comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eꝑauit moyses tres ciuitates refugii: tnͣs
iordanẽ. bosor:.in tͥbu ruben. ramoth:.¬
in galaad: in tͥbugad. golã in basã: in tͥbu
manasse. Harum usꝰ hic erat. Siquis no¬
lens hoĩem occidisset: confugiebat ad ali¬
quam harũ. ⁊ ibi a ꝯsanguineis occisi tutꝰ
erat. si enĩ extͣ fines alicuiꝰ harũ inueniret
eũ qͥ ultor sanguinis effusi ẽẽ debebat: im¬
pune ꝑcitt̾et homicidã. ERat aũt in ea fu¬
gituꝰ: usq ad reconciliationẽ cum ꝓpinqͥs ł
usq ad mortẽ summi pontificis. in qua om̃s
si ꝓpinqͥ occisi uolebant illum impet̾e qd uo¬
lens occidisset. ⁊ coram ciuib urbis eius hoc
ꝓbarent: tradebatur eis ad occidendum.
tuũ: ex toto corde tuo. ⁊ ex tota aĩa tua. ⁊ ex
tteraret: ñ insolo pane iuuit ħo. s in omni
u̾bo qd̃ ꝓcedit de ore dei. panem uocauit hic:
omnem cibum hominũ. ꝯsueuit enim hic¬
scͥptura: panem ꝓ cibo pon̾e. ⁊ ẽ sensus. nolite
mirari: si cibũ insolitum dedit uob̾ dñs. qr ñ

Expanded text:
avit Moyses tres civitates refugii trans Jordanem Bosor in tribu Ruben, Ramoth Galaad in tribu Gad, Golan in Basan in tribu Manasse . Harum hic usus erat: si quis nolens hominem occidisset, confugiebat ad aliquam harum, et ibi a consanguineis occisi tutus erat. Si enim extra fines alicujus harum invenisset eum, qui ultor sanguinis effusi esse debebat, impune percutiebat homicidam. Erat autem in ea fugitivus usque ad reconciliationem cum propinquis, vel usque ad morsi propinqui occisi volebant illum impetere, quod volens occidisset, et coram civibus urbis ejus hoc probarent, tradebatur eis ad occidendum. tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex iteraretur: « Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo, quod procedit de ore Dei . » Panem vocavit hic omnem cibum hominum. Consuevit enim Scriptura, panem pro cibo ponere, et est sensus: Nolite mirari si cibum insolitum dedit vobis Dominus, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sex minores : montẽ hebali e regionẽ. ⁊ quĩ
garraam: om̃s benedictiones dic̾ent suꝑ legi
obseruatores.⁊ qͥ in hebal:. respondent am̃.
pꝰ ascend̾ent sacerdotes ⁊ leuite cum aliis sex
tribub in hebal. ⁊ om̃s simul:. om̃s maledicti¬
ones imp̾carent᷑ transgressorib ⁊ qui in ga¬
rrrim: respond̾ent am̃. Q̾ nota: qi c̃ enume

Expanded text:
tem Ebal e regione, et qui Garizim omnes benedictiones dicerent super legis observatores, et qui in Ebal responderent: Amen. Post ascenderent sacerdotes et Levitae cum aliis sex tribubus in Ebal, et simul omnes maledictiones imprecarentur transgressoribus, et qui in Garizim resp
Abbreviated transcription (Latin):
eueũ. etheũ. In hacttacione u̾o: noĩat septi¬
mũ gergerseũ. It nota: qr abrahe ꝓmissũ ẽ
qd̾ .x. delerent᷑. q̃ tunc reuera ibi erant. s c̃ ue¬
nerunt illuc filii isrł: iam tres erant delete. fi¬
lii loth. deleu̾ant gigantes. filii esan: horreoᷤ.
capadoces pardem eiseoꝵ.¬

Expanded text:
ione nominat septimum Gergezaeum. Item nota quia Abrahae promissum est, quod decem delerentur, quae tunc revera ibi erant. Sed cum venerunt illuc filii Israel, jam tres erant deletae. Filii Lot deleverunt gigantes, filii Esau Horraeos, Cappadoces partem Hevaeo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ factum a puero asseruit. in cuiꝰ rei argu¬
mentum: cũ prunas allatas puero obtulis¬
set: puer: eas ori suo apposuit.⁊ linguȩ sũmi¬
tatem igne corrupit. uñ ⁊ hebrei impeditiorsᷤ
eẽti qui eius aspectui ñ hereret. multiq dũ
enerent eum ꝑ plateam ferri: occupatio¬
nes in quib studebant: deser̾ent. De uxore¬

Expanded text:
 factum esse a puero asseruit. In cujus rei argu factum esse a puero asseruit. In cujus rei argumentum cum prunas allatas puero obtulisset, puer eas ori suo opposuit, et linguae suae summitatem igne corrupit. Unde et Hebraei impeditioris esset, qui ejus aspectui non haereret, multique, dum cernerent eum per plateas ferri, occupationes in quibus studebant, desererent.
Abbreviated transcription (Latin):
deus eum uenustau̾at: ut ⁊̃ ab hostib dig¬
hebream ÷ forte ubera gentis sue sequetur.
Ex p̾cepto gͦ termuth abiens: matrẽ par¬
uuli tamquã alienã adcluxit.⁊ accessit ad
ub̾a eius puer. suscepit gͦ a termitth alen¬
dum puerum.⁊ ablactatum reddidit filie
pharaonis. q̃ ad optauit eũ in filiũ. ⁊ dictꝰ
ẽ moysis. egẏptis enim mno̾s aqͣm: is: salua¬
tum dñt. Quem dum qͣdam die termitth
obtulisset pharaoni: ut ⁊ ip̃e eum ad opta¬
ret : ãmirans rex pueri uenustatẽ: coronã
quam forte gestabat capiti illus imposuit.
Erat autem in ea hamonis ymago: fabre¬
facta. puer aũt coronã ꝓiecit in terrã.⁊ fre¬
git. Sacerdos autem eliopoleos a latere re¬
gis surgens: exclamauit. hic ẽ puer quẽ
nobis deus occidendum monstrauit. ut
de cet̾o: timore careamꝰ. ⁊ uoluit irruere in
eum. s auxilio regis lib̾atus ẽ. ⁊ ꝑsuasione
cuiusdam sapientis. qui ꝑ ignorantiã hoc¬

Expanded text:
Deus eum venustaverat, ut etiam ab hostibus digDeus eum venustaverat, ut etiam ab hostibus digadducam, forte ubera gentis suae sequetur. Ex praecepto ergo Terimith abiens, matrem parvuli, tanquam alienam, adduxit, et accessit ad ejus ubera puer. Suscepit ergo Terimith alendum puerum, et ablactatum reddidit filiae Pharaonis, quae adoptavit cum in filium, et dictus est Moyses. Aegyptii enim Moys, aquam, is salvatum dicunt. Quem dum quadam die Terimith obtulisset Pharaoni, ut et ipse eum adoptaret, admirans rex pueri venustatem, coronam, quam tunc forte gestabat, capiti illius imposuit. Erat autem in ea Ammonis imago fabrefacta. Puer autem coronam projecit in terram, et fregit. Sacerdos autem Heliopoleos a latere regis surgens, exclamavit: Hic est puer, quem nobis occidendum Deus monstravit, ut de caetero timore careamus, et voluit irruere in eum, sed auxilio regis liberatus est, et persuasione cujusdam sapientis qui per ignorantiam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ced̾e ad uxorem pꝰ edictum. malens carere
lib̾is: quam in necem ꝓcreare. Cui deus ꝑ
somnium asticit ut ait iosephꝰ. dicens. ne
tim̾et uxorem cognoscere. qr puer quem
timebant egyptũ nasciturus erat: ex ea. ⁊
sacerdotio aaron ei significauit. Tandem
concepit mulier ⁊ peꝑit filium sub silen¬
tio. eo quod ñ multum ei dolores partus in¬
stiterint. Et uidens puerum elegantẽ: ab¬
scondit eum trib mensib. cumq celare nõ
posset: sumpsit fiscellam scirpeam: in mo¬
dum fisci .i. sacci rotundã. uimine cõplexam.
⁊ liniuuit eã bitumine. acpice. ⁊ ponens intꝰ
infantulum: in carecto ripe eum exposuit.
ne impetu fluminis raꝑetur. stante ꝓcul
sorore paruili maria. ⁊ expectante rei exi¬
tum ex matris precepto. Ecce descendit ter¬
muth filia pharaonis: ut lauaretur in flu¬
mine. q̃ uidens alueolum: ⁊ afferri sibi ubẽs
udit pariuilum uagientẽ: ⁊ miserta ẽ eiꝰ.
dicens. de infantib hebreoꝵ ẽ hic. sic enĩ

