comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gelio petri interrogationem replicẽt.¬
Dũc quotiens poccanerit in me frat
nieus. et dimittã eiusq septies: Di¬
cit ei iħs. Non dicotibi usq septies.
sedusq septuagies septies. Et putãt
morte atq pctm̃ in septuna pro¬
genie sabbatizasse. quando enoch
raptus est et nõ nueuiebatur qr
traustulit issũ deus. De seꝑtuagĩ¬
ta autẽ et septẽ islam expositioem
sequuntur. in aduentu xp̃i mor.¬
tis atq pcti aculeũ esse confrac¬
tum. Ponam et ahau opinionẽ.
ne quid uidear pretergressus. Qui¬
dam septimũ auuũ reinissionis et¬
iubelei quĩquagesimũ. et quadrin.¬
gentesimũ nonagesiũ qd̾ uolunt
iutellegi sẽptuagies septies multis
modis interpretantur. asserentes
obhanc causam quĩ quagesui et
quĩgentesum mnimeri sacrate in
eiuangelio positũ debitorem. et
quinquagesimũ psalinũ peniten¬
cie qui septeni conficitur septima.¬
nis. et in principiũ ogdoadis erũ.¬

Expanded text:
gelio interrogationem Petgelio interrogationem Petine, quoties peccaverit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies ? Dicit ei Jesus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies , et putant mortem atque peccatum in septima progenie sabbatizasse, quando Enoch raptus est, et non inveniebatur, quia transtulit illum deus. de septuaginta autem et septem illam expositionem secuntur: in aduentu Christi mortis atque peccati aculeum esse confractum. Ponam et aliam opinionem, ne quid uidear\' praetergressus. quidam septimum annum remissionis et quinquagesimum iobelei et quadringentesimum nonagesimum, quod uolunt intellegi \'septuagies septies\', multis modis interpob hanc causam quinquagesimi et quingentesimi numeri sacrati, in Evangelio positum debitorem: et quinquagesimum Psalmum poenitentiae: qui septem conficitur septimanis, et in principium ogdoadis erum
Abbreviated transcription (Latin):
mas ex lainech progenie reppe¬
riri que diluuio delete sint. et
in hoc numero de lamech factam
esse uindictam. quod genus ip̃ius
usq ad cataclismũ aque perseue¬
rauit. Alii de septem uindictis cam
uaria suspicautur. Primu̾ asse¬
rũt ciusesse peccatũ quod nõ rec¬
te diuiserit. sedñi quod in uiderit
fratri. terciũ qd̾ dolose egerit di
cens transe amus ni campũ. quar¬
tũ qd̾ intenfecerit. quĩtu qͥd pro-
est quam ut diuittar. septiniũ qr
nec dãpuatus egerit penit euciam
sc dm̃ nnuiuitas et ezechiani regem
iuda qui tunnentem mortem la¬
crimis distuler̾t ut qui dãpuati fua¬
erũt nõ perirent. sed agentes penitẽ¬
ciam npetrarent misericordiam
dei. et dicũt illũ a clementissuuo
deo ideo usq ad septẽ generationes
milli septenariũ inmerũ plenum
supra striuxinus. qd qui intertece¬
rit caui abiugenti eñ afflictione et
omĩa supplicia transenutẽ liberaret
a pena. Siit autẽ qui et de euuan¬

Expanded text:
mas ex Lamech progenie reppemas ex Lamech progenie repperiri, quae diluuio deletae sint, et in hoc numero de Lamech factam esse uindictam, quod genus ipsius usque ad cataclysmum perseuerarit. Alii de septem uindictis Cain uaria suspicantur et primum eius adserunt fuisse peccatum, quod non recte diuiserit; secundum, quod inuiderit fratri; tertium, qcens: « Transeamus in campum » . Quartum, quod interfecerit. Quintum, quod procaest, quam ut dimittar » . Septimum, quia nec damnatus egerit poenitentiam, secundum Ninivitas, et Ezechiam regem Juda: qui imminentem mortem lacrymis sustulerunt ut qui damnati fuerant, non perirent, sed agentes poenitentiam, impetrarent misericordiam Dei. Nam tradunt illum a clementissimo Deo, ideo usque ad septem generationes nulli septenarium numerum plenum supra perstrinximus, quod qui interfecerit Cain, ab ingenti eum afflictione, et omnia supplicia transeunte liberet poena. 8. Sunt autem qui et de Evan
Abbreviated transcription (Latin):
quia uirũ occidi in nulucre meo. et
uiuenẽ in liuorem ucũ. qũ septi¬
es uandicabitur de cam: de lamech
autẽ septuagies septies. Et quide
de caui qd̾ septima generatione oc¬
cisussit: et iuxta aliam editionẽ
penam sius sceleribus dederit. in¬
chil obscuri arbitror remansisse
que in lamech ex soluende sint.
Aiunt quidam abadam usq ad
xp̃m generationes septuaginta
septem. lege lucham eiuiange¬
listam. et inuenies ita esse ut
dicunus. Sicuti ergo septima ge
nita sua nõ cosdem cruciatus pa¬
tictur in morte quos est passus in
uita. ita et laiech peccatũ id ẽ
totius mũdi atq sangiinis qui
effiisus est xp̃i soluetur aduentu.
qui collit peccatũ niundi. qui la¬
udᵈ amictũ suũ in sanguine iue
et torcular calcauit solus. qui
de edom ad celum rubicindusa¬
scendens clamantibus augelis mi¬
raculũ prebuit. cleuate portas
quidam hebreus in apocriforui
libris septuagita septeni aniꝰ¬

Expanded text:
quia uirum occidi in uulnere mihi et quia uirum occidi in uulnere mihi et iuuenem in liuore meo, quoniam septies uindicabitur de Cain, de Lamech autem septuagies septies. et quidem de Cain, quod in septima generatione interfectus sit et iuxta aliam expositionem poenam sui sceleris dederit, nihil obscuri arbitror remansisse.quae in Lamech exsoluendae sint. aiunt ab Adam usque ad Christum generationes septuaginta septem. relege Lucam euangelistam et inuenies ita esse, ut dicimus. sicuti ergo septima genuita sua, non eosdem cruciatus patietur in morte, quos est passus in uita — ita et Lamech peccatum, id est totius mundi atque sanguinis, qui effusus est, Christi soluetur aduentu, qui tollit peccata mundi, qui lauit amictum suum in sanguine uuae et torcular calcauit solus, qui de Edom ad caelum rubicundus ascendens clamantibus angelis miraculum praebuit: leuate portas,quidam Hebraeus in apocryphorum libris septuaginta et septem ani
Abbreviated transcription (Latin):
uera seruus ad dũm Quia incen¬
di domũ tuã. et iunuersã substã¬
ciã tuã dissipaui interfice me.
dũsq respondeat. Nou ita ut uis
morieris : et furies morte suppli¬
cia. uerũ longo tẽpore custodieris
ad uitã et tam infeliciter in hac
luce uersaberis ut quicunq te
occiderit beneficiũ prestet occi¬
so. dũ te de tam multis liberet
cruciatibiis. Et sc̃dũi septuagĩ¬
ta quidem interpretũ editionem
hic nobis seusus uidetur. Pe eo
autẽ qd̾ aquila posuit septempliciter
et symachus ebdomiadas septem siue
septies ulci sectur. maioꝵ nr̃oꝵ ista
sontencia est: quod putant in septi¬
ma geueratione. alamech interfec¬
tũ cam. Adam quippe genuit cam.
cam geuuit euoch. enoch genuit
caman. caman genunit malalchel.
malalehel genuut matu salã. matu.¬
salã grinut lamiech: qui septinius
ab adam nõ sponte ut in quodani
hebreo uolumine scribitur iuter¬
fecit cani. ut ip̃e postea cõfitetur.

