comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ aũ anre si accusatore¬
te. per tres nel per quatuor¬
quaruor testes inter iam o¬
rentela appro betur
per deposinones coꝵdempͥre:¬
ricoꝵ testium derogetur fidei.
tiquiores tempore ac presirum¬
ores ine̾itis aute contractum
matͥmonii in ꝯtrarium iuran̾¬
aut distinguendo ꝑsonas et gͣ¬
dꝰ. a quibr directe hii deqiuoꝵco
mi posteriorib preferantur. ñ
ĩmerito queͣ poss et quamquã ã
adaliud ut obalindiurauer̃t
cio pͥores ꝑsone iurate depone¬
rent illa eddem que pͥmo dixe¬
rant absq dubio eoꝵ testimo¬
ma preualerent nec eo possent
prerexn repemi ꝙ per tesuficara
dixerant cum ralis exceptio io¬
cum ñ habeat in hoc casu.

Expanded text:
Utrum autem si, accusatorete, per tres vel quatuor testes inter jam entela probetur, per depositiones eorumdem posteriorum testium derogetur fidei, tiquiores tempore ac praestantiores meritis ante contractum matrimonium in contrarium juraverunt, distinguendo personas et gradus a quibus directe ii de quorum mi posterioribus praeferantur, non immerito quaeri posset, quanquam ad aliud et ob aliud juraverint cio priores personae juratae deponerent illa eadem quae primo dixerunt, absque dubio eorum testimonia praevalerent, nec eo possent pretextu repelli quod partes testificata didicerint, cum talis exceptio locum non habeat in hoc casu.
Abbreviated transcription (Latin):
uotient aliqui pp̃ cognationem
propinquitatis seꝑari. pecuntur
persint. ut tondem senioriber
ut uirent se ñ pͥuato odio n ami¬
cicia n pro aliquoꝰ ꝯͣmernio ꝙ ha¬
buerĩt ut habeãt ut habituri
sunt ad hoc uirand̾ inductos er
sicur ip̃i dicunt rei ueritatem ac¬
cepisse a maiorib suis et credere

Expanded text:
Quoties aliqui propter cognationem propinquitatis separari petunt, persint, vel totidem senioribus eut iurent se non privato odio, neque amicitia, neque pro aliquo commodo quod habuerint vel habent vel habituri sunt, ad iurandum inductos et sicut ipsi dicunt, rei veritatem accepisse a maioribus suis et credere
Abbreviated transcription (Latin):
si uero pars monasterii ad hũc
articulum eosdem restes produỹ¬
it quos ad aliud probandum ꝓ¬
duxit. uos nichi lominus eos re¬
cipere procuretis. quoniam ali¬
ud est probasse deceptionis exi¬
cessum et auud prepri are quã¬

Expanded text:
Si vero pars monasterii ad hunc probandum articulum eosdem testes produxerit quos ad alium probandum produxit, vos nihilominus eos recipere procuretis, quoniam aliud est probasse deceptionis excessum, et aliud probare qua
Abbreviated transcription (Latin):
ex iͣ. qnia uero utriq parti ni
mis honerosum ut restes produ¬
cerent coram nobis .mꝰ.q. recipiaᷤ¬
testes quos urraq pars tam super
pͥncipali uegono quam inperso¬
nas testium dux̾it produeendoᷤ
ac cõdiligenier examinare pro¬
cuyes. et de singulis eronstan¬
ciis prudenter in qiuirens de cau
et cercitudine cuncra plene con¬
si forre diem fauentini ut alii e¬
d̾ testimonium ueritani duxerit
producendos presumpserint im¬
pedire tu ipsos ab hunis mo¬
di ꝓresumptione cessare ꝯpenlas.¬
frenatam testium refrenare. uoi
non ꝑmittas. ita uidel ut si fau̾e¬
ter restium depositiones rotas e¬
habere uoluerint que. afferanen
testes ipsi ꝯputentur in num̃o
preuibaro. aliociuin cum arresta¬
tiones ip̃e sint clause hiid̾ tes¬
tes iceato si neccesse suerit
producantur. d̾ de nouo et¬

Expanded text:
i.  Quia vero utrique parti nimis existeret onerosum, ut testes producerent coram nobis, fraternitatestes, quos utraque pars, tam super principali negotio, quam in personis testium duxerit producendos, ac eos diligenter examinare procures, et, de singulis circumstantiis prudenter inquirens, de cauet certitudine, cuncta plene si forte Faventini, vel alii, edum testimonium veritati duxerit producendos, praesumpserint impedire, tu ipsos ab hujusmodi praesumptione cessare, monem testium refrenari, praenon permittas, ita videlicet, ut, si Faventini testium depositiones ratas habere voluerint, quae atestes ipsi computentur in numero praelibato; alioquin, cum attestationes ipsae sint clausae, iidem testes iterato, si necesse fuerit, producantur. Datum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrarium prestito ũ est standũ.
cum ninus indignum sir iuxͣ
legitimas sanctiones ut.ꝓ sua
ciuisq uoce dilucide prorestatuꝰ
est in eund̾ casum ꝓpͥo ualeat
restimonio iufirmare. unde ap¬

Expanded text:
arium praestitae non est standum, cum nimis indignum sit, juxta legitimas sanctiones, ut quod sua quisque voce dilucide protestatus est, id in eumdem casum proprio valeat testimonio infirmare. Unde ap
Abbreviated transcription (Latin):
tes moderatas ex ꝑte nr̃a capena¬
no ut electionem & monon dif¬
ferant canonice celerrare. ¶ar¬
chipresbirerum autem. incañ.
et .s̃. sacristam qui ꝯtra predict᷑
electum niteras nobis sub nomi
ne maioris ꝑtis caprtim destina¬
rũt cum ꝯsset ꝑ atrestationis pre¬
dictas longe maiorem partẽ. capi¬
tuli non funte ꝯscientiam huius¬
modi uutreraꝵ ab ossicio et benesi¬
cio denũcietis esse suspensot.
donec nr̃am mereantur in dingẽ¬

Expanded text:
tes, mandetis ex parte nostra capitulo, ut electionem de alio non differant canonice celebrare. Archipresbyterum autem Lucanum, et G. Amfoss. sacristam, qui contra praedictum electum litteras nobis sub nomine longe majoris partis capituli destinarunt, cum constet per attestationes praedictas longe majorem partem capituli non fuisse consciam hujusmodi litterarum, ab officio et beneficio denuntietis esse suspensos, donec nostram mereantur indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
tantum respitere non oportet
s ad testium qualitarem. et ad
ipsorum deposita quib potius
lux ueritatis assictit. ex cuib mo¬
tum sui animi ꝯuenit iudicem
informare. in .q. si testes urrin¬

Expanded text:
tantum respicere non oportet, sed ad testium qualitatem et ad ipsorum deposita, quibus potius lux veritatis assistit, ex quibus motum animi sui convenit iudicem informare. Si ergo testes
Abbreviated transcription (Latin):
pnamꝰ suꝑ iuridicione hono¬
re atq distr ictu et auiis ad hoc
tatummꝰ accum est ꝑpetimm¬
ei dem silentium imponentes⁊
probibentes eidem ut nec ꝑ
se neq ꝑ alios suꝑ biis presu¬

