comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bitiosi apparatꝰ iactantiã. necessariũ mentiunt᷑
ornatũ. Iam ridere effuse. uocẽ ꝓcacib cacħi¬
nis attollere. turpes iocos libent̾ audire.
alioꝵ pęnã suam facere fatigando lȩticiam.
urbanos quosq quãuis turpes explere. deliciis.
seruoᷤ necessariis indigentes abicere. domos
amplissimas & ornatas extriiere. facultates
suas indesinent̾ augere. alienis ꝑuadendis si
tis. s nescio cuiꝰ utilitatis existimant: ut illa
quȩ dixi. uł alia multa similia ñ solũ liben¬
t̾ exerceant: s etiam hinc eos obuirgantes
irrideant: in eptire credentes illos. qui licita
& usitata nobilib cͥmine ambitionis infãmẽt.
S qui hoc qͦq malũ diumitꝰ adiutꝰ eucerit.
& spiritalis continentiȩ uirib fultꝰ om̃ia qͥ¬
b potest a ꝑfectione retardari calcauerit.
mentẽ suam sc̃ẽ uirtuti studio bone uolũ-¬
tatis inclinauerit: tc̃ delectabilit̾ ac delote

Expanded text:
bitiosi apparatus jactantiam necessarium mentiuntur bitiosi apparatus jactantiam necessarium mentiuntur ornatum. 2. Jam ridere effuse, vocem procacibus cachinnis attollere, turpes jocos libenter audire, aliorum poenam suam facere fatigando laetitiam, urbanos quosque quamvis turpes, explere deliciis, serios necessariis indigentes abjicere, domos amplissimas et ornatas exstruere, facultates suas indesinenter augere, alienis pervadendis, sitis, sed nescio cujus utilitatis existimant: ut illa quae dixi, vel alia multa similia, non solum libenter exerceant, sed etiam hinc eos objurgantes irrideant, ineptire credentes illos qui licita et usitata nobilibus crimine ambitionis infamant. Sed qui hoc quoque malum divinitus adjutus evicerit, et spiritalis continentiae viribus fultus, omnia quibus potest a perfectione retardari, calcaverit; mentem suam sanctae virtuti, studio bonae volutatis inclinat; tunc delectabiliter ac devote
Abbreviated transcription (Latin):
bore ꝓpositi sui. non sua se possibilitate¬
s dñi miseratione confidat: nec suis uiribus
s gr̃ȩ om̃ipotentis fretꝰ auxilio. contra diabo¬
lcas impugnationes uicttia arma corripi-¬
at: cogitet & qnͣti & qnͣtȩ potuerũt &e possũt
quod se posse desperat: unde illi uł ille
potuerunt inde se posse firmit credat: cer¬
ta spe spiritalia carnalib. ac terrenis cȩlestia
& futura presentib ante ponat: xuii.
ui si per suasione ac pulcͥtudine uirtu¬
tis illectꝰ aliquantulũ a pͥore conuer-¬
satione recesserit: statim ei alia tẽptatio contͣ
quã luctet᷑ occurrit. Nam quẽ carnalis uo¬
luptas superata dimiserit: mundi uanitaᷤᷤ
occupabit: sicut illi nobis exemplo sunt. qͥ
dicunt: & ambitioni succu̾bunt. Utuntur
delitiis ac uestib accuratis ad luxuriam:
comatulis puerulis ac potentib equis ad
pompam: accipi trib ac saginatis canib ad
uenatũ: uenationib crebris ad luxum: & am¬

Expanded text:
bore propositi sui; non sua possibilitatebore propositi sui; non sua possibilitateDomini miseratione confidat, nec suis viribus, sed gratiae omnipotentis fretus auxilio, contra diabolicas impugnationes victoriae arma corripiat, cogitet et quanti et quantae potuerunt et possunt, quod se posse desperat. Unde illi vel illae potuerunt, inde se posse firmiter credat certa spe, spiritalia carnalibus ac terrenis coelestia et futura praesentibus anteponat. Omnes uis persuasione ac pulchritudine virtutis illectus, aliquantulum a priore conversatione recesserit, statim ei alia tentatio, contra quam luctetur, occurrit. Nam quem carnalis voluptas superata dimiserit, mundi vanitas occupabit: sicut nobis illi exemplo sunt qui dicunt, et ambitioni succumbunt; utuntur deliciis ac vestibus accuratis ad luxuriam, comatulis pueris, ac potentibus equis ad pompam, accipitribus ac saginatis canibus ad venatum, venationibus crebris ad luxum, am
Abbreviated transcription (Latin):
nis ambire: contra diabolũ decipiendi pitũ
resistendo arma corriꝑe: insidias eius ac
fraudes uigilantis animi cautione uitare:
qͣm deinde miserũ sit enormitate tante asꝑi¬
tatis euictũ. ac diabolica fraude deceptũ
ad repudiata redire: uoluptatib quas ab¬
iecerat frui: & om̃ib quȩ ineaute laborio¬
sum suscipiendo ꝓpositũ contẽpserat delec¬
tari. His & talib uitiosa consuetudo: dubi-¬
um scẽ diffinitionis affligit. Uirtꝰ econtra
quȩ continentia nominat᷑. in orantẽ confidẽ¬
ter obuirgat: ad delectationes puras cas¬
tasq delicias. quib fruunt᷑ om̃s sui amato¬
res inuitat. Offert nudo iusticiȩ uestim̃tũ:
illuminato sui apparatꝰ demonstrat orna-¬
tũ: diffidenti de se ꝓtectionis suȩ ꝓmitut
auxiliũ. Hortat᷑ & ꝓuocat. ut definitionis
ambiguitate deposita. ꝓpositũ spiritale
suscipiat: & ꝑseueraturũ se insuscepto la¬

Expanded text:
nis ambire; contra diabolum, decipiendi peritum, nis ambire; contra diabolum, decipiendi peritum, resistendi arma corripere, insidias ejus ac fraudes vigilantis animi cautione vitare; quam deinde miserum sit enormitate tantae asperitatis evictum ac diabolica fraude deceptum ad repudiata redire, voluptatibus quas abjecerat frui, et omnibus quae incaute laboriosum suscipiendo propositum contempserat, delectari. His et talibus vitiosa consuetuod dubium sanctae diffinitionis affligit: virtus contra quae continentia nominatur, morantem confidenter objurgat, ad delectationes puras castasque delicias, quibus fruuntur omnes sui amatores, invitat, offert nudo justitiae vestimentum, illuminato sui apparatus demonstrat ornatum, diffidenti de se protectionis suae promittit auxilium. Hortatur et provocat ut, diffinitionis ambiguitate deposita, propositum spiritale suscipiat, perseveraturum se in suscepto la
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult quod uolebat. mͦ uelle incipit qͦd no¬
lebat. uelut in quodam deliberationis incer-¬
tȩ biuio constitutũ. discerpit ipsa diuersitas
uoluntatũ. Hinc eũ uirtus ammonet salutiᷤ¬
sue & uocat: unde consuetudo uitiosa disce-¬
dere a se uolentẽ remoratur & reuocat: & pau¬
lisꝑ a se auerso. nec ad uirtutẽ plene conuer¬
so. usitate uoluptatis ammonitione blandit᷑:
ce om̃s illecebras quib olim ꝑditȩ fruebatur
ostendit: turpia quoq desideria quib iunci-¬
atur ininittit: ac iam pene fastidienti blan-¬
dũ nescio qͥd mollit̾ infusurrat: & supplicat
ne preponat mollib dura: letis tristia:
certis dubia: p̾sentiũ uoluptati futura. Co¬
gitat quã pęnale sit atq difficile dulcibus
carere diuitiis: illecebris renuntiare carnali-¬
b: abstinentiȩ iugis grauari laborib: ieiuni¬
oꝵ ac iugiliarũ continuatione torqueri: certa
carnis afflictione p̾miũ dubiȩ remuneratio¬

