comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut li bidim siiuaᵗ neꝙ os nouus hic eoror net plebeurs scd antiqus et illus¬
toiuĩ pisemas et uiuaria ostrearũ primꝰ instituit sergius orata baid:¬
no in lictore E ubidem tempus reliquorũ ꝑisciũ uiuaria incẽpit licmiꝰ
minoena uterq tog nõme seu illud agnome a pisce sortitꝰ en p̃rlare
ribus capiendis et condiendis inq suio uiuarnĩs extruẽdis sũscepenãt
ꝙͣ scipio et paulus in lileranda atq ornãda patria suisq untoriis
ac toiũphis ita penitus uerũ sit quõd quidã ditũt ꝙͣtitate curas ho¬
minũ pene pares quale uero longe impares atq ue mala sempey ex¬
empla mutatorũ turbie asfiuũt sequuti sut licimũ hũe nobiles ui¬
ri philiipus ortensut at lucillus uir aliogum memorabilis qui
uiuario simplici nõ contetus illit ꝓpe neapohm montẽ sandi feat nõ
min̾ore sumptu ꝙͣ quo sibi uillam erexerat requĩs captꝭ pistibur me¬
ditatur fluctu equores faisse eupre claustris instar tr̃aquill porn

Expanded text:
serviatis; neque vero novus hic error nec plebeius, sed antiquus et illustrium. Piscinas ac vivaria ostrearum primus instituit Sergius Orata Baiano in litore; sub idem tempus reliquorum piscium vivaria incepit Licinius Murena, uterque cognomen seu illud agnomen a pisce sortitus. En preclare in piscibus capiendis et condiendis inque suis vivariis extruendis susceperant quam Scipio et Paulus in liberanda atque ornanda patria suisque victoriis ac triumphis. Ita penitus verum fit quod quidam dicunt, quantitate curas hominum pene pares, qualitate vero longe impares. Atque ut mala semper exempla imitatorum turbis affluunt, secuti sunt Licinium hunc nobiles viri: Philippus, Hortensius ac Lucullus, vir alioquin memorabilis, qui vivario simplici non contentus, illic prope Neapolim montem scindi fecit, non minore sumptu quam quo sibi villam erexerat requiem captis piscibus meditatus, fluctu equoreo scisse rupis claustris instar tranquilli portus
Abbreviated transcription (Latin):
foustra s̃dauetis uideris in om̃ibus uamitate et aspla¬
tionem ammi ut unde ꝯauisus fueris fortasse doleas icictirp̃a ex¬
timas t temporis et impense Ga feci michi pistinas Ra Nore
sat qule bines terras lustrare aque etia tentatur et ih nei¬
hosus pistibus tapter erultur Ga pistmas impleui do liberiãte
pestibus absiulisar at neture donĩt quosꝙ llo Lauos iererat

Expanded text:
frustra sudaveris, videbis in omnibus vanitatem et afflifrustra sudaveris, videbis in omnibus vanitatem et afflictionem animi, ut unde gavisus fueris fortasse doleas, iacturam existimans et temporis et impense. Feci michi piscinas. Non satis est gule omnes terras lustrare: aque etiam tentantur et in regno suo piscibus carcer erigitur. Piscinas implevi. Libertatem piscibus abstul
Abbreviated transcription (Latin):
csseñt temia pene par fouctus et impensa enie magno p̃tio longss
moltano mio ses uolatilis et fuguiua felicitas tua est Gaullue¬
aria imulta sut michĩta Non minus in quol ꝙͣ uelin mag
urbe negocn uel ini castris est strepitus nũc examiina fugient
m̃t pugnabũt reges ñc tumitu eas mit iactu pulultes res
egrebit ut salua sit sepe oñia expertꝰ mł profeceris quãdo cum
ditior essẽ coedideris m̃dus siõ pro inde si seruandi scudiun
utielll contuleris mes amabiuã uoces Ga zed colũbis affluo Ra
Acq ap̃u inthalanus siletur per noctem ut urogilius ast mi co¬
lumbabio ante nũꝙͣ uix est aĩal inquietius columbo Ga ꝑlena
micha sut columbariã ta Sũt qui litigent et qui gemãt qui die¬
bus domu fedet noctibus sompnũ spanqũt en magni gaudii ma¬
Iscmas michi extruxisse gaudeo Ra⁊ No puto felicun
dotmigeris ꝙ salonion Cũ te ergo cõuerteris ad und¬
do mpere q̃ e screnut manus tue et ad labores in quisa

Expanded text:
ssent tedia, pene par fructus et impensa erit: magno pretio longimortalis modo, sed volatilis et fugitiva felicitas tua est. Alvearia multa sunt michi. Non minus in quolibet quam vel in magna urbe negotii vel in castris strepitus est: nunc examina fugient, nunc pugnabunt reges, nunc tinnitu eris, nunc iactu pulveris res egebit ut salva sit. Sepe omnia expertus nil profeceris; quin cum ditior esse credideris, nudus sis. Proinde si servandi studium cum melle contuleris mel amarum voces. Sed columbis affluo. Atqui apum in thalamis siletur per noctem, ut Virgilius ait, in columbario autem nunquam. Vix est animal inquietius columbo. Plena michi sunt columbaria. Sunt qui litigent et qui gemant, qui diebus domum fedent, noctibus somnum frangant: en magni gaudii maiscinas michi extruxisse gaudeo. Non puto felicius extruxeris quam Salomon. Cum te ergo converteris ad universa opera que fecerint manus tue et ad labores in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
rbur saliat sset uoliptai pauõne cente cibi qd̃a roine pͥmuis oite¬
diiẽ scicur ortensius orator uio elo quio tarus mori buteds siauos
d molles ue femmna sed qui morũ ꝑluyinos eloqun autem :apos
habet mutatores ua pullos nitrio ta ͦ Impediiẽtũ domu escam
uulpribus aree suffossores quoꝵ ungulir et puluerer soluam sempe

Expanded text:
cibus satiat nec voluptas. Pavonem certe cibi gratia Rome primus occidisse fertur Hortensius orator, vir eloquio clarus, moribus delicatus et mollis ut femina, sed qui morum plurimos, eloquii autem raros habet imitatores. Pullos nutrio. Impedimentum domui, escam vulpibus, aree suffossores, quorum ungulis et pulvereum solum sempe
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentum. hanc uitam leto otio illam tristi negotio incũbe
Q si quando forte cõuulsum casus aliquis aut nature fortune¬
q uis ostenderit. ꝙͣuis id perrarum et uelud inter portenta: nu¬
merandum sit. si tamen accidat. mutare sententia nõ pudedit
et iocundam ociosamq frequentiam solitudini meste at solli¬
cite preferre non metuam. Meq enĩ solitudis solũ nomen.
sed que in solitudine bona sunt laudo. Nec me tam uacui reces¬
sus ⁊ silecum delectant. qua que in hiis habitant. otiũ et liber¬
tas. Neq adeo in humanus sum ut homines oderim quos edicto
celesti diligere iubeor. ut me ip̃m. sed peccata hommũ. et in
primis mea atq in ppłis habitantes curas. et solitudines mes¬
tas odi. De quibus ommibies in fallor significantius agetur

