comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lene.de qua eiecerat septẽ demonia.
Illa uadens nunciauit his. qui cum
eo fuerant lugentib. Leprosi ingres¬
si incastra sẏroꝵ. refecti sunt. aurũ &e
argentũ asportant:cum despecti hu¬
ius mundi. philosophẏe oꝑam dan¬
tes & sensus subtilitatẽ. & locutionis
uenustatẽ acquirunt. unde eccłiȩ
usib bene instructi deseruire possint.
Qui bene quatuor eẽ memorant᷑: ut¬
a quatuor ȩuangłioꝵ eruditione im¬
buti. in quatuor mun: di partib fi¬
dei ueritatẽ p̾dicent. t̾¬

Expanded text:
ia. Illa vadens nuntiavit his, qui cum illo fuerant, lugentibus. Leprosi in castra Syrorum refecti sunt; aurum et argentum asportaverunt, cum despecti hujus mundi philosophiae operam dantes, et sensus humilitatem et sermonis venustatem acquirunt. Unde Ecclesiae usibus bene instructi, deservire possunt. Qui bene quatuor esse commemorantur, ut quatuor Evangeliorum eruditione imbuti, in quatuor mundi partibus fidei veritatem praedicent.
Abbreviated transcription (Latin):
uero habet in oculo. qui ueritatis lu¬
m̃ uidere ñ sinit᷑: qͥa arrogantia sa¬
pientiȩ seu iusticiȩ ceeat᷑. Pupilla nãq
oculi nigra indet̾ albuginẽ tolerans
nil uidet: qͥa uidelicet sensus huma¬
ne cogitationis. si stultũ sepecc̃orẽq
intelligit: cognitionẽ intimȩ clarita¬
tis app̾hendit. Si autẽ candorẽ sibi ui¬
sticie seu sapientie tribuitͥa luce se
trat: quo se apud se ꝑ arrogantiã exal¬
tat. sicut de quib dã dicit᷑. Dicentes se
eẽ sapientes. stulti facti sunt. Iugem
uͦ habet scabiem: cui carnis petulan¬
tia sine cessatione dominat᷑. In scabie
etenĩ. feruor uiscerũ ad cutẽ trahitur.
ꝑ quã recte luxuria designat᷑: qͥa si cor¬
dis temptatio usq ad oꝑationẽ ꝑsilit:
nimirũ feruor intimuᷤ usq ad cutis
scabiem ꝓrumpit: & foras iam corpuᷤ
sauciat: qͥa dum in cogitatione uolup¬
tas ñ repͥmitur: etiam in actione dña¬
tur. Quasi enim cutis pruriginem
paulus curabat abstergere. cũ dicebat.

Expanded text:
ui veritatis lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae seu justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra videt, albuginem tolerans nil videt, quia videlicet sensus humanae cogitationis si stultum se, peccatorumque intelligit, cognitionem intimae claritatis apprehendit. Si autem candorem sibi justitiae seu sapientiae tribuit, a luce senetrat, quo se apud se per arrogantiam exaltat, sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Jugem vero habet scabiem, cui carnis petulantia sine cessatione dominatur in monte. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam recte luxuria designatur. Quia si cordis temptatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit, et foras jam corpus sauciat, quia dum in cogitatione voluptas non reprimitur, etiam in actione dominatur. Quasi enim cutis pruriginem Paulus cu
Abbreviated transcription (Latin):
dierit sacrificiũ: & mus uł aliqͦd
aliud animal comed̾it illud : .xl. dies
peniteat. Qui aũ ꝑdiderit illud in
eccła. aut pars euis ceciderit. & non
inuenta fuerit: xxͣx. dies peniteat.

Expanded text:
dierit sacrificium, et mus vel aliud animal comederit, illud quadraginta dies poeniteat. Qui autem perdiderit illud in ecclesia aut pars ejus ceciderit et non inventa fuerit, XXX dies poeniteat.
Abbreviated transcription (Latin):
De censu quem soluit ppls ꝑharaoni:
sub ioachim.
exegit tam aurũ quã argentũ de po¬
pulo terre: ut pharaom conferretur.
eloquio. eius ꝑ om̃ia parati sint obse¬
quio. Ioachim p̾cepto pharaonis censũ
exigit: quia diabolusꝑ sibi deditos
magistros ab unoqͦq exigit scdm ui¬
res suas peccati censum sibi soluere:
sioq in nequit̾ p̾latis. cotidie p̾parat.

Expanded text:
De censu, quem solvit populus Pharaoni sub Joachim. exegit, tam argentum quam aurum de populo terrae, ut Pharaoni offerretur .eloquio ejus per omnia parati sint obsequio. Joachim praecepto Pharaonis censum exigit, quia diabolus per sibi deditos magistros ab unoquoque exigit secundum vires suas peccati censum sibi solvere, sicque in nequitor praelatis, praeparat
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm: quȩ partim ꝑegrinat᷑ in t̾ris:
partim cum dño regnat in cȩlis. Domꝰ
uͦ saul suꝑbi ce impii regis. ẽ babylon:
quȩ facit fornicari om̃s gentes. Inter
has longa concertatio ẽ: qͥa que scdm

Expanded text:
em, quae partim peregrinatur in terris, partim regnat in coelis. Domus ergo Saulis superbi et impii regis, est Babylon, quae facit fornicari omnes gentes. Inter hos longa concertatio est; quia qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ner ad seniores isrł dicens. Tam heri
quam nudiꝰ terriꝰ querebatis dauid ut
regnaret suꝑ uos. Abner hortat᷑ uniuier
sum isrł. ut relicto isboseth filio saul ad
dauid conueniant: quia doctores scĩ qͥ
patris lucerna dicunt᷑. lumine fidei &
scientiȩ pleni. om̃s gentes exhortantur:.
ut spreta idoloꝵ cultura. & relicto er¬
rore confusionis. cum auctore suo dia¬
bolo. ad uerum dauid. idest xp̃m uenire
festinent. Nam &e ioab qui abner in do¬
lo loquens. & ꝑcutiens in inguine inter¬
fecit. hostem significat antiquũ. qui fi¬
deles fraudulent̾ subu̾tit: &e ꝑlibidinis
contagionẽ int̾ficit. Ioab enim inimicꝰ:
uł idem pat̾ interp̾tat᷑. Omniũ enĩ mi¬
quoꝵ. diabolus pat̾ &e caput ẽ. Unde¬
scͥptum ẽ. Uos ex patre diabolo estis. Ab
hac int̾fectione dauid immunis ẽ: qͥa
d̾s neminẽ temptat: qui om̃s uult saluoᷤ
eẽ. Pinuidiam autẽ diaboli. mors intra¬
uit in orbem. Potest ioab nomine & ꝑ

