comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quadnat nobisissiot ensde adolescentẽs cupiditate libande
pacae inflãmauit cuiꝰ ix̃i cũ indiciũ ad tym̃nũ manasset
cõuocato in forũ ppło torquere eũ irpo crucatus guẽ cepit
dem sibm̃ q̃rens quõstã cõsilũ ꝓticipes habe̾re̾t᷑ ãc ile̾¬
neꝙ quẽpiam illoꝵ nõia uit et ꝓrimũ quẽq ac fidismũ
trrĩno suspẽctũ irdisdit icepitansq agrigẽtins ignauuiã
ac truditatẽ effeat ut subito mẽtit ĩpusu conattiti p̃ha¬
larim lap̾idibus ꝓstnc̾ut¶ Eenis go unus eculeo ĩpositi¬
bos nõ suplẽt nec imẜabilis eiulatus s fortis cohortacio
toaũt urbis am̃ fortunãq nutauit ¶ Enisdẽ noĩs phns¬

Expanded text:
us civitatis adolescentes cupiditate liberande patrie inflammavit. Cuius rei indicium cum ad tyrannum manasset, convocato in forum populo, torquere eum vario cruciatus genere cepit, sub inde querens quosnam consilii participes haberet. At ilque ac fidissimum tyranno suspectum reddidit increpitansque Agrigentinis ignauiam ac timiditatem effecit ut subito mentis inpulsu concitati Phalarim lapidibus prosternerent. senis ergo unius eculeo inpositi non supplex uox nec miserabilis eiulatus, sed fortis cohortatio totius urbis animum fortunamque mutauit. Eiusdem nominis ph
Abbreviated transcription (Latin):
suras p. Anthouiner. Licassiues longniꝰ g. cethegut
M. porcius lecta. L. bestia. Q. curix / p̃terea
equestr ordiue. R. fuluis nobilior l. statilix. p.
gabinus capito. g. porueliue / ad huc multe explomx

Expanded text:
Cassius Longinus, C. Cethegus, M. Porcius Laeca, L. Bestia, Q. Curius; praeterea ex equestri ordine M. Fulvius Nobilior, L. Statilius, P. Gabinius Capito, C. Cornelius; ad hoc multi ex co
Abbreviated transcription (Latin):
lestenciũ famuibaritates appetebat / Eorum aĩ mollex
it etate flaxi dolie haud difficultir capiebant᷑ llam
ut cuiusq studĩo ex etate flagrabat / aliis storta pobere
aliis tanes atz equos mertatr postremo neq simxtuiꝰ

Expanded text:
lescentium familiaritates adpetebat: eorum animi molles etiam et fluxi dolis haud difficulter capiebantur. Nam ut cuiusque studium ex aetate flagrabat, aliis scorta praebere, aliis canes atque equos mercari; postremo neque sumptui
Abbreviated transcription (Latin):
retur a crasso Impetrauit. Armis obsidibusq acaptꝭ
crassus in fiues uocatirum et carausaciũ ꝓsectus et
Tum uiro barbari cõmoti. ꝙ opidum. et natura lonꝰ
ut manu imitũ pancus diebuer. quibus ex uentũ
erat oppugnatum coguouerant. legatos q̃ꝙͣ uersiõ
dimittere ꝯuirare. obsides mter se dare. copiasz ꝑar
auxilia. ducesq artessuntur. Quorum aduẽtu magͣ
cum aucto. et magna cum hoñ multitudine bellum
grrere couantur: Duces uiro hn delignutur. qui una
rum quinto sertorio om̃s auuos fucrant. su̾mãq re

Expanded text:
retur a Crasso impetravit. Armis obsidibusque acceptis, retur a Crasso impetravit. Armis obsidibusque acceptis, Crassus in fines Vocatium et Tarusatium profectus est. Tum vero barbari commoti, quod oppidum et natura loci et manu munitum paucis diebus quibus eo ventum erat expugnatum cognoverant, legatos quoque versus dimittere, coniurare, obsides inter se dare, copias pararniae: inde auxilia ducesque arcessuntur. Quorum adventu magna cum auctoritate et magna cum hominum multitudine bellum gerere conantur. Duces vero ii deliguntur qui una cum Q. Sertorio omnes annos fuerant summamque
Abbreviated transcription (Latin):
cuuitulis ad aggeromi. uieasq actier. enius sunt lõga
ꝑ itissum aquitani. prepterea ꝙ multis locici a pud
Legatos ad crassum mttunt. seq In deditionẽ Ut
recipiat prtunt Qrua re Impetrata. arma trade
Iussi. faciũt at in ra re om̃u nr̃orum Intentis aũt
alia ex pte opidi ad ianitoniũ qui sũmã Imperii
tenebat cum d.t. deuotis quos illi soldurios appol¬
lant quorum hot est condicõ. ut om̃ibus in uita quod̾
Una rum hiis fr̾antur. quorum se anuticie. dederunt
ẜr. quid. hnis pri uimi accidit. aut xnud̃ tasum una
ferant. aut si bi mortom ꝯstistant. Arq ad hi hom̃o
med̃ria rextus est quisg̃ qui eo int̾fecto cuius sa
auucicie deuoursset mor rocusaret Cum hyis
adiotomimus eruptionẽ facero conatus. clamore ab
ea ꝑte nuĩtionis sublato. cum ad arma nulites
euciurissent uehrmẽterq ibi pugnatũ eẽt. rexulsis
In opidum tamen uti eadem deditionis condicone ute¬

Expanded text:
cuniculis ad aggerem vineasque actis cuius rei sunt longe cuniculis ad aggerem vineasque actis cuius rei sunt longe peritissimi Aquitani, propterea quod multis locis apud egatos ad Crassum mittunt seque in deditionem ut recipiat petunt. Qua re impetrata arma tradere iussi faciunt. Atque in eam rem omnium nostrorum intentis animis alia ex parte oppidi Adiatunnus, qui summam imperii tenebat, cum DC devotis, quos illi soldurios appellant, quorum haec est condicio, ut omnibus in vita commodis una cum iis fruantur quorum se amicitiae dediderint, si quid his per vim accidat, aut eundem casum una ferant aut sibi mortem consciscant; neque adhuc hominum memoria repertus est quisquam qui, eo interfecto cuius se amicitiae devovisset, mortem recusaret— cum his Adiatunnus eruptionem facere conatus clamore ab ea parte munitionis sublato cum ad arma milites concurrissent vehementerque ibi pugnatum esset, repulsus in oppidum tamen uti eadem deditionis condicione ute
Abbreviated transcription (Latin):
ombus. noĩatim euocatis in sontiatum fiieꝵ. ex̾citum
Iutroduxit. Eniua aduenta cognito. sontiantex. mag¬
nis copiis coactis. equitatuq. quo plurimũ ualrbat᷑
In itiere agnion nrm adorti. p̾mũ equestre prelium
ꝯuuserunt. deinde equitatu puiso suo aiz insequẽtibꝰ
uris. subito pedestres. copias. quas in qualle in insidiis
collotauerant estenderunt. hn nr̃os deiectos adorti
p̾lium r̾nouarunt. Ingnatum q est diu̾. at alatuter
Cum sontiantes. suxigabus uictoris freti. In sua u̾tute
torius aquitanir falutem positam putarent. Iichil
autem qđ sine imꝑatore. et roliquis Iegionibus ado¬
hestentulo dutui. ⁊fficrre possa prrspiti cuxent. taniẽ¬
ꝯfecti uulurribus. hostes sirga uirtere. Cuoꝵ maguo
nno Ius Intersecto. ciassus ex itiuere oxid̃ sontiatũ
oxpuguare cepit. Qr nibus fortiter resistentibus uiueas
turresq egit. Illi alias xruptione temptata. aliax ¶¬

