comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso cogeret estimare: ad supe¬
riorem thebaudam ꝑgere cogita¬
uit. ubi nullus eum agnosceret.
Et a fratrib acceptis panib sede¬
bat suꝑ fluminis ripam: transi¬
tum nauis obseruans. Illo talia
cogitante. uox ad eum desuper
facta est dicens. Antoni: quo per¬
gis et quare: At ille intrepide
quasi consuetam uocem loq̃n¬
tis agnosceret. respondit. Qm̃¬
me non sinunt quiescere ppłi:
idcirco ad suꝑiorem thebaulami¬
re optimum duxi: precipue quia
ea exigor que uirtutem mee pusil¬
litatis excedunt. Et uox ad illum
ait. Si ad thebatdam uadis. et
ad pastoralia ut cogitas pergis:
maiorem ac duplicem sustinebis
laborem. Si autem uere quiesce¬
re cupis: uade nunc ad interius
desertum. Cumq antonius dice¬
ret et quis mͥ locum aurium pote¬
rit ostendere. ignarus enim sum
locorum: confestim ei qui loqueba¬
tur sarracenos indicauit: qͥ mer¬
candi gratia ad egyptum uenire
consueuerant. hiis appropinqnͣs

Expanded text:
in ipso cogeret aestimare, ad supein ipso cogeret aestimare, ad superiorem Thebaidem pergere cogitavit, ubi nullus eum agnosceret. Et a fratribus acceptis panibus, sedebat super fluminis ripam, transitum navis observans. Illo talia cogitante, vox ad eum desuper facta est, dicens: Antoni, quo pergis, et quare? At ille intrepide, quasi consuetam vocem loquentis agnosceret respondit: Quoniam non sinunt me quiescere populi, idcirco ad superiorem Thebaidem ire optimum duxi; praecipue, quia ea exigor quae virtutem meae pusillanimitatis excedunt. Et vox ad illum ait: Si ad Thebaidem vadas, et ad pastoralia, ut cogitas, pergas, majorem ac duplicem sustinebis laborem. Si autem vere quiescere cupis, vade nunc ad interius desertum. Cumque Antonius diceret: Quis mihi locum avium poterit ostendere, ignarus enim sum locorum? confestim ei qui loquebatur Saracenos indicavit, qui mercandi gratia ad Aegyptum venire consueverant. His appropinquans
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus deniq autonii corpus nu
et clauso monasterio neminem
omnino susciperet: martimanus
militum p̾positꝰ cuius filia immũ¬
di spiritꝰ infestationib quatieba¬
tur. pulsans ostium obsecrabat.
ut suo pignori subueniret: et ex¬
iens dñm ꝓ filia precaret᷑. Titm
ille aperire minime quidem uo¬
luit: ꝓspiciens uero desuꝑ ait.
homo: quid meum poscis auxi¬
lium. Mortalis et ego sum: et tue
socius fragilitatis. Si autem cre¬
dis in xp̃m ciui deseruio: uade
et scdm fudem tuam ora deũ. et
sanabit᷑. Confestim ille credens.
abiit. Et inuocato iħu: filiam re¬
luxit incolumem. Multa et alia
mirabilia ꝑ illum ilñs operatus
est. Et merito. Qui enim ꝓmisit
monasterium eus clauso introi¬
tu dormientes: fidelib ꝑ eum ad
xp̃m precib curabantur. Hec il¬
li multitudo uenientium deside¬
ratam solitudinem auferens tedio
signorum copiosa contessio
aut suos animos extolleret. aut
alios plus de se quam udebant

Expanded text:
Nullus denique Antonii corpus nudNullus denique Antonii corpus nudet clauso monasterio neminem omnino susciperet, Martinianus militum praepositus, cujus filia immundi spiritus infestationibus quatiebatur, pulsans ostium obsecrabat, ut suo pignori subveniret, et exiens, Deum pro filia precaretur. Tum ille aperire quidem minime voluit: prospiciens vero desuper, ait: O homo, quid meum poscis auxilium? mortalis et ego sum, et tuae socius fragilitatis; si autem credis in Christum, cui deservio, vade, et secundum fidem tuam ora Deum, et sanabitur filia tua. Confestim ille credens abiit; et invocato Jesu, filiam reduxit incolumem. Multa et alia mirabilia per illum Dominus operatus est, et merito; qui enim promisit monasterium ejus, clauso introitu, dormientes, fidelibus per eum ad Christum precibus curabantur. Haec illi multitudo venientium, desideratam solitudinem auferens, taedio signorum copiosa concessio aut suos animos extolleret, aut alios plus de se quam videbant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓceilentem iudicem suo ꝓuoca¬
bat aspectu: flagrans cupudita¬
te martyrii. Ostendebatq nobis
contemptorem penarum ⁊ mor¬
tis in xp̃ianis animum ꝑseue¬
rare debere: in tantum ut cõtͥsta¬
retur. qͥa uolenti pati ꝓ nomine¬
dei martyrium non dabat᷑. S
dñs qui suo gregi parcebat. ma¬
gistrum seruauit antoniũ: ut
institutum sicuti factum ẽ mo¬
nachorum non solum oratione
giis separatus est: quin anxia
circa eos cura et caritatis uincu¬
lo colligatus. magis carcerẽ pa¬
tiebatur exclusus. Postqͣ aut̃ẽ
persecutionis turbo defluxe¬
rat. et beato ep̃o petro iam ob
martyrii głam coronato. ad pͥs¬
tinum monasterium regressus ẽ.¬
cotidianim fidei ac conscientie
martyrtum merebat᷑: et acriorib
se tetuniis uigiliisq conficiens. ue¬
stimento cilicino intrinsecus. de¬
super pelliceo utebat᷑. Numqũa
corpus lauans. numqͣ. pedib sor¬
des abluens: nisi cum ꝑ aquam
transire necessitas compulisset.

Expanded text:
procedentem judicem suo provocaprocedentem judicem suo provocabat aspectu, flagrans cupiditate martyrii; ostendebatque nobis, contemptorem poenarum et mortis in Christianis animum perseverare debere, intantum, ut contristaretur quia volenti pati pro Dei nomine martyrium non dabatur. Sed Dominus qui suo gregi parcebat, magistrum servavit Antonium, ut institutum sicuti factum est monachorum non solum oratione giis separatus est, quin, anxia circa eos cura et charitatis vinculis colligatus, magis carcerem patiebatur exclusus. Postquam autem persecutionis turbo defluxerat, et beato episcopo Petro jam ob martyrii gloriam coronato, ad pristinum monasterium regressus, quotidianum fidei ac conscientiae martyrium merebatur, acrioribus se jejuniis vigiliisque conficiens, vestimento cilicino intrinsecus, desuper pellicio utebatur, nunquam corpus lavans, nunquam pedibus sordes abluens, nisi cum per aquas transire necessitas compulisset.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Hiis reb transactis cum ꝑ¬
secutio impiissimi maximiani fu¬
rore uesano uastaret eccłiam: scis
relicto et ipse monasterio serutꝰ
est futuras xp̃i uictimas dicens.
Pergamus ad gloriosos fratrum
triumphos: ut aut ipsi congredi¬
amur. aut spectemus alios pre¬
liantes. Et amore quidem ĩa mar¬
tyr erat. Seil cum tradere se ultͦ
non ualeret. et sociari confessori¬
bus in metallis uel in carcerib
constitutis: magna cum cura et
exhortabatur. ne terrore impio¬
rum subacti. dñm negarent. Iãq
sententia coronatus exultans. qͣ¬
si ipse uicisset usq ad locum fe¬
licis sanguinis ꝓsequebat᷑. Qũa¬
obrem motus iudex antonii so¬
cioꝵq eius constantia: precepit
nullum penitus monachorum.
aut obseruare iudicium aut in
ciuitate uersari. Et ceteris quise
om̃ib in illa die placuit abscon¬
di: antontus autem impauidus.
neglecto persecutoris imꝑio: la¬
uit ependitem suum. Et alia die
stans: in quodam eminentiori
loco candente precinctus ueste:

Expanded text:
I.--His rebus transactis, cum persecutio impiissima Maximiani furore vesano vastaret Ecclesiam, sanrelicto et ipse monasterio secutus est futuras Christi victimas, dicens: Pergamus ad gloriosos fratrum triumphos, aut ipsi congrediamur, aut spectemus alios praeliantes. Et amore quidem jam martyr erat, sed cum tradere se ultro non valeret, et sociari confessoribus in metallis vel in carceribus constitutis, magna cum libertatexhortabatur, ne terrore impiorum subacti, Dominum negarent. Jamque sententia coronatos exsultans, quasi ipse vicisset, usque ad locum felicis sanguinis prosequebatur. Quamobrem motus judex, ob Antonii sociorumque ejus constantiam, praecepit nullum penitus monachorum aut observare judicium, aut in civitate versari. Et caeteris quidem omnibus in illa die placuit abscondi; Antonius autem impavidus, neglecto persecutoris imperio, lavit ependyten suum. Et alia die, stans in quodam eminenti loco, 48 candente praecinctus veste,
Abbreviated transcription (Latin):
miro affictebatur pudore. quod
tantam anime libertatem modi¬
ci carnis termint cohercerent.
Nam frequent̾ cum fr̃ib sedens:
a cibo qͥ fuerat appositꝰ memoria es¬
ce sptritualis abstrahebat᷑. Ede¬
bat tamen ut pote homo sepe so¬
lus. sepe cum fratrib. Et cũ hec
mira ut p̾dixi ageret: cum con¬
fusione anime ail alhibenclam
magnopere corꝑi diligentiã per¬
suadebat. dicens nec corpus esse
penitus enecandum ne operatio
contra uoluntatem creatoris dis¬
solueret᷑: et ob ul omne studum
antine conferendum. ne uitiis
superata corporeis ad eternas in¬
feri tenebras truderet᷑: qͥ nimmo
carne imꝑium. uendicans domi¬
cilium suum: ut apłs paulus
ad celum terctum subleuaret. As¬
serebatq hoc esse a saluatore pre¬
ceptum: in quo ait. Nolite sollict
nec corpori quid uestiamini: et¬

Expanded text:
miro afficiebatur pudore, quod tantam animae libertatem modici carnis termini coercerent. Nam frequenter cum fratribus sedens, a cibo cui fuerat appositus, memoria escae spiritualis, abstrahebatur. Edebat tamen, utpote homo, saepe solus, saepe cum fratribus. Et cum haec mira ut praedixi ageret, cum confusione animae adhibendam magnopere corpori diligentiam persuadebat dicens, nec corpus esse penitus enecandum, ne operatio contra voluntatem Creatoris dissolveretur; et nec ob id omne studium animae conferendum, ne vitiis superata corporeis, ad aeternas inferni tenebras truderetur; quinimo carne imperium vindicans, domicilium suum, ut apostolus Paulus , ad tertium coelum sublevaret. Asserebatque hoc a Salvatore praeceptum, in quo ait: Nolite sollicitnec corpori quid vestiamini, qu
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi inpitacio: et ante unam
horam cum starem in sinaxi. ut
darem hec tibi clño meo: issol¬
uens illud importune legi. Ego
eñĩ indigna ancilla tua scͥpsi hec
leta a seipso. Tunc stupefacta in¬
tra menetipsam dixi. Itaq non
est uoluntas dei: ut dem nrst
quinq. Ounitente autẽ parr¬
archa illam reuerendam fen
nam. ceciderunt ad pedes euis
dispensatores qui transgressis
uoluntatem etus petentes ioi¬
gentiam: et affirmantes mchi
tale se ulterius acturos fore

Expanded text:
scripseram in pittacio; et ante unam scripseram in pittacio; et ante unam horam cum starem in synaxi, ut darem hoc tibi Domino meo, dissolvens illud, importune legi. Ego enim indigna ancilla tua scripsi hoc leta a seipso. Tunc stupefacta intra memetipsam, dixi: Utique non est voluntas Dei ut dem nisi quinque. Dimittente autem patriarcha reverendam illam feminam, ceciderunt ad pedes ejus dispensatores, qui trangressi sunt voluntatem ejus, petentes indulgentiam, et affirmantes nihil tale se ulterius acturos fore
Abbreviated transcription (Latin):
adlucit eum qui acceperat: et
interrogabat quul accepisset. Ii¬
lo uero dicente quinq libras. ꝓ¬
ferens de honoranda manu sua
rat: dixit eis. Auobis exquirat
deus et illa alia decem centena¬
ria: qm̃ si dedissetis quindec̃i
libras ut dixit humilitas mea.
qui attulit quinq centenaria:
quindecim daret. Et ut certos
uos faciam: mutens adiluca
que has atrulit. Et mittens cdu¬
os uenerabiles uiros ut accer¬
sirent reuerendam feminam.
que in baptisterio et pitacium
porrexerat: cui et indicat d icen̾
b̾enedictionem quam deus sibi
offerendam misit in cortĩ: fe¬
rens tecum uent ad humilita¬
tem meam. Que cursim surgen̾
titate auri. Cum ergo suscepts¬
set ille patriarcha oblationem
et orasset super eau et super fi¬
lium eius sufficienter: dicit ei.
Obsecro te nonna hec tantum uo¬
Cum autem sensisset deiferum
more compressa dixit. Per sc̃as
dũi mei orationes et per sanctũ
meum menuam .xu. centenaria

