comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is exercitus inciuitatẽ. quasi uir
unus iusto dĩ iudicio exigente.
ut qui in paschali sollempnitate
xp̃m occiderunt: in eadẽ sollemp¬
nitate obsidionibus circum darentur:
Nam repente abhostibus uallata est
urbs: ita ut nullus ingredi aut egredi
poss& : & tam diu obsessa. quo adusq
om̃a quae secum adedendum decule¬
rant consumpta uiderentur: Quae
aut̃ extra ciuitatẽ reliquerant: oma
romanꝰ uastauerat exercitus: Lon¬
gi ergo obsidione afflicti: multo
grauius fame interius. qua ab hostib
premebantur exterius: Q uodidem
Nrstoriographus ostendit: cum dicit.
dire & diuturnę famis inopia & iam
delicata iuscera aruisse: intantũ utnon¬
nulli nec abipsis calciamentis edendis
abstinuerint: Alii quisquilias soeni
ueteris. & purgamenta frumeriti.
dentibus ruminanda tradebant:
Nonmulli propria indumenta detra¬
hebant. ut hoc saltem edulio famis
mopiam uemperarent: Si quis auten
prdcolligendis herbis ibem egredi

Expanded text:
omnis populus in civitatem quasi vir omnis populus in civitatem quasi vir unus; justo Dei judicio exigente, ut qui in paschali solemnitate Christum occiderant, in eadem solemnitate obsidionibus circumdarentur. Nam repente ab hostibus vallata est urbs, ita ut nullus ingredi aut egredi posset, et tandiu obsessa, quoadusque omnia quae secum ad edendum detulerant, consumpta viderentur. Quae autem extra civitatem reliquerant, omnia Romanus vastaverat exercitus. Longa ergo obsidione afflicti, multo gravius fame interius, quam ab hostibus premebantur exterius. Quod idem historiographus ostendit, cum dicit dirae et diuturnae famis inopia etiam delicata viscera aruisse intantum, ut nonnulli nec ab ipsis calceamentis edendis se abstinuerint. Alii quisquilias feni veteris et purgamenta frumenti dentibus ruminanda tradebant. Nonnulli portarum indumenta detrahebant, ut hoc saltem edulio famis inopiam temperarent. Si quis autem pro colligendis herbis urbem egredi
Abbreviated transcription (Latin):
te undique. & ad terrã prosternentte.
& filios tuos quunte sunt: & non relin¬
quent inte lapidem Super lapidem.:
Dies uenturos dicit tribulationis &
angustiae : calamitatis & famis. obsi¬
dionis & mortis. Inimicos. romanos
nominat principes iꝰqui candẽ ciuitate
uallo circumdanes undique co angusta¬
uerunt. & eã ad cerra prostrauerunt.
& filios necauerunt: Quac omĩa qua¬
liter et dem tiuiteti contigerint:
io sephus hystorio graphus hebrȩorũ
pleniter narrat: Sed propter simpli¬
ciores qui fortassis prȩfati uiri hrsto¬
riam ignorant: exmultis pauca com¬
ł memoranda sunt ꝑ P ost dñi a scensionẽ.
post necẽ ia cobi qui iustus est appel¬
latus iudaeorum populo in malitia
per seuerante: suscitauit aduersus eos
dñs duos romanorum principes. uespa¬
sianum scilic& & titum. patrẽ & filiũ.
iusto dĩ iudicio agente: utqui patrẽ
& filium negauerant. a patre & filio
necarentur: Cumque iudȩorum
te sollempnitate paschali. cucurrit

Expanded text:
e undique, et ad terram prosternent te et filios tuos, qui in te sunt; et non relinquent in te lapidem super lapidem. » Dies venturos dicit, tribulationis et angustiae, calamitatis et famis, obsidionis et mortis. Inimicos Romanos nominat principes, qui eamdem civitatem vallo circumdantes, undique coangustaverunt, et eam ad litteram prostraverunt, et filios ejus necaverunt. Quae omnia, qualiter civitati contigerint, Josephus historiographus Hebraeorum pleniter narrat. Sed propter simpliciores, qui fortassis praefati viri historiam ignorant, ex multis pauca commemoranda sunt. Post Domini enim ascensionem, post necem Jacobi, qui justus est appellatus, Judaeorum populo in malitia perseverante, suscitavit adversus eos Dominus duos Romanorum principes, Vespasianum scilicet et Titum, patrem et filium, justo Dei judicio agente, ut qui patrem et filium negaverant, a patre et filio necarentur. Cumque Judaeorum te solemnitate paschali, cucurrit
Abbreviated transcription (Latin):
manifestat dicens: Date elemosy¬
nam: & om̃a munda sunt uobis:
Et iterũ: Cum facis prandiũ aut
caenam. noli iuitare eos quite re¬
inuitent : sed uoca pauperes. & beatꝰ
eris: quia non habent unde retribu¬
ant tibi Et alibi S icut aqua ex¬
tinguit ignẽ: ita elemosyna extiN¬

Expanded text:
ns: « Date eleemosynam et omnia munda sunt vobis . » Et iterum: « Cum facis prandium aut coenam, noli invitare eos qui te reinvitent, sed voca pauperes, et beatus eris, quia non habent unde retribuant tibi . tinguit ignem, ita elemosyna extin
Abbreviated transcription (Latin):
pauperũ habundantia sit consolatio: toꝗ
Amici quos demammona iniqͥtatis
facetre iubemur. pauperes Sunt
& indigentes: quos ds̃ ꝑmisit egere.
ad illoꝵ purgationẽ. & nr̃am ꝓba¬
tionem: Quos nobis amicos facim.
quando eorũ nuditatẽ operimus.
esuriem reficimus. sitim extinguimꝰ:
& inomibus corũ necessitatibus sub¬
uenimus: Quinos recipere dicuntur
in aeterna tabernacula: quia ille
pro eis nos recepturus est: quise iniu¬
benedicti patris mei : percipite regnũ.
quod uobis paratumest aborigine

Expanded text:
pauperum abundantia sit consolatio . pauperum abundantia sit consolatio . Amici, quos de mammona iniquitatis facere jubemur, pauperes sunt et indigentes, quos Deus permisit egere ad illorum purgationem et nostram probationem. Quos nobis amicos facimus, quando eorum nuditatem operimus, esuriem reficimus, sitim exstinguimus, et in omnibus eorum necessitatibus subvenimus. Qui nos recipere dicuntur in aeterna tabernacula, quia ille pro eis nos recepturus est, qui aibenedicti Patris mei; percipite regnum, quod vobis p
Abbreviated transcription (Latin):
aliena raperent. & inde pauperibus
tribuerent: hoc est amicos facere de
mammona iniquitatis: Quod quantũ
sit ab surdum. & areligione alienum.
manifeste patet Non enim ds̃ omps
aliena rapere iubet. qui propria lar¬
giri precepit: nec dignatur derapi¬
nis elemosynã suscipere. quiper ꝓphe¬
tam clamat: Qui offert sacrificiũ
desubstantiis pauperũ: quasi qͥuicti¬
mat filium inconspectu patris sui:
uocẽ exaudiũ ds̃. Mammona hebra¬
icȩ uel syriace : latinę diuitiae in¬
ter pretatur: Nam punice mamnon.
lucrum dicitur: Mammona ergo
iniquitatis istę diuitiae uocantur.
& iam adiustitiã ex quisite. & quȩ
& iure parentũ succedunt: quia cũ
labore adquiruntur: & cũ magna
sollicitudine custodiuntur. & sirie
iniquitate autuix. aut raro habe¬
ri non possunt: Iubet ergo dñs ami¬
cos facere demammona iniquitatis.
nam : ut scđm quod ait apostolus.
inpresenti uita pauperũ in opiam.
diuitũ habundantia suppleat:
Et iterũ: In alia uita diuitũ inopię:

