comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ignauis. aut imfirnis aut imptis plerumq offensionis atq terrori sunt.
uis usui. Ita sunt hȩc : ut pedagogi paruulis amari uidentur acerbi & me¬
lesti formidabiles uerbere. Libertatem lasciutendi negant. necessitate m
disciplirȩ ꝑtigunt: pueriles animos. ne lixui diffluant terrore constru¬
gunt. Ideoq horum austeritatem frugi euadunt. sobrii. continentes. lau¬
di magis quam ludo decliti. Uides qued terribilia illa flagella proficiant
Sic & ferpentes flagella sunt eorum quibus infirma animi xtas. & quedã
puerilis mentis .ẽ. uirtus. Cȩtirum. fortioribus nocere non possunt. Beniq
conficdentis in dño dictum . ẽ. Siꝑ aspidem &basiliscum ambulabis & con¬
culcabis leonem & draconem. Paulilum iomordit iupera: & putabant
einn quasi peccatorem. uix te naufragio seruatum. ueneno eẽ. moritu¬
rum. Sea postea quam inuiolabilis mansit excussa in ignem itpera. plus

Expanded text:
ignauis aut infirmibus aut impiis plerumque offensioni atque terrori sunt, ignauis aut infirmibus aut impiis plerumque offensioni atque terrori sunt, aliis usui ita sunt haec ut paedagogi paruolis. amari uidentur, acerbi et molesti, formidabiles uerbere, libertatem lasciuiendi negant, necessitatem disciplinae exigunt, pueriles animos, ne luxu defluant, terrore constringunt, ideoque horum austeritate frugi euadunt, sobrii, continentes, laudi magis quam ludo dediti. uides quid terribilia illa flagella proficiant ? sic et serpentes flagella sunt eorum quibus infirma animi aetas et quaedam puerilis mentis est uirtus: ceterum fortioribus nocere non possunt. denique confidenti in domino dictum est: super aspidem et basiliscum ambulabis et conculcabis leonem et draconem. Paulum momordit uipera, et putabant eum quasi peccatorem uix de naufragio seruatum ueneno esse moriturum: sed posteaquam inuiolabilis mansit excussa in ignem uipera, plus
Abbreviated transcription (Latin):
in minimis. Sicutt enim non minis plana camporum. quam mor ce
iimina sa uasełie nec plus altitudine cȩdri stupeu quam uris aut
oliuie brenis secunditatem. ita non ampliuis miror elefancũ quia ꝑ¬
cenis ẽ. quacerribilia alus. aliis meti closa sint. Est enm gonata pterõga¬
tiua quedam singulis creaturis. ut quibusdam propriis priuilegiis ful¬
trantur. Formidabilis tauris ęlefantus: murem timet. Leo quidem rex
surarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur: & ueneno serpentis occi¬
ditur. Eximia leonis pulcritudo. comantes ceruice thoros excutit: uł
subtato a pore pectore attollit ora. Sed quis non miretur tam breui
scorpionis aculeo. ut in corporeum putes ingentium corporum exigere mor¬
tem  Nec hoc quisquam reprehendat quod creator seyͣpentis: creaturis
fuis calra uel animantium uel herbarum genera uenenata miscuerit.
slata suit enim har ad correptionem nram: nou ad refor matiorem. Iãq

Expanded text:
in minimis. sicut enim non minus plana camporum quam montium in minimis. sicut enim non minus plana camporum quam montium alta miramur possunt plus altitudinem caedri stupemus quam uitis aut oleae breuis fecunditatem, ita non amplius miror poterit, quia p haec potentia est, ut terribilia aliis aliis meticulosa sint. est enim donata praerogatiua quaedam singulis creaturis, ut quibusdam priuilegiis propriis fulciantur. formidabilis tauris helefantus, murem timet. leo quidem rex ferarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur et ueneno serpentis occiditur. eximia leonis pulchritudo: comantis ceruice toros excutit uel sublato pectore adtollit ora: sed quis non miretur tam breui scorpionis aculeo, ut incorporeum putes, ingentium corporum exire mortem ? Nec hoc quispiam reprehendat, quod creator serpentis creaturis suis et alia uel animantium uel herbarum genera uenenata miscuerit. nata sunt enim haec ad correptionem nostram, non ad deformationem. nam quae
Abbreviated transcription (Latin):
qu duuo q. Ro mciscide suis quicqurid inuoluerint anguunt. pide quie¬
quid conpres seriuie: uelud quolam lapsu tiune ingentis qidaim atis si¬
Inido aurr peo mseide nemora ad siui ꝑscam. & qrtasi quidariintis les¬
imn alauone ei pentinis quos coeperint spiris flagellant. Plerumꝙ eas
mi itoaeo es liguit. macime cum de terra. obus leguuruaut pecire
mon brrr. Socumento itaq nobis sunt: quod ncl suꝑ fupemi st erea¬
mimanis. Et reni qm̃ de hominis creatura dietiur smͦ. eomienda¬
tunumiseisis prestiuer e. & prȩlibare debemꝰ. Uidebatiur mehil ei mant¬
diserraciura pabere tobustius: nichil tam terribile uel proconum. nihil
tano fertim. quam leonos a tigrides sunt. Ec hee ser uriis donun quos
naticerimsena r tunana insticutione deponunt. Golius eur tut ⁊quoo
natu sin cr andiunt quod ubentur. Qid milta : docentur ut pariu¬
la se fuun at infit mi uerberantur ut trondi :coreguntus ua silb¬
urttiut motei aros ndousuis. mirabilis enim in excelsis dñs mirabilis q̃r

Expanded text:
ti sunt? promoscide sua quidquid inuoluerint frangunt, pede uero quidquid conpresserint uelut quodam lapsu ruinae ingentis exanimant. inuoluunt promoscide nemora ad sui escam et quasi quidam altissimi dracones serpentinis quos ceperint spiris flagellant. plerumque eas in orbem colligunt, maxime cum de terra cibus legitur aut potus hauritur. documento itaque nobis sunt, quod nihil superfluum sit creaEtenim quoniam de hominis creatura dicturi sumus, commendationem ejus praestruere et praelibare debemus. Videbatur nihil elephantis creatura habere robustius, nihil tam terribile vel procerum, nihil tam ferum quam leones vel tigrides sunt; et haec serviunt homini, et naturam suam humana institutione deponunt. Obliviscuntur quod nata sunt, induunt quod jubentur. Quid multa? Docentur ut parvuli, serviunt ut infirmi, verberantur ut timidi, corriguntur ut subigitur natura in maximis — mirabilis enim in excelsis dominus -, mirabilis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
udo tes a e quia caro certa.ẽ. Eago corporeris ds ergo indt mus uduie
catõ passionibusq subiectus forte capite tui ideatur ad similitud ĩe
ci qura boniiti aut oeculi quia intuentur: uel aures quia audiunt. Si
at reudinem spectes. num proceri uidestur. quia paululum uerdiee
eminemus aterris: Seo id non pudoe eo nos fuibes dõ dici quia serpentibrs
ceteris q reptantibus. aut quia daminilis autq ortibus. aut lupa cel tores
sinuis q. Et quantum in ra parte cameli nobis atq elefanti proceroreote
Obtutus ẽ quidem prȩnstans spectare mundi elementa. cognoscere quȩ
nullus admuntiae. ses cuus adprehendat aspectus Uerism hoc apsu qͣui¬
mil x. quod uicdeimus. ut eo ad similitudirema dei nos ẽẽ. dicamuis. qui
omiẽ uibe fpectat omnia. latendes dephendit affectud scert tim
coron oceulta Nlon pudos hoe dicere eum rose ne ropu uider r i postõ¬

