igitur nocte, cum potius in humanis corporibus, curarum diversitate seclusa, dominante silentio, blandi soporis onus incumbit, vineam suam, cupiditate fraudis impulsus, latro capiendus expetiit, tenendus irrupit. Tunc praedam gladio secante corripiens, ipse magis praedatus, intra patentia septa constringitur; et quod effringere violentus voluit, nequaquam evasit. In posterum, suo crimine captivatus, gustum habere de fructu non meruit, et re
Abbreviated transcription (Latin):
co ciuitate postea pastor est datus eccle. Ita
sc̃s medardus hoc qđ predixit: quasi ꝓyheta
diuino sp̃u ia ꝓbauit. Derde cũ crebrus
adtẽploꝵ oracula fidei monitu ꝓmulganti
discurreret: & tenerositatis annos libratis
patientie morib tẽꝑaret. ꝓprie uoluntatis ar¬
bitrio dũ mundi illecebras uitando despiceret
officiũ sacerdotis excepit. Parit̾ & animo con¬
uersus & habitu moꝵ caritate p̾cellens: confel¬
tun claruit apud urbis pontifice̾ conuersat¬
one p̾cipuus. apud cunctos m̾tis puritate
sincerus. Nunqua se lȩticie ubertate plus en¬
tultt: nunqua meroris acerbitate tur bause
Ihri Srꝑ tolerans inaduersis. mitis in ꝓspers
cunctos sibi oboedientie sedulitate pͥferens.i
gentib larga miseratione succurrens. Et ex
om̃ib calcato uitioꝵ fomite. angusti callis
tramitẽ sc̃e conuersationis gressu surgente con-¬
scendens: quiꝰquid aduersũ est horruit. qͥcqͥd

Expanded text:
co civitate, pastor est datus Ecclesiae. Ita co civitate, pastor est datus Ecclesiae. Ita sanctus Medardus quod praedixit, quasi propheta, divino jam spiritu probavit. Deinde cum crebrius ad templorum oracula, fidei monita promulgando, discurreret, et teneros aetatis annos librans patientiae moribus, propriae voluntatis in arbitrio dum mundi illecebras vitando despiceret, officium sacerdotis excepit, pariter et animo conversus et habitu, morum charitate praecellens, confestim claruit apud urbis pontificem, conversatione praecipuus, apud cunctos mentis puritate sincerus. Nunquam se laetitiae ubertate plus extulit, nunquam moeroris acerbitate turbavit; fuit semper tolerans in adversis, mitis in prosperis, cunctos sibi obedientiae sedulitate praeferens, egentibus larga miseratione succurrens, et ex omnibus calcato vitiorum fomite, augusti collis tramitem, sanctae conversationis gressu surgente conscendens. Quidquid adversum est horruit, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
naculis ut censemus. precioso foerunda par.¬
tu plus placuit: qua si integritate seruata
nequaquã se uincłis uͥrilib tradidisset. Quoꝵ
inueromandensi territorio: & habitatio
fuisse dinoscit᷑ & origo. InQua uasẽ cũ
adolescens ad scolã recurreret: casulula
quã ei sua genitrix fecerat. per ipsũ ad
artificẽ cõponendã direxit. Quã in itinere
Ses medardus ceco a se inuerto mox p̾buit
Similiter quicquid ad escã accipere debebat: dũ
suoꝵ parentũ greg̾ẽ pasceret. si pauꝑem uidiss.
set cibos egeno porrigebat: ipse ferens mopiam.
diei longa ducens ieuinia. Nec illud est reti¬
cendũ: rei geste miraculũ. Dũ adhuc eẽt insc¬
lis uir sc̃s paruus & innocens: predicit eleithe¬
riũ quenda puerulũ ac sibi sociatũ cõpare.
qdł publica mnactione comitiuã assumeret. Et
cũ triginta annoꝵ uite spatiu̾ caperet: ipsu
dixit futurũ sũmũ dĩ pontificẽ qui intornd¬

Expanded text:
naculis ut censemus pretio fecunda parnaculis ut censemus pretio fecunda partu, plus profuit quam si, integritate servata, nequaquam se vinculis virilibus tradidisset. Quorum in Veromandensi territorio, et habitatio fuisse dignoscitur et origo. In qua urbe cum adolescens ad scholam recurreret, casulam quam ei sua genitrix fecerat, per ipsum ad artificem componendam direxit; quam in itinere sanctus Medardus, caeco a se invento mox praebuit. Similiter quidquid ad escam accipere deberet, dum suorum parentum gregem pasceret, si pauperem vidisset, cibos egeno porrigebat, ipse ferens inopiam, diei ducens ieiunia. 6 Nec illud est reticendum rei gestae mysterium. Dum adhuc esset in scolis vir sanctus, parvus et innocens, dicit ad Eleutherium quod publica in actione comitivam assumeret, et cum triginta annorum vitae spatium caperet, ipsum dixit futurum summum Dei pontificem. Qui in Torna
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ ꝓpalat᷑ insignib. neqͥuimꝰ silen¬
tio prȩterire: quãuis ñ ualemꝰ gestoꝵ eiꝰ
cuncta ꝑstringere. Et quia solennitatis eius
diẽ ueneratione ꝑspicuũ. om̃iũ popłoꝵ ei
tuas quot anins expetere depositionis sue cõ¬
memoratio principalis inuitat: crescat inum¬
uersoꝵ pectorib ꝓfidei ardore deuotio. dũ sẽi
rarus sit qͥ existat imitator operis: cunctos
tam̃ faciat eiꝰ intercessio pociores. H uiꝰ
gͦ originẽ. ꝓpterea primũ suagestio nr̃i
sermonis insinuat: ut nullus forsitan des-¬
ꝑationis obstaculo. magis culpandus of
ñ facit gentiũ diuisa discretio. sed unita fi¬
dei plenitudo. Ne diuma gr̾a quȩ uolenti¬
b cunctis generalis ostendit᷑: specialis esse
iudicio fallente credat᷑. Paxea igriua
huiꝰ nomine nectardus. de forti existens fran.¬
cor genere: ñ fuit infimꝰ libertate. Mat̾
uero romana nomine ꝓtagia absolutis cla¬
ruit seruitute natalib. Quȩ in xp̃i taber¬

Expanded text:
tutum propalatur insigniis, nequivimus silentio praeterire; quamvis non valemus gestorum cuncta perstringere. Et quia solemnitatis ejus diem veneratione perspicuam, omnium populorum catervas quotannis expetere, depositionis suae commemoratio principalis invitat; crescat in universorum pectoribus, pro fidei ardore devotio, dum sanctrarus qui existat imitator operis, cunctos tamen faciat ejus intercessio potiores. Hujus ergo originem, propterea primum suggestio nostri sermonis insinuat, ut nullum forsitan desperationis obstaculo magis culpandus offnon facit gentium divisa discretio. Sed unita fidei plenitudo, ne divina gratia quae volentibus cunctis generalis ostenditur, specialis esse judicio fallente credatur. Pater igitur hujus nomine Nectardus de forti Francorum genere, non fuit infimus libertate; mater vero Romana, nomine Protagia, absolutis claruit servitute natalibus. Quae Christi taber
Abbreviated transcription (Latin):
surgens salutauit eũ dicens. Ora ꝓ me pater.
Et orans benedirit eã. & sedit. dixit aut̃ ͤe ufro¬
sina. Dñe inrego habeo patrẽ xp̃ianũ & seruũ
dĩ. possessorẽ substantię multę nimis. habuitq
uxorẽ er qͣ me genint. quȩ transiit de hic uita.
Vlt aut̃ pat̾ m̃s ꝓ om̃ib reb suis tradere
me huic scło iniquo. Et ego nolo inqͥnari in
eo. s timeo inoboediens ee̾ patri meo: &e qͥd
it mͥ mittere ad eccłam &e adducere unũ
cede animȩ tue . qͥa a dõ missus ẽs: doce me¬
ea quȩ dĩ sunt. dicit ei ille semior. dñs
dicit. Siqͥs ñ abrenunciauerit patri & ma¬

