comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diam aut qui rapatissimas uolutres deicit ꝙͣ
qui cupiditates aidissimas coherce̾t. aut qui
amasonem bellat̾cem quam qui libidinem uincit¬
Iudoris famne debellatricem aut q fimiz
stabulo qm qui nicia de corde suo egerit que
magis sunt ꝑuicõsa quia domestica et ꝓpria
mala sunt qm̃ illa que et uitari poterant et
caueri ex quo fit ut ille solus uir fortis debeat
iudicari qui temꝑans et moderatus et iustus est. ¶O¬
si cogitet aliquis que sunit dei oꝑa iam ħ omĩa que
mirantur homines in eptissimi ridicula indicabit
Illa enĩ non diuinis urtutib quas ignorant sed
infirmitate suarum uirium mentiuntur. ¶Dã
illud quidem nemo negabit ¶Herculem nõ euris-
theo tantum ẜuisse regi ꝙ aliquat᷑ honestum inderi
põt s eciam impudice mulieri emphale qui illũ
uestibus suis indutum sede̾ ad pedes suos iube-¬
bat pensa facientem. De testabilis turpitulo sec
tanti erat uoluptas quid tu inquiet aliquis poc¬

Expanded text:
diam; aut qui rapacissimas volucres dejecit, quam diam; aut qui rapacissimas volucres dejecit, quam qui cupiditates avidissimas coercet; aut qui Amazonem bellatpudoris ac famae debellatricem, aut qui fimum de stabulo quam qui uitia de corde suo egerit, quae magis sunt perniciosa quia domestica et propria mala sunt, quam illa quae et uitari poterant et caueri. ex quo fit ut ille solus uir fortis debeat iudicari, qui temperans et moderatus et iustus est. quodsi cogitet aliquis quae sint dei opera, iam haec omnia quae mirantur homines ineptissimi ridicula iudicabit. illa enim non diuinis uirtutibus, quas ignorant, sed infirmitate suarum uirium metiuntur. nam illtheo tantum servisse regi, quod aliquatenus honestum videri potest; sed etiam impudicae mulieri Omphalae, quae illum vestibus suis indutum sedere ad pedes suos jubebat pensa facientem: detestabilis turpitudo! sed tanti erat voluptas. Quid tu, inquiet aliquis, poe
Abbreviated transcription (Latin):
uicus mancipatus et mares et femmnas contra
om̃s leges infanna flagicia dedecore affecit s ne
illa quidem q et magna mirabilia gessit ut mltꝭ¬
calia iudicanda sunt ut uurtutibus diuinis toi¬
buenda sint. Quil enm tam magnificũ si leo¬
nem apiumꝙ suꝑanit si aues deiecit sagittis
si regim stabulum egessit si uiraginem incit
cingłm ꝙ detraxit si equos ferotes cũ domino
int̾emt. ¶ Oꝑa sunt ista sortis uiri hominis
tamen illa enĩ que uicit fragilia et mortalia
fuerunt. Nulla est enĩ ꝙ ait orator tanta ius
que non ferro ac iuribz debilitari frangiqz¬
noonũ uncere. iracũdiam cohibere fortissimi
est que ille nec fecit umꝙͣ nec potuit hec qui
facit non ego eum cum suimis uiris comparo
s simillimu deo iudico uelle adiecisẜ de libidĩe
luxuria cupiditate insolertia ut iurtutẽ eius
impleret quem deo similem iudicabat. Non enĩ
forcior putandus est qui leonem ꝙͣ qui molẽ¬
tam et in se ip̃o inclusam ferat suꝑat nacun¬

Expanded text:
is mancipatus et mares et feminas contra omnes leges infamia flagitio dedecore adfecit? sed ne illa quidem quae magna et mirabilia gessit talia iudicana sunt, ut uirtutibus diuinis tribuenda uideantur. quid enim tam magnificum, si leonem aprumque superauit, si aues deiecit sagittis, si regium stabulum egessit, si uiraginem uicit cingulumque detraxit, si equos feroces cum domino interemit? opera sunt ista fortis uiri, hominis tamen. illa enim quae : uicit fragilia et mort-alIa fuerunt. nulla est enim quod ait orator tanta uis, quae non ferro ac uiribus debilitari frangiqanimum vincere, iracundiam cohibere, fortissimi est: quae ille nec fecit unquam, nec potuit. Haec qui faciat, non ego eum cum summis viris comparo; sed simillimum Deo judico. Vellem adjecisset de libidine, luxuria, cupiditate, insolentia; ut virtutem ejus impleret, quem similem Deo judicabat. Non enim fortior putandus est, qui leonem, quam qui violentam in seipso inclusam feram superat, iracun
Abbreviated transcription (Latin):
q uuanus uel si Quulit̾ iiuend est non est
uat qui phĩa uiuit. Tuo itaq indõ phĩa stulti¬
tie manitatis que dampnata est idm̃ in consola-¬
tione idest in opere non Ioculari hanc de phia sña
quid te docuit illa uite parens si ueꝵ miẜabilĩ
ignoras qd si hec erroris ignoracoĩs ꝙ confessio
pene miuto ⁊ͥ ab intimo pcõre exp̾ssa est Cur
centem in celum landibus extulisti magr̃am
uirtutis eẽ non posse.¬

Expanded text:
rque vivamus. Vel, si civiliter vivendum est, non est rque vivamus. Vel, si civiliter vivendum est, non est uat qui philosophe uiuit. tuo itaque iudicio philosophia stultitiae inanitatisque damnata est. idem in Consolatione id est in opere non ioculari hanc de philosophiaquid te docuit illa uitae parens, si uerum miserabiliter ignoras? quodsi haecerroris ignorationisque confessio paene inuito tibi ab intimo pectore expressa est, curcentem in caelum laudibus extulisti, magistram uirtutis esse non posse
Abbreviated transcription (Latin):
illa iite edocuit / an ut potentissimũ consu¬
lem maledictis in cesẜes eumq hostem prĩe
uenenatis oratõib faces s omittanius illa
que possunt excusari fortune nomĩe scudiusti
quippe qui omẽo cognon̾is disciplinas sicut ip̃e
gloriari soles eamq latinis licteris illustraueris
imitatorem que te platonis ostendens igit᷑ cedo
achadimam stil ꝙͣ secutus es quam probasti et
h nichil docet insi ut scias te nichil stire. Tui
gͦ te libri arguunt quia nichil a philo sophia
disti postit ad uitam ħ tua uerba sunt mͥ aũt
non modo ad sapĩam ceci indemus ẜ ad ea ip̃a
que aliqua ex ꝑte cernũtur hebetes et optusi
Si ergo philosophia inte magr̃a est cur ibi ip̃e
cetus et hebes et obtusus indebare quem illa
ad filium compoĩta p̾cepta quibus moues phĩe
quidem p̾cepta nostenda iiuendi aut ẽẽ ciuilit̾

