comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in lumine tuo o iaccessibilis lux
quod boui penes te ctiam cum malus
cẽt. miserum maneret homunculum.
Amat ꝓinde non uninerito. quia ama¬
tus ẽ. sine merito. Amat sine fine.
quia sine pͥncipio sc cognoscit amatũ.
ꝑdit in luce̾ ad miseri consolationẽ
magnum consiliũ. quod ab ȩterno la¬
tuerat in sinii ȩternitatis quam nolit
uidelicet ds mortẽ peccatoris sed ina¬
gis ut conũtatur ut uiuat. Habes
homo huiꝰ archani indicẽ sp̃m iustifi¬
cantẽ. eoq ipso testificantẽ sp̃ui tuo.
qͦd filiꝰ dĩ & ipse sis. Agnosce consiliũ
di. in iustificatione tui. confitere &
dic. Consiliuim meũ. iustificationes
tuȩ. Presciis namq iustificatio tui
& dium e. consilii reuelatio. & que¬
certe p̾destinatio ipsa potiꝰ p̾paratio
ẽ. iustificatio autẽ magis iam appro¬
pinquatio. Deuq ait Agite peniten¬
tiam. quia appropinquauit regnum cȩ¬
loꝵ. Audi & de p̾destinatione. quod ip¬

Expanded text:
in lumine tuo, o inaccessibilis Lux, in lumine tuo, o inaccessibilis Lux, quid boni penes te, etiam cum malus esset, miserum maneret homonculum. Amat proinde non immerito, quia amatus est sine merito: amat sine fine, quia sine principio se cognoscit amatum. Prodit in lucem ad miseri consolationem magnum consilium, quod ab aeterno latuerat in sinu aeternitatis: quod nolit videlicet Deus mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat. Habes, homo, hujus arcani indicem spiritum justificantem, eoque ipso testificantem spiritui tuo, quod filius Dei et ipse sis. Agnosce consilium Dei in justificatione tui; confitere et dic, Consilium meum justificationes tuae . Praesens namque justificatio tui, et divini est consilii revelatio, et quaecerte praedestinatio ipsa potius praeparatio est, justificatio autem magis jam appropinquatio. Denique ait: Agite poenitentiam, quia appropinquavit regnum coelorum , Audi et de praedestinatione, quod ip
Abbreviated transcription (Latin):
ma horrende ignorantiȩ. in aliam
quandam quoꝙ trahi abyssum eregi¬
one amenam & lucidam claritatis eternȩ:
Et tunc demum quasi duuidit d̃s lucẽ
a tenebris. cum peccator sole illuicescente
iusticiȩ abiectis oꝑib tenebrarum
indiut᷑ arma lucis. & is quẽ prior uita
ac ꝓpria conscientia tanquam reuera
filium gehennȩ deputauerat ardoribꝰ
sempiternis. ad tantam uisitantis se
orientis ex alto dignationẽ respirans
głari etiam incipit pret̾ spem in
s̃pe głȩ filioꝵ dĩ. quam um nimirũ
cuicino reuelata facie cxultans nouo
in lumine speculatur & dicit. Sig¬
natum ẽ. suꝑ nos lumen nultus tui
diie. dedisti leticiam in corde meo.
O dñe quid ẽ. homo quia innotiusti
ci. aut filius hominis quia reputas cũ:
Lam se obone pat̾ uermis uilissimꝰ
& odio dignissimus sempiterno. tam̃
confidit amari. qm se sentit amare
imino quia amari se p̾sentit. nou
reclainare confunditur. Lam appaiet

Expanded text:
ma horrendae ignorantiae, in aliam ma horrendae ignorantiae, in aliam quamdam quoque trahi abyssum e regione amoenam et lucidam claritatis aeternae? 7. Et tunc demum quasi dividit Deus lucem a tenebris, cum peccator, sole illucescente justitiae, abjectis operibus tenebrarum, induitur arma lucis; et is quem prior vita ac propria conscientia, tanquam revera filium gehennae, deputaverat ardoribus sempiternis; ad tantam visitantis se Orientis ex alto dignationem respirans, gloriari etiam incipit praeter spem in spe gloriae filiorum Dei, quam jam, nimirum e vicino revelata facie exsultans, novo in lumine speculatur, et dicit: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in corde meo . O Domine, quid est homo, quia innotuisti ei? aut filius hominis, quia reputas eum? Jam se, o bone Pater, vermis vilissimus et odio dignissimus sempiterno, tamen confidit amari, quoniam se sentit amare: imo quia se amari praesentit, non redamare confunditur. Jam apparet
Abbreviated transcription (Latin):
portet. in cubantẽ ternenis iul de cele¬
stib cogitantẽ. quis hunc non uideat
hortendis circumfusum tenebris nͥ
qui in eadem umbra sedet. quippe cui
nullum adhuc suȩ salutis signun
eluxerit. cui necdum in aliquo interna
pexerit. iminiseritq sp̃m̃ conpune¬
tionis. quatinꝰ ingemiscat & resipiseat
mutet uitã. domet carnẽ. ainet ꝓxi¬
mum. clamet ad dm̃. ꝓponat ꝙ de ce¬
tero uiuere dõ non seło. exqua deuide
suꝑn lumiuis gratuita uisitatione &
subita mutatione dext̃ę excelsi agnos¬
cat se merito quidẽ non iam irȩ sed
gr̃ę filium. quippe qui paternuum
erga se dinę bonititis exꝑitur affec¬
tum. quod se hactenus in tantum latu¬
erat. ut non solum non nesciret. utrũ¬
nam dignus in amore an odio foret.
uerum etiam odium magis & non
amorẽ. ꝓpria conu̾satio testaretur.
erant enim tenebrȩ adbuc suꝑ faciẽ
abyssi. nonne is tͥ uidetur quasi de
abẏsso ꝓfundissima ac tenebrosissi¬

Expanded text:
portet, incubantem terrenis, nil de coeleportet, incubantem terrenis, nil de coelestibus cogitantem. Quis hunc non videat horrendis circumfusum tenebris, nisi qui in eadem mortis umbra sedet? quippe cui nullum adhuc suae salutis signum eluxerit; cui necdum in aliquo interna pexerit, immiseritque spiritum compunctionis, quatenus ingemiscat et resipiscat, mutet vitam, domet carnem, amet proximum, clamet ad Deum, proponatque de caetero vivere Deo, non saeculo: ex qua deinde superni luminis gratuita visitatione, et subita mutatione dexterae Excelsi, agnoscat se merito quidem non jam irae, sed gratiae filium; quippe qui paternum erga se divinae bonitatis experitur affectum; quod se utique hactenus in tantum latuerat ut non solum nesciret utrumnam dignus foret amore an odio, verum etiam odium magis, et non amorem propria conversatio testaretur: erant enim tenebrae adhuc super faciem abyssi; nonne is tibi videtur quasi de abysso profundissima et tenebrosissi
Abbreviated transcription (Latin):
ae numero beatoꝵ. scieus nimirum quia
quos iustificauit illos & magnificauit.
Quid enim: Audit se uociri cum ti¬
mote concutitur. sentit & iustificari
cum amore ꝑfunditur. & de magnifi¬
cicione cliffidet: Initiatur ꝓuehitur.
de sola consuminatione desꝑabit: Nem¬
pe si unitiũ sapientiȩ timor dĩi. in quo
in sapientia ẽ. amor dĩ. is dumntaxat qui
interim ex fide ẽ. ex quo & nt̃a fit iusti¬
ficatio: Quid ite nisi consuminatio
insipientia ẽ. ipsa quam in fine sꝑamꝰ
de diuina illa & difica uisione głificatio:
Sic abyssus abyssum inuocat in uoce
eatbaractarũ suatii. cum interiore ui¬
dicioꝵ suoꝵ ininensa illa eternitas &
gterna unmensitas cuiꝰ sapientiȩ non ẽ.
numerus. cor hominis prauum & in¬
scrutabile mira sua bonitate & poten¬
tia educit in adinirabile lumen suũ.
Uerbi gra. Ponamus hominẽ in scło
scli adhuc & suş carnis amore retentũ
x cum terrestris hominis imaginem

