comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stis baptismũ habuisse cõmunẽ cũ
quib cõmunem ñ habebant utiq
caritatẽ: ex ipsius cypriam litte¬
ris sic̃ sepe cõmemoraui. uberius
discimus &e docemus. Ña dicat mͥ
aliquis. quomͦ irrepserint in ortũ
conclusũ & fontẽ signatũ: quos
scło uerbis solis & non factis re¬
nuntiasse cyprianꝰ etcñ intus fuis¬
se testat᷑. Si enĩ & ipsi ibi st̃: & ipsi
sponsa xp̃i st̃. Itane uͦ talis ẽ illa
sine macula & ruga: & illa specio¬
sa colu̾̃ba. tali membroꝵ parte tͣ¬
patur.  An istȩ st̃ spmȩ in quarũ
medio ẽ illa sic̃ liliũ: qͦd in eodẽ can-¬
tico dicit᷑: ͦ In quantũ gͦ liliũ. in
tantũ & ortus conclusus. & fons sig¬
natꝰ: in illis iudelicet iustis. qui in
occulto ndi st̃. circũcisione cordis.
Om̃is enĩ pulchritudo filiȩ regũ
intrinsecus: in quib ẽ numerus
certꝰ scõꝵ. p̃destinatꝰ ante mundi
constitutionẽ. Illa uͦ multitudo spi¬
narũ . siue occultis siue aꝑtis separa¬

Expanded text:
e commune, cum quibus communem non habebant utique caritatem, ex ipsius Cypriani litteris, sicut saepe commemoraui, uberius discimus et docemus. nam dicat mihi aliquis, quomodo inrepserint in hortum conclusum et fontem signatum, quos saeculo uerbis solis et non factis renuntiasse Cyprianus et tamen intus fuisse testatur. si enim et ipsi ibi sunt, et ipsi sponsa Christi sunt. itane uero talis est illa sine macula et ruga, et illa speciosa columba tali membrorum parte turpatur? an istae sunt spinae, in quarum medio est illa sicut lilium, quod in eodem cantico dicitur? in quantum ergo lilium, in tantum et hortus conclusus et fons signatus, in illis uidelicet iustis qui in occulto Iudaei sunt circumcisione cordis — omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus —, in quibus est numerus certus sanctorum praedestinatus ante mundi constitutionem. illa uero multitudo spinarum siue occultis siue apertis separa
Abbreviated transcription (Latin):
entes p̃cidi passi st̃: donec aliqñ
in dñi uoluntate ꝑ plenariũ con¬
ciliũ. licet post multos annos qͥd
eẽt rectius eluceret: ñ aliqͣ noui¬
tate instituta. s antiqͥtate robora¬
ta. Ad põpeium etiã scribit cypͥ¬
amis de hac eadẽ re:uͥ aꝑte indi-¬
ista ñ consensisse: uerũetiã contͣ
scripsisse atq p̾cepisse. Qui utiq
stephanus ñ ꝓpt̾ea cõmunicauit
hereticis: qͥa baptisma xp̃i qͦd in e¬
ors ꝑu̾sitate integrũ mansisse cog¬
nou̾it. imꝓbare ñ ausus ẽ. Na si ñ
habent baptismũ. qui de deo pra¬
ua sentiunt: hoc posse & intꝰ accide¬
re iam satis ut arbitror disputa¬
tũ ẽ. Apłi autẽ nchil qͥdem erinde
p̃ceper̃t: s consuetudo illa que op¬
ponebat᷑ cypriano. ab eors traditi¬
one exordiũ sũpsisse credenda est:
sic̃ st̃ multa que umũsa tenet ec¬

Expanded text:
entes praecidi passi sunt, donec aliquando entes praecidi passi sunt, donec aliquando in domini uoluntate per plenarium concilium licet post multos annos quid esset rectius eluceret non aliqua nouitate instituta, sed antiquitate roborata. Ad Pompeium etiam scripsit Cyprianus de hac eadem re, ubi aperte indiista non consensisse, uerum etiam contra scripsisse adque praecepisse. qui utique Stephanus non propterea communicauit haereticis, quia baptisma Christi, quod in eorum peruersitate integrum mansisse cognouit, inprobare non ausus est. nam si non habent baptismum qui de deo praua sentiunt, hoc posse et intus accidere iam satis ut arbitror disputatum est. apostoli autem nihil quidem exinde praeceperunt, sed consuetudo illa quae opponebatur Cypriano ab eorum traditione exordium sumpsisse credenda est, sicut sunt multa quae u
Abbreviated transcription (Latin):
tentib: sic̃ etiã maligni & inuidi
quos & intꝰ ẽẽ ipse testat᷑. remis¬
sionẽ peccatoꝵ dare ñ posst̃. c̃ũ
eos baptismũ dare posse om̃s fa¬
team̃. Si enĩ de his qui in nos per¬
cauerant dictũ est. si ñ dimiseri¬
tis peccata hominib. nec pater
uester dimittet uobis peccata ur̃a:
qͣntomagis fieri ñ potest. ut eis
peccata dimittantur. qui fr̃s a qͥ¬
b diligunt᷑ oderunt: & in ip̃so
odio baptizant᷑:ͦ Q uib tñ postea
correctis ñ rursus baptismus da
tur: s ipsa uenia quã tẽ accipere
ñ meruert̃. in uera conũsione p̾sta¬
tur. Ideoq etiã illa que ad quin¬
tũ scribit eyprianꝰ. & illa quȩcũq
collegis suis. liberali. caldomo. iunio
& ceteris. ad saturninũ. & maximũ.
& alios. bñ considerata. nullomͦ p̃¬
ferenda st̃ aduersus totius eccłie
catholicȩ consensionẽ. cuiꝰ se illi m̃¬
bra ẽẽ gaudebant: & unde se neq
ipsi p̃ciderunt: neq diuersa senti¬

Expanded text:
ni et inuidi, quos et intus esse ipse testatur, remissionem peccatorum dare non possunt, cum eos baptismum dare posse omnes fatemur. si enim de his qui in nos peccauerant dictum est: si non dimiseritis peccata hominibus, nec pater uester dimittet uobis peccata uestra, quanto magis fieri non ppeccata dimittantur, qui fratres a quibus diliguntur oderunt, et in ipso odio baptizantur; quibus tamen postea correctis non rursus Batur, sed ipsa uenia quam tunc accipere non meruerunt in uera conuersione praestatur! ideoque etiam illa, quae ad Quintum scripsit Cyprianus, et illa, quae cum collegis suis Liberali Caldonio Iunio et ceteris ad Saturninum Maximum et alios, bene considerata nullo modo proferenda sunt aduersus totius ecclesiae catholicae consensionem, cuius se illi membra esse gaudebant et unde se neque ipsi praeciderunt neque diuersa senti
Abbreviated transcription (Latin):
manus hereticis correctis imponi¬
t᷑. Ia de tẽplo dei. & quomͦ accipien¬
dũ sit. quotqͦt in xp̃o baptizati
estis xp̃m indinstis: satis disseru-¬
isse me memini. Neq enĩ auari
templũ dei st̃. cũ scriptũ sit. quȩ
societas templo dei cũ idolis: &e
auaritiã idolatriã ẽẽ testimoniũ

