comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suit suꝑ mitrã ante faciem eiꝰ lami¬
uã aureã. in qͣ sculptũ erat nomen
dni. Notandꝰ est gͦ ordo u̾boꝵ. Licet
enĩ de constituendo pontifice p̃cepis¬
sec d̾ns & elegisset: tam̃ conuocatur
sẏnagoga. Iccirco enĩ requirit᷑ pre¬
sentia ppłi in eligendo sacerdote: ut
sciant om̃s. quia qͥ doctior est ex om̃i
ppło. qui omĩ uircute p̾stantior.
hic eligi debet ad sacerdotiũ & hoc
consensu eccłiȩ: ne qua postea tracta¬
tio. ne quis scrupulus remaneat:
s omniũ testimonio cõmendet᷑ scd̾m¬
apłm. Oportec epin bonũ habere
testimoniũ: ab his qͥ foris sunt. Ita
plebis testimonio approbatos pri¬
mo lauat: postea induit. Moyses
quippe in hoc facto typum legis
gerit: qui ordinandos sacerdotes
prius lauat. anteꝙͣ induat. Nisi
enĩ qͥs pͥus fuerit legis obseruatioẽ
ꝓbatus: ñ est ad sacerdotiũ ꝓmouẽ¬
dus. Ita uͦ ꝓbatus indiutur tunica:
que apd̃ eos byssina. apd̃ nos linea ẽ.

Expanded text:
suit super mitram ante faciem ejus laminam auream, in qua scriptum erat nomen Domini . » Notandus est ordo verborum. Licet enim de constituendo pontifice praecepisset Dominus, et elegisset, tamen vocatur synagoga. Idcirco enim requiritur praesentia populi in eligendo sacerdote, ut sciant omnes quia qui doctior est ex omni populo, qui omni virtute praestantior, hic eligi debet ad sacerdotium, et hoc cum consensu Ecclesiae, ne qua postea retractatio, ne quis scrupulus remaneat, sed omnium testimonio commendat Oportet Episcopum bonum habere testimonium ab his qui foris sunt . » Ita plebis testimonio approbatos primo lavat, postea induit. Moyses quippe in hoc facto typum legis gerit, qui ordinandos sacerdotes prius lavat, antequam induat. Nisi enim quis prius fuerit per legis observationem probatus, non est ad sacerdotium promovendus. Ita vero probatus, induitur tunica, quae apud eos byssina est, apud nos linea.
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑: un &e scd̾a tunica int̾ior appellat᷑.
uel iacinctina. cuiꝰ color celi sere¬
nitatẽ imitat᷑: ut ꝑ hoc intelligat᷑.
qͥa pontifex plus debet de celestib
cogitare. qm de t̾renis. Rectus quippe
ordo est. ut pͥmo studeamꝰ mundiciȩ
carnis. ꝑ quã ueniamꝰ ad mundici¬
am cordis: quȩ nos ꝓuehat ad intel¬
lectũ diuinitatis: iuxta illud. bea¬
timundo corde. qm̃ ipsi d̾muidebt̃.
Quinta uestis ẽ suꝑhumerale: qd̾
hebraice uocat᷑ ephot. Hȩc uestis¬

Expanded text:
interior appellatur vel hyacinthina, cujus color coeli serenitatem imitatur, ut per hoc intelligatur quia pontifex plus debet de coelestibus cogitare quam de terrenis. Rectus quippe ordo est, ut primum studeamus munditiae carnis, per quam veniamus ad munditiam cordis, quae nos provehat ad intellectum divinitatis; juxta illud: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » Quinta vestis est superhumerale, quae Hebraice vocatur ephot e
Abbreviated transcription (Latin):
uia sanctitas minist̾ii scĩtatẽ
expetit minnstroꝵ: quales ad
sacerdotium ꝓmoueri debeant ꝑ¬
sonȩ. in suꝑiori sermone breuiter
ex apłica unstitutione cõmeinora¬
uimꝰ. s in quo habitu ordinari uel
ad altare accedere debeant. uli
sermoni ñ inseruimꝰ. De indum̃tp
gͦ sacerdotalib uel pontificalib
diligent̾ considerandu est. quid in
morib sacerdotũ significet illa
uarietas uestiũ. quid fulgor auri.
qͥd nitor geminaꝵ: cũ nicħ debeat
ibi ẽe ratione carens: s forma sc̃ĩta¬
tis. & omniũ ymago uirtutũ. Sic̃
enĩ bona domus in ipso uestibulo
agnoscit᷑: sic xp̃i sacerdos cultu sa¬
craꝵ uestiũ ostendit ext̾ius. quał
apud se eẽ debeat interus. Iste aũ
sacrarũ uestiũ ritus. a moyse sup̃

Expanded text:
uia sanctitas ministerii sanctitatem expetit ministrorum, quales ad sacerdotium promoveri debeant personae, in superiori sermone breviter ex apostolica institutione commemoravimus: sed in quo habitu ordinari vel ad altare accedere debeant illi sermoni non inseruimus. De indumentis ergo sacerdotalibus, vel de pontificalibus diligenter considerandum est quid in moribus sacerdotum significet illa varietas vestium, quid fulgor auri, quid nitor gemmarum: cum nihil ibi debeat esse ratione carens, sed forma sanctitatis et omnium imago virtutum. Sicut enim bona domus in ipso vestibulo agnoscitur, sic Christi sacerdos cultu sacrarum vestium ostendit exterius, qualis apud se esse debeat interius. Iste autem sacrarum vestium ritus per Mo
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei ppłm sub decalogo legis pascen¬
tes. sichem lex. dotaym. p̾uaricatio: tuni¬
ca humanitas: intinctio in sanguine
hedi. passio pro pec̃eo ppłi.: cystna. sepul¬
chrum: ismahelitȩ apłi: egyptꝰ munduᷤ.
exaltatio ioseph in egypto. exaltatio xͥ

Expanded text:
icet populum sub Decalogo pascentes; Sichem, lex; Dothain, praevaricatio; tunica, humanitas; intinctio in sanguine haedi, passio pro peccato populi; cisterna, sepulcrum; Ismaelitae, apostoli; Aegyptus, mundus; exaltatio Joseph in Aegypto, exalt
Abbreviated transcription (Latin):
fontes deserti. quos isrł repꝑit in helim:
ne subleuati. duodecĩ boues sub eneo
mari. duodecĩ stellȩ in corona sponsȩ:
duodeci fundam̃ta: duodec̃i portȩ. du¬
odecim menses anni: duodec̃ĩ horȩ diei:
duodecĩ fructꝰ ligni uitȩ. De u¬

Expanded text:
fontes deserti, quos Israel reperit in Elim; ne sublevati, duodecim boves sub aeneo mari; duodecim stellae in corona sponsae, duodecim fundamenta; duodecim portae, duodecim menses anni; duodecim horae diei, duodecim fructus ligni vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
ota est hystoria de ioseph. quomͦ a
fratrib ẽ uenditꝰ: & in egypto exaltatꝰ.
Iacob in hac figura: significat dm̃ pa¬
trem. Qui habuit greges. trib scilicet
tempore. Quem pat̾ quoq tumca po¬
limita induit: qͣndo eum immacła¬
ta nr̃e humanitatis natura uestuiit.
Ioseph ꝑ somnia manipuloꝵ & stel