Expanded text:
de numero beatorum, sciens nimirum quia de numero beatorum, sciens nimirum quia quos justificavit, illos et magnificavit . Quid enim? audit se vocari, cum timore concutitur; sentit et justificari, cum amore perfunditur: et de magnificatione diffidet! Initiatur, provehitur: et de sola consummatione desperabit! Nempe si initium sapientiae timor Domini, in quo in sapientia est amor Dei, is duntaxat qui interim ex fide est, ex quo et nostra fit justificatio? Quid item nisi consummatio in sapientia est ipsa, quam in fine speramus, de divina illa et deifica visione glorificatio? Sic abyssus abyssum invocat in voce cataractarum suarum, cum in terrore judiciorum suorum immensa illa aeternitas, et aeterna immensitas, cujus sapientiae non est numerus, cor hominis pravum et inscrutabile mira sua bonitate et potentia educit in admirabile lumen suum. 6. Verbi gratia, ponamus hominem in saeculo, saeculi adhuc et suae carnis amore retentum, et, cum terrestris hominis imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ in tenebris filiis diffidentiȩ cuadit
in nouam hanc lucẽ lucis filiꝰ de port¬
state tenebrarũ. sit̾miã fident᷑ dõ dicct
pot̾. Particeps ego sum omuirun ti¬
mentiũ te. Ũides quii p̾cedit timor.
ut sequatur iustificatio. Forsin gͦ ti¬
more uocamur. amore iustificamur:
Deniq nistus ex fide uiuit. illa peul
dubio quȩ oꝑatur ex dilectione. Au
diat itaq in sui uocatione peccator qͥd m
at. & sic accedens ad solem iusticiȩ. iu¬
deat illuminatus quod diligat. Quid¬
ꝑꝑ beatificitionẽ. Aitera carens prin¬
cipio. altera nesciens finẽ. Si quidem
quos ab ȩterno p̾destinat. ineternũ
beatificat. int̾cedente sane media us¬
catione una cum ustificatione dun¬
taxat in adultis. Sic ad ortum solls
iusticis sacramentum absconditum
a scłis de p̾destinatis & beati ficandls
emergere quodam̃ incipit ex aby sso
çitinitatis dum quisꝙ uocatus ꝑtimorẽ
iunstificitus ꝑ amorẽ p̃suinit sc quoq eẽ.

Expanded text:
 in tenebris filiis diffidentiae, evadit in novam hanc lucem lucis filius de potestate tenebrarum, si tamen jam fidenter Deo dicere potest: Particeps ego sum omnium timentium te . Vides quia praecedit timor, ut sequatur justificatio? Forsitan ergo timore vocamur, amore justificamur. Denique justus ex fide vivit , illa procul dubio quae operatur ex dilectione. 5. Audiat itaque in sui vocatione peccator quod timeat: et sic accedens ad Solem justitiae, videat illuminatus quod diligat. Quid beatificationem. Altera carens principio, altera nesciens finem. Siquidem quos ab aeterno praedestinat, in aeternum beatificat, intercedente sane media vocatione una cum justificatione, duntaxat in adultis. Sic ad ortum Solis justitiae sacramentum absconditum a saeculis de praedestinatis et beatificandis, emergere quodammodo incipit ex abysso 113 aeternitatis, dum quisque vocatus per timorem, justificatus per amorem, praesumit se quoque esse
Abbreviated transcription (Latin):
rumpendum pͣuoꝵ consensum d
destruendam omnẽ altitudinem &¬
tosentẽ se adũsꝰ scientiã dĩ. Nec infru¬
ctnose. Alemaminiş. franciȩ. anglis.
scocis. hispaniarũ & ie rosolimoꝵ re¬
ges cum uniuso elero & ppłis fauent
& adberent dño innocentio. tanquã
filii patͥ. tanquam caꝑiti menbra sol¬
lienti seruare unitatẽ sp̃c in uincło
pacis. Merito autẽ illum recipit ex¬
cła euiꝰ & opimio clarior & electio sani¬
or inuenta ẽ. nimirũ eligentiũ &
numero uincens & merito. Aitt tu
fr quid adhue negligis: Quousq ui¬
cino serpente tua male secura dor¬
mitat industria: Scunus quidem
te filium pacis. nulla posse rõne induci
desciere unitatẽ. sed ꝓfecto ñ sufficit
nisi & defensare atq ipsiꝰ quoq turba¬
tores. totis uitib debellare studueri¬
tis. Nec quietis tuncas detrimentum.
quod ñ paruo tus glȩ increm̃to recon¬
pensabitur. si fera illa uicina uob̾ tuo
studio mansuescat. uel obimitescat.

Expanded text:
ripiendum pravorum consensum, ad destruendam omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei. Nec infructuose. Alemanniae, Franciae, Angliae, Scotiae, Hispaniarum et Jerosolymorum reges, cum universo clero et populis, favent et adhaerent domino Innocentio, tanquam filii patri, tanquam capiti membra, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Merito autem illum recipit Ecclesia, cujus et opinio clarior, et electio sanior inventa est, nimirum eligentium et numero vincens, et merito. At tu, frater, quid adhuc negligis? quousque vicino serpente tua male secura dormitat industria? Scimus quidem te filium pacis nulla posse ratione induci deserere unitatem: sed profecto non sufficit, nisi et defensare, atque ipsius quoque turbatores totis viribus debellare studueris. Nec quietis timeas detrimentum, quod non parvo tuae gloriae incremento recompensabitur, si fera illa vicina vobis tuo studio mansuescat, vel obmutescat,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾ olei effusi nomuus tui en¬
pinus & ex fructu oꝑis cognoscere t
Non enim nos tantum. sed ipse qͥq
qui nulliꝰ eget d̾s. opꝰ tam̃ habet he
in tempe oꝑe tuo. siñ dissimulas. Gb̃¬
sum tͥ ẽ. dĩ ẽẽ. posse coadiutorẽ. pose
& ñ ẽẽ. dampnosum. Porro autẽ gem
habes apud dm̃ & homines. habes
scientiam. habes sp̃m lib̾tatis. lubes
uerbum uiuũ & efficax & sale conbi¬
tum. nec oportet te ꝓtantis uirib
sponse xꝑi deesse in tanto discrum¬
ne cum sis amicꝰ sponsi. Amicꝰ si qui¬
dem in necessitate ꝓbat᷑. Quidemn
Tu quiescis tͥ. & mat̾ tua eccła gra¬
uit̾ conturbatur: Habuit sua temꝑ
quies. & scm̃ ociii hactemis sua nog¬
cia licent᷑ libent᷑q exercuit. łempꝰ
faciendi nunc. quia dissipauernn
lege. B estia illa de apocalipsi eui
datum ẽ. os loquens blasphemias.
& bellum gerere cum scis. petͥ erbhe¬
dram occupat. tanquam leo paraiꝰ
ad p̃dam. altera q̃q bestia uixta uos
subsibilat sicut catulus habitans in