Expanded text:
m super jurisdictione, honore atque districtu, et aliis ad haectantummodo actum est, perpetuum silentium imponentes, et prohibentes eidem ut neque per se neque per alios super iis praesu
Abbreviated transcription (Latin):
cum alii sibim in serie sui testi¬
monii ꝯtradicant. et alii sint ĩ iͣ.
suo testimonio singulares ad re¬
proband̾ nero quosdaĩ testiũ ecc̃e¬
rauenat᷑ et si ex ꝑte fanentinoꝵ
qͥd̾i sint testes inducti plures t̾n

Expanded text:
cum alii multi sibimet in serie sui testimonii contradicant, et quidam alii sint in dicto sui testimonii singulares. Ad reprobandum vero quosdam testium Ecclesiae tuae, etsi ex parte Faventinorum quidam sint testes inducti, plures
Abbreviated transcription (Latin):
cognouiste an sunt testes inter¬
regandi dr uisu aut soiar hicinie
fama sufficiat. ut siiuratis testi¬
bus sit credendum qui se carna¬
lis corine ꝯsocios esse farentur¬
. s de uisu nichil affirmant . Nꝰ eꝑ
su reddatur ut etiam de audimi ⁊
p̃sumptioñi uiolentam fama o¬
sentiens sur ministret. acalia le¬
discrctꝰ motum animi sui ex ar¬
gum̃eis et testimoniis que rei a¬

Expanded text:
cognovisse, an sint testes interrogandi de visu, aut sola vicinie fama sufficiat vel si iuratis testibus sit procedendum, qui se carnali copule conscios esse fatentur, sed de visu nihil affirmant? Respondsu reddatur, vel etiam de auditu et presumptionem violentam fama consentiens subministret, ac alia lediscretus, motum animi sui ex argumentis et testimoniis, que rei a
Abbreviated transcription (Latin):
ausam matrimonii. que int̾ .u.
iuuenem. et .G. puellani que se
uirginem et monacham profi
secure ualeat ꝯmorari. donec iu¬
diciali sentennia ꝙꝵ agi debeat
de ternatur. recepturi pꝰmod̾ ñ
soium probationes uiri quasin¬
ducere uoluerit ꝯͣ miuieres iaᷤ
q̃ ad inuestigandũ signa uirgini¬
tatis ex ꝑte puelle fuerint intro¬
ducte. u̾mii etiam probationes a¬
nas hoc negotium ꝯtingentes
quas ꝑs utral dux̾it producen¬
das. et qr ut dicit canon sepema¬
stas matronas prouidas et prud̾e¬
tes xeputare cure curetis ad iu¬
auirend̾. utrĩ dicta pueua uͥ¬
giniratis pͥuiregio sit mimita.¬

Expanded text:
ausam matrimonii que inter N. iuvenem et G. puellam Senonen. que se virginem et monacham profitsecure valeat commorari, donec iudiciali sententia quid agi debeat decernatur recepturi postmodum, non solum probationes viri, quas inducere voluerit contra mulieres illas, que ad investigandum signa virginitatis ex parte puelle fuerint introducte, verumetiam probationes alias hoc negotium contingentes, quas pars utralibet duxerit producendas. Et quia, ut dicit canon: sape sepe mastas matronas providas et prudentes deputare curetis, ad inquirendum utrum dicta puella virginitatis privilegio sit munita
Abbreviated transcription (Latin):
potuerint inueniri et si qua ꝑ¬
tes dux̃int legitime proponen
spoliationib ꝯtra albatem einͦ¬
factis. ames burg̾ñ ep̃o recipia¬
tis partium probationes de no
its quam causam suisl ci enterin¬
structam ad nos remitrere pro¬
lacuit eancto ꝯuentui ut testeͤ
non ꝯducantur precio. et uttͥ¬
ocr yaopei et fideles intestimo

Expanded text:
potuerunt inveniri, et si qua partes duxerint legitime proponendspoliationibus contra abbatem factis a Mesburgensi episcopo, recipiatis partium probationes de novritis quam causam sufficienter instructam ad nos remittere proPlacuit sancto conventui ut testes non conducantur pretio et ut quicunque idonei et fideles in testimo
Abbreviated transcription (Latin):
n om̃i pͥncipaliᷤ ꝑsona dicens u̾¬
itatem de re sibi nota rectissime
habenda est pro teste. cui adħa¬
bito uns essiciutur duo testes
dicit sipectau̾ir in te ẜ .t. core.

Expanded text:
 principalis persona dicens veritatem de re sibi nota rectissime habenda est pro teste: cui adhibito uno efficiuntur duo testes;dicit: Si peccaverit in te frater
Abbreviated transcription (Latin):
causa possessionis quam monia¬
uiolenter eiecte testes fuerunt
abutraq parte producti. et cous¬
q processum ut publicatio iam¬
iuris sollemꝑnitate super pecuo¬
decem dies post inter locuitoriã
sententiam appeuasse. nisi forre
iudices quartam productionẽ¬
adiabita sollempnitate legali¬
latione defecerint in expensis
legitimis ꝯdempuantes. et nisi
a deo in petirorio sit iam proces¬
sum ut plene possit deproprie¬
tare ucniere uos causam posses¬
sionis ad anamde iuris benefici¬
d albarassa et moniales habͥere re¬
suri. anociuin questionem termi¬
netis simulurranq.¶ dem e¬

Expanded text:
causa possessionis quam moniaviolenter ejectae, testes fuissent ab utraque parte producti, et eo usque processum, ut publicatio juris solemnitate super possessodecem dies post interlocutoriam sententiam appellasse, nisi forte judices quartam productioneadhibita solemnitate legalbatione defecerint, in expensas legitimas condemnantes. Et, nisi adeo sit in petitorio jam processum, ut plene possit de proprietate liquere, vos causam possessionis, ad quam de juris beneficio abbatissa et moniales habuere resuri; alioquin, quaestionem terminetis simul utramque.
Abbreviated transcription (Latin):
smne qm apuduos ꝯsuetum esse
didicimꝰ utcum aliquis intenti¬
onem suam fundanerit instru¬
mentis aut testib ei sacramen¬
rum nichilominꝰ deferatur ꝙ sb̾.¬
ire noluerit fides probationib
mum ad huiꝰ sit susfragium rec᷑¬
rend̾ cum aue iegitime probano¬
nes deesse noscimtur talem ꝯsuꝰ¬
etudinem reprobamꝰ. ¶ucꝰ iii.

