comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humana infirmitate fallunt᷑. Herũ qͥa in
om̃ib rerũ motib qͥ numerari ualeant.
faciliꝰ consideratur in uocib. eaq consi¬
deratio. qͥb̾dam quasi gradatis itinerib
nititur ad suꝑna intimȩ ueritatis. in qͥbꝰ
uiis ostendit se sapientia hylarit᷑. ce in
om̃i ꝓuidentia occurrit amantib: ini¬
tio nr̃i ocii cũ a curis maiorib magis¬
q necessariis uacabat animꝰ uolui ꝑ
ista quȩ a nob̾ desiderasti scͥpta ꝓluide¬
re. quando conseripsi de solo rithino
sex libros. & de melo scribere alios forsi¬
tan sex fateor disponebã: cũ mͥ ociũ fu¬
turũ sꝑabã. S postea quã mͥ curarũ
eccłiasticarũ sarcina imposita ẽ: om̃s¬
illȩ deliciȩ fugere de manib. ita ut uix
nc̃ ipsum codic̃e inueniã: qm̃ tuã uo¬
luntatẽ nec petitionẽ s iussionẽ con¬
dẽpnere nequeo. Qd̾ sane opusculũ si
potuero mittere ñ qͥdem me tͥ obtem¬

Expanded text:
humana infirmitate falluntur. Verum quia in humana infirmitate falluntur. Verum quia in omnibus rerum motibus, quid numeri ualeant, facilius consideratur in uocibus eaque consideratio quibusdam quasi gradatis itineribus nititur ad superna intima ueritatis, in quibus uiis ostendit se sapientia hilariter et in omni prouidentia occurrit amantibus, initio nostri otii, cum a curis maioribus magisque necessariis uacabat animus, uolui per ista, quae a nobis desiderasti, scripta proludere, quando conscripsi de solo rhythmo sex libros et de melo scribere alios forsitan sex, fateor, disponebam, cum mihi otium futurum sperabam. sed postea quam mihi curarum ecclesiasticarum sarcina inposita est, omillae deliciae fugere de manibus, ita ut vix nunc ipsum codicem inveniam, quoniam tuam voluntatem, nec petitionem sed jussionem, contemnere nequeo. Quod sane opusculum si potuero mittere, non quidem me tibi obtem
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ imaginis corruptibiliꝰ hõs:
& uolucrũ & quadrupełu &e serpenti¬
um: uł qͥ istis simulachris dediti. aut
ñ nimis dediti. coluer̃t tam̃ &e seruier̃t
creaturȩ potiꝰ quã ereatori. Absit om̃i¬
no. ut istoꝵ uanitates & insanie m̃da¬
ces. uentose nugȩ ac suꝑb error. recte
liberales littere nominent᷑: hominũ
mortis huiꝰ ñ cognouer̃t: nec in eis
ipsis quȩ st̃ uera sensert̃. Historia sane.
cuiꝰ scriptores fidẽ se p̾cipue narratio¬
onib suis debere profitent᷑. fortassis habe¬
at aliqͥd cognitione. dignũ liberis. eũ si¬
ue bona siue mala hominũ tam̃ uera nar¬
rant᷑. quãuis in eis cognoscendis qͥ sc̃o spũ
ñ adiut st̃. rumoresq colligere ipsahu¬
mane infirmitatis conditione cõpuls st̾.
quẽadmodi ñ fallerent᷑ in plurimis. õĩ
no ñ uideo. Est tam̃ aliqua in eis ꝓpinqͥ¬
tas lib̾tatis. si uoluntatẽ m̃tiendi ñ ha¬
bent: nec homines fallunt. nͥ cũ ab hõib̾

Expanded text:
udinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium uel qui istis simulacris non dediti aut non nimis dediti coluerunt tamen et seruierunt creaturae potius quam creatori. absit omnino, ut istorum uanitates et insaniae mendaces, uentosae nugae ac superbus error recte liberales litterae nominentur hominum mortis huius, non cognouerunt nec in eis ipsis, quae uera senserunt. historia sane, cuius scriptores fidem se praecipue narrationibus suis debere. profitentur, fortassis habeat aliquid cognitione dignum liberis, cum siue bona siue mala hominum tamen uera narrantur. quamuis in eis cognoscendis, qui sancto spiritu non adiuti sunt rumoresque colligere ipsa humanae infirmitatis condicione compulsi sunt, quem ad modum non fallerentur in plurimis, omnino non uideo. est tamen aliqua in eis propinquitas libertatis, si uoluntatem mentiendi non habent nec homines fallunt, nisi cum ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
disceret: uł sine nrĩs litteris disceret.
Est enĩ ꝑ nr̃m ministeriũ. ñ litteris illiᷤ
quas uariarũ serui libidinũ liberales
uocant. s dñico pane nutritꝰ. qntus ei
potuit ꝑ nrãs angustias dispensari. Qd̾
enĩ aliud dicendũ est eis. qͥ cũ sint ini¬
qui &e impii. liberalit̾ sibi uident᷑ erudit.
nisi qd̾ in littĩs uere liberalib leginꝰ. ni
uos filiꝰ lib̾auerit. tẽ uere liberi eritis:
ꝑ eũ namq p̾statur. ut ipse etiã qͣlib̾ales
disciplinȩ ab eis qͥ in lib̾tatem uocati ñ
st̃ appellant᷑: qͥd in se habeant liberale
noscat᷑. Neq enĩ habent congruũ lib̾¬
tati: nisi qͦd habent congruũ uerita¬
ti ynde ille ipse filiꝰ. & ueritas inqͥt libe¬
rabit uos. Non gͦ illȩ innumerabiles &e
impiȩ fabulȩ. quib uanoꝵ plena st̃
carmina poetarũ. ullo mͦ ur̃e conso¬

Expanded text:
disceret uel sine nostris litteris disceret. disceret uel sine nostris litteris disceret. est enim per nostrum ministerium non litteris illis, quas uariarum serui libidinum liberales uocant, sed dominico pane nutritus, quantus ei potuit per nostras angustias dispensari. Quid enim aliud dicendum est eis, qui cum sint iniqui et impii, liberaliter sibi uidentur eruditi, nisi quod in litteris uere liberalibus legimus: Si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis? per eum namque praestatur, ut ipsae etiam, quae liberales disciplinae ab eis, qui in libertatem uocati non sunt, appellantur, quid in se habeant liberale, noscatur. neque enim habent congruum libertati, nisi quod habent congruum ueritati. unde ille ipse filius: Et ueritas, inquit, liberabit uos. non ergo illae innumerabiles et impiae fabulae, quibus uanorum plena sunt carmina poetarum, ullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
sincerit̾ desiderantissimo fri
ce coep̃o memorio: augustinꝰ in dño sał.
Nullas debui ia reddere littãs sc̃ȩ cari¬
tati tuȩ. sine his libris quos a me scĩ a¬
moris iure uiolentissimo flagitasti:. ut
hac saltim obedientia responderẽ epłis
tius. quib me magis onerare quã ho¬
norare dignatus es: quãquã ubi succũ¬
bo qͥa oneror:. ibi etiã qͥa diligor subleuor.
Neq enĩ a quolibet diligor. subleuor eligor:
s ab eo uiro &e dñi sacerdote quẽ sic ac¬
ceptum dõ sentio. ut cũ animã tuã tam
bonã leuas ad dñm: qm̃ in illa me habeᷤ.
leues ae me. Debui gͦ nẽ libros mitteretqͦ ᷤ
emendaturũ me ẽẽ ꝓmiserã. Et id̾o nos
misi. qͥa ñ emendaui: ñ qͥa nolui. s qͥa ñ
potui: curis uidelicet multis & multũ
p̾ualentib occupatꝰ. Nimis aũt ingra¬
tum ac ferreũ fuit. ut te. qͥ nos sic amaᷤ.
hic sc̃s fr̃ ce collega nr̃ possidius. in quo
nrãm ñ paruã presentiã repꝑies. uł noi

