comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ancillam in matͥmonio acceꝑtt.
ñ habeat licentiã dimittere eã:
si consensu amboꝵ coniuncti st̃:
nͥ ob fornicationẽ. De illis agit.
quib alterutriꝰ conditio nõta
ancillam alteriꝰ acceꝑit.
an sit inter eos conuigiũ. De hoc
quod quidam legitima seruo¬
rum matͥmonia. potestatiua
quadam p̃sumptione dirimãt:
Unde nobuisũ ẽut diugia seruoꝵ¬
s inuno ꝯiugio ꝑmanentes dñis ser¬
pituli uͥ uidet᷑ innui p̃t̃ uoluntatẽ
dñoꝵ.inter seruum & ancillam
non posse contrahi coniugium:
uel si contrahitur non eẽ ratũ.

Expanded text:
ancillam in matrimonio acceperit, ancillam in matrimonio acceperit, non habet licentiam dimittendi eam, si consensu amborum conjuncti sunt, nisi ob fornicationem. De illis agit quibus alterutrius conditio nota eancillam alterius acceperit, an sit inter eos conjugium. De hoc quod quidam legitima servorum matrimonia potestativa quadam praesumptione dirimant, Unde nobis visum est ut conjugia servosed in uno conjugio permanentes dominis serpituli, ubi videtur innui praeter voluntatem dominorum inter servum et ancillam non posse contrahi conjugium, vel si contrahitur non esse ratum.
Abbreviated transcription (Latin):
est & misericordia: ñ ad effectuᷤ
misericordiȩ & iusticie qui sĩt
in rebus. Aliis autem uidet᷑. qd̾
sic̃ dicitur ds̃ omnia oꝑa sua fa¬
cere. iuste & misericorditer: ita
concedendum sit in omni oꝑed̃i
iusticiam esse & misericordiam.
idest clementiam scd̃m effectũ
uel signum: quia nullum opꝰ
dei est. in quo non sit effectus
uel signum equitatis & clem̃tiȩ:
sue occulte. siue aꝑte. Aliquan¬
do enim manifesta ẽ clementia
siue benignitas. & occulta eqͥtas :

Expanded text:
est, et misericordia, non ad effectus est, et misericordia, non ad effectus misericordiae et justitiae, qui sunt in rebus. Aliis autem videtur quod sicut dicitur Deus omnia opera sua juste facere et misericorditer, ita concedendum sit in omni opere Dei justitiam esse et misericordiam, id est, clementiam, secundum effectum vel signum, quia nullum opus Dei est in quo non sit effectus vel signum aequitatis et clementiae, sive occultae, sive apertae. Aliquando enim manifesta est clementia sive benignitas, et occulta aequitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec considerari oportet.
multiplicem recipit expositio
guntur duo aduentus. Primꝰ
in quo manifestam & multi¬
plicem miscdiam nob̃ exhibu¬
it: & secundus in quo requirẽ¬
do merita iusticiam exhibebit.
Unuerse etiam uiȩ dni. so est
quib ad d̾nm ascendimꝰ sunt
iusticia qua a malo declinamꝰ:
& misericordia qua bonum fa¬
cimus. In his enim duob om̃e
bonum meritum includitur.
rit. in his duob omnia oꝑa
dei includi: merito queri potest.
an iomni oꝑe dñi hec duo
mutuo sib iungant᷑. Quib¬
dam placuit. ñ in omni oꝑe
domini hec duo concurrere. se¬
cundum effectum dico: nam se¬
cundum eeñtiam ñ diuidit᷑ mi¬
sericordia a iusticia: sed unum
ẽ. Uerum scđ̾m effectum: non
in omni oꝑe dicuntur esse mi¬
sericordiam & iusticiam. Sed in
diam: in aliis iusticiam: atq
in aliis miscdiam & iusticiam.
fatentur tamen dm omnia
que facit miscdit agere &
iuste.: referentes rationem dicti
ad di uoluntatem. que iusticia

Expanded text:
ost haec considerari oportet emultiplicem recipit expositionguntur duo adventus: primus in quo manifestam et multiplicem misericordiam nobis exhibuit; et secundus, in quo requirendo merita justitiam exhibebit. Universae etiam viae Domini, id est, quibus ad Dominum ascendimus, sunt justitia, qua a malo declinamus; et misericordia, qua bonum facimus. In his enim duobus omne bonum meritum includitur. rit in his duobus omnia opera Dei includi, merito quaeri potest an in omni opere Domini haec duo mutuo sibi jungantur. Quibusdam placuit non in omni opere Domini haec duo concurrere, secundum effectum dico; nam secundum essentiam non dividitur misericordia a justitia, sed unum est. Verum secundum effectum non in omni opere Domini dicunt esse misericordiam et justitiam, sed in diam, in aliis justitiam, atque in aliis misericordiam et justitiam. Fatentur tamen Dominum omnia quae fecit misericorditer agere et juste; referentes rationem dicti ad Dei voluntatem quae justitia
Abbreviated transcription (Latin):
pati tercia die resurrecturus: cũ
arderet paulus dissolui. & essecũ
xp̃o. lste gaudet coronandus: &¬
tristis ẽ dominus coronaturus:
Eece hic uidetur tristiciam & ti¬
morem a xp̃o remouere conti¬
nuo autem subuinxit. Sed tristi¬
ciam sic assumpsit: quomodo car¬
nem. fuit enim tristis: ut euange
lium dicit. Si enim non tristis fu
it. cum euangelium dicat tristis
quando dicit dormuitt iħc. non
dormiuit: uel qñ dicit eum man¬
ducasse non manducauit. Ee ita
nichil sanum relinquitur: ut di¬
catur etiam quia corpus eius ñ
erat uerũ. Quicquid ergo de illo
scͥptum ẽ: uerum est.⁊ factũ est.
Ergo tristis fuit: sed uoluntate
tristiciam suscepit ueram: quonꝰ
uoluntate carnem ueram. Aꝑte noꝰ¬
cis cundem sibi in his uerbis contͣ¬
diceremisi uatias dictorum discerñet
causas: ex quib intelligentia ues¬
borum assumenda ẽ. Si enim discer¬
natur intelligentie causa predicto¬
rum uerborum nichil occurrit cõ¬
tradictionis

