comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gitudinus: qr diis in carne cdarus uerbo & actib ap¬
parebat. Habebat & dinndiũ cubiti : qr & lã tar¬
aitatẽ discipłoꝵ qua necdũ ꝑfecti dicta uł acta ip¬
sius capere poterañ longammit᷑ ferebat. Unils
erat cubiti lat itudo arcȩ. ob dispensationẽ ip¬
sius dnĩcȩ caritatis. qua electos suos in dõ adima¬
re eurauit. Hec gͦ archa unũ cubitũ hab&
dimidiũ. qr diñs imica nos pietate sibi ac patri
asẜciandos diligit. & nrẽ qͦq capacitatẽ dilecti¬
onis quali̾cũq in hac uita eẽ. potest. eque pia be¬
ingnitate cõpleccitur: donec ad eiꝰ iusionẽ ubi eũ
ex toto corde. tota amma. tota uirtute ditigamꝰ.
intrare meream̃. Aititudo quoq arcȩ aptusĩme.
erat cubiti uunus e dimidii. iudelic& ꝓpt̾ siguifi¬
cationẽ imice spei. qͣ uł añs ipse eũ eẽt. in carne
nobiscũ. futurȩ sue resurrectionis & posterioris

Expanded text:
gitudinis, quia Dominus in carne clarus verbo et actibus apgitudinis, quia Dominus in carne clarus verbo et actibus apparebat. Habebat et dimidium cubiti, quia etiam tarditatem discipulorum, qui necdum perfecti dicta vel acta ipsius capere poterant, longanimiter ferebat. Unius erat cubiti latitudo arcae ob dispensationem ipsius Dominicae charitatis, qua electos suos in Deo adunare curavit. Haec ergo arca unum cubitum habet et dimidium: quia Dominus unica nos pietate sibi ac Patri associandos diligit, et nostrae quoque capacitatem dilectionis, qualiscunque in hac vita esse potest, aeque pia benignitate cex toto corde, tota anima, tota virtute diligamus, intrare mereamur. Altitudo quoque arcae aptissime erat cubiti unius et dimidii, videlicet propter significationem unicae spei, qua vel Dominus ipse cum esset in carne nobiscum, futurae suae resurrectionis, et posterioris
Abbreviated transcription (Latin):
nime dñi ac redẽptoris nr̃i patientiã qͣ int̾ homine ᷤᷤ
conuersatꝰ ẽ. insinuat. Latitudo amplitudinẽ ipsam
caritatis qua ad nos uenire & int̾ nos habitare uo¬
iuit. Aititudo spẽ future sublimitatis: qua uł se ip¬
sum pꝰ passionẽ suã głificandũ uł glificaturũ eẽ.
p̾udit. Unde & apte longitudo arcę duorũ erat
cubitoriĩ. ꝓpt̾ uidelic& doctrinã & oꝑa qͥb reful¬
gebat in nundo. Qđ uͦ pꝰ duos cubitos etiã semis¬
sem archa in longitudine habebat: potest ad humane
tarditatẽ fragilitatis referri. que dieta uł oꝑa sal¬
uatoris sublimia necdũ ꝓut dignũ erat capere uale¬
bat. Unde & de. quib dã mysticis eiꝰ actib aꝑte dictũ
ficatꝰ ẽ. iħc. Similit̾̃ & de diotis illius sublimiorib
& erat uerbũ istud absconditũ ab eis. & ñ intellige¬
bant quȩ dicebantur. Habebat arca duos eubitos lon¬

Expanded text:
nimem Domini ac Redemptoris nostri patientiam, qua inter homines nimem Domini ac Redemptoris nostri patientiam, qua inter homines conversatus est, insinuat. Latitudo, amplitudinem ipsam charitatis, qua ad nos venire et inter nos habitare voluit. Altitudo, spem futurae sublimitatis, qua vel seipsum post passie duorum erat cubitorum, propter videlicet doctrinam et opera quibus refulgebat in mundo. Quod vero post duos cubitos, etiam semissem arca in longitudine habebat, potest ad humanae tarditatem fragilitatis referri: quae dicta vel opera Salvatoris sublimia, necdum prout dignum erat, capere valebat. Unde et de quibusdam mysticis ejus actibus aperte dictum de dictis illius sublimioribus: Et erat verbum istud absconditum ab eis, et non intelligebant quae dicebantur . Habebat arca duos cubitos lon
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ incongrue ipiã dm̃ & saluatoris incarnationẽ
designat : in qͦ sunt om̃s thesauri sapientiȩ & scien¬
tie absconditi. Que uidelic& archa bene de lignis
sethim cõpingi iubetur. Ligna qͥppe sethim leuis atq
imputribilis ferunt᷑ eẽ. naturȩ ñ multũ a qualita¬
te albe sp̃ine distantia. Archa gͦ de lignis sethim
facta ẽ : qr corpꝰ diiicũ ex m̃bris constabat omẽ uici¬
oꝵ labe carentib. Et hec eadẽ sunt ligna spinis stimi¬
lima: qr & si ñ in carne peccati tam̃ insimilttudine
uenit carnis peecati. ut apłs ait. Sequit. Cunis
longitudo habeat duos semis cubitos: latitudo cubitũ¬
&dunidiũ. attitudo cubitũ similit̾ ac semisse. Cuuꝰ
aut̃ qͣntitãs sit cubitus ille. iosephus in antiqͥtatũ
libro manifeste ostendit dicens. Facta ẽ. autẽ & ar¬
ea longitudine qͥnq palmoꝵ. latitudinis triũ. Un¬
de pat&e manifeste qr illũ designat cubitũ quẽ duo¬
palmi cõplent. Mystice autẽ longitudo arce. longa¬

Expanded text:
carnationem designat, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Quae videlicet arca bene de lignis setim compingi jubetur. Ligna quippe setim levis atque imputribilis feruntur esse naturae, non multum a qualitate albae spinae distantia. Arca ergo de lignis setim facta est: quia corpus dominicum ex membris constabat omni vitiorum labe carentibus. Et haec eadem sunt ligna spinis simillima, quia etsi non in carne peccati, tamen in similitudine venit carnis peccati, ut Apostolus ait . Sequitur: Cujus longitudo habeat duos semis cubitos, etc. Quiet dimidium: altitudo cubitum similiter ac semissem. Cujus autem quantitatis sit cubitus ille, Josephus in Antiquitatum libro manifeste ostendit dicens: Facta est autem et arca longitudinis quinque palmorum, latitudinis trium. Unde pattem longitudo arcae, longa
Abbreviated transcription (Latin):
tudo siue scientiȩ intellectus. Qđ uidelic&e nomen
tanto rectius angłicis potestatib congruit: qnto ꝓ¬
fecte ab omĩ impulsu inpure cogitationis aueni. iti¬
sioni sui conditoris adherent. Iccireo autẽ alas uł in

