comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posiciorre⁊ idest natiua sua cõstanr composite aut preposi¬
nonebus su biũgũt ut mocens inreidum repugnatib
iicer se duabus. quale est imperterritus alioqn possunt
aliquado cõtumari due nr̃ cmpositus reconditus et quo
cicero utitur subasurdũ aut eduobus quasi corporibus
coalescunt ut maleficus. Nain ex tribus nostre ligue.
noͣ utiq concesseum. quãius capsis cicero dicat cõpositũ
esse ex cape et suns et inuemant qui lupercalia eque
cres parres oiacionis esse conrendant quasi luere ꝑ caprũ.
Nam solitaurilia iam persuasum est esse suerietanulio
et sant ira se haber sacrũ quale apud homcrũ quoq est
Sed hec nõ tam ex tribus ꝙ ex pareiculis trim̃ coenur cete
eciam ex preposicione ex duobne uocabulis die struxisse
uideti pacunus nerei reparandi rostrũ in curi ceru
supersui. subter sugi. quãꝙͣ ex iuregris an composua siut
queruur aut ex mregio et cormipto: ur maliuolus aut
ee cormpto et mrgio. ut noctinagus: aut ex duobz cormp¬

Expanded text:
est natura sua constant, compositae aut praepositionibus subiunguntur ut innocens dum ne pugnantibus inter se duabus, quale est inperterritus; alioqui possunt aliquando continuari duae ut incompositus, reconditus et quo Cicero utitur subabsurdum , aut e duobus quasi corporibus coalescunt, ut maleficus. nam ex tribus nostrae utique linguae non concesserim; quamvis capsis Cicero dicat compositum esse ex cape si vis, et inveniantur qui lupercalia aeque tres partes orationis esse contendant, quasi luere per caprum; nam solitaurilia iam persuasum est esse suouetaurilia , et sane ita se habet sacrum, quale apud Homerum quoque est. sed haec non tam ex tribus quam ex particulis trium coeunt. ceterum etiam ex praepositione et duobus vocabulis dure videtsuperfui, subterfugi quanquam ex integris an composita sint quaeritur, aut ex integro et corrupto ut malevolus, aut ex corrupto et integro ut noctivagus, aut ex duobus corrup
Abbreviated transcription (Latin):
be fero in preterito. quedam tercie deuiũ p ione fitina dicĩit᷑
ut licet piget quedam suuile quidẽ pariut uocabtilis in ad¬
uerbiũ erausseñtibus. ut noctu. ue dite. eta dictu. factuq.
duui eim hec quoq u̾ba ꝑtiapialia qudẽ: nõ tamẽ qͣlia
dicco sacroq Iaz quom omis oracis e⁊ es debear utuces ue¬

Expanded text:
 fero in praeterito, quaedam tertiae demum personae figura dicuntur ut licet, piget, quaedam simile quiddam patiuntur vocabulis quae in adverbium transeunt? nam ut noctu et diu ita dictu factuque. sunt enim haec quoque verba participialia quidem, non tamen qualia dicto factoque. iam cum omnis oratio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter empedoelem in grecis / uaronẽ ac lucreciũ ĩ laciuis
qui precepta sapiencie u̾sibus tradiderũt eloquẽcia quoq
non mediocu est opus. ut de una quaq eaꝵ quas demõstra¬
uimꝰ rerum dicat ꝓprie et copiose: quommnꝰ sunt ferendi qui
hanc arcem ut tenuẽ acq ieumã cauillant᷑. que niii ora¬
toris futuri fundaiẽts sidelirer iect. quicqͥd suꝑstruxeris
corruet neccessaria pueris incũda sembus dulas secretoꝵ
comes et que uel sola omni studioꝵ grie plus habeat
operis quã ostentacõnis Ne quir ĩgit᷑ tamꝙͣ parua fasei¬
diat grãmaticei elemeta de lureris: nã quia magne sit ope

Expanded text:
em ac Lucretium in Latinis, em ac Lucretium in Latinis, qui praecepta sapientiae versibus tradiderunt. eloquentia quoque non mediocri est opus, ut de unaquaque earum, quas demonstravimus, rerum dicat proprie et copiose. quo minus sunt ferendi, qui hanc artem ut tenuem atque ieiunam cavillantur, quae nisi oratoris futuri fundamenta fideliter iecit, quidquid superstruxeris, corruet; necessaria pueris, iucunda senibus, dulcis secretorum comes et quae vel sola in omni studiorum genere plus habeat operis quam ostentationis. ne quis igitur tanquam parva fastidiat grammatices elementa, non quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
stienaã et precar enarracõcm plus hale̾t ip̃ ⁊ecestu quã srõte
promictat. Nam et feribendi Racio cõuĩtli trm loquẽdo est:
et nauacõem precedet emendata lectie et mixd̃t his om̃ibus
iudiciũ est. quod quidem ira seuere sunt usi ueteres grõmatia
ut non uersus ut non u̾sus modo censoria quadã uiigula no¬
tare: et libros qui falso uiderent᷑ instupti tãquã subdintios
sũmouere famliart permiierint ibi Sed aucores alios in
ordinẽ redegerint: alios omino exereriut m̃o. Nec poetos
iegisse sans est: excuciendũ ouie striptoꝵ eenus nõ ꝓpter
lnstorias mode sed uerba que srequẽter uis ab auctoribus
sũuũt Lum neq citra nuisicen grãmanice põt esse ꝑfecta
cum ei de metris richuniiq dicendũ sit. nec si racõe siderĩ.
ignores: poetas intelligat qui ut alia omictã tociens oreri
occasuq signoꝵ in decłarandis temporibus utũt᷑. nec iguara
philosophie cum propter plurimes in om̃ib fere carinĩb

Expanded text:
cessu quam fronte promittit. nam et scribendi ratio coniuncta cum loquendo est, et enarrationem praecedit emendata lectio, et mixtum his omnibus iudicium est; quo quidem ita severe sunt usi veteres grammatici, ut non versus modo censoria quadam virgula notare et libros, qui falso viderentur inscripti, tanquam subditos summovere familia permiserint sibi, sed auctores alios in ordinem redegerint, alios omnino exemerint numero. nec poetas legisse satis est: excutiendum omne scriptorum genus non propter historisumunt. tum neque citra musicen grammatice potest esse perfecta, cum ei de metris rhythmisque dicendum sit, nec, si rationem siderum ignoret, poetas intelligat, qui ut alia omittam totiens ortu occasuque signorum in declarandis temporibus utantur; nec ignara philosophiae, cum propter plurimos in omnibus fere carminibus
Abbreviated transcription (Latin):
qd par lulũ a nostus obliquatin liappa apud giccos nt̃
tãm in mĩo manir et matũ ulrima x qua tam careie
mãmana est uidere, an aliquas pro ꝯsonãtibus usus ac¬
coperit. quia iam ficur tam stribu᷑ et quos ui cos arque
Ui uocalir iũgim aui unã longuã faciũt ue utrerce st ap

