comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃ sentire suꝑ geñ dicens. ħ quoq ad¬
do talem cibum illam arborẽ p̾stitisse
qͦ corpus hominis stabili sanitate fir¬
inaretur. ñ sĩc alio cibo. seo inspiratio e
salubritatis occłtã hic innuere uidr. ꝙ
cum aliis cibis posset corpus sustenta¬
ri. ħ cibo: indeficienti sanitate firmare¬
tur. erquo consequi udr̾. quod sic̃ ĩnat᷑a
sua habuit in mortalitatẽ. quandam .s.
aptitudinem mosiendi. ita aliq̃. in mor

Expanded text:
 sentire, super Genesim dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod sicut in natura sua habuit mortalitatem quamdam, scilicet, aptitudinem moriendi; ita aliquam immort
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝑ obseruationem mandatorum
di custodiret. In quib mandatis hoc
continebatur. ut de ilł lignis concessis
manducaret. ⁊ ab int̾ dicto abstin̾et. ł hoꝵ
coulium in mortalitatis dona conserua¬
ꝓieme ip̃o iubente sumẽt de ligno uite.
quo ꝑfecte in mortal factus. cibi alimenta

Expanded text:
nem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservam, ipso jubente sumeret de ligno vitae, quo perfecte immortalis factus, ultra cibi alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
cum sine fide mediatoris antiquis
nõ fui̾t salus. sic̃ nͦ mod̾nis utrum oꝑ¬
tũit illos cde omnna illa d mediatore
que nũc c̃dimus. Quibꝰdam iuor ꝙ
mortem. resurrecõnem. aduent̾. adui¬
dicium. ꝙ ex p̃missis ũb̃ augĩ. colligũt.
nͥ ista. iiiͬ. posuit. Aliis ã uidr̃ habita
fid̾ trinitatis. id d̾ mistĩo incarnaconis
fidei suffecisse. ũ dĩ filius c̾d̾etur nascit᷑
dhomine ⁊ iudicaturꝰ. qui de ioħe łb̃a do¬
cumentum hꝰ rei assumunt. qͥ d morte xͥ
⁊ de scensu ad inferos in euangłio dubita

Expanded text:
cum sine fide Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credimus. Quibusdam videtur mortem, resurrectionem, adventum ad judicium, quod ex praemissis verbis August. colligunt, ubi ista quatuor posuit. Aliis autem videtur habita fide Trinitatis, id de mysterio Incarnationis fidei suffecisse, ut Dei Filius crederetur nasciturus de homine, et judicaturus, qui de Joanne Baptista documentum hujus rei assumunt, qui de morte Christi et descensu ad inferos in Evangelio dubita
Abbreviated transcription (Latin):
ad infernum. an alium adħ sacram̃ta mĩ¬
surus es : Quidam tñ dñt eum nõ dubitaᷤᷤ¬
se de ignorantia. s d pietate .i. dubitare
se ostendisse. nõ quia ignorauĩt. s pietatis
nis ñ habebat tunc: gͦ sñ fide in carna¬
tionis erat ei iusticia. quia de illo sc̃ptũ
ẽ. ꝙ uistus erat ⁊ timens d̾m. Si uõ fidẽ
incarnationis habebat. ad quid gͦ missus
ẽ ad eum petrus : Sane dici pͭ eum sic̃ fi¬
dem unitatis. itar⁊ n carnationis ħ uisse
di reuelone. s in carnatum iam ẽẽ dei
filium ignorasse.⁊ iõ missus ẽ ad eum
petrꝰ. ut iam natum di filium ei annũ¬
naret. ⁊ sacram̃tum regen̾ationis ei con¬
ferret. habebat gͥ fidẽ in carnationis.s
an affecta ł futa eẽt nõ nou̾at. ⁊ ita ꝑfi

Expanded text:
ad infernum, an alium ad haec sacramenta missurus es? Quidam tamen dicunt eum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, id est, dubitare se ostendisse; non quia ignoraverit, sed pietatinis non habebat, tunc ergo sine fide Incarnationis erat ei justitia, quia de illo scriptum est, quod justus erat et timens Deum. Si vero fidem Incarnationis habebat, ad quid ergo missus est ad eum Petrus? Sane dici potest, eum sicut fidem unitatis, ita et Incarnationis habuisse de revelatione, sed incarnatum jam esse Dei Filium ignorasse; et ideo missus est ad eum Petrus, ut jam natum Dei Filium ei annuntiaret, et sacramentum regenerationis ei conferret. Habebat ergo fidem Incarnationis, sed an facta vel futura esset, non noverat, et ita per
Abbreviated transcription (Latin):
xͫ ẽd̾et. nͨ tñ sñ aliqͣ fide donabat. ⁊ orabat.
nam qͦmͦ in uocabat in quem nõ ẽdebat
Sed si poss sñ fide xͥ eẽ salus ñ ad eum mi¬
natum. in quẽ cõebat in mist̾io.
t̃ tate fidei. spei. caritatiꝰ ioꝑis.¬

Expanded text:
crederet; nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, non ad eum minatum, in quem credebat in mysterio. alitate fidei, spei, charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sub̾tam creaturã iusibiliter apparere.
absurdissime tu. aut afilio. quem ge¬
nuit: aut asp̃u scõ. qui de illo ꝓcedit:
missus diceretur. Congruent̾ aut̃ ille
misfus đr: qui incarne apparuit. misiͤ

Expanded text:
 subjectam creaturam visibiliter appareret; absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Congruenter autem ille missus dicitur, qui in carne apparuit; misiss
Abbreviated transcription (Latin):
tus uerus homo. quia u̾itatem car¬
nis ⁊ anime accep̃. que duo ĩ in singła¬
ritatẽ. ł unitatẽ sue ꝑsone accepisse
legr̃. nõ quia illa duo. uł aliqua res.
ex ilł composita sit una ꝑͥ c̃ u̾bo uł sit¬

Expanded text:
tem carnis et animae accepit. Quae duo etiam in singularitatem vel unitatem suae personae accepisse legitur, non quia illa duo, vel aliqua res ex illis composita sit una persona
Abbreviated transcription (Latin):
se aboditas quorundam futorum cau¬
sas. quas reb conditis nõ in seruit eas¬
q implet nõ oꝑe ꝓuidentie. qͦ nat̾e sub¬
sistunt ũͥ sit. s qͦ illas administrat ut
uolũ̾it qͣs ut uoluit condidit. Omniũ
g̃ q̃ ad gr̾am significandam nõ nat᷑ali
motu rer̾.s mirabiłr facta sunt ab ꝯdi¬
te cãe ind̾o fuerunt. quorum unum
erat ꝙ mulier facta ẽ d lat̾e uiri dor¬
mientis. Nõ hu̾it pͥma rer̾̃ conditio ut
femina sic fieret. seo ut fieret. s ut fi
tituit. mutabili uoluntate aliquid fa¬

Expanded text:
se absconditas quorumdam futurorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet non opere providentiae, quo naturae subsistunt ut sint; sed quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit . Omnium ergo quae ad gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina suas uoluntate instituit, mutabili uoluntate aliquid fa
Abbreviated transcription (Latin):
est istis trans gressoribus angłis. ad
nutum seruire hanc uisibilium rer̃
mat̾iam. s dõ pocius a quoħ potestas
datur. quantum in cõmutabił iudi¬

