comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auaris. petrũ mentientib. paulũ blasphemanti¬
b: negociantib xp̃m. Qui uulgus ñ sꝑnant s
doccant. diuites ñ palpent s t̾reant: paupes ñ
grauent s foueant: minas pͥncipũ ñ paueant
s contemnant. Qui ñ cũ turba intrent. nec
cum ira exeant: qui ȩccłias ñ spoliaxent s emen¬
dent. Qui marsupia ñ exhauriant. s corda re
ficiant: & crimina corrigant. famȩ ꝓuideant
suȩ. nec inuideant aliene. Qui orandi studiũ
gerant. & usum habeant: ac de om̃i re orationi
plus fidant. quã sue industriȩ uł labori. Quoꝵ
ingrissus pacificus: molestus eritus sit. Quorũ
sermo edificatio: quoꝵ uita iusticia: quorum
p̾sentia gr̃a:. quoꝵ memoria in benedictione.
Qui se amabiles p̾beant. ñ u̾bo s oꝑe. reu̾en¬
dos exhibeant. s actu ñ fastu. Qui humiles
cũ humilib. & cũ innocentib innocentes. du¬
ros dure redarguant: malignantes coherceant:

Expanded text:
avaris, Petrum mencientibus, Paulum blasphemantiavaris, Petrum mencientibus, Paulum blasphemantibus, negociantibus Christum; qui vulgum non spernant, sed doceant; divites non/palpent, sed terreant, pauperes non gravent, sed foveant, minas principum non paveant, sed contempnant; qui non cum turba intrent nec cum ira exeant; qui ecclesias non spolient, sed emendent; qui marsupia ficiant et crimina corrigant; famae provideant suae, nec invideant alienae. Qui orandi studium gerant, et usum habeant, ac de omni re orationi plus fidant, quam suae industriae vel labori. Quorum ingressus pacificus, molestus exitus sit: quorum sermo aedificatio, quorum vita justitia, quorum praesentia grata, quorum memoria in benedictione. Qui se amabiles praebeant, non verbo, sed opere: reverendos exhibeant, sed actu, non fastu. Qui humiles cum humilibus, et cum innocentibus innocentes; duros dure redarguant, malignantes coerceant,
Abbreviated transcription (Latin):
sueti ad patientiã:. subiecti ad disciplinã ri¬
gidi ad censurã: catholici ad fidem: fideles
ad dispensationẽ: ꝯcordes ad pacẽ: conformeᷤ
ad unitatẽ. Qui sint in iudicio recti. in consilio
ꝑidi: in iubendo discreti. in disponendo indu¬
strii: in agendo strenu: in loquendo modesti:
in adu̾sitate securi: in ꝓspitate deuoti: in zelo
sobrii: in miscdia ñ remissi: in ocio ñ ociosĩ in
hospitio ñ dissoluti: in ꝯuiuio ñ effusi t̃m cura
rei familiariᷤ ñ anxii: alienȩ ñ eupids. suȩ ñ ꝓdi¬
gi ubiq & in om̃ib currũspech. Qui legatiõe
ant: nec ñ ussi affectent. Qui quod uerecude
excusant: obstinatius ñ recusent. Qui missi pꝰt
aurũ ñ eant. s xp̃m sequant᷑: qui questũ le¬
gationẽ ñ estiment: nec requirant datũ s fru¬
ctũ. Qui rregib ioħem exhibeant: egyptiis moysen
foruicantib finees heỹam ydolatiis. hehyseũ

Expanded text:
sueti ad patientiam, subjecti ad disciplinam, risueti ad patientiam, subjecti ad disciplinam, rigidi ad censuram, catholici ad fidem, fideles ad dispensationem, concordes ad pacem, conformes ad unitatem. Qui sint in judicio recti, in consilio providi, in jubendo discreti, in disponendo industrii, in agendo strenui, in loquendo modesti, in adversitate securi, in prosperitate devoti, in zelo sobrii, in misericordia non remissi, in otio non otiosi, in hospitio non dissoluti, in convivio non effusi, in cura rei familiaris non anxii, alienae non cupidi, suae non prodigi, ubique et in omnibus circumspecti. Qui legatione ant nec non iussi affectent; qui quod verecunde excusant, obstinacius non recusent; qui missi post aurum non eant, sed Christum sequantur; qui questum legacionis non estiment nec requirant datum, sed fructum; qui regibus Iohannem exhibeant, Egipciis Moysen, fornicantibus Finees, Heliam ydolatris, Helizeum
Abbreviated transcription (Latin):
& post factum ñ penitebis. Et hoc tͥ ꝑsuade.
qui admittendi funt difficile icuria posse
ꝓbari: & id̾o si fieri potest. uiros ꝓbatos opoe¬
tere diligi. ñ ꝓbandos. Nos in monastiis om̃ᷤ
recipimus: spe meliorandi. At curia bonos fa¬
cilius recipere. quã facere consueuit. Quod si
plures in ea defecisse bonos quã malos ꝓfecisse
ꝓbauimꝰ. querendi sane quib nec defectus ti¬
meatur nec ꝓfectus optet᷑: utpote iam ꝓfectis.
Itaq ñ uolentes neq currentes assumito. sed
cunctantes s renuentes. Etiam coge illos: e
compelle intrare. In talib ut opinor requi¬
escet sp̃c tuus: qui ñ sint attritȩ frontis. sed
ant nich. nich̾ sꝑent nͥ a dõ. Qui aduentantiũ
ñ manꝰ attendant: s necessitates. Qui stent
uirilit̾ ꝓ afflictis: & iudicent in equitate pro
mansuetis t̾re. Qui sint ꝯpositi ad mores: pro¬
bati ad scĩmoniã: parati ad obedientiã: mã¬

Expanded text:
et post factum non poenitebis . Et hoc tibi persuade, et post factum non poenitebis . Et hoc tibi persuade, qui admittendi sunt, difficile in curia posse probari: et ideo, si fieri potest, viros probatos oportere deligi, non probandos. Nos in monasteriis omnes recipimus spe meliorandi: at curia bonos facilius recipere, quam facere consuevit. Quod si plures in ea defecisse bonos, quam malos profecisse probavimus; quaerendi sane quibus nec defectus timeatur, nec profectus optetur, utpote jam perfectis. 12. Itaque non volentes, neque currentes assumito, sed cunctantes, sed renuentes: etiam coge illos, et 440 compelle intrare. In talibus, ut opinor, requiescet spiritus tuus, qui non sint attritae frontis, sed ant nihil, nihil sperent nisi a Deo. Qui adventantium non manus attendant, sed necessitates. Qui stent viriliter pro afflictis, et judicent in aequitate pro mansuetis terrae. Qui sint compositi ad mores, probati ad sanctimoniam, parati ad obedientiam, man
Abbreviated transcription (Latin):
ra eius plena sunt dolo. De uob̃ ipsis sume sen¬
tentiȩ huiꝰ euidens ac familiare exempłu. Qnͣ¬
tos quos supplices admisistis: postmodu susti-¬
nuistis graues. insolentes. ꝯtumaces. rebelles.
Quod qͥdem int̾ius malum tegunt pͥncipia:
postĩora ꝓdunt. Uerbosułu adolescentẽ. et
studentẽ eloquentie. cũ sapientiȩ sit inanis. ñ
aliud quã iusticie hostem reputes. Pro huiꝰ modi
falsis fratrib dicit tͥ magist̾. Manus cito nemi¬
ni imposueris. Excluso itaq uniu̾so hoc pe¬
stilenti genere hominũ: curȩ tͥ maximȩ sit.
introducere tales: quos postmodu introduxis¬
se ñ peniteat. Turpe ẽ tͥ sepus retractare qͦd fece¬
ris & iudiciũ tuũ frequent̾ pielitar: ñ decet.
Diligent̾ ꝓmde om̃e qͦd faciendum erit tracta
apud te: & cum his qui te diligunt. Tracta an¬
te factum: quia post factum sera retractatio
ẽ. Sapientis consilium ẽ. omĩa fac cũ consilio:

Expanded text:
ra ejus plena sunt dolo . De vobis ipsis sume senra ejus plena sunt dolo . De vobis ipsis sume sententiae hujus evidens ac familiare exemplum. Quantos quos supplices admisisti, postmodum sustinuisti graves, insolentes, contumaces, rebelles? Quod quidem interius malum tegunt principia, posteriora produnt. Verbosulum adolescentem, et studentem eloquentiae cum sapientiae sit inanis, non aliud quam justitiae hostem reputes. Pro hujusmodi falsis fratribus dicit tibi Magister: Manus cito nemini imposueris . 11. Excluso itaque universo hoc pestilenti genere hominum, curae tibi maxime sit introducere tales, quos postmodum introduxisse non poeniteat. Turpe est tibi saepius retractare quod feceris, et judicium tuum frequenter periclitari non decet. Diligenter proinde omne quod faciendum erit, tracta apud te, et cum his qui te diligunt. Tracta ante factum, quia post factum sera retractatio est. Sapientis consilium est: Omnia fac cum consilio,
Abbreviated transcription (Latin):
gantiꝰ Nisi forte qui me rogar. hoc rogat ut
quod uult uelle liceat mͥ: & ñ magis ut ueli.
Alius proalio: alius forte & ꝓ se rogat. Pro quo
rogaris: sit suspectus. Qui ipse rogat pro se iã
iudicatus ẽ. Nec int̾est ꝑ sean ꝑ alium quis
roget. Clericũ curiã frequentantẽ qui ñ sit
de curia: ad ide noris ꝑtinere ambientiũ genꝰ
Adulantẽ & ad placitum cuiusq loquentẽ.
unũ de rogantib puta: etiã si nicħ rogau̾it.
S corpioni ñ ẽ in facie qͦd formides: s pungit
a cauda. Si ad talium blanditias cortuũ ut
assolet molliri senseris: memineris scͥptum.
Omis homo pͥmum bonum umũ ponit:
cum autẽ inebriati fuerint. tunc id qͦd det̾iˢ
ẽ. Pari pondere estimau̾is eiꝰ humilitatẽ qui
timet. & eius qui sꝑat. Uiri callidi & dolosi
ꝓpͥum ẽẽ solet. tunc p̾tendere humilitatẽ cũ
aliquid obtinere uoluerit. De qualib dicit
scͥptura. Est qui se humiliat nequit̾: &e int̾io¬

Expanded text:
ganti? Nisi forte qui me rogat, hoc rogat, ut ganti? Nisi forte qui me rogat, hoc rogat, ut quod vult, velle liceat mihi, et non magis ut velim. Alius pro alio, alius forte et pro se rogat. Pro quo rogaris, sit suspectus; qui ipse rogat pro se, jam judicatus est. Nec interest, per se, an per alium quis roget. Clericum curiam frequentantem, qui non sit de curia, ad idem noris pertinere ambientium genus. Adulantem, et ad placitum cujusque loquentem, unum de rogantibus puta, etiamsi nihil rogaverit. Scorpioni non est in facie quod formides: sed pungit a cauda. 10. Si ad talium blanditias cor tuum, ut assolet, molliri senseris, memineris scriptum: Omnis homo primum bonum vinum ponit; cum autem inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . Pari pondere aestimaveris ejus humilitatem qui timet, et ejus qui sperat. Viri callidi et dolosi proprium esse solet tunc praetendere humilitatem, cum aliquid obtinere voluerit: de qualibus dicit Scriptura: Est qui se humiliat nequiter, et interio
Abbreviated transcription (Latin):
uat.S siue leuent siue grauent: cui rectiuᷤ
imputandu quã tͥ. qui tales aut elegisti aut
admisisti: Non de om̃ib dico: nam sunt qͦs
ñ elegisti. s ipsi te. At potestatẽ ñ habent. nͥ qͣm
tu eis. aut tͥbueris aut ꝑmiseris. Ad idem gͦre¬
u̾timur. Tibi imputa. qͥcqͥd patieris ab eo. qͥ
sine te potest facere nicħ. His exceptis. de ceto¬
ñ inconsiderate ut uides eligendi quiq seu
colligendi sunt. in opus ministii huiꝰ. Tuũ ẽ
undecũq uocare &e asciscere tͥ. exemplo moysi
senes ñ iuuenes: s senes ñ tam etate quã morib:
qͦs tu nosti quia senes ppli sunt. An ñ eligen¬
di de toto orbe orbẽ iudicati: Sane huic ne¬
gocio:ñ se ingerat rogans. Consilio ñ prece
agendũ ẽ. Sunt que necessario a nob̃ rogan-¬
tium aut extorquet importunitas: aut neceᷤᷤ¬
sitas meretur. At istud in his quȩ nr̃a sunt.
uUbi autẽ ñ licet qͦd uolo facere. quis locus ro¬

Expanded text:
uvat. Sed sive levent, sive gravent, cui rectius uvat. Sed sive levent, sive gravent, cui rectius imputandum quam tibi, qui tales aut elegisti, aut admisisti? Non de omnibus dico: nam sunt quos non elegisti, sed ipsi te. At potestatem non habent, nisi quam tu eis aut tribueris, aut permiseris. Ad idem ergo revertimur. Tibi imputa quidquid patieris ab eo qui sine te potest facere nihil. His exceptis, de caetero non inconsiderate, ut vides, eligendi quique seu colligendi sunt in opus ministerii hujus. Tuum est undecumque evocare et adsciscere tibi, exemplo Moysi, senes , non juvenes; sed senes non tam aetate quam moribus, quos tu nosti, quia senes populi sunt. An non eligendi de toto orbe, orbem judicaturi? Sane huic negotio non se ingerat rogans. Consilio, non prece agendum est. Sunt quae necessario a nobis rogantium aut extorquet importunitas, aut necessitas meretur. At istud in his quae nostra sunt. Ubi autem non licet quod volo facere, quis locus ro
Abbreviated transcription (Latin):
us quid tͥ debui facere. & ñ feciꝰ Si sic fecisti
nͨ ꝓfecisti. ẽ demũ qͦd facias & qͦd dicas. Exi de
hur caldeoꝵ: & dicito quia oporter me & abi¬
is ciuitatib euangłirare. Puto nec penitebit
exilii: orbe pro urbe cõmutato. Ueniamuᷤ
ad collaterales ce coadiutores tuos. Hi sedul
tͥ. hi intimi sunt. Quã obrem si boni sunt. tͥ¬
potissimũ funt: si mali. eque plus tͥ. Ne te
dixeris sanũ dolentẽ latera. hoc ẽ ne te dixeriͤ
bonũ. malis mnitentẽ. Aut si bonus sis. boni¬
tas tua solius quẽ fructum afferre potest:
Sicut in suꝑiore libro dixisse me memini.
Quid inquã emolumenti affert eccl̃iis d̃i tua
uniꝰ hominis iusticia: uͥ sententia p̾ualet alit̾
affectoꝵ: s nͨ tuͭa tͥ tua bonita ᷤᷤ obsessa maliˢ
ñ magis quã sanitas uicino serpente. Nonẽ
quo te subducas malo intestino. Et e regione
bonum domesticũ eo amplius quo sepiꝰ u¬

