comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃i bẽs exstitit. ¶ Si mułr
in conditce mariti errauit
putauitq cum eẽ lib̾m cũ
sinus eẽt concecli oportet qu¬
asi pruuleguminboĩs uirr
mulieri. uidel ut si sint. ue
alii c̃clitores ħ pferatur ci¬

Expanded text:
patri heres exstiterit. Si mulier in condicione mariti erraverit putaveritque esse liberum, cum servus esset, concedi oportet quasi privilegium in bonis viri mulieri, videlicet ut, si sint et alii creditores, haec praeferatur ci
Abbreviated transcription (Latin):
nec non fatrat suspectus est por¬
eritq remoueri . s ⁊ si nͥ lat¬
itet s p̾sens nichil posse de¬
cermi contenderit qͣi mopi
resnicitui. si datis pupiuo
aduocatis in mendatio res¬
iudicaturad p̃ fectum urbiᷤ
remittendus est. n enimĩ¬
t̾est id age̾ ꝙ q̃m ut corrup¬
ta fide in quisitois tutor cõ¬
stituatur an bona fide cons¬
S tituit ullud predonem bo¬
ñ qiͣ suspectus remobitur
s remictetur puniendus
ea pena qua solent asfiçi q
tutelam corrruptis m̃inis¬
tris pretoris redemerunt.¬
ad pliorum empc̃om int¬
re rͨq pecunam ꝑt̃macit᷑¬
p̾stant qͦ ad emptois occasi¬
o inueniatur. uincuł pub¬
blicis iubentur contim ⁊ ĩ
ilicuł ꝑublicis contñ opor

Expanded text:
 non faciat, suspectus est poteritque removeri. Sed si non latitet, sed praesens nihil posse decerni contendit quasi inopibus, si datis pupillo advocatis in mendacio revincatur, ad praefectum urbis remittendus est: neque enim interest id agere quemquam, ut corrupta fide inquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum velut praedonem bonon quasi suspectus removebitur, sed remittetur puniendus ea poena, qua solent adfici, qui tutelam corruptis ministeriis praetoris redemerunt.ediorum emptionem conferre neque pecuniam perstant, quoad emptionis occasio inueniatur, uinculis publicis iubentur contineri, eculis publicis contineri opor
Abbreviated transcription (Latin):
curator solus p̾ finitam tute¬
iam confirmatus ẽ idem di¬
aĩpt. ¶Qd̾ si quis ita tutor
datus sit quo ad mytalyae¬
rit tutor esto uł quo ad tra
mare non icrit in põssit su¬
spectus postulari ex eo gestu
quem ad ministrauit añꝙͣ
transma re ab hess ꝙ ma¬
gis est ut postulai possit qͣrͣ
uniã tutela sit h̃ns int̾uau¬
um. ¶S̾i quis ib futurus
rei pubucs cansa desidcrauit
in iocum suum suum cons¬
citui alum tͣutorem an re¬
iisus ex antegesto suspectu
postulari poisit quia potest
expriore gestuutiliactione
conueniri cessabit postula¬
tio. ¶ Sicurator uctitrͣi boiꝰ¬
q datus fraudiuent̾ u̾satu
sit de in tutor datus an post¬
ulari suspectus pp̃ frandes
incuram adimissas possit
ri quia conuenirĩ po̾t si no
ht̃ iioueri pt̃. ¶ Si tutor
inĩmicus pupiuo parenti¬
bus uc enis sit ⁊ gencrałrsiq̃
iusta causa ptorem mouit
cur no debeat in ea tutela utr¬
sari reice eum ocbebit. ¶Se¬
uerus ⁊ antoninus rescrip¬
serunt epycurio tutorisq

Expanded text:
curator solus post finitam tutelam confirmatus est, idem dici potest.Quod si quis ita tutor datus sit: 'quoad in Italia erit, tutor esto' uel 'quoad trans mare non ierit', an possit suspectus postulari ex eo gestu, quem administrauit, antequam trans mare abesset? et magis est, ut postulari possit, quasi una tutela sit habens interualla. Si quis afuturus rei publicae causa desiderauit in locum suum constitui alium tutorem, an reuersus ex ante gesto suspectus postulari possit? et quia potest ex priore gestu utili actione conueniri, cessabit postulatio. Si curator uentri bonisque datus fraudulenter uersatus sit, deinde tutor datus, an postulari suspectus propter fraudes in cura admissas possit,ri, quia conueniri potest, si non habet, amoueri potest. Si tutor inimicus pupillo parentibusue eius sit et generaliter si qua iusta causa praetorem mouerit, cur non debeat in ea tutela uersari, reicere eum debebit. Seuerus et Antoninus rescripserunt Epicurio tutores,
Abbreviated transcription (Latin):
ułt. ut fiuum suum tutele
exiniat. ⁊ hoc artisfitio ꝑ scu¬
eru̾nt existimo te huic frau¬
di te recte occursurum ut ⁊
filius ⁊ ip̾e p̾rad cutelamli¬
beroꝵ ctementius gerenda¬

Expanded text:
ult, ut filium suum tutela eximat, et in hoc artificio perseveraverit, existimo te huic fraudi recte occursurum, ut et filius et ipse ad tutelam liberorum Clementis gerenda
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Suspectum tutorẽ
cum cẽ putamus qui mori¬
bustans est ut suspectussit
eͥm u̾o tutor qmͣuis pauꝑ
cst sidelis tam̾ ⁊ diligens re
sit. uł si patronus pupillili¬
b̾ti tutrlam gerit ⁊ quiscoꝵ
atutrla remouendꝰ uideatꝰ
optimum factum est cura¬
torem ci p̾adiungi qmͣ eũ¬
dem tum notaᷤ fide ⁊ critima¬
suspectus remotus ꝑicłinf
s quid̾ qmͣuis pridem re

Expanded text:
tum.Suspectum tutorem eum putamus, qui moribus talis est, ut suspectus sit: enimuero tutor quamuis pauper est, fidelis tamen et diligens, resit uel si patronus pupilli liberti tutelam gerit et quis eorum a tutela remouendus uideatur, optimum factum est curatorem ei potius adiungi quam eundem cum notat‹a› fide et existimasuspectus remotus periculum ris quamuis pridem rec
Abbreviated transcription (Latin):
factus est. queque mora de¬
teriora futura sunt. curatore
dato distrahi iudentur nisi¬
si q̃iis tutor datus non cõ¬
pareat sol edictis cuocarino¬
uissime si copiam sui non
fecit ut suspectum remoiu̾

Expanded text:
factus est, quaeque mora deteriora futura sunt curatore dato distrahi iubentusi quis tutor datus non compareat, solet edictis euocari, nouissimeque si copiam sui non fecerit, ut suspectus remoueri
Abbreviated transcription (Latin):
ris aristo ait pupillum poss¬
essorem condempnandum
s non puto qmͣti actor inl¬
item uiraret citarnen illudi¬
ta est. nisi rem pupillus a tuto¬

Expanded text:
ris Aristo ait pupillum possessorem condemnandum, sed non puto, quanti actor in litem iuraret: et tamen illud ita est, si rem a tuto
Abbreviated transcription (Latin):
egredientissi piepites pro¬
ductam non contine in ui¬
riam pupillor ad mittet
eam ad acusatom. ¶Si qs
de plebeus o batrociora fcã
intutelam ad missa fui̾ta
pud p̾torem accusatus rem¬
ittiturad p̾fc̾tum urbis gr
orum patroni ꝑ beturad p̃¬
fectum urbis remittetur
punĩendus.