Expanded text:
est istis transgressoribus angelis ad nutum servire hanc visibilium rerum materiam: sed Deo potius, a quo haec potestas datur quantum incommutabilis judi
Abbreviated transcription (Latin):
parte aridã relinqͥt. Cũ ille qui ꝓximũ
odit ab aliis uiciis se corrig̃. una eãdẽq
ciuitas exparte ꝯp̾intur. ex parte arida
in aliis grauiter ꝑdurãt. It̃ amb̃r. pͥm̾a¬
ꝯsolacio ẽ. quia ñ obliuiscitur misereri
ds. scda ꝑ punicionẽ. ubi ⁊ si fides desit.
pena fatisfacit. ⁊ releuatꝰ. Rõne quoq
utuntur dicẽtes. Si is qui unũ pecẽm
ꝯfitetur. altero tacito satisfaccionẽ a sa¬
c̃dote inuictã expleuerit: numqͥd si ⁊¬
utroq ei penitẽcia imponetur: Longe
mnponit. Fuit gͦ illa pecẽi ꝯdigna fatis¬
factio. tunc ⁊ pece̾m deletũ uiđr. his r

Expanded text:
ille qui proximum odit, ab aliis vitiis se corrigit, una eademque civitas ex parte compluitur, et ex parte arida in aliis graviter perdurant. Item Ambritur misereri Deus; secunda, per punitionem, ubi etsi fides desit, poena satisfacit et relevat. Ratione quoque utuntur dicentes: Si is qui unum peccatum confitetur, altero tacito, satisfactionem a sacerdote injunctam expleverit; numquid et utroque ei poenitentia imponetur? Longe imponit. Fuit ergo illa peccati condigna satisfactio, unde et peccatum deletum videtur
Abbreviated transcription (Latin):
rita. ita ꝑ penitẽciã reuiuiscũt. ⁊ ad
m̃itum et̾nitatis ꝓdeẽ incipiunt. Si¬
in peccante. in illo .s. qui poffilld boñ
peccauit: ñ simł peccans.: ⁊ bñ oꝑans
extitit. quia talis hoĩs opus. nõ dili¬
geret deus ad remuñacionẽ. Potest
etiam accipi de oꝑibus bonis. que
ab aliqͦ fuint. dum malus est. ⁊ ĩpec¬
cato mortali ꝑsistit. uł ad tp̃s. uel us
non dari obliuioni. ñ qͥa ꝓficiant ad
tremi uidicii suppliciũ senciend. sicut
de fide.⁊ cet̾is: que sine caritate hñtur.
ꝑtinet ad unitatẽ sp̃s ⁊ unncłm pacis
quo eccłia conectitur. in aliquo scisma¬
te ꝯstitutus. ne xp̃m neget patitur tri¬
bułones. famẽ. ꝑsecutionẽ. ł flammas
ul bestias. uł ipsam crucem timore ge¬
henne. nullomͦ ista culpanda s̃: immo
⁊ hic laudanda ẽ paciẽcia.Non.N. dic̃e
pot̾imus melius ei fuisse. ut xp̃m negã¬
do nich eoꝵ patẽtur. que passus est ꝯfi¬

Expanded text:
rita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad rita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad meritum aeternitatis prodesse incipiunt. Siin peccante, in illo scilicet qui post illud bonum peccavit; non simul peccans et bonum operans extitit; quia talis hominis opus non diligeret Deus ad remunerationem. Potest etiam accipi de bonis operibus quae ab aliquo fiunt dum malus est, et in peccato mortali persistit vel ad tempus, vel usnon dari oblivioni, non quia proficiant ad tremi judicii supplicium sentiendum; sicut de fide et caeteris quae sine charitate habentur pertinet ad unitatem spiritus et vinculum pacis quo Ecclesia connectitur, in aliquo schismate constitutus, ne Christum neget patitur tribulationes, famem, persecutionem, vel flammas, vel bestias, vel ipsam crucem, timore gehennae, nullo modo ista culpanda sunt, imo et haec laudanda est patientia. Non enim dicere poterimus melius ei fuisse ut Christum negando nihil horum pateretur, quae passus est confi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽquã facẽ uista oꝑa non est tam in
ueoꝵ bonoꝵ. s faciet eum metẽ. ⁊ ĩ or¬
rea ꝯgregare. que inbona t̾ra semina¬
uit̾. S hec dicta in telligimꝰ de illo. qͥ
incaritate quodã tp̃re hona facit. ⁊ bo¬
nus ẽ. alio u̾o tp̃re. malus ẽ.⁊ młta pec¬
cata facit. Non gͦ intelligendũ ẽ eum
inter młta pecẽa iusta oꝑa fecisse. quasi
simul. eodẽq tp̃r pecc̃a fec̃it. ⁊ iusta oꝑ¬
a.s diũsis tp̃rib utraq egisse. Nisi .n.
bonus foret qñ bona fecit. nõ seminas¬
se int̾ra dicetur bona. Destructis gͦ ma¬
lis post oꝑa bona ꝯmissis. pͥora bona
in caritate .s. facta. que sequẽcia mala
mortificauerant: penitẽcia de illis ma¬
lis habita: iuiuficant᷑: ⁊ remuñantur.
Uñ apłs. iacientes fundam̃tũ penitẽcie:
ab oꝑib mortius. oꝑa mortua noiãns.
pͥora bona sig̃cat. que ꝑseq̃ns pecẽm
erant mortua. qr hi peccãdo pͥora dõa
irrita fec̃unt. ħ sicuti peccãdo fu̾u̾tir¬

Expanded text:
qua justa opera, non est tam injucorum bonorum; sed faciet ea metere et in horrea congregare, quae in terra bona seminavit. Sed haec dicta intelligimus de illo qui in charitate quodam tempore bona facit et bonus est, alio vero tempore malus est et multa peccata facit. Non ergo intelligendum est eum inter multa peccata, justa opera fecisse, quasi simul eodemque tempore peccata fecerit et justa opera; sed diversis temporibus utraque fecisse. Nisi enim bonus foret quando bona fecit, non seminasse diceretur in terra bona. Destructis ergo malis post opera bona commissis, priora bona, in charitate, scilicet facta, quae sequentia mala mortificaverunt, poenitentia de illis malis habita vivificantur et remunerantur. 6: Jacientes fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis; opera mortua nominans, priora bona significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec sicut peccando fiunt ir
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ẽ iudẽ quid sit ip̃m originale pecem cẽc
Quod cũ nõ sit actuale. nõ est actus siue ia¬
motus anime uł corꝑis. Si eñĩ actus est aĩe
uł corꝑis. actuale utiq peocatũ ẽ. seo actua¬
ie nõ est. Nonẽ gͥactus uł motus. Qo gͥori¬
ginale peccatũ dr̃ fomes peccati. seo cõcupi

Expanded text:
st videre quid sit ipsum originale peccatum; quod cum non sit actuale, non est actus sive motus animae vel corporis. Si enim actus est animae vel corporis, actuale utique peccatum est; sed actuale non est, non est ergo actus vel motus. Quid ergo originale peccatum dicitur? Fomes pec
Abbreviated transcription (Latin):
tis huiꝰ. quia ip̃a concupiscentia cum qua
nati sumus finiri nõ pot̃. quam diu ui¬
umus. cotidie minui potest. finiri ñ pot̃.¬
Q̃ aut̃ ẽ concupiscentia ẽ qͣm nati sumus:
Uicium utiq ẽ. ꝙ paruum: habilẽ con¬
cupisc̾e̾ facit. Ad ultum ⁊:cupiscentem
rodit. Sic̃ enim in ocło ceci innocte uici¬
um recitatis ẽ s nõ apparet. nec disc̾ntur
int̾ uidentẽ ⁊ cecũ. nisi ince ueniente:
sic uspuero uicium ẽẽ nõ apparet. do¬
nec eratis ꝓuectioris tp̃s occurrat. Exhiᷤ
aanuir intelligi. quid sit originale pecca¬