Expanded text:
quod paulum a nostris obliquatur, Coppa apud Graecos nunc tantum in numero manet, et nostrarum ultima, qua tam carere grammatici est videre, an aliquas pro consonantibus usus acceperit, quia iam sicut etiam scribitur et nos ut luos. At quae ut vocales iunguntur aut unam longam faciunt, ut veteres
Abbreviated transcription (Latin):
ded an hoc uoluerint autores nestio. Iicimilinium na
his usum expediano comperi qui et ipse eũ sequebat ͤ
hec nos i. iutera fiumꝰ quid dicã uortices et uorsus
cetera q ad eũdem modui que primo sapio affricanus
in e luterã secũdam uertisse dĩ. Nostri p̾ceptores
seruum ceruumq u et o i̾nteris scripsernt quia sub¬
iecta sibi uocalis in unũ sonũ cralescere et confundi
nequiret nũc u gemia stribur ea rõue quã reddidi

Expanded text:
sed an hoc voluerint auctores, nescio; T. Livium ita sed an hoc voluerint auctores, nescio; T. Livium ita his usum ex Pediano comperi, qui et ipse eum sequebatur; haec nos i littera finimus. quid dicam vortices et vorsus ceteraque ad eundem modum, quae primus Scipio Africanus in e litteram secundam vertisse dicitur? nostri praeceptores seruum ceruumque u et o litteris scripserunt, quia subiecta sibi vocalis in unum sonum coalescere et confundi nequiret; nunc u gemina scribuntur ea ratione, quam reddidi;
Abbreviated transcription (Latin):
credit apud ipsum in nouo requiat. Quid qd̾ aceronis
temporib paulũq infra fere quocice s. lutera media
uocaliũ longaꝵ uel subieca longis esset geminabatur:
Ut canssa et cassus dinisioncs quomodo etipsũ et uirgi¬
luĩ quoq scripsisse manus eoꝵ docent. At qui paulu
iuperiores eciã illud qd nos gemina dicimꝰ: iussi una
dixerũt eciã optimus maxiius: it mediã .i. luteram
que ueteribus u fuerat acapereut .c. pmiũ cesaris in¬
scriptione tradinir factũ here mit e intera teriĩamꝰ.
at ueterũ comicoꝵ adhuc libris inuenio heri ad me ueĩt
quod idem in epistolis augusti quas sua manu scripfit
aut eme̾dauit de prehendit᷑. Quid nõ caro censorius
dicã et faciã dice et face scripsit eũdem q in ccteris que
similuer cadũt: modũ tenunt qd̾ ex ueterib eius libris
maĩtestĩ est. et amesala in libro de f iui̾a positũ sibe
et quase pro sibi et quasi scriptũ in młtoꝵ libris est.

Expanded text:
credet, apud ipsum in nono requirat. quid quod Ciceronis credet, apud ipsum in nono requirat. quid quod Ciceronis temporibus paulumque infra, fere quotiens s littera media vocalium longarum vel subiecta longis esset, geminabatur, ut caussae, cassus, divissiones? quomodo et ipsum et Vergilium quoque scripsisse manus eorum docent. atqui paulum superiores etiam illud, quod nos gemina dicimus iussi, una dixerunt. iam optimus maximus, ut media i litteram, quae veteribus u fuerat, acciperent, Gai primum Caesaris inscriptione traditur factum. here nunc e littera terminamus, at veterum comicorum adhuc libris invenio heri ad me venit; quod idem in epistolis Augusti, quas sua manu scripsit aut emendavit, deprehenditur. quid ? non Cato Censorius dicam etfaciam dicem et faciem scripsit, eundemque in ceteris, quae similiter cadunt, modum tenuit, quod et ex veteribus eius libris manifestum est et a Messala in libro de s littera positum? sibe et quase scriptum in multorum libris est,
Abbreviated transcription (Latin):
2 rm̃ĩtendis eadem racione qua greti ei utereu ca cor¬
sibue mnunerisq discieta est ui iucilius papit iã pouera
uenere epostiemũ facio arq i. ue puerei plince fioue ac
demaps idem mendaa suriq addes e quom dare fure
uisseris quid quo quidem quom superuacuñ est qdra
tam songe quat bieius nomrã habet tum incõmoduan
aluquado nam i huis que prexunã abusena note ram
eharetu n honta terminabuu Ilam raciore se¬
qnaabe uranri e gerimua qualia sum hec aurei et aigter.
adiecgont i lucere quã non sopd ets casibus in
labis faccar desiderat eam luierã o fillabã quon
quidã sẽꝑ ut greci quidã singularũ cãtũ. quom in da¬
tiunũ uel geitinũ casũ nicidissent. unde piecar uestis
et aquat Wirgilius amãnssimus uerustatis cari¬
ibus mnierint. Iidem in pliali mĩo . e. utebant᷑ hi
sille et galbe est in hac quoq parte lualu preceptum:
qd̾ quia plinibus explicanu uersibus si quis parum

Expanded text:
adem ratione qua Graeci ει uterentur; ea casibus numerisque discreta est, ut Lucilius praecipit: iam puerei venere, e postremum. facito atque i, Ut pueri plures fiant; ac deinceps idem: mendaci furique addes e, cum dare furi iusseris. quod quidem cum supervacuum est, quia i tam longae quam brevis naturam habet, tum incommodum aliquando. nam in iis, quae proximam ab ultima litteram e habebunt et i longa terminabuntur, illam rationem sequentes utemur e gemina, qualia sunt haec aurei, argentei adiectione i litterae, quam non solum dativis casibus in syllabas facta desideret eam litteram. ae syllabam, cuius quidam semper ut Graeci, quidam singulariter tantum, cum in datiuum vel genitivum casum incidissent, unde pictai vestis et aquai Vergilius amantissimus vetustatis carminibus inseruit. in iisdem plurali numero e utebantur, hi Syllae, Galbae. est in hac quoque parte Lucilii praeceptum, quod quia pluribus explicatur versibus, si quis parum
Abbreviated transcription (Latin):
re: nõ di ioui sed mihi locũ signare saris est: nõ eñm
doceo. sed admonto doctinos inde in sillabas cura trãssi¬
bit de quib in orthogiaphia panca aduotabo. Tum ui¬
debit ad quẽ hoc peremet: quot et que partee oracõnis:
quãquã de nuimero parũ cõnenit. Ueteres enĩ quorũ
fueuũ aristotelee atq theodecter ueiba mõ et nomina
et cõĩtiones tradiderunt. uidelicer qd̾ in ubie uim ẜmois
in neibus man̾am quia alterũ est qd̾ loquim ulterũ
de quo loquim In cõnĩctionib antẽ complexũ esse coꝵ
Iudicineiunt quas subiũttiones a plerisq dici scio. a
hec uidetiu ex syndismo magis piopria trãslacio. Paui¬
latim a phylosophis ac stoias maxune auctus ẽ nũꝰ
as prinũ cõnittionibus articuli adiecti post pp̃osinonet
nomĩb appellacio. de inde prouoniẽ. deinde mixtũ ubo
paitipiũ ipĩt ueibie aducibia noster fermo aninilos

