comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Am sero licet optime uir uine mci¬
pis gande satis est enĩ mõ incipias
anꝙͣ desinas Quid̾ certe ut aimes
ait añ desierũt ꝙͣ inciꝑent iã classi¬
co nõ obstrepente nec frangentibus
curis integros ⁊ tͣnquillos ⁊ placidos
sompnes carpis Iam letes dies securasq
noctes agis iam in portu nauigas ⁊ post
lor p̃teritũ iẜabar et si forte nulgo feli¬
cior uideret᷑ potusti in tempestatibꝰ et
in bello mori Ecceiam in pace morieris
in pace uines occultũ dĩne ꝓuidentie muus
agnoscito longe consurtudĩs iusto expli¬
citũ ac fortassis ut ẽ aĩmꝰ hom sipe reꝵ
nestius et ꝑiculis suis fauens uł muitũ te
uentus optabłis pr̃ĩe rediit ut ad eternã
illas pr̃iam unde ñt exulamꝰ liberior sit
regressus O ꝙͣto tibi melia accidit ꝙͣ spa¬
bas et pelagi monstra et sirenũ cantus
surda tutus aure transisti Et salua puppe
stilã et caribdim ac multa cũ laude curia¬
rũ flucto et scopłos euasisti iam in prĩa

Expanded text:
am, sero licet, optime vir, vivere incipis. Gaude; satis est enim modo incipias antequam desinas; «quidam» certe, ut Anneus ait, «ante desierunt quam inciperent». Iam classico non obstrepente nec frangentibus curis, integros et tranquillos et placidos somnos carpis; iam letos dies securasque noctes agis; iam in portu navigas et post lor, preteritum miserabar, etsi forte vulgo felicior videretur. Potuisti in tempestatibus et in bello mori; ecce iam in pace morieris, in pace vives. Occultum divine providentie munus agnoscito; longe consuetudinis visco explicitum, ac fortassis — ut est animus hominum sepe rerum nescius et periculis suis favens — vel invitum te ventus optabilis patrie reddidit, ut ad eternam illam patriam, unde nunc exulamus, liberior sit regressus. 3 O quanto tibi melius accidit quam sperabas! et pelagi monstra et sirenum cantus surda tutus aure transisti, et salva puppe Scyllam et Caribdim ac multa cum laude curiarum fluctus et scopulos evasisti. Iam in patria
Abbreviated transcription (Latin):
quia magno amor sui oblunosus niebil me¬
nũt nisi quẽ diligit illũ sibi qualem mlt
figit. illũ actolle̾ intit᷑ id si neq̃at ip̃e des¬
cenditi demq modis om̃ibꝰ illũ sibi eq̃re
ticẽ tnũ loces nichil est actĩe Ego uo qͦ me
altius extuleris hũlior fiam neq me uiup
tanti uiri fauor mee conditõis ĩmemorem
faciet Olun te in dñm p̃elegi mag̾rm emĩ fe
nõ mea fecit elciõ s ingenii tii iugor et in¬
dustria deinceps igit᷑ quẽtũq ine facito iẽ
tuã in alto uł in ymo pone tuũ fu̾it incum

Expanded text:
quia magnus amor sui obliviosus nichil  quem diligit, illum sibi qualem vult fingit, illum attollere nititur, id si nequeat, ipse descendit, denique modis omnibus illum sibi equareticem tuum loces, nichil est actum; ego vero quo me altius extuleris, humilior fiam, neque me unquam tanti viri favor mee conditionis immemorem faciet. Olim te in dominum prelegi; magistrum enim te non mea fecit electio sed ingenii tui vigor et industria. 3 Deinceps igitur quemcunque me facito; rem tuam in alto vel in
Abbreviated transcription (Latin):
tasse s uera lequar hom̃i more uulgarmũ
Et sic her inta que uulgo uita dẽ tantoqz
diligentia siuat᷑ qͣnta tũ oro est ⁊ si hodie
incipiat facile id quid intelliget quisquis
p̃teritos inte ãnos cogitatõe p̃turiẽs eadẽ¬
q siliceat mensura ꝯ illos lapsos menũt
uenturos metiens usq si libet ad cẽtesimũ
annũ spes carasq porrexit. nũc aũt longius
iã ꝓuectis ꝙͣtulũ queso ⁊ reliqui ꝓft̃õ eĩ qdq̾d
a tergo est certa mors abstulit qd aũt est
uita ꝓmittit᷑ breuis uolatilis ⁊ int̾ta q̃ ut
ĩpleat qd spopondit. ꝯstat tñ et si totidem
muenũ iam quis dubitet illud sic esse per
omĩa ut dicis hic nos assidue sũmoq studio
dies bonos ⁊ felicitatẽ quere ubi noq dies

Expanded text:
r hominum more vulgarium, et sit hec vita que vulgo vita dicitur tantaque diligentia servatur, quanta tamen, oro, est etsi hodie inciperet? facile id quidem intelliget quisquis pretoritos vite annos cogitatione percurrens eademque, si liceat, mensura qua illos lapsos meminit, venturos metiens, usque, si libet, ad centesimum annum spes curasque porrexerit. 20 Nunc vero longius iam provectis quantulum, queso, est reliqui! proors abstulit; quod ante est, vita promittit brevis volatilis et incerta, que ut impleat quod spopondit, constat tamen, etsi totidem se quam iuvenum. 21 Iam quis dubitet illud sic esse per omnia ut dicis, hic nos assidue summoque studio dies bonos et felicitatem querere, ubi neque dies
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo srmel hũc morez sũ amplexus nulła
trinx̾it. Et illud eiusdẽ media nocte surgebã
ad ꝯfitendũ tibi ut cotidie illa hora nescio quã
excitandũ me uenire senciã qui gui licet sõp¬
temptatõibus turber acerrimis cũ dñ etiã ad
añi redit qͥd est femĩa om̃is tẽptatio ꝯfestun
auolat et ego ad lib̾tatẽ et ad pacẽmeam
redes Sinibꝰ in rebꝰ amãtissĩe tuis me p̃cibꝰ
oberrantẽ de tenrbris tuis ad lucẽ suã reuo¬
care dignatus est in quo ue felix et false ac
ꝑiture felicitatis constantissimꝰ spretor nr̃i¬

Expanded text:
ex quo semel hunc morem sum amplexus, nullaex quo semel hunc morem sum amplexus, nullatraxerit; et illud eiusdem: «Media nocte surgebam ad confitendum tibi», ut quotidie illa hora nescio quem ad excitandum me venire sentiam, qui gravi licet somtentationibus turber acerrimis, tamen dum in animum redit quid est femina, omnis tentatio confestim avolat et ego ad libertatem et ad pacem meam redeo. 30 Quibus in rebus, amantissime, tuis me precibus aberrantem de tenebris tuis ad lucem suam revocare dignatus est. In Quo vere felix et false ac periture felicitatis constantissimus spretor nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ueris q̃ mandasti et ꝯsumatiꝰ impleã sũinis
in dies uriba eniti ꝯd̾ nõ ad głiam maam qͥ
adhuc m̃ltis in malis ac miferiis uersor cuimul¬
tus ⁊ de p̃terito dolor ⁊ de pmi labor ⁊ de fu¬
turo metus est s ad gaudii tui pͥmitias nar¬
ro sinil ut quo meliꝰ de me sꝑare ceꝑis es
feruenciꝰ pro me incipias naer orare Sunt
aũt tria hec in quibꝰ tibi parui nã ⁊ ĩ pͥmis
abditas scelerũ meorũ sordes que funesta seg¬
nicre longoq silencio putruerãt in apertũ
manibꝰ salutife̾ ꝯfessionis elicui idq sexiꝰ
face̾ atq ita onũpotenti mẽdico tetũ aĩ mei
Uulnus oñdere in ꝯsuetudiniẽ adduxi dem̃
non diurnas mõ s noct᷑nas ad laudẽs xp̃o
dicendas/ Ideo mipig̾ eodẽ sollicitante factꝰ
sum ut ẽt hiis brenissimis noctibꝰ qͣntalibet
serotina fatigatũ uigilia nũꝙͣ me uł sopitũ
uel tacitũ aurora reꝑiat Ita in placuit illud
psalmiste Sepcies in die laudẽ dixi tibi ut