Expanded text:
a de Joseph, quando a fratribus est venditus, et in Aegypto exaltatus . In hac figura, Jacob figurat Deum Patrem. Qui habuit greges, scilicet tribus tempore. Quem quoque pater tunica polymita induit, quando eum nostrae humilitatis natura vestivit. Joseph per somnia manipulorum et st
Abbreviated transcription (Latin):
cem fratres greges patͥs sui pascentes.
phariseos expͥmunt: qui trib isrħti¬
cas pascere ꝑ decalogũ legis debue¬
rant. Significat aũ sichem legem: in
quã ds phariseos cũ tribub sibi credi¬
tis miserat. fr̃s ioseph derelinquentes
sichem. cũ gregib sibi commissis diu̾¬
terunt in dotaym. quȩ int̾pretat᷑ de¬
derelinquentes. in defectum p̾uarica¬
tionis descenderunt. Inuidia dec̃ẽ frm̃
ioseph sanguine hedi: isti humanitatẽ
xp̃i sanguine ipsiꝰ. fuso ꝓ pecc̃o ppłi.
Illi posuert̃ ioseph in puteũ. isti xp̃m in
sepulchrũ. Ioseph exiit de puteo: xp̃c sur¬
rexit de sepulchro. Ioseph ismahelitȩ tͣn¬
seuntes emerunt: & apłi hic manentẽ ci¬
uitatẽ ñ habentes. s futurã inqͥrentes.
omĩa pro xp̃o reliquert̾. Ismahelitȩ io¬
uersi ppłi fideles effecti emunt studio

Expanded text:
ntes Pharisaeos significant, qui tribus Israeliticas per Decalogum legis pascere debuerant. Significat autem Sichem legem, in quam Deus Pharisaeos cum tribubus sibi creditis miserat. Fratres Joseph derelinquentes Sichem cum gregibus sibi commissis, diverterunt in Dothain, quae interpretatur dederelinquentes, in defectum praevaricationis descenderunt. Invidia decem fratrum Joseph in sanguine haedi, isti humanitatem Christi sanguine ipsius fuso pro peccato populi. Illi posuerunt Joseph in puteum, isti Christum in sepulcrum. Joseph exivit de puteo, Christus resurrexit de sepulcro. Joseph Ismaelitae transeuntes emerunt, et apostoli hic manentem civitatem non habentes, sed futuram inquirentes, omnia pro Christo reliquerunt. Ismaelitae Joversi populi fideles effecti, enitent studio
Abbreviated transcription (Latin):
biit helyas & sedit in torrentẽ ca¬
rith qui ẽ contra iordanem. Corui qͦꝙ
deferebant ei panem &e carnes mane:
& de torrente bibit: cum in caluariȩ lo¬
co uͥ abseondita ẽ fortitudo eiꝰ. de torrẽ¬
te mortalitatis nr̃e gustauit. Corui
pascebant helẏam. deferentes ei panẽ
&e carnes: cum gentilitas de nigredi¬
ne peccatoꝵ ueniens. xp̃o salutem
nrãm esurienti. panem fidei &e car¬
nes. idest spem resurrectionis. ꝑ grãm
eius illuminata offert: mane. scilicet
carnis resurrectione uenienti iudici
p̾sentat. P ost dies siccatus ẽ torrens:
quia consummato cursu p̾sentis ui¬
te absorta erit mors in uictoriã: & iam¬
ultra non erit mors. neq luctus. neq
clamor: quȩ pͥma abierunt.¬

Expanded text:
biit Elias, et sedit in torrente Carith, qui est contra Jordanem. Corvi quoque deferebant ei panem et carnes mane e de torrente bibit, cum in Calvariae loco ubi abscondita est fortitudo ejus , de torrente mortalitatis nostrae gustavit. Corvi pascebant Eliam deferentes ei panem, et carnes, cum gentilitas de nigredine peccatorum veniens, Christo salutem nostram esurienti; panem fide, et carnes, id est spem resurrectionis per gratiam ejus illuminata offert. Mane scilicet, carnis resurrectio venienti judici praesentatur. Post dies aliquot siccatus est torrens, quia consummato cursu praesentis vitae, absorpta erit mors in victoriam, et jam non erit mors neque luctus neque clamor, quia prima abierunt
Abbreviated transcription (Latin):
helyas. xp̃c ligna. crux. farma. scientia:
oleum. gr̃a. tres anni famis. imꝑfecta
cognitio sc̃ẽ trinitatis. sex menses. defe¬
ctus boni oꝑis: resuscitatio filii. redep¬
tio generis humani: largitas pluuiȩ.
plenitudo gr̃ȩ:¬

Expanded text:
hristus; ligna, crux; farina, scientia; oleum, gratia; tres anni famis, imperfecta cognitio Trinitatis; sex menses, defectus boni operis; resuscitatio filii, redemptio generis humani; largitas pluviae, plenitudo gr
Abbreviated transcription (Latin):
nationis uenit ad ȩccłiam. mꝯulier
uͦ duo ligna collegit: quando sc̃a ec¬
clesia fidem passionis recepit. Alodicũ
farinȩ significat imꝑfetionẽ in uet̾i¬
rum olei. in sufficientiã expͥmit gr̃e. Ue¬
nit helias & suffecit farina & oleum. qͥa
in aduentu xp̃i multiplicata ẽ scientia.
&e multiplicatũ ẽ gr̃ȩ donum. Mulier
significant scientiam defuisse sc̃ẽ tͥni¬

Expanded text:
nationis venit ad Ecclesiam. Mulier vero duo ligna collegit, quando sancta Ecclesia fidem passionis recepit. Modicum farinae significat imperfectionem cognirum olei insufficientiam exprimit gratiae. Venit Elias et suffecit farina et oleum, quia in adventu Christi multiplicata est scientia, et multiplicatum est gratiae donum. Mulier significant defuisse sanctae Trini
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ intelligi possunt. sine his formis
qͣs conspicimꝰ in reb formatis. ut
eoꝵ informis aut etiã confusa nat᷑a.
uideat᷑ ẽẽ materia omniũ corpoꝵ
sius formis discretoꝵ: s ipsa mun

Expanded text:
modo intelligi possunt sine his formis quas conspicimus in rebus formatis, ut eorum informis aut etiam confusa natura videatur esse materia omnium corporum suis formis discretorum; non in
Abbreviated transcription (Latin):
nec a se nec ab alio fieri potuit: nec ip¬
sa sͥ nec aliud aliquid illi mat̾ia unde
fieret fuit: aut ipsa se aliquomͦ. aut
aliqͣ res illam ut eẽt qd̾ non erat. adu¬
chilo. S illa natura sine qua nulla
ẽ natura: qd̾ sit nicħ. tam falsum est:
qͣm absurdu erit. si dicatur. quicqͥd ẽ¬
potest ẽẽ ex nichilo: quia si est. id ꝑ
prior seipsa ñ est: nullo mͦ est ex n¬
omniũ. Licet gͥ sumina substantia Cor¬
ñ sit ꝑ aliquid efficiens. aut ex ali¬
qua mat̾ia. nec aliquib sit ad uita
causis. ut ad ẽẽ ꝑduceret᷑: nullatenꝰ
tam̃ est ꝑ nichil aut ex inchilo. qͥa
ꝑ seipsam & ex scipsa est quicqͥd ẽ
da est ꝑ se & ex se. insi forte qͦmͦ dicit᷑
quia lux lucet uł lucens ẽ. ꝑ seip¬
sam. & ex seipsaͦ. Quẽ ammodũ enĩ
sese hñt adinuicẽ. lux & lucere & lu¬
cens: sic sunt ad se inuicẽ. essentia¬
& ẽẽ & ens. hoc est existens suie sub¬
sistens. Ergo sũma essentia. & sũme¬