Expanded text:
niam apud nos consuetum esse didicimus, ut cum aliquis intentionem suam fundaverit instrumentis aut testibus, ei sacramentum nihilominus deferatur, quod si subire noluerit, fides probationibus mum ad huiusmodi sit suffragium recurrendum, cum alie legitime probationes deesse noscuntur, talem consuetudinem reprobamus .
Abbreviated transcription (Latin):
siue laicos siue feminas d̾ caxat¬
ydoneos qͥad hoc fuerint proban
examinetis prudenter exꝯmimi¬
cantes sollempnit̾ si quis eos im¬
pedire presimpserit quominꝰ te¬
stimonium ꝑhibeant ueritati de¬
nium artestationib publicancsi
forte ꝯstiterit i rregin aratarem nꝰ¬
modi non este probaramiudice¬
tis eid̃ elerico purgationem cano¬
ciuitans lucañ presbireros sen dia¬
conos bone fame prestandam. qua
recepta prefigatis ei rerminim

Expanded text:
sive laicos sive feminas, qui ad hoc fuerint probandexaminetis prudenter, excommunicantes solemniter, si quis eos impedire praesumpserit quominus testimonium perhibeant veritati. Deinde, attestationibus publicatis, si forte constiterit irregularitatem hujusmodi non esse probatam, indicatis eidem electo purgationem canocivitatis Lucanae, presbyteros seu diaconos bonae famae, praestandam; qua recepta, praefigatis ei terminum
Abbreviated transcription (Latin):
in ciuo fuerat cum predictus p̾¬
mandato sequestrationis penitꝰ
se moderatas expensas ex quo ep̃o¬
neroñ ip̃m inpossessionem indu
restituendas esse censemus et a te
sufficientem prebere standi iudi¬

Expanded text:
in quo fuerat, cum dictus prmandato sequestrationis penitus se, moderatas expensas, ex quo Veronen. ipsum in possessionem inducas ipsi restituendas esse censemus et a te sufficientem praeberi standi judi
Abbreviated transcription (Latin):
monium quoq xpistianoꝵ ad¬
u̾sus iudeos in om̃ib cansis cũ
illi aduertus xͥanos restib suis
ꝑte preferre cum eos xp̃ianis sub¬
iacere oporreat. et ab eis pro sola
humanitare foneri¶ d̾ ma¬

Expanded text:
monium christianorum adversus iudeos, in omnibus causis, cum illi adversus christianos testibus suis parte preferre cum eos christianis subiacere oporteat et ab eis pro sola humanitate foveri.
Abbreviated transcription (Latin):
sanonem ut restimoniũ contra
cłicum in cͥminali causa ñ esse a¬
liquarenus admitrendos censu¬
ra sacroꝵ cauonum manifestiꝰe
docz. nisi forte suam ut suoꝵ in¬
iuriam prosequantur. noc tunc
eriam ad testimoniumi s ad ac¬
cusationem possunt admniti.

Expanded text:
sationem vel testimonium contra clericum, in criminali causa non esse aliquatenus admittendos, censura sacrorum canonum manifestius edocetur nisi forte suam vel suorum iniuriam prosequantur nec tunc etiam ad testimonium, sed ad accusationem possunt admit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ septempnium habũit ꝯcubi¬
nam nec proiem susceꝑit inte¬
rim ex ead̾ ac ip̃a postmodum
diuerrens ab eo adipsimm non
post miitum temporis rediiss
filium quem reuersa in domũ
ip̃iꝰ  peꝑit exeo se asseruit

Expanded text:
 septennium habuerit concubinam, nec prolem interim susceperit ex eadem, ac ipsa postmodum divertens ab eo, ad ipsum post non multum temporis rediisset, filium quem reversa in domum ipsius peperit, ex eo se asseruit
Abbreviated transcription (Latin):
uectꝰ fui. .r. rector ecc̾e de brita¬
ria sua nobis petinone monstͥ¬
uit ꝙ cum inter ip̃m exparten
na et abbatem et ouentum dete
cesria ex altera suꝑ eadem ecc̃a
coram albate de debitonum et e¬
ius coueg̃ questio uerreretur:
iudices ip̃i predictos albatem ⁊
ꝯuentum in possessionem ipsiuꝰ
ect̃e causa custodie indux̾mitqͥ
fructꝰ medio tempore ꝑcepros
pro sue disrrahunt iͥudicis uo¬
luuiatis quo circamꝰ . q si est ita
facientes frucrus sequestrari p̃¬
dictoᷤ. si quid: de ip̃is ꝑ eos distrac¬
tum iueneneritis in statumpͥ¬
b eo qui a sentenna prouocauit
fructꝰ possessionis si dissipentur
ab ip̃o possunt lite pendente rati¬

Expanded text:
us III: R. rector ecclesie de Bertuerya sua nobis petitione monstravit, quod, cum inter ipsum ex parte una et abbatem et conventum de Cestria ex altera super eadem ecclesia coram abbate de Sibiton et eius collegis questio verteretur, iudices ipsi predictos abbatem et conventum in possessionem ipsius ecclesie causa custodie induxerunt, qui fructus medio tempore perceptos pro suo distrahunt libito voluntatis. Quocirca man. facientes fructus sequestrari predictos, si quid de ipsis per eos distractum inveneritis, in statum prab eo qui a sententia provocavit fructus possessionis, si dissipentur ab eo, possunt lite pendente
Abbreviated transcription (Latin):
accepta pecuna de pareintia in¬
ter uirũ cruxorem exibent iu¬
ramenta ꝑ aue inter ip̃oso uier¬
cii senrentia promulgatur. post¬
ca uero pͥuatĩ nullam inter cos
ꝯsangninitatis uneani asseren¬
tes secorruptas dicunt testimo¬
num ꝑhibuisse s ałłidati suꝑ
rint penirentia iudicatur. si u̾¬
o ad secunda uota id̾ uir er uxor
ñ migrau̾int onigent᷑ inqͥren¬
di sunt coram qͥb corruptio iu¬
tercessir et si rales exibeantur ꝑ
ques possir predicte corruptioi̾s
ueritas ꝯprobari recepto eoꝵ testi¬
monio est sententia reuecanda
ñ enim testimonium predicto¬
rum cum ꝑiuri sunt est u hoc¬
aliquatenus admittend̾.¶dẽ¬

Expanded text:
parentela inter virum et uxorem exhibent iuramenta, per que inter ipsos divortii sententia promulgatur. Postea vero privatim nullam inter eos consanguinitatis lineam asserentes, se corruptos dicunt testimonium prebuisse falsitati. Super runt, penitentia indicatur. Si vero ad secunda vota idem vir et uxor non migraverint, diligenter inquirendi sunt coram quibus corruptio intercessit. Et si tales exhibeantur per quos possit predicte corruptionis veritas comprobari, recepto eorum testimonio est sententia revocanda. Non enim testimonium predictorum, cum periuri sint, est aliquatenus admittend
Abbreviated transcription (Latin):
at uidel accoris et rei. unde hĩc
inde testes produci possunt ad co
ceuere iutollex̾it ad fidem sibi fa¬
ciendam admitrat. ꝙ si ambaꝵ ꝑ
tium testes sunt enie ydonei
possessionis ris pre ferent᷑ cũ ꝓ¬
inpciora sint uira ad absoluendꝰ nͣ¬
d̾ quam ad ꝯdemnand̾. preter ꝙͣ
ĩlberali cansa in qua siutͥusq
testes ꝑtis eciuales fuerint prou
berrarc sententia preferetur.
nam possessori probationem dari ailiqnꝰ
tum sir ꝙ qui obiecerit preseͥpti¬
onem longissimi temporis quã
recte ñcino obicit nisi qui pos¬
sid et eam probauerit in causa
debeat obtinere. G re .ix. pre

