comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
D EcM.S iarbit aiaduer¬
cumee. Paulus ĩmocuminar
meminit. quib ꝯsulib id in¬
dit. S cum oĩum bec ẽ opinio
nec audisse nec uidisse cumid
opus fieret neq exeis iudisse
quuduidissent aut audissẽt
⁊ nfinte hoc similit̾ sursũ uẽr¬
sum accidẽt tũc memoria oꝑis
facti nonexstaret.
dio appollinari rescripẜunt in ħ
uerba. ¶ Probones que ce filus

Expanded text:
m.Si arbiter animaduertum esse.Paulus: immo cum in armeminerit, quibus consulibus id uiderit, sed cum omnium haec est opinio nec audisse nec uidisse, cum id opus fieret, neque ex eis audisse, qui uidissent aut audissent: et hoc infinite similiter susum uersum accidet, cum memoria operis facti non exstaret.dio Apollinari rescripserunt in haec verba: "Probationes quae de filiis
Abbreviated transcription (Latin):
afr̃e sibidebitum. post mortem
eius mratione cumhĩtdib cõ¬
pensare uellet. exdiuerso autẽ
allegaretur nũquam id a fratre
modus cum suꝑ eo negõ cognos¬
cẽt. non admisit ꝯpesationem
qiͣ tacite frĩ fideiomissum fiuisset
remissum.
modum caꝑe potuat. legauit li¬
citam quatitatem. Demitalocu¬
tusẽ.Titio centumdo lego que
mͥ ꝑtulit. que io ei nõ caui. qͥ oẽ
fortunam ⁊ subam siquã amarre
susceꝑat insinumeo hũi. sine¬

Expanded text:
atre sibi debitum post mortem eius in ratione cum heredibus compensare uellet, ex diuerso autem allegaretur numquam id a fratre modus cum super eo negotio cognosceret, non admisit compensationem, quasi tacite fratri fideicommissum fuisset remissum. modum capere potuerat legauit licitam quantitatem, deinde ita locutus est: 'Titio centum do lego, quae mihi pertulit: quae ideo ei non caui, quod omnem fortunam et substantiam, si quam a matre susceperat, in sinu meo
Abbreviated transcription (Latin):
ei lies adicionis noncecit. ¶
factugnorantia ita demũ cuiq
nõ necet. si noneisũma negligẽ.¬
tia obiciatur. Quid em̃siomes
ĩcruntate sciant. qd ille solusi¬
gnorat.⁊ recte labeo diffint. Sa¬
ł sua prudetia instinctus sit. ũcui
adño eitradatur. dñs efficitur.¬
Siquis ius ignoras lege faldia
tumẽ sinonꝑerrorẽ solucumẽ.
repetinonpõt. Quamobrem
cargiliani heredes quicum extes¬
tam̃to eius pecuĩam adopus
aque duccus reipublice curensi¬
um relictã soliũnt. nõ solumca¬
utiones ñ exegenĩt que inĩpomi
solẽt. ut que amplius cepissẽt.
municipes quam ꝑlegẽ faladiã
licuissẽt reccerent. uerumẽ stipri¬
lati sunt ne ea sũma adauosu¬
sus ꝯuerdetur. ⁊ sciẽtes pruden¬
tesq passisunt eam pecuĩam ĩ
opus aqueductꝰ impendi. frus¬
tra postiuant reodi sibi arepubli¬
ca certensium. qĩ plus debito dede¬
rit. cum sit utrũq uquũ pecum¬

Expanded text:
ei dies aditionis cedit.Sed facti ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in ciuitate sciant, quod ille solus ignorat? et recte Labeo definit scuel sua prudentia instructus sit, ut, cui a domino ei tradatur, dominus efficitur.Si quis ius ignorans lege Falcidia tum est, si non per errorem solutum est, repeti non potest. quamobrem ‹G›argiliani heredes, qui, cum ex testamento eius pecuniam ad opus aquae ductus rei publicae Cirtensium relictam soluerint, non solum cautiones non exegerunt, quae interponi solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam licuisset redderent, verum etiam stipulati sunt, ne ea summa in alios usus converteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi sibi a re publica cirtensium, quasi plus debito dederint, cum sit utrumque iniquum pecu
Abbreviated transcription (Latin):
guine cefuncti. credat matrẽ poti
inftõ errat. Nam ⁊ filibenĩ se eẽ ⁊
ex quib natus sitsciat. iura antcõ
gnatioĩs habere se nesciat. inune
errat. At siquis forte expoĩtus
quorum pare̾tum esset ignoret.
fortasse⁊ ẜuiat alicuiputãs seser¬
uumneẽ: in fco magquam iniure
eirat. ¶Itemsiquis sciat ꝗdẽ
alii de latameẽ bonorum possoe
sessionis. in fr̃o enrat ⁊ demẽ si
putet eũ bonoꝵ possonem accepi¬
se. Os si sciat eum ñ pretsse. t̃¬
q ei pretũsse. ignoret aũt sexsuc¬
cessorio capite ꝯpetere borum pos¬

Expanded text:
guineus defuncti credat matrem potioin facto errat. nam si et liberum se esse et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum parentium esset ignoret, fortasse et serviat alicui putans se servum esse, in facto magis quam in iure errat. Item si quis sciat quidem alii delatam esse bonorum possessionem, ssessionis, in facto errat. idem est, si putet eum bonorum possessionem accepisse. sed si sciat eum non petisse tempusque ei praeterisse, ignoret autem sibi ex successorio capite competere bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpellendum ẽẽ ad plationes p̃s¬
tandas. qd pecuniam debitam ad
quam fuit ꝯuictus eam accepisse.
ꝓłonem nõ debiti abaduersario.
exige̾. Omnuõ abinitio ꝯfiteat᷑̃
quidẽ suscepisse pecumas. dicat
aũt nonindebitas ei fuisse so¬
iutas p̃ sumptĩonẽ uidelic ꝓ eo

Expanded text:
pellendum esse ad probationes praestandas, quod pecuniam debitam accstquam fuerit conuictus eam accepisse, probationem non debiti ab aduersario exigere. sin uero ab initio confiteatur quidem suscepisse pecunias, dicat autem non indebitas ei fuisse solutas
Abbreviated transcription (Latin):
tp s r. Q¶otiẽs o ꝑe quasi
auberto petuntur. ꝓbationes ab
eo quise patronũdicit exigunt᷑.
⁊ ideo iulianus scripsit. licet ĩp̃¬
iudicio possessor patronus eẽ ui¬
ce̾tur. uerum partib actoris nõ
ubtum sungidete s eum qua se
pacronũ eẽ ꝯtendit. ¶Qui do¬
io dicit facrũ aliquio licẽt mex

Expanded text:
tionum.Quotiens operae quasi a liberto petuntur, probationes ab eo qui se patronum dicit exiguntur: et ideo Iulianus scripsit, licet in praeiudicio possessor patronus esse uidetur, uerum partibus actoris non libertum fungi debere, sed eum qui se patronum esse contendit.Qui dolo dicit factum aliquid, l
Abbreviated transcription (Latin):
deiꝯmissum abeo datur quitam
inprimo quam in scdo cestamt
to ꝑcadem parte ul p̾ca ꝓmaiore
hĩs scribitur ꝓ bo mutate uolũ¬
tatis ei debetimcumbe quiꝯnẽ¬
nitur. cum secreti susceptiratio
eos ita hrdes scnbere quorũ fidẽ¬

