comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Git᷑ ad insinuandum opꝰ diuinum qd̾ magnum ⁊ exquisitumẽ. in
quo secreto sue dispositionis consilio magna oꝑatur in minimis.
qui humilia respiciens. alta cognoscit alonge pauca de loco pre¬
monstratensi. ⁊ situ eiꝰ disserenda uident᷑. ut laus ꝑ omĩa omni
tempore ab omnib audientib. ei qui ab et̾no. ⁊ ante omnia tem¬
pora soli sue p̾scientie cognita: manifestauit in tempore no¬
uissimo. Iam tunc deniꝙ ut ordo rei prosequat᷑ płimi indis¬
ciplinatu sepe fati uiri. ⁊ uita ⁊ ꝓposito relictis omnib se confere¬
bant. ⁊ quia iam t̾ba erant. diffinito consilio querebat᷑ ubi in deserto
certum ad cõmanendum. & ad edificandum idoneum locum
p̃pararent. Frat siquidem locus ille asꝑrimꝰ. ⁊ om̃imodis incul¬
tus arbustis ⁊ paludib ⁊ cet̾is incõmoditatib occupatus. nec
quicqm patebat habile ad commorandum p̃ter capellulam.
⁊ iuxta illam pomerium. & stagnum quoddam paruulum.

Expanded text:
gitur ad insinuandum opus divinum, quod magnum et exquisitum est, in quo, secreto suae dispositionis consilio, magna operatur in minimis, qui humilia respiciens, alta cognoscit a longe , pauca de loco Praemonstratensi et situ ejus disserenda videntur; ut sit laus per omnia omni tempore, ab omnibus audientibus, ei qui ab aeterno et ante omnia tempora, soli suae praescientiae cognita, manifestavit in tempore novissimo. 57. Jam tunc denique, ut ordo rei prosequatur, plurimi in disciplinatu saepefati viri et vita et proposito, relictis omnibus, se conferebant. Et quia jam turba erat, diffinito consilio quaerebatur ubi in eodem deserto, certum ad commanendum, et ad aedificandum idoneum locum praepararent. Erat siquidem locus ille asperrimus et omnimodis incultus, arbustis et paludibus et caeteris incommoditatibus occupatus, nec quidquam patebat habile ad commorandum, praeter capellulam, et juxta illam pomerium et stagnum quoddam parvulum,
Abbreviated transcription (Latin):
& sic factum ẽ. S rei ueritas & subsecutȩ ueritatis inditia:
uera comꝓbauerunt ẽe uerba sacerdotis. Nam ut recesser̃t
ab eo.cepit arreptus ille muldo nequius stridere ⁊ furere qͣm
pͥus fecisset. In crastinum autem homo di ad eum reu̾sus ẽ.
& in conspectu innumere plebis. qͣsi ad spectacłm astan
omni sensus integtate reu̾sus.

Expanded text:
» Et sic factum est. Sed rei veritas et subsecutae veritatis indicia, » Et sic factum est. Sed rei veritas et subsecutae veritatis indicia, vera comprobaverunt esse verba sacerdotis. Nam ut recesserunt ab eo, coepit arreptus ille multo nequius stridere et furere quam prius fecisset. In crastinum autem homo Dei ad eum reversus est; et in conspectu innumerae plebis, quasi ad spectaculum stantpriam cum omni sensus integritate reversus.
Abbreviated transcription (Latin):
esceret ⁊ sana u̾ba ꝓferret.Rogabat siqͥ dem orando scãm di ge-¬
dentes qui astabant gauisi sunt ualde: gras agentes do ae di¬
centes. Eia b̾ndictꝰ d̾s ꝑomnia mͦ pausare paululum potest
iste pater noster. qr fatigatꝰ huc accessit de longo ueniens itin̾e.
S ille qui ut sepe dictum ẽ spũum discretionem habebat. ꝓpiꝰ
accedens. cum de narib illius possessi fetorem feditissimum exi-¬
re sensisset. non ẽ inquit ita ut uos putatis. qr nundum sp̃c iste
nequam recessit. s latitat in thalamo isto. & uerba composita
loquitur ex diuine uͥtutis timore. ut non expellatur. ẜ nobis
recedentib acͥus hunc miserum ualeat cruciare. Attam̃ sine
causa ñ est traditus huic aduersarie potestati: ꝑmittamꝰ eum
hac nocte qͣtenus penas debitas hac exoluat uexatione: oran-¬
tes pro eo. & forsan in crastinum facilius miserebitur eideus.

Expanded text:
esceret, et sana verba proferret. Rogabat siquidem orando sanctam Dei Geesceret, et sana verba proferret. Rogabat siquidem orando sanctam Dei Geur. Quod videntes qui astabant, gavisi sunt valde, gratias agentes Deo, et dicentes: « Eia benedictus Deus: per omnia modo pausare paululum potest iste Pater noster, quia fatigatus huc accessit, de longo noviter veniens itinere. » Sed ille qui, ut saepe dictum est, spirituum discretionem habebat, propius accedens, cum de naribus illius possessi fetorem fetidissimum exire sensisset: « Non est, inquit, ita ut vos putatis, quia nunquam spiritus iste nequam recessit, sed latitat in calamo isto, et verba composita loquitur, ex divinae virtutis timore, ut non expellatur; sed, nobis recedentibus, acrius hunc miserum valeat cruciare. Attamen sine causa non est traditus huic adversariae potestati: permittamus eum hac nocte quatenus poenas debitas hac exsolvat vexatione, orantes pro eo, et forsan in crastinum facilius miserebitur ei Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ille siqͥdem ut erat solitꝰ heri & nudius terciꝰerierat agri¬
culturam suam agere. & dum geminato estu laboris sitiret:
ad proximum fontem accessit. & dum bibtt᷑us se inclinaret.
uidit ĩmanem umbram & horribilem in ipsa aqua. Qua
uisione ꝑterritus dum temꝑ at se agustu aquȩ erectꝰ uidit
quasi magnam ꝑsonam hominis cum t̾rore querentis cuiꝰ
homo eẽt. Quo dicto ubi disparuerit statim ꝑuasus a de¬
mone furere cepit. Hora erat quasi post meridianum ⁊ ꝓpe
uillam. unde & ad uesꝑum inuentus. ligatus adductꝰ est.
Quem cum pater norb̾tus diligenter ẽẽt intuitus. uidetis in¬
quit quomͦ malignꝰ sp̃c qui bonis omnib inuidet uos facere
odiosos etiam in isto loco nitit᷑ Laborat enim talem semina¬
re rumorem. quod ingressum nr̃m hec infamiȩ nota subse¬
p̾ualebit Tunc cepit hominem signare. & exorcizare. donec qui¬