Expanded text:
cedere ad uxorem post edictum, malens carere liberis quam in necem procreare. Cui Deus per somnium astitit, ut ait Josephus, dicens, ne timeret uxorem cognoscere, quia puer, quem timebant Aegyptii, nasciturus esset ex ea: etiam de sacerdotio Aaron ei significavit. Tandem « concepit mulier, et peperit filium » sub silentio, eo quod non multum ei dolores partus institerint. « Et videns puerum elegantem, abscondit eum tribus mensibus. Cumque celare non posset, sumpsit fiscellam scirpeam » in modum fisci, id est sacci rotundi, vimine complexam, « et linivit eam bitumine ac pice, et ponens intus infantulum in carecto ripae eum exposuit, » ne impetu fluminis raperetur, et stante procul sorore parvuli Maria, exspectante rei exitum, ex matris praecepto. « Ecce autem descendit Terimith filia Pharaonis, ut lavaretur in flumine, quae videns alveolum, et afferre sibi jubens, vidit parvulum vagientem, et miserta est ejus dicens: De infantibus Hebraeorum est hic. » Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
hentib. ut in dieb festis reducta: preb̾et
aspectum tabernach̃. in aliis dieb suꝑduc¬
ta: ꝓhiberet aspectũ. p̾cipue:. c̃nubilũ iud̾et᷑.
textus enĩ fortis erat. ⁊ facile laborem sustine¬
bat. ⁊ in ing̾ssu templi: similẽ dicit fuisseap¬
pensam. Er̃at aũt in int̾iori scũario: archa. fec̃i
cũ his quȩ in ea reposita diximꝰ. ⁊ c̃ his q̃ erant
ei suꝑposita. In ant̾iori u̾o: candelabrũ: ad au¬
strum añsa: ad aqͥlonẽ. in medio: añ uelũ nõ
longe ab adito: altare aureũ. qd̃ ⁊ iosephus

Expanded text:
hentibus, ut in diebus festis reducta praeberet hentibus, ut in diebus festis reducta praeberet aspectum tabernaculi; in aliis diebus superducta prohiberet aspectum, praecipue cum nubilum videretur. Tectus enim fortis erat, et facile laborem sustinebat, et in ingressu templi Salomonis similem dicit fuisse appensam. Erat enim interiori sanctuario arca foederis cum his, quae in ea reposita diximus, et cum his quae erant ei superposita. In anteriori vero candelabrum ad austrum, mensa ad aquilonem. In medio autem velum, non longe ab aditu a
Abbreviated transcription (Latin):
Dui̾sȩ picturationes. Sunt qui dñt opꝰ plu
plumaꝵ uarietas. idẽ opꝰ dicit᷑ ⁊ opꝰ polimi¬
tũ. ãpoli. qd̾ est multũ .i. multitudine pic¬
turarũ. Exat aũt ħuelũ: pulc̾ uarietate
ꝯtextũ: ex uniu̾sis ut ait iosepħꝰ floribꝰ. qͦs
gignit humꝰ. ⁊ aliis picturis: quas poterant
uit̾serere pictores: ꝓpt̾ animaliũ formas. In
ingressu uo tabernach: qͥnq colũpne erant
de lignis sethĩ. deaurate. capita hñtes aurea.
cubitoꝵ ꝓtendebatur a pariete in parietem.
in utͦq capite sui uttq parieti insertꝰ. ad mo¬
dum trabis in domo. a quo dependebat ali¬
uduelũ: ꝑ circulos aureos insertũ. ad modũ
prioris oꝑatũ. s sccłm iosephũ: usq ad medie¬
tatẽ colũpnarũ dependebat. tegens eas: ꝑ.u.
sacerdotũ patebant. Suꝑ ħ u̾o. dicit aliã cor¬
tinã laneã suꝑpositã: usq ad t̾ram ꝑtingen¬
tem. funib ꝑ anulos eam ducentib ⁊ retra¬

Expanded text:
diversae picturationes. Sunt qui dicunt opus pdiversae picturationes. Sunt qui dicunt opus pplumarum varietas. Idem opus dicitur etiam polymitum a polu, quod est multum, pro multitudine picturarum. Erat autem hoc velum pulchra varietate contextum ex universis, ut ait Josephus, floribus quos gignit, humus, et aliis picturis, quas poterant interserere pictores praeter animalium formas. In ingressu vero tabernaculi quinque columnae erant de lignis setim deauratae, capita habentes aurea, cubitoIn utroque capite, sui utrique parieti insertus, ad modum trabis in domo, a quo dependebat aliud velum, per circulos aureos insertum, ad modum prioris operatum. Sed secundum Josephum, usque ad medietatem columnarum dependebat, tegens eas, per qSacerdotum patebant. Super hoc vero dicit, aliam cortinam laneam superpositam, usque ad terram pertingentem, funibus per annulos eam ducentibus et retra
Abbreviated transcription (Latin):
ne de lignis sechĩ. deaurate. capita hñtes au¬
rea. ⁊ bases argenteas. tñ iosephꝰ dicit. uͦii. fu¬
isse tabulas ad modũ aliaꝵ oꝑatas. equalit̾
a se inuice̾ distantes. int̾ quas. tres angusti¬
patebant ing̾ssus. Suꝑ capitauo colũpnarũ
suꝑpositi erant duo uectes. x cubitoꝵ. a parie¬
te in parietẽ ꝓtensi. in quib ꝑ cͥculos aureoᷤ
inmissũ dependebat uelũ. ante .iiii. colũp¬
nas extensum. qͣdrex om̃i parte. x. cubitoꝵ.¬
ut ex om̃i parte ꝑhiberet aspectũ int̾ioꝵ. E¬
rat aũt uelũ fcm̃ de bisso retorta .ꝙ ẽ genus
lini candidissimũ. ⁊ mollissimũ. ⁊ de lacine¬
.to ⁊ p̾pura ⁊ cocto bis tincta .i. de filis sericiꝰ.
lacinctini pͤpurer ⁊ coccinei coloris: oꝑe plu¬
mario ꝯpositũ .i. oꝑe acupicto. pluma enĩ
lingͣ quadã: acus dr᷑. Hoc genꝰ ueli uulgo
bustratũ: qͣi bis stratũ. dicit᷑. pͥmo enĩ: fit
tela. cui c̃ acu oꝑe manuali suꝑsternuntur¬

Expanded text:
e de lignis setim deauratae, capita habentes aurea, et bases argenteas. Tamen Josephus dicit quatuor fuisse tabulas ad modum aliarum operatas, aequaliter a se invicem distantes, inter quas tres angustipatebant ingressus. Super capita vero columnarum superpositi erant duo vectes decem cubitorum a pariete in parietem protensi, in quibus per circulos aureos immissum dependebat velum, ante quatuor columnas extensum, quadrum in omni parte, sciut ex omni parte prohiberet aspectum interiorum. Erat autem velum factum ex bysso retorta, quod est genus lini candidissimum, et molissimum, et de hyacintho, et purpura, et cocco bis tincto, id est de filis sericis hyacinthini, purpurei, coccinei coloris, opere plumario compositum, id est acupicto; pluma enim lingua quadam acus dicitur. Hoc genus veli vulgo bustratum, quasi bis stratum dicitur. Primo enim fit tela, cui cum opere manuali su
Abbreviated transcription (Latin):
partes distinctum erat. posterior parᷤ.
ad occidentẽ .x. cubitis ꝓtendebat᷑. ⁊ ita qͣ¬
dra erat. in longũ .s. ⁊ in latũ. ⁊ in altũ : x.
cubitoꝵ. hec pars: aditũ dicebat᷑. uł sanctũ
sc̃i. uel sanctuariũ scũarii. uł scã scõꝵ. An

