comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuã & septuaginta. quoꝵ ẽ grauissi¬
ma auctoritas int̾pretationẽ distet.
appareat. Satis aũt nequeo mirari.
si aliqͥd adhuc in hebreis exemplari¬
b inuenit᷑: qd̾ tot int̾pretes illiꝰ lin¬
guȩ ꝑitissimos fugerit. Omitto enĩ
septuaginta. de quoꝵ uł consilii uł
sp̃c maiore concordia. quã si unꝰ ho¬
mo ess. ñ audeo in aliquã partẽ cer¬
tam ferre sententiã: nisi qd̾ eis p̾mi¬
nentem auctoritatẽ in hoc mune¬
re. sine controuersia tribuendam
existimo: illi me plus mouent. qͥ cũ
posteriores int̾pretarent᷑. & uerboꝵ
locutionũq hebrearũ uiã atq re¬
gulas mordatiꝰ ut fertur tenerent:
non solũ int̾ se ñ consenser̃t. s etiã
reliquer̃t multa: quȩ tanto post e¬
ruenda & ꝓdenda remanerent. Si
enĩ obscura st̃: te qͦq in illis falli poᷤ¬
se credit᷑. Si manifesta: illos meiꝰ falli
potuisse ñ credit᷑. Huiꝰ gͥ rei ꝓ tua

Expanded text:
tuam et Septuaginta, quorum est grauissituam et Septuaginta, quorum est grauissima auctoritas, interpretationem distet, appareat. satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraeis . exemplaribus inueni. tur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit. omitto enim Septuaginta, de quorum uel consilii uel spiritus maiore concordia, quam si unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam, nisi quod eis praeminentem auctoritatem in hoc munere sine controuersia tribuendam existimo: illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum locutionumque Hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut fertur, tenerent, non solum inter se non consenserunt, \'sed etiam reliquerunt multa, quae tanto post eruenda et prodenda remanerent. si enim obscura sunt, te quoque in eis falli posse creditur; si manifesta, illos in eis falli potuisse non creditur. huius igitur rei pro tua
Abbreviated transcription (Latin):
adiutorio tuo uere ꝓfuturũ sꝑamꝰ:
nisi forte qd̾ talis ẽ. ut ipse tͥ ꝑ eum
fiam cõmendatior. quã ille ꝑ me. Ha¬
ctenus fortasse scribere debuerã. si eẽ
uellem ȩpistolarũ sollempniũ more
contentus: s scatet animus in loq̃¬
las cõmunicandas tecũ de studũs
qui nobis multas utilitates. & uia¬
tica queda demonstrati a se itineriᷤ.
etiã ꝑ tuã caritatẽ ñ mediocrit mi
inistrare dignat᷑. Petimꝰ gͦ. & nobiscũ
petit omĩs affricanarũ ȩccliarum
studiosa societas: ut int̾pretandis
eoꝵ libris qui grece scripturas nrãs
quã optime tractauer̃t. curã atq
oꝑam impendere ñ graueris. Potes
enĩ efficere. ut nos qͦq habeamꝰ illos
tales uiros: & unũ potissimũ. quẽ¬
tu libentiꝰ in tius litteris sonas:
De uertendis aũt in lingũã latiñã
scĩs litteris canonicis laborare te
nollem: nͥ eo mͦ quo iob int̾pretatꝰ es:
ut signis adhibitis quantũ int̾ hanc

Expanded text:
adiutorio tuo uere profuturum speramus; adiutorio tuo uere profuturum speramus; nisi forte, quod talis est, ut ipse tibi per eum fiam commendatior, quam ille per me. hactenus fortasse scribere debuerim, si esse uellem epistularum sollemnium more contentus; sed scatet animus in loquelas communicandas tecum de studiis qui nobis multas utilitates et uiatica quaedam demonstrati a se itineris etiam per tuam caritatem non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africanarum ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, quem libentius in tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem nisi eo modo, quo Iob interpretatus es, ut signis adhibitis, quid inter hanc
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo. &e cul¬
tu sincerissimo caritatis
obsequendo atq amplec
facie cuilibet innotuit: quã mͥ tuoꝵ
in dño studioꝵ quieta lȩticia. &e uere
exercitatio liberalis. Quã quã gͦ ꝑcu¬
piam omĩno te nosse: tam̃ exiguum
quiddã tui minꝰ habeo: p̃sentiam ui¬
delicet corꝑis. Quã ipsã etiã postea ꝙͣ
te beatissimꝰ nunc ep̃e. tunc uero iam
episcopatu dignus fr̃ alipius uidit.
remeansq a me uisus ẽ. negare non
possũ magna ex parte mͥ ẽẽ relatu
eiꝰ imp̃ssam: & ante reditũ cũ te
ille ibi uidebat. & ego uidebã. s ocłis
eiꝰ. Non enĩ animo me atq ilłu. s
corꝑe duos qͥ nouerit dixerit. unũ¬
concordia dutaxat &e familiaritate
fidissimã. ñ meritis quib ille antecel¬
lit. Quia gͦ me primitus cõmuniõe
sp̃s quo inunũ nectimui. deinde ex¬
illiꝰ ore iam diligis: nequaquã im¬
pudent̃ quasi aliquis ignotus. cõ¬
mendo germanitati tuȩ frẽm ꝓfu¬
turũ: quẽ nr̃is conatib deinde

Expanded text:
omino dilectissimo, et cultu sincerissimae caritatis obsequendo atque amplecfacie cuilibet innotuit quam mihi tuorum in domino studiorum quieta laetitia et uere exercitatio liberalis. quamquam ergo percupiam omnino te nosse, tamen exiguum quiddam tui minus habeo, praesentiam uidelicet corporis. quam ipsam etiam, posteaquam te beatissimus nunc episcopus tunc uero iam episcopatu dignus frater Alypius uidit remeansque a me uisus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu eius inpressam et ante reditum, cum ille ibi uidebat, ego uidebam, sed oculis eius. non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui nouerit, dixerit, concordia dumtaxat et familiaritate fidissima, non meritis, quibus ille antecellit. quia ergo me primitus communione spiritus, quo in unum nitimur, deinde illius ex ore iam diligis, nequaquam inpudenter quasi aliquis ignotus commendo germanitati tuae fratrem Profuturum, quem nostris conatibus, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
mor̃a facit dñs ms̃ uenire. dñãtur con¬
serus suis: & ebriosis conuiuando misce.¬
tur. Iste qͥppe ꝓeuldubio dñi sui odit ad¬
uentũ. Quo seruo malo remoto. consti¬
tuamꝰ ante ocłos tres seruos bonos fa¬
miliam dnĩcam diligent̾ sobrieq trac¬
tantes: aduentũ diũ sui sicient̃ deside¬
rantes: iugilant̾ expectantes: fidelit̾
amantes:
Si unꝰ eoꝵ citiꝰ alt̾
tardius
dnm̃ putat ẽẽ uen¬
turum:
terciꝰ uͦ suã de hac
re ignoran.tiam confitet᷑: quãꝙͣ
om̃s consonent eugłio. qͥa om̃s diligiiñ
manifestationẽ dñi. & eã desiderant᷑ &
iugilant̾ expectant:. uideamꝰ tam̃ qͥs
ampliꝰ consonet. Ynus dicit. Nigilemꝰ
ce oremꝰ qͥa cicius uenturus ẽ dñs: alt̾
dicit uigilemꝰ & oremꝰ qͥa breuis & incer