Expanded text:
adducit eum qui acceperat, et adducit eum qui acceperat, et interrogavit eum quid accepisset? Illo vero dicente quinque libras, proferens de honoranda manu sua rat, dixit eis: A vobis exquirat Deus et illa alia decem centenaria, quoniam si dedissetis quindecim libras, ut dixit humilitas mea, qui attulit quinque centenaria, quindecim daret. Et ut certos vos faciam, mittens adducam quae has attulit. Et mittens duos venerabiles viros, ut accersirent reverendam feminam, quae in baptisterio pittacium ei porrexerat, cui et indicat, dicens: Benedictionem, quam Deus sibi offerendam misit in cor tuum, ferens tecum, veni ad humilitatem meam. Quae cursim surgens,na cum quantitate auri. Cum ergo suscepisset ille patriarcha oblationem, et orasset super eam, et super filium ejus sufficienter, dixit: Obsecro te, nonna, haec tantum voCum autem sensisset deiferum,tremore compressa, dixit: Per sanctas domini mei orationes, et sanctum meum Mennam, quindecim centenaria
Abbreviated transcription (Latin):
eum homo qui multas possede¬
rat facultates. et fures ingressi
domum etus dispoliauer̃t eum
usq ad stramentum. Et cũ mul¬
tnuenisset qui hec perpetraue¬
rat: compulsus est multa nimis
paupertate. deprecari cũ magna
ergo illiuis: multum eñi fuerat
ex clarissimis et magnis princi¬
pib. dicit ad aurem illius eui
aurum creditum erat: ut daret
ei quindecun libras auri. Cum
autem laturus abiret. app̾ben-¬
dit consilium logothete et icon¬
mi. et ex diabolica operatione in¬
uulentes: non dederunt ei nͥ qͥnq
libras. Cum ergo reuerteret᷑ de
ep̃cidat ei in scriptis mulier ui¬
aua habens filium unicũ noti¬
ciam xenii: quinq centenarioꝵ
auri. Cum autem suscepisset et
honorabile secretum dimisisset.
conuocauit dispensatores ⁊ dixit
eis. Quot libras dedistis illi qui
ad me accessit: Qui dixer̃t. Dñe
ut iussit sacratissima sc̃itas ur̃a.
quindecum libras. Cum autem
cognouisset per inhabitantem
in se gratiam illos esse mentitoᷤᷤ.

Expanded text:
eum homo, qui multas possederat facultates: et fures ingressi domum ejus, despoliaverunt eum usque ad stramentum; et cum mulinvenisset qui haec perpetraverant, compulsus est multa nimis paupertate, deprecari cum magna ergo illius multum fuerat enim ex clarissimis et magnis principibus dicit ad aurem illius cui aurum creditum erat, ut daret ei quindecim libras auri. Cum autem has daturus abiret, apprehendit consilium logothetae et oeconomi; et ex diabolica operatione invidentes, non dederunt ei nisi quinque libras. Cum ergo reverteretur derchiepiscopus, dat ei in scriptis mulier vidua habens unicum filium, notitiam xenii quinque centenariorum auri. Cum autem suscepisset, et honorabile secretum dimisisset, convocavit dispensatores, et dixit eis: Quot libras dedistis illi qui ad me accessit? Qui dixerunt: Domine, ut jussit sacratissima sanctitas vestra, quindecim libras. Cum autem cognovisset per inhabitantem in se gratiam, illos esse mentitos,
Abbreviated transcription (Latin):
dam. et oppulum a mundana cõ¬
uersatione se iunctum: plenũ pi-¬
etatis atq iusticie udebantur
incolere. Quis tantum monacho¬
rum aginen aspiciens. quis ui¬
rilem illum concordie cetum cer¬
nens: in quo nullus nocens nul¬
la detractio susurronis. s multi¬
tudo abstinentium et certamen
officium erat non in hanc stat̃i
erumperet uocem qũa bone do-¬
mus tue iacob thabernacula tu¬
a isrł. tanqͣ nemora obumbran¬
tia tanqͣ paradysus suꝑ fluuios
tanqͣ thabernacula que fixa st̃
a dño: tanqͣ. cedri circa aqͣs: Oum
te uite studium cresceret: anto¬
nius mansionum in celo posira¬
rum recordans. et presentis ui¬
te despiciens manitatem quasi
parua essent quecũq: tam gesse¬
rat: separatus a fratrib institu¬
ebatur. Cumq eum siue cibum
siue sompnum indulgere corpꝰ¬
culo. aut alias nature necessita¬
tes cogeret humana confectatio:

Expanded text:
mdam, et oppidum a mundana conmdam, et oppidum a mundana conversatione sejunctum, plenum pietatis et justitiae videbantur incolere. Quis tantum monachorum agmen aspiciens, quis virilem illum concordiae coetum cernens, in quo nullus nocens, nulla detractio susurronis, sed multitudo abstinentium et certamen officiorum erat, non in hanc statim erumperet vocem: Quam bonae domus tuae, Jacob! tabernacula tua, Israel, tanquam nemora obumbrantia, tanquam paradisus super fluvios, tanquam tabernacula quae fixa sunt a Domino, tanquam cedri circa aquas ! CAtae vitae studium cresceret, Antonius mansionum in coelo positarum recordans, et praesentis vitae despiciens inanitatem, quasi parva essent quaecunque jam gesserat, separatus a fratribus instituebatur. Cumque eum sive cibum sive somnum indulgere corpusculo, aut alias naturae necessitates, cogeret humana conditio
Abbreviated transcription (Latin):
euanescet: qͥa maximum ẽ secu
ritatis inditium quisnam est
et unde. Sic et naue filius auxi¬
liatorem suum interrogando cog¬
nouit: nec dauielem percunctan¬
teni latere potuit inunicus. Post¬
quam antontus dicendi finem
fecit. letantib cunctis in aliis
uirtutis cupido exarilescebat:
in aliis infirma refouebatur fi¬
des. ex aliorum mentib false o¬
piniones pellebantur. ex alioꝵ
sensib inanium terrorum pelle¬
batur accensio. Simulq untu̾si
cum iam demonum tnstd. as cõ¬
tempnerẽt: mirabantur in anto¬
nio tantam gratiam spirituũ
discernendorum: quam dño tr¬
buente perceperat.
nasteria tanqͣ tabernacu¬
la: plena diuinis choris. psal¬
lentium. legentium. orantium
Tantumq ieiinandi et uigilia¬
rum ardorem. cunctorũ mentib
sermo eus afflauerat: ut futu¬
ra spei auiditate. ad caritate mu¬
tuam et miscłias indigentibus
exhibendas. iugi studio labora¬
rent: qui infinitam regionẽ qͣn¬

Expanded text:
evanescet; quia maximum est secuevanescet; quia maximum est securitatis indicium, interrogare quisnam est et unde. Sic et Nave filius auxiliatorem suum interrogando cognovit ; nec Danielem percontantem latere potuit inimicus . Postquam Antonius dicendi finem fecit, laetantibus cunctis, in aliis virtutis cupido exardescebat, in aliis infirma refovebatur fides, ex aliorum mentibus falsae opiniones pellebantur, ex aliorum sensibus inanium terrorum pellebatur accensio: simulque universi, cum jam daemonum insidias contemnerent, mirabantur in Antonio tantam gratiam spirituum discernendorum, quam Domino tribuente perceperat. nasteria tanquam tabernacula, plena divinis choris psallentium, legentium, orantium: tantumque jejunandi et vigiliarum ardorem cunctorum mentibus sermo ejus afflaverat, ut futurae spei aviditate, ad charitatem mutuam et misericordias indigentibus exhibendas jugi studio laborarent, qui infinitam regionem qua
Abbreviated transcription (Latin):
norum nos cupido succenderit.
si semper omnia in manibz dei
committamꝰ: nullus demonum
ad expugnandum ualebit acce¬
dere. Magis autem cum muni¬
ta in xp̃o corda conspexerint:
confusi reuertent᷑. Ita et iob fir¬
matum in dño diabolus refugit.
et infelicissimum ndam expo¬
liatum fule. uinculis captiui¬
tatis innexuit.Una est igitur
ratio iuncendi inimicum leticia
spiritualis et anime dñm sem¬
per cogitantis uigis recordatio.
que demonum ludos quasi fu¬
mum expellens: persequetur
aduersarios potius qũa time¬
bit. Non est entm nesciens satha¬
nas ignium futurorum: et es¬
tuantis gehenne copiosa nouit
incendia. Seil ut mea ĩa clauda¬
tur oratio. illud in fine comme¬
moro. Cum aliqua se uob optu¬
lerit uisio. audacter requirite
qui sit ille. et unde qui uenerit:
ac sine mora si scoꝵ fuerit reue¬
latio. angłica consolatione timor
uertetur in gaudium. Si uero
diaboli fuerit oblata temptatio.
fidelis anime ꝑcunctationibus

