comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentis si refut& uidebitur mendaciũ
prodere si ad quiercat sacrilegium confite¬
ri uibi in quit inleges uras & uerba iurabi¬
mus: Ergomensuestra quae legibur te¬
netur indusa cerimoniis gentium suffra¬
gium colligit. fidem stringit iam non solum
praesentium sed absentium &iam & quodđ
est ampliurimperatorer fides uertra pul¬
satur uos enim cogitir snub&ir. Constan¬
tius augustae memoriae nondum sacris
initiatus mysteriis contaminari seputa¬
uit siaram illa muider&ius sit auferri
nonius sit reponi. Illud a uctoritatem
facti hab& hoc praecepti non hab&. Nemosibi
deabientia blandiatur: praesentiorest quis e
animis inserit quam quioculis protestatis
plus enim est mente conecti quam corpore copu¬
lari: uos senatus cogendi concili praesuler
um praestatuor liberis suis nontamen fidei
suae praefert : haec est caritas expetenda :
haec est caritas maior imperiosi fidestiũa sit

Expanded text:
sacramentis. Si refutet, videbitur mendacium sacramentis. Si refutet, videbitur mendacium prodere: 841 si acquiescat, sacrilegium confiteri. 32. Ubi, inquit, in leges vestras et verba jurabimus? Ergo mens vestra, quae legibus tenetur inclusa, ceremoniis gentium suffragium colligit, fidem stringit? Jam non solum praesentium, sed absentium etiam, et quod est amplius, imperatores, fides vestra pulsatur; vos enim cogitis, si jubetis. Constantius augustae memoriae nondum sacris initiatus mysteriis, contaminari se putavit, si aram illam videret. Jussit auferri, non jussit reponi. Illud auctoritatem facti habet, hoc praecepti non habet. 33. Nemo sibi de absentia blandiatur. Praesentior est, qui se animis inserit, quam qui oculis protestatur. Plus enim est mente connecti, quam corpore copulari. Vos senatus cogendi concilii praesulesum praestat: vos liberis suis, non tamen fidei suae praefert. Haec est charitas expetenda, haec est charitas major imperio, si fides tuta sit,
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt quae utique munus est non potestas
donatur non dominatur legionum gratia.
non religionum potentia : Magnaigitur
de aquam militum multitu do sibium dicat
uel proeliorum donat euentus. huius aram
struim urbis romae curia p&unt. hoc est quo
plures conueniunt christiani omnibur intem¬
plis arae ara &iam intemplo uictoriarum qm̃
numero delectantur sacrificia sua ubique
concaelebrant quid est nisi insultare fideiuni¬
un ar ae sacrificium uindicare ferenduns ne
istudut gentilis sacrific& et christianus intersu
hauria ndinquid haun atłu ielinuiti fumu moculirsim¬
phoniam auribuscineremfaucibus cus narib
& aduersantium lic& ora excitata focis nr̃is
fauilla respergat non illis satis sunt lauacra
non porticus non plate aeoccupata simula¬
crir &iamne in cominum illo concili ononerte
communis condicio obstringe turpia senatus.
portio obtestantium uocibus adiurantium

Expanded text:
diderunt, quae utique munus est, non potestas: diderunt, quae utique munus est, non potestas: donatur, non dominatur, legionum gratia, non religionum potentia. Magna igitur dea, quam militum multitudo sibi vindicat, vel praeliorum donat eventus? 31. Hujus aram strui in urbis Romae curia petunt, hoc est, quo plures conveniunt christiani. Omnibus in templis arae, ara etiam in templo victoriarum. Quoniam numero delectantur, sacrificia sua ubique concelebrant. Quid est nisi insultare fidei, unius arae sacrificium vindicare? Ferendumne istud, ut gentilis sacrificet, et christianus intersit? Hauriant, inquit, hauriant vel inviti fumum oculis, symphoniam auribus, cinerem faucibus, thus naribus, et aversantium licet ora excitata focis nostris favilla respergat. Non illi satis sunt lavacra, non porticus, non plateae occupatae simulacris? Etiamne in communi illo concilio non erit communis conditio? Obstringetur pia senatus portio obtestantium vocibus, adjurantium
Abbreviated transcription (Latin):
merita: uinde mia est quae abortum undiui rebat
in scĩs sed postrema a&ate sediffudit ipopulos
ut aduerterent omnes non rudibus animis
in repsisse fidemxp̃i: Nulla enim sineaduer¬
sario coronauictoriae . sed explosa opinione
quae ante conualuit quod erat uerum in iure
praelatum siritus ueterer delectabant cur in
alien osritus eadem roma sucessit : Omitto
absconditam pretiohumum & pastorales ca¬
sas auro degeneri renitentes. quid quod deipso
respondeam quod queruntur captarum simu¬
lacraurbium uictosq deos & peregrinosritus
sacrorum alien ae superstitionir aemuli rece¬
perunt : Vndeigitur exemplum quod cur¬
rus suossimulato almonis in flumine lauat:
Cybebeunde frrgiiuates & semperinuisa roma¬
nis non aeque carthaginis numina quam caeles¬
tem a frymithrampersae plerique uenerem
colunt prodiuersitate nominis. non pronumi¬
nis uaria&ate sic deames se &uictoriam cre¬

Expanded text:
meritorum vindemia est, quae ab ortu mundi virebat meritorum vindemia est, quae ab ortu mundi virebat in sanctis, sed postrema aetate se diffudit in populos, ut adverterent omnes non rudibus animis irrepsisse fidem Christi nulla enim sine adversario corona victoriae sed explosa opinione, quae ante convaluit, quod erat verum, fit jure praelatum. 30. Si ritus veteres delectabant, cur in alienos ritus eadem Roma successit? Omitto absconditam pretio humum, et pastorales casas auro degeneri renitentes. Quid, ut de ipso respondeam quod queruntur, captarum simulacra urbium, victosque deos, et peregrinos ritus sacrorum alienae superstitionis aemuli receperunt? Unde igitur exemplum, quod currus suos simulato Almonis in flumine lavat Cybele? Unde Phrygii vates, et semper invisa Romanis non aequae Carthaginis numina? Quam Coelestem Afri, Mithram Persae, plerique Venerem colunt, pro diversitate nominis, non pro numinis varietate. Sic deam esse et victoriam cre
Abbreviated transcription (Latin):
postubi imperart aruis sollicitus coepitagri¬
cla & in forme solumuestire uinetis siluestresani¬
mos domesticis mollite cultibur exuerunt: anni
ipsius a &as prima que nos usu parilicolorauit mu¬
tungnentium sed in processu lapsuris floribus
uernat postremis adolescit fructibus : nos quoq
aeuiru dessensur habemus in fantiam sed mutati
in annor in genurudimenta de pommus: Dicant
igitur insuis omniamanere debuisse principus:
mundum tenebris obductum qui a splendoresolis
in luxerit displicere :: Et quanto gratius est ani¬
mitenebras depulisse quam corporis fiderque
iubaremicuis sequamsolis: Ergo & mundi sicut
omnium rerum prime uanutarunt ut uene¬
rabilis canaefidei sequere tur senectus: quos
hoc mou& reprehendant messem quia sera
fecunditas est: reprehendant uin demiam:
quia in oc casuanni est: reprehendant oliuam:
quia postremus est fructus: Ergo & messir
nostra fides animorum est ecclesia gratia

