comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spestante populo ad consueta arma recur¬
rens in terrã se ꝓsternens. Mox paulatĩ
defuncti pallorꝰ in ruborem conuertitur.
frigida membra reuocato spũ tepescunt.
Oculi aꝑtis palpebrȩ ianuis. peregrintuim
lum̃ agnoscunt. uox adducto aere de
pectoris domicilio conflata profertur
Gressus sus uestigus rediuiuus extendit᷑
in anteriore fundam̃to tota fabrica reno¬
uatur. Quid plura: Tamdiu iacuit sa-¬
cerdos in puluere: donec pariter surge¬
re t senex de oratione. infans de morte.
Ecce uita laudabilis. quae de alterius
corpore necem prȩcib effugabat. Spo¬
liauit tartarum. spem habens in xp̃o.
Moxs ibi iura non tenuit: ubi hilarius
ium orationis ingessit. Sed tanta res.
non potest nr̃is uerbis plus ornari quam
meritis. Nunc uero memorandum est
quod supra ꝓmisimus. qualiter miracula
reliqua hoc miraculo cumulauit. Deniꝙ
cũ beatissimã apram filiam suam ad quani
de exilio destinauit eplãm in colomem

Expanded text:
spectante populo ad consueta arma recurspectante populo ad consueta arma recurrens in terram prosternitur. Mox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida membra revocato spiritu intepescunt, oculi apertis palpebrae ianuis peregrinum lumen agnoscunt, vox adducto aere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anteriore fundamento tota fabrica renovatur. 45 Quid plura? Tamdiu iacuit sacerdos in pulvere, donec pariter surgerent, senex de oratione infans de morte. Ecce vita laudabilis, quae de alterius corpore necem precibus effugavit, spoliavit tartarum, spem habens de Christo. Mors ibi iura non tenuit ubi Hilarius vim orationis est ingressus. Sed tanta res non potest nostris verbis plus ornari quam meritis. Nunc vero memorandum est quod supra promisimus, qualiter miracula reliqua hoc miraculo cumulavit. 46 Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit epistolam, incolomem
Abbreviated transcription (Latin):
migrauit. Sed reuertamur ad ordinem.
CUm de exilio regressus introir& picta¬
uis sũmo fauore plaudebant om̃s parit̾.
eo quod ȩccła recepiss& pontifice̾. grex
pastorem. Ac si om̃s cum ipso tunc re¬
dissent ad patriam. ita sine ipso se exules
fuisse deflebant. Itaq beato martino in
uico goteloiaco dum prȩcepiss& consiste.¬
re uirtus diuina: meruit ibi mortuum
suscitare. Post aliquos dies infans sine
baptismi regeneratione defunctus est.
duplici morte dãpnatus. Prȩsentẽ lucem
amiserat. & pęna futuri scłi non carebat.
Tunc mater extincti quȩ iam mater non
erat dum filium non habebat. prouoluta
ad pedes scĩ hylarit: prȩcedentib lacri.¬
mis nati sui corpus effudit exclamane:
Martinus ad huc incipiens caticumium
mortuum reuocauit: tũ pontifex redde
rogo filium. aut michi aut baptismo. Qui
populi pater agnosceris: ut mater ego
uocer optineas. Sic illa plus lacrimie
petente quã uerbis. cõmotus uir dĩ ex

Expanded text:
migravit. Sed revertamur ad ordinem. migravit. Sed revertamur ad ordinem. 40 Cum de exilio regressus introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem: et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exules fuisse deflebant. 41 Itaque beatum Martinum in vico Locoteiaco dum praecepisset consistere, virtute divina meruit ibi mortuum suscitare. 42 Post aliquot dies infans sine baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte damnatus praesentem lucem amiserat et poena futuri saeculi non carebat. 43 Tunc mater extincti, quae iam mater non erat, dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii praecedentibus lacrimis nati sui corpus effudit exclamans: Martinus adhuc incipiens cathecuminum mortuum revocavit, tu pontifex redde, rogo, filium aut mihi aut baptismo: qui populi pater agnosceris, ut mater ego vocer obtineas. 44 Sic illa plus lacrimis petente quam verbis commotus vir dei
Abbreviated transcription (Latin):
esse quam affrica. Quo audito uir dĩ. sen¬
tiens sibi de bestiali pugna uenire uictoriã.
in nomine dñi prȩcedente crucis auxilio
descendit in insulam. Eo uiso serpentes
infugam conuersi sunt. non tolerantes eus
aspectum. Tunc baculum figens in terram.
quasi metam. quausq deberent excurrere.
uirtutis potentia designauit. Nec amplius
Et quidem semꝑ illam partẽ uerent᷑
attingere. facilius est illis mare transire
quam uocem. O immutabilẽ terminum.
de sermone plantatum. Appar& quã est
melior adam secundus. Antiquo ille ser¬
penti paruit. iste seruos hab& qui possunt
serpentib imperare. Ille ꝑ bestiam de sede
paradysi ꝓiectus est. iste de sus cubilib
serpentes exclusit: Deposuit anguis anti¬
quum mendatium. quid est qui didicit
implere mandatum: O Aylari dulcedo
medicam̃tũ & meritum. ante quẽ sine
mora uenena fugata sunt. Mdditur t̾ra
hominib. quia in locũ beluȩ in cola trans.¬

Expanded text:
esse, quam Africa. Quo audito, vir Dei senesse, quam Africa. Quo audito, vir Dei sentiens sibi de bestiali pugna venire victoriam, in nomine Domini, praecedente crucis auxilio, descendit in insulam: eoque viso, serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes ejus adspectum. Tunc baculum figens in terram, quasi metam, quo usque deberent excurrere, virtutis potentia designavit: nec amplius s; quia dum semper illam partem verentur attingere, facilius erat illis mare transire quam vocem. O immutabilem terminum, de sermone plantatum! Apparet, quantum est melior Adam secundus antiquo. Ille serpenti paruit: iste servos habet qui possunt serpentibus imperare. Ille paradysi proiectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis antiquum mendacium qui didicit implere mandatum. 39 O Hilarii dulcedo, medicamentum et meritum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit terram hominibus, quia in loco beluae incola trans
Abbreviated transcription (Latin):
gaua errore confusum. factis sepius iN
gallus synodis ꝑ lẏlarium fuisse ad uiã¬
ueritatis adductum. confitetur lingua
multorum. Quid autem inter est uel sibi¬
ꝓ uita aeterna factum fuisse martyrem.
uel amplius uixisse. reliqui ne perirett:
gitur scĩssimam animã & si gladius ꝑsecu
rius ad ꝓpria. tunc beatus martinus ȩque
meritorum lumine non absconsus. qui ab
cognito aduentu eiꝰ romam festinanter oc.¬
currit. Quẽ cum prȩterisse cognoscer&¬
eum usq ad gallias est consequutus. Neq
enim Martinus qui ad huc caticuminus
xp̃m clamide sua tectum uidere meruit.
illi deuotus occurrer& : nisi ꝑ omĩa mysterus
plenum in eo spm prȩuidiss&. Nec mirum
si ille qui dm̃ prius uidit in paupere. postea
terire miraculum. Nan cum circa gallina.¬
riam insulam ꝓpinquar& relatione uicino¬
rum. agnouit ibidem ingentia serpentium
uolumina sine numero ꝑuagari. Et obhoc
accessibilem locum longuis illis uidebatur

