comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cͥminꝰa ꝑtinere. pomp̃ scribit. c¬
maxime cum ꝯ lege ^ i e petundaꝵ
teneat᷑. qui obnegotium facien¬
dum aut nõ faciẽdum ꝑcalũp¬
mam. pecumã accepit. ¶Quiai
accepit pecumiã siue añ indicrũ
sine post indiciũ acceptũ tene¬

Expanded text:
mina pertinere Pomponius scribit, maxime cum et lege repetundarum teneatur, qui ob negotium faciendum aut non faciendum per calumniam pecuniam accepit.Qui autem accepit pecuniam siue ante iudicium siue post i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ̃m quidem eius qui dedit pecu¬
niam ne secum ageretur. exeo
tempore cedit. exquo dedit. si c¬
mõ potestas ei fieret expiundi.
cum agatur alius pecuniã decdit.
dubitan põt utrũ exdic date pe¬
cunie nuari debeat. anpotius
ex quo ꝯgnouit datameẽ. quia
qui nescit. is uidetur exꝑuindi
potestatem non hrẽ. ⁊ uen̾ ẽ ex
eoͣ ãnum nuãr exqũb oognoũ.¬

Expanded text:
m quidem eius, qui dedit pecuniam ne secum ageretur, ex eo tempore cedit, ex quo dedit, si modo potestas ei fieret experiundi. cum dubitari potest, utrum ex die datae pecuniae numerari debeat, an potius ex quo cognouit datam esse: quia qui nescit, is uidetur experiundi potestatem non habere. et uerius est ex eo annum numerari, ex quo cognou
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ h sine abaduersano sine ab
auo quoũq Si igitur acceꝓit
ut negotium facẽt siue fecit
sine non fecit tenetur⁊ ꝗ acce¬
pit ne facẽt. ⁊ si nõ fecit cenetur.
ls oc edicto tenetur ⁊is qui depor¬
cus ẽ. Depeccus aũt dicitur ⁊̃ tur¬
piter pacius. ¶ Illud ent notã¬
cdum. qquicedit peciiam ut ne¬
gotium quis pateretur ñ hebit.
ip̃e repetitionem. turpit enafeẽ
S eidabitur repetitio ꝓꝑ q datu

Expanded text:
hoc, sive ab adversario sive ab alio quocumque. Si igitur accepit ut negotium faceret, sive fecit sive non fecit, et qui accepit ne faceret etsi fecit, tenetur. Hoc edicto tenetur etiam is qui depectus est: depectus autem dicitur turpiter pactus. Illud erit notandum, quod qui dedit pecuniam, ut negotium quis pateretur, non habebit ipse repetitionem: turpiter enim fecit: sed ei dabitur petitio, propter
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tͥo frõ gessi similrent
gestũm. ita ⁊ inronis mortuo¬
nim: ucet diuers exitus sit secu
bebat decessit. huius hrditatiᷤᷤ
curatione suscepi.⁊ impendi
decem. de inde redacta exuediti¬
one rei urditane centumi arca
reposui. hec sine culpam̃ea
ꝑienint. q̃situm ẽ an ab h̃rde
qui qͣnq extitiss uł creditam
pecuiam qnqͣginta petẽ p̃su:

Expanded text:
testamento facto gessi, similitgestum, ita et in bonis mortuorum, licet diversus exitus sit secutbebat, decessit: huius hereditatis curationem suscepi et impendi decem: deinde redacta ex venditione rei hereditariae centum in arca reposui: haec sine culpa mea perierunt. quaesitum est, an ab herede, qui quandoque extitisset, vel creditam pecuniam quin
Abbreviated transcription (Latin):
utilit innegotia alicui e rogãtur
nores ꝑ gradus ꝑtinentes factus.
actione negorum gestorum peti-
possunt. ¶Qui pure testam̃.¬
to lib̾tatem acceꝑunt. actus quẽ
uiuentib diũs amministraue
nint nõm recdere nõ ꝯ pellutur.¬
eitius pecuiam creditorib h̃rdi¬
tanis soluit existunas sororez
suam. defuncto brdem restamẽ¬
co exstitisse. qͣuis aĩo gerendi so¬
roris negotia id feciss luĩtate
rant gessisset. qr equũ ẽ indaĩp¬

Expanded text:
utiliter in negotia alicuius eroganturnores per gradus pertinentes factus, actione negotiorum gestorum peti possunt. Qui pure testamento libertatem acceperunt, actus, quem viventibus dominis administraverunt, rationem reddere non conpelluntur.Titius pecuniam creditoribus hereditariis soluit existimans sororem suam defuncto heredem testamento extitisse. quamuis animo gerendi sororis negotia id fecisset, ueritatrant, gessisset: quia aequum est in da
Abbreviated transcription (Latin):
petere. qr potui partẽ meam ita
tu negotia mea fuscepis.sidũ¬
taxat amonit a seruio meo idfe¬
cens erit int̾ nos negorũ ges¬
torum accio. Si nõ quasi mã¬
dat᷑o ẜui. ⁊ de peculio ⁊ de inpem
uerso agẽ te posse responsumẽ.

Expanded text:
petere, quia potui partem meam ita tu negotia mea susceperis, si dumtaxat admonitus a servo meo id feceris, erit inter nos negotiorum gestorum actio: si vero quasi mandatu servi, etiam de peculio et de in rem ver
Abbreviated transcription (Latin):
re meo oĩum rerumur abeo ꝗ
negotiũ meumgere uolebat
⁊ratum hũi. ego dedisse inte¬
ligor. Si aũt non mandato eͥ¬
meo auus eilicet mĩe causa de
dent ne fieret. neq racumhiu
tunc ⁊ ip̃m repẽte̾re. ⁊ me ⁊ ĩqua¬
drupium agere posse.Siut fi¬
lio familias negotium sieret᷑ac¬
ceptum ẽ. ⁊̃ p̃tri actio danda est.
Item si fuio familias pecumam
acceꝑit ut faceret negotiũ ułñ
facẽt: in ip̃m iudicium dabit᷑.

Expanded text:
re meo ‹o›mnium rerum, uel ab eo qui negotium meum gerere uolebat et ratum habui: ego dedisse intellegor. si autem non mandatu meo alius ei licet misericordiae derit ne fiat neque ratum habui, tunc et ipsum repetere et me in quadruplum agere posse. Si ut filio familias negotium fieret acceptum est, et patri actio danda est. item si filius familias pecuniam acceperit, ut faceret negotium vel non faceret, in ipsum iudicium d
Abbreviated transcription (Latin):
lio. qͦr ⁊ sititĩ id mandatũ susce.¬
pisset. ⁊ ne conõe tenẽtur ego
emissem. agẽmcumtitio: ne
ꝑte fideiuberet. mẽq qis aliqua
de cã impedirẽtur quoĩnus fide¬
iub̾et. libunde fidei eĩ causa fideĩ¬
sisse. negorum gestoꝵ mͥꝯpe
negõrum gestorum illidatur c̃
refert direcra quis anutili ac

Expanded text:
lio, quia et si Titius id mandatum suscepisset et, ne eo nomine teneretur, ego emissem, agerem cum Titio negpro te fideiuberet, meque, quod is aliqua de causa impediretur quo minus fideiuberet, liberandae fidei eius causa fideiussisse, negonegotiorum gestorum illi datur, cuius refert directa quis an utili ac
Abbreviated transcription (Latin):
opetit: in id qͥ ad xum ꝑuenit. nã
ẽ ꝯstitutum. turpia uicra hidi¬
b quoq extorqueri. licetcͥmi¬
na extinguantur. ut puta obe
falsum uł iudici obgratiosa
sñam datum. ⁊ h̃rdiextorqͥbit᷑
S ⁊̃ pret hanc acclonem glictõ¬