Expanded text:
is inponitur. Iam de templo dei et quomodo accipiendum sit: quotquot in Christo baptizati estrs Christum induistis, satis disseruisse me memini. neque enim auari templum dei sunt, cum scriptum sit: quae societas templo dei cum idolis? et auaritiam idolatriam esse test
Abbreviated transcription (Latin):
ant. si iã eodẽ ipso quãuis in he¬
resi tincti sunt. s ut salubrit̾ ha¬
beant: ad catholicȩ unitatẽ u̾itatẽ¬
q festinent. Ia nc̃ de ioh̃is baptis¬
mo uidendu est. qͥd dicat᷑. Bapti¬
zatos enĩ a paulo eos qui iam bap¬
tismo ioh̃is baptizati fuissent. legi¬
mus in actib apłoꝵ: ñ ob aliud. ni¬
si qͥa ioh̾is baptismus ñ fuit xp̃i
baptismꝰ. s ioh̃i a xp̃o concessus. qͥ¬
ioh̃is ꝓprie diceret᷑: sic̃ idem ioh̾es
dicit: ñ potest homo acciꝑe quie¬
qͣm. nͥ datũ fuerit ei de cęlo. Et ne
forsitan hoc sic a deo patre accepis¬
se uideret᷑. ut a filio ñ acciꝑet: de
ipso xp̃o identidem loqͦͣns ait. Noᷤᷤ
om̃s de plenitudine enis accepimꝰ.
Accepit autẽ hoc iohes certe dis¬
pensationis gratia. ñ du mansurũ:

Expanded text:
ant, si iam eodem ipso quamuis in haeant, si iam eodem ipso quamuis in haeresi tincti sunt, sed ut salubriter habeant, ad catholicae unitatem ueritatemque festinent. Iam nunc de Iohannis baptismo uidendum est quid dicatur. baptizatos enim a Paulo eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent legimus in Actibus apostolorum non ob aliud, nisi quia Iohannis baptismus non fuit Christi baptismus, sed Iohanni a Joannis proprie diceretur, sicut idem Joannes dicit, Non potest homo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo . Et ne forsitan hoc sic a Deo Patre accipere videretur, ut a Filio non acciperet, de ipso Christo identidem loquens ait, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Accepit autem hoc Joannes certae dispensationis gra
Abbreviated transcription (Latin):
tisma. nͥ ñ solũ legitimũ s etiã legi¬
time habeat᷑. Nec tñ si legitime non
habebit᷑. & peccata ñ remittent᷑ uł
remissa replicabunt᷑: ꝓpt̃ea uł ma-¬
lũ uł nullum erit in baptirato bap¬
tismi sacramentũ. Sicut enĩ iu¬
das cui buccelła tradidit dñs. ñ ma¬
lũ accipiendo s male accipiendo.
locũ mn se diabolo p̃buit. sic indig¬
ne quisq sumens dñicũ sacramen¬
tũ. ñ efficit ut qͥa ipse malus ẽ. ma-¬
lũ sit: aut qͥa ñ ad salutẽ accipit.
nichil acceperit: corpus enĩdñi &
sanguis dñi nichilominus erat
etiã illis. quib dicebat apłs: qui
manducat & bibit. Non gͦ querait
in catholica heretici qͦd habent
s qͦd ñ habent: id est finẽ p̃cepti.
sine quo multa scã haberi posst᷑:
s ꝓdesse ñ posst̃. finis autẽ p̃cep¬
ti: est caritas de corde puro. & con¬
scientia bona. & fide non ficta. La¬
uachri uͦ sacramentũ ñ ut habe¬

Expanded text:
tisma, nisi non solum legitimum, sed etiam legitisma, nisi non solum legitimum, sed etiam legitime habeatur. nec tamen, si legitime non habebitur et peccata uel non remittentur uel remissa replicabuntur, propterea uel malum uel nullum erit in baptizato baptismi sacramentum. sicut enim das, cui buccellam tradidit Dominus, non malum accipiendo, sed bonum male accipiendo, locum in se diabolo praebuit, sic indigne quisque sumens Dominicum sacramentum non efficit, ut quia ipse malus est, malum sit, aut quia non ad salutem accipit, nihil acceperit. Corpus enim Domini et sanguis Domini nihilominus erat etiam illis, de quibus dicebat Apostolus: Qui manducat et bibit. non ergo quaerant in catholica haeretici quod habent sed quod non habent, id est finem praecepti, sine quo multa sancta haberi possunt, sed prodesse non possunt. finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. lauacri uero sacramentum non ut habe
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ: legitimũ qͥdem habet:
s ñ legitime. Ita enĩ habet: quẽ¬
admodũ utit᷑. Non autẽ legitime
utit᷑ qͥ eo utit᷑ contͣ legẽ. qͦd facit
om̃is qui baptizatꝰ ꝑdite uiuit:
siue intus siue foris. Qua ꝓpter
sic̃ de lege dixit apl̃s. bona est
lex. siquis ea legitime utat᷑: ita
de baptismo recte dicere possumꝰ.
bonus ẽ baptismus. siquis eo legi-¬
time utat᷑. Et sic̃ ñ faciebant tẽ
ut lex bona ñ eẽt. aut om̃ino nul¬
la eẽt. qͥ ea ñ legitime utebant᷑:
sic nullomͦ facit ut baptismus bo¬
nus ñ sit. aut ut om̃ino baptismꝰ
ñ sit. quisqͥs eo siue qͥa in heresi.
siue qͥa in pessimis morib uiuit
ñ legitime utitur. Et ido cũ uł ad
unitatẽ catholicã. uł ad uitã tan¬
to sacramento dignã conũtit᷑. ñ
aliud baptisma incipit habere le¬
gitimũ: s illud ipsum incipit ha¬
bere legitime. Nec remissio irreuo¬
cabiliũ peccatoꝵ consequit᷑ bap¬

Expanded text:
baptismum legitimum quidem habet, baptismum legitimum quidem habet, sed non legitime; ita enim habet quemadmodum utitur. non autem legitime utitur qui eo utitur contra legem, quod facit omnis qui baptizatus perdite uiuit siue intus siue foris. Quapropter sicut de lege dixit apostolus: bona. est lex, si quis ea legitime utatur, ita de baptismo recte dicere possumus: \'bonus est baptismus, si quis eo legitime utatur\'. et sicut non faciebant tunc ut lex bona non esset aut ut omnino nulla esset qui ea non legitime utebantur, sic nullo modo facit ut baptismus bonus non sit aut ut omnino baptismus non sit, quisquis eo siue quia in haeresi siue quia in pessimis moribus uiuit non legitime utitur. et ideo cum uel ad unitatem catholicam uel ad uitam tanto sacramento dignam conuertitur, non aliud baptisma incipit habere legitimum, sed illud ipsum incipit habere legitime. nec remissio inreuocabilium peccatorum consequitur bap
Abbreviated transcription (Latin):
rore ipso eccł̃ia muniret᷑. Sane uer-¬
ba ipsa cypriani cũ intueor. ad¬
moneor qued̃a multũ necessaria
dicere dirimendȩ huiꝰ questioni.
Na si uiderint inqͥt iudicio & sen¬
tentia nr̃a id decerni & statui. ubi
baptisma iustũ & legitimũ cõpu¬
tetur qͦd illic baptrrantur: putabt̃
se eccłiam quoq & cetera eccłiȩ mu¬
nera iuste ce legitime ꝓossidere. Non
ait putabunt se eccłiȩ munera pos¬
sidere: s iuste & legitime possidere.
Nsos autẽ. baptismũ eos ñ iuste ce le¬
gitime possidere concedimus. Non
possidere autẽ ñ possumus dicere:
cũ sacramentũ dñicum in euangłi¬
cis uerbis cognoscimus. Baptismũ
gͦ legitimũ habẽt s ñ legitime ha¬
bent. Quisqͥs enĩ eũ & in imitate
catholica os eo digne uiuens habet:
& legitimũ & legitime habet. Quis¬
qͥs autẽ uł in ip̃sa catholica sic̃ pa¬
lea cõmixta frum̃to. uł ext sic̃
palea uento sublata habet hunc

