comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extuncta est altus amiius arma
non tañta defrĩone socioꝵ nõ ꝯspi¬
yatione. degum atq gentiu nõ tot
infelicibus prelus ac riuimis pene ulti¬
mis uicti sunt nuilla umꝙͣ apud illos
pacis mentio. nullum diffidentie uesti¬
giũ. nulla demq insi alta ꝓrsus et
nuicta ꝯsilia. hoc sane quid est aluid
quĩ uirtute aninui fortitudine duri¬
ciem mollire. atq illam impndorẽ
sui et amorem tui cogere. tandem
autem ut dignũ erat em̾sere et nul¬
lies strati altius surrexere ut non
hostes tantũ suos modo tani for¬
midabiles s totum mox ex ordine
frarum orbem uirtus illis ac for¬
tuna fubiceret D Uictus sum
fateor R. Iunt demũ incixis
nosse fortunam et hoc saltem bõi
fugiens nuenisti nemo ferme res
mas gratis disciti. multos docet
exꝑiencia quos scola non docuit
et p̾ceptoris surdum caput bausit
oculos quod auribus non ualebat
nulla rerum humianaꝵ c̾tior ingr̃a
ꝙͣ aduersitas. nulla distuciendis

Expanded text:
extincta est, cuius animus arma extincta est, cuius animus arma non tanta defectione sociorum, non conspiratione regum ac gentium, non tot infelicibus preliis ac ruinis pene ultimis victi sunt, nulla unquam apud illos pacis mentio, nullum diffidentie vestigium, nulla denique nisi alta prorsus et invicta consilia. Hoc sane quid est aliud quam virtute animi fortune duritiem mollire, atque illam in pudorem sui et amorem tui cogere? Tandem igitur, ut dignum erat, emersere, et milies strati surrexere altius, ut non hostes tantum suos modo tam formidabiles, sed totum mox ex ordine terrarum orbem, virtus illis ac fortuna subiceret. Victus sum fateor. Nunc demum incipis nosse fortunam, et hoc saltem boni, fugiens, invenisti: nemo ferme res magnas gratis discit; multos docet experientia, quos schola non docuit, et preceptoribus surdum caput hausit oculis quod auribus non valebat. Nulla rerum humanarum certior magistra quam adversitas, nulla discutiendis
Abbreviated transcription (Latin):
timor euanuit sperare incipies
hec est eorum series affectuũ nã cũ
spes ac metus de futuro suit iam
nt futurũ p̃t esse quod speras sic
futurũ desiit quod tinebas O M¬
agno p̃lio uictus sumi R Tamen
ne amio uictus sis niempe si ille ce
cidit acrũ est Merũsti ut mcellus
prelio uictus die ꝓximo niaciem re¬
diit nictorem q suum minore quã
ab alio pridie uictus erat prelio bicit
Et iulius cesar ad duraciũ inferior
ad pharsaliam mox ingenti prelio¬
uitit uictor sine Multi prelio uicti
bello fuuere uictores non cadunt aĩ
uirorum fortiũ unius lucis euentu
Nou pignamimi tm̃i s longammes
sunt uictus hodie cras pugnabis
cautius ducis autem in faustam
prelia quasi tristes fidi q ẽdocent
ing̃ri atq nbi sic erratum plagis
ãmonent sic agricolam sterilitris
Architectum lapsus edium equitẽ
casus trebri. nautam graues pro¬
celle errado discit᷑  Uictus sũ¬
R̾ Non est uictus nisi qui se uic¬
tum tredit tuiꝰ spes obruta et

Expanded text:
timor evanuit, sperare incipies: hec est horum series affectuum. Nam cum spes ac metus de futuro sint, iam, ut futurum potest esse quod speras, sic futurum esse desiit quod timebas. Magno prelio victus sum. Tantum ne animo victus sis. Nempe ille si cecidit, actum est. Meministi ut Marcellus prelio victus, die proximo in aciem rediit, victoremque suum maiore quam ab illo pridie victus erat, prelio vicit; et Iulius Cesar, ad Dyrrachium inferior, ad Pharsaliam mox ingenti prelio victor fuit. Multi, prelio victi, bello fuere victores. Non cadunt animi virorum fortium unius lucis eventu: non magnanimi tantum, sed longanimes sunt. Victus hodie, cras pugnabis cautius. Ducis artem, infausta prelia, quasi tristes fidique edocent magistri, atque ubi sit erratum plagis admonent. Sic agricolam sterilitas, architectum lapsus edium, equitem casus crebri, nautam graves acuunt procelle: errando discitur. Victus sum Non est victus nisi qui se victum credit, cuius spes obruta et
Abbreviated transcription (Latin):
tiuent ea eñĩ ut ex incendio ac
nanfragio sic adu̾so exp̃lio effe¬
runt᷑. nec illa tiũ que in anuus
non quis quis bello unicit᷑ belliis
simul spoliatur laudibus litet
armis amisẜ ex acie fugientem
quodq est mauis in acie ꝑ eñtẽ
secum ducis exiimi nomen ferre
Nam et ad thermaphilas leom¬
dum non tam uictum quã uni¬
cendo fatigatum int̾ ingentes
stratorimi hostiũ cuiunlos cecidisse
cum sius grece memorant hystorie
quam deiphebo famã maro applicat
ut in campis emachiis si lucano
creditur stetit ordine tercio infelix
acies et nouissuno p̾lio quod in af¬
frica cum hambale gestum est nͨ
melius nistrui aciem nec ac̾us po¬
tuisse pugnari ut de uictore uictꝰ
sic de uicto itidem uictor ip̃e ꝯfessꝰ
est nt̾q ingens rerum taliũ extiã¬
tor Quid amisit autẽ. quã uerã
artis sue gloriam at bene gesto rei
De bello ciuili.D

Expanded text:
tinent. Ea enim ut ex incendio ac tinent. Ea enim ut ex incendio ac naufragio, sic adverso ex prelio efferuntur. Nec illa tantum que in animis non, quisquis bello vincitur, bellicis simul spoliatur laudibus; licet etiam armis amissis ex acie fugientem, quodque est maius, in acie pereuntem, secum ducis eximii nomen ferre. Nam et ad Thermopylas Leonidam non tam victum quam vincendo fatigatum, inter ingentes stratorum hostium cumulos occidisse, cum suis Grece memorant historie; quam Deiphebo famam Maro applicat; et in campis Emathiis, si Lucano creditur, stetit ordine certo infelix acies. Et novissimo prelio quod in Africa cum Hannibale gestum est, nec melius instrui aciem, nec acrius potuisse pugnari, ut de victore victus, sic et de victo itidem victor ipse, confessus est, uterque ingens rerum talium extimator. Quid amisit autem, qui veram artis sue gloriam et bene geste rei 74 DE BELLO CIVILI
Abbreviated transcription (Latin):
Speratam uictoriã amisi R Si
speratã ꝓiudenciã quesnusti nõ
spernenda ⁊erum ꝑmutatio uideri
d D Uictus sum bello R Bel¬
lo uictus lib̾tatem retinet ac ui¬
tam uicio aũt uictus utrũ amittit
quisquis illi igit᷑ suct̃ũbit uere uin¬
cit᷑ D uictus sum R Quid sc̃is
an illud magno pompeyo thesa¬
lico dictũ die tibi ꝯueniat uince̾ᷤ
penis erat ut dampri plus sit
pcc̃i minus solet habere qui uiici᷑
lucrum ingens quod optantes
quidam nõ unici mõ s mori ec̃
elegerũt et ꝓfecto m̾cant᷑ egregie
qui morte corporis quermit salu¬
gaudent bomis angunt᷑. tant a
honũ mentes hebetat cect as¬
D Uictus sum E P̃t id quidem
tibi non scĩe nulitaris mopia s
fortiuto ꝯtigisse nusꝙͣ eñi fortuã¬
tior ut ita dixermi est fortuna
ꝙ̃ in p̃lio cum multa alibi illit
omĩa posse illam ꝙbibent D plio
uictus excessi EaAt non ꝯtinue
nudus pũt arma uictis ciuferri
uera aũt bona que sunt arma
amiui eciam qui uidetur eicti re¬