Expanded text:
petit in id quod ad eum pervenit. nam est constitutum turpia lucra heredibus quoque extorqueri, licetna extinguantur: ut puta ob falsum vel iudici ob gratiosam sententiam datum et heredi extorquebitur etiam praeter hanc actionem co
Abbreviated transcription (Latin):
aͣctus qui ꝑͣm eius nõ ꝯtingebat
pignora uł ypochecas suscepit.⁊
utrãq pecuinam c̃ditori soluit.
existimans ĩ cenpnitati sue ꝯfu¬
sis p̾dus ꝯsuli posse. obeas res
iudicio mandati frustra ꝯiera¬
etur. ⁊ ip̃ẽ debitorẽ frustra ouem¬
et. negõꝵ aũt gestorum actio.
utriq nẽcia ent᷑. In qua litecul
dẽtur. Creditor obid fcm aoresti¬
cuẽdum iudicio ꝙ depignoreda
uł depositi cessãt actio. negõrum
insua potespate huit. Spilate he¬
reditatis poͤ stuiar nõ cebet. Pru¬
dentius itaq faciet. si ad exħiuẽ¬
dum ⁊ negõꝵ gestoꝵ sinegotia
Ama nepotis si negotia gessit.
defunctis utnsq auie h̃rdes ꝯue¬
mebantura nepotis h dib nogo¬
tiorum gestorum accibẽ reputa¬
bant hrdes aie alimenta presti¬
ta nepoti. respondebãtur auiam
isse mat̾ ꝓbaretur. at inꝓposito
auiam que innegotia aminis¬
trabat. uĩsimile oẽ de reip̃ius
ne potis eum amisse tcͣcatumẽ¬

Expanded text:
actus, qui personam eius non contingebat, pignora uel hypothecas suscepit et utramque pecuniam creditori soluit, existimans indemnitati suae confusis praediis consuli posse. ob eas res iudicio mandati frustra conuenietur et ipse debitorem frustra conveniet, negotiorum autem gestorum actio utrique necessaria erit: in qua lite culn videtur. creditor ob id factum ad restituendum iudicio, quod de pignore datvel depositi cessat actio, negotiorumin sua potestate habuit, compilatae hereditatis postulare non debet. prudentius itaque faciet, si ad exhibendum et negotiorum gestorum, si negotia Auia nepotis sui negotia gessit: defunctis utrisque auiae heredes conueniebantur a nepotis heredibus negotiorum gestorum actione: reputabant heredes auiae alimenta praestita nepoti. respondebatur auiam iisse mater probaretur: at in proposito auiam, quae negotia administrabat, uerisimile esse de re ipsius nepotis eum aluisse. tractatum
Abbreviated transcription (Latin):
tione agat. uel ꝯueniatur. quia
mextra ordinanis iudicus ubiꝯ
ceptio formulanmi nõ obẜuat᷑.
Et ħ subtilitas suꝑuãcua ẽ. ma¬
xime annutraq actio eiuscem
potestatis ẽ: eundeq hr effecium.

Expanded text:
tione agat uel conueniatur, quia in extraordinariis iudiciis, ubi conceptio formularum non obseruatur, haec suptilitas superuacua est maxime cum utraque actio eiusdem potestatis est eunde
Abbreviated transcription (Latin):
emptor uendiclit. eaq urerũna¬
sisses. Diut exoriõ inme t̾ daret᷑.
sicumprditatem que adme ꝑtret
tuã putares res tuas ꝓprias lega¬
tanas soluisses. quandop de ea

Expanded text:
emptor vendiderit eaque in rerum nasisses: sicut ex contrario in me tibi daretur, si, cum hereditatem quae ad me pertinet tuam putares, res tuas proprias legatas solvisses, quandoque de ea
Abbreviated transcription (Latin):
tres capti eẽnt. ⁊ unus ea ꝯdicticẽ
missus uti pecuniã ꝓtrib affẽret.
⁊ nisi recdisset ut duo ꝓeo quoq
pecuma darent. isq reuerti nolui¬
set. ⁊ obhanc cãm illi ꝓt̾tio quap
pecuiam soluissent. serui nespon¬
dit equum eẽ pretorem in eũ red¬
cũ inchoare:. necẽe michi nõ ẽ
umest. ut accidit. cumalt̃ exsccuiᷤ
mortuus ẽ. Nam quecũq pnoi̾s
negotu explicandi cã geruntur.
nichilum refert quotpẽ osume¬
tur .s quo tp̃e inchoaret ¶Mã¬
dato tuo negotiamea lutius titiꝰ
gessit. qͣ is non recte gessit. tumi¬
chi actione negõrum gestorũ
teneanis. nõ inhoc tm̃ ut actioẽs
tuas ꝑstes. s ꝯ̃ quod imprudent
cum elegͥis. ut quicquid detͥm̃ti
negligentia eius fecit. tumͥpres
eent gerens aliquis neciorem¬
d impendit. iudicio negorũ ges¬
torum ꝯ sẽqͣui. ułuti si fimtũ
aut innum famibe ꝯꝑanit. idqr
casu quocãintient. forte incen¬
dio. nuna. s ita scilicet hoc dici

Expanded text:
tres capti essent et unus ea condicione missus, uti pecuniam pro tribus adferret, et nisi redisset, ut duo pro eo quoque pecuniam darent, isque reverti noluisset et ob hanc causam illi pro tertio quoque pecuniam solvissent: Servius respondit aequum esse praetorem in eum redtamen inchoare necesse mihi non est, um est. ut accidit cum alter ex sociis mortuus est: nam quaecumque prioris negotii explicandi causa geruntur, nihilum refert, quo tempore consummentur, sed quo tempore inchoarentur.Mandatu tuo negotia mea Lucius Titius gessit: quod is non recte gessit, tu mihi actione negotiorum gestorum teneris non in hoc tantum, ut actiones tuas praestes, sed etiam quod imprudenter eum elegeris, ut quidquid detrimenti neglegentia eius fecit, tu mihi pessent, gerens aliquis neceiudicio negotiorum gestorum consequi: veluti si frumentum aut vinum familiae paraverit idque casu quodam interierit, forte incendio ruina. sed ita scilicet hoc dici
Abbreviated transcription (Latin):
Andasti filio
rim. Nam si ꝓptea qͥ neci tibi
ut ẽptum habe uelles. agemus
int nos negorum gestoꝵ. sic̃t
agẽmus siaũ nullum oĩo man¬
datum int̾cessisset. aut titionã¬
cusses. S ego quia ꝑme ꝯmo¬
dius negotium possum ꝯficẽ
emissem. Giĩo ꝓptẽa emerĩ
ne filius meus mandati indli¬
cio teneatur. mag ẽ ut ex ꝑsoã¬

Expanded text:
andasti filio rim: nam si propter ea, quae tibi ut emptum habere uelles, agemus inter nos negotiorum gestorum, sicut ageremus, si aut nullum omnino mandatum intercessisset, aut Titio mandasses et ego, quia per me commodius negotium possim confice‹re›, emissem. si uero propterea emerim, ne filius mandati iudicio teneatur, magis
Abbreviated transcription (Latin):
praturum. s quas usas debebit.
mamciũ tutelam negotiaue ad¬
ministrat. Aut magrat mumi¬
cipu pecumampublica mnus sues
ꝯuertit. maximas usuras prat.
ut ẽ ꝯstitutum a diuis pͥncipib
S istius diuersa causa ẽ qui nõ
s̾ sumpsit examina straticẽ nun¬
mos. s ab amico accep̃it. ⁊ante
negõrum ãministrationẽ. Nã
illi de quib ꝯstitutumẽ. cumgra¬
tuitam certe integram ⁊abstinẽ¬
tem om̃iinoo prare fidem debe¬
rent. uceñtia qua uidentur abu
qr nõ soluit. nõ quia exnegotus¬

