comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uides quomodo ultime ⁊ sũme
purificatõnis ẽ aurem purificare
ut pͥus ⁊ mundꝰ seruet᷑ auditꝰ ⁊
manũ dextram ut nũida sit̃ oꝑa
nr̃a. ilec aliquid ĩmũdum his ad¬
misceatur ⁊ sordidum. s ⁊ pedes¬
eius purtficandi sunt ut ad opus
bonũ tm̃modo dirigant᷑ nͨ ultra
lapsus inuentutis incurrant. Sep¬
ties ã respergit sac̃do ccͣ dñm: ex o¬
leo. post omĩa ⁊ enun q̃ ꝑ purifica¬
to celebrata sunt post quam cõũsꝰ
⁊ reconciliatus ẽ do post ĩmolatas
hostias ordinẽ seruat ut ⁊ uͥtuten
suꝑ eum septemplicẽ sci sp̃c inui¬
taret. scd̾m eũ qui dix̃at. Red̾de mͥ
leticiam salutaris tiui. ⁊ sp̃u pͥncipa¬
li confumame. ł certe qm̃ pect̾oꝵ cor
onm̃ sac̃do in purificatõne resꝑgit
ut expulsio septem sp̃uũ malignoꝵ
de purrficati corde septies excussio di¬
gitis oleo delaret᷑. Sic gͦ conũsis a
peccato purificato qd ꝑ illa oĩa dat᷑
que suꝑiꝰ diximꝰ. Donũ aũ gr̃e sp̃c ꝑ¬

Expanded text:
ides quomodo ultimae et summae purificationis est aurem purificari, ut purus et mundus servetur auditus; et manum dextram, ut munda sint opera nostra, nec aliquid immundum his admisceatur et sordidum; sed et pedes purificandi sunt, ut ad opus bonum tantummodo dirigantur, nec ultra lapsus juventutis incurrant. Septies autem respergit sacerdos contra Dominum ex oleo: post omnia etenim quae pro purificato celebrata sunt, postquam conversus et reconciliatus est Deo, post immolatas hostias, ordinis erat ut et virtutem super eum septemplicem sancti Spiritus invitaret, secundum eum qui dixerat: Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principalDominum sacerdos in purificatione respergit, ut expulsio septem spirituum malignorum de purificati corde septies excusso digitis oleo declaretur. Sic ergo conversis a peccato purificatio quidem per illa omnia datur quae superius diximus. Donum autem
Abbreviated transcription (Latin):
metalloꝵ uenis aũ aĩantiũ ooo¬
naturis ꝓfutura corꝑib me oo¬
dicam̃ta ꝯponit. S hbas istas
ponant᷑ aspiciat. Si quidẽ magris
aut montib uelud fenum uile cõ¬
culcat ⁊ pretĩt. Si uͦ ea sint a me¬
dicis colantis posita ꝑ ordinẽ uidit
reddant tñ suspicabit᷑ eas cure ł
remedii aliquid ꝯtiñ ⁊̃ si nondũ
q̃ uł qus meis sit sauitas at reie¬

Expanded text:
metallorum venis, vel animantium naturis profutura corporibus medicamenta componit. Sed herbas istas ponantur, aspiciat, si quidem in agris aut montibus, velut foenum vile conculcat, et praeteris: si vero eas intra medici scholam dispositas per ordinem viderit,  reddant: tamen suspicabitur eas curae vel remedii aliquid continere, etiamsi nondum quae vel malis sit sanitatis ac reme
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iam si in egẏpto habitet isrł. ñ
tñ longe ẽ a deo. ꝓrimus ẽ ei ⁊ cõ¬
uĩctus sic̃ ⁊ iam ipẽ dic̃. qr ego des¬
cendam tecum in egẏptum ⁊ erote.¬
cum. Et nos gͦ ⁊ iani si uidemur
in egẏptum descendisse ⁊̃ si in carnȩ
positi agones mundi huiꝰ ⁊ c̃tamiã
sustinemus. Etiam siint̃ e& habi¬
tamus qui deseruiunt pħaoni. Ta¬
men si ꝓpe dm̃ simus si mandatoꝵ
eius ac iudicia ꝑ quiramꝰ. Hoc est n

Expanded text:
habitat Israel, non tamen longe est a Deo, sed proximus est ei et conjunctus, sicut etiam ipse dicit, Quia ego descendam tecum in Aegyptum, et ero tecum. Et nos ergo etiam si videamur in Aegyptum descendisse, etiam si in carne positi agones mundi hujus et certamina sustinemus, etiam si inter eos habitamus qui deserviunt Pharaoni, tamen si prope Deo sumus, si in mandatorum ejus ac judicia perquirimus, hoc es
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is creature. uide gͦ ex his om̃ib
differentiã popłi egyptioꝵ ⁊ popłi is¬
rahel. ⁊ diffrãm sacerdotum pħ aõis
⁊ sacerdotum dñi. et discutiens ꝑ te¬
met ip̃m uide de quo popłosis. et
cuiꝰ ordinis sacerdotium deneas. Si
adhuc carnalib sensib seruis. Si
ad huc quinario nũo uectigal ex¬
soluis. ⁊ respicis ea que uisibilia et
remꝑalia sut̃. ⁊ ñ respicis ea que ĩ¬
uisibilia ⁊ et̾na sut̃. de egypto popło
te ẽẽ cognosce. Si uͦ decalogum leg̃.
⁊ decadãm noui testam̃ti ꝙͣ supra
exposumius semꝑ añ oołos habeas.
et de his decimas offers. ⁊ de pͥmo¬
genitaͦ sensus tui in fide ĩ molas
pͥmogenito ex mortuis. et mninitia
tua refers ad initium oĩum ũus
iscłita es in quo dolus ñ ẽ. s ⁊ sac̃¬

Expanded text:
s omnibus differentiam populi Aegyptiorum et populi Israel, et differentiam sacerdotum Pharaonis et sacerdotum Domini, et discutiens temetipsum, praevide, de quo populo sis, et cujus ordinis sacerdotium teneas: si adhuc carnalibus sensibus servis, si adhuc quinario numero vectigal exsolvis, et respicis ea quae visibilia et temporalia sunt, et non respicis ea quae invisibilia et aeterna sunt, de Aegyptio populo te esse cognosce. Si vero Decalogum legis et decadam novi Testamenti, quae supra exposuimus, semper ante oculos habeas, et de his decimas offers, et primogenita sensus tui in fide immolas primogenito ex mortuis, et initia tua refers ad initium omnium, verus Israelita es, in quo dolus non est. S
Abbreviated transcription (Latin):
uis scire quid int̾sit int̾ sac̃dotes di
⁊ sac̃dotes phaonis: phao t̾ras cc̃ce¬
dit sacerdotib suis. Nominꝰ ã sac̃doti¬
b suis partem ñ cõcedit in t̾ra. sed
dicit eis. Ego sum ꝑsurã. obi̾uate
gͦ qui ħ legitis omnes domini sacer¬
dotes ⁊ uidete que sit diffrã saẽdotũ
ne forte qui partẽ hñt int̾ra ⁊ t̾renis
cultib ac studiis uacant: ñ tam dñi
qͣm ph̾aonis sac̃dotes e̾ẽ uideant᷑. ille
est enĩ qui uult sãc̃dotes suo hab̾e¬

