comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loco. nũc a temꝑe. ñc̃ aqͣnti¬
tate. nc̃ aꝑsonis. nunc ab
usu ꝙ assiduitate ex̾cẽcli
laudetur: illa p̃cipue com¬
m̃dabilis cditur. q̃ in alĩ¬
tis ꝙ hiis qͥb natura indi-¬
get aut uita ciuilis orna-¬
t᷑. clarius entescit. Gͤ qͥ om̃s
admittit adm̃sam: exactis¬
sime lib̾alitatis ÷ plane qͥdẽ.
eoq lib̾alior: quo plures ad-¬
mittit. S hoc calculo pau¬
cissimi colligunt᷑. Proximꝰ
est qͥ q si non om̃s admittat:
eos quos intͦducit sic cibat.
sic potat. sic intͥcliniis ful¬
cit. q locat discumbentes
in sedilib. ut nicħ uł exco¬
gitari lautius possit. Mul¬
tiplicant᷑ fercula. cibi alii
aliis farciunt᷑. condiunt᷑
hec illis. ꝙ ininiuriam
nature in natũ relinq̃re.⁊
alienũ cogunt᷑ afferre sa-¬
porem. Conficiunt᷑ ꝙ salsa-¬
compłium polliceat᷑ effectꝰ
ꝙ indicia specierũ. E gregi¬
mis & histrionib ꝙ rumi¬
gerulis placet. Hec enĩ nõ

Expanded text:
loco, nunc a tempore, nunc a quantiloco, nunc a tempore, nunc a quantitate, nunc a personis, nunc ab usu, et assiduitate exercendi, laudetur: illa praecipue commendabilis creditur, quae in alimentis, et his quibus natura indiget, aut vita civilis ornatur, clarius enitescit. Ergo qui omnes admittit ad mensam, exactissimae liberalitatis est. Plane quidem, eoque liberalior, quo plures admittit. Sed hoc calculo paucissimi colliguntur. Proximus est, qui etsi non omnes admittat, eos quos introducit sic cibat, sic potat, sic in tricliniis fulcit, et locat discumbentes in sedilibus, ut nihil vel excogitari lautius possit. Multiplicantur fercula, cibi alii aliis farciuntur, condiuntur haec illis, et in injuriam naturae, innatum relinquere, et alienum coguntur afferre saporem. Conficiuntur et salsamcomplurium polliceatur effectus, et indicia specierum. Egregimis, et historionibus, et rumigerulis placet. Haec enim non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si recti scĩam ñ haberent.
Scitum ẽ. & scitu dignum
aristotił dictum. quo uolup¬
tatũ inicia obliuioni man¬
danda asseruit: ꝙ solos exitus
recordandos. fessas enim peni¬
tencieq plenas qͦ minꝰ auide
repetantur subicit animis.
redeant iubet abscondi.
Dicat apłs qd̃ uoluerit. qͥa
fornicationẽ fugere ꝙ gule
seruire: aut omĩno impos¬
sibile aut difficillimũ ẽ. Nã
ꝙ illa pars gule que corpori
iuires adimit. nequaꝗͣ me¬
chie expers ẽ. Uen̾em bachꝰ.
plerũq expugnat. ꝙ tñ in
sacello uoluptatis nemine
reclamante conueniunt.
Si bachus optinuerit: uen̾em
nõ uoluptatẽ extinguit.
Aut nulla ebrietas aut tan-¬
ta sit ut tͥ uires eripiat. si
qua ÷ inter utͣmq nocet. htib¬
biq adeo receditur. s qua
magis aberret᷑. non facile
dix̾im. S iam alt̾m erroris
nomine ñ censet᷑. qr auari-¬
cie ꝓpellit notam: ꝙ ingenue
liberalitatis habere uidetur¬
lib̾alitatis effectus nunc a

Expanded text:
etsi recti scientiam non haberent. etsi recti scientiam non haberent. Scitum est, et scitu dignum Aristotelis dictum, quo voluptatum initia oblivioni mandanda asseruit, et solos exitus recordandos. Fessas enim, poenitentiaeque plenas, quo minus avide repetantur, subjicit animus, redeant, jubet abscondi. Dicat Apostolus quod voluerit, quia fornicationem fugere, et gulae servire, aut omnino impossibile, aut difficillimum est. Nam et illa pars gulae, quae corpori vires adimit, nequaquam moechiae expers est. Venerem Bacchus plerumque expugnat, et tamen in sacello voluptatis nemine reclamante conveniunt. Si Bacchus obtinuerit, Venerem, non voluptatem exstinguit. Aut nulla ebrietas, aut tanta sit, ut tibi vires eripiat: si qua est inter utramque, nocet. Utrobique a Deo receditur, sed qua magis aberretur, non facile dixerim. Sed jam alterum erroris nomine non censetur, quia avaritiae propellit notam, et ingenitae liberalitatis habere videturliberalitatis effectus nunc a
Abbreviated transcription (Latin):
gestimꝰ emulam᷑. solliciti
sumus. ꝙ expleta uolupta¬
te ꝑ qͣndam penitudinem
rursus accendim querimꝰ¬
q facere ꝗ c̃ fecerimꝰ iterum
peniteamus. Ergo cum ꝑ
has portas quasi quidã en¬
nei ꝑturbationũ ad arcem
nr̃e mentis intrauerint. ut
ait beatus leR nbi erit lib̾¬
tas. ubi fortitudo eiꝰ. ubi de
deo cogitatio. maxime cũ
recordatio tactus depingat
sͥ etiam p̾teritas uoluptates. ꝙ
rememoratione uiciorũ cogat
animam cõpati. ꝙ qͦdam¬
mͦ excere qd̾ non agit forte
om̃ib cenfuerit reluctand̃.
adu̾sus fornicationẽ ñ con¬
gressum s fugam indicens:
excitat uoluptates. Ut de cet̾is
taceam quos simplicitas egit
stica refert historia. se ipsum
castrauit. fornicationẽ effica-¬
cissime fugiens: ĩmo q om̃em
que fingi posser p̃cauens
suspicionẽ. ut exincle sine
effodisse. ne ext̾ioꝵ. illecebris
caꝑent᷑. Utiq admirando
boni ꝙ honesti feruebãt zelo.

Expanded text:
gestimus, aemulamur, solliciti gestimus, aemulamur, solliciti sumus, et expleta voluptate, per quamdam poenitudinem rursus accendimur, quaerimusque facere, quod cum fecerimus, iterum poeniteamus. Ergo cum per has portas, quasi quidam cunei perturbationum, ad arcem nostrae mentis intraverint, ut ait beatus Hieronymus, ubi erit libertas, ubi fortitudo ejus, ubi de Deo cogitatio, maxime cum recordatio tactus depingat sibi etiam praeteritas voluptates, et rememoratione vitiorum cogat animam pati, et quodammodo exercere quod non agit? Forte omnibus censuerit reluctandum, adversus fornicationem non congressum, sed fugam indicens: excitat voluptates. Ut de caeteris taceam, quos simplicitas egit stica refert historia, se ipsum castravit, fornicationem efficacissime fugiens, imo et omnem, quae fingi posset, praecavens suspicionem, ut exinde sine effodisse, ne exteriorum illecebris caperentur. Utique admirando boni et honesti fervebant zelo,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ꝙ strophas. ꝙ qͥcqͥd huiꝰ¬
modi ꝑ aurẽ incedit: uirili¬
tatẽ mentis effeminat. Odo¬
ris autẽ suauitas. ꝙ diu̾sa
thimiamata. & amoniũ in
uscus. ꝑegrini muris pelli¬
cula qd̃ dissolutis morib fa¬
ciant: nemo nͥ dissolutus ne¬
gat. Nam ꝑegͥnos odores. nõ
nͥ dissolutis ꝙ amatoribꝰ con¬
uenire: comicus ꝙ cocus do¬
cent. Porro ciborũ auiditas
auaricie mat̾ ÷: ꝙ animũ
quasi quibꝰdam cõpedib
degrauatũ. tenet in terra.
Ergo ꝓpter breuem gule
uoluptatẽ terre lustrãt᷑ ꝙ
maria⁊ ut mulsũ uinum.
p̃ciosusq cibus fauces ꝑtͣnse
tandem ruunt & cõplanã¬
tur equati solo. naburardan
cocorũ pͥncipe imꝑante.
Tactus autẽ alienorũ corpoꝵ
ꝙ feminarũ ardentior ap¬
petitus: uicinus insanie ẽ.
Quicqͥd sensus quilibet mo¬
liatur. ludus aciocus ẽ. p̃hiis
que affert ut uerbo comi¬
ci utar: huiꝰ ut rabies: hinc
enim cupimus irascimur.