Expanded text:
non vult quod volebat, modo velle incipit quod nonon vult quod volebat, modo velle incipit quod nolebat; velut in quodam deliberationis incertae bivio constitutum, discerpit ipsa diversitas voluntatum. Hinc eum virtus admonet suae salutis, et vocat; inde consuetudo vitiosa discedere a se volentem remoratur, et revocat, et paulisper a se averso, nec ad virtutem plene converso, usitatae voluptatis admonitione blanditur, et omnes illecebras quibus olim perdite fruebatur ostendit. Turpia quoque desideria quibus vinciatur immittit, ac jam pene fastidienti blandum nescio quid molliter insusurrat; et supplicat ne prcertis dubia, praesentium voluptati futura; cogitet quam poenale sit atque difficile dulcibus carere deliciis, illecebris renuntiare carnalibus, abstinentiae jugis gravari laboribus, jejuniorum ac vigiliarum continuatione torqueri, certa carnis afflictione praemium dubiae remuneratio
Abbreviated transcription (Latin):
in auimo habitat: s animã corpꝰq scĩficat.
Ad qmͣ nullus accedit inuitꝰ: qm nullus a¬
mittit insi ꝓpͥa uoluntate deceptus. Nemo
eam sͥ conferre potest cũ possit auferre: alte¬
ri autẽ nec conferre preualet nec auferre.
Itaq cum talis ac tanta uirtꝰ cuilibet inter
uoluptates suas ad huc marcescenti reful¬
serit: atq eum ad se concupiscendã deside¬
rio salubri cõmouerit: ꝓtinus in animo eiꝰ
duarum delectationũ contrariarũ rixa con-¬
surgit: & mentẽ uoluntas aduersũ se anci-¬
piti delectatione diuisã. indiuersa ducit.
ac reducit: mͦ rep̃hendendo quod elegerat:
mͦ qͦd rep̃h enderat eligendo. Atq ita in alte-¬
rutrũ latus. se cogitationũ uarietate uer-¬
santẽ. ipsa uelut uirtutis ac intii tepida
medietas uexat ac lacerat: qm̃ siquidẽ
qu̾elibet hominẽ donec se in eo qđ elege-¬
rit certa diffinitione. confirmet. qũa diu mͦ

Expanded text:
in animo habitat, sed animum corpusque sanctificat; in animo habitat, sed animum corpusque sanctificat; ad quam nullus accedit invitus, quam nullus amittit, nisi propria voluntate deceptus. Nemo eam sibi conferre potest, cum possit auferre; alteri autem nec conferre praevalet, nec auferre. 2. Itaque cum talis ac tanta virtus cuilibet inter voluptates suas adhuc marcescenti refulserit, atque ei ad se concupiscendam desiderium salubre commoverit: protinus in animo ejus duarum delectationum contrariarum rixa consurgit; et mentem voluntas adversum se ancipiti delectatione divisam in diversa ducit ac reducit; modo reprehendendo quod elegerat, modo quod reprehenderat eligendo; atque ita in alterutrum latus se cogitationum varietate versantem, ipsa velut virtutis ac vitii tepida medietas, vexat ac lacerat. Quoniam quidem quemlibet hominem, donec se in eo quod elegerit certa definitione confirmet; quandiu modo
Abbreviated transcription (Latin):
genas & habendas extendunt. Hii sunt
quiomĩa bona quȩ implere potuerint: ab
No se adiutos ut possint ueracit̾ credunt.
Quicqͥd male cõmiserint: uitio suȩ uo¬
luntatis asscribunt: qͥcqͥd boni ñ potuerit
implere. ab illo ut possint iugit̾ petunt:
cum potuerint. illi gras agunt. Bona eius
quȩ fuerint consecuti. etiã aliis conferre so-¬
cialit̾ uolunt: & usq in suos mimicos dilec¬
tionis suȩ latitudinẽ porrigentes. hoc õs¬
eẽ cupiunt qͦd ipsi sunt. Satis de uitus
eoꝵ q remediis disputatũ ẽ: nẽ iam qͣlit̃
una queq uirtꝰ possit ad quiri. breuiter
disseramus:
mnis scã uirtus res est diuma. incorpo¬
rea prorsꝰ atq mundissima: quã mentes
inquinatȩ ñ inqͥnant: s ipsa inquinatas ema-¬
culat. Cuius participatione firmant᷑ infir¬
ma: suscitant᷑ mortua: sanant᷑ egrota: corri-¬
gunt᷑ praua: reconciliant᷑ auersa. Hanc ñ
habet nisi deus: & is eui dederit deus. Quȩ

Expanded text:
gendas et habendas extendunt. Hi sunt gendas et habendas extendunt. Hi sunt qui omnia bona, quae implere potuerint, ab illo se adjutos ut possint veraciter credunt, quidquid mali commiserint, vitio suae voluntatis ascribunt; quidquid boni non potuerint implere, ab illo ut possint jugiter petunt; cum potuerint, illi gratias agunt. Bona ejus quae fuerint consecuti, etiam aliis conferri socialiter volunt, et usque in suos inimicos dilectionis suae latitudinem porrigentes, hoc omnes cupiunt esse quod ipsi sunt. Satis de vitiis eorumque remediis est disputatum; nunc jam qualiter unaquaeque virtus possit acquiri breviter diOmnis sancta virtus res est divina, incorporea prorsus atque mundissima: quam mentes inquinatae non inquinant, sed ipsa inquinatas emaculat; cujus participatione formantur informia, suscitantur mortua, sanantur infirma, corriguntur prava, reconciliantur aversa. Hanc non habet nisi Deus, et is cui dederit Deus. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
bulationib ac ꝑicłis tradunt: nudari fa¬
cultatib propͥis. patͥe suȩ extorres fieri pa¬
rentib & uxorib ac filiis renuntiare para-¬
ti sunt: & ut totũ dicam. ipsam corporis
mortem ñ solũ ñ refugnuit. s etiã libent᷑
excipiunt: ambientes a corporis sui uita.
magis quã a deo uita uitę suȩ discedere.
dm̃ pͥncipalit̾ diligamꝰ: & ꝓpter ipsũ in ip¬
so ea quȩ diligenda sunt. tantũ qnͣtũ ip̃e
p̾cepit diligamꝰ. Ipse enĩ p̃cepit ut corpo¬
ra nr̃a post̾ nr̃os ꝓximos. sicut & ipsũ
plus qm nos diligere debeamꝰ: ita sane.
ut eis qͦs nobis coniunctiores familia¬
ritas facit. si eos fama ñ repbat & uita
cõmendat. nos amplius impendamꝰ.
Om̃iũ ꝑfectꝰ nr̃os eẽ credamꝰ: & de alio¬
rũ peccatis tamꝗͣ de nrĩs miscdit᷑ lu¬
geamꝰ. Sie gͦ possũt in hac uita eẽ illi¬
te diligut dm̃: qͥ uolendo quod uult
ds̃. & nolendo qͦd non uult. nec ullis

