comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunctis Ret diu tũ in macomũ qui¬
rassent heliagabalus hand longe a¬
thiociam imꝑator salutatus est et
anthoninꝰ nomĩatus Quod̾ cũ in an-¬
thiocia audiss macrinꝰ miratꝰ uarie
mulieris audaciã cuiꝰ opus hoc ut
erat uanis est dũ heliogabalũ obsi¬
deri curat / Iulianꝰ in hoc missus occi-¬
ditur et eiꝰ nilites in fide̾ helioga¬
bali tͣnsitũ fecere et cũ ip̃e macr̃inꝰ
adusus heliogabalũ destendisset in
pugnã uictꝰ atq fugatus est Et
post paululũ in bithime uito unacũ
dyadurneno filio occisus/ ex quo helio¬
gabalus qi caratalle prĩs mortem
ultus oꝑe uarie auie sue iudubitãt᷑
pͥncipatũ adeptus est et Romã ue¬
mens a cuncto senatu maximo cum
de siderio expectatus atq suscextus
est Ex qua uepentina ꝓuectõe semi-¬
auirausqz ad astra fere delata est
et angusta nũcupata ex forncibus
Rõni principis aule dominiũ ꝯsecuta
refulsit, hac una fulgidior causa

Expanded text:
cunctis. Nec diu, cum in Macrinum coniucunctis. Nec diu, cum in Macrinum coniurassent, Helyogabalus haud longe Antiochiam imperator salutatus est et Antoninus nominatus. Quod cum in Antiochia audisset Macrinus, miratus Varie mulieris audaciam, cuius opus hoc, ut erat, ratus est, dum Helyogabalum obsideri curat, Iulianus, in hoc missus, occiditur et eius milites in fidem Helyogabali transitum fecere et cum ipse Macrinus adversus Helyogabalum descendisset in pugnam, victus atque fugatus est; et post paululum in Bithinie vico, una cum Dyadumeno filio, occisus. Ex quo Helyogabalus, quasi Caracalle patris mortem ultus, opere Varie avie sue indubitanter principatum adeptus est; et Romam veniens a cuncto senatu, maximo cum desiderio expectatus atque susceptus est. Ex qua repentina provectione Semiamira usque ad astra fere delata est et, Augusta nuncupata, ex fornicibus, romani principis aule dominium consecuta refulsit, hac una fulgidior causa.
Abbreviated transcription (Latin):
clapitate et senatus et principatu
ꝯspitua fcã est d̾ ec ut y̾sca sinamꝰ
ꝓbra matꝰ fuit uarii heliogabali pͥ¬
no pheb. sacerdotis inde Roni pͥnci¬
pit / quẽ exx anthomno corocalla m¬
Datore cuiꝰ aliqñ ꝯtubermo usa fue¬
uar affirmabat genitũ tantaq uul-¬
hati corꝑis laborauit infamia ut
heliagabalꝰ adhuc puer non ab
miscebat᷑ nũr uideret᷑ genitꝰ ceterũ
t̃ is ess spectabilis forma et ob sac̃¬
dociũ pliniũ ꝯgnitꝰ et creditꝰ assitiõe
mt̃is a militisꝯ ꝓuintialibꝰ caratalle
filius factũ est auie petunia quã pli¬
mã apud uliã imꝑatritẽ sagacitate
cunuilauerat sua ut ꝯq̃rentibꝰ de
mtus imꝑatore militibꝰ eorũ in eũ
si quid in maconiũ attemptaret deue¬
pidet ꝯsensus nec difficult̾. Erat eĩ
eo tenpe tante aucͣ̃tis apud romanos
excit̾us anthominorũ nomẽ atq fa¬
nulia ut mł magis ꝙͣ ut ex eis ali¬
quis principatũ teneret optaret᷑ a

Expanded text:
claritate et senatus etiam principatu, claritate et senatus etiam principatu, conspicua facta est. Hec, ut prisca sinamus probra, mater fuit Varii Helyogabali primo Phebi sacerdotis, inde romani principis. Quem ex Antonino Caracalla imperatore, cuius aliquando contubernio usa fuerat, affirmabat genitum, tantaque vulgati corporis laboravit infamia, ut Helyogabalus adhuc puer, non ab miscebatur mater, videretur genitus. Ceterum cum is esset spectabilis forma et ob sacerdotium plurimum cognitus et creditus assertione matris a militibus provincialibus Caracalle filius, factum est, avie pecunia, quam plurimam penes Iuliam imperatricem sagacitate cumulaverat sua, ut, conquerentibus de Macrino imperatore militibus, eorum in eum, si quid in Macrinum attentaretur, deveniret consensus. Nec difficulter: erat enim eo tempore tante autoritatis apud romanos exercitus Antoninorum nomen atque familia, ut nil magis quam ut ex eis aliquis principatum teneret optaretur a
Abbreviated transcription (Latin):
redeainꝰ an lutẽ Anthormo aut ap
orientales urges maguifite rẽ putaͣ
curante actũ est ut faustina uinco
alalre in Raditibꝰ tauri montis egri¬
tudñe diem claudet ex tremũ Quã
anthonini p̃cibus senatus int̾ dinos
extulit et de cero dia faustina a¬
uellata ẽ Quod apud Roños mlieri
nulle añ ꝯtigerat Et cũ eam iã cas¬
norũ mten appellasset anthominꝰ
ei templũ eo in loco in quo decessat
construi ferit insigne et eidẽ statu¬
as iussit amponi sui nomĩs ꝯspicuas
Iustititq puellas facerdotes tem¬
plo muas faustmianas uocitariỹ¬
cepit et sit loco dee ꝑ tempꝰ ibidem
celebris habita est fanstina ut qd
subĩxisse claritatis uidebat᷑ luxuria
¶Emnaira greca fuit mulier
ex tiuitate messana quo tñ tẽ¬
ꝑe genita non ꝯstat / cũ clarũ sit uari¬
ołi seueri ꝑtinatis imꝑatoris femi¬
nad elus fuisse mrẽm / Inhonesta quid̃
aliꝙ̃diu fuit mulier sod post h. filii

Expanded text:
redeamus in lucem. Antonino autem apud redeamus in lucem. Antonino autem apud orientales reges magnifice rem publicam curante, actum est ut Faustina in vico Alalee, in radicibus Tauri montis, egritudine diem clauderet extremum. Quam Antonini precibus senatus inter divos extulit et de cetero diva Faustina appellata est: quod apud Romanos mulieri nulle ante contigerat. Et cum eam iam castrorum matrem appellasset Antoninus, ei templum eo in loco in quo decesserat construi fecit insigne et eidem statuas iussit apponi sui nominis conspicuas instituitque puellas sacerdotes templo quas faustinianas vocitari precepit; et sic loco dee per tempus ibidem celebris habita est Faustina ut quod subtraxisse claritatis videbatur luxuriaSemiamira greca fuit mulier, ex civitate Messana; quo tamen patre genita, non constat, cum clarum sit Variolim Severi Pertinacis imperatoris, feminam, eius fuisse matrem. Inhonesta quidem aliquandiu fuit mulier, sed post hec, filii
Abbreviated transcription (Latin):
petuoso amoris estu at etill morbo
liberasse ꝯiugem Quod quidẽ reme¬
diũi fictũ credidẽ prudentes cũ tꝑis
in ꝓcessu ꝯmodus anthoninꝰ ea tẽ-¬
pestate ꝯceptus nõ deliuiti sangũis
s habiti potiꝯ cũ gladiatore ꝯcubi¬
tus scelestis oꝑibus suis quibꝰ pociꝰ
gladiatoris ꝙͣ anthonini credebat᷑
filuis testimoniũ ueritati p̃staret.
Qubus faustine ignonimiã ꝑso¬
nantibꝰ anthonino ab amicis suasũ
est ut illam occideret seu saltẽ quod
bũanius uidebat᷑ abdicaret Uerum
anthouinꝰ cũ ess mitis ingenii hõ
esco egtre fret adultia ꝯiugis uetu¬
sant mñ ꝯsiluũ ire/ et ne in maius
eaderet dedetꝰ perpeti maluit nec
aluud sadentibꝰ uespondit amitis
yoptere uexudiatis dotes uestitui
uotens ob id intelligti ꝙ ob faustinã
tenoret imniꝑiũ ed illa siuenda sũt
sepissime quidẽ etiã intuitu nũmo
mins etiã aduertent᷑ facto labefto¬
ui honestiores ꝯsueuere et e nebul

