comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minem mchi ꝯdices. Sabin
drẽ. S siquid micħi abͥẽsse
ex nego quod is gessiss. ĩuice
metecũ accurum de peculio. cas¬
sius ueramopinionẽ sabmire¬
tulit. ĩ quaego quoq sumsẽno
uedete hominem. fidenissor
unditionis om̃a prestare debr
inque obligaretur siꝓlibo fide¬
iussisset. Nam ⁊ indum accio
sic datur. ut emptor ea ꝯsequa¬
tur que libo uendente ꝯsequi
debuisset. sed ultra peculu taxa¬
tionem ons nonꝯ dep̾natuir.
demiamemit. siuuam legẽ ꝓ¬
Sibetur aueditore. aduers eu
pententem ptium exceptione

Expanded text:
inem mihi condicere Sabinus dixit, sed si quid mihi abesset ex negotio quod is gessisset, inuicem me tecum acturum de peculio. Cassius ueram opinionem Sabini rettulit, in qua ego quoque sum. Seruo uendente hominem fideiussor uenditionis omnia praestare debet, in quae obligaretur, si pro libero fideiussisset: nam et in dominum actio sic datur, ut emptor eadem consequatur, quae libero uendente consequi debuisset, sed ultra peculii taxationem dominus non condemnatur.demiam emit si uuam legere prohibeatur a uenditore, aduersus eum pe‹t›entem pretium exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
tantumꝰ sequi. quanti minio
defungipõtuit. Sdẽq putat.⁊ si cx
stipuatu ag̃ẽt. ꝯsme defendat ro¬
xali indiaio siue nõ. quia mãm¬
festum fuit noxium ẜuũ fuisse.
nic hominus uł exstiꝑlatu. ulex
empto agere posse ¶Idemne¬
ratius ait uedicorem inre t̃cen¬
da. debere prare emptori. ut ilitẽ
tipulatioẽ litis extimationẽ
secutus ẽ. auarũ renim noĩe de

Expanded text:
tantum consequi, quanti minimo defungi potuit: idemque putat et si ex stipulatu aget: et siue defendat noxali iudicio, siue non, quia ‹mani›festum fuit noxium seruum fuisse, nihilo minus uel ex stipulatu uel ex empto agere posse. Idem Neratius ait uenditorem in re tradenda debere praestare emptori, ut in litditum, si superior in possessione emptor futurus non sit: erit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
si pluns intere quamres uali
uelemptae. ¶Uenditor sicũ
scurt deben senututẽ celauit.
ñ euadet exempro actionẽ: si
mo eamremeptorignoraut.
Omia enimq̃ otra uonafidens¬
fiunt. uenuit memptiactiõe.
cipimꝰ. nonsolumsi no amo¬
nuit .s ⁊ si negauit ẜ̃uitutẽ istã
celen. cumeẽt abeo q̃situm. Sec
⁊ si ꝓponas eumitadixisse nlla
quidẽ ẜuitus debetur. uenĩne e¬
mergat. in opinata ẜuitus põ

Expanded text:
si pluris interest, quam res ualet uel empta est. Uenditor si, cum sciret deberi, seruitutem celauit, non euadet ex empto actionem, si modo eam rem emptor ignorauit: omnia enim quae contra bonam fidem fiunt ueniunt in empti actionem. cipimus, non solum si non admonuit, sed et si negavit servitutem istam deberi, cum esset ab eo quaesitum. sed et si proponas eum ita dixisse: "nulla quidem servitus debetur, verum ne emergat inopinata servitus, non
Abbreviated transcription (Latin):
uendito ẽ. si alus uendidis. ¶E
domumuendebat excepit sibiha
tatem eum hr̃e. singulisq an¬
ns altenitium p̃ itͣare posse. et
quam diꝑatus sit altentur
prestare. peritionem nõnͣ ẽe.
UIIM. Sunqualitate fun¬
diuenditor m̃titus sit nõ in
modo eius tñtenctur ẽptor.
to plus mnuenin.eẽ tamomĩa

Expanded text:
uendito est, si alii uendideris. Qui domum uendebat, excepit sibi hatatem eum habere singulisque annis alterutrum praestare posse et quamdiu paratus sit alterutrum praestare, petitionem non esse.um. Si in qualitate fundi uenditor mentitus sit, non in modo eius, tamen tenetur emptori: to plus inueniri, esse tamen omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tuit exiuno puta negotiari⁊ lu¬
crum facere. id extimañdũ e. nõ
magis quã sitriticumemĩt ⁊ ob
eamrem quad nonsit trachu
familia eĩ fame laborauĩt. Nam
p̃tium tritici nõ ẜuorum fame
necatorũꝯ sequitur: nec maiorͦ
obligatio quos tardius agitur.q̃¬
us crescat. siinũ hodie płis sit
M ento quia siue datumesser
hret emptor. siue nõ. qm̃saltẽ
hodie dandumẽ qiamolimda¬
n oportuit. ¶Sitibi fundum
uẽdicero. ut enm rlucrũ cerra
sũma br̃em. exuedito eo noĩe
michiactio ẽ. quasi in parte pre¬
tiiea res rit. S ⁊sitibuta fũdũ

Expanded text:
tuit ex uino puta negotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laborauerit: nam pretium tritici, non seruorum fame necatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamuis crescat, si uinum hodie pluris sit, merito, quia siue datum esset, haberem emptor, siue non, quoniam saltem hodie dandum est quod iam olim dari oportuit. Si tibi fundum uendidero, ut eum conductum certa summa haberem, ex uendito eo nomine mihi actio est, quasi in partem pretii
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ait uilianus ꝯpetere accione
exundito intm quantũ pluris
hrditas ualeret. si he res fubtrac¬
te non fuissent. ¶demuil¬
anus dolum soie auenditore
tendit. sicum uẽditor sciret fun¬
dum psib municipus legata
cebere. intapula qdemꝯ scripẜit
um municipio deben. uenim
pea legemꝯ signauit siquatbu¬
corumaut uectigalis indictioĩs¬
nequid noĩe aut adiue collati¬
onem prãre oportet id emptorẽ
dare facere prareq oportere. ixdi.
exempto cum tem̃. quan decẽpi¬
set emptorem. Que sinauera¬

Expanded text:
re actionem ex uendito in tantum, quanto pluris hereditas ualeret, si hae res subtractae non fuissent. Idem Iulianus dolum solere a uenditore tendit: si, cum uenditor sciret fundum pluribus municipiis legata debere, in tabula quidem conscripserit uni municipio deberi, uerum postea legem consignauerit, si qua tributorum aut uectigalis indictionisue quid nomine aut ad uiae collationem praestare oportet, id emptorem dare facere praestareque oportere, ex empto eum teneri, quasi decepisset emptorem: quae sente
Abbreviated transcription (Latin):
speccũm predum autquamem¬
ptio ꝯ̃ heretur arbores uerorũ nid̾¬
iecte sunt. anhec quot̃q ep̃toĩ
tradi debeant qr̃. ⁊ responsum ẽ.
nõ deberi. quia eas nonemeãt
cumañquam fundũ ement de¬
si ent fundi eẽ. S sugnorabat¬