Expanded text:
peribus tribuere, hoc esset amicos facere de mammona iniquitatis. Quod quantum sit absurdum et a religione alienum manifeste patet. Non enim Deus omnipotens aliena rapere jubet, qui propria praecepit largiri: nec dignatur de rapinis eleemosynam suscipere, qui per prophetam clamat: « Qui offert sacrificium de substantiis pauperum, quasi qui victimat in conspectu patris sui vocem exaudivit Deus? Mammona Hebraice vel Syriace, Latine divitiae interpretantur, quia Punice mammon lucrum dicitur. Mammona ergo iniquitatis, istae divitiae vocantur, etiam ex justitia acquisitae, et quae ex jure parentum succedunt, quia cum labore acquiruntur, et cum magna sollicitudine custodiuntur, et sine iniquitate aut vix aut raro haberi possunt. Jubet ergo Dominus amicos facere de mammona iniquitatis, ndum quod ait Apostolus, in praesenti vita pauperum inopiam divitum abundantia suppleat; ut iterum in alia vita divitum inopie
Abbreviated transcription (Latin):
miliat ex altabitur. dicendũ est
quia uariis modis homines in hoc
scło & infuturo ex altantur & hu¬
miliantur. Alu hic & infuturo
exaltantur. sicut fuit rex dauid.
iob ez echias. iosias. & ceteri tales:
quigloriosi in hoc scło fuerunt. &
gloriosiores infuturo. Alii hic & in
futuro humiliantur. sicut sunt suꝑ¬
bi homines qui sunt pauperes. ueł
certe illi qui in hoc scło depeccatis
uindictam recipiunt. & infuturo
ad poenã ꝑ petuã transeunt. qͣles
fuerunt. herodes. & antiochus. na¬
buchodonosor. & pilatus. & multi
tales dequibus scriptum est: Du¬
plici contritione contere eos dñe:

Expanded text:
miliat, exaltabitur, » dicendum est, quia variis modis homines in hoc saeculo et in futuro exaltantur, et humiliantur. Alii hic et in futuro exaltantur sicut fuit rex David, Job, Ezechias, Josias et caeteri tales, qui gloriosi in hoc saeculo fuerunt, et gloriosiores in futuro. Alii hic et in futuro humiliantur, sicut sunt superbi homines, qui sunt pauperes: vel certe illi, qui in hoc saeculo de peccatis vindictam recipiunt, et in futuro ad poenam perpetuam transeunt, quales fuerunt Herodes et Antiochus, Nabuchodonosor et Pilatus, et multi tales, de quibus scriptum est: « Duplici contri
Abbreviated transcription (Latin):
uallo circumdant undique coan¬
gustant: quando egrediente anima
ecorpore. mala qua e commisit
enumerant : & ipsos hab& ex ac¬
tores inpoena : quos habuit per¬
suasores inculpa: Tunc enĩ infelix
quando a carne q̃ terra & ernis. ẽ.
soluta ad pęnã ducitur: uel quic¬
quid uirtutis se habere putat
& uideas filios filioꝵ tuorum:
Demalis aut̃ hicdicitur. & ad t̾rã
consternent te Ualde autem ter¬
ribile est. quod sub infertur. Et
non relinquent inte lapidem
super lapidem: Indstructione enĩ
ciuitatis. lapis suer lapidem non
relinquitur . quiandampnation e
peruersȩ anime non solum dema¬
lis operibus. sed lam deperuer sis
cogitationibus atio exigitur.
& ideo necesseł ut dum in hoc
scło sumus & nuimus: non solum
amalis abstueamus. sed etiã bonũ
in om̃ib opeuri studeamus: Ante
omĩa autemliem mortis ante ocu¬
los ponanus: quia facile con¬
tempnit imia. quise semꝑ cogitat
moriturim: unde salomon horta

Expanded text:
vallo circumdant, et undique coanvallo circumdant, et undique coangustant, quando egrediente anima a corpore, mala quae commisit enumerant, et ipsos habet exactores in poena, quos habuit persuasores in culpa. Tunc enim infelix quando a carne, quae terra et cinis est, soluta, ad poenam ducitur, vel quidquid virtutis se habere putat, Et vide filios filiorum tuorum . » De malis autem hic dicitur: « Et ad terram consternent te. » Valde autem terribile est quod subinfertur: « Et non relinquent in te lapidem super lapidem. » In destructione autem civitatis lapis super lapidem non relinquitur, quia in damnatione perversae animae, non solum de malis operibus, sed etiam de perversis cogitationibus ratio exigetur. Et ideo necesse est ut dum in hoc saeculo sumusa malis abstineamus, sed etiam bonum in omnibus operari studeamus. Ante omnia autem diem mortis ante oculos ponamus, quia facile contemnit omnia qui se semper cogitat morit
Abbreviated transcription (Latin):
plurimos. & pulare ergo & gaude:
Hunc diem pronihilo ducebat ille
eximius proph&a hieremias. qui
dicebat: Diem hominis non con¬
cupiui: E tpaulus apłs hanc con¬
tempserat. cũ discipulis suis aiebat:
Mihi autẽ ꝓminimo est ut auo¬
bis iudicer: aut abhumano die:
Quid autẽ male torpenti animȩ
uenturum sit: manifestatur cum
subditur: Q uia uenient dies
terram prosternitte. & filios
tuos qui inte sunt Dies tribulatio¬
nis misere animȩ eniunt: quando
dolore mortis confaingitur. quae
in prȩsenti uita maligaudebat:
Ettunc incipiet seum rixari.
& dicere: Quare inmlis operib
mem & ipsam dilataui. Quare
ex preteritis peccatis ęnitentiã
non egi. Cur in bonis iperibus
mem & ipsam non exerculo Tunc
in quã incipiet penitere : iũ nullus
fructus penitentię remaiebit.
sed sola districtio uindicte Inimici
ebat psalmista : cum dicebat:
Eripeme deinimicis meis ds̃ meus.¬
deoperantib iniquitatẽ: Quã

