comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hebrei magis ꝑmissi st̃ facere ista quã iussi.
S eis ds̃ ꝑmissionẽ suã ꝑ famulũ suũ moiser
innotescere uoluit: qͣndo mandauit ut
dicer&. Fieri aut̃ potest ut sint aliȩ causȩ
occultissimȩ.cur hoc illi popło diuinitꝰ dic¬
tũ sit. S diuinis imꝑiis cedendũ obtẽ ꝑan¬
do: ñ resistendũ. ẽ. disputando. Apłs dixit.
Quis enĩ cognouit sensũ dñi. aut qͥs consi¬
liariꝰ eiꝰ fuit: Siue gͦ ista sit causa quã
dixi. siue aliqua quȩ lib& insecreta & ab¬
dita disposicione dĩ lateat. cur hoc ꝑ mo¬
isen illi popło dixerit. ut abegyptiis sibi
cõmodanda peterent quȩ auferrent: hoc
tam̃ confirmo. nec frustra nec iniquȩ dictũ
esse. nec licuisse moisen alit̃ quã ds̃ dixerat
facere: ut penes dñm esset consiliũ iubendi.
penes famulũ aut̃ obseqͥũ pagendi. S ds̃ in¬
quit uerꝰ & bonꝰ. nullomꝰ talia iussisse cre.¬

Expanded text:
Hebraei magis permissi sunt facere ista quam iussi; Hebraei magis permissi sunt facere ista quam iussi; sed eis deus permissionem suam per famulum suum Moysen innotescere uoluit, quando mandauit, ut diceret. fieri autem potest, ut sint aliae causae occultissimae, cur hoc illi populo diuinitus dictum sit: sed diuinis imperiis cedendum obtemperando. non resistendum est disputando. apostolus dixit: quis enim cognouit sensum domini? aut quis consiliarius eius fuit? siue ergo ista sit causa, quam dixi, siue alia quaelibet in secreta et abdita dispositione dei lateat. cur hoc per Moysen illi populo dixerit, ut ab Aegyptiis sibi commodanda peterent, quae auferrent, hoc tamen confirmo nec frustra nec inique dictum esse nec licuisse Moysen aliter quam deus dixerat facere, ut penes dominum esset consilium iubendi, penes famulum autem obsequium peragendi. Sed deus, inquit, uerus et bonus nullo modo talia iussisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ sinagoge: Uterq enĩ ñ detestabili ĩma¬
nitate sꝰ eñdabili animositate iusticiȩ re¬
gulã excessit. utq odio imꝓbitatis alienȩ:
s ille fr̃no. iste dominico. licet adhuc carnali
tam amore peccauit. Resecandũ hoc uitiũ
uł eradicandũ: s tam̃ tã magnũ cor tanquã
tra frugibꝰ. ita ferendis uirtutibꝰ excolendũ.
Qogͦ iã de expoliatis egyptiis faustꝰ obicit ne¬
sciens qͥd loquat᷑. ꝗͦd faciendo moises usq adeo
ꝑpeti debeat. Carnalis itaq achuc ille
ropłs erit. ꝙ rerũ t̾renarũ cupidicate. occupi¬
cꝰ. gyptii uͦ sacrilegi & iniqui. Nã &e auto illo
hac . ẽ. dĩ creatura male utentes adcreatoris
iniuriã suis idolis seruiebant. or homines ꝑ¬
egrinos labore gratuito iniuste ac uehe¬
int afflixerant Digni gͦ erant & isti quibꝰ
talia iuberent᷑. & illi qͥtalia paterent᷑. Et
forte scđm suas uoluntates a cogitationes

Expanded text:
illius synagogae ? uterque enim non detestabili inmaillius synagogae ? uterque enim non detestabili inmanitate, sed emendabili animositate iustitiae regulam excessit, uterque odio inprobitatis alienae, sed ille fraterno, iste dominico, licet adhuc carnali. tamen amore peccauit. resecandum hoc uitium uel eradicandum. sed tamen tam magnum cor tamquam terra frugibus. ita ferendis uirtutibus excolendum. Quid ergo iam de expoliatis Aegyptiis Faustus obicit nesciens, quid loquatur? quod faciendo Moyses usque adeo uel per quem perpeti debeat. carnalis itaque adhuc ille populus erat et rerum terrenarum cupiditate occupatus, Aegyptii uero sacrilegi et iniqui; nam et auro illo, hoc est dei creatura male utentes ad creatoris iniuriam, suis idolis seruiebant et homines peregrinos labore gratuito iniuste ac uehementer adflixerant. digni ergo erant et isti, quibus talia iuberentur, et illi, qui talia paterentur . et forte secundum suas uoluntates et cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
bisq dnĩcis ad frugẽ obcedientiȩ p̃parauit
qͥetiã saulũ ȩccłam ꝑsequentẽ decelo ucca¬
uit. ꝓstrauit. erexit. impleuit. tanquã ꝑ¬
cussit. amput auit. inseruit. foecundauit.
Illa nanq pauli seuitia cũ scdm emulationẽ
pat̾narũ traditionũ ꝑsequebat᷑ eccłam pu¬
tans officiũ dõ se facere. tanquã siluestre erat
uitiũ. s magnȩ feracitatis indiciũ. Hinc erat¬
eciã illud petri. cũ euaginato gladio uolens
defendere dñm: aurẽ ꝑsecutoris abscidit.
Qͦ d factui dñs satis minacit̾ cohaibint dicens
Reconde gladiũ. Qui eni gladio us fuerit: gla¬
legitima potestate uł iubente uł conceden¬
te. in sanguinẽ alicuiꝰ armat᷑. Nã utiq dñs
iusserat ut fexrũ discipłi eiꝰ ferrent s ñ ius¬
serat ut ferirent. Quid eͦ incongruũ. ẽ. si pe¬
trus post hoc peccatũ factꝰ. ẽ. pastor eccłȩ.
sic̃ moises pꝰ ꝑcussũ egyptiũ factꝰ ẽ. rector

Expanded text:
bisque dominicis ad frugem oboedientiae praeparauit: bisque dominicis ad frugem oboedientiae praeparauit: qui etiam Saulum ecclesiam persequentem de caelo uocauit, prostrauit, erexit, inpleuit, tamquam percussit. amputauit, inseruit, fecundauit. illa namque Pauli saeuitia, cum secundum aemulationem paternarum traditionum persequebatur ecclesiam, putans officium deo se facere, tamquam siluestre erat uitium, sed magnae feracitatis indicium. hinc erat illud Petri, cum euaginato gladio uolens defendere dominum aurem persecutoris abscidit: quod factum dominus satis minaciter cohibuit dicens: reconde gladium; qui enim gladio usus fuerit, glalegitima potestate uel iubente uel concedente in sanguinem alicuius armatur. nam utique dominus iusserat, ut ferrum discipuli eius ferrent, sed non iusserat, ut ferirent. quid ergo incongruum, si Petrus post hoc peccatum factus est pastor ecclesiae, sicut Moyses post percussum Aegyptium factus est rector
Abbreviated transcription (Latin):
capaces ac fertiles p̃mittunt sepe uitia. qͥbꝰ
hoc ipsũ indicent cui uirtuti sint potissi¬
mũ ac cõmodȩ: si fuerint p̃ceptis ex sculyte
Sit eni eagriele quatra macrint quaiis in¬
utilẽ tam̃ ingentes herbas ꝓgignere: frumtis
aptã esse ꝓnuncunt. Q ubi filice aspexerint. li¬
cet eradicandã sciant. ualicis uitibꝰ habilẽ in¬
telligunt.  quẽ montẽ oleastris siluescere as¬
pexerint: olcis ee̾ utilẽ cultura accedente ñ
dulitant. Sic ille animi motꝰ qͥ moises pegrimna
frẽm aciue imꝑbo iniuriã ꝑpecientẽ. Ñ obser¬
uato ardine pocestatis multũ. eẽ. ñ ꝑtulit
ñ uietutũ fructibꝰ inutilis erat. ẜ adhue in¬
cultꝰ. Uitiosa qͥdẽ s magns fertilitatis signa
fundebat. Ipse deniꝙ ꝑangłm sinĩ ctiitas:
moisen uocibꝰ euo cauit᷑ inmonte sina ꝑ quȩ̃
libaret᷑ exȩgypto popłs isrł eũq maraculo.
uisionis in rubo flamante & ñ arcente. uer¬