Expanded text:
bulationibus ac periculis tradunt, nudari fabulationibus ac periculis tradunt, nudari facultatibus propriis, patriae suae extorres fieri, parentibus et uxoribus ac filiis suis renuntiare parati sunt, et, ut totum dicam, ipsam corporis mortem non solum non refugiunt, sed etiam libenter excipiunt, ambientes a corporis sui vita magis quam a Deo vita vitae suae discedere. Deum principaliter diligamus, et propter ipsum in ipso ea quae diligenda sunt, tantum quantum ipse praecipit, diligamus. Ipse enim praecipit ut corpora nostra propter nos, proximos sicut nos, et ipsum plus quam nos diligere debeamus, ita sane, ut eis, quos nobis conjunctiores familiaritas facit, si eos fama non reprobat et vita commendat, nos amplius impendamus, omnium profectus, nostros esse credamus, et de aliorum peccatis tanquam de nostris misericorditer lugeamus. Sic te diligunt, qui volendo quod vult Deus, et nolendo quod non vult, nec ullis
Abbreviated transcription (Latin):
ni currꝰ rotȩ. quatuor animalia. eoꝵ alę
quatuor ac facies: dignitatẽ numeri huiꝰ ha¬
bunde cõmendant. Ee ideo uirtutes iste quȩ
tantũ continent ꝑfectionis in numeroꝰ solli¬
cite confiderare debemꝰ. quantã scĩtatẽ con¬
ferant animo xp̃iano: & quã nichil ꝑfectio¬
nis umquã sit. qͦd in istis uirtutib ñ sit.
am si facit temiperantia temꝑantẽ. prudẽ¬
tia prudentẽ. iusticia iustũ & fortitudo
fortẽ: eo qui temꝑant᷑ & iuste & prudent
agit ac fortit᷑. nescio quid possit eẽ ꝑsecti
Itaq cifficile quidẽ nob̃ est. nomina uirtutũ
que ex illis quatuor quas pͥncipales diximꝰ
oriunt᷑ ostendere. S cũ ꝓpͥetates & actus earũ
ceꝑitit aꝑiri: ex ipsis esfectib fingularũ. que
uirtutes ex qͥb existant forsitan apparebit e le-
existunt. dona sint dĩ: & qͦd nullus eas habet
dentes ex fide uixerunt: illiꝰ dono tẽꝑanteᷤ

Expanded text:
ni currus rotae quatuor, et animalia, alae eorum ni currus rotae quatuor, et animalia, alae eorum quatuor ac facies , dignitatem numeri hujus abunde commendant: et ideo virtutes istae quae tantum continent perfectionis in numero, sollicite considerare debemus, quantam sanctitatem conferant animo Christiano, et quam nihil perfectionis usquam sit, quod in istis virtutibus non sit. Nam si facit temperantia temperantem, prudentia prudentem, justitia justum, fortitudo fortem; eo qui temperanter, juste, et prudenter agit, ac fortiter, nescio quid possit esse perfectius. Itaque difficile quidem est nobis nomina virtutum, quae ex illis quatuor, quas principales diximus, oriuntur, ostendere; sed cum proprietates, et actus earum coeperint aperiri, ex ipsis affectionibus singularum, quae virtutes ex quibus exsistant, forsitan apparebit. 3. Veexistunt, dona sint Dei; et quod nullus eas habet, dentes ex fide vixerunt, illius dono temperantes
Abbreviated transcription (Latin):
lut qͦs dam uirtutũ om̃ium fontes. uitia qͦq
quatuor uelut quascdã origines maloꝵ
om̃ium diffimuit. Prin cipales quatuor eẽ
uirtutes non solum philosophi sentiunt: s
etiam nr̃i consentiunt. S quare quatuor
uł quȩ sint opera singularũ: hoc dño illu¬
minante debemꝰ breuiter demonstrare.
Quat̾narũnumerũ ꝑfectiomi sacratũ: pene
nullus ignorat. Siquidẽ totꝰ orb̃. oriente
occidente aquilone & meridie. quatuor tͣ¬
minari partib siue angulis inuenit᷑: & ipse
adã qui est humani generis pat̾. uł gene¬
rale nom̃ qͦd dicit᷑ homo. quatuor litteri ˢ
explicat᷑. Corpꝰ quoq quatuor ȩlementis ex¬
tructũ: quat̾narii numeri in se continet
sacramentũ. Ipsiꝰ etiam animȩ quatuor eẽ
affectiones. quib uł ad bona utimur uł
ad mala: & antiqui subtilit̾ inuenerunt:. &
eoꝵ inuenta ꝓbantes posteri susceperunt.
S & quatuor flumina quȩ de paradysi
fonte ꝓcectunt. uł quatuor euglia diui¬

