comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã lapsu insensibili ligna & lapides amit tunt. Corpus dnĩ a sese non
defecit ut sese resumat exnihilo. & unde qui assistit inmedio. ẽ: Cedit ad hȩc
& sensus & sermo. extra rationẽ humanã. ẽ ueritas facti Id circo.gͦ. ut de
natiuitti te fallimur : itt & deingressu dnĩ m̃tiamꝰ. Dicamus factũ ñ fuisse :
quia intelligentiã facti ñ apprehendimus. & cessante sensu nr̃o. facti ipsius
cesset effectus. Sedm̃datiũ nrm̃ facti fides uincit Astitit dns clausa
domu in medio discipłoꝵ: & filius. ẽ. natus expatre. Noli negare qđ stete¬
rit : quia ꝑ intelligentiȩ infirmitatẽ consistentis ñ consequaris introitũ.
Noli nescire qđ ab ingenito & ꝑfecto patre unigenitus ꝑfectus filius deus
natus sit : quia sensum & sermonẽ humanȩ naturȩ uirtus generationis
possent: ne ambigere dedĩ reb atq uirtutib fas crederemus: sed in ipsam

Expanded text:
tamquam lapsu insensibili ligna et lapides admittunt. Corpus Domini a sese non tamquam lapsu insensibili ligna et lapides admittunt. Corpus Domini a sese non deficit, ut sese resumat ex nihilo: et unde qui assistit in medio est? Cedit ad haec et sensus et sermo, 586 et extra rationem humanam est veritas facti. Idcirco ergo ut de nativitate fallimus, ita et de ingressu Domini mentiamur. Dicamus factum non fuisse, quia intelligentiam facti non apprehendimus: et cessante sensu nostro, facti ipsius cesset effectus. Sed mendacium nostrum facti fides vincit. Adstitit Dominus clausa domo in medio discipulorum: et Filius est natus ex Patre. Noli negare quod steterit, quia per intelligentiae infirmitatem consistentis non consequaris introitum: noli nescire quod ab ingenito et perfecto Deo patre unigenitus et perfectus filius Deus natus sit, quia sensum et sermonem humanae naturae virtus generationis possent, ne ambigere de Dei rebus atque virtutibus fas crederemus. Sed in ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
so. & secreto post passionẽ dnĩ congregati consederant: Dñs thomȩ
fidẽ ꝓpositis conditionib confirmaturus assistit. palpandi corporis
& contrectandi uulneris obtulit facultatẽ & utiq qui cõpunctus recognos¬
cendussit : necesse. ẽ corpus in quo. ẽ cõpunctus at tulerit. Iuero . gͦ. ꝑquas
clausȩ domꝰ par tes sese corporeus intulerit. Diligent̃ enĩ euangelista ex
parietũ penitrans & solida lignoꝵ. naturã eor impenitrabilẽ trans cucur¬
rit : Itetit namq corporeus. ñsimulatus aut fallax. Sequantur ergo
oculi m̃tis tuȩ penitrantis ingressum : &cũ eo clausam domũ intelligentiȩ
tuȩ uisus introeat In tegra sunt om̃ia & obseratti. Sedecce assistit mediuꝰ :
cui ꝑuirtutẽ suã uniuersa sunt ꝑuia. Inuisibilib. calumniaris : ego ate
sibiliũ exposco rationẽ. Nihil cedit ex solido. neq ꝑnaturã suã al

