comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& xpianisunt : & plerumque Se iacꝰ¬
tant isti quomodo pharisei dicentes. ⁊¬
Num quid & nos caeci sumus. Sed
haec om̃a in aniter faciunt. quia non
intrant ꝑ ostium: aliunde tumidi
facti. quasi ꝑse ipsos ascendere quer̃
Qua propter dñs similitudinẽ ꝓposu¬
it degrege suo: & de ostio qua intrat᷑
adouile: Quidenĩ prodest uana
iactantium debene uiuendo infla¬
tio : dum adfinẽ perpecualit̃ bene
uiuendo uita eorũ non ꝑueniat.
Adhoc enim deb& unicuique prodẽẽ.
bene uiuere. ut detur illi semꝑ bene
uiuere: Nam sicui nondatur semper
bene uiuere. quid prod est ei bene
uiuere ad tempus.gitur necbene
uiuere dicendi sunt. qui finẽ bene ui¬
uere uel cȩcitate nesciunt: uel infla¬
tione contempnunt: Non est autem
noscat uitam quae est xp̃s: & per
ianuã intr& in ouile: Sic sunt enim
quidã homines qui insuis gloriantur
moribus. & alios postse trahere
quęrunt: non dexp̃i praeceptis in¬
struentes suos sectatores: sed suis exem

Expanded text:
 non sunt, et plerumque se jactant, quomodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant per ostium, sed aliunde tumido fastu quasi per seipsos ascendere quaerunt. Quapropter Dominus similitudinem proposuit de grege suo, et de ostio, qua intratur ad ovile. Quid enim prodest vana jactantium de bene vivendo inflatio, dum ad finem perpetualiter bene vivendi vita eorum non perveniat? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper bene vivere. Nam si cui non datur semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere? Ad tempus igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem noscat vitam, quae est Christus, et per januam intret in ovile. Sunt enim quidam homines qui in suis gloriantur moribus, et alios post se trahere quaerunt, non de Christi praeceptis instruentes suos secta
Abbreviated transcription (Latin):
egressus non poss& abono pastore
laudari : ut dicer& & ingredietur
& egredietur. & pascua inueniet::
Est ergo aliquis non solũ ingressus.
uerum etiã egressus bonus ꝑ ostiũ
Possumꝰ quidem dicere ingredinos.:
quando interius aliquid cogitamꝰ
Egredi aut̃ : quando exterius ope¬
ramur : Etqm̃ sicut dicit apostolꝰ
Exxiit homo adopussuum. Et ipse
dñs dicit: Luceant opera ur̃a : corã
hominibus. Sed plusine delectat
quod ipsa ueritas tam quã pastor x.¬
bonus & ideo doctor bonus. quod¬
modo nõs ammonuit : scđm quẽ
modum intellegere debeamus quod
iunxit: fur nonuenit nisi ut fure¬
tur. & mactet & perdat:E go
ueni ut uitã habeant̾. & habundan¬
tius habeant: uidetur enĩ dixissẽ:¬

Expanded text:
egressus non posset a bono pastore egressus non posset a bono pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostiuressus? Possim quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius aliquid operamur; et quoniam, sicut dicit Apostolus, Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit: secundum quem modum intelligere debeamus, quod Cum secutus adjunxit: Fur non venit, nisi ut furetur et mactet, et perdat. Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
tiantes. oues erant: & xp̃m audieruN:
Non alienã uocẽ. sed ipsius xp̃i audicruN.
Nam iudex clamat in precone: dũ preco iudicẽ
adnuntiat uenturũ: Alii sunt ergo
quos non audierunt oues. inquib:
non erat uoxxpĩ : errantes. falsa di¬
centes. In ania garrientes. uana fin¬
gentes. miseros seducentes: si cut pseu¬
do prophetȩ. sicut scribȩ & pharisȩi
temporib ipsius dñi: Hisunt quiue¬
nerunt perse : & non sunt aiudice
missi : His uero cum doctrinis suis
procul expulsis: uideamus quo nos
pastor bonus uocat: Dicit enim :
Egosum ostium. ꝑ me siquis introie¬
rit saluabitur : & ingredietur & e¬
gredietur & pascua inueniet.
Et hoc euidenter ostendit non solũ
pastorem : sedetiã oues intrare ꝑos¬
tium: Sed quid est ingredietur &
egredietur & pascua inueniet.
Ingredi quippe in eccłam xp̃i per
de eccła. sicut ait ipse iohes euuan¬
gelista inepistola sua: E xnobis
&icrunt. sed non erant ex nobis:
Non est utique bonum: Talis ergo

Expanded text:
tiantibus, oves erant, et Christum audierunt: non alienam vocem, sed ipsius Christi audierunt. Nam judex clamat in praecone, dum praeco judicem annuntiat venturum. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes, » sicut pseudoprophetae, sicut Scribae et Pharisaei temporibus ipsius Domini. Hi sunt qui venerunt per se, et non sunt a judice missi. His vero cum doctrinis suis procul expulsis, videamus quo nos pastor bonus vocat. Dicit enim: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. « Et hoc evidenter ostendit non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? Ingredi quippe in Ecclesiam per osde Ecclesia, sicut ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mus dequa nunc scĩ sp̃s pignus acci¬
pimus: A distum finẽ toto amore
tendamus. in quo sine fine lȩtabim᷑.
Ibi supernorum ciuiũ societas sc̃a.
ibi sollempnitas certa: ibi requies
secura : ibi paxuera quaeNobis
iam non relinquitur seddatur.

