comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissio: munꝰ dexcere ẽ quã sibi olĩ sc̃s
porrigi optabat: oꝑi in quit manuum
tuaꝵ porriges dexterã. Delectationes in
dextera hac usq in finem. Hanc nimir̃¬
sibi ille sibi porrigi optauit. & optinu¬
it dexterã de qua psalmista ait. uitã
petiit a te & tͥbiusti ei. longitudinẽ die¬
rum in scłm et in scłm scłi. Manifestiꝰ¬
deniq sapiens dixit. In simstra eiꝰ diuitie
& gła: in dextera eiꝰ longit᷑nitas uitȩ. Qs
ẽ homo qui uult uitã: diligit dies ui¬
dere bonos: Hec uita qua uiuimꝰ ma¬
gis mors ẽ: nec simplicit̾ uita s uita mor¬
talis. Moritur homo dicimꝰ qͣndo mor¬
ti certissime apꝓpinqͣt. Qͥd uͦ agimꝰ ex
quo pͥmũ incipimꝰ uiuereꝰ nisi morti ꝓ¬
pinqͣre. et inciꝑe mori: S ce dies qua¬
liscũq huiꝰ uitȩ pauci et mali st̃ sicut
sc̃s patͥarcha testatͣ: ibi uere uiuit᷑ ubi
iuiuida uita ẽ et uitalis. Ibi dies boni:
ubi interminabilis longitudo dierũ.

Expanded text:
rae, quam sibi olim sanctus porrigi optabat: Operi, inquit, manuum tuarum porriges dexteram . Delectationes in dextera hac usque in finem. Hanc nimirum et ille sibi porrigi optavit, et obtinuit dexteram, de quo Psalmista ait: Vitam petiit a te, et tribuisti ei longitudinem dierum in saeculum, et in sra illius divitiae et gloria, in dextera autem ejus longiturnitas vitae . Quis est homo qui vult vitam, diligit dies videre bonos? Haec enim vita, qua vivimus, magis mors est; nec simpliciter vita, sed vita mortalis. Moritur homo, dicimus, quando morti certissime jam appropinquat. Quid vero agimus ex quo primum incipimus vivere, nisi morti appropinquare, et incipere mori? Sed et dies qualescunque vitae hujus, pauci et mali sunt, sicut sanctus patriarcha testatur . Ibi vere vivitur, ubi vivida vita est et vitalis: ibi dies boni, ubi interminabilis longitudo dierum.
Abbreviated transcription (Latin):
fĩs: satis huic competit tempori ũsꝰ
psalmi. Celebraturis ꝓxime dnicam re¬
surrectionẽ. iam nunc ciuq nr̃m sua ꝓ¬
mittitur: ut festiuiꝰ in capite suo factũ
recolant membra. qd in seipsis p̃stolant᷑
aliqͣndo faciendũ. Congruus finis psal¬
mi: ubi psallenti finis ꝓmittit᷑ tam beatꝰ.
Iocunde complet᷑. dum in eo spondet᷑
replecio tam iocunda. Longitudine in¬
quit dierũ replebo eum: & ostendã illi
salutare meũ. Sepiꝰ uos ãmoneo fr̃s qd̾
iuxta pauli sententiã ꝓmissionẽ. habe¬
at pietas uitȩ eiꝰ que nunc ẽ pariter &
futiue. Unde & idẽ ait. Habetis nunc
ꝓmittitur plenitudo. ipsa longitudo di¬
erũ. Qͥd enim tam longũ qͣm qd et̾nũ
ẽs Qͥd cam longũ qͣm qd̾ nullo fine p̃¬
cidit᷑: Boñ finis uita et̾na. bonꝰ finis. qͥ
finẽ ñ hr̃. Et sane cuiꝰ finis bonꝰ ẽ. iplũ
quoq bonũ ẽ. Amplectimini itaq scĩ

Expanded text:
s; satis competit huic tempori versus Psalmi. Celebraturis proxime Dominicam Resurrectionem, jam nunc cuique nostrum sua promittitur: ut festivius in capite suo factum recolant membra, quod in se ipsis praestolantur aliquando faciendum. Congruus finis Psalmi, ubi psallenti finis promittitur tam beatus. Jucunde completur, dum in eo spondetur repletio tam jucunda. Longitudine, inquit, dierum replebo eum, et ostendam illi salutare meum. Saepius vos admoneo, fratres, quod juxta Pauli sententiam, promissionem habeat pietas vitae ejus quae nunc est, pariter et futurae . Unde et idem ait: Habetis nunc promittitur plenitudo, ipsa longitudo dierum. Quid enim tam longum, quam quod aeternum est? quid tam longum, quam quod nullo fine praeciditur? Bonus finis, vita aeterna; bonus finis, qui finem non habet. Et sane cujus finis bonus, ipsum qu
Abbreviated transcription (Latin):
moniȩ occasionẽ relinqui si qͥdem fie¬
ri posset qd̾ utraq petebat: ut et mo
modo fiet inqͥunt: Mors crudelissi¬
ma et amarissima. mors terribilis. et
ipso horrenda auditu: bona fieri qua¬
ex caritate moriat᷑ quis: utiq qui nicħ
debeat morti. Neq enim decinere pot̾it
medius: soluet᷑q chaos magnũ. qd int̾
mortẽ uitamq signatũ ẽ. Nimirũ ca¬
ritas fortis ut mors. imimo et fortior
morte. si fortis illius intraũit atrium.
alligabit eum et diripiet utiq uasa eiꝰ.
s ce ipsotransitu suo ponet ꝓfundum
maris uiam ut transeant liberati. Bo
nus uisus ẽ sermo: utpote fideł & dig
nus omĩ acceptioẽ. S ubi ille poterit
innocens inueniri. qui mori uelit. ñ ex
cito suo: Circuit u̾itas orbem terrȩ. qr
nemo mundus a sorde: nec infans cuiꝰ
ẽ uniꝰ diei uita suꝑ terrã. S &e miscdia
celum omne ꝑlustrat: et in angłis qͦq

Expanded text:
moniae occasionem relinqui; siquidem fiemoniae occasionem relinqui; siquidem fieri posset quod utraque petebat, ut et mord id quomodo fiet, inquiunt? Mors crudelissima, et amarissima est, mors terribilis, et ipso horrenda auditu. Bona fieri quaex charitate moriatur quis, utique qui nihil debeat morti. Neque enim detinere poterit medius, solveturque chaos magnum, quod inter mortem vitamque firmatum est. Nimirum charitas fortis ut mors, imo et fortior morte, si fortis illius intraverit atrium, alligabit eum, et diripiet utique vasa ejus, sed et ipso transitu suo ponet profundum maris viam, ut transeant liberati. 13. Bonus visus est sermo, utpote fidelis, et omni acceptione dignus. Sed ubi poterit ille innocens inveniri, qui mori velit non ex cito suo? Circuit Veritas orbem terrae; et nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Sed et Misericordia coelum omn
Abbreviated transcription (Latin):
tanta indignatione seuis in p̃uaricato¬
rem. ut inuoluas pariter et sororẽ. Qͥd
male merui: Siquid habes adu̾sum
me: dicito mͥ. Sin autẽ. quid me ꝑseqͤ¬
ris : Grandis controu̾sia fr̃s: & intrica¬
ta nimiũ disceptatio. Quis ñ illic dicẽt.
bonũ nob̃ erat si natus ñ fuisset homo
iste: Sic erat dilectissumm. omĩno sic erat:
ne fieret irritum u̾bum patͥs. ne sermo
uiuus et efficax qualibet occasione eua¬
cuaretur: parcite queso ait pax. parci¬
te uerbis huiusmodi: ñ uos talis alter¬
catio decet: uircutum ẽ inhonesta con¬
tentio. Porro iudex inclinans se digito
scͥbebat in terra. Erant autẽ uerba scͥ¬
turȩ que pax ipsa legit in aurib omĩũ:
ea siqͥdem ꝓpius assidebat. Hec dicit . ꝑii.
si adam ñ moriatur: & hec dicit ꝑii.
bona. & habet utraq qd pecit. Obstu¬
puere om̃s in ũbo sapientiȩ. & forma
compositionis pariter atq iudicii. Siqͥ¬
dem manifestũ fuit nullam eis queri¬