Expanded text:
tudo, vel scientiae intellectus: quod videlicet nomen, tudo, vel scientiae intellectus: quod videlicet nomen, tanto rectius angelicis potestatibus congruit, quanto perfecte ab omni impulsu impurae cogitationis alieni, visioni sui c
Abbreviated transcription (Latin):
alas & oꝑientes oraculũ: respiciantq se mutuo uersis
uultib inꝓpiciatoriũ quo opienda ẽ. archa. in qua po¬
nes testimoniũ qđ dabo tibi. Chertibin eẽ. nom̃ angłica¬
rũ urtutũ ezechiel ꝓpħa manifeste declarat. quas
etiã uuixta exẽplũ quo hic fieri uibentur. cũ alis fibi
apparuisse designat dicens. & uox alarũ cherubin¬
audiebatur usq matriũ exteruis sic̃ uox dnĩ loquen¬
tis. & quidẽ numero singulari cherub plurali autẽ¬
numero cherubin dr̃: & ẽ. nomengni̾s masełini. Seã
greca consuetudine neutro genere cherubin posuit.
.ii.littera in .ii. mutata. Uerũ nr̃ int̾pres ebreũ secutꝰ
idioma. masclimo gnẽ posuit: duos cherubim aureos &
pduetiles facies. non duo cherubin aurea & ꝓductilia.
qđ scriptoꝵ incuria eredo in eiꝰ transsatione eẽ. corru-¬
ptũ : ut ꝓcherubim antiqrũ more scriberentur cheribin.
ntp̃tat᷑ autẽ herubim ssue cherubin. scientie mutti¬

Expanded text:
iciantque se mutuo versis vultibus in propitiatorium quo operienda est arca: in qua pones testimonium quod dabo tibi. Cherubin nomen esse angelicarum virtutum Ezechiel propheta manifeste declarat. Quas etiam juxta exemplum, quod hic fieri jubetur, cum aliis sibi apparuisse designat, dicens: Et vox alarum audiebatur usque in atrium exterius, sicut vox Domini loquentis. Et quidem numero singulari cherub, plurali autem cherubim dicitur, et est nomen generis masculini. Sed Graeca consuetudo neutro genere cherubin posuit, m littera in n mutata. Verum noster interpres Haebraeum secutus idioma, masculino genere posuit. Duos cherubim aureos et productiles facies, non duo cherubin aurea et productilia. Quod scriptorum incuria credo in ejus translatione esse corruptum, ut pro cherubim antiquorum more scriberetur cherubin. Interpretatur autem cherubim sive cherubin scientiae multi
Abbreviated transcription (Latin):
solũmꝰ continentiȩ & ñ eciã oꝑi doetrme student. Item
subtimior continentiũ quã conugatoꝵ conuersatio. rec¬
te sup̾mi calami qͥ hinc & inde de hastili ꝓcedebant.
eos qͥ in utroq testam̃to int̾ uirtutes alias doctruiȩ
studiis sese subdidere designant. Recte inferiores ca¬
lami qͥ eq ex utroq hastilis latere pdeunt uttã con¬
tinentiũ dõ deuiotã. recte infimi calami & ipsi ex eo¬
de unus candelabri stipite orti bonoꝵ uitã contugũ
in utrius testaniti tẽpore uni eidẽq dño fideliter ser¬
inentẽ typice demonstrant. Diuersis gͦ locis calami
ꝓcedunt de hastili qͥ tam̃ om̃s suo quiq loco & ordine
reflexi in altũ ad unã ꝑueniunt summitate᷑. quati¬
nus ȩqualẽ supra se positionẽ lucernarũ ualeant con-¬
seruare : qr nimirũ electi & si meritoꝵ sunt gradib
discreti. una funt fide ueritatis imbuti. ad unã in celiᷤ

Expanded text:
solummodo continentiae, et non etiam operi doctrinae student, item solummodo continentiae, et non etiam operi doctrinae student, item sublimior continentium quam conjugatorum conversatio, recte supremi calami qui hinc et inde de hastili procedebant, eos qui in utroque Testamento inter virtutes alias, doctrinae studiis sese subdidere, designant. Recte inferiores calami, qui ex utroque hastilis latere prodeunt, vitam continentium Deo devotam. Recte infimi calami, et ipsi ex eodem unius candelabri stipite orti, bonorum vitam conjugum, in utriusque Testamenti tempore, uni eidemque Domino fideliter servientem, typice demonstrant. Diversis ergo locis calami procedunt de hastili: qui tamen omnes suo quique loco et ordine reflexi in altum ad unam perveniunt summitatem, quatenus aequalem supra se positionem lucernarum valeant conservare. Quia nimirum electi et si meritorum sunt gradibus discreti, una sunt fide veritatis imbuti, ad unam in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
fuere gradꝰ eoꝵ qͥ fidelit̃ in ęccłia dnõ seruirent. conu¬
gatoꝵ uidelic&. continentiũ & rectoꝵ. Quoꝵ distã¬
ciã. ezechiel ꝓpħa mistice describit: cũ ueniente plaga¬
rũ articło tres tantũmͦ uiros noe uidelic& damel &
iob liberandos eẽ. p̃dixit. In noe nãq qͥ arcã in undis
rexit. p̾positos excłie : in damele qͥ in aula regia conti¬
nent̃ uiuere studuit continentes siue uirgies. in iob
qͥ in conugali uita positꝰ mirandũ cunctis exẽplar
patientiȩ p̾buit : bonoꝵ uita conuigatoꝵ ostendit.
Itẽ corudẽ in nouo testam̃to distantiã dñs sub figura
quendos. Nãq in lecto qͥes continentiũ : in agricult᷑a
industria pdicantiũ. ingiro mole labor expͥmitur con¬
iugatoꝵ. & quia in om̃ib his gradib qͥdã eligendi
qͥdã uł sunt reꝓbandi: recte de singulis dr̃. qr unꝰ de
duob assumet᷑ & alt̾ relinquetur. Quia uͦ in parte
electoꝵ sublimius ẽ. meritũ p̾dicantiũ. quã eoꝵ qui

Expanded text:
conjugatorum videlicet, continentium et rectorum; quorum distantiam Ezechiel propheta mystice describit, cum veniente plagarum articulo, tres tantum viros, Noe videlicet, Daniel et Job, liberandos esse praedixit. In Noe namque qui arcam in undis rexit, praepositos Ecclesiae; in Daniele qui in aula regia continenter vivere studuit, continentes sive virgines; in Job qui in conjugali vita positus mirandum cunctis exemplar patientiae praebuit, bonorum vitam conjugatorum ostendit. Item eorumdem in Novo Testamento distantiam Dominus sub figura quendos Nam in lecto quies continentium, in agricultura industria praedicantium, in gyro molae labor exprimitur conjugatorum. Et quia in omnibus his gradibus quidam eligendi, quidam vero sunt reprobandi, recte de singulis dicitur, quia unus de duobus assumetur, et alter relinquetur. Quia vero in parte electorum sublimius est meritum praedicantium, quam eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
in cultũ eiꝰ. Qd si forte reqͥris in qͦ boc tabernałm
celeste. homo t̾rigena. spalem carnalis unttari uale¬
as diligunt dm̃ & ꝓximos. Hoc nittare ftibuen¬
unt miseris. & si ñ anglis qͥ om̃s beati ssant cuete
hominib hoc imitare. Humiues sunt intes de¬
inuicẽ placati ssnt. diumis parant uissis̾. hoc m
quantũ uales imitare. Nicha mali mehil ociosi
fessi laudib uerbo & mente asfistant. hoc qntis poces
monte monsiratũ ẽ. edificasti. Ueniensq ans. & sai