Expanded text:
rore ipso ecclesia muniretur. Sane uerrore ipso ecclesia muniretur. Sane uerba ipsa Cypriani cum intueor, ammoneor quaedam multum necessaria dicere dirimendae huiusmodi quaestioni. nam si uiderint, inquit, iudicio et sententia nostra id decerni et statui, ut baptisma iustum et legitimum conputetur quod illic baptizantur, putabunt se ecclesiam quoque et cetera ecclesiae munera iuste et legitime possidere. non ait: \'putabunt se ecclesiae munera possidere\', sed: \'iuste et legitime possidere.\' nos autem baptismum eos non iuste et legitime possidere concedimus, non possidere autem non possumus dicere, cum sacramentum dominicum in euangelicis uerbis cognoscimus. baptismum ergo legitimum habent, sed non legitime habent. quisquis enim eum et in unitate catholica et eo digne uiuens habet, et legitimum et legitime habet, quisquis autem uel in ipsa catholica sicut palea commixta frumento uel extra sicut palea uento sublata habet, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd in tã multis hominib fieret. nͨ
ipsi possent tolerare qͥ facerent: p̃¬
sertim qͥa idem ipsi eos in parte
primiani rebaptizarent. qͥ eos in
parte maximiani iam baptiraue¬
rant: receptus ẽ baptismus illors:
&e int̾ceptus typus istor. Qͦ. d nul
lomͦ eligerent fieri: nͥ amplius si¬
bi aduersari arbitrarentur horro¬
rẽ hominũ de iterata tinctione: qͣm
considerationẽ de ꝑdita defensio¬
ne. Qͦd ñ id̾o dixerim. qͥa humano
sensu deterreri debiumus.si ab
hereticis uenientes denuo bapti¬
rari u̾̃itas cogeret. s qͥa sc̃s cypri¬
anus ait. hoc ipso magis hereticoᷤᷤ
ad necessitatẽ ueniendi adigi po¬
tuisse. si rursus in catholica bapti¬
zarent᷑. Propt̃ea cõmemorare uolui.
qͣntus pene in om̃ium mentib hu¬
ius facti horror insidat. quẽ diui¬
nitꝰ infusũ ẽẽ crediderĩ. ut aduer¬
sus quaslibet disputationes quas
infirmi discutere nequeunt. hor¬

Expanded text:
quod in tam multis hominibus fieret nec quod in tam multis hominibus fieret nec ipsi possent tolerare qui facerent, praesertim quia idem ipsi eos in parte Primiani rebaptizarent qui eos in parte Maximiani iam baptizauerant, receptus est baptismus illorum et interceptus tyfus istorum. quod nullo modo eligerent fieri, nisi amplius sibi aduersari arbitrarentur horrorem hominum de iterata tinctione quam considerationem de perdita defensione. quod non ideo dixerim, quia humano sensu deterreri debuimus, si ab haereticis uenientes denuo baptizari ueritas cogeret, sed quia sanctus Cyprianus ait hoc ipso magis haereticos ad necessitatem ueniendi adigi potuisse, si rursus in catholica baptizarentur, propterea commemorare uolui, quantus paene in omnium mentibus huius facti horror insidat, quem diuinitus infusum esse crediderim, ut aduersus quaslibet disputationes quas infirmi discutere nequeunt hor
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ. qui apud maximianistas qͦs
dãnauert̃ datus ẽ. & eo modo sibi
linguas p̃cidere. & ora oppilare: qͣm
denuo baptizare tot homines mu¬
stitanȩ. & asuritane. o aliarũ ple¬
biũ. quas cũ feliciano os p̾textato.
& ceteris a se dãnatis &e ad se rede¬
untib eccepert̃. Cũ enĩ fit hoc ra¬
ro in singłis inter multa spacia
locoꝵ & tempors: horror facti ñ
ita sentit᷑. Si autẽ repente conue¬
nirent᷑ quos ꝑ tã longũ tẽpus si¬
ue urgentib ꝑicl̃is mortis. siue ꝑ
sollenitates paschales memorati
marcimianistȩ baptrrauerant. ce eiͤ
diceret᷑ ut iterũ baptizarent᷑. qm
id qͦo in sacrilegio scismatis acce¬
perant nichil eẽt: id qͥdem diceret᷑.
qͣd eos ꝑtinatia sui erroris dicere co¬
geret: ut possent qualic̃q falsa um¬
bra constantie. cont᷑ calorẽ u̾itatis.
sue duriciȩ rigorẽ glaciẽq contege¬
re. S qͥa hoc illi ferre ñ possent. et

Expanded text:
tismum, qui aput Maximianistas quos tismum, qui aput Maximianistas quos damnauerunt datus est, et eo modo sibi linguas praecidere et ora oppilare quam denuo baptizare tot homines Mustitanae et Assuritanae et aliarum plebium, quas cum Feliciano et Praetextato et ceteris a se damnatis et ad se redeuntibus susceperunt. Cum enim fit hoc raro in singulis, inter multa spatia locorum et temporum horror facti non ita sentitur. si autem repente conuenirentur, quos per tam longum tempus siue urgentibus periculis mortis siue per sollemnitates paschales memorati Maximianistae baptizauerant, et eis diceretur ut iterum baptizarentur, quoniam id quod in sacrilegio schismatis acceperant nihil esset, id quidem diceretur quod eos pertinacia sui erroris dicere cogeret, ut possent qualicumque falsa umbra constantiae contra calorem ueritatis suae duritiae rigorem glaciemque contegere. sed quia hoc illi ferre non possent et
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis in se positũ. cũ errore ꝓprio¬
ñ miscebunt. Huc accedit. qͥa sic
homines occulta nescio qua inspi¬
ratione dei detestant᷑. siquis ite¬
rũ baptismũ accipiat. quẽ ubicũ¬
q iã acceꝑat. ut idem ipsi here¬
tici cũ inde disputant frontẽ con¬
apud eos inueterauert. & animo¬
sam ꝑtinaciã aduersus catholicã
concepert̃. hoc solũ illic sibi dis¬
plicere fateant᷑: e multi qͥ ꝓpter
adipiscenda aliqua cõmoda scl̃aria
uł incõmoda deuitanda tͣnsire ad
eos uolunt. occultis conatib am¬
biant. ut hoc eis quasi peculiari
&e domestico bñficio p̃stet᷑ ne re¬
baptizentur: & ñnulli ceteris eoꝵ
uanis errorib & falsis criminati¬
onib aduersus catholicã eccłiam
credentes. hoc uno reuocent᷑. ut
eis sociari nolint ne rebaptizari
cogant᷑. Quẽ sensũ homiũ om̃a
penitꝰ corda occupantẽ. isti donati¬
ste metuentes. maluert̃ reciꝑe bap¬