Expanded text:
tes, et strophas et quidquid hujutes, et strophas et quidquid hujusmodi per aurem incedit, virilitatem mentis effiminat. Odoris autem suavitas, et diversa thymiamata, et amomum, et muscus, peregrini muris pellicula, quod dissolutis moribus faciant, nemo nisi dissolutus negat. Nam peregrinos odores non nisi dissolutis et amatoribus convenire, comicus et coquus docent. Porro ciborum aviditas avaritiae mater est, et animum quasi quibusdam compedibus degravatum tenet in terra. Ergo propter brevem gulae voluptatem, terrae lustrantur et maria, et ut mulsum, vinum, pretiosusque cibus fauces pertrantandem ruunt et complanantur aequati solo, Nabuzardan coquorum principe imperante. Tactus autem alienorum corporum, et feminarum ardentior appetitus, vicinus insaniae est. Quidquid sensus quilibet moliatur, ludus ac jocus est, prae his quae affert, ut verbis comici utar, hujus rabies. Hinc enim cupimus, irascimur,
Abbreviated transcription (Latin):
tur uenter. cum ipsa dul¬
cedo u̾borũ digerenda est
in usum oꝑum. Est autẽ
libido cognata ꝙ coniunc¬
ta luxuris cuiꝰ sequela ĩmim¬
dicia. finis indubitatꝰ con¬
fusio ẽ. Precedat gͦ sermone:
que origine ꝙ causa prior
est. Licet autẽ ꝑ qͥnq sensu¬
um portas lenocinia luxꝰ
eque introeant: uoluptas
auriũ ad mundiciã mag̃
indetur accedẽ. ꝙ que ex
gustu uł tactu ꝓuenit sor¬
didior ẽ: ꝙ olfaciendi ꝙ ui¬
dendi delectatio. medium
locum tenet. Nam neq satiᷤ
int̾dum habet mundicie.
nec ad sordes ꝑniciosissimas
usq ꝓlabitur. Siqͥdem mors
ꝑ ocłorũ fenestras ingredit᷑.
cum quispiã delectat᷑ cir-¬
censib. c̾camine alletarum
histrionũ mobilitate mu¬
lierũ formis. splendore gẽ¬
marũ. uestium metalloꝵ.
Alioꝵq quib lib̾tas anime
captiuatur: Rursus si au¬
ditus uario organorũ can¬
tu uocumq flexionib mul¬
ceat᷑ ad carmina poetarum.
comediarũ. ꝙ tragediarum
actus. mimorum urbanita¬

Expanded text:
tur venter cum ipsa dulcedo verborum digerenda est in usum operum. Est autem libido cognata et conjuncta luxuriae, cujus sequela immunditia, finis indubitatus confusio est. Praecedat ergo sermone, quae origine et causa prior est. Licet autem per quinque sensuum portas lenocinia luxus aeque introeant, voluptas aurium ad munditiam magis videtur accedere, et quae ex gustu, vel tactu provenit, sordidior est, et olfaciendi et videndi delectatio medium locum tenet. Nam neque satis interdum habet munditiae, nec ad sordes perniciosissimas usque prolabitur. Siquidem mores per oculorum fenestras ingreditur, cum quispiam delectatur circensibus, certamine athletarum, histrionum mobilitate, mulierum formis, splendore gemmarum, vestium, metallorum, aliorumque quibus libertas animae captivatur. Rursus si auditus vario organorum cantu, vocumque flexionibus mulceatur ad carmina poetarum, comoediarum et tragoediarum actus, mimorum urbanita
Abbreviated transcription (Latin):
tulisti de manu alicuuis qͥppiã.
Siqͥs ꝓ consulum p̃sidum ue
ant tͥbunus ant centurio de¬
curio ue aut omio aliquis ma¬
gistratus tale testimoniũ ap-¬
iuncialib meruit: ad ꝓuinci¬
am nr̃am queso accedat. ut
nr̃os doceat magistratꝰ. Nam de
nice comitib & iusticiis que ut
uulgari nrõ utar recte dm̃r
errantes: nicͥ tale audit᷑. eo qd
diligunt munera ꝙ sequunt᷑
retͥbutiones nec lib̾ant pauꝑẽ
apotente. aduene & pupillo
non uidicant. & causa uidue
ñ ingreditur ad eos. Porro nec
uidices eccłiastici sequunt᷑ sa¬
inuelem. s ficut popłs: sic &
sac̾dos. In cõmune conquerrtur
sapientia. Tenentes legem nes¬
cierunt me. pͥncipes facti ft̾:
& ego ignorau. Qd̃ ut ab hu¬
miliorib liqueat: qui decani
nost̾ uen̾abił doctorĩ lege dm̃ dr̃e
consuen̾at: in quoꝵ manib mni¬
quitates sunt. dextera eorum
repleta ⁊ muni̾b  felicissimũ

Expanded text:
tulisti de manu alicujus quidpiam . tulisti de manu alicujus quidpiam . Si quis proconsulum praesidumve, aut tribunus, aut centurio, decuriove, aut omnino aliquis magistratus tale testimonium a provincialibus meruit, ad provinciam nostram, quaeso, accedat, ut nostros doceat magistratus. Nam de vicecomitibus, et justitiis, quae, ut vulgari nostro utar, recte dicuntur errantes, nihil tale auditur, eo quod diligunt munera, et sequuntur retributiones, nec liberant pauperem a potente, advenae et pupillo non judicant, et causa viduae non ingreditur ad eos. Porro nec judices ecclesiastici sequuntur Samuelem, sed sicut populus, sic et sacerdos. In commune conqueritur Sapientia: Tenentes legem nescierunt me; principes facti sunt, et ego ignoravi . Quod ut ab humilioribus liqueat, qui decani noster venerabilis doctor in lege Domini, dicere consueverat, in quorum manibus iniquitates sunt, dextera eorum repl
Abbreviated transcription (Latin):
si opp̃si aliquem. h eminẽ mite
uexauerat. qͥ omnes calũpni¬
as excludebat. nec iudicium
eiꝰ ꝑuertebat caro uł sanguis.
qui nullũ umquã oppressit.
Si enim in manus eius quisꝗͣ
inciderat. ñ eum iudex s ꝓpria
iniquitas oppͥmebat. Si de ma¬
nu cuiꝰquam munus accepi.
contempnã illud hodie restitu¬
amq uobis quid queso exp̃ssius
dici poterat: Ut insũma omnẽ
auaricie suspicionẽ tollat: nul¬
lius mun̾is conscienciã se do
cet habuisse. paratus. contemp¬
nere ꝙ restituere siquid omni¬
no exigi posset. Malebat enun
illud restituere inpsenti: qũa
cũ usuris reddere infuturo. ꝙ
contempn̾e illud hodie satius
iudicabat: quam inconspectu
dei & omĩum electoꝵ ex ea
causa in enum contemꝑtibilis
apparere. S quid ad hanc con¬
testationẽ eiꝰ respondit audi¬
tore Audi. Et dixerunt. Qui:
Ntiq totus isrł. Nam ad omnes
sermonẽ direxerat. Non esca¬
lumpniatꝰ nos: neq opp̃ssisti. neq