Expanded text:
plurimos, epulare » ergo et gaude. plurimos, epulare » ergo et gaude. Hunc diem pro nihilo ducebat ille eximius propheta Jeremias, qui dicebat: « Diem hominis non concupivi . » Et Paulus apostolus hanc contempserat, cum discipulis suis aiebat: « Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die . » Quid autem mali torpenti animae venturum sit, manifestatur cum subditur: « Quia venient dies terram consternent te, et filios tuos qui in te sunt. » Dies tribulationis miserae animae veniunt, quando dolore mortis constringitur, quae in praesenti vita male gaudebat, et tunc incipiet secum rixari et dicere: Quare in malis operibus memetipsam dilatavi? Quare ex praeteritis peccatis poenitentiam non egi? Cur in bonis operibus memetipsam non exercui? Tunc, inquam, incipiet poenitere, cum nullus fructus poenitentiae remanebit, sed sola districtio vindictae. Inimiciebat Psalmista, cum dicebat: « Eripe me de inimicis meis, Deusde operantibus iniquitatem . » Quam
Abbreviated transcription (Latin):
periture animȩ : quod aflente dño
dicitur. quia sicognouisses & tu:
Si enim mala quęreprobis paratast̃
cognoscer& : si aeterni supplicii pęnas
ante oculos mentis reducer&. non se
falsa securitate deciper& : sed potiuꝰ
se cum electorum lacrimis defler&:
Seddum exultat in prosperis. gaud&
inhonorib. laetatur infacultatibꝰ
ipsa prosperitas transeuntis uitae.
ante mentis oculos mala abscondit
hab&: duminmundi facultatibus
totam spem suam collocat. acperhoi
scandalum in die iudicii patictur:
N on preuid& siquidem futurã tribu¬
lationem : quia ex cecat oculos
cordis amor terrenus Qm̃ sicut
puluis oculos corporcos ex cecat.
ne clare uidere possint: ita amor
huius scłi & presentes diuitiȩ. oculũ
mentis. nec futurũ iudicium ualeat
cauere: Talis erat ille diues: qui dice¬
bat incorde suo Destruã horrea
mea. & maiora horum aedificabo.
& dicã animae meae Anima. mul¬
ta bona habes posita per annos

Expanded text:
periturae animae, quod a flente Domino periturae animae, quod a flente Domino dicitur: « Quia si cognovisses et tu. » Si enim mala quae reprobis parata sunt, cognosceret, si aeterni supplicii poenas ante mentis oculos reduceret, non se falsa securitate deciperet, sed potius se cum electorum lacrymis defleret. Sed cum exsultat in prosperis, gaudet in honoribus, laetatur in facultatibus, ipsa prosperitas transeuntis vitae, ante mentis oculos mala abscondit habet, dum in mundi facultatibus totam spem suam collocat, ac per hoc scandalum in die judicii patietur. Non praevidet siquidem futuram tribulationem, quia excaecat oculos cordis amor terrenus. Quoniam sicut pulvis oculos corporeos excaecat, ne clare videre possint, ita amor hujus saeculi et praesentes divitiae oculum mentis, ne futurum judicium valeat cavere. Talis erat ille dives, qui dicebat in corde suo: « Destruam horrea mea, et majora horum aedificabo, et dicam animae meae: Anima, multa bona habes reposita per annos
Abbreviated transcription (Latin):
runt: Sed dñs ingressus intemplũ:
uendentes & ementes deillo ei cere¬
cepit dicens: Scriptũ est : quia
domus mea domus orationis est
uos autẽ fecistis eã speluncã latro¬
num: Ethis factis.: erat cotidie do¬
cens intemplo: Sed quodꝰ destructio¬
nem uisibilis ciuitatis pertinere
diximus : potest moraliter & ad pe¬
riturã animã referri: Fleuit enĩ
dñs persem& ipsum periturã ciui¬
tatem : deflec cotidie perdoctores.
eos qui debono opere labuntur
inmalũ: Frequenter namque docto¬
res eccłȩ̨ eos quos ammonendo
corrigere non possunt : qui lȩtan¬
tur cummale fecerint. & exultant
in reb pessimis : cum dolore de¬
flent: sicut faciebat paulus apłs.
qui lapsum discipuloꝵ suoꝵ defle¬
bat. quando dicebat. Filioli mei
quos iterũ parturio donec formet᷑
x p̃s in uobis: Uellem apud uos. eẽ
modo. & mutare uocẽ meã. qm̃
confundor in uobis: Et iterum:
Lugeo multos ex his. qui ante
peccauerunt: Conuenit autem

Expanded text:
runt. Sed Dominus ingressus templum, runt. Sed Dominus ingressus templum, vendentes et ementes de illo coepit ejicere, dicens: « Scriptum est, quia domus mea domus orationis est . Vos autem fecistis illam speluncam latronum. » Et his factis, « Erat quotidie docens in templo. » Sed quod ad destructionem visibilis civitatis pertinere diximus, potest moraliter et ad perituram animam referri. Flevit enim Dominus per semetipsum perituram civitatem, deflet quotidie per doctores, eos qui de bono opere labuntur in malum. Frequenter namque doctores Ecclesiae eos, quos admonendo corrigere non possunt, « qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis , » condolentes deflent, sicut faciebat Paulus apostolus, qui lapsum discipulorum suorum flebat, quando dicebat: « Filioli mei, quos iterum parturio donec formetur Christus in vobis , » vellem apud vos esse mconfundor in vobis. Et iterum: Lugeo « multos ex his qui ante peccaverunt . » Convenit autem
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitate esse dispersa: Etingres¬
sus intemplum : cepit cicere uenden¬
maxima ruina templi exculpa
sacer dotum uenit: Ipsi nam que qui
in populo doctores & ductores. eẽ.
debuerant in bonum : exemplum
factisunt in malum: Adhoc enim
in templo residebant: ut eos qui
munera dabant uanis fauoribus
ex tollerent : & qui dare nolebant.
uariis modis affligerent: Auari¬
tię quoque suę consulentes. quod¬
dam ingeniolum inuenerant: & fi¬
lus isrł de longinquo uenientib
persuadebant. ne secum hostias
deferrent : ut ab illis carius eme¬
renti. quod intemplo dñi offer¬
rent: Et obhan causam ut alii
cuuangelistȩ testantur : oues
& boues & columbe intemplo dñi
uendebantur: N eque enĩ ea quae
dño oblata erant iuxta ritũ legis
sacrificabant : sed aliis atque aliis
uenundabant: Et ut omnẽ occasio¬
nem non habentib auferrent. nũ¬
mularios cũ aere in templo prepa¬
ratos habebant : & ideo domum
orationũ speluncã latronum fece¬

