comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in nocturnali offitio excitat corda nr̃a ad
dñicã orationẽ. quȩ oratio nos facit inten¬
tos ad lectione ⁊ erigit a negligentia qiu
parit sessionis securitas. Ad magnificat :¬
ad benedictus similit̾ quib sic̃ orationi
debemus esse nitenti. Oratio. benedictio gna̾y
actio. semꝑ in fine cursuũ dr: ut tali ptecta¬
ne qͥsq rediens ad ꝓpͥa muniatur ꝯtͣ adu̾¬
sa. lectioẽs uͦ responsoria. qͥd significent:¬

Expanded text:
in nocturnali officio excitat corda ad orationem Dominicam, quae oratio nos facit intentos ad lectionem, et erigit a negligentia quam parit sessionis securitas. Ad Magnificat et Benedictus similiter, quibus, sicut lectioni, debemus esse intenti. Oratio, benedictio, gratiarum actio semper in fine cursuum dicuntur, ut tali protectione quisque rediens ad propria muniatur contra adversa; lectiones vero, et responsoria, q
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ septiformis sp̃c: in octauis ꝯsũmationẽ
⁊ plenitudine eiꝰdẽ oꝑis in et̾na beatitudi¬
ne suꝑuenturi. Octauas dñicȩ passionis.
aufert gła resurrectioĩs. Passionẽ dñi nr̃cti¬
cia celebramꝰ: ꝓpt̾ apłos deresurrectiãe incer¬
tos. Passiones scõꝵ in leticia ꝓpt̾ nos de

Expanded text:
opus septiformis Spiritus, in octavis consummationem et plenitudinem ejusdem operis in aeterna beatitudine semper venturi. Octavas Dominicae passionis aufert gloria resurrectionis. Passionem Domini in tristitia celebramus propter apostolos de resurrectione incertos. Passiones sanctorum in laetitia propter nos de
Abbreviated transcription (Latin):
inde reliqͦs mdeos: denide gentiles. Rema¬
net euũgłiũ in altari ab mitio offitii donec
legat᷑: qr remansit enũ głica doctrina ab ad¬
uentu dñ in ierłm loco passioĩs. que signifi¬
catur ꝑ altare: donec publice exiit ad gen¬
tiles. Interĩ tenent accoliti cereos in ma¬
nib: qr doctores debent exercere qd̃ docẽt.
In kỹrieleyson orat ȩccłia ut oratio sac̾
dotis. sit dõ placabilis. Cum incipitur
hq̃ riele yson. accoliti cereos in t̾rã pont̃.
altͥnsecꝰ. uno in medio posito: ut in bono
scant. Mediꝰ uͦ cereus. illũ significat qͥ
ait. Ubi duo ł tres ꝯg̾gati fueruit inno¬
mine meo: ibi sũ in medio eoꝵ. Transitꝰ¬

Expanded text:
postea reliquos Judaeos, deinde gentiles. Remanet Evangelium in altari ab initio Officii donec legatur, quia remansit evangelica doctrina ab adventu Domini in Jerusalem loco passionis, quod significatur per altare, donec publice exiit ad gentiles. Interim tenent acolythi cereos in manibus, quia doctores debent exercere quod docent. In Kyrie eleison orat Ecclesia, ut sacerdotis oratio sit Deo placabilis. Cum incipitur Kyrie eleison, acolythi cereos ad terram ponunt, altrinsecus uno in medio posito, ut in bono scant; medius autem cereus illum significat qui ait: Ubi duo vel tres congregati sunt in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Transit
Abbreviated transcription (Latin):
tos recolit᷑. Recro in eade parte ministri¬
ut ipse dicit. Qui mͥ ministrat me seqͣt᷑.
Quando ep̃c dicendo dñs uob̃cũ salutat
ppłm. ei faciẽ p̃sentat. excepto muno loco:
ubi demonstrat deuotionẽ intentissimã
quã ht in offeñdo sacͥficio. Hac qͥde ep̃i
płos pꝰt resurrectionẽ. Oratio ⁊ beneditio
benedix̃ discipłis ascensurꝰ in celũ. Sessio
ep̃i significat sessionẽ xͥ. pt ascensionẽ ad
dext̾am patͥs. Sessio ministroꝵ: sessionẽ

Expanded text:
recolit. Retro in eadem parte ministraut ipse dicit: Qui mihi ministrat me sequatur . Quando episcopus, dicendo Dominus vobiscum, salutat populum, ei faciem suam praesentat, excepto in uno loco, ubi demonstrat devotionem intentissimam quam habet in offerendo sacrificio. Hac quidem episcopi spost resurrectionem. Oratio et benedictio benedixit discipulis suis ascensurus in coelum. Sessio episcopi significat sessionem Christi post ascensionem ad 389 dexteram Patris, sessio ministrorum, sessionem
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ oues qͥ nocte custodiunt᷑ inouilib
matutina hora exeuntes ad paschua
necesse ẽ ut habeant pastorẽ qͥ eas ducat:
sic nos pͥmo diluculo surgentes necesse ẽ ut
habeamꝰ doctorẽ ł pastorẽ qͥ nos ad sp̃ualẽ
pastũ deducat. ⁊ ab insidiis diaboli defen¬
dati Unde iłe pastor nr̃ suminũ pastorẽ¬
nr̃m dep̾cat᷑ dicens. Ds i adiutoriũ meũ

Expanded text:
icut oves quae nocte custodiuntur in ovilibus, matutina hora exeuntes ad pascua necesse est ut habeant pastorem qui eas ducat, sic nos, primo diluculo surgentes, necesse est ut habeamus pastorem vel doctorem qui nos ad spiritualem pastum deducat, et ab ipsis insidiis diaboli defendat; unde idem pastor noster summum Pastorem deprecatur, dicens: Deus, in adjutorium 397 meum
Abbreviated transcription (Latin):
lentes nrãm ꝑegͥnationem. In dñieis aũ dieb
dr: qr in his recolit᷑ lib̾tas ficturi regni. in
⁊ nu psalmis completorii dño
cominendamus elem̃ta nr̃i corꝑis. in im¬
no ṡmeonis pacẽ querimꝰ ab om̃i tirmul¬
tu huiꝰ scłi. IN natale dñi ⁊ in festis dm̃¬
cisq dieb tres psalmi pͥmi illis ꝯueniuił
quiante legem sc̃ẽ tͥnteati crediderunt. tres
sedi. eis qui sub lege: tres t̾cii. eis qͥ sub grã.
Ideoq nhis sepuis alła recolit᷑: q gaudiũ
angloꝵ qd̾ illi adũo expectauert̃: isti m hac

Expanded text:
ram peregrinationem. In Dominicis autem diebus quia in his recolitur libertas futuri regni, in  In quatuor psalmis Completorii Domino commendamus elementa nostri corporis, in hymno Simeonis pacem quaerimus ab omni tumultu hujus saeculi. In Natali Domini et in festis Dominicisque diebus tres psalmi primi illis conveniunt qui ante legem sanctae Trinitati crediderunt, tres secundi eis qui sub lege, tres tertii eis qui sub gratia; ideoque in his saepius Alleluia recolitur, quia gaudium angelorum quod illi duo exspect
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sac̾dos om̃ib rite ꝑactis. benedicit ppł̃o atq
ite missa ẽ Catecumini ab ȩccłia ñ st̃ expil¬
dicandĩ s ante sacͥfitiũ: cui ñ nͥ renatis lcec
int̾esse. Diabolus in quadragesima acrius
humnanũ genꝰ impugnat: ideo t̃c̃ sacerdos
mar eum addita benedictione.
b horat̾cia usq ad horam nonam pp.
thelesphorꝰ missã celebrari instituis¬
q ꝑ hoc tẽpꝰ x̃ ꝓ nob̾ hostiã se pat̾ optuuit
hora enĩ t̃tia crucifixꝰ ẽ iudeoꝵ. lingius sara
crucẽ ascendit: nona: sp̃m emisit. Innatili
re̾: qr ea hora ipso nato angłi cecinerunt
oła mexcelsis dõ. In exordio diei celebraue

