comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rint. Intali ergo uel defectu uel ꝑ du¬
ellione sociorũ. minore nunc utiq in¬
uidia laborar& si fortassis exister&.
uel grauis pugna. uł cruenta uictoria.
Uerũtamen cũ in hisce temporibus omĩa
plus necessitatis afferant. & minꝰ pudo¬
ris. hoc ẽ causa. pugna uictoria. uel ꝓ
extinguenda insolentia tyrannorũ.
uel inprohibendo sociorũ defectu. uel
irruendo ultionis exemplo. cui tandẽ
dubiũ est quanto nunc mitius. quantoq
clementius excuntate ut dicunt bella
ciuilia gerunt᷑. immo reprimunt᷑ poti¬
us quã gerunt᷑ Quis enĩ unũ cuule
bellũ ꝑ .x. annos his temporib agitatũ
audierit: Quis uno bello .c.l.milia ho
illã quã explicare longũ ẽoptimorũ
atq illustriũ uirorũ multitudinẽ truci¬
dari in pace cognouerit: Postremo quis
ilas mfames int̾ficiendorũ tabulas tͥi¬
iuerit legerit. se nescierit.Ae nor
potius om̃ib notũ sit. una cũnctos pace

Expanded text:
rint? in tali ergo uel defectu uel perdurint? in tali ergo uel defectu uel perduellione sociorum minore nunc utique inuidia laboraret, si fortassis exsisteret uel grauis pugna uel cruenta uictoria. uerumtamen cum in hisce temporibus omnia plus necessitatis adferant et minus pudoris, hoc est causa pugna uictoria, uel pro extinguenda insolentia tyrannorum uel pro cohibendo sociorum defectu uel pro inurendo ultionis exemplo: cui tandem dubium est, quanto nunc mitius quantoque clementius excitata, ut dicunt, bella ciuilia geruntur, immo reprimuntur potius quam geruntur? quia enim unum ciuile bellum per decem annos his temporibus agitatum audierit? quis uno bello centum quinquaillam, quam explicare longum est, optimorum atque inlustrium uirorum multitudinem trucidari in pace cognorit? postremo quis illas infames interficiendorum tabulas timuerit legerit senserit? ac non potius omnibus notum sit, una cunctos pace
Abbreviated transcription (Latin):
nã Saͥrie cõparatione ambigua egent
tempora: Immo uel maxime inquiunt.
Namquid tã apte. quã bellis ciuilibus bella
ciuilia cõparant᷑.Anforte dicit᷑ & iã
inhis temporib bella ciuilia non fuisse.
Quib anobis respondebit᷑. Iustius quidẽ
socialia in uocare oportere. sed nobis
proficcre si ciuilia nominentur. Qũ enĩ
causis uacabulis acstudus patria docent᷑
omiã. tunc sibi in his tanto plus uindicat
reuentia xp̃ianȩ religionis. quanto mi¬
nus presũpseritꝰ potestas irati uictoris.
Iam cũ plerũq improbi tẏranni temere
inuadentes rẽ puplicã. insurpatoq re¬
gio statu romani imperu corpus abrupe¬
rint iniusta cõmouerint. brittannis
gallisq creati populis & instructi. hec
bella quantũ externis proxima. tan¬
tũ longinqua ciuilib quid nisi socialia
iure uocitentur : Cũ ipsi romani ne
sertorii quidẽ. aut ꝑpinnę. aut crissi.
aut spartaci bella ciuilia uspiã nomina¬

Expanded text:
nam et hic conparatione ambigua egent nam et hic conparatione ambigua egent tempora? immo uel maxime, inquiunt: nam quid tam apte quam bellis ciuilibus bella ciuilia conparantur? an forte dicetur, etiam in his temporibus bella ciuilia non fuisse? quibus a nobis respondebitur, iustius quidem socialia uocari oportere, sed nobis proficere, si ciuilia nominentur. cum enim causis uocabulis ac studiis paria docentur omnia tum sibi in his tanto plus uindioat reuerentia Christianae religionis quanto minus praesumpserit potestas irata uictoris. nam cum plerumque improbi tyranni temere inuadentes rempublicam usurpatoque regio statu Romani imperii corpus abruperint uel in se iusta commouerint, Britannis Gallisque et creati populis et instructi: haec bella, quantum externis proxima tantum longinqua cinilibus, quid nisi socialia iure uocitentur, cum ipsi Romani ne Sertorii quidem aut Perpennae aut Crixi aut Spartaci bella ciuilia uspiam nomina
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutꝰ est. fugientẽq abogade boccium
maurorũ regis filio. spoliari om̃ĩb copus
fecit. Quẽ continuo inbellũ reuersũ. tra¬
dito sibi oppido int̾fecit. Creatis itaq¬
puplio seruilio & oppio claudio consuli¬
b uisus est tandẽ silla priuatꝰ. Hoc fine
conclusa sunt duo bella funestissima
sociale italicũ. & ciuuil fillanũ. Haec
ꝑ annos.x. tracta plusquã .c. quinqua¬
ginta milia romanorũ consũpserunt
antũq electissimorũ uirorũ uernaculo¬
rũq militũ roma hoc ciuili bello ꝑdi¬
dit: quantũ inea superiori tempore̾ cũ
se iam aduersũ alexandrũ magnũ cir¬
cũspicer&. indisce̾̃tis aetatib census in¬
uenit. Preterea uiros consulares . xxiiii.
res fere .cc. absq innumerisꝰ totius it aliȩ
populis. qui passim sine consideratione
deleti sunt. Quos neg& quisquã siua¬
l&. quin eodẽ dampno suo uicerit roma
quos amisit italia. Prohdolor. nũ quid¬

Expanded text:
persecutus fugientem a Bogude Bocchi persecutus fugientem a Bogude Bocchi Maurorum regis filio spoliari omnibus copiis fecit. Quem continuo Bullam reversum, tradito sibi oppido, intue P. Seruilio et Appio Claudio consulibus uisus est tandem Sulla priuatus. hoc fine conclusa sunt duo bella funestissima, sociale Italicum et ciuile Sullanum. haec per annos decern tracta plus quam centum quinquaginta milia Romanorum consumpserunt; tantumque leetissimorum uirorum uernaculorumque militum Roma hoc ciuili bello perdidit, quantum in ea superiore tempore, cum se iam aduersum Alexandrum Magnum circumspiceret, in discretis aetatibus census inuenit; praeterea uiros consulares uiginti etres fere ducentos, absque innumeris totius Italiae populis, qui passim sine consideratione deleti sunt, quos neget quisquam, si ualet, quin eodem damno suo uicerit Roma quo amisit Italia., Pro pudor! num quid
Abbreviated transcription (Latin):
correptus. ubi ad lucretio obsidebatur. ne
in manꝰ incider& inimicorũ. cũ tale sino
mutua morte concurrit. dũq uiolentius
ipse inconcurrentẽ manꝰ ad egit. circa su¬
ũ uulnꝰ manũ ꝑcutiens hebe tauit. Etaco
int̃ fecto ipse leuit̃ uulneratꝰ. ceruicẽ suo
seruo prebuit. Carrinatẽ pretore silla
iugulauit. Inde preneste profectꝰ. om̃s ma¬
riane militie principes hoc ẽ legatos. ques¬
tores. prefectos & tribunos iussit occidi.
ompeius carbonẽ acossura insula megyptũ
fugere conantẽ. insiciliã ad se retractũ.
cõpluresq cõ eo socios eius occidit. S̾illa dic
tator creatꝰ est. ut dominationis & crude¬
litatis libido honesti precipuiq nominis
reuerentia. & armarctur & uelaretur.
ompcius inafricã transgressus. eruptione
circa uticã facta .xuiii. milia hominũ
interfecit. Quo bello domitius dux ma¬
rianꝰ: dũ int̾ primores repugnat occisꝰ ẽ.
demq pompcius hiertã numidie regẽ