Expanded text:
onibus nominatim evocatis, in Sotiatium fines exercitum onibus nominatim evocatis, in Sotiatium fines exercitum introduxit. Cuius adventu cognito Sotiates magnis copiis coactis, equitatuque, quo plurimum valebant, in itinere agmen nostrum adorti primum equestre proelium commiserunt, deinde equitatu suo pulso atque insequentibus nostris subito pedestres copias, quas in convalle in insidiis conlocaverant, ostenderunt. Hi nostros disiectos adorti proelium renovarunt. Pugnatum est diu atque acriter, cum Sotiates superioribus victoriis freti in sua virtute totius Aquitaniae salutem positam putarent, nostri autem quid sine imperatore et sine reliquis legionibus adulescentulo duce efficere possconfecti vulneribus hostes terga verterunt. Quorum magno numero interfecto Crassus ex itinere oppidum Sotiatium oppugnare coepit. Quibus fortiter resistentibus vineas turresque egit. Illi alias eruptione temptata, alias
Abbreviated transcription (Latin):
enaserant reliquerunt bic uno tempore et deuan¬
uali pugua sabuus. et de sabiu̾i uictoria. Cesar t̾tior
factuei cuntatesq oius so statun titurio dediderunt
Naui ut ad bella suscipienda gallorum alaten at prptꝰ
rst aĩmus sac molius ac nũme resistonsi ad calamitatis
ꝑserendas auens eorum est. Godem frre temꝑe publiq
erassus cum In aquitaurã puenisset. que pr ut aute
dictum ost / et regionũ latitudine. et multitudĩa hom̃¬
xx trina ꝑte gallie est estimanda. cum intelligeret In
hnn lons sibi bellum gereudum. ubi paucis aute ã uis
Lucis ualernus p̾tonius legatus. ex̾citu pulso. Intirfictus
esset at unde lucis malliue procõsul Impidimẽtis ilictꝭ
profugisset. Non mediocrem sa bi diligentiam adhibrudã
intelligebat. Itaqs Re fruire̾taria puisa. auxiliis eꝯnitatuq
compato multir p̃terea. uiris foritibi. tolosa et narboa
que sunt citates gallie puiucie finitime. ex hiis regi¬

Expanded text:
evaserant, reliquerunt. Sic uno tempore et de naevaserant, reliquerunt. Sic uno tempore et de navali pugna Sabinus et de Sabini victoria Caesar est certior factus, civitatesque omnes se statim Titurio dediderunt. Nam ut ad bella suscipienda Gallorum alacer ac promptus est animus, sic mollis ac minime resistens ad calamitates ferendas mens eorum est. Eodem fere tempore P. Crassus., cum in Aquitaniam pervenisset, quae pars, ut ante dictum est, et regionum latitudine et multitudine hominum tertia pars Galliae est aestimanda, cum intellegeret in iis locis sibi bellum gerendum ubi paucis ante annis L. Valerius Praeconinus legatus exercitu pulso interfectus esset atque unde L. Manlius proconsul impedimentis amissis profugisset, non mediocrem sibi diligentiam adhibendam intellegebat. Itaque re frumentaria provisa, auxiliis equitatuque comparato, multis praeterea viris fortibus Tolosa et Carcaquae sunt civitates Galliae provinciae finitimae, ex his regi
Abbreviated transcription (Latin):
uuctunt. ꝙ ab hiisr sit ꝯcessum ariua uti cãpiant. et
ad castra ꝯ̃tendant. qua re concessa. leti. ut explorata
uictoria. sarmentis uirgultisq collectis. quibus fossas
r omauorũ compleant. ad castra ꝑgunt. locus erat
castrorum editus et paulatin ab imo. accliuis t̾nter
passus nullo. huc magno cursu contederunt ut qͣͣ
nũmũ spacii ad se colligendos. armandosq romais
daretur exaduatiq ꝑuenerunt.Sabiuus suos hortatꝰ
cupientibuis signũ. dat impeditia hostibus ꝓpterea
que ferebant onera. subito duabus portis eruptionẽ
ficu Iubet factum est. oportuitate loci hostũt iustiã
ac defaligatione uirtute militum et suꝑiorum pngͣꝵ
ep̾citations. ut ne unũquid̾ nr̃orum Impetũ fercet᷑
ac statun torga uirterent. Quos Imprditos Integris
urubus nulites nr̃i ꝯsecuti. magnũ mrm eorum ocar¬
derunt. Reliquos equites ꝯfectati. pautos qui exfuga

Expanded text:
mittunt quam ab iis sit concessum arma uti capiant et mittunt quam ab iis sit concessum arma uti capiant et ad castra contendant. Qua re concessa laeti, ut explorata victoria, sarmentis virgultisque collectis, quibus fossas Romanorum compleant, ad castra pergunt. Locus erat castrorum editus et paulatim ab imo acclivis circiter passus mille. Huc magno cursu contenderunt, ut quam minimum spatii ad se colligendos armandosque Romanis daretur, exanimatique pervenerunt. Sabinus suos hortatus cupientibus signum dat. Impeditis hostibus propter ea quae ferebant onera subito duabus portis eruptionem fieri iubet. Factum est oportunitate loci, hostium inscientia ac defatigatione, virtute militum et superiorum pugnarum exercitatione, ut ne unum quidem nostrorum impetum ferrent ac statim terga verterent. Quos impeditos integris viribus milites nostri consecuti magnum numerum eorum occiderunt; reliquos equites consectati paucos, qui ex fuga
Abbreviated transcription (Latin):
eo absente. qui sũmã Imixii teueret insirquo loco
aut oportiuãtu aliqua data legato diuutandꝰ non
existuabat. At ꝯfituata opuunont tuuoris ydoneñ
quemdam horem. et callidum delegit gallum.xx hiys
quos auxili causa socum he̾bat. huic in agnis p̾mniẽ
pollicitatiomibus q ꝑsuadet uti ad hostes trauseat
it quid ficri uelit edocot. Qui ubi pro fuga ad ros
uenit tiuorem cõnorum proponit. quibus augustisꝰ
ape cesar a uourtis p̃matur docet. Noq longis abes
quin proxuma nocte. sabiuus clam e castris epatũ
negom bene gerendi anuttenda non eẽ ad castra rri
oportere. Iulte ros ad hoc ꝯsiliũm gallos hortaba̾tur
Bupiorum dierum. sabun cunctatio. ꝓfuge ꝯfirma ͦ
Iudpia cibariorum. cui ror parum diligenter ab hus
erat puisum. spes uenecii belli. et qd fere libenten
honnos ũ quod uolunt crodunt s hiis rebus adducti
non p̾us uirodoicem. rolignosq duces ex ꝯsilio din¬