Expanded text:
spectum praedium, antequam emptio contraheretur, arbores uento ‹de›iectae sunt, an ha‹e› quoque emptori tradi debeant, quaeritur: et responsum est non deberi, quia eas non emerit, cum ante, quam fundum emerit, desierint fundi esse. s
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam dubiume. Ssipr
puius auctorib ei̾uendidit. m
tantũ tenetur in quantũ lccuple¬
tior exeo factus ẽ. tutorib mresi¬
duo ppetũo ꝯdepnandis. qr nec
transfertur inpupillũ post pub¬
tatem boc qͥ colõturorii factumẽ.
Dffem pretiũm ab emptore deb
cum exemptoagit. ⁊ideo ⁊ si pre¬
tuipartem offerat. non dumẽ ex
empto accio. uenditor em̃ qĩc
pignus retinerẽ põt. eamrẽquã
ueñdidit. Uñ quentur si parssit
pretusoluta. ⁊ res tracuta postea
cuictasit. utrum eius rei ꝯseq̃tur
pretium integiũ exempto agens.
anuero quoo nuanit. ⁊ pucoma¬

Expanded text:
nequaquam dubium est: sed si pupillus auctoribus eis uendidit, in tantum tenetur, in quantum locupletior ex eo factus est, tutoribus in residuum perpetuo condemnandis, quia nec transfertur in pupillum post pubertatem hoc, quod dolo tutorum factum est. Offerri pretium ab emptore debet, cum ex empto agitur, et ideo etsi pretii partem offerat, nondum est ex empto actio: uenditor enim quasi pignus retinere potes‹t› eam rem quam uendidit. Unde quaeritur, si pars sit pretii soluta et res tradita postea euicta sit, utrum eius rei consequetur pretium integrum ex empto agens an uero quod numerauit? et puto ma
Abbreviated transcription (Latin):
mittit dedolo. S⁊ sinoreꝓe¬
misent. scies tamen s̃ ñ ob¬
ligatam uł nõ cẽ eius qui si¬
bi obligauit. uendiłit. tene¬
bitur. exempto. qr dolũeum
prare debere oscendimꝰ. ¶ Si
quis remuedidit. ⁊ ei accesu¬
rum quid dixit. om̃ia qdem
q̃ diximus inre distr̃ta. inhoc
quoꝵ sequenda seqnda sunt.
ut trreuictionis noiẽ. nindu¬
plum ten̾ẽat. s in hoc tm̃obli
iuliañ quid debeat pr̃are. ⁊mł¬

Expanded text:
mittit de dolo: sed et si non repromiserit, sciens tamen sibi non obligatam uel non esse eius qui sibi obligauit uendiderit, tenebitur ex empto, quia dolum eum praestare debere ostendimus. Si quis rem uendiderit et ei accessurum qui‹d› dixerit, omnia quidem, quae diximus in re distracta, in hoc quoque sequenda sint, ut tamen euictionis nomine non in duplum teneatur, sed in hoc tantum obligideamus quid debeat praestare. e
Abbreviated transcription (Latin):
lium quoq uẽditor. cauere debet
ea sanaprãn. ⁊ quinumnta uen¬
didit solet iraꝓmittere. ẽẽ bibe.
ut oportet. ¶Siquis uirgiẽ
seemere putasset. cumiiuuer
uenisset. ⁊ sciens errare eñ uen¬
ditor passus sit. redibitioriẽ ꝗdẽ
ex haccausa nõ ẽẽ.uerntam̃exẽp¬
to ꝯpetere actionẽ: ad resoluedã
emptione. ⁊ ut pretio rescituto: c¬
mulier radatur. ¶Is quiuma
enut. ame noie ceitanisũma
declit. post ꝯuenat ut emptio e¬
irrita fieret. Iulianus exempto
agiposse ait. ut arra restituatur.
nõ reederetur: qua actioẽ agẽclũ¬

Expanded text:
lium quoque uenditor cauere debet ea sana praestari, et qui iumenta uendidit solet ita promittere 'esse bibere, ut oportet'. Si quis uirginem se emere putasset, cum mulier uenisset, et sciens err‹a›re eum uenditor passus sit, redhibitionem quidem ex hac causa non esse, uerum tamen ex empto competere actionem ad resoluendam emptionem, et pretio restituto mulier reddatur. Is qui uina emit arrae nomine certam summam dedit: postea conuenerat, ut emptio irrita fieret. Iulianus ex empto agi posse ait, ut arra restituatur, non reddatur, qua actione agendu
Abbreviated transcription (Latin):
tis emero iactareq rete pisca¬
tornoluit. inc̾cum hiui rei exti¬
mandumẽ. si quoo exstraxite
piscium reddere mͥnoluit. id
extimari debet quod extraxit.
ens quid aut ignorans un¬
dicdit diffr̃am facit. ĩ ꝯ dẽpna¬
cus morbosum. aut tigiius
uitiosum undidit. siquidẽ
ignorans fecit. id tantũ exẽp
it. ⁊ emptorẽ decepit. omia

Expanded text:
tis emero et iactare retem piscator noluit, incertum eius rei aestimandum est: si quod extraxit piscium reddere mihi noluit, id aestimari debet quod extraxit.ens quid aut ignorans uendidit, differentiam facit in condemnacus morbosum aut tignum uitiosum uendidit, si quidem ignorans fecit, id tantum ex empit et emptorem decepit, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
dixistieumufufructum tituee.
cum isapudte remiã sur eẽt. sice¬
pens eumusumfructũ uencuca¬
re. reuerti aduers te non potero
ctus eẽt. amissuns eum fueit¬
citius. Nam tunc id ẽ. sicapitec
diminutus ut mortius fuit titĩ.
reuerci potero adte unditorem.
deberem. ⁊ ꝯ ditio ind̾e̾mi ꝯ petit
m̾ ut patiaris eam ẜuitutem q̃¬
intlitione feco qͥlibermcibitͣd̃¬

Expanded text:
dixisti eum usum fructum Titii esse, cum is apud te remansurus esset. si coeperis eum usum fructum vindicare, reverti adversus te non potero,ctus esset, amissurus eum fuerit: nam tunc, id est si capite deminutus vel mortuus fuerit Titius, reverti potero ad te venditorem. deberem, etiam condictio incerti competit mihi, ut patiaris eam servitutem, quin traditione fecero, quod liberum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ut peam prestaret emp¬
tor. iuuxẽ ut eo noĩc uidicte ra¬
tione uecliror agere possit. accu¬
ius utuit̾ si nõ seruata lege in pe¬
nam quam aui ꝓmiserit mad̾it.
Hiuc ꝯsequens ent ut hacten a
gere possit. quatenus aui prare
cogitur. Quicquid eñ excectit.
pen̾a no reiꝑsecutio ẽ Q suũma

Expanded text:
tionem, ut poenam praestaret emptor. uix est, ut eo nomine uindictae ratione uenditor agere possit, acturus utiliter, si non seruata lege in poenam quam alii promisit inciderit. huic consequens erit, ut hactenus agere possit, quatenus alii praestare cogitur: quidquid enim excedit, poena, non rei persecutio est.
Abbreviated transcription (Latin):
to actione isquiemit utitur.⁊
inprimis sciẽdumẽ in ħ̾idi¬
cio id cemum ceduci qd pr̃an cõ¬
uenit. Cumenisit uonesider
uicliciũ. nic ħ magis bonefidei
ꝯgrunt quam id prariquodmn¬

Expanded text:
to actione is qui emit utitur. Et in primis sciendum est in hoc iudicio id demum deduci, quod praestari conuenit: cum enim sit bonae fidei iudicium, nihil magis bonae fidei congruit quam id pra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdẽpnan eum oꝑtet utro tp̃e plu¬
ns uinũ fuit. uł quo uenut ua
quouis inaenpnationẽ deducit᷑.
Item quo loco pluns fuit. ułquo
uenit uelubi agatur. Ꝙ siper
ẽprorem mora fuiss. extiman oꝑ¬
cet p̃tium ꝙ sit cumagatur. et
quo iõco minoris sit.Mora autẽ
uideir eẽ. siuulla difficultas uẽ¬
ditorẽ impediat quoĩnus tradet
sdresertm siomĩ tỹe ꝑatus fuit t̃¬
tet eius lẽci p̃tia spectaninquo a¬
gaͣtur. s eius ubiuma tradiopor
brundusutiadio porret.