Expanded text:
petuoso amoris esto ac etiam morbo petuoso amoris esto ac etiam morbo liberasse coniugem. Quod quidem remedium fictum credidere prudentes, cum temporis in processu Commodus Antoninus ea tempestate conceptus, non definiti sanguinis, sed habiti potius cum gladiatore concubitus, scelestis operibus suis, quibus potius gladiatoris quam Antonini credebatur filius, testimonium veritati prestaret. Quibus in Faustine ignominiam personantibus, Antonino ab amicis suasum est ut illam occideret seu saltem, quod humanius videbatur, abdicaret. Verum Antoninus cum esset mitis ingenii homo, esto egre ferret adulteria coniugis, recusavit in consilium ire et ne in maius evaderet dedecus perpeti maluit. Nec aliud suadentibus respondit amicis quam oportere repudiatis dotes restitui, volens et ob id intelligi quod ob Faustinam teneret imperium. Sed ista sinenda sunt sepissime quidem etiam intuito minimo, minus etiam advertenter facto, labefactari honestiores consuevere et e nebulis
Abbreviated transcription (Latin):
Cane qͣntũ tociꝰ orbis fama celebͣtũ
est tantũ turpi imxudicitie nota
pollutũ Creditũ quidẽ est hanc non
uno p̃ter uirũ ꝯtentã fuisse amasio
qͥuymo in amplexus plios deue¬
nisse Ex quibꝰ quorund noĩa detexͭ
infamia Nam uetilus quidã inter
eius adultos habitꝰ est sic ⁊ orphi¬
tus et post hunc moderatiꝰ sed qui
ret̾os anteiit tertullus nomĩatꝰ est.
quẽ ẽt̃ aiuint ab authonio secũ in ce-¬
na ꝯpertũ et hiis suꝑadditꝰ marcꝰ
nerus, non obstante ꝙ eius ess ex
lucilla filia gener/ et quod om̃
horũ turpius est aiuut eã gladiato¬
uem ꝙ̃dam adeo amasse ut ob desi¬
deriũ eius incurre̾t egritudinẽ fere
letalem/ et sanitatis de siderio atho¬
muo ꝯcupiscentiã detexisse suã eñq
medici ꝯflio usum ad fu̾ore sedandũ
languẽtis gladiatorem occidi fecisse.
et eiiis adhuc texenti sangne om̃e
delinisse corpus egrote et sit ab im¬

Expanded text:
Sane quantum totius orbis fama celebratum Sane quantum totius orbis fama celebratum est tantum turpi impudicitie nota pollutum. Creditum quidem est hanc non uno, preter virum, contentam fuisse amasio, quin imo in amplexus plurium devenisse ex quibus quorundam nomina detexit infamia. Nam Vetilus quidam inter eius adulteros habitus est; sic et Orphitus et post hunc Moderatius; sed qui ceteros anteivit, Tertullus nominatus est, quem etiam aiunt ab Antoni<n>o secum in cena compertum. Et his superadditus Marcus Verus, non obstante quod eius esset ex Lucilla filia gener. Et, quod omnium horum turpius est, aiunt eam gladiatorem quendam adeo amasse ut ob desiderium eius incurreret egritudinem fere letalem et sanitatis desiderio Antonino concupiscentiam detexisse suam eumque, medici consilio usum, ad fervorem sedandum languentis gladiatorem occidi fecisse et eius adhuc tepenti sanguine omne delinisse corpus egrote et sic ab im
Abbreviated transcription (Latin):
Austina angusta que int̾ diuos
postea relata est glorie plurimũ
uniens moriensq uiri sui magis benig-¬
untate ꝙͣ oꝑe suo ꝯsecuta est / ꝙuit qͥp¬
pe authoni pri cesaris augusti ex fau¬
stmna ꝯiuge filia et a marco autho¬
no iam ab anthomo pio adaptato ĩ
filiũ ꝯmibio m̾cta eoq pr̃e mortuo
imꝑauit una c̃ã uiro et ꝯfulto fenaty
aucusta appellata est non ꝓua ro hee
gloria mulieri Nam et se p̾cedentibꝰ
ab augustis uiris augustarã cognomẽ
ess nilli añ hanc senatꝰ ꝯsalto fuisse
ꝯcessũ muenio fuit p̃terea tam ex qsiti
decoris ut aliꝙͣ dmũ mortalitati enes
crederet᷑ admiptũ qd ne ꝯsumeretur
semo aut mort̾e actũ est ut uiuẽtula
aut etate ꝓuectior aureis argẽters qr
atq erris nũtus xiꝰ effigies sculꝑet᷑
et in hodiernũ usq ꝑdurat In quibꝰ
et si oris habitꝰ oculorũ motꝰ color
munrdus et hylaritas faciei de siut Illrd
tñ liueamenta testant᷑ ꝑmaxinmũ.

Expanded text:
austina Augusta, que et inter divos postea relata est, glorie plurimum vivens moriensque, viri sui magis benignitate quam opere suo, consecuta est. Fuit quippe Antonini Pii Cesaris Augusti, ex Faustina coniuge, filia et Marco Antonino, iam ab Antonino Pio adoptato in filium, connubio iuncta; eoque, patre mortuo, imperavit una cum viro et consulto senatus Augusta appellata est, non parva eo tempore gloria mulieri. Nam etsi precedentibus ab Augustis viris Augustarum cognomen esset, nulli ante hanc senatus consulto fuisse concessum invenio. Fuit preterea tam exquisiti decoris ut aliquid divinum mortalitati eius crederetur admixtum quod, ne consumeretur senio aut morte, actum est ut iuvencula et etate provectior aureis argenteisque ac ereis numis eius effigies sculperetur; et in hodiernum usque perdurat. In quibus etsi oris habitus, oculorum motus, color vividus et hilaritas faciei desint, illud tamen lineamenta testantur permaximum.
Abbreviated transcription (Latin):
non dicam amplixus s uerba etiã
respuente uiderũt amoinite discãt
quid eas in domo prĩa ꝙͥ in templis
quid in theatris in quibꝰ spectanciũ
multitudo et senerissimi moꝵ censo¬
res ꝯueniũt Eeceatminꝰ quidẽ ho-¬
nestis negare aures os tacit᷑uitate
frenare oculos gͣuitate ꝯpestẽ mo¬
res ꝯpone/ et egressus om̃s suos ho-¬
arestatis mole ꝯprimẽ/ ocia ꝯmessatõ¬
nes lauticias ruuias corras et uiue¬
nũ uitare ꝯsortia/ Sentiantq q̃ñ¬
aret optare quodlib nec quodlibet a-¬
gere sanctũ sit aut cascitati ꝯforme
ut prudentiores ft̃e et laudabili uirgi¬
ntate florentes in sacras nuptras
mature maioribꝰ obtemꝑantes suis
De xeneloye
ulixis coniuge. .xxxxuiii.

