comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diderit dicente apło. Proprio filio suo
non pepercit ds̃ : sed pro nobis omnibus
tradidit illum : Nam & ipse filius semet¬
ipsum tradidit. sicut idem apłs alibi ait:
Qui dilexitme & tradidit semet ipsum
prome: Et iterum: Ambulate indilecs¬
tione sicut & xp̃s dilexitnos: & tradidit
semet ipsum pronobis: Siergo pater
tradidit filium: & filius semet ipsum:
num quid iudaci & iudas inculpabiles
sunt. si hoc fecerunt quod pater & filiu:
Non. Seduno traditionis uerbo: di¬
uerse uoluntates expressesunt: Tradi¬
dit eum iudas. sed propter auaritiã
Tradiderunt eum iudȩi. sed propter
inuidiam Tradisse eum dicitur
pẏlatus. cumeum crucifigere ꝑmisit :
Tradidit eum pater. sed propt̃ nr̃am
liberationem:radidit semet ipsum
filius sed propter nr̃am dilectionem.:
Ergo pater & filius non solũ amandi
sedetiam glorificandi: iudas autem
& iudaei nonsolum detestandi. sed etiã

Expanded text:
diderit, dicente Apostolo: « Proprio Filio suo diderit, dicente Apostolo: « Proprio Filio suo non pepercit Deus, sed pro nobis omnibus tradidit illum . » Nam et ipse filius semetipsum tradidit, sicut idem Apostolus alibi ait: « Qui dilexit me et tradidit semetipsum pro me . » Et iterum: « Ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . » Si ergo Pater tradidit Filium et Filius semetipsum, nunquid Judaei et Judas inculpabiles sunt, si hoc fecerunt quod Pater et Filius? Non, sed uno traditionis verbo diversae voluntates expressae sunt. Tradidit enim Judas propter avaritiam: tradiderunt eum Judaei, sed propter invidiam: tradidisse eum dicitur Pilatus, cum eum crucifigi permisit; tradidit eum Pater, sed propter nostram liberationem; tradidit semetipsum Filius, sed propter nostram dilectionem. Ergo Pater et Filius non solum sunt amandi, sed etiam glorificandi. Judas autem et Judaei non solum detestandi, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
głam. sedut ipsi homines placeant deo.
cuinos placere uiderint: iuxta quod dñs
nos ad monet dicens: Luceat lux uestra
coram hominib: utuideant ura bona
opera. & glorificent patrem ur̃m quun
sicut & ego per omnia om̃ibus placeo:
non querens quod mihi utile est. sed qđ
multis ut salui fiant: Et quomodo tradi¬
derunt eum summi sacerdotes & princi¬
pes nr̃i indampnationẽ mortis: & cruci¬
fixerunt eum: Hic illud discipuli cõmemo¬
rant quod superius textus euuangelii de¬
clarat : qualiter scilic& a summis sacerdo¬
tibus propter inuidiam traditus sit ad
crucifigendum: Sed illud quȩrendum est.
quare dicant eum a principibus sacerdo¬
tum traditum. cum legamus quod eum
iudas tradiderit dicens: Quid uultis mihi
dare. & ego uobis cum tradam: Sed ex hac
questione iterum alia oritur questio.
quomodo iudas uel udaei eum tradidisse
dicantur : cum legamus quod pater eum tra¬

Expanded text:
gloriam, sed ut ipsi homines placeant Deo, gloriam, sed ut ipsi homines placeant Deo, cui nos placere viderint, juxta quod Dominus nos admonet, dicens: « Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant vestra bona opera, et glorificent Patrem vestrum, qui in sicut et ego per omnia omnibus placeo, non quaerens quod mihi est utile, sed quod multis, ut salvi fiant . » « Et quomodo tradiderunt eum summi sacerdotes et principes nostri in damnationem mortis, et crucifixerunt eum. » Hic illud discipuli commemorant, quod superius textus Evangelii declarat, qualiter scilicet a summis sacerdotibus propter invidiam traditus sit ad crucifigendum. Sed illud quaerendum est, quare dicant eum a principibus sacerdotum traditum, cum legamus quod eum Judas tradiderit, dicens: « Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam? » Sed ex hac quaestione iterum oritur alia quaestio: quomodo Judas vel Judaei eum tradidisse dicantur, cum legamus quod Pater eum tra
Abbreviated transcription (Latin):
indño. Sedlic& de eius resurrectione
dubii non tamen ex toto discipuli ergant.
cum dnm ꝓphetarum prophetam uo¬
cabant: Nam & ipse dese ipso ait: Non
est proph&a sine honore : nisi in patria
sua: Et iterum: Non oport& ꝓphetã
occidi. extra hierłm: Et in eius ꝑsona
per moysen dicitur: Prophetã uobis
suscitabit ds̃ defratribus uestris: t̾am quã
me ipsum audietis: Potens primum
in opere. deinde insermone dicitur.
quia quod docuit uerbis: ostendit
exemplis: sicut scriptum est: Quae cȩpti
iħs facere & docere: Ordinata enim
predicatio est. ut primum opere imple¬
as. quod postea uerbis doceas: iux ta
exemplum dni qui ait: Discite a me
quia mitissum & humilis corde: & in¬
uenietis requiem animabus uestris
Bene quidem primum coram dõ. deinde
coram omni populo potens esse dicitur
ut in om̃i opere ante omnia dõ placere
studeamus: Nonenim primum placendũ
est hominib: sed primum placere debemus
dõ. deinde hominibus. non ob nostram

Expanded text:
in Domino . » Sed licet de ejus resurrectione dubii non ex toto discipuli erant, cum Dominum prophetarum prophetam vocabant, nam et ipse de seipso ait: « Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . » Et iterum: « Non oportet prophetam occidi extra Jerusalem . » Et in ejus persona per Moysen dicitur: « Prophetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris, tanquam me: ipsum audietis . » Potens primum in opere, deinde in sermone dicitur: quia quod docuit verbis, ostendit exemplis, sicut scriptum est: « Quia coepit Jesus facere et docere . » Ordinata enim praedicatio est, ut primum opere impleas quod postea verbis doceas, juxta exemplum Domini, qui ait: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris Bene quidem primum coram Deo, deinde coram omni populo potens esse dicitur, ut in omni opere ante omnia Deo placere studeamus. Non enim primum placendum est hominibus, sed primum placere debemus Deo, deinde hominibus: non ob nostram
Abbreviated transcription (Latin):
rexit dñs uere. & apparuit symoni: Et ipsi
narrabant quaegesta erant inuia : & quo¬
modo cognouerunt eum infractione panis:
Quod ubi uelquando factumsit euuan¬
gelista nondeclarat. tamen quia factũ
sit nontac& dicens. quia surrexit dñs
uere & apparuit symoniid est petro.
teste apło quiait: Quia uisus est cȩphe:
& posthaec undecim. Primum enĩ om̃ium
uirorum paro apparuisse dñs post resurrec¬
tionẽ creditur: non solum ut apostolatus
eius ordinem consolidar&. sed etiã ut mentẽ
eius que in passione titubauerat reformar&¬