Expanded text:
demnari eum oportet, utro tempore pluris uinum fuit, uel quo uenit uel quo lis in condemnationem deducitur, item quo loco pluris fuit, uel quo uenit uel ubi agatur. Quod si per emptorem mora fuisset, aestimari oportet pretium quod sit cum agatur, et quo loco minoris sit. mora autem uidetur esse, si nulla difficultas uenditorem impediat, quo minus traderet, praesertim si omni tempore paratus fuit trtet eius loci pretia spectari, in quo agatur, sed eius, ubi uina tradi oporBrund‹i›si tradi oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem defecit ꝯditio. nulla ẽ emp¬
tio. sicuti nec stipulatio. Q siersti
tent oditio. hrdes quoq o uligatoc
ẽẽ. quasuam acta empticẽ inprete¬
ritum ꝙ sipendẽte xlitioe res tra¬

Expanded text:
quidem defe‹ce›rit condicio, nulla est emptio, sicuti nec stipulatio: quod si exterit condicio, heredes quoque obligatos esse quasi iam contracta emptione in praeteritum. quod si pendente co
Abbreviated transcription (Latin):
moduminꝯmodumq ꝑtinet.
Nam⁊ sitotusager post emptioe
flumine occupatus eẽt. ꝑiculum
eẽt emptoris. Sic igitur ꝯꝯmo¬
dum eius eẽ deberet. ¶Ꝙ undit̾
ĩ ꝯmodum agncede c̾etet. infisic
celimites. luͣ̃ci. qui fundũtãgũt.
Cum nõnentrumdicrum ẽ. cedere
nõ debet.⁊ io noĩatim cauĩ solet.
ut luci. mie publice. que ĩfundo
sint. tote uꝯmodum cedant.

Expanded text:
modum incommodumque pertinet: nam et si totus ager post emptionem flumine occupatus esset, periculum esset emptoris: sic igitur et commodum eius esse debet. Quod uenditur, in modum agri cedere debet, nisi si cae, limites, luci qui fundum tangunt: cum uero neutrum dictum est, cedere non debet, et ideo nominatim caueri solet, ut luci, uiae publicae, quae in fundo sint, totae in ‹m›o‹d›um cedant.
Abbreviated transcription (Latin):
cator ẽ quiemere uina. Nun¬
dere solet.is dies specrandus ẽ
quo ex cõmodo uiditoris tol¬
nipossint. ¶Tustodiam autẽ
ante admetiendi diem qualẽ¬

Expanded text:
cator est, qui emere uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint. Custodiam autem ante admetiendi diem quale
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntimea intent scisse. qr exsti¬
pulatu eo noĩe agere tecum nõ
possum. añquam michi quid
abeẽt. ¶ Simodus agnimc¬
nor inueniatur. ꝓͥmio ingenĩ
auctor obligatus ẽ. qru̾mod̾
ri bonitas icci quino exstat. S
n solum simodus agrtotius mi¬
nore agicum ueditore põt .s. ⁊ de
partib eius. ut puta sicdictum
¶inee iugera tot ẽẽ uł ouueti. et
mmus inuenatur. Idoq his ca¬
to quid uendere danpnatus sit.¬

Expanded text:
quanti mea intererit scisse, quia ex stipulatu eo nomine agere tecum non possum antequam mihi quid abesset. Si modus agri minor inueniatur, pro numero iugerum auctor obligatus est, quia, ubri bonitas loci qui non exstat. sed non solum si modus agri totius minor est, agi cum uenditore potest, sed etiam de partibus eius, ut puta si dictum est uineae iugera tot esse uel oliueti et minus inueniatur: ideoque his cato quid uendere damnatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
degustandi precũt ꝑiculum
ad uenditorem ꝑtincat.an
uõ magemptio sit soluta.e¬
qĩ sub ꝯditione uenient. hoc
e si andiem illum fuisset deg̾¬
tata. ⁊ int̾erit quid actum sit
Egoaut arbitror si hoc inoccul¬
cosit cebere dici emptionem
mane̾. ꝑicuũãt aduenditorẽ
respicere.⁊ ultra diẽm degtado

Expanded text:
degustandi praeteriit, periculum ad uenditorem pertineat, an uero magis emptio sit soluta quasi sub condicione uenierint, hoc est si ante diem illum fuissent degustata? et intererit, quid actum sit: ego autem arbitror, si hoc in occulto sit, debere dici emptionem manere, periculum autem ad uenditorem respicere etiam ultra diem degustando
Abbreviated transcription (Latin):
prefinitum qr ꝑip̃m faccumest.
Simaduersione uinũ uenut.¬
apparet si nõ iꝑauinumueniit
nͤ degu̾scet. Qr sidies degustatõ¬
ni adiectus nõ er̾it. qͣnͣqͣ degus¬
tar ẽptor potĩt. ⁊ quoad degns¬
tauĩt piculum acoris ⁊ mucoris
adueditorem ꝑtinebit. diescm̃

Expanded text:
praefinitum, quia per ipsum factum est. Si auersione uinum uenit,apparet, si non ita uinum uenit,ne degustet. quare si dies degustationi adiectus non erit, quandoque degustare emptor poterit et quoad degustauerit periculum acoris et mucoris ad uenditorem pertinebit: dies enim
Abbreviated transcription (Latin):
predia possid̾et. q̃ sicumẽ cum ne¬
q fideuissordatus ẽ nec omis pe¬
cunia ymlegem sius dieb soluta
daretu. nec id fcmñeẽt. cumꝑem
ptorem ñ staret quoinus fieret.¬

Expanded text:
praedia possideret: quaesitum est, cum neque fideiussor datus est nec omnis pecunia secundum legem suis diebus soluta daretur, nec id factum esset, cum per emptorem non staret quo minus fieret
Abbreviated transcription (Latin):
solutum inuectigal satiffci
uiss res mempta ficret. seĩꝑte
p̾tu presentidie souita de fucto
debitore suis eiuis pupiuans
etatis. Sipe tutor cu alus ditus.
neq cũ tutorib p̃tium si legẽ

Expanded text:
solutum, in uectigal satisfactuisset, res inempta fieret. Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto uenditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum aliis datus, neque contutoribus preti
Abbreviated transcription (Latin):
git ascoo emptore ⁊ omc mora¬
tandum nicħ contra legẽ factũ
uidi. Quia nec dno ausexpe põt.¬
se. nec quiinfugaẽ ubimorat
Quoo si exuolũtare sediempto¬
ris contralegem mõrat sit. poti¬
or hndus ẽ is qui auctor fuit le¬
gis.⁊ põ stĩor magis ad mone¬
diemptoris⁊ se liuandi candẽ le¬
gem repeteret. nec potit aliquo e¬
mõauferre legem sinuenditoĩe
cuius alitio exsticit. Nam et
si penamꝓmisiss tenetur licet
ip̃r quas scipulatus eẽt ẜinpeã
ꝓmissa duc actiones sunt. Erañ
aũt iniectio ĩ serum ꝯ petit. Q
si priorita undiclit. ut ꝓstitutali¬
bera eet. Postĩo: nt manus inicẽ
licẽt. potior ẽ libertas. quã man
inectio. Plane si priorlex man
rat mieccione̾. postĩor lib̾tatem
fauorabilius dicctur liberam fo¬