Expanded text:
tanta indignatione saevis in praevaricatotanta indignatione saevis in praevaricatorem, ut involvas pariter et sororem. Quid mali merui? Si quid habes adversum me, dicito mihi: sin autem, quid me persequeris? Grandis controversia, fratres, et intricata nimium disceptatio. Quis non illic diceret: Bonum nobis erat si natus non fuisset homo iste? Sic erat, dilectissimi, omnino sic erat: ne fieret irritum verbum Patris, ne sermo vivus et efficax qualibet occasione evacuaretur: Parcite, quaeso, ait Pax, parcite verbis hujusmodi. Non nos talis altercatio decet: virtutum est inhonesta contentio. 12. Porro Judex inclinans se, digito scribebat in terra. Erant autem verba Scripturae, quae Pax ipsa legit in auribus omnium ea siquidem propius assidebat: Haec dicit, Perii, si Adam non moriatur; et haec dicit: bona, et habet utraque quod petit. Obstupuere omnes in verbo sapientiae et forma compositionis pariter atque judicii: siquidem manifestum fuit nullam eis queri
Abbreviated transcription (Latin):
lueida. s sub obscura et obnubilata ad¬
huc zelo indignationis. Factumq ẽ ut
tur. Quis putas illi colloqͥo meruit
interẽe: & indicabit nobis: Quis au¬
diuit: & enarrabit: forte menarrabi¬
lia sunt: & ñ licet homini loqui. Sũ¬
ma tam̃ controu̾siȩ totius. hec fuisse
uidet᷑. Eget miseratione creat᷑a ratio¬
nalis. ait misodia: qm̃ misera facta est.
et miserabilis ualde. Uenit tempꝰ mise¬
rendi eiꝰ: qͥa iam prec̾it tempꝰ. Econtra
ũitas. Oportet inquit impleri sermo¬
nem quẽ locutus es dñe: totus mori¬
atur adam necẽẽ ẽ cum om̃ib qui in
eo erant qua die uetitum pomũ in p̃¬
uaricatione gustauit. Utquid gͦ ait mĩa.
utqͥd me genuisti pater citius ꝑituram:
Scit enim ueritas ipsa: q̃m miscdia tua
uaricator sententiã mortis euaserit: ꝑiit
salomonẽ suggerit ẽẽ mittendas: qm̃
ba querimomȩ repetentes. fateor ait
tori potius qͣm sorori iudicat ẽẽ parcen¬

Expanded text:
lucida, sed subobscura et obnubilata adlucida, sed subobscura et obnubilata adhuc zelo indignationis. Factumque est utur. Quis putas illi colloquio meruit interesse, et indicabit nobis? quis audivit, et enarrabit? Forte inenarrabilia sunt, et non licet homini loqui. Summa tamen controversiae totius haec fuisse videtur. Eget miseratione creatura rationalis, ait Misericordia, quoniam misera facta est, et miserabilis valde. Venit tempus miserendi ejus, quia jam praeteriit tempus. Econtra Veritas: Oportet, inquit, impleri sermonem quem locutus es, Domine. Totus moriatur Adam necesse est cum omnibus qui in eo erant, qua die vetitum pomum in praevaricatione gustavit. Utquid ergo, ait Misericordia, utquid me genuisti pater citius perituram? Scit enim Veritas ipsa quoniam misericordia tuaaevaricator sententiam mortis evaserit, periiSalomonem suggerit esse mittendas; quoniam ba querimoniae repetentes. Fateor, ait tori potius quam sorori judicat esse parcen
Abbreviated transcription (Latin):
dabat silentium: s ꝑio qͦdam susurrio.
paterna pulsantes uiscera loquebant᷑.
Nunqͥd ineternũ ꝓiciet ds̃: aut ñ appo¬
net. ut complacitior sit adhuc: Nunqͥd
obliuiscet᷑ misereri ds̃: aut continebit
in ira sua miscdias suas: Et qͣmius diu
multumq uisus sit dissimulare pater
miserationũ: ut interim satisfaceret de¬
lo iustitiȩ et ueritatis. ñ tam̃ infructu¬
osa fuit supplicantiũ importunitas. s
exaudita ẽ in tempore oportuno. for¬
te enim interpellantib tale dicatur
dedisse responsũ. Usq quo p̃ces u̾re:
Debitor sum et sororib ur̃is: quas ac¬
cinctas uidetis ad faciendã uindictã
in nationib. iustitiȩ et ueritati. uocen¬
tur. ueniant: &e suꝑ hoc uerbo parit̾
conferamꝰ. fẽstinant gͦ legati celestes:
et ut uidere miseriã hominũ et cru¬
cis: Sane ex deliberatione cõmum
ascendit u̾itas ad constitutã diem: s
ascendit usq ad nubes. necdũ plane

Expanded text:
dabat silentium, sed pio quodam susurrio dabat silentium, sed pio quodam susurrio paterna pulsantes viscera loquebantur: Nunquid in aeternum projiciet Deus? aut non apponet ut complacitior sit adhuc? Nunquid obliviscetur misereri Deus? aut continebit in ira sua misericordias suas? . Et quamvis diu multumque visus sit dissimulare Pater miserationum, ut interim satisfaceret zelo justitiae et veritatis; non tamen infructuosa fuit supplicantium importunitas, sed exaudita est in tempore opportuno. 10. Forte enim interpellantibus tale dicatur dedisse responsum: Usquequo preces vestrae? Debitor sum et sororibus vestris, quas accinctas videtis ad faciendam vindictam in nationibus; justitiae et veritati. Vocentur, veniant, et super hoc verbo pariter conferamus. Festinant ergo legati coelestes, et ut viderunt miseriam hominum et crucis? Sane ex deliberatione communi ascendit veritas ad constitutam diem, sed ascendit usque ad nubes: necdum plane
Abbreviated transcription (Latin):
dicenti neqͣqͣm morieminr pͥuatus est
et adam ueritate. ubi eam erubuit con
tendens. Siqͥdem ipsa dicit: qui erubu
qͥa ñ ẽ pax imꝑiis dicit dñs. Nonne enĩ
contrariã legem inuenerant in mẽbris
suis: quos de nouo pudere ceꝑat nudi¬
tatis: Timui inquit eo qd nudꝰ essem.
Nou sic miser non sic paulo ante time¬
bas: ñ querebas folia licet corpore nuduᷤ
sicut et modo. Ex hoc sane ut ꝓphetȩ
ipsius parabolã ꝓsequamur qͥ sibi obui¬
asse eas et reconciliatas in osculo memo¬
rauit: grauis quedã inter uirtutes uide¬
tur orta contentio. Siquidẽ ũitas et in¬
stitia miserũ affligebant: pax & m̃ia
parcendũ. Sunt enim collactanee hee
due sibi: quẽadmodũ et pͥores. Unde et¬
& factum ẽ ut ꝑseuerantib illis in ulti
cõminatione supplicii. ille secederent in
cor patris: redeuntes ad dñm qui dedit
illas. Solus si qͥdem ipse cogitabat cogita¬
tiones pacis: cum afflictionis plena omĩa