Expanded text:
vit. Ille siquidem, ut erat solitus heri et nudiustertius, exierat agrivit. Ille siquidem, ut erat solitus heri et nudiustertius, exierat agriculturam suam agere, et dum geminato aestu laboris sitiret, ad proximum fontem accessit; et dum bibiturus se inclinaret vidit immanem umbram et horribilem in ipsa aqua; qua visione perterritus, dum temperat se a gustu aquae, erectus vidit quasi personam magnam hominis cum terrore quaerentis: « Cujus homo esset. » Quo dicto ubi disparuit, statim pervasus a daemone furere coepit. 78. Hora erat quasi post meridianum, et prope villam, unde et ad vesperam inventus, ligatus adductus est. Quem cum Pater Norbertus diligenter esset intuitus: « Videtis, inquit, quomodo malignus spiritus, qui bonis omnibus invidet, nos facere odiosos etiam in isto loco nititur? Laborat enim talem seminare rumorem, quod ad ingressum nostrum haec infamiae nota subsem Dei, quia non praevalebit. » Tunc coepit hominem signare et exorcisare donec qui
Abbreviated transcription (Latin):
a romano pontifice de institutione proposita & statuto
ordine cum ad locum suȩ pauꝑtatis uidelicet p̃monstratumeẽt
reu̾surus. st atim confirmauit quod pͥus fec̃̾at. uidelieet eccłiam
beati martini que est lauduni sita insuburbio qm sub abbate
cum ad huc in nimia pauꝑtate eẽt. ordinau̾at. que qͣntum in
spũali & temporali edificio creu̾it. & plantata. suꝑ quam t̾ram
ra dicem fixerit. arbores ex ca inserte ꝑdiu̾s as t̾rarum nationeꝰ
dicant. Fructus ex eis suauissime redolens p̃dicet. & qui uide¬
runt & cooꝑatores extiterunt. usq in et̾num succedentes. succe¬
dentib ꝑhibeant testimonium. Ordinari fecit etiam in uiua-¬
riensem eccłiam abbatem. qͣm in suessionensi pago susceꝑat. uͥ
& demon qui eum ꝑsequebatur ad intͦitum fr̃m in hominem
quendam statim ingreditur. ut scriptum ẽ. etenim assur ue¬
nit cum illis. quem pater norb̾tus do cooꝑante hoc mͦ liba¬

Expanded text:
a Romano pontifice, de institutione proposita et statuto ordine, cum ad locum suae paupertatis, videlicet Praemonstratum, esset reversus, statim confirmavit quod prius fecerat, videlicet ecclesiam B. Marini, quae est Lauduni sita in suburbio, quam sub abbate, cum adhuc in nimia paupertate esset, ordinaverat. Quae quantum in spirituali et temporali aedificio creverit, et plantata et super quam terram radicem fixerit, arbores ex ea insertae per diversas terrarum nationes dicant, fructus ex eis suavissime redolens praedicet, et qui viderunt et cooperatores exstiterunt, usque in aeternum succedentes, succedentibus perhibeant testimonium. Ordinari fecit etiam in Vivariensi ecclesia abbatem, quam in Suessionensi pago susceperat; ubi et daemon, qui eum persequebatur, ad introitum fratrum in hominem quemdam statim ingreditur, ut scriptum est: « Etenim Assur venit cum illis , » quem Pater Norbertus, Deo cooperante, hoc modo libera
Abbreviated transcription (Latin):
micis. sed etiam ab amicis ut sunt isti quos recitatos audi¬
stis traderet᷑ & moretur. Hec ẽ inqmͣ dies qua desꝑatis mi¬
scdia. peccantibꝰ uenia. mortuis reddit᷑ uita. In hoc quod
hanc mortem ꝓhibuistis. dolorem meum plongastis. & labo¬
rem intulistis. s & requiem meam distulistis. Iti erant&
sunt amici. nec ꝓpt̾ea merent᷑ ut sint inimici. decet enim
Benefacite his qui oderint uos. & orate ꝓ ꝑsequentibꝰ & całup¬
puniat᷑ s ut suffragatoꝵ suorum consilium detegat᷑ ut in eis
tanti ignominia sceleris puniret. quod dolor cordis eorum aliqͣ
penitudine uel egͥtudine non sentiret. Quid gͥ: Nunquid
scire pot̾at homo di. quid ille qui confessionis & penitenciȩ
causa ueniebat ferret. nͥ gr̃a suꝑhabundans eum docuisset Ab
inerme uicti deficiunt. qui ꝓbosa iniquitate & euidenti in¬
iusticia se armauerunt.

Expanded text:
micis, sed etiam ab amicis, ut sunt isti quos recitatos audimicis, sed etiam ab amicis, ut sunt isti quos recitatos audistis, traderetur et moreretur? » Haec est, inquam, dies qua desperatis misericordia, peccantibus venia, mortuis redditur vita; in hac quod hanc mortem prohibuistis, dolorem meum prolongastis, et laborem intulistis, sed et requiem meam distulistis. Isti erant et sunt amici, nec propterea merentur ut sint inimici; decet enim Benefacite his qui oderunt vos: et orate pro persequentibus et calumpuniatur, sed ut suffragatorum suorum consilium detegatur, ut in eis tanti ignominia sceleris puniret, quod dolor cordis eorum aliqua poenitudine vel aegritudine non sentiret. Quid igitur? Nunquid scire poterat homo Dei, quid ille, qui confessionis et poenitentiae causa veniebat, ferret, nisi gratia superabundans eum docuisset? Ab inermi victi deficiunt, qui probrosa iniquitate et evidenti injustitia se armaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
retur ab eo cursic armatus uenisset. tremens acstupens
utpote ineffabilis & nefande crudelitatis consciꝰ mortem ti¬
mens. ꝓcidit ad pedes eiꝰ. & quia ad ipsum int̾ficiendum
missus fuisset confessus ẽ. Nominatisꝙ illis a quibꝰ erat cõ¬
ductꝰ quorumꝙ instĩctu & consilio uenerat. adtam execra¬
bile facinꝰ ꝑpetͣndum. cuncti qui aderant quiꝙ ad hoc no-¬
ui genĩs spͥectaculum confluebant. supra modum miraban¬
tur eo quõd ꝓditionis huiꝰ rei inuenti sunt hi. qui de maiori¬
bꝰ negotiis. & secretioribꝰ consiliis cum eo t̾ctare consueu̾ant
At uir iustus ut erat hilari facie & uultu sereno ad eos respi¬
ciens. quid miramini inquit siuas suum hostis antiqꝰ re¬
cognouit & in menbris suis opꝰ suum exerc̾e nitit᷑ quod in
bac sac̾tissima nocte in sc̃õ capite nr̃o iħu xp̃o non timuit
oꝑari: O qm̃ felix eẽt qui in aliqua huiꝰ diei hora ñ ab ini¬

Expanded text:
reretur ab eo, cur sic armatus venisset, tremens ac stupens, reretur ab eo, cur sic armatus venisset, tremens ac stupens, utpote ineffabilis et nefandae crudelitatis conscius, mortem timens, procidit ad pedes ejus; et quia ad ipsum interficiendum missus fuisset, confessus est. Nominatisque illis a quibus erat conductus, quorumque instinctu et consilio venerat ad tam exsecrabile facinus perpetrandum, caeteri qui aderant, quique ad hoc novi generis spectaculum confluebant, supra modum mirabantur, eo quod proditionis hujus rei inventi sunt hi, qui de majoribus negotiis et secretioribus consiliis cum ipso tractare consueverant. 97. At vir justus, ut erat hilari facie et vultu sereno, ad eos respiciens: « Quid miramini, inquit, si vas suum hostis antiquus recognovit, et in membris suis opus suum exercere nititur, quod in hac sacratissima nocte in sancto capite nostro Jesu Christo non timuit operari? O quam felix esset qui in aliqua hujus diei hora, non ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
dos d̃i penitentium uoces confessiones recipiebat. astitit qͥ¬
dam amictus pallio insimilitudinem penitentis obnixe
Hoc cum ostiarius uiro di notificasset. noli inquit irtͦmitt̃e
eum. & cum paululum ille ex p̃cepto d̾ni suidic̾et expe¬
et andum esse. ille magis ac magis instabat. ut intͦducet᷑
Sic ꝑseu̾abat pulsans. nec int᷑missus ẽ donec recessit alia
multitudo que conuen̾at ad confitendum. & tunc no-¬
ussime illi copia intndidata e. Quem cum alonge uirdi
diligenter inspexisset. noli ait adhuc ꝓpius acced̾e sed sta &
uide ne moueas pedem. Aduocatisq deseruientibꝰ palacii.
qui foris aderant. p̃cepit eis ut astantem iuuenem pallio
quo in uolutꝰ erat nudarent. Nudato autem eo apparuit
cultellus acutꝰ quem astrictum lat̾ĩ suo tenebat. cuiꝰerat lon¬
gitudo fere pedis & dimidii qui cum eodem ep̃o iubente cun¬
ctis qui ad erant intuentibꝰ ante eum adductus ẽ. Cunq que¬