Expanded text:
eo absente qui summam imperii teneret, nisi aequo loco eo absente qui summam imperii teneret, nisi aequo loco aut oportunitate aliqua data legato dimicandum non existimabat. Hac confirmata opinione timoris idoneum quendam hominem et callidum deligit, Gallum, ex iis quos auxilii causa secum habebat. Huic magnis praemiis pollicitationibusque persuadet uti ad hostes transeat, et quid fieri velit edocet. Qui ubi pro perfuga ad eos venit, timorem Romanorum proponit, quibus angustiis ipse Caesar a Venetis prematur docet, neque longius abesse quin proxima nocte Sabinus clam ex castris exercitum negotii bene gerendi amittendam non esse: ad castra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortabantur: superiorum dierum Sabini cunctatio, perfugae confirmatio, inopia cibariorum, cui rei parum diligenter ab iis erat provisum, spes Venetici belli, et quod fere libenter homines id quod volunt credunt. His rebus adducti non prius Viridovicem reliquosque duces ex concilio di
Abbreviated transcription (Latin):
biuus. cum hiisz copiis. quas a cesare acceperat In fuios
uneluorum ꝑueuit. hiiiz p̾erat uerodomx. ac su̾mam
Imiperii tenebat earum onii ciitatumm. que defecerãt
Ex quibus ex̾citum maguas q copias coegerat. Atq
hiis pancis diebus auleriti. eburonices. lixonnꝰq. sen¬
uatu. suo Interfecto. ꝙ auctores bolli ẽẽ uołebant portas
clanserunt seq cum uirodouite ꝯmuxerunt inagua¬
q p̃terea multitudo undiq ex gallia. ꝑditorum hom
latronũq cõuenorant. quos spes prodandi. studiũq
y douer. om̃bus rebus loco castris sese teuebat. cum.
urrodomx. contra eum duũ nuiliũ spatier ꝯsedisset
rotidieq productu copis puguandi ptãtom faceret
Ut Iam non solum hostibus In contemptionẽ sabiuus
Tantãq oximonẽ tuuoris sobuit. ut Iam ad uallum
castioriun. hostes accodere audeiont Idea de causa
faciebat. ꝙ cum tanta multitudiut hostũt. preẜtun

Expanded text:
binus cum iis copiis quas a Caesare acceperat in fines binus cum iis copiis quas a Caesare acceperat in fines Venellorum pervenit. His praeerat Viridovix ac summam imperii tenebat earum omnium civitatum quae defecerant, ex quibus exercitum magnasque copias coegerat; atque his paucis diebus Aulerci Eburovices Lexoviique, senatu suo interfecto quod auctores belli esse nolebant, portas clauserunt seque cum Viridovice coniunxerunt; magnaque praeterea multitudo undique ex Gallia perditorum hominum latronumque convenerat, quos spes praedandi studiumque idoneo omnibus rebus loco castris sese tenebat, cum Viridovix contra eum duorum milium spatio consedisset cotidieque productis copiis pugnandi potestatem faceret, ut iam non solum hostibus in contemptionem Sabinus tantamque opinionem timoris praebuit ut iam ad vallum castrorum hostes accedere auderent. Id ea de causa faciebat quod cum tanta multitudine hostium, praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
nanibus. cũ xi. roi nullum ⁊opriotur augm. fuga calte
petere salutem contenderunt. At Iam querisia in ram
ꝓtom nambus. quo uentua ferebat. tanta subito malis
at trausquillitas extitit. ut se ex loco tõmoiere nõ posset̾
ex oĩ mio᷑. noctis Interuentu. ad ierram ꝑuenrrunt
cum ab hora fire quarta. usq ad solis occasum pũgaret᷑
Quo prelio bellum uenetorum. totiusq  ore maritiẽ
ꝯfectum est. Nam cũ onĩs Inuẽtus. omĩs ecꝭ gͣmoris
etatis. In quibier. aliquid consiln aut dignitatis fuit
eo ꝯueuerant tum nauiũ quod ubiq furrat. In unum
lorum corgerant. Quibus amissusz. reliqui neqz quo
se recixent. urq quẽadiuod̾ opida defenderent hẽbant
Itaq se suaq onña cesceui dediderunt. In quos rog̃¬
uiua Cesar uindicandum statuit. quo diligentiuy
In reliquũ tempus. a barbaris Ius legatorum ꝯsiuaros
Itaq oĩ senatu uecato. roliquos sub coroua uendidit
dum hec In uenetis gerunturu Quintus titurius sa¬

Expanded text:
tur auxilium, fuga salutem petere contenderunt. Ac iam conversis in eam partem navibus quo ventus ferebat, tanta subito malacia ac tranquillitas extitit ut se ex loco movere non possent. Quex omni numero noctis interventu ad terram per venirent, cum ab hora fere IIII usque ad solis occasum pugnaretur. Quo proelio bellum Venetorum totiusque orae maritimae confectum est. Nam cum omnis iuventus, omnes etiam gravioris aetatis in quibus aliquid consilii aut dignitatis fuit eo convenerant, tum navium quod ubique fuerat in unum locum coegerant; quibus amissis reliqui neque quo se reciperent neque quem ad modum oppida defenderent habebant. Itaque se suaque omnia Caesari dediderunt. In quos eo gravius Caesar vindicandum statuit quo diligentius in reliquum tempus a barbaris ius legatorum conservaretur. Itaque omni senatu necato reliquos sub corona vendidit. Dum haec in Venetis geruntur, Q. Titurius Sa
Abbreviated transcription (Latin):
fortuus despirare ceperant. magno nĩs nauũt apxul¬
so. cuius rer sũmã facultatem hẽbant. sua deportabãt¬
omiã seq in proxima opida crecipiebant. Ibi se rurss
iisden opportiũtatibus loci defendebant. hoc eo faciliꝰ
magnam xtem estatis facrebant. ꝙ Iupta nanes tẽ¬
pestatibus detinebantur. sũmaq erat  portibus fa

Expanded text:
fortunis desperare coeperant, magno numero navium adpulfortunis desperare coeperant, magno numero navium adpulso, cuius rei summam facultatem habebant, omnia sua deportabant seque in proxima oppida recipiebant: ibi se rursus isdem oportunitatibus loci defendebant. Haec eo facilius magnam partem aestatis faciebant quod nostrae naves tempestatibus detinebantur summaque erat vasto a
Abbreviated transcription (Latin):
renẽtue p rohibedt. Publium erassum tuu rohornfug
mam proficisti iubet ne ex hn st natonibusr aupilia In
gulliam mctantur. ac taute natõnes ꝯuugant᷑. Or.
tituriũ. saburũ. Iegatum. cum legionibus tribus In
uuellos. coriosobites. lexobiosq nuttit qui rã manũ
destiuendam curet. Deciũ rrutum adolestentẽ. classe
gallitisq mambus. quas ex prgonibus et santoui
reliquisq pacatis regiomibus cõuoiure. Insserat papet
prefecit et cum pmũ posset in uenetos ꝓficisti iubet
Ipẽ eo podoscribus coxiis contendit. Erant eiusmoi
fore fitus opidorum. ut posita in extrenus iigulig
prouiñtoriis q. neq pedibus aditum haberent cum
ex alto se estus incitasset. quod bis semx accidit horaꝵ¬
duodecim spacio. neq nambus ꝙ rursuer mimiente
estu. naues uadis afflictarentur Ita utraq de opub
oppugna. Impres Imxediebatur. At si quando mag/¬
uitudiut oprrs forte suꝑatii extaiso mari aggore
ac mollibus at hus expidi membus adequatis suis

