comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grãe stabilitate manere. & ꝓmissam fidẽ
fortiter seruare. dõ cominendans cum
Interrogati autem a iudicib si uellent.
consentire cum eis. & deorum simulaera
publica uoce confiteri : ergo cum illi ꝑti¬
naci sententia in xp̃i amore ꝑsisterent.
& nullatenus uoluissaent assensum p̃bere
petentib : ligatis seorsum manib. pedib
uero deorsum. in arbore una suspensi sunt
anta uero tormentorum aduiuentione
extensi. ut pene putarentur ab ipsa mem¬
brorum compage separari. O onfortati
itaq a xp̃o. & uirtutis tolerantia diuinitꝰ
interius administrata: in confessione &
credulitate xp̃i uiriliter ꝑmanebant:¬
ꝓ nr̃a redemptione scõ pependit in ligno
unde crucis signaculum adipisci ꝓmeruimꝰ.
Nos quoq tres sui famuli in unum hunc pen¬
dentes stipitem. ꝓ eius nomine efficiemur
gloriosi martyres. O beatum fructum ipsi¬
us arboris. quae tres portauit martyrees
eos iudices confortari non contristari in

Expanded text:
a stabilitate manere et promissam fidem a stabilitate manere et promissam fidem fortiter servare, Deo commendans cum t ab eis. 16. Interrogati autem a judicibus si vellent consentire eis et deorum simulacra publica voce confiteri; ergo cum illi pertinaci sententia in Christi amore persisterent, et nullatenus voluissent assensum praebere petentibus, ligatis sursum manibus, pedibus vero deorsum, in arbore una suspensi sunt: tanta vero tormentorum adinventione extensi, ut pene putarentur ab ipsa membrorum compage separari. Confortati tamen a Christo, ut virtutis tolerantia divinitus interius ministrata, in confessione et credulitate Christi viriliter permanebant: etpro nostra redemptione sancto pependit in ligno, unde crucis signaculum adipisci promeruimus. Nos quoque tres sui famuli in uno hoc pendentes stipite pro ejus nomine efficiamur gloriosi martyres. O beatum fructum ipsius arboris, quae tres portavit martyres, eos judices confortari, non contristari in
Abbreviated transcription (Latin):
ne. multa extitit exultatione gauisa prȩ¬
bens om̃ib dulcia oscula lacrimans prę
gaudio. & multas dõ omĩpotenti prȩces
effundens. & grãs agens xp̃o. dixit nepo¬
tib sius. Nullus de genere ur̃o nobilior.
nullus dĩtior. nullus gratior. quã uos in
xp̃o inuenitur. In tenera aetate positi.
cunctos seniores originis ur̃ȩ. ur̃a sapien.¬
tia prȩcessistis. Thesaurum plus om̃i p̃tio
copiosum. ꝑ xp̃i militiam ad quisistie:
Estote ergo in scã xp̃i religione uiriliter
pseuerantes. nulla uos frangat aduersitas.
nullae minae. nulla tormentorum suppli¬
cia ur̃os terreant animos. fortiter infide
xp̃i armatos. Regna huius mundi quȩ
uidentur. cum uita temporalis finitur.
nichil sunt. Regnum enim dĩ inusibile
sempiternum concupiscere. ꝑpetua est
atq ꝑfecta & suꝑ omĩa oportuna sapientiȩ
plenitudo. Per hos temporales & subito
transitorias poenas. ad aeterna ꝑueniens¬

Expanded text:
ne, multa exstitit exsultatione gavisa, praene, multa exstitit exsultatione gavisa, praebens omnibus dulcia oscula, lacrymans prae gaudio, et multas Deo omnipotenti preces effundens, et gratias agens Christo, dixit nepotibus suis: Nullus de genere vestro nobilior, nullus ditior, nullus gratior, quam vos, in Christo invenitur. cunctos seniores originis vestrae sapientia praecessistis. Thesaurum immensum plus omni pretio copiosum per Christi militiam acquisistis. Estote ergo in sancta Christi religione viriliter perseverantes. Nulla vos frangat adversitas, nullae minae, nulla tormentorum supplicia vestros terreant animos fortiter in fide Christi armatos. Regna hujus mundi, quae videntur, et cum vita temporaliter finiuntur, nihil sunt: regnum enim Dei invisibile et sempiternum concupiscere perpetua est, atque perfecta et super omnia opportuna sapientiae plenitudo. Per hos temporales labores et subito transitorias poenas ad aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
separabit. Iterum palinatꝰ & ermogenis aui
Infelices. unanimes ad mortis uraẽ inten¬
tum estis. Epeusippus dixit. Mori enim
ꝓ xp̃i nomine głosum est. Ande igitur ad
tia est. sed gaudia quae nullo tempore fi
niuntur. Q identesq eos palmatus & ermo¬
genis in xp̃i confessionis constantia ꝑdu¬
rare: cogitabant attentius quid agerent.¬
uel quib grauissimis pęnis affligerentur.
Dum haec diligentius ꝑtrastarent. bcatam
leonillam seorsum ad sẽ accersiri p̃cipiun
si forsitan eius blandiciis & suasionibue
parentalibus reuocare eos potuiss& ad
culturam deorum. & xp̃i maiestatie
ditatem ꝑ omiã denegare. Cumq beata
Suade eis ut templa reȩdificent quae
destruxerunt. deos autem nr̃os consuetu.
Haec & alia plura dicentes. dixit beata
leonilla. Pergam & suadebo eis. omĩa quȩ
saluti eoꝵ. congruunt. Seniens deniq
beata leonilla ad nepotes suos. cum ergo¬
cognouiss& eos in scã ꝑseuerare confessio¬

Expanded text:
separabit. Iterum Palmatius et Hermogenes aiunt: separabit. Iterum Palmatius et Hermogenes aiunt: Infelices unanimiter ad mortis vestrae interitum festinatis. Speusippus dixit: Mori enim pro Christi nomine gloriosum est; inde ad tia est, sed gaudia quae nullo teniuntur. Videntesque eos palmatus| et quadratus et ermogenis in christi confessiones constancia| perdurare. Cogitabant adtencius quibus grauissimis| tormentis affligeDum haec diligentius pertractarent, beatam Leonillam seorsum ad se accersiri praecipiunt, si forsitan ejus blanditiis, et suasionibus parentalibus revocare eos potuisset ad culturam deorum, ut Christi majestatis Deitatem per omnia denegarent. Cumque beata suade eis ut templa restituant quae destruxerunt; deos autem nostros adoranteet alia plura dicentes, dixit ad eos beata Leonilla: Ibo et suadebo eis omnia quae saluti eorum congruunt. 15. Veniens denique beata Leonilla ad nepotes suos, cum cognovisset eos in sancta perseverare confessio
Abbreviated transcription (Latin):
Ds de dõ. lumen de lumine. Splendor a splen.¬
mundo sunt. Nunc ꝑmoti sunt primatee
populi. & iudices. & sacerdotes. qui ad spes¬
taculum uenerant in nimiam iracundiam
contra dĩ famulos. Ex surgens autem
quadratus iracundia replecus. scõs dĩ um̃¬
narrabant. ¶ ondolens meleusippue
exclamauit dicens. Cur mẽ de isto ꝑ eus¬
sionis dono cum fr̃ibus meis non fecisti pas¬
ticipem : In illis ostendisti obtabile prin¬
cipium passionis. me autem quasi ꝓ tiuc
trasti. Unanimes in xp̃i confessione sumꝰ.
aequaliter ꝑ urãm ꝑfidiam de xp̃i remu¬
neratione gratulamur. Quadratus dixit
Hodie uos ꝓ contẽptu deorum nrorũm.
diuersis cruciatib puniri disposumue
Eleusippus dixit. Quantum nobis maiora
tormenta parabitis: tanto amplius in dĩ
grã confortatis. Palmatus dixit. Nisi lin.¬
guas eorum radicitus amputemus nor
tas urã carnales absciderit. in interiorib
nr̃is magnalia dĩ narrabimus. & de scã
credulitate xp̃i. numquã nos malicia un