Expanded text:
pati, tertia die resurrecturus, et cum pati, tertia die resurrecturus, et cum arderet Paulus dissolvi et esse cum Christo, iste gaudet coronandus, tristis est Dominus coEcce hic videtur tristitiam et timorem a Christo removere. Continuo autem subjunxit: Sed tristitiam sic assumpsit quomodo carnem. Fuit enim tristis, sicut Evangelium dicit. Si enim tristis non fuit, cum Evangelium dicat: Tristis quando dicit: Dormivit Jesus , non dormivit; vel cum dicitur manducasse , non manducavit. Et ita nihil sanum relinquitur, ut dicatur etiam, corpus non erat verum. Quidquid ergo de illo scriptum est, verum est, et factum est. Ergo tristis fuit; sed voluntate tristitiam suscepit veram, quomodo voluntate carnem veram. Aperte noscis eumdem sibi in his verbis contradicere, nisi varias dictorum discerneret causas; ex quibus intelligentia verborum assumenda est. Si enim discernatur intelligentiae causa praedictorum verborum, nihil occurrit contradictionis. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquatenus declinaret: secundy
quem modum intelligitur. cum
dicitur non timuisse uel tristis
fusse. Unde ieronimus supes¬
matheum ubilegitur: cepit con¬
tristari & mestus eẽ. At uerita¬
tem inquit ꝓbaret assumpti ho¬
minis. uere contristatus ẽ: sed nõ
passio eius dominatur animo: ue¬
rum propassio ẽ. Unde ait. Cepit
contristaꝵ. Aliud ẽ enim contris¬
tari. aliud incipere contristari.: qd̾
est. aliter contristatur quis ꝑ pro¬
passionem: aliter ꝑ passionem. Ide¬
oq scđ̃m hanc distinctionema
liquando dicitur xp̃c non uere
timuisse aliquando uere timuis¬
se: quia uerum timorem habuit
& tristiciam: sed non scd̾m passi¬
onem: neq ex necessitate conditi¬
telligentiam. dicit xp̃m non uere
timuisse uel tristatum eẽ. & in¬
continenti ueram tristiciam haby¬
isse. his uerbis. Infirmos in se pre¬
signans dominus ait. Pater si fi¬
er̃ potest. transeat a me calye iste.
Nonenim uere timebat dominꝰ

Expanded text:
aliquatenus declinaret; secundum aliquatenus declinaret; secundum quem modum intelligitur, cum dicitur vel timuisse vel tristis fuisse. Unde Hieron., medio, ubi legitur: Coepit contristari et moestus esse: Ut veritatem, inquit, probaret assumpti hominis, vere contristatus est, sed non passio ejus dominatur animo, verum propassio est. Unde ait: Coepit contristari. Aliud est enim contristari, aliud incipere contristari; quod est: Aliter contristatur quis per propassionem, aliter per passionem. Ideoque secundum hanc distinctionem liquando dicitur Christus non vere timuisse, aliquando vere timuisse, quia verum timorem habuit et tristitiam, sed non secundum passionem, neque ex necessitate condititelligentiam, dicit Christum non vere timuisse vel tristatum esse, et incontinenti veram tristitiam habuisse. His verbis infirmos in se praesignans Dominus ait: Pater, si fi ait: Transeat a me calix iste. Non enim vere timebat Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
litteris aliqua aduersa diu̾¬
sitas esse putetur: haꝵ auctorita¬
tum uerba in hunc modum acci¬
pienda dicunus: ut non uerita¬
tem tioris & tristiciȩ uel ꝓpas¬
sionem. sedtimoris & tristicie ne¬
cessitatem & passionem axp̃o re¬
mouisse intelligantur. Habuit
enim xp̃c uerũ timorẽ & tristiciã
innatura hominis: sed ñ sicut noᷤᷤ
qui sumus membra eius.Nos e¬
nim causa peccati nr̃i his defec¬
tibus necessario subiacemus: &
in nobis sunt isti defectus scd̃mp¬
passionẽ ⁊ passionẽ s inxꝑoñnscom¬
ꝓpassionẽ Sic̃ enĩ inpeccĩs gradꝰ qͥdã
notãt᷑ ꝓpassio ⁊ passio: ita ⁊ in his pe¬
nalib affectib. Afficit᷑ enĩ qͥs inter¬
dum timore uel tristicia: ita ut
mentis intellectus non inde mo¬
ueatur a rectitudine. uel dei
contemplatione ⁊ tc̃ propassi-¬
o est. Aliquando uͦ mouetur
& turbatur: & tunc passio ẽ. Xp̃c
uero ñ ita fuit turbatus in ani¬
ma timore uel tristicia. ut a rec¬
titudine uel di contemplatione

Expanded text:
Litteris aliqua adversa diversitas esse putetur, harum auctoritatum verba in hunc modum accipienda dicimus, ut non veritatem timoris et tristitiae vel propassionem, sed timoris et tristitiae necessitatem et passionem a Christo removisse intelligatur. Habuit enim Christus verum timorem et tristitiam in natura hominis; sed non sicut nos, qui sumus membra ejus. Nos enim causa peccati nostri his defectibus necessario subjacemus, et in nobis sunt isti defectus secundum propassionem et passionem, sed in Christoin peccatis gradus quidam notantur propassio et passio, ita et in poenalibus effectibus. Afficitur enim quis interdum timore vel tristitia, ita ut mentis intellectus non inde moveatur a rectitudine vel Dei contemplatione, et tunc propassio est. Aliquando vero movetur et turbatur, et tunc passio est. Christus vero non fuit ita turbatus in anima timore vel tristitia, ut a rectitudine vel a Dei contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ. ante uel post compat̾nita¬
tem geniti sunt. possunt legiti¬
me coniungi: preter illam ꝑso¬
nam qua compatres st̃ effecti.
Paschalis uero scd̾s. post compa¬
t̾nitatem genitos copulari pro¬
hibet: scribens regino ep̃o. Post
susceptum filium de fonte. uel fi¬
liam sp̃ualem qui ex compatre
uel commatre fuerint nati. mat̾¬
monio iungi ñ posst̃. Illud eq¬
am notandum ẽ: quod in tͥburi¬
rituahs comiatͥs filiam. fortus¬
tu. & ita contingente rerũ casu in
conuigium duxerit: consilio ma

Expanded text:
filiae, ante, vel post compaternitafiliae, ante, vel post compaternitatem geniti possunt legitime conjungi, praeter illam personam per quam compatres sunt effecti.Paschalis vero II, ibid., post compernitatem genitos copulari prohibet, scribens Regino episcopo: Post susceptum filium de fonte vel filiam spiritualem, qui ex compatre vel ex commatre fuerint nati, matrimonio jungi non possunt. Illud etiam notandum est, quod in Tiburiritualis commatris filiam fortuito, et ita contingente rerum casu in conjugium duxerit, consilio ma
Abbreviated transcription (Latin):
t ẽ sciendum. quod eccła
infra predictos gradꝰ con¬
sanguinitatis coniunctos sepa
nitate eiusdem iudicio seꝑati
queritur utrum copula illa
conuigium fuerit. Quibdam
uidetur ñ fuisse conuigiũ: quia
ñ erant legitime ꝑsonẽ: s tam
decͥmine excusant᷑ ꝑ ignorantiã:
non naturas & eos qui adoptio¬
ne filii sunt. uenerande legeᷤ ma¬
trimonia contrahi ꝑmittunt.
Item. Sunter eos non contrahit᷑
mat̾monium quos adoptio iun¬
git: quanto potius a carnali o¬
portet inter se contubnio cessare.
quos ꝑ celeste sacramentũ rege¬
neratio sci sp̃c uincit. Hocãu¬
patres facti sunt. De aliis uero
qui ante compat̾nitatẽ uel post
geniti sunt. concedunt qͦd legi¬
tune & licite iungi posst̃ quib
uidetur consentire urbanus se¬
cundus dicens. Suꝑ quib con¬
suluit nos tua dilectio. hoc ui¬
detur respondendũ: ut & bap¬
tismus sit si instante neces sita
te femina puerũ in nomine tri¬
nitatis baptirauerit: & quod
spũalium parentum filii uel