Expanded text:
dos Dei poenitentium confessiones recipiebat, astitit quidos Dei poenitentium confessiones recipiebat, astitit quidam amictus pallio, in similitudinem poenitentis; obnixe Hoc cum ostiarius viro Dei notificasset: « Noli, inquit, intromittere eum. » Et cum paululum ille ex praecepto domini sui diceret exspectandum esse, ille magis ac magis instabat ut introduceretur. Sic perseveravit pulsans, nec intromissus est, donec recessit alia multitudo quae convenerat ad confitendum; et tunc novissime illi copia intrandi data est. Quem cum vir Dei a longe diligenter inspexisset: « Noli, ait, huc propius accedere, sed sta, et vide ne moveas pedem. » Advocatisque de servientibus palatii qui foris aderant, praecepit eis ut astantem juvenem pallio, quo involutus erat, nudarent. Nudato autem eo, apparuit cultellus acutus, quem astrictum lateri suo tenebat, cujus erat longitudo fere pedis et dimidii; qui cum eodem, episcopo jubente, cunctis qui aderant intuentibus, ante eum adductus est. Cumque quae
Abbreviated transcription (Latin):
ciant innocentem. Corrupti & abhominabiles aduersus eũ
facti sunt. lingius suis dolose agebant. uenenum aspĩdum
sub labis eorum. Illic trepidauerunt ubi ñerat timor. Re¬
gnum ab eo timebant ꝑdere qui laborabat ut sine fine pos¬
si uellent ditari. Tedet forsitan auditorem dociens blasphe-¬
mias audire & nulliꝰ blasphemiȩ notam a scriptore ꝓferre.
Audiat gͦ mundus. & iudicet. audiant senes & discernant.
iuuenes & discant. & successoribꝰ suis narrent. & doceant.
si factum ẽ in diebꝰ antiquis. sicut factum ẽ in diebꝰ illis.
Iam enim aduen̾at dies. dies inqͣm ille scĩssimꝰ & celeb̾rimus.
incena d̾ni. in quo penitentes do reconciliari. scõꝵ patrum
decreuit auctoritas. ⁊ in quo agnꝰ ille innocens ad reconci¬
liandas inimicitias inter d̾m ⁊ hominem captꝰ est. ⁊ duetꝰ
ad immolandum. & ecce ad ostium illius loci in quo sacer¬

Expanded text:
ciant innocentem. « Corrupti et abominabiles adversus eum ciant innocentem. « Corrupti et abominabiles adversus eum facti sunt: linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum. Illic trepidaverunt ubi non erat timor . » Regnum per eum timebant perdere, qui laborabat ut sine fine possi vellent, ditari. Taedet forsitan auditorem, toties blasphemias audire, et nullus blasphemiae notam a scriptore proferri. Audiat ergo mundus, et judicet; audiant senes, et discernant juvenes, et discant, et successoribus suis narrent, et doceant, si factum est in diebus antiquis, sicut factum est in diebus illis. 96. Jam enim advenerat dies, dies, inquam, ille sanctissimus et celeberrimus in Coena Domini, in quo poenitentes Deo reconciliari sanctorum Patrum decrevit auctoritas, et in quo Agnus ille innocens, ad reconciliandas inimicitias inter Deum et hominem, captus est, et ad immolandum ductus. Et ecce ad ostium illius loci, in quo sacer
Abbreviated transcription (Latin):
reuit fratrum num̃us. & multiplicati sunt. & in saxo¬
nia ubi religio decaluerat. & in sclauonia ubi nulla e¬
rat radicati fructuoso germine floruerunt. multiplicatiꝙ
sunt ut hebrei. fremuerunt saxones. fremuerunt & parthe¬
nopolitani. odioꝙ & inuidia ad u̾sus hominem di inuales¬
cende. ipse in dospem & fiduciam habens. & ipsam & alia¬
rum consuetudinum congregationes dilatare non cessabat. Ob
hanc causam seuiebant lupi in agno. oues in pastorem. lupꝰ
oui in mansuetudine suam feritatem. oius lupo inferitate
suam cõmunicans mansuetudinem ut utrunq consentien¬
tes crudelem in nece pastoris exerceant ferocitatem Nideas
genꝰ ꝑsecutionis mirabile. Qui astabant lat̾ĩ eiꝰ lat̃a ipsius
latent̾ ꝑforabant a mici prope inimici facti delonge iacła
ex aduerio mitcebant proximi sagitas in pharetra suo tpre
&e loco iactandas. acutos gladios sub lingua sua consiliarii
portabant undiꝙ insidias in occultis ponentes. ut interfi-¬

Expanded text:
revit fratrum numerus, et multiplicati sunt in Saxonia, ubi religio decaluerat, et in Sclavonia, ubi non erat, radicati fructuoso germine floruerunt, multiplicatique sunt ut Hebraei. Fremuerunt Saxones, fremuerunt Parthenopolitani; odioque et invidia adversus hominem Dei invalescente, ipse in Deo spem et fiduciam habens, et ipsam et aliarum consuetudinum congregationes dilatare non cessabat. Ob hanc causam saeviebant lupi in agnum, oves in pastorem; lupus ovi in mansuetudine, suam feritatem; ovis lupo in feritate, suam communicans mansuetudinem, ut utrinque consentientes, crudelem in nece pastoris exerceant ferocitatem. Videas genus persecutionis mirabile. Qui astabant lateri ejus, latera ipsius latenter perforabant; amici prope inimici facti, de longe jacula ex adverso mittebant; proximi sagittas in pharetra, suo tempore et loco jactandas, acutos gladios sub lingua sua consiliarii portabant, undique insidias in occulto ponentes, ut interfi
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃dabat. sepiꝰ de die indiem. bec tenenda ingeminans. scił¬
cirta altare. ⁊ diuina mist̾ia. mundiciam excessuum ⁊ negligen¬
tiarum in capło. ⁊ ubiq em̃dationẽ pauꝑum curã ⁊ hospitali-¬
tatem. In altari namq exhibr quisq fidem ⁊ dilectionẽ di. in ꝯ¬
scientiȩ purificatione. curam sui. in hospitum ⁊ pauꝑum sus¬
ceptione. dilectionem proximi. constant̃ eqͥdem asserebat. aliꝗͣ
domũ nunqmͣ posse egere supͣ id qd̾ possit sustinẽ. que hec tͥa
sollite studuerit obseruare. Uerbisceenim ⁊ factis clamabat.
b actib suisp̃cedentẽ r̾onem attendens. ut cum fulciret᷑ rõ¬
ne ⁊ auctoritate firmaretur stare posset.