Expanded text:
non dicam amplexus, sed verba etiam non dicam amplexus, sed verba etiam respuentem viderint, monite discant quid eas in domo patria, quid in templis, quid in theatris, in quibus spectantium multitudo et severissimi morum censores conveniunt, deceat; minus quidem honestis negare aures, os taciturnitate frenare, oculos gravitate compescere, mores componere et gestus omnes suos honestatis mole comprimere, ocia, commesationes, lautitias nimias, choreas et iuvenum vitare consortia; sentiantque quoniam nec optare quod libet, nec quod licet agere sanctum sit aut castitati cono forme; ut prudentiores facte et laudabili virginitate florentes in sacras nuptias mature, maioribus obtemperantes suis, De Penelope Ulixis coniuge.
Abbreviated transcription (Latin):
euras lauinã sũpsisset in ꝯiugem
et ob id bellũiter eũ turnũq ru¬
culũ esser exortũ ꝯgregantibꝰ eis
undiq copias Camilla turni ꝑtibꝰ
fauens cum gndi uolscorũ agmins
uenit auxiliatrix eidẽ et cũ sepiꝰ
armata ĩcruisset un tentros et die
una acrit̾ pug̾us multos occidiss
ex xis et nouissime corebũ quendã
cybelis sacerdotẽ armorũ em aiida¬
inseq̃ret᷑ ab arrũte quodã ex hostiba
saguta sub papilla letalit̾ ꝑcussa
maxĩo intulorũ dampno indribũda
collapsa est/ et sic int̾ amata exti¬
tia expiauit. hanc intueant᷑ uelic̃i
puellule hodierne, et dũ sui iuris uir-¬
guiẽ adultã/ et pro libito nut latos
agros nũc siluas et lustra ferarũ ac¬
cinctã pharet᷑ discurrentẽ labore assi-¬
duo/ lasciuas illecebris appetitꝰ p̃mẽ¬
tem delicias atq mollicies accuratas
offas et elaborata pocula fugientẽ
et ꝯstantissimo am̃o coruorũ mienũ

Expanded text:
Eneas Lavinam sumpsisset in coniugem, Eneas Lavinam sumpsisset in coniugem, et ob id bellum inter eum Turnumque rutulum esset exortum, congregantibus eis undique copias, Camilla, Turni para tibus favens, cum grandi Volscorum agmine venit auxiliatrix eidem; et cum sepius armata irruisset in Teucros et die una acriter pugnans multos occidisset ex eis, et novissime Corebum quendam, Cybelis sacerdotem, armorum eius avida, sequeretur, ab Arrunte quodam ex hostibus, sagitta sub papilla letaliter percussa, maximo Rutulorum damno moribunda collapsa est; et sic inter amata exercitia expiravit. Hanc intueantur velim puellule hodierne; et dum sui iuris virginem adultam et pro libito nunc latos agros, nunc silvas et lustra ferarum accintam faretra discurrentem, labore assiduo lascivias illecebris appetitus prementem, delitias atque molliciem accuratas offas et elaborata pocula fugientem et constantissimo animo coevorum iuvenum,
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ sub eris cortice inuolutã iaculo
quod forte ferebat alligauit atq
dyae deuouit si ẜuasset intolumẽ
et uibratũ rotis uiribꝰ brachio iacu¬
lum tu filia in ripam tͣnsierit igripant¬
aduersam quã e uestigio nando secu¬
tus est, et cũ illam dei mune ꝯperisset
illesam in misria letus siluarũ peciit
la rebras/. nec absq labore płimo
puulam educauit lacte feruis, Que
cũ in ualidiorem euasiss etatẽ tegẽ
ferarũ corpus cepit eximuis et tela
uibrare lacertꝭ fundasq arcũ age
artus tendere gestare pharet᷑s cur¬
su ceruos cap̃asq siluestres insequi
atqz suꝑare labores femineos om̃is
despicere uirgiuitatem p̃cen̾s anui¬
olatam seruare Iuuenũ amores lude̾
et ꝯnibia potentũ procerũ omio
respue̾ ac se totã dyane obsequio
cui p̃r deuouerat ex hibt̃ Qmbus
ex̾ciciis durata uirgo in patriũ reno¬
cata reguũ suauit robore inflexo ꝓ¬
positũ/ Tandẽ cũ a troya ueniens

Expanded text:
igitur suberis cortice involutam iaculo, igitur suberis cortice involutam iaculo, quod forte ferebat, alligavit atque Dyane devovit, si servasset incolumem; et vibratum totis viribus brachio iaculum, cum filia, in ripam transiecit adversam, quam evestigio nando secutus est; et cum illam Dei munere comperisset illesam, in miseria letus, silvarum petiit latebras nec absque labore plurimo parvulam educavit lacte ferino. Que cum in validiorem evasisset etatem, tegere ferarum corpus cepit exuviis et tela vibrare lacertis fundasque circumagere, arcus tendere, gestare pharetras, cursu cervos capreasque silvestres insequi atque superare, labores femineos omnes despicere, virginitatem pre ceteris inviolatam servare, iuvenum amores ludere et connubia potentum procerum omnino respuere ac sese totam Dyane obsequio, cui pater devoverat, exhibere. Quibus exercitiis durata virgo, in patrium revocata regnum, servavit robore inflexo propositum. Tandem cum a Troia veniens
Abbreviated transcription (Latin):
De catulla uoiscorũ Regina. xxxxuii.¬
Anulla insignis et memoratu
Signissima fuit uirgo et uol¬
storum reguna hec ex merhabo uol¬
storur rege auitiquissnuo et casmlla
Suige genita nastens mr̃i mortis tc̃i
fuit Nan cũ enxa ꝑmila moreret᷑
a methaso pre una tñi ex marno
nõre dempta lirt̾a camillam filiam
mancupauit in sii solanũ huiꝯ quidẽ
Uigmas a natali suo die seuera for/¬
tima fuit nã paululũ pꝯt matris
funꝰ nrethabus prius natũ ciuium
suorã repentina seditione regno pul¬
sudor nl fugam arripiens ỹter ꝑiulã
hane filia suã sibi p̃ten̾o rebus di¬
sectã asportasse in exilũ potuit Io
quod tũ solus pedes q miser effugit
et in ulus sociã deportaret capulla
ad amasenũ flumuũ pͥdiano ymbre
tumentem deuenit nec cũ ouere in-¬
faurule p̃peditus posset euare in
oꝑ tunũ deuenit ꝯsiliũ porrigente
deo qui celebrẽ futurã uirginem ig¬
nobili absumi fato nolebat Illan