Expanded text:
DESIDERANTISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO MEMORIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nullas debui iam reddere litteras sanctae caritati tuae sine his libris, quos a me sancti amoris iure uiolentissimo flagitasti, ut hac saltem oboedientia responderem epistulis tuis, quibus me magis onerare quam honorare dignatus es. quamquam ubi succumbo, quia oneror, ibi etiam, quia diligor, subleuor. neque enim a quolibet diligor, subleuor, eligor sed ab eo uiro et domini sacerdote, quem sic acceptum deo sentio, ut, cum animam tuam tam bonam leuas ad dominum, quoniam in illa me habes, leues et me. debui ergo nunc libros mittere, quos emendaturum me esse promiseram et ideo non misi, quia non emendaui, non quia nolui, sed quia non potui curis uidelicet multis et multum praeualentibus occupatus. nimis autem ingratum ac ferreum fuit, ut te, qui nos sic amas, hic sanctus frater et collega noster Possidius, in quo nostram non paruam praesentiam reperies, uel non
Abbreviated transcription (Latin):
uolusiano:
augustinꝰ
lute tua
quã ce in hoc scło ce in xp̃o ẽẽ cupio:
sc̃ȩ matris tuȩ uotis sum fortasse eti¬
am ipse non unpar. Unde meritis tu¬
is reddens salutationis obsequiũ:
hortor ut ualeo. ut litteraꝵ uere
cer teq sc̃arum. te curã non pigeat
impendere. Sincera enĩ ce solida res
est: nec fucatis eloquiis ambit ad
animũ: nec ullo linguȩ tectorio. in¬
ane aliquid ac pendułu crepitat.
Multũ mouet non uerboꝵ s rerũ
auidum: &e multũ terret factura
securũ. Precipue apłoꝵ linguas:
exhortor ut legas. Ex his enim ad
cognoscendos ꝓphas excitaberis:
quoꝵ testimoniis utuntur apłi.
Si quid aũt uł cũ legis uł cũ cogitaᷤᷤ.
tibi oritur questionis. in quo dissol¬
uendo uidear necessarius: scribe
ut reseribam. Magis enĩ forte hoc
cet: uerũetiã ꝓpt̃ eoꝵ irruente pre¬
sentiam. qui plerũq non sunt apti
tali negotio: magisq linguȩ certa¬
minib. quã scientiȩ luminib delectan¬

Expanded text:
OLUSIANO AUGUSTINUS lute tua, quam et in hoc saeculo et in Christo esse cupio, sanctae matris tuae uotis sum fortasse etiam ipse non inpar. unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum terret factura securum. praecipue apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte cet, uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio magisque linguae certaminibus quam scientiae luminibus delectan
Abbreviated transcription (Latin):
tale opꝰ desideramꝰ in affrica. de quali
duo letam᷑. S illos ꝑicłõsum ẽ exhortari
t̾ securũ est gratulari. Ill enĩ forte nos
facient: & tanquã nos in animo eoꝵ ui¬
cerint. inimici ȩccłiȩ decipiendis inficdi¬
abunt᷑ infirmis. Tu uͦ iã fecisti unde
mimiei eccłie liberatis confundant᷑ in¬
firmis. Pinde sufficere uisũ ẽ. ut ipse qͥb̃
rpiano iure potueris amiea fiducia istam
eplam legas sic eni ex tuo facto fieri pose
in affrica credunt: qd̾ forte dũ put qñ
fieri ñ posse pigrescunt. Insidias auł c̃
ipsi heretici distorto corde moliunt᷑ qn
risi eos arbitratos ualere aliqͥd in poses¬
sione xꝑi: animo tuo nec seribere uolu.
Audies tam̃ hȩc a frĩb meis. quos plu¬
mũ cõmendo eximietat tuȩ: ne in tã
magna tãq inopinata salute hominũ.
de quib ꝑ te catholica mat̾ exultat. ap¬
neris etiã suꝑflua metuentes

Expanded text:
tale opus desideramus in Africa, de quali tale opus desideramus in Africa, de quali tuo laetamur! sed illos periculosum est exhortari, tibi securum est gratulari. illi enim forte non facient et, tamquam nos in animo eorum uicerint inimici ecclesiae, decipiendis insidiabuntur infirmis; tu uero iam fecisti, unde inimici ecclesiae liberatis confundantur infirmis. proinde sufficere uisum est, ut ipse, quibus Christiano iure potueris, amica fiducia istam epistulam legas. sic enim ex tuo facto fieri posse in Africa credunt, quod forte dum putant fieri non posse, pigrescunt. insidias autem, quas ipsi haeretici distorto corde moliuntur, quoniam risi eos arbitratos ualere aliquid in possessione Christi animo tuo, nec scribere uolui. audies tamen haec a fratribus meis. quos plurimum commendo eximietati tuae, ne in tam magna tamque inopinata salute hominum, de quibus per te catholica mater exultat, aspernere etiam superflua metuentes
Abbreviated transcription (Latin):
remoti irent sub idem caput: atq in eiꝰ
m̃bris tecũ in et̾num deputarent᷑. cui p̾¬
cepto tͥ tẽporaliter seruiunt. In hoc gͦ tuo
facto te cognitũ amplectens exultaui:
qualecũq specim̃ cordis & amoris er¬
ga te mei. Neq enĩ ampliꝰ potui. S q̃¬
so: ne tu hactenꝰ qͥequid te diligo metia¬
ris. Flectam transi hanc epłam tñsitu
inuisibili qui intꝰ fit: &e ꝑge cogitando
in pectus meu̾. &e cerne qͥd illie de te a¬
gatur. Patebit enĩ oculo caritatis. cu¬
bieułu caritatis: qd̾ claudimꝰ aduersꝰ
nugas tumultuosas scħ. eũ illic dñm
adoramꝰ: & uidebis ibi delicias leticiȩ
meȩ de tã bono oꝑe tuo: quas nec lingua
effari nec stilo expͥmere ualeo. calentes
atq flagrantes in sacrificio laudis
erꝰ. quo inspirante. hoc uoliustr: e qͦ ad¬
iuuante potusti. Grãs dõ: suꝑ menar¬
rabili dono eiꝰ. O quã multoꝵ tecũ pa¬
riter senatoꝵ. parit̾q scẽ eccłiȩ filioꝵ