Expanded text:
tivitate esse dispersa. « Et ingrestivitate esse dispersa. « Et ingressus in templum, coepit ejicere vendenmaxime ruina templi ex culpa sacerdotum venit. Ipsi namque, qui in populo doctores et ductores esse debuerant in bonum exemplum, facti sunt in malum. Ad hoc enim in templo residebant, ut eos qui munera dabant, vanis favoribus extollerent; et qui dare nolebant, variis modis affligerent. Avaritiae quoque suae consulentes, quoddam ingeniosum invenerant, et filiis Israel de longinquo venientibus persuadebant, ne secum hostias deferrent, ut ab illis carius emerent, quod in templo Dei offerrent. Et ob hanc causam, ut alii evangelistae testantur, oves et boves, et columbae in templo Domini vendebantur. Neque enim ea quae Domino oblata erant, juxta ritum legis sacrificabant, sed aliis atque aliis venundabant. Et ut omnem occasionem non habentibus auferrent, nummularios cum aere in templo praeparatos habebant, et ideo domum orationis speluncam latronum fece
Abbreviated transcription (Latin):
sibi iram in die irȩ : missis exerciti¬
bus suis. perdidit homieidas illos.
& eorũ ciuitatẽ succendit: Quoꝵ
etiam interitus in libris regum
prȩfiguratus est : quod helis eo
ascendente degalgalis. pueri par¬
uuli in ludebant ei dicentes: Ascen¬
de calue: ascende calue: At ille
maledixit eos in nomine dm̃: & sta¬
tim egressi sunt duo ursi desaltu.
& deuorauerunt ex illis quadra¬
ginta & duos pueros: heliseus
enim: figurã dni tenuit: Quicũ
caluariȩ loco crucifixus esset: pue¬
riliter insultabant ei iudȩi dicen¬
tes: Si filius dĩ est: descendat decru¬
ce :& credimus ei: Etiterũ flecten¬
tes genua. dixerunt: Aue : rex iu¬
dȩorum: Sed illis credere nolentib
post quadraginta duos annos.
egressi sunt duo ursi desiluis genti¬
qui eundem populum uariis cla¬
dibus dilaniauerunt: in tan tum
ut idem hystorio graphus cõmemo¬
rat. undecies centena milia in obsi¬
dione ciuitatis esse mortua: cen¬
tum quoque milia iuuenũ in cap¬

Expanded text:
xercitibus suis, perdidit homicidas illos, et eorum civitatem succendit . » Quorum interitus etiam in libris Regum praefiguratus est, quod Elisaeo ascendente de Galgalis, pueri parvuli illudebant ei, dicentes: « Ascende calve, ascende calve . » At ille maledixit eos in nomine Domini, et statim egressi sunt duo ursi de saltu, et devoraverunt ex illis quadraginta duos pueros. Elisaeus enim figuram Domini tenuit. Qui cum in Calvariae loco crucifixus esset, pueriliter illuserunt ei Judaei, dicentes: « Si Filius Dei est, descendat de cruce et credimus ei . » Et iterum: Flectentes genua, dixerunt: « Ave, rex Judaeorum . » Sed illis credere nolentibus, post quadraginta duos annos egressi sunt duo ursi de sylvis gentiqui eumdem populum variis cladibus dilaniaverunt intantum, ut idem historiographus commemoret undecies centena millia in obsidione civitatis esse mortua, centum quoque millia juvenum in cap
Abbreviated transcription (Latin):
& sibi placeant. & ceteros despiciaNt:
Sedhis desuꝑbi pharisȩi tumore bre¬
uiter dictis : adpęnitentis publicani
uerba ueniamus N am subditur:
Et publicanus alonge stans. nolebat
nec oculos ad caelũ leuare : sed ꝑcuti¬
ebat pectus suum: Publicanus dr̃.
qui amisso pudore publice peccat:.
uel tributa & uectigalia publice
exigit: Sicut enim pharisȩus mentis
iactantiã aperuit uerbis: ita & pu¬
blicanus dolorem cordis in ipso situ
ostendit corporis: Primo a longe
stando. non audens ad propinquare
scĩs. aquoꝵ consortio se peccando
diuiserat: secundo nolens oculos
ad caclũ leuare. timens illum respice¬
re quemse offendisse recolebat. t̾tio
tundendo pectus. quod propriȩ illoꝵ
est quide peccatis erubescunt: Intun¬
sione quippe pectoris: dolorẽ osten¬
dit mentis: S edquia nemo ꝓfacino¬
rum magnitudine ueniã desperare
deb&: recte uoce publicani dicit᷑:
Ds̃. propicius esto mihi peccatori.:

Expanded text:
et sibi placeant et caeteros despiciant. et sibi placeant et caeteros despiciant. Sed his de superbi Pharisaei tumore breviter dictis, ad poenitentis publicani verba veniamus. Nam subditur: « Et publicanus a longe stans, nolebat nec oculos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suumqui amisso pudore publice peccat, vel qui tributa et vectigalia publice exigit. Sicut enim Pharisaeus mentis jactantiam aperuit verbis, ita et publicanus dolorem cordis in ipso situ ostendit corporis. Primo a longe stando, non audens appropinquare sanctis, a quorum consortio se peccando diviserat. Secundo, nolens oculos ad coelum levare, timens illum respicere, quem se offendisse recolebat. Tertio, tundendo pectus, quod proprie illorum est, qui de peccatis erubescunt. In tunsione quippe pectoris, dolorem ostendit mentis. Sed quia nemo prae facinorum magnitudine veniam desperare debet, recte voce publicani dicitur: « Deus, propitius esto mihi peccatori. »
Abbreviated transcription (Latin):
remaneat. per quod aquȩ ingredi¬
untur & nauis dimergaturꝰ
Nihil: Sic non sufficit bonũ agere:
nisi quis humilitatẽ studeat serua¬
re: Quia quisine humilitate uir¬
tutes congregat : quasi inuentum
puluerẽ portat: Nam humilis dr̃
quasi humo adclinis quã humili¬
tatem ille habebat quidicebat:
Loquar ad dñm meũ : cumsimpul¬
Discite ame quia mitissum: & hu¬
milis corde: Et salomon: Quanto
magnus es: humilia te in om̃ibus:
Et petrus apłs Humiliamini sub
potenti manu dĩ: Hanc humilitatẽ
habebat psalmista: cũdicebat
Bonum mihi dñe : quod humiliasti
me : Et itẽ: Humiliatus sum usque¬
quaque dñe ¶Sol& enim contin¬
gere. ut cũ auis laqueo capitur
sano toto corpore & integris alis
sumitate paruissima unguis tene¬
atur: Qm̃ antiquus & callidus
auceps diabolus. quosper adulteria.
homicidia. & cetera mala manifesta
capere non potest: ꝑ inanẽ głam deci¬
pere conatur. ut de bonis quae agunt

