comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Baptitauit autẽ illos beatus apłs:
& instituit eis ep̃m celestiũ uirũ
sapientẽ. & in rep̃hensibilit custo¬
dientẽ que adoctore susceperat.
pinquante porte nicomediae.
ecce efferebatur mortuus in
grabbato : cuius pater seruorum
sustentatus manibus uix obseqͥũ
funeris ualebat inpendere. Mat̃
quoq artate grauata: sparsis crini¬
bus sequebatur eiulando cadauer¬
dicens Ue mihi cuius usq ad hoc tẽpus
aetas producta est: ut funeris mei
apparatũ infilii funus expendã.
Cũq hȩc & his similia deplorantes ca-¬
dauer uociferando prosequerentur.:
affut apłs di. condolens q lacri.¬
mis eorũ ait. Dicite mihi queso.
quid hiic puero contigit: ut abhac
luce migraret. Atilli prartimore
nihil respondentes: a famulis apłs
harc audunt Dũ esset in quiunt
iuuenis iste incubiculo solus: adue¬¬
nerunt subito septẽ canes. & inru¬
erunt ineũ. Abhis igitur miserri¬
me discerptus cecidit: & mortuuis

Expanded text:
Baptizavit autem illos beatus apostolus Baptizavit autem illos beatus apostolus et instituit eis episcopum Calestum, virum sapientem et inrepraehensibiliter custodientem quae a doctore susceperat. pinquans portam Nicomediae, ecce efferebatur mortuus in grabatto, cuius pater senex servorum sustentatus manibus vix obsequium funeris valebat inpendere. Mater quoque hac aetate gravata, sparsis crinibus, sequebatur heiulando cadadicens: 'Vae mihi, cuius usque ad hoc tempus aetas producta est, ut funeris mei apparatum in filii funus expendam'. Cumque haec et his similia deplorantes cadaver vociferando prosequerentur, affuit apostolus Dei, condolensque lacrimis eorum, ait: 'Dicite mihi, quaeso, quid huic puero contigit, ut ab hac luce migravit?' At illi prae timore nihil respondentes, a famulis apostolus haec audivit: 'Dum esset', inquiunt, 'iuvenis iste in cubiculo solus, advenerunt subito septem canes et inruerunt in eum. Ab his igitur miserrime discerptus, caecidit et mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
shm̃ xp̃m filiũ ommpotentis dĩ. cũ
spu scõ unũ dm̃: liberabimini eius
auxilio abhãc infestatione demoni¬
ori. Atilli clamabant dicentes.
Qureuq prardicaueris. credemus
& obaudiemus iussioni tuae: tantũ
ut liberemur abista temptatione
Atille gratias agens dõ pro eorum
side: iussit ipsos dęmones in con¬
spectu omnis populi assistere
Qui uenerunt insimilitudinẽ canu
płm ait. Ecce demones: qui aduer¬
saci sunt uobis. Si autẽ creditis qđ
inomine ihũ xp̃i possim eis im¬
perare ut desistant a uobis: confi¬
temmi corã me. At illi clamaue.¬
runt dicentes. Credimus ihm
xpm̃ filiũ dĩ esse. quẽ predicas.
Tunc bratus andreas imperauit
demonibus diceas. Ite inloca aria¬
da & infructuosa: nulli poenitꝰ
hominũ nocentes. neq accessũ
habentes. uhi nomen dñi fuerit
inuocatũ: donec accipiatis debi-¬
tũ uobis suppliciũ ignis arterni
Haec eo dicente. demones dato
rugitu euanuerunt ex oculis
asstantiũ: & sic ciuitas liberata est.

Expanded text:
m, filium omnipotentis Dei, cum Spiritu sancto unum Deum, liberabimini eius auxilio ab hac infestatione daemoniorum'. At illi clamabant, dicentes: 'Quaecumque praedicaveris credimus et obaudemus iussioni tuae, tantum ut liberemur ab ista temptatione'. At ille gratias agens Deo pro eorum fide, iussit ipsos daemonas in conspectu omnis populi eius adsistere; qui veneulum, ait: 'Ecce daemonas, qui adversati sunt vobis; si autem creditis, quod in nomine Iesu Christi possim eis imperare, ut desistant a vobis, confitemini coram me'. At illi clamaverunt dicentes: 'Credimus, Iesum Christum filium Dei esse, quem praedicas'. Tunc beatus Andreas imperavit daemonibus, dicens: 'Ite in loca arida et infructuosa, nullum paenitus hominum nocentes neque accessum habentes, ubicumque nomen Domini fuerit invocatum, donec accipiatis debitum vobis supplicium ignis aeterni'. Haec eo dicente, daemonas, dato rugitu, evanuerunt ex oculis adstantium, et sic civitas liberata est.
Abbreviated transcription (Latin):
potenti dõ. qui unus &uerus est
ego om̃i dre sacrifico. non turis
fumũ. nec taurorũ mugientium
carnes. nec hyrcorũ sanguinẽ. sed
immaculatũ agnũ cotidie in al¬
tare crucis sacrifico. Cuius car¬
nes postra quã omnis populus
credentiũ manducauerit. &
tius sanguinẽ biberit: agnus
qui sacrificatus est integer ꝑse¬¬
uerat &uiuus. Et cũ uere sacri¬
ficatus sit. & uere carnes eius
manducate sint apopulo. &
uere sanguis eius sit bibitus:
tamen ut dixi integer perma¬
nec &immaculatus & uiuus. Ege.¬

