comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lralis inter tot exp̃ones misticas interceptã
partim suffocatur.¶: Item textu in
tot particulas diuiselunt ⁊ tot concordãtiae
ad suu ꝓpõĩtu iduxerũt. ꝙ intellcm̃ ⁊ me¬
moria in parte cõfiuidñt ab intellcũ lra̾lis
sẜus aĩni distrahentet᷑. ¶ Hes igitꝰ
et similia uitare ꝓponẽs cu der ãduitorio
intendo circa lr̃alez sensuz insistere ⁊ pau¬
cas ualde ⁊ breues expõnes misticas aliĩ
lit̾lis inducere Aliqua ecia dcã hebreorum
ualde absinda alũ licet ualde raro interpon̾e
nõ ad tenẽduz ea uel sequendur sedut ꝑ hoc
apparrat quanta cecitas contigit iu isil
eciam dcĩs hebreorum non est inherendu
nnsi quãtu racõm consonant ⁊ lrẽ uerita¬
ti. Item omissis prologis a principio gẽn.
incipiaz. tuz quia residunz uite mee non
credo ad expoẽm tocius sacre scriptine susfi¬
cere et ideo nolui in exponẽdis dcĩs bt̃i Ieroͥ¬

Expanded text:
alis inter tot expositiones mysticas interceptus, partim suffocatur. Item textum in tot particulas diviserunt, et tot concordantias ad suum propositum induxerunt, quod intellectum et memoriam in parte confundunt, ab intellectu litteralis sensus animum distrahentes. Haec igitur et similia vitare proponens cum Dei adjutorio intendo circa litteralem sensum insistere: et paucas valde, et breves expositiones mysticas aliquando ensus litteralis inducere. Aliqua etiam dicta Hebraeorum valde absurda aliquando, licet valde raro, interponam, non ad tenendum ea, vel sequendum; sed ut per haec appareat quanta caecitas contigerit in Israel, etiam dictis Hebraeorum non est inhaerendum, nisi quantum rationi consonant et litterae veritati. Item omissis prologis, a principio Genesis incipiam: tum quia residuum vitae meae non credo ad expositionem totius sacrae Scripturae sufficere, et ideo nolui in exponendis dictis beati Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatem ut p̃ ex uerbis btĩ augusti¬
ni superius inductis sed refertur ad le¬
gis peritos scriptura sacirimi male ex¬
pouentes ⁊ male uiuẽtes propter que
merito prinandi erant a consecucoe be¬
atitudinus eterne que est fuus huiꝰ sca¬
encie qua siue dubio consecunt᷑. eaz
sane intelligentes ⁊ ẜ ii sanĩ ipsius

Expanded text:
felicitatem, ut patet ex verbis beati Augustifelicitatem, ut patet ex verbis beati Augustini superius inductis: sed refertur ad legisperitos Scripturam sacram male exponentes, et male viventes, propter quae merito privandi erant a consecutione beatitudinis aeternae, quae est finis hujus scientiae, quam sine dubio consequuntur eam sane intellige
Abbreviated transcription (Latin):
n una dictõe ita posset pom in una ora¬
cõẽ ⁊ sicut in una ita et in alus. Igitur
de isto libro sub una lrã continente plẽs
lrãlis qui e̾ patencior quia per uoces
ĩmediate significatur. Scriptura ãt
interior ẽ sẜ̾us misticus uel spñalis
qui ẽ latencõr qr per res significatas
nocibus designatuꝵ ut predciũ ẽ ⁊ sic
p tertin:¶ Circa quartum in
quo uotatur efficatiã salutaris cum dr̃
uite confiderandu ꝙ sicut dictũ ẽ. a
principio nulla alia scriptura insi ista
a huiꝰ sacre scripture dicebat uideis
in lege peritis. scruͣmni scriptuns iu
ꝗuibus ꝑutatis nõs uitam eterua habe¬
re. Cuta quodsciendum ꝙ hoc uerbu
putatis quod importat falsam opuuo¬
nem uel saltem ueri dubitacõne nõ
refertur ad ipãm sacra scriptura q̃
nullu falsum continet. ut p ex sup¬
dictis. nec ẽ eciam dubium quin ad ui¬
tam perducat beatani cum sit quoddã
instiumentu ꝑuemiendi ad eternam

Expanded text:
n una dictione, ita posset poni in una oratione: et sicut in una, ita et in aliis. Igitur de isto libro sub una littera continente plureslitteralis, qui est patentior, quia per voces immediate significatur: scriptura autem interior est sensus mysticus, vel spiritualis, qui est latentior, quia per res significatas vocibus designatur, ut praedictum est. Et sic patet tertium. Circa quartum, in quo notatur efficacia salutaris, cum dicitur, vitae, considerandum quod, sicut dictum est a principio, nulla alia scriptura, nisi ista,a hujus sacrae Scripturae, dicebat Judaeis in lege peritis: « Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere. » Circa quod sciendum quod hoc verbum, putatis, quod importat falsi opinionem, vel saltem veri dubitationem, non refertur ad ipsam sacram Scripturam, quae nullum falsum continet, ut patet ex supradictis; nec est etiam dubium, quin ad vitam perducat beatam, cum sit quoddam instrumentum perveniendi ad aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
sa filia ihrlm̃ sient tãbernacula cedar sicͭ
pelles salomis. uerba sunt spõse que iõne
maloꝵ in ecc̃a contentoꝵ dicit. igra sum.
sed racõe bonoꝵ subdit. sed formosa. et quod
subdr̃ ꝙͣi pro exemplo. sicut tabernacula ce¬
dar ad malos refertur. cedar eni fut filiꝰ
ysmaelis ut hẽtur. geñ .xxu. a quo desceude¬
runt sarraceni. quod antez subdr̃. sicut pel¬
les salomoins refertur ad bonos. per salo¬
monez eiuz hic inte̾gitur ipe deus ẜm ex¬
positores catho ͨ ͦ ͤ : hebreos et ideo pelles eiꝰ
dicinitur quib operiebatur tabeuatulum
in quo bom coletant deuni.¶Tertia
eadem lr̃a sensus hystoricus ⁊ isticus
quia neritas hystorie ẽ teuenda ⁊ tamẽ
ad spũalem intellcm̃ referenda. hoc m̃o
exponitur ista Regula comũter p̃t ecia
aliter expomi ut referatur ad seusu lr̃a¬
lem tantu sicut ⁊ alie. Cuta quod consi¬

Expanded text:
sa, filia Jerusalem, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis. » Verba sunt sponsae, quae ratione malorum in Ecclesia contentorum dicit: « Nigra sum; » sed ratione bonorum subdit: « sed formosa. » At quod subditur quasi cum exemplo sicut tabernacula Cedar, » ad malos refertur: Cedar enim fuit filius Ismaelis, ut habetur Gen. XXV, a quo descenderunt Saraceni. Quod autem subditur, « sicut pelles Salomonis, » refertur ad nos. Per Salomonem enim hic intelligitur ipse Deus, secundum expositores catholicos et Hebraeos; et ideo pelles ejus dicuntur, quibus operiebatur tabernaculum, in quo boni colebant Deum. Tertia eadem littera sensus historicus et mysticus: quia veritas historiae est tenenda, et tamen ad spiritualem intellectum est referenda; hoc modo exponitur ista regula communiter. Potest etiam aliter exponi, ut referatur ad sensum litteralem tantum sicut et aliae. Circa quod consi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊sic dñs non inflixit pena cõminatam.
¶Cexta regula est de recapitu¬
aaconẽ ⁊ anticipaciõne. in sacra emĩ scrip¬
tura non semper eode ordiue gesta et stã
scribiuitur quõ fiuut ⁊ ideo qñ ppomit ͣͦ
posteriora dĩ anticipatõ. qñ ãt fit esͦ re¬