Expanded text:
t est sciendum quod Ecclesia infra praedictos gradus consanguinitatis conjunctos separnitate ejusdem judicio separati, quaeritur utrum copula illa conjugium fuerit. Quibusdam videtur non fuisse conjugium, quia non erant legitimae personae; sed tamen de crimine excusantur per ignorantiam,  natura, et eos qui adoptione filii sunt, venerandae Romanae leges matrimonium contrahi permittunt. Item. Si inter eos non contrahitur matrimonium, quos adoptio jungit, quanto potius a carnali oportet inter se contubernio cessare, quos per coeleste sacramentum regeneratio sancti Spiritus vincit? Lonpatres facti sunt. De aliis vero qui ante compaternitatem vel post geniti sunt, concedunt quod legitime et licite jungi possunt. Quibus videtur consentire Urbanus II dicens: Super quibus consuluit nos tua dilectio, hoc videtur respondendum: ut Baptismus sit, si instante necete femina puerum in nomine Trinitatis baptizaverit, et quod spiritualium parentum filii, vel
Abbreviated transcription (Latin):
radyso: ubi eẽt thorꝰ immacła¬
tus & nuptie honorabiles: ex
quib sine ardore conciꝑent:
sine dolore parerent. Altera
post peccatum ad remedium
facta extra paradysum: ꝓpt̾
illicitum motum deuitandũ.
Prua ut natura multiplicare¬
tur. Scd̾a ut natura exciperetur:
& uitium cohiberetur. Nam &̃
ante peccatum dixit ds cresci
nibus ꝑ diluuiũ consumptis.
Quod uero ante peccatum in¬
stitutum fuerit conuigiũ ad
officium. post peccatum uero
ad remedium concessũ: augus
medium. Infirmitas enim incõ¬
tinentiȩ que ẽ in carne ꝑ pecca¬
tum mortua. ne cadat in ruinã
flagitioꝵ: excipit᷑ honestate
nuptiaꝵ. Si ñ peccassent pͥmi
homines. sine carnis incentiuo
ac feruore libidinis. ipsi ac suc¬
cessores eoꝵ conuenirent: & sicut
remunerabile ẽ aliquod bonũ
opus: sic coitus eorum bonus ẽẽt
& remunerabilis. Quia uero T̃¬
ꝓpt̾ peccatum. letalis concupiᷤ¬
centiȩ lex membͥs nrĩs inhesit.

Expanded text:
radiso, ubi esset thorus immacularadiso, ubi esset thorus immaculatus, et nuptiae honorabiles, ex quibus sine ardore conciperent, sine dolore parerent; altera post peccatum ad remedium facta extra paradisum, propter illicitum motum devitandum. Prima, ut natura multiplicaretur; secunda, ut natura exciperetur, et vitium cohiberetur. Nam et ante peccatum dixit Deus Gen. nibus per diluvium consumptis. Quod vero ante peccatum institutum fuerit conjugium ad officium, post peccatum vero ad remedium concessum, Aug. tmedium. Infirmitas enim incontinentiae, quae est in carne per peccatum mortua, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipitur honestate nuptiarum. Si vero non peccassent primi homines, sine carnis incentivo ac fervore libidinis ipsi ac successores eorum convenirent. Et sicut remunerabile est aliquod bonum opus, sic coitus eorum bonus esset et remunerabilis. Quia vero propter peccatum lethalis concupiscentiae lex membris nostris inhaesit,
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ut subdiaconꝰ non
annos: nec diaconus ante uigĩ¬
ta. deinde si dignus fuerit. ad
epãtum eligi potest. Quod noᷤᷤ
etiam pari modo seruare iube¬
mus. Ĩtem fabianꝰ Si quis tͥ
ginta etatis ñ impleuerit ãnoᷤᷤ.
nullo modo presbit̾ ordinetur:
etiam siualde sit dignꝰ quia &
ipse dominus trigĩnta anno
peccatũ & ꝓpter peccatũ
ecordium sumpserit. matrimo¬
nii sacramentũ etiam ante pec-¬
catum legitur institutũ a do¬
mino: non tamen ad remediũ.
sed ad officium. Refert enim
scͥptura genesis. in adã misso
sopore.atq una de costis eiꝰ¬
sumpta. & exinde in muliere
formata. uirum in spũ intel¬
ligentem ad quem usũ muli¬
er facta eẽt: post extasim pro¬
phetice dixisse. Hoc nunc os ex
ossib meis: & caro de carne mea.
cPpter hoc relinquet homo pa¬
trem & matrem. & adherebit
uxori suȩ & erunt duo in carne
una. Coniuigii autẽ institu¬
tio. duplex ẽ. Una ante pecca¬
tum ad officium facta ẽ in pa¬

Expanded text:
runt, ut subdiaconus non annos, nec diaconus ante 230. Deinde si dignus fuerit, ad episcopatum eligi potest, quod nos etiam pari modo servare jubemus. Item Fabianus: Si quis 30 aetatis non impleverit annos, nullo modo presbyter ordinetur, etsi valde sit dignus, quia et ipse Dominus 30 annorpeccatum et propter peccatum exordium sumpserint, Matrimonii sacramentum etiam ante peccatum legitur institutum a Domino; non tamen ad remedium, sed ad officium. Refert enim Scriptura, Genes. 2, in Adam misso sopore atque una de costis esumpta, et exinde muliere formata, virum in spiritu intelligentem ad quem usum mulier facta esset, post extasim prophetice dixisse: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit ux. Conjugii autem institutio duplex est. Una ante peccatum ad officium facta est in pa
Abbreviated transcription (Latin):
dere nabal uirum stultum: sed
ad primam intercessionẽ abigail
femine prudentis remisit minaᷤ:
reuocauit ensem inuaginam:
nec aliquid culpȩ se tah ꝑurio
contraxisse doluit. Item augusti
nus. Quod dauid iuram̃tũ per
sanguinis effusionẽ ñ impleuit:
maior pietas fuit. Iurauit dauid
temere: sed non impleuit uiratio¬
nem maiori pietate. Exhis aliiꝰq
pluribus ostenditur. quedam iu¬
ramenta non ẽẽ obseruanda: &
qui sic uirat uehement̾ peccat.
Cum autem mutat bene facit:
qui autem non mutat duplici¬
ter peccat: & quia iniuste uira¬
uit: & quia facit quod ñ debet.
Si est peruirus. qui non fa¬
cit quod incaute uirauit.