Expanded text:
t. P. Crassum cum cohortibus taniam proficisci iubet, ne ex his nationibus auxilia in Galliam mittantur ac tantae nationes coniungantur. Q. Titurium Sabinum legatum cum legionibus tribus in Venellos, Coriosolites Lexoviosque mittit, qui eam manum distinendam curet. D. Brutum adulescentem classi Gallicisque navibus, quas ex Pictonibus et Santonis reliquisque pacapraeficit et, cum primum possit, in Venetos proficisci iubet. Ipse eo pedestribus copiis contendit. Erant eius modi fere situs oppidorum ut posita in extremis lingulis promunturiisque neque pedibus aditum haberent, cum ex alto se aestus incitavisset, quod bis accidit semper horarum XII spatio, neque navibus, quod rursus minuente aessi quando magnitudine operis forte superati, extruso mari aggere ac molibus atque his oppidi moenibus adaequatis, suis
Abbreviated transcription (Latin):
ab ducibus productis. romauoꝵ coxiis. sese tastris
tenebant. hac re ꝑspecta crassiuur cum sua cuctaticẽ
atz opinone tnudiores hostes nros nulites at̾oꝵ¬
res. ad pugnand effecissent / at om̃i uoces audirõtur
exspectari diucius / non oportẽ quin ad castra Iret᷑
cohortatus suos. onũbus cupientibus ad hostium
castra contendit Ibi cum alu fossasz complerent. aliy
multis telis comectis. de fensores uallo nuĩcõibus q
depellerent auxiliaress qui bius ad pugnã. nõ multũ
crassus ꝯfidobat. lapidibusq telis submĩstrandas. et¬
ad aggde aggerem cespitibus cõportandis. spe arz
opinnonẽ pugnanciũ preberẽt. Cum item ab hostibus
constanten ac nẽ tnunt pnguaret᷑. telaq ex loco sun¬
ꝑiore mussa non frustra accederent equites circuars
hostium castrur crasso renũnauerunt Non rad̾ essi
diligencia ab decuuiaua porta. castra iuĩta. facilũq

Expanded text:
ab ducibus, productis Romanorum copiis, sese castris ab ducibus, productis Romanorum copiis, sese castris tenebant. Hac re perspecta Crassus, cum sua cunctatione atque opinione timoris hostes nostros milites alacriores ad pugnandum effecissent atque omnium voces audirentur expectari diutius non oportere quin ad castra iretur, cohortatus suos omnibus cupientibus ad hostium castra contendit. Ibi cum alii fossas complerent, alii multis telis coniectis defensores vallo munitionibusque depellerent, auxiliaresque, quibus ad pugnam non multum Crassus confidebat, lapidibus telisque subministrandis et ad aggerem caespitibus comportandis speciem atque opinionem pugnantium praeberent, cum item ab hostibus constanter ac non timide pugnaretur telaque ex loco superiore missa non frustra acciderent, equites circumitis hostium castris Crasso renuntiaverunt non eadem esse diligentia ab de
Abbreviated transcription (Latin):
Intireludere instituũt Qꝵ ubic crassus aĩadũtit
suas cepias ppter exiguitatem nõ facile deduai
hostem et uagari. et uias obsidere. et castris satis
presidii reliuquere. Ob eam cam̃. miuus cõmode
seuuẽtum cõmeatumq sibi supportari. iudies hostiũ
augeri. non cõmuttendum epistuuait. quin puqua
decertaretur hac re ad ꝯsilium delata. ubi om̃i
idem sentire Intellexit posterum diem pugue ꝯstin¬
tuit. p̾ma luce productis om̃ibus copiis dupliti
acie instituta. auxiliiss in mediam aciem collectis
quid hostrs ꝯsiln caxorent expectabat Illi et si ꝓpt̾
multitudiuẽ et ueterem uelli glam. palicitatemi
urõrum se tuto dimicacaturos existuuabant /tamẽ
tucius ẽs arbitrabantur. obsessis uiis. cõmeatu Inter¬
cluso. siue ullo uuluere. uictoria potor potiri. Et
si proptir Iuopiam rei friue̾taris Romaui sepe recii¬
pere repissent Imxeditos in agrme et sus sarcuuy
Infirmiore aiõ adorrii cogitabant/ hoc ꝯsilio ꝓbato

Expanded text:
 ubi Crassus animadvertit, suas copias propter exiguitatem non facile diduci, hostem et vagari et vias obsidere et castris satis praesidii relinquere, ob eam causam minus commode frumentum commeatumque sibi supportari, in dies hostium numerum augeri, non cunctandum existimavit quin pugna decertaret. Hac re ad consilium delata, ubi omnes idem sentire intellexit, posterum diem pugnae constituit. Prima luce productis omnibus copiis duplici acie instituta, auxiliis in mediam aciem coniectis, quid hostes consilii caperent expectabat. Illi, etsi propter multitudinem et veterem belli gloriam paucitatemque nostrorum se tuto dimicaturos existimabant, tamen tutius esse arbitrabantur obsessis viis commeatu intercluso sine vulnere victoria potiri, et si propter inopiam rei frumentariae Romani se recipere coepissent, impeditos in agmine et sub sarcinis infirmiores animo adoriri cogitabant. Hoc consilio probato
Abbreviated transcription (Latin):
Restone cum Regione septima. proxinius mare omanũ
uii andibiss hremanerat Is ꝙ in hns lons mopia fai¬
ment rrat. p̃fectos tribunosq militũ complures I
puituras runtates fimnẽti tã dimisit. Quo in nnõ
sil̾io in uenetos. huma rei cuntatis lconga amplissima
auctoritas. oĩs hore maritime regionũ uorũ. ꝙ et naues
habent ueniti pluruuas: quibus in britãmam naniga
bus Iuteriectis. quos tenant. Ipĩ om̃s fere. qui eomari
uti ꝯsuerant. habont unctigalus. As hus fuit iuirium
retinendi silli et uellanii᷑. ꝙ ꝑ nos. suos se obubs quos
rrasso dedissent ⁊ ecuxaturos existuabant. horum
auctoritate fuiitinii adducti. Ut sunt galloꝵ subita
et repentina ꝯsilia. eadem de causa trobium frasidiũq
retinent iet celeriter iussi legatis. ꝑ suos p̾naprs
Inter se cõuirant nichil nisi ꝯĩ ꝯsilio actuos eund