Expanded text:
ner ad seniores Israel, dicens: Tam heri quam nudiusterius quaerebatis David ut regnaret super vos . Abner hortatur Israel universum ut, relicto Isboseth filio Saul, ad David conveniant; quia sacerdotes sancti qui patris lucerna dicuntur, lumine fidei et scientiae pleni, omnes gentes exhortantur ut, spreta idolorum cultura et relicto errore confusionis cum auctore suo diabolo, ad verum David, id est Christum, venire festinent. Nam et Joab, qui Abner in dolo loquens et percutiens in inguine interfecit, hostem significat antiquum, qui fideles fraudulenter subvertit, et per libidinis contagionem interficit. Joab enim, inimicus vel idem pater interpretatur. Omnium iniquorum diabolus pater est. Unde: Vos ex patre diabolo estis , ab hac interfectione David immunis est; quia Deus neminem tentat , qui omnes vult salvos fieri . Per invidiam autem diaboli mors intravit in o
Abbreviated transcription (Latin):
ollentes duas uaccas que lacta¬
strum: uitulosq eaꝵ recluserunt do¬
mi: & posuerunt archam di sr̃ plau¬
strum. Ibant autẽ in directũ uaccȩ. ꝑ¬
tatur domus solis. Si gͥ ad etñi solis
habitationẽ tendimus: ab itinere di
ꝑ carnalib affectib ñ declinemꝰ. Pensan-
itinere gressus flectunt. Sic p̾dicatores
ꝓrimis compatiant᷑ ꝑ caritatẽ: & de
uia di non exhorbitent ꝑ compassionẽ.
Archa quippe suꝑposita bethsamis ꝑ¬
gere ẽ: cum suꝑna scientia ad internȩ
lucis habitacłm ꝓpinquare. Qd̾ uere
facimus: cum ꝓ affectu pignoꝵ. ñ de¬
clinamꝰ. Sic enim incedere debent: qui
sacrȩ legis iugo suppositi.ꝑ int̾nam sci¬
quorum necessitatib condolentes a re
ñ tangitur dura sit. aut plus tacta
si inflectit᷑ remissa

Expanded text:
ollentes duas vaccas strum, vitulosque earum recluserunt domi, et posuerunt arcam Dei super plaustrum: ibant autem vaccae in directum per tatur domus solis. Si igitur ad aeterni Solis habitationem tendimus, ab itinere Dei pro carnalibus affectibus non declinemus. Pensandum itinere gressus flectunt. Sic praedicatoreproximis compatiantur per charitatem, nec de via Dei exorbitent per compassionem. Arca Dei superposita, Bethsames pergere, est cum superna scientia ad internae lucis habitaculum propinquare. Quod vere facimus, cum pro affectu propinquorum non declinamus. Sic enim incedere debent qui sacrae legis quorum necessitatibus condolentes, a conon tangitur, dura sit: aut plus tacta, si inflectitur, remissa
Abbreviated transcription (Latin):
nima ionathe colli¬
gata ẽ anmȩdauid: & dilexit eũ
expoliauit se ionathas tunica qua erat¬
indutus. & dedit dauid: & reliqua ue¬
stimenta sua usq ad gladium. & arcũ
suũ &e balteum. Ionathas significat eos
qui de iudeis in xp̃m crediderunt: et¬
b ipsum secuti sunt. Unde petrus. Ee¬
ce nos reliquimꝰ om̃ia: & secuti sumus
te. Sic enim ionathas dedit dauid sua¬
uestimenta. a tunica usq ad balteum:
cum credentes omĩa que habuert̃ in
xp̃i seruitiũ contulerunt.

Expanded text:
Jonathae colligata est animae David, et dilexit eum exspoliavit se Jonathas tunica, qua indutus erat, et dedit David, et reliqua vestimenta sua usque ad gladium, et arcum suum usque ad balteum . Jonathas significat eos qui de Judaeis in Christum crediderunt; bus ipsum secuti sunt. Unde Petrus: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Sic enim Jonathas dedit David vestimenta sua a tunica usque ad balteum, cum credentes omnia quae habuerant, in Christi servitium contulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nunc: Pcussitq aquas. & diuise st̃
huc atq illuc: & transiit helyseus. Lle¬
post transitũ helye. retinuit: qͥa fidẽ
incarnationis. eccl̃ia post ascensionẽ¬
xp̃i reseruauit: ꝑ quã p̾sentis uite
fluctus transire satagit. S sicut hely¬
liber
d̃s ẽ enim qui oꝑatur in nobis et
uelle & ꝑficere:¬

Expanded text:
sitque aquas, et divisae sunt huc atque illuc, et transiit Eliseus, epost transitum Eliae retinuit, quia fidem Incarnationis Christi Ecclesia post ascensioneChristi reservavit, per quam praesentis vitae fluctus transire satagit; sed sicut Eliliae Deus est enim qui operatur in nobis et velle et perficere
Abbreviated transcription (Latin):
urceolũ uacuũ ad infundendã
aquã in calicem. qͦ consecrandꝰ est
sanguis xp̃i. Ubi fit cõmemora¬
tio sanguinis de xp̃i latere ꝓflu¬
entis: & aquȩ inde ꝓcedentis.
Quȩ duo iccirco in calice cõmiscen¬
tur: qͥa xp̃i sanguine sumꝰ re¬
dempti: &e aqua baptismi apecca

Expanded text:
urceolum vacuum ad infundendam urceolum vacuum ad infundendam aquam in calicem, quo consecrandus est sanguis Christi. Ubi fit commemoratio sanguinis de Christi latere profluentis, et aquae inde procedentis. Quae duo idcirco in calicem commiscentur, quia Christi sanguine sumus redempti, et aqua baptismi a pecca
Abbreviated transcription (Latin):
cismoꝵ: & dr eis. accipite & habeto¬
te potestatẽ ponendi manũ super
energuminũ: siue suꝑ cathecumi¬
nũ. Hoc officio usus ẽdns. quando
saliua sua tetigit aures surdi&e mu
aꝑire debere aures precordioꝵ ad
intelligendu. & os ad confitendũ:
uarto loco succedunt aᷤcoliti. qͥ
latine dicunt᷑ ceroferarii. qͥa
cereos accensos deferunt. du legitur
eugłium. uł dum offertur sacrifi¬
ciĩ: ñ ut tenebras huius aeris illii¬
minent: s ob hoc ut sicut uisibile
lum̃ manib gestant. ita opera
lucis ꝓximis ostendant: & more lu¬
cis errantib uiã in tenebͥs palpan¬
tib ducatũ prebeant. Hoc officiũ
se habere dns testat᷑ in eugłio. di¬
cens. Ego sum lux mundi: qͥ seqͥt᷑
me ñ ambulat in tenebris. s ha¬
bebit lum̃ uitȩ. Hicum ordinant᷑.
postqͣm edocti fu̾int ab ep̃o. qualit̾
in officio suo agere debeant: accipi¬
unt ab archidiacono candelabrũ
cũ cereo. lit sciant se ad accendenda
luminaria mancipari. accipiunt

Expanded text:
citur eis: Accipite et habetote potestatem ponendi manum super energumenum sive catechumenum. Hoc officio usus est Dominus, quando saliva sua tetigit aures surdi et muaperire debere aures praecordiorum ad intelligendum, et os ad confitendum: uarto loco accedunt acolyti, qui Latine dicuntur ceroferarii, quia cereos accensos deferunt dum legitur Evangelium, vel dum offertur sacrificium, non ut tenebras hujus aeris illuminent, sed ob hoc ut sicut visibile lumen manibus gestant, ita opera lucis proximis ostendant, et more lucis errantibus viam in tenebris palpantibus ducatum praebeant. Hoc officium Dominus se habere testatur, in Evangelio dicens: « Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . » Hi cum ordinantur, postquam edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio agere debeant, accipiunt ab archidiacono candelabrum cum cereo: ut sciant se ad accendenda luminaria mancipari. Accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dis: ut concordet uita cũ officio.
& malignũ quẽ ꝑ acceptũ officiũ
expellit de corpore alieno. ꝑ mundi¬
ciam uitȩ expellat de corde suo. ne
medicina quã alii facit. sͥ ñ prosit:
& dicatur ei medice cura teipsũ: si
ꝑ immundiciã conscientiȩ sp̃m re¬