Expanded text:
eris que mandasti, et ut consummatius impleam summis in dies viribus eniti; quod non ad gloriam meam, qui adhuc multis in malis ac miseriis versor, cui multus et de preterito dolor et de presenti labor et de futuro metus est, sed ad gaudii tui primitias narro, simul ut quo melius de me sperare ceperis, eo ferventius pro me incipias orare. 27 Sunt autem tria hec in quibus tibi parui. Nam et in primis abditas scelerum meorum sordes, que funesta segnitie longoque silentio putruerant, in apertum manibus salutifere confessionis elicui, idque sepius facere atque ita omnipotenti medico cecum animi mei vulnus ostendere, in consuetudinem adduxi. 28 Deinde non diurnas modo sed nocturnas ad laudes Cristo dicendas adeo impiger eodem solicitante factus sum, ut his etiam brevissimis noctibus quantalibet serotina fatigatum vigilia, nunquam me vel sopitum vel tacitum aurora reperiat. Ita michi placuit illud Psalmiste: «Septies in die laudem dixi tibi», ut
Abbreviated transcription (Latin):
frater ux unpram pixidẽ toruo
uolubili ꝑpolitã opus mamũ tuarũ. et
fructuosa sul epłam młtis pr̃m refectã
compactãq sinis sacri ingenii tui testem
heri ad uesꝑam magno cũ gandio recepi
S incerlegendũ fateor tam uarie affectus
utine huis ardor gn̾osi imipetus huic geli¬
di metus torpor maderet adeo mͥ magni¬
fice uisus es et melioris status desideriũ
ac stimilos incute̾ et pñtis lapsus frena
abstnge̾ ut luce clarius uideam ubi sim qͤ
ĩienores fuscus et luceus carcer facit spĩ
hͦ exilio suspiramꝰ Quid nĩt dicã gtulor
tibi ⁊ mͥ gtulortibi talem aĩmi in tłem esse
germanũ unũ int̾ duas gͣtulatões est qd
doleam qd̵ lugeam qd̵ ꝯg̾rar eosdem pentes
nõ idem sydus fuisse nascentibꝰ minis
dissiłes sumꝰ fratꝰ niis ĩpares ꝑtus ead̾
alnus effudit ut intelligi possit nõ morta¬
liũ pentũ s et̾ni pr̃is muuꝰ ẽẽ qd̾ sũ quid

Expanded text:
rno volubili perpolitam, opus manuum tuarum, et fructuosam simul epystolam multis Patrum refertam compactamque sententiis, sacri ingenii tui testem, heri ad vesperam magno cum gaudio recepi, sed inter legendum, fateor, tam varie affectus ut me hinc ardor generosi impetus, hinc gelidi metus torpor invaderet. 2 Adeo michi magnifice visus es et melioris status desiderium ac stimulos incutere et presentis lapsus frena substringere, ut luce clarius videam ubi sim quo os nostri immemores fuscus et luteus carcer facit, semper in hoc exilio suspiramus. Quid nunc dicam? gratulor tibi et michi; gratulor tibi talem animum, michi talem esse germanum. 3 Unum inter duas gratulationes est quod doleam, quod lugeam quod querar: eosdem parentes, non idem sidus fuisse nascentibus. Nimis dissimiles sumus, frater, nimis impares partus eadem alvus effudit, ut intelligi possit non mortali
Abbreviated transcription (Latin):
de az le et socͣte indico quoꝵ. ut̾q suo stuᵒ
delcãtus ꝯtempsit alt̾um. hoc est igi᷑ qd̾
nõ modicũ me mirari fateor s⁊ illud młto
uehemenciꝰ qd unius xiusdẽq hõĩs uota
discordant Quis nr̃m queso uiũ idẽ nult
senex qd uoluit inuenis minꝰ dico Quis
nr̃m idẽ nult hyeme qd̾ estate nondũ ꝯd̾¬

Expanded text:
de Aristotile et Socrate iudico, quorum uterque suo studio de Aristotile et Socrate iudico, quorum uterque suo studio delectatus, contempsit alterum». 16 Hoc est igitur quod non modicum me mirari fateor; sed illud multo vehementius, quod unius eiusdemque hominis vota discordant. Quis nostrum, queso enim, idem vult senex quod voluit iuvenis? minus dico: quis nostrum idem vult hieme quod estate? n
Abbreviated transcription (Latin):
equidẽ ĩportari uolut ꝑ certamen illud
triũ dearũ in qd̾ uoluxtuosus arbit̾ rłtus
falso peĩtus s uulgari indicio uenerem
sunoni p̃tulit ac minerue et p̃ciũ iudice
dignũ fuit uoluptas blanda s brenis dil¬
re pͥncipiũ amari exitus Et de pͥmis quid̾
duabus uns nich il est qd mirarer de t̾cra
nõ mirari neq̃o inter eos ix̃os qr unam
tenent uĩa eamq tã c̾tam et in eaixsa
p̃tereo qd̾ et nmis młte sũt et a marco
uarrone at post rũ ab augustino curiosis¬
sime recolecte illud u̾o non ũtereo in hñs
ip̃is tantis ingeniis uirisq tã gu̾ibꝰ tã¬
tam ẽe discordiã ut alt̾ alterũ speruat.
et a syderibꝰ abductã inter hoĩes hĩtare.
deq hom̃ moribꝰ at rebus disserẽ corgisse
ab aꝵ le irridet᷑. qui uñ qͣi uilis negocii exꝰci¬
torem ac ni̾cenariũ cirta moralia negociã
ꝯtẽptu Cic̾o in officiis sit ait eodẽq mõ

Expanded text:
equidem importari volunt per certamen illud equidem importari volunt per certamen illud trium dearum, in quo voluptuosus arbiter electus, falso penitus sed vulgari iudicio, Venerem Iunoni pretulit ac Minerve, et precium iudice dignum fuit, voluptas blanda sed brevis, dulce principium amari exitus. Et de primis quidem duabus viis nichil est quod mirer; de tertia non mirari nequeo inter eos ipsos qui unam tenent viam eamque tam certam et in ea ipsa pretereo quod et nimis multe sunt et a Marco Varrone ac post eum ab Augustino curiosissime recollecte. 15 Illud vero non pretereo, in his ipsis tantis ingeniis virisque tam gravibus tantam esse discordiam, ut alter alterum spernat et a sideribus abductam inter homines habitare deque hominum “moribus ac rebus” disserere “coegisse”, ab Aristotile irridetur, qui eum quasi vilis negotii exercitorem ac mercennarium “circa moralia negotiantcontemptu, Cicero in Officiis sic ait: «Eodemque modo
Abbreviated transcription (Latin):
herbarũ. et si aĩo affecto ac langiudo młn
uerborũ medica t ꝯfec̾unt atq conscrix¬
serint ut̾usq tñ hom̃ĩs u̾a salus adeo est.
horũ sane qui aĩs medent᷑. quid̾ uniꝰ ho-¬
nũs quid̃ familie quidã rei pub ͭ ͤ curã ge¬
rint/ pͥmũ quidẽ ethice opus est yconoite
scdm Cortro politice mgri et legũt latões
iigilant. Inq hiis ⁊ oñbꝰ me t̾cie t̾miti¬
bus sunt qui palã sũt qui clã ꝑgant. et
uelut aptũ enitãtes umibris gaudrãt neq
ꝓfanari et minia fameliaritate ꝯtẽxni s
uideri a pancis et studio q̃ri uelint hn sũt
porte nr̃a p̃sertĩ etate rarũgenꝰ In quibꝰ
ip̃is non om̃ibꝰ idem finis nõ eadem uia.
Ut nõ ĩmerito cũ uiribe hoc et magnificũ
natũ genus magno semꝑ in p̃cio fu̾it illad
cuit tres illas uias famosissimas ꝑ quas
hũana curiositas alit̾ atq alit̾ mltũq di¬
nandis more suo ex̾c̾eant᷑ occultiꝰ. hoc