Expanded text:
inter sacerdotes Dei et sacerdotes Pharaonis? Pharao concedit terram sacerdotibus suis, Dominus autem sacerdotibus suis partem non concedit in terra, sed dicit eis: Ego sum pars vestra . Observate ergo qui haec legitis, omnes Domini sacerdotes, et videte quae sit differentia sacerdotum, ne forte qui partem habent in terra, et terrenis cultibus ac studiis vacant, non tam Domini quam Pharaonis sacerdotes esse videantur. Ille est enim qui vult sac
Abbreviated transcription (Latin):
quid nã qr no redarguet ꝯscĩa te¬
gere ⁊ ñ ꝓferre que scͥpta sut pos¬
sumꝰ noĩo duplicati cͥmuiis fĩ reꝰ.
Confiteor ⁊ palam popło audiente
confiteor hec scͥpta ẽẽ ⁊ iam si nõ¬
dũ ĩplesse me noui. s ex ħ saltim
ꝯmontti festinemus impłe. festi¬
nemꝰ tͣnsire a sac̃dotib phaonis qͣ¬
b t̾rena possessio ẽ ad sac̃dores do¬
mini quib in t̾ra ꝑs ñ ẽ quib por

Expanded text:
quidnam, quia nos redarguit conscientia tegere, et non proferre quae scripta sunt, possumus modo duplicati criminis esse rei. Confiteor palam, et populo audiente confiteor haec scripta esse, etiam si nondum implesse me novi. Sed hoc saltem commoniti festinemus implere, festinemus transire a sacerdotibus Pharaonis, quibus terrena possessio est, ad sacerdotes Dei, quibus in
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dominꝰ nr̃ sac̃dotib suis quid p̃¬
cepit audiamus. Qͥ ñ inquit renũ¬
oiscipulus. Contremises hec dicõs
axus ti pͥmo oĩum meus in qͣm ipẽ
actusator existo. meas ꝯdempnatões
Loquor. Negat xͨ suũ ẽẽ discipulũ
quẽ uid̾it aliqͥ possidentẽ. ⁊ eũ qui
ñ renuntiat om̃ib q̃ pꝰsidet. Et qͥd

Expanded text:
us noster sacerdotibus suis quid praecipiat, audiamus. Qui non, inquit, renundiscipulus. Contremisco haec dicens; meus enim primo omnium, meus, inquam, ipse accusator existo, meas condemnationes loquor. Negat Christus suum esse discipulum quem viderit aliquid possidentem, et eum qui non renuntiat omnibus quae possidet.
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ẽ qͣm obnoriũ fi carnalib
uiciis ⁊ demonib e̾ẽ subiectũ. I quo
utiq unũ ꝙ̃q nõ extͥnsecꝰ illata ne¬
cessitas cogit. s segnicia aĩ ⁊ libido
ac uoluptas corporis subigit. cui se
animus ꝑ socordã subdit. Qui u̾o
ub̾tatis anue curam gerit ⁊ dig¬
nitatẽ mentis celesti cognarõe nobi

Expanded text:
quam obnoxium esse carnalibus vitiis, et daemonibus esse subjectum. In quod utique unumquemque non extrinsecus illata necessitas cogit, sed segnitia animi, et libido ac voluptas corporis subigit, cui se animus per socordiam subdit. Qui vero libertatis animae curam gerit, et dignitatem mentis coelesti cogitatione nobi
Abbreviated transcription (Latin):
cioꝵ. Respice ad originẽ generis et
inuenies qd̵ pat̃ eoꝵ cham qui
nuditatẽ uriserat patͥs. hꝰcemͦi sẽ¬
centiã m̃uit ut filius eiꝰ chanaan
seruus ẽẽt fr̃ĩb suis qͥui in eo neqͥgi¬
am morum argueret condicio ser¬
uituris. ⁊ Iõ gͦ ĩmto ignobilitatẽ
gn̾is decołor postĩtus mmitat᷑. Hebrei

Expanded text:
. Respice ad originem generis, et invenies quod pater eorum Cham, qui nuditatem riserat patris, hujuscemodi sententiam meruit, ut filius ejus Chanaan servus esset fratribus suis, quo in eo nequitiam morum argueret conditio servitutis. Non ergo immerito ignobilitatem generis decolor posteritas imitatur. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
cas. sicut ⁊ fructus sp̃c dems exponi¬
t᷑ germinare uircutib. Et seruus
fidelis de negociatõnis sue luctis decem
nnas offert domino. ⁊ decem ciuitatũ
unus auctor ẽ onũum ⁊ fons ⁊ ini¬
cium unꝰ ẽ xp̃c. Idcͥco ⁊ popłs decimaᷤᷤ

Expanded text:
s, sicut et fructus spiritus divinis exponitur germinare virtutibus, et servus fidelis de negotiationibus sui lucri decem mnas offert Domino, et decem civitatum unus est auctor omnium, et fons, et initiu
Abbreviated transcription (Latin):
lis popłs seruit. Semꝑ enĩ egyptii
uisibilib reb ⁊ corporalib obseqũ¬
tur. At uͦ isrłiticus popłs honorat
de quadã ꝑfectõnis nũm. Decem it
u̾ba legis accepit. ⁊ decalogi uͥtute cõ¬
stͥccus. Ignota huic mũdo sacͣmẽta

Expanded text:
lis populus servit; semper enim Aegyptii visibilibus rebus et corporalibus obsequuntur. At vero Israeliticus populus honorat decadam, perfectionis numerum: decem enim verba legis accepit, et Decalogi virtute constrictus, ignota mundo huic sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
punus semꝑ nob̃ mãna dat᷑ de
celo. Illi infelices dolent ⁊ sus¬
pirant ⁊ se miseroz dicunt qͥ a
mãna sĩc̃ accepurit patres ip̃oꝵ
ip̃i ñ m̃entur acciꝑe. sli nũquã
mãna manducant. Non enim
possunt illud manducare qd̾ est
minutũ sic̃ sem̃ coriandri ⁊ candi¬
gue. totum erassum. Incrasiatũ
noninis hoc idẽ sonait. Manuau
eint̃p̃tatur. quid ẽ hoc: uide si nõ
ip̃a nominis uirtutis addiscend̃.
enĩ ẽ qd̃ indicat mãna. tugͦ si uis
manducare mannia .i. si cupis
susciꝑe ũbũ dĩ scito illud murirtũ
ẽẽ ⁊ ualde subesle sic̃ semẽ corian¬
quo nutrire ⁊ recreare possit in¬
firmos. q qui ut urmus ẽ holera
manducet. ht̃ aliquid ⁊ rigoris
⁊ iõ ut priuna ẽ. sandoris aũ et
oulcedinis ht̃ płimũ. Quid enĩ
candidiꝰ quid splendidiꝰ exuditio¬
ne dimna quid dulcius quidue
suauius eloquiis dm̃ q̃ sunt super
mele fauũ. d quid ẽ qd̾ dicit¬

Expanded text:
pimus, semper nobis manna datur de pimus, semper nobis manna datur de coelo. Illi infelices dolent et suspirant, et se miseros dicunt; quia manna sicut susceperunt patres ipsorum, ipsi non merentur accipere: illi nunquam manna manducant. Non enim possunt manducare illud quod est minutum sicut semen coriandri, et candigue, totum crassum. Incrassatum ogatio nominis hoc idem sonat. Manna enim interpretatur, Quid est hoc? Vide si non ipsa nominis virtus ad discendum enim est quod indicat manna. Tu ergo, si vis manducare manna, id est, si cupis suscipere verbum Dei, scito illud minutum esse et valde subtile, sicut semen corianquo nutrire et recreare possit infirmos; quia qui infirmus est, olera manducet . Habet aliquid rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plurimum. Quid enim candidius, quid splendidius ene divina? Quid dulcius, quidve suavius eloquiis Domini, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ro gͦ qua die ceꝑit manna celitꝰ
cum sabbato uideoꝵ. ex diuinis
uaniq scͥpturis apparet qd̃ in die
dñica pͥmo int̃ris data est man¬
ria. Si enĩ ut scͥptura dicit sex
dieb contiruus collectũ ẽ septi¬
ma aũ die q̃ ẽ sabbati cessacum:
sine dubio uutium eiꝰ a die pͥma q̃¬
ẽ dies dominica fuit. Q si ex dun¬
nis scͥpturis hoc constat qd indie
cominica dies d̾s pluit manua ⁊ ĩ
sabbato ñ pluit. Intelligant iudi
daico sabbato. iani tunc indicatum
qd̾ in sabbato ip̃oꝵ gr̃a dĩ ad eo de
celo nulla descenderit. panis cele¬
stis qui ẽ sermod̾i ad eos nullus
uenerit. Dicit enĩ ⁊ alibi ꝓpħa.
diebus multis sedebunt filiusrt
sacͥficio sñ sac̃dote. In nr̃a aũ dñica
oie semꝑ dominꝰ pluit mãnade
celo dominꝰ S ⁊ hodie ego dico
qr pluit dñs mãna de celo. sele¬
stia nanq sunt eloquia ista q̃
nob̾ lect̾a sunt ⁊ a deo descende¬
runt ũba q̃ nob̾ recitata sunt
⁊ iõ no qui tale manna susci¬