Expanded text:
et sacerdos omnibus rite peractis benedicit populo atque et sacerdos omnibus rite peractis benedicit populo atque Ite, missa est. Catechumeni ab ecclesia non sunt expeledicandum, sed ante sacrificium, cui nonnisi renatis licet interesse. Diabolus in Quadragesima acrius humanum genus impugnat, ideo tunc sacerdos sae confirmat eum addita benedictione. Ab hora tertia usque ad nonam papa Telesphorus missam celebrari constituitus pro nobis hostiam se Patri obtulit, hora enim tertia crucifixus est Judaeorum linguis; sexta crucem ascendit, nona spiritum emisit. In nataliuia ea hora ipso nato angeli cecinerunt Gloria in excelsis Deo; in exordio diei similite
Abbreviated transcription (Latin):
tib eleuant calicẽ de altari. ⁊ muoluunt
in sudario ⁊ reponunt. Duȩ cruces factȩ
nixta calicẽ. docent xp̃m ꝓ duob ppłis cruci¬
fixũ. Oblata in calite: significat corpꝰ dm̃ inse
pulchro. Umũ int᷑ calicẽ int̾ corp̃ sanguinẽ.
Subdiaconi recedentes a facie ep̃i cũ incipit᷑ pa¬
t̃ nr̃: significant mulieres sepulto dño a mo¬
mim̃ito recedentes. Patena significat mulie¬
rũ corda. i obseqͥo sepulture xͥ latitudine ca¬
ritatis patentia. In recordatiõe septimȩ dici
qnͣdo xp̃c in sepulchro quieuit. isert̃ dm̃ca
oratio: quȩ ꝯtinet septẽ petitiones. Subdi aco¬
nͨ dat patenã diacono: qi resurrectionẽ xͥ¬
mulieres nuntiant apłis. Pars oblatȩ im¬
nificat corpꝰ iacens fideliũ in sepulcͥs. Hec pars
remanet in altari usq ad sinẽ missȩ: qi usq
infinẽ scłi corpora scõꝵ qͥ escent in sepulchris.
Munditia corporalis significat munditiã ppłi
fidelis. Dñs ascensuꝰ in celũ benedixit discipł̃is:

Expanded text:
tibus elevant calicem de altari, et involvunt in sudario et reponunt. Duae cruces factae juxta calicem docent Christum pro duobus populis crucifixum. Oblata in calice significat corpus Domini. Vinum intra calicem, intra corpus et sanguinem. Subdiaconi recedentes a facie episcopi cum incipitur Pater noster, significant mulieres sepulto Domino a monumento recedentes. Patena significat feminarum corda in obsequio sepulturae Christi latitudine charitatis patentia, in reconciliatione septimae diei quando Christus in sepulcro requievit, inseritur Dominica oratio quae continet septem 395 petitiones. Subdiaconus dat patenam diacono, quia resurrectionem mulieres nuntiaverunt apostolis. Pars oblatae imnificat corpus fidelium jacens in sepulcris: haec pars remanet in altari usque ad finem missae, quia usque ad finem saeculi corpora sanctorum quiescunt in sepulcris. Munditia corporalis significat munditiam populi fidelis. Dominus ascensurus in coelum benedixit discipulis,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. negocia dñi habene: sic̃ illis dr̃ Nego
cordis ñ excitat᷑. dep̾ssa admonitiõe uetis
testam̃ti hoc excitet᷑ .i. nouo. In u̾su que
solus cantat: admonet ut secũ retractet
fragilitatẽ suã. Timore u̾sus. alte mape
exaltat fiducialiꝰ. ibi designans eos qͥ ꝯfide¬
ratiõe ꝓpͥȩ fragilitatis. qͥcqͥd agunt tarda¬
seminamꝰ. Alła spem ꝯtemplatiuȩ uite n
quametemꝰ. Precedunt uͦ tractꝰ tͥsticiȩ. seqͥt¬
ector ł cantor offitiũ suũ actuꝰ ascenda

Expanded text:
tes negotia Domini habent, sicut illis dicitur: Negotcordis non excitatur depressa admonitione Veteris Testamenti, hic excitetur. In versum quem solus cantat, admonet ut solus retractet fragilitatem suam. Timore versus alte incipu, vocem exaltat fiducialius, ubi designat eos qui consideratione propriae fragilitatis quidquid agunt, humilseminamus illam spem contemplativae vitae in qua metimus; praecedunt vero tractus tristitiae, sequilector vel cantor officium suum acturi supra
Abbreviated transcription (Latin):
cis eleuato: ad que tͥumphũ ñ potest ꝑuemiri.
nͥ ꝑ decalogũ legis ⁊ sex oꝑa miscdĩȩ.
resurrectionis finem. Significat aũ qd̃ siq̃s
decalogũ legis ꝑ qͥnq sensus corꝑis expleue¬
dies usq ad baptismũ. ⁊ recte: quia qͥ ad xp̃m¬

Expanded text:
i per Decalogum legis et sex opera misericordiae. resurrectionis finem; significat autem quod si quis Decalogum legis per quinque sensus corporis explevedies usque ad baptismum resurrectionis, quia qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̾ces que secunt᷑ ꝓminiiis dicunt᷑ peccatiꝰ.
Psalmi penitentiales ꝓ maximis: in qͥb psal¬
mis sac̾dos uicẽ tenet xͥ int̾ra nob̾cũ ma¬
nentis: ⁊ patrẽ ꝓ nob̃ int̾pellantis. Singłis
uͦ dictis. in finẽ surgens. ppłm salutans ⁊
benedicens. xp̃m significat resurgentẽ ⁊ di

Expanded text:
 preces quae sequuntur pro minimis dicuntur peccatis, psalmi poenitentiales pro maximis, in quibus psalmis sacerdos vicem tenet Christi in terra nobiscum manentis, et Patrem pro nobis interpellantis. Singulis vero Horis in fine surgens, populum salutans et benedicens, Christum significat resurgentem, et
Abbreviated transcription (Latin):
psalmũ ꝯungit duos choros: utt caritas ꝑ
bonũ opꝰ ꝯnngit duos fr̃s. Sic̃ cotidie dilu¬
unt qͥnq psalii qͥcqͥd delinqunt qͥnq sen¬
sus corꝑis: ita magnificat minitio noctis castigat.
qcqͥd cogitationũ imꝓbitate se iactat. Quẽ
enĩ suꝑbia in die rapit extͣ se: audiens no¬
cte disꝑsit suꝑbos reu̾tit᷑ ad se. Si quem
temporaliũ rerũ appetit᷑ delectat: diuutes
dimisit manes. ad serethat. Si quem tẽpo¬
ralis afflictio ꝯturbat: recogitet q dñs ex¬
altat humiles. Si cui surrepit potentia
huiꝰ scłi: suppͥmat eũ. deposuit potentes

