comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽẽt peccati caro. que in deliciis obe¬
dientiam non seruauit. aute ꝙͣ eẽt ca¬
ro peccati. Sic gͦ illi pͥmi homines pꝰt¬
ea iuste uiuendo. unde merito crecdũ¬
tur ꝑ domini sanguinem ab extͤmo
supplicio lib̾ati. ñ tñ in illa uita me¬
ruerunt ad paradisum reuocari: sic
& caro peccati. etiamsi remissis pecc̃is
homo mea iuste iuxerit. non continu¬
o meretur eam mortem non ꝑpeti. ꝙͣ
trarit deꝓpagine peccati. Tale aliquid
nobis insinuatum est patͥarcha dauid
in libro regnorum. ad quem ꝓpħa cum
serat euentura mala ex iracundia dei
cõminaretur. confessione peccati ueniã
gitium facinusq remissum sit: et
tñ consecuta sunt que deus fuerat cõ¬
minatus: ut sic humiliaret᷑ a filio.
Quare & hic ñ dicitur. si deus ꝓpt̾ pec¬
catum illud fuerat cõminatus. cur
dimisso peccato quod cõminatus erat¬
impleuit. nisi quia rectissime si clic¬
tum fuerit respondebitur. remissio¬

Expanded text:
da esset caro peccati, quae in deliciis oboeda esset caro peccati, quae in deliciis oboedientiam non seruauit, antequam esset caro peccati. sicut ergo illi primi homines postea iuste uiuendo-und.c merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati—non tamen in illa uita meruerunt ad paradisum reuocari, sic et caro peccati, etiamsi remissis peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati. Tale aliquid nobis insinuatum est de patriarcha Dauid in libro Regnorum, ad quem propheta serat, euentura mala ex iracundia dei comminaretur, confessione peccati ueniam gitium facinusque remissum sit; et tamen consecuta sunt quae deus fuerat comminatus, ut sic humiliaretur a filio. quare et hic non dicitur: \'si deus propter peccatum illud fuerat comminatus, cur dimisso peccato quod erat minatus inpleuit?\' nisi quia rectissime, si dictum fuerit, respondebitur remissio
Abbreviated transcription (Latin):
sic ꝙ nos debemus animã ꝓ fr̃ib pone.
Nequaqmͣ gͥ in morte ꝓ iustitia sub¬
eunda isł contẽnenda lauderetur p̃̾ci¬
pua patientia: si mortis ñ eẽt mag¬
na multumq dura molestia. Cuuiᷤᷤ
timorem qui uincit ex fide: magnã
ipsius fĩdei comparat głam iustam¬
ꝙ mercedem. Unde mirandum nõ
est. & mortem corporis non fuisse uẽ¬
turam homini nisi p̾cessisset pecẽm.
ciuius etiam talis pena consequeret᷑.
& p̾t remissionẽ pecc̃orum eam fide¬
lib euenire. ut in euis timore uin¬
cendo exerceretur fortitudo iustitie.
Caro enim que pͥmo facta est non
erat caro pecc̃i: in qua noluit homo
int̾ delitias paradisi seruare iusti¬
tiam. uñ statuit deus: ut pꝰt euis
peccatum ꝓpagata caro peccati. ad
recipiendam iustitiam laborib uel
molestiis remteretur. Propt̃ hoc etiã
de paradiso dimissus adam. contra
eden habitauit. id ẽ contra sedem de¬
litiaꝵ: ut significaret quod in labo¬
rib qui sunt deliciis contͣrii. erucliẽ¬

Expanded text:
sic et nos debemus animam pro fratribus ponere. nequaquam igitur in morte pro iustitia subeunda uel contemnenda laudaretur praecipua patientia, si mortis non esset magna multumque dura molestia. cuius timorem qui uincit ex fide, magnam ipsius fidei conparat gloriam iustamque mercedem. unde mirandum non est et mortem corporis non fuisse euenturam homini, nisi praecessisset peccatum, cuius etiam talis poena consequeretur, et post remissionem peccatorum eam fidelibus euenire, ut in eius timore uincendo exerceatur fortitudo iustitiae. Caro enim, quae primo facta est, non erat caro peccati, in qua noluit homo inter delicias paradisi seruare iustitiam. unde statuit deus, ut post eius peccatum propagata caro peccati ad recipiendam iustitiam laboribus et molestiis niteretur. propter hoc etiam de paradiso dimissus Adam contra Edem habitauit, id est contra sedem deliciarum, ut significaret quod in laboribus, qui sunt deliciis contrarii, erudien
Abbreviated transcription (Latin):
quod sccło loco posueram querat᷑
utrum sit: ẽẽ non credo. Magis enĩ
scͥpture credo dicenti. ne intres in
uiditium cum seruo tuo: qm̃ non
ustificabit᷑ in conspectu tuo omniᷤ
iuiuens. Et idi misccłia dei opus
est. que suꝑ exaltat uiditio: que
illi non erit. qui ñ facit misccłiã.
Et quod ꝓpħa cum diceret diri ꝓ¬
nuntiabo adũsum me delictum
meum dño. & tu cdimisisti impietatẽ
cordis mei: continuo subunxit. ꝓ hac
orabit ad te om̃is sẽs intemport opor¬
tuno. Non gͦ omnis peccator: s omĩs
sc̃s. Uor enim scõrum est. si dixerimꝰ
quia peccatum ñ habemus nos ipsos
seducimꝰ: & ueritas in nob̾ ñ est. Uñ
ieusdem apłi apocalipsin illa cen¬

Expanded text:
quod secundo loco posueram, quaeratur quod secundo loco posueram, quaeratur utrum sit, esse non credo. magis enim scripturae credo dicenti: ne intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. et ideo misericordia dei opus est, quae superexultat iudicio, quae illi non erit, qui non facit misericordiam. et quod propheta, cum diceret: dixi: pronuntiabo aduersus me delictum meum domino, et t u dimisisti impietatem cordis mei, continuo subiunxit: pro hac orabit ad te omnis sanctus in tempore oportuno, non ergo omnis peccator, sed omnis sanctus; uox enim sanctorum est: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. unde in eiusdem ap
Abbreviated transcription (Latin):
ut faceret. utinam inquit dirigant᷑
uie mee ad eustodiendas iustificatio¬
nes tual: tunc ñ confundar dum
inspitio inomnia mandata tua.
Quis autem oꝑtat. quod in
potestate sic hab&. ut ad faciendũ
nullo indigeat adium̃to: Aquo
autem id oꝑtet. quia ñ a fortuna ł
afato uł aquolibet aliquo p̾t dm̃.
inconsequentib satis ostendens: iti¬
nera mea inquit dirige scłm ũbũ
tuum. ut ñ dñetur michi omns
iniquitas. Ab huiꝰ execrande dñatio¬
nis seruitute liberantur: quib dñs
ihe dedit potestatem filios dei fieri.
Ab ista horrenda dominatione lib̾andi
fuerant quib dicit: si uos filus libera¬
uerit tunc uere lib̾i eritis. His atq
huiꝰmͦi aliis in numerabilib testimo¬
niis dubitare ñ possum. nec dm̃ aliqͥd
impossibile homini p̃cepisse. nec d̃o
ad opitulandum & ad uiuandũ quo
fiat quod iubet impossibile aliquid
ẽẽ: ac ꝑ hoc potest homo si uelit eẽ
sine peccato aduitus adeo. Si autẽ