Expanded text:
remoti irent sub idem caput atque in eius remoti irent sub idem caput atque in eius membris tecum in aeternum deputarentur, cuius praecepto tibi temporaliter seruiunt. In hoc ergo tuo facto te cognitum amplectens exultaui, qualecumque specimen cordis et amoris erga te mei; neque enim amplius potui. sed quaeso, ne tu hactenus, quicquid te diligo, metiaris. perlectam transi hanc epistulam transitu inuisibili, qui intus fit, et perge cogitando in pectus meum et cerne, quid illic de te agatur. patebit enim oculo caritatis cubiculum caritatis, quod claudimus aduersus nugas tumultuosas saeculi, cum illic dominum adoramus, et uidebis ibi delicias laetitiae meae de tam bono opere tuo, quas nec lingua effari nec stilo exprimere ualeo, calentes atque flagrantes in sacrificio laudis eius, quo inspirante hoc uoluisti et quo adiuuante potuisti. gratias deo super inenarrabili dono. O quam multorum tecum pariter senatorum pariterque sanctae ecclesiae filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
dño sal. Bona oꝑa tua xꝑi grã germinã¬
tia. te nob̾ in m̃bris eiꝰ honorandu ae ple¬
ne notissimũ dilectissimũꝙ fecert̃. Deq
enĩ si cotidie faciẽ tuã uiderẽ. notior mͥ
eẽs. quã cũ interiorẽ tuũ pacis decore
pulerũ. ac ueritatis luce radiantẽ. in uniꝰ
dui facti candore conspexi: conspexi et
agnoui: agnoui ce amaui. Huic nc̃ loqͦr.
huic seribo dilecto amico meo. qͥm̃ eoeꝑe.
absenti absens innotuit. Uerũ aũt iam
simul eramꝰ. & coniuncti sub uno capite
uiuebamꝰ. In eius earitate nͥ radicatꝰ eẽs :
ñ tͥ tam cdilecta catholica unitas foret:
nec colonos tuos afros. eo t̾rarũ unde
donatistarũ furor exortꝰ ẽ. hoc ẽ in media
consulari numidia constitutos. tali am¬
moneres alloqͥo. tanto feruore sp̃e anima¬
res: ut deuotione promptisfima ad se¬
quencdũ eligerent. qd̾ te tantũ ac talem
uirũ non nisi agnita ueritate sequi cogi¬
tarent: &e tã longe. a te locoꝵ int̾uallis

Expanded text:
rminantia te nobis in membris eius honorandum et plane notissimum dilectissimumque fecerunt. neque enim, si cotidie faciem tuam uiderem, notior mihi esses, quam cum interiorem tuum pacis decorem pulchrum ac ueritatis luce radiantem in unius tui facti candore conspexi, conspexi et agnoui, agnoui et amaui. huic nunc loquor, huic scribo dilecto amico meo, qui mihi corpore absenti absens innotuit. uerum autem iam simul eramus et coniuncti sub uno capite uiuebamus, in cuius caritate nisi radicatus esses, non tibi tam dilecta catholica unitas foret nec colonos tuos Afros eo terrarum, unde Donatistarum furor exortus est, hoc est in media consulari Numidia constitutos tali admoneres adloquio, tanto feruore spiritus animares, ut deuotione promptissima ad sequendum eligerent, quod te tantum ac talem uirum non nisi agnita ueritate sequi cogitarent, et tam longe a te locorum interuallis
Abbreviated transcription (Latin):
bonitas tua. si ñ ꝓpt̾ honores tnsitorioᷤ
simulat᷑. ut contremiscant in te uiscera
miscdiȩ: ae uelis aliqñdo rem diseut. in¬
stando nob̾cũ orationib. & omĩa paei¬
sice conferendo: ne misere plebes quȩ
nrĩs honorib obsequunt᷑. p̃mant nos
obsequiis sius in iudicio di̾ s potiꝰ nr̃a
ñ ficta caritate nob̾cũ reuocatȩ ab erro¬
rib & dissensionib. in ueritatis ce paciᷤ
itinera dirigant᷑. Opto te. corã ocłis dĩ
beatũ ẽẽ: dñe honorabilis ae dilectissime.

Expanded text:
bonitas tua, si non propter honores transitorios bonitas tua, si non propter honores transitorios simulatur, ut contremimisericordiae et uelis aliquando rem discuti instando nobiscum orationibus et omnia pacifice conferendo, ne miserae plebes, quae nostris honoribus obsequuntur, premant nos obsequiis suis in iudicio dei, sed potius nostra non ficta caritate nobiscum reuocatae ab erroribus et dissensionibus in ueritatis et pacis itinera dirigantur. beatum esse, domine honorabilis et dilectissime.
Abbreviated transcription (Latin):
norant nos urĩ: honorant uos nr̃i. Pͥ
coronã nram nos adiurant ur̃i: ꝑ co¬
ronã urãm uos adurant nr̃i. Om̃iũ
uerba suscipimꝰ: neminẽ offendere uo¬
lumꝰ. Qd nos solus xp̃c offendit. euiꝰ
m̃bra laniamꝰ. A homines qͥdẽ causas
suas scłares apud nos finire cupienteᷤ.
qnͣdo eis necessarii fuerimꝰ. sinos scõs
ce dĩ seruos appellant. ut negocia t̾̃rȩ
suȩ ꝑagant: aliquando agamꝰ ce nos
negociũ salutis nr̃e &e salutis ipsoꝵ. Ñ
de auro ñ de argento. ñ de fundis et
pecorib ꝓ qͥb reb cotidie submisso ca¬
pite salutam᷑. ut dissensiones hominũ
derminemꝰ. s de ipso capite nr̃o. tam
turpis int̾ nos & ꝑniciosa dissensio ẽ.
Quantũlibet capita sũmittant qͥ nos sa¬
lutant. ut eos concordes in t̾ra faciamꝰ:
de cȩlo usq ad erucẽ sũmissum ẽ caput
nrm̃. in quo concordes ñ sumꝰ Rogo te
atq obserro. si ẽ in te aliqua humani¬
tas quã multi p̾dicant. hic appareat

Expanded text:
norant nos uestri, honorant uos nostri; per coronam nostram nos adiurant uestri, per coronam uestram uos adiurant nostri; omnium uerba suscipimus, neminem offendere uolumus; quid nos solus Christus offendit, cuius membra laniamus? et homines quidem causas suas saeculares apud nos finire cupientes, quo modo eis necessarii fuerimus, sic nos sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae suae peragant: aliquando agamus et negotium salutis nostrae et salutis ipsorum. non de auro, non de argentpecoribus, pro quibus rebus quotidie submisso capite salutamur, ut dissensiones hominum terminemus, sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et perniciosa dissensio est. Quantumlibet capita submittant qui nos salutant, ut eos concordes in terra faciamus, de coelo usque ad crucem submissum est caput nostrum, in quo concordes non sumus. 6. Rogo te atque obsecro, si est in te aliqua humanitas, quam multi praedicant, hic appareat
Abbreviated transcription (Latin):
ominis honorabilib &e merito
suscipiendis. Kmĩs ac deside¬
rantissimis fr̃ib in om̃i honoꝵ gradu
tum ẽ.si duritia cordis humani resistenꝰ
manifestissimȩ ce quod̃amͦ publicȩ ueri¬
tati. eiusdẽ potentia ueritatis eiuictaẽ:
si sapit. dulcedoꝑacis. unitatisq carita:
ce ñ iã reuerberat ocłos saucios s sano̾
buerem: nec si cũ apd̾ uos eẽmꝰ tanta eo¬
uersio multitudinis nob̃ loquentib e
hortantib ꝓueniret. Hoc agit ille et
efficit: qui ꝑ ministros suos rerũ signiᷤ
extrinsecus ammonet: reb aũt ipsis ꝑ
seipsũ intrinsecus docet. Nec idõ pigris
moueri nos oportet ad uisendos uos: qm̃
qͥcqͥd in uob̾ laudabile factũ ẽ. non a nob̃¬