Expanded text:
ua die coeperit manna coelitus ram sabbato Judaeorum. Ex divinis namque Scripturis apparet, quod in die Dominica primo in terris datum est manna. Sicut enim, ut Scriptura dicit, sex diebus continuis collectum est, septima autem die, quae est sabbati, cessatum est, sine dubio initium ejus a die prima quae est Dominica fuit. Quod si ex divinis Scripturis hoc constat quod in die Dominica Deus pluit manna, et in sabbato non pluit, intelligant Judaei daico sabbato; jam tunc indicabatur quod in sabbato ipsorum gratia Dei ad eos de coelo nulla descenderit, panis coelestis, qui est sermo Dei, ad eos nullus venerit. Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis sedebunt filii Israel sacrificio, sine sacerdote . In nostra autem Dominica die, semper Dominus pluit manna de coelo. Sed hodie ego dico, quia pluit Dominus manna de coelo. Coelestia namque sunt eloquia ista quae nobis lecta sunt; et a Deo descenderunt verba quae nobis recitata sunt, et ideo nos, qui tale manna susci
Abbreviated transcription (Latin):
grauit̾ uindicat᷑. mittunt᷑ nãq
in eo serpentes .i. ĩ mũdis sp̃itib
tradunt᷑ uenenatisq demonib
qui eos morsib occultis ac laten¬
cordis penetralia conclusis eogita¬

Expanded text:
iter vindicatur. Mittuntur namque in eos serpentes, id est, immundis spiritibus traduntur, venenatisque daemonibus, qui eos morsibus occultis ac latencordis penetralia conclusis cogita
Abbreviated transcription (Latin):
stra sit. Dicit enĩ d̃. qr audiui mͣ¬
muratõnẽ filioꝵ isrł. uidetis qr
dit omia ⁊ qd̾ ñ statim punit peni¬
tentiã nr̃e conũsatõnis expectat. S
quid pꝰ hoc recitatum ẽ. Dix̃ inqͥt
oñs ad moysen. Fece ego pluã uob̾
panes de celo ⁊ exibit popłs ⁊ col

Expanded text:
 audivit murmurationem filiorum Israel: videtis quia dit omnia, eo quod non statim punit, poenitentiam nostrae conversionis exspectat. Sed quid post haec recitatum est? dixit autem Dominus ad Moysen: Ecce ego pluam vobis panes de coelo: egrediatur popul
Abbreviated transcription (Latin):
mes ex ed ebulliunt. pͥutas ne eo
usq deducendum ẽ u̾bum d̾i ut ⁊¬
iam u̾mes fĩ putet᷑: Non te hic t᷑¬
bet auditus. audi ꝓpħam ex ꝑsona
om̃ dicentem. Egoͣ aũ sum ĩimis
⁊ ñ homo. Sicut enĩ ip̃e ẽ qui fit¬
aliis in ruinam: aliis aũ in resur¬
ĩ mãna fidelib quidẽ dulcedo mel¬
lis: infidelib aũ ũmis efficitur.
ip̃e est enim̾ sermo dei qui iniquoꝵ
mentes arguit ⁊ correptionũ spi¬
cłis peccatoꝵ conscientias terebrat.
efficitur. quib ad aꝑit scͥpturas
flagrat spinas de terra mala.i.
qui malignas cogitatõnes in cor¬
de consuuit. Et iõ peccatoresb¬
quidẽ neq u̾mis arguens umqͣm
morit᷑. neq ignis exurens aliqñ¬
restinguitur. Iustis aũ ⁊ fidelib ꝑ¬
manet dulcis ⁊ suauis. Gustate

Expanded text:
mes ex eo ebulliunt. Putasne eo mes ex eo ebulliunt. Putasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri putetur? Non te hic turbet auditus: audi prophetam ex persona Domini dicentem: Ego autem sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse ealiis in ruinam, aliis autem in resurin manna fidelibus dulcedo mellis, infidelibus vermis efficitur. Ipse est enim sermo Dei qui iniquorum mentes arguit et correctionum spiculis conscientiam terebrat. efficitur eis quibus aperit Scripturas cremat spinas de terra mala, id est, malas cogitationes in corde consumit; et ideo peccatoribus neque vermis arguens unquam moritur, neque ignis exurens exstinguitur: justis autem et fidelibus permanet dulcis et suavis
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc gͦ festinemus celeste mã¬
na susciꝑe. Istud enim manna ꝓ¬
ut uult quisq talem saporem᷑ red¬
oit in ore eius. Audi enĩ ⁊ dñmdi¬
centẽ his qui accedunt ad se. fiat tͥ
scd̃m fidem tuam. Et tu gͦ si u̾bum
dei qd̾ in eccł̃ia p̃dicat᷑ tota fide ⁊ to¬
ta deuotõne suscipias: fiet tͥ ip̃m u̾¬
bum qd̾cuniq desideras. U̾bi gr̃a si
tͥbularis consolat᷑ de dicens. cor con¬
tͥtum ⁊ huiliatũ deus ñ sꝑnit. Si le¬
taris ꝑ spe futura cumulat tͥ gau¬
dia dicens. Letamini in domino
⁊ exultate iusti.Si iracundꝰ es:
mitiga te dicens. Desine ab ira
⁊ derelinque indignatõnem. Si
in dolorib sis sanat te dicens.
Dominus sanat om̃s languo¬
res tuo. Si pauptate ꝯsimens
consolat᷑ te dicens. Dominus alleuat
de terra mopem ⁊ de st̾core erigit pau¬
ꝑem. Sic gͦ manna u̾bi dei redoit
in ore tuo saporem quemcumq uo¬
lũis. hoc tñ si quis infidełr suscipi¬
at: ⁊ ñ comedat s abscondat uer¬

Expanded text:
Nunc ergo festinemus coeleste manna suscipere. Istud enim manna, prout vult quisque, talem saporem reddit in ore ejus. Audi enim et Dominum dicentem his qui accedunt ad se: Fiat tibi secundum fidem tuam . Et tu ergo si verbum Dei quod in ecclesia praedicatur, tota fide et tota devotione suscipias, fiet tibi ipsum verbum quodcumque desideras. Verbi gratia, si tribularis, consolatur te, dicens: Cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies . Si laetaris prospere, futura cumulat tibi gaudia, dicens: Laetamini in Domino, et exsultate, justi . Si iracundus es, mitigat te, dicens: Desine ab ira, et derelinque indignationem . Si in doloribus es, sanat te, dicens: Dominus sanat omnes languores tuos . Si paupertate consumeris, consolatur te, dicens: Dominus erigit de terra inopem, et de stercore erigit pauperem . Sic ergo manna verbi Dei reddit in ore tuo saporem quemcumque volueris. Hoc tamen si quis infideliter suscipiat, et non comedat, sed abscondat, ver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯux̃. ⁊ in hec mane replent᷑ panib
qui eius p̃cepta suscipunt. Nec
potest tñ ⁊ hoc in telligi qd̃ post re¬
surrectõnem suam quam mane
ostendimꝰ fcãm credente repleũit
panib ꝓ eo qd libros legis ⁊ ꝓpħaꝵ