Expanded text:
ro terra est, ergo corporeus deus, ergo infirmus ut caro passionibusque subiectus? et forte caput tibi uideatur ad similitudinem dei, quia eminet, aut oculi, quia intuentur, uel aures, quia audiunt. si altitudinem spectes, aedificiorum proceri uidemur, quia paululum uertice eminemus a terris? sed ideo non pudet eo nos similes dei dici, quia serpentibus ceterisque reptantibus aut quia dammulis atque ouibus aut lupis celsiores sumus? et quantum in ea parte cameli nobis atque helefanti proceriores sunt! optutus est quidem praestans spectare elementa mundi, cognoscere quae nullus adnuntiet, sed tuus deprehendat aspectus: uerum hoc ipsum quantum est quod uidemus, ut eo ad similitudinem dei nos esse dicamus, qui omnia uidet, spectat omnia, latentes deprehendit affectus, scrutatur cordis occulta? non pudet hoc dicere, cum ipse me totum uidere non possim
Abbreviated transcription (Latin):
gis animȩ quam corpori conuenire: nondubicum.ẽ. Cui rei &iani illud iu¬
re coneurrit: dictum in threnis iheremiȩ. Bonus. ẽ. dñs sustinentibus eũ.
animȩ quȩ quęrit illum. De hominibꝰ dixit. & animam adiciendam pu¬
tauit. Melius enun quȩxit ista si sola nt: abducens se acorporis cȩno: &
acupiditate carnali. Ipsa . ẽ. ad ymaginem dei: cum formis dñi iħũ. Qui aut̃
conformes filii dĩ fruit: sancti suit. Sic enim legimus: dicente paulo.
Scimus autem qm̃ diligentibus dm̃i. omnia concurrunt inbonum.¬

Expanded text:
gis animae quam corpori conuenire non dubium est. cui rei etiam illud iugis animae quam corpori conuenire non dubium est. cui rei etiam illud iure concurrit dictum in Threnis Hieremiae: bonus est dominus sustinentibus eum, animae quae quaerit eum. de hominibus dixit et animam adiciendam putauit; melius enim quaerit ista, si sola sit, abducens se a corporis caeno et a cupiditate carnali. ipsa est ad imaginem dei conformis domini Iesu, qui autem conformes fili dei sancti sunt. sic enim legimus dicente Paulo: scimus autem quoniam diligentibus deum omnia concurrunt in bonum
Abbreviated transcription (Latin):
cor absen es ud& Aric uag ni onrento senis nos ꝑ cotuis orbis sfutes
infernum atq ascendit: hibera uersatur in cęlo. Beniq audi dicentem. Nr̃a aut̃
comerfatio iicȩłis. ẽ. Non.ẽ. ergo ad ymaginem dei. inqua ds̃ semꝑ ẽ: Sed au¬
di quia ad rmaginem dei. Dicit enim apostolus. Nos itaq omnes reuelata facie
głam dĩ speculantes. ad eandem ymaginem reformamur. aglorta in glortam.
sicut a dñi spũ. Quia igitur cognouimus animam esse ad ymaginem dei.
nunc consideremus utrum de anima potiterit dici. faciamus hominem ad¬
ymaginem. Sed audi & istud: quia anima nomine hominis numcitpatur:. Scrip¬
tum. ẽ. enim iugenesi. Filii autem iofepħ qui facti sunt ei inegł̾pto: animȩ
noirem. Omnes ergo animȩ quȩ intrauerunt cum iacob in egyptum. septu¬
aginta quinq Et multo aptius anima uel homo latinȩ itel grecȩ anchropoc
dicitur. alterum ab humanitate. ab intuendo habens uiuacitatem. Quȩ ma¬

Expanded text:
us orbis finis infernum atque ascendit, libera uersatur in caelo. denique audi dicentem : nostra autem conuersatio in caelis est. non est ergo ad imaginem dei in qua deus semper est? sed audi quia ad imaginem dei. dicit enim apostolus: nos itaque omnes reuelata facie gloriam dei speculantes ad eandem imaginem reformamur a gloria in gloriam sicut a domini spiritu. Quia igitur cognouimus animam esse ad imaginem dei, nunc consideremus utrum de anima potuerit priuilegium: faciamus hominem. sed audi et istud, quia anima nomine hominis nuncupatur. scriptum est enim in Genesi: fili autem Ioseph, qui facti sunt illi in Aegypto, animae nouem. omnes ergo animae, quae intrauerunt cum Iacob in Aegyptum septuaginta et quinque. et multo aptius anima uel unitus latine uel graece ἄνθρωπος dicitur, alterum ab humanitate, alterum ab intuendi habens uiuacitate, quae ma
Abbreviated transcription (Latin):
es sed es. terra & interram resolurris. Deniq ut scias quia sine ania
cno nichił ẽ: nolite inquit timere eos. qui possunt corpus occiderei
anunam autem non possit. Quid igitut in carne p̃sumis. qui nichuł
anantcuis. si caruieio aniseris: sed iliudl time: ne animȩ cuy de frauels
nam & corpus aucrui ao spetrem uesticanura Inhac qum anune pona¬

Expanded text:
es, sed es terra, et in terram resolveris. Denique ut scias quia sine anima es, sed es terra, et in terram resolveris. Denique ut scias quia sine anima caro nihil est: Nolite, inquit, timere eos qui possunt corpus occidere, animam autem non possunt. quid igitur in carne praesumis, qui nihil amittis, si carnem amiseris? sed illud time, ne animae tuae defrauderinem dei, corpus autem ad speciem bestiarum. in hac pium
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. plena pietatis atq iusticie: qmͣ omnis untus adeo .ẽ. Cui dicit
quȩ habce inse untutum gram renicentem. splendoremq pietatis.
Iria anima bene picta. ẽ inqua lucet diuinȩ operationis effigies.
Ita arrima dene picta. ẽ: inqua ẽ. spbendor gbortȩ & paterne ymago¬
substantrȩ. Sedm̃ hanc ymaginem quȩ refulgo: pictura pretiosa. est.
Sedm̃ hanc ymaginem. adam: ante peccatum. Sed ubi lapsus ẽ. teposuit
y maginem cębestis: sumpsit terrestris effigiem. Sed fugiamus hane
maginen: quȩ intrare inciuitatem dei non pocest: quia scriptum. est.
Dñe inciuuitate tua y maginem eorum ad nichilum rediges. Non uitrat
incigna ymago. & qrie intrauerit excludituar. Quia non intrabit in¬
quit mea omne comirune & qui facit execrationem & nrendatinim.
sed ille intrabit in eam in cuius fronte agni nom̃ scriptum.u Anima
igitur nr̃a ad rmaginem dri .ẽ. In hac totus. es homo. quia sine hac nicħ