Expanded text:
sed optauit, ut faceret: utinam, inquit, dirigantur sed optauit, ut faceret: utinam, inquit, dirigantur uiae meae ad custodiendas iustificationes tuas! tuncnon confundar, dum inspicio in omnia mandata tua. quis autem optat, quod in potestate sic habet, ut ad faciendum nullo indigeat adiumento? a quo autem id optet, quia non a fortuna uel a fato uel a quolibet alio praeter deum, in consequentibus satis ostendens: itinera, inquit, mea dirige secundum uerbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas. ab huius execrandae dominae seruitute liberantur, quibus dedit potestatem filios dei fieri. ab ista horrenda dominatione liberandi fuerant, quibus dicit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. his atque huiusmodi aliis innumerabilibus testimoniis dubitare non possum nec deum aliquid inpossibile homini praecepisse nec deo ad opitulandum et adiuuandum, quo fiat quod iubet, inpossibile aliquid esse. ac per hoc potest homo, si uelit, esse sine peccato adiutus a deo. Si autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ possit. alia utrũ sit: alia si ñ ẽ ẽ p̾sit
ẽẽ cur ñ sit: alia utrñ qͥ õnino nũꝙͣ
ullũ pecẽm habuerit. ñ solũ qͥsꝙͣ sit. ue¬
rũetiã potuerit aliqͣndo eẽ uł pꝰsit. In hac
quadriꝑtita ꝓpositione q̃stionum. si
a me queratur utrum homo sine
pecc̃o possit esse in hac uita. confitebor
posse ꝑ dei grãm & liberum euis ar-¬
bitrium. ip̃m quoq liberum arbi¬
trium ad dei grãm hoc est ad dei
dona ꝑtinere ñ ambigens. nec tan¬
tum ut sit uerumetiam ut bonum
sit. so ẽ ad facienda mandata dei cõ¬
uertatur: atꝙ ita dei gr̃a ñ solum
ostendat qͥd faciendum sit. s ad u¬
uet etiam ut possit fieri quod osten¬
derit. Ouid enim habemꝰ. quod nõ
acceꝑimus: Unde & iheremias dic̃.
Scio domine quia ñ est in hoĩe
ua eiꝰ. nͣ uiri est ut ambulet et
dirigat gressus suos. Hinc & in
ꝑsalmis cum quidam dixisset deo.¬
tu p̃cepisti mandata tua custodiri

Expanded text:
esse possit, alia utrum sit; alia, sinon est, cum possit esse possit, alia utrum sit; alia, sinon est, cum possit esse, cur non sit; alia, utrum qui omnino numquam ullum peccatum habuerit, non solum quisquam sit, uerum etiam poterit aliquando esse uel possit. in hac quadripertita propositione quaestionum si a me quaeratur, utrum homo sine peccato possit esse in hac uita, confitebor posse per dei gratiam et liberum eius arbitrium, ipsum quoque liberum arbitrium ad dei gratiam, hoc est ad dei dona, pertincre non ambigens, nec tantum ut sit, uerum etiam ut bonum sit, id est ad facienda mandata domini conuertatur atque ita dei gratia non solum ostendat quid faciendum sit, sed adiuuet etiam, ut possit fieri quod ostenderit. quid enim habemus quod non accepimus? unde et Hieremias dicit: scio, domine, quia non est in homine uia eius nec uiri est, ut ambulet et dirigat gressus suos. hinc et in Psalmis cum quidam dixisset deotu praecepisti mandata tua custodiri
Abbreviated transcription (Latin):
asuo creatore uͥ horreum eius & fons
eis ẽ. dep̾candam ẽẽ p̃sumuntur:
Nec soco tñ solis de hac re uotis agen¬
dum ẽ: ut ñ subinferatur ad iuuen¬
dum etiam nr̃e efficatia uoluntatis.
Ad uitor enim nr̃ deus dicitur. nec ad¬
uiuari potest. nisi qui aliquid spon
te etiam conatur: quia ñ sicut in
lapidib insensatis. aut sic̃ in eis in
quorum natura rationem uolunta¬
tenq ñ condidit. salutem nr̃am d̃s
oꝑatur in nob̾. Cur autem illum
ad iuuet illum ñ adiiuiet. illum
tantum. illum autem tantum iftũ
illo illum in isto mͦ: penes ipsum ẽ
& equitatis tam secrete ratio & excel-¬
lentia potestati. s. Nam qui dicunt
ẽẽ in hac uita hominẽ sine peccato: ñ
ẽ eis continuo incauta temeritate ob¬
sistendum. Si enim ẽẽ posse negaue¬
rimus: & hom̃is libro arbitrio qui hoc
uolendo appetit. & dei uirtuti uel
misccłie qui hoc ad uiuando efficit de¬
rogabimus. S alia questio est. utrũ

Expanded text:
a suo creatore, ubi horreum eius et fons a suo creatore, ubi horreum eius et fons eius est, deprecandam esse praesumunt? nec ideo tamen solis de hac re uotis agendum est, ut non subinferatur ad bene uiuendum etiam nostrae efficacia uoluntatis. adiutorenim noster deus dicitur nec adiuuari potest, nisi qui aliquid etiam sponte conatur, quia non sicut in lapidibus insensatis aut sicut in cis, in quorum natura rationem uoluntatemque non condidit, salutem nostram deus operatur in nobis. cur autem illum adiuuet, illum non adiuuet, illum tantum, illum autem tantum, istum illo, illum isto modo, penes ipsum est et aequitatis tam secretae ratio et excellentia potestatis. Nam qui dicunt esse posse in hac uita hominem sine peccato, non est eis continuo incauta temeritate obsistendum. si enim esse posse negauerimus, et hominis libero arbitrio, qui hoc uolendo appetit, et dei uirtuti uel misericordiae, qui hoc adiuuando efficit, derogabimus. sed alia quaestio est, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
iͦtitie nͥ ab illo qͥ esuriẽtib eã & sicientibꝰͦ.
ꝑmuttit euis saturitatẽ : Repellamꝰ
itaꝙ abaurib & m̃tib nr̃is eos: qui
dicunt accepto semel libere uolunta¬
tis arbitrio. nec orare debere ut deus
adiuuet ne peccemus. Talib enim
tenebris nec phariseus ille cecabatur.
qui qmͣuis in hoc errabat. quod sibi ad¬
dendum ad uistitiam nichil putabat.
seq arbitrabatur eius plenitudine
saturatum. deo tñ gr̃as agebat. quod
ñ ẽẽt sicut ceti homines. iniusti. rap¬
tores. ad ulteri. sicut ille publicanis.
quod bis insabbato ieuinaret. quod
omniũ que possidebat decimas daris.
ex his que habebat gr̃as deo agendo
ab illo accepisse oĩa fatebatur. et tñ
imꝓbatus est: & quia ueluti saturatꝰ
nichil dealim̃tis iustitie rogabat acci¬
ꝑe. & qd̾ publicano esurienti & sicien¬
ti. se uelut insultans p̃ferre gestiebat.
Quid gͦ illis fiet. qui & si fateantur se
ñ habere uł ñ plenam habere iusti¬
tiam. tam̃ a se ipsis habendam non