Expanded text:
dere Nabal virum stultum; sed dere Nabal virum stultum; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio contraxisse doluit. Item Augustin., serm. 22: Quod David juramentum per sanguinis effusionem non implevit, major pietas fuit. Juravit David temere, sed non implevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostenditur quaedam juramenta non esse servanda; et qui sic jurat, vehementer peccat, cum autem mutat, bene facit. Qui autem non mutat, dupliciter peccat, et quia injuste juravit, et quia facit quod non debet. 9. Si est perjurus qui non facit quod incaute juravit.
Abbreviated transcription (Latin):
uel promissio in iuste facta.
unc suꝑẽ uidere: utrum om̃e
uiramentum implendũ sit.
Siẽnim quis aliqͥd iurauerit
contra fidem & caritatem qd̃
obseruatum peiorem uergat in
exitum: potius ẽ mutandum
quam adimplendũ. Unde am¬
nonnumquam ꝓmissum solu̾e
sacramentũ: ut herodes fec̃. Itẽ
scinde fidem: in turpi uoto mu¬
ta decretum: quod incaute uoui¬
stinon facias. Impia ẽ ꝓmissio:
que scelere adimpletur. Idem. Ni
ẽ obseruandum sacramentum.
quo malum incaute ꝓmittitur.
ut siquis adultere ꝑpetuã fidẽ
cum ea ꝑmanendi polliceatuR:
tollerabilius enim ẽ non imple¬
re sacramentũ: quam ꝑmanere
in stupro. Item beda. Si quid no
incautius iurare contigerit.
quod obseruatum peiorem uer¬
gat in exitum: libere illud salu¬
briori consilio mutandũ noueri¬
mus: ac magis instante necessi¬
tate peierandum ẽẽ nobis: quã
pro uitando ꝑiurio. in aliud cri¬
men grauius ẽẽ diuertendum.
Deniq̃ uirauit dauid ꝑdm occi¬

Expanded text:
ec promissio injuste facta. Nunc superest videre utrum omne juramentum implendum sit. Si enim quis alicui juraverit contra fidem et charitatem, quod observatum pejorem vergat in exitum, potius est mutandum quam implendum. Unde AmDei, nonnunquam promissum solvere sacramentum, ut Herodes fecit. Itemscinde fidem, in turpi voto muta decretum. Quod incaute vovisti, ne facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejerandum esse nobis, quam pro vitando perjurio in aliud crimen gravius esse divertendum. Denique juravit David per Deum occi
Abbreviated transcription (Latin):
lus adeo malus ẽ. ut penitus
naturałr habet rationalis
creatura. Illas autem ext̾iores
& ꝓfundissimas tenebras. rep¬
bos ꝑpessuros post udiciũ dic̃¬
uigustinꝰ. opponens de illo di¬
um in profundiorib tenebris
erunt impii: ubi nullam dĩ lu¬
cem uidebunt cui confiteant᷑.
De ammabus dampnatoꝵ. si quã

Expanded text:
lus adeo malus est, ut penitus lus adeo malus est, ut penitus naturaliter habet rationalis creatura. Illas autem exteriores et profundissimas tenebras reprobos perpessuros post judicium dicit Aug., opponens de illo dium in profundioribus tenebris erunt impii, ubi nullam Dei lucem videbunt cui confiteantur. 3. De animabus damnatorum, si qua
Abbreviated transcription (Latin):
ic queri potest. quare ille
tenebre quib inuoluẽ¬
tur mali in gehenna. dicunt᷑
Bexteriores: quia tunc mali pe¬
nitus extra lucem corporalẽ
& spũalem. scilicet dm erunt.
slunc enim & si patunt᷑ tenebͣs
in cecitate mentis: non tamen
penitus extra lucem dei st̃. nec
mentis: cum dantur mal in re¬
ꝓbum sensum. Ibi exteriores te¬
nebre erunt: quia tunc pecca¬
tores pcrtaꝰ ertexcradẽu t qͥdẽ ĩ
lem. heꝵ aut̃ẽ tenebre. hiciã
incipiunt in peccante. cũ ab
qui te oderunt: ascendit semꝑ. u¬
ẽ igitur illa elongatio: Sane exteri¬
ores tenebre intelligi posst̃. que¬
crescet inmentib reproboꝵ: &
quedamobliiuo deiquiator¬
mentoꝵ interioꝵ & exterior
dolorib adeoafficientur & tur¬
babuntur: ut ab uuis ad cogitã¬
dum aliquid de deo uix & raro
uel numquã mentẽm reuocẽt:
adeo stupescunt & turbantur:
ut interim in aliam cogitatio
nẽ ñ extendant: sed illic tendit
impetus cogitationis ubi sentit
ius doloris. Sed in hac uita nul¬

Expanded text:
i etiam potest quare illae tenebrae, quibus involventur mali in gehenna dicuntur exteriores. Quia tunc mali penitus extra lucem corporalem et spiritualem, scilicet, Deum, erunt. Nunc enim etsi patiantur tenebras in caecitate mentis, non tamen penitus extra lucem Dei sunt, necmentis, cum dantur mali in reprobum sensum. Ibi exteriores tenebrae erunt, quia tunc peccatores penitus erunt extra Deum. Quid lem . Hae autem tenebrae hic jam incipiunt in peccante, cum ab qui te oderunt, ascendit semper. Quae est ergo illa elongatio? Sane exteriores tenebrae intelligi possunt, quaecrescet in mentibus reproborum, et quaedam oblivio Dei, quia tormentorum interiorum et exteriorum doloribus adeo afficientur et turbabuntur, ut ab illis ad cogitandum aliquid de Deo vix, vel raro, vel nunquam mentem revocent. adeo stupescunt et turbantur, ut interim in aliam cogitationem non se extendant; sed illuc tendit impetus cogitationis, ubi sentitur vis doloris. Sed in hac vita nul
Abbreviated transcription (Latin):
unatura diuina diceretur caro fac¬
ta: melius hoc silere puto uel ne¬
gare. quam temere asserere: ne si
illud dicatur conuertibilitas na¬
ture in naturam signari putetur.
Ex premissis indubitaliter consta:.
quod ꝑsona uerbi siue natur a
Hominis nasur spent nn carnẽ
&ͥ auinam assumpsit.: sed non
ꝑsonam hominis. Si autem na¬
tura diuina naturam hominiꝰ
arcepit. quare non dicitur facta
homo. uel esse homo: seut uer¬
bũdĩ: Ad quod dici potest. quod
dei filius dicitur factus homo
uel esse homo: non solum quod
hominem assumpsit: sed quia
ipsum inunitatem & singulari¬
tatem sui. so est ꝑsone accepit. Na¬
tura autem diuina hominẽ qui¬
dem accepit. idest hominis for¬
mam sibi uniuit: sed non in sin e¬
gularifatem & unitatenis .ii. Ser¬
uata enim proprietate ac diuer-¬
sitate duarum naturariri s¬
ne singularitas extitit. Ior ñ
sic dicitur diuina natura. esse ho¬
mo uel facta homo: sicut dei
filius. Qurlam tamen indrR¬
renter utrumq coricedunt. Qua¬