Expanded text:
tis hujus, quia ipsa concupiscentia cum qua nati sumus, finiri non potest quandiu viimus; quotidie minui potest, finiri non potQuae autem est concupiscentia cum qua nati sumus? Vitium utique est quod parvulum habilem concupiscere facit, adultum etiam concupiscentem reddit. Sicut enim in oculo caeci, in nocte vitium caecitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et caecum, nisi luce veniente; sic in puero vitium esse non apparet, donec aetatis provectioris tempus occurrat. §. Ex his datur intelligi quid sit originale pecca
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c. uos.s quam ꝑfectorum filiorum
di. ẽ istud qͦ qd se debet omnis fidelis
extend̾e: ⁊ humanũ animum ad hunc
affectum orando dñm. secũq agendo
luctandoq ꝑ ducẽ. tñ quia ħ tam ma¬
gnum bonum. tante multitudinis ñ
ẽ. quantã c̃dimus exaudiri c̃ dr̃ inor̾o¬
dubio u̾ba sponsionis hꝰ implentur. si
homo qui nõ dum ita ꝓfec̃. ut ⁊̃ dili¬
gat inimicum. tñ qñ rogatur ab ho¬
mine. qui peccaũ in eum ut ei dimit¬
tat. dimiitat ex corde.qͥ ĩ sibi rogan
quem peccaũ. si pecc̃o suo mouetur ut
roget. nõ ẽ adhuc d̾putandꝰ mimicꝰ. ũ
eum diligẽ sit difficile sic̃ erat. qñ im¬
micicias ex̃cebat. Quisquis uõ roganti
⁊ penitenti nõ dimittat. nõ extinet a
dño sua peccata dimitti. quia m̃tiri
ũitas ñ pot̾. q̃ cum dociuss orationem.
hanc in ea positam sententiam comen¬
dimiseritis: nec pat̾ ur̃ .d.u.p. ur̃a. Ec

Expanded text:
. Sed quoniam perfectorum filiorum Dei est istud, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere, tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantum credimus exaudiri cum diciturdubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum ut ei dimittat, dimittit ex corde, qui etiam sibi rogantquem peccavit, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut erat quando inimicitias exercebat. Quisquis vero roganti et poenitenti non dimittit, non existimet a Domino sua peccata dimitti, quia mentiri Veritas non potest; quae cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam commendimi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrimus ẽ. tunc inumicꝰ. p̃cipimur gͦ ⁊
inimicos diligẽ. & quia illo p̾ceptum
gen̾ale ẽ omnib p̾cipitur omnes hoĩes
diligẽ omnẽ hominẽ ĩ inuniẽ. mninori¬
bus uõ in confilium. In p̃ceptum uõ
eos diligẽ qui nicħ mali fec̾umt eis:i
immicos nõ odire. S meliꝰ ut intelliga¬
tur omnib illo mandato p̾cipi cunc¬
tos diligẽ ⁊̃ uumicos ciu sensui attestã¬
tur. suꝑiꝰ posite auctoritates: ialie mul¬
te. Illud uõ aug̾̃i. nouissime positum
dꝑfecta caritate dictum intelligr̃. q̃ tm̃
immicos ꝑfecte diligunt. eisq benefa¬
ciunt q̃ ꝑfectio dilectõnis nõ ẽ tante
multitudinis quãta exaudr̃ mor̃one¬
tutis. s ꝑfecte dilig̾e inimic̃. Ita ic̃ diẽ
in płari u̾ba illius sponsionis ab homi¬
ne. qͥ nõ ita ꝓfecit ut diligat inimicũ
de dilectione ꝑfecta accipiend̃.¬

Expanded text:
imus est, tunc et inimicus; praecipimur ergo et inimicos diligere. Et quia illud praeceptum generale est omnibus, praecipitur omnes homines diligere omnem hominem, etiam inimicum; minoribus vero in consilium. In praeceptum vero, eos diligere qui nihil mali fecerunt eis, et inimicos non odire. Sed melius est ut intelligatur omnibus illo mandato praecipi cunctos diligere etiam inimicos; cui sensui attestantur superius positae auctoritates, et aliae multae. Illud vero August. novissime positum, de perfecta charitate dictum intelligitur, quae inimicos perfecte diligunt, eisque benefaciunt. Quae perfectio dilectionis non est tantae multitudinis, quanta exauditur intatis, perfecte diligere inimicum. Ita et cum dicit impleri verba illius sponsionis ab homine qui non ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perfecta accipiend
Abbreviated transcription (Latin):
idiligẽ uumicos. S ħ cõꝑatio implicita ẽ so.
Si enim cõferatur dilectio amicorum
tm̃⁊ ioilectio amicorũ. ⁊ ̃ inimicorum
ꝑspicua ẽ absoło.S si inaliqͦ uno ho¬
mine qui dilig̃ simł amic̃ ⁊ inunicum
quid horum pociꝰ sit querat᷑. obscura
ẽ responsio. quia de motu m̃tis agr̃.

Expanded text:
diligere inimicos. Sed haec comparatio implicita est. Si enim conferatur dilectio amicorum tantum dilectioni amicorum et etiam inimicorum, perspicua est absolutio. Sed si in aliquo uno homine qui diligit simul amicum et inimicum, quid horum prius sit quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis ag
Abbreviated transcription (Latin):
n. Illam enĩ sponsionẽ. dic̃ amltis un¬
pleri. qui nõ dum diligunt inimicos
ait enĩ sic. Magnum ẽ gͣ eum. quitͥ
nicħ mali fec̾ĩt. ẽẽ beñiuolum: i bene¬
ficum. illud multo grandiꝰ. ⁊ magnifi¬
centissime bonitatis ẽ ut tuũ quoq
inmic̃ diligas ⁊ ei qui tͥ malum uult

Expanded text:
s. Illam enim sponsionem dicit a multis impleri, qui nondum diligunt inimicos. Ait enim sic: Magnum est, erga eum qui tibi nihil mali fecerit esse benevolum et beneficum; illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum
Abbreviated transcription (Latin):
t id̾õ mĩto q̃r utrum in qͣntum peccaca¬
tum ẽ. sit pena peccati. Quod nõ uior̃
cum omnis pena peccati uista sit. Uñ
aug̃. in .ł. retractationum. Omnis pe¬
na p̾eccati iusta ẽ. ⁊ supplicium nomi¬
natur. Si ergo peccatum ꝙ ẽ pece̾m.
i pena peccati. in quantũ peccatum ẽ
pena peccati ẽ. c̃ omnis pena uista de
uisticia di ueniat. udr̃ in quantum
peccatum ẽ iustum ẽẽ. iadõ ꝓuenire.
ao ꝙ illi respondent peccatum sic dici
penam peccati. quia ꝑ peccatum inꝙ
m̃ĩto p̃cedentis. peccati homo labitur.
deserente do corrumpit᷑ bona natura.
Sic̃ ignis et̃nus dr̃ pena malorum. qr
ea cruciantur. nec tñ ip̃e cruciatus ma¬
lorum ignis ẽ. seo ꝑ ignem fit in homi¬
ne. ita ꝑ peccatum corrumpit᷑ natura
⁊ minuitur honum nature.⁊ ẽ ipsa ĩ¬
minutio. ⁊ corruptio boni. passio ⁊ pe
in homine illa corruptio. q̃ tñ fit dõ
auctore. Illa enim pena siue passio q̃
ẽ bom corruptio ado ẽ. Illius tñ ut sic