Expanded text:
re non diioui Victori? sed mihi locum signare satis est, non enim re non diioui Victori? sed mihi locum signare satis est, non enim doceo, sed admoneo docturos. inde in syllabas cura transibit, de quibus in orthographia pauca adnotabo. tum videbit, ad quem hoc pertinet, quot et quae partes orationis; quanquam de numero parum convenit. veteres enim, quorum fuerunt Aristoteles quoque atque Theodectes, verba modo et nomina et convinctiones tradiderunt; videlicet quod in verbis vim sermonis, in nominibus materiam quia alterum est quod loquimur, alterum de quo loquimur, in convinctionibus autem complexus eorum esse iudicaverunt: quas coniunctiones a plerisque dici scio, sed haec videtur ex συνδέσμῳ magis propria translatio. paulatim a philosophis ac maxime Stoicis auctus est numerus, ac primum convinctionibus articuli adiecti, post praepositiones, nominibus appellatio, deinde pronomen, deinde mixtum verbo participium, ipsis verbis adverbia. noster sermo articulos
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ut ualesn fuin in ualerios furiosq uenerũt. ia
arbos: labre: uapos. eciã et camos etatis fuerũt acq
hec ipsa .s. lutera ab his nomĩb exclusa in quibusdam
ipsa alteri successit. nã mertare acqz pultare dicebant.
dãio cicero testem qui primã eius iucerã dicere nõ possi
nudet. sed .b. quoq in locũ aliaꝵ dedimus aliqũ unde
bunus et brnges et belena menon endem fecit ex duello
bellum unde duellos quidam dicere bellos ausi. quid sto¬
silocum sclitesqz per el uitere cum ti uedã egnacio
Quare minꝰ mirũ si uetustis operibirs urbis nostre et ce¬
iebribus templie legant᷑ algxantei en essantra. Quid
o. acqz u permutare mncẽ ut eccoba et murrix culades
et pulixena striberent᷑ Ae ne in grecis id tãtũ notetur
eoles ad ulixem deduntus est: Quid nõ e. quoq .i. loco.
finit ut menerna et leber et magester, et diy ioue uicco¬

Expanded text:
nam ut valesii Fusii in Valerios Furiosque venerunt: ita nam ut valesii Fusii in Valerios Furiosque venerunt: ita arbos, labos, vapos etiam et clamos ac lases fuerunt. atque haec ipsa S littera ab his nominibus exclusa in quibusdam ipsa alteri successit, nam mertare atque pultare dicebant, ndanio Cicero testem, qui primam eius litteram dicere non possit, irridet. sed B quoque in locum aliarum dedimus aliquando, unde Burrus et Bruges et balaena . nec non eadem fecit ex duello bellum, unde duellios quidam dicere bellios ausi. quid stlocum stlitesque? quid T litterae cum D quaedam cognatio? quare minus mirum, si in vetustis operibus urbis nostrae et celebribus templis legantur alexanter et cassantra . quid O atque V permutatae invicem, ut hecoba et notrix, Culchidis et pulixena scriberentur, ac, ne in Graecis id tantum notetur, Aeolis, ad Vlixem deductus est. quid ? non E quoque I loco fuit? menerva et leber et magester et diove Victo
Abbreviated transcription (Latin):
nequid ficui si nõ alique officio cõionatui fungantia
quert hos eacĩ quomode duabus deuiũ nocalibus in se
ipsas coendi natina si: quom cõseuãtiũ milla insi aliã
fuangar At qui luterã i sibi insidit coniioit eñm est ab
aAlo iacie et .i. quõ mr̃e seubit uulgus et seruus stiat
eciã acciomi placusse ano mani iã ꝙ genũãta .i. stube̾:
qd̾ si est eciam nĩget᷑ ut ꝯsonans quare discar puer qͥd
in lutens ꝓpriũ quid cominẽ que cũ quibus cognatio.
unt mirctiu cui ex stanuo fiai scabellũ: aut a puina qd̾
est acutũ secuus utiuniq habeie aciem bipenins: ne illoꝵ
sequat᷑ eriorem qui quia a peruis duabus hoc esse nouit
existunant peniie auiũ dici uolut Neq has modo
nonerit muraciones quas afferũt declinacio aut p̃posicio
ut secar secuit. cadit: exadit: cedit: excudit: calcat: ex¬
culcar. et fit a lauando lotus et inde ruiius illotus et
mille alia sed et que lectie quoq casibus etate tussieum.

Expanded text:
 fieri, si non aliquae officio consonantium fungantur. quaeret hoc etiam, quomodo duabus demum vocalibus in se ipsas coeundi natura sit, cum consonantium nulla nisi alteram frangat. atqui littera I sibi insidit, coniicit enim est ab illo iacit, et V, quomodo nunc scribitur uulgus et seruus. sciat etiam Ciceroni placuisse aiio Maiiamque geminata I scribere; quod si est, etiam iungetur ut consonans. quare discat puer, quid in litteris proprium, quid commune, quae cum quibus cognatio; nec miretur, cur ex scamno fiat scabillum aut a pinno quod est acutum securis utrinque habens aciem bipennis; ne illorum sequatur errorem, qui, quia a pennis duabus hoc esse nomen existimant, pennas avium dici volunt. neque has modo noverit mutationes, quas adferunt declinatio aut praepositio, ut secat secuit, cadit excidit, caedit excidit, calcat exculcat et fit a lavando lotus et inde rursus inlutus et mille talia, sed quae rectis quoque casibus aetate transierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
parcrapia an ueibi appellacõnes sint dubitari põt: quia
alius alio loco ualent: ut leccus. et sapiens: quedã uerba
appellacõnib similia ut frandator mirriroi iam ieur en
ant quã siluã: nõne ꝓprie quonisdam rõms est: nã quid
micrri ei inueĩat : quoi siule flecui accipimus aluꝰ ut
pauditur manea domne omĩpotentis olympi aliter ut totis
usq a deo tuibatui agris: ena quidã tercns modus ui urbs
hacitat᷑. unde et campus auritri it more namotat᷑ prausꝰ
quoq ac potus diercisum ualet: quã indicat: quid qd̾ młta

Expanded text:
participia an verba an appellationes sint, dubitari potest, quia participia an verba an appellationes sint, dubitari potest, quia aliud alio loco valent, ut lectum et sapiens et quaedam verba appellationibus similia, ut fraudator, nutritor. iam itur in antiquam silvam nonne propriae cuiusdam rationis est? nam quod initium eius invenias? cui simile fletur. accipimus aliter, ut panditur interea domus omnipotentis Olympi, aliter ut totis usque adeo turbatur agris. est etiam quidam tertias modus, ut urbs habitatur, unde et campus curritur, mare navigator. pransus quoque ac potus diversum valet quam indicat. quid ? quod multa
Abbreviated transcription (Latin):
ginee nominũ que ex habitu corporis rufos longos q feccrĩt
ubi erit aliud seccerns sylle unri galbe plauti parise scau¬
ri aliaq ex casi. nascentiũ Hinc agrppa et opiter et cior¬
dus et postumꝰ eaĩt et hie que post uacos eueniũt onde uopise
iam cotta scipiones lenares sera sunt et ex uaiĩs causis gẽ¬
tes quoq ac loca et alia multa reperias iees nominũ cãs
in seuus iam interadit illud genus qd̃ diecebat᷑ a dominro
unde marcipores publipores q Querar eciã sit ne apud
grecos uis quedam sexti casus. et a puo nos quoq septimi.
Nam cum dico asta percussi nõ utor ablatiui natura. nec
si idem grect dicã datii, Sed in uerbis quoq quisiẽ adeo
imꝑirte ut ignoret genera et qualitates et ꝑsonas et mĩos.
incerar pent ista sunt iudi: ⁊t traualis scientie iã quosdã
Na crubabunt que declinacionib nõ intereut᷑ nã et q̃dã