Expanded text:
gravi errore confusum, factis saepius in gravi errore confusum, factis saepius in Gallia synodis, per Hilarium fuisse ad viaveritatis adductum, confitetur lingua multorum. Quid autem interest, vel sibi pro aeterna vita factum fuisse martyrem; vel amplius vixisse, reliqui ne perirent? Igitur sanctissimam animam etsi gladius persecutd propria, tunc beatus Martinus, aeque meritorum lumine non absconsus, qui ab cognito adventu ejus, Romam festinanter occurrit. Quem cum jam praeterisse cognesceret, usque ad Gallias consecutus est. Neque enim Martinus , qui adhuc catechumenus Christum chlamyde sua tectum videre meruit, illi devotus occurreret, nisi per omnia mysteriis plenum in eo spiritum praevidisset. Nec mirum, si ille, qui Deum prius vidit in paupere, postea terire miraculum. Nam cum circa Gallinariam insulam propinquaret, relatione agnovit vicinorum, ibidem ingentia serpentium volumina sine numero pervagari: et ob hocaccessibilem tamen locum longius illis videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑterriti. qm̃ si daretur facultas certandi.
mox sẽ recognoscebant hylarii contentio.¬
ne ꝓsterni. Sollicitant imꝑatoris animũ
iam maligna parte captiuũ. ut ipsũ bea.¬
tissimũ redire ad gallias ꝑ urger&. dicen¬
tes illo prȩsente heretica non posse ma-¬
chinam̃ta ꝓficere. Quo obtentu. ad gal¬
lias conpulsus reuertitur: putans magis
amplius se pati exilium. quod illic ꝑtur¬
bationem aeccłȩ relinquebat termino ñ
secuto. O beatum pontifice̾. qui in sũmo
discrimine inimicum iudicẽ adut. tribu:¬
nal imperii sine timore torm̃ti. Sere totis
iuscerib diligebat. xp̃i regnũ. qui nor
formidabat in principatu constantiam.
Nam qđ se ꝓ dño sic ingerebat apto ꝑiculo.
optabat martyrium si non defuiss& ꝑcus¬
sor: & tam̃ aninus sumpsit glãm. & si tẽ¬
pus non intulit pęnam. Sed obhoc ipsũ
tum seruatum testificor ꝓ correctione
cunctorum. Nam pene totũ mundum

Expanded text:
perterriti, quoniam si daretur facultas certandi, perterriti, quoniam si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni, sollicitant imperatoris animum tantum in maligna parte captivum, ut ipsum beatissimum redire ad Gallias perurgueret, dicentes illo praesente haeretica non posse machinamenta proficere. 29 Quo obtentu ad Gallias compulsus revertitur, putans magis amplius se pati exilium, quod illuc perturbationem ecclesiae relinquebat termino non secuto. 30 O beatum pontificem, qui in summo discrimine inimici iudicis adiit tribunal imperii sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in prinNam quod se pro Domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussor et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. Sed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum. Nam pene totum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
ubi erat de fide censendum. Hinc post exa¬
minationem agnitis hostib & oppressie
ad imꝑatorem legatio : cum quã perrexit
sc̃s hẏlarius qu̾auis ei non fuiss& iniunctũ
metuens ne adhuc contra religionis dog.¬
mata respirar& dampnata ꝑfidia. ed
disserere longum ẽ: qualiter ariminensi
synodo cõposita mentione aliud ex alio
referens. fraus heretica serpentino lapsu
subripuit. & postea legatis seleucensibus.
hylarius agnoscens grauiter apud arimi.¬
num diaboli prȩualuisse mendatium. in
tantũ ut & orientales partes similiter
cõposito fuco infecerit : imꝑatori tribus
libellis oblatis. prȩces effudit. ut in eius
conspectu collectis aduersariis. e& ei con¬
tra hereticos disceptandi de religione licen¬
tia : ne ueritatem falsitas obumbrar&. ne
in equitatẽ iniquitas prȩualer&. ne imꝑa¬
tor dõ resister&. ne fidei ꝑfidia rebellar&.
Ende ualens & ursatius conscientiȩ reatu

Expanded text:
ubi erat de fide censendum. 25 Hinc post exaubi erat de fide censendum. 25 Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressiad imperatorem legatio: cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset iniunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. 26 Sed disserere longum est, qualiter Ariminensi synodo composita mentione aliud ex alio referens fraus haeretica serpentino lapsu subripuit et postea legatis Seleuciensibus hristi Hilarius agnoscens graviter apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et orientales partes similiter composito fuco inficeret, imperatori tribus libellis oblatis preces effudit, ut in eius conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. 28 Vnde Valens et Vrsatius conscientiae reatu
Abbreviated transcription (Latin):
uenirent disceptaturi. quid sentirent de
fidei ueritate. Tunc inter reliquoe
quarto iam exilii anno de phrigia sc̃s
hylarius in praedicto loco data euesti
one. ad synodum uenire cõpellitur. Qui
quoddam castellum dum adisset. die
dominico ingressus ẽ tẽplũ. mox floren¬
tia puella gentilis insipiens multitudi¬
nem populi uoce magna seruui dĩ ad¬
uenisse testata ẽ. & ad pedes eiꝰ occur¬
rens non cessauit petere. nisi signum
crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetas¬
s&. Quã florentius pater secutus est &
cunsta familia. & in nomine dñi merue¬
runt pariter baptizari. Quae florentia
relictis parentib uestigiis eius inherens
usq pietauis ꝑducta t. þatrẽ se babers
non quia generatam. sed ꝑ quẽ regenesa¬
ta est praedicabat. Cum uͦ seleutiam
ꝑueniss& magno fauore a cunctis ex eos¬
tus ẽ eo qđ diuina misedĩa tam uirum
prudentissimũ & singulari eruditione
cõptũ inspectaculo mundi producera