Expanded text:
egredientis, sed pietate proegredientis, sed pietate productam non continere iniuriam pupillorum, admittet eam ad accusationem.Si quis de plebeis ob facta atrociora in tutela admissa fuerit apud praetorem accusatus, remittitur ad praefectum urbis graorum patroni probetur, ad praefectum urbis remittetur puniendus.
Abbreviated transcription (Latin):
mus ius aut̾ remouendi su
sulis suspectus postulãri pos¬
de marco ꝓ consuli᷑ asfrice
rescripsit᷑ posse quii mand¬
ata mrisditec offm̃n ad cum
totum iurisdicendi transit
Ergo ⁊ si p̾tor mandet iuri¬
aitõm simuimo dicendu
crit suspectum posse apud
eum postulari cui mandata
est cumenim sit in p̃roum
tia rescriptum hoc conscques
remandata est uirisdo po ssc
dimus qui possunt de suspe¬
cto cogno sct. nunc uiderm̃
qui suspecti fĩ possunt. ⁊ qui¬
dem onis tutores possunt
siue testimẽtarii sint suis n̾¬
sint suic alt̾ius gn̾is tutore
quart ⁊ si iegittim̃ tutor sit
actusar potitiquid si patro¬
nus ad hucidem erit dicẽ¬
dum cdum mo memin̾imꝰ
fame potroni ꝑp̃endum.
sole que pietates necessitua¬
mis clicte ad ħ ꝓcedunt ut
puta mat̾ nutrix quoq .i
auna possunt potest ⁊ soror
nam ⁊ in sorore ⁊ rescriptũ
ex tat diuiis scueruisã si qua
alia mulr fuit cinus p̾tor
ppensam pietatem in true¬
xit non sexus uerecunlia

Expanded text:
Damus autem ius remouendi susgatum proconsulis suspectus postulari posae Maurico proconsuli Africae rescripsit posse, quia mandata iurisdictione officium ad eum totum iuris dicundi transit. ergo et si praetor mandet iurisdictionem, simili modo dicendum est suspectum posse apud eum postulari cui mandata est: cum enim sit in prouincia hoc rescriptum, consequens re mandata est iurisdictio, posse dimus, qui possunt de suspecto cognoscere: nunc videamus, qui suspecti fieri possunt. et quidem omnes tutores possunt, sive testamentarii sint sive alterius generis tutores. quare et si legitimus sit tutor, accusari poterit. quid si patronus? adhuc idem erit dicendum: dummodo meminerimus, famae patroni parcendum, solae, quae pietate necessitudinis ductae ad hoc procedunt, ut puta mater. nutrix quoque et auia possunt. potest et soror, nam in sorore et rescriptum exstat diui Seueri: et si qua alia mulier fuerit, cuius praetor perpensam pietatem intellexerit non sexus uerecundiam
Abbreviated transcription (Latin):
repelli debeit si p̃tori lique¬
at debeat exaptissimis rerũ
Nunc uideam ex quib ca¬
usis suspecti remoucãtur
⁊ sciendum est aut ob dol¬
um intutela admissum s¬
uspectum idere licẽ po stu¬
lare si forte crassatus sit tu¬
tela aut sorͣclide egit uł ꝑ¬
mtio scpupillo ułn iliquid
int̾ ceꝑit ex rebo pupillarib
iam cutor. ¶Qd̾ siquid a
ela nõ pot suspectus tutor
postulari quia delutum pc̾e¬
illi sub̃am cxpilauit s anq̃
tutor ert accusari d expili¬
te he̾clitatis criminesi minꝰ
furti. ¶Quen pt̾sicutor
fuit pupilli idemq sĩcura¬
tor confumatus adolescẽtu
an possit ex delictis tutele su¬
spectus postularia. accusari
cum possit tutric acontuito¬
rib conueniri. sequens e¬
rit dicere cessare suspecti ac¬
cusatom quia tutele agi po¬
sit depoitoosfo ⁊ alio sump¬
t.¶Idem erit querenclu
⁊ suppͦnas aliquem desusse et̃
tutorem ⁊ rursum cepisser
ut puta usq ad temp̾ uład
ceditõm erat dͣatus dem̾ite¬

Expanded text:
repelli debeat, si praetori liqueat ex apertissimis rerum Nunc uideamus, ex quibus causis suspecti remoueantur. et sciendum est aut ob dolum in tutela admissum suspectum licere postulare, si forte grassatus in tutela est aut sordide egit uel perniciose pupillo uel aliquid intercepit ex rebus pupillaribus iam tutor. quod si quid adela, non potest suspectus tutor postulari, quia delictum illi substantiam expilavit, sed antequam tutor esset, accusari debet expilatae hereditatis crimine, si minus, furti. Quaeri potest, si tutor fuerit pupilli idemque sit curator confirmatus adulescenti, an possit ex delictis tutelae suspectus postulari. et cum possit tutelae a concuratoribus conveniri, consequens erit dicere cessare suspecti accusationem, quia tutelae agi possit deposito officio et alio sumpto. Idem erit quaerendum et si proponas aliquem desistutorem et rursum coepisse ut puta usque ad tempus uel ad condicionem erat datus, deinde ite
Abbreviated transcription (Latin):
inistrat mutuadata scpula¬
suum emerit utins actio cu
cuius pecin̾a fuit daturadit̃
uendicandam uł mutuam
go dicitur. tutoris dolum

Expanded text:
inistrat, mutua data ipse stipulasuum emerit, utilis actio ei, cuius pecunia fuit, datur ad rem uindicandam uel mutuam go dicitur tutoris dolum
Abbreviated transcription (Latin):
cident quo m̾o uelint.⁊ quo¬
mõpossint testabut᷑ siue p¬
ses quis sit pintie siue le¬
gatus siue q̃uis alius qui iu¬
it mulitan testan nõ põt.¬

Expanded text:
cedant, quomodo uelint et quomodo possint, testabuntur, siue pses quis sit prouinciae siue legatus siue quis alius, qui iure militari testari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ p̃. peti non potit ut pomp
si impubes uł furio sũs ułqͥs
ilius cxhus qui testin ficenor
possint. testin non fecit dem̾ha
bens testin fatom decessit petib̾õ¬

Expanded text:
o peti non poterit, ut Pomponius si impubes uel furiosus uel quis alius ex his qui testamentum facere non possunt testamentum fecerit, deinde habens testa
Abbreviated transcription (Latin):
intim necessanus cxistente
conditione uoluntarins ix̃¬
res efficictur. ut noñ de ũn¬
at brs eẽ s ut iusinco mu¬
tetur suscessionis. ¶Aꝑt¬
ure tabularum dilitio nc
impubis dicẽ̾. ⁊am est re

Expanded text:
cessarius: et existente condicione uoluntarius heres efficietur, ut non desinat heres esse, sed ut ius in eo mutetur successionis. Aperturae tabularum dilatio necimpuberis dicere: nam est re
Abbreviated transcription (Latin):
bass admiti rinsus codem ĩ¬
ssiss dixit ca presensadmi¬
ite uidctur. humamoremĩ¬
tp̃tatom ut ca dumtaxit est¬
miemꝰ nẽp̃otem irrita eẽ uo¬

Expanded text:
sus eodem iussisset, dixit: 'Causa praesens admittere uidetur humaniorem interpretationem, ut ea dumtaxat existimemus Nepotem irrita esse uo
Abbreviated transcription (Latin):
at in illa institutõe. scu ex qua
ꝯtemetitius hrdenscripsit
scius hro esto. tuncenm sui
cisc atitio scnͣptus nec̃ scius
ab es nec in merito. bicenti
crechitur. in cẽ conditio. si ma

