comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manducat me.⁊ ipse uiuet ꝓpter me. Ei
enim filius participatione patris fit me¬
lior. qui est natus equalis: sicut partiai¬
patione filii ꝑ unitatem corporis euis⁊
sanguinis quod illa manducatio pota¬
tioq significat. nos efficit meliores. Ui¬
uimus gͦ nos ꝓpt̃ ipsum. manducanteᷤᷤ
eum. id ẽ ipsum accipientes eternam
uitam: quam ñ habemus ex nobis. Hic¬
est panis qui descendit de celo. ut illum
manducando uiuamus: quia eternrã
uitam ex nobis habere non possumus.
Don sicut manducauer̃t inquit patreᷤ
uri manna ⁊ mortui sunt. Qui man¬
ducat hunc panem. uiuet in eternũ.
Qͦd gͦ illi mortui sunt. ita uuit intelligi:
ut non uiuant in et̃num. Nam tempo¬
manducant: s uiuunt in et̃num: quia
plures: non intelligendo scandalizati
sunt. Non enun cogitabant hec audi¬
endo nisi carnem: quod erant. Apłs
sua dicat. quia ibi est uita eterna. Ergo
nec carnem debemus sapere scd̃m car¬

Expanded text:
manducat me, et ipse vivit propter me. Non manducat me, et ipse vivit propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis, sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, efficit nos meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habemus ex nobis. Viest panis, qui de coelo descendit. Ut illum manducando vivamus, qui aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut manducaverunt, inquit, patres vestri manna, et mortui sunt. Qui manducat hunc paneQuod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam tempomanducant; sed vivent in aeternum, quia plures, non intelligendo scandalizati sunt: non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ipsi erant. sua dicat, quia ibi est vita aeterna. Ergo nec carnem debemus sapere secundum car
Abbreviated transcription (Latin):
carnem ⁊ bibit meum sanguinem.
habet uitam eternam. continuo sub¬
iecit. ⁊ ego resuscitabo eum in nouissi¬
mo die: ut habeat interim scdm̃ sp̃m
uitam eternam in requie que sc̃or
nec uita eterna fraudetur: s in resur¬
rectione mortuorum in nouissinra die.
potu id appetant homines. ut non esu¬
riant neq sitiant: hoc ueratit̃ ñ pr̃at
uisi iste cib ⁊ potus. qui eos a quibus
sumitur immortales ⁊ incoruptibiles
facit᷑ id est sotietas ipsa scõꝵ ubi pax
iam expouit quomodo id fiat quod loqri¬
tur: ⁊ quid sit manducare corpus eus
⁊ sanguine̾ bibere. Qui manducat
nem: in me manet ⁊ ego in ulo. Hoc ẽ
gͦ manducare ilam escam. ⁊ ullum bibe
re potum: in xp̃o manere: ⁊ illum in se¬
manentem habere: Ac ꝑ hoc qui ñ manet
bio nec manducat eius carnem. nec bibit
eius sanguinem: etiam si tante rei sa¬
⁊ bibit. Sicut misit me inquit iuiuens
pater. ⁊ ego uiuo ꝓpter patreni: ⁊ qui

Expanded text:
carnem, et bibit meum sanguinem, carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Ut habeat interim secundum spiritum vitam aeternam in requie, quae sancnec id vita aeterna fraudetur in resurrectione mortuorum in novissimo die. «potu id appetant homines ut non esuriant neque sitiant, hoc veraciter non praestat, nisi iste cibus et potus qui eos a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat nem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam esre potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non manet bio nec manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiamsi tantae rei sa . Sicut misit me, inquit, vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui
Abbreviated transcription (Latin):
utiq cibum ⁊ potum. societatem uult
intelligi corporis ⁊ menbroꝵ suoꝵ. quod
est scã eccłia in predestinatis. ⁊ uocatis
⁊ uistificatis ⁊ głificatis scĩs ⁊ fidelib eiꝰ.
quoꝵ pͥmuni iam factum est. id ẽ p̃desti¬
natio: scd̃m ⁊ tercium factum est. ⁊ fit
⁊fiet: id est uocatio ⁊ iustificatio. Quar¬
dam uero in spe ẽ. in re autem futurũ
est. id est glificatio. Huius rei sacram̃¬
tum. id est unitatis corporis ⁊ sangui¬
nis xp̃i alicub cotidie. alicubi certis
interuailis dierum. in dominica mensa
p̃paratur: & de mensa dominica sumitur:
quibdam ad uitam. quibdam ad exitiũ.
Res uero ipsa cuius sacramentum ẽ. õi
homni ad uitam᷑. nulli ad exitium:
quitumq eius particeps fuerit. Ne
autem putarent sic in isto cibo ⁊ potu
ꝓmitti uitam et̃nam. ut qui eam su¬
merent iam nec corpore morerentur:
buic cogitationi ẽ dignatus occurrere.
Nam cũ dixisset qui manducat ncam

Expanded text:
itaque cibum et potum societatem vult itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum, quod est sancta Ecclesia in praedestinatis et vocatis fidelibus ejus. Quorum primum jam factum est, id est, praedestinatio: secundum et tertium factum est, et fit, et fiet, id est, vocatio et justificatio: quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam
Abbreviated transcription (Latin):
utiq cadauerib s ui¬
uentib loquebatur.
Unde nẽ istam uitam intelligentes. ⁊ de
hac re lingarent: secutus adiunxit. Qui
manducat meã caruẽ. ⁊ bibit meũ sangͥnem:
habet uitam eternam. Hanc gͦ ñ habet
qui istum panem non manducat. nec
istum sanguinem bibit. Nam tem¬
poralem uitam sine illo pane hommes
habere possunt ÷ eternam uero omni¬
no non possunt. Qui gͦ non maudu
cat eius carnem nec bibit eius sanẽ¬
nem: non habebit in se uitam: & qui
manducar cius carnem. ⁊ bibit eius
sanguinem: habet uitam. Ad utrũ¬
q autem respondet: quod dixit et̃nã.
Non ita est in esca hac: quam susten
qui eam non sumpserit. non uiuet: nec
tamen qui eam sumpserit uiuet. ficri
emim potest. ut semo uel morbo. ueiꝰ
aliquo casu: plurimi ⁊ qui eam sũp¬
seruit moriantur. In hoc nero cibo ⁊
potu. id est corpore ⁊ sanguine dñi:
non ita est. Nam ⁊ qui eum non sumit.
ñ habet uitam: ⁊ qui eum sumit habet
uitam: ⁊ hanc utiq eternam. Hunc