Expanded text:
us de Deo, Lumen de lumine, Splendor a splenmundo sunt. 13. Tunc permoti sunt primates populi et judices et sacerdotes, qui ad spectaculum venerant, in nimia iracundia contra sanctos Dei famulos. Exsurgens autem Quadratus iracundia repletus Speusippumfuerant. Condolens Meleusippus exclamavit, dicens: Cur me de isto percussionis dono cum fratribus meis non fecisti participem? In illis ostendisti optabile principium passionis, me autem quasi pro tuitrasti. Unanimes in Christi confessione sumus, aequaliter per vestram perfidiam de Christi remuneratione congratulamur. Quadratus dixit: Hodie vos pro contemptu deorum nostrorum diversis cruciatibus puniri disponimus. Eleusippus dixit: Quantum nobis majora tormenta parabitis, tanto amplius nos de Dei gratia confortatis. Palmatius dixit: Nisi linguas eorum radicitus amputemus, non tas vestra carnales absciderit, in interioribus nostris magnalia Dei narrabimus et de sancta credulitate Christi nunquam nos malitia vestra
Abbreviated transcription (Latin):
agones festinos ꝓ xp̃i nomine. Iterũ labores
ambienter expetere. H ii patres ac paren.¬
tes ꝓ religione xp̃i gratanter relinquere.
poenarum supplicia. uel beatae mortie
passiones desiderare potius. non timere.
Qui uiri tres obȩdientes scĩs monitis. nauicu
ita tradidit in mandatis. Ite uiri fortes
cum quib ede uictoria triumpbantes. nom̃
& dignitatis głam possitis adipisci sempit̾nã.
fructus laboris ur̃i multiplici opulentia
cumulentur iustorum. paradỹsi sede
ꝑ uos plurimum de scãrum animarum ex¬
quisitione laetetur. His & aliis multies
eos sc̃s policarpus. ꝓsequebatur orationib.
lli uero nauigantes feliciter gubernatione
agentes. eduam ciuitatem ingressi sunt.
me ab eolem sunt hospicio recepti. Quos

Expanded text:
agonem festinos, pro Christi nomine itinerum labores agonem festinos, pro Christi nomine itinerum labores ambienter expetere hilares ac parentes pro religione Christi gratanter relinquere, poenarum supplicia vel beatae mortis passionem desiderare potius quam timere. 4. Qui viri tres obedientes sanctis monitis, naviculita tradidit in mandatis: Ite, viri fortescum quibus de victoria triumphantes, nomen et dignitatis gloriam possitis adipisci sempiternam. Fructus laboris vestri multiplici opulentia cumulentur; justorum paradisi sedes per vos plurimum de sanctarum animarum acquisitione laetentur. His et aliis multis eos sanctus Polycarpus prosequebatur orationibus. 5. Illi vero, navigantes feliciter, gubernatione agentes . eduam| ciuitatem ingrediuntur me ab eodem hospicio sunt| recepti . quos
Abbreviated transcription (Latin):
tamina studiosius
ENUA Sci tres gemini fratres. speusippus
Iileusippus. & aoeltasippus. cum quantis
ad martyrii dignitatem premiis aduenis¬
sent. explanare potius quam preterire
plenissime conuenit rationi. Admirandũ
satis est. & dĩ omĩpotentis predestinatione¬
multipliciter praeferendum. Ergo huius
rei ordinem ꝓsequentes. & grãrum beneficia
largitoris diligentius ꝑpensantes. principium
publicemus. Deniq sc̃s policarpus ephesi
urbis ep̃s. dostrina beatissimi lohannis apłi &
xp̃i miliciam amplificare: ꝑ diuersas mundi
partes suos dirigebat discipulos. uerbũ dñi
Audiens itaq aurelianum imꝑatorem post
discessum seueri impii ꝑsecutoris crudelissimã
denuo resuscitasse ꝑsecutionẽ & quod malo
peior princeps principi successiss& in regno
& galliarum ꝓuincias coram se suoq preside
suppliciis xp̃iani: beatus policarpus scõ es
dĩ sacerdotes id est andochium. & benignum
presbiteros. & tyrsitm diaconem. illic p̃dicati¬

Expanded text:
tamina studiosius  sancti tres gemieuleusippus . et meleusippus. Cum quan| tis ad martyrii Dignitatem praemiis peruenent| explanare pocius no+ praeterire plenissime conue| nit racionem. Admirandum satis est . et dei omnipo| tentis praedistinacionmultipliciter praeferendum| Ergo huius rei ordinem prosequentis . et graciarum| benefilargitoris diligentius perpensantes, principium publicemus. 3. Denique sanctus Polycarpus Ephesi urbis episcopus, doctrina beatissimi Joannis apostoli et Christi militiam ampliare, per diversas mundi partes suos dirigebat discipulos, verbum DominAudiens itaque Aurelianum imperatorem post discessum Severi impii persecutoris crudelissimam denuo resuscitasse persecutionem, et quod malo pejor princeps principi successisset in regno, et Galliarum provincias coram se suisque praesisuppliciis Christiani, beatus Polycarpus sanctos Dei sacerdotes, id est, Andochium et Benignum presbyteros, et Thyrsum diaconum, illuc praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
diam post ponat austorem ut discer& boni
& malum. Et ergo simulacra hominum
manu facta ex diuersis metallis. sensu carer¬
tia. & om̃i uitali spũ desolata. adhumanan
deceptionem diabolica adinuentione figu¬
rata non solum quod culturam ueneratio¬
nis exhibere debeat. uerum &iam inmunda
hominum omĩno abusione despesta diffugat
Ipsius enim ꝑuersa inuentio in hoc mundo
idola figurauit qui adam primum hominem
in paradyso constitutum. ꝑ pręuaricationem
decepit. Perelinquite dulcissimi nepotes
omĩa idola dȩmonib conserrata. & creatorẽ¬