Expanded text:
deicommissum ab eo datur, qui tam in primo quam in secundo testamento pro eadem parte uel postea pro maiore heres scribitur, probatio mutatae uoluntatis ei debet incumbere qui conuenitur, cum secreti suscepti ratio eos ita heredes scribere, quorum fide
Abbreviated transcription (Latin):
pupillo ꝓbare fidenissores ꝓtuto¬
re datos cum accipiebat idoneos
nõ fuisse. Nam ꝓbatio exigeda
ẽ ab his quorumoffiui fut ꝓ¬
indere ut pupillo caue̾tir.
scnptume incodicillis p̾ea scͥp¬
tis. refeit duplicare legatũ uo¬
luit anrepetere. ⁊ obritus sein
testam̃to legasse id fecent.ab
utroq ergo ꝓbo eius rei exigẽda

Expanded text:
pupillo probare fideiussores pro tutore datos, cum accipiebantur, idoneos non fuisse: nam probatio exigenda est ab his, quorum officii fuit providere, ut pupillo caveretur.scriptum est in codicillis postea scriptis: refert, duplicare legatum voluerit an repetere et oblitus se in testamento legasse id fecerit: ab utro ergo probatio eius rei exigenda
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝑcipiũtur. quam sem̃is exqͦ
oriuntur. aspicitur. ⁊iõ nemo un¬
quã dubitauit quinsimmeo fũ¬
co frumtum tun seuim. segetes ⁊
qͥ exmessib coslectum fuĩt meu
fieret. porro bonefidei possor inꝑ
cipiendis fructib id uinis ht. qd̾
dnĩs p̃diorum tributum ẽ. Prete¬
c rea cumad fructuariũ ꝑtineat fũc¬
tus aqͣuoͣ libetsati. quantomãg
hoc inbonefidcipossorib recipiend̃
ẽ. qui plus iris inꝓcipiẽdis fruc¬

Expanded text:
quo percipiuntur quam seminis, ex quo oriuntur aspicitur: et ideo nemo umquam dubitauit, quin, si in meo fundo frumentum tuum seuerim, segetes et quod ex messibus collectum fuerit meum fieret. porro bonae fidei possessor in percipiendis fructibus id iuris habet, quod dominis praediorum tributum est. praeterea cum ad fructuarium pertineant fructus a quolibet sati, quanto magis hoc in bonae fidei possessoribus recipiendum est, qui plus iuris in percipiendis fruc
Abbreviated transcription (Latin):
fructuam.Partus uero ancille
batur hoseminfructueẽ. cumonĩs
fiuctus reruminã hominũ gratia
sup̃ statutum modum quas ułas
to hr̃i. ⁊licitas peti posse.
ne sic adiectumẽ ⁊ usiras siqueope¬
tiennt. nullius ẽẽ mom̃ti. si modus
c̃tus non adiciatur.
ligitur ñ exre s exꝑsona. id ẽ si int̾pel¬
latus oportuno loco.nõ soluit. q ap̃
¶Difficilis ẽ huius rei cdiffõ. Dinus
quoqr pins tullio balbo rescripsit
anmora frã intelligatur. neq ꝯsti¬
more si seruo debitoris absentis
denũtiatumẽ. ceterũ postea cum
is sin potestatem facẽt.omissa es¬
set repetendidebitunstãtia.nõ ꝓ¬
tinus ꝑdebitorẽ mora facta ĩtel¬

Expanded text:
fructuarii. partus vero ancillae batur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerum natura hominum gratiasupra statutum modum quis usurato haberi et licitas peti posse. ne sic adiectum est: 'et usuras, si quae competierint', nullius esse momenti, si modus certus non adiciatur.legitur non ex re, sed ex persona, id est, si interpellatus oportuno loco non soluerit: quoddifficilis est huius rei definitio. diuus quoque Pius Tullio Balbo rescripsit, an mora facta intellegatur, neque constimorae, si seruo debitoris absentisdenuntiatum est, ceterum postea cum is sui potestatem faceret, omissa esset repetendi debiti instantia, non protinus per debitorem mora facta intel
Abbreviated transcription (Latin):
tum pcẽpit eum qui madatis afi¬
sco accionib exꝑitur. usuras que
instipulatũ ceducte ñ sut petere
Tnã posse.
ꝓ usuns stipłannemo supramo¬
dum usurarun⁊ licitum po̾tẽst.
cerpsent. uł ex silua cecidit nõ fit

Expanded text:
tum percepit, eum, qui mandatis a fisco actionibus experitur, usuras quae in stipulatum deductae non sunt petere ‹non› posse.o usuris stipulari nemo supra modum usurarum licitum potest. 45cerpserit uel ex silua caedit, non fit
Abbreviated transcription (Latin):
sus nõ ꝯuemebatur restituere e¬
fructus. licuerat ei neglige̾ fũdũ¬
¶Item sundebitum fudum solui
⁊ repeto. fructus quoq repete debeo.¬
⁊dẽq si mortis cã fundus sit doã¬
tus. ⁊ cõualuit quidonauit atq
ita ꝯditio nascatur. ¶Infama¬
na quoq actione ⁊ pauliana pq̃q̃¬

Expanded text:
sus non conueniebatur restituere fructus, licuerat ei neglegere fundum.Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus quoque repetere debeo.Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus et reualuerit qui donauit atque ita condictio nascatur.In Fabiana quoque actione et Pauliana, p
Abbreviated transcription (Latin):
intpellan traiectitie pecume pos¬
sit. idip̃m testatione ꝯꝑ lectid¬
bere ut ꝓpetitione id cederet.
cuma exeo die ꝑicumm spectat
c̃clitorem. exquo naue nainga¬
re ꝯuemat.

Expanded text:
interpellari traiecticiae pecuniae possit, id ipsum testatione complecti debere, ut pro petitione id cederet. cunia ex eo die periculum spectat creditorem, ex quo nauem nauigare conueniat.
Abbreviated transcription (Latin):
amcando. quasdam m̃ces inna¬
ue pignoriaccepit exquib siñ
potiss cotum debitũ exsolui.
alianm m̃cium alus nauibus
ĩposirarum ꝓprusq feneratoib
obligatanum. siquid sup̃ fuisser
pignori accepit.Quentumẽ.
naue ꝓpria pempta ex quatotu
solui potuit. anid dãpnumad
c̃ ditorem ꝑtineat. intra p̾stitut
ñ ⁊̃ ad creditoris ꝑtinet. S cum
alias petitio eius c̃ditonꝯpetat.
quã si salua nauis int statuta tẽ¬
atio nõ existente ꝯditioẽ defecise
iidecur. ꝯio pignorum quoꝙ ꝑ
ad illorum pignoꝵ ꝑsecutione
cditor admitti potit: Scilic tẽ
cum ꝯ diccio exstitĩt obligatioĩs
⁊ alio caũ pignus amissum funͣt.
uł uilius distc̃tum. uł sinauis

