comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id acciderat die. nouiomagum ꝓfectus uenatu sesẽ exercebat. Unde reuersus genera¬
lem populo suo conuentum aquis grani more solito habuit. Inquofilium suum primo¬
genitum hlotharium coronauit. et nominis atq imperiisui socium sibi constituit
Dȩteros reges appellatos. unum aquitaniae. alterum haioariȩ prȩfecit. Conuentu
peracto. cumuos egi saltum uenandi gratia peter&: obuios habuit legatos leonis impe¬
ratoris. Quoscum in ingelaham palatio iuxta moguntiacũ ciuitatem audiss&. ac le¬
gationẽ eorum nonaliam esse nisi quam niciforus eiusdem  imperatoris legitis
maximne ad tulerat comperiss&. celeriter ab solutos dimisit. et quotendebat ꝓficiscitur
Nuntiataq defectione abodritorum et sclaomiri comitis tantũ quiuxta albim inp̃¬
sidio residere solebant. utterminos sibi commissos tuerentur perlegatũ mandauit

Expanded text:
id acciderat, die Noviomagum profectus venatu sese exercebat. Unde reversus generaid acciderat, die Noviomagum profectus venatu sese exercebat. Unde reversus generalem populi sui conventum Aquisgrani more solito habuit, in quo filium suum primogenitum Hlotharium coronavit et nominis atque imperii sui socium sibi constituit, caeteros reges appellatos unum Aquitaniae, alterum Baioariae praefecit. Conventu peracto, cum Vosegi saltum venandi gratia peteret, obvios habuit legatos Leonis imperatoris; quos cum in Ingilenhaim palatio iuxta Mogontiacum civitatem audisset ac legationem eorum non aliam esse, nisi quam Niciforus eiusdem imperatoris legatus proxime adtulerat, comperisset, celeriter absolutos dimisit et, quo tendebat, proficiscitur. Nuntiataque defectione Abodritorum et Sclaomiri comitibus tantum, qui iuxta Albim in praesidio residere solebant, ut terminos sibi commissos tuerentur, per legatum mandavit.
Abbreviated transcription (Latin):
impetrau̾it. Feria quinta quacena dñi cȩlebratur:. cum imperator ab ȩcclesia perac to
saero officio remear&. lignea porticus perquam incedebat cum ex fragili materia eã
ȩdificata. et tunciam marcida et putrefacta. que contiginationem et tabulatũ sustine¬
bant. trastra pondus aliquod ferre nonpossent: incedentem desuper imperatorem. subi¬
tas ruina cumuiginti eteo amplius hominibus quieum ambiebant. ad terram usq de¬
posiuitubiQuicisus cumplerosq ex his quisimul deciderant grauiter ad fecis&. illi ta¬
men nibil aliud lesionis intulit: preter quod capulo gladii quo accinctus erat imi per¬
toris pars sinstra contusaest. et auris dextra in parte posteriore uulnerat femur quo¬
qu dextrum cuiusdam ligni pondere iuxta inguina conlisum. Sedinstantia medi¬
corum quiei curam adhbebant. summa celeritate conualuit. Nam uicesima post qua

Expanded text:
impetravit. Feria quinta, qua cena Domini celebratur, cum imperator ab ecclesia peracto impetravit. Feria quinta, qua cena Domini celebratur, cum imperator ab ecclesia peracto sacro officio remearet, lignea porticus, per quam incedebat, cum et fragili materia esset aedificata et tunc iam marcida et putrefacta, quae contignationem et tabulatum sustinebant, transtra pondus aliquod ferre non possent, incedentem desuper imperatorem subita ruina cum viginti et eo amplius hominibus, qui una ibant, ad terram usque deposuit. Qni casus cum plerosque ex his, qui simul deciderant, graviter adfecisset, illi tamen nihil aliud laesionis intulit, praeter quod capulo gladii, quo accinctus erat, imi pectoris pars sinistra contusa est et auris dextra in parte posteriore vulnerata, femur quoque dextrum cuiusdam ligni pondere iuxta inguina conlisum. Sed instantia medicorum, qui ei curam adhibebant, summa celeritate convaluit. Nam vicesima, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
quoq godofridi regis danorum ꝓpter assiduam herioldi infestationẽ missa adimpe¬
ratorem legatione pacem petunt. eamq ase seruandam pollicentur. Sedcum haet
simulata magis quamueracia uiderentur. uelut in ania neglectasunt. et auxilium est¬
contraeos herioldo datum. Luna nonas februarii hora noctis secunda defecit. et
cometes insigno sagittarii apparuit. In terea stephanus papa tertio postquam
romam uenerat mense. sed nundum exacto. circiter octauo kalendas februarii diem
obiit. Eui paschalis successor electus. postcompletam sollẽpniter ordinationem suam.
etmunera etexcusatoriam imperatori misit epistolam. Inqua si non solum nolenti. sed
etiam renitenti pontificatus honorem uelut in pactum adsiuerat. Missa tamen le
gatione alia. paetum quod cum precessoribus suis factum erat. etiam secum fieri etfir¬
mari rogauit. Hanclegationem thȩodorus nomen culator etdetulit. etea quȩ petierat

Expanded text:
quoque Godofridi regis Danorum propter assiduam Herioldi infestationem missa ad impequoque Godofridi regis Danorum propter assiduam Herioldi infestationem missa ad imperatorem legatione pacem petunt eamque a se servandam pollicentur; sed cum haec simulata magis quam veracia viderentur, velut inania neglecta sunt, et auxilium contra eos Herioldo datum. Luna Non. Febr. hora noctis secunda defecit, et cometes in signo Agitatoris apparuit. Interea Stephanus papa tertio, postquam Romam venerat, mense, sed nondum exacto, circiter VIII. Kal. Febr. diem obiit. Cui Paschalis successor electus post completam sollemniter ordinationem suam et munera et excusatoriam imperatori misit epistolam, in qua sibi non solum nolenti, sed etiam plurimum renitenti pontificatus honorem velut inpactum adseverat. Missa tamen alia legatione pactum, quod cum praecessoribus suis factum erat, etiam secum fieri et firmari rogavit. Hanc legationem Theodorus nomenclator et detulit et ea, quae petierat,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi uiginti ueleo amplius diebus. aquis grani adhiemandum ꝓfectus est¬
NUO ab incarnationedñi Sccc xxuii. legati abdirahinan filii abulat regis saraceno¬
rum decȩsar augusta missi. pacis petendȩ gratia uenerunt. et conpendio abimpera¬
tore auditi aquis grani eum precedere iussisunt. Quocum perueniss& legatum leonis
imperatoris de constantinopolim prodalmatinorum causa missum niciforum nomine
suscepit. Quemetiam quia cadolah adquem illorum confinium cura pertinebat.
non aderat et tamenbreui uenturus putabatur. aduentum illius iussit operiri
Quoueniente. racio intereum edegatum imperatoris dequestionibus quasidem de¬
tulit habitaest. Etquia res ad plurimos etromanos et selauos pertinebat. neque
to legato indalmatiam albgarius un rochi nepus. Legati etiam abdirahiman cumtri¬
bus mensibus detenti essent: et iam dereditu desperare coepissent. remissisunt. F ilii