Expanded text:
at in illa institutione: 'ex qua parte me Titius heredem scripsit, Seius heres esto': tunc enim si non est a Titio scriptus, nec ‹S›eius ab eo, nec immerito: hic enim creditur inesse condicio. at in illa institutione: 'ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
cluctio ñ magis qm̃ si uoles¬
unum hr̃dem in lucc̃ inuit̾
⁊ alum induxit ꝙ si putiu¬
ent totum testĩn delendum
obunius malum incrito oĩ¬
b dc̃ neganturactiones.
G an iegatariis de negiri acci¬
o debeit qõ est. iñ iibiguo tñ
int̾p̾tindum erit ⁊ legãti deb¬
cri ⁊ cohr̾dum institutomñ
Roxime in cognitõe
pnc̃pis cum quidam hrdu
noia induxiss.⁊ bona eius ui
caduca a fisco uendĩcirentu
cdiudrlegatis dubitatum est
imaxime debus legatis que
ascripta erant hus quorum
institutio fuerat indutã pie¬

Expanded text:
uctio, non magis quam si uolens heredem inducere inuitus et alium induxerit. quod si putauit totum testamentum delendum ob unius malum meritum, omnibus denegantur actiones: sed a legatariis denegari actio debeat, quaestio est. in ambiguo tamen interpretandum erit et legata deberi et coheredum institutroxime in cognitione principis cum quidam heredum nomina induxisset et bona eius ut caduca a fisco vindicarentur, diu de legatis dubitatum est et maxime de his legatis, quae adscripta erant his, quorum institutio fuerat inducta. ple
Abbreviated transcription (Latin):
uolunti ea fu̾it testantis ui
quid institut cmolum̾tum
hrditatis ñ habebit. ¶ Ss
om̃ia nõi induxit ut ꝓpoi¬
tur ascripsit. aut id cuto sei
id fecisse. qr unum h̾rdem o¬
sfensum habuit młtum in¬
t̾ce arbicror utrum illum
tĩ fraudare uolunt hrdit¬
ate.in uõ cã illius totum
testm infirmare ut licet u

Expanded text:
uoluntas ea fuit testantis, ut si instithereditatis non habebit. sed si omnia nomina iuduxerit, ut proponitur, adscripserit autem idcirco se id fecisse, quia unum heredem offensum habuit, multum interesse arbitror, utrum illum tantum fraudare uoluit hereditate an uero causa illius totum testamentum infirmare, ut licet u
Abbreviated transcription (Latin):
¶egiaut sic accipienlume
ñ intelligi s ecculis p̃pici
que sunt scripti cctin siex¬
trnsccus in telliguntur.
nõ indebuntur legi posse
Gusficit au̾t si legibilia sut
in⁊ sulto deleta sunc ib ip̃o
tib in ducta iccipiend̾ẽ ⁊ si
ascriptum iras sr̃ mditio

Expanded text:
iendum non intellegi, sed oculis perspici quae sunt scripta: ceterum si extrinsecus intelleguntur, non videbuntur legi posse. sufficit autem, si legibilia sint inconsulto deleta sive ab ipso tibus. "inducta" accipiendum est et si adscriptum: "lituras inductio
Abbreviated transcription (Latin):
tulit hanc conlitõm sict.
ipiuelint satisdare. namsi
⁊ ip̃i parati sunt satisdare.
non debent excludi altius
obligatoe s impleta uidel

Expanded text:
tulit hanc condicionem, si et ipsi uelint satisdare: nam et si ipsi parati sunt satisdare, non debent excludi alterius oblatione, sed impleta uidel
Abbreviated transcription (Latin):
relinqui an creditorib co¬
cedi debeat. ⁊ ꝓbitur ⁊ c̃ton
int pupillum ⁊ creditores
pris ee liuidendam scuu
t quid̃ rationi bonor ptu
torem deent creditorib ie¬
desaturqͣ uĩt doio uł culpa
tutoris mosfitio pupilliꝑ

Expanded text:
relinqui an creditoribus concedi debeat. et probatur actionem inter pupillum et creditores patris esse diuidendam, scilicet ut quod rationi bonorum per tutorem deerit creditoribus reddatur, quod autem dolo uel culpa tutoris in officio pupilli
Abbreviated transcription (Latin):
minore pãua tucele iudicioꝵ
cempnat̾ redo itur. ĩutilier¬
it ꝙ ad olescentis curatores
ob eam culpamꝯ dempna¬
ti sunt itaq si ñ iudicatum
a curatorib fcm̃ est ꝑ dolie¬
xceptom curatores coseqͣui

Expanded text:
minore pecunia tutelae iudicio condemnatum redditur, inutilis erit, quod adulescenti curatores ob eam culpam condemnati sunt: itaque si non iudicatum a curatoribus factum est, per doli exceptionem curatores consequi
Abbreviated transcription (Latin):
ore negotia gerebat. debetu¬
enirt ꝙ m impens̃um cst ded¬
ucuntur enim in rutelc iudi¬
tium sumptus quo scumq
fecit in rem puꝑ uli sictri sic
rbonã fide fecit. Hanc accionẽ
ssores ⁊ad quos ca res ꝑtinet¬
tela ⁊ sicut actiones patitur
p in̾ ac sipupillus pubes factꝰ
ctum cutorem cẽ qmͣuis cum

Expanded text:
ore negotia gerebat, debet uenire quod ante impensum est: deducuntur enim in tutelae iudicium sumptus, quoscumque fecerit in rem pupilli, sic tamen, si ex bona fide fecit. Hanc actionem ssores et ad quos ea res pertinettela, et sicut actiones patitur perinde ac si pupillus pubes factusctum tutorem esse, quamuis com
Abbreviated transcription (Latin):
ore extipiuatu agaturus cũ
xuratore pupilli siue ad¬
olescentꝰagi p̃otit ⁊ sia¬
ba cum hoc ip̾m queratur
an aliquid tibi atutorib
uł curitorib debeatur ñ
uoientis in sumptũ ut̃tiꝰ
ab hus tił pecui̾am sub¬
iꝑinstrari.¬

Expanded text:
ore ex stipulatu agatur uel cucuratore pupilli siue adulescentis agi poterit, etsiba: 'Cum hoc ipsum quaeratur, an aliquid tibi a tutoribus uel curatoribus debeatur, non uolentis in sumptum litis ab his tibi pecuniam subministrari
Abbreviated transcription (Latin):
petẽ d s ⁊ si curitor sit uł pu¬
pilli uł adolescetis uł furiosi
uł ꝓligi dicendum est ⁊ hus
um idem incuratore quoq u¬
entris ꝓbandum est que sña
sabini fuit existimãtis cctisqͦ
curatorib ex eisd̾ causis dam¬
dum ⁊ trarium iuditutm io¬
nc actionem ꝯpetẽ dicemus
statim qr hõc caũ in ipm quo¬
q statim. ⁊̃ ꝯpetit. ¶ Prete¬
re. in pece uelit sumptus qu¬
ĩs gͦ si iudexꝯ pensationis eiuis
rationem ñ hab uerit an exc