Expanded text:
si oppressi aliquem. Neminem injuste si oppressi aliquem. Neminem injuste vexaverat, qui omnes calumnias excludebat, nec judicium ejus pervertebat caro vel sanguis, qui nullum unquam oppressit. Si enim in manus ejus quisquam inciderat, non eum judex, sed propria iniquitas opprimebat. Si de manu cujusquam munus accepi, contemnam illud hodie, restituamque vobis. Quid, quaeso, expressius dici poterat? Ut in summa omnem avaritiae suspicionem tollat, nullius muneris conscientiam docet se habuisse, paratus contemnere et restituere, si quid omnino exigi posset. Malebat enim illud restituere in praesenti, quam cum usuris reddere in futuro, et contemnere illud hodie, satius judicabat, quam in conspectu Dei et omnium electorum, ex ea causa in aevum contemptibilis apparere. Sed quid ad hanc constitutionem ejus respondit auditor? Audi. Et dixerunt : Qui? Utique totus Israel. Nam ad omnes sermonem direxerat. Non es calumniatus nos, neque oppressisti, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ad uniu̾sum isrł dixisse sa¬
muelem. Ecce audiui uocẽ urãm
& uixta omĩa que locuti estis
ad me. ꝙ constitui suꝑ nos regẽ.
Et nunc rex graditur ante uos.
ego antẽ senui & incanui. Por¬
ro filii mei uobiscũ sunt. Ita
conu̾satus sũ toram uobis ab
adolescentia mea usq ad diem
hanc. Ecce p̾stosum. loqͥmin
de me coram dño & coram
tulerim an asinum. si quẽ¬
piam calũpniatꝰ sũ. si opp̃s¬
si alique.si de manu cuiꝰꝙͣ
munus accepi. ꝙ contẽpnam
illud hodie:. restituamq uob̾.¬
Opudic̃ animũ. o continentẽ
manũ. o iudicem incorrup¬
tũ. ꝙ uocem magnificã. ad¬
mirandã & unitandam
uniuersis. que de conscien¬
tia pura sic loquitur. Loqui
sibouem cuiꝰquã aut asinũ
tulerim. Utiq uillas ꝙ p̃dia
aut unmensa pondera auri
ł argenti aut p̃ciose supellec¬
tił onera ñ extorserat. qͥ mag¬
ni reputabat: iudicẽ bouem
oblatum accepisse uł asmum.
Si quẽpiam calũpniatꝰ sum.

Expanded text:
ad universum Israel dixisse Saad universum Israel dixisse Samuelem: Ecce audivi vocem vestram juxta omnia quae locuti estis ad me, et constitui super vos regem. Et nunc rex graditur ante vos, ego autem senui et incanui. Porro filii mei vobiscum sunt. Itaque conversatus sum coram diem hanc, ecce presto sum. Loquimini de me coram Domino et coram tulerim aut asinum, si quempiam calumpniatus sum, si oppressi aliquem, si de manu cuiusquam munus accaepi; et contempnam illud hodie restituamque vobO pudicum animum! o continentem manum! o judicem incorruptum, et vocem magnificam, admirandam, et imitandam universis, quae de conscientia pura sic loquitur! Loquimsi bovem cujusquam aut asinum tulerim. Utique villas et praedia, aut immensa pondera auri vel argenti, aut pretiosae supellectilis onera non extorserat, qui magni reputabat judicem bovem oblatum accepisse vel asinum. Si quempiam calumniatus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
remissam ł uicio cupiditatis
ingestam. siquis postremo qua¬
cumq de causa imꝓbum iudi¬
cem potuerit approbare: is
uł administrante eo ł pꝰ admi¬
nistrationẽ depositam in
publicũ ꝓdeat. deferat cͥm̃.
delatum approbet. cum ꝓba¬
u̾it ꝙ uictoriam reportaturꝰ
a nostris. nam ut seruent᷑:
optare uix audeo. Quos quo¬
ciens diligentiꝰ intueor: con¬
cussores mͥ pocius uideor uide
quam indices. acsi adhoc so¬
lum dati sint. irt ꝓuinciam
spolient. S ꝙ leges ipse & con¬
suetudines quib nunc uiui¬
tur. insidie sunt & laquei ca-¬
lumpmanciũ. Herboꝵ ten¬
dicłe ꝓponunt᷑ ꝙ aucupati¬
ones sillabarũ. ue simplici
qͥ sillabizare ñ nouit. fẽci in¬
quit iudiciũ ꝙ iusticiã. non
tradas me calũpniantibus
me. Ac si aꝑte dicat. Qui iu¬
diciũ ꝑu̾tunt. ꝙ iusticiam
deserunt: tradant᷑ calumpni-¬
atori qͥ filios adam ante con-¬
spectũ dei accusat die ac noc¬
te. legitur in libro regnoꝵ

Expanded text:
remissam, vel vitio cupiditatis remissam, vel vitio cupiditatis ingestam: si quis postremo quacunque de causa improbum judicem potuerit approbare, is vel administrante eo, vel post administrationem depositam in publicum prodeat, deferat crimen, delatum approbet, cum probaverit, et victoriam reportaturus a nostris, nam ut serventur optare vix audeo! Quos quoties diligentius intueor, concussores mihi potius videor videre quam judices, ac si ad hoc solum dati sint, ut provinciam spolient. Sed et leges ipsae et consuetudines, quibus nunc vivitur, insidiae sunt et laquei calumniantium. Verborum tendiculae proponuntur, et aucupationes syllabarum; vae simplici qui syllabizare non novit! Feci, inquit, judicium et justitiam, non tradas me calumniantibus me ; » ac si aperte dicat: Qui judicium pervertunt, et justitiam deserunt, tradantur calumniatori, qui filios Adam ante conspectum Domini accusat die ac nocte. Legitur in libro Regum
Abbreviated transcription (Latin):
rius ꝓ ut admiserit. S ꝙ ab¬
heredib pena repetit᷑. Inspice
uerba legis. ꝙ quanta indig-¬
natione crimen hoc ꝑsequatur
attende. Ut unius inquit pena
metus possit ẽẽ multoꝵ : ducem
qͥ male egit. ad ꝓuinciam qũã
nudau̾at cũ custodia cõpeten-¬
ti ire p̃cipimꝰ ut ñ solum qd̃
egit non dicam domesticus s
mamipłaruis & minister acce¬
ꝑit. uerũ ut id qd̾ ipse aꝓuinci¬
alib meis rapuit aut sustulit:
in quadruplũ inuitus ex sol-¬
uat. Itemq. Omnes cognitores
ꝙ uidices apecuniis atq patri¬
moniis manus abstineant. ne¬
q alieñ uirgiũ putent suam
p̃dam. Et enim pͥuatoꝵ liciũ
cognitor. idemq mercator sta-¬
tutam legib cogetur subire
hortamur. ut siquis forte ho-¬
noratoꝵ. decurionũ. possessoꝵ.
postremo etiã colonoꝵ acuius-¬
libet ordinis iudice. fuerit ali¬
qua ratione concussus: siquis
sciat uenalem de iure fuisse
sentenciã. siquis penã ł p̃cio