Expanded text:
t ideo merito quaeritur utrum in quantum peccatum est, sit poena peccati. Quod non videtur, cum omnis poena peccati justa sit. Unde Aug., in lib. Retractationum: Omnis poena peccati justa est, et supplicium nominatur. Si ergo peccatum quod est peccatum et poena peccati, in quantum peccatum est, poena peccati est, cum omnis poena justa de justitia Dei veniat, videtur in quantum peccatod illi respondent peccatum sic dici poenam peccati, quia per peccatum in quod merito praecedentis peccati homo labitur deserente Deo, corrumpitur bona natura. Sicut ignis aeternus dicitur poena malorum, quia eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et imminuitur bonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio et poin homine illa corruptio, quae tamen fit Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
peccata sunt. ⁊ pene peccati. nõ inqͣn¬
tum peccata sunt. sed in quantum
pene: di ẽẽ. Nam cũ dixisset d̾m nõ
posset ei obici q̃dam pecc̃a ẽẽ:ĩ penas
peccati ⁊ pena peccati omnis uista ẽ.
nd̃o ado ẽ. quasi dt̾minando. scđm
quid faciat ea. uł scđm quio nõ faci¬
at ad didit reliqua. Iurta uͦ p̃dictã
intelligentiam peccata sane onr pe
q̃dam peccata sint q̃ delectent. st̃ tñ
passiones nͭ ñ nominande. qr ꝑ ea cor¬
rumpit᷑ natura

Expanded text:
poenae peccati, non in quantum peccata sunt, sed in quantum poenae, Dei esse. Nam cum dixisset Deum non ata, quia posset ei objici quaedam peccata esse etiam poenas peccati, et poena peccati omnis justa est, et ideo a Deo est; quasi determinando secundum quid faciat ea, vel secundum, quid non faciat, addidit reliqua. Juxta vero praedictam intelligentiam peccata sane dicuntuquaedam peccata sint quae delectant, sunt tamen passiones naturae non nominandae, quia per ea corrumpitur natura
Abbreviated transcription (Latin):
br ait. Sp̃c mali. quedam uͦa dtẽpralib
rebus nosc̃̾e ꝑmittintur. ꝑñ subtilita¬
te seusus. ꝓtĩ expientia tp̃orum. callioiores
pp tam magnam longitudinẽ uite. ꝑtĩ
seis anglis q. ip̃i ab ominipotẽti do disc̃t

Expanded text:
ritus mali quaedam vera de temporalibus rebus noscere permittuntur; partim subtilitate sensus, partim experientia temporum, callidiores propter tam magnam longitudinem vitae; partim sanctis angelis quod ipsi ab omnipotenti Deo discunt
Abbreviated transcription (Latin):
uñ aug̾ in enchiridion. Sic factus est
homo rectus. ut et man̾e in ea rectitu¬
dine pꝰsed nõ fine diumo aduitorio.
⁊ suo fieri ꝑu̾sus arbitrio utrũlibet
horum elrgisset. di uoluntas fieret. uł
ab illo. uł de illo. ⁊ quia suam maluit
face uoluntatẽ. ꝗͣdi. de illo facta est
uoluntas di. It̾ in eod̾. Sic oꝑtebat pͥmũ
pͥmum facti sunt defiusse qm̾ nõ talis
nat᷑a facta erat. ut sine diuino auxilio
posset man̾e̾ si uellet nõ utiq sua culpa
cecidiss De fuisset quippe ad uitorium
fecat rectũ. ded̾at ad uitorium sine qͦ

Expanded text:
Unde Aug., in Ench., c. 107: Si factus est homo rectus ut et manere in ea rectitudine posset, non sine divino adjutorio, et suo fieri perversus arbitrio; utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret vel ab illo, vel de illo. Et quia suam maluit facere voluntatem quam Dei, de illo facta est voluntas Dei. Item in eodem: Sic hominem prius primum facti sunt defuisset, quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino auxilio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidisset, defuisset quippe adjutorium, fecerat rectum: dedit adjutorium sine quo
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ẽ nisi gr̾a ad uita nõ eligit. Malũ
uero ꝑse eligit. E enim in aninra ronali
uoluntas nat᷑ał. qua naturalit̾ uult bo¬
num licet tenuit᷑ ⁊ exilit̾ nisi gr̃a uiuet
q̃ adueniens uiuat eam. ⁊erigit. ut effica¬
citer uelit bonum. ꝑ se au̾t pot̾ uelle ma¬

Expanded text:
adjuta non eligit, malum vero per se eligit. Est enim in anima rationali voluntas naturalis, qua naturaliter vult bonum, licet tenuiter et exiliter, nisi gratia juvet; quae adveniens juvat eam, et erigit ut efficaciter velit bonum. Per se autem potest velle ma
Abbreviated transcription (Latin):
autem quod diximus. hominẽ ñ potuis
tat gͦ resistere tentationi. S resistere
tentationib atq suggestionib malis
m̾itum ẽ. ac bonum remuna̾bile. omne
aũt bonum mĩtum ꝓfectus est. ꝑ grãm
gͥ c̾ationis ꝓfice̾ potuit sine adiectiõ ẽ
lo. ⁊ non consentire tentatiomi nõ fecits
illi nu̾tum ⁊ĩ si nõ consensisset. quia nicͥ
ineo erat. qõ adinalum impleret sic̃
tiigłis qui nõ ceciderunt. nõ fuit m̃it᷑
aũt m̾it᷑ ẽ aliqñ simalum nõ faciius.
si resistimus ibi dum taxat. uͥ cã subẽ.
que nos facẽ monet. quia exparti cor¬
ruptela ꝓni sunt ao lapsum g̾ssus nr̃i

Expanded text:
autem quod diximus, hominem per haec stuit ergo resistere tentationi. Sed resistere tentationibus atque suggestionibus malis, meritum est ac bonum remunerabile: omne autem bonum meritum profectus est; per gratiam ergo creationis proficere potuit sine adjectione allo, et non consentire tentationi, non fecisset illi meritum, etsi non consensisset, quia nihil in eo erat quod ad malum impelleret, sicut angelis qui non ceciderunt non fuerit meritum autem meritum est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigari oꝑtet. ꝗ̃ gr̾am uł potentiã
hu̾it homo ante casum ⁊ utrũ ꝑ eam po¬
tu̾t stare uł nõ. Sciendum ẽ gͥ qd homi¬
ni inc̾atione fic̃ dangłis dirimus. Datũ
est ꝑ grãm auxilium ⁊ collata potentia
ꝑ quam pot̾at stare.i. nõ declinare ab
eo quod acceꝑat. seo nõ pot̾at ꝓ ficẽ intã¬
tum ut ꝑ grãm c̾ationis sine alia m̾eri
salutem uale̾t. Pota̾̃t ꝗd ꝑ illuo auxiliũ
gra c̾ationis resiste̾ malo.seo nõ ꝑ ficẽ
bonum. Potãt tñ ꝑ illud bene uiu̾e quo