Expanded text:
diam postponat auctorem| ut discernat bonum diam postponat auctorem| ut discernat bonum . a malo ut simulacra hominum| manu facta ex diuersis metallis . sensu carentia . et| omni uitali spiramini desolata . ad humana decep| cionem diabolica adinuentione figurata . non solum| quod cultura uenerationes exhibere non dibeat .| uerum etiam+ inmunda in omni abusione dispecta .| defugiat ipsius peruersa adinuencio . in hoc mundo| idola figurauit . qui adam primum hominem in pa| radyso constitutum . per praeuaricationem decepit.| Derelinquete ergo dulcissime nepotis omnia idola| demonibus consecrata . et creatore
Abbreviated transcription (Latin):
auiȩ sue residua reseruauerant. Quam in.¬
uitantes ad coniuuium: reseruata ꝓtulerunt.
Illa uero omĩa ꝓiciens conib: respuit quasi
stercus. Uunc accedens ad eos eminue
cum sc̃o benigno. talia cępit uerba ꝓducen
¶arissimi nepotes. cognoscite xp̃m ihm̃ uen
& uuum esse dm̃. cui angłi & om̃is creatura
iustam reddunt seruitutem. Qui mundum
cunctum constituit. omnẽq rerum matens
libratam. uerbi subita dispositione cõposui
caeli altitudinẽ eadem uisione extendit.
terrarum spacia multipliciti lato latius
dilatauit. Immensum abyssi pelague
congregari. & litorib coartari. momenti
sententia ordinauit. Puixit cęlum stellie
& duo luminaria pręcipua constituene
ac uestita lumine cunsta detegerent om̃ĩno¬
minib tellurem omnẽ uestiuit. Omĩaq
mundi quęq aninantia crescentia uel
uiuentia sunt. eadem constitutione creauit
& intelligentiȩ singulari dono locupletaut
ut tantae mundi magnitudinis fabricae

Expanded text:
aviae suae residua reservaverant: quam invaviae suae residua reservaverant: quam invitantes ad convivium servata protulerunt. Illa vero, omnia projiciens canibus, respuit tanquam stercus. Tunc accedens ad eos eminus cum sancto Benigno talia coepit verba producere: Charissimi nepotes, cognoscite Dominum n Deum esse, cui angeli et omnis creatura justam exhibent servitutem, qui mundum omnem constituit, omnemque rerum materiam libratam verbi subita dispositione composuit; coeli altitudinem eadem visione extendit; terrarum spatia multiplicia late latius dilatavit; immensum abyssi pelagus congregari et littoribus coarctari momentanea sententia ordinavit: pinxit coelum stellis, et duo luminaria praecipua constituens, ac vestita lumine cunminibus tellorem omne uesti| uit . omniaque mundi quęque animancia criscentia uel uiuen| \\tia\\ sunt . eadem constitucione creauit.et intellegentiae singolari| dono locopletauit . ut tante mundi magnitudinis| fabrecę
Abbreviated transcription (Latin):
am & filium suum simphorianũ ad olescentẽ.
scõrum praedicationib uel diuina praedesti.¬
natione succidius temporib praeclarum
martyrem futurum. Et scĩs tradens manib
dep̃catus est. Alli uero opus ad quod uenerant
om̃ib satis fecerunt. Post haec cum prȩfatꝰ
nepotesq eius in memoriam diuina pietas
ꝑduxit. Nunc adiens eos dicit. Est michi
soror germana leonilla nomine illustries
matrona. cuus urbis lingonice. cui sunt
ne potes ex filio gemni treffratres uno par.¬
tu simul editi. litteris liberalibus eruditi.
paterna tamen traditione adhuc gentili erro¬
re uiuentes. quos mater desiderat ad xp̃i mi.
tius ꝑtractantes: placuit utrisq consilium.
ut sc̃s̃ benignus ad territorium lin gonicum
presenti transmisit. Illa uero ueluti manna
quae de caelo descendit. cum om̃i ueneratione
tes sui in agro cui nomen est ad simulachrũ
dee nemesis ritu solito ꝓfana sacrificia of.¬
ferebant. & de suꝑstitiosis libaminibue

Expanded text:
am et filium suum, Symphorianum adolescentem, sanctorum praedicationibus vel divina praedestinatione succiduis temporibus praeclarum martyrem futurum. Et sanctis tradens manibus, depraecatus est. Ille uiro opus ad quod uenerant om| nibus satisfecerunt. Post haec cum praefatus nepotesque ejus in memoriam divina pietas perduxit. Tunc ait eis: Est mihi soror germana, Leonilla nomine, illustris matrona . ciuis urbis lingonacae . cui sunt nepotis| ex filio tres gemine fratres . unu partu simul edeti . litteris| liberalibus eruditi . paterna tamen tradicione ad| huc gentile errore uiuentis . quos desiderat ad christi| tius pertractantes . placuit utriusque consi| lium . ut sanctus benignus ad terreturium lingonacum praesenti transmisit. Illa| eum scilicet ueluti manna quae de caelo distes sui in agro cui Palmasius nomen est, ad simulacrum Deae Nemesis ritu solito profana sacrificia offerebant, et de superstitiosis libaminibus
Abbreviated transcription (Latin):
nil de suę petitionis hȩsitans effectu: totues
in eius credens clementia qui de arida petra
sitienti populo fontem aquę uiuę ꝓduxit.
uel in chana galileȩ aquã in mirabilis uini
conuertit saporem. dixit puero. U ade in dĩ
confidens pietate. & quod eumq uiueneris
in uasculo: non trreare nobis afferre. Qui
celer paterno obedens pręcepto cucurrit:¬
& uas uino optimor suꝑ affuens inuenit.
Qua̾s agens dõ.alacri anumo uenienti & suis
socus ꝓpinauitt asnico: Qui dupliei roboratꝰ
caritate. remeauit in ꝓpria. Sed famulue
xp̃i ne uanis iastantię uerbis. uel rumigero
populi celebraret᷑ fauore: sub magna attesta¬
tione precepit puero. om̃ib uitȩ sice diebus
tacere hoc miraculum. plus dõ soli cognitus
esse cupiens quã hominib. Certissune sciens
esse omĩuit uirtutũ uerã in humilitate custo¬
diam. & hane. e̾e quę caritatis gradibue

Expanded text:
nihil de suae petitionis hesitans effectu, totus nihil de suae petitionis hesitans effectu, totus in eius credens clementiam qui de arida petra sitienti populo fontem aquae uiuae produxit, uel in Cana Galileae aquam in mirabilis uini conuertit saporem. Dixit puero: «Vade in Dei confidens bonitatem et quodcumque inueneris in uasculo non tricare nobis adferre». Qui celer paterno oboediens praecepto cucurrit et uas uino optimo superaffluens inuenit. Gratias Deo agens alacri animo uenienti et suis sociis propinauit amico; qui duplici roboratus caritate remeauit in propria. Sed famulus Christi ne uanis iactantiae uerbis uel rumigero populi celebraretur fauore, sub magna attestatione praecepit puero omnibus uitae suae diebus hoc tacere miraculum, plus Deo soli cognitus esse cupiens quam hominibus, certissime sciens omnium esse uirtutum ueram in humilitate custodiam et hanc esse
Abbreviated transcription (Latin):
cotidiano caritatis sudore multiplicare stude.
bat: ne uacuus reueniente dño suo in conspes¬
tu apparer& illius. Igitur quidã uir uobilis
& religiosus inter alios famulũ uenit usit
melle. Et dum sermo dulcissimȩ allocutio¬
nis in longum traheretur. & sol medium caeli
transiens centrum crescentes duplicar& umb¬
ras: nolebat uir dĩ hospitem suum absq ca.¬
ritatis dimittere uiatico. Man dauit puero
ut siquid illi remansiss& uinoͥ. caro pocula
portar& amico: quatinus utrũq uel anima
refestus. uel corpore confortatiis. domũ redir&
Sed propter hospitum frepuentiam & uiri dĩ
largam hominib mũnificatiã. non arida pa¬
tris caritate. aridũ inuenit isculũ in quo ui.¬
nam seruari solebat. Mox tristis tacito mur¬
mure. hoc ipsum puer paternis intimauit
aurib. Qui uerecundię rubore ꝑfusus. cari.¬
tatis tam̃ duleedine habundans corde: in di¬
uina confisus suffragia tacitas paulisꝑ. dño