Expanded text:
aturum. sed quas usuras debebit, niam, cuius tutelam negotiaue administrat, aut magistratus municipii publicam in usus suos conuertit, maximas usuras praestat, ut est constitutum a diuis principibus. ‹sed› istius diuersa causa est, qui non sibi sumpsit ex administratione nummos, sed ab amico accepit et ante negotiorum administrationem. nam illi, de quibus constit‹ut›um est, cum gratuitam certe integram et abstinentem omni lucro praestare fidem deberent, licentia, qua uidentur abutquia non soluit, non quia ex negot
Abbreviated transcription (Latin):
alium subcuratore ꝯstitutũ. sili¬
giniẽ miscendo cormipisse atq i
ẽẽ. quaq actłoẽ curator cum sub¬
curatore expin possit. Nseꝗ idu̾
ei saluum eẽt. qͥ causa eius cãp¬
num cepiss. cualenanꝰ seueru

Expanded text:
alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atque iesse: quaque actione curator cum subcuratore experiri possit et consequi id, ut ei salvum esset, quod causa eius damnum cepisset. Valerius Severus
Abbreviated transcription (Latin):
accessero. de iñ alio aĩo adalte¬
num accessero. eo tempore quos
pubes uł liber uł pat̾fanuliasef¬
fectus ẽ. hͥ ciiii. qiͣ plura ne¬
gõtia gesta sunt. ⁊ ꝓqualitate
ꝑ sonaui het actio formatur.⁊ ꝯ
denpnatio mod̾atur.¬

Expanded text:
o animo ad alterum accessero eo tempore, quo iam pubes vel liber vel pater familias effectus est: hic enim quasi plura negotia gesta sunt et pro qualitate personarum et actio formatur et condemnatio moderatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ gestorum te mͥ nontem. Ui¬
dendum ergo ne indubio ħ an
ratum hãm. actio negorũgesto¬
rum pendeat. Nam quomodo
cum semel ceꝑit midauõlũta¬
te coletrr. S supus itaueñ
seꝰ pulne sidolus malus ate ab¬
sit. S cenola ĩmo puto ⁊ si ꝯꝓ¬
bem. ad huc negorum gestoꝵ
actionemẽe. S eo dicto te mi

Expanded text:
 gestorum te mihi non teneri. videndum ergo ne in dubio hoc, an ratum habeam, actio negotiorum gestorum pendeat: nam quomodo, cum semel coeperit, nuda voluntate tolletur? sed superius ita verum se putare, si dolus malus a te absit. Scaevola: immo puto et si comprobem, adhuc negotiorum gestorum actionem esse, sed eo dictum te mi
Abbreviated transcription (Latin):
quampatrimoniũ amuserit ple¬
naent negõrum gestorum acci¬
o. quãnis sidotis actioẽ mant̾ꝯ
ueniatur. ab souiẽdus ẽ. Gꝰ hic
quidam mͣodus ẜuand̾ẽ. ut ita
qrͣele laus sitquantũ facẽ potuit.
quains postra amiserit. sulloc
tigio inofficio deliquit. sinoꝑti¬
nũs res suas distrarit ad pecum¬
am reddendam. Pretĩre aliquil¬

Expanded text:
quam patrimonium amiserit, plena erit negotiorum gestorum actio, quamvis si dotis actione maritus conveniatur, absolvendus est. sed hic quidam modus servandus est, ut ita querellae locus sit "quantum facere potuit, quamvis postea amiserit", si illo tigio in officio deliquit, si non protinus res suas distraxit ad pecuniam redigendam: praeterire deniqu
Abbreviated transcription (Latin):
lud qd⁊ inmatre ꝯstitutũ ẽ. nõ
puto ita ꝑpetuo obẜuandũ. Qd
enim si etiam ꝓtestata ẽ se filiũ
iõ alere ut aut ip̃m aut tutores
eĩ ꝯuͤenret᷑. pone ꝑegre patres
eĩ abiisse. ⁊ matrem dum ĩpatri¬
am reu̾titur dam filiũ quã filiã
actionẽ diuĩ puis antomin ꝯsci¬
tuit. Igitur mĩe frã. facili puta¬
bo auiam ulhides eiꝰaudiẽcoᷤᷤ sire¬
se auiam apparebit. Ilud neq̃ꝗͣ
admittẽdum puto ut de utroq ĩ
patrimonio crogata iudeantur.

Expanded text:
lud, quod in matre constitutum est, non puto ita perpetuo observandum. quid enim si etiam protestata est se filium ideo alere, ut aut ipsum aut tutores eius conveniret? pone peregre patrem eius obisse et matrem, dum in patriam revertitur, tam filium quam familiam actionem divus Pius Antoninustuit. igitur in re facti facilius putabo auiam uel heredes eius audiendos, si rese auiam apparebit. illud nequaquam admittendum puto, ut de utroque patrimonio erogata uideantur.
Abbreviated transcription (Latin):
officium impleat res ãmissa
ẽ. p̃in negorum gestorũ non
tenetur. ac sinũquam facẽ pos¬
sit. G⁊ si faceie possit mant̾.
actio negorum gestoꝵ inducit.¬
qr fpete ꝑicuunẽ. nefacẽ desi¬
nat ¶llum aũt no credimus
tenũ qui gent negotia debito¬
ris. adreddendum ꝑignus.cu
peciia eidebeatur. nec fuit qͥsibi
põssit exsoluẽ. S nec recdibito¬
ne spem uenire in negõrũ ges¬
corum actiõn̾e. ⁊ ꝑ hoc sex men¬
sib exaccis ꝑire. siuel mancipi¬
um imeu nõ muenit. uł eo ĩ¬

Expanded text:
officium impleat, res amissa est, perinde negotiorum gestorum non tenetur, ac si numquam facere possit. sed et si facere possit maritus, actio negotiorum gestorum inducit periculum est, ne facere desinat.Illum autem non credimus teneri, qui gerit negotia debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia ei debeatur nec fuerit quod sibi possit exsoluere.Sed nec redhibitoriae speciem uenire in negotiorum gestorum actionem et per hoc ‹s›ex mensibus exactis perire, si uel mancipium in rebus non inuenit: uel eo i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtestate temPore quen solet.
anpupillus cuius sine tuto¬
ns auctoritate negotia gesta
sunt locupletior sit exeare fc̃s.
cum ispatitur accionẽ. ¶ Sipe¬
cume quis negotin gerat usu¬

Expanded text:
ntestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius patitur actionem. Si pecuniae quis negotium gerat, usu
Abbreviated transcription (Latin):
negotia altius Aue quis nego¬
tia quecipq cum is moritur fu¬
erit gesseñt. iudicuim eo nõe
dabo. ¶Hecuerba siquis. sic
sunt accipiẽda. siue quis siue¬
que. Nam ⁊ nuiliens negorũ
gestorinagẽ posse ⁊ ꝯueniri
nõ dubitatur.¶ Negͥõtia sic acci¬
pe. siue unũ. siue p̾lura. altiu
inqͣuit. ⁊ ħad utrumq sexũ re¬
fertur. ¶ Pupillus sanesire
ꝯpensationẽ eius qͣ gessit patit
funosi ulfunose aduersuseũ¬