Expanded text:
investigari oportet quam gratiam vel potentiam habuerit homo ante casum; et utrum per eam potuerit stare vel non. Sciendum est ergo quod homini in creatione, sicut de angelis diximus, datum est per gratiam auxilium, et collata est potentia per quam poterat stare, id est, non declinare ab eo quod acceperat; sed non poterat proficere in tantum, ut per gratiam creationis sine alia mereri salutem valeret. Poterat quidem per illud auxilium gratiae creationis resistere malo, sed non perficere bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
dato ĩcatione hõi quo stare pot̾at
ic considerandum ẽ quod fuit illud ao¬
uitorium homini datum in catione. qͦ
pot̾ãt man̾e si uellet. Illuo utiq fuit
libias arbiti. ab omni labe ⁊ corruptela
immunis. atq uolũtatis rectitudo ⁊ om¬
nium nat᷑alium potentias anime scinc̾i¬
tasatq uiuacitas

Expanded text:
 creatione dato, quo stare poterat. Hic considerandum est quod fuerit illud adjutorium homini datum in creatione, quo poterat manere si vellet. Illud utique fuit libertas arbitrii ab omni labe et corruptela immunis, atque voluntatis rectitudo, et omnium naturalium potentiarum animae sinceritas atque vivacitas.
Abbreviated transcription (Latin):
s tn trinitas. Ecce hs̃. quałr uerba
hylarii p̃missa accipienda sint. licet
tante sint ꝓfunditatis. ut ⁊̃ ad hibita
exp̃one. iuix aliquatenꝰ ea in telligere
ualeat humanus sensus. Cũ ⁊ ipsa
eoꝵ explanacio. quã hic aug̃ edidit. płi¬
mũ uise hat difficultatis. ⁊ ambigui¬

Expanded text:
sed tamen Trinitas. Ecce habes qualiter verba Hilarii praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam hic Aug. edidit, plurimum in se habeat difficultatis et ambigui
Abbreviated transcription (Latin):
bum ꝑfectũ. cui non desit aliquid. ⁊ ar̃
quedã ommpotentis ⁊ fapiẽtis di. ple¬
na omniũ rõnũ inuenciũ in ꝯmutabi¬
lium. ⁊ om̃s unũ in ea. sic̃ ipsa unũ de
uno. cũ quo: unũ. Ibi: nouit omnia d̾s.
que fecit ꝑ ipsam. Est aut̃ ineffabilis
quidã ꝯplexus patris ymaginis. qui
non est sine ꝑfruicione. sine caritate.
sine gaudio. Illo gͦ dilectio. delectacio.
feliciras. uł beatitudo. si tñ aliqua hu¬
mana uoce digne đr. usus ab illo ap¬
sp̃s .s. non genitus. sed genitoris. geni¬
tiq sirauitas. ingeniti largitatẽ. atq
ub̾tate ꝑfundens om̃s c̃aturas ꝓ cap¬
tu eaꝵ. Itaq illa tria. ⁊ ase inuicẽ de¬

Expanded text:
bum perfectum; cui non desit aliquid, et ars bum perfectum; cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis et sapientis Dei plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum in ea; sicut ipsa unum de uno cum quo unum; ibi us dicatur. Est autem ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis, qui non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo si tamen aliqua humana voce digne dicitur usus ab illo appiritus sanctus non genitus, sed genitoris genitique suavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
patre. sp̃em in ymagine. usũ in mu¬
nere. que tante difficultatis s̃ uerba.
ut in eoꝵ intelligencia. atq explana¬
cione. uehem̃ter laborau̾it aug̾. ut
intrinitate ꝑsonar̃ insinuare ꝓpria. e¬
t̾nitas ẽ inquid. in patre. sp̃es in ima¬
gine. usus inmuere. Et qr nõ medi¬
ocͥs auctoritatis intractacione scriptu¬
raꝵ. ⁊ assercione fidei uir extitit. Hył
.ii. hoc in libris suis posuit hoꝵ uerbo
intelligenciã quãtũ uało: non eum se¬
cutum arbitror in et̾nitatis uocabulo.
nͥ ꝙ pat̾ non ht̃ patrẽ de quo sit. filuᷤ
aut̃ de patre ẽ. ut sit. atq ut illi coet̃
nus sit. Imago .ii. si ꝑfecte implet illd̃
cuius imago ẽ.ipsa coequatur ei. non
tas. ⁊ prima similitudo. nulla inre di¬
sidens. ⁊ nullo mͦ in equał.⁊ nulla ex
parte dissimił. s adidẽ tettẽrespondẽs ei
cuius imago ẽ. ubi est prima ⁊ sũma
lectus. cui non est aliud uiu̾e ⁊ aliud
intelligẽ. s id̾ hoc ẽ unũ tamquã uer¬

Expanded text:
peciem in imagine, usum in munere; quae tantae difficultatis sunt verba, ut in eorum intelligentia atque explanatione vehementer laboraverit Aug., ut in Trinitate personarum insinuare propria: Aeternitas est, inquit, in Patre, species in imagine, usus in munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum et assertione fidei vir extitit haec im hoc in libris suis posuit ; horum veintelligentiam quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit, Filius autem de Patre nus sit. Imago quippe si perfecte impleat illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei non tas, prima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis, sed identidem respondens ei cujus imago est. Ubi est prima et summalectus; cui non est aliud vivere et aliud intelligere, sed idem hoc unum tanquam ver
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius assignate. s ipse ypostases di¬
tincte ab inuicẽ monstrantur. Eter¬
nitatis tñ nõie ead uidr designata
ꝓprietas. quã notat hoc nomen in¬
genitus. S uideamus quid sit quod
ait.Iinago si ꝑfecte implet illud cuiꝰ
imago est. ipsa coequatur ei. ñ illud
imagini sue. uid̾r .n. dicere. qd̾ filius
qui est imago patris. coequatur patͥ.
nõ pater filio. cũ ⁊ filius dicatur eqͣt
patri inscriptura: ⁊ pater filio. sed

Expanded text:
stases distinctae ab invicem monstrantur; aeternitatis tamen nomine eadem videtur designata proprietas, quam notat hoc nomen ingenitus. Sed videamus quid sit quod ait. Imago si perfecte implet, cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud suae imagini. Videtur enim dicere quod Filius qui est imago Patris, Patri coaequatur, non Pater Filio, cum et Filius dicatur aequalis Patri in Scriptura, et Pater Filio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ. ut pater non sir sapiens de se¬
ipso. s de filio. Nec sap̃ia sap̃iam ge¬
nũit.s ea sap̃ia pater dicatur sapiẽs
intellig̃ ipse sͥ. s filius intelligit pat̾.
ꝓfecto filius patrẽ sapientẽ fac̃. ⁊ si h
pat̾ sapiens. ea que ipse est sua sapĩa. ⁊
filius sapĩa patris ẽ sapiens de sapĩa
que est pat̾. de quo est genitus filius
Ita ⁊ pater est intelligens. ea que ip̃e
est sua intelligencia. Non .ii. ẽẽt sapiẽs
qui non eẽt intelligens. Filius aut̃ in¬
telligẽcia patris de intelligencia: genitꝰ
est. que est que est pater. de qua ⁊ in¬
telligẽs est. ꝓinde pater est sapiã. ⁊ fi¬
lius sapia.⁊ uterq una sap̾ia.⁊ tñ so¬