Expanded text:
venirent disceptaturi, quid sentirent de venirent disceptaturi, quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos quarto iam exilii anno de Frigia sanctus Hilarius in praedone, ad synodum venire compellitur. Qui quoddam castellum dum adisset, die Dominico ingressus est templum; moxque Florentia puella gentilis, irrumpens multitudinem populi, voce magna servum Dei illuc advenisse testata est, et ad pedes ejus accurrens non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia relictis parentibus vestigiis eius inhaerens usque Pictavis perducta est: patrem se habere non a quo generata est, sed per quem regenerata est, praedicabat. 24 Cum vero Seleuciam pervenisset, magno favore a cunctis exceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum et singulari eruditione compertum in spectaculo mundi produceret,
Abbreviated transcription (Latin):
talem sponsum pater anxius quȩrer&.
cuius nobilitas cęlos ascender&. pulchri.¬
tudo rosarum & lilii cõparationẽ p̾cede.¬
r&: oculi gẽnarum lumina luminarent.
uestis candorem niuis opprimer& orna-¬
menta in estimabili fulgore uernarent.
diuitiȩ intra se regna concluderent. sapi¬
entia in cõp̃hensibilis emanar&. dulcedo
faui mella post poner&. pudicitia in con¬
taminata ꝑsister&. odor suauitate flagra.¬
r&. thesauri sine defectione constarent.
addens ergo monitis. ut filia nulli se
prius male diuisa coniunger&: quam ut
patrem exspectar& pollicitus. & sponsũ
pariter cum ꝓmissione uenturum. Quod
apra dulciter excipiens. & quasi sponsũ
futurum epłam patris amplectens. ammo¬
nitionem secuta ẽ: nulli se in coniugio
resoluens. Sed qualiter ad illũ sponsum
ꝑuenerit. loco insequenti seruatur.
nterea cum toto orbe arrianae heresis
puersitas pullular&. dato generaliter
imꝑatoris edicto ut om̃s orientales ep̃i
apud seleutiam isauriȩ oppidum con¬

Expanded text:
talem sponsum pater anxius providisset, cuius nobilitas caelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumina luminarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae Ultra se regna concluderent, sapientia incomprehensibilis emineret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate flagraret, thesauri sine defectione constarent. 20 Addens ergo monitis, ut filia nulli se prius male divisa coniungeret, quam ut patrem exspectaret pollicentem et sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens et quasi sponsum futurum in epistola patris complectens admonitionem secuta est, nulli in coniugio se resolvens. Sed qualiter ad illum sponsum pervenerit, locus in sequenti servatur, 21 Interea cum toto orbe Arrianae haeresis perversitas pullularet, dato generaliter imperatoris edicto, ut omnes orientales episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum con
Abbreviated transcription (Latin):
expellat. Eellem adhuc insatiatus sacratis.¬
simi uiri miracula quasi peculiariter decan¬
tare. sed uereor unde meam cupio deuotio¬
nem ostendere: aditoris animũ fastidionas¬
cente iudear obturare. Da michi pie ueniã.
de texta huius paruitate. Da casui ueniam.
de quo exiguum dicere silere inpuluerẽ ẽ.
ne dum hominis cupio uitare fastidia: uerear
incurrere confessoris offensam. Sed prȩsumo
plurima de minimis dicere. ut de ce legere
ꝓopulum breuitas plus inuit&.

Expanded text:
expellat? 37 Vellem adhuc insatiatus sacratisexpellat? 37 Vellem adhuc insatiatus sacratissimi viri miracula quasi peculiariter decantare, sed vereor ne unde meam cupio devotionem ostendere auditoris animum fastidio nascente videar obdurare. 38 Da mihi, pie, veniam de textus huius parvitate, da usui culpam, de quo exiguum dicerem si libros implerem, ne dum hominis cupio vitare fastidia, videar incurrere confessoris offensam. Sed praesumo plurima de te minus dicere, ut de te legere populum brevitas plus invitet.
Abbreviated transcription (Latin):
ultra hominẽ sapere. tam caute de religio.¬
ne censere. Sed qui uult ipsum agnoscere.
eius exilia memoretur. merita respiciat.
uolumina relegat. dicta ꝑpendat. inuenta¬
est papiro consumpto. tamquã se confinium
cęra ipsa fecisset inter ignes & pallium: ut
ab ipsa uideretur defendi. ꝑ quã potuiss&
exuri. Adtendite beneficium. ut obȩdiret᷑
ignis expauit. quã ad ardendũ auxilium
sumpserat ipsa uisa ẽ repugnasse. Sed int̾
haec illud ammon& potius. ut dicatur in
iurtute confessoris quam edidit. Cera flam.¬
mas extinxit. & conuerso ordine illud aquo
uorari potuit prȩfocauit. Duiersȩ species
suam uisȩ sunt naturã mutasse. nequid hic
incendia lederent. pallium pro marmore.
cera fuit pro flumine. Sed quantũ ẽ apud
illum cerei lumen extinguere. qui cȩcorum
lum̃ accendit. aut cũ alterius cadauerie
sepulturã oculorum ignẽ redintegrat: qua
facile credimus de sepulchro ꝓprio. ut plasma

Expanded text:
ultra homines sapere tam caute de religioultra homines sapere tam caute de religione censere. 52 Sed qui vult ipsum agnoscere eius exilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, est papyro consumpto: tanquam si confinium cera ipsa fecisset inter ignem et pallium, ut ab ipsa inveniretur defendi, per quam potuisset exuri. Attendite beneficium. Ut obediretur ignis expavit, et quam in ardendi auxilium sumpserat, ipsa ei visa est repugnare. Sed inter haec illud admonet potius ut dicatur, in virtute confessoris, quas deducit cera flammas extinxisse, et convevorari potuit praefocavit. Diversae species suam visae sunt naturam mutasse: ne quid hic incendia laederent, pallium pro marmore, cera fuit pro flumine. 36 Sed quantum est apud illum cerei lumen extinguere qui caecorum lumen accendit, aut cum alterius cadaveris sepulturam oculorum igne redintegrat, quam facile credimus de sepulchro proprio ut flammas
Abbreviated transcription (Latin):
mater beatȩ aprȩ. a pontifice postulat.
ut & ipsa si mereretur erepta de mundi
crimine cum filia prȩsentaretur ad regnũ
¶uius uota considerans: assidua oratione.
& ipsam ante sẽ transmisit ad glãm. Quis
estunaturus est talem uirũ ita dilexisse
dñm. conuigis & filiȩ affectu contempto:
Tam̃ in hoc magis illas amasse cognoscitur
cum ꝑ ipsum ad lum̃ ꝑpetuum transferuntꝰ
Quis uero habundantiam rigantis ingeni
contendat euoluere:. aut eius uerba uerbis
ualeat exequare. qualiter ille indiuisȩ tri¬
nitatis libros stilo tumente contexuit. Au
seripta dauitici carminis sermone cotur¬
nato ꝑ singula reserauit: Quã fuit indis¬
sertione ꝓuidus intractatu ꝓfundus. per
litteram eloquens. ꝑ iurcutem mirabili
in cõplexionib multiplex. in resolutione sab¬
tilis. astutus iuxta ꝓphetam ut serpens. colũ.¬
bȩ simplicis grãm non amittens: condĩti
sal ingenii. fons loquendi. thesaurũ scientiȩ.
rit: non credit dicere. sed tonare. Hoc fuit