Expanded text:
ungit duos choros, ut charitas per bonum opus sociat duos fratres. Sicut quotidie diluunt quinque psalmi quidquid delinquunt quinque sensus corporis, ita Magnificat in initio noctis castigat quidquid cogitationum in prosperitate se jactat. Quem enim superbia in die rapit extra se, nocte audiens Dispersit superbos, revertatur ad se. Si quem temporalium rerum appetitus delectat, divites dimisit inanes 399 ad se retrahat. Si quem temporalis afflictio conturbat, recogitet quia Dominus exaltat humiles; si enim subripit potentia hujus seculi, suprimat eum Deposuit potentes
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ significat fideliũ. ł ne uidrani
similes uideis harundinẽ tenentib iu
ꝯspectu crucifixi. Thuribulũ portat sui
qͥ p̾cedunt diaconũ. legẽ ⁊ ꝓpħiã que p̾cesse¬
runt eiũgłm. Cereoꝵ ad t̾rã depositio legẽ
Iecto euũgłio cerei extinguntur: qr p̾dica¬
tiõe eiugłii finita. lex ⁊ ꝓpħia cessabutł.¬
incipit aliud offitũ. Oremꝰ dicendo
monet unũquẽq ad se redire. ꝯscientias
admonet᷑ minist᷑ ł ppls ut sint mundati
datum ẽ ab om̃i naturali iuriditate ⁊
humore. Iilud splendet nitore: isti uirtute.
Postea cantante choro oblationib susceptiͤ¬

Expanded text:
militatem significat fidelium, vel ne videantur similes Judaeis arundinem tenentibus in conspectu crucifixi. Thuribulum portatur super qui praecedunt diaconum, legem et prophetiam quae praecesserunt Evangelium; cereorum ad terram depositio, legem Lecto Evangelio cerei exstinguuntur, quia, praedicatione Eincipit aliud Officium, Oremus dicendo, monet unumquemque ad se redire, conscientias admonentur ministri, vel populus, ut sint mundati datum est a naturali viriditate et humore. Illud splendet nitore, isti virtute. Postea cantante choro, suscepti
Abbreviated transcription (Latin):
pauciores fiant. In loco ubi dr. hec qͦtiẽs¬
cumq feceritis in mei memoriã facietis. hic
simplex panis ⁊ unũ r̾eu̾tit᷑ in rationabilẽ
naturã corꝑis⁊ sanguinis xͥ. Unde ⁊
memores. hic incipit passio. hostiã purã. ho¬
stiam. scãm. hostiã mimacłatã. Hic crucifixo.¬

Expanded text:
pauciores fiant. In loco ubi dicitur: Haec quotiespauciores fiant. In loco ubi dicitur: Haec quotiescunque feceritis, in mei memoriam facietis; hic simplex panis revertitur in rationabilem naturam corporis et sanguinis Christi. Unde et memores, hic incipit passio. Hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam; hic incipi
Abbreviated transcription (Latin):
naculo ymnũ retulit: ⁊ mino dicto exiuit
in montẽ oliueti. Et hoc altare significat
mensam dñi: in qua ꝯuiuabat᷑ cũ discipłis
sius. Corporale: linteũ qͦ erat ille p̾cinctus.
Sudariũ: laborẽ ꝓ ꝑsecutorib. Sursũ corda:
ascensionẽ in cenacłm. finito ymno. sẽs sc̃s
pͥma pars. laudes ꝯtinet angłoꝵ: ultima. ho-¬
minũ bonoꝵ. Sac̾dotes ⁊ diaconi ret᷑ stan¬
tes. inclinati ꝑseuerant usq infinẽ dñicȩ
orationis. illos significant apłos qͥ in passiõe
dm̃ magmi tͥbulatiõe opp̾ssi. ñ audebant se
erige̾ ut se xͥ discipłos ꝯfite̾nt᷑ ẽẽ. ⁊ t̾n sta¬
bant infidẽ infaciẽ aꝑte. Sicut erant duo
altaria in tab̃nacło. uniui thimiamatis ⁊
alterũ holocausti: ita st̃ duo sacm̃ta eccłiȩ
nnũ in qͦ carnales motꝰ sopit st̃ qd̾ ẽ ate gͥ.¬
usq quã oblationẽ. alt̾um hinc. usq nob̃
qͦ peccatorib: in qͦ necesse ẽ cotidie carnalia
mactari. In hac oratiõe sindo subsistens. sig

Expanded text:
naculo hymnum retulit, et hymno dicto exivit in montem Oliveti . Et hic altare significat mensam Domini in qua convivabatur cum discipulis suis; corporale, linteum quo erat praecinctus; sudarium, laborem ex persecutoribus; sursum corda, ascensionem in coenaculum. Finito hymno Sanctus, sanctus, prima pars laudem continet angelorum, ultima hominum, sacerdotes et diaconi retro stantes 393 inclinati perseverant usque in finem Dominicae orationis. Isti significant apostolos qui in passione Domini magna tribulatione oppressi non audebant se erigere ut se Christi discipulos confiterentur esse, et stabant tamen in fide in faciem aperte. Sicut erant duo altaria in tabernaculo, unum thymiamatis, alterum holocausti, ita sunt duo sacramenta Ecclesiae, unum in quo carnales motus sopiti sunt, quod est a Te usque Quam oblationem; alterum hinc usque Nobis quoque peccatoribus, in quo necesse est quotidie carnalia mactari. In hac oratione sindo subsistens signi
Abbreviated transcription (Latin):
brachia ⁊ manus. reliqua pars ab occidente
altaris. uota cordis: fenestrȩ. sensus corporis.
missa celebrabat᷑. Preferri debet thuribulũ
cũ incenso: subseqͥ accoliti cũ cereis. accolitos
int̾ duos p̾rb̃ros. Thuribulum. significat corpꝰ
xͥ: carbones. sp̃m scm: incensũ odorẽ boni oꝑis¬
aͥ. qr xͦ uenturꝰ ininundũ misit ppħas. sapi¬
entes ⁊ sc̃bas. In loco scͥbaꝵ accoliti qͥ portail
⁊ ꝓcedunt ad illuminandũ corda fideliũ.
In loco sapientiũ. subdiaconi: qui sapienter
scuint disponẽ uasa dñi. In loca ppħaꝵ. dia

Expanded text:
hia et manus, reliqua pars corporis ab occidente, altaris, votum cordis; fenestrae, sensus hominis vemissa celebrabatur. Praeferri debet thuribulum cum incenso, subsequi acolythi cum cereis, hos inter duos presbyteros. Thuribulum 387 significat corpus Christi, carbones Spiritum sanctum, incensum odorem boni o venturus in mundum praemisit prophetas, sapientes et scribas. In loco scribarum acolythi qui portant ecedunt ad illuminandum corda fidelium; in loco sapientium subdiaconi, qui sapienter sciunt disponere vasa Domini; in loco propheta
Abbreviated transcription (Latin):
mos hebreoꝵ. cuiꝰ expositio duoꝵ u̾boꝵ.
int̾p̾tatioẽ ꝯsistit. hoc ẽ laus dĩ. De cuius
myft̃io ioħs in apocalẏpsi refert sp̃u re¬
nelante. uidisse se ⁊ audisse uocẽ celestis
exercit᷑. angłoꝵ tanqm uocẽ aquaꝵ mul