Expanded text:
surgens salutavit eum, dicens: Ora pro me, Pater; surgens salutavit eum, dicens: Ora pro me, Pater; et orans benedixit eam, et sedit. Dixit autem Euphrosyna: Domine mi, ego habeo patrem Christianum et servum Dei, possessorem substantiae nimis; habuitque uxorem quae me genuit, quae jam transivit de hac vita. lt autem pater meus pro omnibus rebus suis tradere me saeculo huic iniquo, et ego nolo inquinari in eo, sed timeo inobediens esse patri meo, et quid it mihi mittere in ecclesiam, et adducere unum cede animae tuae, scio quia a Deo missus es, doce me quae Dei sunt. Dicit ei senior: Dominus dicit: Si quis non abrenuntiaverit patrem
Abbreviated transcription (Latin):
scłari. induta ueste monachica. ut possis euadẽ.
Quȩ cũ audisset. placuit ei. & dixit ad eũ. Et
qͥs me habet tondere: Nolo eni ab aliquo
tondi: qui nonseruant fidẽ. Dicit ei monachiis
ille. Ecce pat̾ tuus uenit mecũ ad monasteriũ.
&e faciet ibi tres dies uł quattuor. Tu aut̃ ad¬
duc unũ de monachis. & qͦmͦ uoles occurret tibi
cũ magno gaudio. Hec & inssimilia illo dicente
ad eifrosinã. uenit pafnutiꝰ. & uidens monahu̾
int̾rogauit eũ dicens. Quid ad nos fatigiũ sũpsisti
dñe: Et dixit adeũ. Anniuersaria dies.ẽ. patris
monasterii. Misitq me ipse ut uenias & accipias
ingressus cũ eo. abiert̾ inmonasteriũ. Cũ aut̃
dicens. Uade inmonasteriũ theodosii. te ingres¬
sus meccłam. monachũ que ibi inueneris. ad due
tecu̾ huc. Mliscđia aut̃ dĩ. ecce qͥdã monachus
ueniebat de monasterio uendens que secũ habe¬
bat. Uidensq hunc puer. rogauit eũ ut ueniret
ad eufrosinã. Quicũ uenisset: uidens eũ puella.

Expanded text:
ari indue vestem monachilem, ut possis evadere. Quae cum haec audi set, placuit illi, et dixit ad eum: Et quis me habet tondere? Nolebat a laico tonderi, qui non servat fidem. Dicit ei monachus ille: Ecce pater tuus veniet mecum ad monasterium, et faciet ibi tres dies vel quatuor. Tu autem adduc unum de monachis, et quomodo voles, occurret tibi cum magno gaudio. CAP. VII.--Haec et his similia illo dicente ad Euphrosynam, venit Paphnutius, et videns monachum, interrogavit cum, dicens: Quid ad nos fastidium sumpsisti, domine? Et dixit ad eum: Anniversaria dies est monasterii, misit me abbas ut venias et accipias ingressusque cum eodixit: Vade in monasterium Theodosii, ingressusque ecclesiam, monachum quem ibi inveneris adduc tecum. Misericordia autem Dei ecce quidam monachus veniebat de monasterio, vendens quae secum habebat. Et videns eum puer, rogavit eum ut veniret ad Euphrosynam. Qui cum venisset, videns eum puella,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid habes dñe pafnuici: Ait aut̃ pafnutius.
Dimitte me ut hic moriar. uidi eni mirabilia hoche
Surgens art̾ irruit infaciẽ eiꝰ multitudinẽ lacrinu¬
rũ effundens clamabat dicens. Heu me filia dulei¬
sima qͦre antea ñ mantfestasti mͥ. ut & ego qͦq cõmi
rerer tecũ spontanea uoluntate: Ue mͥ. Quomͦ la¬
tuisti: Quomͦ ꝑtransisti insidias aduersariorũ ce
neqͥcias spuales tenebrarũ uitȩ huiꝰ. & introisti
tã mirabilẽ causã. stupe factus. ẽ & currens nuin¬
ciauit om̃ia abbati. Ueniens aut̃ abbas cecidit
suꝑ eã. & eiulans dicebat. Eutrosina sponsa xp̃i
&r filia scora. ne obliuiscaris cũseruoꝵ tuors huiꝰ
monaster .ii. s ora ꝓ nob̾ ad dnm ħm xp̃m. ut fi

Expanded text:
Quid habes, domine mi Paphnuti? Ait autem Paphnutius: Dimitte me ut hic moriar, vidi enim mirabilia hodie. Surgens autem irruit in faciem ejus, multitudinem lacrymarum infundens, clamabat dicens: Heu me! filia mea dulcissima, quare ante non manifestasti mihi ut ego quoque tecum morerer spontanea voluntate? Vae mihi! quomodo latuisti? quomodo pertransisti insidias adversariorum, et nequitias spirituales tenebrarum vitae hujus, et introisti tam mirabilem causam, stupefactus est, et currens nuntiavit omnia abbati. Veniens autem abbas cecidit super eam, et ejulans dicebat: Euphrosyna spensa Christi, et filia sanctorum, ne obliviscaris conservorum tuorum et hujus monasterii, sed ora
Abbreviated transcription (Latin):
aderant qđ factũ ÷ benedixert̾ dm̃ gras agen¬
tes ei. cuiꝰ st̃ omĩa quę bona s̾nt. Multũq con¬
fortati &x edifictei sepeuert eã in monum ento
inxenodochia &e inmonasteria offerens. comers
ẽ meodẽ monasterio. & pluruã partẽ substan¬
tiȩ sue ilidẽ offerens. in eadẽ cella demoratꝰ est.
Ineadeq phiata dormiens in qua eufrosina.
Uixit aut̃ pafnutiꝰ in sco ꝓposito annos. x & mi¬
grauit ad dnm. uixta filia suã sepultus est.
Glorificans dm̃ abbas cũ om̃i congregatione.