Expanded text:
illa vitae docuit? An ut potentissimum consuilla vitae docuit? An ut potentissimum consulem maledictis incesseres, eumque hostem patriae venenatis orationibus faceres? Sed omittamus illa, quae possunt excusari fortunae nomine. Studuisti quippe qui omnes cognoveris disciplinas, sicut ipse gloriari soles, eamque ipsam latinis litteris illustraveris, imitatoremque te Platonis ostenderis. Cedo igitacademia scilicet, quam secutus es, quam probasti. At haec nihil docet, nisi ut scias te nihil scire. Tui ergo te libri arguunt, quam nihil a philosophia disci possit ad vitam. Haec tua verba sunt: « Mihi autem non modo ad sapientiam caeci videmur, sed ad ea ipsa, quae aliqua ex parte cerni videantur, hebetes et obtusi. » Si ergo philosophia est magistra vitae, cur tibi ipse caecus, et hebes, et obtusus videbare, quem oportuit, illa ad filium composita praecepta, quibus mones philosophiae quidem praecepta noscenda, vivendum autem esse civiliter.
Abbreviated transcription (Latin):
grauit̾ eciam querͣ extitisse aliquos qui eã
et hoc parrisidio se inquinare audeat tam
impie ingratus esseq nos ergo marce tullii
paricide sumꝰ et insuendi te iudice uiculleũ
qui phĩam neganius parentem inte esse aue
tu qui adu̾sus deum tam ingiatus es non. nmii
hũt cuiꝰ effigiem uen̾aris in capitolio sedẽtẽ
s ille qui mũdum fecit homĩemq gen̾auit
qui sapĩam quoq ip̃am int̾ cet̾a celestia sua
beneficia largitus est magistrã uirtutis tu
aut̃ pentem uite nocas ad quam si quis ac¬
cesẜit multo sit incertio necesse ꝙͣ prius fu̾it
cuiꝰ enĩ uirtutis que ip̃a ubi fica sit ad huc
phĩ non expediunt cuiꝰ uite cũ ip̃i doctores
ante fi̾iit senectute ac morte confecti qua
constituerint quomͦ uine doceat cuiꝰ u̾tatꝭ
indagatricem ꝓfiteri potes qui sepe testaris
tamen extitisse neminem quid ergo magr̃a

Expanded text:
Graviter etiam queritur extitisse aliquos, qui eamGraviter etiam queritur extitisse aliquos, qui eamrentem, et hoc parricidio se inquinare audeat, » et tam impie ingratus esse? » Nos ergo, Marce Tulli, parricidae sumus, et insuendi te judice in culeum, qui philosophiam negamus parentem esse vitae? An tu, qui adversus Deum tam impie ingratus es non hunc cujus effigiem veneraris in Capitolio sedentem, sed illum qui mundum fecit, hominemque generavit, qui sapientiam quoque ipsam inter coelestia sua beneficia largitus est magistram tu virtutis, aut parentem vitae vocas, ad quam si quis accesserit, multo sit incertior necesse est, quam prius fuerit? Cujus enim virtutis? quae ipsa, ubi sita sit, adhuc philosophi non expediunt. Cujus vitae? cum ipsi doctores ante fuerint senectute ac morte confecti, quam constituerint quomodo vivi deceat. Cujus veritatis indagatricem profiteri potes? qui saepe testaris, apientem tamen extitisse adhuc neminem. Quid ergo te magistra
Abbreviated transcription (Latin):
s hoc inepte ꝙ ab homĩe inuentam putanit
qͣi non ilsam alicũbi ⁊acentem homo illo quem¬
ille landabat inueu̾it tanꝙͣ tibias ad fontem
ut poete auint ꝙ si reꝑtorem sapĩe ut deum
laudauit ita enĩ dicit nemo ut opinior erat
mortali corpore creatus nam siut ip̃a petit
maiestas cognita uerum dicendum est deus
ille fuit deus inclite men̾m tamẽ non erat sic
qui ꝑtem laudat ex toto ẜ ille ut homnem
laudauit qui cum ob id ip̃m debent ꝓ deo hasei̾
qd sapere muen̾it nam sit ait non decebat hũc
homiem nim̾o diuũ dignacier ẽẽ. unde ap¬
paret aut pictagorã uoluisse landare qui se
pͥmus ut dixi philo sophum noĩauit aut mi-¬
lesium thalem qui de reꝵ natura pͥmus tra-¬
ditur disputasse Ita dum hominem querit ex¬
collẽ rem ip̃am dep̾ssit non est enĩ magna
sumus phĩs ne grecos rep̾hendam quoru
leuitatem semꝑ accusat et tamnen sequitur
ip̃am sapĩam ꝙͣ alias donũ alias inuentũ
deoꝵ nocat petice figͣ̃tam laudat in faciem

Expanded text:
 hoc inepte, quod ab homine inuentam putauit: quasi uero illam alicubi iacentem homo ille quem laudabat inuenerit tamquam tibias ad fontem, ut poetae aiunt. quodsi repertorem sapientiae ut deum laudauit — ita enim dmortali corpore cretus. Nam si, ut ipsa petit majestas cognita rerum, Dicendum est, Deus ille fuit, Deus, inclyte Memmi: tamen non erat sic qui partem laudat ex toto. Sed ille, ut hominem, laudavit, qui tamen ob id ipsum deberet pro Deo haberi, quod sapere invenerit. Nam sic ait: Nonne decebit, Hunc hominem numero divum dignarier esse? Unde apparet, aut Pythagoram voluisse laudare, qui se primus, ut dixi , philosophum nominavit; aut Milesium Thalem, qui de rerum natura primus traditur disputasse. Ita dum hominem quaerit extollere, rem ipsam depressit. Non est enim magna,summus philosophus, et Graecos reprehendit, quorum levitatem semper accusat, et tamen sequitur; ipsam sapientiam, quam alias donum, alias inventum deorum vocat, poetice figuratam laudat in faciem.
Abbreviated transcription (Latin):
homini promptum aͭ siderum cursus aut
ratoẽm tẽpoꝵ agnost̾e fiet .n. uel estas ĩ ye¬
me uel yemps in estate tunc anus bremabr̃
et mensis minuet᷑ et dies in augustũ coar¬
tabitur scelle n̾o creberime cadent ut celũ
planis equabuntur mare m̃aigablẽ con

Expanded text:
homini promptum aut siderum cursus aut homini promptum aut siderum cursus aut rationem temporum agnoscere: fiet enim uel aestas in hieme uel hiemps in aestate. tunc annus breuiabitur et mensis minuetur et dies in angustum coartabitur, stellae uero creberrimae cadent, ut caeluplanis aequabuntur, mare innauigabile con
Abbreviated transcription (Latin):
liabit occidet demq immutato nonĩe atq
imꝑn sede translata confusio ac ꝑturbatõ
hũamn gn̾is conseq̃r camen non de cestabile
acq ab hominandum tempus exiscet qͦ nulli
hõĩm sic uita iocunda eruent᷑ fundicꝰ ciui¬
uiciabr̃ et coruptꝰ at pestilens fiet mõdo impor¬
cunis ymbribus mͦ mutili siccitate. nũc fri¬
goribus nunc estibus nuis nec terra hoĩ
dabit fructum nec seges quicꝙͣ non arbor ñ
uitis fiet s cum in flore spem maximam de¬
derunt infeuge decipient fontes quo cũ flũib
arestent ut ne potus quidem suppetat et aq̃
in sangiuẽm aut amaritudinem mutabũt᷑
aere uolucres et in mari pistes ¶Pro digia
quoq in celo mirabilia mentes hoĩi maxĩe
terrore confundent et mine lz cometarum
et solis tenebre et color lune cadentiũ sideꝵ
lapsus nec tñ h̾ usitato modo fient s subito
astra sol imꝑpetuũ fustabitur ut iux int̾
meatus extra ordinarios paget ut nõ sit

