comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum apłs tria breuiter genera uitio¬
rũ cletestanda et uitancla. uno in
loco posuerit. de qͥbꝰ innumerabiliũ
peccatorũ exurgit seges. unũ horũ
qd̃ scdõ loco posuit. acerrime in ec¬
cłã uindicat᷑. Duo aũ reliqua. id ẽ
pͥmũ et ultimũ. tolerabilia uident᷑
hominibꝰ. atq ita paulatĩ fleri po-
test. ut nec uitia iã putent᷑. Ait enĩ
uas electionis. Non in cõmessatiõibꝰ
et ebrietatibꝰ. ñ in cubilibꝰ et impu¬
dicitiis: ñ in contentione et dolo.
carnis curã ne feceretis in deside¬
riis. Horũ gͦ trium. cuilibet in¬
pudititiȩ ita magnũ crimen pu-¬
tat᷑. ut nemo ut nemo dignus.
ñ mͦ eccłastico ministerio. sed ip¬
sa etiã sacramentorũ cõmunione
uideatur. qͥ se isto peccato macula¬
uerit: et recte omĩno. S quare
solũ: Cõmessationes enĩ et ebrie¬
tateᷤ ita concesse et licite putant᷑.
ut in honore etiã beatissimorum
martyrũ. ñ solũ ꝑ dies sollempnes
quod ipsũ qͥs non lugendũ uideat.

Expanded text:
lus tria breuiter genera uitiorum detestanda et uitanda uno in loco posuerit, de quibus innumerabilium peccatorum exurrexit seges, unum horum, quod quidem secundo loco posuit, acerrime in ecclesia uindicatur; duo autem reliqua, id est primum et ultimum, tolerabilia uidentur hominibus atque ita patest, ut nec vitia jam putentur. Ait enim vas electionis: Non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et impudicitiis, non in contentione et dolo; carnis curam ne feceritis in concupiscentiis. Horum ergo trium cubilia et inpudicitiae ita magnum crimen putatur, ut nemo dignus non modo ecclesiastico ministerio, sed ipsa etiam sacramentorum communione uideatur, qui se isto peccato maculauerit. et recte omnino. sed quare solum? comissationes enim et ebrietates ita concessae et licitae putantur, ut in honore etiam beatissimorum martyrum non solum per dies sollemnes, quod ipsum quis non lugendum uideat,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare uolenti. qd̾ ñ uidebat. et.
circa lucra colligenda dñi torpescen¬
ti. Serue nequã ex ore tuo te con¬
dempno. Lu me dixisti hominem
molestũ metere uͥ ñ seminaui. et¬
colligere uͥ ñ sparsi. Noueras gͦ
auaritiã meã. tu dares petuniam
meã numulariis: ego ueniens cũ
usuris exigerẽ. Nos gͦ ñ potumꝰ
actor ille erit. ñ tantũ ipsiꝰ. s et
omniũ nr̃m. Impleamꝰ gͦ offitiũ
habete. Aliud querebatis. aliud
disponebatis: aliud inuenistis.
Opus dñi cõmendamꝰ. seruus con-¬
seruis. Plus in eo diligamꝰ qd̃ dñs
mus. Meliora st̃ enĩ oꝑa ipsius.
Et magnã et deuotã eiꝰ uocẽ au-
anus ẽẽ uolo. Lȩtamini exulta¬
te: amplius quã ocleratis amate
Opus suum: xp̃o orationibꝰ cõmen¬
date. Animum fidelem pium.
amicum. rudimentis senis exhi¬
bete. Quid inter enim. quia
Hora nonꝰ uenit ad ueniã: e mer¬
cetlem equalẽ accepturus: Is¬

Expanded text:
judicare volenti quod non videbat, et judicare volenti quod non videbat, et circa lucra colligenda Domini torpescenti: « Serve nequam, ex ore tuo te condemno. Tu me dixisti hominem molestum, metere ubi non seminavi, colligere ubi non sparsi: » noveras ergo avaritiam meam. « Tu dares pecuniam meam nummulariis, ego veniens cum usuris exigerem » . Nos ergo non potuimus actor ille erit, non tantum ipsius, sed et omnium nostrum. Impleamus ergo officium habete: aliud quaerebatis, aliud disponebatis, aliud invenistis. Opus Domini commendamus, servi conservis. Plus in eo diligamus quod Dommus. Meliora enim sunt opera ipsius. Et magnam et devotam vocem ejus stianus esse volo. Laetamini, exsultate, amplius quam oderatis amate. Opus suum Christo orationibus commendate: animum fidelem, pium, amicum rudimentis senis exhibete. Quid interest enim quia Hora nona venit ad vineam, mercedem aequalem accepturus,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic se nouit de inimicis sius mise¬
ricorditer uindicare. Quibꝰ forte
animꝰ dolet cor. sortibꝰ eiꝰ erroris.
ad horã irascunt᷑: postea fortassis
imitabunt᷑. Itaq fr̃s cõmendamꝰ
eũ et orationibꝰ ur̃is. et dilectioni
ur̃e et amititiȩ fidelissime. et sus¬
ceptioni infirmitatis eiꝰ. Quomͦ
p̃itis sic seqͥt᷑. Bonã uiã docete.
bonã in uobis inueniat. Lã factꝰ
xp̃ianꝰ discernat qͥd inter sit. int̾
io qd̃ dimisit. et id qͦt inuenit.
Nitã ipsiꝰ. et studiũ circa fidẽ xp̃i
posteriora tp̃a cõpbabunt. blunc
aũ fr̃s mei ñ fuit necesse. ñ fuit
consilũ pastorũ. reppellere pulsan¬
tẽ: differre cretlentẽ. De occultis
cordis uelle iudicare. et uocẽ mani¬
festam ñ acceptare. nec consilii fuit
nec ꝓpositi nr̃i. Houimꝰ enĩ quẽ admo-¬
dum minet᷑ misericors illa clĩ auara¬
tia. undiq lucra querentis. de pe-¬
cunia sua. et dicentis pigro seruo.