Expanded text:
tor sit uel pupilli uel adulescentis uel furiosi uel prodigi, dicendum est etiam his um. idem in curatore quoque uentris probandum est. quae sententia Sabini fuit existimantis ceteris quoque curatoribus ex isdem causis dandum contrarium iudicinc actionem competere dicemus statim, quia hoc casu in ipsum quoque statim actio competit. Praetere an petere uelit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis eius rationem non habuit, an c
Abbreviated transcription (Latin):
b mutuatus est si necesse ha¬
cauit cutor. Si iumium ꝓfui¬
tpupillo pecumã ce̾ solu̾tam.
Prme si forte tutor iliquid
pecume debuit fenerare. isiq¬
uid ipẽ ꝓpupillo soluit noc

Expanded text:
 mutuatus est, si necesse hacaruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam. Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo so
Abbreviated transcription (Latin):
depo natursibi in putet. si u̾o
hoc desi d̾auit nec im patͣruĩt
dicendum est. ñ depcrire eius
usirras incontrario iuditio
Gussicit tutori bene ⁊ cdilig¬
ent negotia gessisse. ⁊ sieu̾e¬
cura adu̾sum habuit ꝙ ges¬
tum ẽ siuditio contrano tut

Expanded text:
deponatur, sibi imputet: si vero hoc desideravit nec impetravit, dicendum est non deperire ei usuras. In contrario iudicio sufficit tutori bene et diligenter negotia gessisse, etsi eventum adversum habuit quod gestum est. Iudicio contrario tut
Abbreviated transcription (Latin):
curatorem ei̾usd̾u ipo iure.
ub̾itum inderi n exciptio¬
nem rei uidicate ci dandam
Idemq in he̾dib magistrat
ñ nato postumo n tuteleq
nullus pupillus est n ptu¬
tur qr ad inmstrisse negoti

Expanded text:
rem eiusdem neque ipso iure liberatum uideri neque exceptionem rei iudicatae ei dandam: idemque in heredibus magistratunon nato postumo neque tutelae, quia nullus pupillus est, tur, quia administrasse negoti
Abbreviated transcription (Latin):
o pupilum sibi obligatũ
fore ex sua ad ministracce qmͣ¬
qm enim sine cutoris autori¬
tite pupilli ñ obligentur
noc inrem suam cutor obli¬
garc pupillum possit at tn̾
receptum est ut tutori suo
pupillus sñ tutoris aucto¬
ritate ciuilit obligetur des¬

Expanded text:
 quoque sibi obligatum fore ex sua administratione. quamquam enim sine tutoris auctoritate pupilli non obligentur nec in rem suam tutor obligare pupillum possit, attamen receptum est, ut tutori suo pupillus sine tutoris auctoritate ciuiliter obligetur e
Abbreviated transcription (Latin):
que possut f. ꝙ lib̾to intestito
de functo qm.id iegittimã hr̃¬
ditatem admuti nonͣ possunt
indendẽd̾ c̃. ne admittitur filiꝰ
issignatoris in familia ittu¬
nens in uo ⁊ puto cmnancipat¬
uĩt eiꝰ cui. issigatus accipe̾ debe¬
m ñ solum filios rͥcrum. ⁊ ne

Expanded text:
to defuncto, quoniam ad legitimam hereditatem admitti non possunt, uidendum, ne admittatur filius adsignatoris in familia remanens an non? et putem emancipatautem eius, cui adsignatus est, accipere debemus non solum filios, uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
is atributos filiis assignatos
cilius uolũtatis emolumtu
cñsequetursa luo uire coĩ.¬
eorum filio suo ubtum assign¬
iuĩt non obstat. quominusalt̃
patronꝰ̾ius solidum suum habe
uum suum manumittẽ ⁊ eund̾
ut lib̾tum. issignare. ¶Deul¬
ris qui si mulrmpo testite sena¬
tus locut᷑ est gͦ de postumis nicħ̾
uid senatus si exlibis quis mpo
gnificat quimppetum inciuiti¬
te cͣ̃ desierit. non.i siquis ab hos

Expanded text:
is adtributos filiis adsignatos cilius uoluntatis emolumentum consequantur, saluo iure coeorum filio suo libertum adsignnon obstat, quo minus alter patronus ius solidum suum habeeruum manumittere et eundem ut libertum adsignare. De liberis, qui sunt in potestate, senatus locutus est: ergo de postumis nihil uit senatus 'si ex liberis quis in gnificat, qui in perpetuum in ciuitate esse desierit, non
Abbreviated transcription (Latin):
rum ei tintum quiin
potestate sit an ĩ sicis apre cmã¬
cipato filio assignare ub̾tum
patronus possit sim̾o non pan¬
tiores qm̃ duos p̾te in potesta¬
te uãt clubitari solꝰi magis est

Expanded text:
rum ei tantum qui in potestate sit an etiam emancipato filio adsignare libertum patronus possit, si modo non pauciores quam duos praeterea in potestate habeat, dubitari solet: et magis est
Abbreviated transcription (Latin):
riam substitũto filio exhr¬
datõm. cum ⁊ si fuit fca fru¬
ea conlitoe̾ que fit in eius
potestate ñ indige ex hrda¬
tõmascquetib gradib alio¬
ditio sit sub qua filius hrs¬
sit institutud ut uitĩmo in¬
te eius tp̾r c̾tum sit eame¬
xistẽ non posse ⁊ pendente

Expanded text:
riam a substituto filii exheredationem, cum et, si fuerit facta, fruea condicione et sit in eius potestate, non indigere exheredatione a sequentibus gradibus: aliodicio, sub qua filius heres institutus sit, ut ultimo uitae eius tempore certum sit eam exist
Abbreviated transcription (Latin):
ante ꝓ nepote quatuor ab nepo¬
te uiii. ab nepote xui. hiis acce¬
dunt trmepos trineptis una
exabnepote.nata aita exanep

Expanded text:
ante, pronepote quattuor, abnepote octo, adnepote sedecim: his accedunt trinepos trineptis, una ex adnepote nati, altera ex adnep
Abbreviated transcription (Latin):
Emp Si tutorishes ex¬
ccũtus est que tutor in cho
ta scriptum est. q cuipatut¬
orispupillus exbrditate de¬
sut possidẽ eus ex exstima¬
tio in petitoe hrditatis sine
ulla dubitõe fi̾debebit itasi
pupillo de nhrditatitant¬
ens aquo suari possit id ꝙ
pup̃illus exlitis exstimati¬
oncsubient. ¶Sr si tutor
soluendo nõ est indenctum
crit utrum calamitis pup¬
illi an detrimentum tuto¬
que h̾ri debet acsires fortiu¬
to caũ intiss simiłratq si¬

Expanded text:
m.Si tutoris heres exsecutus est quae tutor inchoauta scriptum est: quod culpa tutoris pupillus ex hereditate desiit possidere, eius aestimatio in petitione hereditatis sine ulla dubitatione fieri debebit ita, si pupillo de hereditate cauteus, a quo seruari possit id, quod pupillus ex litis aestimatione subierit. sed si tutor soluendo non est, uidendum erit, utrum calamitas pupilli an detrimentum petitoindeque haberi debet, ac si res fortuito ca
Abbreviated transcription (Latin):
ri pt siquid ne in rerum
naturaeet s ꝑfurorem eiꝰ.
accidiss tu qͣuid putas ꝑ¬
omp̃ait puto eum ueru
eẽ hi cẽs quare cunctat᷑
est soluendo nͥ sit tutor cu¬
nis dampnum ec debeat
cum alioqui elegãtius dic

Expanded text:
otest, si quid ne in rerum natura esset, per furorem eius accidisset. tu quid putas? Pomponius: puto eum vere dicere. sed quare cunctatus es, si solvendo non sit tutor, cuius damnum esse debeat? cum alioquin elegantius dic
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur in sortem conput
res transit parẽre causam cẽ¬
pris ercalieno grauaretur ⁊¬
res in eo statu uidetur ut ꝑ¬
npilla ab h̾ritate pat̾nai
ab stine̾tur unus exstutori
am pesuniam expensam si
pupille ad portocs eas pos