Expanded text:
us, quid tibi debui facere, et non feci? Si sic fecisti, us, quid tibi debui facere, et non feci? Si sic fecisti, nec profecisti; est demum quod facias, et quod dicas: exi de Hur Chaldaeorum, et dicito, Quia oportet me et aliis civitatibus evangelizare . Puto nec poenitebit exsilii, orbe pro urbe commutato. CAPUT ad collaterales et coadjutores tuos. Hi seduli tibi, hi intimi sunt. Quapotissimum sunt; si mali eque plus tibi. Ne dixeris sanum, dolentem latera: hoc est, ne te dixeris bonum, malis innitentem. Aut si bonus sis, bonitas tui solius quem fructum afferre potest? sicut in superiore libro dixisse me memini . Quid, inquam, emolumenti affert Ecclesiis Dei tua unius hominis 439 justitia, ubi sententia praevalet aliter affectorum? Sed nec tuta tibi tua obsessa malis, non magis quam sanitas vicino serpente. Non est quo te subducas malo intestino. Et e regione, bonum domesticum eo amplius, quo saepius j
Abbreviated transcription (Latin):
do hȩc. forte nimius dicar. Num nr̃a illa uox.
insta oportune importunee Hunc si audes
nimiũ appellato. Propħe p̾cipit᷑: clama ne.
cesses. Ad quos nͥ ad sceleratos &e peccatores:
Annuntia inquit ppło meo scelera eoꝵ: ae do-¬
mui iacob peccata eoꝵ. Prudent̾ aduerte &
sceleratos ꝑhiberi. & ppłm dñi. Puta idem
de his. &e si scelerati. & si miqui. uide ne au¬
dias qͦd uni ex his meis ñ fecisti. nec mͥ feci¬
sti. fateor ppłm istum extitisse usq adhue
dura fronte & indomito corde. s utrũne &
indomabili. nescio unde liquido scire poᷤ¬
sis. Potest fore: qͦd necdum fuit. Si diffidis
tu: s apud d̾m ñ erit impossibile om̃e u̾bũ
Si dura fronte sunt. durato & tu econtra
tuã. Nil tam durum: qͦd duriori ñ cedat. Do¬
minus ad ꝓpħam. Dedi frontẽ tuam durio¬
rem frontib eoꝵ. Unum ẽ qͦd te absoluit. si
egisti cum ppło illo ut possis dicere: ppłe me¬

Expanded text:
do haec, forte nimius dicar. Num nostra illa vox: do haec, forte nimius dicar. Num nostra illa vox: Insta opportune, importune? Hunc, si audes, nimium appellato. Prophetae praecipitur: Clama, ne cesses. Ad quos, nisi ad sceleratos et peccatores? Annuntia, inquit, populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum . Prudenter adverte et sceleratos perhiberi, et populum Domini. Puta de his idem. Etsi scelerati, etsi iniqui, vide ne audias: Quod uni ex minimis meis non fecisti, nec mihi fecisti . Fateor populum istum exstitisse usque adhuc dura fronte, et indomito corde; sed utrumne etiam indomabili, nescio unde liquido scire possis. Potest fore, quod necdum fuit. Si diffidis tu; sed apud Deum non erit impossibile omne verbum . Si dura fronte sunt, durato et tu e contra tuam. Nil tam durum, quod duriori non cedat. Dominus ad prophetam: Dedi frontem tuam duriorem frontibus eorum . Unum est quod te absolvit, si egisti cum populo illo, ut possis dicere: Popule me
Abbreviated transcription (Latin):
nere in uaginam: Quẽ tam̃ qui tuũ negat: ñ sa-¬
tis mͥ indetur attendere u̾bum dñi dicentis sic.
Conũte gladium tuum in uaginã. Tuus gͦ &
ipse: tuo forsitan nutu. & si ñ tua manu euagi¬
nandus. Alioqͥn si nullomͦ ad te ꝑtin̾et & is
dicentib apłis ecce duo gladii hic ñ respondis¬
set dñs satis ẽ. s nimis ẽ. Nterq gͦ eccłie &e sp̃ita¬
lis scilicet gladius & material. s is qͥdem pro
eccłia: ille uͦ & ab eccłia exerendus. Ille sacerdotiᷤᷤ
is militis manu:. s sane ad nutũ sacerdotis. &
iussum imꝑatoris. Et de hoc alias. Nunc uͦ ar¬
ripe illum. qui tͥ ad feriendu creditꝰ ẽ. & uul¬
nera ad salutẽ. si ñ om̃s. si ñ uł multos. certe qͦs
possis. Non sum inquis melior: quã patres mei.
Quẽ illoꝵ domus exasꝑans ñ dico audiuit:
s ñ irrisit: Ido tu isiste magis: si forte audi¬
ant & quiescant. Insiste & resistentib. Dicen¬

Expanded text:
nere in vaginam? Quem tamen qui tuum negat, non sanere in vaginam? Quem tamen qui tuum negat, non satis mihi videtur attendere verbum Domini dicentis sic: Converte gladium tuum in vaginam . Tuus ergo et ipse, tuo forsitan nutu, etsi non tua manu evaginandus. Alioquin si nullo modo ad te pertineret et is, dicentibus Apostolis, Ecce gladii duo hic; non respondisset Dominus, Satis est ; sed, Nimis est. Uterque ergo Ecclesiae et spiritualis scilicet gladius, et materialis; sed is quidem pro Ecclesia, ille vero et ab Ecclesia exserendus: ille sacerdotis, is militis manu, sed sane ad nutum sacerdotis, et jussum imperatoris. Et de hoc alias. Nunc vero arripe, qui tibi ad feriendum creditus est; et vulnera ad salutem, si non omnes, si non vel multos, certe quos possis. 8. Non sum, inquis, melior quam patres mei. Quem illorum domus exasperans, non dico, audivit, sed non irrisit? Ideo tu insiste magis, si forte audiant, et quiescant: insiste et resistentibus. Dicen
Abbreviated transcription (Latin):
in lupos potuerunt: Hic hic ñ parco tͥ. ut par¬
cat ds̃. Pastorem te ppło huic certe aut nega
aut exhibe. Non negab̾: ne cuiꝰ sedem tenes.
te neget heredem. Petrus hic ẽ. qui nescitur ꝓ¬
cessisse aliquando uł gemimis ornatus uł sert¬
cis. non tectus auro. non uectus equo albo: nͦ
stipatus milite. nec cucu̾strepentib septus
ministris. Absq his tam̃ credidit satis posse
impleri salutare mandatũ: si amas me. pasce
tino. Consulo toleranda pro tempore: ñ affectan¬
da pro debito. Ad ea te potius incito: quoꝵ te
scio debitorẽ. Et si purpuratꝰ & si deauratus
incedens: ñ ẽ tam̃ qͦd horieas oꝑam curamue
pastorale. pastoris heres. Non ẽ qͦd erubescas
ẽ fac opus euangłistȩ. & pastoris opꝰ implesti
Dracones inquis me mones pascere: & scorpio¬
nes ñ oues. Propt̾ hoc inquam magis aggre¬
dere eos: s u̾bo ñ ferro. Quid tu denuo ufurpa¬
re gladium temptes: quẽ semel iussus es repo-¬