Expanded text:
itari. Quod si forte requiris, in quo hoc tabernaculum coeleste, homo terrigena, spirituales carnalis imitari valeas? Diligunt Deum et proximos: hoc imitare. Subveniunt miseris, etsi non angelis qui omnes beati sunt, certe hominibinvicem placati sunt, divinis parent jussis: hoc in quantum vales, imitare. Nihil mali, nihil otiosi, fessi laudibus, verbo et mente assistunt. Hoc quantum potes, monte
Abbreviated transcription (Latin):
Quib etiã nom̃ scientiȩ muttitudinis uł scientię muta
na scientia plena ẽ : eadẽq scientia ex qͦ ipsa scriptura
condi cepit. augeri semꝑ & multiplicari ñ desinit. Re¬
ete cherubim głiȩ ꝓpiciatoriũ obũbrare dicuntur:
qr testam̃ta crescente ꝑ tepꝰ & multiplicata scientia
ꝓpiciationẽ nobis dnĩ saluatoris p̃dicant: & hanc gra¬
tis semꝑ uocib quasi expansis ad uolatũ alis ho¬
norare ñ cessant. Quia etum uerba conloquentiũ
qͥbꝰ uolando aerẽ abore dicentiũ ad cor ꝑuemunt
audientiũ: merito expansis cherubu alis & uelua
aa uolandũ aptatis. possunt designari. Nde p̾ei¬
piã & loquar ad te supra ꝓpicratoriũ scilic& ac de
medio duoꝵ cherubim qui erunt supra arrã testimo¬
nii cuncta quȩ mandabo ꝑ te filiis ifẜi: qr ꝑ gram̃¬

Expanded text:
Quibus etiam nomen scientQuibus etiam nomen scientna scientia plena est; eademque scientia ex quo ipsa Scriptura condi coepit, augeri semper ac multiplicari non desinit. Recte cherubim gloriae propitiatorium obumbrare dicuntur, quia testamento crescente per tempus, et multiplicata scientia, propitiationem nobis Domini Salvatoris praedicant, et hanc gratis semper vocibus, quasi expansis ad volatum alis honorare non cessant. Quia enim verba colloquentium quibus volando per aerem ab ore dicentium ad cor perveniunt audientium, merito expansis cherubim alis, velut ad volandum aptatis, possunt designari. Inde praecipiam et loquar ad te, supra propitiatorium scilicet, ac de medio duorum cherubim, quae erunt supra arcam testimonii, cuncta quae mandabo per te filiis Isra
Abbreviated transcription (Latin):
specie indisse se ꝓpħa testat᷑ qd etiã licentia sol & imi¬
tari pietoꝵ: ut matto sede̾ habrre angłi. & qͣsi leui
uolatu ubiq discurrere posse signentur : noq ullam
lando: qr totũ quẽ habent statũ ꝑpetuę felicitatis. eiꝰ
grẽ deputant : a quo ut nichil mali uelle possent acce¬
perunt. Duo sunt autẽ ꝓpt̾ significaudã societatẽ
angłicȩ pacis : qr minus quã int̾ duos haberi caritas
ñ potest. Unde & sese respicere mutuo & in ꝓpiciatoridᷤ
uultus ubent᷑ habere : quia nimirũ ingłificatione
diuine uisionis stbim& alterutrũ consonati. Itẽ ꝑ
duo cherubim possunt duo testam̃ta figurari: quoꝵ
unũ futurã dni incarnationẽ. aliud facta clamat.
Respiciuntq se mutuo: qr in attestatione ueritatis ꝗͣ
do spes ẽ. ualde cõmendant. atq ideo sunt ex utraq
parte mracdi. qr & p̾cedentia ante incarnationẽ dnrĩcã
tepora. & sequentia pdicatione spãlis scientie replens.

Expanded text:
am licentia solet imitari pictorum, ut in alto sedem habere angeli, et quasi levi volatu ubique discurrere posse signentur, neque ullam lando: quia totum quem habent statum perpetuae felicitatis, ejus gratiae deputant, a quo ut nihil mali velle posse acceperunt. Duo sunt autem propter significandam societatem angelicae pacis; quia minus quam inter duos haberi charitas non potest. Unde et sese respicere mutuo, et in propitiatorium vultus jubentur habere, quia nimirum in glorificatione divinae visionis sibimet alterutrum consonant. Item per duo Cherubim possunt duo Testamenta figurari, quorum unum futuram Domini incarnationem, aliud factam clamat. Respiciuntque se mutuo, quia in attestatione veritatis quado spes est, valde commendant. Atque ideo sunt ex utraque parte oraculi, quia et praecedentia ante incarnationem dominicam tempora, et sequentia praedicatione spiritualis scientiae replent.
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti circũtectã ex onĩ parte auro. inqua urna au¬
rea habens manna & uirga aaron que fronduerat. &
tabule testam̃ti. Urna gͦ aurea in archa habens manna.
anima ẽ. sca xpõ habens inse omẽm plenitudinẽ durni¬
tatis. Uirga aaron quȩ fronduerat ex cisa. potestas ẽ.
imueta sacerdotii de qua dt̃ ꝓpħa: uirga eqͥtatis uirga
regm tin. Que pꝰ quã ad tẽpꝰ ꝑ mortẽ uisa ẽ. eẽ. succisa:
illucescente mane resurrectionis uniuatuis refloruisse
inuenta ẽ. ac ꝓpetuo inuiolabilis atq in marcescibilis
ꝑmanfura eẽ. innotuit. Apc̃ enim surgens a mortuis
iã ñ moritur : mors illi ultra ñ añabitur. Tabule testam̃¬
ti in arca. omem inxepo & scientiã pat̾noꝵ secretoꝵ. &
potentiã iudicioꝵ designãt. In tabulis nãq testam̃ti.
& fides erat inscripta et̾nȩ diuinitatis. quę mundũ
crear& ac reger& & mandata qͥb dõ seruiri oporter&.
& discretio iudicii qua ipse odientes se ure condem

Expanded text:
arte auro: in qua urna aurea habens manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae testamenti . Urna ergo aurea in arca habens manna, anima est sancta in Christo, habens in se omnem plenitudinem divinitatis. Virga Aaron quae excisa fronduerat, potestas est invicta sacerdotii regni tui . Quae postquam ad tempus per mortem visa est esse succisa, illucescente mane resurrectionis vivacius refloruisse inventa est, ac perpetuo inviolabilis atque immarcescibilis permansura esse innotuit. Christus enim surgens a mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Tabulae testamenti in arca omnem in Christo et scientiam paternorum secretorum, et potentiam judiciorum designant. In tabulis namque testamenti, et fides erat inscripta aeternae divinitatis, quae mundum crearet ac regeret; et mandata quibus Deo serviri oportet, et disc
Abbreviated transcription (Latin):
Queri sol& quid ꝓpiciatoriũ dicat : qͦ oꝑienda sit arca.
Sed cũ de auro fieri iubeat & tante longitudinis ac la¬
titudinis quante arcã fieri pc̃eperat: constat ꝓculdu¬
bio qe tabula fieri uoluit aureã tanta quanta arcã
tegere sufficer&. Qđd uidelic& ꝓpiciatoriũ ñ aliud ꝗͣ
dum̃ saluatorẽ : s specialius in eouiscera pietatis desi¬
suꝑ exaltat miscdia uidicio. Unde & psaimista. Suauis
inquit dĩs uniuersis: miserationes eiꝰ suꝑ omã oꝑa eiꝰ.