Expanded text:
otia alterius, sive quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit: iudicium eo nomine dabo". Haec verba "si quis" sic sunt accipienda "sive quae": nam et mulieres negotiorum gestorum agere posse et conveniri non dubitatur. "Negotia" sic accipe, sive unum sive plura. "Alterius", inquit: et hoc ad utrumque sexum refertur. Pupillus sane si ncompensationem eius quod gessit patitufuriosi vel furiosae adversus eu
Abbreviated transcription (Latin):
re. Gz istam suiãm. cellus elega¬
ter dendet. Is elllm negõꝵgesto¬
rum i nqͣsut pãt accione. qui utiꝰ¬
lit negotia gessit. Nonaut utiłr
nus scbit eũ qui insuiã fulsit.
uł euum egrotum curant. hr̃e
negotiorũ gestorum actionem
siutilit̾ hoc faceret. licet euẽnͤt
nõ sit secutus. Ego quero ꝗdsi
sentis etiam ignorantis geras.
⁊ culpaͣm ⁊ dolum p̃stare debes ẜ
debere. ueluti sinouũ nogotius.
q non fit soutus absens faceͣ᷑tu
noĩe eius geras. uluti uenales
nouicios doem̃do: uł aliquam
negotiationẽ meũdo. Namsi
quod dampnum ex eãre fuĩt
secutĩ te sequitur. lucrum ueõ.

Expanded text:
iam Celsus eleganter deridet: is enim negotiorum gestorum, inquit, habet actionem, qui utiliter negotia gessit: non autem utinus scribit, eum qui insulam fulsit uel seruum aegrotum curauit, habere negotiorum gestorum actionem, si utiliter hoc faceret, licet euentus non sit secutus. ego quaero: quisentis et ignorantis geras, et culpam et dolum praestare debes. sed debere, ueluti si nouum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras: ueluti uenales nouicios coemendo uel aliquam negotiationem ineundo. nam si quid damnum ex ea re secutum fuerit, te sequetur, l
Abbreviated transcription (Latin):
as fortunas amiẜunt. ut t̃pore
utis exea actione ꝯtestate. solue¬
do nõ eet̾. ¶Pat siemancipati
fiui res a se donatas aministra¬
i gessit uegotia. q̃ situm ẽ. an
negõrum gestorum actioe. su¬
me illius usas pr̃are debeat. Di¬
xi si a semetipso eum exigẽop̃o¬
tuit. debiturum uẜas. Ꝙ sidies
souiede pecume tpẽ quo negotia
gerebat nõ dumuenãt usas ñ¬

Expanded text:
as fortunas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae solvendo non essent. Pater si emancipati filii res a se donatas administrai gessit negotia: quaesitum est, an negotiorum gestorum actione summae illius usuras praestare debeat. dixi, si a semet ipso exigere eum oportuit, debiturum usuras: quod si dies solvendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum venerat, usuras n
Abbreviated transcription (Latin):
agerit. usurãs prãre cogetur eiꝰ
scii pecume que purgatis nẽc̾us
sũptib suꝑ ẽ. ¶ Lib̃tos c̾tam pe¬
cumã acciꝑe restatori ad sũptu
moniuñti uoluit. siꝗd ampli
fuit erogatum. iudicio negõꝵ
gestorũ ab hrde ñ recte petet. nec
ire fidei ꝯmissi cumu̾oluitas fi¬
nemeroationis fecit. ¶ eutois

Expanded text:
gerit, usuras praestare cogitur eius scilicet pecuniae, quae purgatis necessariis sumptibus superest.Libertos certam pecuniam accipere testator ad sumptum monumenti uoluit: si quid amplius fuerit erogatum, iudicio negotiorum gestorum ab herede non recte petetur ‹nec› iure fideicommissi, cum uoluntas finem erogationis fecerit.Tutoris
Abbreviated transcription (Latin):
coĩ habẽnti habitationes patẽr¬
nasapla edificia edificauat cũ¬
q eundẽ saltum cũ frẽ diuideret
suptus s quasi re meliore ab eo
fr̃a dendalat᷑. fre miniore iã legit¬
time etatis ꝯstituto. ¶ Udestin̾¬

Expanded text:
i habenti habitationes paternas ampla aedificia aedificaverat: cumque eundem saltum cum fratre divideret, sumptus sibi quasi re meliore ab eo facta desiderabat fratre minore iam legitimae aetatis constituto. He
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbani nõ est negõrum gestoꝵ
deinq siquid impendit quead¬
actumẽ. ut neut̃ aduersus al¬
terum hãt actionẽ. Isant qui
negõrum gestorum agit. ñso¬
lum sieffectum hiut negotiu
dł gessit accione ista utetur. S.
sufficit suntilit̾ gẽssit. ⁊ sieffectũ
ñ habͤiut negotium. ⁊ ĩo sunsu¬
lam fulsit. ul ẜuum egrũ cura

Expanded text:
bavi, non est negotiorum actio: denique si quid impendit, quemadactum est, ut neuter adversus alterum habeat actionem. Is autem qui negotiorum gestorum agit non solum si effectum habuit negotium quod gessit, actione ista utetur, sed sufficit, si utiliter gessit, etsi effectum non habuit negotium. et ideo si insulam fulsit vel servum
Abbreviated transcription (Latin):
cestam̃tum ꝑ qͣ restitui cuntati
ħroitas fideiꝯmissa ẽ. initum
ꝓbatum ẽ ꝓtribũnali.atq ita.
gestorum actione seruan np̃t.
ad danpnum eius au legitama e¬
hrditas quesita ẽ. pͥtiuere.
DE M. Exduob frib
uno quidem sue etatis. alio nõ
minore anius cum hr̃ent coĩa
predia rustica maior fr̃ insaltu

Expanded text:
estamentum, per quod restitui civitati hereditas fideicommissa esset, irritum probatum est pro tribunali atque ita agestorum actione servari non potest, ad damnum eius cui legitima hereditas quaesita est pertinere. Idemuno quidem suae aetatis, alio vero minore annis, cum haberent communia praedia rustica, maior frater in saltu
Abbreviated transcription (Latin):
otium. ⁊sicut ei aquo exactum
ẽ aduers eumditur repetitio e¬
quia ratum buit ita ⁊ ip̃i debebit
post ratihabitionẽ aduers̃ me
ꝯpetẽ actio. sic rati habitio ꝯstitu¬
et tuũ negotiũ q abinitio tuñ
nõ erat s̃ tua ꝯtemplatioẽ ge̾tũ
¶demait sititu cebitorẽ cm̃te he¬
recem putabam cumeet seius
uers te⁊ tibi. mutuã negõru
gestõru accionẽ. Atͣqualie¬
num negotiũ gestumẽ. s rãti¬
habitio hoc giliat. q̃ res efficit
te hrdemputarem in sulã fulse
buens. ansit michi aduersus
te accio. S nõ fore ait. cũ ho
facto ineꝗalt sit locupleratus.
⁊ altĩus re ip̃a gestum negoti¬
um sit. nec possit ꝙ alu acqui¬
situm ẽ ip̃o gestu. hoc tuũ nego¬
tium uden. ¶Dideam̃ in p̃
eiuuis qui negotia aministrat.
siq̃dam gessit q̃dam nõ. ꝯtẽpla¬
tione tam̃ eius alius ad ħ ñ ac¬
cessit. ⁊ suur diligens ꝙabeo