Expanded text:
more. Cujus expositio duorum verborum interpretatione consistit, hoc est laus Dei. De cujus mysterio Joannes in Apocalypsi refert, spiritu revelante vidisse, et audisse vocem coelestis exercitus angelorum, tanquam vocem val
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to ẽ sũptꝰ. Habebant enĩ filii isrł tu¬
bas argenteas quib ꝯuocabant ppłm: nos
habemus signa erea sonoriora ⁊ durabiliora:
tẽporalia: n̾c et̾̃na. Plectrũ signi: lingua doc
deratio. Lignũ a qͦ pendet signũ: crucis mi¬
st̾ium. Instrum̃tũ a qͦ ligat᷑ signũ: oraculũ
ꝓpħarũ. Aligno descendens funis in manu

Expanded text:
Testamento est sumptus, habebant enim filii Israel tubas argenteas quibus convocabant populum . Nos habemus signa aerea sonoriora et durabiliora, temporalia, nunc aeterna. Plectrum signi, linguam docderatio; lignum a quo pendet signum, est crucis mysterium; instrumentum a quo ligatur significat oracula prophetarum; a ligno descendens, et opu
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ÷̃ in sermone ꝯsonantes inueniren¬
tur. Hȩc fuit pͥma int̾p̾tatio uera ⁊ diui¬
ua. hos libros meditari om̃tũ gentiũ ec-¬
cłiȩ pͥmũ ceꝑint: eosdẽq de g̾co in lati¬
num int̾p̾tantes pͥmi eccłiaꝵ ꝓuisores¬

Expanded text:
et in sermonibus consonantes invenirentur. Haec fuit prima interpretatio vera ac divina. Hos libros meditari omnium gentium Ecclesiae primum coeperunt, eosdemque de Graeco in Latinum interpretantes, primi Ecclesiar
Abbreviated transcription (Latin):
uolumina que fuert̾ a gentib corrupta cn¬
tuit. ut tot libri eẽt in lege: qͦt habent᷑:¬
littere. Primam pꝰt escdrã editionẽ de hebio
ptholomeo eg yptio rege successore alexan¬
dri. qͥ in legendo studiosus fuit. omĩumꝙ
libros gentiũ munũ ꝯg̾gauit. Iste enĩ ab
elea zaro qͥ erat pͥnceps sac̾dotũ multa dona
mittens. ad tẽplũ: petiit ut seniores. rxͦnͦ al¬
bros. Et ut fidẽ int̃p̃tatioĩs adu̾tẽt singͥa
eoꝵ qͥ fuerant destinati. singlas cellulas
dedit ⁊ asfignans om̃ib om̃s scͥpturas
uissit intpͥtari. Qui cũ ꝑ septuaguta is

Expanded text:
olumina quae fuerant a gentibus corrupta, cors libros constituit, ut tot libri essent in lege, quot habeant. Primam post Esdram Editionem de Hebraeo Ptolomaeo Aegyptio rege, successore Alexandri, qui in legendo studiosus fuit, omniumque libros gentium 375 congregavit. Iste enim ab Eleazaro, qui erat princeps sacerdotum, multa dona mittens ad templum, petiit ut seni de duodecim trbros. Et, ut fidem interpretationis adverteret, singulis corum qui fuerant destinati singulas cellulas dedit, et assignans omnibus omnes Scripturas, jussit interpretari. 5. Qui, cum per septuaginta dies
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis ñ ꝯpungunt᷑: suauitate modulatiõis
mulceant᷑. Sic namq ⁊ beatissimꝰ auoꝰtmꝰ.
in lib̾s ꝯfessionũ suaꝵ ꝯsuetudinẽ canendi
approbat meccłia: ut pꝰt oblectam̃ta inquie
auriũ infirmior animꝰ ad affectũ pieeatis

Expanded text:
itate modulaminis moveantur. Sic namque et beatissimus Augustinus in lib. Confess. suarum consuetudinem canendi approbat in Ecclesia, ut per oblectamentum, inquit, aurium, infirmior animus ad affectum pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit: sp̃m scm̃ misit. Similit infestiuiꝰ
dieb scõꝵ recolentes qi mȩt̾na beatitudine
sunt renati. Innataliciis scõꝵ nouẽ ledio¬
nes. nouẽ ordines angloꝵ quib iuncti st̃
significant. Innatale dñi. apparitione. re¬
lurrectioẽ. ascensiõe. pͥmã diem celebramꝰ
gͣtulantes ei qͥ ꝓ nob̃ uatꝰ apparuit magis.
resurrexit: ascendit incelum. Sex dies

Expanded text:
scipulis suis misit. Similiter in festivis diebus sanctorum, recolentes quia in aeterna beatitudine sunt renati. In natalitiis sanctorum novem lectiones, novem ordines angelorum quibus juncti sunt significant. In natali Domini, apparitione surrectione, ascensione primam diem celebramus, gratulantes illi qui pro nobis natus apparuit magis, resurrexit, ascendit in coelum. Sex dies
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cũ dr. scĩficet᷑ nom̃ tuũ. adueniat regnũ
tuũ. fiat uoluntas tua sic̃ incelo ⁊ int̾ra.
hic qͥde ista tͥa inchoantur. s milla uita
sꝑant᷑ ubi scĩficatio di. ⁊ uoluntas ⁊ reg¬
cybi ad exemplũ fr̃nȩ indulgentie postu¬
latur: hic ne in peccati tẽptatiõe incidamꝰ
exposcimꝰ. Hic pt omĩa ut amalis lib̾em᷑.
di auxiliũ imploramꝰ: illic aũ nichil istu
ẽ. Hancitaq orationẽ saluator docuit in
qua ⁊ spes ꝯtinetur fideliũ ⁊ ꝯfessio pera¬
torum: de qua ꝓpha p̾dicans ait. Om̃ĩs qͥtuip

Expanded text:
ificetur nomen tuum, Adveniat regnum tuum, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra; hic quidem ista tria inchoantur; sed in illa vita sperantur, ubi sanctificatio Dei, et voluntas, et regcibi venia de exemplo fraternae indulgentiae postulatur; hic, ne in peccati tentationem incidamus, exposcimus. Hic, post omnia, ut a malis liberemur, Dei auxilium imploramus. Illic autem nihil istorum est. 5. Hanc itaque orationem Salvator docuit, in qua et spes continetur fidelium, et confessio peccatorum; de qua propheta praedicens, ait: Et
Abbreviated transcription (Latin):
responsoriis. In pͥncipio ds̃. Aug̾tꝰ sextus
m̃sis ẽ ⁊ calidꝰ: ⁊ aum mediꝰ. In sexta etate
sapient̃ uiuere. qm̃ audita ẽ int̾ nos ipsa
ds̃ ignẽ uenit mitt̾e in t̾rã. uel qi in media
etate ubi qͥsq ab estu uitioꝵ ampliꝰ succendit᷑¬
sapientiꝰ ẽ cauendũ qͣnto pł ualet etatis
perfectio ad resistendum.
hest̃. iudith: hi st̃ qͥ oĩa adu̾sa sustinuert̃¬
patient̾. Sic ⁊ nos inseptima etate qua
mundꝰ fimetur. adu̾sa que fient debemꝰ ꝓ
dño tolerare patientiu.
kłis octobris usq ad nouẽbrẽ legunt
libri machabeoꝵ: ⁊ cantat᷑ ad aꝑiat.