Expanded text:
itur, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio, nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea sapientia Pater dicatur sapiens intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri: profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si Pater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo est genitus Filius. Sic et Pater est inteest, sua Intelligentia. Non enim esset sapiens, qui non esset intelligens. Filius autem, Intelligentia Patris, de Intelligentia genitus est, quae est Pater; de qua et intelligens est. Proinde Pater est Sapientia, et Filius Sapientia, et uterque una est S
Abbreviated transcription (Latin):
s: t̃m sp̃s .s. Ead tribus eternitas. ead
in ꝯmutabilitas. ead̾ maiestas. ead̾ po¬
testas. In his uerbis aꝑte insinuatur
ꝑsonaꝵ trium distinctio.
. Quare pat̾

Expanded text:
iritus sanctus. Eadem tribus aeternitas, eadem incommutabilitas, eadem majestas, eadem potestas. In his verbis aperte insinuatur personarum trium distinctio. 8. Quare Pat
Abbreviated transcription (Latin):
aci ꝓprie dicantur. qui instar sinionis
magi inp̃ciabilẽ gr̃am precio oducere
uolunt.:i qui ꝓministĩo saero p̾ciũ re¬
cipuit in mod̾ giezi: giezite uocãdi s̃.
om̃s tñ ⁊ dãtes ⁊ accipientes simoniaci
uocantur. ⁊ utriq eadẽ sentẽcia ꝑcellũt᷑¬
his qͥ sciẽter a simoni

Expanded text:
onis magi impreciabilem gratiam pretio conducere volunt, et qui pro ministerio sacro pretium recipiunt in modum Giezi, Giezitae vocandi sunt; omnes tamen, et dantes et accipientes, simoniaci dicuntur, et utrique eadem sententia percellunthis qui scienter a simoni
Abbreviated transcription (Latin):
aug̾ ait. Qui exigit iurationẽ multũ.
int̾ẽ. si nescit illum iuratarum falsũ.
an scit. Si enĩ nescit. ⁊ido dic̃ uira mn.
scit eum falsum iurare. uincit homi¬
cidam. quia homicida corpus occisu¬
rus ẽ. ille amiam. ĩmo ouas auinias.
ixius quem uirare ꝓuocauit ⁊ suam.

Expanded text:
 . Qui exigit jurationem, multum interest si nescit illum juraturum falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dicit: Jura mihi scit eum falsum esse juraturum, vincit homicidam. Quia homicida corpus occisurus est, ille animam; imo duas animas, et ejus quem jurare provocavit, et suam.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuetur. recte pieq uiui amortalibus nõ
ueniret. iam mitis dãpnaretur.⁊ nõ eẽt¬
gr̃a que utiq gratis datur. P uenitur gͥ
bona hominis uoluntas illo gr̃e beneficio
quo libatur ⁊ p̃patur. ⁊ illud beneficium.
libandum ẽ: pꝰ illam ruiuam aseruitu¬
te peccati. nec omnino ꝑse ip̃m. seo ꝑsolã

Expanded text:
iuuetur, recte pieque uiui a mortalibus non aeveniret, jam meritis daretur et non gratia, quae utique gratis datur. Praevenitur ergo bona hominis voluntas illo gratiae beneficio, quo liberatur, et praeparatur. Et illud beneficium fliberandum est post illam ruinam a servitute peccati. Nec omnino per seipsum, sed per solam
Abbreviated transcription (Latin):
fines. ħ aũt sͥ nõ repugnare animad¬
u̾tit qui ub p̃missis simplici ocdo dili¬
gent̃ intendit. Quid̾ enĩ dixit ne duos
manducare. ũ euangeliz emus. Cum
at̃ ħ ita facimus. accõnis illius finem
suangłm constitiumus. seo hũc finem
dregnum di referimus. Manoucamꝰ
in manducando constituimus. set ista
faciẽtes numqͥd peccamus : absit. nã
⁊ ip̃e sic face̾ suad et. si diligent̃ eius u̾¬
ba inspiciamus. Cum ergo ait ne duos
fines nob̾ constituamꝰ. fines in diũsa tẽ¬
dentes intelligi. uoluit.s. quorum alt̃ ad
altm̃ nõ referatur. Ita ⁊ c̃ dic̃ ꝑꝑt̾ regnũ
dĩ tm̃ omnia agenoa ne c̃ ip̃o m̃cedem
tp̃ralem ineoitandam. ita intelligenoũ ẽ
ut nõ appetendo meditemur. cum reg¬
no m̃cedem temporalẽ. ittꝙ ꝑꝑ regnũ¬
ista ꝑꝑ illud. sic̃ ip̃e docet. Si enim peti¬
di. ut sit leua sub capite. ⁊ dert̾a mample

Expanded text:
ec autem sibi non repugnare animadvertit, qui verbis praemissis simplici oculo diligenter intendit; qui enim dixit, ne duosmanducare ut evangelizemus. Cum autem hoc ita facimus, actionis illius finem Evangelium constituimus; sed et hunc finem ad regnum Dei referimus. Manducamusin manducando constituimus. Sed ita facientes numquid peccamus? Absit. Nam et ipse sic facere suadet, si diligenter ejus verba inspiciamus. Cum ergo ait, ne duos fines nobis constituamus, fines in diversa tendentes intelligi voluit, scilicet quorum alter ad alterum non referatur; ita et cum dicit, propter regnum Dei tantum omnia agenda, nec cum ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur cum regno mercedem temporalem, ita quod nista propter illud, sicut ipse docet. Si enim petiDei, ut sit laeva sub capite, et dextera in ample
Abbreviated transcription (Latin):
ũ regͥpp se appetatis: ⁊ ista nec̃aria ppt̃
illud. b̃ ꝑꝑt̾ regnum dĩ tm̃ debemus
oꝑari omnia. nõ solam. uł c̃ regno di
m̃ceo ẽ tꝑ̃alem meditari. Ecce ħ aꝑte
dicit. ne duos fines nb constituamus

Expanded text:
um propter se appetatis, et ista necessaria propter illud, ergo propter regnum Dei tantum debemus operari omnia, non solam vel cum regno Dei mercedem corporalem meditari. Ecce hic aperte dicit ne duos fines nobis constituamus,
Abbreviated transcription (Latin):
eo qr̃ utrum
qui tñ referuntur. ad finem illius
uolimtatis. quia uolumus be uiu̾e
i ad eam ꝑuenire uitam q̃ nõ refe¬
ratur ad aliud. s amanti ꝑ se ipãm
fufficiat quem ad modum uoluntas
uidendi. finẽ ħt uisionem. ⁊ uoluntas
iuoendi fenestram: finem ħt. fenes¬
tre uisionem. Altã uero ẽ uoluntas ꝑ
fenestram uid endi transeuntes. cꝰ item
finis ẽ uisio transeuntiũ. ad ꝙ ĩ p̃dic
sibona ẽ illam. ad quam cuncte refe¬
runtur.si aũt pͣua ẽ: praue sunt om̃s
Et iõ rectarũ uoluntatũ conexio iter.