Expanded text:
commendabat, saepius de die in diem haec tenenda ingeminans, scilcommendabat, saepius de die in diem haec tenenda ingeminans, scilcirca altare et divina mysteria munditiam; excessuum et negligentiarum in capitulo et ubique emendationem, pauperum curam et hospitalitatem. In altari namque exhibet quisque fidem et dilectionem Dei; in conscientiae purificatione, curam sui; in hospitum et pauperum susceptione, dilectionem proximi. Constanter equidem asserebat, aliquam domum nunquam posse egere, supra id quod possit sustinere, quae haec tria sollicite studuerit observare. Verbis enim et factis clamabat bus actionibus suis praecedentem rationem attendens, ut cum fulciretur ratione, et auctoritate firmaretur, stare posset.
Abbreviated transcription (Latin):
suorum responderet. ibidem statim satisfactionis pena reddebat᷑.
Uoluit ut om̃i tempore ieiunarent. una uice contenti in die. uo¬
luit etiam. ut asellis ccumuecta¬
s obsistente carnis infirmitate obseruari ñ potuit. fenura¬
lib semꝑ uti fr̃ib suis p̃cepit. qr semꝑ exhorruit uirile robur
animi. effeminata mollicie lententesc̾e. ñ tñ hoc respectu. ħ¬
statuta p̃ciosiora ante oculos int̾im iudicis approbans. qmͣ
erat ille ordo religiosꝰ. qui ex sua regła ⁊ pposito carebat. La¬
neis ad carnem. laneis ad laborem uti. ⁊ absꝙ ulla tinctura p̃ce-¬
pit licet asꝑrimo cilicio assidue uestiret᷑. In scũario uͦ ⁊ uͥcũꝙ
diuina sacram̃ta tͣctanda fũant. uel celebnͣda. ꝓpter mundi-¬
ciam. ⁊ multimodam honestatẽ. lincis ⁊ uti uoluit. ⁊ om̃i tp̃r
utenda disposuit. S non sunt p̃termittenda tͥa. que p̃cipue

Expanded text:
suorum responderet, ibidem statim satisfactionis poena reddebatur. 54. suorum responderet, ibidem statim satisfactionis poena reddebatur. 54. Voluit ut omni tempore jejunarent, una vice contenti in die. Voluit etiam ut asellis circumvectased obsistente carnis infirmitate, observari non potuit. Feminalibus semper uti fratribus suis praecepit; quia semper exhorruit virile robur animi effeminata mollitie lentescere: non tamen hoc respectu stamina pretiosiora ante oculos interni Judicis approbans. Quam erat ille ordo religiosus, qui ex sua regula et proposito his carebat! Laneis ad carnem, laneis ad laborem uti, et absque ulla tinctura praecepit; licet asperrimo cilicio assidue vestiretur. In sanctuario vero, et ubi divina sacramenta tractanda fuerant, vel celebranda, propter munditiam et multimodam honestatem, lineis uti voluit, et omni tempore utenda disposuit. Sed non praetermittenda tria, quae praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oꝑe compłent. hoc uidit.⁊ has ꝓfessiones ut p̃missum ẽ. hoc
mͦ fieri censuit. Er̾at gͦ mens eoꝵ qui ab initio collecti sunt sic
affecta: ut pociꝰ elig̾ent uet̾em ⁊ clauatam tunicam qmͣ nouũ
&e integrum quod libet uestim̃tum. Unde factum ẽ ut qͥdam
ñ minimum pauꝑtatem amplectentes. cum datas sibi nouas uestes
erubesc̾ent. ad ostendendam qm̃ sit uilis scłi pompa. ad repͥm̃dam
pta. ut si clibanꝰ ardens ꝓponeret eis. uel q̃libet mors se offerret ma-¬
gis timerent imꝑantem qmͣ mortem. Iuge silentium. in omni
loco. in om̃i tp̃r. in om̃i statu. ita etiam ut hi qͥ illum comita¬
bantur. licet confertissimis ppłorum tͣbis admixti. ux unum u̾¬
bum ab eorum ore posset extorqueri. Quod si quemlibet eorum
de qnͣtuloctinq cõmisso culparet. ibidem ad pedes ꝓruens. satis¬
factus. neq uisum hominũ circumstantium erubescebat. Qd̃ si
amaritudinem actione. u̾bis ⁊ uultu. etiã malefacientib aliqͥs

Expanded text:
et opere complerent. Hoc vidit, et has professiones, ut praemissum est, hoc modo fieri censuit. Erat ergo mens eorum, qui ab initio collecti sunt, sic affecta, ut potius eligerent veterem et clavatam tunicam, quam novum et integrum quodlibet vestimentum. Unde et factum est ut quidam non minimum paupertatem amplectentes, cum datas novas sibi vestes erubescerent, ad ostendendum quam sit vilis saeculi pompa, ad reprimendam pta, ut si clibanus ardens proponeretur eis, vel quaelibet mors se offerret, magis timerent imperantem quam mortem. Juge silentium in omni loco, in omni tempore, in omni statu; ita etiam ut hi qui illum comitabantur, licet confertissimis populorum turbis admisti, vix unum verbum ab eorum ore posset extorqueri. Quod si quemlibet eorum de quantulocunque commisso culparet, ibidem ad pedes corruens satisfacturus, neque visum hominum circumstantium erubescebat. Quod si amaritudinem actione, verbis et vultu, etiam male facientibus, aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
mia siccarent᷑. ñ ẽ de corpore eiꝰ ꝑ tot dies alicuiꝰ fecoris egres¬
sa corruptio. Unde dat᷑ intelligi qr mundau̾it eũ grã suꝑ¬
babundans a corruptione m̃tis. que ꝯseruauit corpꝰ eiꝰ ne
corrũꝑet᷑ dũ tractari manibꝰ& bumanitatis exhibitio ne
more solito exeqͥarũ offccio sepult᷑e debuit p̃muniri. Sepuli
itaꝙañ altare sc̃e crucis in medio monastio fuit ꝑaliquot
annos. ẜ boni filii qͥ ex p̃cepto u̾itatis ut scriptũ ẽ. honora
nitatis qmͣ eis exhibuerat. eũ teñe diligebant ut sine abli¬
uione memoriȩ ipsoꝵ eõm̃daret᷑ añ oculos suos eũ t̾choro tstu¬
lert̾. ubi in tumulo diligent̃ ꝓloci oportunitate adornato
aiem expectat nouissimũ in spe certȩ resurrectionis. & gła¬

Expanded text:
mia, secarentur; non est de corpore ejus per tot dies alicujus fetoris egresmia, secarentur; non est de corpore ejus per tot dies alicujus fetoris egressa corruptio. Unde datur intelligi, quomodo mundavit eum gratia superabundans a corruptione mentis, quae conservavit corpus ejus ne corrumperetur, dum tractari manibus, et humanitatis exhibitione, more solito, exsequiarum officio sepulturae debuit praemuniri. Sepultus itaque ante altare sanctae crucis, in medio monasterii fuit per aliquot annos, sed boni filii, qui ex praecepto Veritatis ut scriptum est: « Hononitatis quam eis exhibuerat, eum tenere diligebant, ut sine oblivione memoriae ipsorum commendaretur, ante oculos suos in choro eum transtulerunt, ubi in tumulo, diligenter pro loci opportunitate adornato, diem exspectat novissimum, in spe certae resurrectionis et g
Abbreviated transcription (Latin):
nebat᷑ iustȩ certeq rõnis responsio. Res mira. Contendebant
hominis hui corpꝰ exanime retine. ꝓdee sibi putantes mortu
p̾sentiã. cuiꝰ cũ uiu̾et & ꝓdesse potãt om̃imodis que rebant ab¬
sentiã. Didentes tandem illiqui erant medii qͥ utrinq contẽ¬
tio nembanceque ferebant qd̾ iniuĩcibiles eẽnt. & suã unaqueꝯ
paro iusticiã meliorẽ assereret. consiliũ dedert̃ ut ad regem loꝰ¬
thariũ qm̃cito mitt̾et᷑ quodꝙ ipse p̾ciꝑet aut iudicaret hoc
unoꝙͦ uigiliȩ. & ea que fidelibꝰ defunctis debent᷑ diligent̃ st̃
celebrata. donec in die octaua reu̾si sõ qui missi fuand& tt̃ ex
p̃cepto imꝑatoris ad frẽs in eccłia beate mariȩ corpꝰ uiri scĩ
sepultũ ẽ. S & hoc mirũ fuit & tacendui ñ ẽ qi cũ eẽt estas ni¬
mia. ita qd̾ eodem anno pͣtorum fena nulla p̃siccitate ni¬