Expanded text:
dis, ut concordet vita cum officio, dis, ut concordet vita cum officio, et malignum, quem per acceptum officium expellit de corpore alieno, per munditiam vitae expellat de corde suo, ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et ne dicatur et: « Medice, cura teipsum , » si per immunditiam conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
Nde ꝓmouetur ad officiũ lectoꝵ. ut
iam ex traditione eccłie legat in eccłia
eis uidente popło traditur codex di
delit̾ & utiliter impleu̾itis officiũ.
partẽ cum his qui bene ministra¬
uerint. Hic qͥdem qui ad hunc gradu
ꝓuehitur. licteraꝵ scientia debet
esse instructus: ut & sensũ uerboꝵ
intelligat. uim accentuũ sciat. di¬
stincte legat: ne confusione ꝓnun¬
ciationis. intellectũ auditorib au¬
ferat. Attendat quid sit indicatue
legendu. qͥd sub int̾rogatione᷑: uͥ sit
ꝓuocant. Aurib em̃ & cordi debet¬
consulere lector. Hoc officiũ dns
in medio semoꝵ librũ ysaiȩ ꝓ¬
phetȩ apiens. distincte ad intelli
hoc exemplo cognoscat lector. quia
spũali gr̃a debet clarere: & sic audi¬
torib uerbum di predicare.
ercio loco sequit᷑¬
ordo exorcistaꝵ: qͥ suꝑ cathecu¬
minos faciunt sacram̃ta aꝑtionis:
mundos. & ad eiciendos de corꝑib
obsessis. Debet aũ habere spiritũ
mundu qͥ sp̃itib imꝑat iminun¬

Expanded text:
nde promovetur ad officium lectorum, ut jam ex traditione Ecclesiae legat in Ecclesieis, vidente populo, traditur codex divdeliter et utiliter impleveritis officium, partem cum his qui bene ministraverunt. Hic quidem, qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut et sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione pronuntiationis, intellectum auditoribus auferat. Attendat quid sit indicative legendum, quid sub interrogatione, ubi sit provocant. Auribus enim et cordi consulere debet lector. Hoc officium Domiin medio seniorum, librum Isaiae prophetae aperiens, distincte ad intellighoc exemplo cognoscat lector quia spirituali gratia debet clarere, et sic auditoribus verbum Dei praedicare. Tertio loco sequito exorcistarum, qui super catechumenos faciunt sacramenta apertionis, mundos, ad ejiciendos eos de corporibus obsessis. Debet autem habere spiritum mundum, qui spiritibus imperat immun
Abbreviated transcription (Latin):
helẏseus nr̃ mnistris id est p̾dicatorib.
ut hec fidelib dispensent: & de thesau¬
ro suo ꝓferant noua & uetera. Da ait¬
ppło:ut comedat. Hec enim dicit.
dñs. Comedent & suꝑerit. Quod my¬
one quinq & seytem panũ: uͥ satiatiᷤᷤ
turbis collegerunt duodecim cophi¬
nos uł septem spatas fragmentorũ:
quia nullus sacrañta scͥpturȩ ꝑ oĩa¬

Expanded text:
Elisaeus noster ministris, id est praedicatoribus Elisaeus noster ministris, id est praedicatoribus ut haec fidelibus dispensent, et de thesauro suo, proferant nova populo, ut comedat . Haec enim dicit Dominus: Comedent, et supererit . Quod myone quinque et septem panum, ubi satiatis turbis collegerunt duodecim cophinos, sive septem sportas fragmentorum, quia nullus sacramenta Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
posito. Concidit autẽ in ollam colo¬
qui littere legis intentus. uł philoso¬
dis coquens tale pulmentũ. hoc est
documentũ. pparat auditorib suis.
Dicit enim apłs. Littera occidit. Pru¬
dentia carnis mors ẽ. prudentia autẽ¬
sp̃c uita. Hoc scientes fideles. mortem
in ollam clamant. S faria in ollam
mntitur: cum scientia spiritalis in
tale condimentũ intromittit᷑. ut ex¬
clusa amaritudine. pastus fiat sa¬
deferens uiro di panes pͥmitiaꝵ. et
uiginti panes ordeaceos: & frum̃tũ
nouum in pera sua. At ille dixit. Da
ppło ut comedat. U ir iste cetus ẽ pa¬
trum. qui de balsalisa ẽ. quia t̾nariũ
in confessione tͥnitatis seruat. Balsa¬
lisa enim t̾cium habens int̾pretatur.
Hic uir uiro di panes pͥmitiaꝵ offert:
cum redemptori gr̃ã eius inspiratus.
offert libros de origine creaturaꝵ cõ
positos: offert frumentũ nouum in
pera. cum nouum testamentum in
euangłii &e apł̃oꝵ scͥptis ꝓfert. Iubet

Expanded text:
posito. Collegit autem in ollam coloqui litterae legis intentus, vel philosodis coquens tale pulmentum, hoc est documentum praeparat auditoribus suis. Dicit enim Apostolus: Littera occidit . Prudentia carnis, mors est; prudentia spiritus, vita . Hoc scientes fiin olla clamant; sed farina in olla mittitur, cum scientia spiritualis in tale condimentum intromittitur, ut exclusa amaritudine, pastus fiat sadeferens viro Dei panes primitiarum, et viginti panes hordeaceos, et frumentum novum in pera sua. At ille dixit: Da populo, ut comedat . Vir iste coetus est Patrum. Qui de Baalsalisa est, quia ternarium in confessione Trinitatis servat, Baalsalisa enim habens tertium interpretatur. Hic vir viro Dei panes primitiarum offert, cum Conditori gratia ejus inspiratus, offert libros compositos de origine creaturarum. positos. Offert frumentum novum in pera; cum novum testamentum in Evangelii et apostolorum scriptis profert. Jubet
Abbreviated transcription (Latin):
rat fames in t̾ra: & filii ꝓpħaꝵ
habitabant coram eo. Dixitq uni de
pueris suis. Pone ollam grandem: ce
coque pulmentũ filiis ꝓpħaꝵ. Et
egressus ẽ unus in agrum. ut collig̾et
herbas agrestes: inuenitq quasi uitẽ
siluestrem: & collegit ex ea colochinti¬
das agri. & impleuit pallium suĩr.
&e reu̾sus concidit in ollam pulm̾ti.

Expanded text:
 fames in terra et filii prophetarum habitabant coram eo dixitque uni de pueris suis pone ollam grandem et coque pulmentum filiis prophetarum et egressus est unus in agrum ut colligeret herbas agrestes invenitque quasi vitem silvestrem et collegit ex ea colocyntidas agri et implevit pallium suum et reversus concidit in ollam pulmenti
Abbreviated transcription (Latin):
respondet᷑ denichilo. id est. ñ loquit᷑:
Scdđm quẽ mođi de ipsa summa sub¬
stantia. & de eo qd penitus nec fuit
nec ẽ. querenti unde factũ sit. recte
responderi potest. de nichilo: id est
nequaqͣm factum ẽ: Aut si dicatur¬
aliquid sic eẽ factũ ex nichilo
ut ex ipso nichilo. id est ex eo
quod in penitꝰ non ẽ factũ sit. quasi
ipsum nichil sit aliquid existens. ex
quo possit aliqͥd fieri̾ qd̾ qm̃ semꝑfal¬