Expanded text:
Quaeri solet quid propitiatorium dicat, quo operienda sit arca. Sed cum de auro fieri jubeat, et tantae longitudinis ac latitudinis, quantae arcam fieri praeceperat; constat procul dubio, quia tabulam fieri voluit auream tantam, quanta arcam tegere sufficeret. Quod videlicet propitiatorium non aliud quam Dominum Salvatorem, sed specialius in eo viscera pietatis desisuperexaltat misericordiam judicio. Unde et Psalmista, Suavis, inquit, Dominus univer
Abbreviated transcription (Latin):
cre scripture. numꝗͣ manꝰ adiunoꝵ obseruantia manda¬
toꝵ contineant. Bene autẽ seqͥt: ponesq in arcã testifi¬
dĩ ioqͥ & credere debemus. quȩ nobis ipse dñs ꝑ auctores
sacrȩ scripturȩ reuelare dignatꝰ ẽ. Si aute unis seire quȩ
sit illa testificatio quã in arca ponendã adnõ moyses ac¬
cepit. apłm audi. Post uelam̃tũ autẽ inqͥt scdm taber

Expanded text:
cripturae, nunquam manus a divinorumo observantia mandatorum contineant. Bene autem sequitur: Ponesque in arca testifilii loqui et credere debemus, quae nobis ipse Dominus per auctores sacrae Scripturae revelare dignatus est. Si autem vis scire quae sit illa testificatio quam in arca ponendam a Domino Moyses accepit, Apostolum audi: Post velamentum autem, inquit, secundum taber
Abbreviated transcription (Latin):
qr eidẽ secũ tanto tẽpore demorãti manifeste de¬
monstrauit. qͣnta pretate. humilitate & munditia
uirtutes angłicȩ suo creatori gaudeant obȩdire. quȩ
conditi sunt. manere atq inhabitare cessauit. Taber
& patria cȩlestis:. quȩ illo quidẽ tempore ex solis ex¬
titisse credit᷑ angłis scis. pꝰ passionẽ uͦ resurrectionẽ¬
& ascensionẽ in celos mediatoris di & hominũ &
multitudinẽ p̃clarã. & copiosam scãrũ recepit am¬
marũ. Uasa uͦ tabernacłi illtus singule quęq sunt

Expanded text:
tempore demoranti manifeste demonstravit quanta pietate, humilitate et munditia, virtutes angelicae suo Creatori gaudeant obedire. Quae sn eis, ex quo conditi sunt, manere atque inhabitare cessavit. Quoret patria coelestis, quae illo quidem tempore, ex solis exstitisse creditur angelis sanctis. Post passionem vero, resurrectionem, ascensionem in coelos mediatoris Dei et hominum, et multitudinem praeclaram et copiosam sanctarum recipit animarum. Vasa vero tabernaculi i
Abbreviated transcription (Latin):
rũ & pii ꝓ dño labores insinuant᷑. Quia uͦ in pectore
cogitationũ sedes ẽ: recte in rationali qͥ ẽ. habitus
pectoris sacerdotalis. mundȩ electoꝵ cogitationes ex¬
pͥmuntur. Lapidesq onichini & gemmȩ ornant ephod
ac rationale : cũ eximiis scoꝵ patrũ actib & cogi¬
tationib &iã miraculoꝵ in sign̾a iunguntur.

Expanded text:
rum, et pii pro Domino labores insinuantur. Quia vero in pectore rum, et pii pro Domino labores insinuantur. Quia vero in pectore cogitationum sedes est, recte in rationali, qui est habitus pectoris sacerdotalis, mundae electorum cogitationes exprimuntur. Lapidesque onychini et gemmae ornant ephod ac rationale, cum eximiis summorum Patrum actibus et cogitationibus, etiam miraculorum insignia junguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑximi dilectione flagramꝰ. Bissũ cũ carnis castitatẽ
sentimꝰ. Puos caprarũ : cũ habitũ penttentie ac luctꝰ
indumꝰ. Pelles arietũ rubricatas. cũ ipsos dñiei gre¬
gis ductores suo sanguine baptizatos uidemꝰ. Polles ia¬
cuictinas. cũ nos pꝰ mortẽ sp̃alia in çelis corpora ha¬
bituros eẽ. sꝑamꝰ. Ligna sethim. cũ expurgatis pecca¬
toꝵ tenebris. munda carne & amima do soli serumꝰ
Oleũ ad luminaria concumanda: cũ fruetib caritatis
& miscdie refulgeniꝰ. Aromata inunguentũ. & thi¬
miama boni odoris. cũ opimonẽ bone nr̃e actionis
multis ad exemplũ bene uiuendi longe lateq dif¬
fundimꝰ. Lapides onichinos. & geminas ad ornan¬
dũ ephod acrationale. cũ miracula scoꝵ qͥb cogi¬
tutiones dõ deuotus & oꝑa uirtutũ ornauere digna
laude p̾dicamꝰ. atq hec in adiutoriũ nr̃e fidei ubi
opus fuerit assumimꝰ. Quia em̃ in humeris onera ge¬
stare solemꝰ. recte ꝑ ephod .i. suꝑ humerale. oꝑa iusto¬

Expanded text:
carnis castitatem sentimus; pilos caprarum, cum habitum poenitentiae ac luctus induimus; pelles arietum rubricatas, cum ipsos dominici gregis ductores suo sanguine baptizatos videmus; pelles hyacinthinas, cum nos post mortem spiritalia in coelis corpora habituros esse speramus; ligna sethim, cum, expurgatis peccatorum spinetis, munda carne et anima Domino soli serviemus; oleum ad luminaria concinnanda, cum fructibus charitatis et misericordiae refulgemus; aromata in unguentum, et thymiama boni odoris, cum opinionem bonae nostrae actionis, multum ad exemplum bene vivendi, longe lateque diffundimus; lapides onychinos et gemmas ad ornandum ephod ac rationale, cum miracula sanctorum, quibus cogitationes Deo devotas, et opera virtutum ornavere, digna laude praedicamus. Atque haec in adjutorium nostrae fidei, ubi opus fuerit, assumimus. Quia enim in humeris onera gestare solemus, recte per ephod, id est, superhumerale, opera justo
Abbreviated transcription (Latin):
amur. Alediũ nãq caliginis unde uocatꝰ eẽ. dr̃. non
inee. do tenebras ullas significat. Sed q lucẽ habi¬
tat maccessibilẽ. & sic̃ ite dicit apłs quẽ uidit nunꝰ
hominũ s nec uidere potest. Caligo nãq illa obscuri
tas ẽ areanoꝵ eȩlestiũ: terrenis qͥdẽ cordib in acces¬
sibilis. sea moysi & cȩteris mundo corde beatis. diuina
reserante grã penitrabilis. Erat autẽ species gliȩ
anĩ quasi ignis ardens suꝑ uertieẽ montis: in conspe¬
ctu filior ifrł. Quasi ignis nãq ardens species gli&e

Expanded text:
amur. Medium namque caliginis unde vocatus esse dicitur, non amur. Medium namque caliginis unde vocatus esse dicitur, non inesse Deo tenebras ullas significat, sed quia lucem habitat inaccessibilem. Et sicut item didit Apostolus: Quem vidit nullus hominum, sed nec vitas est arcanorum coelestium, terrenis quidem cordibus inaccessibilis, sed Moysi et caeteris mundo corde beatis, divina reserante gratia, penetrabilis. Erat autem species gloriae Domini, quasi ignis ardens super verticem montis: in conspectu filiorum Israel. Quasi i
Abbreviated transcription (Latin):
sẏnai : tegens ullũ nube sex dieb. Septimo autẽ dic¬
uocauit eũ de medio caligimis. Nlon tantũ sublimitas
uerũ etiã nonen montis. in qͦ lex data ẽ. ꝑfectionẽ ipsiꝰ
legis figurate denuntiat. Sinai nãq int̾p̃tat᷑ mensu¬
ra mea si ue amphora mea. Diuinitꝰ gͦ ꝓcuratũ ẽ. ut
mons in qͦ lex daretur amphora mea uocaret᷑: qͣsi ip¬
so dño ꝑ hoc uocabulũ significante. qđ lex sua ꝑfeetã
iuuendi regłam omib ꝓmulgar&. Bene autẽ dr̃ qđ
moyse ascendente nubes & głia dnĩ sex dieb montẽ
oꝑuit: septimo autẽ die illũ ad altiora montis uoca¬
uerit. Sex nãq dieb inlege oꝑari: in septimo reqͥescere
iubetur. Ascendeusq monte moyses sex dieb nube &
głia dñi tegitur ut insinuetur mmistice qr qͥeũq man¬
data dñi oꝑibꝰ iustis ex sequit̾. diuina utiq ꝓtectione
dignis existit. Septimo autẽ die uocat ad altiora dñs
uimꝰ: iã ad eiꝰ uisionẽ atq colloqͥũ ascendere mere¬