Expanded text:
quotidiano charitatis sudore multiplicarquotidiano charitatis sudore multiplicarbat, ne uacuus, reueniente Domino suo, in conspectu appareret illius. Igitur quidam uir nobilis et religiosus inter alios famulum uenit uisitmelle. Et dum sermo dulcissimae allocutionis in longum traheretur et sol medium caeli transiens centrum, crescentes duplicauit umbras, nolebat uir Dei hospitem suum absque caritatis dimittere uiatico. Mandauit puero ut, si quid illi remansisset uini caro pocula portaret amico, quatenus utrumque uel anima refectus uel corpore confortatus domum rediret. Sed propter hospitum frequentiam et uiri Dei largam hominibus munificentiam non arida patris caritate aridum inuenit uasculum in quo uinum seruari solebat. Mox tristis tacito murmure hoc ipsum puer paternis intimauit auribus. Qui uerecundiae rubore perfusus caritatis tamen dulcedine habundans, corde in diuina confisus suffragia tacitas paulisper Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sed piȩ consolationis uerbo reficiebat męstos
Nemini uel uerbo nocuit. sea frat᷑no amore
cunctis ꝓ desse satagebat. Unde & a quam
plurimis in lustrib frequentabatur uiris. ut
illius sacratissimo alloquio. uel in tristitia cuius¬
lib& sollicitudinis susciperent consolationem:
uel in religione adcclesiastice exerritalonie
ab eo puram audirent ueritatem. Snde &
illius pia deuotione multi a diaboli laqueie
liberati sunt: & uias uitae ꝑpetuę suꝑna ad¬
iuuante pietate ingressi sunt.
CILICIT mubti ut supra diximue
ob celeberrima̾ scitatis famã nobilium
uel plebialium uirũ dĩ uisitare solebant.
ut consolarentur ꝑ grãm quę habundabat in
labiis illius. Et quia ex habundantia cordis
os loquitur. & quia fraterno amorel om̃s dili¬
gebat: om̃ib se affabilem prȩstabat. Aliorũ
salutẽ suum deputans lucrum. nec dominicę
talentum pecunie pigritiȩ obruit humo. sed

Expanded text:
sed piae consolationis uerbo reficiebat maestos. sed piae consolationis uerbo reficiebat maestos. Nemini uel uerbo nocuit, sed fraterno amore cunctis plurimis illustribus frequentabatur viris, ut illius sacratissimo alloquio, vel in tristitia cujuslibet sollicitudinis susciperent consolationem, vel in religione ecclesiasticae exercitationis puram ab eo audirent veritatem. Unde et illius pia devotione  Al., admonitione multi a diaboli laqueis liberati sunt, et vias vitae perpetuae, superna adjuvante pietate, ingressi sunt. Scilicet multi, ut supra diximus, ob celeberrimam sanctitatis famam nobilium vel plebeiorum, virum Dei visitare solebant, ut consolarentur per gratiam, quae abundabat in labiis illius; et quia ex abundantia cordis os loquitur , et quia fraterno amore omnes diligebat, omnibus se affabilem praestabat. Aliorum salutem suum reputans lucrum, nec Dominicae talentum pecuniae pigritiae obruit humo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
onem ionae de solio maiestatis suae descendis.¬
se. & incinere sedisse penitentiae: & sab pia
dĩ sacerdotis dextra suae excellentiae caput
humiliare. Baptizatus ẽ itaq̃. rex cũ opti.¬
matib suis & populo: qui diuina praeueni¬
ente grã. salutaris Lauacri gaudebat susciꝑe
sacramentum. Ytrumq & uictoria ex hostib
& suae salutis noti compos. ad sceptra regni
regenda reuersus ẽ: Scm̃q Wedastũni beato
pontifici cõmendauit remigio. Qui ibi moratꝰ.
uitae merius uirtutum claruit exemplis. Omi¬
bus amabilis. & uenerabilis factus ẽ. Nuit
enim morum dignitate religiosus. caritate prȩ¬
cipuus. fraterna dilectione iocundus. humili
piecatẽ eximius. orationum uigilantia assidius.
sermone modestus. corpore castus. ieuinio
sobrius. miserorum consolator: Non de crastino
cogitans. sed sẽꝑ dedĩ confidens clementia.
om̃s ad se uenientes. aeternae uitae pane
pascebat. Nullũ in sua despiciebat angustia.

Expanded text:
onem Ionae de solio maiestatis suae descendisonem Ionae de solio maiestatis suae descendisse et in cinere sedisse penitentiae et sub pia Dei sacerdotis dextera suae excellentiae caput humiliare. Baptizatus itaque rex cum optimatibus suis et populo qui, diuina praeueniente gratia, salutaris lauacri gaudebat suscipere sacramentum utrumque et uictoria ex hostibus et suae salutis uoti compos ad sceptra regni regenda reuersus est, sanctumque Vedastum beato pontifici commendauit Remedio. Qui ibi moratus uitae meritis et uirtutum claruit exemplis, omnibus amabilis et uenerabilis factus est. Fuit enim morum dignitate religiosus, caritate praecipuus, fraterna dilectione iocundus, humili pietate eximius, orationum uigilantia adsiduus, sermone modestus, corpore castus, ieiunio sobrius, miserorum consolator. Non de crastino cogitans sed semper de Dei confidens clementia, omnes ad se uenientes aeternae uitae pane pascebat. Nullum in sua despiciebat angustia,
Abbreviated transcription (Latin):
imbutus doctrinis. & hoc prȩsenti miraculo
in fidem firmiter confortatus: nil moratue
in uia. nil dubitans infide. sed magna alacri¬
tate animi. magna festinatione itineris. scissi¬
mum pontificem remigium uidere ꝓperauit.
ut illius sacratissimo ministerio spũ sc̃õ oꝑante
in remissionem peccatorũ & spem uitȩ aet̾nȩ
catholici baptismatis uiuo ablueretur fonte.
¶ um quo aliquantis moratus dieb. ut a eccle.¬
si asticis satis facer& sanctionib. & pęnitentię
scdm̃ apostolicum praeceptum prius ablueret᷑
lacrimis. dicente beato Petro principe apłorũ:
Penitentiam agite. & baptizetur. unusquisq
mine scȩ̃ trinitatis caelestis mysterii baptis.¬
ma susciper&. Aciens uero beatus pontifex
statuit diem quo rex aecclãm intrar&. ad suscipi¬
enda diuinae pietatis sacramenta. Quale fuit
tunc seĩs dĩ gaudium. qualis in aeccła xp̃i Lae.¬
titia: cum uiderent regem niniue ad p̃dicati.¬