Expanded text:
post ubi imperare arvis sollicitus coepit agripost ubi imperare arvis sollicitus coepit agricola, et informe solum vestire vinetis, silvestres animos domesticis mollitae cultibus exuerunt. 26. Anni ipsius aetas prima, quae nos usu parili coloravit nutu gignentium: sed in processu lapsuris floribus vernat, postremis adolescit fructibus. 27. Nos quoque aevi rudes, sensus habemus infantiam: sed mutati in annos ingenii rudimenta deponimus. Dicant igitur in suis omnia manere debuisse principiis; mundum tenebris obductum, quia splendore solis illuxerit, displicere. Et quanto gratius est animi tenebras depulisse, quam corporis, fideique jubar emicuisse, quam solis? Ergo 840 et mundi sicut omnium rerum primaeva nutarunt, ut venerabilis canae fidei sequeretur senectus. Quos hoc movet, reprehendant messem; quia sera fecunditas est: reprehendant vindemiam; quia in occasu anni est: reprehendant olivam; quia postremus est fructus. 28. Ergo et messis nostra fides animorum est; Ecclesiae gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Namsi hisaqibarcoluntur auxilio es se nom possunt quo¬
modo possunt uos defendere a quibus non coluntur
Sed maiorum inquit seruandusestritus. quid quod
omnia postea in melius profeerunt mundus ipse
qui uel primum coactis elementorumper in ane
seminibus tenero orbe concreuerat uel confuso ad¬
huc indigesti oreris caligabat horrorenonnepos¬
tea distincto caelimaris terrarumq discrimi¬
ne rerum formas quibusspecio sus uidetur
accepit: exutae umentibus tenebris nouum
terrae: siupuere solem dies in exordio non ro¬
fulg& sed in procersi temporir. incremento
luminismicat & caloris exaestuat luna insa
quae proph&icisora culirspecier eclesiae figu¬
ratur cum primum resurgens inmenstruas
reparatur a&ates. tenebris noctis absconditur.
paulatimq: cornua sua complens ueleregiono
solis absoluens clarisplendore fulgoris inruci¬
lat : Exerceri in fructus terrae antea nes ciebant.

Expanded text:
Nam si iis a quibus coluntur, auxilio esse non possunt; quoNam si iis a quibus coluntur, auxilio esse non possunt; quomodo possunt vos defendere, a quibus non coluntur? 23. Sed majorum, inquit, servandus est ritus. Quid quod omnia postea in melius profecerunt? Mundus ipse, qui vel primum coactis elementorum per inane seminibus, tenero orbe, concreverat, vel confuso adhuc indigesti operis caligabat horrore; nonne postea distincto coeli, maris, terrarumque discrimine, rerum formas quibus speciosus videtur, accepit? Exutae humentibus tenebris novum terrae stupuere solem. Dies in exordio non refulget, sed in processu temporis incremento luminis micat, et caloris exaestuat. 24. Luna ipsa, qua propheticis oraculis species Ecclesiae figuratur, cum primum resurgens in menstruas reparatur aetates, tenebris nobis absconditur: paulatimque cornua sua complens, vel e regione solis absolvens, clari splendore fulgoris irrutilat. 25. Exerceri in fructus terrae ante nesciebant:
Abbreviated transcription (Latin):
bus: Degallis quidloquarsolitoditioribus fru¬
mentum pannomae quod non seuerant uendi¬
derunt & secundare tia fertilitatis suacno¬
uit inuidiam: Nam queso lebat tutior esse
ieiunio fecunditate hostem in se excitauit ligu¬
riam uenetiasq autumni frumenta pauerunt:
Ergonec illes acrilegio annus exaruit& istefider
fructibus annus effloruit : negent &iam qđ
largo feto ui nea eredunda uerint : Itaq & mes¬
sem̃ faeneratam recepimur & liberalioresuin¬
demiae beneficia possi demus: Postremur
super est & maximus locus utrum ea quauo¬
bis profuerint imperatores restituere subsi¬
dia debeatis: Ait enim uos defendata nobis
colantur hocest fidelis simiprincipis quod
ferre nom possumur quia ex probrant nobis
uro se nomine diiȩsuis supplicare. & uobir non man¬
dantibus sacrilegium immane commit tunt
dissimulationem pro consensu interprecantes sibi
habeanc praendiasua suossi possunt illa defendam:

Expanded text:
bus. De Galliis quid loquar solito ditioribus? Frubus. De Galliis quid loquar solito ditioribus? Frumentum Pannoniae, quod non severant, vendiderunt: et secunda Rhetia fertilitatis suae novit invidiam; nam quae solebat tutior esse jejunio, fecunditate hostem in se excitavit: Liguriam Venetiasque autumni frumenta paverunt. Ergo nec ille sacrilegio annus exaruit, et iste fidei fructibus annus effloruit. Negent etiam quod largo fetu vineae redundaverint. 839 Itaque et messem feneratam recepimus, et liberalioris vindemiae beneficia possidemus. 22. Postremus superest et maximus locus, utrum ea quae vobis profuerint, imperatores, restituere subsidia debeatis; ait enim: Vos defendant, a nobis colantur. Hoc est, fidelissimi Principes, quod ferre non possumus; quia exprobrant nobis vestro se nomine diis suis supplicare, et vobis non mandantibus, sacrilegium immane committunt, dissimulationem pro consensu interpretantes. Sibi habeant praesidia sua: suos si possunt, illa defendant.
Abbreviated transcription (Latin):
quam culpa : Non estigitur idonea quaetantã
egritudinem mundi fallentis causa constrinxe¬
rit : ut uirentibus segetibus subita spes ann ad¬
ultamoreretur: et certe anteplurimos annos
templorumiura toto orbe sublata sunt modo ne
daemum diis gentilium uenit inmentem suas
in iuria sultire: propterea nec adsueto cursu
nilus intum uit ut urbicorum sacerdotum dis¬
pendi auindicar& quinon uindicauit suorum
Estotamen si superiore annodeorum suorum in¬
iurias uindicatas putantcur praesentian no
contemptui fuere : lamenim necherbarum
uulsis radicibus rusticana plespascitur. necbacae
siluestris explorat solacia neccibum desentibus
rapit sed operum la&a felicin dum mersessuas
et ipsamiratur expleuit uoti sati&ate ieiuniũ
usurarios nobis reddidit terra prouentur: Quis
ergo tam nouus humanir usibus uices stupatt
annorio& tamen &iam superiore annople¬
rasque nouimus prouinciar redindassefrugi¬

