comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ. ñ scđm potestatẽ. Scd̾m id qđ
nos in se transfigurauerat. ñ scđm id
qđ ipse descenderat factꝰ ẽ enĩ multis
ꝓdigiũ. & forte ipsa erat senectꝰ eiꝰ. qͥa
ex uetustate ñ in congrue senectꝰ ͤ Et¬

Expanded text:
mitatem, non secundum potestatem; secundum id quod mitatem, non secundum potestatem; secundum id quod nos in se transfiguraverat, non secundum id quod ipse descenderat. Factus est enim multis prodigium. Et forte ipsa erat senectus ejus; quia ex vetustate non incongrue senectus
Abbreviated transcription (Latin):
mea. ne ꝓicias me intẽpore senectutis.
Quid ẽ. hoc tẽpus senectutis: Cũ deficiet
uirtꝰ mea ne derelinquas me. Respondet
hic tͥ ds. Immo uͦ deficiat uirtꝰ tua. ut
inte maneat mea. ut dicas cũ apło. Quan¬
do infirmor. tunc potens sũ. Noli timere
ne ꝓiciaris in infirmitate. in ista sene¬
ctute. Quid enĩ. dñs tuus ñ. ẽ. infirma¬
tus in cruce: Nonne ante illũ tanquã
ante hominẽ nichil ualentẽ. captiuatũ.
& oppressũ. caput agitauer̾ fortissimi.
& tauri pingues. & dixer̃. si filius dĩ. ẽ.
descendat cse cruce: Nunqͥd ille qͥa in¬
firmꝰ erat desertꝰ ẽ. qͥ maluit ñ descen¬
dere de cruce. ne ñ potentiã ostendisse.
sed insultantib cessisse uideret᷑: Quid
te docuit pendens qͥ descendere noluit.
nͥ patientiã int̾ exultantes: nͥ ut sis for¬
tis in dõ tuo: Forte & ex eiꝰ ꝑsona dictũ
sit. tanquã ꝓdigiũ factꝰ sũ multis. & tu
adiutor fortis. Er ꝑsona eiꝰ scđm infir¬

Expanded text:
a, ne projicias me in tempore senectutis. Quod est hoc tempus senectutis? Cum deficiet virtus mea, ne derelinquas me. Respondet hic tibi Deus: Imo vero deficiat virtus tua, ut in te maneat mea; ut dicas cum Apostolo: Quando infirmor, tunc potens sum . Noli timere ne projiciaris in infirmitate, in ista senectute. Quid enim, Dominus tuus non est infirmatus in cruce? nonne ante illum, tanquam ante hominem nihil valentem, captivatum et oppressum, caput agitaverunt fortissimi, et taudescendat de cruce ? Numquid ille, quia infirmus erat, desertus est; qui maluit non descendere de cruce, ne non potentiam ostendisse, sed insultantibus cessisse videretur? Quid te docuit pendens, qui descendere noluit, nisi patientiam inter insultantes, nisi ut sis fortis in Deo tuo? Forte et ex ejus persona dictum sit, Tanquam prodigium factus sum multis, et tu adjutor fortis: ex persona ejus secundum infir
Abbreviated transcription (Latin):
& in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Sed in adã
moriunt᷑ ꝑ carnis natiuitatẽ. in xp̃o
liberant᷑ ꝑ cordis fidẽ. Nonerat in po¬
testate tua. ut ñ nascereris ex adã. est
in potestate tua. ut credas in xp̃m. Quan¬
tũcunq gͦ ad pͥmũ hominẽ ꝑtinere uo¬
lueris: ad captiuitatẽ ꝑtinebis. & qͥd
ẽ. ꝑtinere uolueris: Aut qͥd ẽ. ꝑtine¬
bis : Iã ꝑtines. exclama. Quis me libe¬
rabit de corpore mortis huiꝰ: Audi¬
in iis inquib nc̃ erubescitis : Quid gͦ
fiet ne confundam᷑ in ȩt̃nuĩ: Accedĩte
ad eũ & illuminamini. & uultꝰ ur̃i
ñ erubescent. Confusi estis in adã. rece¬
dite ab adã. Accedite ad xp̃m. & iã ñ
confundemini. Inte sꝑaui dñe. ñ con¬
fundar in çt̃nũ. Si in me ñ confundor.
s in tua. Si eni mea. ero ex illis de quib
ille ait. Ignorantes dĩ iusticiã. & suã uo
subiecti. Ergo in tua iusticia. ñ in mea.
Quia mea. quid: Prȩcessit iniqͥtas. & cũ

Expanded text:
ur . Sed in Adam moriuntur per carnis nativitatem; in Christo liberantur per cordis fidem. Non erat in potestate tua ut non nascereris ex Adam; est in potestate tua ut credas in Christum. Qantumcumque ergo ad primum hominem pertinere volueris, ad captivitatem pertinebis. Et quid est, pertinere volueris? aut quid est, pertinebis? Jam pertines: exclama, Quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Audiin his, in quibus nunc erubescitis . Quid ergo fiet, ne confundamur in aeternum? Accedite ad eum, et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Confusi estis in Adam: recedite ab Adam, accedite ad Christum, et jam non confundemini. In te speravi, Domine; non confundar in aeternum. Si in me confundor, sed in tua; si enim in mea, ero ex illis de quibus ille ait: Ignorantes Dei justitiam, et suam ju non sunt subjecti . Ergo in tua justitia, non in mea. Quia mea quid? Praecessit iniquitas. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
Non qͥa filii ionadaph captiui ducti st̃:
sed quia illis qͥ captiui lucendi erant.
oppositi st̃ filii ionadaph qͥa patri oboe¬
dientes erant. ut intelligerent illi pro¬
pterea se fieri captiuos. qͥa dõ oboedi¬
entes ñ fuer̃. Accedit etiã qͥa ionadaph
int̾p̃tat᷑ dnĩ spontaneus. Quid. ẽ dñi spon¬
taneus : Dõ uoluntate libent̾ seruiens.
Quid. ẽ. dni spontaneus: Inme st̃ ds̃ uota
tua. quȩ reddã laudestͥ. Quid .ẽ. dnĩ
spontaneus: Uoluntarie sacrificabo tͥ
Si enĩ disciplina apłica seruũ monet. ut ho¬
mini dño suo. ñ tanꝗ ex necessitate sed ex
uoluntate seruiat. & libent᷑ seruiendo se
in corde liberũ faciat. qͣnto magis dõ tota
& plena & libenti uoluntate seruiendũ ẽ.
qͥ uidet ipsã uoluntatẽ tuã: Nã si seruus¬

Expanded text:
non quia filii Jonadab captivi ducti sunt, non quia filii Jonadab captivi ducti sunt, sed quia illis qui captivi ducendi erant oppositi sunt filii Jonadab, quia patri obedientes erant; ut intelligerent illi propterea se fieri captivos, quia Deo obedientes non fuerunt. Accedit etiam quia Jonadab interpretatur Domini Spontaneus. Quid est hoc, Domini spontaneus? Deo voluntate libenter serviens. Quid est, Domini spontaneus? In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudis tibi . Quid est, Domini spontaneus? Voluntarie sacrificabo tibi . Si enim disciplina apostolica servum monet ut homini domino suo, non tanquam ex necessitate, sed ex voluntate serviat; et libenter serviendo se in corde liberum faciat; quanto magis Deo tota, et plena, et libenti voluntate serviendum est, qui videt ipsam voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
dapħ & eoꝵs qͥ pͥmi captiui ducti st Iona¬
daph homo fuit qͥdã. Cõm̃dat᷑ nob̾ ex
ꝓphetia ieremiȩ. qͥ filiis suis p̾cepat ut
uinũ ñ biberent. neq in domib reside
rent. s intab̾naculis habitarent. Prȩce¬
ptũ aut̃ patris filii tenuer̾ & seruauer̃
& in tab̾naculis habitarent: p̃ceꝑat
tam̃ diis ut filii patri oboedirent. In
irasci pat̃: quando sic ei p̃ponit᷑ ds. Ubi
aut̃ hoc iubet pat̾ qđ contradm̃ ñ sit:
obcedienti popło suo ex ꝓbrans. Quia
cũ filii ion adaph oboedientes. e̾ent. pa¬
trisuo: illi ñ oboedirent dõ suo. Cũ aut̃
ageret ista ieremias: id agebat cũ popło¬
suo isrł. ut pararent se ad captiuitatẽ
ducendos se eẽ. in babiloniã. ut ñ resi¬
sterent uoluntati dĩ. nec sꝑarent ali¬
ud. nisi qͥa futuri ee̾nt. cap̾tiui. Uidet᷑
gͦ. inde coloratꝰ titulus psalmi huiꝰ.
ut cũ dixisset filioꝵ ionadaph. subi¬
ceret & eoꝵ qͥ primi captiui ducti st̃