Expanded text:
Moram facit dominus meus uenire dominatur conMoram facit dominus meus uenire dominatur conseruis suis et ebriosis conuiuando miscetur; iste quippe procul dubio domini sui odit aduentum. quo seruo malo remoto constituamus ante oculos tres seruos bonos familiam dominicam diligenter sobrieque tractantes. aduentum domini sui sitienter desiderantes, uigilanter expectantes, fideliter amantes. si unus eorum citius, alter tardius dominum putat esse uenturum, tertius uero suam de hac re ignorantiam confitetur. quamquam omnes consonent euangelio, quia omnes diligunt manifestationem domini et eam desideranter et uigilanter expectant, uideamus tamen. quis amplius consonet. Unus dicit: \'Vigilemus et oremus, quia citius uenturus est dominus\'; alter dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quã ante audistis in uerbo ueritatis
eũgłii qd̾ aduenit in uos. sieut c in om̃i
mundo ẽ fructificans &e erescens: qũ ausͤ
eũgłium ñdum mundu tenebat uniu̾¬
sum. S fructificare illud in uniũso mũ¬
do dixit &e crescere: ut ita significaret. qͦ¬
usq fuiss fructificando &e erescendo uen¬
turũ. Si gͦ latet qñdo ȩccłia fruclifican¬
de atꝙ erescente. uiniu̾sus omĩno a mari
usq ad mare orbis implebit᷑: ꝓculdubio
iatet qͣndo finis erit. Ante qͥipe ñ erit.
Ut aũt tͥ tanquã scõ homini di ce sinceriᷤ¬
simo frĩ aꝑiam de hac questione qͥd senti¬
am᷑ error qͥdem in utroq uitandus ẽ.
qͣntum ab homine uitari pot̾. siue. eitius
siue tardrꝰ quã futurũ ẽ. dñs uenturꝰ eẽ¬
credat᷑. S mͥ quisq ñ uidet᷑ errare cũ
aliqͥd nescire se scit: s cũ putat se scire
qd̾ nescit. Remoueamꝰ itaq de medio
seruũ ilłu mału. qui dicens in corde suo

Expanded text:
e audistis in uerbo ueritatis euangelii, quod aduenit in uos, sicut et in omni mundo est fructificans et crescens, quamuis euangelium nondum mundum tenebat uniuersum; sed fructificare illud in uniuerso mundo dixit et crescere, ut ita significaret, quousque fuisset fructificando et crescendo uenturum. si ergo latet. quando ecclesia fructificante atque crescente uniuersus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet. quando finis. erit; ante quippe non erit. Ut autem tibi tamquam sancto homini dei et sincerissimofratri aperiam, de hac quaestione quid sentiam, error quidem in utroque uitandus est. quantum ab homine uitari potest. siue citius siue tardius, quam futurum est, dominus uenturcredatur; sed mihi quisquam non uidetur errare, cum aliquid nescire se scit, sed cum se putat scire. quod nescit. remoueamus itaque de medio seruum illum malum, qui dicens in corde suo:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse apłs ait. quȩ ẽ eccłia dĩ uiui. colũpna
ae firmam̃tum ueritatis: &e sine dubio ma-¬
gnum ẽ pietatis sacram̃tũ. qd̾ manifestũ
est in carne. iustificatũ est in spũ. apparu¬
it angłis. p̃dicatum ẽ gentib creditũ ẽ

Expanded text:
ipse apostolus ait: Quae est ecclesia dei uiui, columna ipse apostolus ait: Quae est ecclesia dei uiui, columna et firmamentum ueritatis. et sine dubio magnum est pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, iustificatum est in spiritu, apparuit angelis,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intelligat: sic̃ eis &e illud ait. qd̃ ad eoᷤ
omnimo ñ ꝑtinet. & tam̃ sic dictũ ẽ. tan.¬
quã ad solos etiã ꝑtineret: cũ uideritiᷤ¬
fieri hȩc omĩa seitote qͥa ꝓpe ẽ in ianusͦᷤ
Ad quos enĩ hoc ꝑtinet. nisi ad eos qͥ in
carne tẽ erunt cũ omĩa cõplebunt᷑: qñ¬
tomagis illud qd̃ ex magna parte ꝑ eos
agencłu fuit. quãuis &e posteris eoꝵ eade
actio seruaret᷑. Qd̾ aũt dixit apłs. ñqͥd
& infines orbis t̾re u̾ba eoꝵ: quãuis lo¬
cutus sit p̃teriti tẽporis u̾bis. tam̃ qͦd
futuͣm fuerat. dixit. ñ qd̃ ĩa factũ atq
completũ. sicut & ipse ꝓpħa quo usus ẽ
deste ñ ait. in omnẽ t̾ram exiturus ẽ. s
exiuit inqͥt sonꝰ eoꝵ qd̾ utiq ñ du erat
factũ: quale ẽ etiã illud fodert̃ manus
meas &e pedes. qd̾ tã longe postea factũ
nouimꝰ. S ne. istas ꝓpheticas tantũ locuti¬
ones. ñ ce apłicas fuisse credamꝰ: ñne idem

Expanded text:
n intellegat? sicut eis et illud ait. quod ad eos omnino non pertinet et tamen sic dictum est, tamquam ad solos etiam pertineret: Cum uideritis haec omnia. scitote, quia prope est in ianuis; ad quos enim hoc pertinet nisi ad eos, qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud, quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamuis et posteris eorum eadem actio seruaretur! Quod autem dixit apostolus: et in fines orbis terrae uerba eorum\', quamuis locutus sit praeteriti temporis uerbis, tamen, quod futurum fuerat, dixit, non quod iam factum atque completum, sicut ipse propheta, quo usus est teste, non ait \'in omnem terram exiturus\', sed: Exiit. inquit, sonus eorum. quod utique nondum erat factum: quale est etiam illud: Foderunt manus meas et pedes, quod tam longe postea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et apostolicas fuisse credamus. nonne idem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut a nocturno fure comp̃hencli. Nã si
ad cauendũ hoc mału. id ẽ ne hora dñi
t̃ãꝙͣ fur inueniat ĩparatũ opꝰeẽt nosse tẽpoꝵ
spacia: ñ diceret apłs ñ opus ẽẽ ut hoc sẽ¬
beret: s hoc eis potis ẽẽ scribendu. tanꝙͣ
doctor ꝓuidentissimꝰ iudicaret. Nẽ autẽ
nec illis hoc opꝰ ẽẽ monstrauit: qͥb suffici¬
ebat. ut scirent imparatis atq dormien¬
tib hor̾a dni sicut furem ẽẽ uenturam:
atq hoc sciendo. eeñt ipsi uigilant̃ para¬
di. pt̾ qntalibet tẽpoea ueniret: ce suũ ser
qͥa cũ eẽm apud uos hec diceb̃ã uob᷑ &e ñẽ qͥd
detineat scitis. ut reuelet᷑ insuo tẽpore. nam