Expanded text:
in lupos potuerunt? Hic, hic, non parco tibi, ut parin lupos potuerunt? Hic, hic, non parco tibi, ut parcat Deus. Pastorem te populo huic certe aut nega, aut exhibe. Non negabis: ne cujus sedem tenes, te neget haeredem. Petrus hic est, qui nescitur cessisse aliquando vel gemmis ornatus, vel sericis; non tectus auro, non vectus equo albo, nec stipatus milite, nec circumstrepentibus septus ministris. Absque his tamen credidit satis posse impleri salutare mandatum: Si amas me, pasce tino. Consulo toleranda pro tempore, non affectanda pro debito. Ad ea te potius incito, quorum te scio debitorem. Etsi purpuratus, etsi deauratus incedens, non est tamen quod horreas operam curamve pastoralem, Pastoris haeres: non est quod erubescas est. Fac opus evangelistae, et pastoris opus implesti. 7. Dracones, inquis, me mones pascere, et scorpiones, non oves. Propter hoc, inquam, magis aggredere eos, sed verbo, non ferro. Quid tu denuo usurpare gladium tentes, quem semel jussus es repo
Abbreviated transcription (Latin):
iactura salutis nulla cunctatio. Nisi quod
sublime ẽ. hoc salutare dicamus: & qͦd głam
redolet id iustũ. Ita omẽ humile ꝓbro ducit᷑
int̾ palatinos: ut facilius qui ẽẽ. quã qui ap¬
parere humilis uelit inuenias. Timor dñi sim¬
plicitas reputatur. ne dicam fatuitas. Uirum
enrumspectũ & amicũ ꝓpͥe conscientie: całupni¬
antur ypochritam. Porro amatorẽ quietis. &
sibi int̾dum uacantẽ. inutilẽ dicunt. Quid gͦ¬
rt̃ te laqueis mortis: Queso sustine pauliᷤ¬
ꝑ & subporta me. Immo da ueniã.: ñ tam tẽ¬
mere quã timide hec loquenti. Emulor te
emulatione bona: & utinã quã uehementi
tam utili. Scio uͥ habitas: in credul & subũ¬
sores sunt tecum. Lupi ñ oues sunt: taliũ tam̃
tu pastor. Utił ꝯsideratio. qua forte inuen̾is. quo¬
mͦ si fieri possit ꝯu̾tas eos: ne ipsi subu̾tant te. Qd
diffidimus posse reuerti in oues: e quib u̾ti

Expanded text:
jactura salutis nulla cunctatio: nisi quod jactura salutis nulla cunctatio: nisi quod sublime est, hoc salutare ducamus; et quod gloriam redolet, id justum. Ita omne humile probro ducitur inter palatinos, ut facilius qui esse, quam qui apparere humilis velit, invenias. Timor Domini simplicitas reputatur, ne dicam fatuitas. Virum circumspectum et amicum propriae conscientiae calumniantur hypocritam. Porro amatorem quietis, et sibi interdum vacantem, inutilem dicunt. CAPUrunt te laqueis mortis? Quaeso, sustine paulisper, et supporta me. Imo da veniam, non tam temere, quam timide haec loquenti. Aemulor te aemulatione bona, et utinam quam vehementi, tam utili. Scio ubi habitas; increduli et subversores sunt tecum. Lupi, non oves sunt: talium tamen tu pastor. Utilis consideratio, qua forte inveneris, quomodo, si fieri possit, convertas eos, ne ipsi subvertant te. Quid diffidimus posse reverti in oves, e quibus verti
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ returramꝰ. Quale ẽ. qͦd de spoliis ȩcl̃ia
rum uita. in plateis diuitum seminat᷑. Argen¬
tum micat in luto. Accurrit᷑ undiq tollit il¬
lud ñ pauꝑior s fortior: aut qui forte citiꝰ pre¬
cucurrit. Ate tam̃ mos iste uł potius mors
ista ñ cepit: in te utinam desinat. S reliqua
ꝓsequamur. Inter hec tu pastor ꝓcedis de¬
auratus tam multa curundatꝰ uarietate: o¬
ues quid capiunt: Si auderẽ dicere. demonũ
magis quã ouiũ pascua hȩc. Scilicet sic fa¬
ctitabat petruᷤ: sic paulus ludebat: Uides
omnẽ eccliastieũ zelum feruere: sola ꝓ dig¬
nitate tuenda: Honori totum datur. scĩtati
nichil aut parũ. Si causa requirente paulo sũ¬
missius agere. ac socialius te habere tẽptaueriᷤͤ:
absit inquiunt ñ decet: tempori ñ congriut:
maiestati ñ conuenit: quã geras ꝑsonam at¬
tendito. De placito d̾̃i ultima mentio ẽ: pro

Expanded text:
ordinem recurramus. Quale est, quod de spoliis ecclesiarordinem recurramus. Quale est, quod de spoliis ecclesiarrum vita in plateis divitum seminatur. Argentum micat in luto: accurritur undique, tollit illud non pauperior, sed fortior, aut qui forte citius praecucurrit. A te tamen mos iste, vel potius mors ista non coepit; in te utinam desinat. Sed reliqua prosequamur. Inter haec tu pastor procedis deauratus, tam multa circumdatus varietate. Oves quid capiunt? Si auderem dicere; daemonum magis, quam ovium pascua haec. Scilicet sic factitabat Petrus, sic Paulus ludebat? Vides omnem ecclesiasticum zelum fervere sola pro dignitate tuenda. Honori totum datur, sanctitati nihil, aut parum. Si causa requirente paulo submissius agere, ac socialius te habere tentaveris; Absit? inquiunt, non decet, tempori non congruit, majestati non convenit; quam geras personam attendito. De placito Dei ultima mentio est; pro
Abbreviated transcription (Latin):
forib quoquã illoꝵ. moram uł modicã fecit
re paucis nou̾im ne & ego uł aliquatenꝰ mores
gentis. Ante omĩa sapientes sunt ut faciant
malum:. bonũ autẽ facere nesciunt. Hi mui¬
si t̾rȩ & celo. utriq in iecere manus:. impii in de¬
um temerarii in sca. seditiosi in inuicẽ. emuli
in uicmos: in humani in extraneos. Quos
nemmnẽ amantes amat nemo: & cum timeri
affectant ab om̃ib: om̃s timeant necesse ẽ. Hi
sunt qui subẽe ñ sustinent: preẽe ñ noeunt:
suꝑiorib infideles: inferiorib importabiles.
hi inu̾ecundi ad petendu: ad negandũ fronto¬
si. hi importuni ut accipiant: inquieti do
nec accipiant: ingrati uͥ acceꝑint. Docueru nt
linguã suam grandia loqui. cũ oꝑent᷑ exi¬
gua. Largissimi ꝓmissores. &e parrissimi exhi¬
bitores. B landissimi adulatores: & mordacis¬
simi detractores. Simplicissimi dissimulato¬
res: & malignissimi ꝑditores. Excurrimꝰ hue:

Expanded text:
foribus quoquam illorum, moram vel modicam fecerit foribus quoquam illorum, moram vel modicam fecerit re paucis, noverimne et ego vel aliquatenus mores gentis. Ante omnia sapientes sunt ut famalum; bonum autem facere nesciunt; hii invisi terre et celo utrique iniecere manus, impii in deum, temerarii in sancta, sediciosi in invicem, emuli in vicinos, inhumani in extraneos; quos neminem amantes amat nemo, et cum timeri affectant ab Omnibus, omnes timeant necesse est. Hii sunt, qui subesse non sustinent, preesse non norunt, superioribus infideles, inferioribus importabiles. Hii inverecundi ad petendum, ad negandum frontosi. Hii importuni, ut accinec accipiant, ingrati ubi acceperint. Docuerunt linguam suam grandia loqui, cum operentur exigua. Largissimi promissores, et parcissimi exhibitores: blandissimi adulatores, et mordacissimi detractores: simplicissimi dissimulatores, et malignissimi proditores. Excurrimus usqu
Abbreviated transcription (Latin):
euangłium. Unus erat de subditis questus.
una pompa: unaq uoluptas:. si quo modo eoᷤᷤ
possent parare dño plebem ꝑfectam. Id om̃i¬
modis satagebant etiã in multa contricione
cordis & corporis: in labore cȩ erumpna. in fa
in aliud mutata sunt studia. & utinã ñ in
perus. Cura tam̃ & anxietas & emulatio. &
sollicitudo. fateor ꝑseuerant. Trans lata hȩoñ
imminuta. Testimoniũ uob̃ ꝑhibeo. quod nec
substantiȩ parcitis. ñ magis quã ante. diu̾sa au¬
tem locatio dissimilitudinẽ facit. Magna abu¬
sio: pauci ad os legis latoris. ad manus om̃s re¬
spiciunt. Non im̾ito tam̃. Omne papale ne
xima urbe. qui te in papã receꝑit. p̾cio seu
spe p̾cii ñ int̾ueniente: Et tunc potissimũ uo¬
lunt dominari: cũ ꝓfessi fuerint seruitutẽ. fide¬
les se spondent. ut oportumꝰ fidentib noceant.
Ex hoc ñ erit consiliũ tͥ:a quo se arcendos pu¬
tent: ñ secie̾tum quo se ñ ingerant. Si stante ꝓ

Expanded text:
Evangelium. Unus erat de subditis quaestus, Evangelium. Unus erat de subditis quaestus, una pompa, unaque voluptas, si quo modo eos possent parare Domino plebem perfectam. Id omnimodis satagebant, etiam in multa contritione cordis et corporis, in labore et aerumna, in famein aliud mutata sunt studia, et utinam non in pejus. Cura tamen et anxietas, et aemulatio, et sollicitudo, fateor, perseverant. Translata haec, non imminuta. Testimonium vobis perhibeo, quod nec substantiae parcitis, non magis quam ante. Diversa autem locatio dissimilitudinem facit. Magna abusio! pauci ad os legislatoris, ad manus omnes respiciunt. Non immerito tamen. Omne papale negxima urbe, qui te in Papam receperit, pretio seu spe pretii non interveniente? et tunc potissimum volunt dominari, cum professi fuerint servitutem. Fideles se spondent, ut opportunius fidentibus noceant. Ex hoc non erit consilium tibi a quo se arcendos putent, non secretum quo se non ingerant. Si stante pro
Abbreviated transcription (Latin):
cere qͦd sentio: uideo satis qͥd imminet. Elama¬
bitur insuetum: nam iustum negari ñ pot̾it.
Ego uͦ ne insuetũ qͥde assenserim Nempe assue¬
tum fuisse scio: ac ꝑ hoc indissuetũ potuisse
uenire: s ñ redire in infuetũ. An uͦ assuetũ qͥs
neget: qͦd constat ñ mͦ aliquando factũ. s ali¬
quandui factitatũ: Quid illud sit dicam:
& ñ ꝓderit. Cur: Quia ñ placebit satrapis.
plus maiestat quã ueritati fauentibꝰ. fuert̃
ante te. qui se totos ouib pascendis exponerent.
pastoris oꝑe & nomine glantes: nil sibi repu¬
tantes indignũ. nͥ qͦd saluti ounĩ obuiare pu¬
tarent. Non querentes quȩ sua sunt:. sed im¬
pendentes. Impendere curã: impendere fubstã¬
tiam: impendere & seipsos. Unde unus illoꝵ
& ego ait suꝑimpendar pro animab ur̃is: &
tanquã dic̾e̾nt ñ uenimꝰ ministrari s ministͣrͣe:
ponebant quotiens oportuisset sine sũptu

Expanded text:
cere quod sentio? Video satis quid imminet. Clamacere quod sentio? Video satis quid imminet. Clamabitur insuetum; nam justum negari non poterit. Ego vero ne insuetum quidem assenserim. Nempe assuetum fuisse scio, ac per hoc in dissuetum potuisse venire: sed non redire in insuetum. An vero assuetum quis neget, quod constat non modo aliquando factum, sed aliquandiu factitatum? Quid illud sit dicam, et non proderit. Cur? Quia non placebit satrapis, plus majestati quam veritati faventibus. Fuerunt ante te qui se totos ovibus pascendis exponerent, pastoris opere et nomine gloriantes, nihil sibi reputantes indignum, nisi quod saluti ovium obviare putarent, non quaerentes quae sua sunt, sed impendentes. Impendere curam, impendere substantiam, impendere et se ipsos. Unde unus illorum: Et ego, ait, superimpendar pro animabus vestris . Et tanquam dicerent, Non venimus ministrari, sed ministrare; ponebant, quoties oportuisset, sine sumptu
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ. Et ob hoc in laborib potiꝰ qͣ in ꝓfectib
głandum putauit: sicut alibi quoq habes
ipsum dicentẽ: in laborib plurimis. Ita queso
fac tu qͦd tuũ ẽ: nam ds qͦd suũ ẽ satis absq tua
sollicitudine & anxietate eurabit. Planta. riga.
fer euram: & tuas explicuisti partes. Sane m¬
crementũ uͥ uoluerit dabit deuͤ ñ tu. Ubi forte¬
noluerit tͥ deꝑit nich. dicente scͥptura. Reddet
d̃s merrede laborum scõrum suoꝵ. S ecurus
labor quẽ nullus ualet euacuare defectus. Et
hȩc dixerim: absq p̾iudicio diuinȩ potentiȩ
& bonitatis. Scio induratũ cor ppłi huius. s
potens ẽ ds de lapidib istis suscitare. filios
abrahe. Quis scit si rcu̾tatur & ignoscat: con¬
u̾tat & sanet eos: s ñ ẽ ꝓpositi mͥ dictare do qͥd
facere debeat: tͥ utinam possim quȩ oportet &
ꝓut oportet suadere. At locus dubus.: & scro¬
pulosa incidit disputatio. Nam uͥ adoriar di¬