Expanded text:
liabit occidet: denique inmutato nomine atque liabit occidet: denique inmutato nomine atque imperii sede translata confusio ac perturbatio humani generis consequetur. tum uero detestabile atque abominandum tempus existet, quo nulli hominum sit uita iucunda. eruentur funditus ciuiuitiabitur et corruptus ac pestilens fiet modo inportunis imbribus modo inutili siccitate, nunc frigoribus nunc aestibus nimiis, nec terra homini dabit fructum: non seges quicquam, non arbor, non uitis feret, sed cum in flore spem maximam dederint, in fruge decipient. fontes quoque cum fluminibus arescent, ut ne potus quidem suppetat, et aquae in sanguinem aut amaritudinem mutabuntur et m aere uolucres et in mari pisces. prodigia quoque in caelo mirabilia mentes hominum maximo terrore confundent, et crines cometarum et solis tenebrae et color lunae et cadentium siderum lapsus. nec tamen haec usitato modo fient, sed astra. sol in perpetuum fuscabitur, ut uix inter meatus extraordinarios peraget, ut non sit
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicabitur regnũ et sũma rerum p̃ĩtas per
plimos dissipata et concisa iinuetur Tum
discordie ciuiles in ꝑpecuũ serent᷑ nec ulla
requies bellis exicialibus erit donec reges
decem parit̾ existant qui orbem terre non
ad regendum ad consumandũ paciant᷑. hu
ex̾citib in uniu̾sum coactis ⁊ agrum cultib
destitut᷑ ꝙ est pͥncipiũ eu̾sionis et cladis dis-¬
perdent omĩa et ꝯminẽt et uorabũt tum
repente adu̾sum eos hostis potentissimus
ab ext̾nis fĩb plage septentrionalis oriet᷑
qui tͥbus ex eo mini̾o delet̾ qui tũc asiam
obtinebunt assumetur in societate a ceteris
ac p̾ncepꝰ oñ constituetur huic insustenta¬
bili dominacõe uexabit orbem dĩa et hũa
miscebit infando dictu et ex ecrabilia molie¬
tur noua consilia in pectore suo uolutabit
ut ꝓpriũ sibi constituat imꝑium leges cõ¬
mittet suas sanccias ꝯtaĩabit deripiet spo¬

Expanded text:
tiplicabitur regnum, et summa rerum potestas per tiplicabitur regnum, et summa rerum potestas per plurimos dissipata et concisa minuetur. Tunc discordiae civiles in perpetuum serentur; nec ulla requies bellis exitialibus erit, donec reges decem pariter existant, qui orbem terrae, non ad regendum, sed ad consumendum partiantur. Hi, exercitibus in immensum auctis, et agrorum cultibus destitutis, quod est principium eversionis et cladis, disperdent omnia, et comminuent, et vorabunt. Tum repente adversus eos hostis potentissimus ab extremis finibus plagae septentrionalis orietur, qui tribus ex eo numero deletis, qui tunc Asiam obtinebunt, assumetur in societatem a caeteris, ac princeps omnium constituetur. Hic insustentabili dominatione vexabit orbem: divina et humana miscebit; infanda dictu et execrabilia molietur; nova consilia in pectore suo volutabit, ut proprium sibi constituat immutet et suas sanciat, contaminabit diripiet spo
Abbreviated transcription (Latin):
tus cum bellis lacerata ciul atq in testĩo ma¬
lo p̾ssa rurẜ ad regiuen singularis imperii
recidit qiͣ ad alteram infanciam reuoluta a¬
missa enim libertate quã bruto duce et aucto¬
re defenderat ita ꝯsenuit tamꝙͣ sustentare
se ipãm non ualeret insi ad minicła recenci¬
um mate utiretur. Q si h̃ ita sunt quid
testant nisi ut sequatur interitꝰ senectutẽ
sub ambage alioꝵ nominũ ne facile quis
intelligat sibille tamẽ aꝑte int̾ituram esse
romam loquantur Et quidem iudicõ dei
ꝙ nomẽ eius hũerit inuisum et inuita uis-¬
ticie alũmũ u̾itatis ppłim cendi crucidaret
Hidapses ꝙꝙ qui fuat medor rex antiqͥssi¬
mus a quo amnnis nomẽ accepit qui nũc
hidapses dẽ admirabile oñm sub int̾ptatõe
nacuunitatio ꝓueri ad memoriam post̾is
tradidit sublatũ iri ex orbe imptłi nomen¬
ꝙ romanum mlto aũ pͥfatum est quam
credibile arbitretur oñdam. In pͥmis mul¬

Expanded text:
tus, cum bellis laeerata ciuilibus atque intestino matus, cum bellis laeerata ciuilibus atque intestino malo pressa rursus ad regimen singularis imperii reccidit quasi ad alteram infantiam reuoluta. amissa enim libertate, quam Bruto duce et auctore defenderat, ita consenuit, tamquam sustentare se ipsa non ualeret, nisi adminiculo regentium niteretur. quodsi haec ita sunt, quid restat nisi ut sequatur interitus senectutem? sub ambage aliorum nominum, ne facile quis intellegat. Sibyllae tamen aperte interituram esse Romam locuntur et quidem iudicio dei, quod nomen eius habuerit inuisum et inimica iustitiae alumnum ueritatis populum trucidarit. Hystaspes quoque, qui fuit Medorum rex antiqmus, a quo amnis quoque nomen accepit qui nunc Hydaspes dicitur, admirabile somnium sub interpretatione vaticinantis pueri ad memoriam posteris tradidit, sublatum iri ex orbe imperium nomenque Romanum multo ante praefatus est, quam credibile arbirtretur, ostendam. In primis mu
Abbreviated transcription (Latin):
nis magnitudinis atistant tanto ma ͤ decidẽt
lapsu quia plus hñt pond̾is ad ruinam que
sunt cet̾is alcõra. ¶n iustite senecta romane
urb̾ temꝑa distbuit in etates.pͫ enĩ dixit in-¬
fanciam sub rege romłõ fusse a quo et gem-¬
ta et qͣi deducata sit roͣ.. Qm̃ pueritia sub ce¬
teris regibus a quibus et aucta sit et dissipłĩ
pluribus instituit ꝙ formata at nõ tarquino
regnante cum iam qiͣ adulta eẽ cepiss ẜui¬
cium non tulisse et reiecto suꝑbie dñatõnis
ugo maluss legibus obtemꝑare qm̃ regib
cũz ess adulescentia eius fine punici belli
terminata cũ demq confirmatis iuirib cepisse
iuuenesc̾e sublata et enĩ cartaginie que tam
dui emila imꝑn fuit manus suas in totũ orbẽ
mari teritq porrexit donee regibus cunctis
et nationib impio subiugatis cũ iã uelloꝵ
materia defice̾t iribus suis m̃łe ute̾ntur
quibus se ipã confecit Et h̾ fuit eius pͣ senec¬