Expanded text:
fundamentum: hanc vitam leto otio, illam tristi negotio incumbere. fundamentum: hanc vitam leto otio, illam tristi negotio incumbere. Quod siquando forte convulsum casus aliquis aut nature fortuneque vis ostenderit, quamvis id perrarum et velut inter portenta numerandum sit, tamen, si accidat, mutare sententiam non pudebit et iocundam otiosamque frequentiam solitudini meste ac solicite preferre non metuam. Neque enim solitudinis solum nomen, sed que in solitudine bona sunt laudo. Nec me tam vacui recessus et silentium delectant, quam que in his habitant otium et libertas: neque adeo inhumanus sum ut homines oderim, quos edicto celesti diligere iubeor ut me ipsum, sed peccata hominum, et in primis mea, atque in populis habitantes curas et solicitudines mestas odi. De quibus omnibus, ni fallor, significantius agetur
Abbreviated transcription (Latin):
impexus placeo. scd sentencis ueris atq cõibus et sermone do-¬
mestico contenties. partim e medio uite huiꝰ. partin ex alte¬
ruis recenti memoria. que legis elicui. Quorũ te ante alios tes¬
tem uoco non dissimilans inter multa quibus ualde me uolente
cogis ut te diligam. illud esse non ultiniũ ꝙ amore solitũdinis
et huic cõuincto libertatis stũdio. uicinam tibi minc et prope
contiguam Romanam quã uocant curiani fugis. ubi non me¬
diocrem forte hodie sortireris grãdũ. si quantũ solitũdo tibi
semper angelica. tantum tumultus ille tartateus placuissẽt
Isus autem sum michi facillime felicitatem folitu¬
dinis ostensurus. si sinuel frequentie dolores. mise¬
riasq monstrauero percurrens actus hominũ quos
uel hec uita pacificos atq transquellos. uel illa tur¬
bidos atꝙ sollictos et hauelantes habes. uniui est eñ hiis õmbus

Expanded text:
impexus placeo; sed sententiis veris atque comunibus et sermone doimpexus placeo; sed sententiis veris atque comunibus et sermone domestico contentus, partim e medio vite huius, partim ex alterius recenti memoria, que legis elicui. Quorum te ante alios testem voco, non dissimulans inter multa, quibus valde me volentem cogis ut te diligam, illud esse non ultimum, quod amore solitudinis et huic coniuncto libertatis studio vicinam tibi nunc et prope contiguam romanam quam vocant curiam fugis, ubi non mediocrem forte hodie sortireris gradum, si quantum solitudo tibi semper angelica, tantum tumultus ille tartareus placuisset. Visus autem sum michi facillime felicitatem solitudinis ostensurus, si simul frequentie dolores miseriasque monstravero, percurrens actus hominum quos vel hec vita pacificos atque tranquillos, vel illa turbidos atque solicitos et anhelantes habet. Unum enim est his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
be solitarie uite laudibus inscripfit. De quo preter
titulum nl teneo. et ꝙ illum in quibusdam uetustis¬
simis codicibus. sic interdum petri damiam opusculis insertum
uidi. ut dubiũ me fecerit an basilii foret an petri. ¶ In hoc ãt
tractatu magna en parte soliuis experientia. ducatũ habui. nec
aliũ ducem querens. nec oblatum admissum. liberiore quidem gres
su. ꝙͣꝙͣ fortassis incauturs sequor ammũ meum ꝙͣ aliena uesti¬
gia. plura ergo aũdies ab hiis/ qui uel plura sunt experti. uel ab
expertis acceperunt. A me nũc audies quod occurut ex tempore
neq ẽm̃ magno studio incubui. neq id necessẽ ratus sum haud
defuturam ueritus memoriam de re uberrima scribenti quod ad
superfitiem saltem eius attinet. sepe michi hactenus agitata
mulcimode familiariterq notissima. Non excussi libros igitur.
neq magnopere stilum compsi. sciens me illum alloqui cui uel

Expanded text:
de solitarie vite laudibus inscripsit, de quo preter de solitarie vite laudibus inscripsit, de quo preter titulum nichil teneo, et quod illum in quibusdam vetustissimis codicibus sic interdum Petri Damiani opusculis intersertum vidi, ut dubium me fecerit an Basilii esset an Petri. In hoc autem tractatu magna ex parte solius experientie ducatum habui, nec alium ducem querens nec oblatum admissurus, liberiore quidem gressu quanquam fortassis incautius sequor animum meum quam aliena vestigia. Plura ergo audies ab his qui vel plura sunt experti, vel ab expertis acceperunt. A me nunc audies quod occurrit ex tempore. Neque enim magno studio incubui, neque id necesse ratus sum aut defuturam veritus materiam, de re uberrima scribenti, quod ad superficiem saltem eius attinet sepe michi hactenus agitata, multimode familiariterque notissima. Non excussi libros igitur neque magnopere stilum compsi, sciens me illum alloqui cui vel
Abbreviated transcription (Latin):
fructus extinguitur. Sẽd non camimꝰ surdis. De hiis ergo
Ali ut libet. ꝙꝙͣ facile consensuros uero erũditor us
atq ora confidam. Quõd si ommes negent tu Iultem uch
non negabis. Nempe qui negantem primus Argueres.
Sit euemet ut et tu in uerbis meis tuam sententiam agnos¬
cas. et ego supremã metam cuiuslibet eloquẽtis attigisse ui¬
dear. auditionis aniiũ mouisse quo uolui. Ioq nulło nego¬
tio. tunc eñi suãdenti magnus est labor quando in suam sen¬
tentiam meitur trahere animũ reluctantem. Contra. quĩo
difficile habet oratio in illius aures uentura qui quod audit
setum conferens. nõ exempli ymaginiem. nõ auctoritatis pondꝰ
non rationis aculeum ut credat. nichil deniq. nisi sui ip̃iũs
testinonium querit. et tacitus dicitita est
Cio quidem sanctos quosdam uiros multa Rme scripsis¬
se. nõĩatum uero magnus ille basilrus librũ pariũ¬

