comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cesset: om̃sq ñ solum actus. s ce ip̃os
subtilissimos anime motus ꝑscrutet᷑.
atq duudicet: Hic gͦ ñ immerito
dicere potest: ds m̃s sꝑabo in eum. Et
attende qͦd ñ dixerit sꝑami. aut sꝑo: s
sꝑabo. Hoc inquit ẽ uotum meũ: hoc
ꝓpositum meũ: hec intentio cordis mei.
Reposita ẽ hec spes mea in sinu meo:
& in hac ꝑseuerabo. Sꝑabo in eũ. Nec
desꝑabo. nec frustra sꝑabo: quia male¬
dictus qui peccat in spe. & ncħominꝰ
qui peccat in desꝑatione: s nec ẽẽ uolo
dehis quiñ sꝑant in dño. Sꝑabo in qͥt
in eum. S iam dic nobis quo fructu:
qua mercede: quo lucro: Qm̃ iple libe¬
rauit me de la queo uenantiũ & a u̾bo
asꝑo. Sane la queũ hunc et hoc u̾bũ
in diem alterum: & sermonẽ si placet
alterum differamus¬

Expanded text:
non cesset; omnesque non solum actus, sed etiam ipsos non cesset; omnesque non solum actus, sed etiam ipsos subtilissimos animae motus perscrutetur atque dijudicet? Hic igitur non immerito dicere potest: Deus meus, sperabo in eum. Et attende quod non dixerit: Speravi, aut, spero; sed, sperabo. Hoc, inquit, est votum meum, hoc propositum meum, haec intentio cordis mei. Reposita est haec spes mea in sinu meo, et in hac perseverabo. Sperabo in eum. Non desperabo, nec frustra sperabo, quia maledictus qui peccat in spe, et nihilominus qui peccat in desperatione; sed nec esse volo de his qui non sperant in Domino. Sperabo, inquit, in eum. Sed jam dic nobis quo fructu, qua mercede, quo lucro? Quoniam ipse liberavit me de laqueo venantium, et a verbo aspero. Sane laqueum hunc et hoc verbum in diem alterum, et sermonem si placet, alterum differamus
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne dñs cadentẽ illum suscipit: qui
cet fidelis amina dño: susceptor m̃s es
tu. Possunt omĩa dicere creatoe meus
es tu. possunt et animalia dicere pastor
ms̃ es tu. possunt om̃s homines dr̃e
redemptor m̃s es tu: at uͦ susceptor m̃s
es tu. is tantũ potest dicere. qui habi¬
tat in adiutorio altissimĩ. Unde et ad¬
didit d̾s m̃s. Cur ñ d̾s̃ nr̃ Quia in
creatione. in redemptione. ceterisq cõ¬
munib beneficiis ẽ ds̃ om̃ium: s in
temptationib suis tanqͣm ꝓpͥum eum
habent singuli electoꝵ. Sic enim paratꝰ
ut uideri possit relictis omib aliis ei
soli oꝑam dare. Proptẽa expedit omĩ
anime dm̃ semꝑ attendere tanqͣm ꝓ¬
prium: ñ mͦ adiutorem. s etiã inspecto
eri: qui intuentẽ sedm̃ numqͣm desi¬
nit intueri: Aut quomͦ ñ quasi ꝓpͥũ
illum habere uidetur. qui sie eum suꝑ
se uidetur intentũ: ut omĩa interiora
et exteriora eiꝰ omĩ hora considerare

Expanded text:
Nonne Dominus cadentem illum suscipit, qui Nonne Dominus cadentem illum suscipit, qui cet fidelis anima Domino: Susceptor meus es tu. Possunt omnia dicere: Creator meus es tu; possunt et animalia dicere: Pastor meus es tu; possunt omnes homines dicere: Redemptor meus es tu. At vero Susceptor meus es tu, is tantum dicere potest qui habitat in adjutorio Altissimi. Unde et addidit: Et Deus meus. Cur non, Deus noster? Quia in creatione, in redemptione, caeterisque communibus beneficiis est Deus omnium; sed in tentationibus suis tanquam proprium eum habent singuli electorum. Sic enim paratus ut videri possit relictis omnibus aliis ei soli operam dare. 3. Propterea expedit omni animae Deum semper attendere tanquam proprium, non modo adjutorem, sed etiam inspectoreri, qui intuentem se Deum nunquam desinit intueri? Aut quomodo non quasi proprium illum habere videtur, qui sic eum super se videt intentum, ut omnia interiora ejus et exteriora omni hora considerare
Abbreviated transcription (Latin):
oporteat ad eum confugimus: solliciti si
scło detinent᷑: s alii collidunt᷑ alii ñ
qͥa dñs sub ponit manũ suam. S qͦmͦ
eos discernere poterimꝰ: ut segregemus
uixta dm̃i exemplũ agnos ab hedis iu¬
stos ab iniustis: Nam et iustus septies
cadit in die. Uerum hoc inter est inter
eoꝵ casus qͦd iustus suscipit᷑ a dño. idoq
resurgit fortior: iniustꝰ autẽ cum cecide¬
rit ñ adiciet ut resurgat: immo uͦ aut
in pudorẽ noxium. aut in impudentiã
cadit. Aut enim excusat qͦd fecit. & hic ẽ
pudor adducens peccatũ: aut fit ei frois
meretricis et iam nec dm̃ timet nec ho¬
minẽ reueret᷑: p̃dicatq peccatũ suum si¬
cut sodoma. Iustus uͦ suꝑ manũ dm̃ ca¬
dit: & miro quodanimꝰ etiã ipsum eipec¬
catum in iusticiã cooꝑat᷑. Scimꝰ enĩ q̃m
diligentib dm̃ omĩa cooꝑant᷑ in bonum.
Nonne cooꝑat᷑ nobis ille casus in bonũ:
unde et humiliores efficim᷑ et cautiores:

Expanded text:
oporteat ad eum confugimus; solliciti simoporteat ad eum confugimus; solliciti simsaeculo detinentur; sed alii colliduntur, alii non, quia Deus supponit manum suam. Sed quomodo eos discernere poterimus, ut segregemus juxta Domini exemplum agnos ab haedis, justos ab injustis? Nam et justus septies in die cadit . 2. Verum hoc interest inter eorum casus, quod justus suscipitur a Domino, ideoque resurgit fortior: injustus autem cum ceciderit, non adjiciet ultra ut resurgat; imo vero aut in pudorem noxium, aut in impudentiam cadit. Aut enim excusat quod fecit, et hic est pudor adducens peccatum; aut fit ei frons meretricis, et jam nec Deum timet, nec hominem reveretur, sed praedicat peccatum suum sicut Sodoma. Justus vero super manum Domini cadit, et miro quodam modo etiam ipsum ei peccatum in justitia cooperatur. Scimus enim, quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Nonne cooperatur nobis ille casus in bonum, unde et humiliores efficimur, et cautiores?
Abbreviated transcription (Latin):
in adiutorio altissimi. ait ꝓpħa. di¬
cet dño susceptor m̃s es tu: & refugium
meum. ds̃ m̃s sꝑabo in eum. Dicet ingr̃aꝵ
actione: confitens dño et miscdie eius.
suꝑ duplici adiutorio eiꝰ. Omnis enĩ qui
adhuc in adiutorio habitat᷑ ñ in regno:
et frequent̾ opus habet fugere: et inter¬
dum cadit. fũgere inqͣm dum in hoc cor¬
pore sumus: a facie temptationis ꝑseqͦn¬
tis oportet. Qͦd si minus celeriter fugimꝰ:
aliquando ut assolet impellim᷑. et euer¬
timur: s dñs suscipit nos. Ipse itaq re¬
fugium ẽ. ut uenientẽ cum stercoribus
boum pigroꝵ lapidatorẽ impigri fugi¬
amus. et euadere possimꝰ fedam nimis
lapidationẽ: ipse quoq susceptor ẽ. ut
etiam cum ceciderimꝰ ñ collidam᷑. qͣm̃¬
ipse supponit manũ suam. Cum gͦ temp¬
tationis impetũ sentimꝰ in cogitatione.
statim fugiamꝰ ad ipsum: & humilit̾ po¬
stulemꝰ auxilium. Qd si forte p̃occupaue¬
rit nos ut fit aliquando cũ tardiꝰ qͣm

Expanded text:
in adjutorio Altissimi, ait Propheta, dicet Domino: Susceptor meus es tu, et refugium meum; Deus meus, sperabo in eum. Dicet in gratiarum actione, confitens Domino et misericordiae ejus super duplici adjutorio ejus. Omnis enim qui adhuc in adjutorio habitat, non in regno, et frequenter opus habet fugere, et interdum cadit. Fugere, inquam, dum in hoc corpore sumus, a facie tentationis persequentis oportet. Quod si minus celeriter fugimus, aliquando ut assolet impellimur et evertimur, sed Dominus suscipit nos. Ipse itaque refugium est, ut venientem cum stercoribus boum pigrorum lapidatorem impigri fugiamus, et evadere possimus foedam nimis lapidationem . Ipse quoque susceptor est, ut etiam, cum ceciderimus, non collidamur, quoniam supponit manum suam. Cum ergo tentationis impetum sentimus in cogitatione, statim fugiamus ad ipsum, et humiliter postulemus auxilium. Quod si forte praeoccupaverit nos, ut fit aliquando, cum tardius quam
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Qd gͦ ait quis ẽ qui uincit mun¬
dũ. nisi qui credit q̃m iħc ẽ filiꝰ di: cum
ce ipse iam mundꝰ id credat: An ñ ipsi
qͦq demones credunt et contremiscun:
S dico. Putasne filium dĩ reputat iħm.
quisqͥs ille ẽ homo qui ipsiꝰ nec t̾ret᷑
cõminationib. nec attrahit᷑ ꝓmissio¬
nib: nec p̾ceptis obtemꝑat. nec confi¬
liis acquiescit: Nonne is etiam si fate¬
atur se nosse d̾m: factis tam̃ negat:
Porro fides sine oꝑib: mortua ẽ in seiz¬
ipsa. Nec sane mirũ uideri potest si ne¬
qua qͣm uincit: qui nec iuuit qͥdem. Qͤ
ris quenã sit uiuida &e uictoriosa fides.
Illa sine dubio ꝑ quã xp̃c habitat in

Expanded text:
s. Quid ergo ait: Quis est qui vincit mundum, nisi qui credit quia Jesus est Filius Dei, cum et ipse jam mundus id credat? An non ipsi quoque daemones et credunt, et contremiscunt? Sed dico: Putasne, Filium Dei reputat Jesum, quisquis ille est homo qui ipsius nec terretur comminationibus, nec attrahitur promissionibus, nec praeceptis obtemperat, nec consiliis acquiescit? Nonne is, etiamsi fateatur se nosse Deum, factis tamen negat? Porro fides sine operibus mortua est in semetipsa . Nec sane mirum videri potest si nequaquam vincit, qui nec vivit quidem. 4. Quaeris quaenam sit vivida et victoriosa fides? Illa sine dubio per quam Christus habitat in
Abbreviated transcription (Latin):
demiq qͥd dñici constitutꝰ pastor ouił
ãmoneat. Adũsariꝰ inqͥt ũr diabolus
tanqͣm leo rugiens. circuit querens
quem deuoret: cui resistite fortes in fide.
uides quẽadmodũ sibi ueritatis testi¬
monia concinant: Paulus fide regna
uicisse scõs: petrꝰ pͥncipi mundi resisten¬
dum in fide: iohes quoq hec ẽ inqͥt
uictoria que uincit mundũ fides nr̃a.
Sequit᷑. Quis enim ẽ qui uincit mun

Expanded text:
denique quid Dominici constitutus pastor ovilis denique quid Dominici constitutus pastor ovilis admoneat: Adversarius, inquit, vester diabolus, tanquam leo rugiens, circuit quaerens quem devoret; cui resistite fortes in fide . Vides quemadmodum sibi veritatis testimonia concinant. Paulus fide regna vicisse sanctos; Petrus principi mundi resistendum in fide; Joannes quoque: Haec est, inquit, victoria quae vincit mundum, fides nostra. 3. Sequitur: Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
post ipsum &e ab eis uincit᷑ mundꝰ. Bene
gͦ qd̾ natum ẽ ex dõ iuncit mundũ: ut
sit testimoniũ celestis generationis. ui¬
ctoria temptationis: &e sicut is qui filius
ẽ ꝑ naturã. mundũ cum suo pͥncipe
triumphauit: sic et nos uictores inue¬
miamur. quotqͦt sumꝰ filii adoptionis.
uictores sane. s in ipso qui confortat
nos: in quo & possumꝰ omĩa. qͥa hec ẽ
uictoria que uincit mundũ fides nr̃a.
fide siqͥdem in dĩ filios adoptam᷑: fidẽ
in nobis mundꝰ in maligno positꝰ odit
atq ꝑsequit᷑: fide quoq & uincitur
sicut scͥptum ẽ. Sc̃i ꝑ fidem uicert̃ reg¬
na. Quidni attribuat᷑ fidei uictoria᷑ cu¬
ius ẽ etiam uita : Iustus inqͥt ex fide
uiuit. Quotiens gͦ temptationi resi¬
stis. quotiens uincis malignũ: noliꝑ
priis tribuere uirib: noli in te. s magiᷤ
in dño głari. Quando enĩ fortis ille ar¬
mãtus tue cederet infirmitati ᷑ Audi

Expanded text:
post ipsum et ab eis vincitur mundus. 2. Bene post ipsum et ab eis vincitur mundus. 2. Bene ergo quod natum est ex Deo, vincit mundum, ut sit testimonium coelestis generationis victoria tentationis: et sicut is qui filius est per naturam, mundum cum suo principe triumphavit, sic et nos victores inveniamur quotquot sumus filii adoptionis. Victores sane, sed in ipso, qui confortat nos, in quo et possumus omnia: quia haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra. Fide siquidem in Dei filios adoptamur: fidem in nobis mundus in maligno positus odit atque persequitur; fide quoque et vincitur, sicut scriptum est: Sancti per fidem vicerunt regna . Quidni attribuatur fidei victoria, cujus est etiam vita? Justus, inquit, ex fide vivit . Quoties ergo tentationi resistis, quoties vincis malignum, noli propriis tribuere viribus; noli in te, sed magis in Domino gloriari. Quando enim fortis ille armatus tuae coderet infirmitati? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
mne qd̃ natum ẽ ex dõ: uincit
mundũ. Postqͣm unigenitꝰ dĩ
ñ rapinã arbitratꝰ eẽ se eqͣlem dõ: hoĩs
quoq dignatus ẽ fieri filius. & habitu
inuentus ut homo: ñ immerito iam
de celesti generatione exiguitas huma¬
na p̾sumit. Neq enim indignũ ẽ deo.
eoꝵ fieri patrẽ. quoꝵ se xp̃c fecerit frẽm.
Hinc ẽ qd beatꝰ ioħes qui sepiꝰ nobis ac
studiosius hanc comindat adoptionem
filioꝵ di. in ipso quoq eungłu siupͥn¬
cipio. quotqͦt inqͥt receꝑunt eum. de¬
dit eis potestatẽ filios di fieri. Huic gͥ
ex d̃o: iuncit mundũ. Quotqͦt enim fc̃¬
xp̃i. cum xp̃o eos mundꝰ odit: s cum
xp̃o suꝑatur. parit᷑ &e abipsis. Nolite
ait mirari si odit uos mundꝰ: scitote
qͥa me pͥorem uobis odio habuit. Et
item. Confidite inqͥt: qͥa ego uic mun¬
dum. Sic nimirũ manifesta fit sermõ
filii sui. uide conformationẽ. Post ipsũ
adoptant᷑ ut sit ipse pͥmogenitꝰ in mul¬
tis frĩb: post ipsum odit eos mundus:

Expanded text:
incit mundum. Postquam Unigenitus Dei non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, hominis quoque dignatus est fieri filius, et habitu inventus ut homo, non immerito jam de coelesti generatione exiguitas humana praesumit. Neque enim indignum est Deo, eorum fieri patrem, quorum se Christus fecerit fratrem. Hinc est quod beatus Joannes qui saepius nobis ac studiosius hanc commendat adoptionem filiorum Dei in ipso quoque Evangelii sui principio: Quotquot, inquit, receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Huic erex Deo, vincit mundum. Quotquod enim i, cum Christo eos mundus odit; sed cum Christo superatur pariter et ab ipsis. Nolite, ait, mirari si odit vos mundus: scitote quia priorem me vobis odio habuit . Et item: Confidite, inquit, quia ego vici mundum . Sic nimirum manifesta fit sermoniFilii sui . Vide conformationem. Post ipsum adoptantur, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; post ipsum odit mundus eos;
Abbreviated transcription (Latin):
bituri st̃ testimoniũ quos in celo ꝑa¬
ter susceꝑit tanqͣm filios et heredes:
filius asciuerit tanqͣm fr̃s et coheredes:
sp̃c sc̃s adherentes dõ unum sp̃m faci¬
et ẽẽ cum eo. Est enim sp̃c ipse indisso¬
lubile uincłm trinitatis: ꝑ quẽ sicut
pater et filius unũ sunt. sic et nos unũ
simus in ipsis: eo miserante qui pro
discipłis hoc ipsum orare dignatus ẽ¬

Expanded text:
bituri sunt testimonium, quos in coelo Pabituri sunt testimonium, quos in coelo Pater susceperit tanquam filios et haeredes, Filius asciverit tanquam fratres et cohaeredes, Spiritus sanctus adhaerentes Deo unum spiritum faciat esse cum eo. Est enim Spiritus ipse indissolubile vinculum Trinitatis, per quem sicut Pater et Filius unum sunt, sic et nos unum simus in ipsis, eo miserante, qui pro discipulis hoc ipsum orare dignatus e
Abbreviated transcription (Latin):
et sanguinẽ sp̃c: aqua quippe ce san¬
gius regnũ dĩ ñ possidebunt: interim
tam̃ aut uix aut nullomͦ inuenire ẽ
spm̃ sine illis: qm̃ hi tres inqͥt unũ sc̃.
ut quolibet ex his trib deficiente ad¬
ẽẽ cetera ñ p̃sumas. Simul uͦ iuncta te¬
stimonia ista credibilia facta sunt mimiᷤ
nec poterit cui in terris suppetunt. hec
carere testimonio uł in celis. Conficet᷑
di filium corã hominib. ñ uerbo neq
lingua: s oꝑe & ũitate: & filus quoq
confitebit᷑ eum coram angłis dĩ. An uͦ
ei deẽe poterit in testimonio pater: cui
filium uideat attestantẽ. Sine duhio s¬
fitebit᷑ &e ipse qd uiderit in abscondi¬
to. S neq sp̃c qͥdem apatre filioq dis¬
sentiet: quippe qui patͥs filiiq sit sp̃e.
Deniq quonãm᷑ careat testimonio eiꝰ
in celo: qui habere illud meruit &e in
quam forte dissonantiã suspiceris: hi
tres unũ sunt. Magnum ꝓfecto ha¬

Expanded text:
et sanguinem Spiritus aqua quippe et sanet sanguinem Spiritus aqua quippe et sanguis regnum Dei non possidebunt, interim tamen aut vix aut nullo modo invenire est Spiritum sine illis, quoniam hi tres, inquit, unum sunt: ut, quolibet ex his tribus deficiente, adesse caetera non praesumas. Simul vero juncta testimonia ista credibilia facta sunt nimis, nec poterit cui in terris suppetunt haec, carere testimonio vel in coelis. Confitetur Dei Filium coram hominibus non verbo, neque lingua, sed opere et veritate: et Filius quoque confitebitur eum coram angelis Dei. An vero ei deesse poterit in testimonio Pater, cui Filium videat attestantem? Sine dubio confitebitur et ipse quod viderit in abscondito. Sed neque Spiritus quidem a Patre Filioque dissentiet; quippe qui Patris Filiique sit Spiritus. Denique quonam modo careat testimonio ejus in coelo, qui habere illud meruit et in quam forte dissonantiam suspiceris, hi tres unum sunt. Magnum profecto ha
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to᷑ ut carnis qͥdem concupiscentia
ipsius mortificatione uincat᷑. quã
si meministis in sanguinis testimo¬
no diximus intelligendã: ocłoꝵ uͦ
concupiscentiã suꝑet studiũ cõpun¬
ctionis & assiduitas lacͥmaꝵͬ porro
ambitionis uanitatẽ uirtus carita¬
tis excludat: que sola castificat animũ.
sola purgat intentionẽ. Certũ qͥppe
triumphati mundi destimoniũ ẽ. si
corpus castiges ce subicias seruituti.
ne ꝑniciosa libertate seruiat uolup¬
tati᷑ si fletui p̾beas ocłos magis qͣm
petulantie. uł curiositati: si deniq
sp̃itali dilectione flagrans nulli am¬
mũ dederis uanitati. Merito sane unꝰ
ẽ qui in terra pariter & in celo testi¬
moniũ ꝑhibet sp̃e: qͥa siue corporisaf¬
flictio cessabit siue lacͥmaꝵ fons exsic¬
cabitur: s caritas nunqͣm excidit. Pre¬
libatio quedã in p̾senti ẽ: consummna¬
tiꝯ et plenitudo manet infuturo. ue
rũptam̃ licet maneat post aquam¬

Expanded text:
mento: ut carnis quidem concupiscentia mento: ut carnis quidem concupiscentia ipsius mortificatione vincatur, quam, si meministis, in sanguinis testimonio diximus intelligendam; oculorum vero concupiscentiam superet studium compunctionis et assiduitas lacrymarum; 908 porro ambitionis vanitatem virtus charitatis excludat, quae sola castificat animam, sola purgat intentionem. Certum quippe triumphati mundi testimonium est, si corpus castiges et subjicias servituti, ne perniciosa libertate serviat voluptati; si fletui praebeas oculos magis, quam petulantiae vel curiositati; si denique, spirituali dilectione flagrans, nulli animum dederis vanitati. 8. Merito sane unus est qui in terra pariter et in coelo testimonium perhibet Spiritus; quia sive corporis afflictio cessabit, sive lacrymarum fons exsiccabitur; sed charitas nunquam excidit. Praelibatio quaedam est in praesenti, consummatio et plenitudo in futuro manet. Verumtamen licet maneat post aquam
Abbreviated transcription (Latin):
ne designari: mem̃to & unicum ce
cotidianũ eẽ baptismũ. similiter &
martyriũ. Est enim marcyrii genꝰ
ana corporis afflictione: ẽ & baptis¬
mus aliqͥs in compunctione cordis.
&e lacͥmaꝵ assiduitate. Sic qͥ pꝑe in¬
firmis ce pusillis corde necẽẽ ẽ. ut qͦm
semel ꝓ xp̃o ponere ñ sufficiunt: sal¬
tem mitiori quodã. s diuturmori
martyrio sanguinẽ fundant. Sic ce
baptismi sacram̃tũ q̃m iterari non
licet. his qui sepuis in multis offen¬
dunt. frequenti oportet ablutione
ligentiꝰ intuere. Siqͥdem &e hociplũ
beatus iste ioħes indicat dicens: km̃i
nolite diligere mundũ neq ea que
inmundost̃. Omne enĩ qd in mun¬
do ẽ. concupiscentia carnis ẽ: & con¬
cupiscentia ocłoꝵ. & ambitio scłi.
Hee sunt tres turme. quas fecerunt
fecisse tres turmas. cum timeret a
facie esau: rediens de mesopotamia.
Et uobis gͦ adũsus triplex genus
temptationis triplici opus ẽ muni¬

Expanded text:
ine designari; memento et unicum et ine designari; memento et unicum et quotidianum esse baptismum, similiter et martyrium. Est enim martyrii genusana corporis afflictione. Est et baptismus aliquis in compunctione cordis et lacrymarum assiduitate. Sic quippe infirmis et pusillis corde necesse est, ut quem semel pro Christo ponere non sufficiunt, saltem mitiori quodam, sed diuturniori martyrio sanguinem fundant. Sic et baptismi sacramentum, quoniam iterari non licet, his qui saepius in multis offendunt, frequenti oportet ablutione ligentius intuere. Siquidem et hoc ipsum beatus iste Joannes indicat, dicens: Charissimi, nolite diligere mundum; neque ea quae in mundo sunt. Omne enim quod in mundo est, concupiscentia carnis est, concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi . Hae sunt tres turmae quas fecerunt fecisse tres turmas, cum timeret a facie Esau, rediens de Mesopotamia . Et vobis ergo adversus triplex genus tentationis triplici opus est muni
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scłi sanguine agni ĩmacłãti xp̃i
iħu Hic ẽ uerus legifer nr̃: apud quẽ
copiosa redemptio ẽ. Mortuus ẽ enĩ ñ
tantũ ꝓ gente: s ut filios dĩ qui disꝑ¬
si erant cong̾garet in unũ. Mem̃to
sane hunc ẽẽ ioħem qui uidit &e testi¬
moniũ ꝑhibuit. & scimus qͥa uerũ ẽ
testimomũ eiꝰ. exisse de latere dñi dor¬
mientis in cruce sanguinẽ simul ce a¬
quã: quo uidelicet dormienti nouo
ade. noua de latere suo ꝑferret᷑ pan¬
uenit: ut sit aqua et sanguis testimo¬
nium aduentꝰ eiꝰ fideiq uictricis. Non
solum autẽ: s testimoniũ ẽ maiꝰ his
anima que meret᷑ illud acciꝑe. Tres
enĩ st̃ qui testimoniũ dant in terra:
sp̃c. aqua &e sanguis. In aqua qͥdem
baptismũ intellige: in sanguine mar¬
tyrium: in sp̃u caritatẽ. Sp̃e enim ẽ
qui uiuificat: & fidei uita dilectio
Deniq si queris quid sp̃ui &e carita¬
additur aque et sanguim: cum eo¬

Expanded text:
hujus saeculi, sanguine Agni immaculati Christi hujus saeculi, sanguine Agni immaculati Christi Jesu. Hic est verus legifeo. Mortuus est enim non tantum pro gente, sed ut filios Dei, qui dispersi erant, congregaret in unum. Memento sane hunc esse Joannem, qui vidit, et testimonium perhibuit et scimus quia verum est testimonium ejus, exiisse de latere Domini dormientis in cruce sanguinem simul et aquam: quo videlicet dormienti novo Adae nova de latere suo proferretur par et sanguinem venit, ut sit aqua et sanguis testimonium adventus ejus, fideique victricis. Non solum autem, sed testimonium est majus his, anima quae meretur illud accipere. Tres enim sunt qui testimonium dant in terra; Spiritus, aqua, et sanguis. In aqua quidem baptismum intellige, in sanguine martyrium, in Spiritu charitatem. Spiritus enim est qui vivificat; et fidei vita, dilectio. Denique, si quaeris quid Spiritui et charitaadditur aquae et sanguini, cum, eo
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine: ad differentiã moysi arbit᷑r
accipiendũ. Moyses siqͥdem in aqua ue¬
nit: a qua &e nom̃ accepit ut moyses
uocaret᷑ Recolant qͥb nota ẽ hystoria
ueteris testam̃ti: quẽadmodũ in egyp¬
to dum pariisi omnes isrłitiei ger¬
minis necarent᷑ expositũ in aqͥs moy¬
sen tulerit filia pharaonis. Et uide
si ñ manifeste xp̃i et in hocipso uidet᷑
p̃cessisse sigura. Simili nempe cũ pha¬
raone etiã herodes suspicione laborais
ad cadẽ conũsus ẽ crudelitatis argu¬
m̃ta: s eodem mͦ ẽ & ipse delusus Utio¬
biq ꝓ uniꝰ suspecta ꝑsona trucidatur
numerositas pueroꝵ: utrobiq qui qͥ¬
rebat᷑ euadit. Et quomͦ moysen filia
pharaonis: ita xp̃m qͦq egyptus quȩ ñ
ĩmerito pharaonis intelligit᷑ filia sus¬
cipit conseruandũ. Manifeste tamen
plusqͣm moyses hic: utpote qui uen̾it
seruitute egyptia liberatio ñ moysi s
agni sanguine facta ẽ: liberandos nos
p̃figurans a uana nr̃a conũsatione

Expanded text:
sanguine, ad Moysi differentiam 907 arbitror accipiendum. Moyses siquidem in aqua venit, a qua et nomen accepit ut Moyses vocaretur. 5. Recolant quibus nota est historia Veteris Testamenti, quemadmodum in Aegypto, dum parvuli omnes Israelitici germinis necarentur, expositum in aquis Moysen tulerit filia Pharaonis . Et vide si non manifeste Christi et in hoc ipso videtur praecessisse figura Simili nempe cum Pharaone etiam Herodes suspicione laborans, ad eadem conversus est crudelitatis argumenta, sed eodem modo est ipse delusus . Utrobique pro unius suspecta persona trucidatur numerositas puerorum: utrobique qui quaerebatur evadit. Et quomodo Moysen filia Pharaonis, ita Christum quoque Aegyptus quae non immerito Pharaonis intelligitur filia suscepit conservandum. Manifeste tamen plus quam Moyses hic, utpote qui venerit servitude Aegyptia liberatio, non Moysi, sed Agni sanguine facta est, liberandos nos praefigurans a vana nostra conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs: tunc & uos apparebitis cum
ipso ingłã. Unde gła nisi de uictoria:
Aut quare cũ ipso apparebimꝰ: nisi qͥa
in ipso & uincimꝰ: Deniq si his tantũ
potestas data ẽ filios dĩ fieri qui susci¬
piunt. xp̃m: de his quoq solis intelligen¬
dumẽ qd̾ dicit᷑. omĩs qui natus ẽ ex dõ
uincit mundũ Inde ẽ qd̾ hic qͦq cum¬

Expanded text:
tolus, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . Unde gloria, nisi de victoria? aut quare cum ipso apparebimus, nisi quia in ipso et vincimus? Denique, si his tantum data est potestas filios Dei fieri qui suscipiunt Christum, de his quoque solis intelligendum est quod dicitur: Omnis qui natus est ex Deo, vincit mundum. Inde est quod hic q
Abbreviated transcription (Latin):
quia minimũ quiddã sit nr̃a ipsapeni¬
tentia. Pauꝑes sumus. parum dare possu¬
mus: attam̃ reconciliari possumꝰ ꝓ paruo
illo si uolumus. Totum qͦd dare possũ.
miserum corpus istud ẽ: illud si dedero
satis ẽ. Si quominꝰ addo corpꝰ ipsuis Nã
illud de meo ẽ: ce meum ẽ. Parunlus enĩ
natus ẽ nobis: & filius datus ẽ nobis.
De te dñe suppleo quod minꝰ habeo in me
O dulcissima reconciliatio: o satisfactio
suauissima. Ouere reconcihatio facilis.
s ꝑutilis: satisfactio parua. s ñ pariupen¬
denda. Etenim qͣm facilis mͦ: tam diffici¬
lis erit postea: & sicut mͦ nemo ẽ qui recon¬
ciliari ñ possit. ita post paululũ nemo qͥ
possit. qm̃ sicut benignitas apparuit. ult᷑
omnẽ spem. ultra omnẽ estimationem.
similem expectare possumꝰ uidicii distͥcdi¬
onẽ. Noligͣ contemnere cdli miscłiam.¬

Expanded text:
quia minimum quiddam sit nostra ipsa poeniquia minimum quiddam sit nostra ipsa poenitentia. Pauperes sumus, parum dare possumus; attamen reconciliari possumus pro parvo illo, si volumus. Totum quod dare possum, miserum corpus istud est; illud si dedero, satis est. Si quominus, addo et corpus ipsius: nam illud de meo est, et meum est. Parvulus enim natus est nobis, et filius datus est nobis . De te, Domine, suppleo, quod minus habeo in me. O dulcissima reconciliatio! o satisfactio suavissima! o vere reconciliatio facilis, sed perutilis! satisfactio parva, sed non parvipendenda! Etenim quam facilis modo, tam difficilis erit postea; et sicut modo nemo est qui reconciliari non possit, ita post paululum nemo qui possit: quoniam sicut benignitas apparuit ultra omnem spem, ultra omnem humanam aestimationem, similem exspectare possumus judicii districtionem. Noli
Abbreviated transcription (Latin):
necessarium fuit. Alioqum quid agerẽ:
audiens dñm uenientẽ: Nunqͥd ñ fuge¬
rem sicut adam qui a facie eiꝰ fugit s ñ
effugit: Nonne desꝑarem audiens quia
uenit ille cuiꝰ legem sic p̃uaricatꝰ sum.
cuiꝰ patientia sic abusus sum. cuiꝰ bene¬
ficio tam ingratus inuentus sum: Que
ci uocabulo. in nomine consolatorio:
ꝓ pterta et ipse dicit: quia ñ uenit ut
iudicet mundũ. s ut saluet᷑ mundus
ꝑ ipsum. Iam confidenter accẽdo: iam
supplico fiducialiter. Quid enĩtimeã:
quando saluator uenit in domũ meã÷
Ei soli peccaur: donatum erit quicquid
indulserit ille. utiq enim licet ei qͦd uult
facere. Ds̃ qui iustificat: quis ẽ qui con¬
demnec: Aut quis accusabit adu̾sus ele¬
ctos di:. Ppt̾ea gaudere nos oportet. qͦd
in nr̃a uenerit: nunc enim facilis ad in¬
dulgentiã erit. Deniq paruulus ẽ: leui¬
ter placaripotest. Quis enim nesciat qͥa
puer facile donat: Ecce siñ fuerit nob̃

Expanded text:
necessarium fuit. Alioquin quid agerem, necessarium fuit. Alioquin quid agerem, audiens Dominum venientem? Nunquid non fugerem, sicut Adam qui a facie ejus fugit, sed non effugit? Nonne desperarem, audiens quia venit ille cujus legem sic praevaricatus sum, cujus patientia sic abusus sum, cujus beneficio tam ingratus inventus sum? Quae dulci vocabulo, in nomine consolatorio? Propterea et ipse dicit quia non venit Filius ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Jam confidenter accedo, jam supplico fiducialiter. Quid enim timeam, quando Salvator venit in domum meam? Ei soli peccavi; donatum erit quidquid indulserit ille; utique enim licet ei quod vult facere. Deus est qui justificat, quis est qui condemnet? aut quis accusabit adversus electos Dei? Propterea gaudere nos oportet, quod in nostra venerit; nunc enim facilis ad indulgentiam erit. 4. Denique parvulus est: leviter placari potest. Quis enim nesciat quia puer facile donat? Ecce si non fuerit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
struit fidem. spem roborat. caritatem
accendit: quomͦ humanitas di: S angło
nr̃o id reseruatum ẽ qͦd aliitacuerunt.
Neq enim om̃s omĩa dicere congruũ
erat: ut a diũsis diu̾sa colligere gratu¬
lemur: et debitas singłis gr̃as referamus
Attam̃ unum ẽ in quo conueniunt apłs
& angłi qui de xp̃i natiuitate locunt᷑.
id est in nomine saluatoris. Ad mariam
qͥdem tanqͣm plenius edoctam ꝑ sp̃m.
gabriel loquens indicat nom̃ solum: &
uocabis inquiens nom̃ eiꝰ iħm. Ad ioseph
ueniens angłs ñ solum nom̃ ꝓtulit: sed
et causam eiꝰ interp̃tatꝰ edocuit dicens.
Et uocabis nom̃ eiꝰ iħm. Ipseenĩ saluũ
faciet ppłm suum apecratis eoꝵ. S et
pastorib quoq annuntiat᷑ gaudium
magnum: natum illis saluatorẽ xp̃m
dũm. Simile aliquid paulus loquitur.
Apparuit benignitas et humanitas sal¬
uatoris nr̃i dĩ. Bene dulce nom̃ nullus
ex ipsis tacuit: quia hoc mͥ maxime

Expanded text:
struit fidem, spem roborat, charitatem struit fidem, spem roborat, charitatem accendit, quomodo humanitas Dei? Sed Angelo nostro id reservatum est quod alii tacuerunt. Neque enim omnes 797 omnia dicere congruum erat, ut a diversis diversa colligere gratulemur, et debitas singulis gratias referamus. Attamen unum est in quo conveniunt Apostolus et angeli qui de Christi nativitate loquuntur, id est in nomine Salvatoris. Ad Mariam quidem, tanquam plenius edoctam per Spiritum, Gabriel loquens indicat nomen solum: Et vocabis, inquit, nomen ejus Jesum . Ad Joseph veniens angelus non solum nomen protulit, sed et causam ejus interpretatus edocuit, dicens: Et vocabis nomen ejus Jesum; ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Sed et pastoribus quoque annuntiatur gaudium magnum, natum illis Salvatorem Christum Dominum . Simile aliquid Paulus loquitur: Apparuit benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei. Bene dulce nomen nullus ex ipsis tacuit, qui hoc mihi maxime
Abbreviated transcription (Latin):
attendat homo qͣnta cura eiꝰ sit dõ. hinc
sciat. quid de eo cogitet aut quid sentiat.
Non interroges o homo ea que pateris:
s quȩ passus ẽ ille. Quanti te fecit. ex his
quȩ ꝓ te factus ẽ. agnosce: ut appareat
tibi benignitas eiꝰ ex humanitate. Qnͣto
enim minorẽ se fecit in humanitate: tan¬
to maiorẽ exhibuit in bonitate: & qͣnto
ꝓ me uilior. tanto mͥ carice est. Apparuit
inquit apłs benignitas & humanitas
saluatoris nr̃i dĩ. Magna plane & ma¬
nifesta benignitas. di humanitas: et
magnum benignitatiᷤ indiciũ declara¬
uit qui humanitati addere dĩ nomen
curauit. Et̃qͥdem ad mariã missus ga¬
briel angłs filium dĩ loquit᷑: s ñ noĩat
dm̃. Benedictus d̾s qui talem nobis de
nobisipsis angłm dedit: ut nr̃ ipse sup¬
pleret qͦd ille ñ dixit. Nam et ipse sp̃m
di habuit: & eius sp̃u locutus ẽ. qͦd nob̾
ual de necessariũ fuit. Quid enim sic in¬

Expanded text:
attendat homo quanta sit cura ejus Deo; hinc attendat homo quanta sit cura ejus Deo; hinc sciat quid de eo cogitet aut quid sentiat. Non interroges, o homo, ea quae pateris, sed quae passus est ille. Quanti te fecit, ex his quae pro te factus est, agnosce, ut appareat tibi benignitas ejus ex humanitate. Quanto enim minorem se fecit in humanitate, tanto majorem exhibuit in bonitate; et quanto pro me vilior, tanto mihi charior est. Apparuit, inquit Apostolus, benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei. Magna plane et manifesta benignitas Dei et humanitas! et magnum benignitatis indicium declaravit, qui humanitati addere nomen Dei curavit. 3. Et quidem ad Mariam missus Gabriel angelus Filium Dei loquitur, sed non nominat Deum. Benedictus Deus, qui talem nobis de nobis ipsis Angelum dedit, ut noster ipse suppleret quod ille non dixit. Nam et ipse spiritum Dei habuit, et ejus spiritu locutus est, quod nobis valde necessarium fuit. Quid enim sic in
Abbreviated transcription (Latin):
cum plenum miscd̾ia sua ds pater mi¬
sit in terra: saccum in qͣm in passione
concidendũ. ut effundat᷑ qͦd in eo la¬
tet p̃cium nr̃m: saccum utiq ce si par¬
uum. s plenum. Paruulus siqͥdem datꝰ
ẽ nobis: s in quo habitat om̃is plenitu¬
do diuinitatis Postꝙͣ enĩ uenit plenitu¬
do temporis: uenit et plenitudo diumi¬
tatis. Uenit in carne ut uł sic carnali¬
b exhiberetur: & apparente humanita¬
te benignitas agnosceret᷑. Ubi enim dei
innotescit humanitas: iam benignitas
latere ñ potest. In quo enim magis cõm̃¬
dare poterat benignitatẽ suam: qͣm
suscipiendo carnem meã: Meam inqͣm.
ñ carnem ade: io est qualem ille ha¬
buit ante culpam. Quid tantoꝑe decla¬
ret eiꝰ miscd̃iam: qͣm qͦd ipsam suscepit
miseriã: Quid ita pietate plenum: qͣm
qͦd dĩ uerbum ꝓꝑter nos factum ẽ fenũ:
Dñe quid ẽ homo qͥa reputas eum: aut
quid apponis erga eum cor tuum. Hic

Expanded text:
cum plenum misericordia sua Deus Pater micum plenum misericordia sua Deus Pater misit in terram; saccum, inquam, in passione concidendum, ut effundatur quod in eo latet pretium nostrum; saccum utique, etsi parvum, sed plenum. Parvulus siquidem datus est nobis, sed in quo habitat omnis plenitudo divinitatis. Postquam enim venit plenitudo temporis, venit et plenitudo divinitatis. Venit in carne, ut vel sic carnalibus exhiberetur, et apparente humanitate benignitas agnosceretur. Ubi enim Dei innotescit humanitas, jam benignitas latere non potest. In quo enim magis commendare poterat benignitatem suam, quam suscipiendo carnem meam? Meam, inquam, non carnem Adam, id est non qualem ille habuit ante culpam. Quid tantopere declaret ejus misericordiam, quam quod ipsam suscepit miseriam? Quid ita pietate plenum, quam quod Dei Verbum propter nos factum est fenum? Domine, quid est homo quia reputas eum? aut quid apponis erga eum cor tuum? Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
idem ꝓpħa. uirtutem inquit oꝑum suoꝵ
annunciabit ppło suo: uos in qͣm quos
ñ detinet occupatio scłaris attendite
que iam sit consolatio spiritalis. uos qͥ
ñ ignoratis exilium: audite quia de
celo uenit auxilium. Apparuit enim
benignitas et humanitas saluatoris nr̃i
di. Prius qͣm appareret humanitas: la¬
tebat benignitas. Si qͥdem et priꝰ erat.
sentiebat᷑: unde ec amultis ñ credebat᷑.
Multifarie quippe multisq modis lo¬
quebat᷑ dñs in ꝓpħis: ego inquiens co¬
gito cogitationes pacis & ñ afflictioĩs.
S qͥd respondebat homo afflictionẽ
sentiens. pacem nesciens: Quousq di¬
citis pax pax. & non ẽ pax: ꝓpt̃ hoc
angłi pacis amare flebant. dicentes. Dñe
quis credit auditui nr̃o: S nurlc credãt
homines uł uisui suo: quia testimoni¬
a dĩ credibilia facta sunt nimis. Ut enĩ
nec turbatum qͥdem lateat ocłm: in
sole posuit tabernacłm suum. Ecce pax
non ꝓmissa s missa: non dilata s da

Expanded text:
pheta: Virtutem, inquit, operum suorum annuntiavit populo suo ; vos, inquam, quos non detinet occupatio saecularis, attendite quaenam sit consolatio spiritualis. Vos qui non ignoratis exsilium, audite quia de coelo venit auxilium. Apparuit enim benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei. Priusquam appareret humanitas, latebat benignitas; siquidem et prius erat:sentiebatur; unde et a multis non credebatur. Multifarie quippe multisque modis loquebatur Dominus in prophetis , Ego, inquiens, cogito cogitationes pacis, et non afflictionis . Sed quid respondebat homo, afflictionem sentiens, pacem nesciens? Quousque dicitis, Pax, pax, et non est pax ? Propter hoc angeli pacis amare flebant , dicentes: Domine, quis credidit auditui nostro ? Sed nunc credant homines vel visui suo, quia testimonia Dei credibilia facta sunt nimis . Ut enim nec turbatum quidem oculum lateat, in sole posuit tabernaculum suum . 2. Ecce pax non promissa, sed missa; non dilata, sed d
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd postea docuit uerbo iam clamabat
exemplo. Discite a me quia mitis sum
& humilis corde. Nam de infautia dñi
parum aliquid audio: ex tunc iam usq
ad hunc tricesimũ annum nichil inue¬
nio. Nunc uͦ iam latere non potest: qui tã
manifeste demonstrat᷑ a patre. Nam in
pͥma quoq apparitione cum uirgine¬
matre uoluit apparere: qͦd uerecundia
quedam in uirginitate signaret᷑. Tercia
quoq apparitio eiꝰ in eungłio inuenitur.
&e hec nichilominus hodie celebrat᷑. Inui¬
tatus enim ad nuptias dñs. uino deficien¬
te compassus eoꝵ uerecundie aquã mu¬
tauit in uinũ. Hoc etiam sicut ait euͣnge¬
lista: signoꝵ eiꝰ fuit mnitium. Itaq in pri¬
ma apparitione homo uerus innotuit:
ubi inter ubera matͥs infans apparuit.
In scdã uͦ uerumẽẽ dĩ filium ꝑatͥs indi¬
cat testimoniũ. In tercia uͦ uerus ẽẽ ds̃
monstrat᷑ : ad cuius imꝑium nat᷑a mu¬
tatur. Tot testimoniis hodie confirma¬

Expanded text:
quod postea docuit verbo, jam clamabat quod postea docuit verbo, jam clamabat exemplo: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Nam de infantia Domini parum aliquid audio; extunc jam usque ad hunc tricesimum annum nihil invenio. Nunc vero jam latere non potest, qui tam manifeste demonstratur a Patre. Nam in prima quoque apparitione cum matre virgine voluit apparere, quod verecundia quaedam in virginitate signaretur. 8. Tertia quoque apparitio ejus in Evangelio invenitur: et haec nihilominus hodie celebratur. Invitatus enim ad nuptias Dominus, vino deficiente, compassus eorum verecundiae, aquam mutavit in vinum. Hoc etiam, sicut ait evangelista, signorum ejus fuit initium . Itaque in prima apparitione homo verus innotuit, ubi inter ubera matris infans apparuit; in secunda vero, verum esse Dei Filium Patris indicat testimonium; in tertia vero, verus esse Deus demonstratur, ad cujus imperium natura mutatur. Tot testimoniis hodie confirma
Abbreviated transcription (Latin):
ceat: qͦd odõs maiestatis offendatꝰ. Unde
&e ipse ait. Qm̃ quȩ placita sunt ei facio
semꝑ. Ipsum inquit audite. Ecce dñe iħu
dissimulas: Dui taciustiet ualde diu:
uł iam nunc loquendi licentiã habes a
patre. Qmͣdiu di uirtus et disapientia
qͣsi infirmꝰ aliquis &e insipiens lates
in ppło: qͣmdiu nobilis rex et rex celi fa¬
bri filium te pateris appellari pariter ce
putari: Etenim lucas eiingłista testatur.
suꝑbiam nr̃e uanitatis. Parum aliquid
scio. uł magis scire mͥ uideor: & iam silex
non possum. impudenter me et impru¬
denter ingerens & ostentans: ꝓmptuluᷤ
ad loquendum. uelox ad docendũ tar¬
duis ad audiendũ. Et xp̃c cum tanto cẽ¬
pore silebat. cum seipsum abscondebat:
nunquid inanem glam metuebat.
Quid timeret ab mani gła: qui ẽ uera
gła patͥs: Utiq tunebat: s ñ sibi. No¬
bis timebat ab illa: quib nouerat ẽẽ
tim̃dum. Nobis cauebat. nos instrue¬
bat. Tacebat ore. s instruebat oꝑe: et

Expanded text:
at, quod oculos majestatis offendat. Unde et ipse ait: Quia quae placita sunt ei, facio semper . Ipsum, inquit, audite. Ecce, Domine Jdissimulas? Diu tacuisti, et valde diu; sed jam nunc loquendi licentiam habes a Patre. Quandiu, Dei virtus et Dei sapientia, quasi infirmus aliquis et insipiens, lates in populo? Quandiu, nobilis Rex, et Rex coeli, fabri filium te pateris appellari pariter et putari? Etenim Lucas evangelista testatur superbiam nostrae vanitatis? Parum aliquid scio, vel magis scire mihi videor, et jam silere non possum, impudenter me et imprudenter ingerens et ostentans, promptus ad loquendum, velox ad docendum, tardus ad audiendum. Et Christus cum tanto tempore silebat cum se ipsum. abscondebat, nunquid inanem gloriam metuebat? Quid timeret ab inani gloria, qui est vera gloria Patris? Utique timebat; sed non sibi. Nobis timebat ab illa, quibus noverat esse timendum; nobis cavebat, nos instruebat. Tacebat ore, sed instruebat opere; et
Abbreviated transcription (Latin):
animalib. hoc columba in auib ẽ. Sũma
utriusq innocentia: summa mansuetudo:
summa simplicitas. Quid enĩ sic alienũ
ab omni malicia: sicut agnus et colũbaᷤ
Nocere ciqͣm nesciunt: ledere ñ noue¬
runt. S ne fortuito casu id euenisse cau¬
seris: eoce testimoniũ dĩ patris. Eoce ds̃
maiestatis intonuit: dñs suꝑ aquas mul¬
tas: & uox patris audita ẽ. hic ẽ filiꝰ m̃s

Expanded text:
animalibus, hoc columba in avibus est. Summa animalibus, hoc columba in avibus est. Summa utriusque innocentia, summa mansuetudo, summa simplicitas. Quid enim sic alienum ab omni malitia, sicut agnus et columba? Nocere cuiquam nesciunt, laedere non noverunt. Sed ne fortuito casu id evenisse causeris, ecce testimonium Dei Patris. Ecce Deus majestatis intonuit, Dominus super aquas multas , et Vox Patris a
Abbreviated transcription (Latin):
sit necessarium: Nunquid a patre: At
ds de dõ lum̃ de lumine. Nam in deo
peccatum cadere ñ posse quis nesciat:
An uͦ de matre : Nam et matrẽ habes:
s uirgo ẽ. Qd̾ gͦ peccatũ ex eatrahere
potiusti: que te sine iniquitate concepit.
ce salua in tegritate peꝑit: Quã macu¬
lam habere potest agnus sine macula:
Ego inquit ioħes a te debeo baptizari :
&e tu uenis ad me: Magna ut̾mq hu¬
militas: s nulla comparatio. Quomͦ
enim ñ humiliaret᷑ homo corã humili
dõ: Sine mͦ inquit dñs: sic enĩ decet noᷤ
implere omnẽ iusticiã. Acquieuit ioħes
et obediuit: baptirauit agnum dĩ &e aqͣs
lauit. Nos abluti sumꝰ ñ ille: quia nobis
lauandis aque cognoscunt᷑ ablute. S
fortassis minus credis ioħis testimonio.
quia et ipse homo ẽ: & potes habere
testimoniũ aduenientis columbe. Nec in¬
congrue ad indicandũ agnum dĩ ue¬
nit columba: quia nichil melius agno
conuenit qͣm columba. Qͦd agnus in

Expanded text:
sit necessarium? Nunquid a patre? At sit necessarium? Nunquid a patre? At Deus de Deo, lumen de lumine. Nam in Deum peccatum cadere non posse quis nesciat? An vero de Matre? Nam et Matrem habes, sed virgo est. Quod ergo peccatum ex ea trahere potuisti, quae te sine iniquitate concepit, et salva integritate peperit? Quam maculam habere potest Agnus sine macula? Ego, inquit Joannes, a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Magna utrimque humilitas, sed nulla comparatio. Quomodo enim non humiliaretur homo coram humili Deo? Sine modo, inquit Dominus: decet enim sic nos implere omnem justitiam . Acquievit Joannes, et obedivit: baptizavit Agnum Dei, et aquas lavit. Nos abluti sumus, non ille: quia nobis lavandis aquae cognoscuntur ablutae. 7. Sed fortassis minus credis Joannis testimonio, 799 quia et ipse homo est, et potes habere testimonium advenientis columbae. Nec incongrue ad indicandum Agnum Dei venit columba; quia nihil melius agno convenit quam columba. Quod agnus in
Abbreviated transcription (Latin):
ret dñm maiestatis: ¶alde qͥdem hu¬
miliaris dñe: numis absconderis: s io¬
hannẽ latere ñ poteris. Nonne ipse est
qui ꝑ maternũ uterum te nundũ na¬
tum nundum natus agnouit: Nonne
ipse ẽ qui ꝑ utriꝰq matern uteri pari¬
etes te agnouit: & quia turbis clamare
ñ potuit. saltem matrẽ suam motu exulta¬
tionis edocuit: Nunc autẽ quid: Uidit
eum iohes ait eungłista uenientẽ ad se.
&e ait. Eoce agnus di: qui tollit peccata
mundi. En ipse qui purgationẽ faciet
delictoꝵ: ecce sentinam nr̃am purgatu¬
rus aduenit. Et tam̃ post hoc cestimo¬
nium baptizari uult a iohanne. Tremit
ille. Quid mirum: Quid in qͣm mirum
si tremit homo. nec audet atring̾e scm̃
di uerticem: caput adorandũ angłis: re¬
uerendum potestatib: trem̃dum pͥncipa¬
tib: Baptitari uis dñe iħu: Ut quid enĩ
aut quid tͥ opꝰ fuit baptismate. Dunqͥd
sano opus ẽ medicina: aut mundatione
mundo: Unde tͥ peccatum: ut baptisma

Expanded text:
ret Dominum majestatis? Valde quidem hret Dominum majestatis? Valde quidem hmiliaris, Domine; in imis absconderis, sed Joannem latere non poteris. Nonne ipse est, qui per maternum uterum, te nondum natum nondum natus agnovit? Nonne ipse est qui per utriusque materni uteri parietes te agnovit; et, quia turbis clamare non potuit, saltem matrem suam motu exsultationis edocuit? Nunc autem quid? Vidit eum Joannes, ait evangelista, venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit pecmundi. En ipse qui purgationem faciat delictorum, ecce sentinam nostram purgaturus advenit: et tamen post hoc testimonium baptizari vult a Joanne. Tremit ille. Quid mirum? quid, inquam, mirum, si tremit homo, nec audet attingere sanctum Dei verticem, caput adorandum angelis, reverendum Potestatibus, tremendum Principatibus? Baptizari vis, Domine Jesu? Utquid enim, aut quid tibi opus fuit baptismate? Nunquid sano opus est medicina, aut mundatione mundo? Unde tibi peccatum, ut baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
comectabant᷑: ad bechleem uillam par¬
uulam diriguntur. Ingrediunt᷑ stabulũ:
inueniunt inuolutũ pannis infantulũ.
Non illis sordet stabulum: ñ pannis of¬
fendunt᷑: ñ scandalirant᷑ lact̾entis infan¬
tis infantia: ꝓcidunt uenerant᷑ ut regẽ.
adorant ut dm̃. S ꝓfecto qui illos ad¬
duxit. ipse et instruxit: & qui ꝑ stellã
foris ãmonuit. ipse in occulto cordis edo¬
cuit. Hecgͥ dñi declaratio clarificauit
hanc diem: & magoꝵ deuota ueneratio
deuotam fecit et uenerabilẽ. Nec sola
hȩc apparitio. s altera quedã sicut apa¬
trib nr̃is accepimꝰ hodie celebrat᷑: que
&e si longo post tempore. tam̃ fact̾a cre¬
dit᷑ hoc ipso die. Cum enim iam trigin
diuinitatẽ idem ipse ẽ & anni eiꝰ non
deficient: inter poplares turbas ad bap¬
tismum ioħis aduenit. uenit tanqͣm
unus e ppło: qui solus erat sine peccato.
Quis tunc crederet filium dĩ: quis puta¬

Expanded text:
conjectabant, ad Bethlehem villam parconjectabant, ad Bethlehem villam parvulam diriguntur; ingrediuntur stabulum, inveniunt involutum pannis infantulum. Non illis sordet stabulum, non pannis offenduntur, non scandalizantur lactentis infantia; procidunt, venerantur ut regem, adorant ut Deum. Sed profecto qui illos adduxit, ipse et instruxit; et qui per stellam foris admonuit, ipse in occulto cordis edocuit. Haec igitur Domini declaratio clarificavit hanc diem, et Magorum devota veneratio devotam fecit et venerabilem. 6. Nec sola haec apparitio, sed altera quaedam, sicut a patribus nostris accepimus, hodie celebratur; quae, etsi longo post tempore, facta creditur hoc ipso die. Cum enim jam Christudivinitatem idem ipse est, et anni ejus non deficiunt, inter populares turbas ad baptismum Joannis advenit; venit tanquam unus e populo, qui solus erat sine peccato. Quis eum tunc crederet Filium Dei? quis puta
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne et hic nobis ẽ magna consola¬
tio sicut in illo de quo locuti summus
oꝑe dicunt. Quid facitis omagi quid
facitis: Lactentem puerum adoratis.
in tugurio uili. in uilib pannis: Ergo¬
ned̾s ẽ iste: Os̃ certe in templo sco suo.
dñs in celo sedes eius: & uos eum que¬
ritis in uili stabulo. in matͥs gremio: Qͥd
facitis qͦd & aurum offertis: Ergo rex
ẽ ipse: Et ubi aula regia. ubi thronus:
ubi curiȩ regalis frequentia: Nunqͥd
aula ẽ stabulũ thronus p̃sepium: curiȩ
frequentia ioseph et maria: Quomõdo
ita insipientes facti sunt uiri sapientes:
ut adorent paruulum despicabilem tã
sit. Quia enĩ ꝑ sapientiã mundꝰ in sapi¬
entia sua dm̃ cognoscere ñ poterat:. pla¬
cuit do ꝑ stultitiam p̾dicationis saluos
facere credentes. Nonne tim̃dum erat
fr̃s. ne scandalizarent᷑ uiri isti: & illusos
se crederent. cum tanta in digna uid̾ent:
A regia ciuitate ubi regem querendum

Expanded text:
Nonne et hic nobis est magna consolaNonne et hic nobis est magna consolatio, sicut in illo, de quo locuti sumus, 798 sed opere dicunt. Quid facitis, o Magi? Quid facitis? Lactentem puerum adoratis, in turgurio vili, in vilibus pannis! Ergone Deus est iste? Deus certe in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus; et vos eum quaeritis in vili stabulo, in matris gremio. Quid facitis, quod et aurum offertis? Ergo rex est ipse? Et ubi aula regia, ubi thronus, ubi curiae regalis frequentia? Nunquid aula est stabulum, thronus praesepium, curiae frequentia Joseph et Maria? Quomodo ita insipientes facti sunt viri sapiut adorarent parvulum despicabilem tam s. Quia enim per sapientiam mundus Dominum cognoscere non poterat, placuit Deo per stultitiam salvos fieri credentes . Nonne timendum erat, fratres, ne scandalizarentur viri isti, et illusos se crederent, cum tanta indigna viderent? A regia civitate, ubi regem quaerendum