Expanded text:
otium: et sicut ei a quo exactum est adversus eum datur repetitio qui ratum habuit, ita et ipsi debebit post ratihabitionem adversus me competere actio. sic ratihabitio constituet tuum negotium, quod ab initio tuum non erat, sed tua contemplatione gestum. Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem putabam, cum esset Seius versus te et tibi mutuam negotiorum gestorum actionem. adquin alienum negotium gestum est: sed ratihabitio hoc conciliat: quae res efficit,te heredem putarem, insulam fulsemihi adversus te actio? sed non fore ait, cum hoc facto meo alter sit locupletatus et alterius re ipsa gestum negotium sit, nec possit, quod alii adquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium videri. Videamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit quaedam non, contemplatione tamen eius alius ad haec non accessit, et si vir diligens quod ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
ngatus q̃ certo tempore fime¬
batur. ⁊ tp̃e lib̾atus e nichilo
mag negõꝵ gestorum accioe
crit obligatus. Idem eĩt dicẽ¬
dum ⁊ in ea causa exqua hers
nõ tenetur ut maicelł scͥbit.
Item sisundumtuũ ul cuuta¬
tis pero breptionem petiero e¬
negotium tuũ uł ciutatis ge¬
rens. Ampliores quam oꝑtint

Expanded text:
gatus, quae certo tempore finiebatur, et tempore liberatus est, nihilo minus negotiorum gestorum actione erit obligatus. idem erit dicendum et in ea causa, ex qua heres non teneretur, ut Marcellus scribit. Item si fundum tuum vel civitatis per obreptionem petiero negotium tuum vel civitatis gerens et ampliores quam oport
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊Ias Sipupillitue
gotia gessero non mandato tu¬
o. s ne tutele uidicis tenearis.
negorum gescoꝵ tͣe heboobli¬
gatũm. s ⁊ pupillum. mo silo¬
cupletior fuit factus. ¶Item
si ꝓcuratorituo mutua peciĩa
tore tumułpigñ tuumlibet.
aduers te negorum gestoru
hebo actione. ad uers eum cũ
quo ꝯ̃xi. nullam. Quid tñ si
aꝓcuratore tuo scipłatussum.
pot dicisuꝑ eẽ michi aduersus
te negõrum gestoꝵ accionem.
qr ex habundantihac stipłatõ¬
nem int̾posui. ¶ Siquis pecu¬
niam. ł aliã quandam rẽ ameꝑ
fẽndam acceꝑit. qr meũ nego¬
tiũ gessit. negõrum gestorũ

Expanded text:
ibit, si pupilli tui negotia gessero non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearis, negotiorum gestorum te habebo obligatum: sed et pupillum, modo si locupletior fuerit factus. Item si procuratori tuo mutuam pecuniam torem tuum vel pignus tuum liberet, adversus te negotiorum gestorum habebo actionem, adversus eum cum quo contraxi nullam. quid tamen si a procuratore tuo stipulatus sum? potest dici superesse mihi adversus te negotiorum gestorum actionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interposui. Si quis pecuniam vel aliam quandam rem ad me perferendam acceperit: quia meum negotium gessit, negotiorum gestorum
Abbreviated transcription (Latin):
suo lucro ñ meo ꝯmodo studet.
tenebitur neg̃oꝵ gestoꝵ acc̃ioẽ.
Ipe tñ sicira res meas aliꝙͥim
impbe ad negotia mea accessit
s in quo ego locupletior factũ
quis ita simplicit uersatus est
ut suũ negotiũ insuis bonisq̃¬
simeũ gessent. nulla exũtroq
latẽ nascituractio. qr nec fides
⁊ tuũ gessit sciens. negõꝵ ges
gessent cum eet uibertus uł ĩge¬
unus. cabitur neg̃oꝵ gestorum
actio. ¶S si ego tui filu nego¬
tia gesẜo uel sui.uideam̾ ante¬
cum negõrum gestoꝵ ham ac¬
tlonem. ⁊ mͥ̾uidetur um̃ q labo
distinguit: ⁊ pomponi ubro.e¬

Expanded text:
suo lucro, non meo commodo studet: tenebitur negotiorum gestorum actione. ipse tamen si circa res meas aliquid improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ego locupletior factus quis ita simpliciter versatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utroque latere nascitur actio, quia nec fides et tuum gessit sciens, negotiorum gesserit, cum esset vel libertus vel ingenuus, dabitur negotiorum gestorum actio. Sed si ego tui filii negotia gessero vel servi, videamus, an tecum negotiorum gestorum habeam actionem. et mihi videtur verum, quod Labeo distinguit et Pomponiu
Abbreviated transcription (Latin):
uerba. sine quis negotia que
cuĩq cum ismbritur fuiñt ges¬
sent significãt illud tp̃c quo
quis post mortẽ alicui negoti¬
a gͣessit. de quo fuit necm edicẽ.
neq hrdis quinodum adut
negotium gessisse uicetur. S
siquid accessit post mor̾tẽ. ntp̃u¬
ta partus ⁊ fetus ⁊ fructus. uł si

Expanded text:
quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit" significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit: de quo fuit necessarium eneque heredis qui nondum adiit negotium gessisse videtur. sed si quid accessit post mortem, ut puta
Abbreviated transcription (Latin):
doum michi fecit dupitur mͥ
aduers eumactio. ¶ Intdui
negõrum gestoꝵ actione. labo
sebit doium solũmodo uersari.
Dam si affectioe coactus. ne boã
mea distrarant negotus teñͤ¬
is obtuleris. eꝗssimum eẽ dolu
eꝗtatem. ¶Sacactione tene¬
tur nõ solum is quisponte ⁊ nul¬
la necitate cogẽte inmiscuit se
negotus alienis ⁊ ea gessit um
ꝯis qui aliqua necitate ur̃gente
uł necitatis suspĩtͤicẽ gessit.
Apud marcellum uibro .ii. dig
sim. ꝯego puto utrãq lccũ hrẽ.¬

Expanded text:
um mihi fecerit, dabitur mihi aduersus eum actio.Interdum in negotiorum gestorum actione Labeo scribit dolum solummodo uersari: nam si affectione coactus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis optuleris, aequissimum esse dolum tatem. Hac actione tenetur non solum is qui sponte et nulla necessitate cogente immiscuit se negotiis alienis et ea gessit, verum et is qui aliqua necessitate urguente vel necessitatis suspicione gessit. Apud Marcellum libro secundo dsim? et ego puto utramque locum h
Abbreviated transcription (Latin):
ħũit. ⁊ si postea huit.sibi p̾ea
soluere debet. meodẽ actũ pͣsene¬
rans sicut is qui tp̃ali actione
tenebatur. ⁊̃ post cemp̃ exactu.
negõrum gestorum accionẽ id
p̃stare cogitułr. Sceuõla nr̃ait
putare se q sabinus scribit debẽ
acapite rõnem redcendam. sic
intelligiut appareat qd reliquũ
fui̾t tunc. cum primũ liber eẽ
niatur uł malo more pecuma
inẜuitute erogata. lbabitur.
nõ soͣre cumeo mãdati actionẽ.
Labeo ait. qr nõ liba uo lunta¬
te exsequitur rem s̾ mandat᷑a.
negorum gestorum actio.qr ⁊
gerendi negotu mei. ħũit affec¬
tionẽ. ⁊ is fuit. quẽ obligare pos¬
sem. ¶Cumme ab sente nego¬
facẽ debes. neactione negõrum
gestorumteneans. ¶Nontm̃n
sortem. uerũetiam uẜas expecu¬
nia auena ꝑceptas negoꝵ ges¬
torum inditio p̃stabimꝰ. uł ⁊̃