Expanded text:
tiae, plena pietatis atque justitiae; quoniam omnis virtus a Deo 129 est. Cui dicit tiae, plena pietatis atque justitiae; quoniam omnis virtus a Deo 129 est. Cui dicit quae habet in se virtutum gratiam renitentem, splendoremque pietatis. Illa anima bene picta est, in qua elucet divinae operationis effigies. Illa anima substantiae. Secundum hanc imaginem quae refulget, pictura pretiosa est. Secundum hanc imaginem Adam ante peccatum: sed ubi lapsus est, deposuit imaginem coelestis, sumpsit terrestris effigiem. Sed fugiamus hanc imaginem, quae intrare civitatem Dei non potest, quia scriptum est: Domine, in civitate tua imaginem eorum ad nihilum rediges . Et non intrat indigna imago, et quae intraret, excluditur; quia non intrabit, inquit, in eam omne commune, et faciens exsecrationem et mendacium : sed ille intrabit in eam, cujus in fronte agni nomen scriptum est. 43. Anima igitur nostra ad imaginem Dei est. In hac totus es, homo; quia sine hac nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nus. ẽ. enim : de quo dicit moyses. Qui ẽ. misit me. Pulchre &iam il¬
lud prȩmisit: ego & pater. Nam si pratrem premisissos: tu minorem fi¬
lium uidicares. Sed prȩmisit filium quem non conuenit patri cͥredi
superiorem. Adiunoxit patrem: ut aduertas dm̃ patrem & filium xiꝰ
ordinis preiuditio non teneri. Ad tende inquit tibi soli. Aliud enim
sumus nos. alia sunt sunt nr̃a. alia quȩ circa nos sunt. Nos sumꝰ. hoc
est. anima & mens. Fra funt corporis meubra : & sensus eius. Circa nos
autem peccuma. ẽ. serui sunt : & uitȩ istius apparatꝰ. tibi igitur adten¬
de. & te ipsum scito. Hoc. ẽi. qͣuales lacertos habeas. non quantam
corporis fortitudinem. non quantas possessiones. quantam potentiam: s
qualem animam ac mentem. unde omnia confilia profisciscantur.
ad quam operum tuorum fructus refertur. Illa . ẽ. enim plena sapien¬

Expanded text:
rnus est enim, de quo dicit Moyses: Qui est misit me . Pulchre etiam ilrnus est enim, de quo dicit Moyses: Qui est misit me . Pulchre etiam illud praemisit: Ego et Pater. Nam si Patrem praemisisset, tu minorem Filium judicares: sed praemisit Filium, quem non convenit credi Patre superiorem. Adjunxit Patrem, ut advertas Deum Patrem et Filium ejus ordinis praejudicio non teneri. 42. Attende, inquit, tibi soli . Aliud enim sumus nos, aliud sunt nostra, aliud quae circa nos sunt. Nos sumus, hoc est, anima et mens: nostra sunt corporis membra, et sensus ejus: circa nos autem pecunia est, servi sunt et vitae istius apparatus. Tibi igitur attende, et te ipsum scito, hoc est, non quales lacertos habeas, non quantam corporis fortitudinem, non quantas possessioqualem animam ac mentem, unde omnia consilia proficiscuntur, ad quam operum tuorum fructus refertur. Illa est enim plena sapien
Abbreviated transcription (Latin):
qui nre uidis: uid& &s patrem. Et quomodo tu cum ymaginem iuam
patris uiuentis uidras dicis. ostende nobis patrem Nuͦne credis quia
ego in patre & patex in mre. ẽ: Imago dĩ. itrtus.ẽ. non infirnitas. Imago
dei : sapientia t̃ Imago dĩ. iusticia ẽ Sed sapientia diuina ẽ. a fempiterua
iusticia. Imago dri: est solus ille qui dixit. Ego & pater unum sumus.
Ita haba& similitridirent. patris. uit diuinitatis & pleuitudinis: habrat u¬
tuitatem. Ubi dicit faciamus. Quomodo iurqualitas: Cum iterum dieat
ad similitudurem nr̃am. ubi .ẽ. dissimilitudo Sic & in euangelio ubi die̾.
rgo & pater utiq non una ꝑsona .ẽ. Tbt mauteni ait. unum sinnus:
uulla est discreratio diuinitatis aut operis. Non igitur in utroq una
ꝑsona : sed una substancia. ẽi Et bene addidit sumus. ł quia semꝑ. eẽ.
diuinum ẽ. ut coeternum eredas. quem puitas dee dissimilem. At̾¬

Expanded text:
qui uidet me uidet et patrem. et quomodo tu, cum imaginem uiuam qui uidet me uidet et patrem. et quomodo tu, cum imaginem uiuam patris uiuentis uideas, dicis: ostende nobis patrem? non credis quia ego in patre et pater in me est? imago dei uirtus est, non infDei sapientia est, imago Dei justitia est: sed sapientia divina est, et sempiterna justitia. Imago Dei est solus ille, qui dixit: Ego et Pater unum sumus ; ita habens similitudinem Patris, ut divinitatis, et plenitudinis habeat unitatem. Ubi dicit, faciamus, quomodo inaequalitas? Cum iterum dicat, ad similitudinem nostram, ubi est dissimilitudo? Sic et in Evangelio ubi dicit: Ego et Pater, utique non una persona est: ubi autem ait, unum sumus, nulla est discrepantia divinitatis aut operis. Non igitur in utroque una persona, sed una substantia est. Et bene addidit, sumus; quia semper esse divinum est, ut coaeternum credas, quem putabas dissimilem esse. Aete
Abbreviated transcription (Latin):
diet meori sbe utiq quia non dieit faciam. sed faciamis. Non auglis quuia mi¬
mseri fulet ser ui autem cum dño. & opera cun autłore. non possunt orana¬
nil s abere consorcium. Sed dicit filio: oeiam si uidri nolint. & iani si ar riasora
rpuguent: Sed a uidei conticeseant: & arriani cum suiꝰ paribu obmucescant
Qigum utum aconsortio diuix operationis excludunt. pluces insex unt.
& prerogatiuam quam filio negant. seruulis negant. donant. Sed esto xt
ami eueslo seriulorum ad operandum ds̃ uobis indiguisse indeatia redn
opatio communis est cum angłis dõ. numquid dõ &e angelis ymago com¬
mułis ẽc Numquid angelis diceroe. faciamus hominem ad nẽm auaeti
prt nobi di potestate. tenebrarum. & transtulit in reguum filiil aritatis iu¬
e in quo hab̾emis redemptionem remisfionem peccatorum quei euma¬
go dĩ inuisibilis: & primogenitus uniuersȩ creature. Ipse.ẽ. ymago pa¬
eris. qui semꝑ est : & erat in principio. Deniq ymago. ẽ. quȩ dicit Philipper