Expanded text:
am virtutum omnium fontes, vitia quoque quatuor, velut quasdam origines malorum omnium definiunt. Principales quatuor, esse virtutes non solum philosophi sentiunt, sed etiam nostri consentiunt. Sed quare quatuor, vel quae sint opera singularum, hoc, Domino illuminante, debemus breviter demonstrare. Quaternarium numerum perfectioni sacratum pene nullus ignorat. Siquidem totus orbis Oriente et Occidente, Aquilone et Meridie, quatuor determinari partibus sive angulis invenitur; et ipse Adam, qui est humani generis pater, vel generale nomen, quod dicitur homo, quatuor litteris explicatur. Corpus quoque quatuor elementis exstructum, quaternarii numeri in se continet sacramentum. Ipsius etiam animae quatuor esse affectiones, quibus vel ad bona utimur, vel ad mala, et antiqui subtiliter invenerunt, et eorum inventa probantes posteri susceperunt. 2. Sed et quatuor flumina quae de paradisi fonte procedunt , vel quatuor Evangelia, divi
Abbreviated transcription (Latin):
det. eo deterius ꝑeat: quia & intel¬
ligentiȩ lum̃ ꝑcipit: & actionis
prauȩ tenebras non relinqͥt. Nam¬
cum acceptã ad adiutoriũ scientiã
neggligunt. hanc contͣ se in testi-¬
monium uertunt: & de lumine
intelligentiȩ augent supplicia: qđ
profecto acceꝑant ut possent de-¬
lere peccata. Quoꝵs nimirũ ne-¬
quitia cũ malũ agit. qđ diiudi-¬
cat. uenturũ iam iudiciũ hic
degustat: ut cum ȩternis suppli-¬
ciis seruat᷑ obnioxia. suo hic interĩ
examine non sit absoluta: tantoq
illic grauiora tormenta ꝑcipiat:
quanto hic malũ non dẽserit.
etiam qđ ipsa condempnat. Hinc
enim ueritas dicit. Seruus qui
cognouit uoluntatẽ dñi sui. & non
p̃parauit: & non fecit scđm uolunta¬
tem eius: plagis uapulabit multis.
hinc psalmista ait. Descendant
in infernum uiuentes. Niui qͥppe¬
sunt. qui quȩ circa illos aguntur sci¬
unt & sentiunt: mortui autẽ nil¬
sentire possunt. Dortui enĩ in infer-¬

Expanded text:
det, eo deterius pereat, quia et inteldet, eo deterius pereat, quia et intelligentiae lumen percipit, et actionis pravae tenebras non relinqcum acceptam in adjutorium scientiam negligunt, hanc contra se in testimonium vertunt; et de lumine intelligentiae augent supplicia, quod profecto acceperant, ut possent delere peccata. Quorum nimirum nequitia cum malum agit quod dijudicat, venturum jam judicium hic degustat; ut cum aeternis suppliciis servatur obnoxia, suo hic interim examine non sit absoluta: tantoque illic graviora tormenta percipiat, quanto hic malum non deserit, etiam quod ipsa condemnat. Hinc enim Veritas dicit: Servus qui cognovit voluntatem Domini sui, et non praeparavit, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis . Hinc Psalmista, ait: Descendant in infernum viventes . Vivi quippe quae circa illos aguntur sciunt et sentiunt, mortui autem sentire nil possunt. Mortui enim in infer
Abbreviated transcription (Latin):
predicauerunt: nec absconder̃t.
Peccatũ enim suũ si sodoma abscon-
deret. adhuc sub timore pecca¬
ret: sed funditꝰ frenũ timoris
amiserat : quȩ ad culpã nec te¬
nebras requirebat. Linde et¬
rursum scriptum ẽ. Clamor sodo¬
moꝵs & gomorreoꝵ: multiplicatus est.
Peccatum quippe cum uoce.: est cul¬
pa in actione. Peccatum uͦ etiã
cum clamore: est culpa cum lib̾tate.
At contͣ ammonendi sunt qui accu-¬
sant praua nec tamen deuitant:
ut ꝓuide ꝑpendant. quid in distri-¬
cto cłi iudicio ꝓsua excusatione
dicturi sunt: qui de reatu suoꝵs
criminum. etiã sibimet ipsis iudi-¬
cib non excusantur. Hi itaq quid
aliud quam p̃cones sui sunt:
Noces contͣ culpas proferunt: & semet¬
ipsos oꝑib reos trahunt. Ammo-¬
nendi sunt ut uideant. quia de
occulta iam retributione iudicii
est. qđ eoꝵs mens malũ qđ ꝑpetrat
illuminatur ut uideat. s non
conat᷑ ut uincat: ut qͦ melius ui-¬

Expanded text:
praedicaverunt, nec absconderunt . praedicaverunt, nec absconderunt . Peccatum enderet, adhuc sub timore peccaret; sed funditus frena timoris amiserat, quia ad culpam nec tenebras requirebat. CAPrursum scriptum est: Clamor Sodomorum et Gomorrhae multiplicatus est . Peccatum quippe cum voce, est culpa in actione; peccatum vero etiam cum clamore, est culpa cum libertate. At contra admonendi sunt qui accusant prava, nec tamen devitant, ut provide perpendant quid in districto Dei judicio pro sua excusatione dicturi sunt, qui de reatu suorum criminum etiam semetipsis judicibus non excusantur. Hi itaque quid aliud quam praecones sunt sui? Voces contra culpas proferunt, et semetipsos operibus reos trahunt. Admonendi sunt ut videant quia de occulta jam retributione judicii est, quod eorum mens malum quod perpetrat illuminatur ut videat, sed non conatur ut vincat; ut quo melius vi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ faciunt etiã laudant: atq alit̃
qui accusant praua. nec tam̃ deui-¬
tant. Ammonendi enĩ sunt qui
illicita quȩ faciunt etiã laudant:
ut considerent qđ plerumq plus
ore quam oꝑe delinquant. Opere
nanq ꝑ semetipsos solos mala per-¬
petrant: ore autẽ ꝑ tot ꝑsonas mni-¬
quitatẽ exhibent: quot audienti¬
um mentes iniqua laudantes do-¬
cent. Ammonendi gͦ sunt. ut si
eradicare mala dissimulant: saltẽ
seminare ꝑtimescant. Ammonen¬
di sunt: ut eis ꝑditio priuata
sufficiat. Rursũq ammonendi
sunt: ut si mali esse non nietuunt:
erubescant saltem uideri qđ sunt.
Plerumq enim culpa dũ abscondit᷑
effugat᷑: quia du mens erubescit
uideri. qđ tam̃ esse non netuit:
erubescit quandoq esse qđ fugit
uideri. Cum uͦ prauus quisq
impudent̃ innotescit: qͦ liberius
omne facinꝰ ꝑpetrat: eo etiã licitũ¬
suspicatur: in hoc ꝓculdubio mul-¬
tiplicius mergitur. Ande scri¬
ptũ est. Peccatũ suũ sic̃ sõdoma