Expanded text:
potenti Deo qui unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus manducatae sint a populo, et vere sanguis ejus sit bibitus, tamen, ut dixi, integer permanet, et immaculatus et vivus.
Abbreviated transcription (Latin):
frecũ: nauigabant ut uenirent
bi zantiũ. Etec e cõmotũ est mare:
& incubuit suꝑ eos uentus ualidus.
& mergebatur nauis. Deniq p̾sto¬
lantibus cunctis periculũ mor¬
tis: ad orauit beatus andreas ad
dnm̃. Praecipiensq uento: siluit
luctus autẽ maris quieuerunt:
& tranquillitas data est. Frepti¬
Q omnes apresenti discrimine :
bizantiũ peruenerunt.
nde progressi ut uenirent tra-¬
cias: apparuit eis multitudo
hominũ alonge cũ euaginatis
gladus. lanceas manu gestantes:
uolentes millis in ruere. Quod
cũ uidisset andreas apls: faciens
crucis signũ contra eos ait. Oro
dñe : ut decidat pater eorũ qui
hec eos agere instigauit. Contur.¬
bentur uirtute diuma: nenoce¬
ant sperantibus inte. Hec eo
dicente: angłs dñi cũ magno
splendore praeteriens. trtigit
gladios eorũ : & corruerunt
proni in terrã. Transiensq beatꝰ
apłs cũ suis: nihil est nocitus.
Omnes enĩ proiectis gladus: ad¬
orabant rum. Angelus eni
dñi discessit abeis: cũ magno

Expanded text:
navigabat, ut veniret Bizantium. Et ecce commotum est mare, et incubuit super cos ventus validus, et mergebatur navis. Denique, praestolantibus cunctis periculum mortis, oravit beatus Andreas ad Dominum, praecipiensque vento, siluit; fluctus autem maris quieverunt, et tranquillitas data est. Ereptique omnes a praesenti discrimine, Bizantium pervenerunt. 9. Inde progressi, ut venirent Thracias, apparuit eis multitudo hominum a longe cum evaginatis gladiis, lanceas manu gestantes, quasi volentes in illis irruere. Quod cum vidisset Andreas apostolus, faciens crucis signum contra eos, ait: 'Oro, Domine, ut decidat pater eorum, qui haec eos agere instigavit. Conturbentur virtute divina, ne noceant sperantes in te'. Haec eo dicente, angelus Domini cum magno splendore praeteriens, tetigit gladios eorum, et corruerunt proni in terra. Transiensque beatus apostolus cum suis, nihil est nocitus; omnes enim, proiectis gladiis, adorabant eum. Angelus quoque Domini discessit ab eis cum magno
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. mortuis uitã. immens
clementia largiri dignatus e
aperi queso oculos serui tui. u
eat adannuntiandũ uerbũ tuun
t statim locus ille contremuit.
lux magna refulsit incarcere:
oculi brati apłi restaurati sunt.
& cunctorũ catene relaxate sun
& neruus in quõ pedes rorũ co¬
artati erant scissus est: & omnes
magnificabaN dñi dicentes: qui
magnus est ds̃ quẽ prardicant
serui eius. Tunc educti ꝑbratum
andream decarcerr: abiit unus¬
quisq ad propria sua. Mathais
autem: recessit aloco illo. Denio¬
bratus andreas apostolus: pre¬
dicabat incolis uerbũ dĩ. Atili
bantur. & sanguis defluebat
acapite : cũ ecc̃e orauit dñm
dicens. Aperi queso dñe oculo
cordis eorum: ut cognoscant
te dm̃ uerum. & desistant ab
hac iniquitate: &ne statuas illi
hoc peccatũ. quia nescumt quie
faciunt. Et statim timor magi
ut remittas nobis peccatũ. & di.¬
monstres nobis uiam salutis: ne
descendat ira dĩ suꝑ ciuitatem

Expanded text:
ditiam, mortuis vitam inmensa ditiam, mortuis vitam inmensa clementia largire dignatus es, aperi, quaeso, oculos servi tui, ut eat ad adnuntiandum verbum tuum'. Et statim locas ille contremuit, et lux magna refulsit in carcere, et oculi beati apostoli restaurati sunt, et cunctorum catenae confractae sunt, et travis, in qua pedes eorum coartati erant, scissa est, et omnes magnificabant Deum, dicentes, quia: 'Magnus est Deus, quem praedicant servi eius'. Tunc educti per beatum Andream de carcere, abiit unusquisque ad propria sua, Mattheus autem recessit a loco illo. Denique Andreas apostolus praedicabat incolis verbum dominibantur, et sanguis defluebat a capite, et oravit ad Dominum, dicens: 'Aperi, quaeso, Domine, oculos cordis eorum, ut cognoscant te Deum verum et desistant ab hac iniquitate; et ne statuas illis hoc in peccatum, quia nesciunt quid faciunt'. Et statim timor magnuut remittas nobis delictum et demonstres nobis viam salutis, ne descendat ira Dei super civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
hensum bratũ apłm erutis ocułis
circũdatũ catenis. in carcere de¬
truserunt : ut inter positis pau-¬
cis diebus interficeretur. Uenit
autẽ angłs dñi ad andrrã apłm
dicrns. Surge. & uade ad myrmi.¬
doniam ciuitatẽ : & erue fratrẽ
tuũ matheũ desqualore carceris
quo tenetur. Cui ille ait: Dñe.
ecer uiã nescio. & quo ibo.  It
ille. Uade inquit ad litus maris:
& inuenies ibi nauim. in quam
statim ascendes. Ego em̃i ero
dux itineris tui. Frecit andreas
iuxta uerbũ dñi: & inuenit in
litore nauim. Ascendensq in tã:
flantibus uentis prospero cur¬
su nauigauit adurbem. Ingres.¬
sũsq portã ciuitatis: urnitꝰ ad
carerrem. Uidensi autẽ mathrũ
apłm insqualore carceris cũ
aliis uinctis residentẽ : amaris¬
sime fleuit. Et facta orationt
simul: ait andreas. Dñe iħu¬
xp̃e quẽ fidelit p̾dicamus. &
cuius nomen tanta ꝑferimus.
qui cȩcis uisũ. surdis auditum
paraliticis gressũ. leprosis mun¬