Expanded text:
sicut a nocturno fure comprehendi. nam si sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam fur inueniat inparatum. opus esset nosse temporum spatia, non diceret apostolus non opus esse, ut hoc scriberet, sed hoc doctor providentissimus judicaret. Nunc autem nec illis hoc opus esse monstravit, quibus sufficiebat ut scirent imparatis atque dormientibus horam Domini sicut furem esse venturam, atque hoc sciendo essent ipsi vigilanter parati post quantalibet tempora veniret; et suum servquia cum essem apud vos, haec dicebam vobis? Et nunc quid detineat, scitis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fugient. Et hic ñ dixit ptꝰ qͣntum tẽpors
hoc futurũ sit. s quomͦ futurũ sit: ⁊dẽ noi
qnͣta erit etatis breuitas uł plixitas. sed
qntumlibet int̾ualłu sit spaciũq tẽporis
ñ tam̃ eis hoc ueniet malũ nouissimũ. nͥ
cũ dixerint pax &e securitas. Quibꝰ uerbi:
uidet᷑ apłs huiꝰ nouissimi diei uł spem uł
timorẽ. ab hoc nr̃o tẽpore remouisse. Hon
enĩ uidemꝰ ipsos amatores hui scłi quib
subitaneus apparebit interitꝰ ĩa dicere par
ce securitas. Qdͥ aũt scire sufficiat. satis ip¬
se demonstrat apl̃s dicendo. de tẽporib
ce mom̃tis ñ opꝰ habemꝰ uob̾ scribere: uł
sicut alii codices habent. ñ opꝰ habetiꝰ uo¬
bis scribi. Nec secutꝰ adiunxit. uos enĩ ipsi
diligent̃ scitis qntum tẽporis rester: s
aitꝰ. Uos enĩ ipsi diligent̃ scitis: qͥa hora
dñi sicut fur in nocte ita ueniet. Hoc gͦ
scire opꝰ ẽ ait curent filii lucis ẽẽ. & para¬
do corde uigilare: qͥ nolunt ab illa hora

Expanded text:
ient. et hic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scitis, quantum temporis restet\', sed ait: Vos enim ipsi diligenter scitis, quia hora domini sicut fur in nocte ita ueniet. hoc ergo scire opus est. ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora
Abbreviated transcription (Latin):
illd̾ qd̾ ait. & tc̃ uidebunt filiũ homineͤ
uenientẽ in nubib eũ uirtute. magna
ce gła: ce tẽ mittet angłos suos: &e congͤ¬
gabit electos suos. Non itaq tc̃ erit fi¬
nis: s tc̃ erit in ꝓximo. An dicendu ẽ
ñ omĩa que supra cõmemorata st̃ ẽẽ in¬
delligenda ubi ait. cũ uideritis hȩc fi¬
eri. s aliqua eoꝵ: hoc uidelicet excep¬
to qd̃ dictũ ẽ. & tẽ uidebunt filiũ ho

Expanded text:
minis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos. non itaque tunc erit finis, sed tunc erit in proximo. An dicendum est non omnia, quae supra commemorata sunt, esse intellegenda, ubi ait: Cum uideritis haec fieri, sed aliqua eorum hoc uidelicet excepto, quod dictum est: Et tunc uidebunt fil
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sie dictũ ẽ apłis. eritis mͥ testes in iertm
et in tota uidea &e samaria. ce usq ad
ultimũ tr̃ȩ. tanquã ipsi soli quib tunc
loquebat᷑ tantũ munꝰ fuerint impleti:
s sicut eis solis uidet᷑ dixisse qd̾ dixit.
ecce ego uobiseũ sũ usꝙ in consũmationẽ
quȩ aliis morientib aliis nascentib hie

Expanded text:
is: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque ad extremum terrae, tamquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi, sed sicut eis solis uidetur dixisse, quod dixit: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem quae aliis
Abbreviated transcription (Latin):
seipsũ: qñdo uenturus ẽ ad uiuos ⁊ mor¬
tuos iudicandos. S qm̃ seͥpturȩ scru¬
tandȩ sunt. nec earũ suꝑficie debemꝰ eẽ
contenti. quȩ ad exercitationẽ nr̃am
ita modificatȩ st̾. ut altiꝰ se penetrari ue¬
lint: diligent̃ st̃ inspicienda sequentia.
Cum enĩ dixiss ce tc̃ uidebunt filiũ hõis
uenientẽ in nube cũ potestate magna
&e maiestate: a diunxit atq ait. His aũt
fieri incipientib: respicite ce leuate capi¬
ta ur̃a: qm̃ appropinquat rede̾ptio urã.

Expanded text:
se ipsum, quando uenturus est ad uiuos et mortuos iudicandos. sed quoniam scripturae scrutandae sunt nec earum superficie debemus esse contenti, quae ad exercitationem nostram ita modificatae sunt, ut altius se penetrari uelint, diligenter sunt inspicienda sequentia. cum enim dixisset: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate, adiunxit atque ait: His autem fieri incipientibus respicite et leuate capita uestra, quoniam adpropinquat redempt
Abbreviated transcription (Latin):
rum. In quib gͦ gentib ñdum ẽ eccłia.
oportet ut sit: ñ ut om̃s qui ibi fuerint
credant. Om̃s enĩ gentes ꝓmisse st̃: ñ
om̃s homines omniũ gentiũ. Non enim
omniũ ẽ fides. Credit itaq omĩs gens: in
om̃ib qui electi st̃ ante. constitutionem
mundi. In cȩteris ñ credit: &e credentes
odit. Quomꝰ enĩ &e illud implebit᷑ eritis
odio om̃b gentib ꝓpt̃ nom̃ meũ: nͥ in
omĩb gentib sint. & qͥ oderint ce quos

Expanded text:
rum. in quibus ergo gentibus nondum est ecclesia, rum. in quibus ergo gentibus nondum est ecclesia, oportet ut sit, non ut omnes, qui ibi fuerint, credant; omnes enim gentes promissae sunt, non omnes homines omnium gentium; non enim omnium est fides. credit itaque omnis gens in omnibus, qui electi sunt ante constitutionem mundi, in ceteris non credit et credentes odit. quo modo enim et illud implebitur: Eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum, nisi in omnibus gentibus sint,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ñ sit ȩccłia. qñdo nulla relinquit᷑ in¬
sularũ: quarũ ñnullȩ etiã in oceano sp̃
constitutȩ: & quasdã earũ exigłium iam
suscepisse didicimꝰ: atq ita & in insulis sin¬
gulis quibꝰq implet᷑ qd̾ dictũ est. dñabitͥ
a mari usq ad mare. quo unaquȩq insu¬
la cingit᷑. sicut in uniu̾so orbe t̾rarũ. quȩ
tanquã om̃ium quodamodo maxima ẽ
insula. qͥa ce ipsam cingit oceanus: in eus
lit̾ora in occidentalib partib eccłiam
ꝑuenisse iã nouimꝰ: ce quocũq litoꝵ eiꝰ ñ¬
dum ꝑuenit. ꝑuentura ẽ utiq fructifi¬
cando atq crescendo. Si gͦ qͥa ꝓphetiaue¬
ritatis mentiri ñ pot̾. necesse est ut õs
gentes qͦtquot fecit d̾s adorent eũ. qͦmͦ
adorabunt eũ. nisi inuocent eũ: Quomꝰ
p̾dicabunt nisi mittant᷑. Mittet enĩ an¬
głos suos. ce congregabit electos suos a
quatuor uentis: id ẽ ab uniu̾so orbe t̾ra¬