Expanded text:
quamuis in se positum cum errore proprio noquamuis in se positum cum errore proprio non miscebunt. Huc accedit, quia sic homines occulta nescio qua inspiratione dei detestantur, si quis iterum baptismum accipiat quem ubicumque iam acceperat, ut idem ipsi haeretici cum inde disputant frontem conaput eos inueterauerunt et animosam pertinaciam aduersus catholicam conceperunt, hoc solum illic sibi displicere fateantur et multi, qui propter adipiscenda aliqua commoda saecularia uel incommoda deuitanda transire ad eos uolunt, occultis conatibus ambiant, ut hoc eis quasi peculiari et domestico beneficio praestetur, ne rebaptizentur, et nonnulli ceteris eorum uanis erroribus et falsis criminationibus aduersus catholicam ecclesiam credentes hoc uno reuocentur ut eis sociari nolint, ne rebaptizari cogantur. quem sensum hominum omnia penitus corda occupantem isti Donatistae metuentes maluerunt recipere bap
Abbreviated transcription (Latin):
foris aꝑtissime constitutos in mani¬
festo sacrilegio scismatis. saluos
ẽẽ ñ posse: & om̃ia que habent de
diuinis sacramentis. & liberalita¬
te uius legitimi uiri. qͣndui taleᷤ
st̃. ad eoꝵs confusionẽ potius quã
ad salutẽ ualere. Que circa etiam
si uͤͭ ꝓpterea uellent heretici cor¬
recto errore uenire ad eccł̃iam. qͥa
putarent se baptismũ ñ habere.
nisi in catholica acciꝑent: nec sic
eis deberemus ad iterationẽ bap¬
tismi consentire:. s potius docen¬
di eẽnt. nec integritatẽ baptismi
ꝓdesse ꝑuersitati eoꝵ si corrigi
nollent᷑: nec eors ꝑuersitate uio¬
latũ fuisse integrũ baptisma. qͣm-¬
diu corrigi noluerunt:nec qͥa cor¬
rigi uolunt. melius in eis baptis-¬
ma fieri᷑ s ipsos a malignitate
discedere. illud autẽ inciꝑe iam
ꝓdesse ad salutẽ: qͦd prius inerat
ad ꝑnitiẽ. Hec enĩ discentes. & sa¬
lutem in catholica unitate desi¬
mabunt: & u̾itatis sacramentũ

Expanded text:
foris apertissime constitutos in maniforis apertissime constitutos in manifesto sacrilegio schismatis saluos esse non posse et omnia, quae habent de diuinis sacramentis et liberalitate unius legitimi uiri, quamdiu\' tales sunt, ad eorum confusionem potius quam ad salutem ualere. Quocirca etiam si uere propterea uellent haeretici correcto errore uenire ad ecclesiam, quia putarent se baptismum non habere nisi in catholica acciperent, nec sic eis deberemus ad iterationem baptismi consentire, sed potius docendi essent nec integritatem baptismi prodesse peruersitati eorum si corrigi nollent, nec eorum peruersitate uiolatum fuisse integrum baptisma quamdiu corrigi noluerunt, nec quia corrigi uolunt melius in eis baptisma fieri, sed ipsos a malignitate discedere, illud autem incipere iam prodesse ad salutem quod prius inerat ad perniciem. haec enim discentes et salutem in catholica unitate desimabunt et ueritatis sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
simplicit᷑ admisert̃. & cũ eis ꝑ uni¬
tatis uinculu̾ salui ẽẽ potuerunt.
Quisqͥs autẽ & p̃terita eccłiȩ consu¬
etudine. & posteriore robore plena¬
rii contilii. & tot tantisq sc̃arum
scripturarũ testimoniis. &s ipsius
cẏprian multis documentis. & ꝑ¬
spicuis rationib u̾itatis. intelligit
xp̃i baptismũ uerbis euanglicis con¬
secratũ. ñ fieri cuiꝰlibet hominis ꝑ¬
uersitate ꝑuersũ: eod̾e unitatis uin¬
culo intelligat saluos ẽẽ potunse.
quib aliud salua caritate t̾c uisũ
ẽ. Ac ꝑ hoc simul oportet intelliga¬
t. eos quos nulla errania. nulla pa¬
lea. si ipsi frumenta ẽẽ uoluissent
in societate eccłiȩ toto orbe diffusȩ.
poterant maculare: ce ideo nulla
existente causa se ab eode unitatiᷤ
uincło disruper̃t: quodlibet illor
duoꝵ uerũ sit. siue qͦd cyprianus
tc̃ sensit. siue qͦd catholicȩ umuer¬
sitas unde ille ñ recessit obtinuuit:

Expanded text:
simpliciter admiserunt et cum eis per unisimpliciter admiserunt et cum eis per unitatis uinculum salui esse potuerunt. quisquis autem et praeterita eccetudine, et de posteriore robore plenarii concilii, et tot tantisque sanctarum Scripturarum testimoniis, et ipsius Cypriani multis documentis, et perspicuis rationibus veritatis, intelligit Christi Baptismum verbis evangelicis consecratum non fieri cujuslibet hominis perversitate perversum; eodem unitatis vinculo intelligat salvos esse potuisse, quibus aliud salva charitate tunc visum est: ac per hoc simul oportet intelligat, eos quos nulla zizania, nulla palea, si ipsi frumenta esse voluissent, in societate Ecclesiae toto orbe diffusae poterant maculare et ideo nulla existente causa se ab eodem unitatis uinculo dirruperunt, quodlibet illorum duorum uerum sit, siue quod Cyprianus tunc sensit siue quod catholicae uniuersitas unde ille non recessit optinuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cio digni sunt. qͥ uł qͦd eos ñ habe¬
re cyprians affirmat. habentib
catholicis dare conant᷑: uł sic̃ reᷤ
ipsa manifestat. qͦd & ipsi habert
ñ habere catholicã criminant᷑ss
ni litteris sermonicinari institu¬
imus:n ut arbitror etiã illi si ad eẽt
uiderer ꝑtinacit᷑ atq obstinate con¬
tͦ fr̃s & consacerdotes ꝓ hereticis
reluctari. cũ acciꝑet tanta ista qͦ
nos mouent: Cur etiã apud hereti¬
cos in suo maligno errore ꝑuersos.
rentissimũ atq scĩssimũ ẽẽ posse
credamus. Cumq &s ipse testet᷑.
cuiꝰ nobis testimoniũ ponderis
magni ẽ. sic eos admitti in p̃teri¬
tũ solitos: quisqͥs eiꝰ sermone com¬
motus hereticos denuo baptizan¬
dos ẽẽ ñ dubitat. eos quib hoc
ꝓpter tanta quȩ contͣdicunt᷑ ñ dũ
ꝑsuasũ ẽ. tales ẽẽ deputet quales
in p̃teritũ fuer̃t qui baptiratos
in heresi solo ꝓprio errore correcto