Expanded text:
am dando quasdam merces in naue pignori accepit, ex quibus si non potuisset totum debitum exsolui, aliarum mercium aliis nauibus impositarum propriisque faeneratoribus obligatarum si quid superfuisset, pignori accepit. quaesitum est nave propria perempta, ex qua totum solvi potuit, an id damnum ad creditorem pertineat, intra praestitutonon etiam ad creditoris pertinet: sed cum alias petitio eius creditori competat, quam si salua nauis intra sta tuta tenon exsistente condicione defecisse uidetur, et ideo pignorum quoque pad illorum pignorum persecutionem creditor admitti potuerit? scilicet tunc cum condicio exstiterit obligationis et alio casu pignus amissum fuerit uel uilius d
Abbreviated transcription (Latin):
sine. hereniꝰ modestinus .12. eum
qui de appellatione cognouit. po¬
tuisse sifnustratoriã morandi cã
appellationẽ intpositam aiãdue̾¬
teret. ⁊ de usuns medutemporis
eumodenpnare. ¶Lutius titiu̾
cum cẽtum ⁊ usuras aliq̃ntitp̃is
ẽ ut licet ⁊ particulati ei ꝙ accep¬
tumẽ exsoluere. nõ retardare
totiꝰ debitiusarum p̃statione

Expanded text:
iae.Herennius Modestinus respondit eum qui de appellatione cognouit potuisse, si frustratoriam morandi causa appellationem interpositam animaduerteret, etiam de usuris medii temporis eum condemnare.Lucius Titius cum centum et usuras aliquanti tempest, uti liceret et particulatim quod acceptum est exsoluere, non retardari totius debiti usurarum
Abbreviated transcription (Latin):
bonesideiudicus fructus oimo
p̃stañtur. ¶ Sides p̾legãt᷑a fue¬
rit añnptias ꝑcepti fruccus in
hrdis. fetus quoq debentur. Eqm¬
tio aũt legato. etiam si nõ interce¬
dat. increm̃to gregis fet̾ accedt̃.¬

Expanded text:
bonae fidei iudiciis fructus omnimodo praestantur.Si dos praelegata fuerit, ante nuptias percepti fructus in heredis fetus quoque debentur. equitio autem legato etiamsi mora non intercedat, incremento gregis fetus acced
Abbreviated transcription (Latin):
ue causa remtradam. ñ alit̃ mͥ
restituisse uidetur. q̃ si fructus
michi rescituat. nec moramea
m̾ aliquid aufert. Sactionẽ
ħam adidꝯsequendum q meũ
ñ fuit. uiuti exscipłatu fruct̾ nõ¬

Expanded text:
ue causa rem tradam, non aliter mihi restituisse uidetur, quam si fructus mihi restituat: nec mora mea mihi aliquid aufert.Si actionem habeam ad id consequendum quod meum non fuit, ueluti ex stipulatu, fructus no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ differendi causaoptmaratiore
fiat. inmora admĩandum. Quid
emsiamicos adhibendos debitõ
requirat uł ex pediẽdi debitiuł fide¬
ĩsorib rogandĩs uł exceptio aliqua
defensione sui mandare ñ possit.
morã facere nõuidetur. siunum
ulis hostium ue potestatẽ ẽẽ cepit.¬
L. Sz quis solutiom
q moram fecit. iudicium aũt accipe
ꝑatus fuit. ñ uidetur utiq fecisse
moram. utiq siite adiudiciũ ꝓuo¬
cauit. ¶Cumreus mora facit
ficeus sortenctur. ¶ Morãuidet᷑
c̾ditorifien. siuc ip̃i siue cianmã¬
cauãt sine ei qui negotia cius gere¬
bat mora facta sit. nec hoc caũꝑlibe
faciẽtem de prehendit. negotium
t̃pellauent ꝓmissorem hominis
sibicumalio cõem eẽ. fructus quo

Expanded text:
od differendi causa optima ratione fiat, morae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor requirat uel expediendi debiti uel fideiussoribus rogandis? uel exceptio aliqua defensionem sui mandare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hostiumue potestate esse coeperit.m.Si quis solutioni quidem moram fecit, iudicium autem accipere paratus fuit, non uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium prouocauit.Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur.Mora uidetur creditori fieri, siue ipsi siue ei cui mandauerat siue ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: nec hoc casu per lmihi facientem deprehendit, negotium terpellauerit promissorem hominis,sibi cum alio communem esse, fructus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
nitio ꝯuenit ut uectitor pͥtiumi
stitueret usure quoꝙ̃ p̾t einctioẽ
p̃stabuntur. ꝗͣuis emptor p̃t dĩm
litem incohatam fnictus adue̾sa¬
no restitit. Bam momadũ me¬
cdu temporis ẽptoris dãpnumẽ.¬
Post tditam possom de functo ue¬
ditore cui successor inc̃tus fint.c
meduquoq temporis usure p̾tũ
qͣincausa de positiñ fuit p̾stabunt᷑.¬

Expanded text:
nitio conuenit, ut uenditor pretium restituere‹t›, usurae quoque post euictionem praestabuntur, quamuis emptor post dominii litem inchoatam fructus aduersario restituit: nam incommodum medii temporis emptoris damnum est.Post traditam possessionem defuncto uenditore, cui successor incertus fuit, medii quoque temporis usurae pretii, quod in causa depositi non fuit, praestabunt
Abbreviated transcription (Latin):
deniusauenus q̃ bonafideeme¬
ro. camdiuntichi exmeare ulex
oꝑis sius acq̃ret. quã diuame
uictus non fuerit.
fructus fundi negauit eẽ nͥ fruc¬
tus fundi exuenatione constet.

Expanded text:
eruus alienus quem bona fide emero tamdiu mihi ex re mea uel ex operis suis adquiret, quamdiu a me euictus non fuerit. fructus fundi negauit esse, nisi fructus fundi ex uenatione constet.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tem si susfructus petitus sit ꝓtu¬
ẽ ut fructus ulli possit cxtiman
nsisiquisꝰ modum ĩ frnccibus
statim eo tpẽ quo petiss ire agere
ti mixtas. ipas tantum ñdebi cõ¬
stat. ceterum sortem ñuitiare.

Expanded text:
em si usus fructus petitus sit, Procuest ut fructus ulli possint aestimari, nisi si quis commodum in fructibus statim eo tempore quo petisset ire agere ti mixtas ipsas tantum non deberi constat, ceterum sortem non uitiare.
Abbreviated transcription (Latin):
cus ex sius tib usuras nõdat. set
ti successit. ⁊ dare solet. ¶ Sidebi¬
tores qui minores semissib p̃s¬
quam adsiscum tñsienit semisses
cogendisunt p̃stare. ¶Eos qui
examimsbratiõe rerum cuuntatuoue¬
muntur usuris obnoxios eẽ satiꝰ
notumẽ. Idem ob seruatur ĩ õpeꝵ
curatorib sipecuma apud eos remã¬
fraus arguitur. auoqum ⁊ usure.
applicabuntur. ¶Sidies non sit