Expanded text:
herbarum, etsi animo affecto ac languido multi herbarum, etsi animo affecto ac languido multi verborum medicamenta confecerint atque conscripserint, utriusque tamen hominis vera salus a Deo est. 11 Horum sane qui animis medentur, quidam unius hominis, quidam familie, quidam reipublice curam gerunt: primum quidem ethice opus est, yconomice secundum, tertio politice magistri et legum latores invigilant. 12 Inque his omnibus vie tertie tramitibus sunt qui palam, sunt qui clam pergant et velut apertum evitantes umbris gaudeant, neque se profanari et nimia familiaritate contemni, sed videri a paucis et studio queri velint. Hi sunt poete, nostra presertim etate rarum genus, in quibus ipsis non omnibus idem finis, non eadem via, ut non immerito cum virile hoc et magnificum vatum genus magno semper in precio fuerit, illud cuit, tres illas vias famosissimas per quas humana curiositas aliter atque aliter multumque dinandis more suo exerceantur occultius. 14 Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qd scriptũ est pietas est sapĩa ad quam
oĩm nobilissimũ ac sacratissimũ studiũ ho¬
mibus datũ erat nͥ illud uanitas nostra
corrũpens iam de theologia dyaleticã effi¬
cisses cũ de hac agendũ est que uulgo sapĩa
dicit᷑. quã rectius sc̃iam dixerim In hac gͦ
qͣnta quoq discordia est a ln u̾borũ regũ-¬
las texunt flostulis alii coloribꝰq inhrãt
Alii ꝯclusiũculas meditant᷑ et rursus aliĩ
mĩant mĩos aliis souis iuguntꝰ. Terram
alii metiũtur alii non nisi celum atq astͣ
suspiciũt felices si celi pocius intue̾nt᷑ auc¬
torem hec sũt qͣs libales uocant Accedũt
alie. Est xiũ et que nãs rexũ oñ inquirat
medicina corpoꝵ sit ip̃a salutem spondeat
egrotanciũ am̃orũ artiũ utilissima si ad
p̃standũ qd̾ ꝓmittit e celo spet auxilium
sure quo posse se nichil intelligat qd om̃
s in pͥmis harũ duarũ debet ex̃ cõmune.
et si eñ ego corpi prosit me in tra nastere

Expanded text:
pietas est sapientia’, ad quam omnium nobilissimum ac sacratissimum studium hominibus datum erat, nisi illud vanitas nostra corrumpens iam de theologia dyaleticam effecisset, tamen de hac agendum est que vulgo sapientia dicitur, quam rectius scientiam dixerim. 9 In hac ergo quanta quoque discordia est! alii verborum regulas texunt, flosculis alii coloribusque inhiant, alii conclusiunculas meditantur et rursus alii numerant, numeros alii sonis iungunt, terram alii metiuntur, alii nonnisi celum atque astra suspiciunt, felices si celi potius intuerentur auctorem. 10 He sunt quas liberales vocant; accedunt alie. Est enim et que naturas rerum omnium inquirat,medicina corporum, sic ipsa salutem spondeat egrotantium animorum, artium utilissima si ad prestandum quod promittit, e celo speret auxilium, sine quo posse se nichil intelligat, quod omnium sed in primis harum duarum debet esse comune. Etsi enim egro corpori prosit vis in terra nascentium
Abbreviated transcription (Latin):
diem i horas ĩ momẽta ꝑtire plures uniꝰ
hõis uoluntates ĩuenies ꝙͣ momiẽta h ͦ
T̾ nd̃ singlarit̾ miror qd̾ nõ mirari om̃s
homĩes magis miror sed iam sutis euaga¬
tus sum ad te fratꝰ angustinũq tuũ redeo
sllud ergosuprã fide̾ scupeo qd̾ illo teste
nõ hiis quidẽ u̾bis s hac plane siña dix¬
isti unũ hoĩem secũ cirta unã eandẽq rẽ
et eodem mñs ip̃ris mom̃to dissentire nul¬
gata dementia et ambulare uelle nos.
uine̾ nolle mori cũ tñ in xsalmo seͥptum
tas tantus furor uita hauc optaniꝰ mor-¬
tem huiꝰ inte t̾minũ execͣm. en studia u̾e
contria en penitꝰ nota pugntia/ nõ solũ
Ctero cui nestro qm̃i in hac re ꝓpe plus ꝙͣ
catholicis testibus apud me fidei est hec
nobillud ynisiũ uolo nolo uolo nelo Eet̾m¬

Expanded text:
res unius hominis voluntates invenies quam momenta. Hoc est quod singulariter miror; quod non mirari omnes homines, magis miror. 17 Sed iam satis evagatus sum; ad te, frater, Augustinumque tuum redeo. Illud ergo supra fidem stupeo, quod illo teste non his quidem verbis sed hac plane sententia dixisti: unum hominem secum circa unam eandemque rem et eodem momento temporis dissentire. Vulgata dementia et ambulare velle nos svivere nolle mori, cum in psalmo scriptum tas, tantus furor; vitam hanc optamus, mortem huius vite terminum execramur. En studia vere contraria, en penitus vota pugnantia, non solum Cicero, cui nescio quomodo in hac re prope plusquam catholicis testibus apud me fidei est, hecnobis illud comicum: volo nolo, nolo volo
Abbreviated transcription (Latin):
frena parũꝑ et maioꝵ te omibꝰ nõ u̾earis
insere neq diffidias eodẽ sp̃u dictante qui
difertos illos fecit de quo septũ est Non em̃
uos estis qui loquinũ s sp̃us pr̃is mei est qͥ
loquit᷑. in uob posse ẽt te de tuo aliqͥd dicere.
ymo uerũ ꝑmłta et tibi ⁊ aliis ꝓfutura
Postremo nt de me cuiꝰ meẽ ualde germa¬
nitas tua ꝑtimescit nec ĩmerito tot in c̾cuitu
fremẽtibꝰ ꝓcellis nõ dico secitatẽ sed spem
me ĩ portũ ꝯfugisse feci aũt qd naute solent
quos in alte tempestas ĩuasit. Insule ut ꝯta
dix̾im cuiꝯpiã unũ latus uentis. ac flucti¬
bus abieci illit donet tunior portus appareat
delitesco et quẽ inquies in modũ siquid̃ ihe sue

