comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aere collocati. Attam̃ nolite timere. cras
egrediemim idẽ ĩ ꝓximo: c̃s enĩ in ꝓximo.
est. Ande & iacob sc̃s ait. Cras respondebit
mͥ iusticia mea. Tres enĩ sunt dies. de qͥb etiã
leginꝰ. uiuificabit nos pt duos dies. in die
tercia resuscitabit nos: unꝰ sub adã. alter in
sequemͣq ut cognoseamꝰ dñm: & hic dicit᷑. c̃s¬
egrediemini. & dñs erit uobiscũ. His enĩ dici-¬
tur qͥ dimidiauert̃ dies suos. ĩ qͥbꝰ ꝑut dies in
qͣ nati sunt: que est dies adȩ. dies peccati: cui
ieremias q̃q maledicebat dicens. Maledicta
dies in qua natꝰ sũ. Om̃s enĩ in illa nascim̃.
Utinã ꝑeat in om̃ib nob̾ dies illa. dies nebulȩ
& caliginis. dies tenebrarũ & tͣbims. quã nob̾
fecit adã: ꝗͣ fecit inimicꝰ qͥ dixit. aꝑient᷑ ocłi¬

Expanded text:
ati. Attamen nolite timere, cras egrediemini, id est in proximo. Cras enim in proximo est. Unde et sanctus Jacob ait: Cras respondebit mihi justitia mea . Tres enim dies sunt, de quibus etiam legimus: Vivificabit nos post duos dies, in die tertia suscitabit nos . Unus sub Adam, alter in sequemurque, ut cognoscamus Ds erit vobiscum. His enim dicitur qui dimidiaverunt dies suos, in quibus periit dies in qua nati sunt, quae est dies Adae, dies peccati, cui Jeremias quoque maledicebat, dicens: Maledicta aies in qua natus sum . Omnes enim in illa nascimur. Utinam pereat in nobis omnibus dies illa, dies nebulae et caliginis, dies tenebrarum et turbinis, quam nobis fecit Adam, quam fecit inimicus, qui dixit: Aperientur oc
Abbreviated transcription (Latin):
adpenitentiã: ꝓficiamꝰ & festinemꝰ cõplere de
nob eoꝵ ieticiã. Ce tͥ qͥcũq es qͥ deliberas redire
aa lutũ: reu̾ti ad uouitũ. Putasne placatos babe¬
dis ĩ iuidicio: qͦs tanto & tã sꝑato pͥuare uis gaudio:
Exultauert cũ nos ad penitentiã uenimꝰ: tanqͣm
suꝑ hiis qͦs ab ipsa ĩferi porta cernerẽt euocari.
Quia nc̃ erit. si ab ipsa paradisi ianua reu̾ti uideriã.
& abire retrorsũ. eos qui iã pedẽ alterũ habent ĩ¬

Expanded text:
ad poenitentiam; proficiamus, et festinemus complere de nobis eorum laetitiam. Vae tibi, quicunque es qui deliberas redire ad lutum, reverti ad vomitum! Putasne placatos habebis in judicio, quos tanto et tam sperato privare vis gaudio? Exsultaverunt cum nos ad poenitentiam venimus, tanquam super his quos ab ipsa inferi porta cernerent revocari. Quid nunc erit, si ab ipsa paradisi janua reverti viderint, et abire retrorsum eos qui jam pedem alterum in
Abbreviated transcription (Latin):
tͣhit m̃tem si forte aliqͣndo subleuat᷑. s nolite
cim̾e. ẽs egrediemin de lacu miseriȩ & de luto
fecis. Nã ut inde uos educ̾et: ĩfixus est ipse qͥq
ĩ luo ꝓfundi. Nolite gͥ timere: c̃s egrediemini
de corꝑe mortis. & de om̃i corruptione peccati.
Agite diẽ istũ in xp̃o: ut ãbuletis sicut & ipse
ãbulauit. Qui enĩ se dicit ĩ xp̃o man̾e: debet
sicut ipse ãbulauit. & ipse ãbulare. Nolite ti

Expanded text:
ur. Sed nolite timere, cras egrediemini de lacu miseriae et de luto faecis. Nam ut inde vos educeret, infixus est ipse quoque in limo profundi. Nolite ergo timere, cras egrediemini de corpore mortis, 759 et de omni corruptione peccati. Agite diem istum in Christo, ut ambuletis sicut et ipse ambulavit. Qui enim dicit se in Christo manere, debet, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm uera: ut nichil iã timeatis. Est enĩ ie¬
rłm uisio pacis. uisio ñ possessio. cuiꝰ fines dĩs
posuit pacẽ: ñ initiũ sane nec mediũ. Si gͦ
quecũq facitis. huiꝰ pacis que eruꝑat omnẽ
sensũ desiderio faciatis: in om̃ib hoc ĩtendatis.
ut reconciliati pacẽ habeatis ad dm. Hiis dici-¬
mꝰ nolite timere. hos consolamͣ. non eos qͥ urã
pacis ñ curant. Nã si illis dicit᷑ cras egredie
nimirũ dissolui desiderant. & egredi concu¬
piscunt qͥ pacẽ uidẽt: & sciunt si terrestres do¬
mꝰ illoꝵ huiꝰ habitationis dissoluant̃. qm̃
edificationẽ habent a do: & ñ illi qͥ ĩ insaniã
uersi suis cõpedibꝰ delectant᷑. Deniq hii ca-¬
les moriendo ñ tã eg̾ssi dicendi sunt quã in¬
gressi. qͥ ñ in lucẽ nec ĩ libertatẽ uadunt. s
in carcerẽ. s ĩ tenebras. s in ĩfernũ. Cob̃ autẽ
dicit᷑. nolite timere cras egrediemini: & iã ñ
erit tunor ĩ finib ur̃is. Multos qͥdẽ habetis

Expanded text:
em vera, ut nihil jam timeatis. Est enim Jerusalem visio pacis; visio, non possessio, cujus fines Dominus posuit pacem, non initium sane, nec medium. Si ergo quaecumque facitis, hujus pacis, quae exsuperat omnem sensum , desiderio faciatis; in omnibus hoc intendatis, ut reconciliati pacem habeatis ad Deum. 2. His dicimus, Nolite timere, hos consolamur, non eos qui viam pacis non cognoverunt. Nam si illis dicitur, Cras egrediemnimirum dissolvi desiderant, et egredi concupiscunt, qui pacem vident, et sciunt, si terrestres domus eorum hujus habitationis dissolvantur, quoniam aedificationem habent ex Deo, et non illi qui in insaniam versi suis compedibus delectantur Denique hi tales moriendo non tam egressi dicendi sunt, quam ingressi: qui non in lucem, non in libertatem vadunt, sed in carcerem, sed in tenebras, sed in infernum. Vobis autem dicitur: Nolite timere, cras egrediemini, et jam non erit timor in finibus vestris. Multos quidem habetis
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ. Cunc enĩ ueri iudei eritis: si om̃is uita
ur̃a confiteat᷑ uos peccatores. & dignos mul
qͦ meruistis. Quisqͥs enuĩ ardenter ñ desiderat
penitentiã. uidet᷑ oꝑib dicere. se ñ ĩdigere
penitentia. & ita suã ñ confitet᷑ tulpã: aut ñ