Expanded text:
ubi non sit ecclesia, quando nulla relinquitur inubi non sit ecclesia, quando nulla relinquitur insularum, quarum nonnullae etiam in Oceano sunt constitutae et quasdam earum euangelium iam suscepisse didicimus. atque ita et in insulis singulis quibusque impletur, quod dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare, quo unaquaeque insula cingitur, sicut in uniuerso orbe terrarum, quae tamquam omnium quodam modo maxima est insula, quia et ipsam cingit Oceanus, ad cuius littora in occidentalibus partibus ecclesiam peruenisse iam nouimus et, quocumque litorum eius nondum peruenit, peruentura est utique fructificando atque crescendo. Si ergo, quia prophetia ueritatis mentiri non potest, necesse est, ut omnes gentes, quotquot fecit deus, adorent eum, quo modo adorabunt eum, nisi inuocent eum? quo mopraedicabunt, nisi mittantur? mittit enim angelos suos et congregat electos suos a quattuor uentis, id est ab uniuerso orbe terra
Abbreviated transcription (Latin):
media qͦq iuratione ꝓmisit. Ex qua ꝓ¬
missione iã factũ est. ut m̃ullȩ gentes
quȩ ñ tenent᷑ ditione romana. recipeñs
eugłium &e adiungerent᷑ eccłie: q̃ fru¬
ctificat & erescit in uniu̾so mundo. bd¬
huc eñĩ habet quo crescat: donec fiat.
qd̾ de xꝑo in salomonis figura ꝓpħatũ
scił ubi baptizatꝰ est: qͥa inde cȩpit eũa¬
głium p̾dicare. A mari aũt usq ad ma¬
re totus ẽ orbis cũ omĩb: qm̃ mari oce¬
ano eingit᷑ uniuersus. Quomͦ aũt im¬
plebit᷑ alit̾ illa ꝓphetia: om̃s gentes qt¬
qͦt fecisti. uenient ce ad orabunt cora te
dñe: Non enĩ de locis sius migrando
uenient: s in locis suis credendo. De cre¬
dentib qͥppe dñs dixit. Nemo pot̾ uenire
ad me: nisi datũ fuerit ei a patre mes
Epħa aũt dicit. Et ad orabunt eũ uiꝰqus
de loco suo: om̃s insulȩ gentiũ. Om̃s insul
dirit. tanquã diceret etiã om̃s insulȩ: hie
ostendens qͥa nulla relinquat᷑ t̾rarum

Expanded text:
edia quoque iuratione promisit. ex qua promissione iam factum est, ut nonnullae gentes. quae non tenentur dicione Romana, reciperent euangelium et adiungerentur ecclesiae, quae fructificat et crescit in uniuerso mundo. adhuc enim habet, quo crescat. donec fiat, quod de Christo in Salomonis figura prophetascilicet, ubi baptizatus est, quia inde coepit euangelium praedicare, \'a mari\' autem \'usque ad mare\' totus est orbis cum omnibus, quoniam mari Oceano cingitur uniuersus. quo modo autem implebitur aliter illa prophetia: Omnes gentes, quotquot fecisti, uenient et adorabunt coram te, domine? non enim de locis suis migrando uenient sed in locis suis credendo. de credentibus quippe dominus dixit: Nemo potest uenire ad me, nisi datum fuerit ei a patre meo; propheta autem dicit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. \'omnes insulae\' dixit, tamquam diceret \'etiam omnes insulae\' hinc ostendens, quam nulla relinquatur terrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
appropinquauit enĩ regnũ cęloꝵ. Qd̃
uide qndo dictũ est. & ex illo quot anni
transiert̃: &e tam̃ uerissime dictũ ẽ. No¬
iussimis enĩ dieb: dñs ꝑuirginẽ uenit.
Pec diceret᷑ ista hora nouissima. nͥ regno
ꝓpinquante cȩloꝵ: ꝑ quã totã horã fiunt.
que dñs ꝓpinqͣnte suo regno fut᷑a p̃dix̃.
S hec hora quanto spatio ꝓtendat᷑. si apłis
dictũ est. ñ est ur̃m scire: qͣntomagis qͥ¬
libet homo qualis ego sũ mod̾u suũ de¬
beat agnoscere: ne plus sapiat quã opor¬
det sapere: S confiteri nos inqͥs pena
nr̃a compellit adeẽ iam finẽ. du implet᷑¬

Expanded text:
appropinquavit enim regnum coelorum . Quod appropinquavit enim regnum coelorum . Quod vide quando dictum est, et ex illo quot anni transierunt et tamen uerissime dictum est. nouissimis enim diebus dominus per uirginem uenit nec diceretur ista hora nouissima nisi regno propinquante caelorum, per quam totam horam fiunt, quae dominus propinquante suo regno futura praedixit; sed haec hora quanto spatio protendatur, si apostolis dictum est: Non est uestrum scire quanto magis quilibet homo, qualis ego sum, modum suum debet agnoscere, ne plus sapiat, quam oportet sapere! Sed confiteri nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum implet
Abbreviated transcription (Latin):
illos numeros deficit. Qd̾ gͦ tale unqũã
qͥs quã meminit apparuisse de cȩlo. ex qͦ
dñs illa p̃dixit: quale apparuit. qnͣdo
passus ẽ: Quare si apparebunt etiã talia:
si ñ spiritalit̾ poti intelligenda st̃. tc̃ ap¬
parebunt: qñdo finis sic appropinquabit
ut debeant apparere. Bellis aũt ꝑ diu̾sa
int̾ualla tẽpoꝵ celocoꝵ: qnͣdo ñ t̾ra con¬
trita ẽ: Nam ut minꝰ antiq̃ p̃teream. sub
imꝑatore galieno cũ romanas ꝓuintias
barbaries usquequaq ꝑuaderet: quã
multos fr̃s nrõs qui tẽ erant in carne.
putamꝰ ꝓpinquũ finẽ credere potuisse:
qm̃ longe ptꝰ ascensionẽ dñ factũ ẽ.: ac ꝑ
hoc etiã ista qualia futa sint. cũ fuerit
omino finis ꝓximꝰ ignoramꝰ si tam̃ hȩc ñ
ita p̃dicta st̃. ut in eccłia potiꝰ intelligi
debeant. Duȩ qͥppe gentes st̃. & duo re
gent̾e: & regnũ suꝑ regnũ. Qd ñ desinit
fieri. ex quo dictũ ẽ: agite penitentiam.