Expanded text:
natura divina diceretur caro facta, melius silere hoc puto vel negare, quam temere asserere; ne, si illud dicatur, convertibilitas naturae in naturam significari putetur. Ex praemissis indubitabiliter constat quod persona Verbi, sive natura, hominis naturam, scilicet carnem et animum assumpsit, sed non personam hominis. Si autem natura divina naturam hominis accepit, quare non dicitur facta homo vel esse homo, sicut Verbum Dei? Ad quod dici potest quod Dei Filius dicitur factus homo vel esse homo, non solum quia hominem assumpsit, sed qui ipsum in unitatem et singularitetem sui et personae accepit. Natura autem divina hominem quidem accepit, id est, hominis formam sibi univit, sed non in singularitatem et unitatem sui. Servata enim proprietate ac diversitate duarum naturarum, personae singularitas extitit; ideoque non sic dicitur divina natura esse homo vel facta homo, sicut Dei Filius. Quidam tamen indifferenter utrumque concedunt. 4. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis quia & rerum absenti¬
um presens est fides. & rerum
que foris sunt intus est fides. &
rerum quȩ non uidentur uidet᷑
fides: ipsa temporaliter fit in cor¬
dibus hominum: & si ex fidelib
infideles fuint ꝑit ab eis. His uer¬
bis euidenter traditur. fidẽ ipsã
incorde hominis ab ipso homi¬
ne uiderin corporaliter. non i¬
maginarie. sed intellectualiter:
& ipsam tamen absentium &
eorum quȩ non uidentur esse.
Utenim augustinꝰ alibi. ait.
cognoscimus ũt credamus. Quid
est enim fides: nisicredere quodñ
uides: fides ergo ẽ. quod ñ uides
credere: peritas. quod credidisti
uidere. Unde recte fides dicitur
argum̃tũ. uł conuictio rerum
non apparentum: quia si fides
est. ex eo conuncit᷑ & probatur
aliqua eẽ non apparentia. cum
tibus. descͥptio fidei.

Expanded text:
in nobis; quia et rerum absentiin nobis; quia et rerum absentium praesens est fides, et rerum quae foris sunt, intus est fides; et rerum quae non videntur, videtur fides, et ipsa temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus infideles fiant, perit ab eis. His verbis evidenter traditur fidem ipsam in corde hominis ab ipso homine videri non corporaliter, non imaginarie, sed intellectualiter, et ipsam tamen absentium et eorum quae non videntur, esse. Ut enim August. alibi ait, cognoscimus ut credamus. Quid enim est fides, nisi credere quod non vides? Fides ergo est quod non vides credere, veritas quod credidisti videre. Unde recte fides dicitur argumentum vel convictio rerum non apparentium; quia si fides est, ex eo convincitur et probatur aliqua esse non apparentia, cum tibus. 8. Descriptio fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
simillimoꝵ dicit᷑ facies una
otandum quoq est: quod fide
proprie de non apparentib
tantum est. Unde gregorius. Ap
parentia non habent fidem: sed
dicat. fides est substantia rerum
non ualet uderi. Nam credi iam¬
non potest: quod uideri potest.
thomas aliud uidit. & aliud cre
q in corde suo eẽ sicredit: uel non
esse. si noncredit: non sicut corpora
quȩ iudemus oculis corporis. &
ꝑ ipsorum imagines. quas memo¬
ria tenemus. etiam absentia cogi¬
tamus: nec sicut ea quȩ non uidemꝰ.
& ex his quȩ uidemus cogitationẽ
utcumq formamus. & memoriȩ
commendamus. nec sicut homi¬
nem cuius animam & si ñ ui¬
demus ex nr̃a conicimꝰ. & ex moti¬
bus corporis hominẽ sicut uiden¬
Do didicimꝰ intuem᷑ etiã incogitã¬
do. Non sic uidetur fides incor¬
de in quo est ab eo cuius ẽ.: sed eã
tenet certissima scientia. Cum igi¬
tur ideo credere iubeamur. quia
id quod credere uibemur uidere
non possumus ipsam tamen fi¬
dem quando ẽ in nobis uidemꝰ

Expanded text:
simillimorum dicitur facies una. Notandum quoque est quod fides proprie de non apparentibus tantum est. Unde Gregor., parentia non habent fidem, sed dicat: Fides est substantia rerum non valet non potest, quod videri potest. Thomas aliud vidit, et aliud credque in corde suo esse, si credit; vel non esse, si non credit. Non sicut corpora, quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non videmus, et ex his quae videmus cogitationem utcumque formamus, et memoriae commendamus; nec sicut hominem, cujus animam, etsi non videmus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corporis hominem sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando; non sic videtur fides in corde in quo est, ab eo cujus est, sed eam tenet certissima scientia. Cum ergo ideo credere jubeamur, quia id quod credere jubemur videre non possumus; ipsam tamen fidem quando est in nobis, videmus
Abbreviated transcription (Latin):
dum in amentia sunt: ma¬
trimonium contrahere ñ ualẽt.
sani contraxerunt. & uni ex duo¬
bus uel ambobus amentia uel
furor uel aliqua infirmitas ac¬
cesserit: ob hanc infirmitatem
talium conuigia solui non posst̃.
Similiter etiam sciendum de hiᷤ
qui ab aduersariis excecantur:
uel membris truncantur: uel a
barbaris exsecti fuerint.
De his
qui cum duab sororibꝰ dormiunt

Expanded text:
dum in amentia sunt, matrimonium contrahere non valent. matrimonium sani contraxerunt, et uni ex duobus vel ambobus amentia, vel furor, vel aliqua infirmitas accesserit; ob hanc infirmitatem talium conjugia solvi non possunt. Similiter est etiam sciendum de his qui ab adversariis excaecantur, vel membris truncantur, vel a barbaris exacti fuerint. 5. De his qui cum duabus sororibus dormiunt
Abbreviated transcription (Latin):
illud corpus consecratur: nec st̃
tamen multa corpora xp̃i: sed
unum corpus & unus sangup.
Ideoq siue plus siue minus qͥs
inde ꝑcipiat: omnes equaliter
corpus xp̃i integerrime sumũt:
Post consecrationem igit nonẽ
ibi substantia panis uel uini:
licet̃ species remaneat. Est enim
ibi species panis & uini. sicut¬
& sapor. Unde aliud iudetur:
ub alia autem alia spi¬
specie tribus de causis ear¬
nem & sanguinem tradidie xp̃c.
& deinceps sumendum institu¬
it iut fides scilicet haberet meri¬
tum quȩ ẽ de his quȩ ñ uident᷑:
quia fides non habet meritum.
cui humana rõ prebet exꝑimentũ:
&etiã id̃o ne abhorreret animꝰ q̃d
cerneret oculus: quia non habe¬
mus in usum carnem crudam
nob̾ commendauit: & etiã i deo
ne ab incredulis religaa exp̃ra¬