Expanded text:
sic se novit de inimicis suis misesic se novit de inimicis suis misericors vindicare. Quibus forte animus dolet consortibus ejus erroris, ad horam irascuntur, postea fortassis imitabuntur. Itaque, fratres, commendamus eum et orationibus vestris, et dilectioni vestrae, et amicitiae fidelissimae, et susceptioni infirmitatis ejus. Quomodo praeitis, sic sequitur: bonam viam docete, bonam in vobis inveniat. Jam factus christianus, discernat quid intersit inter id quod dimisit et id quod invenit. Vitam ipsius et studium circa fidem Christi posteriora tempora comprobabunt: nunc autem, fratres mei, non fuit necesse, non fuit consilii pastorum repellere pulsantem, differre quaerentem. De occultis cordis velle judicare, et vocem manifestam non acceptare, nec consilii fuit, nec propositi nostri. Novimus enim quemadmodum minetur misericors illa Dei avaritia undique lucra quaerentis de pecunia sua, et dicentis pigro servo
Abbreviated transcription (Latin):
dei alloquor. Si credidit tu inuenis¬
ti. si timuit. tu uicisti. Interĩ fr̃s at
qd posst̃ homines. ultra nobis ñ u¬
surpemꝰ qd̃ concessũ ñ ẽ. Apłs dic̃
Infirmũ aũ in fide recipite. ñ in di-¬
iudicationibꝰ cogitationũ. Non noħ
usurpemꝰ duudicare cogitationes
aliorũ. s dõ p̃beamꝰ cogitationes nos
tras etiã de illis de qbꝰ forte aliqͥd du-¬
bitamꝰ. Forte clubitat aligͥo nouitas
dubitationẽ: interiorẽ faciẽ uide¬
te de qua interiꝰ gaudeatis: cor dõ
cõmittite ꝓ q̃ oretis. Sciatis eũ dese.¬
ri a malis. sũscipiat᷑ a uobis. Plus
amate hominem: quã pͥus oderatis
errorẽ. Sic uenit xp̃c egros curare
sanis medicꝰ. s male habentibꝰ. Et
qͥs ẽ hõ qͥ cũ ꝑdiderit unã ouem:
ñne relinquet non aginta nouem
ut montibꝰ. et it querere unã que
perierat: et cũ inuenerit gaudet
de illa. Sic gauclet pat̾ m̃s de uno
penitente. ꝙͣ de nonaginta nouẽ

Expanded text:
Dei alloquor: Si credidit, tu invenisDei alloquor: Si credidit, tu invenisti; si timuit, tu vicisti. Interim, fratres, ad quod possunt homines, ultra nobis non usurpemus quod concessum non est. Apostolus dicit: Infirmum autem in fide recipite, non in dijudicationibus cogitationum . Non nobis usurpemus dijudicare cogitationes aliorum: sed Deo praetras, etiam pro illis de quibus forte aliquid dubitamus. Forte dubitat aliquid novitas dubitationem. Interiorem faciem videte, de qua gaudeatis; cor Deo committite, pro quo oretis. Sciatis eum deseri a malis, suscipiatur a vobis. Plus amate hominem, quam prius oderatis errorem. Sic venit Christus aegros sanare, sanis medicus, sed male hhomo qui cum perdiderit unam ovem, nonne relinquit nonaginta novem in montibus, et it quaerere unam quae perierat, et cum invenerit gaudet de illa? Sic gaudet Pater meus de uno poenitente, quam de nonaginta novem
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat dñs. qͥ et illuminet abscon¬
dita tenebrarũ. et manifestabit abs¬
condita cordis. et tc̃ laus erit unicuiq
ã deo. Non potes inspicere: cor noui
xp̃iani. Quid cor ueteris xp̃ĩani po¬
tes: dicturi estis: s ex necessitate cre¬
didit. Posset et de illo dici. de qͦ pau¬
lo antea loq̃bam᷑. qͥ pͥmo fuit blasphe¬
mus et ꝑsecutor et in iuriosus. Et ip¬
si enĩ q̃dam necessitas impacta ẽ: ce¬
lesti uoce ꝑstratꝰ est: ut lum̃ haberet
lumen ꝑdidit. Minare quod uolueriᷤ
et quantũ uolueris: da cuilibet ho¬
mini. Quid dulciꝰ ista luce: Quam
tam̃ paulus nͥ ꝑdidisset: ȩtenã ñ ac-¬
cepisset. De necessitate credidit. Quid
timuit: dicat᷑ in qͥt mͥ qͥd timuit.
Clamantes oues: Oues clamare posst̃:
mordere ñ posst̃. Potuit et ipso cla¬
more ouiũ dĩ: au̾tere glam dei. et
timere uidiciũ dei. Excitatꝰ ẽ qͦdã
glam xp̃i. ltaq breuiter dicocari¬
tati ur̃e. Eccłam dei alloquor. ppłm

Expanded text:
lluminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium; et tunc laus erit unicuique à Deo » . Non potes inspicere cor novi christiani. Quid, cor veteris christiani potes? Dicturi estis, Sed ex necessitate credidit. Posset et de illo dici, de quo paulo ante loquebamur, Qui prius fuit blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Et ipsi enim quaedam necessitas impacta est: coelesti voce prostratus est; ut lumen haberet, lumen perdidit. Minare quod volueris, et quantum volueris da cuilibet homini: quid dulcius ista luce? Quam tamen Paulus nisi perdidisset, aeternam non accepisset. De necessitate credidit. Quid timuit? Dicatur mihi quid timuit. Clamantes oves? Oves clamare possunt, mordere non possunt. Potuit et in ipso clamore ovium Dei advertere gloriam Dei, et timere judicium Dei. Excitatus est a sogloriam Dei. Itaque breviter dico Charitati vestrae; Ecclesiam Dei alloquor, populum
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiis: qͥa gerimꝰ curã car¬
nis ad necessitatẽ salutis. Hemo enĩ
ũꝙͣ carnẽ suã odio habuit. sic̃ ipse
itidem dicit. Hinc ei est qͦd etiã ti¬
motheũ nimiĩ sic̃ apparet corporis
castigatorẽ. ãmonet ut modico uno
utat᷑. ꝓpt̾ sthomachũ et frequentes
suas infirmitates. Infirmũ autẽ¬

Expanded text:
iis, quia gerimus curam carnis sed ad necessitatem salutis. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse itidem dicit. hinc est, quod et Timotheum nimium, sicut apparet, corporis castigatorem admonet, ut modico uino utatur propter stomachum et frequentes suas infirmitates. Has e
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ ñ letari. s omnẽ minantẽ
pompã p̃cidere. et si qͥd inde ne-¬
cessarium retinet᷑. id totũ ad utili¬
tatẽ honorantiũ. salutẽq referre.
bonenĩ frustra dictũ ẽ. ds confri-¬
get capita hominũ placere uolen¬
tium. Quid enĩ languidius. qd tã
sine stabilitate. ac fortitudine. qͦd
ossa significant. quã homo quem
male loquentiũ lingua debilitat:
cũ sciat falsa eẽ quȩ dicunt᷑: Cuiꝰ
rei dolor nullo mͦ anime uiscera
dilaniaret. si ñ amor laudis eiꝰ ossa
confringeret. Et carnis curam

Expanded text:
hominum non laetari, sed et omnem inanem hominum non laetari, sed et omnem inanem pompam praecidere et, si quid inde necessarium retinetur, id totum ad utilitatem honorantium salutemque conferre. non enim frustra dictum est: Deus confringet ossa hominibus placere uolentium. quid enim languidius, quid tam sine stabilitate ac fortitudine, quod ossa significant, quam homo, quem male loquentium lingua debilitat, cum sciat falsa esse, quae dicuntur? cuius rei dolor nullo modo animae uiscera dilaniaret, si non amor laudis eius ossa confringeret. praesum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dedecꝰ arceatur. De contentiõe
aũ et dolo. qͥd me attinet et dice-¬
re. quando ista uitia. ñ in plebe.
s. in nr̃o numero grauiora st̃: Hoꝵ
aũ morborũ mater suꝑbia est. et
humane laudis auiditas. q̃ etiã hy¬
pocrisin sepe generã. Huic ñ resisti¬
tur. nͥ crebris diuinorũ testimoniis
incutiat᷑ timor et caritas dei: si tam̃
ille qͥ hoc agit. se ipsũ p̾beat patien¬
tie atq humilitatis exẽplũ. minus
sibi assumencdo qd̃ offert᷑. s tam̃ ab
eis qͥ se honorant. nec totũ. nec nichil
accipiendo. et id qd accipit᷑ laudis
aut honoris non ꝓpter se qui totus
carã do ẽẽ debet et humana con-¬
tempnere. s ꝓpter illos accipiatur.
qͥbꝰ consulere non potest. si nimia
deiectione uilescat. Ad hoc enĩ ꝑti¬
net qs dictũ ẽ: nemo adolescentiã
tuã contempnat. cũ ille hoc dixe¬
rit qui alio it loco ait. Si homim¬
bus placere uellẽ xp̃i seruus ñ eẽm.
Ragnũ est de honoribus et laudibꝰ

