comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ secutus : scͥpsit in canticis canticoꝵ. Nisi
sciac te de corã int̾ mulieres. Hoc est nisi cog:¬
noscas te mortalem. racionalem. ⁊ cito tua
pectata fatearis. ⁊̃ cito dicas ñqͥtas tuas. ut
iustificeris. ⁊ insi ꝯu̾taris. ⁊ pͥor ꝗfuses delicta
tua: uenit dies mortis. ⁊ iam nullũ ꝯu̾sio¬
nis remediũ est. Preueniris dũ cogitas. Ac¬
cẽde faciẽ tuam. pͥus quã sp̃osi tͥ claudatur
lanua: qui expectare dui nõ solet uegligen¬
tes. Nisi scias te in qͥd̃ clecorã ĩ c̾mulieres. ⁊ di¬
cas. fusca sum ⁊ decora: fusca quia peccaui.
s decora quia cdiligor: quia genꝰ sũ habrae.
electĩ genus. dilectũ deo. nicħ tͥ ꝓ derit pa¬
trũ gra: potens eñi deus ẽ delapidib istis
suscitare silios habrahe. Et alibi ĩ euuange-¬
lio legisti. qr abra̾e filiã liganit diabolus
neqͥcie sue uincłit ⁊ quã soluit dñt iħs die

Expanded text:
num secutus scripsit in Canticis canticorum: nisi num secutus scripsit in Canticis canticorum: nisi scias te decoram inter mulieres. hoc est: nisi cognoscas te mortalem, rationalem et cito tua peccata fatearis, cito dicas iniquitates tuas, ut iustificeris, nisi conuertaris et prior accuses delicta tua, uenit dies mortis et iam nullum conuersionis remedium est; praeueniris, dum non cogitas. accende facem tuam, priusquam sponsi tibi claudatur ianua, qui expectare diu non solet neglegentes. nisi scias te, inquit, decoram inter mulieres et dicas: fusca sum et decora, fusca sum, quia peccaui, sed decora, quia diligor, quia genus sum Abrahae, electum genus, dilectum deo, nihil tibi proderit patrum gratia; potens enim deus est de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. et alibi in euangelio legisti, quia Abrahae filiam ligauit diabolus nequitiae suae uinculis, quam soluit dominus die
Abbreviated transcription (Latin):
uuꝰ quisq homnẽ ad imaginẽ ⁊ sunilitudinẽ d̾i
factũracionis capacẽ. qui t̾rã suã ex cose tãmꝙͣ
bonus agͥcola debeat aratro quodã ⁊ falce sapi¬
entie. ut uł dura fundãt᷑. ⁊ luxuriancia recidã¬
tur. qui ĩ feriorẽ sui porcionẽ animi imꝑio debe¬
at gub̾nare. Iinde etiam ĩ lege scͥptũ est. acẽde
tibi ne fiat uerbũ abs cõditũ ĩcorde tuo. t̃ ibi
inquid atẽde. Nõ utiq dicit pecunie tue. nõ
possessicionib tius. ñ uirib corporis. s aĩo tuo.
ac m̃ti tue. uide omiia ꝯsilia facta. cogitatio¬
nesq manãt. ⁊ ibi gͦ attẽde ibi÷ ubi pociorem
ẽẽ te nosti. Nosce te ip̃m quod apollini phi
tico gentiles assignãt uiri. quasi ip̃e autor-
fũit huiꝰ sentẽcie: cũ de nr̃o usurpatũ ad sua
transferãt: ⁊ longe aut̾ior moyses fuerit. qui
scͥłit librũ deut̾o nomiiquã phylosophi. qui
ista fincrerũt. SUnde ⁊ salomon oraculũ diui¬

Expanded text:
e ad imaginem et similitudinem Dei factum, rationis capacem, qui terram suam excolere tamquam bonus agricola debeat aratro quodam et falce sapientiae; ut vel dura findantur, vel luxuriantia recidantur, qui interiorem sui portionem animi imperio debeat gubernare. Unde etiam in Lege scriptum est: Attende tibi, ne fiat verbum absconditum in corde tuo : tibi, inquit, attende, non utique 1556 dicit pecuniae tuae, non possessionibus tuis, non viribus corporis, sed animo tuo ac menti tuae, unde omnia consilia, facta, cogitationesque manant. Tibi ergo attende ibi, ubi potiorem esse te nosti. Nosce teipsum, quod Apollini Pythio assignant gentiles viri, quasi ipse auctor fuerit hujus sententiae; cum de nostro usurpatum transferant et longe anterior Moyses fuerit. qui scripsit librum Deuteronomii, quam philosophi qui ista finxerunt. Unde et Salomon oraculum diui
Abbreviated transcription (Latin):
Equidem ip̃i de mann tua repulsi sũt:
adu̾timꝰ igitur quia uuln̾atos ⁊ ꝑectos
ĩmonum̃tis repellit: quoꝵ nõ menun̾it
amplius. Isti sũt qͥ amandatis d̾i repellũt᷑.
Petcatori autẽ dirit d̾s. quare tu enarraᷤ
iusticias meas: Et qͥ amandatis repellũt᷑:
repellũt᷑ deinanu dei. Et bene ꝓsperit ne qͥs
de manu dei uideat᷑ eripi: quia nemo potest
quẽ quã raꝑe demanu dei. Qui pͥuatũ mu¬
n̾is suscepti officio uł gr̃a. nõ rapit᷑ s reicit᷑.

Expanded text:
anu tua repulsi sunt. aduertamus igitur, quos uulneratos et proiectos in monumentis repellit, quorum non meminerit amplius. isti sunt, qui a mandatis dei repelluntur: peccatori autem dixit deus: quare tu enarras iustitias meas? et quia a mandatis repelluntur, repelluntur de manu dei et bene prospexit, ne quis de manu dei uideatur eripi, quia nemo potest quem quam rapere de manu dei. qui ergo priuatur muneris suscepti officio uel gratia, non rapitur, sed reicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
als saintare dei. Non cõcupiscamꝰ pecu¬
niam. qͣm auarissimi cõcupiscũt. ño cõcu¬
piscamꝰ aliene uroris decorem. ñ ambicio¬
nis eragitem᷑ desid̾io. Non scłari intẽdamꝰ¬
gse ñ fallacib circũscͥptõnis studiis occupemͣ.
nõ ꝓximũ circũuenire iniquitate cupiamus
nõ pͣtremo ꝑtes uulpiũ sitans: int̾re ne uo¬
lupcatis int̾iora dem̃si. tauqͣn eriles et̾noꝵ.
⁊ de ila suꝑne sp̃ei p̃sumpcõne deiecti. At¬
tollat segͥ anima ña deficient suis iuribus
ut adhereat salutari dei. qr ip̃e est xp̃c iħe.¬

Expanded text:
illud salutare dei; non concupiscamus pecuniam quam auarissimi concupiscunt, non concupiscamus alienae uxoris decorem, non ambitionis exagitemur desiderio, non sagloriae, non fallacis circumscriptionis studiis occupemur, non proximum circumvenire iniquitate cupiamus, non postremo partes vulpium simus in terrenae voluptatis interiora demersi tamquam exules aeternorum et de illa supernae spei praesumptione deiecti. adtollatur igitur anima nostra deficiens suis uiribus, ut adhaereat salutari dei qui est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
fimbriam dm̃ tecigit sauaret᷑. ⁊ ille cui ĩtẽ¬
dit dñs iħ̾c statim ex eiꝰ ocłis grãm sanitatis
hauriret. S qui uidet iustũ debet scire qd̾
uideat. Nõ illũ uidet ĩ corpore. nõ in uesti¬
m̃to. nõ ĩ patͥmomo. nõ ĩ uultu. s ĩtus uid