Expanded text:
ominis honorabilibus et merito suscipiendis, charissimis ac desideratissimis fratribus in omni honorum gradu,tum est; si duritia cormanifestissimae et quodam modo publicae ueritati eiusdem potentia ueritatis euicta est, si sapit dulcedo pacis unitatisque caritas non iam reuerberat oculos saucios, sed sanos buerem nec si, cum apud uos essemus, tanta conuersio multitudinis nobis loquentibus et hortantibus proueniret. hoc agit ille et efficit, qui per ministros suos rerum signis extrinsecus admonet, rebus autem ipsis per se ipsum intrinsecus docet. nec ideo pigrius moueri nos oportet ad uisendos uos, quoniam, quicquid in uobis laudabile factum est, non a nob
Abbreviated transcription (Latin):
ista causa: quis ñ intelligat. qͥs ñ sentiat.
qͥs ñ uideat eos in ea uictos. quoꝵ inde
cõmunio separata ẽ: fligant gͦ utrum
malint credere. qd̾ p̃nuntiauert̃ eccłia¬
stici cognitores: an qd̾ murmurant uicti
litigatores. Aduersus istã cõplexionem
dictu breuissimã intellectu facillimam.
malus polemo magis ebrietate inuete¬
rati erroris euertit᷑. Date ueniã plixio¬
ri fortassis epłȩ quã iocundiori: uerũp¬
tam̃ ut arbitror utiliori quã blandio¬
ri: dñi honorabiles ce merito suscipien
dikm̃i ac desiderantissimi fr̃s. De aduen¬
tu au̾t ad uos nr̃o: utroꝵq desideriũ
ds̃ impleat. Quanto enĩ caritatis ar¬
dore accendam᷑ ad uisendos uos. uer¬
bis explicare ñ possumꝰ: s uos benigne
credere minime dubitamꝰ.¬

Expanded text:
ista causa, quis non intellegat, quis non sentiat, ista causa, quis non intellegat, quis non sentiat, quis non uideat eos in ea uictos, quorum inde communio separata est? eligant ergo, utrum malint credere, quod pronuntiauerunt ecclesiastici cognitores an qlitigatores. Adversus istam complexionem dictu brevissimam, intellectu facillimam, malus Polemo magis ebrietate inveterati erroris evertitur. Date veniam prolixiori fortassis epistolae tamen, ut arbitror, utiliori quam blandiori, domini honorabiles et merito suscipiendi, carissimi ac desiderantissimi fratres. de aduentu autem ad uos nostro utrorumque desiderium deus impleat. quanto enim caritatis ardore accendamur ad uisendos uos, uerbis explicare non possumus, sed uos benigne credere minime dubitam
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis. ꝓsue salutis sollicitudine ꝑmouce:
hoc sibi qnͣtum existimo iustissimũ extor¬
queant. ut de catholica eccłia id ẽ toto
orbe diffusa. id poti credant. qd scͥpturȩ
diuine dicunt. ñ qd̾ linguȩ humanȩ ma¬
ledicunt. De ipsa uͦ dissensione quȩ inter
homines orta ẽ. qui qualesubet fuerint.
ñ utiq p̾iudicant ꝓmissis diꝰ. qui dixit.
ad abraham. in semine tuo benedicent᷑
om̃s gentes: qd̾ ereditũ ẽ cũ audiretur
p̃dictum: &e negat᷑ cũ uidet᷑ impletũ. Hoc
tam̃ interĩ breuissimũ. & nisi fallor inui¬
c̾tissimũ cogitent: aut actã ẽẽ istã causã
in eccłiastico transmarino iudicio: aut
non ẽẽ actam. Si acta ibi ñ ẽ. innocens
ẽ xꝑi societas ꝑ om̃s transmarinas gen¬
des: cuiꝰ societatis nos cõmunione gau¬
demꝰ. & idõ ab eis innocentib utiq sacͥle¬
ga dirẽptione separant᷑. Si uͦ acta ibi est

Expanded text:
unitatis pro suae salutis sollicitudine permouet, unitatis pro suae salutis sollicitudine permouet, hoc sibi, quantum existimo, iustissimum extorqueant, ut de catholica ecclesia, id est toto orbe diffusa-id potius credant, quod scripturae diuinae dicunt, non quod linguae humanae maledicunt. de ipsa uero dissensione, quae inter homines orta est — qui quales libet fuerint, non utique praeiudicant promissis dei, qui dixit ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes, quod creditum est, cum audiretur praedictum, et negatur, cum uidetur impletum —, hoc tamen interim breuissimum et, nisi fallor, inuictissimum cogitent, aut actam esse istam causam in ecclesiastico transmarino iudicio aut non esse actam; si, acta ibi non est, innocens est Christi societas per omnes transmarinas gentes, cuius societatis nos communione gaudemus, et ideo ab eis innocentibus utique sacrilega diremptione separantur; si uero acta ibi est
Abbreviated transcription (Latin):
tie sio scͥptum ẽ. Cũ scirem inquit qͥa ne¬
mo potest ẽẽ continens. nisi ds̃ det: &e hoc
ipsũ erat sapientiȩ. scire curꝰ eẽt hoc do¬
num. Polemo gͦ si ex luxurioso contineis
factus. ita sciret cui eẽt hoc donũ. ut
eũ abiectis suꝑstitionib gentiũ pie co¬
leret: ñ sołu continens. s etiã ueracit᷑
sapiens &e salubrit religiosus existerce:
qd̾ ei non tantũ ad p̃sentis uite honesta¬
dem. uerũ ce ad futurȩ in mortalitatem
beo conuersionẽ istã urãm uł ppłi ur̃i.
quã nob̃ mͦ nunciastis: quȩ me nec loqͦn¬
de nec saltĩ presente ꝓculdubio diuinit᷑
pie humilit̃q cogitate. Do fr̃s dõ grãs
agite: dm̃ timete ne deficiatis: amate. ut
ꝓficiatis. Si aũt adhuc quosdã amor
hominis occulte segregat: & timor hoĩs
fallacit congregat: obseruent qͥ tales
dia. nec testem fallunt: nec iudicẽ fugi-¬
unt. Si qͥd aũt illos de questione ipsius

Expanded text:
tiae scriptum est: Cum scirem, inquit, quia netiae scriptum est: Cum scirem, inquit, quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Polemo factus ita sciret, cuius esset hoc donum, ut eum abiectis superstitionibus gentium pie coleret, non solum continens sed etiam ueraciter sapiens et salubriter religiosus existeret, quod ei non tantum ad praesentis uitae honestatem uerum et ad futurae inmortalitatem beo conuersionem istam uestram uel populi uestri, quam nobis modo nuntiastis, quae me nec loquente nec saltem praesente procul dubio diuinituspie humiliterque cogitate. deo, fratres, deo gratias agite, deum timete, ne deficiatis, amate, ut proficiatis. Si autem adhuc quosdam amor hominis occulte segregat et timor hominis fallaciter congregat, obseruent, qui tale conscientia, nec testem fallunt nec iudicem fugiunt. si quid autem illos de quaestione ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
sumtꝰ. Unde apłs dixit. Neq qͥ plantat
ẽ aliqͥd. neq qui rigat. s qͥ inerementũ
dat ds. Tenoerates polemonẽ ut sẽpsi¬
stis. & nos ex illis litteris recordam᷑. de
fruge tẽꝑantiȩ disputando. ñ sołu ebri¬
osum uerũ & tc̃ ebriũ. ad mores alios
repente conuertit. Quã quã gͦ ille. sic̃
prudent̃ & ueracit᷑. intellexistis. ñ dõ
fuerit acquisitꝰ. s tantũ ab dñatu luxuris
iberatus: tam̃ ne idipsũ qͥdem qd melꝰ in
eo factũ ẽ. humano oꝑi tribuerimꝰ s diui¬
no Ipsis nãq corꝑis qd̃ est infimũ nr̃m si
qua bona st̃. sicut forma &e uires & salus.
esiqͥd eiꝰmodi ẽ. non st̃ nisi ex do creatore
ac ꝑfectore nature: qͣntomagis animibo¬
na donare nullus aliꝰ potest. Qdͥ enĩ su¬
ꝑbius uł ingratiꝰ cogitare potest huma¬
na uecordia . si putauerit cũ carne pul¬
erhũ ds faciat hominẽ. animo castũ ab
homine. fieri: Hoc in libro xꝑianȩ sapien¬