Expanded text:
um, et in hoc mane replentur pane qui praecepta suscipiunt. Nec et hoc intelligi, quod post resurrectionem suam, quam mane ostendimus factam, credentes repleverit panibus, pro eo quod libros legis et
Abbreviated transcription (Latin):
surrectõnis. S qͦ modo mane głia
eius uisa ẽ. sum uenissent ali̾e
mulieres pͥnia sabbati mane ual¬
&e inueũunt angło cum ingenti
dicentes. Non est hic resurrexit
a mortuis. uenite uidete loc̃ ubi¬

Expanded text:
ane gloria ejus visa est. Cum venissent aliae mulieres prima sabbati valde mane, invenerunt angelos cum ingenti  dicentes: Non est hic, sed surrexit a mortuis. Venite et videte locu
Abbreviated transcription (Latin):
comedant. aut mane panes abs
quid in hoc diuini mũis quid tẽ¬
ꝑamenti gr̃e celestis ostenditis. ħ÷
nes in uesꝑa sine panib comedũ¬
Si rursum panes sine carnib co¬
his qui acquiescentes nob̾ in co¬
ad uesꝑam mundi ũbum caro
fcm̃÷. In illa carne agnosci dm̃s
oñm. qͣm suscepit ex uͥgine. Istas
enĩ ũbi dei carues naq mane ali¬
pͥueri nouissima hora ẽ s ⁊ mane
inquit replebimini panib nob̾
⁊ panis ũbum dĩ ẽ. ip̃e ẽ enĩpanis
uuius qui de celo descendit & ui¬

Expanded text:
comedant, aut mane panes sine quid in hoc divini muneris, quid temperamenti gratiae coelestis ostenditur? Hoc nes in vespera sine panibus comedunsi rursum panes sine carnibus cohis qui acquiescentes vobis, in cous mundi verbum caro factum est, et illa carne agnoscimus Dominum, quam suscepit ex virgine. Istas enim verbi Dei carnes, neque mane, nePueri, novissima hora est .-- Mane, inquit, replebimini panibus. Nobis ergo panis Verbum Dei est: Ipse est panis vivus qui de coelo descendit, e
Abbreviated transcription (Latin):
naũit h̃o hoc ⁊ metet. Quid gͦ a¬
gimus nos qui amamꝰ illud re
Si qͣ aũ bona oꝑa recondit illa ꝑ¬
manent usq incrastinũ. Deniq¬
sic ⁊ scͥptum est. qd̾ qui infideles
fuerunt seruaũunt inquit de
mãna ⁊ ebullierunt ex eouer
tum neq u̾mes ebullierunt ĩ
eo s ꝑmansit integrum. ⁊ cu
gͦ si ꝓpt̾ p̃sentem uitam tm̃mꝰ et

Expanded text:
naverit homo, haec et metet . Quid ergo agimus nos, qui amamus illud recr: qui autem bona opera recondunt, illa permanent usque in crastinum. Denique scriptum est, quod qui infideles fuerunt, servaverunt, inquit, de manna, et ebullierunt ex eo vertum, neque vermes ebullierunt in eo; sed permansit integrum. Et tu ergo si propter praesentem vitam tant
Abbreviated transcription (Latin):
dicit aliquis si mãna ubum di
uenissem Nocutus eis fuissem pͦ¬
catum ũ haberent. post suscep¬
tum gͦ ũbum dĩ siqui peccet ef¬
ficitur ei ip̃m ũbum uerinis. qͥ
eius semꝑ conscientiam fodiat.
⁊ archana pectoris rodat. S qͥd
scietis qr ego dominus mane aũ
uidebitis maiestatem dñi. Et de¬
chi quomodo ad uesꝑam agnos¬
citur dominius mane aũ uidet᷑
nitus ẽ ad uesꝑam ⁊ eius ma¬
iestas iuisa ẽ mane. Respondete

Expanded text:
dicit aliquis: Si manna verbum Dei venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent . Post susceptum autem verbum Dei qui peccat, efficitur ei ipsum verbum vermis, qui ejus semper conscientiam fodiat, et arcana scietis quia ego Dominus; mane autem videbitis majestatem Domini. Reaei quomodo ad vesperam cognoscitur Dominus, et mane videatur nitus est ad vesperam, et ejus majestas visa est m
Abbreviated transcription (Latin):
uelim pͥmo cum uideis hr̃e sermo¬
nem. quib credita dicuntur elo¬
quia dei. Quid illis uideatur de
eo qd̃ dicit sex dieb continus col¬
ligetis die aũ sexto duplum col¬
ligetis. Apparet gͦ sextam diẽ noia¬
re illam que añ sabb̃m ponitur.

Expanded text:
uram cum Judaeis habere sermonem, quibus credita sunt eloquia Dei, quid illis videatur de eo quod dicit: Sex diebus continuis colligetis, die autem sexta duplum. Apparet ergo sextum diem nominari qui ante sabbatum ponitur;
Abbreviated transcription (Latin):
rõne scͥptum est. recordare de łe¬
gib pasche q̃ drã sunt. Et inue¬
nies tͥ hoc e̾ẽ tempꝰ qd̃ statuet᷑ ad
scd̾m pascha faciendum his qui ĩ¬
mundi in aĩa fuerunt ł occupa
rant Scdm̃ pascha in hoc temꝑe
faciunt. In hoc temꝑe quo ⁊ m̃ana
de celo descendit: in die quo pͥmũ
pascha fit. ñ descendit manna s
in hoc quo scdm pascha fit. uidea¬
mus gͦ nunc qui sit inhis ordomi¬
sterii. pͥmum pascha pͥmi popłi :
Scd̃m pascha nrm̃ ẽ. ⁊ Ios enim
fuimus inmundi in anima qͥ
colebamus lignum ⁊ lapidẽ ⁊ ig¬
norantes dm̃i his qui natura ñ
erant dii seruiebamus. ilos enĩ
nõ habentes ⁊ sñ deo in hoc nũ¬
do. u̾mptñ ñ dacur manna dece¬
lo in illa die qua pͥmũ pascha
fit. s in illa die qua scdm. Pa¬
nis enĩ qui de celo descendit nõ
uenit ad illos qui pͥmã sollẽp¬
nitatem celebrabant. s ad noꝵ

Expanded text:
Recordare de legibus Paschae quae dicta sunt, et invenies ibi hoc esse tempus, quod statuitur ac secundum Pascha faciendum his qui immundi in anima fuerunt, vel occupatrant, secundum Pascha in hoc tempore faciunt. In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo mysterii. Primum pascha primi populi est: secundum pascha nostrum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die, qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alius nõ erat locus digniorapti¬
aquam. ⁊ fcã ẽ dulcis aqua. Mi¬
rum admod̾ ẽ ut d̾ lignũ ostẽ¬
oeret moysi qd̃ mitt̃et inaqͣm
⁊ fac̾et eamdulcem. qͣi uͦ ñ potu¬
iss sñ ligno aqͣm dulcẽ efficere
d̾. aut moyse nesciebat ligñ
quid decoris in his int̾ior hãt
tam amarũ qͣm ut puer oct̾a¬
ua die cͥcumcisionis uulnꝰ acci¬
piat ⁊ rigorem ferri tenera pa¬
ciatur inrfantia. amarũ satis
moysen bap̃atus ẽ in mari ⁊ in
mibe sit iłte qui in spũ ⁊ aqua
baptiratus ÷ ñ possit bib̾e de ista
a qua s negustare quidẽ de cͥcun¬
cisionis amaritudine potest ne¬
q hostiaꝵ ferre amaritudinem
ualet nec sabbati obsuantiam
Si uͦ ostendat d̾ lignũ qd̾mit¬
trcur in hanc amaritudinẽ ut
dulcis a qua fiat legis: potest