Expanded text:
i sunt. Jonadab homo fuit quidam, commendatur nobis ex prophetia Jeremiae, qui filiis suis praeceperat ut vinum non biberent, neque in domibus, sed in tabernaculis habitarent. Praeceptum autem patris filii tenuerunt et servaverunt, et in tabernaculis habitarent; praeceperat tamen Dominus, ut filii patri obedirent. In irasci pater, quando ei praeponitur Deus. Ubi autem hoc jubet pater quod contra Deum non sit, objecit inobedienti populo suo, exprobrans quia cum filii Jonadab obedientes essent patri suo, illi non obedirent Deo suo. Cum autem ageret ista Jeremias, id agebat cum populo Israel, ut pararent se ad captivitatem ducendos esse in Babyloniam, et non resisterent voluntati Dei, nec sperarent aliud, nisi quia futuri essent captivi. Videtur ergo inde coloratus titulus hujus psalmi, ut cum dixisset, filiorum Jonadab, subjiceret, et eorum qui primi captivi ducti sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dnẽ ñ confundar in ȩt̾nũ. in tua iusticia
ñ in mea erue me & exime me. Inclina
ad me aurẽ tuã. & hȩc confessio. ẽ.
humilitatis. Quidic̃ inclina ad me: con¬
fitet᷑ qͥa iacet. tanꝗ eger ꝓstratꝰ medico
& parũ ẽ. in ꝓtectorẽ. Addidit Inlocũ mu¬
nitũ. ut saluũ facias me. In locũ munitũ
mͥ esto. tu esto locus munitꝰ ms: Ubi . ẽ. qđ
ab illo fugiebas adã. & te int̾ paradisi li¬
gna abscondebas : Ui. ẽ. qđ eiꝰ faciẽ for¬
midabas. ad quẽ gaudere consueueras.
Abisti & pisti. Captiuatꝰ es & ecce uisita.¬
pis a ecce ñ dimitteris. & ecce dimittunt᷑

Expanded text:
Domine; non confundar in aeternum: in tua justitia, Domine; non confundar in aeternum: in tua justitia, non in mea, erue me, et exime me. Inclina ad me aurem tuam. Et haec confessio est humilitatis. Qui dicit, Inclina ad me, confitetur quia jacet tanquam aeger prostratus medico Et parum est, in protectorem; addidit, et in locum munitum, ut salvum facias me. In locum munitum mihi esto; tu esto locus munitus meus. Ubi est quod ab illo fugiebas, Adam, et te inter paradisi ligna abscondebas? Ubi est quod ejus faciem formidabas, ad quem gaudere consueveras ? Abiisti, et periisti: captivatus es, et ecce visitaris, et ecce non dimitteris; et ec
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Sed reuoca ad apłm. qͥd enĩ habes
qđ ñ accepisti. & sic dic iusticiã tuã.
ut memineris qđ acceꝑis eã & ñ eã in¬
uideas accipientib Nã & ille phariscus
tanquã adõ accepisset: dicebat. Grãs
tͥ. qͥa ñ sũ sic̃ cȩteri homines. Grãs tͥ.
bene. qͥa ñ sũ sic̃ cȩteri homines. quare:
Inde enĩ te delectat. qͥa bonꝰ es. qđ alter
malus. ẽ: Deniq qͥd addidit: In iusti. ri¬
ptores. adulteri. sic̃ & publicanꝰ iste.
oc iã ñ ẽ exultare. sed insultare. Ille aut̃
captiuus nec oculos ad cȩlũ audebat le¬
uare. s ꝑcutiebat pectꝰ suũ dicens. Dñe
ꝓpicius esto mͥ peccatori. Parũ itaq ẽ.
ut illud qđ inte .ẽ. bonũ. agnoscas qđ
a dõ sit: nisi etiã inde ñ te ęxtollas sup
illũ qͥ nondũ habet. qͥ fortasse cũ accepit.
transiet te. Quando enĩ erat saulus S̾ce¬
conuersus. ẽ. om̃s qͥ se p̃cesserant supauit
Ergo dic dõ. qđ audis inpsalmo. Inte spaui

Expanded text:
Quid enim habes quod non accepisti ? et sic dic justitiam tuam, ut memineris quod acceperis eam, et non eam invideas accipientibus. Nam et ille Pharisaeus, tanquam a Deo recepisset, dicebat: Gratias tibi, quia non sum sicut caeteri homines. Gratias tibi: bene. Quia non sum sicut caeteri homines: quare? Inde enim te delectat quia bonus es, quod alter malus est? Denique quid addidit? Injusti, raptores, adulteri, sicut et Publicanus iste. Hoc jam non est exsultarptivus nec oculos ad coelum audebat levare; sed percutiebat pectus suum, dicens: Domine, propitius esto mihi peccatori . Parum itaque est, ut illud quod in te est bonum agnoscas quod a Deo sit, nisi etiam inde non te extollas super illum quid nondum habet; qui fortasse cum acceperit, transiet te. Quando enim erat Saulus Steconversus est, omnes qui se praecesserant superavit. Ergo dic Deo quod audis in Psalmo: In te speravi,
Abbreviated transcription (Latin):
cras en ĩ moriem᷑. Audi cont᷑ ame. Immo
iei unemꝰ. & oremꝰ. cras enĩ moriem᷑. Hanc
uia tenens artã & angustã: tanꝗ ꝓdigiũ
factꝰ sũ mnultis. Sed tu adiutor fortũ.
inuia angusta. ego pͥor transii. ego sum
ipse uia. ego duco. in me duco. adme ꝑdu¬
co. Ergo quãuis ꝓdigiũ factꝰ sũ multis.
tam̃ ñ timebo: qͥatu adiutor fortis. Re¬

Expanded text:
o jejunemus et oremus; cras enim moriemur. Hanc viam tenens arctam et angustam, tanquam prodigium factus sum multis; sed tu adjutor fortis. in via angusta; ego prior transii, ego sum ipsa via , ego duco, in me duco, ad me perduco. Ergo quamvis prodigium factus sum multis; tamen non timebo, quia tu adjutor fortis.
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ in mẽbris meis repugnantẽ legi m̃tis
meȩ. & captiuũ me ducentẽ in legẽ pec¬
cati. quȩ .ẽ. in mebris meis. Ecce hãbes
duci captiuũ. Quid gͦ cõm̃dat iste
psalmꝰ: Qđ seqͥt᷑ ibi apłs. Infelix ego
homo. qͥs me lib̾abit de corpore mortis
Quare gͦ primĩ : Nã dictũ ẽ quare captiui.
Quantũm arbitror & hoc elucet. quĩ in
cõparationẽ filiorũ ionad aphomnis
in oboedientia culpata .ẽ. Per in oboedien¬
tiã aut̃ captiui facti sumꝰ. qͥa ipse adam
ñ oboediendo peccauit. Dictũ. ẽ. autẽ
t̾ra terrenꝰ. scd̃s homo de celo cȩlestis.¬