Expanded text:
sex diebus. Septimo autem die de medio caliginis. Non tantum sublimitas, verum etiam nomen montis in quo data est lex perfectionem ipsius legis figurate denuntiat. Sinai namque interpretatur mensura mea, sive amphora mea. Divinitus ergo procuratum est ut mons in quo lex daretur, amphora mea vocaretur, quasi ipso Domino per hoc vocabulum significante quod lex sua perfectam vivendi regulam, omnibus promulgaret. Bene autem dicitur quod, Moyse ascendente, nubes et gloria Domini sex diebus montem operuit, septimo autem die illum ad altiora montis vocaverit. Sex namque diebus in lege operari, in septimo requiescere jubemur. Ascendensque montem Moyses, sex diebus nube et gloria Domini tegitur: ut insinuetur mystice, quia quicunque mandata Domini operibus justis exsequitur, divina utique protectione dignus existit. Septimo autem die vocat ad altiora Dominus vimus, jam ad ejus visionem atque colloquium ascendere mere
Abbreviated transcription (Latin):
popłi eẽ. desideramꝰ. spãli intelligentia debenus
offerre. Cui uidelic& aurũ offerimꝰ. cũ claritate ue¬
re sapientiȩ quȩ ẽ infide recta respiendeaniꝰ. Ar¬
gentã eũ ore nr̃o confessio fit in sauitẽ. Aes. cũ ean¬
dẽ fidẽ publica p̃dicatione druuigare gaudemus
acinctũ eã sursũ corda seuamꝰ. Purpura. eu onpus

Expanded text:
ntelligentia debemus offerre. Cui videlicet aurum offerimus, cum claritate verae sapientiae, quae est in fide recta, resplendemus; argentum, cum errore nostro confessio fit in salutem; aes, cum eamdem fidem publica praedicatione divulgare gaudemus; hyacinthum, cum sursum corda le
Abbreviated transcription (Latin):
lia de lege dĩ reuelatis oclis cordis ascendit. Ilaq nec
montẽ solumͦ in quo moyses ascendit nubes oꝑuit: s
& popłm ꝑ deserta gradientẽ qͥ nequaꝗͣ ad altiora po¬
terat ascendere nichilominꝰ nubes celitꝰ missa obũbra¬
uit. Uude seriptũ ẽ. Expandit nube̾ in ꝓtectionẽ eoꝵ¬

Expanded text:
lia de lege Dei revelatis oculis cordis ascendit. Namque nec lia de lege Dei revelatis oculis cordis ascendit. Namque nec montem solummodo in quo Moyses ascendit, nubes operuit, sed et populum per deserta gradientem, qui nequaquam ad altiora poterat ascendere, nihilominus nubes coelitus missa obumbravit. Unde scriptum est: Expandit nubem in protectionem eo
Abbreviated transcription (Latin):
daron saluatorẽ dnm. ur designat sp̃m scĩ. Ascen¬
dens gͦ moyses addum aaron & hur hoc ẽ. montẽ
fortitudinis & lumen ignis in campestrib ad regim̃
popłi dereliqͥt. Et nos si doctores nros ad altitudi¬
ne diuinȩ contẽplationis seqͥ ñ possumꝰ: curemꝰ solli¬
citi ne aliq̃ nos tẽptatio a uicina montis dĩ retrabat:
s tuxta modulũ urm̃ uirtutũ oꝑib insistamꝰ. in¬
intemeratã in nobis conseruare curantes. & si qͣ
nos aduersitatũ quęstio pulsauerit. mox adiuto¬
riũ inuocemꝰ eiusdẽ nrĩ redemptoris qͥ fiaeles suos
ꝑ donũ sci sp̃s ꝓtegere amalis om̃ib ac liberare consu¬
euit. Oũq ascendiss& moyses oꝑuit nibes montem.
Sic̃ mons in qͦ legẽ accipit moyses ataitudiẽ ꝑfectionis
quȩ in eadẽ lege erat conscribenda designat: ita nubes
quo mons teetꝰ ẽ. grãm diuine insiuat ꝓtectionis. qua
tanto ampliꝰ qͥsq fruit᷑. qͣnto attiꝰ ad scrutanda mirabi¬

Expanded text:
 Hur designat Spiritum sanctum. Ascendens ergo Moyses ad Dominum, Aaron et Hur, hoc est montem fortitudinis et lumen ignis, in campestribus ad regimen populi dereliquit. Et nos si doctores nostros ad altitudinem divinae contemplationis sequi non possumus, curemus solliciti, ne aliqua nos tentatio a vicinia montis Dei retrahat; sed juxta modulum nostrum virtutum operibus insistamus, inintemeratam in nobis conservare curantes; et si qua nos adversitatum quaestio pulsaverit, mox adjutorium inus protegere a malis omnibus, ac liberare consuevit. Cumque ascendisset Moyses, operuit nubes montem. Sicut mons in quo legem accepit Moyses altitudinem perfectionis quae in eadem lege erat conscribenda, ita nubes qua mons tectus est gratiam divinae insinuat protectionis, qua tanto amplius quisque fruitur, quanto altius ad scrutanda mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
infigura lapidis excisi de monte sine manib con¬
triuisse pompã regni mundialis. ut regnũ ipsiꝰ
solũ sine fine ꝑmaneat. Et petrus fideles admo¬
n& dicens. & uos tanꝗͣ lapides uiui suꝑ edificamim
domus spãles. Surrexerunt moyses & iosue
muuster eiꝰ. Iosue minister moysi dnm̃ saluatorẽ
&̾ nonune designat & actione. Qui minister moy¬
si recte uocat᷑: qr apparens in carne mosaice legis
in se cerimonias suscipere dignatꝰ ẽ. qr ñ soluere legẽ¬
s uenit adimplere. Moysi i om̃ib uestigia seqͥtur
qr in cuncas quȩ loquit᷑ uel scribit moyses ule uł
typice uł mainfeste desiguatus qͣsi comes indrin¬
duiis si bene quęrit᷑ iuenit᷑. Hinc & enĩ dicit iude¬
is. Si crederetis moysi erederetis forsitan & michi.