Expanded text:
aehensum beatum apostolum, erutis oculis, aehensum beatum apostolum, erutis oculis, circumdatum catenis, in carcere detruserunt, ut, interpositis paucis diebus, interficerent. Venit autem angelus Domini ad Andream apostolum dicens: 'Surge et vade ad Mermidonam civitatem et erue fratrem tuum Matheum de squalore carceris quo tenetur'. Cui ille ait: 'Domine, ecce, viam nescio, et quo ibo?' Et ille: 'Vade', inquit, 'ad litus maris, et invenies ibi navem, in qua statim ascende. Ego enim ero dux itineris tui'. Fecit Andreas iuxta verbum Domini et invenit in litore navem, ascendensque in eam, flantibus ventis congruis, prospere navigavit ad urbem, ingressusque portam civitatis, venit ad carcerem. Videns autem Matheum apostolum in squalore carceris cum vinctis aliis resedentem, amarissime flevit, et facta oratione simul, ait Andreas: 'Domi quem fideliter praedicamus et ob cuius nomine tanta perferimus, qui caecis visum, surdis auditum, paraliticis gressum, laeprosis mun
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ credo latere sideliũ: quia
quȩdam exinde ruuangelica
dogmata docent. qurdã aplici
actus narrant De quibus dam
uero extant libri: in quibus pro¬
priar actiones rorũ denotantur.
De plerisq rnĩ. nihil aliud nisi
passionũ scripta suscepimus.
Nam repperi librũ deuirtutibus
sc̃i andrear apłi: qui propt̃ nimiã
uerbositatẽ anon nullis apocriphus
dicebatur. Oequo placuit ut re¬
tractatis enucleatisq tantũ uir¬
tutibus. p̃ter missis his que fasti¬
diũ generaban. uno tantũ uolumine
miracula : quod & legentibus p̃sta-
r& gratiam. & detrahentiũ aufer¬
ret in uidiã: quia inuiolatã fidẽ
non exigit multitudo uerbositatis:
sed integritas rationis. & puritas
mentis.
riosũq truimphũ. cũ beati apłi
disꝑsi fuissent regiones: an drras
apostolus apud achaiam prouin
xp̃i exorsus est. Matheus apłs
Sed incole ciuitatis duri indigne
ferentes que deredẽptoris nri
uirtutibus audiebant. ac sua
nolentes destruere templa app̃¬

Expanded text:
nulli credo latere fidelium, quia quaedam exinde evangelica dogmata docent, quaedam apostolici actus narrant. De quibusdam vero exstant libri, in quibus propriae actiones eorum denotantur; de plerisque enim nihil aliud nisi passionum scripta suscepimus. Nam reperi librum de virtutibus sancti Andreae apostoli, qui propter nimiam verbositatem a nonnullis apocryphus dicebatur. De quo placuit ut retractatis enucleatisque tantum virtutibus, praetermissis his quae fastidium generabant, uno tantum parvo volumine miracula clauderenet gratiam, et detrahentium auferret invidiam. Quia inviolatam fidem non exigit multitudo verbositatis, sed integritas rationis et puritas mentis. riosumque triumphum, cum beati apostoli dispersi fuissent, Andreas apostolus apud Achaiam provincistum exorsus est, Matheus autemSed incolae civitatis dure, indignae ferentes quae de Redemptoris nostri virtutibus audiebant ac sua nolentes destruere templa, adpr
Abbreviated transcription (Latin):
arplautillae mafora oculos int̾ra
utrumq genu flexit. & collũ te¬
put eius abscidit. Quod cũ acor¬
pore procisum fuisset: nomen iħu
xp̃i harbraice clara uoce ꝑsonuit.
Statimq decorpore rius unda lac¬
dis inuestimenta militis exilunt:
& post rã sanguis effluxit. Scola
urro qua sibi ligauerat oculos.
cũ eam quidã uellent rapere.
inmiensitas. &odoris suauitas in
momento illius decollationis ce¬
litus ibi emicuit : ut mortalium
oculi splendorẽ illũ sufferre.
humana lingua narrare odorẽ

Expanded text:
Plautillae mafora ligavit, in terram utrumque genu flexit et collum teput ejus abscidit; quod postquam a corpore praecisum fuit, nomen Jesu Christi Hebraice clara voce personuit. Statim de corpore ejus unda lactis in vestimento militis exivit et postea sanguis effluxit. Stola uero quo sibi ligauerat oculos, cum quidam uellent eum rapere, immensitas et odoris suavitas in momento illius decollationis coelitus emicuit ut mortalium oculi splendorem illius sufferre et humana lingua odorem narrare
Abbreviated transcription (French):
Xxiiii Dedemoniacis sanatis adbalneum.
xxx. D edebili sanato
xxxi Detrib caecis illuminatis¬
xxxII Drarido sanitati restaurato.
Depurro strato clei fratris ꝓconsulis
ciiiiDeproconsule abitinere regresso

Expanded text:
XXVII. De daemoniacis sanatis ad balneum.31. De debile sanato. 32. De tribus caecis inluminatis. 33. De arido sanitati restaurato. 34. De puero Stratoclei, fratris proconsulis. 35. De proconsule ab itinere regresso.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad eas domũ mrã. & reddas
eũ mihi. Hec audiens bratus apłs.¬
& condolens lacrimis eius: uenit
addomũ inqua puer iacebat.
Et predicans dutissime ca quȩ
adsalutẽ anime pertinebant :
conuersusq adferetrũ ait. Tibi dico
filii dĩ uimi: surge. & sta sanus. Et
confestim surrexit puer egyptius:
& reddidit illũ domino suo. Tunc