Expanded text:
, alius non erat locus dignior etaquam, et facta est dulcis. Mirum admodum est, ut lignum ostenderet Moysi quod mitteret in aquam, et faceret eam dulcem: quasi vero non potuisset sine ligno aquam dulcem efficere Deus; aut Moyses nesciebat lignum, quid decoris in his interior habeat tam amarum, quam ut puer octavo die circumcisionis vulnus accipiat, et rigorem ferri tenera patiatur infantia? Amarum satis Moyse baptizatus est in mari et in nube, sed qui in spiritu et aqua baptizatus est, non possit bibere de ista aqua: sed ne gustare quidem de circumcisionis amaritudine potest, nec hostiarum ferre amaritudinem valet, nec sabbati observantiam. Si vero ostendat Deus lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, ut dulcis fiat aqua Legis, potest
Abbreviated transcription (Latin):
smne fide xͥ sñ intelligentia sp̃i¬
tali bibe uolu̾it de legis litt̃a: ꝑ
amaritudinẽ nimiam moriet᷑
ħ sciens apłs paulus dicebat qr
lritera occidit. hoc ẽ aꝑte dicere
qr aqua myrre occidit᷑ si ñ muta

Expanded text:
sine fide Christi, sine intelligentia spirituali bibere voluerit de Legis littera, per amaritudinem nimiam moriatur. Haec sciens Paulus apostolus dicebat quia littera occidit: hoc est aperte dicere, quia aqua amara occidit, si non per
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudinis in erat. uno pociꝰ uͥ
erat amentas płima ex densitate
palmaꝵ. S pͥmo deductꝰ ẽ ad aqͣs
salsas ⁊ amaras quib ꝑ lignũ mõ¬
stratũ a domino dulcib effectis pꝰ¬
ea uenit᷑ ad fontes si historiã so¬
lam se qͣmur ñ młtũ no edificat
scire ad quẽ locũ pͥmo uen̾int ad
quem scd̃o. Si uͦ rimem᷑ in hismi¬
st̾ium latens in uenimꝰ ordinem
fid̃i. pͥmo enĩ ducit᷑ populꝰ ad lit¬
t̾am leg̃. ab hac donec ꝑmanet
it: tc̃ de ueti testam̃to transit᷑ ad

Expanded text:
amaritudinis invenerat; imo potius, ubi erat amoenitas plurima ex densitate palmarum. Sed primo ductus ad aquas falsas et amaras, quibus per lignum monstratum a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerunt, ad quem secundo. Si vero rimemur in his mysterium latens, invenimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet erit, tunc de Veteri Testamento transitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
oedi uob̾ p̃cepta ⁊ iustificatõnes
ñ bonas in quib ñ uiuetis ineis.
Temptatin in p̃ceptis dm̃: ñ inue¬
niunt᷑ fideles. Io iuentũ est eis
oatum si seruerur uitam.si nõ
seruet᷑ generat mortẽ. Scdm ħ

Expanded text:
edi vobis praecepta et justificationes non bonas in quibus non vivent . Tentati enim in praeceptis non inveniuntur fideles, ideo inventum est eis im, si servetur, vitam; si non ser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittant᷑ diuina mandata ser¬
uantib alioqͥn inditio nob̃ est
iob iꝰtissimus ⁊ tociꝰ pietatis obser¬
uãtissimꝰ qui a capite usq ad pe¬
des replet᷑ ulcere pessimo. Nõ gͦ
b qui mandata cꝰtodiunt s nõ
habebunt illas infirmitates qͣs
egyptii hũt. egyptꝰ namq mũ¬
dus figuralit appellat᷑. Diuig̃e gͦ
mũdum ⁊ ea q̃ in mũdo st̃ egyp¬
tiꝰ langor ẽ dies obseruare ⁊ men¬
ẽ. deseriure carni luxurie uolup¬

Expanded text:
ina mandata servantibus; alioquin indicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimo. Non ergo bus, qui mandata custodiunt: sed non habebunt illas infirmitates quas Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius languor est. Dies obsere, servire carni, luxuriae op
Abbreviated transcription (Latin):
bis panis de celo descendit. S in¬
t̃im iudeamus quid ẽ qd in hac
die gestum mostrat᷑ Quinta de¬
cima inquit die m̃sis scdi mur¬
murauit popłs ⁊ dix̃. Qͥ a meliꝰ
fuerat no mori in egypto qñ
sedebamus st̃ ollas carns. o popłs
ingratus desid̾at egyptũ qr egyp¬
tio uidit extincto. sarnes exy ꝑ¬
ti requirit qui egyptioꝵ carnes ui¬
oet maris piscib ⁊ celi alitib datas.
murmͣ gͦ adũsum moysen ĩmoad̾¬
u̾sum dnñ leuant. S hoc pͥmo qͥdꝰ¬
ignoscit᷑. Ignoscitur ⁊ sedõ fortas¬
sis ⁊ t̾cio. U̾m siñ desinant s ꝑsista¬
nt̃. Audi quid post hec m᷑muran¬
tem popłm consequat᷑. In nũoꝵ li¬
bro refertur ꝙ ⁊ in suis scͥpturis
retexuit a postolus dicens. Neq
murmurautis sic̃ quidã ex ip̃is m¬
muraũunt ⁊ aserpentib ꝑierunt.
Murmurãtẽ popłm uenenatꝰ in h̾e¬
mo serpentum depascitur morsus
uide amus nos qui ħ audimꝰ no ĩ¬
qͣm ꝑ quib scͥpta sunt. Illis enim

Expanded text:
bis panis de coelo descendit. Sed interim videamus quid est quod in hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit, qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et coeli alitibus datas. Murmurat ergo adversum Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem ignoscitur, et secundo fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit Apostolus dicens: Neque murmuraveritis, sicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet aduidendum si desunt ei
reliqͣ m̃bra q̃ erit oculo leticia: ut
si pedes desuit aut reliqͣ m̃bra non
głia in eo maxime ẽ ut uł ip̃e dux
sit corꝑis uł ceteroꝵ mẽbroꝵ ñ dese¬
ratur officiis. hoc aũ nos ⁊ ꝑ illam
ac singula Locis suis ẽẽ reꝑanda. De
tiam de hac uita decedens: si fũis
sc̃s. S tunc erit plena leticia cum
nullum tͥ m̃brum corporis deest. Ex¬
pectabis enum ⁊ tu aliq sicut tu ip̃e
expectatus es. Ꝙ si tͥ qui m̃brũ es
ñ uidet᷑ ẽẽ ꝑfecta leticiã si desit aliũ

Expanded text:
pertinet ad videndum; si desint oculo pertinet ad videndum; si desint oculo reliqua membra, quae erit ei laetitia? aut si pedes desint, aut reliqua membra non gloria, in eo maxime est, ut vel ipse dux sit corporis, vel caeterorum membrorum non deseratur officiis. Hoc autem nos et per is, et venas, ac singula locis suis esse reparanda. Dentiam de hac vita discedens, si fueris sanctus; sed tunc erit perfecta laetitia, cum nullum tibi corporis membrum deerit. Exspectabis enim et tu alios, sicut et tu exspectatus es. Quod si tibi, qui membrum es, non videbitur esse perfecta laetitia, si
Abbreviated transcription (Latin):
enim discedentes hinc scĩ continuo in¬
expectant ⁊̃ uo licet morantes licet de¬
sides. Nõ it ẽ illis ꝑfecta leticia donec ꝓ
errorib nr̃is dolent ⁊ lugent nr̃a peccã.
hoc fortasse mͥ dicent ⁊ ñ credas. Quis
enum egosum qͥ ꝯfirmare snĩam tã¬
ti dogniatis audeam: s adhibeo horũ
testem de quo ñ potes dubitare. Magr̃
enĩ gentium ẽ in fide ⁊ u̾itate apłs¬
paulus. ip̃e gͥ adhebreo scͥbens cum e¬
nim̾asset om̃s scõ patres qui ꝑfidẽ
iꝰtificati st̃: addit post om̃ia ⁊ hoc.
Sedisti inquit om̃s testimoiũ hñtes
nos ut nob̾cun ꝑfectam beatitudi¬
nem capiant. ꝓpt̾ hoc gͦ ⁊̃ misfium
alludinultimã diem dilati uidicĩ cͦ¬
todit᷑. unũ it corpꝰ. ẽ: qd̾ iustificari ex¬
pectat᷑. unum corpꝰ ẽ qd̃ resurg̾e dicit᷑
in uiditõ. Licet n sit młta m̃bra sed
unum corpꝰ ñ potest oculus dr̃e ma¬
nui ñ es michi neccĩa. Etiam si sa¬
nus sit oculus ⁊ nõ sit t᷑batus qͣntũ