Expanded text:
ibi viginti vel eo amplius diebus Aquasgrani ad hiemandum profectus estibi viginti vel eo amplius diebus Aquasgrani ad hiemandum profectus est. 817. DCCCXVII. Legati Abdirahman, filii Abulaz regis Sarracenorum, de Caesaraugusta missi pacis petendae gratia venerunt, et Compendio ab imperatore auditi Aquasgrani eum praecedere iussi sunt. Quo cum pervenisset, legatum Leonis imperatoris de Constantinopoli pro Dalmatinorum causa missum Niciforum nomine suscepit; quem etiam, quia Cadolah, ad quem illorum confinium cura pertinebat, non aderat et tamen brevi venturus putabatur, adventum illius iussit opperiri. Quo veniente ratio inter eum et legatum imperatoris de questionibus, quas idem detulit, habita est; et quia res ad plurimos et Romanos et Sclavos pertinebat neque to legato in Dalmatiam Albgarius, Unrochi nepos. Legati etiam Abdirahman, cum tribus mensibus detenti essent et iam de reditu desperare coepissent, remissi sunt. Filii
Abbreviated transcription (Latin):
quam maximis poterat itineribus adimperatorem uenire contendit. interim duobus
legatis. quiquasi prosua consecratione imperatori suggererent. Quod ubi imperator
audiuit. remis ei statuit occurrere. missisq obuam his quieum illo deducerent. ad¬
uentum eius prȩueniens. cum magno eum ibidem honore suscepit. Quistatim impera¬
tori aduentus sui causam insinuans. cȩlebratis exmore missarum sollempniis. eum dia¬
dematis impositione coronauit. Multis deinde inter eos muneribus edatis etacceptis.
conuiuiisq opipare cęlebratis. etamicitia uicissim firmissimo robore constituta. ali¬
isq utilitatibus scȩ dĩ ecclesiae protemporis oportunitate dispositis. pontifex romam.
imperator conpendium palatium petiit. Ubi cummoratur. legatos abodritorum etde
hispania legatos abdirahman filii abulat regis adse missos suscepit. Completisq

Expanded text:
quam maximis poterat itineribus ad imperatorem venire contendit, missis interim duobus quam maximis poterat itineribus ad imperatorem venire contendit, missis interim duobus legatis, qui quasi pro sua consecratione imperatori suggererent. Quod ubi imperator audivit, Remis ei statuit occurrere missisque obviam his, qui eum illo deducerent, adventum eius praeveniens cum magno eum ibidem honore suscepit. Qui statim imperatori adventus sui causam insinuans celebratis ex more missarum sollemniis eum diadematis inpositione coronavit. Multis deinde inter eos muneribus et datis et acceptis conviviisque opipare celebratis et amicitia vicissim firmissimo robore constituta aliisque utilitatibus sanctae Dei ecclesiae pro temporis oportunitate dispositis pontifex Romam, imperator Compendium palatium petiit. Ibi commoratus legatos Abodritorum et de Hispania legatos Abdirahman filii Abulaz regis ad se missos suscepit; completisque
Abbreviated transcription (Latin):
AXO ab incarnationis dñi dcce xui. hieme transacto.
saxones etorientales franci expeditionem insorabos selauos. quidicto audientes
nonerant facere ausi imperata. strenuȩ compleuerunt: etcontumatium audatiam
non magno labore compresserunt. Nam una ciuitate expugnata. quicquid in eagen¬
te rebelle uidebatur. subiectione ꝓmisso conquieuit. Uuascones quitrans garonnã
etcirca pireneum montem habitant. ꝓpter sublatum ducem suum nomine sigeuui¬
nũ. quem imperator obnimiam eius insolentiam acmorũ prauitatẽ inde sustulerat.
solita leuitate commoti coniuratione facta omnimoda defectione desciuerunt
Sedduabus expeditionibus ita sunt edomiti. ut tarde eis deditio et pacis impetratio
uideretur. Interea domnus leo papa anno pontificatus sui uicesimo primo. circit̃
diii suiuł. de corpore migrauit. Stephanusq diaconus in locum eius electus.
atq ordinatus est. Nondumq duobus post consecrationem suã exactis mensibus.

Expanded text:
atori nuntiavit. 816. DCCCXVI. Hieme transacta Saxones et orientales Franci expeditionem in Sorabos Sclavos, qui dicto audientes non erant, facere iussi imperata strenue compleverunt et contumaciam audaciam non magno labore compresserunt. Nam una civitate expugnata, quicquid in ea gente rebelle videbatur, subiectione promissa conquievit. Wascones, qui trans Garonnam et circa Pirineum montem habitant, propter sublatum ducem suum nomine Sigiwinum, quem imperator ob nimiam eius insolentiam ac morum pravitatem inde sustulerat, solita levitate commoti coniuratione facta omnimoda defectione desciverunt; sed duabus expeditionibus ita sunt edomiti, ut tarda eis deditio et pacis impetratio videretur. Interea domnus Leo papa anno pontificatus sui vicesimo primo circiter VIII. Kal. Iun. de corpore migravit, Stephanusque diaconus in locum eius electus atque ordinatus est; nondumque duobus post consecrationem suam exactis mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
iugarent. Iuronici uero atq pictaui
ad childebtũ sigebti filiũ transire uo¬
luer̃. sed cõmotibiturii contra eos
uenire disponunt. atq infra t̃minũ
turonicũ incendia facere coeper̃.
unc maro ia linsim ecclesiã termini
turonici inqua scĩ martini seliquiȩ
habebant᷑. incendio concremaruNł
Sed uirtus beati affuit. ut intã uali¬
do incendio pallulae quȩ suꝑ altariũ
fuerant positȩ. non consumarentur
abigne. Et non solũ ipsae. sed &iã
ustae sunt. Quae incendia uidentes
turonici. legationẽ mittunt dicentes
melius sibi esse ad tẽpus gunt chr̃ano
regi subdi. quã cuncta incendio
ac ferro uastari.

Expanded text:
jugarent. Turonici vero atque Pictavi jugarent. Turonici vero atque Pictavi ad Childebertum, Sigiberti filium, transire voluerunt: sed commoti Biturici contra eos venire disponunt, atque infra terminum Turonicum incendia facere coeperunt. Tunc Marojalensem ecclesiam termini Turonici, in qua sancti Martini reliquiae habebantur, incendio concremarunt; sed virtus beati adfuit, ut in tam valido incendio pallulae, quae super altarium fuerant positae, non consumerentur ab igne. Et non solum ipsae, sed etiam ustae sunt. Quae incendia videntes Turonici, legationem mittunt, dicenmelius sibi esse ad tempus Gunthchramno rege subdi quam cuncta incendio ac ferro vastari.
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut tã altariũ quã colũnȩ quȩ de
erant ab igne dissoluerentur
Sed ita hȩc edes in posterũ a ferreolo
ep̃o reparata. ẽ: tãquã sinihil mali
ꝑtulerit. Uehem̃ter enĩ admirant᷑
ueneranturq hunc sem̃ in colȩ. eo qđ
plerũq uirtutes eius experiantus
RAT eNĩ cum hȩc agebant᷑. uiii
mensis decimus . Tunc apparuer̃
incodiceb uinearũ palmites noui cũ
uuis deformatis in arborib flores¬
Pharus magna ꝑ calũ discurrens. quȩ
priusquã luxindie fier&. late
mundũ inluminauit. Apparuer̃ &iam
incalo & pdi ãparte septentrionali
colũ na gnea quasi decȩlo pendens ꝑ
dua a horarũ spaciũ sc cuistella
nagna suꝑ positi er Iri ande gauo
enĩ terra trem. & multa alia signa
apparuer̃ quẜ̧ ut opinor ipsius gun
suos ad cõp̃hendendas ciuitates quas
quondã sigebtus deregno charibesti
fratris sui acceperat direxit. ut exi¬
gentes sacram̃ta suis eas dicionib: sub¬