Expanded text:
utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes et de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non ejus sanguinem, non habet in se vitam: et qui manducat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentqui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
inflat: Sola sine caritate. Idõ adiuñe:
caritas uero edificat. Adde gͦ scientie
caritatem. ⁊ utilis erit scientia: non
ꝑse. s ꝑ caritatem. Sic etiam nunc ea¬
ro non ꝓdest quicquam: s sola caro. Ac¬
cedat sp̃c ad carnem quomodo accedit
caritas ad scientiam: ⁊ ꝑdest plurimum.
Nlam si caro nichil ꝑdesset: u̾bum caro
non fieret ut habitaret innobis. Si ꝑ
carnem nobis multum ꝓfuit xp̃c: quo¬
modo caro nichil ꝓdest: S ꝑ carnẽ sp̃c
aliquid ꝓ salute nr̃a egit. Caro uas fuit:
quod habebat attende÷ non quod erat.
Apłi missi sunt. nunquid caro ipsorum
nichil nobis ꝓfuit: Si caro ipsoꝵ apłoꝵ
nobis ꝓfuit : caro domini poterat ñ ꝓdesse:

Expanded text:
inflat? Sola, sine charitate: ideo adjunxit, inflat? Sola, sine charitate: ideo adjunxit, Charitas vero aedificat . Adde ergo scientiae charitatem, et utilis erit scientia; non per se, sed per charitatem. Sic etiam nunc, caro non prodest quidquam, sed sola caro: accedat spiritus ad carnem, quomodo accedit charitas ad scientiam, et prodest plurimum. Nam si caro nihil prodesset, Verbum caro non fieret, ut inhabitaret in nobis. Si per carnem nobis multum profuit Christus, quomodo caro nihil prodest? Sed per carnem Spiritus aliquid pro salute nostra egit. Caro vas fuit; quod habebat attende, non quod erat. Apostoli missi sunt; numquid caro ipsorum nihil nobis profuit? Si caro Apostolorum nobis profuit, caro Domini potuit nihil
Abbreviated transcription (Latin):
non duas: ne fides nr̃a non sit truu¬
tas s quaternitas: xp̃c gͦ unus est
uerbum anima ⁊ caro: unus xp̃c fi¬
lius dĩ: ⁊ filius hominis unus xp̃c.
filius dĩ semꝑ filius hominis ex tem¬
loquebatur. Sic erat filius hominis
in celo: quomodo filius dĩ erat in terra.
filius dĩ in terra suscepta carne: filiꝰ
hominis in celo in unitate ꝑsone. Qd
mus ex patimur enim non contradi¬
centes. s nosse cupientes. O domine.
magister bone. quomodo caro non ꝑdest
quicquam: cum tu dixeris. nisi quis
manducauerit carnem meam ⁊ bibi̾t
sanguinem meum: non habebit uitã
inse : An uita non prodest quicquam:
& ꝓpter qui d sumus quod sumus. ni¬
si ut habcamus uitam et̾nam ÷ quam
manducãdo carnem ꝓmittis: Quid ẽ
gͦ. non ꝓdest quicquam caro: Non ꝓ
in macello uenditur: non quomodo sp̃u
uegetatur. Proinde sic dictum est caro
non prodest quicquam: quomodo di¬
ctum est scientia inflat. Iam gͦ debemꝰ
odisse scientiam: Absit. ⁊̃ quid ẽ. scientia

Expanded text:
non duas, ne fides nostra non sit Trinitas, sed quaternitas? Christus ergo unus est; Verbum anima caro, unus Christus; Filius Dei et Filius hominis, unus Christus; Filius Dei semper, Filius hominis ex temloquebatur. Sic erat filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra; Filius Dei in terra in suscepta carne, filius hominis in coelo in unitate personae. mus ei patitur enim nos non contradicentes, sed nosse cupientes: O Domine, magister bone, quomodo caro non prodest quidquam, cum tu dixeris, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam? An vita non prodest quidquam? et propter quid sumus quod sumus, nisi ut habeamus vitam aeternam, quam tua carne promittis? quid est ergo, non prodest quidquam caro? Non prin macello venditur, non quomodo spiritu vegetatur. Proinde sic dictum est, Caro non prodest quidquam; quomodo dictum est, Scientia inflat. Jam ergo debemus odisse scientiam? Absit. Et quid est, Scientia
Abbreviated transcription (Latin):
sum uobis: sp̃c ⁊ uita sunt. Intellexisti
carnaliter: etiam sic illa spc̃ ⁊ utta sunt:
s tibi non sunt. S sunt quidam inqͣt
in uobis: qui non credunt. Non dixit st̃
quidam in uobis qui non uttelligunt:
s causam dixit quare ñ intelligant. St̃
enim quidam in uobis qui non credunt:
⁊ ideo ñ intelligunt quia non credunt.
Credant ⁊ aꝑiant: aꝑiant ⁊ illumina¬
buntur: Sciebat autem ab initio ihc
qui essent credentes : ⁊ quiᷤ traditurus
esset eum. Ib enim erat ⁊ iudas. Nam
quidam scandalizati sunt: ille autẽ man¬
sit ad insi di andũ. non ad intelligendũ
& quia ideo manserat: non de illo tacu¬
it dominus. non illum exp̃ssit. s ncc si¬
luit: ut om̃s timerent. quamuis unus ꝑiret.¬
S postea quam dixit. ⁊ distinxit credentes
a non credentib: expressit causam qua¬
re non credant. Propterea dixi uobis in
quit: quia nemo potest uienire ad menͥ
fucrit ei datum a patre nnco. Ergo ⁊ credeꝰ¬
re datum est uobis: non enim nichil ẽ

Expanded text:
us et vita sunt. Intellexisti carnaliter? etiam sic illa spiritus et vita sunt, sed tibi non sunt. 7. Sed sunt quidam, inquit, in vobis qui non credunt. Non dixit, Sunt quidam in vobis qui non intelligunt; sed causam dixit, quare non intelligant. Sunt enim quidam in vobis qui non credunt; et ideo non intelligunt, quia noCredant et aperiant, aperiant et illuminabuntur. Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset eum. Ibi enim erat et Judas. Nam quidam scandalizati sunt: ille autem mansit ad insidiandum, non ad intelligendum. Et quia ideo manserat, non de illo tacuit Dominus. Non illum expressit, sed nec siluit; ut omSed posteaquam dixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare nquit, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. Ergo et credere datur nobis: non enim nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
enim dictimi ẽ ⁊ inter iniquos reputat᷑ ẽ.
Latro euasit: xp̃c dampnatus est. Accepit
indulgentiam criminosus: dampnatꝰ ẽ
qui omnium crimina confitentisi rela¬
xauit. Tamen ⁊ ipsa crux si attendas tri¬
bunal fuit. In medio enim udice consti¬
tuto. unus latro qui credidit liberatus:
alter qui insultauit dampnatus est. Ia
significabat quod facturus est de uiuis
⁊ mortius: alios positurus ad dexteram
alios ad sinistram. Snilis ille latro
futuris ad dextram: similis alter futu¬
ris ad sinistram. Iudicabatur ͥ ⁊ udici¬