Expanded text:
r, olei effusi nominis tui, cupimus et ex fructu operis cognoscere te. Non enim nos tantum, sed ipse quoque qui nullius eget Deus, opus tamen habet hoc in tempore opere tuo, si non dissimulas. Gloriosum tibi est Dei esse posse coadiutorem: posse et non esse. damnosum. Porro autem gratias habes apud Deum et homines, habes scientiam, habes spiritum libertatis, habes verbum vivum et efficax, et sale conditum: nec oportet te pro tantis viribus sponsae Christi deesse in tanto discrimine, cum sis amicus sponsi. Amicus siquidem in necessitate probatur. Quid enim? tu tibi quiescis, et mater tua Ecclesia graviter conturbatur? Habuit sua tempora quies, et sanctum otium hactenus sua negotia licenter libenterque exercuit. Tempus faciendi nunc, quia dissipaverunt legem. Bestia illa de Apocalypsi, cui datum est os loquens blasphemias, et bellum gerere cum sanctis , Petri cathedram occupat, tanquam leo paratus ad praedam. Altera quoque bestia juxta vos subsibilat, sicut catulus habitans in
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera ideo ꝓculdubio plus receptu¬
rus: quia plus laborasti. Certꝰ sum
enim quia non uacat tͥ quod sicienti
uilisti aqͣm & cũ panib occurristi fu¬
gientib. Non in qͣmͣ uacant officia hu-¬
manitatis. non hortam̃ta salutis. quib
xp̃i uere uscera in illis pauꝑib refoui¬
sti Ambo tamen collaboratores ambo
coaduitores di sumus. amibo pariter
spemus fructũ in refectione animaꝵ
sc̃arũ. Quis mͥ det nũqmͣ memoriã
tui deserere. nũqͣm ab ip̃sa deseri a¬

Expanded text:
viscera, ideo procul dubio plus receptuviscera, ideo procul dubio plus recepturus, quoniam plus laborasti. Certus sum enim quia non vacat tibi, quod sitienti tulisti aquam, et cum panibus occurristi fugientibus. Non, inquam, vacant officia humanitatis, non hortamenta salutis, quibus Christi vere viscera in illis pauperibus refovisti. Ambo tamen collaboratores, ambo coadjutores Dei sumus: ambo pariter speramus fructum in respectione animarum sanctarum. Quis mihi det memoriam tui nunquam deserere, nunquam ab ipsa deseri
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ iactũ in terram bonan
fructũ attulisse uidet᷑: ipsus
eit glã qui dedit semen serenti. fũ¬
ditatem terrȩ. semini ui crementũ Q
pulosius usurpabo michi. Profecto
lex dñi conu̾tit animas: & non ego.
Testimoniũ dñi fidele sapientiam pre¬
stat pariuilis: non ego. Laudat᷑ de
hona lit̾e tornat᷑a manus: non ca-¬
lamꝰ .fateor ut multum tͥbuam mͥ.
lig ua mea calamus scribe: uelo¬
aiter scribentis. Sibi gͦ inquis quid
afferunt boni speciosi pedes eungłi-¬
zantiũ bona. Multum ꝑ om̃e modũ.
Primũ quidẽ quia filii sunt patris¬
sunt sui qui in celis est. & glãm qmͣ de¬
ferunt patͥ. neqͣqͣm ase ducunt alie¬
nam. Nam si filii: & heredes.Deinde.
uͦ quod ꝓximoꝵ salutem. suã nichilo¬
minꝰ arbit᷑nt᷑. quippe quos tanqͣm se
ipsos diligunt. Cercio quoq quod
labor labioꝵ ipsoꝵ: sibi penitꝰ ꝑire
non pot̾it. Unus quisq enim merce¬
dem accipiet: scdm̃ suũ laborem. Ego
labia mea non ꝓhĩbui. tu aꝑuisti &

Expanded text:
bonum, jactum in terram bonam, fructum attulisse videtur, ipsius est gloria qui dedit semen serenti, fecunditatem terrae, semini incrementum. Quid pulosius usurpabo mihi. Profecto lex Domini convertit animas, et non ego: testimonium Domini fidele sapientiam praestat parvulis , et non ego. Laudatur de bona litterae tornatura manus, non calamus. Fateor, ut multum tribuam mihi lingua mea calamus scribae velociter scribentis . Sibi ergo, inquis, quid afferunt boni speciosi pedes evangelizantium bona? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia filii sunt Patris sui qui in coelis est, et gloriam, quam deferunt Patri, nequaquam a se ducunt alienam. Nam si filii, et haeredes. Deinde vero quod proximorum salutem, suam nihilominus arbitrantur, quippe quos tanquam se ipsos diligunt. Tertio quoque, quod labor labiorum ipsorum sibi penitus perire non poterit. Unusquisque enim mercedem accipiet secundum proprium laborem . Ego labia mea non prohibui: tu aperuisti et
Abbreviated transcription (Latin):
tui p̃sentantes sustinuimus pacem &
non uenit. quesuumus bona & ecce
tum ẽ. ut male ablata peius teneant᷑.
& reliqua passim in dies rapiantur
eo utiq secure quo impune. illa reti¬
nentur. Soluto nempe ad ur̃m imꝑ¬
ium ep̃i iusto ut putamus interdicto
nr̃oq quo parabamus & quo sꝑabamꝰ
pacem consequi ut̃o eque timore sus¬
penso. facti interim sumus obꝓbriũ
uicinis nr̃is. quo usq nr̃ȩ uiderit
pietatis compassio. Ad haiericũ

Expanded text:
tui praesentantes, sustinuimus pacem, et tui praesentantes, sustinuimus pacem, et non venit: quaesivimus bona, et ecce ris factum est, ut male ablata pejus teneantur, et reliqua passim in dies rapiantur, eo utique secure, quo impune illa retinentur. Soluto nempe ad vestrum imperium episcopi justo ut putamus interdicto, nostroque quod parabamus et quo sperabamus pacem consequi, vestro aeque timore suspenso, facti interim sumus opprobrium vicinis nostris: quousque? vestrae viderit pietatis compassio. EPISTOLA XLVI
Abbreviated transcription (Latin):
uobis replicare suꝑfluum ẽ.
qua iam quippe paternitatis ur̃ȩ uis¬
cera scribente religioso parisiensi ep̃o
commota eẽ. non ambigo. Ne tam̃ fr̃i
& cocp̃o etiam nr̃m decẽt testimoniũ.
quȩ iuidi ego & audiui necessarium.
duxi breuit᷑ uitunare. Accepta siquidẽ
tã modesta p̃dicti episcopi ẽrimonia se¬
nonensis diocesis unuersi ep̃i una cũ
uenerab̃ili metropolitano nr̃o. asscitis
ctiam nob̃cum quibꝰdam aliis religio¬
sis ꝑsonis. regem suꝑ graui iniuria ꝑ
nosipsos humilit᷑ ut debuimus con¬
uciumus. & ut ep̃o nil quidem tale
merito. sua quȩ tulerat restimueret
rogauimus nec impetrauimus. Sen¬
uelle confugere. timuit. annuit q
sese omnia redditurum. Sed in eadẽ
forte hori supuenienti b literis ur̃is
quib eius terram ab int̾dicto ab solui
p̃cepistis male in malo confortatus. qͥd
bene ꝓmiserat iuume executus est.
Die tam̃ nominata qua id se rursum
ꝓmisit executurum. eiꝰ nos conspec¬