Expanded text:
nis magnitudine antistant, tanto maiore decident nis magnitudine antistant, tanto maiore decident lapsu, quia plus habent ponderis ad ruinam quae sunt ceteris altiora. non inscite Seneca Romanae urbis tempora distribuit in aetates. primam enim dixit infantiam sub rege Romulo fuisse, a quo et genita et quasi educata sit Roma; deinde pueritiam sub ceteris regibus, a quibus et aucta sit et disciplinis pluribus institutisque formata; at uero Tarquinio regnante cum iam quasi adulta esse coepisset, seruitium non tulisse et reiecto superbae dominationis iugo maluisse legibus obtemperare quam regibus; cumque esset adulescentia eius fine Punici belli terminata, tum denique confirmatis uiribus coepisse iuuenescere. sublata enim Carthagine, quae tam diu aemula imperii fuit, manus suas in totum orbem terra marique porrexit, donec regibus cunctis et nationibus imperio subiugatis cum iam bellorum materia deficeret, uiribus suis male uteretur, quibus se ipsa confecit. haec fuit prima eius senec
Abbreviated transcription (Latin):
flinĩe oꝑietur tum pagabunt gladius cla¬
orbem mentes omĩa et tanꝙͣ messem cũta
prost̾nens. cuiꝰ nasti ᵘ ͦ et confusionis ħ̾ erat
cã ꝙ romanũ nomen quo ment regit᷑ orbis
horret ammꝰ dr̃e s dicam qͦ futurũ est tollet᷑
est terra et imꝑium in asiam reu̾tet᷑ ac rursus
oriens dñabitur atq occidens ẜuiet. N ͨ ilrũ
ciuꝙͣ debet iuderi s regñ tanta mole fundata
at tam diu ꝑ tot et tlẽs iuros accum tantis
demq opibus confirmacum alnĩ tamẽ coruet
nichil est .ii. humanis iuribus laboratũ ꝙ nõ
humanis q uiribus destrui possit qm̃ mortalia
sunt oꝑa mortaliũ sicut et alia pͥus regna
cum duicius floruissent nichilonnꝰ tñ occide-¬
rant. nam et egyptõs et ꝑsas et grecos et
assirios proditũ est regimien hũisse terrarum
quib omĩb destructis ad romanos qͦ reꝵ
sũmam ꝑuenit qui ꝙͣto ceteris omĩbus reg-¬

Expanded text:
flumine operietur. tum peragrabit gladius flumine operietur. tum peragrabit gladius orbem metens omnia et tamquam messem cuncta proste Romanum nomen, quo nunc regitur orbis — horret animus dicere, sed dicam, quia futurum est — tolletur e terra et inperium in Asiam reuertetur ac rursus oriens dominabitur atque occidens seruiet. nec mirum cuiquam debet uideri, si regnum tanta mole fundatum ac tamdiu per tot et tales uiros auctum, tantis denique opibus confirmatum aliquando tamen conruet. nihil est enim humanis uiribus laboratum quod non humanis aeque uiribus destrui possit, quoniam mortalia sunt opera mortalium. sic et alia prius regna cum diutius floruissent, nihilominus tamen occiderunt. nam et Aegyptios et Persas et Graecos et Assyrios proditum est regimen habuisse terrarum: quibus omnibus destructis ad Romanos quoque rerum summa peruenit. qui quanto ceteris omnibus reg
Abbreviated transcription (Latin):
menta mundi quibus inuẽns exitus uniu̾¬
sis gentib intelligatur ꝓpiiquãte g̾̃ huiꝰ
licia usq ad sũmum gradum c̾uit in illis tñ
insanabilis mali ꝯꝑatõe milicia et ꝓprie au¬
rea possint iudicari ita .n. iustiͣ. rarescet rͣ
impietas et auaͣ ͣ et cupiditas et libido t̾bes¬
mali opulenti sunt bom n̾o in om̃ĩb ꝯtume¬
liis atq megestate iactentur confundentur
omẽ ius et leges int̾ibunt nͭ quisꝙͣ tunc hẽ¬
bit nisi aͭ quesit̾ aut defensũ manu audatia
et uis onñã possedebunt non fides in homĩb
non pax non hũilitas non pudor non m̾tas
exͭ. atz ita ne securitas neq regnũ neq re¬
quies a malis ulla. Omĩs .n. terra tumłcũ¬
bit᷑ fremẽt ubiq bella omẽs gentes in armis
erũt et se muicem obpugnabunt Quutates
nit̾ se fĩtiẽ p̾liabunt᷑. Et pͣ oĩm egyptus stul¬
tarum suꝑsticõnũ luet penas et sangnĩe uł

Expanded text:
menta mundi, quibus imminens exitus uniuementa mundi, quibus imminens exitus uniuersis gentibus intellegatur. propinquante igitur huius litia usque ad summum gradum creuit, in illius tamen insanabilis mali conparatione felicia et prope aurea possint iudicari. ita enim iustitia rarescet, ita inpietas et auaritia et cupiditas et libido crebresmali opulenti sint, boni uero in omnibus contumeliis atque in egestate iactentur. confundetur omne ius et leges interibunt. nihil quisquam tunc habebit nisi aut quaesitum aut defensum manu, audacia et uis omnia possidebunt. non fides in hominibus, non pax, non humanitas, non pudor, non ueritas erit atque ita neque securitas neque regimen neque requies a malis ulla. omnis enim terra tumultuabitur, frement ubique bella, omnes gentes in armis erunt et se inuicem obpugnabunt: ciuitates inter se finitimae proeliabuntur et prima omnium Aegyptus stultarum superstitionum luet poenas et sanguine uelut
Abbreviated transcription (Latin):
mẽgipto cogente mopia rei frumentarie pͥn-
duicius in egypto ꝯmorantes in magnã gen-¬
tem c̾ͥciussent et gͣui atq intollerando ẜuitutis
iugo p̾mentur ꝑcussit egyptum deus insana¬
bili plaga et ppłm suum liberauit cͣduct̾ me
mari cum disassis fluctib et utramq ꝑtem
dimotis ꝑ siccum pplũs grade̾tur Conatꝰq
rex egiptõꝵ profugos insequi coeunte in
statum suum pelago cum om̃ib copus inter¬
ceptus est ꝙ facinus tam clarũ tamq mira¬
in extrema tempoꝵ cõsũmatõe fcurꝰ est libe¬
rauit .n. plebem suam de graui ẜauᵗ mũdi
gentem fuit egyptus sola ꝓcussus est est ne¬
aũt ppło dei ex om̃ib lingius congregaitus
apus omẽs gentes ꝯmorat᷑ ab hiis dũantib
pͥmũt᷑. ncc̃e est uniu̾sas natõnes idẽ orbem
totum celestib plagis uerbera ut iustus cul¬
tor dei ppłs libe̾tur et sicut tunc signa facta
sunt quibus futura clades egypciis oñderet᷑
rͣ in ultĩo fiẽt prodigia mirandaiꝑ omĩa ele¬