Expanded text:
nebatur justae certaeque rationis responsio. Res mira! Contendebant nebatur justae certaeque rationis responsio. Res mira! Contendebant hominis hujus corpus exanime retinere, prodesse sibi putantes mortui praesentiam, cujus, cum viveret, et prodesse poterat, omnimodis quaerebant absentiam. Videntes tandem illi qui erant medii, qui utrinque contentionem hanc aeque ferebant, quod invincibiles essent, et suam unaquaeque pars justitiam meliorem assereret, consilium dederunt, ut ad regem Lotharium quam cito mitteretur, quodque ipse praeciperet aut judicaret, hocunoquoque vigiliae, et ea quae fidelibus defunctis debentur, diligenter sunt celebrata; donec in die octava reversi sunt qui missi fuerant: et tunc ex praecepto imperatoris, ad fratres in ecclesia B. Mariae corpus viri sancti sepultum est. Sed et hoc mirum fuit, et tacendum non est, quia cum esset aestas nimia, ita quod eodem anno pratorum fena nulla, prae siccitate ni
Abbreviated transcription (Latin):
efuncto itaꝙ beate & dignȩ memorie patre norb̾to. spũꝙ suo
ad sũme felicitatis ȩt̾nitatẽ uocato. scõꝙ corꝑe ipsiꝰ ex ani¬
nũꝙ & iustũ ẽẽ dicebant ut qr caput eccłiarũ eiꝰdem ciuitatiᷤ
extit᷑at. eccłiȩ capitalieiꝰ ossadeferrent honorẽ ibiq aduentũ
sũ mi iudicis expectaret uͥerat titulꝰ eiꝰ ĩmobilis. & sine fine. si
sine fine in carne uiu̾e ei contigisset. S alia pars. fr̃s uidelicet
sc̃ȩ mariȩ sui inris ipsum eẽ asserebant eo qd ꝑ ipsũ suo creato-¬
ri reconciliati ip̃m patrẽ elegerunt. & ꝑ ipsũ scipsos & suam
deuotionẽ d̾no d̾o suo a qͦ au̾si fu̾ant reddiderunt. p̃cipue cũ
adhuc uiuens homo p̃cepiss. & usꝙ in finem sue hoc uolun¬
tatis deuotio postulans demostrass. qd̃ int̾ fr̃s suos & filios
quos do ci u̾bo pauꝑtatis suȩ temꝑe genuerat sepelirie re-
quiescere debuiss. Hec erat contentio. & euidens utrinꝙ ꝓpo¬

Expanded text:
oriae Patre Norberto, spirituque suo ad summae felicitatis aeternitatem vocato, sanctoque corpore ipsius exaninumque et justum esse dicebant, ut, quia caput ecclesiarum ejusdem civitatis exstiterat, Ecclesiae capitali ejus ossa deferrent honorem; ibique adventum summi Judicis exspectaret, ubi erat titulus ejus immobilis et sine fine, si sine fine ei in carne vivere contigisset. Sed et alia pars, fratres videlicet S. Mariae, sui juris ipsum esse asserebant, eo quod per ipsum suo Creatori renonciliati, ipsum Patrem elegerunt; et per ipsum seipsos et suam devotionem Domino Deo suo, a quo aversi fuerant, redierunt, praecipue cum adhuc vivens homo praecepisset, et usque in finem suae hoc voluntatis devotio postulare demonstrasset, quod inter fratres suos et filios, quos Deo, Dei verbo, paupertatis suae tempore genuerat, sepeliri et quiescere debuisset. Haec erat contentio; et evidens utrinque propo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ patrẽ hec ẽ. uisitare pupillos ⁊ uiduas in tbulatione sua ⁊
in maculatũ se custodire ab hoc scło. Se de p̃dicõne seriptũ ẽ
siquis conũti fec̾it pecc̃orem ab errore uie sue. saluabit animã
suã amorte. ⁊ oꝑit multitudinẽ peccõꝵ. Si de potestate datur
nobis in susceptione sacerdotii cum di. accipite potestatem ⁊
estote relatores u̾boꝵ dĩ Si postremo de ueste: docet nos pͥmꝰ
ecclie pastor.qr ñ in ueste p̃eiosa acceptũ ẽ coramdõ. ⁊ ioħes
baptista uestitꝰ pilis cameloꝵ. ⁊ cecilia que induebat᷑ cilicio
in exordio mundi ñ purpureã uestem. s pelliceam tunicã
fec̃ ⁊ dedit. Calit̾ gͥ inuictꝰ ad uuante segrã diuna recessit
abeis. qr ñ erat conueniens testimoniũ eoꝵ ad u̾faseum. Om̃i
ͦ destitutꝰ sub sidio. diuino tantũ suffultꝰ auxilio oromnib

Expanded text:
et Patrem haec est: « Visitare pupillos et viduas in tribulatione sua, et et Patrem haec est: « Visitare pupillos et viduas in tribulatione sua, et immacpeccatorem ab errore viae suae, salvabit animam suam a morte, et operiet multitudinem peccatorum . » Si de potestate, datur nobis in susceptione sacerdotii, cum dicitur: « Accipite potestatem, et estote relatores verborum Dei. » Si postremo de veste; docet nos primus Ecclesiae pastor, quia non in veste pretiosa acceptum est coram Deo ; et Joannes Baptista vestitus pilis camelorum; et Caecilia, quae induebatur cilicio oplasto Adae in exordio mundi non purpuream vestem, sed pelliceam tunicam fecit et dedit . Taliter igitur invictus, adjuvante se gratia divina, recessit ab eis, quia non erat conveniens testimonium illorum adversus eum. Omni ergo destitutus solatio, divino tantum fu
Abbreviated transcription (Latin):
is gͦ ita se habentib accidit ut concilium quoddã fieret
in theutonicis partib ap̃ oppidũ quoddam qd̾ dr frixlare corã
dño conone sed isaplice legato. Ex quare occasione accepta ep̃i.
illuc conuen̾ant tractati. inito concilio uocauer̃t hominẽ di
Quop̃sente ceꝑunt eũ ex cõmuni omniũ assensu coram p̃fato
dño accusantes redarguere quare uidelicet p̃dicationis officiũ
usurpasset eosꝙ in ipsa p̃dicatione quare u̾bis ⁊ conuitus tam
acricer insequeret᷑. cum a nullo missus. nͨ eoꝵ princeps esset con¬
stitutꝰ. quare insuꝑ habitũ religionis p̃tend̾et. cũ in nullo reli¬
gio ⁊ pͥetas conuenirẽt.⁊ qua rõne p̃ciosas uestes abiecisset cũ
mos t̾re id non habeat.⁊ maxime apud nobiles ut ipse erat.
quatenꝰ qmͣ diu u̾sant᷑ in scło agninis seu capͥnis uestib utant᷑.
ad hec omĩa sapiens a dõ edoctis sapient̾ respondebat dicens.
Si de religione impetor.religio munda. ⁊ in maculata ap̃ dđm.

