comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
susmei. hoc in loco hominẽ quẽ appellauit.
&e pͥmũ in omnib posuit ad offerendũ mu¬
nꝰ do. intelligendũ ẽẽ om̃e humanũ arbitror
genꝰ ⁊ ipsũ dici hominẽ. qͥ holo caustũ offerat
uitulũ exbob sine macła. Iste aũ uitulus sũ
macula: uide si non ille saginatꝰ. ẽ. uitulus.
quẽ pat̾ pregresso ac restituto s illo qͥ ꝑiesaat.
filio quiq omnẽ substantiã eiꝰ dilapidauerat:
igulau̾̃it. Et fecit ꝯuunũ magnũ ⁊ letitiã ha¬
buit: ita ut letarent᷑ angeli incelo. suꝑ uno pec¬
catore penitentiã agente. homo gͦ iste qui ꝑie¬
rat &e inuentꝰ. ẽ. qm̃ nichil habuit ꝓpͥe substã¬
tiȩ quod offerret. cuncta namq dilapidaue¬
rat. inuens luxuriose: inuenit istũ uitulũ &e¬
litꝰ quidẽ missũ. s ex patriarcharũ ordine ⁊
conexis ex abrahã generationũ successiorib.
uenientẽ. Et idcirco ñ dix uitulũ &e silur. ut
uideat᷑ uitulus quicũq mandatꝰ. s uitulĩ¬

Expanded text:
. Hoc in loco hominem quem appellavit et primum in omnibus posuit ad offerendum munus Deo, intelligendum esse omne humanum arbitror genus, et ipsum dici hominem qui holocaustum offerat vitulum ex bobus sine macula. Iste autem vitulus sine macula vide si non ille saginatus est vitulus, quem pater pro regresso ac restituto sibi illo qui perierat filio, quique omnem ejus substantiam dilapidaverat, jugulavit, et fecit convivium magnum et laetitiam habuit, ita ut laetarentur angeli in coelo super uno peccatore poenitentiam agente. Homo ergo iste qui perierat et inventus est quoniam nihil habuit propriae substantiae quod offeret, cuncta namque dilapidaverat, vivens luxuriose, invenit istum vitulum, coelitus quidem missum sed ex patriarcharum ordine, et connexis ex Abraham generationum successionibus venientem, et idcirco non dixit vitulum, et siluit, ut videatur vitulus quicunque mandatus, sed vitul
Abbreviated transcription (Latin):
luunt᷑. aut in uidiȩ ac luioris infelititate sordeᷤᷤ¬
cunt. uł furentis odii: oe ire immanitate uexã¬
tur Quicumq gͦ tales sunt. licet corꝑe casti sĩt.
tam̃ non offerunt holo causta sua ꝑmanꝰ oẽ
muusteriũ sacerdotis. Non est em̃ meis ꝯsiliũ
& prudentia que sacerdotio fungitur apud
dm̃. s sunt ex illis quinq uirginib stultis q̃
uͥgines quidẽ fuerunt. &e castitatẽ corꝑis ser¬
uauerunt: oleum caritatis aũ ⁊ pacis. ⁊ reli¬
quarum lͥitutũ. in uasis suis ꝯdere nescier̃t.
Et idcirco excluse sunt a thalamo sponsi. qm̃
potest ꝑuenire. si reliquis nͥtutib ⁊ sacerdo¬
talib ministeriis deseratur. Et ido qui hȩc le

Expanded text:
luuntur, aut invidia ac livoris infelicitate sordesluuntur, aut invidia ac livoris infelicitate sordescunt, vel furentis odii et irae immanitate vexantur. Quicunque ergo tales sunt, licet corpore casti sint, tamen non offerunt holocausta sua per manus et ministerium sacerdotis: non est enim in eis concilium, et prudentia quae sacerdotio fungitur apud Deum, sed sunt ex illis quinque virginibus stultis quae virgines quidem fuerunt, et castitatem corporis servaverunt, oleum autem charitatis et pacis et reliquarum virtutum in lampadibus suis condere nescierunt, et idcirco exclusae sunt a thalamo sponsi . Quoniam potest pervenire, si reliquis virtutibus et sacerdotalibus ministeriis deseratur. Quod si de pe
Abbreviated transcription (Latin):
offerent sanguinẽ eꝰ. Sacerdos in te. ẽ. ⁊ filii eiꝰ.
mens quȩ inte ẽ ⁊ sensus enus. Q merito sacerdoᷤ:
⁊ filii sacerdotis appellant᷑. Soli eñi sunt: qͥ in¬
telligant dm̃. &e capaces sint scientiȩ di. Uult gͦ
sermo diumꝰ. ut rationabili sensu carnẽ tuam
incastitate offeras do. scđm qͦd apł̃s dic̃. hosti
ã iriuã scãm. placentẽ do. rationabile sit obse¬
quiũ ur̃m. Et hoc. ẽ ꝑ sacerdoteni uł filios sac̃¬
dotis offerre sanguine ad altare. cum ⁊ corpore
⁊ sp̃u quis sc̃s uł castꝰ efficitur. Sunt enim ⁊ alii
qui offerunt quidẽ holo caustum carnem suq̃
s non ꝑministeriũ sacerdotis. Non em̃ scient᷑
nͨ scđm legem quȩ inore sacerdotis. ẽ. offerũt.
s sunt quidẽ casti corpore. animo aũ inueni¬
unt᷑ incesti. Aut enim głe humanȩ ꝯcupiscẽ¬
tia maculantur aut cupiditate auaritiȩ pol¬

Expanded text:
offerant sanguinem ejus: Sacerdos in te, et filii ejus, offerant sanguinem ejus: Sacerdos in te, et filii ejus, mens quae in te est et sensus ejus, qui merito sacerdos vel filii sacerdotis appellantur, soli enim sunt qui intelligunt Deum, et capaces sint scientiae Dei. Vult ergo sermo divinus ut rationabili sensu carnem tuam in castitate offeras Deo: Secundum quod Apostolus dianctam, placentem Deo, rationabile obsequium vestrum . Et hoc est per sacerdotalem vel filios sacerdotis offerre sanguinem ad altare, cum et corpore et spiritu quis castus efficitur. Sunt enim et alii qui offerunt quidem holocaustum carnem suam, sed non per ministerium sacerdotis: Non enim scienter nec secundum legem quae in ore sacerdotis est offerunt, sed sunt quidem casti corpore, animo autem inveniuntur incesti. Aut enim gloriae humanae concupiscentia maculantur, aut cupiditate avaritiae pol
Abbreviated transcription (Latin):
des eius. Herum si hȩc etiam ad moralẽ locũ¬
inclinare uolueris. habes ⁊ tu uitulum quem of¬
ferre debeas. Uitulus ẽ ⁊ quidẽ ualde suꝑbus:
carnẽ castam pudicamq custodias: ad duc eam
ad hostiũ tabernaculi. id÷ ubi diuinorum libro¬
rum susciꝑe possis auditum. Masculinũ sit mu¬
nus tuum: feminã nesciat. ꝯcupiscentiã respu¬
at. fragilitatem refugiat. Nichil dissolutũ requi¬
rat aut molle. Impone etiam manum tuam sr̃
hostiam tuam ut sit accepta dño. ⁊ iugula illã
contͣ diũm. hoc. ẽ. impone ei ꝯtinentiȩ frenũ. ⁊
manũ discipline ne auferas ab ea. sicut imposu¬
it manũ carni sue ille qui dicebat. macero cor¬
pꝰ meũ ⁊ seruituti subitio. ne forte cũ aliis p̃di¬
cauero ipse reprob efficiar: & uigula illam ꝯ¬
tra dñm. mortificans sine dubio menbra tua.
quȩ sunt suꝑ t̾ram. S ⁊ filii aaron sacerdotis:

Expanded text:
des ejus . Verum si haec etiam ad moralem locudes ejus . Verum si haec etiam ad moralem locuinclinare velis, habes et tu vitulum quem offerre debeas, vitulus est et quidem valde superbus eam castam pudicamque custodias, adduc eam ad ostium tabernaculi, id est ubi divinorum librorum suscipere possit auditum; masculinum sit munus tuum, feminam nesciat, concupiscentiam respuat, fragilitatem refugiat, nihil dissolutum requirat aut molle. Impone etiam manum tuam super hostiam tuam, ut sit accepta Domino, et jugula illam contra Dominum, hoc est, impone ei continentiae frenum et manum disciplinae ne auferas ab ea, sicut imposuit manum suam carni suae, ille qui dicebat: Macero corpus meum, et servituti subjicio, ne forte cum aliis praedicavero, ipse reprobus efficiar. Et jugula eam contra Dominum, mortificans sine dubio membra tua quae sunt super terram. Sed et filii Aaron sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
nis absumpsit: &e ad diunitatis eiꝰ naturã cun¬
cta restituit. lignis tamen adhibitis: ignis iste
sucenditur. Nsq ad lignum enim: incarne paᷤ¬
sio fuit xͥ. Ubi aũ suspensus in ligno ẽ. dispen¬
satio carnis finita. ẽ. Resurgens eñi amortius
ascendit incelũ: quo it̾ eiꝰ natura ignis ostñdit.
Unde ⁊ apłs dic ebat: quia & si cognouimꝰ xp̃m¬
scđm carnem. s nunc ĩã ñ nouimꝰ. holocaustũ
namq carnis eius ꝑlignũ crucis oblatum: ter¬
rena cȩlestib ce diuinis humana sociauit. Int̾ra¬
nea sane cumpedib aqua dilui iubet sermo
p̃cepti. sacramentũ baptismi subfigurali p̃di¬
catione enuntians. Nam oe int̾iora diluit: qui
cũscientiã purgat. Pedes abluit: qui ꝯsum¬
mationẽ suscipit sacram̃ti. & scit quia qui mũ¬
dus ẽ non indiget nͥ ut pedes lauet. ⁊ quia par¬
tem quis habere non potest cũ iħir nͥ lau̾it pe¬

Expanded text:
nis assumpsit, et ad divinitatis ejus naturam cunnis assumpsit, et ad divinitatis ejus naturam cuncta restituit. Lignis tamen adhibitis ignis iste succenditur, usque ad lignum enim in carne passio fuit Christi; ubi autem suspensus in ligno est, dispensatio carnis finita est: Resurgens enim a mortuis ascendit ad coelum quod iter ejus natura ignis ostendit, unde et Apostolus dicebat: Quia et si cognovimm carnem, sed nunc jam non novimus . Holocaustum namque carnis ejus per lignum crucis oblatum, terrena coelestibus et divinis humana sociavit. Intestina sane cum pedibus aqua dilui jubet sermo praecepti, sacramentum baptismi sub figurali praedicatione denuntians. Nam intestina diluit, qui conscientiam purgat; et pedes abluit, qui consummationem suscipit sacramenti, et scit quia qui mundus est non indiget, nisi ut pedes lavet, et quia partem quis habere non potest cum Jesu, nisi laverit pe
Abbreviated transcription (Latin):
xisse mirra. s ce inpectore eius recubuisse. quid
habeat emmnentie. horum gͦ singuloꝵ causas
disserere.⁊ alia quidem incipientib alia uͦ his
menbratim uitulum diuisisse. S & qui nouit
ostendere que fuerint legis pͥntipia. qͥ etiã in
ꝓpħis ꝓfectus accesserit. quȩ uͦ in euangeliis ple¬
nitudo ꝑfectionis habeat᷑: uł qui doce p otest.
qͦ u̾bi lacte alendi sunt paruuli inxͦ. ⁊ quo u̾bio
lere. fouendi &e refitiendi sunt qui ĩ firmant᷑ ĩ
fide. quis etiam sit solidus cib ⁊ fortis quo inpin¬
guandi sint athlete xͥ. qui hȩc singła nouit sp̃u¬
aliratione duudere. potest huiꝰmodi doctor il¬
le sacerdos uideri. quimponit suꝑ altare holo¬
caustũ ꝑmenbra diuisũ. Addit &e ligna altari.
miscetur: De sursũ. ẽ. em̃ diuinitas xͥ: quo igniᷤᷤ
iste festinat. Conuenient̾ gͦ omnia hȩc quȩ in
corpore a saluatore nr̃o gesta sunt. cȩlestis ig¬

Expanded text:
xisse misto, sed et in pectore ejus recubuisse, quid xisse misto, sed et in pectore ejus recubuisse, quid habeat eminentiae. Horum ergo singulorum causas disserere, et alia quidem incipientibus; alia vero his membratim vitulum divisisse, et qui novit ostendere quae fuerint legis principia, qui etiam in prophetis profectus, accesserit; quae vero in Evangeliis plenitudo perfectionis habeatur, vel qui docere potest, quo verbi lacte alendi sint parvuli in Christo, et quo verbi olere refovendi sint qui infirmantur in fide; quis etiam sit cibus solidus et fortis, quo impinguendi sunt athletae Christi; qui haec singula novit spiritali ratione dividere, potest hujusmodi doctor ille sacerdos videri qui imponit super altare holocaustum per membra divisum. Addit et ligna altari miscetur; desursum enim est divinitas Christi quo ignis iste festinat. Convenienter ergo omnia haec quae in corpore a Salvatore gesta sunt coelestis ig
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi di. quod hic uitulus nominatur. & quomͦ
menbratĩ diuidatur a sacerdotibꝰoꝑe p̃tiũ ẽ
aduert̾e. fgoputo quod ille sac̾dos detrahit
corium untuli oblati inholo caustũ.⁊ deducit
pellem qua menbra eius ꝯtegunt᷑ qͥ de u̾bo di
abstrahit uel amen littere. &r interanea eiꝰ quȩ
sunt spũalis intelligentie menbra de mdat.
Ethec menbra u̾bi interioris scientiȩ. ñ in humi¬
li aliquo locoponit. s malto ⁊ sancto. id̃ super
altare collocat: cum non indignis hominib
&e̾ humilem uitam ac t̾renã ducentib pandit
diuina misteria. s illis qui altare di sunt. inqͥ¬
b semper ardet diumꝰ ignis. ⁊ semper consumi¬
tur caro. Suꝑ hos gͦ tales menbratim diuisus
iste holocausti uitulus collo catur. Dundit nã¬
q menbratim uitulũ: qui explanare ꝑ ordinẽ
potest. &e competenti distinctione disserere qͥ
euis lauasse lacriis ce capillis capits ext̾r sis¬
se. quanto autem his potius sit caput eius un¬