Expanded text:
mus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non relinquitur, sed datur
Abbreviated transcription (Latin):
sopede operis perhunc interra
gradimur: ad intuendum illum
quandoque oculos & in caelum
leuemus: Sed inoffenso pede iter nr̃m
in terra agitur : si ds̃ ac proximus
integra mente diligatur: Nec ds̃enĩ
uere sine proximo : nec ꝓximus
uere diligitur sine dõ: h inc est qđ
sicut inalio sermone iam diximus.
hisdem sp̃s secundo legitur discipłis
datus . Prius ad nõ in terra degente.
post modum adño incelo presidente:
Interra quippe utdiligatur ꝓximus.
ecȩlo uero ut diligatur ds̃: Sed cur
prius in terra postmodũ ecaelo: nisi
quod patenter datur intellegi. quia
iuxta iohannis uocẽ. qui fratrem
non diligit quẽ uidet. dm̃ quẽ non
uidet quomodo potest diligere
Diligamus ergo proximos fr̃s : ame¬
mus eum qui iux tanos est: ut ꝑ uenire
ualeamus ad amorẽ illius qui suꝑnos est
Meditetur mens in proximo quod ex hi¬
beat dõ. ut per fecte mereatur indõ
gaudere cum proximo: Tunc ad illã
supernȩ frequentiȩ laetitiã. ꝑuenie¬

Expanded text:
so pede operis per hunc in terra so pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. Nec enim Deus vere sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discipulis datus, prius a Domino in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe datur ut diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in tequod patenter datur intelligi quia juxta Joannis vocem: Qui fratrem non diligit quem videt, Deum quem non vidit, quomodo potest diligere ? Diligamus ergo proximum, frmus eum qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam pervenie
Abbreviated transcription (Latin):
uidere nullo modo ualemus. hunc in
seruis suis uidere iam possumus: Quos
dum mira conspicimus agere. certũ
nobissit ineorũ mentibus dm̃ habi¬
⁊tare: Inre aut̃ incorporea. arebus
corporalib usum trahamus: Nemo
& enim nr̃m. orientẽ clare solem
inspera illius intendendo ualet con¬
spicere : quia tensi in eius radiis oculi
reuerberantur: Sed sole in lustratos
montes aspicimus. & quia iã sol
ortus est uidemus: Quia ergo
solem iustitiȩ inse ipso uidere non
possumus : in lustratos montes clari¬
tate illius uideamus. scos uidelicet
apłos qui uirtutib emicant: mira¬
culis choruscant. quos nati Solis clari¬
tas ꝑfudit. & cum in se ipsosit in ui¬
sibilis. per cos nobis quasi ꝑ inlustratos
montes se uisibilem prȩbuit: Uirtus
enim diuinitatis inse quasi sol incęlo
est: uirtus diuinitatis in hominibus
sol interra: Solem ergo iustitiae
intuemur in terra. quem uidere
non possumus in caelo: Ut dũ in offen¬

Expanded text:
videre nullo modo valemus, hunc in videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre non possumus in coelo, ut dum inoffen
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitas de aduentu sp̃s scĩ:
Sicut enim illa: ita quoq & haec est
honorabilis: In illa quippe ds̃ inse
permanens sem& ipsum creauit
hominẽ: inista uero homines uenien¬
tem desuper susceper̃ dm̃: In illa ds̃
naturaliter factu s est homo: in ista
homines factisunt per adoptionẽ dii:
Si ergo remanere carnales in morte
nescit. dicat fortasse carnali cogi¬
tatione apudse aliquis: Iuomodo
diligere ualeo quemignoro: hȩo
& nos concedimus : quia mens¬
uisibilibus intenta. uidere nescit in uisi¬
bilem: Nulla enim nisi uisibilia cogi¬
tat: ea que & cum non agit. eorũ ima¬
gines introrsus trahit. Dumque ini¬
maginibus corporeis iacet. surgere
adincorporea non ualet: Vnde fit.
ut tanto deterius creatorẽ nesciat.
quanto in cogitatione sua familiarius
corporeã creaturã portat: Sed cum
dm̃ uidere non possumus. habemus
Ali quid quod agamus: unde it̃ fiat
quo ad eum nrãe intellegentiae
oculus ueniat: Certe quemiNs e

Expanded text:
solemnitas de adventu Spiritus sancti. solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorpermanens semetipsum creavit hominem. In ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum; in illa Deus naturaliter factus est homo, in ista vero homines facti sunt per adoptionem dii. Si ergo remanere carnales in morte nescit, dicat fortasse carnali cogitatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc et nos concedimus, quia menvisibilibus intenta, videre nescit invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumque in imaginibus corporeis jacet, surgere ad incorporea non valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatione sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se
Abbreviated transcription (Latin):
repente quoderat. ex hibet repente qđ
non erat: Pensemus scõs predicatores
nrõs quales hodierna die reperit
quales fecit: Certe qui inuno conclaui
proiudgorũ metu residebant: natiuita¬
tis suae singuli linguã nouerant.¬
& si tamen nec ea ipsa lingua quam
nouerant: aꝑte xp̃m loqui presume¬
bant: uenit sps̃. & inore eos ꝑdiuersi¬
tatem linguarũ docuit: inmęnte
aut̃ ex auctoritate roborauit:. Coc per̃
& inaliena x pm̃ eloqui. qui deillo
prius & in sua lingua loqui metue¬
bant: In flaminatũ & enim cor
despexit tormenta corporis quaeante
metuebat : Uincit uim carnalis for¬
midinis. preamore conditoris. Et
qui prius suis aduersariis subcumbe¬
bant formidine. eis iam p̾ponunt᷑
auctoritate: Quiergo in tantȩ eos
celsitudinis culmen erexit : qui d
aliud dixerim nisi quod mentes
terrenorũ hominũ caelũ fecit:
Pensate fr̃s Remi. post incarnationẽ
unigeniti filii : qualissit hodierNa