Expanded text:
sic Dominus non inflixit poenam comminatam. Sexta regula est de recapitulatione et anticipatione. In sacra enim Scriptura non semper eodem ordine gesta et facta scribuntur quo fiunt: et ideo quando praeponuntur posteriora, dicitur anticipatio: q
Abbreviated transcription (Latin):
a posteriori. sient geñ .xu. dictuz fuit a¬
brahe. semen tuu futuru pegriũ qua¬
incipit atẽpore quo dictum fuit abrahe
goss .xii. Egredere de terra ⁊c̃. computa¬
cio autem mioris muneri incipit a na¬
suni abiahe de aran ut plemꝰ indebĩ. infi
exo .xii. Quarto mõ cõtingit eo ꝙ scͥptr¬
ra sacra loqr de futuro per modn prete¬
riti sicut ysa .ix. parunlus natus ẽ no¬
bis ⁊cͣ. et hoc ẽ ad deuotandu certitu¬
dine ꝓphĩe. cinus enentus de futuro ẽ
ita certus sicut ia preterisset et hoc eꝰ
ꝓpter certitudinẽ diuiẽ prestiẽ ex quafit
modus loquendi non h locum insi in ꝓ¬
phecia predestĩacionis que ẽ qñ aliquod
futuru continge̾s renelatur ꝓphẽ eo
modo quo ẽ in prestiã dei que ita inifalli¬
bilicer intuetur. futura sicut pñcia et

Expanded text:
riori, sicut Gen. XV dictum fuit Abrahae: « Semen tuum futurum est peregrinum quaincipit a tempore, quo dictum fuit Abrahae, Gen XII: « Egredere de terra tua, » etc. Computatio autem minoris numeri incipit a nasum Abrahae de Aram, ut plenius videbitur infra Exod. XII. Quarto modo contingit, eo quod Scriptura sacra loquitur de futuro per modum praeteriti, sicut Isa. IX: « Parvulus natus est nobis, » etc., et hoc est ad denotandum certitudinem prophetiae, cujus eventus de futuro est ita certus, sicut si jam praeteriisset. Et hoc est propter certitudinem divinae praescientiae, ex qua fit modus loquendi non habet locum, nisi prophetiae praedestinationis, quae est quando aliquod futurum contingens revelatur prophetae, eo modo quo est in praescientia Dei, quae infallbiliter fut
Abbreviated transcription (Latin):
non querant. quia daxius medus cum
ciro nepote suo cepit babiloniam ⁊ inter¬
fecit balthasq regem babilonis ut hẽtm
de tpr̃ib que contingit quadipk̃. uno
modo por synodochen. qũ ponitur ꝑs tẽ¬
dies ⁊ t̾ria non fuerunt integre. Alio mẽ
ꝓpt̾ mimicias tempis que alũ in scͥptu

Expanded text:
non quaerant, » etc., quia Darius Medus cum non quaerant, » etc., quia Darius Medus cum Cyro nepote suo cepit Babyloniam, et interfecit Balthasar regem Babylonis, ut habetde temporibus; quae contingit quadrupliciter. Uno modo per synecdochen, quando ponitur pars temdies et tertia non fuerunt integrae. Alio modo propter minutias temporis, quae aliquando in Sc
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e eut michi in filiu. et integitur d sã¬
lõne ad lin̾ inquantu fint fuius dei por
adopcõe in inuẽnite. ꝓpter quod nathan
dum ꝙ xpũs fuit maior angelis. talis
autẽ probacõ nõ põt fieri per seusu mi¬
sticum ut diat Iugustuns contia unicẽ¬
cium donatista ut .s̃. allatum ẽ. predcã
em auct̃as impleta fuit ad lra in salõne
niu̾ius tũ ꝑfecte quia fuit dei filius solu
silius per natura. licet tũ utraq erpõ sit
liñlis simnplicito. scã tamen que ẽ de tp̃o¬
spñalis et iistica ẽ ẜ̾m quid inquantũ
salon sint fignra xpi.¶: Quarta
regula est despẽ et genere sine de parte
atoto cum de uno transit ad aliud. ysay.
telligendu uerbu de toto mũdo geuel:
per hoc quod subdĩ. a sinmitate celi doꝰ r
uasa furous eius ut disperdet omnẽ ter¬
ram. postea reuertitur ad loquẽdũ cou¬
tra babilone sp̃aliter cum dr̃. Ecte ego
suscitabo super uos medos qui argetuz

Expanded text:
in filium. » Et intelligitur de Salomone ad litteram, inquantum fuit Filius Dei per adoptionem in juventute: propter quod Nathan dum quod Christus fuit major angelis; talis autem probatio non potest fieri per sensum mysticum, ut dicit Augustinus contra Vincentium Donatistam, ut supra allegatum est. Praedicta enim auctoritas impleta fuit ad litteram in Salomone, minus tamen perfecte, quia fuit Dei filius per grFilius per naturam. Licet autem utraque expositio sit litteralis simpliciter secunda tamen, quae est de alis et mystica est secundum quid, inquantum Salomon fuit figura Christi. Quarta regula est de specie et genere, sive de parte ac toto, cum de uno transit ad aliud, et e ctelligendum verbum de toto mundo generaliter, per hoc quod subditur: « A summitate coeli Dominus, et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. » Postea revertitur ad loquendum contra Babylonem specialiter, cum dicitur: « Ecce ego suscitabo super vos Medos, qui argentum
Abbreviated transcription (Latin):
super quos scripsi antequa a libro geñ in
choaren. postremo quia non simi ita ꝑitꝰ
ĩ liugna hebraica uel latina quͥ in maltis
possim defficere. Ideo procestor ꝙ uichil ĩ¬
tendo dr̃x assertiue sen determmatiẽ isi ꝙͣ¬
romi ⁊ cartatiuu flagitãs correctorem.¬
¶: Uerumptauen anteꝙͣ descendã
uendi sacium scriptura. quas tangit ysi¬
donis pͥmo libro de siino bono. ca .xx. et¬
nocãtur iste regle̾ ab aͥquibus clauos. qui¬
aper cas intellcu̾s scͥpture apperitur in ml
tis ad corpus sacra scriptura sub uno con¬
textu quasi sub eade ꝑsõna alũ lonut᷑

Expanded text:
super quos scripsi, antequam a libro Genesis inchoarem. Postremo, quia non sum ita peritus in lingua Hebraica vel Latina, quin in multis possim deficere, ideo protestor quod nihil intendo dicere assertive, seu determinative, nisi qurem, et charitativum flagitans correctorem. Verumtamen antequam descendam nendi sacram Scripturam, quas tangit Isidorus primo libro de summo bono, capite vocantur istae regulae ab aliquibus, claves, quia per eas intellectus Scripturae aperitur in multtis ad corpus sacra Scriptura sub uno contextu, quasi sub eadem persona, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
tum nitus et fo¬
dictumi ẽ in ꝓlo¬
go precedenti lib̾
itte est laci scriptura qui dr̃ scriptus
exterius quantũ ad leulum lia̾lem / et
interius quãtu ad sensuuu nusticum
⁊ spũalem qui licet tripharie dudatur.
in geuerali ut predcm elt tamen sub
quol mẽbro põt fieri expõnu nustica¬
rum multiplicacõ in spali. ouiues tñ
presuppouũt sensum lrãlem canꝙͣ fun¬