Expanded text:
dicit? Non sibi utique, quia non dicit, faciam, sed faciamus. Non Angelis; quia ministri sunt; servi autem cum domino, et opera cum auctore non possunt operationis habere consortium: sed dicit Filio: etiamsi Judaei nolint; etiamsi Ariani repugnent. Sed et Judaei conticescant, et Ariani cum suis parentibus obmutescant, qui dum unum a consortio divinae operationis excludunt, plures inserunt; et praerogativam quam Filio negant, servulis donant. 41. Sed esto; ut adminiculo servulorum ad operandum Deus vobis indiguisse videatur. Si operatio communis est cum angelis Deo, numquid Deo et angelis imago communis est? Numquid angelis diceret: Faciamus hominem ad nostram imagatis suae, in quo habemus redemptionem et remissionem peccatorum, qui est imago dei inuisibilis et primogenitus uniuersae creaturae. ipse est imago patris, qui semper est et erat in principio. denique imago est qui dicit: Philippe,
Abbreviated transcription (Latin):
euu de sire aerusta uiro deni corpora iaeuli ictun sertire nor postint
centa quo s nec natra facile penecrabilis ferro sit. o miunta lorieis
ibmensa roificia ita elefanti fund amentis  nraionoriore sustimentent.
inoeuu dieribut fulti pectidus: intia brenlem laher entur gcat e.¬
Auoiai uutemp t rorestis & amplius feruntur annis ultam prodi s̃edit
quie omnia sibi ad magnitudinem menbia conreniur ⁊o brestie redistin¬
quia o. nora sbobis. fedi compacti artus snt quo suie robustior es dut

Expanded text:
um desuper ferrata uirorum corpora iaculi ictum sentire non possint, bestia quoque nec nuda facile penetrabilis ferro sit et munita loricis inmensa aedificia ita helefanti fundamentis ualidioribus sustinentur; in imparibus fulti pedibus, intra brevem laberentur aetateNunc autem et trecentis et amplius feruntur annis vitam producere; quia omnia sibi ad magnitudinem membra conveniunt. Ideoque non distincti ut nobis, sed compacti artus sunt, quo sint robustiores. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
honor. & gła. laus ⁊ ꝑpetuitas ascłis ⁊ nunc ⁊ semꝑ. ꝙ in omnia scła scłoꝵ am̃.¬

Expanded text:
honor et gloria laus perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia saeculahonor et gloria laus perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia saecula
Abbreviated transcription (Latin):
est plebis: Ande bene mari plerumq com paratur ȩccła: quȩ primo ingre¬
diens populi agmine. totis uestibulis undas uomit. Deinde ioratione
tocius plebis: tanquam undis refluentibus stridit. Tum responsoriis psal¬
morum cantus. uiroꝵ. mulierum. uirginũ. paruuloꝵ. consonus undaru
fragori resultat. Nam illud quid dicam. quod unda peccatum abluit. ⁊ sci
sp̃s aura salutaris aspirat: Det uobis dñs illa successuum flamina pros¬
perorum ligno currere. tuto portu consistere. nequitiȩ spiritualis grauiora
quam ferre possumus temptamenta nescire. fidi ignorare naufragia. habe
pacem ꝓfundam: ⁊ si quando aliquid sit: quod grauis nobis huiꝰ scłi excit&s
fluctus : euigilantem pronobis habere gubnatorem dnm iħm. qui uerbo
imper&. ⁊ tempestatem mitigo tranquillitatẽ maris refundat: cui. ẽ

Expanded text:
est plebis? unde bene mari plerumque comparatur ecclesia, quae primo ingreest plebis? unde bene mari plerumque comparatur ecclesia, quae primo ingredientis populi agmine totis uestibulis undas uomit, deinde in oratione totius plebis tamquam undis refluentibus stridit, cum responsoriis psalmorum cantus uirorum mulierum uirginum paruulorum consonus undarum fragor resultat. nam illud quid dicam, quod unda peccatum abluit et sancti spiritus aura salutaris aspirat? det nobis illa dominus: successuum flamine propero ligno resoluuntur, tuto portu consistere, nequitiae spiritalis grauiora quam ferre possumus temptamenta nescire, fidei ignorare naufragia, habere pacem profundam et, si quando aliquid sit, quod graues nobis saeculi huius reuiuescunt fluctus, euigilantem pro nobis habere gubernatorem dominum Iesum, qui uerbo imperet, tempestatem mitiget, tranquillitatem maris refundat. cui est
Abbreviated transcription (Latin):
& quod subtile eiꝰ: rapitur: Meinde quanto altius eleuatur: tantomagis
&iam nubium obumbratione frigescit. ⁊ fit ymber: qui non solu tẽꝑat
uelut monilia plerũq pretexit.: In quibus hi quise abdicant in temꝑanię
sȩcularis in lecebris. fido continentiȩ ꝓposito eligunt mundũ latere: uuite huiꝰ
declinare dubios anfractus. Mare est ergo secretum temꝑantiȩ: exercitium con¬
tinentiȩꝰ grauitatis secessus: por tus securitatis: tranquillitas scłi: mundi huiꝰ
sobrietas. sum fidelibus uiris atq deuotis. in centiuum deuotionis: ut cñ un¬
darum leniter alluentium sono certent cantus psallentium. plaudant insu¬
le tranquillo fluctuum scõꝵ choro. himni scõrum ꝑsonent. Uonde m̾ut
omnem pelag pulchritudinem comp̃hendam. quã uidit operator: &
quid plurae & quid aliud ille concentus undarũ. nisi quidam concentꝰ

Expanded text:
et quod subtile eius est rapitur: deinde. quanto altius eleuatur tanto magis et quod subtile eius est rapitur: deinde. quanto altius eleuatur tanto magis etiam nubium obumbratione frigescit et fit imber, qui non solum terrenuelut monilia plerumque praetexit, in quibus ii qui se abdicant intemperantiae saecularis resoluuntur fido continentiae proposito eligunt mundo latere et uitae huius declinare dubios anfractus? mare est ergo secretum temperantiae, exercitium continentiae, grauitatis secessus, portus securitatis, tranquillitas saeculi, huius mundi sobrietas, tum fidelibus uiris atque deuotis incentiuum deuotionis, ut cum undarum leniter adluentium sono certent cantus psallentium, plaudant insulae tranquillo fluctuum sanctorum choro, hymnis sanctorum personent. unde mihi ut omnem pelagi pulchritudinem conprehendam, quam uidit operator? et quid plura? quid aliud ille concentus undarum nisi quidam concentus
Abbreviated transcription (Latin):
&salutat amplexibus. quam dulcis sonus. quamiocundus fragor: quam
grata ⁊ consona resultatio: ego tamen non occulis estimatũ creaturę deorẽ
arbitror: sed scd̾m rationẽ oꝑationis iuditio oꝑatoris conuenire ⁊ congru¬
ere definitum. Bonũ igt᷑ mare: Primũi. quia terras necessario suffulcit
humore: quibus ꝑuenas quasdam occultę succum quendam haud inuti¬
lem subministrat. Bonĩ mare tanquã hospicium fluuioꝵ. fons imbriũ.
diriuatio alluuionum. in uectio commeatuum: quo sibi distantes populi
copulantur. quo p̃lioꝵ remouent᷑ ꝑicula: quo barbarieus furor elaudit᷑.
subsi dium in necessitatibus: refugium in ꝑiculis: grã inuoluptatib salubri¬
tas ualitudinis separatorum coniunctio: itineris conpendium. trans fugiũ
laborantium: subsidium uectigalium. sterilitatis alimentum. Ea hoc plu¬
uia interras trans funditur. Si quidem demari aqua radiis solis hauritur:

Expanded text:
salutat amplexibus, quam dulcis sonus, quam jucundus fragor, quam salutat amplexibus, quam dulcis sonus, quam jucundus fragor, quam grata et consona resultatio, ego tamen non oculis aestimatum creaturae decorem arbitror; sed secundum rationem operationis judicio operatoris convenire, et congruere definitum. Bonum igitur mare, primum quia terras necessario suffulcit humore, quibus per venas quasdam occulte succum quemdam haud inutilem subministrat. Bonum mare, tamquam hospitium fluviorum, fons imbrium, derivatio alluvionum, invectio commeatucopulantur, quo proeliorum remouentur pericula, quo barbaricus furor clauditur, subsidium in necessitatibus, refugium in periculis, gratia in uoluptatibus, salubritas ualetudinis, separatorum coniunctio, itineris conpendium, transfugium laborantum, subsidium uectigalium, sterilitatis alimentum. ex hoc pluuia in terras transfunditur, siquidem de mari aqua radiis solis hauritur
Abbreviated transcription (Latin):
quia factũ est sic: satis et̃ putant uocem oꝑatoris. ad cȩlebratȩ oꝑationie
in dicium. Sed quia maliis quoq creaturis hab& ⁊ definitionẽ p̃ceptioni
ꝙ repetitum oꝑationis uł inditium uł effectum: id̾o nos nonputamꝰ ab surdu.
id quod ꝑhibetur additum. ꝙiam sicęteris int̾pre intantib uł ueritas do¬
cectur. suppetere uł auctoritas. Nulta eiũ non otiose aseptuaginta uiris hȩ¬
braicȩ lectioni addita gadiuncta comperimꝰ. Nidit ergo ds̃ quia bonum
mare. Et si pulchra sit species. huius ęlementi. uł consurgentib albescit
cumulis ac uerticib undarum. ⁊ cautes niuea rorant asꝑgine. uł cũ ȩquore
crispanti clementioribus auris. & blando serenȩ tranquillitatis purpuras
centem pfert colorem. qui eminus spectantibus frequenter obfunditur. ꝙͣ do
non uiolentis fluctib uicina tundit littora. sed uelut pacificis ambit

Expanded text:
quia factum est sic, satis esse putant uocem operatoris ad celebratae operationis quia factum est sic, satis esse putant uocem operatoris ad celebratae operationis indicium. sed quia in aliis quoque creaturis habet et definitionem praeceptionis et repetitum operationis uel indicium uel effectum, ideo nos non putamus absurdum id quod perhibetur additum, etiamsi ceteris interpretibus uel ueritas doceatur subpetere uel auctoritas; multa enim non otiose a septuaginta uiris Hebraicae lectioni addita et adiuncta comperimus. uidit ergo deus quia bonum mare. etsi pulchra sit species huius elementi, uel cum surgentibus albescit cumulis ac uerticibus undarum et cautes niuea rorant aspargine uel cum aequore crispanti clementioribus auris etblando serenae tranquicentem praefert colorem, qui eminus spectantibus frequenter offunditur, quando non violentis fluctibus vicina tundit littora, sed velut pacificis ambit et
Abbreviated transcription (Latin):
proprietatem naturȩ. Agturalis enim ꝓprietas: siccitas est terris. hec ei
prerogatiua seruata est. Frincipalis ergo siccitas: sub est &iam ut sit frigida.
sed non preferuntur secunda primis Et autẽ bumida sit: aquarũ adtini¬
tatem sor titur. Ergo illud stium: istud alienum. Suum quod arida: ali¬
enum quod humida. Auctor itaq naturȩ. quod pͥmo donauit. hoc tenu¬
i: quia istud exnatura. illud excausa. Deprincipalibus igitur non eracci¬
dentibus. terrȩ debuit ꝓprietas definiri: ut scđm p̃rogatuam qͣlitatis
eius in formaretur ur̃a cognitio. Et uidit d̾s quia bonũ. Non p̃terimus
quia aliqui. nec inhębreo putant eẽ. nec incȩteris interpretationibus. quia
congreta est aqua incollectiones suas: iapparuit arida. Et uocauet ds ari¬
dam terram: collectiones aquarum uocauit maria. Num enĩ dixerit ds̃

Expanded text:
proprietate naturae. naturalis enim proprietas siccitas est raptura; haec ei proprietate naturae. naturalis enim proprietas siccitas est raptura; haec ei praerogatiua seruata est. principalis ergo siccitas. subest etiam ut sit frigida, sed non praeferuntur secunda primis. ut autem umida sit, aquarum id adfinitate sortitur. ergo illud suum, istud alienum: suum, quod arida, alienum, quod umida. auctor itaque naturae quod primo donauit hoc tenuit, quia istud ex natura, illud ex causa. ex principalibus igitur, non ex accidentibus terrae debuit proprietas definiri, ut secundum praerogatiuam qualitatis eius informaretur nostra cognitio. Et uidit deus quia bonum. non praeterimus quia aliqui nec in Hebraeo putant esse nec in ceteris interpretationibus quia congregata est aqua in collectiones suas et apparuit arida. et uocauit deus aridam terram et collectiones aquarum uocauit maria. cum enim dixerit deus
Abbreviated transcription (Latin):
emus: ut sit terra arida &frigida. ⁊ aqua frigida & humidaꝰ aer cali¬
dus ⁊ humiduss÷ ignis calidus &siccus: &sic sibi ꝑhas uigales qualitates sin
gula miscentur clementa. Iam terra cum sit̾ arida &frigida: quali¬
tati conectitur aquę ꝑcognationem qualitatis frigide: ⁊ aqua acri. quia
humidus est aer. Ergo aqua tan quã brachiis quibdam duobus frigoris
& humoris: altero terrã. altero aerem uidet᷑ amplecti: frigido. t̾ram¬
hoc: inter aquam ⁊ ignem. utrumq illud elemem tũ conciliat᷑ sibi: qͥa¬
aquis humore gigni calore coniungit᷑ Ignis quoq cum sit caliduc
& siceus: natura caloris aeri aduectitur. Siccitate autem: in commu¬
nionem trę aesocietatem refundit᷑. Atq ita sibi ꝑhunc circureũ ⁊ ele
&grece sto irua dicuntur. que latine clementa dicimus: quod sibi conue¬
mant & concinant. Huc autem ꝓgressi sumus. quia scriptura ait. quod ds