Expanded text:
correptus, ubi a Lucretio obsidebatur, ne correptus, ubi a Lucretio obsidebatur, ne in manus incideret inimicorum, cum Telesino mutua morte concurrit. dumque uiolentius ipse in concurrentem manus adigit, circa suum uulnus manum percutientis hebetauit. ita eo interfecto, ipse leuiter uulneratus coruices seruo suo praebuit. Carrinatem praetorem Sulla iugulauit. inde Praeneste profectus omnes Marianae militiae principes, hoc est legatos quaestores praefectos et tribunos iussit occidi. Pompeius Carbonem a Cossura insula in Aegyptum fugere conantem, in Siciliam ad se retractum conpluresque cum eo socios eius occidit. Sulltator creatus est, ut dominationis et crudelitatis libido, honesti praecipuique nominis reverentia et armaretur et velaretur. Pompeius in Africam transgressus, eruptione circa Uticam, decem et octo millia hominum interfecit. Quo bello Domitius dux Marianus, dum inter primores pugnat, occisus est. Idemque Pompeius Jarbam Numidiae regem
Abbreviated transcription (Latin):
lã proscripsionis indicr ł porinihit¬
in quib .iiii. consulares erant.
rbo marius norbanꝰ & scipio. & inter eos
torius tunc maxime ꝑtimescendus. Item
lia cũ quingentis nominibus ꝓposita ẽ.
ãcũ lulius quippe securꝰ nihilq sibi con¬
nis leger& ubi suũ repente nomen of¬
indit. dũ se trepidus ad oꝑto capite foro
ibtraxit. interfectꝰ ẽ. Sedne ipsis quidẽ
abulis fides ac finis malorũ uidebatur.
nq alios quos scripserant uigulabant. ali
autẽ postquã iugulauerant᷑ proscribe¬
ant. Nec ipsius mortis erat uia simplex.
ut una condicio. ut innece ciuiũ saltem
nis hostiũ seruaret᷑. qui nihil uictis pre¬
ter uitã exigunt. Marcũ mariũ si quidẽ
decaprili cassa extractũ. uinciro silla ius¬
sit. uictũq trans tiberim adlutatiorum
scpulchrũ effossis oculis. menbrisq minuta¬
tim ddesectis. uel & iam fractis trucidari.
ost hums publuis litorius senator & belnu¬
no uiso gauis marius ultima desperatione

Expanded text:
lam proscriptionis induxit. prima pin quibus quattuor consulares erant Carbo Marius Norbanus et Scipio et inter eos Sertorius tunc maxime pertimescendus. item alia oum quingentis nominibus proposita est, quam cum Lollius, quippe securus nihilque sibi conscius. legeret, ubi suum repente nomen offendit, dum se trepidus adoperto capite. foro subtrahit, interfectus est. sed ne in ipsis quidem tabulis fides ac finis malorum uidebatur. namque alios quos proscripserant iugulabant, alios autem postquam iugulauerant proscribebant. nec ipsius mortis erat nia simplex aut una condicio, ut in nece ciuium saltem ius hostium seruaretur, qui nihil a uictis praeter uitam exigunt. M. Manum siquidem de caprili casa extractum uinciri Sulla iussit ductumque trans Tiberim ad Lutatiorum sepulchrum effossis oculis membrisque minutatim desectis uel etiam fractis trucidari. post hunc P. Laetorius senator et Venuquo uiso C. Marius ultima. desperatione
Abbreviated transcription (Latin):
inegipto. perogrinorũ infelicit᷑ currenti¬
um impissimꝰ immolator. crudelissima cir¬
ca aduenas dianȩ taurice litora: sed ma¬
gis sacra crudelia tracia dedit. cũ phyle¬
mestore suo usq ad propinquos hospites
scelerata. Et ne antiquitatib uidear im¬
morari. testis est roma de pompeio inter¬
fecto. testis aegyptꝰ de interfecto rege
ptholomeo. Michi autem prima qualescũq
motꝰ perturbatione fugienti quã defugi¬
endi statione securo ubiq patria ubiqͥs
lex & religio mea est. Nuno me africa
confident accessi nunc me inquam ista
africa excipit pace simplici. sinu proprio
iure cõmuni. Dequa aliquando dictũ &r
uere dictũ est. hospitio prohibemur are¬
nȩ. bella sonant primaq uetant consiste¬
rͦe terra: nunc ultro adsuspiciendos socios
religionis & pacis suȩ. beniuolũ late gre¬
miu pandit. atq ulto fessos quos foueat

Expanded text:
in Aegypto peregrinorum infeliciter incurrentiin Aegypto peregrinorum infeliciter incurrentium impiissimus immolator, crudelissima circa aduenas Dianae Tauricae litora sed magis sacra crudelia, Thracia cum Polymestore suo usque ad propinquos hospites scelerata? et ne antiquitatibus uidear immorari, testis est Roma de Pompeio interfecto, testis Aegyptus de interfectore Ptolemaeo. Мihi autem prima qualiscumque motus perturbatione fugienti, quia de confugiendi statione securo, ubique patria, ubique lex et religio mea est. nunc me Africa confidenter accessi; nunc me, inquam, ista Africa excepit pace simplici, sinu proprio, iure communi, de qua aliquando dictum et uere dictum est hospitio prohibemur harenae, Bella cient primaque uetant consistere terra; nunc ultro ad suscipiendos socios religionis et pacis suae beniuolum late gremium pandit atque ultro fessos, quos foueat
Abbreviated transcription (Latin):
publicȩ conferat ipsa nobiscũ. Aut si ab
aliquo dicitur. tolerabiliores parentib nr̃is
romanos hostes fuisse quã nobis gothos
esse. audiat & intelligat. quato alit̃ quã
circa se ipsũ agitur sibi esse uideatur. olim
cũ bella toto orbe feruebant. quȩq pro¬
uincia suis rogibus suis legib sisq morib
utebatur. Nec erat societas affectionũ
ubi desidebat diuersitas potestatũ. Postre¬
mo solutas & barbaras gentes. quid tan¬
dem ad societatẽ adducer&. quas diuersis
sacrorũ ritib institutas & iam religio se¬
parabat. Siquis igitur tumc acerbitate ma¬
lorũ uictꝰ patriã cũ hoste descruit. quẽ
tandem ignotũ locũ ignotꝰ adut.. Quã
gentẽ genoralit̃ hostẽ hostis orauit :
Qui sc̃ congressu primo credidit. Non soci¬
etate nominis inuitatꝰ. non cõmunione
iuris adductꝰ. non religionis unitate seou¬
rꝰ. Anparuũ exempli doderat bosiridis

