comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ significans Qui uͦ sub araetũ tum
estentdantur anterior psalmus ostendit
eũ ait inditi sunt arietes ouiũ in his enĩ
tã quã in principibus gregũ significat
sacerdotes quos doc trine a postolicae
eruditio cũ orationũ odore . bonus enim
scđm paulũ in xp̃o odor sumus ad mar¬
trri fcudiũ ꝓsequitur. Non solũ autẽ
arietes cũ incenso offeruntur sed etiam
boues offeruntur : idest contumacis na¬
turxȩ pecora inculturam dĩ mitigant᷑
in hacmartrriũ xp̃i nominis doetrinis
a postolicis edomita In eo autẽ quod di¬
citur offeram tibi boues cũ hirtis uir¬
tutẽ uerbi ex hebrxo in gracũ demu¬
tati latinus sermo non tenuit. Nam
quod nobiscũ ẽ. offeram tibi bouescũ
hircis cũ illis ita babetur ANDΙCΩ¬

Expanded text:
esse significans. qui uero sub arietum nomine esse significans. qui uero sub arietum nomine ostendantur, anterior psalmus ostendit, cum ait: induti sunt arietes ouium; in his enim, tamquam in principibus gregum, significat sacerdotes, quos doctrinae apostolicae eruditio cum orationum odore — bonus enim secundum Paulum in Christo odor sumus — ad martyrii studium prosequitur. non solum autem arietes cum incenso offerentur, sed etiam boues offerentur; id est contumacis naturae pecora in culturam dei mitigantur in hoc martyrium Christi nominis doctrinis apostolicis edomita. In eo autem, quod dicitur: offeram tibi boues cum hi r cis, uirtutem uerbi ex hebraeo in graecum demutati latinus sermo non tenuit. nam quod nobiscum est: offeram tibi boues cum hircis, cum illis ita habetur: a
Abbreviated transcription (Latin):
carnes taurorũ aut sanguinem hir:¬
corũ potabo & rursũ quoniam si uo¬
luisses scrificiũ dedissem ut iqͣ holo¬
chaustisnon delectaberis : Cessat igitur
opinionis nr̃ae error : ut haec uousse
martpras existimemus Sed in maris¬
riis posterũ reddunt dõ quae locuti
sunt uota ipsi quidem se primũ dõ
uouentes & se ipsos holochausta pra¬
bentes : quia in his domũ dĩ introibuno
in passionũ suarũ tribulationibus
pauli uoce clamantes. Quis nos sepa¬
rabit a haritate di: Tribulatio an
angustia. aut ꝑsecutio aut fames uit
nuditas auit periculũ : & confido
lationib: suis loquuntur & spondem
Tũ deinde ut ex nobis holodiauifta me¬
dullata consumment medullata obib
quia fides animae & cordis officiumꝰ
resq haec uoluntatis internaȩ ẽ cum
incenso quoq arietes offeruntur
Quid autẽ sit incensũ ita hoç eodem
psalmorũ libro docemur Fat orauo
mea t̃ quã incensum in conspectu
tuo in incenso orationes intelligends

Expanded text:
nem hircorum potabo? et rursum: quoniam si uoluisses sacrificium, dedissem utique, holocaustis autem non delectaberis? cessat igitur opinionis nostrae error, ut haec uouisse martyres existimemus. sed in martyriis posterum reddent deo quse locuti sunt uota, ipsi quidem se primum deo uouentes et se ipsos holocausta praebentes, quia in his domum dei introibunt in passionum suarum tribulationibus Pauli uoce clamantes : quis nos separabit a caritate dei? tribulatio an angustia, aut persecutio, aut fames, aut nuditas, aut periculum? et: confido,lationibus suis locuntur et spondent; tum deinde, ut ex nobis holocausta medullata consumment. medullata ob id, quia fides animae et cordis officium est-resque hsec uoluntatis internse est cum incenso quoque arietes offeruntur. quid autem sit incensum; ita hoc eodem psalmorum libro docemur: fiat oratio mea tamquam incensum in conspectu tuo, in incenso orationes intellegendas
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiae & miscđae : quinetiam int̃
ipsos saeuissimarũ ꝑsecutionũ cru¬
ciatus atq mortes ipsoiã diuini no¬
minis deuota martyrio. Repetit᷑
deinde benedictionis oratio cũ dicit᷑
Beedicat nos deus. Non ex nichi¬
lo iterantur haeo uota : sed gut ꝑ
benedictionẽ di augescente doc trina
dm̃ om̃s t̃rae fines timeant Uit enĩ
& m&ucuut eum omaes finues
terrae Metuant ergoomnes
fines traȩ dm̃ : sed dm̃ nrm. sed dm̃
benedicentẽ. Non ẽ minimũ offici¬
ũ fide metus Nam int̃ p̃cipua
sp̃ualiũ gratiarũ dona numeratur cũ
timere ñ ex nature bumanae trepi¬
dationo : sed ex cognitione rationis
Qui enĩ ex infirmitate in reb: tre¬
pidis metuit: hic in scđis reb rursũ
ex naturae uitio in solescie. It qui ex
scientia tim& semꝑ tim& neq minꝰ
scđa quã aduersa formidat. Sumit
igitur originẽ sapientiae extimore
res utilȩs ac ꝓbabiles exequendo quae
Hunc ergo dĩ timorẽ om̃ib terrae

Expanded text:
iustitiae et misericordiae, quin etiam inter iustitiae et misericordiae, quin etiam inter ipsos saeuissimarum persecutionum cruciatus atque mortes ipso iam diuini nominis deuota martyrio. Repetitur deinde benedictionis oratio. cum dicitur: benedicat nos deus. non ex nihilo iterantur haec uota, sed ut per benedictionem dei augescente doctrina deum omnes terrae fines timeant. ait enim: et metuant eum omnes fines terrae. metuant ergo omnes fines terrae deum, sed deum nostrum, sed deum benedicentem. non est minimum officium fidei metus. nam inter praecipua spiritalium gratiarum dona numeratur, cumtimere non ex natura humanae trepidatione, sed ex cognitione rationis. qui enim ex infirmitate in rebus trepidis metuit, hic in secundis rebus rursum ex naturae uitio insolescit. at qui ex scientia timet, semper timet neque minus secunda quam aduersa formidat. sumit igitur originem sapientia ex timore res utiles ac probabiles exequendo, quae Hunc ergo Dei timorem omnibus terrae
Abbreviated transcription (Latin):
uitae tuae. Spinas & tribulos germi¬
nabit tibi. Terrae elem̃tũ extrarn
sentis uitae meroribi consumitura
xgritudinũ dolorib editur : omnibul
in spinis & tribulis uitiorũ &cupi¬
ditatũ aculeis compuneta Om̃is ero
terreno adae similis: hos maledicis
fructus t̃raȩ suae reddit. Coeterin
qui iam caelesti adae configuratus
hab& in nocentẽ t̾raȩ sue fruetun
primũ dĩ cognitione locu pletem
dehinc castitatis iuftitiaȩ miseđaẽ
obid ergo dõ red dencdla confesso
quod t̃ra fructũ suũ dederitꝰ Suũ quia
cũ adim cũ habuss& amiserat Dedit
ergo quod suũ ẽ: idest fructũ qui er
in cognitione dĩ ẽ exhibuit in ipso illo
primũ dño qui terrenũ corpusas¬
onis dĩ munus oratur : cum dicitur
Bedicat Nos deus. Ac ne de incer¬
to & incognito dõ sꝑari benedictio ex
apostolis ipsis tã quã successionis haȩ¬
reditate ĩ ꝓprius in quibi fructũ
suũ dedit t̃ra continentiae fidei &