Expanded text:
at, videlicet actoris et rei. Unde hinc inde testes produci possunt ad cogcellere intellexerit, ad fidem sibi faciendam admittat. Quod si ambarum partium testes sunt eque idonei, possessoris testes preferantur, cum promptiora sint iura ad absolvendum quam ad condemnandum, preterquam in libertatis causa, in qua si utriusque partis testes equales fuerint, pro libertate sententia proferatur. Nam possessori probationem aliquando dartum sit, quod qui obiecerit prescriptionem longissimi temporis, quam nemo recte obiicit, nisi qui possidet et eam probaverit, in causa debeat obtinere . Cle
Abbreviated transcription (Latin):
testes deponere anqua seruici¬
a in locis ꝑceꝑint supradictis
uia procii dubio sine iusto titu¬
lo ꝑciꝑe in ceꝑunt. cum duo in¬
simul eandem remet eodꝰ modo
in solid̃ possidere non possint
maxime cum id̾ fauentini iu¬
stum possessionis titulum ñ o¬
stendant et ex pͥmlegiis imꝑato¬
rumzetzroma. pontificũ ecc̃e¬
reuat᷑ ꝯcessis. euidemissime col¬
ligatur possessionem ip̃ius ecc̃e
ĩ predictis locis iustam fuisse cũ
gͣ ꝯstet fauent᷑. ab eo tempore
quo se possedisse probare
ꝯtendunt minꝰ uste ac sine ti¬
tulo aliqua ĩ predictis locis tem̾¬
irate propͥa xccupasse iͣ̃ conomꝰ¬
eiusdem ecc̃e petierit coramno¬
bis q̃uitur banua sen incuuera¬
tiua suꝑ p̾missis ꝯmime fauen¬
teñ prohiberi Nos cognoscentes
in hoc cañ non sicesse locnm in¬
ter dicto uti possidetis. ut dice¬
re debeamus uti possidetis. i ta
posrideatis cum pro bationes ec¬
elesie penigrit longe sint pot¬
iͣ. ores. et ideo si interdco potior

Expanded text:
ponere, aliqua servitia in locis perceperint supradictis, illa procul dubio sine justo titulo percipere incoeperunt, cum duo insimul eamdem rem et eodem modo in solidum possidere non possint, maxime cum iidem Faventini justum possessionis titulum non ostendant, et ex privilegiis imperatorum et Romanorum pontificum Ecclesiae tuae concessis evidentissime colligatur possessionem ipsius Ecclesiae in praedictis locis justam fuisse. Cum ergo constet Faventinos ab eo tempore quo se possedisse probare contendunt, minus juste ac sine titulo, aliqua in praedictis locis temeritate propria occupasse ac proejusdem Ecclesiae petierit coram nobis a vi turbativa seu inquietativa super praemissis commune Faventiae prohiberi, nos cognoscentes in hoc casu non sic esse locum interdicto Uti possidetis, ut dicere debeamus, Uti possidetis, ita possideatis, cum probationes Ecclesiae longe sint potiores, et ideo sit in interdicto superior
Abbreviated transcription (Latin):
negantis f actum ꝑ rerum na¬
dinario iudicio quam in extͣ
test habere ꝑsonam aut duos
uiros ydoneos qui fideliter uni¬
uersa iudicii acta ꝯscribant. ui¬
del citationes. dilationes retu¬
sationes. exceptiones. petitioneᷤ
responsiones. interrogationes.
confealones cestũ depo sitio net
instrumentoꝵ productiones. int̾¬
loqutiones appenationes. reñciati¬
ones ꝯxlusiones. et.c̃. cerera q̃ oct᷑¬
reriur ꝯperenti ordine ꝯsc̾benda
loca designatido tempora et ꝑso¬
nas er omnia sic ꝯscripta ꝑtib
tͥbuant᷑. ira ꝙ originalia penes
scͥpiores remaneant ut si super
processu iudicis fuerit suborta ꝯ¬
tentio ꝑ hoc possitueritas dec la¬
rari. quã hoc ad habito modera¬
mine sic honestis et discretis def¬
aturiudicib ꝙ ꝑ improuidos ⁊
ũquos innocentium iusticia ñ

Expanded text:
negantis factum per rerum nadinario iudicio quam in extratest habere personam aut duos viros idoneos, qui fideliter universa iudicii acta conscribant, videlicet citationes, dilationes, recusationes, exceptiones, petitiones, responsiones et interrogationes, confessiones, testium depositiones, instrumentorum productiones, interlocutiones, appellationes, renunciationes, conclusiones et cetera que occurrerunt competenti ordine conscribenda, loca designando et tempora et personas et omnia sic conscripta partibus tribuantur, ita quod originalia penes scriptores remaneant, ut, si super processu iudicis fuerit suborta contentio, per hoc possit veritas declarari quatenus adhibito moderamine, sic honestis et discretis deferatur iudicibus, quod per improvidos et iniquos innocentium iustitia non
Abbreviated transcription (Latin):
rrauit quidam ut asseris se qͣdi̾
i uxorem legininam accepturũ
quam cum uell traducere qui¬
dami uramentis .s. morem exibi¬
tis legitime probaue̾ut ip̃os in.
u. ꝯsanguinitatis gradu sibi ĩ¬
niceni aunere. qr uero requisi¬
st a nobis quid a gendum sit õ
qͥdam alius probare uelit ꝯtra
p̃dcãm pro bationem iuramentũ
canonicis factam et ꝑtib publica¬
tam nullo eos se ꝯsanguinirans
gradu ꝯtingere .R. ꝙ stand̾ est¬

Expanded text:
ravit quidam ut asseris se quandam in uxorem legitimam accepturum, quam cum vellet traducere, quidam iuramentis secundum morem exhibitis, legitime probaverunt ipsos in quinto consanguinitatis gradu sibi invicem attinere. Quia vero requisisti a nobis quid agendum sit, cum quidam alius probare velit contra predictam probationem, iuramentis canonicis factam et partibus publicatam, nullo eos se consanguinitatis gradu contingere, r. responde
Abbreviated transcription (Latin):
b publicans sindicus fauenti¬
noꝵ proposuit se uelle in ꝑseãs
resium ex ꝑte altera productoꝵ
q̃dim obicere ac probare. ỹcono¬
mo ecẽe econtͣ asserente. id sicri
in uostris litteris ꝯprehensummi
curat. infra quem terminũ
ꝑsutr testes producere potu¬
it tam in ꝑsonas testium quã
suꝑ negotio pͥncipaliͭ post hoc
nͣ productos ꝙ corrupn falsa dixiꝰ¬

Expanded text:
 publicatis, syndicus Faventinorum proposuit se velle in personas testium ex parte altera productorum quaedam objicere ac probare, iconomo Ecclesiae asserente id fieri tteris comprehensum curavit, infra quod tantum pars utraque testes inducere potuit tam in personas testium quam super negotio principali. Post haec praedictos quod corrupti falsa dixis
Abbreviated transcription (Latin):
lemitañ fuit in iure ꝯfessus ꝙ ꝓ
prestando alterius electioni ꝯsen¬
su cͥigentoꝵ sarracenoꝵ obliga¬
tionem receꝑat. et mediator extinit
symoniace prauitatis. Nos qm̃ hiꝰ¬
ficio et beneficio ecc̃astico deponẽ¬
cũ inter ipõs ex ꝑte una .et .u. no¬
mine sue uxoris ex altera coram
te q̃o uerteretur ycconomus
monasterii memorati queami
ꝑ errorem facti fuit iniure ꝯfect᷑¬
finito nemini noceat error
re decẽ prouideas ut nullum fi¬
bi super hoc preiudicium gen̾¬