Expanded text:
capaces ac fertiles praemittunt saepe uitia, quibus capaces ac fertiles praemittunt saepe uitia, quibus hoc ipsum indicent, cui uirtuti sint potissimum adcommodatae, si fuerint praeceptis excultae. sicut enim et agricolae quam terram uiderint quamuis inutiles, tamen ingentes herbas progignere, frumentis aptam esse pronuntiant, et ubi filicem aspexerint, licet eradicandam sciant, ualidis uitibus habilem intellegunt, et quem montem oleastris siluescere aspexerint, oleis esse utilem cultura accedente non dubitant: sic ille animi motus, quo Moyses peregrinum fratrem a ciue inprobo iniuriam perpetientem non obseruato ordine potestatis inultum esse non pertulit, non uirtutum fructibus inutilis erat, sed adhuc incultus uitiosa quidem, sed magnae fertilitatis signa fundebat. ipse denique per angelum suum diuinis Moysen uocibus euocauit in monte Sina, per quem liberaretur ex Aegypto populus Israhel, eumque miraculo uisionis in rubo flammante et non ardente uer
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat nouerat. qͣndo qͥdẽ etiã peccata homi-¬
nũ quȩ ipse ñ facit. & indifficentibꝰ ut iu¬
dex agnoscit: & inconfitentib ut pat̾ ignos.¬
cit. Exore omĩno eiꝰ moisen seruũ eiꝰ & amamꝰ
& admiram᷑ & qͥntũ posumꝰ imitam᷑. cũ simꝰ
longe illiꝰ meritis inferiores. etiã nullo egyp¬
tio uł occiso uł expoliato. nullo bello gesto:
quor ille aliuo futuri indole defensoris alia
imposito imꝑio dĩ fecit. Ut interi omictã. qͦd
cũ ꝑcussisse egyptiũ quanquã illids̃ ñ p̃cepit.¬
inꝑsona tam̃ ꝓpħica adhoc cͥiuinitꝰ fieri
missu. ẽ. ut futuriuĩ aliqͥo p̃signaror. Unde nc̃
ñago s omino tanquã nichil significauerint
facta illa discutio. consultaq ula ȩt̃na lege.
reꝑio ñ debuisse hominẽ abillo qͥnullã ordi¬
natã potestatẽ gerebat quãuis iniuriosũ
s imꝑbũ: occidi. Ueruntam̃ animȩ uirtutiᷤ

Expanded text:
fecerat, nouerat, quandoquidem etiam peccata homifecerat, nouerat, quandoquidem etiam peccata hominum. quae ipse non facit, et in diffitentibus ut iudex agnoscit et in confitentibus ut pater ignoscit. ex ore omnino eius Moysen seruum eius et amamus et admiramur et quantum possumus imitamur, cum simus longe illius meritis inferiores, etiam nullo Aegyptio uel occiso uel expoliato, nullo bello gesto, quorum ille aliud futuri indole defensoris, alia inposito imperio dei fecit. Ut interim omittam, quod cum percussisset Aegyptium, quamquam illi deus non praenitus fieri permissum est, ut futurum aliquid praesignaret, unde nunc non ago, sed omnino tamquam nihil significauerint facta illa discutio consultaque illa aeterna lege reperio non debuisse hominem ab illo, qui nullam ordinatam potestatem gerebat, quamuis iniuriosum et inprobum occidi. uerumtamen animae uirtutis
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ hȩc uerba st̃ quȩ cõmemoraui. ministrũ
etiã sacram̃toꝵ ñ iã p̃stantiũ salutẽ s adhuc
ꝓmittentiũ saluatorẽ. qͦd & saluator ipse
confirmat dicens. sicrederetis moisi crederettꝰ
ꝙmͥ. de me enĩ ille scripsit. unde suo loco
qͣntũ satis uisũ ÷ contra impudentes maniche¬
& calunias disserumꝰ: hc̃ gͦ moisen famulũ
dĩ uiui. dĩ ueri. dĩ sũmi. fabricatoris cęli &
t̃rȩ ñ de alieno s de nichilo. ñ p̃mente neces¬
sitate s affluente bonitate. ñ ꝑ sui menbri
poenã s ꝑsui uerbi potentiã: hc̃ inquã mo¬
isen humilẽ inrecusando tã magnũ mistĩũ.
subditũ insuscipiendo. fidelẽ inseruando.
strenuũ in exequendo. in regendo popło ui¬
gilantẽ. incorrigendo uehem̃tẽ. inaman-¬
do ardentẽ. insustinendo patientẽ. qͥ ꝓeis qͥbꝰ
irascenti: hc̃ itaq talẽ ac tantũ uirũ absit
a nob̾ ut exmaledico fausti ore pensemꝰ. s ex
ore plane ueredici dĩ qͥueracit̾ hominẽ quẽ

Expanded text:
aui — ministrum etiam sacramentorum, non iam praestantium salutem, sed adhuc promittentium saluatorem, quod et saluator ipse confirmat dicens: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit — unde suo loco, quantum satis uisum est, contra inpudentes Manichaeorum calumnias disseruimus — hunc ergo Moysen famulum dei uiui, dei ueri, dei summi, fabricatoris caeli et terrae, non de alieno, sed de nihilo, non premente necessitate, sed adfluente bonitate, non per sui membri poenam, sed per sui uerbi potentiam, hunc, inquam, Moysen, humilem in recusando tam magnum ministerium, subditum in suscipiendo, fidelem in seruando. strenuum in exequendo, in regendo populo uigilantem, in corrigendo uehementem, in amando ardentem. in sustinendo patientem, qui pro eis, irascenti: hunc itaque talem ac tantum uirum, absit a nobis, ut ex maledico Fausti ore pensemus, sed ex ore plane ueredici dei, qui ueraciter hominem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
nitione dĩ: quo significat᷑ credulitatis
tepꝰ. & adhuc scđm imaginẽ in qͥt eiꝰ q
creauit eũ. Ut ex hoc liqueat. ueterẽ
hominẽ nec imaginie esse dĩ: net ab ipso farma¬
tũ. Nã illud qͥdẽ qͦd scqt᷑ dicens. ubi ñ ÷ mascu¬
lus & femina. nideus & grecus. barbarꝰ & sey¬
ta: magis ac magis ostendit natiuitatem
hanc: quȩ nos mares fecit ae feminas. gre¬
cos ac iudeos: seytas & barbaros. nea esse in
qua ds̃ oꝑat᷑ cũ hominẽ fornat. sillã quȩ
nos om̃i exutos nationũ uarietate sexꝰq
&e c̃ditionis unũ reddit adinstar eiꝰqunꝰ: io⁊ xp̃e.¬