Expanded text:
uitae . tuae, spinas et tribulos generuitae . tuae, spinas et tribulos generabit tibi. terrae elementum extra crimen esentis vitae moeroribus consumitur, et aegritudinum doloribus editur omnibus, in spinis et tribulis vitiorum et cupiditatum aculeis compuncta. Omnis ergo terreno Adae similis, hos maledictos fructus terrae suae reddit. Caeterum qui jam coelesti Adae configuratur, habet innocentem terrae suae fructum, primum Dei cognitione locupletem, dehinc castitatis, justitiae, misericorOb id ergo Deo est reddenda confessio, quod terra fructum suum dederit. Suum: quia eum Adam cum habuisset, amiserat. Dedit ergo quod suum est, id est, fructum qui ei et in cognitione Dei est, exhibuit in ipso illo primum Domino nostro, qui terrenum corpus asonis Dei munus oratur, cum dicitur: Benedicat nos Deus. Ac ne de incerto et incognito Deo sperari benedictio exihetarum, et apostolis ipsis tamquam successionis haereditate iam proprius; in quibus fructum suum dedit terra, continentiae et fidei et
Abbreviated transcription (Latin):
Prima gͦ illa & suꝑior confessio pec¬
catorũ cẽ credenda ẽ maxime quaȩ
praȩdicationi ꝓphetica atq apłicx
connectitur : sequens hec laudati¬
onis dĩ intelligenda ẽ populorum
deinde omniũ idest gentiũ uniuer¬
sarũ & obid quia terra fructũ suũ
dederit Sed quarendũ ẽ quẽ fru¬
ctũ terra dederit: ob quẽ populi
om̃s dm̃ baudent. Causa quidẽ dõ
debitae laudationis xȩt̃na ẽ quod
corporalis hos & nobis necessarios
fructus t̃ra suppedit&: Sed t̃rae
non sunt. Aut enĩ nostri sunt qͥ¬
b praebentur aut dĩ sunt ꝑqũẽ
ininistrantur . Requiramus ergo qus
fructus t̃ra habuerit & amiserit Eg
id autẽ quod amisit : ostendimus hbu¬
isse. Adae t̾rã meminimus post pa¬
catũ datarũ sibi benedictionũ honor
fiusse spoliatam. Ipsi enĩ dietũ efi
Quoniã t̾ra es: & in t̃rã ibis Ergoqui
tra est: hac post peccatũ maledietion
damnatur Maledicta t̾ra in oꝑibi
tius in dolorib edes cã : om̃ibi debus

Expanded text:
a et superior confessio peccatorum esse credenda est maxime quae praedicationi propheticae atque apostolicae connectitur: sequens haec laudationis Dei intelligenda est populorum, deinde omnium, id est, gentium universarum; et ob id, quia terra fructum suum dederit. Sed quaerendum est, quem fructum terra dederit, ob quem populi omnes deum laudent. causa quidem deo debitae laudationis aeterna est, quod corporales hos et nobis necessarios fructus terra suppeditet: sed terrae non sunt. aut enim nostri sunt, quibus praebentur, aut dei sunt, per quem ministrantur. requiramus ergo, quos fructus terra habuerit et amiserit. per id autem, quod amisit, ostendemus habuisse. Adae terram meminimus post peccatum datarum sibi benedictionum honore fuisse spoliatam. ipsi enim dictum est: quoniam terra e s. et in terram ibis. ergo quia terra est, hac post peccatum maledictione damnatur: maledicta terra in operibus tuis, in doloribus edes eam omnibus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiã reuelauit: discant pudicȩ
calũniã non timere: Nã quȩ casti¬
moniã uitȩ p̃tulit: nec uitȩ dispendiũ
ꝑtulit. & głetm retulit castitatis:
Sic & abraham quondã iussus adire¬
: peregrinã : nec uxoriȩ periculo pudi¬
citiȩ: nec mortis ꝓpositȩ terrore reuo¬
catus & uitã suã & castimoniã serua¬
uit uxoris: Nullũ itaq dõ credidist¬
poenituit: & castitas deuotionem
cumulauit in sarra: & deuotio
castitatẽ: Ac ne qui forte ȩstimet
quia dicendo scriptura excitauit
ineo put& fiusse hominis non sp̃m
sem̃: legat in posteriorib & inue¬
ni& quia sp̃m sc̃m accepit daniel.
& idõ ꝓphetauit : Deniq & rex
eũ p̃tulit : qr habebat gr̃am spiri¬

Expanded text:
conscientiam revelavit. 42. Discant pudicae conscientiam revelavit. 42. Discant pudicae calumniam non timere. Nam quae castimoniam vitae praetulit, nec vitae dispendium pertulit, et gloriam retulit castitatis. Sic et Abraham quondam jussus adire peregrina, nec uxoriae periculo pudicitiae, nec mortis propositae terrore revocatus, et vitam suam, et castimoniam servavit uxoris. Nullum itaque Deo credidispoenituit: et castitas devotionem cumulavit in Sara, et devotio castitatem. 43. Ac ne quis forte existimet, quia dicente Scriptura: Excitavitin eo putet fuisse hominis, non Spiritum sanctum; legat in posterioribus, et inveniet quia Spiritum sanctum accepit Daniel, et ideo prophetavit. Denique et rex eum praetulit, q
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ: quomodo ergo negatur
qđ arguere possit sp̃s sc̃s mundũ de
iudicio. qui iudiciũ tollit ambiguũ.
dep̃hendere adulterium libidinis.
mendaciũ fraudis : Nã cũ susanna
pb̃roꝵ coniurationib appecita in fle¬
xam popłimentẽ uider& contem¬
platione senioꝵ. & om̃ib destituta
subsidiis sola inter homines pudici¬
tiȩ suȩ conscientia dm̃ arbitrẽ p̃caret᷑:
ex audiuit inqͥt dñs uocẽ eius cum
dep̃hendit: Neq enĩ alia nisi diuinȩ
fuit oꝑatio potestatis: ut eos uox sua
ꝓder&: quorũ latebat affectus:
Percipite igit᷑ sp̃s sc̃ĩ sacrũ & cȩleste mi¬
raculũ: Illa quȩ maluit sibi eẽ casta
quã popło. illet quȩ maluit in nocentiȩ
subire periculũ quã pudoris. quae
cũ accusaret᷑ tacebat. cũ dã naret᷑
silebat. conscientiȩ suȩ contenta iudicio
quȩ reuerentiã pudoris etiã in peri.¬
culis reseruabat. Ne extorsisse petu¬
lantiã uiderentur: qui extorquere