Expanded text:
fimbriam domini tetigit sanaretur et ille cui intenfimbriam domini tetigit sanaretur et ille cui intendit dominus Iesus statim ex eius oculis gratiam sanitatis hauriret? Sed qui uidet iustum debet scire quod uideat. non illum uidet in corpore, non in uestimento, non in patrimonio, non in
Abbreviated transcription (Latin):
homo iustus. si tam̃ cũ fide ab̃ eo aspiciatur
qui utilitatẽ ab eo acciꝑe desid̾at nichil cõfert:
uident᷑ ĩ fund̾e. his qui fidelit̾ eũ iuid̾e desid̾ant:
S qũe ad modũ iꝰ tus letificat corĩnocẽtium
cũ uidetur : ita ĩ probi iꝰtoꝵ cognitione corq̃n¬
tur. qr uł tacitis sc̃oꝵ morib arguunt᷑. T orq̃ts.
castitas in continẽtẽ auariciã ub̃ alitas: impie¬
fides. De ħ quoq pari le iulis aminãtis suma¬
mus eremplum. Nam sic̃ diximꝰ ꝓ desse mutũ
quos pͥus lupꝰ uidit. Basiliscus qͦ ħ est nori¬
us serpens. si qd̾ cũq uid̾it pͥor animal. ferf᷑
occid̾e. ⁊ alligatꝰ statĩ necan qui potuerit aser.¬
pente hiñmͦi p̃uid̾i. Ip̃e ꝙͦ serpent mori d̾r: si fu¬
erit hominis p̃uentꝰ aspectu. Ergo sitanta uͥ¬
tus uł ĩ occłis serpentis. uł ĩ occlis ẽ hominis.
ut si alt̾um ait̾ pͥor uid̾it possit occid̾e. nõ ẽ

Expanded text:
homo iustus, si tamen cum fide ab eo aspiciatur homo iustus, si tamen cum fide ab eo aspiciatur qui utilitatem ab eo percipere desiderat, nihil confert? uidentur infundere his qui fideliter eum uidere desiderant ? Sed quemadmodum iustus laetificat cor innocentium, cum uidetur, ita inprobi iustorum cognitione torquentur, quia uel tacitis sanctorum moribus arguuntur. torquet castitas incontinentiam, auaritiam liberalitas, impiefides. de hoc quoque parile uilis animantis sumamus exemplum. nam sicut prodesse diximus mutum quos prius lupus uiderit. basiliscus quoque, hoc est noxius serpens, si quodcumque uiderit prior animal, fertur occidere, et allegatur statim necari qui potuerit a serpente huiusmodi praeuideri. ipse quoque serpens mori dicitur, si fuerit hominis praeuentus aspectu. ergo si tanta uirtus uel in oculis serpentis uel in oculis est hominis, ut, si alterum alter prior uiderit, possit occidere, non est
Abbreviated transcription (Latin):
tionib uͦ leticia est. Qͣmͣ puicrũ gͥ ut indeani¬
⁊ ꝓsis. Bonũ est gͦ uir iust̾. ꝓpt̾ea deniq
apłs paulus ascendit ierosolimam ut iustõ
uid̾et. ⁊ cũ petro mansit dieb qͥndecun. ut
eiꝰ aliquid cohabitacõee ꝓficeret. ꝓpt̾ea deniq
apł paulus ⁊ barnabas cũ ierosolimã ingre¬
d̾ent᷑. magnifice excipiebãt᷑ ab ecclia. et ab
apłis ⁊ maiorib natu. Qu aũte abire uel¬
lent ne discedent rogabant᷑. Et ut pea de
paulo legimꝰ. cũ lacrimis deducebatur. Hã
si est tanta uis ĩ naturalib ut animal uisti
ꝓsit ietericis. ita ut mortu qͦ cornu eiꝰ annita¬
tis ꝓdesse dicat᷑: si fuerit de monstratũ. his
qui huius nͦu ĩ cid̾int passionẽ. dubitare pos¬
sumus. qd̃ iusti sanet aspectus: Ergo si aĩal u¬
uile irracionabile tãtam u̾tutẽ habet ut pos¬
sit sanare hominẽ momĩto exigno quo uidet᷑.

Expanded text:
tioribus uero laetitia est. quam pulchrum igittioribus uero laetitia est. quam pulchrum igitsis! bonum ergo uir iustus. Propterea denique apostolus Paulus ascendit Hierosolymam, ut iustos uideret, et cum Petro mansit diebus quindecim, ut ex eius aliquid cohabitatione proficeret. propterea ipse Paulus et Barnabas, cum Hierosolymam ingrederentur, magnifice excipiebantur ab ecclesia, ab apostolis et maioribus natu. cum autem abire uellent, ne discederent rogabantur et, ut postea de Paulo legimus, cum lacrimis deducebatur. nam si est tanta uis in naturalibus, ut animal uisum prosit ictericis, ita ut mortui quoque cornu eius animantis prodesse dicatur, si fuerit demonstratum his qui huiusmodi inciderint passionem, dubitare possumus, quod iusti sanet aspectus ? ergo animal uile inrationabile tantam uirtutem habet, ut sanare hominem possit momento exiguo quo uidetur:
Abbreviated transcription (Latin):
ortasse aliquib uideat᷑ hoc ẽẽ con¬
trariũ: qr iuistꝰ dicit. qͥ timnẽt te ui¬
debunt me ⁊ letabunt᷑. Multis eñ ustus ur̃¬
grauis est: cũ uidet᷑. Deniq ĩ euangłio
pleriq dñm iħ̾m uid̾e nõ pot̾ant: sicut ge¬
nesareni rogabãt eum ut abiret deregioni¬
bus eoꝵ ⁊ alii ei transitũ denegabant: qͣuos
tam̃ ꝑeos tͣnsire uolebat. Unde puto qid̃ si¬
cut illic iudaice forma impietatis expͥmit᷑.
ita hic etcłie gr̃a reuelat᷑. Prephetat eñi to¬
tũ orbem replendũ ẽẽ timore deͥuino. ⁊ ideo
qͣitim̃tes dm̃: scõꝵ dicit cognicione lecari.
Qui eñi uidet ⁊ gaudet: eciam ip̃e uult ẽẽ
iustus. pulcrũ est eñi ut ĩ aliis delectetur:
qd̾ uult ip̃e ĩ seseruare si sũpsit. Est eñi inn¬
sicũ bonis. ut castũ pudicus prudentẽ sapi¬
ens affectu pio diligat misericors liberalen:
⁊ uirtutes suas in aliis amet. plerisq enim
insti aspectus ãmonicio correctionis est. ꝑfec¬

Expanded text:
oc esse contrarium, quia iustus dicit: qui timent te uidebunt me et laetabuntur; multis enim iustus grauis est cum uidetur. denique in euangelio plerique dominum Iesum uidere non poterant, sicut Geraseni rogabant eum, ut abiret de regionibus eorum, et alii ei transitum denegabant, quando tamen per eos transire nolebat. unde puto quod, sicut illic Iudaicae forma impietatis exprimitur, ita hic ecclesiae gratia reueletur. prophetat enim totum orbem replendum esse timore diuino et ideo quasi timentes deum sanctorum dicit cognitione laetari; qui enim uidet iustum et gaudet, etiam ipse uult esse iustus. pulchrum est enim ut in aliis delectetur, quod uult ipse in se seruare, si possit. est enim insitum bonis, ut castum pudicus, prudentem sapiens affectu pio diligat, misericors liberalem, et uirtutes suas in aliis amet. plerisque enim iusti aspectus admonitio correctionis est, perfec
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i th̾u xp̃i adauuiciat᷑ ad uentus. uł quo
eiꝰ gła de clarat᷑. Ergo ꝓpheta cõsid̾ans
que leg̾at. ⁊ cernens qd̾ cũ ad ẽẽt corꝑiue¬
lut quibdam ligatus huiꝰ uincłis uite abe¬
rat a salutare der: cõcupis cebat. desid̾ abat.
deficiebat. et toto dissoluat᷑ affectir ut illiꝰ
fieret qd̵ desid̾. sbat : sicut eciam ip̃e ĩ posfi¬
orib dicit. Effundo in cõspectu eius oratie¬
nem mẽa: ⁊ tͥbulacionẽ meã ãte ip̃m ꝓnũ¬
cio. in deficiendo ex me sp̃m meũ. Defecit¬