Expanded text:
is ergo ita se habentibus, accidit ut concilium quoddam fieret in Teutonicis partibus, apud oppidum quod dicitur in Friteslare, coram domino Conone sedis apostolicae legato. Ex qua re occasione accepta, episcilluc convenerant tractaturi, inito consilio vocaverunt hominem Dei. Quo praesente, coeperunt eum ex communi omnium assensu coram praefato domino accusantes redarguere, quare videlicet praedicationis officium usurpasset, eosque in ipsa praedicatione quare verbis et conviciis tam acriter insequeretur, cum a nullo mitteretur, nec eorum princeps esset constitutus, quare insuper habitum religionis praetenderet, cum in nullo religio et proprietas convenirent, et qua ratione pretiosas vestes abjecisset, cum mos terrae id non habeat, et maxime apud nobiles, qualis ipse erat, ut quandiu versantur in saeculo, agninis seu caprinis vestipus utantur. 20. Ad haec omnia vir sapiens, a Deo edoctus, sapienter respondebat, dicens: « Si de religione impetor: Religio munda et immaculata apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
mota sunt. ⁊ eoꝵ instinctu submonitꝰ erat ep̃s humanitatis
ci manum licet inuito ꝑ aliquod tempꝰ ministrare. Quo de¬
ducto ⁊ fintto concilio pͥapa ñ post multum laudunum ue

Expanded text:
mota sunt; et eorum instinctu submonitus erat episcopus, humanitatis mota sunt; et eorum instinctu submonitus erat episcopus, humanitatis ei manum, licet invito, per aliquod tempus ministrare. Quo deducto et finito concilio, papa non post multum Laudunum de
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipium. remis concilium conuocauit. ubi & intͦitum suum
uit. ⁊ que sinistra inuenta sunt ⁊ corrigenda. auctoritate roma-¬
na & correxit. ⁊ corrig̾e p̃cepit. Audiens autem homo di aplice se-¬
dis dignitatem esse innouatam. autumpnꝰ erat qñ pͥmo bruma¬
le tempꝰ hiemis incipit frigesc̾e. ut erat nudis pedib remis adiit.
ipsorum cum płi̾mi remitti ⁊ sibi indulgeri postulassent qnͣtum
ad uexationem corꝑis attinet. nullam uolebat susciꝑe relaxatio¬
nem. Uerumptñ ne ab aliquib oblatnͣtib qͥ in huiꝰcemodi no¬
uitatib esse solent sana eius doctͥna ab aliquo posset infirmari:
litt̾as auctoritatis apłicȩ. quas apapagelasio acceꝑat. sic̃ iam
ep̃o bartholomeo p̃cepit ut curam eiꝰ susciꝑet. erat enim
ipse homo habens ex ꝓgenie matris sue quosdam in ep̃atu ⁊ in
eadem ciuitate ꝓpinquos. quoꝵ uiscera pietatis affectu suꝑeo

Expanded text:
principium, Remis concilium convocavit, ubi et introitum suuprincipium, Remis concilium convocavit, ubi et introitum suuvit, et quae sinistra inventa sunt et corrigenda, auctoritate Romana et correxit, et corrigi praecepit. 38. Audiens autem homo Dei apostolicae sedis dignitatem esse innovatam autumnus erat, quando primo brumale tempus hiemis incipit frigescere, ut erat nudis pedibus Remos adiit: ipsorum, cum plurimi remitti et sibi indulgeri postulassent, quantum ad vexationem corporis attinet, nullam volebat recipere relaxationem. Verumtamen, ne ab aliquibus oblatrantibus, qui in hujuscemodi novitatibus esse solent, sana ejus doctrina ab aliquo posset infirmari, litteras auctoritatis apostolicae, quas a papa Gelasio acceperat, sicut jam episcopo Bartholomaeo praecepit, ut curam ejus susciperet; erat enim ipse homo habens ex progenie matris suae quosdam in episcopatu, et in eadem civitate propinquos; quorum viscera pietatis affectu super eo
Abbreviated transcription (Latin):
i gͥ rei ueritas. ⁊ u̾itatis ordo succedentium. adiungit᷑ cau¬
sis p̃ cedentibus legenti⁊ audientib fastidium. ⁊ acrogan¬
alio mͦ seriatum ꝓcedẽ res gesta nequeat & scire uolentib satistãce.
Sunt etenum ciucta que p̃missa sunt ex mmittis pauca que
gessie pͥusqm̃ fr̃es colligit: nunc autem plurima restant que
in colligendo. ⁊ locando.⁊ conseruiando laborauit ⁊ quomͦ
pomĩa xpi imitatores esse docuit Fodem deniꝙ anno conti¬
gi beate memorie. Selasium papam aqͦ pdicandi auctorita¬
tem accepat migrasse a scło. cui successit calixtus uiennensis
constat ap̃ cluniacum electum fuisse. ⁊ in sede uniu̾salis eecsie
potestatem. honorisq &e dignitatis culiñ cõmuni om̃ium electi¬
pne suscepisse. Transierat enim p̃nominat glasius papa cum
saniori parte cardinalium ut scãm matrem ecłiam in m̃bs
uisitaret qui multa sedens in capite de his audierat. ut poteqͥ
sancellarius ꝑmultos annosextitãt. tempore paschalis pape

Expanded text:
itur rei veritas, et veritati ordo succedentium adjungitur causis praecedentibus, legenti et audientibus fastidium et deroganalio modo seriatim procedere res gesta nequeat, et scire volentibus satisfacere. Sunt etenim cuncta quae praemissa sunt, ex multis pauca quae gessit, priusquam fratres colligeret. Nunc autem plurima restant, quae in colligendo, locando et conservando laboravit; et quomodo Christi imitatores esse docuit. Eodem denique anno contigit, beatae memoriae Gelasium papam, a quo praedicandi auctoritatem acceperat, migrasse a saeculo; cui suecessit Callistus Viennensis in sede universalis Ecclesiae potestatem honoris ac dignitatis culmen, communi omnium electione suscepisse. Transierat enim praenominatus Gelasius papa, cum saniori parte cardinalium, ut sanctam matrem Ecclesiam in membris visitaret; qui multa sedens in capite de his audierat, utpote qui cancellarius per multos annos exstiterat, tempore Paschalis papae
Abbreviated transcription (Latin):
sio. ⁊ aura fauoris humani. plausudulcisono. ⁊ uoce homi¬
ni sic affecto melliflua. acclamantiũ undiq ⁊dicentium eu-¬
ge euge Pre cuiꝰ dulcedine atꝙ suauitate ꝓmissio regni cȩloꝵ
seu cõminatio gehenne ignis ardentis.: queq his similia inso-¬
nabant aurib eiꝰ. tanqͣm uerbalenta ⁊ somnolenta. ꝑstrepentia
⁊ tumultuosa indignationis ⁊ molestiȩ plena. qͣsi deliram̃ta
senilia. ⁊ ineptiȩ pueriles. Om̃is deniꝙ cantio que ñ geminũ in
circuitu eiꝰ duplicaret euge. uidebat᷑ ei ueluti locutio inanis ⁊ nar¬