Expanded text:
sapientiae: quomodo ergo negatur quod arguere possit Spiritus sanctus mundum de judicio, qui judicii tollit ambiguum, deprehendere adulterium libidinis, mendacium fraudis. Nam cum Susanna presbyterorum conjurationibus appetita, inflexam populi mentem videret contemplatione seniorum; et omnibus destituta subsidiis, sola inter homines pudicitiae suae conscia Deum arbitrum precaretur: Exaudivit, inquit, Dominus vocem ejus, cum deprehendit; neque enim alia nisi divinae fuit operatio potestatis, ut eos vox sua proderet, quorum latebat affectus. 41. Percipite igitur Spiritus sancti sacrum et coeleste miraculum. Illa quae maluit sibi casta esse, quam populo: illa quae maluit innocentiae subire periculum, quam pudoris: quae cum accusaretur, tacebat: cum damnaretur, silebat, conscientiae suae contenta judicio: quae reverentiam pudoris etiam in periculis reservabat; ne extorsisse petulantiam viderentur, qui extorquere
Abbreviated transcription (Latin):
& alibi filius dicit : Pat̃ sci fica eos inue¬
ritate : De filio aut̃ idem apłs dixit:
Qui factus ÷ nob̵sapientia a dõ & iustitia
& scĩficatio & redẽptio: Uides qr factus ÷
sc̃ificatio s factus ÷ nob̵ Non ut ille¬

Expanded text:
 alibi Filius dicit: Pater, sanctifica eos in veritate . 26. De Filio autem idem Apostolus dixit: Qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Vides quia factus est sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s sp̃s cooꝑatus patri & filio sit. ut
tanquã congela scentib fluctibus
in medio mari aquarũ qͥdã murus
sus obruer& Inde & colũnã nubis
pleriq p̃cessisse in die popło iudeoꝵ.
& colũnã ignis in nocte arbitrant᷑.
qđ ꝓteger& plebẽ suã gr̃a sp̃italis:¬

Expanded text:
ctus cooperatus Patri et Filio sit, ut tamquam congelascentibus fluctibus in medio mari, aquarum quidam murus sus obrueret . Inde et columnam nubis plerique praecessisse in die populo Judaeorum, et columnam ignis in nocte arbitrantur, quo protegeret plebem suam gratia spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s dñi suꝑ me : ꝓpt̃ qđ unxit me.
euangłit are pauꝑib misit me.
p̃dicare captiuis remissionẽ & cȩcis
uisum: Quod cum de libro eͥsaiȩ
leger&: ait in euangłio: Hodie
cõpleta ẽ hȩc scriptura in auribus
ur̃is. ut de se dictũ eẽ signaret:
Ergo mirari possumus si ꝓpħas & a-
quasi filius hominis loquebatur:
q uasi filius enĩ hominis & unctus &
Sed si non creditur filio: audicant
etiã patrẽ loquentẽ quia sp̃s dm̃¬

Expanded text:
i super me, propter quod unxit me, evangelizare pauperibus, misit me, praedicare captivis remissionem, et caecis visum . Quod cum de libro Esaiae legeret, ait in Evangelio: Hodie completa est haec Scriptura in auribus vestris ; ut de se dictum esse signaret. 2. Ergo mirari possumus si et prophetaquasi filius hominis loquebatur. Quasi filius enim hominis et unctus eandum. 3. Sed si non creditur Filio, audiant etiam Patrem loquentem quia Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ latentẽ conscientiã feminarũ alia
de qua ait dñs: Non uenipacẽ mittere
s macherã : qr non ferro sed spũ mens
int̃na penitrabilis: ẽ enĩ sp̃s intelligentiȩ
sc̃s unicus multiplex subtilis mobilis
& infra om̃ia ꝓspiciens: Vides ꝓpheta
quid dicat. quia omnia prospicit:¬
Et idõ eciã salomon ꝓspex̃ ut macherã
illam iuber& afferri. qua simulato
qđ diuidere uell& infantẽ considerauit
qđ uera mat̃ plus consuler& filio quã
solacio. & grãm iuri non gr̃ȩ iura p̃ferr&:
At uero illat quȩ matris simulatret
affectum : uincendistudio caeca parui
ducer& eius exitiũ. in quo nescir&
pietatis dispendiũ: Itaq ille uir spiriꝰ¬
talis qui iudicar& om̃ia. spiritalis enĩ
diiudicat om̃ia. naturã in affectib

Expanded text:
enim latentem conscientiam feminarum alia enim latentem conscientiam feminarum alia de qua ait Dominus: Non veni pacem mittere, sed machaeram ; quia non ferro, sed Spiritu mens interna penetrabilis: Est enim Spiritus intelligentiae sanctus, unicus, multiplex, subtilis, mobilis ; et infra: Omnia prospiciens . 37. Vide propheta quid dicat, quia omnia prospicitEt ideo etiam Salomon prospexit, ut machaeram illam juberet afferri ; quia simulato quod dividere vellet infantem, consideravit quod vera mater plus consuleret filio quam solatio; et gratiam juri, non gratiae jura praeferret. At vero illa quae matris simularet affectum, vincendi studio caeca, parvi duceret ejus exitium, in quo nesciret pietatis dispendium. Itaque vir ille spiritalis, qui dijudicaret omnia  Spiritalis enim dijudicat o
Abbreviated transcription (Latin):
Cur enĩ uerboꝵ similitudinẽ recusamꝰ.
ubi unitatẽ potestatis asserimus. cum
eousq unitas potestatis sit. ut & arguat
sp̃s. sic̃ arguit pat̃. arguit filius: sicut
enĩ scriptũ ÷ dñe ne in ira tua arguasme.
neq in furore tuo corripias me. deinde
in quad ragesimo & non o psalmo sic̃ dicit
dñs arguã te & statuã ante faciẽ tuã
peccata tua : lta etiã de sp̃uscõ filius dix̃:
Cũ aut̃ abiero mittã paralrtũ ad uos.
& ille ueniens argu& mundũ de peccato
& de iustitia & de iudicio: Sed quo nos
ꝑfidoꝵ hominũ deducit amentia. ut
uideamur astruere. cũ iudices ipsi
non queant nisi ꝑ sp̃m iudicare: deniq
nobile illud salomonis iudiciũ qđ inter
dubia certantũ cũ una obp̃sso paruulo
quẽ ipsa susceperat uindicare sibi uell&
alienũ. altera ꝓpriũ filiũ defensaret.
& fraudẽ in ipsis cogitationis occultis
& pietatẽ in mat̃nis uiscerib dep̃hendit :
utiq per sp̃s scĩ munus emicuit: Neq

Expanded text:
Cur enim verborum similitudinem recusamus, ubi unitatem potestatis asserimus; cum eousque unitas potestatis sit, ut et arguat Spiritus, sicut arguit Pater, et arguit Filius? Sic enim scriptum est: Domine, ne ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Deinde in quadragesimo nono psalmo sic dicit Dominus: Arguam te, et statuam ante faciem tuam peccata tua ; ita etiam de Spiritu sancto Filius dixit: Cum autem abiero, mittam paraclitum ad vos: et ille veniens arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio . 36. Sed quo nos perfidorum hominum deducit amentia, ut s arguat, 672 videamur astruere; cum judices ipsi non queant nisi per Spiritum judicare? Denique nobile illud Salomonis judicium, quod inter dubia certantium; cum una, oppresso parvulo, quem ipsa susceperat, vindicare sibi vellet alienum, altera proprium filium defensaret; et fraudem in ipsis cogitationibus occultis, et pietatem in maternis visceribus deprehendit, utique per Spiritus sancti munus emicuit . Neque
Abbreviated transcription (Latin):
& alibi. posuimanũ meã sub tegim̃to
petrȩ qđ ad incarnationis mysteriũ
spectat quia tegim̃tũ corporis uirtus
dĩsempit̾na suscepit: utiq liquet manꝰ
& de filio dĩ & de sp̃u scõ scripturã locutã
& rursus quia digitũ dĩ spm legimus idõ
appellatos digitos ȩstimamus: ut filiũ
sp̃mq signar& : deniq ut & filii & sp̃s
scĩficationẽ se habere memorar& : ait
qͥdã sc̃s̃ : Manus tuȩ fecer̃ me & plasmauer̃ me:

Expanded text:
tegumento petrae ; quod ad incarnationis mysterium spectat, quia integumentum corporis virtus Dei sempiterna suscepit utique liquet manus et de Filio Dei et de Spiritu sancto Scripturam locutam. 34. Et rursus quia digitum Dei Spiritum legimus , ideo appellatos digitos aestimamus, ut Filium Spiritumque signaret. Denique ut et Filii et Spiritus sanctificationem se habere memoraret, ait quidam sanctus: Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt me
Abbreviated transcription (Latin):
cupiant qđ ꝑ sp̃m sit creata. cũ ꝑ sp̃m
nouandã negere ñ possint: meliorem
ergo oꝑationẽ sp̃s scĩ quã patris & filu
qui cupiunt separare defendent. qđ
abhorret a uero Neq enĩ dubiũ ẽ:
qđ noua t̾ra melior quã creata sit:
factũ ÷ eiꝰ qđ accessit eguisse p̃sidio:
Sed absit ut hoc quisquã ȩstimet: ut
oꝑatio diuina uarietatẽ creatoris
quã manicheus inducit habere cre¬

Expanded text:
cupiant quod per Spiritum sit creata; cum per Spiritum novandam negare non possint; meliorem ergo operationem Spiritus sancti, quam Patris et Filii, qui cupiunt separare, defendent: quod abhorret a vero; neque enim dubium est quod novata terra melior, quam creata sit. factum est, ejus quod accessit eguisse praesidio. Sed absit ut hoc quisquam existimet, ut operatio divina varietatem creatoris quam Manichaeus inducit, habere cre
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ unitas diuinitatis : itã unitas ope¬
rationis sit : Qđ etiã ex cantico moysi
colligi potest: Ipse ehĩ cũĩ ꝑmaria
transduxiss& popłm iudeorũ: &
dĩ patris oꝑationẽ & filii ẽ confessus
& sp̃s dicens: dextera manus tua
dnẽ glorificata ẽ in uirtute : dextera
manus tua dñe confregit inimicos:
Habesqr & filiũ sit confessus & patrẽ:
cuius ẽ dextera: & infra ait ne sc̃m¬

Expanded text:
sicut unitas divinitatis, ita et unitas operationis sit. 20. Quod etiam ex Cantico Moysis colligi potest; ipse enim cum per maria traduxisset populum Judaeorum, et Dei Patris operationem et Filii est confessus et Spiritus dicens: Dextera manus tua, Domine, glorificata est in virtute: dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Habes quia et Filium sit confessus et Patrem, cujus est dextera. Et infra, ne S
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ẽ: ubi grã s culpa grafio scribit᷑.
grã sp̃u de signatur: hoc digito mrstice
etiã dñs iħs inclinato capite scribebat
in terra cũ a iudeis adultera ẽẽt oblada:
significans per figurã quando de pec¬
catis alterius iudicamus nr̃i nos debere
meminisse peccati: Ac ne rursus quia
legẽ ds̃ sp̃ũ suo scripsit inferius aliqͥd
tanquã de ministerio sp̃s crederemus:
uł excorporis nr̃iȩstimatione portio¬
nẽ quandã exiguã dĩ sp̃m putaremꝰ:
ait tibi apł̃s non se humanȩ sententiȩ
uerb loqͥ s doctis sp̃s & sp̃italib spĩtalia
cõparare: Animalẽ aut̃ non ꝑcipere¬

Expanded text:
culpa est, ubi gratia: sed culpa graphio scribitur, culpa est, ubi gratia: sed culpa graphio scribitur, gratia Spiritu designatur. 15. Hoc digito mystice etiam Dominus Jesus, inclinato capite, scribebat in terra, cum a Judaeis adultera esset oblata : significans per figuram, quando de peccatis alterius judicamus, nostri nos debere meminisse peccati. 16. Ac ne rursus quia Legem Deus Spiritu suo scripsit, inferius aliquid tamquam de ministerio Spiritus crederemus, vel ex corporis nostri aestimatione portionem quamdam exiguam Dei Spiritum putaremus, ait alibi Apostolus non se humanae scientiae verbis loqui, sed doctis Spiritus, et spiritualibus spiritalia comparare: animalem autem homine
Abbreviated transcription (Latin):
in tabulis larpideis sed in tabulis cordis
carnalibus : Nã si apłi epła inscribitur
sp̃u: quid obstat quo minus etiã legẽ dĩ
non atram̃to s spũdei scriptã credere
debeamus. quȩ utiq cordis nr̃i mentisq
secreta non maculat s illuminat. sc̃rip¬
ta ẽ aut̃ in tabulis lapideis qr intypo
scripta ẽ: s tabulȩ fractȩ primo sunt
& abiectȩ de morsi manibus. qr iudei
ꝓpheticis oꝑib excider̃ : & bene tabula
fracta ẽ : non scriptura deleta: & tu
uide ne frangatur tabula tua: ne
mentis tuȩ animus diuidatur : Nũ qͥd
diuisus ẽ xp̃s: non diuisus ẽ : s unũ
ẽ cũ patre: & te nemo a dõ separ&:
Si fides deficiat : tabula cordis tui fran-¬
gitur : cõminuitur animi fortitudo :
Si unitatẽ diuinitatis in trinitate non
credas: scripta ẽ fides tua : scripta ẽ
& culpa tua. sic̃ hieremias dix̃ : scripta
ẽ iuda culpa tua graphio ferreo &

Expanded text:
in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Nam si Apostoli epistola scribitur in Spiritu, quid obstat quonimus etiam legem Dei non atramento, sed Spiritu Dei scriptam credere debeamus: quae utique cordis nostri mentisque secreta non maculat, sed illuminat? 14. Scripta est autem in tabulis lapideis , quia in typo scripta est: sed tabulae fractae primo sunt, et abjectae de Moysis manibus; quia Judaei a propheticis operibus exciderunt. Et bene tabulae fractae sunt, non scriptura deleta. Et tu vide ne frangatur tabula tua, ne mens tua et animus dividatur. Numquid divisus est Christus? Non divisus est, sed unum est cum Patre: et te nemo ab eo separet. Si fides deficiat, tabula cordis tui frangitur. Comminuitur animi firmitudo, si unitatem divinitatis in Trinitate non credas. Scripta est et fides tua, scripta est et culpa tua, sicut Hieremias dixit: Scripta est, Juda, culpa tua graphio ferreo et
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ex nr̃is sermonib ea quȩ supra nos s̃
conuenit estimari. Et qr illa uidere
ñ possumus: ex his quȩ uidere possumꝰ
colligamus: Inuisibilia enĩ eiꝰ a creatura
mundi ꝑ ea quȩ facta sunt intellecta
conspiciuntur: & subdidit: sẽpiterna
quoq uirtus eius & diuinitas: quorũ
aliud de filio: aliud de sp̃ũ scõ dictum
uidetur: quẽ ad modũ sempiterna
uirtus patris dr̃ filius: ita etiã sp̃s
quia diuinus ẽ. sempit̃na diuinitas ẽẽ
credatur: Nã & filius quia semꝑ
uiuit : uita ẽ sempit̃na: Hic ergo
digitus dĩ ẽ sempit̃nus ẽ. & diuinus:
quid enĩ dĩ ꝓpriũ. qđ non sempit̃nũ sit
& diuinũ: hoc digito sicut legimus
tabulcas illers lapideas in seripsit :
quas morses accepit: Nonenĩ car-¬
nalidigito ds̃ harũ litterarum quas
legimus apices & elem̃ta formauit:
sed sp̃u suo dedit legem: & idõ apłs
dix̃: Lex enĩ sp̃italis ẽ : quȩ utiq non
atram̃to scripta ẽ sed sp̃u dĩ uiuiꝰ non