Expanded text:
cus ex suis contractibus usuras non dat, sed ti successit, etiam dare solet.Si debitores, qui minores semissibus praesquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestare.Eos qui ex administratione rerum ciuitatium conueniuntur usuris obnoxios esse satis no‹tum› est. idem obseruatur in operum curatoribus, si pecunia apud eos remanfraus arguitur: alioquin etiam usurae adplicabuntur.Si dies non sit
Abbreviated transcription (Latin):
merat petẽntur. ⁊ emptor negar.
uit iniqui cẽ usuras abeo exi¬
ras p̾̃staturum ⁊ siquo anono
souuss. tunctotipecrimie exdieqͣ
mutuatus ẽ semisses soluturu ⁊
redditis ꝑaliquot anos nunsnox
scipulatio ꝯmissaeẽt. duius marc̾
fortunato itarescripsit. p̃ sidempro¬
uincic adi quistiplationem deciũ
iniquitate questus es admoduz
iuste exactiois rediget. ħꝯstituti¬
o adinfinitum modum excedit.
Quid ergo: sic tempandares ẽ. ut
infutm dumtaxat exdiecessatiois
crescantusure. ¶ Siuus pirtare¬
scripsit. Panimite ptĩtas usuãs
petis. quas omisisse te longitois
eẽs. perendas nõ putasti. ¶ In ta¬
cito fideiomisso omẽemolumtũ
hĩdi auferẽdum ⁊ fisco p̃standum
diũpius rescripsit. ergo ⁊ uẜarum
emolum̃tũ austitur hrdi. ¶ Si pu¬
pillo nõ hñtitutorem fideiomissũ
sorn nõ possit. non uidimoram
phadem fram diuus pĩrescripsit.
Ergo nec eidebetur qui qͣreipubli¬

Expanded text:
merat peterentur et emptor negaretuit iniquum esse usuras ab eo exiras praestaturum et, si quo anno non soluisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio commissa esset, diuus Marcus Fortunato ita rescripsit: 'Praesidem prouinciae adi, qui stipulationem, de cuius iniquitate questus es, ad modum iustae exactionis rediget'. haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura.Diuus Pius ita rescripsit: 'Parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi tempesses, petendas non putasti'.In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum diuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi.Si pupillo non habenti tutorem fideicommissum solui non potuit, non uideri moram per heredem factam diuus Pius rescripsit. ergo nec ei debetur, qui quod rei publi
Abbreviated transcription (Latin):
ma debita hoc noĩe exsoluetur. q̃ro
an hec uerba ⁊ deinceps ꝑsingłas
pensiones ꝯditione data usure nõ
soluatur ea ꝯditio obseruaretur
eo ꝑtineat. ut quains ꝯmissa sit
noiẽ que egssa ẽ diem p̾stitutum
tinere eam stipłationẽ que deg̃¬
uiorib usuris p̃standis subiec¬
taẽ. id ẽut ꝑsingulas pensiones
ꝯditio inspectaretur. nõ illatarũ
sius temporib leuiorũ u surarũ.

Expanded text:
tur. quaero, an haec uerba 'et deinceps per singulas pensiones condicione data usurae non soluantur, ea condicio obseruaretur' eo pertineant, ut, quamuis commissa sit nomine, quae egressa est diem praestitutum.nes continere eam stipulationem, quae de grauioribus usuris praestandis subiecta est, id est ut per singulas pensiones condicio inspectaretur non illatarum suis temporibus leuiorum u
Abbreviated transcription (Latin):
liter igatus eẽt. ut mulierẽ res¬
scitueret partum eĩ restituẽ cogen¬
dũs nõ eẽ nisitunc editus ẽẽt.cũ
infideiomissoresticuẽdo moram
fecisset. neqint̾ eẽ existimo. an
anancila spalit anbrditas infi

Expanded text:
liter rogatus esset, ut mulierem restitueret, partum eius restituere cogendum non esse, nisi tunc editus esset, cum in fideicommisso restituendo moram fecisset. neque interesse existimo, an ancilla specialiter an hereditas in fi
Abbreviated transcription (Latin):
legittumtp̃is spatio fructib¬
libabitur. cum ea temꝑis int¬
capedo iudicato duanomdaẽ
quor iuudicus queñsunt ãbi¬
trana nec bonefider. post lite cõ¬
cestata actoricausa pranda ẽ
incũ diem quo sm̃a dicitur. c̾te

Expanded text:
legitimi temporis spatio fructibabitur, cum ea temporis intercapedo iudicato dilationem quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei, post litem contestatam actori causa praestanda est in eum diem, quo sententia dicitur: ce
Abbreviated transcription (Latin):
tatio factaẽ. Nemo em̃ambi¬
git hodie siue index accipiat indi¬
restituat᷑. in eumdiẽ quo restitu¬
it. usas pĩari. plane situtele iud¬
icio nolẽtem exꝑm tutor ultro
uem̃t ⁊ pecunia obtulit. eãq ob¬
signatam deposiũt. exeo tp̃e non
ẽ ut quais in pͦsona actum sit.

Expanded text:
tio facta est: nemo enim ambigit hodie, siue iudex accipiaturm ambirestituatur, in eum diem quo restituit usuras praestari. plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultro conuenerit et pecuniam optulerit eamque obsignatam deposuerit, ex eo tempore non ut, quamuis in personam actum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
rem danuacũamq possessionem
tdi. fructus posteacaptos actior
incerti exsciplatu pꝑ inferiorant̃¬
br ꝯsecuturum te rõ suadet. aniõ
de partu ancille respbndi possit.ꝯ
sidandumẽ. Nam qͥ aduerba supi¬
ora ꝑtĩnet siue fc̃mrei ꝓmittoidi
inbois sius reus stipłandi hr̃e potu¬
iss. ¶ Si post ꝯtractam ẽptiom
añ intpoĩtam itiplationẽ pat̾edi¬

Expanded text:
rem dari uacuamque possessionem tradi, fructus postea captos actione incerti ex stipulatu propter inferiora uerba consecuturum te ratio suadet. an idem de partu ancillae responderi possit, considerandum est. nam quod ad uerba superiora pertinet, siue factum rei promittendi in bonis suis reus stipulandi habere potuisset.Si post contractam emptionem ante interpositam stipulationem pa
Abbreviated transcription (Latin):
intueniente. prabuntur u̾sure.¬
nectr̃ uder iudicubonefideie
recte iubebit intponicantioes.
cum in potẽstate sit accoris iudi¬
catũ erigere. Paulus notat. Qd¬

Expanded text:
interueniente praestabuntur usurae.Nec tamen iudex iudicii bonae fidei recte iubebit interponi cautiones, cum in potestate sit actoris iudicatum exigere.Paulus notat: q
Abbreviated transcription (Latin):
pimano. c̃ditorem adebitore pi¬
gnus eme posse. qr indiĩo c
manet debitoris. ¶Sialiena
res pignoridata fuit. ⁊ creditor
dit ne eiuctionis noĩe obliga
tione adebitore intpoita certe
ex occasione ei̾ recdactum id pre¬
tium equius ꝓficere debitoriꝙ̃
c̃ditoris lucro cẽdet.s quantu
quidẽ ad creditorẽ debitor libat᷑¬
quantũ uero ad dĩmreisinec c¬
dum pignus euictumẽ. uł ad
emptore post euictionẽ ip̃e d̾bi¬
tor utili acuone ẽptitenetur re
exauena iactura sibilucnum ac¬
titatem debiti accepto fere debet¬