Expanded text:
illos numeros deficit. quid ergo tale umquam illos numeros deficit. quid ergo tale umquam quisquam meminit apparuisse de caelo, ex quo dominus illa praedixit, quale apparuit, quando passus est quare si apparebunt etiam talia, si non spiritaliter potius intellegenda sunt, tunc apparebunt, quando finis sic adpropinquabit, ut debeant apparere. -Bellis autem per diuersa interualla temporum et locorum quando non terra contrita est? nam, ut nimis antiqua praeteream, sub imperatore Gallieno, cum Romanas prouincias barbaries usque quaque peruaderet, quam multos fratres nostros. qui tunc erant in carne, putamus propinquum finem credere potuisse, quoniam longe post ascensionem domini factum est! ac per hoc etiam ista qomnino finis proximus, ignoramus; si tamen haec non ita praedicta sunt, ut in Ecclesia potius intelligi debeant. Duae quippe gentes sunt, et duo reggentem, et regnum super regnum: quod non desinit fieri, ex quo dictum est, Agite poenitentiam;
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne si gentiũ legat᷑ historia. tanta mi-
rareꝑumt᷑ extitisse de cȩlo t̃raq: ut aliq̃
etiã non erecdant᷑: S ut multa omittã q̃
ꝑsequi longũ ẽ: duos soles qnͣdo nos uidimꝰ:
quos usos litteris mandauer̃t̃ qͥ tc̃fuerãt.
ante. quã dñs ueniss in carnẽ: Qnͣdo nos
uidimꝰ solẽ sic obscuratũ: quẽ admod̾u ob¬
scuratus ẽ. cũ mundi lum̃ penderet in lig¬
no: Nisi forte defectus solis celunȩ. qͦs con¬
sueuert̃ cõputatores siderũ annotare atq
p̃dicere. int̾ celestia ꝓdigia numerabimꝰ: qͥa
lunã sepiꝰ insua plenitudine. solẽ uͦ rari
s tam̃ uidimꝰ in fine lunȩ scd̃m eoꝵ cõpotũ
defecisse. Non erat talis solis ille defectꝰ. qñ
& ꝓdigiosꝰ. pascha qͥppe fuerat iudeoꝵ: qͦd
ñ nisi in lunȩ plenitudine celebrat᷑. Scd̃m
astrologoꝵ aũt numeros certũ ẽ. sołe q̃n
luna plena ẽ ñ posse deficere: s qͣndo fimsᷤ

Expanded text:
nonne, si gentium legatur historia, tanta mira nonne, si gentium legatur historia, tanta mira reperiuntur extitisse de caelo terraque, ut aliqua etiam non credantur? sed, ut multa omittam, quae persequi longum est, duos soles quando nos uidimus, quos uisos litteris mandauerunt, qui tunc fuerunt, antequam dominus uenisset in carne? quando nos uidimus solem sic obscuratum, quem ad modum obscuratus est, cum mundi lumen penderet in ligno? nisi forte defectus solis et lunae, quos consuerunt computatores siderum adnotare atque praedicere, inter caelestia prodigia numerabimus, quia lunam saepius in sua plenitudine, solem uero rarius sed tamen uidimus in fine lunae secundum eorum computum defecisse. non erat talis solis ille defectus. quaprodigiosus. pascha quippe fuerat Iudaeorum, quod nonnisi in lunae plenitudine celebratur; secundum astrologorum autem numeros certum est solem, quando luna plena est, non posse deficere, sed quando finis
Abbreviated transcription (Latin):
dat tollere illa: & qͥ in agro similit̃ ñ rede¬
at retro. S nẽ ꝑpt̃ computationẽ tẽpoꝵ:
de danielis ebdomadib agit᷑. Que si cir¬
ca tẽpora primi aduentus d̾ni cõpletȩ ñ
st̃. atq infinẽ cõplendȩ st̃. hoc apłos igno¬
rasse. uł scisse qͥdem s docere ꝓhibitos fu¬
isse qͥs credat: Quãquã si hoc ita ẽ: utili¬
der nesciunt gentes: qd̾ dñs docere ꝓhibu¬
it eos quos gentiũ uoluit ẽẽ doctores.
s i aũt iã cõpletȩ st̃. qͥa iam ẽ unctus sc̃s¬
en iam de. tẽplo illo sublatũ ẽ sacrificiũ
sublata unctio: merito apłis de fine que¬
rentib responsũ ẽ. non ẽ urm̃ scire tpr̃a¬
uł mom̃ta. quȩ pat̃ posuit insua potesta
de: qm̃ tẽpora que ꝑ danielis ꝓphetiã scire
poterant: ñ ad finẽ scłi de quo quefierant.
ꝑtinebant. Signa uͦ de cȩlo ce de t̾ra nũqͥd
maiora nos uidimꝰ: quã qͥ fuer̃t ante noᷤᷤ

Expanded text:
dat tollere illa et. qui in agro, similiter non rededat tollere illa et. qui in agro, similiter non redeat retro. Sed nunc propter computationem temporum de Danihelis hebdomadibus agitur, quae si circa tempora primi aduentus domini completae non sunt atque in fine complendae sunt, hoc apostolos ignorasse uel scisse quidem sisse quis credat? Quanquam si hoc ita est, utiliter nesciunt gentes quod Dominus docere prohibuit eos quos gentium voluit esse doctores. Si autem jam completae sunt, quia jam est unctus Saeius, iam de templo illo sublatum est sacrificium, sublata unctio, merito apostolis de fine quaerentibus responsum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua pte, quoniam tempora, quae per Danihelis prophetiam scire poterant, non ad finem saeculi, de quo quaesierant, pertinebant. Signa uero de caelo et terra numquid maiora nos uidimus. quam qui fuerunt ante nos?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qui ẽ in tecto ñ descendat tollere aliqͥd
de domo sua: & qͥ in agro ñ reuertat᷑ tolle¬
re tunicã suã: potest congruentiꝰ intelligi
spiritalit᷑. qd in tribulationib om̃ib est
cauendu. ne qͥsq deuictꝰ ad carnałe uitã
de spiritali sublimitate descendat: aut
qui ꝓfecerat in anteriora se extendendo.
deficiendo in posteriora respiciat. Qd̃sim
om̃i tribulatione: qnͣtomagis ii illa cauen¬
dum p̃cipi debuit. quȩ talis futura p̃dicta
ẽ illi ciuitati. qualis ñ fuit ab initio neq
fiet. ftsi mnista: qñtomagis in illa que no¬
uissima futura ẽ orbi t̾rȩ ad ẽ eccłiȩ toto
orbe diffuse: Nã ce ipse lucas. ñ qͥdẽ qñdo
a discipłis suis de aduentu suo dñs int̾ro¬
gatus ẽ. ubi hoc matheꝰ cõmemorauit et
marcꝰ. s alio loco ubi pharisei quesier̃t̃ ab
illo qnͣdo ueniet regnũ di tale aliqͥd eũ
dixisse narrauit. In illa inqͥt hora. qͥ fue¬
rit in tecto ce uasa eiꝰ in domo. ne descen¬

