comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alis serius obsideor E Nunc
certe ais obsideor olmi tibi t̃¬
cumfultus iudebare s obsessus eãs
non familiari solum ex̾citu s hosti¬
li D Indonitis ẜuis p̃mor R Tue
acies contͣ te militant insuaue ne¬
gocium D Suꝑbis seruis obsessus
sum R Eos q qui te obsident/
pascere cogers/ maniena nc̃ait as¬
Do Serius obsideor pessius uora¬
tibus furibus mendacibus mi¬
& effluere opus est ẜuos dic oĩa
dixeris  sserus obsideor quid ꝯ¬
sulis R Quid ꝯsulam sen quid di¬
tam insi thencianũ illud que res
habet eam ꝯsilio regere non potes
Nota sunt tũ in hac re senece ꝯsilia
uurendum cum ẜ ius familiarit̾
tõiter clementer fanuliarem ẽẽ uib
At quib uempe ahis quorun fani¬
liaritas non ꝯtemptus est gemtx
addit non u̾berum s uboꝵ castigaͦ
Utendiun erga surdos s. torpentes ꝙ¬
donut am q mansuetudinẽ duro pede
calcantes aduttendos p̾terec iẜ̃
monẽ in ꝯsiliũ in quictum et quos
queso utiq procaces stultos ebrios

Expanded text:
alis servis obsideor. Nunc recte ais “obsideor”: olim tibi circumfultus videbare, sed obsessus eras, non familiari solum exercitu, sed hostili. Indomitis servis premor. Tue acies contra te militant, insuave negotium. Superbis servis obsessus sum. Eosque qui te obsident pascere cogeris, inamena necessitas. Servis obsideor pessimis, voracibus, furibus, mendacibus, is affluere est opus? Servos dic, omnia dixeris. Servis obsideor: quid consulis? Quid consulam, seu quid dicam, nisi Terentianum illud: ere, que res , eam consilio regere non potes. Nota sunt tamen hac in re Senece consilia: vivendum cum servis familiariter, comiter, clementer; familiarem esse iubet. At quibus? Nempe his quorum familiaritas contemptus est genitrix. Addit: non verberum, sed verborum castigatione utendum erga surdos, scilicet, torpentes dominicamque mansuetudinem duro pede calcantes: admittendos pretera in sermonem, in consilium, in convictum. Et quos, queso? Utique procaces, stultos, ebrios,
Abbreviated transcription (Latin):
maior nulla pulchrior nulla sanc¬
tior spes. mens modo non feca ceca
preceps ue sit Sunt ẽm̃ qui semper
male agendo bonũ sperant quo nichil
est stultius ¶ Eternani uitam spero
REa est uirtutum consanguritas
atq connexio. sicut aphĩs disputatũ
est ut ncc̃e sit eum qui unam habet
omnes habere uirtutes. cui illud est
conse quens una carentem cunctis
carẽ uirtutib ꝯ quod si de moralibꝯ
est uerum quid de theologicis oꝑieni᷑
Itaq si spem habes caritatem simul
habeas oportet ac fidem. si qua haꝵ
desit. non iam spes illa. s p̾sump¬
tio inconsulta est ¶ Uitam spero
et̾uam R. Nem bonam ỹmo optimã
speras illud uide / nt quod bonũ agis
agas bene sunt et qui bona male
agant nec minus in affabilis ex¬
timator qualiter ꝙͣ quid facit aspi¬
cit nec minus aduerbia ꝙͣ uerba
liberat ac. nomina E Spero uitã
et̾nam R. Non celestis tm̃ s terrestres
domiui de se sperari amant. s aquib ꝯ
profecto ab hũs quibus se caros ac

Expanded text:
maior, nulla pulchrior, nulla sanctior spes, modo non ceca precepsve sit: sunt enim qui semper male agendo bonum sperent, quo nichil est stultius. Eternam vitam spero. Ea est virtutum consanguinitas atque connexio, sicut a philosophis disputatum est, ut necesse sit eum qui unam habet omnes habere virtutes, cui illud est consequens una virtutum carentem cunctis carere virtutibus: quod si de mortalibus verum est, quid de theologicis opinemur? Itaque si spem habes, caritatem simul habeas oportet ac fidem; si qua harum desit, non iam spes illa, sed presumptio inconsulta est. Vitam spero eternam. Rem bonam, immo optimam speras; illud vide, ut quod bonum agis, agas bene. Sunt et qui bona male agant, nec minus infallibilis extimator qui qualiter quam quid fiat aspicit nec minus adverbia quam qui verba librat ac nomina. Spero vitam eternam. Non celestis tantum sed terrestres domini de se sperari amant; sed a quibus? profecto ab his quibus se caros ac
Abbreviated transcription (Latin):
discipulum nactus sum R Sepe
facilius ursi caput mollias qm̃ ho¬
mniuis quid ius autem est in fabu¬
lis inpum aut uulpenilam lrãs di¬
dicisse nam elephantis studiosi nõ
anilis fabula est s naturailis ys¬
toria et hic cuus forsitan studio
natur. amn lemet Apud me cuitem
una fere pastoris et p̾ceptoris uita
est mrũ nisi uterq tandem a ꝯ¬
uictu mores trax̾it ille beluas re¬
git hit pueros/
De nouerca.S.O

Expanded text:
discipulum nactus sum. Sepe discipulum nactus sum. Sepe facilius ursi caput mollias quam hominis. Quid vis autem? Est in fabulis lupum, vulpeculam, literas didicisse; nam elephantis studiosi non anilis fabula est, sed naturalis historia. Et hic tuus forsitan studio naturam leniet; apud me, autem, una fere pastoris ac preceptoris vita est; mirum nisi uterque tandem a convictu mores traxerit. Ille beluas regit, hic pueros. 42 DE NOVERCA No
Abbreviated transcription (Latin):
p̾menda est omius elacio Scis ut a¬
lexander macedo tum aliqñ mathe¬
maticis añũ applicasset et geomet̾ta
sibi obscuruiscula traderentur difficul¬
tatibus offensus preceptori imꝑat
ut id ip̃mu cl arius tradat Et quid ille
respondeat hec inquit eque om̃ibus
difficilia sunt ut sc illi onnem spem
deffu fascris excuteret, Sit est enĩ her¬
cłe nulle sunt fortime pares nigemi
⁊ebus Quisquis doctus ac sapiens fi
cuꝑit obliuiscatur interim se potentẽ¬
D Discipulum rudem clatumq hẽõ
⁊Contra uentum aduerso flumiẽ
nauigas/ contrahe carbase tram
pete O Contuarem habeo discipu¬
lum proteruũq R Non arenam
tñi fodis s serpentem nutris attoni¬
tum excolis hostem docẽs O Dure
do canis s sic est hos clamor hos si¬
lentium delectat. Potentissimia sꝑ
nn rebus om̃ibus ꝯsuetudo est uide¬
ne ut piscator tantus tlamosus ue¬
nator ac clamosior ali quanto scole
auditus ꝙͣ silue D Duricordem