Expanded text:
repente quod erat, exhibet repente quod repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noverant, et tamen nec ea ipsa lingua quam noverant aperte Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuit, in mente autem ex auctoritate roboravit . Coeperunt et in aliena Christum eloqui, qui de illo prius et in sua lingua loqui metuebant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metuebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes terrenorum hominum coelos fecit? Pensate, fratres charissimi, post incarnationem unigeniti Filii Dei qualis sit hodierna
Abbreviated transcription (Latin):
situs timuit. post aduentũ scĩ sp̃s uires
princip um cęsus praemit: Lib& oculos
fidei in uirtute opificis huius ad tollere:
atque sparsim patres testamenti noui
ac ueteris considerare: Ecce aꝑtis
eisdem oculis fidei dauid. amos. dani¬
helem petrũ. paulũ. matheum in¬
tueor : & sc̃s iste sps qualis sit artifex
considerare uolo: sed inipsa mea con¬
sideratione de ficio: Implet namque
cytharedum puerum: & psalmistam
facit: Impl& pastorẽ armentarium
siccomoros uellicantẽ : & prophetam
facit: Implet abstinentẽ puerum.
& iudicẽ senum facit: Implet piscato¬
rem. Re predicatorem facat: Implee
ꝑ seotitorẽ. s& doctorẽ gentiũ facie ⁊¬
Impl& publicanũ : & euuangelistam
facit: O qualis est artifex istđ Sp̃s:
N ulla ad discendũ mora ag&ur: i n om̃e
quod uoluerit mox tetigerit mentem
doc&Solumque tetigisse. docuisse
est: Nam humanũ animũ subito
ut in lustrat inmutat. ab negat hoo

Expanded text:
situs timuit, post adventum sancti Spiritus vires situs timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis fidei, David, Amos, Danielem, Petrum, Paulum, Matthaeum intueor, et sanctus iste Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit . Implet abstinentem puerum, et judicem senum facit . Implet piscatorem, et praedicatorem facit . Implet persecutorem, et doctorem gentium facit Implet publicanum, et evangelistam facit . O qualis est artifex iste Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissimum corpus sedemus: quantȩ
debilitatis. quanteque formidiNis
ante ad uentũ sp̃s fuerit. Ancilla
hostiaria requisita dicat: una enim
mulieris uoce percussus: dummori
timuit. uitã negauit: Et pensandum
quia conprehensũ petrus negauit in
terra : quem suspensum latro est confessꝰ
incruce: Sed uir iste tantȩ formidinis:
qualis postaduentũ sp̃s existat audiamꝰ:
Fit conuentus magistratus atque seni¬
orũ : cesis denunciatur apłis. nein no¬
mine ihũ loqui debeant: Petrus
magna auctoritate respondit Oboe di¬
re oportet dõ. magis quã hominibus:
Etrursus: Si iustum est in conspectu
dĩ uospotius audire quã dm̃: iudicate:
Non enim possumus. quae uidimus
& audiuimus non loqui Et illi quidẽ
ibant gaudentes a conspectu concilii.
qm̃ digni habiti sunt pronomint ihũ
contumelias pati: Ecce gaudet petrus
in uerberib. qui ante in uerbis time¬
bat : Et qui prius ancillȩ uocẽ requi¬

Expanded text:
sacratissimum corpus sedemus, quantae sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis, quantaeque formidinis ante adventum Spiritus fuerit, ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam negaviquia comprehensum Petrus negavit in terra quem suspensum latro confessus est in cruce . Sed vir iste tantae formidinis qualis post adventum Spiritus existat audiamus. Fit conventus magistratus atque seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant: Petrus magna auctoritate respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Et rursus: Si justum est in conspectu Dei vos potius audire quam Deum, judicate. Non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui . Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumelias pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui ante in verbis timebat. Et qui prius ancillae voce requi
Abbreviated transcription (Latin):
Alii datur ꝑspm̃ sermo sapientiae.
alii sermo scientiȩ. scđm eundem Sp̃m̃
Alteri fides in eodẽ spũ. Alii gratia
sanitatũ in uno spũ: Ali operatio
uirtutũ. Alii prophetia. alii discre¬
tio spũum. Alii genera linguarum.
alii inter pretatio sermonum: Haec
aut̃ om̃a operatur unus atque idem
sp̃s. diuidens singulis pro ut uult.:
Q uot ergo sunt bona prȩdicantium:
tot sunt ornamenta caelorum.:
hincrursus scriptumest: Uerbo dni
est patris: sed eosdem caelos uidelic&
scõs apłos ut tota simul trinitas osten¬
datur operata : Repente : Scĩ Spiritꝰ
diuinitate adiungitur. & spũ oris eiꝰ
om̃is uirtus eorũ: Eaelorũ igitur
uircus despũ sumpta est: quia mundi
huius potestatib contraire non prȩsu¬
merent : nisi eos scĩ sp̃s fortitudo soli¬
dass&: Quales namque doctores
fuerint scimus : & post aduentũ illius
cuius fortitudinis sint facti conspicimꝰ:
Certe iste ipse pastor eccłȩ ad cuius

Expanded text:
Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alteri fieratio virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum. Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quot ergo sunt bona praedicantium, tot sunt ornamenta coelorum. Hinc rursus scriptum est: Verbo Domini est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Coelorum ergo virtus de spiritu sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidasset. Quales namque doctores fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitudinis facti sint conspicimus. 8. Certe iste ipse pastor Ecclesiae, ad cujus
Abbreviated transcription (Latin):
parcer&. ipsi inse ꝑpoenitentiam pu¬
nirent: Nec ipsi quippe esse poterant
sine peccato. qui adhere bant cęlesti
magistro: iohanne ad testante quiait:
Sidix erimus quia peccatũ non habemꝰ.
nos ipsos seducimus: & ueritas in nobis
non est: Inigne ergo uenit in hominib
in columba uero apparuit in dño.
Quia peccata nra quaepiȩ dñs per
mansuetudinẽ tolerat. nos ꝑ zelum recꝰ¬
titudinis debemus caute conspicere.
& ardore semꝑ pęnitentie cremare .:
Igitur percolumbam sps in redẽptore
monstra tus est. per ignẽ uero in homi¬
nibus: quia quanto nr̃i uidicis facta
est seueritas temperata. tanto erga
se deb& fieri nr̃a infirmitas accensa:
Quat tuor itaque propositionum
expleta ratione : addona ei usdẽ spiritꝰ
contemplanda transeamus: Deisto qͥp¬
pe spũ scriptũ est : sp̃s eius ornauit
caelos: Ornamenta enĩ caelorũ sunt
uirtutes predicantium. Quae ui deli¬
c& ornamenta. paulus enumerat dics̃.