Expanded text:
us dicta sint. De contentione autem et zelo quid me attinet dicere, quando ista uitia non in plebe, sed in nostro numero grauiora sunt? horum autem morborum mater superbia est et humanae laudis auiditas, quae etiam hypocrisin saepe generat. huic non resistitur, nisi crebris diuinorum librorum testimoniis incutiatur timor et caritas dei, si tamen ille, qui hoc agit, se ipsum praebeat patientiae atque humilitatis exemplum minus sibi adsumendo, quam offertur, sed tamen ab eis, qui se honorant, nec totum nec nihil accipiendo et id, quod accipitur laudis aut honoris, non propter se, qui totus coram deo esse debet et humana contemnere, sed propter illos accipiatur, quibus consulere non potest. si nimia deiectione uilescat. ad hoc enim pertinet, quod dictum est: Nemo iuuentutem tuam contemnat, cum ille hoc dixerit, qui alio loco ait: Si hominibus placere uellem, Christi seruus non essem. Magnum est de honoribus et laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ et nos inuicẽ diligamꝰ. ut di¬
lectionẽ nrãm discernamꝰ a ceteris.
qͥ ñ ad hoc se inuicẽ diligunt: qͥa
nec diligunt. Qui aũ se ꝓpter
habendũ dm̃ diligunt. ipsi se di¬
ligunt. Ergo ut se diligant: dm̃
diligunt. Non ẽ hec dilectio in
omĩbꝰ hominibꝰ. Pauci se ꝓpterea
diligunt: ut sit ds omĩa in oĩbus.¬

Expanded text:
go et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
quetiã sapientiũ corpori necessaria.
Non enĩ eis ipse animꝰ in qͦ posita ẽ
beata uita. lps enĩ ꝑfectꝰ est. blullꝰ
aũ ꝑfectꝰ. aliqͦ eget: et quod iudet᷑
corpori necessariũ. sumet si affue¬
rit: si ñ adfuerit. ñ eũ franget¬
istarũ rerũ in opia. Om̃is nãq sa-¬
piens: fortis ẽ. Hullus aũ fortis aliqͥd
metuit. Hon gͥ metuit sapiens. aut
mortẽ corporis. aut dolores. Qubꝰ
pellendis uł uitandis. uł clifferen¬
dis. st̃ necessaria illa qͦrũ ei potest
contingere in opia: sed tam̃ ñ desi¬
nit eis bene uti. si ipsa ñ desunt. ex¬

Expanded text:
. non eis eget ipse animus, in quo posita est beata uita. ipse enim perfectus est; nullus autem perfectus aliquo eget et, quod uidetur corpori necessarium, sumet, si adfuerit, si non adfuerit, non eum istarum rerum franget inopia. omnis namque sapiens fortis est, nullus autem fortis aliquid metuit: non igitur metuit sapiens aut mortem corporis aut dolores, quibus pellend\'0 uel uitandis uel differendis sunt necessaria illa, quorum ei potest contingere inopia. sed tamen non desinit eis bene uti, si ipsa non desunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ta dictũ ẽ annuntiabit᷑ dño gene¬
ratio uentura: ac si diceret᷑. Dño pla¬
cebunt: qͥ annuntiabunt ñ sibi: ut
ita sit dño annuntiare. sic̃ ẽ dño
uiuere. Sic lictũ ẽ. Qui mandu¬
cat dño manducat. et qͥ ñ mandu¬
cat dño ñ manclucat. Ad hoc qͥꝑpe
addidit et grãs agit dõ. ut osten.¬
deret᷑ qͥd eẽt. et dño facit: id ẽ in
eiꝰ laudẽ facit. Tunc enĩ recte. tc̃
iuste. tc̃ pie fit. cũ opꝰ bonũ in eiꝰ
fit laude. cuiꝰ gr̃ã cdonat᷑ ut fiat.
in quo effectu ꝓficiens. qͥc qͥl boni fa¬
cit dño facit. hoc ẽ in eiꝰ laucdẽ cuiuis¬
grãm ꝑcipit ut faciat. Lñ ẽ actio
grarũ q̃ intimo fideliũ mysterio

Expanded text:
ta dictum est: Adnuntiabitur domino generatio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui adnuntiabunt non sibi\', ut ita sit domino adnuntiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Dejus laudem facit. Tunc enim recte, tunc juste, tunc pie fit cum opus bonum in ejus fit laudem, cujus gratia donatur ut fiat. In quo affectu proficiens, quidquid boni facit, Dgratiam percepit ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
Net isti ȩxcłẽ deuoti sunt. qui uident᷑
contra mandata xp̃i facint: nec
omĩno ad illam ecclam ꝑtinere iu¬
dicandi sunt. quã sic ipie mun¬
clat lauacro aque. in uerbo. ut exi¬
beat sibi głosam ȩccłam. ñ haben¬
tem maculam. aut rugam. aut
aliqͥd huiꝰmodi. Quod si in ista ec¬
cła ñ st̾. ad cuiꝰ menbra ñ ꝑtinent.
ñ st̃ in ȩccłã de qua dr̃. una est
colũba mea: una ẽ matͥ sue. ipsa
est enĩ sine macula aut ruga. Aut
asserat qͥ potest huiꝰ columbe men-¬
bra eẽ. qͥ scło u̾bis ñ factis renunti-¬
ant: interim aliqͥd uidebimꝰ uñ
dictũ arbitror. qͥ sapit diẽ dño sa-¬
pit. Ds̃ enĩ uiclicat omnẽ diem.
clestinauerit. añ mundi constitu-¬
tionẽ conformes imaginis filii sui.
multi etiã qui aꝑte foris sunt. et
heretici appellantur: multis et bo¬
nis catholicis meliores st̃. Quid
enĩ sint hodie uidemꝰ. qͥd cras fu-¬
turi sint ignoramꝰ: et dõ qͥdem
ap̃ quẽ st̃ p̃scientia quȩ uentura