Expanded text:
partes distinctum erat. Posterior pars ad occidentem decem cubitis protendebatur, et ita quadra erat; in longum scilicet, et latum, et in altum decem cubitorum. Haec pars atrium dicebatur, vel Sanctum sancti, vel Sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. mascłm ⁊ feminã. deĩmundis lł. anima¬
lib fuerunt ibi tm̃ duo. scdm genus suũ.
de mundis uͦ septem. Inmunda u̾o uocat
que ⁊ tunc naturalit̾ esui hominũ non
erant apta. id̾o dixi naturalit̾: qi nulla ad¬
huc ad edendum concessa. tollesq tecũ ex
omnib q̃ mandi possunt. ut sint tã illis
quam tibiin cibum. Si queritur utrũ ⁊¬
ad hunc numerum. dicit augͥ.ꝙ. quȩ nõ
generantur de coitu ñ fuit necẽe esse in ar¬
cha. q̃ .s. uel de pulu̾e ut pulices. uł de hu¬
morib uł corruptionib nascunt᷑. qd̾ aũt

Expanded text:
. De immundis enim animalibus fuerunt ibi tantum duo secundum genus suum, de mundis vero septem. Immunda vero vocat quae etiam tunc naturaliter esui hominum non erant apta. Ideo dixi, naturaliter, quia nulla adhuc ad edendum concessa. Tollesque tecum ex omnibus quae mandi possunt, ut sint tam tibi quam illis in escam. Si quaeritur, utrum ad hunc numerum, dicit Augustinus, quod quae non generantur de coitu, non fuit necesse esse in arca, quae scilicet de pulvere, ut pulices, vel de humoribus, vel corruptionibus nascuntur. Quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
niumense .s. septimo. itaꝙ. uicesinia sep-¬
tima die mensis requieuit archa suꝑ mon¬
tes armenie. illic archȩ reliquias usq n̾c
ꝓuinciales ostendunt. huius diluuii. ⁊ ar.¬
che ut ait iosephꝰ memoriam faciunt. ⁊̃ qui
barbaroꝵ historias conscͥpsut: de qua bero¬
sus caldeus sic ait. Dicitur nauis eius q̃ in
armeniã uenit circa montẽ cordicũ. ad huc
aliqua pars ẽe. ⁊ quoddam bitumen exin¬
de tolli. quo maxime homines ad expiati¬
onem utunt᷑. Meminit eiusdẽ iesonimꝰ
egyptius qui antiqͥtatem ꝯscͥpsit. manas¬
ses damascenꝰ. de eisdem sic ait. Est super
numadã excelsus mons in armenia qͥbaris
appellatur. in quo multos ꝯfugientes sermo

Expanded text:
nui mense septimo, ita quod die vigesima septima mensis requievit arca super montes Armeniae. Illic arcae reliquias usque nunc provinciales ostendunt. Hujus diluvii, et arcae, ut ait Josephus, memoriam faciunt, etiam qui barbarorum historias conscripserunt. De qua Berosus Chaldaeus sic ait: « Dicitur navis ejus, quae in Armenia venit circa montem Cordicum, adhuc aliqua pars esse, et quoddam bitumen exinde tolli, quo maxime homines ad expiationem utuntur. » Meminit ejusdem Hieronymus Aegyptius, qui antiquitatem conscripsit. Manasse Damascenus de eisdem sic ait: « Et super Numidiam excelsus mons in Armenia qui Baris appellatur, in quo multos confugientes, sermo
Abbreviated transcription (Latin):
draginta dieb & noctib. ⁊ eleuata aͬc lain
sublime. ferebat᷑ suꝑ om̃s montes. exc̾uit
aqͣ altior cubitis.xu. ut ablueret sordes ae¬
ris usquequo ascenderant oꝑa hominũ.
usq ad eundem locũ ascendet ignis uidicii.
obaeris purgationẽ. s ñ uidentur opera
hominũ tm̃ ascend̾e posse. c̃ olimpꝰ usq ad
liquidũ aera ascedat suꝑ quẽ litc̾ȩ in scͥpte
in palurte pamnunitgre siunit staigxei
mobiles. ub ꝓnimia aeris rartrate nec ⁊̃
aues uiue̾ q̃unt. nec pħi ascendentes absq
spongiis plenis aq̃ aliquantulum ibi ma-¬
nere pot̾ant. qͣs narib apponentes crassio
multum ascend̾e potuer̃t.⁊ aera maculare.
& cum intrasset noe clausit ds ostiũ. ⁊ bitu¬
minauit ext̾ius. ⁊ mortua ẽ omnis anima ui¬
uens suꝑ t̾ram. ⁊ obtinuerunt aquȩ terras

Expanded text:
adraginta diebus, et noctibus, et elevata arca, in sublime ferebatur, et super omnes montes excrevit aqua altior cubitis quindecim, ut ablueret sordes aeris, usquequo ascenderant opera hominum. Usque ad eumdem locum ascendet ignis judicii ob aeris purgationem. Sed non videtur opera hominum tantum ascendere potuisse, cum olympus usque ad liquidum aera vadat, super quem litterae inscriptae in pumontium, ubi pro nimia aeris raritate, nec etiam aves vivere queunt, nec philosophi ascendentes, absque spongiis plenis aqua, aliquantulum ibi manere potuerunt, quas naribus apponentes crassiormultum ascendere potuerunt, et aera maculare. Et cum intrasset Noe clausit ostium Deus, et bituminavit exterius, et mortua est omnis anima vivens super terram, et obtinuerunt aquae
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ ad ipẽ cũ renib ⁊ renuncłis adolebat
suꝑ altare. sicut ⁊ de uitulo hostie pacificoꝵ.
Pellem u̾o ⁊ om̃s carnes cumfimo ⁊̃ effere¬
bat extra castra in locum mundũ. ubi cine¬
res effundi solebant. ⁊ incendebant ea su¬
ꝑ struem lignoꝵ¬

Expanded text:
 cum renibus et renunculis adolebat super altare, sicut et de vitulo hostiae pacificorum. Pellem vero, et omnes carnes cum fimo etiam efferebat extra castra in locum mundum, ubi cineres effundi solebant, et incendebant ea super struem ligno
Abbreviated transcription (Latin):
tari: immolabat eũ. Hauriensq de sangui¬
ne: inferebat illum in tabernaculũ. ⁊ in¬
tingens in eodigitũ: asꝑgebat illũ septies
cc uelũ scũarii. ⁊ de eod. ponebat suꝑ dornua
altaris incensi. ⁊ egrediens: reliquũ sangui

Expanded text:
tari immolabat eum, hauriensque de sanguine, inferebat illum in tabernaculum, et intingens in eo digitum, aspergebat illum, septies contra velum sanctuarii, et de eodem ponebat super cornua altaris incensi, et egredi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. additũ est qͥ unctus. ñ qͥn om̃s inunc¬
ti ẽẽnt. s ad diff̾am illoꝵ. qui c̃ eẽnt de ge¬
nere sacerdotali: ꝓpt̾ macłam corꝑis i nec
inungi potant nec ministrare. qͥd ⁊̃ addi¬
bet: trahitur in exemplũ. ⁊ est dc̃m̃ ad exag¬
gerationem pecci. uł specialit̾ dictum ẽ. c̃.s.¬