Expanded text:
feruntur, in sortem computares transit, parem causam etris aere alieno grauaretur res in eo statu uideretur, ut pupilla ab hereditate paterna abstineretur, unus ex tutoriam pecuniam expensam sibpupillae ad portiones eas pos
Abbreviated transcription (Latin):
anus auia cius decuiꝰ cogna¬
tione quentui ppriores ⁊ob¬
unisun. pat̾ mat̾ sobrinis
sobrina is de cuius cognatoe
nõis hanc reddidit ꝙ ultimi
cognatonũ gradus sobrino¬
rum sunt ¶taq sobini fili
sunt int̾ se ꝓprium nom̾̃ ap¬
pellare hos eͦnm nuilum po̾¬
um hr̃c nomẽ quo int̾ sẽno¬
centur: patriu magnipnep

Expanded text:
auus auia eius, de cuius cognatione quaeritur, propius sobrinis sunt, pater mater sobrinus sobrina: is de cuius cognatione nominis hanc reddit, quod ultimi cognationum gradus sobrinorum fiunt itaque sobrini filiusunt, inter se proximum nomen appellare: hos enim nullum proprium habere nomen, quo inter se uocentur. patrui magni p
Abbreviated transcription (Latin):
tio si filiuͣs natus ł fiua nati
hem habebat in hostium po¬
testate puenit quero an fili¬
o nato quo tempore testm̾
incuntate fcm rumpatur⁊
si filius. añ moriatur qm̃ pr¬
quero anscripti hr̃des brdi¬
ratem habituri sunt.Q nõ

Expanded text:
tio: 'si filius natus nataue sit, tem habebat, in hostium potestatem peruenit: quaero, filio nato quo tempore testamentum in ciuitate factum rumpatur? et si filius ante moriatur quam pater, an scripti heredes hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
itiumus siue pure suie sub
urum inp̃titum ꝯcepta po¬
natur. ucluti si titius cosul
fuit queꝯ ditio si uera est.
id. si titius fes ꝯsul funi̾t ita
est institutꝰ hr̃s ut suꝑius
testiñ rumpatur tunc enim
exhochr̃s eet. siuotitius
sul not fuit suꝑius test̾m¬
non est ruptum. ¶Qd si
ad p̃resens tp̃s ꝯditio asc¬
ripta sit hr de unstituto ue¬
uiti sititius ⁊ fulest eumd̾
exitum H̾t ut si sit possit he¬
res eẽ ⁊ supius testam̃tu
rumpatur sin̾ sit nen sit

Expanded text:
ituimus siue pure siue sub urum. in praeteritum concepta ponitur ueluti 'si Titius consul fuit': quae condicio si uera est, id est si Titius consul fuit, ita est institutus heres, ut superius testamentum rumpatur: tum enim ex hoc heres esset. si uero Titius consul non fuit, superius d si ad praesens tempus condicio adscripta est herede instituto, ueluti 'si Titius consul est', eundem exitum habet, ut, si sit, possit heres esse et superius testamentum rumpatur, si non sit,
Abbreviated transcription (Latin):
stumoꝵ loco su̾t
ihii qui in sui brdĩs loums
usscedendo qiͣ agnascendo fiunt¬
erit pirentib sui brdeo ut
ciet si filium ⁊ ix conepotem
os queꝵ et ncptis exeo inci¬
dem potestatesint. ¶S si fili¬
us icus me uuo moriat᷑
potestate m ea inapiet nepoᷤ
neptis uc in locumeius sus

Expanded text:
tem loco sunt et hi, qui in sui heredis locum succedendo quasi agnascendo fiunt parentibus sui heredes. ut ecce si filium et ex eo nepotem os quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint. sed si filius meus me uiuo moriatur potestate mea, incipit nepos nept
Abbreviated transcription (Latin):
linstitutum sumꝰ. ⁊añobis
posturił exh̾rdatus sit ⁊as ꝓ¬
ubstitutis nr̃is non sit ex¬
hĩdatus titio de functo nec
ego quid̾ adirx potõ iami
cium pp̾ instituti ꝑ sonam
a quo postumꝰ exbrdatus
est in cinus locum substitu¬
tus uoratur aquo postum
S siego ⁊ titius in icem

Expanded text:
instituti simus et a nobis postumus exheredatus sit, a substitutis nostris non sit exheredatus, Titio defuncto ne ego quidem adire potero: iam enim propter instituti personam, a quo postumus exheredatus est, in cuius locum substitutus uocatur, a quo postumus ed si ego et Titius in
Abbreviated transcription (Latin):
postĩores uacuc inuente sint
.i. nichil scriptum bntes oĩ¬
no supius testin rumptum
non erit. quia sequens nul
niris scripalositate nimia¬
qr subtilitate cestam̃tum rup¬
tum indeãturat tñsi signatũ
suit testam̃tum bonoꝵ posse¬
ssi oncm sintabulas acciꝑehe
erit dicendum sibonor posso
data fuit ei qui remabintesta¬
feciss ⁊ in coꝯ p̾hendiss sidi
hrdis  mitt̾c ut priores tab¬
uue ualerent omĩ m̾o pͥus it¬
stĩn rupcum est. quo ruptop¬
otest queri ani uiee cocliculo¬
rum id ualedebe̾t ⁊ cumħ u̾¬

Expanded text:
posteriores uacuae inuentae sint, id est nihil scriptum habentes omnino, superius testamentum non est ruptum, quia sequens nulliuris scrupulositate nimiaque suptilitate testamentum ruptum uideatur, attamen, si signatum fuerit testamentum, bonorum possessionem secundum tabulas accipere erit dicendum, si bonorum possessio data fuerit ei, qui rem ab intestafecisset et in eo comprehendisset fidei heredis committere, ut priores tabulae ualerent, omnimodo prius testamentum ruptum est: quo rupto potest quaeri, an uice codicillorum id ualere deberet. et cum
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitis inquibdam falsa
est. quid enm siquis italegauit
si post kaiendas mortinis fuo
titio dato in cãiuillam᷑ namꝙͣ
mo sistatim mortuus fuit nͥ
cẽdatum iegitum ucrius est
qm̃ inutiłrdatum. ¶ Itrisi
tibi legat fund̾ est qui cribr¬
di testamenti tp iuissus est.si

Expanded text:
definitio in quibusdam falsa est. Quid enim, si quis ita legaverit: "si post kalendas mortuus fuero, Titio dato?" an cavillamur? nam hoc modo si statim mortuus fuerit, non esse datum legatum verius est quam inutiliter datum. Item si tibi legatus est fundus, qui scribendi t
Abbreviated transcription (Latin):
atus sit neuio pr̃ditatemir¬
stitũt ⁊ nirsus titio coheres eĩ
rogit᷑ sit ꝑtem suam. aut p̃tiꝰ
ꝑtem resituean hanc quoq
misso recipit titius restitucre
meiuodebeat diuus antoninꝰ
ꝯsultus rescripsit nõ debe̾it¬

Expanded text:
atus sit Maeuio hereditatem rursus Titio coheres eius rogatus sit partem suam aut partis partem restituere, an hanc quoquex fideicommisso recipit, Titius restituere Maeuio debeat, diuus Antoninus consultus rescribit non debe
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑctatem ucebit militra
illam cum introitu conpan
uolo huic quoq onia inte¬
gra quesctum li sempnĩ cam
militia sibi conpaiit an p̾ciũ