Expanded text:
si, et secreto post passionem Domini conjuncti consederant. Dominus Thomae si, et secreto post passionem Domini conjuncti consederant. Dominus Thomae fidem propositis conditionibus confirmaturus assistit, palpandi corporis, et contrectandi vulneris obtulit facultatem: et utique qui compunctus recognoscendus sit, necesse est ut corpus in quo est compunctus attulerit. Quaero ergo per quas clausae domus partes sese corporeus intulerit. Diligenter enim Evangelista expparietum penetrans, solidam lignorum naturam impenetrabilem transcurrit? Stetit namque corporeus, non simulatus aut fallax. Sequantur ergo oculi mentis tuae penetrantis ingressum, et cum eo clausam domum intelligentiae tuae visus introeat. Integra sunt omnia et obserata: sed ecce assistit medius, cui per virtutem suam universa sunt pervia. Invisibilibus calumniaris: ego a te visibilium exposco rationem. Nihil cedit ex solido, neque per naturam suam aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectũ ipsa desuis ñ imminutt generauit. & quidẽ fas esset ñ impossibile
in dõ opinari : qđ ꝑuirtutẽ eius possibile fuisse in homine cognoscimus
sedte quisquis es in inuestigabilia sec tantẽ. & diumoꝵ secretoꝵꝵ atq uirtu¬
tũ grauẽ arbitrũ consulo. ut. mͥimperito & tantũ deom̃ib dõ ut sunt ab eo
cti credenti : rationẽ saltim facti istius afferas . Dnm̃ audio. &o
credo quȩ scripta sunt: scio. iam post resur rectionẽ frequent̃ uidendũ se
in corpore p̃buisse multis ñ credentib Certe thomȩ nonnisi contrectatis
eius uulnerib credituro. sicut ait. nisi uidero inmanib. eiꝰ fixurã clauoꝵ
& misero digitũ meũ in locũ clauoꝵ. & mittã manũ meã in latꝰ ñcredã:¬
dñs adomnẽ se intelligentiȩ nrẽ imbecillitatẽ ac comodat. & dubittio¬
nẽ quisquis eris cȩlestiũ rerũ scruttitor expone Erant discipłi inclau¬

Expanded text:
rovexit, et perfectum ipsa de suis non imminuta generavit. Et quidem fas esset, non impossibile rovexit, et perfectum ipsa de suis non imminuta generavit. Et quidem fas esset, non impossibile in Deo opinari, quod per virtutem ejus possibile fuisse in homine cognoscimus. 20. Sed te, quisquis es, investigabilia sectantem, et divinorum secretorum atque virtutum gravem arbitrum consulo, ut mihi imperito, et tantum de omnibus Deo ut sunt ab eo dicta credenti, rationem saltem facti istius afferas. Dominum audio, et quia his credo quae scripta sunt, scio jam post resurrectionem frequenter videndum se in corpore praebuisse multis non credentibus; certe Thomae, non nisi contrectatis ejus vulneribus credituro, sicut ait: Nisi videro in manibus ejus fixuram clavorum, et misero digitum meum in locum clavorum, et mittam manum meam in latus ed omnem intelligentiae nostrae imbecillitatem accomodat, et dubitationem, quisquis eris coelestium rerum scrutator, expone. Erant discipuli inclu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ calũniam in eo inquisitionis intendere. in quo cõp̃hendi id unde quȩ¬
ritur. ꝑnaturã suã non potest. Ut enĩ in enarrabilis. ẽ pat̃. in eo quod
ingenitus est: ita enarrari filius in eo qđ unigenitus . ẽ. non potest. quia
ingeniti. ẽ imago quigenitus. ẽ . Tũ enim sensũ atq uerbis imaginẽ app̃hen¬
damus necesse. ẽ : cũ eum cuiꝰ imago. ẽ consequemur. sed inuisibilia ꝑsequim᷑
& in cõp̃hensibilia tẽptaimꝰ : quib. intelligentia ad conspicabiles res & corpo¬
reas coartatur. ¶Non erubescimꝰ stultitiȩ. ñ nosmet ipsos irreligiositatis
arguimus. dĩ archanis. dĩuirtutib calumniantes. Quomodo filius & unde
filius. & quo damno patris uł exquasit portione natꝰ inquirimus habue¬
ras in exẽplo operationũ. ut crederes dm̃ efficere posse : quoꝵ intelli¬
Egote decorporeis rebus in t̃rogo Nonquero quomodo natus exuirgine sit :