Expanded text:
s inuncti essent, sed ad differentiam illorum, qui cum essent de genere sacerdotali, propter maculam corporis, nec inungi poterant, nec ministrare. Quod etiam additrahitur in exemplum. Et est dictum ad exaggerationem peccati. Vel specialiter dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
betel⁊ habita ibi.⁊ fac altare ubi apparui
tibi. s prius sanctifica tuos. Iacobergo ꝯuo¬
cata domo: dum purgaret suos: inuenit
deos laban ut ait iosephꝰ. neq enim sciebat.
eo ꝙ rachel celasset eos in t̾ra sub arbore.⁊
ait suis. Abicite deos alienos. ⁊ mundami¬
ni.⁊ ascendamꝰ in betel. de sichem .i. attu¬
lerant ⁊̃ ydola.⁊ in aures .i. ornam̃ta ydo¬
loꝵ. a parte: totũ. q̃ omnia effodit iacob
subt̾ terebintum quȩ ẽ pꝰ urbem sichem.
Tradunt quidam: ꝙ ea tulit dauid in ie¬
rłm. ⁊ ꝯflauit in mat̾iam templi q. face̾
disposuerat. Porro. terror dernuasit fi¬
nitimos: ne ꝑsequerent᷑ iacob. qui ꝓ fectꝰ.
uenit in betel. ⁊ edificans ibi altare: obtu¬
lit dño: iuxta id ꝙ prius uou̾at. Sõ tem¬
pore mortua est delbora nutrix rebecce. &

Expanded text:
Bethel, et habita ibi, et fac altare, ubi apparui Bethel, et habita ibi, et fac altare, ubi apparui tibi , sed prius sanctifica tuos. Jacob, vero, convocata domo sua, dum purgaret suos, invenit deos Laban, ut ait Josephus. Neque enim sciebat, eo quod Rachel celasset eos in terra sub arbore. Et ait suis: Abjicite deos alienos, et mundamini, et ascendamus in Bethel; de Sichem enim attulerant etiam idola, et inaures, id est ornamenta idolorum; a parte totum, quae omnia fodit Jacob subter Terebinthum, quae est post urbem Sichem. Tradunt quidam quod ea tulit David in Jerusalem, et conflavit in materiam templi quod facere disposuerat. Porro terror Dei invasit finitimos, ne persequerentur Jacob. Qui profectus venit in Bethel, et aedificans ibi altare Domino, obtulit ei, juxta id quod prius voverat. Eo tempore mortua est Delbora nutrix Rebeccae, e
Abbreviated transcription (Latin):
illius. qr ut ait iosephꝰ: sichimitis iacob.¬
sollempnitatem hñtib sola tnsiuit adur¬
mulierum. qm uidens sichem filius regis:
adamauit eam.⁊ rapuit. ⁊ ui opp̾ssit iur¬
ginem.⁊ conglutinata ẽ anima eiꝰ cum ea.
⁊ ait pat̾. Accipe mͥ ꝓuellam hanc ꝯiugẽ
egressoq rege cum filio ad iacob: filii iacob
ueniebant de agro. ⁊ irati: siluer̃t. Regi aᷤ
pliora: responderunt in dolo. Illicitumẽ
apudnos federari in circumcisis. s cur uici.¬
si sunt. ⁊ interficientes omnem mascłm ĩ ea
fratres irruert̃ suꝑ occisos. ⁊ depopulati ft̃
urbem. paruulosq ⁊ uxores captiuas duxe¬
runt. Iosephꝰ tñ dicit᷑. Cum esset festiui¬
tas. ⁊ sichimite requie ⁊ epulis uterentur:
incunctant̾ pͥmis custodiis ad sistentes: dor¬
mientes occiderunt. Quo agnito: dix̃ ia¬
cobsimeon ⁊ leui. turbastis me. ⁊ hodiosũ
delebor ego &e domus mea. dominꝰ aũt ꝯfor¬
tans cum: ait ad illum. Surge. ascende in

Expanded text:
illius , quia, ut ait Josephus, Sichimitis solemnitatem habentibus, sola transivit ad urincialium. Quam videns Sichem filius regis adamavit eam, et rapuit, et vi oppressit virginem, et conglutinata est anima ejus cum ea, et ait patri: Accipe mihi puellam hanc conjugem. Egressoque rege cum filio ad Jacob, filii Jacob veniebant de agro, et irati siluerunt. Regi autpliora, responderunt in dolo: Illicitum est apud nos federari incircumcisis, sed circumcisi sunt, et interficientes omnem masculum in ea, fratres irruerunt super occisos, et depopulati sunt urbem, parvulosque et uxores captivos duxerunt. Josephus tantum dicit: Cum esset festivitas, et Sichimitae requie et epulis uterentur, incunctanter primis custodiis assistentes, dormientes interfecerunt, quo agnito dixit Jacob ad Simeonem, et Levi: Turbastis me, et odiosum me t me, et delebor ego, et domus mea. Dominus autem confortans eum, ait ad illum: Surge, et ascende in
Abbreviated transcription (Latin):
sinstrã:⁊ tingens policẽ dexteũ meo: asꝑgebat
septies contra tabernaculũ. reliquũ olei qd
erat in simstra: fundebat suꝑ extremũ auri¬
cule dextrȩ hominis. ⁊ suꝑ pollices manꝰ ⁊ pe

Expanded text:
sinistram, et tingens pollicem dextrum in eo, aspergebat sinistram, et tingens pollicem dextrum in eo, aspergebat septies contra tabernaculum. Reliquum olei, quod erat in sinistra, fundebat super extremum auriculae dextrae hominis, et super pollicem manus de
Abbreviated transcription (Latin):
licitũ erat uesci. lignũq cedrinũ: ⁊ ysopum. ⁊
u̾miculũ. filum .s. coccineũ. ⁊ aquas uiuenteᷤᷤ
in uase fictili. ⁊ occurrens ei sacerdos: immo¬
labat passerem uiuum. stillans sanguinẽ suꝑ
ẏsopo in summitate ligni cedrini. qͣi faciens
asꝑ soriũ: tingebat illud in aqͥs rubricatis. as¬
ꝑgens hominẽ septies. dimittebatq passerẽ
uiuum auolare inagrũ. Cumq lauisset ho¬
mouestimenta sua: radebat om̃s pilos corꝑis
⁊ lotus aqua: ingrediebatur castra. ita dum
corꝑis: ⁊̃ suꝑciliis: lotisq uestib ⁊ corꝑe: die
octauo tollebat duos agnos in maculatos. ⁊ ouẽ
anniculam. ⁊ .iii. decimas simile: consꝑse oleo.
⁊ olei sextariũ. ⁊ offerebat omĩa ad hostiũ tab̾.
Tunc sacerdos ĩmolabat agnũ unũ ꝑ delicto. ⁊
sumens de sanguine: ponebat suꝑ extremum
auricłe dextrȩ hõis. ⁊ suꝑ pollices manus dextrȩ
⁊ pedis. ⁊ de oleisextario mittens in manũ suam

Expanded text:
opum, et vermiculum, filum scilicet coccineum, et aquas viventes in vase fictili , occurrensque ei sacerdos, immolabat passerem unum, stillans sanguinem supehyssopo, in summitate ligni cedri quasi faciens aspersorium, tingebat illud in aquis rubricatis, aspergens hominem septies, dimittebatque passerem vivum avolare in agrum. Cumque lavisset homo vestimenta sua, radebat omnes pilos corporis sui, et lotus aqua, ingrediebatur castra, ita duntcorporis, etiam superciliis, lotisque vestibus et corpore, die octavo tollebat duos agnos immaculatos, et ovem anniculam, et tres decimas similae conspersae oleo, et olei sextarium, et offerebat omnia ad ostium tabernaculi. Tunc sacerdos immolabat agnum unum pro delicto, et sumens de sanguine ponebat super extremum auriculae dextrae hominis, et super pollicem manus dextrae, et pedis, et de olei sextario mittens in manum
Abbreviated transcription (Latin):
labat holocaustum cum libamentis suis.
ponens illud in altari. ⁊ nota: qr hic ꝓpͥe di¬
stinguit᷑ sacrificiũ ꝓ delicto: cuius sanguine
linitus est homo.⁊ sacrificium ꝓ peccãto:
de quo nichil ei fc̃m est. Unde ⁊ moyses dix
hic qͣi distinguens: tta ꝑtinere ad sacerdotem
hostiam ꝓ delicto: sic̃ ⁊ ꝓ pec̃c̃o. Cum autem
distinxisset agnum ꝑ delicto: nec distinxit q.
it in arbitrio ẽẽ sacerdotis de agno ⁊ oue. ut
alt̾m: ꝓ pec̾co. alt̾m holocaustum facet: qd̾
uelletꝰ. ꝙ si manus eius ħ inuenire ñ posset:
agnus tñ ꝓ delicto: ⁊ olei sextariũ ñ minue¬
batur. qr ex his purificabatur ħo: ut prius.
alter in holocaustum fiebat. ⁊ decimam si¬
mile oleate in sacrificium.

