comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
situs orbis hab&ur cũ domorũ din¬
sitasit ꝓrũpens ardua in sub limi¬
b cacuminib quiundiq eiabscis¬
si fluminis demȩ aluro uallante
nullateñ cõmeantib uiã pandit.
I biq ad media diem expectat. sia¬
liquis iter ad monasteriũ reuer¬
tendi ꝓhibeat. & cũ nullus con¬
trarius existeret ipse ꝑ mediam
urbẽ cũ suis ad monasteriũ regre¬
ditur. Quo audito brunichildis
acthenderiẽ qđ scilie& ab exilio
reuertiss&. a trociorib irȩ acule¬
is stimulant᷑. Iubente berthario
comite ad tentius ꝑ quirendum
uiroꝵ cũ p̃sido simulq & baudul¬
fo quẽ superiuf dixerat distina:

Expanded text:
situs urbis habetur, cum domorum densitus urbis habetur, cum domorum densita sit, prorumpens ardua in sublimibus cacuminibus, qui, undique ei abscissi fluminis Dovae alveo vallante, nullatenus commeantibus viam pandit, ibique usque ad mediam diem exspectat, si aliquis iter ad monasterium revertendi prohibeat. Et cum nullus contrarius existeret, ipse per mediam urbem cum suis ad monasterium regreditur. Quo audito, Brunichildis ac Theudericus, quod scilicet ab exsilio revertisset, atrocioribus irae aculeis stimulantur, jubentes Berthario comiti attentius perquirendum virorum cum praesidio, simulque et Baudulfum, quem sup
Abbreviated transcription (Latin):
crepationib: regẽ arguit᷑. Con¬
traquẽ theudericus ait. Masty
patrar& scelus sed potiores consi
Ut qui abomniũ sȩculariũ mores
discescat quo uenerit rauia re¬
pedare studeat. aulicũ simul ẽ¬
sona uoce uota ꝓrũpunt sed habe¬
re in his locis ñ uelle qui omnib
ñ socirt᷑. Ad hȩc beat̾ colũ banus.
sedicit decoenobii septa non e¬
gressurũ. nisi uio lent̃ abstrahat᷑.
Discussit ergorex. relinquens ui¬
rũ quendã ꝓcerũ nom̃ audulfo.
His ergo cũ remanfiss&. uirũ dĩa
monasterio pellit & pornis urson¬
tionẽ oppidũ adexulandũ ꝑclu¬
cit quo adusq exeoregalis sen¬
tentia qđ uoluiss& decernere
Post hȩc urcdĩ cernens qđ nullis
custodiis angeret᷑ anulloq moles¬
ciã ferr&. uidebant enĩ oms nitũ
dĩ uistutẽ flagrare idtos onis
ab eiꝰ iniurus segrecabunt᷑ ne socu
eulparu forent. A seendit ergo
dom uca dit inuestieẽ arelui
uicuminis montis illius. itarnĩ

Expanded text:
crepationibus rex urgetur. Concrepationibus rex urgetur. Contra quem Theudericus ait: Martyrpatrarem scelus, sed potioris consilii ut qui ab omnium saecularium moribus disciscit, qua venerit, ea via repedare studeat. Aulici simul consona voce vota prorumpunt, se habere in his locis non velle, qui omnibus non societur. Ad haec beatus Columbanus se dicit de coenobii septis non egressurum, nisi violenter abstrahatur. Discessit 615 ergo rex, relinquens virum quemdam procerum, nomine Baudulfum. Is ergo cum remansisset, virum Dei a monasterio pellit, et penes Vesontionem oppidum ad exsulandum perducit, quoadusque ex eo regalis sententia quod voluisset decerneret. Post haec vir Dei cernens, quod nullis custodiis angeretur, a nulloque molestiam ferret; videbant enim omnes in eo Dei virtutem flagrare, ideoque omnes ab ejus injuriis segregabantur, ne socii culparum forent; ascendit ergo Dominica die in verticem ardui cacuminis montis illius, ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
itaq. rex. ad uirũ lux souiũ uenit.
Seat̾ itaq colũbanus ut eraet au¬
dax atq. animo uigens. talibus
obicienti regirespondit. Se con¬
su&uchnẽ non habere ut sȩcula¬
riũ hominũ & religione alienis
famulorũ dĩ habitationis pan¬
dant introitũ. Sed opostuna
aptaq loca ad hoc habitare para¬
ta. quo omniũ hospitiũ aduent̾
suscipiat᷑. Ad hȩc rex. Simnquit
largitatis nrẽ munera & sola in¬
his suplementũ capere cupis omĩ¬
b in locis omniũ patebit introitus.
Uirdĩ respł. Si qđ nunc usq subre¬
gulare disciplinȩ abenis constrio
munerib: nec quib cũq sub siduis
me fore ate sustentaturũ. & si
hane obeausã tuhunc in locũ ie¬
nisti ut seruorũ dĩ cornobia
destruas &e regularẽ disciplinã ma¬
cules. scitotiũ regnũ funditus
ruiturũ & cũ omni ꝓpagine regia
rex refectoriũ ingressus fuerat.
His ergo territ̾ dictis. celerforas
repedat. Duris posthȩc uirdĩ in¬

Expanded text:
Itaque rex ad virum Dei Lussovium venit, Itaque rex ad virum Dei Lussovium venit, Beatus itaque Columbanus, ut erat audax atque animo vigens, talibus objicienti regi respondit: Se consuetudinem non habere ut saecularibus hominibus et religione alienis famulorum Dei habitationis pandat introitum. Sed opportuna aptaque loca ad hoc habere parata, quo omnium hospitum adventus suscipiatur. Ad haec rex: Si, inquit, largitatis nostrae munera et solaminis supplementum capere cupis, omnibus in locis omnium patebit introitus. Vir Dei respondit: Si quod nunc usque sub regularis disciplinae habenis constrictmuneribus, nec quibuscunque subsidiis me fore a te sustentaturum. Et si hanc ob causam tu hoc in loco venisti, ut servorum Dei coenobia destruas, et regularem disciplinam macules, scito tuum regnum funditus ruiturum, et cum omni propagine regia rex refectorium ingressus fuerat. His ergo territus dictis foras celer repedat. Duris post haec viri Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
tur decõmisso ueniã. se in p̾moclũ
em̃cdare pollicent᷑. His pagatus
ꝓmissionib ad monasteriũ rediit.
seed polliciti uahe monii iurandũ
diuseruata uiolent̾ exercentur
miseriarũ increm̃ta solitoq are¬
ge adulteria patrant᷑. Quã au¬
dita beatꝰ colũ banꝰ. lit teris adeũ
uerberib: plenas direx̃ cõminat᷑q
ex cõmunicationẽ siemendare
dila tando ñ uell&. Adhȩx rur¬
sũ ꝑ mota brunichilelis. regis ani¬
mũ acluersus colũbanũ exeitat
omnẽq conatũ ꝑ turbare inten¬
dit orat᷑q ꝓceres aulicas obtima¬
tes om̃s ut regis animũ contra
uirũ dĩ ꝑturbarent. Epĩsq. sol¬
licitare ad gressa & de eiꝰ religio¬
ne derahendo & sta tim regulã
quã suis custo dienla monachif incli¬
ederant macularent. Ob tẽperan¬
tes igit᷑ auli regiȩ ꝑ suasionib mi¬
sere reginȩ. animũ regis contraui¬
rũ dĩ ꝑturbant cogentes ut acee¬
der& acreligione ꝓbar&. Ab act̾