Expanded text:
norum cupido nos succenderit; norum cupido nos succenderit; si semper omnia manibus Dei committamus, nullus daemonum ad expugnandum valebit accedere; magis enim, cum munita in Christo corda conspexerint, confusi revertentur. Ita et Job firmatum in Domino diabolus refugit; et infelicissimum Judam exspoliatum fide, vinculis captivitatis innexuit. Una est ergo ratio vincendi inimicum, laetitia spiritualis, et animae Dominum semper cogitantis jugis recordatio: quae daemonum ludos quasi fumum expellens, persequetur adversarios potius quam timebit. Non est enim nescius Satanas ignium futurorum, et aestuantis gehennae copiosa novit incendia. Sed ut mea jam claudatur oratio, illud in finem commemoro: Cum aliqua se vobis obtulerit visio, audacter requirite, quis sit ille, et unde venerit; ac sine mora, si sanctorum fuerit revelatio, angelica consolatione timor vertetur in gaudium. Si vero diaboli fuerit oblata tentatio, fidelis animae percunctationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ue ergo iam o filioli po¬
terit residere cuuctatio.
que trepidatio manebit ulteri¬
us: Quis nos poterit turbo con¬
uellere:Secure sint antme sin¬
guloꝵ: non sibi fingat uana co¬
gitatio uana discrimina. non a¬
liquis timeat a diabolo subla¬
tum ad precipitia se posse defer¬
ri. Pellatur omnis auxietas.
Oñs enun qui nr̃os ꝓstrauit in¬
imcos: manens ut ꝓmisit in no¬
bis a uariis nos sathane muni¬
uit incursib. En ipse iliabolus
qui huuismodi cum suis satel¬
litib exercet astutias: nichil se
posse contra xp̃ianos fatet᷑. Iam
cure xp̃ianoꝵ et monachorum
sit: ne per eorum mertiam ui¬
res demonibz prebeantur. Sam
quales nos et nr̃as reppererint
cogitationes. tales se nobis p̾sta¬
re consuerunt. Et siqͥd in pecto¬
rib male mentis et pauoris se¬
men inu enerint: quasi latͦnes
qui deserta obsident loca. ceptos
cumulant timores.: ⁊ cruileliter
imminentes infelicem puniunt
animam. Sin autem alacres fu¬
erimus in dño: et futurorũ bo¬

Expanded text:
e ergo jam, o filioli, poterit residere cunctatio? quae trepidatio manebit ulterius? Quis nos eorum turbo poterit convellere? Securae sint animae singulorum: non sibi fingat vana cogitatio vana discrimina; non aliquis timeat a diabolo sublatum ad praecipitia se posse deferri. Pellatur omnis anxietas; Dominus enim, qui nostros prostravit inimicos, manens, ut promisit, in nobis , a variis nos Satanae munivit incursibus. En ipse diabolus, qui hujusmodi cum suis satellitibus exercet astutias, nihil se posse contra Christianos fatetur. Jam curae Christianorum et monachorum sit ne per eorum inertiam vires daemonibus praebeantur. Nam quales nos et nostras repererint cogitationes, tales se nobis praestare consueverunt. Et si quod in pectoribus malae mentis et pavoris semen invenerint, quasi latrones, qui deserta obtinent loca, coeptos cumulant timores, et crudeliter imminentes, infelicem puniunt animam. 47 Si autem alacres fuerimus in Domino, et futurorum bo
Abbreviated transcription (Latin):
pro. St hoc intra nos assulue
tractemus. efficiemur uere tẽ
in nobis. nec ulla nos poterit
ulterius sathane circumuent¬
re uersutia. Super decem milia
quoq pelagogoꝵ magistrorũ¬
q doctrinam. timor dm̃i per co¬
gitationes hutuscemodi nos e¬
rudiet: prudentesq constituet.
ualemus attingere. hec nob̾ spi¬
ritus sc̃s inspirabit. Nam quid
oremus ut beatus ait apłs sicut
oportet nescimus. s ipse spiritꝰ
postulat pro nobis gemitibus
inenarrabilib. Frant quidem
alia qũa plurima que diceremꝰ.
s ne uos multum laborare co¬
gamus: hunc terminũ nostris
sermonib imponimus. Deus
pacis et gratie confirmet uos
atq corroboret in timore suo
fratres anien. Hec dicens sine
mora surrexit: et commenclans
eos domino profectus est.

Expanded text:
pio. Si haec intra nos assidue pio. Si haec intra nos assidue retractemus, efficiemur vere tempabitabit in nobis, nec ulla nos Satanae poterit ulterius circumvenire versutia . Super decem millia quoque paedagogorum magistrorumque doctrinam, timor Domini per cogitationes hujuscemodi nos erudiet, prudentesque custodiet: valemus attingere, haec nobis Spiritus sanctus inspirabit. Nam quid oremus, ut beatus ait Apostolus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Erant quidem et alia plurima quae diceremus; sed ne vos multum laborare cogamus, hunc terminum sermonibus nostris imponimus. Deus pacis et gratiae confirmet vos atque corroboret in timore suo, fratres. Amen. Haec dicens, sine mora surrexit, et commendans eos Domino, profectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
non poteritis intrare. Cuncta
quoq m̃bra sua similit̾ alloqͣtur
et dicat eis. Anteqͣ mors nos ab
nuicem diuidat. et separatio
que peccato primi hominis ac¬
cidit impleatur: certemus forti¬
ter stenus perseueranter. uri¬
liter dimicemus: sine torpore at¬
ꝙ pigritia dño seruiamus. usq
dum rursus ueniat: et tempora¬
les abstergeus uostros sudores.
ad immortalia nos regna perdu-¬
cat. fundite lacrimas ocult: de¬
monstra caro tuam nobilem ser¬
uitutem. collabora mecum in pe¬
dib quib deo confiteor: ne cum
requiescere uis atq dormire. ꝑ¬
petua nobis cruciamenta conqͥ¬
rans. Et ideo uigila semper in
operib tuts. qͥa si ea sobrie ges¬
seris: bonorum tibi retributio
copiosa proueniet. Quod si neg¬
lexeris: tormentorũ genera mi¬
seranda succedent. et tune au¬
dietur ululatus anime deflen¬
tis ad corpus: heu me quia col¬
ligata sum tibi. et ꝓpter te penã
perpetue condẽpnationis exci¬