Expanded text:
d factum est, benedixerunt Deum, gratias agentes ei cujus sunt omnia quae bona sunt. Multumque confortati et aedificati, sepelierunt eam in monumento pet xenodochio et monasterio offerens, conversus est in eodem monasterio, et plurimam partem substantiae suae ibidem offerens in eadem cella ibidem demoratus est, in eodem psiathio dormiens in quo Euphrosyna. Vixit autem Paphnutius in sancto proposito annos decem, et emigravit ad Dominum: juxta filiam suam sepelierunt eum glorificans Deum abbas cum omni 368 congregatione
Abbreviated transcription (Latin):
incellã solitariã. Et erat ibi orationib uacans.
reiuniisq & uigiliis nocte & die oꝑam dabat:
seriuens dño insimplicitate cordis. ita ut mi
est cubiculũ in qͦ filia manere solita erat. Et̃
ñ inuenta. tristis merensq effectus coepit ex¬
qͥrere anriꝰ seruulos & ancillas. qͥd de eitfrosina

Expanded text:
in cellam solitariam, et erat ibi orationibus vacans, in cellam solitariam, et erat ibi orationibus vacans, jejuniisque et vigiliis nocte ac die operam dabat, serviens Domino in simplicitate cordis, ita ut mirest cubiculum, in quo filia ejus manere solita erat, et non inventa, tristis moerensque effectus coepit perquirere anxius servos et ancillas quid de Euphros
Abbreviated transcription (Latin):
possũ sufferre. hic uenient & illa reliqͣ. Uocaut¬
aut̃ abbas unũ frẽm nomine agapitũ uirũ
sc ĩn &e impassibile̾: & tradidit inmanu enis
smaragdũ dicens ei. Ecce mͦ hic erit filiꝰ tituis
&e discipłs. Talẽ eũ consigna. ut exuꝑet magis¬
trũ. & fleris genib facta oratione. consigna¬
uit eũ. Et respondentib om̃ib am̃. fuscepit¬
eũ agapitꝰ in cellã suã. Et qe habebat uultũ de¬
corũ smaragdus. cũ uemebant in eccłam adde¬
precandũ dm̃. multos diabolus incitabat ad¬
uersus decorẽ uultꝰ illiꝰ. ꝑ malas cogͥtationes.
mis fr̃ib Uolo aut̃ ut sedeas solus incella tua
&r ibi psallere &r manducare. nͨͥ tam̃ egressurũ
te alicubi. Et precepit agapito ut prepararet
cellã solitariã. ut inea degere̾ smaragdus. Fec it
aut̃ agapitꝰ omĩa que sibi a patre monasterii
fuerant imꝑata. Et introdurit smaragdũ

Expanded text:
possim sufferre hic, venient et illa reliqua. Vocapossim sufferre hic, venient et illa reliqua. Vocavit abbas unum fratrem, nomine Agapitum, virum sanctum, et impassibilem, tradidit in manus ejus Smaragdum, dicens: Amodo hic erit filius tuus et discipulus; talem eum consigna, ut exsuperet magistrum. Et flexis genibus, facta oratione, consignavit eum. Et respondentibus omnibus Ameum Agapitus in cellam suam. Et quia habebat vultum decorum Smaragdus, dum veniebat in ecclesiam ad deprecandum Deum, multos diabolus incitabat adversus decorem vultus illius per malas cogitationes, mis fratribus; volo autem ut sedeas solus in cella tua, et ibi psallas, et ibi manduces, non tamen egressurum te inde alicubi. Et praecepit Agapito ut praepararet cellam solitariam, et in ea degeret Smaragdus. Fecit autem Agapitus omnia quae sibi a Patre monasterii fuerant imperata, et introduxit Smaragdum
Abbreviated transcription (Latin):
riũ illud ubi &e pat̾ eiꝰ erat notissimꝰ. Et nun¬
ciauit ꝑ hostiariũ abbati dicens. Runuchtis
quidã de palatio ueniens ante hostiu᷑ stat.
sedert. dicit ei senex. Quid ⁊ qd uenisti fili:
Dicit ei eufrosina. Ego qͥdeꝰ de palatio fui eunuchus.
& desideriũ habui seꝑ conuersationis mo¬
nachora: sed ciuitas nr̃a ñ ualde habet hoc
studiũ conuersationis Notũ aut̃ factũ : mͥ
de bona ura conuersatione: obhoc cupioha¬
enĩ &e possessio nes multas. & si decderit mͥ qs
requiẽ: adducã eas huc. Dicit ei senex ille
Bene uenisti fili. Ecce monasteriũ si tͥ placer
habita nobiscũ. dicit eirursũ abbas ille. Qđͥ
est nom tuũ: dicit ei. Smaragdus. dicit en
sener. liuenis es ñ potes solus sedere. opus:
tͥ hab̾e magistrũ ut doceat te regulã & com¬
xit. Sic̃ iubes dñe mi pat̾. sic facio. Et ꝓtulit
quingentos solidos. deditq inmanu abbatis
dicens. Accipe pat̾ inter ĩ istos. & si uidero qͥa

Expanded text:
rium illud, ubi et pater ejus erat notissimus, et nuntiavit per ostiarium abbati, dicens: Eunuchus quidam de palatio veniens, ante ostium stat, unt. Dicit ei senex: Quid est quod huc venisti, fili? Dicit ei Euphrosyna: Ego quidem de palatio fui eunuchus, et desiderium habui semper conversationem monachorum, et civitas nostra nunc valde habet hoc studium conversationis. Notum autem factum est mihi de bona vestra conversatione, et cupio haenim et possessiones multas, et si dominus dederit requiem, adduco eas huc. Dicit ei senex: Bene venisti, fili: ecce monasterium; si placet, habita nobiscum. Et dicit ei senex ille: Quod est nomen tuum? Dicit ei: Smaragdus. Dicit ei abbas: Juvenis es, non potes solus sedere, opus est tibi habere magistrum, ut discas regulam et conti: Sicut jubes, domine mi, sic facio. Et protulit quingentos solidos in manu abbatis, dicens: Accipe interim istos, et si videro quia
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ om̃s fr̃s. dixitq eis. Ostendite caritatem
fr̃s postulemꝰ a dño ut dignetꝰ nob̾ ostendrs
qd factũ st de filia amicinri pafintni. Et ieiu¬
eis reuelatiũ .ẽ. de enfrosmna. totaq llors intertio¬
erat adidnm die noctuq ut manfestã ea facerit
iuta sua. Cũ aut̃ nec sem. nec alicui frm reue¬
latuect: coepit consolarieũ dicens Noli deficere
fli a disciplina dm̃ qr que diligit dñs corripa
ẜt hoc scias: qͥa sine uoluntate dĩ. nec unus pas¬

Expanded text:
e, et dixit eis: Ostendite charitatem, fratres; postulemus a Domino ut dignetur nobis ostendere quid factum sit de filia amici nostri Paphnutii. Et jejueis revelatum est de Euphrosad Deum die noctuque, ne manifestam eam faceret in vita sua Deus. Cum autem nec seni neque alicui fratri revelatum esset, coepit consolari eum abbas: Noli deficere, fili, a disciplina Domini, quia quem diligit Dominus corripit . Et hoc scias, quia sine voluntate Dei unus pas
Abbreviated transcription (Latin):
ieunatis: dicit ei monachus ille. Cõmuniter
tũ ualet. ut ñ fiat contumax uoluntatis conuer¬
satio. sed ꝓpͥi arbitrii & spontanea uoluntate.
Omẽm gͦ ꝑscrttans monachor conuersationem:
me tradere uiro. Dicit ei monachus. Soror
ñ ꝑmittas ut polluat hõ corpus tuũ. & tradas
talẽ pulchritudinẽ pati oh ꝓbriũ. s desponsa
te xp̃o qͥ tͥ potest ꝓ istis om̃ib transeuntib di¬
re cęlors regna. & cũ angłis consortiũ. Occul