Expanded text:
responsoriis, In principio, Augustus sextus mensis est et calidus et anni medius. In sexta aetate sapientiam vivere, quoniam audita est, inter nos ipsa Deus ignem venit mittere in terram , vel quia immedietate, ubi quisque ab aestu vitiorum plus accenditsapientius est cavendum, quanto plus valet aetatis perfectio ad resistendum. her, Judith. Hi sunt qui omnia adversa sustinuerunt. Sic et nos in septima aetate qua mundus finietur, adversa quaeque debemus pro Domino tolerare patientius. A Kalendis Octobris usque ad Novembrem leguntur libri Machabaeorum et cantatur Adaperiat.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾finitisq dieb ex lege ⁊ ꝓpħis lectiones in
synagogis utuntur: ⁊ ħ de uet̾i patrũ insti¬
tutione seruantes. Est aũ lectio. ñ parua
audientiũ edificatio. Unde oportet qͣndo
cum lectio celebrat᷑ adoret tantũ dm̃: ⁊ pre¬
signata tm̃ fronte aurẽ sollicite accõmodet.
Pater tempꝰ orandi cum om̃s oramꝰ: paret cũ
uoluerit orare pͥuatĩ. Obtentu oratiois ne
sit. Nec putes paruã nasci ntilitatẽ ex lectio¬
nis auditu: siqͥdẽ oratio ipsa fit pinguior
marthȩ. que sedens ad pecdes iħu sorore ne¬
glecta attentiꝰ u̾bũ audiebat: bonã partẽ
s elegisse dm̃ uoce firmatur. Qd̾ aut̃ oĩb¬

Expanded text:
praefinitisque diebus ex lege et prophetis lectione in synagogis utuntur, et hoc de veteri patrum institutione servantes. Est autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando cum lectio celebratur, adoret tantum Dominum, et, praesignata fronte, aurem sollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet, cum volueris orare privatim; obtentu orationis ne sit, nec putes parvam nasci utilitatem ex lectionis auditu. 3. Siquidem oratio ipsa fit pinguior, Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur . Ideo et di
Abbreviated transcription (Latin):
disse ⁊ cecinisse manifestum ẽ. dem¬
de ⁊ alios ꝓpħas. Postea qͥde ⁊tres pueri in
fornace positi ꝯuocata om̃ creatura. creato¬
ri om̃iũ canentes ymnũ dixerũt. Itaq ⁊ in
imnis ⁊ in psalmis canendis. ñ solũ ꝓpħaꝵ¬
ammũ: ⁊ ad inflammandum diuine di¬
lectionis affectũ. Sunt aũ duuni imni:
sunt ⁊ ingenio humano conditi. Hylariꝰ
aũ gallis ep̃c. pictauis genitꝰ. eloq̃ntia ꝑspi¬
cuus. Imnorũ carmine floruit pͥmus: pꝰt
eiꝰ nomine ambrosiam uocant᷑. qr eiꝰ tẽpore
choris alt̾natĩ ꝯcinentib qiͣ duo sera¬
phin. duoq testam̃ta inuicẽ sͥ ꝯclamantia.
Apud latinos aũ pͥmũ ide beatꝰ ambrosius.
sunt reꝑta ⁊ uocata hoc nomine: qd̾
uno cãnente chorꝰ ꝯsonando respondeat. Ante
aũ id solꝰ quisq agebat. nunc int̾dum unus.
mt̾dũ duo ł tres ꝯmunit̾ cantant. choro inplu¬
rib respondente.

Expanded text:
disse ac cecinisse, manifestum est, deinde et alios prophetas. Postea quidem et tres pueri in fornace positi, convocata omnium creatura, creatori omnium hymnum canentes dixerunt. Itaque et in hymnis et psalmis canendis, non solum panimum et ad inflammandum divinae dilectionis affectum. 2. Sunt autem divini hymni, sunt et ingenio humano compositi. Hilarius autem, Gallus episcopus Pictaviensis, eloquentia conspicuus, hymnorum carmine floruit primus. Posex ejus nomine Ambrosiani vocantur, quia ejus tempore choris alternatim concinentibus, quasi duo seraphim duoque Testamenta invicem sibi conclamantia. Apud Latinos autem primus idem beatissimus Ambrosius asunt reperta, et vocata hoc nomine quod, uno canente, chorus consonando respondeat. 371 Antea autem id solus quisque agebat; nunc interdum unus, interdum duo, vel tres communiter canunt, choro in plurimis respondente.
Abbreviated transcription (Latin):
his uͦ cii gr̃ã exfide uiuentib regnũ cȩleste¬
nẽ hebreoꝵ hi sc̃ptores habentur. pͥmus
moẏses scͥpsit pentateuc̃ Iħunaue edidit li¬
brum suum. Iudicũ aũ ⁊ raith ⁊ samueł
pͥmã partẽ scͥpsit samuel: sequentia aũ sa¬
iueł usq ad calcẽ scͥpsit dđ. Malachĩ totũ
edidit ieremias: nam antea sparsus erat
ꝑ singłoꝵ regũ hystorias. Iob: librũ suũ
hebrei scͥpsisse putant: aui unum ex ꝓpħis.
chore .i. asur. elchana. ebiazab. Sinnt qui
escdram ⁊ aggeum. ⁊ zachariã. scͥpsisse di¬
cant illud. Salomon scͥbsit ꝓu̾bia. eccłiasten:
⁊ cantica canticoꝵ. Isaias scͥpsit librũ suũ
Ierennias librum suum. cum lamentatiõib
suis. Uiri synagoge scͥpserunt ie zechiesẽ¬

Expanded text:
Tenem hi scriptores habentur. Primum Moyses scripsit Pentateuchum. Jesu Nave edidit librum suum. Judicum autem, et Ruth, et Samuelis primam partem scripsit Samuel; sequentia Samuelis usque ad calcem, scripsit David. Malachim totum edidit Jeremias: nam ante sparsus erat per singulorum regum historias. Job librum Hebraei Moysen scripsisse putant, alii unum ex prophetis. Core, id est, Asir, Elcana, Ephiasab. Sunt qui et Esdram, et Aggaeum, et Zachariam scripsisse dicaet Cantica canticorum. Isaias scripsit librum suum, Jeremias librum suum cum lamentationibus ejus. Viri synagogae sapientes scripse
Abbreviated transcription (Latin):
onis in qua nos sumus. dumin mundo cap¬
tiuamur. de qua exeuntes debemus ad ie¬
rłm redire .i. ad domum pacis unde nos¬
diabolus captiuauit. Quamius enim cap¬
tiuitatis nr̃ȩ semꝑ memores ẽẽ debemus:
specialiter tñ in istis dieb oportet quib
legimus ⁊ cantamus de abiectione patͥs
nr̃i ade de paradiso. ⁊ de ꝑiculo noe in
diluiio.⁊ de abrahã qͥ exiit de t̾ra sua.
⁊ de huuiscemͦꝰ laborib eoꝵ. Sic̃ enĩ adã in
exordio mundi factꝰ ẽ sic ⁊ inpͥncipio anni ⁊
eccłiastici officii de illo leg̾e ⁊ cantare ꝓponimꝰ.
passiõe dñi usq ad pascha legitur iere¬
mias: qm̃ ipse redemptoris nr̃i passi

Expanded text:
onis, in qua sumus, dum in mundo captivamur, de qua exeuntes debemus ad Jerusalem redire, id est ad domum pacis, unde diabolus nos captivavit; quamvis enim captivitatis nostrae semper memores esse debemus, specialiter tamen in his diebus oportet, quibus legimus et cantamus de abjectione patris nostri Adam de paradiso, et de periculo Noe in diluvio, de Abraham qui exivit de terra sua, et de hujusmodi laboribus. Sicut enim Adam in exordio mundi factus est, sic et in principio anni et ecclesiastici officii de illo legere et cantare proponimus. A passione Domini usque in Pascha legitur Jeremias, quoniam Redemptoris nostri pas
Abbreviated transcription (Latin):
agni: hoc ⁊ scĩ apłi p̾dicauerunt. Postea
nẽ dñi. ⁊ cantat᷑ de psalmis. narrabo. si ob¬
quam predicauerunt apłi.
b ascensiõe dñi usq ad pentecosten
cantat᷑ de festo. s ⁊ apocalipsis le
clausa fuerant ab ip̃o die reuelata patuert̃.
b octauis pentecosten usq ad kł̃¬
aug̾ti leguntur libri regũ ⁊ can¬
runt: sic ⁊ nos post pentecosten .i. postqmͣ
re debemꝰ ꝯtͣ uitia ⁊ demones. Unde apłs
Ion ẽ nob̃ colluctatio adu̾sus carnẽ ⁊ sangͥnẽ.