Expanded text:
mater beatae Abrae a pontifice postulat, ut et ipsa si mereretur erepta de mundi crimine cum filia praesentaretur ad regnum. Cuius vota considerans assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. 50 Quis aestimaturus est, talem virum ita dilexisse dominum coniugis et filiae affectu contempto? Tarnen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum per ipsum lumini perpetuo transferuntur. Quis vero abundantiam rigantis ingenii contendat evolvere, aut eius verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae trinitatis libros stilo tumente contexuit, aut scripturam Davitici carminis sermone coturnato per singula reseravit? 51 Quam fuit in dissertione providus, in tractatu profundus, per litteraturam eloquens, per virtutem mirabilis, in complexionibus multiplex, in resolutione subtilis, astutus iuxta prophetam ut serpens, columbae simplicis gratiam non amittens, conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, rit non credit dicere sed tonare. Hoc fuit
Abbreviated transcription (Latin):
dicente. accurrerunt ad eum duo leone
& ex utraq parte suꝑ eum incidentes prȩfoca¬
uerunt eum tantum inodo. & non tetigerunt
carnes eius. ut reliquię eius tuitio essent
romanorum & magnȩ urbi. in qua Petrues
crucifixus est & Paulus decollatus. & onet imnꝰ

Expanded text:
dicente accurrerunt ad eum leones, et ex utraque parte super eum incidentes praefocaverunt eum tantummodo, et non tetigerunt carnes ejus, ut reliquiae ejus tuitio essent Romanorum et magnae Urbis, in qua Petrus crucifixus est, Paulus decollatus, Onesimus
Abbreviated transcription (Latin):
diei ab umbra defuncti. nimirum ag¬
noscentes eius adminiculo sẽ posse lumen
consequi: cuius uirtute potuiss& parie
fenestrari. His & consequentib infinitie
miraculis. & si summi pontificis membra
recubant in sepulchris: at tamen ꝑ creatoris
gram. in aeterna scła uiuunt merita confes¬
soris. Hic itaq cadesti dono uenerandis
floribus ad ornatus. uiginti annis & sex men.¬
sib. pontificalem apicem aecclesi astica regu¬
lariter censura gubernans: uitae autem
annum beatitudinis culmine feliciter ex¬
plens: auiniã dõ karissimã ereptã de scło. man¬
suram cum dep̃o. angelis plaudentibue.¬

Expanded text:
diei ab umbra defuncti, nimirum agdiei ab umbra defuncti, nimirum agnoscentes eius adminiculo se posse lumen consequi, cuius virtute potuisset paries fenestrari. 58 His et consequentibus infinitis miraculis, etsi summi pontificis membra recubant in sepulchris, attamen per creatoris gratiam in aeterna saecula vivunt merita confessoris. 59 Hic itaque caelesti dono venerandis floribus adornatus, viginti annis et sex mensibus pontificalem apicem ecclesiastica regulariter censura gubernans, vitae autem us beatitudinis culmine feliciter explens, animam deo karissimam ereptam de saeculo, mansuram cum Christo angelis plaudentibu
Abbreviated transcription (Latin):
infructu. Igitur cum sc̃s germanus ep̃e
uel conꝓuiciales ac pontifex successor eiꝰ
& populus ferrent membra sc̃i AUBINI
innouani basilicam deuote transponere.
& propter cellulae angustias in qua conditꝰ
fuerat non daretur saeri corporis extrahend
licentia. cunctis hȩsitantib & incertum
quid agerent. curis popularib se iurtue
beatissimi uiri mediatrix interserit. Nam
exspectantib om̃ib & nichil deliberantib.
repente nutu diuino de scisso pariete cellulae
qui erat ad pedes eius a parte orientali tres
lapides decidunt. scilic& dato signo. per
qualem locum se iuber& educi posse.
Interea facto adito. dum concentus psallentiũ
scm̃ sepulehrum ꝓgreditur a loco quo est
eductus. palam tres paralẏtici iam diu de¬
sperati redditi sunt sanitati. ac nerui prae¬
mortui. uiuificare didicerunt ineritis de se¬
pulti. Otatimq duo cęci sunt pariter illu¬
minati. Pandem aliquando sumentes lumina

Expanded text:
in fructum. 55 Igitur cum sanctus Germanus episcin fructum. 55 Igitur cum sanctus Germanus episcopus vel conprovinciales ac pontifex successor eius et populus vellent membra sancti in novam basilicam devote transponere et propter cellulae angustiam in qua conditus fuerat non daretur sacri corporis extrahendi licentia, cunctis haesitantibus et incertis quid agerent, curis popularibus se virtus beatissimi viri mediatrix interserit. 56 Nam expectantibus omnibus et nihil deliberantibus, repente nutu divino discisso pariete cellulae qui erat ad pedes eius, a parte orientali tres lapides deciderunt, scilicet dato signo, per qualem locum se iuberet educi posse. 57 Interea facto aditu, dum concentus psallentium ad sanctum sepulchrum progreditur, in loco per quem est eductus palam tres paralytici iam diu desperati redditi sunt sanitati ac nervi praemortui vivificari didicerunt de meritis sepulti, statimque duo caeci sunt pariter inluminati tandem aliquando sumentes lumina
Abbreviated transcription (Latin):
ad postremum cum plurimũ episcoporum
iniunctione ut ex cõmunicatas a sẽ ꝑsonas
absoluer&. uirtute frm̃ coactus est. Et cuin
rogaretur ut eulogias quas reliqui antistites
ad ꝑsonam comn̾lunione suspensã dirigentes
benedixerant. & ut ipse signar&: ait ad sa.¬
cerdotale concilium. Et si ad imꝑium urm̃
ego signare compellor. dum uos causam dĩ
recusatis defendere: ipse potens ẽ. uindicare.
Quo facto. ante quã eulogias eius ex cõmiii¬
ꝑsona in ore susciper&: ex spirauit. Et pri.¬
usquã portator ꝑuenir&: sermo sacerdotie
optinuit. Qui & iam ad beatum cesarium
arelatensem praesulẽ: ꝓ eadem causa consul.¬
turus occurrit. Sed quia eius singula non
ualemus retexere facta. sufficiat de pluri-
mis uel pauca dixisse. Illud quoq testimoni.¬
um beatissimi uiuentis. post obitum necessa¬
rium credimus praeteritis explicandum.
Quia lic& teneretur clausum corpus in tumulo.
attamen iusti animae merces exuberauit