Expanded text:
mus, ut sit terra arida et frigida, aqua frigida et umida, aer calimus, ut sit terra arida et frigida, aqua frigida et umida, aer calidus et umidus, ignis calidus et siccus. et sic sibi per has igula miscentur elementa. Nam terra cum sit aridae et frigidae qualitatis, connectitur aquae per cognationem qualitatis frigidae, et per aquam aeri, quia humidus est aer. Ergo aqua tamquam brachiis quibusdam duobus frigoris et humoris, altero terram, altero aerem videtur amplecti, frigido thoc est, inter aquam et ignem, utrumqaquis humore, et igni calore conjungitur. Ignis quoque cum sit calidus et siccus natura, calore aeri annectitur, siccitate autem in communionem terrae ac societatem refunditur; atque ita sibi per hunc circuitum et et graece στοιχεία dicuntur quae latine elementa dicimus, quod sibi conueniant et concinant. huc autem progressi sumus, quia scriptura ait quod deus
Abbreviated transcription (Latin):
magis quamdi p̃cepto ẽẽ siccata: quia arida facta est antequam sol crearer
ex pressio naturȩ est. T. erra appellatio quȩdam simplẽx negocii: quȩ use
habeat ꝓprietatẽ Sicut enĩ animal. generis significatio est. cui in est
proprium aliquid & excellens: rationabile autẽ proprium÷ hominis:
ita ⁊ terra potest cominunit̾ dici. uł scatens aquis. uł deserta. ⁊ inuia
a sine aqua. Ergo ⁊ illi quȩ scat& aquis: in est ut habeat ariditatem
Remota enim aqua incipit ẽẽ arida: stut habes scriptum. Posuit flumi¬
na in desertum: ⁊ eritus aquarum insitim. hoc: det̾ra aquosa: aridam
fecit Habq ergo terra ꝓpͥam qualitatem suam: sicut ⁊ singula elementa ha¬
bent. Nam ⁊ aer humiꝰ dam qualitatẽ. ⁊ aqua frig̾idamꝰ. ⁊ ignis calidama. ⁊ hoc:
principale ꝓpͥum elem̃tis singulis. quodratione colligimus. Nonp̾hendere

Expanded text:
magis quam Dei praecepto esse siccata, quia arida facta est antequam sol crearetur. magis quam Dei praecepto esse siccata, quia arida facta est antequam sol crearetur. expressio naturae est, terra appellatio quaedam simplex negotii, quae in se habeat proprietatem. Sicut enim animal generis significatio est, cui inest proprium aliquid et excellens; rationabile autem proprium est hominis: ita et terra potest communiter dici vel scatens aquis, vel deserta et invia, et sine aqua. Ergo et illi quae scatet aquis, inest ut habeat ariditatem. Remota enim aqua, incipit esse arida, sicut habes scriptum: Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim , hoc est, de terra aquosa aridam fecit. 18. Habet ergo terra propriam qualitatem suam, sicut et singula elementa habent, nam et aer humidam qualitatem, et aqua frigidam, et ignis calidam. Et hoc est principale proprium elementis singulis, quod ratione colligimus. Comprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
miscent᷑ fluctibus. ut larius nbenacus. albanꝰ quoq aliiq plures. luomͦ
una congregatio aquarum: Sed quem ad modum dr̃. quia fecit ds
duo luminaria id÷ solem ⁊ lunam. cũ sint utiq ⁊ stellarum lumina:
ita ꝙ una congregatio dicitur cum sint plurime. Neq enim adnume¬
rantur: quȩ non conferunt᷑. Sed ut uidet᷑ qm̃ demari loquebam᷑. aliꝙͣ¬
tum ex undauimus. adppositũ reuertam᷑. Uonsideremus quid sit quod ait
dñs: congreget᷑ aqua inunam congregationẽ. ⁊ appareat arida: & nonuli¬
xerit terra. Quod p̃clare positum qͥs non adueriat: Ferra enim potest
& luto ẽẽ ꝑmixta. naquis madida: cuius species suꝑfusis aquis non appareat.
Arida autẽ non solum adgenus. sed &iam adspeciem. t̾rarum refertur .:
ut sit utilisꝰ sic cabilis. & apta culturis. Simul pro spectũ: neuideatur sole

Expanded text:
miscentur fluctibus, ut Larius et Benacus, Albanus quoque aliique plures: quomodo miscentur fluctibus, ut Larius et Benacus, Albanus quoque aliique plures: quomodo una congregatio aquarum? sed quemadmodum dicitur quia fecit deus duo luminaria, id est solem et lunam, cum sint utique et stellarum lumina, ita et una congregatio dicitur, cum sint plurimae; neque enim adnumerantur quae non conferuntur. \'Sed, ut uidetur, quoniam de mari loquebar, aliquantum exundauimus: ad propositum reuertamur et consideremus quid sit quod ait dominus: congregetxerit, terra. Quod praeclare positum quis non advertat? Terra enim potest et luto esse permixta, aquis madida, cujus species superfusis aquis non appareat. Arida autem non solum ad genus, sed etiam ad speciem terrarum 40 refertur, ut sit utilis, sicca, habilis et apta culturis. Simul prospectum est, ne videatur sole
Abbreviated transcription (Latin):
quirant. Adsero tamen scđm scripturas. quia potuit locorum humilia
⁊ campoꝵ aꝑta diffundere: sicut ipse ait. Ante te ambulabo: ⁊ montes
planos faciam. Potuit &iam ipsa aquarum uis. ꝓfundiora ea facere quȩ in¬
sederat tanto fluctuum motu. tantoq ęstu concitatioris elementi: qͥcoti¬
diȩ ima pelagi torquerȩ. & harenas uertere soleat deꝓfundo. Iuis de inde
sciat in quantũ se illud magnũ. ⁊ in ausum nauigant̾ibus atq in temptatũ
nautis fundat mare. quod brittannias frementi includit ȩquore. atq
in ulteriora. ⁊ ipsis fabulis maccessa secreta se porrigit: Quis deinde non
colligit quantum lucrino ⁊ aberno in italia. tyberiade quoq in palesti
na ei lacui. qui inter palestinam ⁊ egiptũ arabiȩ deserta p̃tendit. por¬
tibusq diuersis augustio atq traiano cȩterisq ꝑuniuersum orbem infu¬
sum addiderit mare: Sed sunt &iam non confusi lacus & stagna q̃ non

Expanded text:
quirant. adsero tamen secundum scripturas quia potuit locorum humilia quirant. adsero tamen secundum scripturas quia potuit locorum humilia et camporum aperta diffundere, sicut ipse ait: ego ante te ambulabo et montes planos faciam. potuit etiam ipsa aquarum uis profundiora ea facere quae insederat tanto fluctuum motu tantoque aestu concitatioris elementi, qui cotidie ima pelagi torquere et harenas uertere soleat de profundo. quis deinde sciat in quantum se illud magnum et inausum nauigantibus atque intemptatum nautis fundat mare, quod Brittannias frequenti includit aequore atque in ulteriora et ipsis fabulis inaccessa secreta se porrigit. quis deinde non colligat quantum Lucrino et Auerno in Italia, Tiberiadi quoque in Palaestina et ei lacui, qui inter Palaestinam et Aegyptum Arabiae deserta praetendit, portibusque diuersis Augusti atque Traiani ceterisque per uniuersum orbem infusum addiderit mare? sed sunt etiam non confusi lacus et stagna, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
porum in modum ȩquoris fusa. congregatio una potuerit om̃s aqͥs̃ illas
recipere: atq exinanire terras. quȩ ante fuso ꝑuniuersum fluminȩ sagna
tectam uell& locis omnibus demonstrare. Si diluuium noe tempore ab¬
scondit ⁊ montes quando aquarũ iam ⁊ suꝑ cęlos ⁊ infra firmanentũ fu¬
erat facta discretio: quantomagis dubitari ñ potest &iam inontiũ uerti¬
ces illa suꝑfusione latuisse: Quo igitur illa omnis aquarũ redundantia
diriuata est. Quȩ receptacula eam tam continua atq conexa absorbere
potuerunt .. Dequo multus nobis potest sermo suppetere Primũ quia
potuit creator omnium ⁊ ipsarum terrarum spacia diffundere. Quod aliqͥ
ante nos confirmantes: ꝓpriam posuerunt sententiam. Ego quid facere
potuerre : non p̃termitto quod fecerit. Quod aꝑte scripturarũ auctoritate
non didici. quasi secretũ pretereo: ne forte &iam hinc alias sibi quȩstiones re¬