Expanded text:
bera servus ad dominum: quia incenbera servus ad dominum: quia incendi domum tuam, et universam substantiam tuam dissipavi, interfice me. Dominusque respondeat: Non ut vis, morieris, et finies morte supplicia; verum longo tempore custodieris ad vitam, et tam infeliciter in hac luce versaberis, ut quicumque te occiderit, beneficium praestet occiso: dum te de tam multis liberet cruciatibus. Et secundum Septuaginta quidem editionem hic nobis sensus videtur. 163 4. De eo autem quod Aquila posuit, septempliciter: et Symmachus, hebdomas sive septimus ulciscetur, majorum nostrorum ista sententia est, quod putant in septima generatione a Lamech interfectum Cain. Adam quippe genuit Cain, Cain genuit Enoch, Enoch genuit Gaidad, Gaidad genuit Maleleel, Maleleel genuit Mathusalam, Mathusalam genuit Lamech, qui septimus ab Adam non sponte, sicuti in quodam Hebraeo uolumine scribitur, interfecit Cain. et ipse postea confitetur:
Abbreviated transcription (Latin):
me occidet ue. Eicior nquit
leris lucẽ ipãm ferre nõ preualẽs
abscondar ut latitem. eritq om¬
nis qui inuenerit me occidet me.
Dum extremore corporis et furia¬
te mentis agitatu se esse intelłe¬
git qui mereatur interfici. Uẽꝵ
deus nolens eum compendio mor¬
tis finire cruciatus. nec tradeus
peue qua se ip̃e dãpnauerat ait.
Non sic id est nõ ita ut estinias mo¬
rieris et mortẽ pro remedio accipi¬
es. uerũ uiues usq ad septinam
generationem. et consciencie tu¬
e igne torqueberis. ita ut quicũ¬
q te occiderit scdũi duplicem
intelligentiam aut in septina
geueratione aut septimo liberet¬
te cruciatu. nõ qd̾ ipse qui occi¬
derit cam septem ultiombus
subitiendus sit. sed quo seplem
iundictas que in cam tanto tẽ¬
pore cucurrer ab soluat inter¬
fectione. occideus eũ qui uite
fuerit derelictus adpenam. Ut
autẽ quod dicimus manifestius
fiat. cotidi᷑ne cõsuctudinis pona¬
imus exemplũ. Loquatur inter uer¬

Expanded text:
me, occidet me. \'eicior,\' inquitme, occidet me. \'eicior,\' inquitleris, lucem ipsam ferre non sustinens, abscondar ut latitem. « Eritque, omnis qui invenerit me, occidet me: » dum ex tremore corporis et furiatae mentis agitatu, eum esse intelligit, qui mereatur interfici. Verum Deus nolens eum compendio mortis finire cruciatus, nec tradens poenae, qua se ipse damnaverat, ait. « Non sic, » id est, non ut aestimas, morieris, et mortem pro remedio accipies: verum vives usque ad septimam generationem, et conscientiae tuae igne torqueberis, ita ut quicumque te occiderit, secundum duplicem intelligentiam, aut in septima generatione, aut septimo te liberet cruciatu. Non quod ipse qui occiderit Cain, septem ultionibus subjiciendus sit: sed quod septem vindictas, quae in Cain tanto tempore cucurrerunt, solvat interfector, occidens eum qui vitae fuerat derelictus ad poenam. 3. Ut autem quod dicimus manifestius fiat, quotidianae consuetudinis ponamus exemplum. Loquatur inter ver
Abbreviated transcription (Latin):
editiones interpretũ singuloꝵ
cum ipso hebraico cõferente
sermone digeramus. quo faciliꝰ¬
sensus scripture possit intelligi.
iiaior merio adonay lactiero
coceaaio. Aquila. et dixit ei dñs.
Propterea ouns qui occiderit caui
septipliciter ulciscetur. Syinma¬
Septuagnita et theodotion. Et
dixit ei dũs deus. Non sic. sed
om̃is qui occiderit eam septem
uiudictas ex soluet. Postquam
cam occiderat fratrem. interroga¬
tus a dũo est. Ubi est abel frater
tuus: contumeliose responde rat.
nescio. Nũquid custos fratris mei
sum: Quamobrem maledictioñ
dãuatus ut gemeus et tremens ui¬
ueret supes terram. noluit uemã
deprecari. sed peccatis pctã cõge¬
iuiuans. t autũ putauit uefas cui
a dũo nõ possit ignosci. Deniq
respondit dũo. Maior cansa me¬
plus peccaui quã ut iuerear ab¬
solui. Ecce eicis me hodie afa¬
cie terre et a facie tua abscõdar
et ero geniens et tremens super
terram. et erit omĩs qui iuenerit