Expanded text:
publicae conferat ipsa nobiscum. aut si ab publicae conferat ipsa nobiscum. aut si ab aliquo dicitur tolerabiliores parentibus nostris Romanos hostes fuisse, quam nobis Gothos esse, audiat et intellegat, quanto aliter quam circa se ipsum agitur sibi esse uideatur. Olim cum bella toto Orbe feruebant, quaeque prouincia suis regibus suis legibus suisque moribus utebatur, nec erat societas adfectionum, ubi dissidebat diuersitas potestatum; postremo solutas et barbaras gentes quid tandem ad societatem adduceret, quas diuersis sacrorum ritibus institutas etiam religio separabat? si quia igitur tunc acerbitate malorum uictus patriam cum hoste deseruit, quem tandem ignotum locum ignotus adiit? quam gentem generaliter hostem hostis orauit? cui se congressu primo credidit, non societate nominis inuitatus, non communione iuris adductus, non religionis unitate securus ? an parum exempli dederunt Busiris
Abbreviated transcription (Latin):
quã ipsos uiteq nrȩ̃ clectionẽ. cui adqͥe¬
uimꝰ consulamus. Maiores nr̃i bella ges¬
serunt. belli fatigati pacẽ petentes.
tributa optulerunt. Cributum. pretiũ
pacis est. Nos tributa dispendimꝰ ne
bella patiam᷑. acperhoc inportum ad
quẽ illi tandem pro euadendis malgrum
tempestatib confugerunt: nos consistimus
& manemꝰ. Igitur nostra tempora uide¬
rim utrũ felicia. certe feliciora illis duci¬
m. quia quod illi ultime clagorunt: nos
continue possideꝰ. Inquietudo enĩ bello¬
rũ quia illi attriti sunt. nobis ignota ẽ
Inotio autt̃ quod illi post imperiũ cosa¬
ris natiuitatẽq xp̃i tenuiter gustauerunt.
nos nascimur & senescimus. Quod illis erat
debita pensio seruitutis nobis est libera
conlatio defensionis. Tantũq inter est
inter preterita presentiaq tempora. ut
quod roma inusũ luxuriȩ sȩ ferro extor¬
quebat a nostris nunc inusũ. cõmunis ret¬

Expanded text:
inquam ipsos uitaeque nostrae electionem, cui adquieinquam ipsos uitaeque nostrae electionem, cui adquieuimus, consulamus. maiores nostri bella gesserunt, bellis fatigati pacem petentes tributa obtulerunt: tributum pretium pacis est. nos tributa dependimus, ne bella patiamur, ac per hoc in portu, ad quem illi tandem pro euadendis malorum tempestatibus confugerunt, nos consistimus et manemus. igitur nostra tempora uiderim utrum felicia; certe feliciora illis ducimus, qui quod illi ultime delegerunt nos continue possidemus. inquietudo enim bellorum, qua illi attriti sunt, nobis ignota est. in otio autem, quod illi post imperium Caesaris natiuitatemque Christi tenuiter gustauerunt, nos nascimur et senescimus; quod illis erat debita pensio seruitutis nobis est libera conlatio defensionis, tantumque interest inter praeterita praesentiaque tempora, ut quod Roma in usum luxuriae suae ferro extorquebat a nostris, nunc in usum communis rei
Abbreviated transcription (Latin):
suis diuersis urbibus ac locis fractis cȩde
bellorũ. obsidionũ fame exinaniti. inter¬
fectis coniugib ac liberis. obremedia mi¬
seriarũ concursu misero ac mutua cȩde
uigulabat. Qui tunc de suis temporibus
scntiebat. ipsa postremo dieat italia. cur
dixit. obstitit repugnauit. si corũ felici¬
tas sua infelicitas non erat. romanosq fie¬
ti rerũ dominos bonis cõmunibus non obsta¬
bat. Non requiro de innumeris diuersarũ
gentiũ populis diu ante liberis tunc bello
uictis. patria abductis. pretio uenditis.
seruitute disꝑsis. Quid tunc sibi maluerint:
uid de romanis opinati sunt. quid detem¬
poribus uindicarint. Omitto de regibus
magnarũ opũ. magnarũ uiriũ. magnę̧
glorie diu potentissimis. aliquando cap¬
tis. seruilit̃ catenatis. sub iugũ missis. ante
currũ actis. in carce e̾ trucidatis. quorũ
tam stultũ ẽ. exquirere sententiam.
quã durũ non dolere miseriam. Nos in

Expanded text:
suis diuersis urbibus ac locis, fracti caede suis diuersis urbibus ac locis, fracti caede bellorum, obsidionum fame exinaniti, interfectis coniugibus ac liberis suis ob remedia miseriarum concursu misero ac mutua caede iugulabant, — quid tunc de suis temporibus sentiebat? ipsa postremo dicat Italia: cur dixit obstitit repugnauit, si eorum felicitas sua infelicitas non erat Romanosque fieri rerum dominos bonis communibus non obstabat? non requiro de innumeris diuersarum gentium populis diu ante liberis, tunc bello uictis, patria abductis, pretio uenditis, seruitute dispersis, quid tunc sibi maluerint, quid de Romanis opinati sint, quid de temporibus iudicarint. omitto de regibus \'magnarum opum, magnarum uirium, magnae gloriae, diu potentissimis, aliquando captis, seruiliter catenatis, sub iugum missis, ante currum actis, in carcere trucidatis: quorum tam stultum est exquirere sententiam, quam durum non dolere miseriam. nos, nos
Abbreviated transcription (Latin):
mole infelicitatis. ꝑ quã agitur totius
orbis euersio Aut si ideoꝰ felicia pu¬
tantur. quia unius ciuitatis opes auctȩ sunt.
cur non potius infelicissima tempora iudi¬
centur. quib miserabili uastatione multa¬
rũ ac bene institutarũ gentiũ potentissi¬
ma regna ceciderunt.nforte aliud
tunc carthagini uidebatur. eũ post annos
centũ inguti quib modo bellorũ clades.
modo pacis conditiones per horrescens. aunc
rebelli intentione. nun supplici. bellis pa¬
cẽ pace bella mutabat. Nouissime mise¬
ris ciuib passim sẽ in ignẽ ultima despera¬
tione iacientib. unꝰ rogus tota ciuitas fuit.
ui & iam nun situ paruȩ menib destitute.
pars miseriarũ ẽ audirequidquertdat
hispania sententiã suã cũ ꝑ annos ducentos
ubiq agros suos sanguine suo rigabat. Inpq¬
tunũq hõstẽ ultro hostiatim inquietatq
nec repellere poturat nec sustinere. cũ ses