Expanded text:
XXXIX. De Camilla Volscorum regina. CamiXXXIX. De Camilla Volscorum regina. Camilla insignis et memoratu dignissima virgo fuit et Volscorum regina. Hec ex Methabo Volscorum rege antiquissimo et Cari mortis causa fuit; nam cum enixa parvulam moreretur, a Methabo patre, una tantum ex materno nomine dempta litera, Camillam filiam nuncupavit in sui solatium. Huius quidem virginis a natali suo die severa fortuna fuit; nam paululum post matris funus, Methabus, Privernatum civium suorum repentina seditione regno pulsus, nil, fugam arripiens, preter parvulam hanc filiam suam, sibi pre ceteris rebus dilectam, asportasse in exilium potuit. In quod cum solus pedesque miser effugeret et in ulnis sociam deportaret Camillam, ad Amasenum fluvium, pridiano imbre tumentem, devenit; nec cum, onere infantule prepeditus, posset enare, in oportunum devenit consilium, porrigente Deo qui celebrem futuram virginem ignobili assummi fato nolebat. Illam
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat᷑ rano eos ab eadẽ in sui faci¬
noris feras merito crederet᷑ frisse
ꝯũsos/ ⁊Et x quibꝮ satis ꝯp̃hende pos¬
simꝰ hõn mulierũq ꝯspectis mori¬
bus multas ibiq circes esse et lon¬
ge plures hoies lasciua et crimine
suo uersos in beluas ulixes auteni
merturn ꝯsilio p̃doctus prudentẽ uirũ
satis xiudent᷑ ostendit quẽ adulan¬
him nrqueunt laqueare decipule qͥn
ymo et documentis suis laqueatos ꝑ¬
sepe soluit a uinculo Reliquũ sans
patet ad hystoriã ꝑtinere qua cõ¬
stat ulixem aliꝙdiu ꝑmansisse cum
cirte pertur p̃terea haut candẽ fe¬
muã pici saturui filii latinorũ regꝭ
fuisse ꝯuigem enmqz augurandi do¬
cuisse sciam et ob zeluni qr pomonã
nympham adamaret eiin in auem
sui tnfformasse nõmuis Erat emui
ille domesticꝰ picꝰ auis ex cantu cury
et motibus sumebat de futuris augu
quo mortit gene aut ubi h de finicta
sit circes ꝯpertũ non habeo

Expanded text:
videbatur ratio, eos ab eadem in sui facividebatur ratio, eos ab eadem in sui facinoris feras merito crederetur fuisse conversos. Ex quibus satis comprehendere possumus, hominum mulierumque conspectis moribus, multas ubique Cyrces esse et longe plures homines lascivia et crimine suo versos in beluas. Ulixes autem, Mercurii consilio predoctus, prudentem virum satis evidenter ostendit, quem adulantium nequeunt laqueare decipule, quin imo et documentis suis laqueatos persepe solvit a vinculo. Reliquum satis patet ad hystoriam pertinere: qua constat Ulixem aliquandiu permansisse cum Circe. Fertur preterea hanc eandem feminam Pici, Saturni filii, Latinorum regis, fuisse coniugem eumque augurandi docuisse scientiam, et ob zelum, quia Pomonam nynpham adamaret, eum in avem sui transformasse nominis. Erat enim illi domesticus picus avis, ex cantu cuius et motibus summebat de futuris augurquo mortis genere aut ubi hec defuncta sit Circes, compertum non habeo.
Abbreviated transcription (Latin):
no poculis in feras du̾sarũ sperum
fuisse ꝯuersos/ et hos inter uagi
nato gladio mortẽ minaret᷑ uene¬
fice socios reassũpsisse in formã re¬
dactos pͥstinã et ꝑ amnũ ꝯtuberno
usus eiusdem ex ea thelegoniũ sus¬
repisse filiũ dicunt/ et ab ea plenum
ꝯsiln discessisse Quo sub cortite hos
existino la tere sensus/ Suut qͣui
dicant hanc feminã hand longe a
cayeto campanie oppido potentissi¬
mam fuisse uiribꝰ et simone n mag¬
nifacientem dũmodo aliquid ꝯ seq̃ret᷑
optatũ a nota illesam ẜuasse pudi¬
citiã et sic multos ex applicantibꝰ¬
suo litori blandiciis et ornatu ser¬
monis non solun in suas illecebras
trapisse uerũ alios in rapinã et
pyratica nupulisse nõ nullos oñ
honestate postyosita ad exçenda ne¬
gotia et mertimonia dolis mcitasse
et plures ob sui suigularẽ dilcĩonẽ
in supbiam ixtulisse Et sic hii quibꝰ
infauste mulieris oꝑa huãna subrita

Expanded text:
no poculis, in feras diversarum specierum no poculis, in feras diversarum specierum fuisse conversos; et hos inter vagi  evaginato gladio mortem minaretur venefice, socios reassumpsisse in formam redactos pristinam et per annum conturbernio usus eiusdem, ex ea Thelegonum suscepisse filium dicunt; et ab ea plenum consilii discessisse. Quo sub cortice hos existimo latere sensus. Sunt qui dicant hanc feminam haud longe a Caieta, Campanie oppido, potentissimam fuisse viribus et sermone, nec magni facientem, dum modo aliquid consequeretur optatum, a nota illesam servasse pudicitiam; et sic multos ex applicantibus litori suo blanditiis et ornatu sermonis non solum in suas illecebras traxisse, verum alios in rapinam et pyrraticam inpulisse, non nullos, omni honestate postposita, ad exercenda negotia et mercimonia dolis incitasse, et plures ob sui singularem dilectionem in superbiam extulisse. Et sic hi, quibus infauste mulieris opera humana subtracta
Abbreviated transcription (Latin):
Irces cautatõnibꝰ suis iñ ho¬
dierũ usqe famosa mulier ut portaꝵ
testant᷑ carmiã filia fuit solis et ꝑ se
m̃phe occeaui filie sororqz bethe col¬
corũ regis/. Solis ut arbitror ideo
filia dicta quia singulaci floruit
pulcritudine/ seu qr circa uoticiam
herbarũ fuit eruditissima uel pociꝯ
qr prudentissima in agendis Qũe
onĩa solem uariis habitis respecti¬
bus dare nascentibꝰ mathematici
arbitͣntur/. Quo aũt pacto relictis
coleis ytaliã pecierit minime legisse
mennui Cam etheũ uolstorũ mon¬
tem quẽ de suo nonĩe dicuꝰ in ho-¬
diernũ usq circeũ incoluisse Omes
testant᷑ hystorie et cũ nil p̃ter poe¬
ticũ legatur ex hac tã celebri mu¬
liere recitatis succiicte poetitis qͦ
p̃stabit᷑ ingemo mentẽ excuciemꝰ
credentiũ/ uolunt igit᷑ añ alia quos¬
cũqz nautas seu ex ꝓposito seu tem¬
pestatis impulsu ad dẽi montis olĩ
in sule lictora applicantes huiꝰ arte
cantatis carminibꝰ seu infc̾ierene¬