Expanded text:
remaneat, per quod aquae ingrediremaneat, per quod aquae ingrediantur, et navis demergatur? Nihil. Sic non sufficit bonum agere, nisi quis humilitatem studeat servare. Quia qui sine humilitate virtutes colligit, quasi in ventum pulverem portat. Nam humilis dicitur, quasi humi acclivis. Quam humilitatem ille habebat, qui dicebat: « Loquar ad Dominum meum, cum sim pulDiscite a me quia mitis sum et humilis corde . » Et Salomon: « Quanto magnus es, humilia te in omnibus . » Et Petrus apostolus: « Humiliamini sub potenti manu Dei . » Hanc humilitatem habebat Psalmista, cum dicebat: « Bonum mihi, Domine, quod humiliasti me . » Et item « Humiliatus sum usquequaque, Domine . » Solet enim contingere, ut cum avis laqueo capitur, sana toto corpore et integris alis, summitate parvissimae unguis teneatur. Quoniam antiquus et callidus auceps diabolus, quos per adulteria, homicidia et caetera manifesta mala capere non potest, per inanem gloriam decipere conatur, ut de bono quod agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& cyminũ. & om̃e holus orti: maio¬
rã aut̃ legis prętermittitis. ⁊dest
IIILIudicium & aequitatem ꝓd ollicita
ergo consideratione preuidendũ . ẽ:
ut quotiens cum que bona agimus.
uir tutẽ humilitatis infundam̃to
ponamus s ne siexterius in anem
głam quȩ rimus. interius mercede
priuemur: unde ezechiel cum
quat tuor animalium corpora de¬
scriber&. ait: Erant capita animaliũ
plena oculis ante & retro : qm sc̃o¬
rum actio undique circum spect a
undique deb& esse munita: Ecce
enim pharisȩus iste. adreferendas
dõ grãs apertos oculos habuit:
sed adhumilitatis. custodiam clausos
in co quo bonum agimus. oculos
apertos habemus: sedsi debono oꝑe
inanem głam quęrimus: in ea par̾te
nihil uidemus: Etquid prodest
si tota ciuitas munitasit & muris
undique circumdata. & unum so¬
ramen in ea relinquatur : per quod
abhostibus capiatur: Aut quid ua¬
lec sinauis in medio pelag posita.
clauis & tabulis firmiter confixa
fuerit : & paruum foramen in ea

Expanded text:
yminum , » et omne olus horti; majora autem legis praetermittitis, id est judicium et aequitatem. Sollicita ergo consideratione praevidendum est, ut quotiescunque bona agimus, virtutem humilitatis in fundamento ponamus, ne si exterius inanem gloriam quaerimus, interius mercede privemur. Unde Ezechiel, cum quatuor animalium corpora describeret, ait: Erant capita animalium plena oculis ante et retro. Quoniam sanctorum actio undique circumspecta, undique debet esse munita. Ecce enim Pharisaeus iste ad referendas Deo gratias apertos oculos habuit, sed ad humilitatis custodiam clausos,in eo quod bonum agimus, oculos apertos habemus, sed si de bono opere inanem gloriam quaerimus, in ea parte nihil videmus. Et quid prodest, si tota civitas munita sit, et muris undique circumdata, et unum foramen in ea relinquatur, per quod ab hostibus capiatur? Aut quid valet, si navis in medio pelagi posita, clavis et tabulis firmiter confixa fuerit, et parvum foramen in ea
Abbreviated transcription (Latin):
loquatur sapientiã. & medita¬
tio cordis nr̃i prudentiam:
Sed & cunctos simul interioris
ex teriorisque hominis nostri
sensus. qui cuncti inbaptismo ab¬
luti sunt: oport& mundoꝰ acbo¬
nis operibus seruemus insuper sẽꝑ
ornatos: Curato autẽ surdo &.
muto : uideamus quid sequitur:
Et precepit illis inquit: necui dice

Expanded text:
ditatio cordis nostri prudentiam . Sed et cunctos simul interioris exteriorisque hominis nostri sensus, qui cuncti in baptismo abluti sunt, oportet mundos ac bonis operibus servemus insuper semper ornatos. Curato autem surdo et muto, videamus quid sequitur: Et praecepit, inquit, illis, ne cui d
Abbreviated transcription (Latin):
indie iudicii ab eccła separabunt᷑.
quando illis dicetur: Discedice a me
maledicti in ignem aeternũ: qui
paratus est diabolo & angłis eius::
eiecit. sed etiã ementes. quia non
solum illi rei sunt & ab eccła alieni.
qui spiritalia dona uendunt : sed
etiam qui emunt quod carius uen¬
dere possint: Unde magna & sc̃a
synodus decreuit: etiã laicum si
in huius modi negotiis mediator
fuerit: ab eccła alienũ fieri Tales
domum dĩ speluncã latronũ faci¬
unt: quia in eo quod spiritalia do¬
na uendunt. ab omina bilẽ fructũ
faciunt: Dequibus ait Saluator:
Q ui non intrat per ostium inouile
ouium. sed ascendit aliunde : ille fur
est & latro: Quoduero sub iungit. ÷
& erat docens cotidie in templo. hoc
semꝑ agit in eccła spiritaliter: quod
tunc persem& ipsum fecit corporalit̃ :
Ipse enim intemplo doc& : cũ ex teriũ
per predicatores doctrinã format.
& interius cor auditoris illustrat::¬

Expanded text:
in die judicii ab Ecclesia separabuntur, in die judicii ab Ecclesia separabuntur, quando illis dicetur: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est jecit, sed etiam ementes, quia non solum illi rei sunt, et ab Ecclesia alieni, qui spiritalia dona vendunt, sed etiam qui emunt, quod carius vendere possint. Unde magna et sancta synodus decrevit, etiam laicum, si in hujusmodi negotiis mediator fuerit, ab Ecclesia alienum fieri. Tales domum speluncam latronum faciunt, quia in eo quod spiritalia dona vendunt, abominabilem fructum faciunt. De quibus ait Salvator: « Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro . » Quod vero subjungit: « Et erat docens quotidie in templo. » Hoc semper agit in Ecclesia spiritaliter, quod tunc per semetipsum fecit corporaliter. Ipse enim in templo docet, cum exterius per praedicatores doctrinam format, et interius cor auditoris illustrat
Abbreviated transcription (Latin):
minat Perouem mitissimũ animal:
innocentia designatur Et qui ideo
minib laudetur ostendit: quasi
ouem uenalem in templo inducit:
De quibus dñs dicit: O ma opera
sua faciunt: ut uideantur ab homi¬
nib:
Etalibi: Amen dico uobis: rece¬
perunt mercedem suam: Percolum¬
bam uero sp̃s scĩ gratia figuratur :
quod ipse manifestare dignatus est
quando super baptizato dño in
specie columbȩ apparuit: Igitur
qui cumque gradum ecclesiasticũ
spm̃ credimus dari. ideo tribuit ut
tem porale lucrum adquirat: qua¬
si columbam uenalem intemplo
portat idest in eccła: non conside¬
rans illud quoddñs ait Gratis
accepistis: gratis date: Dequibus
scriptum est: Ignis deuorabit taber¬
nacula eorum : quimunera libent̃
accipiunt: Etitẽ Non accipias
iniudicio personã pauperis : qͥa
munera obeȩeant oculos sapienti¬
um. & uerba rectorũ subuertunt:
quamuis in presenti scło. corpore
eccłȩ coniuncti uideantur: tamen