Expanded text:
non poteritis intrare. Cuncta non poteritis intrare. Cuncta quoque membra sua similiter alloquatur, et dicat eis: Antequam mors nos ab invicem dirimat, et separatio quae per peccatum primi hominis accidit, impleatur, certemus fortiter, stemus perseveranter, viriliter dimicemus, sine torpore atque pigritia Domino serviamus, usque dum rursus adveniat, et temporales abstergens sudores nostros, ad immortalia nos regna perducat. Fundite lacrymas, oculi, demonstra caro, tuam nobilem servitutem, collabora mecum in precibus, quibus Deo confiteor, ne, cum requiescere vis atque dormire, perpetua nobis cruciamenta conquiras. Et ideo vigila semper in operibus tuis, quia si te sobrie gesseris, bonorum tibi retributio copiosa proveniet. Quod si neglexeris, tormentorum genera miseranda te succident; et tunc audietur ululatus animae deflentis ad corpus: Heu me! quia colligata sum tibi, et propter te poenam perpetuae condemnationis exci
Abbreviated transcription (Latin):
rat: donec spiritus sc̃i calore
succensa. superne contemplan¬
onis mereatur auxilium: et
contagiis exuta terrents din¬
nis iugiter exsacietur auxili¬
is. Alias etiam qui semꝑ hoc
cogitat. puritatem mentis ob¬
tinet: humilitatem cordis as¬
quirit. uanam gloriam respu¬
it: om̃i sclari prudentia carr¬
re contendit. Pbilosophetur
ritalis cotidie aduersus cras¬
sam carnis sue matertã: om̃i¬
q circum spectione cum eata¬
liter agat. quatinus ad meli¬
ora sibi consentiat. Et cũ uespe¬
re peruenit ad stratum: singu¬
lis membris sui corporis dicat.
Donec simul sumus obedite
mͥ suadenti que recta st̃ mecũ¬
q dño cum alacritate seruite.
slanib suis dicat. Ueniet tem¬
pus quando tactantia uestra
cessabit. quaulo pugillus am¬
ministretur iracundia uon e¬
rit. quando palme que ad rapi¬
uas exstense sunt conquiescent.
Dedib dicat. Erit quando ad
mniqͥtatẽ non ualebitis prorsus
pecurrere. qͣndo pͣuitatis itinera

Expanded text:
rat, donec Spiritus sancti calore rat, donec Spiritus sancti calore succensa, supernae contemplationis mereatur auxilium, et a contagiis exsoluta terrenis, divinis jugiter exsatietur alloquiis. Alias etiam qui semper haec cogitat, puritatem mentis obtinet, humilitatem cordis acquirit; vanam gloriam respuit; omni saeculari prudentia carere contendit. Philosophetur ritalis quotidie adversus crassam carnis suae materiam; omnique circumspectione cum ea taliter agat, quatenus ad meliora sibi consentiat. Et cum vespere pervenitur ad stratum, singulis membris corporis sui dicat: Donec simul sumus, obedite mihi suadenti quae recta sunt, mecumque Domino cum alacritate servite. Manibus quoque suis dicat: Veniet tempus quando jactantia vestra cessabit, quando pugillus administrator iracundiae non erit, quando palmae, quae ad rapinas extensae sunt, conquiescent. Pedibus dicat: Erit quando ad iniquitatem non valebitis prorsus excurrere, quando pravitatis itinera
Abbreviated transcription (Latin):
tis uestris tantis obsessi miseri-¬
is: Ex ur̃a naniq tam magna
tristicia nobis etiam meror ac¬
cessit. et penis nr̃is uester ig¬
nis adiectus est. bami quippe
nr̃i facti sunt inutiles nec fru¬
ctus quos in flore monstraue¬
runt ediderunt. Sed et illuid
ꝓpheticum si et nobis ingerant
expauesco. Ideo in depredatio¬
nem uenerunt delicti. facti st̃
abhominabiles: et corona capi¬
tis eorum sublata est. Ciuitateᷤᷤ
ad austrum site clause st̃: nec
est qui aperiat eas. Tollatur i¬
gitur impius: ne uideat glo¬
riam dñi. Hec cogitantes fra¬
tres mei: totis certemus uiri¬
bus. ne ab hoste superem᷑. Ille
semꝑ insistit ut perimat nos:
sollicite uigilemus. ne quod ab¬
sit eius fraude perimai. Ante
omnia pre oculis habeamus
ultimum diem: et monienti
singulis eternoꝵ dolorũ sup¬
plicia formidemus. Hiis eñ
causis anima se consuescit ag¬
iugiliis deprimens. ipsa in me¬
rore luctuq continuo perseue¬

Expanded text:
tis vestris , tantis obsessi miseritis vestris , tantis obsessi miseriis? Ex vestra namque tam magna tristitia, nobis etiam moeror accessit, et poenis nostris vester ignis adjectus est. Rami quippe nostri facti sunt inutiles, nec fructus quos in flore monstraverunt ediderunt. Sed et illud propheticum ne nobis ingerant, expavesco: Ideo in depraedationem venerunt dilecti, facti sunt abominabiles, et corona capitis eorum sublata est. Civitates ad Austrum sitae, clausae sunt, nec est qui aperiat eas . Tollatur enim impius, ne videat gloriam Dei . Haec cogitantes, fratres mei, totis certemus viribus, ne ab hoste superemur. Ille semper insistit ut perimat, nos sollicite vigilemus, ne quod absit ejus fraude perimamur. Ante omnia prae oculis habeamus ultimum 134 diem, et momentis singulis aeternorum dolorum supplicia formidemus. His enim causis anima se consuevit aguniis ac vigiliis deprimens, ipsa in moerore luctuque continuo perseve
Abbreviated transcription (Latin):
Planganius nosmetipsos po¬
tius dum tempus habemus:
ne cum fuerit expleta singłis
determinata dilatio. tunc in¬
ueniamur tempus penitentie
exposcere. quando tam accipe¬
re non meremur. In hac entin
uita nobis peccata deflere ꝑ¬
missum est: in inferno autem
sicut a sc̃o dauud ꝓpheta dictũ¬
est quis confitebitur dño: N¬
mis anima illa probat᷑ infelix.
et om̃i lacrimarum fonte plan¬
genda que scło renuntians se
culi actib implicatur: et in u¬
tilibus dudũ curis exuta. rur¬
sũ redit ad dura seruitutis ob¬
sequia. Et ideo carissumi fratres
ab hoc instabili mundo ⁊ post
paululum transituro. perpe¬
tuam beatamq uttam nob̃ non
patiamur auferri. Uereor autẽ
et totus penitus intremisco: ne
carnis nr̃e parentes usi reb scli
et uite presentis occupati nego¬
tiis qui putant nos deseruisse
mundi mala. et ab hinc iam ui¬
ta frui ꝑpetua: suo nos iudicio
condempnent dicentes nobts.
Quomodo lassati estis in senu¬