Expanded text:
illo, qui esurientibus eam et sitientibus promittit eius saturitatem? Repellamus itaque ab auribus et mentibus nostris eos, qui dicunt accepto semel liberae uoluntatis arbitrio nec orare nos debere, ut deus nos adiuuet, ne peccemus. talibus enim tenebris nec pharisaeus ille caecabatur, qui quamuis in hoc erraret, quod sibi addendum ad iustitiam nihil putabat seque arbitrabatur eius plenitudine saturatum, deo tamen gratias agebat, quod non esset sicut ceteri homines, iniusti, raptores, adulteri, sicut ille publicanus, quod bis in sabbato ieiunaret, quod omnium quae possidebat decimas daret. ex his quae habebat gratias deo agendo ab illo se accepisse omnia fatebatur. et tamen inprobatus est, et quia ueluti saturatus nihilde alimentis iustitiae iam rogabat accipere et quod eam publicano esurienti ac sitienti se uelut insultans praeferre gestiebat. quid ergo illis fiet, qui, etsi fateantur se non habere uel non plenam habere iustitiam, tamen a se ipsis habendam, non
Abbreviated transcription (Latin):
uideat ad iuuatur ab ea. nec hoc omi¬
no nisi illa adiuuerit potest: ita dens
qui lux est hominis int̾ioris. ad iuuat
nr̃e mentis obtutum. ut ñ scdm nr̃a
oꝑemur. Si autẽ ab illo auertimur
nr̃m est: & tunc sccłm carnẽ sapimꝰ.
tunc concupiscentie carnis ad illicita
consentimꝰ. Conuersos gͦ deus ad iunat:
auersos deserit. S etiam ut conuer¬
tam ipse ad uiuat: quod certe ocłis
corporis lur ista non p̾stat. Cum ergo
nobis uibet dicens. conuertimini ad
me & conuertar ad uos. nosq illi di¬
cimus conuerte nos deus sanitatum
nr̃arum. & deus uirtutum conũte noᷤ
quid alud dicimus. qmͣ da quod iubeᷤ
Cum iubet dicendo intelligite gͦ qͥ
insipientes estis in popło. nosꝙ: illi di¬
cimus damͥ intellectum ut discam
mandata tua. quid aliud dicimus
qmͣ da quod iubes: Cum iubet di¬
cendo pꝰt concupiscentias tuas non
eas. nosq dicimus scimꝰ quia nemo
ẽẽ potest continens nͥ deus det. qͥd

Expanded text:
uideat adiuuatur ab ea neque hoc omniuideat adiuuatur ab ea neque hoc omnino, nisi illa adiuuerit, potest, ita deus, qui lux est hominis interioris, adiuuat nostrae mentis obtutum, ut non secundum operemur. si autem ab illo auertimur, nostrum est et tunc secundum carnem sapimus, tunc concupiscentiae carnis ad inlicita consentimus. conuersos ergo deus adiuuat, auersos deserit. sed etiam ut conuertamur, ipse adiuuat, quod certe oculis corporis lux ista non praestat. cum ergo nobis iubet dicens: co.nuertimini ad me, et conuertar ad uos nosque illi dicimus: conuerte nos, deus sanitatium nostrarum, et: deus uirtutum, conuerte nos, quid aliud dicimus quam: da quod iubes? cum iubet dicendo: intellegite ergo, qui insipientes estis in populo, nosque illi dicimus: da mihi mihi intellectum, ut discam mandata tua, quid aliud dicimus quam: da quod iubes? cum iubet dicendo: post concupiscentias tuas non eas nosque dicimus: scimus quoniam nemo esse potest continens, nisi deus det, quid
Abbreviated transcription (Latin):
inferas intẽptationẽ. non qd̃ iꝑse¬
deus tali temptatione aliquem tẽp¬
tet. nam deus intemptator maloꝵ
est. ipse autem nreminẽ temptat. s
ut si forte temptari ceꝑimus a con¬
cupentia nr̃a. ad rutorio euis ñ dese¬
ramur. ut ineo possimꝰ uncere ne
abstrahamur illecti. Deinde addimꝰ
quod ꝑficietur in fine. cum absorbe¬
bitur mortale auita: s lib̾a nos a
malo. Tunc enim nulla erit taleᷤ
concupiscentia: cũ qͣ certare & cui
non consentire iubeamur. Sic gͦ
totum hoc intrib beneficiis positũ
ꝑfectaq. ignosce nob̾ ea in quib sumꝰ
Iabstracti a concupiscentia: aduuia ne
abstrahamur a concupiscentia. an¬
fer a nob̾ concupiscentiã. Ad peccandũ¬
E namq ñ aduuamur a deo: iuxta au¬
tem agere uł iustitie p̃ceptum om̃i
ex parte implere ñ possumus. nisi adin¬
ueiur adeo. Sic̃ enim corporis ocłs
ñ aduiatur aluce. ut ab eadem luce
clausus auersusꝙ discedat. ut autem

Expanded text:
inferas in temptationem —uel, inferas in temptationem —uel, deus tali temptatione aliquem temptct-nam deus intemptator malorum est, ipse autem neminem tcmptat-scd ut, si forte temptari coeperimus a concupiscentia nostra, adiutorio eius non deseramur, ut in eo possimus uincere, ne abstrahamur inlecti. deinde addimus quod perficietur in fine, cum absorbebitur mortale a uita: sed libera nos a malo. tunc enim nulla erit talis concupiscentia, cum qua certare et cui non consentire iubeamur. sic ergo totum hoc in tribus beneficiis positum \'ignosce nobis ea, in quibus sumus abstracti a concupiscentia, adiuua, ne abstrahamur a concupiscentia. aufer a nobis concupiscentiam\'. Ad peccandum namque non adiuuamur a deo; iusta autem agere uel iustitiae praeceptum omni ex parte implere non possumus, nisi adiuuemur a deo. sicut enim corporis oculus non adiuuatur a luce, ut ab eadem luce clausus auersusue discedat, ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ hoc & dñs orare nos docẽs.
inter cet̾a monuit ut dicamus.¬
Dimtite nob̾ debita nia. fient & nos
dimittunus debitorib nr̃is : ne nos in¬
feras intemptationẽ. s lib̃ a nos ama¬
lo. Manet enun malum incarne
nr̃a. non natura in qua diuinitus
creatus est homo. s uitio quo uolun¬
tate ꝑlapsus est : uͥ amissis uiribus.
ñ ea qua uulneratus est uoluntatis fa¬
cilitate sanatur. De hoc malo dicit
apłs. Scio qm̃ ñ habitat incarne
mea bonum. Cui malo non obedire
p̃cipit: cum dicit. Non gͦ regnet pec¬
catum in ur̃o mortali corpore ad obł¬
diendum desideriis eius. Si gͦ his de¬
sideriis. concupiscentia carnis illicita
uoluntatis inclinatione consensimꝰ.
ad hoc sanandum dicimus. dimitte
nobis debita nr̃a: adhibentes remedi¬
um ex oꝑe miscdie. in eo quod ad dimꝰ.
sicut & nos dimittimꝰ debitoribus
nr̃is. ut autem ñ ei consentiamꝰ dep̃¬
cemur aduitorium dicentes. & ne noᷤ