Expanded text:
minat. Per ovem mitissimum animal minat. Per ovem mitissimum animal innocentia designatur. Et qui Deo minibus laudetur ostendit, quasi ovem venalem in templo inducit. De quibus Dominus dicit: « Omnia opera sua faciunt ut videantur ab hominibus . » Et alibi: « Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . » Per columbam vero Spiritus sancti gratia figuratur, quod ipse manifestare dignatus est quando super baptizato Domino in specie columbae apparuit. Igitur qui gradum ecclesiasticum,itum sanctum credimus dari, ideo tribuit, ut temporale lucrum acquirat, quasi columbam venalem in templo portat, id est in Ecclesia, non considerans illud quod Dominus ait: « Gratis accepistis, gratis date . » De quibus scriptum est: « Ignis devorabit tabernacula eorum, qui munera libenter accipiunt . » Et item: Non accipias in judicio personam pauperis, quia munera obcaecant oculos sapientium, et verba rectorum subvertunt .quamvis in praesenti saeculo corpore Ecclesiae conjuncti videantur, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
liter eccła est quaedomus orationis
dici potest. dum cotidie dõ mundas
orationis offerre non cessat: dicens
cum psalmista: Dirigatur oratio
mea sicut in censum: inconspectu
tuo: Quienim spiritalia dona quȩ
gratis acceperunt. aut propter
prȩmium. aut propter temporalẽ
laudem tribuunt: uenditores sunt:
In quibus autẽ maxime hoc negotiũ
fiat alius cuuangelista manifestare
curauit dicens: quod intemplo oues
& boues & columbȩ uendebantur:
Perbouẽ predicatores significantur:
dño dicente ad moysen: Non arabis
in boue simul & asina: hoc est. noli
coniungere in predicatione siue in¬
doctrina. prudentẽ cum stulto:
Etiterum: Non alligabis os boui
trituranti Quod ex ponens paulus
apłs. ait: Numquid debobus cura ẽ.
dõ Non: Sed propter nos haec scrip¬
ta sunt: Qui cumque ergo ideo¬
uerbum dĩ in eccła predicat. ut so¬
lummodo humanam głam. aut
tem porale pręmium accipiat.
quasi bouem uenalem intemplo

Expanded text:
liter Ecclesia est, quae domus orationis liter Ecclesia est, quae domus orationis dici potest, dum quotidie Deo mundas orationes offerre non cessat, dicens cum Psalmista: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » Qui enim spiritalia dona quae gratis acceperunt, aut propter praemium, aut propter temporalem laudem tribuunt, venditores sunt. In quibus autem maxime hoc negotium fiat, alius evangelista manifestare curavit, dicens quod in templo oves et boves et columbae vendebantur. Per bovem praedicatores significantur, Domino dicente ad Moysen: « Non arabis in bove simul et asino , » hoc est noli conjungere in praedicatione sive doctrina prudentem cum stulto. Et iterum: « Non alligabis os bovi trituranti . » Quod exponens Paulus apostolus ait: « Nunquid de bobus cura est Domino? » Non. Sed propter nos haec scripta sunt. Quicunque ergo verbum Dei ideo in Ecclesia praedicat, ut solummodo humanam gloriam aut temporale praemium accipiat, quasi bovem venalem in templo
Abbreviated transcription (Latin):
Etquedcũq potest manus tua fa¬
cere instanter operare: Hinc
prussdñs. quia hic patienter &x¬
pectat. & districto nos iudicio ui¬
dicabit. si conuersi non fuerimus:
nos ammonere dignatus est cũ dix̃. i
Currite dum lumen uitae habetis.
ne tenebrȩ uos comprehendant:
Et item: Concorda cũ aduersario
la contigerint : manifestatur cũ
dicitur: Eo quod non cognoueris
tempus uisitationis tuȩ: ⁊empus
uisitationis in prȩsenti est uita.
ubi nos ds̃ om̃ps uariis modis uisita¬
re dignatur : aliquando ammo¬
nendo leniter. aliquando minan¬
do terribiliter: aliquando in pros¬
peris. aliquando in ad uersis:
Sed tempus uisitationis suae ꝑuer¬
sa anima non eognoscit: quan do
nec in prosperis humilitatem neo
in aduersis seruat patientiã: quia
nec peccata per petrari metuit.
nec per petrata fletib punit: Qđ
autem subiungitur. & ingressus
intemplum cepit eicere uendentes
& ementes deillo: cotidie in ecđa
fieri cernitur: Templum dĩ spirita¬

Expanded text:
quodcunque potest manus tua facere, instanter operare . » Hinc pius Dominus, quia hic patienter exspectat, et districte nos in judicio judicabit, si conversi non fuerimus, nos admonere dignatus est, cum dixit: « Currite dum lucem vitae habetis, ne tenebrae vos comprehendant . » Et item: Concorda cum adversario la contigerint, manifestatur cum dicitur: « Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. » Tempus visitationis in praesenti est vita, ubi nos Deus omnipotens variis modis visitare dignatur, aliquando admonendo leniter, aliquando minando terribiliter, aliquando prosperis, aliquando adversis. Sed tempus visitationis suae perversa anima non cognoscit, quando nec in prosperis humilitatem, nec in adversis servat patientiam, quia nec peccata perpetrare metuit, nec perpetrata fletibus punit. Quod autem subjungitur: « Et ingressus templum, coepit ejicere vendentes et ementes de illo, » hoc quotidie in Ecclesia fieri cernitur. Templum Dei spirita
Abbreviated transcription (Latin):
tatur & uiuat: Et iterũ: Pec ca¬
tor in quacũque die conuersus
fuerit & ingemucrit: om̃a peccata
eius obliuioni tradentur: Imitem᷑¬
ergo & nos qui peccatis constringi¬
tur hunc publicanũ : & recolen¬
tes mala quȩ gessimus. longe ste¬
mus : id est a consortio scoꝵ nos
indignos iudicemus: Respiciamus
terram idest terrã. & cynerẽ nos
iugiter esse consideremus: Tunda¬
mus pectus: ut delectatio carnadis
in amaritudinẽ uertatur mentis:
Neque enim penitentes deuenia
desperemus: sed adillum quiueniȩ
largitor est humiliter accedamus:
orantes cum propheta & dicentes:
salomonis. ante rumã ex altabitur
cor & ante głam humiliabitur :
Bene sub iungitur: Amen dico uo¬
bis. descendit hic iustificatus indomũ
suam ab illo hoc est magis quã pha¬
risȩus: Iste enim se accusando iustifica¬
tus est : ille se ex cusando reprobatur:
Sicque in his repletumest. quod alibi
ait: Amen dico uobis. quia gaudiũ
est incaelo corã angłis dĩ super uno