Expanded text:
frena parumper et maiorum te nominibus non verearis frena parumper et maiorum te nominibus non verearis inserere neque diffidas — eodem Spiritu dictante qui disertos illos fecit et de quo scriptum est: «Non enim vos estis qui loquimini, sed spiritus Patris mei est qui loquitur in vobis» — posse etiam te de tuo aliquid dicere, imo vero permulta et tibi et aliis profutura. 25 Postremo ut de me, cuius vicem valde germanitas tua pertimescit, nec immerito tot in circuitu frementibus procellis, non dico securitatem, sed spem me in portum confugisse; feci autem quod naute solent quos in alto tempestas invasit, insule, ut ita dixerim, cuiuspiam unum latus ventis ac fluctibus obieci; illic donec tutior portus appareat, d
Abbreviated transcription (Latin):
elegantissie tͬctata p̃tereo qr et abseluta res
S et in ore homĩs pcr̃oris denota parũ auc̃¬
toritatis hẽ or̃o in silentio admirãs ⁊ imi
tui ꝯstantiã et stili robur quo satis adiuo¬
neor aliũ ep̃dam hũisse te in monast̾io p̃cepto¬
rem ꝙͣ in sclo hũisti Uinrũ ille te loqui do¬
cuit qui docuit opari qui docuit pro uelle
et extra brem tp̃re mutatꝰ es mirarer aũt
magis insi dixissem qͥd eiũ mutat᷑o dextre
excelsi cui ꝑ facile non solum unꝰ ãma sed
totũ genꝰ huãnũ totus t̾rarũ orbis totade¬
inq rerũ natura uersatilis est ĩta michi
codiose sc̃orũ yr̃m dc̃a conqͥris tãtoꝙ ꝯuectis
artificio ut paulominꝰ iũctura togur ꝙͣ sen¬
tentiã laudare et c̾te solers iũctura sepe
qd̾ alienũ fu̾at nr̃m fecit cuiꝰ qnta us sit
ur̾ artis p̾cepta poetice non ext̾mũ legimꝰ
Unũ ut indulgeas uelim modestissime ueretũ¬
Die tue uerecũdissiẽq modestieq laxes

Expanded text:
ata pretereo, quod et absoluta res est et in ore peccatoris hominis devota parum autoritatis habet oratio, in silentio admirans et animi tui constantiam et stili robur, quo satis admoneor alium quendam habuisse te in monasterio preceptorem quam in seculo habuisti; nimirum ille te loqui docuit qui docuit operari, qui docuit velle; et extra brevi tempore mutatus es. 23 Mirarer autem magis nisi didicissem quid est “mutatio dextere Excelsi”, cui perfacile non solum unus animus sed totum genus humanum, totus terrarum orbis, tota denique rerum natura versatilis est. Ita michi copiose sanctorum Patrum dicta conquiris tantoque connectis artificio, ut paulominus iuncturam cogar quam sententiam laudare, et certe solers iunctura sepe quod alienum fuerat, nostrum fecit, cuius quanta vis sit, inter Artis precepta poetice non extremum legimus. 24 Unum ut indulgeas velim modestissime verecundie tue verecundissimeque modestie laxes
Abbreviated transcription (Latin):
plicet qd placet illi huic missum putat
qd̾ ille felicissimũ arbitrat᷑ młtos actie¬
ose uite scudiis intentos cernimꝰ opes
lo/ pace alios hos tͬris hos pelago qͦs¬
dam manu nõuullos añt ingemo fretos
tibus suientesqz uix tande̾ inter artes ce¬
tas admisse locũ pħĩs nouissimũ quorũdã
inditio meruerũt de quo nũt accuracius
trtandi x nõ est locus Ĩtaq uarietatẽ hũa¬

Expanded text:
plicet quod placet illi, hic miserum putat plicet quod placet illi, hic miserum putat quod ille felicissimum arbitratur. 7 Multos actuose vite studiis intentos cernimus, opelo, pace alios, hos terris, hos pelago, quosdam manu, nonnullos autem ingenio fretos tibus servientes, que vix tandem inter artes ceteras admisse, locum philosophie novissimum quorundam iudicio meruerunt, de quo nunc accuratius tractandi non est locus
Abbreviated transcription (Latin):
est Epłe quidẽ tus que mnͥ simł ⁊ solamẽ
actulit ⁊ pudorẽ in qua te c̾uens gaudeo.
magnis ꝓbata testibus eẽ tñ uł sñ teste
u̾issima Oud eiũ ceta ut omittã illa cerciꝰ
sina cui ascipłator q̃ritur angustinꝰ discor¬
dare secũ studia hõm ⁊ affc̃us Qua in re
pate oro me paulo lib̾ius enagari et pͥus¬
ꝙͣ ad augustinũ uenio de meo aliꝙͦ loqui
qd̃ et mͥ delcabile et tibi forte nõ molestũ
hõm fateor et negare non possũ sc̃io ali¬
os et merp̃m scio contẽplor catuatim et
singulatĩ ꝯtemplor hũanũ genꝰ Qd uo
de om̃bꝰ dicã aut quis faudo enu̾et diu̾se¬
tates ĩmͬas quibꝰ interse dissident mor¬
tales ut nec unaspes certe nec unũgenꝰ
homo cũ homĩe uideat᷑ omissis ergo que
ꝑstͥugi neq̃unt totũ rẽ tres in ꝑtes et
unã quãqz rursus in multas miruitias se
bus deus bone ꝙͣta uarietas quot artes
ꝙ non idẽ gustus non una suĩa huic dis¬

Expanded text:
stole quidem tue, que michi simul et solamen attulit et pudorem, in qua te cernens gaudeo, magnis probata testibus, esse tamen vel sine teste verissima. Quid enim, cetera ut omittam, illa certius sententia cui astipulator queritur Augustinus, discordare secum studia hominum et affectus? qua in re patere, oro, me paulo liberius evagari et priusquam ad Augustinum venio, de meo aliquid loqui, quod et michi delectabile et tibi forte non molestum lorum hominum: fateor et negare non possum, scio alios et me ipsum scio; contemplor cathervatim, et singulatim contemplor humanum genus. Quid vero de omnibus dicam, aut quis fando enumeret diversitates innumeras quibus inter se dissident mortales, ut nec una species, certe, nec unum genus homo cum homine videatur? 6 Omissis ergo que perstringi nequeunt, totam rem tres in partes et unamquanque rursus in multas minutias secubus, Deus bone, quanta varietas, quot artes, quam non idem gustus, non una sententia! ut huic dis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptu pͥncipis si de ꝓfessionis ꝓpͥe fiducra.
Nunt cũ de imꝑio agit᷑ qͥs tibi nõ assurgat
qͥs nõ cedat nͥ amens oblitusq rerũ oñi.
loquor itaqz ut nõ ce refellam s ut exceam
non ut aduersen si ut me tibi penitꝰ ape¬
riam nudemq quidꝙꝰ añuꝰ lacebris suis te¬
git pͥmũ quidẽ tarditati tue cliprũ p̃tendis
mutatõrm temꝑũ quã młtiplicibꝰ u̾bis ex¬
aggeras ut aliqͣnto magis dictãtis inge.
Quid eĩ queso esti qd aliiñ nõ fu̾it ymo uo¬

Expanded text:
cipis, sed professionis proprie fidutia. Nunc cum de imperio agitur, quis tibi non assurgat, quis non cedat nisi amens oblitusque rerum omnium? Loquor itaque ut non te refellam, sed ut exerceam, non ut adverser, sed ut me tibi penitus aperiam nudemque quicquid animus latebris suis tegit. 11 Primum quidem tarditati tue clipeum pretendis mutationem temporum, quam multiplicibus verbis exaggeras ut aliquanto magis dictantis ingeniQuid enim, queso, est quod aliquando non fuerit? imo
Abbreviated transcription (Latin):
s ext̾ius hostibus auxiliũ ac recep¬
tacula p̾buissent. Adhec uemios uix
decẽmo diruta exuto fiderie sc̃itatis ad¬
miratõe phalerii subacti ui capta ne¬
apolis Captũq brũdusiũ et corilli et
fregelle et sara ⁊ algidũ ⁊ corniculum
et satricũ ⁊ bouille et uerule ⁊ ferule.
Uñ pr̃ie mee funda ͭͣ flux̾unt Piget
fateor maxĩs ꝑua cõnectere. Ced ut
Iam p̃ualide robusteq ciuitati nichil
arduũ sit tenere ac uix dũ pubescenti
rei p. nullus aculeus ꝑnus erat aldde
syracusana obsidione longã atq diffi ᷝ ͤ
clarissimeq urbis int̾itũ qui duces quo