Expanded text:
entus uel quo eius glo ria declaratur. ergo propheta, considerans quae legerat et cernens qu» d, cum adesset corpori uelut quibusdam ligatus huius uinculis uitae, aberat a salutare dei, concupiscebat desiderabat deficiebat et toto dissoluebatur affectu, ut totus illius fieret quod desiderabat, sicut etiam ipse in posterioribus dicit: effundo in conspectu eius orationem meam, tribulationem meam ante ipsum pronuntio in deficiendo ex me sp
Abbreviated transcription (Latin):
sis cõplere q̃ ceꝑis. Deniq it̾um moisi dicitͭ
qr ĩ hoc ip̃m tesuscitaui. ut ostẽdam ĩ te uir¬
cutẽ meam. Colligit᷑ gͦ ÷ ad hortacionẽ di¬
uine miseracionis deputãdã. Unde sequit᷑
Ergo cui uult miseret᷑. ⁊ quẽ uult obdusͤat.
untur. Deinq lazarͦ pauꝑ qr in hac ui¬
ta tollerauit mala cõplura: ingremio
habrae requiem cõsolacionis ĩuenit. Ille
autẽ diues. qr cõsolacionẽ habuit in
scło: pꝰ curricła uite huiꝰ fructũ quietis
amisit. Quẽ si miseratꝰ esset dens. casti¬
galł potius ĩ hoc scło: ut pꝰea nõ flagel¬
laretur. Deniq iob licet grauit flagellat᷑.
⁊ quid̾e flageilis plurunis ĩ epie antissio¬
nis filioꝵ dolorib corꝑis. obꝓbriis amicoꝵ.¬
cõ solatiõe tam̃ nunc fruit᷑ et̾ua. Ergo
quando maiores tͥbii lationes suerint ⁊
tanto ub̾ior cõsolacis reseruat᷑. Et tam̃
ne cadas. atq succũbas qͣnto maiores tri¬
bulaciones uid̾is: tauto magis roga uit¬

Expanded text:
omplere quae coeperis. denique iterum Moysi dicit: quia in hoc ipsum te suscitaui, ut ostendam in te uirtutem meam. colligitur ergo adhortationem diuinae misericordiae deputandam. unde sequitur: ergo cui uult miseretur et quem uult obdurat. untur. denique i-azarus pauper, quia in hac uita tolerauit mala complurima, in gremio Abrahae requiem consolationis inuenit, ille autem diues, qui consolationem habuit in saeculo, post curricula uitae huius fructum quietis amisit; quem si miseratus esset deus, castigasset potius in hoc saeculo, ut postea non flagellaretur. denique Iob, licet grauiter flagellatus et quidem flagellis plurimis inopiae, amissionis filiorum, doloribus corporis, obconsolatione tamen fruitur aeterna. 36. Ergo quanto majores tribulationes fuerint, tanto uberior consolatio reservatur. Et tamen ne cadas atque succumbas, quanto majores tentationes videris, tanto magis roga V
Abbreviated transcription (Latin):
iħs. Iuũ cõcupisat. illũ desid̾at. ĩ illũ dotis ui¬
cendit uisceribus : illũ gremio m̃tis fouet.
Illi se apperit ⁊ effumlit. ⁊ hoc solum ueret᷑:
ne illum possit amitt̾e. Itaq qͣnto maiore
desid̾io ercitata fuerit aĩa. cupiens ad he¬
rere salutari suo: tanto mag̃ deficit. Ergo
ista defeccio iniminutionẽ quidem fragili¬
tatis. s assũpcion̾e uirtutis operat᷑. Deniq
ip̃e alibi dicens. Sitiuit ĩ te anima mea:
Subiecit infra. Ad hesit pꝰte anuna mea
mesuscepit dext̾a tua. Qui em̃i sitit cupit:
semꝑ ad herere fonti: nͨ aliud nͥ aquansͥ
expetere ⁊ conting̾e uidetur. ut ip̃o pascat᷑
qd̾ nõ erat. ut dicat. Unio autẽ iam non
eremplo defectionẽ istam nimie ẽẽ cupi¬
ditatis. ¶on cupiscit inquro ⁊ deficit aĩa
mea ĩ atͥa clñi. Atite cõcupiscit inquit.
⁊ quasi totã se esfundens ĩ cõ cupiscenciam
longo fine suspensa: defeccione dissolui¬
tur. Deniq qͦmͦ deficiat anima ĩsaluta¬

Expanded text:
us. illum concupiscit, illum desiderat, in illum totis intendit uiribus, illum gremio mentis fouet, illi se aperit et effundit et hoc solum. ueretur, ne illum possit amittere. itaque quanto maiore desiderio exercitata fuerit anima cupiens adhaerere salutari suo, tanto magis deficit. ergo ista defectio inminutionem quidem fragilitatis. sed adsumptionem uirtutis operatur. denique ipse alibi dicens: sitiuit in te anima mea subiecit infra: a d haesit post te anima mea, me suscepit dextera tua. qui enim sitit, cupit semper adhaerere fonti nec aliud nisi aquam sibi expetere et contingere uidetur, ut ipso pascaturquod non erat, ut dicat: uiuo autem iam non exemplo defectionem istam nimiae esse cupiditatis: concupiscit, inquit, e t deficit anima mea in atria domini. ante concupiscens, inquit, et quasi totam se effundens in concupiscentiam longo fine suspensa defectione dissoluitur. denique quomodo deficiat anima in saluta
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o qd̾ absentẽ desid̾at quem concupiuit
anime sue patit᷑ defeccionẽ. Itaq quan¬
to longiiis est illud qd̃ desid̾at᷑: tanto
mag̃ deficit qui desicłat. Id̾e gͦ deficere:
in id unum quemq totis studiis migra¬
re qd̃ diligat. Illud cogitat. illi ad heret:
illud ꝑsonat qd̵ receꝑit diligẽdũ. In id qua¬
dam aĩe cde fectione transfunditur: ut
simat̾ filii expectet p̾senciam quemad¬
modum expectabat. tobie uxor filium
ꝑegͥnantẽ. deficiens adesidio. ⁊ mangustiis
constituta: ⁊ tamqͣm resoluta uirib. Quid
eñi aliud nͥ defectũ quendam eiꝰ uerba signi¬
ficant: S quo magis lassat᷑ affectus: eo am
amoris ignoscunt. Caro deficit: s cupidi  noͣ¬
tas alitur ⁊ auget᷑. Huic gͦ collig̾e possum᷑:
quid sit defecit in salutare tuũ anima mea
Et em̃ sp̃ui ad herens aĩa defecit ab eo qd̃
est aĩa. ⁊ fit unꝰ sp̃s. qm̃ qui ad heret dño:¬