Expanded text:
imbutus doctrinis, et hoc praesenti miraculo imbutus doctrinis, et hoc praesenti miraculo in fide firmiter confortatus, nil moratus in via, nil dubitans in fide, sed magna alacritate animi, magna festinatione itineris, sanctissimum pontificem Remigium videre properavit, ut illius sacratissimo ministerio, Spiritu sancto operante, in remissionem peccatorum et spem vitae aeternae, catholici baptismatis vivo ablueretur fonte. Cum quo aliquantis moratus est diebus, ut ecclesiasticis satisfaceret sanctionibus, et poenitentiae secundum apostolicum praeceptum prius ablueretur lacrymis, dicente beato Petro principe apostolorum: Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque mine sanctae Trinitatis caelestis misterii baptisma susciperet. Sciens uero beatus pontifex statuit diem quo rex ecclesiam intraret ad suscipienda diuinae pietatis sacramenta. Quale fuit tunc sanctis Dei gaudium, qualis in ecclesia Christi laetitia, cum uiderent regem Nineue ad praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
iei. & suꝑnã pio pectore diligentius deposce
potentiam: ut mee subueniat miseriȩ. Non
aurum poseo nec argentum. sed ut mihi luiñ
ꝑ sc̃ĩtatis tu e p̃ces restituat dculorum.
S ensit itaq uir dĩ uirtutẽ sibi adesse suꝑnã.
non ob illius cęxi tantũ modo. sed plus propt᷑
prȩsentis populi salutem: totum sẽ insacras
effudit p̾ces in diuina fidenis pietate. dexterã
cum signo crucis posuit suꝑ oculos cȩci dicetis.
Dnẽ iũ qui es lumen uerum: qui aꝑusti ocu.¬
los cęci ad tẽ clamantis: aperi oculos & istius:
ut intelligat populus iste p̃sens. quia tues dẽs
solus faciens mirabilia in caelo & in terra. Qex
ille cęcus lumine recepto. gaudens ꝑrexit uiam
suam. Un quo loco tempore sequenti ã religiosis
uiris aedificata ẽ aeccła in testimonium miraculi
istius: in qua orantib & credentib usq hodie
beneficia praestantur diuina
GITUA rex ã uiro dĩ euuangłicis ad primȩ̨

Expanded text:
mei et supernam pio pectore diligentius deposce mei et supernam pio pectore diligentius deposce potentiam ut meae subueniat miseriae. Non aurum posco nec argentum sed ut mihi lumen per sanctitatis tuae preces restituat oculorum». Sensit itaque uir Dei uirtutem sibi adesse supernam. Non ob illius caeci tantummodo sed plus propter praesentis populi salutem totum se in sacras effudit preces in diuina fidens pietate, dexteram cum signo crucis posuit super oculos caeci dicens: «Domine Iesu qui es lumen uerum, qui aperuisti oculos caeci ad te cut intelligat populus iste praesens, quia tu es Deus solus, faciens mirabilia in coelo et in terra. Mox ille caecus lumine recepto, gaudens perrexit viam suam. In quo loco tempore sequenti a religiosis viris aedificata est ecclesia in testimonium miraculi istius, in qua orantibus et credentibus usque hodie beneficia praestantur divina. IX. Igitur rex a viro Dei evangelicis apprime
Abbreviated transcription (Latin):
Et quod diuina oꝑata ẽ grã ꝑ p̃ces famuli sui
in oculis cȩca noste castigatis: hoc ꝑ sermones
eiusdem famuli eadem oꝑante potentia per
spualis intelligentiã lucis in suo pectore ꝑfi¬
ceretur. Namꝰ regia excellentia condigno
comitatu cũ multitudine maxima populi it
agentib illis. uenerunt in quendam paguin
qui in colarum terrae illius consuetudine
uungise pagus dicitur. ꝓpe reguliacã uillam:
quae sita est suꝑ florigeras axone fluminis
ripas. Et ecce eiusdem fluminis pontem
rege transeunte cum multitudine populi.
obuiauit illis cęcus quidã huius dutissime
solaris expers luminis. Porte nec sui cȩcatus
culpa. sed ut manifestarentur opera dĩ in eo.
& ꝑ illius illuitinationẽ p̾sentem. plurimorũ
illuminarentur corda spiritaliter. Qui cum
intellexissec a. potereuntib scm̃ Ued astum
xp̃i seruum in eodem iter agere comitatu.
elamauit. Seẽ & electe dõ Uedaste miserere

Expanded text:
et quod diuina operata est gratia per preces famuli sui et quod diuina operata est gratia per preces famuli sui in oculis caeca nocte castigatis, hoc per sermones eiusdem famuli, eadem operante potentia, per spiritalis intellegentiam lucis in suo pectore perficeretur. Nam regia excellentia condigno comitatu cum multitudine maxima populi, iter agentibus illis, uenerunt in quoddam pagum quod incolarum terrae illius consuetudine Vungise pagus dicitur, prope Reguliacam uillam, quae sita est super florigeras Axnae fluminis ripas. Et ecce eiusdem fluminis pontem rege transeunte cum multitudine populi obuiauit illis caecus quidam huius diutissime solaris expers luminis, forte nec sui caecatus culpa, sed ut manifestarentur opera Dei in illo et per illius inluminationem praesentem plurimorum inluminarentur corda spiritaliter. Qui cum intellexisset a praetereuntibus sanctum Vedastum Christi seruum in eodem iter agere comitatu, clamauit: «Sancte et electe Deo Vedaste, miserere
Abbreviated transcription (Latin):
Hi sunt duę oliuę caudelabra iucergia a quib
rex pr efatus in uia di eruditus. &a diahpoli
catenis erutus. miserante dõ portã ꝑ petuȩ lucis
ingressus. cum fortissima gente francorum cre¬
didit xp̃o: & facta ẽ gens scã. populue
ad qui sitionis: ut ad nuntientur it eo uirtutes
illuis. qui eos de tenebris uocauit in am̾mira.¬
bile lumen suum: upnls mu
A ERA igitur euuangłicȩ austoritatis
narrat hystoria dnm ihm̃ hiericho per¬
gentem ad confirmandã fidem suae maies¬
tatis in corda populi p̾sentis. cuidã cȩco¬
ad sẽ clamanti lumen reddidisse oculorum.
ut ꝑ corporale unius cȩci lumen. spiritͥalit̃
multorum illuminarentur pectora. Uta & sc̃s
Wedastus dõ xp̃o donante. ꝑ cuiusdam illu¬
minationẽ cȩei. fidem quã uerbo prȩdicauit.
in corde regis miraculo confirmauit: ut rex
ipse intelliger& tam sibi eẽ necessarium
cordis lumen. quã cęco oculorum illustrationẽ.