Expanded text:
sed externis hostibus auxilium ac recepsed externis hostibus auxilium ac receptacula prebuissent. 41 Ad hec Veios vix decennio diruta, exuste Fidene, sanctitatis admiratione Falerii subacti, vi capta Neapolis captumque Brundusium et Corioli et Fregelle et Sora et Algidum et Corniculum ac Satricum et Boville et Verule et Fesule, unde patrie mee fundamenta fluxerunt. Piget, fateor, maximis parva connectere, sed ut iam prevalide robusteque civitati nichil arduum, sic tenere ac vixdum pubescenti reipublice nullus aculeus parvus erat. 42 Adde siracusanam obsidionem longam atque difficilem clarissimeque urbis interitum, qui duces q
Abbreviated transcription (Latin):
et igͣta ymo u̾o qͥs ea tẽpestate non
deficit Relrge hystorias decẽ octo colo¬
me ꝑ or̃m italias in fide mãserũt qrũ
obsidio ut lun sũmi historici u̾bis utar
tũt imꝑiũ ppłi rõni scetit. isq gr̃e in
senatu et apud ppłm acte ed tociens
hernicos rebellantes Sed pprtuos hostes
uolstos equosq ꝯmemorẽ. Quot cũ la-¬
tius bella ppe ciuilia unũ riũ corpus
uidebant᷑ imꝑii Quot urbes euerse atq
in pͥmis ip̃a rõni imꝑii parens alba
qd̵ ut fieret nͥ defectionũ metꝰ ac mẽo¬
ria hortabat᷑. Siuociens cũ sabinis anci¬
piti acie decertatũ cũ uiubris cũ sanmi¬
tib ꝯ cũ etrustis cũ liguribꝰ at bois et
gallis in subribꝰ ubi mediolanũ ticinũ¬
q uibes sũt s quid longiꝰ feror tibur
ac tusculũ et preueste tria qͣiͣ suburbia
Uibis rome bellorũ cãs ac mat̾ia pre¬
buere cũ nõ suis tm̃ uiribꝰ insultarẽt

Expanded text:
et ingrata. Imo vero quis ea tempestate non et ingrata. Imo vero quis ea tempestate non defecit? 39 Relege historias: decem octo colonie per omnem Italiam in fide manserunt, quarum «subsidio» ut Livii summi historici verbis utar, «tunc imperium populi romani stetit, eisque gratie in senatu et apud populum acte». Quid totiens Hernicos rebellantes, quid perpetuos hostes Volscos Equosque commemorem? Quot cum Latinis bella prope civilia — unum enim cidebantur —, quot urbes everse atque in primis ipsa Romani Imperii parens Alba! quod ut fieret, quid nisi defectionum metus ac memoria hortabatur? 40 Quotiens cum Sabinis ancipiti acie decertatum, cum Umbris cum Samnitibus cum Etruscis cum Liguribus ac Bois et Gallis Insubribus, ubi Mediolanum Ticinumque urbes sunt! Sed quid longius feror? Tibur ac Tusculum et Preneste, tria quasi suburbia urbis Rome, bellorum causas ac materiam prebuere, cum non suis tantum viribus insultarent
Abbreviated transcription (Latin):
sua fede restitues ad hoc eñ natus. huic
officio destinatꝰ es ut rei pu ͭ ͤ deformita ᷤ
aboleas et pristinã faciẽ mũdo reddas Tũt
uerus mͥ cesar u̾usq uideb̾is imꝑator cũ
officiũ tuũ impleueris sine quo ne dum
successionis Italia q̃ñ obsecro id fuit Ego
xiũin analibꝰ uix aut ullũ tle tempus
ĩienim aut iueniri posse credidim Gilro
illa uetustrora up̃ius urbis originẽ ⁊ pͥmos
muros frat̾na cede madentes et impio
scele̾ q̃sita dyademata Quociẽs paria iã
lib̾tate ulebs plebs indignẽs secessit a
pr̃ibus Tester sũt mons sacer Ianiculũ
auentinꝰ pirrus in Italiã traiecit opẽ
nẽpe latinꝰ rebellantibꝰ tarentinis
Eodem tp̃re et bruci de fecant et lucam
alieq gentes ytalice quas om̃s bello
coutũdi et nolentes in fidẽ redigi opor¬
tuit secutꝰ ẽ hanibal defecit capua
magnis rõnorũ obstructa bñficiis ⁊ ut
ꝓprie dicã ppłi rõui libertas s infidelis

Expanded text:
sua sede restitues. Ad hoc enim natus, huic sua sede restitues. Ad hoc enim natus, huic officio destinatus es ut reipublice deformitates aboleas et pristinam faciem mundo reddas; tunc verus michi Cesar verusque videberis imperator, cum officium tuum impleveris, sine quo nedum p“secessionis Italiam”. Quando, obsecro, id fuit? ego enim in annalibus vix aut ullum tale tempus invenerim aut inveniri posse crediderim. Sileo illa vetustiora ipsius urbis origine et primos muros fraterna cede madentes et impio scelere quesita dyademata; quotiens parta iam libertate, plebs indignans secessit a patribus, testes sunt Mons Sacer Ianiculum Aventinus. 38 Pyrrus in Italiam traiecit, opem nempe laturus rebellantibus Tarentinis; eodem tempore et Brutii defecerant et Lucani alieque gentes italice, quas omnes bello contundi et nolentes in fidem redigi oportuit. Secutus est Hanibal; defecit Capua, magnis Romanorum obstricta benificiis et ut proprie dicam, populi romani liberta sed infidelis
Abbreviated transcription (Latin):
forte mag̾nimi fuit do hoc tñ docti ui¬
derint Derte sie scelere pot̾at nõ
recipi receptũ negligi sine scele non p̃t.
d̾ trenres illo duce ꝓficissi quo iubente et
abraam unicũ filiũ mactare et moyses
pastor incomitatꝰ faciẽ suꝑbi et obstiãti
regis ad ire nõ timuit Scio młta ⁊ uelli¬
cant quibꝰ cõpositis alia atq alia emer¬
get Credis ne tu cesar in imꝑio sine
curis uitã age̾ quã pastor in tugurio
nõ agit nã illa qualia sũt quibus in t¬
ris mõne qͦt pu ͨ ͤ mũdi clades tot pͥuatĩ
fanre tue uuln̾a qͦ hunic excusatões ef¬
fice̾ tibi uis tot in te cõficis arguͭͣ cꝰ
eñi pudorẽ insi regis p̃grauãt regni
pat̾ imperii dirutã restaurabis sũpta
latinis s̾uitꝰ tu illã tuoꝵ c̾uitibus excu¬
cies Ad auaritis lupanar ꝓstituta iustiͣ
tu illam ad sua satͣ penetralia renocabis
pax emẽtibꝰ lapsa mortaliũ tu illã in