Expanded text:
rius, prout admiserint. Sed rius, prout admiserint. Sed aeredibus poena repetitur. Inspice verba legis, et quanta indignatione crimen hoc persequatur attende. « Ut unius, inquit, poena metus possit esse multorum, ducem qui male egit ad provinciam quam nudaverat, cum custodia competenti ire praecipimus, ut non solum quod egit, non dicam domesticus, sed manipularius et minister accepit, verum ut id quod ipse a provincialibus meis rapuit, aut sustulit, in quadruplum invitus exsolvat. » Itemque: « Omnes cognitores et judices a pecuniis atque patrimoniis manus abstineant, neque alienum jurgium putent suam praedam. Etenim privatarum litium cognitor, idemque mercator, statutam legibus cogetur subire hortamur, ut, si quis forte honoratorum, decurionum, possessorum, postremo etiam colonorum, a cujuslibet ordinis judice fuerit aliqua ratione concussus, si quis sciat venalem de jure fuisse sententiam, si quis poenam vel pretio
Abbreviated transcription (Latin):
tante exempla rarissima. cũ tũ
decensura legum summna conti¬
nencia magistratib om̃ib sit
indicta. Adeo qͥdem ut qͥ ordi¬
nariam gesserit potestatem.
qͥcqͥd exuetere delegationis titu¬
lo ꝓfligau̾it. cũ dispendio pu¬
doris atq fortune .i. honoris
atq dignitatis. de ꝓpriis facul¬
tatib intra ꝓuinciam positus
inferre cogatur. lege qͦ uliare¬
petundaꝵ tenet᷑. qͥd̃ aliqͣm potestatẽ
dum. decernendum uel non decer¬
nendũ. aut ob denuntiandũ tes¬
timoniũ ł ñ denuntiandũ pe¬
cuniam acceꝑit. & in sũma: quo
magis aut minꝰ qͥd ex officio
suo faceret. Nec usucapi potest
qd̾ accipitur. añquam recdeat
inpotestatem eiꝰ a quo ꝓfectum
ẽ: aut heredis. Hendiciones qͦ
ꝙ locationes pluris minoris ue
factas: lex ista rescindit. ꝙ ea dã¬
pnati testimoniũ publicũ dr̃e.
aut iudices eẽ aut postulare
ꝓhibentur. Et licet conuicti ex¬
tra ordinã hodie puniant᷑. ple¬
rũq dãpnant᷑ exilioł etiã du¬

Expanded text:
tantae exempla rarissima, cum tamen de censura legum, summa continentia magistratibus omnibus sit indicta. Adeo quidem, ut qui ordinariam gesserit potestatem, quidquid ex vetere delegationis titulo profligaverit, cum dispendio pudoris atque fortunae, id est honoris atque dignitatis, de propriis facultatibus intra provinciam positus inferre cogatur. Lege quoque Julia repetundarum tenetur, qui, cum aliquam potestatem dum, decernendum vel non decernendum, aut ob denuntiandum testimonium, vel non denuntiandum, pecuniam acceperit; et in summa, quo magis aut minus quid ex officio suo faceret. Nec usu capi potest quod accipitur, antequam redeat in potestatem ejus a quo profectum est, aut haeredis. Venditiones quoque et locationes, pluris minorisve factas, lex ista rescindit, et ea damnati, testimonium publicum dicere, aut judices esse, aut postulare prohibentur. Et licet convicti extra ordinem hodie puniantur, plerumque damnantur exsilio, vel etiam du
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝓ runci mołator sac̾dotũ¬
loci quoq illoꝵ & diuim cultꝰ
inuriani eapitali inconuictos¬
siue confessos reos sentencia
nou̾it uindicandam. nec
ultionem deposcat: cui sc̃ĩtaᷤᷤ
ignoscendi głam dereliquit.
steq eunctis laudabile. fac¬
tas atroces sac̾dotib aut mi¬
nistris innrias ueluti publi¬
cũ crimẽ ꝑsequi. ac de talib
ulcionem mereri. Item. P la¬
cet elemencie nr̃e ut nichil
cõmune clerici cum publicis
actionib habeant ł ad curiã
ꝑtinentib cuiꝰ eorpori nõ fẽ
ad nexi. Et alibi. Si eccłie uen̾a¬
bilis pͥuilegia cuiꝰquam fue¬
rint uł tem̾itate uiolata uł
dissimulatiõe neglecta. cõmis¬
sum .u. libiarũ auri condem¬
natione plectat᷑. Que uͦ pͥuile¬
gia eccłarum locoꝵq uen̾abi¬
fiunt & humano iure notis¬

Expanded text:
nciae moderator, sacerdotuloci quoque illorum et divini cultus injuriam, capitali in convictossive confessos reos sententia noverit esse vindicandum. Nec ultionem deposcat, cui sanctitas ignoscendi gloriam dereliquit, sitque cunctis laudabile, factas atroces sacerdotibus aut ministris injurias, veluti publicum crimen perse qui, ac de talibus ultionem mereri. Item: Placet clementiae nostrae, ut nihil commune clerici cum publicis actionibus habeant, vel ad curiam pertinentibus, cujus corpori non sunt annexi. Et alibi: Si ecclesiae venerabilis privilegia cujusquam fuerint vel temeritate violata, vel dissimulatione neglecta, commissum quinque librarum auri condemnatione plectatur. Quae vero privilegia ecclesiarum locorumque venerabifiunt et humano
Abbreviated transcription (Latin):
olentas manꝰ iniecerit ana¬
themate feriat᷑. ut nͥ ꝑ roma¬
num pontificẽ ab solui nõ
possit. huiꝰ cͥminis alibi frus¬
tra querit᷑ uenia nͥ articłs
mortis forte inmineat. quia
nec ꝑ ium extorqueri nec sur¬
ripi potest ꝑ fraudem. Auc¬
tore claudiano theodosius
sola contricio cordis. confessio
oris. ꝙ satiffactio oꝑis ꝓm̾ent᷑.
Utiq non uis. s grã sola iusti¬
ficat impium. ꝙ fraus pecca
bitat incorpore subdito pec¬
catis. Alibi me dixisse recolo.
qr teste magno patre augus¬
tino.simulata innocentia
non ÷ innocencia: s duplex
malicia. qi ꝙ malicia ÷ ꝙ si¬
mulatio. Equitas qͦ simulata
ñ ⁊̃ equitas. s duplex iniqͥtas
qr ꝙ iniqͥtas ẽ. ꝙ simulatio.
Uñ in mod̾ato stuptre con¬
fundor cum frequentissime
uideã nescio fideles an infi¬
deles dicam insacrilegio hu¬
iusmodi dep̃hensos. ad hoc
totis uirib hanelare. ut minis

Expanded text:
olentas manus injecerit, anathemate feriatur, ut nisi per Romanum pontificem absolvi non possit. Hujus criminis alibi frustra quaeritur venia, nisi articulus mortis forte immineat, quia nec per vim extorqueri, nec subripi potest per fraudem. Auctore Claudiano Theodosius dis, confessio oris, et satisfactio operis promerentur. Utique non vis, sed gratia sola justificat impium, et fraus peccatbitat in corpore subdito peccatis. Alibi me dixisse recolo, quia, teste magno patre Augustino, simulata innocentia non est innocentia, sed duplex malitia, quia et malitia est, et simulatio. Aequitas quoque simulata non est aequitas, sed duplex iniquitas, quia iniquitas est et simulatio. Unde immoderato stupore confundor, cum frequentissime videam, nescio fideles an infideles dicam, in sacrilegio hujusmodi deprehensos, ad hoc totis viribus anhelare, ut et minis
Abbreviated transcription (Latin):
uos: tangit pupillã ocłi mei.
¶Illa uͦ reu̾entia q̃ in rerum
uen̾atiõe consistit: multiplex
ẽ. Ant enĩ corporales res sunt.
ut edes & loca sacra. & que
piis dicant᷑ usib & sacrificia
que uisibilit̾ exercent᷑. aut
in corꝑale̾ut iura q̃ sacris reb
competunt. Que temerare sa¬
crilegium ẽ. morte piandinm.
alia ne pena grauisfima ꝓ qua¬
litate admissi. Rerum gͥ sa¬
crarũ inmunitates conuelłe.
insurgere indeum ẽ: & quasi
uendicare eũ inseruitutẽ.
Et qͥdem deiure diumo ꝓse
possent multa ꝓpom. s ut
emule potestatis ñ obloquat᷑
audacia. in hac parte statuta
pͥncipum lacius & benigniꝰ
patent. que fidem xp̃ianam
rũ & ministroꝵ omniũq locoꝵ¬