Expanded text:
aliter qui accusant prava, nec tamen devitant. Admonendi sunt enim qui illicita quae faciunt etiam laudant, ut considerent quod plerumque plus ore quam opere delinquant. Opere namque per semetipsos solos prava perpetrant; ore autem per tot personas iniquitatem exhibent, quot audientium mentes iniqua laudantes docent. Admonendi ergo sunt, ut si eradicare mala dissimulant, saltem seminare pertimescant. Admonendi sunt, ut eis perditio privata sufficiat. Rursumque admonendi sunt, ut si mali esse non metuunt, erubescant saltem videri quod sunt. Plerumque enim culpa dum absconditur, effugatur, quia dum mens erubescit videri quod tamen esse non metuit, erubescit quandoque esse quod fugit videri. Cum vero pravus quisque impudenter innotescit, quo liberius omne facinus perpetrat, eo etiam licitususpicatur, in hoc proculdubio multiplicius mergitur. Unde scriptum est: Peccatum suum sicut Sodoma
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ ueros amicitia ex beniuolentia orit᷑.
int̾ fictos beneficio adiungit᷑. Non st̃ ficdeles
in amicitia: qͦs munꝰ ñ gr̃a copulat. Nam cito
deserunt: nͥ semꝑ acceꝑint. Dilectio enĩ quȩ
munere glutinat᷑: eode suspenso dissoluitur.
Illa uera est amicitia quȩ nichil querit ex ribꝰ
amici. nͥ solam beniuolentiã: scilieet ut gratis
amet a mantẽ. Plerũq amicitia ex necessita¬
te uł indigentia nascit᷑: ut sit ꝑ quẽ quisq
qͦd desiderat consequat᷑. Ille autẽ eã ueraciter
querit: qui nichilo egendo eã appetit. Nam
xxxi. De maloꝵ concordia

Expanded text:
os amicitia ex benevolentia oritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam appetit. Nam 9 CAPUT XXXI. De malorum concordia
Abbreviated transcription (Latin):
doctos ꝑ ysaiam ꝓpħam ita dñs impro-¬
bat. Ipsi in qͥt pastores ignorauerunł incel¬
ligentiã. Ee itm. Speculatores eiꝰ ceci om̃s:
id ẽ imꝑiti ep̃i. Nescierunt inqͥt uniũsi.
canes muti ñ ualentes latrare: hoc ẽ ple¬
bes cõmissas ñ ualentes resistendo malis
ꝑũbũ doctrinȩ defendere:¬

Expanded text:
doctos per Isaiam prophetam ita Dominus improdoctos per Isaiam prophetam ita Dominus improbat: Ipsi, inquit, pastores ignoraverunt intelligentiam . Et iterum: Speculatores ejus caeci omnes, i episcopi, nescierunt, inquit, universi, canes muti, non valentes latrare , hoc est, plebes commissas non valentes resistendo malis per verbum doctrinae defendere
Abbreviated transcription (Latin):
tatis causa qͣm gregis p̾esse desiderant: ne
ut ꝓsint p̃sules fieri cupiunt: s magis ut
diuites fiant & honorent᷑. Suscipiunt enĩ
sublimitatis culm̃ ñ pro pastorali regimi¬
ne: s pro soliꝰ honoris ambitione: atq ab¬
iecto oꝑe dignitatis. solam appetunt noĩs¬
dignitatẽ. Dum mali sacerdotes dõ ignorin¬
te non fiant: tam̃ ignorant᷑ a do: ipso per
ꝓpħam testante. Principes extiterunt: sed
ñ cognoui. S hic nescire di: reꝓbare ẽ. Nã
deus om̃ia nouit: xxxu. De indoctis p̃po
tur: ita indocti & imꝑiti a tali officio re-¬
trahunt᷑. Illi enĩ exemplis suis uitã bonoꝵ
corrũpunt: isti ignauia sua iniquos cor¬
rigere nesciunt. Q uid enĩ docere poterunt
quod ipsi ñ didicerunt: Desinant locũ
docendi susciꝑe: qͥ nesciunt docere. Igno
rantia quippe p̃sułu: uitȩ ñ ꝯgruit sub-¬
iectoꝵ. Cecus autẽ si ceco ducatũ prester:
ambo in foueam cadunt. Sacerdotes in¬

Expanded text:
tatis causa quam gregis praeesse desiderant, nec tatis causa quam gregis praeesse desiderant, nec ut prosint praesules fieri cupiunt, sed magis ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro solius honoris ambitione, atque abjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. 6. Dum mali sacerdotes, Deo ignorante, non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso per Prophetam testante: Principes exstiterunt, sed non cognovi ; sed hoc nescire Dei reprobare est, nam Deus omnia novit. CAPUT XXXV. De indoctis praeptur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt; isti sua ignavia iniquos corrigere nesciunt. Quid enim docere potuerunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Sacerdotes in
Abbreviated transcription (Latin):
ad regim̃ ȩccłiȩ: qui adhuc uitiis subia-¬
cent. Hinc ẽ qͦd p̃ceptũ ẽ dauid ñ edificare
uisibile tempłu. qͥa sanguinũ uir belli fre¬
quentia eẽt. Qua sigura illi specialit̾ ammo-
tempłu edificent: hoc ẽ eccłiam dĩ docere
p̃sumant. Non debet honoris ducatũ susci¬
ditoꝵ culpas corrigat: & ipse uitiis seruiat.
Qui regim̃ sacerdotii contendit appetere: ante¬
in se discutiat si uita honori sit congrua.
Quod si ñ discrepat: humilit̾ ad id qͦd uocat᷑
accedat. Reatum quippe gemunat culpe:
siquis cũ culpa ad sacerdotale culinen as¬
pirat. Heu me miserũ: inexplicabilib nodsᷤ
astrictum. Si enĩ susceptũ regim̃ eccłiastiei
ordinis retineam: criminis conscius timeo.
Si deseram: ne deti̾or sit culpa susceptũ gre-¬
gem relinquere ampliꝰ reformido. Andi¬
ser metuo: & Ein tanto rei diserimon. d
erat uirtutis. Precedentiũ namq magnitu¬
do uirtutũ: crescit ad cumułu sequentiũ
delictoꝵ. Pleriq sacerdotes suȩ magis utili¬

Expanded text:
ad regimen Ecclesiae, qui adhuc vitiis subjacent. Hinc est quod praeceptum est David non aedificare visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritualiter admtemplum aedificent, hoc est, Ecclesiam docere praesumant. 2. Non debet honoris ducatum susciditorum culpas corrigat, et ipse vitiis serviat. 3. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante se discutiat si vita honori sit congrua; quod si non discrepat, humiliter ad id quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quisque cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Heu! me miserum inexplicabilibus nodis astrictum; si enim susceptum regimen ecclesiastici ordinis retentem, criminis conscius timore concutior; si deseram, ne deterior sit culpa susceptum gregem relinquere, amplius reformido: undique miser metuo, et in tanto rei discrimine quid erat virtutis. Praecedentium namque magnitudo virtutum crescit ad cumulum sequentium delictorum. 5. Plerique sacerdotes suae magis utili
Abbreviated transcription (Latin):
unt angłi qui ꝑstiterunt:
ut cadere omnino non pos¬
sint. Qđ bene in ipso exordio
geneseos libri ex historica descripti¬
one signatum est: quia creauit ds̃
hii. qui prius bene sunt conditi:
s postmodũ firmamentũ apella-¬
ti sunt: quia ne omino iã cade¬
rent. uircutem imcominutabili¬

Expanded text:
unt angeli qui perstitere, ut cadere omnino non possent. Quod bene in ipso exordio Geneseos libri ex historica descriptione signatum est, quia creavit Deusli ergo fuere ii, qui prius bene sunt conditi, sed postmodum firmamentum appellati sunt, quia ne omnino jam caderent, virtutem incommutabili
Abbreviated transcription (Latin):
ens fructum: et habens unũ quodq se¬
men scdm speciem suam. Lignũ scd̾m
speciem suã semen producit: cũ mens
nr̃a ex se considerationẽ in alterum col-¬
ligit: oe recti oꝑis germen parit. Hinc
ant uob̾ hoĩes: et uos ead̾e facite ilłis.
Acsi aꝑte diceret. Speciem urãm
in alterutrum respicite: atq ex
uobismetipsis agnoscite. quid
uos oporteat aliis exhibere.