Expanded text:
jejunatis? Dicit ei monachus ille: Communiter tum valet, ut non fiat contumax voluntatis conversatio, sed proprii arbitrii et spontanea voluntate. Omnem ergo perscrutans monachorum conversationem, me tradere viro. Dicit ei monachus: Soror, non permittas ut polluat homo corpus tuum, et tradas talem pulchritudinem pati opprobrium, sed desponsa te Christo, qui tibi potest pro ipsis omnibus transeuntibus dare
Abbreviated transcription (Latin):
his nescio. Tam̾ si potes ferre tẽptam̃ta car¬
nis. relinque om̃ia & fuge. facultates enĩ¬
patristui multos muenient hęredes. Ecce
patochia. hiẽ rontochomia. xenodochia
monasteria. uidue. pupilli. ꝑegrint infir¬
mi captiui. ubi uoluerit &e placuerit patri
tuo relinquat. Tu solũ ne ꝑdas animã tuã
dicit ei puella. Confido indõ & morationibe
tuis laborare habeo ꝓ ainma mea dõ auri¬
liante. Dicit ei senex Talia desideria a fir¬
mitate nꝰ decidant᷑. scit enĩ tẽpus poeniten¬
tiã agere. Dicit ei eitfrosina Et idõ teegi
fatigaui ut impleas desideriũ meu̾. & fac¬
ta
oratione henedicas me. &e abscidas comã capitis
mei. Et surgens sener facta oratione. absci¬
dit comã capitis eiꝰ Induitq eaꝰ tuncã scema¬
tis. & orans ꝓ ea dixit. Ds qͥ lib̾at om̃s seruos
suos. ipse te custodiat abom̃i malo Et hec

Expanded text:
 nescio. Tamen si potes ferre tentamenta carnis, relinque omnia, et fuge facultates patris tui, quae multos inveniunt haeredes. Ecce ptochia, hierocomia, xenodochia, monasteria, viduae, pupilli, peregrini, infirmi, captivi, ubi voluerit et placuerit patri tuo, relinquet; tu sola, ne perdas animam tuam. Dicit ei puella: Confido in Deum et orationibus tuis, quia laborare habeo pro anima mea, Deo auxiliante. Dicit ei senex: Talia desideria a firmitate non decidantur; modo enim est tempus poenitentiae. Dicit ei Euphrosyna: Et ideo te fatigavi, ut impleas desiderium meum; et facta oratione benedicas me, et abscidas comam capitis mei. Et exsurgens senior, facta oratione abscidit comam capitis ejus, induitque eam tunicam schematis, et orans pro ea dixit: Deus qui liberavit omnes sanctos suos, ip
Abbreviated transcription (Latin):
consolaltꝰ senectute̾ meã: Adque ibor
Quis meierit adiutor:: Duplex malũ el¬
mͦ. qđ lugeo. Triginta &e octo anni sun
detinet me incõparabilis dolor. Quid sꝑen
amodo: Ubi consolationẽ inueniã: La dest¬
dã lugens ininfernũ. Uidens autꝰ eu̾ sinane¬
dus uehem̃t̾ plorantẽ. &e nullã consolatum

Expanded text:
consolabitur senectutem meam? Ad quem ibo, quis mei adjutor erit? Duplex malum quod lugeo: triginta et octo anni sunt detinet me incomparabilis dolor. Quid sperem amodo? ubi consolationem inveniam? jam descendam lugens in infernum. Videns autem eum Smaragdus vehementer plorantem, et n
Abbreviated transcription (Latin):
ellarũ. pat̾ m̃s reqͥrens muemet me: & uiolentꝰ
trahiet me ꝓpt̾ sponsũ meu̾. Pinde ꝑga̾ in
monasteriũ uirors uhi nullus suspicet me ibieẽ.
Et hȩc dicens. ꝓiecit uesteᷤ muliebrẽ: induens
se uirilẽ. Et sero facto exiit de domo sua. por¬
tans secũ quingentos solidos: & abscondit se
in qͦdã loco ꝑ totã noctẽ. Mane aut̃ facto. uenit

Expanded text:
s requirens inveniet me, et violenter trahet me inde propter sponsum meum. Proinde pergam ad monasterium virorum, ubi nullus suspiciet me esse. Et haec dicens projecit vestem muliebrem, induitque se virilem, et sero facto exivit de domo sua, accipiens secum quingentos solidos, et abscondit se in aliquo loco per totam noctem. M
Abbreviated transcription (Latin):
consolatio. illa laborantiũ reqͥes. gem̃tiũ portis
erat. Terra t̾ra. nͨ celes sanguinẽ meũ. donec in¬
deã qͥd eitfrosine filie mee contigerit. Hec e hi
similia pafmitio ꝓ sequente: eleuauert̃ omsa
aderant uoceꝰ & flebant. ita ut om̃is ciuitas lan¬

Expanded text:
consolatrix, illa laborantium requies, gementium portus consolatrix, illa laborantium requies, gementium portus erat. Terra, terra, nec celes sanguinem meum, donec videam quid Euphrosynae filiae meae contigerit. Haec et his similia Paphnutio prosequente, elevaverunt omnes qui aderant voces, et flebant, ita ut omnis civitas lamen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eã desponsauit uenerit & tulerit eã Quo audito¬
max misit seruos suos addomũ illius. & nͨ muenert᷑
cã. Audiens aut̃ sponsus illiꝰ & pater eiꝰ. contristati ft᷑
ualde. Uenientesq ad pafnutiũ iuenert̾ illũ uehe¬
mter afflictũ iacentẽ int̾ra. Dixert̾q ei. For sitan¬
ꝑtotã alexandriã & egẏptũ missi sunt. Erant
autꝰ & naues ibi. intrantesq mneas. reqͥrebant ꝑ ui
& scrutantes monasteria puellarũ. heremũ ꝙ
speluncas. domos amicorũ. &r uicinoꝵ. & nlꝙ
reꝑta. tanquã mortuã lugebant ea. Socer ni¬
rĩ. sponsus sponsã flebat. Pat̾ filiã lugen
cebat heuheufilia dulcissima. heu me lumen
ocłora meor. consolatio uitȩ mee. Quis mea u¬
uasit facultatẽ: Quis mea possessione sparst
dinẽ filie meȩ uolauit: Quis pittas lupus ma
agnã dissipauit: Qualis locꝰ talẽ uultũ tia¬
git: Qual̃ pelagus captiuã duc̃ illã imꝑialẽ
faciẽ: Illa generositatis constitutio. illa malor