Expanded text:
e, nec ab alio fieri potuit; nec ipsa sibi, nec aliquid aliud illi materia, unde fieret, fuit; nec ipsa se aliquo modo, aut aliqua res ipsam, ut esset quod non erat, adjitur illa natura, sine qua nulla est natura, sit nihil, tam falsum est; quam absurdum erit si dicatur quidqpotest esse ex nihilo; quia si quid est essentia prior seipsa non est, nullo modo est ex nsit. Licet igitur summa substantia n sit per aliquid efficiens, aut ex aliqua materia, nec aliquibus adjuta sit causis, ut ad esse perduceretur: nullatenus tamen est per nihil, aut ex nihilo; quia per seipsam, et ex seipsa est quidquid da est per se et ex squia lux lucet, vel lucens est per seipsam, et ex seipsa. Quemadmodum enim sese habent ad invicem lux, et lucere, et lucens; sic sunt ad se invicem essentia, esse, et ens, hoc est existens, sive subsistens. Ergo summa essentia,
Abbreviated transcription (Latin):
posse dici. quia qd̾ est ex aliquo. ẽ etiã
ꝑ idipsum: & quod est ꝑ aliquid. ẽ etiã
ex eo ipso: quẽ ammodũ qd̃ est ex mate¬
ria & ꝑ artificẽ. potest &̃ dici esse ꝑma
alit̾ sit ꝑ materiã & ex mat̾ia. qͣm ꝑ ar¬
tificẽ & ex artifice. Consequit᷑ gͦ. ut qͦmͦ
cuncta quȩ sunt. ꝑ summã sunt naturã
id qd̾ sunt. & id̾o illa est ꝑ seipsam. alia
uͦ ꝑ aluid: ita omĩa quȩ sunt. sint ex ea¬
dem sũma natura. & iccirco sit illa ex
eunde ht̃ sensum. qd̃ dr̃ esse ꝑ aliqͥd.
aut ẽẽ ex aliquo: querendu est dilign¬
tius qͦm ꝑ summã naturã uel ex ipsa
natura. qm̃ id quod est ꝑ seipsum. & id
qd̃ est ꝑ aliud. ñ eande suscipiunt exi¬

Expanded text:
posse dici quia quod est ex aliquo, est etiam per id ipsum; et quod est per aliquid, est etiam ex eo ipso: quemadmodum quod est ex materia et per artificem, potest etiam dici esse per aliter sit per materiam et ex materia, quam per artificem et ex artifice. Consequitur ergo ut quomodo cuncta quae sunt, per summan naturam sunt id quod sunt; et ideo illa est per se ipsam, alia vero per aliud; ita omnia quae sunt, sint ex eadem summa natura: et idcirco illa sit ex eumdem sensum quod dicitur esse per aliquid, aut esse ex aliquo, quaerendum est diligentius quomodo per summam naturam, vel ex ipsa niam id quod est per seipsum, et id quod est per aliud, non eamde
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq dicere. qͦd quȩlibet hostia designat
bonã ꝯu̾sationẽ. pellis hostiȩ. eiusdẽ
conu̾sationis suꝑficiem: caput initiũ.
cauda finẽ: intestina. occultã uirtutẽ:
ablutio hostiȩ. mundiciã uitȩ honestȩ.
Pellem hostie detrahimꝰ. & hostiã m̃bra¬
tĩ diuidimꝰ: cũ derelicta conu̾sationis
nĩȩ ext̾iori specie. int̾ius ratione discer
uiciũ fallat. sub specie uirtutis: aut
culpa sub specie recte oꝵ¬

Expanded text:
quoque dicere, quod quaelibet hostia designat bonam conversationem; pellis hostiae, ejusdem conversationis superficiem; caput, initium; cauda, finem; intestina, occultam virtutem; ablutio hostiae, munditiam vitae honestae. Pellem hostiae detrahimus, et hostiam membratim dividimus, cum delicta, conversationis nostrae exterius specie, interius ratione decernvitium fallat sub specie virtutis, aut culpa sub specie rectae o
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ p̾miũ. Uelum expͥmit cȩlum:
qͦd &e celestia &e t̾restria discernit.
Moy ses siue aaron xp̃m significat:
qui scãm eccłiam construit & scĩficat.
Beseleel & hooliab. doctores & p̾dicato¬
res figurant. Diu̾sa uasa. diu̾se sunt
animȩ. diu̾sis dons scĩficate: diu̾sis
troitus tab̾nacłi: expͥmit initiũ scłi.
Postĩor pars tab̾naculi: finẽ mundi.
Paries australis. iudeos insinuat. ab
antiquo radiis diuinȩ cognitionis
illustratos: paries septentrionalis
gentiles. a claritate diuinȩ cogni¬
tionis ab intio longe remotos. Illi
erant ꝑ fidem clari. & calidi: isti ꝑ
infidelitatẽ obscuri & frigidi. Lab̃̾¬
naculum gͥ eccłia. singulȩ tabulȩ.
singulȩ anime. bases. fides. decem
cortine. scĩ decalogũ complentes.
Undecim saga. iusti de trans gressio¬
ne legis penitentiȩ satisfactionem
exhibentes. Ansulȩ. uirtutes: cir¬
culi rotundi. ȩt̾ne retbutiones. scã.

Expanded text:
mium. Velum exprimit coelum, quia et coelestia et terrena discernit. Moyses sive Aaron Christum significat, quia sanctam Ecclesiam construit et sanctificat. Beseleel et Oliab, doctores et praedicatores significant. Diversa vasa, sunt animae diversis donis sanctificatae, et troitus tabernaculi, exprimit vitium saeculi, posterior pars tabernaculi finem mundi. Pars australis, Judaeos significat ab antiquo radiis divinae cognitionis illustratos. Pars septentrionalis, gentiles a claritate divinae cognitionis ab initio longe remotos. Illi erant per fidem clari et calidi; isti per infidelitatem, obscuri et frigidi. Tabernaculum igitur, Ecclesia; singulae tabulae, singulae animae; bases, fides; decem cortinae, sancti Decalogum complentes. Undecim saga, justi de transgressione legis poenitentiae satisfactionem exhibentes. Ansulae, virtutes; circuli rotundi, aeternae retributiones. Sancta,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa flaminã imitat᷑ expͥmit caritatẽ:
que in cordib scõꝵ flagrascit. Quȩ be¬
ne coecus bis tinctus dicit᷑: qͥa ꝑ du¬
plicem diledionẽ di uidelicet & ꝓxi¬
mi colorat᷑. Byssus qͥa candet: castita¬
tem signat. Pelles quoq rubricatȩ:¬
significant martyres. Pelles iacinctinȩ:
uiros cȩlestẽ uitam agentes. Ligna se¬
thim: uiros in fide firmos. Oleum. qͥa
cȩtõs liquores excellit. miscđiam desi
A romata. & thimiamata. bonȩ famȩ
redolentiã figurant. Unguentĩt. dul¬
cedinẽ. &e pinguedinẽ. siue suauitatẽ
p̾tendit int̾nam. Lapides p̾ciosi ꝓpt̾
suũ fulgorem: miraculoꝵ significat᷑
oꝑationẽ. longe lateq ehoruscantem.
Atrium: significat rudimenta in
plent. Undecim saga illos designant:
qui pro transgressione legis aꝑtam
agunt penitentiã. Undenarius nã¬
q numerꝰ. qui denariũ trans greditur.
significat decalogi transgressionem:
& saga qͥa sunt asꝑa. penitentie desig