Expanded text:
lescens cum legione VII. proximus mare Oceanum lescens cum legione VII. proximus mare Oceanum in Andibus hiemabat. Is, quod in his locis inopia frumenti erat, praefectos tribunosque militum complures in finitimas civitates frumenti causa dimisit; quo in numero Silio in Venetos. Huius est civitatis longe amplissima auctoritas omnis orae maritimae regionum earum, quod et naves habent Veneti plurimas, quibus in Britanniam navigabus interiectis, quos tenent ipsi, omnes fere qui eo mari uti consuerunt habent vectigales. Ab his fit initium retinendi Silii atque Velanii, quod per eos suos se obsides, quos Crasso dedissent, recuperaturos existimabant. Horum auctoritate finitimi adducti, ut sunt Gallorum subita et repentina consilia, eadem de causa Trebium Terrasidiumque retinent et celeriter missis legatis per suos principes inter se coniurant nihil
Abbreviated transcription (Latin):
fortuna. eõs qui In spem potiendoꝵ tastroꝵ uenrrãt
Undiq c̾tiumẽtos intersicuit. et ex honiĩ milib ꝙ amp̃.
xxxx. quẽ nnm barbaror umn. ad rastia uenisse ꝯstabat
eplus ternia ꝑte Int̾ fecta. ⁊ liquos ꝓterritos in figam
cõuitũt. ac ne in locis quid̃ suꝑioribus ꝯi strre pari¬
mitur Dit onm hostĩ copis fusit aruusq exutis
se in castra muĩtionesq suas recipĩt᷑ Quo olio
facto. quod sepius fortuuã galba temptare uolibat
atz alio se in hiberua ꝯsilio uenissa meierat alis
prohibente aut iter demorante incolinue legionem
In autuatis aude in allobroges ꝓduxit Ibiq hir̃amt
hiis rebus gestus. cum oñibus de causis Cesar pacatã
qalliam existimaret. suꝑatix belgu expulsi gmauis
Sictis in alpibus sediuuo at ita iuita hieme In illi
oguo cere uolebat subitum bellum in gallea cohortũ
est. Tuis belli huc fuit causa. Publuis trassusi ado-¬

Expanded text:
fortuna eos qui in spem potiundorum castrorum venerant fortuna eos qui in spem potiundorum castrorum venerant undique circumventos intercipiunt, et ex hominum milibus amplius XXX, quem numerum barbarorum ad castra venisse constabat, plus tertia parte interfecta reliquos perterritos in fugam coiciunt ac ne in locis quidem superioribus consistere patiuntur. Sic omnibus hostium copiis fusis armisque exutis se intra munitiones suas recipiunt. Quo proelio facto, quod saepius fortunam temptare Galba nolebat atque alio se in hiberna consilio venisse meminerat, aliis hoste prohibente aut iter demorante incolumem legionem in Nantuates, inde in Allobroges perduxit ibique hiemavit. His rebus gestis cum omnibus de causis Caesar pacatam Galliam existimaret, superatis Belgis, expulsis Germanis, victis in Alpibus Sedunis, atque ita inita hieme in Illyrcognoscere volebat, subitum bellum in Gallia coortum est. Eius belli haec fuit causa. P. Crassus adu
Abbreviated transcription (Latin):
sui rcipiendi facultas dabatur. Cum Iam amplius
horis sex cõturentir puguaretur. ac non solum uirors
sed enam tela. nrĩs defiterent at hostes acrius insta¬
rent. languidioribus ꝙ urur uallum stiidire et fossaci
complere copissent Resqi esfet Iam ax extremiũ ꝑducta
casum publius sextuis. baculus p̾iipili centurio
quẽ uerunco p̃lio cõpluribus ꝯfectum uubueribus
maguiet u̾tutis. ad galbam accuorerunt. Atq unã
es̃ spem salutisr docent si eruptione facta eptroniũ
auxiliũ experrentur Itaq cãuocatis centuriombꝰ
celeriter nulitox c̾tiores fact. pau lisꝑ iut̾mtterent
p̃lium at tãtud̾inõ tela nussa exciperont. sese ep labore
reficerent. post dato signo ex castus erũperent
aiz orm spom salutis in uirtute poueront Qr d
Iussi sunt fatiunt. ac subito omibus portis erux/¬
tione facta. Ieq cognostendi quid fierot / neq sui
colligendi. hostibus facultatem ⁊luiqunt Ita quinta

Expanded text:
sui recipiendi facultas dabatur. Cum iam amplius sui recipiendi facultas dabatur. Cum iam amplius horis sex continenter pugnaretur, ac non solum vires sed etiam tela nostros deficerent, atque hostes acrius instarent languidioribusque nostris vallum scindere et fossas complere coepissent, resque esset iam ad extremum perducta casum, P. Sextius Baculus, primi pili centurio, quem Nervico proelio compluribus confectum vulneribus ilii magni et virtutis, ad Galbam accurrunt atque unam esse spem salutis docent, si eruptione facta extremum auxilium experirentur. Itaque convocatis centurionibus celeriter milites certiores facit, paulisper intermitterent proelium ac tantum modo tela missa exciperent seque ex labore reficerent, post dato signo ex castris erumperent, atque omnem spem salutis in virtute ponerent. Quod iussi sunt faciunt, ac subito omnibus portis eruptione facta neque cognoscendi quid fieret neque sui colligendi hostibus facultatem relinquunt. Ita commutata
Abbreviated transcription (Latin):
tantum dpentiũ piculi . pretrr opiione accidisset
acꝰiam oiã fero suꝑiora lota multitudit̃ armatorum
cõpleta. ꝯspiterentur. neq subsidio ueniri: neq rõmea¬
tus supportari. Interclusi tm Itiueribus posser
P rope Iam desꝑata saluto. nõnulle huinusinõi se̾tentit
dicebantur. ut Imxediuẽtis rolictis. rruxtione facta
hisdem itieribux. quibus no ꝑuenissent. ad salutõ
ꝯtendorent. Naiori tauõ parti plaruit. hoc ⁊̃ ẜuato
castra de fendera. Ereu spatis Int̾iecto uixnt rebus
daretur. hostus ex oñbus ꝑtibus siguo dato decurrea
lapides telaꝙ in uallum comirie. N ostr p̾mo Integraz
urubus fortiter ⁊ epugiaro. Ieq ullums frustra tolũ
ferre. Brd hoc suꝑari. ꝙ dinturintate pugnie hostrs
de fessi p̃lio excedebant. aln Integris urubius sucre debat̃
poterant / ac uõ mõ defesso ex pugna eptrdendi add
no sancio. quid̾ lon eius. ubi ꝯstiterat reliuquẽdi/ at

Expanded text:
tantum repentini periculi praeter opinionem accidisset tantum repentini periculi praeter opinionem accidisset ac iam omnia fere superiora loca multitudine armatorum completa conspicerentur neque subsidio veniri neque commeatus supportari interclusis itineribus possent, prope iam desperata salute non nullae eius modi sententiae dicebantur, ut impedimentis relictis eruptione facta isdem itineribus quibus eo pervenissent ad salutem contenderent. Maiori tamen parti placuit, hoc reservato castra defendere. Brevi spatio interiecto, vix ut iis rebus mpus daretur, hostes ex omnibus partibus signo dato decurrere, lapides gaesaque in vallum coicere. Nostri primo integris viribus fortiter propugnare neque ullum fluferre, sed hoc superari quod diuturnitate pugnae hostes defessi proelio excedebant, alii integris viribus succedebant; poterat, ac non modo defesso ex pugna excedendi, sed ne saucio quidem eius loci ubi constiterat relinquendi ac
Abbreviated transcription (Latin):
resq. qui impenderent a maxiina muluitudine sedino
et ueragiorum teneri. Id aliquod de caus acoidiat ue
subito galte belli reuouandi legioruisq opprimena
consilium caprrent p̾mãq Regionẽ neq tã pherssumã
detractis cohortibus duabus. et cõpluribiu sigillatum
ex montibus in uallem decuererent. et tela cõiterent
ne p̾mũ quid̃ posse Impotum suũ sustinera existĩabãt
Accobat ꝙ suos. ab se liberos abscractos. obsidĩ nouuẽ
dolebant et Romanos. non solum itiuerũ causaci. sud.
eciam ꝑxrtur possessiouix culiuã alxiũ occupare
conaui. et ra loca fuitune oprouĩtie aduugrie sibi
ꝑsuasum habebant. his nũtiis acceptus galba. cum
urq oxus hibernorum nnuuitionesq pbour eẽnt ꝑfecet
ꝓ ceditione facta. obsidibusq accextur. nchil ae bello
enuendum existunauerat. consilio releritir ⁊uocato.
sentencias uxquirore cepit. Quo in ꝯsili cũ In¬

