comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grece latine regula nuncupatur. Re¬
gula autem dicta qđ recte ducit nec aliq̃n¬
ao aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam
dictam. uł qd̃ regat. uł qd̃ normam recte ui¬
uendi prebeat. uł qd̃ distortũ prauũꝙ quid
corrigat. Canones autẽ generaliũ concili oꝵ
a temꝑib constantini cȩpunt. in p̾cedentib
namq annis ꝑsecutione feruente docenda¬
rum plebium minime dabatur facultas.
inde xp̃ianitas in diuersas hereses seissa
est. quia ñ erat licentia ep̃is in unũ conue¬
gari. Sub hoc etiã scĩ patres in niceno conci¬

Expanded text:
Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est: quia non erat licentia episcopis in unum convegari. Sub hoc etiam sancti patres in conci
Abbreviated transcription (Latin):
tas eiꝰ talis ẽ ut conũ imitet᷑. uñ &e conifere ei¬
p̃ssi dicunt᷑. huiꝰ lignũ cẽdro pene ꝑximã habꝙ
uirtutẽ. tẽploꝵ qͦ trabib aptũ impenetrabili
soliditate nũꝙͣ. oneri cedit. s ea qua in pͥncipio
fuerat firmitate ꝑseuerat. Antiqui cip̃ssi ramoᷤᷤ
ipe rogũ ꝯstituere solebant. ut odorẽ cadaue¬
rũ dũ urerent᷑ oppͥmerent. iocũditate siti odo
ris. Iuniperꝰ grece. dicta. siue qd̃ ab amplo in
angustũ finit ut ignis. siue qd̾ ꝯceptũ dui te¬
neat ignẽ. ad eo ut si prune ex eiꝰ cinere. fue¬
rint cooꝑte. usq ad annũ ꝑueniant. Piro enĩ
alia magna ẽ. Fbenus in india &e ethiopia nas¬
cit᷑. q̃ cesa durescit in lapid̃e. euiꝰ lignũ nigrũ
ẽ. &e cortex leuis. ut lauri. s indicũ maculosũ
ẽ: in paruis distinctionib albis ac fuluis. et¬

Expanded text:
tas eius talis est ut conum imitetur: unde etas eius talis est ut conum imitetur: unde eparissi dicuntur. Hujus lignum cedro pene proximam habet virtutem. Templorum quoque trabibus aptum, impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent jucunditate odoris sui. 35. Juniperus Graece dicta, sive quod ab amplo in angustam finiat, ut ignis sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex ejus cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim in opera. Ebenus in India et Aethiopia nascitur, quae caesa durescit in lapidem, cujus lignum nigrum est, et cortex levis, ut lauri; sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis: Aet
Abbreviated transcription (Latin):
electrũ gignit. Gutta enĩ defluens. frigore &
tepore in soliditatẽ durescit. & gẽmã facit. de
qualitate sua & nom̃ accipiens id ẽ sucinum.
eo qd̃ sucus sit arboris. Pinꝰ credit᷑ ꝑdesse cun¬
ctis q̃ sub easeruant᷑. sic̃ ficus nocere omnib.
Abies dicta qd p̃ cetis arborib eat longe. & in
excelsũ ꝓmineat. cuiꝰ natura expers ẽ. t̾rem hu¬
bane qͥdã gallicã uocant. ꝓpt̃ candorẽ. ẽ aũ sine
folia cip̃ssi similitudinẽ habent. lignũ uͦ iocun¬
di odoris ẽ. & dui durans. nec a tinea unꝙͣ exter
nitatẽ ex hoc ligno lacunaria fuint. huiꝰ ligni
ẽ utilis. ut ꝑliniti ex ea. nec tineas patiantur.
nec tpr̃e ꝯsenescant. nascit᷑ in creta. affrica. atq sy¬
ria. Cip̃ssus grece. dr qd̾ caput. eiꝰ a rotunditate
in eacumen erigit᷑. uñ &e conũ uocat᷑. id ẽ alta
rotunditas. Hinc & fructꝰ eiꝰ eonus. qi rotundi¬

Expanded text:
electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni huHanc quidam Gallicum vocant propter candorem. Est autem sine folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, nec a tinea umquam extepter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius ligni est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in acumen erigitur. Unde et κῶνος vocatur, id est alta rotunditas. Hinc et fructus eius conus, quia rotundi
Abbreviated transcription (Latin):
s uberies arbor ex qua ualidissimꝰ cortex natato¬
riꝰ extrabit᷑. & ido appellata suberies. eo qd fru¬
ctꝰ eiꝰ sues edunt. Porcoꝵ enĩ alim̃ta st̃ ñ hominũ
&e dicta suberies. qiͣ subedies. fagꝰ & esculꝰ arbores
glandifere id̃o uocate credunt᷑. qd̾ eax fructib
olim homines iuxerint. cibũq sũpserint. escã¬
ꝙ habuerint. nã esculꝰ ab esca dicta. fagꝰ uͦ a
grecis tale nom̃ accep̃. eo qd ligni eiꝰ fructꝰ sit dulciᷤᷤ.
x ilon qͥppe dicunt lignũ. licon dulce. huiꝰ arbori ᷤ
pomo sueus expressus accatia a grecis dr. Pista
cra arbor ẽ dicta eo qd̾ cortex pomi eiꝰ nardi pistici odorẽ re.¬
at. Pinꝰ arbor picea ab acumine folioꝵ uocata. Pi¬
nũ enĩ antiqͥ acutũ nominabant. Pinũ aũ ali¬
am pissin. aliã greci peucen uocant. ꝙͣ nos pice¬
am dicimꝰ. eo qd defudet picẽ. nã & specie differt̃.
in germanie aũ insulis huiꝰ arboris lacrima