Expanded text:
primenda est omnis elatio. Scis ut Aprimenda est omnis elatio. Scis ut Alexander Macedo, cum aliquando Mathematicis animum applicasset, et Geometrica sibi quedam obscuriuscula traderentur, difficultatibus offensus preceptori imperat, ut id ipsum clarius tradat, et quid ille respondeat: “Hec, inquit, eque omnibus difficilia sunt”, ut scilicet omnem illi spem regii fastus excuteret. Sic est enim hercle, nulle sunt fortune partes in ingenii rebus: quisquis doctus ac sapiens fieri vult, obliviscatur interim se potentem. Discipulum rudem elatumque habeo. Contra ventum, adverso flumine, navigas: contrahe carbasa, terram pete. Contumacem habeo discipulum protervumque. Non harenam tantum fodis, sed serpentem nutris, aconitum excolis, hostem doces. Dure dido canis. Sed sic est: hos clamor, hos silentium delectat. Potentissima semper in rebus omnibus consuetudo est; viden ut piscator tacitus, clamosus venator? at clamosior aliquanto schole arbiter quam silve. Duricordem
Abbreviated transcription (Latin):
Ascipnlum habeo indocilem
Perdis oꝑam ⁊ litus aras se¬
mina picis natura nou unicitur e
Discipulum indocilem sors dedit¬
ꝑ Cetre aride tolonus solue boues
quid te torques illi parce et tibi tot suit
cuos querere stulticia est S Discipu¬
luui habeo lr̃arimm indocilem R Si
docilis est uirtutum illit insta nie¬
lioribus illum artibus ornaueris ꝙ
subsideat atq iugi tedio exh auriat
sit h abeto. Om̃s em̃ qui sunt qui a
erunt aut fuerunt uirtutibus aut
doct̾ius clari non posse unũ ingeniũ
accendere insi alique nitus in amĩo
suitille sint que p̃ceptoris spũ excita¬
te et ad uite gu̾osum disciplĩe fomitẽ
bilem discipulum at suꝑbum habeo¬
R Suꝑbia hostis ingẽni est dumq
sub esse dedignatur et discere negligit
Discipulus nisoleus egre manũ feru¬
le subitiet doct̾ne amnĩ rep̃hensionbꝰ
aurem collimi nigo  Habeo ꝓs¬
ꝑitare tiũdum discipulũ N̾ Tumor
oculorum uisui tumor animi ingemo
notet ut discipulis aditus fiat com¬

Expanded text:
scipulum habeo indocilem. Perdis operam, litus aras, semina proicis: natura non vincitur. Discipulum indocilem sors dedit. Terre aride colonus, solve boves, quid te torques? Illi parce et tibi, cum tot cuos querere stultitia est. Discipulum habeo literarum indocilem. Si docilis est virtutum, illic insta: melioribus illum artibus ornaveris. Qsubsideat, teque iugi tedio exhauriat. Sic habeto enim: omnes qui sunt, quique erunt, aut fuerunt virtutibus aut doctrinis clari, non posse unum ingenium accendere, nisi alique intus in animo scintille sint, que preceptoris spiritu excitate et adiute generosum discipline fomitem bilem discipulum ac superbum habeo. Superbia hostis ingenii est, dumque subesse dedignatur, et discere negligit discipulus insolens; egre manum ferule subiciet, doctrine animum, reprehensionibus aurem, collum iugo. Habeo prosperitate tumidum discipulum. Sicut tumor oculorum visui, ita tumor animi ingenio nocet: ut disciplinis aditus fiat, com
Abbreviated transcription (Latin):
ita demũ si ext̾m iudicis incorruptum
am̃i trus in rebus assumpseris glõria
quadem ut sapientibus placet quasi
comitatur illam sequitur illam qũa
eciam añcedit quod madolescentibus
clare ni dolis uidemus quos ante uir¬
tutem ꝑfectam p̃concepta de illis spes
hõmi claros facit que quibꝰdam uelud
stuuulus gn̾osas modestos q ammos
erigit atq excitat et inpellit adequã¬
dam speni ciuium suorum scultos
autem tumidos que p̃cipitat hic tnͣs¬
formacio illa reditula clarorum ado¬
lescencĩũ mobscuros senes laus quidẽ
sapienti utilis stulto aũt nocet Ex
huis uidemꝰ umibram ꝑ se ip̃m esse nõ
posse rei ciuꝰpiam sic oz uis ne igitur
gloriam ueram esse fac ut uera et soli¬
da uirtus sitꝰ
De beneficus

Expanded text:
ita demum si externi iudicis incorruptum ita demum si externi iudicis incorruptum animum tuis in rebus assumpseris. Gloria quidem, ut sapientibus placet, quasi comitatur, illam sequitur, illam quandoque etiam antecedit; quod in adolescentibus clare indolis videmus, quos ante perfectam virtutem preconcepta de illis spes hominum claros facit, que quibusdam velut stimulis generosos modestosque animos excitat atque erigit et impellit ad equandam spem civium suorum, stultos autem tumidosque precipitat: hinc transformatio illa ridicula clarorum adolescentium in obscuros senes. Laus quidem sapienti utilis stulto nocet. Ex his vides umbram per seipsam esse non posse, rei cuiuspiam sit oportet. Visne igitur gloriam veram esse? Fac ut vera et solida virtus sit. 93 DE BENEFIC
Abbreviated transcription (Latin):
labore ẜuatur Euid de falso sꝑes/ cuz
onuus fictio difficilis sit tũ difficilima
est quam multi undiq obseruant ra¬
ri uempe sunt gloriosi hos ꝓptei dissilĩ¬
tudinem obscurmu atq nuudum uulga
odit graue est int̾ hostium insidias la¬
tere p̃stemgere om̃i oculos non potes in
te tanto studio defixos ¶ gloriosus
appareo R Melius forsitan lateres
et certe tucius hoc grauiter dyxit is qui
multa leiter bene qui latuit bene dye¬
G Clarus lateq motus sum longe¬
q conspectus R luor abdita penetrat
rnuatur q putas conspecta p̃tereat
quid ꝙ pauci sunt quibus expediat ap¬
parere et conspici ꝑanci quorum fa¬
nie non noceat ad pleuũ nosci Notis¬
sinũ est illud claudiani dictum minuit
p̃ncia famam quanto magis illam mi¬
nuit noticia Raro sunt homines qd̾
uidentur ¶ Cloriosus uideor E Ca¬
ue nube trecundatus delitestis si parũ¬
per emerseris quo ꝑ lus glorie false fu̾it
gloria est R Id nemo te melus nouit