Expanded text:
nc discedentes sancti continuo inexspectant etiam nos, licet morantes, licet desides. Non enim illis est perfecta laetitia, donec pro erroribus nostris dolent, et lugent peccata. Hoc fortasse mihi dicenti non credas: quis enim ego sum, qui confirmare sententiam tanti dogmatis audeam? Sed adhibeo horum testem, de quo non potest dubitari. Magister enim gentium est in fide et veritate Ptolus. Ipse igitur ad Hebraeos scribens, cum enumerasset omnes sanctos qui per fidem justificati sunt, addit post omnia etiam hoc: Sed isti, inquit, omnes, testimonium habentes nos, ut nobiscum perfectam beatitudinem capiant. Propter hoc etiam, mysterium illud in ultimum diem dilati judicii custoditur: unum enim corpus est, quod justificari exspectatur, unum corpus est, quod resurgere dicitur in judicio; licet enim sint multa membra, sed unum corpus » . Non potest oculus dicere manui: Non es mihi necessaria. Etiamsi sanus sit oculus, et non sit turbatus, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
abstinendũ. si scd̾m hanc intelligẽ¬
tiam dicamus dm̃ sũmũ leges hoĩb
ꝓmulgasse puto qd̵ digna iudebit᷑
les leges ded̾it deus. uidebunt᷑ enun
mag̾ elegantes ⁊ rõnabiles hoĩum le

Expanded text:
hunc intellectum dicamus summum Deum leges hominibus promulgasse, digna videbitur les leges dedisse. Videbuntur enim magis elegantes leges hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
simplicem sequar. ⁊ absq ulla ut
ip̃i rib xe no solent stropha ũbi
⁊ allegorie nubilo uocem legis lato¬
ris excipiam ego etͣcsticus subfide
ad sacͥficandum uitulos ⁊ agnos ⁊
offerendã similã eum thure ⁊ oło

Expanded text:
m sequamur, et absque ulla, ut ipsi nos ridere solent, stropha verbi et allegoriae nubilo vocem legislatoris excipiamus, ego ecclesiasticus sub fide ad sacrificandum vitulos vel agnos, et ad offerendam similam cum thure
Abbreviated transcription (Latin):
icut intiouissimis
dieb ũbum di ex maria car¬
ne uestitum ꝓcessit in hũc mun¬
oum ⁊ aliud quidẽ erat ꝙ uide¬
bat᷑ in eo aliud qd̃ intelligebat᷑.
carnis namq aspectus. in eo pate¬
bat om̃ib paucis uͦ ⁊ electis daba¬
cur diuinitatis agnitio. Ita ⁊ cũ ꝑ¬
ꝓpħas uł legis latorẽ ũbum di pro¬
fert᷑ ad hõies ñ absq conpetenti¬
b ꝑfertur indumentis. slam sicut
ibi camis ita hic litt̾e uelamine
regit᷑ ut lrcc̃a quidẽ aspiciat᷑ tan¬
talis sensus tanꝙͣ diuinitas senti
brum leurcici reuoluentes in quo
sacͥficioꝵ ritus ⁊ historiaꝵ diu̾sitas
ac sac̃dotum misteria descͥbuntur.
bi dei ẽ ⁊ indum̃tum diuinitatis
eius. digni fortassis ł aspiciant uł
audiant ⁊ iudigni. S beati sũt
illi oculi qui uelamine litt̃e obre¬
c̾tum intͥnsetus diuinũ spm̃ uidet᷑.
et beati sunt qui ad ħ audienda mũ¬
das aures int̾ioris hominis deferunt

Expanded text:
icut novissimis diebus Verbum Dei ex Maria carne vestitum processit in mundum; et aliud quidem erat quod videbantur in eo, aliud quod intelligebatur carnis namque aspectus in eo patebat omnibus, paucis vero et electis dabatur divinitatis agnitio ita et cum as vel legislatorem Verbum Dei profertur ad homines, non absque competentibus profertur indumentis. Nam sicut ibi carnis, ita hic litterae velamine tegitur: ut littera quidem aspicitur tanrinsecus sensus tanquam divinitas sentitbrum Levitici perquirentes, in quo sacrificiorum ritus et hostiarum diversitas ac sacerdotum ministeria describuntur; rbi Dei est et indumentum divinitatis ejus, digni fortassis vel aspiciant, vel audiant indigni: sed beati sunt illi oculi qui velamen litterae obtectum intrinsecus divinum spiritum vident, et beati sunt qui ad haec audienda mundas aures interioris hominis deferunt
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ tu bñdictus domino. pꝰsunt
quidẽ isti cres qui pacem reqͥtt̃
a u̾bo d̾i ⁊ p̃uenire cupiut̃ pacto so
societatẽ eius figuram tenere ma
goꝵ: qui ex orientis partib ueniut̃
eruditi pat̾nis libris ⁊ institutõe
maioꝵ ⁊ dicunt. uidentes uidimꝰ
natum regem ⁊ uidimus qr d:¬

Expanded text:
auctum benedictione Domini. Possunt quidem isti tres, qui pacem requirunt a verbo Dei, et pervenire cupiunt pacto et societati ejus, figuram tenere trium Magorum, qui ex Orientis partibus veniunt, eruditi paternis libris, et institutione majorum, et dicunt: quia videntes vidimus natum regem, et vidimus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓcumuniũ similitudĩe p̃ceptoꝵ
in oiũm ore u̾sat᷑. Qͣm designat
iste ficoth qui os oĩum interp̃tat᷑.
hii gͦ om̃s in hꝰ ce modi eruditioni¬
b instituti ueniunt ad legẽ di.¬

Expanded text:
 communium similitudine praeceptorum in omnium ore versatur, quam designat iste Ficol, qui os omnium interpretatur. Hi ergo omnes in hujuscemodi institutionibus instituti veniunt ad legem, e
Abbreviated transcription (Latin):
slon solum in eunͣgłiis loqui s &
in lege certum ẽ. ⁊ in ꝓphis. Uerũ
cendit gͥ ysaac ad puteum iuram̃ti
⁊ apparuit illi dominꝰ. ascensionẽ
legis ⁊ añ iam dixinus ornatum
templi e̾ẽ ⁊ eoꝵ que inibi diuina
ꝓpt̾ea forte ad puteum iuramenti
ascendisse dr᷑: ⁊ ibi apparusse ei do¬
minus. ꝑ ꝓpħas enim iurauit do¬
minꝰ ⁊ ñ penitebit: qd̾ ipẽ sit sac̃¬
cos in et̾num scdm ordinẽ melchi¬
sedech. Ad puteum gͦ iuramenti
uisus ẽ ei deus: futura in eum pro¬
missa dfirmans. Et edificauit ibi