Expanded text:
ut adeas domum meam et reddas ut adeas domum meam et reddas eum mihi'. Haec audiens beatus apostolus, condolens lacrimis eine, venit ad domum in qua puer iacebat, et praedicans diutissime ea quae ad salutem populi pertinebant, conversus ad feretrum, ait: 'Tibi dico, fili Dei, surge et sta sanus'. Et confestim surrexit puer Aegyptius, et reddidit illum domino suo. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
INdreas autẽ recedens abeo lo¬
co : uenit mregionẽ suã. Cũq
deabularet cũ discipulis suis
accessit adeũ carcus quidã. &ait
his qui tecũ sunt conferre mihi
sufficientẽ &uestitũ. Cuibratꝰ
andreas. Uere in quit cognosco.
quia non est hȩc uox hominis
seddiaboli : qui non sint homi¬
nẽ istũ recipere uisũ. Et confes¬
tim tetigit oculos eius. & statĩ
recepit lumen: & glorificabat
dm̃. Cũq indumentũ haber&
uile & hispidũ. ait apłs. Aufer¬
te abeo uestimenta sordida & da.¬
te ei indumentũ nouũ. Et ex.¬
uestimento: gratias agens redut
addomũ suã
emetrii autẽ primi cintatis
amaseorũ erat puer egyptius.
que amore unico diligebat. Or¬
ta autẽ in eũ febre: spm̃ exalauit
Deniq audita demetrius signa
quȩ faciebat beatus apostolus:
uenit ad eũ. Et procidens cũ la¬
crimis adpedes eius: ait. Nihil
tibi difficile confido minister
dĩ. Ecce enĩ puer meus quẽ uni¬
cũ diligebã mortuus est: & rogo

Expanded text:
ndreas autem recedens ab eo loco, venit in regionem suam. Cumque deambularet cum discipulis suis, accessit ad eum caecus quidam et ait: his qui tecum sunt conferre mihi sufficientem et victum'. Cui beatus Andreas: 'Vere', inquid, 'cognosco, quia non est haec vox hominis, sed diaboli, qui non sinit homini isti recipere visum'. Et conversus tetigit oculos eius, et confestim recepit lumen et glorificabat Deum. Cumque indumentum haberet vile et hispidum, ait apostolus: 'Auferte ab eo vestimenta sordida et date ei indumentum novum'. Exvestimento, gratias agens, rediit ad domum suam. 3. Demetrii autem primi civitatis Amaseorum erat puer Aegyptius, quem amore unico diligebat. Orta autem in eum febre, spiritum exalavit. Denique, audita Demetrius signa quae faciebat beatus apostolus, venit ad eum, et procidens cum lacrimis ante pedes eius, ait: 'Nihil tibi difficile confido, minister Dei. Ecce enim puer meus, quem unice diligebam, mortuus est, et rogo,
Abbreviated transcription (Latin):
te disparuit. Nero siquidem
his auditis: ultra quã digl
possit timore perculsus. & irelut
amens effectus. ignorabat quid agere
potiusset. Suadentibus uero amicis.
iussit patroclũ ac barnaba et eos qui
q megistus. & cestus. sicut ris consti.¬
tuerat paulus primo mane ueni.¬
entes ad sepulchrum eius: inderunt
duos uiros orantes. & in medio eorũ¬

Expanded text:
te disparuit. Nero siquidem, his auditis, ultra quam dici possit timore percussus est, et velut amens effectus, ignorabat quid agore potuisset. Tandem suadentibus amicis, jussits Megistus et Cestus, sicut eis dixerat Paulus primo mane uenientes ad sepulchrum eius, uiderunt duos uiros orantes et in medio eoru
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inrisione : cur caput suum
non operir& demafora quam
accensa calorr fidei: cũ magna.¬
nimitate respondit. Ouani. &
miseri . qui credere nescitis que
oculis uid &is. & manibus ad-¬
trectatis. Uere habro eunde̾ quẽ illi¬
dens grãm probenignitate in eum

Expanded text:
ctati sunt cur caput suum non operiret mafora quam a, calore fidei accensa, cum magnanimitate respondit: « O vani et miseri, qui credere nescitis quae oculis videtis et manibus attrectatis! Vere habeo eumdem quem rens, gratiam pro benignitate in eum
Abbreviated transcription (Latin):
igne cremari. Paulum autẽ senatus
consultu tamquã maiestatis reum:
capite scđm romanas leges trunca¬
ri Tradiditq eũ longino & megisto
praefectis atq cesto centurioni: ut¬

Expanded text:
igne cremari praecepit. Paulum autem consultu senatus, tanquam majestatis reum, secundum Romanas leges capite truncari jussit, Longino et Megisto praefectis atque Acesto centurioni,
Abbreviated transcription (Latin):
INCIPIUNT. CAPIT̃. LIB̃. DE MIRA¬
CULISDEATI ANDREAE AUII.
I Dematheo apło. & que in myrmidonia
U Degratino acfilio & uxore eius.
VI Drumi. demonib anicra expulsis.
uII Drmortuo suscitato.
uiii De cõmotione maris sedata.
uiii Drlatronibus obstupe factis.
XDehis qui in naui crediderunt.
XID enuptus puerorũ
XIDeexoc & parentibus rius
xIIIDrsilio carpiani debili
xU Dedebili filia cuiusdã sanata.
xuiuD eiurino ꝓc̃sule & filiori acmilite