Expanded text:
membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Ecce habes duci captivum. Quid ergo commendat iste psalmus? Quod sequitur ibi Apostolus: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis Quare ergo primi? Nam dictum est, quare captivi. Quantum arbitror, et hoc elucet. Quoniam in comparatione filiorum Jonadab omnis inobedientia culpata est. Per inobedientiam autem captivi facti sumus, quia ipse Adam non obediendo peccavit. Dictum est autem aterra terrenus, secundus homo
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾at indignos ñ ꝓpt̾ nos sed ꝓpt̾ se. ut
etiã si ñ hoc dicerẽ neq hoc p̾locutꝰ essẽ.
qui libet mediocris cordis homo attente
audiens uerba eiꝰdẽ psalmi sapet hoc
forte ipsis uerbis si aliud habebat in cor¬
de mutaret᷑. & fieret qđ hic sonat. Quid. ẽ.
hoc: Ut tota spes nr̃a indõ sit. nichilq
de nob̾ tanquã de nr̃is uirib p̾sumamꝰ.
ne nr̃m facientes qđ ab illo. ẽ & qđ accepim

Expanded text:
liberat indignos, non propter nos, sed propter se; ut liberat indignos, non propter nos, sed propter se; ut etiamsi non hoc dicerem, neque hoc praelocutus essem, quilibet mediocris cordis homo, attente audiens verba ejusdem psalmi, saperet hoc; et forte ipsis verbis, si aliud habebat in corde, mutaretur, et fieret quod hic sonat. Quid est hoc? Ut tota spes nostra in Deo sit, nihilque de nobis tanquam de nostris viribus praesumamus; ne nostrum facientes quod ab illo e
Abbreviated transcription (Latin):
iħs uenit in hunc mundũ peccatores sal¬
uos facere. quoꝵ primꝰ ego sũ. Nunqͥd
ante illũ ñ erant peccatores : Quid. ẽ gͦ
primꝰ ego: Ante cedens om̃s. ñ tẽpore sed
malignitate. Sed idõ inqͥt miscđiã con¬
secutus sũ: ut in me ostenderet iħs xp̃c
omnẽ longanimitatẽ. ad informationẽ
eoꝵ qͥ credituri st̃ illi inuitã ȩt̾̃nã. Idest
unꝰ qͥsq peccator & iniquus iã de se despans.
iã habens quasi gladiatoriũ animũ. ut
ideo faciat qͥcqͥd uult qͥa necessario dam¬
nandus. ẽ: respiciat tam̃ ad paulũ apłm
cui tanta crudelitas tantaq malicia adõ
donata. ẽ: & ñ de se despando conuertat᷑
ad dm̃ Hanc gͦ gr̃ãm cõm̃dat nob̾ ds̃. & in
isto psalmo intuem᷑ illã. Ꝙ uideamꝰ an ita
sit. an forte ego alit̾ suspicer. Ꝙ enĩ ar¬
bitror hunc eũ habere affectũ. & hoc om¬
nib ꝓpe suis sillabis resonare. id ẽ. hoc
nob̾ com̃dare grãm dĩ gratuitã. quȩ nos

Expanded text:
s venit in mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Numquid ante illum non erant peccatores? Quid est ergo, primus ego? Antecedens omnes non tempore, sed malignitate. Sed ideo, inquit, misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem, ad credituri sunt illi in vitam aeternam : id est, ut unusquisque peccator et iniquus jam de se desperans, jam habens quasi gladiatorium animum, ut ideo faciat quidquid vult, quia necessario damnandus est, respiciat tamen ad apostolum Paulum, cui tanta crudelitas, tantaque malitia a Deo donata est; et, non de se desperando, convertatur ad Deum. Hanc ergo gratiam commendat nobis Deus et in isto psalmo; intueamur illum, et videamus an ita sit, an forte ego aliter suspicer. Etenim arbitror hunc eum habere affectum, et hoc omnibus prope suis syllabis resonare: id est, hoc nobis commendare, gratiam Dei gratuitam, quae nos
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃s ms. qͦmͦ illi seruiã. ut dicas mͥ ñ ad
oculũ seruientes : Ad iecit. sed quasi ser
te. Talis fuit ionadaph. id ẽ. hoc nom̃
ipsius int̾p̃tat᷑. Qui st̃ gͦ. qͥ pͥmi captiui
ducti st̃: Ducti st̃ filiĩ isrł captiui. pͥmi¬
& scđi & t̾cii. Sed ꝓhis psalmꝰ aut de his
psalmꝰ qͥ pͥmi ducti st̃ Non hoc sonat.
de illis̃ se loqͥ. qui homines nescio qui. ne¬
scio qͣndo. irruentib hostib inbabiloniã
captiui ducti st̃ ex ierłm. Sed qͥd dicit
psalmꝰ: Quid. nisi qđ audistis ab apło:
Cõm̃cdat nob̵ gr̃am di. cõm̃dat nob̾ quia
nos ꝑ nosmet ipsos nichil sumꝰ. Cõm̃dat
nob̾ quia qͥcqͥd sumꝰ. illius miscłia sumꝰ

Expanded text:
s quomodo illi serviam, ut dicas mihi: Non ad oculum servientes? adjecit: Sed quasi servte . Talis fuit Jonadab; id est, hoc nomen ipsius interpretatur. Qui sunt ergo qui primi captivi ducti sunt? Ducti s tertii; sed pro his Psalmus, aut de his Psalmus, qui primi ducti sunt, non hoc sonat: de illis se loqui, qui homines nescio qui, nescio quando, irruentibus hostibus, in Babyloniam captivi ducti sunt ex Jerusalem. Sed dicit Psalmus, quid, nisi quod audistis ab Apostolo? Commendat nobis gratiam Dei; commendat nobis, quia nos per nosmetipsos nihil sumus: commendat nobis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cõm̃dantẽ: de cuiꝰ cõm̃datione
habebat iudeos inimicos uelut de legis
littera p̃sum̃tes. & tanꝗ iusticiã sua di¬
ligentes atq iactantes. De qͥb dic̃. Testimo¬
niũ ꝑlabeo illis. qͥa zelũ dĩ habent. s ñ
scđm scientiã. & tanquã ei diceret᷑. qͥd . ẽ.
enĩ habere zeluĩ dĩ. ñ scđm scientiã: sub¬
iecit continuo. Ignorantes enĩ dĩ iustici¬
am. & suã uolentes constituere: iusticiȩ
dĩ ñ st̃ subiecti. Gł antes inqͥt tanquã
de oꝑib: excludunt a se grãm. & tanꝗ
de sanitate sua falsa p̾sum̃tes. respuunt
medicinã. Contra tales enĩ. & dñs dixe¬
rat: Nonueni uocart iustos. s peccrto¬
res
in poenitentiã. Non . ẽ. opus sanis medicꝰ

Expanded text:
gratiam commendantem: de cujus commendatione habebat Judaeos inimicos, velut de Legis littera praesumentes, et tanquam justitiam suam diligentes atque jactantes; de quibus dicit: Testimonium perhibeo illis, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Et tanquam ei diceretur, Quid est enim habere zelum Dei non secundum scientiam? subjecit continuo, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Gloriantes, inquit, tanquam de operibus, excludunt a se gratiam; et tanquam de sanitate sua falsa praesumentes respuunt medicinam. Contra tales enim et Dominus dixerat: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam; non est opus sanis me
Abbreviated transcription (Latin):
faciens qđ uerbo p̾cepit. ut nec eorũ uer¬
berantiũ manꝰ uellet deuitare. nec alapas
ꝑcutientiũ. nec saliuas conspuentiũ. nec
coronã de spinis imponentiũ. nec crucẽ
int̾ficientiũ. Nichil horũ uitare uoluit.
cui nichil opus erat: ꝓpt̃ eos quib hoc
opus erat. faciens egrotis de se ipso medi¬
cam̃tũ. Laborauer̃ gͦ martyres. & nͥ ille
adesset semꝑ qͥ ait. ecce ego uobiscũ sũ¬