Expanded text:
tus et fodictum est in prologo praecedenti, liber iste est sacra Scriptura, qui dicitur scriptus exterius, quantum ad sensum litteralem, et interius, quantum ad sensum mysticum et spiritualem. Qui licet trifariam dividatur in generali, ut praedictum est; et licet sub quolibet membro possit fieri expositionum mysticarum multiplicatio in speciali; omnes tamen praesupponunt sensum litteralem tanquam fun
Abbreviated transcription (Latin):
alia sigͦne que ẽ per ipãs res accipit᷑
sensus nusticus seu spũalis qui trip e¬
ẽ in gonerali. qr si res significate peruo¬
ces referantur ad significandũ ea que
sunt in noua loge credenda. sĩ accipitur
sẜus allegoricus. Si autem referãtur
ad fignificanduz ea que per nos sirut
agenda. sic e̾ sẜus moralis uel tropo¬
logius. Si autez referantur ad sigui¬
ficanduz ea que sunt speranda in beati¬
tudiue futura. sic ẽ sẜus anagogicus
ductio. Un̾de uersus. Litera gesta docet
quid credas allegoria. Moralis quid agaᷤ
quo teudas anagogia. Et istoꝵ ii ͦr
sensunz põt pon exempluz in hac dc̃õe
dam ciuitatem que fuit quondã metro¬
polis in regno uidee que pͥmo fuit fun¬
data a melchisedech. postea per salomo¬
uem dilata ⁊ fortificata. ẜm seusu

Expanded text:
ationem, quae est per ipsas res, accipitur sensus mysticus, seu spiritualis, qui est triplex in generali; quia si res significatae per voces referantur ad significandum ea quae sunt in nova lege credenda, sic accipitur sensus allegoricus; si autem referantur ad significandum ea quae per nos sunt agenda, sic est sensus moralis vel tropologicus; si autem referantur ad significandum ea quae sunt speranda in beatitudine futura, sic est sensus anagogicus. tollo. Unde versus: Littera gesta docet, quid credas allegoria, Moralis quid agas, quo tendas anagogia. Et istorum quatuor sensuum potest poni exemplum in hac dictioneuamdam civitatem, quae fuit quondam metropolis in regno Judaeae, quae primo fuit fundata a Melchisedech, postea per Salomonem dilata et fortificata. Secundum sensum
Abbreviated transcription (Latin):
iuma sic expo nustica disciepans a se¬
su lĩali reputãda ẽ indeceus et mepta
nel saltez ninus deceus ceteus paribus
et nimꝰ apta et ideo uolentib profice¬
re instudio sacre scripture necessanu̾
est incipere ab intellcũ sensus lit̾alis.
maxume cu ex solo sensu lr̃ãli et nõ ex
iuistics posset argumiẽtu fieri ad pro¬
bacõne nel declaracoẽm alicmꝰ dubii

Expanded text:
o mystica discrepans a sensu litterali, reputanda est indecens et inepta, vel saltem minus decens caeteris paribus, et minus apta, et ideo volentibus proficere in studio sacrae Scripturae necessarium est incipere ab intellectu sensus litteralis: maxime cum ex solo sensu litterali, et non ex mystico, possit argumentum fieri ad probationem vel declarationem alicujus dubii
Abbreviated transcription (Latin):
cuntia ꝓphe̾ in libro prescĩe dei legisse
qr per spẽs dĩuitus impressas urẽtib
tu uidebant suo modo neritate a dei
sicut intellcũs possibilrs iurtute luĩs
uitelleũs agentis iuspicit in spe̾b in
fautasmatib acceptis s̾ͥ. ꝓporcõnales
ueritates. Nos autẽ qui talez cognico¬
nem nõ hẽmus qr liunẽ ꝓphetico illustra¬
ti non sumus non possumꝰ legere in
dicto libro sed in libro sacre scripture:
nobis tradito aꝓphĩs. h tamẽ iste lib̾
hoc spãle ꝙ sub uua lrã continet plu¬
res sensus. cuꝰ racõ ẽ quia prĩcipalis
huiꝰ libri actor ẽ ip̃ẽ deus in euiꝰ ptãte
ẽ nõ solu uti notibus ad aliquid signi¬
ficaudus quod ecia honnẽs face̾ pñt
⁊ facruit sed ecia reb significatis per
uoces ad significãdũ alias res. ⁊ iõ co¬

Expanded text:
cuntur prophetae in libro praescientiae Dei legisse, quia per species divinitus impressas mentibus tum, videbant suo modo veritatem a Dei Sicut intellectus possibilis, virtute luminis intellectus agentis, inspicit in speciebus a phantasmatibus receptis sibi proportionabiles veritates. Nos autem, qui talem cognitionem non habemus, qui lumine prophetico illustrati non sumus, non possumus legere in dicto libro, sed in libro Scripturae sacrae nobis tradito a prophetis. Habet tamen iste liber hoc speciale quod una littera continet plures sensus. Cujus ratio est quia principalis hujus libri auctor est ipse Deus: in cujus potestate est non solum uti vocibus ad aliquid significandum quod etiam homines facere possunt et faciunt, sed etiam rebus significatis per voces utitur ad significandum alias res: et ideo co
Abbreviated transcription (Latin):
buui ⁊cͣ. Et quia per uerbu omĩa fac¬
ta sunt ut ibidem subdr̃. Ideo omĩa sb
consideracõe huius scie̾ continẽtur nõ
tũ sub ꝓprus racõnibus singuloꝵ quia
hoc pertinet ad sciãs particulares ⁊ hu¬
manitus inuentas. sed inquãtu ex oĩ¬
bus creatis manuduciuiur in coginci¬
onem ⁊ dilect̃ouem dei per ueram fide
caritate formatam ad quam cõsidera¬
cõ huꝰ sciẽ ordinatur ut predutu ẽ
Et hoc ẽ quod dicit augustinus xiiii.
de triuitate.c.i. Non ntiq quioquid
sciri p̃t ab honue in rebus humanis
uͥ plimũ suꝑnacue nauitatis et noxi¬
e curiositatis ẽ. huic sciẽ trbues. sed
iᵈ tãtus modo quo fides saluberrima
que ad uera beatitudiue ducit. gigͥ¬
tur nutritur deffenditur ⁊̃ roboratur
spũ scõ cums reuelacõe tradita ẽ hec
scriptura dicit Docebit uos onine ue¬
notatur cum dr̃ liber. Considerandim
ꝙ liber h simil itudinoz speculi qr sicut
in speculo apparent forme seusibiles sic