Expanded text:
ita ut tam altarium quam columnae, quae de ita ut tam altarium quam columnae, quae de erant, ab igne dissolverSed ita haec aedes in posterum a Ferreolo episcopo reparata est, tamquam si nihil mali pertulerit. Vehementer enim admirantur veneranturque hunc sanctum incole, eo quod plerumque virtutes eius experiantur. Erat enim, cum haec agebatur, mensis decimus. Tunc apparuerunt in codicibus vinearum palmites novi cum uvis deformatis, in arboribpharus magna per coelum discurrens, quae priusquam lux in die fieret, late mundum illuminavit. Apparuerunt etiam in coelo et radii. A parte septentrionali columna ignea, quasi de coelo pendens, per duarum horarum spatium visa est, cui stella magna superposita erat. In Andegavo autem terra tremuit, et multa alia signa apparuerunt, quae, ut opinor, ipsius Gundsuos ad comprehendendas civitates, quas quondam Sigibertus de regno Chariberti fratris sui acceperat, direxit; ut exigentes sacramenta, suis eas ditionibus sub
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quo foedus ante duos annos inie¬
rat ꝓperauit. Morabat᷑ tunc
mũ molus inframuros auennicae
urbis cũ gundouualdo ci in libro
superiori meminimꝰ. qui coniunctꝰ
cũ supradictis ducib lemo uicinũ
accedens. briua curretiacũ uicũ
in quo sc̃s martinus nr̃i ut auint
Martini discipulus requiescit
aduenit. Ibiq parmȩ suꝑ positꝰ.
rex est leuatus. Sed cũ tertio eũeodẽ
Qyrarent. cecidisse fei ur. ita ut uix
manib circũ stantiũ susten ari po¬
tuiss&. Deinde ibat ꝑciutaes.
incircuitu positas. Rigundis uer
in basilica sc̃ȩ mariȩ tolosa inqua
ragnouualdi uxor cui supra meminim
chilpericũ metuens confugerat reside
bat. Ragnouuald uero de hispanus
rediens. uxori facultatiq restituit᷑
Legationis enĩ causa hispaniã petierat.
a rege gunt chrãno directus.
Magno ea tẽpestate intendio basilica
antedicti martini beati apudbriuã
uicũ abimminenti hoste cremata est:

Expanded text:
cum quo foedus ante duos annos iniecum quo foedus ante duos annos inierat, pro peravit. Morabatur tunc Mummolus infra murus Avennicae urbis cum Gundovaldo, cui in libro superiore memimmus. Qui coniunetus cum supradictis ducibus Limovicinum accedens, Briva-Curretia vicum, in quo sanctus Martinus, nostri, ut aiunt, Martini discipulus, requiescit, advenit, ibique parmae superpositus, rex est levatus. Sed cum tertio cum eodem girarent, cecidisse fertur, ita ut vix manibus circumstantium sustentare potuisset. Deinde ibat per civitates in circuitu positas. Rigunthis vero in basilica sanctae Mariae Tholosa, in qua Ragnovaldi uxor, cui supra meminimus, Chilpericum mbat. Ragnoualdus vero de Hispaniis rediens, uxori facultatique restituitur. Legationis enim causa Hispaniam petierat a rege Guntchramno directus. Magno ea tempestate incendio basilica antedicti Martini beati apud Brivam vicum ab imminenti hoste cremata est,
Abbreviated transcription (Latin):
accessit. Et cernensse iam ad
terminũ gothorũ esse ꝓpinqua
moras innectere cȩpit. dicentib
sibi tũ p̃terea suis. oportere eam
ibidẽ cõmorari. Cũ ipsi fatigau
de itinere uestim̃ta haberent in¬
culta. calcia m̃ta scissa. ipsosque
equoꝵ atq carrucarũ apparans
adhuc sicut plaustris euectierant
seorsũ esse disiunctis. oportere
potius omĩa hȩc prius diligenter
stabilire. & sic in itinere ꝓficisci
ac suscipi cũ omi eligantia abspon¬
so. ne forte si inculti int̃ gothos
apparerent. inriderent᷑ ab ipsis.
Dũ ergo his retardareNtur
ex causis. mors chilperici
regis inaures desiderii du¬
cis in labitur. Ipse quoq collectis
secũ uiris fortissimis. tholosã urbẽ
ingreditur. reꝑtosq thesauros
abstulit de potestate reginȩ. & in
doma quadã sub sigillorũ muniti¬
one ac uiroꝵ fortiũ custodia man¬
cipat. deputans reginȩ uictũ artũ.
donec ad urbẽ regrederetur.
Pse uero. ad mũ molum UNIi

Expanded text:
accessit. Et cernens se iam ad accessit. Et cernens se iam ad terminum Gothorum esse propinquam, moras innectire coepit, dicentibus sibi tum praeterea suis, oportere eam ibidem commorari, cum ipsi fatigati de itenere vestimenta haberent inculta, calciamenta scissa, ipsosque equorum adque carrucarum apparatos adhuc, sicut plaustris evecti erant, seorsum esse disiunctos. Oportere potius omnia haec prius diligenter stabilire et sic in itenere proficisci ac suscepi cum omni elegantia ab sponso, ne forte, si inculti inter Gothos apparerent, inriderentur ab ipsis. Dum ergo his retardarentur ex causis, mors Chilperici regis in aures Desiderii ducis inlabitur. Ipse quoque, collectis secum viris fortissimis, Tholosam urbem ingreditur repertusque thesauros abstulit de potestate reginae et in domo quadam sub sigillorum munitione ac virorum fortium custodia mancipat, deputans reginae victum artum, donec ad urbem regrederetur. Ipse vero ad Mummolum,
Abbreviated transcription (Latin):
defunctoꝵ qui ecclesias heredes insti¬
tuerant. & ab chilperico cõprehensa
fuerant restaurauit: Multisse benig¬
nũ exhibens. ac multa pauperibus
tribuens
Ed quia non erat fidus ab hominib
inter quos uenerat. armis se muniuil.
nec umquã ad ecclesiã aut reliqua
loca qua ire delectabat sirie
factũ est. ut quadã die dominica
post quã diaconus silentiũ populis
ut missȩ auscultarentur indixi
rex conuersus ad populũ dicer&
Adiuro uos o uiri cũ mulierib qu
adestis. ut mihi fidẽ in uiolatã ser¬
uare dignemini. nec me ut fratros
meos nuꝑ fecistis interimatis. lic¬
atq mihi uł trib annis nepotes
meos qui mihi adoptiui factisur
filii enutrire. Neforte continga
qđ diuinitas ae terna ñ patiatur. ut
illis paruulis me defuncto simul
pereatis. cũ degenere nr̃o rabis
non fuerit qui defens&. Hȩce
um naec agerent᷑. rigunths
chilperici regis filia cũ thesan¬
ris supra scriptis usq tholosam