Expanded text:
Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatoSuberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod earum fructibus olim homines vixerunt cibumque sumpserunt escamque habuerunt. Nam esculus ab esca dicta; fagus veroGraecis tale nomen accepit, eo quod ligni eius fructus sit dulcis. Χύλον quippe dicunt lignum, γλυκὺ dulce. Huius arboris pomo sucus etia arbor dicta, quod cortex pomi ejus nardi pistici odorem refat. Pinus arbor picea ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem aliam πίτυν, aliam Graeci πεύκην vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima
Abbreviated transcription (Latin):
uellane. glandes. castanee. amigdale. hinc mmi¬
clei dicti. qd̾ sint duro corio tecti. at ꝯtͦ poma
omĩa mollia. mala dicta st̃. s cũ adiectione t̃a¬
rũ in qͥb antea nata st̃. ut ꝑsica. punica ma¬
tiana. eidonia. & cetã. Amigdala grecũ nom̃
plurima siluis induet in florẽ. Cunctis enĩ ar¬
borib prior se flore uestit. & ad inferenda po¬
ma arbusta sequentia p̃uenit. Auellane ab
abellano cãpanie oppido uͥ abundant ogno¬
minate st̃. he a grecis pontice appellant᷑. eo
qd̾ circa mare ponticũ abundant. Castaneã
in modu testiculoꝵ int̾ folliculũ reconditi st̃.
qͥ du eiciunt᷑ qi castrant᷑. Hec arbor simul ut
exessa fuerit tãꝙͣ silua expullulare ꝯsueuit.
Ilex ab electo uocata. huiꝰ enĩ arboris fructum
homines pͥmũ aduictũ sͥ eleger̃t. uñ & poeta.
mortales pͥmi ructabant gutture glandem.
Oriꝰ enĩ ꝙͣ frum̃ti usꝰ ess. antiqͥ hoĩes glande uixer̃t̃.

Expanded text:
vellanae, glandes, castaneae, amygdala. Hinc nuvellanae, glandes, castaneae, amygdala. Hinc nuclei dicti, qomnia mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, plurima silvis induet florem. Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant. Castaneam in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ferocissimos ad fici arborẽ colligatos repi¬
te mansuescere dicunt. Caprificus appellati
eo qd̃ parietes qͥb innascit᷑ carpit. rũpit eñ
& ꝓdit ex larebris. qͥb ꝯcepta ẽ. Alii capͥfici
putant dictã. eo qd̃ ficus arbor etꝰ remediof¬
rubet. Est enĩ morus siluestris fructꝰ afferens
qͥb in deserto pastoꝵ fames ac penuria. afoui¬
tur. huiꝰ folia suꝑiactata serpenti int̾inĩt eũ
sicomorus eo qd sit folio similis moro. hanc la¬
tini celsã appellant ab altitudine. qr ñ est
breuis ut morus. Nux appellata qd umbra
uł stillicidiũ folioꝵ eiꝰ ꝓximis arborib no¬
ceat. hanc alio nomine latini iugulandem
uocant. qiͣ iouis glandem. fuit enĩ hec arba
ꝯsecrata ioui. euiꝰ pomũ tantã uim habet.
ut missũ int̾ suspectos herbarũ uł fungoꝵa
bos qͥcqͥd in eis uirulentũ ẽ. exudet. rapiat. e
poma corio duriori tecta. ut pinee. nuces a¬

Expanded text:
quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repequoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictrubet. Est enim morus silvestris fructum afferens, quod in deserto pastotur. Huius folia superiactata serpenti, fertur interesycomorus eo quod sit folia similis moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. vel stillicidium foliorum ejus proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini juglandem vocant, quasi Jovis glandem. Fuit enim haec arbor consecrata Jovi. Cujus pomum tantum vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos quidquid in eis virulentum est, exsugat, rapiat, atque poma corio duriori tecta, ut pineae, nuces a
Abbreviated transcription (Latin):
posita. uł si pauca. uehem̃t̾ onerosa ẽẽ dicint᷑.
Cerasus a ceraso urbe ponti uocata. nã lucul¬
lus cũ cerasũ urbẽ ponti deless. hoegenꝰ po¬
mi inde aduexit. & a eiuitate cerasiũ appel¬
lauit. Arbor aũ cerasus. pomũ eiꝰ cerasĩ de
hoc etiã &e ante lucullũ erat in italia fidias
a fecunlitate uocat᷑. feratior ẽ enĩ arbirisi
cetĩs. nã ter quaterꝙ ꝑ singulos annos gener
fruetũ atq altero maturescente. alt̃ obiriue
hinc & carice a copia nominate. ficꝰ esyptusi
cundior fert᷑. cuiꝰ lignũ in aqua mistũ mii
mergit᷑. & cũ in limo aliqͣndiu iaeuerit de¬
de insuꝑficiem sustollit᷑ uersa uice nati re
qnͣdo madefactũ debuit bumoris ponderer¬
sidere. Antea athletȩ ficis alebantur prĩqͥed
pytagoras exercitatos ad carnis usũ qͥ for¬
tior ẽ cib transtuliss. A senib incibo sepsꝰ
sũpta ficus. rugas eoꝵ fert᷑ distendere tain

Expanded text:
posita, vel si pauca, vehementer onerosa esse dicuntur. posita, vel si pauca, vehementer onerosa esse dicuntur. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde advexit et a civitate cerasium appelavit. Arbor autem cerasus, pomum cerasium dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed dua fecunditate vocatur; feracior est enim arboribus ceteris. Nam terque quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur. Hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum in limo aliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros
Abbreviated transcription (Latin):
sũ &e cõpactiuũ distillat. qͦ e medieis scͥptoreᷤᷤ
utunt᷑. Oleomella nascit᷑. in palmaria syrie
ciuitate. ex eo ita appellata. qd̾ ex trunco ole¬
um defluat. in crassitudinẽ mellis. sapore sua¬
ui. Pomelida sorbo similis medioeris arbor.
&e flore candido dicta qd̾ dulcis sit eiꝰ fructꝰ.
& acuto sapore cõmixtꝰ. hec arbor: etate du¬
rat exigua. Melofus arbor in affrica punica
lingua uocata.ex qͣ ꝓfluit lentus sucꝰ. qͥ a lo¬
co ammoniacꝰ nominat᷑. Mespila arbor spino¬
sa fructu similitudine maloꝵ. s paulo bre¬
uiori. uñ &e appellata qd pirule formã habeansͭ
eiꝰ poma. Pirus uocata uidet᷑. qd̾ in ignis speciẽ¬
ẽ deformata. nã hoc genꝰ pomi ab amplo inei¬
pit. & in angustũ finit sic̃ ignis. Pirꝰ aũ arbor
fructꝰ eiꝰ pira ẽ. cuiꝰ multȩ species. ex qͥbꝰ eru¬
stumia st̃ pira ex parte rubentia ab oppido
crustumo nominata. poma piri ium̃tis im¬