Expanded text:
dicenti, Nequaquam moriemini. Privatus est dicenti, Nequaquam moriemini. Privatus est et Adam veritate, ubi eam confiteri ernta, praetendens. Siquidem ipsa dicit: Qui erubuequia non est pax impiis, dicit Dominus . Nonne enim contrariam legem invenerant in membris suis, quos de novo pudere coeperat nuditatis? Timui ego, inquit, eo quod nudus essem . Non sic miser, non sic paulo ante timebas: non quaerebas folia, licet corpore nudus, sicut et modo. 9. Ex hoc sane ut Prophetae ipsius parabolam prosequamur, qui sibi obviasse eas, et reconciliatas in osculo memoravit gravis quaedam inter virtutes videtur orta contentio. Siquidem veritas et justitia miserum affligebant: pax et miseparcendum. Sunt etenim collactaneae hae duae sibi, quemadmodum et priores. Unde et factum est ut perseverantibus illis in ultiocomminatione supplicii, illae secederent in cor Patris, redeuntes ad Dominum qui illas dedit. Solus siquidem ipse cogitabat cogitationes pacis, cum afflictionis plena omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uerba maliciȩ ad excusandas excusati¬
ones in peccato. Prior enim iusticiȩ por¬
tio ñ peccare: scd̾a ꝑ penitentiã damna¬
re peccatum. Pdidit et miscdiam. cum
sic exarsit eua in concupiscentia sua: ut
nec sibi. nec uiro. nec filiis parceret uas¬
cituris: simul om̃s terribili maledicto.
ce necessitati mortis addicens. Adã qͦq
indignationi diuine mulierẽ ꝓ qua pec¬
cauerat obiecit: quasi post tergum eiuᷤ
uolens declinare sagitam. uidit enun
mulier lignum qd eẽt pulchrũ uisu. et
ad uescendũ suaue: de a serpente audierat
tanqͣm dos sese futuros. funicłs triplex
difficile rumpit᷑: curiositatis. uoluptati
& uanitatis. Hec sola mundus habet:
concupiscentiã carnis. concupiscentiam
ocłoꝵ. & suꝑbiam uitȩ. His abstracta ce
illecta: mĩam omnẽ crudelis mater ab¬
iecit. Sic et adam qui mulieri malemi¬
sertus ẽ. ut cum ea peccaret: bene nolu
rieris. dicens ne forte moriamur: demũ
serpenti credens penitus ab neganti et

Expanded text:
d excusandas excusationes in peccatis. Prior enim justitiae portio non peccare, secunda per poenitentiam damnare peccatum. Perdidit et misericordiam, cum sic exarsit Eva in concupiscentia sua, ut nec sibi, nec vito, nec filiis parceret nascituris, simul omnes terribili maledicto et necessitati mortis addicens. Adam quoque indignationi divinae mulierem, pro qua peccaverat, objecit, quasi post tergum ejus volens declinare sagittam. Vidit enim mulier lignum quod esset pulchrum visu, et ad vescendum suave, et a serpente audierat tanquam deos se futuros. Funiculus triplex difficile rumpitur, curiositatis, voluptatis, et vanitatis. Haec sola mundus habet, concupiscentiam carnis, concupiscentiam oculorum, et superbiam vitae. His abstracta et illecta misericordiam omnem crudelis mater abjecit. Sic et Adam, qui mulieri male misertus est ut cum ea peccaret, bene noluirieris ; et dicens, Ne forte moriamur: demum serpenti credens, penitus abneganti et
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ: quonã mͦ singulis sit spoliatus.
congruum ẽ ut dicamꝰ. Pdidit homo
iustitiã: cum eua serpentis. adam muli¬
eris uoci obedit potius qͣm diuine. Prat
tam̃ residuũ aliquod. qd app̾hendere
possent. ioq dñs suo illo scrutimo innu¬

Expanded text:
diximus, quonam modo singulis sit spoliatus, diximus, quonam modo singulis sit spoliatus, congruum est ut dicamus. Perdidit homo justitiam, cum Eva serpentis, Adam mulieris voci obedivit potius quam divinae. Erat tamen residuum aliquid, quod apprehendere possent, idque D
Abbreviated transcription (Latin):
tes uestim̃ti qd̃ amiserat pͥmus & uetꝰ
homo: in totidem quoq: diuisa st̃ scdi
et noui hominis uestim̃ta. An forte qͦ¬
ris et tunicã inconsutilẽ: que ñ diuidi¬
tur. s sorte ꝓuenit: Ego diuinã arbitror
ẽẽ imaginẽ: que nimirũ ñ assuita s insi¬
ta. atq ipsi imp̃ssa nature. diuidi scindi¬
q ñ potest. Ad imagniẽ nempe et simi¬
litudinẽ dĩ factus ẽ homo: in imagine
arbitrii libercatẽ. uirtutes habens in si¬
militudine. Et similitudo qͥdem ꝑit: ue¬
rũptam̃ in unagine ꝑtransiit homo.
Imago siqͥdem in gehenna ipsa uri pot̾it
ñ exuri: ardere s ñ deleri. Hȩcgͦ ñ scin¬
ditur. s sorte ꝓuenit: & quocũq ꝓueniat
anima ibi erit simul et ipsa. Nam simi¬
litudo ñ sie: s aut manet in bono: aut
si peccauerit anima mutatur miserabi¬
liter uim̃tis insipientib similata. Sed
qͥa spoliatũ uirtutib quatuor hominẽ

Expanded text:
tes vestimenti, quod amiserat primus et vetus tes vestimenti, quod amiserat primus et vetus homo, in totidem quoque divisa sunt secundi et novi hominis vestimenta. An forte quaeris et tunicam inconsutilem, quae non dividitur, sed sorte provenit? Ego divinam arbitror esse imaginem, quae nimirum non assuta, sed insita atque ipsi impressa naturae, dividi scindique non potest. Ad imaginem nempe et similitudinem Dei factus est homo, in imagine arbitrii libertatem, virtutes habens in similitudine. Et similitudo quidem periit, verumtamen in imagine pertransit homo. Imago siquidem in gehenna ipsa uri poterit, non exuri; ardere, sed non deleri. Haec ergo non scinditur, sed sorte provenit. Et quocunque perveniat anima, simul et ipsa ibi erit. Nam similitudo non sic; sed aut manet in bono, aut, si peccaverit anima, mutatur miserabiliter, jumentis insipientibus similata. 8. Sed quia spoliatum virtutibus quatuor hominem
Abbreviated transcription (Latin):
benignissima creatoris. Pacem utiq du¬
plicem: ut nec intus pugne. nec foris
timores: id ẽ nec caro concupisceret ad¬
ũsus sp̃m. nec ẽẽt ei creatura ulla formi¬
dini. Nlam et bestiis omĩb libere impo¬
suit nomina: & serpens ipse quod uio¬
lentia ñ p̃sumpsit. fraude magis eum
aggressus ẽ. Quid huic deerat. quẽ mĩa
custodiebat. docebat ueritas: regebat
iusticia. pax fouebat: S heu homo
iste ad multã ꝑniciem et insipientiam
sibi. descendit de iherłm in iericho. Si qͥ¬
dem incidit in latrones: a qͥb & ante
omĩa legitur despoliatꝰ. An ñ despoliatꝰ
qui dño ueniente nudum se eẽ conqͦri¬
tur: Nec uͦ poterat reuestiri. uł ablata
sibi reciꝑe uestim̃ta: nisi sua xp̃c amit¬
teret. Sicut enim uiuificari in anima nͥ
interueniente corporali morte xp̃i. non
potuit: ita nec reuestiri sine eiꝰ despoli¬
atione. Et uide si ñ ꝓpter has qͣtuor par¬