Expanded text:
enim ex nostris sermonibus ea quae supra nos sunt, convenit aestimari: et quia illa videre non possumus, ex his quae videre possumus, colligamus: Invisibilia enim ejus, ait Amundi per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur . Et subdidit: Sempiterna quoque virtus ejus et divinitas . Quorum aliud de Filio, aliud de Spiritu sancto dictum videtur; ut quemadmodum sempiterna virtus Patris dicitur Filius, ita etiam Spiritus quia divinus est, sempiterna divinitas esse credatur. Nam et Filius quia semper vivit, vita sempiterna est. Hic ergo digitus Dei et sempiternus est, et divinus. Quid enim Dei proprium, quod non sempiternum sit et divinum? 13. Hoc digito, sicut legimus, tabulas illas lapideas Deus inscripsit, quas Moyses accepit . Non enim carnali digito Deus harum litterarum, quas legimus, apices et elementa formavit: sed Spiritu suo dedit Legem. Et ideo Apostolus dixit: Lex enim spiritalis est, quae utique non atramento inscripta est, sed Spiritu Dei vivi: non
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnit sed dm̃. qui dedit sp̃m suũ in uob
Esaias quoq & sp̃mdatũ ostendit: & filiũ:
Sic inquit dicit dñs: qui fecit cȩlũ & finx̃
illud ÷ qui solidauit terrã & quȩ in ea
sunt: &dat popło qui suꝑ eam sp̃m.¬
& sp̃m calcantib eã & ad filiũ: Ego dñs
ds̃ uocaui te in ȩqͥtate : & tenebo manum
tuã & confortabote: & dedi te in testa¬
m̃tũ generis mei anlucẽ gentiũ: aperire
oculos cȩcoꝵ educere de uinculis alliga¬
tos: cũ ergo & filius missus & datus sit.
unitatẽ diuinitatis. qui habent operis u¬
nitatẽ: Vnde etiã digitus dĩ appellatus

Expanded text:
spernit, sed Deum, qui dedit Spiritum suum in nobis . Esaias quoque et Spiritum datum ostendit et Filium: Sic, inquit, dicit Dominus Deus, qui fecit coelum, et finxit illud: qui solidavit terram, et quae in ea sunt: et dat populo qui est siritum calcantibus eam ; et ad Filium, Ego Dominus Deus qui vocavi te in aequitate, et tenebo manum tuam, et confortabo te et dedi te in testamentum generis mei, in lucem gentium, aperire oculos caecorum, educere de vinculis alligatos . Cum ergo Filius missus et datus sit, unitatem divinitatis, quia habent operis unitatem. Unde etiam digitus Dei appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatis : Nec solũ misit pater filium.
sed eti ã dedit : sic̃ ipse se filius dedit:
tis nr̃is: Si subiectum in eo prtant fuisse
quia missus ẽ. gratiȩ eẽ non poss̃ negare
quia datus ẽ: Datus ẽ aut̃ a patre:
ut eͥsaias dicit : puer natus ÷ nobis:
filius datus ÷ nob̵: datus ÷ Autem
audeo dicere & a spu. qui missus
a sp̃u ẽ: Cũ enĩ non definierit a quo
datus sit: ostendit datũ gr̃a trinitatis:
Cũ aut̃ ipse se filius dederit: utique
non potuit ipse sibi scđm diuinitatẽ ẽẽ
subiectus: Ergo non potuit diuinȩ sub¬
iectionis ẽẽ qđ datus ẽ: Datus ÷ autẽ¬

Expanded text:
potestatis est . Nec solum misit Pater Filium, sed etiam dedit, sicut ipse se Filius dedit. tis nostris . Si subjectum in eo putant fuisse, quia missus est, gratiae esse negare quia datus est. Datus est autem a Patre, ut Esaias dixit: Puer natus est nobis, Filius datus est nobis ; datus est autem, audeo dicere, et ab Spiritu qui missus ab Spiritu est. Cum enim non definierit propheta a quo datus sit, ostendit datum gratia Trinitatis: cum autem ipse se Fnon potuit ipse sibi secundum divinitatem esse subjectus. Ergo non potuit divinae subjectionis esse quod datus est. Datus est aute
Abbreviated transcription (Latin):
confregit inimicos: ita sp̃s sc̃s appellatus ÷
digitus dĩ. sic̃ ipse dñs dix̃ : qđ si indigito
dĩ ego eicio demonia: Hunc aut̃ digitũ
in alio libro euangelii eodẽ loco. dĩ sp̃m
nominauit: sic̃ habes: Qđ si inspũ dei
ego eicio demona: qͥd igit᷑ exp̃ssius
ad significandã diuinitatis uł opera¬
tionis dicipotuit unitatẽ. quȩ scđm

Expanded text:
imicos ; ita Spiritus sanctus appellatus est digitus Dei, sicut ipse Dominus dicit: Quod si in digito Dei ego ejicio daemonia . Hunc enim digitum in alio libro Evangelii eodem loco Dei Spiritum nominavit, sicut habes: Quod si in Spiritu Dei ego ejicio daemonia . 12. Quid igitur expressius ad significandam divinitatis vel operationis dici potuit unitatem, quae secun
Abbreviated transcription (Latin):
Ille de meo accipi&: & alibi Lex eñĩ sp̃s
mea solid auit celũ. uocabo eos & sta¬
bunt simul: & congregabuntur om̃s &
audient : quis illis hȩc nuntiabit : dili¬
gens te feci uoluntatẽ tuã aduersuis
babrlonẽ: ut tollatur sem̃ chaldeoꝵ:
Ego locutus sũ & ego uocaui: ad duxieũ
& ꝓsperũ iter eius feci: Accedite ad me:
saluos faceret peccatores : quẽ ut dudis
& sp̃s misit : ne cũ legis quia filius sp̃m
mittit inferioris ẽẽ sp̃m crederes potestatis:
Ergo & pat̃ filiũ misit & sp̃s: Sp̃m quoq
scriptũ ẽ : ꝓaraclrtus aut̃ ille sp̃s sc̃s :
quẽ mittet pat̃ in nomine meo: Filius
misit : quia dix̃: Cũ uenerit aut̃ para¬
clytus quẽ ego mittam uob̾ a patre meo:
sp̃s ueritatis: Siergo se inuicẽ filius & sp̃s
mittunt sic̃ pat̃mittit : non subiectionis
in iuria. s cõmunitas potestatis ẽ : T :