Expanded text:
lere aliquid de domo sua et, qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam, potest congruentius intellegi spiritaliter, quod in tribulationibus omnibus est canendum, ne quisque deuictus ad carnalem uitam de spiritali sublimitate descendat ant, qui profecerat in anteriora se extendens. deficiendo in posteriora respiciat. quod si in omni tribulatione. quanto magis in illa cauendum praecipi debuit. quae talis futura praedicta est illi ciuitati, qualis non fuit ab initio neque fiet, et si in ista, quanto magis in illa, quae nouissima futura est orbi terrae, id est ecclesiae toto orbe diffusae! nam et ipse Lucas non quidem, quando a discipulis suis de aduentu suo dominus interrogatus est, ubi hoc Matthaeus commemorauit et Marcus, sed alio loco, ubi Pharisaei quaesierunt ab illo, quando ueniet regnum dei, tale aliquid eum dixisse narrauit: In illa, inquit, hora, qui fuerit in tecto et uasa eius in domo, ne descen
Abbreviated transcription (Latin):
que supra cõmemorata st̃. In his ẽ autẽ
etiã qd̾ ait: &e tc̃ uidebunt filiũ hominis
uenientẽ in nube. cũ potestate magna
&e maiestate. Proinde. etiã hoc cũ uisum
fuerit. non iã erit regnũ di̾. s ꝓpe erit.
Hunc ordinẽ uidemꝰ & duos alios euã¬
głistas tenere. Apud marcũ enĩ. cũ di¬
ctum eẽt ce uirtutes quȩ st̃ in celis mo¬
uebunt᷑: & tc̃ inquit uidebunt filiũ
hominis uenientẽ in nubib cũ uͥtute
magna ce gła. Deinde subiunxit. qd̾ lu¬
cas ñ dixit. Et tẽ mittet angłos suos :
ae congregabit. electos suos a quatuor
uentis: a sũmo t̃re usq ad summũ celi.
Tunc qd̾ ille de ficu ae de aliis arborib.
iste de sola ficu ponens: a ficu aũt inqͥt
discite parabołã. Cum ĩã ramꝰ erꝰ tener
fuerit. & nata fuerint folia: cognoscitis

Expanded text:
 autem etiam, quod ait; Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. proinde etiam hoc cum uisum fuerit, non iam erit regnum dei, sed prope erit. Hunc ordinem uidemus et duos alios euangelistas tenere. apud Marcum enim cum dictum esset: Et uirtutes, quae sunt in caelis, mouebuntur, et tunc, inquit, uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria. deinde subiungit, quod Lucas non dixitet congregabit electos suos a quatuor ventis, a summo terrae usque ad summum coeli. Tunc quod ille de ficu et de aliis arboribus, iste de sola ficu ponens: A ficu autem discite, inquit, parabolam. Cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerint folia, cognoscitis
Abbreviated transcription (Latin):
tris: in quo etiã mortuus ẽ &e resurrexit.
&e ascendit in cęłu: scd̾m qd̾ scͥptum ẽ in
actib apłoꝵ. His dictis nubes suscepit
eum: & sublatus ẽ ab eis. Et qͥa illic etiã
dictũ ẽ ab angłis. sic ueniet quomͦ eũ
uidetis euntẽ in cęłu: merito credendꝰ
est ñ sołu in eodẽ corꝑe. uerũetiam in
nube uenturus: qm̃ sie ueniet sic̃ abiit.
ce nubes suscepit eũ abeuntẽ. S hoꝵ du¬
oꝵ qͥd hic potr eligendu sit: iudicare dif

Expanded text:
tris, in quo etiam mortuus est et resurrexit tris, in quo etiam mortuus est et resurrexit et ascendit in caelum, secundum quod scriptum est in actibus apostolorum: His dictis nubes suscepit eum et sublatus est ab eis. et quia illic etiam dictum est ab angelis: Sic ueniet, quo modo eum uidistis euntem in caelum, merito credendus est non solum in eodem corpore uerum etiam in nube uenturus. quoniam sic ueniet, sicut abiit et nubes eum suscepit abeuntem. Sed horum duorum quid hic potius eligendum sit
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi ñ ꝑtinentes ad sem̃ abrahȩ in qͦ
benedicentur om̃s gentes: s gentes quȩ ad
sinistra stabunt. qndo congregabunt᷑ an¬
de iudicem uiuoꝵ ae mortuoꝵ om̃s genteᷤ.
Utraq pars enĩ erit in om̃ib gentibꝰ. Hna
quȩ premat: altera quȩ p̃matur. una q̃
dicat pax ce securitas: altera in qua sol
obscuret᷑. & ñ det luna lum̃ suũ: &e de qͦ
cadent stellȩ: & in qua uirtutes celoꝵ
mouebunt᷑. Et tẽ uideb̾t filiũ hominis
uenientẽ in nube. cũ potestate magna
&e maiestate. Qd̾ uideo duob modis acci¬
pi posse. siue in eccłia tanquã in nube
uenientẽ. sicut etiã nc̃ uenire ñ cessat.
scdm id qd̾ ait. amodo uidebitis filiũ hoĩs
sedentẽ a dextris uirtutis. & uenientẽ in
nubib celi: s idõ tẽ eũ potestate magna
&e maiestate. qͥa maior potestas &e maiestas
illiꝰ apparebit scĩs. quib magnã uirtutẽ
dabit: ne tanta ꝑsecutione uincant᷑. siue
in corꝑe suo in quo sedet ad dexterã pa¬

Expanded text:
Abrahae, in quo benedicentur omnes gentes, sed gentes, quae ad sinistram stabunt, quando congregabuntur ante iudicem uiuorum et mortuorum omnes gentes. utraque pars enim erit in omnibus gentibus, una, quae premat. altera, quae prematur, una, quae dicat: Pax et securitas, altera, in qua sol obscuretur et non det luna lumen suum et de qua cadant stellae et in qua uirtutes caelorum moueantur. Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. quod uideo duobus modis accipi posse sine in ecclesia tamquam in nube uenientem, sicut etiam nunc uenire non cessat secundum id. quod ait: Amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli. sed ideo tunc cum potestate magna et maiestate, quia maior potestas et maiestas illius apparebit sanctis, quibus magnam uirtutem dabit, ne tanta persecutione uincantur, siue in corpore suo, in quo sedet ad dexteram pa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tunc idẽ ppłs tribulationẽ potiꝰ quã pos¬
surus. Non ẽ gͦ cur putemꝰ ebdomadas
ꝓpħe danielis. uł ꝓpt̾ dierũ breuiationẽ
fuisse turbatas: uł illo iã tpr̃e ñ fuisse cõ
pletas. s in fine scł̃ ẽẽ cõplendas. Non enĩ
ante passionẽ dñi impletȩ st̃. qd̃ qͥ putant
rectissime tua sententia refellunt᷑ qua
dixisti᷑. hec gͦ abhominatiosi ĩã cõpleta fu¬
erat. quomͦ dñs monet & dicit. cũ uideri¬
tis abhominationẽ desolationis. qd̾ dic¬
tum est ꝑ danielẽ ꝓpħam stantẽ in locoscõ
qui legit intelligat. His u̾bis beatitudi¬
nis tuȩ. illi merito corrigendi st̃: qͥ dicuñ
eam cũ hȩc dñs loqueret᷑. uł ante passionẽ
resurrectionẽq ei fuisse. cõpletam. Q aũt