Expanded text:
eemitanus fuit in iure confessus, quod pro prestando alterius electioni consensu quingentorum sarracenorum obligationem receperit et mediator extitit simoniace pravitatis, ipsum ficio et beneficio ecclesiastico deponencum inter ipsos ex parte una et V. nomine uxoris sue ex altera coram te questio verteretur, economus monasterii memorati quedam per errorem facti fuit in iure confinito nemini noceat error rem docere, provideas ut nulli super hoc preiudicium gene
Abbreviated transcription (Latin):
o iuramento firmitãtes ꝙ ad
ferendum testimonium in cã¬
p̾uis neminib ut demonstr¬
tione ut cutum loqutione suffi¬
cienti de signent et ab iutro
lominus iuramento ꝯcludant
seaccepisse a sius maiorib ꝙ de¬
ponunt et credere ita esse s nec
tales susficiant nisi inran depo¬
nant seuidisse ꝑsonas uł sali¬
tem in uno predictoꝵ gradu¬
um ꝯstitutas proꝰ sanguineis
se habere. ꝯtolerabilius est
enim alicinos esseꝰ statura ho ñ¬
miñ dimiitere copuiatos qͣm
ꝯiunctos legitime ꝯtra statura

Expanded text:
o iuramento firmantes, quod ad o iuramento firmantes, quod ad ferendum testimonium in caupressis nominibus vel demonstratione, vel circumlocutione sufficienti designent et ab utroque lominus iuramento concludant, se accepisse a suis maioribus quoponunt et credere ita esse. Sed nec tales sufficiant, nisi iurari deponant se vidisse personas, vel saltem in uno predictorum graduum constitutas, pro consanguineis se habere. Tolerabilius est enim aliquos contra statuta hominum dimittere copulatos, quam coniunctos legitime contra statuta
Abbreviated transcription (Latin):
ic exquadam noccessitate p̾rop̾
t̃ꝯmunem formam oum fuerit
insitutium ut in osangnimtatis
et asfiniratis gradib ꝯpurandis
ualerẽ testimonium de auditu
uitam testes de uisu deponere
plis et certis exꝑimentis didici
ditu cum iam quatũor gradñ
prchibitio non excedat nisi for¬
ħ te ꝑsone graues extirerint qui¬
b fides sit merito adhibenda. ⁊¬
ñ erante uitem motam testificataᷤᷤ
didicunt ab antiquiorib quid̾¬
ͣ̃ suis ñ utiq uno cum ñ sussi cer
ille siniueret. s a duob admi¬
nus nec ab infamib et suspoc¬
tis s a fide dignis et om̃i excep¬
tione maiorib cum satis uide¬
rerur absurdum illos ad mirti
auoꝵ repessennir actores nec
ramen si imiꝰ a plurib ut infa¬
nies ab om̃ib bone fame acce¬
ꝑant ꝙ testantur. tanquam ꝑ¬
plures et ydonei restes debent
admitti. cum .ẜ. ordinem solit̃
iudicioꝵ ñ suficiat uiꝰ restisas¬
̃ sint infamib interdicti. ¶tes¬
tes autem huiusmodi propri¬

Expanded text:
icet ex quadam necessitate, preter communem formam, olim fuerit institutum, ut consanguinitatis et affinitatis gradibus computandis valeret testimonium de auditu, vitam, testes de visu deponere plis et certis experimentis didicimditu, cum iam quartum gradum prohibitio non excedat, nisi forte persone graves extiterint, quibus fides merito sit adhibenda et ante litem moram testifdidicerunt ab antiquioribus quidem suis, non utique ab uno, cum non sufficeret ille, si viveret, sed duobus ad minus, nec infamibus et suspectis, sed a fide dignis et omni exceptione maioribus, cum satis videretur absurdum illos admitti, quorum repellerent authores. Nec tamen si unus a pluribus, vel infames ab hominibus bone fame acceperint quod testantur, tanquam plures et idonei testes debent admitti, cum secundum ordinem solitum iudiciorum non sufficiat unius testis as sint infamibus interdicti. Testes autem huiusmodi propri
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ nobis .a presbitere suppli¬
cante. utcum ip̃e ordinem frra¬
trum minoꝵ᷑ cͣnsa probationis
intrass custos ad prokand̾ ꝙꝵ id̾
dam ordinis sui testes sui restes¬
ĩduxit qui deposuerunt suꝑ
hoc ꝯrradicente presbirero non
nio quantumcunq reugiosuᷤ nͣ¬
existat nisi uratus deposuerit
in alteriꝰ preindicium d credi.¬

Expanded text:
 nobis A. presbytero supplicante, ut cum ipse Ordinem Fratrum Minorum causa probationis intrasdam Ordinis sui testes induxit f , qui deposuerunt super hoc contradicente Presbytero non nio, quantumcunque religiosus existat, nisi iuratus deposuerit, in alterius preiudicium debet credi
Abbreviated transcription (Latin):
lini eriam terciam productio¬
nem ñ debent restes produci in¬
causa nisi prestiro ab eo qui ħ¬
postulat iuramento. curd̃nce
quia quos desiderat de nouo ꝓ¬
ducere pͥus habere nequiuit
on d quis in cri ¶ dem¬
minib nisi forsan in exceptis
ad testificand̾ aduinti pendente
accusatione de cͥmine contrai¬
psum. cũ etiam accusati nisi¬
prius se proranerint innecen¬
tes abaccusatione et susceptio

Expanded text:
ltra tertiam productionem non debent testes in causa produci, nisi prestito ab eo qui postulat iuramento, quod neque quia quos desiderat de novo producere prius habere nequiviton debet quis in criminibus nisi forsitan in exceptis ad testificandum admitti, pendente accusatione de crimine contra ipsum, cum etiam accusati, nisi se probaverint innocentes, ab accusatione ac susceptio
Abbreviated transcription (Latin):
forte arriculus noue questiõis
cmergat. huiꝰ uero testes pubu¬
ci nire possunt propter infa¬
miam a ꝑhibendo restimonio
remoneri. si eam postaamnre¬
cepri fuerint in ꝯmum ꝯtige¬
rit ꝯtraxisse. auortestimonici
Si qũ n studiose s inpro¬
ferendo erran̾unt et se in ꝯti¬
nenti correxerunt repzobar ñ
debent secus aut̃ erit correctio¬
ni sue interposuerint interuai¬

Expanded text:
forte articulus novae quaestionis emergat. Hujusmodi vero testes publico jure possunt propter infamiam a perhibendo testimonio removeri, si eam postquamcepti fuerint, contigerit contraxisse. Quorum testimonia si quandoque non studiose, sed in proferendo erraverint, et se in continenti correxerint, reprobari non debent: secus autem erit si correctioni suae interposuerint interva
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacerdorium procures proi¬
mouere et permirtas enmin sa¬
c̃dotis ministrare qr ñ intesli ge¬
ͣtͣ it̃atum ꝙx ambigitur esse fat¬
tũ necinale de sacramento sen¬
titur eũ uid̾ ũ religionis ꝯtem¬
ꝑtus. s articuius neccessitatis
exeludit set cerre de inlo quina
nos est fidenter ꝯu̾satus tam
moient᷑ presuaitur ꝙ fu̾t ba¬
puzatus ut hec presumptis ꝓ
certitudine sit habenda donee
reuidentissimis forsitam argu¬
mentis ꝯͣriũ probaretur. Li¬