Expanded text:
in Aegyptum cogente inopia rei frumentariae princidiutius in Aegypto commorantes in magnam gentem creuissent et graui atque intolerando seruitutis iugo premerentur, percussit Aegyptum deus insanabili plaga et populum suum liberauit traductum medio mari, cum discissis fluctibus et in utramque partem dimotis per siccum populus graderetur. conatusque rex Aegyptiorum profugos insequi coeunte in statum suum pelago cum omnibus copiis interceptus est. quod facinus tam clarum tamque mirain extrema temporum consummatione facturus est: liberabit enim plebem suam de graui seruitute m unam gentem fuit, Aegyptus sola percussa est, ncongregatus aput omnes gentes commoratur et ab his dominantibus premitur, necesse est uniuersas nationes id est orbem totum caelestibus plagis uerberari, ut iustus et cultor dei populus liberetur. et sicut tunc signa facta sunt quibus futura clades Aegyptiis ostenderetur, ita in ultimo fient prodigia miranda per omnia ele
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩam non st̾ut s quia nichil ibi disseritur ꝙ
ꝓficiat ad mores excolendos uitamq formã
ritum colendi qui non officio mentis s mĩst̾io
corpis constat et ideo non est illa religio nera¬
indicanda quia nuillis insticie uirtutis ꝙ pre¬
ceptis erubit efficitq meliores ita phĩa quia
religione idẽ sũmam pietatem non hẽt non ẽ
uera sapĩa. Nam si diuinitas que gubnat hñt
mundum incredibili bñ ficiencia genus hõĩi¬

Expanded text:
sternit, sed quia nihil ibi disseritur quod pro- Sciat ad mores excolendos uitamque formand tantummodo ritum colendi, qui non officio mentis, sed ministerio corporis constat. et ideo non est illa uera religio iudicanda, quia nullis iustitiae uirtutisque praeceptis erudit efficitque meliores. ita philosophia quia religionem id est summam pietatem non habet, non est uera sapientia. nam si diuinitas, quae gubernat hunc mundum, incredibili beneficentia genus homi
Abbreviated transcription (Latin):
mus Orpheus induxit ingreciam p̾musq
celebraiit in monte boecie thebis ubi lib̾ natꝰ
est ꝓxĩo qui cum frequent̾ eithare cantu ꝑso¬
naret. Ciceron apellatus est ea sacͣ eciã nĩt
orphicam nomĩatur in quib ip̃e postea delat̾¬
atus et captus est et fuit ꝑ eadem fere tempo¬
ra quibus sammnꝰ s quis etate p̾cesẜit dubi¬
tari pt̃ si quidem ꝑ eosdem annos latinꝰ p̾a-¬
musq regnare. Item pr̃es eoꝵ picus ⁊ lame¬
odon quo regnante orphens cum argonantis
pͥus auctor extit̾it didimus in libris. Ezege¬
regem pͥmum diis sacrificasse ac ritus no-¬
nos sacroꝵꝙ pompas introduxisse. huius
duas esse silias almatheam et melissam q̃¬

Expanded text:
mus Orpheus induxit in Graeciam, primusque mus Orpheus induxit in Graeciam, primusque celebravit in monte Boeotiae Thebis, ubi Liber natus est, proximo, qui cum frequenter citharae cantu personaret, Citeron appellatus est. Ea sacra etiamnunc Orphica nominantur, in quibus ipse postea dilaceratus, et carptus est, et fuit per eadem fere tempora, quibus Faunus. Sed quis aetate praecesserit, dubitari potest: siquidem per eosdem annos Latinus Priamusque regnaverunt; item patres eorum Faunus et Laomedon, quo regnante, Orpheus cum Argonautis primus auctor extiterit. Didymus m libris ἐξηγregem primum diis sacrificasse ac ritus nouos sacrorumque pompas introduxisse; huius duas fuisse filias, Amaltheam et Melissam, q
Abbreviated transcription (Latin):
uiro usq mortem cesam postea noͣ cum facti
sui peniteret ac desiderium eus ferre nõ pos¬
set diuinũ illi honorem detulisse idcirco in sa-¬
cris eius obuolutam uoluit uini amphora
poni reliquid gͦ posteris faminꝰ quoq nõ pa¬
ram erroris quem tamen prudentes quitꝙͣ
ꝓspiciunt nam licilius eoꝵ stulticiam qui sĩ¬
mulatra deos putant ẽẽ deridet hiis uersib¬
Territalas lamao faum quas pompillii institu̾e
mĩe tremitas hic om̃a pouit ut pueri infantes
credunt signa omĩa thena ¶ uiu̾e et ẽẽ homĩes
sit isti omĩa ficta uera putant credunt signis
cor messe in enis ꝑ gula pictorũ ueri nichil
omia ficta Poeta quid scultos homĩes infanti-¬
bus comꝑauit ac ego multo imprudentiores
cẽ dico et illi simulacra honñẽs putant eẽ hii
deos illos etas facit putare ꝙ non est hos stul¬
ticia illi utiq breui desment falli hoꝵ uanitas
et durat semꝑ et crestat. ¶Satͣ libri prĩs pri-¬

Expanded text:
uiro ad mortem usque caesam; postea uero cum eum facti uiro ad mortem usque caesam; postea uero cum eum facti sui paeniteret ac desiderium eius ferre non posset, diuinum illi honorem detulisse; idcirco in sacris eius obuolutam uini amphoram poni. Reliquit ergo posteris Faunus quoque non parum erroris, quem tamen prudentes quique perspiciunt. Nam Lucilius eorum stultitiam, qui simulacra deos putant esse, deridet his versibuTerricolas Lamias Fauni, quas Pompiliique Instituere Numae, tremit has; hic omnia ponit. Ut pueri infantes credunt signa omnia ahena Vivere, et esse homines: sic isti omnia ficta Vera putant; credunt signis cor inesse in ahenis. Pergula pictorum; veri nihil: omnia ficta Poeta quidem stultos homines infantibus comparavit. At ego multo imprudentiores esse dico. Illi enim simulacra homines putant esse, hi deos. Illos aetas facit putare quod non est, hos stultitia. Illi utique brevi desinunt falli, horum vanitas et durat, et semper crescit. Sacra Liberi Patris pri
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt enĩ et libri aboleri et tamen res in me¬
moriam non exire. Ita dum uolunt eciam pos¬
ceris approbare qͣnta pietate defend̾e̾nt religie¬
nes auctoritatem rłionum ip̃arum testando mi¬
nuerunt. s ut pompilius apud romam insti-¬
tutor meptarum rłionum fuit sic ante pompi-¬
lium fanuus ilacio qui et sacurno auo nefaria
sacra constituit ⁊ picum pr̃em int̾ deos hono¬
rauit et sororem suam fenam fonnain eãdemz
cõiugem consecranit qm̃ gabiniꝰ bassus tra-¬
didit fatuam nomĩatam ꝙ mulierib fata ca¬
uere consuess ut famiꝰ iuris eandem narro
scribit tante pudicicie fuisse ut nemo illam
quo adiux̾it p̾t̾ suum uirum masculus inde¬
eit nec nomen ens audierit idcirco ille mu-¬
lieres in oꝑto sacrifitant et bonam deam no¬
minant. Sextus dodius in eo libro quẽ grece
scripsit refert fanni hanc ux̃em fuisse que qr
contͣ morem. de eusꝙ regnũn clam uini ollã
ebiberat et ebria facta erat iuirgis mittenis a