Expanded text:
Ille de meo accipiet : et alibi: Lex enim Spiritmea solidavit coelum: vocabo eos, et astabunt simul, et congregabuntur omnes, et audient. Quis illis haec denuntiavit? Diligens te, feci voluntatem tuam adversus Babylonem, ut tollatur semen Chaldaeorum. Ego locutus sum, et ego vocavi: adduxi eum, et prosperum iter ejus feci. Accedite ad me, salvos faceret peccatores? Quem ut audis, et Spiritus misit; ne cum legis quia Filius Spiritum mittit, inferioris esse Spiritum crederes potestatis. 8. Ergo et Pater Filium misit, et Spiritus: scriptum est, Paraclitus autem ille Spiritus, quem mittet Pater in nomine meo . Filius misit, quia dixit, Cum venerit autem Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre meo spiritum veritatis . Si ergo se invicem Filius et Spiritus mittunt sicut Pater mittit, non subjectionis injuria, sed communitas potestatis est .
Abbreviated transcription (Latin):
latũ paulus accepit: & ad congregatr¬
onẽ gentiũ festinauit: Nec solũ paulus:
sed etiã petrus sicut legimus in actib
apłoꝵ: Nam cũ in oratione uidis set
cȩlũ aꝑtũ. & quattuor initis ligatũ.
uas qđdã tanquã linteamen in qͦ erant
om̃ia genera quadrupedũ & ferarum
& uolucrũ cęli: facta ÷ uox ad eum¬
dicens: Surge. occide. & manduca:
& petrus dix̃: Absit dnẽ: nũquã man-¬
ducaui cõmune & inmundũ & uox

Expanded text:
latum Paulus accepit, et ad congregationem gentium festinavit. 103. Nec solus Paulus, sed etiam Petrus, sicut legimus in Actibus apostolorum. Nam cum in oratione vidisset coelum apertum, et quatuor initiis ligatum vas quoddam, tamquam linteum in quo erant omnia genera quadrupedum et ferarum et volucrum coeli, facta est vox ad eum: Surge, occide, et manduca. Et Petrus dixit: Absit, Domine: numquam manducavi commune et immundum. Et vox
Abbreviated transcription (Latin):
UPERIORELIBRO
euidentib testimonus serpp¬
turarũ docuimus. apłos &
propħas. illos ad ꝓphetandũ hos
ad euangelit andũ. a sc̃o sp̃u sicut
a patre & a filio destinatos. nunc
adicimus qđ om̃s iure mirent᷑. &
dubitare non possint: q̃r sp̃s suꝑ xp̃m:¬

Expanded text:
uperiori libro evidentibus testimoniis Scripturarum docuimus apostolos et prophetas, illos ad prophetandum, hos ad evangelizandum a sancto Spiritu, sicut a Patre et a Filio destinatos: nunc adjicimus quod omnes jure mirentur, et dubitare non possint, quod Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̾s in eccłus & sic̃ pat̾ dat gr̃am
curationũ : itadat & filius: sic̃ pat̃
dat dona linguarũ: ita largitus est
filius : Similit̃ de scõ sp̃ũ supra acce¬
pimus: quia eadẽ gr̃arũ munera largiat᷑ :
Datur enĩ inquit ꝑ sp̃m alii gr̃a curatio¬
nũ : alii genera linguarũ. alii ꝓphetia :
Ergo eadẽ dat sp̃s quȩ dat pat̃ : dat
etiã filius: Accipiamus nunc exp̃ssius
qđ superius p̃libauimus: quia idem
qđ pat̃ & filius etiã sp̃s sc̃s mandet
unitas constitutionis. unitas litrgitatis :
Namsi constitutionẽ separes & potesta¬
tem. quȩ erat causa ut quos posuerat
in consortio possessionis haud uiris
p̃iudiciũ uerebantur: & idõ diuide.¬
Hȩc inter ipsos homines angusta sunt¬
& minuta quiplerũq tam̃ etiamsi
operatione non congruunt. congruunt
uoluntate : Vnde quidã int̾rogatus
quid amicus ẽẽt: alter inquit ego:
Si ergo homo amicum ita definiuit
ut alterũ eẽ se dicer& per unitatẽ
uidelic& amoris & gratiȩ. quanto

Expanded text:
s in Ecclesiis; et sicut Pater dat gratiam curationum, ita dat et Filius; sicut Pater dat dona linguarum, ita largitus est et Filius. 152. Similiter de sancto Spiritu supra accepimus, quia eadem gratiarum genera largiatur. Datur enim, inquit, per Spiritum alii gratia curationum, alii genera linguarum, alii prophetia . Ergo eadem dat Spiritus, quae dat Pater, dat etiam Filius. Accipiamus nunc expressius, quod superius praelibavimus, quia idem quod Pater et Filius, etiam Spiritus sanctus mandet unitas constitutionis, unitas largitatis. Nam si constitutionem separes et potestatem, quae erat causa ut quos posuerat in consortio possessionis aut juris praejudicium verebantur? Et ideo divide. 154. Haec inter ipsos homines angusta sunt et minuta, qui plerumque tamen etiamsi operatione non congruunt, congruunt voluntate. Unde quidam interrogatus quid amicus esset: Alter, inquit, ego. Si ergo homo amicum ita definivit, ut alterum se esse diceret, per unitatem videlicet amoris et gratiae; quanto
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ de cȩlo sic̃ colũbã: Sic & ioħes
uidisse se dix̃: Ita scripsit & marcus:
Lucas aut̃ addidit qđ corporali spe-¬
cie descendit sp̃s sc̃s sic̃ colũba ne
in carnationẽ illã putes fuisse sed
speciem: Idõ aut̃ speciem p̃tendit :
ut ꝑ speciẽ creder& qui sp̃m ñ uide¬
bat. & ꝑspeciẽ declarar& unius
honoris in imꝑio. unius operationis
inmysterio. unius muneris in laua¬
cro cũ patre & filio sibi ẽẽ consor¬
tiũ: nisi forte inualidũ credimus
ut in eo baptizetur seruulus in qͦ
deꝑ ilio enĩ hominis loquebatur quia
sicut filius hominis bapti z abat᷑:¬
M am scđm diuinitatẽ non suꝑ xpͥm ẽ sp̃s.¬
sed in xp̾o: quia sic̃ pater infilio & filius
in dõ qui ex dõ ẽ: sic scriptũ ÷: Nos aut̃

Expanded text:
dentem de coelo, sicut columbam . 4. Sicut Joannes vidisse se dixit, ita scripsit et Marcus: Lucas autem addidit quod corporali specie descendit Spiritus sanctus, sicut columba ; ne incarnationem illam putares fuisse, sed speciem. Ideo autem speciem praetendit, ut per speciem crederet, qui Spiritum non videbat, et per speciem declararet unius honoris in imperio, unius operationis in mysterio, unius muneris in lavacro cum Patre et Filio sibi esse consortium, nisi forte invalidum credimus, ut in eo baptizetur servulus, in qude Filio enim hominis loquebatur, quia sicut Filius hominis baptizabatur. Nam secundum divinitatem non super sed in Christo; quia sicut Pater in Filio, et Filius in Deo qui ex Deo est, sicut scriptum est: Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ scificat singulos ipse sc̃ificatione non
indigens s redundans quando tantã
ut dixi maies tatẽ eius accepimus.
ut tanquã digitus a corpore. ita a dõ
patre inseparabilis uideatur sp̃s sc̃s
potestatis put& eẽ referendũ: is ꝓfecto
in eam am̃tiã cad&: ut tanquã in una
Sed accipiant ut sȩpius dixi non inȩ¬
qualitatẽ s unitatẽ pocestatis hac
testificatione signari : quando quidẽ
quȩ opera dei sunt eadẽ sint opera
manuũ. eadẽ etiã oꝑ a legerimus ẽẽ¬
digitoꝵ: scriptũ ẽ eni: Cęlienarrant
gł am dei: & oꝑa manuũ eiꝰ annuntiat
firmam̃tũ : & alibi  In itio terram
tu fundastidñe: & oꝑa manuũ tuarũ
sunt cȩli Eadẽ sigit᷑ opera manuũ
quȩ sunt opera dei : Nonergo aliqua
pro menbroꝵ corporaliũ qualitate discre¬
tio operationis sed unitas potestatis est :
quia scriptũ ÷ : qm̃ uidebocȩlos tuos
oꝑa digitoꝵ tuoꝵ: lunã & stellas quas
tufundasti : quid hic igit᷑ digitiminus