Expanded text:
git a secundo emptore et Romae moratandum nihil contra legem factum uideri, quia nec domino auferre se potest nec qui in fuga est ibi moratur. quod si ex uoluntate secundi emptoris contra legem moratus sit, potior habendus est qui auctor fuit legis, et posterior magis admonendi emptoris et liberandi se eandem legem repetierit nec poterit aliquo modo a‹u›ferre legem sui uenditoris cuius condicio exstitit: nam et si poenam promisisset, tenetur, licet ipse quoque stipulatumissa duae actiones sunt, manus autem iniectio in seruum competit. quod si prior ita uendidit, ut prostituta libera esset, posterior, ut manus inicere liceret, potior est libertas quam manus iniectio. plane si prior lex manus habeat iniectionem, posterior libertatem, fauor‹a›bilius dicetur liberam fo
Abbreviated transcription (Latin):
ciendumẽ quoouetẽs puta¬
uenit ꝑcorbemueditores me¬
suram facẽ ⁊ erfũde. ueteres
eni hoc ꝑꝑ m̃suram suaserunt
si q̃nta mensura eẽt ñ appãreat
uidelicet ur appaxẽt q̃ntumẽp

Expanded text:
ciendum, quod ueteres putauerunt, per corbem uenditorem mensuram facere et effundere: ueteres enim hoc propter mensuram suaserunt, si, quanta mensura esset, non appareat, uidelicet ut appareret, quantum emp
Abbreviated transcription (Latin):
iudicetur. ⁊ exstipulatu penape¬
tatur. doli exceptionẽ quidam
re nõ tenear scipulatio. si ne
tentis ac nõ potius de effectuc
bnficu cogitatumeẽ. Cet̾insux
pstituatur exceptumẽ. nulla
rõ occurt cur pena exiginon¬

Expanded text:
iudicetur, et ex stipulatu poena petatur, doli exceptionem quidam re non teneat stipulatio, si ne tentis ac non potius de effectu beneficii cogitatum. ceterum si ne prostituatur exceptum est, nulla ratio occurrit, cur p
Abbreviated transcription (Latin):
iam ñculpam ẜ dolum malum
ramadhibitam. S uidẽdum
ẽ ne postĩormora danpnosa ei
sit. Quid em̃ siintpenauo uẽ¬
ditorem ⁊ndeclir id quod eme¬
ram. de mñpostea offente illo e¬
go ñaccepun: Cane hoccauo

Expanded text:
iam non culpam, sed dolum malum ram adhibitam, sed uidendum est, ne posterior mora damnosa ei sit. quid enim si interpellauero uenditorem et non dederit id quod emeram, deinde postea offerente illo ego non accep
Abbreviated transcription (Latin):
na emimexcepͣtis acidis ⁊niuici¬
clis ⁊ michi expedĩat acida quo¬
q acciꝑe: ꝓuius ait. quanis id
emptoris cã exeneptum sit tñ
acida ⁊mucida nõ ueniisse. Nã
q̃ inuitus emptor accipe nõ co¬
getur. ꝓrquum eẽt non per

Expanded text:
na emerim exceptis acidis et mucidis et mihi expediat acida quoque accipere, Proculus ait, quamvis id emptoris causa exceptum sit, tamen acida et mucida non venisse: nam quae invitus emptor accipere non cogeretur, iniquum esse non per
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgitur ꝯuenit. quo adpiculum
uini sustineat: eatenus sustiẽ¬
bit. aut ñꝯuenit. ⁊ usq ad deg̾¬
tatione sustinebit. S siñsut
degustata.sigñatatam abemp¬
tore uasaurdona. ꝯseq̃nterdice¬
mus ad huc ꝑiculum eẽ uendi¬
custodiam addieminsure uen¬
clitor praredeb̾et. pͥus quamem
adm̾tiatur iiii. ꝓpe quiondũ
uenit. Post m̃suram frãm im̃¬
ditoris desinit eẽ ꝑicunum ⁊ ani
suram uendidit. s forte adamꝑ¬
horas ur etiã singładolia. ¶Gido¬
liũm signatum sit abemptore.c
crebatius ait t̃ditum id nidi. lab̾o

Expanded text:
um uini sustineat, et eatenus sustinebit, aut non conuenit et usque ad degustationem sustinebit. sed si nondum sunt degustata, signata tamen ab emptore uasa uel dolia, consequenter dicemus adhuc periculum esse uendicustodiam ad diem mensurae uenditor praestare debet: priusquam enim admetiatur uinum, prope quasi nondum uenit. post mensuram factam uenditoris desinit esse periculum: et ante suram uendidit, sed forte amphoras uel etiam singula dolia. Si dolium signatum sit ab emptore, Trebatius ait traditum id uideri: Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
habere ĩ pocestate nsicxieñt libeĩ
quibcasib solent. neq̃quã du¬
bitandum remanẽ eos inpotesta¬
te. Qr̃ non solumeos libes inpo¬
testate hebit. quos añfurorẽ ge
dumẽ. aninpotestate eĩnascatũ¬
inpotestate filnim hebit. ꝓide
ꝯsi funosa sit uxor exea añ xept̃
inpotestate nascitur. S ⁊infuro¬
re eius cceptꝰ abeo quiñfurebat
sine dubio in potestate nascitũ.

Expanded text:
otestate, nisi exierint liberi quibus casibus solent, nequaquam dubitandum est remanere eos in potestate. quare non solum eos liberos in potestate habebit, quos ante furorem gdum an in potestate eius nascatuin potestate filium habebit. proinde si furiosa sit uxor, ex ea ante conceptus in potestate nascetur: sed et in furore eius conceptus ab eo qui non furebat sine dubio in potestate nascetur,
Abbreviated transcription (French):
ni fraudẽ fecent sciat me ħadmmi᷑¬
sum seueni executurum. Siuis ⁊̃
adnan̾ umbriciam q̃ndam matro¬
nam ĩꝗnquenmũ resegauit. qͥ ex
leuissimis caĩs anculas  atro cissi

Expanded text:
ni fraudem fecerit, sciet me admissum severius executurum’. Divus etiam Hadrianus Vmbram quandam matronam in quinquennium relegavit, quod ex levissimis causis ancillas atrocissime
Abbreviated transcription (Latin):
ent ut adimpudicitiã turpemq
moiãtionẽ ꝯpellat. Ꝙ sint pñtos
presidis exrescripto diuipui adeli¬
um marcianĩ ꝓ ꝯsiuem uetice ma¬
nec cuiquã hominũ ius suum de

Expanded text:
erit vel ad impudicitiam turpemque violationem compellat, quae sint partes praesidis, ex rescripto divi Pii ad Aelium Marcianum proconsulem Baeticae manec cuiquam hominum ius suum de
Abbreviated transcription (Latin):
semp ꝯubiq precipua
.Nam ⁊ publice int̃ ẽ
dotes mulibus ꝯ seruan. cũ
cotatam ẽẽ seminã adsobo¬
lem ꝑ creandam replẽdamq
libenis cuuitatem maxime sit
neccessanum.