Expanded text:
causam replicare superfluum est; qua jam quippe Paternitatis vestrae viscera, scribente religioso Parisiensi episcopo, commota esse non ambigo. Ne tamen fratri et coepiscopo etiam nostrum deesset testimonium; quae vidi ego et audivi, necessarium duxi breviter intimare. Accepta siquidem tam modesta praedicti episcopi querimonia, Senonensis dioecesis universi episcopi una cum venerabili metropolitano nostro; adscitis etiam nobiscum quibusdam aliis religiosis personis, Regem super gravi injuria per nosipsos humiliter, ut debuimus, convenimus: ut episcopo, nil quidem tale merito, sua quae tulerat, restitueret, rogavimus; nec impetravimus. SenEcclesia velle confugere, timuit, annuitque sese omnia redditurum. Sed in eadem forte hora supervenientibus litteris vestris, quibus ejus terram ab interdicto absolvi praecepistis, male in malo confortatus, quod bene promiserat, minime exsecutus est. Die tamen nominata, qua id se rursum promisit exsecuturum, ejus non conspec
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hamerico
am̃o uen̾abili. sc̃e Romanȩ
eccłiȩ. diacono cardinali & can¬
cellario: suus stephanus parisiensis.
quod dño & amico. Amicꝰ in neces¬
sitate ꝓbat᷑. Qd̾ dico non quia de sc̃i.¬
tate dilectionis ur̃e dubitem: s ne.
contingat ut dubitem. Continget
autem ꝓculdubio: si zelum illum
ur̃m mͦ quod absit. dissimulare cõ¬
perero. Porro dissimulationis id mͥ
tis quacũq occasione contigerit.
qui dimidium animȩ meȩ. nepotũ
suoꝵ manib crudeli ambitione p̃.¬
cidit. soli cruciatui parte. reliqua
reseruata.

Expanded text:
no HAIMERICO imo, venerabili sanctae Romanae Ecclesiae diacono cardinali et cancellario, suus STEPHANUS Parisiensis, quod domino et amico. Amicus in necessitate probatur. Quod dico, non quia de sanctitate dilectionis vestrae dubitem, sed ne contingat ut dubitem. Continget autem procul dubio, si zelum illum vestrum modo quod absit! dissimulare comperero. Porro dissimulationis id mihi tis quacumque occasione contigerit, qui dimidium animae meae nepotum suorum manibus crudeli ambitione praecidit, soli cruciatui parte reliqua reservata.
Abbreviated transcription (Latin):
nensis discuteretur ne infensus ui¬
licet regi in regis p̃sentia & potenu
sius ꝓse adũsariis responsurus. tral
homo uideretur in animam inimui
bilit̾ quicquid p̃cipitis sic sꝑandui
indubitant᷑ bonum de om̃i re qui
decernitis id solum a ur̃a pat̾ picce
forte potentis ut assolet senserit pe¬
uari confugere liceat ad uiscera pas
quod utiq hactenus opp̃sso nemill
uideat iose ph uir iustus quid sibi
nunc etiam faciendum sit de puero
& matre ciꝰ. quia etiam nunc in seno
dum. Nam ut quod uerum ẽ. inaui¬
festius ꝓferamus. tex in archiep̃o ex eo
aꝑte nouam ꝑsequi religionem aio¬
scitur. quod cum in antiqua scłari
conũsatione & habitu sicut ꝓmoueri

Expanded text:
nensis discuteretur; ne infensus videlicet regi, in regis praesentia et potentia suis pro se adversariis, responsurus, traditus homo videretur in animam inimicoabiliter quidquid praecipitis, sic sperandum indubitanter bonum de omni re quam decernitis: id solum a vestra, Pater, pietate forte potentis ut assolet senserit praegravari, confugere sibi liceat ad viscera Patris, quod utique hactenus oppresso nemini videat Joseph vir justus, quid sibi etiam nunc faciendum sit de puero et matre ejus, quia ecce etiam nunc in Senondum. Nam, ut quod verum est, manifestius 58 proferamus, rex in archiepiscopo ex eo aperte novam persequi religionem dignoscitur, quod eum in antiqua saeculari conversatione et habitu
Abbreviated transcription (Latin):
docio conuersantes. & ꝑ omnia hono¬
rificantes ministerium suum. Hinc
grauib contumeliis & in uiriis ep̃i
parisiensis innocentia pulsata est.
sed non quassata. quia dñs supponit
manum suam cum ur̃am opposuit.
Hinc & nunc dñi huuis senonensis
constantiam concutere & labefactare
conatur. ut metropolitano quod
absit eiecto. facile ꝓut uoluerit gras¬
setur in suffraganeos. Postremo
quis ambigit non aliud eum quan
oppugnare religionem. quam nin
tum. sed in ȩccłiis inuidet exaltasi
Nec aluid sane credimus enm hĩ
Deniq si fallere de his que atestam
falline putamur. ur̃ȩ citiꝰ inuenit
examinationis discussio. si tam̃ qu
mus quod custodias innocentiams
iudeas ȩquitatẽ. A loquin reduci
causam in regis p̃sentia atq potem
non planc ẽ. aliud quam tradi eum
hominẽ in animam inumnicoꝵ eiꝰ.¬

Expanded text:
dotio conversantes, et per omnia honodotio conversantes, et per omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibus contumeliis et injuriis episcopi Parisiensis innocentia pulsata est, sed non quassata; quia Dominus supposuit manum suam, cum vestram opposuit. Hinc et nunc domini hujus Senonensis constantiam concutere et labefactare conatur: ut metropolitano quod absit! dejecto, facile prout voluerit, grassetur in suffraganeos. Postremo quis ambigit non aliud eum quam oppugnare religionem, quam nimitum, sed in ecclesiis invidet exaltatum. Nec aliud sane credimus eum habeDenique si fallere de his quae attestamur, fallive putamur; vestrae citius inveniet examinationis discussio: si tamen qmus, quod custodias innocentiam, et videas aequitatem. Alioquin reduci causam, in regis praesentia atque potentia, non plane est aliud quam tradi, heu! hominem in animam inimico
Abbreviated transcription (Latin):
ummo pontifici chiep̃o.¬
honorio serui & si digne ui¬
d camur filii. stephanus ci¬
st̃ciensis. hugo pontiniacensis. ber¬
nardus de claraualle. quod reueren¬
tissimo dño. quod benignissimo patͥ.
Degentes in monasteriis ad quȩ nos
peccata nr̃a compulerunt. non cessa¬
mus orare ꝓ uob̃. & ꝓ cominissa uob
dĩ eccła congaudentes & sponsȩ dñi
suꝑ tam fido custode & sponsi amico.
suꝑ labore tam fructuoso. Fidenter
pinde atq fidelit̾ ur̃ȩ pat̃nitati iug¬
gerimus quȩ in regno nr̃o cidem ma¬
tri nr̃ȩ dolentes cernimus aduetsari.
Quantum quidem nos sentimus qͥ
uicini sumus. rex ludouicus non tã
cpõs quam in ep̃is iusticiȩ ꝑsequitur
zelum. pietatis cultum. habitumq
ipsum religionis. Quod ũȩ quoq
prudentia scĩtatis. uel ex eo facile ad¬
uertere potest. quod qui ante in habi¬
tuactuq scłari honorati sunt. subli¬
mes. uidicati fideles. habiti familiares.
mͦ inimici facti sunt digne suo sacer¬