Expanded text:
potuerunt enim et libri aboleri et tamen res in memoriam non exire. ita dum uolunt etiam posteris adprobare quanta pietate defenderint religiones, auctoritatem religionum ipsarum testando minuerunt. sed ut Pompilius aput Romanos institutor ineptarum religionum fuit, sic ante Pompilium Faunus in Latio, qui et Saturno auo nefaria sacra constituit et Picum patrem inter deos honorauit et sororem suam Fentam Faunam eandemque coniugem consecrauit; quam Gauius Bassus tradit Fatuam nominatam, quod mulieribus fata canere consuesset ut Faunus uiris. eandem Varro scribit tantae pudicitiae fuisse, ut nemo illam quoad uixerit praeter suum uirum mas uiderit nec nomen eius audierit. idcirco illi mulieres in operto sacrificant et Bonam Deam nominant. et Sextus Clodius in eo libro quem Graece scripsit, refert Fauni hanc uxorem fuisse; quae quia contra morem decusque regium clam uini ollam ebiberat et ebria facta erat, uirgis myrteis a
Abbreviated transcription (Latin):
mino nõ int̾ ip̃os fuit ẜ nemo iuidit. alii
pucauerunt posse sciri omĩa sapientes utiq
non fuerunt alii nichil nec hn quidem sapiẽ¬
tes . slli quia plus homini dederunt hn quia
minꝰ utrisq in utrãq partem modus defuit
ubi ergo sapientia est ut neq omĩa stire te pu-¬
tes quod est dei neq omĩa nestire qd ẽ pecu-¬
dio. Est enum aliquid medium quod sit hoĩs
.i. stientia cum ignoracõe conũcta et temꝑata

Expanded text:
mo uero inter ipsos fuit, sed nemo uidit. alii putauerunt posse sciri omnia: sapientes utique non fuerunt; alii nihil: ne hi quidem sapientes fuerunt: illi, quia plus homini dederunt, hi, quia minus; utrisque in utramque partem modus defuit. ubi ergo sapientia est? ut neque omnia scire te putes, quod est dei, neque omnia nescire, quod pecudis. est enim aliquid medium quod sit hominis, id est scientia cum ignoratione coniuncta et tempera
Abbreviated transcription (Latin):
ista uiiu̾sa terrena sicut enim sapientia hõmi
summa stulticia est apud deum stulticia ut do¬
cui summa sapĩa est. sic deo humilis et abiectꝰ
est qui fuit consprͦ et sublimis ua in terra Niam
ut tactam ꝙ hec presencia uite bona quibus
magnus honor cribuitur iuirtuti contraria sunt
et uigorem mentis enumant que tandem potest
firma eciam nobilitas. que opes que potentia
fac̾e et ideo consulens nobis deus int diuina p̾cepta
illus p̾cipne posuit qui se extollit humiliabr̃ et q
fec̾it humilemq prebuerit. hic apud deum p̾cellẽs docet ꝙ qͥ se ap̃¬
et insignis hẽatur neq emm falsa est illa stientia
que apud eripidem fertur in hunc modum que hic
mala putantur hec sunt in celo bona.

Expanded text:
ista universa terrena. Sicut enim sapientia hominum ista universa terrena. Sicut enim sapientia hominum summa stultitia est apud Deum, stultitia autem ut docui summa sapest qui fuerit conspicuus et sublimis in terra. nam ut taceam quod haec praesentia terrae bona, quibus magnus honos tribuitur, uirtuti contraria sunt et uigorem mentis eneruant, quae tandem potest firma esse nobilitas, quae opes, quae potentia, e? et ideo consulens nobis deus inter diuina praecepta illut praecipue posuit: qui se extollit, humiliabitur, et qui erit, humilemque praebuerit, hic apud Deum praecellens et insignis habeatur. Nec enim falsa est illa sententia, quae apud Euripidem fertur in hunc modum: Quae hic mala putantur, haec sunt in coelo bona.
Abbreviated transcription (Latin):
religione est ꝯẜuos diuitie quoq non saciũa
insignes iisi qd possint. lonis operib facere¬
clariores. diuites sunt enm non quia diuitias
habent s quia utuntur illis ad oꝑa iustitie et qͥ
pauꝑes uidentur co tamen diuites sunt et quia
non egent et nichil concupiscũt cũ Igit᷑ et liberi
ẜui et diuites. pauꝑib humilitate animi pares
sumus apud deum tameñ iurtute disceriiũ
et tanto quisq subhimnor est quanto instior si
enm iusticia est parem se ẽẽ etiam minoribus
fac̾e qͣnꝙͣ hoc ip̃o procellat ꝙ se inferiorib coe¬
quanit tamen si non tantum quasi parem s
eciam qͣi minorem se gesserit utiq multo alcio¬
rem dignitatis gradum deo iudice conseq̃r nã
ꝓfecto in hac nita seculari ꝙͣ brenia et caduca
sunt omĩa et p̾ferunt se alceris homines et
de dignitate non contendunt quo nich̃ fedius
nichil arrogancius nichil a sapientib ratõne
sub mortus rebus enm celestib contraria sunt

Expanded text:
religione conservos. Divitiae quoque non faciunt insignes, nisi quod possunt bonis operibus facerclariores. Divites sunt enim, non quia divitias habent, sed quia utuntur illis ad opera justitiae. Et qui pauperes videntur, eo tamen divites sunt, quia et non egent, et nihil concupiscunt. Cum igitur et liberi servis, et divites pauperibus humilitate animi pares simus, apud Deum tamen virtute discernimur. Et tanto quisque sublimior est, quanto justior. Si enim justitia est, parem se etiam minoribus facere, quanquam hoc ipso praecellat, quod se inferioribus coaequavit; tamen si non tantum quasi parem, sed etiam quasi minorem se gesserit, utique multo altiorem dignitatis gradum, Deo judice, consequetur. Nam profecto in hac vita saeculari, quoniam brevia et caduca sunt omnia, et praeferunt se alteris homines, et de dignitate contendunt: quo nihil foedius, nihil arrogantius, nihil a sapientis ratione semotius. Rebus enim coelestibus contraria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uobus igitur illos iusticie fontib iminiuta-¬
tis omis uirtus et omĩs u̾tas tollitur et ip̃a
aliis p̾t̾ quam nr̃o ppło relenatum est. Dicet
aliquis nonne sunt apud nos alii pauperes
alii diuites. ałii ẜui ałii dñi. nõne aliquis

Expanded text:
uobus igitur illis justitiae fontibus immutatis, omnis virtus, et omnis veritas tollitur, et ipsa aliis, praeterquam nostro populo revelatum est. Dicet aliquis: Nonne sunt apud vos alii pauperes, alii divites; alii servi, alii domini? Nonne aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nos sicut periti ac excitati duces solent ua¬
riis artibus captat pro ciuiꝰ natura et mo¬
ribus semens. aliis eium cupiditatem insa¬
ciabilem inimictit ut opibus suis tamqua
cempedibus illigatos a ua nitatis excuci¬
at alios inflaminatus ire scumulus ut
ad nocendum potius intentos ad comp
contemplatõem de torqueat altos minode¬
ratis libidimbus ini̾git ut uoluptati et
corꝑi ẜuientes ad uirtutem respic̾e nõ possit
aliis no inspirat miuidiam ut suis ip̃i tor¬
mentis occupati nichil cogitent aluid insi
eoꝵ quos oderunt felicitatem alios inflat
ambitõibus hn sunt qui ad gerendos ma-¬
gistratus oẽm uite sue oꝑam curam ꝯuer¬
tunt ut factos signent et amus nomen in¬
ponent quoꝵdam cupiditas tendit alcius
non ut ꝑuincias temporali gladio regant
ẜ ut finita et ꝑpetua pocestate dños se dici
uoluit uniu̾si gen̾is hũam quos añ pios
iuderit uariis implicat religionibus ut