Expanded text:
non solum in Evangeliis loqui, sed et in lege certum est, et in prophetis. Verum cendit igitur Isaac ad puteum juramenti, et apparuit illi Dominus. Ascensionem legis dicimus ornatum esse templi, et eorum quae ibi divina propterea forte ad puteum juramenti dicitur, et ibi apparuisse ei Dominum; per prophetas enim juravit Dominus, et non poenitebit, quod ipse sit sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Ad puteum ergo juramenti visus est ei Deus, futura in eum promissa confirmans. Et aedificavit ibi
Abbreviated transcription (Latin):
phia pene om̃s que nr̃a st̃ sencit.
Bissidet uͦ a nob̾ cum dõ dic̃ ẽẽ
matiam coet̾nam. Dissidet cum
negat dñi curare mortalia s ꝓui¬
centiam eius supͣ lunaris globi
spacia cohib̾i. Dissident a nob̾ c̃
uitas nascentiũ stellaꝵ cursib
pendunt. Dissidet̃: cum ꝑpetuũ
dicunt hunc mundũ ⁊ nullo
fine claudendũ. S ⁊ alia płi¬
na sũt in quib nob̾tum ł dissi¬
dent uł concordant. Et iõ abime
lech scdm hanc figuram aliqñ ĩ
pace e̾ẽ cum ysaac. aliqñ dissidere
se sp̃ui scõ qui hec scribit cure fue¬
rit conp̃hendere qd̃ duo alii cum
tatur aũ ocorath: tenens. ⁊ fichol
o oĩum. Ip̃e aũ abimelech pater
ymagines tocius philosophie tenẽt.
que apud eo in tres partes dundi

Expanded text:
phia, pene omnia quae nostra sunt sentit. Dissidet vero a nobis, cum Deo dicit materiam coaeternam; dissidet, cum negat Deum curare mortalia, sed providentiam ejus super lunaris globi spatia cohiberi. Dissident a nobis, cum vitam nascentium stellarum cursibus pendunt; dissident, cum perpetuum dicunt hunc mundum, et nullo fine claudendum; sed et alia plurima sunt, in quibus nobiscum vel dissident, vel concordant. Et lech secundum hanc figuram aliquando in pace esse cum Isaac, aliquando dissidere se spiritui Sancto, qui haec scripsit, curae fuerit comprehendere, quod duo alii cum etatur autem Ochozat tenens, et Phichol, os omnium; ipse autem Abimelech, pater maginem totius philosophiae tenent, quae apud eos in tres partes
Abbreviated transcription (Latin):
tate comp̃henderit intelłeg̾e po¬
testis. Quomodo hic t̃ ysaac qui ũ¬
bi dei qd̾ in lege ẽ tenet figuram
q in om̃ib legi dei contraria est
neq in om̃ib consona. Młti enĩ
philosophe unũ ẽẽ dñi qͥ cũcta
creaũit scribunt. In hoc ꝯsentiit

Expanded text:
tate comprehenderunt. Intelligere possumus quomodo hic cum Isaac, qui verbi Dei, quod in lege est, tenet figuram;neque in omnibus legi Dei contraria est, neque in omnibus consona; multi enim philosophorum unum esse Deum, qui cuncta creaverit, scripserunt. In hoc consent
Abbreviated transcription (Latin):
ruum. huiꝰ ysaac duas nob̾ figu¬
ras exposuit apłs paulus. unam
qͣ dirit. qd ysmael quidẽ filius a¬
gar popłi scdm̃ carnẽ ysaac uͦ: popłi
qui ex fide ẽ. formam teñet aliã qͣ.

Expanded text:
. Hujus Isaac duas nobis figuras exposuit apostolus Paulus: unam qua dixit quod Ismahel quidem filius Agar, populi secundum carnem, Isaac vero populi qui ex fide est, formam teneret; aliam qua
Abbreviated transcription (Latin):
dubio resoluendũ ẽ. u̾bi uͦ fũda¬
m̃ta sunt ⁊. supͣ pectam edificat᷑
domus nunꝙͣ resoluit᷑i domus illa
puteos fodiendo doñ oritur fons
ille qui dudum honeraũat abra¬
ham uenit nc̃. cum amicis suis
degeratis. adysaac. ⁊ dicit illi ysa¬
ac. Quid uenisti adme: uos enim
odistis me ⁊ eiecistis me a uob̾. Ad¬
hei illi respondent. uidentes in¬

Expanded text:
dubio resolvendum est; ubi vero fundamenta sunt, et supra petram aedificatur domus, numquam resolvitur domus illa,puteos fodiendo, donec oriatur fons ille, qui dudum honoraverat Abraham, venit nunc cum amicis suis de Geraris ad Isaac. Et dicit illis Isaac, Quid venistis ad me? Vos enim odistis me, et ejecistis me a vobis. At illi responderunt, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
te. Ouis uł agnus qui ĩ molat᷑ in
pascha ip̃e dĩcitur ⁊ ouiũ pastor.
ipẽ signat᷑ ⁊ pontifex qui offert
bitur sponsus tanꝙͣ u̾bum dĩ. ip̃e
applłat᷑. ⁊ tanꝙͣ sapientia. ip̃e rur¬
sum sponsa nominat᷑. sic̃ ⁊ ꝓpħa¬

Expanded text:
t: «Ovis vel agnus qui immolatur in Pascha ipse dicitur, et ovium pastor ipse signatur, et pontifex qui offert ibitur. Sponsus tanquam verbum dei ipse appellatur et tanquam sapientia ipse rursum sponsa nominatur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
auditoꝵ. gͥ ⁊ in te si moriat᷑ ioseph
.i. si mortificatõnẽ xͥ in corꝑe tuo
suscipias ⁊ mortifices m̃bra tua
pecc̃o. tunc uit̾e młtiplicant᷑ filii
isrł. filii isrł sensus boni ⁊ sp̃itales

Expanded text:
ue et in te si moriatur Joseph, id est mortificationem Christi in corpore tuo suscipias, et mortifices membrum tuum peccato, tunc in te multiplicantur filii Israel, id est sensus boni et spirituales
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑. que debet in sac̃dotib abũ¬
dare tenera ad subtilẽ ⁊ puram in¬
telligentiam ꝑtinet. ꝙ aũ a sarta¬
gine dr̃ puto qd distͣctum ⁊ mlta
continentia aridum ⁊ torridum
uelim ẽẽ sac̃ dotemin quo nicħͣ re¬
missum hr̃i ad lixuriam nicħ flu¬
itans ad libidinem possit. Qd̃ aũ
sacͥficium ip̃m ex fragm̃tis noĩau̾
in odorẽ suauitatis. puto ꝙ frag¬
m̃ta sac̃dotũ uelit intelligi cum
legis ꝑ eo litt̃a frangit᷑ ⁊ cibusex
ea lucens intͥnsecus sp̃ĩtał elicitur
ut audientes turbe reficrant᷑. sic̃
⁊ dñs fecisse refert᷑ in eunͣgłiis ubi
benedixit panes ⁊ dedit discipulis
⁊ discipuli confringentes apposue¬
runt turbis ⁊ cum saciati fuissẽt
ex fragmentis ꝯminutatĩ q̃ sũt le¬
gis scã discutimus: ut sp̃ĩtislẽ ex
his cibum purum q capiamꝰ. et
hec inquit ẽ lex eterna. Ioħs qͥdẽ¬

Expanded text:
vocatur, quae debet in sacerdotibus abundare: tenera, ad subtilem et puram intelligentiam pertinet. Quod autem a sartagine dicitur, puto quod descriptum et multa continentia aridum et torridum velit esse sacerdotem, in quo nihil remissum haberi ad luxuriam, nihil fluitans ad libidinem possit. Quod autem sacrificium ipsum ex fragmentis nominavit in odorem suavitatis, puto quod fragmenta sacerdotum velit intelligi, cum legis per eos littera frangitur, et cibus ex ea latens intrinsecus spiritalis educitur, ut audientes turbae reficiantur, sicut et Dominus fecisse refertur in Evangeliis: Ubi benedixit panes et dedit discipulis, et discipuli confringentes apposuerunt turbis, et cum satiati fuissent ex fragmentis, cum minutatim quae sunt legis sancta discutimus, ut spiritalem ex his cibum purumque capiamus; et haec est, inquit, lex aeterna: Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
uit secreta ꝯmitti. addit deincep
legis lator aut si qͥd nocuit ꝓrimo
uł si iuenit ꝑditõnẽ lex lict̃e hoc
uidetur mandare. ut siquis ĩue¬
nit ꝙ alius ꝑdit ⁊ requisitũ fuĩt
redd̾at nec ꝑierit ꝓ eo. est ⁊ hec
utit̾ audientib edificatio. mubti¬