Expanded text:
nae. Tunc enim veri Judaei eritis, si omnis vita vestra confiteatur vos peccatores, et dignos multquae meruistis. Quisquis enim ardenter non desiderat poenitentiam, videtur operibus dicere, non indigere se poenitentia; et it
Abbreviated transcription (Latin):
illo qͥmur iudȩos ñ littera s sp̃u.
sem̃ abrahã cuiꝰ multiplicatio si¬
cut ꝓmissa legit᷑. sic uidet̃ impleta.
Neq enĩ filii carnis. s filii ꝓmissionis deputant᷑
ĩ seimne. S nec illi nirłm dicimꝰ. quȩ occidit
ꝓpħas. Qnde enĩ illã consolem̃. suꝑ quã dñs fle¬
uit: quȩ ilata est ĩ subuersionẽ. Iui dicimꝰ quȩ
de cȩlo noua descendit. Nolite timere o iuda
& ierłm. Nolite cunere ueri confessores. qͥ non
solũ ore s toti pariter & ex om̃i parte dño con¬
ficemini. induti confessionẽ sicut uestim̃tũ.
immo quoꝵ oĩa int̾iora dño confitent᷑. & oĩa
ossa dicunt. dñe qͥs similis tͥ: ñ sicut hii qͥ con¬
fitent᷑ se nosse dm̃: factis autẽ negant. Uera
confessio ẽ. fr̃s si oĩa oꝑa ur̃a oꝑa eiꝰ sint: & con

Expanded text:
alloquimur Judaeos, non littera, sed spiritu: semen Abrahae, cujus multiplicatio, sicut promissa legitur, sic videtur impleta. Neque enim filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine . Sed nec illi Jerusalem dicimus, quae occid consolemur, super quam Dominus flevit , quae data est in subversionem? Illi dicimus, quae de coelo nova descendit: Nolite timere, o Juda et Jerusalem. Nolite timere, veri confessores, qui non solum ore, sed toti pariter, et ex omni parte Domino confitemini, induti confessionem sicut vestimentum; imo quorum omnia interiora Domino confitentur, et omnia ossa dicunt, Domine, quis similis tibi, ? non sicut hi qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Vera confessio
Abbreviated transcription (Latin):
licite quer̃t. quã libent̾ audiũt bona de nobis.
Quid tantũ de hiis loqͦr. qͥ didicert̃ ex hiis qͣ passi
sunt cõpassionẽ qͥndo & ipsi nos angłi sc̃i desi¬
derãt: Nonne de u̾micłis istis & de pulu̾e isto
restaurandi sunt muri cęlestis ierłm: Putatis
qͣntũ desiderant ciues celestes ĩstaurari ciuitatis
suȩ ruinas: Quomͦ solliciti sũt. ut ueniant lapi¬
des uiui: qͥ coedificent᷑ eis: Quomͦ discurrt̃ medii
int̾ nos & dm̃. fidelissime deportantes ad eũ ge¬
mitꝰ nr̃os. & ipsiꝰ nob̃ gr̃am deuotissime reportan¬
tes: Plane ñ dedignabunt᷑ ut simꝰ eoꝵ socii: quo¬
rũ facti sunt iã ministri. Nonne enĩ om̃s ad¬

Expanded text:
licite quaerunt, quam libenter audiunt bona de nobis! 6. Quid tamen de his loquor qui didicerunt, ex his quae passi sunt, compassionem, quando et ipsi nos angeli sancti desiderant? Nonne de vermiculis istis, et de pulvere isto restaurandi sunt muri coelestis Jerusalem? Putatis quantum desiderant cives coelestes instaurari civitatis suae ruinas? Quomodo solliciti sunt ut veniant lapides vivi, qui coaedificentur eis? quomodo discurrunt medii inter nos et Deum, fidelissime portantes ad eum gemitus nostros, et ipsius nobis gratiam devotissime reportantes? Plane non dedignabuntur ut simus eorum socii, quorum facti sunt jam ministri. Nonne enim omnes ad
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dño. idc̃. adherere eiꝰ uoluntati. s ñ est ille
nobiscũ. ut consentiat uoluntati nr̃e. Uellemꝰ
enĩ iã liberi eẽ. concupisscinꝰ dissolui. egredi
desideramꝰ. s adhuc differt ille certa ex causa.
nẽ ꝗͣ desideratis nondũ potestis adipisei: s qͦd
habet minꝰ in ꝑfectio conu̾sationis. suppleat
humilitas ꝯfessionis. & ĩꝑfectũ ur̃m uider̃t ocłi
di. Propt̾ea enĩ mandata sua mandauit custo
seu iusticiȩ. appareamꝰ uestiti confessione.
Confesio enĩ & pulchritudo in conspectu diũ.
soliꝰ pacis intuitu. & desiderio reconciliationis
ad am̃. Talib em̃ dicit᷑. o iuda & ierłm nolite
time es̃ egrediemini: & qͣm cito a corꝑe exierit

Expanded text:
non ille nobiscum, ut consentiat voluntati nostrae. Vellemus enim jam liberi esse, concupiscimus dissolvi, egredi desideramus: sed adhuc differt ille certa ex causa. nem, quam desideratis, nondum potestis adipisci: sed quod minus habet imperfectio conversationis, suppleat humilitas confessionis: et imperfectum vestrum viderunt oculi Dei. Propterea enim mandata sua mandavit custodseu justitiae, appareamus vestiti confessione. Confessio enim et pulchritudo in conspectu Domini , milis tibi? idque solius pacis intuitu, et desiderio reconciliationis ad Deum. Talibus enim dicitur, O Juda et Jerusalem, nolite timere; cras egrediemini: id est quam cito a cor
Abbreviated transcription (Latin):
Hec est dies qͥ. fecit dñs. exultemꝰ & letemͣ in ea.
qͥa c̃s egrediemini. Vnde nͥ de conclatuib scłi.
de ergastulo huiꝰ corꝑis de cõpedibꝰ necessitatis
curiositatis. uanitatis & uoluptatis: quȩ etiã
ĩuitis nob̃ pedes tenẽt affectionis: Quid enĩ¬

Expanded text:
ec est dies quam fecit Dominus; exsultemus et laetemur in ea , quia cras egrediemur. Unde, nisi de conclavi hujus saeculi, de ergastulo hujus corporis, de compedibus necessitatis, curiositatis, vanitatis et voluptatis, quae etiam invitis nobis pedes tenent affectionis? Quid eni
Abbreviated transcription (Latin):
te. & ego semꝑ tecũ. T̃alia enĩ iuim̃ta cognoscun
possessorẽ suũ. & prȩsepe dm̃ sui: in qͦ positũ eis
piissimũ fęnũ. ipse qͥ panis est angłoꝵ. Ipse ẽ
enĩ panis uiuus. de qͦ uiuere debuit homo: s
qͥa homo iumentũ factꝰ est: & panis factꝰ est fe¬
nũ: ut uł sic uiuat de eo. Et huiꝰ qͥdẽ mutatio¬
nis sacramentũ die natiuitatis cȩlebratũ est:

Expanded text:
 ego semper tecum . Talia enim jumenta cognoscunt possessorem suum, et praesepe domini sui: in quo positum est eis piissimum fenum, ipse qui panis est angelorum. Ipse enim est panis vivus, de quo vivere debuit homo; sed quia homo jumentum factus est, et panis factus est fenum, ut vel sic vivat de eo. 3. Et hujus quidem mutationis sacramentum die Nativitatis cel
Abbreviated transcription (Latin):
est: & sic nom̃ salutis acciꝑe. Sircũcidi sane ñ
lutera s sp̃u: & ueritate: circũcidi ñ in uno
m̃bro. s toto corꝑe simul. Licet enĩ magis in
ea parte in qͣ uideis maudata est cirtũcisio reg¬
net. additam̃tũ leuathan qͦd a malo est. &
amputari debet: umuersã tam̃ occupat carnẽ.
Aplanca peilis usq aduerticẽ ñ est in nobis sani¬
tas: nec est aliqͥ pars quȩ ñ tabida sit hoc ue¬
neno. Propt̾ea sicut paruulꝰ adhuc in fide
& dilectione popls. congruũ sibi manlatum.
exigue tircumcisionis accepit: sic ubi creuit
in uirũ ꝑfectiorem toto iubet᷑ corꝑe baptizari.
quȩ tociꝰ hominis est integͣ circũcisio. Hinc
est qͦd saluator nr̃ & cucũcidi octauo die. &
post annũ tricesimũ dignatꝰ est crucifigi. ubi
in penã corpꝰ omne distensũ est. Cuiꝰ similitu¬
dini mortis cõplantamͣ & nos ut scribit apłs.
nimirũ qͦd nouissime tͣditũ est obseruantes.
Quȩ est gͦ moralis cͥcumcisio nr̃a nͥ quã cõmen¬