Expanded text:
enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium relaxavit. Tamen et ipsa crux, si attendas, tribunal fuit: in medio enim judice constituto, unus latro qui credidit liberatus , alter qui insultavit damnatus est. Jam significabat quod facturus est de vivis et mortuis; alios positurus ad dexteram, alios ad sinistram: similis ille latro futuris ad sinistram, similis alter futuris ad dexteram. Judicabatur, et judici
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ patrib est ꝓmissus. Ideo ⁊ ipse sic
ait. Non sum missus: nisi ad oues que ꝑi¬
erunt domus isrł. S quid ait apłs in se¬
quenti: Gentes autem suꝑ miscdĩa glori¬
dixit non sum missus nisi ad oues que ꝑi¬
erunt domus isrł. quomodo habet alias
oues ad quas missus non est nisi quia
significauit presentiam corporalem non
se missum exhibere nisi solis uideis: qui
inde ⁊ ante ⁊ postea crediderunt. Messis
prima de cruce uentilata est: ut esset se¬
men unde alia messis consurgeret. Nunc
uero cum fama euangelii ⁊ bono ciꝰ odore
excitati credunt fideles cuis ꝑ om̃s gentes:
erit expectatio gentium quando ueniat
qui iam uenit. quando ab om̃ib uideatur
qtẽ a qͥb dã uisus ẽ. qñueniat iudicaturꝰ qͥ uenit
iudicandꝰ. qn ueniat discreturꝰ queuit uͭ ñ dis¬
cerneretur. Non enim ab impus xp̃e est
discretus: s cum impiis iudicatus. De illo

Expanded text:
quorum patribus est promissus: ideo et ipse sic quorum patribus est promissus: ideo et ipse sic ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed quid dicit Apostolus in sequenti? Gentes autem super misus qui dixit: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quomodo habet alias oves ad quas non est missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missum exhibere nisi solis Judaeis, qui inde et antea et postea crediderunt. Messis prima de cruce ventilata est, ut esset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibus videatt, a quibusdam visus est; quando veniat judicaturus qui venit judicandus; quando veniat discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo
Abbreviated transcription (Latin):
sonuit. Illius enim eccłie uenture de gen¬
tib tẏpum gerebat mulicr: que fluxũ
sanguinis patiebatur. Cangebat ⁊ non
uidebatur: nescicbatur ⁊ sanabatur. figura
quippe erat: quod dominus interrogauit
quis me tetigit. Quasi ignorans⁊ igno¬
rantiam sananit. Sic fecit ⁊ gentib. Non
enim didicimus incarne: ⁊ meruimus
carnem eius manducare: ⁊ in carne euis
menbra esse. Quare : Quia nusit ad nos.
Quos: Orecones suos. discipulos suos: ser¬
uos suos. redemptos suos: quos creauit: s
quos ⁊ redemit fr̃s suos. Totum parunidi¬
xi: menbra sua scipsum. Misit enim ad
nos membra sua: ⁊ fecit nos membra sua.
Camen scdm̃ speciem corporis quã uidei ui¬
derunt ⁊ contempserunt. non apd̾ nos
fuit xp̃c: quia ⁊ hoc de illo dictum erat.
sicut ⁊ apłs dicit. Dico enim xp̃m mini¬
strum fuisse urcumcisionis ꝓpt̾ ueritate
di: ad confirmandas ꝓmissiones patru.
Ad illos debuit uenire: a quoꝵ patrib ⁊

Expanded text:
sonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gensonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gentibus typum gerebat mulier quae fluxum sanguinis patiebatur: tangebat, et non videbatur; nesciebatur, et sanabatur. Figura quippe erat, quod Dominus interrogavit, Quis me tetigit? Quasi ignorans ignoratam sanavit : sic fecit et Gentibus. Non eum didicimus in carne, et meruimus carnem ejus manducare, et in carne ejus membra esse. Quare? Quia misit ad nos. Quos? Praecones suos, discipulos suos, servos suos, redemptos suos quos creavit, sed quos et redemit fratres suos: totum parum dixi: membra sua, seipsum; misit enim ad nos membra sua, et fecit nos membra sua. Tamen secundum speciem corporis quam Judaei viderunt et contempserunt, non apud nos fuit Christus: quia et hoc de illo dictum erat, sicut et Apostolus dicit, Dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Ad illos debuit venire, a quorum patribus et
Abbreviated transcription (Latin):
tamen pedib suis. Qui erant pedes ciꝰ:
Quos pedes conculcare uolebat ꝑsequn¬
do saulus: quando ei caput clamauit.
Saule saule: quid me ꝑsequeris: Quis ẽ
hic sermo queni dixit: queretis me ⁊ non
inuenietis. & ubi sum ego uos ñ potestis
uenire: Unde hoc dixit dominus nescie¬
runt: & tamen aliquid quod futurum
erat nescientes ꝓnuntia uert̃. Dixit enim
hoc dominus. quia locum si tamen locus¬
dicendꝰ est. id est sinim patris unde iun¬
quai descendit unigenitus filius. ñ illi
nouerant. nec cogitare idonci erant ubi
re: nedum lingua explicare: Hoc ergoil¬
li nullo modo intellexeruntꝰ ⁊ tamen ex
hac cccasione salutem nr̃am predixcrunt:
quod dominus iturus esset ad disꝑsionĩ
gentium: ⁊ impleturus quod legebant.
⁊ non intelligebant. Populus quem non
cognoui scruiuit mͥ: in obauditu autis
obaudiuit michi. Iui non audiert̃ in qͦꝵ
oculis fuit: illi audierunt in quoꝵ aurib