Expanded text:
ubique praecipua est: nam et publice interest dotes mulieribus conseruari, cum dotatas esse feminas ad subolem procreandam replendamque liberis ciuitatem maxime sit necessarium.
Abbreviated transcription (Latin):
re nos oportet. Ꝙ si socer añ decesse¬
rt dicemus exstinctadonationem
anqrmantus uunt. siuxori sue
suꝑuixit. admittim̾ habere iñdoã¬
tionẽ. St siquide mantus solũ
tio potest seruan in mantũ collata
ut illafinitasit aliacẽꝑit. Sinõ
fiuns hãs patrinonẽ. finitaer do¬
natio noe nõua. ¶ Sisccernum
nũtium miẜit donatio ex̃ initaq̃¬

Expanded text:
re nos oportet. quod si socer ante decesserit, dicemus exstinctam donationem an, quia maritus uiuit, si uxori suae superuixit, admittimus uim habere donationem? et si quidem maritus solus tio potest seruari in maritum collata, ut illa finita sit, alia coeperit: sin uero filius heres patri non est, finita erit donatio ratione noua.Si socer nurui nuntium miserit, donat
Abbreviated transcription (Latin):
doãretur ci. ñ impedietur usuca¬
pio. Nam ius ꝯstitutum adeas
insius reb fit. Itaq licet mor¬
tis causa conatio int̾ueniat qiͣ
int extraneas p̃s ficĩ intelligen¬

Expanded text:
donauerat ei, non impediretur usucapio. nam ius constitutum ad easin suis rebus fit: itaque licet mortis causa donatio interueniat, quasi inter extraneas personas fieri intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
reat desictum euident̃ rruoras
bandam donationẽ. ¶ Siman¬
tus ea quedoauat pignoricede¬
nt. utiq eumpenituisse dicem.
licer dñium retinuit. Quid tñsi
hoc aĩo aut ut uellet adhuc toã¬
tum. finge inpossonem p̃cãnã
mulierẽ remansisse ꝑatãq eẽ sa¬
tiifacẽ ẽditori dicẽdum donatiõe
uale. Namsiabimntio ei iẽ oblig¬
atam hoc aio donasset. dłẽ uimh¬
abere donatione. ut ꝑata satisfa¬
cere mulier habrdoli exceptioe¬
se eamꝑdou exceptionẽ ꝯ seꝗut
sibi mandẽtur actiones. ¶ Sido
tamdonationẽ. q̃uis morti sui¬
a eius dinpnara sit. reuocabit᷑
donatio. quis eaque aliis donã¬
ũt ualeat. sinõ mortis cãdona¬
uĩt. ¶ Similes uxoridoap̃t de
castrensib boms ⁊ fuĩt dañ pna¬
tus qr ꝑmissumẽ ei de his testaĩ.¬
sinĩo impet̾iũt ut cestetur cũ dãp¬
naretur.donatio ualebit.Nam ⁊
sisse. sic accipe debemus. ne isqui
donationẽ accepit. locupletior fa¬
beneficium iccumrabebit. S et

Expanded text:
reat defunctum euidenter reuocasbandam donationem.Si maritus ea quae donauerit pignori dederit, utique eum paenituisse dicemus, licet dominium retinuit. quid tamen, si hoc animo fuit, ut uellet adhuc donatum? finge in possessionem precaria‹m› mulierem remansisse paratamque esse satisfacere creditori. dicendum est donationem ualere: nam si ab initio ei rem obligatam hoc animo donasset, dicerem uim habere donationem, ut parata satisfacere mulier haberet doli exceptiose eam per doli exceptionem consequi, ut sibi mandentur actiones.Si donattam donationem, quamuis morti sa eius damnata sit, reuocabitur donatio: quamuis ea quae aliis donauerit ualeant, si non mortis causa donauit.Si miles uxori donauerit de castrensibus bonis et fuerit damnatus, quia permissum est ei de his testari si modo impetrauit ut testetur cum damnaretur, donatio ualebit: nam esisse', sic accipere debemus, ne is, qui donationem accepit, locupletior fabeneficium locum habebit. sed et
Abbreviated transcription (Latin):
eũs ẽ ⁊ ꝯtra sexus nãt᷑am.⁊ si for¬
te maritus abuxore stipłatus sit
idanuum decessentq mulier
ꝯstante matumoĩo dicendum
ent exoratione coãtionẽ ꝯualesoe̾.¬

Expanded text:
est et contra sexus naturam.Et si forte maritus ab uxore stipulatus sit id annuum decesseritque mulier constante matrimonio, dicendum erit ex oratione donationem conualescer
Abbreviated transcription (Latin):
ñ admitatur. Easdemres ñpossit
mulier sͥquasi donatas defendere
⁊ illis u̾bis quib donationes eia
iuro legate sunt. cum huĩmodi
species. neq: conan. neꝙ auferri

Expanded text:
n admittitur. easdem res non potest mulier sibi quasi donatas defendere ex illis uerbis, quibus donationes ei a uiro legatae sunt, cum eiusmodi species neque donari neque aufe
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo sit ut tunc res fiat uxoris uł
caconatumuoluit. int̃posuit mu
pet eiq tracẽt. deincummorit᷑ ma¬
ntus. pat̾ fañur inuenitur. anua¬
leat traditio. ⁊ait ꝯseques eẽ dici
t̃clitionẽ uałe. qr suiuins effectũ
ẽ eo tempore ad quod t̃ditio redigi¬
tur idẽcum mantus moriebatur.¬
pdeair placuisse seio  sabinanis.
sifiue famil uxorimantus tradͥt.
donationẽ eius cumomiemolu

Expanded text:
imo fit, ut tunc res fiat uxoris uelcausa donatum uoluit: interposuit muet eique traderet: deinde, cum moritur maritus, pater familias inuenitur: an ualeat traditio? et ait consequens esse dici traditionem ualere, quia sui iuris effectus est eo tempore, ad quod traditio redigitur, id est cum maritus moriebatur.Idem ait: placuisse scio Sabinianis, si filiae familias uxori maritus tradet, donationem eius cum omni su
Abbreviated transcription (Latin):
nesce̾. quiadebeat aliquo mõmẽ¬
to intposito fiercius. ⁊sicadmu¬
lierem transire. Q ita ꝓcedit. siea
cuidonabatur eum int̃po suerat:
nõ isquidonarat. Porro siamaĩ¬
to int̾positus. res ip̃ius statifra
ẽ. ⁊ si añ mortem manti tdideĩt
⁊ decesserit tͣͣlitio eius egit aliꝗd.
ut tam̃ũ ħ̾ traditio penceat conec
mors sequatur. ¶Siuxorrem

Expanded text:
nescere, quia debeat aliquo momento interposito fieri et sic ad mulierem transire: quod ita procedit, si ea cui donabatur eum interposuit, non is qui donabat. porro si a marito interpositus est, et res ipsius statim facta est et, si ante mortem mariti tradiderit et decesserit, traditio eius egit aliquid, ut tamen haec traditio pendeat, donec mors sequatur.Si uxor rem
Abbreviated transcription (Latin):
ince ⁊ simortis cãuxoricoauit.
⁊ ceportationẽ passus ẽ andoãtõ
ualeat. iudeam̾ ⁊alias placet in
casum deportanoms donationẽ
diuortu. Cumigitur de portati¬
one matrimonium miuimedis¬
soluatur ncħuitium mulieĩs
icurnt. humanumẽ conatior̃s
q̃ mortis cã abinitio factaẽ. tali
exilio subsccuto ꝯ fuman. tanq̃
simortuo manto ratahabeatur.
ta tñ ut nõ adimatur. licẽtia ma¬
nto eam reuccare.qr ⁊mors eius
specrandaẽ. ut tunc p lenissima
luit sumitatẽ. quando abbac lu¬
ce fuit subtractus. siue reu̾sus fu¬