Expanded text:
ad postremum quamplurium episcoporum ad postremum quamplurium episcoporum injunctione, ut excommunicatas a se personas absolveret, vi fratrum coactus est. Et cum rogaretur ut eulogias, quas reliqui antistites ad personam communione suspensam dirigentes benedixerant, et ipse signaret, ait ad sacerdotale concilium: Etsi ad imperium vestrum ego signare compellor, dum vos causam Dei recusatis defendere, ipse potens est vindicare. Quo facto, antequam eulogias excommunicata persona in ore susciperet, expiravit; et priusquam portitor perveniret, sermo sacerdotis obtinuit, qui etiam ad beatum Caesarium Arelatensem praesulem pro eadem causa consultaturus occurrit 19. Sed quia ejus singula non valemus retexere, sufmis vel pauca dixisse. Illud quoque beatissimi testimonium viventis post obitum necessarium credimus prae ceteris explicandum, quia licet teneatur clausum corpus eius in tumulo, attamen iusti animae merces exuberavit
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarius ipse supra eius oculum insimi¬
litudinẽ uesice cum sanguine sẽ colligit.
Iunc pontifex faciens signum erueis inere.¬
pauit dicens. Inimice. oculum quẽ non de¬
disti. nec possis auferre. Mox de collectione
ipsa in fleotomi similitudinẽ subtiliter
sangius crupit. Quo fluente. sine lȩsione
inmundus hostis euanuit. & puella in colo.¬
mis imꝑante signo crucis euasit Sed &
hoc magnanimitatis exemplum oportunũ
ducitur explicandũ. quod ꝓ dĩ negotio apꝰ
eum non fuerit ulla regum potentumq
ꝑsonalis acceptio. Deniq ad cumulum
caelestis grãe conquirendum. incestarum
nuptiarum execrabilis copulationis iura
condẽpnans. beati lohannis in rep̾hensibilis
poterit explicare: Siquidem martyr effici
cupiuit. si non defuiss& dextera ꝑ cussoris..
sed ꝓculdubio palmam martyris meruit.
qui uota desiderii non abscondit. Unde
prȩter labores reliquos. &iam ꝑ synodoe
ꝓ ipsa causa sepius excitatas occurrene:

Expanded text:
adversarius ipse supra eius oculum in simiadversarius ipse supra eius oculum in similitudinem vesicae sanguineae se collegit. Tunc pontifex faciens signum crucis increpavit eum, dicens: Inimice, oculum quem non dedisti nec possis auferre. Mox de collectione ipsa in flebotomiae similitudinem subtiliter sanguis erupit, quo fluente sine laesione oculi inmundus hostis evanuit et puella incolomis imperante signo crucis evasit. 49 Sed et hoc magnanimitatis exemplum oportunum ducitur explicandum, quod pro dei negotio apud eum non fuerit ulla regum potentumque personalis acceptio. Denique ad cumulum caelestis gratiae conquirendum incestarum nuptiarum execrabiles copulationes iure condempnans, beatum Iohannem inreprehensibiliter poterit explicare. Siquidem martyr effici cupiens, si non defuisset manus percussoris; sed procul dubio palmam martyris meruit, qui vetita desideria non abscondit. Unde praeter labores reliquos, etiam per synodos, pro ipsa causa saepius excitatas, excurrens,
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc inter reliqua. uenerabile documentũ.
Cum inciuitate andegaua turris portȩ cohȩ¬
rens dampnatis e& carcer effecta : prȩtere.¬
unte beato Albino fiebat insolentia de uocib
inclusorum. Tunc iudici prȩcator accedit.
ut eos pietatis causa de custodia relaxar&.
Quod cum ille aure surda differr&. mox pon¬
difex ad dm̃ sẽ fida petitione conuertenes
tam familiari uoce suggessit. ut in loco quo
oradionem sc̃s Albinus effudit mirae magni¬
tudinis sax eũs quadrũs exiliens portae
aditum fier& carceratis. quia ante eiꝰ prȩcẽ
soliditatem suam lapis seruare non potuit.
Ainc egressi qͥuasi de sepulchro uiuentees.
in basilica sc̃i maurilionis dõno Albino grãs
referentes. sẽ ad uestigia eius ꝓstrauerunt.
eo quod suspectos de funere redire fecerat
ad salutẽ:. Etem dum quȩdam mulier ar-¬
repta maligno spũ. sẽ beatissimo uiro Albino
uociferans & heiulans prȩsentass&. mox

Expanded text:
et hoc inter reliqua venerabile documentum. et hoc inter reliqua venerabile documentum. Cum in civitate Andecava turris portae cohaerens damnatis esset carcer effecta, praetereunte beato Albino fiebat insolentia de vocibus inclusorum. Tunc ad iudicem precator accedit, ut eos pietatis causa de custodia relaxaret. 45 Quod cum ille aure surda differret, mox pontifex ad deum se fida petitione convertens, tam familiari voce suggessit, ut in loco quo orationem sanctus effudit mirae magnitudinis saxeus quadrus exiliens portae aditus fieret carceratis, quia ante eius precem soliditatem suam lapis servare non potuit. 46 Hinc egressi quasi de sepulchro viventes, in basilica sancti Maurilii domno Albino gratias referentes, se ad vestigia eius prostraverunt, eo quod suspectos de funere redire fecerat ad salutem. 47 Item dum quaedam mulier arrepta a maligno spiritu, se beatissimo viro Albino vociferans et heiulans praesentasset, mox
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib iam conuerso adolescentulo. quẽ¬
ꝓ morum qualitate peculiarius diligebat.
eius corpusculum psallendo ad ꝓpͥa reuocabat.
N unc remorante eo ꝓ causa: uoluerunt serui¬
entes prius corpus mouere. quã sacerdoe
occurrer&. Sed tanto pondere fit grauatũ
ut antea potuissent gygantea membra pen¬
sare: quã puerile corpus sufferre: dũ ad¬
huc cadauer insepulti crederetur iã mar¬
more premi. cum nec equi gressum pote.¬
rant ꝓmouere. ac si puluis eius de sẽ uincu¬
la generass&. donec antistes rediens orati¬
one soluera. quos tacente uoce confixit.
Hoc non minus est praedicandum miraculũ.
Cum in tincillacense monasterio genomerus
monachus e&̾ oculorum luce captiuue
& annosa tempora una essent nocte cȩcita¬
te transcursa: petut sibi a iuiro scissimo beato¬
albino fieri crucis signaculum. Quo facto.
lumen uitalis splendor intrauit. & fugatis
tenebris. sol quasi peregrinus illuxit: Est