Expanded text:
utis accipere; circumcidi sane non littera, sed spiritu et veritate; circumcidi non uno membro, sed toto corpore simul. Licet enim magis in ea parte, in qua mandata est Judaeis circumcisio, regnet additamentum Leviathan, quod a malo est, et amputari 790 debet, universam tamen occupat carnem. A planta pedis usque ad verticem non est in nobis sanitas; nec est aliqua pars quae non tabida sit hoc veneno. Propterea sicut parvulus adhuc in fide et dilectione populus congruum sibi mandatum exiguae circumcisionis accepit: sic ubi crevit in virum perfectiorem, toto jubetur corpore baptizari, quae totius est hominis integra circumcisio. Hinc est quod Salvator noster et circumcidi octavo die, et post annum tricesimum dignatus est crucifigi, ubi in poenam corpus omne distensum est: cujus similitudini mortis complantamur et nos, ut scribit Apostolus , nimirum quod novissime traditum est observantes. 4. Quae est ergo moralis circumcisio nostra, nisi qua
Abbreviated transcription (Latin):
est ab angło priꝰ quã in ut̾o conciꝑet᷑. Idem
qͥppe & angłi saluator & hominis. s hominis
ab incarnatione. angłi ab initio creat̃ȩ. Noca¬
tũ est ait nom̃ eiꝰ iñc. qͦͥd uocatũ est ab angło.
In ore gͦ duoꝵ uł triũ testiũ stec om̃e uerbũ. &
ipsũ qͦd in ꝓpħa adbreuiatũ. manifestiꝰ in ȩugłio
legit᷑. caro factũ. Nos fr̃s mei nos respicit hȩc
parabola. Xp̃c enĩ nec angłico eguit testimo¬
nio nec humano: s ut scͥptũ est. om̃ia ꝓpt̾ elec¬
cos. Triplex ꝓinde querendũ nobis ꝓp̾e salu¬
tis testimoniũ: ne forte iuideam̃ assũpsisse no

Expanded text:
est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Idem quippe et angeli Salvator, et hominis; sed hominis ab incarnatione, angeli ab initio creaturae. 3. Vocatum est, ait, nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo. In ore ergo duorum vel trium testium stat omne verbum: et ipsum quod in propheta abbreviatum, manifestius in Evangelio legitur caro factum. Nos, fratres mei, nos respicit haec parabola. Christus enim nec angelico eguit testimonio, nec humano: sed, ut scriptum est, omnia propter electos . Triplex proinde quaerendum nobis salutis propriae testimonium, n
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. qͥbꝰ tam̃ si pie & ꝑseuerant̾ conati sunt. sti¬
tim ut de corꝑe exeunt. reddit᷑. qͦd in hac uita
dispensatorie est negatũ. illuc ꝑducente eos
sola gr̃a. qͦ priꝰ tendebant ipsi cũ gr̃a: ut con¬
sũmati in breui expleant cempora multa. Iile
uero qͥ ad hanc deuotionis gr̃am ꝑueniunt. unuĩ
udet᷑ restałe ꝑicłm: & om̃ino timendũ eis a
demonio meridiano. Ipse enĩ sathanas tͣnssigu¬
rat se in angłm lucis. Hoc gͦ cunendũ ei qͥtan¬
ta delectatione omnia fatit: ne dũ sequitur
affectionẽ. corpꝰ destruat ꝑ immoderatã exerci¬
cacionẽ: ac deinde necesse habeat ñ sine mag¬
no sp̃italis exertitii detͥmento. circa debilitati
corporis curã occupari. Ergo ne hoc incurrat
qͥ currit: illuminari necesse est lum̃ discretio¬
nis. qͦ mater uirtutũ est. & consũmatio ꝑfec¬
cionis. Hȩc nimirũ docet. ne qͥd nimis. Atq hec

Expanded text:
dunt; quibus tamen, si pie et perseveranter conati sunt, stadunt; quibus tamen, si pie et perseveranter conati sunt, statim ut de corpore exeunt, redditur quod in hac vita dispensatorie est negatum, illuc perducente eos sola gratia, quo prius tendebant ipsi cum gratia, ut consummati in brevi, expleant tempora multa. 11. Illis vero qui ad hanc devotionis gratiam perveniunt, unum videtur restare periculum, et omnino timendum eis a daemonio meridiano: Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis . Hoc ergo timendum ei qui tanta delectatione omnia facit, ne, dum sequitur affectionem, corpus destruat per immoderatam exercitationem, ac deinde necesse habeat, non sine magno spiritualis exercitii detrimento, circa debilitati curam corporis occupari. Ergo ne incurrat qui currit, illuminari necesse est lumine discretionis, quae mater virtutum est, et consummatio perfectionis. Haec nimirum docet, ne quid nimi
Abbreviated transcription (Latin):
fueris exercitatꝰ. roga dari tͥ lum̃ deuotionis.
diẽ serenissimã & sabbatũ m̃tis: in qͦ tanquã
emeritꝰ miles. in laboribꝰ uniuersis uiuas absq
labore. dilatato iimiro corile currens uiã man¬
datoꝵ di: ut qͦd priꝰ cũ amaritudine & coactio¬
ne cui sp̃s faciebas. de cȩtero iã cũ sũma dulce¬
bat qͥ ait. Remitte mͥ ut refrigerer. Ac si dicat.
Quo adusq in labore & dolore isto crucior. & mor¬
te afficior tota die: Remitte mͥ ut refrigerer. ue¬
rũ ad hanc qͥdẽ ꝑfectionẽ. pauci ni fallor ꝑueni¬
unt in hac uita. Neq enĩ si qͥs aliqͣndo uidet̃.
hauc habere continuo credat sibi necesse est. ma
allicere: s nouerint qͥ eiꝰmodi sunt. gr̃am hanc
prestitã sibi ñ datã: ut in die bonoꝵ memores sint
maloꝵ: & in die maloꝵ ñ immemores suit bonor.
Longe aliter qͥ exercitatos habent sensus. deuocio¬
nis huiꝰ felici iocunditate fruunt᷑. Sed multi
tota uita sua ad hoc tendunt. & nunqͣm ꝑten¬