Expanded text:
ummo pontifici HONORIO, servi, et si digni judicamur filii, STEPHANUS Cisterciensis, HUGO Pontiniacensis, BERNARDUS de Clara-Valle, quod reverendissimo domino, quod benignissimo patri. Degentes in monasteriis, ad quae nos nostra peccata compulerunt, non cessamus orare pro vobis, et pro commissa vobis Dei Ecclesia: congaudentes et sponsae Domini super tam fido custode, et sponsi amico super labore tam fructuoso. Fidenter proinde atque fideliter vestrae Paternitati suggerimus, quae in regno nostro eidem matri nostrae dolentes cernimus adversari. Quantum quidem nos sentimus qui vicini sumus, rex Ludovicus non tam episcopos, quam in episcopis justitiae persequitur zelum, pietatis cultum, habitumque ipsum religionis. Quod vestrae quoque prudentia Sanctitatis vel ex eo facile advertere potest, quod qui ante in habitu actuque saeculari honorati sunt sublimes, judicati fideles, habiti familiares; modo inimici facti sunt, digne suo sacer
Abbreviated transcription (Latin):
manȩ sedis cancellario .b.
abbas dictus de claraualle
siluitẽ & si quid potest peccatoris or̃o.
Quousq durat illa sententia. omnes
qui pie uolunt uiuere inxꝑo ꝑsecu
quitur uirga peccatoꝵ suꝑ sortem
ustoꝵ: Quis det ut stare incipiant
iusti aduersꝰ eos qui se angustiauer̃t:
Quis iam ferat tantam int̾ cȩluin &¬
terram discordiam ut exultantibꝰ
angłis suꝑ emrnlatione maloꝵ
filii adam fremant & tabescant:
Quasi non sre passus rrĩc pacificans
in sanguine suo quȩ in terra sunt &
quȩ in cȩlo. aut in ipso d̃s non fucrit.
mundum reconcilians sibi. Lauda¬
batur quondam archiep̃e in deside¬
riis animȩ suȩ. & in scłari uita & ha¬
bitu benedicebatur. At nunc sub
pannis infantiȩ iñu queritur si mo¬
na. & int̾ nascentes uirtutes emortu¬
orum uel cadanera uitioꝵ scrutatur
curiosa malicia. U idetis & nunc sta¬
re rãm in signum cui contradicit᷑:
ꝑipsum uos obsecro. ꝓ ipso supplico¬
ꝑ uob̾. ht siquide & unde illum reue¬

Expanded text:
Sedis cancellario, BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, salutem, et si quid valet peccatoris oratio. Quousque durat illa sententia: Omnes qui pie volunt vivere in Christo, quitur virga peccatorum super sortem justorum? Quis det ut stare incipiant justi adversus eos qui se angustiaverunt? Quis jam ferat tantam inter coelum terramque discordiam, ut exsultantibus Angelis super emendatione malorum, filii Adam fremant et tabescant? Quasi non sit passus Jesus pacificans in sanguine suo quae in terra sunt, et quae in coelo; aut in ipso Deus non fuerit mundum reconcilians sibi. Laudabatur quondam archiepiscopus in desideriis animae suae, et in saeculari vita et habitu benedicebatur. At nunc sub pannis infantiae Jesu quaeritur simonia, et inter nascentes virtutes emortuorum vel cadavera vitiorum scrutatur curiosa malitia. Videtis et nunc stare Jesum in signum cui contradicitur. Per ipsum vos obsecro, pro ipso supplico vobis. Habet siquidem et unde illum reve
Abbreviated transcription (Latin):
gũm. ħinc ẽ. qued duclum duuoni
cun eẽm hugoni de besula multis me
pcib ad placandũ sibi ur̃am quam ie¬
merat indignatione applicauit.  ut
conugio de filio suo qͥd nob̾ quidem
ñ placitium. sed s̾ͥ ut putat cominodũ
s nr̃o assensum p̃beretis. Cuiꝰ rei cau¬
si eeec nunc rursus tam suis quam
suoꝵ p̾cib autes nr̃as pulsare curauit.
Et nos quidem illiꝰ utilitates terrenas
non ualde curamuis. Uerumptn quia
res it ipse dicit ita in arto uidetur ẽẽ.
neqͣquam possit obuiari conuigio. hoc
nob intimare conueniens duximꝰ. quia
gandis debet ẽẽ. utilitas quam xp̃iani
& ur̃i hominis legalitati p̃ponere de¬
beatis. Neq enim & ꝑuitꝰ eẽ. & legalis
simul manere pot̾it. Quamqͣm etiã
nob̾ ñ solũ nullũ luerũ. sed & multum
uideamus ingruere ꝑiculum. si quos¬
õs fortassis comungere disposuit. ꝑ
uos disturbari contigerit. Suam gr̃ãm
nobilissima mͥq in xp̃o dilectissima do¬
mina. E cce nunc tempꝰ acceptabile. ee ce

Expanded text:
gratiam. Hinc est quod dudum, Divione cum essem, Hugo de Besua multis me precibus ad placandam sibi vestram, quam meruerat, indignationem applicavit; et ut conjugio de filio suo, quod, vobis quidem non placitum, sed sibi, ut putat, commodum Dei et nostro assensum praeberetis: cujus rei causa ecce 128 nunc rursus tam suis quam suorum precibus aures nostras pulsare curavit. Et nos quidem utilitate. illius terrenas non valde curamus; verumtamen quia res, ut ipse dicit, ita in arcto posita esse nequaquam possit obviari conjugio, hoc vobis intimare conveniens duximus, quia grandis debet esse utilitas, quam Christiani et vestri hominis legalitati praeponere debeatis. Neque enim et perjurus esse et legalis simul manere poterit. Quanquam etiam vobis non solum nullum lucrum, sed et multum videamus ingruere periculum, si quos fortassis Deus conjungere disposuit, per vos disturbari contigerit. Suam gratiam nobilissima, mihique in Christo dilectissima domina. Ecce nunc tempus acceptabile, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ sũmã. speculum scĩtatis.
Quodq munꝰ usq adhuc axp̃o didicis¬
se me fateor. ñ in cassum fide oculata
ꝑciꝑem: quam sis &e tu mitis & humi¬
lis corde. Uerum si tibi pgo facere qͦd
ate mͥ factum queror. & si uericatem
dicam. uericatis camen legi non concor¬
dabo in qua legiẽ. quod tibi non uis
fieri alii ne feceris. Itaq iam respon¬
deamus peticiunculȩ ur̃e. qua epłam
conclusistis. Is quem mitti uobis u¬
authisiodorensi: et ita infirmꝰ ut si¬
ne numio in cõmodo necad nos usq
posse ad huc uenire dicat᷑.¬