Expanded text:
cio digni sunt, qui vel quod eos non habecio digni sunt, qui vel quod eos non habere Cyprianus affirmat, habentibus catholicis dare conantur, vel, sicut ipsa res manifestat, quod et ipsi habent, non habere Catholicam criminantur? Cni litteris sermocinari instituimus; non, ut arbitror, etiam illi, si adesset, uiderer pertinaciter adque obstinate contra fratres et consacerdotes pro haereticis reluctari, cum acciperet tanta ista quae nos mouent, cur etiam aput haereticos in suo maligno errore peruersos brentissimum adque sanctissimum esse posse credamus. cumque et ipse testetur, cuius nobis testimonium ponderis magni est, sic eos admitti in praeteritum solitos, quisquis eius sermone commotus haereticos denuo baptizandos esse non dubitat, eos, quibus hoc propter tanta quae contradicuntur nondum persuasum est, tales esse deputet, quales in praeteritum fuerunt qui baptizatos in haeresi solo proprio errore correcto
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatos. qua suscipiebant illi
quos ꝓpter unitatẽ eyprianus ad
ueniãm ꝑtinere p̃sumpsit. Si aũ
baptismus xp̃i sic̃ ea que iã mul¬
ta dicta st̃ indicant. & in ñ inte¬
gra uł uita uł fide siue eoꝵ qui
uident᷑ ẽẽ intꝰ. nec tñ ad unice il¬
lius colũbe membra ꝑtinent. siue
eors qui sic ad eã ñ ꝑtment ut
etiã aꝑte foris sint. potest ẽẽ in¬
teger. qui eũ illis tẽporib repete¬
bant. eande ueniã ꝓꝓter unitatis
caritatẽ merebantu: quã meruis-¬
se ꝓpter eiusmodi caritatẽ credi¬
dit᷑ cyprianus eos. quos sine bap¬
tismo admissos ẽẽ arbitratꝰ ẽ. Isti
gͦ qͥ nulla existente causa. qͣndõ qͥ¬
dem sic̃ idem cyprianꝰ ostendit
mali bonis in unitate obẽe ñ pos¬
sunt. se ab eiusdẽ unitatis carita¬
te p̃ciderunt. locũ om̃is ueniȩ ꝑ¬
diderunt: & qui ipso scelere scis¬
matis int̾irent. etiã si post catho¬
licã ñ rebaptizarent.: qͣnto suppli

Expanded text:
baptizatos, qua suscipiebant illi baptizatos, qua suscipiebant illi quos propter unitatem Cyprianus ad ueniam pertinere praesumpsit. si autem baptismus Christi, sicut ea quae iam multa dicta sunt indicant, et in non integra uel uita uel fide, siue eorum qui uidentur esse intus nec tamen ad unicae illius columbae membra pertinent, siue eorum qui sic ad eam non pertinent, ut etiam aperte foris sint, potest esse integer, qui eum illis temporibus repetebant eandem ueniam propter unitatis caritatem merebantur, quam meruisse propter eiusmodi caritatem credidit Cyprianus eos, quos sine baptismo admissos esse arbitratus est. isti ergo, qui nulla existente -causa — quandoquidem, sicut idem Cyprianus ostendit, mali bonis in unitate obesse non possunt — se ab eiusdem unitatis caritaeciderunt, locum omnis ueniae perdiderunt, et qui ipso scelere schismatis interirent, etiam si post catholicam non rebaptizarent, quanto suppli
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ timentib. congruat patefacte
& ꝑspecte u̾itati libent̃ atq in¬
cunctant᷑ obsequi. quã ꝑtinacit᷑
atq obstinate contra frãtres & con¬
sacerdotes ꝓ hereticis reluctari:
uerissime dicit. nec alteri potiuᷤ
quã sibi aduersat᷑. qͥ resistit aꝑtis¬
sime u̾itati. S ꝑ illa que tã multa
iã diximꝰ qͣntum arbitror liquido
apparet. & certũ ẽ baptismũ xp̃i
nec hereticoꝵ ꝑuersitate. cũ apud
eos datur os sumit᷑ posse uiolari:
s ut certũ ñ sit saltẽ adhuc ẽẽ du¬
biũ. quisqͥs ea que dicta st̃ etiã re¬
tinens cogitauerit confitet᷑. Non
ergo aꝑtissime resistimus u̾itatiꝰ
s aut ꝓ manifesta u̾itate certamꝰ
sic̃ ego existimo: aut certe sic̃ pos¬
st̃ putare qui ñdu istã questionẽ
solutã ẽẽ arbitrant᷑. adhuc queri¬
mꝰ u̾tatem. Et ideo si alit̾ se res
habet quã nos dicimus: ead̃e sim¬
plicitate suscipimus ab hereticis

Expanded text:
deum timentibus congruat patefactae deum timentibus congruat patefactae et perspectae ueritati libenter adque incunctanter obsequi quam pertinaciter adque obstinate contra fratres et consacerdotes\' pro haereticis reluctari, uerissime dicit, nec alteri potius quam sibi aduersatur qui resistit apertissimae ueritati. sed per illa quae tam multa iam diximus, quantum arbitror, liquido apparet et certum est baptismum Christi nec haereticorum peruersitate, cum aput eos datur et sumitur, posse uiolari. sed ut certum nondum sit, saltem adhuc esse dubium quisquis ea quae dicta sunt etiam retinens cogitauerit confitetur. non ergo apertissimae resistimus ueritati, sed aut pro manifesta ueritate certamus, sicut ego existimo, aut certe, sicut possunt putare qui nondum istam quaestionem solutam esse arbitrantur, adhuc quaerimus ueritatem. et ideo, si aliter se res habet quam nos dicimus, eadem simplicitate suscipimus ab haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
iã ut arbitror ex his que in suꝑio¬
rib libris diximꝰ manifestũ est:
etiã in hereticoꝵ ꝑuersitate po¬
test ẽẽ xp̃iam baptismi integritaᷤ:
siqui tẽporib illis rebaptirauert̃.
nec tñ ab unitatis cõpagine reces¬
serũt. eadẽ dilectione pacis potu¬
ert̃ ad ueniã ꝑtinere. qua cypri¬
anus etiã sine baptismo admis¬
sos. ab ecclie munerib ñ separa¬
ri potuisse testat᷑. Porro si uerũ
ẽ apud hereticos & scismaticos
eẽnt in unitate positis aliena
peccata: si ad unitatẽ uemientib
& sine baptismo admissis solue¬
rent᷑ & ꝓpria: ͦ sła si teste cypͥa¬
no unitatis uincłm tantũ ualet.
quomͦ possent ledi a peccatis
aliens. qui nollent ab unitate
recedere:si etiã ñ baptizati pecca¬
tis ꝓpriis ñ ꝑirent. qui ad eam uel¬
lent ex heresi accedere: Qͦd aũ
adiungit cyprianꝰ &e dicit. non
tũ qͥa aliq̃n erratũ ẽ. iło semꝑ er¬
randũ ẽ. cũ magis sapientib &

Expanded text:
iam, ut arbitror, ex his quae in superioiam, ut arbitror, ex his quae in superioribus libris diximus manifestum est — etiam in haereticorum peruersitate potest esse christiani baptismi integritas, si qui temporibus illis rebaptzauerunt nec tamen ab unitatis conpagine recesserunt, eadem dilectione pacis potuerunt ad ueniam pertinere, qua Cyprianus etiam sine baptismo admissos ab ecclesiae muneribus non separari potuisse testatur. porro si uerum est aput haereticos et schismaticos essent in unitate positis aliena peccata, si ad unitatem uenientibus et sine baptismo admissis soluerentur et propria! nam si teste Cypriano unitatis uinculum tantum ualet, quomodo possent laedi peccatis alienis qui nollent ab unitate recedere, si etiam non baptizati peccatis propriis non perirent, qui ad eam uellent ex haeresi accedere? Quod autem adiungit Cyprianus et dicit: non tamen quia aliquando erratum est, ideo semper errandum est, cum magis sapientibus et
Abbreviated transcription (Latin):
miscdia sua indulgentiã dare: ce eiᷤᷤ
qui ad eccłiam simplicit̃ admissi
in eccłia dorimerunt. ab eccł̃iȩ suȩ
munerib ñ separare. Bene quid̾e
p̃sũpsit: qͦd caritas unitatis cooꝑire
posset multitudinẽ percatoꝵ. Go¬
si habebant baptismũ. & ab his ñ
recte sciebatur qui eos denuo bap¬
tirandos ẽẽ censebant: id erratum
coopiebat caritas unitatis. quãdiu
inerat ista ñ diabolica dissensio. s
humana tẽptatio. donec eis sicut
apłs dicit. siqͥd aliter sapiebant
dñs reuelaret. Et ido ue istis: qui
ꝑ sacrilegã p̃cisionem ab unitate
dirupti. si & apud nos & apud il¬
los est baptismus rebaptirant. Si
autẽ in catholica sola est: nec bap¬
tirant.Siue gͦ rebaptraent siue ñ
baptizent: ñ st̃ in uincło pacifun¬
de cuilibet istoꝵ uulneri adhibe-¬
ant mediemnã. Nos autẽ si ad ec¬
cłiam sine baptismo admittimꝰ. in
eo numero sumus quib eypria¬
nus ꝓpter unitatis custodiã ignoᷤ¬
ci posse p̃sumpsit. Si autẽ sicut