Expanded text:
mole infelicitatis, per quam agitur totius mole infelicitatis, per quam agitur totius Orbis euersio? aut si ideo felicia putantur, quia unius ciuitatis opes auctae sunt, cur non potius infelicissima iudicentur, quibus miserabili uastatione multarum ac bene institutarum gentium potentissima regna ceciderunt? an forte aliud tunc Carthagini uidebatur, cum post annos centum uiginti, quibus modo bellorum clades modo pacis condiciones perhorrescens, nunc rebelli intentione nunc supplici, bellis pacem, pace bella mutabat, nouissime miseris ciuibus passim se in ignem ultima desperatione iacientibus unus rogus tota ciuitas fuit? cui etiam nunc, situ paruae, moenibus destitutae, pars miseriarum est audire quid fuerit. edat Hispania sententiam suam: cum per annos ducentos ubique agros suos sanguine suo rigabat inportunumque hostem ultro ostiatim inquietantem nec repellere poterat nec sustinere, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmoueriꝰ posse. quia
uictoriȩ romane
multarũ gentiũ &
ciuitatũ strage ere¬
brescunt. Quãquã
si diligent̃ appenda
plus dampni inue¬
nunt accidisse quã
cõmodi.  eque
enĩ parui pendenda sunt tot bella ser¬
uilia. socialia. ciuilia fugitiuorũ. Nullo¬
rũ utiq fructuũ. & magnarũ tamen
miseriarũ. sed cohibeo ut quẽ ad modũ uo¬
lunt ita fuisse uideant᷑. Unde arbit᷑or
esse dicturos. & quid his temporib bea¬
tius. quib continui triũphi. celebres¬
uictoriȩ. diuites prȩde. nobiles põpe. mag¬
ni ante currũ reges. & longo ordine uic¬
te gentes agobantur Quib breuiter
respondebit᷑. & ipsos de temporib solere
causari. & nos prohisdem temporibus
instituisse sermonẽ. quȩ tempora non
uni tantũ urbi attributa. sed orbi uni¬
⁊ uerso constat esse cõmunia. Ecce quã
feliciter roma uincit. tam infeliciter
quicquid extra romã ẽ. uincitur. Quan¬
ta igitur urbis beatitudo intanta

Expanded text:
moveri posse, quod victoriae Romanae multarum gentium et civitatum strage crebrescunt: quam si diligenter attendant, plus damni invenient accidisse, quam commodi, neque enim parvipendenda sunt tot bella servilia, socialia, civilia, fugitivorum, nullorum utique fructuum, et magnarum tamen miseriarum. Sed conniveo, ut, quemadmodum volunt, ita fuisse videatur, unde arbitror esse dicturos: Ecquid his temporibus beatius, quibus continui triuuictoriae, diuites praedae, nobiles pompae, magni ante currum reges et longo ordine uictae gentes agebantur ? quibus breuiter respondebitur et ipsos de temporibus solere causari et nos pro isdem temporibus instituisse sermonem, quae tempora non uni tantum urbi adtributa sed Orbi uniuerso constat esse communia. ecce quam feliciter Roma uincit tam infeliciter quidquid extra Romam eat uincitur. quanti igitur
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli regionibus exortas apparuisse. Tunc
quoq magno terrȩ motu caria & rhodus
insulȩ adeo concusse sunt. ut uulgo tec¬
tis labentibus ingens quoq ille colosus
reuer&. Codem anno flaminius consul
contemptis auspicuis quibus pugnare
prohibebatur. aduersus gallos conflixit
ogͥt hoc claudius consul cessatorũ
se uir domanũ regem. inprima aci¬
em progressus occidit. Et inter multa
insubriũ quȩ ad dedicionẽ coegerat op¬
pida. mediolaniũ quoq urbẽ florentis¬
simã coepit. Deinde hystri. noui hos¬
tes excitati sunt. Quos cornelius minu¬
tiusq consules. multo quidẽ romanorũ
sanguine subigerunt. E mergit hic
paululũ antiquus ille romanorũ in probȩ
laudis. & iam de parricidis appetitus.
Tam fabius censoruis. fabiũ buteonẽ filiũ
suũ furti insimulatũ interfecit. Dig¬
nũ scilic& facinus. quod pater parri¬
cidio flectendũ ducer&. Quodne lege
quidẽ nisi multa pecuniȩ. dut sũmu

Expanded text:
caeli regionibus exortas apparuisse. tunc caeli regionibus exortas apparuisse. tunc quoque magno terrae motu Caria et Rhodus insulae adeo concussae sunt, ut labentibus uulge tectis ingens quoque ille colossus rueret. eodem anno Flaminius consul contemptis auspiciis, quibus pugnare prohibebatur, aduersum Gallos conflixit Post haec Claudius consul gestatorum se Judomarum regem in primam aciem progressus ocInsubrium, quos ad deditionem coegerat oppida, Mediolanum quoque, urbem florentissimam, cepit. Deinde Istri, novi hostes, excitati sunt, quos Cornelius Minutiusque consules, multo quidem Romanorum sanguine subegerunt. emergit hio paululum antiquus ille Romanorum improbae laudis etiam de parricidiis appetitus. nam Fabius Censorins Fabium Buteonem filium suum furti insimulatum interfecit: dignum scilicet facinus, quod pater uel parricidio plectendum duceret, quod ne leges quidem nisi multa pecuniae aut summum
Abbreviated transcription (Latin):
misso proelio. apud arrestiũ. atilius con¬
sul occisus est. Oet ingenta romanorũ
nec saltem tanta quanta eos terrere
debuit. cȩsã sui parte fugerunt. Na
tria milia tunc interfecta historici
tradunt. Quod ideo ignominiosius tur¬
piusq est tam paucis amissis. tanta ag¬
mina diffugisse. quia se ialiis uictorus
diderunt. Quis enĩ rogo inexercitu roma¬
norũ creder& numerũ istũ fuisse. saltẽ no
dico fugisse :
ogit hec scđm cũ gallis proeliũ gestũ
quatus & fluuius flaccus consules. primi
trans padũ romanas duxere legiones. Pug¬
natũ est ibi cũ insubribus galłis. quorũ in
proximus fuit. dira miserã urbem terru
ere prodigia. misera utiq. quȩ hinc fre¬
mitu hostiũ. inde nequitia de monũ ter¬
rebatur. Iamq inpiceno flumen sangui¬
nẽ effluxit: & apud tuscos cȩlũ ardere
uisũ est. Etarumini nocte multã lucẽ
clarã offulsisse. ac tres lunas distantibirꝰ