Expanded text:
vit, secreta committi. Addit deinceps legislator: Aut si quid nocuit proximo, vel si invenit perditionem. Lex litterae hoc videtur mandare ut si quis invenit quod alius perdidit, et requisitum fuerit, reddat, nec perjuret pro eo; est et haec utilis audientibus aedificatio. It
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽẽ Legem et̾nam. s isti qui
legem scom litt̃am sequi uolunt.
uelim mͥ nc̃ dic̃ent quomͦ lex huiꝰ
sacrificii ẽẽ possit eterna. Cum uti¬
q destruct̾o templo subũso altare
⁊ om̃ib que dicebantur scã ꝓfana¬
tis ritꝰ iste sacrificioꝵ ñ potũit᷑ ꝑma¬
uere. Quomodo gͦ et̃num dicent
ꝙ olim cessasse ⁊ finitũ e̾ẽ iam con¬
stat. Restat ut scdm eã ꝑtem lex
ħ et̃na dicatur quã nor dicimus le¬
gem e̾ẽ sp̃italẽ ⁊ ꝑ eam sp̃ĩtalia of¬
ferre posse sacͥficia que nequeant¬
rumpi umꝙͣ neq cessare possunt
Nõ eium in loco sunt qui subũti¬
tur aut in temꝑe qd̃ mutat᷑. S ĩ
fide credentis ⁊ in corde sacͥficantis
sane ꝙ ait. Non editur de sacͥficio
sacerdotis. S holocaustum erit cer¬
tum ẽ ad dñi ⁊ saluatoris nr̃i ꝑsonã
referri. De illius enĩ sacͥficio non e¬
ortur s holocaustũ erit. hoc ĩ loco
sacͥficium u̾bum ip̃m accipiendũ¬

Expanded text:
sti qui legem secundum litteram sequi volunt, velim mihi nunc dicerent quomodo lex hujus sacrificii esse possit aeterna? Cum utique destructo templo, subverso altari, et omnibus quae dicebantur sancta profanatis, ritus iste sacrificiorum non potuerit permanere, quomodo ergo aeternum dicent, quod olim cessasse et finitum esse jam constat? Restat ut secundum eam partem lex haec aeterna dicatur, qua nos dicimus legem esse spiritalem, et per eam spiritalia offerri posse sacrificia, quae neque irrumpi unquam, neque cessare possunt. Non enim in loco sunt qui subvertitur, aut in tempore quod mutatur, sed in fide credentis et in corde sacrificantis. Sane quod ait: Non detur de sacrificio sacerdotis, sed holocaustum erit, certum est ad Domini et Salvatoris nostri personam referri: de illius enim sacrificio non edetur, sed holocaustum erit. Hoc in loco sacrificium, verbum ipsum accipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfuerint ⁊ inteulectũ ur̃m suꝑ¬
aũint faccte ꝙ p̃sentis mãdati aus¬
toritas p̃cepit dicens. Qd̃ añ suꝑfu¬
erit ex his manducabunt a aron ⁊
filii eius. si quid suꝑaũit ⁊ exces¬
serit intellectum tuim ł memori¬
am tuam. serua a arõ hoc ẽ reserua
sacerdoti. Reserua doctori ut ip̃e ħ
manducet ip̃e discirtiat ip̃e expõat
Sicut ⁊ alibi ip̃e moyses dĩc. Int̾ro¬
ga patres tuos ⁊ anuũtiabunt tͥ

Expanded text:
t intellectum vestrum superaverint, facite quod praesentis mandati authoritas praecipit, dicens: Quod aut superfuerit, ex his manducabit Aaron et filii eius. Si quid superaverit et excesserit intellectum tuum vel memoriam tuam, serva Aaron: hoc est, reserva sacerdori. reserva doctori, ut ipse hoc manducet, ipse discutiat, exponat ipse. Sicut et alibi Moyses dicit, Interroga patres tuos, et annunciabunt tibi:
Abbreviated transcription (Latin):
inemoriale appellat᷑ qd̾ offerrido¬
mino dr̃. ego si possim die ac no¬
ct̾e in lege dñi meditari ⁊ om̃s
seͥpturas menioria retinere me¬
moriale sacͥficii mei domino ob¬
tulissem. Certe si nõ om̃ia pꝰsumꝰ
saltim ea que nc̃ docent᷑ ineccłia¬
q̃ recitant᷑ inemorie ꝯm̃demꝰ. ut
feramus: ĩmeioriã dño. Exhis
gͦ edocemini ut q̃ audistis in et¬
cłia tanꝙͣ mũda aĩalia ueluti
ruminantes ea reuocetis ad meno¬
riam. ⁊ cum corde ur̃o q̃ dcã sunt

Expanded text:
memoriale appellatur, quod offerri Domino dicitur. Ego si possim in lege Domini meditari, et omnes Scripturas memoria retinere, memoriale sacrificii mei Domino obtulissem. Certe si non omnia possumus, saltem ea quae nunc docentur in Ecc recitantur, memoriae commendemus, ut feramus in memoriam Domino. Ex his ergo edocemini, ut quae auditis in Ecclesia, tanquam munda animalia, velut ruminentes ea, revocetis ad memoriam, et cum corde
Abbreviated transcription (Latin):
prauas inducentes doccrinas. pu¬
tant se sacras carnes exͣ tab̾m dĩ.
legem gerunt᷑ in loco sc̃õ edi iube̾¬
tur intra actͥa tab̾nacdi testimonii¬
ambit spei colũne suspendunt. ca¬
ritatis amplicudo dilatat. uͥ ħ nõ
sunt carnes ñ sunct nͨ hr̃i pꝰsut

Expanded text:
pravas inducentes doctrinas, putant se sacras carnes extra templum Dlegem geruntur. In loco sancto edi jubentur, intra atria tabernaculi testimoniambit, spei columnae suspendunt, charitatis amplitudo dilatat. Ubi haec non sunt carnes sanctae nec haberi possunt
Abbreviated transcription (Latin):
Iuremus no ñ suscepisse depositũ
ꝙ utiq si habemus in nob̾ peccato
consentire ñ possiumus s ⁊ ip̃e sen¬
sus rõnabił qui in me ẽ ꝯm̃datus
mͥ ẽ ut eo utar adintelligentiam
oiuinoꝵ ingenium memoria iudi¬
cium rõ. ⁊ om̃s qui intra me sunt
motus ꝯm̃dati mͥ uident᷑ a dõ ut
eis utar in his q̃ p̃cepit lex diuina.
Si uͦ ad malas artes sollers ⁊ ꝑspi¬
cua u̾tatur ingenium ⁊ reb dĩ ab¬
utam᷑. in his que ñ uult ds̃: hoc est
abiurare depositum ⁊ bñficia ũt̾e

Expanded text:
juremus nos non suscepisse depositum, juremus nos non suscepisse depositum, quod utique si habeamus in nobis peccata, consentire non possumus: sed et ipse sensus rationabilis qui in me est, commendatus mihi est ut eo utar ad intelligentiam divinorum. Ingenium item, memoria, judicium, ratio, et omnes qui intra me sunt motus, commendati mihi videntur a Deo, ut eis utar in his quae praecepit lex divina; si vero ad malas artes, solers et perspicax vertatur ingenium, et rebus Dei abutamur in his quae non vult Deus, hoc est abjura