Expanded text:
irces, cantationibus suis in hodiernum usque famosissima mulier, ut poetarum testantur carmina, filia fuit Solis et Perse nynphe, Occeani filie, sororque Oethe Colcorum regis: Solis, ut arbitror, ideo filia dicta, quia singulari floruerit pulchritudine, seu quia circa notitiam herbarum fuerit eruditissima, vel potius quia prudentissima in agendis: que omnia solem, variis habitis respectibus, dare nascentibus mathematici arbitrantur. Quo autem pacto, relictis Colcis, Italiam petierit, minime legisse memini. Eam Etheum Volscorum montem, quem de suo nomine dicimus in hodiernum usque Circeum, incoluisse omnes testantur historie; et cum nil preter poeticum legatur ex hac tam celebri mulieres recitatis succincte poeticis, quo prestabitur ingenio mentem excutiemus credentium. Volunt igitur ante alia quoscunque nautas, seu ex proposito, seu tempestatis inpulsu, ad dicti montis, olim insule, litora applicantes, huius artibus cantatis carminibus, seu infectis vene
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmxisse quod et nõ nullis ꝯtigit ali¬
qñ uerũ adeo ueloces ad pingendũ
habuisse mairꝰ ut nemo usꝙͣ siles
habuerit, Euerũt insu ꝑ diu eius
artis insignia sed inter alia eius
effigies quã adeo integre lieaturis
coloribusq ẜuatis et oris habitu ĩ
tabula speculo ꝯsulente ꝑrotraxit
Ut nom̃e coetaneo quenã foret ea
uisa uerteret᷑ in dubiũ. Et int̾ ce¬
teras ut ad singulares eus mores
deueniamꝰ et fuisse mos precipue
asserunt seu punculo pingeret seu
seulꝑet celte nuilierũ ymagiies se¬
pissime face̾ cũ uaro uel nũꝙͣ hoĩes
designaret Arbitror hui mori pu-¬
dicus rubor causã cederit Nanicũ
antiquitas ut płimũ nudas a̾ semi¬
midas effigiaret᷑ ymagines uisum
sit illi inportunũ aut imꝑfc̃os uiros
face̾ aut si ꝑftõs fetit uirginer uide

Expanded text:
pinxisse, quod et non nullis contigit alipinxisse, quod et non nullis contigit aliquando, verum adeo veloces ad pingendum habuisse manus, ut nemo usquam similes habuerit. Fuerunt insuper diu eius artis insignia, sed, inter alia, eius effigies, quam adeo integre, lineaturis coloribusque servatis et oris habitu, in tabula, speculo consulente, protraxit, ut nemini coetaneo quenam foret, ea visa, verteretur in dubium. Et inter ceteras, ut ad singulares eius mores deveniamus, ei fuisse mos precipue asserunt, seu pinniculo pingeret seu sculperet celte, mulierum ymagines sepissime facere, cum raro vel nunquam, homines designaret. Arbitror huic mori pudicus robur causam dederit; nam, cum antiquitas, ut plurimum, nudas aut seminudas effigiaretur ymagines, visum illi sit oportunum aut imperfectos viros facere, aut, si perfectos fecerit, virginei vide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessionis implicitã quibꝰ płime
aut cohercent᷑ͬ aut uetinent᷑: mue¬
no s sola mentis integritate su¬
ꝑ ato carnis aculeo cui etiã prestan¬
assumi nõnũꝙͣ succubuere uiri illi¬
batũ a ꝯtagione homis corpus
in mortẽ usq ẜuasse uerũ et si
hac tam ꝯmendabili ꝯstantia pli¬
nũ hec landanda sit martia nõ
minꝰ tñ ingenii uiribꝰ et artificio
manũ ꝯmendanda est hec equidẽ
seu sub magro didicit seu mõstrãte
natura habũt᷑ nob incertũ est cũ
hoc uideat᷑ esse tertissimũ ꝙ asper¬
natis muliebbꝰ nũsteriis ne ocio
tabesce̾t in studiose picture atq sculp¬
ture dederit ormi et tandem tai ar¬
atqz ex ebore sculpsisse ymagnres
et sopolim et dyomisiũ sue etatis
pictores famosissimos suꝑarit Enꝯ¬
q uei fuit notissinũ axgumentũ
tabulas a se pictas cet̾is p̃tiosiores
fuisse, Et quod longe mirabilius
asserunt/ eam non tantũ eximis

Expanded text:
professionis implicitam, quibus plurime professionis implicitam, quibus plurime aut cohercentur aut retinentur, invenio; sed sola mentis integritate, superato carnis aculeo, cui etiam prestantissimi non nunquam succubuere viri, illibatum a contagione hominis corpus in mortem usque servasse. Verum etsi hac tam commendabili constantia plurimum hec laudanda sit Martia, non minus tamen ingenii viribus et artificio manuum commendanda est. Hec equidem, seu sub magistro didicerit, seu monstrante natura habuerit, nobis incertum est, cum hoc videatur esse certissimum, quod, aspernatis muliebribus ministeriis, ne ocio tabesceret, in studium se picture atque sculpture dederit omnem; et tandem tam arinxisse atque ex ebore sculpsisse ymagines, ut Sopolim et Dyonisium, sue etatis pictores famosissimos, superarit; eiusque rei fuit notissimum argumentum, tabulas a se pictas ceteris preciosiores fuisse. Et, quod longe mirabilius, asserunt eam non tantum eximie
Abbreviated transcription (Latin):
hat ꝑrntes morti subtrahẽ uelirabi¬
les ergo pietatis sũt uires nan ne¬
did feminea corda que facile in ꝯpas¬
siorre trahunt᷑ et lacͥias s nõnũꝙͣ
nefferata et adamantina obstina¬
tione durata penetrat pectora ⁊
posita con p̃cordia side pͥmo huma¬
mrate flepibili durũ emollit omne
tima agit ut lacͥmas cũ infelicibut
nusteant egritudines atq ꝑicula
saltem desiderio subeant/ et nõ nĩꝙͣ
si defint yemedia uicarias subrunt
mortes Qui tam grandes effectus
agunt ut minꝰ mirene᷑ si quid prum
fisii in ꝓentes agamꝰ cũ eo pocius
uideani uices ueddere et quod al
Rome iam dudũ uexta est / cuiꝰ tñ
uaryonis inuenisse non memini n ͨ
ẽt qua etate hauc ego obseruatã
uirginitatẽ canto egregior laude
ex tollendam puto/ qͣnto sui iuris
femĩa sua sponte nõ suꝑioris co¬
actione integriorẽ ẜuauit Non
eiũ aut ueste sacerdocio alligatã
aut dyane uoto obnoxiã seu alt̾is

Expanded text:
ac parentes morti subtrahere. Mirabiac parentes morti subtrahere. Mirabiles ergo pietatis sunt vires; nam nedum feminea corda, que facile in compassionem trahuntur et lacrimas, sed non nunquam in efferata et adamantina, obstinatione durata, penetrat pectora; et, posita circa precordia sede, primo humanitate flexibili durum emollit omne,tima, agit ut lacrimas cum infelicibus misceant, egritudines atque pericula saltem desiderio subeant et non nunquam, si desint remedia, vicarias subeant mortes. Qui tam grandes effectus agunt ut minus miremur si quid pium filii in parentes agamus, cum eo potius videamur vices reddere et quod aliRome iam dudum reperta est; cuius tamen Varronis invenisse non memini, nec etiam qua etate. Hanc ego, ob servatam virginitatem, tanto egregiori laude extollendam puto, quanto sui iuris femina, sua sponte, non superioris coactione, integriorem servaverit. Non enim aut Veste sacerdotio alligatam aut Dyane voto obnoxiam seu alterius
Abbreviated transcription (Latin):
a custode optimiit, esurientiqz iam
mũ lacte quo uecenti habũdaret
partu opitulata est Semũ ꝯtimia-¬
tis diebꝰ plusculis cepit mirari
custos ꝙ tam diu dampnata mulier
absq cibo uetraxisset sp̃m/ et claui
quid cũ ir̃e ageret nata ꝓspectans
adueriit qñ eductis manulłis illas
sugiendas ori mr̃is admoue̾t Miratꝰ¬
q pirtatẽ et inusitatũ nntriendi
mrem nate comꝑptũ triũuro uetulit.
triuiur aũt p̃tori p̃tor publico nĩ¬
ciauit ꝯsilio ex quo cõi osensu ftñ ẽ
Ut pretate filie dono donaret᷑ meritũ
rr̃i suppliciũ si feruanti in pugna
uiribꝰ cuiẽ querutã coronã largie¬
bat᷑ antiquitas Qua lacte ẜuantem
in carcere mr̃em genitã decorabins
ulon equidẽ ram pio facinori satis dig-¬
nũ sertũ ꝯperies inter frondes hec
pretas non solum sc̃a s ad mirabilis
fuit nec tñ equanda qũ ymio p̃fenda
nature nuneri quo docem᷑ ꝑuilos
natos lacte infirmiorẽ etatẽ deduce