Expanded text:
quia flammam imitatur, exprimit charitatem, quae in cordibus sanctorum flagrascit. Qui coccus bis tinctus dicitur, quia per duplicem dilectionem, Dei videlicet et proximi coloratur. Byssus, quia candet, castitatem significat. Pelles hyacinthinaesignificat. Pelles hyacinthinae, viros coelestem vitam agentes; ligna Sethim, viros in fide firmos. Oleum, quia caeteros liquores excellit, misericordiam Aromata et thymiamata, bonae famae redolentiam significant. Unguentum, dulcedinem et pinguedinem, sive suavitatem praetendit internam. Lapides pretiosi propter suum fulgorem, miraculorum significant operationem, longe lateque coruscantem. Atrium, significat rudimenta incplent. Undecim saga, illos significant, qui pro transgressione legis, asperam agunt poenitentiam. Undenarius namque, qui denarium transgreditur, significat Decalogi transgressionem; et quia saga sunt aspera, poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
nuant. Sic columba qͥa simplex & si
pientiã: qͥa sicut sal condit cibaria:
sic sapientia uirtutes & bona oꝑa. fa¬
rina ñ fermentata. simplicẽ ex primit
doctrinã: ab omĩ heretica prauitate
puram. Sieut enim fermentũ farinã:
sic heresis corrumpit doctrinã. Offe¬
ramus gͥ uitulum ꝑ obedientiã: bo¬
uem ꝑ oꝑationẽ discretã: ouẽ ꝑ in¬
nocentiã: agnũ. ꝑ mundiciã: caprã

Expanded text:
nat. Sicut columba, quia simplex et sinpientiam, quia sicut sal condit cibaria, sic sapientia virtutes et bona opera. Farina non fermentata, simplicem explicat doctrinam ab omni haeretica pravitate puram. Sicut enim fermentum farinam corrumpit, sic haeresis corrumpit doctrinam. Offeramus igitur vitulum per obedientiam, bovem per operationem discretam, ovem per innocentia
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem excederent. S qued̾a ex om̃i¬
b breuit̾ ꝑstringimꝰ. ne totũ p̾terire
uideamur. Qd u hystoricȩ narratiõis
sitio:. si tam̃ hystoriȩ ueritas conseruet᷑.
Nam huiꝰmodi transpositio: maiorẽ
nonnunquã intelligentiã parit. & me
moriam:
crescat. & in tauri robur erumpat eo qͦd
ꝓ erate possit agi ad libitum ducentis
dit unguła. & actionẽ arando explet di

Expanded text:
ent. Sed quaedam ex omnibus breviter perstrinximus, ne totum praeterire videamus. Quod historicae narrationis sitio, si tamen historiae veritas conservatur. Nam hujusmodi transpositio, majorem nonnunquam intelligentiam parit, et memoriam. crescat et in tauri robur erumpat: eo quod pro aetate possit agi ad libitum ducentis,dit ungulas, et actionem arando complet, si
Abbreviated transcription (Latin):
prauitatis. & sine melle scłaris dul¬
cedinis: qͥa ferm̃tũ qͦd expͥmit hereti¬
cã prauitatẽ. & mel qͦd designat scła¬
in sacrificiis uet̾is testam̃ti ꝓhibeban¬
t᷑. Sacrificiũ qͦd partim cremabat᷑ par¬
tim reseruabat᷑. significat bonã incho¬
ationẽ: holocaustũ qͦd totũ cremabat᷑.
consũmationẽ. Eode mͦ sacͥficiũ matu¬

Expanded text:
atis, sine melle saecularis dulcedinis; quia fermentum quod exprimit haereticam pravitatem, et mel quod designat saeculaiciis Veteris Testamenti prohibebantur. Sacrificium quod partim cremabatur, partim reservabatur, significat bonam inchoationem. Holocaustum, quod totum cremabatur, consummationem. Eodem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s m̃surã fidi. Aliꝰ ht̃ fidẽ ꝯgnitione ⁊ affe¬
ctu magnã: aliꝰ ꝯgnitione & affectu par¬
uam : alius cognitione magnam
et affectu paruam: alius
cognitione paruã. & affectu magnam.
Due bases singulis tabulis subpone¬
bantur: quia fides in duob constat.
cognitione &e affectu: uł quia dm cre¬
dimus eẽ creatorẽ uniu̾soꝵ. & redepto¬
rem electoꝵ. In constructione huius¬
tabernaculi: offerre debemꝰ. aurũ. ar¬
gentũ. es. iacinctũ. & cet̃a. Aurũ ꝓpt̾

Expanded text:
 fidei. Alius habet fidem et cognitione et affectu magnam; alius cognitione et affectu parvam; alius cognitione magnam, et affectu parvam; alius cognitione parvam, et affectu magnam. Duae bases singulis tabulis supponebantur, quia fides in duobus consistit, cognitione et affectu; vel quia Deum credimus esse Creatorem universorum, et Redemptorem electorum. In constructione tabernaculi hujus offerre debemus aurum, argentum, aes, hyacinthum, etc. A
Abbreviated transcription (Latin):
datiũ ẽ falsa uocis significatio. cum
uoluntate fallendi: que uł p̾sentiaht̾
adest: uł postea aduenit. Nam siqͥs¬
alt̃ ꝓmitteret se aliquid daturũ. ha¬
bens uoluntatẽ dandi cũ ꝓmitteret:
postea uͦ mutata uoluntate dare nol¬
let. mendaciũ eẽt: ñ qͥa in ꝓmissione

Expanded text:
dacium est falsa significatio vocis cum dacium est falsa significatio vocis cum intentione fallendi: quae praesentialiter adest, vel postea alteri promittens se aliquid daturum, habens voluntatem dandi cum promitteret, postea vero mutata voluntate dare nollet, mendacium esset, non quia in promissione
Abbreviated transcription (Latin):
illud: qͦd in ꝓmissione sabbatũ pro
sabbato. suis d̃s dilectorib pollicetur.
Duo gͥ sabbata ext̾ius. umũ dĩ & unũ
hominis: & duo int̾ius. unũ di et
unũ hominis. Sabbatũ di illud qͦd
extius ab oꝑe cessasse dicit᷑. sacram̃tũ
quam labore fatigat᷑. Sabbatũ hõis
qͦd ei ext̾ius uisibilit̾ seruandũ p̾ci¬
pitur. sacramentũ ẽ int̾ioris sabbati:
ubi mens scã ꝑbonam conscientiã
a seruitute peccati quiescens. in gau¬
dio sp̃c sci iocundat᷑. Hoc sabbatum
quisquis in p̾senti uita seruauerit.
ut nullis consentiat malis: ꝑueniet
tum. uͥ nulla sentiet mala. sic̃ dictũ
on furtũ facies. furtũ accipit᷑ in
hoc loco ꝓ qualibet illicita usur¬
patione rei aliene: siue occulta siue
manifesta. Qui enĩ furtũ ꝓhibuit.
rapinam ñ concessit: cũ maius pee¬
catum sit. ut testant᷑ scĩ. aꝑte & uiole¬
ter rapere. quã occulte subtrahere:qͥa
maius odium & iram excitat. S ub
furto etiã. comp̃hendit᷑ usura. Men¬