Expanded text:
Verbi Dei quod hic vitulus nominatur, et quomodo membratim dividatur a sacerdotibus operae pretium est advertere. Eos puto quod ille sacerdos detrahit corium vituli oblati in holocaustum, et detrahat pellem qua membra ejus conteguntur, qui de verbo Dei abstrahit velamen litterae, et interna ejus, quae sunt spiritalis intelligentiae, membra denudat, et haec membra, verbi interiores scientiae, non in humili aliquo loco ponit, sed in alto et sancto, id est super altare collocat, cum non indignis hominibus et humilem vitam ac terrenam ducentibus pandit divina mysteria, sed illis qui altare Dei sunt, in quibus semper ardet divinus ignis, et semper consumitur caro. Super hos ergo tales, membratim divisus iste holocausti vitulus collocatur. Dividit namque membratim vitulum, qui explanare per ordinem potest, et competenti distinctione disserere quiejus lavisse lacrymis, et capillis capitis sui extersisse; quanto autem iis potius caput ejus un
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dix̃. Quia non capit ꝑire propħam extͣ ie¬
rusalem. Posuit gͦ & manũ suam suꝑ caput
uituli: hoc ẽ. pect̃a generis humani imposu¬
it suꝑ caput suum. Ipse. ẽ. em̃ caput corꝑis¬
eccłie. S & hoc fortassis non sine causa fit: ꝙ cũ
suꝑiꝰ dixisset. applicuit eum ad hostiũ taber¬
nacłi testimonii. inposteriorib repetit ⁊ it̾ũ
dic̃ ad altare quod ẽ adhostiũ tabernacłi
testimonii. quasi non eundẽ locũ sub eadẽ
narratione semel designasse suffecerit. nͥ qͥa
forte hoc in telligi uoluit. qd̾ sanguis iħu
non solũ inierłm effusus. ẽ uͥ erat altare ce
basis eiꝰ ce tab̾nacłm testimonii. s ⁊ qđ suꝑnũ

Expanded text:
nus dixit: Quia non capit perire prophetam extra Hierusalem . Posuit ergo et manum suam super caput vituli, hoc est peccata generis humani imposuit super caput suum: ipse est enim caput core suae. Sed et hoc fortasse non sine causa fit, quia cum superius dixisset: applicabit eum ad ostium tabernaculi testimonii, in posterioribus repetit et iterum dicit, ad altare, quod est ad ostium tabernaculi testimonii; quasi non eumdem locum suum eadem narratione semel designasse sufficeret, nisi quia forte hoc intelligi voluit, quod sanguis Jesu non solum in Jerusalem effusus est ubi erat altare et basis ejus, et taberna
Abbreviated transcription (Latin):
cłm illud ad quod uenerat. s ad hostiũ eiꝰ obla¬
tꝰ ẽ holo caustum. quia extͣ portam passus. ẽ.
Nam &e illi mali colom uenientẽ filiũ patrisfa¬
miliȩ eiecerunt foras extͣ iuineã ⁊ occiderunt.
hoc. ẽ. gͦ qͦd offeriur ad hostiũ tabernadi. accep¬
tꝰ cont᷑ͤ dñm. Et quid tam acceptũ qͣm hostia xͥ.
qͥse ipsum obtulit d̾o: Et tam̃ imponit manũ
suam. in quit suꝑ capud hostie: ⁊ iugulabũt
uitulũ ꝯtra dñm. Et offerent filii aaron sacer
uideri ad hoc dictum:. quod de filiis aaron
erant annas ⁊ carphas &e cet̾i om̃s qͥ ꝯciliũ agẽ¬
tes ad u̾sum iħm ꝓ nuntiauerunt eũ reũ. eẽ.¬

Expanded text:
lud ad quod venerat, sed ad ostium ejus oblatus est holocaustum, qui extra castra passus est: nam et illi mali coloni venientem filium patrisfamilias ejecerunt foras extra vineam et occiderunt. Hoc est ergo quod offertur ad ostium tabernaculi, acceptus contra Dominum. Et quid tam acceptum quam hostia Christi qui seipsum obtulit Deo: Et tunc imponent manum suam, inquit, super caput hostiae, et jugulabunt vitulum contra Dominum, et offerent filii Aaron sacerdvideri ob hoc dictum quod de filiis Aaron erant Anna et Caiphas, et caeteri omnes qui consilium agentes adversum Jesum pronuntiaverunt eum reu
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ simplicẽ sequar. ⁊ absq ulla ut ipsi ri
dere nos solent tropha u̾bi. ⁊ allegorie nubilo
uoce legis latoris excipiã: ego eccłiastic᷑ sub
fide xͥ uiuiens. ⁊ inmedio eccłie positꝰ. ad sacͥ¬
ficandũ uitulos. ⁊ agnos. ⁊ offerendã simi

Expanded text:
lectum sequamur, et absque ulla, ut ipsi nos lectum sequamur, et absque ulla, ut ipsi nos ridere solent, stropha verbi et allegoriae nubilo vocem legislatoris excipiamus, ego ecclesiasticus sub fide Christi vivens, et in medio Ecclesiae positus, ad sacrificandum vitulos vel ag
Abbreviated transcription (Latin):
icut in nouissimis dieb
uerbumdi ex maria. car¬
ne uestitũ ꝓ cessit in hũc¬
mundum. ⁊ aliud quidẽ
erat qͦd iidebatur in eo. aliud quod ĩ telligeba¬
tur carnis namq aspectus in eo patebat oĩb.
pancis uͦ electis dabatur diuinitatis agnitõ:
tur ad homines: non absq cõpetentib ꝓfert᷑
ĩ dum̃tis. Nam sic̃ ibi carnis. itahic litterȩ ue¬
lamine tegitur. ut littera quidẽ aspiciatur
sensus tanquã diuinitas sentiat᷑. Tale gͦ ẽ qd̾
⁊ ñc inuenimꝰ librũ leuiticũ reuoluentes. ĩ qͦ
sacͥfitioꝵ ritus. ⁊ hostiarum diu̾sitas. ac sacer¬
dotũ ministeria describunt᷑ s hec scđm litte¬
ram que tanquã caro u̾bi dei.ẽ. ⁊ indumentũ
diuinitatis eiꝰ. digni fortassis uł aspiciant
uł audiant ⁊ indigni. S beati st̃ illi oculi
qͥ uelaminȩ littere ob tectũ intrinsecꝰ dium̃
sp̃m uident. ⁊beati sunt qui ad hȩc audienda.
mundas aures interioris hominis deferunt.

Expanded text:
icut novissimis diebus Verbum Dei ex Maria carne vestitum processit in mundum; et aliud quidem erat quod videbantur in eo, aliud quod intelligebatur carnis namque aspectus in eo patebat omnibus, paucis vero et electis dabatur divinitatis agnitio tur ad homines, non absque competentibus profertur indumentis. Nam sicut ibi carnis, ita hic litterae velamine tegitur: ut littera quidem aspicitur s sensus tanquam divinitas sentitur. Tale ergo est quod et nunc invenimus librum Levitici perquirentes, in quo sacrificiorum ritus et hostiarum diversitas ac sacerdotum ministeria describuntur; sed haec secundum litteram, quae tanquam caro Verbi Dei est et indumentum divinitatis ejus, digni fortassis vel aspiciant, vel audiant indigni: sed beati sunt illi oculi qui velamen litterae obtectum intrinsecus divinum spiritum vident, et beati sunt qui ad haec audienda mundas aures interioris hominis deferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ potatur arebecca. qͣm ipse magis potare.
deb̾et: Hide gͦ ne forte sicut &e dñs iħs. cumip¬
se sit panis uite. &e ipse pascat animas esurientes
ipse rursum esurire se fatetur cum dicit. esuri¬
ui &r dedistis mͥ manducare. &e iterum cũ ipse sit
aqua uiua. &e potum det omnib sitientib rur¬
sum ipse dicit ad samaritanam damͥ bibere:
Sic ce propħicus sermo cũ ipse potum det siti¬
ta. ẽ. & tam eruditione sub nixa. quȩ deꝑfun¬
dis haurire scientie fluenta consueuit: ipsa pͥ
teos. nͥ cotidie haurias aquas. non solum alios
potare non poteris: s ipse quoq sium u̾bi dĩ
nͨ sitis iustitiam. & quomͦ poteris dicere. sicut