Expanded text:
quam culpa? Non est igitur idonea, quae tantam quam culpa? Non est igitur idonea, quae tantam aegritudinem mundi fallentis causa constrinxerit; ut virentibus segetibus subito spes anni adulta moreretur. 19. Et certe ante plurimos annos templorum jura toto orbe sublata sunt: modone demum diis gentilium venit in mentem suas injurias ultum ire? Propterea nec assueto cursu Nilus intumuit, ut Urbicorum sacerdotum dispendia vindicaret, qui non vindicavit suorum? 20. Esto tamen si superiore anno deorum suorum injurias vindicatas putant, cur praesenti anno contemptui fuere? Jam enim nec herbarum vulsis radicibus rusticana plebs pascitur, nec baccae silvestris explorat solatia; nec cibum de sentibus rapit: sed operum laeta felicium, dum messes suas et ipsa miratatur, explevit voti satietate jejunium: usurarios nobis reddidit terra proventus. 21. Quis ergo tam novus humanis usibus vices stupeat annorum? Et tamen etiam superiore anno plerasque novimus provincias redundasse fructi
Abbreviated transcription (Latin):
liebant propter ea chaoniam frugem glandemu¬
tantes. rursus inpecudum pastus & adinfelicis uic¬
tus alimentare uocati concsa quercus amam in
silius miseram solabamur noua uidelic& prodi¬
gia terrarum qua enum quam ante acciderant
cum supersticiogentilis coto orbeferuer& reue¬
ra quando anteuacuir a uenir seges auari uota
lunt a gricolae & spemnisticac plebis quaesita
sulcis frugis herbar distituit & unde graecis oracu¬
la habitas uae quertus nisiquia remedium siluer¬
tris alimoniae calestis religionis donumputarunt :
T alia enim suorum munera credunt deorum: quis
dodon eas arbores nisi gentium populus adorauit:
cumpabulum triste agrinemorum honoredona¬
r& Non est uerisimile quod in dignantes corum dii
id propoena intulertnt quad soletunt placati conser¬
re promunere: Quae autemaequitas ut paucissa¬
cerdo tibus dolentes uictum negatum ipsiomnib:
denegarent cumin lementior ess& uindicta.

Expanded text:
bebant. Propterea Chaonia frugem glande mubebant. Propterea Chaonia frugem glande mutantes, rursus in pecudum pastus, et ad infelicis victus alimenta revocati, concussa quercu, famem in silvis 838 miseram solabantur. Nova videlicet prodigia terrarum, quae numquam ante acciderant; cum superstitio gentilis toto orbe ferveret! Re vera quando ante vacuis avenis seges avari vota lusit agricolae, et spem rusticae plebis quaesita sulcis frugis herba destituit? 18. Et unde Graecis oracula habita suae quercus, nisi quia remedium silvestris alimoniae coelestis religionis donum putarunt? Talia enim suorum munera credunt deorum. Quis dodonaeas arbores, nisi gentium populus adoravit; cum pabulum triste agri nemorum honore donaret? Non est verisimile quod indignantes eorum dii id pro poena intulerint, quod solebant placati conferre pro munere. Quae autem aequitas, ut paucis sacerdotibus dolentes victum negatum, ipsi omnibus denegarent; cum inclementior esset vindicta,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ premaẽ commertia repulturae : Quos gentiler
praecipitarunt maria reddiderunt: fider ista
uictoria est q̃uad & ips iam factamaiorum car
petant quorim gesta condem nant nemoto men
donaria de lubris & ligata haruspicibus dene¬
gauit sola sublata sun praedia quia non religiosac
itebantur. hisquaereligionis ure defenderent:
quinro utuntur exemploturnonutebanturoffi¬
cio : Nihi lecclesia sibinisi fidem possid&: hosredi¬
tus praeb& hosfructus posses sio ecclesiae sump¬
tus est egenorum: Numerent quos redimerint
templacaptiuos qua contulerint alimenta rau¬
peribus quibus exsulibus uiuendi subsidiam inis¬
trauerint: praedaigitur intercepta non iura sunt
Enquod factum quae tristepia renefas fames utai¬
unt publicauindi cauit quia usui omnium profi¬
cere coepit quod proficiebat commodis sacerdotum:
Propter ea ergo de cractis ut aiunt arbusta exuta
corticibus. sucomis erabili deficientium oralam¬

Expanded text:
supremae commercia sepulturae? Quos gentiles supremae commercia sepulturae? Quos gentiles praecipitarunt, maria reddiderunt. Fidei ista victoria est, quod et ipsi jam facta majorum carppetant, quorum gesta condemnant? 16. Nemo tamen donaria delubris, et legata haruspicibus denegavit: sola sublata sunt praedia; quia non religiose utebantur iis, quae religionis jure defenderent. Qui nostro utuntur exemplo, cur non utebantur officio? Nihil Ecclesia sibi, nisi fidem possidet. Hos redditus praebet, hos fructus. Possessio Ecclesiae sumptus est egenorum. Numerent quos redemerint templa captivos, quae contulerint alimenta pauperibus, quibus exsulibus vivendi subsidia ministraverint. Praedia igitur intercepta, non jura sunt. 17. En quod factum, quae triste piaret nefas, fames, ut aiunt, publica vindicavit; quia usui omnium proficere coepit, quod proficiebat commodis sacerdotum. Propterea ergo detractis, ut aiunt, arbusta exuta corticibus, succo miserabili deficientium ora lam
Abbreviated transcription (Latin):
excipitur profanus mullus ultim ae conditionis nulis
prodigus uerecundiac soli ex ominibus dericocom¬
mineuis clauditur a quo solopro omnibus uotum
commmuneius cipitur officium commune dessuotim
mulla legatauel grauium uiduarum nalla cona¬
tio & ubim moribus cul panon de prehenditur tamr
officiomalta prae scribitur quodacerdotibur fam
ligauert dristiana uuidua ual& quodministrir
di nonual& quod ego nonquenarsedit seint quicd
non quaerarcom prehendi maloenim noreta¬
nia minoreres requam gratia sed reserunt ea
quae uel donata uel relicta sunt ecclesiae nonesse
temerata dicant & ipsiquis templis donade tra¬
xeri quod factum est christianis. quaesi factaer¬
sent gentilibus red deretur potius quam in serres¬
tur iniuria. Nuncine daemum iustitia praeten¬
diturã equitas postulatur: ubituncerat istasenten¬
tia cum direptis christianori momnium facultati¬
bus ipso suitaler anbelitus spiritus inuiderent &
nulla sum quamne gatade functir in hiberont