Expanded text:
faciens quod verbo praecepit, ut nec eorum verfaciens quod verbo praecepit, ut nec eorum verberantium manus vellet devitare, nec alapas percutientium, nec salivas conspuentium, nec coronam de spinis imponentium, nec crucem interficientium: nihil horum vitare voluit, cui nihil opus erat, propter eos quibus hoc opus erat; faciens aegrotis de seipso medicamentum. Laboraverunt ergo martyres; et nisi ille semper adesset qui ait, Ecce ego vobiscum su
Abbreviated transcription (Latin):
Ras grano tritici. qͥa mori uoluit
uita sua dignos faceret: Ecce qͥa singularis
erat. donẽc transiret sic̃ dixit in p̾salmo
singularis ego sũ donec transeã. qͥa sic erat
singulare granũ. ut in se haberet magnę
multitudinis foecunditatẽ: in quantis
granis passionẽ eiꝰ imitantib exultamꝰ.
quando natalicia martyrũ celebramꝰ.
Multa gͦ mẽbra eiꝰ sub uno capite ipso sal¬
uatore nr̃o caritatis & pacis uinculo colli¬
unꝰ tanquã om̃s qͥa om̃s in uno unũ st̃.
Audiamꝰ gͦ. qm̃ laborauer̃ martyres. &
int̾ magnas tẽpestates odiorũ in hoc scło
ꝑiclitati st̃. ñ tã corpore qđ quandoq
posituri erant. sed ipsa fide ne deficientis
forte crebris ꝑsecutionũ cedentes dolo¬
rib. uł amorẽ uitę huiꝰ amitterent qdđ
ꝓmiserat ds. qͥ ñ solũ uerbo. sed etiã exem¬
plo abstulerat omnẽ timorẽ. Uerbo
dicens nolite cimere eos qͥ corpus occidunt.
animã aut̃ ñ posst̃ occidere. Eremplo:

Expanded text:
as grano tritici, quia mori voluit vita sua dignos faceret. Ecce qui singularis erat, donec transiret, sicut dixit in psalmo, Singularis ego sum, donec transeam : quia sic erat singulare granum, ut in se haberet magnam multitudinis fecunditatem; in quantis granis passionem ejus imitantibus exsultamus, quando natalitia Martyrum celebramus! Multa ergo membra ejus, sub uno capite ipso Salvatore nostro charitatis et pacis vinculo colliunus tanquam omnes, quia omnes in uno unus sunt. Audiamus ergo quoniam laboraverunt martyres, et inter magnas tempestates odiorum in hoc saeculo periclitati sunt; non tam corpore, quod quandoque posituri erant, sed ipsa fide, ne deficientes, et forte acerbis persecutionum cedentes doloribus, vel amori vitae hujus, amitterent quod promiserat Deus: qui non solum verbo, sed etiam exemplo abstulerat omnem timorem; verbo, dicens, Nolite timere eos qui corpus occidunt; animam autem non possunt occidere ; exemplo,
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis grã dĩ quȩ lib̾at nos cõm̃dat
se nob̾. ut cõmendatos habeat nos. Hoc
in isto psalmo cantat᷑. de qͦ cũ urã cari¬
tate loqͥ suscipimꝰ. Aderit dñs. ut sic eã
corde concipiã. qͦmͦ dignũ. ẽ. & sic eã pro¬
mã qͦmͦ expedit nob̾. Multũ enĩ mouet
dĩ amor & timor. Timor qͥa iustꝰ. ẽ. amor.

Expanded text:
ctis, gratia Dei quae liberat nos commendat se nobis, ut commendatos habeat nos. Hoc in isto psalmo canitur, de quo cum Vestra Charitate loqui suscepimus. Aderit Dominus, ut sic eam corde concipiam, quomodo dignum est; et sic eam promam, quomodo expedit vobis. Multum enim movet Dei amor et timor: timor
Abbreviated transcription (Latin):
disse. Unũ aut̃. quȩ retro oblitꝰ. in ea
quȩ ante st̃ extentꝰ scdm intentionẽ se¬
quor ad palmã suꝑnȩ uocationis. Ille
gͦ currit. tu hȩsisti: Ille dic̃ nondũ sẽ
ꝑfectũ. & tu iã de ꝑfectione głaris:
Confundant᷑. qͥ tͥ dicunt euige euge
Confundaris inter illos & tu: quia tutͥ
dicis euge euge. Qui enĩ se ipsũ laudat.
sibi dicit euge euge. Qui ab aliis laudat᷑
& consentit: ñ portat oleũ secũ. Deficiunt
faces. clausurus .ẽ. ille ianuã. Hoc gͦ nos
nitione solennitatis martyrũ: ut intel¬
ligamꝰ qͥa martyres hic tribulationẽ
passi st̃ corporalẽ. Nos in quanta cunq pa¬
ce simꝰ: necesse. ẽ. patiamur tribulationẽ
spũ alẽ. & necesse. ẽ. ut int̾scandala &¬
⁊ iz ania & paleã gemat ȩccła. in illa mas¬
sadonec messis ueniat. donec uentilabrũ
donet ueniat ultima uentilatio. & sepa¬
ret᷑ palea a frum̃to. donec adhorreũ
redigat᷑. Qđ donec fiat clamemꝰ. ego uͦ

Expanded text:
ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis . Ille ergo currit, tu haesisti. Ille dicit nondum se perfectum; et tu jam de perfectione gloriaris! Confundantur qui tibi dicunt: Euge, euge. Confundaris inter illos et tu, quia tu tibi dicis: Euge, euge. Qui enim seipsum laudat, sibi dicit: Euge, euge: qui ab aliis laudatur et consentit, non portat oleum secum; deficiunt faces, clausurus est ille januam . 9. Hoc ergo nos nitione solemnitatis martyrum, ut intelligamus quia martyres tribulationem hic passi sunt corporaleiamur tribulationem spiritualem; et necesse est ut inter scandala, et zizania, et paleam gemat Ecclesia et illa massa, donec messis veniat, donec ventilabrum, donec veniat ultima ventilatio, ut separetur palea a frumento, donec ad horreum redigatur . Quod donec fiat, clamemus: Ego vero
Abbreviated transcription (Latin):
& pauꝑ. pascat ds̃. subleuet ds̃. ad iuuet
ds̃ Ds̃ inqͥt adiuua mẽ. Adiutor & eru¬
tor ms esto dnẽ ne tardaueris. Tu ad iu¬
tor & erutor. indigeo auxilio. adiuua.
implicatꝰ sũ erue. Nemo enĩ eruet de
implicationib: nisi tũ. Circunstant
nos nexus diuersarũ curarũ. hinc atq
inde dilaniam᷑ quasi spinis & sepib.
Ambulamꝰ angustã uiã. fortasse hȩsimꝰ
in sepib dicamꝰ dõ. tues erutor ms. Qui
ostendit angustã uiã. fecit ut sequat᷑.
Hȩc uox ꝑseueret in nob̾ fr̃s. Quantũ cunq
hnc uixerimꝰ. quantũcunq hic ꝓfeceri¬
mus: nemodicat. sufficit mͥ iustꝰ sũ.
Qui dixie: remansit inuia. ñ nouit ꝑue-¬
nire. Ubi dixerit sufficit: ibi hȩsit
Attende apłm cui ñ sufficit. uide qͦmͦ se
uult adiuuari. donec ꝑueniat. fr̃s inqͥt.
ego me ñ arbitror app̃hendisse. ne illi
sibi uiderent᷑ app̃hendisse. Quib rur-¬
sus dic̃. Qui sẽ putat aliqͥd scire. nondũ
scit quẽ ad modũ oportet scire. Quid gͦ