Expanded text:
labore servatur: quid de falsa speres? Cum labore servatur: quid de falsa speres? Cum omnis fictio difficilis sit, tum difficillima est quam multi undique observant. Rari nempe sunt gloriosi; hos propter dissimilitudinem obscurum atque invidum vulgus odit. Grave est inter tot hostium insidias latere; prestringere omnium oculos non potes in te tanto studio defixos. Gloriosus appareo. Melius forsitan lateres et certe tutius. Hoc graviter dixit is, qui multa leviter: Bene qui latuit, bene vixit. Clarus lateque notus sum longeque conspicuus. Livor abdita penetrat rimaturque: putas conspecta pretereat? Quid quod pauci sunt quibus expediat apparere et conspici, pauci quorum fame non noceat ad plenum nosci? Notissimum Claudiani dictum: Minuit presentia famam; quanto magis illam minuit notitia! Raro sunt homines quod videntur. Gloriosus videor. Cava nube circumdatus delitescis. Si parumper emerseris, quo plus glorie false fuit, vera est. Id nemo te melius novit,
Abbreviated transcription (Latin):
Quam condicio mea fert gloriam sum
adeptus R Si pgi indignam brenem
hercle/ at si dignam gaude non ꝙ ha¬
beas s quod meritus sit ¶ Moriam
quesuui E Glora uera insi bonis acti-¬
bus non quiritur/ unde tibi partum
nomen uide sit intelliges an uera gla
sit famã si casus dedit eripiet ¶ Mul¬
tum est glorie R Caue nequam glo
riam putas ymago false sit glorie y
rebus hoñi multa regnat illusio ¶y Pba¬
rimũ est glorie R Ut nemo pauper
magne peciũe famam querit insi ut
fallat sic nemo ignarus magne uirtutis
oꝑmonem ut̾erq tñ sibi consciꝰ quidꝙ̾
dese alii loquantur quantum uel ꝑ ecĩe
in arcula nel uirtutis in animo sit ¶
In signis est gloria R Si exmerito mo¬
deste utere ne suꝑbie illi notam affricu¬
ens si minus fat ne diu populũ fal¬
las ¶ Presulgens est gloria R Uel
me̾ri stude uel non tuũ indiunentum
exue. Ingloriũ ẽe p̃stiterit quam men¬
dacio głoriosum uera eciam głoria cum

Expanded text:
Quam conditio mea fert gloriam sum Quam conditio mea fert gloriam sum adeptus. Si indignam, brevem hercle; at si dignam, gaude: non quod habeas sed quod meritus sis. Gloriam quesivi. Gloria vera nisi bonis artibus non queritur; unde tibi partum nomen vide: sic intelliges an gloria vera sit. Famam si casus dedit, eripiet. Multum est glorie. Cave ne quam gloriam veram putas imago falsa sit glorie. In rebus hominum multa regnat illusio. Plurimum est glorie. Ut nemo pauper magne pecunie famam querit, nisi ut fallat, sic nemo ignavus magne virtutis opinionem; uterque tamen sibi conscius, quicquid de se alii loquantur, quantum vel pecunie in arcula vel virtutis in animo sit. Insignis est gloria. Si ex merito modeste utere, ne superbie illi notam affricueris; si minus, fac ne diu populum fallas. Prefulgens est gloria. Vel mereri stude vel grave non tuum indumentum exue. Inglorium esse prestiterit quam mendacio gloriosum. Vera etiam gloria cum
Abbreviated transcription (Latin):
d niueni magnam gloriam E
Magna mnexigno qualiter explicen᷑
non intelligo si temporum si locorum an¬
gustias metiare magua hit gloria non
esse fatebers non ingeram tibi ut t̾ra
onnus punctus est cuiꝯ ip̃ius ꝑtem
maxnuam natura fecit inhabitabilẽ
atq in accessibilem fortuna ut pũs
tempus puncto minꝰ idq ip̃iu semper
instabile fuge que tam rapide ut uix illã
aĩo se qui possis due relique teniꝑis
ꝑtes semꝑ absentes ita ut altaͣ nos
lubrita memiona alt̾a exspectacione
axia peffis fatiget ut omne simul
tempus aut diluuiis aut estu ninuo
aut peste aliqua uel celi inctemencia
uel terrarum aut demq per ip̃m lapsu
ꝓp̾o ita discertum atq concussum sit ut
una sepe etas ꝓpe nil habeat cõmune
cum alt̾a neq minꝰ intemporibus ꝙͣ
in locis iudeas exiguo int̾uallo notis¬
simũ non agnosti hec inꝙͣ et que sunt
id genus plima tnͣseo uulgata sunt oĩa
quibus liquide cermtrie que nam hec mor¬
talis ac terrene glorie magnitudo est ¶

Expanded text:
d inveni magnam gloriam. Magna in exiguo qualiter explicentur non intelligo: si temporum, si locorum angustias metiare, magnam hic gloriam non esse fateberis. Non ingeram tibi ut terra omnis punctus est, cuius ipsius partem maximam natura fecit inhabitabilem atque inaccessibilem fortuna, ut tempus presens puncto minus idque ipsum semper instabile fugeque tam rapide, ut vix illam animo sequi possis, due relique temporis partes semper absentes, ita ut altera vos lubrica memoria, altera expectatione anxia fatiget, ut omne simul tempus aut diluviis aut estu nimio aut peste aliqua aut celi inclementia vel terrarum aut denique per seipsum lapsu proprio ita discerptum atque confusum sit, ut una sepe etas prope nil habeat commune cum altera neque minus in temporibus quam in locis videas exiguo intervallo notissimum non agnosci. Hec, inquam, et que sunt id genus plurima transeo: vulgata sunt omnia, quibus liquido cernitur quenam hec mortalis ac terrene glorie magnitudo est.
Abbreviated transcription (Latin):
superho pare̾ uictori Euid ergo ce¬
sairem dignũ iudicauit qui filio ui¬
tam daret ac qui sibi uel indignũ
censuit uel inuidit uel ad suniniã
illus quortis tausam solani fuisse
de q̃heudit muidiam quod cesar
ip̃e disẜimilauit ut modo dixnius
Aliud em̃i tuuere quid poterat auit
tur pͥncipem non tulisset a quo ñ.¬
Demi consule curia eiectus fuerat
et ꝯiectus intarcerem qui se tanta
tam pñti in uiria non ocridit quõ
mani metu quõ se falsa opuuone

Expanded text:
superbo parere victori Quid ergo? Cesuperbo parere victori Quid ergo? Cesarem dignum iudicavit, qui filio vitam daret, atqui sibi vel indignum censuit, vel invidit? et ad summam, mortis illius causam solam fuisse deprehenditur invidiam, quod nec Cesar ipse dissimulavit, ut modo diximus. Aliud enim timere quid poterat, aut quid principem non tulisset, a quo pridem Consule curia eiectus fuerat, et coniectus in carcerem. Et qui se tanta tamque presenti iniuria non occideret? quo inani metu, qua se fals
Abbreviated transcription (Latin):
sapientis uiri mortem iniudiosam sũ¬
auo honũ excusatam sapientibus ac lau¬
datam sequi uite q difficultates in nu¬
meras auxilio spontanee mortis eua¬
dere  Mori uolo R uide ne te
manis spes rerum fallat sunt nempe
alii quasi pares eloquio nichil ad ẽt̃
ac certe sentençia pociores q̃ Cathonis
hauc mortem neq laudent neq ui¬
tuperent neq excusent s reuissime re¬
prehendant in quibris augustiꝰ scru¬
tator ueritatis ac̾rmiꝰ non hanc fu¬
isse illi arcessende mortis causam dis¬
ꝑutat ne sub cesaris imꝑio unie̾t cũ
filio suo ip̃e fu̾it auctor ad cesarem
confugiendi doq illuis clemencia spe¬
⁊andi omia neq fefellit Quod si
turpe credidisset cur non filiũ secum
s ueneno nel ferro uel qualib ui cib
hiuõĩ turpitudine liberasset Cum
qaulius torquatus sit laudatus ꝙ
filiũ ip̃e suũ qui cum tont᷑ patris
imperiũ yuguasset ac uicisset occide¬
procatis hostis esse uictorem quani