Expanded text:
ium promovere procures, et permittas cum in sacerdotio ministrare, quia non intelligitur iteratum quod ambigitur esse factum; nec male de sacramento sentitur, cum illud non religionis contemptus sed articulus necessitatis excludit. Et certe, de illo qui nanos est fideliter conservatus, tam violenter praesumitur quod fuerit baptizatus, ut haec praesumptio pro certitudine sit habenda, donec evidentissimis forsan argumentis contrarium probetur.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ãm eam decliuau̾unt cencentiã
nt cum baptismus sit fundamen ⁊¬
tum sacram̃toꝵ an susceptionem
cũ quis non solum ꝑ sac̾mentu
fidei s ꝑ fidem etiam sacramenti
inumñ habxat hab uti funda nͣ¬
mentum p̃tercyaliuꝰ poni ñ po
rest ꝙ est xͦ iħ̾c superedificare pos¬
se uidetur sicut salutifera opera
sic et quel ecc̾astica sacͣm entascũ
id non sit gen̾anterũm. n de no¬
nigii et euchis a ñ baptitatis re¬
cipi potest spreterea sacramenta¬
n ordinis non solum pontificat sye
etiam sac̾dotalis et leuitici ex in¬
nͣ stitutione sua p̾cessit baptis mũ

Expanded text:
idam in eam declinaverunt sententiam, ut, cum baptismus sit fundamentum sacramentorum, ante susceptionem on solum per sacramentum fidei, sed per fidem etiam sacramenti mum non habeat, habet utique fundamentum, praeter quod aliud poni non poristus Jesus, superaedificari posse videntur, sicut salutifera opera, sic et quaelibet ecclesiastica sacramenta, cum illud non sit generaliter verum netiam Eucharistiae a non baptizatis recipi potest. Praeterea, sacramentum ordinis, non solum pontificalis, sed sacerdotalis, etiam et levitici, ex institutione sua praecessit baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
postolicam. se ꝯsulere decrenisi
tis extremũdi. elausisse signifi
ptum. asserimꝰ in cunctant̃. lege
dei. ubi int̾cerera legnur. baptiꝰ¬
mus inuisibuit᷑ iniuistracͣ que̾ nͣ¬
ñ ꝯtemptus reugionis. s termi¬
nus neccessitatis excludit ubrũ
etiam bi. ambro. de obim ualen¬
tini i dꝰ asserentis reuolue. sopii
is gͥ questionib doctoꝵ parrum q̃¬
ges p̃ces hostias offerri. quͣ deo¬
iubeas pro p̾sbitero memorato

Expanded text:
postolicam sedem consulere decrevist.tis extremum diem clausisse significptum, asserimus incunctanter. Lege Dei, ubi inter caetera legitur: « Baptismus invisibiliter ministratur, quem non contemptus religionis, sed terminus necessitatis excludit. » Librum etiam B. Ambrosii De obitu Valentiniani idem asserentis revolve. Sopitis igitur quaestionibus, doctorum Patrum seges preces hostiasque Deo offerri jubeas pro presbytero memorato
Abbreviated transcription (Latin):
post recuperationem atoñ. ci
uiratis ad habitand̾ in ea se ꝙͣ¬
generalem occupationẽ terre
sancre in aliis ciuitatib reg
iocoꝵ prelatos ut siri niulam in
predictos atoñ habitatores iuri¬
ditionem usurpent. nec ab eisi

Expanded text:
post recuperationem civitatis Acconen ad inhabitandum in ea se cogeneralem occupationem terrae sanctae in aliis civitatibus reglocorum praelatos ut sibi nullam in praedictos Acconen. habitatores jurisdictionem usurpent, nec ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ dominieis uei festiuis. di. pre¬
sbiteri ante quam missam ce¬
lebrent plebem interregent
gi alterius parrochianꝰ in .ec.Ø
sit qui secundo ꝯtempto pres¬
bitero ibi missam uenit quem
si inuenerint statim ab ecc̃a o

Expanded text:
 dominicis vel festis diebus presbyteri ante, quam missas celebrent, plebem interrogent, si alterius parochianus in ecclesia sit, qui proprio contemto presbytero ibi missam velit audire. Quem si invenerint, statim ab ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
diuidat qui amplius tempori
in episcopatu habet etminor
eugat. ꝙ si forte unus fuerit
b preferant. si autem ꝑres e¬
quales sunt maioris temporiᷤ
rima loca inuen̾unt in quib
tis locis qͥ ꝑarem habent ium̾¬

Expanded text:
dividat, qui amplius temporis in episcopatu habet, et minor eligat. Quod si forte unus fuerit bus praeferatur. Si autem partes aequales sunt, majoris temporis rima loca inveniuntur, in quieis locis qui parem habent num
Abbreviated transcription (Latin):
berius ualeat exerteri delegarus
a nobis licite possit et principi¬
um et finem er medium cause
s etiam diuisum aiii delegareñ
obstante quos dicitur quos index
debet cegnoscere ꝑ se ipsum in
principid in medio et in sine. ẽ
ante quam ferat sententiam ħ
uninersa que acta sunt iniu¬
dicio innestigare debeat dili¬
genter. Iuerum cum toram
causam ꝯmutit alicui uel prin¬
cipium aut finem ipsius ab e¬
o tanquam aindice porest u¬
cite prouocar icum autem ali¬
cui media tantum omittit ab
ipso tanciuam ab audirore pro¬
nocari non potest nisi manda¬
ti fines excedat. uel merito sit
suspectus unde neuaieat recu ¶¬
sari prouide statuimus ut de
partium decuyuei  cipiatur
assensu. ¶porro sum delogatꝰ
anobis in ridirionem suam in
alium tranffert totam si fuerͤ
appcilandum non ad eum s ad nͣ
nos appeuari dehebitcum aũt
uat si cansa sit ei aplłacio re¬
issa nonad noꝰ¬
rit appenari. unde si forsan ap¬
penetar ab eo cui media quaq

Expanded text:
berius valeat exerceri, delegatus a nobis licite possit et principium et finem, et medium causae sed et divisim alii delegare, non obstante quod dicitur, quia judex deprincipio, et in medio, et in fine, cum, antequam ferat sententiam, universa, quae acta sunt in judicio, investigare debeat diligenter. Verum, cum totam causam committit alicui, vel principium, vel finem ipsius, ab eo, tanquam judice potest licite provocari. Cum autem alicui media tantum committit, ab ipso tanquam auditore provocari non potest, nisi mandati fines excedat, vel merito sit suspectus; unde, ne valeat recusari, provide constituimus, ut de partium detur vel recipiatur assensu. Porro, cum delegatus a nobis jurisdictionem suam in alium transfert totam, si fuerit appellandum, non ad eum, sed ad nos appellari debebit. Cuma autem ervat, si causa sit ei, appellatioissa, non ad nrit appellari. Unde, si forsitan appelletur, ab eo, cui media quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
translata ut princeps ex ninc ñ
uncatur in capire sed in urachi¬
o cine humero uelin armo in qͥo
principatus congrue designatur.
iuxta ulud quod legitur. factus
est principatus super humerum
dum. saiuel fecit poni arrrũi ã¬
te uiud saul cui dederat locium ĩ
capite ante eos qui fuerant inui¬
tati. in capite uero pontificis sacͣ¬
autem iuter pontificis et princi¬
pis unccionem. quia caput pon¬
tificis crismare consecratur. bra¬
chium uero principis oleo delini