Expanded text:
si sanctificat singulos ipse sanctificatione non indigens, sed redundans; quando tantam, ut dixi, majestatem ejus accepimus, ut tamquam digitus a corpore, ita a Deo Patre inseparabilis videatur Spiritus spotestatis putat esse referendum, is profecto in eam amentiam cadet, ut tamquam in unam Sed accipiant, ut saepius dixi, non inaequalitatem, sed unitatem potestatis hac testificatione signari; quandoquidem quae opera Dei sunt, eadem sint opera manuum, eadem etiam legerimus opedigitorum. Scriptum est enim: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum ; et alibi: Initio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt coeli . Eadem igitur sunt opera manuum, quae sunt opera Dei. Non ergo aliqua pro membrorum corporalium qualitate discretio operationis, sed unitas potestatis est. 32. que scriptum est: Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum, lunam et stellas quas tu fundasti . Quid hic igitur digiti minus
Abbreviated transcription (Latin):
extundit aut arte: s dix̃ & facta s
Dix̃ fiat lux: & facta ẽ lux: inpre¬
cepto enĩdĩ. oꝑationis effectus est:
Hanc igitur regalẽ quandam etiam
scõ sp̃ui potestatẽ scripturarũ testifi¬
catione delatã si uelimus aduertere :
facile possumus reperire : Omnesq
apłos non solũ xp̾i fuisse discipulos
reuelabitur: s etiã patris & filii
& sp̃s sc̃iministros sicut etiã doctor
gentiũ doc& dicens: quosdã quidẽ
posuit ds̃ in eccła : primo a postolos
scđo ꝓpħas. tertio doctores. dein de
uirtutes. gr̃ãm curationũ. opitulatio¬
nes. gubnationes. genera linguarum.
dona : Ecce ds̃ posuit apłos: posuit
ppħas atq doctores. dedit curationũ
grãm. quã supra habes dari ꝑ spm scm̃a¬
apłi. non om̃s ꝓpħȩ. ñ om̃s doctores.
ñ om̃s in quit habent gr̃am curationũ.
neq om̃s in quit linguis loquuntur:
In singłis enĩ hominib: uniuersa dona

Expanded text:
extundit, aut arte: sed dixit, et facta sunt extundit, aut arte: sed dixit, et facta sunt . Dixit, Fiat lux, et facta est lux ; in praecepto enim Dei operationis effectus est. 149. Hanc igitur regalem quamdam etiam sancto Spiritui potestatem Scripturarum testificatione delatam, si velimus advertere, facile possumus reperire; omnesque apostolos non solum Christi fuisse discipulos revelabitur, sed etiam Patris et Filii et Spiritus sancti ministros. Sicut etiam Doctor gentium docet dicens: Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primo apostolos, secundo prophetas, tertio doctores: deinde 663 virtutes, gratiam curationem, opitulationes, gubernationes, genera linguarum . 150. Ecce Deus posuit apostolos, posuit prophetas atque doctores, dedit curationum gratiam, quam supra habes dari per Stoli, non omnes prophetae, non omnes doctores. Non omnes, inquit , habent gratiam curationum, neque omnes, inquit, linguis loquuntur. In singulis enim hominibus universa dona
Abbreviated transcription (Latin):
inse petrus ipse testatur: sic̃ ẽ in actib
apłoꝵ. quia surgenspetrus dx̃ ad eos
Uiri fr̃s: uos scitis quia a dieb antiquis
in nob ds̃ elegit ex ore meo audire nado¬
nes uerbũ euangłii : Ecce igit᷑ in petro
ds̃ gr̃am p̃dicationis oꝑatus ÷ : In quo
utiq cũ per xpͥm electus sit & assuptus
oꝑationẽ xp̃iquis audeat diffiteri. cũ
ipse dñs dicat pasce agniculos meos.
nisi forte hoc putetis qui negatis eiusdẽ
erga apłos oꝑis unitatẽ idõ operatũ
patrẽ idõ operatũ sp̃m inpetro in quo
filius oꝑatus fuerat. quasi ei filui oꝑatio
minime redundar& ad gr̃am. & ideo
uelut adiunctis atq collatis uiribus
patris & filii & sp̃s scĩ operationẽ fuise
multiplicẽ. ne ad confirmandũ petrũ
xp̃i solius oꝑatio uacillaret: Nec solũ
suꝑnȩ constitutionis auctoritas: Ope.¬
ratio enĩ diuina habet imperium:
non habet minis teriũ: Neq enim
cũ operat᷑ ds̃ aut labore aliquid

Expanded text:
etrus ipse testatur, sicut est in Actibus apostolorum, quia surgens Petrus dixit ad eos: Viri fratres, vos scitis quia a diebus antiquis in nobis Deus elegit ex ore meo audire nationes verbum Evangelii . Ecce igitur in Petro Deus gratiam praedicationis operatus est. In quo utique cum per Christum electus sit et assumptus, operationem Christi quis audeat diffiteri, cum ipse Dominus dicat: Pasce agniculos meos ? Spiritus sancti: nisi forte hoc putetis, qui negatis ejusdem erga apostolos operis unitatem, ideo operatum Patrem, ideo operatum Spiritum in Petro, in quo Filius operatus fuerat, quasi ei Filii operatio minime redundaret ad gratiam. Et ideo velut adjunctis atque collatis viribus Patris et Filii et Spiritus sancti operationem fuisse multiplicem, ne ad confirmandum Petrum Christi solius operatio vacillaret. 148. Nec solum supernae constitutionis auctoritas. Operatio enim divina habet imperium, non habet ministerium; neque enim cum operatur Deus, aut labore aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
orbẽ direxit dicens: Ite in orbem uni
hic saluus erit : qui uero ñ crediderit :
dãnabitur: signa aut̃ credentes ista
sequentur: In nomine meo demonia
eicient: linguis loquent᷑ nouis. serpen¬
tes tollent  & si mortiferũ quid bibe

Expanded text:
dicens: Ite in orbem univhic salvus erit: qui vero non crediderit, damnabitur. Signa autem credentes ista sequentur: in nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur novis, serpentes tollent; et si mortiferum
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic̃ misit sapientia apłos dicens. lte in
orbẽ uniuersũ & p̃dicate euangłium:
habuer̃ apłos. quasi alit̃ a patre deo.
missus eẽt a sp̃u: & uas electionis erat
dicens. Qui enĩ oꝑatus ÷ petro in aposto

Expanded text:
Et sicut misit Sapientia apostolos, dicens: Ite in orbem universum, et praedicate Evangelium : habuerunt apostolos, quasi aliter a Patre Deo, missus esset a Spiritu, et vas electionis erat dicens: Qui enim operatus
Abbreviated transcription (Latin):
dicas idẽ ẽ: & si dñm dicas idem est:
Non idem ut ipse pat̃ ipse filius ipse sit
& sp̃s: sed quia & pat̾ & filius eiusdẽ
ẽ potestatis: Idem ergo ẽ ꝑ substantiã
atq uirtutem: quia non ẽ in diuinitate
uł sabelliana confusio uł arriana dis¬
cretio. uł terrena corporalisq mutatio:
trib in ꝓpħis: & sapientia dĩ dixit:

Expanded text:
dicas, idem est: et si Deum dicas, idem est. Non idem ut ipse Pater, ipse Filius, ipse sit Spiritus: sed quia et Pater et Filius ejusdem est potestatis. Idem ergo est per substantiam atque virtutem; quia non est in divinitate vel Sabelliana confusio, vel Ariana discretio, vel terrena corporalisque mutatio. tribus in prophetis . Et Sapientia Dei dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
cõputandus: stultitia inquit illi ẽ:
& idõ qr scir& has futuras ẽẽ animaliũ
hominũ quȩstiones p̃sagus futuri.
ait : quis enĩ cognouit sensum dñi:
qui instruat eũ : Nosaut̃ sensũ xpͥi
habemus: Sed siquis adhuc carna.¬
lib inheret ambiguus. & corporalib
uacillat exẽplis: consider & quia
non potest bene sentire de filio.
qui potest male sentire de spiritu:
Nam si ideo portionẽ quandã exiguã
putant eẽ sp̃m dĩ qui a digitus dei dr̃
idem utiq & portionẽ exiguã dicunt
eẽ infilio dĩ quia dextera dei dicitur:
s & filius & dextera & uirtus dicit᷑:
Itaq si uerba nr̃a pendamus: nulla
potest sine uirtute ẽẽ ꝑfectio : Et
idõ caueant ne putent qđ nefas di¬
ctu ẽ semiꝑfectũ in sua substantia
patrẽ ꝑfectionẽ accepisse ꝑfiliũ:
& desinant coȩt̾nũ filiũ patrinegare :
Quando enĩ non fuit dei uirtus: qđ si
aliquandõ putant non fuisse dei uir-¬
tutẽ: aliquando plenitulinẽ in dõ

Expanded text:
us: 669 Stultitia enim, inquit, illi est . Et ideo quia sciret has futuras esse animalium hominum quaestiones, praesagus futuri ait: Quis enim cognovit sensum Domini, qui instruat eum ? Nos autem sensum Christi habemus. libus inhaeret ambiguis, et corporalibus vacillat exemplis, consideret quia non potest bene sentire de Filio, qui potest male sentire de Spiritu. Nam si ideo portionem quamdam exiguam putant esse Spiritum Dei, quia digitus Dei dicitur; iidem utique et portionem exiguam dicunt esse in Filio Dei, quia dextera Dei dicitur. 18. Sed Filius et dextera et virtus dicitur: itaque si verba nostra pendamus, nulla potest sine virtute esse perfectio; et ideo caveant ne putent, quod nefas dictu est, semiperfectum in sua substantia Patrem perfectionem accepisse per Filium, et desinant coaeternum Filium Patri negare. Quando enim non fuit Dei virtus? Quod si aliquando putant non fuisse Dei virtutem, aliquando plenitudinem in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tiabit uob̃ Om̃iã quȩcũq. habet
pater mea sunt: ꝓpterea dixit de
meo accipi& & annuntiabit uobis:
Quid igit᷑ hac euidentius unitate.
quia nouit iudicii diem filius:
igitur dies nota dño: quia ueni& cũ
sc̃is suis scđo nos illuminaturus aduentu
Sed qđ orsi sumus de sp̃ũ ꝑsequamur:
Habes enĩ in eo qđ p̃tulimus exẽplo:
quia filius dicit de sp̃u ille me cla-¬
rificabit: Clarificat ergo & sp̃s
filiũ: sicut clarificat & pat̾: sed
etiã sp̃m clacrificat deifilius: sicut
supra diximus : Non ẽ ergo infir-¬
mus qui redimit mutuã claritatẽ
per unitatẽ lucis ae ternȩ. nec infe.
si credas quia hoc locutus ÷ sp̃s qđ locu
paulus ideo assumptus ÷ : quia sic cre¬
didit. sic docuit: quia qđ oculus non
uidit nec auris audiuit quȩ p̃parauit¬

Expanded text:
tiabit vobis. Omnia quaecumque habet tiabit vobis. Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, de meo accipiet, et annuntiabit vobis . Quid igitur hac evidentius unitate? quia novit judicii diem Filius. igitur dies nota Domino, qui veniet cum sanctis suis, secundo nos illuminaturus adventu. 121. Sed quod orsi sumus de Spiritu, persequamur. 657 Habes enim in eo quod praetulimus exemplo quia Filius dicit de Spiritu: Ille me clarificabit. Clarificat ergo Spiritus Filium, sicut clarificat et Pater: sed etiam Spiritum clarificat Dei Filius, sicut supra diximus. Non est ergo infirmus, qui reddit mutuam claritatem per unitatem lucis aeternae: nec inferisi credas quia hoc locutus est Spiritus, qPaulus ideo assumptus est, quia sic credidit, sic docuit, quia quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec i
Abbreviated transcription (Latin):
abdimelech hoc ẽ assumptus adr̃io:
si de ꝓfundo gentilis in prudentiae le¬
uaueris dei uerbũ. si credideris quia
ñ fallit᷑. non p̃terit᷑ dei filius. ñ ignorat
quȩ futura s̃. Non fallit᷑ etiã sp̃s sc̃s.
de quo dic̃ dñs: Cũ uenerit aut̃ ille
sp̃s ueritatis: deduc& uos in omnẽ ueri¬
tatẽ: Quidicit omnẽ: nihil preterit.
ñ diẽ ñ horã ñ p̃terita. non futura:
Et ut scias qr & om̃ia nouit. & futura
annuntiat. & unius ẽ scientiȩ cũ patre
& filio: audi quid dicat de eo dĩuertas:
filiũ: sed non annumerauit et sp̃m:
etiã quasi fotinianus loquaris: aut
agnosce quo referre debeas quod
nescire filiũ dix̃: &enĩ quasi homo
annumerari creaturis potuit qui cre.¬
atus ÷: Qđ siuis discere qr norut om̃ia
quȩ filio in cognita putas. ea defilio
sp̃s sc̃s accepit : Accepit autẽ per
unitatẽ substantiȩ: sicut accepit a
patre filius: Ille inquit meclarifi¬
cabit quia de meo accipi&: & annun¬

Expanded text:
Abdemelech, hoc est, assumptus a Domino, si de profundo gentilis imprudentiae levaveris Dei Verbum: si credideris quia non fallitur; non praeteritur Dei Filius, non ignorat quae futura sunt; non fallitur etiam Spiritus sanctus, de quos veritatis, deducet vos in omnem veritatem . Qui dicit omnem, nihil praeterit, non diem, non horam, non praeterita, non futura. 115. Et ut scias quia et omnia novit, et futura annuntiat, et unius est scientiae cum Patre et Filio; audi quid dicat de eo Dei veritasFilium, sed non annumeravit et Spiritum. etiam quasi Photinianus loquaris: aut agnosce quo referre debeas, quod nescire Filium dixit. Etenim quasi homo annumerari creaturis potuit, qui creQuod si vis discere quia novit omnia, quae Filio incognita putas, ea de Filio Spiritus sanctus accepit. Accepit autem per unitatem substantiae, sicut accepit a Patre Filius: Ille, inquit, me clarificabit, quia de meo accipiet, et annun