Expanded text:
editiones interpretum singulorum editiones interpretum singulorum cum ipso Hebraico conferentes sermone, digeramus, quo facilius Scripturae sensus possit intelligi. VAIOMER LO ADONAI LOCHEN JOCCAMO. Aquila. « Et dixit ei Dominus: Propterea omnis qui occiderit Cain, septempliciter ulcisceretur. » SymmaSeptuaginta et Theodotion: et dixit ei dominus: non sic, sed omnis, qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet. postquam Cain occiderat fratrem, interrogatus a domino: ubi est Abel, frater tuus? contumeliose responderat: nescio: numquid custos fratris mei sum? quam ob rem maledictione damnatus, ut gemens et tremens uiueret super terram, noluit ueniam deprecari, sed peccatis peccata congeminans tantum putauit nefas, cui a domino non posset ignosci. denique respondit ad dominum: maior causa me:pluspeccaui, quamutmerear absolui\' —. ecce eicis me hodie a facie terrae et a facie tua abscondar et ero gemens et tremens super terram; et erit: omnis, qui inuenerit
Abbreviated transcription (Latin):
et si noua uoluerumis afferre sit
latius disputandũ. Certe expec
geri. aut singuloꝵ libros confici
Nani et origenis in quarto panli
ad romanos romo decircũ cisione
magnitice disputauit. et de mũ¬
disatq immundis animalibus
in leuuico plura disseruit. et si
ipse in uenire nichil posseui. de
cius tamen fontibus mutuarem.
et ut uerius loquar didimi de
spũ scõ librũ ii manibus habxo.
quẽ tranilatũ tibi cupio dedica¬
re. Ne me estimes tantũ modo
doruntare: quia lectionẽ siue
stilo sõnũ putas. Antelatis ita¬
q problematibus que epłe tue sub¬
ieceras quid michi uid̾etur anne¬
xui ueniam postulans et festinati¬
oms pariter et morarũ. festiuatio¬
uis quia adiuiã lucubratuncu¬
diex opus tarditatis. quia alio o̾¬
pere detentus nõ statĩ ad interro¬
gata rescripsi. Quid sibi uult
quod in genesi scriptũ est om̃is
qui occiderit cam septẽ uindictas
exsoluet: Ante quã de questio¬
ne dicamus. rectũ udetur ut

Expanded text:
et, si noua uoluerimus adferre, sit latius disputandum. certe expectgeri aut singulorum libros confici. nam et Origenes in quarto Pauli ad Romanos la/jTiquaiuiv tomo de circumcisione magnifice disputauit et de mundis atque inmundis animalibus in Leuitico plura disseruit, ut, si ipse inuenire nihil possem, de eius tamen fontibus mutuarem. et ut uerius loquar, Didymi de spiritu sancto librum in manibus habeo, quem translatum tibi cupio dedicare, ne me aestimes tantummodo dormitare, qui lectionem sine stilo somnum putas. antelatis itaque problematibus, quae epistulae tuae subieceras, quid mihi uideretur, adnexui ueniam postulans et festinationis pariter et morarum: festinationis, quia ad unam lucubratiuncudierum; tarditatis, quia alio opere detentus non statim ad interrogata rescripsi. Quid sibi uult, quod in Genesi scriptum est: omnis, qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet? Antequam de quaestione dicamus, rectum u
Abbreviated transcription (Latin):
eius epłe usq ad mille spatia uersu¬
um tenduntur. et raro de nostro
dogniate disputant. Quo fit ut
et legenti fastidiũ generet longitu¬
do et si qua breuia siuit scolasti¬
cis iuagis sint apta quã nobis.
De metris et regionũ situ. et phi¬
losophis disputand
Quid sibi uult qd̾ in

Expanded text:
us usque ad mille spatia versuum tenduntur, et raro de nostro dogmate disputant: quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo; et si qua brevia sunt, scholasticis magis sint apta, quam nobis, de metris, et regionum situ et philosophis disputantia. I. Quid sibi vult quod in
Abbreviated transcription (Latin):
miuor in pcc̃i perpetratione ꝙͣto
maior in dei et proxiui dilectõẽ
Tauto itaq plenior miquitatis
ꝙͣto manior caritatis. Et tunc ꝑ¬
fecti siumnus in caritate quando ñ¬
chil restat ex infirinitare Nec sa¬
ne ꝙ̃tum arbitror putaudũ est leue
essoꝰ pctiũ in personaꝵ acceptione
habere fidem diũ nr̃i Ihũ xp̃i. si
illam distantiã sedendi ac staudi
ad houores eccłiasticos referamus
Quisenĩ ferat eligi diuitem ad
sedem honoris eccłie cõtep̃to pau¬
pere instructiore atq sanctiore.
Si autẽ de cottidiams cõcessiomb
loqunnur. quis nõ hic peccat. sis
taiuen peccat nisi cũ apud se ipñi
nitus ita iudicat ut ei tanto meli¬
or ꝙͣto ditior illi uideatur. Hoc
enĩ udemr significasse. nõne iu¬
Sicafis apud uosinet ipos et facti
estis iudices cogitationũ iniquaꝵ.

Expanded text:
minor in peccati perpetratione, quanto minor in peccati perpetratione, quanto maior in dei et proximi dilectione, tanto itaque plenior iniquitatis, quanto inanior caritatis, et tuae perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. Nec sane, quantum arbitror, putandum est leue esse peccatum in personarum acceptione habere fidem domini Iesu Christi, si illam distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus. quis enim ferat eligi diuitem ad sedem honoris ecclesiae contempto paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat, ut ei tanto melior, quanto ditior illo uideatur ? hoc enim uidetur significasse dicendo: nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices
Abbreviated transcription (Latin):
proxumi ualũ uo̾ operatur. Plemtu¬
uo antein legis est caritas. Nemo
autem diligitꝰ proximũ uisi diligeus
deum ut hoc quãtũ potest imꝑen¬
ut et ĩlle diligat deum quẽ si ꝑpẽ
nõ diligit necꝰ se uec prexinũ di¬
ligit. Ac per hoc qui totam legem
seruauerit sedinino offenderit fit
ounu rens. quia contra caritatem
facit uude rotalex pendet. Reus
itãq fit om̃iu fatiendo contracã
inqłia pendent omia. Cur ergo nõ
die autur paria peccata: An forte
quia magis facit contra caritatem
quidem om̃iũ rens  Sed grauuispͤ.¬
cansuł in pluribus peccanꝰ magis re̾.
leuius autẽ uł in pantioribus pec¬
cans munis reus tauto maiore scilz
reatu quauto amplius tanto minore
ꝙͣto inimis peccauerit Tamen etiaz
si inuuo offenderit reus est omĩum
quia contra eam facit in qua pen¬
dent onñã Que si uera sunt eo
modo etiam illud absoluitur quod
domaior quãtomdiligendo deo et
proximo iliuor. et rursus tanto