Expanded text:
sapientis viri mortem invidiosam, susapientis viri mortem invidiosam, summo hominum, et excusatam sapientibus ac laudatam, sequi, viteque difficultates innumeras auxilio spontanee mortis evadere? Mori volo. Vide ne te inanis spes rerum fallat: sunt nempe alii quam pares eloquio nichil ad rem, at certe sententia potiores, qui Catonis hanc mortem neque laudent, neque excusent, sed gravissime reprehendant, in quibus Augustinus, scrutator veritatis acerrimus, non hanc fuisse illi arcessende mortis causam, disputat, ne sub Cesaris imperio viveret, cum filio suo ipse auctor fuerit, ad Cesarem confugiendi, deque illius clementia sperandi omnia, nec fefellit; quod si turpe credidisset, cur non filium secum vel veneno vel ferro vel morte qualibet ab eiusmodi turpitudine liberasset? Cum Manlius Torquatus sit laudatus, quod filium ipse suum, qui contra patris imperium pugnasset ac vicisset, occideprocacis hostis esse victorem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uero ꝓiculosa ac funesta non descen¬
dam inquit insi ille me renocet/ a quo
hic positus fui. id dum stephano nũcia¬
tum ẽẽt et ip̃e illi ꝯuetuens atq eñ re¬
uocaturꝰ accurre̾t t̾ris terris fundam̃¬
tis fatiscentibus magno corruit fragore
sit fideli tustos opp̃ssus est quẽ cũ uix
etituni ⁊uinis dñis suis mestus at la¬
crmians sepeliuit enn q dum uyeit et
pie desideraint, et fidem eius sepe meri¬
tie laudibus infamliari colloquio ꝑ¬
deo qualis hiccredite sibi terris dñõ suo
fuit fuisse tũ nchil omiꝰ non que latz
mortem Cathonis illa etate laudat̃e
a multis et opione hõm̃ gloriosam
Notum q est illud nili Cescris qui dũ
uictor uictam ꝗperaret ubi se ille ꝑmie¬
rat audita eius morte Catho moes glẽ
inquit inudit et ego sue ñiuideo P
tłarum aliquid hand dubie ndebatur
cui uir maxnu ꝯ et gloriosissimꝰ muide̾t
Sũd igitur obstat aut quid ꝓhibet

Expanded text:
sibi vero periculosa etiam ac funesta: “Non descensibi vero periculosa etiam ac funesta: “Non descendam, inquit, nisi ille me revocet a quo hic positus fui”; id dum Stephano nuntiatum esset, et ipse illi metuens atque eum revocaturus accurreret, turris fundamentis fatiscentibus magno corruit fragore; sic fidelis custos opppressus est, quem vix erutum ruinis, dominus suus mestus ac lacrimans sepelivit; eumque, dum vixit, et pie desideravit, et fidem eius sepe meritis laudibus in familiari colloquio pDeo, qualis hic credite sibi turris domino suo fuit. Fuisse tamen nichilominus, non me latet, mortem Catonis illa etate laudatam a multis, et opinione hominum gloriosam. Notumque est illud Iulii Cesaris, qui dum victor Uticam properaret, ubi ille se peremerat, audita eius morte “Cato mee glorie, inquit, invidit, et ego sue invideo”; preclarum aliquid haud dubie videbatur, cui vir maximus et gloriosissimus invideret. Quid igitur obstat michi aut quid prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tempso mediui uides qui tra
et piis oñ̃ibus ⁊etmendus am̃i q
in custõdia corporis nec iniussu eꝰ
aquo ille est uobis datus ex õi ał¬
nimine assignatiun ad eo diffugisse
iudeanũ Au non satis citeromana
hec excusatum argunt/. Cathonem
et plane si ab imꝑatore freuo ad
custõdiam loci ciuspiam deputatus
non auderes nuissus te moueͬ ferrz¬
q ille hoc grauiter si contͣriũ fecisses
Quid scelestis putas imꝑator cui
tanto plus obedientie debetͣ ꝙto
maior deus est hom̃e fuit imꝑ
priste uirtutis stephanus colup̃nẽñ
non hot solum s oi etate uir cla¬
rissimꝰ futur ꝯͥ hic ab ingenti suo
illo hoste cui petencia impar est eat
obcessus turrmm ubi plurmũ ꝑ iculi
uidebatur uni suoꝵ conẜuandam certus
de illius fide ꝯmisezat que dũ cunicuł
sub fossa latentibus tremeret ac rum̃a
miraretur fugientibus socus atq hor¬
tantibꝰ ut saluti sue descendendo ꝯsu¬
leret cum iam ad nichil utilis mora ẽc̃t

Expanded text:
hoc templo medium vides, quae terra hoc templo medium vides, quae terra et piis omnibus retinendus est animus in custodia corporis nec iniussu eius a quo ille vobis est datus, ex homihumanum assignatum a Deo diffugisse videamini.” An non satis Ciceroniana hec excusatum arguunt Catonem? et plane si ab Imperatore terreno, ad custodiam loci cuiuspiam deputatus, non auderes iniussus te movere, ferretque ille hoc graviter si contrarium fecisses. Quid celestis putas imperator, cui tanto plus obedientie debetur, quanto maior Deus est homine? Fuit nuper prisce virtutis Stephanus Columnensis, non hac solum sed omni etate vir clarissimus futurus; hic ab ingenti illo suo hoste, cui potentia impar erat obsessus, turrim ubi plurimum periculi videbatur, uni suorum conservandam, certus de illius fide, commiserat, que dum cuniculis suffossa latentibus tremeret ac ruinam minaretur, fugientibus sociis atque hortantibus, ut saluti sue descendendo consuleret, cum iam nichil utilis mora esset,
Abbreviated transcription (Latin):
efferret sua illa peculiari oꝑnnone
de qua diximꝰ non sit Eycero ex¬
cusasse contento landibus abstmnet
Ait eñi cathonini incredibili grã¬
iutate nature ꝑꝑetua q constan¬
tia moriendi potius quã tyr̃ami
uultum aspiciendũ fuisse quam
cum multis brutus aspexit et illiꝰ
male fecerit non laboro fecit tũ Ex
cero autem duni cathonein excusass
siue illius siue melioris obluustitur
quam ante annos plurnnos libro sex¬
to rei publice posuerat E a uero est
huiꝰ mõi dum publiũ affritauũ iui¬
norem in celo tumi pr̃e atq ano col¬
loqui sompmantem et audita in¬
mortalitate niume ac felicitate ui¬
te alterus ad moriendũ auidũ in¬
dixeisset pr̃ mox inntile desidermm
inquit ille isi eñĩ cum ał te deus
hus ciuꝯ hoc templum est omne qd
conspicis istis te corporis custodiis
liberauit huc tibi aditus prĩe non p̃t
homines eñi cum hat lege generati
qui tuerentur illum esobum quẽ in