Expanded text:
nec isti ecclesiae deuoti sunt, qui uidentur contra mandata Christi faciunt, nec omnino ad illam ecclesiam pertinere iudicandi sunt, quam sic ipse mundat lauacro aquae in uerbo, ut exhibeat sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi. quodsi in ista ecclesia non sunt, ad cuius membra non pertinent, non sunt in ecclesia de qua dicitur: una est columba mea, una est matri suae; ipsa est enim sine macula et ruga. aut asserat, qui potest, huius columbae membra esse qui saeculo uerbis, non factis renuntiant. interim, ad quod uidemus. unde dictum arbitror: qui sapit diem, domino sapit; deus enim iudicat omnem diedestinauerit ante mundi constitutionem conformes imaginis filii sui, multi etiam, qui aperte foris sunt et haeretici appellantur, multis et bonis catholicis meliores sunt; quid enim sint hodie uidemus, quid cras futuri sint ignoramus. et deo quidem, aput quem sunt praesentia quae uentura
Abbreviated transcription (Latin):
in hac carne atq in hoc scło ducitur.
in cõꝑaratione uite infidelis atq im¬
pie. non irrationabiliter. lux et dies
appellat᷑. dicente a pło. Fuistis enĩ ali¬
quando tenebre: nc̃ aũ lux in dño.¬
Et illud. Abiciamus opera tenebrariĩ
et induamur arma lucis. sic ut in
die honeste ambulemꝰ. Qui tamen
dies nͥ rursus in comparatione illiꝰ
diei. quo equales angelis facti uide¬
bimꝰ dm̃ sicuti est. ipse qͦq nox ec̃t.
ñ hic ꝓpħie lucerna indigeremus.
uñ apłs petrꝰ dicit. Habemꝰ certiorem
ꝓpheticũ sermonẽ. cui benefacitis in¬
tendentes. sicut lucerne lucenti in
obscuro loco donec dies lucescat. et lu¬
cifer oriatur in cordibus ur̃is . ex .R.¬

Expanded text:
in hac carne atque in hoc saeculo ducitur, in conparatione uitae infidelis atque inpiae non inrationabiliter lux et dies appellatur dicente apostolo: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domet illud: abiciamus ergo opera tenebrarum et induamur arma lucis, sic ut in die honeste ambulemus: qui tamen dies nisi rursus in conparatione illius diei, quo aequales angelis facti uidebimus deum, sicuti est, ipse quoque nox esset, non hic prophetiae lucerna indigeremus. unde apostolus Petrus dicit: habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes sicut lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in\' cordibus uestris. Quapr
Abbreviated transcription (Latin):
et ad cdãpnationẽ. Dicitur enĩ
iudiciũ ꝓ cdãpnatione. sic̃ dicit
apłs: qͥ ñ manclucat. manducan¬
tem non iudicet: id est non cle
illo male existimet. Et dñs dicit.
Nolite iudicare ut ñ iudicet᷑ de uo¬
bis. Non enim tollit nobis intelli¬
gentiam iudicandi: cũ et ꝓpħa
dicat. Si uere iustitiã diligitis.
recte iudicate filii hominũ: et
ipse dñs licat. Nolite iudicare
ꝑsonaliter. s iustũ iudiciũ iudica¬
te: s illo loco uͥ uetat iudicare.
illud ammonet. ne dãpnemus ali¬
quẽ. cuiꝰ uł cogitatio nobis ñ aꝑta
est. uł nescimꝰ qualis postea sit

Expanded text:
amnationem. dicitur enim iudicium pro damnatione, sicut dicit apostolus: qui non manducat, manducantem non iudicet, id est, non de illo mala existimet. et dominus dicit: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. non enim tollit nobis intellegentiam iudicandi, cum et propheta dicat: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filii hominum, et ipse dominus dicat: nolite iudicare personaliter, sed iustum iudicium iudicate. sed illo loco, ubi uetat iudicare, illud admonet, ne damnemus aliquem, cuius uel cogitatio nobis non aperta est uel nescimus, qualis postea sit
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo scientie. lbi sedet d̾s in
plenitucli ne scientie. licet intel¬
ligamꝰ cherubin sublimes eẽ celo¬
rũ potestates atq uirtutes: tam̃
siuis eris cherubin. Si enĩ cherubin
secles dei: audi qͥcqͥd dic̃ scriptura
anima iusti secles sapientie. Quomͦ
inqͥs ero plenitudo scientie : Quis
implet: Habes unde impleas. Pie¬
nitudo legis caritas. holi ꝑ multa
ire: atq distendi. Terret te ramorũ
difusio: Radice tene: et cle magni¬
tudine arboris noli cogitare. Sit in
te caritas. et necesse ẽ plenitudo sci¬
cie consequat᷑. Quid enĩ nescit. qui
caritatẽ scit: quandoslictũ est:

Expanded text:
tiae. Ibi sedet Deus in plenitudine scientiae. Licet intelligamus Cherubim sublimes esse coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim Cherubim sedes est Dei, audi quid dicat Scriptura: Anima justi sedes est sapientiae . Quomodo, inquis, ero plenitudo scientiae? quis hoc implet? Habes unde impleas: Plenitudo Legis charitas . Noli per multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse est plenitudo scientiae consequatur. Quid enim nescit qui charitatem scit, quandoquidem dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
It mane oratio mea p̃ueniet te. lam
mane: postea quã nox infidelitatis
et tenebre transierunt. Quod mane
et me. Setl quia restat illa clarificatio.
uͥ illuminabunt᷑ occulta tenebrarũ
et manifestabunt᷑ cogitationes cor¬
dis. et tunc lauserit unicuiq a te
nunc in ista uita. in ista peregri¬
natione. in hac luce fidei que in cõ¬
paratione tenebrarũ inficleliũ iã
dies est. s in comparatione diei uͥ uide¬
bimꝰ facie at faciem. adhuc nox est.
quod nobis quantũ expediat nul-¬
lis ut opinor u̾bis explicari potest.
Differtur bonũ quod in ȩternũ clabi-¬
tur. et mala transitura crebescunt.
corporis. mane. id ẽ post notẽ infi-¬
delitatis. in luce fidei p̃ueniat ad¬
dm̃: donec ueniat salus illa. in cuiꝰ
nondũ re. s iam spe salui factisu
mus: cũ patientia fideliter expec¬

Expanded text:
t mane oratio mea praeveniet te.» Jam mane, posteaquam nox infidelitatis et tenebrae transierunt. Quod mane it me: sed quia restat illa clarificatio, ubi illuminabuntur occulta tenebrarum, et manifestabuntur cogitationes cordis, et laus erit unicuique a te ; nunc in ista vita, in ista peregrinatione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus facie ad faciem, adhuc nox est, quod nobis quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura crebrescunt. corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspec
Abbreviated transcription (Latin):
regeneratis et pie uiuentibus.
loqueret᷑ apłs dicens. tu qͥ es qui
iudices alienũ seruũ. suo dño stat
aut cadit continuo tam̃ respex̃
ad p̃clestinatos et ait. Stabit aũ.
Et ne hoc sibi arrogarent. potest
enĩ cłs inqͥt statuere illos. Ipse
itaq dat ꝑseuerantiã. qͥ statu¬
ere potens est eos qͥ stant. ut ꝑ¬
seuerantissime stent. uł restitue¬