Expanded text:
bum, » etc. Et quia per Verbum omnia facta sunt, ut ibidem subditur, ideo omnia sub consideratione hujus scientiae continentur: non tamen sub propriis rationibus singulorum, quia hoc pertinet ad scientias particulares et humanitus inventas, sed inquantum ex omnibus creatis manu ducimur in cognitionem et dilectionem Dei per veram fidem charitate formatam, ad quam consideratio hujus scientiae ordinatur, ut praedictum est. Et hoc est quod dicit Augustinus decimo quarto de Trinitatsciri potest ab homine in rebus humanis, ubi plurimum supervacuae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuens, sed illud tantummodo quo fides saluberrima, quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, et roboratur.Spiritu sancto, cujus revelatione tradita est haec Scriptura dicit: « Docebit vos omnem venotatur cum dicitur, liber, considerandum quod liber habet similitudinem speculi. Quia sicut in speculo apparent formae sensibiles, sic
Abbreviated transcription (Latin):
lacõne spũs scĩ hũerunt cognicionẽ de
ꝓpͥetatib diuinis transcẽdentib inuesti¬
gͥacõne rac̃õnis ut de plãlitate personaꝵ¬
et earuni distinctõne in unitate eẽncie ⁊
consumlib. Item phĩ cognicione de deo
hĩtam nõ ordinauerũt ad aliu finẽ s
ipãm quesierunt ꝓpter ipsu specu lari tã¬
tum inquãtũ ẽ perfectõ ipiũs cognoscẽtis¬
.coginicio autez que in sacra scuptura tra¬
ditur ad hoc principalꝰ que ÷ ut per ip̃ãm
ipẽ speculãs seu contẽplaus feratur in
amorem ip̃ius obiecti coguiti .s. dei ip̃m

Expanded text:
onem Spiritus sancti, habuerunt cognitionem de proprietatibus divinis transcendentibus investigationem rationis, ut de pluralitate personarum, earum distinctione in unitate essentiae, et consimilibus. Item philosophi cognitionem de Deo habitam non ordinaverunt ad alium finem, sed ipsam quaesierunt propter ipsum speculari tantum, in quantum est perfectio ipsius cognoscentis. Cognitio autem Dei, quae in sacra Scriptura traditur, ad hoc principaliter quaeritur, ut per ipsam ipse speculans seu contemplans feratur in amorem ipsius objecti cogniti, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
consideracõe alicuius sciencie nõ solu
cadit sb̃m sedeciam ea que habẽt attͦ¬
sicut sub cõsideracoe medici non solu̾
cadit sanitas uel corpus sanabile. s
etiaz urma inquantu est iudicatina
sanitatis et pocõ in quantũ ẽ factiua
⁊ sic de aluis. omĩa autem creata habẽt
actribucõnem ad ipm denni qui ẽ hiꝰ
sciẽ subiectum. ꝓpter quod ista sciencia
eꝰ quodam modo considerntina om̃i in
quo apparet euis contmencia genera l
que notatur in uerbo p̾mitus assump¬
ture que licet dundatur in plures lib̾s
parciales tamen redignutur in uno uo¬
lumẽ quod biblia appellatur cõtinet

Expanded text:
scientiae non solum cadit subjectum, sed etiam ea quae habent attrSicut sub consideratione medici non solum cadit sanitas, vel corpus sanabile, sed etiam urina, inquantum est indicativa sanitatis, et potio, inquantum est factiva et sic de aliis. Omnia autem creata habent attributionem ad ipsum Deum, qui est hujus scientiae subjectum, propter quod ista scientia est quodammodo considerativa omnium. In quo apparet ejus continentia generalis, quae notatur in verbo primitus praeassumpturae quae licet dividantur in plures libros partiales, tamen rediguntur in unum volumen quod Biblia appellatur continet
Abbreviated transcription (Latin):
ficta. et qr phĩ suo sensui inuitentes.
hunc finez nou accenderunt ideo erraue¬
runt ꝓpter quod eorum sapiã insipienci¬
a nominatur ad. Ro .i. qui cumi deũ co¬
guouissent non sicut deuni glificane¬
runt aut grãs egerunt sed euauner̃t
in crgitationib suris ⁊ obscuratu est
insipieus cor eoruz dicẽtes ein se ẽẽ
sapientes stulti factisut. Sed quomi¬
am sacra scriptura nou soluz excessit a¬
to nobiliori. sed ecianr inquantu pro¬
cedit modo cerciori uid por diumiaz re¬
cielacionez cui non põt subeẽ falsu ide

Expanded text:
ia philosophi suo sensui innitentes, hunc finem non attenderunt, ideo erraverunt; propter quod eorum sapientia, insipientia nominatur, ad Romanos I: « Qui cum Deum cognovissent, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. » Sed quoniam sacra Scriptura non solum excellit ato nobiliori, sed etiam inquantum procedit modo certiori, videlicet per divinam revelationem, cui non potest sub
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter eẽ nermu et quod inuenit᷑
eis repugnaus iudicatur simplr̃ eẽ fal¬
simi. ita similiter quiaquid ex sacra sc̃p¬
tura manifeste concludr̃ uerũ iudicat᷑
quod autẽ ei repugnat falsimi simplr
reputatur. et ideo sacia scriptura nõ so¬
lum nocatur sapĩa sed ecia cum hoc in¬

Expanded text:
pliciter esse verum; et quod invenitur eis repugnans, judicatur simpliciter esse falsum. Ita similiter quidquid ex sacra Scriptura manifeste concluditur, verum judicatur.; quod autem ei repugnat, falsum simpliciter reputatur: et ideo sacra Scriptura non solum vocatur sapientia, sed etiam cum hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
beatus g̃gi omeli¬
ornin. tempora¬
lis uita eterne ui¬
te comparata mor
phĩs tradite ordinãtur ad finez conse¬
quendu in pñti uita quia sciẽ piucti¬
ce ab eis tradite ordiantur ad felicita¬
tem politica loquendo de policia pũtis
.Unde dicitur .iii. de aĩa ꝙ intelligentib
nobis nectẽ e̾ siuiul fancasmata specula¬
ri. et de tani speculacõe dicitur ibidem ꝙ̃
iugelligere corrũpr̾ in nobis quoda inte¬
uus cormpto. Satra autez scriptura or¬
dinatur ad felicitater iunte future quãphĩ¬
uesciuerũt ẜm ꝙ dicit btũs Ieroꝰ in eplã
ad paulmũ. de om̃ib facre sc̃pture libris.
hoc doctus plato nescunt. hoc demoscenos
ordinatas ad finer in temporali uita tã¬

Expanded text:
beatus Greg. Homilorum: « Temporalis vita, aeternae vitae comparata, mors  vero a philosophis traditae ordinantur ad finem consequendum in praesenti vita, quia scientiae practicae ab eis traditae ordinantur ad felicitatem politicam, loquendo de politica praese. Unde dicitur tertio de anima, quod « intelligentibus nobis necesse est phantasmata simul speculari. » Et de tali speculatione dicitur ibidem, quod « intelligere corrumpitur in nobis, quodam interius corrupto. » Sacra autem Scriptura ordinatur ad felicitatem vitae futurae, quam phiecundum quod dicit beatus Hieronymus in epistola ad Paulinum de omnibus sacrae Scripturae libris: « Hoc doctus Plato nescivit, hoc Demosthenes ordinatas ad finem in hac temporali vita ta
Abbreviated transcription (Latin):
uicio scriptoru qui propter similitudie
liũru in multis locis alr̾ scripserunt ꝙͣ
hẽat ueritas tertus. partim imperitia a¬
liquoꝵ correctoꝵ qui in plurib locis fecer̃t
pũita ubi non debent fieri et u̾sus incepe¬
runt uel terauerunt ubi non debent in
do donnuo concedente. partim ex modo tuͣs¬
bri hebraici ẜm quod declarat Ieroꝰ in
locis. et alii expõitores sacre scripture legẽ¬
alus locis pro ueritate lr̃e habenda m sc̃p¬
cura neteris cestamẽti: recurrẽdu ẽ ad co¬
dices hebreorun. In hoc tñ ualde caueudũ
ẽ quãtuz ad passus scupture ueteus testa¬
menti. qui de deitate xpĩ ac de consequẽ¬
tib ad hoc loquutur quoru aliquos iu¬
dei coruperunt ad deffensionez su erro¬
ris prout in partc declaraui in quada
bo plenius quãdo passus tales occurrent
duõ concedente. In illis autẽ in quib uõ
ẽ uerisimile ꝙ aliquid ĩnuitaueruit cum
nec causaz hoc faciendi hũerint. nulluz ui¬