Expanded text:
benignissima Creatoris: pacem utique dubenignissima Creatoris: pacem utique duplicem, ut nec intus pugnae, nec foris timores, id est nec caro concupisceret adversus spiritum, nec esset ei creatura ulla formidini. Nam et bestiis omnibus libere imposuit nomina, et serpens ipse, quod violentia non praesumpsit, fraude magis eum aggressus est. Quid huic deerat, quem misericordia 974 custodiebat, docebat veritas, regebat justitia, pax fovebat? 7. Sed heu! homo iste, ad multam perniciem et insipientiam sibi, descendit de Jerusalem in Jericho: siquidem incidit in latrones, a quibus et ante omnia legitur despoliatus . Annon despoliatus, qui Domino veniente nudum se esse conqueritur? Nec vero poterat revestiri, vel ablata sibi recipere vestimenta, nisi Christus amitteret sua. Sicut enim vivificari in anima nisi interveniente corporali morte Christi non potuit, ita nec revestiri sine ejus despoliatione. Et vide, si non propter has quatuor par
Abbreviated transcription (Latin):
ret et habitaret in nobis: mĩa et u̾itas
& ipsi quoq intellectui uerba deessent.
Dico tam̃ utcũq modicũ id qd̾ sentio:
si forte uł occasionem dedisse uidear sa¬
enim in his qͣtuor salutis integritas: nec
sine his om̃ĩb potest constare salus: pre¬
sertim cum nec possint ẽẽ uirtutes si ab
ꝓtegeret et conseruaret ubiq. Uides qͣlẽ
nutritiũ contulit paruulo suo ds̃: qͣlẽ
dedit pedissequã homini recens orto:
S erat illi necessariꝰ etiã eruditor. tanqͣm
ingenue et rationabili creaturȩ: ut non
sicut ium̃tum aliquod custodiret᷑: s tan¬
qͣm paruulus educaret᷑ Cui sane magiste¬
rio nemo poterat aptior inueniri qͣm
ueritas ipsa: que eum in agnitionẽ sũ¬
mȩ ꝑduceret aliquando u̾itatis. Interim
ẽetq peccatum ei tanqͣm scienti bonu
& minime facienti: iustitiã quoꝙ qua
regeret᷑ accepit. Adhuc autẽ et pacem
qua foueret᷑ et delectaret᷑: addidit manꝰ

Expanded text:
ret et habitaret in nobis, misericordia etret et habitaret in nobis, misericordia etet ipsi quoque intellectui verba deessent. Dico tamen utcunque modicum id quod sentio, si forte vel occasionem dedisse videar saenim in his quatuor salutis integritas, nec sine his omnibus potest constare salus; praesertim cum nec possent esse virtutes, si abpsa quoque protegeret et conservaret ubique. Vides qualem nutritium contulit parvulo suo Deus, qualem dedit pedisequam homini recens orto. Sed erat illi necessarius etiam eruditor, tanquam ingenuae et rationabili creaturae, ut non sicut jumentum aliquod custodiretur, sed tanquam parvulus educaretur. Cui sane magisterio nemo poterat aptior inveniri, quam veritas ipsa, quae eum in agnitionem summae perduceret aliquando Veritatis. Interim essetque peccatum ei tanquam scienti bonum, et minime facienti, justitiam quoque, qua regeretur, accepit. Adhuc autem et pacem, qua foveretur et delectaretur, addidit manus
Abbreviated transcription (Latin):
rum miscd̃ia et u̾itas obinauert̃ sibi
& hoc qͥdem ut declines a malo. Iam
uͦ ut facias bonũ. in timpano tibi¬
& choro psallendũ ẽ: ut ipsa morti¬
ficatio carnis tue et penitentiȩ fructꝰ
ac uistitiȩ oꝑa in unitate et concor
dextera ẽ dextera iniqͥtatis. Phariseꝰ
ille cuiꝰ supra meminimꝰ ñ erat sicut
ceteri hominũ: et ipse sibi ut diximꝰ
testimoniũ ꝑhibuit. s ñ uerũ. Sane
quisqͥs ille ẽ in quo miscd̃ia et u̾itas
obuiauert̃ sibi. iustitia et pax oscula¬
te sunt. secure glorietur: s glorietur
in eo qui sibi testimoniũ ꝑhibet. inspũ
sa sapientior nemo: liquet ꝓfecto glłam
patͥs xp̃m dĩ uirtutẽ et di sapientiam
ẽẽ. Quia gͦ multifarie multisq mo¬
dis de eo p̃dictum fuerat in ꝓphetis.
Qd̾ in terris uidendꝰ foret. & inter ho¬
mines conũsaturus: quonã mͦ id fa¬
terra nr̃a: psalmista indicat in his u̾b̃.
Ac si manifestiꝰ dicat. Ut uerbũ caro fie¬

Expanded text:
irum misericordia et veritas obviaverunt sibi. irum misericordia et veritas obviaverunt sibi. Et hoc quidem, ut declines a malo. Jam vero ut facias bonum, in tympano et choro tibi psallendum est, ut ipsa mortificatio carnis tuae, et poenitentiae fructus ac justitiae opera in unitate et concorddextera est dextera iniquitatis. Pharisaeus ille, cujus supra meminimus, non erat sicut caeteri hominum ; sed ipse sibi, ut diximus, testimonium perhibuit, sed non verum. Sane quisquis ille est, in quo misericordia et veritas obviaverunt sibi, justitia et pax osculatae sunt, secure glorietur; sed glorietur in eo qui sibi testimonium perhibet, in spsa sapientior nemo; liquet profecto gloriam Patris Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam esse. Quia ergo multifarie, multisque modis de eo praedictum fuerat in prophetis , quod in terris videndus esset, et inter homines conversaturus; quonam modo id faterra nostra, Psalmista indicat his verbis, ac si manifestius dicat: Ut verbum caro fie
Abbreviated transcription (Latin):
solo do ẽ nolebant: ce sic głam ext̃ius
fluentẽ sectantes. habebant głam non
in seipsis s magis in aliis. Uis nosse undͤ
homini sit inhabitans gła: Dico breui¬
ter: q̃m ad mistica festinat intentio. Nã
et ea sola ꝓposueram in uerbis illis ꝓ
lia occurrens pͥma fronte apłicus ser¬
mo de interna gła. & testimonio con¬
scientiȩ. Sic gͦ inhabitat hec gła etiã
hic in terra nr̃a. si miscd̃ia et ueritas
obuiau̾int sibi: & sese iustitra et pax
osculent᷑. Preuenienti siqͥdem miscdie
cesse ẽ: ac de cetero scĩmoniã sec̃temur
et pacem. sine qua nemo dm̃ uidebit.
ubi enim compungit᷑ qͥs. iam tunc
eũ miscłia p̾uenit: s nequaqͣm ingre¬
dietur. donec ei u̾itas confessionis oc¬
currat. Peccaui dño ait ipse daiid
ad nathan ꝓpħam. cum de adult̾io
ce homicidio argueret᷑: &e dñs tran¬
stulit peccatũ tuũ a te ait ꝓpħa. Aim¬