Expanded text:
ipso quod absentem desiderat qui concupiuit ipso quod absentem desiderat qui concupiuit animae suae patitur defectionem. itaque quanto longius est illud quod desideratur, tanto magis deficit qui desiderat. id est ergo deficere, in id unumquemque totis studiis migrare quod diligat. illud cogitat, illi adhaeret, illud personat quod receperit diligendum, in id quadam animae defectione transfunditur, ut si mater filii expectet praesentiam, quemadmodum expectabat Tobiae uxor filium peregrinantem deficiens a desiderio et in angustiis constituta et tamquam resoluta uiribus. quid enim aliud nisi defectum quendam eius uerba significant ? sed quo magis lassatur affectus, eo ampamoris ignescunt. caro deficit, sed cupiditas alitur et augetur. Hinc ergo colligere possumus quid sit: defecit in salutare tuum anima mea. etenim spiritui adhaerens anima deficit ab en quod est anima et fit unus s
Abbreviated transcription (Latin):
sus est dauit dicens.
efecit insalutare tuũ aĩa mears
tatus sermo nos capiat: ut tamquam
corporee fatigationis defectionẽ hui modi
iudicemꝰ. Neq em̃ hoc solum dixit. de¬
fecit aĩa mea: s clececit ĩ salutare tuũ. Itaqy
ut deusu capiamꝰ exemplum. si uerbi gr̃a
dicamꝰ defecit ille ĩ illam: iudet᷑ expͥmi hoc
uerbo qd̾ totus ĩ desideriũ mulieris cupi¬
ditate transierit. Et qͥcqͥd est qd̵ uehem̃t̾
expetumis. nͥ eiꝰ maturiorẽ habeamꝰ asfee¬
tum: id nos uidet᷑ longa quadam intẽ¬
cione lassare. Aaor ĩ paciens die noctuꝙ
meretͥcias fores pulsans: sidintĩ pociendi
desid̾ia differant᷑: ip̃a deficit expectacione
dum sꝑat. In qͦ utiq nõ finis amoris s in¬
crementũ est. Et qͥc qͥd est desid̾abile si:¬
nõ cõtingat amanti: deficit ĩ illud. ⁊ qͣi
ipãm deponit animã qui desid̾at. Si ta¬
men spes ꝓpͥor assurgat : dat uires spes
priua. Si autẽ absencia sit dilecti: eo

Expanded text:
sus est Dauid dicens: sus est Dauid dicens: defecit in salutare tuum anima mea, tatus sermo nos capiat, ut tamquam corporeae fatigationis defectionem huiusmodi iudicemus. neque enim hoc solum dixit: defecit anima mea, sed: defecit in salutare tuum. itaque ut de usu capiamus exemplum, si uerbi gratia dicamus: \'defecit ille m illam\', uidetur exprimi hoc uerbo, quod totus in mulieris desiderium cupiditate transierit. et quicquid est quod uehementer expetimus, nisi eius maturiorem habeamus effectum, id nos uidetur longa quadam intentione lassare. amor inpatiens die noctuque meretricias fores pulsans, si diutius potiendi desideria differantur, ipsa deficit expectatione, dum sperat; in quo utique non finis amoris, sed incrementum est. et quicquid est desiderabile, sinon contingat desideranti, deficit in illud et quasi ipsam deponit animam qui desiderat. si tamen spes propior adsurgat, dat uires spes proxima, si autem absentia sit dilecti, eo
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt me int̾ra Quruat᷑ autẽ qui agit
penitẽciam eo qd ceruicẽ suã curuet. dũ
humiliat᷑ ad dñm : ⁊ ĩt̾iorem mag̾ cerui¬
cem id ceruicẽ m̃tis ⁊ cordis. Nam de hac
ceruice dictum est. nͨ sic flectas ut cieculũ
collũ tuũ. Qui eñi cor suũ nõ flectit: frus¬
tra ceruicẽ suã flecterit. Docet eciam ie¬
remias ꝓpheta: humilitatẽ hac ĩtͤ preta¬
cione signari. Nit eñi sub hac litt̾a in
trenis. Quia non repeslet in et̾nũ dñs. Quia
cũ humiliauerit miserebitur : scd̾m nu
lios hominũ. Bonũ gͦ curuari ut hu¬
milie mͣ dño : ⁊ dñs milereat᷑. Deniq et
in suꝑiorib sub hac luterra i dẽ ieremi¬
as ꝓpheta ostendens gemit᷑ ⁊ humilita¬
tẽ pleb: ait. Omĩs ppł eiꝰ ĩgemisseentis:
querentes panẽ. de derunt desid̾ia sua ĩ
escam: ut reficiant animã. uide dñe ⁊
acpite: qedata est siue honors. Esiego qiui
anime sue querit refectionẽ humilitate
ampliꝰ anima ac mente quam corpore: exor¬

Expanded text:
atur autem qui agit paenitentiam, eo quod ceruicem suam curuat, dum humiliatur ad dominum, et interiorem magis ceruicem, id est ceruicem mentis et cordis. nam de hac ceruice dictum est: nec si flectas u t circulum collum tuum; qui enim cor suum non flectit, frustra ceruicem suam flexerit. Docet etiam Hieremias propheta humilitatem hac interpretatione signari; ait enim sub hac littera in Threnis: quia non repellet in aeternum dominus, quia cum humiliauerit miserebitur secundum mulios hominum. bonum ergo curuari, ut humiliemur domino et dominus misereatur. denique et in superioribus sub hac littera idem Hieremias propheta ostendens gemitus et humilitatem plebis ait: omnis populus eius ingemescentes, quaerentes panem, dederunt desideria sua in escam, ut reficiant animam. uide, domine, et aspice, quia factaest sine honore. ergo qui animae suae quaerit refectionem, humilitate ruatus multo amplius anima ac mente quam corpore, exor
Abbreviated transcription (Latin):
co in quinat hominẽ: s qd̾ exit de ore. de
corde eñi ereũt cogitaciones male. homici¬
dia. ad ult̾ia. fornicaciones. finta. falsa testi¬
moma: blas phenue: hec sũt: que co inqui
nat hominẽ. Sigͦ intus coinqͥnauerisͥ
munda pͥus qd̃ intus est. Si qd̾ intꝰ est mũ¬
dau̾is: et ertiora mũdasti. Tt si aqua turbi¬
dum. Si fons ꝓfluat cenulentus: retepta¬
cula tersisse nichil ꝓd̾it. cũ ĩ fonte sit uitũ.
Ip̃e łͥ ante purgandus es: ut fiuat om̃e qd
purs̃ est. Qortuũ: cogitacionũ tuarũ esti
sceatiurigo. In ulo fonte. uł turbida aliaua in

Expanded text:
coinquinat hominem, sed quod exit de ore. de coinquinat hominem, sed quod exit de ore. de corde enim exeunt cogitationes maiae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonant hominem . Si ergo intus coinquinaris, prius munda quod intus est. Si quod intus est mundaveris, et exteriora mundasti: ut si aqua turbidum, si fons profluat coenulentus; receptacula enim tersisse nihil proderit, cum in fonte sit vitium. Ipse tibi ante purgandus es, ut fluat omne quod purum est. Cor tuum cogitationum tuarum est scaturigo. In illo fonte vel turbida
Abbreviated transcription (Latin):
det. Maior quidem ĩ hoc sermone: ambi¬
tus est. Grande eñi corẽ. adño creatũ. qd̾ re¬
cipiat u̾bũ de celestib uͥtutib ac potestatib s¬
gͥ recipiat creatorẽ sibi cordis sui nõ angłin
fieri. s ip̃m dñm de p̃cat᷑: qui creauit celũ
⁊ t̾ram. Et bene ait ĩ macłatũr: qr cor homi¬
nis ueluti quadã indecentiũ cogitacionũ
colluuione macłat᷑. Si cogitatio ip̃a polluit
qͣnto magis facta ip̃a cõtaminant: Noli
extra ordiuariis cogitacionib. auersa na-¬
t᷑e ꝯtamiare penit᷑ͣlia: ue id in qͥnam̃to
graui polluas qd putas te hab̾e mũdũ. Ma¬
nus lauas. quasi possitz crimen diluere.
cuni ment̾ẽ tuam uł iminus cogitacio¬
nibus inquinatam lauare nõ possis. Et
pilatꝰ manꝰ lauit. s cor suum lauare non
potuit. Mansit scełe pollut᷑: quam uis ma:¬
nus suas aque in fusione lauisset. Eudi.
qr cogitatio ĩ quinat. Non qd̾ in trat mo᷑