Expanded text:
propter hoc et dominus orare nos docens propter hoc et dominus orare nos docens inter cetera monuit, ut dicamusdimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. ne nos inferas in temptationem, sed libera nosa malo. manet enim malum in carne nostra non natura, in qua diuinitus creatus est homo, sed uitio, quo uoluntate prolapsus est, ubi amissis uiribus non ea qua uulneratus est uoluntatis facilitate sanatur. de hoc malo dicit apostolus: scio, quia non habitat in carne mea bonum. cui malo nos non oboedire praecepit, cum dicit: non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. si ergo his desideriis concupiscentiae carnis inlicita uoluntatis inclinatione consensimus, ad hoc sanandum dicimus: dimitte nobis debita nostra, adhibentes remedium ex opere misericordiae in eo quod addimus: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. ut autem non ei consentiamus, deprecamur adiutorium dicentes: et ne nos
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui ñ fac̃ misccłiam suꝑ exaltat
autẽ miscdia uiditio: Concũ piscen¬
tia gͥ tanqm̃ lex peccati. manens in
membris corporis mortis huiꝰ cum
paruulis nascitur. in paruulis bapti¬
zatis areatu soluitur. ad agonem re¬
linquitur. ante agonem mortuos
nulla dãpnatione ꝑsequitur: par¬
uulos ñ baptizatos reos in nͨctit. et
tanqmͣ ire filios etiam si paruuli
moriantur ad condẽnationẽ trahit
ingrandib autem baptizatis. ĩ qͥbꝰ
iam ratione utñtib quicquid eidẽ
concupiscentie mens ad peccandũ
consenitit. ꝓͥe uoluntatis ẽ. deletis
pẽccatis omnib soluto etiã reatu.
quo uinctos originalit̾ de tinebat.
ad agonem interim manet. ñ sibi
ad illicita consentientib nichil om¬
nino nocitura donec abserbeatur
mors in uictoria. & pace ꝑfecta ni¬
chilquod uincatur existat: consẽ¬
tientes autem sibi ad illicita reos
tenet. & nisi ꝑ medicinam poten
tem ꝓ nob̾ int̾pellantẽ sanentur. ad
sccłam mortem dãnationẽꝙ ꝑduc̃.

Expanded text:
illi, qui non facit misericordiam; supercxultat autem misericordia iudicio? Concupiscentia igitur tamquam lex peccati manens in membris corporis mortis huius cum paruulis nascitur, in paruulis baptizatis a reatu soluitur, ad agonem relinquitur, ante agonem mortuos nulla damnatione persequitur; paruulos non baptizatos reos innectit et tamquam irae filios, etiamsi paruuli moriantur, ad condemnationem trahit. in grandibus autem baptizatis, in quibus iam ratione utentibus quicquid eidem concupiscentiae mens ad peccandum consensit, propriae uoluntatis est; deletis peccatis omnibus, soluto etiam reatu, quo uinctos originaliter detinebat, ad agonem interim manet non sibi ad inlicita consentientibus nihil omnino nocitura, donec absorbeatur mors in uictoriam et pace perfecta nihil quod uincatur existat. consentientes autem sibi ad inlicita reos tenet et, nisi per medicinam paentem pro nobis interpellantem sanentur, ad secundam mortem damnationemque perducit.
Abbreviated transcription (Latin):
mane uoluntati. S hoc ñ uident.
qd̃ ad ñ nulla suꝑanda uel que ma¬
le cupiuntur uł que male metuũt᷑.
magins̃ aliq̃n & totis uirib opꝰ est
uoluntatis. quas nos ñ ꝑfecte moĩbꝰ
ueridice dici uoluit: ñ uistificabit᷑
inconspectu tuo om̃is uiuens. Taleᷤ
itaꝙ nos futuros dñs p̃uidens. q̃cdã
salubria remedia contra reatum &
uincula pecc̃orum. etiam pꝰt baptiᷤᷤ¬
mum dare ac ualere dignatus est.
oꝑa scilicet misccłie: cum ait dimit¬
tite & dimittetur uob̃. date & da¬
bit᷑ uob̃. Quis enim cum aliqua
spe adipiscende salutis et̾ne de hac iu¬
ta emigraret. manente illa sententia.
quod quicumq totam legem serua¬
uerit offendat autem in uno factuᷤ
est omnium rens. nisi p̾t paululũ

Expanded text:
e uoluntati\'. sed hoc minus uident, quod ad nonnulla superanda, uel quae male cupiuntur uel quae male metuuntur, magnis aliquando et totis uiribus opus est uoluntatis, quas nos non perfecte in omnibus ueridice dici uoluit: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. tales itaque nos futuros dominus praesciens quaedam salubria remedia contra reatum et uincula peccatorum etiam post baptismum dare ac ualere dignatus est, opera scilicet misericordiae, cum ait: dimittite et dimittetur uobis; date et dabitur uobis. quis enim cum aliqua spe adipiscendae salutis aeternae de hac uita emigraret manente illa sententia, quod quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, nisi post paululum
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ natos de sc̃is scõs & de immundiᷤ.
immundos. equalit̾ dicunt & quia
ꝑeccatum ñ habent ñ dampnari: et
quia baptismum ñ habent a regno
dei separari. Hanc absurditatẽ talia
ingenia ñ uidere quis credat. Nr̃e aũ
ex uno om̃s ad condempnationẽ. &̃ ex uno
om̃s ad iustificatiõẽ uite. qmͣ non sit ꝯͣ¬
rium hoc quod ait cum de alia re ag̃et
alioqͥn filii ur̃i immundi ẽẽnt nunc aũ
modiest scĩficatio. Nam & catecuminos
ꝑuto sc̃ĩficari. & quod accipiunt qmͣuis