Expanded text:
 apparuit Simoni. Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. » Quod sibi ubi vel quando factum sit, evangelista non declarat, tamen quia factum sit non tacet, dicens: « Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni, » id est Petro, teste Apostolo, qui ait: « Qui visus est Cephae, et post haec undecim . » Primum enim omnium virorum, Petro apparuisse Dominus post resurrectionem creditur, non solum ut apostolatus ejus ordinem consolidaret, sed etiam ut mentem ejus, quae in passione titubaverat, reformar
Abbreviated transcription (Latin):
candum: Scimus iam hoc exemplo: quem̃¬
admodum nrã peccata curemus Eccenihil ⁊̃¬
nobis apłs nocuit quod negauit : & pluri¬
mum profuit quodemendauit: Denique:
imitemur eum dicentẽ alibi Cum enim
tercio in terrogaretur ad nõ symon amas
me : respondit tercio. Dnẽ tuscis. quia
diligo te: Ait dñs: Pasce oues meas: Et:
hoc tercio: quod quidem dictũ ad con¬
pensationem prioris profecit terroris. ⁊¬
Q ui enim dm̃ tercio negauerat.
tercio confitetur. Et quociens culpã
delinquendo contraxerat. tocieris
gratiam diligendo con quirit ⁊
Videte ergo: quantum fletus profuerat
p&ro: Antequã fler&. lapsus est: Postea¬
quã fleuit. electus est: Et qui ante lacri¬
mas praeuaricator extitit. post lacrimas
pastor adsumptus est : Et alios regendos
accepit. qui prius se ipse non rexit i¬

Expanded text:
candum. Scimus jam hoc exemplo, quemcandum. Scimus jam hoc exemplo, quemadmodum nostra peccata curemus. Ecce nihil nobis apostolus nocuit quod negavit, et plurimum profuit quod emendavit. Denique imitemur eum alibi dicentem: cum enim tertio interrogaretur a Domino: Simon, amas me? Respondit tertio: Domine, tu scis, quia diligo te: ait Dominus: Pasce oves meas . Et hoc tertio: quod quidem dictum ad compensationem prioris fecit erroris; qui enim Dominum tertio negaverat, tertio confitetur; et quoties culpam delinquendo contraxerat, toties gratiam diligendo conquirit. Videte ergo, quantum fletus profuerit Petro: antequam fleret, lapsus est: posteaquam flevit, electus est; et qui ante lacrymas praevaricator exstitit, post lacrymas pastor assumptus est: et alios regendos accepit, qui prius se ipse non rexit
Abbreviated transcription (Latin):
cundiȩ consulunt pariter & saluti: nec
erubescunt inpetendo: & inpetrant
in rogando: Lacrime inquã tacite qđ amm¬
do pracces sunt: ueniã non postulan
& merentur. C ausam nondicunt: &
misericordiam consequuntur:. Nisi quod
utiliores lacrimarum praeces sunt quã
sermonum : Quia sermo in praedicando¬
forte fallit. la crima omnino non fallit.
Sermo enim interdum non totũ
fert negocium: lacrima semper totum
prodit affectum : Etideo p&rus iam
nonutitur sermone quo fefellerat. quo
peccauerat. quo fidem omiserat: neperid
ei non credatur ad confitendũ. quo usus
fuerat ad negandũ: Ac per hoc mauult
& causam suam flere quã dicere. & quod
uoce negauerat lacrimis confiteri:
Inuenio aut̃ & aliud cur tacuerit petrus :
netam cito ueniȩ postulacio perinpuden¬
tiam plus offender& quã impetrar&:
Solet enim citius mereri indulgentiã:
quiuerecundius deprecatur: In omni
igitur culpa. ante flendum est : sic prȩdi¬

Expanded text:
cundiae consulunt pariter, et saluti, nec cundiae consulunt pariter, et saluti, nec erubescunt in petendo, et impetrant in rogando: lacrymae, inquam, tacitae quodammodo preces sunt, veniam non postulant, et merentur; causam non dicunt, et misericordiam consequuntur; nisi quod utiliores lacrymarum preces sunt quam sermonum; quia sermo in precandoforte fallit, lacryma omnino non fallit; sermo enim interdum non totum profert negotium; lacryma semper totum prodit affectum. Et ideo Petrus jam non utitur sermone quo fefellerat, quo peccaverat, quo fidem amiserat; ne per id ei non credatur ad confitendum, quo usus fuerat ad negandum; ac per hoc mavult et causam suam flere, quam dicere, et quod voce negaverat, lacrymis confiteri. Invenio autem et aliud cur tacuerit Petrus; ne tam cito veniae postulatio per impudentiam plus offenderet quam impetraret; solet enim citius mereri indulgentiam, 168 qui verecundius deprecatur. In omni igitur culpa ante flendum est, sic pre
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur: hunc & enim ds̃ ad uesperum
requirit errantẽ : illum dñs pullorũ cantu
denegantẽ: Adam reus facti nudus erubuit.
petrus conscius dicti. correctus in gemuit:
Ille tam quã deprehensus festinat adlate¬
bras: hic tamquã emendatus prorumpit
adlacrimas: uelud latenti enim &celanti
se addiuinitatẽ adȩ dicitur. Adã ubies.
Non quod adam conspectum dñi latere po¬
tuerit. sed quod peccatrici conscientiae.
nullus locus tutus uelcertussit dũ metuit
dat: quia scriptum est. Oculi dñi super
iustos. & aures eius in praeces eorum:
Ergo p&rus prorupit ad lacrimas.
nihil uoce praecatur: Inuenio enim
quod fleuerit : non inuenio quid dixerit.
Lacrimas eius lego: satis factionẽ non le¬
go: Recte plane p&rus fleuit & tacuit :
quia quod defleri sol&. non solet excusari¬
Et quod defendi non potest. ab lui potest:
Lauat enĩ lacrima delictum : quod uoce
pudor est conficeri: Lacrimȩ ergo uere¬