Expanded text:
tamen pedibus suis. Qui erant pedes ejus? tamen pedibus suis. Qui erant pedes ejus? Quos pedes conculcare volebat persequendo Saulus, quando ei caput clamavit: « Saule, Saule, quid me persequeris » ? « Quis est hic sermo, quem dixit: Quaeretis me, et non invenietis; et ubi ego sum, vos non potestis venire? » Unde hoc dixit Dominus, nescierunt, et tamen aliquid quod futurum erat, nescientes praenuntiaverunt. Dixit enim hoc Dominus, quia locum, si tamen dicendus est locus, id est sinum Patris unde nunquam discedit unigenitus Filius, non illi noverant; nec cogitare idonei erant ubi re, nedum lingua explicare? Hoc ergo illi nullo modo intellexerunt; et tamen ex hac occasione salutem nostram praedixerunt, quod Dominus iturus esset ad dispersionem Gentium, et impleturus quod legebant et non intelligebant, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt in quorum oculis fuit; illi audierunt in quorum auribus
Abbreviated transcription (Latin):
mo enim sedm̃ corpus in loco est. ⁊ delo¬
co migrat: ⁊ cum ad alium locum uene¬
rit in eo loco unde uenit non erit. Ds̃
autem implet omnia. ⁊ ubiq totus est:
non scdm spacia tenetur locis. Erat ta
non potestis uenire. Nec dixit non pote¬
ritis: s non potestis. Tales enim tunc e¬
rant:.qui non possent. Nam ut sciectis ñ
hoc ad desꝑationem dictum. ⁊ discipulis
suis dixit tale aliquid. Quo ego uado
uos non potestis uenire: cum ꝓ illis orãs
dixit. Pater: uolo ut ub egosum ⁊ ĩpsi
sint mecum. Deniq hoc petro exposuit
⁊ ait uli. Quo ego uado non potes me mo¬
do sequi: sequeris autem postea. Dixert̃
ergo iudei non ad ipsum: s ad seipsos. Qͥ
hic ĩturus est. quia non inueniemꝰ eumꝰ
Dunquid in disꝑsionem gentium itinꝰ
est. ⁊ docturus gentes: Non enim scie¬
bant quod dixerunt: s quia iule uoluit
ꝓph̾auerunt. Iturus enim erat dominus
ad gentes non p̃sentia corporis sui: sed

Expanded text:
mo enim secundum corpus in loco est, et de lomo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in eo loco unde venit non erit: Deus autem implet omnia, et ubique totus est; non secundum spatia tenetur locis. Erat tamnon potestis venire. Nec dixit, non poteritis; sed, non potestis: tales enim tunc erant qui non possent. Nam ut sciatis non hoc ad desperationem dictum, et discipulis suis dixit tale aliquid, Quo ego vado, vos non potestis venire ; cum pro illis orans dixerit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint meet ait illi: Quo ego vado, non potes me sequi modo; sequeris autem postea . 10. Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum; sed, ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? numquid in dispersionem Gentium iturus est, et docturus Gentes? Non enim sciebant quod dixerunt; sed quia ille voluit, prophetaverunt. Iturus enim erat Dominus ad Gentes, non praesentia corporis sui, sed
Abbreviated transcription (Latin):
concessum est. ⁊ ab illis ⁊ ꝓ illis: ut nemo
de sui poccati dimissione desperet: quando
illi ueniam meruerunt qui xp̃m occider̃t.
Mortius est xp̃e ꝓ nobis. S nunquida
nobis: At uero illi uiderunt xp̃m suo
scelere morientem: ⁊ crediderunt in xp̃m
suis scelerib ignoscentem. Quo usq bi¬
berent sanguinem quem fuderant: de
sua salute desꝑauerunt. Ergo hoc dixit
queretis me ⁊ non inuenictis: ⁊ ubi sum
ego non potestis uenire: quia quesituri e¬
rant illum post resurroctionem compun¬
cti. Dec dixit ubi ero: s ubi sum. Semꝑ
enim ibi erat xp̃c quo fuerat rediturus.
Sic cium uenit. ut non recederet. Unde
alio loco dicit. Nemo ascendit in celum
nisi qui descendit de celo. filius hominis
qui est in celo. Non dixit: qui fuit in
celo. In t̾̃ra loquebatur: ⁊ in celo se esse
dice̾bat. Sic uenit ut inde non absce¬
deret: sic rediit ut nos non derelinque¬
ret. Quid miramini: Os hoc fecit. Ho¬

Expanded text:
concessum est, et ab ipsis, et pro ipsis; ut nemo concessum est, et ab ipsis, et pro ipsis; ut nemo de sui peccati dimissione desperet, quando illi veniam meruerunt, qui Christum occiderunt. Mortuus est Christus pro nobis; sed numquid a nobis? At vero illi viderunt Christum suo scelere morientem; et crediderunt in Christum suis sceleribus ignoscentem. Quousque biberent sanguinem quem fuderant, de sua salute desperaverunt. Ergo hoc dixit, Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire: quia quaesituri illum erant post resurrectionem compuncti. Nec dixit, ubi ero; sed, ubi sum. Semper enim ibi erat Christus, quo fuerat redditurus: sic enim venit, ut non recederet. Unde alio loco ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo : non dixit, qui fuit in coelo. In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Sic venit, ut inde non abscederet: sic rediit, ut nos non derelinqueret. Quid miramini? Deus hoc facit. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. Sine me nichil potestis facere.
Quando claudus ille qui sedebat ad portã.
ad uocem petri surrexit. ⁊ suis pedib am¬
bulauit ita ut hommes mirarentur: sic
eos allocutus est petrus. quia ñ in sua po¬
testate ista fecit: s in uirtite illius qũe
ipsi occiderunt. Muiti compuncti dixert̃.
Quid faciemus: Uiderunt enim se ingen¬
ti crimine impietatis astrictos. quan do
illum occiderunt quem uenerari ⁊ adora¬
re debuerunt: ⁊ hoc putabant ẽe in ex¬
piabile. Magnum enim facinus erat
cuius consideratio illos faceret desꝑare:
s non debebant desꝑare. ꝓ quib in cruce
pendens dominus est dignatus orare.
Dixerat enim. Pater ignosde illis: qͥa
nesciunt quid faciunt. Uidebat quosd̃ã
suos: inter multos alienos. Iilis iam
petebat ueniam : a quib adhuc acci¬
piebat iniuriam. Non enim attende¬
bat quod ab ipsis moriebatur: s quia
ꝓ ipsis moriebatur. Multum ẽ quod illis