Expanded text:
excipitur profanus, nullus 837 ultimae conditionis, nullus prodigus verecundiae: soli ex omnibus clerico commune jus clauditur, a quo solo pro omnibus votum commune suscipitur, officium commune defertur: nulla legata vel gravium viduarum, nulla donatio. Et ubi in moribus culpa non deprehenditur; tamen officio mulcta praescribitur. Quod sacerdotibus fani legaverit christiana vidua, valet: quod ministris Dei, non valet. Quod ego non ut querar, sed ut sciant quid non querar, comprehendi; malo enim nos pecunia minores esse, quam gratia. 15. Sed referunt, ea quae vel donata vel relicta sunt Ecclesiae, non esse temerata. Dicant et ipsi quis templis dona detraxerit quod factum est christianis. Quae si facta essent gentilibus, redderetur potius quam inferretur injuria. Nunccine demum justitia praetenditur, aequitas postulatur? Ubi tunc erat ista sententia; cum direptis christianorum omnium facultatibus, ipsos vitales anhelitus in viderent, et nullis usquam negata defunctis inhiberent
Abbreviated transcription (Latin):
eaquae fuerunt reposcunt exemplosui ammo¬
nent quantum christiami imperatorer reli¬
gioni quamsequuntur debeant deferre reue¬
rentiae quando gentiles superstitionibus suis
omnia detulerunt dudum coepimus &iam
sequuntur exdusor nos sanguine gloriamur
illos dispendium mou&. nos haecuictoriae
loco ducimur illi in iuriamputant. Nũ quã
nobis amplius contulerunt quam conuerbe¬
rari christianis atque proscribia cnecari
iuberent. praemium fecit religio quod per¬
fidiaputabat esse supplicium. Vid&emag¬
nanimos periniurias perinopiam persup¬
plicium noscreuimus illi cerimonias suas
suaro dicant hoc quinesciunt credere quod
poss&e esse gratuita uirginitar prouocentlu¬
ersqui disfidunt uirtutibus quantastamer
illis uirgines praemia promirra fetas tune¬

Expanded text:
ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admoea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt. 11. Dudum coepimus, et jam sequuntur exclusos. Nos sanguine gloriamur, illos dispendium movet. Nos haec victoriae loco ducimus, illi injuriam putant. Numquam nobis amplius contulerunt, quam cum verberari christianos atque proscribi ac necari juberent. Praemium fecit religio, quod perfidia putabat esse supplicium. Videte magnanimos. Per injurias, per inopiam, per supplicium nos crevimus: illi ceremonias suas mmunitatem suam. Dicant hoc, qui nesciunt credere, quod possit esse gratuita virginitas: provocent lucris, qui diffidunt virtutibus. Quantas tamen illis virgines praemia promissa fecerun
Abbreviated transcription (Latin):
urã nobiitum uospacem diruicstris alimpora¬
toribur obiaeritiꝰ nos psirimperatoribur acro
ruceomeogurur. Vormanumuestrarum ado¬
mus oppe ranoriniuriam ducimur ommnequods
eripotest dm̃patari Nonuult se dr̃ in lapidi¬
bus coli deniq & iam ipsiphilo sophi unu pu
riserunt. Quod siuor ideo dm̃ xp̃mne gatir
quia illum mortuum ese non creditir nesci¬
tis enim quod mors illa carnis fuerit non di¬
uinitatis quae fecitut credentium iamnemo
moriatur. quid uobis inprudentiur qui con¬
tmelio secolitir& honorifice deroratir
urm̃ enim dm̃ lignumputatis. Ocontume¬
lora reuerentia x pmmori potuirse non cre¬
dicis. obonorifica perui cacia seduetera
in quidreddenda sunt altaria simulacris
ornamenta de lubris reporantur. haeca con¬
sorte supers titionis christianur impera¬
tor aram solius christididicit honorare. quid
manuspias et ora fidelia ministerium suis co¬
tur quia corregis in manudiNum quid
imperatorgentilis aram x po leuauit. dum

Expanded text:
os pacem diis vestris ab imperatoribus obsecratis, nos ipsis imperatoribus a Christo pacem rogamus. Vos manuum vestrarum adoratis opera, nos injuriam ducimus omne quod fieri potest, Deum putari. Non vult se Deus in lapidibus coli. Denique etiam ipsi philosophi vestri ista riserunt. 9. Quod si vos ideo Christum Deum negatis; quia illum mortuum esse non creditis nescitis enim quod mors illa carnis fuerit, non divinitatis, quae fecit ut credentium jam nemo moriatur quid vobis imprudentius, qui contumeliose colitis, et honorifice derogatis; vestrum enim Deum lignum putatis. O contumeliosa reverentia! Christum mori potuisse non creditis. O honorifica pervicacia! 10. Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cotur; quia cor regis in manu Dei . Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum
Abbreviated transcription (Latin):
ritus est bestiarum cruores pergi. quid
in mortuis pecudibur quaeritis dĩuoces ue¬
nite & discite interris celestemmilitiam.
hicuiuimus & illicmilitamus. Caedimyste¬
rium doceat meds̃ ipsequi condidit non ho¬
moquis e in sumignorauit. Eui magis dedõ
quam dõ credam quo mot rnum uobiscre¬
derequi fateminiuosignorare quod colitir
uno in quititinere non potest perueniri

Expanded text:
ritus est bestiarum cruore respergi. Quid in mortuis pecudibus quaeritis Dei voces? Venite, et discite in terris coelestem militiam: hic vivimus, et illic militamus. Coeli mysterium doceat me Deus ipse, qui condidit: non homo, qui se ipsum ignoravit. Cui magis de Deo, quam Deo credam? Quomodo possum vobis credere, qui fatemini vos ignorare quod colitis? 8. Uno, inquit, itinere non potest perveniri
Abbreviated transcription (Latin):
Lic tori&ipse fugit pauidus.
Ec ceniuem glacialis hiems
Ingeri & tegit omneforũ
Nombrategit simuleulaliȩ
Axe iacentia subgelido
Pallioli uice linteoli
edatamor lacrimantũ hominũ
Quic elebrare suprema solent.
F lebilecedat & officium.
Ipsa elementa iubentedõ
Ex sequias tibi uirgo ferunt
dnclocus emeritaẽ tumulo
Clalra colonia u&tonie
Quam memorabilis amnisana
Preterit. &uiridanter a pax
Curgite moenia pulchralauit
Iic ubi marmore ꝑspicuo
A trialuminat almanitor.
Etperegrinus &indigena
Reliquias cineres que sacros
Seruat humus ueneranda sinu
ectacorusca suꝑrutilant
Dela que aribus aureolis.
Saxaq caesic solũ uariant.
Floribur utro sulenta putes
Pratarub escere multimo dis
Carpite purpureas uiolas.
Sanguineosq crocos mette.
Non car& his genitalis hiems
Laxat &ierua tepens glacies.
Ploribus utcumul& calathos
stacomantibus efoliis
Munera uirgo puerq date
Astego serta choro in medio
Texta feram pede dac tilico.