Expanded text:
autem, calumniam in eo inquisitionis intendere, in quo comprehendi id unde quaeautem, calumniam in eo inquisitionis intendere, in quo comprehendi id unde quaeritur per naturam suam non potest. Ut enim inenarrabilis est Pater in eo quod ingenitus est; ita enarrari Filius in eo quod unigenitus est non potest; quia ingeniti est imago qui genitus est. Cum enim sensu atque verbis imaginem apprehendimus, necesse est etiam eum cujus imago est consequamur. Sed invisibilia persequimur, et incomprehensibilia tentamus, quibus intelligentia ad conspicabiles res et corporeas coarctatur; non erubescimus stultitiae, non nosmetipsos irreligiositatis arguimus, Dei arcanis, Dei virtutibus calumniantes. Quomodo Filius, et unde Filius, et quo damno Patris, vel ex qua sit portione natus inquirimus. Habueras in exemplo operationum, ut crederes Deum efficere posse, quorum intelliego te de corporeis rebus interrogo. Non quaero quomodo natus ex virgine sit; a
Abbreviated transcription (Latin):
aut emisione. sed ex eo natũ inenarrabilit̃. in cõp̃hensibilit̃. ut filium
a patre plenitudinẽ diuinitatis ex qua & in qua natus. ẽ optinentẽ.
uerũ & infinitũ & ꝑfectũ dm̃: Hȩc enĩdĩ est plenitudo. Namsi horum
aliquid deerit : iam non erit plenitudo quã in eo habitare cõpla¬
cuit: Hoc afilio p̃dicatur. hoc ignorantib manifestatur. Sic
clarificatus ꝑfiliũ pater cũpater filii tedis agnoscitur.¶ Uoleas¬
posuit exẽplũ. ut ꝑ inenarrabiliũ gestoꝵ suoꝵ in enarrabilẽ efficientiã:
deuirtute natiuitatis in enarrabilis doceremur. cũ aqua fit uinum.
cũ quinq panes saturatis quinq milib. uiroꝵ excepto sexii & etate
reliqua replent fragmentis cophinos duodecim. Res cernit᷑ & nescit᷑.
fit & non intelligitur. ratio ñ app̃henditur. effectus ingerit᷑. Stultũ. ẽ

Expanded text:
aut emissione; sed ex eo natum inenarrabiliter, incomprehensibiliter, ut filium aut emissione; sed ex eo natum inenarrabiliter, incomprehensibiliter, ut filium a patre, plenitudinem divinitatis ex qua et in qua natus 60 est obtinentem, verum et infinitum et perfectum Deum; haec enim Dei est plenitudo. Nam si horum aliquid deerit, jam non erit plenitudo, quam in eo habitare complacuit . Hoc a Filio praedicatur, hoc ignorantibus manifestatur; sic clarificatur per Filium Pater, cum pater filii talis agnoscitur. 18. Naposuit exempla, ut per inenarrabilium gestorum suorum efficientiam de virtute nativitatis inenarrabilis doceremur: cum aqua fit vinum, cum quinque panes, saturatis quinque millibus virorum, excepto sexu et aetate reliqua, replent fragmentis cophinos duodecim. Res cernitur, et nescitur; fit, et non intelligitur; ratio non apprehenditur, effectus ingeritur. Stultum est
Abbreviated transcription (Latin):
peret esse quod uerbũ. ut id qđ detẽpore erat. głam eius qua sine tẽpore
ẽ claritatis acciperet. ut in dĩ uirtutẽ & sp̃s incorruptionẽ transformata
carnis corruptio absorberetur: Hȩc itaq oratio addm̃. ẽ. hec ad patrem
confessio filiiẽ. hȩc carnis dep̃catio.ẽ. in qua eũ iudicii die cõpunctum
& decruce recognitũ uniuersi uidebunt: inqua p̃figuratus in monte . ẽ. in
qua eleuatꝰ ad cȩlos . ẽ. in quadõ assedit ad extris. inqua uisus a paulo est.
ne patris hȩc postulat. Sed quo nomine. Nunquid nom̃ dĩ ignora¬
batur. : Hoc moyses derubo audiuit. hoc genesis in exordio creati orb
nuntiauit. hoc lex exposuit. ꝓpħȩ ꝓtuler̃. homines in his mundidĩ
operib senserunt. gentes etiã mentiendo ueneratȩ sunt. Non ergo igno¬
rabatur dĩ nom̃ : sedplane ignorabatur . Namd m̃ nemo noscit nisi con¬