Expanded text:
solo Deo est non volebant: et sic gloriam extrinsecus solo Deo est non volebant: et sic gloriam extrinsecus fluentem sectantes, habebant gloriam, non in semetipsis, sed magis in aliis. 973 5. Vis nosse unde sit homini inhabitans gloria? Dico breviter, quoniam ad mystica festinat intentio. Nam et ea sola proposueram in verbis illis prlia occurrens prima fronte apostolicus sermo de interna gloria et testimonio conscientiae. Sic ergo inhabitat haec gloria etiam hic in terra nostra, si misericordia et veritas obviaverint sibi, et sese justitia et pax osculentur. Praevenienti siquidem misericordiae cesse est, ac de caetero sanctimoniam sectemur et pacem, sine qua nemo videbit Deum. Ubi enim compungitur quis, jam tunc eum misericordia praevenit; sed nequaquam ingredietur, donec ei veritas confessionis occurrat. Peccavi Domino, ait ipse David ad Nathan prophetam, cum de adulterio et homicidio argueretur. Et transtulit Dominus peccatum tuum a te, ait propheta . Nim
Abbreviated transcription (Latin):
dñicam passionẽ. Uox siqͥdem sangui¬
nis eius inualuit multoplus qͣm uox
sanguinis abel: clamans in cordib ele¬
ctoꝵ remissionẽ omiũm peccatoꝵ. Tra¬
ditus ẽ enim ꝓpter peccata nr̃a: nec du¬
bium quin potentior et efficacior sit
mors illius in bonũ. qͣm peccata nr̃a
in malum. De bonis autẽ oꝑib argu¬
m̃tum nicħominus efficax mͥ ẽ resur¬
rectio eiꝰ: quia resurrexit ꝓpter iustifi¬
cationẽ nr̃am. Porro de spe p̾miorum
argum̃tum ẽ eiꝰ ascensio: qͥa ascendit
ꝓpter głificationẽ nr̃am. Hec tria in
psalinis habes dicente ꝓpħa. Beatꝰ uir
cui ñ imputauit dñs peccatũ. Et alibi.
Beatꝰ uir cuius est auxiliũ abs te. Item
alibi. Beatus quẽ elegisti et assumpsisti:
habitabit in atriis tuis. Hec ẽ gła uera.
gla inhabitans: qͥa ab eo ẽ qui ꝑ fidem
habitat in cordib nr̃is. filii uͦ adam głam
que ab inuicẽ ẽ querentes. głam que a

Expanded text:
Dominicam passionem. Vox siquidem sanguiDominicam passionem. Vox siquidem sanguinis ejus invaluit multo plus quam vox sanguinis Abel, clamans in cordibus electorum, remissionem omnium peccatorum. Traditus est enim propter peccata nostra: nec dubium, quin potentior et efficacior sit mors illius in bonum, quam peccata nostra in malum. De bonis autem operibus argumentum nihilominus efficax mihi est resurrectio ejus, quia resurrexit propter justificationem nostram . Porro de spe praemiorum testimonium ejus est ascensio, quia ascendit propter glorificationem nostram. Haec tria in psalmis habes, dicente Propheta: Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum ; et alibi: Beatus vir cujus est auxilium abs te ; item alibi: Beatus quem elegisti et assumpsisti, habitabit in atriis tuis . Haec est gloria vera, gloria inhabitans; quia ab eo est, qui per fidem habitat in cordibus nostris. Filii vero Adam gloriam quae ab invicem est quaerentes, gloriam quae a
Abbreviated transcription (Latin):
inueni scdm cor meum: Ueũptam̃ et
ipse hũit necesse dicere do: ñ intres in
iuditiũ cum seruo tuo. Nemo itaq se se¬
ducat: quia si bene cogitare uoluit inue
possit occurrere ei. qui cum iuiginiti mili¬
b uenit ad se. Uerum hec que nunc
diximus. ñ omĩno sufficiunt: s magis
initium qͦddam. et uelut fundam̃tũ fidei
sunt habenda. Ideoq si credis peccata tua
ñ posse deleri nisi ab eo cui soli peccasti.
et in quem peccatum ñ cadit. benefacis:
s adde adhuc ut et hoc credas. qͥa ꝑ ipsũ
tͥ peccata donant᷑. Hoc ẽ testimonium
dimissa sunt tͥ peccata tua. Sic enm ar¬
ꝑ fidem. Ita de meritis quoq si credis ñ
as necesse ẽ testimoniũ sp̃c: qd ad eam
diuino sis munere ꝑuenturus. Ipse enĩ
peccata condonat: ipse donat merita:
& p̃mia nichilominꝰ ipse redonat. Por¬
ro testimonia ista credibilia facta suił
nimis. Nam de remissione qͥdem pec-¬
catoꝵ ualidissimũ teneo argum̃tum:

Expanded text:
inveni secundum cor meum? Verumtamen et inveni secundum cor meum? Verumtamen et ipse necesse habuit dicere Deo: Non intres in judicium cum servo tuo, Domine . Nemo itaque se seducat; quia si bene cogitare  alias, compossit occurrere ei, qui cum viginti millibus venit ad se . 3. Verum haec quae nunc diximus non omnino sufficiunt, sed magis initium quoddam et velut fundamentum fidei sunt habenda. Ideoque si credis peccata tua non posse deleri nisi ab eo cui soli peccasti, et in quem peccatum non cadit, bene facis; sed adde adhuc ut et hoc credas, quia per ipsum tibi peccata donantur. Hoc est testimonium Dimissa sunt tibi peccata tua. Sic enim arminem per fidem . Ita de meritis quoque si credis non as necesse est testimonium Spiritus, quod ad eam divino sis munere perventurus. Ipse enim peccata condonat, ipse donat merita, et praemia nihilominus ipse redonat. 4ro testimonia ista credibilia mihi facta sunt nimis. Nam de remissione quidem peccatorum validissimum teneo argumentum,
Abbreviated transcription (Latin):
certum omĩno ẽ qͦd nemo ea habeat
a seipso. Nam si stare ñ potuit humana
natura adhuc integra: qͣntominus pote¬
rit ꝑ seipsã resurgere iam corrupta. Cer¬
tum ẽ ad suam originẽ uniu̾sa qͣntum
in eis ẽ tendere: & in eam semꝑ ẽẽ partẽ
ꝓcliuora. Sic et nos qͥa de nichilo creati
sumus: constat qͥa si nobisipsis relinqͥm.
in peccatũ semꝑ qd nichil ẽ declinamus.
Iam uͦ de uita eterna scimus. quia ñ st̃
condigne passiones huiꝰ temporis ad fut᷑ã
głam: nec si unus om̃s sustineat. Neq enĩ
talia sunt hominũ merita. ut ꝓpt̾ ea ui¬
ta eterna debeatur ex iure: aut d̃s inui¬
riam aliquã faceret. nisi eam donaret.
Nam ut taceam quod merita omnia
d̃i sunt dona. & ita homo magis ꝓpter
ipsa dõ debitor ẽ. qͣm ds homini: qͥd st̃
om̃ia merita ad tantam głam: Deniq
qͥs melior ẽ ꝓpħa. cui dñs ipse tam insig¬
ne testimoniũ ꝑhibet dicens: uirum