Expanded text:
parceret, ipsi in se per poenitentiam puparceret, ipsi in se per poenitentiam punirent. Nec ipsi quippe esse poterant sine peccato, qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est . In igne ergo venit in hominibus, in columba vero apparuit in Domino, quia peccata nostra, quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitudinis debemus caute conspicere, et ardore semper poenitentiae cremare. Igitur per columbam Spiritus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis facta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque propositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda transeamus. 7. De isto quippe Spiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelorum sunt virtutes praedicantium. Quae videlicet ornamenta Paulus enumerat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
cor quod eius grã tangitur. & mansue¬
tudinis
lenitate tran quillũ. & zelo iustitiae
accensũ fiatꝰ: Ex tremũ uero quȩren¬
dumest : cur in ipso redemptore nr̃o
mediatore dĩ & hominũ ꝑ colũbam
apparuit. indiscipłos uero ꝑ ignem i
Certe unigenitus filius iudex est
generis humani sed quis eiꝰ iustitiã
ferr&. si prius quã nos ꝑmansuetu¬
dinem colliger&. culpas nr̃as
per ⁊ elum rectitudinis ex aminari
uoluiss& : Homo ergo prohominibus
factus. mitem se hominib prębuit:
noluit peccatores ferire sed colli¬
gere: Prius uoluit mansuete corrige¬
re: ut haber& quos postmodum in
iudicio saluar&: Incolumba ergo
apparere super cum debuit Sp̃s: qui
non ueniebat ut peccata iã ꝑ zelum
percuter&. sed ad huc permansuetudi¬
nẽ tolerar&: At contra suꝑ discipłos
quierant simpliciter homiNes
atque ideo peccatores. eos contra sem&¬
ipsos spiritalis feruor accender& :
& peccata quae ds̃ ꝑ mansuetudinem

Expanded text:
cor quod ejus gratia tangitur, et mansuecor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinislenitate tranquillum, et zelo justitiae accensum fiat. Ad extremum vero quaerendum est, cur in ipso Redemptore nostro Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem. Certe unigenitus Filius judex est generis humani; sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret, culpas nostras per zelum rectitvoluisset? Homo ergo pro hominibus factus mitem se hominibus praebuit: noluit peccatores ferire, sed colligere. Prius voluit mansuete corrigere, ut haberet quos postmodum in judicio salvaret. In columba ergo apparere super eum debuit Spiritus, quia non veniebat ut peccata etiam per zelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra super discipulos ri, ut hi qui erant simpliciter nomines, atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis fervor accenderet, et peccata, quibus Deus per mansuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
stratus est. quia om̃s quosrepleuerit
simplices & ardentes facit Simplices
puritate. ardentes acmulatione:
Neque & enĩ placet dõ. aut simplici¬
tas sine ⁊elo: Aut zelus sine simplici¬
tate: Hinc ipsa ueritas dicit E stote
prudentes. sicut serpentes: & sim¬
plices sicut columbȩ: Qua inre no¬
tandum est quod discipłos suos nec de
columba sine serpente. nec deserpente
sine columba uoluit dñs ammonere:
Quatenus & columbę simplicitatẽ
astutia serpentis accender&. & ser¬
pentis astutiã columbȩ simplicitas
temperar&: hinc paulus ait. Nolite
pueri effici sensib: Ecce prudentiã
serpentis audiuimus. N unc desimplici¬
tate columbȩ moneamur. sed malitia
par uuli estote: hinc debeato iob dicit᷑:
Erat uir simplex & rectus: Quae est
aut̃ rectitudo sine simplicitate.
Aut que simplicitas sine recticudine.
Quia ergo & rectitudinẽ docet iste
sps. & simplicitatẽ. & in igne monstrari
debuit & in columba: quatenus om̃e

Expanded text:
stratus est, quia omnes quos repleverit stratus est, quia omnes quos repleverit simplices et ardentes facit; simplices puritate, ardentes aemulatione. Neque etenim placeret Deo aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simpliaut quae simplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne
Abbreviated transcription (Latin):
ardens erat innobis cũ loqueret᷑ in uia.
& aperir& nobis scripturas: Exaudito
quippe sermone in ardescit animus tor¬
poris frigus recedit: Fitmens insuꝑ no
desiderio anxia. aconcupiscentiis terrȩ¬
nis aliena : amor uerus qui hanc reple¬
uerit infletibus cruciat : Seddũ tali
ardore cruciatur ipsis suis cruciatib
pascitur: Audire ei lib& prȩcepta
caelestia : & quod mandatis instruit᷑.
quasi tot facibus inflammatur. Et quȩ
torpebat prius perdesideria. ardet
postmodum per uerba: Unde bene
per moysen dicitur: index tera eius
ignea lex: Sinistra quippe reprobi.
qui & ad sinistrã ponendisunt: dextera
aut̃ dĩ appellantur electi: Indextera
aut̃ dĩ lex igneaest : quia el ecti manda¬
ta caelestia nequaquã frigido corde
audiunt : sed adhaec amoris intimi fa¬
cibus in ardescunt: Sermo adaurem
ducitur : & mens eorũ sibi met irata.
ex internę dulcedinis flãma concrema
tur: Incolumba uero sp̃s & igne mon¬