Expanded text:
gines nominum, quae ex habitu corporis Rufos Longosque fecerunt; gines nominum, quae ex habitu corporis Rufos Longosque fecerunt; ubi erit aliud secretius, Sullae , Burri, Galbae, Plauti, Pansae, Scauri taliaque; et ex casu nascentium; hic Agrippa et Opiter et Cordus et Postumus erunt; et ex iis, quae post natos eveniunt, unde Vopiscus. iam Cottae, Scipiones, Laenates, Serani sunt ex variis causis. gentes quoque ac loca et alia multa reperias inter nominum causas. in servis iam intercidit illud genus, quod ducebatur a domino, unde marcipores Publiporesque. quaerat etiam, sitne apud Graecos vis quaedam sexti casus et apud nos quoque septimi. nam cum dico hasta percussi, non utor ablativi natura; nec, si idem Graece dicam, dativi. sed in verbis quoque quis est adeo imperitus, ut ignoret genera et qualitates et personas et numeros? litterarii paene ista sunt ludi et trivialis scientiae. iam quosdam illa turbabunt, quae declinationibus non tenentur. nam et quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
donue ietue appellacio. quoi uel alierũ deesser dea
utq. ututus telũ. deue. uinis a diicuebane et asse¬
uerationem: i cheu. et tractacõtm ue fasceatum que
nurhie iiõ arpbani uorabulũ an appellacio dicenda sit
ptiaut niq eañ alirei ꝑueniie ad iatellectũ seguetiũ possum
qd̾ eciam montre suyuacuũ erat nisi ambiciosa festinacõne
pleuq a posteriorib inciperent et dũ obstentare discipuloe
tirca speciosiora malunt compendio morant. At qui si qͥs
didicert satis et qd̵ nõ minꝰ deesse inecrim soler et uoluerit do¬
crie que didini nõ eui cõtintus tradere in nom̃ib tria grneia
et ea que sunt duob ouũb ue comuĩa nec stañ diligentẽ pura¬
bo. qui promiscna que epicena dicunt᷑ ostenderit in quibus
soxire utriqz per alcer̃ apparet aut que srimiua poicione ma¬
res: aur nencrali feminas significant qualia suẽ mureua
et gliceriũ. serutabit᷑ mille preceptor acer atq subtilis ori¬

Expanded text:
o, cui vel alterum deesset vel utrumque, ventus, caelum, deus, virtus. adiiciebant et asseverationem ut eheu, et tractationem ut fasciatim; quae mihi non approbantur. vocabulum an appellatio dicenda sit sciant, neque enim aliter pervenire ad intellectum sequentium possunt; quod etiam monere supervacuum erat, nisi ambitiosa festinatione plerique a posterioribus inciperent et, dum ostentare discipulos circa speciosiora malunt, compendio morarentur. atqui si quis et didicerit satis et quod non minus deesse interim solet voluerit docere quae didicit, non erit contentus tradere in nominibus tria genera et quae sunt duobus omnibusve communia. nec statim diligentem putabo, qui promiscua, quae ἐπίκοινα dicuntur, ostenderit, in quibus sexus uterque per alterum apparet; aut quae feminina positione mares aut neutrali feminas significant, qualia sunt Murena et Glycerium. scrutabitur ille praeceptor acer atque subtilis ori
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nobis orator quẽ cõstitiumꝰ qui a
N catone sunt᷑ ii bonue dicẽdi peritus.
Uerũ id quod et ille posuit prins et ipsa
natina potius. ac maius est uriq uir boꝰ
id nõ eo tanũ quod s uis illa dicr̃di maliciã inserui¬
ren ihi su publicis prinariẽq rebus ꝑuciosius
loquẽtia nos q ip̃a qui pio uirili ꝑte conferre aliqͥd
ad facultate dicendi concirari sumꝰ. pestiuce merta¬
mi de rebus humanis si lacromi cõparamꝰ hecarma
en ses nounta fuerit si facultatẽ dicẽdi sociã stelerũ
‸adueliam mocentie hostẽ ueritans ñĩeme. Aultos
enm̃ nõsti et egere ouũ racõne saruis tuisset quã pro¬
inndẽtit niie̾ra in mutuã ꝑuiciẽ cõuertere: logius
teudit᷑ hoc iudiciũ intũ ncq eĩ tantũ id dico cum
qui hit orator uirũ bonũ esse oportere sedie ne tuturũ

Expanded text:
ergo nobis orator, quem constituimus, is, qui a . Catone finitur, vir bonus dicendi peritus; verum, id quod et ille posuit prius et ipsa natura potius ac maius est, utique vir bonus. id non eo tantum, quod, si vis illa dicendi malitiam instruxerit, nihil sit publicis poque ipsi qui pro virili parte conferre aliquid ad facultatem dicendi conati sumus, pessime mereamur de rebus humanis, si latroni comparemus haec arma,  sed noverca fuerit, si facultatem dicendi sociam scelerum, adversam innocentiae hostem veritatis invenir. Maros enim nasci et egere omni ratione satius fuisset quam prouidentiae munera in mutuam perniciem convertere. longius tendit hoc iudicium meum. neque enim tantum id dico, eum, qui sit orator, virum bonum esse oportere, sed ne futurum
Abbreviated transcription (Latin):
mura aĩalia mellis illũ mutabile huane rõui saporẽ
uario floꝵ ac succoꝵ genere persicit. Nos mirabim᷑
si oracio qua uihil prestanciꝰ hoĩi dedit proinidencia
pluribus artibus eget. que eciã quomi st nõ ostendut¬