Expanded text:
dixerat, Sine me nihil potestis facere . dixerat, Sine me nihil potestis facere . Quando claudus ille qui sedebat ad portam, ad vocem Petri surrexit, et suis pedibus ambulavit, ita ut homines mirarentur, sic eos allocutus est Petrus, quia non in sua potestate ista fecit, sed in virtute illius quem ipsi occiderunt . Multi compuncti dixerunt: Quid faciemus ? Viderunt enim se ingenti crimine impietatis astrictos, quando illum occiderunt, quem venerari et adorare debuerunt: et hoc putabant esse inexpiabile. Magnum enim facinus erat, cujus consideratio illos faceret desperare: sed non debebant desperare, pro quibus in cruce pendens Dominus est dignatus orare. Dixerat enim: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Videbat quosdam suos inter multos alienos; illis jam petebat veniam, a quibus adhuc accipiebat injuriam. Non enim attendebat quod ab ipsis moriebatur, sed quia pro ipsis moriebatur. Multum est quod illis
Abbreviated transcription (Latin):
Rincipes sacerdotum au¬
dita multitudinis fide.
⁊ eo murmure quo xp̃c
glificabatur: miserunt
ministros ut eum ap¬
prehenderent. Quem
apprehenderent. Adhuc nolentem. Quia
gͦ non poterant apprehendere nolentem:
missi sunt ut audirent doccntem. Quid do
centem: Dixit ergo ihc. Adhuc modicum
tempus uobiscum sum. Quod m᷑ uultis
facere. facturi estis. s non modo: quia mo¬
do nolo. Quare autim modo nolo: Quia
adhuc modicum tempus uobiscum sum:
⁊ tunc uado ad eum qui misit me. Imple
re dispensationeni debeo meam:⁊ sic ꝑue¬
nire ad passionemmeam. Querens me ⁊
non inuenietis: ⁊ ubi sum ego uos non
potestis uenire. Hic iam resurrectionem
suam predixit. Noluerunt cnĩ agnoscere
presentem: ⁊ postea quesicrunt eum cum
uiderent multitudinem iam credentem.
Magna enim signa facta sunt. etiam cum
dominus resurrexit:⁊ ascendit in celum..
Tunc ꝑdiscipulos facta sunt magna: sed
ille ꝑ ulos qui ⁊ ꝑse ipsum. Ipse quippe ill

Expanded text:
rincipes vero illi audita multitudinis fide, et eo murmure quo Christus glorificabatur, miserunt ministros, ut apprehenderent eum. Quem apprehenderent? Adhuc nolentem? Quia ergo non poterant apprehendere nolentem, missi sunt ut audirent docentem. Quid dcentem. « Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum tempus vobiscum sum. » Quod modo vultis facere, facturi estis, sed non modo, quia modo nolo. Quare adhuc modo nolo? « Quia adhuc modicum tempus vobiscum sum, et tunc vado ad eum qui misit me. » Implere debeo dispensationem meam, et sic pervenire ad passionem meam. « Quaeretis me et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire. Hic jam resurrectionem suam praedixit: noluerunt enim agnoscere praesentem, et postea quaesierunt, cum viderunt in eum multitudinem jam credentem. Magna enim signa facta sunt, etiam cum Dominus resurrexit, et ascendit in coelum. Tunc per discipulos facta sunt magna; sed ille per illos, qui et per seipsum: ipse quippe illis
Abbreviated transcription (Latin):
ittiq xp̃iani sumus. ⁊ s credimus bibi¬
mus: ⁊ unusquisq in scipso debet ag¬
noscere si bibit. ⁊ si uunt ex eo qd̾ bibit.
Non enim nos deserit fons: si non de¬
si seramus fontem. Exposuit euange¬
lista ut dixi unde dominus clamasset:
ad qualem potum inuitasset. quidbi¬
bentib ꝓpiasset. dicens. Hoc aut̃e dice¬
bat de spũ: quem accepturi erant cre¬
dentes in cum. Nondum enim erat

Expanded text:
utique Christiani sumus, et si credimus, bibiutique Christiani sumus, et si credimus, bibimus. Et unusquisque in seipso debet agnoscere si bibit, et si vivit ex eo quod bibit: non enim nos deserit fons, si non deseramus fontem. 5. Exposuit Evangelista, ut dixi, unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enu animus facit decus ĩ corpors
sic ds̃ in anuno. Non enun facit corpori
unde ametur: nisi animus. Qui cum
migrauerit cadauer horrescit: ⁊ quantũ¬
cumq pulchra illa menbra dilexcris se¬
pelire festinas. Decus ergo corporis ani¬
mus. decus animi ds̃. Clamat gͦ dñs
ut ueniamus ⁊ bibanus suntus sitia¬
mus: ⁊ dicit quia cum biberimꝰ. flum¬
na aque uiue fluent de uentre nr̃o.
Uenter iuterioris hominis: conscientia
cordis est. Bibito gͦ isto liquore iuui seit
purgata conscientia: ⁊ hauriens fontẽ
habebit:⁊ iam ipsa fons erit. Quid est
fons.⁊ quid est fluiuus: qui manat de
uentre interioris hominis: Beniuo¬
lentia: qua uult consulere proximo.
Si enim putet quia quod bibit soli ip¬
si debet sufficere: non fluit aqua uiua
de uentre eius. Si autem proximo fe¬
stinat consulere: idõ non siccat᷑ quia
manat. Uidebunus enim quid sit qd̾
bibunt qui credunt in domino: quia

Expanded text:
Sicut enim animus facit decus in corpore, Sicut enim animus facit decus in corpore, sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde ametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumcumque pulchra illa membra dilexeris, sepelire festinas. Decus ergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus sitiamus; et dicit quia cum biberimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominis conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere; ideo non siccat, quia manat. Videbimus nunc quid sit quod bibunt, qui credunt in Domino; quia
Abbreviated transcription (Latin):
animus an corpus: Si fides amatur:
animus amatur. Si beniuolentia ama¬
tur: beniuolentie sedes animus est. Si
hoc amas in altero. quia ⁊ ipse amat te:
anium amas: quia non caro s animꝰ
amat. Idco enun amas: quia ille te a¬
mat. Quere unde te amit: ⁊ uide quid
ames. Pius gͦ amatur: ⁊ non uidenir.
Auquid etiam uolo dicere. ubi magis
appareat dilectioni ur̃e quantũ amet᷑
animus:⁊ quemadiodum corpori p̃po¬
natur:. Iui ipsi lasciui amatores qui
pulchritudine corporum delectantur. ⁊
fornia menbroꝵ accendinitur: tunc
amant amplius quando amantur.
Nam si amet. ⁊ sentiat quia odio habe¬
tur : magis irascitur quam diligit. Qͤ¬
re magis irastitur quam diligit: Quia
ez non redditur quod impendit. Si crgo¬
ipsi corporum amatores reamari se uolunt
⁊ hoc cos magis delectat si ament᷑: quales
sunt amatores animorum: & si magui
siuit amatores auimorum: quales sunt¬
dĩ amatores qui pulchros animos facit.