Expanded text:
Agni hoc apostoli praedicaverunt. Postea obquam praedicarunt apostoli. Ab Ascensione usque ad Pentecosten cantatur de festo, sed Apocalypsis legclausa fuerunt, ab illa die revelata patuerunt. Ab octavis Pentecostes usque ad KAugusti leguntur libri Regum, et canrunt, sic re debemus contra vitia et daemones. Unde Apostolus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem,
Abbreviated transcription (Latin):
muemennis alia queda que nos sp̃ualit
ampluis edificent. ꝑ illa significari.
Namñ solũ q̃ gessit. s cẽ que pati uoluit
sic disposuit: ut cũ int̾iora ꝑspȩxeris. si
exteriora hec attendas. sic utrobiq conso¬
nã inuenies similitudinẽ. qͦmͦ ex qͣlitate
seu ꝓp̾etate figurarũ ł apicii eandẽ scrip¬
toris manũ diu̾sis in locis recognoscis.

Expanded text:
mus alia quaedam, quae nos spiritualiter amplius aedificent, per illa significari. Nam non solum quae gessit, et quae pati voluit, sic disposuit, ut cum interiora perspexeris, si exteriora haec attendas, sic utrobique consonam invenies similitudinem, quomodo ex qualitate seu ex proprietate figurarum vel apicum, eamdem scriptoris manum diversis in locis recognoscis.
Abbreviated transcription (Latin):
cantuariensis uir bonus
& testimonium habens abonis. in¬
iuste in causam trahit᷑: et ab agen¬
do uiolent̃ retrahit᷑. Parabat iter.
nam in ur̃a p̃sentia fuerat t̾minan¬
da. & ecce intertipit᷑ a turbine et
tempestate belloꝵ.Sit excusatꝰ
apud uos cui molesta ẽ excusan¬
di necessitas. tum quia pre¬
sumit de iusticia. tum quia
desidĩo defiderabat uidere faci¬
em ur̃am. Addit ce hoc puer
ur̃ ut siqua alia peticio ẽ.
uenerabilis sacerdotis. tan¬
to citius ad mittat᷑. qͣnto dignior
est qui petit. Audeo adhuc &e quia
semel cepi loquar ad dñm meum
Iile ille antiquus amicus fidelis ser¬
uus de uotus filius Rob̾tum loquoi
londonensem ep̃m clamat aduos.
quod occupator ille qui eum p̃uenit
in sedem quam deo auctore ipse soy¬
titus est. ipsius ȩccłe uadia trasq
dixtraxerit. &e distracta restituere
nolit. Quod quam sit in iuriosũ.
et qualit̃ corrigendum: mee humi¬
litatis non ẽ tantȩ sapientiȩ predic

Expanded text:
Cantuariensis, vir bonus, et testimonium habens a bonis, injuste in causam trahitur, et ab agendo violenter retrahitur. Parabat iter: nam in vestra praesentia fuerat terminanda; et ecce intercipitur a turbine et tempestate bellorum. Sit excusatus apud vos, cui molesta est excusandi necessitas: tum quia praesumit de justitia, tum quia desiderio desiderabat videre faciem vestram. Addit et hoc puer vester, ut si qua alia petitio est venerabilis sacerdotis, tanto citius admittatur, quanto dignior est qui petit. Audeo adhuc, et quia semel coepi, loquar ad dominum meum. Ille, ille antiquus amicus, fidelis servus, devotus filius Robertum loquor Londinensem episcopum clamat ad vos quod occupator ille, qui eum praevenit in sedem quam Deo auctore ipse sortitus est, ipsius Ecclesiae vadia terrasque distraxerit, et distracta restituere nolit. Quod quam sit injuriosum, et qualiter corrigendum, meae humilitatis non est tantae sapientiae praedic
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitati ierłm passioni. etiam sie¬
te p̃dictum ẽ. a ꝓpħis. Quod autt
& natareth ꝓuisa similit᷑ ẽ. concepi¬
oni. non tamen similit ut arbiti
p̾iusum fuisse & a ꝓpħis euidens
qued inuenitur de scripturis testiu¬
nium. Nam quod legitur. qm no
reus uocabitur. ꝓfecto euangłisti
hoc de ꝓpħa sumit. non tam adu
ceptionẽ quam ad educationẽ rta¬
ri satis euident ostendit. quod ilo
uidelicet ex egẏpto reportatus fi
illicq nutritus. Deniq iudei ad
& qui magister erat in isrł. nichi
facile ignoraret ex omnib & tnt
fiducia instabant monstrantes la¬
pturas non loqui xꝑm uenire ag¬
lilea. cuiꝰ natareth ciuitas ẽẽ cagi¬
scitur. Plus sane ad manum fur
locum sciscitanti natiuitatis. in¬
cunctant᷑ betbleem responde rut
Itaq natus in bethleem xp̃c ẽ. an¬

Expanded text:
nativitati, Jernativitati, Jert praedictum est a Prophetis. Quod autem et Nazareth praevisa similiter est conceptioni, non tamen similiter, ut arbitror, praevisum fuisse et a Prophetis, evidens aliquod invenitur de Scripturis testimonium. Nam quod legitur, Quoniam Nazaraeus vocabitur , profecto evangelista, qui hoc de propheta sumit, non tam ad conceptionem, quam ad educationem referri satis evidenter ostendit, quod illo videlicet ex Aegypto reportatus fuerit, illicque nutritus. Denique Judaei ad et qui magister erat in Israel, nihilque facile ignoraret ex omnibus: et tamen tota fiducia instabant, monstrantes Scripturas non loqui Christum venire a Galilaea, cujus Nazareth civitas esse cognoscitur. Plus sane ad manum fuituo Regi locum sciscitanti nativitatis, incunctanter Bethlehem responderunt. Itaque natus in Bethlehem Christus
Abbreviated transcription (Latin):
bundat. ubi aut certe rationi. aut
non contemp i nendȩ auctoritati.
quod sentitur non obuat. Quȩ¬
nam enim me ratio siue auctori¬
tas sentire coIgat. etiam tempꝰ
illud ab antiqͦ angłis innotuisse.
de quo apłs. postquam inquit uenit
plenitudo temꝑis. misit ds̃ filium
suum factum ex muliere factum
sub lege: Credibiliꝰ magis fortasse
uidetur. ut sicut futuri aduentus
dñi ipso teste ꝓrsus ignoraiet. ita
quoq pͥoris tempꝰ nequaquam p̃sci¬
crint. Quis scit enu. si mͦ illo sp̃ua¬
li dĩ sapientia de pͥmo aduentu suo &
angłis illud locuta sit. quod apłis ꝑ
os carnis assumptȩ. de scdõ legitur
respondisse. Non ẽ. inquiens ur̃m
nosse temꝑa & momenta quȩ pater
posuit in sua potestate: Que me rur¬
sum credere compellit necessitas.
angłos iam ante adũtisse ciuitatẽ
natareth. quam illo cernerent mis¬
sum archangłm uirginẽ salitas
& partum nuntiare diuuinũ: S.¬
dem quod p̃electa fu̾it bethlecn