Expanded text:
nuta animalia mellis illum inimitabilem humanae rationi saporem nuta animalia mellis illum inimitabilem humanae rationi saporem vario florum ac sucorum genere perficiunt: nos mirabimur, si oratio, qua nihil praestantius homini dedit providentia, pluribus artibus egeat, quae, etiam cum s
Abbreviated transcription (Latin):
iaginic᷑ quãdã cõcepisse nos animo ꝑfecti illiꝰ ex ulla
parre cessantis. Nã et saprẽtem forrãtes erẽ qui iu fur̃ꝰ
cõsiatus udiq et ut dicnt mortalis quida deus nõ
modo coginarut celastiũ. uel mortaliũ purut inseruẽdũ
sed per quedã parua sant. scipsa demũ estimes ducĩt.
sicut exqui suas inrcum ambigitates nõ quia ceratine.
aut acrodiline possuit facere Iaprẽtem: sed quia illum
nec in minimuis quidẽ oporieat falli similutꝰ oratorẽ qui
debet esse sapiens non geouretres facier: aut musicus
pueq his alia subigam. sed he quoqz artes ut sit con¬
sumatus iuuabũt insi forte autdotu quidẽ arq alia
que oculis aut uulueribus medent᷑ ex multis atq nerĩ
atrarus quoq incerse esfectibz compomi uidenus quoꝵ
ex diuersis fit illa una mixtura: que nulli eaꝵ similis
est. quibus coustat: sed ꝓprias unes ex omibz suuunt. et

Expanded text:
imaginem quandam concepisse nos animo perfecti illius et nulla imaginem quandam concepisse nos animo perfecti illius et nulla parte cessantis. nam et sapientem formantes eum, qui sit futurus consummatus undique et, ut dicunt, mortalis quidam deus, non modo cognitione caelestium vel mortalium putant instruendum, sed per quaedam parva sane, si ipsa demum aestimes, ducunt sicut exquisitas interim ambiguitates; non quia ceratinae aut crocodilinae possint facere sapientem, sed quia illum ne in minimis quidem oporteat falli. similiter oratorem, qui delet esse sapiens, non geometres faciet aut musicus quaeque his alia subiungam, sed hae quoque artes, ut sit consummatus, iuvabunt. nisi forte antidotus quidem atque alia, quae oculis aut vulneribus medentur, ex multis atque interim contrariis quoque inter se effectibus componi videmus, quorum ex diversis fit una illa mixtura, quae nulli earum similis est, ex quibus constat, sed proprias vires ex omnibus sumit; et
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ut omña diceiẽ sectatus qd infunitum
erat: sed it maxie neccessaria nũt de ce¬
terie artibus quibus instituẽdos prius quã
⁊ hetori tradantir pueros eestimo strictim subingam
studia ingredienda funt. que quia et ip̃c artes sũt et eẽ
perfecte sure orandi strencia nõ possunt : nec ruisus
ad efficiendũ oiatorem satis ualent sole. an sunt huic
operi neccessane q̃utur. Nam quid in quiñt ad agẽdam
caniam dicendã ne semẽciã pertinet stire quẽ admodũ
ducta luica ꝯstitui tuangula equis laterib possit.
ant quo molius uel deffendet reũ. uel reget consilia
qui chitare sonos nomĩb et spacuss distiuxent. mã¬
merẽt
ociẽ foreasis multa quabolet uriles foro qui ueq geo¬
metres audierunt: int cuisuos nisi hac comuni uo̾lupta¬
te aunũ intelugõi: quibus ego primũ hoc respondeo:
qd̾ cicero in sropto ad urĩ libro frequẽciꝰ testatii
nõ cum a nobis institui oratorẽ qui sit aut fuerit. sed

Expanded text:
cerem sectatus, quod infinitum erat, sed ut maxime necessaria; nunc de ceteris artibus, quibus instituendos, priusquam rhetori tradantur, pueros existimo, strictim subiungam, studia ingredienda sunt, quae, quia et ipsae artes sunt et esse perfectae sine orandi scientia possunt nec rursus ad efficiendum oratorem satis valent solae, an sint huic operi necessariae quaeritur. nam quid, inquiunt, ad agendam causam dicendamve sententiam pertinet, scire, quemadmodum data linea constitui triangula aequis lateribus possint? aut quo melius vel defendet reum vel reget consilia, qui citharae sonos nominibus et spatiis distinxerit? enumerent etiam fortasse multos quamlibet utiles foro, qui nec geometren audierint nec musicos nisi hac communi voluptate aurium intelligant. quibus ego primum hoc respondeo, quod M. Cicero scripto ad Brutum libro frequentius testatur, non eum a nobis institui oratorem, qui sit aut fuerit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dendi sui graciã instiruerũt. Hec eñm ut honestior causa
ira non utiq prior est quom presertim accusacio pcidat
defensionẽ insi quie dicet eciã gladiĩ fabricatũ ab eo priꝰ
qui ferri in tucelam sui quã qui in peruicie ali̾uis com¬
pararit. Iniciũ ergo dicendi dedit natia miciũ aitis
obseracio. honniee eum̃m ficur in medicina quom uideiẽt
alia salubria alia inialubria: ex obsernacõne eoꝵ esfe¬
cerunt aitem ira quom in dicendo alia utilia alia ĩuui¬
lia de preheudereur uotarũt ea ad mutandũ intandũ q
et quedam sedm̃ raciõtm eoꝵ adiicitiũt: ipso quoq hec
cõfirmata sunt usu. tui que strobat quisqz docnt. Ci¬
cero quidem miciũ orandi condicorib urbiũ ac legum
iaroubus dedit in quibz fuisse uim dicendi neccesse est.
Cur tamẽ hauc primã origniẽ purent non uideo quom
suit ad huc quedam uage et sine uibibus ac sine legibus
genres et tane qui siuit in his nati et legacionibus fũ¬

Expanded text:
dendi sui gratia instituerint. haec enim ut honestior causa, ita non utique prior est, cum praesertim accusatio praecedat defensionem; nisi quis dicet, etiam gladium fabricatum ab eo prius, qui ferrum in tutelam sui quam qui in perniciem alterius compararit. initium ergo dicendi dedit natura, initium artis observatio. homines enim, sicuti in medicina, cum viderent alia salubria, alia insalubria, ex observatione eorum effecerunt artem, ita, cum in dicendo alia utilia, alia inutilia deprehenderent, notarunt ea ad imitandum vitandumque, et quaedam secundum rationem eorum adiecerunt ipsi quoque; haec confirmata sunt usu, tum quae sciebat quisque docuit. Cicero quidem initium orandi conditoribus urbium ac legum latoribus dedit, in quibus fuisse vim dicendi necesse est; cur tamen hanc primam originem putet, non video, cum sint adhuc quaedam vagae et sine urbibus ac sine legibus gentes, et tamen qui sunt in iis nati et legationibus fun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se ueracio schema. et excipere aliqua et dare accioĩ
uarios uelur nultus gandet eũn res uarietate. et
sicut oculi diuersarũ aspectu rerũ magis decinẽtur
ua semꝑ aminis prestat. in quod se uult nouũ intẽ¬
dant est emphasis eciã inter figuras quom ex ali¬
quo dicto exlarens aliquid eruit᷑: ut apud uirgiliũ.
nõ licuit chalami ex partẽ sine cmĩe uitã de gere
mort fere quãꝙͣ eũm de matrimomio q̃rit᷑ dido tam̃
huc erupit. eius affectus ut sine chalanus uitã
nõ hominũ pucet. sed ferarũ apud ouidiũ genus
apud quẽ zinirua uutria amorẽ matris. sic cõfi¬
tetur. o dixit felicem cõige matrẽ huic uel cõfinis