Expanded text:
Hi sunt duo oliuae, candelabra lucentia a quibus Hi sunt duo oliuae, candelabra lucentia a quibus rex praefatus in uia Dei eruditus et a diaboli catenis erutus, miserante Deo, portam perpetuae lucis ingressus, cum fortissima gente Francorum credidit Christo. Et facta est gens sancta, populus adquisitionis ut adnuntientur in eo uirtutes illius qui eos de tenebris uocauit in admirabile lumen suum. Quacra igitur euangelicae auctoritatis narrat historia, dominum Iesum Hiericho pergentem ad confirmanda in fidem suae maiestatis corda populi pad se clamanti lumen reddidisse oculorum , ut per corporale unius illius 166 caeci lumen spiritualiter multorum illuminarentur pectora. Ita et sanctus Vedastus, Deo Christo donante, per cujusdam illuminationem caeci, fidem quam verbo praedicavit, in corde regis miraculo confipse intellegeret tam sibi esse necessarium cordis lumen quam caeco oculorum inlustrationem
Abbreviated transcription (Latin):
ablui sacramentis. Nenit ad tullum oppidũ.
ubi scm agnouit Uedastum laudabili reli¬
gione soli seruire dõ. & dulcissimos contẽpla¬
tiuȩ uit e carpere fructus. I inc uero ad sem̃
Remigium xp̃i sacratissimũ sacerdotẽ remanã
ꝓperans ciuitatem sibi socium assumpsit. qua-¬
tinus ꝑ singulos itineris sui gressus. salub̾rimis
ab eo imbueretur dostrinis. & catholicȩ fidei
firmis initiaretur fundam̃tis Ut paratueo
fide & uirtutũ scientia. a tdeito pontifice spũali
ablucretur lauacro. & ab illo donis caelestib
confirmaretur: quod ab isto prius diuina prne.¬
ueniente grã euuangłicis c eptum fuerat
praedicationib Nic ad fontẽ uitȩ festinantẽ
deducebat regem. ille in fonte salutis aeternę
uenientẽ abluebat. Ambo ꝓpemodũ pari pi¬
etate patres. Hic dostrina fidei. ille baptis¬
matis unda. Vtriq eterno regi regem
temporalem munus obtulerunt acceptabile.

Expanded text:
ablui sacramentis. Venit ad Tullum oppidum ablui sacramentis. Venit ad Tullum oppidum ubi sanctum agnouit Vedastum laudabili religione soli seruire Deo et dulcissimos contemplatiuae uitae carpere fructus. Hunc uero ad sanctum Remedium Christi clarissimum sacerdotem Remanam properans ciuitatem sibi socium adsumpsit, quatenus per singulos itineris sui gressus saluberrimis ab eo inbueretur doctrinis et catholicae fidei firmis initiaretur fundamentis, ut paratus fide et uirtutum scientia, a tanto pontifice spiritali ablueretur lauacro et ab illo donis caelestibus confirmaretur quod ab isto prius diuina praeueniente gratia euangelicis coeptum fuerat praedicationibus. Hic ad fontem uitae festinantem deducebat regem, ille in fonte salutis aeternae uenientem abluebat. Ambo propemodum pari pietate patres, hic doctrina fidei, ille baptismatis unda, utrique aeterno regi regem temporalem munus obtulerunt acceptabile.
Abbreviated transcription (Latin):
suo seruo contulit triumphum: nisi ez echiȩ
regi. qui in angustia tribulationis una tantũ
Epetitione promeruit. non solum a p̾senti
uastatione ciuitatẽ suꝑna ꝓtectione defendi.
sed &iam in eadem noste qua preces indiui.¬
nas effuderat aures. centum octoginta quinq
milia hostium. Letus & liberatus occidi uiderat :
Haec uero uistoria de qua ante diximꝰ. regi
populoq suo causa fuit salutis aeternae Et¬
ne lucerna sc̃s uidelic& Medastus sub modio
later& absconditus. sed supra candelabra positꝰ
ex emplis uel p̃dicationib in domo dĩ lucenes:
ab errore idolatriȩ. & caligine ignorantiae in
uiam plurimos educer& ueritatis. Agitur.
suꝑatis hostib. & reb in pace cõpositis. & ale¬
mannis suę subiestis ditioni: rex ouans cum
laude triumphi patriam rediit. Et ut
fidelis tante sibi glꝰe largitori sponsor
apparer&: festinauit seruorum xxp̃i sacra
imbui praedicatione. & sci baptismatie

Expanded text:
suo servo contulit triumphum; nisi Ezechiae suo servo contulit triumphum; nisi Ezechiae regi, qui in angustia tribulationis una tantummodo petitione promeruit, non solum a praesenti vastatione civitatem superna protectione defendi, sed etiam in eadem nocte, qua preces in divinas effuderat aures, centum octoginta quinque millia hostium laetus et liberatus occidi viderat ? VII. Haec vero victoria, de qua ante diximus, regi populoqne lucerna, sanctus scilicet Vedastus, sub modio lateret absconditus sed supra candelabrum positus exemplis uel praedicationibus in domo Dei lucens ab errore idolatriae et caligine ignorantiae in uiam plurimos educeret ueritatis. Igitur superatis hostibus et rebus in pace conpositis et Alamannis suae subiectis dicioni, rex ouans cum laude triumphi patriam rediit. Et ut fidelis tantae sibi gloriae largitori sponsor appareret, festinauit seruorum Christi sacra inbui praedicatione et sancti baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
magis cępit de salute desperare: quã de uicto¬
ria sperare. Et si necdum uoluntate renatꝰ
e&̃ in xp̃o. tamen necessitate cogente. ad xp̃i
confugit auxilium. Et quia reginã habuit
religiosam. baptismiq sacramentis initiatam
nomine rothildem: oculos cum hac uoce ad
celum leuauit. O ds unice potestatie.
summȩ maiestatis. quẽ regina rothildis colit.
confitetur ad oratq concede mihn hodie de
inimicis meis uictoriam. Nam ex hac die tu
solus michi eris ds̃. & ueneranda potestas. ũ
michi triumphũ pręsta. & tibi ego seruitium
ꝓmitto sempiternũ. Mex diuina operante
pietate: terga uerterunt alemanni. iuctoria
essit regi & francis.
mi&a om̃ipotentis dĩ dem̃tia o ineffa¬
bilis bonitas: qui sic exaudit. & numquã dere¬
rex ad unius precis effectum. tantã promeruit
uictoriam: ¶ui ex antiquis huius diuinae
pietatis auxilium ad ȩquare debemus. qui ob
unius momenti lacrimas tam cęlebrẽ uenturo