Expanded text:
 eam desponsaverat, venerit et tulerit eam. Et misit servos suos ad domum illius, et non invenerunt eam. Audiens sponsus illius et pater ejus, contristati sunt valde, et venientes ad Paphnutium, invenerunt eum vehementer afflictutotam Alexandriam missi sunt. Erant autem ibi et naves, intrantesque in eas requirebant per vim. Et scrutantes monasteria puellarum, eremos, et speluncas, per domos amicorum et vicinorum; et non reperta, tanquam mortuam lugebant eam, socer nurum, sponsus sponsam flebat; pater filiam lugens, dicebat: Heu! heu! filia dulcissima! heu me! oculorum meorum consolatio mea! Quis meam invasit facultatem? quis meam possessionem sparsdinem filiae meae violavit? quis putas lupus agnam meam dissipavit? qualis locus talem vultum tetigit? qualis pelagus captivam ducit illam imperialem faciem? Illa generositatis constitutio, illa malorum
Abbreviated transcription (Latin):
riũ cõmendans se orationib frmn. Una uͦ die ue¬
nens ad abbatẽ ꝓieciti se ad pedes eiꝰ dicens.
Ora ꝓ me pat̾. qr non possũ ferre dolorẽ de filia
mea: s magis de die indiẽ renouat᷑ & crescit
uilnꝰ. & tribulatur animamea llidens aut̃ senex
illũ nimtũ afflictũ: dic̃ ei. Uis colloqͥu̾ hab̾e

Expanded text:
 die veniens ad abbatem, projecit se ad pedes ejus, dicens: Ora pro me, Pater, quia non possum sufferre dolorem de filia mea, sed magis ac magis de die in diem renovatur et crescit vulnus meum, et tribulatur anima mea. Videns autem eum senex nimis afflictum, dicit ei: Vis colloquium habere
Abbreviated transcription (Latin):
Nolo uͦ ergo ẽe sollicitũ te ꝓfiliatua eufrosma.
Ecce iã idisti me. & satis factire. tibi. Sed nemo
hiec sciat. &e ñ ꝑmitas abalio corpus meũ midari
& lauari. s ꝑtemet ip̃sũ hoc facito. Q quia ꝓmisi
ablati habere me multas possessiones. ut si po¬
tusse sustinere &e ꝑdurare in hoc loco. adducere
eas hic. Cõple gͦ qd promisi. Scito qͥa uenerabuꝰ

Expanded text:
rosyna, Ecce jam vidisti, et satisfactum est tibi, sed nemo hoc sciat, et non permittas ab alio corpus meum nudari et lavari, sed a temetipso hoc facias. Et quia promisi abbati nabere multas possessiones, et si potuissem sustinere et perdurare in loco isto, adducerem eas hic. imple ergo quod promisi
Abbreviated transcription (Latin):
nus. Misit gͦ adeũ qͦsdã exducib suis. reue-¬
rent᷑ ex postulans: ut adse eã uenire ꝑmitte¬
ret. qͣtinꝰ ab eo benediceret᷑. & cunctos ma-¬
dualenses fiues illiꝰ monasterio condonaret.
Quoꝵ supplicationẽ cũ uir sc̃s audisset. me¬
tuens ne discipłoꝵ mentes stunularentur
in aliquo. his qͥ missi fuerant mellifluo af¬
fatu respondit. Ite dulcissimi fili i renun¬
ciate reginȩ. qͥa possessiones int̾ra mona¬
chus ñ debet habere. Benedictionẽ il quã
illa fidelit̾ qͣsi a seruis dĩ deposcit. a sedib
suꝑnis suscipiat. Credo enĩ inomipotentis
dĩ muscdia qͥ me indignũ adhunc locũ ꝑdu:¬
cere dignatꝰ ÷. & multoꝵ fr̃m quãuis in¬
utilẽ patrẽ constituit. qđ adhuiꝰ coenobu
claustra femineus sexus infuturũ neqbit ha¬
bere accessũ. Qđ ita ÷ usq in hodier nũ diẽ.
Qui regredientes ad reginaꝰ. nunciauer ei quȩ
a scõ uiro illi fuerant in iuncta At illa it
prudentissima mulier. dõ grãs de ꝑcepta

Expanded text:
nus. Misit ad eum quosdam ex iudicibus, reverenter expostulans, ut ad se eam venire permitteret, quatenus ab eo benediceretur et cunctis Madualinsis finibus illius monasterio condonaret. Quorum supplicationem cum vir sanctus audisset, metuens, ne discipulorum mentes stimularentur in aliquo, his qui missi fuerunt mellifluo affatu respondit: 'Ite, dulcissimi filii, et renuntiate reginae, quia possessiones in terra monachus non debet habere. Benedictionem vero, quam illa fideliter quasi a servis Dei deposcit, a sedibus supernis suscipiet. Credo enim in omnipotentis Dei misericordiam, qui me indignum ad hunc locum perducere dignatus est et multorum fratrum quamvis inutilem patrem constituit, quod ad huius coenobii claustra femineus sexus in futurum nequeat habere accessum'. Quod ita est usque in hodiernum diem. Qui regredientes ad reginam, renuntiaverunt ei, quae a sancto viro illis fuerant iniuncta. At illa ut prudentissima mulier, Deo gratias de percepta
Abbreviated transcription (Latin):
inet̾nũ cantabo. Ingeneratione &̾ ꝓgenie.
ꝓnunciabo ueritatẽ tuã in ore meo. Et illud.
Inmanꝰ tuas dñe cõmendo spm meũ. Nec non
adiciebat ꝓfectione securus. Confirmatũ
mearet. Int̾ hec flentib fratrib atq psal¬
lentib. sacerdos dñi corpore xp̃i suscepto:
gaudens &e exultans emisit spm. Ad cuiꝰ sc̃i
corporis excubias tante popłoꝵ t᷑be
cõfluxerant. qͣnte ad enarrandũ lingua
ñ sufficit. Nã intanta multitudine. ut ita
dicã pene totius ꝓuinciȩ nemo fuit. qui
illiꝰ beneficiis ñ deberet obsequium. Quȩ
enĩ ibi fuerint lacrimȩ. quanti planctus
silebo. ne post annosa curricula nouellũ
dolorẽ scriptor incurrã. Cuiꝰ scm corpus¬
culũ die kalendarũ iuli i. inbasilica quã
ipse dño construxerat. post altaris consi¬
nia posuerꝰ. Ubi qͥd uiuens gesserit: usq
hodie ossa mortua testantur. Nã ad esꝰ¬