Expanded text:
ardens erat in nobis cum loqueretur in via ardens erat in nobis cum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas ? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per desideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sinistra quippe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens eorum sibimet irata ex internae dutur. In columba vero Spiritus et in igne mon
Abbreviated transcription (Latin):
frigoris excutit : & hoc in desiderio suȩ
aeternitatis accendit: Inigneis aut̃
linguis monstratus est: quia isdem sp̃s
coaeternus est filio. & hab& cognitio¬
nẽ maximã lingua cum uerbo Uerbũ
qui ppe patris. filius: Et quia una
est sps & uerbi substantia. isdem sp̃s
monstrari debuit in lingua: uelcerte
quia per linguã ꝓcedit uerbũ. in lin¬
guis apparuit sp̃s. Quia quisquis
sco spũ tangitur: di uerbũ idẽ uni¬
genitum filium confitetur. E tnega¬
re dĩ uerbũ non ualet. qui iam Scĩ.
sps̃ linguã hab&: Uel certe in lin¬
guis igneis apparuit sp̃s. quia om̃s quos
repleuerit ardentes pariter & loquen¬
tes facit: Linguas igneas doctor es
habent. quia dumdm̃ amando p̃dicaNt
corda audientium inflammant̾: Nam
& ociosus sermo doctoris est: si prebere
non ualet incendiũ amoris: Hoc doctri¬
nȩ incendiũ abipso ueritatis ore con¬
cȩperant quidicebant Nonne cornr̃m

Expanded text:
frigoris excutit, et hoc in desiderio suae frigoris excutit, et hoc in desiderio suae aeternitatis accendit. In igneis autem linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et habet cognationem maximam lingua cum Verbo. Verbum quippe Patris est Filius; et quia una est Spiritus et Verbi substantia, idem Spiritus monstrari debuit in lingua. Vel certe, quia per linguam procedit verbum, in linguis apparuit Spiritus, quia quisquis sancto Spiritu tangitur, Dei Verbum, id est unigenitum Dei Filium confitetur. Et negare Dei Verbum non valet, quia jam sancti Spiritus linguam habet. Vel certe in linguis igneis Spiritus apparuit, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent, quia, dum Deum amandum praedicant, corda audientium inflammant. Nam et otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
uenir&: inigne. neque super discipłos¬
÷ monstrarctur in colũba. Per quat tuor
itaque haec quae preposuimus: sol¬
uendo redeamus: Patrinamque & filio
co aeternus sp̃s inigne monstratur.
quia incorporeus & in effabilis atq
inuisibilis ignis est dĩ. Quia ad testan¬
te paulo. ds̃ nr̃t ignis consumens est :
Ds quippe ignis dicitur. quia ꝑ hunc
peccatorũ rubigo consumitur: De hoc
igne ueritas dicit: Ignẽ uenimit tere
interrã . & quid uolo nisi ut ardeat:
Terra enĩ uocata sunt corda ter raena
Q uaedum semper infimas iNSe
cogitationes congerunt: Amalignis spi¬
ritibus conculcantur: Sedignẽ dñs in
terram mittit: cumafflatu sci spiritꝰ
cor carnalium inflammat: Terraitaq
accenditur. cumcor carnale in suis priuꝰ
uoluptatib frigidũ. relinquit concupi¬
scentias praesentis scłi & ardet ꝑamorẽ
dĩ: Beneergo inigne apparuit spiritus.
qui a bom̃i corde quod repl& tor porẽ

Expanded text:
veniret in igne, neque super discipulosveniret in igne, neque super discipulos monstraretur in columba? Per quatuor itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coaeternus Spiritus in igne monstratur, quia incorporeus et ineffabilis atque invisibilis ignis est Deus, quoniam attestante Paulo: Deus noster ignis consumens est . Deus quippe ignis dicitur, quia per hunc peccatorum rubigo consumitur. De hoc igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat ? Terra enim vocata sunt corda terrena, quae dum semper infimas in se cogitationes congerunt, a malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus in terram mittit, cum afflatu sancti Spiritus corda carnalium inflammat. Terra itaque accenditur, cum cor carnale, in suis pravis voluptatibus frigidum, relinquit concupiscentias praesentis saeculi, et ardet per amorem Dei. Bene ergo in igne apparuit Spiritus, qui ab omni corde quod replet torporem
Abbreviated transcription (Latin):
Scquentibus relinquo: perseuerantibus
tione tantȩ festiuitatis Animũ trans¬
feramus: S ed quia cũ lectione euuangelica
uobis est etiã actuum apłorũ lectio reci¬
tata: ex ca ergo aliquid inusum nrãe
contemplationis trahamus: Audistis &¬
enim quia sp̃s sc̃s̃ super discipłos in igneis
linguis apparuit: om̃iumq linguarum
scientiam dedit: Quid scilic& hoc mira¬
culo designans. nisi quod scã ecclesia
eodem spũ repleta om̃ium gentiũ erat
uoce locutura: Quiuero contra dmn
turrem aedificare conatisunt. cõmunio¬
nem unius linguȩ perdiderun. In his
aut̃ qui dm̃ humiliter metuebant.
linguȩ om̃s unitȩ sunt: Hic ergo humili¬
tas uirtutẽ meruit : illic superbia¬
i. confusionẽ: Sed quaerendũ nobis est
igne apparuit : cur inigne Simul &
linguis. Cur aliquando in columba.
aliquando uero inigne monstratur.
Cur suꝑ unigenitum filium apparu¬
it in columbȩ specie. & super disci¬
pulos inignem: ita utneq suꝑ dnm