Expanded text:
bundat, ubi aut certae rationi, aut bundat, ubi aut certae rationi, aut non contemnendae auctoritati quod sentitur non obviat. 19. Quaenam enim me ratio sive auctoritas sentire cogat, etiam tempus illud ab antiquo Angelis innotuisse, de quo Apostolus: Postquam venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege? Credibilius magis fortasse videtur, ut sicut futuri adventus Domini, ipso teste, diem prorsus ignorant ; ita quoque prioris tempus nequaquam praescierint. Quis scit enim, si modo illo spirituali Dei Sapientia de primo adventu suo et Angelis illud locuta sit, quod Apostolis per os carnis assumptae de secundo legitur respondisse: Non est, inquiens, vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate? Quae me rursum credere compellat necessitas, Angelos jam ante advertisse civitatem Nazareth, quam illo cernerent missum archangelum Virginem salutare, et partum nuntiare divinum? Siquidem quod praeelecta fuerit Bethlehem
Abbreviated transcription (Latin):
tiam non constant affirmo. sed cum
temꝑamento. suspendens sub disiunc¬
ta particula. uel ideo inquam dictũ ẽ.
a dõ. Si quidem p̃missa una causa
quȩ mͥ uidebatur. cur euangłista cũ
diceret missus ẽ. gabriel angłs no¬
minatiꝰ subiecerit a dõ. alteram quoq
temꝑate quidẽ & sub disuinctione
subiunxi. quo & mͥ non incumb̾et
defendendi necessitas. & lectori daret᷑
quippe qui neutrã affirmans. lectoris
Quamꝗͣ & si ex sententia dixerim.
carnandi uerbi misterium dĩ ꝓpo¬
situm erat. quandoq oꝑari salutẽ
in medio terrȩ. hoc enim & multis
mortalium & p̾scire donatum ẽ.
& p̾dicere. sed quod potissimum
tempꝰ quẽ uel locum uel modum
p̃cipueq quam uirginẽ ad implen¬
dum ꝓpositũ suum elegisset ds̃. si
inquam boc dĩ consilium non de
etiam scõs ignorasse angłos. sense¬
rim & scͥpserim. ꝓfecto non uideo
cur incredibile iudeatur. Sane ibi
unusquisq in suo sensu sccurus ha¬

Expanded text:
tiam non constanter affirmo, sed cum tiam non constanter affirmo, sed cum temperamento, suspendens sub disjunctiva particula: « Vel ideo, » inquam, « dictum est, a Deo. » Siquidem praemissa una causa quae mihi videbatur, cur Evangelista, cum diceret: Missus est angelus Gabriel, nominatim subjecerit, a Deo ; alteram quoque temperate quidem et sub disjunctione subjunxi, quo et mihi non incumberet defendendi necessitas, et lectori daretur quippe qui neutram affirmans, lectoris Quanquam etsi ex sententia dixerim, per incarnandi Verbi mysterium Dei propositum erat quandoque operari salutem in medio terrae hoc enim et multis mortalium et praescire donatum est, et praedicere, sed quod potissimum tempus, quemve locum, vel modum, praecipueque quam virginem, ad implendum propositum suum elegisset Deus; si, inquam, hoc Dei consilium non de etiam sanctos ignorasse Angelos senserim et scripserim; profecto non video cur incredibile videatur. Sane ibi unusquisque in suo sensu securus a
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quid gͦ causamur aduersꝰ occiso¬
res apłoꝵ quandoqͥdẽ non solum
malum ẽẽ. nescierunt int̾ficere eos.
sed insuꝑ quoq id faciendo. arbitra¬
ti sunt obsequium se p̃stare dõ: Sed
frustra in eruce saluator ꝓsius orabat
crucifixorib quippe nescientib ipso
teste quid facerent & ita nequaquam
peccantib. Neq enim fas ẽ. ullatenꝰ
suspicari mentitum fuisse dñm itĩm
cerent. & si forte de apło dubitet quis.
quod carnem suam emulans sicut
homo mentiri potuerit. ubi ait. Si
enim cognouissent. nunquam dũm
głe crucifixissent. Hunquid non ex
his satis apparet. in quantis iaccat ig¬
norantiȩ tenebris. qui ignorat peccari
posse interdum ꝑ ignorantiam: Scd
de his bactenus. In fine mͥ in
sinuas amicabilit quidem moũi ali¬
quos supͣ quadam mea sententia qua
dixi cum eugłium exponerem.
latum. primo qͥdẽ ut arbitror.
quia non satis iuste mouentur ad¬
uertere possunt. quod eandem senten¬

Expanded text:
tur; quid ergo causamur adversus occisotur; quid ergo causamur adversus occisores Apostolorum, quandoquidem non solum malum esse nescierunt interficere illos, sed insuper quoque id faciendo arbitrati sunt obsequium se praestare Deo? Sed et frustra in cruce Salvator pro suis orabat crucifixoribus, quippe nescientibus, ipso teste, quid facerent , et ita nequaquam peccantibus. Neque enim fas est ullatenus suspicari mentitum fuisse Dominum Jescerent; etsi forte de Apostolo dubitet quis, quod carnem suam aemulans, sicut homo mentiri potuerit, ubi ait: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Numquid non ex his satis apparet, in quantis jaceat ignorantiae tenebris, qui ignorat peccari posse interdum per ignorantiam? Sed de his hactenus. CAPUT V. sinuas, amicabiliter quidem, moveri aliquos super quadam mea sententia, qua dixi cum Evangelium exponerem, latum. Primo quidem inde, ut arbitror, quia non satis juste moventur, advertere possunt quod eamdem senten
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. Loquitur enim in leuitico ad
moysendicens. Anima si peccauerit
ꝑ ignorantiam fecerit ꝙ unum ex his.
intellexerit iniquitatẽ suam. offeret
arietẽ immaculatum de gregibꝰ sacer¬
doti. iuxta mensuram estimationẽ ꝙ
peccati. Et rursum. Qui orabit ꝓ co
quod nesciens fecerit. & dimittetur
ci. quia ꝑ errorem deliquit in dño.
Si ignorantia nunquam peccatũ ẽ.
cur dictum ẽ. in epła ad hebreos. quia
in scdo tab̾naculo semel in anno solꝰ
pontifex intraret non sine sanguine
que offetret ꝓ sui & ppłi ignorantia:
Si peccatum ignorantiȩ nullum ẽ.
manens in incredulitate. Bene itaq
faciebat. quod erat blasphemus & ꝑse¬
cutor & contumeliosus. quod erat spi
paternarum suarum traditionum.
Non gͣ debuit dicere miscłiam con¬
sccutus sum. sed mercedem recepi.
quippe quẽ ignorantia a peccato red¬
debat immune̾. insuꝑ & emulatio¬
u remunerabilem iudicabat. Si
inquam ignorantia nunquam pecca¬