Expanded text:
det. maior quidam in hoc sermone ambidet. maior quidam in hoc sermone ambitus est; grande enim cor est a domino creatum, quod recipiat uerbum de caelestibus uirtutibus ac potestatibuss. ut haec igitur recipiat, creatorem sibi cordis sui non angelum fieri, sed ipsum dominum deprecatur, qui caelum creauit et terram. Et bene ait \'inmaculatum\', quia cor hominis ueluti indecentium cogitationum conluuione maculatur. si cogitatio ipsa polluit, quanto etiam facta ipsa contaminant! noli extraordinariis cogitationibus aduersa naturae contaminare penetralia, ne id inquinamento graui polluas quod putas habere te mundum. manus lauas. quasi possis crimen eluere, cum mentem tuam inmundis cogitationibus inquinatam lauare non possis. et Pilatus manus lauit, sed cor suum lauare non potuit; mansit scelere pollutus, quamuis manus suas aquae infusione lauisset. audi, quia et cogitatio inqmnat: non quod intrat in os
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ita legunꝰ cõuertãt᷑ mͥhoc est. q̃m ex
xercebor ĩ p̾ceptis tuis. ut mͥ cõu̾tantur.
mͥ iã nõ peccanti: iam nõ erranti. Conu̾¬
tant᷑ in quit qui tim̃tes ꝓpͥis renũciare
peccatis. ut cõsorcio iustorũ propheta adu¬
b̾iuis ꝓuehatur. ⁊ ip̃e de ea gr̃a que ĩ ip̃o est:
plurimũ ꝯferat audientib. Qõuertãt᷑ gͥ. ĩa
uõ peccante me iꝰti: ad iustũ. De stimoniis
aucẽ putoiam nõ opus esse repetẽ: cũ ante
iam dictũ sit. Seqͥt᷑ u̾sus octauus. Eiat
cor meum ĩmacłatũ in iustificationib tiuᷤ:¬
ut non cõfundar.
uanto ercelsior est ꝓpheta: uł mu¬
n̾e ꝓphetie. uł regni gr̃a: tanto ma¬
gis sequitur humilitatẽ. ⁊ docet quid nos
debeamꝰ imitari eo qd̃ ꝓpheta tautꝰ ĩ macula¬
tũ cor sibi fieri de poscit. Supͣ postulauit.
Qor mũdum crea ĩ me d̾s. N õ dixit fac:s
crea. ut de integro cor eiꝰ instauret ⁊ mun¬

Expanded text:
autem ita legimus: conuertantur mihi, hoc est: quoniam autem ita legimus: conuertantur mihi, hoc est: quoniam exercebor in praeceptis tuis, ut mihi conuertantur, mihi iam non peccanti, iam non erranti. conuertantur, inquit, qui timentes te propriis renuntiauere peccatis, ut consortio iustorum propheta ad uberius prouehatur et ipse de ea gratia, quae in ipso est, plurimum conferat audientibus. conuertantur igitur iam non peccante me iusti ad iustum. de testimoniis autem puto iam non opus esse repetere, cum ante iam dictum sit. Sequitur uersus octauus: f iat cor meum in maculatum in iustificationibus tut non confundar. Quanto excelsior est Propheta, vel munere prophetiae, vel regni gratia, tanto magis sequitur humilitatem, et docet quid nos debeamus imitari; eo quod Propheta tantum immaculatum cor fieri sibi deposcit. supra postulauit: cor mundum crea in me, deus. non dixit \'fac\', sed \'crea\', ut de integro cor eius instauret et mun
Abbreviated transcription (Latin):
cari. Holite inquit seduci hoc est ne
aliem erroris ebrietas uos faciat te mulẽ¬
tos. Corrum pũt bonos mores colloqͥa
mala. eo qd̾ ore ⁊ labiis in fideliũ tamqͣm
ebrietas quedam morib auoientis in fũ¬
ditur. Meritoq ad clidit sobrii estote iuste
⁊ nolite peccare. ignoranciam eñi dei
quidam habẽt. ut sobriꝰ ille sit qui non
ht ignorauciam dei : nͨ titubat hebrietate
ꝑfidie. Iuste autẽ sobruis in quo oꝑum gr̃a
cũ fid̾i sobrietate refplendet. Sequit᷑ u̾sus
septimus. ¶ꝯuu̾tant᷑ ad me qui timẽt
te: ⁊ qui sciunt testi monia tua.
Lius hab maxime iusta grecũ:
conu̾tant᷑ mͥ. Si ad me leginus:
cou̾tant᷑ quitimẽt dm̃. ne cõmissis ꝓpͥis
erubescant. uł certe luant supplicia de
ticamiq doctuam. ut decliscant puden¬
da cõmite̾e. ⁊ tauti emendacione doctoris
eruant mores suos. delictorũ que labe de¬
tersa: uirtutũ induant disciplinam. Si

Expanded text:
cari. nolite, inquit, seduci — hoc est: ne cari. nolite, inquit, seduci — hoc est: ne alieni erroris ebrietas uos faciat temulentos —; corrumpunt bonos mores conloquia mala, eo quod ore et labiis infidelium tamquam ebrietas quaedam moribus audientis infunditur. meritoque addidit: sobrii estote iuste et nolite peccare. ignorantiam enim dei quidam habent, ut sobrius ille sit, qui non habet ignorantiam dei nec titubat ebrietate perfidiae; iuste autem sobrius, in quo operum gratia cum fidei sobrietate resplendet. Sequitur uersus septimus: conuertant u r ad me qua timent t e et qui sciunt testimonia tua. alius habet maxime iuxta Graecum: conuertantur mihi. si \'ad me\' legimus, conuertantur qui timent deum, de commissis propriis erubescant uel certe luant supplicia delticamque doctrinam, ut dediscant pudenda committere et tanti emendatione doctoris exuant mores suos delictorumque labe detersa uirtutum induant disciplinam. si
Abbreviated transcription (Latin):
deserẽdũ existimetꝰ. s potius elenandum.
Quod autẽ ait ĩ uiste ĩqͥtatẽ gesserũt. in
qũe hoc dicat᷑ cõsid̾a. nͥ in eũ qui forte iuste
ini qͥtatẽ gerat. id est silesus ꝑlegem secu¬
piat uindicare. iuxta p̃cepta moysi. iuste
uidet᷑ fac̾e iniquitatẽ. s nõ scd̾m euangłi
p̃cepta. Et id̾o ait. nõ ueni uocare
iustos: s peccatores: qr iudei ad uindicã¬
dum se auctoritate legis utũtur. Habes
hoc ⁊ ĩ apło. Sobrii estote: ⁊ iuste. Hõ
solũ sobrios nos. s eciam iuste sobrios
ẽẽ deb̾e: docuit eiident᷑. Pot̾ autẽ aliqiuᷤ
quis ⁊ ebrietati ⁊ luxurie. semꝑ nidul¬
gens. dũ aliena tam̃ diriꝑe conat᷑. eo
occupat᷑ studio. sobrius eẽ auiuo: ⁊ nõ
sobrius arapinis. Nec iste ergo iuste so¬
brurs. Ideo ãmouet apłs. ut sit ĩ nobi᷑
uista sobrietas. Deniq addidit ⁊ nolite
pectare. Qui eñi peccat ⁊ sisobrius sit.
nõ potest tam̃ tamqͣm iuste sobrius p̃di¬