Expanded text:
disciplinae summam, speculum sanctitatis: disciplinae summam, speculum sanctitatis: quodque minus usque adhuc a Christo didicisse me fateor, non incassum fide oculata perciperem, quam sis et tu mitis, et humilis corde. Verum si tibi pergo facere, quod a te mihi factum queror; etsi veritatem dicam, veritatis tamen legi non concordabo, in qua legitur: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Itaque jam respondeamus petitiunculae vestrae, qua epistolam conclusistis. Is quem mitti vobis juAutissiodorensi; et ita infirmus, ut sine nimio incommodo nec ad nos usque posse adhuc venire dicat
Abbreviated transcription (Latin):
uaro facis obone uir: Laudas
peccatorem miserũ beatificas.
Restat ut ores. ne inducat ineriorem.
Inducor autem sitantis delectat᷑ p̃co¬
niis ignorare me cepo. Ppe modũ io
mͥ contigerat uisis lietens beatitudins
tue & beatificationis meȩ. Quam be¬
atus nunc essem: si uerbis beari possẽ¬
Beatum tamen me dixerim. s fauore
tuo non meis laudib. Beatum. qd̾ di¬
ligor ate quod diligo te. Quam quam
&e hanc mͥ dulcem licet bucellam liqͣn¬
dam arbieror nec om̃ino plenis ut ai¬
une buccis ad mittendam. Miraris
cur hoc: Nempe non uideo in me
unde tantũ diligi meruerim: preser¬
tim atanto. Scis autem quia plus iꝰto
uelle diligi. minꝰ est aiusto. Quis mͥ
det tante humilitatis in signe: tam
imitari posse quã ad mirari.  Quis
mͥ tribuat scã &e desid̾ãta presentia tua
non dico semper: ñ dico sepe. s uel semel
in anno frui: Pueo qr nulla uice re¬
uerterer uacius. Non in quã frus¬
tra conspicerem uircutis exemplar.

Expanded text:
 facis, o bone vir? Laudas peccatorem, miserum beatificas. Restat vt ores ne inducar in errorem. Inducor autem, si tantis delectatus pręconiis, ignorare me cœpero. Propemodum id mihi contigerat, visis literis beatitudinis tuæ, & beatificationis meæ. Quam beatus nunc essem, si verbis beari posseBeatum tamen me dixerim, sed favore tuo, non meis laudibus. Beatum, quod diligor a te, quod diligo te. Quanquam et hanc mihi, dulcem licet, buccellam liquandam arbitror, nec omnino plenis, ut aiunt, buccis admittendam. Miraris cur hoc? Nempe non video in me unde tantum diligi meruerim, praesertim a tanto. Scio autem quia plus justo velle diligi, minus est a justo. Quis mihi det tantae humilitatis insigne tam imitari posse, quam admirari? Quis mihi tribuat sancta et desiderata praesentia tua, non dico semper, non dico saepe, sed vel semel in anno frui? Puto quia nulla vice reverterer vacuus. Non, inquam, frustra conspicerem virtutis exemplar,
Abbreviated transcription (Latin):
pterea amatores boni diligunt eum:
et ipse diligit bonos. In hoc apparet
quia bonusẽ. Urm̃ ẽ tales diligere ce
fouere. Puer ur̃ plus solito insolito in¬
firmat᷑. guttatim deflure. forte mini¬
me dignus. qui occidat᷑ semel&e cito
in grediatur ad uitam.

Expanded text:
pterea amatores boni diligunt eum, pterea amatores boni diligunt eum, et ipse diligit bonos. In hoc apparet quia bonus est. Vestrum est tales diligere et fovere. Puer vester plus solito infirmatur: guttatim defluit, forte minime dignus qui occidatur semel, et cito ingrediatur ad vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
cundius. nil ustius in iudiciis ur̃is.
quam cũ se istius modi occasio p̃bet.
siquis nocere uoluit cadat ipse in fo¬
ueam quã fecit: et conuertat᷑ dolor
eius incaput ei: et inuerticem ipsius
miquitas eius descendat. Telus dm̃
mei faciet hec. Et pͥorabitur iterum
ut confido qui pͥor fuit: ut ñ głetur
om̃is iniquitas. Alioquin quod ñ
frustra timemus. nisi pͥor restituat᷑
in gradu suo. ordo ñ diu erit in statu
suo. In spiret uobis d̾s paterne acciꝑe
ista. et respondere bona ad nr̃am ip¬
sorum consolationẽ. qui ualde de so
citersis deseruit nos: plaga magna in
ordine. Michi uͦ duplex incumbit
meroris racio: qui inuno homine ce
utteris apłicis: et quod de eo factum ẽ
ur̃o roborare fauore. Nostis eum. et
ñ est ei apud uos opus commendatione
quem satis cõmendat uita sua. & sapi-¬
entia sibi data adõ. Dñs ualentinus
conualet. et ubi ualet opat᷑ bona. Pro¬

Expanded text:
jucundius, nil justius in judiciis vestris, jucundius, nil justius in judiciis vestris, quam cum se istiusmodi occasio praebet, si qui nocere voluit, cadat ipse in foveam quam fecit, et convertatur dolor ejus in caput ejus et in verticem ipsius iniquitas ejus descendat . Zelus domini mei faciet hoc. Et priorabitur iterum, ut confido, qui Prior fuit: ut non glorietur omnis iniquitas. Alioquin quod non frustra timemus nisi Prior restituatur in gradu suo, Ordo non diu erit in 265 statu suo. Inspiret Deus vobis paterne accipere ista, et respondere bona ad nostram omnium consolationem, qui valde desolanus Cisterciensis deseruit nos: plaga magna in Ordine. Mihi vero duplex incumbit moeroris ratio, qui in uno homine et litteris apostolicis, et quod de eo factum est, vestro roborare favore. Nostis eum, et non est ei apud vos opus commendatore, quem satis commendat vita sua, et sapientia sibi data a Deo. Dominus Valentinus convalet: et ubi valet, operatur bona. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
test uidere destructionem ordinis sui.
Ꝙ iam exisset: si solus exire potuisset.
Qui prior ẽ: necesse ẽ ut bonꝰ sit: nã
quoꝵ in nitit᷑ consilio audiuimꝰ abo¬
nis bonos ñ ẽẽ. Ulides ne clementissi¬
me pater quantũ surreptum sit . tͥ:
Nichil ne dignũ recipiet surreptionis
actor: Sibene re noui: portabit iudi¬
cium quicũq ẽ ille. Uenerunt adte in
uestimentis ouium in habitu scõ. Spẽs
decepiete. Quid mirum: Et tu homo
es. Sed iam ꝓdita inlucem fraude ex¬
uigat zelus: et partes uiriliter exequat᷑.
aduerstis malignantes. Nonueniat
anina mea inconsilium eoꝵ. dissipet᷑
consilium achitosel. te ipsum custori.
Nlon est paris periculi sientiȩ subripi.
&e zelum dormire. Illud excusat ig¬
norantia: hoc negligentia in excusa¬
bile facit. forte ascendit ex aduerso:
et aliud ꝑsuadere conatur. Menciat᷑
iniquitas sibi: et ñ dño meo. Nam hec
ueritas: et res sic se ñ habet. Nil uͦ io