Expanded text:
effert, sua illa peculiari opinione effert, sua illa peculiari opinione de qua diximus; non sic Cicero, excusasse contentus, laudibus abstinet; ait enim Catoni, incredibili gravitate nature, perpetuaque constantia moriendum potius quam tyranni vultum aspiciendum fuisse; quem tamen Brutus aspexit, et illius  seu quam male fecerit, non laboro; fecit tamen. Cicero autem dum Catonem excusat, sue illius sententie melioris obliviscitur, quam ante annos purimos, libro sexto Rei Publice posuerat. Ea vero est huiusmodi. Dum Publium Africanum minorem, in celo cum patre atque avo colloqui somniantem, et audita immortalitate anime ac felicitate vite alterius, moriendi avidum induxisset, patrem mox inutile desiderium inquit ille. Nisi enim deus is, cuius hoc templum est omne, quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in
Abbreviated transcription (Latin):
benc uixeritis frustra est Optate
facite ⁊eliquũ illi ꝯmittite qui quos
in hant uitam nltro non uocatꝰ
nnitulit egressuris non insi uoͬtus
et rogatus manũ dabit/ Nõ mo
ri nolite optare non nõ est impu¬
deus arrogans s in efficax et eciã
quane notum est aissuessite o mor¬
les nature legibus et meuitabili
iugo colla subunttite et si uos ipõs
amatio quod nati estis amate nõ
quod nati esse uelletis Neq enĩ
naturam uobis s uos illi obsequi
par est D Panorem mortis ab¬
icere diu quideui frustra intor¬
R Miror quid tam diu frustra
interitis quo te debuit cogitatis
prona perducere turpis est eñi tã
breiis ꝑiculi si ꝑ iculũ non natu̾a
et ꝑiculorum fis est mori Tur¬
pie est inꝙͣ uiro tam momentanei
discrim̃s tam longenus ꝓeiuor et
tot anui anxiiatq suspensi decliña
Da est id est eñi ueri opus hoc ftẽ¬
feĩe Qua tñ in re Cathonis mor-¬
rem miris laudibus senecta idem

Expanded text:
bene vixeritis frustra est. Optatebene vixeritis frustra est. Optatefacite, reliquum illi committite, qui vos in hanc vitam ultro non vocatus intulit, egressuris non nisi vocatus et rogatus manum dabit. Non mori autem nolite optare: non modo enim impudens arrogansque, sed inefficax etiam et inane votum est. Assuescite, o mortales, nature legibus, et ineluctabili iugo colla submittite, et si vos ipsos amatis, quod nati estis amate, non quod nati non esse velletis: neque enim naturam vobis, sed vos illi obsequi fas est. Pavorem mortis abicere diu quidem frustra nitor. Miror quod tam diu frustra niteris, quo te debuit cogitatio prona perducere. Turpis est enim tam brevis periculi si periculum non natura et periculorum finis est mori, turpis est, inquam, viro tam momentanei discriminis, tam longevus pavor, et tot anni anxii atque suspensi, ada sunt, id est enim viri opus, hoc femine. Qua tamen in re, Catonis mortem miris laudibus Seneca idem
Abbreviated transcription (Latin):
sic ꝯnexa sunt ut uix ualeant dis¬
solui At uos dñ uestri memores
uideri uultis et p̾ncipu et fuus me¬
mores obẜuasti hos qui dm̃i sue
disponunt uix est qui dice̾ audeat
cum moriar sed si moriar et indu¬
bio ponitur quo nichil est certiꝰ
neq idip̃m si moriar clare sonat
s si quid de me esset aluid quid¬
non est hoc aluid queso et nõ po¬
tius idem ip̃m quod de omĩbus
fuit erit ne uel qui nati uel qui
nastituri sunt quib ꝯ ut iite sit
et mortis multa sunt gua ncci¬
tas una moriendi banc tu cupis
ex cutere quami neq pres tui nec
ulli uinꝙͣ ⁊eges gentiu excussere
nec excũcient quidam t̾giu̾sam̃
ut libet ita uobis euemẽt ut hus
qui contra hostibus ferri aciem ocu¬
los slaudiuit quasi ꝑiculũ quod ñ
uident neq sensuri sunt feriemũ
morienũ sentietis an ceci aũt an
uidentes id in ur̃a manu est Op¬
tate ergo bene mori quod ip̃m insi

Expanded text:
sic connexa sunt, ut vix valeant dissic connexa sunt, ut vix valeant dissolvi. At vos vestri memores videri vultis, et principii et finis immemores. Observasti hos qui domui sue disponunt: vix est qui dicere audiat, “cum moriar”, sed “si moriar”, quasi in dubio ponitur quo nichil est certius. Neque id ipsum “si moriar” clare sonat, sed “si quid de me esset aliud”; quidnam esset hoc “aliud” queso, et non potius idem ipsum, quod de omnibus fuit, eritve vel qui nati vel qui nascituri sunt, quibus ut vite, sic et mortis, multa sunt genera, necessitas una moriendi? hanc tu cupis excutere, quam nec patres tui nec ulli unquam reges gentium excussere, nec excutient quidem. Tergiversamini ut libet: ita vobis eveniet, ut iis qui contra hostilis ferri aciem oculos claudunt, quasi periculum quod non vident nec sensuri sint. Feriemini, moriemini, sentietis. An ceci autem, an videntes, id in vestra manu est. Optate igitur bene mori, quod ipsum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
stultius nel ingratius indeũ quam
nulti autem nomen illud egre audiũt¬
endum quod semper int̾uam aur̃e
pulsare debuerat nempe sine quo nõ
est qui se ipm cogitare possit. Quid
namq se cogitet insi quod est animal
mortale quociens nise suis q reflecti᷑
noune sibi illico nomen mortis occur¬
rit s refugitis quasi ꝑ aurem mors
irrumpit et auertitis anui atq cogi¬
tatis obluusci quod mox sui memoriã
uel muitis ingeret ⁊ecusatis ecce mor¬
tem cogitare quam confestim et co¬
giture oportebit et pati ciuiꝰ passio
Fucilius sequeretur si cogitacio p̾¬
cessisset nunt simul in angustris
alta altãm exasperat Oue ẽñi
mopinũ et subitum aiam quatit
Eque stultum est nel appetere aliꝙͦ
frustra uel uitare uelle quod neque¬
as eoq stultius utrumq quo dãp¬
nosius futurũ implesse quod cu¬
pias at qui aul dampnosius in
humanis malis quam dei si ip̃iꝰ
et mortis obliuio que tria numero

Expanded text:
stultius, nichil ingratius in Deum. Quam stultius, nichil ingratius in Deum. Quam multi autem nomen illud egre audiunt, quod semper internam aurem pulsare debuerat, nempe sine quo non est, qui seipsum cogitare possit; quid namque se cogitet, nisi quod est animal mortale? quotiens in se quisque reflectitur, nonne sibi illico nomen mortis occurrit? sed refugitis, quasi per aurem mors irrumpat, et avertitis animum, atque id cogitis oblivisci, quod mox sui memoriam, vel invitis, ingeret; recusatis ecce mortem cogitare, quam confestim et cogitare oportebit et pati, cuius passio facilius sequeretur, si cogitatio precessisset; nunc simul in angustiis altera alteram exasperat: omne enim inopinum ac subitum animam quatit. Eque stultum est, vel appetere aliquid frustra, vel vitare velle quod nequeas, eoque stultius utrunque, quo damnosius futurum implesse quod cupias: atque nil damnosius in humanis malis, quam Dei, suique ipsius et mortis oblivio, que tria numero
Abbreviated transcription (Latin):
qui uentura non ꝓuident s cuui
ciuictis in rebus ꝓiudentia nccĩa sit
tñ in hus maxime que amplius ꝙͣ
semel fieri ne quenut in quibꝰ eror
unus sufficit nbitũ ꝑes lapsus
fuerit actum est D Ualde nunc
eciam mortem horreo E alte ⁊adi¬
tata et non facile diuellunt᷑ scio ut
dixi metũ mortis sensibus insitũ
tem neq malam neq bonam eo¬
quod ꝑseipãm neq tuuendam diffi¬
munt nec optandam inter diffe̾n¬
cia mĩantes que proqualitate fru-¬
en ciũ muit mala nunc bona fieri
uolunt quod illi eniam ex nr̃is ui¬
deo ꝓbari qui pc̃cornm pessima in
preciosam uero sanctoꝵ mortem ait¬
D Marteni metuo mortem odio¬
R E quidem unde bit mortalibꝰ
metus mortis unde hot odiui mirer
nsi mollicies aĩoꝵ nota sit qua
q alitis ꝑ auores an unũ uides
nt magna ꝑs mort aliũ ip̃m nome
mortis exhorreat quid est aliud quã
naturani ꝓp̾am horreᷤ atq id odisse
quod uatus quo nichil intꝰ homines