Expanded text:
respondetur de nihilo, id est, non loquitur. Secundum quem modum de ipsa summa essentia, et de eo quod penitus nec fuit, nec est, quaerenti unde factum sit, recte responderi potest, de nihilo, id est, nequaquam factum est: qui sensualiquid sic esse factum ex nihilo, ut ex ipso nihilo, id est, ex eo quod penitus non est, factum sit: quasi ipsum nihil sit aliquid existens, ex quo possit aliquid fieri: quod quonia
Abbreviated transcription (Latin):
bouis: & ñ tondebis pͥmogenita
ou̾iũ. In pͥmogenito bouis oꝑari ẽ:
bone conu̾sationis pmordia. inex̾ci¬
tio publice actionis ostendere. Ouiũ
quoq pͥmogenita tondere ẽ: ab oc¬
cultationis suȩ tegmine. humanis
oculis inchoantia bona nr̃a denudare.
In pͥmogenito gͣ bouis oꝑari ꝓhibe¬
mur: ce a pͥmogenito ouis tondendo
compescim᷑: quia &e siqͥd robustũ exer¬
cere incipimus. Hoc in aꝑto cierus
ostendere ñ debemꝰ. S & cũ uita nr̃a
simplex qͥd & innocuũ inchoat᷑ dig¬
num ẽ. ut secreti sui uelamina ñ re¬
linquat: nec hoc humanis oculis qͣ¬
si subducto uellere ostendat. Ad so¬
la gͦ diuina sacrificia. boũ pͥmogeni¬
ta ouiumq ꝓficiant: ut qͥcqͥd forte
innocuũue incipimꝰ. hoc ad hondr̃e
intimi uidicis. in ara cordis immo
lo laudis appetitu maculat᷑. Sepe autẽ
noue conu̾sationis pͥncipia. adhuc car¬
nali uitȩ sunt mixta: & iecuro cieius
innotescere ñ debent: ne cũ laudant᷑

Expanded text:
bovis, et non tondebis primogenita ovium . In primogenito bovis operari, est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere, est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, et a primogenito ovium tondendo compescimur, quia si quid robustum exercere incipimus, hoc in aperto citius ostendere non debemus; sed cum vita nostra simplex quid et innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina non relinquat: nec hoc humanis oculis quasi subducto la ergo divina sacrificia boum primogenita, oviumque proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi Judicis in ara cordis immollo laudis appetitu maculatur. 4. Saepe autem novae conversationis primordia adhuc carnali vitae sunt commista. Et idcirco innotescere citius non debent, ne cum laudantur
Abbreviated transcription (Latin):
N precedentib p̾missa descͥptione
originis & discretionis artiũ. ⁊ quo¬
rumda alioꝵ. ortum. cursũ.⁊ occa¬
ꝙ sum. omniũ regnoꝵ. ab mitio usq
ad nos disposuimꝰ. In sequentib¬
autẽ ꝑfundas allegoriarum ob¬
scuritates. scđm subiacentiꝰ hẏ¬
storiȩ cursũ: pͥus de uet̾i testam̃to
deinde de nouo: in quant̾ breui
Inuenies in hac parte libelli mul
ta imbecillitati tui sensus. necessa¬
ria. tuȩ inchoationi. in cognitione
ueritatis. ⁊ in amore uirtutis. om¬
nibus modis utilia. si tam̃ q̃ sc̃pta
sunt. legere ⁊ memoriȩ comm̃dare
non neglexeris.¬

Expanded text:
n praecedentibus praemissa descriptione originis et discretionis artium, et quarumdam aliorum, ortum, cursum et occasum omnium regnorum ab initio usque ad nos disposuimus. In sequentibus, profundas allegoriarum obscuritates, secundum subjacentis historiae cursum, prius de Veteri Testamento, deinde de Novo, in quantum praesInvenies in hac parte libelli multa juxta imbecillitatem mei sensus, necessaria tuae inchoationi: et in cognitione veritatis, et in amore virtutis omnibus modis utilia, si tamen quae scripta sunt legere et memoriae commendare non neglexeris.
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. cum oꝑa totius tͥnitatis sint
inseparabilia: cur creationẽ carniᷤ¬
quia scificatio fit ꝑ sp̃m sc̃m: et ide
sp̃e sic ẽ d̾s ut sit etiam donũ di: ie¬
circo sp̃c sc̃s dicit᷑ carnem xp̃i in u¬
tero uirginis creasse: ut intelligamꝰ
sc̃i ita creatã: ut et diuinũ eẽt opus. et
in unitate ꝑsonȩ unici filii di. absq ulla
originalis peccati sorde ita sit assumpta.
ut ex ipsa conceptione sc̃ificata. et dei
uerbo substantialiter unita. nullum de-
inceps recipere posset peccatũ. Et intan¬
tum sc̃ificata ẽ et diuina caro facta:. ut
rum etiam in aliis peccata purgare effi¬
cacissime possit. Nam ceteri homines ad
hoc scificantur ut peccatis careant. ho-¬
potentia diuinitatis suȩ iustificaret.
gine. S de sp̃u sc̃o ñ sic natus ẽ. tanqͣm
eum habeat patrem: de uirgine aurẽ
Maria sic natus est. ut eam habeat ma
de matre uͦ natus. ex eiꝰ substantia acce-
pit substantiam carnis. hoc est de cor-¬
pore uirginis traxit ꝓprium corpus. ut

Expanded text:
ritur, cum opera totius Trinitatis sint inseparabilia cur creationem carquia sanctificatio fit per Spiritum, et idem Spiritus sic est Deus, ut sit etiam donum Dei, idcirco Spiritus sanctus dicitur carnem Christi in utero Virginis creasse. ut intelligamusSpiritus sancti ita creatam, ut et divinum esset opus, ut in unitate personae unici Filii Dei absque ulla originalis peccati sorde ita sit assumpta, ut ex ipsa conceptione sanctificata, et Dei verbo substantialiter unita, nullum posset deinceps recipere peccatum. Et in tantum sanctificata est, et divina caro facta, ut rum etiam in aliis peccata purgare efficacissime valeret. Nam caeteri homines ad hoc sanctificantur, ut peccatis careant. Hopotentia divinitatis justificaret. virgine: sed de Spiritu sancto non sic natus est, tanquam eum habeat Patrem; de Virgine vero Maria sic natus est, ut eam haberet matde matre vero natus, ex ejus substantia accepit carnis substantiam, hoc est, de corpore Virginis traxit proprium corpus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
anima unde inuestiget & cognoᷤ¬
cat. Ad totalis enim sapientiȩ si¬
militudinẽ facta: omĩum in se
similitudinẽ gerit. Uñ et a philo¬
sopho diffinita ẽ. omĩum simili¬
tudo. Sensu gͥ corpora qͦd sepe di¬
ctum ẽ inuestigat & cognoscit:
imaginatione. corpoꝵ similitu¬
dines: ratione. corpoꝵ dimensio¬
nes. & similitudines dissimilium.
ac dissimilitudines sim iliũ: intel¬
lectu. cõmutabiłe spͣm: intelligen¬
tia. in comutabilem dm. Habens i¬
taq anima in se uires qͥb inuestiget
omĩa. & ꝑ eas existens omib similis
cum sit una: t̾rȩ uidelicet ꝑ sensũ.
aquȩ ꝑ imaginationẽ. aeri ꝑ ratio¬
nem. firmamento ꝑ intellectũ. cȩ¬