Expanded text:
lictor et ipse fugit pavidus. lictor et ipse fugit pavidus. ecce nivem glacialis hiems ingerit et tegit omne forum, membra tegit simul Eulaliae axe iacentia sub gelido pallioli vice linteoli. cedat amor lacrimantum hominum, qui celebrare suprema solent, flebile cedat et officium: ipsa elementa iubente Deo exequias tibi, virgo, ferunt. nunc locus Emerita est tumulo, clara colonia Vettoniae, quam memorabilis amnis Ana praeterit et viridante rapax gurgite moenia pulchra lavit. hic, ubi marmore perspicuo atria luminat alma nitor et peregrinus et indigena, reservat humus veneranda sinu. tecta corusca super rutilant de laquearibus aureolis saxaque caesa solum variant, floribus ut rosulenta putes prata rubescere multimodis. carpite purpureas violas sanguineosque crocos metite, non caret his genialis hiems, laxat et arva tepens glacies, floribus ut cumulet calathos. ista comantibus e foliis munera, virgo puerque, date. ast ego serta choro in medio texta feram pede dactylico,
Abbreviated transcription (Latin):
Iec sine fl&ibus & gemitu
Leta canehat & intrepida:
Dirus ab est dolor & animo.
Hembraque picta cruore nouo
Fonte cutem recalente lauant
ltima carnificina dehinc
Non laceratio uulnifica
Crate tenus nec arata cutis.
Flamma sed undiq lãpadibus
In latera sthomacũq furit
rinis odorus ut in iugulos
Fluxerat in uolitans umeris
Q uopudibunda pudicitia
Virgeneusq: later & honos
Tegmine uerticis opposito
lam macrepans uolatin faciẽ:
Perque comas uegetata caput
Occupat &u peratq apicẽ
Hirgocitum cupiens obitũ
App&it & bibit orerogum
micat in de colũba repens
Martẏris osniue candidior
Visa trelinquere &as trasequi
Spiritus hic erat eulalię
Lacte olus ceber in nocuus
Colla fluunt ab eunte anima.
Etrogus igneus emoritur.
Paxdatur artibus & aminis.
Flatus in & here plaudita uans
Templaq celsa p&it uolucer
Lidit & ipse satelles auem
Feminȩ abore mea repalã.
Obstufectus & attonitus
Prosilit & sua gesta fugit

Expanded text:
haec sine fletibus et gemitu haec sine fletibus et gemitu laeta canebat et intrepida; dirus abest dolor ex animo, membraque picta cruore novo fonte cutem recalente lavant. ultima carnificina dehinc, non laceratio vulnifica, crate tenus nec arata cutis, flamma sed undique lampadibus in latera stomachumque furit. crinis odorus ut in iugulos fluxerat involitans umeris, quo pudibunda pudicitia virgineusque lateret honos, tegmine verticis opposito, flamma crepans volat in faciem perque comas vegetata caput occupat exsuperatque apicem; virgo citum cupiens obitum appetit et bibit ore rogum. emicat inde columba repens martyris os nive candidior visa relinquere et astra sequi; spiritus hic erat Eulaliae lacteolus, celer, innocuus. colla fluunt abeunte anima et rogus igneus emoritur; pax datur artubus exanimis, flatus in aethere plaudit ovans templaque celsa petit volucer. vidit et ipse satelles avem feminae ab ore meare palam, obstupefactus et adtonitus prosilit et sua gesta fugit,
Abbreviated transcription (Latin):
D rosequitur geperisq tui
Ingemit anxia nobulitas
Flore quod occidis in tenero
Proxima do tibur &thalamo
NVon mou& aurea pompatoru
Non pi&as ueneranda senũ
Quos temeruna debilitas :
E c ceparata minis teria
Exeruciabilis gicuĩ
Autgladio feriere caput.
Aut lani abere membraferis
A ut facibus data fumi ficis
Flebiliter que ululi indatius
Incinerer resoluta flues.
Iuec rogo quis labor ẽ fugere
S imodicũ salis eminulis
Turis &exiguũ digitis
T angere uirgo benignauelis.
Penagrauis ꝓcul a fuerit
Martyradista nihil sed enĩ
Infremit an quetira nni oculos
S puta iacit. sionula cradehinc
Dissipat inpositãq molã
Turibulis pede ꝓͥsubigit:
ec mora carnificer gemini
Lunc eapectora dilacerant.
Etlatus ungula iurgineũ
Pulsatutrimq & ados sasecat
Fulalia numerante notas.
criberi secce mihi. domine.
Quã iuuat hosapicies legere
Quitua xp̃e tropłꝰ eanotant
Nomen&ipsa sacrũ loquitur
Purpura sanguinis eliciti.

Expanded text:
s prosequitur generisque tui s prosequitur generisque tui ingemit anxia nobilitas, flore 1 quod occidis in tenero, proxima dotibus et thalamis. non movet aurea pompa tori, non pietas veneranda senum, quos temeraria debilitas? ecce parata ministeria excruciabilis exitii: aut gladio feriere caput, aut laniabere membra feris, aut facibus data fumificis flebiliterque ululanda tuis in cineres resoluta flues. haec, rogo, quis labor est fugere? si modicum salis eminulis turis et exiguum digitis tangere, virgo, benigna velis, poena gravis procul afuerit.’ martyr ad ista nihil; sed enim infremit inque tyranni oculos sputa iacit, simulacra dehinc dissipat inpositamque molam turibulis pede prosubigit. nec mora, carnifices gemini iuncea pectora dilacerant et latus ungula virgineum pulsat utrimque et ad ossa secat Eulalia numerante notas. ‘scribens ecce mihi, Domine, quam iuvat hos apices legere qui tua, Christe, tropaea notant! nomen et ipsa sacrum loquitur purpura sanguinis eliciti.’
Abbreviated transcription (Latin):
Queritir omis erandamanus
Chirirti colũ genustenegosum
Demonicis inimica sacris.
Ido la protero subpedibus.¬
E ectore &oredm̃ fateor
Isis apollo uenus nihilest.
Hic manuum quia fac ta colit
Friuula utraq: & utraq nihil
Maxiruanus opũ dñs utau
÷ttamenipse cliens lapidũ
Prortituat: uoueatq suiss
Numinibus caput ipse suũ.
Pec tora cur generosa quatit.
ux bonus arbiter egregius
Sanguine pascitur in nocuo
Corporibus quepiis bihians
Muscera sobriadi lacerart.
Gaud& & & cruciarefidem
rgo age tortora dureseca
Diuide membra coactaluto.
Soluererem fragilem facile est.
N. on penetrabitur interior
Exagitante doloreanimus
Ialibus excitus infurias
Pruetor au rape prȩcipitẽ
Lictor &obrue supplicus.
Sentiat erse deos patrios.
N ec leue principis imperiũ.
Quã cuperem tamen antenecẽ
Sipotis ẽ reuocare tuam
Lorua puellula nequitiem
R espice gaudia quantametas.
Que tibi fert genialis honor
elacrimis labefacta domi¬