Expanded text:
animus, an corpus? Si fides amatur, animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est: si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet, et vide quid ames. Pius ergo amatur, et non videtur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appareat Dilectioni vestrae quantum ametur animus, et quemadmodum corpori praeponatur. Illi ipsi lascivi amatores, qui pulchritudine corporum delcetantur, et forma membrorum accenduntur, tunc amant amplius quando amantur. Nam si amet et sentiat quia odio habetur, magis irascitur quam diligit. Quare magis irascitur quam diligit? Quia non ei redditur quod impendit. Si ergoipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos magis delectat si amentur; quales sunt amatores animorum? Et si magni sunt amatores animorum, quales sunt amatores Dei, qui pulchros animos facit?
Abbreviated transcription (Latin):
terior. Et ille quidem iterio inusibilis.
exterior autem uisibilis. S melior inte¬
uor quam exterior: ⁊ quod ñ uidetur hoc¬
plus amatur. Constat enim plus amari
hominem interiorem: quam exteriorem
Unde hoc constat: Unusquisq in seipso
ꝓbet. Quamius enun qui male uiiunt
ammos suos corpori addicant:uiuere ta¬
men uolunt quod non est nisi animi: ma¬
gisq scipsos indicant qui regunt. quam
uia que regunt. Regunt enim anuni:
reguntur corpora. Gauuidet quisq uolup¬
tate: ⁊ capit de corpore uoluptatim. Sed
separa aninum: nichil restat in corpore
quod gaudeat. Et si de corpore gaudet: ani¬
mus gaudet. Si gaudet de domo sua. de
se non debet gaudere: Et si habet animus
unde oblectetur extrinsecus: sine delicus
manet intrinsecus: Omnino constat
plus amare hominem anunam suam.
quam corpus suum. S ⁊ in alio homine
plus amat homo animan: quam corpus.
Quidenim amatur in amico: ubi ẽ amor
sincerior ⁊ castior: Quid amat᷑ in amico:

Expanded text:
terior. Et ille quidem interior invisibilis, exterior autem visibilis: sed melior interior, quam exterior. » In plus amatur: constat enim plus amari hominem interiorem quam exteriorem. Unde hoc constat? Unusquisque in seipso probet. Quamvis enim qui male vivunt, animos suos corpori addicant; vivere tamen volunt, quod non est nisi animi, magisque seipsos indicant qui regunt, quam illa quae reguntur. Regunt enim animi, reguntur corpora. Gaudet quisque voluptate, et capit de corpore voluptatem: sed separa animum, nihil restat in corpore quod gaudeat; et si de corpore gaudet, animus gaudet. Si gaudet de domo sua, de se non debet gaudere? et si habet animus unde oblectetur extrinsecus, sine deliciis manet intrinsecus? Omnino constat plus amare hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in alio homine plus amat homo animam quam corpus. Quid enim amatur in amico, ubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico;
Abbreviated transcription (Latin):
tizauit ÷ impletus spũ scõ ⁊ acharias mł¬
ta predixit: sp̃m sc̃m ipsa maria ut do¬
minum conciperet accepit. Muilta enĩ
indicia precedentia sp̃c scĩ habemꝰ: ante¬
quam dominus glorificaretur resurre
ctione carnis sur Non enim alium sp̃m
dam futurus erat donationis huius.
qui omnino antea non apparuerat:
de quo hic dititur. Nusquam enim le¬
ginius antea congregatos homines sac¬
cepto spũ scõ lingius omnium gentiũ
locutos fuisse. Post resurrectionẽ autem
suam primum quando apparut discipłis
suis: dixit ulis. Accipite sp̃m scm̃. De hoc
cigo dictum est. Nondum erat sp̃c datus.
quia ihc nondum fuerat glificatus. &
dedit÷ significans eum esse qui insuffla
uit in faciem illoꝵ ut a luto exurgerent¬
⁊ luteis operib renuntiarert: tunc pri¬
mum post resurrectioncm suam dominꝰ
quam dicit euangelista glorificationem.
dedit discipulis suis sp̃m sc̃m. Deinde com
moratus cum eis quadraginta dieb. ut

Expanded text:
tizavit : impletus Spiritu sancto Zacharias mutizavit : impletus Spiritu sancto Zacharias multa dixit ; Spiritum sanctum ipsa Maria, ut Dominum conciperet, accepit . Multa ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificctione carnis suae; non enim alium spiridam futurus erat donationis hujus, qui omnino antea non apparuerat. De ipso hic dicitur: nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto linguis omnium gentium locutos fuisse . Post resurrectionem autem suam primum, quando apparuit discipulis suis, dixit illis: Accipite Spiritum sanctum. De hoc ergo dictum est: Nondum erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus; et dedit . Significans enim vit in faciem eorum, ut a luto exsurgerent, et luteis operibus renuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam Dominus, quam dicit evangelista glorificationem, dedit discipmoratus cum eis quadraginta dies, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ficatus. S quid est quod atr: non enĩ
erat sp̃c datus. quia ihc nondum erat
glificatus: In euiderti est intellectus
Don enim non erat sp̃e di: qui erat aps̃
dm̃e. S nondum erat in eis qui cre¬
derent in ih̃m. Ita enim disposuit dñs ihe
non eis dare spm istum de quo loquimur:
nisi post resurrectionem suam. & hoc ñ
sine causa. & forte si queramus: annuet
ut inueniamus. & si pulsemus: aperiet
ut intremus. Pietas pulsat non manus:
quamquam pulset ⁊ manus: si ab oꝑib
misedĩe non cesser manus. Que igitur
causa est. cur dominus ihc̃ xp̃c statuerit
non nisi cum esser głificatus dare spm̃
scm̃: Quod antequam dicamus ut pos¬
sumus. prius querendum est ne quem
forte moueat quomodo nondum erat.
sp̃c in hominib scĩs: cum de ipło domi¬
no recens nato legatur in euangelio.
quod eum in spũ sco agnouerit symeon:
agnouerit etiam anna uidua ꝓphissa:
agnouerit iohannes ipse qui eum bap¬