Expanded text:
eratam victoriam amisi. Si insperatam prudentiam quesivisti, non spernenda rerum permutatio videri debet. Victus sum bello. Bello victus libertatem retinet ac vitam, vitio autem victus utranque amittit; quisquis igitur illi succumbit vere vincitur. Victus sum. Quid scis an illud Magno Pompeio Thessalico dictum die, et tibi conveniat: Vincere peius erat? Ut damni plus, sic peccati minus solet habere qui vincitur: lucrum ingens, quod optantes quidam non vinci modo, sed mori etiam elegerunt. Et profecto mercantur egregie qui, morte corporis, querunt anigaudent, bonis anguntur: tanta hominum mentes habet cecitas. Victus sum. Potest id quidem tibi non scientie miltaris inopia, sed fortuito contigisse. Nusquam enim fortunatior, ut ita dixerim, est fortuna, quam in prelio; cum multa alibi, illic omnia posse illam perhibent. Prelio victus excessi. At non continuo nudus: possunt arma victis auferri; vera autem bona, que sunt arma animi, etiam qui videntur victi re
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ ac largitas babetur. tuq ĩp̃e
si assuerisses mnopie ubert atem hũc
et copiam iudicares tm̃i in iudicia
tantam q unu habet. ⁊ũc quid ani¬
⁊um s temꝑata fastidiunt qui sic¬
ꝑuacius assuenere qua nulla in cuor
procella modestiẽ est D Sterilitas
urget in solita A Semquiden
fortiores uiros stenligor plaga fert
sterilior meltoris molliores neq fert
modo s facit atq alibinatos du¬
rat atq mollit sit mollunt gallos
p̾mũ post romanos asya alexandꝵ
babylon. hambalem capua. contͣ
uero roniinam indolem durauit et
dtotos in morem acuit illa arens
et scopulosa pars ligurum Te quẽ
copia molliebat duret in opia so¬
brietatem te doceat ager tuus et
quod agri uberes nequuẽ glebe
faciunt aridule. nemo despicien¬
dus est. ingr̃ discipline utilis disce
bene uiuere. disce nel senex disce uł
noleus disce deniq nel indignans
De uillico malo et superbo

Expanded text:
eficium ac largitas haberetur, tuque ipse eficium ac largitas haberetur, tuque ipse si assuevisses inopie, ubertatem hanc et copiam iudicares; tantum in iudicio tantamque vim habet: nunc quid mirum si temperata fastidiunt, qui supervacuis assuevere? Qua nulla maior procella modestie est. Sterilitas urget insolita. Sepe quidem fortiores viros sterilior plaga fert, fertilior molliores; neque fert modo, sed facit atque alibi natos durat aut mollit; sic mollivit Gallos primum, post Romanos, Asia, Alexandrum Babylon, Hannibalem Capua; contra vero Romanam indolem duravit et cotis in morem acuit illa arens et scopulosa pars Ligurum. Te quem copia molliebat, duret inopia. Sobrietatem te doceat ager tuus, et quod libri uberes nequivere, glebe faciant aridule. Nemo despiciendus est magister discipline utilis: disce bene vivere, disce vel senex, disce vel nolens, disce vel indignans. 59 DE VILLICO MALO AC SUPERBO
Abbreviated transcription (Latin):
et dabit uobis peticiones cordis ur̃is q̃
ubi ceꝑitis in dño delectau auare esse
non poteruntꝭ neq in iuste Reuelate
dũo uiam urãmi et specate in eo et ip̃e
faciet Iactate super dm̃ũ curani urãm¬
et sperate on eo et ip̃e uos enutriet
qui celesti manu editi non insi tra
cogitatis terram q diligitis Nolite
auras pliuuas q et tempestates y¬
roneas aucupari aut p̾cari nolite
int̾ram spem habere s in illo qui
respicit tram et facit eam tremere
qui de saxo durismio fontes liqui¬
dos eruit qui te deniq ab agello tuo
falli passus est ut an eo spem pone̾s
qui non faltitur Q Multum de¬
solita copia demptimi est R Id mõ
subducitur. quod plus equo uel de¬
derunt animi p̃cedentes uel sequẽ¬
tes dabunt modestie quantulucũz¬
est. sat est Auaricia lucro crescit
est copia parce malis tuis deuii ãꝙͦ
quo miꝰ copie miuꝯ erit nisolen¬
cie minꝰq libidinis adde ꝙ hec
cui ruris miuria apud multos bũ¬

Expanded text:
et dabit vobis petitiones cordis vestri, que ubi ceperitis in Domino delectari, avare esse non poterunt, neque iniuste. Revelate Domino viam vestram, et spectate in eo, et ipse faciet. Iactate super Domino curam vestram, et ipse vos nutriet. Quid, celesti manu editi, non nisi terram cogitatis, terramque diligitis? Nolite auras pluviasque et tempestates ydoneas aucupari aut precari, nolite in terram spem habere, sed in illo qui respicit terram, et facit eam tremere, qui de saxo durissimo fontes liquidos elicit, qui te denique ab agello tuo falli passus est, ut in illo spem poneres qui non fallit. Multum solita de copia demptum est. Id modo subducitur quod plus equo vel dederunt anni precedentes, vel sequentes dabunt: modestie quantulumcunque sat est. Avaritia lucro crescit, est copia; patere malis tuis demi aliquid, quo minus copie, minus erit insolentie, minusque libidinis. Adde quod hec tui ruris iniuria, apud multos ben
Abbreviated transcription (Latin):
oportm̃tas ymbriũ germinã decor
agri spẽs pulus yb̾nus lutũ uernũ
estuu soles maturitas antumpnal
onnĩa cupidos inspẽm trahunt ut a¬
dentem scuppam flãma om̃s inten¬
dit ut manem puluereni flatus õe
impellit. sit auarun am̃i lucrũ õẽ
suspendit atq erigit omĩs que nõ
Rei modo s ut tenius spei iactura
confinidit atq deicit. s freuate mi¬
sea motus inconditos. et infmitan
concupiãm cohercete et spem tredulã
mille tandem delusam successibus
castigate. quid nt̃ celũ terramq ees¬
picitis. non aliunde sterilitas ꝙͣ adeo
ficem oꝑari et uinus artificii ꝑito homui
exhibendam reuerenciam non negete
deo pude at terrea uascula celeste m
fugulum arguere s in om̃ibus illi uo¬
ce ata animo gracias agite qui nc̃i¬
tatum ꝯscius ur̃arum neq cupidit a¬
tum nescius. illis succurrit. hĩis occire¬
rit utrobiq miseritors. utrobiq terribi¬
lis in consiliis super filirs honũ ut de