Expanded text:
defunctorum, qui ecclesias haeredes instidefunctorum, qui ecclesias haeredes instituerant, et ab Chilperico compressa fuerant, restauravit: multisque se benignum exhibens, ac multa pauperibus tribuens. VIII. Sed quia non erat fidus ab hominibus inter quos venerat, armis se munivit, nec unquam ad ecclesiam aut reliqua loca quo ire delectabat, sine factum est, ut quadam die Dominica, postquam diaconus silentium populis ut Missae auscultarentur, indixit, rex conversus ad populum diceret: Adjuro vos, o viri cum mulieribus qui adestis, ut mihi fidem inviolatam servare dignemini, nec me, ut fratres meos nuper fecistis, interimatis; liceatque mihi vel tribus annis nepotes meos, qui mihi adoptivi facti sunt filii, enutrire: ne forte contingat, quod divinitas aeterna non patiatur, ut cum illis parvulis, me defuncto, simul pereatis; cum de genere nostro robustus non fuerit qui defenset. Haec eo Dum haec agerentur, Rigunthis, Chilperici regis filia, cum thesauris supra scriptis usque Tholosam
Abbreviated transcription (Latin):
defensorẽ. Quadã uero die dũ parit̃
ad mensam epularent᷑. regina consin¬
gens & uale dicens arege deane sun
dicent sibi. Adhuc ab a cibi sume.
Cuyali: Indulge inq dep̃cor domine
mi. quia iuxta  qsuetudinẽ feminarũ
contigit. it ꝓ conceptu consurgam.
Haec ille a: dens obstupuit. sciens quar¬
tũ esenensẽ ex quo aliũ ediderat fili¬
um. tam̃ ꝑmisit eã consurgere
Priores quoq de regno chilperici ut
erat ansoutialdus & reliqui ad filiũ eiꝰ
quierat ut superius diximꝰ quattuor
mensuũ se colleger̃. quẽ chlothariũ
uocitauer̃. Exigentes sacram̃ta
ꝑ ciuitates quȩ ad chilpericũ regem¬
prius aspexerant. ut scilic& fideles
esse debeant gunt chrãno regi. ac ne¬
poti suo chlothario. Gunt chrãnus
uero rex omĩa quȩ fideles regis chilpe¬
rici non recte diuersis abstuler̃. iusti¬
tia int̾cedente restituit: multa & ipse
ecclesus conferens. Testamenta quoq

Expanded text:
defensorem. Quadam vero die, dum pariter defensorem. Quadam vero die, dum pariter ad mensam epolarentum, regina consurgens et vale dicens, a rege detenebatur, dicente sibi: 'Adhuc aliquid cybi sume'. Cui illa: 'Indulge', inquid, 'depraecor, domini mi, quia iuxta consuetudinem mulierum contigit mihi, ut pro conceptu consurgam'. Haec ille audiens, obstipuit, sciens, quartum esse mensem, ex quo alium ediderat filium; tamen permisit eam consurgere. Prioribus quoque de regno Chilperici, ut erat Ansovaldus, et reliqui ad filium eius, qui erat, ut superius diximus, quattuor mensuum, se colligerunt, quem Chlotharium vocitaverunt, exegentes sacramenta per civitates, quae ad Chilpericum prius aspexerant, ut scilicet fideles esse debeant Guntchramno regi, ac nepoti suo Chlothario. Guntchramnus vero rex omnia, quae fideles regis Chilperici non recte diversis abstulerant, justitia intercedente, restituit. Multa et ipse ecclesiis conferens, testamenta quoque 337
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ suã ess&q polioctis martrr
cũ hlario atq martino constssorbus
suã. Similit̃ & chilpericus gessit.
Per has ergo transgressiones. amiseruNt
partessuas. Ideoq quia illi iuxta dĩ
iudiciũ & maledictionib pactionũ de¬
fecer̃. omne regnũ chariberti cum
thesauris. meis dicionib lege opitu¬
lante subiciã. nec exinde alicui quic¬
quã nisi spontanea uoluntate indulgea
Absistite igit̾ uos semꝑ mendaces ac ꝑfidi
& haec regi uestro referte
UIgus discedentib. legatiiterũ
childe berti ad ante dictũ regẽ uener̃.
fredegundẽ reginã requirentes atq
dicentes. Redde homicidã quae
amitã meã suggillauit. quȩ patrẽ in¬
terfecit & patruũ. quȩ ipsos quoq con¬
sobrinos meos gladio int̾emit. Atille
in placito inquit quẽ habeniꝰ cuncta
decernimus. tractantes quid oposteat
fieri. Nã fredegundẽ patrocinio suo
fouebat. ipsãq. sepius ad conuiuium
euocans ꝓmittensse ei fieri maximũ

Expanded text:
partem suam, essetque Polioctus martyr partem suam, essetque Polioctus martyr cum Hylario adque Martino confessoribus suam, Similiter et Chilpericus gessit. Per has ergo transgrespartes suas: ideoque quia illi juxta Dei judicium et maledictiones pactionum defecerunt, omne regnum Chariberti cum thesauris ejus, meis ditionibus, lege opitulante, subjiciam: nec exinde alicui quidquam nisi spontanea voluntate indulgeam. Absistite igitur vos semper mendaces ac perfidi, et haec regi vestro referte. VII. Quibus discedentibus, legati iterum Childeberti ad antedictum regem veniunt, Fredegundem reginam requirentes, atque dicentes: Redde homicidam, quae amitam meam suggillavit, quae patrem interfecit, et patruum: quae ipsos quoque consobrinos meos gladio interemit. At ille: In placito, inquit, quod habemus, cuncta decernimus, tractfieri'. Nam Fredegunde patrocinio suo fovebat, ipsamque sepius ad convivium evocans, promittens, se ei fieri maximum
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cos. ut placita quȩ inter nos
post patris mei obitũ sunt in nexa
custodiantur. Tunc gunt chrã¬
nus rex. legatis illius ait. Omise¬
ri & semꝑ perfidi. Nihil in uobis
uerũ habentes. neq in ꝓmissis ꝑ¬
manentes. Ecce omĩa quae
mih polliciti estis relictis. cum
chilperico rege nouã pactionẽ
scripsistis. ut mẽ aregno depul¬
so ciuitates meas interse diuide¬
rent : Ecce pactiones ipsas.
ecce manus uestrae subscriptiones
quib hanc conibentiã confir¬
mastis. & qua nunc fronte quȩri¬
tis ut nepotẽ meũ childebertũ
suscipere debeã. quȩ̃ mihi uestra
ꝑ uersitate uoluistis facere inimi¬
cum. Cui legati dixerunt
itantũ mentẽ iracundia cȩpit.
ut nihil nepoti tuo de his quȩ pol¬
licitus es indulgeas. uł illa quȩ
de regno chariberti debentur
auferre desiste. Quib ille ait.
Dece pactiones quȩ int̾ nos factȩ
sunt. ut quisq sine frĩs uoluntate
parisius urbẽ in grederetus. amiter&