Expanded text:
a? 6. Sed quid est quod ait, Non enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus? In evidenti est intellectus. Non enim non erat Spiritus Dei, qui erat apud Deum; sed nondum erat in eis qui crediderant in Jesum. Ita enim disposuit Dominus Jesus non eis dare Spiritum istum de quo loquimur, nisi post resurrectionem suam; et hoc non sine causa. Et forte si quaeramus, annuet ut inveniamus; et si pulsemus, aperiet ut intremus. Pietas pulsat, non manus: quanquam pulsat et manus, si ab operibus misericordiae non cesset manus. Quae igitur causa est cur Dominus Jesus Christus statuerit nonnisi cum esset glorificatus, dare Spiritum sanctum? Quod antequam dicamus ut possumus, prius quaerendum est, ne quem forte moveat, quomodo nondum erat Spiritus in hominibus sanctis, cum de ipso Domino recens nato legatur in Evangelio, quod cum in Spiritu sancto agnoverit Simeon, agnoverit etiam Anna vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui eum bap
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊ bibat. Inter dissensiones ⁊ dubitati¬
ones uideorum de domino ihu xp̃o: inter
cetera que dixit. quib alii confunderen¬
tur alii docerentur: nouissimo festuita
tis illius die. tuc enim ista agebatur
que appellatur scenophegia id est taber¬
naculoꝵ constructio de qua festiuitate
iam antea meminit caritas ur̃a fuisse
sitit ueniat ad eum. S sitimꝰ adcanius ÷¬
⁊ ñ pedib s affectib. nec mgrando sed
amando ueniamiis: quanquã scdm̃ inte¬
riorem homincm ⁊ qui amat migrat.
Et aliud ẽ inigrare corpore aliud corde. Mi¬
grat corpore qui motu corporis mutat lo¬
cum: migrat corde qui motu cordis mu¬
tat affectũ. Si aluid amaᷤ aliud amabas: ñ ibi es

Expanded text:
 1. Inter dissensiones et dubitationes Judaeorum de Domino Jesu Christo, inter caetera quae dixit, quibus alii confunderentur, alii docerentur; novissimo illius festivitatis die tunc enim ista agebantur, quae appellatur Scenopegia, id est tabernaculorum constructio, de qua festivitate jam antea meminit Charitas vestra fuisse sitit veniat ad eum. Si sitimus, veniamus; et non pedibus, sed affectibus; nec migrando, sed amando veniamus. Quanquam secundum interiorem hominem, et qui amat migrat. Et aliud est migrare corpore, aliud corde: migrat corpore qui motu corporis mutat locum; migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es
Abbreviated transcription (Latin):
eius: ⁊ mulieri dicebant. Quia iam ñ ꝓpt̃
tuam loquelam credimus: ipsi enim audi¬
uimus ⁊ scimus quia hicest uere saluator
mundi. Et hoc paululum animaduertendũ
est: quia ledio terminata est. Mulier pͥma
nuntiauit : ⁊ ad mulieris testimonium
crediderunt samaritani⁊ rogauerunt eũ
ut apud eos mancret: ⁊ mansit ibi biduo:
⁊ plures crediderunt. & cum credidissent:
dicebant mulitri. Non iam ꝓpter tuum
uerbum credimus: s ipsi cognouimus
⁊scimus. quia uere hic est saluator mũ¬
di. Primo ꝑ faman:. postea ꝑ prescutiam.
Sic agitur hodie cum eis qui foris sunt:
ꝑ xp̃ianos amicos: tanquam illa mulie¬
re hoc est eccłia nuntiante ad xp̃m ueni¬
unt: credunt ꝑ istam famamł manet a¬
pud cos biduo. hoc ẽ dat illis duo precepta
caritatis: ⁊ multo plures ⁊ fumiuᷤ in eũ
credunt: qm̃ uere ipse est saluator mun¬

Expanded text:
bant: Quia jam non propter tuam loquelam credimus, ipsi enim audivimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret; et mansit ibi biduo, et plures crediderunt. Et cum credidissent, dicebant mulieri: Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus, et scimus quia vere hic est Salvator mundi; primo per famam, postea per praesentiam. Sic agitur hodie cum eis qui foris sunt, ntiatur per christianos amicos; tanquam illa muliere, hoc est Ecclesia annuntiante, ad Christum veniunt, credunt per istam famam; manet apud eos biduo, hoc est, dat illis duo praecepta charitatis; et multo plures et firmius in eum credunt, quoniam vere ipse est Salvator mun
Abbreviated transcription (Latin):
muitebat: Quid est qui biberit ex hac aqͥ
sitiet itmꝰ c̾ucrũ est scdm̃ hanc aquam: ⁊
uerum est scdm quod significabat illa aqua:
Ftenim aqua in puteo: uoluptas scłi est in
ꝓfunditate tenebrosa. Hic eam hauriunt ho¬
mints. hydria cupiditatum. Cupiditatem
quippe proni summittunt. ut ad uolupta¬
tem haustam de profundo ꝑueniant: ⁊ fru¬
untur uoluptate succedente. p̃missa cupidi¬
ditate. Nam qui non p̃mserit cupiditatem:
ꝑuenire non potest ad uoluptatem. Pone gͦ
hydriam cupiditatem. ⁊ aquam de ꝓfundo
uoluptatem ÷ cum ꝑuenerit quisq ad uo¬
luptatem scli huiꝰ. cibꝰ ẽ. potꝰ ẽ. lauachrũ est.
spectaculum est: concubitus est. Nunquid
non iterum sitiet: Ergo de hac aqua qui bi¬
berit. iterum inquit sitiet̾. si autem acceꝑit