Expanded text:
sequentibus iam conversus adolescentulus, quesequentibus iam conversus adolescentulus, quem pro qualitate morum peculiarius diligebat, uius post annum corpusculum psallendo ad propria revocabat. 42 Tunc remorante eo pro causa, voluerunt servientes prius corpus movere quam sacerdos occurreret, sed tanto pondere fit gravatum, ut antea potuissent gigantea membra pensare quam pueruli corpus sufferre, dum adhuc cadaver insepultum crederetur iam marmore premi, cum nec equi gressum poterant promovere, ac si pulvis eius de se vincula generasset, donec antestis rediens oratione solveret quos tacente voce confixit. 43 Hoc iterum non minus est praedicandum miraculum. Cum in Tincillacense monasterio Gennomerus monachus esset oculorum luce privatus et annosa tempora una essent nocte caecitatis transcursa, petiit sibi a viro sanctissimo fieri crucis signaculum. Quo facto, luminis vitalis splendor intravit et fugatis tenebris sol peregrinus inluxit. 44 Est
Abbreviated transcription (Latin):
beato albino corporalis infirmitas praepe.¬
diuit: ad eus prȩsentiam praedictus rex
occurrere maturauit. Qui donec ꝑ illã uiã
quae ad sacerdotem ducebat incessit. feliciter
properauit. Cum uero in quodam triuio
ꝑuenisset. uolens alibi deuiare. equus eius
ac si metallum fusile. gressum mouere non
ualuit. Suspicans re& eulpam equi magis¬
esse quam suam. alterum fecit sterni. Quẽ
dum ꝑ ipsum iter gradi cõpeller&: ac si muro
impediente. cęsus ire non ualuit. intelligens
nichil ꝓficisce mutasse uehiculũ. nisi mutas¬
s& occursum. ¶epit ab equo discere quod
homo peccar&. & humanus intellectꝰ haber&.
quod peus corriger&. Deflectus in uia quȩ
ad sacerdotem ducer&. ea cępit alacritate
discurrere: ac si ereptus de fouea. campi
mollis planiciem recepissa: Est opere
precium. de quodã cadauere rem uuiuam
ꝓferre: Oum ad ciuitatem uenetiuie
ipse uir apostolicus accessiss&. unum de ob¬

Expanded text:
beatum Albinum corporalis infirmitas praepebeatum Albinum corporalis infirmitas praepedivit, ad eius praesentiam praedictus rex occurrere maturavit, qui donec per illam viam quae ad sacerdotem ducebat incessit, feliciter properavit. 39 Cum vero in quoddam trivium pervenisset velletque alibi deviare, equus eius ac si metallum fusile gressum movere non valuit. Suspicans rex culpam esse equi magis quam causae, alterum sibi fecit sterni, quem dum per ipsum iter gradi conpelleret, ac si muro inpediente caesus ire non valuit. 40 Intellegens rex nihil profecisse mutasse vehiculum, nisi mutaret occursum, coepit ab equo discere quod homo peccaret et humanus intellectus haberet quod pecus corrigeret. Deflectens in viam quae ad sacerdotem duceret, ea coepit alacritate discurrere, ac si ereptus de fovea campi mollis planitiem recepisset. 41 Est operae pretium de quodam cadavere rem vivam proferre. Dum ad civitatem Venetis ipse vir apostolicus accessisset, unus de ob
Abbreviated transcription (Latin):
censendũ. cum illustris aetheria iussionc
ꝑsequente. in dullacense iulla militũ custo.¬
dia teneretur obsessa. Tunc oui ꝑielitanti
succurrente sc̃o pastore. solus ut a nullo cog¬
nosceretur. ad ipsam ingreditur. Quo iuso:
amplectens eius uestigia. lugens mulier
in herebat. Tunc infelicis custodis insana
procacitas. dum uult eam quasi lupue
a ueste pastoris euellere: iniuriam uir sẽs
excepit. Iunc insufflauit in eius faciem.¬
& temerator sacerdotis celeri morte multatꝰ
est. I inc terrore urgente. reliqui reueren¬
tiam habuerunt pontificis. & unius poena.
febit alios immunes a culpa. Aee priue
ã muliere discessit: quam dato regi precio.
ipsos liberar&. Sie uno momento & salus
fuit supplici: & mors extitit praesumptori
Nec id quidem ẽ. omittendum. quod tradi
memoriae fit uotiuum. Itaq occurrente¬
eo regi hildeberto parisius. nuntiaturue
pontifici regen uenationis causa de ciuitate
in crastinum esse discessurum. mandat ut sẽ
dignum ducer& exspeccandum. Sed quia

Expanded text:
censendum. Cum inlustris Aetheria iussione regia persequente in Dullacense villa militum custodia teneretur obsessa, tunc ovi periclitanti succurrente sancto pastore, solus ut a nullo cognosceretur ad ipsam ingreditur: quo viso amplectens eius vestigia lugens mulier inhaerebat. 34 Tunc infelicis custodis insana procacitas dum vult eam quasi lupus a veste pastoris evellere, iniuriam vir sanctus excepit. Tunc illo insufflante in eius faciem temerator sacerdotis celeri morte multatus est. 35 Hinc terrore urguente reliqui reverentiam habuerunt pontificis et unius poena fecit alios inmunes a culpa nec prius a muliere discessit quam dato regi pretio ipse eam liberaret. Sic uno momento et salus fuit supplici et mors extitit praesumptori. 36 Nec id quidem est omittendum quod tradi memoriae fit votivum. In eo regi Childeberctho Parisius, nuntiatur pontifici regem venationis causa de civitate in crastinum esse discessurum. Mandat ut se dignum duceret expectandum. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgas ex hibete & cȩcidite eam. & fragm̃tũ
Miserere mei dñe ancillae tuae. ne infirmes
corpus meum. Sed magis mẽ conforta.
quia gehennam quęro euadere. & ad te
ꝑuenire desidero : qui unus trinus nomen
ħabes. qui uitam tribuis aeternã. Datianꝰ
praeses dixit ad eam. Misera consule tibi
ante quã ex termineris. & sacrifiea due
Gulalia respondit. Sacrifica tu & om̃e
meo hostiam uiuam offerens illi. sicut
quomodo ut homo interra passionẽ accepit
Dulalia respondit. Suscepit quidẽ passionẽ
ut homo. quia hominẽ propter nos portauit
Datianus prȩses dixcit. Anfirmat te cogitatio
fica dus. ne forte ampliora tibi parentur
tormenta. Eulalia enim subridens ait.
Tũ mẽ magis adiuuas aduota. quantuni mihi
maiora infers tormenta. Nac quod cogitae.
ut mẽ inom̃ib in xp̃o facias. eẽ. uictricem.
Datianus prȩses dixit. Ego tẽ uictã dimitta¬
Culalia respondit. S incere mẽ non potes
quia uincit in me qui pugnat pro mẽ. Da¬