Expanded text:
iano creditorem a debitore pignus emere posse, quia in dom‹i›nio manet debitoris. Si aliena res pignori data fuerit et creditor dit, ne euictionis nomine obligartione a debitore interposita certe ex occasione eius redactum id pretium aequius proficeret debitori, quam creditoris lucro cederet. sed quantum quidem ad creditorem debitor libquantum vero ad dominum rei, si necdum pignus evictum est, vel ad emptorem post evictionem ipsi debitor utili actione tenetur, ne ex aliena iactura sibi lucrum adantitatem debitam accepto ferre debe
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ ditori pignoridatum suscipet
inchomimus altĩcreditori qui
pea sub eodẽ pignore ꝯtraxit. of¬
ferende pecume quã fideuissor
dependit cumusuns eĩ cp̃is fa¬
cultas ent. Dam huimoiuen¬
ditio transfenlipignoris can¬
sa.neccĩtate iuns fien solet.
ditor pignus iuirꝯuẽtionis uẽ¬
didit. scd̃o creditori ñ suꝑeẽ m
offerende pecuĩe ꝯuent. Sitñ
debitor nõ int̾ueniẽte credit᷑ore
pignus undiłit. eiuisꝙ p̾tium
priori c̾ditori solui̾t. emptoripo¬
nũmis eius ꝑuenit. ⁊ usureme¬
dii temporis. nic ħ enĩit̃ estd̾¬
hitor pigiuis dutum uedidit. an
de nuo pignori obliget.
nisse uidetur ne prius uẽdend
pignoris potestas exerteatur.
eĩ successent. uẽditionem obpe

Expanded text:
creditori pignori datum susciperet: nihilo minus alteri creditori, qui postea sub eodem pignore contraxit, offerendae pecuniae, quam fideiussor dependit, cum usuris medii temporis facultas erit: nam huiusmodi venditio transferendi pignoris causa necessiatate iuris fieri soleditor pignus iure conventionis vendidit, secundo creditori non superesse ius offerendae pecuniae convenit. Si tamen debitor non interveniente creditore pignus vendiderit eiusque pretium priori creditori solverit, emptori ponummis eius peruenit et usurae medii temporis: nihil enim interest, debitor pignus datum uendidit an denuo pignori obliget. nisse uidetur, ne prius uendendi pignoris potestas exerceatur. eius successerit, uenditionem ob pe
Abbreviated transcription (Latin):
cuiã soluta fuĩt. emptio resc̃ida¬
erit. nõ potest rescindi uẽditio.
sa absens. uł maliqua cãuimea¬
nim ent exquib eclicto succũn¬
tur. ¶Quare sipactum ẽ a credi¬
core neliceat debitori y pothocam
anpaccio nulla fit. talis qĩ ꝯtra
ius sit posira. iõꝙ uenire possit
⁊ c̾tum ẽ nullam ẽẽ uenditionẽ¬
bitrio ꝑmittitur. expignorib
sobligatis quib uelit cdistra¬
ctis ad sunmomodum ꝑueĩre.¬

Expanded text:
cunia soluta fuerit, emptio rescindaerit, non potest rescindi uenditio, sa absens uel in aliqua earum causarum erit, ex quibus edicto succurritur. Quaeritur, si pactum tore, ne liceat debitori hypothecam an pactio nulla sit talis, quasi contra ius sit posita, ideoque veniri possit. et certum est nullam esse venditionebitrio permittitur ex pignoribus sibi obligatis quibus velit distractis ad suum commodum per
Abbreviated transcription (Latin):
ge pignoris enit ob euictioriẽ
rei redue aduenditorem nõ pot
tũ nõ eẽ audiendum c̃ditorem
qui fundumuẽdidit. siuelit
eĩdem rei exaliã ca moue̾ qõnẽ.¬

Expanded text:
ge pignoris emit, ob evictionem rei redire ad venditorem non potest, tamen non esse audiendum creditorem qui fundum vendidit, si velit eiusdem rei ex alia causa quae
Abbreviated transcription (Latin):
nas ad optatus sit. omĩa qͥue emꝰ
uit. hoc amplins libi cius qui in
potestate sunt. eum ꝯ seqñt. S ⁊
hiquipost unimũ redeunt ł qui
inutõ fuerunt cum angaretuꝵz.
silimõ in podetatẽ arrogatoris s¬
redigũtur. ¶Quiduos silios ꝯ
ex alto eorum nepotẽ ht. siuult
nepotem qĩexalto natum sic ad¬
põt adoptare. ira pot ⁊ quasi exal¬
tero filio. ¶ Mnarortioib gni¬
tio uertitur nm forte mmnor.c
tiborum creatiom nudẽ ceret insi
forte morb aut ualituco incãsit.
aut abaiusca cã arrogandi. uluti
exita causa. Es nec lib̾tum alien

Expanded text:
ias adoptatus sit, omnia quae eiusuit: hoc amplius liberi eius qui in potestate sunt eum sequuntur: sed et hi, qui postliminio redeunt, uel qui in utero fuerunt cum adrogaretur, simili modo in potestatem adrogatoris rediguntur. Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habet, si vult nepotem quasi ex altero natum sic adpotest adoptare, ita potest et quasi ex altero filio.In adrogationibus cognitio uertitur, num forte minor liberorum creationi studere debeat: nisi forte morbus aut ualetudo in causa sit aut alia iusta causa adrogandi, ueluti elit
Abbreviated transcription (Latin):
rum dumraxat qui sue potes¬
tatis sunt uouĩtas exploratũ
Sin aũt aprecatur madopti¬
onem.in his utrĩq abitrium
specrandumẽ ło sentiẽdo uł nõ¬
ꝯsẽsus fini exigĩtur idq ⁊̃ iulia
adoptio sit. non ẽ necĩa meam
rem auctoritas eoꝵ int̃ quo iu
uccoritas int̃cederet marrogati¬
one an tenuerat sub diuo cla¬
ptare uel adoptan potest
te ht̃ ꝯsentiẽte silio ad optant¬
rt ñ agnascitur auo suns he¬
res. Quippe cum post mortem
un hr̃et unnepotis locum ad op
mortuo auo nõnẽe nepotem ĩpo¬
testate fuii.

Expanded text:
rum dumtaxat, qui suae potestatis sunt, uoluntas exploratur: sin autem a patre dantur in adoptionem, in his utriusque arbitrium spectandum est uel consentiendo uel noconsensus filii exigitur, idque etiam adoptio fit, non est necessaria in eam rem auctoritas eorum, inter quouctoritas intercederet in adrogatione anptare uel adoptari potestt consentiente filio adoptauerit, non adgnascitur auo suus heres, quippe cum post mortem haberet in nepotis locum adoptamortuo auo non esse nepotem in potestate filii.
Abbreviated transcription (Latin):
dEo Post mortemsine
emancipata uixãt.⁊testamento
scriptis ħrdibus decesẜit aduers̃
fcmnsuum qĩ non iure eã nec pre¬
sentib testib emacipasset pater
mou̾e̾ ꝯtrouersiam ꝓhibetur.¬
Neq ad optare neq arrogareꝗs
ab sens nec palium eimoi sollep¬
nitatem ꝑagere potest.

Expanded text:
Post mortem filiae emancipata uixerat et testamento scriptis heredibus decessit, aduersus factum suum, quasi non iure eam nec praesentibus testibus emancipasset, pater mouere controuersiam prohibetur.Neque adoptare neque adrogare quis absens nec per alium eiusmodi sollemnitatem peragere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
situs mĩchi filius. ĩ potestatẽ me¬
am redigi beneficio prinͣapis põt.
lib̾tinũ tam̃ eum manẽ ñdubita
N diuisione rerũ ⁊ qualitate.