Expanded text:
regeneratis et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens, Tu quis es qui judices alienum servum? suo domine stat aut cadit; continuo tamen respexit ad praedestinatos, et ait, Stabit autem: et ne hoc sibi arrogarent, Potens est enim Deus, inquit, statuere eum . Ipse itaque dat perseverantiam, qui statuere potens est eos qui stant, ut perseverantissime stent; vel restitue
Abbreviated transcription (Latin):
faciemꝰ. qm̃ qͥcqͥd est aliud hic ha¬
bemꝰ. Discernit᷑ qͥppe ista dilectio ab
ea dilectione qua se inuicẽ diligunt
homines. sicut homines. Nam ut
discerneret᷑ adiunctũ ẽ. sicut dile¬
xi uos. Ut qͥcd enĩ nos dilex̃ xp̃c:¬

Expanded text:
am quidquid est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit C
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione manclauit: ut alia non
inqͥramꝰ : Tria certe cõmendat apłs
Et si in caritate hoc est in dilectio¬
tamen dicta est non sola eẽ. De fi¬
de gͥ nobis quam multa manda-¬
ta sunt. quã multa de spe : Quis
potest cuncta colligere. qͥs enume-¬
rando sufficere. S intueamur.
quod ait iclem apłs. Pienitudo
legis caritas. Ubi gͦ caritas est:
quid est qd possit deesse: Ubi aũ
non est: quid est quod possit ꝓ¬
desse: demon credit nec dilig̃.
nemo diligit qui non credit.
Frustra quidem. sed tamen pot
sperare ueniam qui ñ diligit¬
N emo autẽ potest desperare qui dili¬
git. Itaq ubi dilectio est. ibi necessa¬
rio ficles et spes. Et uͥ dilectio ꝓximi:
ibi necessario etiam dilectio dei. Qui
enim non diligit dm̃. qͦmͦ diligit

Expanded text:
dilectione mandavit, ut alia non inquiramus? Tria certe commendat ApostEtsi in charitate, hoc est in dilectiotamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem Apostolus: Plenitudo legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit, nec diligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligitNemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit
Abbreviated transcription (Latin):
Uita sapiens que fecit mundum. con¬
templatõ mundo intelligitur. Inter
roga muncum ornatum eele ful¬
gorem. dispositionenq sycerum. so¬
lem dies efficientem. lunam noctis
solatium: interroga teram frue¬
tiferantẽ herbis. ⁊ lignis. a irialibꝰ
plenã. hominibus xoenet m. inter¬
roga mare. quantis natutilibus ple
tũ uolatilibus uig&. interrega omña
&. uide si non in specie sua tamque
uoce tibi respondent. deus nos fectt.
Hec plulosophi nobiles quesierunt. &¬
ex arte artificem cognouerunt. Quid

Expanded text:
ita sapiens, quae fecit mundum, contemplato mundo intelligitur. Inroga mundum, ornatum coeli, fulgorem dispositionemque siderum, solem diei sufficientem, lunam noctis solatium: interroga terram fructificantem herbis et lignis, animalibus plenam, hominibus exornatam: interroga tis volatilibus; interroga omnia et vide si non omnia specie sua tanquam voce tibi respondeant: Deus nos fecit. Haec philosophi nobiles quaesierunt, et ex arte artificem cognoverunt. Isid
Abbreviated transcription (Latin):
arupta cupitatum suarũ. unde
forte ne redeat laudat: qm̃ lauda¬
tur peccator in desicleriis anime sui
Athibet illi unctionẽ adulationis
sue. Ecce odit et laudat. Alter iudto¬
amicum suum tale aliquia face-¬
re reuocat. Si illum ñ audiat. ꝓ¬
fert uerba etiã litigationis. obuir¬
gat. litigat. aliquando uenitur
at hanc necessitatem ut litiget.
Ecce odium blandit᷑. et caritas liti¬
gat. Holi attendere uerba blandi¬
entis. et quasi seuitiam obuirgan¬
tis. Nenã inspice radicẽ uñ proce¬
dat. quere. Ille blanditur ut deci¬
piat: iste litigat ut corrigat.

Expanded text:
abrupta cupiditatum suarum, unde abrupta cupiditatum suarum, unde forte non redeat; laudat, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae ; adhibet illi unctionem adulationis suae: ecce odit, et laudat. Alter vidamicum suum tale aliquid facere, revocat; si illum non audiat, profert verba etiam castigationis, objurgat, litigat: aliquando venitur ad hanc necessitatem ut litiget. Ecce odium blanditur, et charitas litigat. Noli attendere verba blandientis, et quasi saevitiam objurgantis; venam inspice, radicem unde procedant quaere. Ille blanditur ut decipiat, iste litigat ut corrigat.
Abbreviated transcription (Latin):
homines. aut quia iusti sunt. aut
ut iusti sint. amare debebit. Sic
eni et se ipsum a mare clebet. ai
quia iustꝰ ẽ: aut ut iustꝰ sit. Sic
enim diligit. pximũ tamquã se i¬
sũ. sine ullo periculo. Qui enĩ a
se cliligit. iniuste se diligit. qm̃
ad hoc se tiligit ut sit iniustꝰ. dn
hoc gͦ ut sit malus: ac per hoc iã q̃
se diligit. Qui enĩ diligit iniqͥtati
Tt nete ergo dilectionẽ: et securi. im¬
estote. Quid times ne male facias
alicui: Quis male facit ei quem
diligit : Dilige. ñ potest fieri nisi
bene facias. S forte corripis. Amoi
hoc facit: ñ seuitia. Sed forte cedis.
Ad disciplinam cedis. quia amor ip¬
sius dilectionis non te ꝑmitait ne¬
gligere indisciplinatũ. Et fit quo¬
dammͦ quasi diu̾sus fructus. et con¬
trriꝰ: ut aliquando odiũ blandiat᷑.
et caritas seuiat. bescio quis odit in¬
micũ suũ. et fingit illi amititiam.
Sicdet illũ facere aliqd̃ malũ. laudat.
uult eũ eẽ p̃cipitẽ. uult cecũ ire ꝑ

Expanded text:
homines, aut quia iusti sunt aut ut iusti is sint amare debet. sic enim et se ipsum amare debet, aut quia iustus est aut ut iustus sit: sic enim diligit proximum tamquam se ipsum sine ullo periculo. qui enim aliter se diligit, iniuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit, ut sit iniustus, ad hoc ergo, ut sit malus, ac per hoc iam non se diligit. qui enim diligit iniquitatem, Tenete ergo dilectionem, et securi estote. Quid times ne male facias alicui? Quis male facit ei quem diligit? Dilige, non potest fieri nisi bene facias. Sed forte corripis? Amor hoc facit, non saevitia. Sed forte caedis? Ad disciplinam facis; quia amor ipsius dilectionis non te permittit negligere indisciplinatum. Et fit quodammodo quasi diversus fructus et contrarius, ut aliquando odium blandiatur, et charitas saeviat. Nescio quis odit inimicum suum, et fingit illi amicitiam: videt illum facere aliquid mali, laudat: vult eum esse praecipitem, vult caecum ire per
Abbreviated transcription (Latin):
ex tota mente cliligit. Itẽ oiligere
ꝓxinũ io ẽ omnẽ hominẽ tamquam
se ipsũ: qͥs potest nͥ dm̃ cdiligat: cuiꝰ
p̃cepto et dono dilectionẽ ꝓximi pos
fit: ut neutrũ sine altero possit tene¬
ri: etiã unũ hoꝵ cõmendare plerũq
sufficit: cũ agit᷑ de oꝑibꝰ iustiae: s
oportunꝰ illut de qͦ qͥsq faciliꝰ con
git frntrẽ suũ quẽ uidet: dm̃.
quẽ ñ uidet qͣmꝰ potest diligere:
M entiebant᷑ enĩ qͥdã dilectionẽ dei
se habere. et de odio fr̃no. eã non
habere conuincebant᷑. de quo iu¬
dicare in coticliana uita et moribꝰ
facile ẽ. Nam non adultereibis.¬