Expanded text:
 natos de sanctis sanctos, et de immundis immundos, aequaliter dicunt, et quia peccatum non habent, non damnari, et quia Baptismum non habent, a Dei regno separari. Hanc absurditatem talia ingenia non videre quis credat? 42. NostrEx uno omnes ad condemnationem; et, Ex uno omnes ad justificationem vitae : quam non sit contrarium hoc quod ait, cum de alia re ageret, Alioquin filii vestri immundi essent, nunc autem modi est sanctificatio: nam et catechumenos puto sanctificari: et quod accipiunt, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nr̃as orationes marime nece¬
saria est. Sunt enim quidã tantũ
p̃sumentes de libero humane uolũ¬
tatis arbitrio. ut ad ñ p̾candũ nec ad¬
iuuandos nos diuinitus opinent᷑:
semel ipsi nat᷑e nr̃e cõtesso libͥere uo¬
iuntatis arbitrio. Unde fit conseq̃ns
ut nec orare Debeamus ne intremꝰ
intemptationẽ. hoc est ne tẽptati¬
one uincamur. uł cum fallit & p̃¬
occupat nescientes: uel cum p̃mit at¬
ꝙ urgef infirmos. Qmͣ sit autẽ nori¬
um. & saluti nr̃e que in xp̃o est ꝑm¬
tiosum atq contrarium. ip̃siq religi¬
oni qua mmbuti sumus. & pietati qua
dm̃ colimus qmͣ uehem̃ter adũsum.
ut ꝓtali accipiendo benefitio dm̃m ñ
rogͥemus. atq. in ip̃a oratione dñica
ne nos inferas intemptationẽ. frustra
positum existimemꝰ. ũb̾ explicare ñ pꝰsu¬

Expanded text:
etiam nostras orationes maxime necesetiam nostras orationes maxime necessaria est. sunt enim quidam tantum praesumentes de libero humanae uoluntatis arbitrio, ut ad non peccandum nec adiuuandos nos diuinitus opinentur semel ipsi naturae nostrae concesso liberae uoluntatis arbitrio. unde fit consequens, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, hoc est ne temptatione uincamur, uel cum fallit et praeoccupat nescientes uel cum premit atque urguet infirmos. quam sit autem noxium et saluti nostrae, quae in Christiosum atque contrarium, ipsique religioni qua imbuti sumus, et pietati qua Deum colimus, quam vehementer adversum, ut pro tali accipiendo beneficio Dominum non rogemus, atque in ipsa oratione dominica, Ne nos inferas in tentationem , frustra positum existimemus, verbis explicare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
e baptismo paruullo¬
rum marcelline cari̾¬
sime. quod ñ solum
eis ad regnum dei. ue¬
rumetiam ad salutem
uitamq et̃nam adipiscendam detur.
quã sine dei regno & sine xp̃i saluatoriᷤ
sotietate. in qua nos suo sanguine
relemit.habere nullus potest: pͥore
libro satis ut arbitror disputauimꝰ.
In hoc autem. uiuat ne aliquis in hoc
scło. uł uixerit uicturiisue sit sine
ullo omnino peccato. excepto ino
mediatore dei & hominũ homine
xp̃o iħu. qui dedit semet ipsum re¬
demptionẽ ꝓ omnib: qnͣta ipse do¬
nat diligentia uł facultate disse¬
rendum enodãdumꝙ suscepi. Cui
disputationi. si se identidem aliqͣ
necessitate uł oportunitate inser¬
uerit questio de peccato uł baptis¬
mo parnuloꝵ. mirandum nõ erit:
nec fugiendum. ut eis locis ad oĩa
que responsionem nr̃am flagitant
sicut ualemus respondeamꝰ. Nuius
autem questionis solutio. de hom̃ĩs
uita sine ulla subreptione uł pͦot¬
cupatione peccati: ꝓpt̃ cotidianas

Expanded text:
e baptismo paruulorum, Marcelline carissime, quod non solum eis ad regnum dei, ucrum etiam ad salutem uitamque aeternam adipiscendam detur, quam sine dei regno et sine Christi saluatoris societate, in quam nos suo sanguine redemit, habere nullus 6 potest, priore libro satis, ut arbitror, disputauimus. in hoc autem uiuatne aliquis in hoc saeculo uel uixerit uicturusue sit sine ullo omnino peccato excepto uno mediatore dei et hominum homine Christo lesu, qui dedit semet ipsum redemptionem pro omnibus, quanta ipse donat diligentia uel facultate disserendum enodandumque suscepi. cui disputationi si se identidem aliqua necessitate uel oportunitate inseruerit quaestio de peccato uel baptismo paruulorum, mirandum non erit nec defugiendum, ut eis locis ad omnia, quae responsionem nostram flagitant, sicut ualemus respondeamus. Huius autem quaestionis solutio de hominis uita sine ulla subreptione uel praeoccupatione peccati propter cotidianas
Abbreviated transcription (Latin):
crum regenerationis. S alio loco dix.
quemadmodũ hoc factum est. Non
solum inquit. s etiam nos ipsi pri¬
mitias habentes sp̃c. & iꝑsi in nobis¬
met ipsis ingeniscimꝰ: ad oꝑtionẽ
expectantes redẽptionem corporis

Expanded text:
crum regenerationis . Sed alio loco dicit, crum regenerationis . Sed alio loco dicit, quemadmodum hoc factum est. Non solum, inquit, sed etiam nos ipsi primitias habentes spiritus et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemption
Abbreviated transcription (Latin):
uitas fieret. non diceret apłs. & si ext̃ior
homo nr̃ corrumpitur. s int̾ior renoua¬
tur dedie ĩdiẽ. ꝓ fcõ enĩ qui de die in¬
adhuc iuectate ẽ. Proinde ex hoc
quod adhuc muetustate sunt qmͣuis
iam baꝑtizati. ex hoc etiam adhuc
st̃ filii scłi: ex hoc autẽ quod in noua¬
ti sunt. hoc ẽ ex plena & ꝑfecta remis¬
sione pecc̃orum. & qnͣtumẽq illud ẽ
quod sp̃ualit̃ sapiunt. eiꝙ congruoᷤ
mores agunt. fuii dei sunt. Intͥnsedꝰ
enim exiumus uet̾em hominẽ et
induimus nouũ. qm̃ ibi deponimuᷤ
mendatium & loquimur ueritatẽ:
& cet̾a quib apłs explicat. quid sit
ex iu uet̾em hominẽ. & indui nouũ.
qiui sccłm dm̃ creatus ẽ in ustitia ꝙ¬
scĩtate ueritatis. Et hoc ut faciant
iam baptiratos fidelesq adhortat᷑.
quod alhuc monendi ñ ẽẽnt. si hoc
inbaptismo iam ꝑfecte factum ess:
& tñ factum est sicut & salui facti su¬
mus. Saluos enim nos fecit: ꝑlaua¬