Expanded text:
situs mihi filius in potestatem meam redigi beneficio principis potest: libertinum tamen eum manere non dubitatur. DE DIUISIONE RERUM ET QUALITATE
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Item ĩ quirendumẽ ne for¬
te turp̃is causa arrogandi sb̾sit.
Eorũmdumtaxat pupillorum
anogatio ꝑmittẽda ẽ his qui uel
naturali agnitioẽ ul scĩssima affe¬
ccione ducci. ad optarẽt. cetõrum
ꝑhirenda ẽ. nẽ eẽt in potestate tu¬
torum ⁊ finire tutelam ⁊ sustitu¬
tionẽ aparente feam extinguere
ꝯ pͥmum ꝗdem excutiẽdum eĩt
q̃ facultates pupillisint. ⁊ q̃ eius
qui adoptare cum uelit. ut extiẽ¬
tur exꝯpatioe eamm. ansalubus
ad optio possit pupillo intelligi

Expanded text:
dat. item inquirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit. Eorum dumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui vel naturali cognatione vel sanctissima affectione ducti adoptne esset in potestate tutorum et finire tutelam et substitutionem a parente factam extinguere. Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum velit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
Doptiones nõ
souim filiorum. s ⁊ qĩ nepotis fu¬
erit. ut auquis nepos nr̃ eẽ uide¬
atur ꝑ iñ quasi ex fiuo łdicepgna¬
nepotem exsilio habet᷑ inepotis
locumanquẽ ad optauit. nõpu¬
to mortuo auo iura ꝯsangu̾mit¬
matre familias eĩ natus eẽt.ꝯtͣ¬

Expanded text:
doptiones non solum filiorum, sed et quasi nepotum fiunt, ut aliquis nepos noster esse videatur perinde quasi ex filio vepotem ex filio habet, in nepotis loco aliquem adoptavit, non puto mortuo avo iura consanguinitmatre familias eius natus esset
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem. ne potes apud anoga¬
torem efficĩtur. simulq cũsuopa¬
tre meĩ recidunt potestate. qͥ non
similr inadoptionẽ ꝯtigit. Dam
nepotes exeo. inauinatural ie̾tinẽ¬
tur potestate.ñtantũcum quisad.¬
optat. s ⁊ cum arrogat maior eẽ de¬

Expanded text:
potestate, nepotes apud adrogatorem efficiuntur simulque cum suo patre in eius reccidunt potestatem. quod non similiter in adoptionem contingit: nam nepotes ex eo in aui naturalis retinentur potestate.Non tantum cum quis adoptat, sed et cum adrogat, maior esse de
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare eum. quã exauena famili
q̃ quam redigere inporestate sua.
Pietẽa iudendum ẽ. an ñ debeat
ꝑmitti er qui ułunum hebit uel
plures libos: ad optare aliũ. ne
aut illorum quos iustis nupti¬
is ꝓ cirauĩt diminuat spes qua
unusquisq uborum obsequio.
paret sibi. aut qui adoptat fuit.
minus ꝑcipiat. quam dignum
ent cũ ꝯsequi. ¶ Int̾dum ⁊dici¬
orem ꝑmittitur ãdoptare paupe¬
nori. sute eius sobrietas clara
sit. uel affectio ponesta nec ĩgni¬
ra. ¶ Satisdatio aũt mistis casi¬
bus dansolet.

Expanded text:
cogitare eum quam ex aliena familia quemquam redigere in potestatem suam. Praeterea uidendum est, an non debeat permitti ei, qui uel unum habebit uel plures liberos, adoptare alium, ne aut illorum, quos iustis nuptiis procreauerit, deminuatur spes quam unusquisque liberorum obsequio paret sibi, aut qui adoptatus fuit minus percipiat quam dignum erit eum consequi. Interdum et ditiorem permittetur adoptare pauperiori, si uitae eius sobrietas clara sit uel affectio honesta nec incognita. Satisdatio autem in his casibus dari solet.
Abbreviated transcription (Latin):
debetur fit. tñsi scient ẜ̃num ĩpe¬
latio angustĩor sit. ut neꝙ ad ser¬
uos fuilones. uł saicinatores uł
textores uluenalicianos ꝑtineat
tũ Pdeculiarẽ aũt mercẽ. nõ sicu¬
ci peculium accipim. qͥppe peculiũ.
deducto quod dño debeturacci¬
pitur. merx peculians. ⁊ sinĩc ħ
sit inpeculio dñintributoriaob¬
ligat. itacemum sisciẽte eo ne¬
go tiabitur. Scĩam ħeariac¬
pt ego puto ñ uoluntatẽ ẜ
pciẽtiam. nõ enĩuelle debet do
inini. s nonnolle. Siigit scieĩt
⁊ nõ ꝑtestatur. ⁊ nõ ꝯtradicit. te

Expanded text:
debetur fit, tamen, si scierit seruum pellatio angustior sit, ut neque ad seruos fullones uel sarcinatores uel textores uel uenaliciarios pertineat, tum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam acut ego puto, non uoluntatem, sed patientiam: nominus, sed non nolle. si igitur scit et non protestatur et contra dicit, te
Abbreviated transcription (Latin):
uedicare posse. ¶Enbutio autẽ
fit ꝓrata eius ꝙauq debeaum. et
ideo siuñ creditor nemat deside¬
rans tribuu integram portionẽ.
alius quoꝵ ułaluexiste̾ possint.
mercis peculiaris ẽditores cau¬
ere debet creditor iste ꝓrata se resu¬
tis meliorem cãm facit. s equa

Expanded text:
dicare me posse.Tributio autem fit pro rata eius quod cuique debeatur, et ideo, si unus creditor ueniat desiderans tribui, integram portionem calius quoque uel alii exsistere possint mercis peculiaris creditores, cauere debet creditor iste pro rata se refutis meliorem causam facit, sed aequa
Abbreviated transcription (Latin):
coria accione p̾itaturus sit. Er̃
si agi depeculio cẽꝑit. cum forte
extra mercẽ pecuuum ẽẽt .u. tan¬
quam ad huc creditor ẜ indedu
sit. ut qui ꝯtraxit cũ
eo qui maliena pote¬
tate sit. etiam siceficient suꝑi¬
ores actiones id ẽ exercitonia ĩ¬
stitoria tributoriaue mchoĩn
Siue en im iuissueius cuĩm¬
cium pollicetur. siũ non iussu
tenus inrẽ eius uersum fuĩt.¬
LPid̾. ¶it pretor in eũ qui
emancipitus aut exhrdatus cĩt.
quiue abstmnint se hiditate
eĩ cuĩ in potestate cum morit̃
siũ sua uolũtate siũ iussuciꝰ ĩ
cui potestate ent ꝯ̃xit. siuein
peculium ip̃ius sĩmpatimio¬
niũ eius cuĩmnpotestate fuĩt
ea redacca fuei̾t. actionẽ causaꝰ
gnita dabo. inid quod fac̾e̾ põt
S ⁊ sicitra emancipationẽ sui.
iuns fcũs sit. uł inad optiõe
datus. dem̃pat̃naturalis deces¬
sent. Item siquis exminm̃ta
parte fit institutus. eqinssimũ¬