Expanded text:
igit. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum, quis potest, nisi Deum diligat, cujus praecepto et dono dilectionem proximi possum ita sit, ut neutrum sine altero possit teneri, etiam unum horum commemorare plerumque sufficit, cum agitur de operibus justitiae: sed opportunius illud, de quo quisqgit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Mentiebantur enim quidam dilectionem se Dei habere, et de odio fraterno eam non habere convincebantur: de quo judicare in quotidiana vita et moribus facile est. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Pa od est gͦ et seueritas ur̃a cuiꝰ minis¬
terio. qͥes adiuuat᷑ et nr̃a. Edest et
int̾cessio nr̃a. cuiꝰ ministerio seueri¬
tas tẽꝑat᷑ et ur̃a. Non uobis displice¬
at qt rogamini abonis: qͥa net nobis
displicet ꝗs timemini a malis. Nam
hominũ iniqͥtatẽ etiã apłs paulus
ñ tantũ uidicio fut᷑o. uerũ etiã de
it: asserens et ipsas ad dispensati¬
onẽ diuinȩ ꝓuitentie ꝑtinere.
Omĩs inqͥt anima. potestatibꝰ subli¬
mioribꝰ subdita sit. Hon ẽ enĩpo¬
testas. nͥ a deo. Que a dõ orclinata¬

Expanded text:
est ergo et seueritas uestra, cuius ministerio quies adiuuatur et nostra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod timemini a malis. nam hominum iniquitatem etiam apostolus Paulus non tantum de iudicio futuro uerum etiam de it, asserens et ipsas ad dispensationem divinae providentiae pertinere. Omnis, inquit, anima potestatibus sublimioribus subdita sit: non est enim potestas, nisi a Deo; quae autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
laborant homines in oibꝰ negotiis. Lu
aũ in omibꝰ operibꝰ tuis labora ñ ꝓpt̾
amorẽ scłi.s ꝓpter sempiternã reqͥẽ
quã ꝓmitat cls. Honora patrẽ tuũ
et matrẽ tuã. Gangis quartã cordã.
ut honorem parentibꝰ cleferas: cecidit¬
bestia impietatis. Non mechaberis.
Tangis quintã corclã: cecidit bestia
libidinis. Non occides. Langis sextã
cordã.: cecidit bestia crudelitatis.
Non furtũ facies. Tangis septimam
cordłã: cecilit bestia rapacitatis. Non
falsũ testimoniũ dices. Pangis oc¬
tauã eoiclã: cecidit bestia falsitatis¬
N on concupisces re ꝓximi tui. Tangis
nonã cordã. cecidit bestia adulteri
alienã uxorẽ. Ideo duo p̃cepta st̾
ñ mechaberis: et ñ concupisees uyo¬
rẽ ꝑximitui. Non c̃cupisces rem
ꝓxiiitui. Tangis decimã cordã:
cecidit bestia cupiditatis. lta ca-¬
dentibꝰ omĩbꝰ bestiis. securꝰ et inno¬
cens in dĩ cdilectione. et humana
societate u̾saris. ex libro senten

Expanded text:
orant homines in omnibus negotiis, tu autem in omnibus operibus tuis labora, non propter amorem saeculi, sed pro sempiterna requie quam promittit Deus. Honora patrem tuum et matrem tuam, tangis quartam chordam, ut honorem parentibbestia impietatis. non moechaberis; tangis quintam chordam: cecidit bestia libidinis. non occides; tangis sextam chordam: cecidit bestia crudelitatis. non furtum facies; tangis septimam chordam: cecidit bestia rapacitatis. non falsum testimonium dices; tangis octauam chordam: cecidit bestia falsitatisnon concupisces uxorem proximi tui; tangis nonam chordam: cecidit bestia adulterinalienam uxorem; ideo duo praecepta sunt: non moechaberis et: non concupisces uxorem proximi tui. non concupisces rem. proximi tui; tangis decimam chordam: cecidit bestia cupiditatis. ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana societate uersaris. tangen
Abbreviated transcription (Latin):
Plenitudo legis caritas est. qua deus
fit omnium reus qui contra illam
facit: in qua pendent omnia. Ne¬
mo aũ peccat: nͥ adu̾sus illã facien¬
do: quia ñ adulterabis. ñ homici¬
diũ facies. ñ furaberis. ñ concupis
ces. et si qd ẽ aluid in hoc sermone
recapitulat᷑. In eo quod diliges ꝓ¬
ximũ tuũ tamquã te ipsũ. dilec¬
tio ꝓximi malũ ñ oꝑatur : pleni¬
tudo aũ legis caritas. Nemo aũ di¬
ligit ꝓxmũ. nͥ diligens dm̃. ut hoc
quantũ potest ꝓximo impendat.
quẽ diligit tamquã se ipsũ. ut et
ille diligat clm. quẽ si ipse ñ diligit.

Expanded text:
plenitudo legis caritas est, qua deus fit omnium reus, qui contra illam facit, in qua pendent omnia ? nemo autem peccat nisi aduersus illam faciendo, quia \'non adultterabis, non homicidium facies, non furaberis, est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur ineo, quod diliges proximum tuum tamquam te ipsum\'. dilectio proximi malum non operatur, plenitudo autem legis caritas. nemo autem diligit proximum nisi diligens deum, ut hoc, quantum potest, proximo inpendat, quem diligit tamquam se ipsum, ut et ille diligat deum, quem si ipse non diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dei: amatorẽ sui. et ñ dili¬
gns dm̃ ñ diligit ꝓximũ: qͥa ñ
diligit se ipsũ. Pro hac aũ dilecti¬
one. patienter etiã mundi odia.
toleranda sunt. Hecesse ẽ enim
ut nos oclerit: qͦs uidet odisse qͦs

Expanded text:
or est sui: et non diligens Deum, non diligit proximum; quia non diligit se ipsum. Pro hac autem dilectione patienter etiam mundi odia sunt toleranda: necesse est enim ut nos oderit, quos videt odisse quod
Abbreviated transcription (Latin):
De uobis qͥdem dixisse apłm legimus
qd ñ sine causa gladiũ geratis. et mi¬
nistri dĩ sitis uindices in eos qͥ male a¬
gunt. si alia causa ẽ ꝓuincie. aliacau:¬
sa ẽ eccłẽ. Illiꝰ terribiliter gerenda ẽ.
administratio: huiꝰ clementer cõm̃¬