Expanded text:
test videre destructionem Ordinis sui. test videre destructionem Ordinis sui. Et jam exisset, si solus exire potuisset. Qui Prior necesse est ut bonus sit: nam quorum innititur consilio, audivimus a bonis bonos esse. 2. Videsne, clementissime Pater, quantum subreptum sit tibi? Nihilne dignum recipiet subreptionis auctor? Si bene te novi, portabit judicium quicunque est ille. Venerunt ad te in vestimentis ovium, in habitu sancto; species decepit te. Quid mirum? et tu homo es. Sed jam prodita in lucem fraude, exsurgat zelus, et partes suas viriliter exsequatur adversus malignantes. Non veniat anima tua in consilium eorum: dissipetur consilium Achitophel. Teipsum custodi. Non est paris periculi scientiae subripi, et zelum dormire. Illud excusat ignorantia, hoc negligentia inexcusabile facit. Forte ascendat ex adverso, et aliud persuadere conetur. Mentiatur iniquitas sibi, et non domino meo. Nam haec veritas; et res sic se habet. Nil vero
Abbreviated transcription (Latin):
ui temtant nos ñ dormitat
neq dormiunt. Quo mͦ
nunc de nõu̾o ꝑsequuti sunt in mon¬
tib insidiati st̃ indeserto: Cartusi¬
enses turbati sunt. Turbati sunt
oe moti sunt si cut ebnus: et ꝓpe mo¬
dum om̃is sapientia eoꝵ deuorata est.
Scias dñe mi. in unicus hoc fecit homo
Quid dico fecit: Et adhuc facit. Ad¬
huc fiduciam habet: ut &e illa sc̃itas in¬
fluat in os eius. Esca eius electa. nosti
optime. Quosdam iam p̃uaricatores
constitiit. Alios quos pse expugnare
non poterat. ꝑ illos impugnat bello
domestico & intestino. Ab ipsa funda¬
tione loci ce ordinis nonẽ auditum:
ut quis exiens sine satis factione reci¬
peretur. Qui male exierant: peius
re intrauerunt. addentes p̃uaricationẽ
Quid putas pater sc̃e illi facturi sunt
quoꝵ egressio in transgressione regres
egerunt: in fultant in uiriam pacien¬
tibus. Uicere triumphant: prior iam
non est prior. Dum suꝑbit impuis in¬
cendit᷑ pauꝑ. Exire etiam uult: ñ po¬

Expanded text:
ui tentant nos, non dormitant, neque dormiunt. Quomodo nunc de novo persecuti sunt in montibus, insidiati sunt in deserto? Cartusienses turbati sunt: turbati sunt et moti sunt sicut ebrius, et propemodum omnis sapientia eorum devorata est. Scias, domine mi: inimicus homo hoc fecit. Quid dico, fecit? et adhuc facit. Adhuc fiduciam habet, ut et illa sanctitas influat in os ejus. Esca ejus electa: nosti optime. Quosdam jam praevaricatores constituit: alios, quos per se expugnare non poterat, per illos impugnat bello domestico et intestino. Ab ipsa fundatione loci et Ordinis non est auditum, ut quis exiens, sine satisfactione reciperetur. Qui male exierant, pejus reintraverunt, addentes praevaricationem. Quid putas, Pater sancte, illi facturi sunt, quorum egressio in transgressione, regressegerunt, insultant injuriam patientibus. Vicere, triumphant: Prior jam non est Prior. Dum superbit impius, incenditur pauper. Exire etiam vult: non po
Abbreviated transcription (Latin):
aBorauimus: s de profec¬
tu adhuc questio ẽ. Seminauimꝰ mul¬
tum: et intulimꝰ parũ. fatem᷑ nos
eguisse ur̃a oꝑa & presentia. Llerũ
quod eã requisiuimꝰ int̾ata necessita¬
te. ꝑ amicũ cõmunem sc̃i dionisii
abb̃em docebumini. Nunc itaque
ne de cet̾o dissimuletis. s scđm sa¬
pientiam uob̾ adeo datã studeatis
que ad pacem sunt. monemꝰ scãm
sollicitudinẽ ur̃am. Nam rogan¬
dus non estis. ꝓtali re. qua utiͦq
constat non modo ualde honorificari
ministerium ur̃m. s &e turpari admo¬
dum si neglitis. Indicta celebritate
apud sc̃ĩn dẏonisium spero uidere

Expanded text:
aboravimus, sed de profectu adhuc quaestio est. Seminavimus multum, sed intulimus parum. Fatemur nos eguisse vestra opera et praesentia. Verum quod eam non requisivimus in tanta necessitate, per amicum communem sancti Dionysii abbatem docebimini. Nunc itaque ne de caetero dissimuletis, sed secundum sapientiam vobis a Deo datam studeatis quae ad pacem sunt, monemus sanctam sollicitudinem vestram. Nam rogandus non estis pro tali re, qua utique constat non modo valde honorificari ministerium vestrum, sed et turpari admodum si negligitis. In indicta celebritate apud Sanctum-Dionysium speramus videre
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliud officium. & ad aliam dign¬
tatem. Orate & ꝓ ipso. tanqͣm un io
solatio meo. & in quo sp̃e m̃s pluri¬
mum requiescit. Orate ꝓ dño papi.
qui me pariter & uniu̾sitatẽ urãm p¬
t̃no fouet affectu. Orate ꝓ dño candcd¬
lario qui mͥ ꝓ matre est. & ꝓ ipsis qui
cum eo sunt dño luca. & dño chriso¬
gono. magistro uione. qui se nob ex¬
ibent fr̃s utermos. Qui mecum suit
fr̃ bruno & fr̃ Gerardus salutant uor
supplicantes & ipsi ꝓ se orari. Ad ab¬

Expanded text:
ad aliud officium et ad aliam digniad aliud officium et ad aliam dignitatem. Orate et pro ipso tanquam unico solatio meo, et in quo spiritus meus plurimum requiescit. Orate pro domino papa, qui me pariter atque universitatem vestram paterno fovet affectu. Orate et pro domino cancellario, qui mihi pro matre est; et pro ipsis qui cum eo sunt domino Luca, et domino Chrysogono, magistro Yvone, qui se nobis exhibent fratres uterinos. Qui mecum sunt frater Bruno, et frater Girardus, salutant vos, supplicantes et ipsi pro se orari.
Abbreviated transcription (Latin):
dita est. & ero seruus neqͣm. Si aut̃
uolens: gła est michi. In hac gͦ ali¬
qͣntulum consideratione. respiro.
Dem̃ qd̾ sepe non meis m̾itis suꝑna
gr̃a honestauit me in laborib meis:
& gła illa in me uacua non fuit. sic̃
in multis exꝑtus sum: & uos ex parte
non latuit. S & hac uice qͣm necessa¬
ria eccliȩ dĩ sit. uł fuerit p̃sentia par¬
uitatis nr̃e: dicerem ad consolatioñe
urãm. si non głam redoleret. Nunc
autem meliꝰ est. ut hoc ꝑ alios cognos.¬
catis. Instantissima postulatione.
imꝑatoris apłicoq mandato. necnõ
eccłiȩ ac pͥncipum p̃cib flexi. dolentes
& nolentes debiles atq infirmi. &. ut
uerum fatear pauidam mortis palli¬
dam circumferentes imaginem. thim
ad apuliam. Rogate quȩ ad pacem
sunt eccłie. rogate quȩ ad salutem fĩ
nob. ut iterum uos uideamꝰ uob̾cũ
optincatis. Infirmꝰ in arto temꝑis. cer.
stilo ea excepit. quem ȩccłia uocauit