Expanded text:
s, adjuvet Deus: Deus, inquit, adjuva me. 8. Adjutor et erutor meus es tu, Domine; ne tardaveris. Tu adjutor et erutor: indigeo auxilio, adjuva; implicatus sum, erue. Nemo enim eruet de implicationibus, nisi tu. Circumstant nos nexus diversarum curarum; hinc atque inde dilaniamur quasi spinis et sepibus, ambulamus angustam viam; fortasse haesimus in sepibus: dicamus Deo, Tu es erutor meus. Qui ostendit angustam viam , fecit ut sequeremur. Haec vox perseveret in nobis, fratres Quantumcumque hic vixerimus, quantumcumque hic profecerimus, nemo dicat: Sufficit mihi; justus sum. Qui dixerit, remansit in via, non novit pervenire. Ubi dixerit, Sufficit; ibi haesit. Attende Apostolum, cui non sufficit; vide quomodo se vult adjuvari, donec perveniat: Fratres, inquit, ego me non arbitror apprehendisse; ne illi sibi viderentur apprehendisse, quibus rursus dicit, Qui se putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum oportet scire . Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
spondit in lib̾tatȩ dñi. Nunqͥd paulus
crucifixus. ẽ. ꝓ uob̾. aut in nomine pauli
baptu:ati estis: Ergo dicant martyres
in ꝑsecutione etiã adulationũ. auertan¬
tur statĩ & erubescant. qͥ dicunt mͥ euge
bescunt om̃s. siue qͥ quęr̃ animã meã.
siue qͥ cogitant mͥ mala. siue qͥ ꝑuersa
& simulãta beni uolentia. linguã uolunt
emollire qđ feriant: Cũ fuerint &
ipsi auersi. & confusi qͥd fict: Exultent
& iocundent᷑ in te ñ inme. ñ in illo aut¬

Expanded text:
spondit in libertate Domini, Numquid Paulus spondit in libertate Domini, Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ergo dicant martyres in persecutione etiam adulantium, Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, bescunt omnes; sive qui quaerunt animam meam, sive qui cogitant mihi mala, sive qui perversa et simulata benevolentia, lingua volunt emollire quod feriant; cum fuerint et ipsi aversi et confusi, quid fiet? Exsultent, et jucundentur in te: non in me, n
Abbreviated transcription (Latin):
tis tolerare. Ergo & illi auertantur sta¬
tim & erubescant: qͥ dicunt mͥ euge cuge.
Quare enĩ me laudant:: Laudent dm̃.
Quis enĩ ego sũ ut lauder in me: Aut qͥd
ego feci: Quid habeo qđ ñ accepi: Si
accepisti inqͥt. qͥd głaris quasi ñ acceꝑis:
Auertant᷑ gͦ stati & erubescant. qͥ mͥ dĩcunt
euge euge. Iali oleo pingue factũ est
cap̾ut hereticor: cũ dicunt ego sũ egosũ.
& dr̃ illis. tu dñe. Acceper̃ euge euge.
secuti st̃ euge euge. facti st̃ duces cȩci cȩ¬
corũ sequentiũ.  Aꝑtissimis uocib donato
dicunt᷑ ista cantatã euge euge. duxbone.
dux p̃clare. Q ñ dix̃ ille auertant᷑ statĩ
& erubescant: qͥ dicunt mͥ euge euge. nec
eos corrigere uoluit: ut xp̃o dicerent.
dux bonẽ dux p̾clare. At uͦ apłs refor¬
midans euge hominũ. ut uere lauda¬
ret᷑ in xp̃o. noluit sẽ laudari ꝓ xp̃o.
dicentibq quibusdã ego sũ pauli. re¬

Expanded text:
tis tolerare . Ergo et illi avertantur statis tolerare . Ergo et illi avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. Quare enim me laudant? Laudent Deum. Quis enim ego sum, ut lauder in me? aut quid ego feci? quid habeo quod non accepi? Si accepisti, inquit, quid gloriaris quasi non acceperis ? Avertantur ergo statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. Tali oleo pingue factum est caput haereticorum , cum dicunt, Ego sum, ego sum, et dicitur illis: Tu, Domine. Acceperunt Euge, euge; secuti sunt Euge, euge: facti sunt duces caeci caecorum sequentium . Apertissimis vocibus Donato dicuntur ista cantata: Euge, euge, dux bone, dux praeclare. Et non dixit ille, Avertantur statim, et crubescant qui dicunt mihi: Euge, euge; nec eos corrigere voluit, ut Christo dicerent: Dux bone, dux praeclare. At vero Apostolus reformidans Euge hominum, ut vere laudaretur in Christo, noluit se laudari pro Christo; dicentibusque quibusdam, Ego sum Pauli, re
Abbreviated transcription (Latin):
& caminꝰ tribulationis. fecerat fortiorẽ.
Rursus si lauderis ab adulantib & assen¬
tantib & annueris eis ueluti emens ole-¬
um ñ tecũ portans. sic̃ quinq uirgines
insipientes: erit caminꝰ fracturȩ̃ tuȩ
etiã os laudantiũ te Sedsi sine his ñ
possumꝰ: necesse. ẽ. ut intremꝰ in hȩc. &
exeamꝰ inde. Intremꝰ in uicuꝑationẽ
aliquã maloꝵ & imꝓhoꝵs. int̾remꝰ & in
assentationẽ aliquã adulatoꝵ. sed exire
inde opus. ẽ. Roga eũ de qͦ dictũ ẽ. custo¬
diat dñs introitũ tuũ & exitũ tuũ: ut
intrans integer. sic exeas integer. Ait enĩ
& apłs. Fidelis. ẽ. ds. qͥ ñ uos sinat tẽptari
suꝑ quã potestis. Ecce habes ingressũ Non
dixit. ñ tẽptemini. Qui enĩ ñ tẽptatur
optauit: Fidelis ds qui ñ uos sinat tẽpta¬
ri. suꝑquã potestis
Audistis ingressũ. audite & exitũ. Sed
faciet cũ tẽptatione etiã exitũ. ut possi¬

Expanded text:
et caminus tribulationis fecerat fortiorem. et caminus tribulationis fecerat fortiorem. Rursus si lauderis ab adulantibus et assentantibus, et annueris eis, veluti emens oleum, non tecum portans, sicut quinque virgines insipientes ; erit caminus fracturae tuae etiam os laudantium te. Sed sine his non possumus; necesse est ut et intremus in haec, et exeamus inde: intremus in vituperationem aliquam malorum et improborum, intremus et in assentationem aliquam adulatorum; sed exire inde opus est. Rogemus eum de quo dictum est, Custodiat Dominus introitum tuum et exitum tuum ; ut intrans integer, sic exeas integer. Ait enim et Apostolus: Fidelis est Deus, qui non vos sinat tentari supra quam potestis. Ecce habes ingressum. Non dixit, Non tentemini: qui enim non tentatur optavit? Fidelis Deus, qui non vos sinat tentari supra quam potestis. Audisti ingressum; audi et exitum: Sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possi
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ habustis aliqͥndo. in quib nunç
trubescitis: Quid sequitꝰ : Auertant᷑
statim & erubescant. qͥ dicunt mͥ euge
euge. Duo st̃ genera ꝑ secutoꝵ. uituꝑan¬
tium. & adulantiũ: Plus ꝑseqͥt᷑ lingua
adulatoris. quã manꝰ intfectoris. Nã
& ipsã. caminũ dix̃ scriptura. Certe cũ
de psecutione loqueret᷑ scriptura: dixꝰ
tanquã aurũ infornace ꝓbauit illos
de martyrib int̾fectis. & sic̃ holocausti
hostiã accepit illos. Audi qͥa lingua adu¬
lantiũ talis. ẽ. Probatio inqͥt argenti & au¬
ri: ignis. uir aut̃ ꝓbat᷑ ꝑos laudantiũ
eũ Ignis ille. ignis & iste: De utroq te sal¬
uũ oportet exire. Fregit tẽ rep̾hensor:
factꝰ es infornace tanquã uas fictile. For¬
mauit te uerbũ. & uenit tẽptatio tribu¬
lationis. illud qđ formatũ . ẽ. oportet ut
coquat᷑. Si bene formatũ. ẽ: accedit ignis
& firmat. Unde ille dicebat in passiõne
Aruit sic̃ testa uirtꝰ mea. Passio qͥppe