Expanded text:
proximi malum non operatur, plenituproximi malum non operatur, plenitudo autem legis caritas. nemo autem diligit proximum nisi diligens deum, ut hoc, quantum potest, proxut et ille diligat deum, quem si ipse non diligit, nec se nec proximum diligit. ac per hoc, qui totam legem seruauerit, si in uno offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam, in qua pendent omnia. Cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem,quidem omnium reus, sed grauius peccans uel in pluribus peccans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus, tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit, tamen, etiam si in uno offenderit, reus omnium, quia contra eam facit, in qua pendent omnia ? quae si uera sunt, eo modo et illud absoluitur, quoddo maior, quanto in diligendo deo et proximo minor et rursus tanto
Abbreviated transcription (Latin):
dimissa sunt. Quiditaq: Qui
recte uidet uidet ubi et quando et
unde speranda sit illa perfectio cui
nõ sit quod addici possit. Si auten
precepta nõ essent. nõ utiq esset ubi
se homo certius inspiceret et uideret
iuide auerteretur. quo conaretur
quare gratularetir. quid precaretur
MMagua est ergo utilitas preceptoꝵ. si
libero arbitriotantũ detur ut gratia
dei amplius honoretur. Que si ita
se habent. iuide sit om̃iũ reus si in
uuo offendit qui totamlegeu serua¬
uerit: Au forte quia plenitudo le¬
gis caritas est qua deus proxinuisq
diligitur in quibus preceptis carita¬
tu tota lex petidet et propħe merito
fit reus onnũ qui contra illau facit
in qua pendent omia. Nemo autemi
pectat isi aduersus illam faciendo.
quia nõ adulterabis. nõ homicidiũ
faties nõ furaberis nõ concupisces.
et quod est aliud mandatũ in hoc
sermone recapitulatur Hiliges pro-¬
xiuũ tuũ tamꝙͣ te ip̃m. Dilectio

Expanded text:
dimissa sint. uidet itaque, qui dimissa sint. uidet itaque, qui recte uidet, ubi et quando et unde speranda sit illa perfectio, cui non sit quod adici possit. si autem praecepta non essent, non utique esset, ubi se homo certius inspiceret et uideret, unde auerteretur, quo conaretur, quare gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tantum detur, ut gratia dei amplius honoretur. Quae si ita se habent, unde fit omnium reus, si in uno offendat, qui totam legem seruauerit? an forte, quia plenitudo legis caritas est, qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex pendet et prophetae, merito fit omnium reus, qui contra illam facit, in qua pendent omnia ? nemo autem peccat nisi aduersus illam faciendo, quia \'non adultterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces' et, siquod est aliud mandatum, iges proximum tuum tamquam te ipsum\'. dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
in ipo uno homine qd̾ maiorẽ habe¬
at pudititiam quã patientiã et ma¬
iorem hodie ꝙͣ heri si proficit et ad¬
huc nõ habeat cõtiunẽtiam et hab
nõ paruã isericordiam. et ut qe̾¬
neraliter breuiterq cõplectarꝰ
quã de uirtute habeo uotionẽ. qd̾
ad recte uiuendũ attinet uirtus est ca¬
ritas qua id quod diligendũ est diligi¬
tur. hec in aliisenaior. in aliis ininor
ni alus iuilla est. Pleinssima uero que
iami nõ possit augeri quã diu hic ho¬
moniuit ninemine. quã diu autem
aiugeri potest. profecto illud quod ĩ¬
mis est quã debet exuitio est. ex quo
incio uõ est instus in terra qui faciat
boũ et nõ peccet. ex quo uitio non
iustificabitur in cõspoctu dei omĩs
uiuens. Propter quod uiciũ si dixe¬
runus quia pctm̃ nõ habeinus. nos ip¬
sos sedutimus et ueritas in nobis uõ
feceriuius necessariũ est nobis dicere
diunttenobis debita nra cũ iamoiã
inbaptisiuo dicta. facta.cogitata.

Expanded text:
in ipso uno homine, quod maiorem habein ipso uno homine, quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam et maiorem hodie quam heri, si proficit, et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam misericordiam. Et ut generaliter breuiterque conplectar, quam de uirtute habeo notionem, quod ad recte uiuendum adtinet, uirtus est caritas, qua id, quod diligendum est, diligitur. haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit, in nemine; quam diu autem augeri potest, profecto illud, quod minus est, quam debet, ex uitio est. ex quo uitio non est iustus in terra, qui faciet bonum et non peccabit. ex quo uitio non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens. propter quod uitium, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non rofecerimus, necessarium est nobis dicere: dimitte nobis debita nostra, cum iam omnia in baptismo dicta, facta, cogitata
Abbreviated transcription (Latin):
mere statueram. Ian cam tan gex
aliquãdo concludam. quia et sine
est eũqui habet iuiã om̃es habere
uintutes eũ qui unã nõ habet nil¬
laui habere. uecsic pctã sunt pa¬
ria. quia ubi uirtus uulła est m¬
chil quidem rectũ est. Noc tamẽ
ideo nõ est prauopranius distorto¬
q distortius.Si autẽ quod puto ue¬
rius sacrisq litteris es̃qheutius. ura
sunt auinie intentiones ut corporis
mẽbra. nõ quo uideantur locu sed
quod sentiautur affectib Et alud
illuminatur amplius aliudiuius.
aluid ouño caret lumine et tenebro¬
so inumbratus obstaculo. Profecto
ita ut quisꝙ illustratione piecari¬
tatis affectus est in alio actu magis
ialionimus. in aliquo inchil si dici
potest habre aliã et aliam nõ. aliam
magis aliam unuus uehabere uirtu¬
teuiꝰ. Nam et maior est in istocaritas
ꝙͣ iu ilło. Recte possunuis dicere et
aliqua in isto nulla m ilło ꝙͣtiĩ porti¬
net ad caritatem que pietatis est et

Expanded text:
mere statueram, jam eam tandem mere statueram, jam eam tandem aliquando concludam. Quia et si verum est eum, qui habet unam, omnes habere uirtutes, eum, qui unam non habet, nullam habere, nec sic peccata sunt paria, quia, ubi uirtus nulla est, nihil quidem rectum est nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius. si autem — quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius — ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud inluminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine et tenebroso inumbratur obstaculo, profecto ita, ut quisque inlustratione piae caritatis affectus est in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis minusue habere uirtutem. nam et \'maior est in isto caritas quam in illo\' recte possumus dicere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas est, et
Abbreviated transcription (Latin):
ila potus ut uiciũ uł stulticia tene¬
bous lucci antem uittus uel sãpienta
comparetur. quãtũ nta similia decor¬
poralib ad intelligibilia dici possĩee.
Nouutiq sicut de aiquis mnacrem sur¬
gens ubi eaꝵ sũmũ trauseat xxpen¬
be quãtut̃ sufficit ispiratt. sed acut
de te nebris in lucẽ procedens pausatit
progrediendo illumnatur. Qddont
pleinssime fiat. iam eũ tamc̃ diciumꝰ
tãꝙ de abditissuna sp̃elunca egquedreꝰ¬
temo uiciua lucis afflatũ tanto miagis
pto iagis appropinquat egressua
ut illud quodin eolucet sit ufiq ex
egreditur.Itaq et nõ iustificabitur
i sospectu dei om̃is uiuens. et tame
iustusex fide uiant et niduti fitr
sci iusticia alius manis alius mnus.
quid ego tamꝙ̃ oblitus uirquor
dociori sinulls factussiun. cuspiro¬
posuerim qd̾ abste discere ueliui.
Sed quia de pctõꝵ parilitate iude
id quod agebam nicidit questio ex¬
amiuandam tibi siunam ihrecat pro¬