Expanded text:
inaeternum cantabo. in generatione et progenie adnuntiabo ueritatem tuam in ore meo, et illud: in manus tuas, domine, commendo spiritum meum. nec non adiciebat de perfectione securus: confirmatum 12. Inter haec, flentibus fratribus atque psallentibus, sacerdos Domini, corpore Christi suscepto, gaudens et exultans emisit spiritum. Ad cuius sancti corporis excubias tantae populorum turbae confluxerant, quantae ad enarrandum lingua non sufficit. Nam in tanta multitudine, ut ita dicam, pene totius provintiae nemo fuit, qui illius beneficiis non deberet. Quae enim ibi fuerunt lacrimae, quanti planctus, silebo, ne post annosa curricula novellum dolorem scriptor incutiam. Cuius sanctum corpusculum die Kalendarum Iuliarum in basilica, quam ipse Domino construxerat, post altaris confinia posuerunt, ubi quid vivens gesserit, usque hodie ossa mortua testantur.
Abbreviated transcription (Latin):
gore buccinũ. canũ latratib. hominũ
ululatib. cõmotũ animal. ad scm̃ dĩlia¬
Rilefũ quasi ad portũ refugiens. tremens
ac palpitans. huc illucq toruis oculis aspe-¬
ctabat. Quẽ uenatores in sequentes uelociter. in uener
post a pͥi famulũ stantẽ &e palpitantẽ. Qui
timore ꝑciisi. ñ st̃ ausi ꝓ pe accedere: serl
ꝓtmꝰ ueloci cursu reuertentes adirege ee
cũ ꝑuenissent. & ostendissent ei seruũ dĩ ce
bubalũ post eũ stantẽ: indignatꝰ rexdix̃
adeũ. Qui estis uos homines aut unde huc
uenistis. uł cuiꝰ auctoritate hic cõmora¬
mini. & uenationẽ regiã p̃sumitis ꝑthare:
łunc sacerdos diñ liagilets p̾ceptoꝵ dm̃ non

Expanded text:
gore bucinum, canum latratibus, hominum gore bucinum, canum latratibus, hominum ululatibus commotum animal, ad sanctum Dei Carileffum quasi ad portum refugii fugiens, tremens ac palpitans, huc illucque turbis oculis aspectabat. Quem venatores exsequentes velociter invenerunt post Christi famulum stantem et palpitantem. Qui timore perculsi, non sunt ausi prope accedere, sed protinus veloci cursu revertentes ad regem, ecum pervenissent et ostendissent ei servum Domini et bubalum post eum stantem, indignatus rex. dixit ad eum: 'Qui estis, vos homines, aut unde huc venistis, vel cuius hic auctoritate commoramini et venationem regiam praesumitis perturbari?' Tunc sac
Abbreviated transcription (Latin):
dine aqhominũ noticiã ꝑuenerint eiꝰ meri¬
ta. exeqͣmur. Erat enĩ tunc in eadẽ solitudine
taurus qͥ siluaticꝰ dicebat᷑ mirȩ magntus¬
nis mireq ferocitatis. que uulgo abouis a¬
riuatione bubalũ uocant. Hic dieb singi¬
lis deposita ferocitate. ad scm̃ di kaullesĩ
uenire consueuerat: & qͣsi benedictione po¬
tulans. sũmisso capite accedebat adeũ. Por
propsit p̾sagiũ dicens. Cuiꝰdã potentis homins
taurus iste portat indiciũ. qͥ ad nos cũ mis¬
na indignatione uenturus erit. sed dispen
manu augustali more ad partes cenomi¬
nnicȩ urb ueniens. ibi aliquanto ÷ tẽpore
demoratꝰ. Cui nunciatũ de p̾dicti bubali
magnitudine & ferocitate. qui ñ solũ qd
capĩ ñ posset. sed quasi uolatu pennifero a¬
bocuł uidentiũ aitfugeret. Qd rex audiessi¬
uelocissime cũ om̃i uenandi apparatu in¬
gressus ÷ heremũ : sollert̾ inquirens ubibu¬
balus latitaret. Ad cuiꝰ strepitũ. ide̾ clan¬

Expanded text:
dine ad hominum notitiam pervenerint eius merita, exsequamur. Erat enim tunc in eadem solitudine taurus, qui silvaticus dicebatur, mirae magnitudinis miraeque ferocitatis, quem vulgo a bovis dirivatione bubalum vocant. Hic diebus singulis, deposita ferocitate, ad sanctum Dei Carileffum venire consueverat, et quasi benedictionem postulans, summisso capite accedebat ad eum, staepromsit praesagium, dicens: 'Cuiusdam potentis hominis taurus iste portat indicium, qui ad nos cum magna indignatione venturus est; sed dispensrobustissima mana augustali more ad partes Cenomanice urbis veniens, ibique aliquanto tempore est demoratus. Cui nuntiatum est de praedicti bubali magnitudine et ferocitate, qui non solum quod capi non possit, sed quasi volatu pinnigero ab oculis videntium aufugeret. Quod rex velocissimus audiens, cum omni venandi apparatu ingressus est heremum, solerter inquirens, ubi bubalus latitaretur. Ad cuius strepitu, id est clan
Abbreviated transcription (Latin):
brutors animaliũ fuit habitatio. ad laudẽ
redẽptoris mundi fiat hospitiũ angłoꝵ. qua¬
tinꝰ & tͥ de constructione te doctrina apud
cȩlestẽ iudeceᷤ magna maneat merces. &
meoꝵ atq francoꝵs popłors fiat expiatio
delictorꝰ. His flagitationib regis uir sc̃s ia¬
silefus constrictũs. ñ amplius se suscepturũ
affirmat. nisi qͣntũ una die cũ suo asello cir¬
cuire posset. ꝓsusceptione ꝑ egrinor. Quo
munere accepto. benedix regi omibq so¬
dalib eiꝰ. & ut cũ hilaritate ad suũ re-¬
uerteret᷑ palatiũ imꝑauit. Reuersus rex
ꝓtinꝰ cũ magna exultatione. om̃ia que
ei contigerant ultrogodi regine ꝑ ordi¬
nẽ utimauit. Cui illã. Necesse ÷ inquit &
ta que a xp̃i famulo didicisti. His ita sopi¬

Expanded text:
brutorum animalium fuit habitatio, ad laudem redemptoris mundi fiat ospitium angelorum, quatenus et tibi de constructione et doctrina apud caelestem iudicem magna maneat merces, et meorum atque Prancorum populorum fiat expiatio delictorum'. His flagitationibus regis vir sanctus Carileffus constrictus, non amplius se suscepturum ecusavit, nisi quantum una die cum asello circuire possit, pro susceptione peregrinorum. Quo munere accepto, benedixit regi omnibusque sodalibus eius, et ut cum hylaritate ad suum reverteretur palatium, imperavit. Reversus rex protinus cum magna exultatione omnia quae ei contigerant Vultrogodae reginae per ordinem intimavit. Cui illa: 'Necesse est', inquita quae a Christi famulo didicisti'. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
nib affatꝰ clementissimꝰ rex stabat attontꝰ¬
&e qͦsi dm̃ inpectorȩ eiꝰ cognoscens: pollicebat
se tã sacratissima p̾conia adutꝰ ipsiꝰ p̾cib aoi¬
pleturũ. Post hec deosculabat᷑ manꝰ sacer¬
dotis subnixe postulans. ut ei ꝓbene dictiori
de uino qđ pͥus ꝓmiserat. poculũ tribueret
Qđ̾ cũ uir sc̃s apportari iussisset. manusua
uas uitreũ plenũ uino gratuita uoluntati
obtulit regi. Qđ ille cũ hilaritate suscipieis
hibit totũ qdd erat incalice. Post hec biben¬
tib cunctis qͥ aderant. de p̾cabat᷑ eos sacur¬
pauptas. Dicelat enĩ. Nunquã amimũ diuitẽ
deserit possibilitas. nec seqͥt᷑ abundantia ho¬
minẽ m̃te mendicũ. Sic factũ ÷ ut copiosa
multitudo quę cũ rege fuerat ad satietatẽ
sumeret. & uinũ in uase ñ minueret᷑. Sed¬