Expanded text:
ventum. Et ob hoc in laboribus pocius quam in profectibus ventum. Et ob hoc in laboribus pocius quam in profectibus gloriandum putavit. Sicut alibi quoque habes ipsum / dicentem: In laboribus plurimis, ita, queso, fac tu, quod tuum est. Nam deus, quod suum est, satis absque tua sollicitudine et anxietate curabit. Planta, riga, fer curam: et tuas explicuisti partes. Sane incrementum, ubi voluerit, dabit deunoluerit, tibi deperit nihil, dicente Scriptura: Reddet Deus mercedem laborum sanctorum suorum . Securus labor, quem nullus valet evacuare defectus. Et hoc dixerim absque praejudicio divinae potentiae et bonitatis. Scio induratum cor populi hujus: sed potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quis scit si revertatur et ignoscat, convertat et sanet eos? Sed non est propositi mei dictare Deo quid facere debeat: tibi utinam possim, quae oportet et prout oportet, suadere. 3. At locus dubius, et scrupulosa incidit disputatio. Nam ubi adoriar di
Abbreviated transcription (Latin):
diti ad officia: idonei ad sacram̃ta: ad plebes
erudiendas solliciti: curumspecti ad semet cu¬
stodiendos in om̃i castitate. Quid de ppło lo
quar: Populus romanus ẽ. Nec breuiꝰ potui
nec expressiꝰ tam̃ aꝑire de tuiᷤᷤ parrochianis qͦd
assueta. Gens immitis & intractabił. usq adhuc
subdi nescia. nͥ eũ ñ ualet resistere. En plaga tibi
meumbit cura hȩc. dissimulare ñ licet. Rides
me forsitan:. fore incurabile ꝑsuasus. Noli dif
fidere: curam exigeris ñ curationẽ. Deniq au¬
disti. curam illiuᷤ habe: & ñ cura uł sana ilłu.
uerum dixit quidam: ñ ẽ in medico semꝑ rele¬
uetur ut eger. At melius de tuis ꝓpono tͥ. Pau¬
lus loquitur: plus om̃ib laboraui. Non ait
plus om̃ib ꝓ fui. aut plus om̃ib fructificatuii.
u̾bum insolens religiosissime uitans. Alias
autẽ nouerat homo quẽ docuit d̃s. qͥa unus¬
quisq sedm suũ laborẽ accipiet. ñ scđ̾m pro¬

Expanded text:
diti ad officia, ydonei ad sacramenta, ad plebes diti ad officia, ydonei ad sacramenta, ad plebes erudiendas solliciti, circumspecti ad semet custquar? Populus Romanus est. Nec brevius potui, nec expressius tamen aperire de tuis parochianis quod assueta; gens immitis et intractabilis usque adhuc, subdi nescia, nisi cum non valet resistere. En plaga: tibi incumbit cura haec, dissimulare non licet. Rides me forsitan, fore incurabilem persuasus. fidere curam exigens, non curacionem! Denique audisti: Curam illius habe! Et non: Cura! Vel: Sana illum! Verum dixit quidam: Non est in medico, semper relevetur ut eger. Et melius de tuis propono tibi. Paulus loquitur: Plus omnibus laboravi. Non ayt: Plus omnibus profui, aut: Plus omnibus fructificavi, verbum insolens religiosissime vitans. Alias autem noverat homo, quem docuit deus, quia unusquisque secundum suum laborem accipiet, non secundum pro
Abbreviated transcription (Latin):
Dico autẽ instantia illa tua cotidiana ab ur-¬
be. a curia: a domestica eccłia tua. Hec inqͣ
enca te sunt. clerus & ppłs tuus. cui specialit᷑
ep̃aris: ac ꝑ hoc specialis cuix teneris debitor:
hi quoq qui tͥ cotidie assistunt. seniores ppłi.
orbis iudices. & qui item de domo & mensa
tua sunt. capellani cubicularii. inmistri qͥq
diu̾sis deputati officiis in obsequiũ tui. Hi te
familiariꝰ uisitant. frequentiꝰ pulsant: mole¬
stiusq sollicitant. Hi sunt qui ñ uerent᷑ susci
tare dilectam: ae antequã uelit. Et pͥmo qͥ¬
dem clerum illum ordinatissimũ ẽẽ decet: ex
quo p̾cipue in omne eccłiam cleri forma ꝓcessit.
Deinde om̃e qͦd ꝑꝑam agitur te p̾sente. id tibi
turpuᷤ. Int̾est głe scĩtatis tuȩ. ut qͦs pre ocłis
habes. ita ordinati. ita sint informati: quatinꝰ
tocius honestatis & ordinis. ipsi specułu. ipsi
sint forma. Inuemant᷑ pre cęt̾is oportet expe¬

Expanded text:
Dico autem, instantia illa tua quotidiana, ab urDico autem, instantia illa tua quotidiana, ab urbe, a curia, a domestica ecclesia tua. Haec, inquam, circa te sunt, clerus et populus tuus, cui specialiter episcoparis, ac per hoc specialis curae teneris debitor. Hi quoque qui tibi quotidie assistunt seniores populi, orbis judices; et qui item de domo et mensa tua sunt, capellani, cubicularii, ministri quique diversis deputati officiis in obsequium tui. Hi te familiarius visitant, frequentius pulsant, molestiusque sotare dilectam et antequam velit. Et primo quidem clerum illum ordinatissimum esse decet, ex quo precipue in omnem ecclesiam clori forma processit. Deinde quod perperam agitatur te presente, id tibi turpius. Interest glorie sanctitatis tue, ut quos pre oculis habes, ita ordinati, ita sint informati, quatenus tocius honestatis et ordinis ipsi speculum, ipsi sint forma. Inveniantur pre ceteris oportet expe
Abbreviated transcription (Latin):
imͥ plenius innotuisset amã¬
tissime ergen i. pͥora qͣliter
acceptaris:. scd̾m hoc uł fidẽ¬
tius in reliquũ ꝓ cessissem
uł cautius: aut certe substi¬
tissem om̃ino. Nc̃ uͦ qͥa ob locoꝵ distantiam
idminime datur: ñ mueris si ꝑdit exilior ser¬
mo anceps: uerecunde fateor ad medium
ueniens. Primis itaq ꝯsiderationis parti¬
b libris priorib ꝑtractatis: in manib est
de his addere que circa te sunt. Et ipsa qui¬
dem sub te.s quo ꝓpiora: eo importumora
tͥ. Nempe coram posita in euriã ñ admit¬
tunt.: ñ dissimulationẽ. ñ obliuionẽ. Hehemen¬
tius urgent. turbulentiꝰ irruunt. uerendum
ne obruant. Cirra eiusmodi quã sobria et
intenta ꝯsideratione opus sit: ꝓpͥo te exꝑim̃to
edoctum satis ñ ambigo. Alioquin si non
cauta oportunaq int̾ueniat ꝯsid̾atio: occu¬
patio ꝯtinuabit᷑: & uexationiᷤ ñ erit modus. &
sollicitudinis ñ erit finis. Non tempꝰ uacuũ:
ñ liberũ cor: plus laboris. & minus utilitatis:

Expanded text:
i plenius innotuisset, amantissime Eugeni, priora qualiter acceptaris, secundum hoc vel fidentius in reliquum processissem, vel cautius, aut certe substitissem omnino. Nunc vero quia ob locorum distantiam id minime datur, non mireris si prodit exilior sermo anceps, verecunde, fateor, ad medium veniens. Primis itaque considerationis partibus libris prioribus pertractatis, in manibus est de his addere, quae circa te sunt. Et ipsa quidem sub te, sed quod propiora, eo importuniora tibi. Nempe coram posita incuriam non admittunt, non dissimulationem, non oblivionem. Vehementius urgent, turbulentius irruunt: verendum ne obruant. Circa ejusmodi quam sobria et intenta consideratione opus sit, proprio te experimento edoctum satis non ambigo. Alioquin si non cauta opportunaque interveniat consideratio, occupatio continuabitur, et vexationis non erit modus, et sollicitudinis non erit finis. Non tempus vacuum, non liberum cor: plus laboris, et minus utilitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
qui hominẽ ñ ueretur. gladiũ ñ formidat.
Timeat orationẽ : qui admonitionẽ contempsit.
Cui irasceris tu: dm sibi iratũ ñ hominẽ putet.
Qui te ñ audierit: auditurũ dm &e contra se
paueat. Quod reliquũ ẽ de his que supͣ te st̃:
incumbit iam disputatio. Quam uno libro
d̾o adiuuante soluere spero: &e me parit̾ absol¬
uere ꝓmissione mea.¬