Expanded text:
tur de commisso veniam; se inpostmodum tur de commisso veniam; se inpostmodum emendare pollicentur. His pacatus promissis, ad monasterium sed polliciti vadimonii jura non diu servata violantur: exercentur miseriarum incrementa, solitoque a Rege adulteria patrantur. Quibus auditis, beatus Columbanus litteras ad eum verberibus plenas direxit, comminaturque excommunicationem, si emendari dilatando non vellet. Ad haec rursum permota Brunichildis, regis animum adversus sanctum Columbanum excitat, omniqua conatu perturbare intendit; oratque proceres aulicos, optimates omnes, ut regis animum contra virum Dei perturbarent: episcoposque sollicitare aggressa, ut de ejus religione detrahendo, statum regulae, quam suis custodiendam 614 monachis indiderat, macularent. Obtemperantes igitur aulici regii persuasionibus miserae reginae, animum regis contra virum Dei perturbant, cogentes ut accederet ac religionem probaret abactus.
Abbreviated transcription (Latin):
nitis mifere ꝑtinatie intentu fran¬
gant. Erant enĩ tunc tẽporis. a¬
puel spinsiã uillã publicã. Quod
cũ iã sol occũbente ueniss&. regi
nuntiant uirũ dĩ inibi eẽ necre
gis elomib m&are uell&. Tune
theu derie̾ ait. Melius rẽ uirũ
dĩoportunis subsidus
hono rare. quã dnm̃ exser¬
uorũ eiꝰ offensa adiracundiã ꝓ¬
uocare. Iub& ergo regio cultu
gere. Itaq uener̃ & iuxta im¬
regio administrata. inquirit qͥđ
sibi deistis uellen Dicunt il .li.
Tibi arege fuer̃ directa. Ab omina¬
tus ea aͥt. Scriptũ est. Munera
impiorũ reꝓbat altissimus. Non
eiꝰ polluant᷑. quiñ solũ suis uerũ &ũ
aliorũ halitaculis famulis dĩ ali¬
tũ denegat. His dictis. uascula
omĩa infrustra disrũptas̃ uinaq
acsicera sola diffusa c&eraq sepa¬
ratim cdisꝑsa. Paue factiministri
regi gestae causã renuntiant
Ille pauore ꝑculsus. cũ auia dilu¬
culo adinrũ dĩ ꝓperant. Prȩcan¬

Expanded text:
nitis miseram pertinaciae incentivam frannitis miseram pertinaciae incentivam frangant. Erant enim tunc temporis apud Spinsiam villam publicam. Quo cum jam sole occumbente venisset, regi nungis domibus metare velle. Tunc Theudericus ait, melius esse virum Dei opportunis subsidiis honorare, quam Dominum ex servorum ejus offensa ad iracundiam provocare. Jubet ergo regio cultu gere. Itaque venerunt, et juxta imregio administrata, inquirit quid sibi ista vellent. Dicunt illi: Tibi a rege fore directa. Abominatus ea ait: Scriptum est: Munera impiorum reprobat Altissimus . Non eius polluantur, qui non solum suis, verum etiam aliorum habitaculis famulis Dei aditum deneget'. His dictis, vascula omnia in frustra disrupta sunt, vinaque ac sicera solo diffusa ceteraque separatim dispersa. Pavifacti ministri rei gestae causam regi nuntiant. Ille pavore perculsus, cum avia delucolo ad virum Dei properant, precan
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. atq. honoris suimolũ ãpu¬
tass&. Euenit ergo ut quadã
die beat̃ colũbanꝰ ad brunichildẽ
uenir&. Erat enĩ tunc apud
brucaria cũ iullã.
Cũq. illa eũ inaulam
uenire cerner&. filius theude.¬
rici quos deadulterinis ꝑmixti¬
onb habebat adiurũ dĩ adducit.
Quoscũ ui diss& sciscitat᷑ qlud sibi
uelint. Bruni childis ait. Regis
sunt filii. tueos benedictione ro¬
bora. Ait ille. Nequaquã inquit
istosregalia sceptra susceptu¬
rosscias. delupanarib tmerser̃
Iua furens paruulos adhibiuib&
Egrediens uirdi regiã aulã. dũ lorite
transilir& fragor ixterroressit¬
nec tam miserȩ feminȩ firore con¬
pescuit pat quid ode insidias mo¬
biri. Vcinis monisterii ꝑ nuntios
impssat ut nallieorũ extra monas¬
tri terminos it̃ pandat᷑ neq re¬
ceptacula monachis eiꝰ url quȩ lib&
subsidia tribuant᷑. Cernens bratꝰ
colũbat̾ regios animos aduersum
seꝑ motos adeos ꝓperat ut suis mo¬

Expanded text:
tatis atque honoris sui modum amputatis atque honoris sui modum amputasset. 32. Evenit ergo ut quadam die B. Columbanus ad Brunechildem veniret. Erat enim tunc apud Brocariacam villam. Cumque illa eum in aulam venisse cerneret, filios Theoderici, quos de adulterinis permistionibus habebat, ad virum Dei adducit: quos cum vidisset, sciscitatur quid sibi vellent. Cui Brunechildis ait: Regis sunt filii, hos tu benedictione robora. At ille: Nequaquam, inquit, istos regalia sceptra suscepturos scias, quia de lupanaribus emerserunt. Illa furens parvulos abire jubet. Egrediens ergo vir Dei regiam aulam, dum limitem transiliret, fragor exortus tnec tamen miserae feminae furorem compescuit, paratque deinde insidias moliri. Vicinis monasterii per nuntios imperat ut nulli eorum extra monasterii terminos iter pandatur, neque receptacula monachis ejus vel quaelibet subsidia tribuantur. Cernens 613 beatus Columbanus regios animos adversum se permotos, ad eos properat, ut suis mo
Abbreviated transcription (Latin):
ui nire distulit
nno xiui regni theuderici bra¬
tus colũ banus creurrat iam
passim fama his ciuitatis sue inu¬
niuersas gallias uel germaniat
ꝓuincias. Eratq omniũ rumõ¬
re laudabilis. omniũ cultu uene¬
rabilis intantũ ut theudericus
rex adeũ sepe lux souiũ uenir&
& crationũ suarũ suf fragio om¬
ni cũ humitate posser&. Adque
srpissime cũ uenir&. cepit uir
cl̃ eũ increpare quur concubina¬
rũ adulteriis misceretur eñ
potius legitimi conugii solamina
frueret᷑ ut regales proles exhono¬
rabili regina procrder& & ñ poti¬
us exlupanarib: uideret᷑ emergi.
Cũq iã adiuridĩ imperiũ regis ser¬
mo obtẽperar&. & se omnib in li¬
citis segregare responder&. m̃tẽ
brunichildis auiȩ sexundũ ut erat
ze zabelis antiquus anguis ad ut
eũq contra uirũ dĩ stamulatã suꝑ¬
biȩ aculeo excitat quia cerner&
uirũ dĩ theuderico obedire
Uerebat᷑ enĩ nese abiectis concubi¬
nis reginã aulȩ p̃feciss& digni¬