Expanded text:
certum omnino est, quod nemo haec habeat certum omnino est, quod nemo haec habeat a seipso. Nam si stare non potuit humana natura adhuc integra, quanto minus poterit per seipsam resurgere jam corrupta? Certum est ad suam originem universa, quantum in eis est, tendere, et in eam semper esse partem procliviora. Sic et nos, qui de nihilo creati sumus, constat quia si nobisipsis relinquimur, in peccatum semper, quod nihil est, declinamus. 2. Jam vero de aeterna vita scimus, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, nec si unus omnes sustineat. Neque enim talia sunt hominum merita, ut propterea vita aeterna debeatur ex jure, aut Deus injuriam aliquam faceret, nisi eam donaret. Nam ut taceam quod merita omnia dona Dei sunt, et ita homo magis propter ipsa Deo debitor est, quam Deus homini; quid sunt merita omnia ad tantam gloriam? Denique quis melior est propheta, cui Dominus ipse tam insigne testimonium perhibet, dicens: Virum
Abbreviated transcription (Latin):
sticia et pax osculate st̃. Gła nr̃a
hec ẽ ut ait apls: testimoniũ conscien¬
tiȩ nr̃ȩ. Non qͥdem tale testimoniũ.
quale suꝑiꝰ ille phariseus habebat se¬
ducta et seductrice cogitatione testimo¬
nium ꝑhibens de seipso: & testimoniũ
eiꝰ uerum ñ erat: s cum sp̃c ipse testi¬
monium ꝑhibet sp̃ui nr̃o. Porro hoc te¬
stimoniũ in trib consistere credo. Necẽẽ
ẽ enĩ pͥmo omĩum credere qd remissi¬
onem peccatoꝵ habere ñ possis nisi per
indulgentiã di: deinde qͦd nichil ꝓrsꝰ
habere queas oꝑis boni. nisi et hoc dede¬
rit ipse: postremo qđ uitam et̾nam nul¬
lis potes oꝑib ꝓmereri. nisi gratis tibi
decur et illa. Quis enim potest facere
mundũ de ĩmundo conceptũ semine:
nisi qui solus ẽ mundꝰ Utiq qd factũ ẽ
ñ potest ñ fieri: ipso tam̃ ñ imputante
erit quasi ñ fuerit. Qd̃ ꝓpħa quoq con¬
siderans ait. Beatus uir cui ñ imputa¬
uit dñs peccatũ. De oꝑib quoq bonis

Expanded text:
stitia et pax osculatae sunt. Gloria nostra haec est, ait Apostolus, testimonium conscientiae nostrae . Non quidem tale testimonium, quale ille superbus Pharisaeus habebat, seducta et seductrice cogitatione testimonium perhibens de seipso , et testimonium ejus verum non erat; sed cum Spiritus ipse testimonium perhibet spiritui nostro. Porro hoc testimonium in tribus consistere credo. Necesse est 972 enim primo omnium credere, quod remissionem peccatorum habere non possis, nisi per indulgentiam Dei: deinde, quod nihil prorsus habere queas operis boni, nisi et hoc dederit ipse: postremo, quod aeternam vitam nullis potes operibus promereri, nisi gratis tibi detur et illa. Quis enim potest facere mundum de immundo conceptum semine, nisi qui solus est mundus? Utique quod factum est, non potest non fieri: ipso tamen non imputante, erit quasi non fuerit. Quod Propheta quoque considerans ait: Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum . De operibus vero bonis
Abbreviated transcription (Latin):
bis zelo sectanda iustitia ẽ. Siqͥdem iu¬
stitia et pax osculate st̃. & indissolubi¬
le amiciciaꝵ iniere fedus: ut quicumq
testimoniũ iustitiȩ secum tulerit. hyla¬
ri uultu iam & amplexib letis excipia¬
tur a pace. inidipsum dormiens & re¬
quiescens.

Expanded text:
bis zelo sectanda justitia est; siquidem jubis zelo sectanda justitia est; siquidem justitia et pax osculatae sunt, et indissolubile amicitiarum iniere foedus: ut cuicunque testimonium justitiae secum tulerit, hilari vultu jam et amplexibus laetis excipiatur a pace, in idipsum jam dormiens et requiescens.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scͥptum ẽ. Miscdia et u̾itas prece¬
dent faciẽ tuam. Iustitia thronũ p̃para¬
bat: scdm illud. iustitia & iudiciũ p̃para¬
tio sedis tuȩ. Pax cum rege uenit: ut ꝓpħa
fidelis inueniret᷑ qui dixerat. pax erit in
terra nr̃a cum uenerit. Inde ẽ qd̾ nato
dño. angłoꝵ chorus canebat. pax in t̾ra
hominib bonȩ uoluntatis. S ce tune
iusticia et pax osculate st̃: que ñ modi¬
ce uidebant᷑ hactenus dissidere. Prior
enim si qua erat ex lege iusticia. ñ oscu¬
lum s aculeum magis habebat: urgeis
habuit illa reconciliationẽ: sicut habet
nune. que ex fide noscit᷑ eẽ iusticia. Ali¬
oquin quid erat qd̃ nec abrahã. nec mo¬
yses. nec ceteri iusti temporis illius in
obitu: suo pacem illam beatitudinis et̃¬
ne app̾hendere. aut regnum pacispo¬
terant introire: nisi qd̃ minime adhuc
iusticia et pax sese fuerant osculate:
Ex hoc sane dilectissimi feruentiore no¬

Expanded text:
sicut scriptum est: Misericordia et veritas praecesicut scriptum est: Misericordia et veritas praecedent faciem tuam. Justitia thronum praeparat, secundum illud: Justitia et judicium praeparatio sedis tuae . Pax cum rege venit, ut propheta fidelis inveniretur qui dixerat: Pax erit in terra nostra cum venerit. Inde est quod nato Domino angelorum chorus canebat: Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Sed et tunc justitia et pax osculatae sunt, quae non modice videbantur hactenus dissidere. Prior enim, si qua erat ex lege justitia, non osculum, sed aculeum magis habebat, urgens habuit illa reconciliationem, sicut habet nunc quae ex fide noscitur esse justitia. Alioquin quid erat quod nec Abraham, nec Moyses, nec caeteri justi temporis illius, in obitu suo pacem illam beatitudinis aeternae apprehendere, aut regnum pacis poterant introire, nisi quod minime adhuc justitia et pax sese fuerant osculatae? Ex hoc sane, dilectissimi, ferventiore no
Abbreviated transcription (Latin):
bebat᷑. quo maiorẽ nemo caritatẽ habet.
ut animã suam poneret ꝓ seruis inutili¬
b et indignis. Nam et suꝑse iam ñ dicit
nos seruos: hoc ipsum imñise dilectiõis
ẽ. et eximiȩ dignationis. Nos autẽ & si
omia que p̃cepta sunt nob̃ faceremus:
quid aliud dr̃e deberemꝰ. nisi qͥa serui
tnutiles sumus: S quis eum suꝑ hoc
conuenire p̾sumeret: Redeunt ad ꝯ
nescitis quicqͣm nec cogitatis: ñ ẽ qui
faciat bonum hoc. ñ ẽ usq ad unum.
Qui consilium dedit. ferat auxilium.
Intellexit rex quid loqueret᷑ ce ait. Pe¬
nitet me fecisse hominẽ. Pena inquit
me tenet: mͥ incumbit sustinere ꝑenã:
penitentiã agere ꝓ homine quẽ creaui.
Tunc gͦ dixit: ecce uenio. Non enim
potest hic calix transire: nisi bibam
illum. Et accersito ꝑtinus gabriele: ua¬
de inquit dic filie syon. ecce rex tuus.
festinauit ille. et ait. Adorna thalamum
tuũ syon: & suscipe regem. Porro uen¬
turum regem miscdia et ũitas p̾uenert̃:

Expanded text:
bebatur, quo majorem charitatem nemo haberet, ut animam suam poneret pro servis inutilibus et indignis. Nam etsi ipse jam non dicit nos servos, hoc ipsum immensae dilectionis est, et eximiae dignationis. Nos autem etsi omnia quae praecepta sunt nobis faceremus, quid aliud dicere deberemus, nisi quod servi inutiles sumus? Sed quis eum super hoc convenire praesumeret? Redeunt ad conescitis quidquam, nec cogitatis. Non est qui faciat bonum hoc, non est usque ad unum. Qui consilium dedit, ferat auxilium. Intellexit rex quid loqueretur, et ait: Poenitet me fecisse hominem . Poena, inquit, me tenet, mihi incumbit sustinere poenam, poenitentiam agere pro homine quem creavi. Tunc ergo dixit: Ecce venio. Non enim potest hic calix transire, nisi bibam illum. Et accersito protinus Gabriele: Vade, inquit, dic filiae Sion: Ecce rex tuus venit . Festinavit ille, et ait: Adorna thalamum tuum, Sion, et suscipe regem. Porro venturum regem misericordia et veritas praevenerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
scientias exhibete tantis karisiatibus
gr̃aꝵ. Nimirum ãmonet uos sollicitudi¬
nis huiꝰ. ñ mͦ sp̃ualis ipsa conu̾satio quã
ꝓfessi estis: s generalis eccłȩ obseruatio cuiꝰ
filii estis. Uniu̾si siqͥdem xp̃iam sacra hac
septimana aut pre solito aut preter soli¬
tum pietatẽ colunt: modestiã exhibent.
humilitatẽ sectant᷑. in duunt grauitatem:
ut xp̃o pacienti quodammꝰ compati ui¬
deantur: Quis enim tam irreligiosus
ut ñ compungat᷑. quis tam insolens ut
ñ humilietur: quis tam iracundus ut
ñ indulgeat. qͥs tam deliciosus ut ñ ab¬
stineat: qͥs tam flagiciosꝰ ut ñ contineat.
qͥs tam maliciosus ut ñ peniteat his die¬
b: Merito qͥdem. Nempe ad est passio do
scindens. apiens monum̃ta: ꝓpe ẽ eciamre¬
surrectio eiꝰ in qua sollemnitatẽ celebrabi¬
tis altissimo dño: utinã usq in altissima
que fecit magnalia alacritate et aui¬
ditate sp̃c subeuntes. Nichil in mundo
melius fieri qͣm qd̾ a dño factum ẽ his

Expanded text:
arismatibus gratiarum. Nimirum admonet vos sollicitudinis hujus, non modo specialis ipsa conversatio quam professi estis, sed et generalis Ecclesiae observatio, cujus filii estis. Universi siquidem Christiani sacra bac septimana, aut prae solito, aut praeter solitum, pietatem colunt, modestiam exhibent, humilitatem sectantur, induunt gravitatem, ut Christo patienti quodam modo compati videantur. Quis enim tam irreligiosus, qui non compungatur? quis tam insolens, ut non humilietur? quis tam iracundus, ut non indulgeat? quis tam deliciosus, ut non abstineat? quis tam flagitiosus, ut non contineat? quis tam malitiosus, ut non poeniteat his diebus? Merito quidem. Nempe adest passio Domscindens, aperiens monumenta. Prope est etiam resurrectio ejus, in qua solemnitatem celebrabitis altissimo Domino: utinam usque in altissima quae fecit magnalia alacritate et aviditate spiritus subeuntes! Nihil in mundo poterat melius fieri, quam quod factum es
Abbreviated transcription (Latin):
Non mͦ uoluit et oblatus ẽ. s qͥa uoluit.
Solus nimirũ potestatẽ habuit ponen¬
di animã suam: nemo eam tulit ab eo.
expectem. Et inclinato capite factus obe¬
diens usq ad mortẽ: tradidit sp̃m. Quis
tam facile qͣndo uult dormit: Magna
qͥdem infirmitas mori: s plane sic mori
uirtus imm̃sa. Nempe qd̾ infirmũ ẽ di:
fortius ẽ hominib. Potest humana ue¬
sania sibi ipsi in mortẽ sceleratissimas
inicere manus. s ñ ẽ hoc ponere animã
suam. Urgere eam magis et iuolenter ab¬
rumꝑe. qͣm ad nutum ponere ẽ. Tibum
pie uida iisera plane facultas fuit ñ
ponendi animã s ꝑdendi: nec tradente
te s trahente laqueo nequissimus ille
sp̃ec tius exiuit. ñ emissus a te s amissus.
Solus in mortẽ tradidit animã suam.
qui solus uirtute ꝓpͥa ẽ reg̾ssus ad uitã.
solus potestatẽ ponendi hũit. qui solus
facultatem eque liberam hũit resum̃di÷

Expanded text:
Non modo voluit et oblatus est, sed quia voluit. Non modo voluit et oblatus est, sed quia voluit. Solus nimirum potestatem habuit ponendi animam suam: nemo eam abstulit ab eexspectem. Et, inclinato capite, factus obediens usque ad mortem, tradidit spiritum . 886 Quis tam facile quando vult dormit? Magna quidem infirmitas mori; sed plane sic mori, virtus immensa. Nempe quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Potest humana vesania sibi ipsi in mortem sceleratas injicere manus; sed hoc non est ponere animam suam; urgere eam magis, et violenter abrumpere, quam ad nutum ponere est. Tibi, impie Juda, misera plane facultas fuit non ponendi animam, sed pendendi: nec tradente te, sed trahente laqueo nequissimus ille spiritus tuus exivit, non emissus a te, sed amissus. Solus in mortem tradidit animam suam, qui solus virtute propria regressus est ad vitam. Solus potestatem habuit ponendi, qui solus facultatem aeque habuit liberam resumendi,
Abbreviated transcription (Latin):
nos ̃s.: ut seruum redimeret. nec pater
filio. nec sibi filius ipse peꝑcit. uere nmi¬
am. qͥa et hec m̃suram excedit: modum
suꝑat. plane suꝑeminens uniũsis. Ma¬
iorem inquit caritatẽ nemo habet: qͣm
ut aninã suam ponat qͥs ꝓ amicis suis.
Tu maiorẽ habuisti dñe. ponens eam ꝑ
inimicis. Cum enim ad huc inimici eẽmꝰ
ꝑ mortem tuam et tibi reconciliati sumus.
& patri. Quenam gͦ uidebitur alia uel
fuisse uł eẽ. uł fore. huic simmilis caritatr:
Uix ꝓ iusto quis morit᷑ tu ꝓ iniustis passꝰ
es. moriens ꝓpter delicta nr̃a: qui uenisti
iustificare gratis peccatores. seruos fac̃e
fr̃s: captiuos coheredes. exules reges. Nec
sane aliud aliquid pacientiã hanc &e hu¬
militatẽ eque illustrat: qͣm qd tradidit
in mortẽ animã suam. et pecrata multoꝵ
tulit: etiã ꝑ transgressorib rogans ut
ñ ꝑirent. fidelis sermo et omĩ acceptiõe
dignus. Quia enim uoluit oblatus est.