Expanded text:
tius eleuandum. quod autem ait: iniuste iniquitatem gesserunt, in quem hoc dicatur considera nisi in eum, qui forte iuste iniquitatem gerat, id est: si laesus per legem se cupiat uindicare iuxta praecepta Moysi, iuste uidetur facere iniquitatem, sed non secundum euangelii praecepta. et ideo ait: non ueni uocare iustos, sed peccatores, quia Iudaei ad uindicandum se auctoritate legis utuntur. Habes hoc et in apostolo: sobrii estote et iuste. non solum sobrios nos, sed etiam iuste sobrios esse debere docuit euidenter. potest aliquis quis ebrietati et luxuriae semper indulgens, dum aliena tamen diripere conatur, eo occupatus studio sobrius esse a uino et non sobrius a rapinis; nec iste iuste sobrius. ideo apostolus admonet, ut sit in nobis iusta sobrietas. denique addidit: et nolite peccare. qui enim peccat, etsi sobrius sit, non potest tamen tamquam iuste sobrius praedi
Abbreviated transcription (Latin):
bere. cor: qũe ad niũ salomon dixit. Si qui
głatur. ĩ dño głet᷑. qui sc̃ĩs suis cormũdũ
creare dignatus est. ⁊ ĩ macłatũ facere ĩ¬
iustificacionibus suis. Que sũt iustifica¬
ciones: audisti dicentẽ. Dic iniqͥtates
tuas: ut instificeris. Ergo qͥ ĩiqͥtates suas¬
dicit: iustificat᷑. Qui autẽ iustificat᷑. nõ
cõfundit᷑. qr pudorẽ peccatoꝵ in atura¬

Expanded text:
bere cor, quemadmodum Salomon dixit, sed qui bere cor, quemadmodum Salomon dixit, sed qui gloriatur in domino glorietur, qui sanctis suis cor mundum creare dignatus est et inmaculatum facere iustificationibus suis. quae sint iustificationes, audisti dicentem: dic iniquitates tuas, ut iustificeris. ergo qui iniquitates dicit iustificatur, qui autem iustificatur non confunditur, quia pudorem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrũpit. didisti cor eẽ mũdãdũ: disce quẽ ad¬
modũ mũdet. Mundat hũc fontẽ iustifica¬
cio legittima: hoc est cõfessio pectatoꝵ. De¬
niq publicanus ille qui peccata ꝓpͥa fateba¬
t᷑. iustificatꝰ magis de templo quam phari¬
seus eriuit. q ieiunia sua ⁊ mun̾a pharise¬
uis atq ĩ nocenciam p̾ferebat. Mũda gͦ a¬
quan tuam: illam aquam de qua dictũs.
Aita aqua: cõsiliũ ĩ corde uiri. Bonam tͥ af̃a.
natura dedit. nͥ eam ceno tuo polluas. Ip̃a
te deluit: sipura. si simplex. si eciam natu¬
ralis sit: si nichil habeat sordidum. atq
t̾renũ. Quid maliẽ. si ea polluat aqua.
que mundare debeat: S nõ est aqua tua
q̃ polluit. Ita aqua: aliena est. Deniq scͥp¬
tũ est tͥ. ab aqua aliena abstinete. Aliena
aqua m̃titur ⁊ fallit. ⁊ cõtrariũ nat᷑e tue¬
ꝑfluit. Id̾o ꝙ ait. filii alieni m̃titi sũt sũt¬
michi. Nam si aliem nõ eeñt: utics nõ
fefellissent. Nemo gͦ głietur se castũ ha¬

Expanded text:
umpit. Didicisti cor esse mundandum; disce quemadmodum mundes. mundat hunc fontem iustificatio legitima, hoc est confessio peccatorum. denique publicanus ille, qui peccata propria fatebatur, iustificatus magis de templo quam Pharisaeus exiuit, quia ieiunia sua et munera Pharisaeus atque innocentiam praeferebat. munda ergo aquam tuam, illam aquam de qua dictum est: aqua alta consilium in corde uiri. bonam tibi aquam natura dedit, nisi eam caeno tuo polluas; ipsa te diluit, si pura, si simplex, si etiam naturalis sit, si nihil habeat sordidum atque terrenum. quid mali est, si ea polluat aqua quae mundare debeat! sed non est aqua tua quae te polluit, ista aqua aliena est. denique dictum est tibi: ab aqua aliena abstine te. aliena aqua mentitur et fallit et contrarium naturae profluit. ideo ait: filii alieni mentiti sunt mihi; nam si alieni non fuissent, utique non fefellissent. nemo ergo glorietur castum se ha
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ intẽti. Scͥptũ ẽ eũi. Os iusti medita¬
bit᷑ sapienciam: ⁊ lingua eiꝰ loq̃t᷑ iudiciũ.
hoc ĩuet̾i testam̃to. Qet̾ũ audi dicẽten:
⁊ ĩ nouo. Prope ẽ uerbũ ĩ ore tuo: ⁊ ĩ cor¬
de tuo. Et marime hanc meditacionẽ
sacerdo tib uecessariã ostẽdit. ad titũ scͥbẽs
qr debet ep̃s amplecti eũ qui scd̃m doctri¬
nam est fidelem sermonẽ. ut potens sit

Expanded text:
tabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium. hoc in ueteri testamento; audi dicentem et in nouo: prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo. et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit
Abbreviated transcription (Latin):
quid loquimim. Dabit᷑ em̃ uob̾ in illa
hora quid loquamim. Non eñ uos estis
qui loquinun ⁊ s pat̾ m̃s qui loquitur
ĩ nob̃. Ergo ne impares si mꝰ cerca mimõ
diuinũ semꝑ oremus auxiliũ. ut nobis tri
buat ad̾ ortationẽ. Si enũ habeamꝰ eum
qui not ex hor tet᷑: nõ facile cedimꝰ plerisq
habent qui cõsolãt᷑ nos. Nec ali horret.
auero. Ingantis aut̃e aliquẽ blanda que¬
dã est exͥortacio. quẽ certãtẽ studio laudis
accẽdat. Et ułut qͣdam cõsolatione demul¬
ceat.: ne liboꝵ asꝑitate reuocet᷑. Sequitur
uer sus quintus. Ueniãt mͥ miseracionẽ s
tue ⁊ uinam quia lex tua meditatio mea ẽ.
ui lex meditatio est: huic presto fc̃
enim beatus. quiꝰ potest eẽ sine miseratione
diuina ⁊ Beatus aũ qui in dñi lege die ac
nocte meditab᷑. S qui meditat᷑ in lege :¬
grudit᷑ in lege. Et qͣ̃m lex erudierto: dñs
crudiuit qui locutus est legem. Id̾oq scͥptũ

Expanded text:
obis in illa hora quid loquamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Pater meus qui loquitur in vobis . Ergo ne impares simus certamini, divinum semper oremus auxilium, buat adhortationem; si enim habeamus eum qui nos exhortetur, non facile cedimus. Plerique autem habent: qui consoletur nos, nec abhorret a uero. instigantis enim aliquem blanda quaedam est exhortatio, quae certantem studio laudis accendat et uelut quadam consolatione demulceat, ne laborum asperitate reuocetur. Sequitur uersus quintus: ueniant mihi miserationes tuae et uiuam, quoniam lex tua me meditatio mea est. cui lex dei meditatio est, huic praesto sunenim beatus quis potest esse sine miseratione diuina? beatus autem qui in lege domini die ac nocte meditatur. sed qui meditatur in lege eruditur in lege et quem lex erudierit dominus erudiuit, qui locutus est legem. ideoque scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Atcende lectiomi. exhortacioni doctͥ¬
ne: Leccio eñ frequens uͦ ĩ t̾uussione aliqͣ
desfituta: doctrine minꝰ oꝑat᷑. Qd autem
poscit ut uiuat  q̃ nt̃ ostẽdimꝰ hiĩ corꝑĩ.
nitã nere uite grãm nõ hab̾e. s illam
ueram uitam fore: ciuꝰ bona iuiꝰ quisq scõꝵ
credit sr uidere. in tr̾a uiuenciũ. Quod cre¬
dimiꝰ noc uisuros: nõ p̃sens utiq s futurum