Expanded text:
qui ventura non provident. Sed cum qui ventura non provident. Sed cum cunctis in rebus providentia necessaria sit, tum in his maxime que amplius quam semel fieri nequeunt, in quibus error unus sufficit: ubicunque pes lapsus fuerit, actum est. Valde nunc etiam mortem horreo. Alte radicata non facile divelluntur. Scio, ut dixi, metum mortis sensibus insitum tem, neque malum neque bonum, eoque per seipsam nec timendam diffiniunt, nec optandam, inter indifferentia numerantes, que pro qualitate fruentium, nunc mala, nunc bona fieri volunt; quod illi etiam ex vestris video probari, qui peccatorum pessimam, pretiosam vero sanctorum mortem ait. Mortem metuo, mortem odi. Equidem unde hic mortalibus metus mortis, unde hoc odium mirer, nisi mollities animorum nota sit, quaatque alitis pavores. An non vides, ut magna pars mortalium ipsum nomen mortis exhorreat? Quod, quid est aliud, quam naturam propriam horrere atque id odisse quod natus sis, quo nichil inter homines
Abbreviated transcription (Latin):
ta quuttere que ad suos prefuerant
net remandare nec subsistere quidẽ
nec diuerte̾ licitu est nec reuerti
iter uiͣtͣm in possibilis redditus ire
illo ncr̃e est ut milites unde redire
non possibile hor militibus sus
dux rõms apud Cenecam hoc dux
uobis uester edicit itaq tũ opor¬
teat ne nec liteat redire Ciuq
ituieris sit certa nc̃citas hora aũt
motus incerta unũ est deiuẽdiũ ut
pan anino sitos semꝑ et nocati res¬
pondere et iussi obtꝑare compoĩtis¬
Q omibus ãe pꝰ̾mũ ducis imꝑiũ
iter illud alacrites agere quod utor
uobis aut letis ant tastibus per¬
agendum est E a res maxiẽ et
metũ mortis inminet ał in minuet
et dolorem uet securos mõ s cupi¬
dos huic abire nos faciet alloquĩ
inpiisis et in cautis enemet quod
bruto suo in epłis uere olini uaticiã¬
tus est Cycero opp̾mẽnũ michi cre¬
dite brute in quit insi ꝓuideritis sic
est inꝙͣ sic illi accidit sic omibus

Expanded text:
ta committere, que ad suos ta committere, que ad suos e aliquid, nec subsistere quidem, nec divertere licitum, nec reverti: iter necessarium, impossibilis reditus. “Ire illo necesse est milites, unde redire non est necesse.” Hoc militibus suis dux Romanus apud Senecam, hoc dux vobis vester edicit. Itaque cum oporteat ire nec liceat redire, cunque itineris sit certa necessitas, hora autem motus incerta, unum est remedium, ut parati animo sitis semper, et vocati respondere, et iussi obtemperare, compositisque omnibus ad primum ducis imperium, iter illud alacriter agere, quod utique vobis aut letis aut tristibus peragendum est. Ea res maxime et metum mortis imminuet et dolorem, nec securos modo sed cupidos hinc abire vos faciet; alioquin improvisis et incautis eveniet quod Bruto suo, in epystolis, vere olim vaticinatus est Cicero. “Opprimemini, michi crede Brute, inquit, nisi provideritis”; sic est, inquam, sic illi accidit, sic omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ̃is eĩi formidanti uulgo exitꝰ
multe trãdantur cause omnes tũ¬
cunt Daortem metuo R̾ Me¬
tum hunc parit q̃ p̾meditaciõ
maxime et mopia ⁊õnis nc̃citas
moriendi in uiro docto ac sapiente
turpissima et p̃sertun sene cui si
noue pietati que sũma phĩa et
uera est sapiencia udeatur aspice
ut qui alieno nꝑio ꝗarent subi¬
to longum irer iussi agere solleciti
et tristes ⁊ aptiui ꝯplitandis sarciũ¬
culis inhiant at queruli Enod
predictu eis añ non fuerit indig¬
nantes q abenut et sepe nitegru¬
uersi nunc hoc nunt illud obliti
murmurant᷑ at qui nulla uia lon¬
gior quam mori nulla durior ut
ꝓhibent in festior q latrunculis
nulla deniq obscurior suspectior
incertior q ut cuncta cessarent certe
uremeabilis uia est quo attentius
prouidendũ est ne quid obliuisca¬
nĩ qui huit digressis non licebit
quod uiantibus ceteris atq aliud
quodcumq itmerantibus al iter ci¬

Expanded text:
Quamvis enim formidati vulgo exitus Quamvis enim formidati vulgo exitus multe tradantur cause, omnes tacunt. Mortem metuo. Metum hunc parit impremeditatio, maxime et inopina necessitas moriendi, in viro docto ac sapiente turpissima, et presertim sene, cuius si nove pietati, que summa Philosophia et vera est sapientia, videatur? aspice ut qui alieno imperio parent subito longum iter iussi agere, solliciti et tristes, raptim complicandis sarcinulis inhiant, ut queruli quod predictum eis ante non fuerit, indignantesque abeunt, ut sepe in terue hoc, nunc illud obliti murmurent. Atqui nulla via est longior quam mori, nulla durior, ut perhibent, infestiorque latrunculis, nulla denique obscurior, suspectior et incertior, que ut cuncta cessarent certe irremeabilis via est, quo attentius providendum, ne quid obliviscamini, quoniam, huic digressus non licebit, quod viantibus ceteris, atque aliud quodcunque iter agentibus, liter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eudum tenendum q potius quod
iocundum faciat quam quod mestũ
Si sibi suꝑuacuus tunor in morlis
est eñi ip̃e Si corporis sui hostis cu¬
ram gerere pietas indebita sui dis¬
solui metuit animus carce̾m et tõ¬
pedes suos amat scultus amor¬
D Ciore mortis exagitor ꝑ Stul¬
ti omnes mori metuũt nec id
miror quibus felicitas omnis n
corpore est quod extingui morte
non est dubium Inre igitur boĩ fui
finem pauidi cogitant mesti ui¬
dent natura eñi hoñs hec est
ut filix ẽẽ nolle nequect uirmu
doctuiu cui non alia corporis ꝙͣ
uilis mancipii cura est cui nicul¬
tu cũ omne studiũ semꝑ fuit oĩs
cunor onmne desiderĩ oĩs spes mor¬
tem corporis non aliter quam di¬
gressum matutinũ e nocturne
quodam in ameno et in ꝯmõdo
prsus hospicio spectare debet O
Morten non tumere nõ possũ Rr
Posses huiꝰ uite exitum non tuere
si alterius ingressinu sperare posses
aut optare tuus lac timor unde ori