Expanded text:
depraecor, ut placita, quae inter nos depraecor, ut placita, quae inter nos post patris mei obitum sunt innexa, custodiantur'. Tunc Gunthchramnus rex legatis illius ait: 'O miseri et semper perfidi, nihil in vobis verum habentes neque in promissis permanentes, ecce omnia quae mihi polliciti estis relictis, cum Chilperico rege novam pactionem scripsistis , ut, me a regno depulso, civitates meas inter se dividerent. Ecce pactiones ipsas, ecce manus vestrae subscriptiones, quibus hanc conibentiam confirmastis! Et qua nunc fronte quaeritis, ut nepotem meum Childeberthum suscipere debeam, quem mihi vestra perversitate voluistis facere inimicum?' Cui legati dixerunt: 'Si tantum mentem iracundia coepit, ut nihil nepote tuo de his quae pollde regno Chariberti debentur, auferre desiste. Quibus ille ait: Ecce pactiones quae inter nos factae sunt, ut quisquis sine fratris voluntate Parisios urbem ingrederetur, amitteret
Abbreviated transcription (Latin):
apud uillã calã remanserant in
quib erat illud missuriũ illud aur
qđ nuꝑ fecerat. thesaurarii leuas¬
runt. & ad childebtũ regẽ quitu
apud meldensẽ cõmorabat᷑ urb
uelociter transierunt.
Re deGuNois igitus regina
accepto consilio. legatos ad gunt¬
chrãnũ regẽ mittit dicens.
Ueniat dominꝰ mĩs. & suscipiat regn
fratris sui. Est inquit mihi in fans
paruulus. quẽ in ulnis eiꝰ ponere
desiderans meipsã in eius humli
dicioni. Comꝑto autẽ gunt chris¬
nus rex de fratris excessu. amars¬
sime fleuit. Moderato quoque
planctu. cõmoto exercitu parisi¬
us dirigit. Cũq. ille in framures
susceptus fuiss&. childebtus rex
nepos eius ab alia aduenit parte.
recipere nollent legatũ. ad
gunt chrãnũ regẽ dirigit dicens
Scio pussime pat̾ non latere pietat
tuȩ. qualit̃ utrũq. usq. p̃sens tẽpus
pars ob presserit inimica. ut nullus
de rebus sibi debitis possit inuenire
iustitiã. Idcireo supplex nunc

Expanded text:
apud villam Calam remanserant, in apud villam Calam remanserant, in quibus erat missorium illud aureum, quod nuper fecerat , thesaurarii levaverunt, et ad Childebertum regem, qui tunc apud Meldensem commorabatur 335 urbem, velociter transierunt. V. Fredegundis igitur regina accepto consilio, legatos ad Guntchramnum regem mittit, dicens: Veniat dominus meus, et suscipiat regnum fratris sui. Est', inquid, 'mihi infans parvolus, quem in eius ulnis ponere desiderans, me ipsam eius humilio dicioni'. Conperto autem Gunthchramnus rex de fratris excessu amarissime flevit. Moderato quoque planctu, conmoto exercitu, Parisius dirigit. Cumque ille infra muros susceptus fuisset, Childeberthus rex, nepus eius, ab alia advenit parte. recipere nollent, legatos ad Gunthchramnum regem diregit, dicens: 'Scio, piissime pater, non latere pietati tuae, qualiter utrumque usque praesens tempus pars obpraesserit inimica, ut nullus de rebus sibi debitis possit invenire iustitiam. Idcirco supplex nunc
Abbreviated transcription (Latin):
quã diũ quȩ sierat
mortẽ. aurelianen¬
ses cũ blesensib iuncti
suꝑ dunenses isruunt. eos in opinan¬
tes proter̃ domus annonas quȩ moue¬
ri habile ñ poterant incendio tra¬
dunt. pecora diripiunt. atq res
quas leuare poterant sustuler̃.
Quib discedentib. coniuncti dunen¬
ses cũ reliquis carnotenis deuesti¬
gio subsequunt᷑. simili sorte eos affi¬
cientes qua ipsi affecti fuerant
pihil indomib uł extra domus uel
dedomib relinquentes. Cumq
adhuc interse iurgia cõmouentes
de seuirent. aurelia nenses contra
hos arma concuterent. interceden¬
tibus comitib paxusq in audientiã
dat est. Scili& ut indie quo iudi¬
ciii erat futurũ. pars quȩ contra
partẽ in iuste ex arserat iustitiam
mediante cõponer&. & sic ab ello
cessatum est
NTEReA fredegundis regina iã
uiduata parisius aduenit. & cum
thesauris quos inframurorum
septa concluserat ad ecclesiã cor¬
fugit. atq aragno modo fouetus
epõ Reliquos uero thesaurosq

Expanded text:
quam diu quaesierat, mortem, Aurilianensis cum Blesensibus iuncti super Dunenses inruunt eosque inopinantes proterunt; domos annonasque vel quae moveri habele non poterant incendio tradunt, pecora diripiunt adque res quas levare poterant sustulerunt. Quibus discedentibus, coniuncti Dunenses cum reliquis Carnotenis, de vestigio subsecuntur, simile sorte eos adficientes, qua ipsi adfecti fuerant, nihil in domibus vel extra domus vel de domibus relinquentes. Cumque adhuc inter se iurgia commoventes desevirent et Aurilianensis contra hos arma concuterent, intercedentibus comitibus, pax usque in audientia data est, scilicet ut in die, quo iudicium erat futurum, pars, quae contra partem iniuste exarserat, iusticia mediante, conponerit. Et sic a bello cessatum estnterea Fredegundis regina jam viduata Parisios advenit, et cum thesauris, quos infra murorum septa concluserat, ad ecclesiam confugit, atque a Ragnemodo fovetur episcopo: reliquos vero thesauros, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Tõmoto itaq exercitu. pictauis dirigit
ibi tunc alaricus cõmorabat᷑. Ded
qm̃ pars ostiũ ꝑ territoriũ turo¬
nicũ transiebat. proreuerentia
brati martini dedit edictũ. ut
nullus deregione illa aliud quã
herbarũ alim̃ta aquãq p̃sumer&.
Quidã autẽ che exercitu inueritũ
cuiusdã pauperis fenũ. ait. Nane
rex herbã tantũ presumi mardauit.
nihil aliud. Ethoc inqd terba est.
Non enĩ erim̃ trans gressores p̃cepti
esꝰ si eã p̃sumimus Cũq iũ faciens
pauperi fenũ uirtute tulissee
factũ ꝑ uenit adregẽ. Quẽ dicto
cituis gladio ꝑemptũ ait. Et ubi
erit spes uictoriȩ. sibeatꝰ martinꝰ
offendit᷑  Satisq fuit exercitui
nihl ulterius ab hac regione prae¬
sumere. Ipse uero rex direx̃ nunti¬
Ite & forsitan aliquod uictoriae