Expanded text:
uit, et ‹si postea habuit,› sibi postea soluere debet in eodem actu perseuerans: sicut is, qui temporali actione tenebatur, etiam post tempus exactum negotiorum gestorum actione id praestare cogitur.Scaeuola noster ait putare se, quod Sabinus scribit debere a capite rationem reddendum sic intellegi, ut appareat, quid reliquum fuerit tunc, ‹c›um primum liber esse niatur uel malo more pecunia in seruitute erogata, liberabitur.Suid agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera voluntate exsequitur rem sibi mandatam, negotiorum gestorum actio, quia et gerendi negotii mei habuerit affectionem et is fuit, quem obligare possem. Cum me absente negofacere debes, ne actione negotiorum gestorum tenearis. Non tantum sortem, verum etiam usuras ex pecunia aliena perceptas negotiorum gestorum iudicio praestabimus,
Abbreviated transcription (Latin):
datus postea decreto decurionũ
ꝑ hibitus sit. angeceptio einoce
at᷑ ⁊ puto sic hoc accipiẽdum. u̾
ei ꝑmissa uideatur: cui ⁊ ꝑmissa
durat. Actor inuu̾sitats siaga.
tur cauẽ cer̾ato. S mt̃dum si de
decreto dubitẽtur. puto int̾ponẽ¬
dam ⁊ de rato cautione. Accorita¬
ꝙ iste ꝓcuratoris paitib fũgĩtur
⁊ iudisati accio eiexedicto ñdãt᷑.

Expanded text:
datus postea decreto decurionum prohibitus sit, an exceptio ei noceat? et puto sic hoc accipiendum, ut ei permissa uideatur, cui et permissa durat.Actor uniuersitatis si agat, tur cauere de rato. sed interdum si de decreto dubitetur, puto interponendam et de rato cautionem. actor itaque iste procuratoris partibus fungitur et iudicat
Abbreviated transcription (Latin):
pii. ul ptua ꝯ suetuco phibeat.
¶Si decunones cecreuerit actio¬
nem peum mouedam q̃mdu¬
umiumelegerit. is uidrabor¬
dine electus. ⁊ io exꝑin potest.
Panu enĩrefert ip̃e oido elegit:
anisciiordo negotium dedit.
S siita ꝯuenerit. ut q̃cũq inc¬
disset controuersia eĩ perende re¬
gotium titius hr̃et. ip̃o uire dec̃¬
tum nullius momitie. Quia ñ
possit uidi de eare que ad huc ĩ
contou̾sia non sit de cretodata

Expanded text:
pii vel perpetua consuetudo prohibeat. Si decuriones decreverunt actionem per eum movendam quem duumviri elegerint, is videtur ab ordine electus et ideo experiri potest: parvi enim refert, ipse ordo elegerit an is cui ordo negotium dedit. sed si ita decreverint, ut quaecumque incidisset controversia, eius petendae negotium Titius haberet, ipso iure id decretum nullius momenti esse, quia non possit videri de ea re, quae adhuc in controversia non
Abbreviated transcription (Latin):
ab sentis negotia gessent. lic
ignorantis. tñ quicquidutiłs
mnrẽ eius impendit. uł eciã ip̃e
casu ultro citr̃oq nascitur ac¬
no. que appellatur negõꝵ ges¬
toꝵ. ⁊ sane sic̃ equum ẽ ipsu
actus sui rom recdere.⁊ eo nõe¬
gessit uel ex his negotus retm

Expanded text:
absentis negotia gesserit licet ignorantis, tamen quidquid utiliter in rem eius impenderit vel etiam ipse casu ultro citroque nascitur actio, quae appellatur negotiorum gestorum. et sane sicut aequum est ipsum actus sui rationem reddere et eo nogessit uel ex his negotiis retinet:
Abbreviated transcription (Latin):
ualituoine impedietur. aur ĩ ha¬
bilłs sit ad agendum. ¶ Et siex¬
traneus. de fendẽ nelit unin̾sitatẽ
pmͣittit poͣsuł. sicut inpriuatoͦꝵ
defensionib obẜuatur.qr eo no
mine melior ꝯditio uniuensi¬

Expanded text:
ualetudine impedietur aut inhabilis sit ad agendum. Et si extraneus defendere uelit uniuersitatem, permittit proconsul, sicut in priuatorum defensionibus obseruatur, quia eo modo melior condicio uniuers
Abbreviated transcription (Latin):
quem quis inẜuitute egit.c
manumissus nõ cogitur reo¬
dere. Plane siquid onexum
nire iniidicium. ut mãdati.ł
iudiçio negõrum gestorũ de

Expanded text:
quem quis in servitute egit, manumissus non cogitur reddere. plane si quid conexum nire in iudicium vel mandati vel iudicio negotiorum gestorum de
Abbreviated transcription (Latin):
sanum emero filiotuło.⁊ turatũ
tione factusẽ. ¶O sihomis
lben quitibibona fide ẜ uebat
negotia gessero.siꝗdem putans
tuum eẽ suum ꝯessi. pomp̃ scbit
eanim rerum pecuuanũ causa q̃
te sequi debent. recummforene¬
gõrum gestorũ actiõnẽ. Ear̃ uõ
rerum que ip̃m seqñt. nontecũ

Expanded text:
sarium emero filio tuo et tu ratum atione factus sit. Sed si hominis liberi qui tibi bona fide serviebat negotia gessero: si quidem putans tuum esse servum gessi, Pomponius scribit earum rerum peculiarium causa, quae te sequi debent, tecum mihi fore negotiorum gestorum actionem, earum vero rerum, quae ipsum se
Abbreviated transcription (Latin):
a semetip̃o cur nõ exegit eimm¬
putabitur. ⁊ si forte nõ fueĩt
usuranũ debitum incipit ee̾
usuranũ. ut dui̾ pius flauio
longino rescripsit. niñ forte
inquit usuras ei remyat
cis ualet᷑. quantũ inscipłatioẽ
qui negotia aministrauit. a

Expanded text:
a semet ipso cur non exegerit, ei imputabitur: et si forte non fuerit usurar‹i›um debitum, incipit esse usurarium, ut diuus Pius Flauio Longino rescripsit: nisi forte, inquit, usuras ei remisercis ualet, quantum in stipulatione qui negotia administrauit a
Abbreviated transcription (Latin):
eͣre litemut rõ ⁊ equitas p̃tu¬
labit. quam actionẽ famosa
ꝯstituere. ad quam tunc demũ
descendedum ẽ: cum remedio
locus eẽ non potest.
licam restituutur ꝯñta scilicee
bactenus mintegnum restitutio¬
ne subuenin solet ut appellare.¬

Expanded text:
ere litem, ut et ratio et equitas postulabit, quam actionem famosam constituere. Ad quam tunc demum descendendum est, cum remedio locus esse non potest.licam restituuntur, cognita scilicet hactenus in integrum restitutione subueniri solet, ut appellare
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ob hoc mõre ꝓmutiatũ ẽ. con¬
festim aũt ꝓtribunali te sedẽ¬
te adit. exstimari põt nõ sua
culpa. s parum exauclica uoce:
p̃conis defuisse. ioa estitui
põt. Nec ĩntͣ has solum spẽs
deceptis sine culpa sua maxie
si fraus abaduersano int̾ue

Expanded text:
 ob hoc more pronuntiatum est, confestim autem pro tribunali te sedente adiit: existimari potest non sua culpa sed parum exaudita uoce praeconis defuisse, ideoque restitui potest.' Nec intra has solum species deceptis sine culpa sua, maxime si fraus ab aduersario inte
Abbreviated transcription (Latin):
ł ancilla fiat. dns eoꝵ dabitur
ñ ult̾ cp̃s statutum mĩtegiu
restitutio. s ⁊ si forte hic miño
nendi facultatem dũm posse h¬
abere. ñ solum etatis benefico
uenuim ⁊ si etas nõ patrocinetur.