Expanded text:
quomodo potatur a Rebecca, quam ipse magis potare quomodo potatur a Rebecca, quam ipse magis potare deberet? Vide ergo ne forte sicut et Dominus Jesus, cum ipse sit panis vitae , et ipse pascat animas esurientes; ipse rursum esurire se fatetur, cum dicit, Esurivi, et dedistis mihi manducare : et iterum cum ipse sit aqua viva, et potum det omnibus sitientibus; rursum ipse dicit ad Samaritanam, Da mihi bibere : sic et propheticus sermo, cum ipse potum det sitita est, et tanta eruditione subnixa; quae de profundis haurire scientiae fluenta consuevit, ipsa potest teos, nisi quotidie haurias aquas; non solum alios potare non poteris, sed ipse quoque sitim verbi Dei nec sitis justitiam. Et quomodo poteris dicere, Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
q̃s hauriebat deputeis. ut & canelos possit ad¬
aquare: usq quo cessarent inqͥt bibentes. Miste¬
ria sunt cuncta quȩ scͥpta sunt. Nult oe te s xͦ
despondere: id÷ desponsare. Ad te enim loqui
ponsabo te mͥ infide &e miscđia: &e agnosces dm̃.¬
Quia gͦ uult te sͥ desponsare: p̃mittit ad te ĩtũ
mo inexertitatus ce̾ imꝑitꝰ. sermonẽ ꝓpħicum
suscipit. s qͥ scit haurire aqͣm deꝑfundo putei.
&e qui scit intm̃ haurire. ut cẽ his sufficiat qui
irrationabiles & ꝑuersi uidentur. quoꝵ figurã
tenent cameli: ut &e ipse possit dice̾. quia sa¬
pientib ce insipientib debitor sum. Deniq sic
dixerat incorde suo: puer iste. Ex his inqͥt uͥgi¬
nib quȩ ueniunt ad qͣm: quetumq dixerit mͥ
bibe tu. & camelos tuos ad aquabo: ipsa erit sp̃o
ponit dehumero ydriam. Deponit eñĩ elatam
grece facundie arrogantiam &e ad humilẽ ac
tasse.Si puer propħici sermonis tenet figurã.

Expanded text:
quas hauriebat de puteis, ut et camelos posset adquas hauriebat de puteis, ut et camelos posset adaquare, Usquequo cessarent, inquit, bibentes . Mysteria sunt cuncta, quae scripta sunt. Vult et te sibi Christus desponsare: ad te enim loquitponsabo te mihi in fide et misericordia, ut agnoscas DomiQuia ergo vult te sibi desponsare, praemittit ad te puerum mo inexercitatus et imperitus sermonem propheticum suscipit; sed qui scit haurire aquam de profundo putei: et qui in tantum scit haurire, ut etiam iis sufficiat qui irrationabiles et perversi videntur, quorum figuram cameli tenent; ut et ipse possit dicere, quia sapientibus et insipientibus debitor sum . Denique sic dixerat in corde suo puer iste, Ex his, inquit, virginibus, quae venerunt ad aquam, quaecumque dixerit mihi, Bibe tu, et camelos tuos adaquabo, ipsa erit sponsponit de humero hydriam; deponit enim elatam graecae facundiae arrogantiam: et ad humilem et tasse: Si puer prophetici sermonis tenet figuram;
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quȩ lecta sunt. Nam cẽ apłs dicit de huiꝰ¬
modi sermonib qͥa non int̾pretabiles sunt ad di¬
cendũ. qm̃ uos inqͥt inbecilles facti estis ad au¬
diendũ. Nideamus tamen hoc: quod nob mͦ re¬
ciuitatis haurire a qͣm depirteo. Rebecca cotidie
ueniebat adputeos: cotidie hauriebat aquam.
&e quia cotidie uacabat ad puteos: id circo inue¬
niri potuit apuero abraham &e in matrimoniũ
sociari ysaac. Hȩc fabulas putatis. ẽẽ. & histori¬
as narrare inscͥpturis sp̃m scm̃: Animarũ est
ista eruditio &e spũał doctrina quȩ te instituit¬
oe codocet cotidie uenire ad puteos scͥpturarũ
ad. aquas sp̃s sc̃r. & haurire semꝑ. ac plenũ uas
domum referre. sicut faciebat & sc̃a rebecca.
Quȩ non alit̾ iungi potuisset tanto patriarche
ysaac qui ex reꝓmissione natꝰ ẽ. nͥ hauriendo
aqͣm: &e̾ intantum hauriendo ut non solũ pos¬
sit potare eos qui domi sunt s & puerũ abrahe.
Et non tm̃ puerũ. s oẽ eo usq ab undaretaquis.

Expanded text:
ex his quae lecta sunt. Nam et Apostolus dicit de hujuscemodi sermonibus, quod interpretabiles sunt ad dicendum; quoniam vos, inquit, imbecilles facti estis ad audiendum . Videamus tamen hoc quod nobis recivitatis haurire aquam de puteo . Rebecca quotidie veniebat ad puteos, quotidie hauriebat aquam: et quia quotidie vacabat ad puteos, idcirco inveniri potuit a puero Abrahae, et in matrimonio sociari Isaac. Haec fabulas putatis esse, et historias narrare in Scripturis Spiritum sanctum? Animarum est ista eruditio, et spiritualis doctrina, quae te docet quotidie venire ad puteos Scripturarum, ad aquas Spiritus sancti, et haurire semper, ac plenum vas domum reportare: sicut faciebat etiam sancta Rebecca; quae non aliter jungi potuisset tanto patriarchae Isaac, qui ex repromissione natus est, nisi hauriendo aquas: et in tantum hauriendo, ut non tantum posset potare eos qui domi sunt, sed et puerum Abrahae: et non tantum puerum, sed et eousque abundaret aquis,
Abbreviated transcription (Latin):
carnes u̾bi dĩ cotidie sumunt. Pascha enĩ nr̃m: mi
comedatur: propt̾ra in uesꝑa mundi passus. ẽ.
uesꝑa sollicitus fueris &e infletu ac ieiuniis atq ĩ
onsi labore iustitiȩ uitam duxeris: pot̾is & tu dice.
Ad uesꝑam demorabit᷑ fletus: & ad matutinum
lȩtitia. letaberis enim mane. id⁊ in scło uenturo.
sim hoc scło fructum iustitiȩ infletu &e labore
collegeris. Nenite gͦ. & nos dum tempꝰ bibamus