Expanded text:
nos, sicut periti et exercitati duces solent, vanos, sicut periti et exercitati duces solent, variis artibus captat, pro cujusque natura et moribus saeviens. Aliis enim cupiditatem insatiabilem immittit, ut opibus suis tanquam compedibus illigatos a via veritatis excutiat. Alios inflammat irae stimulis, ut ad nocendum potius intentos, a Dei contemplatione detorqueat. Alios immoderatis libidinibus immergit, ut voluptati et corpori servientes, ad virtutem respicere non possint. Aliis vero inspirat invidiam, ut suis ipsi tormentis occupati, nihil cogitent aliud nisi eorum, quos oderint, felicitatem? Alios inflat ambitionibus. Ii sunt, qui ad gerendos magistratus omnem vitae suae operam curamque convertunt, ut fastos signent, et annis nomen imponant. Quorumdam cupiditas tendit altius, non ut prouincias tempora!! gladio regant, sed ut infinita et perpetua potestate dominos se dici uelint uniuersi generis humani. quos autem pios uiderit, uariis inplicat religionibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uis pignorib et domo et re familiaris et oĩb
pastis ac uictorie bomis perfrui possis sinañt
presens ocium malius quam laborem maxͣ.
deripietur domus in p̾dam uxor ac liberi ue-
gis longius pariatur. ¶ Sit in omĩ ac inta
que nobis in adu̾sarium deus reẜuanit ut
possemus cape̾ iurtutem omittenda est pñs
uoluptas ne hostis oppͥmat iugilandum sta¬
tiones agende militares expeditõnes abeñde
fundendus ad ultimum. Cruor omiã deniq
amara et gramora pacient̾ ferenda eo quidẽ
laboribus et̾na constituit et cum in hac t̾re¬
na milicia tũi homines laboris exhauriant
ut eas sibi pareant que possunt codem modo
ꝓire quo poeta sunt certe nobis nullus labor
recusandus est quib id acqͥritur ꝙ nullo
modo possit amuti uoluit enim deus qui ho-¬
minem ad hanc miliciam genuit expeditos
in acie stare et in tene bris acrit̾ anim adimꝰ¬
hostio insidias uel aperitis impet̾ ingilare qͥ

Expanded text:
vis pignoribus, et domo, et re familiari, et omnibus vis pignoribus, et domo, et re familiari, et omnibus pacis ac victoriae bonis perfrui possis: sin autem praesens otium malueris, quam laborem, malumdiripietur domus, in praedam uxor ac liberi venijus longiusque pariatur. Sic in omni hac vita, quia nobis adversarium Deus reservavit, ut possemus capere virtutem, omittenda est praesens voluptas, ne hostis opprimat: vigilandum, stationes agendae, militares expeditiones obeundae, fundendus ad ultimum cruor, omnia denique amara et gravia patienter ferenda; eo quidem pro laboribus aeterna constituit. Et cum in hac terrena militia tantum homines laboris exhauriant, ut ea sibi pariant, quae possunt eodem modo perire, quo parta sunt: certe nobis nullus labor est recusandus, quibus id acquiritur, quod nullo modo possit amitti. Voluit enim Deus, qui homines ad hanc militiam genuit, expeditos in acie stare, et intentis acriter animis, ad unhostis insidias vel apertos impetus vigilare; qui
Abbreviated transcription (Latin):
gerit maiora et tertiora t̾iora consequat᷑
quain fuerunt illa que spreuit quisquis
aũt p̾sentia bona p̾posu̾it iusti ͤ in maiora
et longiora incidet mala qm̃ fuerunt illa
que fugit. Hec enim uita corporalis quia
breuis est id circo et mala eis et bona bre¬
uia sint noc̃e est illa u̾o sp̃alis quia huit
terrene contraria qm̃ sempit̾na est id cirto
et bona eus et mala sempit̾na sunt. Ita fit¬
ut etbonis brembz mala eterna et malis bre¬
uibus bona eterna succedant Ita ꝙ cum semel
ꝓposita sunt om̃i homini bona mala considre
unumquemꝙ secum decet quanto sit sanctiꝰ
sic ꝑpetius bonis mala breuia pensare ꝙͣ ꝓ
breuib et caducis mala ppetua sustinere
nam sicut in hoc seculo cum non est ꝓpoosi¬
tum cum hoste certamen pͥus laborandum
est ut sis postinodum in ocõ ad esuriendum¬
siciendum estus frigora ꝓferenda humi qui es¬
cendum uigilandum periclitandum est ut sal¬

Expanded text:
gerit, maiora et certiora consequatur bona gerit, maiora et certiora consequatur bona quam fuerunt illa quae spreuit, quisquis autem praesentia bona praeposuerit iustitiae, in maiora et longiora incidat mala quam fuerunt illa quae fugit. haec enim uita corporalis quia breuis est, idcirco et mala eius et bona breuia sint necesse est, illa uero spiritalis quae huic terrenae contraria est quoniam sempiterna est, idcirco et bona eius et mala sempitut et bonis brevibus mala aeterna, et malis brevibus bona aeterna succedant. Itaque cum simul proposita sint homini bona, et mala, considerare unumquemque secum decet, quanto satius sit, perpetuis bonis mala brevia pensare, quam pro brevibus et caducis bonis mala perpetua sustinere. Nam sicut in hoc saeculo, cum est propositum cum hoste certamen, prius laborandum est, ut sis postmodum in otio; esuriendumsitiendum, aestus, frigora perferenda, humi quiescendum, vigilandum, periclitandum est ut, sal
Abbreviated transcription (Latin):
que cupiant quia prona et decluis est coꝵ
uia bonis aũt que optent difficile procede̾
quia difficili et arduo itinere gradiuntur
iustus igitur qm̃ durum asperumq it̾ ing̾s¬
sum est contemptin derisu odio sic neccesse
om̃es enim quos cupiditas aut uoluptas
p̾cipites trahit uident ei qui uirtutem cape
subiectis iniurie et cam̃ omĩa que amara
sunt ꝑferens et si pacĩam nĩgent ad sũnũ
illum gradum finemq ꝓduxit dabit᷑ ei co¬
rona nirtutis et adeo pro laboribus quos¬
imuita ꝓpt̾ iusticiam ꝓtulit mmortalitate dona¬
bitur. hee sunt .i. iue quas deus hũane uite
assignauit in quibus sim et bona ostendit et
mala s ordine p̾postero atq conu̾so in sua eĩ
monstranit corpora tempora p̾us mala cũ
et̾nis bonis qui est ordo melior in altera tẽpo¬
ra p̾us bona cum et̾nis malis qui est det̾ior
ut quicumq p̃ua mala cum iusticia dili¬