Expanded text:
fructus extinguitur. Sed nos canimus surdis. De his ergo fructus extinguitur. Sed nos canimus surdis. De his ergo alii ut libet, quanquam facile consensuros vero eruditorum animos atque ora confidam. Quodsi omnes negent, tu michi saltem non negabis nempe qui negantem primus argueres; sic eveniet ut et tu in verbis meis tuam sententiam agnoscas, et ego supremam metam cuiuslibet eloquentis attigisse videar, auditoris animum movisse quo volui, idque nullo negotio. Tunc enim suadenti magnus est labor, quando in suam sententiam trahere nititur animum reluctantem; contra, quid difficile habet oratio in illius aures ventura qui, quod audit secum conferens, non exempli imaginem, non autoritatis pondus, non rationis aculeum, ut credat, nichil denique nisi suiipsius testimonium querit, et tacitus dicit: «ita est»? cio quidem sanctos quosdam viros multa hinc scripsisse. Nominatim vero magnus ille Basilius librum parvu
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquen multa similitudine sibi cõiuctum anmiũ
nusꝙͣ acquiescere. Et si em̃ uoluptas tenacissimo
uisco illita blandis ac dulaibus plena sit laqueis fortes tam̃e
custa terram alas detinere diutius non potest. Atqui suie deum
siue nos ip̃os et honesta studia quibus utueq cõsequeniut. siul
conformem nobis querimmis amnm̃̃. a turbis hominũ urbiũ¬
ꝙ turbinbus ꝙͣ longissime recedendũ est. Id sit esse ut dico
leli ip̃i etiam forte non negant qui cõcursu populi multẽ¬
tur et murnure. si mõdo st obruti oͣppressiq falsis opiõibꝰ
non sunt. quin interdum ad se ip̃os redeant. seq ad eelfi
ueri semitam uel reptando conuertant. Quod utinã non
tam multis accideret. Et ut agri multarũq rerũ uiliuĩ
sic saltem excolendi amini mortalibus cura foret ut em
pinguis ager sentibꝰ. sic humanus amucꝰ habundat erro¬
ribus. quibus insi diligenter euuilsi erunt. insi uterq iugi
studio ac labore purgabitur. utruisq supiliter in ip̃o flore

Expanded text:
aliquem multa similitudine sibi coniunctum animum, nusquam acquiescere; etsi enim voluptas tenacissimo visco illita et blandis ac dulcibus plena sit laqueis, fortes tamen circa terram alas detinere diutius non potest. Atqui sive Deum, sive nos ipsos et honesta studia, quibus utrunque consequimur, sive conformem nobis querimus animum, a turbis hominum urbiumque turbinibus quam longissime recedendum est. Id sic esse ut dico, illi ipsi etiam forte non negent qui concursu populi mulcentur ac murmure, si modo ita obruti depressique falsis opinionibus non sunt, quin interdum ad seipsos redeant seque ad excelsam veri semitam vel reptando convertant. Quod utinam non tam multis accideret, et ut agri multarumque rerum vilium sic saltem excolendi animi mortalibus cura foret. Ut enim pinguis ager sentibus, sic humanus animus abundat erroribus, quibus nisi diligenter evulsi erunt, nisi uterque iugi studio ac labore purgabitur, utriusque similiter in ipso flore
Abbreviated transcription (Latin):
modo solitudines amenas. sed uastas etiam et horrendas et
sepe laboriosissimas peregemationes desertis regiomibus uesti¬
gande ueritatis studio quesiuisse. nam docteme eius ac noĩs
successores pictagoreos uolaptatũ procellis expositã frequẽtiã
dechinãtes in solitudine de sertisq locis habitare solitos teste
quoq iheronimo certũ est Que ã democrito fatebitur sse
sibi oculos eruisse. ut et diceret uerũ et ueri hostem populiĩ
non uideret  Seiscitare parinemdem et athalanta mue¬
mes eos nomina propria hys in quibus habitarũt mortibꝰ
reliquisse Ipse ꝓietheus si ueritas requirit᷑ no nega¬
bit huic furisse locũ fabule qua in caucaso religatus edacissi¬
mo uulturi reddendus exponitur quod magrra cũ inrtentiõe
amini nncũbens totus indagini rerũ archanarũ que haud̃ dubie
studiosũ excenuat montis illius solitudinẽ usurpasset sepe

Expanded text:
modo solitudines amenas, sed vastas etiam et horrendas et modo solitudines amenas, sed vastas etiam et horrendas et sepe laboriosissimas peregrinationes desertis regionibus vestigande veritatis studio quesivisse. Nam doctrine eius ac nominis successores pithagoreos, voluptatum procellis expositam frequentiam declinantes, in solitudine desertisque locis habitare solitos, teste quoque Ieronimo, certum est. Quere a Democrito: fatebitur se sibi oculos eruisse, ut et videret verum et veri hostem populum non videret. Sciscitare Parmenidem et Atlanta: invenies eos nomina propria his in quibus habitarunt montibus reliquisse. Ipse Prometheus, si veritas requiritur, non negabit hinc fuisse locum fabule, qua in Caucaso religatus edacissimo vulturi rodendus exponitur, quod magna cum intentione animi incumbens totus indagini rerum archanarum, que hauddubie studiosum extenuant, montis illius solitudinem usurpasset. Sepe
Abbreviated transcription (Latin):
cur. uersus mopes rerũ migabq canoras. quibus usqs ad fasti¬
diũ habundamus sed ees qui si quid cicero ni credimiꝰ fuerũt
semper ip̃is quoq pħis rariores. poetas inꝙͣ ueros quibus inge-¬
mũ sit. ut flaceus ĩdem ait et mens diuinior atqz os magna
sonaturũ et quibus ex merito huiꝰ honor nominis debeatur
hni tales uel pħĩ uel poete qualeni nec unũ digito monstrari
et si multos possi cogitatione michi fingere si quos tamen
uel nostra habet etas/ uel posteritas habitura est. nõ i eͣt urbes
fugient. et solaudines sectabunt᷑. De hys eñ qui fuerũt con-¬
stat platone interroga credo et achãdemiã sũã multũ lauda¬
tis preferet athemis Interroga plotinũ inter pħie professo
res cũ platone principem ut macrobus ait rñdebit campanũ
sibi otiũ de toto orbe sufficere cuiꝰ et si miserabilis sinis tamẽ
electio gloriosa est Percunctare piclagora dicet se nou

Expanded text:
cus, versus inopes rerum nugasque canoras, quibus usque ad fasticus, versus inopes rerum nugasque canoras, quibus usque ad fastidium abundamus; sed eos qui, siquid Ciceroni credimus, fuerunt semper ipsis quoque philosophis rariores; poetas, inquam, veros, quibus ingenium sit, ut Flaccus idem ait, mens divinior atque os magna sonaturum, et quibus ex merito huius honor nominis debeatur. Hi tales vel philosophi vel poete, qualem nec unum digito monstrare etsi multos possim cogitatione michi fingere, siquos tamen vel nostra habet etas vel posteritas habitura est, nonne et urbes fugient et solitudines sectabuntur? De his enim qui fuerunt constat. Platonem interroga: credo Achademiam suam multum laudatis preferet Athenis. Interroga Plotinum, «inter philosophie professores cum Platone principem», ut Macrobius ait: respondebit Campanum sibi otium, de toto orbe, sufficere; cuius etsi miserabilis finis, tamen electio gloriosa est. Percontare Pithagoram: dicet se non
Abbreviated transcription (Latin):
cum feris seu cũ gregibus suis dicas Sed ia¬
Sed iam satis
curiositate haclonge lateq disiuctos mũdi angulos perua¬
hatus sum quorum omniũ noit apud me qui lecta uel audita re-¬
fero. sed apud auctores rerũ primarios fides erit. Ego aũtẽ hiis
Decursis ad clariora et nobis notiora progrĩdior duodecimũ ca
co. nõ istos quos qui cathedrarios primũ dixit. Ille
michi perpropriũ rec nomeri imposuisse uisus est
In chatedris eñi phantiar in actiomibus insanuũt
precipĩt aliis. p̃ceptisq suis pͥrimi obstant primi legibus a se
latis derogant et signiferos se professi. primi ordmes deserunt
primi uirtutis imperio rebellant non hos ergo dico. sed illos ueros
qui semper paucirmĩc nescio au penitus milli fuit qui quod
profitentur exhibeant, amore studiũq fapiẽ eursum et poetas
intelligo. nõ hos quibus contexere uersus sit satis et ut alt flac¬