Expanded text:
carnes Verbi Dei quotidie sumunt; Pascha enim nostrum icarnes Verbi Dei quotidie sumunt; Pascha enim nostrum icomedatur, propterea in vespera mundi passus est vespera sollicitus fueris, et in fletu ac jejuniis, vel in omni labore justitiae vitam duxeris; poteris et tu dicere, Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Laetaberis enim mane, id est, in saeculo venturo, si in hoc saeculo fructum justitiae in fletu et labore collegeris. Venite ergo vos
Abbreviated transcription (Latin):
obsecro uos qui auditorio ũbi semꝑ assistitis.
pacient̾ accipite: donec paululĩ negligentes
&e desides commonemꝰ. habetote pacientian. qͥa
derebecca nob̃ id ÷ de pacientia sermo. ẽ. ce necesse
ẽ nos eos qui collecta negligunt. & audire decliuãt
uerbum di. paululũ ꝑpatientiam castigare. qͥ nõ
desiderant panem uite. nec aqͣm uiuuam. qͥ non
exeunt de castris. nec ꝓcedunt de domib luteis. ũ
colligant sͥ manna. qͥ non ueniunt ad petͣm. ut bi¬
eñi nob̾ ad negligentes. ẽ. & eos qui male habent.
Sani enun non indigẽt medico: s male habñtes.
Dicite em̃ uos qui tantũmͦ fe stis dieb ad eccłiam
Iudoꝵ ẽ. dies certos & raros obseruare sollennes.
ce ido ad eos dicit dñs. quia neomenias ur̃as. ce
sabbata ce diem mnagnũ non sustineo. ieniniũ &
ferias &e dies festos ur̃os odit amma mea. Odit gͦ
ds eos: qui unam diem putant festum diem ẽẽ do¬
mini. Epĩam om̃i die carnes agni comedunt: id :

Expanded text:
Obsecro vos, qui auditorio verbi semper assistitis, patienter audite; donec paululum negligentes ac desides commoneamus. Habetote patientiam: quia de Rebecca vobis, id est, de patientia sermo est: et necesse est nos eos qui collectam negligunt, et audire declinant verbum Dei, paululum per patientiam castigare: qui non desiderant panem vitae, nec aquam vivam, qui non exeunt de castris, nec procedunt de domibus luteis, ut colligant sibi manna, qui non veniunt ad petram, ut bienim nobis ad negligentes est, et eos qui male habent: sani enim non indigent medico, sed male habentes. Dicite mihi vos, qui tantum festis diebus ad ecclesiam ? Judaeorum est dies certos et raros observare solemnes: et ideo ad eos dicit Dominus, Neomenias vestras et sabbata, et diem magnum non sustineo; jejunium, et ferias, et dies festos vestros odit anima mea . Odit ergo Deus eos qui una die putant festum diem esse Domini. Christiani omni die carnes Agni comedunt, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
cis ambulate. T̃empus breue. ẽ: suꝑ.ẽ. ut qͥ habñt.
tanqͣm non habentes sint. Et qui utuntur hoc mũ¬
do: tanqͣm non utantur. Sine int̾missione orã¬
dum apłs p̃cepit. Nos qͥ ad orationes non conue¬
nitis quomͦ completis sine int̾missione qđ sẽꝑ

Expanded text:
cis ambulate : Tempus breve est; superest ut et qui habent, tanquam non habentes sint; et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Sine intermissione orandum Apostolus praecipit . Vos qui ad orationes non convenitis, quomodo completis sine intermissione, quod semper
Abbreviated transcription (Latin):
legem non audistis. Quomͦ gͦ potero mist̾ia legis
&e allegorias quas ab apło edocti sumꝰ aꝑire. cẽ pro¬
dere his quibus &e auditio⁊ lectio legis ĩcognita. ẽ:
parietẽ lapsantem. Timeo enim illud qđ scͥptũ
est. Popłs m̃s qui beatificant uos seducunt uos.
cẽ semitas pedum ur̃oꝵ conturbant. Tanqͣm fi¬
lios meos carissimos moneo. Miror si nondum
uob̾ innotuit uia xͥ. sine hoc quidem audistis.
quod non. ẽ. lata ce spatiosa. s arta &e angusta uia
ẽ. que ducit ad uitam. Et uos gͦ intrate ꝑ angus

Expanded text:
Legem non audistis? Quomodo ergo potero mysteria Legis, Legem non audistis? Quomodo ergo potero mysteria Legis, et allegorias, quas ab Apostolo edoctus sum, aperire et prodere iis, quibus et auditio et lectio Legis incognita est? parietem lapsantem. Timeo enim id quod scriptum est: Populus meus, qui beatificant vos, seducunt vos, et semitas pedum vestrorum conturbant . Tanquam filios meos charissimos moneo. Miror si nondum vobis innotuit via Christi, si nec hoc quidem audistis, quod non est lata et spatiosa, sed arcta et angusta via est, quae ducit ad vitam . Et vos ergo intrate
Abbreviated transcription (Latin):
siꝰ agro. alius lrabus uacat. & ad audiendũ dĩ uer
bum nemo. ant pauci ad modum uacant. Sed
qͥd uos de occupationib culpo. Quid de absen¬
tib conqueror: Presentes enam in ȩccłia posi¬
ti non estis intenti: s cominunes cẽ exusu fabu¬
las teritis. & u̾bo di uł lectionib diuinis t̾ga cõ¬
uertitis. Uereor ne &e uobis dicatur a dño illud
quod ꝑpropħ am dictum. ẽ. Conuerterunt ad
me dorsa: &e non facies suas. Qd gͥ ego faciam cui
minist̾ĩum uerbi creditum. ẽ: Quȩ leguntur
mistica sunt. in allegoricis exponenda sunt sacͣ¬
mentis. Possum ne surdis & auersis auribus in¬
gerere margaritas uerbi di: Non ita egit apłs.
uide eñi quid dicit. Ꝙ legem inqͥt legistis. legẽ
non audistis: Abraham enim duos filios habu¬
it. ⁊ cetera quib addit. quȩ sunt allegorica. Hun¬
qͥd sacramenta legis eis aperuit. qui neq legũt
neq audiunt legeni: S legem legentib dicebat.

Expanded text:
lius agris, alius litibus vacat: ad audiendum verbum lius agris, alius litibus vacat: ad audiendum verbum Dei nemo, aut pauci admodum vacant. Sed quid vos de occupationibus culpo? Quid de absentibus conqueror? Praesentes etiam et in ecclesia positi non estis intenti; sed communes et ex usu fabulas teritis, et verbo Dei vel lectionibus divinis terga convertitis. Vereor ne et vobis dicatur illudonverterunt ad me dorsa sua, et non facies suas . Quid igitur ego faciam, cui ministerium verbi creditum est? Quae leguntur mystica sunt, in allegoricis exponenda sunt sacramentis. Possumne surdis et aversis auribus ingerere margaritas verbi Dei? Non ita egit Apostolus; vide enim quid dicit: Qui Legem, inquit, legistis, Legem non audistis? Abraham enim duos filios habuit, etc, quibus addit, Quae sunt allegorica . Numquid sacramenta Legis eis aperuit, qui neque legunt, neque intelligunt? Sed Legem legentibus dicebat,
Abbreviated transcription (Latin):
E ꝑ hoc gͦ crescebat ysaac: ꝑ qd abrahe¬
illa uisio qua uidebat xͥ diem. & spes quȩ in ip¬
so est gaudia cumulabat. atq utinam efficere¬
mini cẽ uos ysaac: & ẽẽtis gaudium matͥ ur̃e ec¬
desie. s uereor ne ad huc intstitia & gemitu: eccłia
filios pariat. Aut non. ẽ ei tͣstitia &e gemitꝰ. cũ uos
non conuenitis ad audiendum dei uerbũ. & uix¬
festis diebus ad ȩccłiam ꝓceditis. & hoc ñ tam de¬
siderio u̾bi qͣm studio sollempnitatis. &e publi¬
ce quodãmꝰ remissionis obtentu: Quid gͥ ego fa
ciam cui despensatio u̾bi credita. ẽ: qui licet ĩ uti¬
lis sernus sim: accepi tam̃ a dño distribuendã
dñicȩ familiȩ tritici mensuram. S uide quid
addit sermo domini. Distribuendam inqͥt in
tempr̃ tritici mensurã. Quid gͦ faciam. uͥ uł qͣn¬
do ur̃m tempꝰ inueniam: Plurimũ ex hoc immo
pene totum mundanis occupationib teritis.
in foro aliud. alud in negotiatione consumitis. a¬