Expanded text:
vos, tangit pupillam oculi mei . Illa vero reverentia, quae in rerum veneratione consistit, multiplex est. Aut enim corporales res sunt, ut aedes et loca sacra, et quae piis dicantur usibus, et sacrificia quae visibiliter exercentur. Aut incorporales, ut jura quae sacris rebus competunt, quae temerare, sacrilegium est morte piandum, aliave poena gravissima, pro qualitate admissi. Rerum vero sacrarum immunitatem convellere, insurgere in Deum est, et quasi vindicare eum in servitutem. Et quidem de jure divino pro se possent multa proponi, sed ut aemulae potestatis non obloquatur audacia, in hac parte statuta principum latius et benignius patent, quae fidem Christianam rum et ministro
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sunt quos dispositio diuina
uocauit ut corripiendo & cor¬
rigendo uicia. aut uirtutes
inserendo ꝙ ꝓpagando. suam
ꝙ alioꝵ ꝓcurent salutẽ. Qui
uͦ ei miure humano minis¬
trant: tanto inferiores st̃ his
qͥ ministrant indiuino. qͣn¬
tum diunis humana cedut̃.
Ñ his autem
qͥ iura diuina ministrant:
d̾s p̃cet̾is honoratur aut sꝑni¬
tur. cũ illoꝵ honorẽ aut con¬
tẽptum. ꝓpͥum reputet. hinic
ẽ illud. Ego dixi dii estis. Et
labia sac̾dotis custodiunt scĩam.
ꝙ legẽ reqͥrunt ex ore eiꝰ. quia
angłs dñi exercituũ ẽ. Ipsa qͦ¬

Expanded text:
 sunt, quos dispositio divina vocavit, ut corripiendo et corrigendo vitia, aut virtutes inserendo, aut propagando, suam et aliorum procurent salutem. Qui vero ei in jure humano ministrant, tanto inferiores sunt his qui ministrant in divino, quantum divinis humana cedunt.n his autem qui jura divina ministrant, Deus prae caeteris honoratur aut spernitur; cum illorum honorem, aut contemptum proprium reputet. Hinc est illud: Ego dixi: Dii estis ; et: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Ipsa q
Abbreviated transcription (Latin):
ecte uͦ militanciũ pͥuile¬
gia multa sunt: que de
iura antiquo lacus patent.
Nam ꝙ lib̾iores sunt ꝙ plurib
inmunitatib gaudent. ab au¬
gariis ꝙ parangariis & sordidiᷤ
mun̾ib alieni. Iura qͦ licent̾
ignorant. ꝙ licet inpotestate
sint: in castrensi peculio testa¬
ri possunt. & expublica solli¬
citudine qd̾ maximũ ẽ nõ ꝑ¬
nutunt᷑ egere. & in hunc mo¬
dũ plurua que longũ ÷ enar¬
Irare. licet autẽ sint qͥ ÷ͥ non

Expanded text:
ecte vero militantium privilegia multa sunt, quae de jure antiquo latius patent. Nam et uberiores sunt, et pluribus immunitatibus gaudent. Ab angariis et parangariis, et sordidis muneribus alieni. Jura quoque licenter ignorant, et licet in potestate sint, in castrensi peculio testari possunt, et ex publica sollicitudine, quod maximum est, non permittuntur egere, et in hunc modum plurima, quae longum est enarrare. Licet autem sint qui sibi non
Abbreviated transcription (Latin):
& detestanda conscrib̾et. Cum
qͦ uiri acutissimmi ꝙ sine ulla
dubitatione cicerone teste doc¬
tissimi suꝑsticio scͥptis ꝓpriis
eam conuincentib arguatur.
constetq suꝑsticionẽ falsitatis
uicio. uirtiti que in sola ueri¬
tate consistit. eẽ oppositã. ꝙ sa¬
pĩam sine urtute eẽ ñ posse.
quis ex sola lectione nͥ adsit
grã illustratrix. creatrix uiuis¬
catrixq uirtutũ. credat posse
fieri hoĩem sapientẽ:

Expanded text:
et detestanda conscriberet. Cum et detestanda conscriberet. Cum ergo viri acutissimi, et sine ulla dubitatione, Cicerone teste, doctissimi, superstitio scriptis propriis eam convincentibus arguatur, constetque superstitionem falsitatis vitio, virtuti, quae in sola veritate consistit, esse oppositam, et sapientiam sine virtute esse non posse, quis ex sola lectione, nisi adsit gratia illustratrix, creatrix, vivificatrixque virtutum, credat posse, fieri hominem sapientem
Abbreviated transcription (Latin):
bitanter doctissimo. Inpͥmo
autẽ libro cũ eiꝰdem uarro¬
nis litt̾aria oꝑa p̃dicaret:
nos inquit in nra urbe ꝑe¬
gͥnantes errantesq tanquã
hospites. tui libri quasi do¬
mum rectuxerunt. ut posse¬
mus aliquando qͥ ꝙ ubi esse¬
mus agnoscere. Tu etatẽ pa¬
trie. tũ descͥptiones tẽporum.
tu sacroꝵ iura. tu sacdotum.
tu domesticã. tu publicam
disciplinã. tu sediũ. regio¬
num. locoꝵ. tu omĩum diui¬
narũ humanarũq rexum
nomina. genera. offã. ꝙ cau¬
sas aꝑusti. Iste gͥ uirtam in¬
signis excellentisq ꝑicie. qui
tam multa legit ut ei aliqͥa
scribere uaccasse miremur.
tã multa scripsit ꝙͣ multa
iux quẽꝙͣ leg̾e̾ potuisse cda¬
mꝰ. iste inquam uirtantus
ingemo tantq doctna si¬
ierum uelut diuinarũ de qͥrꝰ
scribit oppugnator eẽt atq
destructor. easq ñ adreligio¬
nẽ s ad suꝑsticionẽ dic̾et pti¬
nere: nescio utrũ tam multa
meis ridenda. contẽpnenda.