Expanded text:
dita est, et ero servus nequam: si autem dita est, et ero servus nequam: si autem volens, gloria est mihi. In hac ergo aliquantulum consideratione respiro. Deinde quod saepe non meis meritis superna gratia honestavit me in laboribus meis, et gratia illa in me vacua non fuit, sicut in multis expertus sum, et vos ex parte non latuit. Sed et hac vice quam necessaria Ecclesiae Dei sit vel fuerit praesentia parvitatis nostrae, dicerem ad consolationem vestram, si non gloriam redoleret. Nunc autem melius est ut hoc per alios cognoscatis. 4. Instantissima postulatione imperatoris, apostolicoque mandato, necnon Ecclesiae ac principum precibus flexi, dolentes et nolentes, debiles atque infirmi, et, ut verum fatear, pavidae mortis pallidam circumferentes imaginem, trahimur in Apuliam. Rogate quae ad pacem sunt Ecclesiae, rogate quae ad salutem sunt nobis, ut iterum vos videamus, vobiscum obtineatis. Infirmus in arcto temporis, certeduino, qui stylo ea excepit: quem Ecclesia vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
dño meo: ut oculi patͥs qͣliscumq
qui non sum dignꝰ uocari pat̃ clau¬
dant᷑ manib filioꝵ: ut extrema uide¬
ant exitum consolent᷑: sp̃m suis desi¬
deriis. leuent ad consortium si dignũ
iudicas beatoꝵ. cum pauꝑum corꝑib
pauꝑis corpus sepeliant. Hoc ꝓrsus
si inueni gr̃am in oculis tuis p̃cib &
m̾itis eorum d̾e fratrũ meoꝵ optin̾e
toto affectu desidero. Uerũptamen
non mea uoluntas: s tua siat. Nec inͥ
uiu̾e uolo: nec mori. S dignũ est. ut
qui dolorem meum audistis. etiam cõ¬
solationẽ non ignoretis: si qua est.
Primũ quid̾e in om̃i labore & calami¬
tate. qͣm patior solum arbit᷑r esse in
causa eum. cui omĩa iuuunt. Uelim
nolim necesse est me uiuere illi. qui
meam sibi ꝓpͥe uitȩ positione. acqui¬
siuit. qui & potens est si quid patim᷑
ꝓ ipso recompensare nob̃ in illa die:
misericors & iustꝰ uidex. Qd̃ si nuitꝰ
militauero ei dispensatio mͥ tm̃ cre¬

Expanded text:
Domino meo, ut oculi Patris qualiscumque, Domino meo, ut oculi Patris qualiscumque, qui non sum dignus vocari Pater, claudantur manibus filiorum, ut extrema videant, exitum consolentur, spiritum suis desideriis levent ad consortium, si dignum judicas, beatorum, cum pauperum corporibus pauperis corpus sepeliant: hoc prorsus, si inveni gratiam in oculis tuis, precibus et meritis eorumdem fratrum meorum obtinere toto affectu desidero. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Nec mihi vivere volo, nec mori. 3. Sed dignum est ut qui dolorem meum audistis, etiam consolationem non ignoretis, si qua est. Primum quidem omni labore et calamitate, quam patior. solum arbitror esse in causa eum cui omnia vivunt. Velim, nolim, necesse est me vivere illi, qui meam sibi propriae vitae positione acquisivit; qui et potens est, si quid patimur pro ipso, recompensare nobis in illa die misericors et justus judex. Quod si invitus militavero ei, dispensatio mihi tantum cre
Abbreviated transcription (Latin):
sus hȩc omĩa unum mͥ retnediũ qͣle¬
cumq erat. & uere datum desuꝑ pro
uultu uidelicet glȩ qui absconditꝰ
est usq adhuc uidere interim tem¬
plum dĩ sanctũ: quod estis uos. Ex
hoc templo facilis mͥ uidebat᷑ tͣnsitꝰ
ad illud głosum. ad quod ꝓpħa sus¬
pirat dicens. unam petii adño hanc
requiram. ut in habitẽ in domo dñi
om̃ib dieb uite meȩ. ut uideam uo¬
luntatem dñi : & uisitem templũ eiꝰ.
Quid dicam quotiens id solatium
int̃polatũ est mͥ.E cce hoc tertio nisi
fallor auulsa sunt ame uiscera mea.
Pariuili ablactati sunt ante tempꝰ.
ipsos quos ꝑ eungłm genui. non licet
educare. Propͥa deniq deserere. & a¬
liena curare cogor: & dubito pene
quid magis egre feram an subtͣhi illis.
aut intricari istis. Itane bone iãu
tota deficiet in dolore uita mea: et
nisi it fr̃s. int̾ domesticos. int km̃os.
remiitas mͥ ut refrigerer pͥusqͣm ab¬
eam:&. amplius non ero. Si placet

Expanded text:
rsus haec omnia unum mihi remedium qualersus haec omnia unum mihi remedium qualecumque erat, et vere datum desuper, pro vultu videlicet gloriae, qui absconditus est usque adhuc, videre interim templum Dei sanctum, quod estis vos. Ex hoc templo facilis mihi videbatur transitus ad illud gloriosum, ad quod Propheta suspirat, dicens: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae: ut videam voluptatem Domini, et visitem templum ejus . 2. Quid dicam? quoties id solatium interpolatum est mihi? Ecce hoc tertio, nisi fallor, avulsa sunt a me viscera mea. Parvuli ablactati sunt ante tempus: ipsos quos per Evangelium genui, non licet educare. Propria denique deserere, et aliena curare cogor: et dubito pene quid magis aegre feram, an subtrahi illis, aut intricari istis. Itane, bone Jesu, tota deficiet in dolore vita mea, et nisi inter fratres, inter domesticos, inter chariremittas mihi, ut refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero. Si placet
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea usq dum redeam :¬
& non uult consolari anima.¬
mea usq ad uos. Quȩ enim mͥ est con¬
solatio in temp̃r malo. & in loco pere¬
grinationis mee.Sonne uos in dño.S
Minime quidem deserit me quocũq
iero dulcis memoria ur̃i: s qͣnto me-¬
moria dulcior: tanto absentia mole¬
stior. heu mͥ quia incolatꝰ m̃s non so¬
lum ꝓlongatꝰ est: s etiam cumulatꝰ.
Et reuera iuxta ꝓpħam suꝑ dolorem
uulnerum meoꝵ addiderunt: qui
me a uob̃ aliq̃n uł corpe seꝑant. Est
cõmune exilium ipsumq molestum
satis: qm̃ qmdiu sumꝰ in hoc corpore
pegͥnam᷑ adño. Huic accessit & speciale
qd pene impatientẽ me reddit:. ut co-¬
gar uiuere sine uob̃. Longa molestia
& tediosa expectatio uanitati huic oc¬
cupanti omĩa. tamdui manere subie¬
dum. feculenti corꝑis horrido circum¬
dari carcere. & mortis uiculis funib¬
s peccatoꝵ necdũ absolui: & tanto¬
temp̃r non esse cum xp̃o. Cęt̾m adu̾¬

Expanded text:
anima mea usque dum redeam, et non vult consolari usque ad vos. Quae enim est mihi consolatio in tempore malo, et in loco peregrinationis meae? Nonne vos in Domino? Minime quidem deserit me, quocunque iero, dulcis memoria vestri: sed quanto memoria dulcior, tanto absentia molestior. Heu mihi, quia incolatus meus non solum prolongatus est, sed et cumulatus! et revera, juxta Prophetam, super dolorem vulnerum meorum addiderunt , qui me a vobis aliquando vel corpore separant. Est commune exsilium ipsumque molestum satis, quod quandiu sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino. Huic accessit et speciale, quod pene impatientem me reddit, ut cogar vivere sine vobis. Longa molestia, et taediosa exspectatio, vanitati huic occupanti omnia tamdiu manere subjectum, faeculenti corporis horrido circumdari carcere, et mortis vinculis, funibusque peccatorum necdum absolvi, et tantompore non esse cum Christo. Caeterum adve