Expanded text:
INCIPIUNT CAPITULA LIBRI DE MIRACULIS BEATI ANDREAE APOSTOLI. 1. De Mattheo apostolo et quae in Myrmidona an inpigerat. 5. De Gratino ac filio et uxore eius. 6. De septem daemonibus a Nicea expulsis. 7. De mortuo suscitato. 8. De commotione maris sedata. 9. De latronibus obstupefactis. 10. De his qui in navi crediderunt. 11. De nuptiis puerorum. 12. De Exoo et parentibus eius. 13. De filio Carpiani debile.debile filia cuiusdam sanata. De Virino proconsule et filio eius ac milite
Abbreviated transcription (Latin):
paulus regis aeterni & inictiꝰ
miles: uel nunc crede : qui a
non sũ mortuus. sed uiuo dõ
mro. Tibi autem miser non post¬
effabilia imminent. & sup pli¬

Expanded text:
Paulus Regis aeterni et invicti miles; vel nunc crede quia non sum mortuus, sed vivo Deo meo. Tibi autem, miser, effabilia imminent non p
Abbreviated transcription (Latin):
toris adeo illi est amicitia copulat᷑
uidens in eo diuinã scientiam. ut
se acollo quio illius temperare uix
posset: quatinus si ore ad os illum
alloqui non ualeret. frequentib
datis & acceptis epistolis. ipsius
dulcedine & amicali colloquio
atq consilio frueretur. & sic eius
& amultis libentissime. audiretur.
Disputabat siquidẽ cũ & hnicorum
philosophis: & reuincebat iudȩos.
quaedã. magister caesaris corã
eo relegit: & incunctis ad mirabibẽ
reddidit. Senatus &iã de illo alta¬
non mediocriter sentirbat. Qua¬
nae inseruiens. circa uesperã in
carnaculo editiori turbas allo.
ut audiret docum̃ta uitar ꝑpetua.¬

Expanded text:
toris adeo est illi amicitia copulatus, videns in eo divinam scientiam, ut se a colloquio illius temperare vix posset; quatenus si ore ad os illum alloqui non valeret, frequentibus datis et acceptis epistolis, ipsius dulcedine et amicali colloquio atque consilio frueretur. Sic nimirum ejus et a multis libentissime audiretur. Disputabat siquidem cum ethnicorum philosophis et revincebat Judaeos,  magister Caesaris coram eo relegit, et in cunctis admirabilem reddidit. Senatus etiam de illo non mediocriter sentiebat. nae inserviret, et circa vesperam in coenaculo editiori turbas erudirt audiret documenta vitae perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
mauit uoce magna diceiis. Salue
crux quar incorpore xp̃i dedi¬
cata es: & exmembris eius tãquã
margaritis ornata. Antequam
bus quanta intra te gaudia.
nio adtẽ: ita ut &tũ exultans
suscipias me discipulũ eius. qui

Expanded text:
voce magna dicens: « Salve, crux, quae in corpore Christi dedicata es, et ex membris ejus tanquam margaritis ornata. Antequam m quanta intra te gaudia nio ad te, ita ut et tu exaltans suscipias
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ fui: & desideraui amplec¬
ti te. O bona crux quȩ decorẽ
& pulchritudine̾ demẽbris dm̃
suscepisti : du desiderata. sollici¬
te amata. sine int̾missione que¬
sita. &aliquando iã concupis¬
centianime preparata : Accipe
me abhominibus. & redde me
magistro meo. ut ꝑte me reci¬
piat. qui ꝑte me redemit. Et

Expanded text:
sideravi te amplecti. O bona crux, quae decorem et pulchritudinem de membris Domini suscepisti: diu desiderata, sollicite amata, sine intermissione quaesita, et aliquando concupiscenti animo praeparata! Accipe me ab hominibus, et redde me Magistro meo, ut per te me recipiat, qui per te me redemit. »
Abbreviated transcription (Latin):
demones qui illũ int̾ necarent.
fatebatur. sed demones re¬
nuntiasse seminime non solũ
adipsũ appropinquare posse.
uerum &iam nec ad fortes domꝰ
inqua manebat ep̃s. Qm̃ ignis
insuperabilis omne illud ȩdificiũ
communir&. ut etiam longe positi
urerentur. atq ita cessasse artes
suas. quibus aduersus dñi sacerdo¬
tem sẽ aliquid posse arbitrabatur.
Alius etiam gladiũ ferens ad cubicu¬
lũ usq peruenit. ut interficer&
sacerdotẽ. Sed cũ eleuasset manũ.
te remansit. Tunc se missum
aiustina postquã confessus est
brachiũ quod iniq cum extende¬
retur riguerat. sanatũ est con¬
fessione. Peridẽ tempus. cũ uir
illustris probus puerũ suũ nota¬
riũ qui spũ inmundo grauiter
uex abatur direxiss& adepiscopũ.
egressum urbe dimisit diabolus.
timens aduirũ scm̃ perduci. atq
ita puer quamdiu mediolano
apud episcopũ fuit. nulla ineo
diaboli dominatio apparuit.
Sed ubi egressus est demedio lano.