Expanded text:
m est ipsa per se iteratio schema et excipere aliqua et dare actioni m est ipsa per se iteratio schema et excipere aliqua et dare actioni varios velut vultus. gaudet enim res varietate, et sicut oculi diversarum aspectu rerum magis detinentur, ita semper animis praestat, in quod se velut novum intendant. est emphasis etiam inter figuras, cum ex aliquo dicto latens aliquid eruitur, ut apud Vergilium non licuit thalami expertem sine crimine vitam Degere more ferae? quamquam enim de matrimonio queritur Dido, tamen huc erumpit eius adfectus, ut sine thalamis vitam non hominum putet, sed ferarum. aliud apud Ovidium genus, apud quem Zmyrna nutrici amorem patris sic confitetur; O, dixit, felicem coniuge matrem Huic vel confinis
Abbreviated transcription (Latin):
Neiusmodi criie est. Sed aluid ex alio Iuccurrir mihi
conde eca uenusti tiãstims tuit. nõ quia trãslitias
ipesr schema in ticero narrato pistnis exemplo qui
auulũ sibi clandi ab aurifice in tribiuiali suo iusserat
uelur homo in memoriã inductus adiecit hoc modo me¬
cõmon pisons amlꝰ quod totũ estluxerat. quam
ilus Itũ puiats homĩb honestis de digitis am¬
Sed earũ arufire ierũ quẽquẽ. nã recte admones po¬
liclitũ esse dicebant. quod quidẽ hoc tãtũ ualet. qui¬
busdã cim dũ alud agere uidem᷑ aliud esticimꝰ sicut
hit ticero consequtu̾i. ne quom morbũ infignis at¬
q tabulis obuciar uerri ip̃i quoq eaꝵ reꝵ studiosus
esse uidcatiu. et demosthenes iurãdo ꝑ mterfectos. ĩ
marachone et salamme id agit ut imõre u̾udia cla¬
die apud cheioneã accepte laboret. daciũt illa qͦq
uitũdam orõem aliquã mẽcionẽ aliqua differens
deponcie apud intõuã iudicis et reposcere que depo

Expanded text:
ud ex alio succurrit mihi. unde etiam venusti transitus fiunt; non quia transitus ipse sit schema, ut Cicero, narrato Pisonis exemplo, qui anulum sibi cudi ab aurifice in tribunali suo iusserat, velut hoc in memoriam inductus adiecit: hcommonuit Pisonis anulus quod totum effluxerat. quam multis istum putatis hominibus honestis de digitis ased earum rerum artifice, quem? quemnam? recte admones, Polyclitum esse dicebant. quod quidem non in hoc tantum valet. quibusdam enim, dum aliud agere videmur, aliud efficimus, sicut hic Cicero consequitur, ne, cum morbum in signis atque tabulis obiiciat Verri, ipse quoque earum rerum studiosus esse credatur. Et Demosthenes iurando per interfectos in Marathone et Salamine id agit, ut minore invidia cladis apud Chaeroneam acceptae laboret. faciunt illa quoque iucundam orationem, aliqua mentione habita differre et deponere apud memoriam iudicis et reposcere quae depo
Abbreviated transcription (Latin):
ẜanus ł uit est quasi peimiẽtia ditti ut pro celio sed
quid ego nn grant᷑ ꝑsonã introduxi et quib utiuim
uuleo iinprudens maidi. uel cum qrere nos qͥd dicamꝰ
fuigir Iquid reliquis est et mĩquid omifi. et quomi le

Expanded text:
faciunt. Hinc est quasi paenitentia dicti, ut pro Caelio sed faciunt. Hinc est quasi paenitentia dicti, ut pro Caelio sed quid ego ita gravem personam introduxi? Et quibus utimur vulgo: imprudens incidi. vel cui quaerere nos, quid dicamus, fingimus: Quid reliquum est? et Num quid
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis. sed tamiẽ precisa uelut auce legitinrũ fuit
oracio ur illud minis urgeo cõmoneri uider᷑ adulescg̃
et quĩd plura ip̃m adulescentẽ dicere. audistis inutacio
dicinr. iam inter lauores affectus mĩari põt. Est tũm
posita fere in ludendo. sed uersatur et in faccis et ĩ dicis.
In factis quidẽ iccoletirocei uiciuũ. In dictis quale est
apud terenciũ. At ego nescrebã quorsum tunes. par¬
uula hinc est abrepta ac dueit marer pro sua. soror
dicta est cupio abducere ut reddã suis. Sed nostrorũ
quoq ditorũ factoꝵq similis imutacio est. per rela¬
cionẽ. insi qd̾ frequẽtus assucuerat quã cludit. di¬
cebam habere eos acroreq et celium. sunt et illa iocũ¬
da et ad cõmodacoẽm cũ uarietate. tum eciã ip̃a na¬
tura plurimũ prosunt que simplice quãdã et non
prepararã ostendendo orõem minꝰ nos iutpettoe udici

Expanded text:
sermonis, sed tamen praecisa velut ante legitimum finem sermonis, sed tamen praecisa velut ante legitimum finem oratio: ut illud nimis urgeo, commoveri videtur adolescens; et quid plura? ipsum adolescentem dicere audistis. imitatio dicitur, iam inter leniores adfectus numerari potest; est enim posita fere in eludendo, sed versatur et in factis et in dictis. In factis, quod est ὑποτυπώσει vicinum; in dictis, quale est apud Terentium: at ego nesciebam, quorsum tu ires. parvula hinc est abrepta, eduxit mater pro sua, soror dicta est: cupio abducere, ut reddam suis. sed nostrorum quoque dictorum factorumque similis imitatio est per relationem, nisi quod frequentius asseverat quam eludit: dicebam habere eos actorem Q. Caecilium. sunt et illa iucunda et ad commendationem cum varietate tum etiam ipsa natura plurimum prosunt, quae simplicem quandam et non praeparatam ostendendo orationem minus nos suspectos iudici
Abbreviated transcription (Latin):
iimanitatẽ parricidũ quõ ꝑ se moĩfestã tamt̃ eciã
motos prestat componire fluctꝰ uel sollicitudinis et
quasi religionis. an huiꝰ ille legis quã gandeo eciã si¬
mencionẽ facere ausus esset uiuo nlone non dicam
consule de nostrũ om̃iũ nõ audeo totũ dicert quoi sum¬
le est in prohenno pro cresiphonte deinstheuis uel alio
trausseñdi gracia quommnꝰ aucẽ tam et si ignos¬
cite mihi indices. in quo est et illa si tamẽ inter sce¬
mata inimerari debet cum aliis eciã pars esse uideat̾
digressio. Abit cũ angusta in laudes c .ii. põpeii.
idq ficri eciã sine eitocuotitei potuit. nã breuor illa
ut ait cicero a redigressio plurmus fit modis. sed hec
exempli gracia susticienti aut ut .c. uarenus is qui a
familia anchariana occisus est. hoc quess indices
diligencer accendite et pro milone. et aspexit metũ
illis quidẽ occuolis quib eum solebat cũ omĩb omĩa
minabat᷑. Est alia nõ quidẽ retitẽtia que sit ĩꝑfecti