Expanded text:
illa potius, ut uitium uel stultitia teneilla potius, ut uitium uel stultitia tenebris, luci autem uirtus uel sapientia comparetur, quantum ista similia de corporalibus ad intellegibilia duci possunt. non itaque sicut de aquis in aerem surgens, ubi earum summum transierit, repente, quantum sufficit, inspiratur, sed sicut de tenebris in lucem procedens paulatim progrediendo inluminatur. quod donec plenissime fiat, iam eum tamen dicimus tamquam de abditissima spelunca egredientem uicinia lucis afflatum tanto magis, quanto magis propinquat egressui, ut illud, quod in eo lucet, sit utique ex egreditur. itaque et non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens et tamen iustus ex fide uiuit. et induti sunt sancti iustitia alius magis, alius minus quid ego tanquam oblitus, cui loquor, doctori similis factus sum, cum proposuerim qui abs te discere velim? Sed quia de peccatorum parilitate, unde in id quod agebam incidit quaestio, examinandam tibi sententiam meam pro
Abbreviated transcription (Latin):
falli qui proficientem homonẽ uura¬
pientia uolunt hrẽ omĩo sapientiam.
sedtunc habere cũ in ea fuerit ouno
perfectus. nõ quia illũ prouectumo
negaut. sed nisi ex profiuido quodam
emergendo repente enucet mauras
sapientie liberas milla ex pacte essẽ
sapientem. Sicut enĩ nichil inferest
ad honimẽ prefocandũ utrũ aquam
stadiis iuultis suꝑsẽ habeat altam
au uno palmo aut digito. sic illos ꝗ
tendiuit ad sapientiã proficere quiꝰ¬
dein diciuit tamꝙͣ ab uno surgentis
gurgitis maerem. sed uisĩ totam istul¬
ticiam uelut oppͥmẽtẽ aquã profi¬
tiendo uelut eniergendo enaserint.
nõ habere uirtuteni nec esse sãpien¬
tes. Ubi autẽ euascrint mox habe
totam nec quitꝙͣ stulticie remanere
unde ꝯmño ullũ pct̾m possit existere
Hec similitudo ubi stulticia ueluit
aqua et sapientia uelut aer ponit
ut animus a prefocatione stulticie
uostraꝵ scripturaꝵ auctoritati. sed

Expanded text:
falli, quia proficientem hominem in safalli, quia proficientem hominem in sapientia nolunt omnino habere sapientiam, sed tunc habere, cum in ea fuerit omnino perfectus, non quia illum prouectum negant, sed nisi ex profundo quodam emergendo repente emicet in auras sapientiae liberas, nulla ex parte esse saad hominem praefocandum, utrum aquam stadiis multis super se habeat altam, aut uno palmo, aut digito: sic illos qui tendunt ad sapientiam, proficere quidem dicunt tamquam ab imo gurgitis surgentes in aerem, sed, nisi totam stultitiam uelut opprimentem aquam proficiendo uelut emergendo euaserint, non habere uirtutem nec esse sapientes, ubi autem euaserint, mox habere totam nec quicquam stultitiae remanere, unde omnino ullum peccatum possit existere. Haec similitudo, ubi stultitia uelut aqua et sapientia uelut aer ponitur, ut animus a praefocatione stultitiaenostrarum scripturarum auctoritati, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iura usq ad mortẽ est mensira cari¬
tatis. sicut dñsait. Aaiorẽ hat ca¬
ritatem nemo habet. quã ut animã
suam ponat quis pro aumncis sis
siue potius quia sicut mors aãt
auellir a sensibus carnis sit carias
A cõcupiscenciis carnalibus. Huit
subdita seruit scientia cũ est utilis nã
siue illa inflat Qduero illa edificado
riupleuerit uichilibi ista in ane qdĩn¬
flet nueuiet. Utilem porroscientiã
de fuuendo monsir auit ubi cũ dixiss
ecce pietas est sapientia cõtiuuo subiũ¬
xit. Abstinere uero a malis sciendiã
est. Cur ergo nõ diciuuis qui hatie
uirtutẽ habet habere om̃es cũ ple¬
intudo legis sit caritas cͦ An qͣto ma¬
gis est in homine tanromagis est ur¬
tute preditus. quãto aute nniuis. tum¬
to minus ei in est iurtus quia ipãe
uirtus et ꝙͣto minus est uurtus tauto
magis est iliciuĩ. Ubi ergo illa plena
et perfecta erit nichil exuicio rema¬
nebit. Proiide michi uident᷑ stoia

Expanded text:
uita usque ad mortem est mensura cariuita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius, quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat. quod uero illa aedificando inpleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet, inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, ubi, cum dixisset: ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: a b stinere uero a malis scientia est. cur ergo non dicimus, qui hanc uirtutem habet, habere omnes, cum plenitudo legis sit caritas ? an quanto magis est in homine, tanto magis est uirtute praeditus, quanto autem minus, tanto minus inest uirtus, quia ipsa est uirtus, et quanto minus inest uirtus, tanto magis est uitium? ubi ergo illa plena et perfecta fuerit, nihil ex uitio remanebit. Proinde mihi uidentur Stoici ideo
Abbreviated transcription (Latin):
iusuerba sunt quoꝵ mĩc intellec¬
tũ requirinius posiusti quod scrip¬
tũ estꝰ In multis enĩ offelidumuto
omies. Nonem̃ ait offenditis sedof
totã legem seruauerit offendãt autẽ
ni uno factus est oĩi reus. Ibi nõ
i uno sedinmulris. nec quosdam
sedionie s dixit offendere. Absit au
temut quisꝙͣ fidelis existiner tot
milia seruoꝵ xp̃i qui ueraciter di¬
cun so habere ꝑctim ne se ip̃os deci¬
piaut et ueritas in eis nõ sit. nillã
habere iurtutẽ cũ uirtus magna sĩt
dicamus tot ac tantos fideles ac
pios hoines dei nõ habere pieratem
sius ueł plenius theosebian uoc. mt¬
Quid autẽ est pietas nisi dei cultus:
et uude ille collitur uisi dei caritaro
Carirasigitur de corde puro et con¬
screutra bona et fide nõ ficta magna
et uera uirtus est quia ipã ost et fũiis
precepti. Merito ergo dicta est for¬
tis sicut mors. siue quia nemio cam
uincit sicut mortẽ. siue ꝗͥ in hãt