Expanded text:
est tunc idem populus tribulationem potius quam pasest tunc idem populus tribulationem potius quam passurus. Non est ergo, cur putemus hebdomadas prophetae Danihelis uel propter dierum breuiationem fuispletas, sed in fine saeculi esse complendas. Non enim ante passionem Domini impletae sunt. Quod qui putant, rectissime tua sententia refelluntur, qua dixisti: Haec ergo abominatio si jam completa fuerat, quomodo Dominus monet et dicit, « Cum videritis abominationem desolationis, quod dictum est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit, intelligat » ? His verbis Beatitudinis tuae illi merito corrigendi sunt, qui dicunt eam, cum haec Dominus loqueretur, vel ante passionem resurrectionemque ejus fuisse comp
Abbreviated transcription (Latin):
ad paucitatẽ redigerent᷑. siue qd̾ cursuso¬
lis celeriore breuiarent᷑. ñ enĩ dest̃ qͥ ce
hoc existiment. ita scił dictos breuiores
dies futuros. sic̃ fuit longior dies oran¬
de hiesunaue: tam̃ lucas eugłista. &e hanc
dierũ breuiationẽ & abhominationẽ de¬
solationis. que duo ipse ñ dixit. s matheꝰ
marcusq dixert̃. ad eu̾sionem hierłm do¬
euit ꝑtinere: alia cũ eis dicens aꝑtiꝰ de
hac eadẽ re: quȩ illi posuer̃t obseurius.
Nam iosephus qͥ iudaicam scͥpsit historiam.
talia mala dicit. illo ppło tẽ accidisse. ut
ux credibilia uideant᷑: unde ñ inmeri¬
do dictũ ẽ. tałe tribulationẽ nec fuisse a
ereaturȩ mitio nec futurã. S &e si tpr̃e an¬
tixꝑi talis aut maior forsitan erit: inte¬
ligendũ ẽ de illo ppłõ dictũ. qd̾ ei talis an¬
plius futura ñ erit. Si enĩ antixꝑm illi
primitus &e p̃cipue recepturi st̃. facturis

Expanded text:
ad paucitatem redigerentur sine quod cursu soad paucitatem redigerentur sine quod cursu solis celeriore breuiarentur — non enim desunt, qui et hoc existiment, ita scilicet dictos breuiores dies futuros, sicut fuit longior dies orante Iesu Naue —, tamen Lucas euangelista et hanc dierum breuiationem et abominationem desolationis, quae duo ipse non dixit, sed Matthaeus Marcusque dixerunt, ad euersionem Hierusalem docuit pertinere alia cum eis dicens \' apertius de hac eadem re, quae illi posuerunt obscurius. nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ẽẽ poss incertũ non ad scł̃i finẽ. s ad
expugnationẽ hierłm ꝑtinere. id qd̾ di¬
ctum ẽ de abhominatione desolationis:
ce qd̾ dictũ est de dierũ breuiatione ꝓpt̃
electos: qͥa &e si ea ipse ñ dixit: dixit tam̃
aꝑtiꝰ cȩtã de hoc ipso. qͦ & ista ꝑtinere moi¬
strauit. Non enĩ debemꝰ ambigere. qndo
eu̾sa ẽ hierłm. fuisse in illo ppło electos di.
q̃ ex eircũcisione crediderant: siue fuerañ
credituri electi ante constitutionẽ mun¬
di: ꝓꝑt̾ quos breuiarent᷑ dies illi. ut tole¬
rabilia mala fierent. Nam qͥdã conueni¬
entiꝰ intellexisse mͥ uident᷑. mala ipsa sig¬
nificata nomine dierũ: sic̃ dicti st̃ dies
mali. in aliis diuinȩ scͥpturȩ locis. Neq
enĩ dies ipsi mali st̃: s ea quȩ fiunt in ei ᷤ.
Ipsa gͦ dicta st̃ breuiari: ut dõ donante
dolerantiã. minꝰ sentirent᷑: ac sic q̃ magna
eeñt. breuia fierent. S siue isto mͦ intel¬
ligenda sit dierũ illa breuiatio. siue qͦd

Expanded text:
sed ad expugnationem Hierusalem pertinere id. quod dictum est de abominatione desolationis et quod dictum est de dierum breuiatione propter electos, quia, etsi ea ipse non dixit, dixit tamen apertius cetera de hoc ipso, quo et ista pertinere monstrauit. non enim debemus ambigere, quando euersa est Hierusalem, fuisse in illo populo electos dei, qui ex circumcisione crediderant siue fuerant credituri, electi ante constitutionem mundi, propter quos breuiarentur dies illi, ut tolerabilia mala fierent. nam quidam conuenientius intellexisse mihi uidentur mala ipsa significata nomine dierum, sicut dicti sunt dies mali in aliis diuinae scripturae locis; neque enim dies ipsi mali sunt sed ea, quae fiunt in eis. ipsa ergo dicta sunt breuiari, ut deo donante tolerantiam minus sentirentur ac sic, quae magna essent, breuia fierent. Sed sine isto modo intellegenda sit dierum illa breuiatio sine quod
Abbreviated transcription (Latin):
nebris. ut eos tanquã fur dies ille cõ¬
p̾hendat: ñne adhuc utunt᷑ hoc mun¬
do tanquã ñ utentes: qͥa ce si ante mul¬
tos annos apłoꝵ tẽporib dictũ ẽ. pia
tam̃ sollicitudine cogitant. qd̾ dictũ ẽ.
tempꝰ breue ẽ:Nonne. a maxuna parte
eoꝵ nouellat᷑ ȩdificat᷑ emitur possidet᷑:
gerunt᷑ adhuc honores. ducunt᷑ urores:
Selis loquor qͥ expectantes dñm suũ qñ¬
doueniat a nuptiis. ñ se tam̃ abstinent a
carnalib nuptus: s obedientissima cari¬
tate. audiunt apłm p̃cipientẽ. quẽ admo¬
dum uiuere debeant: uxores cũ uiris. uiri
cũ uxorib filii eũ parentib. parentes cũ fi¬
lis serui cũ dnĩs. dni cũ seruis. Nonne bi
onĩs inhis om̃ib utunt᷑ hoc mundo: Araq̃
nauigant cõparant: generant militant
amministrant. Puto qd̾ ñ ert̃ sic. qñdo er̃t
quȩ in eugłio p̃dicta st̃ signa. in sole & lu¬
na & stellis. & in t̾ris p̾ssura gentiũ. p̃ con¬

Expanded text:
nebris, ut eos tanquam fur dies ille comnebris, ut eos tanquam fur dies ille comprehendat? nonne adhuc utuntur hoc mundo tanquam non utentes? Quia etsi ante multos annos, Apostolorum temporibus dictum est, pia tamen sollicitudine cogitant quod dictum est, Tempus breue est? nonne a maxima parte eorum nouellatur, aedificatur, emitur, possidetur, geruntur adhuc honores, ducuntur uxores ? de his loquor, qui expectantes dominum suum, quando ueniat a nuptiis, non se tamen abstinent a carnalibus nuptiis, sed oboedientissima caritate audiunt apostolum praecipientem, quem ad modum uiuere debeant uxores cum uiris, uiri cum uxoribus, filii cum parentibus, parentes cum filiis, serui cum dominis, domini cum seruis. nonne hi omnes in his omnibus utuntur hoc mundo? arant, nauigant, comparant, generant, militant, administrant. puto, quod non erunt sic, quando erunt, quae in euangelio praedicta sunt, signa in sole et luna et stellis et in ter
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo sic erit tribulatio uniu̾so orbiut
ad eccłiam ꝑtineat quȩ uniu̾so orbe tii¬
bulabit᷑ ñ ad eos qͥ tribulabunt eã. Ipsi
enĩ dicturi st̃ pax ce securitas. ut repen¬
tinus illis suꝑueniat interitꝰ. &e eos aduen¬
tus d̾ni sicut fur in nocte cõprehendat.
qndo e contrario gaudeb̃t & exultabus
qͥ diligunt manifestationẽ dñi. Qunc au
ista mala quȩ tanquã sũma & extrema
riter qͥppe his &e boni affligunt᷑ & mali:
nec ẽ qui dicat pax ae securitas. ubicũq
contingunt.: uł metuit᷑ ne contingant.
Int̾ que tam̃ mala adhuc usquequaq fre¬
quentant᷑ luxuriosa conuiuia: feruet
ebriositas: auaricia grassat᷑ ꝑstrepunt
lasciui cantꝰ. organa tybiȩ lẏre cytharȩ
thesserȩ: multa ce uaria genera sonoꝵ
atq ludoꝵ. Hoccine ẽ arescere p̾timore:
an potiꝰ madescere pre libidine: S ħ
filii tenebrarũ habundantiꝰ habebunt
e exerceb̾t: cũ dixerint pax & securitaᷤ.
Qͥd ipsi filii lucis ae filii diei. qui ñ st̃ in re