Expanded text:
cum feris seu cum gregibus suis dicas. cum feris seu cum gregibus suis dicas. Sed iam satis curiositate hac longe lateque disiunctos mundi angulos pervagatus sum, quorum omnium non apud me, qui lecta vel audita refero, sed apud auctores rerum primarios fides erit; ego autem, his decursis, ad clariora et nobis notiora progredior. 12 Quid ergo co, non istos quos, qui cathedrarios primum dixit, ille michi proprium rei nomen imposuisse visus est. In cathedris enim philosophantur in actionibus insaniunt, precipiunt aliis preceptisque suis primi obstant primi legibus a se latis derogant, et signiferos se professi primi ordines deserunt primi virtutis imperio rebellant. Non hos igitur dico, sed illos veros, qui semper pauci, nunc nescio an penitus nulli sint, qui quod profitentur exhibeant amorem studiumque sapientie. Rursum et poetas intelligo, non hos quibus contexere versus sit satis, et, ut ait Flac
Abbreviated transcription (Latin):
dis absũt. uel ab artho. terra multorũ. sed in primis flacu
lirrco carmine nobilis. cuiꝰ et peruetusta fama est et recens
Co siquidem et patrũ memoria. Ianuẽ sũi armata classis
penetrauit. et nper clemens sextus illi patrie principem
dedit quem uidimꝰ hispanorũ et gallorũ regũ mixto sanguie
genciosũ quẽdam uirũ qui meministi enĩ dũ eo die corona
ac sceptio per orbem spectandus meederet. Repente tantus
celo ymber effluxit atq ita domũ madidus rediit ut omen
esset incubuisse illi uero pluuialis et aquose patrie principa¬
tum. Cui quidem in dominio extra orbem sito qualiter successe¬
rit non nou. scio tamen ꝙ multa ferũtur et scribũtur
ueniat gentenillam pre cũctis ferme mortalibus in solitu¬
dine gaudere moribus tamen incultam adeoq nõ absimlem
beluis ut nature magis instinctu ꝙͣ electiene sic̃ agentem
non tamẽ solitarie uiuere ꝙͣ in solitudimbus errare seit

Expanded text:
dis absunt, vel ab Artho, terra multorum sed in primis Flacci dis absunt, vel ab Artho, terra multorum sed in primis Flacci lyrico carmine nobilis, cuius pervetusta fama est et recens. Eo siquidem et patrum memoria, Ianuensium armata classis penetravit, et nuper Clemens VI illi patrie principem dedit, quem vidimus, hispanorum et gallorum regum mixto sanguine generosum quendam virum. Qui, meministi enim, dum eo die corona ac sceptro per urbem spectandus incederet, repente tantus celo imber effluxit, atque ita domum madidus rediit, ut omen esset incubuisse illi vere pluvialis et aquose patrie principatum. Cui quidem in dominio extra orbem sito qualiter successerit non novi; scio tamen quod multa feruntur et scribuntur, conveniat. Ceterum gentem illam pre cuntis ferme mortalibus solitudine gaudere, moribus tamen incultam adeoque non absimilem beluis ut, nature magis instinctu quam electione sic agentem, non tam solitarie vivere quam in solitudinibus errare seu
Abbreviated transcription (Latin):
hos coma probrũ. sexus uterq tondetur. Hinc ad occasũ uersꝰ
transeo phos gallorũ quos inter scriptores crebra mento. driadãs
dixere solitos i specubus ac remotis in saltibus. Docere nobilis¬
simos gentis sapiẽtiã atq facundĩa et naturas rerũ et siderũ
motus et deorũ archana et ĩmortalitate aĩarũ et alterius uite
statũ¬
tatũ Transeo tyłe et hybernẽ quarũ altera scribentiũ ua¬
retate famosissima sed ignõta est / altera uero nocissiua est.
cuiꝰ gentem opũ rerũq euiliũ contemptricem in super agricul¬
ture negligentẽ pascua et siluas incolere compertũ hẽo. cui pro
deliciis otiũ pro sũmis opibus sit libertas. felitem gente dicerẽ
nisi alia si modo uerũ est infanna et morũ malignitate retra¬
herer. Pretereo fortuãtas insulas que extremo sub occiden¬
te. ut nobis et uicimores et notiores. sic ꝙͣ longissime uel ab in¬

Expanded text:
hos coma probrum, sexus uterque tondetur. Hinc ad occasum versus hos coma probrum, sexus uterque tondetur. Hinc ad occasum versus transeo philosophos Gallorum, quorum inter scriptores crebra mentio — druidas dixere — solitos in specubus ac remotis in saltibus docere nobilissimos gentis sapientiam atque facundiam, et naturas rerum, et siderum motus, et deorum archana, et immortalitatem animarum et alterius vite statum. Transeo Thilem et Hibernem, quarum altera scribentium varietate famosissima sed ignota est, altera vero notissima. Cuius gentem, opum rerumque civilium contemptricem, insuper et agriculture negligentem, pascua et silvas incolere compertum habeo, cui pro delitiis otium, pro summis opibus sit libertas. Felicem gentem dicerem, nisi alia, si modo vera est, infamia et morum malignitate retraherer. Pretereo Fortunatas Insulas, que extremo sub occidente, ut nobis et viciniores et notiores, sic quam longissime vel ab In
Abbreviated transcription (Latin):
fluctus maris ab altissima rupe precipitãt. hic percelebris
uite fuis. hoc sepulcri genus exnnũ gentẽ sane hi reliquis
nnocentissimã esse iustissimamq mortaliũq et longioris et
beatioris uite bellorũ expertem ac nesciam iurgiorã otioq semper
pacifico fruentẽ. et inter lucos ac solitudines habitante auꝰ q̃ẽ-¬
tis et pompomiꝰ mellas in cosmographis libris et multi alyĩ me¬
mtnere Addũt pliuiꝰ sedũs solinus curiosissimi taliũ scru¬
tatores gentis alterues. sed uicine et huic ꝑsimilis. mentoĩrẽ
arimpheos quibus sedes nemora. almiẽta sinit bacce. eã gentẽ
seriam et clementem dicũt. habitare aute ubi ripħeorũ montiũ
iuga deficiĩt gentẽ sacram haberi auꝰ auctãs tanta fit. ut ne¬
ter tot feroaissimas nationes. nõ ip̃i solũ sed quicũq ad eos con¬
fucterint. quasi ad templũ aliquod salui iinolatiq sunt apud