Expanded text:
illud corpus consecratur. Nec sunt illud corpus consecratur. Nec sunt tamen multa corpora Christi, sed unum corpus et unus sanguis. Ideoque sive plus sive minus quis inde percipiat, omnes aequaliter corpus Christi integerrime sumunt. Post consecrationem ergo non est ibi substantia panis vel vini, licet species remaneant. Est enim ibi species panis et vini, sicut et sapor. Unde aliud videtur, ub alia autem specie tribus de causis carnem et sanguinem tradidit Christus, et deinceps sumendum instituit, ut fides, scilicet, haberet meritum, quae est de his quae non videntur, quia fides non habet meritum, ubi humana ratio praebet experimentum. Et ideo etiam, ne abhorreret animus quod cerneret oculus, quia non habemus in usu carnem crudam nobis commendavit. Et etiam ideo, ne ab incredulis religioni chr
Abbreviated transcription (Latin):
remanere: & il idem corpus xp̃i
eẽ & sanguinem: & hac ratione
dici illam substantiam fieri is¬
tami quia ubi est hec ẽ & illa
quod mirum ẽ & ipsam substã¬
tiam panis uel uini dicunt eẽ
sacramentũ. Sed quod ñ sit ibi
substantia nisi corpus xp̃i & san¬
guis: ex predictis & exsubditis a¬
perte ostenditur. Ait enim amb̃.
decoctus in ara crucis. Panise
nim angeloꝵ. fac̾tus est cybus
Et item Panis quem ego dabo.
caro mea ẽ pro mundi uita. Ex
his itaq duabus sententiis
aꝑte datur intellusi. quia panis
ule & iste. non duo sed unus pa.¬
nis & una caro. proculdubio u¬
num efficitur corpus: Illud uere.
illud sane. quod sumptum ẽ de
uirgine: quod resurrexit. & in ce¬
lum ascendit. Item augustinꝰ.
Qius fidelium habere dubium
in illo xp̃i mysterio angeloꝵ
Lodem mom.& in celum ra¬
tiandi m corpori xp̃i: & anteo¬
culos sacerdotis in altari uidet᷑.
Sicut diuinitas uerb ttũ im¬
plet mundũ: ita multis locis

Expanded text:
remanere, et ibidem corpus Christi remanere, et ibidem corpus Christi esse et sanguinem, et hac ratione dici illam substantiam fieri istam, quia ubi est haec, est et illa, quod mirum est; et ipsam substantiam panis vel vini dicunt esse sacramentum. Sed quod non sit ibi substantia, nisi corpus Christi et sanguis, ex praedictis et subditis aperte ostenditur. Ait enim Ambrospassionis decoctus in ara crucis. Panis enim angelorum factus est cibus et iterum: Panis quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita. Ex his namque duabus sententiis aperte datur intelligi quia panis ille et iste, non duo, sed unus panis, una caro procul dubio unum efficitur corpus. Illud vere, illud sane quod sumptum est de Virgine, quod resurrexit, et in coelum ascendit. Item Greg. im fidelium habere dubium in illo Jesu Christi mysterio angelorum Eodem momento et in coelum raciandum corpori Christi, et ante oculos sacerdotis in altari videtur. Sicut divinitas Verbi totum implet mundum, ita multis locis
Abbreviated transcription (Latin):
anima nr̃a offertur: sicut pre¬
figurauit moyses. Caro inqͥt
pro corpore nr̃o offert. sangus¬
uero pro anima: sed tam̃ sub
utraq specie sumitur. quod ad
utrumq uale Nuia sub utraq
sumitur totus xp̃c. Sed s in al¬
tera tantum sumeretur: ad al¬
terius tantum. id est corporis
uel animȩ. non utriusq parit̾
tuitionem ualere significarẽt.
nec minus sub altera tantum
sumitur. Eadem enim ratio ẽ¬
quȩ in manna precessit: de quo
habuit amplius: nec qui minꝰ
parauerat habuit minus. Et
licet sub utraq specie totꝰ xp̃c¬
sumatur: tamen non fit conũ¬
sio panis nisi in carnem: nec ui¬
ra nisi in sanguinem. Nec
debent dici duõ sacramenta sed
unum: quia sub utraq specie
ide sumit᷑. neq debet iterari sa¬
cramentum: quia benedictio ñ
repetitur suꝑ eandem speciem.
Neq aliȩ substantiȩ in sacrifi¬
cium ueritatis offerri debent:
quia de aliis non potest consecra¬
ri corpus xp̃i uel sanguis.

Expanded text:
ur, sicut praefiguravit Moyses. Caro, pro corpore nostro offertur, sanguis pro anima; sed tamen sub utraque specie sumitur; quod ad utramque valet, quia sub utraque sumitur Christus. Sed si in altera tantum sumeretur, ad alterius tantum, id est, animae vel corporis, non utriusque pariter tuitionem valere significaretur.nec minus sub altera tantum sumitur. Eadem enim ratio equae in manna praecessit. De quo habuit amplius; nec qui minus paraverat habuit minus. Et licet sub utraque specie sumatur tsio panis nisi in carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Neque debet iterari sacramentum, quia benedictio non repetitur super speciem eamdem. Neque aliae substantiae in sacrificium veritatis offerri debent, quia de aliis non potest consecrari corpus Christi vel sanguis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil rationabilius. quant ut
sanguinis similitudinẽ sumamꝰ:
ut ita & ueritas ñ desit: & ridi¬
culum nullum fiat a paganis.
quod cruorem occisi hominis bi¬
bamus. Ne igitur hoc fieret. &
ne ueluti quidam horror ẽẽt cru
mentum. Ex premissis iamliquet.
quare sub alia specie. & quare
sub ista hoc sacramentũ dñs
celebrauerit. & celebrari a nob̃
instituerit. Qre sub duplici spẽ.
ed quare sub duplici reli
specie sumitur: cum subal¬
terut᷑ totus sit xp̃c: ut ostende¬
retur totam humanã naturã
assumpsisse: ut totã redimeret.
Panis enim ad carnẽ refertur.
uinum ad animã: quia uinũ
oꝑatur sanguinem. inquo se¬
des animȩ aphisicis eẽ dicitur.
Ideo gͦ in duabus specieb cele¬
bratur: ut animȩ & carnis sus¬
ceptio in xp̃o. & utriusq libe¬
ratio in nob̃ significetur. Ualet
donem corporis & anime quod

Expanded text:
Nihil rationabilius, quam ut sanguinis similitudinem sumamus; ut et ita veritas non desit, et ridiculum nullum fiat a paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Ne ergo hoc fieret, et ne veluti quidam horror etiam cruocipimus sacramentum. Ex praemissis jam liquet, quare sub alia specie, et quare sub ista hoc sacramentum Dominus celebraverit, et celebrari a nobis instituerit. 6. Quare sub duplici specie. Sed quare sub duplici specie sumitur, cum sub alterutra totus sit Christus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur, ut animae et carnis susceptio in Christo, et utriusque liberatio in nobis significetur. Valet onem corporis et animae quod
Abbreviated transcription (Latin):
utrum petrus fidem passio¬
nis habuerit. cum hominẽ xp̃o
oculis pati cernebat. dicimus e¬
um fidem passionis habuisse. ñ
in eo quod credebat hominẽ pa¬
ti. quia hoc uidebat: sed in eo qd̃
credebat dm esse. qui patiebat᷑.
sionenim uirtus fidei erat. qd̃ cre¬
debatur hõ pati & mori quod ui¬
deus cernens credebat. sed quod
credebatur deus esse. qui patieba¬
tur. Unde augustinus suꝑ illũ
psalmi locum: respondit e in
uia iututis suȩ. Laus fidei est.
non quia credit hominem illum
mortuum. quod & paganꝰ credit:
sed quia credit eum głificatum &
uerum dm. Credit igitur fides
deum mortuum: & hõminem għꝰ¬
ficatum. Non igitur fuit petro fi¬
des credere hominem illum mori
quod ocłis cernebat: sed credere
deum eẽ. qui moriebatur. Nec no¬
bis etiam fides in hoc meretur.
quod credimus hominem illũ
mortuum. quod & iudeus credit:
sed quia credimus hominẽ deum
mortuum esse
e. Si aliqua sciunt᷑ quȩ¬