Expanded text:
Plangamus nos ipsos poPlangamus nos ipsos potius dum tempus habemus, ne cum fuerit expleta singulis terminata dilatio, tunc inveniamur tempus poenitentiae exposcere, quando jam accipere non meremur. In hac enim vita nobis peccata deflere permissum est; in inferno autem, sicut a sancto David propheta didicimus, quis confitebitur Deo ? Nimis anima illa probatur infelix, et omni lacrymarum fonte plangenda, quae saeculo renuntians, iterum saeculi actibus implicatur, et inutilibus dudum curis exuta, rursum redit ad durae servitutis obsequia. Et ideo, charissimi fratres, ab hoc instabili mundo, et post paululum transituro, perpetuam beatamque vitam nobis non patiamur auferri. Vereor autem, et totus penitus intremisco, ne carnis nostrae parentes usi saeculi rebus, et vitae praesentis occupati negotiis, qui putabant nos deseruisse mundi mala, et ab hinc jam vita frui perpetua, suo nos judicio condemnent, dicentes nobis: Quomodo lassati estis in semi
Abbreviated transcription (Latin):
quanta sc̃is in celestib bona pa¬
rata sunt et que tormenta ma¬
neant eis. qui a uirtutis itine¬
re deuiarunt: cognitaq uerita¬
te non in ea cligne uersati st̃: sũ¬
mis uirtutib eterna supplicia
uitantes. hereditatem illam
beatam que dei famults ꝓmis¬
sa est festinaretis adipisci: qũa
nemo nisi malus ac ꝑditus fu¬
git ac negligit. quia qͥd amit¬
tit penitus nescit: quem ianu
amq resipiscere oportet. et ter¬
renis absolui cupiditatib ut
mala preterita deflendo iugit̾
indulgentiam dñt consequat᷑:
et sic ad meliora conuersus. it̾
suum dirigat quatinus in exi¬
tu uite letus existens: ad celestẽ
regem cum magna laude ꝑue¬
niat. quando terrestre hoc ha¬
bitaculum deserens antina ad
cognitionem sue substantie ꝓ¬
perat: quando celestib socia¬
ta uirtutib ad patrem lumi¬
num peruentre festinat. Quid
extollitur homo per uanã glo¬
riam: Quid erigitur pulius
quid superbit terra et cinis. d

Expanded text:
quanta sanctis in coelestibus bona paquanta sanctis in coelestibus bona parata sunt, et quae tormenta maneant eos, qui a virtutis itinere deviaverunt, cognitaque veritate, non in ea digne versati sunt, summis utique viribus aeterna supplicia vitantes, haereditatem illam beatam, quae Dei famulis promissa est, festinaretis adipisci: quam nemo, nisi malus ac perditus, fugit ac negligit; quia quid amittat, penitus nescit; quem jam jamque resipiscere oportet, et terrenis absolvi cupiditatibus, ut mala praeterita deflendo jugiter, indulgentiam Domini consequatur, et sic ad meliora conversus, iter suum dirigat, quatenus in exitu vitae laetus existens, ad coelestem Regem cum magna laude perveniat; quando terrestre hoc habitaculum deserens anima, ad cognitionem suae substantiae properat; quando coelestibus sociata virtutibus, ad Patrem luminum pervenire festinat Quid extollitur homo per vanam gloriam? Quid erigitur pulvis? Quid superbit terra et cinis ?
Abbreviated transcription (Latin):
lo humanitꝰ utentes exemplo:
de tantis exilierint tenebris.
omnẽq iusticiam seruantes: et¬
nam uitam toto corde dilexe¬
rint. amen dico tibi quia cun
istis erunt qui nunc tecũ in
summa abstinentia et sc̃itat
preclari sunt: eandemq salu¬
tem ac requiem sortient᷑. hec
dicens dñs: ascendit in celun
Sic autem est aer illustratus.
ut splendor lucis illiuis non
possit humanis sermonibus
explicari.
sa sunt uehementer admirare
ad nocturnam sinaxim cum
uni uersa fraternitate cõuenrt
Et officio sc̃o sollempnit̾ adim-¬
audiendum uerbum dñi c̃¬
stiterunt. Qui aperiens os su¬
um docebat eos dicens. filioli
mei quantacumq est uirtus
in uobis atq possibilitas pro
salute ur̃a certate fortiter. et
aduersus armatum hostem
uiriliter limicate: pruisqͣue
niat tempus in quo nosmet¬
ip̃os si tũ uiertes fuerimꝰ as
desides miserabili lamentatio¬
ne plangamus. Non negliga
Dico entm uobis qm̃ si sciretis

Expanded text:
lo humanitus utentes exemplo, lo humanitus utentes exemplo, de tantis exsilierint tenebris, omnemque justitiam servantes, aeternam vitam toto corde dilexerint; amen dico tibi quia cum istis erunt qui nunc tecum in summa continentia et sanctitate praeclari sunt, eamdemque salutem ac requiem sortientur. Haec dicens Dominus, ascendit in coelum. Sic autem illustratus aer est, ut splendor lucis illius non possit humanis sermonibus explicari. sa sunt, vehementer admirans, ad nocturnam synaxim cum universa fraternitate convenit. Et officio sancto solemniter adimaudiendum verbum Dei constiterunt. Qui aperiens os suum, docebat eos, dicens: Filioli mei, quantacunque vobis est virtus atque possibilitas, pro salute vestra certate fortiter, et adversus armatum hostem viriliter dimicate: prius quam veniat tempus, quo nosmetipsos, si tamen inertes fuerimus ac desides, miserabili lamentatione plangamus. Non negligamDico enim vobis, quoniam si sciretis
Abbreviated transcription (Latin):
ineffabili pulchritudine atq cla¬
ritate spleudens. qui instar so¬
lis ex se radios fulgoris emite¬
bat: habens suꝑ capul
uantes a terra pachomitũ ange¬
et pro salute generis humant
crucifixus est: spineam ferens
in capite coronam. Et pachoint¬
us ait. Oro dñe. numqͥil ego te
crucifixi: Et dñs placudior ait
ad eum. Non tu quidem cruci¬
fixisti me: s parentes tui. Uerũ¬
ptamen animequior esto. cõfor¬
tetur cor tuum: quia posteritaᷤᷤ
tua manebit in scła. nec usq in
finem mundi deficiet: ipsiq qͥ
post te futuri sunt de ꝓfunda
illa caligine liberabunt᷑. qͦtqͦt
iuxerint abstinenter: et curã
salutis ꝓpͥe gesserint. Modo ña¬
q qui presentia tua se c̃õtinent.
tuarum sequentes exempla uir¬
tutum: maxima gratie luce re¬
splendent. post te uero qui in
huius scłi caligine fuerint imn¬
morati: qͥa prudent̾ intelligent
que petenda st̃. que ue fugien¬
da. et spontanea uoluntate nul¬