Expanded text:
toria actione praestaturus sit: quare si agi de peculio coeperit, cum forte extra mercem peculium esset, quinque tamquam adhuc creditor servi deduit, ut qui contraxit cum eo, qui in aliena potestate sit, etiamsi deficient superiores actiones, id est exercitoria institoria tributoriaue, nihilo siue enim iussu eius, cuicium pollicetur: siue non iussu,tenus in rem eius uersum fuum.Ait praetor: 'In eum, qui emancipatus aut exheredatus erit quiue abstinuit se hereditate eius cuius in potestate cum moritursiue sua uoluntate siue iussu eius in cuius potestate erit contraxerit, siue in peculium ipsius siue in patrimonium eius cuius in potestate fuerit ea res redacta fuerit, actionem causa cognita dabo in quod facere potest". Sed et si citra emancipationem sui iuris factus sit vel in adoptionem datus, deinde pater naturalis decesserit, item si quis ex minima parte sit institutus, aequissim
Abbreviated transcription (Latin):
cuintuentu tubuãtur merces
pecuuares: Siciũ dolo malo fa¬
ccumẽ quomin̾ ita tribuẽtur ĩ
eum tributoria datur ut qñto
mi̾tributũsit. quã debut p̃s¬
tet. Qne actio dolum malũcohẽ
rans inmerce ẜuum sube miñ
buisse. s re ꝯpta sino tribuat do
lo nõ carẽt. Promn sisibi exeam̃i¬
ce solui fecit. dolo uidetur min̾uᷤ
tribuisse. s simercẽ ꝑire passus

Expanded text:
interuentu tribuantur merces peculiares.Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercignorans in merce seruum habere minus buisse, sed re comperta si non tribuat, dolo nunc non caret. proinde si sibi ex ea merce solui fecit, utique dolo uidetur minus tribuisse.Sed et si mercem perire passus
Abbreviated transcription (Latin):
nunulane qua exercebat. hũit
ubtum ppositum. Is gaio. seio
cauit inhec uerba. octauus tĩm¬
nalis rem ages ataui felias. do¬
mitio felicio sauitẽ. Hares penes
ĩsam patronimeicenanos mil¬
le. quos uob̾nuare debeo. pͥdie

Expanded text:
nummulariae quam exercebat habuit libertum praepositum: is Gaio Seio cauit in haec uerba: 'Octauius Terminalis rem agens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos dena
Abbreviated transcription (Latin):
aũt totum peculiũuenit intri¬
butum. s id dum taxat qd̃ exea
merce ẽ. Siũ mexces manet siũ
p̃tium earũ receptũ ꝯuersũue ẽ
inpeculium. S ⁊ si adhuc debe¬
solebat ẜuus distrahere. ħquo¬
qr tuibuetur ꝓut fui̾t receptum
tubuatur. ⁊ labeoait ⁊ h̾tribui
⁊ ẽ eqssimum. plerũq eñi appa¬
tus exmeite ẽ imo semꝑ. cetã
tñ que extra ħmnpeculiũ huit ñ
tribuetur. ut puta argetum hiñt
uł aurũ insi hoc exmerce ꝯꝑauit¬
Item simacipia mnegotiationẽ
huit exmere parata. ⁊ hec tribu¬
entur. ¶Si plures huit fuus

Expanded text:
autem totum peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces manent siue pretium earum receptum conuersumue est in peculium.Sed et si adhuc debesolebat seruus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit receptum.tribuatur? et Labeo ait et hoc tribui, et est aequissimum: plerumque enim hic apparatus ex merce est, immo semper. cetera tamen, quae extra haec in peculium habuit, non tribuentur, ut puta argentum habuit uel aurum, nisi si haec ex merce comparauit.Item si mancipia in negotiatione habuit ex merce parata, etiam haec tribuentur.Si plures habuit s
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝓpoĩtus ẽ. Item siples ha¬
buit insticares ułcum omib
simul ꝯtrahiuoluit. nł cũmo
solo. G. ⁊ sicenũtiauit cuine
cum eo ꝯ̃heret. non debet ĩstito
genus hoĩnum uł negotiatorũ.
ułcertis hõib ꝑmittere. Sy sia¬
lias cũ alio ꝯtrahiuctui ꝯtinu¬
auanatione danda ẽ omibs ad

Expanded text:
ositus est. item si plures habuit institores, uel cum omnibus simul contrahi uoluit uel cum uno solo. sed et si denuntiauit cui, ne cum eo contraheret, non debet institorgenus hominum uel negotiatorum, uel certis hominibus permittere. sed si alias cum alio contrahi uetuit continua uariatione
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit cum eo ꝯ̃ hi. p̃positi loco
nõ habebitur. cum magis iscus¬
todis sit loco. quamĩstitoris. Er¬
go nec uendere mertce hic potĩt.
nec modicum quid cxtab̾na. Gi

Expanded text:
hibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna.Si
Abbreviated transcription (Latin):
tur. dolum ꝗdem tutoris noce
pupillo uł furioso nõ debere
p̾uto. nec tñ lucrosũ ẽẽ debere.
⁊ideo hacteñ eum exdolotuto¬
rs cributoria tenĩ. siꝙad cum¬
ꝑuenit. Idem⁊ infimoso pu¬
pistolanm si soluẽco tutorsit
ex dolo eius pupillũtem̃ scrip¬
sit. ⁊ sane bacteñ tenebit᷑ ut ac¬
tionem quamꝯ̃ tucorẽ habeat

Expanded text:
tutoris vel curatoris nocere pupillo vel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si querit: idem et in furioso puepistularum, si solvendo tutor sit, ex dolo eius pupillum teneri scripsit: et sane hactenus tenebitur, ut actionem, quam contra tutorem habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
rem gerens p̃posint et ra tum
habuero. idement dicendum
¶panu aut refeit. quis sit ĩsti¬
tor. masculus anfemina lib̾
Item quis queu pposuit. Nam
⁊ simplir p̃po suit. ꝯpetit insti¬

Expanded text:
rem gerens praeposuerit et ratum habuero, idem erit dicendum. Parvi autem refert, quis sit institor, masculus an femina, liber item quisquis praeposuit: nam et si mulier praeposuit, competet insti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstitorie dabituracco. Oq fa¬
ciẽdumeĩt.⁊ si ꝓcator soluedo
sit. qui sciplantipecuma ꝓmi¬
sit. ¶ Sidñs qui suũ institorẽ
apud mensam pocumis accipĩe¬
dis hũit. post libertatem quoq
datam. Idem plibtum negoti¬
um exercuit. uanetate status si
mutabitur piculi causa. ¶Tab¬
ne ppositus. aparre filius. mer¬
tium cã. mutuam pecumã acce¬
pit. Pro eo pat̾ fideuisfit. ⁊ isti

Expanded text:
faciendum erit et si procurator soluendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit.Si dominus, qui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate status non mutabitur periculi causa.Tabernae praepositus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiussit: eti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ furti ⁊ iniuriarũ astio ꝯpete¬
ret. Idem labeoait. Siquisc
piscor ẜuum suñ solitus fuit
incenum suũ locum mitte̾ ad
panem uendẽdum. deiñ ispe¬
cuma accepta p̃senti. ut ꝑdies
sigulos eis panem pr̃aret cõ¬
tũrbauit. dubitare nõ opõtet.
mas tenen debeat. S. ⁊cũful¬