Expanded text:
nire distulit. 36. Anno 14. regni Teuderici beatus Columbanus creverat iam passim fama is civitatis suae in universas Gallias vel Germaniae provincias; eratque omnium rimore laudabilis, omnium cultu venerabelis in tantum, ut Teudericus rex ad eum saepe Lossowio venerit et orationum suarum suffragio omni cum humilitate poscerit. Ad quem saepissimae cum venerit, coepit vir Dei eum increpare, quur concubinarum apotius legitimae conjugis solamine frueretur, ut regalis proles ex honorabili regina prodiret, et non potius ex lupanaribus videretur emergi. Cumque jam ad viri Dei imperium regis sermo obtemperaret, et se ab omnibus illicitis segregare responderet, mentem Brunechildis aviae, secundae ut erat Jezabelis, antiquus anguis adiit, eamque contra virum Dei stimulatam superbiae aculeo excitat, quia cerneret viro Dei Theodericum obedire. Verebatur enim ne si, abjectis concubinis, reginam aulae praefecisset, digni
Abbreviated transcription (Latin):
chlothariũ ad grediebat᷑. theu¬
dericus m& tes ꝓfluuiũ nentrs
morit᷑ exercit̾ ꝓtinus redit ad
filiis theuderici quat tuor sigo¬
bertũ childebertũ. corbo. & me¬
rourũ m&tes residens. sygober¬
tũ in regno patris instituere
& pippino uelc&eris proceri¬
b auster in greditur. Cũq capto¬
naco aceessiss& & brunichildis cũ
filiis theuderici armacia resecde¬
r& legatos his nominib cladomn
do &erpone adchlothariũ direx̃
contestans ei ut sede regno theu¬
derici qđ filuis reliquerat remo¬
uer&. Chlotharius responde¬
bat & ꝑsuos legatos brunichilde
mandauit. Iudicio francorũ elre¬
torũ quiequit p̃cedente dno a
francis int̃ roscdẽ iudicabat᷑ polli¬
citisee implere. Brunichillis
irgohei cũ seniorẽ filiũ theude¬
rias inthoringiã direx̃ apud quẽ

Expanded text:
Chlotharium adgredebat, TheuChlotharium adgredebat, Theudericus Mettis profluvium ventris moritur. Exercitus protinus redit ad filiis Theuderici quatuor, Sigiberto, Childeberto, Corbo, et Meroveo Mettis residens, Sigibertum in regno patris instituere et Pippini, vel caeterorum procerum Auster ingreditur. Cumque Antonnacum accessisset, et Brunichildis cum filiis Theuderici Warmaciae resideret, legatos, his nominibus, Chadoindum et Herponem, ad Chlotharium direxit, contestans ei ut se de regno Theuderici, quod filiis reliquerat, removeret. Chlotharius respondebat, et per suos legatos Brunichildi mandabat, judicio Francorum electorum, quidquid praecedente Domino a Francis inter eosdem judicabitur, pollicetur sese implere. Brunichildis Sigibertum seniorem filium Theuderici in Thoringiam direxit, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ric ultrir regnũ pꝰtergũ theule¬
berti berthariũ cubiculariũ.
qui diligent̃ theudebertũ captũ¬
bertharius coloniã conspectui
theuderici p̃sentat. Ex hibitũ.
uestes regales theudebert̾ expo¬
liat̾ equosq eiꝰ cũ stratura regia
hȩc totũq berthario a theuderi¬
co concecit᷑. Theudebert̾ uiet̾
cabillo destinat᷑. filiusq eiꝰ nom̃
meroueus paruulus iussu theu¬
cherici adp̃hensus. a quodã ꝑpedẽ
ad p&rã ꝑcutit᷑ cerebrũ rĩ capite
erupto amisit sp̃m̃. Chlothari¬
us ducatũ dentileno scđm con¬
uenentiã theuderici integro
suꝑ ditioñ rechit. Ob quã rem
theuderic̃ cũ iã totũ auster do
sui deauster & burgundias mo¬
uere prȩcepit. lagationẽ prius
dirigens ut sechlotharius driã
dicto ducato dentelino ro¬
omnimodis remouer&. Alioquin
nouerit se exercitũ theuderici
undiq regnũ chlotharii impelle¬
tiant probauit euentꝰ
ꝑso quoq anno iã exerete̾ contra

Expanded text:
ricus ultra Rhenum post tergum Theudericus ultra Rhenum post tergum Theudeberti Bertharium cubicularium, qui diligenter Theudebertum Bertharius Coloniae conspectui Theuderici praesentat, exutum vestibus regalibus, Theudebertus exspoliatus, equusque ejus cum stratura regia, hoc totumque Berthario a Theuderico conceditur. Theudebertus vinctus Cabillono destinatur; filius ejus, nomine Meroveus, parvulus, jussu Theuderici apprehensus a quodam per pedem ad petram percutitur, cerebrum ejus capite eruptum amisit spiritum. Chlotharius ducatum Dentelini secundum convenientiam Theuderici integrum suae ditioni redigit. Ob quam rem Theudericus cum jam toti Auster 620 sui de Auster et Burgundia movere praecepit, legationem prius dirigens, ut se Chlotharius de jam dicto ducatu Dentelini omni modo removeret; alioquin noverit se exercitu Theuderici undique regnum Chlotharii impleciant, probavit eventus. 39. Ipso quoque anno iam exercitus contra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hab&is amicos nisi paucos qͥ ur̃o
udericꝰ cũ exercitu ardenna tran¬
siens. tholbia cũ ꝑuenit. Theude¬
bert̾ cũ saxonis torengis uel c&e¬
ris gentib quȩ ultra reno uelun¬
diq potuerat acdunare contra
theudericũ tholbia cũ ꝑrexit.
Ibiq. denuo cõmissus.ẽ. p̃liũ. fertͥ
a francoꝵ c&erisq gentib ab anti¬
quitus sic foste nec aliquando fuis¬
se p̃liũ conceptũ. Ibiq tante stra¬
ges abutroq exercitu facta .ẽ. ut
falange in ingressu cestaminis
contrase prȩliantes cadauera uͦ
occisorũ undiq ñ haberent ubi
inclinis iacerent seel stabant mor¬
tui interc&erorũ
caclauera stricti
quasi uiuentes. Sed
dno p̃cedente iterũ theudericus
theudebertũ suꝑat. & at holbiaco
usq coloniã exercitus theudebti
gladio trucidat᷑. Perloca horam
t̾rȩ cooperuit. ipsoq dir coloniã
ꝑrex̃ om̃sq. thesauros theulebti
inibi recepit. Dirigensq theucde¬

Expanded text:
non habetis amicos, nisi paucos qui de vnon habetis amicos, nisi paucos qui de vudericus cum exercitu Ardennam transiens Tolbiacum pervenit. Theudebertus cum Saxonibus, Thuringis et caeteris gentibus, quos de ultra Rhenum, vel undique potuerat adunare, contra Theudericum Tolbiacum perrexit, ibique denuo commissum est praelium. Fertur a Francis caeterisque gentibus ab antiquitus sic forte nec aliquando fuisse praelium conceptum. Ibi enim tanta strages ab utroque exercitu facta est, ut phalanges in ingressu certaminis contra se praeliantes, cadavera virorum occisorum undique non haberent ubi inclinata jacerent, sed stabant mortui inter caeterorum cadavera stricti quasi viventes. Sed Domino praecedente iterum Theudericus Theudebertum superat, et a Tolbiaco usque Coloniam exercitus Theudeberti gladio trucidatur. Per loca oram terrae cooperuit, ipsoque die Coloniam perrexit, omnesque thesauros Theudeberti inibi recepit. Dirigensque Theude
Abbreviated transcription (Latin):
heuderis cheudba tũ supera¬
dentano docitũ sue dictione re¬
choor& hine conuenentiã ad
dheudericũ &chlothariũ legatos
niuersis regni sui ꝓuntus
mense maio exercitus ad unat᷑.
Dirigensq ꝑ andelaũ nasio castra
coeptũ tullo ciuitate ꝑ rexit.
ibiq theudebert̾ cũ austrasiorũ
exercitu obuiã ꝑgens tullensem
cãpaniã confligunt certamine.
Theuderic̃ superat theudebtũ
eiꝰq exercitũ prostrauit. Car¬
si sunt exereitꝰ eodẽ proelio. ni¬
mia multitudo uirorũ fortium.
Theudebert̾ terga uestens ꝑ t̃ri¬
toriũ m& tensẽ ueniens transito
uosago colonia fugacit̾ ꝑuenit.
Theucheriẽ postergũ eũ exercitum
sequens. beatus & a postolicus uir
leonisius magocensis urbis ep̃s
diligens utilitatẽ theuderici &o
diens stultitiã theudeberti ad
huĩ regi causã ex p&ere. Rustica
fabula dicit᷑. lupus ascendiss&
inmontẽ &cũ filii sui iã uenare ex̧¬
cens. Quã longe oculos urõs in