Expanded text:
daemones, qui illum internecarent, daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se non solum ad ipsum appropinquare minime posse, verum etiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, te remansit. Tunc se missum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediolano est,
Abbreviated transcription (Latin):
ammonens ut effusi sanguinis domini
sui. & quod est grauius in nocentis
ageret poenitentiã sisibi apud dm̃
uell& esse consultũ. Sed ille dum
pęnitentiã declinat superbo sp̃u.
non solũ futurã. sed &iam pręsentẽ
salutẽ amisit Regnumq quod male
arripuerat. femineo quodaminodo
timore deposuit. ut procuratorẽ
serei publice. non imperatorẽ fuisse
confiteretur. Mortua uero iustina.¬
cum quidã aruspes in nocentius
nomine non tamen opere. in causa
maleficiorũ aiudice torquereuis
aliud quã interrogabatur fiteri cȩpit.
Clamabat eñi abangło maiora tormen¬
ta. sibi adhiberi. eo qui custodir&
ambrosiũ. qm̃ temporibus iustine
adexcitanda odia populorũ in
episcopũ cacumen tecti aecclesiȩ
conscendens medio noctis sacrifi¬
cauerit. Sed quanto instantius
& sollicius. opera maligna. ex erce¬
bat. tantomagis amor populi cir¬
ca fidẽ catholicã & dm̃ sacerdotẽ
conualescebat. Misisse &iam sẽ

Expanded text:
admonens ut effusi sanguinis domini admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam modo, timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. 20. Mortua vero Justina, quidam haruspex Innocentius nomine, non tamen opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium; quoniam temporibus Justinae ad excitanda odia populorum in Episcopum cacumen tecti ecclesiae conscendens, medio noctis sacrificaverit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et
Abbreviated transcription (Latin):
tatrm egressi sunt expechis
sicerdote uel plebe mȩccła constitu¬
t Sed horũ contumatie quis sinis
fuerit horresco referre. Subito &¬
enum precipitati deredas animas.
emiserunt. atq corpora corũ sepul¬
turȩ sunt tradita. Sc̃s uero ambro¬
siuis cũ ignorar& quod factũ esset
nec dutius posset plebẽ tenere. as¬
cendens pro tribunali. de tadẽ quȩs¬
tione que fuerat proposita sermonẽ.
mo creditores. & reliqua quȩ mlibro¬
scripta sunt. qui de incarnatione
titulatur. Occiso itaq gratiano im¬
peratore. recipiendi corporis eius
causa scđam ad maximũ suscepit
legationẽ. apud quem quã constan¬
ter egerit. qui uoluerit cognoscere
ipsius legationis epłam ad ualenti¬
nianũ iuniorẽ datã cũ legerit ac¬
probabit. Nobis enĩ alienũ apromis¬
sione uisũ est illã inserere. ne ad¬
iuncta epistole prolixitas. fasti diũ
legenti afferr&. Ipsum uero maximũ
a communionis consortio. segregauit.

Expanded text:
ivitatem egressi sunt, exspectante ivitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem nio creditores, et reliqua quae scripta sunt in libro, qui de Incarnationetitulatur . 19. Occiso itaque Gratiano imperatore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit,
Abbreviated transcription (Latin):
& amore coram dõ & corã homin¬
bus. Peridem tempus erat quidĩ
uir deheresi arrianorũ acerrinꝰ
nimiũ disputator. & durus atqut
inconuertibilis adfidem catholiã
Is constitutus maeccła. tractante
ep̃o uidit ut ipse postmodũ lo¬
quebatur angelum. ad aures ep̃i
tractantis loquentẽ. ut uerba ngł
populo ep̃s renuntiare uideretn
Quo uiso. conuersus fidẽ quam
expugnabat coepit ipse defender
Fuerunt ȩtiam duo cubi culari ti
temporis gratiã imperatoris de
heresi arrianorũ qui tractanti ep
questionẽ proponerent. ad quã
audiendã altero die adbasilicam
portianã sed ad futuros promise¬
rant. Erat enim questio demcis¬
natione dñi. Sed alio die miseri¬
di homines superbiae tumore.
completi. nec memores promisso
contempnentes dm̃ insacerdote
ipsius nec plebis expectantis cons¬
derintes inuriam. in memores
alligetur. & dimergatur mpre¬
fundũ maris. conscendentes
dam quasi gratia gestandi e¬

Expanded text:
et amore coram Deo et hominet amore coram Deo et hominibus. 17. Per idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemores ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, c
Abbreviated transcription (Latin):
euangelio legimus. ubi dixerunt
daemones ad dñm iħm. scimus te
qui scis filius dĩ. Et iudei dicebant.
hic autem unde sit nescimus. Sed
non hic testimoniũ accipitur demo¬
num. sed confessio. Unde miseriores
arriani uel udaei. ut quod confitent᷑
daemones illi negent. Ds tamen qui
gratiam aecclesiae sue augere con¬
sueuit. non passus est du insultari
Aperfidis sc̃is suis. Unuis itaq exipsa
multitudine subito arreptus spũ
inmundo. clamare coepit. ita tor¬
queri eos ut ipse torquebatur. qui
negarent martyres. uel qui non cre¬
derent intrinitatis unitate. quam
doc& ambrosius. Atilli hac uoce
confusi. qui conuerti debuerant.
& dignã tali confessione agere.
poenitentiã inpiscinã dimersũ ho¬
minẽ necauerunt. perfidiat h¬
micidium. adiungentes. Dedut
enim illos adhunc fine̾ summan¬
cessitas. Sc̃s uero ambrosius epsa¬
pus maioris humilitatis uir factis
donatam sibi adño gratiam reser¬
uabat. crescebatq cotidie fide