Expanded text:
enus suum. Et habens unumquodque sementem secundum speciem suam . Lignum secundum suam speciem semen producit, cum mens nostra ex se considerationem in alterum colligit, et recti operis germen parit. Hinc ant vobis homines, et vos eadem facite illis ; ac si aperte diceret: Speciem vestram in alterum respicite, atque ex vobismetipsis cognoscite quid vos oporteat aliis exhibere.
Abbreviated transcription (Latin):
ctum est. facta est lux: et paulopꝰt.
factum est uesꝑe. Nequaqͣm sic in
hac uita ꝑ exercitationem iusticiȩ
peccatum deserit᷑: ut in eadẽ iusti-¬
cia inconcusse maneatur: quia &
in cordis habitaculo culpam recti-¬
tudo eliminat: & ipsa tam̃ culpa
quȩ repellitur. cogitationis nr̃ȩ fo-¬
rib assidens. ut sibi aꝑiat᷑ pulsat.
Q d̾ I moyses spiritaliter innuit:
cum facta corporalit᷑ tẽpoꝵ¬
I. momenta narrauit dicens.
facta est lux: atq paulopost
sub Iiciens. factum est uespere.
Creator quippe omniũ. huma¬
nȩ culpȩ prescius. tc̃ expressit in
tempore: qđ nunc uersatur in
mente. Lux quippe ad uespũ
ducitur: quia nimirum lum̃
rectitudinis. umbra sequitur
temptationis. Sed quia electoꝵ
lux temptatione ñ extinguitur:
nequaqͣm nox. s uesꝑa facta
ꝑhibetur: quia nimirum sepe
temptatio in corde rectoꝵ lu-¬
men iusticiȩ abscondit: s non
interunit. Quasi ad pallorem
trepidationis ꝑtrahit: sed fun-¬
ditus non extinguit. In expos

Expanded text:
lux et facta est lux , et paulo post: Factum est vespere. Nequaquam sic in hac vita per exercitationem justitiae peccatum deseritur, ut in eadem justitia inconcusse maneatur. Quia etsi jam a cordis habitaculo culpam rectitudo eliminat, ipsa tamen culpa quae repellitur, cogitationis nostrae foribus assidens, ut sibi aperiatur pulsat. Quod Moyses spiritaliter innuit, cum facta corporaliter temporum momenta narravit: Facta est lux, atque paulo post subjiciens, factum est vespere. Creator quippe omnium humanae culpae praescius, tunc expressit in tempore quod nunc versatur in mente. Lux quippe ad vesperum ducitur, quia nimirum lumen rectitudinis umbra sequitur tentationis. Sed quia electorum lux tentatione non exstinguitur, nequaquam nox, sed vespere facta perhibetur, quia nimirum saepe tentatio in corde rectorum lumen justitiae abscondit, sed non interimit, quasi ad pallorem trepidationis pertrahit, sed funditus non exstinguit. AMBROS
Abbreviated transcription (Latin):
hẏstoria sicut est ueracit᷑ factũ:
ut significaret aliquid ueracit̃
faciendum. ꝑterram quippe
figuratur ȩccła: quȩ & uerbi
nos pabulo reficit: & patroci¬
nii umbraculo custodit. Quȩ
do ꝓtegit: ut non solum her¬
bamꝰ refectionis ꝓferat: s etiã
cum fructu oꝑis arborem pro¬

Expanded text:
. Quod sic est veraciter factum, ut significaret aliquid veraciter faciendum. Per terram quippe figuratur Ecclesia, quae et verbi nos pabulo reficit, et patrocinii umbraculo custodit; quae do protegit, ut non solum herbam refectionis proferat, sed etiam cum fructu operis arborem pro
Abbreviated transcription (Latin):
ex dĩ uoluntate ꝓuenerit. nolens qͥde s humi¬
lis gubernancda suscipe. Ouitis int̾cipit sa¬
thanas fraudib eos. qui uitȩ & sensꝰ utilitate
p̃stantes. p̃esse & prodesse aliis nolunt: & du
eis regim̃ animarũ imponit᷑ renuunt: consul-¬
tius arbitrantes in otio uitã dẽgere: quã lu-¬
cris animarũ. insistere. Qdͦ tam̃ decepti agũt
ꝑ argumentũ diaboli fallentis eos ꝑ speciem
boni: ut du illos a pastorali offitio retrahit:
nequa qmͣ ꝓficiant. qͥ eoꝵ ũbis atq exemplis
instrui poterant. Scĩ uiri nequaqsm occupa¬
tionũ scłariũ curas appetunt: s occulto or¬
dine suꝑ impositas sͥ gemunt: & qͣmuis illas
ꝑ meliorẽ intentionẽ fugiant: tam̃ ꝑ subditã
mentẽ portant. Quas quidẽ si liceat: sũmo
dei dispensationẽ: suscipiunt qͦd fugiunt: ex
ercent qͦd uitare noscunt᷑. Intrant enĩ ad cor.
& ibi consulunt qͥd uelit occulta di uolun-
tas: seseq subditos debere eẽ sũmis ordinati-¬

Expanded text:
ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis gubernandam suscipiat. 2. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes, praeesse et prodesse aliis nolunt; et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam agere, quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli fallentis eos per speciem boni, ut dum illos a pastorali officio retrahit, nequaquam proficiant, qui eorum verbis atque exemplis instrui poterant. 3. Sancti viri nequaquam occupationum saecularium curas appetunt, sdine sibi superimpositas gemunt; et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si lics dispensationes Dei, tenent quod fugiunt, et exercent quod vitant. Intrant enim ad cor suum, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinati
Abbreviated transcription (Latin):
dicere homo ꝓhibetur: quia qđ
homo agit maliciȩ uindictȩ: ds̃
ñ facit nisi examine & uirtute
iusticiȩ. Nlam & scĩ uiri cũ maledi¬
examine erumpĩt. Intus .N. subtile
di iudicium aspiciunt: & mala fo-¬
ras exurgentia qui a maledicto
debeant feriri cognoscunt. E eo
in maledicto non peccant: quo ab
interno iudicio non discordant.
Hinc est qđ petrus in offerentem
sibi pecunias symonẽ: sententiam
maledictionis intorsit dicens. Pe-¬
cunia tua: tecũ sit in ꝑditione.
quinquagenariis ad se uenientib
dixit. Si homo dĩ sum: descendat
ignis de cȩlo. & consumat illos.
causȩ monstrauit. Nam & symon
ȩt̾na ꝑditione interiit. & duos
quinquagenarios desuꝑ ueniens¬
flamma consumpsit. Luirtus enim
subsequens testificatur: qua mente
maledictionis sententia ꝓmitur.
Cũ enĩ & maledictionis innocentia
ꝑmaneret. & tñ eum qui maledicit᷑
usq ad interitum maledictio ab-¬
sorbet: ex utriusq partis fine colli-¬