Expanded text:
exercitatus, roga dari tibi devotionis lumen, diem serenissimam, et Sabbatum mentis, in quo, tanquam emeritus miles, in laboribus universis vivas absque labore, dilatato nimirum corde currens viam mandatorum Dei; ut quod prius cum amaritudine et coactione tui spiritus faciebas, de caetero jam cum summa dulcetiam petebat qui ait: Remitte mihi ut refrigerer ; ac si dicat, Quousque in sudore et dolore isto crucior, et morte afficior tota die? Remitte mihi ut refrigerer. Verum, et ad hanc quidem perfectionem pauci, ni fallor, per veniunt in hac vita. Neque enim si quis aliquando videtur hanc habere, continuo credat sibi necesse est, maxallicere. Sed noverint qui hujusmodi sunt, gratiam hanc praestitam sibi esse, non datam, ut in die bonorum memores sint malorum, et in die malorum non immemores sint bonorum. Longe aliter qui exercitatos habent sensus, devotionis hujus felici fruuntur jucunditate. Sed multi tota vita sua ad hoc tendunt, et nunquam perten
Abbreviated transcription (Latin):
innocentes manꝰ meas. Cierũ cũ ęligit ȩ̃ẽ in con
gregatione multoꝵ: nunqͥd eligit ẽẽ magister
qͥ nondũ discipłs fuit. & docere qͦd didicit nun-
iste. qͥn facile sibi aliqͥndo eo ampliꝰ qͦ familiariꝰ
condescendat: Illucescat gͥ dies tẽꝑantie: ut qͤrat
quomͦ temꝑari & refrenari possint incontinentes
motꝰ uoluptatis. bestiales motꝰ curiositatis. cerui¬
cosi motꝰ elationis sue. Eligat abiectus ȩ̃ẽ in do¬
mo dĩ sui. & subiectꝰ ẽẽ magistro sub qͦ frangat᷑
eiꝰ uoluntas. & obedientiȩ frȩno concupiscentia
repͥmat᷑: sitq qͦd ait ꝓpħa. imposiusti homines
suꝑ capita nr̃a. Nec dedignandũ seruo qͦd pre¬
ior dño suo. Iue cnĩ cũ iã creuisset etate & sapi¬

Expanded text:
innocenteinnocentegregatione multorum, nunquid eliget esse magister, qui nondum discipulus fuit, et docere quod didicit nunquiste, quin facile sibi aliquando, eo amplius quo familiarius, condescendat? Illucescat igitur dies temperantiae, ut quaerat quomodo temperari et refrenari possint incontinentes motus voluptatis, bestiales motus curiositatis, cervicosi motus elationis suae. Eligat abjectus esse in domo Dei sui, et subjectus esse magistro, sub quo frangatur ejus voluntas, et obedientiae freno concupiscentia reprimatur, sitque quod ait propheta: Imposuisti homines super capita nostra . Nec dedignandum servo, quod praeino suo . Ille eni
Abbreviated transcription (Latin):
die prudentiȩ eligat de p̾senti scło nequã fugere
dicens cũ ꝓpħa: o diui ȩccłiam malignantiũ. &
cũ impiis ñ sedebo. Sed nondũ sufficit hoc. for¬
te enĩ uult eligere solitudinẽ: non satis attendeis
ꝓpͥam infirmitatẽ. & ꝑiculosã diaboli luctã. Oid
eni ꝑiculosiꝰ. qͥm solũ luctari contͣ antiqͥ hostis
uersutias. a qͦ uideat᷑: & quẽ uidere ñ possit:
Itaq iã necessariã habet forcitudinis diẽ. ut no¬
uerit custodiendã ad dñm fortitudinẽ. & ui acie
multoꝵ pariter pugnantiũ ẽẽ querendã: uibi tot
sunt auxiliarii qͦt socii. & tales qͥ dicere posst̃ cũ
enĩ ꝑ fortitudine sua terribilis est. ut castroꝵ acies
cessã audiuimꝰ. ñ expedit temere se cõmitt̾e huic
ꝑicło: nec oportet tẽptare deũ. sicut & magister
dinis die ad id qͦd iã ceꝑat. id est odiui eccłiam
maliguantiũ. etiã adidit qͦd sȩqͥt᷑. Lauabo int̾

Expanded text:
die prudentiae eligat de praesenti saeculo nequam fugere, die prudentiae eligat de praesenti saeculo nequam fugere, dicens cum propheta: Odivi Ecclesiam malignantium, et cum impiis non sedebo . Sed nondum sufficit hoc. Forte enim vult eligere solitudinem, non satis attendens propriam infirmitatem, et periculosam diaboli luctam. Quid enim periculosius quam solum luctari contra antiqui hostis versutias, a quo videatur, et quem videre non possit? Itaque jam habet necessariam fortitudinis diem, ut noverit custodiendam ad Dominum fortitudinem suam, et in acie multorum pariter pugnantium esse quaerendam, ubi tot sunt auxiliarii quot socii, et tales qui dicere possint cum enim pro fortitudine sua ‘terribilis est, ut castrorum acies cessam audivimus, non expedit temere se committere huic periculo, nec oportet tentare Deum, sicut et magister dinis die ad id quod jam coeperat, id est, Odivi Ecclesiam malignantium, etiam addit quod sequitur: Lavabo inter
Abbreviated transcription (Latin):
ad terroris uincłm breuẽ dierũ numerũ. & finẽ
incertũ. Hȩc plane uesꝑa est ad qͣm demorabit᷑
fletꝰ: & necesse est addi matutini lȩticiã. ut audi¬
tã faciat nobis miscłiam suam. Sic enĩ fit ues¬
pere. & mane dies unus. Est autẽ dies ista iusti¬
ciȩ. reddens cuiq qͦd suũ est: nobis miseriã. mi¬
scdiam deo. In hac die puer nascit᷑: quando ex
hiis quȩ diͣximꝰ. ad amorẽ pęnitentiȩ & odiũ
lit inter scłi turbas agere pęnitentiã: ubi nimi¬
rũ alii uenenatis ꝑsuasionibꝰ. alii undiq exem¬
plis peioribꝰ ad peccatũ alliciant: alii adulatio¬
nibꝰ in uanã głam. alii decͣctionibꝰ in impatien¬
tiã animũ eiꝰ deiciant. P rocedat iã necesse est
prudentiȩ radiꝰ: ostendat qͦͣntas & quã impor¬
cunas presertĩ in hac generatione oportunita¬
tes & occasiones peccati. offerat mundus & inge¬
rat: qͣm debilis sit ad illas humanꝰ animꝰ. maxi¬
me qͥ in pectati consuetudine sit nutritꝰ. In hac gͦ

Expanded text:
vinculum brevem dierum numerum, et finem incertum. Haec plane vespera est, ad quam demorabitur fletus; et necesse est addi matutini laetitiam, ut auditam faciat nobis misericordiam suam. Sic enim fit vespere et mane dies unus. Est autem dies ista justitiae, reddens unicuique quod suum est: nobis miseriam, misericordiam Deo. In hac die Puer nascitur, quando ex his quae diximus, ad amorem poenitentiae et odium lit inter saeculi turbas agere poenitentiam, ubi nimirum alii venenatis persuasionibus, alii undique exemplis pejoribus ad peccatum alliciant, alii adulationibus in vanam gloriam, alii detractionibus in impatientiam animum ejus dejiciant. Procedat jam necesse est prudentiae radius. Ostendat quantas et quam importunas, praesertim in hac generatione nequam, opportunitates et occasiones peccati offerat mundus et ingerat; quam debilis sit ad illas humanus animus, maxime qui in peccati consuetudine sit nutritus. In hac ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cio uere circũcidit. ut ñ plus nec iniꝰ fiat. Nã &
qͥ nimiꝰ est fructũ boni oꝑis abscidit ñ circũcidit:
sicut qͥ cepidus est & minꝰ facit. In hac gͦ die no¬
m̃ imponit᷑ & nom̃ salutis: nec de eo qͥ sic conuer¬
sat̃ dubitẽ dicere. qͥd suã ipsiꝰ salutẽ operat᷑. Usq
ad hunc enĩ diẽ dicere possunt angłi qͥ noruil
secreta çęlestia: s ego nc̃ pͥmũ ei fiducialiter sa
lutis nom̃ impono. At uͦ qͥa omnino rara ista
aius est in terris. huiꝰ discrecionis locũ in uobis
fĩs suppleat uͥtꝰ obȩdientiȩ. ut nichil plus. n