Expanded text:
forte magnanimi fuerit; de hoc tamen docti viforte magnanimi fuerit; de hoc tamen docti viderint; certe sine scelere poterat non recipi, receptum negligi sine scelere non potest. Times illo duce proficisci quo iubente et Abraham unicum filium mactare et Moyses pastor incomitatus faciem superbi et obstinati regis adire non timuit? 35 Scio; multa te vellicant, quibus compositis alia atque alia emergent. Credis ne tu, Cesar, in imperio sine curis vitam agere quam pastor in tugurio non agit? Nam illa qualia sunt, quibus inniteris? Nonne quot publice mundi clades tot privatim fame tue vulnera, quotque hinc excusationes efficere tibi vis tot in te conficis argumenta? Cuius enim pudorem nisi regis pregravant regnipater imperii, diruptam restaurabis; “sumpta Latinis servitus”: tu illam tuorum cervicibus excuties; “ad avaritie lupanar prostituta iustitia”: tu illam ad sua sacra penetralia revocabis; “pax e mentibus lapsa mortalium”: tu illam in
Abbreviated transcription (Latin):
s unũ qd̾ ncͣcium uidebat᷑ et breue erãt.
senatꝰ consiliũ expectass conũctꝰ fr̃i
hanibal uõnũ ꝓcultabat nomẽ quid int̾
mĩores hereo ip̃e quẽ sepe nom̃o iuliꝰ
cesar si procrastinator fuiss nũꝙͣ in tam
ꝑuo tp̃re hanc tantã que iux oñi scudio
sustinet᷑ fundass erexissetq rerũ mole
cui imꝑni nomieni ẽ lu si cũcta delibrras
et in singłis ĩmoraris predicã tibi et si
forte am̃o tuo gratũ ae cte fidei mer de¬
bitũ falsus utinã sũ auruspex millus
erit rerũ finis Alii ex aliis erũpent lo¬
ad imꝑiũ aspirasse s difficultatis haud
nesciũ dĩne uisioni paruisse credo nam
et prudentiã et modestiã tuã noui Et
rares tu quidẽ patrii regni finibꝰ cõ¬
tentꝰ imꝑatorn oneris et honoris sar¬
cinã ultro aliis linquebas. hãc in falli¬
uilis ille rerũ fator it̃or et cognitor
pałtis cupientibꝰ ereptã humeris tuis
posuit Paruiste nõ acceptare imꝑiũ

Expanded text:
breve erat, senatus consilium expectasset, coniunctus fratri Hasdrubal romanum proculcabat nomen. 32 Quid inter minores hereo? Ipse quem sepe nomino Iulius Cesar, si procrastinator fuisset, nunquam in tam parvo tempore hanc tantam, que vix omni studio sustinetur, fundasset erexissetque rerum molem, cui imperii nomen est. Tu si cunta deliberas et in singulis immoraris, predicam tibi etsi forte non animo tuo gratum, at certe fidei mee debitum — falsus utinam sim aruspex —: nullus erit rerum finis, alii ex aliis erumpent laad imperium aspirasse sed difficultatis haud nescium divine iussioni paruisse, credo; nam et prudentiam et modestiam tuam novi. Sed rares. Tu quidem patrii regni finibus contentus, imperatorii honeris et honoris sarcinam ultro aliis linquebas; hanc infallibilis Ille rerum sator rector et cognitor multis cupientibus ereptam humeris tuis imposuit. Paruisti. 34 Non acceptare imperium
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃i cũ reliquis egrotant et mũda eger
medico caret et mors uniu̾salis in foribꝰ
Quid restat nisi ut hostibꝰ imꝑii supplex
ad genna ꝓuoluaris Si id auditu fedum
⁊ indignũ est f̾rum suꝑ est ultiã ueterno¬
sum ulterũ medicina nã ꝙ amxliꝰ expet
tas. pandus ut ad foutẽ redeat ibit ille qͣ
solitus ẽ et cũ amne flueut ũli qd̾q nõ
nũc nouit̾ ex ine audis inuẽtã senectꝰ ex¬
cipiet senectutẽ mors Nichil ꝓrsus hũit
aufers uͥ qd bñ seu qd male gesseris nnich
huic dimittes iñ p̃ter noĩs memoriã et
ex angue corpusculũ illud quoq nõ iã tuĩs
s t̾re parentis ac uernuũ nõ mag̃ cesa¬
ribus ꝙͣ plebris parteciũ imo quid̾ auidiꝰ¬

Expanded text:
et ipsi cum reliquis egrotant et mundus eger et ipsi cum reliquis egrotant et mundus eger medico caret et mors universalis in foribusquid restat nisi ut hostibus imperii supplex ad genua provolvaris? Si id auditu fedum et indignum est, ferrum superest, ultima veternosorum ulcerum medicina. Nam quid amplius expectas? 28 Padus ut ad fontem redeat? ibit ille qua solitus est et cum amne fluent anni, quodque non nunc noviter ex me audis, iuventam senectus excipiet, senectutem mors. Nichil prorsus hinc auferes nisi quod bene seu quod male gesseris; nichil hic dimittes tuum prefer nominis memoriam et exangue corpusculum, illud quoque non iam tuum sed terre parentis ac vermium non magis cesaribus quam plebeis parcentiu
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m boni pͥncipis sit nõ ficto aĩo platum
ip̃e sit auctor augustus Ed adrẽ Ues¬
citis in qͥt qͣnta belua sit imꝑiũ ino scimꝰ
eximie potentissĩa belua esti s q̃ frem̃
docte mamꝰ ex eipiat belua ingens sed
tͣrtabilis et iu t̾ccet᷑ indonita aude age
frenũ manu arripe solũq tibi debitũ
conscende si metuis sessores ĩuemiẽt Iu
lius cesar cuiꝰ ut mõ dicebã hrreditariũ
nomẽ habes equũ apud se ortũ ⁊ alt̾uis
impacientẽ ascendit et in deliciis hũit tu
soliũ nõ alt̾ius sessoris impaciens s tot
retro pncipibꝰ in sessũ et tue sessionis
gliosi militis apud terentiũ eẽs oblitus
dia prins exꝑiri consilio ꝙͣ armis sapi¬
entẽ decet uichil riũ aliud ad pr̃ocimũ
sine huiꝰ affers nͥ ꝙ hec et medicos do¬
cuisse ais et cesares didicisse bñ quidem
multũ disparia corquasti Nam ⁊ cesães
egro orbi mederi solitos acrepniuꝰ, Nunt

Expanded text:
dictum boni principis, sit non ficto animo prolatum, dictum boni principis, sit non ficto animo prolatum, ipse sit auctor Augustus: quid ad rem? «Nescitis» inquit, «quanta belua sit imperium.» Imo scimus eximie; belua potentissima est sed que frenum docte manus excipiat; belua ingens sed tractabilis et ni tractetur indomita. Aude, age, frenum manu arripe soliumque tibi debitum conscende; si metuis, sessores inveniet. 25 Iulius Cesar, cuius, ut modo dicebam, hereditarium nomen habes, equum “apud se ortum et alterius impatientem ascendit” et in delitiis habuit; tu solium non alterius sessoris impatiens, sed a tot retro principibus insessum et tue sessionis gloriosi militis apud Terrentium esses oblitus Omnia prius experiri consilio quam armis sapientem decet. Nichil enim aliud ad patrocinium sententie huius affers nisi quod hoc et “medicos” docuisse ais et “cesares didicisse”. Bene quidem multum disparia coequasti; nam et cesares egro orbi mederi solitos accepimus. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
obnubilat uł conutato uocabulo ꝙ̃lib i¬
ꝑatorũ ut cesarẽ sic augustũ uocas fecisti
forsan id sciens ut ab insigniauctore dicto
quo uti decreu̾as aucͣtas q̃ret᷑ nõ iguarꝰ
int̾ augustũ et tyberiũ qͥd int̾sit ille prin¬
cipũ sapirntissimꝰ atq optunꝰ fuit hic
obscenꝰ ac ferox etut de xo ꝓprie dixit qͥd̾
lucũ a sangne mac̾atũ hoc cũ idẽ dicto qͦ
ip̃e sit usus nosti uel si obliuionis int̾tot
maiores curas obrepssit apud tͣnquillũ le¬
ges eo quidẽ tp̃re hoc dixi quo exẽpto iã
rebus huãnis augusto successor longa ĩpar
ĩpudentissĩe arreptũ rebus ix̃is imperiũ
uerbis tñ ambigus fallaciq et uaria dis¬
simuiłatione remiebat flm modestie nomẽ
q̃rens usq adeo ut t̾guiersanti quid̃ in
faciẽ elegantissĩe cauillatus illude̾t cet̾os
homĩes qd̾ ꝓmittat sero implere illũ u̾o
qd̵ impbeat serius polliceri Sed esto sit