Expanded text:
sum, et compactivum distillat, quo et medici et scriptores sum, et compactivum distillat, quo et medici et scriptores utuntur. Oleomela nascitur in Palmyra, Syriae civitate; ex eo ita appellata quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, sapore suavi. †Pomelida† sorbo similis, mediocris arbor et flore candidulo; dicta quod dulcedo sit eius fructus et acuto sapore conmixta. Haec arbor aetate durat exigua. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus sucus, qui a loco ammoniacus nominatur. Mespila arbor spinosa, fructu similitudine malorum, sed paulo breviori; unde et appellata, quod pilulae formulam habeant eius poma. Prius vocata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit et in angustum finit, sicut ignis. Pirus autem arbor, fructus eius pira est. Cuius multae species, ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma piri iumentis in
Abbreviated transcription (Latin):
mei ferebant. hec in ꝑsida fructũ generat int̾̃.¬
fectoriũ. ap̃ nos aũ iocundũ ac fuaue. hoꝵ ali¬
ud p̃coquũ. aliud uocat᷑ estiuũ. Medica arbor
cuiꝰ etiã nom̃ earminib mantuanis inclaru¬
it. asportata pͥmũ a medis. uñ & uocabulum
sũpsit: hanc greci cedromelła. latini eitriam
uocant. qd̃ eiꝰ pomũ ac folia cedri odorẽ refe.
animã. hec arbor omĩ ꝑene tpr̃e plena ẽ pomis.
q̃ in ea partim matura. partĩ acerba. partim
ad huc in flore st̃ posita. qd̾ in cet̾ĩs arboribꝰ ra¬
rũ ẽ. Mella ꝙͣ greci loton appellant uulgo
ẽ magna fructũ ferens comestibiłe. maiorẽ
piꝑe. gustu suauẽ. un &e mella uocata est.
Coquimella ꝙͣ latini ob colorẽ prunũ uocañ.
alii a multitudine enixi frucbꝰ nixam appel¬
lant. cuiꝰ generis damascina melior. a daniaᷤᷤ¬
co oppido. uñ priꝰ asportata ẽ dicta. euiꝰ solũ
pomũ stomacho mederi ꝓbat᷑. nã cet̾a nox¬
ia ꝑhibent᷑. hec sola arbor gummi glutino¬

Expanded text:
generat interfectorium, apud nos autem iucundum ac suavem. Horum alium praecox, alium vocatur aestivum. Medica arbor, cuius nomen etiam carminibus Mantuanis inclaruit, asportata primum a Medis; unde et vocabulum sumpsit. Hanc Graeci κεδρόμηλον, Latini citriam vocant, quod eius pomum ac folia cedri odorem referaanimam. Haec arbor omni pene tempore plena est pomis, quae in ea partim matura, partim acerba, partim adhuc in flore sunt posita; quod in ceteris arborum rarum est. Mella, quam Graeci loton appellant, quae enim magna, fructum ferens comestibilem, maiorem pipere, gustu suavem, unde et mella vocata est. Coccymela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fruclant. Cujus generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta; cujus solum pomum stomacho mederi probatur, nam caetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gummi glutino
Abbreviated transcription (Latin):
nis hanc dicunt ẽẽ naturã. ut siqͥs illũd in po¬
culo hauserit. liberis eareat. s &e feminas infe¬
cundas efficit. Popłs aũ & salix & tilia. molles
materie st̃. & ad sculturã apte. Uimen uocat᷑
eo qd̃ ium habeat multã uiroris. natura enĩ
etꝰ talis ẽ. ut etiã si arefacta abluat᷑. uirescat.
deinde excisa atq in humo fixa radieibꝰ sese
ipsa demergat. Mirice ꝙͣ latini tramarierã
uocant ex amaritudine nominata gustꝰ enĩ
eiꝰ nimis amarꝰ ẽ. hec arbor in solitudine &e sa¬
rosa humo nascit᷑. ex qua etiã arbore malefi¬
cis artib mistra id ẽ odia ꝯcitare dicunt᷑. Mir¬
tus a mari dicta. eo qd litorea magis arbor sit.
uñ ae uirgiliꝰ. litora mirtetis letissima. Cance
litora mirtos. hinc ẽ qd̵ ce a grecis mrtina
cunt᷑. Medicoꝵ aũ libri hanc arbore ite
uirgiliꝰ &e lente uites ꝓflexibiles. huĩ fract i
desudat. cortex resina. q̃ mastir appelat eus