Expanded text:
ineffabili pulchritudine atque claineffabili pulchritudine atque claritate resplendens, qui instar solis ex se fulgoris radios emittebat, habens super caput vantes a terra Pachomium angeet pro salute generis humani crucifixus est, spineam ferens in capite coronam. Et Pachomius ait: Oro, Domine, nunquid ego te crucifixi? Et Dominus placidior ait ad eum: Non tu quidem crucifixisti me, sed parentes tui. Verumtamen animaequior esto, et confortetur cor tuum, quia posteritas tua manebit in saeculum, nec usque in finem mundi deficiet; ipsique qui post te futuri sunt, de profunda illa caligine liberabuntur, quotquot vixerint abstinenter, et curam salutis propriae gesserint. Modo namque qui praesentia tua se continent, tuarum sequentes exempla virtutum, maxima gratiae luce resplendent; post te vero, qui in hujus saeculi caligine fuerint immorati, quia prudenter intelligent quae petenda sunt, quaeve fugienda, et spontanea voluntate nul
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui sub eoꝵ reguntne u̾sa
buntur: Cecus enum ceco du¬
am cacdunt. Heu me qͥa ⁊ fru-¬
stra et suꝑuacue laboraui. Me¬
mento dñe studiorum meorũ
que tuo munere perfecisti. me¬
mento famulorum tuoꝵ qui
tibi tota mente deseruiunt:
memento testamenti tui. quod
usq ad consummationem secu¬
li atius ꝓmisisti custodiri cul¬
torib. Tu nosti dñe qͥa ex quo
suscepi h̃e habitum monachi
nimis humiltatus sum in cõ¬
spectu tuo. Numqͣ. satiatus sũ
pane et aqua: uel qualibet a¬
lia creatura quam fecisti. Hec
eo loquente: uox ad eum facta
est dicens. Ne graueris pacho¬
mi cum sis homo et indigeas
miscłia: quia cuncta que con¬
didi mea miseratione subsistũt.
Qui statim prostratus in t̾ram.
quia misciłia et ueritas tua sẽ¬
per susceperunt me. Scio eñi
ego dñe quia nutant et claudi¬
cant uniuersa sine tue ꝓtectio¬
nis auxilio. Hec cum dixisset:
astiterunt super eum lũcis an¬
geli et iuuents in medio eorum

Expanded text:
illi qilli qbuntur? Caecus enim si caeco duam cadit . Heu me! quia frustra et supervacue laboravi. Memento, Domine, studiorum meorum, quae tuo munere perfecisti; memento famulorum tuorum, qui tibi tota mente deserviunt; memento testamenti tui, quod usque ad consummationem saeculi a tuis promisisti custodiri cultoribus. Tu nosti, Domine, quia ex quo suscepi hunc habitum monachi, nimis humiliatus sum in conspectu tuo, nunquam satiatus sum pane, et aqua, vel qualibet creatura alia quam fecisti. Haec eo dicente, vox ad eum facta est, dicens: Ne glorieris, Pachomi, cum sis homo, et indigeas misericordia, quia cuncta quae condidi, mea miseratione subsistunt. Qui confestim prostratus in terra, quia misericordia et veritas tua semper susceperunt me . Scio enim ego, Domine, quia 133 nutant et claudicant universa sine protectionis tuae auxilio. Haec cum dixisset, astiterunt super eum angeli lucis; et juvenis in medio eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
stulte multitudins et ostenta¬
tes habitum monachorũ nul¬
laq opera bona preferentes:
simul autem pessimis prima¬
tum tenentib. ipsumq nom̃
sc̃e conuersationis ignoranti¬
bus necesse est emulationes r
uirgia generari: et quis p̾sit
ac maior sit ambitiosa lite con¬
tendere. et repbari quidembo¬
nos ac malos eligi: nec ꝓbitarte
moꝵ s antiquitate uel ordine
unumqueniq uelle ceteris an¬
te ferri. Unde nec aliqua bonis
uiris loquendi fiducia subant
pro utilitate commiunt. s er̃t
in silentio et quiete: ut certe
sub colore honestatis magnis
persecutionib affligantur. ft
quidem opus singulare cense¬
re: cum om̃ia pene que st̃ regu¬
us subnixa diuinis. humaniᷤ
commutabuntur illecebris.
lunc pachomus exclamauit
ad dum cum lacruiis dicens.
Om̃pe deus si sic erit: ut quid
permisisti cenobia ista funda¬
rie Si enu un tempore nous¬
simo qui fratrib preerunt ꝑ¬
uersi futurt sunt: quales ert

Expanded text:
stultae multitudini, et ostentastultae multitudini, et ostentantes habitum monachorum, nullaque bona opera praeferentes. Semel autem pessimis primatum tenentibus, ipsumque nomen sanctae conversationis ignorantibus, necesse est aemulationes ac jurgia generari, et quis praesit ac major sit, ambitiosa lite contendere; et reprobari quidem bonos, ac malos eligi; nec probitate morum, sed antiquitate vel ordine unumquemque velle caeteris anteferri. Unde neque aliqua bonis viris loquendi fiducia suberit pro utilitate communi, sed erunt in silentio et quiete, aut certe sub colore honestatis magnis persecutionibus affligentur. Et quid est opus singula recensere, cum omnia pene quae sunt regulis subnixa divinis, humanis commutabuntur illecebris? Tunc Pachomius exclamavit ad Dominum, cum lacrymis dicens: Omnipotens Deus, si sic erit, ut quid permisisti coenobia ista constitui? Si enim in tempore novissimo, quicunque fratribus praeerunt perversi futuri sunt, quales erunt
Abbreviated transcription (Latin):
neglecturos etiam plurimos
didicit: suamq salutem peni
tus perilituros. Uidit ergo sic̃
ipse narrauit multitudinem
monachoꝵ in ualle quadã sa¬
tis profunda atq caliginosa cõ¬
sistere: et alios exuide uelle cõ¬
scendere nec ualere. qui lam¬
enim occurrebant ex aduerso
sibi: nec inuicem dinoscere po¬
terant. nec de ꝓfundo illo et te¬
nebroso loco p̾rorsus emergere.
alios autem frustra conantes
pre lassitudine ruere: atq ad
inferos ꝑuenire alios tacentes
miserabili ac lacrimosa uoce de¬
flere. non nullos uero cũ man¬
mo labore conscendere: quibns
in ascensu ipso lux protinus.
currebat. in qua constituti ns¬
rebant deo gratias qđ euaclen
potussent. Ita pachomius intis¬
lexit que nouissimis essent eu¬
tura temporib. cecitatemꝙ me¬
tis eorum qui post futuri sun.
et errorem cordis bonoꝵq ilefu¬
tum ualde doluit. maxime ur¬
ro qđ p̃̾positi tunc negligentes
discordiose uterentur. placent