Expanded text:
Sequentibus relinquo, pervenientibus dtionem tantae festivitatis animum transferamus. Sed quia cum lectione evangelica vobis est etiam Actuum apostolorum lectio recitata , ex ea ergo aliquid in usum nostrae contemplationis trahamus. Audistis etenim quia Spiritus sanctus super discipulos in igneis linguis apparuit, omniumque linguarum scientiam dedit. Quid scilicet hoc miraculo designans, nisi quod sancta Ecclesia, eodem Spvoce locutura. Qui vero contra Deum turrim aedificare conati sunt, communionem unius linguae perdiderunt. In his autem qui Deum humiliter metuebant linguae omnes unitae sunt. Hic ergo humilitas meruit virtutem, illic superbia confusionem. Sed quaerendum nobis est igne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando vero in igne monstratur, cur super unigenitum Filium apparuit in columbae specie, et super discipulos in igne, ita ut neque super Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa captiuitas portatur & portat
Quod autem ait. dedit dona homi¬
nibus: hoc uictoris insigne est:
post triumphum enim uictor semꝑ
dona largitur : & proprio regNo
residens seruorum gaudia mune¬
li post triumphũ residens ad
dexterã patris. hodierna die disci¬
pulis dona largitus est. Non auri ta¬
lenta. non argenti metalla. sed sp̃s
scĩ caelestia munera: ut int̃ ceteras
gratias apłi etiam linguis uariis
loquerentur. hoc est ut hebrae ȩ
nationis homo xpĩ głam romanae
foccundiȩ eloquentia ꝑ tonaret.
& redemptionẽ generis humaNi
peregrinȩ aures. quia aiudaea
praedicari lingua non capereN.
propria loquęla cognoscereN.⁊
Om̃is lingua in pracdicatione xp̃i
resoluitur : ut maiestatẽ cius om̃is
loquela fateatur sicut dauidait:
Non sunt loquele neque sermones.
quorum non audiantur uoces eoꝵ⁊
Nemiremini autẽ : quod addexterã
patris residere diximus filium: ad
dexteram enim residet. non quia

Expanded text:
ipsa captivitas portatur et portat. ipsa captivitas portatur et portat. Quod autem ait: Dedit dona hominibus, hoc victoris insigne est; post triumphum enim victor semper dona largitur, et proprio regno residens servulorum gaudia munelicum post triumphum residens ad dexteram Patris hodierna die discipulis dona largitus est, non auri talenta, non argenti metalla, sed Spiritus sancti coelestia munera, ut inter caeteras gratias Apostoli etiam linguis variis loquerentur; hoc est, ut Hebraeae nationis homo Christi gloriam Romanae facundiae eloquentia pertonaret, et redemptionem generis humani peregrinae aures, quia Judaea praedicante lingua non caperent, propria loquela cognoscerent. Omnis lingua in praedicatione Christi resolvitur, ut majestatem ejus omnis loquela fateatur, sicut ait S. David: Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . Ne miremini autem quod ad dexteram Patris residere diximus Filium; ad dexteram enim residet, non quia
Abbreviated transcription (Latin):
duxit ad altiora captiuum: sicut scrip¬
tumest in proph&a: Ascendens in al¬
tum captiuã duxit captiuitatem:
dedit dona hominibus: Quae senten¬
tia utique sic intellegitur: eo quod
captiuitatẽ hominis quẽ sibi diabolꝰ
captiuauerat. illi eruendo sibi dñs
captiuarit: Et ipsã sicut ait captiui¬
tatẽ. captiuam ad caelorũ alta
sustulerit: Utraque igitur captiuitas
uno uocabulo nuncupatur. sed non
aequalis utraque est: Diaboli crum
captiuitas seruituti subicit. xpĩaut̃
captiuitas restituit libertati: Ascen¬
dens inquit in altum captiuã duxit
captiuitatẽ : Quã bene triumphum
dñi propheta describit: Solebat eni
sicut dicunt regum triumphantiũ
currus : captiuorũ pompa precede¬
re: Ecce dnm̃ euntẽ ad caelos noN
prȩcedit. sed comitatur gloriosa
captiuitas Non ante uehiculum
ducitur. sed ipsa uehit saluatorem.
Quodam enĩ mẏsterio dumfilius dei
filium hominis sustollit ad caelum.x

Expanded text:
duxit ad altiora captivum, sicut scripduxit ad altiora captivum, sicut scriptum est in propheta: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit bona hominibus . Quae sententia utique sic intelligitur, eo quod captivitatem hominis, quem sibi diabolus captivaverat, illi eruendo sibi Dominus captivarit, et ipsam, sicut ait, captivitatem captam ad coelorum alta sustulerit. Utraque igitur captivitas uno vocabulo nuncupatur, sed non aequalis utraque est. Diaboli enim captivitas servituti subjicit, Christi autem captivitas restituit libertati. Ascendit, inquit, in altum; captivam duxit captivitatem. Quam bene triumphum Domini propheta describit. Solebat, 190 sicut dicunt, regnum triumphantium currus captivorum pompa praecedere: ecce Dominum euntem ad coelos non praecedit, sed comitatur gloriosa captivitas, non ante vehiculum ducitur, sed ipsa evehit Salvatorem. Quodam enim mysterio, dum Filius Dei filium hominis sustulit ad coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendit ergo ad patrẽ dns memi¬
nit Scĩtas ura: quod aquile illi de
psalterio. cuius innouatã iuuentutẽ
legimus conparauerim saluatorem:
Est enim similitudo non parua:
Sicut enim aquila humilia deserit.
alta petit: caelorum uicina conscen¬
dit. ita & saluator humilia infer¬
ni deseruit : paradysi altiora petiit :
caelorũ fastigia penetrauit: Etsicut
aquila relictis terrenis sordibus.
sublime uolans purioris aeris
salubritate perfruitur: Ita & dñs
ter renorũ fecem deserens peccatorũ.
in scĩs suis uolitans purioris uitae
simplicitate lactatur: Per omnia
igitur: A quilȩ conparatio conuenit
saluatori : Sed quid facimus quod
aquila prȩdam frequent̃ diripit.
tollit frequenter alienũ. Nec in hoc
tamen dissimilis est saluator: Praedã
enim quod ammodo sustulit: cũ ho¬
minẽ quẽ suscepit. inferni raptum
faucib portauit ad caelũ : & alienȩ
dominationis id est diabolice potesta¬
tis seruum decaptiuitate erutum.