Expanded text:
iam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. bene quidem praesumpsit, quod caritas unitatis cooperire posset multitudinem peccatorum. quodsi habebant baptismum et ab his non recte sentiebatur qui eos denuo baptizandos esse censebant, id erratum cooperiebat caritas unitatis, quamdiu inerat ista non diabolica discessio, sed humana temptatio, donec eis, sicut apostolus dicit, si quid aliter sapiebant dominus reuelaret. et ideo uae istis, qui per sacrilegam praecisionem ab unitate dirrupti, si et aput nos et aput illos est baptismus, rebaptizant, si autem in catholica sola est, nec baptizant. siue ergo rebaptizent sine non baptizent, non sunt in uinculo pacis, unde cuilibet istorum uulneri adhibeant medicinam. nos autem si ad ecclesiam sine baptismo admittimus; in eo numero sumus quibus Cyprianus propter unitatis custodiam ignosci posse praesumpsit. si autem — sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃m. qui & saulo ip̃se dixit qͥd
me ꝑ sequeris. qñ eiꝰ seruos ꝓseqͤ¬
bat᷑: &e in fine ipse dicturus ẽ. cũ
uni ex minimis meis ñ fecistis
mͥ ñ fecistis: Quãobrem om̃s qͥ
ex nobis exeunt ñ st̃ ex nobis.
s ñ om̃s qͥ nobiscũ st̃ ex nobisst̃.
Sic̃ area cũ triturat᷑. quicqͥd inde
uolat ñ ẽ triticũ: s ñ qͥcqͥd ibi ẽ
triticũ ẽ. Idoq os ioħes ex nobis
inqͥt exierunt: s ñ erant ex nobis.

Expanded text:
Iesum, qui et Saulo ipse dixit: quid Iesum, qui et Saulo ipse dixit: quid me persequeris, quando eius seruos persequebatur, et in fine ipse dicturus est: cum uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis? quamobrem omnes qui ex nobis exeunt non sunt ex nobis, sed non omnes qui nobiscum sunt ex nobis sunt, sicut area cum trituratur quidquid inde uolat non est triticum, sed non quidquid ibi est triticum est. ideoque et Iohannes: ex nobis, inquit, exierunt, sed non er
Abbreviated transcription (Latin):
in tenebris sit usq adhuc:ͦ Si qͥa
unus ẽ baptisimis & unus sp̃s. iđo
ñ posst̃ habere unũ baptisma. qui
ñ habent unũ sp̃m:cur intus inno¬
cens & homicida baptismũ unũ
habent. & eundẽ sp̃m ñ habent:ᷤ
Ita gͦ potest hereticus &e catholi¬
cus baptisma unũ habere. os unã
eccłiam ñ habere: sic̃ posst̃ in catho¬
lica innocens & homicida baptisma
unũ habere. & unũ sp̃m ñ habe¬
re. Qͥa sic̃ unũ ẽ baptisma: sic unꝰ
sp̃s & una eccłia. Ita fit. ut hoc qͦ
q agnoscendũ sit qͦd habet. hoc
ei dandũ qͦd ñ habet. Si nichil po¬
test ratũ & firmũ ẽẽ apud dñm
qͦd illi faciunt. quos dñs hostes
& adũsarios suos ẽẽ dicit: eur fir¬
mꝰ ẽ baptisinus quẽ tradunt homi¬
cidȩ: An hostes & aduersarios do¬
mim ñ dicimus homicidas: Qui
autẽ odit frẽm. homicida ẽ. Quomͦ
gͦ baptirabant. qͥ oderant paulum
seruũ acp̃i ihu. ac ꝑ hoc oderant ce

Expanded text:
in tenebris sit usque adhuc? si, quia in tenebris sit usque adhuc? si, quia unus est baptismus et unus spiritus, ideo non possunt habere unum baptisma qui non habent unum spiritum, cur intus innocens et homicida baptisma unum habent et eundem spiritum non habent? ita ergo potest haereticus et catholicus baptisma unum habere et unam ecclesiam non habere, sicut possunt in catholica innocens et homicida baptisma unum habere et unum spiritum non habere, quia sicut unum est baptisma, sic unus spiritus et una ecclesia. ita fit, ut hoc in quoque agnoscendum sit quod habet, hoc ei dandum quod non habet. si nihil potest ratum et firmum esse aput dominum, quod illi faciunt quos dominus hostes et aduersarios suos esse dicit, cur firmus est baptismus quem tradunt homicidae? an hostes et aduersarios domini non dicimus homicidas? qui autem odit fratrem suum homicida est. quomodo ergo baptizabant, qui oderant Paulum seruum Christi Iesu ac per hoc oderant et
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. uł suꝑ aquã baptismi. uł super
oleũ. uł suꝑ eucharistiã. uł suꝑ ca¬
pita eoꝵ quib manus imponitur.d
Que tñ om̃ia & fuint & ualent
etiã ꝑ homicidas: id est ꝑ eos qui
oderunt fr̃s. etiã in ipsa eccl̃ia.
Cũ dare nemo possit qͦd ñ habet:
quomͦ dat homicid̾a sp̃m scm̃: ᷤᷤ¬
Qͦd uͦ ait. baptitandus ẽ &e inno¬
uandus qͥ ad eccl̃iam uenit. ut
intꝰ in ñ scõs incurrerit: ᷤ An
forte sc̃s ẽ homicida:  Et si ꝓpt̃ea
baptizat᷑ in eccłia. ut hoc ipsũ
deponat. qͦd homo ad dm̃ ueni¬
ens dũ sacerdotẽ querit in sa¬
crilegũ fraude erroris meurrit:
ubi postea depositurus ẽ. si forte
in ipsa intus eccł̃ia. dũ hominẽ dĩ
querit. in homicidã fraude erroriᷤ
incurrit.ᵈ Si ñ potest in homĩe
aliqͥd mane ẽẽ & aliqͥd p̃ualere. qͣ¬
re potest in homicida sacram̃tum
test: cur intus baptizat homicida᷑.
da: cũ om̃s qui sp̃m sc̃m habet il¬
luminatꝰ sit. qui autẽ odit fratrẽ.