Expanded text:
a custode obtinuit esurientique iam a custode obtinuit esurientique iam matri lacte, quo recenti habundabat partu, opitulata est; demum, continuatis diebus plusculis, cepit mirari custos quod tam diu damnata mulier absque cibo traxisset spiritum; et clam quid cum matre ageret nata prospectans, advertit quoniam, eductis mammis, illas sugiendas ori matris admoveret; miratusque pietatem et inusitatum nutriendi matrem nate compertum, triumviro retulit; triumvir autem pretori; pretor publico nuntiavit consilio. Ex quo comuni consensu factum est ut pietati filie dono daretur meritum matri supplicium. Si servanti in pugna viribus civem, querneam coronam largiebatur antiquitas, qua, lacte servantem in carcere matrem, genitam decorabimus? Non equidem tam pio facinori satis dignum sertum comperies inter frondes. Hec pietas non solum sancta, sed admirabilis fuit; nec tantum equanda, quinimo preferenda nature muneri, quo docemur parvulos natos lacte in firmiorem etatem deducere
Abbreviated transcription (Latin):
Omana fuit inuencula nec
yex fere plebria infulloi hxit
onginẽ cuiꝰ deꝑditũ maliguitate
fortunẽ nomen et ꝑentũ ꝯuigis q
noncia forsan aluꝙ̃tulũ meriti deco¬
ris surripuisse uidebit᷑ s ne ꝑ me
subtctũ uideat᷑ si illi int̾ claras lo¬
cuni non dedero appone̾ meus est et
indĩate multeris pretatẽ pnclitam
ueferre fuit ergo imentule huit
hon esti gemis mat̾ sed infelix Naz
Rome apud p̃toris tribunal ob qd
emeritũ nescio capitali supplicio
dampnata et a x̃tore triuuiro ut
illi iam indictã sententia penam
infbes tradita a triũuro aũt in
hoc idem pub ͥ carceris custodi ex¬
hibita/ uerũ q̃nĩ nobilis esset ut noc¬
te necaret᷑ iiũtũ est Custos aũt
humanitate quadam impulsus duui
ingenuitatis mulieris ꝯpateret in
ram senire mambꝰ noluit s uinã
clausamqz ut media ꝯsumeretur
omuisit ad quã uisrudam filia ueĩt
et excussa prius egregie ne quid
cibi deferret introrsũ int̾re carcẽm

Expanded text:
omana fuit iuvencula, nec ex fece plebeia, ni fallor, traxit originem; cuius deperditum malignitate fortune nomen et parentum coniugisque notitia forsan aliquantulum meriti decoris surripuisse videbitur. Sed, ne per me subtractum videatur, si illi inter claras locum non dedero, apponere mens est et innominate mulieris pietatem inclitam referre. Fuit ergo iuvencule huic honesti generis mater, sed infelix; nam Rome apud pretoris tribunal, ob quod demeritum nescio, capitali supplicio damnata; et a pretore triumviro, ut illi iam indictam sententia penam inferret, tradita; a triumviro autem, in hoc idem, publici carceris custodi exhibita. Verum, quoniam nobilis esset, ut nocte necaretur iniunctum est. Custos autem, humanitate quadam inpulsus, dum ingenuitati mulieris compateretur, in eam sevire manibus noluit, sed vivam clausamque, ut inedia consumeretur, omisit. Ad quam visendam filia venit et excussa prius egregie, ne quid cibi deferret introrsum, intrare carcerem
Abbreviated transcription (Latin):
Aandĩã uestalem uir gniẽ digne
ex romanoꝵ genoso sangĩe
ꝓcreatũ tordiderim dũ intueor insig¬
nẽ partatẽ eius in prem/ Pompa qͥp̃¬
pe spectabili p̾se ex senatus ꝯsulto
trũiphum pater agebat freq̃nti Ro-¬
manorĩ spectante plebe cĩ se tribu¬
nõrĩ plebis unus ob pͥnatã similtatẽ
in rum nõ alit̾ ꝙͣ in male meritum
ꝓrimprons dedit in mediũ et insolẽti
more tribunitio audatia uiolentas
manꝰ in triũphantẽ mniciens eñ e
cutru enoluere conatus est Qd̃ cũ
inter spectantes claudia u̾go ꝯspi-¬
teret/ ulico urgente pietate ꝯmota.
trists et oblita sexus honestatis qz
uittarũ quibꝯ obrecta euat pati nõ
potut qũiymo uepente medias int̾
cateruas imprtuosa prorũpens.
et sibi audaci insu cedere tur̾bã co¬
gens inter tribun arrogantiã et
p̃tis gloriã se indefesso robore nscuit
et qubuscũq ausis fon sit amoto
tuibuno liberũ in capitoliũ patri cõ¬
cessit ascensũ S dulcis amor o in¬

Expanded text:
audiam vestalem virginem, digne ex Romanorum generoso sanguine procreatam crediderim, dum intueor insignem pietatem eius in patrem. Pompa quippe spectabili pre se ex senatus consulto triunphum pater agebat, frequenti Romanorum spectante plebe, cum se tribunorum plebis unus, ob privatam simultatem in eum non aliter quam in male meritum prorumpens, dedit in medium; et insolenti, more tribunitio, audacia violentas manus in triunphantem iniciens, eum de curru evolvere conatus est. Quod cum inter spectantes Claudia virgo conspiceret, illico urgente pietate commota, tristis et oblita sexus honestatisque victarum, quibus obtecta erat, pati non potuit, quin imo, repente medias inter catervas impetuosa prorumpens, et sibi audaci niso cedere turbam cogens, inter tribuni arrogantiam et patris gloriam se indefesso robore immiscuit et, quibuscunque ausis factum sit, amoto tribuno, liberum in Capitolium patri concessit ascensum. O dulcis amor! o in
Abbreviated transcription (Latin):
et piis delinitorẽblandiciis uotoꝵ
in suã salutẽ exhibitorẽ noxiorũ
amiotorẽ dĩi et ꝓuectioris etatis
instintor̃ edut de hoc satis dt̃mi
sit quis ob hoc tumultuantibꝰ hom̃¬
bus scimomalem ĩmixtam uirgnẽ
de iuhxuestate uedarguet qͥs temera¬
uiã dicet/ quis tanꝙͣ in tribuntiã
yt̃atem ausain iure dampnabit, cum
aũt pulcrũ atq memorabile pietat
opus in tutaudã patruũ decꝰ egerit
Ut xtiã robuscissimꝰ iuenis acriora
am̃o fecisse nequinerit/ equidẽ non
ĩmerito dubiteni guis spectabiliorẽ
trũphũ/ an pat̾ in capitoliũ trax̾it
an nata in edem ueportauĩt ueste