Expanded text:
nitatem parricidii quanquam per se manifestam tamen etiam motos praestat componere fluctus; vel sollicitudinis et quasi religionis: An huius ille legis, quam Clodius a smentionem facere ausus esset vivo Milone, non dicam console? de nostrum omnium — non audeo totum dicere; cui simile est in prooemio pro Ctesiphonte Demosthenis. vel alio transeundi gratia: Cominius autem — tametsi ignoscite mihi, iudices. In quo est et illa si tamen inter schemata numerari debet, cum aliis etiam pars causae videatur digressio; abit enim causa in laudes Cn. Pompeii, idque fieri etiam sine ἀποσιωπήσει potuit. nam brevior illa, ut ait Cicero, a re digressio plurimis fit modis. sed haec exempli gratia sufficient: tum C. Varenus, is qui a familia Anchariana occisus est; hoc, quaeso, iudices, diligenter attendite; et pro Milone Et aspexit me illis quidem oculis, quibus tum solebat, cum omnibus omnia minabatur. est alia non quidem reticentia, quae sit imperfecti
Abbreviated transcription (Latin):
N primis uero habũdare debet orator exẽploꝵ
copia tum ueterũ. tũ eciã nouoꝵ a dẽo ut nõ
ea modo que conscripta tunt historiis aux ser¬
momibus. uelut per manus tradita q̃q quot
tidie agunt̾ debeat nosse. Uerũ ne ea quidẽ
que sunt a clarioribus poetis ficta negligere. nã illa
aut ab homibz magnis preceptorũ loco ficta cre¬
dunc̃. Sc̃iat ergo plurima unde eciã semb anctoritas
maror est qued plura nosse iudisse credunt᷑. quod ho¬
menrs srequetissue testatur. Sed nõ ẽ expeditãda
uoicima etas. quom studia prestẽt ae quatũ ad coeti

Expanded text:
n primis vero abundare debet orator exemplorum copia cum veterum, tum etiam novorum, adeo ut non ea modo, quae conscripta sunt historiis aut sermonibus velut per manus tradita, quaeque cotidie aguntur, debeat nosse, verum ne ea quidem, quae sunt a clarioribus poetis ficta, negligere. nam illa aut ab hominibus magnis praeceptorum loco ficta creduntur. sciat ergo quam plurima; unde etiam senibus auctoritas maior est, quod plura nosse et vidisse creduntur, quod Homerus frequentissime testatur. sed non est exspectanda ultima aetas, cum studia praestent ut, quantum ad cogni
Abbreviated transcription (Latin):
heusiomibus et seperandis que sunt differẽtie. et re¬
soluc̃da ambiguitate. distinguẽdo in liciendo diuidẽdo
implicãdo. ira sit totũ sibi uendicauerit in foro cer¬
tamẽ obstauit melioribus et iectas ad tenuitatem
iuã unres ip̃a subtilitate cõsumat. Itaq repperias
quosdã in dippntãdo mire calidos. quom ab illa cauil¬
iacione discesserint nõ magis tusticere in aliqͦ grauiore
actu quã parna quedã aĩalia que in angustis mobilia¬
anni campo deprehendũt. Iam quidẽ pars illa morał¬

Expanded text:
hensionibus et separandis quae sunt differentia, et rehensionibus et separandis quae sunt differentia, et resolvenda ambiguitate, distinguendo, dividendo, illiciendo, implicando, ita, si totum sibi vindicaverit in foro certamen, obstabit melioribus et sectas ad tenuitatem suam vires ipsa subtilitate consumet. itaque reperias quosdam in disputando mire callidos, cum ab ilia cavillatione discesserint, non magis sufficere in aliquo graviore actu quam parva quaedam animalia, quae in angustiis mobilia campo deprehenduntur. iam quidem pars illa mora
Abbreviated transcription (Latin):
bitauerit. si et proprictates uocis quoiuicũq nosse
et ambigna aperire. et pploxa discernere. et de faltis
indicart. et colligere ac resoluere que uelis oratoꝵ est
quãquã ea nõ tam est minute ac conciss in accõnib
uiendũ quã in disputacõmbus quia nõ docere modo.
sed moutre eciã ac delenare audiẽtes debet orator ad
quod impetu quoq de iuribz et decore est opus: ut
iisãium maioi ẽ altis ripis mulus q gurgits tractu
Iluenciũ que tenus aque et obiectu lapilloꝵ resul¬
tantis. sed ut palestrici doctores illos quos nimeros
uocant. nõ idarco discẽtib tradũt ut us omĩb i qui
didicerũt in ipo lintãdi certamine utãt᷑. plus eĩm põ¬
dere et firmitate et spiritu agitiu. sed ut su usit copia
illa ex qua unũ aut alteꝵ quoius st occatio dederit essi¬
ciañt. Ita hec pars dialectica siue illã dicere maluimꝰ
dippinatrtẽ. ut est utilis sepe. et iuncõnib et compre¬

Expanded text:
bitaverit, si et proprietates vocis cuiusque nosse et ambigua aperire et perplexa discernere et de falsis iudicare et colligere ac resoluere quae velis oratorum est. quanquam ea non tam est minute atque concise in actionibus utendum quam in disputationibus, quia non docere modo, sed movere etiam ac delectare audientes debet orator, ad quod impetu quoque ac viribus et decore est opus; ut vis amnium maior est altis ripis multoque gurgitis tractu fluentium quam tenuis aquae et obiectu lapillorum resultantis. et ut palaestrici doctores illos, quos numeros vocant, non idcirco discentibus tradunt, ut iis omnibus ii, qui didicerint, in ipso luctandi certamine utantur plus enim pondere et firmitate et spiritu agitur, sed ut subsit copia illa, ex qua unum aut alterum, cuius se occasio dederit, efficiant, ita haec pars dialectica, sive illam dicere malumus disputatricem, ut est utilis saepe et finitionibus et compre
Abbreviated transcription (Latin):
que ut. & nonnĩe ipso declaratui lex gestus et ab illis tẽ¬
poribus heroicis orta sit et a sũmis grecie uiris et ab ip̃o
eciam sociate probata aplatone quoq in parte ciuiliũ po¬
sita iunrtutũ et chrysippo in preceptis de liberoꝵ educacione
composine non omissa: Nam lacereiomos quidẽ eciã sal¬
tacionẽ quãdam tanꝙͣ ad bella quoq utilar habuisse incer
excercitacionce accepinus. neq id uecerib Romaius dede¬
cori fuit. Arguiẽtũ est sacerdotum nouũe ac religione
duuans ad hoc tempus salracio et illa in teras ciceroiis de
oratore libro uerba ciassi. quibus precipit ut eraror utat᷑
lacerũ mclinacione forti ac uirili nõ abscena et hystrionib
sed ab arms aut eciã a palestra: quoius discpline usus
in uram usq etatem sure repreheusione descendit. Amne ta¬
men nec ulera pueriles annos retinebitui nec in his ipis
diu neq cm̃ gestum oratoris componi ad simulitudint ial¬