Expanded text:
fluctus maris ab altissima rupe precipitant: hic percelebris fluctus maris ab altissima rupe precipitant: hic percelebris vite finis, hoc sepulcri genus eximium. Gentem sane in reliquis certe innocentissimam esse iustissimamque mortalium et longioris et beatioris vite, bellorum expertem ac nesciam iurgiorum, otioque semper pacifico fruentem, et inter lucos ac solitudines habitantem. Cuius gentis et Pomponius Melas in Cosmographie libris et multi alii meminere. Addunt Plinius Secundus et Solinus, curiosissimi talium scrutatores, gentis alterius sed vicine et huic persimilis mentionem, Arimpheos vocant, quibus sedes nemora, alimenta sint bacce. Eam gentem seriam et clementem dicunt habitare autem ubi Ripheorum montium iuga deficiunt; gentem sacram haberi, cuius autoritas tanta sit, ut inter tot ferocissimas nationes non ipsi solum, sed quicunque ad eos confugerint quasi ad templum aliquod, salvi inviolatique sint. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
hosce hommes ad quos cum rex uenerit adorare solitus sit pace¬
ꝙ prouĩtie in illorũ precibus arbitratur sitam. Qui si olim plu¬
res fuerãt quid uetat unũ esse hodie Multa preterea de hiie¬
dici poterãt que persequi longum est Sed qm̃i mu¬
inter singulares solitudinis amicos solitarias etiam ut ita
dicã gentes actingere longe alio mũdi tractu trans aquilonẽ
montes q ripheos. ubi exigente celi ratione nõ nisi unã toto
amno diem adq atq unã noctem ferũt et utrãg se mẽstrem
hiperboream gentẽ esse isdem ꝓpe moribꝰ fanca est ita ꝙ
de nũditate nichil credo ꝓpter ĩmitius celũ eadem tamen
uoluntarie mortis consuetudine . Fed alio genere moriendi
siciet enĩ indi in flãmas eunt. sic hii ubi ut auĩt nõ tediũ
sed satietas. uitel et defideriũ mortis incesserit sertis orna¬
ti lectũ uelut ad festũ. ac solenne pergentes se i proyiõe

Expanded text:
hosce homines, ad quos cum rex venerit, adorare illos solitus sit, pacehosce homines, ad quos cum rex venerit, adorare illos solitus sit, pacemque provincie in illorum precibus arbitretur sitam. Qui si olim plures fuerant, quid vetat unum esse hodie? Multa preterea de hidici poterant, que persequi longum est. Sed quinter singulares solitudinis amicos solitarias etiam, ut ita dicam, gentes attingere, longe alio mundi tractu, trans aquilonem montesque Ripheos, ubi exigente celi ratione nonnisi unam toto anno diem atque unam noctem ferunt, et utranque semestrem, Yperboream gentem esse iisdem prope moribus fama est, nisi quod de nuditate nichil credo propter immitius celum, eadem tamen voluntarie mortis consuetudine pessima, sed alio genere moriendi. Sicut enim Indi in flammas eunt, sic hi ubi, ut aiunt, non tedium sed satietas vite et desiderium mortis incesserit, sertis ornati, letum velut ad festum ac solemne pergentes, se in proximos
Abbreviated transcription (Latin):
et quẽ per om̃a prope dulmmis uenerentur honoribus. cũ ille grande¬
uus mudus. humi recubans nec ip̃is assurgens regibus uix mot̃.
labiis pauca respondeat. Cuiꝰ uoces pro oraculis acceꝑte. magnũ
õuis casus suit solamen. et longissimarũ refrigeriũ uiarũ reges
ip̃os prohibent. qd cũ hiis que fecisse alexandrum legniꝰ satis cõ¬
ueniũt Cũ ad eam quã is in habitat infulant siluã uenerũt. Io¬
litos ex equis desilire. purpureã clamudem exuere. diademata et
anulos et armillas et sceptra deponere. dimssisqz satelletibus
solos aut cũ paucissums electis uiris ad eũ non sine stupore qdã
ingredi atq ad pedes procubuisse uel semel colloquioq digriatũ
esse eterue glorie haberi quod penitus fabulosũ suspicari posse
infi bradaserres ille auꝰ paulo supra menin. Iherommꝰ qz post
eiẽ diceret ꝙ ab hiis inisi qr dicitur breuiꝰ nou abhorret esse ibi

Expanded text:
et quem per omnia prope divinis venerentur honoribus, cum ille grandeet quem per omnia prope divinis venerentur honoribus, cum ille grandevus, nudus humi recubans, nec ipsis assurgens regibus, vix motis labiis pauca respondeat; cuius voces pro oraculis excepte magnum omnis casus sint solamen et longissimarum refrigerium viarum. Reges ipsos perhibent quod cum his que fecisse Alexandrum legimus satis convenit, cum ad eam quam is inhabitat silvam venerint, solitos ex equis desilire, purpuream clamidem exuere, dyademata et anulos et armillas et sceptra deponere, dimissisque satellitibus solos aut cum paucissimis electis viris ad eum non sine stupore quodam ingredi, atque ad pedes eius procubuisse vel semel colloquioque dignatum esse eterne glorie haberi. Quod penitus fabulosum suspicari possem, nisi Bardasanes ille, cuius paulo supra memini, Ieronimusque post eum dicerent quod ab his, nisi quia dicitur brevius, non abhorret: esse ibi
Abbreviated transcription (Latin):
bobus equisq uel cerrs. Ied lupis ac le ombus parẽs dicit acque ardentio¬
re cõuicio mortuoꝵ eciam corporũ sepulcra uinentia.Sit hoc quoq
te sermonis diuersoriũ care aĩo mes pater non inuitꝰ adduxerim qm̃
solitudinẽ tamen ac soletariã uita probo de qua scribens pretereudos non-
credidi. quos hac uita singulariter preꝙ õmbꝰ gloriari solitos accepis¬
semTranseo tamen hãt uelut e regione suspecta ne ducius
insistens tam longinquis i rebus ueris forte falsa permisceã. ꝙͣuis
mĩ etiam dũ hec scribo. non de sint aliqui ex nr̃is quibus nulla ma¬
tio orbem lustrare curiosior. qui asserãt apud nedos esse hominẽ hũs
moribus. incredibili mocentia ac doctrina ad quẽ uisendũ populi ac
reges indorũ plusꝙͣ dici possit huiliter atq suppliciter accẽdant inter¬
cessionẽ apud deu et respon sa ni du biis ac uite con silia petentes