Expanded text:
nitione dei, quo significatur credulitatis tempus. et adhuc secundum imaginem. inquit, eius, qui creauit eum, ut ex hoc liqueat ueterem hominem nec imaginem esse dei nec ab ipso formatum. nam illud quidem, quod sequitur dicens: ubi non est masculus et femina, Iudaeus et Graecus, barbarus et Scytha, magis ac magis ostendit natiuitatem hanc, quae nos mares fecit ac feminas, Graecos et Iudaeos, Scythas et barbaros. non eam esse, in qua deus operatur. cum hominem format, sed illam, quae nos omni exutos nationum uarietate sexusque et condicionis unum reddit ad instar eius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uim. & congregabunt᷑ filii iuda & filiĩ
isrł: & ponent sibuce caput unũ. & ascen¬
dent dec̾ra. qͥa magnꝰ dies ietrahel. Dicite
consecuta. Cũgͦ iussi & facti huiꝰ figurã ipse
dñs ꝑeande scripturã euident̃ aꝑiat. cũq
testam̃ti p̃dicatione testent᷑. qͥs ÷ qͥaudeat
dicere ñ ꝓpt̾ea iussũ & factũ ꝓpt̃ qͦd se ius¬
sisse ce ꝓpħam fecisse ipse inscĩs litteris qͥius¬
sit exponit: Ait enĩ apłs pausꝰ. Ut notas
facer& diuitias głȩ suȩ inuasa miscdiȩ. quȩ¬

Expanded text:
untur filii Iuda et filii Israhel et ponent sibimet caput unum et ascendent de terra, quia magnus dies Iezrahel. dicite  "misericordiam consecuta." cum ergo iussi et facti huius figuram ipse dominus per eandem scripturam euidenter aperiat cumque testamenti praedicatione testentur: quis est, qui audeat dicere non propterea iussum et factum, propter quod se iussisse et prophetam fecisse ipse in sanctis litteris qui iussit exponit? ait enim apostolus Paulus: ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uirtꝰ atq sapientia. & inse manens &
apud patrẽ. & uniuersã ereaturã regenᷤ
trẽ int̾ra disposuit. & ꝓpt̾ seruos suos
de corruptionis seruitute liberandos
mea formã serui hoce mortale corpꝰ
accepit. acceptũ monstrauit. monstratũq
&e morte ꝓstratũ resurrectione sursũ ere¬
ait. & tanquã templũ solutũ iterũ edifica¬
uit. Uos tam̃ qͥhec credere qͣsi sacril ega for¬
midatis: ñ m̃bra dĩ ur̃i inutero uirginis.
s uteris om̃iũ feminarũ carnaliũ abele¬
phantis usq admuscas includitis. Añ idõ
ut nulla sui cõmutatione innatura ꝓpͥa
iniuiolabilit̾ ꝑmanens. tẽplũ sibi hominẽ
ccaptarit: Ꝙ idõ uob̾ carus ẽ. dĩ ur̃: quia
tot uinculis carniũ colligatꝰ & inqͥnatꝰ
mnilla parte qua etiã inglobo figendꝰ. ẽ.si.¬
ne causa suppetias dep̃catur aut ȩtiã pe
Non qͥdẽ nos omĩfariã homine adeo

Expanded text:
Dei Virtus atque Sapientia, in se manens et Dei Virtus atque Sapientia, in se manens et apud Patrem, et universam creaturam regens, trem in terra disposuit, et propter servos suos de corruptionis servitute liberandos in ea formam servi, hoc est, mortale corpus accepit, acceptum monstravit, monstratumque et morte prostratum, resurrectione sursum erexit, et tanquam templum solutum iterum aedificavit. Vos tamen qui haec credere quasi sacrilega formidatis, non membra dei vestri in utero virginis, sed in uteris omnium feminarum carnalium ab elephantis usque ad muscas includitis. An ideo vut nulla sui commutatione in natura propria inuiolabiliter permanens templum sibi hominem coaptarit, et ideo uobis carus est deus uester, quia tot uinculis carnium conligatus et inquinatus in illa parte, qua etiam in globo figendus est, sine causa subpetias deprecatur aut etiam peninon quidem nos omnifariam hominem a deo
Abbreviated transcription (Latin):
ae quibꝰ cretimꝰ. abinimicis suis de uulla
posst̃ falsitate coniunci. Nonmͥ gͦ uicissĩ
dicat. & si ego ñ ostendo Mariã ñ fuisse de
cognatione dauid: ti qͦd inde fuerit os¬
tende. Hoc enĩ ostendo clarissimo plane
atq fortissimo docum̃to. qͦd scriptura con¬
firmatissimȩ auctoritatis. & xp̃m dicit
ex semine dauid: & eiꝰ matre sine uiliꝰ
concubitu uirginẽ mririã. Quã uͦ sibi fau¬
stꝰ cuiꝰdã quasi turpitudinis uisus: uere¬
cundissimꝰ detestator cũ dicerae. frustra
uos caluniã ingeritis scriptori. tanquã
di ille filiũ inutero mulieris incluserit
Non plane catholica fides quȩ xp̃m dĩ filiũ
natũ scđ̾m carnẽ credit exuirgine. ullo
mͦ eundẽ filiũdĩ sic inutero mulieris in.¬
cludit qͣsi extra ñ sit. quasi celi & t̾rȩ ad¬
ministrationẽ deseruerit. qͣsi a patre reces¬
serit. S uos manichei. corde illo qͦ nichil
potestis nͥ corporalia phantasmata cogi.
tare. ista omino ñcapitis. qͦmͦ dĩ uerbũ:

Expanded text:
quibus credimus, ab inimicis suis de nulla possunt falsitate conuinci. Non mihi ergo uicissim dicat: etsi ego non ostendo Mariam non fuisse de cognatione Dauid, tu quod inde fuerit ostende. hoc enim ostendo clarissimo plane atque fortissimo documento, quod scriptura confirmatissimae auctoritatis et Christum dicit ex semine Dauid et eius matrem sine ullius concubitu uirginem Mariam. quam uero sibi Faustus cuiusdam quasi turpitudinis uisus est uerecundissimus detestator, cum diceret: frustra uos calumniam ingeritis scriptori, tamquam dei ille filium in utero mulieris incluserit! non plane catholica fides, quae Christum dei filium natum secundum carnem credit ex uirgine, ullo modo eundem dei filium sic in utero mulieris includit, quasi extra non sit, quasi caeli et terrae administrationem deseruerit, quasi a patre recesserit. sed uos, Manichaei, corde illo, quo nihil potestis nisi cotare, ista omnino non capitis, quomodo Dei Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
ti credã: filiꝰ dauid erit mͥ deoaria natꝰ.
mũ scilic&. Frustraq calũniã uos ingeri¬
tis scriptori. tanquã dĩ ille filiũ inut̃o
mulieris incluserit. At uͦ hic clamitat
ut uidec᷑. & inscriptione ipsa sua se ꝓrsꝰ
abhoc sacrilegio uindicat. dauid filiũ ꝑ¬
hibens exilla stirpe oriundũ se scripsĩs¬
se. ñ filiũ dĩ. Nã iħm qͥdẽ eũ qͥ sit filiꝰ dĩ.
si scriptoris huiꝰ m̃te ꝓpositũꝙ consid̾es.
ꝓueati. uui ficcũ aliqͣndo ꝑbaptismũ apud
fluenta uordanis. Ilixc eni alt ustri. tte¬