Expanded text:
Et iterum: « Peccator in quacunque die conversus fuerit et ingemuerit, omnia peccata ejus oblivioni tradentur. » Imitemergo et nos, qui peccatis constringimur, hunc publicanum: et recolentes mala quae gessimus, longe stemus, id est a consortio sanctorum nos indignos judicemus. Respiciemus terram, id est terram et cinerem nos jugiter consideremus. Tundamus pectora, ut delectatio carnalis in amaritudinem vertatur mentis. Neque enim poenitentes de venia desperemus, sed ad illum, qui veniae largitor est, humiliter accedamus, orantes cum propheta et dicentes:Salomonis : Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur, bene subjungitur: « Amen dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo, » hoc est, magis quam Pharisaeus. Iste enim se accusando justificatus est, ille se excusando reprobatur. Sicque in his adimpletum est quod alibi ait: « Amen dico vobis, quia gaudium est in coelo coram angelis Dei super uno
Abbreviated transcription (Latin):
dies suos. & inpuncto ad inferna
descendunt: Alui aut hic humi¬
liantur. sed infuturo exaltant᷑.
sicut scĩ pauperes. & illi precipue
qui propter dm̃ om̃a sua relinquen¬
tes. sem& ipsos spontanea uolun¬
tate humiliant & infuturo adño
ex altari merentur: Adquorum
consortium nos ꝑ ducere dignetur
ille quiuiuit & regnat inscła

Expanded text:
nferna descendunt . Alii autem hic humiliantur, sed in futuro exaltantur, sicut sunt pauperes, et illi praecipue, qui propter Deum omnia sua relinquentes, semetipsos spontanea voluntate humiliant, ut in futuro a Domino exaltari mereantur. Ad quorum nos consortium perducere dignetur ille, qui vivit
Abbreviated transcription (Latin):
Cihcus eniui auilla nomen accepit.
qui alie io iuille curã hahere dinosci¬
tur. spemnos aequohioraum uel
uulgato ser moned sspen fatorem
possumus appellare: Etreuera
magnas suas diuitias ds̃ om̃ps
nobis commisit: quando rationalẽ
sensum & intellectum cõmunem
cum angłis preceteris creaturis¬
il tribuit: Male aut̃ diuitias dñi
nr̃i dispensamus : quando sensum
discretionis quẽ adusum accepimus¬
uirtutũ. inusum conuertim uitiorũ:
Diffamamur aut̃ apud dñm quod
dissipemus bona ipsius : quia non
solum corda nr̃a conspicit. cuius
oculis nuda & aperta sunt omnia.
ut uideat si est intellegens aut
requirens dm̃: Sedetiã ab angelis
illi nuntiantur. sicut uiro iusto
Siue certe diffamamur apud dñm
nr̃m quando ex nobis ipsis malã opi¬
nionem damus: intantũ ut pudoreni
uel reuerentiã pusmentib in gera¬
mus: ut simus de illis quib ait
apłsi. Nomen dĩ peruos blasphemat᷑
ingentibus: Sed numquid semper
male diuitias dñi tractabimus

Expanded text:
enim a villa nomen accepit, qui alienae villae curam habere dignoscitur, quem nos oeconomum, vel divulgato sermone dispensatorem possumus appellare. Et revera magnas suas divitias Deus omnipotens nobis commisit, quando rationalem sensum et intellectum communem cum angelis prae caeteris creaturis tribuit. Male autem divitias Domini nostri dispensamus, quando sensum discretionis, quem ad usum boni accepimus, in usum convertimus vitiorum. Diffamamur autem apud Dominum, quod dissipemus bona ipsius, quia non solum corda nostra conspicit, cujus oculis nuda et aperta sunt omnia, ut videat, si est intelligens, aut requirens Deum, sed etiam ab angelis ue illi nuntiantur, sicut viro justo Deum . » Sive certe diffamamur apud Dominum nostrum, quando ex nobisipsis malam opinionem damus, in tantum, ut pudorem vel reverentiam piis mentibus ingeramus, ut simus de illis, quibus ait Apostolus: « Nomen Dei per vos blasphematur inter gentes . » Sed nunquid semper male divitias Domini tractabimus?
Abbreviated transcription (Latin):
uidet : dm̃ quem non uidet quomo¬
do potest diligere: E thoc manda¬
tum habemus abeo: ut qui diligit
dm̃ diligat & fratrem suum: Ille
autẽ uolens iustificare se ipsum.
dixit adhiesũ: Etquis est m̃s ꝓxi¬
mus Erat enim de illis: dequib
dñs ait Quȩsierunt głam hominũ.

Expanded text:
on videt quomodo potest diligere? » Et hoc mandatum habemus a Deo, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. « Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? » Erat enim de illis, de quibus Dominus ait: « Quaesierunt gloriam hominum
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ de prodigo filio: qui
dissipauit substantiã suã cũ meretr¬
cibus: post ea uero cũ egere cępiss& U
miseri corditer ac benigniter a patre
susceptus est: ubi cum ostendisset
peccatores conuersos non esse con
tempnendos sed etiã recipiendos.
ut animos discipulorum ad miscđiã
prouocar& conuersus ad illos dixiti
Homo quidam erat diues : qui habe¬
bat ullicum Ex qua simi litudine
exortatio nataest : cum illa finita
dicta sunt: quid spiritaliter signifi¬
cent. breuiter commemorare lib& i
Spiritaliter homo iste ds̃ om̃ps est:
dequo scriptum est: homo est. & qͥs
cognosc& eum E tecce ueniet
ds̃ & homo : dedomo datud Qui
bene diues esse dicitur. quia apud
illum sunt om̃s thesauri sapientiae
& scientiae absconditi: Cuius diuitia¬
rum magnitudinem nec ille conside¬
rare ualebat qui post quã ad ter¬
tium caelam ductus fuerat dicebat:
Oaltitudo diuitiarum sapientiae

Expanded text:
militudinem de prodigo filio, qui militudinem de prodigo filio, qui dissipavit substantiam suam cum meretricibus: postea vero quam egere coepisset, misericorditer ac benigniter a Patre susceptus est. Ubi cum ostendisset peccatores conversos non solum non esse contemnendos, sed etiam recipiendos, ut animos discipulorum ad misericordiam provocaret, conversus ad illos, dixit: « Homo quidam erat dives, et habebat villicum. » Ex qua similitudine exhortatio nata est, cum illa finita,dicta sunt, quid spiritualiter significent, breviter commemorare libet. Spiritualiter, homo iste Deus omnipotens est, de quo scriptum est: « Homo est, et quis cognoscet eum? » Et, ecce veniet Deus et homo de domo David. Qui bene dives esse dicitur, quia apud illum sunt « omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . » Cujus divitiarum magnitudinem nec ille considerare valebat, qui postquam ad tertium coelum ductus fuerat, dicebat: « O altitudo divitiarum sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
yuias suis. Homo quidã erat
diues. qui habebat uilicum. Etrłq o õ¬
SUS SACRE SCRIPIU¬
rȩ est. ut aliquando iux¬
ta litteram sic quaedam
facta commemorat. ut
tamen intellectum spiritalem in eis
requirat : Aliquando uero solũ modo
per similitudinem quaedã proferen¬
da cõmemorat. ut auditus animũ
ad intellegendum in uisibilia e mol¬
liat: Quod in euuangelio frequen¬
tius inuenitur : ubi ex precedenti
ammonitione similitudo nascitur:
ut ex eadem similitudine ammonitio
sub inferatur: Quod utrum que in
hac similitudine cognoscimus : si
precedentia & subsequentia diligen¬
tius consideremus: Nam cũ accessis¬
sent adihm̃ publicani & peccato
res. ut audirent illum. & murmura¬
rent scribȩ & pharisȩi. ut supra
euuangelista narrat: proposuit eis
similitudinem centum ouium. &
unius perditę & inuentę: Deinde
ad iundeit si militudinẽ decẽ drag¬
marum : & gaudium dixit incęlo
super uno peccatore pęnitentiã¬
Ulll agente: Tertiã quoque addidit si¬