Expanded text:
venitur. Hunc enim Deus ad vesperam venitur. Hunc enim Deus ad vesperam requirit errantem, illum Dominus pullorum cantu denegantem. Adam reus facti nudus erubuit, Petrus conscius dicti, correptus ingemuit; ille tanquam deprehensus festinat ad latebras, hic tanquam emendatus prorumpit ad lacrymas; veluti latenti enim, et celanti se a Divinitate Adae dicitur: Adam ubi es ? Non quod Adam conspectum Domini latere potuerit, sed quod peccatrici conscientiae nullus locus tutus vel certus sit, dum metuit dat, quia scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . Ergo Petrus prorupit ad lacrymas, nihil voce precatus. Invenio enim quod fleverit: non invenio quid dixerit; lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Recte plane Petrus flevit et tacuit, quia quod defleri solet, non solet excusariet quod defendi non potest, ablui potest; lavat enim lacryma delictum, 167 quod voce pudor est confiteri. Lacrymae ergo vere
Abbreviated transcription (Latin):
IXIMUS fratres quod ad simi¬
litudinem aeue petrum osti¬
aria mulier quoque decȩperit.
& sicut adam femina cirtum scripserit:
ita & apostolum femina circũ uenerit
Vsitatus enim addecipiendũ sexus est:
fraudis suae uasculum inostiaria
diabolus recognouit: Fideles uiros non¬
nisi permulierem obpugnare consueuit:
Ibi adam pereuam superat: hic p&rũ
uincit per ostiariam: Fuit enim sicut
legimus in paradyso deliciarum diabolus:
nec defuit sicut intellegimus inprȩtorio
iudaeorum: Ibi imminebat sathanas
serpens : hic iudas coluber perurguebat:
Estergo eadem similitudo deceptionis
in p&ro. quac inadam fuit: Qm̃ eadẽ est.
& similitudo mandati : Accepit enim
ad nõ uterq mandatum : adam netange
prȩsumer& : hic necrucẽ sapientiae
preterir& : Sed trans grediens uterque
praeceptum : pari modo delinquunt:
Custat illȩ quod non lic&: loquitur iste
quodnon dec& Et tamen facilior negatio
petri: quã adae preuaricatio C itius
enim apostolo: quam proto plasto sub¬

Expanded text:
iximus, fratres, quod ad similitudinem Evae, Petrum ostiaria mulier quoque deceperit: et sicut Adam femina circumscripserit, ita et apostolum femina circumvenerit. Usitatus enim ad decipiendum sexus est: fraudis suae vasculum in ostiaria diabolus recognoscit, quia fideles viros nonnisi per mulierem oppugnare consuevit. Ibi Adam per Evam fugat ; hic Petrum vincit per ostiariam; fuit enim, sicut legimus, in paradiso deliciarum diabolus; nec defuit, sicut intelligimus in praetorio Judaeorum. Ibi immine bat Satanas serpens: hic Judas coluber perurgebat. Est ergo eadem similitudo deceptionis in Petro quae in Adam fuit, quoniam eadem est et similitudo mandati. Accepit enim a Domino uterque mandatum, Adam ne tangepraesumeret, hic ne 166 crucem sapientiae praeteriret; sed transgrediens uterque praeceptum, pari modo delinquunt; gustat ille quod non licet, loquitur iste quod non decet; et tamen facilior negatio Petri, quam Adae praevaricatio; citius enim apostolo, quam protoplasto sub
Abbreviated transcription (Latin):
insidias iudaeorum metuebant
Iam enim conspirauerant iudȩi: ut siqͥs
eum confiteretur palam. extra sẏna¬
gogam fier&: Quia ergo iħs hebreo
sermone latine saluator dicitur.
recte hoc nomine censetur: cuius re¬
surrectio salutẽ credentib contulit.
Sicut ait apłs petrus: Nonenim est
in alio aliquo salus. neque aliud nom̃
oporteat nos saluari: Quia uero naza¬
renus interpretatur Sc̃s: & hoc nom̃¬
illi congruit. quipeccatũ non fecit.
nec inuentus est dolus inore eius. Dequo
scriptum est: Scitote qm̃ mirificauit
tuum : uidere corruptionem: Bene
aut̃ adiscipulis lic& quẽ uidebant.
ignorantibus. saluator uir appellatur:
Vir namque. auiribus dictus est : Et
illi specialiter hoc nomen aptatur:
qui solus diaboli uires resurgendo amor¬
tuis potuit confringere: De quo scrip¬
tum est: Ecceuir oriens nomen eius:
Discamus ergo & nos abillo confortati
uiri esse : ut diaboli temptationibus
fortiter resistamus: & cuncta aduersa

Expanded text:
insidias Judaeorum metuebant. Jam enim conspiraverant Judaei, ut si quis cum confiteretur palam, extra synagogam fieret. Quia ergo Jesus Hebraeo sermone, Latine Salvator dicitur, recte hoc nomine censetur, cujus resurrectio salutem credentibus contulit, sicuti ait apostolus Petrus: « Non enim est in alio aliquo salus, neque aliud nomen oporteat nos salvari . » Quia vero Nazaraeus interpretatur sanctus, hoc nomilli congruit qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. De quo scriptum est: « Scitote quoniam mirificavit tuum videre corruptionem . » Bene autem a discipulis, licet quem videbant ignorantibus, Salvator vir appellatur. Vir namque a viribus dictus est, et illi specialiter hoc nomen aptatur, qui solus diaboli vires resurgendo a mortuis potuit confringere, de quo scriptum est: « Ecce vir, oriens nomen ejus . » Discamus ergo et nos ab illo confortati viri esse, ut diaboli tentationibus fortiter resistamus, et cuncta adversa
Abbreviated transcription (Latin):
ROPTER PHARISSORUM O¬
quise uidere iactabant cũ cȩci
erant uenenatam & suꝑbã
& insanabilem arrogan
dñs inĩs ista contexuit. quae in hac
parabola leguntur: quã ipse illis
non intellegentib exponere digna¬
tus est: In qua nos salubriter si aduer¬
tamus ammonuit non arrogari
insapientia humana: non inmorũ
dignitate. sed in humilitate fidei
quandã uitȩ huius consuetudinem
dicuntur boni homines. in nocentes.
& quasi obseruantes quae in lege dei¬
prȩcepta sunt. deferentes honorem
parentibus suis : non mȩchantes. non
homicidium perpetrantes. non furtũ
facientes. non falsum aduersus quẽ qua
testimoniũ ꝑhibentes : & cetera quȩ¬

Expanded text:
ropter Pharisaeorum qui se videre jactabant, cum caeci erant, venenatam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit, quae in hac parabola teguntur, quam ipse illis non intelligentibus exponere dignatus est, in qua nos salubriter, si advertamus, admonuit non gloriari in sapientia humana, non in morum dignitate, sed in humilitate fidei quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, innocentes et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt, deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes, non concu
Abbreviated transcription (Latin):
tanto robore comitatur : ut ei con¬
tinuo quise adiuuerat ministrare
sufficiat: iuxta legis tropolo¬
giã : membra quaeseruierant in¬
munditiae adiniquitatem ut fruc¬
tificarent morti : seruiant iustitiae
inuitam aeternam: Cumsol aut̃
occidiss& : om̃s quihabebant infir¬
mos uariis languoribus. ducebant
illos ad eum: Atille singulis manus