Expanded text:
quaeritis, o miseranda manus, quaeritis, o miseranda manus, Christicolum genus? en ego sum daemonicis inimica sacris, idola protero sub pedibus,e et ore Deum fateor. Isis, Apollo, venus nihil est,hic manuum quia facta colit, frivola utraque et utraque nihil. Maximianus, opum dominus et tamen ipse cliens lapidum, prostituat voveatque suis numinibus caput ipse suum: pectora cur generosa quatit? dux bonus, arbiter egregius, sanguine pascitur innocuo, corporibusque piis inhians viscera sobria dilacerat, gaudet et excruciare fidem. ergo age, tortor, adure, seca, divide membra coacta luto. solvere rem fragilem facile est: non penetrabitur interior exagitante dolore animus.’ talibus excitus in furias praetor ait: ‘rape praecipitem, lictor, et obrue suppliciis, sentiat esse deos patrios nec leve principis imperium. quam cuperem tamen ante necem, si potis est, revocare tuam, torva puellula, nequitiam, respice gaudia quanta metas, quae tibi fert genialis honor. te lacrimis labefacta domu
Abbreviated transcription (Latin):
V irgo animosa domiut lateat
Abditarure & ab urbe procul.
Nefera sanguinis in pretium
Morus amore puella ru&
Illaꝑ osa qui &is opem
Degeneri tollera remora
Noc teforer sineterte mou&.
Septã que claus tra fugax aperit
Indeꝑ inuia carpit iter
Ingreditur pedibus laceris
Perloca senta situ &ue pribur
Angelico commitata choro.
Et lic& horrida nox sileat.
Lucis habet tamen illaducẽ
Sic abuit genero sapa trum
Turba colũni ferũ radiũ
Scudere : quite nebros a potens
Noc teuiã face ꝑ rpicua
Prestiut intereunte dͥao
Nonali terpia uirgo uiam
Hoc tesecutar. diem meruit.
Nec tenebris adoꝑta fuit¬
R egna canopica cũ fuger&.
Etsuꝑas tra parar& uter
Illagraducita ꝑuigili
Milia multa prius ꝑcigit
Quamplaga pandat eõapolu.
M ane suꝑba tribunal adit.
Fascibus adstat & in medur
Uociferans rogo quid furorẽ
Perdere p̃cipites animas
Et malepro diga corda siui
.S. ternere rasilibus scopolir
Omnipatrem que negare dm̃s

Expanded text:
Virgo animosa domi ut lateat, Virgo animosa domi ut lateat, Abdita rure, et ab urbe procul: Ne fera sanguinis in pretium Mortis amore puella ruat. Illa perosa quietis opem Degeneri tolerare mora, Nocte fores sine teste movet, 946 Septaque claustra fugax aperit, Inde per invia carpit iter. Ingreditur pedibus laceris Per loca senta situ, et vepribus, Angelico comitata choro: Et licet horrida nox sileat, Lucis habet tamen illa ducem. Sic habuit generosa patrum Turba columniferum radium: Scindere qui tenebrosa potens Nocte viam face perspicua Praestitit, intereunte chao. Non aliter pia virgo, viam Nocte secuta, diem meruit, Nec tenebris adoregna Canopica cum fugeret et super astra pararet iter. illa gradu cita pervigili milia multa prius peragit quam plaga pandat Eoa polum; mane superba tribunal adit fascibus adstat et in mediis vociferans: ‘rogo, quis furor est perdere praecipites animas et male prodiga corda sui sternere rasilibus scopulis, omnipatremque negare Deum?
Abbreviated transcription (Latin):
Termine nobilis eulalia
ortis & indolo nobilior
E meritam sacra uirgo suam
Cuius ab ubere progenita est
Os sibus ornat. amore colit
Proximus occiduo locus est
Qui tulit hoc decus egregiũ.
Vrbepotens populis locuples
Sed mages angune martyrii.
Uirgineoq. potens titulo
ur riculis tribus ad que nouẽ
Tris hiemes quater attigerat.
Cumcrepitante piratrepios
Terruit aspera carnifices.
Suppliũ sibi dulcerata
am dederat prius indiciũ
Tenderesepatris ad soliũ.
N ec sua membra dicatatoro
I psacrepundia reppulerit :
Ludere nescia pusiola
pernere sucina flererosas
Fulua munilia respuere.
Oreseuera moderta gradu
Moribus &nimiũ teneris
Caniciem meditata senũ
Astubise furiata luis
Excitat in famulos domini.
Chrirti colasq cruenta iub&
Turacremare iecurpecudis
Mortiferis adolere deis
nfremuit sacer eulaliue
Turbida frangerebella parat.
Etrudepectus anhela dõ
Femina prouocat armauirũ
Sedpiacura parentis agit

Expanded text:
Germine nobilis Eulalia, 942 Mortis et indole nobilior, Emeritam sacra virgo suam, Cujus ab ubere progenita est, Ossibus ornat, amore colit. Proximus occiduo locus est, 943 Qui tulit hoc decus egregium, Urbe potens, populis locuples: Sed mage sanguine martyrii, Virgineoque potens titulo. Curriculis tribus atque novem Tres hyemes quater attigerat, Cum crepitante pyra trepidos Terruit aspera carnifices, Supplicium sibi dulce rata. Jam dederat prius indicium, Tendere se Patris ad solium, Nec sua membra dicata toro: 944 Ipsa crepundia reppulerat, Ludere nescia pusiola. Spernere succina, flare rosas, Fulva monilia respuere: Ore severa, modesta gradu, Moribus et nimium teneris Canitiem meditata senum. Ast ubi se furiata lues 945 Excitat in famulos Domini, Christicolasque cruenta jubet Thura cremare, jecur pecudis Mortiferis adolere deis, Infremuit sacer Eulaliae Turbida frangere bella parat, Et, rude pectus anhela deo, Femina provocat arma virum. Sed pia cura parentis agit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ni tu xp̃e potens manum
Dextro numine porrigas
Facundioris ut imp&is
Non me fluctibus obruat
Sed sensim gradiens uadis
Insis tam flutantibus
actenus & ueterum cunabula prima deorum.
EIt causas quibus error hebes conflatus in orbe est