Expanded text:
 aetatem licebit, militiam illam cum introitu comparari volo: huic quoque omnia integra". quaesitum est, si Sempronius eam militiam sibi comparaverit, an pretium
Abbreviated transcription (Latin):
i̾ ille extraneus huc filium
b̾titem de cedat puto ab substi¬
tuto ĩ filio omnino legata p̾s¬
tan non debe quia non direc¬
to s ꝑ suscessione. ad filium
horditas pris ꝑuenit. ¶Pĩii
cTo in fre qui cum hrs exstiti
si. pr̃i exhr̃datum frem b̾rdẽ
instituit accepi sub stitutum
euis legatum n debe̾ at ne qui¬
d̾ si intestato fre̾ suscessĩt qui¬
bonã frĩs. ad cum ꝑuenint.
Si filiusexuntia hrs institutꝰ
sit.iab co legata data sint ha

Expanded text:
 ille extraneus hunc filiums intra pubertatem decedat, puto a substituto ei filio omnino legata praestari non deberi, quia non directo, sed per successionem ad filium hereditas patris pervenit. Plus ego in set patri, exheredatum fratrem heredem instituit, accepi substitutum eius legatum non debere ac ne quidem si intestato fratri successerit, quibona fratris ad eum pervenerunt. Si filius ex uncia heres institutus sit et ab eo legata data sint, ha
Abbreviated transcription (Latin):
Serius urbams legatis
quidam urbana mancipia
pus rusticum nonfaciat ur¬
bara uidentur. ¶Sicend̾u¬
tra urbanos anumare lolit̾
sit ꝙ maximcerlibelł famili¬
c. itent᷑tibaris cep̾hendi po¬
tit. ¶ uenatores i ncupes
utrum in urbanis anuirus
numan. ¶Muuonesde
natos habebat. ¶Sum qui

Expanded text:
Servis urbanis legatis quidam urbana mancipia pus rusticum non faciant, urbani videntur. dicendurbanos adnumerare solitus sit: quod maxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit. Venatores et aucupes utrum in urbanis an in runumerari. Muliones de natos habebat. Eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
int̾cctid meritorior dom̃ rati¬
onb accepto ferebant᷑ iunop̃¬
cio conpate uł instructe ꝯmu
nidiuncte fuissent. ¶Quido¬
mu possidebant ortum uitii̾
uit si ortum domꝰ cã compauit
ut imcniorem conuim acsal¬
ubriorem possider aditumq
in eump domũbuit ⁊ ediu
ortus ad ditam̃tũ fuit domuꝰ
legato cotmebitur. ¶ Applsce
domꝰ insulam qͦ in uincta do¬

Expanded text:
inter ceteras meritoriorum domus rationibus accepto ferebantur et uno pretio comparatae vel instructae communi coniunctu fuissent. Qui domum possidebat, hortum vicinum . si hortum domus causa comparavit, ut amoeniorem domum ac salubriorem possideret, aditumque in eum per domum habuit et aedium hortus additamentum fuit, domus legato continebitur. Appellatione domus insulam quoque iniunctam do
Abbreviated transcription (Latin):
uti det quatas sũmas dictau¬
cro dedero atansto res qͦ. cor¬
põr ales contini ut ut płia ma¬
cipia uestem argentu qr a hoc
u̾bum qm̃tas noadnum̃ata¬

Expanded text:
uti det, quantas summas dictauero dedero.' Aristo res quoque corporales contineri ait, ut praedia mancipia uestem argentum, quia et hoc uerbum 'quantas' non ad num
Abbreviated transcription (Latin):
Curator furio fuł¬
lo m̾o lib̾tatem p̾stare pot
qr ea res exaministratẽt nõ
est. nam intradendo ita res
furiosi alienat si idad min¬
istratom negotor gestoꝵ¬
ꝑtineat ⁊ ico sidonandiaĩo
causa auienet n traditio
ꝗcqmͣ ualebit. nisi ex mag¬
na iutilitate funosi hecco

Expanded text:
Curator furiosi nullo modo libertatem praestare potest, quod ea res ex administratione non est: nam in tradendo ita res furiosi alienat, si id ad administrationem negotiorum pertineat: et id‹eo› si donandi causa alienet, neque traditio quicquam ualebit, nisi ex magna utilitate furiosi hoc co
Abbreviated transcription (Latin):
diminũtio sit int̾dicta¬
DeinCurator funosi remꝗd̃
suam qiͣ furio stradẽ pot⁊ do
minium transfr̾c.rem uo̾ fu¬
rio si qiͣ suamtradat clicendũ¬
est ut nontransferat dinuz
furio si exigente id fecit
curatore funosi rem furios.¬

Expanded text:
dicta. Curator furiosi rem quidem suam quasi furiosi tradere poterit et dominium transferre: rem uero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, furiosi exigente id fecit.curatore furiosi rem furios
Abbreviated transcription (Latin):
usu capturum qz sotutio
uenditio traditio fci mag¬
is qm iuris sunt. idõq sus¬
ficit unius excuratorib
pͥ quia intelligituralt̾ con¬
sentire demq si p̾senssit a
necet solui ⁊ uetet uenirer
tracdin debitorlibabitur
ui boniarbitratu satisda¬
re pꝯsul iubet s hoc si neru
quisitoe detur. Nam si ex inqs¬
Itoe de tur cessat satisdatio
lendiscuratores facere ꝑm¬
torib uendẽ non ꝑmisit ꝙ¬
bona uende malent. si cut en¬
mi intẽgra repotestas. ⁊ põr
est utrum uelint eugendu
stinẽdebent muito magisq¬

Expanded text:
usucapturum, quia solutio uenditio traditio facti magis quam iuris sunt ideoque sufficit unius ex curatoribus persona, quia intellegitur alter consentire: denique si praesens sit et uetet solui, uetet uenire uel tradi, neque debitor liberabitur uiri boni arbitratu satisdare proconsul iubet: sed hoc, si non ex inquisitione detur: nam si ex inquisitione, cessat satisdatiohendis curatores facere setoribus uendere non permisit, qbona uendere mallent: sicut enim integra re potestas ipsorum est utrum uelint eligendi, stinere debent. multoque magis
Abbreviated transcription (Latin):
curato respectanda eẽt habi¬
us ñ sit possint ⁊̃ plures he¬
redes ei existr̾. n aut̃ p̃õmis
id negotium ad ininistrari
ssit curunus aliquis exhus
potissimũ honerand̾ sit.