Expanded text:
in figura lapidis excisi de montibus sine manibus conin figura lapidis excisi de montibus sine manibus contrivisse pompam regni mundialis, ut regnum ipsius solum sine fine permaneat . Et Petrus fideles admonet dicens: Et vos tanquam lapides vivi, superaedificamini domus spirituales . Surrexit Moyses, et Josue minister ejus. Josue minister Moysi, Dominum salvatorem, et nomine designat et actione. Qui minister Moysi recte vocatur quia apparens in carne, Mosaicae legis in se caerimonias suscipere dignatus est, quia non solvere legem venit, sed adimplere. Moysi in omnibus vestigia sequitur: quia in cunctis quae loquitur vel scribit Moyses, ille vel typice, vel manifeste designatus, quasi comes individuus si bene quaeritur, invenitur. Hinc etenim dicit Judaeis: Si crederetis Moysi, crederetis fors
Abbreviated transcription (Latin):
ñ apłi solumͦ uerũ etiã plitrima simul caterua fide¬
liũ. in cenaculo montis sion constituta suscepit. &
hoc in uariarũ diuisione linguarũ. ut talimira¬
culo ȩccłiam cunctarũ ꝑ orbẽ gentiũ linguis
dm̃ conlaudatitra signaretur. Daboq inqͥt tͥ tabu¬
las lapideas & legẽ ac mandata quȩ scripsi ut
doceas fllios istł. Huic simile e. illua euangłii qđ
supra posutmus docentes eos seruare omiã quȩcũq
mandaui uobis. Nlon gͦ moyses non apłi. ñ qͥlib&
doctoꝵ alia deb& popłidĩ p̾cepta docere ꝗͣ quȩ ip¬
se añs docuit. queq consilii sui decreco nobis obser¬
uanda p̃scripsit. & in quoꝵ obseruatione uita nos
habere ȩt̾nam uoluit. Scripsit autẽ hȩc in tabu¬
lis lapideis. qr in cordib electoꝵ fide fortib frca
intentione custodienda firmauit. Quoꝵ exẽpla cũ
nobis ad muitandũ ꝓponit. quasi scripta in lapide
statuta. siue legis ostendit. Nã & damel uidit dñmn

Expanded text:
i solummodo, verum etiam plurima simul caterva fidelium, quando in coenaculo montis Sion constituta suscepit; et hoc in variarum divisione linguarum, ut tali miraculo Ecclesiam cunctarum per orbem gentium, linguis Deum collaudatura signaretur. Daboque tibi tabulas lapideas, et legem ac mandata quae scripsi, ut doceas eos. Huic simile est illud Evangelii quod supra posuimus: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . Non ergo Moyses, non apostoli, non quilibet doctorum alia debet populum Dei docere quam quae ipse Dominus docuit, quaeque consilii sui decreto nobis observanda praescripserit, et in quorum observatione vitam nos habere aeternam voluit. Scripsit autem haec in tabulis lapideis, quia in cordibus electorum fide fortibus, fixa intentione custodienda firmavit: quorum exempla cum nobis ad imitandum proponit, quasi scripta in lapide statuta suae legis ostendit. Nam et Daniel vidit Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
eius orietur. Rebus autẽ: ut popłs de egiptia ser¬
uitute ꝑ sanguinẽ agni saluatus. ęccłiã significat
passione xepĩ a demonica añatione liberatũ. Tropo¬
logica.i moralis loquutio : ad institutionẽ & correcti¬
onẽ morũ siue aꝑtis siue figuratis ꝓlata sermonib
respicit. Aꝑtis uidelic& ut ioħs admona& dicens. Fui¬
oli mei non diligamus uerbo neq lingua. s oꝑe & ue

Expanded text:
ejus orietur. Rebus autem, ut populus de Aegyptia serejus orietur. Rebus autem, ut populus de Aegyptia servitute per sanguinem agni salvatus, Ecclesiam significat, passione Christi a daemoniaca dominatione liberatam. Tropologica id est moralis locutio ad institutionem et correctionem morum, sive apertis seu figuratis prolata sermonibus respicit. Apertis videlicet, ut Joannes admonet dicens: Filioli mei, non diligamus verbo nec lingua, s
Abbreviated transcription (Latin):
bulȩ ascendit in montẽ: cũ p̃dicatores diuine legis
in qͥb ipse moyses eximius erat ad uttuenda sublimit᷑
incerta & occulta sapientię diuinȩ inuttante ac ducen¬
lũmꝰ decalogũ legis quẽ cũ suo popło acceperat pos¬
sent implere. quos euangłice grã ueritatis quȩ qͣttuor¬
libris erat describenda iuiuar&. Ioquutꝰ ẽ. dñs ad

Expanded text:
us ascendit in montem, cum praedicatores divinae legis, in quibus ipse Moyses eximius erat ad intuenda sublimiter incerta et occulta sapientiae divinae, invitante ac ducenlummodo decalogum legis, quem cum suo populo acceperat, possent implere, quos evangelicae gratia veritatis, quae quatuorlibris erat describenda, juvaret. Quater enim d
Abbreviated transcription (Latin):
septenario decuplato. qͥ ꝑtinent ad significandum
ine qr dictũ ẽ. sic̃ aspectus firmanĩti. firmam̃tũ autẽ
cȩlũ appellari qͥs nesciat. & forma lateris in eode̾ sa¬
phiro. quadraturã ipsã uel stabilitatẽ. uel eiusdẽ
quaternarii numeri sacram̃tũ sigurã Qđ autem
manducant & bibant in loco dĩ. suauitatẽ saturi¬
tatẽq significat in illo regno ȩc̃nitatis. Beati enuim
qͥ esuriunt & sitiunt iusticiã qm̃ ipsi saturabun¬
tur. Unde & dñs dic̃ uenturos multos. qͦs utiq nsi
electos p̾scitos. p̃destinatos. uocatos. nstificatos gri¬
sibi uult qd iħus naue ñ cõmemorads in illis qͣt tuor
subito cũ moyse appar&. & cũ illo ascendit in mon¬
tẽ ad accipiendas tabulas legis. & subito rusus iħc
tabulis lapideis. & cũ eo iterũ appar& : an forte si¬
gnificat nouum testam̃tũ nomine iħu & abscon¬
ditũ eẽ. in lege. & aliqͣndo apparere intelligentibꝰ.
men acceꝑit scriptura testat᷑. qdđ iã ꝓpe eẽt. tit t̾rã

Expanded text:
tenario decuplato, qui pertinet ad significandum ime quia dictum est: sicut aspectus firmamenti. firmamentum autem caelum appellari quis nesciat? et forma lateris in eodem sapphiro quadraturam ipsam uel stabilitatem uel eiusdem quaternarii numeri sacramentum figurat quod autem manducant et bibunt in loco dei, suauitatem saturitatemque significat in illo regno aeternitatis. beati enim qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. unde et dominus dicit uenturos multos. — quos utique? nisi electos, praescitos. praedestinatos, uocatos, iustificatos. glorisibi uult quod Iesus Naue non commemoratus in illis quattuor subito cum Moyse adparet et cum illo ascendit in montem ad accipiendas tabulas legis; et subito rursus Ietabulis et cum eo iterum adparet? an forte significat nouum testamentum nomine Iesu et absconditum esse in lege et aliquando adparere intellegentibus men acceperit scriptura testatur, cum iam prope esset, ut terram
Abbreviated transcription (Latin):
stis uiustrat. & ardore suȩ caritatus inflaminat. Inmi¬
be gͦ caligie & igne głia dni uisa ẽ: imube uideli¬
ce qr nos ab estu tẽptationũ ꝓtegit. in caligine uͦ
qr potentia maiestatis enis amulla potest ereatura
ad integrũ cõprehendi. Pax enĩ dĩ exsuꝑat omem
sensũ. In igne autẽ ardentẜ. qr m̃tes fideliũ suꝑnoꝵ
bonoꝵ & cognitione irradiat. & spe ac dilectione ac¬
cendit. Et hãe quidẽ dni głiã fuii isrł de longe &
abinferiorib aspiciunt. moyses uͦ altius ascenden
fragiitatis & merciȩ & si hec intrare cõprehendendo
neqͥmus. sattẽ credendo sperando diigendo. in ꝓximo
manere atq aspectare curemꝰ. Ingressusq moyses¬