Expanded text:
et piis delenitorem blanditiis, votorum in suam salutem exhibitorem, noxiorum amotorem omnium et provectioris etatis instructorem? Sed, ut de hoc satis dictum sit, queso: quis hoc tumultuantibus hominibus sanctimonialem immixtam virginem de inhonestate redarguet? Quis temerariam dicet? Quis tanquam in tribunitiam potestatem ausam iure damnabit, cum adeo pulchrum atque memorabile pietatis opus in tutandum patrium decus egerit, ut etiam robustissimus iuvenis acriori animo fecisse nequiverit? Equidem non immerito dubitem quis spectabiliorem triunphum: an pater in Capitolium traxerit, an nata in edem reportaverit Veste
Abbreviated transcription (Latin):
Renes utrũ fiu̾i g̾ca.
mulier aut floruerit xtate nõ
fatis certũ est greca uĩ edit᷑. ꝯstatqr
uam cratini cuiusd̃a pictoris fuisse fi-¬
liami atqr discipulam quã tanto lau¬
dabiliorẽ existĩo qͣnto arte et fania
Uidetiu suꝑasse magistrũ cũ riꝰ adhuc
mn plibꝰ nome uigeãt exñte patre
isi ꝑ eam fere muõĩato excepto.
N is fuit de quo legit᷑ qui frondos atqr
uadites herbarũ om̃i ad rarũ p̃stan¬
dam noticiã in forma descripsit ꝓpria.
Esto hic cratinax nõ cratiuꝰ ab ali¬
quibꝰ mincupet᷑ huiꝰ aũt yrene ce¬
lebre fuit ingemũ et autificiũ memo¬
uabile. Cuiꝰ quidẽ magisterii ĩ longũ
argumenta fuere puella quedã que¬
apud̃ clrusiã ciuitatẽ duu in tabula
uisa est xit et senex calipso p̃tea
gladlator theodorus necuõ et abstite¬
nes suo temꝑe saltator egregis que
deo ꝙ officiũ est a femĩa ut plimũ
aliemo nec absi ui maxina ingeni

Expanded text:
renes utrum fuerit greca mulier, aut qua floruerit etate, non satis certum est; greca tamen creditur constatque eam Cratini cuiusdam pictoris fuisse filiam atque discipulam. Quam tantum laudabiliorem existimo quantum arte et fama videtur superasse magistrum, cum eius adhuc in pluribus nomen vigeat, existente patre nisi per eam fere innominato, excepto si is fuit de quo legitur qui frondes atque radices herbarum omnium, ad earum prestandam notitiam, in forma descripsit propria, esto hic Cratinax non Cratinus ab aliquibus nuncupetur. Huius autem Yrene celebre fuit ingenium et artificium memorabile; cuius quidem magisterii in longum argumenta fuere: puella quedam apud Eleusinam civitatem diu tabula visa est; sic et senex Calipso, preterea et gladiator Theodorus neenon et Abstitenes, suo tempore saltator egregius. Que, ideo quod officium est a femina, ut plurimum, alienum nec absque vi maxima ingenii
Abbreviated transcription (Latin):
mentis auxio suspriis pectore
ficto quoda amentis stupore ĩ me¬
diũ ꝓdisse / et qͣĩ sui iustia distur¬
uisse pr̃iam intrasse templa pla¬
teas aibisse et trenuna ac fracta
uoce dũ uiderer᷑ deos p̃cibꝰ uonsq
onerasse ꝑ cunctasse obuios amicos¬
q nũquid lucretiũ uidissent suũ an
quorsũ fugam cexit/ quibꝰ sociis q̃
spe prereͬa se sumope desiderare
fuge exiliiq et incõmodorũ comi-¬
tem fieri/ et huiꝯmodi plura facci-¬
tasse que infelices ꝯsueuere facere
latebris quidẽ uiri in tegumenta p̃
scie firmasse añi saxeñq fecisse
quibꝰ demiũ ꝯsolatiomibꝰ spõ erex¬
isse uiri trepidantis pecti auxiũ
aniasse et mestũ in aliqualem trax¬
isse lericiã. Et sic ueliquis eade peste
laborantibꝰ / et int̾ aspreta mõciũ
maris estus celi ꝓcellas barbaroꝵ
ꝑfidias/ odia hostiũ infesta et ma
gis tutꝰ suatus est quo scissimo oꝑe
cuxia nõ ĩmeritã sibi claritate que¬
siit eternã¬

Expanded text:
mentis, anxio suspiriis pectore, mentis, anxio suspiriis pectore, ficto quodam amentis stupore, in medium prodiisse et, quasi sui inscia, discurrisse patriam, intrasse templa, plateas ambisse et tremula ac fracta voce, dum videretur deos precibus votisque onerasse, percontasse obvios amicosque numquid Lucretium vidissent suum, an quorsum fugam ceperit, quibus sociis, qua spe; preterea se summopere desiderare fuge exiliique et incommodorum comitem fieri; et huiusmodi plura factitasse que infelices consuevere facere, latebris quidem viri integumenta prescie firmasse animum saxeumque fecisse? quibus demum consolationibus spem erexisse viri trepidantis, pectus anxium animasse et mestum in aliqualem traxisse letitiam? Et sic, reliquis eadem peste laborantibus, et inter aspreta montium, maris estus, celi procellas, barbarorum perfidias, odia hostium infesta et mangis tutus, servatus est. Quo sanctissimo opere Curia non immeritam sibi claritatem quesivit eterna
Abbreviated transcription (Latin):
uria uõna fuit mulier et si
omi fidem dabimiꝰ ex prosapia
curionũ si oꝑibꝰ mire ꝯstantie atqr
integ̾rime fidei uetustatis splendi
qua trũuiroꝵ iussu noue ẜ proscͥp¬
torũ in urbe apposite tabule sunt
quitus lucreriꝰ eiusd̃ ꝯiunx ĩuemtet᷑
ꝓscripnus una cũ pluribꝯ cen̾s fuga
celeri patrĩ solu linꝙ̃tibꝰ et uix
tutã inter ferarũ speleas et solitudi¬
nes montun seu apud hostet uoͣni
nõmit latebras nuenientibꝰ solꝯ
ip̃e amantissime uxoris usꝰ ꝯsilio
ut̃ uõna menia intra domestici
taris pietes iur̃ ꝯiigalis cubiculi
setyetũ in sin ꝯnigis intrepidus
Ratuit. et tanta uxoris solerna.
tanta sagaci industria tãta fider
m̃iegnitate suatꝰ est ut p̃ter ãtil¬
lulain unã ꝯstiam nemo enã ex
uecessaris aobitu nedũ sare potu
orit Qnociens ad ꝯtegendũ we¬
fatiuꝰ crede̾ possimuꝰ młierẽ hant
epobeta ueste habitu sordido me¬
sta facie fleutibꝮ ocuilis neglecto
come millis cõptã de more uela¬