Expanded text:
De uobis quidem dixisse apostolum legimus, quod non sine causa gladium geratis et ministri dei sitis, uindices in eos, qui. male agunt. sed alia causa est prouinciae, alia est ecclesiae: illius terribiliter gerenda est administratio, huius clementer comme
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ rgrotos diligere. Et̃ qͥd in eis oilig̃.
nͥ salutẽ quã cupit utiq reuocari.
ñ morbũ quẽ uenit expellere. Sicgͦ
dilectionis attrahamꝰ. Hanc dilectione
donat ipse nobis qͥait: sic̃ dilexi uos.
ut et diligatis inuicẽ. Ad hoc gͦ nosti.¬
lex̃. ut et nos inuicẽ diligamꝰ. hoc¬

Expanded text:
r aegros diligere; et quid in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem venit expellere? Sic erdilectionis attrahamus. Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligam
Abbreviated transcription (Latin):
distantia. et alia in ordine uite huiꝰ
tãquã in uia: ne nom̃ dñi et doctͥna
blasphemet᷑. Et hoc ñ solũ ꝑꝑ irã. ut
effugiamꝰ offensionẽ hominũ. secl etiã
ꝓpt̾ conscientiã. ut ñ simulate qua¬
siad oculos hominũ ista faciamꝰ set
pura dilectionis conscientia. ꝓpter
om̃. qui om̃s homines uult saluos
fieri: et ad agnitionẽ ueritatis ueni
re. Nemini qͥcquã debeatis: ñ ut
Caritatem tantomagis ⁊ ebemꝰ.: quanto¬
ampliꝰ impenderimꝰ. Cuiꝰ nos debitores
ꝑpetuos ostendit apłs dicens. Nemi¬
ni qͥsquã debeatis : nͥ ut inuicẽ diliga

Expanded text:
a in ordine vitae hujus tanquam in via, ne nomen Dei et doctrina blasphemetur. Et hoc non solum propter iram, ut effugiamus offensionem hominum; sed etiam propter conscientiam, ut non simulate, quasi ad oculos hominum ista faciamus, sed pura dilectionis conscientia propter Deum, qui omnes homines vult salvos fierre. Nemini quidquam debeatis nisi ut haritatem tanto magis debemus, etamplius impenderimus, cujus nos perpetuos debitores ostendit Apostolus dicens, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diliga
Abbreviated transcription (Latin):
rariores tẽptationes eã ꝓbant: in
dilectione aũ ꝓximi. faciliꝰ coniun¬
citur eã ñ habere. dũ iniq cũ hori¬
nibꝰ agt̃: Consequens est aũ ut qͥ ex
toto corde ex tota anima ex tota men¬
te dm̃ diligit. diligat et ꝓximũ cã¬
quã se ipsũ. qͥa hoc iubet ille. quem

Expanded text:
rariores tentationes eam probant; in dilectione autem proximi facilius convincuntur eam non habere, dum inique cum hominibus agunt? Consequens est autem ut qui ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligit, diligat et proximum tanquam seipsu
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ ñ dicimꝰ qͥ hanc uirtutẽ habet
habere om̃s: cũ plenituto legis sit ca¬
ritas: An quantomagis ẽ in homine
tantomagis uirtute p̃clitꝰ. quanto aũ
minꝰ. tanto minꝰ in ẽ uirtꝰ. qͥa ipsa est
uirtꝰ et quantominꝰ in ẽ uirtꝰ. tanto
magis ẽ uitiũ. Ubi ẽ plena. et fuerit.
ꝑfecta. nichil ex uitio remanebit . ex. R

Expanded text:
Cur ergo non dicimus, qui hanc virtutem habet, habere omnes; cum plenitudo legis sit charitas ? An quanto magis est in homine, tanto magis est uirtute praeditus; quanto autem minus, tanto minus inest uirtus, quia ipsa est uirtus; et quanto minus inest uirtus, tanto magis est uitium? ubi ergo illa plena et perfecta erit nihil ex uitio remanebit. pr
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ut pecunia. Excepto enĩ qd illa
etiã illo int̾ se differt̃. qd̾ pecuniã
cui declerimꝰ. tẽ ei beniuolentiores
erimꝰ. si reciꝑe ñ curamꝰ. Hon aut̃
pocest ẽẽ uerꝰ caritatis impensor:
nͥ fuerit benignꝰ ex actor:. Qm̃ pe¬
cunia cũ recipit᷑ accetdit cuitat᷑.:

Expanded text:
tas, ut pecunia. Excepto enim quod imptas, ut pecunia. Excepto enim quod impetiam illo inter se differunt, quod pecuniam cui dederimus, tunc ei benevolentiores erimus, si recipere non quaeramus: non autem potest esse verus charitatis impensor, nisi fuerit benignus exactor. Quoniam pecunia cum recipitur, accedit cui
Abbreviated transcription (Latin):
Sanccitati tuȩ salutationẽ tebitã conũ.¬
recddo. Sẽꝑaũ. debeo caritatẽ: que sola
etiã redelita. semꝑ detinet debitorem.
Recddit᷑ enĩ cũ impenditur. Debet᷑ aũ etiã¬
si recddita fuerit: quia nullũ ẽ tẽpus
quando impendenta iã ñ ẽ. Nec cũ red¬
dit᷑ amittit᷑. s potiꝰ reddendo multiplicat᷑
Habendo enĩ retddit᷑. ñ carendo. Et cum
retdi ñ possit nͥhabeat᷑. nec haberi po a¬
test nͥ recddat᷑. immoetiã cũ redditur
abhomine. crescit in homine: et tanto
maior acqͥrit᷑. quanto pluribꝰ redditur.
Quomͦ autẽ neget᷑ amicis. q̃ et debetur
inimicis. Sed inimiciscauta impen¬
ditur. amicis secura rependitur. Agit
tam̃ quantũ potest ut abhis etiã qͥbus
ꝓ malis bona ret̾buit. iorecipi at qͦt
impendit. Optamꝰ apꝑt fieri amcum.
quẽ ueraciter diligimꝰ inimicũ. qͥa
ñ eũ diligimꝰ nͥ uelimꝰ bonũ. Quod
utiq ñ erit. nͥ amiserit inimiciti¬
arũ malũ. Non gͦ sic impetlit᷑ cari¬

Expanded text:
ti tuae salutationem debitam reddo. Semper autem debeo charitatem, quae sola, etiam reddita, semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur, debetur autem etiamsi reddita fuerit; quia nullum est tempus quando impendenda jam non sit. Nec cum redditur amittitur, sed potius reddendo multiplicatur: habendo enim redditur, non carendo. Et cum reddi non possit nisi habeatur, nec haberi potest nisi reddatur: imo etiam cum redditur ab homine, crescit in homine; et tanto major acquiritur, quanto pluribus redditur. Quomodo autem negetur amicis, quae debetur et inimicis? Sed inimicis cauta impenditur, amicis secura rependitur. Agit tamen quantum potest, ut ab his etiam quibus pro malis bona retribuit, id recipiat quod impendit. Optamus quippe fieri amicum, quem veraciter diligimus inimicum: quia non eum diligimus nisi velimus bonum; quod utique non erit, nisi amiserit inimicitiarum malum. 2. Non ergo sic impenditur chari
Abbreviated transcription (Latin):
homo. cũ tota uita sua. ꝑgit in in cõ¬
mutabilẽ uitã: et toto affectu in heret
illi. Si aũ se ꝑꝑ se diligit. ñ se refert
ad dm̃. s: ad se ipsũ conu̾sus. ñ ad ĩ com¬
mutabile aliqͥd conu̾titur. et ꝓpterea
iã cũ defectu aliqͦ se fruit᷑: Quia me