Expanded text:
nflammat. In nube ergo, caligine et igne gloria Domini visa est. In nube videlicet, quia nos ab aestu tentationum protegit; in caligine vero, quia potentia majestatis, a nulla potest creatura ad integrum comprehendi. Pax enim Dei exsuperat omnem sensum. In igne autem ardente, quia mentes fidelium supernorum bonorum cognitione irradiat, et spe ac dilectione accendit. Et hanc quidem Domini gloriam filii Israel de longe et ab inferioribus aspiciunt, Moyses vero altius ascendendfragilitatis et inertiae, etsi huc intrare comprehendendo nequivimus, saltem credendo, sperando, diligendo, in proximo manere, atque aspectare curemus. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo utũ in uerticẽ montis euocat. ut in alto secũ
demoratus liberius audiat: quȩ ad inferiora redi¬
trid insticuit. ut ex loci etiã situ patescera&. qͥa
sublimia illis uł mandata uiuendi. uł ꝓmissa darte
remunerandi. Et legis gͦ & euanglii p̃cepta dñis in
monte dedit: ut sublimitatẽ ꝑhoc utriusq testa¬
m̃ti comiñdar&. Uerũ qr scriptura legis um tunc
popło isrł cõmittenda. grã uͦ euangłii ad om̃s ꝑ
orbẽ nationes apłis pdicantib erat ꝑuentura: re¬
ete ad discendã accipiendãq legẽ solus moyses as

Expanded text:
primo illum in verticem montis evocat, ut in alto secum demoratus liberius audiat, quae ad inferiora reditaribus instituit, ut ex loci etiam situ patesceret, quia sublimia illis vel mandata vivendi, vel promissa daret remunerandi. Et legis ergo et Evangelii praecepta Dominus in monte dedit, ut sublimitatem per hoc utriusque Testamenti commendaret. Verum quia Scriptura legis uni tunc populo Israel committenda, gratia vero Evangelii ad omnes per orbem nationes apostolis praedicantibus erat perventura, recte ad discendam accipie
Abbreviated transcription (Latin):
unata esuil isri  Intelligit᷑ enĩ ex duodecĩ lapidib altare ȩdificatũ.¬
pide᷑ in xi to significasse ipsũ popłm eẽ. altare dĩ. sic̃ ẽ. teplũ dĩ.
Auter. Ad radices montis moyses altare ȩdificat. & du-
uina ante ascensũ uirtutũ arã fidei in corda nr̃a iui
obtulerunt holocausta. immolaueruntq uictimas
pacificas dño uitulos. Holocaustũ anõ offert qͥ sem&¬
ipsum dõ dedicat. & bene tuuenes de filiis isrł dicunt᷑
offerre holocausta: qr ñ nͥ fortiũ ẽ. utte ꝑfectionẽ ap¬
petere. Cȩterũ qͥ adhuc infans ẽ. hoc ẽ. rudis infide.
uł quẽ senectus debilitat .i. quẽ consuetudo carnalis
p̃mit: ñ ẽ habilis ad holocausta dño offerenda: s
mandata legis inferiora seruae ꝑ quȩ saluet᷑. Unde
ipsa ueritus in euanglio scieitanti de salute sua pͥ¬
mũ respondit. Si uis inquit ad uitã ingredi serua
mandata. & paulo pꝰ de ꝑfectione talit̾ doc&. si

Expanded text:
us Israel. Intelligitur enim ex duodecim lapidibus altare aedificatum, significasse ipsum populum esse altare Dei, sicut est templum Dei. Aliter: Ad radices montis Moyses altare aedificat, et duolex divina ante ascensum virtutum aram fidei in cordibus nostriobtulerunt holocausta: immolaveruntque victimas pacificas Domino vitulos. Holocaustum Domino offert qui seipsum Deo dedicat. Et bene juvenes de filiis Israel dicuntur offerre holocausta, quia non nisi fortium est vitae perfectionem appetere. Caeterum qui adhuc infans est, hoc est rudis in fide, vel quem senectus debilitat, id est, quem consuetudo carnalis premit, non est habilis ad holocausta Domino offerenda, sed mandata legis inferiora servet, per quae salvetur. Unde ipsa Veritas in Evangelio sciscitanti de salute sua, primum respondit: Si vis, inquit, ad vitam ingredi, serva mandata. Et paulo post de perfectione tali
Abbreviated transcription (Latin):
opus lapidis saphirini. & quasi celũ cũ serenũ ẽ. nec
suꝑ eos qͥ ꝓeul recesserant de filiis ifrł misit manũ
suã. Uideruntq dm̃: & comederunt ac biberunt. Constat
inter eos qͥ recte intelligunt. nullo dm̃ contineri loco:
nec aliqͦ uelut situ corporis mẽbra ponere: sicuti ẽ. nri
corporis iacere sederestare. & siquid eiusmodi ẽ. Hec
enim ñ sunt nͥ corporũ : ds autẽ sps ẽ. Qgͦ se osten
dit specie corporali. uł signis corporaliter exp̃ssis. ñ
substantia eiꝰ appar& qua ẽ. ipse qđ ẽ. s assumptio for¬
marũ uisibiliũ eiꝰ om̃potentiȩ subiac&. E de electis
isfł ñ dissonuit nec umiis. Et apparuerunt in loco dĩ:
& manducauerunt & biberunt. Quis dubit& ulos
quos nominatim exp̃ssit. & septuaginta seniores minc
appellatos electos ifrł: qͥ ꝓculdubio ꝑsonã gerebant eoꝵ
qͥ electi sunt in popło dĩ.Non enĩ onñum ẽ. fides & noũ
dñs qͥ sunt eiꝰ. In magna autẽ domo sunt alia uasa in

Expanded text:
est. Nec super eos qui procul recesserunt de filiis Israel, misit manum suam. Videruntque Deum, et comederunt ac biberunt. Constat inter eos qui recte intelligunt, nullo Deum contineri loco, nec aliquo velut situ corporis membra ponere, sicuti est nostri corporis sedere, jacere, stare, et si quid hujusmodi est. Haec enim non sspecie corporali, vel signis corporaliter expressis, non substantia ejus apparet, quae est ipse quod est: sed assumptio formarum visibilium, ejus omnipotentiae subjacet. Et de electis Israel non dissonuit nec unus, et apparuerunt in loco Dei, et manducaverunt et biberunt. Quis dubitet illos quos nominatim expressit, et septuaginta seniores nunc appellatos electos Israel: qui procul dubio personam gerebant eorum, qui electi sunt in populo dei. non enim omnium est fides, et nouit dominus qui sunt eius; in magna autem domo sunt alia uasa in
Abbreviated transcription (Latin):
eductus ẽ. popls. Primũ enim de iothor dictũ erat so¬
cero etus quãuis eũ aliqua ambiguitate qđ inmola¬
uerit dõ. Et aduertendũ librũ testam̃ti eũ sanguine
hostiȩ recitari: in quo libro iti ficationes conscriptas
debemꝰ accipere. Nã decalogũ legis in tabulis lapideiᷤᷤ
fuisse conscriptũ postea manifestũ ẽ. & dixerunt. Om¬