Expanded text:
nis hanc dicunt esse naturam ut si quis illud in ponis hanc dicunt esse naturam ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat; sed et feminas infecundas efficit. Populus autem et salix et tilium mollis materiae sunt et ad sculpturam aptae. Vimen vocari eo quod vim habeat multam viroris. Natura enim eius talis est ut etiam arefacta abluatudeinde excisa, atque in humo fixa, radicibus sese ipsa demergat. 49. Myricae, quam Latini tamaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur, ex qua etiam arbore maleficis artibus μισήθρα, id est, odia concitari dicuntur. 50. Myrtus a mari dicta, eo quod magis littorea Unde et Virgilius: Littora myrtetis laetissima; et: Amantes littora myrtos. Hinc est, quod a Graecis μυρίνη dicitur. Medicorum autem libri hanc arborem aptam Virgilius: Et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
eñ aque nascit᷑ nec facile extͣ undas uiuit:
hinc &e tenera ae mollis. qr inhumecto loco nutrit᷑.
Ilmꝰ nom̃ accep̃ qd̾ uliginosis locis &e humidis
meliꝰ ꝓficit. nã in montanis &e asꝑis minꝰ lȩtaẽ.
Larex cui hoc nom̃ a castello lariemo inditũ ẽ.
ex qua tabule tegulis affixe fłamã repellunt.
neq ex se carbonẽ ambuste efficiunt. Popul
dicta qd̃ ex eiꝰ calce multitudo naseat᷑. euiꝰ genꝰ
duplex ẽ. nã altera ẽ alba. alta̾ nigra. Alba aũ
popłs dicta. qi folia eiꝰ una parte st̃ alba. alta̾
uiridia. hȩc gͦ bicolor habens qĩ noctis ⁊ diei
notas. q̃ tpr̃e ortu solis occasuq ostat. generat
etiã resinã circa heridanũ fluuiũ. uł ut alii
memorant infinib syrie. Tiliã dicunt uocatã
eo qd̃ utilis sit ad usũ teloꝵ nitore & leuitate
iaculandi. ẽ enĩ materie genꝰ leuissime. Salix
dicta qd̾ celerit̃ saliat. hoc ẽ uelocit᷑ crescat.
arbor lenta uitib habilis uinciendis. cuiꝰ semi¬

Expanded text:
enim aquae nascitur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. Ulmus nomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit; nam in montanis et asperis minus laeta est. Larex, cui hoc nomen a castello Laricino inditum est, ex qua tabulae tegulis adfixae flammam repellunt, neque ex se carbonem ambustae efficiunt. Populus dicta quod ex eius calce multitudo nascatur. Cuius genus duplex est: nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta quia folia eius una parte sunt alba, altera viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. Tilium dicunt vocatum eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate iaculandi: est enim genus materiae levissimae. Salix dicta quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor lenta, vitibus habilis vinciendis. Cuius semi
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatem. Deprecatio est cum ce peccasse
ce consultu peccasse reus confitetur. &. tam̃
ut ignoscatur postulat. qđ genus ꝑ raro po¬
test accidere. Item ex legali statu hȩc oriuntur.
idest scriptum. & uoluntas. leges contrarie.
ambiguitas. collectio. siue ratiocinatio. & dif¬
finitio legis. Scriptum & uoluntas est. qͣndo
uerba ipsa uidentur cum sententia scripto¬
ris dissidere. Legis contrariȩ status est. qͣndo
int̾ se duȩ leges aut plures discrepare noscun¬
tur. Ambiguitas est. cum id qđ scriptũ ẽ du¬
as aut plures res significare uidet᷑. Collectio
uł ratiocinatio est. qͣndo ex eo qđ scriptũ est.
aliud quoq qđ ñ scriptũ est inuenitur. Diffi¬
nitio legalis est.cum uis quasi in diffinitiua
constitutione in qua posita sit querit᷑. Statꝰ
gͦ tam rationales qͣm legales a quib dã certiꝰ
decem & octo connumerati sunt ceterũ scdm
rhetoricos tullii decem & nouẽ reꝑiuntur

Expanded text:
necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse et consultu peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item ex legali statu haec oriuntur, id est scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, quando verba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id, quod scriptum est, duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo, quod scriptum est, aliud quoque, quod non scriptum est, invenitur. Definitio legalis est, cum vis quasi in definitiva constitutione, in quo posita sit, quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius decem et octo connumerati sunt. Ceterum secundum Rhetoricos Tullii decem et novem reperiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ apud quos quo tempore. qua lege. quo cri¬
mine. qua pena oporteat. Translanua consti¬
tuno qđ actio translationis & cõmutationis in¬
digere uidetur. Iudicialis est in qua ȩqui & recti
natura. & premii aut pęne ratio queritur. Ne¬
gatialis in qua quid iuris ex ciuili more & equi¬
tate sit. consideratur. ssumptiua ẽ q̃ ipsa ex
est cum reus omnis ñ id qđ factum est defendit
sed ut ignoscat᷑ postulat qđ nos ad penitentes
ꝓbauimnus ꝑtinere. Remotio criminis est. cũ
ld crim̃ qͦd infertur ab se & a sua culpaui & po¬
testate in alium reus demouere conat᷑. Relatio
crimins est. cum ido iurefactum dicit᷑ qđ ali¬
quis ante imuria lacessitus sit. Comparatio
est cum aliud aliqͦd alt̾ius factum honestum
aut utile contendit᷑ qđ ut fieret illud qđ ar¬
guitur dicitur esse commissum. Purgatio ẽ.
cũ factum quide concedit᷑ s culpa remouet᷑.
Hec partes habet tres. imprudentiã. casũ.

Expanded text:
aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo criaut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat. Translativa constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere videtur. Iudicialis est, in qua aequi et recti natura et praemia aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est, in qua quid iuris ex civili more et aequitate sit consideratur. Adsumptiva est, quae ipsa ex est, cum reus non ad id, quod factum est, defendit, sed ut ignoscatur postulat. Quod nos ad poenitentes probavimus pertinere. Remotio criminis est cum id crimen, quod infertur ab se et ab sua culpa, vi et potestate in alium reus demovere conatur. Relatio criminis est, cum ideo iure factum dicitur, quod aliquis ante iniuria lacessitus sit. Conparatio est, cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut fieret, illud, quod arguitur, dicitur esse conmissum. Purgatio est, cum factum quidem conceditur, sed culpa removetur. Haec partes habet tres: inprudentiam, casum,
Abbreviated transcription (Latin):
consistit id est est constitutio. Greci autẽ
statum a contentione stasin dicunt Latim
nõ solum . a pugna ꝑ quam expugnent.
apositionẽ aduersarii. s qd in eo pars utraqu
cõsistat. fitautẽ ex intentione & depulsione.
Status autẽ causarum duo sunt. rationalis
e legasis. Derationali oriunt᷑. comiectura finpꝰ
qualitas. translatio. De fine iudicialis & nego¬
tialis. De iudiciali. absoluta. & assumptiua. De
assumptiua. concessio. remotio criminis rela¬
no criminis. compensatio. De concessione. pur¬
gatio. & deprecatio. Coniecturalis est status
cum factum qͦd ab alio obicit᷑. ab alio ꝑnegat᷑.
Definitiuus status est cum id qđ obicitur ñ
hoc esse contenditur. s quid illud sit adhibitiᷤᷤ
diffinitionib approbatur. Qualitas est dum
qualis res sit queritur. &e. quia deui & gene¬
re negotii controuersia agitur constitutio ge¬
neralis appellatur. Trãslatio est. cum causa ex eo
pendet qđ ñ aut is agere uidetur quẽ oportet