Expanded text:
uria romana fuit mulier et, si nomini fidem dabimus, ex prosapia Curionum, si operibus, mire constantie atque integerrime fidei vetustatis splendidquo triumvirorum iussu nove proscriptorum in urbe apposite tabule sunt, Quintus Lucretius eiusdem coniunx inveniretur proscriptus una cum pluribus, ceteris fuga celeri patrium solum linquentibus, et vix tutam, inter ferarum speleas et solitudines montium, seu apud hostes romani nominis, latebram invenientibus, solus ipse, amantissime uxoris usus consilio, intra romana menia, intra domestici laris parietes, intra coniugalis cubiculi secretum, in sino coniugis intrepidus latuit; et tanta uxoris solertia, tanta sagaci industria, tanta fidei integritate servatus est ut, preter ancillam unam consciam, nemo etiam ex necessariis arbierit. Quotiens ad contegendum facinus arte credere possumus mulierem hanc, exoleta veste, habitu sordido, mesta facie, flentibus oculis, neglecto crine, nullis comptam de more vela
Abbreviated transcription (Latin):
eois occidua huis mollicies corporum
sagiia uentris ornatus uestiũ accu¬
ratiores mense ꝯuinia splendida.
torpor et ocium aduenere. et que in
dies usqz illos friguerat ueriꝰ quale¬
fieri cepit maximo orbis incõmodo.
Et quod deceriꝰ forsan est si muus
eque labentibꝰ amus ut fit celi uel
bellorũ ira culta respondeant subint̃t
illico annone prnuria et duriora p̾st
consurgunt ieuma sena fames nũqͣm
silius ꝯgnita gurgustiolos intrat mo¬
pum non absq diuitũ ꝑsepe ꝑ iculo.
huic turpis et infecta macies infis
pallorũ et titubanti incedens gradu
debilitas morborũq et festinãte mortꝭ
multiplices exoriũtur cause quibꝰ in¬
stio qr longe aurea illa licet rudia ⁊
agrestia fuerint / hiis nr̃is freis cõp¬
tis qz seculis p̃p̃onenda suit
De minerna

Expanded text:
eois occidua; hinc mollicies corporum, eois occidua; hinc mollicies corporum, sagina ventris, ornatus vestium, accuratiores mense, convivia splendida, torpor et otium advenere; et, que in dies usque illos friguerat, Venus calefieri cepit, maximo orbis incommodo; et — quod deterius forsan est — si minus, eque labentibus annis, ut fit, celi seu bellorum ira, culta respondeant, subintrat illico annone penuria et duriora priscis consurgunt ieiunia, seva fames, nunquam silvis cognita, gurgustiolos intrat inopum, non absque divitum persepe periculo. Hinc turpis et effeta macies, infernus pallor et titubanti incedens gradu debilitas morborumque et festinate mortis multiplices exoriuntur cause. Quibus inscio, imo scio, quia longe aurea illa, licet rudia et agrestia fuerint, his nostris ferreis comptisque seculis preponenda sint. VI. De Minerva
Abbreviated transcription (Latin):
colentẽ glandibꝰ pomusq filuestribꝰ
fermo lacte herbisq atqz finento assu¬
etam/ soluta curis hñtem pectora/ so¬
la nature lege ꝯtentã sobriã pudicam
et doli nesciam inimitã tñi feris et
auibꝰ in molliores atq incoguitos
euocatã cibos/ e quibꝰ nisi nosipsos
decipimꝰ secutũ cernimꝰ ut in abditꝭ
ad huc latentibꝰ uiciis exitiũq tuuentĩ¬
bus apiret᷑ iter et ꝓcedendi p̾staret᷑.
securitas huic arua eousq coĩa ter¬
minis et fossa distingui cepta suns
agͥculatõis subiere cure et partiri int̾
mortales cepere labores, huis meum
et tuũ uenit in mediũ noĩa quidẽ mi¬
mica pacis publice et pͥuate/ huic pau¬
pies ẜuitusq necnon lingia odia crũe¬
taq bella et urens in circuitu enola¬
uit nudia que egere ut uix dũ curua¬
te faltes in messem in acutos rectosq ĩ
sanguinẽ gladios uerte̾nt᷑. huis sul¬
cata maria et occiduis eoa ꝯguita et

Expanded text:
colentem, glandibus pomisque silvestribus colentem, glandibus pomisque silvestribus ferino lacte herbisque atque fluento assuetam, soluta curis habentem pectora, sola nature lege contentam sobriam pudicam et doli nesciam, inimicam feris tantum et avibus, in molliores atque incognitos evocatam cibos? E quibus, nisi nos ipsos decipimus, secutum cernimus ut in abditis adhuc latentibus vitiis exitumque timentibus aperiretur iter et procedendi prestaretur securitas. Hinc arva, eousque comunia, terminis et fossa distingui cepta sunt, agriculationis subiere cura et partiri inter mortales cepere labores; hine meum et tuum venit in medium, nomina quidem inimica pacis publice et private; hinc pauperies servitusque nec non et litigia odia cruentaque bella et urens in circuitu evolavit invidia; que egere ut vixdum curvate falces in messem, in acutos rectosque in sanguinem gladios verterentur. Hinc sulcata maria et occiduis eoa cognita et
Abbreviated transcription (Latin):
tustas deitate et honoribꝰ eque extulit
cisse satis uisim est harũ edepol inge¬
nũ utrũ lauden an execrer nescio.
Quis eni dampnet uagos siluestres¬
q eductos in urbes e nemoubꝰ hoĩes
quis ritu ferarũ uiuentes in meliorez
enocatos frugemi/ quis glandes muta
membra et alimenta huãno usui cõ¬
formiora p̾stant᷑. quit musto uepribꝰ
arbustisq incõpositis obsitũ orbrm in
custũ pulctudinẽ et utilitatem publicã
uersum quis rude seculum an ciuile qͥs
a desidiam ꝯtemplatõem excitata in¬
genia quis uires torpentes in spele¬
is in urbitũ seu rusticanũ ex̾citiũ trac¬
tas quibꝰ tot ampliate urbes tot de
nouo ꝯdite tot aucta imꝑia tot mo¬
res spectabiles inuenti cultiq sunt
frumentarie artis ad mueuta noticia
Que cũ de se bona sit et que dicta sunt
om̃ia reor iudicio ꝑluriũ si quis ftĩat
dicet᷑ insipidus demũ uersa uite qͥs
landet multitudinẽ sparsam siluis in¬

Expanded text:
tustas deitate et honoribus eque extulit,tustas deitate et honoribus eque extulit,lisse satis visum est. Harum edepol ingenium utrum laudem an execrer nescio. Quis enim damnet vagos silvestresque eductos in urbes e nemoribus homines? Quis, ritu ferarum viventes in meliorem evocatos frugem? Quis, glandes mutatmembra et alimenta humano usui conformiora prestantur? Quis, musco vepribus arbustisque incompositis obsitum orbem, in cultum pulchritudinem et utilitatem publicam versum? Quis, rude seculum in civile? Quis, a desidia in contemplationem excitata ingenia? Quis, vires, torpentes in speleis, in urbicum seu rusticanum exercitium tractas, quibus tot ampliate urbes, tot de novo condite, tot aucta imperia, tot mores spectabiles inventi cultique sunt, frumentarie artis adinventa notitia? Que, cum de se bona sit, et que dicta sunt omnia, reor, iudicio plurium, si quis faciat, dicetur insipidus. Demum versa vice, quis laudet multitudinem spara sam silvas in