Expanded text:
uel ancilla fiat, dominis eorum dabitur non ultra tempus statutum in integrum restitutio. sed et si forte hic minor nendi facultatem dominum posse habere non solum aetatis beneficio, uerum et si aetas non patrocin
Abbreviated transcription (Latin):
Nltas hinus tituli neger
mendatione. ip̃e enm seos¬
metu siue calliditãte. siue etãte
nes muntegnu restitutiones eã
gͣnita aprerore ꝑmittuntur sci¬
ncet ut iustitiam earum causaꝵ
examinet anuere sint.quanun :¬
noie singłissbuemt.

Expanded text:
tas huius tituli non eget commendatione, ipse enim se osmet‹u› siue calliditate siue aetate n integrum restitutiones causa cognita a praetore promittuntur, scilicet ut iustitia‹m› earum causarum examinet, an uerae sint, quarum nomine singulis subuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pot. ut tu quodiam ego tibi
pͥscti contra p̃stare mͥ coraris.
q es mo nontamħagitur ut
apastino negotio discedam̾ q̃
ut noue q̃dam oblig¬

Expanded text:
non potest, ut tu quod iam ego tibi praestiti contra praestare mihi cogaris: quia eo modo non tam hoc agitur ut a pristino negotio discedamus, quam ut nouae quaedam oblig
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib que ego tibi p̃stitissem
om̃ia hec rediguntur int̃preca¬
tio hanc quoq ouetonẽ ãmt¬
tit. nec quicquam int̾ ẽ uitu
integns omĩb inque obliga¬
ti eẽmus ꝯuenirer ut abeo ne¬
gotio discedetur. Anintegni
restitutis his que ego tͥ presti¬
tissem ꝯ sentiremus ne ꝙ. tum
eo noĩe prestares. Illud plane
ꝯuẽtione que ꝑtinet. adiesol

Expanded text:
omnibus, quae ego tibi praestitissem,omnia haec rediguntur, interpretatio hanc quoque conuentionem admittit. nec quicquam interest, utrum integris omnibus, in quae obligati essemus, conueniret, ut ab eo negotio discederetur, an in integrum restitutis his, quae ego tibi praestitissem, consentiremus, ne quid tu mihi eo nomine praestares. illud plane conuentione, quae pertinet ad resol
Abbreviated transcription (Latin):
pactus udetur. ne intra id temp̃
sortem petat. ¶ Si exaltã parte
tam uł ne ate petatur. ⁊ heres c¬
meus ab om̃ib uob̾ petitione̾
hẽbit ⁊ ab hĩde tuo om̃s petere

Expanded text:
pactus videtur, ne intra id tempus sortem petat. Si ex altera parte tam vel ne a te petatur: heres meus ab omnibus vobis petitionem habebit et ab herede tuo omnes petere
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝯstet inemptioẽ cetisq bone
fider iidiciis. re ñdum secuta p¬
se abin abemptiõne. Sugitũ
intotum põt. cur nõ ⁊ pars eiꝰ pac¬
Ꝙ cumẽ ⁊̃ exparte agentis pac¬
tio iocumht. ut ⁊ adactionẽ ꝓfi¬
ciat. nõ dum resecuta eadẽ rons
slam sipõt totares tollicur nõ
⁊ reformari. ut quodã mo qua¬
sirenouatus ꝯ̃ctus uiceatur. qd̾
non insubtilit̃ dicipõt. unilld̃¬

Expanded text:
ut constet in emptione ceterisque bonae fidei iudiciis re nondum secuta posse abiri ab emptione. si igitur in totum potest, cur non et pars eius pac, etiam ex parte agentis pactio locum habet, ut et ad actionem proficiat nondum re secuta, eadem ratione. nam si potest tota res tolli, cur non et reformari? ut quodammodo quasi renouatus contractus uideatur. quod non insuptiliter dici potest. und
Abbreviated transcription (Latin):
beat quidq excontraro ẽptor.
Qd si incontra hedo aliquid exce¬
ptum fuĩt. id seruari debebit.
set pupillus ut ab ħrditate pa¬
tris abstipẽtur. tutor cumple¬
risq c̃ditorib d̾ecidit ut c̾tã por¬
tionem acciꝑent. Id̾ cũratores
cum alus fecenint q̃ nan ⁊ tutõ
id̾q c̃ditor patris eãdem portioẽ
retinẽ debeat. respondi eiun tu

Expanded text:
beat quidque ex contrario emptor: quod si in contrahendo aliquid exceptum fuerit, id seruari debebit.set pupillus, ut ab hereditate patris abstineretur, tutor cum plerisque creditoribus decidit, ut certam portionem acciperent: idem curatores cum aliis fecerunt. quaero, an et tutor idemque creditor patris eandem portionem retinere debeat. respondi eum tu
Abbreviated transcription (Latin):
.Ponimͣpossibi¬
le puco ĩ ꝯc̃tib de poĩti. ꝯmodati
⁊ locati. ⁊ cetĩs similib ħ pactum
ne facias furẽm uł fugitiuũ ẜuũ
meum. hoc ẽ ne sollicites ut sur
fiat. ut fugitiuus fiat. ne ita ne¬
gligas ẜuum ut fur efficiatur. Si¬
cut enim ẜui cormpti actio locum
haret. ita põt ⁊̃ hec pactio locũ hre
que ad nõ corrũpẽdos ẜuos ꝑtimi.¬

Expanded text:
.Non impossibile puto in contractibus depositi, commodati et locati et ceteris similibus hoc pactum: 'ne facias fu‹rem uel fugiti›uum seruum meum', hoc est: n‹e› sollicites ut fur fiat, ut fugitiuus fiat: ne ita neglegas seruum, ut fur efficiatur. sicut enim serui corrupti actio locum habet, ita potest etiam haec pactio locum habere, quae ad non corrumpendos seruos perti
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. s ex ꝯtumelia Icẽ diaim̃
⁊ in bonefidei ꝯtibu. Si pactũ ꝯue¬
tum cotamobligatione sustułit
inuti empti. Non enĩ exnouo pac¬
to pͥor obligatio resuscitat᷑. s ꝑfici
diedos reodẽtur. de inde pacisant
tempore ei legib dato dos readatũ
Incipiet dos redire adius suũ neͥ
dicendunẽ. detĩorem ꝯdictionem.
dotis sien ꝑpactu. Quoties enimi
adius ꝙ lex nature eius t̾buit dedo
tĩor. s forme sue redoitur. ħ et
la paclłone effici põt. ne couii ñs¬
tͣctur quaius siquis mascat nede¬
positi agat. ui ip̃a id pactus inde¬
atur nededolo agat. ꝙ pactu ꝓ de¬
rit. ¶Pacta que tpemeãm ꝯti¬
nent ñ sunt. obseruanda. uluti