Expanded text:
dicere homo prohibetur, quia quod dicere homo prohibetur, quia quod homo agit malitia vindictae, Deus non facit nisi examine et virtute justitiae. Nam et sancti viri cum malediexamine erumpunt. Intus enim subtile Dei iuditium aspitiunt et mala foris exurgentia, quia maledicto debeant feriri, cognoscunt et eo in maledicto non peccant, quo ab interno iuditio non discordant. Hinc est, quod Petrus in offerentem sibi pecunias Symonem sententiam maledictionis intorsit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditione. quinquagenariis ad se venientibus dixit: Si homo Dei sum, descendat ignis de caelo et consumat vos. Qucause monstravit, nam et Symon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuflamma consumpsit. Virtus enim subsequens testifimaledictionis sententia promitur; cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colli
Abbreviated transcription (Latin):
cta terra in oꝑe tuo. Cũ maledictio-¬
nis iaculum diuina uox graui astru-¬
at ultione plectenctũ. ita ut regni qͦq
celestis aditum claudat: quid est. qđ
nunc peccanti homini in terrȩ male¬
dictione. diuina uoce hoc qđ homo
facere ꝓhibetur infertur:  S scien¬
dum est. qđ scriptura sacra duob
modis maledictũ memorat: aliud
uidelicet qđ approbat: aliud qđ dã¬
nat. Alit̾ enĩ maledictum maledictũ
profert᷑ iudicio iusticiȩ: alit̾ liuore
uindictȩ. Maledictum quippe iudi
cio iusticiȩ ipso primo homine peccan¬
te ꝓlatũ est: cũ audiuit. maledicta
terra in oꝑe tuo. Maledictũ iusticiȩ
iudicio ꝓfertur. cum abrahã dicit᷑:
maledicam maledicentib tibi.
Rursum quia maledictum ñ iudi¬
cio iusticiȩ. s liuore uindictȩ ꝓmit᷑.
uoce pauli p̾dicantis ammonem᷑.
qͥait. Benedicite: & nolite male¬
dicere. E rursum ueritas dicit.
Neq maledici regnũ dĩ possidebt᷑.
Os̃ gͦ maledicere dicit᷑. & tñ male-¬

Expanded text:
cta terra in opere tuo. Cum maledictionis jaculum divina vox gravi astruat ultione plectendum, ita ut regni quoque coelestis aditum claudat, quid est quod nunc, peccante homine in terrae maledictione, divina voce hoc quod homo facere prohibetur, infertur? M. Sciendum est quod Scriptura sacra duobus modis maledictum memorat. Aliud videlicet quod approbat, aliud quod damnat. Aliter enim maledictum profertur judicio justitiae, aliter livore vindictae. Mcio justitiae ipso homini peccanti prolatum est cum audivit: Maledicta terra in opere tuo . Maledictum justitiae judicio profertur, cum ad Abraham dicitur: Maledicam maledicentibus tibi . Rursum quia maledictum non judicio justitiae, sed livore vindictae promitur, voce Pauli praedicantis ammonemur, ait: Benedicite, et nolite maledicere . Et rursus Veritas dicit: Neque maledici regnum Dei possidebunt . Deus ergo maledicere dicitur, et tamen male
Abbreviated transcription (Latin):
serpentis
conterere est:initia
pare. Qui tam̃ cum abinitio dep̾hen-¬
ditur. ꝑcutere calcaneũ molitur: qͥa¬
& si suggestione prima intentionẽ ñ
ꝑcutit᷑ : deciꝑe infinẽ tendit. Si aut̃
semel cor intentione corrumpit᷑. seq̃n-¬
tis actionis medietas &t̾minus ab ho-¬
ste callido secure possidetur: qm̃ totũ
quam ueneni dente in radice utiauit:¬

Expanded text:
serpentis conterere est initiumpare, quia tamen cum ab initio deprehenditur, percutere calcaneum molitur quia, si suggestiopercutit, decipere in fine tendit. Si autem semel cor in intentione corrumpitur, sequentis actionis medietas, et terminus ab hoste callido secure possidetur; quoniam toit, quam veneni dente in radice vitiavit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid. ad ipsam rem ꝑtinet. quȩ appetitur. Qũ¬
do. si aute legitimũ tempꝰ quid appetatur: Qnͣ-¬
tũ uero ad immoderationẽ refertur. Quomꝰ.
ad impatientiam festinationis ascribitur.
Nullus est homini tam importunꝰ exactor.
famis exactione adimpletur: Cum ceteris
enĩ uitiis & si int̾cłu nascim̃: int̾đu tam̃ cũ
eis ñ morimur. Cũ isto autẽ & nascimur:
cũ isto & morimur. Plerumq uoluntas
uescendi ita sub obtentu necessitatis obrepit:
ut dũ putatur seruire necessitati. uolup¬
tatis desiderio seruiatur: nec facile discer¬
nit᷑. utrũ quod accipit᷑ gulȩ aut indigentie
deputetur:¬

Expanded text:
Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. QuaQuid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum tempus quid appetatur. Quantum vero ad immoderationem refertur. Quomodo ad impatientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor famis exactione adimplet. Cum caeteris enim vitiis etsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur; cum isto autem et nascimur, cum isto et morimur. 15. Plerumque voluptas vescendi ita sub obtentu necessitatis subrepit, ut dum putatur serviri necessitati, voluptatis desiderio serviatur; nec facile discernitur utrum quod accipitur, gulae, an indigentiae deputetur
Abbreviated transcription (Latin):
etes. comedere carnes & bibere umũ: si di
tur: ita om̃s animȩ uirtutes edacitatis ui¬
m Quros iherłm subũtit: quia & uenter
eu seruit᷑ a cocis. uirtutes animȩ destru¬
it. Neq enĩ posse qu̾epiã uirtutũ ꝑfectionẽ
attingere: ñ pͥus uent̾s edomuerit ingluui
quisqm facile poterit a semetipso inmun
enim hostes qui extra nos st̃ a nob̾ fortus
suꝑant᷑: quando pͥus quȩ intra nos et̃ uita
extingunt᷑. Nam frustra foris agit bellum:
qͥ intꝰ habet ꝑicłm. Non qualitatẽ ciboꝵ sed
eoꝵ cupiditatẽ cauenda. Nam sepe accura¬
tiꝰ p̃parata sine gulȩ concupiscentia degus¬
tantur: & sepe abiecta & uilia edendi cupids¬
date sumunt᷑. Sicq fit. ut ñ sit in qualitate
ciboꝵ culpa. s illud reputet᷑ in uitiũ. qͦd eũ
desiderio degustat᷑. Quatuor sunt genera
distinctionũ ingulȩ appetitu: id est quid.
quando. quantũ & quom̃ quio appetatus.