Expanded text:
nos Deus, ut servum redimeret, nec Pater nos Deus, ut servum redimeret, nec Pater Filio, nec sibi Filius ipse pepercit. Vere nimiam, quia et haec mensuram excedit, modum superat, plane supereminens universis. Majorem, inquit, charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Tu majorem habuisti, Domine, ponens eam etiam pro inimicis. Cum enim adhuc inimici essemus, per mortem tuam et tibi reconciliati sumus, et Patri. Quaenam ergo alia videbitur esse, vel fuisse, vel fore huic similis charitati? Vix pro justo quis moritur: tu pro injustis passus es, moriens propter delicta nostra, qui venisti justificare gratis peccatores, servos facere fratres, captivos cohaeredes, exsules reges. Nec sane aliud aliquid patientiam hanc et humilitatem aeque illustrat, quam quod tradidit in mortem animam suam, et peccata multorum tulit, etiam pro transgressoribus rogans, ut non perirent. Fidelis sermo, et omni acceptione dignus! Quia enim voluit, oblatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
s et humilem corde. Nempe in humilita¬
te iudiciũ eiꝰ sublatum ẽ: cum nec ad tan¬
tas blasphemias. nec ad falsissima que si¬
bi obiciebant᷑ crimina responderet. uidi¬
mus inquit eum. & ñ erat aspectus. non
speciosum forma p̃ filiis hominũ s opp¬
brium hominũ tanqͣm lepsum. nouissi
a dõ et humiliatũ: ita ut ñ ẽẽt ei species
neq decor. O nouissimũ et altissimum:
o humilem et sublimẽ: o obꝓbriũ hõĩũ
&e głam angłoꝵ. Nemo illo sublimior
nemo humilior. Deniq spucis illitus ẽ.
obꝓbriis saturatus ẽ. morte turpissima
condemnatus ẽ. cum sceleratis reputatꝰ
ẽ. Nichil ne merebitur uł ista humilitas
que hunc habet modũ: unmo que tam
ẽ ultra modũ: Sicut ẽ pacientia singła¬
ris. sic et humilitas ãmirabilis. utraq: sine
exemplo. Utramq tam̃ magnifice cau¬
sa ipsa comiñdat. Nimirũ caritas ẽ. ꝓpt̃
nimiam enĩ caritatẽ suam qua dilexit

Expanded text:
d et humilem corde cognosces. Nempe in humilitad et humilem corde cognosces. Nempe in humilitate judicium ejus sublatum est, cum nec ad tantas blasphemias, nec ad falsissima quae sibi objiciebantur crimina responderet. Vidimus, inquit, eum, et non erat ei aspectus, nec speciosum forma prae filiis hominum, sed opprobrium et humiliatum: ita ut nulla esset ei species, neque decor . O novissimum et altissimum! o humilem et sublimem! o opprobrium hominum et gloriam Angelorum! Nemo illo sublimior, neque humilior. Denique sputis illitus est, opprobriis saturatus est, morte turpissima condemnatus est, cum sceleratis deputatus est. Nihilne merebitur vel ista humilitas, quae hunc habet modum, imo quae tam est ultra modum? Sicut est patientia singularis, sic humilitas admirabilis; utraque sine exemplo. 4. Utramque tamen magnifice causa ipsa commendat: nimirum charitas est. Propter nimiam enim charitatem suam, qua dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
rem sibi. a quo ꝓ tantis beneficiis tanta
mala recipiebat. Plectunt᷑ aliqui ꝓ pec¬
catis suis. et humiliter sustinent: hoc ip¬
sum tam̃ eis ad pacientiã reputatur. fla¬
gellantur alii. ñ tam purgandi qͣm pro¬
censeatur in xp̃o qui mn funiculo here¬
ditatis suȩ ab his quib specialiter sal¬
uator aduenerat. crudelissima morte
mulctatur: sicut nullum omĩno peccatũ.
nec actu ꝓpͥo nec contractu. sic nec in qͦ
crescere possit habens: Nimirũ in quo
habitat omĩs plenitudo diuinitatis. ñ
umbratice s corporaliter: in quo d̃s ẽ
mundum reconcilians sibi ñ figuratiue
s substantialiter: qui deniq plenus est
Ut faciat opus suum alienum ẽ opꝰ eiꝰ
ab eo. ysaias loquit᷑: quia & opꝰ suum
fuit qd̃ dedit ei pater ut faceret: & alienũ
ab eo. ut talis talia sustineret. Ita gͦ habes
in oꝑe pacientiã. Nam modũ ipsum si
diligenter attendas: ñ mͦ mitẽ agnosces.¬

Expanded text:
rem sibi, a quo pro tantis beneficiis tanta rem sibi, a quo pro tantis beneficiis tanta mala recipiebat. Plectuntur aliqui pro peccatis suis, et humiliter sustinent: hoc ipsum tamen eis ad patientiam reputatur. Flagellantur alii, non tam purgandi, quam procenseatur in Christo, qui in funiculo haereditatis suae, ab his, quibus specialiter advenerat Salvator, crudelissima morte multatur sicut fur, nullum omnino peccatum, nec actu proprio, nec contractu, sed nec in quo crescere posset, habens? Nimirum in quo habitat omnis plenitudo divinitatis, non umbratice, sed corporaliter; in quo Deus est mundum reconcilians sibi, non figurative, sed substantialiter; qui denique plenus est ut faciat opus suum. Alienum est opus ejus ab eo, Isaias loquitur ; quia et opus suum fuit, quod dedit ei Pater ut faceret; et alienum ab eo, ut talis talia sustineret. Ita ergo habes in opere patientiam. 3. Nam modum ipsum si diligenter attendas, non modo mitem, se
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis huiꝰ eructuetꝰ. Utrumq autem
ꝓpter nos: qd̾ in utroq nob̃ salutis fru¬
ctus. in utroq uita sp̃e nr̃i. ¶ Mirabit
passio tua dñe iħu. que passiones oĩũ
tib nr̃is. et nulliumqͣm pesti nr̃e inue¬
nitur inefficax. Quid enim tam ad
mortẽ qd̾ ñ tua morte soluatur:: In hac
gͥ passione fr̃s tria specialiter conuenit
intueri: opus. modũ. causam. Nam in
oꝑe qͥdem pacientia: in modo humilitaᷤ:.
in causa caritas comm̃dat᷑. Pacientia
autem singłaris: qd uidelicet cum supͣ
dorsum eiꝰ fabricarent peccatores. cum
sicextenderet᷑ in ligno. ut dinumeraren¬
tur omnia ossa eiꝰ cum fortissimũ illud
ꝓpugnacłm qd̃ custodit isrł undiq fo¬
raretur. cum foderent᷑ manꝰ eius et pedes:
sicut agnus ad occisionẽ ductus sit. &
tanqͣm ouis coram condente ñ aꝑuerit
os suum: ñ adũsus patrẽ murmurans
a quo missus fuerat. ñ adũsus humanũ
genus ꝓ quo que ñ rapuit eisoluebat:
ñ deniq uł contra ppłm ipsum peculia¬

Expanded text:
ias, suae eructet. Utrumque autem propter nos, quod in utroque nobis salutis fructus, in utroque vita spiritus nostri. Mirabilis passio tua, Domine Jesu, quae passiones omnium tibus nostris, et nulli unquam pesti nostrae invenitur inefficax. Quid enim tam ad mortem, quod non tua morte solvatur? 2. In hac igitur passione, fratres, tria specialiter convenit intueri; opus, modum, causam. Nam in opere quidem patientia, in modo humilitas, in causa charitas commendatur. Patientia autem singularis, 885 quod videlicet cum supra dorsum ejus fabricarent peccatores; cum sic extenderetur in ligno, ut dinumerarentur omnia ossa ejus; cum fortissimum illud propugnaculum, quod custodit Israel, undique foraretur; cum foderentur manus ejus et pedes: sicut agnus ad occisionem ductus sit, et tanquam ovis coram tondente, non aperuerit os suum; non adversus Patrem murmurans, a quo missus fuerat; non adversus humanum genus, pro quo quae non rapuit exsolvebat; non denique vel contra populum ipsum peculia