Expanded text:
consistit, id est constitutio. Graeci autem statum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pernegatur. Definitivus status est, cum id, quod obicitur, non hoc esse contenditur, sed quid illud sit adhibitis definitionibus adprobatur. Qualitas est, dum qualis res sit quaeritur: et quia de vi et genere negotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. Translatio est cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere videtur, quem oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
kator est gͥ uir bonus.
dicendi peritus. Uir bonus consistit. natu¬
ra morib artib uita. Dicendi ꝑitus. con¬
sistit artificiosa eloquentia quȩ constat par¬
tib quinq. uł.ui. Inuentione dispositione. elo¬
quutione memoria. ꝓnuntiatione. & fine of¬
ficii qđ est aliquid ꝑsuadere. Ipsa autẽ ꝑitia
dicendi in trib reb consistit natura. doctrina.
usu. N atura ingenio. Doctrina scientia u su
assiduitate. hȩc sunt enim quȩ ñ solum in
pratore. s in uno quoq homine artifite expestar¬
tur ut aliquid efficiat. iiii. De itib genenbus

Expanded text:
ator est igitur vir bonus, dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiat. De tribus generibus
Abbreviated transcription (Latin):
lia &e ad oceanũ in hispania nasci tradunt.
er̃t aũ sub tiberio cesare quendã artificẽ ex¬
cogitasse uitri tẽꝑam̃tũ ut flexibile eẽt ac du¬
ctile. Qͥ dũ admissus fuiss ad cesarẽ porrexit
fiałã cesari ꝙͣ ille indignatꝰ in paum̃tũ piecit.
Artifex aũ sustulit fiała de paum̃to. q̃ cõplieu¬
erat se tãꝙͣ uas eneũ. Deide marculũ de
sinu ꝓtulit & fiała correxit. hoc facto. cesas
dixit᷑ artifici. Nũqͥd aliꝰ scit banc ꝯdituram
iutroꝵ: Ptꝰꝙͣ ille uirans negauit alterũ ħ
scire. iussit illũ cesar decollari. nedũ hoc og¬
nitũ fieret. aurũ ꝓluto haberet᷑. & omniũ
metalloꝵ p̃cia abstraberent᷑. Et reuera qr
si uasa uitrea ñ frangerent᷑. meliora eeñt ꝙͣ
aurũ ce argentũ.
xui De oretallie

Expanded text:
lia, et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. 6. lia, et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. 6. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quemdam artificem excogitasse vitri temperamentum. ut flexibile esset, et ductile, qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pstulit phialam de pavimento, quae conplicaverat se tamquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium metallorum pretia abstraherentur; et revera, quia si vasa vitrea non frangerentur, melius essent quam aurum et argentum. § 17 De metalli
Abbreviated transcription (Latin):
& aliud flatu figurat᷑. aliud torno terit᷑. aliud
argenti mͦ celat᷑. tinguit᷑ etiã multis modis
ita ut iacinctos saphirosq & uirides imitet᷑
& onices uł aliaꝵ gẽmarũ colores. Neq est
alia speculis aptior materia uł picture ac¬
cõmodatior. maximꝰ tñ honor in eandido
uitro. pximaq in cristalli similitudine. un¬
de & ad potandũ auri metalla & argenti
reppulit. Uitrũ olim fiebat & initalia. ⁊ ꝑ
gallias. & in hispania. arena alba mollissima
pila molaq terebat᷑. Dehinc miscebat᷑ tribꝰ par¬
tib nitri pondere uł m̃sura. ac liquata in ali¬
as fornaces tñsfundebat᷑. q̃ massa uocabat᷑ ad¬
monitrũ. atq hec recocta fiebat uitrũ purũ
&e candidũ. In genere uitri & obsianꝰ lapis annu¬
& tͣnstucidꝰ crassiori uisu. & in speculis parie¬
tũ ꝓ imagine umbras reddente. gẽmas multi
ex eo faciunt. Hunc lapidẽ & in india & in ita

Expanded text:
et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus, nitri pondere vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum; atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. In genere vitri et obsianus lapis adnuet tralucidi, crassiore visu atque in speculis parietum pro imagine umbras reddente. gemmas multi ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecꝰ ꝯtinet᷑ absconlit᷑. in uitro uͦ qͥlibet
liqͦr uł speties qͣlis ẽ int̾rꝰ talis exceriꝰ declarat᷑.
& qͦdã mͦ clauss patet. Cuiꝰ origo hec fuit in par¬
te syrie q̃ fenicis uocat᷑. finitima iudee circa
radicẽ montis carmeli palus ẽ. ex qͣ nascitur
belus amnis qͥnq milia passuũ spatio in ma¬
re fluens iuxta ꝑtolomaidẽ. cuiꝰ arene decur¬
rente. fluctu sordib eluunt᷑. Hic fama ẽ pulsa
naue mercatoꝵ iutri cũ sparsim ꝑlitꝰ epulaᷤᷤ
pararent. nec eẽnt ꝓ attollendis uasis lapides.
glebas uitri naute subdidert. qͥb accensis ꝑ¬
mixta arena litoris tnsuicentes noui liqͦris
fluxisse riuos. & hanc fuisse originẽ uitri.
Mox ut ẽ ingeniosa sollertia ñ fuit ꝯtenta solo
nitro. s & in aliis mixturis hanc artẽ studuit.
Leuib enĩ aridisq lignis ꝯqͥrit᷑. adiecto cipro ac
nitro ꝯtimuisq fornacib ut es liquat᷑ masseq
fiunt. pꝰea ex massis rursꝰ fundit᷑ in officinis.