Expanded text:
ait: adtende lectioni, exhortationi, doctrinae. lectio enim frequens nec intermissione aliqua destituta doctrinae munus operatur. Quod autem poscit ut uiuat, frequenter ostendimus huius corporis uitam uerae uitae gratiam non habere, sed illam ueram uitam fore, cuius bona unusquisque sanctorum credit se uidere in terra uiuentium. quod credimus nos uisuros, non p
Abbreviated transcription (Latin):
erubescentes autẽ possint pͥoribus remui¬
ciare peccatis. Cousid̾a mͥ nũc aliqͦs form¬
cantes. ĩ quietantes iduis ac pupillis.
aliena rapientes. ⁊ ĩ his nõ solũ no erubes¬
cere s eciam głari solere: tam qͣm uł pul¬
critiidinis. uł potẽtie sue titulos deferẽtẽ
nib suis. qs̃ cũ tanta cõmittant nõ cõfũ¬
danit᷑. ⁊terũ eorũ siquis post ea ueniat ĩ
eccłiã. credat in dñm ihm. audiat euan¬
głim. cõpungat᷑ corde : tũc do̾mũ ĩ cipiet
quan atrocia ⁊ grauia deliq̃rit agnosc̾e.
⁊ĩ is que agnou̾it: erubesc̾e. Quid sit aũ
exerceri ĩ p̃ceptis dñi. qi dixit ego autẽ exer

Expanded text:
tes autem possint prioribus renuntes autem possint prioribus renuntiare peccatis. considera mihi nunc aliquos fornicantes, inequitantes uiduis ac pupillis, aliena rapientes et in his non solum non erubescere, sed etiam gloriari solere, tamquam uel pulchritudinis uel potentiae suae titulos deferentes, inibus suis, quod, cum tanta committant, non confundantur. uerum eorum si quis postea ueniat in ecclesiam, credat in dominum Iesum, audiat euangelium, conpungatur corde, tunc demum incipiet quam atrocia et grauia deliquerit agnoscere et in his quae agnouerit erubescere. Quid sit autem exerceri in praeceptis domini no
Abbreviated transcription (Latin):
bi q̃m ĩ iuste ĩquitatẽ gesserũt ĩ me: ego
autẽ exexcebor ĩ p̃ceptis tuis.
uꝑuis ait idem ꝓpheta. Si reddidi
retͥbuentib mͥ mala. Nũ quid ille
masedicet is qui ĩ se iniqua gesserũt: Nõ
utiq Uidebat eñi caritatẽ etiam inimicis¬
suis deferẽdam : cũ uenisset euãgłii p̃dica¬
tor. Unde arbitror qr qͣi medic᷑ uelit eos ip̃o
sanare qui leseruit: ut ĩiqͥtatis sue cõtẽpla.¬
cione cõuenti. de ꝓpͥis flagiciis erubescant.
In quo no solũ ꝓpheticam ĩ cipiũt ꝓbare paci¬
onciamꝰ uerũ etiam em̃dare ĩ solenciani su¬
am. Pudor eũr̃ plerũq correctio est nr̃i. Et: noꝰ¬
dũ ĩcipit nos prdere cõmissi ne diuitꝰ pnde¬
ati de serere que crubescenda sũt: amone¬
iiͣ. Nõ gͦ maledicit ꝓpheta: s qͣ bonꝰ medi¬
cus uult illos cognosc̾e ⁊ scire qͥd fecerĩt. ut
cũ ĩ suam cõscienciam receꝑuit qͣnta suoꝵ
sit collunies delictorũ: incipiant erubescre.

Expanded text:
i am iniuste iniquitatem gesserunt in m e; ego autem exercebor in praeceptis tuis. superius ait idem propheta: si reddidi retribuentibus mihi mala. numquid ille maledicit his qui in se iniqua gesserunt? non utique; uidebat enim caritatem etiam inimicissimis deferendam, cum uenisset euangelii praedicator. unde arbitror quia quasi medicus uelit eos ipsos sanare qui laeserint, ut iniquitatis suae contemplatione conuenti de propriis flagitiis erubescant, in quo non solum propheticam incipiunt probare patientiam, uerum etiam emendare insolentiam suam. pudor enim plerumque correctio est nostra et, dum incipit nos pudere commissi, ne diutius pudeat, deserere quae erubescenda sunt admonemur. non ergo maledicit propheta, sed quasi bonus medicus uult illos cognoscere quid fecerint, ut, cum in suam conscientiam receperint quanta suorum sit con- luuies delictor
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ de plorat crũpuã: cuiꝰ p̃cessit desolatio.
ac destitucio. ut ptꝰ ea sequeret᷑ cõfessio. Uas¬
tigat em̃ dñs omuemi filiũ quẽ recipit. Re
cepturꝰ gͥ ierłm ÷ ante captiuitatis flagella¬
uit erũpuis. Numũ eñi iusoleuerat. ⁊ in¬
flato se corde iactau̾at. ut capd̃ denere nõ
possit dũm ih̃m id est humilitatẽ. grãm. iusti¬
ciam. sapientiam. ħ est uere fidĩ magist̾iũ¬
⁊ uõ ten̾e. Et id̾o dñs castigauit eaur: qui:
quẽq castiget. Ut eñi medicꝰ grauiorã
uulu̾a asꝑiorib medicam̾tis curare cõsue¬
uit ÷ leuior a leuiorib ita ⁊ dñs nr̃ graui¬
ora peccata maiore seueritate castigat :
s ip̃a castigacio ad salutẽ ꝓficit: dixit eĩ dñs.
Percuciam et ego sanabo. Deuiq de ierłm
specie cepit ieremias ꝓpheta ꝓmitt̾e. Nã
ĩ post̾iorib sub ac litt̾a ait. Dabit ꝑcucien¬

Expanded text:
cuius deplorat aerumnam, cuius praecessit desolatio cuius deplorat aerumnam, cuius praecessit desolatio ac destitutio, ut postea sequeretur confessio; castigat enim dominus omnem filium quem recipit. -recepturus igitur Hierusalem ante captiuitatis flagellauit aerumnis. nimium enim insoluerat et inflato se corde iactauerat, ut caput tenere non posset dominum Iesum, id est humilitatem gratiam iustit am sapientiam, hoc est uerae fidei magisterium non teneret. et ideo dominus castigauit eam, qui quemque castiget. ut enim medicus grauiora uulnera asperioribus medicamentis curare consueuit, leuiuraleuiora leuioribus, itaet deus noster grauiora peccata maiore seueritate castigat, sed ipsa castigatio ad salutem proficit; dixit enim dominus: percutiam, et ego sanabo. Denique de Hierusalem spem coepit Hieremias propheta promittere; nam in posterioribus sub hac littera ait: dabit
Abbreviated transcription (Latin):
emoluĩta captaree. S ⁊ moises leroris dei
potest dici: ꝑ quen locutꝰ est dñs ⁊ dedit
ec liscors uͦ dissonans uidet᷑ ĩ terpre¬
tacio. Siquidem qui desolati sũt:
a ci cõfitet᷑. Magis eñi sccłis rebus: auimꝰ¬
ertolli solet. Qũ autẽ urget᷑ ad u̾sis. tu̾c di¬
uinum implorat auxiliũ. Nam ⁊ in his que
humana sũt hc̃ usũ ẽẽ cognoscimꝰ. ut cuisue¬
cedunt ꝓsꝑaianimꝰ elacior sit. Qui mundi huiꝰ
ĩ festa sũt. ⁊ potẽcia alicuiꝰ ad u̾sa tũc ꝯfugi¬
at. tũc opem querat. ut uł rogando suꝑioriᷤ.
mitiget potestatẽ. uł se uirib armet ad iuue¬
tis: neqͣi in ferior potenciorib uirib opprimat᷑.
Demq ieremias sub hac litt̾a sicait. Ma¬
nuis suas extendit qui tribulat: in oñua desi¬
d̾ia eiꝰ. Tidit em̃i gentes ĩ troeuntes ĩ sc̃ifi¬
cacionẽ suamr: quib mandasti ne ĩtroirent
ĩ eccłiã eiꝰ. De ierłm utiq hoc dicit ꝓpheta.