Expanded text:
um miserire domine ancillae tuae| ne infirmes cor meum . sed magis conforta . quia gehennam| quero euadere . et ad te peruenire qui unum trium nomen es| qui uitam tribuis aeternam. Calpurnianus praesis dixit| misera consulae tibi antequam extermineris et sacrifica| dies. Eulalia beata respondit sacrifica tu . et omnis meo hostiam ui| uam me offerens illi . sicut quomodo ut homo in terra passionem| suscepit. Eulalia beata respondit . suscepit quidem passionem ut ho| mo quia hominem propter nus induit ianus preses dixit . infirmat te cogitatio  sacrifica dies . ne forte ampliora tibi| praeparentur tormenta. Beata eulalia subridens ait . tunc| me magis adiuuas uota quando mihi ampliora inferis tormen| ta . fac quod cogitas . ut me in omnibus in christo facias esse uictri| cem. Calpurnianus praeses dixit Ego te uictribeata respondit . uin| cere te non potes . quia uincit in me+ qui pugnat pro me. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
prȩses dixit. ¶ aminũ succendite. & illie
eam mittite. donec deficiat. Succenditur
itaq caminus scdm̃ praeceptũ praesidis.
Aaducentur regi uirgines. post eam prooxime
euis. adducentur tibi in lãecitia & exultation¬
labat prȩtorii. & proximus erat loeo ubi
data a nẽquam patiatur. & de caluatam
uirginitas reueletur. Gulalia uero ait.

Expanded text:
rnifecis| Caminum succendite . et illuc eam mittite . donec deficiat. Suc| cenditur ergo caminum secundum praeceptum praesidis. eam proximi eius ad| ducentur in laetitia et in exultationlabat praetorii quia proximus locus erat ubi| catur ante| quam paciatur decaluata . uirginita
Abbreviated transcription (Latin):
acternus. quia cruciare disponis puellamdi.
Dux iliabitur michi dñs. & de manib tuis
ad eam afferte & suꝑ lectum ferreum nudã
ne forte conuertat ad deos. Et si sacrificare
liberandum ancillam tuam. E redo enim

Expanded text:
aeternus . quemadmodum trucidare disposuisti| puella dei . auxiliabitur mihi dominus et de manibus tuis anti eam| afferte et super lectum ferreum nudam+ne forte conuertatur ad deos . et sacrificare| liberandam ancillam tuam . credo enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ingrederis urbem inimice dñi excelsi:
sua. nec aufert a mẽ castitatem meã. quia
non seducis pudicitiam meam. Datianue
prȩses dixxit. O infantula. ante quã crescas
florem aecatis tuae perdere quę rie:
Tulalia respondit. Ego sum annorum xui.¬

Expanded text:
Quid ingrederis| urbem inimici dei excelsi .sua| nec auferes a me castitatem meam . quia non seducis ad| uliscentiam meam. Calpurnianus praesis dixit. O infan| tula antequam crescas florem aetatis . perdere queris.| Eulalia beata respondit. Ego quidem annorum su
Abbreviated transcription (Latin):
ne in praefata urbe cum unanimo eiusdem
regionis populi uoto. eiusdem urbis eum consti¬
tuerunt antistitem. Sed cum diu humilitate ni¬
mia renitens nollet suscipere : regali iussione &
sacerdo cali electione cõpulsus. praefatȩ metropo¬
leos urbis ordinatur pontifex. Sicq ad eandẽ
ꝓuinciam cum honore sacerdotii sui condigno
directus: humilitatis ac scãe praedicationie
piaeq actionis eocemplis gregem xp̃i sedulo
moderamine. in rep̃hensibiliter rexit. Abiq a
dño uocatus. uinculis terrenae corruptionie
exutus: ad suꝑnae ciuitatis gaudia feliciter

Expanded text:
ne, in praefata urbe cum unanimo eiusdem ne, in praefata urbe cum unanimo eiusdem regionis populi voto eiusdem urbis eum constituerunt antistitem. Sed cum diu humilitate nimia renitens nollet suscipere, regali iussione et sacerdotali electione compulsus, praefatae metropoleos urbis ordinatur pontifex. Sicque ad eandem provintiam cum honore sacerdotii sui condigno directus, humilitatis ac sanctae praedicationis piaeque actionis exemplis gregem Christi sedulo moderamine inreprehensibiliter rexit, ibique a Domino vocatus, vinculis terrenae corruptionis exutus, ad supernae civitatis gaudia feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
si praefati loci habitatores: Weluti largitiones
eiusdem loci. quae adhuc in praedicto monas¬
terio fontanella seruantur. aꝑtissime declarant.
AII CTO & iam patre lantberto
regien loci tenente. beatus xxp̃i pontifea
erimbertus tolosae urbis. & sc̃s presbiter con¬
dedus & anachorita brittannia insula ortus
tanto patre nisi ad alia festinassemus dõ digna.
& loco utilia per eum. & sub eius regimine gesta
dici poterant. quae in eiꝰ gestis olim pleniue
memoriae tradidimus posteris intimanda.
UOuero ordine in lugduno caeleber¬
rima urbe galliae pontifeac sit subrogatꝰ
breui sermone narrabimus. Defuncto
igitur sco genesio presule eiꝰdem urbis. cuiꝰ dõ
dignam uitam laudabilia coͬmendant gesta. ilico
pius rex theodericus. & in clytus princeps pippi¬
nus ansegisili filius consobrinus udelic& beati
patris Nuandregisili. cum ꝓcerib palatii salubre
agentes consilium. diuina utiq ꝓuidente uissio¬