Expanded text:
homo, cum tota vita sua pergit in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi: si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum; sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur. Et propterea jam cum defe
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħu. Et si hoc facit fides ꝑ quã
in hac uita iuste ambulat᷑. quantoꝑ
fectius atq cumulatiꝰ id species ipsa
faccura ẽ. cũ uidebimꝰ facie at faciẽ:
Nã nc̃ quãuis pͥmitias habentes sp̃c. qͥ¬
uita ẽ. ꝑꝑ iusticiã fidei tam̃ qͥa ad huc
mortuũ ẽ corpꝰ ꝓpter peccatũ. diffen¬
rentia ista uł gentiũ. uł conditionis
uł sexus. iã qͥdem ablata ẽ ab unita¬
te ficlĩ. si manet in conu̾satione mor¬
tali. Ei usq ordinẽ. in huiꝰ uite itine¬
re seruandũ eẽ et apli p̃cipiunt: qͥ
etiã regłas saluberrimas tradunt.
quẽ admodũ secũ uiuant et ꝓ dif¬
ferentia gentis uidei et greci. et ꝓ
differentia conditionis dñi et serui.
it ꝓ differentia sexus. uiri et uxoris.
ur si qua talia cetera occurrunt: et

Expanded text:
risto Jesu. Et si hoc facit fide, per quam in hac vita juste ambulatur, quanto fectius atque cumulatius id species ipsa factura est, cum videbimus facie ad faciem? Nam nunc quamvis primitias habentes spter justitiam fidei; tamen quia adhuc mortuum est corpus propter peccatum , differentia ista vel Gentium, vel conditionis, vel sexus, jam quidem ablata est ab unitate fidei, sed manet in conversatione mortali; ejusque ordinem in hujus vitae itinere servandum esse, et Apostoli praecipiunt, qui etiam regulas saluberrimas tradunt, quemadmodum secum vivant pro differentia gentis Judaei et Graeci; et pro differentia conditionis, domini et servi; et pro differentia sexus, viri et uxores, vel si qua talia caetera occurrunt: et
Abbreviated transcription (Latin):
Decalogus legis decem p̃cepta habet.
que sic sunt distributa ut tͥa ꝑtine¬
ant ad dm̃i: septẽ ꝑtinent ad homi.¬
nẽ. Est enũ bellũ. qͦd secũ agit ho¬
mo. dimicans contra c̃cupiscentias
carnis: Frenans auaritiã. elidens
suꝑbiam. suffocans ambitionem.
trucidans ubidinẽ. Has pugnas fac
in occulto: et ñ uinceris in aperto.
At hoc docent᷑ manꝰ nr̃e ad p̃liũ. b lon
est in spectaculis ur̃is uenator. qt
cytharista. Aliud agit uenator: aliud
eytharista. in spectaculo dei unũ est.
Tangis easdem decẽ corcdas. et feras oc¬
cidis. utrũq simul facis. Pangis pͥ¬
mãĩ corcdã. qua unꝰ colitur cł̃s: ceridit
bestia suꝑstitionis. Tangis scdãm. qua
ñ accipis nom̃ dei tui in uanũ. ceridit
gis tertiã cordã. uͥ ꝓ spe future qͥetis.
ac ꝯͥcquid facis: int̾ficit᷑ crudelior ceteris

Expanded text:
Decalogus enim legis decem praecepta habet, quae sic sunt distributa ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad hominem. Est enim bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas fac in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur manus nostrae ad praelium. Non est hoc in spectaculis vestris venator, quod citharista. Aliud agit venator, aliud citharista. In spetange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit gis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis: interficitur crudelior ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. Diliges in qͥt ꝓximũ tuũ sicut
te ipsũ. Dm̃ si ex toto corde. et ex
tota anima. et ex tota mente tua.
ut om̃s cogitationes tuas. et omnẽ
uitã. et omnẽ intellectũ in illũ
conferas. ã qͦ habes ea ipsa que con¬
fers. Cũ ait toto corde tota anima.
tota mente. nullã uiti nr̃e partẽ
reliqͥt. que uacare debeat. et qua¬
silocũ dare. ut re alia uelit frui: si
qͥeqͥd aliud diligendũ uenerit at
animũ. iluc rapiat᷑. qͦ totꝰ dilectiõis

Expanded text:
tuum sicut teipsum; Deum vero ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente; ut omnes cogitationes tuas, et omnem vitam, et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. Cum ait: Toto corde, tota anima, tota mente, nullam vitae nostrae partem reliquit quae vacare debeat, et quasi locum dare, ut alia re velit frui; sed quidquid aliud diligendum venerit in animum, illuc rapiatur, quo totus dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
cogitemꝰ recidimꝰ potꝰ quã tonamꝰ. si
nemini qͥcquã debendũ ẽ. nͥ ut inui¬
cẽ diligamꝰ. lpsa qͥppe dilectio exigit
debitũ. ut fraterne caritati seriuientes.
eũ qͥ se atiuuari recte uelit. in qͦ possu¬

Expanded text:
temus, reddimus potius quam donamus, si nemini quicquam debendum est, nisi ut inuicem diligamus. ipsa quippe dilectio exigit debitum, ut fraternae caritati seruientes eum, qui se adiuuari recte uelit, in quo possu
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs sc̃s laurentiꝰ malũ facerat ut
a potestate occideretur : Quo modo
in illo impletũ ẽ. bonũ fac et habebis
laudem ex illa: quanclo faciendo bo¬
nũ tantos cruciatꝰ meruit ex illa:¬
dẽ ex illa hodie ñ honoraret᷑. ñ a nobis
p̃dicaretur. ñ tanto p̃conio laudare
pendit. moderatꝰ ẽ. circũcidit. disci¬
te qd audistis. Bonũ fac et habebis
de ꝓ iustitia ꝓ ueritate. habebis lau¬
dem ex illa etiã ipsa seiuente. Ex illa
enĩ habebis ñ ipsa laudante. s ipsa
tͥ laudis occasionẽ p̃bente. Si aut̃

Expanded text:
sanctus Laurentius malum fecerat, ut a potestate occideretur? Quomodo in illo impletum est, Bonum fac, et habebis laudem ex illa, quando propter bonum tantos cruciatus meruit ex illdem ex illa, hodie non honoraretur, non a nobis praedicaretur, non tanto praeconio laudaretpendit, moderatus est, circumcidit. Discite quod audistis: Bonum fac, et habebis fide, pro justitia, pro veritate, habebis laudem ex illa; etiam saeviente illa. Ex illa enim habebis, non ipsa laudante, sed ipsa tibi laudis occasionem praebente. Ergo