Expanded text:
illud, quod in repromissione Sabbatum pro Sabbato suis Deus dilectoribus pollicetur. Duo igitur sunt Sabbata exterius, unum Dei et unum hominis: et duo interius, unum Dei et unum hominis. Sabbatum Dei illud, quo exterius ab opere cessasse dicitur, sacramentum quam labore fatigatur. Sabbatum hominis, quod ei exterius visibiliter servandum praecipitur, sacramentum est interioris Sabbati, ubi mens sancta per bonam conscientiam a servitute peccati quiescens in gaudio Spiritus sancti jucundatur. Hoc Sabbatum quisquis in praesenti vita ita servaverit, ut nullis consentiat malis, pervenietum, ubi nulla sentiet mala, sicut dictum Non furtum facies . Furtum accipitur in hoc loco pro qualibet illicita usurpatione rei alienae, sive occulta, sive manifesta. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non concessit, cum majus peccatum sit, ut testantur sancti, aperte violenter rapere, quam occulte subtrahere, quia majus odium et iram majorem excitat. Sub furto etiam comprehenditur usura. Men
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ra. id est beata uirgine maria.¬
ꝑ angustias passionis. ꝑuenit ad ho¬
norẽ resurrectionis. Doctor itaq qͣsi
linteo altare detergit: cũ imitatio¬
nẽ dnĩcȩ passionis auditoꝵ m̃tib
ꝓ nob̾. uob̃ relinq̃ns exemplũ: ut
seqͣmini uestigia eiꝰ. Dum gͦ doctor
talia fecit: quasi altare madidu la¬
bore humanitatis. abstergit linteo
linteo. & offert᷑ incensũ: qͥa necesse
ẽ. ut sacerdos qui salutẽ ppłi sͥ tõmis¬
si dno cõmendat: & ꝑ afflictionẽ cor¬
poris. & ꝑ intentionẽ illud agat piȩ
int̾cessionis. Unde & dns postqͣm dis¬
cipłos patͥ comiñdauit: mox subit᷑¬

Expanded text:
de terra, id est B. Maria Virgine, perde terra, id est B. Maria Virgine, per angustias passionis pervenit ad honorem resurrectionis. Doctor itaque quasi linteo altare detergit, cum imitationem Dominicae 272 passionis auditorum mentibus  nobis vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus . » Dum ergo doctor talia facit, quasi altare madidum labore humanitatis, abstergit linteo linteo, et offertur incensum, quia necesse est ut sacerdos, qui salutem populi sibi commissi Domino commendat, et per afflictionem corporis et per intentionem illud agat piae intercessionis. Unde et Dominus, postquam discipulos Patri commendavit, mox subit
Abbreviated transcription (Latin):
ponebat᷑. uel ex aliquib hostiis digi¬
to sacerdotis contͣdnm asꝑgebat᷑: & qd̾
reliquũ erat ad basim altanis funde¬
bat᷑: qͥa sacerdotũ est. quicqͥd possunt
ad utilitatẽ gregis sͥ cõmissi facere:
qd̃ añ uires suas excedit. dño deuotis¬
sime cõmendare. Quã formã primꝰ
pastor pastorib reliqͥt: cũ passioni ap¬
ꝓpinqͣns patͥ dixit. Pater serua eos
in nomine tuo: qͦs dedisti mͥ. Sic &
paulus in articło uitȩ presentis qͣsi
ad basim altaris aquã fundens. dis¬
cipłos dno cõmendabat dicens. Et
Qd̾̃ etiã innuit antiphona dicit enĩ
se utroiturũ ad altare di. id ẽ adil¬
lud altare qd̾ significat᷑ ꝑ istud uisi¬
bile: ad quod ñ penetrat ocłs carnis
s pura intentiom̃tis: & hoc ẽ qd̃ seqͥ¬
tur. ad d̾m qͥ letificat uiuentutẽ meã
Postea extergit᷑ altare delinteo. Linũ
enĩ de t̾ra ortũ magii Nbore ad can¬
dorem ꝑducitur: ita caro xp̃i orta

Expanded text:
ponebatur, vel ex aliquibus hostiis digiponebatur, vel ex aliquibus hostiis digito sacerdotis contra Dominum aspergebatur, et quod reliquum erat, ad basim altaris fundebatur. Quia sacerdotum est, quidquid possunt, ad utilitatem gregis sibi commissi facere; quod autem vires suas excedit, Domino devotissime commendare. Quam formam primus pastor pastoribus reliquit, cum passioni appropinquans, Patri dixit: « Pater, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi . » Sic et Paulus in articulo vitae praesentis, quasi ad basim altaris aquam fundens, discipulos Domino commendabat, dicens: Et Quod etiam innuit antiphona, dicit enim se introiturum ad altare Dei, id est ad illud altare, quod significatur per istud visibile ad quod non penetrat oculus carnis sed pura intentio mentis; et hoc est quod sequitur, « ad Deum qui laetificat juventutem meam . » Postea extergitur altare linteo: linum enim de terra ortum, magno labore ad candorem perducitur. Ita caro Christi orta
Abbreviated transcription (Latin):
or̃onis: d est ñ fures & latrones. s qui
benedicant dnm̃ in om̃i tp̃r: qualit̾
cantare. Narrabo nom̃ tuũ fr̃ĩb meỹ:
in medio eccłiȩ laudabo te. Hec tunc
bene pontifex agit: cum omĩa bona
q̃ inchoat: ꝑ di auxilium consũmari
postulat. Unde his ꝑactis. pontifex
se ad orationẽ confert: petens. ut õs
qͥ eandẽ domũ oraturi intͣuerint.
exauditos se ẽẽ gaudeant: ut osten¬
dat pontifex se omiiũ fubditoꝵ cu¬
rã cũ paulo gerere: &e eoꝵ memoriam
se inorationib suis freq̃ntare. Com¬
pleta expiatione. conuertit᷑ pontifex
ad altare incipiens antiphonã. Intͦi¬
bo ad altare di cũpsalmo. & fundit
qd remansit de aqua purificatioĩs.
scilicet subditoꝵi: cui ipse tanꝙͣ hõ
cooꝑari & collaborare pot̃. Interior
aũ & ꝑfecta mundatio: soluis ẽ dei.
Hinc ẽ qd̾ in sacͥficiis uet̾is testam̃ti.
sangͥs hostiaꝵ uł incornib altaris

Expanded text:
orationis; id est, non fures et latrones, sed qui orationis; id est, non fures et latrones, sed qui benedicant Dominum omni tempore; qualiter cantare, « Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio ecclesiae laudabo te . » Haec tunc bene pontifex agit, cum omnia bona quae inchoat, per Dei consilium consummari postulat. Unde his peractis, pontifex se ad orationem confert, ut omnes, qui eamdem domum oraturi intraverint exauditos se esse gaudeant, ut ostendat pontifex se omnium subditorum curam cum Paulo gerere, et eorum memoriam se in orationibus suis frequentare . Completa expiatione, pontifex convertitur ad altare, incipiens antiphonam: « Introibo ad altare Dei , » cum psalmo, et fundit quod remansit de aqua purificationis, scilicet subditorum, cui ipse tanquam homo cooperari et collaborare potest: interior autem et perfecta mundatio, solius est Dei. Hinc est, quod in sacrificiis veteris Testamenti, sanguis hostiarum vel in cornibus altaris
Abbreviated transcription (Latin):
doctorem ñ debere ocio uacare. s eoꝵ
dehinc totã eccłiam. & asꝑgit parietes
illiꝰ ut demonstret se omnẽ curã im
pendere omĩ etati. omĩ sexui. Facit¬
hoc iddem scd̾o & tercio: ut ostendat᷑
eos qui baptizant᷑ non solum eẽ mũ¬
bandos a peccato cogitationis: s etiã
locutiomis & oꝑis. Canit᷑ aũ interĩ
psalmꝰ. exurgat ds. cũ antiphona
ut uirib destituant᷑. qͥ sacram̃tis fi¬
dei aduersant᷑. Canunt etiã antipho¬
nã. Q habitat in adiuitorio altissimi.
asserentes nullũ ado ꝓtegi:. nͥ eum qͥ
de uirib suis ñ presumens. di adiu¬
toriũ semꝑ implorauĩt. Ipse tam̃
pontifex ñ debet quiescere: s qͣsi con¬
spicuus ꝑ mediã eccłiam incedere. õs
suo exemplo informare. om̃ib sacra¬
m̃ta crucis & mortis dni intimare: &
cantare. domꝰ mea domꝰ orationis uoca¬
bit᷑: udelicet ut talem eccł̃iam p̃paret.
que ñ sit spelunca latronũ. ẜ domꝰ