Expanded text:
rti et iniuriarum actio competeret.Idem Labeo ait: si quis pistor seruum suum solitus fuit in certum locum mittere ad panem uendendum, deinde is pecunia accepta praesenti, ut per dies singulos eis panem praestaret, conturbauerit, dubitari non oportet, mas, teneri debeat.Sed
Abbreviated transcription (Latin):
SE .m. COntra iegemfacit
qui facit qͥlexꝓhipet. in fraucem
uõ legis. qui salius ueibis legis
snĩam eius cinũuenit.
raus eni legi fit
ubi qd siennount. fien aũt non
souitanonẽ princeps trieadem
illi priuilegia tribuunt q̃ ⁊ ipihnt.
oportet qͥmorib ⁊ ꝯsuetudine ĩ¬
ceret. tunc qͥproximum ⁊ ꝯ seqns
eiẽ. sinec id ꝗdem appareat. tunc
ge nõ inmerito custoditur. ⁊ hoc ẽ¬

Expanded text:
m: Contra legem facit, qui facit quod lex prohibet. In fraudem vero legis, qui salvis verbis legis, sententiam eius circumvenit.raus enim legi fit, ubi quod fieri noluit, fieri autem non soluta non est, principes tamen eadem illi priuilegia tribuunt, quae ipsi haoportet, quod moribus et consuetudine iceret, tunc quod proximum et consequens ei est: si nec id quidem appareat, tunc ge non immerito custoditur, et hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
leret. expulsus abeo insardiniã.
reuocatus aua spasiano diemsu¬
umobiit. Rene suocessit ꝓcuł¬
ionginus exeq̃striquidẽ orcline
qui postea ad p̃fecturam usq pẽ¬
uenit. S ꝓculi aucroritas maiõ
fuit. Nam ⁊̃ plimumpotuit. ap¬
pellatiq sunt parcicassiam. partĩ¬

Expanded text:
leret. Expulsus ab eo in Sardiniam, revocatus a Vespasiano diem suum obit. Nervae successit Longinus ex equestri quidem ordine, qui postea ad praeturam usque pervenit. sed Proculi auctoritas maior fuit, nam etiam plurimum potuit: appellatique sunt partim Cassiani, parti
Abbreviated transcription (Latin):
respondẽduus non apr̃cipib da¬
batur. Ez qui fiduciam studioꝵ
dabant. S plenĩq iudicib ip̃i
scubebant aut testabant᷑. qui illos
ꝯsulebant. ¶Primĩdiuus aug̃¬
tus ut maior nins auctoritas ha¬
beretur. ꝯ stituit ut exauctontate
eius responcerẽt. Et exillo tp̃e pati
hoc bnficium cepit. ⁊ iõ optinũ
princeps aorianns cumabeoin
p̃corii petẽnt ut sͥliceret respõdẽ.¬
rescripsit eis hoc ñ peti. s p̃stani
soiere. ⁊deo siquis fiduciã sui
hret delectan se ppło ad respõdẽ¬
dum se p̃parent. Ergo sabino ꝯ¬
cessume atybeno cesare. ut ppło
responceret. quuineq̃ striordine
iam grandis natu ⁊ fere anoruz
quinquagita receptus ẽ. Hinc nͣ

Expanded text:
respondendi ius non a principibus dabatur, sed qui fiduciam studiorudabant, sed plerumque iudicibus ipsi scribebant, aut testabantur qui illos consulebant. primus divus Augustus, ut maior iuris auctoritas haberetur, constituit, ut ex auctoritate eius responderent: et ex illo tempore peti hoc pro beneficio coepit. et ideo optimus princeps Hadrianus, cum ab eo viri praetorii peterent, ut sirescripsit eis hoc non peti, sed praestari solere et ideo, si quis fiduciam sui haberet, delectari se populo ad respondendum se praepararet.Ergo Sabino concessum est a Tiberio Caesare, ut populo responderet: qui in equestri ordine iam grandis natu et fere annorum quinquaginta receptus est. huic ne
Abbreviated transcription (Latin):
mi fiuici ex quib cetĩ oriuntur.¬
ius ciuile. Ex his publius muti
⁊̃ decem libellos reliquit. brucus.
septem mamilĩtres.⁊ ex stãt uo¬
lummna scuipta manilii muim̃¬
ta. Illi duoꝯ sulares fuerũt bru¬
u̾ginius. ⁊ quintꝰ. turero illestoi¬
cus. panse audiror. qui ⁊ ip̃e ꝯsul
⁊̃ sextus pompei gneipompei patͥ¬
antipat qui historias ꝯscipsit s
plus eloqueñtie q̃scientie iuns
oꝑamdelit. ⁊ lutius crassus frat̃
disstissimum. Post hos quint᷑
mutiꝰ publii filius pontisex ma¬
ximus. ius cuule prim̃ ꝯstituit
gendo. Mutu auditores fuert᷑.
quãpiures. S precipue aucco¬
ntatis aquilius gallus balbus
lucilius sextus papin gauis iu¬
uenti ex quib gallum maxime
auctoritatis apud ppłm fuisse
ẜuiꝰdicit. om̃s tamen hu aẜui¬
uersantur or̃o scripta eorũ int̃
manus hom̃um. ẜ ẜuius libros
suos ꝯpleuit. ꝑ cuus scnpturã
ipoium quoq memona habetur¬
Serũ autem suppucius cammiĩca¬

Expanded text:
i eius, ex quibus ceteri oriuntur.i fundauerunt ius ciuile. ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres: et extant uolumina scripta Manilii monumenta. illi duo consulares fuerunt, BruUerginius et Quintus Tubero ille stoicus Pansae auditor, qui et ipse consul. etiam Sextus Pompeius Gnaei Pompeii patAntipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae quam scientiae iuris operam dedit: etiam Lucius Crassus fraterdisertissimum.Post hos Quintus Mucius Publii filius pontifex maximus ius ciuile primus constituit gendo.Mucii auditores fuerunt complures, sed praecipuae auctoritatis Aquilius ‹G›allus, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Gaius Iuuentius: ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Seruius dicit. omnes tamen hi a Seruinec uersantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Seruius libros suos compleuit, pro cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.Seruius ‹autem Sulpicius› cum in ca
Abbreviated transcription (Latin):
seruañdo. aut inminuẽco. aut eͥ
hoc agitur quead modum quid cuĩ¬
q fia̾t. aut quẽadmodumquis
rem suamułius suum ꝯseuuiet. aũ
quomõ aueñet aut amitt̃at.
De ꝯstitutionib principũsn.

Expanded text:
seruando aut in minuendo: aut enim hoc agitur quemadmodum quid cuiusque fiat, aut quemadmodum quis rem uel ius suum conseruet, aut quomodo alienet aut amittat. DE CONSTITUTIONIBUS PRINCIPU
Abbreviated transcription (Latin):
niro. z eaque sine ullo scripto
ppls ꝓbauit tenebunt omnes.
rai quidint ẽ suffrãgio po¬
pulus uouunrarẽ suam decla
leges nõ solum suffragio legĩ¬
desuetudinẽ ab iogeiur¬

Expanded text:
ito et ea, que sine ullo scripto populus probavit, tenebunt omnes. Nam quid interest, suffragio populus voluntatem suam declarleges non solum suffragio legisdesuetudinem disuetu
Abbreviated transcription (Latin):
paritur. ut que saluoꝰ it. ꝓutili¬
tate hominũ introducuturea no
dunore int̾pretatione ꝯ̃ iporum
priores leges ad postĩores trarant᷑.
portet ut ad eas quaꝵ p̃s ⁊ ad eas rẽ¬

Expanded text:
patitur, ut quae salubriter pro utilitate hominum introducuntur, ea nos duriore interpretatione contra ipsorum prioreportet, ut ad eas quoque personas e