Expanded text:
Ascendit ergo ad Patrem Dominus. MemiAscendit ergo ad Patrem Dominus. Meminit sanctitas vestra quod aquilae 189 illi de psalterio, cujus innovatam juventutem legimus, comparaverim Salvatorem; est enim similitudo non parva: sicut enim aquila humilia deserit, alta petit,  coelos vicina conscendit: ita et Salvator humilia inferni deseruit, paradisi altiora petiit ; coelorum fastigia penetravit: et sicut aquila, relictis terrenis sordibus, sublime volans, purioris aeris salubritate perfruitur; ita et Dominus terrenorum faecem deserens peccatorum, in sanctis suis volitans purioris vitae simplicitate laetatur. Per omnia igitur aquilae comparatio convenit Salvatori. Sed quid facimus, quod aquila praedam frequenter diripit, tollit frequenter alienum? Nec in hoc tamen dissimilis est Salvator: praedam enim quodammodo sustulit, cum hominem, quem suscepit, inferni raptum faucibus, portavit ad coelum, ut alienae dominationis, id est diabolicae potestatis servum de captivitate erutum,
Abbreviated transcription (Latin):
in fruticẽ. herba crescit insegetem:
uinea pubescit inpalmitẽ: Si igit᷑
cum reflorescit xpĩ caro. omnia
floribus uestiuntur. Necesse est
ut cum idem fructum adfert. etiã
uniuersa fructificent. sicut ait
ipse dñs: Nisi granum frumenti
cadens in terrã mortuũ fuerit: idip
sum man&: Cum aut̃ mortuum
fuerit: multũ fructum ad fertꝰ:
A Refloruit ugituridnis: oumresurnex
actumulo Fructificat. cũ ass¬
dit ad caclum: Flos est runae instrio¬
ribus terrȩ gignitur. Pructus est.
cum altissima sede reconditur: Gra¬
num est. sicut ipse ait: Cum solus
crucẽ patitur. Fructus est. cũ plu¬
rima Apłorũ credulitate circũdat᷑.
hisenim post resurrectionẽ xl die¬
bus cum discipulis conuersatus. tota
illos sapientia maturitatis edocuit.
& ad bonã frugem cos om̃i discipli¬
narũ fecunditate conuertit: dein¬
de ascendit ad caelum: ad patrẽ scili¬
c& fructum carnis ꝑferens: indisci¬
pulis iustitiae semina derelinquens:

Expanded text:
in fruticem, herba crescit in segetem, in fruticem, herba crescit in segetem, vinea pubescit in palmitem. Si igitur cum reflorescit Christi caro, omnia floribus vestiuntur: necesse est, et cum idem fructum affert, etiam universa fructificent, sicut ait idem Dominus: Nisi granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; cum autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Refloruit igitur Dominus, cum resurrexit e tumulo; fructificat, cum ascendit ad coelum. Flos est, cum de inferioribus terrae gignitur; fructus est, cum altissima sede reconditur. Granum est, sicut ipse ait, cum solus crucem patitur, fructus est, cum plurima apostolorum credulitate circumdatur. His enim post resurrectionem quadraginta diebus cum discipulis conversatus, tota illos sapientiae maturitate edocuit, et ad bonam frugem eos omni disciplinarum fecunditate convertit. Deinde ascendit ad coelum, ad Patrem scilicet fructum carnis praeferens, in discipulis justitiae semina derelinquens.
Abbreviated transcription (Latin):
ante dies conplures.
sicut retinetis fr̃s prȩdi¬
catio nra processit: in
qua descripsimus. quod caro dm̃i
rediuiuo ueluti nitore floris detu¬
mulo germinarit: Quẽ tumulũ
situm inhor tulo euuangelista testa¬
tusest: Unde non in congruȩ prose¬
cuti sumus conueniens enim erat
ut flos prȩciosior inhortulo gigne¬
retur : & bonȩ frugis cõmendatũ
solo semen. intra septa domestica¬
& ammoena uirentia salutẽ oĩmũ
pullular&: xpĩ enĩ resurrectio.
cunctorum est redemptio popłorũ
Ergo in hortulo saluator rediuiuũ
corpus ad sumit : & inter florentes
arbores & candentia lilia. carne iã
mor tua reflorescit : & ita germinat
desepulchro. ut germinantia & ni¬
tentia cuncta repperiat: Sic enim
post hiemalis rigoris frigidã quodã¬
modo sepulturam. pullulare elem̃ta
om̃a festinarunt: utresurgente dño
& ipsa consurgerent: Nam utique
ex resur rectione xp̃i. aer
sa lubrior est : sol calidior. terra
foecundior: Exeo surculus uirescit

Expanded text:
ante dies complures, ante dies complures, sicut retinetis, fratres, praedicatio nostra processit, in qua descripsimus quod caro Domini rediviva velut in nitore floris de tumulo germinaverit; quem tumulum situm in hortulo evangelista testatus est: unde non incongrue prosecuti sumus. Conveniens enim erat ut flos pretiosior in hortulo gigneretur, et bonae frugis commendatum solo semen, intra septa domestica, tamen virentia salutem omnium pullularet. Christi enim resurrectio cunctorum est redemptio populorum. Ergo in hortulo Salvator redivivum corpus assumit, et inter florentes arbores et candentia lilia, carne jam mortua reflorescit, et ita germinat de sepulcro, ut germinantia et nitentia cuncta reperiat. Sic enim post hiemalis rigoris frigidam quo- dammodo sepulturam pullulare elementa 188 omnia festinarunt, ut, resurgente Domino, et ipsa consurgerent. Nam utique ex resurrectione Christi aer salubrior est, sol candidior, terra fecundior: ex eo surculus crescit
Abbreviated transcription (Latin):
idem dñs adauid sedens prophetat᷑:
stans uero astephano predicatur
Primo om̃ium ds̃. quincor poralis
stare quomodo potest. de in de
aut quali subsellio sedeat ds̃. qui infi¬
nitus est & in mensus. cũ inse ipse
magis creaturarũ cuncta c̃tincat
haccautẽ propterea ascis uiris
dicta arbitror esse dednõ: non quo
sint contraria sibi. sed ut modo eiꝰ
potentia modo miscđia describatur
N amutique propotestate regis sedc¬
re dicitur : probonitate in cessoris
stare suggeritur: Ait enĩ beatꝰ apłs:
sidet : aduoca tus est cũ adsurgit.
Iudex plane iudaeis est. aduocatus ẽ.¬
xpĩanis: Hic enĩ stans apud patrẽ.
xpianorũ lic& peccantiũ causas
ex orat. Ibi residet cũ patre. pharisçoꝵ
persequentiũ peccata condempnans.
Illis indignans uehementer ulciscit᷑.
his interueniens leniter miscretur:
hic stat ut suscipiat stephani marty¬
ris spm̃: ibi residet ut condempn&
iudae proditoris ad missum:¬
ONIN COMMO DE