Expanded text:
anima unde investiget et cognoscat. Ad totalis enim sapientiae similitudinem facta, omnium in se similitudinem gerit. Unde et a philosopho definita est omnium similitudo. Sensu igitur corpora, quod saepe dictum est, investigat et cognoscit; imaginatione corporum similitudines; ratione corporum dimensiones, similitudines dissimilium, et dissimilitudines similium; intellectu commutabilem spiritum; intelligentia incommutabilem Deum. Habens itaque in se anima vires, quibus investiget omnia, et per eas existens omnibus similis, cum sit una, terrae videlicet per sensum, aquae per imaginationem, aeri per rationem, firmamento per intellectum, c
Abbreviated transcription (Latin):
nullius linguȩ laudib. s nec sensu
cuiusqͣm possint digne explicari.
Hoc tam conuenit in crucis contem¬
platione nos cogitare: quia ido dñs
inter ceteras mortes ligni suspensio¬
nem preelegit.ut ꝑ hanc aboleret
pͥmam ligni transgressionẽ: ut sicͣ
in adam ꝑ ligni delectationẽ huma¬
ni generis facta ẽ deiectio: ita inxp̃o
ꝑ ligni asꝑitatẽ fieret eiꝰ erectio. De
compositione autẽ crucis ad edifica¬
tionem ꝑtinentia multa utiliter di¬

Expanded text:
nullius linguae laudibus, sed nec sensu cujusquam possint digne explicari. Hoc tantum convenit in crucis contemplatione nos cogitare, quia ideo Dominus inter caeteras mortes, ligni suspensionem praeelegit, ut per hunc aboleret primam ligni transgressionem; ut sicut in Adam per pomi delectationem facta est dejectio, ita in Christo per ligni asperitatem fieret ejus erectio. De compositione autem ejusdem crucis, ad aedificationem pertinentia multa utiliter di
Abbreviated transcription (Latin):
ad ñ ẽẽ. sicut psaltes exultat. Quã delec¬
tasti me in factura tua dñe: & in o¬
ꝑibus manuũ tuarũ exultabo. Om
magnificata st oꝑa tua dñe nimi ᷤᷤ¬
ꝓfundȩ factȩ st̃ cogitationes tuȩ.¬

Expanded text:
ad non esse; sicut Psaltes exsultat: Quoniam delecad non esse; sicut Psaltes exsultat: Quoniam delectasti me in factura tua, Domine; et in operibus manuum tuarum exsultabo. Quam magnificata sunt opera tua, Domine! nimis profundae factae s
Abbreviated transcription (Latin):
re & ñ pure in corporeũ. et illius id qͦd
diximus pene incorporeũ. & ipsius id
qͦd diximꝰ pene corpꝰ. Ipsi qͦq supremũ
corpꝰ. id ẽ ignis qͣdam similitudine iun¬
gitur: et igni aer. aeri aqua. aquȩ t̾ra.
Hac gͥ qͣsi aurea cathena poete. uel i¬
ma dependent a summis: uł erecta
scala ꝓpħȩ. ascenditur ad summa de
imis. Sicut gͥ ordinẽ rerum attingit
a fine usq ad finẽ. id ẽ a summo ad imũ
sapientia fortiter ab archetipo queq
trahens in ꝓpͥos status ut sint qͦd sunt.
& disponit omĩa suauit̾. moderans ac
regens ꝑ ẽẽ que ꝓtrahit de ñ eẽ ad esse :
sic & anima illius sapientiȩ imago. si
ñ degeneret. eam ubiq libenter conside¬
rando sequit᷑ ammirans et amans. in-¬
uestigans et laudans in om̃ĩb. & poten-¬
tiam ꝓtrabentẽ omĩa de ñ eẽ ad eẽ. & sa-¬
pientiam disponentẽ omĩa ꝑ ẽẽ. & bo-¬
nitatem continentẽ omĩa ne recidant

Expanded text:
re et non pure incorporeum, et illius, id quod re et non pure incorporeum, et illius, id quod diximus, pene incorporeum; et ipsius, id quod diximus, pene corpus. Ipsi quoque supremum corpus, id est ignis, quadam similitudine jungitur, et igni aer, aeri aqua, aquae terra. Hac igitur quasi aurea catena poetae, vel ima dependent a summis, vel erecta scala prophetae ascenditur ad summa de imis. Sicut igitur ordinem rerum attingit a fine usque ad finem, id est a summo ad imum, sapientia fortiter, ab archetypo quoque trahens in proprios status, ut sint quod sunt, et disponit omnia suaviter , moderans ac regens per esse, quae protrahit de non esse ad esse, sic et anima illius sapientiae imago, si non degeneret, eam ubique libenter sequitur, admirans et amans, investigans et laudans in omnibus, et potentiam protrahentem omnia de non esse ad esse, et sapientiam disponentem omnia per esse, et bonitatem continentem omnia, ne recidant
Abbreviated transcription (Latin):
ipse spiritalium naturarũ realem sta¬
tum ꝑuidet. Empiro quidem toti ig¬
neo acitissimo & subtilissimo: confe¬
renda uidetur intelligentia. Intellectꝰ
gͥ ea uis animȩ est: qua rerumuere in¬
corporearũ incorporeas ꝑcipit formaᷤ.
Uere incorporeũ dicimus. qͦd corpore nͣ
eget ut sit. ac ꝑ hoc nec loco ut alicu¬
bi: qͣmuis nͣ sit omĩno incorporeũ pu¬
re: cũ ñ possit eẽ sine tẽpore. Pure autẽ
incorporeũ ẽ simplex: qd̾ sibi oĩmodis
tione fere incorporeũ. intellectu uere mn¬
corporeum. intelligentia pure incorpore-¬
um. qͦd nec corpore eget ut sit. nec loco
ut alicubi: nec tẽpore ut aliqͣndo. nec cau¬
saut alicunde. nec forma ut aliqͥd:. nec
aliquo genere subiecti in qͦ subsistat. uł
cui assistat. uł insistat. s ut dictũ ẽ qͦd
sibi omĩmodis sufficiens ẽ. qͦd in se ip¬
so ẽ. & idipsum ẽ. Est gͥ pure & uere in¬
corporei queda imago & similitudo ue¬

Expanded text:
ipse spiritualium naturarum realem staipse spiritualium naturarum realem statum pervidet. Empyreo autem soli igneo, acutissimo et subtilissimo, conferenda videtur intelligentia. Intellectus igitur ea vis animae est, quae rerum vere incorporearum percipit formas. Vere incorporeum dicimus, quod corpore non eget ut sit; ac per hoc nec loco, ut alicubi, quamvis non sit omnino incorporeum pure, et non possit esse sine tempore. Pure autem incorporeum est simplex, quod sibi omnimodis tione fere incorporeum. Intellectu vere incorporeum, intelligentia pure incorporeum, quod nec corpore eget, ut sit; nec loco, ut alicubi sit; nec tempore, ut aliquando; nec causa, ut alicunde, nec forma, ut aliquid; nec aliquo genere subjecti, in quo subsistat, vel cui assistat, vel insistat; sed, ut dictum est, quod sibi omnimodis sufficiens est, quod seipso est, et ad ipsum est. Est igitur pure et vere incorporei quaedam imago et similitudo, ve
Abbreviated transcription (Latin):
Hab et etenun metas suas: & ꝓpͥis
finib limitatur. Sicut gͦ sol de subt̾¬
raneis emergens. aquarũ ac paluđu
nebulosa quadam fumositate langueis.
pͥus rubet potius qͣm lucet: deinde in
libertatẽ purioris aeris calcatis nebuliᷤᷤ
euadens. serenior splendet: sic nunirũ
anima de sola animatione carnis in
sensum surgens. & ꝑ ipsũ post ipsum¬
in imaginationẽ: phantasiis corporũ
adhuc decolorata languens. in liqͥdũ
rationis euoluta tande assurgit et e¬
micat. Rationẽ uͦ suꝑat intellectus &
ordine & uirtute. sicut aerem firma¬
mentũ: tam ab omni obtusitate t̾rȩ.
qͣm ab aquȩ fluiditate. aut humidita¬
te aeris liberrimũ. Sensus enĩ obtusus
& grauis sicut terra deorsum iacet: quẽ
ut aqua imaginatio circũ fluitat Ae¬
ris uͦ subtilitati ratio cõparat᷑: inferi¬
ora omnia circũplectens & penetrans
pendulo ꝑspiciens. Firmamenti quide
soliditati intellectus conferendꝰ ẽ: qͥ et