Expanded text:
ti credam, filius Dauid erit mihi de Maria natti credam, filius Dauid erit mihi de Maria natmum scilicet frustraque calumniam uos ingeritis scriptori, tamquam dei ille filium in utero mulieris incluserit. at uero hic clamitat, ut uidetur, et inscriptione ipsa sua se prorsus ab hoc sacrilegio uindicat Dauid filium perhibens ex illa stirpe oriundum se scripsisse, non filium dei. nam Iesum quidem eum. qui sit filius dei, si scriptoris huius mentem propositumque consideres, procreatum quam factum aliquando per baptismum apud fluenta Iordanis. illic enim dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quã dicis iħm: Nam plures inhebraismo
fuert̃ iħs. Unꝰ qͥdẽ naue filiꝰ discipłs moui.
alt̃ uͦ filiꝰ iosedech sacerdotis magni. Itẽ aliꝰ
qͥ dictꝰ ÷ filiꝰ dauid. alt̃ uͦ filiꝰ dĩ. Quẽnã gͦ is¬
torᷤᷤ. de maria natũ quęris ex me utrũ ac¬
cipiã: Utiq inqͥt filiũ dĩ. Cuiego. & qͥ auc¬
tore. qͦue magistro. docente istud accipiãꝰ
A tille. Matheo inqͥt. Cui rursũ ego. Ed enĩ
oatħs scripsit: & ile. Lib̃ generationis iħu
xp̃ĩ filiĩ dauid. filiĩ abrabam. & cȩt̾a lũ ego.
Putauerã inquã quia esses dicturꝰ. lib gene¬
rationis iħu xp̃i filiĩ dĩ. & me parauerã
ad p̃scribendũ. S qͥa nc̃ fidelit̃ capitulũ
memorasti: ad inonendꝰ tantũ es ut id qͦd
reci tasti consideres. Neq enĩ matħs hic filuĩ
dĩ generationẽ scribere se fatet᷑ instituis¬
se: s filiĩ dauid. Ut gͦ huic interĩ dicen¬

Expanded text:
quam, dicis Iesum? nam plures in Hebraismo quam, dicis Iesum? nam plures in Hebraismo fuerunt Iesus: unus quidem Naue filius, discipulus Moysi; alter uero filius Iosedech sacerdotis magni; item alius, qui dictus est filius Dauid; alius uero filius dei . quemnam ergo istorum de Maria natum quaeris ex me utrum accipiam ? utique, inquit, filium dei. cui ego: et quo auctore quoue magistro docente istud accipiam? at ille, Matthaeo, inquit. cui rursum ego: quid enim Matthaeus scripsit? et ille: liber generationis Iesu Christi filii Dauid, filii Abraham, et cetera. tum ego: putaueram, inquam. quia esses dicturus liber generationum Iesu Christi filii dei, et me paraueram ad praescribendum; sed quia nunc fideliter capitulum memorasti, . admonendus tantum es, ut id, quod recitasti, consideres. neque enim Matthaeus hic se dei filii generationem scribere fatetur instituisse, sed filii Dauid. Ut ergo huic interim dicen
Abbreviated transcription (Latin):
te regni eiꝰ ꝓposita sua morte ꝓcessit. S in
hac inqͥt serie scłoꝵ iã malis ꝑmixta atq con¬
creta. ñ obtẽꝑauit p̃ceptis. Quęramꝰ qͣre. Si
ꝓpͥa uoluntate: uera culpa & iusta poena.
S iã si uoluntas ÷ rea: nulla . ẽ. ad peccandũ
natura contraria. & idõ manicheoꝵꝰ omis con¬
uicta ẽ. & euersa fallatia. Siaut abhoste op¬
p̃ssa qͦmissa. ẽ. si alieno malo suꝑata eui re¬
sistere ñ ualuerat: iniqua poena & magna
crudelitas. S ad excusandũ: ꝓfertͣ dĩ neces¬
sitas. Iale dm̃ colant: qͥ nolt̃ colere dm̃. Sa¬
ne qͦd fatendũ ẽ. etiã ipsi cultores eiꝰ quã¬
uis talẽ dm̃ colendo sint pessimi: meliores
tam̃ illo st̃. qͥa saltẽ sunt. Ille aut̃ nichil
est nͥ fictio falsitatis: & cogitatio uanitatis.
S iã cȩtera fausti arguta deliram̃ta uidea
exnumerosa plebe respondens ait. Accipis
iħm de maria natũ: Cui ego. Quemnã in-¬

Expanded text:
te regni eius proposita sua morte «processit. sed in te regni eius proposita sua morte «processit. sed in hac, inquit, serie saeculorum iam malis permixta atque concreta non obtemperauit praeceptis. quaeramus, quare. si propria uoluntate, uera culpa et iusta poena; sed iam si uoluntas est rea, nulla est ad peccandum natura contraria, et ideo Manichaeorum omnis conuicta est et euersa fallacia. si autem ab hoste obpressa quo missa est, si alieno malo superata, cui resistere non ualuerat, iniqua poena et magna crudelitas. sed ad excusandum profertur dei necessitas. talem colant deum, qui nolunt colere deum. sane, quod fatendum est, etiam ipsi cultores eius, quamuis talem deum colendo sint pessimi, meliores tamen illo sunt, quia saltem sunt; ille autem nihil est nisi fictio falsitatis et cogitatio uanitatis. sed iam cetera Fausti arguta deliramenta uideaex numerosa plebe respondens ait: accipis Iesum de Maria natum? cui ego: quemnam, in
Abbreviated transcription (Latin):
arguit. & dm̃ suũ mirabiliore cęcitate
ñ respicit. Quanto meliꝰ ipse uasa aurea
& argentea abstuliss& degente ȩgyptio¬
rũ. quã eiꝰ m̃bra dep̃daret᷑ gens tenebrarũ.
&tam̃ cũ bellũ tã miserũ ipse gessiss&: cul¬
tores eiꝰ famulo dĩ nr̃i obiciunt. qͦd bella
gesserit. inqͥbꝰ semꝑ cũ suis omĩbꝰ uictor
de hostibꝰ triũphauit. qͥcaptiui uł captiuȩ
set. Hoc gͦ ñ ÷ malos arguere: s felicioribꝰ
inuidere. Quȩ aut̃ crudelitas moisi. qͦd
inpopłm qͥ grauit̃ indm̃ peccauerat gladio
uindicauit: Cuiꝰ tam̃ peccati ueniã. se ꝑ
illis eciã diuinę uindictȩ offerens depͣre
Heq enĩ quenquã suor innocentiũ & ohȩ¬
dientiũ. si adhostis cuneũ dirũpendũ mis¬
sus fuiss&e & captiuatꝰ : ullo mͦ eũ postea
si uiciss&e ipse dãnarae. qͥd facturꝰ ÷ dr̃ iste
de sua parte. quã config& inglobo. qͥa obȩ¬
diuit iubenti. qͥa in hostiles cuneos psalu¬