Expanded text:
rescebat Isaac, per quod Abrahilla visio qua videbat Christi diem, et spes quae in ipso erat, gaudia cumulabat. Atque utinam efficeremini et vos Isaac, et essetis gaudium matris vestrae Ecclesiae. Sed vereor ne adhuc in tristitia et gemitu filios Ecclesia pariat. Annon est ei tristitia et gemitus, cum vos non convenitis ad audiendum Dei verbum, festis diebus ad ecclesiam proceditis; et hoc non tam desiderio verbi quam studio solemnitatis, et publicae quodammodo remissionis obtentu. Quid igitur ego ciam, cui dispensatio verbi credita est? Qui licet inutilis servus sim, accepi tamen a Deo distribuendam familiae dominicae tritici mensuram? Sed vide quid addit: Distribuendam, inquit, in tempore tritici mensuram. Quid ergo faciam? Ubi, vel quando vestrum tempus inveniam? Plurimum ex hoc, imo pene totum mundanis occupationibus teritis: in foro aliud, aliud in negotiatione consumitis; a
Abbreviated transcription (Latin):
toria quȩ ansulis assuta ⁊ circulis suspensa at¬
ꝙ inneta funib ad modum cortinarũ. iugn¬
ti ⁊octo inlongũ atq inlatũ quatuor cubi¬
finus enim triplex non rumpit᷑ quȩ. ẽ. trim¬
tatis fides. ex qua dependet ⁊ ꝑ quam sustine¬
uniꝰ mensura: puto quod in serta lex euange¬
liis designetur. Septenarius namq numerus
legem significare solet: ꝑ multis septimi nume¬
ri sacramentis. Qͥ cũ sociant᷑ ad quatuor quat̾
faciunt. Decem aũ hȩcꝰ tria fuint: ut integrũ
ꝑfectionis numerũ teneant. ⁊ legis decalogũ
signent. Iam uero cocci. ⁊ iacineti. ⁊ byfsi ac pͣ

Expanded text:
tem, quae ansulis assuta, et circulis suspensa atque innexa funibus ad modum cortinarum viginti et octo in longum atque in latum quatuor cuFunis autem triplex non rumpitur, quae est Trinitatis fides, ex qua dependet et per quam sustineunius mensurae, inserta lex 398 Evangelio designatur. Septenarius namque numerus legem significare solet propter multa septenarii numeri sacramenta. Qui faciunt. Decem ergo cortinae fiunt, ut integrum perfectionis numerum faciant, et legis Decalogum si
Abbreviated transcription (Latin):
trib s in toto decalogo legis. spũalis intelligñ¬
castitatenradiecta quȩ ẽ maior omnium ca¬
quȩ ñ dederit ocłis suis somnum. nͨ palpebͥs
suis dormitationẽ. nec requiẽ temporib suis
donec inueniat locũ dño. taberuacłm deo
orationum hostias. & miscdiȩ uictimas offe-¬
rat do. in quo ꝯtinentiȩ cultro suꝑbiã quasi
taurum immolet. iracundiam quasi arietẽ
iugulet. luxuriam omnẽq libidinẽ tanqͣm
hircos ⁊ hedos litet. Sciat tamen ex his ⁊̃ sac̾¬
doti seꝑare dextrum brachiũ ⁊ pectusculũ.¬

Expanded text:
ibus, sed in toto decalogo legis spiritalis intelligadjecta quae est major omnium chae non daturum oculis suis somnum et palpebris suis dormitationem et requiem temporibus suis, donec inveniret locum Domino, tabernaculum Deo orationum hostias et misericordiae victimas offert Deo: in qua continentiae cultro superbiam quasi taurum immolat, iracundiam quasi arietem jugulat, luxuriam omnemque libidinem tanquam hircum: et ut sciat tamen ex his sacerdotibus separare dextrum brachium, et pectusculu
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciam quid agunt: s ut ipsos sciam. Et scien¬
tia mea dignos faciam: siquos inipsis inueniã
iustos. si quos inueniam penitentes. si quos tales
quos debeam scire. Deniq quia nullus qͥ penite¬
ret nullus qui conuerteretur aliꝰ inuentꝰ. ẽ. p̃t̾ lot.
ipse solus agnoscitur. ipse solus de incendio li¬

Expanded text:
ut ego quid agunt sciam: sed ut ipsos scientia mea dignos efficiam, si quos ipsorum inveniam justos, si quos inveniam poenitentes, si quos tales quos debeam scire. Denique quia nullus qui poeniteret, nullus qui converteretur inventus est praeter Lot, ipse solus cognoscitur, ipse solus de incendio li
Abbreviated transcription (Latin):
&e peccata eorum magna ualde. Descendi gͦ ut
uiderem si scd̾m clamorem ipsoꝵ qui uenit ad
telligi dignum sit. Descendi inquid ut uideam.
Quando abraham responsa deferuntur non d̾r¬
deus descendere. s supra ipsum astare. sicut¬
suꝑ eum. Nunc autem quia peccatorum causa
agitur: descendere dr deus. Uide ne ascensionẽ
cẽ descensionem localem sentias. frequent̾ eñi

Expanded text:
 peccata eorum magna valde. Descendens ergo videbo, si secundum clamorem ipsorum venientem ad telligi dignum sit. Descendi, inquit, ut viderem. Quando ad Abraham responsa redduntur, non dicitur descendere Deus, sed supra ipsum astrunc autem quia peccatorum causa agitur, descendere dicitur Deus. Vide ne ascensionem et descensionem localem sentias. Indignum est
Abbreviated transcription (Latin):
tempus: iacob uidebo potest de corpib dictum
intelligi. ifrł autem intelligam. sp̃s ⁊ animas
significare surgentium. Ecce inquit populus
souis habitabit: ⁊ m nationib ñ reputabitur.
potest quidem ⁊ scam utt̾am stare. Solus enim
popłs iacob non ẽ. ꝑmixtus cetis hominib nec
inter ceceras gentes repiitatus est. habuit enun
certa quęq pͥuilegilia in obseruationib ⁊ legi¬

Expanded text:
tempus, Jacob videbo, potest de corporibus dictum tempus, Jacob videbo, potest de corporibus dictum intelligi, Israel autem intelligam, spiritus et animas significare resurgentium. Ecce, inquit, populus solus habitabit, et in nationibus non reputabitur. Potest quippe et secundum litteram stare. Solus enim populus Jacob non est permistus caeteris hominibus, nec inter caeteras gentes reputatus est. Habuit enim certa quaeque privilegia in observationib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intelligendam ñ facile quis idoneus fiat. nisi
ascendat ad eminentem ⁊ excelsã scientiam. iccir¬
co inquit ñ ei maledicit deus. Est enim uita eiꝰ
alta ⁊ precelsa. ñ humilis ⁊ deiecta. Quod tam̃
carnem isrł est dixerit: s de illo cuius supra
t̾ram ambulantis. conuersatio incelis est. Aut
si etiam adulum populum dicta hec referenda
sunt: recte cum distinctione dicit ñ intuebor ⁊
intelligam. ut futurum tempus significet. uld̾
sine dubio qñ omnis isrł ad fidem xp̃i ueniens
his sine dubio qui excelsam ⁊ celestem uitam
consurgentes cum xp̃o exercuerunt suꝑ terram.
S ⁊ quod dixit de iacob. quidem uidebo. de ifrł
autem intelligam: ẽtiam hoc aptissima distincti¬
one suscipiendum est: ut aluid ad actus uisibi¬
les. auud ad inuisibilem fidem atq intelligibi¬
lem scientiam conferatur. Aut si ad futurum
scłm ista conuertimus. id ẽ ad resurrectionis