Expanded text:
ius uerba sunt, quorum nunc intellecius uerba sunt, quorum nunc intellectum requirimus, posuisti, quod scriptum est: In multis enim offendimus omnes. non enim ait \'offenditis\', sedtotam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, ibi non in uno sed in multis nec quosdam sed omnes dixit offendere. Absit atem ut quisquam fidelis existimet tot millia servorum Christi, qui veraciter dicunt se habere peccatum, ne seipsos decipiant, et veritas in eis non sit, nullam habere virtutem, cum virtus magna sit sdicamus tot ac tantos fideles et pios homines, Dei non habere pietatem, sius et plenius quid autem est pietas, nisi Dei cultus? et unde ille colitur, nisi charitate? Charitas igitur de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc faciat propter preceptũ et pro¬
missũ dei. et que pͥmitus sit fidelis
nõ habere pudiciciã.aut eam nullã
uel paruã esse nirtutẽ. Sic et mari¬
ritũ qui hoc idem seruat uxori. et
tamen plurimi sinit tales quoꝵ siue
aliquo pct̃o esse nenimẽ dixerĩ. Et
utiq illud qualecuĩq pctũ ex a¬
liquo uicionent nude pudicicia tõ¬
iugalis in uiris feminisq religiosis
nnchil aut uiciũ est nõ tamiẽ secum
habet oniẽs urtutes. Namsi om̃es
ibi essent. nullũ esset uiciũ. si nul¬
lũuiciũ. millũ om̃o pctm. Quis
autẽ sine aliquo pcto: quisergo sine
aliquo uicio idest fomire quodam¬
uel quasi radice pc̃ti: cũ clametꝗ
suꝑ pcctus diñ recũbebat si dixes¬
mus quia pctiñ nõ habenius nos ipõs
rebu quiẜ et neritasin nobis nõ est.
Neq hoc apudte diutius agendẽ
est ssed ꝓpter alios qui hoc forte lege¬
esut dico. Nlanitu quidem in eodẽ
basti ubi etiam ex hac ip̃a opła cu¬

Expanded text:
hoc faciat propter praeceptum et prohoc faciat propter praeceptum et promissum dei eique primitus sit fidelis, non habere pudicitiam aut eam nullam uel paruam esse uirtutem - sic et maritum, qui hoc idem seruat uxori —, et tamen sunt plurimi tales, quorum sine aliquo peccato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo uitio uenit. unde pudicitia coniugalis in uiris feminisque religiosis nihil aut uitium est —, non tamen secum habet omnes uirtutes. nam si omnes ibi essent, nullum esset uitium; si nullum uitium, nullum omnino peccatum; quis autem sine aliquo peccato ? quis ergo sine aliquo uiuel quasi radice peccati, cum clamet, qui super pectus domini discumbebat: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est? neque hoc apud te diutius agendum est, sed propter alios, qui haec forte legerint, dico. nam tu quidem in eodem basti, ubi etiam ex hac ipsa epistula, cu
Abbreviated transcription (Latin):
aquibus absit andatia. cũ ꝙ siraure¬
tom̃iꝙ uiciũ quĩ qui uera uirtute
fortisest nec tnuere audet uec m¬
consulte tunet. cogimur fateri iui¬
ciaplira esse uirtutib. Unde ali¬
quãdo niciũ uitio tollitur ut amo
qui ebriosuis fucnt si modicũ biberit
et tenacitatem et ambitionẽ didi¬
corit. Possiit iraq uicia cedere eti¬
auiincus succedentibus nõ uirtu¬
tibus et ideo plura sunt. Dirtus¬
uero quo una ingressa fuerit qũi
secũ cereras ducit. profec to uicia cedẽt
merant. sed aliquãdo totidem aliqũ
plirra pantioribus uł pautiora plini¬
bus succedebant. Hec utrũ seita ha¬
beant diligentius inquirendũ est. Nõ
em̃ et ista diuina sentencia est. qua di¬
citur qui uuã iurtutẽ habuerit omẽs
habetꝰ. ei q milla i est cui una defu¬
orit . Sed homĩb hoc iusũ est inultũ
dica  ondico uinũ a quo de noiã¬
ta dicinir uirtus. sed etiam uiłierem
que uiro suo seruat thori fidem. si

Expanded text:
a quibus absit audacia, cum sit uta quibus absit audacia, cum sit utrumque uitium, quoniam, qui uera uirtfortis est, nec temere audet, nec inconsulte timet; cogimur fateri vitia plura esse virtutibus. 9. Unde aliquando vitium vitio tollitur; ut amoqui ebriosus fuerit, si modicum biberit, et tenacitatem et ambitionem didicerit. Possunt itaque vitia etiam cedere vitiis succedentibus, non virtutibus; et ideo plura sunt. uero quo una ingressa fuerit, quoniam secum ceteras ducit, profecto uitia cedent inerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus uel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est. non enim et ista diuina sententia est, qua dicitur: \'qui unam uirtutem habuerit, omnes habet eique nulla, est, cui una defuerit\', sed hominibus hoc uisum est multum dicam. non dico uirum, a quo denominata dicitur uirtus, sed etiam mulierem, quae uiro suo seruat tori fidem, si
Abbreviated transcription (Latin):
ponebat. Nlam si fortitudo esset nõ
nicui sed uirtus esset. Si autẽ uir.¬
tus esset a ceteris uirtutib tam i
separabilib comitib nuĩꝙͣ reliq̃ret᷑
Epuappter cũ querit᷑ etiam de uiciis
utrũ ipa siuiliter omiã sit ubi
unũ ert. aut milla sint ubi iiũ
nõerit. laboriosũ est id ostendere ꝓ¬
pterea quia um uirturi duo uicia
oppoui solent. et quod aꝑte cõtra¬
riĩ est et qd̾ specie similitudiuis
adumbrattir. Unde illa catiliue
quua fortitudo nõ erat quia secu
qututes ahasn iõ habebat facilius
uidebatur. Quod uero ignama
fuerit ubi exercitatio quas libet
grauissimas molestias ꝑpetiendi
atq tollerandi supra quã cuiꝙͣ
cndibile est fuit. egre persuade¬
⁊ipotest. Sed forte acutius itẽ¬
tibus i guauia apparet ipã duritia
quia laborẽ bonoꝵ studioꝵ quib
qera lad qru ur fortitudo neglexe¬
rat Sddutame quia sunt audaces
qui tindi nõ siunt et rursus tumdi