Expanded text:
ere circumcidit, ut non plus nec minus fiat. Nam et qui nimius est, fructum boni operis abscindit, non circumcidit; sicut qui tepidus est, si minus facit. In hac ergo die nomen imponitur, et nomen salutis; nec de eo qui sic conversatur dubitem dicere quod suam ipsius salutem operetur. Usque ad hunc enim diem dicere possunt angeli, qui norunt secreta coelestia; sed ego nunc primum ei fiducialiter nomen salutis impono. At vero, quia omnino rara ista avis est in terris , hujus discretionis locum in vobis, fratres, suppleat virtus obedientiae, ut nihil pl
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ post patientiã. dicens. Cerũptam̃ dõ subiec¬
ta esto anima mea: qm̃ ab ipso patientia mea
Nonne uidet᷑ hic occasione patientiȩ tẽptatione
sensisse suꝑbiȩ: Necesse est gͦ. ut illuminet cor
tuũ radiꝰ humilitatis: & declaret qͥd ate sit. qͥd
a d̾o. ut ñ altũ sapias:. qm̃ łs suꝑbis resistit.¬

Expanded text:
tem post patientiam, dicens: Verumtamem Deo subjectem post patientiam, dicens: Verumtamem Deo subjecta esto, anima mea, quoniam ab ipso patientia mea . Nonne videtur hic occasione patientiae tentationem sensisse superbiae? Necesse est ergo ut illuminet cor tuum radius humilitatis, et declaret quid a te sit, quid a Deo, ut non altum sapias: quoniam Deus
Abbreviated transcription (Latin):
doctoꝵ audiens illos & int̾rogans: tam̃ descendit
cũ illis. & erat subditꝰ illis. Et cugͦ subditꝰ esto
ꝓpter illũ. Sed iã tͥ inipsa obedientiȩ uia. aliqͣ
fortassis dura & asꝑa occurrere possunt: ut acci¬
pias interdũ precepta ñ nulla. quȩ licet salubria
sint. minꝰ tam̃ suauia uideant᷑. Hec si moleste cȩ¬
peris sustinere. si duudicare prelatũ. si murmu¬
dura & asꝑa tacita amplectaris conscientia. te
magis diuidicans & duriꝰ arguens. cui nimirũ
displicent qͦ ad salutẽ sunt: & in cogitatione
tua semꝑ partẽ inagistri qͦ ad potes aduersus
temetipsũ iuuans. & te qͥdẽ in om̃ibꝰ accusare iliũ
uero magis excusare laborans. Porro iã in hoc
loco cauendũ tͥ arbitror a suꝑbia. Magnũ est
enĩ om̃ino sic uincere semetipsũ. Melior est ait
salomon patiens uiro forti: & qͥ dñat᷑ animo suo
expugnatore urbiũ. Considera deniq quã
manifeste ꝓpħa doceat necessariã ȩẽ humilita¬

Expanded text:
ogans: tamen descendit cum illis, et erat subditus illis . Et tu ergo subditus esto propter illum. 8. Sed jam tibi in ipsa obedientiae via aliqua fortassis dura et aspera occurrere possunt, ut accipias interdum praecepta nonnulla, quae, licet salubria sint, minus tamen suavia videantur. Haec si moleste coeperis sustinere, si dijudicare praelatum, si murmudura et aspera tacita amplectaris conscientia, te magis dijudicans et durius arguens, cui nimirum displicent quae ad salutem sunt; et in cogitatione tua semper partem magistri, quoad potes, adversus temetipsum juvans; te quidem in omnibus accusare, ipsum vero magis excusare laborans. 9. Porro in hoc loco jam cavendum tibi arbitror a superbia. Magnum est enim omnino sic vincere semetipsum. Melior est, ait Salomon, patiens viro forti; et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium . Considera 795 denique quam manifeste propheta doceat necessariam esse humilita
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ait: qͥa odert̃ me & patrẽ meũ. Quid gͦ fece¬
runt impii: quibꝰ gͣuis erat etiã ad uidendũ: Hic
est inqͥunt heres: uenite occulamꝰ eũ. Sic gͦ occi¬
dert̃ agnũ dĩ: in suã qͥdẽ ꝑnciẽ. s in nr̃am salti

Expanded text:
ipse ait: Quia oderunt me et Patrem meum . Quid ergo feceipse ait: Quia oderunt me et Patrem meum . Quid ergo fecerunt impii, quibus gravis erat etiam ad videndum? Hic est, inquiunt, haeres, venite, occidamus eum . Sic ergo occiderunt Agn
Abbreviated transcription (Latin):
coctura: dolent renes. & fit intibia. Ita hodie ꝓ
tociꝰ corꝑis putredine cauteriũ qͦddã inficũ in
capite est. deniq qͥd mirũ si ꝓ nobis dignatꝰ est
circũcidi. ꝓ qͥbꝰ dignatꝰ est mori: Totꝰ siquidemi
datꝰ. & totꝰ in meos usus expensus est. Ego enĩ
audiens qͥa tnsiit ante carcerẽ filiꝰ magni regis.
cȩpi altiꝰ gemere. & mirabiliꝰ exclamare. dicens.
fili di miserere mei. At ille sicut benignissimꝰ.
qͥsnã est inqͥt fletꝰ iste. & ululatꝰ quẽ audio:
Et dicunt ei. Ipse est acdã ꝓditor ille quẽ pater ur
trudi fecit in carcerẽ: donec cogitet qͥbꝰ illũ sup¬
pliciis faciat interire. Quid ageret cuiꝰ nat᷑a boni¬
tas: cui ꝓpͥum est imsereri semꝑ & parcere:
Descendit in carcerẽ: uenit ut educat iunctũ de
domo carceris. Iudei uero ñ immemores odii qͦ
oderant patrẽ: exercent illud in filiũ. cinde &

Expanded text:
coctura; dolent renes, et fit in tibia: ita hodie pro coctura; dolent renes, et fit in tibia: ita hodie pro totius corporis putredine cauterium quoddam infixum est in Capite. 4. Denique quid mirum si pro nobis dignatus est circumcidi, pro quibus dignatus est mori? Totus siquidem mihi datus, et totus in meos usus expensus est. Ego enim, audiens quia transit ante carcerem filius magni Regis, coepi altius gemere, et miserabilius exclamare, dicens: Fili Dei, miserere mei. At ille, sicut benignissimus: Quisnam est, inquit, iste fletus et ululatus quem audio? Et dicunt ei: Ipse est Adam proditor ille, quem Pater vester trudi fecit in carcerem, donec cogitet quibus illum suppliciis faciat interire. Quid ageret, cujus natura bonitas, cui proprium est misereri semper et parcere? Descendit in carcerem, venit ut educat vinctum de domo carceris. Judaei vero non immemores odii quo oderant Patrem, exercent illud in Filium: unde et
Abbreviated transcription (Latin):
minoratꝰ est multo minꝰ augłis: qͥa ñ solũ for¬
ma homunis. s formã habet peccatoris. & infi-¬
ꝯit̃ uelut qͦdã cauterio latronis. Qd est enĩ cir¬
cumcisio: nisi suꝑfiuitas & peccati indicium:
peccato. de uͥgine matre: Quid facitis circũciden¬
tes eu: Putatis qͥi suꝑ eũ cadere possit illa sen¬
tentia: masculus cuiꝰ p̃putii caro circũcisa non
fuerit. ꝑibit anima illa de popło suo: Potest
obliuisci pat̾ filii uteri sui: Aut ñ cognosceret
eũ nͥ signũ circũcisionis haberet: Immo uͦ siqͦ
modo posset ñ agnoscere filiũ in qͦ ei bene com¬
placuit: ex hoc maxime signo poterat ignorare
eũ inuenta in eo circũcisione. quã peccatoribꝰ
ipse ꝓuiderat. ob pͣgationẽ utiq delictoꝵ. Sed
quid mirũ. si caput ꝓ m̃bris accepit curationẽ.
quã tam̃ in seipso ñ habuit necessariã: Non ne
& membris nr̃is sepe ꝓ uniꝰ infirmitate alteri
adhibet᷑ curatio: Dolet caput & in brachio fit