Expanded text:
ommoto exercitu Pictavis dirigit: ibi enim tunc Alaricus commorabatur. Sed quoniam pars hostium per territorium Turonicum transibat, pro reverentia beati Martini dedit edictum, ut nullus de regione illa aliud quam herbarum alimenta aquamque praesumeret. Quidam autem de exercitu, invento cujusdam pauperis feno, ait: Nonne rex herbam tantum praesumi mandavit, et nihil aliud? Et hoc, inquit, herba est. Non enim erimus transgressores praecepti ejus, si eam praesumimus. Cumque vim faciens pauperi, fenum virtute tulisset, factum pervenit ad regem. Quo dicto citius gladio perempto, ait: Et ubi erit spes victoriae, si beatus Martinus offenditur? Satisque fuit exercitui nihil ulterius ab hac regione praesumere. Ipse vero rex direxit nuntit forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ chlodo ueus rex. ait suis.
Ualde molestũ fero. qđ hi
arriani partẽ optimã teneant gal¬
liarũ. Eamus cũdi adiutorio &e
superatis redigamꝰ terrã incitionȩ

Expanded text:
gitur Chlodovechus 92 rex ait suis: Valde moleste fero, quod hi Ariani partem teneant Galliarum. Eamus cum Dei adjutorio, et superatis redigamus terram in ditionem
Abbreviated transcription (Latin):
reicura francis satellitib tradita
ciuilia quoq officia trans gressa
ĩ coniurationẽ arbogastis. nuillusq
ex omĩb sacram̃tis militiȩ obstricus
repperiebat᷑. qͥ familiari principis
sermoni. Aut iussis obsequi auder&

Expanded text:
rei cura Francis satellitibus tradita, rei cura Francis satellitibus tradita, civilia 60 quoque officia transgressa in conjurationen. Arbogastis: nullusque ex omnibus sacramentis militiae obstrictis reperiebatur, qui familiari principis sermoni aut jussis obsequi auder
Abbreviated transcription (Latin):
opposito. francis diue ffabantur. Et
pauca cũ franci degermania p̾das
tulissent. adiecit. Nihil arbogastis
differre uolens. cõmon& cesarem
penas debitas a francis exigendas. nisi
uniuersa quȩ superiori anno caesis
legionib diripuerant confestĩ resti¬
tuerent. auctoresq belli traderent.
ĩ quos uiolatȩ pacis ꝑfidia poneret᷑.
Nȩc ardi cũ duces essent retulit. &
deinceps ait. Post dies pauculos.
marcomere & sunnone francorum
regalib: : trans actocursi conloquio
ĩ peratorisq exmore obsidibus.
adhiemandũ reuersus concessit.
Cũ autẽ eos regales uoc&. nescimus
utrũ reges fuerint. anuices tenu¬
erint regũ. Idẽ tam̃ seriptos. cum
necessitates ualentiniani augusti
cõmemorat. hȩc ad iungit. Dum
diuersa ĩ oriente ꝑtrachias gerunt᷑
ĩ gallia status puplicus ꝑturbabat᷑.
Clauso apud uienniã palati ȩdibus.
principe ualentiniano. pene ĩ fra
priuati modũ redacto.militaris

Expanded text:
opposito Francis diversabantur. » Et post opposito Francis diversabantur. » Et post pauca, cum Franci de Germania praedas tulissent, adjecit: « Nihil Arbogastes differre volens, commonet Caesarem poenas debitas a Francis exigendas, nisi universa quae superiori anno caesis legionibus diripuerant, confestim restituerent, auctoresque belli traderent, in quos violatae pacis perfidia puniretur. » Haec acta, cum duces essent, retulit, et deinceps ait: « Post dies pauculos, Marcomere et Sunnone Francorum regalibus, transacto cursim colloquio, impetratisque. ex more obsidibus, ad hiemandum Treveris concessit. » Cum autem eos regales vocet, nescimus utrum reges fuerint, an vices tenuerint regum. Idem tamen scriptor, cum necessitates Valentiniani Augusti commemorat, haec adjungit: « Dum diversa in Oriente per Thracias geruntur, in Gallia status publicus perturbatur. Clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano, et pene infra privati modum redacto, militaris
Abbreviated transcription (Latin):
efastigiis turriũ sagittas torm̃tex
ritu effudere in litas herbarum
uenenis. ut sũ mȩ cutis neq lortalib
ĩflicta locis uulnera haud dubiȩ
mortes sequerent᷑. De hinc maiose
multitudine hostiũ cirtum fuses
exercitus ĩ aꝑta cãporũ qui sbi
franci reliquerant auid fusus .s.
oleprimi equites uorag .  domoer si
ruina inuice siorum oppressi suit
Pedices ocia quos nulla operta ȩqũoꝵ
calcauert̃. inplicati limo. ꝑgre ex¬
plicantes gressũ. rursus sequipaulo
ante uix emerserant siluis trepulan¬
tes occulebant. Perturbatis ergo
ordinib cȩse legiones heraclio
iouini&ꝵ tribuno. ac pene omuib
qͥ militib p̃erant extinctis. paucis
effugiũ tutũ nox & latibula siluarũ
p̃stiterunt. Mȩc ĩtertio hystoriȩ
libro narrauit. ĩ quarto uero libro
cũ deint̃ fectione uictoris filii max¬
imi tsranni narrar&. Ait. Eo
tẽpore carieto & syrus. ĩ locũ nanneni
subrogati. ĩ germania cũ exercitu

Expanded text:
e fastigiis turrium, sagittas tormentorum e fastigiis turrium, sagittas tormentorum ritu effudere illitas herbarum venenis, ut summae cuti, neque lethalibus inflicta locis vulnera, haud dubiae mortes sequerentur. Dehinc majori multitudine hostium circumfusus exercitus, in aperta camporum, quae libera Franci reliquerant, avide effusus est: ac primi equites voraginibus immersi, ruina invicem suorum oppressi sunt. Pedites etiam, quos nulla onera equorum calcaverant, implicati limo, aegre explicantes gressum, rursus se, qui paulo ante vix emerserant, silvis trepidantes occulebant. Perturbatis ergo ordinibus, caesae legiones, Heraclio Jovinianorum 59 tribuno, ac pene omnibus qui militibus praeerant, exstinctis, paucis effugium tutum nox et latibula silvarum praestitere. » Haec in tertio Historiae libro narravit. In quarto vero libro, cum de interfectione Victoris filii Maximi tyranni narraret, ait: « Eo tempore Carietto et Syrus in locum Nanneni subrogati, in Germania cum exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
suis ĩ dubie fortiores futuros sciebat.
Quod cũ quintino & reliqͥs uiris mili¬
tarib displicuiss&. nan neno mogan¬
tiacũ reuerso. quintinꝰ cũ exercitu
circa niuisiũ castellũ rhenũ trans¬
gressus secundis a fluuio castris
casas habitatorib uacuas. atque
ĩgentes uitos destitutos offenditi.
Fe ranci simalato metu se i remotiores
saltus receperant. conaibus per
extrema siluarũ ꝓcuratis. aq
uniuersis domib exustis. in quas
seuire soliditas ignaua uictoriȩ
consũ mationẽ reponebat. nocte
sollicita milites sub armoꝵ onerȩ
duxerant. Ac primo idiluculo
quintino p̃liũ duce ĩgressi. saltus
ĩ mediũ fere diẽ inplicantes. se
errorib uiarũ toto ꝑuagati sunt.
Tandẽ cũ ingentib septis omrua
a solido clausa offendissent. iN
palustres cãpos quȩ siluis iungebant᷑
prũ pere molientib hostium rari
apparuẽre. Qui coniuncti arbaꝵ
truncis ł concidib suꝑstantes uelud