Expanded text:
eductus est populus. primo enim de Iothor dictum erat soeductus est populus. primo enim de Iothor dictum erat socero eius, quamuis cum aliqua ambiguitate, quod immolauerit deo. et aduertendum librum testamenti cum sanguine hostiae recitari, in quo libro illas iustificationes conscriptas debemus accipere. nam decalogum legis in tabulis lapideis fuisse conscriptum postea manifestatum est. Et dixerunt: om
Abbreviated transcription (Latin):
bes & da pauꝑib: e habebis thesaurũ in cȩlo. &
ueni sequere me. Uictimas gͦ pacificas dnõ offert
uitudos: qͥ comp̃ssis incentiuis uicioꝵ. iocunditatẽ
bonorũ oꝑm pacifica mente exhib& dõ. Notandũ
autẽ qđ seđdm aliã editionẽ ita legit᷑. & immolaue¬
runt hostias salutaris deo. Non dixit hostiã satuta¬
rem: s hostiã salutaris qđ grecus hab& soteriu.
Unde & in psalmo: calicẽ salutaris accipiã. ñ dixit ca¬
licẽ salutarẽ. ubi uidendũ ẽ. ne forte ille significet᷑
de quo dixit symeon. qm̃ uiderunt ocłi mei saluta¬
re tiui. Hunc enĩ & psalmus cõmendat ubi legit᷑.
bene nuntiate diẽ ex die salutare eiꝰ. Quid ẽ. enim
aliud si diligentius adtendamꝰ qđ ait diẽ ex die
nͥ lumen ex lumine : hoc ẽ. dm̃ ex dõ. qđ ẽ unigenitꝰ
filuis. Sumens autẽ moyses dinndiã partẽ sangiui¬
maures popłi. Notandũ autẽ nunc pͥmũ sacrificasse
moysen euidenter seripturã dicere. ex quo ex egipto¬

Expanded text:
 habebis thesaurum in coelo: et veni, sequere me . Victimas ergo pacificas Domino offert vitulos, qui compressis incentivis vitiorum, jucunditatem bonooperum pacifica mente exhibet Deo. Notandum autem quod secundum aliam editionem ita legitur: Et immolaverunt hostiam salutaris Deo. Non dixit hostiam salutarem, sed hostiam salutaris, quod Graecus habet σωτηρίου Unde in psalmo: Calicem, inquit, salutaris accipiam . Non dixit calicem salutarem. Ubi videndum est, ne forte ille significetur, de quo dixit Simeon: Quoniam viderunt oculi mei, salutare tuum . Hunc enim et psalmus commendat ubi legitur: Bene nuntiate diem ex die, salutare ejus . Quid est enim aliud si diligentius attendamus, quod ait diem ex die, nisi lumen ex lumine, hoc est Deum ex Deo, qui est unigenitus Filiin aures populi. Notandum est nunc primum sacrificare Moysen, evidetur Scripturam dicere, ex quo ex Aeg
Abbreviated transcription (Latin):
qr omã pene. in sanginue mundantur. seđm lege: & si¬
ne sangunis effusione non fit remissio peccatoꝵ
Nam sangius uie quo moyses popłin asꝑsit. ae puri¬
ficauit. librũ legis & tabernaculũ testam̃ti. & om̃ĩa
que in eo erant. dicens. sanguis hic sanguis testam̃ti.
mũ credentiũ corda purgantur. quo omĩa.i. corpꝰ omẽ¬
meus noui testam̃ti qͥ ꝓmultis effundetur ad implen¬
dũ iueritate id qđ ꝑ moysen fuerat ostensũ in imagi¬
ne. Ascenderunt moyses & aaron. nadab & abiu. &. ltͣ¬

Expanded text:
sanguine mundantur secundum legem: et sine sanguinis effusione non fit remissio . Nam sanguis ille quo Moyses populum aspergit, ac purificat librum legis et tabernaculum testamenti, et omnia quae in eo erant dicens: Sanguis hic, sanguinis testamenti, nium credentium corda purgantur, quo fides Ecclesmeus Novi Testamenti: qui pro multis effundetur . Adimpletum in veritate id, quod per Moysen fuerat ostensum in imagine. Ascenderunt Moyses et Aaron, Nadab et Abiu, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeo positũ ẽ. qđ ẽ. intelligimus. pͥus oportere uer¬
bis dĩ reddere faciendi seruittẽ. ut ad intelligen-¬
tiã earũ rerũ quȩ ipio p̾cipiente fiunt merito deuo¬
tionis qua ñ contempta s facta sunt ipse ꝑducat.
Sed uidendũ ẽ. utrũ iste popłs illi filio similis inuenia¬
tur. qͥ patri uibenti dix̾. ibo in uineã : & ñ iit. Gentes
enĩ que dm̃ penitꝰ contempserunt postea ꝑ uniꝰ obe¬
dientiã iustificate : quȩ ñ sectabant᷑ iusticiã. appre¬

Expanded text:
pro eo positum est quod est intellegemus, prius oportet uerpro eo positum est quod est intellegemus, prius oportet uerbis dei reddere faciendi seruitutem, ut ad intellegentiam earum rerum, quae ipso praecipiente fiunt, merito deuotionis, qua non contemtae, sed factae sunt, ipse perducat. sed uidendum est, utrum iste populus illi filio similis inueniatur qui patri iubenti dixit: ibo in uineam et non iit. gentes enim, quae dominum penitus contemserunt, postea per unius oboedientiam iustificatae, quae non sectabantur iusti
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ascendere cũ moyse qr aa arcẽ scientię diui¬
ne legis ꝓuenire ñ poterant. qͦs amor terrenꝰ in in¬
feriorib ten&. Uenit gͦ moyses & narrauit ple¬
bi omia uerba diũ atq iudicia. Responditq cun¬
ctus popłs una uoce. Omĩa uerba dnĩ quȩ loquu¬
tus ẽ. faciemꝰ & audiemꝰ. Usq adhunc locũ scrip
ture iustificationes intelligunt᷑ quȩ date sunt
popło ad obseruandũ. Incipiunt aute quantũ ip¬
sa uerba seripture indicant. unde hoc nonĩ iusti¬
ficationũ exorsũ ẽ. abilo seruo hebreo. eui auris
ad postẽ ꝓtunditur. In qͥb omib iustificationibꝰ
consi derandũ ẽ. quȩ inde ad agend ã uitã & noꝵ
bonoꝵ conuersationẽ duci possiit. Multa quippe in
eis sunt sacram̃ta significantia potius aliqͥd quã
uitã nr̃am instruentia iustificationes sane latini
lant. Notandum ẽ. qđ iterũ popłs ita responda:
Sed mirũ nisi aliquis sensus hic lat&. Ilam si audiemꝰ

Expanded text:
dicit ascendere cum Moyse, quia ad arcem scientiae divinae legis pertingere non poterunt, quos amor terrenus in inferioribus tenet. Venit ergo Moyses, et narravit plebi omnia verba Domini atque judicia. Responditque cunctus populus una voce: Omnia verba Domini quae locutus est, faciemus et audiemus Usque ad huncnes intelliguntur quae datae sunt populo ad observandum: incipiunt autem quantum ipsa verba Scripturae indicant, unde hoc nomen justificationum exorsum est, ab illo servo Hebraeo cui auris ad postem pertunditur. In quibus omnibus justificationibus considerandum est, quae inde ad agendam vitam, et morum bonorum conversationem duci possunt. Multa quippe in eis sunt sacramenta significantia potius aliquid, quam vitam nostram instruentia. Justificationes sane Latini lant. Notandum est quod iterum populus ista respondet: sed mirum nisi aliquis sensus hic latet. nam si audiemus