Expanded text:
 super oleum uel super eucharistiam uel super capita eorum quibus manus inponitur? quae tamen omnia et fiunt et ualent etiam per homicidas, id est per eos qui oderunt fratres, etiam in ipsa intus ecclesia. cum dare nemo possit quod non habet, quomodo dat homicida spiritum saQuod uero ait: baptizandus est et innouandus qui ad ecclesiam uenit, ut intus in non sanctos incurrerit? an forte sanctus est homicida? et si propterea baptizatur in ecclesia, ut etiam hoc ipsum deponat, quod homo ad deum ueniens, dum sacerdotem quaerit, in sacrilegum fraude erroris incurrit, ubi postea depositurus est, si forte in ipsa intus ecclesia, dum hominem dei quaerit, in homicidam fraude erroris incurrit? si non potest in homine aliquid inane esse et aliquid praeualere, quare potest in homicida sacramentumtest, cur intus baptizat homicida? ada, cum omnis qui spiritum sanctum habet inluminatus sit, qui autem odit fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
quos apłs paulus post ioħis bap¬
tismũ xp̃i baptismo uoluit bap¬
tixari:si autẽ ioh̾is baptismo ñ di¬
mittebant᷑ peccata: utrĩmam me¬
liores erant iohe cypriam tẽpori¬
b. de quib ipse dicit. qͦd fundos
insidiosis fraudib rapiebant. ce usu¬
ris multiplicantib fenus augebart:
quib tñ baptirantib fiebat remis¬
sio peccatoꝵs: an qͥa eos unitas eccłiȩ
tenebat.ͦ Qd ergo: ᷤ Ioħes ñ erat
in unitate amicus ille sponsi. uiȩ
dñice p̃parator: & ipsius dñi bap¬
terator.ͦ Q. uis hoc dementissimꝰ
dixerit: ͦ Qua ꝓpter quãquã ita
creda baptizasse ioh̾em. in aqua
pęnitentie & remissione peccato¬
rũ. ut ab eo baptizatis in spe re¬
muterent᷑ peccata: re ipsa uͦ in do¬
mini baptismo id fieret: sic̃ resur¬
rectio que expectat᷑ in finẽ. spe
in nobis facta ẽ. sic̃ dicit apl̃s. qͥ
simul nos excitauit & simul secde¬
re fecit in celestib: & idem dicit.

Expanded text:
quos apostolus Paulus post Iohannis bapquos apostolus Paulus post Iohannis baptismum Christi baptismo uoluit baptizari? si autem Iohannis baptismo non dimittebantur peccata, utrumnam meliores erant Iohanne Cypriani temporibus, de quibus ipse dicit quod fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant, quibus tamen baptizantibus fiebat remissio peccatorum P an quia eos unitas ecclesiae tenebat? quid ergo? Iohannes non erat in unitate, amicus ille sponsi, uiae dominicae praeparator et ipsius domini baptizator? quis hoc dementissimus dixerit? quapropter quamquam ita credam baptizasse Iohannem in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, ut ab eo baptizatis in spe remitterentur peccata, re ipsa uero in domini baptismo id fieret, sicut resurrectio quae expectatur in finem spe in nobis facta est, sicut dicit apostolus, quia simul nos excitauit et simul sedere fecit in caelestibus, et idem dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
& celsitudiẽ dñi p̃dicauit. cũ eũ
sibi longe p̃posuit. & humilitatem.
cũ eũ tanquã infirmũ baptizauit.
S si ioħ̾es xp̃m solũ baptirasset.
melioris baptismi dispensator io¬
hes fuisse pͥutaret᷑ quo ipse solus
xp̃c tinctus eẽt: quã xp̃i est quo
xp̃iam tingunt᷑. Et rursus si om¬
nes prius baptismo iohis. & dem
plenus minusq ꝑfectus xp̃i bap¬
tismus merito uideret᷑: qui ñ suf¬
ficeret ad salutẽ. Q ua circa & bap¬
tismo ioh̃is baptiratꝰ ẽ dñs. ut su¬
ꝑbas hominũ ceruices ad saluta¬
re suũ baptismũ flecteret. & ñ so¬
lus illo baptismate tinctus ẽ. ne
hoc ipso suꝑius illud ostenderet.
qͦd eo solus ipse baptizari meruis¬
set: & ultra illud ꝑseuerare ñ si¬
int. ne hoc unũ quo ipse bapti¬
rat. indigere p̃cedente altero uide¬
ret᷑. Q. uero itaq si baptismo ioħis
peccata dimittebant᷑. qͥd amplius
p̃stari potiit ꝑ baptismũ xp̃i. eis

Expanded text:
et celsitudinem domini praedicauit, cum eum et celsitudinem domini praedicauit, cum eum sibi longe praeposuit, et humilitatem, cum eum tamquam infimum baptizauit. sed si Iohannes Christum solum baptizasset, melioris baptismi dispensator Iohannes fuisse putaretur quo ipse Christus solus tinctus esset, quam Christi est quo christiani tinguntur. et rursus si omnes prius baptismo Iohannis et dplenus minusque perfectus Christi baptismus merito uideretur, qui non sufficeret ad salutem. quocirca et baptismo Iohannis baptizatus est dominus, ut superbas hominum ceruices ad salutare suum baptismum flecteret, et non solus illo baptismate tinctus est, ne hoc ipso superius illud ostenderet quod eo solus ipse baptizari meruisset, et ultra illud perseuerare non siuit, ne hoc unum quo ipse baptizat indigere praecedente altero uideretur. Quaero itaque, si baptismo Iohannis peccata dimittebantur, quid amplius praestari potuit per baptismum Christi eis,
Abbreviated transcription (Latin):
mus ẽẽ concessũ. baptizare in a¬
qua penitentie. in remissione pee¬
catoꝵ. qͦd ioh̃i concessũ est:. qua mi¬
rabili gr̃a suspendens in se corda
popłoꝵ. uiã p̃pararet in eis illi qͦm
se tanto p̃dicaret ẽẽ maiorẽ. S do¬
minus iħc xp̃e tali baptismo mun¬
dat eccł̃iam: quo accepto nullũ al¬
terũ requiratur: ioh̾es autẽ tali
baptismo p̃tinguebat: quo accep¬
to eẽt baptisma etiã dñicum ne-¬
cessariũ. ñ ut illud repetat᷑: s ut
eis qui ioħ̃is baptismũ acceꝑant.
etiã xp̃i baptismus cui uiã p̾para¬
bat ille traderet᷑. Si enĩ xp̃i humi¬
litas cõmendanda ñ eẽt: nͨ baptis¬
mo iohis opus eẽt. Rursus si in
ioh̾e finis eẽt: post ioħis baptis¬
ma xp̃i baptismate opus ñ eẽt. S
qͥa finis legis xp̃c ad iusticiã om̃i
credenti: ab illo demonstratũ ẽ ad
quẽ ꝑgeret᷑: ad hunc cũ ꝑuentum
fuerit ꝑmanet᷑. Idem igitur ioh̾es