Expanded text:
suis indubie fortiores tuturos sciebat. suis indubie fortiores tuturos sciebat. Quod cum Quintino et reliquis viris militaribus displicuisset, Nanneno Mogontiacum reverso, Quintinus cum exercitu circa Nivisium castellum Rhenum transgressus, secundis a fluvio castris, casas habitatoribus vacuas atque ingentes vicos destitutos offendit. Franci enim, simulato metu, se in remotiores saltus receperant, concidibus per extrema silvarum procuratis. Itaque universis domibus exustis, in quas saevire stoliditas ignava victoriae consummationem reponebat, noctem sollicitam milites sub armorum onere duxerant. Ac primo diluculo, Quintino praelii duce ingressi saltus, in medium fere diem implicantes se erroribus viarum, toto pervagati sunt: tandem cum ingentibus septis omnia a solido clausa offendissent, in palustres campos, qui silvis jungebantur, prorupere: molientibus, hostium rari apparuere: qui conjunctis arborum truncis, vel concidibus superstantes, velut
Abbreviated transcription (Latin):
quis fuerit primus. amultis.
ignorat᷑. Nã cũ multa de eis
supplici alexandri narr& insto¬
ria. non tam̃ regẽ primũ eorũ
ullateñ nominat. sed duces eos
habiusse dicit. Quȩ tam̃ de eisdẽ
referat. memorari uidet᷑ Nam
cũ dicit maximũ intra aqͥ legiam
amissã omnẽ spẽ imperii. quasi
& sunnone ducib franciĩ germaniã
ꝓrũpere. ac pluribus mortalium
limite i rupto cesis. fertilis maxime
& quintinꝰ militares magistri. quib
infantiã filiq & defensionẽ galli¬
arũ maxim̃ cõmiserat. collecto ex¬
ercitu apud agrippinã conuenert̃.
Sed onusti preda hostes ꝓuinciarũ.
optima depopulati. rhenũ transiert̃
Plurib: suoꝵ in romanorelictis solo.
ad reprtendã depopulatioriem
paratis. cũ quib congressus rumanis
ac cõmodus fuit. multis francorum
apud carbonariã ferro ꝑemptis.
Cuq consultaret̃ successũ. an ĩ fran¬
ciã transire deber&. Nanne nus
abnuit qͥ a ñ in paratos & in locis

Expanded text:
quis fuerit primus a multis ignoratur. Nam cum multa de eis Sulpicii Alexandri narret Historia, non tamen regem primum eorum ullatenus nominat, sed duces eos habuisse dicit: quae tamen de eisdem referat, memorare videtur. Nam cum dicit Maximum intra Aquileiam, amissa omni spe imperii, quasi  Sunnone ducibus, Franci in Germaniam prorupere, ac pluribus mortalium limite irrupto caesis, fertiles maxime inus militiae magistri, quibus infantiam filii et defensionem Galliarum Maximus commiserat, collecto exercitu apud Agrippinam convenere. Sed onusti praeda hostes, provinciarum opima depopulati, Rhenum transiere, pluribus suorum in 58 Romano relictis solo, ad repetendam depopulationem paratis, cum quibus congressus Romanis accommodus fuit, multis Francorum apud Carbonariam ferro peremptis. Cumque consultaretur de successu, an in Franciam transire deberent, Nannenus abnuit, quia non imparatos et in locis
Abbreviated transcription (Latin):
uł consobrinoꝵ suoꝵ: Atille
tradi ei inquit in potestate ñ potertt.
qua filiũ regẽ hab&. Sedaca quis
contra illa asseritis uera et . ñ ersedo
Post hos gunt chranis boso quasi aliquid
suggessurus. ad regẽ accedit
Et quia sonuerat gundo uualdum
manifeste regẽ leuatũ. anticipansi
rex uerba esꝰ at. Oinimice regio¬
nis regnuis nrĩ. qui ꝓpterca ant̃
hosan S orientẽ ingts ubesi u
basanerẽ quendã  eni uoc abstr¬
ex gundouualsiꝰ suꝑ regnũ nostrũ
adduceres soꝑ perfide & nũ quã
custodiens quȩ ꝓmittis. Cui ille.
tuinqui dominꝰ & rex regali in solio
residens & nullus tibi ad ea quȩ loq ris¬
ausis ẽ. respondere. Insontẽ enĩme.
dehac causa ꝓfiteor. At si aliquis . ẽ.¬
similis mͥ qui hoc crim̃ impingat oc¬
culte. ueniat nunc palã & loquatur¬
Tu nunc orex pussime ponens hoc in
dĩ iudiciũ ut ille discernat cũ nos in
unius cãpi planitie uiderit dimicare.

Expanded text:
et consobrinorum suorum. Ait ille: et consobrinorum suorum. Ait ille: Tradi ei, inquit, in potestatem non poterit, quia filium regem habet. Sed et ea quae contra illam asseritis, vera esse non credo. Post hos Guntchramnus Boso quasi aliquid suggesturus, ad regem accedit. Et quia sonuerat Gundovaldum manifeste regem levatum, anticipans rex verba ejus, ait: O inimice regionis regnique nostri, qui propterea ante hos annos Orientem aggressus es, ut Ballomerem quemdam sic enim vocabat rex Gundovaldum, super regnum nostrum adduceres, semper perfide, et nunquam custodiens quae promittis. Cui ille: Tu, inquit, dominus et rex regali in solio resides, ausus est respondere. Insontem enim me de hac causa similis mihi, qui hoc crimen impingat occulte, veniat nunc palam et loquatur. Tu, o rex piissime, ponens hoc in Dei judicio, ut ille discernat cum nos in unius campi planitie viderit dimicare.
Abbreviated transcription (Latin):
n obliuis caris nrĩ pastorbone.
Sedcũ eũ fletib reuocare ñ posint
accepta benȩdictione cũ osculis
redierunt. Hic uero ad trirec¬
tensim urbẽ accedens modica pul¬
satus febre. recessit a corporȩ.
Ablutusq afidelib iuxta ipsũ agerẽ¬
puplicũ . ẽ. sepultus. Cuius beatum
corpꝰ qualit̾ post multoꝵ temporũ
spatia sit translatũ. in libro mira