Expanded text:
ni tu, Christe potens, manum ni tu, Christe potens, manum dextro numine porrigas, facundi oris ut inpetus non me fluctibus obruat, sed sensim gradiens vadis insistam fluitantibus. Hactenus et veterum cunabula prima deorum et causas quibus error hebes conflatus in orbe est
Abbreviated transcription (Latin):
Haec niraciri cei
Uectores pauidi stupent
Solus nontrepidi petrus
Ag. iscit dm̃n ol
Terreo & maris inri.
Su us omni potenaue est
Plartis aequora: .i dere
Tendit subpliciter manus
Notum subsidium rogat
As tilleplacide adnuens
Puppi utdesiliat rib&
Ius sis obsequitur p&rus
Seduestigia fluctibus
Summis tinguere coeperat
Et lapsante gradupedes
Pes sum mergere lubricos
Mortalem deus increpat
Quo dsit non stabili fide
Nec calcare fluentia
Nec xp̃m ualeat sequi
Ium dextra famuli m leuat
Sistitq & doc& ingredi
Tergum pertumi dum fr&i
Sic me tuta silentia
Egressum dubus loquax
Infert lingua pericud :
Nonutdiscipulum : etni
Lidentem merito & fide
Sedquemculpa frequens leueriae
Voluat per sr&a naufragum
Sumplane temerarius
Qui noctis mihicons cius
Quamuite intenebris ago
Pup penin credere fluctibus
Tanti nonti meam iuri
Quo nunc nemo di sertior
Exultat fremit intonat
Uentisque elo qui tu m&
Cui uersare facillimumest
Irac tande in docilem ratis

Expanded text:
Haec miracula ceteri vectores pavidi stupent, solus non trepidus Petrus agnoscit Dominum poli terraeque et maris invii, cuius omnipotentiae est plantis aequora subdere. tendit suppliciter manus, notum subsidium rogat. ast ille placide adnuens puppi ut desiliat iubet. iussis obsequitur Petrus, sed vestigia fluctibus summis tingere coeperat et lapsante gradu pedes pessum mergere lubricos. mortalem Deus increpat quod sit non stabili fide nec calcare fluentia nec Christum valeat sequi. tum dextra famulum levat sistitque et docet ingredi tergum per tumidum freti. sic me tuta silentia egressum dubiis loquax infert lingua periculis, non, ut discipulum Petrum, fidentem et merito et fide, sed quem culpa frequens levem volvat per freta naufragum. sum plane temerarius, qui noctis mihi conscius quam vitae in tenebris ago, puppem credere fluctibus tanti non timeam viri; quo nunc nemo disertior exultat, fremit, intonat, ventisque eloquii tumet: cui mersare facillimum est tractandae indocilem ratis,
Abbreviated transcription (French):
Uimon que muocitant p&rum
Summus discipulus dĩ
Lucis forte subexitu
Cum ues per croceus rub&
Curuam uulserat ancoram
aptans flamino .l. eis
Ettr ns nare uolans si &i m

Expanded text:
imon, quem vocitant Petrum, summus discipulus Dei, lucis forte sub exitu, cum vesper croceus rubet, curvam vulserat ancoram captans flamina linteis et transnare volens fretum
Abbreviated transcription (Latin):
angius ab interno uenarum fonte patentes
Uias secutis deserit precor dia
otquefora minibus penetrati corporis exit
Librarum anhelans illeuitalis calor
ec sunt queliquidis expressa coloribus hospes
Miraris iftaest cassianigloria
uggere si quod habes iurtũ uelamabile uotũ
pes siquatibi est siquid intus aestuas
udit crede preces martys prosperimus om̃s
Ratasque red dit quas uid& probabiler
areo conplector tumulum lacrimas quoq. stundo
Alter tepescit ore saxum pectore
unc arcanamei ꝑcenseo cunc talaborir
Tunc quod petebam quod timebam murmuro
tpost terga do mum dubia subserte relictã
Etspem futuri fortenutantem boni

Expanded text:
sanguis ab interno venarum fonte patentes sanguis ab interno venarum fonte patentes vias secutus deserit praecordia, totque foraminibus penetrati corporis exit . fibrarum anhelans ille vitalis calor, haec sunt, quae liquidis expressa coloribus, hospes, miraris, ista est Cassiani gloria, suggere si quod habes iustum vel amabile votum, spes si qua tibi est, si quid intus aestuas. audit, crede, preces martyr prosperrimus omnes, ratasque reddit quas videt probabiles.’ pareo, conplector tumulum, lacrimas quoque fundo, altar tepescit ore, saxum pectore. tunc arcana mei percenseo cuncta laboris, tunc quod petebam, quod timebam murmuro, et post terga domum dubia sub sorte relictam et spem futuri forte nutantem boni.
Abbreviated transcription (Latin):
ste precor fortes & iuncite uiribus annos
Quodde fit a euosuppleat crudelitas
edonale conatus tener infirmusq laborat
Tormenta crescunt dumfatescit carnifex
Quid gemis & clamat quidamtute ipsemagister
Istut de disti ferrum & armastimanus
Red dimus ec cetibi tam milia multa notarum
Quam stando flendo tedocente excepimus
onpotes irasci quod scribimus ipse iubebas
Num quã qui &um dextera ut ferr& stilum
Non peti mus totiens tepreceptore negatas
Aua redoctor iamscholarum ferias
Pungere puncta lib & sulcis que inteixere sulcos
Flexas catenis in pedire uirgulas
mendes lic& inspectos longo ordine uersus
Mendo sa forte siquid errauit micnus
Exerce imperium ius ert tibi plectere culpã
Siquis tuorum tenotauit segnius
alia ludebant pueri ꝑ membra magistri
Nec longa fessum poena soluaebat uirum
Hifficilesq moras anime ac retianacula uitae
Relaxat artus & latebras expedit