Expanded text:
ritur utrum qui tamen referuntur ad finem illius voluntatis qua volumus beate vivere, et ad eam pervenire vitam, quae non referatur ad aliud, sed amanti per seipsam sufficiat, quemadmodum voluntas videndi finem habet visionem, et voluntas videndi fenestram, finem habet fenestrae visionem. Altera vero est voluntas per fenestram videndi transeuntes, cujus item finis est visio transeuntium. Ad quod etiam psi bona est illa ad quam cunctae referuntur. Si autem prava est, pravae sunt omnes; et ideo rectarum voluntatum connexio iter q
Abbreviated transcription (Latin):
xand̾ ꝙ ait ꝙͣ frat̾ sororue uxoris tue
ognati dñr. equiuocacionis uire fit. ⁊
nec̃itate uulgaris appellacionis. pocuiᷤ
quã ulla ognacionis causa. Uxor enĩ
frĩs. fr̃issa pocius quã ꝯgnata uocatur
trantes. uiri soror: glos appellatur. So¬
roris aut̃ uir.: ñ ht̃ specrale nom̃. nec
uxoris fr̃¬

Expanded text:
xandri, qui ait: Quod frater sororve uxoris tuae xandri, qui ait: Quod frater sororve uxoris tuae cognati dicuntur, aequivocationis jure fit, et necessitate vulgaris appellationis potius, quam ulla cognationis causa. Uxor enim fratris, fratrissa potius quam cognata vocatur.trantes. Viri soror, glos appellatur. Sororis autem vir non habet speciale nomen, nec uxoris fr
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad quoꝵ notierã ꝑtinet. Si aut̃ ꝓie¬
mes tota defec̃it. ab antiquiorib ⁊ uera¬
ciorib quib ꝓpinquitas tota nota sit.
ep̃s canonice ꝑ quirat. ⁊ si inuenta fu̾it
seꝑaẽtur. Ecce quib accusantib uł testi¬
ficantib dirimẽda sit ꝯfanguineoꝵ cõ¬
unetio. que ꝯiugiũ uocatut
ẽ forncacio. aliud stuprũ. aliud adultĩ¬
um. aliud incestus. aliud raptus. Forni¬
catio licet sit gñs oĩs illiciti coitus. qui
ginum illicita defloracio
dult̾ĩum est aliem thori iuolacio. ult̾iũ.¬
unde adulteriũ dr.qͣi alt̾ius thori acces
guneaꝵ. uł affiuium abusus. Uñ inceᷤ¬
tuosi dũr. qui ꝯsanguineis uł affinibu
suis abutuntur¬
aptus admutitur cũ puella molenter
de domo patris educitur. ut corrupta
inuxorẽ habeatur. siue puelle. siue pa¬
rentib uis illata ostitit. hic morte milłe¬
tatur. S si ad eccłiam c̃ rapta ꝯfugĩt
pͥuilegio eccłie. mortis impunitatẽ
m̃etur.ẜ Attendendum ẽ ⁊̃ illud ale¬

Expanded text:
qui ad quorum notitiam pertinet. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus propinquitas tota nota sit, episcopus canonice perquirat; et si inventa fuerit, separentur. Ecce quibus accusantibus vel testificantibus dirimenda sit consanguineorum conjunctio, quae conjugium vocatur. est fornicatio, aliud stuprum, aliud adulterium, aliud incestus, aliud raptus. Fornicatio, licet sit genus omnis illiciti coitus qui ginum illicita defloratio. Adulterium est alieni thori violatio, unde adulterium dicitur quasi alterius thori accessio. vel affinium abusus. Unde incestuosi dicuntur, qui consanguineis vel affinibus suis abutunturaptus admittitur, cum puella violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem habeatur. Sive puellae, sive parentibus vis illata constiterit, hic morte multatur; sed si ad Ecclesiam cum rapta confugerit, privilegio Ecclesiae mortis impunitatem meretur. Addendum est etiam illud Ale
Abbreviated transcription (Latin):
tificamus tibi. ut cũ tres uł duo exꝓ
pinqͥorib eius qui excusatur. hanc ꝓ¬
pinquitatẽ iureuirando firmaũint.
uł tres uł duo exantiquiorib genuen¬
sib. quibus hec ꝓpinquitas est nota. qͥ
bone fame ⁊ ueracis testimonii sĩt. re¬
moto amore. timore. precio.⁊ omĩ mra¬
lo studio. predicto modo firmauerint¬

Expanded text:
tificamus tibi ut cum tres vel duo ex propinquioribus ejus qui accusatur, hanc ppinquitatem jurejurando firmaverint, vel tres, aut duo ex antiquioribus Genuensibus, quibus haec propinquitas nota est, qui bonae famae et veracis testimonii sint, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, supradicto modo consanguin
Abbreviated transcription (Latin):
hominum subałr intrent corꝑa. eorum¬
q ammab illabant᷑. an ido intrare dñr.
quia malitie sue effectũ ibi ex̾cent. dĩ
ꝑmissione. opͥmendo atq uęrando eas
uł in peccatum ꝓuoltuitate t̾hendo. Nõ
in homines uitroeant. atq ab ip̃is expł¬
si ereant: eugłin aꝑte declarat. comme¬
rans dmonia inquos dam ing̾iła. ⁊ ꝑ xp̃m
pspicuum est. De hoc gẽnaduᷤᷤ indiffinitõ¬
nib eccłasticorum dogiatũ ait. Demo
sub̾ałr illabi anime. s appellatione ⁊ op¬
p̾ssione uniri. Illabi aũt menti. illi s̃o¬
li possibile ẽ qui c̾auit: qͥ natura subsis¬

Expanded text:
hominum substantialiter intrent corpora, eorumque animabus illabantur; an ideo intrare dicantur, quia malitiae suae ibi effectum exercent Dei rmissione opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant atque ab eis expulsi exeant Evangelium aperte declarat, commemorans dperspicuum est. De hoc autem Gennadius in Definitionibus ecclesiasticorum dogmatum, daemosubstantialiter illabi animo, sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti illi soli possibile est, qui creavit eam. I
Abbreviated transcription (Latin):
us instinctũ. anima dhis que sunt c̾ã¬
an impletur. Implet ũ sathanas cor alicꝰ
ħsolius di est.s callida ⁊ fraudulenta
dceptione. aniniam ĩ affectum in alitie
trahens. ꝓcogitationes ⁊ incentiua u¬
tiorum ꝙ plenus ẽ. Impleuit gͦ satha¬
nas coranane.ũ it̾ndo. s malitie sue
uirus inserendo. Id̃ spͣs in mundꝰ. flam¬
ma uirtutũ dc̃oroibꝰ fidelium expuls