Expanded text:
ne obliviscaris nostri, pastor bonae!' ne obliviscaris nostri, pastor bonae!' Sed cum eum fletibus revocare non possent, accepta benedictione cum osculis, redierunt. Hic vero ad Treiectinsemurbem accedens, modica pulsatusfebre, recessita corpore, ablutusque fidelibus, iuxta ipsum agerempublicum est sepultus. Cuius beatum corpus qualiter post multorum temporum spatia sit translatum, in libro Mira
Abbreviated transcription (Latin):
inquo aboratione cessarex. Cũq
ibidẽ ꝑmultoꝵ dierũ spatia ĩtali
afflictione moraret᷑. fertur hoc
abeato apło accepisse responsũ
Qđ me uir scissime inquietas.
Ecce enĩ apud diĩ deliberationẽ
prorsus sanccitũ .ẽ. chunos ĩgallias
ad uenire. easq maximatẽ pestate
debere depopulari. Nunc igitꝰ
sume consiliũ. accelera uelocit᷑.
ordina domũ tuã. sepulturã com¬
pone. reqͥre linte amina munda.
ecce enĩ migraberis a corpore.
nec uidebunt oculitui mala quȩ
facturi sunt chuni ĩgalliis. sicut
pontifex responso suscepto. iter
accelerat. galliasq uelocites
repetit. Vleniensq ad urbem
tungroꝵ quȩ erant necessaria
sepulturȩ citius leuat. Ualedi¬
censq dericis a creliquis ciuib:
urbis. denuntiat cũ fletu & lam̃¬
tatione. quia ñ uisuri essent ã¬
ultra faciẽ illius. Atilli cũ heiu¬
lato magno & lacrimis ꝓsequentes
supplicabant humili p̃ce dicentes.
Hederelinquas nos pater sanetȩ

Expanded text:
in quo ab oratione cessaret. Cumque in quo ab oratione cessaret. Cumque ibi per multorum dierum spatia in tali afflicta beato apostolo accepisse responsum: 'Quid me, vir sanctissime, inquietas? Ecce! enim apud Domini deliberationem prursus sanccitum est, Chunos in Gallias advenire easque maxima tempestate debere depopulari. Nunc igitur sume consilium, accelera velociter, ordenadomum tuam, sepulturamconpone, require lentiaminamunda! Ecce! enim migraberis a corpore, nec videbunt oculi tui mala, quae facturi sunt Chuni in Galliis, sicut pontifex responso suscepto, iter accelerat Galliasque velociter repetit, veniensque ad urbem Tungrorum, quae erant necessaria sepulturae secum citius levat, valedicensque clericis ac reliquis civibus urbis, denuntiatcum fletu et lamentatione, quia non visuri essent ultra faciem illius. At ille cum heiulato magno et lacrimis prosequentes supplecabant humili praece, dicentes: 'Nederelinquasnos, pater sanctae,
Abbreviated transcription (Latin):
mecalit. Vnde factũ est. ut immi¬
nente iuditiodĩ ꝓ effusione sanguinis
iuste aregno de pelleret᷑. & ess&
exul apatria qͥdi ȩccłas inpugnabat.
Sed ad superiora redeamis.
gitur rumor erat. chunos ĩgallias
uelle ꝓrũpere. Erat autẽ tunc
tẽporis apud tungros oppidũ ara¬
uatius eximie scĩtatis eps. Qui
uigiliis ac ieiuniis uacans. crebro¬
lacrimarũ imbre ꝑfusus. dnĩ mise¬
ricordiã p̃cabatur. neunquãgentẽ
hanc ĩ credulã sibiq sẽꝑ indignam
ĩ gallias uenire ꝑmitter&. Sed
sibi hoc non fuisse contessũ. consi¬
liũ habuit expetendi urbẽ romanã.
scilic& ut ad iuncta sibi apostolicȩ
uirtutis patrocinia. quȩ humilit̃
merere tꝰ facilius obtinere.
Accedens ergo ad beati apłi tumulũ.
dep̃cabat᷑ auxiliũ bonitatis eius
inmulta abstinentia. maxime in¬
edia se consumens. ita ut tridui
biduiq sine ullo cibo potuq ma¬
ner&. nec essox int̾ uallũ aliquad

Expanded text:
cabat. Unde factum est, ut, emicabat. Unde factum est, ut, eminente iudicio Dei, pro effusione sanguinis iusticiae a regnum depelleretur et esset exul a patria, qui Dei ęclesias inpugnabat. Sed ad superiora redeamus. 2. Igitur romor erat, Chunos in Galleis velle prorumpere. Erat autem tunc temporis apud Tungros opidum Servacius eximiae sanctitatis episcopus, qui vigiliis ac ieiuniis lacrymarum imbre perfusus, Domini misericordiam precabatur, ne unquam gentem hanc incredulam, seque semper indignam, in Gallias venire permitteret. Sed sibi hoc non fuisse concessum, consilium habuit expetendi urbem Romanam; scilicet, ut adjunctis sibi apostolicae virtutis patrociniis, quae humiliter mereretur facilius obtinere. Accedens ergo ad beati apostoli tumulum, deprecabatur auxilium bonitatis ejus, in multa abstinentia, maxima inedia se consumens; ita ut biduo triduoque sine ullo cibo potuque maneret, nec esset intervallum aliquod,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ꝓ amore gł nihil erant he aa
supplicia confessori. scĩs. qui in
paucis uexati. in multi uene se¬
nouerant disponendos. iuxc
illud apłi. qͥ a non sunt condigit
passiones hiuius tẽporis. ad futu
rã gloriã quȩ reue labit᷑ in sc̃ĩs.
Multi tunc errantes afide. acci¬
pientes diuitias inseruerunt se
dolorib multis. sicut infelix
ita ut uix abeo pars uel tertia
elucer& Credo ꝓtantis scelerib
& effusione sanguinis in nocentis
Honoricus uero post tantũ facinꝰ
arreptus ademone. qͥ diu de
scõꝵ sanguine pastus fuerat
ꝓ priis se morsib laniabat. In quo
eruciatu. uitã indignã iustamorte
finiuit. Nuic childericus successit.
Quo defuncto gelesimeris regnũ
suscepit. Ipsequoq are puplica
superatus. uitã principatume
finiuit. & sic regnum deads
di ȩccłas i pugntat dequib
pleruq ust ipiuma dita est.
do detuncabat. Sed & non nullos
ecilo datos. fame. uariisq cruciatib

Expanded text:
Sed pro amore gloriae nihil erant haec Sed pro amore gloriae nihil erant haec supplicia confessoribus sanctis, qui in paucis vexati, in multis bene noverant disponendus iuxta illud apostoli: Quia non sunt condignae passiones ram gloriam, quae revelatur in sanctis . Multi tunc errantes a fide, accipientes divitias, inseruerunt se doloribus multis: sicut infelix ita ut vix ab eo pars vel tertia eluceret: credo, pro tantis sceleribus et effusione sanguinis innocentis. Honoricus vero post tantum facinus, arreptus a daemone, qui diu de sanctorum sanguine pastus fuerat, propriis se morsibus laniabat: in quo etiam cruciatu vitam indignam justa morte finivit. Huic Childericus successit, quo defuncto, Gelesimiris regnum suscipit. Ipse quoque a republica superatus, vitam principatumque finivit: et sic regnum decidiDei Ecclesias impugnabant, de quibus plerumque ultio divina data est. dio detruncabat; sed et nonnullos exsilio datos, fame variisque cruciatibus