Expanded text:
etes, comedere carnes et betes, comedere carnes et btur, ita omnes animae virtutes edacitatis virum muros Jerusalem subvertit, quia et venter, cui servitur a coquis, virtutes animae destruit. Neque enim posse quempiam virtutum perfectionem attingere, nisi prius ventris edomuerit ingluviequisquam facile poterit a semetipso spirit gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculum. 12. Non qualitatem ciborum, sed eorum cupiditatem cavendam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uentre subtilem sensum gigni non posse.
Nam gulȩ saturitas nimia. sensum m̃tis
obtundit: ingeniũq hebescere facit. Li-
bidinis ignes: ciboꝵ fomentis increscunt.
Corpꝰ autẽ qͦd abstinentia frangit: temp-¬
tatio ñ exurit. Unde & tres pueros abstinẽ-¬
tes fłama babylonis ineendis. & si tetigit
ñ combussit: qͥa niirum et si desiderioꝵ car¬
nalium ignis abstinentiũ mentes infłãmet:
usq ad consensum tamen concupiscentiȩ uł
cuiꝰ tanta in inferno int̾ ignes erat inopia:
quanta hic epularũ fuerat copia. In hoc
seculo esurire & sitire noluit: ꝓpterea illuc
int̾ flammaᷤ sitiens stillam aquȩ quesiuit.
nec meruit. Considerandu qm̃ uehement̃
arguant᷑ comessatio & sũꝑtuosa coniuuia
ꝑ ꝓpħam: ita ut cõminet᷑ dñs se ñ dimisu¬
rum hanc iniquitatẽ. his qͥ eam libenter
ambiunt. Dicit enĩ ꝑ ysaiam. Eece gaudi¬
um &e leticia occidere uitulos. iugulare ari-¬

Expanded text:
ventre subtilem sensum gigni non posse. ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensum tamen concupiscentiae vel  cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illic inter flammas sitiens, stillam aquae quaesivit, nec meruit. 9. Considerandum quam vehementer arguatur comessatio, et sumptuosa conviviaper prophetam, ita ut comminetur Dominus se non dimissurum hanc iniquitatem his qui eam libenter ambiunt; dicit enim per Isaiam: « Ecce gaudium et laetitia, occidere vitulos et jugulare ari
Abbreviated transcription (Latin):
in turpitudines defluxere flagitioꝵ: atoꝵ
inde meruerunt comitante suꝑbia. cles¬
tib aduri incendiis: ex qͦ modu ñ tenue¬
runt edacitatis. Utile ẽ cauere guła. ciboꝵ¬
ꝙ concupiscentiã. Quid enĩ tamꝰ nexiũ. qͣm
ut animꝰ seruiat uentͥ & escȩ Quȩ sunt
destruenda: testante apło ac dicente. Deus
autẽ & hunc & hanc destruet. Proxima ẽ
uent᷑ libido: sic̃ loco. sic uitio. Ubi enim u̾e-¬
tris curazibi & eoꝵ que circa uentrẽ st̃ ꝓri-¬
ma. In ordine namq membroꝵ genitalia
uent᷑ ungunt᷑: dumq unũ ex his immode¬
rate reficitur: aliud ad luxuriam excitatur.
Non ad luxuriam uł ad sacietatẽ: s tantũ-¬
modo ut corpꝰ sustentet᷑ epulis ẽ utenđu.
Nam & philosophi disserunt. cibos inuen-¬
tos eẽ ut contineant animã: ñ ut corrũpãt.
Qui nimiũ cibis utunt᷑. quantomagis
uentrẽ pascunt: tantomagis sensũ m̃tis
obtundunt. Nam greci dixerunt: ex crasso

Expanded text:
in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escae, quae sunt destruenda, testante Apostolo, ac dicente: Deus autem et hunc, et hanc destruet ? 4. Proxima est ventri libido, sicut loco, ita vitio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso
Abbreviated transcription (Latin):
mes głosiq ad eum. Nec mirũ si miqui
morientes inferni ignib deputent᷑: qui
uiuentes flammã cupiditatis suȩ minime
extinxerunt. Qui desiderio cupiditatis
exestuant. flatu diabolicȩ inspirationis
urunt᷑. Accendit enĩ mentẽ euȩ suꝑbia:
ut de ligno uetito manducaret. Accendit
cain mentẽ inuidia: ut frẽm occideret.
Accendit salomonẽ luxuriȩ facib: ut ꝑ
amorẽ libidinis idola adoraret. Accendit
ahab. cupiditate ut homicidiũ auariciȩ an¬
necteret. His gͦ inspirationib diabolus cor¬
da hominũ occultis deprauat cupiditatibꝰ.
suggestio panis ẽ eui si minime cedit᷑.
diũsa ecdacitatis desideria compͥmunt᷑. Un¬
Ude ae daniel. Panẽ inqͥt defiderii ñ comedi:
hoc est eiꝰ concupiscentiã ñ expleui. Prima
est luxuriȩ matĩes: saturitas panis. Unde
& ꝓpħa sodomam de panis sacietate accusat
dicens. Hȩc fuit iniquitas sodomoꝵ suꝑ-¬
bia. saturitas panis & abundantia. Panẽ
quippe sodomite immoderate sumentes.

Expanded text:
e ejus ad eum. Nec mirum, quod morientes inferni ignibus deputentur, qui viventes flammam cupiditatis suae minime exstinxerunt. 10. Qui desiderio cupiditatis exaestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. Accendit enim mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret . Accendit Salomonem luxuriae facibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit hab cupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspirationibus diabolus corda nominum occultis depravat cupiditatibus.suggestio panis est, cui si minime ceditur, diversa edacitatis desideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam non implevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes,
Abbreviated transcription (Latin):
iniqui mala quȩ concupiscunt assecuntur:
quatmnꝰ de effectu mali desiderii fortius
puniant᷑. Electos aut̃ suos dñs ñ dimittit
irȩ in desidĩoꝵ maloꝵ ꝑfectionẽ . s in dolorẽ.
mentẽ conũtit eoꝵ ꝓpt̾ id qͦd in scło nequit᷑
appetunt: ut hac exꝑientia resipiscant re-

Expanded text:
iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem convertit eorum, pro eo quod in saeculo nequiter a