Expanded text:
labat holocaustum cum libamentis suis, ponens illud in altari. Et nota quod hic proprie distinguitur sacrificium pro delicto, cujus sanguine linitus est homo, et sacrificium pro peccato, de quo nihil ei factum est. Unde et Moyses dixit hic, quasi distinguens, ita pertinere ad sacerdotem hostiam pro delicto, sicut et pro peccato. Cum enim distinxisset agnum pro delicto, nec distinxisset it in arbitrio sacerdotis esse de agno et ove, ut alterum pro peccato, alterum holocaustum facere, quod vellet. Quod si manus ejus haec invenire non posset, agnus tamen pro delicto, et olei sextarium non minuebatur, quia ex his purificabatur homo, ut prius; alter in holocaustum fiebat. Offerebat quoque decimam similae oleatae in sacrificium.
Abbreviated transcription (Latin):
eo fedus: ait. In ħ feriam uobiscum fedusi
ut eruam oĩb uobis ocłos dextros. eisenĩ qͦs
bello capiebat: dextros ocũlos eruebat. ut
sinistros scutis celantes: ad bellũ forent inu¬
tiles. Eͥ responder̃t ei. Concede nobis .uii.
dies. ⁊ mittemꝰ in om̃s t̾minos isrł. ⁊ si fui̾t a
liquis nobis defensor: egrediemur adte. Ue¬
nerunt gͦ nuncii in gabaa saulis. ⁊ c̃nunciaᷤᷤ¬
sent hȩc: fleuit ppłs. ⁊ ip̃e saul ueniebat de
agro: sequens boues: ⁊ ꝓmisit iabitis se t̾cia
die uenturũ eis in auxiliũ. ⁊ iussit aliquos
eoꝵ ꝓ ducatu itin̾is sustin̾e. E diuinitꝰ in¬
spiratus: ꝯcidit utrũq bouẽ: infrustra. Et
ꝯminatꝰ est in om̃s t̾minosisrł. dicens. Qͥ

Expanded text:
foedus, ait: « In hoc feriam vobiscum foedus, ut eruam omnibus vobis oculos dextros. » Eis enim quos bello capiebat, dextros oculos eruebat, ut sinistros scitis celantes ad bellum forent inutiles. Et responderunt ei: « Concede nobis septem dies; et mittemus in omnes terminos Israel; et si non fuerit nobis defensor, egrediemur ad te. Venerunt autem nuntii in Gabaa Saulis. » Et cum nuntiassent hoc, flevit populus, et ipse Saul veniebat de agro sequens boves, et promisit Jabitis se tertia die venturum eis in auxilium, et jussit aliquos eorum, pro ducatu itineris sustinere, et divinitus inspiratus concidit utrumque bovem in frusta, et comitatus est in omnes termin
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ. ⁊ ꝯstituit saul ppłm in tres partes. ⁊ in¬
gressus ẽ castra in uigilia matitina. Et ꝑ¬
cussit amon plaga grandi. ⁊ ait ppłs ad sa¬
ul. Qͥs ẽ qui dixit non regnabit saul suꝑ
ibi regnũ. Et inuxert̃ saul scd̾o in regẽ in gal¬
galã. Iait samuel ad ppłm. Eoce rex gradi
sis triticea ẽ hodie. Inuocabo dñm: ⁊ dabit
tis nr̃is malũ. ut peteremꝰ nob̾ regẽ. ⁊ ait sa¬
muel. Peccastis. Nolite deinceps reced̾e a
Tilius uniꝰ anni erat saul¬

Expanded text:
constituit Saul populum in tres partes, et ingressus est castra in vigilia matutina, et percussit Ammon plaga grandi: « Et ait populus ad Saul: Quis est qui dixit: Non regnabit Saul supeibi regnum. » Et inunxerunt Saul in regem secundo in Galgala. « Et ait Samuel ad populum: Ecce rex graditsis triticea est hodie. Invocabo Dominum, et dabit tis nostris malum, ut peteremus nobis regem. Et ait Samuel: Peccastis: nolite deinceps recedere a » Filius unius anni erat Saul
Abbreviated transcription (Latin):
guitur: in eo.⁊ dum moritur ał: in aliqua
parte corꝑis adhuc sentitur sp̃c ille. cum in
sa. s q̃r utrum in ip̃o corꝑe dum infũderet᷑
cͥata: uł extra creata. sit.⁊ datum sit ei na-
turałr uelle incorporari: qui cqͥd circa illam
actum sit. de pꝰ creatis d̾r. qr in ipsis corꝑib
dum infunduntur creantur.

Expanded text:
guitur in eo, et dum moritur animal in aliqua parte corporis, adhuc sentitur spiritus ille, cum in sa. Sed quaeritur utrum in ipso corpore dum infunderetur, creata, vel extra creata sit, et sit ei datum naturaliter velle incorporari. Quidquid circa illam actum sit, de post creatis dicitur, quod in ipsis corporibus dum infunduntur, creantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Precide tͥ duas tabulas: in ce glori¬
star prioꝵ. ⁊ scriba suꝑ eas u̾ba q̃ tus moy
habuerunt tabule qͣs fregisti. In deu si¬
tronomio ⁊̃ dr᷑. deus scͥpsisse. in sequentibꝰ
fuit in dño. nunist̾ium: in moyse. Cumq
excidisset moyses tabulas: de nocte consur¬
gens ascendit. ⁊ tnͣseunte dño corã eo in tͣbi¬
ne: ꝓnꝰ in t̾ram adorans: ait. obsecͦ: ut gradi¬
aris nobiscum. auferas iniqͥtates nr̃as. ⁊ pos¬
q̃ ⁊ p̾dix̾at. de tͥb sollempnitatib. de oblati¬
one pͥmitiaꝵ ⁊ pͥmogenitoꝵ. ⁊ addidit. ne cũ
gentib t̾re ꝓmissionis aliq. hr̃ent parcicipi¬
panẽ ñ comedit.⁊ aqͣm ñ bibit. Cumq descẽ¬
disset de monte c̃ tabulis: apparuit facies ei
cornita ⁊ ip̃e ignorabat i radi mirisplen¬
doris ferebantur de facie eiꝰ. qui reu̾berabãt
ocłos intuentiũ. quos głam uultꝰ moysi ap¬

Expanded text:
Praecide tibi duas tabutas instar priorum, et scribam super eas verba, quae habuerunt tabulae quas fregisti . » In Deuteronomio etiam dicitur Deus scripsisse . In sequentibus fuit in Domino, ministerium in Moyse. Cumque excidisset Moyses tabulas, de nocte consurgens montem ascendit, et transeunte Domino coram eo in turbine, pronus in terram adorans, ait: « Obsecro ut gradiaris nobiscum, auferasque iniquitates nostras, et pos praedixerat de tribus solemnitatibus, de oblatione primitiarum, et primogenitorum et addidit ne cum gentibus terrae promissionis aliquod haberent participiPanem non comedit, et aquam non bibit. Cumque descendisset de monte cum tabulis, apparuit facies ejus cornuta, et ipse ignorabat, » id est radii miri splendoris ferebantur de facie ejus, qui reverberabant oculos intuentium, quos gloriam vultus Moysi ap
Abbreviated transcription (Latin):
redisset c̃ certitudine uenie: erat nona dies
septimi mensis. ⁊ in crastmo: sollempnitatẽ
agentes ꝓuenia data: afflixert̃ animas suas
ieninantes. ⁊ deinceps dicta ẽ decima dies mẽ
nas. licet obħ institutũ dicatur. qr tres tͥb di¬
acceꝑat. ⁊ p̾misit: de obseruatione sabbati.
ne forte: in h oꝑe putarent sͥ lic̾e oꝑari salb̾o.