Expanded text:
opportunitas imbrium, germinum decor, opportunitas imbrium, germinum decor, agri species, pulvis hibernus, lutum vernum, estivi soles, maturitas autumnalis, omnia cupidos in spem trahunt. Ut arentem stupam flamma omnis incendit, ut inanem pulverem flatus omnis impellit, sic avarum animum lucrum omne suspendit atque erigit, omnisque non rei modo, sed vel tenuis spei iactura confundit ac deicit. Sed frenate, miseri, motus inconditos, infinitam concupiscentiam coercete, et spem credulam mille tandem delusam successibus castigate! Quid nunc celum terramque respicitis? Non aliunde fertilitas quam a Deo ficem operari, et unius artificii perito homini exhibendam reverentiam non negetis. Deo pudeat, terrea vascula, celestem figulum arguere, sed in omnibus illi voce atque animo gratias agite, qui necessitatum conscius vestrarum, neque cupiditatum nescius, illis succurrit, his occurrit. Utrobique misericors, utrobique terribilis, in consiliis super filios hominum, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
Cerilitate p̾mor añua R Nã
tibi stilitas grata. optime res oĩs
q̃rii colloe cognoscitur O Ffefellit ager
meam spemi R Non te ager fallit s
imꝓbitas cupiditasq Cmicta uobis
ad mitum successura ꝓnuttitis in so¬
lentes urõ digni iudicio quibus ipã
reriuu ꝑeat natura. que si sit uie ẜ¬
uare ausa. profuudam semel auari¬
nichil est satis. mexpletam liguerit
nisolens nobis et amara atq niuri¬
osa uidebitur non sunt autem nisti¬
cie nec modestie spẽs s in modia fig¬
menta desiderii Ea quidem fuicitis
enentura que cupitis si quid de est dãp¬
nũ dicitur Cuus ager suũ morem te¬
nuit et tu tuũ tenes terre et ei ub̾¬
tas ac sterilitas alt̾ria s cupiditas
oñu int̾p̃tes cum illa grate ac sobriẽ
hanc pacienter et fortiter ferre debiũtis
illam ꝯtempnitis hant deffetis ĩlla
timidos facit hec queauos O Ager
meliora pollicitus me fefellit E
Terram bob at rastris celum uotis
ac precibus fatigatis uentorũ spũs

Expanded text:
erilitate premor annua. Iam tibi fertilitas grata erit: optime res omnis contrarii collatione cognoscitur. Fefellit ager meam spem. Non te ager fallit, sed improbitas cupiditasque animi. Cuncta vobis ad nutum successura promittitis insolentes, vestro digni iudicio, quibus ipsa rerum pareat natura; que, si suum ius servare ausa, profundam semel avarinichil est satis, inexpletam liquerit, insolens vobis et avara atque iniuriosa videbitur. Non sunt he autem iuste nec modeste spes, sed immodici figmenta desiderii: ea quidem fingitis eventura que cupitis; si quid deest, damnum dicitur. Tuus ager suum morem tenuit. Et tu tuum tenes! Terre etenim ubertas et sterilitas alterna, sed cupiditas omnium interpretes, cum illam grate et sobrie, hanc patienter ac fortiter ferre debueritis, illam contemnitis, hanc defletis, illa tumidos facit, hec querulos. Ager meliora pollicitus me fefellit. Terram bobus ac rastris, celum votis ac precibus fatigatis. Ventorum spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
stultos adolescentes que non expedit
urgere dum bono suo inlibitum sic
licitum fore putant nq quid deccat
attendunt que sepe iam multis accrbr
ac tirepis interitus causa fuit G fforͣ
torporis rara est PAt breuissmrĩ
tempus erit qñ oris habitus frontẽ¬
squalentes arabunt inge/ letas ocu¬
loruni faces et lucida sidera mesta
teget nubes lene dentiũ ebur ac can¬
didum staber situs obducet atq atter¬

Expanded text:
stultos adolescentes quo non expedit stultos adolescentes quo non expedit urgere, dum bono suo ut libitum sic licitum frui putant neque quid deceat attendunt, que sepe iam multis acerbi ac turpis interitus causa fuit. Forma corporis rara est. At brevissimum tempus erit, quando oris habitus squalentes arabunt ruge, letas oculorum faces et lucida sidera mesta teget nubes, leve dentium ebur ac candidum scaber situs obducet atque atter
Abbreviated transcription (Latin):
quod hac uanitate mirabilius quot de¬
lectabilibus abstinẽt formosi Iune nes
quot suscipunit labores quanta sibr
inferunt supplicia ut formosiores nor
sint quidem sed appareant ius
forme studio ualitudnus et uoluptatis
in memores quantum uero int̾ comendñ
effunditur quot uonesta quot utilici qͦt
postremo nccĩa negligunt᷑ Tum ige᷑
urene caducum q uonũ et mane gan¬
Dium sine muidea babeo habes hostem
tuum domi quoda est pemis delecta¬
bilem ac blandum habes ⁊aptorem qe¬
tis at temꝑis ꝓpetũũ tortorem habes
et materĩa tortens laboris uberrmiam
disc̾minũ causas fomenta libidinum
Nec imorem querendi odn ꝙͣ amoris
aditum fres muliercuł forsan amabilis
odiosus uiris. aut certe suspectus nulla et
magis quam forma corporea ꝯuigalis
zelus attenditire milla em̃ ⁊ es ardentius
appetitur quam forma nulla am̃i mone̾
potencior atq ideo milla suspectior. G¬
forma corporis magna est R Solet hͭ