Expanded text:
 erat dives, qui habebat villicum. » Et reliqUsus sacrae Scripturae est, ut aliquando juxta litteram sic quaedam facta commemoret, ut tamen intellectum spiritualem in eis requirat, aliquando vero solummodo per similitudinem quaedam proferenda commemoret, ut audientis animum ad intelligendum invisibilia emolliat. Quod in Evangelio frequentius invenitur, ubi ex praecedenti admonitione similitudo nascitur, et ex eadem similitudine admonitio subinfertur: Quod utrumque in hac similitudine cognoscimus, si praecedentia et subsequentia diligentius consideremus. Nam cum accessissent publicani et peccatores ad Jesum ut audirent illum, et murmurarent Scribae et Pharisaei, ut supra evangelista retulit, proposuit eis similitudinem centum ovium, et unius perditae et inventae. Deinde adjunxit similitudinem decem drachmarum, gaudiumque dixit esse in coelo super uno peccatore poenitentiam agente. Tertiam quoque addidit si
Abbreviated transcription (Latin):
aboriente. uox ab occidente. uox
hiero solymam & templũ. uox suꝑ
sponsos & sponsas: Cumque uerberi
bus hunc compescere uellent: magis
ac magis clamabat: E tcũ int̾manꝰ
flagellantium sp̃m ex alar& : ait:
Veuȩ hiero solymis: Stella quo¬
que perom̃a gladio similis. per in¬
tegrum annum super hieroso lẏmã
pependit: interitũ ciuitatis indi¬
cans: Etcurrus igneus & aequi
ignei uisisunt peraera ferri: & multa
alia misericors dñs ut eorũ cor ad
paenitentiã prouocar& ostendere
dignatus est Sed illis scđm duritiã

Expanded text:
ab oriente, uox ab occidente, uox ab oriente, uox ab occidente, uox Hierosolyma et super templum, uox super sponsos bus hunc compescere vellent, magis ac magis clamabat. Et cum inter manus flagellantium spiritum exhalaret, ait: Vae vae Hierosolymis. Stella quoque per omnia gladio similis per integrum annum super Hierosolymam pependit, interitum civitatis indicans. Et currus igneus, et equi ignei visi sunt per aera ferri, et multa alia misericors Dominus, ut eorum cor ad poenitentiam provocaret, ostendere dignatus est. Sed « illis secundum duritiam
Abbreviated transcription (Latin):
isrł aut iecognouit. populus ins
non intellexit: Nec solum modo per
praesentiã suae in carnationis eã
uisitauit: sed post suam ascensionem
multa signa & portenta. ut corũ
cor ad pęnitentiã emollir& ostendit:
Nam ut idem hrstorio graphus re¬
fert. cum quandã festiuitatem
cęlebrarent: subito commotione facta
inpopulo iudeoꝵ. triginta milia exeis
se mutuo interfecerunt: Nocte uero
quadam uitula sacrificiis ad mota: eni¬
xaest agnam: Media namque nocte.
ita lux intemplo clara effulsit: utꝰ non¬
nullis media dies esse putaretur:
Q uod cernentes ignari: aestimabant
sibi prospera esse uentura: Sed sapi¬
entes minime latuit: interitũ ciuita¬
tis significari: Indie quoque sc̃o
pente costen sacerdotibus sacrificia
offerentibus: audite sunt uoces intem¬
plo dicentium: Tran seamus ex his sedib
Duobus autem annis ante obsidionem
cum ad cȩlebrandam quandã festiuita¬
tem hierosolẏmis conuenis sentꝰ qͥdã
annaniȩ filius nomine iohannes.

Expanded text:
m me non cognovit, populus meus me non intellexit . » Nec solummodo per praesentiam suae incarnationis eam visitavit, sed post suam ascensionem multa signa et portenta, ut eorum cor ad poenitentiam emolliret, ostendit. Nam ut idem historiographus refert, cum quamdam festivitatem celebrarent, subito commotione facta in populo Judaeorum, triginta millia ex eis se mutuo interfecerunt. Nocte vero quadam xa est agnam. Media namque nocte ita lux in templo clara refulsit, ut a nonnullis media dies esse putaretur. Quod cernentes ignari, aestimabant sibi prospera esse ventura. Sed sapientes minime latuit interitum civitatis significari. In die quoque sancto Pentecostes, sacerdotibus sacrificia offerentibus, auditae sunt voces in templo dicentium: Transeamus ex his sedibus. Duobus autem annis ante obsidionem, cum ad celebrandam quamdam festivitatem Hierosolymis convenissent, quidam Ananiae filius, nomine Jesus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut orarentunus phariscus. & alteri
publicanus: Phariseus namque : di¬
uisus interpretatur: Quo nomine
illi iniudȩorũ populo censebantur.
qui ut iustiores apparerent. aceteris
se diuidebant quasdam obseruatio¬
nes & superstitiones docentes.:¬
UIII Quorum uitia dñs in euuangelto
sonsolum detegit : sed etiã frequen¬
ter increpat dicens: uȩ uobis. scribȩ
& pharisȩi hypocrite. qui similes
estis sepulchris dealbatis. quaeforis
apparent. hominibus speciosa. intus
aut̃ plenasunt ossibus mor tuorum
Et item: Super cathedra moysi.
sederunt scribȩ & pharisei: Om̃a
ergo. quaecumque dixerint uo¬
bis seruate & facite: Scđm uero
opera eorum. nolite facere: Dicunt
enim. & non faciunt: Alligant

Expanded text:
ut orarent, unus pharisaeus, et alter ut orarent, unus pharisaeus, et alter publicanus. » Pharisaeus namque divisus interpretatur, quo nomine illi in Judaeorum populo censebantur, qui ut justiores apparerent, a caeteris se dividebant quasdam observationes et superstitiones docentes, quorum vitia Dominus in Evangelio non solum detegit, sed etiam frequenter increpat, dicens: « Vae vobis, Scribae  vobis hypocritae, quia similes estis sepulcris dealbatis; quae foris apparent hominibus speciosa, intus vero plena sunt ossibus mortuorum, cit: « Super cathedram Moysi sederunt 238 Scribae et Pharisaei. Omnia ergo quaecumque dixerint vobis, servate, et facite: secundum vero opera eorum nolite facere. Dicunt enim et non faciunt et