Expanded text:
Evangelio legimus, ubi dixerunt Evangelio legimus, ubi dixerunt daemones ad Dominum Jesum: Scimus te, quia sis Dei Filius ; et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, nescimus . Sed non hic testimonium accipitur daemonum, sed confessio; unde miseriores Ariani vel Judaei, ut quod confitentur daemones, illi negent. 16. Deus tamen qui gratiam Ecclesiae suae augere consuevit, non passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem digna necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris humilitatis vir factus, donatam sibi a Domino gratiam reservabat, crescebatque quotidie fide
Abbreviated transcription (Latin):
tum arrianorũ perfidia minue¬
batur. Deniq ex hoc tempore
sedari coepit. persecutio quȩ
iustinae furore accendebatur.
ut sacerdos deaecdã pelleretur.
Tamen qm̃ intra palatiũ mul¬
titudo arrianorũ cum iustma constituta.
deridebat tantã dĩ gratiam. quam Aec¬
clesiae suae. catholice iħc dñs meritis
martyrum conferre dignatus est. uene¬
rabilemq uir̃u ambrosium narrabat
pecunia. comparasse homines qui se
uexari abimmundis. spiritibus menti¬
rentur. atq ita abillo sicut & a marty¬
ribus sẽ torqueri dicerent. sed hoc
iudaico ore loquebantur. arriam sup¬
pares scilic& eorum. Illi enim dedño
dicebant. qm̃ inbeelzebub principe
dȩmoniorũ hic eicit doemonia. Isti de
martyribus uel dedñ sacerdote lo¬
quebantur. quod non dĩ gratia quae
peripsos operabatur inmundi spiritꝰ
pellerentur. sed accepta pecunia
se torqueri mentirentur. Clamabant
uos martyres. Sed arriani dicebant.
N escimus esse martyres. Iam hoc & in

Expanded text:
tum Arianorum perfidia minuetum Arianorum perfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat tantam Dei gratiam, quam Ecclesiae catholicae Dominus Jesus meritis martyrum suorum conferre dignatus est: venerabilemque virum Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse martyres. Jam hoc et in
Abbreviated transcription (Latin):
liae inaeccła mediolanensi
ca elebrari coeperunt. Cuius cę¬
lebritatis deuotio usq in hodi
sius se sacerdoti reuelauerunt
Erant enim inbasilica positi. in
qua sunt hodie corpora naboris
& felicis martẏrum. Sed sc̃i mar¬
tires nabor & felix celeberrime
frequentabantur. protasii uero
& geruasu martyrum ut nomina.
ita & iam sepulchra incognita.
erant. Intantũ ut supra eorũ
sepulchra ambularent omnes
qui uellent ad cancellos perue¬
nire. quibus scõrum naboris
& felicis in artyrũ abiniuria se¬
pulchra defendebantur. Sedubi
scõrum martyrũ corpora sunt
leuata & ilecticis posita. mul¬
torum ibi sanate aegritudinis.
perdocentur. Caecus qui mea
brosiana quo martyrũ corpora
sunt translata religiose seruiuit
uestem martyrum attigit. statim
lumen recepit. Obsessa & iam
corpora abspiritibus inmundis
curata. summa cũ gratia domũ
repetebant. Sedhis beneficus
martyrũ in quantũ crescebat.
fides aeccłę catholicae. intan¬

Expanded text:
liae in ecclesia Mediolanensi liae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio usque in hodisius se Sacerdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, qui vellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. Sed ubi sanctorum martyrum corpora sunt levata, et in lecticis posita, multorum ibi satanae aegritudines perdocentur. Caecus etiam Sebrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum crescebat fides Ecclesiae catholicae, in tan
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. Post annũ & enim eodem
die quo illum rapere sẽ arbitra¬
batur. in eodem carpento imposi¬
tus. deeadem domo ipse adexili¬
um destinatus est. Reputans sibi
iusto iuditio dĩ id inse esse con¬
uersum. ut ineo carpento dirige¬
retur adexilium quod ipse pa¬
rauerat sacerdoti. Cui non mini¬
mum sacerdos praebuit. solatiũ¬
dando sumptus uel alia quȩ
erant necessaria. nec uesanorũ¬
arrianorum clementiã repressit.
Paori & enim accensi amentia.
basilicam portianã inuadere
nitebantur. Ex ercitus & iam
armatus ad custodiendas. foras
acccłȩ est. directus. ut nemo au¬
der& catholicã aeccłam ingredi
Sed dñs qui deaduersariis suis aec¬
desiae suac triumphos don are
sis scutis aeccłȩ fores scruarent.
rent. sed ingrediendi aeccłam
plebẽ catholicã minime prohibe¬
rent. Nec hoc satis erat missis
militibus nisi id etiam proca¬
tholica fide compleri pariter
elamarent. Hoc intempore
braimũ antiphonȩ hymni & uigi¬

Expanded text:
cendit ; post annum etenim eodem cendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sacerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. SeArianorum dementiam repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam ingredi. Sed Dominus qui de adversariis suis Ecclesiae suae triumphos donare csis scutis ecclesiae fores servarent, rent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigi
Abbreviated transcription (Latin):
ei aliquid euenir&. Quod dichi
exitus confirmauit. Nam alia
die mortuam ad sepulchrum.
usque deduxit. gratiam pro
contumelia rependens. Sed hos
factũ non leuem aduersarus
incussit metũ. pacemq magni
ep̃o tribuit. Ordinato itaq ei¬
tholico sacerdote. mediolanĩ
reuertitur. ibiq iustinae supri¬
dictae mulieris inumerabi¬
les insidias sustinuit. quae
muneribus atq honoribus ad¬
uersus scm̃ uirum oblatis po¬
pulos excitabat. Sed infirmori
animi. talibus promissis dec¬
piebantur. Promittebat enm
tribunatus & diuersas aliis ds¬
nitates. his qui illũ de aeccli
raptũ ad exiliũ perduxise
Quod cum multi conarentur se
dõ praesulae perficere non
ualerent. unus infelicior ees¬
ris nomine euthimius intintum
furorem excitatus est. ut iuxta
reccłam sibi domũ comparar&. at
q meidem carrũ constituer&
quo facilius raptum suꝑ positum.
carpento ad exiliũ deducer&. sed
iniquitas eius muerticẽ eius des¬