Expanded text:
uitas fieret -, non diceret apostolus: etsi exterior uitas fieret -, non diceret apostolus: etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem. adhuc in uetustate est. proinde ex hoc, quod adhuc in uetustate sunt, quamuis iam baptizati, ex hoc etiam adhuc sunt filii saeculi; ex hoc autem, quod in nouitate sunt, hoc est ex plena et perfecta remissione peccatorum, et quantumcumque illud est quod spiritaliter sapiunt eique congruos mores agunt, filii dei sunt. intrinsecus enim exuimus ueterem hominem et induimus nouum, quoniam ibi deponimus mendacium et loquimur ueritatem, et cetera, quibus apostolus explicat quid sit exui ueterem hominem et indui nouo, qui secundum deum creatus est in iustitia sanctitate veritatis . Et hoc ut faciant, jam baptizatos fidelesque adhortatur: quod adhuc monendi non essent, si hoc in Baptismo jam perfecte factum esset: et tamen factum est, sicut et salvi facti sumus. Salvos enim nos fecit per lava
Abbreviated transcription (Latin):
ritualia sapit qui iam sapit: cet̾a
uͦ inspe facta sunt. donet etiam in
re fiant. usq ad ipsuis corporis renouati¬
onẽ. in meliorem statum immortalitatiᷤᷤ
& incorruptionis: qua induemur in
resurrectione mortuorum. Nam & ip¬
sam dñs regenerationẽ uocat. non u¬
tiq talem. qualis fit ꝑbaptismum: s
in qua etiam incorpore ꝑfitiat᷑. quod ñc
sp̃u inchoat᷑. In regeneratione in quit
cum sederit filius hominis. insede
maiestatis sne: sedebitis & uos duode¬
cim suꝑ sedes. uidicantes duodecim
tͥb isrł. Nam in baptismo qmͣuis tota
& plena fiat remissio pecc̃orum. tñ si
continuo tota & plena etiam hominiᷤ
met̾nam nouitatẽ mutatio fieret. nõ
dico & incorpore. quod certe manifestũ
ẽ adhuc inuẽtem corruptionẽ atꝙ ĩ
mortẽ tendere. infine postea renouã¬
dum. quando uͭ tota nouitas erit: set
excepto corpore. si in ipso animo qui
est homo intior. ꝑfecta in baptismo no¬

Expanded text:
ritalia sapit, qui iam sapit, cetera ritalia sapit, qui iam sapit, cetera uero in spe facta sunt, donec etiam in re fiant, usque ad ipsius corporis renouationem in meliorem statum inmortalitatis et incorruptionis, qua induemur in resurrectione mortuorum. nam et ipsam dominus regenerationem uocat, non utique talem, qualis fit per baptismum, sed in qua etiam corpore perficietur quod nunc spiritu incoatur: in regeneratione, inquit, cum sederit filius hominis in sede maiestatis suae, sedebitis et uos super duodecim sedes iudicantes duodecim tribus Israhel. nam in baptismo quamuis tota et plena fiat remissio peccatorum, tamen, si continuo tota et plena etiam hominis in aeternam nouitatem mutatio fieret—non dico et in corpore, quod certe manifestum est adhuc in ueterem corruptionem atque in mortem tendere in fine postea renouandum, quando uere tota nouitas erit, sed excepto corpore si in ipso animo, qui est homo interior, perfecta in baptismo no
Abbreviated transcription (Latin):
coinquinauert̃. uirgines enĩ ꝑ man¬
ser̃t. & ñ ẽ inuentum mos eorum
mendatiũ. quia irrep̃hensibiles st̃:
ꝓfecto ideo sunt irrep̃hensibiles qͥa
se ipsos ueracit rep̃hendert. Et ideo
ñ est inuentum more eorum men¬
datiũ: quia si dicerent se peccatum ñ
habere. se ipsos deciꝑent. & ueritas in
eis ñ ẽẽt. Et utiq indatuu ẽẽt uͥ ue¬
ritas ñ ẽẽt: qm̃ iustus cum insermo¬
nis exordio accusator sui est ñ utiq
m̃titur. ac ꝑ hoc in eo quod scͥptum
est qui natꝰ ẽ ex deo non peccat. ꝙ nõ
potest peccare. quia sem̃ eius inp̃o
manet. & siquid aliud eo mͦ dictum
est. multum falluntur minus con¬
sid̾ando scͥpturas. Non enimeo quoᷤ
incipiunt innouitate sp̃e: & reno¬
uare int̾iorem hominẽ sccłm imagi¬
nẽ eius qui creauit eos. Nõ enim ex
qua hora quisꝙ baptitatur. omniᷤ
uetus infirmitas eius absumitur.
s renouatio incipit aremissione om¬
niũ pecc̃oꝵ. & inquantum quisꝙ spi¬

Expanded text:
unt - uirgines enim permanserunt non est inuentuminore eorum mendacium, quiainreprehensibiles sunt, profecto ideo sunt inreprehensibiles, quia se ipsos ueraciterreprehenderunt; et ideo non est inuentum in ore eorum mendacium, quia, si dicerent se peccatum non habere, se ipsos deciperent et ueritas in eis non esset et utique mendacium esset, ubi ueritas non esset, quoniam iustus, cum in sermonis exordio accusamentitur. 9. Ac per hoc in eo quod scriptum est, Qui natus est ex Deo, non peccat, et non potest peccare, quia semen ejus in ipso manet ; et si quid aliud eo modo dictum est, multum falluntur minus considerando scripturas. non enim aduertunt incipiunt innouitate spiritus et renouari in interiore homine secundum imaginem eius, qui creauit eos. non enim ex qua hora quisque baptizatur, omnis uetus infirmitas eius absumitur; sed renouatio incipit a remissione omnium peccatorum et in quantum quisque spi
Abbreviated transcription (Latin):
tio eius ad uersabitur: Quod si fu¬
ero iustus: os meum imꝑie loquet᷑.
Itum pauloꝑꝰt. Scio inquit quia ĩ¬
punitum me ñ dimittit quia sum
imꝑiꝰ. quare ñ sum mortiuis: Quod¬
si purificatꝰ niue & mundatus fuero
mundis manib sufficient̃: in sordi¬
uꝰ me tinxisti. Item in alio suo ser¬
mone. Quia conscͥpsisti in quit ad¬
uersus me mala. & indiusti me
uiuentutis mee peccata. & posiusti
ꝑedũm meum in ꝓhibitione: serua¬
sti omia peccata mea in radices pe¬
dum meorum. inspexisti qui uete¬
rascunt sic̃ uter: uł sic̃ uestim̃tum
atinea comestum. Homo enim uatꝰ
ex muliere. parui ẽ temporis: & pleuꝰ¬
iracunclia. Et sicut flos cum florue
rit & decidit discedit: sicut umbra
non manet. Nonne & huius curam
fecisti uenire in iudicium tuũ: Quiᷤ
enim mundus erit asordib: Nemo:
nec si uniꝰ diei fũit uita eius. Et

Expanded text:
ius aduersabitur? quodsi fuero iustus, os meum impie loquetur. iterum paulo post: scio, inquit, quia inpunitum me non dimittit. quia sum impius, quare non sum mortuus? quodsi purificatus niue et mundatus fuero mundis manibus, sufficienter in sordibus me tinxisti. item in alio suo sermone: quia conscripsisti, inquit, aduersus me mala et induisti me iuuentutis meae peccata et posuisti pedem meum in prohibitione, seruasti omnia opera mea et in radices pedum meorum inspexisti, qui ueterescunt sicut uter uel sicut ucstimcntum a tinea comestum. homo enim natus ex muliere parui est temporis et pleiracundia et, sicut flos cum flor uit et decidit, discessit, sicut umbra non manet. nonne et huius curam fecisti uenire in iudicium tuum? quis enim erit mundus a sordibus? nemo, nec si un
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo euis: Nunquid in his computã¬
qi sunt illi. de quib euͣgłm sic loquit᷑e
Ubi clñs cum cõm̃dass manducandam
carnem suam & bibendam sanguinem
suum: ait eũgłista. Hec cdixit in synago¬
ga: docens in capharnaum. Muttigͥ
audientes ex discipłis eius dixerunt.