Expanded text:
 sed ex contumelia. idem dicemus et in bonae fidei contractibus, si pactum conuentum totam obligationem sustulerit, ueluti empti: non enim ex nouo pacto prior obligatio resuscitatur, sed profdie dos redderetur, deinde pacisci, ut tempore ei legibus dato dos reddatur: incipiet dos redire ad ius suum. nec dicendum est deteriorem condicionem dotis fieri per pactum: quotiens enim ad ius, quod lex naturae eius trior, sed formae suae redditur. haec et lla pactione effici potest, ne dolus praestetur: quamuis si quis paciscatur ne depositi agat, ui ipsa id pactus uideatur, ne de dolo agat: quod pactum proderit.Pacta, quae turpem causam continent, non sunt obseruanda: ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
ienti dubitan noportet. Oui
pecumã a seruo scipłatus e quã
titius sͥ debebat. si atitio petat. an
exceptioe pacti ꝯuẽti sũmomĩ ⁊ pos¬
sit ⁊ debeat. qui pactus uidet᷑ ne a
titio pecat q̃situm ẽ iuuanusita
sũmouendum putat sistiplatõi
ĩ chĩm istius ẜui de peculio actio
danda ẽ. id ẽ suustam cãm int̾ce¬
dendi ẜuus ħuit. Q forte tiñ
dem pecumã titio debint. Nuoo
si quas fideiussor int̃uenit. exqua
cã inpetuliũ actio nõ daretur. ñ eẽ
in hibendũ c̾ditorem quoinus
atitio pet̾ãt. Eque nullo m̃o ꝓh¬
iben eum eũ debere. si eũ ẜnuĩlibe¬
pacti ꝯuenti ⁊ possim ꝯ cebeam

Expanded text:
enti, dubitari non oportet.Qui pecuniam a seruo stipulatus est, quam sibi Titius debebat, si a Titio petat, an exceptione pacti conuenti summoueri et possit et debeat, quia pactus uideatur, ne a Titio petat, quaesitum est.Iulianus ita summouendum putat, si stipulatori in dominum istius serui de peculio actio danda est, id est si iustam causam intercedendi seruus habuitecuniam Titio debuit: quod si quasi fideiussor interuenit, ex qua causa in peculium actio non daretur, non esse inhibendum creditorem, quo minus a Titio petat: aeque nullo modo prohiberi eum debere, si eum seruum libepacti conuenti et possim et debeam
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris auctoritate pactus sit.
ne adebitore suo pete̾t. aũ ne ĩ¬
tra c̾tum temp̃. ueluti ꝗnquin¬
um petẽt. Ram nec solui ei siñ
tutoris anctoritate poͣt. Exdiu̾¬
so aũt sipupillus paciscat᷑. ne
ne afurioso aut ꝓdigo pecẽtur.
longe utue ẽ curatons recipi⁊¬

Expanded text:
ctoritate pactus sit ne a debitore suo peteret, aut ne intra certum tempus ueluti quinquennium peteret: nam nec solui ei sine tutoris auctoritate potest. ex diuerso autem si pupillus paciscatur, nene a furioso aut prodigo peteretur, longe utile est curatoris recipi
Abbreviated transcription (Latin):
usum sictum habet. ne abeo pe¬
tatur paciscendo meliorẽ ꝯditi¬
onem eiꝰ facit. I tem sic̾ditor eẽt
fructuanꝰ ⁊ pãctus ẽ ne petẽt. ẜnuͦ
aut fructuariꝰ pacisce̾tur ut petẽt.
bñficio pacri quod ẜ̃uus int̃po¬
suisset. nͣtilit ad petitionẽ am¬

Expanded text:
usum fructum habet, ne ab eo petatur: paciscendo meliorem condicionem eius facit. item ‹si› creditor esset fructuarius et pactus esset, ne peteret, seruus autem fructuarius pacisceretur, ut peteret: beneficio pacti, quod seruus interposuisset, utiliter ad petitionem a
Abbreviated transcription (Latin):
b relata sit. ꝯstitutio diui mar¬
ci ẜuan. In hoc quoq defuncti
uoluntãte ualidũ ẽẽ ꝯstat. Nec
alegatano remissa ħrdi satisda¬
tio ꝑ pactionẽ expenitẽtia reuoca¬
ridebet. cum liceat siuiuns ꝑse¬
cutionẽ aut spẽcie future p̃cep¬
tioms detĩorem ꝯstituere:¬
xx. cauerat se soluturmũ. ⁊ scipu¬
lanti spopond̾at. postea uẽditor
cauerat sibi ꝯuenisse ut ꝯten¬
ta tempora acciꝑet. debitor ad co¬
rum solutionẽ ꝯuentus pactus
ẽ sĩea soluta intra p̃finitũ tempꝰ
nõ ẽẽnt. ut exprima cauticẽ ab
eo petitio ẽẽt quesitumẽ ancu
posteriore pacto satisfactũ ñ fit.
om̃e debitum exprima cautio e
peti põt. respondi scd̃m eaque
ꝓponẽntur posse. ¶ Luti titius ga¬
ium seium insulanũ cũ quo ra¬
tionem implicitam hẽbat ꝑꝑ ac¬
cepta.⁊ data debitorem sibi ꝯ stĩt¬
uit ⁊ abeo epłam accepit in hec
uerba. Exoratione m̃se quam
tc̃tib plurimis remaxũt ap̃ud

Expanded text:
ibus relata est constitutio diui Marci seruari in hoc quoque defuncti uoluntatem, ualidum esse constat. nec a legatario remissa heredi satisdatio per pactionem ex paenitentia reuocari debet, cum liceat sui iuris persecutionem aut spem futurae perceptionis deteriorem constituereluturum et stipulanti spoponderat: postea venditor cavit sibi convenisse, ut contenita tempora acciperet: debitor ad eorum solutionem conventus pactus est, si ea soluta intra praefinitum tempus non essent, ut ex prima cautione ab eo petitio esset. quaesitum est an, cum posteriore pacto satisfactum non sit, omne debitum ex prima cautione peti potest. respondi secundum ea, quae proponerentur, posse. Lucius Titius Gaium Seium mensularium, cum quo rationem implicitam habebat propter accepta et data, debitorem sibi constituit et ab eo epistulam accepit in haec verba: "Ex ratione mtractibus plurimis remanserunt apud
Abbreviated transcription (Latin):
remasisse cãuerũnt. s posteadu¬
o defratrib id ẽ meuĩ ⁊ seiaqui
absentes erant tp̃e mortis ma¬
tus sue.cognouernt pecuiam
nulla mentio instrum̃to diu̾o¬
nis ꝯtinebatur. q̃ro anpost pac¬
tum diu̾onis. de surrepta pe¬
cunia. fr̃ib ad ueis frẽm ꝯpetat
exceptio his qui fraudem atitio
meum possides ꝯueniss mͣ decũ
ut eius possonem titio traderes
alit̾ me ꝯuentionis exceptione
excludi debere. quamsiaut iam
tradidisses. aut si tua cãmidint̃
nos ꝯuenisset. ⁊ ꝑte nõ sraret
quoĩnus tͣ̃deres. papin̾ iustus

Expanded text:
remansisse cauerunt. sed postea duo de fratribus, id est Maeuius et Seia, qui absentes erant tempore mortis matris suae, cognouerunt pecuniam nulla mentio instrumento diuisionis continebatur. quaero an post pactum diuisionis de subrepta pecunia fratribus aduersus fratrem competit exceptio his, qui fraudem a Titiomeum possides, convenisset mihi tecum, ut eius possessionem Attio traderes: aliter me conventionis exceptione excludi debere, quam si aut iam tradidisses, aut si tua causa id inter nos convenisset et per te non staret quo minus traderes. Papirius Iustus
Abbreviated transcription (Latin):
titiꝰ ante hoc cutgraphum seio c¬
numulano mancauãt uti patro¬
no eius trecẽta redderet. an ꝑꝑilla
filii eius eo noĩe ꝯuẽnm possũt
respondi. sitantũ ratio accepti at¬
q expensieẽt ꝯputata. cctas ob¬
ligationes manere ĩ sua causa.
infeitissimumẽ.

Expanded text:
Titius ante hoc chirographum Seio nummulario mandauerat, uti patrono eius trecenta redderet, an propter illa filii eius eo nomine conueniri possunt. respondi, si tantum ratio accepti atque expensi esset computata, ceteras obligationes manere in sua causa. nifestissimum est.