Expanded text:
oinde et si mortis causa uxori donauerit et deportationem passus est, an donatio ualeat, uideamus. et alias placet in casum deportationis donationem diuortii. cum igitur deportatione matrimonium minime dissoluatur et nihil uitium mulieris incurrit, humanum est donationem, quae mortis causa ab initio facta est, tali exilio subsecuto confirmari, tamquam si mortuo marito rata habebatur, ita tamen, ut non adimatur licentia marito eam reuocare, quia et mors eius exspectanda est, ut tunc plenissimam habeat firmitatem, quando ab hac luce fuerit subtractus, si‹ue› reuersus
Abbreviated transcription (Latin):
eꝯ̃rio mulier deninutior e extiã¬
tione q̃ ratur. Nec aliud ĩꝯmoõãto
Siurxoramanto suo p̃diaqueob
cotempignori accepatn emeit. ca¬
obligationẽ durare. imꝑator nr̃
cum pre suo rescrĩpsit Cuĩ rescrip¬
ti uerba iõ retulit ut appareat uen
bit ratum. At sititulus donatioĩs
¶ Siuxor remennit ꝯmant̾ p̃tium

Expanded text:
rio mulier de minore aestimatione queratur. nec aliud in commodatoSi uxor a marito suo praedia, quae ob dotem pignori acceperat, emerit eaobligationem durare imperator noster cum patre suo rescripsit, cuius rescripti uerba ideo rettuli, ut appareat uendbit ratum. at si titulus donationis ' Si uxor rem emit et maritus pretium
Abbreviated transcription (Latin):
ri: Cxoriquis dõuit ẜuumita.
ut eumint᷑ annum mammutte¬
ret. ansimulier nõ obtemparet
nolurati ꝯstitutio diumarci ĩ¬
ponat ei lib̾tatem. siur uluiuit

Expanded text:
ri?Uxori quis donauit seruum ita, ut eum intra annum manumitteret: an, si mulier non obtemperet uoluntati, constitutio diui Marci imponat ei libertatem, si uir ‹uel› uiuit
Abbreviated transcription (Latin):
idẽq ⁊ suancem obeantem cansã
ei dedit. eãꝙ lancem retinuit. de
suaaut pecumaunguẽta emit.
uẽditionencessare. qi nõ ẽ locup¬
letior quetantũcẽ inre mortuai¬
pendit. ¶ Suurauxor ĩuicem¬

Expanded text:
idemque et si lancem ob eandem causam ei dederit eaque lancem retinuerit, de sua autem pecunia unguenta emerit, uindicationem cessare, quia non est locupletior, quae tantundem in re mortua impendit.Si uir et uxor qui
Abbreviated transcription (Latin):
Siamuliere int̾poĩtus ẽ obliga¬
aut amanto sit int̾positus. mõtu¬
a muliere ꝯfestimsundus effici¬
etur eius quẽ mantus int̾posut.
⁊ accione ip̃e mantus cũ eo hẽbit.¬
¶Siuxor iriquamamanto su
traditio amuliere frã impendẽu
ratebitur. ¶ Simant̾ uxoridoã¬
nauit mortis cã. ea cdiuertit an
dissoluatur doatio. Iuliañ scͥbit
infumandonatione. nec impẽ¬
dentieẽ Idemait sidiuortu cã fac¬
ta sit donatio uãle.

Expanded text:
obligaautem a marito sit interpositus, mortua muliere confestim fundus efficietur eius quem maritus interposuit et actionem ipse maritus cum eo habebit.Si uxor rem, quam a marito suotraditio a muliere facta in pendenti habebitur.Si maritus uxori donauerit mortis causa eaque diuerterit, an dissoluatur donatio?Iulianus scripsit infirmari donationem nec impendere.Idem ait, si diuortii causa facta sit
Abbreviated transcription (Latin):
te actionẽ non habere. Mento
lo alio conubiũ ester. Namquia
intellexit legis lator facte lib̾te
q̃ si redeireptum matrimoĩum. de¬
traxit eicũ alio conubium. Erͣ
cuicũq nupsit. ꝓ nõ nupta habe¬
bitur. Iuliañquidem amplius
putat. nec ingubinatuẽa altĩu̾¬
quam patronieẽ posse. ¶Ait
lex quam diu patroñ eamuxorẽ¬
⁊ patronus durare. Sugit̾ ant
patronus eẽ aut uelle desient.
finita ẽ legis anctoritas ¶Llud
recassime placuit. q̃liq̃li uoiun¬
tate ĩtelligi possit paron̾ aĩmĩ
rabe desusse qĩ inuxorem finr
legis huĩ benesicim. Proinde
umpatron̾rrum amotaꝵ cum
libta que abininto eo diu̾terat
uo patre suo seuero rescripsit in¬
telligitum hoc ip̃onolle nupt̃a s
quieamactione ul aliam ĩ petret.
que nõ soret nisi exdiuortio on¬
n. Or si accusare eamadulteni
cepit. uł alio cuimine ea postula¬
re quxorinemo obicit. magis ẽ¬

Expanded text:
nc actionem non habere. meritolo alio conubium ei est. nam quia intellexit legis lator facto libertae quasi diremptum matrimonium, detraxit ei cum alio conubium. quare cuicumque nubserit, pro non nupta habebitur.Iulianus quidem amplius putat nec in concubinatu eam alterius patroni esse posse.Ait lex: 'quamdiu patronus eam uxore patronus durare: si igitur aut patronus esse aut uelle desierit, finita est legis auctoritas.Illud rectissime placuit, qualiquali uoluntate intellegi possit patronus animum habere desisse quasi in uxorem, finiri legis huius beneficium. proinde cum patronus rerum amotarum cum liberta, quae ab inuito eo diuorterat, uo patre suo rescripsit intellegi eum hoc ipso nolle nuptam sibi, qui eam actionem uel aliam inportet, quae non solet nisi ex diuortio oriri. quare si accusare eam adulterii coeperit uel alio crimine postulare, quod uxori nemo obicit, magis e
Abbreviated transcription (Latin):
mantus donauit. iunmanẽt. et
põt eauendicare. nec qcquã refeit
qampla legata. ab uxore ei relicta
fiuumuolebat qui m potestate
patris erat p̾t mortem patris fũ¬
dum ꝑuenur. eum patri tradidit.
uti post morrem restituat᷑ fiuo.
Quero anclonatio tͥuideatur.ut
nichagat᷑ uideatur anualeat ꝗdẽ
s mulien potestas datur:. siuolu

Expanded text:
maritus donauit, uiri manent et potest ea uindicare: nec quicquam refert, quod ampla legata ab uxore ei relicta filium uolebat, qui in potestate patris erat, post mortem patris fundum peruenire, eum patri tradidit, uti post mortem restituatur filio. quaero, an donatio tibi uideatur, ut nihil agatur, an ualeat quidem, sed mulieri pot
Abbreviated transcription (Latin):
manouent. ¶Snir uxoriare¬
amocauit ⁊ uxormeã insulã edi¬
ficauit. ea insula sine dubio ma¬
ntiẽ. s cam in pensam mulierem
ẜuaturã placet. Namsimant̾ ũ¬
dicet ĩ suiam retentionẽ impẽse
sa sit remissum. ¶ Sine dubioli¬
cet a iuro ułuxore minoris emere.
si nõ sit aĩmus donandi. ¶Suur
uxoriuł ꝯtraquiduẽdicłit uõ pre

Expanded text:
mari conuenit.Si uir uxori aream donauerit et uxor in ea insulam aedificauerit, ea insula sine dubio mariti est, sed eam impensam mulierem seruaturam placet: nam si maritus uindicet insulam, retentionem impensae sa sit remissum: sine dubio licet a uiro uel uxore minoris emere, si non sit animus donandi.Si uir uxori uel contra quid uendiderit uero pre
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ donata sunt locupletata sit.
anincã donatiomis cadant.⁊ iu¬
lius sig̾cat. fructus quoq ꝯuỹas.
licitam habere donanonẽ.S
siquid seruus donat᷑ acquisiũ.
ad eum qui doauit ꝑtinebit.