Expanded text:
tesque qui impenderent a maxima multitudine Sedunorum tesque qui impenderent a maxima multitudine Sedunorum et Veragrorum teneri. Id aliquot de causis acciderat, ut subito Galli belli renovandi legionisque opprimendae consilium caperent: primum, quod legionem neque eam plenissimam detractis cohortibus duabus et compluribus singillatim, ex montibus in vallem decurrerent et tela coicerent, ne primum quidem impetum suum posse sustineri existimabant. Accedebat quod suos ab se liberos abstractos obsidum nomine dolebant, et Romanos non solum itinerum causa sed etiam perpetuae possessionis culmina Alpium occupare conari et ea loca finitimae provinciae adiungere sibi persuasum habebant. His nuntiis acceptis Galba, cum neque opus hibernorum munitionesque plene essent perfectae um quod deditione facta obsidibusque acceptis nihil de bello timendum existimaverat, consilio celeriter convocato sententias exquirere coepit. Quo in consilio, cum
Abbreviated transcription (Latin):
acres. urragror sedimosq uusit qui a piuita
allobrogium et lacu lamanno et pm ro
nõ. ad sidiuas alpes ꝑtinent. Causa micten faa
portoriis mercatores ior ꝯsuorant. pateficu uolebat
huic piuisit si opus esse arbitraretur dli in hur long
legionem causa hiemandi collotaret. Galba secundis
aliquot. preliis factis. cascellisꝙ cum pluridu cõꝵ
expugnatiy iuissis ad eum. undiq legatis. obsidibꝰ¬
ꝙ datis et pate facta. conscituit ducis pohortes
in miantuantibus collocare. et ixẽ cum reliquis rus
Legionis cohortibus. in uiro ueragrorum qui axpollat᷑
ocrodorus hiemare. qui uitus prsitus in uallu
nõ magͣ adiecta planicu. altissus montibus uñq
uacuam. ab hiin relictam cohortibus ꝓctribuit᷑. eum locuꝰ
uallos fossaq muu̾it s/ um dies hybirnorum plureg
transissent. fruuẽtumo g eo. comportari iussissot
subito y expleratores t̾cior factuss est. exra parte
uiti. quam galliez concesserat om̃s noctu discessisse mõ¬

Expanded text:
ragros Sedunosque misit, qui a finibus Allobrogum et lacu Lemanno et flumine Rhodano ad summas Alpes pertinent. Causa mittendi fuportoriis mercatores ire consuerant, patefieri volebat. Huic permisit, si opus esse arbitraretur, uti in his locis legionem hiemandi causa conlocaret. Galba secundis aliquot proeliis factis castellisque compluribus eorum expugnatis, missis ad eum undique legatis obsidibusque datis et pace facta, constituit cohortes duas in Nantuatibus conlocare et ipse cum reliquis eius legionis cohortibus in vico Veragrorum, qui appellatur Octodurus hiemare; qui vicus positus in valle non magna adiecta planitie altissimis montibus undique vacuam ab his relictam cohortibus attribuit. Eum locum vallo fossaque munivit. Cum dies hibernorum complures transissent frumentumque eo comportari iussisset, subito per exploratores certior factus est ex ea parte vici, quam Gallis concesserat, omnes noctu discessisse mon
Abbreviated transcription (Latin):
naubus suꝑabat. Ut ueq ex infruoro loro. satis quio¬
dio. tola a diti possent. et muissa ab gallis granius aga¬
doient. una rrat maguo usui. ⁊es p̃xarata. a urĩs
falres pacute inserte. affigeꝙ longuris. nõ absiuili
forma. moraliũ fastium. hiia crm funes qui autẽuax
ad malos dostmabant comprohenst ad ducti ꝙ erant
uaiuigio renus incitato p̃rumprbantur. Miabut.
abstisis autenue. necessario toncidebant. Ut tũm duuã
gallicis uambui spes in urlir. armauiẽtisa ꝯsisterẽt

Expanded text:
navibus superabat, ut neque ex inferiore loco satis conavibus superabat, ut neque ex inferiore loco satis commode tela adigi possent et missa a Gallis gravius acciderent. Una erat magno usui res praeparata a nostris, falces praeacutae insertae adfixaeque longuriis, non absimili forma muralium falcium. His cum funes qui antemnas ad malos destinabant comprehensi adductique erant, navigio remis incitato praerumpebantur. Quibus abscisis antemnae necessario concidebant, ut, cum omnis Gallicis navibus spes i
Abbreviated transcription (Latin):
de causa miiuis cõmode stoxulis ꝯtinebant᷑ ccede¬
bat ut cum seire uentus cepissot. uento dedissent
ut tempestatem ferrent facilius et in uadis ꝯsistẽt
tucius. et ab estu. rei le Ralicte. nichil saxa et tautet
cimnerent. Quaꝵ rerũ onñ urĩs uambus rash riat¬
extuestendus. Compluribus expugnatis opidig
desur uobi Intellexit frustra tantum labore sum
Ieq hostiũ fugam captiss opidis rexͥiu. Ileq hiris
nocere posse statuit exspoctandum. Classem quie
ubi ꝯueuit. ac p̾mũ ab hostibus uisa est. c̾nter ge.¬
xx. nanesi uorum patissime at oĩ genere armorum
oruatissiue. prosecte ex portuss uostass adu̾te ꝯstitert
Neq satis bruco. qui classi p̾rrat. nel tribunus militũ
centierionibus ꝙ. quibuss singule uaues irãt att̾bite
coustabat quid agerent. aut qua rõue pugnẽ ĩsi stolit
Nostro eni nocere non posse cognouerant tur abus
tauren excitatier. tamen has altitudo puppiũ exbarbat