Expanded text:
et tanto robore comitante, ut eis conet tanto robore comitante, ut eis continuo, qui se adjuverant, ministrare sufficiat, et juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem, ut sacrificarent morti, serviant justitiae in vitam aeternam. « Cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad Jesum. At ille, singul
Abbreviated transcription (Latin):
& clamor. & blasphemia : sp̃s inmun¬
di furor est: Fornicationem uero.
inmunditiam. libidinem. concupi¬
scentiã malam. & auaritiam quȩ est
simula crorũ seruitus: febrẽ in lece¬
brosȩ carnis intellege: Etstans suꝑ
illam imperauit febri : & dimistit eã.
III Quęritur cur tertio loco socrus
petri sanatur : quia mulier in exor¬
dio mundi. tertia errauit persona
Siue quod synagoga ex tertio filio
noȩ. id est. sem. ortaest. cuius figurã
gerit: Sed dñs saluator noster modo
rogatus. modo ultro curat aegrotos.
ostendens se contra peccatorũ quoq
passiones. & prȩcib semꝑ annuere
fidelium : & ea quȩ ipsi minime in se
intellegunt. uel in tellegenda dare.
uel etiam non intellecta dimittere:
iuxta quod psalmista postulat de
est febricitantib. incipiente sanita¬
te la sesscere : & aegrotationis
sentire molestiam. Uerum sanitas
quȩ dnĩ confertur imperio. sim ul
tota redit: Nonsolũ ipsa redit: sed

Expanded text:
et clamor, et blasphemia, spiritus immunet clamor, et blasphemia, spiritus immundi furor est. Fornicationem vero, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam et avaritiam, quae est simulacrorum servitus, febrem illecebrosae carnis intellige. « Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit eam. » Quaeritur cur tertio loco socrus Petri sanatur? Quia mulier in exordio mundi tertia erravit persona; sive quod Synagoga ex tertio filio Noe, id est Sem, orta est, cujus figuram gerit. Sed Dominus Salvator noster, modo rogatus, modo ultro, curat aegrotos, ostendens contra peccatorum quoque passiones, et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsae minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel etiam non intellecta dimittere, juxta quod Psalmista postulat: « Dest febricitantibus, incipiente sanitate, lassescere, et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas, quae Domini confertur imperio, simul tota redit. Non solum ipsa redit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus  conuocari aut̃ magis est
utentium ratione: sicut homines st̃.⁊
I Introiuit indomum Symonis S piri¬
taliter domus symonis: idest patris
ȩccłam significat: Socrus id est mat̾
uocoris eius: cuius pater socer dicitur :
Socrus ipsius p&ri synagogã signisi¬
cat : quã iacentẽ & febricitantẽ iħs
inuenit. id est in littera legis & in in¬
uidia manente: quaeinfine cred&
saluatis gentibus utest illud: cũ in¬
troierit plenitudo gentiũ. tunc de
isrł reliquiȩ salui fient: Tenebatur
magnis febribus: & rogaurunt illũ
pro ea : & stans super illam imperauit
febri & dimisit eam: Si uirũ adȩmo¬
nio parumper superius ut textus
euuangelii narrat liberatũ. moralit̃
Animũ ab inmunda cogitatione pur¬
gatum significare dixerimus: Conse¬
quenter femina febribus tenta. sed ad
imperium dñi curata. carnẽ osteN¬
det a concupiscentię feruore ꝑ conti¬
nentiȩ prȩcepta frenatam: Omnis
cnim amaritudo. & ira. & indignatio.

Expanded text:
dicimus: convocari autem magis est dicimus: convocari autem magis est utentium ratione, sicut homines sunt. « Introivit in domum Simonis. » Spiritaliter domus Simonis Petri Ecclesiam significat. Socrus, id est mater ejus uxoris, cujus pater socer dicitur. Socrus ipsius Petri Synagogam significat, quam jacentem et febricitantem Jesus invenit, id est in littera legis et invidia manentem, quae in fine credet, salvatis gentibus, ut est illud: « Cum introierit plenitudo gentium, tunc de Israel reliqui salvi fient . » « Tenebatur magnis febribus, et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit eam. » Si virum a daemonio parumper superius ut textus Evangelii narrat liberatum, moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore, per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio,
Abbreviated transcription (Latin):
desynagoga. introiuit indomũ symo¬
nis. Socrus autem symonis. tenebat᷑
magnis febribus. E treliqͣ. o oõ Lsct̃
UMUENIS SET
iłis in domum petri.
uidit socrũ eius iacen¬
tem & febricitante. &
tetigit manus cius
& dimisit eam febris: Hoc factum
marcus & lucas narrant. priuꝰ ꝗ deleꝓ¬
so dicant: sed nihil obstat narrandi
diuersitas. ubi eadem res nuntiat᷑.
maxime cum lucas hystorię scribie
narrationem. sicut incapite supe¬
rius dictum est: Surgens iħs desyna¬
goga introiuit indomum symonis.
matheus uero ordinem mysterii secu¬
tussit: Synagogã grece dequa iħs
surgere dicit᷑. latine congregatio
dicitur. quod priȩ nomen iudacorũ
populus tenuit: Ipsorũ enĩ propriȩ
synagoga dici sol& : quãuis & eccła
synagogam dixerunt sed semper eccła in
siue discernendi causa. siue qđ inter
congregationẽ unde synagoga: &
conuocatio. unde ȩccła nomen accepit.
distat aliquidꝰ quod scilic& congregari
& pecora solent. quorũ greges propͥe

Expanded text:
de synagoga, introivit in domum Simonis. Socrus autem Simonis tenebatur magnis febribus. » Et reliqua. Cum venisset Jesus in domum Petri, vidit socrum ejus jacentem et febricitantem, et tetigit manum ejus, et dimisit eam febris. Hoc factum Marcus et Lucas narrant, priusquam de leproso dicant. Sed nihil obstat narrandi diversitas, ubi eadem res nuntiatur, maxime cum Lucas historiae scribat narrationem, sicut in capite superius dictum est: « Surgens Jesus de synagoga, introivit in domum Simonis. » Matthaeus vero ordinem mysterii secutus sit. Synagoga Graece, de qua Jesus surgere dicitur, Latine congregatio dicitur, quod proprium nomen Judaeorum populus tenuit. Ipsorum enim proprie Synagoga dici solet, quamvis et Ecclesia nunquam Synagogam dixerunt, sed semper Ecclesiam, sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde Ecclesia nomen accepit, distat aliquid, quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunẽ uerecundiã non Sunt
nr̃o sermone promenda. cumiam
Abundantissime ipsorum Sint confes
impietatis auctorẽ. sps sc̃s aliqua
&parte dignatussit: nihil ad istum
prorsus de illa uirtute peruenit.
iħs nondum erat clarificatus.
Dñi ascensio dandi sp̃s fuitratio.
Q uem ille necesse est ut neget datũ.
qui ad consessum paternę dexterę.
uerũ inxp̃o hominẽ negat es se
prouectum : Nos autẽ dilectis Simi
Ad beatã aeternitatẽ & animae
&x carnis. pergenerationẽ Scĩ sps̃
adoptati. sacratissimum diei istius
bremus : Confitentes cum beato