Expanded text:
s aliquando in quibus nunc erubescitis ? 5. Quid sequitur? Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. Duo sunt genera persecutorum; vituperantium, et adulantium. Plus persequitur lingua adulatoris, quam manus interfectoris; nam et ipsam caminum dixit Scriptura. Certe cum de persecutione loqueretur Scriptura, dixit: Tanquam aurum in fornace probavit illos, de martyribus interfectis, et sicut holocausti hostiam accepit illos . Audi quia et lingua adulantium talis est: Probatio, inquit, argenti et auri ignis; vir autem probatur per os laudantium eum Ignis ille, ignis et iste; de utroque te salvum oportet exire. Fregit te reprehensor, fractus es in fornace tanquam vas fictile. Formavit te verbum, et venit tentatio tribulationis: illud quod formatum est, oportet ut coquatur; si bene formatum est, accedit ignis ut firmet. Unde ille dicebat in passione: Aruit sicut testa virtus mea . Passio quippe
Abbreviated transcription (Latin):
nisti ad quandã uirtutis excellentiã.
dignũ ẽ. ut & tu aliqͣndo magnificeris.
Dicant seꝑ magnificet᷑ dñs Peccator es:
magnificet᷑ ut uocet. Conficeris: magni¬
ficet᷑ ut ignoscat Iã iuste uiuis: magn¬
ficet᷑ ut regat. Perscueras usq in fine.
magnificet᷑ ut głificet. Sẽꝑ gͦ magnifi¬
cetur dñs. Hoc dicant iustĩ. hoc dicant
qͥ quȩr̃ eũ. Quis qͥs hoc ñ dicit: ñ quęrit
cundent᷑ om̃s qͥ quęr̃ eũ. & dicant semp
magnificet᷑ dñs: qͥ diligunt salutare eiꝰ.
Ab ilło ẽ enĩ illis salus. ñ a se. Salutare
sanatũ. Quisqͥs se confitet᷑ sanatũ: fuisse
se confitet᷑ egrotũ. Di cant gͦ semꝑ ma¬
gnificet᷑ dñs. qͥ diligunt salutare tuũ.¬

Expanded text:
nisti ad quamdam virtutis excellentiam; nisti ad quamdam virtutis excellentiam; dignum est ut et tu aliquando magnificeris. Dicant: Semper magnificetur Dominus. Peccator es; magnificetur, ut vocet. Confiteris? magnificetur, ut ignoscat. Jam juste vivis? magnificetur, ut regat. Perseveras usque in finem? magnificetur, ut glorificet. Semper ergo magnificetur Dominus. Hoc dicant justi: hoc dicant, qui quaerunt eum. Quisquis hoc non dicit, non quaerit entur omnes qui quaerunt eum; et dicant, Semper magnificetur Dominus, qui diligunt salutare ejus. Ab illo est enim illis salus, non a se. Salutare sanatum; quisquis se confitetur sanatum, misse se confitetur aegrotum. Dicant ergo, Semper magnificetur Dominus, qui diligunt salutare tuu
Abbreviated transcription (Latin):
enoꝵ. & furẽ ñ timebis. si uocẽ pastoris
fueris secutꝰ. Unde aut̃ sequeris: Si
nec cuiquã hominũ dixeris. quasi eiꝰ meri¬
to euge cuge. nec cũ gratulatione audie¬
ris. ne oleo peccatoris impinguescat ca¬
put tuũ. Exulcent & iocundent᷑ inte om̃s
qͥ quȩr̃te. & dicant. Quid dicant. quid
exultent: Sẽꝑ magnificet᷑ dñs. Dicant
om̃s hoc qͥ exultant᷑ & quer̃ te. Quid
Sẽꝑ magnificet᷑ dñs. qͥ diligunt salutare
tũũ. Nontantũ magnificet᷑ dñs. sed etiã
semꝑ. Ecce errabas. & auersus ab eo eras.
U ocauit te. magnificet᷑ dñs. Ecce inspira¬
uit tͥ confessionẽ peccatoꝵ. confessus es.
dedit ueniã magnificet᷑ dñs. Iã coepisti
iuste uiuere. iã puto quasi iustũ. ẽ. ut &¬
tu magnificeris. Ꝙ enĩ cũ te uocaret er¬
rantẽ: magnificandus erat dñs cũ tͥ
conficenti peccata dimitteret. magnifi¬
candus erat dñs. Modo iã audiens uer¬
ba eiꝰ coepisti ꝓficere. iustificatꝰ es. ꝑue¬

Expanded text:
enorum : et furem non timebis, si vocem pastoris fueris secutus. Unde autem sequeris? Si nec cuiquam hominum dixeris, quasi ejus merito, Euge, euge; nec cum gratulatione audieris, ne oleo peccatoris pinguescat caput tuum . Exsultent, et jucundentur in te, omnes qui quaerunt te; et dicant. Quid dicant qui exsultant? Semper magnifQuid? Semper magnificetur Dominus, qui diligunt salutare tuum. Non tantum magnificetur Dominus, sed etiam semper. Ecce errabas, et aversus ab eo eras: vocavit te; magnificetur Dominus. Ecce inspiravit tibi confessionem peccatorum: confessus es, dedit veniam; magnificetur Dominus. Jam coepisti juste vivere; jam puto quasi justum est ut et tu magnificeris. Etenim cum te vocaret errantem, magnificandus erat Dominus; cum tibi confitenti peccata dimisit, magnificandus erat Dominus: modo jam audiens verba ejus coepisti proficere, justificatus es, perve
Abbreviated transcription (Latin):
qlata e ñ ablata. Ego uͦ egenꝰ & pauꝑ. ds̃
adiuiame. Unde cocpit: Ds̃ in adiutori.¬
u mei intende. Ds adiuua me. Rectissime
& lat̾aris adiutꝰ int̾p̃tari dr̃ ille egenꝰ
& paup qͥ ablatꝰ ẽ. in sinũ abrahȩ. & ge¬
rit typii eccłȩ dĩ. quȩ sẽꝑ confiteri de¬
bet adiutorio sibi opus esse. Hoc. ẽ. uerũ.
hoc .e. piũ. Dixi dño ds̃ ms estũ. Quare:
nos egemꝰ ipsius. ideo uerus dñs. Nã tu
ñ ualde uerus dñs serui tui. Ambo homi¬
nes. ambo egentes dõ. Si aut̃ putas egere
tui seruũ tuũ ut des illi panẽ: eges & tu
serui tui. ut adiuuet labores tuos. Uterq