Expanded text:
bitanter doctissimo. In primo bitanter doctissimo. In primo autem libro, cum ejusdem Varronis litteratoria opera praedicaret: Nos inquit, in nostra urbe peregrinantes, errantesque tanquam hospites, tui libri quasi domum reduxerunt, ut possemus aliquando qui, et ubi essemus, agnoscere. Tu aetatem patriae, tu descriptiones temporum, tu sacrorum jura, tu sacerdotum; tu domesticam, tu publicam disciplinam, tu sedium, regionum, locorum, tu omnium divinarum, humanarumque rerum nomina, genera, officia, et causas aperuisti. Iste igitur vir tam insignis excellentisque peritiae, qui tam multa legit, ut ei aliquid scribere vacasse miremur, tam multa scripsit, quam multa vix quemquam legere potuisse credamus. Iste, inquam, vir tantus ingenio, tantusque doctrirerum velut divinarum, de quibus scribit, oppugnator esset atque destructor, easque non ad religionem, sed ad superstitionem diceret pertinere, nescio utrum tam multa in eis ridenda, contemnenda,
Abbreviated transcription (Latin):
ciã facillime cedo. qͥ ñ credunt
sine lectione auctorum ꝑosse
fieri hominẽ litt̾atum. Litt̾a¬
rum tñ copia nequaꝙͣ philo¬
sophũ facit. Gra siqͥdem ẽ. que
ad sapĩam sola ꝑducit. Infũ¬
ma siqͥdem copia litt̾arum
aut ignorantia interdum.
aut negligentia ueritatis ẽ:
sine qua impossibile ẽ quẽꝙͣ
fieri sapientẽ. Nñ & doctior
ille eccłie cuiꝰ nemo satis me¬
mor eẽ potest ausꝰ. uarronẽ
arguit. quem tñ ut litt̾atis¬
simũ fuisse doceat: ait post
cet̾a. qͥb singłari p̃conio cõ¬
mendatur. Deniq ꝙ ipse
tullius huic tele testimoni¬
ũ ꝑhibet: ut inlibris acha¬
demicis dicat. eam que ibi
uersatur disputationẽ se
habuisse. cũ .m. uarrone
homine inquit omĩum faci¬
le acutissimo ꝙ sine dubitati¬
one doctissimo. Non ait elo¬
quentissimo uł facundissi¬
mo. q̃m re uera in hac facul¬
tate multũ impar ẽ s omĩ¬
ũ facile acutissimo ꝙ in du¬

Expanded text:
tiam facillime cedo, qui non credunt tiam facillime cedo, qui non credunt sine lectione auctorum, posse fieri hominem litteratum. Litterarum tamen copia nequaquam philosophum facit. Gratia siquidem est, quae ad sapientiam sola perducit. In summa siquidem copia litterarum, aut ignorantia interdum, aut negligentia veritatis est, sine qua impossibile est quemquam fieri sapientem. Unde et doctor ille Ecclesiae, cujus nemo satis memor esse potest, Augustinus, Varronem arguit, quem tamen ut litteratissimum fuisse doceat, ait post caetera, quibus singulari praeconio commendatur: Denique et ipse Tullius, huic tale testimonium perhibet, ut in libris Academicis dicat, eam quae ibi versatur disputationem, se habuisse cum M. Varrone, homine, inquit, omnium facile acutissimo, et sine dubitatione doctissimo. Non ait eloquentissimo vel facundissimo, quoniam revera in hac facultate multum impar est, sed omnium facile acutissimo, et indu
Abbreviated transcription (Latin):
sus casus. ꝙ si amarus sit: ꝓficit
fuit cum labente societas: eo
casus queq magis absterret.
Si qͥdem exemplis sepe magis
ꝓficitur qua p̃ceptis. Mala enĩ
uitant᷑ facilius. quo fidelius
Consonat ei si liricum conticen¬
te lira dignaris audire. flaccns
aut si maius oratius. qͥ plus ho¬
nestatis ꝙ utilitatis se apud
meonidem inuenisse gratulatur:
ꝙ płirr ⁊ stoicoꝵ sit p̃ceptis
exp̃ssum. Ait enĩ. T̃roiam belli
scͥptorem maxime lolli: dum
tu declãmas rome. p̃nest relegi.
Qui qͥd sit pulcrum. qͥd turpe.
qͥd utile. qͥd non pulcrius & me¬
lus crisippo ꝙ cantore dicit. fa
barbarie lento collisa duello. stultoꝵ
regum ⁊ ppłorum ꝯtinet estꝰ. Antenor
belli censet p̃scidere causas. Qd
q beatus: cogi posse negat.
Seditione. dolis. scełe. atq li¬
bulme ꝙ ira: iliacos intra mu¬
ros peccatur ꝙ extra. Quicqͥd
delirant reges plectunt᷑ achi¬
ni.Ego autẽ in illoꝵ. senten¬

Expanded text:
sus casus, etsi amarus sit, proficit sus casus, etsi amarus sit, proficit fuit cum labente societas, eo casus quemque magis absterret. Siquidem exemplis saepe magis proficitur, quam praeceptis. Mala enim vitantur facilius, quo fidelius Consonat ei, si Lyricum conticente lyra dignaris audire, Flaccus, aut si mavis Horatius, qui plus honestatis et utilitatis se apud Maeonidem invenisse gratulatur, quam plurium Stoicorum sit praeceptis expressum. Ait enim: scriptorem. Maxime Lolli, dum tu declamas Romae, Praeneste relegi; qui quid sit pulchrum, quid turpe, quid utile, quid non, planius ac melius Chrysippo et Crantore dicit, curbarbariae lento collisa duello, stultorum regum et populorum continet aestus. belli censet praecidere causas. Quid que beatus, Cogi posse negat. Seditione, dolis, scelere, atque libidine, et ira, Iliacos intra muros peccatur et extra. Quidquid delirant reges, plectuntur Achivi. Ego autem in illorum senten
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝙͣ seruus inducit. s qͥcqͥd in
hanc partẽ loquunt᷑ ita acci¬
pitur: ac si insanũ amatorem
reuocet seruis. Cos tñ alibi cõ¬
mendat płimum idem cicero
dicens. Poetas & uarios scͥptores
artium aut rerum gestarum.
solus ille contẽptibiles facit. qͥ
non ueret᷑ contẽpni. Nam ꝙ
uirtutis habent usum. & phi¬
losophandi mat̾iam p̃bent.
Notant enĩ non docent uicia.
ꝙ aut utilitatis causa gͣta sunt
aut uoluptatis. Sic autẽ ꝑ moꝵ
discͥmina transeunt: ut uirtu¬
ti faciant locum. Nam ꝑtela.
ꝑ ignes. ꝑ maris irarias ꝓcellas.
ꝑ tot motus. seditiones. ꝙ insi¬
dias popłoꝵ cillam ꝑtͣnsiit ꝙ
caribdim ut ad pat̾am suam
saltẽ in senectute ulixes repe¬
daret. Socios uarus exilii ami¬
sit casib. s eos aut fortune ui¬
olentia. aut naturae infirmi¬
tas. aut animi uoluptas absum¬
psit. horum tñ omĩum. iocun¬
da relatio ẽ. Nam uł amici p̃ui¬

Expanded text:
est, quam servus inducit: sed quidquid in est, quam servus inducit: sed quidquid in hanc partem loquuntur, ita accipitur, ac si insanum amatorem revocet servus. Eos tamen alibi commendat plurimum idem Cicero dicens: Poetas et varios scriptores artium, aut rerum gestarum, solus ille contemptibiles facit, qui non veretur contemni. Nam et virtutis habent usum, et philosophandi materiam praebent. Notant enim, non docent vitiae, et aut utilitatis causa grata sunt, aut voluptatis. Sic autem per morum discrimina transeunt, ut virtuti faciant locum. Nam per tela, per ignes, per maris varias procellas, per tot motus, seditiones et insidias populorum, Scyllam pertransiit et Charybdim, ut ad patriam suam saltem in senectute Ulysses repedaret. Socios variis exsilii amisit casibus, sed eos aut fortunae violentia, aut naturae infirmitas, aut animi voluptas absumpsit. Horum tamen omnium jucunda relatio est. Nam vel amici praevi
Abbreviated transcription (Latin):
tis libidinẽ inflãmatã. cum
tabulam pictura uidet con¬
tinentẽ. quo pacto d̾s qͥ celi
templa sontu concutit. ꝑ
inpluuium auro misso ĩclu¬
sam turre. ꝙ septã custodibꝰ
corruꝑit danem. Si miles
in singłis picturas uidet.
mirat᷑ ꝙ laudat multitudo.
Nam que uirtutis incitam̃ta
st̃. raruᷤ spectator attendit.¬
Ere que res iise. neq consiliũ
neq modum ħt ullũ. eam
confilio regere ñ potes. In amo¬
re ħ omĩa insunt uicia. ĩ iu¬
rie. suspiciones. inimicicie.
inducie. bellũ. pax rursum.
Inc̾ta ħ si postules rõne certa
facere: nichilo plus agas. ꝙͣ si
des oꝑam ut cum rõne isa¬
mas. Et qd̾ nc̃ tute tecum ira¬
tus cogitas. ego ne illam: Que
illum: Que me: Que non:
Sine modo. Mori me malim.
Senciet qͥ uir siem. ħ uerba¬
una me ħ̾cłe falsa lacͥmula. ꝙͣ
ocłos terendo misere. uix ni ex¬
p̃ssit: restinguet. ꝙ te ultro ac¬
cusabit. ꝙ dabis ei ultro suppli
cum contumelias rõ eiidens