Expanded text:
communem verecundiam non sunt communem verecundiam non sunt tro sermone promenda, cum jam abundantissime ipsorum sint confessimpietatis auctorem Spiritus sanctus aliqua ex parte dignatus sit. Nihil ad istum prorsus de illa virtute pervenit,  Jesus nondum erat clarificatus : Domini ascensio, dandi Spiritus fuit ratio, quem ille necesse est ut neget datum, qui ad consessum paternae dexterae verum in Christo hominem negat esse provectum. Nos autem, dilectissimi, ad beatam 308 aeternitatem et animae et carnis per regenerationem sancti Spiritus adoptati, sacratissimum diei istius bremus, confitentes cum beato
Abbreviated transcription (Latin):
bis: Non ergo potuit promissio
dñi pertot actatum interualla
differri : nec ille sp̃s ueritatis quẽ
mundus non accipit impiorum.
Ita septi formem illam donorum
suorũ continuit largitatẽ: ut tot
eccłȩ generationes inspiratione sua¬
fraudar&. doneo prodigiosus
turpium mendatiorũ signifer
nasceretur. quirepletus spũ diabo¬
li spiritui restitit xp̃i & cum
Scĩs dĩ hoc paraelyti doctrina
contulerit. ut futura predicerent.
Hic nefalsitates eius ipse rerum
processus ur guer&. sacrilegarũ &¬
in prudentium fabularum inpre¬
teritas retorsit aetates . Et quasi
nihilnos de sempiternitate
docuis set : in contumeliã dei
& omium benȩ conditarũ iniuriã
naturarũ. conpugnantia menda¬
tiorum monstra contex uit.
Quibus tandem suas insinuaturus
in sanias. nisi multum insipientib
& nimium a lumine ueritatis
Auersis. Qui siue perignorantie
cęcitatẽ. siue pertur ꝑ itudinis.
appetitum. adilla non sacra. sed
execramenta perueniunt: quȩ propt̃

Expanded text:
I. Non ergo potuit promissio Domini per tot aetatum intervalla differri, nec ille Spiritus veritatis, quem mundus non accepit impiorum, ita septiformem illam donorum suorum continuit largitatem, ut tot Ecclesiae generationes sua inspiratione fraudaret, donec prodigiosus turpium mendaciorum pere. Repletus enim spiritu diaboli, Spiritui restitit Christi; et cum sanctis Dei hoc Paracleti doctrina contulerit, ut futura praedicerent, hic ne falsitates ejus ipse rerum processus argueret, sacrilegarum impudentiam fabularum in praeteritas retorsit aetates. Et quasi nihil nos de sempiternitate cuisset, in contumeliam Dei et in omnium bene conditarum injuriam naturarum, compugnantia mendaciorum monstra contexuit. Quibus tandem suas insinuaturus erat insanias, nisi multum insipientibus et nimium a lumine veritatis aversis, qui sive per ignorantiae caecitatem, sive per turpitudinis appetitum, ad illa non sacra, sed exsecramenta perveniunt, quae propter
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ morem . cẽ. contraditũ : ut pon¬
tificali benedictione consecrato oleo
per unguatur aegrotus: Predicabant
autem. ut poenitentiã agerent. Et ce¬
tera: Misit illos inquit euuangeliz are
regnũ dĩ : quia uidelic& utrum que
iuxta ioħis baptistȩ. uel ipsius salua¬
toris exemplum prȩdicabant: Paeniten¬
tiã agite. ad propinquabit enĩ regnũ
÷caelorum : Regni enim caedorũ ianuis
propinquare. dehisquẽq quibus
abeo discesserat penitere. FR. uII¬

Expanded text:
esiae morem esse contraditum, ut pontificali benedictione consecrato oleo perungantur aegroti. Praedicabant autem, ut poenitentiam agerent; et supra, Misit illos, inquit, evangelizare regnum Dei. Quia, videlicet, utrumque, juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvatoris, exemplum praedicabant. Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Regni enim coelorum januis propinquare est, de his quemque quibus ab eo discesserat poenitere. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
quia patrẽ uidit quisquã nisi is quie
patrem: Egosum apatre: & ideo pa¬
trẽ uideo Quid est aut̃ uos trahi
apatre : nisi discere apatre Qdud ẽ
omis qui audit apatre & didicit. đi.¬
catis apuduos. sed numquã uidimus
patrẽ. quomodo aut̃ discere potuim
a patre  me ipso audite: Nor
quia patrẽ uidit quisquã : sed qui ẽ.
adõ hic uid& patrẽ: E go noui patrẽ.¬
quia abillo sum: Sed quomodo uerbũ
ab illo cuius est uerbum. non quod
sonat & transit. sed quod manet cũ¬
discente. & trahit audientẽ: Amen
amen dico uobis: qui credit iNme
hab& uitã aeternam: Reuelare se
uoluit. quis ess&: Nam compendio
aeterna: Quiergo credit inme in¬
perueniet hab&me: Quid est aut̃
habereme. nisi habere uitã aet̾nam.
Mortem assumpsit uita aeterNa:
mori uoluit sed detuo o homonor
desuo: Accepit ate: ut moreret᷑ꝓte:
Assumpsit ergo uita mortẽ. utuita
occider& mortẽ: Nam quicredit in¬
quit hab& uitã aeternã : nonquȩ pa¬