Expanded text:
neglecturos etiam plurimos neglecturos etiam plurimos didicit, suamque salutem penitus esse perdituros. Vidit ergo, sicut ipse narravit, multitudinem monachorum in valle quadam profunda satis atque caliginosa consistere, et alios exinde velle conscendere, nec valere, quia occurrebant ex adverso sibi, nec invicem dignoscere poterant, nec de profundo illo et tenebroso loco prorsus emergere; alios autem frustra conatos prae lassitudine ruere, atque ad inferos pervenire; alios, jacentes, miserabili ac lacrymosa voce deflere; nonnullos vero cum maximo labore conscendere, quibus in ascensu ipso lux protinus occurrebat, in qua constituti referebant Deo gratias quod evadere potuissent. Ita Pachomius intellexit quae novissimis essent eventura temporibus; caecitatemque mentis eorum qui post futuri sunt, et errorem cordis, bonorumque defectum valde doluit; maxime vero, quod praepositi tunc negligentes discordiose uterentur, placentes
Abbreviated transcription (Latin):
libros in flumen mergite. ne ab
tpsis uos tpst mergamini. hec
dicens discessit ab eis: et rediens
ad exercitium solite uirtutis. rep¬
perit fratres in orationem con¬
sistere. cum quib alacrit̾ hym¬
nos cantilene spiritalis explicuit.
onachis igitur ad uescen¬
dum conuenientibz ue¬
nerabilis senex in cella ubi con¬
sueuerat supplicare dño se re¬
cepit. et obse rans ostium ora¬
bat intente memor uisionis
quam aliquando conspexerat.
et obsecrabat ilñm quatinꝰ ei
declararet statum monachoꝵ
qui futurus esset uel qͥd post
eius obitum in tanta congrega¬
tione contingeret: et ab hora no¬
ua usq ad illud tempꝰ quo fra¬
ter qui nocturnis orationibus
preerat uocem mitteret. et ad
tur attentius. subito circa me¬
diam noctem uisionem cernit.
que eum iuxta peticionẽ ꝓpri¬
am de statu posteroꝵ suoꝵ ple¬
uius edoceret. Nam monaste¬
ria sua uehementius dilatan¬
da: nonuullos quippe pie uic¬
turos et continenter agnouit.

Expanded text:
libros in flumen mergite, ne ab libros in flumen mergite, ne ab illis vos ipsi mergamini. Haec dicens, discessit ab eis. Et rediens ad exercitium solitae virtutis, reperit fratres in oratione consistere, cum quibus alacriter hymnos cantilenae spiritalis explicuit. CAP. XLV.--Monachis igitur ad vescendum convenientibus, venerabilis senex in cellulam, ubi consueverat supplicare Domino, se recepit. Et obserans ostium, orabat intente, memor visionis quam aliquan do conspexerat; et obsecrabat Dominum, quatenus ei declararet statum monachorum qui futurus esset, vel quid post ejus obitum in tanta congregatione contingeret; et ab hora nona usque ad illud tempus quo frater qui nocturnis orationibus praeerat vocem mitteret, et ad tur attentius, subito circa mediam noctem visionem cernit, quae eum juxta petitionem propriam de statu posterorum suorum plenius edoceret. Nam monasteria sua vehementius dilatando, nonnullosque pie victuros et continenter agnovit,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Tunc pachomius uolens
certius causam fetoris agnosce¬
re in orationem ꝓsternit᷑ exo-¬
rans dñm. quatinus sibi qua¬
les essent pandere dignaretur.
moxq cognouit qđ impietatiꝰ
eorum doginata quib proban¬
tur imbuti. tantam pernicie
de eorum cordibz exalarent. Nec
mora uiros illos insequitur. et
apprehensis ait. Unum uolo uos
interrogare sermonem. Qui il ixe¬
runt. Interroga. Numqͥd ait o¬
rigenis commenta legistis: Q
negantes dixerunt. Nequaqũa.
Quibz ait. fcce contestor uos co¬
tam clño: qđ om̃is homo qui le¬
gerit origenem. et consentit his
que praue disseriit: in ꝓfunda
perueniet inferorum. hereditas¬
q eis uermes et exteriores tene¬
bre erunt: quib iniquoꝵ ani¬
me sine fine punientur. En ego
qił mͥ mantfestatum est a dño uo¬
bis sollicite nuntiaui. ex hoc tnno¬
cens ero: uos uderitis si ea que
sunt uera respuetis. Quoil si mͥ
uultis acquiescere deoq place¬
re per om̃ia: cunctos ougenis

Expanded text:
sunt. Tunc sanctus Pachomius volens sunt. Tunc sanctus Pachomius volens certius causam fetoris agnoscere, in orationem prosternitur, exorans Dominum quatenus sibi quales essent pandere dignaretur. Moxque cognovit quod impietatis eorum dogmata, quibus probabantur imbuti, tantam perniciem de eorum cordibus exhalarent. Nec mora, viros ipsos insequitur, et apprehensis ait: Unum volo vos interrogare sermonem. Qui dixerunt: Interroga. Numquid, ait, Origenis commenta legistis? Qui negantes, dixerunt: Nequaquam. Quibus ait: Ecce contestor vos coram Domino, quod omnis homo qui legit Origenem, et consentit his quae prave disseruit, in profunda perveniet inferorum, haereditasque ejus erunt vermes et exteriores tenebrae, quibus iniquorum animae sine fine punientur. En ego, quod mihi manifestatum est a Domino, vobis sollicite nuntiavi. Ex hoc innocens ero; vos videritis, si ea quae sunt recta respueritis. Quod si mihi vultis acquiescere, Deoque placere per omnia, cunctos Origenis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter exiguos sumptus: tanti
fratrum non debuit iuteriit¬
ti commoditas. Hec cum loque¬
retur ad eos. et sufficienter ei¬
rum delicta corriperet: ostiar¬
us ad eum festinus ingressus
est: magnos uiros et anachou¬
tas egregios inlicans adueni
se. qui eum uidere destderant
nem per fratrum ducebat ce¬
lulas: et omnia eis monasteri
loca monstrabat. Qui rogauer̃t
senem: ut cum eo de quibz cupe¬
rent reb secreto loquerentuu
seorsum: seditq cum eis. Ilis
autem de reb ablitis atq: ar¬
chanis altius disputantibus.
mum. Uidebat enim eos excul¬
to satis uti sermone: et in serps¬
turis scis paratos existere. net
poterat de intolerantia fetoris
aliqͥd uel cogitare uel dicere.
Tbi ergo de diuinis eloquis
auitius disputarunt: et hora
nona iam refectionis tempus
indiceret. surgentes ipsi mox
abire uoluerunt. Quos sanctꝰ
ur enixius hortabatur: ut ci¬
bum pariter sumerent. Qui no¬
lentes penitus acquiescere. dis
licentes ei: sine mora profecti

Expanded text:
propter exiguos sumptus tanta propter exiguos sumptus tanta fratrum non debuit intermitti commoditas. CAP. XLIV.--Haec cum loqueretur ad eos, et sufficienter eorum delicta corriperet, ostiarius ad eum festinus ingressus est, magnos viros et anachoretas egregios indicans advenisse, qui eum videre desiderarennem per fratrum ducebat cellulas, et omnia eis monasterii loca monstrabat. Qui rogaverunt senem ut cum eo de quibus cuperent rebus secreto loquerentur. seorsum, seditque cum eis. Illis autem de rebus abditis atque arcanis altius disputantibus, imum. Videbat enim eos exculto satis uti sermone, et in Scripturis sanctis paratos existere, nec poterat de intolerantia fetoris aliquid vel cogitare, vel dicere. Ubi ergo de divinis eloquiis diutius disputarent, et hora nona jam refectionis tempus indiceret, surgentes ipsi, mox abire voluerunt. Quos sanctus vir enixius orabat ut cibum pariter sumerent. Qui noluerunt penitus acquiescere, dicet vale dicentes ei, sine mora profecti