Expanded text:
e donata sunt locupletata sit, an in causam donationis cadant. et Iulianus significat fructus quoque ut usuras licitam habere donationem.Sed si quid seruus donatus adquisiit, ad eum qui donauit pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
quiinsundum coem inuito socio
mortuũ inferre iuilt. Namꝓp̃ter
publicam utilitatem ne ĩsepul
bus omittisolet. nam sũmameẽ
putus ẽ uterq quidem locus reli
Michi aũt uidetur illum religio¬
sum ẽẽ ubi quod principaleꝯlitũ.
ẽ idẽ capud cuilis imago sit und̾
cognoscimur. cum aũt impetratꝰ
ut reliquie rransferantur. desut
cumbona soluendo nonsint.

Expanded text:
qui in fundum communem inuito socio mortuum inferre uult. nam propter publicam utilitatem, ne insepultbus omitti solet: nam summam esspultum est, uterque quidem locus religmihi autem uidetur illum religiosum esse, ubi quod est principale conditum est, id est caput, cuius imago fit, inde cognoscimur. cum autem impetratur, ut reliquiae transferantur, desinicum bona soluendo non sint.
Abbreviated transcription (Latin):
nipuiatus ẽ duas partes dotis no
di. t̾tiam. apud maritũ remanere
teneatur. ⁊ait.siqdem ip̃e scipłator
to ⁊ mutilemei funeranã fore. Si
uõ auus funerauit. posseeum ma¬
nitum ꝯueĩre. qr pacto hoc public̃
ius infringi ñ possit. Quid tñ si
quis dotẽ haclege dedit ꝓmuliere
ut adip̃m rediret simmatrimoĩo
mo. nũquid hic insun nonꝯ fe¬
rat. S cum dos morte mulieris
um. Si maritus luc̃tur dotem. ꝯ¬
uenietur funeraria. pat̾ aũt non.
insuꝑfluum in patrem debẽ actio

Expanded text:
tipulatus est duas partes dotis reddi, tertiam apud maritum remanere,teneatur. et ait, si quidem ipse stipulatoret inutilem ei funerariam fore: si uero alius funerauit, posse eum maritum conuenire, quia pacto hoc publicum ius infringi non possit. quid tamen si quis dotem hac lege dederit pro muliere, ut ad ipsum rediret, si in matrimonio o? numquid hic in funus non conferat? sed cum dos morte mulieris um.Si maritus lucratur dotem, conuenietur funeraria, pater autem nonin superfluum in patrem debere actio
Abbreviated transcription (Latin):
ontra quoy quoo
pat̃ infunus filie impendit. aut
auodgente secum funeratitia p̃sti¬
tit. ipe actione dedote amanto re¬
cipit. S siemancipata inmat̾mo¬
mo decedat. collaturos heredes bõꝵ¬
ue possores. ⁊ paciem pro porcione
sit ⁊ hat castrense pequiũ. puto suc¬
cessores eius añcenen. sicdẽm adpa¬
crem uenire Qui yuumalienuuel
ancillam sepelliuit. ht aduers dñ:
funerariã actionem. ¶ Hec acrio ñ
ẽ annna s ppetua. ⁊ hrdi cetĩsq suc¬
cessoribo ⁊ in successores datuꝵ.

Expanded text:
ontra quoque quod pater in funus ‹fi›liae inpendit aut alio agente secum funeraticia praestitit, ipse actione de dote a marito recipit.Sed si emancipata in matrimonio decedat, collaturos heredes bonorumue possessores et patrem pro portione sit et habeat castrense peculium, puto successores eius ante teneri, sic deinde ad patrem uenire.Qui seruum alienum uel ancillam sepeliuit, habet aduersus dominum funerariam actionem.Haec actio non est annua, sed perpetua, et heredi ceterisque succ
Abbreviated transcription (Latin):
agi. Idemlabeo ait. Si ꝓhibente
herede funerauĩs testatorem. ex
causa ꝯpetẽre tibi suneranam.
Quid enm si fuiũ testatoris be¬
res eius ꝓhibuit. huic alici põt.
Ergo pieratis  grã funerasti.S
pone me testatum hĩturum me
funerariã actionem. De suo em
expedit mortuos funan. ⁊ꝗd si
testator ꝗdem funꝰ michi mãda¬
uit. heres ꝓhibet. ego tñ nichil

Expanded text:
agi.Idem Labeo ait, si prohibente herede funeraueris testatorem, ex causa competere tibi funerariam: quid enim si filium testatoris heres eius prohibuit? huic contradici potest: 'ergo pietatis gratia funerasti'. sed pone me testatum: habiturum me funerariam actionem: de suo enim expedit mortuos funerari. et quid si testator quidem funus mihi mandauit, heres prohibet, ego tamen nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ idem ius &essum ẽ. siue exstiterẽ
hides. siue sese abstineant. Exhe¬
redatis aũt insi spalit testator iusto
Liberti aũt non sepelumee aliosin¬
fere potenint. insi hr̃des exstitit.
patronis. q̃iuis qͥdam inscripfi̾t

Expanded text:
 idem ius concessum est, siue extiterint heredes siue sese abstineant. exheredatis autem, nisi specialiter testator iusto liberti autem nec sepeliri nec alios inferre poterunt, nisi heredes extiterint patrono, quamuis quidam
Abbreviated transcription (Latin):
Intlictum hoc pp̃ ea ꝓpositum est
qrinter ẽ religionis monumen¬
ca exstrui ⁊ exornan. Facẽ sepul¬
aum. siuic moniuntum inloco
inquo eiius ẽ. nemo ꝓhibetur¬
edificare/ Soidetur ꝓhibere ⁊ ꝙ
t̃dictum iocum habet ⁊ simachi¬
nam alligare quis ꝓhibeat sitam̃
eolcc ꝓhibeat qui ẜuitutem debet.
Ceterum sumeo solo uelis ma¬
chinam ꝓponẽ noncenebor int̾¬
dicco. suure te ñ patiar. ¶ Edifica¬
re aũt non solum qui nouum
opus molitur. intelligendus ẽ
uerum is quoq qui nuit reficẽ.¬
Is qui aͣit ut labatur sepulcrũ
cidatur. qui contra fecĩt. spem

Expanded text:
pterea propositum est, quia religionis interest monumenta exstrui et exornari.Facere sepulchrum siue monumentum in loco, in quo ei ius est, nemo prohibetur.Aedificare uidetur prohibere et qui locum habet, et si machinam alligare quis prohibeat, si tamen eo loci prohibeat, qui seruitutem debeat: ceterum si in meo solo uelis machinam ponere, non tenebor inter‹d›icto, si iure te non patiar.Aedificare autem non solum qui nouum opus molitur intellegendus est, uerum is quoque, qui uult reficere.Is qui id agit, ut labatur sepulchrumcidatur: qui contra fecerit, spem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ existim̃o. ¶ Monum̃tum aũt
sepuicri id eẽ dĩuus adrianus re̾¬
cripst quo munum̃ti id causa
numendi eiꝰ locifactum sit. in qͦ
corpus ĩpositum sit. Itaꝙ si am¬
płum quid edifican testator uiss̃e¬
nt uelud incutuitu porticatioẽs
tuorum detinẽntur aut uexarẽ¬
cur ne ue ꝓhirentur quoĩnus
uia publica trãfferrentur. aut
quoĩnus sepelirentur p̃sidis ꝓ¬
iuncie officium ẽ¬