Expanded text:
magis coepit de salute disperare quam de uictomagis coepit de salute disperare quam de uictoria sperare. Etsi necdum uoluntate renatus esset in Christo, tamen necessitate cogente ad Christi confugit auxilium. Et quia reginam habuit religiosam baptismique sacramentis initiatam nomine Hlothild, oculos cum hac uoce ad caelum leuauit: «O Deus unicae potestatis et summae maiestatis quem regina Hlothild colit, confitetur et adorat, concede mihi hodie de inimicis meis uictoriam; nam ex hac die Tu solus mihi eris Deus et ueneranda potestas. Tu mihi triumphum praesta et ego Tibi seruitium promitto sempiternum». Mox, diuina operante pietate, terga ucessit regi et Francis. O mira omnipotentis Dei clementia! O ineffabilis bonitas, qui sic exaudit et nunquam dererex ad unius precis effectum tantam promeruit victoriam. Cui ex antiquis hujus divinae pietatis adaequare auxilium debemus, qui ob unius momenti lacrymas tam celebrem venturo
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis suffultus auxilio. populum diabolica
fraude deceptum. & errorum laqueis captiuum
inuiam diriger& salutis ueternę: & uere quae
in xp̃o libertati est restituer&. Sed ut hoc ac
ecce nunc acceptabile. ecce dies salutis. dñsihc̃
qui uult om̃s homines saluos fieri. cõpetentẽ
suo famulo praeuidebat causam quomodo opor¬
tune ad ministerium uerbi dĩ ꝑuenire ualuisset
Contigit uero priefatum francorum regem
ludouicum alemannis bellum inferre. qui tc̃
temporis regno suo ꝑse potiti sunt: sed non eos
ita offendit imparatos ut uoluit. Nã fortissima
collesta manu: regi circa ripas rheni fluminis
obiuauerunt: unanimes bellica uirtute patriã
defendere. uel libera manu ꝓpatria mori. At
fortissime utrimq decercatum ẽ. hi triumphi
glãm. illi ne patriȩ ꝑderent libertatem: iN
mutuam corruentes cȩdem Igitur turbatꝰ rex¬
magno terrore. dum inimicos uidit fortiter
pugnare. & suos pene ad iternitionẽ uinci:

Expanded text:
pietatis suffultus auxilio populum diabolica pietatis suffultus auxilio populum diabolica fraude deceptum et errorum laqueis captiuum in uiam dirigeret salutis aeternae et uerae quae in Christo est libertati restitueret. Sed ut hoc acc«Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis». Dominus Iesus qui uult omnes homines saluos fieri conpetentem suo famulo praeuidebat causam quomodo oportune ad ministerium uerbi Dei peruenire ualuisset. Contigit uero praefatum Francorum regem Hlodouium Alamannis bella inferre qui tunc temporis regno suo per se potiti sunt. Sed non eos ita offendit inparatos ut uoluit. Nam fortissima collecta manu regi circa ripas Reni fluminis obuiauerunt unanimes bellica uirtute patriam defendere uel libera manu pro patria mori. Et fortissime utrimque decertatum est, hi ne triumphi gloriam, illi ne patriae perderent libertatem in mutuam corruentes caedem. Igitur rex nimio turbatus terrore dum inimicos uidit fortiter pugnare et suos pene ad internicionem uinci
Abbreviated transcription (Latin):
de cuelis in hunc mundũ ꝑ uirginalem
uenerat uterum. & tota suȩ dispensatio¬
nis & nrãe salutis ꝑacta plenitudine:
cum triumpho głae est ad sedẽ pateruȩ
maiestatis reuersus. ut tetricas ignoran¬
tiae tenebras toto depeller& orbe: mul¬
ta scorum lumina doctorum euuangłicȩ
praedicationis luce fulgentia toto diui¬
serat mundo: Ut sicut cęlũ fulgentib
ornatur stellis. quae tam̃ om̃s ab uno
illustrantur sole. sic & lata terrarum spacia scĩs
splendescerent doctorib. qui tamen ab eterno
sole illuminati. diuina praeueniente gr̃a. cȩcae
ignorantiae tenebras. uerȩ fidei fulgare & głoso
xp̃i nomine illustrarent. ut eis ministrantibue
longa ab initio scłi esuries ȩternȩ̨ uitȩ ȩpulis
satiaretur. De quorum numero sc̃s dĩ sacerdos
Uedastus & praedicator egregius. temporibue
fortissimi regis tunc temporis francorum hlu¬
douii. in has diuina dirigente grã ob multorũ
salutem ꝑuenit regiones: Quatinus suꝑnae

Expanded text:
de caelis in hunc mundum per uirginalem uenerat uterum et, tota suae dispensationis et nostrae salutis peracta plenitudine, cum triumpho gloriae ad sedem paternae maiestatis reuersus, ut tetricas ignorantiae tenebras toto depelleret orbe, multa sanctorum lumina doctorum, euangelicae praedicationis luce fulgentia, toto diuiserat mundo ut, sicut caelum fulgentibus ornatur stellis, quae tamen omnes ab uno nlustrantur sole, sic et lata terrarum spatia sanctis splendescerent doctoribus, qui tamen ab aeterno sole inluminati, diuina praeueniente gratia, caecas ignorantiae tenebras uerae fidei fulgore et glorioso Christi nomine inlustrarent, ut, eis ministrantibus, longa ab initio saeculi esuries aeternae uitae epulis satiaretur. De quorum numero sanctus Dei sacerdos Vedastus et praedicator egregius temporibus fortissimi regis tunc temporis Francorum Hloduuii in has, diuina dirigente gratia, ob multorum salutem peruenit regiones, quatenus supernae
Abbreviated transcription (Latin):
potuissent curare. Tunc in ipsa nocte appa.¬
ruit ei scã sertrudis ꝑ usum. & dixxit ad eam:
& uade ad lectum qui ẽ positus in aecdesia
beati Pauli apłi. ubi Gertrudis requiescere
solebat. ibi acceptura es sanitatem de omi
tribulatione quam in corpore tuo pateries
Ipsa autem puella. propter grauitudinẽ infir¬
mitatis suae non potuit ante dem tertium
puenire illue. Cumq cuncta congregatio
in horam tertiam ad opus diuinũ consiste.¬
rent. & opere dĩ completo. suꝑueniente autẽ
puella quae fuerat infirma. tulerunt eam
sorores & ad dux erunt ad lec tulum ubi iussa
fuerat ambulare. Cuiq se in oratione dño
substrauiss&. & ad lectum inclinass&. statun
aꝑti sunt oculi eius. & totum corpus qđ ante
uulneratum erat ita repente sanatum est.
ac si uinquã uulneris nichil habuss&. Illa
autem dõ grãs agebat. & gaudio magno
repleta ẽ. & cum eocultatione reuertebatur
ad suos parentes. Iis itaq gestis. accidit¬

Expanded text:
curare potuissent. Tunc in ipsa nocte apacurare potuissent. Tunc in ipsa nocte aparuit ei sancta Geretrudis per visum et dixit ad eam: isto et vade ad lectum, que est positus in eclesia beati Pauli apostoli, ubi Geretrudis requiescere solebat. Ibi acceptura eris sanitatem de omni tribulatione, que in corpore tuo pateris'. Ipsa autem puella propter gravitudinem infirmitatis suae non potuit ante diem tertium pervenire illuc. Cumque cuncta congregatio in horam tertiam ad opus divinum consisterent, et opere Dei completo, superveniente autem puella, quae fuerat infirma, tuleruntque eam sorores et adduxerunt ad lectulum, ubi iussa fuerat ambulare. Cumque se in oratione Domino substravisset et ad lectulum inclinasset, statim aperti sunt oculi eius, et totum corpus, que ante vulnerata fuerat, ita repente sanata est, acsi umquam vulneris nihil habuisset. Illa autem Domino gratias agebat et gaudio magno repleta est et exultatione revertebat ad suos parentes. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
Quisionem aliquae de sororib. ut in ipso¬
laborum uigiliarum orationũq instantiam
solebat fatigata membra aliquid requiescere.
ut nullus honiuium ulterius in ipso lecto
requie seere fiuss& ausus. Tunc praefata dĩ
famula dominica abbatissa neptis scãe
Gertrudis quae secus pedes eius fuerat nu¬
truta gaudio repleta est. quod ꝑ tanta sig¬
norum miracula eam dñs dignatus est ma.¬
nifestare. onuocata autem uniuersa con¬
gregatione. ipsum lectulum tulerunt & por¬
tauerunt cum honore magno & dĩ laudib
& de pͥosuerunt eum inbasilica sci Pauli apłi.
ubi nunc dñs multa signa uirtutesq osten¬
dere dignatus est.
NIT quȩdam puella in regione eadem.
quã grauissima aegritudo dẽ presserat. ut
nullus eam medicus ꝑ annos plurimos sanare
potussa & ad ex tremum oculorum suorũ
lumen amisit & cȩca effecta est. Tunc pa¬
rentes puellae tulerunt eam. & secum dux¬
crunq Ad monasterium niuiella ut saltem
ibi inuenirent aliquos medicos. qui eam