Expanded text:
ponebat. nam si fortitudo esset, non ponebat. nam si fortitudo esset, non uitium sed uirtus esset; si autem uirtus esset, a ceteris uirtutibus tamquam inseparabilibus comitibus numquam relinqueretur. Quapropter cum quaeritur etiam de uitiis, utrum et ipsa similiter et omnia sint. ubi unum erit, aut nulla sint, ubi unum non erit, laboriosum est id ostendere propterea. quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod aperte contrarium est et quod specie similitudinis adumbratur. unde illa Catilinae quia fortitudo non erat, quae secum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpetiendi atque tolerandi \'supra, quam cuiquam credibile est,\' fuit, aegre persuaderi potest. sed forte acutius intuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia laborem bonorum studiorum, quibus uera adquiritur fortitudo, neglexerat. uerum tamen, quia sunt audaces, qui timidi non sunt, et rursus timidi,
Abbreviated transcription (Latin):
dicandi libido. seduiciũ est. Igua¬
uia fortitudini perspicue cõtraria
est. Puricia uero distat natura
fallit similitudine. Cõstãcia pars
quedam urtutis est. Abhac incõstã¬
cia loinge abhorret. et indubie cõtͣ¬
sistit. Pertinatia uero constancia
dici affectat sed nõ est qr illa est
uirtus hec uiciũ. Ut ergo nõ iteꝵ
endem cỹmemorne necesse sit: ex¬
einpli grã ponanius aliquid ide
possint cetera intelsigi. Catiliua ui
de Itostripser̃ qui nosse potuer̃ fri¬
gus sitim. famen ferre poterat.
cnitq patiens inedie. algoris iugi¬
lie supra quã credibile est. ac ꝑ hoc
et sibret sius magna preditus for¬
titudine indebatur. Sedhec for¬
citudo prudens nõ erat. mala enĩ pro
boniscligebat. Cemperaus nõ ciat.
coIiptelis oĩ ti irpissimis fedaba¬
tur. Iusta nõ crat. nã cõtra patri¬
am cyunauerat. et ideo nec forti¬
tudo erat sed diuiçia. Sibi ut stul¬
tos falleret nomẽ fortitudiuisun¬

Expanded text:
dicandi se libido, sed vitium est. Ignadicandi se libido, sed vitium est. Ignavia fortitudini perspicue contraria est, duritia vero distat natura, fallit similitudine. Constantia pars quaedam uirtutis est; ab hac inconstantia, longe abhorret et indubie contrasistit, pertinacia uero constantia dici affectat et non est, quia illa est uirtus, hoc uitium. Ut ergo non iterum eadem commemorare necesse sit, exempli gratia ponamus aliquid, unde possint cetera intellegi. Catilina, ut de illo scripserunt, qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat eratque patiens inediae, algoris, uigiliae, supra quam cuiquam credibile est, ac per hoc suis et sibi magna praeditus fortitudine uidebatur. sed haec fortitudo prudens non erat-mala enim pro bonis eligebat —, temperans non erat — corruptelis enim turpissimis foedabatur —, iusta non erat — nam contra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis in
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur Suent om̃ ut scis quedam ⁊¬
quadam tamẽ specie fallatie silĩa .
ut eidem prudentie nõ imprudẽtia
sed astutia. Nunc emĩ eã dico astu¬
tiam que usitatius in malitiosis in¬
telligi et uocari solet. nõ sicut loqui
nrã scriptura cõsettuit. que sc̃pesa¬
stuciã in bono ponit. Unde est. A¬
stuti ut serpentes. Et illud. Ut dẽt
innocentib astuciam. Quãquã et
apud illos romane lingue disertissi¬
mus dixerit. neq Issi tamẽ ad caisẽ¬
dum dolos ut astucia degrat astu¬
tiam ponens m bono. Ued apudillos
rarissimũ apud nr̃os autem frequẽ¬
tissimũ est. Itemm partib temperã¬
cie a pertissime contraria effusio par¬
simonie Ea uero que tenacitas et¬
iam uulgo dici solet uitiũ est qui¬
deui tamẽ parsimonie simile non
uatura sed fallacissima specie.
Item dissimilitudine manifestacõ¬
craria iniusticia iusticie. Solet
autẽ quasi imiitari iusticiam iũ¬

Expanded text:
uideatur. Sunt enim, ut scis, quaedam uideatur. Sunt enim, ut scis, quaedam quadam tamen specie fallaci similia, ut eidem prudentiae, non imprudentia, sed astutia. Nunc enim eamdem dico astutiam, quae usitatius in malitiosis intelligi et vocari solet, et non, sicut loqui nostra Scriptura consuevit, quae saepe astutiam in bono ponit, ut est: Astuti ut serpentes, et illud, Ut det innocentibus astutiam. Quanquam et apud illos Romanae linguae disertissimus dixerit: Neque illi tamen ad cavendum dolus aut astutia deerat, astutiam ponens in bono; sed apud illos rarissimum, apud nostros autem frequentissimum est. Itemque in partibus temperantiae, apertissime contraria est effusio parcimoniae, ea vero quae tenacitas etiam vulgo dici solet, vitium est quidem, tamen parcimoniae simile, non natura, sed fallacissima specie. Item dissimilitudine manifesta, contraria est injustitia justitiae: solet autem quasi imitari justitiam vin
Abbreviated transcription (Latin):
ria esse pctã. Quomõ autẽ fieripos¬
sit ut et iam si hoc de nirtutibus upo
est nõ tamen ideo cogamir faitr e¬
qualitatẽ om̃i pctõꝵ quãtũ possum
adiuuiante dño aperire conabor. Mo
si effecero approbabisubi cause defiᷤ¬
ero tu supplebis. Certe hiuc ꝑsua.¬
dent qui unã uirtutẽ habuerit ha¬
bere omĩes. et omẽs de esse ciuuna
defuerit. quod prudentia net igna¬
uia nec in iustus nec intemperaus
potest esse. Nam si aliquid horũ de¬
fuerit prudentianõ erit. Porrosi
prudencia tunc erit si et fortis et
iusta et temperans sit profecto ubi
fuerit secum habet ceteras. Sic et
fortitudo imprudens nõ porest esse
uel intẽperans ueliuiusta. Sic tem¬
perantia necesse est ut prudens. for¬
tis et iusta sit. Sic msticia nõ est
si nõ sit prudens. fortis temperans Ita
ubi uera est. ⁊ liqua eaꝵ et alie simi¬
liter sinit ubi autẽ alie desit uera
illa nõ est et iãsi aliquomͦ similis ẽẽ