Expanded text:
Habet etenim metas suas, et propriis Habet etenim metas suas, et propriis finibus limitatur. Sicut ergo sol de subterraneis emergens, aquarum et paludum nebulosa quadam fumositate languens, prius rubet potius quam lucet, deinde in libertatem purioris aeris, calcatis nebulis evadens, serenior splendet, sic nimirum anima de sola animatione carnis in sensus surgens, et per ipsam, et post ipsam imaginationem, phantasiis corporum adhuc decolorata languens, in liquidum rationis evoluta tandem assurgit, et emicat. Rationem vero superat intellectus, ordine et virtute, sicut aerem firmamentum, tam ab omni obtusitate terrae, quam ab aquae fluiditate, aut humiditate aeris liberrimum. Sensus enim obtusus et gravis, sicut terra, deorsum jacet; quem ut aqua imaginatio circumfluitat; aeris vero subtilitati ratio comparatur, inferiora omnia circumplectens et penetrans, pendulo prospiciens. Firmamenti quidem soliditati intellectus conferendus est, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
sensus. imaginatio. ratio. status
diuersi. realis uidelicet & rationa¬
lis seu naturalis. ut quida malunt.
et doctrinalis: und̾e duȩ illȩ disci¬
plinȩ nominatȩ dinoscunt᷑. natu¬
ralis uidelicet et mathematica. Ma-¬
thesis uͦ doctrina dicitur: eo qͦd rati-¬
onalis rerum status quẽ sensus nes-¬
cit. nec opinatur imaginatio. in ra¬
tione et doctrina potius qͣmin ac¬
tu totus subsistit. Circa naturales
gͦ rerum corporearũ status. sensus
& imaginatio uigent: s absq ra¬
tione ñ satis ualent. Ad rationałe
uͦ ñ ascendunt: s infra remanen¬
tes. eum ascendenti rationi qͣsi a
longe ostendunt. Deducere nimirͣ
rationẽ ipsam aliquatenus posst̃:
s usq ad rerum corporearũ incor¬
poreas formas comitari eã ñ posst̃.
Suꝑeminet autẽ adhuc ea disciꝑli-¬
na. quã theologiam dicunt: eo qͦd
de diuinis ratiocinetur. Ad quã si-¬
mili qͣdam ꝓportione iuuare ratio
ualet: s ꝑuenire nequaqͣm ualet.

Expanded text:
sensus, imaginatio, ratio, status sensus, imaginatio, ratio, status diversi, realis videlicet et rationalis: seu naturalis, ut quidam malunt, et doctrinalis. Unde duae illae disciplinae nominatae dignoscuntur, naturalis videlicet et mathematica. Mathesis vero doctrina dicitur, eo quod rationalis rerum status nec sensus nescit, nec opinatur imaginatio: in ratione et doctrina potius quam in actu totus subsistit. Circa naturales ergo rerum corporearum status sensus et imaginatio vigent, sed absque ratione non satis valent; ad rationalem vero non ascendunt, sed infra remanentes, eum ascendenti rationi quasi a longe ostendunt. Deducere nimirum rationem ipsam aliquatenus possunt, sed usque ad rerum corporearum incorporeas formas comitari eum non possunt. Supereminet autem adhuc ea disciplina, quam theologiam vocant, eo quod de divinis ratiocinetur; ad quam simili proportione juvari ratio valet, sed pervenire nequaquam valet.
Abbreviated transcription (Latin):
tur corpꝰ nͣ ẽẽ. nec corporis similitudo.
Unde nec sensu nec imaginatiõe ꝑci¬
pitur. ꝑcipit itaq ratio. qͦd nec sensus
nec imaginatio: rerum uidelicet cor¬
porearũ naturas. formas. differentiaᷤ.
ꝓpria. accidentia. omĩa incorporea: s
ñ extra corpora. nͥ ratione subsisten¬
tia. Non enim inueniunt᷑ sedȩ sub ȩ¬
subsistere. nͥ in pͥmis: qͣntominꝰ quoꝵ
est eẽ. in subiecto aliquo eẽ. Hec st̃ gͥ
que suꝑius pͥmũ incorporeũ iure di¬
ximus: que cũ ñ sint corpꝰ. dici nec¬
dum possunt sp̃e: qͥa nimirũ abla¬
tis in qͥb st̃. in semet ipsis nulłãte¬
nus subsistunt. Corpore enim egent
ut sint ac ꝑ hoc loco ut alicubi: &
tempore ut qͣndoq. Nam ut dic̃¬
tum est huiꝰmodi ñ subsistunt nͥ
in aliis: licet alia ab illis. Scd̃ȩ et
enim substantiȩ st᷑ in pͥmis: s pͥ¬
mȩ st̃ ascđ̃is. Sunt gͦ rerum circa
quas ꝑcipiendas uersant᷑ & uigent.

Expanded text:
tur corpus non esse, nec corporis similitudo. tur corpus non esse, nec corporis similitudo. Unde nec sensu, nec imaginatione percipitur. Percipit itaque ratio quod nec sensus, nec imaginatio, rerum videlicet corporearum naturas, formas, differentias, propria accidentia; omnia incorporea, sed non extra corpora, nisi ratione subsistentia. Non enim inveniuntur secundae subsubsistere, nisi in primis, quanto minus, quorum est esse, in subjecto aliquo esse. Habemus igitur quae superius primum incorporeum jure diximus, quae cum non sint corpus, dici necdum possunt spiritus, quia nimirum ablatis in quibus sunt, in semetipsis nullatenus subsistunt. Corpore enim egent, ut sint, ac per hoc loco, ut alicubi, et tempore, ut quandoque. Nam, ut dictum est, hujusmodi non subsistunt, nisi in aliis, licet alia ab illis. Secundae enim substantiae sunt in primis, sed primae a secundis. Sunt ergo rerum, circa quas percipiendas versantur et vigent,
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad sensum attinet. supͣ corpuᷤ
neq ꝑ imaginationẽ supͣ corporeaᷤ si¬
militudines. unqͣm siue in corpore si¬
ue extra corpꝰ transcendere poterit:
qͥppe quȩ hasiures ñ nͥ ad hec exerci¬
tia suscepit. His gͥ nec đm supra se.
nec angłm iuxta se. nec se ipsã in se.
nec corporũ etrã in corporeas formas
sub se:aut uidit aut uidebit. Super¬
est gͦͣ ratio: terciꝰ ut dictũ ẽ aĩȩ ad sapi¬
entiam ꝓgressus. Ratio itaq ea ius
animȩ est: quȩ rerum corporeaꝵ incor¬
poreas ꝑcipit formas. Abstrahit enĩ a
corpore que fundant᷑ in corpore. ñ ae¬
tiõe s ꝯsideratione. Et cũ uideat ea
actu ñ subsistere nͥ in corpore ꝑcipit
ea tamͣ corpꝰ ñ eẽ. Nempe natura ipsi¬
us corporis scd̾m qͣm om̃e corpꝰ. corpꝰ ẽ
utiq nullum corpꝰ ẽ. Nusqͣm tam sub¬
sistit extra corpꝰ. nec inuenit᷑ natura
corporis nͥ in corpore: quȩ tam inueni¬