Expanded text:
misso praelio apud Aretium, Atilius conmisso praelio apud Aretium, Atilius consul occisus est: octingenta millia Romanorum, nec saltem tanta, quanta 250 eos terrere debuit, caesa sui parte, fugerunt: nam tria millia eorum tunc interfecta historici tradunt, quod ideo ignominiosius turpiusque est, tam paucis amissis, tanta agmina diffugisse, quia se in aliis victorididerunt. Quis enim, rogo, in exercitu Romanorum crederet numerum istum fuisse saltem, non dico fugisse? Post haec secundum cum Gallis praelium gestum quatus et Fulvius Flaccus consules, primi trans Padum Romanas duxere legiones. Pugnatum est ibi cum Insubribus Gallis, quorum intproximus fuit, dira miseram Uere prodigia. miseram utique, quae hinc fremitu hostium, inde nequitia daemonum terrebatur; namque in Piceno flumen sanguine effluxit et apud Tuscos caelum ardere uisum est et Arimini nocte multa lucem claram obfulsisse ac tres lunas distantibus
Abbreviated transcription (Latin):
pontifices. Iamq decẽ uiri consuetũdinẽ
prisce suꝑstitionis aggressi. gallũ uirũ
& gallã feminã cũ muliere greca in
foro boario uiuos defoderunt. Sed ob
sum est. Nam diras illas quas fecerant
externorũ mortes. fedissimis suorũ cedi¬
bus expiarunt. Siquidẽ lucio emilio ca¬
tulo gaio atilio regulo consulibus. mag¬
na fortitudine consternatus est senatꝰ.
defectione cisalpinȩ galliȩ. Qũ & iã
ex ulteriori gallia ingens aduentare
exercitus nuntiaretur. maximȩ aegesto¬
rũ. quod nomen non gentis sed mercena¬
riorũ gallorũ cestEtaq permoti
consules totius italiȩ ad presidiũ impe¬
ru contraxere uires. Quo facto in utri¬
usq consulis exercitu . dcco miliũ ar¬
matorũ fuisse referunt. sicut fabius
historicus qui eidẽ bello interfuit seri¬
psit. Ex quibus romanorũ & campano¬
ducenti. equitũ uero urginti sex milia.
oe cetera multitudo sociorũ fuit. Com¬

Expanded text:
pontifices; namque decemuiri consuetudinem pontifices; namque decemuiri consuetudinem priscae superstitionis egressi Gallum uirum et Gallam feminam cum muliere simul Graeca in foro boario uiuos defoderunt. sed oblsum est; namque diras illas quas fexternorum mortes, foedissimis suorum caedibus expiaverunt, sequidem, L. Aemilio Papo, C. Atilio Regulo consulibus, magna formidine consternatus est senatus defectione Cisalpinae Galliae, cum etiam ex ulteriore Gallia ingens adventare exercitus nuntiaretur, maxime Gaesatorum, quod nomen non gentis, sed mercenariorum Gallorum est. Itaque permoti consules, totius Italiae ad praesidium imperii contraxere vires. Quo facto, in utriusque consulis exercitu octingenta millia armatorum fuisse referuntur, sicut Fabius historicus, qui eidem bello interfuit, scripsit. Ex quibus Romanorum et Campanoducenti, equitum vero viginti sex millia sexcenti: caetera multitudo sociorum fuit. Com
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqua tolerantia sinc respirandi appe¬
titu por fluxiss&. intentio uoluntatis
& electio consuetudinis diceretur. Cũ
autẽ in hoc pauxillũ ocu tantopere uel
maiorũ gaudia uel minorũ studia recli¬
nantur profecto discernuntur. Et quam
iocunditatẽ habuerit hȩc breuitas & quã
amaritudinẽ illa prolixitas. hoc est &¬
quies illa quã grata fuiss& sidiuturna
mansiss& & hȩc incessabilis miseria quã
& iam uitanda fuerit. siuitari quacũq¬
arte potuiss&.
Mo ab urbe condita .oxuiii. amil¬
car dux carthaginentiũ ab hispanus in
bello cũ aliud bellũ aduersus romanos
clam parar&. occisus est. Sequenti an¬
no. legati romanorũ ab iliricis interfec¬
ti sunt. Post cũ ipsis iliricis atrocissimũ
bellũ gestũ est. in quo multi opibus
populisq deletis. reliqui se fuluio postu¬
mioq consulibus dediderunt. Tertio de¬
inceps anno. miserã ciuitatẽ sacrilegis
sacrificus male potentes fune stauere

Expanded text:
aequali tolerantia sine respirandi appeaequali tolerantia sine respirandi appetitu perfluxisset, intentio uoluntatis et electio consuetudinis , diceretur. cum antem in hoc pausillulum otii tantopere uel maiorum gaudia uel minorum studia reclinantur, profecto discernitur, et quam iucunditatem habuerit haec breuitas et quam amaritudinem illa prolixitas, hoc est, et quies illa quam grata fuisset, si diuturna mansisset, et haec incessabilis miseria quam etiam uitanda fuerit, si uitari quacumque potuisset. Anno ab Vrbe condita DXVII Hamilcar dux Carthaginiensium ab Hispanis in bello, cum aliud bellum aduersus Romanos clam pararet, occisus est. Sequenti anno legati Romanorum ab Illyriis interfecti sunt. post cum ipsis Illyriis atrocissimum bellum gestum est: in quo multis oppidis populisque deletis reliqui se Fuluio Postumioque consulibus dediderunt. Tertio deinceps anno miseram ciuitatem sacrilegis saerificiis male potentes funestauere
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ uiscera nonsudarunt. Et in ter
plurimas magnorũ aetates misera ciuitas.
uere misera mater. uix uno tempore ati¬
more luctuũ. ut non dicã ab ipsis luctibus
conquieuit. Hoc si quisquã hominũ tam
paruũ inuita sua quietis habuiss&. nũ¬
quid uel uixisse dicereturAut siquis¬
quã ꝑ totũ annũ doloribus & cruciatib
agatur. medio autẽ anni ipsius spacio
unũ tantũ diem tranquillũ & sine con¬
flictionibus transigat. quid exeo leuam̃¬
tũ die malorũ accipi&. ac non totũ an¬
nũ miserus deputabit. Sed illi inquid
hunc annũ proglorioso signo infatigabilis
uirtutis collocauerunt. atq utinã pro ob¬
liuione calamitatis continuo preterissent
am sicut in corpore hominis. ita demũ
lepra dinoscitur siuaricatim inter sanas
cutis partes color diuersus appareat.
t si ita se ubiq diffundat. ut om̃ia uni¬
us coloris quã is adulteri faciat. perit
illa diseretio. Ita si continuus labor

Expanded text:
sanguinem uiscera non sudarunt, et inter sanguinem uiscera non sudarunt, et inter plurimas magnorum saeculorum aetates misera ciuitas, uere misera mater, uix uno tempore a timore luctuum, ut non dicam ab ipsis luctibus, conquieuit. hoc, si quisquam hominum tam parum in uita sua quietis habuisset, numquid uel uixisse diceretur? aut, si quisquam per totum annum doloribus et cruciatibus agatur, medio autem anni ipsius spatio unum tantum diem tranquillum et sine conflictationibus transigat, numquid ex eo leuamentum malorum accipiet ac non totum annum miseriis depatabitP sed illi, inquit, hunc annum pro glorioso signo infatigabilis uirtutis conlocauerunt. atque utinam pro obliuione calamitatis continuae praeterissent. nam sicut in corpore hominis ita demum lepra dinoscitur, si uariatim inter sanas cutis partes color diuersus appareat, at si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamuis adulteri faciat, perit illa discretio: ita si continuus labor
Abbreviated transcription (Latin):
mitti expedit ne obtrectatores dicrũ ur¬
tȩ suȩ ad insultandũ potius sibi hoc stre¬
pͥitu suscitemus. Ecce portȩ iani clause
fuerunt. foris bellũ romanorũ non fu̾it.
Omnẽ sobolẽ suã ingremio suo conquiescen¬
tẽ. roma continens non suspirauit. Et hoc
quando: Primũ post punicũ bellũ. Post
quantũ temporis Post annos. eccel.
Quam dui. Anno uno. Et quid altero sub¬
secutũ est: Ut de ceteris taceam. bellũ
gͥallicũ. & hannibal cũ bello punico secun¬
do. Ei mihi cognouisse hec & dubitasse.
quã &iã me pudoe paxͦ ista unius ann.
uel magis umbra pacis. lenimentũ mi¬
seriarũ. an incentuiũ malorũ fuit stilli¬
cidiũ. Stillicidiũ istud olei in mediũ mag¬
nȩ flammȩ cadens. extinxit fomitẽ tanti
ignis. an aluit. Paruũ aquȩ frigidȩ arden¬
tissimis haustũ infebribusͦ sanauit᷑ egrotũ
id est ab hostilio tullio usq ad oesarem an¬
gustũ. una tantũ modo aetate romana