Expanded text:
peret esse quod Verbum; ut id, quod de tempore erat, gloriam ejus quae sine tempore peret esse quod Verbum; ut id, quod de tempore erat, gloriam ejus quae sine tempore est claritatis acciperet; ut in Dei virtutem et spiritus incorruptionem transformata carnis corruptio absorberetur. Haec itaque oratio ad Deum est, ad Patrem haec confessio Filii est, haec carnis deprecatio est: in qua eum judicii die compunctum et de cruce recognitum universi videbunt, in qua praefiguratus in monte est, in qua elevatus ad coelos est, in qua Deo assedit a dextris, in qua visus a Paulo est, ne Patris, haec postulat: sed quo nomine? Numquid nomen Dei ignorabatur? Hoc Moyses de rubo audivit, hoc Genesis in exordio creati orbis nuntiavit, hoc lex exposuit, prophetae praetulerunt, homines in his mundi operibus senserunt, gentes etiam mentiendo veneratae sunt; non ergo ignorabatur Dei nomen. Sed plane ignorabatur. Nam Deum nemo noscit, nisi con
Abbreviated transcription (Latin):
omne tẽpus in diuinitittis plenitudine natus. nunc a carnissuȩ origine
homo consummabatur ad mortẽ: clarificarise apud dm̃ postulat sicut
patrẽ ipse clarificabat int̾ris. quia tũdĩ uirtutes ignoranti scło clari¬
ficabantur in carne. Nunc autẽ quid. ẽ qđ apud patrẽ clarificationis
expectit. Nẽpe hoc qđ habuit apud eum priusquã mundus esset.
habuit plenitudinẽ diuinitatis atq habet. Namq dĩfilius. Sed qui
erat dĩ filius : & hominis esse cęperat filius. Erat enĩ uerbũ caro factum
Non amiserat qđ erat: sed cȩperat esse qđ non erat. Non de suo destiterat.
sed qđ nrm̃. ẽ. acceperat. Profectũ ei qđ accepit. eius claritatis ex po¬
stulat : unde ñdestiat. Ergo quia filius uerbũ. & uerbũ caro factum.¬
& ds̃ uerbũ & hoc in principio apuddm̃. & uerbũ ante constitutionẽ
mundi filius : filius nunc caro factus orabat. ut hoc patri caro inci¬

Expanded text:
omne tempus in divinitatis plenitudine natus, nunc a carnis suae origine omne tempus in divinitatis plenitudine natus, nunc a carnis suae origine homo, consummabatur ad mortem; clarificari se apud Deum postulat, sicut Patrem ipse clarificabat in terris: quia tum Dei virtutes ignoranti saeculo clarificabantur in carne. 59 Nunc autem quid est quod apud Patrem clarificationis exspectet? NeHabuit plenitudinem divinitatis, atque habet; namque Dei Filius est: sed qui erat Dei Filius, et hominis esse coeperat filius. Erat enim Verbum caro factum: non amiserat quod erat, sed coeperat esse quod non erat. Non de suo destiterat, sed quod nostrum est acceperat. Profectum ei quod accepit ejus claritatis expostulat, unde non destitit. Ergo quia Filius est Verbum, et Verbum caro factumet Deus Verbum, et hoc in principio apud Deum, et Verbum ante constitutionem mundi Filius: Filius nunc caro factus orabat, ut hoc Patri caro inci
Abbreviated transcription (Latin):
clarificationis uicissitudo. ñ ꝑtinet ad diuinitatis ꝓfectũ : sed adhonorẽ
eũ qui excognitione ignorantiũ suscipiebatur : Quo enĩ pat̾ non a¬
bundabat ex quosunt om̃ia . Uelquid filio deerat. in quo cõplacuerat
omnẽ plenitudinẽ diuniatis habitare. Ergo clarificatur pater int̾ra
clarificationis expectet : & ab solutũ .ẽ. Nam & in consequentibus est.
egote clarificaui suꝑ t̾ram. opus consummaui qđ dedisti mihi ut face¬
rem. & nunc clarificame tupat̾ apud temet ipsum: ea claritate quã ha
b. gͦ. filii clarificatus ẽ. pater. dũ ds esse intelligitur. dũ dĩ uniger
pat̃ manifestatur. dũ ad salutẽ nr̃am filiũ suũ etiã exuirgine natum eẽ.
hominẽ uoluit. in quo explentur ea om̃ia in passione quȩ departu
uirginis ceptt sunt. Itaq quia dĩ filius exom̃ĩ qua. ẽ parte ꝑfectꝰ. & ante