Expanded text:
arguit et deum suum mirabiliore caecitate arguit et deum suum mirabiliore caecitate non respicit! quanto melius ipse uasa aurea et argentea abstulisset de gente Aegyptiorum, quam eius membra depraedaretur gens tenebrarum ! et tamen cum bellum tam miserum ipse gessisset, cultores eius famulo dei nostri obiciunt, quod bella gesserit, in quibus semper cum suis omnibus uictor de hostibus triumphauit, qui captiui uel captiuae set. hoc ergo non est malos arguere, sed felicioribus inuidere. quae autem crudelitas Moysi, quod in populum, qui grauiter in deum peccauerat, gladio uindicauit? cuius tamen peccati ueniam se pro illis etiam diuinae uindictae offerens deprecaneque enim quemquam suorum innocentium et oboedientium, si ad hostis cuneum disrumpendum missus fuisset et captiuatus, ullo modo eum postea. si uicisset, ipse damnaret: quod facturus est deus iste de sua parte, quam configet in globo, quia oboediuit iubenti, quia in hostiles cuneos pro salu
Abbreviated transcription (Latin):
certe dĩ urĩ licet minimã ñ negatis illã ani¬
mã meretricis. hoc gͦ iã melior dõ ur̃o: qm̃
ipsa una meretrix efset. ille ꝰ condicione
sue illiꝰ cõmixtionis uniuerso generi tene¬
brarũ inom̃ibꝰ meretricibꝰ ꝓstituit᷑. Inõibꝰ
cleniq maribꝰ ac femiiis late uarieq for¬
nicantisꝰ &e sese corrũpentibꝰ uolutat᷑. sol¬
uit᷑ illigat᷑. ruriꝰ ineors foetibꝰ uolutandꝰ.
soluentꝰ. ligancłꝰ. donec adultimũ globũ
pars ĩmundissima dĩ ur̃i. tanquã in expia¬
bilis meretrix ꝑducat᷑ Hȩc scilicet mala.
has turpitudines. hec dedecora. am̃bris suis
dĩ ur̃ amouere ñ potuit. & hostis ĩmanis
necessitate cõpulsus adista ꝑuenit. Neq
ciũ potuit interimere inuiriosũ atq uio¬
lentũ. suis uł ciuibꝰ uł partibꝰ saluis. Eͣnto
gͦ ille melior. qͥ occiso egyptio frẽm defen¬
dit illȩ sũ. quẽ mirabili uanitate faustus

Expanded text:
certe dei uestri, licet minimam, non negatis illam anicerte dei uestri, licet minimam, non negatis illam animam meretricis. hoc ergo iam melior deo uestro, quoniam ipsa una meretrix esset, ille autem condicione suae illius commixtionis uniuerso generi tenebrarum in omnibus meretricibus prostituitur, in omnibus denique maribus ac feminis late uarieque fornicantibus et sese corrumpentibus uolutatur, soluitur, inligatur, rursus in eorum fetibus uolutandus, soluendus, ligandus, donec ad ultimum globum pars inmundissima dei uestri tamquam inexpiabilis meretrix perducatur. haec scilicet mala, has turpitudines, haec dedecora a membris suis deus uester amouere non potuit et hostis inmanis necessitate conpulsus ad ista peruenit; neque enim potuit interimere iniuriosum atque uiolentum suis uel ciuibus uel partibus saluis. quanto ergo ille melior, qui occiso Aegyptio fratrem defendit inlaesum, quem mirabili uanitate Faustus
Abbreviated transcription (Latin):
lib& quã multa unꝰ hõ posset admictere: il¬
le aut̃ inom̃ibꝰ om̃iũ talibꝰ factis. cõmixti¬
one illa m̃broꝵ suoꝵ turpari polluiq con-¬
uincit᷑. & osee ꝓpħa accusat᷑ a fausto. Qui
si meretrice turpi concupiscentia captiua:¬
tus. adamass& atq duxisset: animas certe
amborꝰ & lasciui amatoris & obscenȩ mere-¬
tricis. partes & m̃bra naturãq dĩ ur̃ĩ esse
p̃dicatis illa meretrix. qͥd enĩ ambiã uerbiᷤ
& ñ plane dicã illa meretrix esse ds̃ uũ.
Neq enĩ potestis dicere. qͦd seruata atq incor¬
rupta suȩ scĩtate naturȩ. ilt meretricio
corpori ñ ligatꝰ s p̾sentatꝰ incider&. U inqͥ¬
natissima esse usta m̃bra dĩ urĩ. & obhoc mag¬
na purgatione indigere fatemituii. Illa
gͦ meretrix deqͣ hominẽ dĩ audecis argue¬
re. dĩ ur̃ ess&. etiã siñ esset inmeliꝰ casto con¬
iugio cõmutata. Aut si ñ uultis: particulã

Expanded text:
libet quam multa unus homo posset admittere; illibet quam multa unus homo posset admittere; ille autem in omnibus omnium talibus factis commixtione illa membrorum suorum turpari polluique conuincitur. et Osee propheta accusatur a Fausto: qui si meretricem turpi concupiscentia captiuatus adamasset atque duxisset — animas certe amborum, et lasciui amatoris et obscaenae meretricis, partes et membra naturamque dei uestri esse praedicatis — illa ergo meretrix — quid enim ambiam uerbis et non plane dicam ? — illa meretrix esset deus uester. neque enim potestis dicere, quod seruata atque incorrupta suae sanctitate naturae illi meretricio corpori non ligatus, sed praesentatus incideret, sed et inquinatissima esse ista membra dei uestri et ob hoc magna purgatione indigere fatemini. illa ergo meretrix, de qua hominem dei audetis arguere, deus uester esset, etiamsi non esset in melius casto coniugio commutata; aut si non uultis, particulam
Abbreviated transcription (Latin):
dele᷑ suxurie pateret᷑. om̃.b ear corporibꝰ
motibꝰq concretꝰ. s inipso hirco quẽ uiro
illi sor di cꝰ cõparauit. omne illũ genitalẽ
motũ calorẽq ꝓpetit᷑. & ubiq turpi condi¬
tione ꝑmixtꝰ in capro inflãmat᷑ incapra
seminatur: inhedo generat᷑. Ae ꝑhoc si & iu¬
das n tantũ fornicator s etiã sciens nurus
suȩ nefariꝰ incestator existe &: in illiꝰ qͦꝙ m
cesti libidine ds̃ ur̃ hȩrer&. sorder&e. arder&.
Dauid aut̃ iniquitatis poenituit qd uxorẽ
a tartareo genere masculino & feminino pͥn¬
cipũ tenebraruĩ adamatꝰ. eoꝵ libidini sua
m̃bra concessit. nec maritũ cuiꝰ coniugẽ ad-¬
amauerat. ẜ suos filios inm̃bris demonũ a
qͥb demonib ipse fuetat adamatꝰ occidit:
S e si ñ poenituiss& dauid nec iusticiȩ sani¬
tatẽ tali medicina recepiss&e: etiã sic isto
dõ manicheors melior extitiss&. Iste qͥppe
uno ipso facto. putemꝰ & aliis talibꝰ quotqͦt¬

Expanded text:
dedecus luxuriae pateretur, omnibus eorum corporibus motibusque concretus; sed in ipso hirco, quem viro illi sordidus comparavit, omnem illum genitalem motum caloremque perpetitur, et ubique turpi conditione permixtus, in capro inflammatur, in capra seminatur, in haedo generatur? Ac per hoc etsi Judas non tantum fornicator, sed etiam sciens nurus suae nefarius incestator existeret, in illius quoque incesti libidine deus vester haereret, sorderet, arderet. David autem iniquitatis poenituit, quod uxora tartareo genere masculino ac feminino principum tenebrarum adamatus, eorum libidini sua mbra concessit nec maritum, cuius coniugem adamauerat, sed suos filios in membris daemonum, a quibus daemonibus ipse fuerat adamatus, occidit? sed etsi non paenituisset Dauid nec iustitiae sanitatem tali medicina recepisset, etiam sic isto deo Manichaeorum melior extitisset. iste quippe uno ipso facto putemus et aliis talibus quotquot
Abbreviated transcription (Latin):
scđm diuinitatem. & idẽ ipse filiꝰ dauid
ex semine dauid scđm carne. Qa si nob cre¬
dere ñ ꝓdess&: ñ hoc tã attente idẽ apłsti¬
motheo cõm̃dar&e dicens. Memor esto xp̃m
iħm resurrexisse amortuis. exsemine da¬
uid scđm euangłiũ meũ.
Contra qͦd euangłm qͥsqͥs aliud an¬
nunciauerit: ut a nathema sit magna cura
fideles admonuit. Qd gͦ iã moueat scĩ euangłii
sectatorẽ. qͦd sine concubitui ioseph xpc̃ natꝰ
ex uirgine. filiꝰ tam̃ dauid appellat᷑. cũ gene¬
rationũ seriẽ ñ usq adoariam. s usq ad io-¬
seph oaths euangłista ꝑducat pͥmo qͥa mari-