Expanded text:
Theudericus Theudebertum superaTheudericus Theudebertum supera in suam ditionem reciperet. Hac convenientia a Theuderico et Chlothario, legatis niversis regni sui provinciis mense Madio exercitus adunatur, dirigensque per Andelaum , Nasio castro capto, Tullum civitatem perrexit. Ibique Theudebertus cum Austrasiorum exercitu obviam pergens, in Tullensi campania confligunt certamine. Theudericus superat Theudebertum, ejusque exercitum prosternit. Caesa est de exercitu eodem praelio nimia multitudo virorum fortium. Theudebertus terga vertens per territorium Mettense veniens, transito Vosago, Coloniam fugaciter pervenit. Theudericus post tergum cum exercitu insequens, beatus et apostolicus vir Leonisius. Magancensis urbis episcopus, diligens utilitatem Theuderici, et odiens stultitiam Theudeberti, adhujus rei causam expetere. Rustica fabula dicitur, quod cum lupus ascendisset in montem, et cum filii sui jam venare coecens: « Quam longe oculi vestri in
Abbreviated transcription (Latin):
sugen tinse & turensis & cãpa¬
nensis qđ sepius rep&ebat idẽq
amisisse uisus est. Regressi
ut̃q. ad sedes ꝓprias. His dieb
& alamanni in pagũ auenticen¬
se ultra iuranũ hostilit̃ ingres
sis̃. ipsũq pagũ predantes.
Ab bellinus & erpinꝰ comites ũ
ceteris deipso pago comitib
cũ exercitu ꝑgunt obiuã ala¬
mannis. ut̃q. falange uuangas
iungunt ad prȩliũ. Alaman
sternunt. Maximã pastem
territorio auente cense incen¬
dio concremant. Plurimoꝵ
nimiũ hominũ. ex inde in cap¬
tiuitatẽ duxer̃. Reuersiq
cũ prȩda. ꝑgunt ad ꝓpriam.
Theudericꝰ has iniurias de inceps
integra assiduitate consilium
iniebat quo pacto theu debto
potiuss& obprimere. Eo anno
brlieldis atheubto int̃ ficitur.
theude bt̃ puella nom̃ thrude¬
chilohȩ accrpit uxorẽ. Anno
xut hruderici legationẽ ad
eh lothariũ direx̃. indicansse
ñ ee ducatũ dentelini quꝰ
tra cheubestĩ cassauer  di

Expanded text:
Suggentensis et Turensis et CampaSuggentensis et Turensis et Campanensis, quos saepius repetibat, idemque amisisse visus est. Regressi uterque ad sidebus propriis. His diebus et Alamanni in pago Aventicense Ultraiorano hostiliter ingressi sunt; ipsoque pago predantes, Abbelenus et Herpinus comitis cum citeris de ipso pago comitebus cum exercito pergunt obviam Alamannis. Uterque falange Wangas iungunt ad prelium. Alamannt prosternunt, maximam partem territurio Aventicense incendio concremant, plurum nomirum hominum exinde in captivitate duxerunt; reversique cum predam, pergunt ad propriam. Theudericus has iniurias deinceps integra adsiduetate consilium iniebat, quo pacto Theudebertum potuisset oppremere. Eo anno Belechildis a Teudeberto interfecitur. Theudebertus puella nomen Teudechilde accepit uxorem. Anno 16. Theuderici legationem ad Chlothario diregit, indecans se non esset. Docatum Denteleni, quem contra Theudeberte cassaverat, si
Abbreviated transcription (Latin):
facer&. cũ omni heiulatu atq
merore egredit᷑. Deputatis
custodib. qui quousq ditionis
suȩ regnũ pelleret᷑ non eũ relin¬
querent. Int̃ quos primꝰ ragu¬
mundus eraat. quieũ nã nechis
usq ꝑdux̃. Sicq. a regno theu¬
derici expulsus. iterũ hiberniã
insulã repedare disposuit. Sed ut
nulli pȩnit̾ it̃ gradienelũ fit poti¬
ficiũ nisiꝑmissu altissimi. Ipse
urro sc̃s italiã ex p&ens. monas¬
teriũ in loco nom̃ bobio illuc con¬
struens scẽ conuersationis plenꝰ
tritus p̃ceptũ patris sui childe¬
berti tenebat. ad theuchebertũ
rutu barbaro ꝑ uadit᷑. Unche
placitũ int̾hos duosreges. ut
francoꝵ iudicio finiret᷑ saloissa¬
castro instituunt. Ibiq theude¬
ricus cũ scaritis utrũq xmilia
accessit. Theuclebertus uero.
cũ magno exercitu austrasioꝵ
inibi preliũ uellens cõmit ten¬
dũ ad greditur. Qđ eũ lundiq
culũ alsacius ad par¬
tẽ theudeberti firmauit & iã

Expanded text:
faceret, cum omni ejulatu atque faceret, cum omni ejulatu atque moerore egreditur, deputatis custodibus, qui quousque ditionis suae regno pelleretur, non eum relinquerent. Inter quos primus Ragumundus erat, qui eum Namnetis usque perduxit. Sicque a regno Theuderici expulsus, iterum Hiberniam insulam repedare disposuit. Sed ut nulli penitus iter gradiendum fit pontificium, nisi permissu Altissimi; ipse vero sanctus Italiam expetens, monasterium in loco, nomine Bobio, illuc construens sanctae conversationis, plenutritus, praecepto patris sui Childeberti tenebat, a Theudeberto ritu barbaro 617 pervaditur. Unde placitum inter hos duos reges, ut Francorum judicio finiretcastro instituunt. Ibique Theudericus cum escaritus utrumque decem milia accessit; Theudebertus vero cum magno exercito Austrasiorum inibi prilium vellens committendum adgreditur. Quod cum undique culum Alsatius ad parte Theudeberti firmavit; etiam et
Abbreviated transcription (Latin):
oratione deditũ cũ omĩ congrega¬
tione fratrũ repperiunt. Sicq.
ut tã regiis quã &iã nrĩs obȩdias
p̃ceptis. E gressusq roitinere
quo primũ aduentasti in locis.
Atille. Nonenĩ inquit reor pla¬
cere conditora semel natale solo
obxp̃itimore relicto denuo re¬
peclare. Cũq nullatenus cerne¬
r& sibi uirũ dĩ obaudire. relie
qui remanserant uirũ dĩ hortan¬
tur ut illis misereat᷑ quiad tale
opꝰ patrandũ infelicit̾ furrant
relicti torũq. periculo consule¬
ret qui sieũ uiolent̃ non abstra¬
herent mortis eos periculo incur¬
ri. Atille seait. iã sepius testa¬
tũ eẽ nisiui abstraheret᷑ ñ disces¬
surũ. Illi gemino uallati pericu¬
lo nudiq urguenti formieline
palliũ qđ indutus erat ad tingun
Ali genib ꝓuoluti cũ lacrimis
prȩcant᷑ ut ꝓtanti sceleris cul¬
pa illis ignoscer& qui ñ suis desi¬
deruis sed regis optẽperareN
p̃ceptis. Uidens itaq uirdĩ pe¬
riculũ fore sesuȩ ueritati satis¬