Expanded text:
ibet liquor vel species qualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem condire studuit. Levibus enim aridisque lignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis,
Abbreviated transcription (Latin):
bẏssus ẽ ꝓfunditas aquaꝵ impenetra¬
bilis. siue spelunce aquax latentiũ. e
quib fontes ꝙ flumina ꝓcedunt. uł q̃ occul¬
te subt̃ eunt. uñ ꝙ abyssꝰ dictꝰ. nã om̃s aque
uł torrentes ꝑ occultas uenas ad matricem
abyssũ reu̾tunt᷑. fluctꝰ dicti qd̾ flatibꝰ fiant.
uentoꝵ enĩ impulsu agitate aquę fluctuan.
A qua ẽ statiua. ꝙ sine motu ȩqualis. Uncla
aerias undas id ẽ motꝰ ꝙ corpꝰ illud qd̾ re¬
fluctuat. na nec unda ꝑ se aqua ẽ. s aqua
in motu qͦd̾a ꝙ agitatione qi ab eundo ⁊ re¬
deundo uuda uocata ẽ. batex ꝓp̾e liqͦr ẽ fon¬
tisis dictꝰ latex. qd in uenis t̃x lateat. but.¬
ta ẽ q̃ stat. stilla q̃ cadit. hinc stillicidiũ qͥ
stilla cadens. Stiria enĩ grecũ ẽ. id ẽ guiti
inde fit diminutiuũ. ut dicamꝰ stilla. dũ
aũ stat aut pendet de tectis uł de arborꝰ
qiͣ glutinosa gutta ẽ. dũ ceciderit stilla est
Spuma ẽ dicta ab eo qd̃ spuat᷑. Sordes enĩ st̃

Expanded text:
byssus profunditas est aquarum inpenetrabilis, sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter eunt, unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes, per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. Fluctus dicti quod flatibus fiant. Ventorum enim inpulsu agitatae aquae fluctuant. Aqua est stativa et sine motu aequalis. Unda tius2, 151: Aerias undas, id est motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo et redeundo, unda vocata. Latex proprie liquor fontis est; et dicta latex quod in venis terrae lateat. Gutt quae stat, stilla, quae cadit. Hinc stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim Graecum est, id est gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus stilla: dum autem stat, aut pendet de tectis vel arboribus, quasi glutinosa gutta est; dum ceciderit, stilla est. Spuma dicta est ab eo quod spuatur; sordes enim sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uirens & crassior ꝙͣ smaragdꝰ.a colore malue
nom̃ accep̃. in reddendis laudata signis. nas¬
cit᷑ in arabia. Flectropia uiridi colore & nribi¬
lo. stillis puniceis suꝑsparsa cũ sanguineiᷤᷤ ue¬
nis. causa nominis de effectu lapidis ẽ. nã deie¬
cta in labris eneis radio solis mutat sanguineo
ȩre reꝑcusso. Extͣ aꝙͣ aũ speculi mͦ sole recipit
dep̾henditq defectꝰ eiꝰ subeuntẽ lunã. magor

Expanded text:
virens et crassior quam smaragdus a colore malvae virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam
Abbreviated transcription (Latin):
ride. pinasin gẽma dr̃. Est aũ smnaragdo sub¬
similis. s erassi coloris. species eiꝰ decẽ & septem.
Nolunt aũ qͥdã iaspidem gẽmã &e gr̃e & tutele
ẽẽ gestantib. qd̃ eredere ñ fidi s suꝑstitionis ẽ.
Toparion ex uirenti genere ẽ omĩq colore re¬
splendens. inuenta pͥmũ in arabie insula in
qua trogodite p̾dones fame &e tẽpestate fessi
cũ herbarũ radices effoderent eruert̃. Que
insula ꝑtͦea quesita nebulis cooꝑta tandem
a nauigantib inuenta s obhoc locꝰ ce gẽma
nom̃ ex causa accep̃. nã topazion trogoditaꝵ
lingua significationẽ habet querentis. Est
aũ amplissima gẽmarũ earũ eade insula
nobiliũ linam sentit. genera eiꝰ duo. Callai¬
ca colore uiridis & pallens & nimis erassa ni¬
chil iocundiꝰ aurũ decens: uñ e appellata.
nascit᷑ in india uł germania in rupib geli¬
dis oculi mͦ extuberans. Molothites spissius

Expanded text:
ride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempestate fessi quum herbarum radices effoderent, eruerunt. Quae insula postea quaesita nebulis cooperta tandem a navigantibus inventa. Sed ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit; nam τοπάζειν Trogodytarum lingua significationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius
Abbreviated transcription (Latin):
imbuant᷑. Calc õsmaragdꝰ dicta qd̾ uiridi st
q turbida ereis uenis hec inegypto uł cipuo
insula nascit᷑. Prasius ꝓ uiridanti colore dictͥ
suilis. cuiꝰ alterũ genꝰ sanguineis punctiᷤ bhar¬
ret. Terciũ distinctũ uirgulis trib candids̃
Berillus in india giguit᷑ ex gẽti sue lingua nom̃
habens. uiriditate similis sinaragdo. s cũ pallore.
Polit᷑ aũ ab indis in sexangulas formas. ut hebi¬
tudo eoloris reꝑcussione anguloꝵ excitet᷑. alit̃
politus ñ habet fulgorẽ. Genera eiꝰ nouẽ. Criso¬
berillus dictꝰ. eo qd pallida eiꝰ uiriditas in aure¬
um colorẽ resplendeat. & hunc india mittit.
Crpsoprassus indicus ẽ colore cõmixto auro &¬
purpura. porri sucũ referens aureis int̾ue¬
mentib guitis. uñ & nom̃ accepit. quẽ qͥdam
berilloꝵ generis iudicauert. Iaspis de greco
in latinũ uiridis gẽma int̃p̃tat᷑. Ias qͥppe ui¬