Expanded text:
secundum diuinitatem, et idem ipse filius Dauid ex semine Dauid secundum carnem. quod si nobis credere non prodesset. non hoc tam adtente idem apostolus Timotheo commendaret dicens: memor esto Christum Iesum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid secundum euangelium meum. contra quod euangelium quisquis aliud adnuntiauerit, ut anathema sit, magna cura fideles admonuit. Quid ergo iam moueat sancti euangelii sectatorem, quod sine concubitu Ioseph Christus natus ex uirgine filius tamen Dauid appellatur, cum generationum seriem non usque ad Mariam. sed usque ad Ioseph Matthaeu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd illic om̃ino nusquã legisse conuincit᷑ fe¬
ce qͣlis hõ. m̃daces diuinoꝵ libroꝵ scripto¬
res se odisse gloriat᷑. Qui etiã de euangłio tan¬
tȩ auctoritatis culmine omĩbꝰ noto: m̃ti
pondere cõpͥmat᷑. s nescio que aliũ suborathi
nomine uelit putari scripsisse de xpõ qͥs
ñ uult credere. & qͦd calũniosa uersutia re¬
futare conat᷑. Sic gͦ decȩlo dictũ. ẽ suꝑ aꝙͥ
iordanis. hic ÷ filiꝰ m̃s dilectꝰ inqͦm cõpla¬
cui: quẽ ad modũ dictũ ẽ & in monte Neq
enĩ qͥa & ibi decelo uoxipsa sonuit. filiꝰ dĩ
ante ñ fuit: qͣudo qͥdẽ exutero uirginis ul¬
le accepit formã serui. qui cũ informa dĩ
esset ñ rapinã arbitratꝰ e ese ȩqualis dco.
Deniq ipse apłs paulus. alio loco aꝑtissime dic̃.
Cũ aut̃ uenit plenitudo tẽporis: misit dĩ fi¬
liũ suũ factũ ex muliere. factũ sublege. Mu.

Expanded text:
quod illic omnino nusquam legisse conuincitur. equod illic omnino nusquam legisse conuincitur. ecce qualis homo mendaces diuinorum librorum scriptores se odisse gloriatur, qui etiam de euangelio tantae auctoritatis culmine omnibus noto mentirpondere conprimatur, sed nescio quem alium sub Matthaei nomine uelit putari scripsisse de Christo, quod non uult credere et quod calumniosa uersutia refutare conatur. Sic ergo de caelo dictum est super aqua Iordanis: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui, quemadmodum dictum est et in monte. neque enim quia et ibi de caelo uox ipsa sonuit, filius dei ante non fuit, quandoquidem ex utero uirginis ille accepit formam serui. qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo. denique ipse apostolus Paulus alio loco apertissime dicit: cum autem uenit plenitudo temporis, misit deus filium suum, factum ex muliere, fa
Abbreviated transcription (Latin):
buerit diuinũ exꝓpħa testimoniũ. ubi ip¬
se partꝰ uirginis appellatꝰ. ẽ. nob̾cũ ds. Hc̃
sane miserũ delire garrulũ debemꝰ intu¬
eri atq obseruare. ñ p̃t̃mittentẽ ubi potu¬
erit lectori uaniloquioꝵ̾ suorꝰ. eciã descri¬
pturarũ testimoniis nebulas effundẽ fal-¬
sitatis. sic̃ de abrahã dix̃. qͦd dõ ñ crediderat
de sara sibi filiũ ꝓmittentt qͣndo cũ ancil¬
la concubuit. cũ scriptura testęt᷑ nondũ
illi partũ sarȩ fuisse ꝓmissũ. Uel qͦd uxo¬
rẽ suã sororẽ m̃titꝰ sit. cũ genꝰ sarȩ nusquã
in illis litteris legerit. qͥbꝰ de hac re fides
habenda .ẽ. & de filio eiꝰ isaac. qͦd etiã ipse re¬
beccã falso dixerit sororẽ suã. cũ genꝰ eiꝰ ibi
aꝑte scriptũ sit & de iacob. qͦd cotidie certa¬
men esset int̾ qͣttuor eiꝰ uxores. quȩ nã illũ
de agro ueniente pͥor ad concubitũ rap&.

Expanded text:
buerit diuinum ex propheta testimonium, ubi ipbuerit diuinum ex propheta testimonium, ubi ipse partus uirginis appellatus est "nobis cum deus." Hunc sane miserum delire garrulum debemus intueri atque obseruare non praetermittentem, ubi potuerit, lectori uaniloquiorum suorum etiam de scripturarum testimoniis nebulas offundere falsitatis . sicut de Abraham dixit, quod deo non crediderat de Sara sibi filium promittenti, quando cum ancilla concubuit, cum scriptura testetur nondum illi partum Sarae fuisse promissum; uel quod uxorem suam sororem , mentitus sit, cum genus Sarae nusquam in illis litteris legerit, quibus de hac re fides habenda est; et de filio eius Isaac, quod etiam ipse Rebeccam falso dixerit sororem suam, cum genus eius ibi aperte scriptum sit; et de Iacob, quod cotidie certamen esset inter quattuor eius uxores, quaenam illum de agro uenientem prior ad concubitum raperet:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s querere atq colligere testimonia. qͥbꝰ
uinȩq auctoritatis eundẽ dici filiũ dei
quia de mathed uoluit disputare. nec
ame totꝰ machei liber huic sermoni
inseri potest: legat qͥ uoluerit. & ui¬
deat que a dmodũ mrathis eũ quẽ paren¬
tes eiꝰ enumeraturꝰ dicit filiũ dauid: narran¬
do usq adpassionẽ resurrectionẽq ꝑducat.
nec aliũ quã ipsũ dicat exuirginẽ marĩa
de spũ scõ conceptũ & natũ. Cui rei adhib&
testimoniũ de ꝓpħa. Eece uirgo accipiet in
utero & pariet filiũ. & uocabunt nom̃ eus
emmanuhel. qͦd ÷ int̾p̃tatũ nobcũ ds̃. Lun¬
dẽq baptitatũ a ioħe audisse de cęlo. hic ẽ.
te uisũ sit fausto minꝰ esse qͦd dictꝰ. ẽ ds̃
quã qͥd dictꝰ. ẽ. filiꝰ dĩ. E xhoc enĩ conicere co¬
natꝰ. ẽ. Matheo ñ esse uisũ qͦd filiꝰ dĩ factꝰ sit
nͥ ꝑbaptismũ. qͥr ibi facta . ẽ. uox decęlo. Hic
est filiꝰ ms. cũ idẽ euangłista iã suꝑiꝰ adhi¬