Expanded text:
et intelligendam non facile quis idoneus fiat, nisi et intelligendam non facile quis idoneus fiat, nisi ascendat ad eminentem et excelsam scientiam, idcirco, inquit, non ei maledicit Deus. Est enim vita ejus alta et praecelsa, non humilis et dejecta. Quod tamencarnem Israel est, dixerit; sed de illo cujus super terram ambulantis conversatio in coelis est. Aut si etiam ad illum populum dicta haec referenda sunt, cum distinctione dicit, ut intuear et intelligam, ut futurum tempus significet illud sine dubio, quando omnis Israel ad fidem Christi veniens his sine dubio, qui excelsam et coelestem vitam consurgentes cum Christo, exercuerunt super terras. Sed et quod dixit: De Jacob quidem videbo, de Israel autem intelligam, etiam hoc aptissima distinctione suscipiendum est, ut aliud ad actus visibiles, aliud ad invisibilem fidem atque intelligibilem scientiam conferatur. Aut si ad futurum saeculum convertimus, id est, ad resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
peccati qualitas. neq peccantis effectus. homo
situm mentemq alterius udere aliquis agnos¬
cere potest: iccirco etiam si uidicantis uł senten¬
tiam ꝓmentis intuitu. proferat maledictum.
non potest eẽ. iusta maledicendt causa ubi ig¬
noratur peccantis effectus. maxime cum huma¬
num uitium. tunc sciat maledicta ꝓferre. cum
forte com intiis. aut inuiriis ꝓuocatur. Q uod
uitium resecare apłs uolens. ne maledictis ma¬
ledicta. ⁊ conuitiis conuitia ꝓuocemus: manda¬
tum necessarium ponit ut benedicamus. ⁊ ñ
maledicamus. qͦ conuitiandi uitium resecet᷑.
ñ quo iudicandi ueritas que homines iatet. &e
ꝓnimtiandi auctoritas ꝑimnatur. Et tamen
quid cause sit quod ñ malidicat dominꝰ iacob.
neq isrł: ab ipso nichilominus balaam. imino
a uerbo qd̾ proposuit dominꝰ in ore eiꝰ diligentiꝰ
intuebor eum: ⁊ a colib intelligam eum. Quia
hoc ẽ. medita uita ⁊ ardua. ad quam contuendã

Expanded text:
peccati qualitas, neque peccantis effectus. Homo peccati qualitas, neque peccantis effectus. Homo ue enim propositum mentemque alterius videre alius aut ignoscere potest, idcirco etiam si judicantis vel sententiam promentis intuitu proferat maledictum, non potest esse justa maledicendi causa, ubi ignoratur peccantis effectus: maxime cum humanum vitium tunc sciat maledicta proferre cum forte conviciis aut injuriis provocatur. Quod vitium resecare Apostolus volens, ne maledictis maledicta, et conviciis convicia provocemus, mandatum necessarium ponit, ut benedicamus et non maledicamus : quo conviciandi vitium resecetur, non quo judicandi veritas, quae homines latet, et pronuntiandi auctoritas perimatur. Et tamen quid causae sit, quod non maledicat Dominus Jacob neque Israel, ab ipso nihilominus Balaam, imo a verbo quod posuit Deus in ore ejus, diligentius intuebor eum, et a collibus intelligam eum. Quia, hoc est in edita vita et ardua, ad quam contuendam
Abbreviated transcription (Latin):
cemus. iatob quidem non maledicit dominus nec
isrł. s alii pitas alicui maledicit: Legimus scͥptũ.
quia dicit dominus ad serpentem. Maledictus tu
in omnib bestiis t̾re. Et iterum ad adam. Male¬
dicta t̾ra inoꝑib tuis. S ⁊ ad cam. Et nunc male¬
dictus tu a terra que aꝑuit os suum: ut recipet
sanguinem frĩs tui de manib tuis. Et maledictꝰ
omnis qui facit sculptile aut fusue. Uerum ne
putes hec inuecerib tantum mͦ litt̾is contineri:
ea ineuangeliis similia repꝑies. Scciptum est¬
sunt: discedite a me maledicti in ignem ec̃num.
S ⁊ cum dicit ue uobis scribe ⁊ pharisei hypocͥ¬
te. ⁊ ue uobis diuitib ⁊ singula hunismodi. quid
alud nisi maledictis eos iudetur urgere: S qͥd
Bedicite ⁊ nolite maledicere. Quod gͦ ab homini¬
b non uuit fieri. hoc ipse facit. qui exemplum
hominib ponit: Non ita est. Ds̃ enim quibus
maledicit meritum designat eiꝰ cui maledicitur:
⁊ sententiam ꝓmit. ut pote quem ñ fallat. neq

Expanded text:
cimus? Jacob quidem non maledicit Dominus, nec Israel, sed alicui putas alii maledicit. Legimus scriptum, quia dicit Dominus ad serpentem: Maledictus tu in omnibus bestiis terrae . Et iterum ad Adam: Maledicta terra in operibus tuis . Sed et ad Cain: Et nunc maledictus tu a terra, quae aperuit os suum, ut reciperet sanguinem fratris tui de manibus tuis . Et, Maledictus omnis, qui facit sculptile aut fusile . Verum ne putes haec in veteribus tantummodo litteris contineri, etiam in Evangeliis similia invenies scripta. Sgnem aeternum . Sed et cum dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae . Et, Vae vobis divitibus , et singula hujusmodi. Quid aliud, nisi maledictis eos videtur urgere? Sed quiBenedicite et nolite maledicere? Quod ergo ab hominibus vult fieri, hoc ipse facit, qui exemplum vitae omnibus ponit? Non ita est. Deus enim quibus maledicit, meritum designat ejus cui maledicitur, et sententiam promit, utpote quem non fallat nec
Abbreviated transcription (Latin):
in isrł. ⁊ sic uenisse ⁊ ad orasse regem qui natus
semen eorum efficietur sicut semen uistorum:
eorum scilicet qui credentes ex gentib in xp̃o u¬
stificati sunt. Uñ manifestum est quia sicut
apłs dicit. neq circumcisio aliquid est neq pre¬
putium: s fides que ꝑcaritatem operat᷑. Et
ideo nemo aut circumrisionis antiquitate. se
iactet. aut preputiinobilitate głetur: s ut apłs
dicit. ꝓbet unusquisque opꝰ suum. & tunc in
semet ipso tantum głam habebit. Sic demiq ⁊
ꝑ ꝓpħam dicitur. E cce homo ⁊ opus eius ⁊ mertes
in conspectu domini eẽ. dicitur: ut reddat imicinq