Expanded text:
im scriptorum vitio, qui propter similitudinem litterarum in multis locis aliter scripserunt quam habeat veritas textus; partim imperitia aliquorum correctorum, qui in pluribus locis fecerunt puncta ubi non debent fieri; et versus incoeperunt, vel terminaverunt, ubi non debent incdo, Domino concedente; partim ex modo transbri Hebraici secundum quod declarat Hieronymus in ibus aliis locis: et alii expositores sacrae Scripturae legenaliis locis, pro veritate litterae habenda in scriptura Veteris Testamenti recurrendum est ad codices Hebraeorum. In hoc tamen valde cavendum est, quantum ad locos Scripturae Veteris Testamenti, qui de deitate Christi ac de consequentibus ad hoc loquuntur: quorum aliquos Judaei corruperunt ad defensionem sui erroris, ut partim declaravi in quadam bo plenius quando loci tales occurrent, Domino concedente. In illis autem in quibus non est verisimile quod aliquid immutaverint, cum nec causam hoc faciendi habuerint, nullum vi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua boua temporalia non intelligũt᷑
principalr̃ promissa s qiͣ mauuductiua
ad bona spu̾alia et eterna que principal
uitelliguntur ꝓmissa. et ħ ꝯebat maxĩe
mines imperstĩ erant reł temporis grẽ

Expanded text:
aliqua temporalia, non intelliguntur principaliter promissa sed quasi manuductiva ad bona spiritualia et eterna, que principaliter intelliguntur promissa, et hoc maxime mines imper
Abbreviated transcription (Latin):
deduccõe conclusionuz ex principns põt
eẽ eior. maxime quantu ad conclusieẽs
a primis principus longniquas Inde ce
in tali processu omnes pħi q ĩuit ũtur cã¬
tu humane iuestigationi. inuenuĩtur¬
n aliquibz eirasse et ideo de singulari eimi¬
saꝑĩa nrã et intellectus cora populis Sa
tissimas causas ut hẽtur primo metha ͭ ͤ
Sacra aũt scupturaa h denn pro subierto
ut dictum ẽ qui ẽ prima cã simpl om̃i. et

Expanded text:
deductione conclusionum ex principiis potest esse error, maxime quantum ad conclusiones a primis principiis longinquas. Unde et in tali processu omnes philosophi, innitentes tantum humanae investigationi, inveniuntur errasse, et ideo de singulari emistra, et intellectus coram populis. » tissimas causas, ut habetur primo Metaphys. Sacra vero Scriptura habet Deum pro subjecto, ut dictum est, qui est prima causa sim
Abbreviated transcription (Latin):
tũ modo naturali consequenduz. si com¬
tineus sacraz scͥpturaz. que licet in mul¬
tis libris parcialib d̾miditur. sub uno ta¬
reͣ in quo sacua scriptura quadrupliciter
scriptura aliam precellit.primo em̃ de¬
bitur ut generalis contmencie. quod oftẽ¬
dit signu uninsale cum dr̃ omĩa Terc̾i¬
o ut specularis intelligentie quod uotat
condicis libri cum dr̃. liber. Quarto ut sa¬
lutaris efficacie quod ostendit conseturo
fims incenti cum dr̃ inte. Circa pͥmũ sci¬
endur ꝙ una scĩa eimencior ẽ altera sen
honorabilior duplici de cã ut hẽtur pͥmo
de aĩa. una qr ẽ. de nobiliori subiectola¬
lia quia procedit certõri modo. et ꝓpter u
sit tertus huius sciẽ omẽs alias sciãs ã
tecellit Pomo qr h deu pro subiecte quiẽ
in sũmo gradu tocius nobilitatis. propter
quod uonimatur theologia quasi serius
de deo. Secundo qr procedit modo certoͣr
alie enĩ scie̾ humanitus repte ꝓcedũt per

Expanded text:
tummodo naturaliter consequendum, si comtinens sacram Scripturam quae licet in multis libris partialibus dividatur, sub uno taetc. In quo sacra Scriptura quadrupliciter scripturam aliam excellit. Primo enim dedo describitur ut generalis continentiae, quod ostendit signum universale, cum dicitur, omnia. Tertio, ut specularis intelligentiae, quod denotat conditio libri, cum dicitur, liber. Quarto ut salutaris efficaciae, quod ostendit consecutio finis intenti, cum dicitur, vitae. Circa primum sciendum quod una scientia eminentior est, altera seu honorabilior duplici de causa, ut habetur primo de anima. Una est, quia est de nobiliori subjecto: alia, quia procedit certiori modo. Et propter sit textus hujus scientiae, omnes scientias antecellit. Primo, quia habet Deum pro subjecto, qui est in summo totius nobilitatis: propter quod nominatur theologia, quasi sermo de Deo, secundo quia procedit modo certiori; aliae enim scientiae humanitus repertae procedunt per
Abbreviated transcription (Latin):
cũ modo naturali conseqrenduiz. si com¬
parentu ad lioros sacie scripture que or¬
dinantur ad fuiẽ ite eterne. magis di¬
cendi sũt libri mortis ꝙͣ uite . sed liber cõ¬
tinens sacra scͥptura. que licet in mul¬
tis libris parcialib dunditur. sub uno ta¬
reͣ in quo sacra scriptura quadrupliater

Expanded text:
ummodo naturaliter consequendum, si comparentur ad libros sacrae Scripturae, quae ordinantur ad finem aeternae vitae, magis sunt dicendi libri mortis quam vitae. Sed liber continens sacram Scripturam quae licet in multis libris partialibus dividatur, sub uno taetc. In quo sacra Scriptura quadrupliciter
Abbreviated transcription (Latin):
nobis nectẽ e̾ simul fantasmata specula¬
ri. et de tali speculacõe dicitur ibidem ꝙ̃
intelligere corrũpr̃ in nobis quoda inte¬
rius cormpto. Sacra aute scriptum or¬
dinatur ad felicitate inte future quã phĩ¬
ad paulinũ de om̃ib facre scͥpture libris.
ordinatas ad finer intemporali iuta tã¬