Expanded text:
quae est, ut nomine ipso declaratur, lex gestus, et ab illis temquae est, ut nomine ipso declaratur, lex gestus, et ab illis temporibus heroicis orta sit et a summis Graeciae viris atque ipso etiam Socrate probata, a Platone quoque in parte civilium posita virtutum et a Chrysippo in praeceptis de liberorum educatione compositis non omissa. nam Lacedaemonios quidem etiam saltationem quandam tanquam ad bella quoque utilem habuisse inter exercitationes accepimus. neque id veteribus Romanis dedecori fuit; argumentum est sacerdotum nomine ac religione durans ad hoc tempus saltatio, et illa in tertio Ciceronis de Oratore libro verba Crassi, quibus praecipit, ut orator utatur laterum inclinatione forti ac virili, non a scena et histrionibus sed ab armis aut etiam a palaestra; cuius disciplinae usus in nostram usque aetatem sine reprehensione descendit. A me tamen nec ultra pueriles annos retinebitur nec in his ipsis diu. neque enim gestum oratoris componi ad similitudinem sal
Abbreviated transcription (Latin):
quons utnnes eaꝵ iam sentrt cũ mihi diliges aliqͥo
as pr as assistat neq solũ lectione formet. uemi edis¬
cert iñam electa ee his cogat et ea dicere stantem
clare et qur̃admodũ agere oportebit ut protiꝰ pro¬
mĩaaciotm uotẽ intnioria exerceat: ne illos quidem
repichendendos puro qui paulũ eciã palestuitis uaca¬
uenã non de his loquo quibus pare ute moleo. pais
in uius cõfiuirꝰ qui corpoineia mẽrem obrueunt hoe
enĩ abesse ab quẽ instraumꝰ quã longi nune uelun. sed no¬
men est idem his a quibus gestus motusq formant᷑. ut
recta suit brachia ut indocte rustice manꝰ ne statꝰ inde¬
corue in qua in proferendis pedibus inicura. ut caput ocłi¬
q ab alia corporis inclinacione dissideant. Nã ieq hec esse
in parti prouũciacõint negauerit quisꝙͣ neq ipã prouũ¬
ciacioẽm ab oratore se ceruet. et certe qd facere oporteat:
nõ indiguandũ est discere: quom presertim hec chirononna

Expanded text:
 mihi diligens aliquis ac peritus adsistat, neque solum lectionem formet, verum ediscere etiam electa ex iis cogat et ea dicere stantem clare et quemadmodum agere oportebit, ut protinus pronuntiationem, vocem, memoriam exerceat. ne illos quidem reprehendendos puto, qui paulum etiam palaestricis vacaverunt. non de his loquor, quibus pars vitae in oleo, pars in vino consumitur, qui corporum cura mentem obruerunt hos enim abesse ab eo quem instituimus quam longissime velim; sed nomen est idem iis, a quibus gestus motusque formantur, ut recta sint brachia, ne indoctae rusticae manus, ne status indecorus, ne qua in proferendis pedibus inscitia, ne caput oculique ab alia corporis inclinatione dissideant. nam neque haec esse in parte pronuntiationis negaverit quisquam, neque ipsam pronuntiationem ab oratore secernet, et certe, quod facere oporteat, non indignandum est discere, cum praesertim haec chironomia,
Abbreviated transcription (Latin):
AN DI M aliquid cõmoedo quoq dũm
eatenꝰ qua pronũciandi stiẽtiam fimius
oraror defiderat. Non cñn pueꝵ quẽ in hoc
institiumꝰ aut feminee uocis exilirtate fiã¬
eti uolo aut semliter tremere uec incia ebritant ħ
frngtar neq serul nemulitate inibuat int amori
matiore metue discar affemi. Quentq ora por su¬

Expanded text:
andum aliquid comoedo quoque, dum eatenus, qua pronuntiandi scientiam futurus orator desiderat. non enim puerum, quem in hoc instituimus, aut femineae vocis exilitate frangi volo aut seniliter tremere. nec vitia ebrietatis effingat neque servili vernilitate imbuatur nec amoris, avaritiae, metus discat adfe
Abbreviated transcription (Latin):
tenderent: alicro pene occulꝰ ipse premeretui. Infitũ
anieꝰ in mox dicemiue in his quoq rebus momẽtũ est
et mhil potest placere quod nõ decet. deber caam docre
tomoedus: quomodo nariandit᷑. qua sit antoritate sua¬
dendumz qua conaracione cõsingat na quis floxiis
dece mistaciont᷑. qd na optine facers. cdrse ed

Expanded text:
ro paene oculus ipse premeretur. infinitum autem, ut mox dicemus, in his quoque rebus momentum est; et nihil potest placere quod non decet. debet etiam docere comoedus, quomodo narrandum, qua sit auctoritate suadendum, qua concitatione consurgat ira, qui flexus deceat miserationem. quod ita optime faciet, si certos ex
Abbreviated transcription (Latin):
riam. Nã et oraciões eus et poemara et epłe et diã¬
logi ferũt᷑. in philosophia parũ diligens. egreguis
tamẽ uicioꝵ insectater fuit. Aulte in eo clareq.
seurẽcie. multa eciã moꝵ gracia legẽdo. sco in eloꝙ̃¬
do corrupta pleraq. arq eo ꝑuiciosissima qd abrĩ¬
dant dulcib nicus. Uelles cum fuo ingerio dixisse
aliens indicio. nõ si nl equaliũ cõtemptisset. si
parũ nõ cõcupisset. si nõ omĩa sua amasset. si retũ
pondera minutissimis sentẽtus nõ fregisset. cõsesũ
pocius etuditoꝵ ꝙͣ pueroꝵ amore cõprobaret᷑. Uerũ
sic quoq iã robustis. et seueriore genere saris firmna¬
tis legendũ. uelidio qd execere põt nrũq iudicẽ. in
Multa rim̃ ut dixi prõbanda. in eo multa eciã adiui¬
randa sunt eligere modo cure sit. quod utinã ip̃e fecis¬
set. digna tñm fuit illa nat᷑a quae meliora uellet
quod uoluit effecit.

Expanded text:
riam. nam et orationes eius et poemata et epistolae et diariam. nam et orationes eius et poemata et epistolae et dialogi feruntur. in philosophia parum tamen vitiorum insectator fuit. Multe tamen in eo clareque sententie, multa etiam morum gratia legenda, sed in eloquendo corrupta pleraque atque eo pernitiosissima quod abdant dulcibus vitiis. velles eum suo ingenio dixisse, alieno iudicio. nam si oblique contempsisset, si parum recta non concupisset, si non omnia sua amasset, si rerum pondera minutissimis sententiis non fregisset, consensus potius eruditorum quam puerorum amore comprobaretur. verum sic quoque iam robustis et severiore genere satis firmatis legendus vel ideo quod exercere potest utrinque iudicium. multa enim, ut dixi, probanda in eo, multa etiam admiranda sunt, eligere modo curae sit; quod utinam ipse fecisset. digna enim fuit illa natura, quae meliora vellet; quod voluit effecit.