Expanded text:
ediisset cum certitudine veniae, erat nona dies septimi mensis, et in crastino solemnitatem agentes pro venia data, afflixerunt animas suas jenantes, et deinceps dicta est decima dies mensnas, licet ob hoc institutum dicatur, quia tres tribus leacceperat, et praemisit de observatione Sabbati, ne forte in hoc opere putarent sibi licere operari in Sabbato.
Abbreviated transcription (Latin):
brei: ne ipsi moysem pro deo colerent. quia
proni erant ad idolatriam. Moyses .c.
necdum tñ caligauerat oculus eius. nec
dentes eius moti sunt. ⁊ fleuerunt eum
fili isrł .xx. diebus¶ Et
non surrexit ultra ꝓpħa
in isrł: sicut moyses. quẽ
nosset dominus faciead
faciem .i. adeo familiari¬
ter. Hoc capitulum fina¬
le ut ferunt: ad posuit
esdras. sicut ab illo loco.
ascendit moyses: usq ad
hunc: ferunt iosue ap¬
posuisse.

Expanded text:
braei ne ipsi Moysen pro Deo colerent, quia braei ne ipsi Moysen pro Deo colerent, quia proni erant ad idololatriam. « Moyses cenec dum tamen caligaverat oculus ejus, nec dentes ejus moti sunt. Et fleverunt eum filii Israel triginta diebus. Et non surrexit ultra propheta in Israel, sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, » id est adeo familiariter. Hoc capitulum finale, ut ferunt, apposuit Esdras, sicut ab illo loco: « Ascendit Moyses, » usque ad hunc locum, ferunt Josue apposuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ad moysem eadem die. Ascende ad dixit ppło.¬
montem abarĩ: in montem nebo .i. ꝑ illum
transi in istum. ⁊ uide terrã chanaam.⁊ mo¬
rere. s anteqͣm ascend̾et moyses: benedix̃
filiis isrł. benedictionẽ u̾o incepit in hunc
modum. Dominus in sina ueniet.⁊ de se¬
ir ortus est nobis. apparuit de monte pha¬
ram. in dextera eius ignea lex. Tradunt
hebrei: qd̃ dñs misit angelos suos ad idu¬
meos: ⁊ ad hismaelitas. in pharam.⁊ obtu¬
lit eis legem suam. quam c̃ recipere nollẽt
uenit adiudeos in monte sina: cũ multis mi¬
libus angeloꝵ. datis benedictionib singlłaꝵ
tribuum: ascendit moyses super nebo: us¬
q in uerticem ipsius. qui dicitur phasga.
⁊ ostendit ei dñs: omnem terram promis¬
sionis: usq ad mare nouissimum: ⁊ partẽ
australem.⁊ latitudinem campi iericho:
quȩ alio nomine. dicta est ciuitas palma-¬
rum: usq segor. mortuusq est ibi moyses in
nium. Quod ideo factum autumant he¬

Expanded text:
ad Moysen eadem die: Ascende in montem Abarim, in montem Nebo, id est per illum transi in istum, et vide terram Chanaam, et morere . » Sed antequam ascenderet Moyses, benedixit filios Israel. Benedictionem vero incepit in hunc modum: « Dominus de Sina venit, et de Seir ortus est nobis. Apparuit de monte Pharan in dextera ejus ignea lex . » Tradunt Hebraei quod Dominus misit angelos suos ad Idumaeos, et ad ismaelitas in Pharan, et obtulit eis legem suam. Quam cum recipere nollent, venit ad Judaeos in montem Sina, cum multis millibus angelorum. Datis benedictionibus singularum tribuum, « ascendit Moyses super Nebo, usque in verticem ipsius, qui dicitur Phasga, et ostendit ei Dominus omnem terram promissionis, usque ad mare novissimum, et partem australem, et latitudinem campi Jericho , » quae alio nomine dicta est civitas Palmarum, usque Segor. Mortuusque est ibi Moyses in diem. » Quod ideo factum autumant He
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ de ignorant̾ accedente intelligendũ est.
infra utrũq ꝑimendũ dicit. ꝙ dictum ẽ.
si fiat ex industria. Nec mirum qr ⁊̃ legi¬
time cognoscentẽ uxorem: uoluit dñs laua¬
re uestem. ⁊ omne corpꝰ. ⁊ ẽẽ inmundũ: usq
ad uesꝑum. ⁊ de uxore eodem modo.

Expanded text:
quod de ignoranter accedente intelligendum est. quod de ignoranter accedente intelligendum est. Infra, utrumque perimendum dicit quod dictum est, si fiat ex industria. Nec mirum quia etiam legitime cognoscentem uxorem, voluit Dominus lavare vestem, et omne corpus, et esse immundum usque ad vesperum. Et de ux
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur huic uitio subiacere: si ꝑ momenta
adheserit carni: ⁊ cͣreu̾it fedus humor semini.
qd̾ licet nolens: effundit ex corruptione. Taliˢ
ĩmundꝰ. ĩ mundũ reddebat ꝙ. tangebat. lec
frangebatur. ligneũ: lauabat᷑. qui tangebat
lectum eius: uestem: aut sedem: uł suꝑ quem
ipse saluam iaciebat. lauabat uestimenta
sua ⁊ erat inmundus usq aduesꝑum. Cum
aũt sanatus fuerat: numerabat .uii. dies pꝰ
emundationẽ sui. ⁊ lotisuestib ⁊ corꝑe in a¬
quis uiuentib: mundꝰ erat. Die aũt octauo
sacerdos alt̾m ꝑ pec̃c̃o. ⁊ alt̾m in holocaustũ.
Gadem lex erat ĩmunditie ⁊ purificatiõis:
de muliere patiente fluxũ sanguinis ex mor¬
bo. simłr eiusd̾ inmunditie erat mulier
menstruata. s ñ purificabat᷑ sollempnit̾.
sufficiebat enĩ ipsam cũ uestib ablui. mor
ꝓ men̾struo: qi naturale est. E nota qr ac¬
cedentem ad menstruatã: dicit hic: inmũ¬
dum .uii. dieb. ⁊ purificationẽ ei concedit.