Expanded text:
orationi deditum cum omni congregatione fratrum reperiunt, sicqueut tam regiis quam etiam nostris obedias praeceptis: egressusque pergas eo itinere quo primum his adventasti in locis. At ille: Non enim, inquit, reor placere Conditori, semel natali solo ob Christi timorem relicto, denuo repetere. Cumque nullatenus cernerent sibi virum Dei obaudire, relictqui remanserant, virum Dei hortantur ut illis misereatur qui ad tale opus patrandum infideliter fuerant relicti, eorumque periculo consuleret: qui si eum violenter non abstraherent, mortis periculum incurrerent. At ille, ut jam saepius testatus est, nisi vi abstraheretur se non discessurum ait. Illi gemino vallati periculo undique urgente formidine, pallium quo indutus erat attingunt, alii genibus provoluti cum lacrymis precantur, ut tanti sceleris culpa illis ignosceretur, qui non suis desideriis, sed regiis obtemperarent ceptis. Videns itaque vir Dei periculum fore, si suae severitati satis
Abbreviated transcription (Latin):
Quid plura : Extrahunt᷑ fugaces
ex abditis. & crudelit̃ trucidant᷑. paui¬
mentũ cellulȩ tabo maculatur
Post quã uero interẽpti sunt. extrahunt᷑
foras. & nudi suꝑ humũ frigidã relin¬
quunt᷑. Percussores uero. Nocte
sequenti apphensis spolus fuga dila¬
buntur: Affuit autẽ dĩ ultio depseri
suꝑ eos: quibeatũ atriũ humano angu¬
ne poluer. Sed nec eiꝰ fianas pariũ
esse censetur. que talia beatus antistes
ꝑferre ꝑmisit chignã ex hoe pee
iracundia habuit. sed cognita ratione
quieunt .ͥ h es tam̃ ipsius infelicis tam
modiles quã immobiles. qđ aꝓprio reb
relictũ fuerat. suis fidelib condonauit.
Qui uxorẽ ons̃ ualde sp uati inscã ba¬
silica eliquer̃. C pus uero claudu¬
uł reiquoꝵ parers proximi aufe¬
pntes. in suã segionẽ sẽpelierunt
Giturgunduualdus.
duos ad anicos suos legatos dirigit
dericos. Utiq ex quib unus abba
caturnicȩ urbis litteras quas accepe¬

Expanded text:
Quid plura? Extrahuntur fugaces Quid plura? Extrahuntur fugaces ex abditis et crudeliter trucidantur; pavimentum cellolae tabo maculatur. Postquam vero interempti sunt, extrahuntur foris et nudi super humum frigidam relinquuntur. Percussores vero nocte sequenti, adpraehensis spoliis, fuga dilabuntur. Adfuit autem Dei ultio de praesenti super eos, qui beatum atrium humano sanguine polluerunt. Sed nec eius facenus parvum esse censetur, quem talia beatus antestis perferre permisit. Magnam ex hoc rex iracundiam habuit; sed, cognita ratione, quievit. Res tamen ipsius infelicis tam mobelis quam inmobelis, quod a prioribus relictum fuerat, suis fidelibus condonavit. Qui uxorem eius valde spoliatam in sanctam basilicam reliquerunt. Corpus vero Claudet reliquorum, parentes proximi auferentes in suam regionem, sepelierunt. XXX. Igitur Gundovaldus duos ad amicos suos legatos direxit, clericos utique: ex quibus unus abbas Cadurcinae urbis, litteras quas accepe
Abbreviated transcription (Latin):
claudius timore ꝑ territus. cellulã
abbatis expetit. ab eo tutari se
cupiens. incuius patronũ reueren¬
tiã habere ñ sapuit. Illo quoque
residente. ait. Pespetratũ est
scelus imm̃ sũ: & nisi tu subueneris
periemus. Haec eo loquente.
inruerunt pueri eberulficũ gladus
ac lanceis. ob seratũq repperientes sub¬
ostio effpacna cellulae uigeis hastas
ꝑ parieti s fenestras iniciunt. caudiũq
iam semiuiuũ ictu trans sigunt
Satellites autẽ eiꝰ. post ostia & sublectis
abdunt᷑ : Abba app̃hensus ad uobus
clericis. int̃ gladiorũ acies uix esi¬
pitur uiuus . Reseratisq ostus. turba
gladiatoꝵ ingredit᷑. Nonnulli &ciã
matriculariorũ & reliquoꝵ pauperũ.
ꝓ scelere cõmisso tectũ cellulae conant᷑
euestere. Sed & inergumini ac
diuersi egeni. cũ petris & fustib: ad
ulciscendã basilicȩ uiolentiã ꝓficiscunt᷑
indigne ferentes cur talia qualia nũquã
facta fuerant. essent ibidẽ ꝑ petrata.

Expanded text:
Claudius timore perterritus cellulam Claudius timore perterritus cellulam abbatis expetiit, ab eo tutari se cupiens, in cujus patronum reverentiam habere non sapuit. Illo quoque residente, ait: Perpetratum est scelus immensum, et nisi tu subveneris, peribimus. Haec eo loquente, irruerunt pueri Eberulfi cum gladiis ac lanceis: obseratumque reperientes ostium, effractis cellulae vitreis, hastas per parietis fenestras injiciunt, Claudiumque jam semivivum ictu transfigunt. Satellites autem ejus post ostia et sub lectis abduntur. Abbas apprehensus a duobus clericis, inter gladiorum acies vix vivus eripitur; reseratisque ostiis turba gladiatorum ingreditur. Nonnulli etiam matriculariorum et reliquorum 355 pauperum, pro scelere commisso tectum cellulae conantur evertere. Sed et energumeni ac diversi egeni cum petris et fustibus ad ulciscendam basilicae violentiam proficiscuntur, indigne ferentes, cur talia quae nunquam facta fuerant, essent ibidem p
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ indiscrimine positus. & hunc
int̃ficere inatrio cogitabat. & us¬
tutem scĩ antestitis metuebat¬
unc unus epueris claudii quierat
obustior. app̃hensũ eberulfũ
a tergo ualidiorib lacertis ad¬
stringit. resupinatũq pectus ciꝰ
adiugulandũ parat . At claudius
extracto ab alteo gladio. ad eum
dirigit. Sed & ille ꝓlatũ acingu
lo ferrũ se ad ꝑcutiendũ. dũ tene¬
retur ad aptat. Cũq. claudius
eleuata dextera cultrũ eiꝰ pectori
inieciss&. & ille ñ segniter subascel¬
la illius pugionẽ defixiss&. retrac¬
tumq ad se librato ic tu: pollicem
claudii intercidit. Ex hoc con¬
uenientes pueri eiꝰ. cũ gladiis. ebe¬
rulfũ diuersis ictib sautiant.
Qugrũ de manu dilapsus. dũ fugere
iam exanimis niteret᷑. extracto
gladio caput eiꝰ grauissime uerbe¬
rant. Effusoque cerebro. ceci¬
dit & mortuus ẽ: nec ꝓmeruit
ab eo saluari. quẽ fidelit̃ nũ quã
intellexit ex poscere. Igitur