Expanded text:
sumus. Unde Apostolus dixit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat, Deus . II. Xenocrates Polemonem, ut scribitis, et nos ex illis litteris recordamur, de fruge temperantiae disputando, non solum ebriosum, verum etiam tunc ebrium, ad mores alios repente convertit. Quamquam ergo ille, sicut prudenter et veraciter intellexistis, non Deo fuerit acquisitus, sed tantum a dominatu luxuriae liberatus: tamen ne id ipsum quidem, quod melius in eo factum est, humano operi tribuerim, sed divino. Ipsius namque corporis, quod est infirmum nostrum, si qua bona sunt, sicut forma et vires et salus, et si quid ejusmodi est, non sunt nisi ex Deo creatore et perfectore naturae; quanto magis animi bona donare nullus alius potest! quid enim superius vel ingratius cogitare potest humana vecordia, si putaverit cum carne pulchrum faciat Deus hominem, animo castum ab homine fieri? Hoc in libro Christianae sapien
Abbreviated transcription (Latin):
firmissime causã muniueris. tam̃ si u¬
trũuis licuiss id t̾ noluerã suffragari:
s qndo inde orta fuerat conuincendoꝵ
stulticiȩ querela: necesse fuit inde argu¬
menta ueritatis accersere. Hȩc interĩ
occupatus aliis curis: quȩ ce si uane
sunt cũ rerum exitũ cogitamꝰ. tͥam̃ qͣsi
necessarie ꝓ nascendi conditione re¬
scripsi. Si ociũ fuerit & suꝑstes uita.
etiam de italia rescribã: ut tantȩ do¬
c̃trinȩ opus debitis &e si ñ satis facien¬
tib remuneret᷑ officiis. In columẽ letã
mo tueatur: dñe merito desiderabilis.
& uere suscipiende pater.

Expanded text:
firmissime causam muniueris, tamen, si ufirmissime causam muniueris, tamen, si utrumuis licuisset, id tibi nolueram suffragari. sed quando inde orta fuerat conuincendorum stultitiae querela, necesse fuit inde argumenta ueritoccupatus aliis curis, quae etsi vanae sunt, cum rerum exitum cogitamus, tamen quasi necessariae pro nascendi conditione, rescripsi Si otium fuerit et superstes vita, etiam de Italia rescribam, ut tantae doctrinae opus debitis, etsi non satisfacientibus, remuneretur officiis. Incolumem laetamqmo tueatur, domine merito desiderabilis, et vere suspiciende pater.
Abbreviated transcription (Latin):
num: ereptũq aliis sollicitudinibꝰ su¬
is uinculis illigart̃. Ita enĩ mͥ ds̃ ꝓpi
tius sit. ut ego anceps sũ. qͥd in illis
magis mirer: sacerdotii ꝑfectionem.
philosophiȩ docmata. historiȩ plenã
noticiã. an facundiȩ iocunditatẽ. q̃¬
imꝑitos etiã ita allicere potest. ut do¬
nec explicent ñ desistant: ae cũ explica¬
uerint adhuc reqͥrant. Conuicti nã¬
q st̃ impudent̾ ꝑtinaces. ĩa inde abo¬
nis quȩ memorant scłis ꝓ naturȩ re¬
rum obscuritate contigisse peiora: fal¬
sosq om̃s inolitis quada dulcedine
felicitatib suis: ꝑ quas ñ ad beatitu¬
dinem. s ad p̾rupta st̃ deducti. hec
uͦ nr̃a precepta. & simplicis ueriq dĩ
misteria. p̃ter uitã ꝑpetuã quã puriᷤ¬
simis uirtutib pollicent᷑. etiam hȩc
scłaria. & necessario qui nati sumꝰ euen¬
tura mitigare. Et usus es ualidissimo
exemplo recentis calamitatis: quo lica

Expanded text:
num ereptumque aliis sollicitudinum sunum ereptumque aliis sollicitudinum suis uinculis inligarunt — ita enim mihi propitius deus sit —, ut ego anceps sim, quid in illis magis mirer, sacerdotii perfectionem, philosophiae dogmata, historiae plenam notitiam an facundiae iucunditatem, quae ita etiam inperitos allicere potest, ut, donec explicent, non desistant, et, cum explicauerint, adhuc requirant. conuicti namque sunt inpudenter pertinaces iam inde a bonis, quae memorant, saeculis pro naturae rerum obscuritate contigisse peiora falsosque omnes inlitis quadam dulcedine felicitatibus suis, per quas non ad beatitudinem sed ad praerupta sunt ducti, haec uero nostra praecepta et simplicis uerique dei mysteria praeter uitam perpetuam, quam purissimis uirtutibus pollicentur, etiam haec saecularia et necessario, qua nati sumus, euentura mitigare. et usus es ualidissimo exemplo recentis calamitatis, quo licet
Abbreviated transcription (Latin):
nõ merito uenerabi. xli.¬
li. &e uere suscipiendo patͥ
augustino ep̃o: macedoniꝰ
Miro modo afficior sapientia tua.
& in illis quȩ edidisti: &e in his quȩ
int̾uemiens ꝓ sollicitis mittere nos
grauaris. Nam &e illa tantũ habens
acuminis scientiȩ sc̃itatis. ut nicb̃
supra sit: &e hȩc tantũ uerecundiȩ. ut
nisi faciam qd̾ mandas. eulp̃ã penes
me remanere ñ in negotio ẽẽ diiu¬
dicem. dñe merito uenerabilis & ue¬
re suscipiende pat̾. Non enĩ instas
qd̾ pleriq homines istiꝰ loci faciunt:
ut qd̾ cũꝙ sollicitꝰ uolueris extorque¬
as: s qd̾ tibi a iuidice tot curis obstri¬
cto petibile uisũ fuerit. ammoneᷤᷤ sub¬
seruiente uerecundia: que maxima
difficiliũ int̾ bonos efficacia ẽ. Pinde
statim cõmendatis effectũ desiderii
tribui: nã sꝑandi uiã ante patefecerã.
E xplicui libros tuos: neq enĩ tã lan¬
guidi aut inertes erant: ut me aliud
quã se curare paterent᷑. Iniecer̃t ma¬