Expanded text:
nibus affatus clementissimus, rex stabat attonitus; quasi Deum in pectore eius cognoscens, pollicebatur se tam sacratissima preconia, adiutus ipsius precibus, implere. Post haec deosculabatur manus sacerdotis, subnixe postulans, ut ei pro benedictione de vino quod prius promiserat poculum tribueretur. Quod cum vir sanctus adportari iussisset, manu sua vas vitreum pleno vino gratuita voluntate obtulit regi. Quod ille cum hilaritate suscipiens, bibit totum quod erat in calice. Post haec bibentibus qui aderant, deprecabatur eos sacerpaupertas; dicebat enim: 'Numquam animum divitem deserit possibilitas, nec sequitur abundantia hominem mente mendicum'. Sic factum est, ut copiosa multitudo quae cum rege fuerat ad satietatem sumeret, et vinum in vase non minueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ consuetus erat regrediebat᷑. Quo cũ rex
ꝑuenisset. & dĩ famulũ alonge uidisset :
descendit de equo qͦ sedebat. cẽ cursu concito
curuatoq corpore. ad scm̃ uirũ cucurrit:
eiꝰq ꝓstratꝰ uestigiis. transgressorẽ se &e im¬
piũ qd scõ dei contradicere p̾sũpsisset. cũ
lacrimis clamitabat. Quẽ xp̃i famuł kari
lets amplexans erex a tellure. atq deds¬

Expanded text:
qua consuetus fuerat regrediebatur. Quo cum rex qua consuetus fuerat regrediebatur. Quo cum rex pervenisset ac Dei famulum a longe vidisset, descendit equo quo sedebat et cursu concito curvatoque corpore ad sanctum virum cucurrit, eiusque prostratus vestigiis, transgressorem se et impium, quod sancto Dei contradicere presumsisset, cum lacrimis clamitabat. Quem Christi servulus Carileffus amplexans, erexit a tellure, atque deos
Abbreviated transcription (Latin):
itinere equus regis obriguit. &e uiã qua
gradiebat᷑ qͣsi p᷑cipitiũ oscitans refugie¬
bat. Tunc coepit eũ rex fortit̃ urgere
&e adabulandũ impellere. &e uirgis cede¬
re. atq calcarib cruentare. Qũe cũ ui¬
disset rex ire ñ posse. fatigatꝰ mraricu
pit. cur ei talia contigissent : qđ nec cupi¬
tũ it̾ potuisset conficere. nec reuerti qͥ¬
uina credo inspiratione ad monitus. dixit
ad regẽ. Suꝑni regis st̃ ii famuli qͥb com¬
minatꝰ es p̾cellentissime rex. qͥ ut reor si
etiã soli dixerint sta stabit. & cursũ sul
sine eoꝵ impio ñ p̾sumet implere. Cui
rex. Uade inqͥt concitꝰ ad hominẽ dĩ si
fortasse de p̾cari potueris. ut uł ad sua uestigia
repedari ꝑmittat. Tc̃ ueloci cursu ut ei im¬
peratu fuerat reuersus comes uenit ad uirũ
gatione audita: equus qͥ ante cõpulsus uer¬
berib. cruentatꝰ calcarib. it̃ qđ rex cupie¬
bat ire ñ poterat. ad scm̃ dĩ cũ uelocitate

Expanded text:
itinere equus regis obriguit et via qua itinere equus regis obriguit et via qua gradiebatur quasi praecipitium oscitans refugiebat. Tunc cepit eum rex fortiter ad ambulandum inpellere et virgis cedere, calcaribus cruentare. Quem cum vidisset rex ire non posse, fatigatus cede nimia equi, mirari cepit, cur ei talia contigissent, quod nec cupido iter potuisset conficere nec reverti vavina, credo, inspiratione dixit ad regem: 'Superni regis sunt famuli hi quibus comminatus es, praecellentissime rex, qui, ut reor, etiam si soli dixerint: „Sta", et stabit et cursum suum sine eorum inperio non praesumit implere'. Cui rex: 'Vade', inquit, 'concitus ad hominem Dei, si fortasse deprecari poteris, ut vel ad sua nos vestigia repedari permittat'. Tunc veloci cursu, ut ei preceptum fuerat, reversus comis venit ad virum gatione audita, equus, qui ante conpulsus verberibus, cruentatus calcaribus, iter quod rex cupiebat ire non poterat, ad sanctum cum velocitate
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ regi. Nos odñe rex exaqͥtamȩ huc par¬
tib ad ꝑegrinandũ uenimꝰ. ut cȩlestis pa-¬
triȩ indigene fieri meream᷑. Abrenuncia¬
uimus diu̾itiis huiꝰ instahił uitȩ. ut ad infi-¬
audiens. cũ ingenti indignatione cõminatꝰ
÷ eis dicens. Subomi hinc celeritate recedite.
ce alibi moramini: ne deinceps a nr̃is hic
reperiri possitis hominib. &e seuissimis ru¬
pamini uerberib baculors. Cui sc̃s kauile.¬
sed er paucis uitib a xp̃o nob̾ inhoc loco osten¬
sis modicũ uum liquoris ex p̃ssũ ecce in ast¬
uulo uase habet᷑ petimꝰ ut ꝓbenedic tione
cũ hus om̃ib qͥ tecũ st̃ sumas: &e sic ad adue¬
cũ ledeia reuertaris palatiũ. Cuiꝰ łexuer¬
ba despiciens. regirans equu cũ fremtu
dix̃ ad eũ. Hoc facite qđ p̾cepi. m̃ meiq
non ÷ necesse ur̃e rusticitatis musto pͥlila
Sed dñs ds̃ qd serui sui merita decreueat
manifestare gradienti regi obstitit. ne
posset ire it᷑ qđ cupiebat. Nã subito in

Expanded text:
d eum: 'Nos, o domine rex, ex Aquitaniae huc partibus ad peregrinandum venimus, ut caelestis patriae digni fieri mereamur; abrenuntiavimus divitias instabilis vitae, ut ad infiaudiens, cum ingenti indignatione comminatus est eis, dicens: 'Sub omni hinc celeritate recedite et alibi moramini, ne deinceps a nostris hic reperire possitis hominibus et sevissimis rumpamini verberibus baculorum'. Cui sanctus Carilefsed ex paucis vitibus a Christo nobis in hoc loco ostensis modicum vini liquoris expresso, ecce! in parvulo vase habetur. Petimus, ut pro benedictione cum his omnibus qui tecum sunt sumas, ecum laetitia revertaris'. Cuius rex verba dispiciens, regirans equum, cum fremitu dixit ad eum: 'Hoc facite, quod precepi; mihi meisque non est necesse vestrae rusticitatis musto praelibsed dominus Deus, qui servi sui merita decreverat manifestare, gradienti regi obstitit, ne possit ire iter quo cupiebat. Nam subito in
Abbreviated transcription (Latin):
tes irrisit. Ipsa int̾ coniuges diuortia semi-¬
nat. int̾ amicos discordias. int̾ pacificos li¬
tes. int̾ ustos iniusticiã. int̾ fr̃s scandala.
Ipsa tollit iudicib usticiã. castis pudiciciã. ar¬
tificib peritiã. aufet &e morib disciplinã.