Expanded text:
tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemque magnam episcopo tribuit. 12. Ordinato itaque catholico sacerdote, Mediolanum revertitur, ibique supradictae Justinae mulieris innumeras insidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus adversus sanctum virum oblatis, populum excitabat. Sed infirmorum animi talibus promissis decipiebantur; promittebat enim tribunatus, et diversas alias dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem carrum constitueret, quo facilius raptum, superpositum carpento ad exsilium perduceret. Sed iniquitas ejus in verticem ipsius des
Abbreviated transcription (Latin):
statim sanitate recepta ambula¬
re coepit. ut impleretur illud
dominicũ dictum adaposto¬
los. &iam maiora his facietis.
credentes in nomine meo. Qđ
tamen signum sanitatis ut mi¬
rabile fuit. ita &iam nec oc¬
cultum. Nam ego hoc in eadem
regione. post annos plurimos
sc̃is uiris referentibus positus
murbae cognoui. Sirmium
uero cum adordinandũ epm̃
anemeum perrexiss&. ibique
iustinae tunc temporis regi¬
nae potentia & multitudine
coadunate de aeccła pelleret᷑.
nali nihil curans eorum quie
amuliere excitabantur. unad.
uirginibus arrianorũ impuder¬
or cęteris tribunal conscendens.
apprachenso uestimento saceras¬
tis cum illum attrabere uelle
ad patrem mulierũ. ut abipsis
caecis de aeccła pelleretur. at
ei ut ipse solitus erat referre. Et¬
siego indignus tanto sacerdocio
sum. tamen te non conuenit ul
professionẽ tuam in qualem cũq
sacerdotem manus inicere. Uis
deber& uereri dĩ iuditium. ne

Expanded text:
statim sanitate recepta, ambulastatim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; nali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, apprehenso vestimento Sacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne
Abbreviated transcription (Latin):
lico ep̃o baptizari. Sollicite ta¬
men cauebat perfidiã arrianoꝵ
Haptizatus itaq fertur omnia
Aecclesiastica officia implesse
atq octaua die. episcopus ordi¬
natus est. summa gratia & laeti
tia cunctorum.Igtur post annos ali¬
quot ordinationis suac. adurbem
romam hoc est ad proprium solu
perrexit. Ibiq scam puellam de
qua supra memorauimus. cui
manum offerre solitus erat. indo¬
mo propria. cum germana si cut
reliquerat inuenit. iam matre
defuncta. atq cum illa dexterã
illius oscularetur. subridens ait
illi. Ecce ut dicebam tibi. sacer¬
dotis manus oscularis. Peridem
tempus cum transtyberim apud
quandam carissimam muitatus.
sacrificium indomo offerr&
quaedam balneatrix quȩ para¬
lytica inlecto iacebat. cum cog¬
nouiss& ibidẽ esse dm̃ sacerdotẽ.
incellula sua ad candẽ se domũ
adquam ille inuitatus aduene¬
rat portari fecit. atq oranti &
imponenti manus uestimenta
attigit. Quȩ cum exoscular et᷑.

Expanded text:
lico episcopo baptizari; sollicite elico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et tia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quimuentus cum custo diretur apopu¬
lo. missa relatio est. adclementissi¬
mum imperatorẽ tunc ualentini¬
anum. Qui summo gaudio accepit.
quod iudex ase directus ad sacerdo¬
tium peteretur: Laetabatur & iam
probus praefectus. quia uerbum
eius impleretur in ambrosio. Dix erat
enim proficiscenti. cum mandata
ab eodẽ darentur. ut moris est.
Uadeagt. non ut uidex. sed ut ep̃s.
Pendente itaq relatione. iterum
fugam parauit. atq inpossessionẽ
cuiusdam leonei clarissimm uiri ali¬
quam diui delituit. Sedubi rela¬
tioni responsum est. ab eodẽ leon¬
tio proditur. Praeceptum enim
erat uicario. ut insister& rebus
perficiendũ. Qui iniuncta sibi
cum uell & implere. proposito
edicto conuenit omnes. ut si uel¬
lent. sibi consulere rebusq suis
proderent uirum. Proditus itaq
& adductus mediolanum. cum
intelleger&. circa sẽ di uolunta¬
tem. nec se diutius posse resiste¬
re. postulauit non se nisi acatho¬

Expanded text:
Qui inventus, cum custodiretur a popuQui inventus, cum custodiretur a populo, missa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut moris est: Vade, age non ut judex, sed ut episcopus. 9. Pendente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catho
Abbreviated transcription (Latin):
ille turbatus. reuercens domum philo¬
sophiam profiteri uoluit futurus.
Seduerus philosophus xp̃i. qui contẽ¬
tis saecularibus pompis piscatorum
secuturus esset uestigia qui xp̃o popu¬
los congregarent. non fucis uerborũ
sed simplici sermone & uerȩ fidei
ratione. missi sine pera. sine uirga.
&im ipsos philosophos conuertert̃.
Quod ubi nefacer&. reuocatus est.
publicas mulieres publicȩ ad sẽ in¬
gredi fecit. adhoc tantum ut uisis
bis populi intentio reuocaretur.
tuero populus magis magisq
clamabat. peccatum tuum super
nos. Atille cum uider& nihil¬
suam intentionẽ posse proficere.
fugam parauit. Egressusq noctis
nedio cuutatem. cum ticinium se
pergere putar&. mane ad portã
ciuitatis mediolanensis quȩ romana
dicitur inuenitur. Ds̃ enim qui aec¬
desiae suae catholicae murum pa¬
rabat. aduersus immicos suos. &
turrim erigebat dauid contrafaciẽ
damasci. hoc est perfidiam harreti¬
corum. fugam illius impedunt.

Expanded text:
ille turbatus revertens domum, philoille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille cum videret nihil intentionem suam posse proficere, fugam paravit: egressusque noctis medio civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra faciem Damasci, hoc est, contra perfidiam haereticorum, fugam illius impedivit.