Expanded text:
clarificationis vicissitudo non pertinet ad divinitatis profectum, sed ad honorem clarificationis vicissitudo non pertinet ad divinitatis profectum, sed ad honorem eum qui ex cognitione ignorantium suscipiebatur. Quo enim Pater non abundabat, ex quo sunt omnia? Vel quid Filio deerat, in quo complacuerat omnem plenitudinem divinitatis habitare? Ergo clarificatur Pater in terra,clarificationis exspectet: et absolutum est. Nam in continentibus est: Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut facerem: et nunc clarifica me, Pater, apud teilii clarificatus est Pater: dum Deus esse intelligitur, dum Dei unigeniti pater manifestatur, dum ad salutem nostram filium suum etiam ex virgine natum esse hominem voluit, in quo explentur ea omnia in passione, quae de partu virginis coepta sunt. Itaque quia Dei filius ex omni qua est parte perfectus, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
solũ uerũ dm̃ &quẽ misisti ħm xp̃m: subhac significatione id. ẽ mit tentis
& missi. ñ patris & filii ueritas &diuiitas. subaliqua aut significationis aut
dilationis diuersittite discernitur: sed gignentis & geniti confessionem
in eo quod sequitur. & egote clarificaui suꝑ terrã oꝑe consummato quod
dedisti.mͥ. ut faciam. Laus patris omĩs a filio. ẽ: quia in quib. laudabitur
laus erit patris: Consummat enĩ omĩa quȩ pater uoluit. Dĩfili
homo nascitur : sed dĩ in partu uirginis uirtus. ẽ. Dĩ filius homo cernitur:
sed ds̃ inoꝑib hominis. existit. Dĩ filius crucifigitur: sedincruce hominis
dĩfilius in inferis. ẽ: sed homo refertur ad cȩlũ. In quantũ hȩc laudabunt᷑
in xp̃o: tantũ laudis ex quo xp̃s ds̃. ẽ consequȩtur. his igitur modis pat̃
filiũ clarificat suꝑ terram. Rursumq filius ignorationigentiũ & stulti¬
tiȩ scłi : ꝑ uirtutũ suarũ oꝑa eũ ex quo ipse .ẽ. clarificat & hȩc quidẽ

Expanded text:
 Christum; sub 58 hac significatione, id est, mittentis et missi, non Patris et Filii veritas et divinitas sub aliqua aut significationis aut dilationis diversitate discernitur, sed ad gignentis et geniti confessionem in eo quod sequitur: Ego te clarificavi super terram opere consummato, quod dedisti mihi ut faciam. Laus Patris omnis a Filio est: quia in quibus laudabitur Filius, laus erit Patris. Consummat enim omnia, quae Pater voluit. Dei Filius homo nascitur; sed Dei in partu virginis virtus est. Dei Filius homo cernitur; sed Deus in operibus hominis existit. Dei Filius cruci figitur; sed in cruce hominis Dei Filius in inferis est; sed homo refertur ad coelum. In quantum haec laudabuntur in Christo, tanto plus laudis a quo Christus Deus est consequetur. His igitur modis Pater Filium clarificat super terram: rursumque Filius ignorationi gentium et stultitiae saeculi, per virtutum suarum opera, eum ex quo est ipse clarificat. Et haec quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Nihil igitur in duunis effectib humanȩ mentis opinione tractandũ est:
neq decreatore suo opifit̾ii ipsius materia decernat: Assumenda aut̃
nob̵. ẽ stultitia ut sapientiã sumamus: non inprudentiȩ sensu sed naturȩ
nr̃e conscientia. ut quod cogiattionis terrenȩ ratio ñ concipit: id nob
rursum ratio diuinȩ uirtutis insinuet. Cũ enĩ recognita stubtitiȩ nr̃ȩ
intelligentia imperitiam naturalis in nob̾ in prudentiȩ senserimus : tum
ꝑdiuinȩ sapientiȩ prudentiã addĩ sapientiã imbuemur. cũ sine modo uir¬
tutes dĩ ac potestittẽ metiamur. cũ naturȩ dnm̃ ñ intra naturales leges
cohibeamus. cũ hoc solũ dedõ bene credi intelligamus. ad quod dese creden¬
dũ ipse sibi nobiscũ & testis & auctor existat. ExPLIcIT Lũ .iii.¬