Expanded text:
quae cupiant, quia prona et decliuis est eorum quae cupiant, quia prona et decliuis est eorum uia, bonis autem quae optent difficile procedere, quia difficili et arduo itinere gradiuntur. iustus ergo quoniam durum asperumque iter ingressus est, contemptui derisui odio sit necesse est. omnes enim quos cupiditas aut uoluptas praecipites trahit, inuident ei qui uirtutem capere subiectus iniuriae et tamen omnia quae amara sunt perferens, set si patientiam iugem ad summum illum gradum finemque perduxerit, dabitur ei corona uirtutis et a deo pro laboribus quosuita propter iustitiam pertulit inmortalitate donabitur. hae sunt uiae quas deus humanae uitae adsignauit: in quibus singulis et bona ostendit et mala, sed ordine praepostero atque conuerso. in sua enim monstrauit temporaria prius mala cum aeternis bonis, qui est ordo melior, in altera temporaria prius bona cum aeternis malis, qui est ordo deterior, ut quicumque praesentia mala cum iustitia dele
Abbreviated transcription (Latin):
quendis ac fruendis occupatus non nide¬
rit eaq post mortem secutura sunt seq
adeo aut̾itis n̾o adinfernos deiectus in et̾¬
nam dampnabuntur penam. ¶uia u̾o illa
celestis difficilio et cliuosa ꝓposita est uel
spins horrentib aspera uel saxis ex tantib
impedita ut cum suimo labore ac pedum
tritu. Quimnq magͣ cadendi sollicitudine sit cui-¬
ꝙ gradiendum in hac posuit iusticiam tẽpe¬
rantiam fidem pacientiam castitatem absti¬
nentiam concordiam scĩam u̾tatem sapĩam
cet̾asq uirtutes ẜ simul cum hiis pauper-¬
tati ignonuĩam lalorem dolorem amaritudi¬
nes omẽs quisquis enĩ spem suam porrex̾it
longuis et meliora maliu̾t carebit hñs t̾re
bonis ut expeditus alienis difficultatem nie
suꝑet nec enim potest qui se apparatu regio
circundedit aut diuiciis ouerau̾i̾t angustas
illas uel ingredi nel tenere. unde intelligi᷑
idcirco malis et imustis facilius ꝓuenire

Expanded text:
quendis ac fruendis occupatus non praeuidequendis ac fruendis occupatus non praeuiderit ea quae post mortem secutura sunt seque a deo auerterit, is uero ad inferos deiectus in aeternam damnabitur poenam. uia uero uia caelestis difficilis et cliuosa proposita est uel spinis horrentibus aspera uel saxis extantibus impedita, ut cum summo labore ac pedum tritu cumque magna cadendi sollicitudine sit cuique gradiendum. in hac posuit iustitiam temperantiam patientiam fidem castitatem abstinentiam concordiam scientiam ueritatem sapientiam ceterasque uirtutes, sed simul cum his paupertatem ignominiam laborem dolorem amaritudines omnes. quisquis enim spem suam porrexerit longius et meliora maluerit, carebit his terrae bonis, ut expeditus ac leuis difficultatem uiae superet. nec enim potest qui se adparatu regio circumdederit aut diuitiis onerauerit, angustias illas uel ingredi uel tenere. unde intellegitur idcirco malis et iniustis facilius prouenire
Abbreviated transcription (Latin):
ut poete locũtur s ad ipãm mundi artem ac
leua maloꝵ ex̾cet penas et ad impia tarta¬
tara mictit est .n. erimuatoris illius qui pͥuis
religionibus institutis aduertit homines ab
itinere celesti ut in uiam ꝑditõnis inducit
cuiꝯ uie spẽs ut figura sic est composita in
aspectum ut plane et potens et onñi gen̾e
floꝵ atq fructuum delectabiles ẽẽ iudeatur
an ea enimi posuit deus onña que pro bomꝰ
habentur in terra opulentiam dico honorẽ
quietem noluptatem illecebras omẽs s cum
hiis parit̾ iniusciciam crudelitatem suꝑbiã
ꝑfidiam libidinem cupiditatem discordiam
ignorantiam mendaciũ stultitiam cetera¬
q ntia et exitus añ huiꝰ mie talis est cũ
uentum fuit ad extremum unde iam regre-¬
di non licet cum omĩ sua pulcritudine tã
subito p̾ciditur ut non ante quis frandem
prospice possit quam p̾cipitatus in altitu-¬
dinem profundam cadat et quitquid .n. p̾¬
sentium bonoꝵ sp̃ẽ captus et in hus conse¬

Expanded text:
ut poetae loquuntur, sed ad ipsam mundi arcem: At laeva malorum Exercet poenas, et ad impia tartara mittit. Est enim criminatoris illius qui, pravis religionibus institutis, avertit homines ab itinere caelesti et in uiam perditionis inducit. cuius uiae species et figura sic est conposita in aspectum, ut plana et patens et omni genere florum atque fructuum delectabilis esse uideatur. in ea enim posuit deus omnia quae pro bonis habentur in terra, opulentiam dico, honorem quietem uoluptatem inlecebras omnes, sed cum his pariter iniustitiam crudelitatem superbiam perfidiam libidinem cupiditatem discordiam ignorantiam mendacium stultitiam ceteraque uitia. exitus autem huius uiae talis est. cum uentum fuerit ad extremum, unde iam regredi non licet, cum omni sua pulchritudine tam subito praeciditur, ut non ante quis fraudem prospicere possit quam praecipitatus in altitudinem profundam cadat. quisquis enim praesentium bonorum specie captus et in his conse
Abbreviated transcription (Latin):
nequissimꝰ hẽtur qui dũm sururi fugas delo¬
serit is ꝙ uerberib et uinculis et ergastielo
et cruce et omĩ malo dignissimus iudicatur
et si filius codem modo perditus atq ip̃ins
existimatur qui patrem suũ delmꝙͣ ne illi
obsequatur ob eam q cãm dignus putatur
qui sit exheres et cuiꝰ nomem imppetuum
de familia debeatur quanto magis qui deũ
deserit in quem duo nocabula dm̃i et patris
eque ueneranda conueniunt nam ille qui
beneficii confert p̾t̾ alimenta que illi utili-¬
tatis sue grã submĩstrat. Cencipiatu ut¬
et qui silium genat non hẽt in potestate ut conci-¬
piatur ut nastatur ut uuat unde appet non
eẽ illum pr̃em s tantũmodo gen̾andi nñstrũ
quibus ig̃ suppliciis dignus est deẜtor euis
qui et dominus nerus: pat̾ est insi que deus
ip̃e constituit qui spĩbus iniuistis eternum para¬
uit ignem ꝙ ip̃e ꝑ uates suos impiis ac rebelli¬

Expanded text:
nequissimus habetur qui dominum suum fuga denequissimus habetur qui dominum suum fuga deseruit isque uerberibus et uinculis et ergastulo et cruce et omni malo dignissimus iudicatur, et si filius eodem modo perditus atque inpius existimatur qui patrem suum dereliquit ne illi obsequatur, ob eamque causam dignus putatur qui sit exheres et cuius nomen in perpetuum de familia deleatur, quanto magis qui deum deserit, in quem duo uocabula domini et patris aeque ueneranda conueniunt? nam ille qui beneficii confert praeter alimenta, quae illi utilitatis suae gratia subministrat? et qui filium generat, non habet in potestate ut concipiatur, ut nascatur, ut uiuat: unde apparet non esse illum patrem, sed tantummodo generandi ministrum. quibus ergo suppliciis dignus est desertor eius qui et dominus uerus et pater est, nisi quae deus ipse constituit, qui spiritibus iniustis aeternum parauit ignem, quod ipse per uates suos inpiis ac rebelli