Expanded text:
curatore spectata erat, habilis non sit, possint etiam plures heredes ei existere neque aut per omnes id negotium administrari ssit, cur unus aliquis ex his potissimum onerandus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
fui̾t. natus uoet insuitute con¬
cept ad legitimã eius pr̾ditite
ad mutetur. ¶S ⁊ si apudhoᷤ¬
tes conceptꝰ captiua pc̃itus cum
ad mittiqͣ ul go q̃situssu fuĩ¬

Expanded text:
uitute conceptus, ad legitimam eius hereditatem admittetur. sed et si apud hostes conceptus a captiua procreatus cum admitti quasi uulgo quaesitus. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
uum possit loum h.su̾baad¬
mittunt. ut possit uolet ad se
in quid eam hrditatem ꝑtin̾e̾
nam. ⁊ hic nõ uułt ⁊ si auoqͥn
uoluit adico posse ius ãnͣtiqu¬
filius uł patronus repudũte

Expanded text:
uum possit locum habere? uerba admittunt, ut possit: 'uolet ad se', inquit, 'eam hereditatem pertinere': nam et hic non uult, etsi aliquando uoluit: et dico posse ius antiqufilius et patronus, repudiante
Abbreviated transcription (Latin):
dicti mittitur. ¶ Qui operas
suas ut cum hestus pugnaret
lomut. quiue rei capitalis dap¬
natus. n restitutus est ex sena¬
tusconsuito orphicionoad no¬
stris hr̃ditatem non amitteba¬
tur s humana intp̾titoe placu¬
it eumadmitti. Id erit dicend̾
si hic filius incnuissit potesti¬
te qui in causa sup̃ scripta sit
posse cum exorphiciano ad¬

Expanded text:
dicti mittitur. Qui operas suas ut cum bestiis pugnaret locauit quiue rei capitalis damnatus neque restitutus est, ex senatus consulto Orphitiano ad matris hereditatem non admittebatur: sed humana interpretatione placuit eum admitti. idem erit dicendum et si hic filius in eius sit potestate, qui in causa supra scripta sit, posse eum ex Orphitiano ad
Abbreviated transcription (Latin):
dlun statuspendet succurncis
ꝑ p̾torem debeat nc si medio tez¬
pors decessĩt nichil.ad hrdos tras¬
mittat. a magisest ut subucnu¬
tur.ut inmuitiscasib pͣlicuit
u ⁊ uiugo q̾siti ad mittũt᷑. idi
matris legittima br̾ditate̾ int̾¬
Dum a in suitutem q̾ sito erit co¬
cedenda legitimabrditas ueluti
si p̾ moram fid̾iꝯmissanclib̾ta

Expanded text:
endet, succurri eis per praetorem debeat, ne, si medio tempore decesserint, nihil ad heredem transmittant: et magis est, ut subueni‹a›tur, ut in multis casibus placuit. Sed et uulgo quaesiti admittuntur ad matris legitimam hereditatem. Interdum et in seruitute quaesito erit concedenda hereditas legitima, ueluti si post moram fideicommissaria
Abbreviated transcription (Latin):
ue h̾t tutelam reg̾e̾ si cessat
ex quo iussus ẽ in dempne
pupillum prãre debebit n̾
ex quo tutor er̃ cepit
re actor pupillo fuit qua tu¬
telc iuditio tentatur dubi¬
tari non oportet quid enim
prohibet ita patrimonium
pupilli ita ꝯpõitum ẽc ut n¬
ichil gerere necesse sit in quo
tutoris auctoritas int̾pomi

Expanded text:
et, tutelam gerere, si cessasset, ex quo iussus est indemnem pupillum praestare debebit, non ex quo tutor esse coepire auctor pupillo fuerit, quin tutelae iudicio teneatur, dubitari non oportet: quid enim prohibet ita patrimonium pupilli compositum esse, ut nihil gerere necesse sit, in quo tutoris auctoritas interponi
Abbreviated transcription (Latin):
plita ⁊ malͤcontracta ad tu¬
torem ptine̾ s uerius est se
putare tutorem eã conͣditi¬
oñc adolescenti de ferre ut
id ꝙ gessiss tutori contͣ¬
iandis nõ ibo aut in totu
agnosce̾ aut atoto reredert

Expanded text:
ita et male contracta ad tutorem pertinere. sed verius se putare posse tutorem eam condicionem adulescenti deferre, ut id quod gessisset tutor in contrahendis nominibus aut in totum agnoscere aut a toto recedere,
Abbreviated transcription (Latin):
mared qui cirea cum futĩ
sunt: non est aucliendus t¬
utor cum clicat idõ cessasse
pupillarem pecuniam cde¬
ꝙ idonea nõia ñ inuenirit
si arguãtur eo tempore sua
pecuniam benc collocisse.
In soluendis legatis ⁊ sid̾i¬
missis attẽdẽ d tutor ner
aui non debitum soluat nec
nuptiale m̃mus matri pu¬
pilli ul sorori mitte ilmd
est si matri forteaut sorori
pupilli tutor eaq ad nictũ
et ip̃as sustine non possĩt. n¬
am ratum id habendum e̾
mine erogatur:
iapsus est. nichil college in¬

Expanded text:
ebet, qui circa eum futuri sunt. Non est audiendus tutor, cum dicat ideo cessasse pupillarem pecuniam, quod idonea nomina non inueniret, si arguatur eo tempore suam pecuniam bene collocasse. In soluendis legatis et fideicommissis attendere debet tutor, ne cui non debitum soluat, nec nuptiale munus matri pupilli uel sorori mittere. aliu‹d› est, si matri forte aut sorori pupilli tutor ea quae ad uictet ipsa sustinere non possit: nam ratum id habendum estmine erogatur. lapsus est, nihil colleg
Abbreviated transcription (Latin):
auł Qum plures tutcła
gerunt nulli cor in contut¬
drem accio pupilli noĩe da¬
tur. ¶Que bo̾a fide atutore
gesta sũt rata habehanturi
⁊ex rescriptis traiam ⁊i adri¬
ameiidõ pupillus rematu¬
torelegittime distractam u
e emente. nẽc int̾est tutor so¬
lucndo fuit nec ne cum sibo¬
na fide res gesta sit suada sit.
non ualet. ¶Nunm est
ncẽ tutori respectu estimati¬
onis pupilli crogare ex bõis
eiꝰ ꝙ ex suis non honestissime
suiss crogaturus cum tutor
facultate patrimoni ⁊ dĩg
tem sorori alio p̃r̃e natecti¬
amsi ałreanubx̾ ñ potuitɨ
nam ⁊ si honeste exlibalita
tetñfit quesuanda arbitri¬
opup̃uli est. ¶Sicutor pe¬
cuniam pupillarem credere

Expanded text:
 Cum plures tutelam gerunt, nulli eorum in contutorem actio pupilli nomine datur. Quae bona fide a tutore gesta sunt, rata habentur etiam ex rescriptis Traiani et Hadriani: et ideo pupillus rem a tutore legitime distractam uiscilicet emente. nec interest, tutor soluendo fuerit nec ne, cum, si bona fide res gesta sit, seruanda sit, non ualet. Nimium est licere tutori respectu existimationis pupilli erogare ex bonis eius, quod ex suis non honestissime fuisset erogaturus. Cum tutor facultate patrimonii, pro dtem sorori alio patre natae, etiamsi aliter ea nubere non potuit: nam etsi honeste, ex liberalitate tamen fit, quae seruanda arbitrio pupilli est. Si tutor pecuniam pupillarem credere
Abbreviated transcription (Latin):
a cos inputare pupillo pro¬
h̾uit si supuatͣam eam littẽ
instituissent cum cõuenire¬
tur.a nõ clitore nec enim p¬
bentur tutores bõnam fide
agnosce̾. ¶ Non tm̃uit sibi
solu̾ctutor u̾m q̃ si bi credi¬

Expanded text:
a eos imputare pupillo prohibuit, si superuacaneam litem instituissent, cum conuenirentur a uero creditore: nec enim prohibentur tutores bonam fidem agnoscere. Non tantum autem sibi solu
Abbreviated transcription (Latin):
ditium si m̾o is cties postt¬
utelam finitam suꝑuenit
ꝙ sidies ad huc durantetu¬
tela uenit putant om̃i m̾o
o si facultatib labi tutor ce¬
us fuit nichil uenire in iud¬