Expanded text:
inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod viridis sit inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod viridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypto vel Cypro insula nascitur. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cuius alterum genus sanguineis punctis abhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. Beryllus in India gignitur, ventis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur; aliter politus non habet fulgorem. Genera eius novem. Chrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe vi
Abbreviated transcription (Latin):
mĩũ gẽmaꝵ uirentiũ smaragdꝰ pͥnepau
habet. cui uetẽs terciã pꝰ margaritas et
uniones tribuunt dignitatẽ. Smaragdꝰ ani¬
mia uiriditate uocatꝰ. õe enĩ satis uiride a¬
marũ dr̃. Dullis enĩ gẽmis uł herbis mai
ꝙͣ huic austeritas ẽ. nã herbas uirentes fron¬
desq exuꝑat. inficiens circa se uiriditate r¬
ꝑcussũ aerẽ. sculpentib ꝙͦ gẽmas nulla gra
sar gladiatoꝵ pugnas insmaragdo spectabat
Genera eiꝰ duodecĩ. s nobiliores seithiei qͥm sei¬
thica gente reꝑiunt᷑. Scd̾m locũ tenent bactri¬
ani. Colligunt᷑ enĩ in cõmissuriᷤ saxoꝵ flante aiͥ¬
lone. Tune enĩ tellure discooꝑta int̾micant. qi
his uentis arene maxime mouent᷑. Terciũ egs
ꝑtii habent. reliqua in metallis erariis inueni¬
unt᷑. s uiciosi. nã aut exe. aut plũbo uł lapil¬
lam̃tis uł salis similes notas habent. Smarag¬
di aũ mero ce uiridi ꝓficiunt oleo. ꝙͣuis natꝰ

Expanded text:
ium gemmarum virentium Smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viridate vocatur. Omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis, vel herbis major quam huic austeritas est. Nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Scalpentibus quoque gemmas nulla gratsar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera ejus duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani. Colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone, tunc enim tellure deoperta intermicant, quia iis t. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi; nam aut aeri, aut plumbo, vel capillamentis, vel salis similes notas habent. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura
Abbreviated transcription (Latin):
sa qiͣ concrispa ad similitudinẽ cit .i. neuyꝰ
sis tunica ẽ. que affert᷑ ex insulis. Fxotiea ue¬
stis pegrina deforis ueniens. ut ihnispania
agrecis. Polimita multi coloris. polimitus
enĩ textus multoꝵ coloꝵ ẽ. Aeupicta uestieᷤ
acu textilis uł acu ornata eadẽ & phrigia
huiꝰ enĩ artisperiti frigii om̃s dicunt᷑. siue
qr in frigia inuenta ẽ. uñ & artifices q̃ id

Expanded text:
sa, quasi concrispa ad similitudinem citri. Naeviussa, quasi concrispa ad similitudinem citri. Naeviussis tunica est quae affertur ex insulis. Exotica vestis peregrina deforis veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus multorum colorum est. Acupicta vestis acu textilis vel acu ornata. Eadem et Phrygia; huius enim artis periti Phrygii omnes dicuntur, sive quia in Phrygia inventa est; unde et artifice
Abbreviated transcription (Latin):
aut additos acu. Iacinctina uestis ẽ aereo
colore resplendens. Malocinia q̃ maluarũ
stamine ꝯficit᷑. ꝙͣ alii melocinã alii mauelłã
uocant. Bombicine ebombice uermieulo qͥ¬
A pocalania. Serica a serico dicta. uł qd eã serd̃
pͥmi misert̃. Oloserica tota serica. olon enĩto¬
tũ. Tramo serica stamine lino. trama ex seri¬
co. Olophora tota ex purpura. Bissina candi¬
da ofecta ex qͦda genere lini grossioris. Suĩ
e qͥ genꝰ qd̾dã lini bissũ eẽ existimant. fibrina
& linostema dicta. qr in stamine linũ intra¬
ma lanã lanã babet. Recta łr uestis ꝙ̃ sur¬
sũ uersus stantesq texunt. Segnientata
Zonis qͥbꝰdã &e qĩ p̃cisa mentis ornata. nã &
particulas euiq materie abscisas p̃segm¬
nas uocant. leuidensis qd̾ raro filo sit le¬
uit̾ꝙ densata. P auitensis ꝯtraria leuidens.
dicta qd̾ grauit̾ p̾ssa atq calcata sit. Citro¬

Expanded text:
aut additos acu. Iacinthina vestis est aerio aut additos acu. Iacinthina vestis est aerio colore resplendens. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur; quam alii molocinam, alii malvellam vocant. Bombycina e bombyce vermiculo q Apocalama. Serica a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica tota serica; ὅλον enim totum. Tramoserica stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura; ὅλον enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt qui et genus quoddam lini byssum esse existimant. Fibrina  linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata; nam et particulas cuicumque materiae abscisas praesegminas vocant. Levidensis, quod raro filo sit leviterque densata. Pavitensis contraria levidensi dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. Citro
Abbreviated transcription (Latin):
mũ aũ fuere tunice pellicie qͥb ptꝰ offensã
&e eiectionẽ de paradyso adã ⁊eua induti st̃.
Talaris tunica dicta eo qd̾ talos usq descendat.
breuis erat. ut tantũ pectꝰ oꝑiret. licet nẽ ꝓ¬
fusior ẽ. Manicleata tunica ẽ manicata. eo
qd̾ habeat manicas ꝙͣ chiroditã greci uocañ.
Dalmatica uestis pͥmũ in dalmatia ꝓuincia
grecie ꝯtexta ẽ. tunica sacerdotalis candida.
eũ elaius ex purpura. Rosata ꝙͣ greci feniceã
uocant. nos coccinã reꝑtã a lacedemoniis ad
celandũ ob coloris similitudinẽ sanguinẽ
qͦtiens quis in acie uulneraret᷑. ne ꝯtẽplan¬
ti aduersario animꝰ augesceret. hanc sub
ꝯsulib romani usi st̃ milites. uñ etiã rosati
uocabant᷑. Solebant etiã p̾die ꝙͣ dimican¬
dũ ess ante pͥncipia ꝓponi qͣi ammonitio.
&e indiciũ future puguȩ. Laculata ẽ. que
lacus qͣdratos qͦscła cũ pictura habet ĩtextoᷤᷤ.