Expanded text:
bobus equisque vel cervis sed lupis ac leonibus pares dicit, atque ardentiobobus equisque vel cervis sed lupis ac leonibus pares dicit, atque ardentiore convitio mortuorum etiam corporum sepulcra viventia. In hoc quoque te sermonis diversorium, care animo mesolitudinem tamen ac solitariam vitam probo, de qua scribens pretereundos non credidi, quos hac vita singulariter preque omnibus gloriari solitos accepissem. Transeo tamen hinc, velut e regione suspecta, ne diutius insistens tam longinquis in rebus veris forte falsa permisceam. Quamvis nunc etiam, dum hec scribo, non desint aliqui ex nostris, quibus nulla natio orbem lustrare curiosior, qui asserant apud Indos esse hominem his moribus incredibili innocentia ac doctrina; ad quem visendum populi ac reges Indorum, plus quam dici possit, humiliter atque suppliciter accedant, intercessionem eius apud Deum et responsa in dubiis ac vite consilia poscentes
Abbreviated transcription (Latin):
cũ alexandro habita in qua nõ illi uni sed uiuerso ꝓpe mo¬
dũ generi humano exprobantur scelerũ imũabiliũ acerui no¬
minatim in explebilis auri sitis inhũana feritas odũi hdmi
cõtemptusꝙ dei puerilis diuitiarũ admiratis femmneusq
mariũ oruatus. tumor amini trenor mortis inconsultꝰ ar¬
petitus glorie. Adhec lingue lapsus. multiloquiũ noane et
loquenti sepe noxiũ phĩa õmis in uerbis seusas in labiis uite
sermo contrarius inconsideratio actionũ pnie proxima infr¬
nita rerũ indigentia per auaritiã muectam affẽctuũ nͥ¬
testina discordia et exterior menbroꝵ multa rebellio młta
morum peruersitas ad atq ante alia cedis amor ac belloꝵ
gtudiũ̃ domestici quoq uictus enormitas preceps ebrietas
et gula sui hostis ac permtes altĩpni ridicula ciborũ conqͥ¬
sitio et in prrmus esus carmũ ubi p̃mordaciter nos nqͥn

Expanded text:
cum Alexandro habita. In qua non illi uni, sed universo propemocum Alexandro habita. In qua non illi uni, sed universo propemodum generi humano exprobrantur scelerum innumerabilium acervi, nominatim inexplebilis, auri sitis, inhumana feritas, odium omnium contemptusque Dei, puerilis divitiarum admiratio, femineusque marium ornatus, tumor animi, tremor mortis, inconsultus appetitus glorie, ad hec lingue lapsus, multiloquium inane et loquenti sepe noxium, philosophia omnis in verbis, sensus in labiis, vite sermo contrarius, inconsideratio actionum penitentie proxima, infinita rerum indigentia per avaritiam invecta, affectuum intestina discordia et exterior membrorum multa rebellio, multa morum perversitas, atque ante alia cedis amor ac bellorum studium, domestici quoque victus enormitas, preceps ebrietas, et gula sui hostis ac pernicies alumni, ridicula ciborum conquisitio, et in primis esus carnium, ubi premordaciter nos non
Abbreviated transcription (Latin):
per os iohamnis aꝑ̃ũ insolentiã hanc retundit ad confessio¬
nem et penitentiã. nos inuitans. hec sunt que offendũt
n hac secta et si nescuis non sũ sene ip̃m qui alexandro in
frontẽ multa cũ libertate restiterit et michi si assit prosua
heresi magnifice responsurũ. Ex diuerso autẽ placet ille cõ¬
temptus mũdi qui iusto maior esse non potest placet libertas
que nulli gentiũ tanta est placet silentul placet otiũ, placz
quies placet intenta cogitatio, placet integritas atq securitas
modo temeritas absit/ placet aĩoꝵ equalitas unaq semper-
frons et nulliꝰ rei timor aut cupiditas placet siluestris habi¬
tatio fontisq uicinitas quẽ ut in eo libro scriptũ est. quasi uber
terre mris incorruptum atq integrũ in os suũ mulgere consue¬
uerat. mouetq me fateor collocutio illa grauessima tũ barg¬
mauoꝵ om̃i tũ precipue dandami de qua paulo ante dicebã

Expanded text:
per os Iohannis apostoli insolentiam hanc retundit ad confessioper os Iohannis apostoli insolentiam hanc retundit ad confessionem et penitentiam nos invitans. Hec sunt que me offendunt in hac secta. Etsi nescius non sim senem ipsum, qui Alexandro in frontem multa cum libertate restiterit, et michi, si adsit, pro sua heresi magnifice responsurum. Ex diverso autem placet ille contemptus mundi, qui iusto maior esse non potest; placet solitudo, placet libertas, que nulli gentium tanta est; placet silentium, placet otium, placet quies, placet intenta cogitatio, placet integritas atque securitas, modo temeritas absit; placet animorum equabilitas unaque semper frons, et nullius rei timor aut cupiditas, placet silvestris habitatio, fontisque vicinitas quem, ut in eo libro scriptum est, quasi uber terre matris incorruptum atque integrum in os suum mulgere consueverat. Movetque me, fateor, collocutio illa gravissima cum bragmanarum omnium tum precipue Dandami, de qua paulo ante dicebam,
Abbreviated transcription (Latin):
niter habitu ac thorũ mersamq homĩs et pecudis intersit nõ quero
tectorũ diuites casus atq aureas riuinas non quero celato argento et
esticãtibus epulis graues mensas nõ nmenror adeo mei sum sed
nt omnibus modũ quero nõ prohibes nneterdũ humi discũbere aut
sopiri ne familiarẽ meũ in probasse uidear qui ait in ep̃lĩs. Cena
breuis uuiat et prope riuũ sompnus in herba. Totũ uero sub diuo
tpis agere nõ tam hominũ ꝙͣ uisorũ uidico ꝙͣus ille se celũ pro
recto totam terrã pro lecto habere glorietur. uerũ hec in grauiorũ
comparatione leuissima dixeris ille peruersus mos mortis anti¬
cipande. ut quasi uita eorũ nõ ab alio ꝙͣ ab eis sit et e statione
corporis in ussu dei abire liceat cum uelint quõd non sosũ xp̃ri
fides detestatur. sed pħorũ quoq clarissime. ut uere demẽtie hoc
sit illud importune superbie est ꝙ se pectin sno habere confie¬
mant seducentes se et mendatio fatiẽtes spiritũ sanctũ qͣ

Expanded text:
nter habitum ac thorum mensamque hominis et pecudis intersit. Non quero tectorum divites casus atque aureas ruinas; non quero celato argento et estuantibus epulis graves mensas — non immemor adeo mei sum —, sed in omnibus modum quero; non prohibeo interdum humi discumbere aut sopiri, ne familiarem meum improbasse videar, qui ait in Epystolis: cena brevis iuvat, et prope rivum somnus in herba. Totum vero sub divo tempus agere, non tam hominum quam ursorum iudico, quamvis ille se celum pro tecto terram totam pro lecto habere glorietur. Verum hec in graviorum comparatione levissima dixeris. Ille perversus mos mortis anticipande, ut quasi vita eorum non ab alio quam ab eis sit, et statione corporis iniussu Dei abire liceat cum velint; quod non solum Cristi fides detestatur, sed philosophorum quoque clarissimi. Ut vero dementie hoc, sic illud importune superbie est, quod se peccatum non habere confirmant, seducentes se et mendacem facientes Spiritum Sanctum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
talibet elemẽtorũ clementia. neq eñ tantũ frigoribus sed
pudori modesti amictus honestate consulitur. ꝙͣuis ut scrip¬
tũ est genitalia uelare soleant. cetera nudi. Non plaeet
incuriositas beluina sompni cibiq nedũ extremũ curiose
uite fugimꝰ in contrariũ relabanur. Placet hac in re ut
in multis ciceroniana temperies. ad hibenda est inquie
mũditia non odiosa neq exquisita nimis tantũq fugiat
agrestem et inhumanã negligentiã. Eadem ratio hũda¬
est uestitus in quo sicut in plerisq rebus mediocritas op¬
tima est. hic inꝙͣ michi uite mõdus placet. sit sompnꝰ
breuis cibus leuis potus facilis humilis toga mõdo aliquid