Expanded text:
sio, et aura favoris humani, plausu dulcisono, et voce, homisio, et aura favoris humani, plausu dulcisono, et voce, homini sic affecto melliflua, acclamantium undique atque dicentium: Euge, euge; prae cujus dulcedine atque suavitate, promissio regni coelorum, seu comminatio gehennae ignis ardentis, et quae his similia, insonabant auribus ejus, tanquam verba lenta et somnolenta, perstrepentia et tumultuosa, indignationis et molestiae plena, quasi deliramenta senilia et ineptiae pueriles. Omnis denique cantio, quae non geminum in circuitu ejus duplicaret Euge, videbatur ei veluti locutio inanis et nar
Abbreviated transcription (Latin):
us. in manu consili fui posi¬
tus. ⁊ ante cogitacionũ suarum oculos constitutus. ꝓpͥopro
ratione utens arbitͥo.⁊ ꝓ arbitͥo agens uitam. nichil sibi
denegans neq intemptatũ relinquens. qd̃ ꝓpͥe uoluntatis
suggereret appetitꝰ non attendens quid liceat. ⁊ quid ñ deceat
non cauens. dũtantum qͦdlibet suppetat. ⁊ quod displicet non
obsistat. tnsglutiens pret̾ita p̃sentia deuorans. p̃occupans
⁊ fut᷑a. ciuis scl̃i huiꝰ egregiꝰ. ⁊ inclitꝰ babilonie colonꝰ. clausis
incedens luminib. ⁊ capite uerso retͦrsum. nesciensquid su
ꝑeum disponeretur inposterum. ⁊ ignarꝰ quid sibi crastinꝰ
pareret dies: immo quod det̾ius erat. penitus ñ curans. relio¬
nis ⁊ quietis impatiens. in quietud inis autẽ ⁊ inpatientiȩ
seruꝰ. Amplificabant p̃t̾ea in his om̃ib. spem uotoꝵ eiꝰ ⁊ dila¬
tabant desid̾ia cordis eiꝰ secundoꝵ ꝓuentuũ temꝑalis succes-¬

Expanded text:
us; in manu consilii sui posius; in manu consilii sui positus, et ante cogitationum suarum oculos constitutus, proprio pro ratione utens arbitrio, et pro arbitrio agens vitam: nihil sibi denegans, neque intentatum relinquens, quod propriae voluntatis suggereret appetitus; non attendens quid liceat, et quid non deceat non cavens, dum tantum quod libet suppetat, et quod displicet non obsistat; transglutiens praeterita, praesentia devorans, praeoccupans et futura: civis saeculi hujus egregius, et inclytus Babyloniae colonus; clausis incedens luminibus, et capite verso retrorsum, nesciens quid super eum disponeretur in posterum, et ignarus quid sibi crastinus pareret dies, imo, quod deterius erat, penitus non curans; religionis et quietis impatiens, inquietudinis et impatientiae servus. 5. Amplificabant praeterea in his omnibus spem votorum ejus, et dilatabant desideria cordis, secundorum proventuum temporalis succes
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã in magnatũ curiis ꝑspicuus habȩret᷑ pͥmo qͥdem in cu-¬
ria dm frederici coloniensis archiep̃ideiñ in aula imꝑatoris.
in hac nimirũ propt̃ officiũ clericatꝰ. & scientiã litt̃arũ. ulla¬
uͦ ꝓpter genositate animi. ⁊ excellentiã urbanitatis. in utraꝙ
autẽ ꝓpter asfabilitatẽ uitȩ. ⁊ elegantiã morũ. Hic clarꝰ ibi no¬
bilis: strennuus ut᷑biqꝙ. Dilectꝰ & honoratꝰ ñ minꝰ a dnis qm
ab uniu̾sa familia. Gratꝰ hominib ⁊ habilis uniu̾sis. Ma¬
gnꝰ int̾ magnos. & int̾ paruos exiguus. int̾ nobilis illustͥs.
⁊ int̾ ignobiles rusticanꝰ. int̾ ꝑitos disertꝰ⁊ int̾ idiotas tanqͣ
fatiuis: cunctis se amabiłe ex̾ibebat. Om̃ib deniꝙ omnia
factꝰ omniũ int̾ quos u̾sabat᷑ studiis congruebat. Erat enim
homo aspectu hilaris. uultu serenꝰ. sermone iocundꝰ. conu̾-¬
satione mansuetꝰ societate affabilis. suis beneficus. extra
tus. indando profusꝰ. in accipi-¬
endopudibundus.¬

Expanded text:
ut etiam in magnatum curiis perspicuus haberetur; primo quidem in curia domini Friderici Coloniensis archiepiscopi, deinde in aula imperatoris: in hac nimirum, propter officium clericatus et scientiam litterarum; pter generositatem animi et excellentiam urbanitatis; in utraque autem, propter affabilitatem vitae et elegantiam morum. Hic clarus, ibi nobilis; strenuus utrobique: dilectus et honoratus non minus a Dominis quam ab universa familia; gratus omnibus, et habilis universis; magnus inter magnos, et inter parvos exiguus; inter nobiles illustris, et inter ignobiles rusticanus; inter peritos disertus, et inter idiotas tanquam fatuus, cunctis se amabilem exhibebat: omnibus denique omnia factus, omnium, inter quos versabatur, studiis congruebat. Erat enim homo aspectu hilaris, vultu serenus, sermone jucundus, conversatione mansuetus, societate affabilis, suis beneficus, extraneis tus; in dando profusus, in accipiendo pudibund
Abbreviated transcription (Latin):
humanis oculis ignorat᷑. In hoc ubi collegerit. uel quomͦ soti¬
os alios ds illi contułit. non est ĩmorandum. scitur tñ quod
in fra qͣdragesimam illam tot habuit quod in septima na
passionis d̾ni ante pascha cum tredecim reu̾sus p̃nominatũ
locum p̃monstratum uidelicet possedit.

Expanded text:
humanis oculis ignoratur. In hoc, ubi collegerit, vel quomodo socihumanis oculis ignoratur. In hoc, ubi collegerit, vel quomodo socios alios Deus illi contulerit, non est immorandum. Scitur tamen quod intra Quadragesimam illam tot habuit, quod in septimana Passionis Domini ante Pascha, cum tredecim reversus, praenominatum locum, Praemonstratum videlicet, possedit.
Abbreviated transcription (Latin):
frigore uernali calore paululum det̾so. uir di ut erat solitꝰ
utute diuini solatii accinctus. ad p̃dicandum exiit ⁊ soluscame¬
racum ueniens. factoꝙ sermone ad ppłm. cecidit sem̃ in t̾rambo¬
diam. scilicet in iuuenem euermodum nomine. qui tanto rore
stans oraret ad dnm dm suum in eodemloco.⁊ in eisdem passib¬
ubi dĩ hominem stare diligent̃ consid̾au̾at. in faciendo sermo
bum̃ quod caro factum est ẽẽ credidit. qui ubi steterunt pe¬
cutus est eum. Qui tanto intimi amoris uinculo ei alligatusẽ.
ut om̃i tp̃r uite sue spc̃ uiri di in eo requiem caꝑet ⁊ post disces¬
sum suum locum sepult᷑e sue ei cõmendaret. dans hoc p̃ceptũ.
alium iuuenem antonium nomine ado sibi datum recepit.
Hii duo ⁊ t̾cius quem pͥus susceꝑat. qnͣtum adhumanum
spectat examen. radices ⁊ fundam̃tum fuere fut᷑ȩ multitu¬
dinis quȩ subsecuta est. Dei enim dispositioni relinquit᷑ quod
p̃ nimia altitudine sapienciȩ. ⁊ scientie ipsus occultum. ab