Expanded text:
obnubilat vel comunicato vocabulo quemlibet iobnubilat vel comunicato vocabulo quemlibet imperatorum ut Cesarem sic Augustum vocas. 22 Fecisti forsan id sciens, ut ab insigni auctore dicto quo uti decreveras, autoritas quereretur, non ignarus inter Augustum et Tiberium quid intersit: ille principum sapientissimus atque optimus fuit, hic obscenus ac ferox et ut de eo proprie dixit quidam, «lutum a sanguine maceratum». Hoc tamen idem dicto quo tempore sit usus, nosti, vel siquid oblivionis inter tot maiores curas obrepserit, apud Tranquillum leges. 23 Eo quidem tempore hoc dixit quo, exempto iam rebus humanis Augusto, successor longe impar impudentissime arreptum rebus ipsis imperium verbis tamen ambiguis fallacique et varia dissimulatione renuebat, falsum modestie nomen querens, usqueadeo ut tergiversanti quidam in faciem elegantissime cavillatus illuderet ceteros homines quod promittant sero implere, illum vero quod impleat serius polliceri. 24 Sed esto; sit
Abbreviated transcription (Latin):
alma fides tnquilla securitas aurei scli
flore paruit noli sibi culpã dare n ͨ altiͦ
nec ꝯdempno hoĩem nõ absoluo nõ sum
Indeꝵ quid opiner scis sũpserat ille titu¬
lum tribum qͦd inter romuleas dignitates
hiũlunũ nomẽ fuit Si tñi ergo tribuniciũ
potuit qͥd cesareũ nomẽ posset at si dis¬
fers si heres et quã tibi sub ocłis posui
fugã tp̃ris nõ attendis actũ est Ruit
npiũ periit lib̾tas Noli oro te cesan h
cũ stomacho lege̾ ꝙ forsã gustui minus
dulcia sunt ꝙͣ uelles nescis qr bilrm cũ¬
cretã remedia nͥ amara q̃ñ amare te uin
noui odisse blandicias prudent̾ oꝑtime
magnifice a tonita regũ sũt irrisio poten¬
tũ mors pͥncipũ arma fallentiũ Ged eũĩ
nescimꝰ qͣnta belua sit imꝑiũ hic rñ alt̾
excusationũ tuarũ color fuit qd dc̃m miror
cur angusto tribueris cũ tyberii sit nͥ forte
uel rerũ cura pñtiũ memoriã uetustatis

Expanded text:
alma fides, tranquilla securitas, ad postremalma fides, tranquilla securitas, ad postremflore peraruit. Noli sibi culpam dare nec alteri; non condemno hominem, non absolvo; non sum iudex; quid opiner scio. Et sumpserat ille titulum tribuni, quod inter romuleas dignitates humillimum nomen fuit. Si tantum ergo tribunitium potuit, quid cesareum nomen posset? At si differs, si heres et quam tibi sub oculis posui fugam temporis non attendis, actum est; ruit imperium, periit libertas. 20 Noli, oro te, Cesar, hec cum stomaco legere, quod forsan gustui minus dulcia sunt quam velles. Nescis quia bilem concretam remedia nisi amara non penetrannovi, odisse blanditias. Prudenter optime magnifice: aconita regum sunt, irrisio potentum, mors principum, arma fallentium. 21 Sedenim nescimus «quanta belua sit imperium»; hic enim alter excusationum tuarum color fuit. Quod dictum miror cur Augusto tribueris, cum Tiberii sit, nisi forte vel rerum cura presentium memoriam vetustatis
Abbreviated transcription (Latin):
irent tñt enũ repugnãtie multũ fuit gͣ¬
ue nr̃is ꝑiculũ ingens labor nũc plana⁊
facilis nis ẽ s uictor deest. luxus ⁊ in¬
ertia late regnãt ignania orbẽ t̾rarum
possidet armato cesari mox cesura mio
uel pro te ꝑtes actura Nonne xtem̃ tuũ
nomẽ paneis bonis ⁊ amatoribꝰ u̾tutis
atqi imꝑii aduitũ aduersꝰ mertẽ luxum.
mermẽq suꝑbĩã facile bellũ ẽẽ ꝯficeret
uis nõ mõ ꝓbem Scd oũdam tibi Ita esse
e plebe hũli nõ rõnus rex nõ ꝯsul non
patricu et uix bñ cognitꝰ rõnis ciuis
nillis titulis su orũ nullis moioꝵ ymagi¬
nbꝰ deniq nullis ad id tp̃us uirtutibꝰ
suis clarus qui uindice se rone lib̾tatis as¬
seret obscuri hõis clara ꝓfessio illico ut
scis tuscia cupide manꝰ dedit impia ex¬
cepit iã seusim om̃is ytalia syquebat᷑ san
europa Iam totus orbis in motu erat ꝙ
multis ẽ opus nõ legnuꝰ ista s uidiniꝰ
iã rediisse iusticia ⁊ pax et harũ cõites

Expanded text:
ie multum fuit, grave nostris periculum, ingens labor; nunc plana et facilis via est, sed viator deest; luxus et inertia late regnant, ignavia orbem terrarum possidet, armato Cesari mox cessura, imo vel pro te partes actura. 16 Nonne etenim tuum nomen, paucis bonis et amatoribus virtutis atque imperii adiutum, adversus inertem luxum inermemque superbiam facile bellum omne conficeret? Vis non modo probem sed ostendam tibi ita esse e plebe humili, non romanus rex, non consul, non patritius, et vix bene cognitus romanus civis, nullis titulis suorum, nullis maiorum imaginibus, denique nullis ad id tempus virtutibus suis clarus, qui “vindicem” se romane “libertatis” assereret: obscuri hominis clara professio. Illico, ut scis, Tuscia cupide manus dedit, imperia excepit. 18 Iam sensim omnis Italia sequebatur, iam Europa, iam totus orbis in motu erat. Quid multis est opus? non legimus ista, sed vidimus; iam rediisse iustitia et pax et harum comites,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmerito glĩabor te nõ nõ me s õnis mor¬
tale ut iꝑii dignitate sic ꝯsilii uiuatitate
ꝓcelle Suase quidẽ ⁊ ꝑsuasisse credid̾am ce¬
teritatẽ tuis conatibꝰ oꝑtunã ita unũ michi
tib u̾o aliter uidetur. tu freñ t̾ris tu clauã
pelago regis tui stabit᷑ iudicio ego felicit᷑
locutus dicar Satis ẽ m prudentia int̾ ꝓ¬
fossores prudentie reqͥrat᷑ Ei xtñ int̾pre¬
tari dc̃m mrũ non ꝓhibeor Ĩta rgo tͥ celeriͭ ͤ̃
in rebꝰ om̃ibꝰ turpis ẽ. Sic tñ i̾ sũmi imxii
admũstra tõe turpissiã est euasi g celitate