Expanded text:
rendum, tenendumque potius quod rendum, tenendumque potius quod iucundum faciat, quam quod mestum Si sibi, supervacuus timor: immortalis est enim ipse; si corpori, sui hostis curam gerere pietas indebita. Sin dissolvi metuit, nimis carcerem et compedes suas amat stultus amor. Timore mortis exagitor. Stulti omnes mori metuunt, neque id miror: quibus felicitas omnis in corpore est, quod extingui morte non est dubium. Iure igitur boni sui finem pavidi cogitant, mesti vident: natura enim hominis hec est, ut felix esse nolle nequeat; virum doctum, cui non alia corporis quam vilis mancipii cura est, cui in cultu animi omne studium semper fuit, omnis amor, omne desiderium, omnis spes mortem corporis non aliter quam digressum matutinum et nocturno quodam inameno et incommodo prorsus hospitio spectare decet. Mortem non timere non possum. Posses vite huius exitum non timere, si alterius ingressum sperare posses, aut optare: tuus hic timor inde oritur.
Abbreviated transcription (Latin):
suma de narrantis tanta uetustro
nouitas tanta lux fulgidis tantis
formosis decor abditur quod nõ h
sõ dixeri quia libi non possem s
quia tu hic materĩa obtulisti nelo
em̃ qui ĩgnare suꝑbie mos est semel
audita forte nec intellecta dumui re¬
petunt᷑ quasi trita et unlgata fas¬
tidias O Ed quiesco recte quidẽ
in hiis monitis te nersatum bideo
et si ab iceptis ꝓcul adhut em̃
mortem inchiloĩmꝰ horreo R Bũt
quedam noie et in opunoue homi
maiora quam re multa horrori emm ꝯ
futrant que uicina sunt risui Temẽ
crẽditur mexꝑtis Nemo ex hiis mor¬
tis infamatoribus comꝑtin aliꝙ
loqui p̃t nichil ip̃e exꝑtus nchis
ab exꝑto didicit mortũũ ꝙͣuis int̾¬
doga si lebit is cui iam rei ueritas
nota est garrient quibꝯ in cogni¬
ta est et uaris angurus astruent
quod ignorant hinic comꝑtissina hĩc
occultissima rermu mor̃s archanũ
et giecturale negociũ suspicionibus
agitur nidubio bonis opinibus in he¬

Expanded text:
sima renarrantis, tanta vetustis sima renarrantis, tanta vetustis novitas, tanta lux fulgidis, tantus formosis decor additur, quod non hic ideo dixerim, quia alibi non possem, sed quia tu hic materiam obtulisti; nolo enim, qui ignare superbie mos est, semel audita, nec forte intellecta, dum repetuntur, quasi trita et vulgata fastidias. Acquiesco recte quidem: in his monitis te versatum video, etsi ab incepto procul: adhuc enim mortem nichilominus horreo. Sunt quedam nomine et opinione hominum maiora quam re; multa horrori eminus fuerant, que vicina sunt risui; temere creditur inexpertis; nemo ex his mortis infamatoribus, compti aliquid loqui potest, nichil ipse expertus, nichil ab experto didicit. Mortuum quemvis interroga: silebit, is cui iam rei veritas nota est, garrient quibus incognita, et vanis auguriis astruent quod ignorant, hinc apertissima, hinc occultissima rerum mors. Arcanum et coniecturale negotium, suspitionibus agitur; in dubio bonis opinionibus inhe
Abbreviated transcription (Latin):
lem. Etas hec cum egentissima sit
uerorum et qm̃ a pñtibus p̃ter meras
mgas nich̃is est quod sꝑas si ap̃scos
rẽditu inuentũ q aliquid apud i oᷤ
fuerit quod egritudinẽ tũã leuet noli
sꝑnere et dicere ꝙ nidocti dicunt a
nisi nbi piscee fere ꝙ habitãt ĩ aquis
atq nemoribus ubi fodi aurum ubi
gẽmas legi nisi ubi hoc nascitur ille
scatent int̾re uenis maris q littoribꝰ
Unde nec am̃catoribus merces unde
statuas et tabulas pictas insi asta
et si ãpud illos pro thesauro abdita
atq ab illis inuenta suit eadem tñ
ab alus maꝑtum eriuuĩ et uel ac̾ua¬
tuis uel clarius atq exp̃ssins uel bre¬
iuiͦ postremo nel aliter dici pũt au¬
diendi similia om̃̃ibus spẽ datura
successum pautis ea est uis ordius
atq iũcture quod et in poeticis elegã¬
tiss uue flactus docet et sepe aliter
atq aliter et aliqñ potentiꝰ affrũ¬
da aminos tanta est gr̃ã uel notis¬

Expanded text:
lem etas hec, cum egentissima sit lem etas hec, cum egentissima sit verorum. Et quoniam a presentibus preter meras nugas nichil est quod speres, si ad priscos reditum, inventumque aliquid apud illos fuerit, quod egritudinem tuam levet, noli spernere et dicere, quod indocti dicunt; anisi ubi pisces fereque habitant in aquis atque nemoribus? ubi fodi aurum, ubi gemmas legi, nisi ubi hoc nascitur? ille scatent in terre venis, marisque litoribus. Unde, nisi a mercatoribus, merces? unde statuas ac tabulas pictas, nisi a staetsi apud illos pro thesauris abdita atque ab illis inventa sint, eadem tamen ab aliis in apertum erui, et vel acervatius vel clarius atque expressius vel brevius, postremo vel aliter dici possunt, audendi similia omnibus spem datura, successum paucis. Ea est vis ordinis ac iuncture quod et in poeticis elegantissime Flaccus docet, et sepe aliter atque aliter, et aliquando potentius affectura animos; tanta est gratia vel notis
Abbreviated transcription (Latin):
esurne sitize igilare con sopra quod
ultimũ pl ane similiuũ morti est at
ideo sompñũ Alii nero ꝯsanguinemii
Alii uero mortis ymagnen dixere nene
sen poeticus lepos estietur sen ph̃icũ
acumen ip̃a ueritas amnci morten
sompiñi dixiti et semel facere metius
quo cotidie delectaris inconstanciam
quidam hant decti mirant᷑ atq ar¬
tuñt O Trita hec apud pħos ac
uulgata sunt delectant q dum̃ reso¬
nant interpone silencũ tinor redit¬
R unimo equidem mauet nam si
abuisset non rediret et est non nficior
uigi precordiis tunor mortis in natis
sed eruditum uiriũ uulgaria sapere
de forme est quẽ decet de mõ dicebam
non turbe uestigia s pancorũ sequi
Nam quod et de pħis dicis miror ꝙͦ
ita cum a nantis naiugandi ab ag̃¬
colis señdi aducibus bellandi consiliũ
capiatis consilia a pħis sumpt a
ꝯtempintis Et pro cura corꝑis me¬
dicos euocatis pro cura aĩ phõs nõ