Expanded text:
nobis necesse est phantasmata simul speculari. » Et de tali speculatione dicitur ibidem, quod « intelligere corrumpitur in nobis, quodam interius corrupto. » Sacra autem Scriptura ordinatur ad felicitatem vitae futurae, quam phiad Paulinum de omnibus sacrae Scripturae libris: ordinatas ad finem in hac temporali vita ta
Abbreviated transcription (Latin):
deduccõe conclũsionu ex principns põt
eẽ eior. maxime quantur ad couclusieẽs
a primis principus longniquas Ioude i
ni aliquibr errasse et ideo de singulari eimi
tissimas causas ut hẽtur primo metha ͭ ͤ
Sacra aũt scuptura h denni pro subierto
ut dictum ẽ qui ẽ prima cã simplr om̃i. et

Expanded text:
deductione conclusionum ex principiis potest esse error, maxime quantum ad conclusiones a primis principiis longinquas. Unde et untur errasse, et ideo de singulari eminetissimas causas, ut habetur primo Metaphys. Sacra vero Scriptura habet Deum pro subjecto, ut dictum est, qui est prima causa sim
Abbreviated transcription (Latin):
uitur ut gencialis contmencie. quod ostẽ¬
dit signu unuisale cum dĩ omĩa Terti¬
o ut specularis intelligencie quod notat
condicio libri cum dr̃. liber. Quarto ut sa¬
lutaris efficacie quod ostendit consecuic̃o
fuis incenti cum dr̃ inte. Circa pͥmũ sci¬
endu ꝙ una scĩa emmencior ẽ altera seu
honorabilior duplici de cã ut hẽtur pͥmo
de aĩa. una qr ẽ. de nobiliori subieito la¬
lia quia procedit certõri modo. et ꝓpter u
sit tertus huius sciẽ omẽs alias sciãs ã
tecellit / p̃mo qr h deu pro subiecto quiẽ
in sũmo gradu tocius nobilitatis. propter¬

Expanded text:
ribitur ut generalis continentiae, quod ostendit signum universale, cum dicitur, omnia. Tertio, ut specularis intelligentiae, quod denotat conditio libri, cum dicitur, liber. Quarto ut salutaris efficaciae, quod ostendit consecutio finis intenti, cum dicitur, vitae. Circa primum sciendum quod una scientia eminentior est, altera seu honorabilior duplici de causa, ut habetur primo de anima. Una est, quia est de nobiliori subjecto: alia, quia procedit certiori modo. Et propter sit textus hujus scientiae, omnes scientias antecellit. Primo, quia habet Deum pro subjecto, qui est in summo
Abbreviated transcription (Latin):
qui post exitũ de egipto nũati fuerat
a xx ͭ ͥ am̃is et supͣ preter caleb et
sionis loco patrũ suoꝵ ad del laudẽ et
obediẽtiã ne et rebellione et ĩobedĩa
ĩpedirẽtur ab ĩg̾ssu terre ꝓmissionis
et .iiii. ponit magnã ꝑtẽ huiꝰ psalͥ.
.s. ab illo loco. hodie si uotẽ eius audie¬
ritis usq ad finem dicens ꝙ hoc

Expanded text:
qui post exitum de Egipto numerati fuerant a viginti annis et supra preter Caleph et ram promissionis loco patrum suorum ad dei laudem et obedienciam, ne ex rebellione et inobediencia impedirentur ab ingressu terre promissionis capitulis ponit magnam partem huius psalmi scilicet ab illo / loco: Hodie si vocem eius audientis usque in finem dicens, quod hoc
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui cõtemplacõiis artem tenere
desiderant prius se ni campo per
sciant si nulla iam mala proxĩs ir¬
rogant si irrogata ab aliis eqͣmini¬
ter portant si obiectis bonis tp̃ra¬
libus neq̃ꝙͣ mens letitia soluit᷑.
Si subtͣctis nõ minio dolore sanciat᷑¬

Expanded text:
um contemplationis arcem tenere desiderant, prius se in campo operis ferant si nulla jam mala proximis irrogant, si irrogata a proximis aequanimiter portant, si objectis bonis temporalibus nequaquam mens laetitia solvitur, si subtractis non nimio moerore sauciat
Abbreviated transcription (Latin):
hic est lapis qui reprobatꝰ est a
nobis edificãtibꝰ qui factus est in
caput anguli et non in alio. Salus
ex quib patet ꝙ psalmꝰ iste ꝙͣtum
ad istã partem intelligendꝰ est de
xp̃o ad lram. Tũ quia pro luto non

Expanded text:
Hic est lapis qui reprobatus est a vobis edificantibus: qui factus est in caput anguli. Et non est in alio salus: nec enim nomen aliud estpis qui reprobatus est a vobis edificantibus: qui factus est in caput anguli. Et non est in alio salus:
Abbreviated transcription (Latin):
ifrael Cũ ueuerit de terra longniqua
ꝓpter nom̃ tuũ. Audietꝰ enĩ nomen
tuũ magnũ. et manꝰ tua fortis/ et
brachiũ tuũ extentũ ubiq. Cum
uenerit ergo et orauerit in loco isto

Expanded text:
Israel, cum venerit de terra longinqua propter nomem tuum audietur enim nomen tuum magnum, et manus tua fortis, et brachium tuum extensum ubique, cum venerit ergo et oraverit in loco hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
facere possũt et facĩt. Sed etiã rebus
significat᷑ ꝑ uoces utit᷑ ad signifiᵈ alias
res. Et ideo cõe est oĩb libͥs ꝙ uoces si
gfitẽt aliqͥd. Sed sp̃ale est huic lib ͦ ꝙ res
sigͥficate ꝑ uoces aliud sigͥficẽt. Ecd̾̃ igr̃
pͥmã significacõm q̃ est ꝑ uoces accipit̾
aliã sigͥficacõm que est ꝑ ip̃as res accip̃r
sensꝰ muistitꝰ seu spũalis qui triplex
est ĩ gu̾ali qr si res signifitate ꝑ uoces
referũt᷑ ad sigͥficãd̾ ea q̃ ꝑ nos st̃ agẽ
qui tredas allegoria. Morał qͥd agas
qͦ tẽdas anagogia. Et istoꝵ qͣtuor sẽ¬

Expanded text:
facere possunt et faciunt, sed etiam rebus significatis per voces utitur ad significandum alias res: et ideo commune est omnibus lificent, sed speciale et huic libro quod res significatae per voces aliud significent. Secundum igitur primam significationem, quae est per voces, accipitur aliam significationem, quae est per ipsas res, accipitur sensus mysticus, seu spiritualis, qui est triplex in generali; quia si res significatae per voces referantur ad significandum ea quae sunt in quid credas allegoria, Moralis quid agas, quo tendas anagogia. Et istorum quatuor sen
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatiõib suis obscuratũ est cor eoꝵ
ditẽtes em̃ se esse sapiẽtes stulti facti
sũt. Sed qm̃ satra scriptura nõ solũ
excellit alias inꝙͣtũ est de sb̾o nobili¬
ꝓpt̾ qdꝰ illud qd̾ cõcdudit᷑ directe ex

Expanded text:
s cor eorum: dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. » Sed quoniam sacra Scriptura non solum excellit alias inquantum est de subjecto nobilipropter quod illud quod concluditur directe ex
Abbreviated transcription (Latin):
cõsideratõe medicie nõ solũ cadit sa¬
nitas uel corpꝰ sanabile. Sed etiam
urina Inqnͣtũ est iudicatĩa sanitatis
et potio inꝙͣtũ est factiua eius et dieta
Inꝙͣtũ est ipĩꝰ conseruatĩa et sic de
aliis. Diñia aũt creata habẽt attribu
tĩa om̃ Iuq ͦ appar eius cõtinẽtia gene¬
ralis que notatur ĩ u̾bo pͥmitꝰ assũpto¬