Expanded text:
utrum Petrus fidem passionis habuerit, cum hominem Christum oculis pati cernebat, dicimus eum fidem passionis habuisse, non in eo quod credebat hominem pati, quia hoc videbat; sed in eo quod credebat Deum esse, qui patiebatur. Non enim virtus fidei erat, quod credebatur homo pati et mori, quod Judaeus cernens credebat; sed quod credebatur Deus esse, qui patiebatur. Unde Augustinus, super illum psalmi 101 locum: Respondit ei in via virtutis suae: Laus fidei est, non quia credit hominem illum mortuum, quod et paganus credit, sed quia credit eum glorificatum, et verum Deum. Credit ergo fides Deum hominem, et hominem glorificatum. Non ergo fuit Petro fides credere hominem illum mori, quod oculis cernebat; sed credere Deum esse, qui moriebatur. Nec nobis etiam fides in hoc meretur, quod credimus hominem illum mortuum, quod et Judaeus credit; sed quia credimus hominem Deum mortuum esse. 3. Si aliqua sciuntu
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec sciendũ ẽ. sacramen¬
tum baptismi abonis &
a malis ministris dari. sicut a
bonis & a malis sumitur:nec
melior ẽ baptismus qui per
meliorem datur: nec minus bo¬
nus qui ꝑminus bonum dat᷑:
nec malus qui ꝑ malum datur.
Nec maius munus datur. in
baptismo a bono dato: nec mi¬
nus in baptismo dato a malo
sed equale: quia non est ho
minis. sed dei munus: quod
totum subditis declaratur ce
ptismus talis ẽ. qualis ẽ ille in
cuius potestate datur: non qua
uerum habeant baptismum:
& non habeant ueram fidem.
Item si inter bonos ministros cũ
sit alius alio melior. non est me¬
lior baptismus. qui ꝑ meliorem
datur: nullomodo malus ẽ. qui
etiam ꝑ malum datur: quia i¬
dem baptismus datur: & ideo
equale ẽ: quia non illorum. s¬
malus. illud quod datum est
unum est. nec impar propter
impares ministros: sed par &
equale propter hoc. hic ẽ qui
nos dicimus omnes. quia uis¬
tos oportet eẽ. ꝑ quos baptira¬
tur. iustos oportet eẽ tanti ui¬

Expanded text:
ost haec sciendum est sacramentum Baptismi a bonis et a malis ministris dari, sicut a bonis et a malis sumitur. Nec melior est Baptismus qui per meliorem datur, nec minus bonus qui per minus bonum datur, nec malus qui per malum datur, nec majus munus datur in Baptismo dato a bono, nec minus in Baptismo dato a malo, sed aequale, quia non est munus hominis, sed Dei, quod totum subditis declaratur tesptismus talis est qualis ille in cujus potestate datur, non qualverum habeant Baptismum, et non habeant veram fidem. Isit alius alio melior, non est melior baptismus qui per meliorem datur, nullo modo est malus qui etiam per malum datur, quia idem baptismus datur; et ideo aequalemalus, illud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros, sed par et aequale propter hoc, hic est qui dico, et nos dicimus omnes, quia justos oportet esse per quos baptizatur; justos oportet esse tanti ju
Abbreviated transcription (Latin):
nasiꝰ. Maledictꝰ qͥ totũ hoĩnẽ quẽ
assũpsit dĩ filius. denuo assump¬
resurrexisse ñ ꝯfitetur fiat fiat. Si
inqͥunt denuo assũptꝰ ẽ hõ in re¬
surrectione. quẽ assũpserat dĩ filiꝰ in
incarnatioe. deposuit gͦ eũ in mor¬
te. separata gͦ fuit diuinitas in mor

Expanded text:
nasius: Maledictus qui totum hominem quem nasius: Maledictus qui totum hominem quem assumpsit Dei Filius, denuo assumpresurrexisse non confitetur. Fiat, fiat. Si, inquiunt, denuo assumptus est homo in resurrectione, quem assumpserat in incarnatione; deposuit ergo eum in mort
Abbreviated transcription (Latin):
sedñ soluit unionem. separauit se
foris. ut ñ adeẽt ad defensionem: sed
non intus defuit ad unionem. Si ñ
ibi cohibuisset potentiam s exercu¬
fectum potentiȩ defendendo non
qui altero hyrco immolato in so¬
litudinem mittebatur: ut legitur
in leuitico. Duo enim hyrei: huma¬
nitas & diuinitas xp̃i intelligun¬
tur.humanitate immolata diui¬
nitas in solitudinem abiit: idest in
celum. Unde esitius. In solitudi¬
nem idest in celum tempore passi¬
onis diuinitas abisse dicitur. non
locum mutans. sed quodammodo
uirtutem cohibens: ut possent im¬
pii consummare passionem. Abiit
ergo. sdest uirtutem cohibuit: &
portauit iniquitates nras. ñ ut ha¬
beret. sed ut consumeret. Deus enĩ
ignis consumens ẽ. Ex his satis os¬
tenditur: premissa uerba ambro¬
sii sic esse accipienda ut prediximꝰ
lii qͦq auctoritati innitunt᷑: qͥ as¬
sert̃ diuinitatẽ in morte recessis¬
se abhomine sc̃dm̃ carnẽ. Lit enĩata¬