Expanded text:
omnes quaerere atque colligere testimonia, quibuuinaeque auctoritatis eundem dici filium dei quia de Matthaeo uoluit disputare nec a me . totus Matthaei liber huic sermoni inseri potest, legat qui uoluerit et uideat, quemadmodum Matthaeus eum, quem parentes eius enumeraturus dicit filium Dauid, narrando usque ad passionem resurrectionemque perducat nec alium quam ipsum dicat a uirgine Maria de spiritu sancto conceptum et natum. cui rei adhibet et testimonium de propheta: ecce uirgo accipiet in utero et pariet filium et uocabunt nomen eius Emmanuhel, quod est interpretatum "nobiscum deus.". eundemque baptizatum a Iohanne audisse de caelo: hic est te uisum sit Fausto minus esse, quod dictus est deus quam quod dictus est filius dei. ex hoc enim conicere conatus est Matthaeo non esse uisum, quod filius dei factus sit nisi ex baptismo, quia ibi facta est uox de caelo: hic est filius meus, cum idem euangelista etiam superius adhi
Abbreviated transcription (Latin):
adhibebant᷑. Merito nom̃ eiꝰ amaritudo in-¬
t̃p̃tat᷑. Ipsa enĩ dnõ fellis poculũ dedit.
Quo aut̃ genera pͥncipũ qͥ ñ recte oꝑabant᷑
inplebe. unũ eorꝰ qͥ oberant. alteriĩ eor qͥ
nichil ꝓderant. significant᷑ induobꝰ filiis
iudȩ. quoꝵ unꝰ erat malignꝰ uł seuus ante
dñm. alt̃ int̾rã fundebat ne sem̃ daret ad
foecundandã thamar. Nec st̃ ampliꝰ quã duo
genera hominũ inutilia generi humano.
Unũ nocentiũ: alterũ p̾starę nolentiũ. & si
qͥd boni habent in hac t̾rena uica ꝑdentiũ.
tanquã int̾rã fundentiũ. & qm̃ inmalo pͥ
or .ẽ. qͥ nocet. quã ille qͥñ ꝓdest: ideo maior
dr̃ malignꝰ ille. & sequens qͥ fundebat int̾rã

Expanded text:
adhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" intadhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" interpretatur; ipsa enim domino fellis poculum dedit. duo autem genera principum, qui non recte operabantur in plebe, unum eorum, qui oberant, alterum eorum, qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Iudae, quorum unus eraDeum, alter in terram fundebat, ne semen daret ad fecundandam Thamar. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium, et si quid boni habent in hac terrena vita perdentium, tanquam in terra fundentium; et quia in malo prior est ille qui nocet quam ille qui non prodest, ideo major dicitur malignus ille, et sequens
Abbreviated transcription (Latin):
adeiꝰ noxiũ ꝑniciosũq animũ ꝑtinebat. qͣn¬
tũ deniq adipsa uerba si ineis uoluntatẽ
dicentis attendas qͥb agebat ut iꝰtus nite
necaret᷑. utiq mala erant. tam̃ masnũ bo¬
nũ illo nesciente significabant. qͣnio ait. ex¬
pedit ut unꝰ moriat᷑ hõ & ñ toa gens ꝑeat.
diccũq deillo .ẽ. hoc aut̃ a se idix̃. s cũ eẽt
pontifex ꝓphauit qͥa oportebt iħm mori
ꝓgente: ita factũ udȩ scq̾i illiꝰ libidinẽ
malũ fuit. s illo nesciente magnũ bonũ
significauit. A se ipso qͥppe malũ fecit. s ñ
a se ipso bonũ significauit. Hoc aut̃ qͦd ne¬
cessario p̃ioquendũ putau. ñ ad hoc tantũ¬
mͦ udȩ factũ s etiã adcȩti ualeat. si quã
occurrerint mala oꝑa hominũ qͥb bonũ a¬
liqͥd a narrante ꝓpħatũ. ẽ Inthamar gͦ
nuru uidȩ intelligit᷑ plebs regni uidẽor.
cin de tribu iuda reges tanquã mariti

Expanded text:
ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quanad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis attendas, quibus agebat ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant, quando ait: expedit ut unus moriatur et non tota gens pereat. dictumque de illo est: hoc autem a se non dixit, sed cum esset pontifex, prophetauit, quia oportebat legum mori pro gente: ita factum Iudae secundum illius libidinem malum fuit, sed illo nesciente magnum bonum significauit; a se ipso quippe malum fecit, sed non a se ipso bonum significauit. hoc autem, quod necessario praeloquendum putaui, non ad hoc tantummodo Iudae factum sed etiam ad cetera ualeat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti
Abbreviated transcription (Latin):
adcera: Ea gppe hominũ facta scõ spũ dispo¬
nente atq inspirante collegit ꝓpħa narrator:
qrũ int̾positio ñuacar&e ad p̃signationẽ rerũ.
qs intenderat ꝓphetare. Adsignificana aut̃
aliqua bona nichil int̾ est. facta ila qͥbꝰ ea sig.¬
nificant᷑ sen hona seu mala sint. Quid enĩ mea¬
ntest cu ũlo aliqd segendo cognoscert u¬
di exminio reꝑiã scriptos nigros ethiopes
& exatramto candidos gallos: Ueruntam̃
si ñ scripturã s picturã t᷑ale uiderẽ: sine
dubitatione rep̃henderẽ. Ita in factis homi¬
ui quȩ adimitandũ uit andũue ꝓponunt᷑.
magni int̾est. bonane an mala sint. Quȩ
aute ad significandũ scribunt᷑ siue dicunt᷑
nichil refert. inmoriꝰ facientiũ quã laudẽ
rep̃hensionẽ ue mereant᷑. simͦ habent aliꝗͣ
rei de qͥ agit᷑ necessariã p̃figuranidi congru
entiã. Sicut enĩ ca iphȩ ineuangłio. qͣntũ

Expanded text:
doceret? ea quippe hominum facta sancto spiritu dispodoceret? ea quippe hominum facta sancto spiritu disponente atque insquorum interpositio non vacaret, ad praesignationem rerum, quas intenderat, prophetare. Ad significanda autem aliqua bona, nihil interest si facta illa, quibus ea significantur, seu bona, seu mala sint: quid enim interest cum volo aliquid legendo cognoscere, utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes, et ex atramento, candidos Gallos? Verumtamen si non scripta, sed scripturam talem viderem, sine dubitatione reprehenderem. Ita in factis hominum, quae ad imitandum vitandumve proponuntur, magnum interest bonane an mala sint: quae autem ad significandum scribuntur, sive dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam laudem reprehensionemve mereantur: si modo habent aliquam rei, qua de re agitur, necessariam am. sicut enim Caiphas in euangelio, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ꝓudentia uirtutẽ bonitatis
suȩ. ut quẽ almodũ ex adulterorꝰ con¬
cubitu foria᷑ & nascit᷑ hõ. de homi¬
nũ oꝑe malo hnũ opꝰ dĩ sic̃ inp̃cedenti ser¬
monẽ iã diximꝰ de foecunditate seminũ ñ
deturpitudim uitiorᷤ: ita inscripturis
ꝓpheticis ñ tantũ bona hominũ uerũ etiã
ipsa narratio. significet᷑ aliqͥd de malis
oꝑib hominũ. eciã futuror bonoꝵ. non
peccantis oꝑe s scribentis. Neq enĩ iud as
cũ adthamar concupiscentia uictꝰ intra¬
re hanc suȩ libidinis intentionẽ ge¬
relut. ut inde ahad significart̃ oͥe adsaluter
nominũ ꝑtineret: sicut nec nuidas ille q dnm
tradidit hoc intendit. ut aliqͥd inde gerere¬
t qd adcandẽ salutẽ hominũ ꝑtinera. Por¬
ro ide tã malo oꝑe uuidę iliꝰ ta bonuĩ epꝰ ds
fecit. ut eiꝰde suȩ passionis sanguine nos re
ni aliqͥo significauit. ut suo ministerio nos