Expanded text:
qui hominem non veretur, gladium non formidat. qui hominem non veretur, gladium non formidat. Timeat orationem, qui admonitionem contempsit. Cui irasceris tu, Deum sibi iratum, non hominem putet. Qui te non audierit, auditurum Deum, et contra se paveat. Quod reliquum est, de his quae supra te sunt, incumbit jam disputatio: quam uno libro, Deo adjuvante, solvere spero, et me pariter absolvere promissione mea.
Abbreviated transcription (Latin):
ante omia scãm romanã eccliam. cii d̃o aucto¬
ligentiũ dm̃: & participem timentiũ eũ. De
cȩt̾o oportere te ẽẽ considã formã iusticiȩ. scĩ¬
moniȩ specului: pietatis eremplar. assertorem
u̾itatis: fidi defensorẽ. doctorem gentiũ: xp̃ia¬
norũ ducem. amicũ sponsi: sponse ꝑanĩphũ.
cleri ordinatorẽ: pastorẽ plebiũ. magistrũ in¬
sipientiũ: refugium oppressoꝵ. pauꝑum ad¬
uocatum: miseroꝵ spem. tutorẽ pupilloꝵ: iu¬
dicem uiduaꝵ. oculum cȩcoꝵ: linguã mutoꝵ
bacułu senũ: ultorem scelerũ. maloꝵ metum:
bonoꝵ głam. uirgam potentũ: malleũ tyran¬
noꝵ. regum patrẽ. legum mod̾atorẽ. canonũ
dispensatorẽ. sal terre. orbis lum̃: sacerdotem
um pharaonis. Intellige que dico. Dabit tibi
Dñs intellectũ. Ubi malicie iuncta potentia ẽ.
aliquid tͥ supra hominẽ p̾sumendũ. Hultuᷤ
tuus. suꝑ facientes mala. Timeat sp̃m ux tue:

Expanded text:
ante omnia sanctam Romanam Ecclesiam, cui Deo auctoante omnia sanctam Romanam Ecclesiam, cui Deo auctoligentium Deum, et participem timentium eum. De caetero oportere te esse considera formam justitiae, sanctimoniae speculum, pietatis exemplar, assertorem veritatis, fidei defensorem, doctorem gentium, Christianorum ducem, amicum Sponsi, Sponsae paranymphum, cleri ordinatorem, pastorem plebium, magistrum insipientium, refugium oppressorum, pauperum advocatum, miserorum spem, tutorem pupillorum, judicem viduarum, oculum caecorum, linguam mutorum, baculum senum, ultorem scelerum, malorum metum, bonorum gloriam, virgam potentium, malleum tyrannorum, regum patrem, legum moderatorem, canonum dispensatorem, sal terrae, orbis lumen, sacerdotem um Pharaonis. Intellige quae dico: dabit tibi Dominus intellectum. Ubi malitiae juncta potentia est, aliquid tibi supra hominem praesumendum. Vultus tuus super facientes mala. Timeat spiritum irae tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenientior habitus. si actu qͥdem seuerus
sis: uultu serenus: ũbo serius. Capellani ce
qui tecũ iugit̾ diuinis int̾sunt officiis: non
sint sine honore. Tuũ ẽ tales tͥ ꝓuidere: qui
digni sint. Seruiat᷑ eis ab om̃ib tanquã tͥ.
Nlecessaria de manu tua accipiant. His conten¬
ti sint. quȩ tu ꝓuideris illis. Tu uide ne ege¬
ant.Suꝑ hoc quẽ forte ab aduentantib pet̾e
dep̾hendes. iudica gieritam. Id de ostiariis:
id de cet̾is officialib dec̃nendu. Uerũ hoc ex a¬
bundanti:. nam formã istam iam olim a te
positam recoedamur. Quid tuo dignus apła¬
tu Quid salubriꝰ ad ꝯscientiã. honestius ad fa-¬
mam: utilius ad exempłir. Optimꝰ canon. qui
ꝓpicit auaritiã ex calumnia: hoc ẽ ñ a consei-¬
entia tantũ. Libet iam & hunc claudẽ librũ.
s in calce aliqua uelim uł ante dicta qͣsi epilo¬
gando repetere: uł addẽ p̾t̾missa. C onsideres

Expanded text:
convenientior habitus, si tu actu quidem severus convenientior habitus, si tu actu quidem severus sis, vultu serenus, verbo serius. Capellani, et qui tecum jugiter divinis intersunt officiis, non sint sine honore. Tuum est tales tibi providere, qui digni sint. Serviatur eis ab omnibus tanquam tibi. Necessaria de manu tua accipiant. His contenti sint quae tu provideris illis: tu vide ne egeant. Super hoc quem forte ab adventantibus petere deprehendes, judica Giezitam : id de ostiariis, id de caeteris officialibus decernendum. Verum hoc ex abundanti: nam formam istam jam olim a te positam recordamur. Quid tuo dignius apostolatu? quid salubrius ad conscientiam, honestius ad famam, utilius ad exemplum? Optimus canon, qui projicit avaritiam ex calumnia, et non a conscientia tantum. CAPUT VII. sed in calce aliqua velim vel ante dicta quasi epilogando repetere, vel addere praetermissa. Consideres
Abbreviated transcription (Latin):
cessu illoꝵ qui cura te sunt: nil residere impu¬
dicũ. nil indecens patiaris. Discant a te coepĩ
tui: comatulos pueros & compto ᷤ adolescenteᷤᷤ
secum ñ habere. Certe int̾ mittratos discurre¬
re calamistratos ñ decet:. mem̃to qͥd sapiens ad¬
monet. filiȩ tͥ sunt: noli faciem tuã hylarem
ad eas ostendere. Nec austitat̾e tam̃ suadeo tͥ
s grauitatẽ. Illa infirmiores fugat. hec repri¬
mit leuiores. Illa si adsit odibiłe̾. hȩc si desit
contemptibile reddit. In om̃ib tam̃ modꝰ me¬
lior. Ego nec seueriꝰ uelim: nec dissolutiꝰ. Qd hac
mediocritate gratius: ut nec de seu̾itate sis on̾i.
nec de familiaritate ꝯ temptui: In palatio
papam: domi te patremfamilias exhibe. A¬
ment te domestici tui: sinon. facito ut time¬
ant. Utilis semꝑ custodia oris: que tam̃ affabi¬
litatis gram ñ excludat. Ergo ubiq frenanda
lingua p̾ceps:. marime autẽ in ꝯuiuio. Ille