Expanded text:
dilata est; non ablata. Ego vero egenus et pauper; Deus, dilata est; non ablata. Ego vero egenus et pauper; Deus, adjuva me. Unde coepit, Deus in adjutorium meum intende; Deus, adjuva me. Rectiitur; ille egenus et pauper, qui ablatus est in sinum Abrahae : et gerit typum Ecclesiae Dei, quae semper confiteri debet adjutorio sibi opus esse. Hoc est verum, hoc est pium. Dixi Domino: Deus meus es tu. Quare? nos egemus ipsius: ideo verus Dominus. Nam tu non valde verus dominus servi tui; ambo homines, ambo egentes Deo. Si autem putas egere tui servum tuum, ut des panem; eges et tu servi tui, ut adjuvet labores tuos: uterque
Abbreviated transcription (Latin):
re hominis tanꝗ ab illo saluent᷑ Nolite
inqͥt confidere in pͥncipib & infiliis
hominũ in quib ñ .ẽ. salus. Quare hocꝰ
Dnĩ ẽ. salus. & suꝑ popłm tuũ benedi¬
ctio tua. Ergo sẽꝑ magnificet᷑ dñs. Qui
ab undans. ille nullius indigens. Ecce
lum̃ meũ. ecce unde illuminor. qm̃ cla¬
mo. tu illuminabis lucernã meã. dnẽ
ds̃ mis illumina tenebras meas. Dñs sol¬
uit cõpeditos. dñs erigit elisos. dñs
sapientes facit cȩcos. dñs custodit ꝓseli¬
tos. Quid gͦ tii: Ego uͦ egenꝰ & pauꝑ.
Ego tanquã pupillus. anima mea tanquã
uidua destituta & desolata. Auxiliũ
quęro. sẽꝑ infirmitatẽ meã confiteor.
Ego uͦ egenus & pauꝑ. Donata st̃ mͥ peccata.
iã coepi seqͥ p̾cepta dĩ. adhuc tam̃ egenꝰ
& pauꝑ. Unde adhuc egenꝰ & pauꝑ: Quia
uideo aliã legẽ in mẽbris meis. repugnan¬
tẽ legi m̃tis meȩ. Unde egenus & paũꝑ:
Quia btati qͥesuriunt & sitiunt iusticiam
Adhuc esurio adhuc sitio saturitas mea

Expanded text:
minis, tanquam ab illo salventur. Nolite, inquit, confidere in principes, et in filios hominum, in quibus non est salus . Quare hoc? Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua . Ergo, Semper magnificetur Dominus. Qui abundans, ille nullius indigens. Ecce lumen meum, ecce unde illuminor; quoniam clamo: Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas . Dominus solvit compeditos; Dominus erigit elisos; Dominus sapientes facit caecos; Dominus custodit proselytos . Quid ergo tu? Ego vero egenus et pauper. Ego tanquam pupillus; anima mea tanquam vidua destituta et desolata: auxilium quaero; semper infirmitatem meam confiteor. Ego vero egenus et pauper. Donata sunt mihi peccata; jam coepi sequi praecepta Dei: adhuc tamen egenus et pauper. Unde adhuc egenus et pauper? Quia video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae . Unde egenus et pauper? Quia, Beati qui esuriunt, et sitiunt justitiam . Adhuc esurio, adhuc sitio: saturitas mea
Abbreviated transcription (Latin):
ñ incorpore suo resurręxisse xp̃m. Noli
sequi uoces eoꝵ. Audi uocẽ ipsius pasto¬
ris. qͥ indutꝰ ẽ carne. ut quęreret ꝑditã
carnẽ. Resurrex̃ & ait. Palpate & uidete.
qͥa sp̃s carnẽ & ossa ñ habet: sic̃ me uidetis
habere. Ostendit se tͥ uocẽq eiꝰ sequere.
Ostendit eccłam. nequis te fallat nom ine

Expanded text:
n in corpore suo resurrexisse Christum: noli sequi voces eorum. Audi vocem ipsius pastoris, qui indutus est carne, ut quaereret perditam carnem. Resurrexit, et ait: Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Ostendit se tibi; vocem ejus sequere. Ostendit et Ecclesiam; ne quis te fallat nomine
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ quęris eũ qͥ quesiuit te. & ouis facta
es eiꝰ. & audis uocẽ pastoris tui. & sẽque¬
ris eũ: uide qͥd tͥ de se ostendit. qͥd de
corpore suo ne in ipso errares. ne in ȩc¬
cła errares. ne qͥs tibi diceret xp̃c. ẽ. qͥ¬

Expanded text:
s eum qui prior quaesivit te, et ovis facta es ejus, et audis vocem pastoris tui, et sequeris eum; vide quid tibi de se ostendit, quid de corpore suo, ne in ipso errares, ne in Ecclesia errares, ne quis tibi diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
reuelauit caro & sanguis sed pat̾ ins qͥ
incęlis. ẽ: mͦ repente redi post me satha¬
nas. Quid . ẽ. redi post me: Sequere me
Prȩcedere me uis. consiliũ mͥ dare uis.
melius. ẽ. ut consiliũ meũ sequaris.
oc .ẽ. redi retro. redi post me. Anteceden¬
tẽ cõpescit ut retro redeat. & appellat
sathanan: qͥa uult pͣcedere dñm. Paulo
ante beatꝰ. mͦ sathanas. Unde paulo ante
beatꝰ: Quia ñ tͥ inqͥt reuelauit caro &
sanguis. s pat̾ ms qͥ in cęlis. ẽ. Unde mͦ
sathanas: Quia ñ sapis inqͥt quȩ dĩ st̃.
sed quȩ st̃ hominũ. Qui gͦ uolumꝰ recte
celebrare natalicia martirũ: desideremꝰ
imitationẽ martyrũ. Ne uelimꝰ pͣcedere
martyres. & melioris consilii nob uideri
fide quais illi ñ cuitauerꝰ. Ergo illi qͥcogi¬

Expanded text:
revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est: modo repente, Redi post me, satana. Quid est, Redi post me? Sequere me. Praecedere me vis, consilium mihi dare vis; melius est ut consilium meum sequaris: hoc est, Redi retro, redi post me. Antecedentem compescit, ut retro redeat; et appellat satanam, quia vult praecedere Dominum. Paulo ante, Beatus: modo, Satanas. Unde paulo ante, Beatus? Quia non tibi, inquit, revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Unde modo, Satanas? Quia non sapis, inquit, quae Dei sunt, sed quae sunt hominum . Qui ergo volumus recte celebrare natalitia martyrum, desideremus imitationem martyrum; ne velimus praecedere martyres, et melioris consilii nobis videri fide, quas illi non evitaverunt. Ergo illi qui cogi
Abbreviated transcription (Latin):
s sequant᷑. Qui enĩ rephendit xp̃iana
religionẽ. & consilio suo uult uiuere.
quasi p̃cedere uult xp̃m. Ut ille uide¬
licet errauerit. & inualidus infirmꝰq
fuerit. qͥ uł uoluerit pati int̾ manꝰ ude¬
orũ. uł potuerit. ille aut̃ cordatꝰ sit ca¬
uens ista om̃ia. declinans mortẽ. m̃tiens
etiã inique ne moriat᷑. int̾ ficiens animã
suã ut uiuat corpore. Magni consilii
prudentisq sibi uidet᷑. Prȩcedit rep̾hen¬
dens xp̃m. ueluti ante cedit xp̃m. Cre¬
tũ ẽ. mͦ ꝑ secutorib cogitantib mala:
dix̃ hoc ipse dñs petro. Prȩcedere qͥppe
qͥdã loco petrus uoluit dñm. Loquebat᷑
enĩ saluator de passione sua. quãsi non
suscepisset: nos salui ñ essemꝰ. & petrus
qͥ paulo ante eũ confessus erat filiũ dĩ
& in illa confessione appellatꝰ erat petra.
suꝑ quã fabricaret᷑ ȩccła: paulo post di¬
cente dño de futura passione sua. ait
lo ante beatꝰ & symon bar iona. qͥa ñ tͥ