Expanded text:
quia Patrem vidit quisquam; nisi is qui est quia Patrem vidit quisquam; nisi is qui est Patrem. » Ego sum a Patre, et ideo Patrem video. Quid est autem trahi a Patre nisi discere a Patre? Quid est Omnis qui audivit a Patre et didicit, » dcatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem, quomodo ergo discere potuimus a Patre? A me ipso audite: non quia Patrem vidit quisquam; sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem; ab illo sum. Sed quomodo? Verbum ab illo, cujus est verbum, non quod sonat et transit, sed quod manet dicente, et trahit audientem. Amen amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset; nam compendio Deus, et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inad me, habet me. Quid est autem habere me? habere vitam aeternam. Mortem assumpsit vita aeterna, mori voluit; sed de tuo, homo, non de suo. Accepit a te, unde moreretur pro te. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui credit, inquit, hab
Abbreviated transcription (Latin):
dendo credidit: manducabit qđ esuriit.
saturabitur eo qđ sitit: uibi. In resur¬
rectione mortuorũ : quia ego resu¬
scitabo eum in nouissimo die: Est scrip¬
tum in prophetis: Et erunt omNies
docibiles di: Quare hoc dixit. O iudȩ
pater uos non docuit : quomodo potestis
me cognoscere: Om̃s regni illius
homines docibiles dĩ erunt: non ab
hominib audient: Et si ab homini¬
bus audiunt. tamen quod in telle¬
gunt intus datur in tuschoruscat.
intus releuatur: Homines foris uerbũ
sonare possunt : sed inuanũ laborant
nisi in tusds̃ docens aperiat sensus:
Ille est dõ docibilis : quemds̃ intus ueri¬
tatis instruit agnitione & amore:
O mĩs qui audit apatre & didicit: ue¬
nit adme: Quomodo trahit pater.
dicendo delectat. non necessitate ponen¬
do : quia nemo necessitate credic
sed uoluntate: Filius dicebat. pater
docebat: homo quiuidebatur loque¬
batur. sed ds̃ incorde audientis in¬
terius docebat: Ideo subiunxit : non

Expanded text:
dendo credidit, manducabit quod esuriit, dendo credidit, manducabit quod esuriit, satiabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia « Ego resuscitabo eum in novissimo die. » « Est scriptum in prophetis . Et erunt omnes docibiles Dei. » Quare hoc dixit, o Judaei? Pater vos non docuit quomodo potestis me cognoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt. Non ab hominibus audient: et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Homines foris verbum sonare possunt, sed in vanum laborant, nisi intus Deus docens aperiat sensus. Ille est Dei docibilis, quem Deus intus veritatis instruit agnitione et amore. Omnis qui audit a Patre, et didicit, venit ad me. Quomodo trahit Pater? Docendo delectat, non necessitate cogendo: quia nemo necessitate credit, sed voluntate. Filius docebat, Pater docebat; homo qui videbatur, loquebatur, sed ut Deus in corde audientis interius docebat. Ideo subjunxit: Non
Abbreviated transcription (Latin):
IIUDEORUM. Nemo potest ueni¬
re adme: nisi pater quimisit me
UIDEST NEMO PO¬
TEST uenire adme.
nisi quia nemo potest
credere inme. nisi pater
quimisitme attraxerit eum : Ille
uenit quem gratia pręuenit: cui cũ
perficere : Trahit aut̃ pater adfiliũ
eos qui propterea credunt infilium:
quia eum cogitant patrẽ habere dm̃:
Ds̃ enim pater a equalẽ sibi genuit
filium. & qui cogitat infide sua sentit¬
& ruminat aequalem. ec̃. patri eum
inquẽ credidit : ipsum trahit pater
ad filium: Qui enim xp̃o dicit non es
ds̃ uerus. non trahit eum pater : sed sua
peruersa cogitatio trahit eumueri¬
tati non consentire: Ille tractus est
iona. quia caro & sanguis non reue¬
lauit tibi : sed pater ms̃ quuncaelis est:
Ipsa reuelatio: ipsa est adtractio.
Dum enim dixit. nemo potest uenire
ad me. nisi pater quimisit me ad traxerit
cum continuo subiunxit: Et ego re¬
suscitabo cum. in nouissimo die: Geddit
quidsperat. uidebit quod adhuc nonui¬

Expanded text:
Judaeorum: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, Quid est, nemo potest venire ad me, nisi quia nemo potest credere in me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum? Ille venit, quem gratia Dei praevenit, cui cum perficere. Trahit autem Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium, et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Qui enim Christo dicit, non est Deus verus, non trahit eum Pater, sed sua perversa cogitatio trahit eum veritati non consentire. Ille tractus est jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est » Ipsa revelatio, ipsa est attractio. Dum enim dixit: « Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, » continuo subjunxit: « Et ego resuscitabo eum in novissimo die. » Reddit quod sperat, videbit quod adhuc non vi
Abbreviated transcription (Latin):
do : ideo dñs uolens ostendere taliũ
filios. hinc ad eoscȩpit: Quidmur
Patres ur̃ĩ manducauerunt in deser¬
to manna & mortui sunt: non qͥa
malum erat. sed quia male manduca¬
uerunt: hic est panis: quidecaelo
descendit: Hunc panem significauit
tur paria sunt: Apłm audi: Nolo
autem uos inquit ignorare fratres.
qm̃ patres nr̃i om̃s subnube fuerunt
& om̃s mare transierunt: & om̃s in
moyse baptizatisunt innube. & in

Expanded text:
do. Ideo Dominus volens ostendere talium do. Ideo Dominus volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murPatres vestri manducaverunt in deserto manna, et mortui sunt. » Non quia malum erat, sed quia male manducaverunt. « Hic est panis qui de coelo descendit. » Hunc panem signavit tur, paria sunt. Apostolum audi: « Nolo autem vos, » inquit, « ignorare fratres, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse bapt
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit: Egosũ inquit panis uitȩ.
inquit ur̃ĩ manducauerunt manna.
& mor tui sunt: Quare manducaue¬
runt & mortui sunt. Quia quod
uidebant credebant: quod non uide¬
bant non intellegebapt. Ideo di co¬
ron & ceteri scĩ quifuerunt inpopło
manna manducauerunt & non sunt
mortui : sed quia spiritaliter uisibilẽ
cẏbum intellexerunt. spiri taliter esu¬
rierunt: Alii manducauerunt & per¬
manserunt in infidelitate: sicut iudei
audientes loquentẽ xp̃m. sed non spi¬
rita liter uerba eius intellexerunt:
Ideo dixit eis: Patres ur̃i manducaue¬
runt manna indeserto : &mor tui st̃:
Qua morte. nisi infidelitatis
Nam communi morte mortui sunt:
& scĩ qui fuerunt inter cos: Ideo Sig¬
nificauit dñs his uerbis mortẽ spirita¬
lem. non carnalem: Patres ergo istoꝵ.
id est mali patres malorũ infideles
Patres in fidelium: mur muratores
patres murmuratorum: Nam denulla
re magis dõ offendisse ille populus
dictusest quã contra dm̃ murmuran¬