Expanded text:
tis libidinem inflammatam, cum tis libidinem inflammatam, cum tabulam pictam videret continentem, quo pacto deus, qui coeli templa sonitu concutit, per impluvium auro misso, inclusam turre, et septam custodibus, corruperit Danaen. Similes in singulis picturas videt, miratur, et laudat multitudo. Nam quae virtutis incitamenta sunt, rarus spectator attendit Quae res in se neque consilium, neque modum Habet ullum, eam consilio regere non potes. In amore haec omnia insunt vitia: injuriae, Suspiciones, inimicitiae, induciae, Bellum, pax rursum. Incerta haec si tu postules Ratione certa facere, nihilo plus agas, Quam si des operam, ut cum ratione insanias. Et quod nunc tute tecum iratus cogitas Egone illam? Quae illum? Quae me? quae non? Sine modo Mori me malim, sentiet qui vir siem. Hauna mehercle falsa lacrymula Quam oculos terendo misere vix vi expresserit Restinguet: et te ultro accusabis, et dabis ei Ultro suppliccum contumelias ratio evidens
Abbreviated transcription (Latin):
ignari sunt illit̾ati dicuntur.
q si litt̾as nou̾int. Cum tam̃
quasi inuis suum uendicãt᷑
aĩum. ꝙ si polliceant᷑ noticiã
rerum: uirtuti tñ dedocent
ꝙ submouent cultũ. Nñ cic̾o̾
cũ de poetis ageret ut diligen¬
tius audiat᷑. exclamat. Clamor
ꝙ aꝓbatio popłi quasi magni
cuiꝰdam ꝙ sapientis magistri.
ꝙ qͥ ad cõmendationẽ suffici¬
at plasu suo: quos uult facit
autenticos. At illi qui tantis
laudib efferunt᷑ qͣntas obdu¬
cunt tenebras: Q uos inue¬
huntmetus: Quas inflãmant
cupiditates: histupra adul¬
t̾iaq conciliant. uarias ddoli
reparant artes. furta. rapi¬
nas. incendia docent. q̃ st̃
aut ferunt inmo q̃ fingi
possunt maloꝵ exempla ꝓpo¬
nunt ocłis multitudinis im¬
ꝑite. Que incendia celi succensi
aut maris inundatio. aut ter¬
re hiatus tantas fecit popłoꝵ
strages. qͣntas isti faciunt mo¬
rũ: Comicus qui p̃cet̾is placet
in eunucho refert adolescen¬

Expanded text:
ignari sunt, illiterati dicuntur, ignari sunt, illiterati dicuntur, etsi litteras noverint. Cum tamen quasi in jus suum vindicant animum, etsi polliceantur notitiam rerum, virtutis tamen dedocent et submovent cultum. Unde Cicero cum de poetis ageret, ut diligentius audiatur, exclamat: Clamor et approbatio populi, quasi magni cujusdam et sapientis magistri, et qui ad commendationem sufficiat plausu suo, quos vult facit authenticos. At illi, qui tantis laudibus efferuntur, quantas obducunt tenebras! Quos invehunt metus! Quas inflammant cupiditates! Hi stupra, adulteriaque conciliant, varias doli reparant artes, furta, rapinas, incendia docent, quae sunt, aut fuerunt, imo quae fingi possunt, malorum exempla proponunt oculis multitudinis imperitae. Quae incendia coeli succensi, aut maris inundatio, aut terrae hiatus, tantas fecit populorum strages, quantas isti faciunt morum? Comicus qui prae caeteris placet, in eunucho refert adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
aspiranti: facile ñ credidi̾m
p̃ter obseruantiã mandatoꝵ
di. in qua singłaris ꝙ uicꝰ ĩdu¬
bitant᷑ ẽ philosophandi ꝓfectꝰ.
Sic tñ oĩa legenda ft̃. ut eoꝵ
aliqua cũ lecta fuerint negli¬
gant᷑. repbent᷑ nonmilla. ali¬
qua uideant᷑ intransitu ne sĩt
onño incognita. s p̃ om̃ib
maiori diligentia insistendũ
ist: que aut politicã uitã siue
inrure ciuili siue in aliis ethi¬
ce p̃ceptis instituunt. aut ꝓ¬
curant corporis aut anime
sanitatẽ. Cum enĩ illa q̃ p̃cipua
ẽ inter lib̾ales disciplinas sine
qua nemo recte docere aut do¬
ceri potest sit intransitu ꝙ qͣsi
alimine salutanda. qͥs in aliis
censeat immorandũ. que aut
intellectu difficiles aut effectu
inutiles ꝙ ꝑnitiose ñ faciunt ho¬
sima sunt. Poetas. istoricos. ora¬
tores. mathematicos ꝓbabilis
mathematice qͥs ambigit ẽẽ
legendos. maxime cum sine
hisiiri eẽ. nequeant. uł nõ
soleant lit̾ati: Qui enĩ istoꝵ

Expanded text:
aspiranti, facile non crediderim, aspiranti, facile non crediderim, praeter observantiam mandatorum Dei, in qua singularis et unicus indubitanter est philosophandi profectus. Sic tamen omnia legenda sunt, ut eorum aliqua cum lecta fuerint, negligantur, reprobentur nonnulla, aliqua videantur in transitu, ne sint omnino incognita: sed prae omnibus majori diligentia insistendum est, quae aut politicam vitam, sive in jure civili, sive in aliis Ethicae praeceptis instituunt, aut procurant corporis aut animae sanitatem. Cum enim illa quae praecipua est inter liberales disciplinas, sine qua nemo recte docere vel doceri potest, sit in transitu, et quasi a limine salutanda, quis in aliis censeat immorandum, quae aut intellectu difficiles, aut effectu inutiles et perniciosae, non faciunt hosima sunt. Poetas, historicos, oratores, mathematicos probabilis mathematicae, quis ambigit esse legendos, maxime cum sine his viri esse nequeant, vel non soleant litterati? Qui enim istorum
Abbreviated transcription (Latin):
tituti. Sunt qͥ ab una ꝑfectio¬
nẽ sperent. Sunt qͥ uniu̾sis
iruigilent. inopes singłar.
Non facile tũ dixerim quos
magis credã ẽẽ erroneos. cũ
nec ab una ꝑfectio constet: ꝙ
nenio fideliter queat om̃ib
inseruire. Qui tñ abuna pe¬
tit om̃s ineptior ẽ: arroganti¬
or qͥ om̃s ꝓfitet᷑. In uno ad
omĩa occupari desidis ẽ. s fas¬
tidientis ꝙ non ꝓficientis oĩa
circuire. Cet̾m qui multa ꝑ¬
currit ut eligat cui sit potiꝰ
insistendũ: circũspectus ẽ. ꝙ
aliis examinatis. p̃electioni
sue fidelius seruit. Co forte
spectat p̃ceptũ ethici. legere
libros p̃cipientis. In libello
qͦ quo paruuli uciant᷑. ut
uirtutis instructio ꝙ usus te¬
neris ebibitꝰ animis facile ne¬
queat ab oleri. qm̃ & testa di¬
utrus seruat odorem eiꝰ quo
semelẽ inbirta recens. ait uł
cato uł alius. nam auctor nc̾¬
tus ẽ. multa legas facito. ꝑ lec¬
tis ꝑ lege multa. Quo qͥdem
aliquid eẽ utilius ad scĩam