Expanded text:
dicium, si modo is dies post tutelam finitam superuenit: quod si dies adhuc durante tutela uenit, putant omnimodo o, si facultatibus labi tutor coetutor fuit, nihil uenire in tu
Abbreviated transcription (Latin):
pillares udendum estan
ci aliquid ĩnputetur.⁊ siq̃¬
indem soluit nichil est qd̾
ei inputetur potuit enim.
soluere nec honcrare scusu¬
ris. Siuo nõ soluit usuras
cogendus est agnoses quas

Expanded text:
pillares, videndum est, an ei aliquid imputetur. et si quidem solvit, nihil est quod ei imputetur: potuit enim solvere nec onerare se usuris: si vero non solvit, usuras cogendus est agnoscere, quas
Abbreviated transcription (Latin):
restabit quas priꝓmisserat
ditutor peciu̾am pupillar¬
em suõ nomine fencrauiti
ta demũ cogeturusuras quaᷤ
ꝑcepit p̾rare si suscipiat. pup
nanturpũpillares pstibun¬
tur. si ꝑceptum est ⁊ neglectũ
x m̾o usurarum udendu
est ⁊ solent p̃tores ommari
ut si non fiat ocpositio uiꝙͣ
to tarcdius fiat depoitio uł¬
usure pstentur si gͥ cominati¬
o intcessit indeꝰ qui qnq co¬
gnoscet decretum p̾toris se¬
quẽtur. ¶Idem solent fac
quicquid ꝯstitit pencs coscẽ
huius gransima usurapen¬
oportẽ palam est. cum . ⁊̃ alia
pencad iectione. residuaru
aut sunt pupillares usure¬

Expanded text:
miserat. Si tutor pecuniam pupillarem suo nomine faenerauit, ita demum cogetur usuras quas percepit praestare, si suscipiat pupilnantur, pupillares praestabuntur, si praeceptum est et neglectum, de modo usurarum uidendum est. et solent praetores comminari, ut, si non fiat depositio uel quanto tardius fiat, legitipraestentur: si igitur comminatio intercessit, iudex qui quandoque cognoscet, decretum praetoris sequetur. Idem solent facequidquid constiterit penes eos esse, eius grauissima usura peniudicem palam est cum et alia poenae adiectione. Residuarum autem su
Abbreviated transcription (Latin):
uo matris geri mandauit
⁊ cõnõietutores libauit n
intͬẽgrum critͥ s uiris uois
cõuemiet salubre consiluiz
matris admittẽtͥam ⁊ sine¬
q ub̾atĩo tutoris n uolu¬
tas pr̃is. uit mt̾cessio ma¬
tris tutoris uoluntatem ĩ¬
fringat. ¶Usq. id eo au¬
tem licet tutorib pris p̃¬
coptum neglige̾ ut si p̃r cu¬
cret nequid rci sue distralx¬
turuł ne mancipia distrab¬
antur ł̃ neuestis ł ne dõmꝰ
ułnealie res ꝑiculo subiec¬
te sint tũ liceat eis contem¬
pncrt hanc pris uolũntat¬
em. ¶ Et quo in notuit tu¬
tori se tutorem eẽ scur debet
ꝑiculum tutele. ad cum ꝑti¬
q testͤo eum ꝯueniri. Nam

Expanded text:
mandavit et eo nomine tutores liberavit. non integrum erit, sed viris bonis conveniet salubre consilium matris admittere, tametsi neque liberatio tutoris neque voluntas patris aut intercessio matris tutoris officium infringat. Vsque adeo autem licet tutoribus patris praeceptum neglegere, ut, si pater caverit, ne quid rei suae distraheretur vel ne mancipia distrahantur vel ne vestis vel ne domus vel ne aliae res periculo subiectae, liceat eis contemnere hanc patris voluntatem. Ex quo innotuit tutori se tutorem esse, scire debet periculum tutelae ad eum pertique testato eum conveniri: nam
Abbreviated transcription (Latin):
mõram de pomfccit p̾tor ir¬
rogauit ei legitimas s ⁊ si.
dcm negit alqmͣ qmͣtita¬
tem penes se cepupiuis ad po¬
nera sua expedienda in posu¬
it necessitatem mutuam pe¬
cuniam sub legittimis usu¬
ris accipiendi tenebitur in
rib legĩtimas ex egit usur
inorem ꝓuintic p̾stabitu¬
suras aut ꝗncũces aut triẽ¬
tes aut sique ane lemiores
inꝑuintia frc̃q̃u̾ctantur.
Usure atutorib non sta¬
tim exiguntur s inticctor
tpr̃e ad exigendum ⁊ ad co¬
ilocandum duum mẽsiu̾
idq iniuditio tutelesuan
solet. ꝙ spatium seulaxam̃¬
tum tpristrihui non o por¬
tet hus qui numos imp¬
ubcrũ ła dolescentiũ insu¬
os usus ꝯũterunt. ¶Siu¬
suras ex actas tutorł curat¬
or usib sis retinnt carũ
usũras agnoscẽ eos oport
sanc enim parii refert utr¬
um sortem pupillarem an
usuras in usus suos ꝯũtera¬
unt. ¶Decuic que inarch¬

Expanded text:
t praetor irrogauit ei legitimas. sed et si, dum negat aliquam quantitatem penes se esse, pupillis ad onera sua expedienda imposuit necessitatem mutuam pecuniam legitimis usuris accipiendi, tenebitur in ribus legitimas exegit. morem prouinciae praestabit usuras aut quincunces aut trientes aut si quae aliae leuiores in prouincia frequentantur. Usurae a tutoribus non statim exiguntur, sed interiecto tempore ad exigendum et ad collocandum duum mensum, idque in iudicio tutelae seruari solet: quod spatium seu laxamentum temporis tribui non oportet his, qui nummos impuberum uel adulescentium in suos usus conuerterunt. Si usuras exactas tutor uel curator usibus suis retinuerint, earum usuras agnoscere eos oportet: sane enim parui refert, utrum sortem pupillarem an usuras in usus suos conuerterint. Pecuniae, quae in arc
Abbreviated transcription (Latin):
uo prem̾ut conprobet. ñ posse ut
Quenpo̾t si cõ posset filiuspete
cum non possit. uł. ĩ furente pe¬
te neglesxennt. in peti ampliꝰ
non possit. s quid noccit non

Expanded text:
rem, ut comprobet, non posse, non Quaeri potest, si, cum posset filius peteeum non possit, uel etiam furente, petere neglexerit, an peti amplius non possit. sed quid noceat non
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ea fecit. bona quoq tune b
ibiut cum dampnarctur
publicib̾utur. aut sinuid
cintur lũcro sa.creditor ib
ꝯcedentur in insulam dẽpo¬
tati in eadem ciusa sunt.
G relegati in insulam ⁊ qu¬
ib̾ t̾ra ytalica ⁊ sua ꝓumtia
int̾ciditur testi faciendi ius
retinet Pu uo quiãd fr̾u
aut ad bestias aut in meti¬
ilum dampnãtur ubatitẽ
ꝑdunt bõiq corum publi¬
cantur. uñ apparet ad mit¬
tẽgos testi factionem

Expanded text:
postea fecerit: bona quoque, quae tunc habuit cum damnaretur, publicabuntur aut, si non videantur lucrosa, creditoribus concedentur. In insulam deportati in eadem causa sunt: Sed relegati in insulam et quibus terra Italica et sua provincia interdicitur testamenti faciendi ius retinent. Hi vero, qui ad ferrum aut ad bestias aut in metallum damnantur, libertatem perdunt bonaque eorum publicantur: unde apparet amittere eos testamenti factionem