Expanded text:
doctorem non debere otio vacare, sed eorum doctorem non debere otio vacare, sed eorum autem totam ecclesiam et aspergit parietes illius, ut dempendere omni aetati, omni sexui. Facit autem secundo et tertio, ut ostendat eos, qui baptizantur, non solum esse mundandos a peccato cogitationis, sed etiam locutionis et operis. Canitur autem interim psalmus: « Exsurgat Deus , » cum antiphona, ut viribus destituantur qui sacramentis fidei adversantur. Cantant etiam antiphonam: « Qui habitat in adjutorio Altissimi , » asserentes nullum a Deo protegi nisi eum, qui de viribus suis nihil praesumens, Dei adjutorium semper imploraverit. Ipse tamen pontifex non debet quiescere, sed quasi conspicuus per mediam Ecclesiam incedere, omnes suo exemplo informare, omnibus sacramenta crucis ac mortis Domini intimare, et cantare, « Domus mea domus orationis vocabitur , » videlicet, ut talem Ecclesiam praeparet, quae non sit spelunca latronum, sed domus
Abbreviated transcription (Latin):
ost hȩc tingit sacerdos digitũ
in aqua: & facit crucẽ ꝑ qͣtuor
cornua altaris. Alt are enim eccłiȩ
figurã prefert: qd̾ ꝑ quatuor cormia
uistenditur: quia ꝑ .iiiͬ. mundi cardi¬
nes dilatat᷑. ꝑcuiꝰ typo abrahȩ dictũ ẽ.
Dilataberis usq ad orientẽ & occidentẽ:¬
& septentrionẽ & meridiẽ. Bene ergo
cxux de aqua fit ꝑ .iiiiͬ. altaris cormia:
ut ostendatur omnẽ eccłiam ẽẽ mũ¬
danda a sordib peccatoꝵ ꝑ lauachrũ
aquȩ & fidem passionis. Inde uenit
ante altare: & asꝑgit illud septẽ incib.
Qͦ numero significat᷑ plenitudo sp̃c¬
silii &e fortitudinis: sp̃c scĩȩ & pietatis:
int̾iora pectoris purgans. & duriciã
saxoꝵ radicib penetrans: cuiꝰ asꝑsio¬
ne mundiciȩ fiebant inlege. Sigeat
tumores sui sanguinis asꝑsione sana¬
uit. Aqua gͦ cum ysopo asꝑgit᷑: cũ
baptismꝰ xp̃i sanguine consecratꝰ.
eccłiȩ tribiutur. Circuit aũ altare
asꝑgendo eande aquã: ut ostendat

Expanded text:
ost haec tingit sacerdos digitum in aqua, et facit crucem per quatuor cornua altaris. Altare enim Ecclesiae figuram praefert, quod per quatuor cornua distenditur, quia per quatuor mundi cardines dilatatur. Pro cujus typo Abrahae dictum est: « Dilataberis usque ad orientem et occidentem, septentrionem et meridiem . » Bene ergo crux de aqua fit per quatuor altaris cornua, ut ostendatur omnem Ecclesiam esse mundandam a sordibus peccatorum per lavacrum aquae et fidem passionis. Inde venit ante altare, et aspergit illud septem vicibus. Quo numero significatur plenitudo Spsinteriora pectoris purgans, et duritiam saxorum radicibus penetrans, cujus aspergine munditiae fiebant in lege. Significabat tumores sui sanguinis aspersione sanavit. Aqua ergo cum hyssopo spergitur, cum baptismus Christi sanguine consecratus Ecclesiae tribuitur. Circuit autem altare, spargendo eamdem aquam, ut ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
remittit: cũ xp̃c cȩteras nation es in pec¬
catis suis derelinquit. Et ppłs qui erat
cum saul afflictus erat: & descendert̃
hebrei in castra philistinoꝵ &e alii ab¬
sconditi sunt in speluncis: & uniu̾sus
ppls qui erat cum saul ꝑt̾rius est.
Philistuim sunt heretici: qui pari con¬
sensu adu̾sus ȩccłiam conspirantes. eã
depopulari conantur: quib alii abiu¬
rata fide sociant᷑. alii dum fidem pala
confiteri metuunt. qͣsi in cau̾nis lati¬
tant. Uariȩ sectȩ uno impietatis uin¬
culo colligatȩ: ad decipiendũ discurr̃t
Equites. potentia tumidi: qui hereti¬
cos iuuant. Uulgus sicut harena. mul¬
titudo hereticis ꝑsuasione aggregata.
Uiri cũ saul remanentes: catholici xp̃o
firmit̾ adherentes

Expanded text:
ationes in peccatis reliquit. Et populus, qui erat cum Saule afflictus erat, et descenderunt Hebraei in castra Philisthinorum, et alii absconditi sunt in speluncis, et universus pulus, qui erat cum Saule, perterritus est. Philisthaei sunt haeretici qui, pari consensu adversus Ecclesiam conspirantes, eam depopulari conantur, quibus adunata fide sociantur, alii dum fidem palam confiteri metuunt, quasi in cavernis latent. Variae sectae uno impietatis vinculo colligatae, ad decipiendum discurrunt. Equites, sunt potentia tumidi qui haereticos juvant. Vulgus, sicut arena, multitudo haereticorum persuasione congregrata. Viri cum Saule remanentes, catholici Christo firmiter adhaerentes
Abbreviated transcription (Latin):
de isrł: & erant cum saul duo mi¬
lia in magmas. & in monte betel: mille
autẽ cum ionatha in gaba a beniamĩ.
Porro cȩterũ ppłm remisit: unũ quẽq
in tabernacula sua. Et ꝑcussit iona¬
thas stationem philistinoꝵ. Bene tria
qui habent ꝑfectam fidem sc̃ẽ tͥnitatiᷤ:

Expanded text:
de Israel: et erant cum Saul duo millia in Machmas, et in monte Beth El: mille autem cum JonatPorro caeterum populum remisit, enumquemque in tabernacula sua Et percussit Jonathas stationem Philisthinorum . Bene tria qui habent perfectam fidem Trinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
rationabilẽ aliquã disciplinã significa¬
re: que sapient̾ dicta inuenert̃ apud gen
pͥmum auferre de ea. &e resecare omnẽ
suꝑstitionis immundiciã: &e sic eã in
studio ueritatis assumere. Nulla enĩ
apud infideles sapientia ẽ: cui immũ¬
dicia non sit admixta.

Expanded text:
rationabilem aliquam disciplinam significarationabilem aliquam disciplinam significare: quae sapienter dicta invenitur apud gentortet primum auferre de ea et resecare omnem superstitionis immunditiam, et sic eam in studio veritatis assumere. Nulla enim apud infideles sapientia est, cui immunditia non sit admista.
Abbreviated transcription (Latin):
i exieris ad bellum cont᷑ inimicos
duos & uideris mulierẽ decora specie¬
& concupieris eam: rades pilos capitiᷤ
eius. & ungues. & indues uestib lu¬
gubrib: & sedebit in domo lugens pa¬
trem suum & matre. & domũ pat̾nã:
&e post trignnta dies erit tͥ uror. Si deco¬
ram mulierẽ. id est aniã que a do pul
chra creata est. in gentili conu̾satione
cultu. induat᷑ lugubrib penitentiȩ
indum̃tis: deploretq patrem & matrẽ.¬
id est omnẽ memoriã mundi. eiusq
carnales illecebras. D einde uerbi di¬
infidelitatis abradat: qͦd mortuũ ẽ
&e mane. Hec sunt enim capilli capi¬
tis: & ungues mulieris. Et ita de¬
mum salutaris lauacri unda puri
nichil in capite. nichil in manib
habuerit: ut neq in sensib neq in
actib immundũ aliqͥd aut mortu¬
um gerat. Qd uͦ post triginta dies
cam duci iubet uxorem: t̾nario & de¬
nario fides opusq significat᷑. ꝑ fidẽ
tauerunt hanc mulierẽ decorã specie