Expanded text:
ulto minus angelis, qui non solum formam hominis, sed formam habet peccatoris, et infigitur velut quodam cauterio latronis. Quid est enim circumcisio, nisi superfluitatis et peccati indicium? peccato de Virgine matre? Quid facitis circumcidentes eum? Putatis quia super eum possit cadere illa sententia: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima ipsius de populo suo? Potest oblivisci Pater Filii uteri sui? aut non cognosceret eum, nisi signum circumcisionis haberet? Imo vero si quo modo posset non agnoscere Filium, in quo ei bene complacuit, ex hoc maxime signo poterat ignorare eum, inventa in eo circumcisione quam peccatoribus ipse providerat, ob purgationem utique delictorum. Sed quid mirum si caput quam tamen in se ipso non habuit necessariam? Nonne et in membris nostris saepe pro unius infirmitate alteri adhibetur curatio? Dolet caput, et in brachio fit
Abbreviated transcription (Latin):
ebrians qͥm preclarꝰ est. Ecce unde gr̃as agamꝰ:
nã ante paucos dies celebrauimꝰ aduentũ eius in
carcerẽ huiꝰ mundi. ilẽ diẽ nacalis. Hodie uero
celebramꝰ quod cathenas & uincła nr̃a suscȩpit.
Hodie qui peccatũ ñ fecit ut reos absolueret innoxi¬
as manꝰ eoꝵ cathenis inseruit: hodie sub lege
factꝰ est. qͥ legẽ dedit. S dicendũ est iã qͥd in hac
circũcisione nobis sp̃ualiter indicet᷑ agenlum
Sed qͥs cognouit sensũ dm̃i. aut qͥs confiliariꝰ eius
fuit: Adsit nc̃ ur̃is desideriis aduocatꝰ sp̃c. qͥscru¬
taue diei. Non ignoramꝰ iã oporcere hominem
nasci denuo: nã ꝓpter hoc scdo uatꝰ est dĩ filiꝰ In
peccatis siqͥdẽ nascimͣ om̃s: & necesse habemꝰ re¬
nasci ingra. qͦd in baptismate qͥdẽ ꝑcepimꝰ. sed
totũ ꝑiit in scłari uita. Nunc pͥmũ miserante dõ

Expanded text:
ebrians quam praeclarus est! Ecce unde gratias agamus. Nam ante paucos dies celebravimus adventum ejus in carcerem hujus mundi, id est diem Natalis; hodie vero celebramus quod catenas et vincula nostra suscepit. Hodie enim qui peccatum non fecit, ut reos absolveret, innoxias manus eorum catenis inseruit; hodie sub lege factus est, qui legem dedit. 5. Sed dicendum est jam quid in hac circumcisione nobis spiritualiter indicetur agendum. Sed quis cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? Adsit nunc vestris desideriis advocatus Spiritus, qui scrumentum istud octavae diei. Non ignoramusjam oportere hominem nasci denuo: nam propter hoc secundo natus est Dei Filius. In peccatis siquidem nascimur omnes, et necesse habemus renasci in gratia, quam in Baptismate quidem percepimus, sed heu! totum periit in saeculari vita. Nunc primum, miserante Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
circũcidi. Nec uestigiũ qͥdẽ ullũ uulneris habẽs.
alligaturã uuln̾s ñ refugit. Non sic impii ñ
sic: ñ sic agit ꝑuersitas elationis humanȩ. Eru¬
bescimꝰ uuluerũ ligaturã: qͥ de uuln̾ibꝰ inter¬
ilũ etiã głam᷑. Quẽ nemo potest arguere de
peccato. ipse peccati remediũ & uerecundũ pa¬
riter & austerũ sine ulla necessitate suscepit:
nec reppulit cultrũ lapideũ. in qͦ solo uetꝰ illa
quȩ eraderet᷑ rubigo ñ fuit. Nos e cont̃ in ue¬
recundi ad obscenitatẽ culpȩ erubescimꝰ igere
penitentiã. qͦd extremȩ dementiȩ est: male ꝓ¬
ni inuulnera. penis in remedia uerecundi.
Qui peccatũ ñ fecit. ñ dedignatꝰ est se peccatorẽ
reputari: nos & ẽẽ uolumꝰ. & nolumꝰ estimari.
Ita ne sano opꝰ est medicina: & ñ male habenti¬
bus: linmo uͦ ita ne eget medicamine ñ egers
meditꝰ: Quis hominũ tante sibi ñ dicã głȩ. s

Expanded text:
circumcidi. Nec vestigium quidem ullum vulneris habens, circumcidi. Nec vestigium quidem ullum vulneris habens, alligaturam non refugit vulneris. Non sic impii, non sic; non sic agit perversitas elationis humanae. Erubescimus vulnerum ligaturam, qui de vulneribus interdum etiam gloriamur. Quem nemo potest arguere de peccato, ipse peccati remedium, et verecundum pariter et austerum, sine ulla necessitate suscepit; nec repulit cultrum lapideum, in quo solo vetus illa quae eraderetur rubigo non fuit. Nos e contra inverecundi ad obscenitatem culpae, erubescimus agere poenitentiam; quod extremae dementiae est: male proni in vulnera, pejus in remedia verecundi. Qui peccatum non fecit, non dedignatus est peccatorem reputari: nos et esse volumus, et nolumus aestimari. Itane sano opus est medicina, et non male habentibus? imo vero itane eget medicamine non aeger, sed medicus? Quis hominum tantae sibi non dicam gloriae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
exp̾ssũ magnũ pietatis sacramen¬
tum. Audiuimꝰ congruã lectionẽ uerbo ad¬
birtuiato qͥuod fecit adñs suꝑ tertã. A abreuia¬
tũ eũ in carne: ampliꝰ adbreiuat᷑ suscepta eciã
carnis circũcisione. Minorat᷑ paulominꝰ ab
nonisũ respuens remediũ humane corruptio¬
no. plane multo minorat᷑ ab eis. Habes gͥ mag¬
militatis exemplũ. Ad qͥd enĩ tibi cirtũcisio ne¬
cessaria: qͥ peccatũ nec cõmisisti nec cont̾risti.
Quod ipse ñ feceris. etas ipsa manifestat. qͦd ñ
cont̾reris multo certiꝰ ꝓbat pat̾s diuinitas.
inteͥtas matͥs. Sũmꝰ sacerdos: quẽ nec suꝑ ma¬
tre nec suꝑ patre contaminandũ ꝓpħatũ in
lege est poci quã mandatũ. Est enĩ tͥ pater ab
eterno: s ds est in quẽ peccatũ ñ cadit. E st &¬
mater ex temꝑe.s uͥgo: nec parere potuit incor¬
ruptio corruptelã. Suꝑ hȩc om̃ia circũcidit᷑ pu¬
er. Agnꝰ sine inacła & si ũ eguit. tam̃ uoluit