Expanded text:
idem Dominus a David sedens prophetatur, idem Dominus a David sedens prophetatur, stans vero a Stephano praedicatur. Primo omnium Deus qui incorporalis stare quomodo potest? Deinde autem quali subsellio sedeat Deus, qui infinitus est, et immensus, et intra se ipse magis creaturam cunctam contineat. Haec autem propterea a sanctis viris dicta arbitror esse de Domino; non quo sint contraria sibi, sed ut modo ejus omnipotentia, modo misericordia describatur. 199 Nam utique pro potestate regis sedere dicitur, pro bonitate intercessoris stare suggeritur; ait enim beatus apostsidet; advocatus est, cum assurgit; judex plane Judaeis, advocatus Christianis: hic enim stans 200 apud Patrem, Christianorum licet peccantium causas exorat, ibi residet cum Patre Pharisaeorum persequentium peccata condemnans; illis indignans vehementer ulciscitur, his interveniens leniter miseretur, hic stat ut suscipiat Stephani martyris spiritum, ibi residet ut condemnet Judae proditoris admissumNon incommode
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ substantiae natura cũ patre: Cur
aut̃ addex teram filius esse dicatur.
moueat aliquẽ fortasse licet enim
dignitatis gradus non sit. ubi plenitu¬
do diuinitatisest: Tamen ideo ad
dex terã sed & filius. non quo p̃fera¬
tur patri. sed ne inferior. eẽ credatur:
:Et ideo addex terã filius: quia scđm
N ecesse est ergo partẽ ouium pͥmus
agnus obtineat: & secuturo in ma¬
culato gregi. locũ dux inmaculatꝰ
anticipet: sicut ait ioħes ina poca¬
lypsi dicens: Hisunt qui secuntur
agnum dĩ. quocumq uadit: qui
se cum mulierib: non co inquinauer̃:
Refert ergo proph&a dauid: dix̃
dñs dnõ meo. sede addex terã meã:
Hoc est dñs pater dño dõ xp̃o filio
throni sui offert sublimẽ consessũ.
& honoris gratia: ad dex terã sui illũ
acterna sede constituit: Legimus
aut̃ in actibus apłorum. dicente
beato stephano cum lapidaretur
aiudaeis: Ecce uideo caelos aꝑtos:
Ui deamus ergo quaesit ratio quod

Expanded text:
 substantiae et naturae cum Patre. Cur  substantiae et naturae cum Patre. Cur autem ad dexteram Filius esse credatur, moveat aliquem fortasse? Licet enim dignitatis gradus non sit, ubi plenitudo Divinitatis est, tamen ideo ad dexteram sedet Filius, non quo praeferatur Patri, sed ne inferior esse credatur. Et ideo ad dexteram Filius, quia secunNecesse est ergo partem ovium primus agnus obtineat, et secuturo immaculato gregi locum dux immaculatus anticipet, sicut ait Joannes in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur agnum, quocunque ierit, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt. Refert ergo propheta David: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam: hoc est Dominus Pater Domino Deo Christo Filio throni sui offert sublimem consessum, et honoris gratia ad dexteram suam illum aeterna sede constituit. Legimus autem in Actibus apostolorum , dicente beato Stephano, cum lapidaretur a Judaeis: Ecce video coelos apertos, Videamus ergo quae sit ratio quod
Abbreviated transcription (Latin):
÷ Haec aut̃ om̃a operatur in nobis xp̃s
dñs : qui priusquã redir& ad caelos.
promisit discipulis di cens. Cũ aũt
ascendero rogabo patrẽ meũ: & mit¬
t& uobis alium para lytũ. quiuo¬
biscum sit in acternũ sp̃m ueritatis .i¬
s Vnde credendum est ad patrẽ ꝑue¬
nisse xp̃m: cumuidemus ad apłos¬
÷ descendisse paraclẏtum: Credendũ
inquam est sicut ait dauid desaluato
re indĩ dextera consedere : qui a
cernimus sp̃m sc̃m sicut promisit
propheticus psalmus: Dixit dñs
dño meo: sede addex terã meam
i Scđm consuetudinẽ nrãm. illi con¬
sessus offertur : qui aliquo opere
per fecto uictor adueniens honoris¬
s gratia ꝓmeretur ut sedeat: Ita ergo
& homo iħs tep̃s passione Sua diabo¬
lum superans. resurrectione Sua
inferna reserans: tam quã ꝑfecto
opere ad caelos uictor uenieris.
audit adõ patre sede ad dexterã meã.⁊
Nec mirum si unius sedis offertur
filio consessus apatre  qui unius est¬

Expanded text:
 Haec autem omnia operatur in nobis Christus  Haec autem omnia operatur in nobis Christus Dominus, qui priusquam rediret ad coelos promisit discipulis suis, dicens: Cum autem ascendero, rogabo Patrem meum, et mittet vobis alium Paracletum, qui vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis . Unde credendum est ad Patrem pervenisse Christum, cum videmus ad apostolos descendisse Paracletum. Credendum, inquam, est, sicut ait de Salvatore David, in Dei dextera considere, quia cernimus Spiritum sanctum, sicut promisit propheta psalmorum: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis . Secundum consuetudinem 198 nostram illi consessus offertur, qui aliquo opere perfecto adveniens honoris gratia promeretur, ut sedeat. Ita ergo et homo Jesus Christus, passione sua diabolum superans, resurrectione sua inferna reserans, tanquam perfecto opere ad coelos victor adveniens audit a Deo Patre: Sede ad dexteram meam. Nec mirum, si unius sedis offertur Filio consessus a Patre, qui unius est