Expanded text:
imum autem fuere tunice pellicie, quibus post offensam imum autem fuere tunice pellicie, quibus post offensam et eiectionem de paradiso, Adam et Eva inducit sunt. Talaris tunica dicta, eo quod ad talos usque, descendat brevis erat, ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior sit. Manicleata tunica, id est manicata, eo d habeat manicas, quam ciroditam Greci vocant. Dalmatica vestis primum in Dalmatia provincia Grecie texta est, tunica sacerdotalis candida, cum clavis ex purpura. Russata, quam Greci pheniceam vocant, nos coccineam, reperta a Lacedemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem, quoties quis in acie vulneraretur, ne contemplanti adversario animus augesceret. Hac sub consulibus Romani usi sunt milites, unde etiam russati vocabantur: solebant etiam pridie quam dimicandum esset ante principia proponi, quasi admonitio et indicium futurae pugnae. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos
Abbreviated transcription (Latin):
egmen. tegumen. indi
gumen tecta. q̃ tegunt corꝑa. Hestim̃tũ uͦ ẽ
qd usq ad uestigiũ ꝑtendit᷑. qi uestigimentũ.
ut ẽ tumea talaris. s ee hoc ꝯsuetudo sermons
auctoꝵ fundit. Indum̃tũ qd̾ intꝰ ad corpꝰ m¬
duitiur qi intum̃tũ. Amictꝰ. Discernit᷑ autẽ
cultꝰ ab habitri. nã habitꝰ ad naturã ꝑtinet
cultꝰ ad homines. pleraꝙ aũ uestiũ aut a tp̃re
q maxime in usu st̃ appellant᷑. aut a lociᷤ uͥ
a genere coloris. aut a nomine reꝑtoꝵ. Ne
stis antiqͥssima hominũ fuit ꝑiroma id est
suecinctoriũ qͦ tantũ genitalia ꝯtegunt᷑. hoc
pͥmũ pͥmi mortales ex folus arboꝵ sͥ fecer̃t.
da uelarunt. cuiꝰ uisũ q̃dã barbare gentes
dũ fint mude usꝙ hodie tenent. hec ⁊cãpe¬
stria nũcupant᷑. ꝓ eo qd̾ eisdẽ iuuenes qui
nudi exercent᷑ in cãpo pudenda oꝑiunt.¬
Tunica uestis antiqͥssima appellata. qr in mo¬
tu incedentis sonũ facit. tonis enĩ sonꝰ ẽ pͥ¬

Expanded text:
tegmen, tegumen, indumgumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est, quod usque ad vestigium protenditur, quasi vestigimentum: ut est tunica talaris, sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Discernitur autem cultus ab habitu. Nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. 4. Pleraeque autem vestium, aut a tempore quo maxime in usu sunt appellantur, aut a locis ubi a genere coloris, aut a nomine repertorum. 5. Vestis antiquissima hominum fuit Perizoma, id est, succinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, da velarunt. Cujus usum quaedam barbarae gentes, dum sint nudae, usque hodie tenent. Haec et campestria nuncupantur pro eo quod hisdem juvenes, qui nudi exercentur in campo, pudenda oTunica vestis antiquissima, sic appellata quia in motu incedentis sonum facit, tonus enim sonus est. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Trilicis a trib litiis. qr ẽ & simplers
bilex. Rarla q̃ uuilgo rasilis dr̃. Int̃pola ue¬
stis illa uocat᷑ q̃ dũ sit uetꝰ. ad noua speciẽ
recurrat. Pannucia nũcupata. qd sit &i¬
uersis pannis obsita. Colobiũ dictũ quia
longũ ẽ & sine manicis. antiqͥ enĩ magis h
utebant᷑. Leuitonariũ ẽ colobiũ lincũ si¬
ne manicis. quale egyptii monachi utunt᷑.
Lumbare uocatur qd̾ lumbis religet᷑ uł qd
lumbis hereat. hoc in egypto & syria ñ tan¬
tũ femine. s ae uiri utunt᷑. uñ & ieremiaᷤᷤ
trans enfraten tulit lumbare suũ. ibiq a
lud in foramine petre abscondit. e postea
scissũ repꝑit. hoc a qͥbdã ae renale ch̃ qr in
renib alligat᷑. limis ẽ uestis qͣ ab uinbi¬

Expanded text:
dem. Trilicis a tribus liciis, quia est et simplex et bilex. Ralla, quae vulgo rasilis dicitur. Interpola vestis illa vocatur quae dum sit vetus ad novam speciem recuratur. Pannucia nuncupata quod sit diversis pannis obsita. Colobium dictum quia longum est et sine manicis; antiqui enim magis hoc utebantur. Levitonarium est colobium lineum sine manicis, quale Aegyptii monachi utuntur. Lumbare vocatur quod lumbis religetur, vel quod lumbis haereat. Hoc in Aegypto et Syria non tantum feminae sed et viri utuntur. Unde et Ieremias trans Euphraten tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum repperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia in renibus alligatur. Limus est vestis quae ab umbi
Abbreviated transcription (Latin):
artib matulosa nobilitas. Habet ce sexus in¬
statutãspeciẽ habitꝰ. ut in uiris tonsi capilli.
mn mulierib redundantia criniũ. qd maxime
uirginib insigne ẽ. quaꝵ exornatis ipse ꝓpͥe
sic ẽ ut ꝯcumulatꝰ in uertic̃ẽ ipsã capitiᷤᷤ sui

Expanded text:
artubus maculosa nobilitas. 8. Habet et sexus inartubus maculosa nobilitas. 8. Habet et sexus institutam speciem habitus, ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crinium: quod maxime virginibus insigne est, quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut concumulatus in verticem ipsam