Expanded text:
talibet elementorum clementia, neque enim tantum frigoribus sed talibet elementorum clementia, neque enim tantum frigoribus sed pudori modesti amictus honestate consulitur; quamvis, ut scriptum est, genitalia velare soleant, cetera nudi. Non placet incuriositas belluina somni cibique, ne dum extremum curiose vite fugimus in contrarium relabamur; placet hac in re, ut in multis, ciceroniana temperies: «Adhibenda» inquit «est munditia non odiosa neque exquisita nimis, tantum que fugiat agrestem et inhumanam negligentiam». Eadem ratio est habenda vestitus, in quo sicut in plerisque rebus mediocritas optima est. Hic, inquam, michi vite modus placet. Sit somnus brevis, cibus levis, potus facilis, humilis toga, modo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
non fuerit imocũdũ detulesse illi regem munera aueũ ar¬
genbũ panes uestes oleũ illũ omnia preter ultiniũ contẽp¬
sisse ꝙ aurũ et argentũ diceret. usq ãdeͦ nullius esse momien¬
ti. ut. nedũ uiri animũ capere. sed ne ullã quãlibet circũuo¬
litantiũ auicularũ ad canẽdũ dultius possent inducere
uestes nõ ut superuatuas respueret. sed ut impedimẽtũ
libertat ac uinculũ abhorreret panẽ ignis quasdem quasi
reliquias irrideret. Sed ne ad unũ regaliũ numerũ cõtep̃¬
tor existeret sũpsisse oleum refert. et mox magna lignorũ
congerie incensa superfudisse flãmaqz clarissima erũpente
per breuiter quidem in onułꝰ oĩ potenti deo grãs egisse qua¬
si hoc illi sacrificii genus esset Et de hoc quidem solitario
sene hactenus de quo ruesum. deq õm ritu gentis illiꝰ quid
in totũ promĩtiem ignoro auditas. nãq illa non placet ꝙͣ¬

Expanded text:
non fuerit iniucundum, detulisse illi regem munera, aurum, arnon fuerit iniucundum, detulisse illi regem munera, aurum, argentum, vestes, panes, oleum. Illum omnia preter ultimum contempsisse, quod aurum et argentum diceret usque adeo nullius esse momenti, ut nedum viri animum capere, sed nec ullam quamlibet circumvolitantium avicularum ad canendum dulcius possent inducere; vestes non ut supervacuas modo respueret, sed ut impedimentum libertatis ac vinculum abhorreret; panem ignis quasdam quasi reliquias irrideret. Sed ne ad unum regalium munerum contemptor existeret, sumpsisse oleum refert et mox magna lignorum congerie incensa superfudisse, flammaque clarissima erumpente, perbreviter quidem ut in omnibus omnipotenti Deo gratias egisse, quasi hoc illi sacrificii genus esset. Et de hoc quidem solitario sene hactenus. De quo rursum deque omni ritu gentis illius quid in totum pronuntiem ignoro. Nuditas namque illa non placet quan
Abbreviated transcription (Latin):
scriptores meminerut. uir a pud nos famosus infamis inter
suos ꝙ quasi discipline seueripris et moris patrii de sertor ad
uerbosam gretie phĩam et deliciosam mollitiem tranffugiss
in quẽ acriter quidem õmes. Sed acrius iuctis muehieut . Ille
uenerabilior mũdus senex dand̾anius coetaneus suus. sed
exterius moribus nec doginatibus peregrinis infectus cuiꝰ qͦ
aliorũ scriptis muemio. nõ calam eꝑlam quã dixi ne quis du¬
bitet ip̃e ambrosius epłis suis ĩmistuit. huiꝰ uero nõ epla sed
cũ ip̃o rege colloquiũ extat longũ quidem et ab õm parte li
tuli qui licet nõ plene michi redoleat ambrosii stilũ inter
ambrosii tamen libros medius est ingenti quodain et uene¬
rabili et uetusto uolumine libroꝵ euis. quod in archino am¬
brosiane mediolanẽsis ecclie custoditur ꝙtũ sane haud̃ fortui¬
tis suspitiomibus auguror non ambrosii sed palladii liber est
quesquis autẽ sit auctor narrat certe quod auditu forsitan

Expanded text:
scriptores meminerunt. Vir apud nos famosus, infamis inter suos quod, quasi discipline severioris et moris patrii desertor, ad verbosam Grecie philosophiam et delitiosam mollitiem transfugisset; in quem acriter quidem omnes, sed acrius cuntis invehitur ille venerabilior nudus senex Dandamus, coetaneus suus, sed nec externis moribus nec dogmatibus peregrinis infectus, cuius qualiorum scriptis invenio. Nam Calani epystolam quam dixi, nequis dubitet, ipse Ambrosius epystolis suis immiscuit; huius vero non epystola, sed cum ipso rege colloquium extat, longum quidem et ab omni parte libtuli. Qui licet non plene michi redoleat Ambrosii stilum, inter Ambrosii tamen libros medius est, ingenti quodam et venerabili et vetusto volumine librorum eius, quod in archivo Ambrosiane mediolanensis ecclesie custoditur; quantum sane haud fortuitis suspicionibus auguror, non Ambrosii sed Palladii liber est. Quisquis autem sit auctor, narrat certe quod auditu forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
re ulle sũt ꝑtes ingenii humani et cũ intentione ferui¬
da res egeat tũ et ꝯtinua eget et diuturna uiã quod stu¬
dio queritur repente nõ proueit Sic quodũq te uerteris
perseueranti opus est animo omissis eogo neglectisq
omnibus hic nicube idq fiet alacoius sed memineris
semperq descriptu ante oculos habueris ad hoc unũ atq
ad inchil aliud te uenii: in hãc terrena habitationem
et hoc a te unũ exigi u uirtutũ gradibus celũ petas
ita ut quidquid agis aliũd uel superuacuũ uel dampno¬
sum sit