Expanded text:
esurire, sitire, vigilare, consopiri? quod esurire, sitire, vigilare, consopiri? quod ultimum plane simillimum morti est, atque ideo somnum, alii consanguineum, alii vero mortis imaginem, dixere. Neve seu Poeticus lepos extimetur, seu Philosophicum acumen, ipsa veritas amici mortem somnum dixit. Et semel facere metuis, quo quotidie delectaris. Inconstantiam quidem hanc docti mirantur atque arguunt. Trita hec apud Philosophos ac vulgata sunt, delectantque dum resonant. Interpone silentium: timor redit. Immo equidem manet. Nam si abiisset non rediret, et est, non inficior, vulgi precordiis timor mortis innatus; sed eruditum virum vulgaria sapere deforme est, quem deceat, ut modo dicebam, non turbe vestigia sed paucorum sequi. Nam quod de Philosophis dicis, miror: quid, ita, cum a nautis navigandi, ab agricolis serendi, a ducibus bellandi consilium capiatis, vivendi consilia a Philosophis sumpta contemnitis et pro corporis cura medicos evocatis, pro cura animi Philosophos non
Abbreviated transcription (Latin):
et arbitror non tuueres humanã
quippe naturam duo hec in unum
illa aiani ꝯceruit hec corpus sed in¬
opia rõuis metum mortis induxit¬
D Mortem tuneo R Michil me
tuendum est quod affert nc̃citas
nature Qui naturalia em̃ odit a̾t
metuit naturam apãm oderit o aut
metuat nisi forte ꝑtem eius alt̾am
amplecti licitum et laudare respuere
alteram at dampnare quo nichil ẽ
in solentius non solui homim cum
deo s homibus interse Itaq nel totũ
recipis uel totum reitis amicũ ne si
tn grata de cerpsens non equus ãi¬
cicie cultor atq arbiter uidearis O¬
Mortem horreo Re Gi quid in mor¬
te mali est idipm metus mortis ex¬
asperat ac si inchil magnũ metꝰ
ip̃e est malũ stultitia est malu
sia nel angere nel fatere ¶ Nomẽ
ip̃m mortis horreo Et Nomẽ mortꝭ
infame mortaliũ fecit infiriitas
ris esset in morte quam in cetis que
per naturam fuuit/ Quid enũ magis
mori tiuieas ꝙͣ nasci adolesceͦ senesce

Expanded text:
ut arbitror, non timeres, humanam ut arbitror, non timeres, humanam quippe naturam duo hec in unum illa animam concernit, hec corpus, sed inopia rationis metum mortis induxit. Mortem metuo. Nichil est metuendum quod affert necessitas nature; qui naturalia enim odit aut metuit, naturam ipsam oderit oportet aut metuat; nisi forte partem eius alteram amplecti licitum et laudare, respuere alteram ac damnare, quo nichil est insolentius, non solum homini cum Deo, sed hominibus inter se; itaque vel totum recipis, vel totum reicis amicum, ne, si tantum grata decerpseris, non equus amicitie cultor atque arbiter videare. Mortem horreo. Si quid in morte mali est, id ipsum metus moris exasperat; at, si nichil, magnum ipse metus malum est. Stultitia est malum suum vel augere vel facere. Nomen ipsum mortis exhorreo. Nomen mortis infame mortalium fecit infirmitas.ris esset in morte quam in ceteris, que per naturam fiunt. Quid enim magis mori timeas quam nasci, adolescere, senescere,
Abbreviated transcription (Latin):
Ori tuneo R Hic
non tuuor s cogitatus ẽe d
qui si nouus nncipit nec a p̾ma e¬
tate tecum cerint si per int̾ualla
dediens non assiduus fuit in ꝓuide
uexisti inhesisse medullitꝰ ult̾inũ
illud flacti carmen debuit int̾ spem
curamq tunores. int̾ et uras ociũ
crede diem tibi diluxisse sup̾mu
ut is esses de quo ĩdem alibi ille
potens sui letus q deget culibet
ał atra nube polum pater occipa/¬
to uel sole puro hoc est nempe
illud apħicis laudatum s ꝑ pautis
datum uiuere uita ꝑata D Mori
timeo R Et nasci timuisset et
est iuta ip̃a cursus admortem seu
uenus miors quedam uiuendo uel ad
moriendum ibas nel quod sapientibꝰ
uisum est ignoras certe moriebaris
Quid muit igitur trines si mors ui¬
tam nel comitatur assidue uel uct̃io
scquebatur illud quidem docti tm̃ ho
etiam uulgus intelligit Quid quid
est natum moritur quid quid mo¬
ritur uatum erat D Tameo mo¬
ri A mori tuues cal õnale
mortale qui si p̾mũ uere ẽẽs scõm

Expanded text:
ori timeo. Hic non timor sed cogitatus esse debet, qui, si novus incipit, nec a prima etate tecum crevit, si per intervalla rediens non assiduus fuit, inprovide vixisti. inhesisse medullitus utilissimum illud Flacci carmen debuit: Inter spem curamque, timores, inter et iras omnem crede diem tibi diluxisse supremum. Ut is esses, de quo idem alibi: Ille potens sui letusque deget, cui licet  atra nube polum pater occupato, vel sole puro. Hoc est nempe illud a Philosophis laudatum, sed perpaucis datum vivere vita peracta. Mori timeo. Et nasci timuisses et est, vita ipsa cursus ad mortem, seu verius mors quedam; vivendo vel ad moriendum ibas, vel quod sapientibus visum est, in horas certe moriebaris. Quid nunc igitur times, si mors vitam vel comitabatur assidue, vel necessario sequebatur? Illud quidem docti tantum, hoc etiam vulgus intelligit: quicquid est natum moritur, quicquid moritur natum erat. Timeo mori. Mori times animal rationale, mortale? atqui si primum vere esses, secundum,
Abbreviated transcription (Latin):
mortis sit desꝑatis uite odũe extor¬
quere difficile est uitam tam equa¬
exspect audam hec ur̃i remediĩ sũma
Fit uis ne autem mali hui ꝯ ultimũ
⁊ emẽdiũ uis mortis metu ꝑpetuo lib̾
esse bene uiue uita laudabilis mor¬
tem sperint sepe ecian cupit deniq
hec tribiliũ oñi sinuma est si quidẽ
labor dolor aduersitas infauia car¬
cer exiliũ dampnũ bellũ ẜuitus or¬
bitas pauꝑtas semũ egritudo et
mors fortibus uiris nl sunt aliud
insi exsperiencie scola camp ꝯpaciẽ¬
et gloria palestra¬

Expanded text:
mortis, sic desperatis vite odium extormortis, sic desperatis vite odium extorquere difficile est, vitam tamen equaer spectanda: hec nostri remedii summa . Vis ne autem mali huius ultimum remedium? vis mortis metu perpetuo liber esse? bene vive: vita laudabilis mortem spernit, sepe etiam cupit. Denique hec terribilium omnium summa est, si quidem labor, dolor, adversitas, infamia, carcer, exilium, damnum, bellum, servitus, orbitas, paupertas, senium, egritudo et mors, fortibus viris nichil sunt aliud, nisi experientie schola, campus patientie, glorie palestra