Expanded text:
t fallat. Ipsa inter conjuges divortia seminat, inter amicos discordias, inter pacificos lites, inter justos injustitiam, inter fratres scandala. Ipsa tollit judicibus justitiam, castis pudicitiam, artificibus peritiam, ipsa aufert moribus disciplinam.
Abbreviated transcription (Latin):
& satiati st̃. ꝓstratꝰ iterũ rex sc̃i uiri pedib
sub nixe dep̾cabat᷑ eũ dicens. Hideo qr hõ diꝰ
es. & ipsiꝰ huc missus es uoluntate. dep̾cor
te ut digneris nr̃e supplicationis munꝰ sus¬
ciꝑe. & de madualensis finib: ubi monas.¬

Expanded text:
et satiati sunt, prostratus iterum rex sancti viri pedibus, subnixe deprecabatur eum, dicens: 'Video, quia homo Dei es et ipsius huc missus es voluntate; deprecor te, ut digneris nostrae supplicationis inunus suscipere et de Madoalinsis finibus fis
Abbreviated transcription (Latin):
le a uile fi sacerdotis anisule eoe¬
uite despexit diuitias. & sub lȩmi redẽpto¬
ris iugo animi colla submittens. ꝑ cȩlestẽ
tramitẽ uite cursu p̾peti impolluto calle
mundanas transegit illecebras: non me
de illiꝰ falsa dicturũ oꝑib. sed ea tantũ
exequenda disposui. quȩ aut inautiquis
fuisse facta didiceri. Quia ñ tã fallendicu¬

Expanded text:
Carileffi sacerdotis Anisole coevite despexit divitias, et sub leni redemptoris iugo animi colla submittens, per caelestem tramitem vitae cursum praepetit, inpolluto calle, mundanas transegit inlecebras. Non me de illius falsa dicturum operibus, sed ea tantum exsequenda disposui, quae aut in antiquisfuissent facta didicerim, quia non fallendi e
Abbreviated transcription (Latin):
fontes frigidas aqͥs ebulliunt. a qua fri¬
giditate fluuiꝰ ipse uocabulũ sũpsit. qm̾
amotremo intelligit᷑. iccirco anisola dr̃
hoc ÷ tremoris insula atq frigoris. Hinc
÷ qd̃ uolucres a netes nuncupant᷑. qͥa sẽꝑ
in aqͥs desiderant cõmorari. Erat enĩ locꝰ
ille ualde solitariꝰ &e nemorosus. Ubi cum

Expanded text:
fontes frigidas aquas ebulliunt. A quarum frifontes frigidas aquas ebulliunt. A quarum frigiditate fluvius ipse vocabulum sumpsit, quoniam 'anio' 'tremo' intellegitur; idcirco Anisola dicitur, hoc est tremoris insula adque frigoris. Hinc est, quod volucres anetes nuncupantur, quia semper in aquis desiderant commorari. Erat enim locus ille valde solitarius et nemorosus. Ubi dum
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso scõ uiro sacerdotii onꝰ susceꝑunt.
&e ꝓtinꝰ egressi ut sp̃uale sem̃ in corda se¬
lbiq in multis ieium is & orationib ꝑseueran¬
tes latuer̃. Ubi moysaico ritu sc̃s kauiletos
facta oratione aquã uiuã inuenit. ut da
derent᷑. & corda audientiũ rigarentur. Suꝑ
quę fontẽ sc̃s uir ad laudẽ dĩ sũmi oꝑto¬
riũ fec̃. & usq nc̃ fons sci katileti uocat᷑.
In quo loco dũ demorarent᷑. & indĩ famula¬
tu fortitꝰ coartarentur. coepit de scis eoꝵ
meritis longe lateq ita fama crebrescere.
ut ab hominib frequentarent᷑. Qđ cũ sacer¬
dos dĩ uagiletos cognouisset: more iohannco
solitariã uita appeti desiderans. uale dicens
sco auito. cũ germano suo daumero. & cũ
comilitone uogallo ad partes cȩnomannice
ursi prer̾ & singła loca solitudinũ circũiens
ubi serretiꝰ demorari posset inquirebat.
Sed dñs qͥ uoluntatẽ tim̃tiũ se facere consueut
ꝑduxit eos ad locũ solitudinis sibi bene pla¬

Expanded text:
ab ipso sancto viro sacerdotii honus susceperunt, et protinus egressi, ut spiritali semen in corda seibique in multis ieiuniis et orationibus perseverantes latuerunt. Ubi Moysaico ritu sanctus Carileffus, facta oratione, aquam vivam invenit, ut darderentur, et corda audientium rigarentur. Super quem fontem sanctus vir ad laudem Dei summi oratorium fecit, et usque nunc fons sancti Carileffi vocatur. In quo loco dum demorarentur et in Dei famulatu fortiter coartarentur, coepit de sanctis eorum meritis longe lateque ita fama crebrescere, ut ab hominibus frequentarentur. 5. Quod cum sacerdos Domini Carileffus cognovisset, more Iohannico solitariam vitam appeti desiderans, vale dicens sancto Avito, cum germano suo Daumero et conmilitone suo Gallo ad partes Cenomanicae perrexit, et singula loca solitudinum circuiens, ubi secretius demorari possit, inquirebat. Sed Dominus, qui voluntatem timentium se facere consuevit, perduxit eos ad locum solitudinis sibi bene pla
Abbreviated transcription (Latin):
uener post aliquos dies ad ligeris fluiũ.
Quo transineato. adoccidentales partese.¬
undi facie̾ firmauer̃. sollert̾ inquirentes
si forte inueniri patres possent. quoꝵs ex¬
emplo ꝑ melioris uitȩ tramite ad t̾rã
uiuentium ubi se ꝓpħa dauitd  optaue¬
rat ꝓrimare ualerent. Tunc pͣcurrente
fama. audier de beatissimi maximini au¬
relianensis urb̃ p̾suł scitate &e labore atq
uirtutib. Cũ magno itaq estu desiderii
ad eiꝰ sunt conati ꝓperare coenobiũ. qł
sibi ipsi insuȩ ȩccłȩ parrochia construri¬
rat. ubi carne̾ macerans. sedule dõ serin¬
ebat. & in multis fulgebat miraculis.

Expanded text:
rvenerunt post aliquot dies ad Ligeris fluvium; quo transmeato, ad occidentales partes eundi faciem firmaverunt, sollerter inquirentes, si forte inveniri possint patres, quorum exemplo per melioris vitae tramitem ad terram viventium, ubi se propheta David esse obtaverat, proximare valerent. Tunc, praecurrente fama, audierunt de beatissimi Maximini Aurilianensis urbis praesulis sanctitate et labore atque virtutibus. Cum magno aestu desiderii ad eius sunt conati properare coenobium, quod sibi ipse in sua aecclesiae parrochia construxerat, ubi carnem macerans, sedule Domino serviebat et in multis fulgebat miraculis.