Expanded text:
enim in discrimine positus, et hunc enim in discrimine positus, et hunc interficere in atrio cogitabat et virtutem sancti antestitis metuebat. Tunc unus e pueris Claudiis qui erat rubustior, adpraehensum Eberulfum a tergo validioribus lacertis adstringit resupinatumque pectus eius ad iugulandum parat. At Claudius , extractu a balteo gladio, ad eum diriget. Sed et ille prolatum lo ferrum se ad percutiendum dum teneretur adaptat. Cumque Claudius elevata dextera cultrum ejus pectori injecisset, et ille non segniter sub ascella illius pugionem defixisset, retractoque ad se, librato ictu pollicem Claudii intercidit. Ex hoc convenientes pueri ejus cum gladiis, Eberulfum diversis ictibus sauciant. Quorum de manu dilapsus, dum fugere jam exanimis niteretur, extracto gladio caput ejus gravissime verberant, effusoque cerebro cecidit, et mortuus est; nec promeruit ab eo salvari, quem fideliter nunquam intellexit exposcere. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
basilicȩ sc̃ȩ cũ eodẽ uł reliquis
ciuib ẽ. adscitus. Ibiq eũ claud¬
us gladio ferire uoluit. superio
longuis adstitissent. Uerũ tan
cũ hȩc eberulfus ut erat uanꝰ ad¬
ipse simul ac claudius ꝑ atriũ doni
basilicȩ deambulare cȩperunt.
inuicẽ fidẽ accaritatẽ sacraments
int̾ currentib ꝓmittentes. His
ita loquentib. ait claudius ebe¬
fo Delectat animo ad metati
tuũ haurire potũ. siuina odora¬
mentis essent inmixta. aut cere
potentioris uini libationẽ strenu¬
tas tua requirat. Hȩc eo dicent
gauisus eberulfus respondit hab
se dicens. & omĩa quȩ uolueris al
metatũ meũ repperies. tantũ e
dignet᷑ dominꝰ meus tugurũ ng¬
di mansionis meae. Misitq pues
unũ post aliũ ad requirenda pote¬
tiora uina. laticina uidelic& atque
gaxitina. Cumq illũ apueris
uata contra basilicã manu ait
Martine beatissime . fac me ixori
cũ parentib cito uidere. Infelix

Expanded text:
basilicae sanctae cum eodem et reliquis basilicae sanctae cum eodem et reliquis civibus est ascitus; ibique eum Claudius gladio ferire voluit si pueri ejus longius astitissent. Verumtamen nunquam haec Eberulfus, ut erat vanus, adt finitum, ipse simul ac Claudius per atrium domus basilicae deambulare coeperunt, sibi invicem fidem ac caritatem sacramentis intercurrentibus promittentes. His ita loquentibus, ait Claudius Eberulfo: 'Delectat animo adp metatum tuum haurire potum, si vina odoramentis essent inmixta aut certe potentioris vini libationem strenuetas tu a requireret'. Haec eo dicente, gavisus Eberulfus, respondit habere se, dicens: 'Et omnia quae volueris ad metatum meum repperies, tantum ut dignetur dominus meus tugurium ingredi mansionis meae'. Misitque pueros unum post alium ad requirenda potentiora vina, Laticina videlicet adque Gazitina. Cumque illum a pueris vata contra basilica manu, ait: 'Martine beatissime, fac me uxorem cum parentibus cito videre'. Infelix
Abbreviated transcription (Latin):
dius turonis ꝑ accessit. Et cũ ites
ager&. ut consueto ẽ. barbaroꝵ au¬
spicia intendere cepit. ac dicere sibi
esse contraria. simulq int̾rogare
multis . si uirtus beati martini dep̃¬
senti manifestaret᷑ in ꝑfidis. aut
certe si aliquis iniuriã in eũ speranti¬
bus intuliss&. siꝓtinus ultio seque¬
retur. Igitur postpositis ut diximꝰ
uiris qui ad solatiũ eius uenire debue¬
rant. ipse adbasilicã scãm accessit
Statĩq infelici eberulfo connnctus¬
sacram̃ta dare cepit. ac iurare ꝑomĩa
sacro sc̃ã uł uirtutẽ p̃senti antestitis.
Hoc enĩ apud se consiliũ habuerat miserri¬
mus. Nuisi eũ ꝑiurando decepero. Non
uincã. Vapũ ubi uidit eberulfus qđ
ei talia cũ sacram̃to in ipsa basilica
ac ꝑ porticus uł singula loca atrii
ueneranda ꝓmitter&. credidit mise¬
ri hominũ ꝑniranti. Die autẽ alte¬
ro cũ nos inuillã quasi milia triginta
ab urbe cõmoraremur. Ad conuiuiũ

Expanded text:
dius Turonis accessit. Et cum iter dius Turonis accessit. Et cum iter ageret, ut consuetudo est barbarorum, auspicia intendere coepit, ac dicere sibi esse contraria, simulque interrogare multos, si virtus beati Martini de praesenti manifestaretur in perfidis? aut certe, si aliquis injuriam in eum sperantibus intulisset, si protinus ultio sequeretur? Igviris, qui ad solatium eius venire debuerant, ipse ad basilicam sanctam accessit. Statimque infelici Eberulfo consacramenta dare coepit, ac jurare per omnia sacrosancta, vel virtutem praesentis antistitis, Hoc enim apud se consilium habuerat miserrimus: Nisi eum pejerando decepero, non vincam. Verum ubi vidit Eberulfus, quod ei talia cum sacramento in ipsa basilica ac per porticus, et singula loca atrii veneranda promitteret, credidit miser homini pejeranti. Die autem altero cum nos in villa quasi millia triginta ab urbe commoraremur, ad convivium
Abbreviated transcription (Latin):
um aut ẽ haec agerentur. misit
rexgunt chrãnus claudiũ quendam
dicens. Si abieris inquit & eiectũ
debasilica eberulfũ aut gladio inter¬
emeris aut ca tenis uinxeris. magnis
te munerib locupletabo Uerum¬
tamen ne sc̃ẽ basilicȩ in iuiriã inferas.
omnino cõmoneo. Ille uero ut erat
uanitate atq auaritia deditus.¬
uelocit̃ parisius aduolauit .
Uxor enĩ ei erat. ex meldensi tersi¬
torio. Voluere animo cȩpit. utrũ
fredegundẽ reginã uider& dicens.
Si eã uidero. elicere abea aliquid
muneris possũ. Scio enĩ eã esse
hominẽ adquẽ directussũ mimicã
Tunc accedens ad eã. dep̃senti munera
magna capiens. ꝓmissiones multas
elicuit. ut aut extractũ abasilica.
eberulfũ occider& aut circũ uentũ
dolis cateris uincir&. aut certe ĩ ps
cũ atrio trucidar&. Regressus autẽ
addunensim castrũ. comitẽ cõmouet ut
ei treceitos uiros quasi ad usto diendas
eberulfũ pos& obprimere. Cũq
comes loci uiros istos cõmoner&. clau¬