Expanded text:
expressum magnum pietatis sacramentum: audivimus congruam lectionem Verbo abbreviato quod fecit Dominus super terram. Abbreviatum enim in carne, amplius abbreviatur suscepta etiam carnis circumcisione. Minoratus paulo minus ed jam nec ipsum respuens remedium humanae corruptionis, plane multo minoratus ab eis. Habes igimilitatis exemplum. Ad quid enim tibi circumcisio necessaria, qui peccatum non commisisti nec contraxisti? Quod ipse non feceris, aetas manifestat; quod non contraxeris, multo certius probat Patris divinitas, integritas matris. Summus sacerdos es, quem nec super patre, nec super matre contamilege potius quam mandatum. Est enim tibi Pater ab aeterno, sed Deus est, 789 in quem peccatum non cadit. Est et mater ex tempore, sed virgo; nec parere potuit incorruptio corruptelam. Super haec omnia circumciditur Puer, Agnus sine macula: etsi non eguit, tamen voluit
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ. Cȩterũ in hac circũcisionȩ tͥplex nob̾
quȩrendũ est salutis nr̃ȩ testimoniũ: ab angło.
& maria. & ioseph. Oportet inquã. ut ante oĩa
nob̾ magni consilii angłs. salutis nom̃ impo¬
nat. De hinc & ipsiꝰ qͦq congregationis neces-¬
saria est actestatio: quȩ tanquã mat̾ est singłoꝵ.
Mat̾ inꝗͥ uͥgo: tanꝗͣ ea quã despondit apłs uni¬

Expanded text:
 in hac circumcisione triplex nobis quaerendum est salutis nostrae testimonium, ab angelo, et Maria, et Joseph. Oportet, inquam, ut ante omnia nobis magni consilii angelus salutis nomen imponat. Dehinc et ipsius quoque congregationis necessaria est attestatio, quae tanquam mater est singulorum; mat
Abbreviated transcription (Latin):
etiã qͦd unitem̃. Patet in ea magnũ dignatio¬
nis beneficiũ. unde gr̃as agamꝰ. latet aliqͥd clau¬
sũ qͦd in nobis implere debeamꝰ. cienit namq
diis ꝓpt̾ nos. ñ solũ redim̃dos sanguinis effu¬
sione. s & docendos u̾bis. & exemplis nichilo¬
minꝰ instruendos. Sicut enĩ penitꝰ erat inutile
uiã scire si detinerem̃ in carcere. ita redimi ñ ꝓ
qͥdẽ ȩcate. pacientiȩ & humilitatis & suꝑ om̃ia
caritatis. cȩterarũq uͥtutũ. manifesta dedit sal¬
uator exempla: in infantia figuris uelata. Sed
anteqͣ. adhec discutienda ueniamꝰ: delectat ali¬
qͥd prĩ de tanta & tã manifesta dignatione loqͥ.
Habent angłi glam purã & ꝑfectã. s nec nos eri
a patre: głam miscdiȩ & affectꝰ uere paterni. głam
ꝓcedentis ex corde patͥs. & pat̾na plane uiscera
exhibentis. Om̃s enĩ peccauerunt ait apłs. &
egent gla dĩ. Et alio loco. Michi inqͥt absit gła¬

Expanded text:
etiam quod imitemur. Patet in ea magnum dignationis beneficium, unde gratias agamus; latet aliquid clausum, quod in nobis implere debeamus. Venit namque Dominus propter nos non solum redimendos sanguinis effusione, sed et docendos verbis, et exemplis nihilominus instruendos. Sicut enim penitus erat inutile viam scire, si detineremur in carcere, ita redimi non pquidem aetate, patientiae et humilitatis, et super omnia charitatis, caeterarumqu virtutum manifesta dedit Salvator exempla, in infantia vero figuris velata. 2. Sed antequam ad haec discutienda veniamus delectat aliquid prius de tanta et tam manifesta dignatione loqui. Habent angeli gloriam puram et perfectam; sed nec nos erima Patre, gloriam misericordiae et affectus vere paterni, gloriam procedentis ex corde Patris et paterna plane viscera exhibentis. Omnes enim peccaverunt, ait Apostolus, et egent gloria Dei . Et alio loco: Mihi, inquit, absit gloria
Abbreviated transcription (Latin):
stri contẽnendũ est cestimoniũ: eiqͥ imitari qͣ¬
rit saluatoris exemplũ. Hic est ioseph locũ qͥdẽ
optinens sponsi. re autẽ uera seruus & dispen¬
sator: qͥ sane pat̾ uocat᷑. magis autẽ nutriciꝰ. ẽ.
Sed dico eadẽ manifestiꝰ. Et ab hiis qͥ foris suĩ
fũs mei. & ab eo qͥ intꝰ est habere oportet testimo¬
niũ bonũ. Cuiꝰ enĩ om̃ibꝰ gͣta nemun onerosa
est conu̾satio: huic sine dubio ꝓpͥa de salute
uniu̾sa fr̃m congregatio aitestat᷑. Erustra pla¬
ne suꝑ hiis dũ taxat quȩ sunt in manifesto ne¬
quissimꝰ ille fr̃m accusator trahat incausam:i
testimoniũ: qͥsqͥs & peccata scłaris uitȩ. & huiꝰ
qͦq temporis negligentias. qm̃ in intiltis offen¬
dimꝰ om̃s: nͥ forte sanctiores nos arbitram̃ disci
sẽꝑ studet arbitrio. Iã ne in liuis qͥdẽ pessimi
illiꝰ tim̃da est accusatio: qͣndo ñ iudicabit dñs
bis inidipsũ. At forte cͥminari uolet intentio¬

Expanded text:
contemnendum est testimonium ei qui imitari quaerit Salvatoris exemplum. Hic est Joseph, locum quidem obtinens sponsi, re autem vera servus et dispensator, qui sane pater vocatur, magis autem nutritius est. 5. Sed dico eadem manifestius. Et ab his qui foris sunt, fratres mei, et ab eo qui intus est, habere oportet testimonium bonum. Cujus enim omnibus grata, nemini onerosa est conversatio, huic sine dubio propria de salute universa fratrum congregatio attestatur. Frustra plane super his duntaxat quae sunt in manifesto, nequissimus ille fratrum accusator trahat  alias tratestimonium, quisquis et peccata saecularis vitae, et hujus quoque temporis negligentias quoniam in multis offendimus omnes , nisi forte sanctiores nos arbitramur discire studet arbitrio. Jam ne in his quidem pessimi illius timenda est accusatio, quoniam non judicabit Dominus bis in idipsum. At forte criminari volet intentio
Abbreviated transcription (Latin):
raput exsoluebat: qͥ uenerat pͣgationẽ facere
ñ susciꝑe delictoꝵ. Sed dicas. Quid in susciꝑet
paruulus: Iinmo uͦ qͥd ni susciꝑet humilis &
mansuetꝰ: Qd ni obmutesceret corã circũciden¬
te: qͥ corã tondente obmutuit. corã crucifigen-¬
te siluit: Alioqͥn ñ illi erat difficile carnẽ suã
integrã conseruare. ne scinderet᷑: qͥ fecerat ne
uirginalis uteri porta in exitu suo aꝑiret᷑.
Non erat adifficile paruulo ꝓhibere. ne caro illa
cireũcideret᷑. quando nec mortuo fait diffici¬
le custodire. ne corrumpet᷑. ꝑostꝙ̃ gͦ consũma

Expanded text:
as exsolvebat, qui venerat purgationem facere, non suspicere, delictorum. Sed dicas: Quidni susciperet parvulus? Imo vero, quidni susciperet humilis et mansuetus? Quidni obmutesceret coram circumcidente, qui coram tondente obmutuit, coram crucifigente siluit? Alioquin non erat illi difficile carnem suam integram conservare ne scinderetur, qui fecerat ne virginalis uteri porta in exitu suo aperiretur. Non erat difficile parvulo prohibere ne caro illa circumcideretur, quando nec mortuo fuit difficile custodire ne corrumperetur. 2. Postqua
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est nom̃ eiꝰ ir̃c. Magnũ & mirabile sacra¬
m̃tum. Circũcidit᷑ puer: & uocat᷑ ir̃c. Quid
sibi uult ista conexio: Circũcisio nẽpe saluan
di. quã saluatoris ẽẽ uidet᷑: & saluatorẽ circũ¬
cidere decet quã curtũcidi. Sed agnosce media¬
torẽ łi & hominũ: qui ab ipso natiuitatis suȩ
erordio diuinis humana sociat ima sũmis.
N ascit᷑ ex muliere: s cui fecunditatis fructꝰ sic
accedat. ut ñ decidat flos uirginitatis. Pannis
inuoluit᷑: s panui ipsi angłicis laudibꝰ hono¬
rant᷑. Abscondit᷑ in presepio. s ꝑdit stella radi¬
ante de celo. Sic & cutũcisio ueritatẽ suscȩꝓtȩ