Expanded text:
dicatur huic vitio subjacere, si per momenta adhaeserit carni, et concreverit foedus humor seminis, quod, licet nolens, effundit ex corruptione. Talis immundus immundum reddebat quod tangebat, lectquod tangebatur frangebatur, ligneum lavabatur; qui tangebat lectum ejus, vestem ejus, aut sedem, vel super quem ipse salivam jaciebat, lavabat vestimenta sua, et erat immundus usque ad vesperum. Cum autem sanatus fuerat numerabat septem dies post mundationem sui, et lotis vestibus, ac corpore in aquis viventibus mundus erat. Die autem octava, sacerdos alterum pro peccato, alterum in holocaustum. Eadem lex erat immunditiei et purificationis de muliere patiente fluxum sanguinis ex morbo. Similiter ejusdem immunditiei erat mulier menstruata. Sed non purificabatur solemniter. Sufficiebat enim ipsam cum vestibus ablui. Morbpro menstruo, quia naturale est. Et nota quod accedentem ad menstruatam dicit hic immundum septem diebus, et purificationem ei concedit;
Abbreviated transcription (Latin):
debellandũ: missus ẽ a gabino antoniꝰ. captꝰꝙ
t̾m anstobolus cũ filiis: romã ꝑductꝰ ẽ. ilũ qd̃¬
senatꝰ in custodia cohercuit. filios a̾ inuideã re¬
misit. qr gabiniꝰ id se scͥpserat spopõdisse uxori
arstoboli: ꝓ castelloꝵ traditiõe. Post hec: c̃ ga¬

Expanded text:
Gabinio Antonius. Captusque iterum Aristobulus, cum filiis Romam perductus est. Illum quidem in custodia senatus coercuit, filios autem in Judaeam remisit, quia Gabinius ipse scripserat spopondisse, uxori Aristobuli, pro castellorum traditione. Post hoc cum Ga
Abbreviated transcription (Latin):
pͥm̾et. in sũptꝰ uo partice milicie: om̃e fere au¬
rũ de tẽplo tulit. ⁊ quib põpeiꝰ abstinuerat .ii.
milia talentoꝵ. obħ: auro in os infuso: inte¬
riit. cui succesgit p̾ses sirie cassiꝰ. qui ĩ om̃ibus
ꝯsilio antipatri utebatur
De reditu aristobo.

Expanded text:
e militiae omne fere aurum de templo sustulit, et ea quibus Pompeius abstinuerat duo millia talentorum. Ob hoc auro in os infuso interiit. Cui successit praeses Syriae Cassius, qui in omnibus consilio Antipatri utebatur. CAP. XII. De reditu Aristob
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ preessent mille. Sub millenariis aũt. mo¬
nuit constitui. x echatĩtarchos .i. centenari¬
os. uł centuriones sub centͣione: duos pentha¬
cum tarchos .i. qͥnquagenarios sub quinqͥge¬
nario: quinq decanos. Orta gͥ lite inter de¬
cem: stabant ad iudicium decani. cui facile
erat lites paucoꝵ dirimere. si ñ pot̾ant diffi¬
nire: ascendebant ad qͥnquagenariũ.⁊ sic: us¬
q ad moysen. ꝙ. tñ rarum erat: maiora tñ moy¬
si reseruabant: ip̃i minora udicantes. In hẽ
modum eccła romana uocauit płimos in par
archidiaconos. archip̾sbit̾os: ⁊ minores sacer¬
dotes: leuiora pecc̃a: qͣr q̃dam grauia s occul¬
ep̃m. Ad quieuit moyses. nec erubuit moy¬
ses uir deo plemis. consiliũ gentilis. dimisitq
cognatum suũ. Hebreus ubiq ponit socerũ.

Expanded text:
tantum praeessent mille. Sub millenariis autem motantum praeessent mille. Sub millenariis autem monuit constitui decem hecatontarchos, id est centenarios, vel centuriones, sub centurione duos pentacontarchos, id est quinquagenarios, sub quinquagenario quinque decanos. Orta igitur lite inter decem, stabant ad judicium decani, sicque facile erat lites paucorum dirimere; si non poterant diffinire ascendebant ad quinquagenarium, et sic usque ad Moysen, quod tamen rarum erat. Majora tamen reservabant Moysi, ipsi minora judicantes. In hunc modum Ecclesia Romana vocavit plurimos in partarchidiaconos, archipresbyteros. Et minores sacerdotes leviora peccata, et quaedam gravia, sed occulepiscopum. Acquievit Moyses, nec erubuit vir Deo plenus. consilium sequi gentilis, « dimisitque cognatum suum, » Hebraeus ubique ponit, « socerum.
Abbreviated transcription (Latin):
s audi uerba mea. ⁊ erit dñs tecum. esto po¬
pulo in his quȩ sunt ad dm̃. ⁊ cerimonias:
⁊ uam moꝵ. uł itin̾is ostendas eis. ad deci¬
sionem u̾o causarum: elige uiros potentes.
timentes dm̃. amantes ueritatẽ. Detestan¬
tes auariciã. ⁊ nota: qr in his .iiiͬ. quȩ dic̃ con¬
sid̾anda in eligendo uidice: ponit potentiã.¬
q̃ quid̾ płimum ualet: si cria illa sequantur.
alioqͥn: additur oleum camino.⁊ gladiꝰ ue¬
neno. Camen: alia tnͣslatio h̃t: sapientes.
quos forsan potentes uocat: ad iudicandum.
⁊ addidit. Constitue ex electis quosdã tribu¬
nos .i. euiq tͥbui unum p̾pone. qui a tͥbu: tͥ¬
bunus hebraice. g̾ce: ciliãchꝰ. latine: mille¬
nariꝰ. ñ qd in tribu tm̃ essent mille. s cercum
numerum posuit ꝓ incerto. uł ꝓmultitu¬
dine copiosa: numerum posuit supͥmum.
forte: qi iam principẽs habebant queq tribꝰ
suum sub principe uoluit ẽẽ millenarios. qui

Expanded text:
Sed audi verba mea, et erit Dominus tecum: Esto poSed audi verba mea, et erit Dominus tecum: Esto populo in his, quae sunt ad Deum, et caeremonias, et viam morum, vel itineris ostendas eis. Ad decisionem vero causarum elige viros potentes, timentes Dominum, amantes veritatem, detestantes avaritiam. » Et nota quod in his quatuor, quae dicit consideranda in eligendo judice, ponit potentiam, quae plurimum valet si tria illa sequantur, alioqui additur oleum camino, et gladius veneno. Alia translatio habet, « sapientes, » quos forsan potentes vocat ad judicandum. Et addidit: « Constitue ex electis quosdam tribunos, id est cuique tribui unum praepone, qui a tribu tribunus Hebraice, Graece chiliarchus, Latine millenarius. Non quia in tribu tantum essent mille, sed certum numerum posuit pro incerto. Vel pro multitudine copiosa numerum posuit supremum. Forte quia jam principem habebat quaeque tribus suum, sub principe voluit esse millenarios, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cognatus moysi obiuam ei ietro:¬
in desertum. tulitq secum sephoram.⁊ duos
filios eius. Cumq intrasset cabernaculum
moysi: narrauit ei moyses signa q̃ fecerat ꝓ
eis dñs. ⁊ uniuersum laborem ttineris sui. &
congratulans ietro ait. Benedictus dñs qͥ
eripuit ppłm suum de t̾ra egypti. nẽ cogno¬
ui: qr magnus est dñs suꝑ omnes deos. ob.
tulit gͦ ietro hostias dño.⁊ comederunt c̃ eo
moyses & aaron. ⁊ senores isrł coram dño. Au¬
gustinꝰ tñ ñ uult gentilem ĩ molasse dño.
s moysem scdm aliam tnslationẽ. quȩ ẽ. sũp¬
sit ietro hostias. de oblatis a moyse: sumpsit
ab eo: ⁊ comedit. forte: tẽ sacrificauit moy¬
ses uxta montem sicut predixerat dñs. diẽ
enim iosephꝰ: ietro uenisse circa montẽ: ubi
in rubro multas uid̾at moyses uisiones.:
Altera die sedit moyses ut iudicaret po¬
pulum. qͥ ad sistebant ei demane usq ad
uesꝑam. ꝙ attendens ietro: ait. stulto labo¬
re ꝯsumeris. ultra uires tuas est negotium.