Expanded text:
imo.Monumentum autem sepulchri id esse diuus Hadrianus rescripsit, quod monumenti, id est causa muniendi eius loci factum sit, in quo corpus impositum sit. itaque si amplum quid aedificari testator iusserit, ueluti incircum porticationes,tuorum detinerentur aut uexarentur neue prohiberentur quo minus uia publica transfer‹r›entur aut quominus sepelirentur, praesidis prouinciae officium e
Abbreviated transcription (Latin):
uii fierructo. Qui inferẽdi mõ¬
tuũ ius habet. nõ ꝓhibẽtur ĩ ferre.
Prohibi auteminferre iudetur
siue in locum ĩ ferre ꝓbibeatur. siũ
itinere aieatur. ħ interdictode mõ¬
tuo ĩferendo. dñs ꝓprietatis utipo

Expanded text:
uim fieri ueto.' Qui inferendi mortuum ius habet, non prohibetur inferre: prohiberi autem inferre uidetur, siue in locum inferre prohibeatur siue itinere arceatur.Hoc interdicto de mortuo inferendo dominus proprietatis uti po
Abbreviated transcription (Latin):
re.aut statim int̾ dicro utiquo
ꝓhibetur iĩ ficn. aut alio inferre
⁊ postea insactum age. ꝑ quã ꝯse¬
quetur actor quantieius int̾sue¬
tationẽ cadit lociempti p̃tium. si¬
aut ꝯducti merces. itẽ suilo a
p̾tium quẽ quis nͥ coactus ẽ reli

Expanded text:
re aut statim interdicto uti, quo prohibetur ei uis fieri, aut alio inferre et postea in factum agere: per quam consequetur actor, quanti eius interfuetationem cadit loci empti pretium aut conducti merces, item sui loci pretium, quem quis, nisi coactus est, reli
Abbreviated transcription (Latin):
recipiendum. quoo ꝑꝑ eam elecuo¬
nem minutus ẽ. ususfũccus ¶ Si
heres muuens inferat mortuam
to qui debet infunus ꝯ ferre ꝓex
cimatione loci ꝯ sequatur. ¶ Eiciu
uestim̃ta legantur. siinfun eiga¬
ta sint. utilem actione inheredẽ
dandam placuit: ⁊ priuilegium fu

Expanded text:
recipiendum, quod propter eam electionem minutus est usu‹s› fructus.Si heres mulieris inferat mortuam to qui debet in funus conferre pro aestimatione loci consequatur.Ei, cui uestimenta legantur, si in funus erogata sint, utilem actionem in heredem dandam placuit et priuilegium fu
Abbreviated transcription (Latin):
si auienum negotium gerẽs. et
ita crebatius ⁊ poulus putat. p̾u
co cñ⁊ ei excausa dandam actione
fianam. ¶Labeo ait. Quotiẽs
quis auam actionẽ haret de fune¬
ris impensa ꝯ sequeda. funeraria

Expanded text:
si alienum negotium gerens: et ita Trebatius et Proculus putat. puto tamen et ei ex causa dandam actionem funerariam.Labeo ait, quotiens quis aliam actionem habet de funeris impensa consequenda, funeraria
Abbreviated transcription (Latin):
iugẽdum putauereum qui ad pa¬
triam del endam ⁊ paretes ⁊liberos
intficiẽcos uenĩt. quen filius pa¬
trem aut pat̾ suium occidiss si ne
scełe etiamp̃mio afficiendum
sunt ab rostib. omĩa desinunt
religiosa uel sacra eẽ: sicut homi¬
si ab haccilamitate fũit liberata.
qiͣ quadum postuminio reuersi pͥ¬
cino statu restituũtur.

Expanded text:
lugendum putauerunt eum, qui ad patriam delendam et parentes et liberos interficiendos uenerit: quem si filius patrem aut pater filium occidisset, sine scelere, etiam praemio adficiendum sunt ab hostibus, omnia desinunt religiosa uel sacra esse, sicut homisi ab hac calamitate fuerint liberata, quasi quodam postliminio reuersa pristino statui restituuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
heres exstitit ei qui fun̾atus ẽ sol¬
mãdati acrionem. Sitũ quasie¬
gere posse labeo scribit ¶Tatur c¬
aũt hec actio aduers̃ eos ad quos
funus ꝑtinet. ut puta aduensus
h̃rdem bõrumue possorem cerõsq¬

Expanded text:
heres extitit ei qui funeratus est solmandati actionem.Si tamen quasigere posse Labeo scribit. Datur autem haec actio aduersus eos ad quos funus pertinet, ut puta aduersus heredem bonorumue possessorem ceterosq
Abbreviated transcription (Latin):
nt. nõ recte facere: penam tñ in cũ
statutã non eẽ. ¶Qui mandato
altĩus funauit. nonh̃t suneran¬
amactionẽ. s salicet qui mãdanit.
funandum. siũ soluit ei au man¬
dauit. suĩdebet. Qd̃ sipupillus nã¬

Expanded text:
e: poenam tamen in eum statutam non esse.Qui mandatu alterius funerauit. non habet funerariam actionem, sed is scilicet, qui mandauit funerandum, siue soluit ei cui mandauit siue debet. quod si pupillus man
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ. ceberer enim hrĩratio fa¬
cultatum cĩmquen facuumẽ. et
ip̃ius reique ultramedum sine
cã ꝯ sumitur. Quid ergosiexuo
tatum sũptum fieri. ¶ S inter
extimandum eĩt arbitro. ⁊ ꝑpece¬
dum quo aĩo sumptus factus
sit. utium negotiũ quis ułdefũ¬
caul herecus gent. ut ipius hua¬
tribuens uel affectiomi. Põt tñ
uit ut eũ sepeliret ne insepultus
iacẽt. non etiam ut de suo sũptus
fecit. Qd̃ suudiciliqueat ncebet
eum qui ꝯuenitur ab soluẽ. Quis
enim sine pietatis intentioẽ alien¬
um cadauer funat. Oportebit ĩgit᷑¬
o p̃sumitur. cñne misscuisse se nec¬
cessani uł cecen uideãtur. soient tes¬
tan pietatis grã facere sepultura.
Qd̃ si suꝑuacuo fiuĩt factum. ad il¬
lud sc munire uidẽtur. ne miscui¬
facẽ. p̾leñ igitur eos testan oporti
ut ⁊ sumptus possẽt ẜuare. ¶ For¬
tassis quis possit dr̃e: inc̃dum ꝑtẽ
sumptus frĩposse recupani. ut quis

Expanded text:
tum est: deberet enim haberi ratio fatum est: deberet enim haberi ratio facultatium eius, in quem factum est, et ipsius rei, quae ultra modum sine causa consumitur. quid ergo si ex tatium sumptum fieri.Sed interdaestimandum erit arbitro et perpendendum, quo animo sumptus factus sit, utrum negotium quis uel defuncti uel heredis gerit uel ipsius humatribuens uel affectioni. potest tauit, ut eum sepeliret, ne insepultus iaceret, non etiam ut suo sumptu fecerit: quod si iudici liqueat, non debet eum qui conuenitur absoluere: quis enim sine pietatis intentione alienum cadauer funerat? oportebit igito praesumitur, tamen ne uel miscuisse se negessisse videantur. solent testari pietatis gratia facere se sepulturam. quod si supervacuo fuerit factum, ad illud se munire videntur, ne miscuisfacere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum possint servare. Fortassis quis possit dicere interdum partem sumptus facti posse reciperari, ut quis