Expanded text:
i exieris ad bellum contra inimicos tuos, et videris mulierem decora specie, et cupieris eam, rades capillos capitis ejus, et ungues, et indues vestibus lugubribus, et sedebit in domo tua lugens patrem suum, et matrem, et domum paternam, et post triginta dies erit tibi uxor . Si decoram mulierem, id est, animam, quae a Dchra creata est, in gentili conversationecultu, induatur lugubribus poenitentiae indumhoc est, omnem memoriam mundi, ejusque carnales illecebras. Deinde infidelitatis abradat, quod mortuum est et inane. Haec sunt enim capilli capitis et ungues mulieris. Et ita demum salutaris lavacri unda purifcum jam nihil in capite, nihil in manibus habuerit, ut neque in sensibus, neque in actibus immundum aliquid aut mortuum gerat. Quod vero post triginta dies jam duci jubet uxorem, ternario ac denario fides opusque signatur. Per fidem taverunt hanc mulierem decoram specie,
Abbreviated transcription (Latin):
enit nabugo donosor ut obsideret
iherłm. & suscepit ioachim sibi obuiã
uenientẽ: & tulit uasa aurea quȩ fece¬
rat rex salomon in templo dñi. Et
transtulit nabuchodonosor omnes
pͥncipes & fortes. & artificẽ. & clusorẽ
de iherłm.in babylonẽ. Iherłm &e t̾ra

Expanded text:
enit Nabuchodonosor ut obsideret Hierusalem, et suscepit Joachim sibi obviam venientem, et tulit vasa aurea, quae fecerat rex Salomon in templo Domini, et transtulit Nabuchodonosor omnes principes, et fortes, et artifices, et inclusores de Hierusalem in Babylonem . Hujus ta
Abbreviated transcription (Latin):
rumq intelligimꝰ ad eunde exposi
tio finem respicit. Dictum quippe ẽ
de sapientia. quia aurũ &e multitudo
gemmaꝵ ei ñ ualeat cõparari: atꝙ
in oenatum scẽ ciuitatis industriam
sue artis impendunt. Acsi forte erra¬
uerint: quid nͥ a rege chaldeoꝵ capti¬
ui babyloniam transferunt᷑. Sic ta¬

Expanded text:
rumque intelligimus, ad eumdem exrumque intelligimus, ad eumdem extio finem respicit. Dictum quippe est de sapientia quia aurum et multitudo gemmarum ei non valeat comparari, atque in ornatum sanctae civitatis industriam sanctae artis impendunt. At si forte erraverint, quod nisi a rege Chaldaeorum captivi Babyloniam transferuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
uitq isrł philisteis. uł chaldeis: cum
peccato mentis colla submittunt. Ab¬
ducit autẽ nabugodonosor regem ihe¬
rusalem. & uniu̾sos pͥncipes fortes ex
dño seruire. ac decalogum fidelit̾ uide
adu̾sitatib subacti. maiorib se faci¬
norib polluunt. aut certe in heresĩ
lum repugnantes libertatẽ a do no¬
bis donatam defendimus. sunt eloqͥa
cioꝵ suꝑari debeant. luce clarius
fidelium a meditatione saciȩ legis¬
sistendum uiciis exhortando aut cor¬
ripiendo accendant. Tollunt fabros
armoꝵ: cum eos qui sacra eloquia
norunt. in tantũ scelerib obruut̃:
ut dicere bona quȩ didicerant. pror¬
sus erubescant. Tranferunt omnẽ
artificem &e clusorem de iherłm in
babyloniam: cum eos qui multifa
sp̃c munire solebant. a ꝓposito defle¬
ctunt:. atq ingenium qͦd ad munim̃
scẽ ȩccłiȩ impendere debuerant. ad
uoluntatẽ potius regis uitioꝵ. dis¬
pensare compellunt. Quod si clusorẽ
ñ ostioꝵ siue muroꝵ. s auri gemma¬

Expanded text:
vitque Israel Philisthaeis sive Chaldaeis, cum peccato mentis colla submittunt. Abducit autem Nabuchodonosor regem Hierusalem et universos principes fortes exeDomino servire, ac Decalogum legis fideadversitatibus subacti, aut majoribus se facinoribus polluunt, aut certe in haeresimlum repugnantes, libertatem a Deo nobis donatam defendamus, quae sunt altiorum superari debeant, luce clarius fidelium a meditatione sacraesistendum vitiis exhortando aut corripiendo accendant. Tollunt fabros armorum, cum eos, qui sacra eloquia norunt in tantum sceleribus obruunt, ut dicere bona quae didicerant prorsus erubescant. Transferunt omnem artificem, et inclusorem de Hierusalem in Babylonem, cum eos, qui multifartentationum munire solebant a proposito deflectunt, atque ingenium, quod ad munimen sanctae Ecclesiae impendere debuerant, ad voluntatem potius regis vitiorum dispensare compellunt. Quod si inclusores non ostiorum sive murorum, sed auri gemma
Abbreviated transcription (Latin):
Mare rubrũ. baptismũ significat. xͥ
sanguine consecratũ. In mari rubro
submersus ẽ pharao. & principes eius:
& in baptismo liberam̃ a potestate dia¬
boli. & principum illius. Desertum qͦd
transito mari rubro filii isrł intraue¬
runt. uitã figurat spiritałẽ. quã ac¬
cepta baptismi gr̃a agere debemus.
Quȩ uita recte dicitur desertũ: qͥa a
multis deserit᷑ & a paucis incolitur:
sunt electi. Multi sunt nominetenꝰ
in uita sp̃itali: qui praua uolunta¬
te sunt in uita scłari. Amalechitȩ qͥ
qui postea contra eos pugnauerunt:
duo uicioꝵ demonstrant genera. car¬
nalia & spiritalia: siue duplices ho¬
homines. & demones.Non enĩ ẽ nobi ᷤ

Expanded text:
Mare Rubrum baptismum significat Christi Mare Rubrum baptismum significat Christi sanguine consecratum. In mari Rubro submersus est Pharao, et principes ejus, et in baptismo liberamur a potestate diaboli, et principium illius. Desertum, quod transito mari Rubro filii Israel intraverunt, vitam significat spiritualem, quam, accepta baptismi gratia, agere debemus. Quae vita remultis deseritur, et a paucis colitur: sunt electi. Multi nomine tenus in vita sunt spirituali, qui prava voluntate sunt in vita saeculari. Amalecitae, qui qui postea contra eos pugnaverunt duorum vitiorum demonstrant genera, carnalia et spiritualia, cum duplici hohomines et daemones. Non
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq postem nr̃m signamꝰ: cũ pas¬
sionẽ eius &e corde credimꝰ: &e ore con¬
fitem᷑. Lactucȩ agrestes amaritudinẽ
expͥmunt penitentiȩ. Cum enĩ sacra¬
m̃to dñici corporis cõmunicamus:
flagitia sub pharaone retroacta de¬
flere debemus. Accinctio renũ desi¬
gnat continentiã: calciamenta quȩ
re debeant in manib figurant iusti¬
ciã. In baculis enĩ rectitudo ẽ. festi¬
natio comestionis: celeritatẽ expͥmit
conu̾sionis. Aurum egypti qͦd filii
tulerunt: eo qͦd aurũ fulgidi ẽ. phi¬
losophicã insinuat sapientiã. Argẽ¬
tũ aũ qͥa sonoꝵ ẽ. significat eloquen¬
tiã. Arma quib filii isrł legunt᷑ ar-¬
mati. uirtutes insinuant. quib con¬
tra uicia armamur: castitatẽ. ꝑ ꝙͣ
&e sic de cet̾is uirtutib & uiciis. fari¬
na ñ ferm̃tata quã secũ tulerunt:
simplicẽ &e sanam designat doctrmnã:
heretica prauitate minime corruptã.