Expanded text:
abor te non modo me sed omnes mortales ut imperii dignitate sic consilii vivacitate precellere. 5 Suasi quidem et persuasisse credideram celeritatem tuis conatibus oportunam; ita enim michi, tibi vero aliter videtur. Tu frenum terris, tu clavum pelago regis; tuo stabitur iudicio. Ego fideliter locutus dicar: satis est michi; prudentia inter professores prudentie requiratur. Si tamen interpretari dictum meum non prohibeor, ita ego tibi celeritatem in rebus omnibus turpis sit, tum in summi imperii administratione turpissima est; suasi ergo celeritatem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ult̾us loqͣr neq si hoc nõ sufficit qͥd
ex ne suffice possit intelligo in te magna¬
mine cesat In te inqͣm ẽẽ debet ignis ille ꝙp̃
sꝑaniꝰ nobis et algenti iusticie succursurũ
Si is forsan extinctus ẽ ne quitꝙ̃ flamꝰ in
cinem improbi uiri u̾bũ est s in hac ĩꝑte¬
uadici u̾tite u̾ba nen adde̾ excitare illam
p̃t adhortatio nõ dare Itaq nicħ amplis
dicã insi id in quo tociꝰ negoti uis ẽ oĩa
concilio cesan egent s nichil mertia et
e ubi nõ mł̃tũ ꝯsultasse consiliũ sit. Uale
ix. kł detembr̃ ⁊
¶ Ad uicholaũ sygeros p̃rorgn
grecorum grarum actio ꝓ tus

Expanded text:
quid ulterius loquar, neque si hoc non sufficit, quid quid ulterius loquar, neque si hoc non sufficit, quid ex me sufficere possit, intelligo. 48 In te, magnanime Cesar, in te, inquam, esse debet ignis ille quem speramus nobis et algenti iustitie succursurum; si is forsan extinctus est, nequicquam flamus in cinerem. Improbi viri verbum est, sed hac idici, “virtutem verba non addere”; excitare illam potest adhortatio, non dare. Itaque nichil amplius dicam nisi id in quo totius negotii vis est: omnia consilio, Cesar, egent, sed nichil inertia, et est ubi non multum consultasse consilium sit. Vale. IX Kal. Decembris. 2 Ad Nicolaum Sygeros pretorem Grecorum, gratiarum actio
Abbreviated transcription (Latin):
fuit pꝯt imꝑiũ uõ diues Nemo uiũ lib̾a¬
lius uictoria usus ẽ ut ait anneus se ͨͣ
nicħ sibi retinuit p̃ter dispensandi ptã¬
tem postremo pauꝑ sũ Multos in bellũ
sit diuicias nẽpe uiris fortibꝰ bellũ fcĩt
ac mouet pancitas meoꝵ comites bellũ
parat, tres fama uulgaris quarũdã mi¬
uimarũ rerũ aliq̃ñ magnũ ẽ nomẽ Et
sepe fama tribilior ꝙ conspectꝰ opinio
rem nõ mutat qd̾ tui nequeũt oculi tuoꝵ¬
et uident nõ qr uegetiores s qr ꝓpĩquio¬
res mlta de longinqͦ c̾uentibꝰ metuen¬
da ꝓpinqͣntibꝰ apparue̾ ridicula. Ecce
ꝙͣ młta tibi cesar tribꝰ epłis scrixsi si
forsan ter uocatꝰ exandias et ut quẽ nõ
p̃t aliter in hiis lr̃is añii mrũ c̾n̾as. mal¬
lem posse tibi armatis legionibꝯ obmã
ire p imꝑata fc̃urus ꝙ unũ dat᷑ aĩo atq
exh ortatiombꝰ occurro neq iam satis scio

Expanded text:
fuit, post imperium non dives; nemo «enim liberafuit, post imperium non dives; nemo «enim liberalius victoria usus est» ut ait Anneus Seneca, «nichil sibi retinuit preter dispensandi potestatem». Postremo ‘Pauper sum’: multos in bellum sit; divitias nempe viris fortibus bellum facit. 46 At ‘Monet paucitas meorum’: comites bellum parat. ‘Terret fama vulgaris’: quarundam minimarum rerum aliquando magnum est nomen et sepe fama terribilior quam conspectus; opinio rem non mutat; quod tui nequeunt oculi, tuorum vident, non quia vegetiores sed quia propinquiores; multa de longinquo cernentibus metuenda, propinquantibus apparuere ridicula. 47 Ecce quam multa tibi, Cesar, tribus epystolis scripsi, si forsitan ter vocatus exaudias et ut quem non potes aliter, in his literis animum meum cernas. Mallem posse tibi armatis legionibus obviam ire imperata facturus; quod unum datur, animo atque exhortationibus occurro, neque iam satis scio
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ ut reliquos silrã qͦs enĩare nõ suffi¬
cio Adde postꝙͣ res ad uniꝰ imꝑiũ rediere
ꝯuiratõrs inumeras et tociens licet fru¬
stra petitũ insidiis angustũ capud ut
omittã qui de ueneno ul gladio ꝑiere ad¬
De famosã ꝑusmã et obsidionẽ mutinẽsẽ
et defcionem colonie cremoirẽs que una
fu̾at int̾ ꝑ aucas fidelissimas quaꝵ pau¬
lo añ meminerã longũ nimis historie it
arripui s subsistã Om̃is xiũ etas seces¬
sionbus talibꝰ ac defectoibꝰ ꝑlena est
ut forti am̃o ⁊ ueterũ memori n ł possit
insoliti t̾roris occurre utq niuus ꝓpris
dictũ et ex ip̃o ne gremis sũptũ uideat᷑
qd̾ uirgiliꝰ ait grauidã imꝑns bellisq
frementẽ Italia tłis rĩ ab inicrio fuit
dis ẽ hodie tłis ad ext̾mũ er̃it Illa u̾o
ꝙͣ ualida pauꝑtas remoratur Quid ht
pauptas cõe cũ cesare aut quõ paux est
qui alios ditat/ añꝰ pauꝑẽ facit ⁊ diui-¬
tem Pauꝑ sũ. Et iuliꝰ añ imꝑiũ pauꝑ

Expanded text:
 ut reliquos sileam quos enumerare non sufficio. 43 Adde, postquam res ad unius imperium rediere, coniurationes innumeras et totiens, licet frustra, petitum insidiis augustum caput, ut omittam qui veneno vel gladio periere; adde famem perusinam et obsidionem mutinensem et defectionem colonie cremonensis, que una fuerat inter paucas fidelissimas, quarum paulo ante memineram. Longum nimis historie iter arripui, sed subsistam. 44 Omnis enim etas secessionibus italicis ac defectionibus plena est, ut forti animo et veterum memori nichil possit insoliti terroris occurrere, utque nimis proprie dictum et ex ipso nature gremio sumptum videatur quod Virgilius ait: gravifrementem Italiam. Talis enim ab initio fuit, talis est hodie, talis ad extremum erit. Illa vero, quam valida!, paupertas remoratur. 45 Quid habet paupertas comune cum Cesare aut quomodo pauper est qui alios ditat? animus pauperem facit et divitem. ‘Pauper sum’: et Iulius ante imperium pauper
Abbreviated transcription (Latin):
Uni sit qđ in ore semꝑ hẽs singula uitia
singulas exeusatões hr̃e mertiã solam
om̃s Si diũ delibasset affranus italia de¬
sebatur a suis et affrorũ erat Si diũ
delib̾asset nasita libertas rõna grachi

Expanded text:
in ore semper habeo, singula vitia singulas excusationes habere, inertiam solam omnes. 31 Si diu deliberasset Africanus, Italia deserebatur a suis et Afrorum erat; si diu deliberasset Nasica, libertas romana Gracchi