Expanded text:
quando sic erit tribulatio universo orbi, ut ad Ecclesiam pertineat quae in universo orbe tribulabitur, non ad eos qui tribulabunt eam. Ipsi enim dicturi sunt, pax et securitas, ut repentinus illis superveniat interitus, et eos adventus Domini sicut fur in nocte comprehendat, quando econtrario gaudebit et exsultabit, qui diligunt manifestationem domini. nunc autem ista mala, quae tamquam summa et extrema riter quippe his et boni affliguntur et mali nec est, qui dicat: Pax et securitas. ubicumque contingunt uel metuitur, ne contingant. inter quae tamen mala adhuc usque quaque frequentantur luxuriosa conuiuia, feruet ebriositas, auaritia grassatur, perstrepunt lasciui cantus, organa, tibiae, lyrae, citharae, tesserae, multa et uaria genera sonorum atque ludorum. hocine est arescere prae timore an potius madescere prae libidine? sed haec filii tenebrarum abundantius habebunt et exercebunt, cum dixerint: Pax et securitas. Q
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑. ꝑsequentib cedent a&e cadent: ce qͥ¬
dam fideles fortissimi turbabunt᷑. Ido aũ
scdm matheũ & marcũ. ptꝰ tribulationẽ
dierũ illoꝵ dicit᷑ hoc futu᷑m: ñ qͥa tñsacta
tota illa ꝑsecutione accident. ista: s qͥ a
p̃cedet ista tribulatio. ut sequat᷑ quoꝵ¬
dam defectio. Et qͥa ꝑom̃s dies illos ita fice:
ꝓpt̾e̾a ptꝰ tribulationẽ dierũ illoꝵ s tam̃

Expanded text:
bantur, persequentibus cedent et cadent et qubantur, persequentibus cedent et cadent et quidem fideles fortissimi turbabuntur. ideo autem secundum Matthaeum et Marcum post tribulationem dierum illorum dicitur hoc futurum, non quia ttota illa persecutione accident ista; sed quia praecedet tribulatio, ut sequatur quorumdam defectio: et quia per omnes dies illos ita fiet, propterea post tribulationem dierum illorum, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dixisse uideat᷑: quȩ huic mundo &e an¬
de primũ eiꝰ aduentũ euenire consueue¬
rant: & irrideam᷑ ab eis. qͥ hec quȩ uelut
nouissima ce om̃iũ maxima horrescimꝰ.
plurima in historia gentiũ &e multo ma¬
iora legert̃. Fccłia est enĩ sol ce luna et
stellȩ:. cui dictũ est. spetiosa sic̃ luna. ele¬
cta ut sol. Ab hac adorat᷑ ioseph nr̃: in
hoc mundo uelut in egypto ex humilli¬
mo sublimatꝰ. Nam ilłu ioseph mat̾ cer-¬
te adorare ñ potuit. quȩ ante defuncta
ẽ. quã iacob ueniss ad filiũ: ut illiꝰ sõꝑnii
ꝓphetici ueritas. adimplenda xp̃o dño
seruaret᷑. Qñdo enĩ sol obscurabit᷑. et
luna ñ dabit lum̃ suũ. & stellȩ cadent
de cȩlo. et uirtutes celoꝵ cõmouebunt᷑.
sieut ab aliis duob eũgłistis hic locus cõ¬
memoratus ẽ: eccł̃ia ñ apparebit impiis.
tẽ ꝑsecutorib ultra modu seuientib: et
remoto timore tanquã arridente mun¬
difelicitate dicentib pax ce securitas. Tc̃

Expanded text:
 quae huic mundo et ante primum eius aduentum euenire consueuerant, et inrideamur ab eis, qui haec, quae uelut nouissima et omnium maxima horrescimus, plura in historia gentium et multo maiora legerunt. ecclesia est enim sol et luna et stellae, cui dictum est: Speciosa sicut luna, electa sicut sol. ab hac adoratur Ioseph noster in hoc mundo uelut in Aegypto ex humillimo sublimatus: nam illum Ioseph mater certe adorare non potuit, quae ante defuncta est, quam Iacob uenisset ad filium, ut illius somnii prophetici ueritas adimplenda Christo domino seruaretur. quando enim sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadede coelo, et virtutes coelorum movebuntur, sicut ab aliis duobus Evangelistis hic locus commemoratus est, Ecclesia non apparebit; impiis tunc persecutoribus ultra modum saevientibus, et remoto timore, tanquam arridente mundi felicitate dicentibus, Pax et securitas: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
des. Et ꝓ eo qd̾ dixert illi. &e qͥ suꝑ tectũ ẽ.
ne descendat in domũ. nec introeat ut¬
ut tollat qͥd de domo: iste dixit ce qui in
medio eiꝰ discedant: ut ostenderet᷑ illis
u̾bis apd̾ alios euãgłistas positis. festina¬
tionẽ fuge fuisse p̾ceptam. Et ꝓ eo qd̾ ill
posuert. & qͥ in agro erit ñ reu̾tatur retͦ
tollere uestim̃tum suũ. aꝑtiꝰ iste ait. c&e qui

Expanded text:
s. Et pro eo quod dixerunt illi, et qui super tectum, ne descendat in domum, nec introeat ut tollat quid de domo; iste dixit, et qui in medio ejus sunt, discedant: ut ostenderetur illis verbis apud alios evangelistas positis, festinationem fugae fuisse praeceptam. Et pro eo quod illi posuerunt, et qui in agro erit, non revertatur retro toll
Abbreviated transcription (Latin):
Lucas uͦ ut ostenderet tẽ factã fuisse ab¬
hominationẽ desolationis. quȩ a danie¬
le p̃dicta ẽ. quando expugnata ẽ hierłm:
hec eodẽ loco dñi uerba cõmemorat. Cũ
aũt uideritis circũdari ab exercitu hie¬
rłm: tc̃ scitote qͥa appropinquabit desola

Expanded text:
as uero, ut ostenderetur tunc factam fuisse abominationem desolationis, quae a Danihele praedicta est, quando expugnata est Hierusalem, haec eodem loco domini uerba commemorat: Cum autem uideritis circum dari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desola