Expanded text:
si praefati loci habitatores , veluti largitiones si praefati loci habitatores , veluti largitiones eiusdem loci, quae adhuc in praedicto monasterio Fontanella servantur, apertissime declarant. 11. Praedicto etiam patre Lantberto regimen loci tenente, beatus Christi pontifex Erimbertus Tolosae urbis et sanctus presbiter Condedus et anachorita, Britannia insula ortus,tanto patre, nisi ad alia festinassemus, Deo digna et loco utilia, per eum et sub eius regimine gesta dici poterant, quae in eius Gestis olim plenius memoriae tradidimus posteris intimanda. 12. Quo vero ordine in Lugduno, caeleberrima urbe Galliae, pontifex sit subrogatus, brevi sermone narrabimus. Defuncto igitur sancto Genesio praesule eiusdem urbis, cuius Deo dignam vitam laudabilia commendant gesta, ilico pius rex Theodericus et inclitus princeps Pipinus, Ansegisili filius, consobrinus videlicet beati patris Wandregisili, cum proceribus palatii salubre agentes consilium, divina utique providente iussio
Abbreviated transcription (Latin):
de p̃dio paruo magnum hastenus extat monas¬
terium monachorum. & in illa regione ab aliis
prȩcipium. Quod ꝑ multa annoꝵ curricula
ditioni praefati monasterii fontanelletisis subiec¬
tum erat. donec diuisione regni & discordia pͥn¬
cipum. & in cursione nefandę gentis agrarenorũ
cum aluis uenerabilib locis aliquanto tempores
depopulatum. finem subiectionis fecit
s huius & iam reginine beatue
ermenlandus ex praedisto monasterio fon¬
tanella. rogante uenerabili pontifice pascarione¬
metetisis urbis. in eandeni regionem metensem
ab ipso patie lantberto directus inquadã insula
aluei ligeris quae uocabatur antrum. iuxta
nominis eiusdem ꝓprietatem monachorum ue.¬
nerabile aedificauit coenobium. An cuius largi¬
tione praedictus antistes pascarius statuit. ut
post discessum eiusdem uenerandi patris ermen¬
landi. ex monasterio fontanella ꝑ cuncta succe¬
dentia tempora sibi instituant rectores. uniuer¬

Expanded text:
de praedio parvo magnum actenus extat monasde praedio parvo magnum actenus extat monasterium monachorum et in illa regione ab aliis praecipuum. Quod per multa annorum curricula ditioni praefati monasterii Fontanellensis subiectum erat, donec divisione regni et discordia principum et incursione nefandae gentis Agarrenorum cum aliis venerabilibus locis aliquanto tempore depopulatum finem subiectionis fecit. 10 . Sub huius etiam regimine beatus Ermenlandus, ex praedicto monasterio Fontanella, rogante venerabili pontifici Pascario Nemetensis urbis, in eandem regionem Nemetensem ab ipso patre Lantberto directus, in quadam insula alvei Ligeris, quae vocabatur Antrum, iuxta nominis eiusdem proprietatem monachorum venerabile aedificavit coenobium. In cuius largitione praedictus antistes Pascarius statuit, ut post discessum eiusdem venerandi patris Ermenlandi ex monasterio Fontanella per cuncta succedentia tempora sibi instituant rectores univer
Abbreviated transcription (Latin):
ut patrem. diligebat ut filium. E ratq eis in
dño. cor unum & anima una. Is autem qui
regiminis susceperat curam ad consulta sci
patris ansberti. in tractando grege dñi scdm
normam scõrum patrum. strenue cuncta atq
in repͣhensibiliter gerebat. ¶uoꝵ exemplie
pie actionis ac uerborum sedulis exhortatio¬
nib plurimi excitati. carpebant itinera sciẽ
conuersationie.
UiC uenerando patri lantberto theode¬
ricus rex filius hludo uii regis & balthilaȩ
reginae largitus est patrimonium aliquod euiꝰ
est uocabulum clusera. quod situm erat ultra fu¬
uium rodanum in regione quae ꝓpriȩ uocat᷑
ꝓuintia : Eo uidelic& modo ut hoc praedium
monachis in coenobio fontanella morantibue
luminaria min̾istrar& aecclãe. in oleo & cȩteris
huius rei necessarus. Anquo loco praedictus pat̾
egregiuni condidit coenobium monachorum. di¬
restis ex coenobio fontanella monachis. qui illud
laudabile opiis diligenter ex ecuti sunt. Et

Expanded text:
ut patrem, diligebat ut filium, eratque eis in ut patrem, diligebat ut filium, eratque eis in Domino cor unum et anima una. Is autem, qui regiminis susceperat curam, ad consulta sancti patris Ansberti in tractando grege Domini secundum normam sanctorum patruni strenue cuncta atque inreprehensibiliter gerebat. Quorum exemplis piae actionis ac verborum sedulis exortationibus plurimi excitati, carpebant itinera sanctae conversationis. 9. Huic venerando patri Lantberto Theodericus rex, filius Hludovii regis et Balthildae reginae, largitus est patrimonium aliquod, cuius est vocabulum Dusera, quod situm erat ultra fluvium Rodanum in regione, quae propriae vocatur Provintia, eo videlicet modo, ut hoc praedium monachis in coenobio Fontanella morantibus luminaria ministraret ecclesiae in oleo et ceteris huius rei necessariis. In quo loco praedictus pater egregium condidit coenobium monachorum, directis ex coenobio Fontanella monachis, qui illud laudabile opus diligenter executi sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegitote. atq mearum ammonitionum semꝑ
mementote. Dlpõ summo pastori ur̃i hodie
curan cõmitto: qui uos usq in finem ꝑhenni
tutela conseru&. Quo uc elestis regni socie.¬
tate ab angelicis choris suscepto: om̃is caterua
monachorum dñi xxp̃i exxorat pietatem tridu¬
anum cęlebrans ieuinium. Quo ex pleto. iuben¬
te dõ eligit famulum dñi lantbertum religione
piieclarum. & genere nobilem ex territorio
taruennensi ortum. Quius genitor erlebertus
uocabatur. qui plurima predia predicto loco
fontanellensi in eodem taruennensi regione fe¬
lici munere largitꝰ est. Erat autem isdem
uenerandus pater lantbertus caritate plenus.
pudicitia suꝑ eminens. fide firmus. consilus ꝓui¬
dus. in bonitate laudabilis. in colloquiis affabilis.
uultu & statura detorus. uenerandus ab om̃ibus.
& in xep̃i religione feruens. Et inspirante grã
diuine caritatis beatum dep̃i famulũ
atfbertum isdem laudabilis pater. uenerabat᷑

Expanded text:
protegitote atque mearum ammonitionum semper protegitote atque mearum ammonitionum semper mementote. Christo summo pastori vestri hodie curam committo, qui vos usque in finem perhenni tutela conservet'. Quo in caelestis regni societate ab angelicis choris suscepto, omnis caterva monachorum, domini Christi exorat pietatem, triduanum celebrans ieiunium. Quo expleto, iubente Deo, eligit famulum Domini Lantbertum, religione praeclarum et gener e nobilem, ex territorio Tarvennensi ortum; cuius genitor Erlebertus vocabatur, qui plurima praedia praedicto loco Fontanellensi in eodem Tarvennensi regione felici munere largiti sunt. Erat autem isdem venerandus pater Lantbertus caritate plenus, pudicitia supereminens, fide firm us, consiliis providus, in bonitate laudabilis, in colloquiis affabilis, vultu et statura decorus, venerandus ab omnibus et in Christi religione fervens. Et, inspirante gratia divinae caritatis, beatum Christi famulum Ansbertum isdem laudabilis pater venerabatur