Expanded text:
tionem. Loquitur enim in Levitico ad tionem. Loquitur enim in Levitico ad Moysen dicens: Anima si peccaverit per ignorantiam, feceritque unum ex his intellexerit iniquitatem suam, offeret arietem immaculatum de gregibus sacerdoti, juxta mensuram aestimationemque peccati; et rursum: Qui orabit pro eo quod nesciens fecerit, et dimittetur ei, quia per errorem deliquit in Dominum . 17. Si ignorantia nunquam peccatum est, cur dictum est in Epistola ad Hebraeos, quia in secundo tabernaculo semel in anno solus pontifex intraret, non sine sanguine, quem offerret pro sui et populi ignorantia? Si peccatum ignorantiae nullum est, manens in incredulitate. Bene itaque faciebat, quod erat blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; quod erat spirtor existens paternarum suarum traditionum . Non ergo debuit dicere: Misericordiam consecutus sum ; sed, Mercedem recepi; quippe quem ignorantia a peccato reddebat immunem, insuper et aemulatio remunerabilem judicabat. Si, inquam, ignorantia nunquam pecca
Abbreviated transcription (Latin):
surrio dñi cum nichodemo laquei
nectat publicȩ dampnationis. ꝑt
tum orbem ignorantibꝰ. arbitrani u¬
delicet neminẽ ex illa hora potuissi
saluari qui non fuerit baptitatus.
nonne aꝑte peccatum ignorantie.
& peccatum clampnabile conficit᷑
Nisi forte tam ꝓt̾uus sit. ut dm̃ ho¬
mines sine culpa dampnare existi¬
met: Uerendum tam̃. ne si uel bit¬
uit᷑ non respondetur stulto iuxta stu¬
ticiam suam. putans forte sapienti
securiꝰ spargat scminarium uecorls
in aurib insipientiun. & ita iamiu¬
sipientiȩ eiꝰ non sit numerus. Uai¬
tatis ꝓinde testimoniis. paucis ou
nifestis. manifestum mendacium
confutetur. Is forsitanqui asserit
non posse peccari ꝑ ignorantiam.
nunquam ꝓsuis ignorantiis dep̃a¬
tur. sea poteꝰ ꝓpħam irrideit. depil¬
cantẽ & dicentẽ. Delicta uiuientutis
mcȩ & ignorantias meas ne memine¬
ris. E orsitan & rep̃hendet din exi¬
gentem ꝓpeccato ignorantiȩ satisfac¬

Expanded text:
surrio Domini cum Nicodemo, laqueum surrio Domini cum Nicodemo, laqueum nectat publicae damnationis per totum orbem ignorantibus, arbitrans videlicet neminem ex 633 illa hora potuisse salvari, qui non fuerit baptizatus; nonne aperte peccatum ignorantiae, et peccatum damnabile confitetur? Nisi forte tam protervus sit, ut Deum homines sine culpa damnare existimet. Verendum tamen, ne si vel breviter non respondetur stulto juxta stultitiam suam; putans forte sapientiam, securius spargat seminarium vecordiae in auribus insipientium, et ita jam insipientiae ejus non sit numerus. Veritatis proinde testimoniis, paucis et manifestis, manifestum mendacium confutetur. Is forsitan qui asserit non posse peccari per ignorantiam, nunquam pro suis ignorantiis deprecatur, sed potius prophetam irrideat deprecantem et dicentem: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris . Forsitan et reprehendet Deum exigentem pro peccato ignorantiae satisfac
Abbreviated transcription (Latin):
apłi nouerant. & p̾dicabant. sed ꝓphȩ
sores pate facta luce euangelii semꝑ
aꝑte p̃dicabant. ita ut nunc om̃is
ppłs xꝑianus scire & confiteri debe¬
at fidem. quam eo temꝑe pauci ad¬
modum & ꝑfectiores quiq nouert̃
quainuis omnis ppłs dĩ etiam tinic
eiusdem misteria fidei in legalibꝰ
rimoniis typice portaret. Multa
sunt quȩ ad hȩc confirmanda con¬
currunt. sed modus epłaris cunob
non patitur. nec opꝰ ẽ. Arbitror eni
ut ante iam dixeram. ine quoq non
respondente. ea potuisse sufficere. qu
tua suꝑ hoc epła continet. Sed he
addidi ne intactum quid p̃teriis
ex omnibꝰ quȩ petisti.
Lam contra terciam assertionẽ. non
multum nob̃ arbitror laboranddũ.
tum quod manifestam numis p̾fera
falsitatẽ. tum quod eiꝰ inuentor in
sua suꝑiori sententia ipsam ꝑse sati
impugnet sibimetipsi contrare.
enu de nocturno illo priuatoq si¬

Expanded text:
Apostoli noverant et praedicabant: sed Prophetae Apostoli noverant et praedicabant: sed Prophetae sores patefacta luce Evangelii semper aperte praedicabant: ita ut nunc omnis populus christianus scire et confiteri debeat fidem, quam eo tempore pauci admodum, et perfectiores quique noverunt; quamvis omnis populus Dei etiam tunc ejusdem mysteria fidei in legalibus caeremoniis typice portaret. » Multa sunt quae ad haec confirmanda concurrunt: sed modus epistolaris cuncta non patitur, nec opus est. Arbitror enim, ut ante jam dixeram, me quoque non respondente, ea potuisse sufficere quae tua super hoc epistola continet. Sed hoc  al. hac addidi, ne intactum quid praeterirem ex omnibus quae petisti.am contra tertiam assertionem non multum nobis arbitror laborandum, tum quod manifestam nimis praeferat falsitatem; tum quod ipse ejus inventor, in sua superiori sententia ipsam per se satis impugnet, sibimetipsi contrarius. Cum enim de nocturno illo privatoque su
Abbreviated transcription (Latin):
pliciores quiq iusti sine detrimento
salutis. saluationis tempꝰ. modum &
ordinẽ nescire potuerunt. quȩ tam̃
certa spe & fide uti ꝓmissa fuerant.
firmissime tenuerunt: Quanti ho¬
dicq ꝓfecto in ppło xpiano uite ȩter¬
nȩ scłiq futuri quod indubitanter
credunt & sꝑant & ardenter desiderant.
forinam tam̃ ac statum ne cogitare
quidem uel tenuit᷑ norunt: Ita gͦ
multi ante saluatoris aduentum
dm̃ om̃ipotentẽ tenentes & diligentes
suȩ salutis gratuitum ꝓmissorem.
credentes in ꝓmissione fidelem. sꝑ¬
antes certissimum redemptorẽ. in
hac fide & expectatione saluati sunt.
licet quando & qualit & quo ordine
salus reꝓmissa ficret. ignorarent.
Deniq beda aꝑte docet aꝑta om̃ia
omnib nequaquam fuisse quȩ de
xꝑo futura erant. quod tu quoq te¬
stimonium intua epła posuisti.
Unum inquit idemq dñicȩ crucis
tropheum prius ꝓpħe & moyses quã

Expanded text:
pliciores quique justi sine detrimento pliciores quique justi sine detrimento salutis, salvationis tempus, modum et ordinem nescire potuerunt, quae tamen certa spe et fide, uti promissa fuerant, firmissime tenuerunt? 15. Quanti hodieque profecto in populo christiano vitae aeternae, saeculique futuri, quod indubitanter credunt et sperant, et ardenter desiderant, formam tamen ac statum ne cogitare quidem vel tenuiter norunt? Ita ergo multi ante Salvatoris adventum, Deum omnipotentem tenentes et diligentes suae salutis gratuitum promissorem, credentes in promissione fidelem, sperantes certissimum Redemptorem, in hac fide et exspectatione salvati sunt: licet quando, et qualiter, et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarent. Denique Beda aperte docet aperta omnia omnibus nequaquam fuisse quae de Christo futura erant, quod tu quoque testimonium in tua epistola posuisti. « Unum, » inquit, « idemque dominicae crucis tropaeum prius Prophetae et Moyses, quam