Expanded text:
diuina prouidentia uirtutem bonitatis diuina prouidentia uirtutem bonitatis suae, ut. quemadmodum ex adulterorum concubitu formatur et nascitur homo, de hominum opere malo bonum opus dei — sicut in praecedenti sermone iam diximus de fecunditate seminum, non de turpitudine uitiorum — ita in scripturis propheticis non tantum bona hominum, uerum etiam etica est ipsa narratio, significetur aliquid de malis operibus hominum etiam futurorum bonorum non peccantis opere, sed scribentis. neque enim ludas, cum ad Thamar concupiscentia uictus intraret, hanc suae libidinis intentionem gerebat, ut inde aliquid significaretur, quod ad salutem hominum pertineret, sicut nec ludas ille, qui dominum tradidit, hoc intendit, ut aliquid inde gereretur, quod ad eandem salutem hominum pertineret. porro si de tam malo opere Iudae illius tam bonum opus dominus fecit, ut eiusdem suae passionis sanguine nos redni aliquid significauit, ut suo ministerio nos
Abbreviated transcription (Latin):
seruus frĩs tui. c pancillat ñ solu inser¬
uitutẽ sic̃ ꝑagar: uerũ etiã inlibercatẽ
sicut ꝑbalam & ⁊ elpham. ita eni & mpo
mlaudabile lib̾tatẽ quẽ admodũ illi qbꝰ
dicit᷑ imitatores mei estote sic̃ &. egi tĩ.
uerũ etã indãnabilẽ seruitutẽ sic ꝑphi¬
lippũ simon. & pcarnales seruos masciunt
ñ solũ indãnabile seruitute qs amitan
cere nolite: hoc magnũ sacram̃tũ qasqͥs
indĩ popło prudent᷑ agnouerit. imitatẽ
sp̃s inuinculo pacis usq infine qͥb ã co¬
herendo. qͦsdã toletando custodit. Fecimꝰ
hoc & de loth. qͥd eꝰ laudandũ. qͥd culpan¬
dũ scriptura narrauerit. qͥd intelligeu¬
dũ de tota illa re gesta significauerit.
demonstrantes. Seqͥtur ut uide factũ con¬
sideremꝰ. qͥd cũ sua nuru concubuit qͥd
signficauerit futuror. S pͥus p̃loquen¬
dũ ẽ. ne quenquã paruȩ considerationis
offendat. qͥd dequibꝰdã malis oꝑibꝰ homi¬
na futura ignificant᷑. Seruat enĩ ubiq

Expanded text:
ris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, sicut per Agar, uerum etiam in libertatem, sicut per Balam et Zelpham. ita enim et inin laudabilem libertatem, quemadmodum illi, quibus dicitur "imitatores mei estote sicut et ego Christi," uerum etiam in damnabilem seruitutem, sicut per Philippum Simon et per carnales seruos nascuntur non solum in damnabilem seruitutem, qui eos imitantm faciunt, facere nolite. hoc magnum sacramentum quisquis in dei populo prudenter agnouerit, unitatem spiritus in uinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo, quosdam tolerando custodit. fecimus hoc et de Loth, quid eius laudandum, quid culpandum scriptura narrauerit, quid intellegendum de tota illa re gesta significauerit, demonstrantes. Sequitur. ut Iudae factum consideremus, quod cum sua nuru concubuit, quid significauerit futurorum. sed prius praeloquendum est, ne quemquam paruae considerationis offendat, quod de quibusdam malis ona futura significantur. seruat enim ubique
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchȩ atq ꝓpħȩ. qͥb tã illustre testi¬
moniũ sc̃itatis atq pietatis. easscriptura ꝑhi¬
bet quã saluti generis humam diuinitꝰ dis¬
pensata ñ negat nͥ qͥsqͥs aut eã nescit aut om¬
nẽ sensũ rationalis consideratiouis amisit:
etiam si libidinosi & crudeles fuisseñt. sic̃ eos
manicheor error uł potiꝰ furor accusat. ñ ne
etũ sic ñ dico electis eors. s ipso etiã dõ illorũ
demonstrarent᷑ esse meliores: Norine meliꝰ÷
cũ pelice uolutari. uirũ cũ femina. quã ẽẽ
sincerisimã lucẽ. & miscendo se tenebris in¬
quinari: Ecce hõ auariciȩ ac uentris causa
uxore suã sorotẽ m̃titꝰ malior concubitũ¬
uendiat. Quanto ille peior a execribilioe ẽ
hniturã suã adibidine desiderantiũ s̃imii¬
lando coapt̃ tã. gratis eis polluenda corrũ¬
pentaq subiceit. la cũ filiabꝰ ꝯͥetuã seiens o¬
cubutri ti uine minꝰ mali ꝑpetrat. quã a

Expanded text:
Patriarchae atque Prophetae quibus tam illustre testimonium sanctitatis atque pietatis ea Scriptura perhibet, quam saluti generis humani divinitus dispensatam non negat, nisi quisquis aut eam nescit, aut omnem sensum rationalis considerationis amisit, etiamsi libidinosi et crudeles fuissent, sicut eos Manichaeorum error, vel potius furor accusat; nonne etiam sic non dico electis eorum, sed ipso etiam deo illorum demonstrarentur esse meliores ? nonne melius est cum pelice uolutari uirum cum femina quam esse sincerissimam lucem et miscendo se tenebris inquinari? ecce homo auaritiae ac uentris causa uxorem suam sororem mentitus in aliorum concubituuendidit: quanto ille peior et execrabilior est, qui naturam suam ad libidinem desiderantium simulando coaptatam gratis eis polluendam corrumpendamque subiecit! iam cum filiabus qui etiam sciens concubuerit, nonne minus mali perpetrat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
pellaret᷑ amator mulierũ. & inde ad ꝑfun¬
dũ idolatriȩ lapsꝰ atq demersꝰ. eadẽ ueri¬
gͥ iã ꝑtractatis ꝑsonis om̃ibꝰ ꝑquas faustꝰ
putauit scripturas uetĩs testam̃ti esse cul¬
pandas. redditoq suo cuiq sermone con.¬
gruo. qͥuł defensi st̃ homines dĩ aduersꝰ
hereticoꝵ carnaliũq calũnias. uł rep̾hen¬
sis hominibꝰ tam̃ scriptura laudabilis ue¬
nerabilisq monstrata. ẽ: uideamꝰ deinceps
exordine qͥeos homines faustꝰ accusando
cõmemorauit. qͥd etiã significent ipsa fac¬
ta hominũ. qͥd ꝓphetiȩ gerant. quȩ futu¬
ra p̾nuncient. Ed iã fecimꝰ de abrahã &
isaac & iacob. quoꝵ se dt̃ ita dici uoluit
ens honore. nͥda nouerat ineis qd sulus
ecu ꝑfece sumeq nonse potierst ꝰ s feri
peipũq caritatẽ. & od ineis tribꝰ atceit¬

Expanded text:
pellaretur amator mulierum et inde ad profunpellaretur amator mulierum et inde ad profundum idolatriae lapsus atque demersus eadem ueriergo iam pertractatis personis omnibus, per quas Faustus putauit scripturas ueteris testamenti esse culpandas, redditoque suo cuique sermone congruo, quo uel defensi sunt homines dei aduersus haereticorum carnaliumque calunmias uel reprehensis hominibus tamen scriptura laudabilis uenerabilisque monstrata est, uideamus deinceps ex ordine, quo eos homines Faustus accusando commemorauit, quid etiam significent ipsa facta hominum, quid prophetiae gerant, quae futura praenuntient: quod iam fecimus de Abraham et Isaac et Iacob, quorum se deus ita dici uoluit,ens honorem, nisi quia nouerat in eis, quod solus etiam perfecte summeque nosse poterat, sinceram praecipuamque caritatem, et quia in eis tribus patri