Expanded text:
NO MERITO VENERABILI ET VERE SUSCIPIENDO PATRI AUGUSTINO EPISCOPO MACEDONIUS. Miro modo afficior sapientia tua et in illis, quae edidisti, et in his, quae interueniens pro sollicitis mittere non grauaris. nam et illa tantum habent acuminis, scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit, et haec tantum uerecundiae, ut, nisi faciam, quod mandas, culpam penes me remanere. non in negotio esse diiudicem, domine merito uenerabilis et suscipiende pater. non enim instas, quod plerique homines istius loci faciunt, ut, quodcumque sollicitus uoluerit, extorqueas; sed quod tibi a iudice tot curis obstricto petibile uisum fuerit, admones subseruiente uerecundia, quae maxima difficilium inter bonos efficacia est. proinde statim commendatis effectum desiderii tribui; nam sperandi uiam ante patefeceram. Explicui libros tuos; neque enim tam languidi aut inertes erant, ut me aliud quam se curare paterentur; iniecerunt ma
Abbreviated transcription (Latin):
E̾go sane malłe grecas potiꝰ canonicaᷤ.
te nob̾ int̃pretari scripturas: q̃ sep¬
hibentur. Perdurũ enĩ erit. si tua
int̾pretatio ꝑmultas ȩccłias freqͣn¬
tr cȩꝑit lectitari: qd̵ a grecis ȩccłiis
latinȩ ȩccłiȩ dissonabunt: maxime
qͥa facile contradictor conuincitur
greco ꝓlato libro. id ẽ linguȩ notissimȩ.
Quis qͥs aũt in eo qd̃ ex hebreo tranla¬
tum ẽ. aliquo insolito ꝑmotus fuerit.¬
& falsi crim̃ intenderit: uix aut nũ¬
quã ad hebrea testimonia ꝑuenitur
quib defendat᷑ obiectũ. Qd̃ si etiam
ꝑuentũ fuerit: tot latinas ae grecas
auctoritates dãpnari qͥs ferat:
Huc accedit. qͥa etiã consulti hebrei
posst̾ ñ aliud respondere: ut tu solꝰ
necessariꝰ uidearis. qͥ etiã ipsos poᷤ¬
sis conuincere: s tam̃ qͥ uidicet. mi¬
ror si potueris inuenire. Nã quidã

Expanded text:
Ego sane mallem Graecas potius canonicas Ego sane mallem Graecas potius canonicas te nobis interpretari scripturas, quae sephibentur. perdurum enim, si tua interpretatio per multas ecclesias frequentius coeperit lectitari, quod a Graecis ecclesiis Latinae ecclesiae dissonabunt, maxime quia facile contradictor conuincitur Graeco prolato libro, id est linguae notissimae. quisquis autem in eo, quod ex Hebraeo translatum est, aliquo insolito permotus fuerit et falsi crimen intenderit, uix aut numquam ad Hebraea testimonia peruenitur, quibus defendatur obiectum. quodsi etiam peruentum fuerit, tot Latinas et Graecas auctoritates damnari quis ferat? huc accedit, quia etiam consulti Hebraei possunt aliud respondere, ut tu solus necessarius uidearis, qui etiam ipsos possis conuincere, sed tamen. quo iudice, mirum si potueris inuenire. Nam quidam
Abbreviated transcription (Latin):
dest̾. obeliscis aũt quȩ in greco in¬
ueniunt᷑. & in hebreo ñ st̃. tua mira¬
bili diligentia: ut quibdã in locis
ad uerba singła stellas significanteᷤ.
uideamꝰ eade uerba ẽẽ in hebreo.
in greco aũt ñ esse. Porro in hac postĩ¬
ore int̾pretatione quȩ uersa ẽ ex
hebreo. ñ eade uerboꝵ fides occur¬
rit: nec parũ turbat cogitantem.
uł cur in illa pͥma tanta diligentia
figant᷑ asterisci. ut minimas etiam
particulas orationis indicent deẽe
codicib grecis. quȩ st̃ in hebreis:
uł cur in hac altera q̃ ex hebreis ẽ.
negligentiꝰ hoc curatũ sit. ut hȩ eedẽ
particulȩ locis suis inuenirent᷑ Aliqͥd
inde exempli gr̃ã ponere uolui: s mͥ
ad horã codex defuit. qͥ ex hebreo ẽ.
Ierumptam̃ qͥa p̾uolas ingenio: ñ sołu̾
qͥd dixerim. uerũetiã qͥd dicere uo¬
luerim. satis ut opinor intelligis:
ut causa reddita qd̃ mouet edisseraᷤ.

Expanded text:
desunt, obeliscis autem, quae in Graeco indesunt, obeliscis autem, quae in Graeco inueniuntur et in Hebraeo non sunt, tam mirabili diligentia, ut quibusdam in locis ad uerba singula stellas significantes uideamus eadem uerba esse in Hebraeo, in Graeco autem non esse. porro in hac posteriore interpretatione, quae uersa est ex Hebraeo, non eadem uerborum fides occurrit. nec parum turbat cogitantem, uel cur in illa prima tanta diligentia figantur asterisci, ut minimas etiam particulas orationis indicent deesse codicibus Graecis, quae sunt in Hebraeis, uel cur in hac altera, quae ex Hebraeis est, neglegentius hoc curatum sit, ut hae eaedem particulae locis suis inuenirentur. aliquid inde exempli gratia ponere uolui, sed mihi ad horam codex defuit, qui ex Hebraeo est. uerum tamen, quia praeuolas ingenio, non solum, quid dixerim, uerum etiam, quid dicere uoluerim, satis, ut opinor, intellegis, ut causa reddita, quod mouet, edisseras.
Abbreviated transcription (Latin):
rursus dicta qd̾ legam. dũ tam̃ his
respondere ne graueris: qđ iam
diu ẽ ut expecto. Primas etiã qͣs
ad te adhuc prb̃r litteras p̃paraue¬
ram mittendas. ꝑ quendã frẽm nr̃m
ꝓfuturũ. qui postea collega nobis
factus. iã ex hac uita migrauit. nec
eas tẽ ipse ꝑferre potuit. qͥa conti¬
nuo dũ ꝓficisc disponit. epischopatꝰ.
sarcina detentꝰ. ac deinde in breui
defunctus ẽ. etiam nc̃ mittere uolui:
ut scias in tua colloqͥa quã olim in¬
ardescã: & quã iuim patiar. qd̾ a me
tam longe absunt sensus corꝑis
tui. ꝑ quos adire possit ad animũ
tuũ animus ms̾: mi fr̾ dulcissime.
&e in dñi m̃bris honorande. In hac
aũt epła hoc addo qd̾ postea didici¬
mus. iob ex hebreo a te int̾pretatũ:
cum ĩa quanda haberemꝰ interp̾ta¬
tionẽ tuã eius ꝓph̃ȩ. ex greco eloqͥo
uersam in latinũ: ubi tam̃ asterisciˢ
notasti quȩ in hebreo st̃. & in greco