Expanded text:
us? Numquid in his computandi sunt illi, de quibus Evangelium sic loquitur, ubi Dominus cum commendasset manducandam carnem suam et bibendum sanguinem suum, ait evangelista, Haec dixit in synagoga docens, in Capharnaum. Multi ergo audientes ex discipulis ejus dix
Abbreviated transcription (Latin):
ripiendus ñ corripitur: s pͣua dlissimula¬
tione negligitur. Dicit etiam. Peccantes
coram omib corripe: ut cet̾i timorem ha¬
beant. Quod dehis peccatis accipiendum
est que ñ latent: ne contͣ dm̃ sententiã
putetur lociitus. Ille enim dicit. Si pec¬
cauerit in te fr̃ tuus: corripe eum inter
te & ipsum solum. Uerumptam & ipse
seueritatẽ correptionis. eo usq ꝑducit:
ut clicat. Si nec eccłiam aucdierit: sit tͥ
sicut ethincus & publicanus. Et quis ma
g̾ dilexit infirmos. nͥ ille qui ꝓ omnib
est factus infirmus. & ꝓ omnib ex ipsa
est infirmitate crucifixus: Que cum ita
sint: nec gr̃a ꝓhibet correptionem. nec
correptio negat gr̃am. Et icleo sic est pre¬
cipienda iustitia. ut dei gr̃a qua so quod
p̃cipitur fiat. fideli oratione poscatur:
& hoc utriunc ita faciendum est. ut neꝙ
iusta correptio negligatur. Omnia gͦ hec
cum caritate fiant: quia caritas neo fa¬

Expanded text:
ripiendus non corripitur, sed prava dissimularipiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit etiam: Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant . Quod de his peccatis accipiendum est quae non latent, ne contra Domini sententiam putetur locutus. Ille enim dicit: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. Verumtamen et ipse severitatem correptionis eo usque perducit, ut dicat, Si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus . Et quis magis dilexit infirmos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus et pro omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem nec correptio negat gratiam, et ideo sic est praecipienda iustitia, ut a deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque iusta correptio neglegatur, omnia uero haec cum caritate fiant, quoniam caritas nec fa
Abbreviated transcription (Latin):
nisi filius ꝑcditionis. S ait deus ꝑie z echie¬
iem ꝓpb̾am. Ille quidem in pecc̃o suo morie¬
tur: sanguinem uͦ euis de manu specula¬
toris requiram. Proiide quantum ad nos
aitinet. qui p̃destinatos a ñ p̃destinatis dis¬
cernere ñ ualemus. & ob hoc om̃s saluos
fieri uelle debemus omnib ne ꝑeant. uł
ne alios ꝑdant. adhibenda ẽ a nob̾. medi¬
cinaliter seuera correptio: dei est autemill
eam facere utilem. quos ipse p̃sciuit & p̃destina¬
uit cõforma fieri ymaginiis filii sui. Si
enim aliqnͣdo timore non corripimus
ne aliquis in de ꝑeat. cur ñ etiam timo¬
re corripimꝰ. ne aliqͥs ĩde płꝰ ꝑeat. Nõ.. di-
iectionis uiscera maiora gestamus: qmͣbea¬
tus apłs qui dix̃. Corripite inquietos. con¬
solamini pusulanimes: suscipite infirmoᷤͨ.
pacientes estote ad om̃i. Uiclete nequis ma
lum ꝓmalo recłdat. Ubi intelligendum
est tunc potiꝰ malum ꝓ malo reddi. si cor¬

Expanded text:
nisi filius perditionis: sed ait Deus per Ezechienisi filius perditionis: sed ait Deus per Ezechielem prophetam, Ille quidem in peccato suo morietur, sanguinem vero ejus de manu speculatoris requiram . 49. Proinde, quantum ad nos pertinet, qui praedestinatos a non praedestinatis discernere non valemus, et ob hoc omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat; cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus pereat? Neque enim dilectionis viscera majora gestamus quam beatus Apostolus, qui dicit: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patiddat . Ubi intelligendum est tunc potius malum pro malo reddi, si cor
Abbreviated transcription (Latin):
misit sp̃m filii sui clamantem abba pat̾.
id ẽ nos clamare facientem. De ipso quoꝙ
spñ: alio loco dicit. Accepimꝰ sp̃m ad op¬
tionis filiorum: in quo clamamus abba
pat̾. Nos gͦ clamamꝰ: s ille clamare clictꝰ
est. qui efficit ut clamemus. Si gͦ clamã¬
tem sp̃m recte dix̃ scͥptura. aqiuo efficit᷑
ut clamemus. recte etiam dicit uolen¬
tem dm̃ a quo efficitur ut uelimus: ac
ꝑ hoc quia & corripiendo nicħ aliud debe¬
mus agere. nisi ut ab ista pace que est ad
Dm̃ ñ recedatur. aut ad eam qui recesse¬
rat reuertatur: nos agamus sine desꝑati¬
one quod agimus. Si filius pacis est quẽ
gentes ẽẽ debemus. incorripiendis qui
corripiendi sunt. Neꝙ enim frustra dic¬
tum est. corrumpunt bonos mores collo
bremq timorem. dicentes & corrũpant
bonos mores colloquia mala. & ꝑeat in¬
nos inhac negligentia eẽ debere creda¬
mus. Uerum ẽ enim. quia nemo ꝑis.

Expanded text:
misit Spiritum Filii sui clamantem, Abba, Pater , misit Spiritum Filii sui clamantem, Abba, Pater , id est, nos clamare facientem. De ipso quippe Spiritu, alio loco dicit, Accepimus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, sed ille clamare dictus est, qui efficit ut clamemus. Si ergo clamantem Spiritum recte dixit Scriptura, a quo efficitur ut clamemus; recte etiam volentem Deum a quo efficitur ut velimus. Ac per hoc, quia et corripiendo nihil aliud debemus agere, nisi ut ab ista pace quae est ad Deum non recedatur, aut ad eam qui recesserat revertatur, nos agamus sine desperatione quod agimus. Si filius pacis est quem gentes esse debemus in corripiendis, qui corripiendi sunt. Neque enim frustra dictum est, Corrumpunt mores bonos colloqbremque terrorem dicentes, Et corrumpant mores bonos colloquia mala; Et, pereat innos in hac negligentia esse debere credamus. Verum est enim quia nemo perit,
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Neꝙ enundictum est. suꝑ quem re¬
quieuerit pax ur̃a. fiet filuis pacis. s subi
fũit inquit filius pacis: requiescet super
illam domum pax ur̃a. Iam gͦ & anteꝙͣ
illi annuntiaret᷑ hec pax. filus pacis
ibi erat: sicut eum nouerat atq p̾scierat
ñ eũgłista. s dñs. Ad nos gͦ qui nescimꝰ
quisnam sit filius pacis aut ñ sit.: ꝑti¬
net nullum exceptum facere. nulliuꝙ
discernere. ẜ uelle om̃s saluos fieri. quibꝰ
p̃licamus hanc pacem. Neꝙ enim me¬
tuendum est. ne ꝑdamus eam: si ille
eui p̃dicamus non fũit fuuis pacis. ig¬
norantibus nob̃. Ad nos eiuim reuertet᷑.
id est nobis ꝓderit. ista p̃dicatio. ñ & illi.
Si autem suꝑ eum pax p̃dicata requie¬
uerit: & nobis & illi. Quia gͦ nos qui sal¬
ui futuri sint nescientes. om̃s quibus
p̃dicamus hanc pacem. saluos fieri uel¬
le cdeus ibet. & ipse hoc in nob̾ oꝑatur
etiam sic intelligi. quod om̃s homines uislt
deus saluos fieri. qm̃ nos facit uelle. sicut