Expanded text:
quid hac vanitate mirabilius? Quot dequid hac vanitate mirabilius? Quot delectabilibus abstinent formosi iuvenes, quos suscipiunt labores, quanta sibi inferunt supplicia, ut formosiores non sint quidem sed appareant, unius forme studio et valitudinis et voluptatis immemores! Quantum vero inter comendum tempus effunditur, quot honesta interim, quot utilia, quot postremo necessaria negliguntur! Tuum igitur breve caducumque bonum et inane gaudium sine invidia tibi habeto. Habes hostem tuum domi quodque est peius, delectabilem ac blandum, habes raptorem quietis ac temporis perpetuumque tortorem, habes et materiam laboris uberrimam, discriminum causas, fomenta libidinum nec minorem querendi odii quam amoris aditum. Fies mulierculis forsan amabilis, odiosus viris aut certe suspectus. Nulla re magis quam forma corporea coniugalis zelus accenditur. Nulla enim res ardentius appetitur quam forma, nulla animum movere potentior atque ideo nulla suspectior. Forma corporis magna est. Solet hec
Abbreviated transcription (Latin):
tremum incidat persistendo durando q ꝯ¬
simut᷑ et in nchilum redit utq tantũ
gandii uemiens attulit quantũ fugrẽs
fert doloris. Het in fallor cepertꝰ erat
aliquando for mosus ille romanoꝵ mñceps
qui amite scribens. Scias inquit nec gͣ¬
si durabile ꝓp̾umq nature damũ esset nõ
intelligo quid tanto tempore expeteridũ
habeat iste non solidus nec in ip̃o hõie
insi insuperficie fulgens tenius decor młta¬
q feda contegens et horrenda leuissimo¬
q cunctis obtentu sensibus blandiens
et illudens Beris igitur eic mansuris
bonis delectari conuenit non falsis ataz
labentibus ¶ forma corporis elegantis¬
sima est R Mabes uelum eculio laqueũ
pedibus/ alis uiscum hand facile seu ua
discernere seu uirtitem sequi poteris seu
m altumi uolare animo Multos ad liones¬
ta pergentes forma detinint de torsit qz
ꝯ̃riam inpartem ¶ Forma corporis
mira est R Breue ais mira. nam

Expanded text:
ternum incidat, per sese stando durandoque cternum incidat, per sese stando durandoque consumitur et in nichilum redit neque tantum gaudii veniens tulit quantum fugiens fert doloris. Hec, ni fallor, expertus erat aliquando formosus ille Romanus princeps, qui amico scribens “scias” inquit “nec gr etiamsi durabile perpetuumque nature donum esset, non intelligo quid tantopere expetendum habeat iste non solidus nec in ipso homine nisi superficie tenus fulgens decor multaque feda contegens et horrenda levissimoque cutis obtentu sensibus blandiens et illudens. Veris igitur ac mansuris bonis delectari convenit, non falsis atque labentibus. Forma corporis elegantissima est. Habes velum oculis, laqueum pedibus, alis viscum; haud facile seu vera discernere, seu virtutem sequi poteris, seu in altum evolare animo: multos enim ad honesta pergentes forma detinuit detorsitque contrariam in partem. Forma corporis mira est. Bene ais: “mira”. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Orma corporis exniua est E
Nichilo firnnor est illa ꝙͣ tempo
tum es ueniens cum eo fugit Siste si
tempus põt. poterit forsan et forma
cansistere Gifforma corporis egreggra est¬
ꝑ fragili inter fundamento corpiu
ipra umbre in moren preterit tu mo¬
mentancũ corꝑis actidens tibi mansuꝵ
spandes . Nure queunt cicridentia stante
subiecto nequeunt illo ⁊ uente non ruc̾
At qui cunctis ex aualitatibꝰ que morta¬
liũ cum torpore fugiunt nulla uelocior
quam farma que mox ut amenũ flos¬
tulum oñdent ⁊p̃os inter oculos ir̃a¬
tiũ atq laudanciũ euanescit Prenis hũt
dumna perusserit leuis hunc aura deuis¬
serit subito nel muuite manus ungue
decerpitur uel p̃tereuntis calte dep̾mit᷑
denq gloriare et exulta ut lib. Uenit
ecce magnis passibur que te uelo tenui
detegat quanti esset for ma uiui hoĩs¬
mors õndit nec sola sed senectus et pan¬
corum spacio annoꝵ. ymo uel uiꝰ lucis
repentnia febricula postremo ut ichilcx¬

Expanded text:
orma corporis eximia est. Nichilo firmior est illa quam tempus; cum eo veniens, cum eodem fugit. Siste si potes tempus: poterit forsan et forma consistere. Forma corporis egregia est. Fragili niteris fundamento. Corpus ipsum umbre in morem preterit: tu momentaneum corporis accidens tibi mansurum spondes! Ruere queunt accidentia stante subiecto, nequeunt illo ruente non ruere. Atque cunctis ex qualitatibus que mortali cum corpore fugiunt nulla velocior quam forma, que mox ut amenum flosculum ostenderit, ipsos inter oculos mirantium atque laudantium evanescit: brevis hunc pruina perusserit, levis hunc aura decusserit, subito vel inimice manus ungue decerpitur vel pretereuntis morbi calce deprimitur. Denique gloriare et exulta ut libet: venit ecce magnis passibus, que te velo tenui latentem detegat. Quanti esset forma vivi hominmors ostendit; nec mors sola, sed senectus et paucorum spatium annorum, immo vel unius lucis repentina febricula. Postremo, ut nichil ex
Abbreviated transcription (Latin):
errare sibi uisum esse qru ait gracior est
pulcio uenieris in corpore uirus scribat
seneta michi tñ iure repñsus uide̾tur si
dixisset maior aut perfectior aut altior
mric qui dicendo gratior/ non ⁊em ip̃az
s spectanciũ iudicia respicit non michi
uisno est errare uirgilius qui bot ait
et ad summani ut michi inse solidum h
forme gratia nichil optabile sit si ulto
obuemit̾ ui.tuti addita neq utansq dc̃p̃¬
tio enor sit Dant illius ornamentun
dici paciar non in ainenũ uisni breue fũ
aic fragile Solum uero pondis aĩe
dixermi atq infaustunt tristis in sig¬
ne ludribrq
q deualitudĩe prospera . ib̃.

Expanded text:
Quamvis eum errare sibi visum esse, qui ait:Gratior est pulchro veniens e corpore virtus scribat Seneca, michi tamen iure reprehensus videretur, si dixisset “maior” aut “perfectior” aut “altior”; nunc, quia dicendo “gratior” non rem ipsam, sed spectantium iudicia respicit, non michi visus est errare Virgilius qui hoc ait. Et ad summam, ut nichil in se solidum habet forme gratia, nichil optabile, sic, si ultro obvenerit virtuti addita neque utriusque de pretio error sit, hanc illius ornamentum dici patiar, non inamenum visui, breve tamen ac fragile: solam vero pondus anime dixerim atque infaustum, tristis insigne ludibrii. 3 DE VALITUDINE PROSPERA Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ta forma est Esn hac ut in aliis mult̾
optanda mediocatas si hat tali forma t̾
placucris nec insi qua decet aliis placere
curaui̾s usus q fui̾s caste sobrie modeste
non exigna tue laudis accessio futura est¬
¶ Preclara facies.mimũ honestat P¬
proicisse multum glo̾sum fuit omitto
alios Apuriuam non natural forma¬
non nobilitauit s attersita deformitas

Expanded text:
ta forma est. In hac ut in aliis multis ta forma est. In hac ut in aliis multis optanda mediocritas. Sin hac tali forma nec tibi placueris nec nisi qua decet aliis placere curaveris ususque fueris caste, sobrie, modeste, non exigua tue laudis accessio est futura. Preclara facies animum honestat. Iproiecisse multis gloriosum fuit? Mitto alios: Spurinam non naturalis forma nobilitat sed acce
Abbreviated transcription (Latin):
ut non colore tm̃ s tenore alio sint
recta cormx eitq ageles humeri cr¬
rescut gnttur lene crispabitur aadas
manus et ⁊tcurnos pedes suspiceris
tuos non fuisse ¶ Quid multa uemet
dies quo te in speculo non cagnostes
et hec omma que ab eẽ multũ cxtiãs
nẽquit inꝓuisis monstris attonitus
non p̃dictum dicas . huit iam tibi si
unris dicto cicius eueritura demincio
qui si michi m̃t credis tunc te par¬
cius miraberis tñsformatum ¶b For̾
intorm clara est R. Quid si dicã
brcurus qnam illud apulci madan¬
renẜ exspecta paulisper et non eit¬
P Forma corporis hactenus est¬
ce cellerissquam mallem formani
añi excellentem est cm̃ et sua anine
pnlcatudo multo suauior cerciorq qmͣ corꝑi
et ip̃a quoq suis legibus decori ordinis at
apta suarum parciũ dispõne subsistent
Illam optare illi oꝑam impendere dignĩt
erat quam nec dies longa det̾reret net
morbus extingueret net mors ip̃a caduca¬
nũc nirranui G Certa nũt salteni insoli¬

Expanded text:
ut non colore tantum, sed tenore alio sint: recta cervix atque agiles humeri curvescent, guttur lene crispabitur, aridas manus et recurvos pedes suspiceris tuos non fuisse: quid multa? Veniet dies quo te in speculo non agnoscas et hec omnia que obesse multum extimas, ne quid improvisis monstris attonitus non predictum dicas, hic iam tibi, si vivis, dicto citius eventura denuntio, qui si michi nunc credis, tunc te parcius miraberis transformatum. Forma interim clara est. Quid hic dicam brevius quam illud Apuleii Madaurensis: “Expecta paulisper et non erit”? Forma corporis hactenus excellens est. Quam mallem formam anime excellentem! Est enim et sua anime pulchritudo, multo suavior certiorque quam corpori et ipsa quoque suis legibus decore ordinis atque apta suarum partium dispositione subsistens. Illam optare, illi operam impendere dignum erat, quam nec dies longa detereret, nec morbus extingueret nec mors ipsa; nunc caduca miramini. Certe nunc saltem insoli
Abbreviated transcription (Latin):
cellunt ansi eñĩ obstet liuor facile quisq
quo nise amat in alio ueneratur delcãri
quoq sacris ymaginibꝰ que spectantes
bũficii celestis amonent piũ sepe excitandis¬
q cũs utile ꝓphane antem et si inteidum
moueant atq erigant ad u̾tutes dum re¬
pentes amini rerũ mobiliũ mẽmoria ca¬
lescunt. Amande tñ aut coleude equo ampliꝰ
non sunt ne aut sculticie testes aut auari¬
cie m̃istre aut fidei sint ⁊ ebelles aut religi¬
oui uire et p̃cepto illi famiosissimo Custo¬
dite uos a sinuilacrs ꝓfecto antem se hic
quoq illum aspicis qui solidam terram fcm̃
mobile uolubile celum fecit quiq nõ fic¬
tos sz ueros unios qz homines et quadrupes
terre pisces mari celo uolutres dedit puto
ut prothognem atqz appollem sit et poli.¬
cletũ spernes et phidĩa
De uasis corĩthi-

Expanded text:
cellunt; nisi enim obstet livor, facile quisque cellunt; nisi enim obstet livor, facile quisque quod in se amat in alio veneratur. Delectari quoque sacris imaginibus que spectantes beneficii celestis admoneant, pium sepe excitandisque animis utile; prophane autem et si interdum moveant atque erigant ad virtutem, dum tepentes animi rerum nobilium memoria recalescunt, amande tamen aut colende equo amplius non sunt, ne aut stultitie testes aut avaritie ministre aut fidei sint rebelles ac religioni vere et precepto illi famosissimo: “Custodite vos a simulacris”. Profecto autem si hic quoque illum aspicis, qui solidam terram, fretum mobile, volubile celum fecit quique non fictos, sed veros vivosque homines et quadrupedes terre, pisces mari, celo volucres dedit, puto, ut Protogenem atque Apellem sic etiam Polycletum spernes et Phidiam. 42 DE VASIS CORINTHI
Abbreviated transcription (Latin):
qui magna gessissent aut mortem ꝓ
de publica obrissent quales decrete sũt
legatis arege uehienciu interfectis
quales la boratori ꝑtalie affricauo quas
illis magnitudo animi at spectata modestia
non recepitꝭ/ quasq post obitum recusare
non potuit ponebantur ingeniosis ac doc¬
tis uiris qualem positani segnnrꝰ uicto¬
dimo Nunt pomĩt duntibus magno
precio marmora ꝑegrma mercantibs
GArtificiose placent statue E Artifi¬
ciũ fere om̃ĩs recipit in ateria sencio aut
ut tua hec delectãcio plena sit igemi¬
inatorieq nobilitas iũcta ꝑficiet nea
hec tamien anro ipͣuis phidias queuerit
uera delectacio ulla est ant uera nobili¬
tas fex terre licet rutila intus mallei
forçipes carbones ingeniũ labor qz mecha¬
ma quid hic uere eptabile uere q mag¬
inficum fieri possit cogita E Non
delectari status non possui R De¬
lectari honu ingeniis si mõdeste fiat
tollerabile his p̃sertui qui ingemo ex¬

Expanded text:
qui magna gessissent aut mortem pro qui magna gessissent aut mortem pro republica obiissent, quales decrete sunt legatis a rege Veientium interfectis, quales liberatori Italie Africano, quas illius magnitudo animi ac spectata modestia non recepit quasque post obitum recusare non potuit; ponebantur ingeniosis ac doctis viris, qualem positam legimus Victorino: nunc ponuntur divitibus, magno pretio marmora peregrina mercantibus. Artificiose placent statue. Artificium fere omnis recipit materia. Sentio autem: ut tua delectatio plena sit ingenii materieque nobilitas iuncta perficiet; neque hic tamen aurum quamvis Phidiasque convenerint, vera delectatio nulla est aut vera nobilitas: fex terre licet rutila, incus, mallei, forcipes, carbones, ingenium laborque mechanici. Quid hinc viro optabile vereque magnificum fieri possit cogita. Non delectari statuis non possum. Delectari hominum ingeniis, si modeste fiat, tolerabile, his presertim qui ingenio ex
Abbreviated transcription (Latin):
tamen delectabile quid quo cereos aut ter¬
reos uultus aures non intelligo/ ¶ Nobi¬
libus statius delector Roluaricie consi¬
lium agnosco p̃cium ut auguror non ars
placet unam tu auream artificii mediotb¬
iuultis eneie atq marmorcis multo q max¬
nne palestricis preferenda dixcris hant ni¬
sule quidem ut se babet extimacio rerum
pñs hoc est aurum amaro non stattiam q
ut ex bili matiã nobilie sit puro rudis ex
auro fieri põt quanti uero tu statuam exti¬
mares siue ullam regis assirii exauro sex a¬
guita cubitorũ quam non odorasse capita¬
le fuit quaniq hodie multi ultro suamnt
facerent/ adorarent siue illam cribitoruui
quatuor quam ex ingenti copacior mruz
dictu regine egipcie factam legie puto nõ
anxie quere ciuꝯ modo esset artificis con¬
temptus de materia quesmsse/ Golrtifi¬
cposes oculos delectant statue A Fue¬
runt aliqñ statue insĩgnia uirtutũ ut
sunt illecebre oculornui ponebant᷑ hiis

Expanded text:
tamen delectabile, quid quo cereos aut tertamen delectabile, quid quo cereos aut terreos vultus ames non intelligo. Nobilibus statuis delector. Avaritie consilium agnosco; pretium, ut auguror, non ars placet. Unam tu auream artificii mediocris multis eneis atque marmoreis multoque maxime plasticis preferendam duxeris; haud insulse quidem, ut se habet extimatio rerum presens, hoc est autem aurum amare, non statuam: que ut ex vili materia nobilis, sic puro rudis ex auro fieri potest. Quanti vero tu statuam extimares, sive illam regis Assyrii ex auro sexaginta cubitorum quam non adorasse capitale fuit quamque hodie multi ultro suam ut facerent adorarent, sive illam cubitorum quattuor quam ex ingenti topazio, mirum dictu, regine Egyptie factam legis? Puto, non anxie quereres cuius esset artificis, contentus de materia quesivisse. Artificiose oculos delectant statue. Fuere aliquando statue insignia virtutum, nunc sunt illecebre oculorum: ponebantur his
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas statuarum quantuui ue apud au¬
tiquos el arissnuoꝵ q honã studĩ residũu¬
q huꝰ rei fuerit et angusti et uespasiau
at reli quoruui de quibus rauit dicere lon¬
gum et inꝑtinens cesarũ at regũ birorũ¬
q setundi ordiuis illustriũ sołers in qui¬
sicio et reꝑaturum cultus et stũdra et cõ¬
secratio iudicio sunt Accedit artificio famia
ta que tam magua utiq ꝑua de ⁊adice
nasci posse non uidentur / non fit de ni
de. quo serio magis tractant s hiis oñubꝰ
supra ⁊ñsum est Eo autem spectant it
intelligas quanto usu substandũ tam ui¬
tusto et tam ualido sit enori.¶ Wariis de¬
lector stutus R̾ Baruui quippe arcium
mauu naturam isiutanciũ unatu ꝙͣ plas
ac tenaci argilla que toguatis licit ar¬
tibus cunctis amiticior sit uirtuti aut rec¬
te minus inimita modestie in p̾mis et
fragilitati que magis fictiles ꝙͣ aureas
deorum ata hom̃i formas ꝓbant quid hͦ

Expanded text:
dignitas statuarum quantumve apud andignitas statuarum quantumve apud antiquos clarissimosque hominum studium desideriumque rei huius fuerit, et Augusti et Vespasiani ac reliquorum, de quibus nunc dicere longum esset et impertinens, Cesarum ac regum virorumque secundi ordinis illustrium solers inquisitio et repertarum cultus et custodia et consecratio indicio sunt. Accedit artificum fama ta, que tam magna utique parva de radice nasci posse non videtur. Non fit de nicde quo serio magni tractant. Sed his omnibus supra responsum est: eo autem spectant, ut intelligas quanto nisu obstandum tam vetusto et tam valido sit errori. Variis delector statuis. Harum quippe artium manu naturam imitantium una est quam ac tenaci argilla, que cognatis licet artibus cunctis amicior sit virtuti aut certe minus inimica, modestie in primis et frugalitati, que magis fictiles quam aureas deorum atque hominum formas probant. Quid hic
Abbreviated transcription (Latin):
dum eo q ꝑheninus corpus habent Quã
ob tausara ueterun nulle usꝙͣ cuiu ad¬
huc ni numerabiles suꝑsit statue unde
hec etao ut in multis erronea pacture in¬
Uentrix uult uider siue q inuentioni ꝓxi
elegantissima consinumatrix lunatrix a
tñ in genere quolib sculpture cuuiq in
om̃ibus siguis ac statius longe inparẽ
se negare temeraria ꝙms inprudene az
nen audeat cum p̃trrea pene ars una
phidem dico atq ip̃e ꝓculdubio suit coeue
ꝑiter q floruerunt si qui deui una etas
et appollem et pirgotileni et lisippum hũt
ꝙ huic patet quia simul hos ex om̃ibue alex¬
audri magni tumor maximus deelegit quoꝵ
qualibet igenii artisq fiducia facien at¬
gis attiugere nec nunor ideo furor hit qmͣ
⁊ eliqua ỹmo uero omĩs morbus fuuestior eo
quo stabiliori materia subuixus ¶ at me
statue delectant. Et Re te soluu ant ple¬
bris conutibus errantem putes quanta õłi

Expanded text:
dum eoque perennius corpus habent, quam dum eoque perennius corpus habent, quam ob causam picture veterum nulle usquam, cum adhuc innumerabiles supersint statue; unde hec etas in multis erronea picture inventrix vult videri, sive quod inventioni proximum elegantissima consummatrix limatrixque, cum in genere quolibet sculpture cumque in omnibus signis ac statuis longe imparem se negare temeraria quamvis impudensque non audeat, cum preterea pene ars una phidem dico, atque ipse procul dubio sint coeve pariterque floruerint, si quidem una etas et Apellem et Pyrgotelem et Lysippum habuit; quod hinc patet, quia hos simul ex omnibus Alexandri magni tumor maximus delegit, quoruqualibet ingenii artisque fiducia faciem regis attingere. Nec minor hic ideo furor quam reliqui, immo vero omnis morbus eo funestior, quo stabiliore materia subnixus. At me statue delectant. Non te solum aut plebeis comitibus errantem putes; quanta olim
Abbreviated transcription (Latin):
gradu liberalium haberetur/ mitto hec qm̃ et
intente brenitati et p̃ũti ꝓpoito quodam mõ
sunt aduersa biden em̃ pñt morbum ip̃m
cuiꝰ demedium pollicebant alere et ⁊erũ cla¬
niorum stuperitis amenciam excusare s iã
dixi nichil errori detrahit errantiũ magni¬
tudo p̃mo hec quideui ideo attigerii/ lique¬
ut/ mali huis quanta uis esset ad quam
tot tantis q sit ingeniis conspiratũ cui
et uulgus erorimu pñceps et ꝯsuetudinũ
gentrix longa dies cumulus ꝙ ingens om¬
scupor q aminos ab alciori furtun ꝯte m¬
placione dimoneat detrahat q Tu añt
si hec ficta et adiubrata furus mnambꝯ
usq adeo delectant attolle ocules tuos
ad illum qui os humanũ sensibus aĩl
intellectu celmiu astĩs/ floribus tram pĩxit
speriis quos mirabaris artificis
fuus diuersa ouateuia ¶ Delectant statue¬
R Accẽdunt hec quidemr ad naturam ꝓ¬
hec autem tangnut᷑ antegruiuq et soli¬

Expanded text:
gradu liberalium haberetur. Mitto hec quoniam et gradu liberalium haberetur. Mitto hec quoniam et intente brevitati et presenti proposito quodammodo sunt adversa: videri enim possunt morbum ipsum cuius remedium pollicebar alere et rerum claritas stupentis amentiam excusare. Sed iam dixi: nichil errori detrahit errantium magnitudo; immo hec quidem ideo attigerim, ut liqueret mali huius quanta vis esset, ad quam tot tantisque sit ingeniis conspiratum, cui et vulgus errorum princeps et consuetudinum genitrix longa dies cumulusque ingens omstuporque animos ab altiore furtim contemplatione dimoveat distrahatque. Tu autem si hec ficta et adumbrata fucis inanibus usque adeo delectant, attolle oculos ad illum, qui os humanum sensibus, animam intellectu, celum astris, floribus terram pinxit: spernes quos mirabaris artifices.finis, diversa materia. Delectant statue. Accedunt hec quidem ad naturam phe autem et tanguntur integrumque ac soli
Abbreviated transcription (Latin):
ex angurum unu gestus atq in mobiliũ
motus ymagniũ et postibus erumpentes
effigies ac uultum aspirancinu liueamẽta
suspendunt ut huit erupturas paulomi¬
nus p̃stoleris uoces et est hac in re ꝑicu¬
lum ꝙ hiis magna maxime capiunt᷑ in¬
gema itaꝙ sibi agrestis leto et breui stu¬
pore prete̾at Illic ingemosus suspirens ac
ueuerabundus inhercat oꝑosum sane nea
atq incrementa ⁊etexere et miracula
oꝑum et artifium industrias et p̾ncipũ
insanias et enornua quibus hec tñsma¬
Ra mertati ⁊ome intemplis deorum aut
cesaruiu inthalanus inq publicis pla¬
tere ac porticibus consecrarunt neq id
satis insi ip̃i huit arti dexteras atq
am mũ maiori ex̾cicio debitos applicarẽt
quod iaui ante nobilissimi phõrim gre¬
cie fecerant unde effectum ut pictura diu
quidem apud nos ut/ natu̾e ꝯĩctor nũ
ouines mnecauicas inp̃cio esset alpũd
graios uero si quis ꝑel plimo credit inp̾mo

Expanded text:
exanguium vivi gestus atque immobilium exanguium vivi gestus atque immobilium motus imaginum et postibus erumpentes effigies ac vultuum spirantium liniamenta suspendunt, ut hinc erupturas paulominus prestoleris voces; et est hac in re periculum, quod iis magna maxime capiuntur ingenia, itaque ubi agrestis leto et brevi stupore pretereat, illic ingeniosus suspirans ac venerandus inhereat. Operosum sane nequeatque incrementa retexere et miracula operum et artificum industrias et principum insanias et enormia pretia, quibus hec trans maria mercati Rome in templis deorum aut Cesarum in thalamis inque publicis plateis ac porticibus consecrarunt. Neque id satis nisi ipsi huic arti dextras atque animos maiori exercitio debitos applicarent, quod iam ante nobilissimi philosophorum Grecie fecerant; unde effectum ut pictura diu quidem apud vos, ut nature coniunctior, ante omnes mechanicas in pretio esset, apud Graios vero, si quid Plinio creditis, in primo
Abbreviated transcription (Latin):
meluis sit mala in perus et as prouehit
M o utiuaui que qui maiores urõs ua¬
nis an rebus fictile uiicitis eosdem serpis
equaretis uirtutem q tiiu illis et glãm
miranũ cũ quib ꝯ pictas tabulas sine
miror E S o mirus humani furor anmi
omĩa mirantis nsi se/ quo anter uetica nõ
solum artis s aiattire oꝑa nullũ mirabilius
¶Picte delectant tabule R Quid de hͦ
sentiant ex iam dictis intelligere potiusa oĩs
quidem trena delectatio si consilio regere
ad amorem celestis dirigeret et orignus ad¬
moneret nam quie uiuꝙͣ queso sini appetẽs
fontem odit at uos graues hui accliues
affixi q celum susciꝑe non audetis et obliti
opificem illum solis ac lune tanta cũ uo¬
luptate tenuissãs picturas aspicie atqr
Unde tũsitus erat ad alta dispositus illic
metam figitis intellectus ¶ ⁊ Pictis ta¬
Bnlis delector unice/ E Penutillo et to¬
loribus delectaris in quibus et p̃tiũ et ars
placet at uarietas et curiosa dispersio sit

Expanded text:
us, sic mala in peius etas provehit. Sed o utinam qui maiores vestros vanis in rebus facile vincitis, eosdem in seriis equaretis virtutemque cum illis et gloriam miraremini cum quibus pictas tabulas sine miror. O mirus humani furor animi omnia mirantis nisi se, quo inter cuncta non solum artis sed nature opera nullum mirabilius! Picte delectant tabule. Quid de hoc sentiam ex iam dictis intelligere potuisti; omnis quidem terrena delectatio si consilio regeretur ad amorem celestis erigeret et originis admoneret. Nam quis unquam, queso, rivi appetens fontem odit? At vos graves, humi acclives affixique celum suspicere non audetis et obliti opificem illum solis ac lune tanta cum voluptate tenuissimas picturas aspicitis atque unde transitus erat ad alta despicitis, illic metam figitis intellectus. Pictis tabulis delector unice. Penicello et coloribus delectaris, in quibus et pretium et ars placet ac varietas et curiosa dispersio. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tempris est / tot mĩt eciam uite ꝑicul
circũfulẜ s optandi pocius sꝑandi q¬
et ganisurum te sperare potes/ sic tñ ut
metuas doliturum GSi quid boni est
sencio unde sit et in illo gaudeo/ quodqd
autimi deest scio uride poscendimi sit
Et de ille spero R Het est uirtꝰ et
iam tritum iter ad uerum gandiũ inue¬

Expanded text:
tempus est, tot nunc etiam vite periculis tempus est, tot nunc etiam vite periculis circumfusis, sed optandi potius sperandique; gavisurum te sperare potes, sic tamen ut metuas doliturum. Si quid boni est, sentio unde sit et in illo gaudeo; quicquid autem deest, scio unde poscendum sit et de illo spero. Hec est virtus et iam tuum iter ad verum gaudium inve
Abbreviated transcription (Latin):
anticipat quod habere potuiss sponte sua
negligitsi quid̾ nl tam ꝓfectui aduer¬
sum ꝙͣ perfectionis opinio Ilemo studet
agere ꝙ poregisse se putat/ error h̾ sepe
magna sepe perantibus obsttit iamq
alta pensãtibus ¶ Uirtus pro huma¬
na capacitate plena est R Si onmẽ
uitam aut oculos ponis perq dies sin¬
gnlos actuũ at uerborũ et cogitationũ
racionem a te ip̃o exigis incormptus reꝵ
arbiter tuaꝵ uidebis ꝙͣtum uatui in aĩa
sit qnͣtum uicia occupent ¶ At saltẽ
ꝯĩs et mediocas est uirtus P In rebus
altissimis uix mediocatas locum habet
uerun si habeat non heti tamen gandii
materia s laboris et studii est. nan
quod ad sũm̃a disponit᷑ donet eo per¬
nemt non quiescit GAliqua est u̾tꝰ¬
ꝑ Hiuꝰ quo indiciũ linque aliis et
si qua est uirtus non ibi finis gandii
s millo ad queni uera per ardira uirtꝰ
ducit E am nempe phĩam ꝓfiteam᷑
que non fruendum uirtutib ꝯ sed utendiun

Expanded text:
anticipat, quod habere potuisset sponte sua anticipat, quod habere potuisset sponte sua negligit. Si quidem nil tam profectui adversum quam perfectionis opinio: nemo studet agere quod peregisse se putat. Error hic sepe magna parantibus obsistit iamque alta prensantibus. Virtus pro humana capacitate plena est. Si omnem vitam ante oculos ponis perque dies singulos actuum ac verborum et cogitatuum rationem a te ipso exigis, incorruptus rerum arbiter tuarum videbis quantum vacui in anima sit, quantum vitia occupent. At saltem communis et mediocris est virtus. In rebus altissimis vix mediocritas locum habet; verum habeat, non tamen hec gaudii materia sed laboris ac studii est. Nam qui ad summa disponitur, donec eo pervenerit non quiescet. Aliqua est virtus. Huius quoque iudicium linque aliis. Et, si qua est virtus, non ibi finis gaudii sed in illo ad quem vera per arduum virtus ducit; eam nempe philosophiam profitemur que non fruendum virtutibus, sed utendum
Abbreviated transcription (Latin):
fessio non uirtutis ¶ Uirtus longe
clarissmia ꝑ Fudamentũ uere uirtut̾
hĩlitas nec tanta claritas ulla est quan
elacio non obscuret scit ille qui clarissi¬
mus creatus seq ip̃m efferens ño obscurꝰ
tm̃ised pũceps fieri meruit tenebrarum qd̾
si illi accidit quid alii de se sperent/ ¶ uirtꝯ
exinna est R Non solet uirtus ẽẽ iactat̾x
aut miratrix sui uel mirat̾x alieni. Itaq
semper hanhelans semperq alcuis al¬
cuis aspirans duni se comꝑat pampen¬
uirtus hoc de se iudicat non confidit inchil
anogat scit hoc tempus esse milicis non
trinphi atq ideo nũꝙͣ corpet sed semper
in actu est semper quasi nuut icipiens
actingitur que omma perfecisse se undiq
consumatam credit/. Credere nuchi non
est uirtus error est uirtuti obrus atq
ciduersus Quisquis ad sũmũ peruenisse
ciedit in hoc pͥmũ fallune ꝙ ubi credit
esse non est de inde ꝙ illut ferentem uiã
ab euando deseunt dima.y non hab

Expanded text:
rofessio, non virtutis. Virtus longe rofessio, non virtutis. Virtus longe clarissima est. Fundamentum vere virtutis humilitas, nec tanta claritas ulla est quam elatio non obscuret: scit ille qui clarissimus creatus seque ipsum efferens non obscurus tantum, sed princeps fieri meruit tenebrarum. Quod si illi accidit, quid alii de se sperent? Virtus eximia est. Non solet virtus esse iactatrix aut miratrix sui, sed imitatrix alieni. Itaque semper anhelans semperque altius aspirans, dum se comparat parvi penvirtus de se iudicat: non confidit, nichil arrogat, scit hoc tempus esse militie, non triumphi atque ideo nunquam torpet et semper in actu est, semper quasi nunc incipiens accingitur. Que omnia perfecisse seque undique consummatam credit, crede michi, non est virtus, error est virtuti obvius atque adversus. Quisquis ad summum pervenisse credit, in hoc primum fallitur, quod ubi credit esse non est; deinde quod illuc ferentem viam aberrando deseruit dumque quod non habet
Abbreviated transcription (Latin):
gue totas euertere inter ⁊es publicas e¬
uertent q pessimũ nocentissimũ q mali
homĩs memibrimm lingua est nil hac
lo quentia florida est R Et floridũ
ac intidum dema uersa ut libet ac re¬
nersa et glorie uiam habes arduam et ni¬
iudic pronam ualde De uirtute. ¶.¬
gloriari E Ut liceat in illo tũĩ
licet qui uirtutis et onmis bani auctor
solus ataz largitor est ¶ Magna est
animi u̾tus E Bide añt ne quo ma¬
ior creditur minor fiat. G Spectata
untutus in rebus dubiis R Proprium
est uirtutis non quid actum sed quid agẽ¬
dum sit neq auid assit / sed amio desit
attendere unde queso ꝙ sepe illam non de
quesito glorianter sed de querendo selli¬
citam uideamus Dicerem si liceret
tutem ingiter sitit cotidie mardestit ꝗo
plus quesierit eo sibi pauperior uideturr
et plus appetit nullus illi desiderii medꝰ
est nillus satis magnus cumulꝯ meri¬
torum ¶O Pirtus supra humanũ mo¬
rem est E Uerior ne superbie sit ista ꝑ¬

Expanded text:
gue totas everterunt respublicas evertentque; pessimum nocentissimumque mali hominis membrum lingua est: nichil loquentia florida est. Et floridum aconitum. Denique versa ut libet et reversa: et glorie viam habes arduam et invidie pronam valde. 10 DE VIRTUTE Nugloriari? Ut liceat, in illo tantum licet qui virtutis et omnis boni auctor solus atque largitor est. Magna est animi virtus. Vide autem ne quo maior creditur minor sit. Spectata virtus in rebus dubiis est. Proprium est virtutis non quid actum sed quid agendum sit, nec quid adsit sibi sed quid desit attendere; unde est ut sepe illam non de quesito gloriantem, sed de querendo sollicitam videamus. Dicerem, si liceret, tutem: iugiter sitit, quotidie inardescit; quo plus quesierit, eo sibi pauperior videtur et plus appetit; nullus illi desiderii modus est, nullus sat magnus cumulus meritorum. Virtus supra humanum morem est. Vereor ne superbie sit ista p
Abbreviated transcription (Latin):
sior funestior q si sola est E E loquena
singularis est A Bet est que singu¬
lares uiros et grecorum et nrõs inper¬
maiem traxit quod ita esse de mosetenes
et cicero et antomꝰ non negabunt G
Eloquençia plansibilis estrSi Inno¬
center absq iactançia utare uix ulla
De cicius multitudiius amorem tibi
concilies et gla̾m queras si quo iuisi mere
uirtutis artificio queri põt. Sm arro¬
gantꝰ atq improbe perfacile tibi dis¬
camen ac multoꝵ ddia conflancris sa¬
pientis dictum est cuiusdam Mores
et uita in manu lirgue non uiꝯ uero

Expanded text:
sior funestiorque, si sola est. Eloquentia sior funestiorque, si sola est. Eloquentia singularis est. Hec est que singulares viros et Grecorum et vestros in perniciem traxit, quod ita esse Demosthenes et Cicero et Antonius non negabunt. Eloquentia plausibilis est. Si innocenter et absque iactantia utare, vix ulla re citius multitudinis amorem tibi concilies et gloriam queras, si quo nisi mere virtutis artificio queri potest; sin arroganter atque improbe, perfacile tibi discrimen et multorum odia conflaveris. Sapientis dictum est cuiusdam: “Mors et vita in manu lingue”, non u