Expanded text:
um autem haec agerentur, misit rex Gunthchramnus Claudium quendam, dicens: 'Si abieris', inquid, 'et eiectum de basilica Eberulfum aut gladio interemeris aut catenis vincxeris, magnis te muneribus locupletabo; verumtamen, ne sanctae basilicae iniuriam inferas, omnino commoneo'. Ille vero, ut erat vanitate adqvelociter Parisios advolavit: uxor enim ei ex Meldensi territorio erat. Volvere animo coepit utrum Fredegundem reginam videret, dicens: Si eam videro, elicere ab ea aliquid muneris possum. Scio enim eam esse homini, ad quem directus sum, inimicam. Tunc accedens ad eam, de praesenti munera magna capiens, promissiones multas elicuit, ut aut extractum a basilica Eberulfum occideret, aut circumventum dolis catenis vinciret, aut certe in ipso eum atrio trucidaret. Regressus autem ad Dunense castrum, comitem commonet, ut el trecentos viros, quasi ad custodiendas Eberulfum posset opprimere. Cumque comes loci viros istos commoveret, Clau
Abbreviated transcription (Latin):
Ost naec rex parisius uenit. &¬
haec corã omnib loqui cȩpit dicens.
Germanus m̃s chilpericus moriens.
dicitur filiũ reliquisse. cuius nutri¬
tores matre dep̃cante petierunt.
ut eũ descõ lauaero indominici na¬
talis sollẽnitate deberẽ exci.pere.
& non uener̃. Rogauer̃ de inceps
ut ad scm̃ pascha baptizaret᷑. sed
nec tunc allatus ẽ. infans: De pre¬
cati sunt autẽ tertio. ut ad festiui¬
tatẽ scĩ iohannis exhiberetur.
sed nec tunc uenit. Mouer̃ itaq
me ꝑtẽpussterile. deloco ubi habi¬
tabam. Ueni igit᷑. & ecce abscon¬
ditur nec ostendit̾ mihi pues.
Unde quantũ intellego nihib ẽ. qđ
ꝓmittitur. sed ut credo alicuius
exleudib nostrissit filius Nãsi
de stirpe nrã fuiss&. adme utiq
fuerat deportatus. Ideoq noue¬
ritis quia ame non suscipitus. uisi
certa deeo cognoscã inditia.
Haec audiens fredegundis regina
coniunctis priorib regni sui id
centũ trib epĩs. & tricentis uirs
optimis. sacram̃ta dederunt hune

Expanded text:
osthaec rex Parisios venit, et coram omnibus loqui coepit, dicens: Germanus meus Chilpericus moriens dicitur filium reliquisse, cujus nutritores, matre deprecante, petierunt, ut eum de sancto lavacro in Dominici Natalis solemnitate deberem excipere, et non venerunt. Rogaverunt deinceps ut ad sanctum Pascha baptizaretur, sed nec tunc allatus est infans. Deprecati sunt autem tertio, ut ad festivitatem 382 sancti Joannis exhiberetur, sed nec tunc venit. Moverunt itaque me per tempus sterile de loco ubi habitabam: veni igitur, et ecce absconditur, nec ostenditur mihi puer. Unde, quantum intelligo, nihil est quod promittitur, sed, ut credo, alicujus ex leudibus nostris sit filius; nam si de stirpe nostra fuisset, ad me utique fuisset deportatus. Ideoque noveritis, quia a me non suscipitur, nisi certa de eo cognoscam indicia. Haec audiens Fredegundis regina, conjunctis prioribus regni sui, id est tribus episcopis et trecentis viris optimis, sacramenta dederunt hunc
Abbreviated transcription (Latin):
& auferam cuncta quȩ fecũ habers.
& non demꝰ romanis tributa eri¬
uero p̃paratis. int̾fecerunt eos¬
udiens autẽ hec ĩperator
infurore & iranimis succensus
p̃cepit hostẽ cõmouere romanorũ.
& aliarũ gentiũ cum aristario
principimilitiȩ. direxeruntq
aciem contra francos. Fuit autẽ
ibi strages magna ieuterq populo
Ulidentes enĩ franci qͦđ tantũ exer¬
citũ sustinere non possent. int̃feti
accȩsi fugerunt. ceciditq ibi
priamꝰ eerũ fortissimus. Illi quoq
egressi ad sicambriã uenert̃. in ex¬
teinis partib rene fluminis in
dreriniox oppidis. illicq in habi¬
man pie cũ eorum pr incipibus
filas aomteno filio priami & sunnone
Marcomerus quoq dedit eis hoc
consiliũ. & elegerunt faramunas
ipsius filiũ. eleuaueruntq. reg
fuperse crinitum. Iunc haber¬
& leiges ceperunt.¬

Expanded text:
et auferamus cuncta quae secum habent et auferamus cuncta quae secum habent et non demus Romanis tributa et erivero praeparatis, interficerunt eos. 4. Audiens hec imperator, in furore et ira nimis succensus, praecepit hostem commovere Romanorum et aliarum gentium cum Arestarco principem militiae, direxeruntque aciem contra Francos. Fuit autem A. ibi strages magna de uterque populo. Videntes enim Franci, quod tantum exercitum sustinere non possint, interfecti ac cesi, fugierunt; ceciditque ibi Priamus eorum fortissimus. Illi quoque egressi a Sicambria, venerunt in extremis partibus Reni fluminis in Germaniarum oppidis, illucque inhabitaverunt cum eorum principibus Marchomire, filium Priamo, et Sunnone, Marchomiris quoque dedit eis hoc consilium, et elegerunt Faramundum ipsius filium, et elevaverunt eum regem super se crinitum. Tunc habere leges coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
i praua ac prssima rebellauerunt
contraualentinianũ maperatos ẽ
romanoꝵ acgentiũ. Iunc Ne ex¬
ercitũ mouit hostẽ magnũ.
roma contra eos ꝑrexit. pugnaq
inut. superauitq eos atq deuicit.
Illi itaq cesi suꝑdanubiũ fluuiũ
fugierunt ox ĩ trauerunt ĩmeotidis
paludes. Dixit autem imperatos.
Quicũq potuerit ĩ troire ĩ istas
eiecerit. concedã eis donaria.¬
unc congregati troiani. fecert
Tinsidias sicut edocti accogniti
Et igressi ĩ meotidas paludes cum
alio populo romanoꝵ: eiecerunt
inde alanos. ꝑcusseruntq eos
ĩ ore gladii: Tunc appellauit
eos ualentinianus ĩ perator
annos misit memoratꝰ ĩ peratos
ex actores cũ primarioduce si
romano senatu. ut daren qlli
dixeruit ad inuit: Imperator cũ
exercito romanoꝵ non potuit
eicere a lanos de latibulis palu¬
dirũ. gentẽ fortẽ ac rebellem:
nos enĩ qui eos superauimus. quur
soluemꝰ tributa: Consurgamus
igit᷑ contra primariũ hunc uel
ex actores istos. ꝑcutiamꝰq eos.