Expanded text:
de causa minus commode copulis continebantur. Accedede causa minus commode copulis continebantur. Accedebat ut, cum saevire ventus coepisset et se vento dedissent, et tempestatem ferrent facilius et in vadis consisterent tutius et ab aestu relictae nihil saxa et cotes timerent; quaextimescendus. Compluribus expugnatis oppidis Caesar, ubi intellexit frustra tantum laborem sumi neque hostium fugam captis oppidis reprimi neque iis noceri posse, statuit expectandam classem. Quae ubi convenit ac primum ab hostibus visa est, circiter CCXX naves eorum paratissimae atque omni genere armorum ornatissimae profectae ex portu nostris adversae constiterunt; neque satis Bruto, qui classi praeerat, vel tribunis militum centurionibusque, quibus singulae naves erant attributae, constabat quid agerent aut quam rationem pugnae insisterent. Rostro enim noceri non posse cognoverant; turribus autem excitatis tamen has altitudo puppium ex barbaris
Abbreviated transcription (Latin):
exsuꝑare possent. ꝑprore admod̾ eaecte. at ice pupas
ad manitudinẽ fluctuũ tempostatumq accomodate llar¬
nos Iote facte ex robore. ad quãius uimi uul ꝯtueliã x-¬
ferendo̾ Traustra pedalibuir in altitudiuẽ trabibiu ꝯ¬
fixa. clauis ferreis digiti pollicus magnitudine am¬
chore pro fuibus ferreis tathouis remucte. peltes
pro uelis salute tenuitor q ꝯfocta. hre suire prexter
luu̾i Inopiam. at eius usus instientiam. siue eo qd
est magis uensiuule. ꝙ tantas tompestatex occeam
tantosq Impotus uentorum sustincre at tãta ouera
uauiũ regi uelis. non satis quiode posse arbitrabãt
Cum hiis nambus nr̃e classi eisiuõi congressus erat
ut una celeritate . et pulsu ⁊emorum prestaret Reli¬
n qua pro lon natura. pro ui tempostatum illis exũt
aptiora et accõmodaniora. Ileq om̃ him nr̃o ⁊ ostio.¬
notere prterant. tanta in hiis erat firmitudo. Neq
proptir altitudinem. facite telum adiaebatur. et radꝰ

Expanded text:
orae admodum erectae atque item puppes, ad magnitudinem fluctuum tempestatumque accommodatae; naves totae factae ex robore ad quamvis vim et contumeliam perferendam; transtra ex pedalibus in altitudinem trabibus, confixa clavis ferreis digiti pollicis crassitudine; ancorae pro funibus ferreis catenis revinctae; pelles pro velis alutaeque tenuiter confectae, hae sive propter inopiam lini atque eius usus inscientiam, sive eo, quod est magis veri simile, quod tantas tempestates Oceani tantosque impetus ventorum sustineri ac tanta onera navium regi velis non satis commode posse arbitrabantur. Cum his navibus nostrae classi eius modi congressus erat ut una celeritate et pulsu remorum praestaret, reliqua pro loci natura, pro vi tempestatum illis essent aptiora et accommodatiora. Neque enim iis nostnocere poterant tanta in iis erat firmitudo, neque propter altitudinem facile telum adigebatur, et eadem
Abbreviated transcription (Latin):
liquũ erat c̾tarien positum in uirtũta qua ur̃i iliteg
facile suꝑabant dtq eomagis. ꝙ in ꝯsptiẽ resarig
atz omĩa exͥcitus res gerebatur. ut nuellum paulofortiux
factum latore posset. Ouĩe enĩ colles at lota suxiota
unde erat proxinquus despectus in mari ab rpntio
tenebantur¶ Disiectis ut diximus autẽny rũ siuglas ssingulax
uire aut trine nanes ctunsteterant. nulites sũma ui
transtendere in hostium nauoꝵ contontebant. X

Expanded text:
positum in virtute, qua nostri milites facile superabant, atque eo magis quod in conspectu Caesaris atque omnis exercitus res gerebatur, ut nullum paulo fortius factum latere posset; omnes enim colles ac loca superiora, unde erat propinquus despectus in mare, ab exercitu tenebantur. Deiectis, ut diximus, antemnis, cum singulas binae ac ternae naves circumsteterant, milites summa vi transcender
Abbreviated transcription (Latin):
disperdiderunt. Reliquiez. deicops diebus. cefar siluas
codere iustituit et ue quis Iuorunbus inprudentibus q
militibis ab latere impetuir ficri posset / dem̃ ram
materiam que erat cesa cõuorsam ad hostem collocabat
et pro uallo. ad utruuq latus extiuabat Iucredibili
seleritate. magno spacio. ꝑaucis diebus ꝯfecto. cum
tos ꝯsocute uti upus necessario intermitteret᷑ et ꝯtin¬
nnatione ymbriũ. diucius sus pellibus mlites ꝯtu̾cri
non possent. Itaq uastatis onũbus uorum agris uits¬

Expanded text:
iquis deinceps diebus Caesar silvas caedere instituit, et ne quis inermibus imprudentibusque militibus ab latere impetus fieri posset, omnem eam materiam quae erat caesa conversam ad hostem conlocabat et pro vallo ad utrumque latus extruebat. Incredibili celeritate magno spatio paucis diebus confecto, cum tes consecutae uti opus necessario intermitteretur et continuatione imbrium diutius sub pellibus milites contineri non possent. Itaque vastatis o
Abbreviated transcription (Latin):
maxias nationesz. que p̃lio ꝯtendissent pulsas suxai¬
tasq rõ. ꝯtinrẽtes q siluas, ac paludes habebant᷑ uõ
se suaq onuã ꝯtulerunt: ld quarum Iuiciũ siluarũ
cum cesar ꝑueuissoct castraq nu̾i̾re iustitusset

Expanded text:
maximas nationes, quae proelio contendissent, pulsas supermaximas nationes, quae proelio contendissent, pulsas superatasque esse, continentesque silvas ac paludes habebant, eo se suaque omnia contulerunt. Ad quarum initium silvarum cum Caesar pervenisset castraque munire
Abbreviated transcription (Latin):
uidri. aut quid ⁊ ci gereretun cognosti posset Tum
uera clamore ab ea ꝑte audito. nr̃i reuitegratis
uiribus. qd plerumq In spe uictorie acadire solet
acrius Impugnare ceperũt. hostes undiq t̾ciuinõti
desꝑaties omuibus rebus. se ꝑ muitiones deite̾. ut
fuga salutem petere intenderunt. Quos equitatus
apertassuis campisz consectatus. ex nuliũ quĩqua
gucta nr̃o. que ex aquitania cantabrisq quenisse
ꝯͣstabat. uix quarta ꝑte relicta. multa uocte se In
castus recexit. hac audita pugua. maxiã pars
Inmio fuerunt tarbelli. uigerrionox ptiaui uotates
tarusates flustatos. gates. austi. garunii. subiuatos
fere temꝑe Cesar. et si prope exacta Iai estas orat
tauiẽ ꝙ oĩ gallia patata. moriui. meuapis q suꝑry¬
rant qui in aruiusz essent Iteqz ad eũ uisqͣ̃ de pati¬
legatos msissent arbitratius id bellum celeriter ꝯfici
posse. ep̾nitum adduxit. Qui louge alia ⁊õe. atreliqꝰ
bellum galli gerore ceperunt. Aam quod intelligobãt

Expanded text:
m vero clamore ab ea parte audito nostri redintegratis viribus, quod plerumque in spe victoriae accidere consuevit, acrius impugnare coeperunt. Hostes undique circumventi desperatis omnibus rebus se per munitiones deicere et fuga salutem petere contenderunt. Quos equitatus apertissimis campis consectatus ex milium L numero, quae ex Aquitania Cantabrisque convenisse constabat, vix quarta parte relicta, multa nocte se in castra recepit. Hac audita pugna maxima pars o in numero fuerunt Tarbelli, Bigerriones, Ptianii, Vocates, Tarusates, Elusates, Gates, Ausci, Garumni, Sibusates, fere tempore Caesar, etsi prope exacta iam aestas erat, tamen, quod omni Gallia pacata Morini Menapiique supererant, qui in armis essent neque ad eum umquam legatde pace misissent, arbitratus id bellum celeriter confici posse eo exercitum duxit; qui longe alia ratione ac reliqui Galli bellum gerere coeperunt. Nam quod intellegebant
Abbreviated transcription (Latin):
labrenũ begatum in treurior qm xroxinũ fbu̾u sRenõ ẜ̾ut
tum equitatu uuttit. huit maudat ⁊ eiuos ⁊ eliquosq tolgat
adeat atzm̃ officio ꝯtieat g̾manos qu auxilio asbolereo