Expanded text:
emolumenta captare ? sed et Moyses lex oris dei emolumenta captare ? sed et Moyses lex oris dei potest dici, per quem locutus est dominus et dedit Nec discors ac dissonans videtur interpretatio. Siquidem qui desolati sunt, citius confitentur; magis enim secundis rebus animuextolli solet; cum autem urgetur adversis, tunc divinum implorat auxilium. Nam et in iis quae humana sunt, hunc usum esse cognoscimus; ut cui succedunt prospera, animus elainfesta sunt et potentia alicuius aduersa, tunc confugiat, tunc opem quaerat, ut uel rogando superioris mitiget potestatem uel se uiribus armet adiunctis, ne quasi inferior potentioribus uiribus obprimatur. Denique Hieremias sub hac littera sic ait: manus suas extendit qui tribulat in omnia desideria eius; uidit enim gentes introeuntes in sanctificationem suam, quibus mandasti ne introirent in ecclesiam eius. de Hierusalem utique hoc dicit propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ dicit. id est qui legem dei auro atq argen¬
to p̃ferat. qui pot̾ ꝓp̾t legẽ dei om̃ia sua re-¬
liuq̃re. S nͨ rp̃s hũc reꝑit : nͥ de his quos ip̃e
docere dignatus est. Petrus hoc dixit ⁊ ꝓba¬
uit affectu: q pluris legeni quam aurũ ha¬
buit. Ideoq ait. Argentũ ⁊ aurũ nõ habeo.
Nori auarus ħdicit ÷ qui defosso auro in cu¬
bat. Nõ dicit pecuniosus qui cotidiana emo¬
lumenta sollicito rinat᷑ affectu. qui cotidie
opes aggerat. qui hereditatis tendit ancupia:
qui circa egrotantis lectulũ i de fessas erer¬
cet excubiati. Hic aliqui legem oris dei. tam¬
qiuam legeni u̾bi dei tamquã legem uerbi
dei accipiunt : ut si dicas legeni dext̾e dei.
Bene gͦ ⁊ hoc conuenit pet᷑ dicenti. Terba-
uite eterne habet. ⁊ uos reluiquimꝰ te : hoc
est lex oris tui suꝑ milia auri ⁊ argenti est.
⁊ possumꝰ tantũ deserere bonũ. ⁊ scli huius

Expanded text:
hoc dicit, id est, qui legem Dei auro atque argenhoc dicit, id est, qui legem Dei auro atque argento praeferat, qui potest propter legem Dei omnia relinquere. Sed nec Christus hunc reperit, nisi de iis quos ipse docere dignatus est. 1086 Petrus hoc dixit, et probavit effectu: quia pluris legem, quam aurum habuit. Ideoque ait: Aurum et argentum non habeo . Non avarus hoc dicit, qui defosso auro incubat. Non dicit pecuniosus, qui quotidiana emolumenta sollicito rimatur affectu, qui quotidie opes aggerat, qui haereditatis tendit aucupia, qui circa aegrotantis lectulum indefessas exercet excubias. 22. Hic aliqui legem oris Dei tami \'legem oris dei\' tamquam legem uerbi dei accipiunt, ut si dicas \'legem dexterae dei\'. bene ergo et hoc conuenit Petro dicenti: uerba uitae aeternae habes, et non relinquemus t e, hoc est: Lextui oris super milia auri et argenti est; et possumus tantum deserere bonum et saeculi huius
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ inf̾iemitatib ⁊ non frangit᷑ aĩo. nͨ cedit
ĩ iurie : dic̾e iustificationes dei ⁊ meruit ⁊
in pleuit. Ergo hic humiliasti me: hoc
est diu̾sis teptationib. ⁊ ĩ comodit exercu¬
isti. Dic̃ qd aꝑuit ⁊ si inacus scͥbens. profu¬
it mͥ qd̾ aflictus sum: ut discerẽ iustificacio¬
nes tuas. Ergo qd̾ humiliat᷑ nõ deitiat a¬
nimũ. neq frangat. s magis humiliando
ꝓficiat: ut suꝑbum humilitate sua miti¬
cõfundat. Continueliosos paciencia sua fr̃a¬
gat auaros. nõ nũqͣm etiam equanimita¬
re dispendii. aiurgii intencione deducat.
Sic eñi legisti. qr ĩtificata sapientia a filiis
suis ẽ : dum xp̃s se offert iudicio. dedit uuuri¬
ii. non subducit ob ꝓbriis nͨ au̾tit a cõfusione spu¬
torum faciem suam. Et id̾o om̃s sapiencia sua
ĩstruxit: ⁊ liuore sanauit. Sequit᷑ u̾sus . uii ͥ ᷤ¬
onin michi lex oris tur suꝑ milia auri ⁊ ar¬
genti. ¶ Son quicũq hoc dicit. Inmuo rarꝰ

Expanded text:
in infirmitatibus et non frangitur animo nec cedit iniuriae, discere iustificationes dei et meruit et impleuit. ergo hic humiliasti me, hoc est: diuersis temptationibus et incommodis exercuisti, dicit. quod aperuit et Symmachus scribens: profuit mihi quod adflictus sum, ut discerem iustitias tuas. ergo qui humiliatur non deiciat animum neque frangat, sed magis humiliando proficiat, ut superbum humilitate sua miticonfundat, contumeliosos patientia sua frangat, auaros nonnumquam etiam aequanimitate dispendii a iurgii intentione deducat. sic enim legisti, quia iustificata est sapientia a filiis suis, dum Christus se offert supplicio, dedit iniuriis, non subducit obprobriis nec a confusione sputorum auertit faciem suam; et ideo omnes patientia sua instruxit et liuore sanauit. Sequitur uersus octauus: bonum mihi lex oris tui super milia auri et argenti. non quicumque hoc dicit, i
Abbreviated transcription (Latin):
ciatu corporis : a constãcia mentis animi
s ĩ illo docere atq examinare uos uoluit:
utrum imitatores eius ẽe possimꝰ. Demiq
⁊ habraam teptauit. quando filium se¬
nis uiicũ sibi petiit im moralari. Scie¬
bat utiq uientẽ habra̾e̾ s sciens tẽpta
uit dñs sic̃ legisti ĩ euãgelio. Quia cum
ĩt̾ogasset. dñs iħs discipłos quot panẽ
hab̃ent. et illi respondissent qr qͥnq tã¬
tũ hab̾ent panes : ip̃e ait. Quid faciemꝰ
in quit intͥtantos homines: hoc autẽ
dicebat tẽptans eos sciebat eñi quid fac¬
turꝰ ẽẽt. Qui gͦ iustꝰ est. eramine iusti¬
cie sue credit qr d̾i iudicia iusta sũt: ip̃a¬

Expanded text:
ciatu corporis a constantia mentis anima ciatu corporis a constantia mentis anima sed in illo docere atque examinare nos uoluit, utrum imitatores eius esse possemus. denique et Abraham temptauit, quando filium senis unicum sibi petiuit immolari. sciebat utique mentem Abrahae, sed sciens temptat dominus, sicut legisti in euangelio, quia, cum interrogasset dominus Iesus discipulos, quot panes haberent, et illi respondissent quia quinque tantum haberent panes, ipse ait: quid faciemus, inquit, inter tantos homines? hoc autem dicebat temptans eos; sciebat enim quid facturus esset. qui ergo iustus est, examine iustitiae suae credit, quia dei iusta iu