Expanded text:
frigore, vernali calore paululum deterso, vir Dei, ut erat solitus, virtute divini solatii accinctus, ad praedicandum exiit; solus Cameracum veniens; factoque sermone ad populum, cecidit semen in terram bonam, scilicet in juvenem Evermodum nomine. Qui tanto rore stans oraret ad Dominum Deum suum, in eodem loco, et in eisdem passibus, ubi hominem Dei stare diligenter consideraverat in faciendo sermon Verbum, quod caro factum est, esse credidit, qui, ubi steterunt pe, secutus est eum. Qui tanto amoris intimi vinculo ei alligatus est, ut omni tempore vitae suae spiritus viri Dei in eo requiem caperet, et post discessum suum, locum sepulturae suae ei commendaret, dans hoc praeceptumalium juvenem, Antonium nomine, a Deo sibi datum, recepit. Hi duo, et tertius quem prius susceperat, quantum ad humanum spectat examen, radices et fundamentum fuere futurae multitudinis quae subsecuta est. Dei enim dispositioni relinquitur, quod, prae nimia altitudine sapientiae et scientiae ipsius, occultum ab
Abbreviated transcription (Latin):
quo supius m̃tio facta ẽ cum cameracensi ep̃o borchardo ꝑret̾ati
babebat enum ipse dereb suis quas nouit reliquerat indiscussas.
qdlam dispon̾e que q alias diripiebant᷑ qm̃ uellet nouitĩ qdem
crait aqͣnrmtter ñ pot̾at sustin̾e. Int̾ea ep̃c attenuata ⁊ dissoluta
isiunio⁊ frigore hospitis sui m̃bra nitebat᷑ refice ẜ ipse cotidiẽ
ab hosptte suo reficiebat᷑ spũali ⁊ melliflua u̾bi di refectione.
sibba ne causam amore nunio ⁊ caritatis igne in eo aecensus. as¬
sidue bortabat᷑ um. p̃cib qͥbuscunꝙ pot̾at adiunctis. q̃tenꝰ in
ep̃atu suo uellet remanẽ cotidie cutum ducenseum ⁊ ostendens
siqua sit ȩccł̃ia que ei placeat. sique solitudines. siqua deserta.
siqua t̾ra culta ł inculta ad edificandum ⁊ cõmanendum. Uict̾
dandem ipsiꝰ & multoꝵ tam religiosoꝵ qm̃ alioꝵ nobilium p̃cib

Expanded text:
quo superius mentio facta est, cum Cameracensi episcopo Burchardo perrexerat; quo superius mentio facta est, cum Cameracensi episcopo Burchardo perrexerat; habebat enim ipse de rebus suis, quas noviter reliquerat indiscussas, quaedam disponere. Quae quia aliter diripiebantur quam vellet novitius quidem erat aequanimiter non poterat sustinere. Interea episcopus, attenuata et dissoluta jejunio et frigore hospitis sui membra nitebatur reficere; sed ipse quotidie ab hospite suo reficiebatur spirituali et melliflua verbi Dei refectione. Ob hanc causam amore nimio et charitatis igne in eo accensus, assidue hortabatur eum, precibus quibuscunque poterat adjunctis, quatenus in episcopatu suo vellet remanere, quotidie circumducens eum et ostendens, si qua sit ecclesia quae ei placeat, si quae solitudines, si quae deserta, si quae terra culta vel inculta, ad aedificandum et commanendum. Victus tandem ipsius et multorum, tam religiosorum quam aliorum nobilium, precibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Initoq ep̃c cum papa consilio. quomͦ iam dictum uiriun¬
retinere posset: obtulit ei eccłiam beati martini. que in subut¬
bio sita est in qua pauci frẽs erant sub regula canonice ꝑfessio¬
nis degentes: qui omimodis renueba t. Tandem cũ cõgeret᷑
ne sunimi pontificis offensam.⁊ inobedientie notam inc̾renet.
quod pecebatur aennuit si tñ ca nonici in cadem cõmorantes. mõ¬
res suos quos sodłm euanglicam. ⁊ apłicam institutionem eos docẽt
obseruare ñ recusarent. d cum inquisiti ostendet eis modum e¬
uanelice insticutionis. quomͦ imitatores xpi. contemptores mun
dine debent. quomi uoluntari paupes. quom̃ ad obpbria acd
contumelias. ad irisiones. ad samem. ⁊ sitim. ⁊ nuditatem. ⁊
caca bnĩmodi patientos. quomͦ p̃ceptis ⁊ regłis scoꝵ patrum obe¬
disutes. ulustatim ad u̾bum⁊ aspectum illiꝰ ꝑt̾ria dixerunt
luo ab ipsa no n recessit. Mansit itaꝙ ibidem sociꝰ uͦ suus de

Expanded text:
nit; initoque episcopus cum papa consilio, quomodo eum retinere posset, obtulit ei ecclesiam B. Martini, quae in suburbio sita est, in qua pauci fratres erant sub regula canonicae professionis degentes; qui omnibus modis renuebat. 39. Tandem cum cogeretur, ne summi pontificis offensam et inobedientiae notam incurreret, quod petebatur annuit, si tamen canonici, in eadem commorantes, mores suos, quos secundum Evangelium et Apostolicam institutionem eos doceret, observare non recusarent. Sed cum inquisitis ostenderet modum evangelicae institutionis, quomodo imitatores Christi, contemptores mundi esse deberent, quomodo voluntarii pauperes, quomodo ad opprobria, ad contumelias, ad irrisiones, ad famem, ad sitim, et nuditatem, et caetera hujusmodi patientes, quomodo praeceptis et regulis sanctorum Patrum obedientes, illi statim, ad verbum et aspectum illius perterriti, dixerunt. lutus, ab ea non recessit. Mansit itaque ibidem; socius vero suus, de
Abbreviated transcription (Latin):
qm p̃meditacioni. & hoc statutũ ẽ. ut quicunq huic decre¬
to ñ obediret. domꝰ eiꝰ ad deiciendũ. & tota suppellectilis. ad
diripiendũ iudicib tociꝰ illiꝰ senatꝰ subiaceret. Qd̃ factum
cum relatum fuiss ad aures qͦrundam pͥncipum t̾re. qui uirũ
di ex quadam parte diligebant. eo qd̾ sciebant eũ ẽẽ uirũ scm̃
& iustum. ꝑsuadebant ei ut ad tempꝰ cedet exemplo magistͥ sui
qui a facie ꝑsequentium eũ se abscondit. sic̃ scriptũ ẽ. iħc aut̃
b exire compellebant Aduenit dies ut erat p̾nominata. & dͥatõ
signo cepit ciuitas imm̃sis clamoribꝰ ꝑstreꝑe. & int̾rogauit ho¬
mo di quid ess. Responsũꝙ est ei . qi ppłs multꝰ congreg atꝰ frẽs

Expanded text:
quam praemeditationi. Et hoc statutum est, ut quicunque huic decrequam praemeditationi. Et hoc statutum est, ut quicunque huic decreto non obediret, domus ejus ad dejiciendum, et tota supellex ad diripiendum judicibus totius illius senatus subjaceret. Quod factum cum relatum fuisset ad aurea quorumdam principum terrae, qui virum Dei ex quadam parte diligebant, eo quod sciebant eum esse virum sanctum et justum, persuadebant ei, ut ad tempus cederet, exemplo magistri sui qui a facie persequentium eum se abscondit, sicut scriptum est: « Jesusbus exire compellebant. 110. Advenit dies, ut erat praenominata, et dato signo, coepit civitas immensis clamoribus perstrepere. Et interrogans homo Dei quid es