Expanded text:
in Israel, et sic venisse et adorasse regem, qui natus in Israel, et sic venisse et adorasse regem, qui natus si quam semen eorum efficiatur sicut semen justorum, eorum scilicet qui credentes ex gentibus in Christo, justificati sunt. Unde manifestum est, quia sicut Apostolus dicit: Neque circumcisio aliquid est neque praeputium, sed fides quae per charitatem operatur . Et ideo nemo aut incircumcisionis antiquitate se jactet, aut in praeputii novitate glorietur, sed, ut Apostolus dicit, Probet unusquisque opus suum, et tunc in semetipso tantam gloriam habebit . Sic denique et Propheta dicit: Ecce homo et opus ejus. Et merces in conspectu Domini esse dicitur, ut redd
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicit. moriatur anima mea int̾ animas ui¬
S hoc quantum ad ꝑsonam spectat illius bala
Non enim inter ipsos: s ab ipsis mortiuuis est.
Magis gͦ ut diximus ipsorum ꝑsone conueniet.
plenitudo gentium introierit. ⁊ omĩsista pro¬
pħia que de isrł dicitur. in sp̃uali isrł fuerit
impleta: tunc anima eius morietꝰ cum anima¬
bus iustorum. Suscipiet enĩ in se fidem xp̃i:
morte ipsius baptitati sumus. Cum sepultienĩ
sumus ili ꝑ baptismum in mortem. Et it̾um.
Si enim commoriamur ⁊ conregnabimus.
Et sic u̾e complebitur in intelligibili balaam:
ut moriatur anima eiꝰ int̾ animas iustorũ.
Quod autem dicit. fiat semen meum sicut
semen iustorum: possit quidem ⁊ de illo ba¬
laam intelligi. scd̾m hoc quod magiilli qui
de oriente uemientes pͥmi adorauerunt iħm
de semine eus eẽ uideantur. siue ꝑ successi¬
onem gen̾̃is. siue ꝑ discipline traditionem.¬
Euidenter enim constat illos agnouisse illã
quam predixerat balaam orituram stellam¬

Expanded text:
cum dicit: Moriatur anima mea morte juSed hoc quantum ad personam spectat Balaaeri potuit. Non enim inter ipsos, sed ab ipsis mortuus est. Magis ergo, ut diximus, ipsorum personae conveniet, plenitudo gentium introierit, et omnis ista prophetia quae de Israel dicitur, in spiritali Israel fuerit completa, tunc anima ejus moriatur cum animabus justorum. Suscipiet enim in se fidem Christi, Christo baptizati sumus, consepulti enim sumus cum illo per baptismum in morte . Et iterum: Sicut commorimur, ita et conregnabimus . Et sic complebitur intelligibili Balaam, ut moriatur anima ejus inter animas justorum. Quod autem dicisemen justorum, posset quidem et de illo Balaam intelligi, sed hoc quod magi illi, qui de Oriente venientes, primi adoraverunt Jesum, de semine ejus esse videantur, sive per successionem generis, sive per disciplinae traditionemEvidenter enim constat illos agnovisse stellam, quam praedixerat Balaam orituram
Abbreviated transcription (Latin):
te. Isti sunt montes. in quib est omnis altitudo.
extollens se aduersus scientiam dei. Ab istis gͦ mon¬
tib accersitur ⁊ balaam hic. Quales autem sunt
isti montes: talem ⁊ habent orientem. habent enĩ
⁊ ortum luminis sui ille qui conuertit se sic̃ ange¬
lum lucis: habet illam lucem de qua scͥiptum ẽ.
Lux impiorum ȩxtinguetur. Et ista lite impiorũ
⁊ ula que conuertit se sicut angelum lucis. &e con¬
traria est illi luci que dicebat. ego sum lux mun¬
di. ita ce iste oriens contrarius est illi orienti. de
quo scriptum est. in iheremia. Ecce uir.oriens no¬
men est euis. Ex illius gͦ non huuis orientis finib:
ueniebat balaam: illuminatus sine dubio lucife¬
ro de quo dicitur. quo modo cetidit de celo lucifer
qui mane oriebatur. S uideamus quid dicit uii
balac rex moab. qui accersuit eum de medio flu¬
minum de montib orientis. Ueni inquit ⁊ ma¬

Expanded text:
te. Isti sunt montes, in quibus est omnis altitudo te. Isti sunt montes, in quibus est omnis altitudo extollens se adversus scientiam Dei. Ab istis ergo montibus accersitur et Balaam hic. Quales autem sunt isti montes, talem habent et Orientem. Habet enim et ortum luminis sui ille, qui convertit se sicut angelum lucis. Habet illam lucem de qua scriptum est: Lux impiorum exstinguetur, et sicut ista lux impiorum, et illa quae convertit se sicut in angelum lucis, contraria est illi luci, quae dicebat: Ego sum lux mundi , ita et iste Oriens, contrarius est illi Orienti, de quo scriptum est in Jeremia: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Ex illius ergo non istius Orientis finibus veniebat Balaam, illuminatus sine dubio ab illo Lucifero de quo dicitur: Quomodo cecidit de coelo Lucifer, qui mane oriebatur . Sed videamus quid dicit ille Balac rex Moab, qui accersivit eum e medio fluminum de montibus Orientis. Veni, inquit, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus. Ex mesopotamia inquit uocauit me ba¬
lac rex moab: ex montib orientis. Mesopotamiam
dicit terram que inter flumina babilonis iacet.
de quib scribitur. suꝑ flumina babilonis ulic sedi¬
mus ⁊ flemmus. cum recordaremur syon. Si quisgͦ
int̾ ista flumina fuerit babilonis. si quis reumatib
libidinis inundatur. ⁊ luxurie estib circumlutur.
iste non dicitur stare. s sedere. Et ideo quͥasi ibi cõ¬
prehensi sunt. dicebant. suꝑ flumina babilonis ibi
norum namq recordatio: malorum causas lam̃ta¬
biles facit. Nisi enim quis recordetur syon. nisi le¬
gem dei ⁊ scripturarum montes aspiciat: mala fua
flere non incipit. Ex istis gͦ fluminib uocatur bala¬
am: ⁊ ab istis orientis montib inuitatur. Montesisti
sum. Montes in circuitu eiꝰ: ⁊ dominus in circuitu
popłi sui. Non sunt gͦ tales mesopotamie mon¬
tes: s illi de quib dicitur. montes tenebrosi. Et ite¬
rum. de quo dicitur. Ecce ego ad te mons corrup¬

Expanded text:
et, ex Mesopotamia, inquit, vocavit me Balac rex Moab, et ex montibus Orientis. Mesopotamiam dicit terram, quae inter flumina Babyloniae jacet, de quibus scribitur: Super flumina Babylonis, illic sedimus et flevimus, cum recordaremur tui, Sion . Si quis ergo inter ista flumina fuerit Babylonis, si quis rheumatibus libidinis mundatur, et luxuriae aestibus circumvolvitur, iste non dicitur stare, sed sedere. Et ideo, qui ibi comprehensi sunt, dicebant: Super flumina Babylonis, ibi norum namque recordatio, malorum causas lamentabiles facit. Nisi enim quis recordetur Sion, nisi legem Dei et Scripturarum montes aspiciat, mala sua flere non incipit. Ex istis igitur fluminibus vocatur Balaam, et ab istis Orientis montibus invitatur. Montes istisum. Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Non sunt ergo tales Mesopotamiae montes, sed illi de quibus dicitur: Montes tenebrosi. Et iterum de quibus dicitur: Ecce ego ad te, mons corrup