Expanded text:
tum ad sensum attinet, supra corpus, tum ad sensum attinet, supra corpus, neque per imaginationem supra corporeas similitudines unquam, sive in corpore, sive extra corpus, transcendere poterit, quippe quae has vires non nisi ad haec exercitia suscepit. His igitur nunc Deum supra se, nunc angelum juxta se, nunc seipsam in se, nunc corporum etiam incorporeas formas sub se, aut videt, aut videbit. Superest ergo ratio, tertius, ut dictum est, animae ad sapientiam progressus. Ratio itaque ea vis animae est, quae rerum corporearum incorporeas percipit formas. Abstrahit enim a corpore quae fundantur in corpore; non actione, sed consideratione, et cum videat ea actu non subsistere, nisi in corpore, percipit tamen ea corpus non esse. Nempe natura ipsa corporis secundum quam omne corpus corpus est, utique nullum corpus est. Nusquam tamen subsistit extra corpus, nec invenitur natura corporis, nisi in corpore; quae tamen inveni
Abbreviated transcription (Latin):
sensus in littera manet. & uidet᷑ ꝑ
litterã. Et omino inuisibilis ds est¬
Uidebit᷑ autẽ plenius & ꝑfectiꝰ ocłis
spͣualib ac nouis: in cęlo nouo ac t̾¬
ra noua. Uniu̾sitas et enĩ creaturȩ.
quasi corpꝰ est diuinitatis: singulȩ
autẽ qͣsi singula menbra. Sic̃ uͦ ds
in toto. & in singulis totus. s in se¬
met ipso: sic et anima in suo toto cor¬
pore. et in singulis menbris in semet
ipsa tota. D̾s autẽ ueraciter: aĩa qͥ¬
dem ad similitudinẽ illius ueritatis.
Cum gͥ aĩa ꝓut dictum ẽ incorpo¬
rea sit. ac ꝑ hoc illo calis: ea tamen
parte qua dicta est fere corporea:
ferme quoq localis inuenit᷑. hinc
gͦ sicut sensu circa corpora. sic ima¬
ginatione circa corpoꝵ similitudi¬
nes uersatur ac locoꝵ: & in eis siue¬
ta a sensib ad horam. siue prorsus
abrupta. siue ꝑ se. siue ꝑ oꝑatione
alterius sp̃e boni aut mali. agere
aliqͥd aut pati sibi uidet᷑. Neq qͣn¬

Expanded text:
sensus in littera manens videtur per sensus in littera manens videtur per litteram, et omnino invisibilis Deus estvidebitur autem plenius ac perfectius oculis spiritualibus ac novis in coelo novo, et terra nova. Universitas etenim creaturae quasi corpus est Divinitatis, singulae autem quasi singula membra. Sicut vero Deus in toto, et in singulis totus, sed in semetipso; sic anima in toto suo corpor. Deus autem veraciter, anima vero ad similitudinem illius veritatis. Cum igitur anima, prout dictum est, incorporea sit, ac per hoc illocalis, ea tamen parte, qua dicta est fere corporea, ferme quoque localis invenitur. Hinc ergo sicut sensu circa corpora, sic imaginatione circa corporum similitudines versatur anima, ac locorum; et in eta sensibus ad horam, sive prorsus obruta; sive per se, sive per operationem alterius spiritus boni aut mali, agere aliquid aut pati sibi videtur. Neque quan
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ & similitudinẽ habet d̃iuinitatiᷤ.
unde et ei natura similis sit omino
necesse ẽ. D̾s gͦ uͥq est in semet ipso.
Aĩa autẽ uͥeumq ẽ quodam mͦ in se¬
met ipsa. Ac ꝑ hoc ibi ẽ aĩa post cor¬
pus: u erat agens in corpore. Ibid̾s ẽ
mͦ. uͥ fuit antequã mundum faceret:
uͥ etiã foret. si mundus ẽẽ desineret.
Deus autẽ infinitus ẽ. & incircũ scͥptꝰ.
Iddeoq cum sit in semet ipso. uq ẽẽ
dicit᷑. Anima autẽ neutrũ: & ido cũ
sit in semet ipsa. & finita & circum¬
sc̾pta ẽẽ dinoscitur. Neutrũ tam̃ lo¬
co. s naturalib potentiis & uirib.
Potentiȩ autẽ eiꝰ & naturales uires:i¬
dem st̃ qd ipsa. Essentia gͦ ipsa fini-
ta ẽ & circumscͥpta:. unde & cũ alicubi
ẽẽ dicit᷑. alias eẽ negat᷑. Est qͦ tenꝰ potest:
supra qͦd nil potest. D̾s autẽ omp̃c ẽ.
Inuisibilis itaq & illocalis aĩa ma¬
net: et uidet᷑ in corpore ꝑ corpꝰ: siẽ

Expanded text:
habet et similitudinem Divinitatis: habet et similitudinem Divinitatis: unde et natura similis sit omnino necesse est. Deus ergo ubique est in semetipso, anima autem ubicunque est, quodammodo in semetipsa est. Ac per hoc ibi est anima post corpus, ubi erat agens in corpore; ibi Deus est modo, ubi fuit, antequam mundum faceret, ubi etiam foret, si mundus esse desineret. Deus autem infinitus et incircumscriptus est: ideoque cum sit in seipso, ubique esse dicitur. Anima autem neutrum: et ideo cum sit in semetipsa, finita ac circumscripta esse dignoscitur. Neutrum tamen loco, sed naturalibus potentiis et viribus. Potentiae autem ejus naturales, et vires, idem sunt qta est et circumscripta, unde et cum alibi esse dicitur, alias esse negatur, est quatenus potest supra quod nihil potest. Deus autem omnipotens est. Invisibilis itaque et illocalis anima manet, ac videtur in corpore per corpus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tus mest. siue melos musicũ. dũ cor¬
de seu notulȩ congrue dispositȩ st̃.
cum autẽ disponunt᷑ accedit. cum
confundunt᷑ discedit: ita & aĩȩ ẽ ra-¬
tio cũ suo corpore. Et si queris uͥ sit
aĩa post corpꝰ. quero uͥ sit cantꝰ post
folium aut post sonũ: uͥsit sensus
post u̾bum: uͥ sententia post u̾sum:
uͥnumerus post numeratũ. Pone
quatuor lapillos & tres: & fiunt sep¬
tem. Aufer illos: nonne tria gł qua¬
tuor st̃ septẽ: Numerabilia gͥ uel
sint numeri. et sententiȩ uersu᷑ sen¬
sus uͦ sermo. et cantilenȩ modulati¬
o uocis. Qͥb om̃ib qͣsi corporib te¬
nentur incorporea: int̾dum autẽ
accedunt: ñ nunqͣm uͦ recedunt. S¬
dices istã similitudinẽ magis conue¬
nire deo. qͥ pure & omĩno incorpore¬
us ẽ: qͥ in om̃ib in semet ipso ẽ. qͣm
aĩȩ. Q esto. Ego autẽ ut p̃fatus sum
certius aliqͥd philosophari queo de
corpore: et facilius. Aĩa tam̃ imagi