Expanded text:
enim reprehendit christianam religionem, et consilio suo vult vivere, quasi praecedere vult Christum; ut ille videlicet erraverit, et invalidus infirmusque fuerit, qui vel voluerit pati inter manus Judaeorum, vel potuerit: ille autem cordatus sit cavens ista omnia, declinans mortem, mentiens etiam inique ne moriatur, interficiens animam suam ut vivat corpore, magni consilii prudentisque sibi videtur. Praecedit reprehendens Christum; veluti antecedit Christum: cretum est modo persecutoribus cogitantibus mala, dixit hoc ipse Dominus Petro. Praecedere quippe quodam loco Petrus voluit Dominum. Loquebatur enim Salvator de passione sua, quam si non suscepisset, nos salvi non essemus; et Petrus qui paulo ante eum confessus erat Filium Dei, et in illa confessione appellatus erat Petra, supra quam fabricaretur Ecclesia, paulo post Domino dicente de futura passione sua, ait: lo ante, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi
Abbreviated transcription (Latin):
uenire : Quid sibi uult hoc uotũ. ne tarda¬
ueris : Ne mͥ tardius uideat᷑. qđ uenturꝰ es.
Tibi enĩ longũ uidet᷑ ñ dõ longũ uidet᷑ cui
mille anni dies unꝰ ẽ. uł tres horȩ uigiliȩ
Sed tu si ñ habueris tolerantiã: tardũ tͥ
erit. & cũ tardũ tͥ erit. deflecteris ab eo.
& eris similis illis qͥ in hȩremo fatigati st̃.
& festinauer̃ a dõ petere delitias. quas
illis in patria reseriubat. & cũ ñ darent᷑¬
delitiȩ in itinere qͥb forte corrũpent᷑:
murmurauer᷑ aduersus dm̃. & redierunt
separati. corde redier̃. Noli gͦ tu sic. noli
sic. Time uerbũ dnĩ dicentis. mem̃tote
uxoris lotd. & ipsa in uia iã lib̾ata de
sodomis. retro respex̃. Ubi respexit. ibi re¬
mansit. Facta ẽ. statua salis. ut condiat te
Exẽplo enĩ tͥ data. ẽ: ut tu cor habeas. ñ re¬
maneas fatuus in uia. Attende remanentẽ.
& transi. Attende respicientẽ retro. & tu
in anteriora extentꝰ esto sic̃ paulus. Quid

Expanded text:
Ne tardaveris? Ne mihi tardius videatur quod venturus es. Tibi enim longum videtur; non Deo longum videtur, cui mille anni dies unus est, vel tres horae vigiliae . Sed tu si non habueris tolerantiam, tardum tibi erit: et cum tibi tardum erit, deflecteris ab eo, et eris similis illis qui in eremo fatigati sunt, et festinaverunt a Deo petere delicias, quas illis in patria reservabat; et cum non darentdeliciae in itinere, quibus forte corrumperentur, murmuraverunt adversus Deum, et redierunt separati, corde redierunt. Noli ergo tu sic; noli sic: time verbum Domini dicentis, Mementote uxoris Lot . Et ipsa in via, jam liberata de Sodomis, retro respexit; ubi respexit, ibi remansit: facta est statua salis , ut condiat te. Exemplo enim tibi data est, ut tu cor habeas, non remaneas fatuus in via. Attende remanentem, et transi; attende respicientem retro, et tu in anteriora extentus esto, sicut Paulus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ Prorsus tẽpora st̃ in ȩccła ꝑsecutione
distincta. seque sequentia. Factꝰ. ẽ. im¬
petꝰ inec cła. qͣndo reges ꝑsequebant᷑
& qͥa pͣdicti erant reges & ꝑsecuturi &
credituri: impleto uno̾ utiq alterũ
sequebat᷑ Factũ ẽ. & illud. qͦd consequens
fuit. Credider̃ gͦ reges. data pax est ȩc¬
cłȩ. Coepit. ẽẽ. inculmine dignitatis ec¬
cła etiã in hac t̾ra. etiã in hac uita. sed
ñ deest fremitꝰ ꝑsecutoꝵ. Impetꝰ suos.
ad cogitationes uerter̃. In illis cogitati¬
onib. tanquã in uisco ligatꝰ .ẽ. diabolus.
fremit & ñ erũpit. Dictũ ẽ. enĩ de his
tẽptatorib eccłȩ. Peccator uidebit &
irascet᷑. & qͥd faciet: Nunqͥd qđ pͥmo

Expanded text:
tium. Prorsus tempora sunt in Ecclesia persecutionis tium. Prorsus tempora sunt in Ecclesia persecutionis distincta sequentia. Factus est impetus in Ecclesiam, quando reges persequebantur: et quia praedicti erant reges et persecuturi et credituri, impleto uno, utique alterum sequebatur. Factum est et illud quod consequens fuit; crediderunt reges, data pax est Ecclesiae, coepit esse in culmine dignitatis Ecclesia, etiam in hac terra, etiam in hac vita: sed non deest fremitus persecutorum; impetus suos ad cogitationes verterunt. In illis cogitationibus tanquam in abysso ligatus est diabolus; fremit, et non erumpit. Dictum est enim de his temporibus Ecclesiae: Peccator videbit, et irascetur. Et quid faci
Abbreviated transcription (Latin):
martyrũ. Saulus ille qͥstephanũ ꝑse¬
cutꝰ ẽ. confusus . ẽ. & reucritꝰ. Anhelabat
cedes. quȩrebat qͦs attraheret & necaret.
Audita desuꝑ uoce. saule saule qͥd me ꝑse-¬
queris: confusus & ꝓstratꝰ. ẽ & erectũs
ad obaudiendũ. qͥ in flãmatꝰ erat ad ꝑse¬
quendũ. Hoc gͦ optant martyres inimi¬
cis suis. Confundant᷑ & reuereant᷑. Quã¬
diu enĩ ñ confunduntꝰ & ñ reuerent᷑.
necesse. ẽ facta sua defendant. Gloriosi
sibi uident᷑. qͥa tenent. qͥa ligant. qͥa uer¬
berant. qͥa occidunt. qͥa saltant. qͥa in sul-¬
tant. De his omib factis aliqͣndo confun¬
tur. qͥa conuerti ñ posst̃ nͥ confusi fue¬¬
rint. & reueriti. Optemꝰ gͦ hȩc inimicis
nr̃is. securi optemꝰ. Ecce ẽgo dixi & uob̾¬
cũ dixerim. Om̃s qͥ ad hũc saltant. &
cantant. & in sultant martyrib con¬
fundant᷑ & reuereant᷑. aliqͣndo in his
parietib tundant confusi pectora sua
tiũ. mͦ remansit maliuolentia cogitan¬

Expanded text:
lus ille qui Stephanum persecutus est, confusus est et reveritus. Anhelabat caedes, quaerebat quos attraheret et necaret: audita desuper voce, Saule, Saule, quid me persequeris? confusus et prostratus est, et erectus ad obediendum qui inflammatus erat ad persequendum . Hoc ergo optant martyres inimicis suis: Confundantur, et revereantur. Quamdiu enim non confunduntur et reverentur, necesse est facta sua defendant; gloriosi sibi videntur, quia tenent, quia ligant, quia verberant, quia occidunt, quia saltant, quia insultant: de his omnibus factis aliquando confuntur; quia converti non possunt, nisi confusi fuerint, et reveriti. Optemus ergo haec inimicis nostris; securi optemus. Ecce ego dixi, et vobiscum dixerim: omnes qui adhuc saltant et cantant et insultant Martyribus, confundantur, et revereantur; aliquando in his parietibus tundant confusi pectora sua.tium; modo remansit malevolentia cogitan