Expanded text:
translata, ut princeps extunc non ungatur in capite, sed in brachio, sive in humero vel in armo, in quibus principatus congrue designatur, juxta quod legitur: « Et factus est principatus super humerum dum, Samuel fecit poni armum ante Saul, cui dederat locum in capite ante eos qui fuerant invitati. In capite vero pontificis sacraautem inter pontificis et principis unctionem, quia caput pontificis chrismate consecratur, brachium vero principis oleo delini
Abbreviated transcription (Latin):
rant in odorem ulius unguen
ri. cuius nomen oleum est esfli¬
sum per fontis crismationem
manus in ipso designanir que
alio nomine dicitur confirma¬
tio. auia per eam spirinis sanc¬
tus ad augmentum datur et ro¬
bur. unde cum ceteras uncrio¬
nes simplex sacerdos uel pres¬
biter ualeat exibere. hanc nõ¬
nisi suminus sacerdos .i epis¬
copus deber conferre quia de
solis episcopis apostolis legitur
quoꝵ uicariisunt episcopi ꝑ
quod manus impositionem sp̃m
sanctum dabant quemadmodũ¬

Expanded text:
rant in odorem unguentorum rant in odorem unguentorum illius, cujus nomen oleum est effusum. Per frontis chrismationem manus impositio designatur, quae alio nomine dicitur confirmatio, quia per eam Spiritus sanctus ad augmentum datur et robur. Unde, cum caeteras unctiones simplex sacerdos, id est presbyter, valeat exhibere, hanc nonnisi summus sacerdos, id est episcopus, debet conferre, quia de solis apostolis legitur, quorum vicarii sunt episcopi, quod per manus impositionem Spiritum sanctum dabant, quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
xpistiani bis ante baptismum.
sed oleo benedicto primum in
petrore. deinde iuxer scapulas. ⁊
bis post baprisinum. s crismate
sancto pribuium in uertice. de¬
errorem et ignorantiam. et sus¬
cipiat sidem rectam. quia iustus
ciat negligentiam et rorporem
mondicia cogitationum. in
pectore per operis exercitum. s
forntuds iapor In scapuns
quã sides per dileccionem secũ¬
dum appostolum operetur. ¶¬
in uertite uero baptitatus in¬
ungitur: ut sit paratus omni
perenti de fide reddere ranonẽ
quia per caput inrelligitur
mens iuxta quod legitur. ocu¬
li sapientis in cipire ipsius cu¬
ius superior pars ÷ ratio. et in¬
quia corde creditur ad iusticiã¬
tur oles benedicto ut post
baptismum crismate sacro. qui¬
a crisma soli compenit xpistia¬
no. xpistus enim a crismate dr᷑
uel porius a xpisto dicitur cris¬
ma. non secundum nominis
formani: sed secundum fidei ra¬
tionem: a xpisto uero xpistiani
dicuntur. tanquara uncu diri¬
uiuntur ab uncco. ut omnes ẽ¬

Expanded text:
Christiani bis ante baptismum, scilicet oleo benedicto, primum in pectore, deinde inter scapulas, et bis post baptismum, scilicet chrismate sacro, primum in vertice, deerrorem et ignorantiam, et suscipiat fidem rectam, quia « justus tiat negligentiam et torporem,munditia cogitationum in pectore, per operis exercitium sit fortitudo laborum in scapulis, quatenus fides per dilectionem, secundum Apostolum, operetur. In vertice vero baptizatus inungitur, ut sit paratus omni poscenti de fide reddere rationem, quia per caput intelligitur mens, juxta quod legitur: Oculi sapientis in capite ejus; cujus superior pars est ratio, et inquia corde creditur ad justitiatur oleo benedicto, et post baptismum chrismate sacro, quia chrisma soli competit Christiano. Christus enim a chrismate dicitur, vel potius a Christo dicitur chrisma, non secundum nominis formam, sed secundum fidei rationem. A Christo enim Christiani dicuntur, tanquam uncti deriventur ab uncto; ut omnes cur
Abbreviated transcription (Latin):
et cerera. cuius aduentus per ũ¬
ctionis ministerium designat᷑.
quia columba in qua spiritus
in baptismo. descendit aduesꝑ¬
umi in catacli̾mo uruertens ra¬
mum detulit uiridentis oliue
cuius uriq sacramentum. da¬
uid propheta prenoscens exrla¬
randam faciem in oleo predica¬
uit Iungitur preterea secund̾
ecclesiasticum morem. cum con¬
secratur altare. cum dedicarur
templum. cumi benedicitur ca¬
lix. non solum ex mandaro log̃
diuine. undein exemplo bearisu¬
uestri. qui conseccabat altare u¬
lud ex crismate ungebat. precepit.
enim deminus moysi ut facerer
oleum uncrionis de quo ungeret
chamcestamenti. mensam q cñ
tum aliguid quidem esseͥcit et
figurat᷑ in nouo quam in uete¬
ri restamente. unde non iudarza
ecelesia cum unctionis celebrat
sacramentum sicut antiqui
mecuntur. qui neq scriptura
nemus ergo ut in ordiuandis
presbiteris et consecrandis epiꝰ¬
copis morem serues er facias ob¬
seruari quem appostolica sedes

Expanded text:
 ; cujus adventus per unctionis mysterium designatur, quia columba in qua Spiritus in baptismo descendit ad vesperam, in cataclysmo revertens ramum retulit virentis olivae. Cujus utique sacramentum David propheta praenoscens, exhilarandam faciem in oleo praedicavit. Unguntur praeterea secundum ecclesiasticum morem, cum consecratur altare, cum dedicatur templum, et cum benedicitur calix, non solum ex mandato legis divinae, verum etiam exemplo beati Silvestri, qui cum consecrabat altare, illud chrismate perungebat. Praecepit enim Dominus Moysi ut faceret oleum unctionis, de quo ungeret cam testamenti, mensamque cum tum aliud quidem efficit et figuram tam in Novo quam in Veteri Testamento. Unde, non judaizat Ecclesia cum unctionis celebrat sacramentum, sicut aliqui mentiuntur, qui neque Scripturas etero in ordinandis presbyteris et consecrandis episcopis morem servans et faciens observari, quem apostolica sedes
Abbreviated transcription (Latin):
caput et manus piscopi conse¬
crantur. per caput enim: mens
Manus mee distillauerunt mir¬
ram.smanus igitur ungitur o¬
ieo pietatis ut episcopiis operet᷑
bonum ad omnes maxime aut̃
ad domesticos fidei. caput autem
unginir balsamo caritatis. ut e¬
piscopus oiugat deum ex toto¬
corde er ex tora anima er exto¬
ta m̃. et proximum suum sic̃
se ipsum. caput inungitur pro¬
pter ancroritatem et dignitatẽ¬
et manus propter ministerium
et officium. caput inunginir uͭ
ostendatur iuius representare ꝑ¬
sonam de quo dicitur. ꝑ prophe¬
tam. sicut unguentum in capi¬
xpistꝰ. caput xpisti deus. qui de
sedicit. spirinis domini super
me eo qued unxit me. euange¬
litare pauperib misit me scya¬
mis inungitur episcopo ut ostĩ¬
datur accipere potestatem bene¬
dicendi et consecrandi. unde cũ
eas consccror inungit consecra¬
re inquit et sancrificare digne¬
ris domine manus istas per istã
sacerdos sed etiam rex er prophe