Expanded text:
mitti expedit, ne obtrectatores dierum uimitti expedit, ne obtrectatores dierum uitae suae ad insultandum potius sibi hoc strepitu suscitemus. ecce portae Iani clausae fuerunt, foris bellum Romanorum non fuit, omnem subolem suam in gremio suo conquiescentem Roma continens non suspirauit. et hoc quando? post primum Punicum bellum; post quantum temporis? post annos CCCCXL; quamdiu? anno uno; et quid altero subsecutum est? ut de ceteris taceam, bellum Gallicum et Hannibal cum bello Punico secundo. ei mihi, cognouisse haec et denudasse quam etiam me pudet pax ista unius anni uel magis umbra pacis lenimentum miseriarum an incentiuum malorum fuit? stilicidium istud olei in medium magnae flammae cadens extinxit fomitem tanti ignis an aluit? parum aquae frigidae ardentissimis haustum in febribus sanauit aegrotum iogentos, id est ab Hostilio Tullo usque ad Caesarem Augustum, una tantummodo aestate Romana
Abbreviated transcription (Latin):
titere hostes. aduersũ quos uaria sorte bel¬
latũ est. Nam inprimo conflictu uale¬
rio consule. tria milia .d. cecidere romani.
secundo .iiii. milia gallorũ cȩsa. duo milia
capta sunt. Sed obꝰ priort̃ cladem triũ¬
phus consuli denegatꝰ est. Tito manilio tor¬
quato gaio atilio bubulco consulibus. sar¬
dinia insula rebellanit. auctoribus poenis
nde mox sardis sub acti & oppressi sunt.
arthaginensibus autẽ uiolatoribus pacis quã
ipsi poposcissent. inferri bellũ decretũ est
ontra carthaginenses pacẽ suppliciter po¬
poscerunt. Et cũ bis missis legatis nihil
põfecissent. post & iam decem principib
atq supplicantibus nec impetrarent: no¬
uissime hannonis minimi hominis inter
gatos oratione meruerunt. Hoc anno
porta iam gemini clausa est. quia nusquã
codem anno bollũ erat. quod sub numa
tacendũ est. & tempora quibus conferri
nostra nullomodo possunt. silentio trans¬

Expanded text:
titere hostes. aduersum quos uaria sorte beltitere hostes. aduersum quos uaria sorte bellatum est; nam in primo conflictu Valerio consule tria milia quingenti cecidere Romani, secundo quattuordecim milia Gallorum caesa, duo milia capta sunt, sed ob priorem cladem triumphus consuli denegatus est. T. Manlio Torquato C. Atilio Bubuloo consulibus Sardinia insula rebellauit auctoribus Poenis. unde mox Sardi subacti et oppressi sunt; Carthaginiensibus autem uiolatoribus pacis, quam ipsi poposcissent, inferri bellum decretum est. contra Carthaginienses pacem suppliciter poposcerunt et cum bis missis legatis nihil profecissent, post etiam decem principibus bis aeque supplicantibus nec impetrarent, nouissime Hannonis, minimi hominis inter legatos , oratione meruerunt. hoc anno porta Iani Gemini clausa est, quia nusquam eodem anno bellum erat; quod sub Numa tacendum est et tempora, quibus conferri nostra nullo modo possunt, silentio trans
Abbreviated transcription (Latin):
adunã conuenere ꝑͥniciem. qm̃ &quȩ seg¬
nior redundatio tenuit malefacta dissol¬
uit. & quȩ cursus torrentis inuenit. im¬
pulsa deiecit. Aquarũ grauissimã cladem.
grauior ignis secuta uastatio est. Qui ig¬
nis incertũ unde surrexerit. plurimas ci
uitatis partes ꝑuagatus cũ hominũ domo¬
rũq miserabilem stragẽ fecit. Tũ & iam
tantũ opũ uno consũpsit incendio. quantũ
plurimȩ & peregrine uictoriȩ̨ conferre
non possent. Dehinc cũ omĩa incircuitu
fori popularetur. aedẽ ueste corripuit.
It ne sibi quidẽ dus subuenientibus ignẽ illũ
qui acternus putabatur temporarus ig¬
nis oppressit. nde & iã metellus dũ ar¬
suros deos eripit. uix brachio semiustulatꝰ
aufugit. Tito sempronio gracho gaio uale
falcone consulibus. cũ faliscis bellauere roma¬
ni. Eoq prȩlio .xu. milia faliscorũ interfec¬
ta sunt. Eodẽ anno galli cisalpini noui ex¬

Expanded text:
ad unam convenere perniciem: quoniam, et quod segad unam convenere perniciem: quoniam, et quod segnior redundatio tenuit, madefacta dissolvit: et quae cursus torrentis invenit, impulsa dejecit. Aquarum gravissimam cladem, gravior ignis secuta vastatio est. Qui ignis incertum uuitatis partes peruagatus cum hominum domoramque miserabilem stragem fecit tum etiam tantum opum uno consumpsit incendio quantum plurimae et peregrinae uictoriae conferre non possent. dehinc cum omnia in circuitu fori popularetur, aedem Vestae corripuit, et ne sibi quidem dis subuenientibus ignem illum, qui aeternus putabatur, temporarias ignis oppressit; unde etiam Metellus, dum arsuros deos eripit, uix bracchio semiustilatus aufugit. T. Sempronio Graccho C. Valerio Falcone consalibos cum Faliscis bellauere Romani, eoque proelio quindecim milia Faliscorum interfecta sunt. eodem anno Galli Cisalpini noui exs
Abbreviated transcription (Latin):
post annũ tertiũ & iugesimũ. ex quo bel¬
lũ punicũ primũ fuerat inchoatũ. Quis
rogo duarũ ciuitatũ unũ bellũ per an¬
nos tres. & .xx. gestũ fando explicoe
Quot reges carthaginensiũ. quot consules
romanorũ. quot agmina exercitũ. quan¬
tũ numerũ nauiu contraxerit profli¬
garit oppresserit. Et tũ demũ si illa
ad plenũ perpensa uideant ur. de presentibus
iudicetur
IENO aburbe condita . d.uT repentina
subuersio ipsius romȩ. prȩuenit. triũ¬
phũ romanorũ. eqͦ enĩ temere dixe¬
rim. quando non uel modicã letitiã romȩ
suꝑ ueniens repente quã grauissimꝰ luctꝰ
oppresserit. Siquidẽ quinto lutatio catu¬
lio aulo manlio consulibus. diuersȩ ignium
aquarũq clades. poene a sumpsere urbẽ¬
iberis insolitis auctus imbribus. & ultra o¬
pinionẽ uel diurnitate uel magnitudine
redundans. omia romȩ edificia inplano po¬
sita deiecit. Diuersȩ equalitates locorũ.