Expanded text:
sed non solvit unionem. Separavit se sed non solvit unionem. Separavit se foris, ut non adesset ad defensionem, sed non intus defuit ad unionem. Si non ibi cohibuisset potentiam, sed exercufectum potentiae defendendo, non qui altero hirco immolato in solitudinem mittebatur, ut legitur in Levitico. Duo enim hirci, humanitas et divinitas Christi intelliguntur. Humanitate ergo immolata, divinitas Christi in solitudinem abiit, id est, in coelum. Unde Hesychius: In solitudinem, id est, in coelum tempore passionis divinitas abiisse dicitur, non locum mutans, sed quodam modo virtutem cohibens, ut possent impii consummare passionem. Abiit ergo, id est, virtutem cohibuit, et portavit iniquitates nostras ; non ut haberet, sed ut consumeret: Deus enim ignis consumens est . Ex his satis ostenditur, praemissa verba Ambrosii sic esse accipienda, ut praediximAlii quoque auctoritati innituntur, qui asserunt divinitatem in morte recessisse ab homine secundum carnem. Ait enim Atha
Abbreviated transcription (Latin):
ille mori non posset: quod illi ad car¬
nem referunt quam dicunt a deo
separatam. Quibus respondemuᷤ
illam separationem sic esse accipi¬
endam sicut intelligitur derelictio
que illis uerbis significatur. ut
quid me dereliquisti Quomodo
igitur xp̃c derelictus erat a patre:
cum in cruce se derelictum clama¬
bat: Non recesserat d̾̃s ab homine:
ita quod eẽt soluta unio di & hoĩs.
Alioquin fuit quoddam tempus. qͣn
doxp̃c̃ adhuc iuiuus homo erat & ñ
deus: quia ad huc uuius sederelictũ
clamabat non derelinquendũ. Si
ergo illa derelictio unionis intelli¬
gãtur solutio: ante facta fuit soluto
dei & hominis: quam xp̃c mortiuᷤ
eẽt. Sed quis hoc dicat: fãteamur
igitur dm quodammodo illum ho¬
minem in morte deseruisse: quia
potestati ꝑ sequentium eum expo¬
suit ad tempus. non suam poten¬
tiam exerendo: illum defendit ut
non moreretur: separauit se diui¬
nitas. quia subtraxit ꝓtectionem.

Expanded text:
ille mori non posset. Quod illi ad carille mori non posset. Quod illi ad carnem referunt, quam dicunt a Deo separatam. Quibus respondemus illam separationem sic esse accipiendam, sicut intelligitur derelictio, quae illis verbis significatur: Ut quid me dereliquisti? Quomodo ergo Christus derelictus erat a Patre, cum in cruce derelictum se clamabat? Non recesserat Deus ab homine, ita quod esset soluta unio Dei et hominis. Alioquin fuit quoddam tempus, quando Christus adhuc vivus homo erat, et non Deus, quia adhuc vivus se derelictum clamabat, non derelinquendum. Si ergo illa derelictio unionis intelligatur solutio, ante facta fuit solutio Dei et hominis, quam Christus mortuus esset. Sed quis hoc dicat? Fateamur ergo Deum quodammodo illum hominem in morte deseruisse, quia potestati persequentium eum exposuit ad tempus, non suam potentiam exercendo illum defendit ut non moreretur. Separavit se divinitas, quia subtraxit protectionem,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut suꝑius pretaxatum ẽ: ergo
quando diuisa ẽ caro ab anima.
diuisa ẽ etiam adiuinitate quia
non potuitab anima seiungi.
ꝑ quam uerbo erat unita. quina
uerbo diuideretur. fuit autem di¬
uisa ab anima in morte: alioquin¬
iã uera mors ibi ñ fuiss quia ut
ait augustinus. mors quam ti¬
ment homines separatio est a¬
nimea carne. Moss autem quã
nontiment: separatio ẽ animea
deo. Utraq uero: diaboli suasu ho¬
mini propinata ẽ. Si ergo in xp̃o
homine uera mors fuit: diuisa ẽ
ibiaĩa ac ꝑ hoc diuinitas a carne
huic suȩ ꝓbabilitati addunt auc¬
toritatis testimonium. Ambrosiꝰ
enim tractans de xp̃i derelic̃tione.
qui incruce uoce magna clamans
dixit. deus deus meus ut quidore
dereliquisti ait. Clamat homose¬
paratione diuinitatis moriturus.
Nam cum diuinttas mortis libera
sit: utiq mors ibi eẽ non poterat.
nisiuita discederet: quia diuinitas
uinitas separata sit in morte abho¬
mine: quȩ nisi discessisset. homo

Expanded text:
sicut superius praetaxatum est; ergo quando divisa est caro ab anima, divisa est etiam a divinitate, quia non potuit ab anima sejungi, per quam Verbo erat unita, quin a Verbo divideretur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioquin vera mors ibi non fuisset; quia, ut ait August.: Mors quam timent homines separatio est animae a carne. Mors autem quam non timent, separatio est animae a Deo. Utraque vero diaboli suasu homini propinata est. Si ergo in Christo homine vera mors fuit, divisa est ibi anima, ac per hoc divinitas, a carne. Huic suae probabilitati addunt auctoritatis testimonium. Ambros. enim tractans de Christi derelictione, qui in cruce voce magna clamans dixit: Deus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? ait: Clamat homo separatione divinitatis mnam cum diuinitas mortis libera sit, utique mors esse non poterat, nisi uita discederet, quia uita vinitas separata sit in morte ab homine; quae nisi discessisset, homo
Abbreviated transcription (Latin):
denuo sͥ uniuit in resurrectiõe: qͥa ñ
simplicit̃ hoĩnẽ. s totũ hoĩnẽ assũp¬
tũ dicit. Totũ gͥ hoĩnẽ in morte de¬
posuit: idest animã ⁊ carnẽ S quis
nͥ hostisueritatis. dicat animã au̾bo
depositã ⁊ tñ nͥ hoc fateant᷑ qd totꝰ
homo sit assumptus: non pro eis
facit illa auctoritas quȩ totũ dicit
assumptum. Sciendũ ẽigit᷑
atthanasium id dixisse contra illoꝵ
ꝑfidiam qui resurrectionẽ xp̃i nega¬
bant: putantes morte detineri. qũi
solus inter mortuos liber ẽ. Ideo il¬
lum male. dicit. qui non confitetur
totum hominẽ denuo assumptũ
resurrexisse: idest xp̃m animã de¬
nuo corpori coniunxisse: & in ulis
duobus denuo coniunctis. in resur¬
rectione uere sc̾m hominẽ uxisse.
sicut ante mortem. Nam in morte
separata ẽ anima acarne. Unde
uere dicitur xp̃c mortuus. sed neu¬
trum separatum est a uerbo dei.
Auctoritatib astruit. carnem a ũbo
in mortem diuisam non esse

Expanded text:
n resurrectione; quia non simpliciter hominem, sed totum hominem assumptum dicit. Totum ergo hominem in morte deposuit, id est, animam et carnem. Sed quis, nisi hostis veritatis, dicat animam a Verbo depositam? Et tamen nisi hoc fateantur, quod totus homo sit assumptus, non pro eis facit illa auctoritas, quae totum dicit assumptum. Sciendum est ergo Athanasium id dixisse contra illorum perfidiam, qui resurrectionem Christi negabant, putantes morte detineri eum qui solus inter mortuos liber est. Ideo illum maledicit, qui non confitetur totum hominem denuo assumptum resurrexisse, id est, Christum animam denuo corpori conjunxisse; et illis duobus denuo conjunctis in resurrectione, vere secundum hominem vixisse sicut ante mortem. Nam in morte separata est anima a carne: unde vero dicitur Christus mortuus, sed neutrum separatum est a Verbo Dei. 3. Auctoritatibus astruit, a Verbo carnem in morte non esse