Expanded text:
utrumque postem nostrum linimus , cum pasutrumque postem nostrum linimus , cum passionem ejus et corde credimus, et ore confitemur . Lactucae agrestes, amaritudinem exprimunt poenitentiae. Cum enim sacramento Dominici corporis communicamus, flagitia sub Pharaone retroacta deflere debemus. Accinctio renum significat continentiam. Calceamenta, quae re debebant in manibus, significant justitiam, in baculis enim rectitudo est. Festinatio comestionis celeritatem exprimit conversionis. Aurum Aegypti, quod filii Israel tulerunt, eo quod fulgidum est, philosophicam insinuat sapientiam. Argentum autem, quia sonorum est, significat eloquentiam. Arma, quibus filii Israel leguntur armati, virtutes insinuant, quibus contra vitia armamur - castitatem, per et sic de caeteris virtutibus et vitiis. Farina non fermentata, quam secum tulerunt, simplicem et sanam doctrinam designat, haeretica pravitate minime corruptam.
Abbreviated transcription (Latin):
uunt. Principes eius demones sunt:
qui eiꝰ uoluntati semꝑ obediunt.
Lutũ in quo seruierunt filii isrł
pharaoni:eo qͦd lutũ inquinat. lux¬
uriam designat. Palea uͦ eo qͦd leuis
ẽ &e cito transuolat: uanã głam figu¬
rat. Later qͦq qui de molli t̾ra confectꝰ.
ꝑ decoctionẽ ignis durescit: humani
cordis duriciã. ꝑ longã concupiscentiȩ.
siue libidinis. aut auaricie consuetu¬
dinẽ. decoctam ostendit. Quã multi
seruiunt in his om̃ib hodie pharao¬
ni: qui tam̃ sunt ad uitã ȩt̾nam p̾de¬
flagellatio egypti. destructionẽ signat¬
scłi: ñ scdm hoc qͦd diuina ꝓuidentia
regit᷑ s sed̾m hoc qͦd ministratio p̾di¬
cationis. in sua malicia debilitat᷑. Pri¬
mogenita: pͥncipalia expͥmunt ui¬
cia. Primogenita uͦ intͥficiunt᷑: qͣndo
ꝑ grãm di pͥncipalia uicia destruũ¬
nẽ xp̃i: ꝑ quã om̃s electi liberant᷑ de
seruitute diaboli: & de captiuitate p̾¬
sentis scl̃i. Cuiꝰ uidelicet agni sangͥne

Expanded text:
vunt. Principes ejus, daemones sunt, qui ejus voluntati semper obediunt. Lutum in quo servierunt filii Israel Pharaoni. eo quod lutum inquinat, luxuriam designat. Palea, eo quod levis est, et cito transvolat, vanam gloriam significat. Later quoque, qui de molli terra confectus, per decoctionem ignis durescit, humani cordis duritiam, per longam sive concupiscentiae, sive libidinis aut avaritiae consuetudinem decoctam ostendit: per quam multi serviunt in his omnibus hodie Pharaoni, qui tamen sunt ad vitam aeternam praedeFlagellatio Aegypti destructionem signsecundum hoc quod divina providentia regitur, sed secundum hoc quod in ministerio praedicationis in sua malitia debilitatur. Primogenita principalia exprimunt vitia. Primogenita vero interficiuntur, quando per gratiam Dei principalia vitia destruun per quam omnes electi liberantur a servitute diaboli et de captivitate praesentis saeculi. Cujus videlicet agni sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
&e eloquentia: farina ñ fermentata. sĩ¬
plex doctrina: mare rubrũ baptismꝰ:
ppłs amalech. uicia carnalia. siue ꝑu̾si
homines: og &e alii reges. uicia sp̃italia.
siue demones: t̾re ꝓmissionis possessio.
eterna beatitudo.¬

Expanded text:
enitentiae, farina non fermentata simplex doctrina, mare Rubrum baptismus, populus Amalecitarum vitia carnalia, sive perversi homines. Og et alii reges vitia spiritualia, sive daemones, terrae promissionis possessio aeterna beatitudo
Abbreviated transcription (Latin):
lac ce mel. Lac qͥa de carne ẽ. signifi
celi concrescit. designat eius diuinita¬
tẽ. Accipiemꝰ itaq t̾ram lacte & melle
manantẽ: qͥa in hoc beatificabimur:
gͥuita scł̃aris. desertũ uita spiritalis:
t̾ra ꝓmissionis. uita cȩlestis: pharao. di¬
abolus: pͥncipes eiꝰ demones. lutũ lux¬

Expanded text:
lac et mel. Lac, quia de carne est, signifie rore coeli concrescit, designat ejus deitatem. Accipiamus itaque terram lacte et melle manantem: quia in hoc beatificamur, quita saecularis; desertum, vita spiritualis; terra promissionis, vita coelestis. Pharao diabolus, principes ejus daemones, lutum lux
Abbreviated transcription (Latin):
De natiuitate moysi: & exitu isrł
ota ẽ hystoria de nati¬
uitate moysi: & qͣmo¬
do inuenit eum filia
pharaonis uixta flu¬
eum matri illiꝰ nutͥ endu. & postea
adoptauit eum in filiũ. Notũ ẽ etiã.
qͣm misit eũ ds. ut educeret filios isrł¬
cem plagis flagellata: ce quomͦ mare

Expanded text:
De nativitate Moysi, et exitu Israel ota est historia de Nativitate Moysi , et quomodo invenit eum filia Pharaonis juxta fluillum matri illius nutriendum, et postea adoptavit eum sibi in filium. Notum etiam est quomodo misit eum Deus ut educeret filios Isrcem plagis flagellata, et quomodo mare
Abbreviated transcription (Latin):
suo xp̃o. multos fideles parit &e nutrit:
hic manentẽ ciuitatẽ. s futurã inqͥrit.
Moyses autẽ grandis factus. & scien¬
tia eruditꝰ in egyptũ ꝓpt̾ filios isrł
mittit᷑. qͥa fidelis quilibet iusticia
eruditus. scientia scͥpturaꝵ imbutꝰ.
p̾dicator a do constitiut᷑. Pharao qͥ
int̾pretat᷑ negans eũ idest negans eũ¬

Expanded text:
fideliter multos fideles parit et nutrit. hic manentem civitatem, sed futuram inquirit . Moyses autem grandis effectus, scientia eruditus, in Aegyptum propter filios Israel mittitur, quia fidelis quilibet justitia enutritus, scientia Scripturarum imbutus, praedicator a Deo constituitur. Pharao, qui interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
stib. Iordans qui int̾pretat᷑ decensuᷤ.
designat mortem: & t̾ra ꝓmissionis.
et̾nam beatitudinẽ. In transitu ior¬
danis. infi̾or pars aquȩ ad infi̾ora de¬
currebat: suꝑior aũ solidata subsiste¬
bat. Sic in morte inferior pars hõi scił
caro infiꝰ dec̾rit: qͥa t̾ra ẽ &e in t̾rã uadit. Su¬

Expanded text:
retatur descensus, significat mortem, et terra promissionis aeternam beatitudinem. In transitu Jordanis inferior pars aquae ad inferiora decurrebat, superior autem solidata subsistebat. Sic in morte inferior pars hominis, scilicet caro, inferius decurrit, quia terra est, et in terram su