Expanded text:
rursus dicta, quod legam, dum tamen his rursus dicta, quod legam, dum tamen his respondere ne graueris, quod iam diu est, ut expecto. primas etiam, quas ad te adhuc presbyter litteras praeparaueram mittendas per quendam fratrem nostrum Profuturum, qui postea collega nobis factus iam ex hac uita migrauit nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo, dum proficisci disponit, episcopatus sarcina detentus ac deinde breui defunctus est, etiam nunc mittere uolui, ut scias, in tua conloquia quam olim inardescam et quam uim patiar, quod a me tam longe absunt sensus corporis tui, per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime et in domini membris honorande. In hac autem epistula hoc addo, quod postea didicimus Iob ex Hebraeo te interpretatum, cum iam quandam haberemus interpretationem tuam eius prophetae ex Graeco eloquio uersam in Latinum, ubi tamen asteriscis notasti, quae in Hebraeo sunt et Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
te scribere ac tua scͥpta desiderare.
nunquã mͥ melior occurrit occasio:
quã ut ꝑ dĩ seruũ ac ministrũ fidelis¬
simũ mͥq carissimũ. mea tͥ offerret᷑
ȩpła: qualis ẽ filiꝰ nr̃ ciprianꝰ diaconꝰ.¬
Per hunc certe ita spero litteras tuas:
ut certius in hoc rerũ genere qͥcꝙͣ
sꝑare ñ possim. Nam nec studiũ in
petendis rescͥptis memorato filio nr̃o
deerit. nec grã in ꝓmerendis: nec di¬
ligentia in custodiendis: nec alacri¬
tas in ꝑferendis: nec fides in redden¬
dis. Tantũ si aliquomͦ merear. adiu¬
uet dñs & adsit cordi tuo & deside-¬
rio meo: ut fraternã uoluntatem
nulla uoluntas maior impediat.
Quia gͦ duas iã epłas misi. nulla aut̃
tuã postea recepi: easdẽ ipsas rursꝰ
mittere uolui credens eas ñ ꝑuenisse.
Q d̃ si ce ꝑuenert: ac fortasse tuȩ potiꝰ
ad me ꝑuenire minime potuert̃:
ea ipsa scͥpta quȩ i̾ã misisti iterum
mitte: si forte reseruata st̃. Sin minꝰ:

Expanded text:
te scribere ac tua scripta desiderare. numquam mihi melior occurrit occasio, quam ut per dei seruum ac ministrum fidelissimum mihique carissimum mea tibi adferretur epistula, qualis est filius noster Cyprianus diaconper hunc certe I ita \'spero litteras tuas, ut certius in hoc rerum genere quidquam sperare non possim. nam necstudium in petendis rescriptis memorato filio nostro deerit nec gratia in promerendis nec diligentia in custodiendis nec alacritas in perferendis nec fides in reddendis; tantum, si aliquo modo mereor, adiuuet dominus et adsit cordi tuo et desiderio meo, ut fraternam uoluntatem nulla uoluntas maior inpediat. Quia ergo duas iam epistulas misi, nullam autem tuam postea recepi, easdem ipsas rursus mittere uolui credens eas non peruenisse. quodsi et peruenerunt ac fortasse tuae potius ad me peruenire minime potuerunt, ea ipsa scripta, quae iam misisti, iterum mitte, si forte seruata sunt; sin minus,
Abbreviated transcription (Latin):
turã grecã quã septuaginta oꝑati st̃.¬
latine ueritati reddideris: quȩ in di¬
uersis codicib ita uaria ẽ ut tolerari
uix possit: & ita suspecta. ne in greco
aliud inueniat᷑: ut inde aliqͥd ꝓferre
aut ꝓbare dubitet᷑. Breuem putabã
futurã hanc epłam: s nescio quomͦ
ita mͥ dulce factũ est in ea ꝓgredi:
acsi tecum loquerer. S obsecro te ꝑ
dñm. ne te pigeat ad omĩa responde¬
re: & p̾stare mͥ quantã potueritis
presentiã tuã¬

Expanded text:
turam Graecam, quam septuaginta operatturam Graecam, quam septuaginta operatLatinae ueritati reddideris, quae in diuersis codicibus ita uaria est, ut tolerari uix possit, et ita suspecta, ne in Graeco aliud inueniatur, ut inde aliquid proferre aut probare dubitemus. breuem putabam futuram hanc epistulam, sed nescio quo modo ita mihi dulce factum est in ea progredi. ac si tecum loquerer. sed obsecro te per dominum, ne te pigeat ad omnia respondere et praestare mihi, quantum potueris, praesentiam tua
Abbreviated transcription (Latin):
ñnullis te qͦq falli potuisse. Q uide
hoc quale sit in eis litteris: q̃ ñ posst̃
collatis usitatarũ linguaꝵ testimo¬
niis em̃dari. Pinde ñ paruas dõ gras
agimꝰ de oꝑe tuo. qd̃ ȩuagłium ex gre¬
eo int̾pretatus es: qͥa pene in om̃ibus
nulla offensio ẽ. cũ scripturã grec̃a con¬
tulerimꝰ. Inde si quisquã ueteri falsita¬
ti contentiosus fauet: ꝓlatis collatiᷤq
codicib. uł docet᷑ facillime uł refel¬
litui. Et si quedã rarissima merito mo¬
uent: qͥs tam durus ẽ. qͥ labori tam
utili ñ facile ignoseat: cui uicẽ lau¬
dis referre ñ sufficit: Qd tͥ aũt uide¬
atur. cur in multis alit̾ se habeat. he¬
breoꝵ codicũ auctoritas. alit̾ grecoꝵ
quȩ dicit᷑ septuaginta: uellẽ digna¬
reris aꝑire. Neq enĩ paruũ pondus
habet illa quȩ sic meruit diffamari.
&e qua usos apłos ñ sołu res ipsa in¬
dicat. s etiã te attestatũ ẽẽ memini:
ac ꝑhoc plurimũ ꝓfueris. si eã scrip¬

Expanded text:
nonnullis falli potuisse et uide, hoc quale sit in eis litteris, quae non possunt conlatis usitatarum linguarum testimoniis emendari. Proinde non paruas deo gratias agimus de opere tuo, quod euangelium ex Graeco interpretatus es, quia et paene in omnibus nulla offensio est, cum scripturam Graecam contulerimus. unde si quisquam ueteri falsitati contentiosus fauet, prolatis conlatisque codicibus uel docetur facillime uel refellitur. et si quaedam rarissima merito mouent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui uicem laudis referre non sufficit? quid tibi autem uideatur, cur in multis aliter se habeat Hebraeorum codicum auctoritas, aliter Graecorum quae dicitur septuaginta, uellem dignareris aperire. neque enim paruum pondus habet illa, quae sic meruit diffamari et qua usos apostolos non solum res ipsa indicat, sed etiam te adtestatum esse memini. ac per hoc plurimum profueris, si eam scrip
Abbreviated transcription (Latin):
gociũ. plus gemitib quã sermonib agit᷑:
plus fletu quã affatu. Ponit aũt lacͥmas
nras in conspectu suo. & gemitꝰ nr̃ non ẽ
absconditꝰ ab eo: qui omĩa ꝑ uerbũ con¬
didit: &e humana uerba ñ querit. Nob̃
gͦ uerba necessaria st̃. quib cõmoneam᷑
&e inspiciamꝰ qͥd petamꝰ ñ quib dnm̃ seu
docendũ seu flectendũ ẽẽ eredamꝰ. Cũ gͦ
dicimꝰ scĩficetur nom̃ tuũ: nos ipsos ãmo¬
nemꝰ desiderare. ut nom̃ ei qd̾ sẽꝑ sc̃m