Expanded text:
re ulle sunt partes ingenii humani, et cum intentione fervire ulle sunt partes ingenii humani, et cum intentione fervida res egeat, tum et continua eget et diuturna nam quod studio queritur, repente non provenit, sic, quocunque te verteris, perseveranti opus est animo. Omissis ergo neglectisque omnibus, hic incumbe, idque fiat alacrius, si memineris semperque descriptum ante oculos habueris, ad hoc unum atque ad nichil aliud, te venisse ad hanc terrenam habitationem, et hoc a te unum exigi, ut virtutum gradibus celum petas, ita ut quicquid agis aliud, vel supervacuum vel damnosum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
pastor bonũ faceret parte eius dño decimã phĩe dedisses
ip̃e bonus iam pridem esses factus quod sic accipias ue
lim ut nõ trene phĩe que ex frequetat / actibus habitũ sp̃o¬
det ciuiꝰ ꝙͣta sit promissi fides experti sc̃t sed celesti sapie sos¬
pitatrici optime suisꝙ ꝯsilii atq auxiliis te uirtutis que ue¬
ꝑ hanc queritur salutis debieorem statuas sentiasq pia con¬
fessione grato cĩo quodq est scrip̃tũ nemo p̃t esse ꝯtinens
insi deus det et hoc ip̃m erac sapĩẽ scire cuiꝰ esset hoc doni
eibi nominatim dictum credas atq ad ommne urotutẽi¬
celligas referendũ eo ualde quide esse cupio nec sũ bonus¬
t̾a an ualde cupias res docebit intense uolũtatis iudiciũ
perseuerãtiam est siue aut gratuitũ dei donũ uirtus
et progecto eam largitor ille fidereus nisi constanter op¬
tantibus instanter p̃cantibus uix tribuit siue t̾ãta in

Expanded text:
pistor bonum faceret panem, eius duodecimam philosophie dedisses, pistor bonum faceret panem, eius duodecimam philosophie dedisses, ipse bonus imapridem esses factus;” quod sic accipias velim, non ut terrene philosphie, que ex frequentatis actibus habitum spondet cuius quanta sit promissi fides experti sciunt, sed celesti sapientie sospitatrici optime, suisque consiliis atque auxiliis te virtutis, queve per hanc queritur salutis, debitorem statuas, sentiasque, pia confessione, grato animo, quodque est scriptum: “Nemo potest esse continens nisi Deus det” et hoc ipsum erat sapientie, scire cuius esset hoc donum tibi nominatim dictum credas, atque ad omnem virtutem intelligas referendum. Valde quidem esse cupio, nec sum, bonus. An valde cupias, res docebit; intense voluntatis indicium, perseverantia est. Sive autem gratuitum Dei donum virtus et profecto eam largitor ille sidereus, nisi constanter optantibus instanterque precantibus vix tribuit, sive in tanta
Abbreviated transcription (Latin):
fit ut diliites multi sint boni autem paucissimi Nã quid
amri est si citius ad optatũ ardens intẽtuo ꝙͣ uolũtas len¬
ta prouehitur do. uelle in bonus esse fi possem Ra seude
nã poteris et si bona fide uis esse iam incipis sed segnĩtie
uita si eñĩ mĩma rerũ nõ hñtus gratis quid de urrtute spe¬
res qua nil in rebus hõmi maius est nil altius Nõ tu illã
quasi diuerticulum curaꝵ sed ut rc̃m atq unitũ iter ad fe-¬
licitatem cogita uaca illi et insiste sũmo nisu totoq animi
pondere neq u̾o temporis ꝑticulam ut iocũdo quid exercitio
sed ut ordinario uite offitio quod te beatũ et nulliꝯͥ egente
rei fatiet uniuersũ tempus omnie stũdiũ ipende quõd re¬
bus sepe uilissimig impendistꝭ et ad memoriã refer illud
sanĩ magis efficaxq ꝙͣ comptũ uerbũ marci uaronis
ex satiraꝵ eius libro si quãtũ opere supsisti inquit ut tuꝯ

Expanded text:
fit, ut divites multi sint, boni autem paucissimi; nam quid fit, ut divites multi sint, boni autem paucissimi; nam quid miri est, si citius ad optatum ardens intentio, quam voluntas lenta provehitur? Vellem bonus esse si possem. Stude; nam poteris; et, si bona fide vis esse, iam incipis, sed segnitiem vita. Si enim minima rerum non habentur gratis, quid de virtute speres, qua nil in rebus hominum maius est, nil altius? non tu illam quasi diverticulum curarum, sed ut rectum atque unicum iter ad felicitatem cogita; vaca illi et insiste summo nisu totoque animi pondere, neque vero temporis particulam, ut iucundo cuidam exercitio, sed ut ordinario vite officio, quod te beatum et nullius egentem rei faciet, universum tempus, omne studium impende, quod rebus sepe vilissimis impendisti; et ad memoriam refer illud sanum magisque efficax quam comptum verbum Marci Varronis, ex Satyrarum eius libro. “Si, quantum opere sumpsisti, inquit, ut tuus
Abbreviated transcription (Latin):
muito accidit sic accideret uolũtatꝭ nec p̃mio digna urotꝰ
nec supplitio digna esset iniquitas Nũc ãt nõ uolũtas
nobis hec aũt illa sed huiꝰ atq illius electis ac libertas nas¬
centibus data est que in bonũ flexa bonos facit in diuersũ
malis uti s hac utylibet et si ut bñ uti habeat haud du¬
bie dei donu ut male aute ꝑuersitas sit uolentis illud
se id putãt uelle quod nolũt id nolle quod uolũt sit qͥͣsq
se fallit seq boni auidũ nõ mõdo aliis sed sibi etia ꝑfuade̾
intitur nec cuiꝙͣ faciluis persuadet ꝙͣ delcãbilis uera uro-¬
tus falsa uirtutꝭ opinio sit delectat ut et populum et
amicos fallere et falli insuper dulce sitdascis me uelle
nec posse iõ bonũ fieri Ra ut sit ita uelle nõ sufficit desi¬
derio opus est eo ꝙ nõ modico sed uehemẽti uos aũt ma¬
la uẽa feruetissime cupitis bona uultis tepidissime uñ

Expanded text:
invito accidit, sic accideret voluntatis, nec premio digna virtus, invito accidit, sic accideret voluntatis, nec premio digna virtus, nec supplicio digna esset iniquitas. Nunc autem non voluntas vobis hec aut illa, sed huius atque illius electio ac libertas nascentibus data est, que in bonum flexa, bonos facit, in diversum, malos. Uti licet hac ut libet: etsi ut bene uti libeat haud dubie Dei donum, ut male autem perversitas sit volentis; illud se id putant velle quod nolunt, id nolle quod volunt; sic quisque se fallit, seque boni avidum non modo aliis, sed sibi etiam, persuadere nititur, nec cuiquam facilius persuadet, quam delectabilis vera virtus. Falsa virtutis opinio sic delectat, ut et populum et amicos fallere, et falli insuper dulce sit. Scio me velle, nec posse ideo bonum fieri. Ut sit ita, velle non sufficit: desiderio opus est, eoque non modico, sed vehementi. Vos autem mala vestra ferventissime cupitis, bona vultis tepidissime, unde