Expanded text:
nquit, panis vitae, inquit, vestri manducaverunt manna et mortui sunt. Quare manducaverunt et mortui sunt: quia quod videbant crebebant, quod non videbant non intelligebant. Ideo ron, et caeteri sancti qui fuerunt in populo, manna manducaverunt, et non mortui sunt, quia spiritaliter visibilem cibum intellexerunt, spiritaliter esurientes. Alii manducaverunt et permanserunt in infidelitate: sicut Judaei audierunt loquentem Christum, sed non spiritualiter verba ejus intellexerunt. Ideo dixit eis, Patres vestri manducaverunt manna in deserto, et mortui sunt; qua morte, nisi infidelitatis? Nam communi morte mortui sunt, et sancti qui fuerunt inter eos. Ideo signavit Dominus Jesus his verbis mortem spiritualem, non carnalem. Patres ergo istorum, id est mali patres malorum, infideles patres infpatres murmuratorum. Nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmuran
Abbreviated transcription (Latin):
ruerunt: hoc assimilatum esse di
runt : Caro mea est inquit. ꝓmun¬
di uita: Norunt fideles corpus xp̃i:
si corpus xp̃i. eẽ. non neglegunt.
Fiant corpus xp̃iꝰ siuolunt uiuere
nisi corpus xp̃i: Quisque uiuere
uult. credat in xp̃m : manducet spi¬
ritaliter spiritalem cẏbum. ancorpo¬
retur corpore xp̃i: Non sit putridũ
membrum quod resecari mereatur:
sit pulchrum. sit sanum. sit aptum

Expanded text:
ruerunt, hoc assimulatum  Ms., arunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fisi corpus Christi esse non neglegant. Fiant corpus Christi si uolunt uiuere nisi corpus Christi. Quisquis vivere vult, credat in Christum, manducet spiritualiter spiritualem cibum. Incorporetur corpori Christi, et non sit putridum membrum, quod resecari mereatur: sit pulchrum, sit sanum, sit aptum
Abbreviated transcription (Latin):
erat xp̃s: hic est ergo panis decaelo
descendens : utsiquis ex ipso mandu¬
cabit non moriatur. Sed quod ꝑti¬
net aduirtutẽ sacramenti. non hoc ꝑ¬
tinet aduisibile sacramentũ: eo quod
manducatur in tus non foris. id est man¬
ducatur in corde. & non premitur
dente: Egosum panis uiuus. qͥde
caelo descendi: I deouiuus: quia de
caelo descendi: Decaelo descendit¬
& manna : sed manna umbra erat.
iste ueritas est: Siquis manduca ue¬
rit ex hoc pane. uiu& in aeternũ:
Et panis quem ego dabo caro mea¬

Expanded text:
a: « Hic est ergo panis qui de coelo descendit, ut si quis ex ipso manducaverit, non moriatur ; sed quod pertinet ad virtutem sacramenti, non quod pertinet ad visibile sacramentum; qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Ideo vivus, quia de coelo descendit. De coelo descendit et manna; sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum. Et panis quem ego dabo pro m
Abbreviated transcription (Latin):
ueni utuitã habeant: hoc est fidem
quȩ ꝑdilectionem operatur: ꝑquã
fidem inouile ingrediuntur ut ui¬
uant. quia iustus ex fide uiuit.⁊
Ethabundantius habeant. illi qͥp¬
seuerando usque infinem ꝑ illud
& habundantius habebunt uitam
inueniendo. quo pastor ille prȩ¬
cessit. ubi numquã deinde mo¬
riantur: Quamuis & hic in ip¬
so ouili non desint pascua. qm̃
adutrum que possumus intelle¬
gere quoddictum est & pascua
inueniet. idest ad ingressum
& ad egressum:Tamen uere pas¬
cua inuenient. ubi sacurent᷑ :
qui esuriunt & sitiunt iusti¬

Expanded text:
veni ut vitam habeant, » hoc est, fidem quae per dilectionem operatur, per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, « quia justus ex fide vivit . » -- « Et abundantius habeant, » quia perseverando usque in finem per illud et abundantius habebunt vitam veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: « Et pascua inveniet, » id est, ad ingressum et ad egressum, tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur « qui esuriunt et sitiunt justi
Abbreviated transcription (Latin):
nec doctores sed destructores : non pre
exercentes non sane doctrinȩ inheren¬
tes : de quib dictum est Furessunt
& latrones : idest ad furandũ & ad occi¬
dendũ uenerunt: Sed non audieruN
eos: illequȩ uerę sunt oues. non sub pelle
ouina lupinũ cor abscondentes: Igitur
quiante aduentũ xp̃i predicauerunt.
doctores : quipost aduentũ xp̃i ueritatis
uiã mundo ostenderunt: Quot quot aũt̃¬

Expanded text:
nec doctores, sed seductores; non praednec doctores, sed seductores; non praedexercentes, non sanae doctrinae inhaerentes. De quibus dictum est: Fures sunt et latrones, id est, ad furandum 563 et occidendum venerunt. Sed non audierunt eos illae quae verae sunt oves, non sub pelle ovina lupinum cor abscondentes. Igitur qui ante adventum Christi praedicaverunt, doctores, qui post adventum Christi veritatis viam mundo ostenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ouium: Ecce ipsum ostium quod
clausum posuerat aperuit. ipse. ẽ
ostium : agnouimus intremus: ut
nos intrasse gaudeamus: om̃s
quot quot uenerunt. furessynt
& latrones: Quid est hoc om̃s¬
quot quot uenerunt : dixit utique
preterme: Recolamus ergo: Ante
aduentũ ipsius uenerunt proph& ac:
Numquid fures fuerunt & latrones.
Absit: Non preter illũ uenerunt:
quos miserat possidebat: Cũ illo ergo
uenerunt : quia cũ uerbõ dĩ uener̃:
Egosum inquit uiaꝰ ueritas & uita:
Ipse est ueritas. cũ illo uenerunt: quia
ueraces fuerunt. & ueritatẽ predica¬
uerunt: Quot quot aut̃ preter illũ
uenerunt. furessunt & latroNes:
Perse uenerunt. quia per eũ missi
non fuerunt. dicente apło. Quomo¬
do predicabunt. nisi mittantur:
missi: furessunt & latrones: Nam
ante Aduentũ xp̃i. falsi fuerunt in
populo dĩ prophetȩ. falsi doctores:
Sic & post aduentũ illius sub nomine eiꝰ
quam plurimi falsi fuerunt doctores:

Expanded text:
um ostium ovium. Ecce ipsum ostium, quod um ostium ovium. Ecce ipsum ostium, quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Dominquotquot venepraeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt prophetae; nunquid fures fuerunt et latrones? Absit. Non praeter illum venerunt, quos miserat possidebat. Cum illo ergo venerunt, quia cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via, veritas et vita Ipse est veritas; cum illo venerunt, quia veraces fuerunt et veritatem praedicaverunt. Quotquot autem praeter illum venerunt, fures fuerunt et latrones. » Per se venerunt, quia per eum missi non fuerunt, dicente Apostolo: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur ?missi, fures sunt et latrones. Nam ante adventum Christi falsi fuerunt in populo Dei prophetae, falsi doctores. Sicut post adventum illius sub nomine Christiano, quamplurimi falsi fuerunt doctores,
Abbreviated transcription (Latin):
tit : ut cum sequi duris liberati
uinculis possint. Etquis eas prȩ¬
cessit. quo eum sequantur : nisi
qui resurgens amortuis iãnon
moritur. & mors illi ultra noN
dominabitur. Hasuero educit
a fide adspeciem: & ante istos
uadit. quia prior omnium ascen¬
dit in caelũ. & quaesunt oues
suae illum secuntur.
quia sciunt uocẽ doctrinȩ eiꝰ
Alienos uero doctores non secunt᷑.
sed fugient abeis. quia non no¬
ue Crunt uocẽ idest doctri¬
nã alienorum: Sed loquente dño
ihũ. non intellexer̃ quiꝰd audieruN:
Incrassatum enim habuerunt cor.
& grauiter audierunt: Nominat
ostium: nominat ouile. nominat
oues : cõmendat haec om̃a : sed non¬
dum ex ponit: Legamus ergo quia
uenturus est ad ea uerba. in quib
nos aliqua quaedixit dignetur
exponere : ex quorũ ex positione
dabit nobis fortasse etiã illa
quaenon posuit intellegere:
Pascit enim manifestis : exercet
obscuris : Audiamus exponentẽ:
qui audiuimus proponentem:

Expanded text:
tit, ut eum sequi duris liberatae tit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint. Et quis eas praecessit, quo eum sequantur? nisi qui resurgens a mortuis jam non moritur et mors illi ultra non dominabitur. Has vero educit, a fide ad speciem, et ante istas vadit, quia prior omnium ascendit in coelum, et quae sunt oves suae illum sequuntur, quia sciunt vocem doctrinae ejus. Alienos vero ductores non sequentur, sed fugient ab eis, quia non noverunt vocem, id est, doctrinam alienorum; sed loquente Domino Jesu non intellexerunt, qui audierunt, incrassatum enim habuerunt cor, et graviter audierunt. Nominat ostium, nominat ovioves, commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere; ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Audiamus exponentem, qui audivimus proponentem.
Abbreviated transcription (Latin):
dicer&: si dicer& alius non aliudi
Quando enim dicit aliud: ei c̃tra¬
dicit a quo audit. ego & pater
unum sumus: nec ip̃se ergo intrat
per ostium: Prȩdicat ergo xep̃m.
ipse intrat ꝑostium : quia xp̃s &
homo & dĩ est: huic enim noua
heresis quȩnris temporib ortaest
consentire uidetur : adfirmando
& predicando xp̃m: sicut quilib&
suorũ nuncupatiuus ds̃ est & non
uerus : Quid opus est multa per¬
currere : & multa uana perhere¬
sim dinumerare. Hoc tenete¬
in ouile xepi: eccłam catholicam
esse credite: Quicumq intrare
uelit adouile. per ostium intret
quȩrat non suã : N am multi quȩren¬
do głam suam oues xpĩ sparserurł
potius quam congregauerunt:
ut humiliet se : ut sano capite pos¬
sit intrare: Hisunt quiuocẽ ueri
pastoris audiunt: hi sunt quospro¬
prias oues nominatim uerus pastor
uocat: De his dictum est: Gaudete
nominatim: Etquis alius ea emit¬
tit. nisi qui corũ peccata dimit¬

Expanded text:
diceret, si diceret alius, non aliud. diceret, si diceret alius, non aliud. Quando enim dicit aliud, ei contradicit a quo audit: Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo intrat per ostium: praedicat enim Christum ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. » Huic enim nova haeresis quae nostris temporibus orta est, consentire videtur affirmando et praedicando: Christus, sicut quilibet sanctorum, nuncupativus est Deus, et non verus. Quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum dinumerare? Hoc tenete, ovile Christi, Ecclesiam catholicam esse credite. Quicunque vult intrare ad ovile, per ostium intret, quaerat, non suam: nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. oportet humiliet se, ut sano capite posspastoris audiunt, hi sunt quos proprias oves nominatim verus pastor vocat, de his dictum est, gaudete vocat, et quis alius eas emittit? nisi qui eorum peccata dimit
Abbreviated transcription (Latin):
plis uiucre eos suadentes: dequib
alio loco ipsa ueritas ait. Docentes
doctrinas hominũ. & mandata dĩ
contempnentes Ihi per aliã partẽ
ascendentes quęr unt rapere & occi¬
dere: non ut pastor sanare atque
saluare. Detalib hic dictum est:
Sed ascendit aliunde. ille fur est¬
& latro: Non solum uero tales inue¬
niuntur doctores. inter eos quisine
nomine xpĩsunt: sicut multi philo¬
sophi : quisuã sapientiã buccis cre¬
pantibus uentilabant. & uitam
beatam suis sec tatorib ꝓmiserunt.
Uerum etiã plurimi quixp̃iano
nomine censebantur. & in lumina¬
tos axpõ se esse iactabant fingen¬
tes sibi noua quaeque dogmata
de xp̃o. & fidei catholicȩ contraria.
sicut innumerabiles heretici facie¬
bant: aestimantes se falso nomiNe
perianuã quae xp̃s est intrare i
Sabellius dicit Quifilius est ipse
est pater. sed filius non est
lium dicit patrem: Arrius dicit:
Aliudest pater. aliud filius: Recte

Expanded text:
plis vivere eos suadentes, de quibus plis vivere eos suadentes, de quibus alio loco ipsa Veritas ait: Docentes doctrinas hominum , et mandata Dei contemnentes. « Hi per aliam partem ascendere quaerunt, rapere et occidere; non ut pastor, salvare atque conservare. » De talibus hic dictum est: Sed ascendit aliunde, ille fur est, et latro. Non solum vero tales inveniuntur doctores inter eos qui sine nomine Christi sunt, sicut multi philosophorum qui suam sapientiam buccis crepantibus ventilabant, et vitam beatam suis sectatoribus promiserunt; verum etiam plurimi 562 qui Christiano nomine censebantur, et illuminatos a Christo se esse jactabant, fingentes sibi nova quaeque nomina de Christo, et fidei catholicae contraria, sicut innumerabiles haeretici faciebant, aestimantes se falso nomine per januam, quae Christus est, intrare. « Sabellius dicit: Qui Filius est, ipse est Pater: sed Filius  Aug., lium dicit Patrem. Arianus  Ms., Arius dicit: Aliud est Pater, aliud Filius. Recte