Expanded text:
gotium plus gemitibus quam sermonibus agitur, gotium plus gemitibus quam sermonibus agitur, plus fletu quam affatu. ponit autem lacrimas nostras in conspectu suo et gemitus noster non est absconditus ab eo, qui omnia per uerbum condidit et humana uerba non quaerit. Nobis ergo uerba necessaria sunt, quibus commoneamur et inspiciamus, quid petamus, non quibus dominum seu docendum seu flectendum esse credamus. cum ergo dicimus: Sanctificetur nomen tuum, nos admonemus desiderare, ut nomen eius, quod sem
Abbreviated transcription (Latin):
affectus. Dã & de ipso dño scͥptum ẽ. qͦd
ꝑnoctauerit in orando: & qd̾ plixiꝰ orauĩt.
Ubi qͥd aliud quã nob̃ p̾bebat exempłu in
tpr̃e p̾cator oportunꝰ. cũ patre exauditor
ȩt̾nus: Dicunt᷑ fr̃s in egypto crebras qͥdẽ
habere orationes ħ eas tam̃ breuissimas.
& raptĩ quodamͦ iaculatas: ne illa uigi¬
lant̃ erecta quȩ oranti plurimũ necessa¬
ria ẽ. ꝑ ꝓductiores moras euanescat atq
hebetet᷑ intentio. Ae ꝑ hoc ipsi etiã satis osten-¬
dunt. hanc intentionẽ sicut ñ est obtunden¬
da si ꝑdurare ñ potest: ita si ꝑdurauerit.
ñ cito ẽẽ rumpendã. Absit enĩ ab oratiõe
multa locutio: s ñ desit multa precatio:
si feruens ꝑseuerat intentio. Nã multum
loqui ẽ in orando: rem necessariã suꝑflus
agere uerbis. Multũ aũt precari ẽ: ad
eũ quẽ precam᷑. diuturna &e ꝑia cordis
excitatione pulsare. Nam plerũq hoc ne¬

Expanded text:
affectus. nam et de ipso domino scriptum est, quod affectus. nam et de ipso domino scriptum est, quod pernoctauerit in orando et quod prolixius orauerit. ubi quid aliud quam nobis praebebat exemplum in tempore precator opportunus, cum patre exauditor aeternus? Dicuntur fratres in Aegypto crebras quidem habere orationes sed eas tamen breuissimas et raptim quodam modo iaculatas, ne illa uigilanter erecta, quae oranti plurimum necessaria est, per productiores moras euanescat atque hebetetur intentio. ac per hoc etiam ipsi satis ostendunt hanc intentionem, sicut non est obtundenda, si perdurare non potest, ita, si perdurauerit, non cito esse rumpendam. absit enim ab oratione multa locutio, sed non desit multa precatio, si feruens perseuerat intentio. nam multum loqui est in orando rem necessariam superfluis agere uerbis; multum autem precari est ad eum, quem precamur, diuturna et pia cordis excitatione pulsare. nam plerumque hoc ne
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino frigescat: e penitꝰ extinguat᷑. nͥ cre¬
brius infłamet᷑. Unde & illud qd̾ idẽ apł̃s
ait. postulationes ur̃e innotescant ap̃ð dm.
ñ sic accipiendu ẽ. tanquã dõ innotescañ
qͥ eas ce antequã eeñt utiq nouerat: s
nob̾ innotescant apd̾ dm ꝑ tolerantiã. ñ
apd̾ homines ꝑiactantiã. Aut forte inno¬
& qd̾ eo iubente implendũ ẽẽ cognouerĩ::
sicut oportere ibi cognouerint. hoc nob̃
uł euident̃ uł latent̃ apportent. Dixit enĩ
angłs homini. Cũ oraretis: ego optuli ora¬
tionẽ urãm in conspectu claritatis diꝰ Que
cũ ita sint: etiã diu orare cũ uacat. id ẽ
cũ alia bonarũ ce necessariaꝵ actionum
ñ impediunt᷑ officia. quãuis & in eis ut
dixi desiderio illo semꝑ orandu sit. ñ ẽ
imꝓbũ nec inutile. Deq enĩ ut ñnulli pu¬
tant. hoc ẽ orare in multiloquio: si diutiꝰ
oret᷑. Aliud ẽ sermo multꝰ: aliud diutur nꝰ

Expanded text:
omnino frigescat et penitus extinguatur, nisi creomnino frigescat et penitus extinguatur, nisi crebrius inflammetur. unde et illud, quod idem apostolus ait: Postulationes uestrae innotescant apud deum, non sic accipiendum est, tamquam deo innotescant, qui eas, et antequanobis innotescant apud Deum, per tolerantiam, non apud homines per jactantiam. Aut forte innoet quod eo jubente implendum esse cognoverint, sicut oportere cognoverint, hoc nobis vel evidenter vel latenter apportent. Dixit enim Angelus homini: Cum oraretis, ego obtuli orationis uestrae in conspectu claritatis dei. Quae cum ita sint, etiam diu orare, cum uacat, id est cum alia bonarum et necessariarum actionum non impediuntur officia, quamuis et in eis, ut dixi, desiderio illo semper orandum sit, non est inprobum nec inutile. neque enim, ut nonnulli . putant, hoc est orare in multiloquio, si diutius oretur. aliud est sermo multus aliud diuturnus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃nto id &e fideliꝰ credimꝰ de sꝑamꝰ firmiꝰ:
ae desideramꝰ ardenti. In ipsa gͦ fide &
spe ce caritate. continuato desiderio
rarũ & tẽpoꝵ. etiã uerbis rogamꝰ dm:
ut illis rerũ signis nosipsos ammoneamꝰ.
qͣntumq in hoc desiderio ꝓfecerimꝰ nob̾
ipsis innotescamꝰ. & ad hoc augendũ nos
ipsos acriꝰ excitemꝰ. Dignior enĩ sequet᷑
effectus: quẽ feruentior p̃cedit affectus.
Ac ꝑ hoc ce qd̾ ait apłs. sine int̾missione
orate: qͥd ẽ aliud. quã beatã uitã quȩ
nulla nisi ȩt̃na ẽ. ab illo qͥ eã dare solus
potest. sine int̾missione desiderate: Semꝑ
gͦ banc a dño dõ desideremꝰ. & semꝑoramꝰ.
S idõ ab illis curis atq negociis. qͥb ipsũ
desideriũ quodamͦ tepescit. certis horis
ad negociũ orandi m̃tem reuocamꝰ: u̾bis
orationis nos ammonentes in id qd̾ desi¬
deramꝰ intendere: neqd̃ tepescere cȩꝑat.

Expanded text:
quanto id et fidelius credimus et speramus firmius quanto id et fidelius credimus et speramus firmius et desideramus ardentius. In ipsa ergo fide et spe et caritate continuato desiderio rarum et temporum etiam uerbis rogamus deum, ut illis rerum signis nos ipsos admoneamus, quantumque in hoc desiderio profecerimus, nobis ipsis innotescamus et ad hoc augendum nos ipsos acrius excitemus. dignior enim sequitur effectus, quem feruentior praecedit affectus. ac per hoc et quod ait apostolus: Sine intermissione orate, quid est aliud quam \'beatam uitam,\' quae nulla nisi aeterna est, ab illo, qui eam dare solus potest, \'sine intermissione desiderate\'? semper ergo hanc a domino deo desideremus et semper oremus. sed ideo ab aliis curis atque negotiis, quibus ipsum desiderium quodam modo tepescit, certis horis ad negotium orandi mentem reuocamus uerbis orationis nos admonentes in id, quod desideramus, intendere, ne, quod tepescere coeperat,