Expanded text:
tum est nomen ejus Jesus. Magnum et mirabile sacramentum! Circumciditur puer, et vocatur Jesus. Quid sibi vult ista connexio? Circumcisio nempe salvandi potius, quam Salvatoris esse videtur; et Salvatorem circumcidere decet, quam circumcidi. Sed agnosce mediatorem Dei et hominum, qui ab ipso nativitatis suae exordio divinis humana sociat, ima summis. Nascitur ex muliere, sed cui fecunditatis fructus sic accedat, ut non decidat flos virginitatis; pannis involvitur, sed panni ipsi angelicis laudibus honorantur; absconditur in praesepio, sed proditur radia
Abbreviated transcription (Latin):
Clary sunt ualles: s cdaris uallib abbas.
Clarior: hiis clarum nomen in orbe dedit
larus auis. clarus merttis: & clarus honore:
Clarior eloquio: relligione magis.
Mors est clara cinis clarus. clarũq sepulchrum
Clarior exultat spiritus ante. deum.
Martyrio magni celebiato magnꝰ ad ipsiun.
Colligitur martyr. par. sine. morte. pasi

Expanded text:
Clarae sunt Valles sed claris Vallibus Abbas Clarior his clarum nomen in orbe dedit. Clarus avis, clarus meritis, et clarus honore, Claruit eloquio, relligione magis. Mors est clara, cinis clarus, clarumque sepulcrum; Clarior exsultat spiritus ante Deum. Martyrio Magni celebrato, magnus ad ipsum Colligitur Martyr; par sine morte pari
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dñi. sp̃s sapientie & intellectꝰ. sp̃s confilii
& fortitudinis. sp̃s scientiȩ e pietatis. & replebit
eum sp̃s timoris dñi. Illud sane diligenter atten¬
de: qͦd forẽ hunc de radice ñ de uirga dixerit
ascensurũ. Eteni si noua xͥ caro in uͥgine creata
ꝗͥ ꝓdiit de radice: sine dubio cõmuni ab origuie
cõmunẽ ꝓbat᷑ habuisse materiã. Nã qͦd suꝑ eũ
sp̃s reqͥeuit: nichil in eo contradictionis fuisse de
liberet. in quo nichil simile fuit. nouus homo
concupiscentie ñ suscepit.

Expanded text:
 intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Illud sane diligenter attende, quod florem hunc de radice, non de virga dixerit ascensurum. Etenim si nova Christi caro in Virgine creata qui prodiit ex radice, sine dubio ab origine communem probatur habuisse materiam. Nam quod super eum Spiritus requievit, nihil in eo contradictionis fuisse decliberet, in quo nihil simile fuit, novus homo concupiscentiae non suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ꝑstino iuire pͥuauit hostẽ: data potestate
ut manꝰ iniceret innocenci. fortitudine preualuit.
ne iuolenter possec retinere redẽptos. dũ uictor
ab inferis rediit & uita omniũ cũ eo surrexit.
Exinde cibat nos pane uite & intellectꝰ. potat aqͣ
sapientie salutaris. E st enĩ intellectꝰ rerũ sp̃uali¬
ũ & inuisibiliũ uetꝰ anunȩ panis. confirmans
cor nr̃m. & ad om̃e opꝰ bonũ roborans in om̃i
exercitatione sp̃ali. Carnalis autẽ homo. qui
ñ ꝑcipit ea que sunt sp̃s di. s stulticia illi uident᷑

Expanded text:
quidem pristino jure privavit hostem, data potestate, quidem pristino jure privavit hostem, data potestate, ut manus injiceret innocenti: fortitudine praevaluit, ne violenter posset retinere redemptos, dum victor ab inferis rediit, et vita omnium cum eo surrexit. 4. Exinde cibat nos pane vitae et intellectus, et potat aqua sapientiae salutaris. Est enim intellectus rerum spiritualium et invisibilium, verus animae panis, confirmans cor nostrum, et ad omne opus bonum roborans in omni exercitatione spirituali. Carnalis autem homo, qui non percipit ea quae sunt spiritus Dei, sed stultitia ei
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scientie: ꝑ quẽ cimoris parit̃ & pietatis distri-¬
butio fieret inconfusa. Et nota qͦd in pͥmo illo
parentũ nr̃oꝵ peccato. tres qͦq auctores exticeriñ
s manifeste defuerint tria trib. dico enĩ euã.
diabolũ. & adã. Non habuit eua scientiã. que
ut ait apłs. seducta est in preuaricatione. uerũ
hec qͥdẽ serpenti ñ defuit. qͥ callidior describit᷑ ce¬
teris aniinantib. s pietatẽ malignꝰ ñ babuit.
forte uudet᷑ mulierẽ ñ cont̾stando. s timorẽ dm̃
dereliqͥt. uoci iliꝰ magis obediens quã duune.
Atinã magis timor dĩ preualuisset in eo: ficut de
xp̃o signanter legit᷑. quia repleuit eũ ñ piecatis
sp̃s s timoris. In om̃ib enĩ & ꝑom̃ia pietati pri¬
moꝵ timor dñi preferendus est: & solus ipse est
trib tunore. pietate. scientia: mediator noster re¬
coneiliauit hommnes deo. Nã in consilio & forcitu¬
aine de manu auersarii liberauit. Consilio si¬

Expanded text:
 scientiae, per quem timoris pariter et pietatis distributio fieret inconfusa. Et nota quod in primo illo parentum nostrorum peccato 978 tres quidem auctores exstiterunt; sed manifeste defuerunt tria tribus. Dico enim Evam, diabolum et Adam. Non habuit Eva scientiam, quae, ut ait Apostolus, seducta est in praevaricationem . Verum haec quidem serpenti non defuit, qui callidior describitur caeteris animantibus; sed pietatem malignus non habuit,  mulierem non contristando; sed timorem Domini dereliquit, voci illius magis obediens, quam divinae. Utinam magis timor Domini praevaluisset in eo! sicut de Christo signanter legitur: Quia replevit eum, non pietatis spiritus, sed timoris . In omnibus enim et per omnia pietati proximorum timor Domini praeferendus est, et solus ipse est tribus, timore, pietate et scientia, mediator noster reconciliavit homines Deo; nam in consilio, et fortitudine de manu adversarii liberavit. Consilio si
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰ mediatoris ortu distributionẽ. Gła inqͥunt
in altissunis deo: & in terra pax hominib bone
uoluntatis. Huiꝰ deniq gr̃a obseruationis. fideli
reconciliatori xp̃o. nec timoris sp̃s defuit. qͦ patri
semꝑ reuerentiã exhiberet. semꝑ ei deferret. sẽꝑ¬

Expanded text:
in hujus mediatoris ortu distributionem. Gloria, inquiunt, in hujus mediatoris ortu distributionem. Gloria, inquiunt, in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Hujus denique gratia observationis fideli reconciliatori Christo nec timoris spiritus defuit, quo Patri semper reverentiam exhiberet, semper ei deferret, se