Expanded text:
' este, precor, fortes, et vincite viribus annos; ' este, precor, fortes, et vincite viribus annos; quod dent aevo, suppleat crudelitas.' sed male conatus tener infirmusque laborat; tormenta crescunt dum fatiscit carnifex. ' quid gemis? ' exclamat quidam; ' tute ipse magister istud dedisti ferrum et armasti manus. reddimus ecce tibi tam milia multa notarum, quam stando, flendo te docente excepimus. non potes irasci quod scribimus; ipse iubebas numquam quietum dextera ut ferret stilum, non petimus totiens te praeceptore negatas, avare doctor, iam scholarum ferias, pangere puncta libet sulcisque intexere sulcos, flexas catenis inpedire virgulas. emendes licet inspectos longo ordine versus, mendosa forte si quid erravit manus. exerce imperium: ius est tibi plectere culpam, si quis tuorum te notavit segnius.' talia ludebant pueri per membra magistri, nec longa fessum poena solvebat virum, difficilesque moras animae ac retinacula vitae relaxat, artas et latebras expedit,
Abbreviated transcription (Latin):
incitur post terga manus spoliatus amictu
Ad estacutis agmen armatum stilis
uantum quisq odiitacita conceperat ira
ffudit ardens felle tan dem libero
oniciunt aliifragiles in queora tabellas
Frangunt relisa frontelignum dissilit
uxacrepant cerata genis in pactaruentis
Rub & que abictu curta & humens pagina
nde alii stimulos & acumina ferrea iuibrant
ua parte aratis cera sulcis scribitur
t quasecti apices abolentur &equoris hyrti
Rursus nites cens innouatur area
Linc foditur xp̃iconfessor &inde secatus
Parsuiscus intratmolle pars scindit cutem
mnia membra manus pariter fixereducente
Tondemq gutte uulnerũ stillant simul
aiortortor erat qui summa pupugerat infans
Quã qui pro funda per forarat uiscera
lle leuis qm̃ ꝑ cussor morte negata
Seuire solis scit dolorum spiculis
Iic quanto interius uitalia condita pulsat
Plusdat medelle dumnecem prope applicat

Expanded text:
vincitur post terga manus spoliatus amictu, vincitur post terga manus spoliatus amictu, adest acutis agmen armatum stilis. quantum quisque odii tacita conceperat ira, effundit ardens felle tandem libero, coniciunt alii fragiles inque ora tabellas frangunt, relisa fronte lignum dissilit, buxa crepant cerata genis inpacta cruentis rubetque ab ictu curta et umens pagina. inde alii stimulos et acumina ferrea vibrant, qua parte aratis cera sulcis scribitur, et qua secti apices abolentur et aequoris hirti rursus nitescens innovatur area. hinc foditur Christi confessor et inde secatur; pars viscus intrat molle, pars scindit cutem, omnia membra manus pariter fixere ducentae, totidemque guttae vulnerum stillant simul, maior tortor erat qui summa pupugerat infans, quam qui profunda perforarat viscera; ille, levis quoniam percussor morte negata saevire solis scit dolorum spiculis, hic, quanto interius vitalia condita pulsat, plus dat medellae dum necem prope applicat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nonẽ in anis aut anilis fabula
istorie pictura refert que tradita libris
epr is magister lit terarũ sederat
Perba notis breuibus conprendere cuncta peritus
Rapumque punctis dicta prepetibus sequi
spera non nũquã precepta & trista uisa
Inpube uulgus mouerant ira&m&u
octor amarus enim discenti semꝑ efybo
Nec dulcis ulli disciplina infanciȩ est
ccefidem quatiens tempestas saeua premebat
Plebemdicatam christiane gloriue
xtrahitur coetu emedio moderator alũ ni
Sregis quodaris supplicare spreuerat
oenarum artifici querenti quod genus artis
Virnoss& alto tam rebellis sp̃u
espondens agmen tenerũ acpuerile gubernat
Fictis notare uerba signis imbuens
ucite conclamat captiuum ducite & ultro
Donetur ipsis uerberator paruulis
tlib& inludant lacerent in pune manusq.
Tinguant magis triferiatas sanguine
udum discipulis uolupe est ut pruebeat ipse
Doctor seuerus quo snumis coercuit

Expanded text:
non est inanis aut anilis fabula;non est inanis aut anilis fabula;istoriam pictura refert; quae tradita libris,Septus magister litterarum sederat. Verba notis brevibus comprendere cuncta peritus, 1054 Raptimque punctis dicta praepetibus sequi. Aspera nonnunquam praecepta, et tristia visa Impube vulgus moverant ira et metu. Doctor amarus enim discenti semper ephebo, Nec dulcis ulli disciplina infantiae est. Ecce, fidem quatiens tempestas saeva, premebat Plebem dicatam Christianae gloriae. Extrahitur coetu e medio moderator alumni 1055 Gregis, quod aris supplicare spreverat. Poenarum artifici quaerenti, quod genus artis Vir nosset, alto tam rebellis spiritu; Respondent: Agmen tenerum, ac puerile gubernat, Fictis notare verba signis imbuens. Ducite, conclamat, captivum: ducite, et ultro Donetur ipsis verberator parvulis. Ut libet, illudant, lacerent impune, manusque Tingant magistri feriatas sanguineludum discipulis volupe est ut praebeat ipse doctor severus quos nimis coercuit.'
Abbreviated transcription (Latin):
Quid possis probat amnicus
Tuiuectat silicem liquor
Hoc iam quod suꝑ est cedo
Quo nilest preciosius
Irantem simul alitus
Etuox deserit & calor
Scandit spiritus ardua
Fitpondus graues ax eum
Corpus suscipiunt aquue
FORO CORNELIENSIS¬
ylla forum statuit cornelius hoc ita liurbem
Mocant ab ipso conditoris nomine
Hic mihi cũ p&erem tereũ maxima roma
Spes est orbata pros perum xp̃m fore
Stratus humitu mulo aduol uebar quẽ sacerornat
Martirdicato cassianus corpore
Hum lacrimans mecũ reputo meauulnera & om̃s
itȩ labores acdororum acumina
rexi acelum faciem stetit obiua contra
Fucis colorum pictamago martyris
lagas millegerens totos lacerata ꝑ artus
Ruptam minutis priae ferens punctis cutem
nnumeri circum pueri miserabileui su
Confossa paruis membra figebant fulis
nde pugillares soliti percurrere caeras
S chola remur mur adnotantes scripserant
edituus consultus ait quod pros picis hospes

Expanded text:
quid possis probat amnicus, quid possis probat amnicus, qui vectat silicem, liquor, hoc iam quod superest cedo, quo nil est pretiosius s, mori.’ orantem simul halitus et vox deserit et calor; scandit spiritus ardua, fit pondus grave saxeum, corpus suscipiunt aquae. Forocorneliensis. Sylla Forum statuit Cornelius; hoc Itali urbem vocant ab ipso conditoris nomine, hic mihi, cum peterem te, rerum maxima Roma, spes est oborta prosperum Christum fore. stratus humi tumulo advolvebar, quem sacer ornat martyr dicato Cassianus corpore. dum lacrimans mecum reputo mea vulnera et omnes vitae labores ac dolorum acumina, erexi ad caelum faciem, stetit obvia contra fucis colorum picta imago martyris plagas mille gerens, totos lacerata per artus, ruptam minutis praeferens punctis cutem, innumeri circum pueri, miserabile visu, confossa parvis membra figebant stilis, unde pugillares soliti percurrere ceras scholare murmur adnotantes scripserant. aedituus consultus ait: ‘quod prospicis, hospes,