Expanded text:
isionem aliquae de sororibus, ut et lectlaborem vigiliarum orationumque solebat fatigantia membra aliquid requiescere, ut nullus hominum ulterius in eum requiescere fuisset ausus. Tunc praedicta Dei famula Dominica abbatissa, nepta sanctae Geretrude, quae secus pedes eius fuerat nutrita, gaudio repleta est, quod per tanta signorum miracula eam Dominus dignatus est manifestare. Convocata autem universa congregatione, ipsum lectulum tulerunt et portaverunt cum honore magno et Dei laudibus et deposuerunt eum in basilica sancti Pauli apostoli, ubi nunc Dominus multa signa atque virtutes ostendere dignatus est. 5. Fuit quedam puella in regione eadem, quam gravissima egritudo depresserat, et nullus eam medicus per annos plurimos sanare potuisset, et ad extremum oculorum suorum lumen amisit et ceca efficitur. Tunc parentes illius puelle tulerunt eam et secum duxerunt ad monasterium Nivialae, ut saltim ibi invenirent aliquos medicos, qui eam
Abbreviated transcription (Latin):
funditus dereliquit: & neptem suam secus pe¬
des eius a cunabulis sub scãe regulae norma¬
sacris litteris imbutam & nutritam nomine
uulfetrude . in uice sua coactam constituit
regere gregem dĩ. pauperibus ministrare.¬
Uunc & ipsa sacrata puella uulfetrudis. xiͫi.
aetatis suae annium habebat. ex antiquo fran¬
corum genere claro & ipsa edita fuit. Srat
autem uultu serena. familiae cara. lenie
subditis. dura suꝑbis. pauperibus larga. paren
tibus pia. eloquio blanda. caritate erga dm̃

Expanded text:
funditus dereliquid et nepotam suam secus pefunditus dereliquid et nepotam suam secus pedes eius a cunabulis sub sacris litteris inbutam et nutritam nomine Vulfetrude in vice sua coactam gregem regere Dei, pauperibus ministrareunc et ipsa sacrata puella Vulfetrudis vicessimum aetatis sue annum habebat; ex antiquo Franquorum genere claro et ipsa edita fuit. Erat autem vultu serena, familiae cara, lenis subditibus, eloquio blanda, caritate erga Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tune succurrit. dum ꝓ uaitamon aste.¬
rii in pelago cum tranquillitate nauiga¬
rent longe apparuit quasi nauis mirae
magnitudinis ueniebat e latere. ¶ũ autẽ
ecce magna ac terribilis belua quasi cętus
unde ipsis missis apparuit. non totum sed
ex parte dorsum uiderunt. Et nautae
treme facti. de uita nichil sperantes: suis
uonerunt idolis. & ipsi missi nomen dñĩ
ter. Gertrudis adiuua nos. sicut ꝓmisisti. Qd¬
sit. Uercio illo uerbo repetente. coetus ipsum
disparuit. & illi cum laetitia & tunquillitare
ea nocte portum optinuerunt. Atem ꝑ oratio¬
nem ancillae suae. pauperes suos xp̃s libe¬
rare dignatus est amorte. Post aliquos annos
cum ex causa nimiae abstinentiae & iugili.¬
arum custodia eius corpusculum magna egn¬
tudine grauiter fatigaretur. ꝑ reuelationẽ
suus de hac luce appropinquass& transitue
¶um consilio seruorum dĩ uel ancillarum.
curam quã erga gregem xp̃i corporaliter
habebat. nisi sola sp̃ualia propter xp̃i am̃orẽ

Expanded text:
tune succurrit. Dum pro utilitate monasterii in pelago cum tranquillitate navigaremus, longe aparuit quasi navis mirae magnitudinis, veniebat e latere. Cum autem ecce! magna ac terribilis belua quasi iectus funde nobis aparuit; non totum, sed ex parte dorsum vidimus. Et nautae tremefacti, de vita nihil sperantes, suis voverunt idolis; nos autem nomen Domini ter: 'Geretrudis, adiuva nos, sicut promisisti!'. Cetertio illo verbum repetente, coetus abyssum petiit, et nos cum laetitia et tranquillitate ea nocte portum obtenuimus. Ita per orationem ancillae suae pauperes suos Christus liberare dignatus est a morte. 6. Post aliquos autem annos ex causa nimiae abstinentiae et vigiliarum custodia ut eius corpusculum magna aegritudine graviter fatigaretur, per revelationem suus de ac luce adpropinquasset transitus. Cum consilio servorum Dei vel ancillarum curam, quam erga gregem corporaliter habebat, nisi sola spiritalia, propter Christi amorem
Abbreviated transcription (Latin):
Illa autem dix it ad eum. Pac quod uis. An fans
autem iocabat. & currebat huc illucq. &
subito casu contigit cęcidisse eum in fontem
qui illie erat. Et taindiu illie iacuit. usq
dum sorores de mensa surgerent cũ gaudio
repletae. Lactantes & bene refectȩ. Una
autem de sororib suꝑuenit. & dixit. Seitis
quo istius matronae filius ẽ: Interrogabant¬
autem eam quis illum occidiss&. Alla autem
respondit. An fontem cȩcidit. ibiq mersus ẽ.
Tunc illa scimonialis quae ante contendebat
cum ipsa matronia de uirtutib scȩ̃ Gertrudis.
exclamauit uoce magna & dixxit. Seã Ger¬

Expanded text:
Illa autem dixit ad eum: 'Fac tibi, quod vis'. Infans Illa autem dixit ad eum: 'Fac tibi, quod vis'. Infans autem iocabat et currebat huc illucque. Subito casu contigit, cecidisse eum in fonte , que illic erat, et tam diu ibi iacebat, usque dum sorores de mensa surrexerant cum gaudio repletas, laetantes et bene refectas. Una autem de sororibus supervenit et dixit: 'Scitis, quod iste filius matrone mortuus est?' Interrogabant eam, quis illum occidisset. Illa autem respondens: 'In fonte cecidit, ibique mersus est'. Tunc illa sanctimoniales, qui ante contenderat cum ipsa matrona de virtutibus sanctae Geretrude, exclamavit voce magna et dixit: 'Sancta Ger