Expanded text:
Super quem requieverit pax vestra, fiet filius pacis: sed, Si ibi fuerit, inquit, filius pacis, requiescet super illam domum pax vestra. Jam ergo et antequam illi annuntiaretur haec pax, filius pacis ibi erat, sicut eum noverat atque praescierat non evangelista, sed Deus. Ad nos ergo qui nescimus quisnam sit filius pacis, aut non sit, pertinet nullum exceptum facere, nullumque discernere; sed velle omnes salvos fieri, quibus praedicamus hanc pacem. Neque enim metuendum est ne perdamus eam, si ille cui praedicamus, non est filius pacis, ignorantibus nobis: ad nos enim revertetur, id est, nobis proderit ista praedicatio, non et illi; si autem super eum pax praedicata requieverit, et nobis, et illi. 47. Quia ergo nos qui salvi futuri sint nescientes, omnes quibus praedicamus hanc pacem salvos fieri velle Deus jubet, et ipse in nobis hoc operatur, etiam sic intelligi, quod omnes homines Deus vult salvos fieri; quoniam nos facit velle: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficit: nͥ cum facit ut peccati sui quẽ¬
ꝙ peniteat. Et quis hoc dat. nͥ qui
respex apłm petrum negantẽ. & fa¬
cit flentem: Inde & paulus apłs
postea qmͣ dix̃. cum modestia corripi¬
endos eẽ diũsa sententes: ꝓtinus
addidit. Neqnͣdo det illis penitentiam
ad cognoscendam ueritatem: & resipis¬
cant de diaboli laqueis. Cur autem isti
qui corripi nolunt dicunt. tantum p̃¬
cipe mͥ & ora ꝓme. ut quod p̃cipis fati¬
am: Cur non potuis scdm suum paruũ
ostenditur orasse ꝓpetro. ut claret illi
deus penitentiam qua se negasse dm̃
fleuit: Quis hominũ paulum diuinis
p̃ceptis ad fidem xpĩanam ꝑtinentib
erucdunt: Cum gͦ audiretur p̃dicans
euangłm. & dicens. notum uob̃̾ fatio

Expanded text:
proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemproficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis . 8. Cur autem isti qui corripi nolunt, dicunt, « Tantum praecipe mihi, et ora pro me, ut quod praecipis faciam? » Cur non potius secundum suum pravum ostenditur orasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua se negasse Dominum flevit? Quis hominum Paulum divinis praeceptis ad fidem christianam pertinentibus erudivit? Cum ergo audiretur praedicans Evangelium, et dicens, Notum enim vo
Abbreviated transcription (Latin):
in illa remaneas feditãte. Tuum quippe
uitium est. quod malus es. & mauis ui¬
tium corripi nolle quia malus es: qͣsi
laudanda uel indifferent̃ habenda
sint uitia. ut neq laudent᷑ neꝙ uitu¬
ꝑentur. aut uͦ nicħ agat timor correp¬
ti homnus. uel pudor uł dolor: aut
aluid agat cum salubrit̾ stimulat.
nͥ ut rogetur bonus. & ex malis qui
corripuintur. bonos fatiat qui laudẽ¬
tur. Quod enim uult ꝓ se fieri qui
corripi non uult. & dicit ora potiꝰ ꝓme
ideo corripiendus ẽ. ut fiat etiam ip̃e
ꝓse. Dolor quippe ille qui sͥ displicet.
quando sentit correptionis aculeum.
extitat eum ad maioris orationis affec¬
tum: ut deo miserante. increm̃to cari¬
tatis aduitus. desinat agere pucden¬
da & clolenla. & agat laudanla. atq
gͣtulanda. Hec est correptionis utili¬
tas. que nunc maior nunc minor ꝓ
pecc̃orum diu̾sitate salubrit̾ ad hibe¬
tur: & tunc est salubris. qndo suꝑnꝰ
medicus respicit. Non enim aliquid

Expanded text:
in illa remaneas foeditate. Tuum quippe in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ut facerem dedit. Si autem ñ fecero¬
ñ ego corripiendus sum. s ille orandꝰ
est. ut det quod ñ dedit quod ñ dedit:
idẽ ipsam qua p̃cepta eiꝰ fuint. fide¬
lem dei & ꝓximi caritatem. Ora gͦ
ꝓ me ut hanc accipiam: & ꝑ hanc̃ ex
animo cum bona uoluntate que p̃tẽp
fatiam. Recte autem corriperer. si eã
mea culpa ñ haberem: hoc ẽ si eam
possem mͥ cdare uel sum̾e ipse nec
facerem. uł si dante illo. ego acciꝑe
noluissem. Cum uͦ & ipsa uoluntas.
adño p̃paretur. cur me corripis. qi
uides me p̃cepta eus facere nolle.
O ñ potius ipstim rogas ut in me oꝑe¬
Quicunq dei p̃cepta. iam tͥ nota ñ¬
facis. & corripi non uis: etiam ꝓpterea
corripiendus es quia corripi nõ uis.
Non uis enim tͥ tua uitia demonst᷑¬
ri. ñ ius ut feriant᷑: fiatꝙ tibi utilis
dolor quo medicum queras. Nõ iustͥ cu
ip̃e ostendi: ut cũ deformem te uides. re¬
formatorem desideres eiq supplices. ne

Expanded text:
ut facerem dedit; si autem non fecero, nout facerem dedit; si autem non fecero, non ego corripiendus sum, sed ille orandus est, ut det quod non dedit, id est ipsam, qua praecepta ejus fiunt, fidelem Dei et proximi charitatem. Ora ergo pro me ut hanc accipiam, et per hanc ex animo cum bona voluntate quae praecipit faciam. Recte autem corriperer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam possem mihi dare vel sumere ipse, nec facerem, vel si dante illo ego accipere noluissem. Cum vero et ipsa voluntas a Domino praeparetur , cur me corripis, quia vides me ejus praecepta facere nolle; et non potius ipsum rogas, ut in me opeQuicumque Dei praecepta jam tibi nota nfacis, et corripi non vis, etiam propterea corripiendus es, quia corripi non vis. Non vis enim tibi tua vitia demonstrari: non vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne