comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discens ex inferioꝵ obedientia quantam creatori
subiectionẽ deberet. In cuius si ꝑseuerasset im¬
perio & custodisset qd̃ fuerat imꝑatum. solidaretur
cito qd̾ adhuc erat in pendulo: & ab hac corꝑalis para¬
lem tranquillitatẽ cuiꝰ pax suꝑat omnẽ intellectum.
De cuiꝰ paradisi beatitudine nos aliqua scc̃m sensꝰ
nr̃i angustias. & mensuram donationis sp̃ualib sp̃ua¬
lia comparantes insequentib ꝑstringemꝰ: sic̃ de corpo¬
rali paradyso. sensibilia sensibili conferentes & secꝰ
doctorum limitem incedentes loqui ꝓposuimꝰ. Q de
odorib quidẽ orti illiꝰ aliqua dicta sunt: alia uͦ quȩ
adreliqͦs sensus ꝑtinent disserenda suꝑ sunt. Erant ibi
ligna fructifera que gustui & aspectui deseruirent:
pulcra adusum. ad olfactum grata. adomne delecta¬
mentum suaiuia. Singła sctł̃m genus suum ꝓpriis
efficientiis mancipata: ñ tantum ad saciandum car¬

Expanded text:
discens ex inferiorum obedientia quantam Creatori discens ex inferiorum obedientia quantam Creatori subjectionem deberet! In cujus si perseverasset imperio et custodisset quod fuerat imperatum, solidaretur cito quod adhuc erat in pendulo, et ab hac corporalis paralem tranquillitatem, cujus pax omnem superat intellectum . De cujus paradisi beatitudine, nos aliqua secundum sensus nostri angustias et mensuram donationis, spiritualibus spiritualia comparantes in sequentibus perstringemus: nunc de corporali paradiso sensibilibus sensibilia conferentes, et secus doctorum limitem incedentes loqui proposuimus. Et de odoribus quidem horti illius aliqua dicta sunt; alia vero quae ad reliquos sensus pertinent, differenda supersunt. Erant ibi ligna fructifera quae gustui et aspectui deservirent, pulchra ad visum, ad olfactum grata, ad omne delectamentum suavia. Singula secundum genus suum propriis efficientiis mancipata, non tam ad satiandum car
Abbreviated transcription (Latin):
nabant. Oꝑabatur homo ñ aliquid nouum exerci¬
tio laboriso edificans. s deliciosa cultura aut eluci¬
dans aliquro aut obumbrans. aut aliqua claustra
uel diũsoria animalib aptans: ne passim ab erran¬
tia ea maxime loca quib reuerentiam pigm̃toꝵ
dignitas exigebat. inconsid̾atis passib conculca¬
rent. Hec atq alia huiꝰ modi sine tedio sñ molestia
poterat homo cuitor diligens oꝑari: que etiã ex hi¬
larationi eiꝰ maxime cooꝑantia delicatam oꝑam de¬
lectabant. Custodiebat autem ñ timens ne aliquid
sibi rapetur extrinsecus. sed sibi adeo cõmenclata
& subiecta gaudens inobedientia uniu̾sorũ posteri¬
tati successure ꝓuidꝰ conseruabat. Sibi etiam ipsi
conseruabat ne auquid ad mitteret ꝓpter qd̃ inde
mereretur expelli. Atq utinam cura animȩ suȩ
plantaria & uirtutum genimina ea qua oportu¬
it diligentia uiguasset: oꝑans utilia o conseruãs.

Expanded text:
nabant. Operabatur homo non aliquid novum exercinabant. Operabatur homo non aliquid novum exercitio laborioso aedificans, sed deliciosa cultura aut elucidans aliquid, aut obumbrans, aut aliqua claustra vel diversoria animalibus aptans, ne passim aberrantia ea maxime loca quibus reverentiam pigmentorum dignitas exigebat inconsideratis passibus conculcarent. Haec atque alia hujusmodi sine taedio, sine molestia, poterat homo cultor diligens operari: quae etiam exhilarationi ejus maximae cooperantia delicatam operam delectabant. Custodiebat autem intrinsecus, non timens ne aliquid sibi raperetur, sed sibi a Deo commendata et subjecta, gaudens in obedientia universorum posteritati successurae providus conservabat, sibi etiam ipsi conservabat, ne aliquid admitteret propter quod inde mereretur expelli. Atque utinam circa animae suae plantaria, et virtutum gramina, ea qua oportuit diligentia, vigilasset, operans utilia et conservans,
Abbreviated transcription (Latin):
undiq regio nulla innumeris ꝑfundebatur odori¬
b. Nich erat ibi triste. nichil corruptum. qd̾ cet̾a im¬
pediret. quia omĩa orti iuisꝰ plantaria plantatoris
sui redolebant uirtutẽ: & celestis gle grãm p̃dica¬
bant. Sudabant ligna pinguedinem. emissura
erat sc̃oꝵs caritas puritatem: d in illiꝰ suauitatis
odore.tam predicationis honestas quam beatitu¬
dinis et̃ne intimabatur ebrictas. Erat quasi q̃ dã
extasis illa deliniens ce demulcens sensus carnis fla¬
grantia: ñ tamen consopiens uel adebitis officiis homi¬
nem reuocans. s adquamcumq oꝑam &e studium
subtilitatem mentis acuens & emundans. Stacten
& mirra. amomum & spica. & medicata semina ułt
ꝓlapsa. glebas fertiles impinguabant: & licet ñ in¬
digeret natura. copiosiore tamen gr̃a iuuabatur.
Non erat febris & iam erat antidotum: nulla ad huc
nature defectio: & iam langorum remedia germi¬

Expanded text:
undique regio illa innumeris perfundebatur odoriundique regio illa innumeris perfundebatur odoribus. Nihil erat ibi triste, nihil corruptum, quod caetera impediret quia omnia horti illius plantaria, plantatoris sui redolebant virtutem, et coelestis gloriae gratiam praedicabant. Sudabant ligna pinguedinem, emissura erat sanctorum charitas puritatem, et in illius suavitatis odore tam praedicationis honestas quam beatitudinis aeternae intimabatur ebrietas. Erat quasi quaedam exstasis illa deliniens sensus carnis fragrantia, non tamen consopiens, vel a debitis officiis hominem revocans, sed ad quamcunque operam et studium subtilitatem mentis acuens et emundans. Stacte et myrrha, amomum et spica, et medicata semina ultro prolapsa glebas fertiles impinguabant, et licet non indigeret natura, coposiore tamen gratia juvabatur. Non erat febris, et jam erat antidotum; nulla adhuc naturae defectio, et jam languorum remedia germi
Abbreviated transcription (Latin):
tas dictus ẽ locus ille. & ortus deliciarum. ꝓpter uber¬
tatem soli & nemora fructifera. Emanabat emeclio
fons uitreus. irrigans & humectans omne gram̃
radicitus. nec tamen redundans enormiter:. s elap¬
su subterraneo totam orti illiꝰ aream imbuens. Frõ¬
des patule in proceris arborib subiecta gramina o¬
bumbrabant. humorq inferior & suꝑior tempies
uirorem ꝑpetem incespite nutriebant. Aderat au¬
ra meridianis horis siquis forte erat uaporem ab¬
igens & ꝓpellens: locus omnino niuium. ignarꝰ
& grandinis. & ꝑpetui ueris equalitate iocundus
Erat exfructib &e exipsis uirgultis aromatica con¬
sꝑsio. & ex ipsis truncis pinguedines pigmentarie
erumpebant: stilabat storax. ꝙ liquor balsami
ruptis corticib ultro pauimenti crustas affatim imn¬
buebat. Defluebant ꝑ prata narlina unguenta spi¬
rantia: &e gumiis stillantib sine p̃li uiolentia. tota

Expanded text:
tas, dictus est locus ille, et hortus deliciarum propter ubertas, dictus est locus ille, et hortus deliciarum propter ubertatem soli, et nemora fructifera. Emanabat e medio fons vitreus irrigans et humectans omne gramen radicitus, nec tamen redundans enormiter, sed elapsu subterraneo totam horti illius aream imbuens. Frondes patulae in proceris arboribus subjecta gramina obumbrabant, humorque inferior et superior temperies virorem perpetem in cespite nutriebant. Aderat aura meridianis horis, si quis forte erat vaporem abigens et propellens. Locus omnino nivium ignarus et grandinis, et perpetui veris aequalitate jucundus. Erat ex fructibus et ipsis virgultis aromatica conspersio, et ex ipsis truncis pinguedines pigmentariae erumpebant. Stillabat storax, et liquor balsami ruptis corticibus ultra pavimenti crustas affatim imbuebat. Defluebant per prata nardina unguenta spirantia, et gummis stillantibus sine praeli violentia, tota
Abbreviated transcription (Latin):
actus homo extra paradysum. ne aliqua uide
retur de eẽ gr̃a in paradysum adducitur. libi
postea de eius costa facta mulier memoras. Decebat
hominem ad imaginem dĩ conditum. &̃ loci illĩ ame¬
nitas. &e licet nuua in sontem ubitumq eẽt posset
urgere calamitas. ꝓusa ẽ. tñ sccłm exteriores seus
in ioco uno omnium delectationum stipata coues¬
tid. ne siquid ibi deeẽt inquerendo. uel expectan¬
do qd̾ ꝓcui eẽt fatigaretur appetitus. s omnium
ꝙ presentia gauderet & usu. haperet in creatore
si staret plenitudinem ueritatis &e pacis ro̾nabib
intellectus: & totam mentem illiꝰ. unius bonitatis
impleret intuitus. Codem mͦ etiam haberet hõ
exterior subiecta sensib. que cumq suauia. & io¬
cunda humanam possunt oblectare naturam. ut
eẽt omnium spualiũ gaudiorum homini sũma
ds̃: & omnium temporalium consolationum suf¬
ficientia paradysus. Unde etiam eden. ide uolup¬

Expanded text:
Factus homo extra paradisum, ne aliqua deesse Factus homo extra paradisum, ne aliqua deesse gratia videretur, in paradisum adducitur, ubi postea de ejus costa facta mulier memoratur. Decebat enim hominem ad imaginem Dei conditum etiam loci illius amoenitas, et licet nulla insontem ubicunque esset posset urgere calamitas, provisa est tamen secundum exteriores sensus in uno loco omnium delectationum stipata collectio, ne si quid ibi deesset in quaerendo vel exspectando quod procul esset, fatigaretur appetitus, sed omnium et praesentia gauderet et usu. Haberet in Creatore, si staret, plenitudinem veritatis et pacis rationabilis intellectus, et totam mentem illius unius bonitatis impleret intuitus. Eodem modo etiam haberet homo exterior subjecta sensibus quaecunque suavia et jucunda humanam possunt oblectare naturam, ut esset omnium spiritualium gaudiorum homini summa Deus, et omnium temporalium consolationum sufficientia paradisus. Unde etiam Eden, id est volup
Abbreviated transcription (Latin):
ce simplicitatem nulla in uoluit cduplicitas: ita sẽp
fictum aĩo confusio oꝑit. & circundat malignitas.
Nulla añ transgressionem peccati contumelia quesi¬
uit oꝑcłm: nichil ingessit caro pudendum. nichil
eẽt. ñ erat in oculis dñi feda nuditas: nec aliquid pu¬
dendum ubi nulla erat impuritas. Ceteris omnib
sibiex pasitis ab una sola arbore continere precipitur:¬
ce imposita lege obedientie ꝓprio relictus arbitrio ma¬
iora statim si staret ĩ mancato ꝑcepturꝰ. probatur in mi¬
nimo. S quia de oꝑib sex dierum nos ea que sentimꝰ
scripturos disposumus. & hoc exaliqua parte deo
auctore factum ẽ. alteriꝰ laboris erit scribere. quid
de paradyso quid de fonte illo quid de ligno scientie
uoni ce mali. uel deligno uite. quid de serpente. qͥd
de transgressione. quid de sententia inserpentem. &
uirum. ꝙ mulierem ꝓmuigata paruitati nr̃e scd̃m
insuram donationis qm accepimus uideatur.

Expanded text:
et simplicitatem nulla involvit duplicitas, ita semper et simplicitatem nulla involvit duplicitas, ita semper fictum animo confusio operit, et circumdat malignitas. Nulla ante transgressionem peccati contumelia quaesivit operculum, nihil ingessit caro pudendum, nihil m, non erat in oculis Domini foeda nuditas, nec aliquid pudendum ubi nulla impuritas. Caeteris omnibus sibi expositis, ab una arbore continere praecipitur,et imposita lege obedientiae, proprio relictus arbitrio majora statim, si staret in mandato, percepturus, probatur in minimo. Sed quia de operibus sex dierum nos ea quae sentimus scripturos disposuimus, et hoc ex aliqua parte Deo factum est auctore, alterius laboris erit scribere quid de paradiso, quid de fonte illo, quid de ligno scientiae boni et mali vel de ligno vitae, quid de serpente, quid de transgressione, quid de sententia in serpentem et virum et mulierem promulgata parvitati nostrae secundum mensuram donationis quam accepimus videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aluid mouet nisi qd̃ ipse in ordine suo ñ obtemꝑat
creatori: qui hoc ñ ex merito s ex gr̃a accepit ut crea¬
tura irrationabilis eiꝰ moueretur arbitrio. &e regeret᷑
imperio. Iustissimum sane ẽ. ut dissentientem ado. oiã
undiq in cõmoda urgeant. & in eum qui suam uo¬
luntati creatoris p̃posuit. unde quaq omnium af¬
ffinium excrescat seditio. & extra in eum excandescat
u̾sus carnem contendat. & qui noluit eẽ subiectus su¬
piori suo. nulla ei ab inferiorib redclatur subiectio.
Magna hominis. dignitas cuiꝰ factor ds̃. consors anglꝰ.
minister mundꝰ: regio paradysus. Ibi inter arbores
condensas. & umbrosas. & opacantia nemora inter her¬
bas odoriferas. & aromatica gramina in pratis uiren¬
ub &e fontis iluiꝰ carilinalis uius emanationib in¬
ter fructus ꝙ uisu & esu delectabiles constituitur. ⁊¬
in ipsa sua nuditate ostendens. quia sĩc in nocentiam

Expanded text:
aliud movet, nisi quod ipse in ordine suo non obtemperat aliud movet, nisi quod ipse in ordine suo non obtemperat Creatori, qui hoc non ex merito, sed ex gratia accepit, ut creatura irrationabilis ejus moveretur arbitrio et regeretur imperio. Justissimum sane est, ut dissentientem ad omnia undique incommoda urgeant, et in eum qui suam voluntati Cratoris praeposuit, undecunque omnium affinium excrescat seditio, et extra in eum excandescat spiritus adversus carnem contendat, et qui noluit subesse superiori suo, nulla ei ab inferioribus reddatur subjectio. Magna hominis dignitas, cujus factor Deus, consors angelus, minister mundus, regio paradisus! Ibi inter arbores condensas et umbrosas et opacantia nemora, inter herbas odoriferas, et aromatica gramina, in pratis virentibus, et fontis illius cardinalis vivis emanationibus, inter fructus et visu et usu delectabiles constituitur, in ipsa sua nuditate ostendens quia sicut innocentiam
Abbreviated transcription (Latin):
honor iste s sp̃c. Ex plodit᷑ antropomorphitarum here¬
sis que dm̃ corpus habere mentiens scđm corporalem
effigiem mentitur similitudinem diuinam: & ima¬
ginem dĩ menbra dĩt uisibilia circumscriptioni sub¬
caro de sanguis ñ ꝓdest quicquam. Scłm qd̃ uir ẽ.
adimaginem dĩ factus ẽ hõ. Scłm qd̃ uirago: ad si
remissiorem contemplationis appetitum. femina:
scłm consũmatione. neq uir. neq femina: s in no¬
uitate uite creatura integra &e ꝑfecta. Dominatio
gͥ omnium que int̾ra & que in aquis sunt homĩ
data ẽ. & celestem in eo om̃t qd̾ ei subiectũ ẽ. reueret᷑
originem. & in p̃posito suo creatori obetlit: nichil ei
uenerationis impendens excõmunitate nature. G
ex prerogatiua grẽ. Rebellia quidem aĩalia ꝙ do¬
mita & indomita sepe adũsus hominẽ uilemus cõ¬
surgere:s hanc audatie & discidii in solentiam nich

Expanded text:
honor iste, sed spiritus. Exploditur anthropomorphitarum haerehonor iste, sed spiritus. Exploditur anthropomorphitarum haeresis, quae, Deum corpus habere mentiens, secundum corporalem effigiem metitur similitudinem divinam, et imaginem Dei membra dicit visibilia circumscriptioni subcaro et sanguis non prodest quidquam. Secundum quod vir est, ad imaginem Dei factus est; secundum quod virago, ad simecundum remissiorem contemplationis appetitum, femina: secundum consummationem, neque vir, neque femina, sed in novitate vitae creatura integra et perfecta. Dominatio igitur omnium quae in terra, et quae in aquis sunt, homini data est: et coelestem in eo omne quod ei subjectum est, reveretur originem, et in proposito suo Creatori obedit, nihil ei venerationis impendens ex communitate naturae, sed ex praerogativa gratiae. Rebellia quidem animalia et domita et indomita saepe adversus hominem videmus consurgere; sed hanc audaciae et dissidii insolentiam nihil
Abbreviated transcription (Latin):
teuectu ueritatis. in amore caritatis illam imaginẽ
representans: ñ ad illam similitudinẽ tendens adqͣm
anhelat qui dixit ero similis altissimo. s ad illam
de qua scriptum ẽ. filũ dĩ sumus. s ñdum apparuit
quid erimus. cum autem apparuerit similes ei erimnꝰ.
Portamus imaginem celestis cum formatur xp̃c in
innotescit. Sicut eium exterior facies paterne genero¬
sitatis pretendit indicium. & ibi uel pulcritudo uel
de formitas genitoris traiecta ẽ. ut etiam ex uultu in¬
telligas utrum naturał an adulterinus sit filius.
ita inmorib euidentissimũ ẽ. si ueritatis & iusticie
liniamenta imitantia exemplar diuinũ. ad cuĩ in¬
spectionẽ omĩs pulcritudo & honestas depingitur.
illam formam celestem exp̃sserint: hunc eẽ aĩ filium
& heredem quem apat̾na bonitate ñ degenẽm iudi¬
ces. hec imago in anima ñ incarne ẽ: nec corporis ẽ.

Expanded text:
tellectu veritatis, in amore charitatis illam imaginem tellectu veritatis, in amore charitatis illam imaginem repraesentans, non ad illam similitudinem tendens, ad quam anhelabat qui dixit: Ero similis Altissimo , sed ad illam de qua scriptum est: Filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus: cum autem apparuerit, similes ei erimus . Portamus imaginem coelestis, cum formatur Christus in innotescit. Sicut enim exterior facies paternae generositatis praetendit indicium, et ibi vel pulchritudo, vel deformitas genitoris trajecta est, ut etiam ex vultu intelligas utrum naturalis an adulterinus sit filius, ita in moribus evidentissimum est, si veritatis et justitiae lineamenta imitantia exemplar divinum, ad cujus inspectionem omnis pulchritudo et honestas depingitur, illam formam coelestem expresserint, hunc esse Dei Filium et haeredem, quem a paterna bonitate non degenerem indices. Haec imago in anima, non in carne est; nec corporis est
Abbreviated transcription (Latin):
uideo. s expͥmit michi imago mea omnem habitũ
meum uel gestum. & quantum ex facie iudicari pͭ.
ipsum mentis affectum: ut ibi utrum decolor sim an
coloratus. & manifeste intelligas utrum turbatus
udear anquietus. Ideo filiꝰ imago dr̃. quia in ipso
patrem intelligimus. & ꝑ ipsum accessum habemus
ad dm̃. quia illuminans nos uerbum ce sapĩa eter¬
na in intellectu sui. patris quoq aperit intellectum:
qm̃ qui uidet filium uidet & patrem. quia unum ft̃
pater &e filiꝰ. Ad imaginem gͥ dĩ hoc ẽ. ad intellectum
& noticiam filii ꝑ quem intelligitur &e cognoscitur illa
pat̾nitas que incelo &e int̾ra nominatur: factꝰ ẽ hõ
expressa in mente hominis iluꝰ iutis pultritudine.
illiꝰ sapientie conformitate. illiꝰ gle communicatione
Cõmunicat homo iusticie dĩ bonitatis particeps et̃ui¬
tatis heres rationis consors: in appetitu pacis. in in¬

Expanded text:
video, sed exprimit mihi imago mea omnem habitum video, sed exprimit mihi imago mea omnem habitum meum vel gestum, et, quantum ex facie indicari potest, ipsum mentis affectum, ut ibi videas utrum decolor sim an coloratus, et manifeste intelligas utrum turbatus videar, an quietus. Ideo Filius imago dicitur, quia in ipso Patrem intelligimus, et per ipsum accessum habemus ad Deum, quia illuminans nos Verbum et sapientia aeterna in intellectu sui Patris quoque aperit intellectum, quoniam qui videt Filium, videt et Patrem, quia unum sunt Pater et Filius. Ad imaginem igitur Dei, hoc est ad intellectum et notitiam Filii, per quem intelligitur et cognoscitur illa paternitas quae in coelo et in terra nominatur, factus est homo, expressa in mente hominis illius lucis plenitudine, illius sapientiae conformitate, illius gloriae communicatione communicat homo justitiae Dei; bonitatis particeps aeternitatis haeres; rationis consors, in appetitu pacis, in in
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs uia antiqua & corporalis habuerat paradysus. nec
uelit. nec querat. cum sit ei ds fons phennis. umbra
refrigerans. lignum uite. fructus ꝑpetuus. sacietas in¬
finita. In presenti quidẽ uita exteriores sensus ꝑ hec
usibilia euagantes minus ad unum se colligunt. &¬
minus illiꝰ imaginis dignitas intelligitur: eo qd̃ ef¬
fusa extrinsecꝰ ꝑ muita diu̾̃ticula occupata ratio di¬
uersatur. Aliud ẽ imago. aliud illud cuiꝰ ẽ imago. &¬
litudo potest referri ad aliquam partem: imago uͦ
integritatem sub̃e representat. filiꝰ dr̃ imago patris.
patrem & filium nulla distantia nulla diuersitas ẽ.
nisi qd̃ pater ñ ẽ filius. & filiꝰ ñ ẽ pater. In uerbo gͥ
qd̾ & sap̃ia patris ẽ. omĩs plenitudo diuinitatis existit.
sĩc ꝑimaginẽ cum proprie effigiata fuerit. representat᷑
&e intimatur nob̃ cuĩcumq rei ꝓprietas. Ego cum me
inspeculo uel in purissimo fonte intueor. ñ me ipsũ

Expanded text:
quas illa antiqua et corporalis habuit paradisus, nec quas illa antiqua et corporalis habuit paradisus, nec velit, nec quaerat, cum sit ei Deus fons perennis, umbra refrigerans, lignum vitae, fructus perpetuus, satietas infinita. In praesenti quidem vita exteriores sensus per haec visibilia evagantes minus ad unum se colligunt, et minus illius imaginis dignitas intelligitur, eo quod effusa extrinsecus per multa diverticula occupata ratio diversatur. Aliud est imago, aliud illud cujus est imagolitudo potest referri ad aliquam partem, imago vero integritatem substantiae repraesentat. Filius dicitur imago Patris, Patrem et Filium nulla diversitas est, nulla distantia, nisi quod Pater non est Filius, et Filius non est Pater.d et sapientia Patris est, omnis plenitudo Divinitatis existit, sicut per imaginem, cum proprie effigiata fuerit, repraesentatur et intimatur nobis cujuscunque rei proprietas. Ego cum me in speculo vel in purissimo fonte intueor, non meipsum
Abbreviated transcription (Latin):
cia possidebunt. Paradysus autẽ hoc ẽ. ilia amenitas.
quies. pax. tranquillitas. & cetera omĩa bona que ad¬
huc ocłs ñ uidit nec in cor hominis ascenderunt n
telligentia. & uisio dĩ erit: quia tunc uidebit homo ꝙ
audiet. ꝙ incor eiꝰ ascendet quicqͥd illud ẽ. qd̾ ds ẽ nec
de locis corporalib uel odorib uel saporib ulla erit uitͣ¬
uel cura uel questio:quia sicut diximus etiam si localis
aliqua tunt erit delectatio sp̃uał erit utiq ñ carnalis hõ
ad imaginem dĩ conditus iam tunc nichil habens simi¬
le nicħ cõmune cum iumentis in sipientib intelliget
honorem suum: ꝙ in imagine ad quam conditus ẽ. in¬
tuebitur semet ipsũ & mirabitur ce dilatabitur cor eiꝰ.
& adherens illi beatitudini. & indiuinos fixꝰ aspectus
ita in multitudine illꝰ dulcedinis deliciabitur: & in
satietate uia głabitur: ut irrigationes fontium uel
obumbrationes arborum uel uarietates fructuum

Expanded text:
cia possidebunt . Paradisus autem, hoc est illa amoenitas, cia possidebunt . Paradisus autem, hoc est illa amoenitas, quies, pax, tranquillitas, et caetera omnia bona quae adhuc oculus non vidit, nec in cor hominis ascenderunt , intelligentia et visio Dei erit, quia videbit homo et audiet et in cor hominis ascendet quidquid illud est quod Deus est, nec de locis corporalibus, vel odoribus, vel saporibus, ulla erit ultvel cura, vel quaestio, quia, sicut diximus, etiam si localis aliqua tunc erit delectatio, spiritualis erit utique, non carnalis. Homo ad imaginem Dei conditus, jam tunc nihil habens simile, nihil commune cum jumentis insipientibus, intelliget honorem suum, et in imagine ad quam conditus est intuebitur semetipsum, et mirabitur, et dilatabitur cor ejus, et adhaerens illi beatitudini, et in divinis fixus aspectibus, ita in multitudine illius dulcedinis deliciabitur, et in satietate illa gloriabitur, ut irrigationes fontium, vel obumbrationes arborum, vel veritates fructuum,
Abbreviated transcription (Latin):
illud nouum celũ & noua t̾ra futura sint. uel si iterũ
nouis creaturis celestia uel terrestria implenda sint:
omnino pretermissum ẽ. Quia uͦ dictum ẽ. iusticiam
habitaturam nouitatẽ illam. potest intelligi. qd̃ omne¬
corpus in illa reformatione alteriꝰ & multo purgatio¬
ris nature futurum ẽ: & quicquid mͦ uel corruptibi¬
le ẽ uel corruptum in illa regeneratione purgabitur.:
& tota erit mera de reliquo mere habitatio scĩtatis.
Quantomagis homo configuratus corpori claritatis
dĩ. nich molis habebit. nichil necessitatis incorpore. q̃d̾
quidẽ ꝙ sp̃uale erit ce tamen corpꝰ. Ita & ipsa rationat
creature conũsatio que utiq paradysus erit. omnino¬
sp̃uat erit. & tamen habitatio. quia siue in illo nouo
celo siue in illa noua t̾ra illa głificata corpora erunt. q̃
licet natura & gła angłica agantur. ueritate cñ corꝑis
ñ priuabuntur: s situt scrip̾tum ẽ. scĩ int̾ra sua dupli¬

Expanded text:
illud novum coelum et nova terra futura sint, vel si iterum illud novum coelum et nova terra futura sint, vel si iterum novis creaturis coelestia, vel terrestria implenda sint, omnino praetermissum est. Quia vero dictum est justitiam habitaturam novitatem illam, potest intelligi quod omne in illa reformatione alterius et multo purgatioris naturae futurum est, et quidquid modo vel corruptibile est, vel corruptum, in illa regeneratione purgabitur, et tota erit mera de reliquo merae habitatio sanctitatis. Quanto magis homo configuratus corpori claritatis Dei, nihil molis habebit, nihil necessitatis in corpore, quod quidem et spirituale erit, et tamen corpus. Ita et ipsa rationalis creaturae conversatio quae utique paradisus erit, et tamen habitatio; quia sive in illo novo coelo, sive in illa nova terra illa glorificata corpora erunt, quae, licet natura et gloria angelica agantur, veritate tamen corporis non privabuntur, sed sicut scriptum est: Sancti in terra sua dupli
Abbreviated transcription (Latin):
nullo pacto post qm dissoluta fuerint ad corꝑa sua
uel statum quemlibet denuo reuersura. Ipse quoq
sol in reformatione mundi ab hoc labore suo quies¬
cente om̃i creatura una erit omĩs nature stabilitas:
una firmitas. una sanitas. una pax. una equalitas.
Ulementa uͦ utrum tunt sint. celum scilicit ipsum
& fra: uel aliquid preter sp̃ualia. puri pectoris ẽ intue¬
ri. hoc tamen qd̃ dictum ẽ. celum & t̾ra transibunt.
nescio si ad hanc referri possit sententiam. Petrus apłs
fur in qua celi magno impetu transient elementa
uͦ calore soluentur. t̾ra autem &e que in easunt: exu¬
rentur. Et infra. Celi ardentes soluentur: et elementa
ignis ardore tabescent. Nouos uero celos & nouam t̾rã.
ꝙ ꝓmissa ipsius expectamus: in quib iusticia habitat.
De abolitione ueteris mundi nulla questio suꝑ ẽ: que
tam manifeste a principe ẽ ȩccłe p̾dicta. S cuiusmodi

Expanded text:
nullo pacto, postquam dissoluta fuerint, ad corpora sua nullo pacto, postquam dissoluta fuerint, ad corpora sua vel statum quemlibet denuo reversura, Ipse quoque sol in reformatione mundi ab hoc labore suo quiescente omni creatura, una erit omnis naturae stabilitas, una firmitas, una sanitas, una pax, una aequalitas. Elementa vero utrum tunc sint, coelum scilicet ipsum et terra, vel aliquid praeter spiritualia, puri pectoris est intueri. Hoc tamen quod dictum est: Coelum et terra transibunt , nescio si ad hanc possit referri sententiam. Petrus apostfur: in qua coeli magno impetu transient: elementa vero calore solventur, terra autem et quae in ea sunt exurentur. Et infra : Coeli ardentes solventur, et elementa ignis ardore tabescent. Novos vero coelos, et novam terram, et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat. De abolitione vero veteris mundi nulla quaestio superest, quae tam manifeste a principe Ecclesiae est praedicta. Sed cujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
ta sulit nichil huiꝰ modi legimus. s in omib sensi¬
bilib oe insensibilim. & in omĩb que sunt urellui¬
uunt. dictum ẽ. ut eẽnt & fuerunt. Sol & luna
magni ce in comꝑabilis splendoris luminaria in¬
ter reliquas creaturas seruuem obtinent locum. solꝰ
homo adimaginem dĩ factus. hoc singulari priuile¬
gio honoratur: Et de angłis quidem qd̃ ad hanc simili¬
tudinem facti sint nicħ legimus. qm̃ sit̃ eoꝵ creationẽ
eo qd̾ intellectuales nature sint scriptura intellectiu
nr̃o relinquit: ita eors clignitatẽ uel excellentiam p̃t¬
mittit. Credendum tam̃ ẽ. illam imaginẽ in ulis
tanto exp̃ssius signatam: qͣntto illa natura purior
ẽ. &e diuine maiestati uicinioꝵ. Reliqua uͦ omia ad
imaginem ef̾nitatis ñ ꝑtinent. qm̃ uanitati sub iet¬
ta inquieto circuitu rerum uicissitudines obumbrãt:
neq stauilitatẽ sue eẽntie ꝑ hos discursus & motus cõ¬
quirunt: de omnino desinent eẽ id quod modo sunt

Expanded text:
imus; sed in omnibus sensibilibus et insensibilibus, et in omnibus quae sunt et vivunt, dictum est ut essent, et fuerunt. Sol et luna, magni et incomparabilis splendoris luminaria, inter reliquas creaturas servilem obtinent locum. Solus homo ad imaginem Dei factus, hoc singulari privilegio honoratur. Et de angelis quidem, quod ad hanc similitudinem facti sint, nihil legimus. Quoniam sicut eorum creationem, eo quod intellectuales naturae sint, Scriptura intellectui nostro reliquit, ita eorum dignitatem vel excellentiam praetermittit. Credendum tamen est illam imaginem in illis tanto expressius signatam, quanto illa natura purior est, et divinae majestati vicinior. Reliqua vero omnia ad imaginem aeternitatis non pertinent, quoniam vanitati subjecta, inquieto circuitu rerum vicissitudines obumbrant; neque stabilitatem suae essentiae per hos discursus et motus conquirunt, et omnino desinent esse id quod modo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
principium causis. &e conuinctis parti expͥmunt.
Idem pannos licet diffustꝰ intelligitur ĩquib sicut
ce dies ce temꝑa concluduntur. &e ipsi anni extendũ¬
tur in scdła. ita ũbum dĩ lux efna omĩa ꝑscripturã
scãm intimat & comprehendit. Loquitur moyses
reuelante sibi sp̃u scõ de constitutione mundi cui
tempaliter & corporaliter ñ interfuit. Paulus p̃di¬
cat euangłm qd̾ ab homine ñ didicit: s p reuelatione
ihu xp̃i ascendit in ꝑachysum. aucdit quedam archa¬
na que ñ licet homini loqui. Ioħs apłs adet̾nitatem
ueibi. & coeẽntialitatem &e unitatem patris &e fii as¬
cendit &e attingit. Ysaias. daniel. multa de fine mũ¬
Di ce de iudicio dĩ ioquuntur. inquib quasi ꝑcisdã
scale gradꝰ ascendit & descendit quilibet studiosus.

Expanded text:
principium causis, et conjunctis partibus exprimunt. principium causis, et conjunctis partibus exprimunt. Idem per annos, licet diffusius intelligitur, in quibus sicut et dies, et tempora concluduntur, et ipsi anni extenduntur in saecula, ita Verbum Dei, lux aeterna, omnia per Scripturam sanctam intimat et comprehendit. Loquitur Moyses revelante sibi Spiritu sancto de constitutione mundi, cui temporaliter et corporaliter non interfuit. Paulus praedicat Evangelium, quod ab homine non didicit, sed per revelationem Jesu Christi . Ascendit in paradisum, audit quaedam arcana, quae non licet hVerbi, et coessentialitatem et unitatem Patris et Filii ascendit et attingit. Isaias et Daniel multa de fine mundi et de judicio Dei eloquuntur, in quibus quasi per quosdam scalae gradus ascendit et descendit quilibet studiosus,
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilium ꝙ et̾nitatis stabilitatem distinguit:
quia feruenti circuitu rationis desiderium ad pͥn¬
cipium suum recurrens festinat: ubi nec anni nec
temꝑa. nec alique mutabiles uicissitudinss s una
tantum ẽ dies consũmatio & plenitudo scõꝵ. lux
ñ erratica. ds omĩa in omĩb ꝑpetua illuminatio
omnium. Circiuincisio in signum expoliationis car¬
nis peccati. baptismus sepulture. o pꝰ altaris. crucifyi¬
onem carnis. uisibilis unctio. sacrificatum in habitacu¬
lum sp̃c sc̃i significat tempłm mentis. dies sunt horu̾
& similium congru intellectꝰ. Temꝑa: sunt couectio
ꝙ concordia nouorum ꝙ ueterum. sit matutina qe ues¬
nesq conuentunt ⁊ licet proprie presens & preteritũ
&e qd̃ futurum ẽ. noĩe tẽporis censeant᷑: nichilominꝰ
tempꝰ dr̃ estas & hyems. & alia similia qui ad intel¬
lectuum uolubilitatẽ aptata. rerum uarietates ꝙ
finem unitatemq diuersorum reductis ad suum

Expanded text:
mutabilium, et aeternitatis stabilitatem distinguit, mutabilium, et aeternitatis stabilitatem distinguit, quia ferventi circuitu rationis desiderium ad principium suum recurrens festinat, ubi nec anni, nec tempora, nec aliquae mutabiles vicissitudines, sed una sancta est dies consummatio et plenitudo sanctorum, lux non erratica, Deus omnia in omnibus, perpetua illuminatio omnium. Circumcisio in signum est exspoliationis carnis peccati, baptismus sepulturae, opus altaris crucifixionem carnis, visibilis unctio sanctificatum habitaculum Spiritus sancti significat; templum mentis dies sunt, horum et similium congrui intellectus. Tempora sunt, collectio et concordia novorum et veterum, sicut matunesque conveniunt. Licet proprie praesens et praeteritum, et quod futurum est nomine temporis censeatur, nihilominus tempus dicitur aestas et hiems, et alia similia, quae ad intellectuum volubilitatem aptata, rerum varietates et finem unitatemque diversorum, reductis ad suum
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ceꝑat amendacio: a nugis seria. a pace discor¬
diam. a xp̃o idoia: apuritate religionis quecũq
turpia ꝙ obscena. Lux ista cormundum &e apeccati
amore diuisum. pͥmum pudicum deinde pacificũ.
usq ad contemplationis diuine ꝑduie archanum.
Descriptio ierłm in latere ꝙ per echiel aduersus ciuui¬
tatẽ ordinata obsidio. sartago ferrea ꝓmuro erecta
& reliqua: signum sunt domui isrł. Lumbare iux¬
ta eufraten absconditum. & putrefactum. ocłi aĩali¬
um. & penne quarum alie uolant. alie caput & pe¬
des sedentis in throno abscondunt. in signum mag¬
cłia signatur sacramentum. cum de nuptiis & con¬
iugii federe idem disputaret apłs. Agar & sara duo
significant testamenta. Isrł & ismael duos popłos.
&e multa huiꝰcemodi insignum alicuiꝰ rei sc̃a script᷑a
ponere consueuit. S & temporum ce annoꝵ reuolu¬
tio & discursus de uno ad alterum. uolubilitatem

Expanded text:
tatem separat a mendacio, a nugis seria, a pace discortatem separat a mendacio, a nugis seria, a pace discordiam, a Christo idola, a puritate religionis quaecunque impia et obscena. Lux ista cor mundum, et a peccati amore divisum, primum pudicum, deinde pacificum usque ad contemplationis divinae perducit arcanum. Descriptio Jerusalem in latere, et per Ezechiel adversus civitatem ordinata obsidio, sartago ferrea pro muro erecta et reliqua signum sunt Domini Israel lumbare, juxta Euphratem absconditum et putrefactum, oculi animalium, et pennae quarum aliae volant, aliae caput et pedes sedentis in throno abscondunt, in signum magsto et in Ecclesia signatur sacramentum, cum de nuptiis et conjugii foedere idem disputaret Apostolus. Agar et Sara duo significant testamenta; Isaac et Ismael populos duos, et multa hujusmodi in signum alicujus rei sancta Scriptura ponere consuevit. Sed et temporum et annorum revolutio, et discursus de una ad alteram, volubilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ad omnis ꝑfectionem qd̾ ñ hec duo doceant testa¬
menta: omĩa legis sacram̃ta simplicitas euangłica
exponit. & ꝓfunditatem ꝓpħicam explanat apłs: &
manifeste ad lucem istam magnum pietatis archa¬
num ignoruit. qd̃ manifestatũ ẽ in carne. iustifica¬
tum in sp̃u. apparuit angłis. p̃dicatum ẽ gentib cre¬
ditum ẽ mundo. & assumptum in gła. S̾telle quoq¬
infermamento disposite dant lumen suũ: qd̾ exponẽs
daniel ait. Qui docti fuerint fulgebunt sĩt splendor
firmam̃ti. ce qui ad iusticiam erudiunt muitos qͣsi
stelle in ꝓpetuas et̃nitates: docti & doctores. stelle uo¬
cantur quidam enim exemplo. quidam ce uerbo ꝓ¬
ficiunt et erẽplo. Diuidit hec scriptura inter diem
ce noctem seꝑans a sinceritate doctrine catholice
hereticorum in quinam̃ta: & amorib scõrs eradicans
quecumq noncompetunt honestati. Lux ista ueri¬

Expanded text:
est ad hominis perfectionem quod non haec duo doceant testaest ad hominis perfectionem quod non haec duo doceant testamenta: omnia legis sacramenta simplicitas evangelica exponit, profunditatem propheticam explanat Apostolus. Et manifeste ad lucem istam magnum pietatis arcamentum, quod manifestatum est in carne, justificatum in spiritu, apparuit angelis, praedicatum est gentibus, creditum est mundo, assumptum in gloria: quin firmamento dispositae dant lumen suum. Quod exponens Daniel, ait: Qui docti fuerint fulgebunt sicut splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Docti et doctores stellae vocantur. Quidam enim exemplo, quidam et verbo proficiunt et exemplo. Dividit haec Scriptura inter diem et mortem, separans a sinceritate doctrinae catholicae haereticorum inquinamenta et a moribus sanctorum eradicans quaecunque non competunt honestati. Lux ista veri
Abbreviated transcription (Latin):
lux gr̾e euangii luminare effuisit. nullus fuit qͥse
acalore eiꝰ posset auscondere. Disrupta sunt ula fi¬
gurarum integumenta: illa uerborum inuolutra.
& facta sunt omnia munda mundis accessibilia ꝙ
intelligibila uniu̾sis: & repulsa multitudine ex¬
em plarium. unum ꝓ omĩb omĩa continens. & ec¬
cedens &e cuius plenitudine᷑ omĩs illa in choatio figu¬
rabat. scm ce rationabile suꝑfuit holocaustum: unus
ordo. una distinctio nuda ueritas. pura caritas. Iam
ñ tantum tͥb leuitica ad sacra misteria sepatur. nec
de sola tribu iuda regat ꝑsona eligitur: una ẽ tribus
popsi xp̃iani. gens scã popłs ad quisitionis: & xp̃c rex
dignitatem. Iam uite puritas ñ significatur s ostũ¬
ditur:iam agnus dĩ digito demonstratur. messias ñ
ex pectatur. nob̾cum emmanuel cons̃satur. Fulget
in ȩccłia sol iusticie. rex indecore suo uidetur.: ꝓpasa¬
ta ẽ. scõrum uia et̾na redemptione inuenta. Nichil

Expanded text:
lux gratiae Evangelii luminare effulsit, nullus fuit qui se lux gratiae Evangelii luminare effulsit, nullus fuit qui se a calore ejus posset abscondere. Dirupta sunt illa figurarum integumenta, illa verborum involucra, et facta sunt omnia munda mundis, accessibilia et intelligibilia universis, et repulsa multitudine exemplarium, unum pro omnibus omnia continens et excedens, et cujus plenitudinem omnis illa inchoatio figurabat, sanctum et rationabile superfuit holocaustum, unus ordo, una distinctio, nuda veritas, pura charitas. Jam non tantum tribus Levitica ad sacra mysteria separatur, nec de sola tribu Juda regalis persona eligitur, una est tribus populi Christiani gens sancta, populus acquisitionis , et Chrdignitatem. Jam vitae puritas non significatur, sed ostenditur. Jam Agnus Dei digito demonstratur, Messias non exspectatur. Jam nobiscum Emmanuel conversatur, fulget in Ecclesia Sol justitiae, Rex decore suo videtur. Propalata est sanctorum via aeterna redemptione inventa . Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tiam opp̾ssit seruiliter donec in p̾finito tempe a patre
ꝓuectus in intelugentia sp̃itali ppłs di introiret
usq in interiora uelaminis: te ipsa scã scõrum intra
que nultꝰ ingredi nisi solus sũmus pontifex p̾sume¬
pat. Uti uͦ gr̃a maiꝰ scilicet iuminare intolerabile
iegis aueuiauit onus. & expirante iħu inpatibulo.
rupta sunt ua uelamina⁊iam ñ tm̃ aaron ce filus
eius uiud priuilegiuim mansit s uniu̾sitati fideli¬
um lib̾ ingressus datus ẽ: ce adlignum uite & ad sc̃a
scõrum. Primus ingressꝰ ẽ. ñ in alieno sanguine bo¬
norũ pontifex futurorum. & dato illo p̃cio sanguinis
uiluit aurum legis &e ueniens sc̃i scoꝵ aboleurt unc¬
tionem &e uictimas iudeorum. Luminare minus ful¬
gebat ꝓmodo suo cum tantum notus eẽt inuidlea
ds̃. cum illas umbras &e enigmata mandatorum
iux etiam pauci electi illiꝰ temporis caperent libi uͦ¬

Expanded text:
tiam oppressit serviliter donec in praefinito tempore a Patre tiam oppressit serviliter donec in praefinito tempore a Patre provectus in intelligentia spiritali populus Dei introiret usque in interiora velaminis , et ipsa Sancta sanctorum, intra quae nullus ingredi nisi solus summus pontifex praesumebat . Ubi vero gratia, scilicet luminare majus, intolerabile legis alleviavit onus, expirante Jesu in patibulo, rupta sunt illa velamina. Jam non tantum Aaron et filiis ejus illud privilegium mansit, sed universitati fidelium liber ingressus datus est et ad lignum vitae et ad Sancta sanctorum. Primus ingressus est non in alieno sanguine bonorum pontifex futurorum, et dato illo magno pretio sanguinis, viluit aurum legis, et veniens Sanctus sanctorum abolevit victimas Judaeorum. Luminare minus fulgebat pro modo suo, cum tantum notus esset in Judaea Deus , cum illas umbras et aenigmata mandatorum vix etiam pauci electi illius temporis caperent. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
labi poterat ꝑ surcessiones uel corrumpiꝰ ideoq
accessit lex scrippta quasi luminare minus in
enigmatib & figuris. uniꝰ quidẽ dĩ cultum ꝙue¬
nerationẽ exigens: s ad exercitationẽ rudium
animorum sub multiplici uerborum uelamine
rerum ueritatem occultans. Fecit moyses tabna¬
culum & mensam ꝓpositionis & archam testa¬
menti. & uelamentum ante sca scõrs. & cherubin
gle obumbrantia propiciatorium:. multa de cir¬
cumcisionis ritu. de munclatione lepre. de lege
⁊elotipie. de sacerdotum uel ieuitar officiis. de unc¬
tione pontificis. de ciuitatib refugiorum. de uio¬
iatorib sabbatorum. de gn̾ib holocaustorum. &e de
aliis legis decretis precepta conscripsit: s ut ait apłs
luminare illud legis. neminem ad ꝑfectũ adduxit.
Erudiuit sub timore quasi pedagogꝰ teneram eccl̃e
nascentis infantiam & lasciuientẽ pͥme etatis insolen¬

Expanded text:
labi poterat per successiones vel corrumpi: ideoque labi poterat per successiones vel corrumpi: ideoque accessit lex scripta quasi luminare minus in aenigmatibus et figuris, unius quidem Dei cultum et venerationem exigens, sed ad exercitationem rudium animorum sub multiplici verborum velamine, rerum veritatem occultans. Fecit Moyses tabernaculum et mensam propositionis, et arcam testamenti et velamentum ante Sancta sanctorum et cherubim gloriae obumbrantia propitiatorium ; multa de circumcisionis ritu, de mundatione leprae, de lege zelotypiae, de sacerdotum vel levitarum officiis, de unctione pontificis, de civitatibus refugiorum, de violatoribus Sabbatorum, de generibus holocaustorum, et aliis legis decretis praecepta conscripsit . Sed, ut ait Apostolus, luminare illud legis neminem ad perfectum perduxit . Erudivit sub timore quasi paedagogus teneram Ecclesiae nescientis infantiam, et lascivientem primae aetatis insolen
Abbreviated transcription (Latin):
quisitor ẽ animꝰ. Moysi in monte sẏna date sunt
tabule lapiclee scripte digito dĩ. apłis scĩs. u̾bũ¬
qd̃ erat in pͥncipio apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. ꝙ
idem uerbum caro factum habitauit in nob̾. filius
patris locutus ẽ. & ñ intabulis lapideis. s uoce ui¬
ua p̾dicauit. euangłm scribens intus incordib. cla¬
mans extra in aurib. Ego sum uia. ueritas ꝙ uita.
In his duob testamentis locutus ẽ ds multipha¬
riam patrib in propħis. nob ꝑse ipsũ in euange¬
liis. & euerso modio uelaminũ. accensam uĩtatis
lucernam figens suꝑ canclelabrum. qͣsi diem pro¬
posuit diuine ⁊ humane nature in eaidem ꝑsona
unitum ꝯsortizum. Ab adam quippe usq ad moy¬
sen naturalis lex acerimoniarum libera seruitu¬
te sub familiari mandato primitiuũ popłm
docebat & regebat: s sicut diximus doctrina hec
quia ñ muniebatur definitione austoritatis.

Expanded text:
quisitor est animus. Moysi in monte Sina datae sunt quisitor est animus. Moysi in monte Sina datae sunt tabulae lapideae scriptae digito Dei ; apostolis d erat in principio apud Deum, et Deus erat Verbum, et idem Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : Filius Patris locutus est, et non in tabulis lapideis, sed voce viva praedicavit Evangelium scribens intus in cordibus, clamans extra in auribus: Ego sum via, veritas et vita . In his duobus testamentis, locutus est Deus multifariam patribus in prophetis, nobis per seipsum in Evangeliis ; et everso modio velaminum, accensam veritatis lucernam figens super candelabrum , quasi diem proposuit divinae et humanae naturae in eadem persona unitum consortium. Ab Adam quippe usque ad Moysem naturalis lex a caeremoniarum libera servitute sub familiari mandato primitivum populum docebat et regebat; sed, sicut diximus, doctrina haec, quia non muniebatur definitione auctoritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniuntur. nos hec sp̃italit intelligere ꝑsua¬
dent. ucet fundamentum littere ñ auellant. De mn¬
Donstitutio corporat uel sp̃ualis. uisibił ꝙ die.
ꝯinuisibił creature que ẽ quasi prima huiꝰ
mundi dies. ulluminante mentem ũbo dĩ intel¬
ligibili ratione cognita ẽ: s oportebat ut eancdẽ
luicem intelectus lux copiosior ipsiꝰ ueritatis ui¬
uaciorib documentis accendẽt & acuciora & sub¬
tiliora ꝑse clictaret dognata ueritas. qmͣ huma¬
ni ingenii uel rationis ꝑse posset expiri capatitas
Condicdit itaq artifex sapiã duo luminaria mag¬
na ꝙ constituit infirmamento. & qd̃ intimatie¬
rat ex parte ꝑspm̃. loqui uoluit ꝑse ipsum: ut
eẽt posteritati monimentum diuina auctoritas.
nec errandi locum aut ignorandi aut ꝑuerten¬
di uerum. hereticorum haberet impietas. son¬
ueniunt sane inunum nature & legis decreta
s maiꝰ pondus ẽ ubi doctor est ds̃: quam ubi in¬

Expanded text:
inveniuntur, nos haec spiritaliter intelligere persuainveniuntur, nos haec spiritaliter intelligere persuadent, licet fundamentum litterae non avellant. Constitutio corporalis vel spiritalis visibilis et invisibilis creaturae, quae est quasi prima hujus mundi dies, illuminante mentem Verbo Dei, intelligibili ratione cognita est. Sed oportebat ut eamdem lucem intellectus lux copiosior ipsius veritatis vivacioribus documentis accenderet, et acutiora et subtiliora per se dictaret dogmata veritas, quam humani ingenii vel rationis per se posset experiri capacitas. Condidit itaque sapientia duo luminaria magna, et constituit in firmamento; et quod intimaverat ex parte per spiritum, loqui voluit per seipsam, ut esset posteritati divina auctoritas, nec errandi locum, aut ignorandi, aut pervertendi verum haereticorum haberet impietas. Conveniunt sane in unum naturae et legis decreta: sed majus pondus est, ubi doctor est Deus, quam ubi in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̾a cruciantur inuidia: & inefficatis malicie dolore
tabescunt. hoc ẽ mare magnum & spaciosũ in quo
sunt reptilia quorum ñ ẽ numerus. in quo draco
ille antiquus quasi cete in mensũ ꝑ ambulat. cui
malos fiunt. homo opus diuinum ñ destruitur
si ꝓbatur. Et recedentib temptam̃tis. omĩq sp̃itali
nequitia qͣsi intra suum pelagus recollecta. ex sic¬
catis paludib uoluptatum. terra fecunda herbã
uirentem & ligna fructifera uitalib germinat
incrementis: quia a cordib electorum ab stersa
peccat illuiue. de urore fidei ad fastigium spei
& ad ipsum culmen ꝑueniunt caritatis: radicati
sĩc arbores bone in xp̃o & fructificantes scdm m̃su¬
ram donationis eiꝰ. unusquisq ingenere suo. No¬
mine herbarum uiridium simplices ce humiles
possunt intelligr̾arboꝵ uͦ ꝓceritas sublimioris
sapientie ex pͥmit dignitatẽ: lignum sapientie ꝙ
lignum scientie & lignum uite que in hac scripta

Expanded text:
propria cruciantur invidia, et inefficacis malitiae dolore propria cruciantur invidia, et inefficacis malitiae dolore tabescunt, hoc est mare magnum et spatiosum in quo sunt reptilia quorum non est numerus, in quo draco ille antiquus quasi cete immensum perambulat, cui malos fiunt, homo opus divinum non destruitur, sed probatur, et recedentibus tentamentis omnique spirituali nequitia quasi intra suum pelagus recollecta, exsiccatis paludibus voluptatum, terra fecunda herbam virentem et ligna fructifera talibus germinat incrementis: qui a cordibus electorum abstersa peccati illuvie de virore fidei, ad fastigium spei, t ad ipsum culmen perveniunt charitatis, radicati sicut arbores bonae in Christo, et fructificantes secundum mensuram donationis ejus, unusquisque in genere suo. Nomine herbarum viridium simplices et humiles possunt intelligi; arborum vero proceritas sublimioris sapientiae exprimit dignitatem, lignum sapientiae, et lignum scientiae, et lignum vitae, quae in hac Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
laqueos. tendunt muscipuias. & exquisitis artib.
mꝰ uiolentiam. mͦ simulationem intentant. ꝑsua¬
dent & suggerunt consiliatores dolosi. quecumq tur-¬
pia. quecumq impudica: nich agunt potestatiue
in animas. in quarum potiꝰ potestate & uoluntate
ẽ. in forma crucis ce sanguine agni resistere: ce confu¬
sum & uictum repellere in gehennam. Et ex ꝓpriis
illusionib quib seruos dĩ irritat &e appetit. ipse re¬
ꝑcutitur & uluditur. fitq ipse occasio corone q głie:
quib ẽẽ uoluit transgressionis laqueus ce ruine. S
e si aliqͣndo p̾destinatorum aliquis ad eiꝰ flatum ĩ¬
fectus contabuit. armis penitentie accinctus. fortior
securiorq surrexit: ꝙ expertus admissi turpitudinẽ
hostem sugestorem & se consentaneum mira indigna¬
tione exhorruit: & rursum cautior & munitior ad
conflictum accessit. Profligati itaq & repuisi ad se¬
ipsos conũtuntur. & in maris sui salsugine. hoc est

Expanded text:
laqueos, tendunt muscipulas, et exquisitis artibus laqueos, tendunt muscipulas, et exquisitis artibus modo violentiam, modo simulationem intentant. Persuadent et suggerunt consiliatores dolosi quaecunque impia, quaecunque impudica: nihil agunt potestative in animas, in quarum potestate potius et voluntate est in forma crucis et sanguine agni resistere, et confusum et victum repellere in gehennam. Et ex propriis illusionibus quibus servos Dei irritat et appetit, ipse repercutitur et illiditur, fitque ipse occasio coronae et gloriae quibus esse voluit transgressionis laqueus et ruinae. Sed et si aliquando praedestinatorum aliquis ad ejus flatum infectus contabuit, armis poenitentiae accinctus fortior securiorque surrexit, et expertus admissi turpitudinem, hostem suggestorem et se consentaneum mira indignatione exhorruit, et rursum cautior et munitior ad conflictus accessit. Profligati itaque et repulsi ad seipsos convertuntur, et in maris sui salsugine, hoc est