Expanded text:
porum, modo aequoris fusa congregatio una potuerit omnes illas aquas porum, modo aequoris fusa congregatio una potuerit omnes illas aquas recipere atque exinanire terras, quae ante fuso per uniuersum flumine stagnabtectam uellet locis omnibus demonstrare —, si diluuium Noe tempore abscondit et montes, quando aquarum iam et super caelos et infra firmamentum fuerat facta discretio: quanto magis dubitaiidubitari non potest etiam montium uertices illa superfusione latuisse ? quo igitur illa omnis aquarum redundantia deriuata est? quae receptacula eam tam continua atque conexa absorbere potuerunt? de quo multus nobis potest sermo subpetere. primum quia potuit creator omnium et ipsarum terrarum spatia diffundere, quod aliqui ante nos confirmantes propria posuerunt sententia. ego quid facere potuerit non praetermitto: quid fecerit, quod aperte scripturarum auctoritate non didici, quasi secretum praetereo, ne forte etiam hinc alias sibi quaestiones re
Abbreviated transcription (Latin):
drias hadriȩ. cȩtera maria miscentur: nominibus distincta nonfluctibus. Unde
pulere habes: quia as congregationes aquarum appellauit maria Ita una:
generalis collectio quȩ dicitur mare: ⁊ multe collectiones quȩ maria ꝓregionib
nuncupaͥtur. Hicut enĩ multȩ terrę. ut africa. hispania. tracia. machedonia.
yria. egptus. gallia. atq italia. pregionum appellantur. uocabulis. ⁊ una est
terra: ita multa dicuntur plocoꝵ appellationibus maria. ⁊ unum est mare.
sicut ait ꝓpheta dicens. Tui sunt cęli ⁊ tua est terra: orbem terrarum ꝙple¬
nitudinẽ cius tufundastiꝰ aquilonem & mare tucreasti. Et adiob ipse
dñs ait. Conclusi autẽ mare portis. Nunc quia deuna collectione diximꝰ:
illud occurrit. utrum cum ꝑomnem ferẽ terram. ⁊ suꝑ terram fuerint
diffusȩ aquȩ ꝑuallestria agrorum. concaua montium. planitiemq cam¬

Expanded text:
drias, Hadriae cetera maria miscentur nominibus distincta, non fluctibus. unde drias, Hadriae cetera maria miscentur nominibus distincta, non fluctibus. unde pulchre habes quia deus congregationes aquarum uocauit maria. ita et una est generalis collectio, quae dicitur mare, et multae collectiones, quae maria pro regionibus nuncupantur. sicut enim multae terrae ut Africa Hispania Thracia Macedonia praecanent Aegyptus Gallia atque Italia pro regionum appellantur uocabulis et una est terra, ita multa dicuntur pro locorum appellationibus maria et unum est mare, sicut ait propheta dicens: tui sunt caeli et tua est terra; orbem terrarum et plenitudinem eius tu fundasti. aquilonem et mare tu creasti. et ad Iob ipse dominus ait: conclusi autem mare portis. Nunc quia de una collectione diximus, illud occurrit, utrum, cum per omnem fere terram et super terram fuerint aquae diffusae per uallestria agrorum, concaua montium planitiemque cam
Abbreviated transcription (Latin):
cum hodieq diuersa sint maria. am ⁊ oceanũ mare dicimus. ⁊ tirrenũ.
& adriaticũ. ⁊ indicum. & egxptium. ꝙ ponticũ. ⁊ ꝓpontidem. & hellespon¬
tum ⁊ euxinũ. egeum. ionicum. athlanticũ. pleriq ꝙ iam creticum: &
septẽtrionale caspium appellant mare. Ande & consideremus scripturȩ
uerba: quȩ librato sunt trutinata examine. Colligat᷑ in quit aqua in
collectionẽ unam. Una aquarum iugisq ⁊ continua congregatio est:
sed diuersi sinus maris. ut quidam de scriptorib forensibus ait. Namq
portus maris nr̃i: si nus amplissimus. Meritoq in diuersis locis diuer¬
lasunt nomina : quia uocabula aquis exregionũ uocabulis adhȩserũt.
Ana aute congregatio aquarum: co quod iugs unda atq continua
abindico mari. usq adgaditani ora littoris. ⁊ inde in mare rubrũ
extremo circumfusa orbem terraritmn includit occano Interius quoq tirreno ha¬

Expanded text:
cum hodieque diuersa sint maria? nam et oceanum mare dicimus et TTrrenum cum hodieque diuersa sint maria? nam et oceanum mare dicimus et TTrrenum et Hadriaticum et Indicum et Aegyptium et Pontum et Propontidem et Ellespontum et Euxinum Aegaeum Ionicum Atlanticum; plerique etiam Creticum et septentrionale Caspium adpellant mare. unde consideremus scripturae uerba, quae librato sunt trutinata examine. colligatur inquit aqua in collectionem unam. una aquarum iugisque et continua congregatio est, sed diuersi sinus maris, ut quidam de scriptoribus forensibus ait. namque Pontus maris nostri sinus amplissimus meritoque in diuersis locis diuersa sunt nomina, quia uocabula aquis ex regionum uocabulis adhaeserunt, una autem congregatio aquarum, eo quod iugis unda atque continua ab indico mari usque ad Gaditani oram litoris et inde in mare rubrum extremum circumfuso orbem terrarum includit oceano; interius quoque Tyrreno Ha
Abbreviated transcription (Latin):
statuti cȩlestis inhiber&: quid obstar&. quin ꝑplana egypti. quȩ maxi¬
me humilioribus iacens uallibus campestris adserit᷑ mare rubrũ egiꝑ¬
tio pelago misceret᷑  Neniq docent hoc qui uoluerunt hȩe duo sibi
maria conectere: atq inse trans fundere. selostris egiptius qui anti¬
quior fuit. ⁊ darius medus qui maioris conturtu potentię. in effectum
uoluit ad ducere: quod ab indigena fuerat ante temptatũ. Iuȩ res
adfluit. Et fortasse uelatius se mare effunder& desuperioribus adiuferiera
p̃cipitans: id̾o i olimina sua rex uterq reuocauit. Quęro nunc cũ direrit
colligatur aqua in collectionẽ unã: quomodo diffusas ꝑlacus. paludes. stagna.
aquas. ⁊ suꝑfusas uallibus & campis om̃nibq planiorib locis currentes fontib
atq fluminib una potuerit recipere collectio aut quomodo una collectio.