Expanded text:
tis instinctum anima de his quae sunt creata impletur. Implet vero Satanas cor alicujhoc solius Dei est, sed callida et fraudulenta deceptione animam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non intrando, sed malitiae suae virus inserendo. Idem spiritus immundus flamma virtutum de cordibus fidelium expulsus
Abbreviated transcription (Latin):
ic querit᷑ que sit illa ma¬
cla. ⁊ que fint ille tenebre int̾ĩores aqͥ¬
bus d̾s int̾ius aĩam purgat. c̃ uerã pe¬
nntenciã  IIIIIIIt.de tenebris ⁊ int̾iori
caligine. satisfacile ẽ intelligẽ.⁊ respõ¬
de. sum.n. quis mortałr delinqͥt. ⁊ gr̃a
uirtutis pͥuatur. si qua p̃cessit:⁊ natu¬
ralium bonoꝵ elisionẽ patitur. uis in
tellectꝰ obtunđr. ⁊ totus hõ int̾ior ob¬
tenebratur. ita qͣi caligine quedã mẽs
obuoluitur. que caligo: pecẽi pena est
hanc uo ds pellit. c̃ penitẽciã inmittit.
git. S que est macła pec̃ci aqua aĩã
lauat: Ecce .ii. quis uoluit facere ho¬
micidiũ. ⁊ patrauit. quo patrato desi¬
nit tam uelle quã facere. non dũ tñ
uere ⁊ humilit̾ penitet. ñ ꝯfit̾̃i ꝓponit.
que gͥ remansit in aĩa illius macła.¬

Expanded text:
ic quaeritur quae sit illa macula et quae sint illae tenebrae interiores a quibus Deus interius animam purgat, cum veram poenitentiam immittit. De tenebris et interiori caligine satis facile est et intelligere, et respondere. Cum enim quis mortaliter delinquit, et gratia virtutis privatur, si qua praecessit, et naturalium bonorum elisionem patitur. Unde et intellectus obtunditur, et totus homo interior obtenebratur; et ita quasi caligine quadam mens obvolvitur, quae caligo peccati poena est. Hanc vero Deus pellit, cum poenitentiam immittit, git. Sed quae est macula peccati, a qua animam lavat? Ecce enim quis voluit facere homicidium, et patravit; quo patrato desinit tam velle, quam facere; nondum tamen vere et humiliter poenitet, nec confiteri proponit. Quae ergo remansit in a
Abbreviated transcription (Latin):
ne sac̃docii. Cum.ni. recip̃ ordinẽ fac̃dota
hãnt. qr płiq aũ facram ordinacionem
scĩam disc̃nendi hñt. płes post ꝯsecͣtiõẽ
ea carẽt. Sane dici pͤ. ꝙ alt̾am claunum
und̾ dolendũ ẽ. atq lugendũ. Multi licz
indisc̃ti. atq scĩe qua eminere debẽt sa¬
c̃dote ᷤ exortes fac̃docii gradum reciꝑe p̃¬
sumũt. uita ⁊ scĩa eo indigni. qui nec añ
sac̾dotiumũ post: scĩam hñt disc̃uendi.
qui ligandi siit: uł soluendi. Id̾oq illã
clauẽ iosecracione nõ recipiunt: qr¬
semꝑ scĩa carent. Qui u̾o ante sac̾doti¬
um scĩa discernẽdi p̃ditis̃.licet hãnt
discretionẽ. non tñ ieis clauis est. qr
non ualent ea claude uł aꝑire. Iõq cũ
ꝓmouenir in sac̃dotẽ. clauem discre tio
c̃tio augetur. ⁊ fit in eo clauis. ut ea iã
ualeat uti ad claudendũ. uł aꝑiendum

Expanded text:
ione sacerdotii. Cum enim recipit ordinem sacerdotalhabeant, quia plerique ante sacram ordinationem scientiam discernendi habent, plures post consecrationem ea carent. Sane dici potest quod alteram clavium unde dolendum est atque lugendum. Multi enim, licet indiscreti, atque scientiae qua eminere debent, exortes, sacerdotii gradum recipere praesumunt, vita et scientia eo indigni; qui nec ante sacerdotium, nec post, scientiam habent discernendi qui ligandi sint vel solvendi. Ideoque illam clavem in consecratione non recipiunt, qsemper scientia carent. Qui vero ante sacerdotium scientia discernendi praediti sunt, licet habeant discretionem, non tamen in eis clavis est, quia non valent ea claudere vel aperire. Ideoque cum promovetur in sacerdotem, clavem discretionita discretio augetur, et fit in eo clavis, ut ea jam valeat uti ad claudendum vel aperiendum
Abbreviated transcription (Latin):
mul. cũ doctrina tenent̾. Item exdictis
origenis. ħ potestas soli petro ꝯcessa ẽ
i imitatorib petri. Nam quiẽq uesti¬
gia petri unitantur. hñt recte ligãdi
⁊ soluendi potestatẽ. his aliisq testimo¬
niis innituntur. qui asserũt potesta¬
tẽ ligandi atq soluendi. illis soł ꝯces¬
sam ẽẽ sac̃dotib qui uita ⁊ doctͥna
bus hanc clauẽ dari .s. ligandi ⁊ sol¬
uendi. s nõ eam recte ac digne hñt.
nisi qui uitã ⁊ doctrinã apłicã seruãt
Nec p̃misse auctoritates malos sacer¬
dotes hanc potestatẽ h̃re uegant. set
istos solos digne recteq hac potesta
digne recteq possunt ligare ⁊ solũe
ministrũ. Qd uero hanc potestatem
illum locũ euangłii ubi dñs dix̃ pet̾¬

Expanded text:
mul cum doctrina tenent. Item ex dictis Origen.: Haec potestas soli Petro concessa est, et imitatoribus Petri. Nam quicumque vestigia Petri imitantur, habent recte ligandi et solvendi potestatem. His aliisque testimoniis innituntur, qui asserunt potestatem ligandi ac solvendi illis solis concessam sacerdotibus, qui vita et doctrina bus hanc clavem dari, scilicet, ligandi et solvendi; sed non eam recte ac digne habent, nisi qui vitam et doctrinam apostolicam servant. Nec praemissae auctoritates malos sacerdotes hanc potestatem negant habere; sed illos solos digne ac recte hac potestatdigne recteque possunt ligare et solverministrum. Quod vero hanc potestatem illum locum Evangelii ubi Dominus dixit Pet
Abbreviated transcription (Latin):
git morticinũ uł aliud inmundũ. ita¬
pollutus e post tactum quoq lauat᷑
sic̃ erat dum tangẽt: ita post actũ pec¬
cati ita polluta remanet anma sic̃ fu¬
it inpso actu peccati. qr ita longe est¬
a deo. ꝑ dissimilitudinẽ qui est uita:⁊
mundicia m̃tis. sic̃ fuit dum pecẽm
ageret. Ipsa gͦ dissimilitudo. que ẽ in
aĩa expecc̃o.⁊ est adeo elongacio. aĩe ma¬
cula intelligͥr. aqua purgatur inpenitẽ¬
cia. hoc aut̃ solus ds facit. qui solus suᷤ¬
citat aĩam ⁊ illuminat. ꝙ facerdotes
fitebuntur tibi : Qd̃ exponens aug̃
ait. Bomi doctores recte medici dñr. qͥ
iuuentes curase ministĩo posfunt. sed
non mortuos suscitare. sola .n. gr̃a di¬

Expanded text:
immundum, itapollutus est post tactum quousque lavatur, sicut fuit dum tangeret; sic post actum peccati ita polluta remanet anima, sicut fuit in ipso actu peccati, quia ita est longe a Deo per dissimilitudinem, qui est vita et munditia mentis, sicut fuit dum peccatum ageret. Ipsa ergo dissimilitudo quae inest animae ex peccato, et est a Deo elongatio, animae macula intelligitur, a qua purgatur in Poenitentia. Hoc autem solus Deus facit, qui solus suscitat animam et illuminat; quod sacerdotes onfitebuntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes curare ministerio possunt, sed non mortuos suscitare. Sola enim D