Expanded text:
post annum tertium et uicensimum, ex quo belpost annum tertium et uicensimum, ex quo bellum Punicum primum fuerat inchoatum. Quis, rogo, duarum ciuitatum unum bellum per annos tres et uiginti gestum fando explicet, quot reges Carthaginiensium, quot consules Romanorum, quot agmina exercituum, quantum numerum nauium contraxerit profligarit oppresserit? et tunc demum, si illa ad plenum perpensa uideantur, de praesentibus indicetur.\' Anno ab Vrbe condita DVII repentina subuersio ipsius Romae praeuenit triumphum Romanorum; neque enim temere dixerim, quando non uel modicam laetitiam Romae superueniens repente quam grauissimus luctus oppresserit. siquidem Q. Lutatio Catulo aquarumque clades pene absumpsere urbeiberis insolitis auctus imbribus, et ultra opinionem, et diuturnitate, et magnitudine redundans, omnia Romae aedificia in plano posita delevit. Diversae qualitates locorum
Abbreviated transcription (Latin):
ima sibi utrorũq cłasse. apud gades insu¬
las ꝑ totã noctẽ inter textis propemodũ
anchoris constiterunt. Orta luce. prior
lutatius signũ bello dedit. Crudescente
pugna. uictus hannon nauẽ auertit. &
dux fuge primus fuit. Aliquanta cũ eo
pars exercitus sui africã petit. alii con¬
fugere lilibeũ. S exaginta & sex punicȩ
a fuere. Romanorũ autẽ .xͦ. & duȩ naues
dimersȩ. Lutatius de inde ad dercinã ciui¬
tatẽ quã poeni tenebant uenit. Ibiq duo
milia carthaginensiũ conserta pugna
interfecit. Tlno carthaginenses prȩcepiti
festinatione adlutatiũ consulem. Ac dem¬
de romã mittunt. Orant pacẽ. quã con¬
ditionibus ante prepositis ilico consequun¬
tur. Conditiones autẽ erant. ut sicilia
sardiniaq decederent. pro qua impensis
bellicis puri argenti .ui. milia talentorũ
euboicorũ equis pensibus ꝑ annos .xx. pen¬
derunt. Huiꝰ pacis conditio habita est

Expanded text:
ximae sibi utrorumque classes apud Aegades insuximae sibi utrorumque classes apud Aegades insulas, per totam noctem interjectis propemodum anchoris, consLutatius signum bello dedit. crudescente pugna uictus Hanno nauem auertit et dux fugae primus fuit. aliquanta cum eo pars exercitus sui Africam petiit, alii confugere Lilybaeum; sexaginta et tres Punicae na fuere; Romanorum autem duodecim naues demersae sunt. Lntatias deinde ad Erycinam ciuitatem, quam Poeni tenebant, uenit ibique duo milia Carthaginiensium. conserta pugna interfecit. Tunc Carthaginienses praecipiti festinatione ad Lutatium consulem ac deinde Romam mittunt: orant pacem, quam condicionibus ante propositis ilico consequuntur. condiciones autem erant, ut Sicilia Sardiniaque decederent proque inpensis bellicis \'puri argenti tria milia talentum Euboicorum aequis pensionibus per annos uiginti penderent. huius pacis condicio habita est
Abbreviated transcription (Latin):
de inde atilius regulus & mansilius ulsco
ambobis consules. cũ classe ducentarũ nauiũ
& quattuor legionibus lilibeũ profecti.
Quod oppidũ in promunctorio sitũ romani
obsidere conati. suꝑ ueniente hannibale
qui amilcaris filius fuit uicti maiore exer¬
citus sui parte perdita. ipsi egre euascrunt
ost hos claudius consul cũ classc .cxx. nauiũ.
addrepani portũ contra hostẽ profectus. ubi
mox acceptus classe poenorũ superatus & ipsi
us collega claudu. uniuersã classem naufra¬
gio amisit. Anno & iam sequenti. classis pu¬
nica initaliam transit eiꝰq plurimas partes
longe lateq uastauit.
NiꝰeRea lutãtius cũ classe .xxx. nauiũ
insiciliam transuectus. dũ apud drepanã ciui¬
tatẽ pugnã inter primos siciliȩ trans fixo
femore egerit. cũ iã obrueretur ereptus ÷
copus. ad siciliã duce hannone concurrunt.
ec lutatius segnior. immo consilia poeno¬
rũ mira celeritate prȩuenit. Postquã pro¬

Expanded text:
deinde Atilius Regulus et Manlius Vulsco, deinde Atilius Regulus et Manlius Vulsco, ambo bis consules, cum classe ducentarum nauium et quattuor legionibus Lilybaeum profecti: quod oppidum in promuntorio situm Romani obsidere conati, superueniente Hannibale qui Hamilcaris filius fuit uieti, maiore exercitus sui parte perdita ipsi aegre euaserunt. post hos Claudius consul cum classe centum uiginti nauium ad Drepani portum contra hostem profectus: ubi mox exceptus classe Poenorum superatusque est.us collega Claudi uniuersam classem naufragio amisit. Anno etiam consequenti classis Punica in Italiam transiit eiusque plurimas partes longe lateque uastauit. interea Lutatius cum classe trecentarum nauium in Siciliam transuectus dum apud Drepanam ciuitatem pugnam inter primores ciet, transfixo femore aegerrime, cum iam obrueretur, ereptus ecopiis ad Siciliam Nec tamen Lutatius segnior, imo consilia Poenorum, mira celeritate praevenit. Postquam pro
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis proelus aduersũ poenos & si¬
matas strages reliquit. Lucio aelio me¬
tello gaio forio placido consulibus hasdrul¬
bal nouus carthaginensiũ imperator.
plius .xxx. milia. lilibeũ uenit ex africa.
& continuo cũ metello consule apud pano¬
rũ pugnã conseruit. S ed metellus uira mag¬
nã beluarũ timens. prius eas magno usus
consilio. uel infugã uel in mortẽ egit &
sic facile quã uis magnã uim hostium supe¬
rauit. Uiginti milia carthaginensiũ. in go
drubal cũ paucis lilibeũ fugit. atq absenͤ
a poenis captus dapnatus est. Post hȩc fes¬
si tot malis carthaginenses. petendam esse
aromanis pacem decreuerunt.Ad quã rẽ
attisiliũ regulũ ante ducẽ romanũ. quẽ
iam perquinq annos captiuũ detinebant.
inter ceteros perlegatos precipue mitten¬
dũ putauerunt. Quẽ non impetrata pace
abitalia reuersũ. resectis palpebris ingra¬
tũ inmachina uigilando necauerunt. Alt̃