Expanded text:
caput et manus episcopi consecaput et manus episcopi consecrantur. Per caput enim mens « Manus meae distillaverunt myrrham. » Manus igitur unguntur oleo pietatis, ut episcopus operetur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Caput autem inungitur balsamo charitatis, ut episcopus diligat Deum ex totcorde, et ex tota mente, et ex tota anima, et proximum suum sicut seipsum. Caput inungitur propter auctoritatem et dignitatem, manus propter ministerium et officium. Caput inungitur, ut ostendatur illius repraesentare personam, de quo dicitur per Prophetam: « Sicut unguentum in capiChristus, caput Christi Deus est, qui de se dicit: « Spiritus Domini super me, propter quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me. » Manus unguntur episcopo, ut ostendatur accipere potestatem benedicendi et consecrandi. Unde, cum eas consecrator inungit: « Consecrare, inquit, et sanctificare digneris, Domine, manus istas per istam sacerdos, sed et rex, et prophet
Abbreviated transcription (Latin):
sumitur: nel agit uel auget.
abiqi oubio quoo desiguatfic
exibendum autem exteriorem ⁊
nsibilem uncrionem benedicit᷑
olcum quod dicinir car hecumĩo¬
rum uelinsirmoꝵ et conficitur
crisma quod ex oieo fit et baua¬
mo patione mistica. per oleum
enim nitor conscientie designa¬
tur. iuxca quod legitur. prude̾¬
tes uirgines acceperunt oleum
in uasis suis com lampadibus
one fame. propter quod dicitur siẽ
baisamum aromaritans. odorẽ
dedi. hoc ergo trismare ungi de¬
bet episcopus. non tamin cor¬
pore quam in corde. ut erinteriꝰ
nitorem conscientie quant̃¬
ad deum. erexrerius quantum¬
hayeat odorem fame que ad pro¬
ximumr. denitore consciennie di¬
cit apostolus. gloria nostra hec
est cestimonium conscientie no¬
sire. nam omnis gloria filie regi
abiutus. de odore fame. ⁊demi a¬
posconis ait. xpisti bonus odor
sumus in omni loco. et aliis su
foris etab hiis qui sunt intus
nt corrina cortinam trabar et qͥ
audit dicat uenis hoc ungͥento

Expanded text:
sumatur, vel agit, vel auget sumatur, vel agit, vel auget absque dubio quod designat. Ad exhibendam igitur exteriorem et visibilem unctionem, benedicitur oleum, quod dicitur catechumenorum vel infirmorum, et conficitur chrisma, quod ex oleo fit et balsamo, mystica ratione. Per oleum enim, nitor conscientiae designatur, juxta quod legitur: « Prudentes virgines acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus  famae, propter quod dicitur: « Sicut balsamum aromatizans odorem dedi. » Hoc igitur chrismate ungi debet episcopus, non tam in corpore quam in corde, ut et interius habeat nitorem conscientiae quoad Deum, et exterius habeat odorem famae quoad proximum. De nitore conscientiae dicit Apostolus: « Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae. » Nam omnis gloria filiae Regis ab intus. De odore famae idem Apostolus ait: « Christi bonus odor sumus in omni loco, et aliis sumintus, et ab his qui sunt foris, ut cortina cortinam trahat, et qui audit dicat: Veni. Hoc unguento
Abbreviated transcription (Latin):
in consecratione sua sacram ñ
acceperat uncuonem. quoni¬
am apud nos non consuere
pontifices eum consecrantur ĩ¬
ungi. nos quod illi defuerat
mandanimus in ipso suppleri
facientes caput euis et manus
sistentib ei duob episcopis
secundum morem ecclesiastic̃
sacrs crismate deliniri et infra.
Sare re uolumus duas esse spe¬
cieg unctionis exteriorem
que marerialis est et uisibilis
et interi orem que spiritualis¬
est et inuisibilis exteriore ui¬
sibinter inungitur corpus. In¬
teriorĩnisibuiter ungitur cor
de prima iacob apostolus ait.
innomine domini. et orano fi¬
dei seuabit infirmum.¶ de seo¬
da iohannes apostolus ait. uos
unctionem quam accepistis a
do maneat in uobis. et nõ
neccesse haberis ut aliquis doce¬
ar uos. sed sicut uncno eius
uos docet de omnib unctio ui¬
sibiuis et exrerior signum estĩ¬
terioris et inuisibilis uncrisĩs
unctionero inuisibius er int̾i¬
or non solum est signim s eti¬
am sacramentum. quia si oigne

Expanded text:
in consecratione sua sacram non receperat unctionem, quoniam apud vos non consuevere pontifices, cum consecrantur, inungi. Nos ergo, quod illi defuerat mandavimus in ipso suppleri, facientes caput ejus et manus sistentibus ei duobus episcopis, secundum morem ecclesiasticum, sacro chrismate deliniri.re te volumus duas esse species unctionis: exteriorem, quae materialis est et visibilis; et interiorem, quae est spiritualis et invisibilis. Exteriore visibiliter ungitur corpus, interiore invisibiliter ungitur cor. De prima Jacobus apostolus ait: nomine Domini, et oratio fidei salvabit infirmum. De secunda Joannes apostolus ait: « Vos, unctionem quam accepistis ab eo, maneat in vobis, et non necesse habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus vos docet de omnibus. » Unctio visibilis et exterior, signum est interioris et invisibilis unctionis; unctio vero invisibilis et interior, non solummodo est signum, sed etiam sacramentum; quia, si digne
Abbreviated transcription (Latin):
canone ne quis canonieus regu
qnod absit esficiatur monac hus
et si facrus fuerit ad canonicatus¬
ordinem reuerratur. ultimus ĩ
choro manende cucullam ad me¬
moriam delaturus. discretiorii
curam tibi commissam sonicini¬
oinem exertere studeas in defeniam
et taliter sequentia bona comimi¬
are priorib quod dignum a deo
possis meritum expectare. ¶dẽ¬

Expanded text:
 ne quis canonicus regulfuerit, efficiatur monachus, et si factus fuerit, ad ordinem canonicum revertatur, ultimus in choro manendo, cucullam in memoriam delaturus, discretionem curam gregis tibi commissi sollicitudinem gerere studeas indefessam, et taliter sequentia bona continuare prioribus quod dignum exinde possis a Deo meritum exspectare. D