Expanded text:
cessu illorum qui circa te sunt, nihil residere impucessu illorum qui circa te sunt, nihil residere impudicum, nihil indecens patiaris. Discant a te coepiscopi tui comatulos pueros et comptos adolescentes secum non habere. Certe inter mitratos discurrere calamistratos non decet. Et memento quod Sapiens admonet: Filiae tibi sunt? noli faciem tuam hilarem ad eas ostendere . 22. Nec austeritatem tamen suadeo tibi, sed gravitatem. Illa infirmiores fugat, haec reprimit leviores. Illa, si adsit, odibilem; haec, si desit, contemptibilem reddit: in omnibus tamen modus melior. Ego nec severius velim, nec dissolutius. Quid hac mediocritate gratius, ut nec de severitate sis oneri, nec de familiaritate contemptui? In palatio papam, domi te patremfamilias exhibe. Ament te domestici tui: si non, facito ut timeant. Utilis semper custodia oris, quae tamen affabilitatis gratiam non excludat. Ergo ubique frenanda lingua praeceps, maxime autem in convivio. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
qua fluit cauat t̾ram: sic discursus temporaliũ
conscientiã rodit. Si potest torrens in agros
excurrere sine lesione satoꝵ: & tu te ista sine
uulnere mentis posse tractare ꝯfidito. O m̃i¬
modis ꝯfulo. studeas a te au̾tere concursũ
hoꝵ. Multa nescias. plurima dissimules:
ñnulla obliuiscaris. Sunt tam̃ que ignorare
te nolim: mores quorũq & studia. Non opor¬
tet ut uicia domus tuȩ ultimus scias: qͦd quã¬
plurimis nouimꝰ ꝯtigisse. Quaꝓpt̾ ut dixi aliꝰ
alia dispenset. De disciplina tu ꝓuide. Il¬
lud nemini credas: si insolentior corã te uł ser¬
mo sonuerit. uł habitus apparuerit. Manꝰ
tua suꝑ eiusmodi tu ulciscere iniuriã tuã.
Impiinitas ausum parit: ausus excessum.
Domũ ep̃i decet scĩtudo. decet modestia. de¬
cet honestas. Horum disciplina custos. Sac̃¬
dotis domestiq: aut cȩt̾is honestiores. aut fa¬
bula om̃ib sunt. In uultu. in habitu. in in¬

Expanded text:
qua fluit, cavat terram: sic discursus temporalium qua fluit, cavat terram: sic discursus temporalium conscientiam rodit. Si potest torrens in agros excurrere sine laesione satorum; et tu te ista sine vulnere mentis posse tractare confidito. Omnimodis consulo studeas avertere a te concursum horum. Multa nescias, plurima dissimules, nonnulla obliviscaris. 21. Sunt tamen quae ignorare te nolim, mores quorumque et studia. Non oportet ut vitia domus tuae ultimus 444 scias: quod quamplurimis novimus contigisse. Quapropter, ut dixi, alius alta dispenset; de disciplina tu provide, illud nemini credas. Si insolentior coram te vel sermo sonuerit. vel habitus apparuerit: manus tua super ejusmodi; tu ulciscere injuriam tuam. Impunitas ausum parit, ausus excessum. Domum episcopi decet sanctitudo, decet modestia, decet honestas: horum disciplina custos. Sacerdotes domestici, aut caeteris honestiores, aut fabula omnibus sunt. In vultu, in habitu, in in
Abbreviated transcription (Latin):
magnã de minimis. paruã aut nulła de ma¬
.ximis curam gerant. S ut liquido datur
intelligi: patientiꝰ ferimꝰ xp̃i iacturã quam
nr̃am. Cotidianas expensas cotidiano reci¬
procamus scrutinio: & ꝯtima dominiei gre¬
gis detͥmenta nescimus. De p̾cio escaꝵ & nu¬
mero panũ. cũ ministris cotidiana discussio
ẽirara admodu cũ prb̃ris celebrat᷑ collatio
de peccatis ppłoꝵ. Cadit asina. & ẽ qui sub¬
leuet eam: ꝑit anima. & nemo qui reputet.
Nec mirũ cũ nec nr̃os qͥdem assiduos sentiamꝰ
defectus. Nonne ad singulas supputationes
istas irascimur:urimur: anxiamuiꝰ. Quam
tolerabiliꝰ rerum quã mentiũ sustineremꝰ
iacturã. Quare in quit ñ magis fraudẽ pati¬
mini: Queso tu qui alios doces doce te ipsũ:
si tam̃ iam ñ dociusti. pluris te habere quã
tua. Transitoria ista quȩ stare tͥ nullo pa¬
cto queunt: fac ut a te transeant ñ ꝑte. Quiuᷤ

Expanded text:
magnam de minimis, parvam aut nullam de mamagnam de minimis, parvam aut nullam de maximis curam gerant. Sed, ut liquido datur intelligi, patientius ferimus Christi jacturam, quam nostram. Quotidianas expensas quotidiano reciprocamus scrutinio, et continua dominici gregis detrimenta nescimus. De pretio escarum et numero panum cum ministris quotidiana discussio est: rara admodum cum presbyteris celebratur collatio de peccatis populorum. Cadit asina, et est qui sublevet eam: perit anima, et nemo est qui reputet. Nec mirum, cum nec nostros quidem assiduos sentiamus defectus. Nonne ad singulas supputationes istas irascimur, urimur, anxiamur? Quam tolerabilius rerum, quam mentium sustineremus jacturam! Quare, inquit, non magis fraudem patimini? Quaeso, tu qui alios doces, doce te ipsum: si tamen jam non docuisti, pluris te habere, quam tua. Transitoria ista, quae stare tibi nullo pacto queunt, fac ut a te transeant, non per te. Rivus
Abbreviated transcription (Latin):
mittendi. Sane e duob tutiꝰ hoc. Quãquã
si idoneus ñ reꝑitur: & si minꝰ fidełe sustin̾e
potiꝰ consulo: quã te immergere laberinto
huic. Mem̃to saluatorẽ iuda echonomũ habuiᷤ¬
se. Quid ep̃o turpiꝰ quã incumbere suplectil
&e substantiole suȩ̾. scrutari omĩa. sciscitari
de singulis: morderi suspitionib. moueri ad
queq ꝑdita uł neglecta : Ad uerecundiam
dico quorũda eiusmodi. sirutantiũ eotidie
omnẽ substantiã suam: numerantiũ sin¬
gulaᷤ de minutis & quadrantib exigenti¬
um rationẽ. Non ita ille egyptius: qui io¬
seph om̃ib traditis. ignorabat quid habe¬
sua ñ credens: homo sine fide fidem tam̃ ha¬
buit seruo: suꝑ om̃ia bona sua ꝯstituens eũ.
Et hic erat alienigena. Mira res. Satis suꝑq
ep̃i ad manũ habent. quib ammas credant.
& cui suas ꝯmittant facultatulas ñ inueni¬
unt. Optimi uidelicet estimatores rerũ. qui

Expanded text:
mittendum. Sane e duobus tutius hoc. Quanquam mittendum. Sane e duobus tutius hoc. Quanquam si idoneus non reperitur, etsi minus fidelem sustinere potius consulo, quam te immergere labyrintho huic. Memento Salvatorem Judam oeconomum habuisse . Quid episcopo turpius, quam incumbere supellectili et substantiolae suae: scrutari omnia, sciscitari de singulis, morderi suspicionibus, moveri ad quaeque perdita vel neglecta? Ad verecundiam dico quorumdam ejusmodi, scrutantium quotidie omnem substantiam suam, numerantium singula, de minutis et quadrantibus exigentium rationem. Non ita ille Aegyptius, qui Joseph omnibus traditis, ignorabat quid haberistiano sua non credens. Homo sine fide, fidem tamen habuit servo, super omnia bona sua constituens eum: et hic erat alienigena. 20. Mira res! Satis superque episcopi ad manum habent, quibus animas credant: et cui suas committant facultatulas, non inveniunt. Optimi videlicet aestimatores rerum, qui