Expanded text:
averunt contra Valentinianum imperatorem Romanorum ac gentium. Tunc ille exercitum movit hostem magnum de Roma, contra eos perrexit, pugnam iniit, superavitque eos, atque devicit. Illi itaque caesi super Danubium fluvium fugerunt, et intraverunt in Maeotidas paludes. Dixit autem imperator: Quicunque potuerit introire in paludes ejecerit, concedam eis tribunc congregati Trojani fecerunt insidias, sicut erant edocti ac cogniti: et ingressi in Maeotidalio populo Romanorum, eieceruntque inde Alanos percusseruntque eos in A. ore gladii. Tunc appellavit eos Valentinianus imperator annos misit memoratus imperator exactores una cum Primario duce de Romano senatu, ut darent consueta dixerunt ad invicem: ' Imperator cum exercitu Romane non potuit eicere Alanos de latibulis paludarum, gentem fortem ac rebellem; nos enim, qui eos superavimus, quur solvimus tributa? Consurgamus igitur contra Primarium hunc vel exactoribus istis pereutiamusque eos
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ dicens : Audi rex uerba oris
mei Noueris enĩ quia farulfus cu¬
bicularius quondã fratris tui. quȩ¬
rit te int̃ficere. Audiuienĩ con¬
siliũ eius: ut eunte te matutina ora¬
tione ad ecclesiã. aut cultro appe
iussit uocari eũ. Quo negante de
his. rex metuens armisse ualde¬
R muniuit. nec penitꝰ ad loca scã uel
alibi nisi uallatus armis atq custodib
ꝓperabat. Farulfus autẽ. non post
multũ tẽpus mortuus est.
ũ autẽ magnus clamor fier&
aduersus eos qui potentes cũ rege
fuerant chilperico. scilic& qđ ab¬
stulissent uł uillas uł res aliquas
des reb alienis omĩa quȩ iniuste
ablata fuerant
rex reddi p̾cepit. sicut iam
superius indicatũ est. Fi redegunde
quoq reginã ad uillã rodo ialensin
quȩ in rotomagensi termino sitaẽ.
abire p̃cepit. Secutiq sunt eã
om̃s melioresnatu regni chilperici
regis. Ibiq. relinquentes eã cum
melanio ep̃o qui de rotomago sub¬

Expanded text:
pauper, dicens: Audi, rex, verba oris pauper, dicens: Audi, rex, verba oris mei. Noveris enim quia Faraulfus, cubicularius quondam fratris tui, quaerit te interficere. Audivi enim consilium ejus, ut eunte te matutina oratione ad ecclesiam, aut cultro appetmisit vocari eum. Quo negante, de his rex metuens armis se valde munivit. Nec penitus ad loca sancta, vel alio, nisi vallatus armatis atque custodibus procedebat. Faraulfus autem non post multum tempus mortuus est. Cum autem magnus clamor fierit adversus eos qui potentes cum rege fuerant Chilperico, scilicet quod abstulissent vel villas vel res reliquas de rebus alienis, omnia, quae iniuste ablata fuerant, rex reddi praecepit, sicut iam superius indecatum est. Fredegundem quoque reginam ad villam Rodoialensim, quae in Rhodomagensi termino sita est, abire praecepit. Secutique sunt eam omnes meliores natu regni Chilperici regis. Ibique relinquentes eam cum Melanio episcopo, qui de Rhodomago sub
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. exorans ut causã suã diligent̃
ex quirer&. Asserebat enĩ regina
eũ non debere recipi. qui fuiss& ꝑ iuli¬
ciũ quadraginta quinq ep̃oꝵ asacer¬
dotali officio segregatꝰ: Cumq
ei pęnitentiã indictã a sacerdotib
uon tam̃ eũ prorsus ab episcopatu re¬
motũ. Et sic arege susceptus atq
conuiuio eiꝰ ascitus. ad urbẽ suã regres¬
sus est.XU
Romotus uero qui indunense
castro ordinante sigebto rege ep̃s
fuerat institutus. & post mortẽ reg
amotus fuerat. eo qđ castrũ illu c̃t
diocesis carnotena. contraque ita
indiciũ latũ fuerat. ut presbiteri
tantũ officiũ fungeret᷑ acesset
cans ut ordinationt̃ episco prtus
in antedicto castro reciper&. Sed
obsistente papolo carnotenȩ urbis
ostenhate p̃sertim iuderpore¬
nara quȩ sub ipssus castri termino
ꝓpria habetit reciper& : Inqua cũ
genitrice adhuc suꝑstite moraretur:
apud urbẽ parisi acã uenit quidã

Expanded text:
tavit, exorans ut causam suam diligenter tavit, exorans ut causam suam diligenter exquireret. Asserebat enim regina eum non debere recipi, qui fuisset per judicium quadraginta quinque episcoporum a sacerdotali officio segregatus. Cumquei poenitentiam indictam a sacerdotibus, non tamen eum prorsus ab episcopatu remotum. Et sic a rege susceptus, atque convivio eius adscitus, ad urbem suam regressus est. romotus vero, qui in Dunense castro ordinante Sigybertho rege episcopus fuerat institutus et post mortem regis amotus fuerat, eo quod castrum illud esset diocisis Carnotena, – contra quem ita iudicium latum fuerat, ut praesbiterii tantum officium fungeretur – accessit cans, ut ordinationem episcopatus in antedicto castro reciperet. Sed, obsistente Pappolo Carnotenae urbis ostendente praesertim iudnisi ea quae sub ipsius castri termino propria habebat, reciperet, in quo cum genitrice adhuc superstite moraretur. apud urbem Parisiacam, venit quidam
Abbreviated transcription (Latin):
spoliatosq. ac demancatos reliquit.
ettariũ autẽ baudegisi li ep̃i fratrẽ.
nefandis accusationib: cũ rege tẽp¬
tauit obruere. asserens cũ dethes¬
auro regis mortui multa portasse
sed & de prõptuariis tã tergora quã
uina multa eũ abstulisse dicebat.
petens ut uinctus carceralibus
tenebris truderet᷑. Sed patien¬
tia regis fratrisq auxiliũ. fieri
non ꝑmisit. Multa quidẽ ibi uana
exercens. ñ metuebat dm̃. incuius
ecclesia petebat auxiliũ. Habebat
tunc tẽporis secũ audoriẽ ducẽ.
qui ei tẽpore regis in multis con¬
senserat malis. Ipse enĩ cũ mũmo¬
lo p̃fecto. multis defrancis qui
tẽpore childebti regis seniores
in genui fuerant. publico tributo
subegit. Qui post mortẽ regis
ab ipsis spoliatus ac denudatus ẽ:
ut nihil ei p̃ter qđ suꝑ se auferre
potuit remaner&. Domũ enĩ
cius iricendio sub diderurtit.
abstulissent utiq & ipsã uitã. nisicũ
regina ecclesiã expeiss&.

Expanded text:
spoliatosque ac demanicatos reliquid. spoliatosque ac demanicatos reliquid. Nectarium autem, Baudegysili episcopi fratrem, nefandis accusationibus cum rege temptavit obruere, adserens, eum de thesauro regis mortui multa portasse. Sed et de prumptuariis tam tergora quam vina multa eum abstulisse dicebat, petens, ut vinctus carceralibus tenebris truderetur. Sed patientia regis fratrisque auxilium fieri non permisit. Multa quidem ibi vana exercens, non metuebat Deum, in cuius aeclesiam petebat auxilium. Habebat tunc temporis secum Audonem iudicem, qui ei tempore regis in multis consenserat malis. Ipse enim cum Mummolo praefecto multos de Francis, qui tempore Childebingenui fuerant, publico tributo subegit. Qui post mortem regis ab ipsis spoliatus ac denudatus est, ut nihil ei praeter quod super se auferre potuit, remaneret. Domos enim ejus incendio subdiderunt; abstulissent utique et ipsam vitam, ni cum regina ecclesiam expetisset