Expanded text:
mus esse concessum baptizare in amus esse concessum baptizare in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, quod Iohanni concessum est, qua mirabili gratia suspendens in se corda populorum uiam praepararet in eis illi, quem se tanto praedicaret esse maiorem. sed dominus Iesus Christus tali baptismo mundat ecclesiam, quo accepto nullum alterum requiratur, Iohannes autem tali baptismo praetinguebat, quo accepto esset baptisma etiam dominicum necessarium, non ut illud repetatur, sed ut eis qui Iohannis baptismum acceperant etiam Christi baptismus, cui uiam praeparabat ille, traderetur. si enim Christi humilitas conmendanda non esset, nec baptismo Iohannis opus esset; rursus si in Iohanne finis esset, post Iohannis baptisma Christi baptismate opus non esset. sed quia finis legis Christus ad iustitiam omni credenti, ab illo demonstratum est ad quem pergeretur, ad hunc cum peruentum fuerit permanetur. idem igitur Iohannes
Abbreviated transcription (Latin):
uiam dño: cuiꝰ eũ ẽẽ p̃cursorẽ opor¬
tebat. Quã ille humilit̾ ingressu¬
rus. & se humilit̾ sequentes ad ex¬
cellentiã deducturus: sic̃ serins pe¬
des lauit: ita serui baptismo tingui
uoluit. Sicut enĩ se subiecit pedi-¬
b eors quos ipse dirigebat: sic io¬
ħis muneri quod ipse donauerat:
ut intelligerent om̃s qͣnto suꝑbiȩ
sacrilegio quisq contẽneret bay¬
tisma. qd̃ a dño deberet accipere:
q̃n ipse dñs accepisset. qͦd seruo
ut ꝓpriũ dare posset ipse p̃stite¬
rat᷑. Et cũ ioh̾es quo nemo exur¬
rexit maior in natis mulierũ. tan¬
tũ testimoniũ xp̃o ꝑhiberet. ut
soluendȩ corrigiȩ calciamenti ens
se fateret᷑ indignũ. acp̃c ce baptis¬
mũ eiꝰ accipiendo. humillimus in¬
ter homines inueniret᷑. & baptis¬
mo eius locũ auferendo. d̃s̃ altis¬
simus crederet᷑: idem humilitatiᷤᷤ
doctor. & celsitudinis dator. Nul¬
li enĩ ꝓph̾arum. nulli prorsus ho¬
minũ in scripturis diuinis legi¬

Expanded text:
uiam domino, cuius eum esse praecursorem oportebat. quam ille humiliter ingressurus et se humiliter sequentes ad excellentiam deducturus, sicut seruis pedes lauit, ita serui baptismo tingui uoluit. sicut enim se subiecit pedibus eorum quos ipse dirigebat, sic Iohannis muneri quod ipse donauerat, ut intellegerent omnes, quanto superbiae sacrilegio quisque contemneret baptisma quod a domino deberet accipere, quando ipse dominus accepisset, quod seruo ut proprium dare posset ipse praestiterat, et cum Iohannes, quo nemo exsurrexit maior in natis mulierum, tantum testimonium Christo perhiberet, ut soluendae corrigiae calciamenti eius se fateretur indignum, Christus et baptismum eius accipiendo humillimus inter homines inueniretur et baptismo eius locum auferendo deus altissimus crederetur, idem humilitatis doctor et celsitudinis dator. Nulli enim prophetarum, nulli prorsus hominum in scripturis diuinis legi
Abbreviated transcription (Latin):
seritis dimittent᷑: si cui tenueritis
tenebunt᷑. Baptismũ uͦ qͦd ẽ sacra¬
mentũ remissionis peccator. qͥa nul¬
li dubiũ ẽ habere posse etiã homi¬
cidas. qͥ in tenebris st̃ usq adhuc.
qͥa de cordib eoꝵs frat᷑num odiũ
ñ exclusum ẽ: siue nulla eis pecca¬
ta dimissa sint. siñ mutato in me¬
lius corde baptizati st̃. siue conti¬
nuo dimissa redierint. ꝑ se ipsũ
qͥa dei ẽ scm̃ ẽẽ cognoscimꝰ. oe siue
tradatursiue accipiat᷑ a talib. mil¬
loꝵs ꝑu̾sitate uiolari:siue intꝰ si¬
ue foris. Proinde consentimꝰ eypͥ¬
ano hereticos remissionẽ dare ñ

Expanded text:
tenueritis tenebuntur. baptismum uero, quod est sacramentum remissionis peccatorum, quia nulli dubium est habere posse etiam homicidas qui in tenebris sunt usque adhuc, quia de cordibus eorum fraternum odium non exclusum est, siue nulla eis peccata dimissa sint, si non mutato in melius corde baptizati sunt, siue continuo dimissa redierint, per se ipsum quia dei est sanctum esse cognoscimus et, siue tradatur siue accipiatur a talibus, nullorum peruersitate uiolari siue intus siue foris. Proinde consentimus Cypriano haereticos remissionem dare non
Abbreviated transcription (Latin):
xantur: cur ñ mirabilit̾ dicit᷑. pꝰt
ioh̾em baptizati st̃ homines. & pꝰt
inndos ñ baptirant᷑: cũ ex parte di¬
aboli eẽ inuidos. ⁊ ipse cyprianuᷤ
in epła de zelo os liuore testet᷑: &
in ecclia xp̃i fuisse inuidos xp̃i an
nuntiatores ipsis apłicis tẽporib ip¬
se cyprianus ex apło paulo sic̃ iã
docuimus manifestet: ᷤ Qͥa gͦ ioh̃is
baptismus ñ erat idem qui baptis¬
mus xp̃i: satis arbitror ẽẽ declara¬
tũ: & ꝓpt̾ea nichil ex illo docum̃ti
afferri potest. cur ꝓpt̃ea post here¬
ticos baptirandũ sit. qͥa baptiratũ
ẽ post ioħem:̃cũ iohes hereticus

Expanded text:
biliter dicitur: \'post Iohannem baptizati sunt homines et post inuidos non baptizantur,\' cum ex parte diaboli esse inuidos ipse Cyprianus in epistula de zelo et liuore testetur et in ecclesia Christi fuisse inuidos Christi adnuntiatores ipsis apostolicis temporibus ipse Cyprianus ex apostolo Paulo, sicut iam docuimus, manifestet? Quia ergo Iohannis baptismus non erat idem qui baptismus Christi, satis arbitror esse declaratum. et propterea nihil ex illo documenti adferri potest, cur propterea post haereticos baptizandum sit, quia baptizatum est post Iohannem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
is seruis suis. quos iam fecisset
amicos suos: qualib ait. iã ñ uoᷤ
dicã seruos s amicos: ut quẽ admo¬
dũ ꝑ uirgã florentẽ demonstratꝰ
est aaron sacerdos: ita in eiꝰ eccłia
ubi plura & maiora miracła facta
st̃. ꝑ aliqͦd signũ demonstrarent᷑
excellentioris sc̃itatis. ministri os
dispensatores mysteriors. qͥ soli
baptizare deberent. S si hoc fie
ipsoꝵs iã baptismus diceret᷑. sic̃
baptismus ioħis fuit. Ideo paulꝰ
gr̃as agit deo. qͦd neminẽ ipsoꝵ
daptirauerat: qͥ tanqͣm obliti in
cuius nomine baptirati eeñt. ꝑ ho¬
minũ se nomina diuidebant. Cũ
enĩ tantũ ualet baptismus ꝑ ho¬
minẽ contẽptibile̾. quantũ ꝑ apłm
datus: ita nͦ illius nͨ illius. s acp̃i ẽẽ
cognoscit᷑. Qed in ipso dño. iohes¬
ꝑ ilła colũbȩ speciẽ se didicisse
testat᷑. Na scdm qͥd aliud dixerit
& ego nesciebã eũ: ñ plane uideo.
Si enĩ eũ om̃ino nesciret: ñ ueni¬

Expanded text:
is seruis suis quos iam fecisset is seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum qui soli baptizare deberent. Sed, si hoc fiipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per hominem contemptibilem quantum per apostolum datus, ita nec illius  quod in ipso domino Iohr illam columbae speciem se didicisse testatur. nam secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam eum, non plane uideo. si enim eum omnino nesciret, non ueni