Expanded text:
statuti caelestis inhiberet, quid obstaret quin per plana Aegypti, quae maxistatuti caelestis inhiberet, quid obstaret quin per plana Aegypti, quae maxime humilioribus iacens uallibus campestris adseritur, mare rubrum Aegyptio pelago misceretur ? denique docent hoc qui uoluerunt haec duo sibi maria conectere atque in se transfundere, Sesostris Aegyptius, qui antiquior fuit, et Darius Medus, qui maioris contuitu potentiae in effectum uoluit adducere quod ab indigena fuerat ante temptatum. quae res alluit. et fortasse ne latius se mare effunderet de superioribus ad inferiora praecipitans, ideo molimina sua rex uterque reuocauit. Quaero nunc cum dixerit: colligatur aqua in congregationem unam, quomodo diffusas per lacus paludes stagna 25 aquas et superfusas uallibus et campis omnibusque planioribus locis currentes fontibus atque fluminibus una potuerit recipere collectio, aut quomodo una collectio,
Abbreviated transcription (Latin):
diuini ẽẽ p̃cepti: oꝑationisq cȩlestis. Ait enĩ dñs ꝑnub̾em adiobꝰ inter
alia. giam de maris claustro. Posui eifines: adponens claustra i porta
Daui autẽ ei. Usq huc uenies. nec trans gredieris: sed inte ipso conterent᷑
fluctus tui. Nonne ipsi uidemus mare frequent̃ undosum: ita ut ͣ altu
fluctus eius tanquã mons aquę p̃ruptus insurgant. ubi impetum suum
adlitus in liserit inspumas resolui. repagulis quibus dam arene humilis
repcussume Scđm quod scriptũ est. Aut nontimebis me dicit dominꝰ.
quiposui harenam fines maris. Infirmissimo itaq omnium iulis sablo.¬
nis puluere. uis maris intempestate cohibetur: ⁊ uelut habenis qͥbda
cęlestis imperii aprescripto sibi fine reuocatur: uiolentiq ȩquoris mot̾
insese frangitur. atq reductus insinus suos scinditur. Cȩcerum nisi uis

Expanded text:
diuini esse praecepti operationisque caelestis. ait enim dominus per nubem ad Iob inter diuini esse praecepti operationisque caelestis. ait enim dominus per nubem ad Iob inter alia etiam de maris claustro: posui ei fines adponens claustra et portas; dixi autem ei: usque huc uenies nec transgredieris, sed in te ipso conterentur fluctus tui. nonne ipsi uidemus mare frequenter undosum, ita ut in altum fluctus eius tamquam mons aquae praeruptus insurgat, ubi impetum suum ad litus inliserit, in spumas resolui repagulis quibusdam harenae humilis repercussum, secundum quod scriptum est: aut non timebitis me, dicit dominus, qui posui harenam fines mari? infirmissimo itaque omnium uilis sablonis puluere uis maris intempesta cohibetur et uelut habenis quibusdam caelestis imperii praescripto sibi fine reuocatur uiolentique aequoris motus in sese frangitur atque in reductos sinus suos scinditur. ceterum nisi uis
Abbreviated transcription (Latin):
meruit. non imperando. Siigitur hȩliseus ferrum leuauit contra naturã
xp̃s aquas mauere ñ potuit: Sed̾ mouit. qui potuit dicere. latare ueni foras. et mor¬
tuuni. suscitauit. Ds̃ enim quod iubet facit. Itaq pari exẽplo dictũ accipe. congre¬
ge t̃ aqua ⁊ congregata est. Dicendo aut congreget᷑. nonsolum mouit eã deloco.
s etiam statut inloco. ut non p̃t̃fiueret set manet᷑. Noc utiq maioris miracidi
est. quo modo om̃s congregationes in unã congregationẽ defluxerint: et una
congregatio non ad ĩpleta sit. Nam et seriptura hoc int̾ mirabilia constituit dicen¬
do. om̃s torraentes. eunt inmare. et mare non impletur. Utrũꝙ gͥ. exp̃cepto dĩ.
ut ⁊ fluat aqua. & non suꝑfluat. Circum scripta igitur inposito fine
maria clauduntur. nesuꝑ fusa terris in undent omnia: ⁊ destituto ar¬
boꝵ cultu. in unꝰ terrene fȩcunditatis inpediant. Cognoscant. igitur

Expanded text:
meruit, non imperando. si igitur Helisaeus ferrum leuauit contra naturam,meruit, non imperando. si igitur Helisaeus ferrum leuauit contra naturam, Christus aquas mouere patientis potuit ? sed mouit qui potuit dicere: Lazare ueni foras et mortuum suscitauit; deus enim quod iubet fecit. itaque pari exemplo dictum accipe: congregetur aqua, et congregata est. dicendo autem congregetur non solamsolum mouit eam de loco, sed etiam statuit in loco, ut non praeterflueret, sed maneret. I Hoc itaque maioris miraculi est, quomodo omnes congregationes in unam congregationem defluxerint et una congregatio non adimpleta sit. nam et scriptura hoc inter mirabilia constituit dicendo: omnes torrentes eunt in mare, et mare non adimpletur. utrumque igitur ex praecep et fluat aqua et non superfluat. circumscripta igitur inposito fine manamaria clauduntur, ne superfusa terris mundent omnia et destituto aruorum cultu munus terrenae fecunditatis inpediant. cognoscant igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tes in undauerunt. & alibi. Suꝑ montes stabunt aquę. habes in euangłio
qͦd cũgͣuis ẽẽt ꝓcella ⁊ magnꝰ in mari motus. ita ut trepidarent apostoli
naufragii ꝑiculu. ercitauerũt dormientẽ inpuppe dum iħm: ⁊surgens
imꝑauit uento ⁊ mari: sedata tẽpestas sit. refusa tranquillitas. Iui potuit
imꝑio mare totũ sedare: ñ potuit aquas imꝑio mouere: Atq indiluuio
sic accepimus quod eruperĩt fontes abssi: ⁊ quod induxerit pꝰ ea spm̃
⁊ siccauerit aꝙͣ. Si nolunt. oboedisse naturã. usũq elementũpio di ee con
uersum: uł hõc concedant. potuisse in misso uento aquas currere. Quod
ceciate uidemus in mari: ut inde aquȩ currant unde flauerit uentus.
Si tempore moy si excitato austro ualido sic catũ ÷ mareꝰ eodem modo sic¬
cari non potuit congregatio aquarũ ⁊ in mare ꝓfluere aqua. quȩ postea
diuisa est inꝑfundo: Seddiscant naturam posse conuerti: quando petra

Expanded text:
tinundauerunt et alibi super montes stabunt aquae. habes in euangelio, quod cum grauis esset procella et magnus in mari motus, ita ut trepidarent apostoli naufragii periculum, excitauerint dormientem in puppe dominum Iesum, et surgens imperauerit uento et mari, sedata tempestas sit, refusa tranquillitas. qui potuit imperio mare totum sedare non potuit aquas imperio mouere? atquin in diluuio sic accepimus, quod eruperint fontes abyssi et quod induxerit postea spiritum et siccauerit aquam. si nolunt oboedisse naturam usumque elementi imperio dei esse conuersumconuersura, uel hoc concedant potuisse immisso uento aquas currere, quod cottidie uidemus in mari, ut inde aquae currant, unde flauerit uentus. si tempore Moysi excitato austro ualido siccatum est mare, eodem modo siccari non potuit congregatio aquarum et in mare profluere aqua, quae postea diuisa est a profundo? sed discant naturam posse conuerti, quando petra