Expanded text:
consideratione medici non solum cadit sanitas, vel corpus sanabile, sed etiam urina, inquantum est indicativa sanitatis, et potio, inquantum est factiva ejus, et dieta, inquantum est ipsius conservativa, et sic de aliis. Omnia autem creata habent attributtiva omnium. In quo apparet ejus continentia generalis, quae notatur in verbo p
Abbreviated transcription (Latin):
suo mͦ w̾itatẽ a dei scĩa ad eos d̾iuatã ꝑ
reuelatõem sit̃ ĩtellectꝰ possił u̾tute
lũis ĩtellectꝰ agẽtis inspicit in sp̃ebus
tes. Nos aũt qui talẽ cognicõm nõ hẽmꝰ
qr lũie ꝓph̾ico illustrati nõ sumꝰ nõ pos¬
sumꝰ legere ĩ dc̃o libͦ sed in lib ͦ satre scͥp
ħ sp̃ale ꝙ sub una lr̃a cõtinet płes sensꝰ.

Expanded text:
 a Dei scientia ad eos derivatam per revelationem. Sicut intellectus possibilis, virtute luminis intellectus agentis, inspicit in speciebus tes. Nos autem, qui talem cognitionem non habemus, qui lumine prophetico illustrati non sumus, non possumus legere in dicto libro, sed in libro Scripturae hoc speciale quod una littera continet plures sensus.
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutẽ. Et sic p scd̾. ¶ Circa terniũ
qd est intelligẽcie specularis qd̾ noͣt᷑ cũ
shibiles. sic ĩ li ꝰ reluẽt ĩtelligibłes u̾iͭ ͤ
Uñ et dĩna p̃scĩa inqua relutẽt om̃es
ꝟ̾itates liber uocat᷑. In qͦ libͦ legerũt
sct̃i apłi et ꝓphete qui hanc scĩam tra¬

Expanded text:
ad salutem. » Et sic patet secundum. Circa tertium, quod est intelligentia specularis, quod notatur sensibiles, sic in libro relucent intelligibiles veritates. Unde et divina praescientia, in qua relucent omnes veritates, liber vocatur: in quo libro leguntur sancti apostoli et prophetae qui hanc scientiam tra
Abbreviated transcription (Latin):
que licet ĩ młt̾ lib̾s partialib diuida᷑:
Sub uno tam̃ libro ꝯtinet᷑ qui noĩe ge¬
nerali bibłia dicit᷑ liber uite ꝓpͥe noĩat᷑¬
Scd̾m ꝙ dr̃ in uerbo preassũpto. Hec oĩa
rcͣ. In quo sacra scͥptura quadrupłr descri¬
bit᷑ scd̾m qͣtuor excellẽcias quib om̃em¬
aliã scripturã p̾cellit. Pͥmo emĩ descͥbit᷑
ut singłaris emĩencie qd̾ notat ꝓnom̃¬
singłare cũ dr̃ hec. Scd̾o describit᷑¬
rut gnał cõtinẽcie qd̾ oñdit signũ uni¬
uersale cũ dr̃. oĩa. E ertio ut specła¬
ris intelligẽtie qdꝰ denõtat condicio
libri cũ dr̃ liber Qrͣto ut salutaris
efficatie qdꝰ ostẽdit cõsecratio finis ĩtenti.
duplici cansa. Ut habet᷑ pͥmo de aĩa.
Una est qr est de nobiliori subo. Alia qr
ꝓcodit certiori modo. set ꝓpter utramq
satra scriptura que ꝓprie theologia dr̃
utũ ip̃a sola sit textꝰ huiꝰ scĩe. om̃es scĩas¬

Expanded text:
quae licet in multis libris partialibus dividatur, sub uno tamen libro continetur qui nomine generali Biblia dicitur, liber vitae proprie nominatcitur in verbo praeassumpto: Haec omnia, etc. In quo sacra Scriptura quadrupliciter describitur secundum quatuor excellentias, quibus omnem scripturam aliam excellit. Primo enim describitur, ut singularis eminentiae, quod notat ur, haec. Secundo describitur ut generalis continentiae, quod ostendit signum universale, cum dicitur, omnia. Tertio, ut specularis intelligentiae, quod denotat conditio libri, cum dicitur, liber. Quarto ut salutaris efficaciae, quod ostendit consecutio finis intenti, duplici de causa, ut habetur primo de anima. Una est, quia est de nobiliori subjecto: alia, quia procedit certiori modo. Et propter utramque sacra Scriptura, quae proprie theologia dicitur, cum ipsa sola sit textus hujus scientiae, omnes scie
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ cõiter ꝙ adã interfectio abel ꝓposuit cõ¬
tinere de cetero et diu cõtinuit. Sed postea
ex dei reuelacõe amonitꝰ cogͦuit uxorem
suã ut ꝑ eã lineã nasc̾et᷑ xp̃s et nõ per
cayn qui erat a dño maledictꝰ. hebrei ałr¬

Expanded text:
r communiter quod Adam interfecto Abel proposuit continere de cetero et diu continuit, sed postea ex dei revelatione admonitus cognovit uxorem suam ut per illam lineam nasceretur Christus et non per Cayn qui erat a domino maledictus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ut gn̾ał cõtinẽtie qd̾ oñdit signũ uni¬
uersale cũ dr̃. oĩa. Tertio ut specła¬
ris intelligẽtie qdꝰ denotat condicio
libri cũ dr̃ liber Qrto ut salutaris
efficatie qd̾ ostẽdit cõsecratio finis ĩtenti.
duplici cansa. ut habet᷑ pͥmo de aĩa.
Una est qr est de nobiliori suboͣ. Alia qr
ꝓcedit certiori modo. et ꝓpter utramq
satra scriptura que ꝓprie theologia dr̃¬
u tũ ip̃a sola sit texta huiꝰ scĩe. om̃es scias¬

Expanded text:
ut generalis continentiae, quod ostendit signum universale, cum dicitur, omnia. Tertio, ut specularis intelligentiae, quod denotat conditio libri, cum dicitur, liber. Quarto ut salutaris efficaciae, quod ostendit consecutio finis intenti, duplici de causa, ut habetur primo de anima. Una est, quia est de nobiliori subjecto: alia, quia procedit certiori modo. Et propter utramque sacra Scriptura, quae proprie theologia dicitur, cum ipsa sola sit textus hujus scientiae, omnes scie
Abbreviated transcription (Latin):
capitis ad mẽbra scͥp ͣ loꝙ̃s de uno ĩ
dya ᷝ ͥ mẽbrũ. trãsit ad loꝙ̃d̾ de pͥncipe
celo lucifer qͥ mane oriebaris. et ezeł
xxuiii ͤ loꝙ̃s de pͥncipe tyri. trãsit ad loꝙ̃¬
dũ de drarolo cũ subd̾r. Tu signatulũ
siłitudĩs plenꝰ sapĩa ꝑfectꝰ decore ĩde