Expanded text:
plurimis proeliis aduersum Poenos et Siplurimis proeliis aduersum Poenos et Simatas strages reliquit. L. Caecilio Metello C. Furio Placido consulibus Hasdrubal nouus Carthaginiensium imperator plius triginta millibus, Lilybaeum venit ex Africa, et continuo cum Metello consule apud Panormum pugnam conseruit. Sed Metellus, vim magnam belluarum timens, prius eas, magno usus consilio, vel in fugam, vel in mortem egit, et sic facile quamvis magnam vim hostium superavit. Viginti millia Carthaginiensium in eo drubal cum a Poenis capite damnatus est. Post haec fessi tot malis Carthaginenses, petendam esse pacem a Romanis decreverunt. Ad quam rem Attilium Regulum ducem Romanorum, quem jam per quinque annos captivum detinebant, inter ceteros legatos praecipue mittendum putanerunt: quem non impetrata pace ab Italia reuersum resectis palpebris inligatum in machina uigilando necauerunt. alter
Abbreviated transcription (Latin):
fixit. Tertio anno sicut semꝑ indomitus
furor cito periculorũ obliuiscitur. seruili¬
us coepio & sempronius blesus consules
clxx. nauibus in africam trans gressi. uni¬
uersam orã miritimã quȩ circa syrtes
iac& de populati sunt. Atq insuperiora
congressi. captis euersisq ciuitatibus
plurimis. ingentẽ predã ad classẽ dedux¬
erunt. Indẽ cũ aditiliã redirent. circa
palinuri promuntoriũ quã alucanis mon¬
tibus in altũ excurrit. inlisi scopulis .cl.
naues onerarias nobilemq prȩdã crudeli¬
ter adquisitã infelicit̃ ꝑdiderunt. Uicit
aliquando apud romanos improbissimã
cupiditatẽ. enormitas miseriarũ. Nam
patres quibus iam nauticȩ rei ꝑditȩ sũ¬
mitas ess& decreuere ne amplius quã
Lx. nauiũ classes ad subsidiũ habe retur
italiȩ. Quod quidẽ decretũ. continuo ad¬
acti indomita cupiditate ruperunt.
rȩterea cotta consul insiciliã trans gresẜ.

Expanded text:
fixit. Tertio anno — sicut semper indomitus fixit. Tertio anno — sicut semper indomitus furor cito periculorum obliuiscitur — Seruilius Caepio et Sempronius Blaesus consules ducentis sexaginta nauibus in Africam transgressi uniuersam oram maritimam, quae circa Syrtes iacet, depopulati sunt atque in superiora progressi captis euersisque ciuitatibus plurimis ingentem praedam ad classem deuexerunt. inde cum ad Italiam redirent, circa Palinuri promuntorium, quod a Lucanis montibus in altum excurrit, inlisi scopulis centum quinquaginta naues onerarias nobilemque praedam crudeliter adquisitam infeliciter perdiderunt. uicit aliquando apud Romanos improbissimam cupiditatem enormitas miseriarum: nam patres, quibus iam nauticae rei pertaesum. esset, decrenere ne amplius quam sexaginta nauium classis ad subsidium haberetur Italiae; quod quidem decretum continuo adacti indomita cupiditate ruperunt. praeterea Cotta consul in Siciliam transgressus
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt. nec deferri potuit nauale
certamen. Centũ. & .iiii. naues cartha¬
ginensiũ demersȩ .xxx. cũ pugnatoribus
capte. Prȩterea .xxx. & quinq milia
misiũ ex ipsis cesa sunt. Romanorũ enĩ
tes consules apud clippeã castra posuerunt
Duo hannones imperatores poenorũ. eo rurss
cũ magno exercitu conuenerunt. Prelioq
cõmissõ .uiiii. milia perdiderunt. Sed ut
apud romanos nũquã duitur felicitas erat
& qualescũq suc cessus magnis continuo ma¬
lorũ molibus obruebantur cũ romana
classis ad italiã predis onusta remearoe
infando naufragio euersa est. Nam de.
iectis oneribus liberatȩ sunt. Hamilcar
dux poenorũ cũ exercitu innumȩdiã mau¬
ritaniamq missus postquã hostiliter cru¬
enterq in uniuersos egit. cur regulũ sus¬
cepisse dicerentur mille argenti taleittis
& .xx. milibus boũ reliquos condempnauit
rincipes autẽ om̃iũ populorũ patibulo suf¬

Expanded text:
uenerunt; nec differri potuit nauale uenerunt; nec differri potuit nauale certamen. centum et quattuor naues Carthaginiensium demersae, triginta cum pugnatoribus captae, praeterea triginta et quinque milia militum ex ipsis caestes. Consules apud Clypeam castra posuerunt. Duo Hannones Poenorum duces, eo rursus cum magno exercitu venerunt: praelioque commisso novem millia perdiderunt, et apud Romanos numquam diuturna felicitas erat et qualescumque successus magnis continuo malorum molibus obruebantur — cum Romana classis ad Italiam praedis onusta remearet, infando naufragio euersa est: nam de tiectis oneribus liberatae sunt. Hamilcar dux Poenorum cum exercitu in Numidiam Mauretaniamque missus postquam hostiliter cruenteque in uniuersos egit, cur Regulum libenter suscepisse dicerentur, mille argenti talentis et uiginti milibus boum reliquos condemnauit; principes autem omnium populorum patibulo suf
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt. Sed cũ in tolerabiles & duras con¬
diciones pacis audissent. tutius rati sese
armatos mori quã miseros uiuere. precio
non solũ hispaniorũ uel gallorũ auxilia
quȩ iam dudũ plurima habebant. sed
& iam grecorũ cõparanda duxerunt.
taq x antippũ lacedemoniorũ regem cũ
auxilus acitũ ducẽ bello prȩfecerunt
antippus inspectis penorũ copus. atq in
cãpũ deductis. longe   melius mutati. appa¬
ratus pugnã cũ romanis conseruit. Ingens
milia romanorũ. in illa congressione pros¬
trata sunt. Regulus ille dux nobilis cũ
iectus. decimo demũ anno punici belli no¬
bilẽ triũphũ carthaginensibus prebuit.
Rantippus tam audacis facti conscius. rerũ
instabiliũ mutationẽ timens. ilico ex africa
migrauit ingreciã.
GIU R ẽ milius paulus fuluius nobili¬
or consules. audita captiuitate reguli. &
clade exercitus romani. transire inafricã
Eoconfestim carthaginenses cũ pari classe

Expanded text:
cerunt: sed cum intolerabiles et duras concerunt: sed cum intolerabiles et duras conditiones pacis audissent, tutius rati sese armatos mori quam miseros vivere, pretio non solum Hispanorum vel Gallorum auxilia, quae jam dudum plurima habebant, sed etiam Graecorum comparanda duxerunt. Itaque Xanthippum, Lacedaemoniorum regem, cum auxiliis accitum, ducem bello praefecerunt. Xanthippus, inspectis Poenorum copiis atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu, pugnam cum Romanis conseruit. Ingens millia Romanorum in illa tunc congressione prostrata sunt. Regulus ille dux nobilis cum jectus, decimo demum anno Punici belli nobilem triumphum Carthaginiensibus praebuit. Xanthippus, tam audacis facti conscius, rerum 239 instabilium mutationem timens, illico ex Africa migravit in Graeciam. Igitur Aemilius Paulus et Fulvius Nobilior consules, audita captivitate Reguli et clade exerciEo confestim Carthaginenses cum