Expanded text:
cognatus Moysi, obviam ei in desertum, tulitque secum Sephoram, et duos filios ejus. Cumque intrasset tabernaculum Moysi, narravit ei Moyses signa, quae fecerat pro eis Dominus, et universum laborem itineris sui. Et congratulans illi Jethro ait: « Benedictus Dominus, qui eripuit populum suum de terra Aegypti. Nunc cognovi quia magnus est Dominus super omnes Deos. Oethro hostias Domino, et comederunt cum eo Moyses, et Aaron, et seniores Israel coram Domino . » Augustinus tamen non vult, gentilem immolasse Domino, sed Moysen, secundum aliam translationem, quae est: « Sumpsit Jethro hostias de oblatis a Moyse, sumpsit ab eo, et comedit. » Forte tunc sacrificavit Moyses juxta montem, sicut praedixerat Dominus. Dicit enim Josephus Jethro venisse circa montem, ubi in rubo multas viderat Moyses visiones. « Altera die sedit Moyses, ut judicaret populum, qui assistebat ei a mane, usque ad vesperam. Quod attendens Jethro ait: Stulto labore consumeris, ultra vires tuas est negotium.
Abbreviated transcription (Latin):
ir apud quem uxor sua nõ
inueniebat gr̃am ꝑꝑ aliqͣm fedita pudii.
tũ : q̃ multimode ꝓueniunt: scribebat qd̾
ñquam oueniebat c̃ ea. ⁊ cãm ob quã displi¬
cebat ei mulier: ne ꝯueniret.⁊ tradebat libel¬
lum in qͦ scripta erant hȩc: mulieri ut corã
sacerdotib legeretur. ⁊ c̃ iurasset uerũ ẽẽ qd̾
scripserat: licebat utriq alii copulari. Qd
si ingrederetur mulier ad alt̾m: qͥ it̾m daret es
libellum repudii. pͥori uro ñ licebat eã recipe.
qr abominabilẽ fecerat eam corã dño. modo:
ꝓ nulla feditate uxor excluditur: nisi obsolã
It̃. qui nuꝑ acceꝑit uxorẽ: ñ ꝓducet᷑ ad bellũ.
nec ei quicqͣm necessitatis publice iniunget᷑.
ut uno anno letetur c̃uxore sua. Potest aũt
intelligi annꝰ iste: nuptiał. ñ usual. xs. mensi¬
um tm̃. iuxta quẽ numerũ: dr᷑ annꝰ luctꝰ. qd̾
mortuo iuro ñ licet uxori tͣnsire ad aliũ: añ.x
menses. qr forte ꝯcepit de pͥmo. ⁊ posset fieri du

Expanded text:
ir apud quem uxor sua non inveniebat gratiam propter aliquam foeditatam, quae multimode proveniunt, scribebat quod nunquam conveniebat cum ea, et causam ob quam displicebat ei mulier, ne conveniret, et tradebat libellum, in quo scripta erant haec mulieri, ut coram sacerdotibus legeretur. Et cum jurasset verum esse, quod scripserat, licebat utrique alii copulari. Quod si ingrederetur mulier ad alterum, qui iterum daret ei libellum repudii, viro priori non licebat eam recipere, quia abominabilem fecerat eam coram Domino. Modo pro nulla foeditate excluditur uxor, nisi ob solamItem, qui nuper accepit uxorem, non producetur ad bellum, nec ei quidquam necessitatis publicae injungitur, ut uno anno laetetur cum uxore sua . Potest autem intelligi annus iste nuptialis, non usualis decem mensium tamen, juxta quem numerum dicitur annus luctus, quia mortuo viro non licet uxori transire ad alium ante decem menses, quia forte concepit de primo, et posset fieri dub
Abbreviated transcription (Latin):
t̾m locutꝰ est dñs ad mo. ⁊ distinxit tͥminos t̾re
ꝓmissionis: ab ortu ⁊ occasu meridie:⁊ aqͥlone.
⁊ nominauit pͥncipes tribuũ: qͥ transito ior¬
dane cum iosue ⁊ eleazaro t̾ram diuid̾ent. pͥ
cepitq leuitas in omnib tͥbub disꝑsos habe¬
dum.⁊ a muris foris ecꝰ ꝑ circuitũ terrã mille
passuũ obtin̾e. in qͥ suburbana eẽnt ad peco¬
ra eoꝵ alenda. ex quib cuutatib .ui. essent re¬
fugii. tres: ułtra iordanẽ.⁊ tres eitra. de quib ĩ
deutronomio dicetuR.¬

Expanded text:
m locutus est Dominus ad Moysen, et distinxit terminos terrae promissionis ab ortu et occasu, meridie et aquilone . Et nominavit principes tribuum, qui, transito Jordane, cum Josue et Eleazaro terram dividerentcepitque Levitas in omnibus tribubus dispersos habedum, et a muris forinsecus per circumitum, terram mille passuum obtinere, in qua suburbana essent, ad pecora eorum alenda . Ex quibus civitatibus sex essent refugii, tres ultra Jordanem, et tres citra, de quibus in Deuteronomio dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ cum sedet rex
in domosua hñs requiem ab cialibus.¬
hostib suis: dixit ad nathan. Uides qd ego
habitem in domo cedrina ⁊ archa dei posita sit
in mediopelliũ: Faciam ei domũ.⁊ ait nathã.
fac qr dñs tecũ est. Nesciens quid dic̾et. ead̾¬
nocte fcm̃ est u̾bum dñi ad nathan. Dic ser¬
uo meo dł: ñ edificabit mͥ doniũ. qr sanguina¬
rus ẽ. s filius eius succedens ei in regno faciet
domũ nõi meo. ⁊ stabiliam thronũ eiꝰ usq in
sempit̾nũ.⁊ ego ero ei in patrẽ. ⁊ ip̃e erit mͥ in fi¬
lium. Ex hac ꝓmissione conicitur qd̾ saluus
sit salomon. His auditis gauisus ẽ dł: de succeᷤᷤ¬
sione regni. ⁊ exinde p̾cipue gracias egit deo:
cias agat deo de beneficiis. Factum ẽ aũ pꝰ heci
ꝑcussit di philisteos.⁊ abstulit frenũ .i. potesta¬
tem cͥbiti. quam habebant in isrł. demanu eoꝵ¬

Expanded text:
autem cum sederet rex in domo sua, habens requiem ab hostibus suis, dixit ad Nathan: Vides quod ego habitem in domo cedrina, et arca Dei posita sit in medio pellium. Faciam ei domum. Et ait Nathan. Fac, quia Dominus tecum est , » nesciens quid diceret, idnocte factum est verbum Domini ad Nathan: « Dic servo meo David: « Non aedificabit mihi domum, quia sanguinarius est, sed filius ejus succedens ei in regno faciet domum nomini meo, et stabiliam thronum ejus, usque in sempiternum, et ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in filium. » Ex hac promissione conjicitur quod salvus sit Salomon. His auditis gavisus est David de successione regni, exinde praecipue gratias egit Deo atias agat Deo de beneficiis. « Factum est autem post haec, percussit David Philisthaeos, et abstulit frenum, » id est potestatem tributi, quam habebant in Israel « de manu eo
Abbreviated transcription (Latin):
ad .xx.iii. ⁊ ponens in ea p̾sidiũ fecit eam tͥbuta¬
riã. Tunc impletũ est ꝙ. dc̃m est rebecce. maior
seruiet minori ⁊ retulit in ierłm aurũ ⁊ argen¬
tũ multũ nimis. ꝙ scĩficauit dño in fabricã fu
ture domꝰ. es qͦ coriitiũ sc̃ificauit. de qͦ fecit sa¬
lomon mare eneũ. colũpnas ⁊ altare. porro: io¬
ab erat suꝑ excitũ. Iosaphat erat a com̃tariis .i.
scͥptor gestoꝵ. seribebant enĩ singłis reges cro¬
nica gestoꝵ. Sadoch ⁊ abiathar: erant sac̾doteᷤ.

Expanded text:
a millia, et ponens in ea praesidium fecit eam tributariam. Tunc impletum est, quod dictum est Rebeccae: « Major serviet minori . » Et retulit in Jerusalem aurum, et argentum multum nimis, quod sanctificavit Domino in fctificavit, de quo fecit Salomon mare aeneum, columnas, et altare. « Porro Joab erat super exercitum; » Josaphat erat a commentariis, id est scriptor gestorum. Scribebant enim singuli reges chronica gestorum, Sadoc, et Abiathar erant sacerdotes;