Expanded text:
ria esse peccata. quomodo autem fieri posria esse peccata. quomodo autem fieri possit, ut, etiam si hoc de uirtutibus uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum, adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, adprobabis, ubi causae defuero, tu supplebis. Certe hinc persuadent, qui unam uirtutem habuerit, habere omnes et omnes deesse, cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porro, si prudentia tunc erit, si et fortis et iusta et tempeians sit, profecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et iusta sit; sic iustitia non est, si non sit prudens, fortis et temperans. ita, ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt. ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiamsi aliquo modo similis esse
Abbreviated transcription (Latin):
habet nullã habet. Hoc si uex est.
cõfirmatur ista siña. Sed ego eam
ex pomi uolo nõ confirmari que per
se ipam est apud nos om̃ib phoꝵ
auctoritatibus firmior. Et illud
quidem de uirtutibus et uicus si
ueratiter dicitur nõ est consequẽs
ut ꝓpter hoc omĩa pctã sint paria
Nam illud de inseparabilitate uir¬
tutũ et si forsitan fallor tamẽ si ue
phĩs placuit qui casdem irtutes
agende uite necessarias esse dixert
Hoc autẽ de parilitate pctõꝵ soli
stoici ausi sunt disputare contra
omẽz sensũ generis humani. Quas
eoꝵ nauitatem in ionmniano illo qui
in hac sĩa stoicus erat: in autupã¬
dis autẽ et de fensandis uoluptatibus
epicureus descripturis sanctis di¬
lucidissime cõnicisti. In qua tua sua¬
uissuua et predarissiuia disputatre.
satis euidenter apparuit nõ placuisse
auctoribus nris uel ipsi potias que
per eos loquta est ueritati onna pas¬

Expanded text:
habet, nullam habet. hoc si uerum est, habet, nullam habet. hoc si uerum est, confirmatur ista sententia. sed ego eam exponi uolo, non confirmari, quae per se ipsam est apud nos omnium philosophorum auctoritatibus firmior. et illud quidem de uirtutibus et uitiis si ueraciter dicitur, non est consequens, ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si ubus philosophis placuit, qui easdem uirtutes agendae uitae necessarias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani; quam eorum uanitatem in Iouiniano illo, qui in hac sententia Stoicus erat, in aucupandis autem et defensitandis uoluptatibus Epicureus, de scripturis sanctis dilucidissime conuicisti. in qua tua suauissima et praeclarissima disputatione satis euidenter apparuit non placuisse auctoribus nostris uel ipsi potius, quae per eos locuta est, ueritati omnia pa
Abbreviated transcription (Latin):
pctm operamimꝰ. redarguti a lege
quasi rransgressores. Uidett que
adiuodũ trans gressores legis appel¬
lat qui dicunt diuiti tu sedo hie.
et pauperi sta illic. Undene puta¬
rent cõtẽp̃tibile esse pctm̃ in hac inia
re legem transgredi sequutus adiũ
Quicũq autẽ totã legẽ sernauerit
offendat autẽ inuio factus est om¬
nium reus. Qui em̃ dixit nõmecha¬
beris. dixit et nõ occides. Qd si non
es transgressor legis propter illud
quod dixerat redarguti a lege qua¬
si trans giissores. Quecũ na sit. cõ¬
sequens iudetur isi aliomodo intel¬
ligendũ ostendatur ut qui dixe¬
rit diuiti sede hic et pauꝑi sta illic
huic ampliorẽ honorem quã illi
deferens. et idolatra et blasphemꝰ
et adulter et homicida: et ne quod
longũ est cũc ta cõmemorẽ reus
om̃iu criminũ iudicaudus est. Os¬
fendens quippe in uno factus est om¬
niũ reus At enĩ qui unã urtureꝵ
habet om̃es habet. et qui unãnõ

Expanded text:
peccatum operamini redarguti a lege peccatum operamini redarguti a lege quasi transgressores. uidete, quem ad modum transgressores legis appellet, qui dicunt diuiti: \'sede hic\' et pauperi: \'sta illic\'. unde, ne putarent contemptibile esse peccatum in hac una re legem transgredi, secutus adiunxit: quicumque autem totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. qui enim dixit: \'non moechaberis\', dixit et: \'non occides\'. quodsi non es transgressor legis propter illud, quod dixerat: redarguti a lege quasi transgressores. quae cum ita sint, consequens uidetur — nisi alio modo intellegendum ostendatur —, ut, qui dixerit diuiti: \'sede hic\' et pauperi: \'sta illic\' huic honorem ampliorem quam illi deferens, et idolatres et blasphemus et adulter et homicida et, ne — quod longum est — cuncta commemorem, reus omnium criminum iudicandus sit; offendens quippe in uno factus est omnium reus. At enim, qui unam uirtutem habet, omnes habet et, qui unam non
Abbreviated transcription (Latin):
ierit autẽ et panper in sordido habiu
et intendatis in eũ qui indutus est
ueste preclara et dicatis tu sodehic
bene. pauperi aure dicatis tu sta illic
aut sebe sub sc̃abello pedĩ tuoꝵ nõne
iudicatis apud nosmet ipos et facti
estisiudices cogitationũ urarũ:
Audite fratres iei dilec tissimi
Nonne deuselegit pauperesi hoc mũdo
diuites autẽ in fide et heredes regni qd̾¬
re pronusit dili gentibus se. Uos qutes
ex houorastis pauperẽ. propter ilsũ sti¬
licet cui dictũ est tusta illic cũha¬
benti anuilũ aureũ dictũ esser ru
se de hic bene. Ac deinde sequiti
eandem ipami smãm latius uersans
et explicans. Nonne inquit diui¬
tes per potẽtiam oppriuuĩt uos et
trahunt ad iuditia : Nonuc ip̃iblas¬
pheniant bonũ nonic quod inuota¬
tũ est suꝑ nos si quidem legeni per¬
ficitis regalem scdiũ scripturã dili¬
ges proxinũ fuũ sicut tripm̃n. bene¬
facitis. Si autẽ personas accipitus

Expanded text:
ierit autem et pauper in sordido habitu ierit autem et pauper in sordido habitu et intendatis in eum, qui indutus est ueste praeclara, et dicatis: \'tu sede hic bene\', pauperi autem dicatis: \'tu sta illic\' aut: \'sede sub scabello pedum meorum\', nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum? audite, fratres mei dilectissimi, nonne deus elegit pauperes in hoc mundo, diuites in fide et heredes regni, quod promisit deus diligentibus se? uos autem exhonorastis pauperem; propter illum scilicet cui dictum est: tu sta illic, cubenti anulum aureum dictum esset, Tu sede hic bene. Ac deinde sequitur, eamdem ipsam sententiam latius versans, et explicans: Nonne, inquit, divites per potentiam opprimunt vos, et trahunt ad judicia? Nonne ipsi blasphemant bonum nomen, quod invocatum est super vos? Si quidem legem perficitis regalem secundum Scripturam, Diliges proximum tuum sicut teipsum, benefacitis; si autem personas accipitis,