Expanded text:
mittebat? qmittebat? qsitiet iterum? Et verum est secundum hanc aquam; et verum est secundum quod significabat illa aqua. Etenim aqua in puteo, voluptas saeculi est in profunditate tenebrosa: hinc eam hauriunt homines hydria cupiditatum. Cupiditatem quippe proni submittunt, ut ad voluptatem haustam de profundo perveniant; et fruuntur voluptate, praecedente et praemissa cupiditate. Nam qui non praemiserit cupiditatem, pervenire non potest ad voluptatem. Pone ergo hydriam, cupiditatem; et aquam de profundo, voluptatem: cum pervenerit quisque ad voluptatem saeculi hujus, cibus est, potus est, lavacrum est, spectaculum est, concubitus est; numquid non iterum sitiet? Ergo de hac aqua qui biberit, iterum, inquit, sitiet: si autem acceperit
Abbreviated transcription (Latin):
est. Pulsabat ignorantia non studio: ad¬
huc miseranda. nondum instruonda. Di
cit aliquid euidentius dominus de illa a¬
qua uiua. Dixerat enim mulier. Nunqͥd
tu maior es parre nr̃o iacob. qui dedit nobis
puteumꝰ Et ipse ex eo bibit ⁊ filii eius. i pe¬
lora elus. De hac aqua iuua mͥ dare non
potes: qm̃ hauritorium non habes. forte ali¬
um fontem ꝓmittis: Patre nr̃o melior po¬
tes esse qui hunc puteum fodit: ⁊ ipse cum
suis usus est co: Dominus ergo dicat: quid
dixtrit aquam uiuam. Respondit ihẽ: ⁊ di¬
xit ei. Omnis qui biberit ex aqua hac: si¬
tiet iterum. Qui autem biberit ex aqua
quam ego dabo ei. non sitiet in ct̃num: sed
aqua quam ego dabo ei. fiet in co fons aque
salientis in uitam cternam Aꝑtius locutus
est dominus: fiet in co fons aque salientis
in uitam eternam. Qui biberit ex aqua ista:
non sititt in ct̾̃num. Quid euidentius quia
non aquam uisibilem. s inuisibilem pro¬

Expanded text:
est. Pulsabat ignorantia, non studio; adest. Pulsabat ignorantia, non studio; adhuc miseranda, non dum instruenda. 14. Dicit aliquid evidentius Dominus de illa aqua viva. Dixerat enim mulier, Numquid tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus, De hac aqua viva dare mihi non potes, quoniam hauritorium non habes: forte alium fontem promittis? Patre nostro melior potes esse, qui hunc puteum fodit, et ipse cum suis usus est eo? Dominus ergo dicat quid dixerit aquam vivam. « Respondit Jesus, et dixit ei: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum; sed aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. » Apertius locutus est Dominus, Fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Qui biberit de aqua ista, non sitiet in aeternum. Quid evidentius, quia non aquam visibilem, sed invisibilem pro
Abbreviated transcription (Latin):
quit donum dĩ. Donum dĩ est sp̃c sc̃s: sed
adhuc mulicri tecte loquitur: ⁊ paulatim
intrat in cor: fortassis etiam docet. Quide¬
num ista hortatione sua suauiuis ⁊ benig¬
nius ͤ Si scires donum dĩ. ⁊ quis est qui
dicit tibi damichi bibere: tu forsitan petereᷤᷤ.:¬
⁊ daret tibi aquam uiuam. Hucusq sus¬
pendit. Uiua a qua dr̃ uulgo illa que de fon¬
te exit: illa autem que colugitur de plu¬
uia in lacunas aut in cisternas. aqua ui¬
ua non dicitur. Et si de fonte manauerit ⁊
in loco aliquo collecta steterit. nec ad sẽ
illud unde manabat admiscrit. s irrup¬
to meatu tanquam fontis tramite separa¬
ta fucrit: non dicitur aqua uiua. S illa
aqua uiua dr̃: que manans excipitur.
Talis aqua erat in illo fonte. Quid gͦ pro¬
mutebat: quod petebat: Tamen mulier
suspensa ait. Domine neq in quo haurias
habes: ⁊ puteus altus est. Uidete quomͦũ
do pulsat ut aꝑiat magister quod dausũ

Expanded text:
quit, donum Dei. Donum Dei est Spiritus sanctus. Sed quit, donum Dei. Donum Dei est Spiritus sanctus. Sed adhuc mulieri tecte loquitur, et paulatim intrat in cor. Fortassis jam docet. Quid enim ista hortatione suavius et benignius? Si scires donum Dei, et scires quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan peteres, et daret tibi aquam vivam: huc usque suspendit. Viva aqua dicitur vulgo illa quae de fonte exit. Illa enim quae colligitur de pluvia in lacunas aut cisternas, aqua viva non dicitur. Et si de fonte manaverit, et in loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unde manabat admiserit, sed interrupto meatu. tanquam a fontis tramite separata fuerit; non dicitur aqua viva: sed illa aqua viva dicitur, quae manans excipitur. Talis aqua erat in illo fonte. Quid ergo promittebat quod petebat? 13. Tamen mulier suspensa ait: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est. Videte quomodo do pulsat, ut aperiat magister quod clausum
Abbreviated transcription (Latin):
contempnere quia filius hominis sum:
⁊ querite a me cibum non qui perit. sed
qui ꝑmanet in uitam eternam. Sic enim
filius hominis sum: ut non sim unus
ex uobis. Sic sum filius hominis: ait pet̾
d̃s me signaret. Quid est signaret : Propti¬
ui aliquid michi daret. quo non confun¬
derer cum genere humano: s ꝑ me libera¬
retur genus humanum. Dixerunt gͦ ad
eum. Quid faciemus: ut operemur oꝑa dĩ
oummo uastulis eorum non utebantur:
Et quia ferehat secum mulier uasculum
unde aquam hauriret: co nurata est quia
uideus petebat ab ca bibere. quod ñ solebãt
facere uidei. Ille autem qui bibere quere¬
bat: fidem ipsius mulieris sitiebat. Deniq
audi quis petebat bibere. Respondit ihc ⁊
dixit ei. Si scires donum dĩ. ⁊ quis ẽ quitͥ
dicit da michi bibere: tu forsitan petisses ab
eo: ⁊ dedisset tͥ aquam iuuam. Setit bibers:
⁊ ꝓmittit bibere. Eget quasi accepturus:
⁊ affluit tanquam satiaturus. Si scires in¬

Expanded text:
contemnere, quia filius hominis sum: contemnere, quia filius hominis sum: et quaerite a me cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Sic enim filius hominis sum, ut non sim unus ex vobis; sic sum filius hominis, ut Deus Pater me signavit. Quid est signare? proprium aliquid mihi dare, quo non confunderer cum genere humano, sed per quem liberaretur genus humanum. Dixerunt ergo ad eum, Quid faciemus ut operemur opera Dei? o vasculis eorum Judaei non utebantur. Et quia ferebat secum mulier vasculum unde aquam hauriret, eo mirata est, quia Judaeus petebat ab ea bibere, quod non solebant facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Denique audi quis petat bibere. Respondit Jesus, et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. Petit bibere, et promittit bibere. Eget quasi accepturus, et affluit tanquam satiaturus. Si scires, in