Expanded text:
tus inest melos musicae, dum chortus inest melos musicae, dum chordae, seu notulae congrue dispositae sunt; cum autem disponuntur, accedit; cum confunduntur, discedit, ita et animae est ratio cum suo corpore. Et si quaeris, ubi sit anima post corpus, quaero, ubi sit cantus post folium, aut post sonum: ubi sit sensus post verbum: ubi sententia post versum, ubi numerus post numeratum. Pone quatuor lapillos, et tres, et sunt septem. Aufer illos, nonne tria et quatuor sunt septem? Numerabilia ergo vel sunt numeri, et sententiae versus; sensus vero sermo, et cantilenae modulatio vocis: quibus omnibus quasi corporibus tenentur incorporea, interdum autem accedunt, magis convenire Deo, qui pure et omnino incorporeus est, qui in omnibus in semetipso est, quam animae. At esto. Ego autem, ut praefatus sum, certius aliquid philosophari queo de corpore, et facilius. Anima tamen imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
tis origo. Hic fortasse dicet aliqͥs.
ipsius discessum eo sp̃u qui utiq ui¬
ta est. ñ uiuit corpꝰ: Ad qͦd dicimꝰ dũ
illius sensualitatis integritas & tͣepe¬
rantia congruens uuificationi man¬
serit. nũquã recedere aĩam: Cũ autẽ
distemꝑata & dirupta inuitã recede-¬
re:. secũ omĩa sua ferre. sensũ uideli¬
cet & unaginationẽ. rationẽ intel¬
lectũ intelligentiã. concupiscibilita¬
tẽ. irascibilitatẽ: et ex his scđ̾m me
rita affici ad delectationẽ siuead do¬
lorẽ: corpꝰ autẽ tanquã organũ qͦd pͥ-¬
us integrũ. contẽꝑatũ & dispositum
ut melos musicũ in se contineret &
tactũ resonaret. nẽ confractũ & in¬
utile eregione iacere: Perisse qͥde or¬
ganũ: s ñ perisse melos siue cantu
nisi tantũ sonũ cantum putaueris.
Neq enĩ aĩa quȩ corpꝰ ñ ẽ. localis ẽẽ
potest. nec localiter accedere. inhabi¬
tare uł recedere: s sicut in organo
musico. seu antiphonario. folio can-¬

Expanded text:
tis origo. Hic fortasse dicet aliquis:ipsius discessum eo spiritu, qui utique vita est, non vivit corpus? Ad quod dicimus: Dum illius sensualitatis integritas et temperantia congruens vivificationi manserit, nunquam recedere animam: cum autem distemperata et disrupta, invitam recedere: secum omnia sua ferre, sensum videlicet, imaginationem, rationem, intellectum, intelligentiam, concupiscibilitatem, irtationem, sive ad dolorem. Corpus autem organum, quod prius integrum contemperatum, ac dispositum erat, ut melos musicae in se contineret, et tactum resonaret, nunc confractum et inutile e regione jacere. Periisse quidem organum, sed non periisse melos sive cantum, nisi tantum sonum cantum putaveris. Nec enim quae corpus non est, localis esse potest, nec localiter accedere, inhabitare, vel recedere. Sed sicut in organo musicae seu antiphonario folio can
Abbreviated transcription (Latin):
duum sacratissimum crucifixi. sepul¬
ti. suscitati. unum qͦd significat crux
in presenti agimus uita. bidurũ aut̃¬
qͦd significat sepultura et resurrec¬
tio. fide ac spe agimus: qͥa ea nͣdum¬

Expanded text:
um triduum crucifixi, sepulti, suscitati. horum trium quod significat crux, in praesenti agimus uita; quod autem significat sepultura et resurrectio, fide ac spe gerimus.. nu
Abbreviated transcription (Latin):
ficatur exspectatio retributionis.
de sublimi iusticra di. qui reddit
unicuiq scđm oꝑa sua: his quidem
qui scm pacientiam boni oꝑis. glo¬
riam et honorem et incorruptionẽ.
querentib uitam ȩternam. Profun

Expanded text:
tur, exspectatio retributionis de sublimi justitia Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. His quidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam, et honorem, et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest aliud eẽ generans. et aliud
generatus. s hoc ẽ genitus qͦd gen̾ans
d̾s: sic aliud ñ potest ẽẽ ꝓcedens spͣe. et
aliud ipse a quo ꝓcedit d̾s. s hoc qͦd ip¬
se est. hoc etiam ab eo ꝓcedit. id̃ est de
deo ds nascitur. de deo d̾s ꝓcedit. et¬

Expanded text:
n potest aliud esse generans, et aliud genitus, sed hoc est genitus quod generans Deus; sic aliud non potest esse procedens Spiritus, et aliud ipse, a quo procedit. Sed hoc quod ipse est, hoc etiam ab eo procedit, id est, Deus de Deo nascitur, de Deo Deus procedit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Igituir cum crucem xp̃i qͥs tollit ut
sequatur eum: teneat latitudinem
caritatis. longitudinẽ ꝑseuerantiȩ.
habeat etiam sublimitatẽ spei: ut
referat: ut in actib suis nulla alia

Expanded text:
Igitur cum crucem Christi quis tollit, ut sequatur eum, teneat latitudinem charitatis, longitudinem perseverantiae. Habeat etiam sublimitatem, ut referat, et
Abbreviated transcription (Latin):
in u̾bo .i. in intelligentia creato¬
ris qͣm in seipsa. qͣntouleruis existit
creatrix qͣm creata eẽntia: quomͦ
ꝯprehendat humana mens cuiꝰ¬
modi sit illud dicere uł scire. qd̾
entia tam longe suꝑatur acrea¬
tura. quantũ eius similitudo di¬
stat ab eiꝰ essentiaͦ. Quicqͥd autẽ¬

Expanded text:
id est in intelligentia Creatoris, quam in seipsa; quanto verius existit creatrix quam creata essentia: quomodo comprehendat humana mens, cujusmodi sit illud dicere et illa sciententia tam longe superatur ab illis, quantum earum similitudo distat ab earum essentia. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
radicati et fundati. ut possitis cõ¬
prehendere cum omib scĩs quȩ sit
latitudo & longitudo et sublimitaᷤᷤ
et ꝓfundum: ad crucis compositio¬
nem mirabiliter et ueraciter apten¬
tur. Latitudo crucis est. in trans¬
uerso ligno: ubi figunt᷑ manꝰ. Lon¬
limitas quoq crucis est. ho c super
transuersum lignũ eminet: cui ca¬

Expanded text:
undati: ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo et longitudo, sublimitas et profundum , ad crucis compositionem mirabiliter et veraciter aptantur. Latitudo quidem crucis est in transverso ligno, ubi figuntur manlimitas quoque est hoc quod super transversum lignum eminet, cui ca
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ eius est ꝑsonalis: oꝑatio uͦ sub¬
stantialis. Et sicut iam supͣ dictũ
est. qͦd ꝑsonale ẽ ñ cõmunicat al¬
teri ꝑsonȩ: qͦd uͦ substantiale ẽ. indif¬
ferens et cõmune ẽ totiꝰ trinitatis.

Expanded text:
enim ejus est personalis, operatio vero substantialis: et sicut jam supra dictum est, quod personale est, non communicat alteri personae; quod vero substantiale est, indifferens et commune est totius Trinitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
quimur: illa nomina quȩ ad subam
eius ꝑtinent. ȩqualia sunt. et cõmu¬
nia patri et filio et sp̃ui sc̃o. Illa
uͦ que ꝑsonas designant relatiua
dicuntur: et ꝓprietates tantũ indi¬

Expanded text:
quimur, illa nomina, quae ad substantiam ejus pertinent, aequalia sunt et communia Patri et Filio et Spiritui sancto. Illa vero, quae personas designant, relativa dicuntur, et proprietates indi