Expanded text:
capitis ad membra, Scriptura loquens de uno, in diaboli membrum, transit ad loquendum de principe coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? » Et Ezech. XXVIII, loquens de principe Tyri, transit ad loquendum de diabolo, cum subditur: « Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in de
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾a u̾o oĩa accipiãt᷑ tãꝙͣ scolastite et ꝑ
modũ excercitii dc̃a. pp̃ qd̾ oĩa dc̃a et di¬
cẽda suppono correctõm sc̃ẽ matͥs ecc̃ie
ac cuiꝰ l sapiẽtis piũ lectorẽ et caritati
regłas expoᵈ ͥ sacrã scͥpturã qͥs tangit

Expanded text:
vero omnia accipiantur tanquam scholastice et per modum exercitii dicta. Quapropter omnia dicta et dicenda suppono correctioni sanctae matris Ecclesiae, ac cujuslibet sapientis, pium lectorem, et charitativum regulas exponendi sacram Scripturam, quas tangit
Abbreviated transcription (Latin):
ris intelligẽtie qd̾ denotat condicio
libri cũ dr̃ liber Qrͣto ut salutaris
efficatie. q̃dꝰ ostẽdit cõsecratio finis ĩtenti
cũ dr̃ uite. ¶ Cirta pͥmũ sciᵈ ꝙ una¬
dstĩa em̃ientior est ult̾a seu honorabilior
duplici causa. ut habet᷑ pͥmo de aĩa.
una est qr est de nobiliori subõ. Alia qr
ꝓcedit certiori modo. et ꝓpter utramq
satra scriptura que ꝓprie theologia dr̃
utũ sp̃a sola sit texta huiꝰ scĩe. om̃es scĩas¬

Expanded text:
ris intelligentiae, quod denotat conditio libri, cum dicitur, liber. Quarto ut salutaris efficaciae, quod ostendit consecutio finis intenti, cum dicitur, vitae. Circa primum scientia eminentior est, altera seu honorabilior duplici de causa, ut habetur primo de anima. Una est, quia est de nobiliori subjecto: alia, quia procedit certiori modo. Et propter utramque sacra Scriptura, quae proprie theologia dicitur, cum ipsa sola sit textus hujus scientiae, omnes scie
Abbreviated transcription (Latin):
iacob filium sinm. ut induceret eum adda
bo eritis inter fecti uł si unus remaneat or ꝙ
iacob nõ poterat ꝯent recedere sũ scitu patris.
ido rebecca conũtit se ad in ducendum ysaac
ut nntt̾et iacob filium suũ ad laban ut ibi ac¬
hetha. pp̃ uxores esau. nõ autem dixit ysare

Expanded text:
m ad ambo eritis interfecti; vel si unus remaneat, oporJacob non poterat convenienter recedere sine scitu patris, ideo Rebecca convertit se ad inducendum Isaac ut mitteret Jacob filium suum ad Laban, ut ibi acest propter uxores Esau: non autem dixit ipsi Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
h u̾bum ꝑutatis. ꝙ ĩportat falsam opimo¬
nem. uł saltẽ ueri dubitacõnem. nõ refert᷑
ipͣm sacram scͥpturam que nullũ falsum con¬
tinet ut p ex supͣdictis. nec est ⁊̃ dubium
quĩ ad uitam ꝑ ducat bectam cum sit qd̾ da
instrinũtum ꝑueniendi ad et̾nam felicitatẽ.
ut p ex ubis b̃i augustim suꝑius ĩductis s

Expanded text:
, putatis, quod importat falsi opinio, putatis, quod importat falsi opinionem, vel saltem veri dubitationem, non refertur ad ipsam sacram Scripturam, quae nullum falsum continet, ut patet ex supradictis; nec est etiam dubium, quin ad vitam perducat beatam, cum sit quoddam instrumentum perveniendi ad aeternam felicitatem, ut patet ex verbis beati Augustini superius inductis: s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ exemplũ una dictõne: ita poss põi ĩ una
or̃one. et sicut ĩ una. ita ⁊ ĩ aliis. Igitur
de isto libro sb̾ una lr̃a ꝯtraẽte plures sensus.
qui erat scriptus intus et foris .i. a po .u. ui
di indext̃a sedentis suꝑer thronũ librum scͥp¬
tum untus et foris. scriptura ext̾ior est sen¬
sus k̃alis qui est potencior. quia per uoces ĩ¬
mediate sigiificatur. Scriptura autem in¬
terior sensus misticus uel spirituał. qui est
latencior. quia perres significatas nocibus
designatur ut predictum est et sic patet t¬
cium. Circa qrͣtum in quo notatur efficaci¬
a salutaris. cum dicitur inte. considerand̾
ꝙ sicut dictum est a principio m illa alia
scriptura insi ista ducit in mediate aduita
beatam que est sola uita simpliciter. qr mor¬
tem uescit. Ideo saluator. Io.u.loquens de
efficatia huius sacre scripture. dicebat in¬
deis in lege ꝓrtis. Scrictamim scriꝑturas
in quibus putatis uos utam eternam ha¬
bere. cirta quod sciendum quod ħ uerbum¬

Expanded text:
est exemplum in una dictione, ita posset poni in una oratione: et sicut in una, ita et in aliis. Igitur de isto libro sub una littera continente plures sensus, qua erat di in dextera sedentis super thronum librum scriptum intus et foris. » Scriptura exterior est sensus litteralis, qui est patentior, quia per voces immediate significatur: scriptura autem interior est sensus mysticus, vel spiritualis, qui est latentior, quia per res significatas vocibus designatur, ut praedictum est. Et sic patet tertium. Circa quartum, in quo notatur efficacia salutaris, cum dicitur, vitae, considerandum quod, sicut dictum est a principio, nulla alia scriptura, nisi ista, ducit immediate ad vitam beatam quae sola est vita simpliciter, quia mortem nescit. Ideo Salvator, Joannis quinto, loquens de efficacia hujus sacrae Scripturae, dicebat Judaeis in lege peritis: « Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere. » Circa quod sciendum quod hoc verbum
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. liber. Confiderãd̾ ꝙ liber ht siłitudĩem
specłi. qr sic̃ ĩ speculo appent forme sensibłes
sit ĩ libro relucent ĩ telligibłes uitates unde
et diuma p̾scĩa in qua reluoẽt õs m̾tates li¬
ber uocat᷑. in quo libro legerũt sci apłi ⁊ ꝓphe¬

Expanded text:
r, liber, considerandum quod liber habet similitudinem speculi. Quia sicut in speculo apparent formae sensibiles, sic in libro relucent intelligibiles veritates. Unde et divina praescientia, in qua relucent omnes veritates, liber vocatur: in quo libro leguntur sancti ap
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝯtinet oĩa scĩam hẽt uocis ut sit sen¬
sus hoc .s. uolumẽ sacre scriꝑture que lic di¬
uidatur ĩ płes libros ꝑtiales tñ rediguntur
ĩ uno uolumũ̃e ꝙ bibłia appellatur. ꝯtinet
om̃ia. qr hec scĩa est quod̾ nõ oĩm ꝯsidera¬
tĩa. sciam ht̃ uocis. qr de ꝓprietate nocis ẽ ꝙ

Expanded text:
quod continet omnia scientiam habet vocis; » ut sit sensus: Hoc, scilicet volumen sacrae Scripturae quae licet dividantur in plures libros partiales, tamen rediguntur in unum volumen quod Biblia appellatur continet omnia, quia haec scientia est quodammodo omnium considerativa