Expanded text:
Labienum legatum in Treveros, qui proximi flumini Rheno sunt, Labienum legatum in Treveros, qui proximi flumini Rheno sunt, cum equitatu mittit. Huic mandat, Remos reliquosque Belgas ad
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. ubi cesarem puiũ eẽ uellum gesturũ ꝯstabat
ꝙͣ plurinios possunt cogunt. Bocios sibi ad id uellum
osismõs. lexobios. nanterce nauetes ambiliatos mories
diabuitres. menaxios. astistunt. auxilia ex britania q̃
contia ras rogiones posita ost accersunt. Erant hie
difficultates. uolli gerendi quas ostendimꝰ. sed multa ad
Cesarem. tamren id ad bellum incitabant. Iniu̾uia retentor
xꝯuitum douorum. rebellio facta. post deditionõ. de fectio
daris obsidibusi tot cuntatum ꝯiracio . In x̾nus urhat
parte neglecta. ⁊ elique uatõnos. si bi idem licore arbitraret̃
Itaq cum Intelligoret: ouĩs fere gallos nouis rebus stũ¬
dore. et ad bollum mobiliter celeritr ꝙ uxcitari. Cuĩꝵr aut̃
hõĩes. natura libertate scudero. et roudicõnem srtiaig
edisse p̾usꝙͣͣ plures cuntates ꝯspirarent. parciendum
sibi ac latius destribendum exͣatum putauit. Ĩtaq titũ

Expanded text:
tiam, ubi Caesarem primum bellum gesturum constabat, tiam, ubi Caesarem primum bellum gesturum constabat, quam plurimas possunt cogunt. Socios sibi ad id bellum Osismos, Lexovios, Namnetes, Ambiliatos, Morinos, Diablintes, Menapios adsciscunt; auxilia ex Britannia, quae contra eas regiones posita est, arcessunt. Erant hae difficultates belli gerendi quas supra ostendimus, sed tamen multa Caesarem ad id bellum incitabant: iniuria retentorum equitum Romanorum, rebellio facta post deditionem, defectio datis obsidibus, tot civitatum coniuratio, in primis ne hac parte neglecta reliquae nationes sibi idem licere arbitrarentur. Itaque cum intellegeret omnes fere Gallos novis rebus studere et ad bellum mobiliter celeriterque excitari, omnes autem homines natura libertati studere et condicionem servitutis odisse, prius quam plures civitates conspirarent, partiendum sibi ac latius distribuendum exercitum putavit. Itaque T.
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu. c̾tiores facti suul ꝙ quãtum in se faciuux
admuisissent intelligebant. legatos qd sanctũ ad õs
nationes nomẽ Inuolatumq semx fuisset / retentos ab
se et in unicula ꝯiectos. pro magnitudĩe ꝑiculo. uel¬
Ium parare et inapiine ua qui ad ẜ usum nanium
ꝑtinent proindire iustituũt. hoc maiore spe ꝙ.
multum natura loci ꝯfubbant. pedestria ẽe itmoꝰ a
concisa estuaris naigacõnem impeditã proptir
Iuscienciã locorum pancitatẽq portuũ stiebant.Aen
se morari posse ꝯfidebant. At iai ut onuã contra
opinionẽ accirrant tamẽ se plurum̃ nambus posse
ꝙ Romanos neq ullam facultatẽ hr̃e nanũ nrꝙ
norum lororum ubi bellum gesturi essont uada portꝰ.
Iusulai nouisse / ac longe aliai ẽt̃ naigacoem in
ꝯcluso mari at in uastissimo at aꝑtissimo occeano
ꝑspitiebant. his Iuiris ꝯsi liis opida nu̾u̾nt fui.ͫ¬
menta ex agris in oppida ꝯportant. Naures In uene.¬

Expanded text:
adventu certiores facti, simul quod quantum in se facinus admisissent intellegebant, legatos, quod nomen ad omnes nationes sanctum inviolatumque semper fuisset, retentos ab se et in vincula coniectos, pro magnitudine periculi bellum parare et maxime ea quae ad usum navium pertinent providere instituunt, hoc maiore spe quod multum natura loci confidebant. Pedestria esse itinera concisa aestuariis, navigationem impeditam propter inscientiam locorum paucitatemque portuum se morari posse confidebant; ac iam ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum navibus posse, quam Romanos neque ullam facultatem habere navium, neque eorum locorum ubi bellum gesturi essent vada, portus, insulas novisse; ac longe aliam esse navigationem in concluso mari atque in vastissimo atque apertissimo Oceano perspiciebant. His initis consiliis oppida muniunt, frumenta ex agris in oppida comportant, naves in Vene
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ãme infirmũ Ingenium sapiã ualidum
eratt rei p. consultabant. hy nel etat uel cue
isialitudine pres appellabantur /post uli regiũ
Imperium quod Iuicio consuande libectatix atq
q se cõuertit ĩmutatomore ãnua Imiperia binosq
imꝑatores sibi fecere / eom̃o nũne posse putabant
perlicenciã Insolestere anr̃ hũanũ Bedea truixeta¬
extollẽ ingonium in promptu hr̃e Aam rogibꝰ no
homi qͣ mali suspectiores funt semxq hus alieua
uirtus fornudulia urat / Eted tuntas intredibila
memoratu est adexta libortatẽ ꝙ̃tum brem treuerat
tanta cupido glorie inresserat Iam p̾mo Innãtꝰ
simul at belli patreue orat in castris ꝑ laborem
usumiliciam distebat magesq Iin decoris arus
et nulitaribus equiss q̃ Iin stortis at cõmi̾hi libi¬
Surem hebant / Initur talibus uiris non labor ĩpolitꝰ
non lorus ullus aspen erat aut orduns nõ armatꝰ
glorie c̾tamon i apᵘᵐ inter ipsos rrat sic se q̾sq

Expanded text:
corpus annis infirmum, ingenium sapientia validum erat, rei publicae consultabant; hi vel aetate vel curae similitudine patres appellabantur. Post, ubi regium imperium, quod initio conservandae libertatis atque que se convortit, inmutato more annua imperia binosque imperatores sibi fecere: eo modo minume posse putabant per licentiam insolescere animum humanum. Sed ea tempestamagisque ingenium in promptu habere. Nam regibus boni quam mali suspectiores sunt semperque iis aliena virtus formidulosa est. Sed civitas incredibile memoratu est, adepta libertate, quantum brevi creverit: tanta cupido gloriae incesserat. Iam primum iuventus, simul ac belli patiens erat, in castris per laborem usum militiae discebat magisque in decoris armis et militaribus equis quam in scortis atque conviviis lubidinem habebant. Igitur talibus viris non labor insolitus, non locus ullus asper aut arduus erat, non armatus gloriae maxumum certamen inter ipsos erat: se quisque