Expanded text:
tituti. Sunt qui ab una perfectionem sperent, sunt qui universis invigilent, inopes singularum. Non facile tamen dixerim, quos magis credam esse erroneos, cum nec ab una perfectio constet, et nemo fideliter queat omnibus inservire. Qui tamen ab una petit omnes, ineptior est. Arrogantior qui omnes profitetur. Imo ad omnia occupari desidis est; sed fastidientis, et non proficientis, omnia circumire. Caeterum, qui multa percurrit, ut eligat cui sit potius insistendum, circumspectus est, et, aliis examinatis, praeelectioni suae fidelius servit. Eo forte spectat praeceptum ethici, legere libros praecipientis. In libello quoque quo parvuli initiantur, ut virtutis instructio, et usus teneris ebibitus animis, facile nequeat aboleri quoniam et testa diutius servat odorem ejus, Quo semel est imbuta recens,  ait vel Cato, vel alius nam auctor incertus est Multa legas facito, perlectis perlege multa. Quo quidem aliquid esse utilius ad scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperat. partemq cadau̾is af¬
fert. Hic ẽ. gͦ cib magni qͦ
uulturis ꝙ se pascentis. ꝓpria
cum iam facit arbore nidos.
S leporem aut cap̃am famru¬
le iouis. ꝙ gen̾ose insaltu ue¬
uant᷑ aues tunc p̃da cubili
ponit᷑. Inde autẽ cũ se mat᷑a
leuabit ꝓgenies. Stimulan¬
te fame festinat ad illam ꝙͣ
pͥmã rupto p̃dam gustaue¬
rat ouo. Si gͦ eos auerbis suis¬
suspendis. fere monũ faculta¬

Expanded text:
properat, partemque cadaveris afproperat, partemque cadaveris affert. Hic est ergo cibus magni quoque vulturis, et se Pascentis, propria cum jam facit arbore nidos. Sed leporem aut capream famulae Jovis, et generosae In saltu venantur aves, tunc praeda cubili Ponitur: inde autem cum se ma ura levabit Progenies, stimulante fame festinat ad illam, Quam primam rupto praedam gustaverat ovo. Si ergo eos a verbis suissuspenderis, fere in
Abbreviated transcription (Latin):
conserere. si panlulũ morari:
isiliunt. Si accedis. si tan¬
dẽ inuitus congredis. si pre¬
miis. latebras q̃runt. uariãt
faciem. uerba distorquent.
p̃stigiisꝯformant᷑ lubricũ ꝙ
uolubilem ꝓtea mirab̾is redi¬
ant ꝙ uoluant᷑: quid uelit
intelligas. ꝙ qͥd sentiat in
tanta uarietate u̾boꝵ ꝙ tan¬
dem uincietur sensu suo.
de quib maxime disceptat᷑.
mutiliora ꝙ aliis uiliora ft̃.
c̃ patuerint. Si ꝓgrederis.
si pudet ꝙ piget innugis di¬
utius occupari: ad diu̾ticła
ꝓposite q̃stionis relabit᷑. ꝙ qͣ¬
si ad sinũ matͥs recurrens.
more antei ab eo inquo ge¬
nitꝰ ꝙ nutritꝰ ẽ: nires reꝑa¬
re contendit. Sic circuit. tot
facit amfractꝰ ut ad usitata
recurrat. ac si lab̾intũ oporte¬
at circuiri. Serpente cicoma
pullos titrit. ꝙ inuenta
ꝑ deuia rura lac̾ta. Illi eadem
sumptis querunt anmalia
pennis. Hult᷑ ium̃to ꝙ cani¬
b erucibq relictis: ad fetus

Expanded text:
conferre, si paululum moraris, conferre, si paululum moraris, insiliunt. Si accedis, si tandem invitus congrederis, si premis, latebras quaerunt, variant faciem, verba distorquent, praestigiis conformantur, lubricum et volubilem Protea miraberis rediant et volvantur, quid velint intelligas, et quid sentiant in tanta varietate verborum, et tandem vincientur sensu suo, de quibus maxime disceptatur, inutiliora, et aliis viliora sunt, cum patuerint. Si progrederis, si pudet, et piget in nugis diutius occupari, ad diverticula propositae quaestionis relabitur, et quasi ad sinum matris recurrens, more Antei, ab eo, in quo genitus et nutritus est, vires reparare contendit. Sic circumit, tot facit anfractus, ut ad usitata recurrat, ac si labyrinthum oporteat circumiri. . . . . Serpente ciconia pullos Nutrit, et invento per devia rura lacerto, Illi eadem sumptis quaerunt animalia pennis. Vultur jumento et canibus crucibusque relictis, Ad fetus
Abbreviated transcription (Latin):
cisse. Si quis istoꝵ inmanus
tuas forte erudiendus incidit.
m̾ito facies qd̾ timotheũ qui
in arte tibiarũ excellebat fecis¬
se refert quintilianꝰ in libro
dde institutione oratoris. hic qͥ¬
dem duplaᷤ m̾cedes exigebat &
accipiebat abhis qui fuerant
male p̃istituti. qua si omĩo
rudes acced̾ent. Error .ii. dup¬
plicem laborẽ exigit. cum ꝙ de¬
lenda sint ꝑu̾se institutionis
semina. ꝙ bona sint fideluis
inserenda. Suspice ad mod̾a
multitudo circũstrepit. dili¬
genter attende. eos in recła
una aut duob aut pauclis
u̾bis inuenies occupatos. ait
ut multũ pancłas questiões
aptas uirgiis elegerunt: in
qͥb ingeniũ suũ exerceãt. ꝙ¬
consumãt etatẽ. Eas tñ non
sufficiunt enodare. s nodũ
ꝙ totã ambiguitatẽ cum in¬
tͥtatione sua ꝑ anditores suos
tͣnsmiitunt post̾i̾s dissoluen¬
dũ. Eoloci ut congrediaris in¬
uitant. instant. postulantq
conflictũ. si differs manum

Expanded text:
cisse. Si quis istorum in manus cisse. Si quis istorum in manus tuas forte erudiendus inciderit, merito facies quod Timotheum, qui in arte tibiarum excellebat, fecisse refert Quintilianus in libro De institutione oratoris. Hic quidem duplas mercedes exigebat, et accipiebat ab his, qui fuerant male praeinstituti, quam si omnino rudes accederent. Error enim duplicem laborem exigit, cum et delenda sint perversae institutionis semina, et bonae fidelius sint inserenda. Suspice ad moderamultitudo circumstrepit, diligenter attende eos in regula una, aut duobus aut pauculis verbis invenies occupatos, aut ut multum pauculas quaestiones aptas jurgiis elegerunt, in quibus ingenium suum exerceant, consumant aetatem. Eas tamen non sufficiunt enodare, sed nodum, et totam ambiguitatem cum intricatione sua per auditores suos transmittunt posteris dissolvendum. Eo loci ut congrediaris invitant, Instant, postulantque conflictum: si differs manum