Expanded text:
Nihil igitur in divinis effectibus humanae mentis opinione tractandum est, Nihil igitur in divinis effectibus humanae mentis opinione tractandum est, neque de creatore suo opificii ipsius materia decernat. Assumenda autem nobis est stultitia, ut sapientiam sumamus, non imprudentiae sensu, sed naturae nostrae conscientia: ut quod cogitationis terrenae ratio non concipit, id nobis rursum ratio divinae virtutis insinuet. Cum enim recognita stultitiae nostrae intelligentia, imperitiam naturalis in nobis imprudentiae senserimus, tum per divinae sapientiae prudentiam ad Dei sapientiam imbuemur: cum sine modo virtutes Dei ac potestatem metiamur, cum naturae Dominum non intra naturales leges cohibeamus, cum hoc solum de Deo bene credi intelligamus, ad quod de se credendum ipse sibi nobiscum et testis et auctor exsistat. 69-70 LI
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ dĩ quęrant. quȩ quia scđm sensum naturȩ infirmis occulti in sa¬
cramento fit : fit stultitia infideli. cũ qđ naturalit̾ mens in ꝑfecta ñ con¬
cipit id extra prudentiȩ causam esse decernat. Sed obhanc in prudentẽ
mundi sapientiam quȩ ꝑdĩ sapientiã dm̃ ante nes ciuit id. ẽ ꝑ hanc magni¬
ficentiam mundi. acttm sapient̃ institut opiftai ornatũ. creatoris sui
non. ẽ uenerata sapientiã : qua placuit dõ p̃dicatione stultitię saluos face¬
re credentes. id. ẽ crucis fide ȩternitatẽ morttilib ꝓuenire: ut confusa
humanȩ sententiȩ opinione ibi salus repperiretur ubicreditur esse stubti¬
tia: xp̃s enĩ qui stultitia gentib & uidȩis scandalũ. ẽ: dĩ uirtus dĩq sapi¬
entia .ẽ. quia quȩ sensu humano infirma indĩ reb. & stultt existimantꝰ:
hec prudentiȩ uirtiraq t̾renȩ & sapientiȩ & potestatis ueritate p̃cellan¬

Expanded text:
crucem Dei quaerant. Quae quia secundum sensum naturae infirmis occulta in sacrucem Dei quaerant. Quae quia secundum sensum naturae infirmis occulta in sacramento sit; fit stultitia infidelis: cum quod naturaliter mens imperfecta non concipit, id extra prudentiae causam esse decernat. Sed ob hanc imprudentem mundi sapientiam, quae 68 per Dei sapientiam Deum ante nescivit, id est, per hanc magnificentiam mundi ac tam sapienter instituti opificii ornatum, creatoris sui non est venerata sapientiam; placuit Deo praedicatione stultitiae salvos facere credentes, id est, crucis fide aeternitatem mortalibus provenire: ut confusa humanae sententiae opinione, ibi salus reperiretur, ubi creditur esse stultitia. Christus enim qui stultitia gentibus et Judaeis scandalum est, Dei virtus Deique sapientia est: quia quae sensu humano infirma in Dei rebus et stulta existimantur, haec prudentiae virtutique terrenae, et sapientiae et potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
sensus sui infirmitate moderantur. sed diuinȩ potestatis efficientiã scđm in¬
finitatẽ cȩlestis uirtutis expendunt. & idcirco sapientiã sapientiũ. & intelli¬
gentiam intelligentiũ ds̃ improbat. quia ꝑ opinionẽ stultitiȩ humanȩ cre¬
dentib salus tribuitur. dũ & infideles quȩ extra sensũ suũ sunt stultat esse
decernunt: & fideles potesttti ac uirtutidĩ omĩa largiendȩ sibi salutis suȩ
sacram̃tti ꝑmittunt. Nongͦ. sunt stulit quȩ dĩ sunt : sed humanȩ naturȩ
insipiens prudentia ẽ quȩ adõ suo aut signa aut sapientiã adfidẽ postulet
Et iudeoꝵ quidem. ẽ postulare signa. quia in dĩ nomine ꝑ legis familiarita¬
tẽ non ad modũ rudes crucis scandalo cõmouentur. Qrecoꝵ aut̃. ẽ sapien¬
tiã poscere : quia gentili in eptia humanaq prudentia rationẽ sublati in

Expanded text:
sensus sui infirmitate moderantur, sed divinae potestatis efficientiam secundum insensus sui infirmitate moderantur, sed divinae potestatis efficientiam secundum infinitatem coelestis virtutis expendunt. Et idcirco sapientiam sapientium, et intelligentiam intelligentium Deus improbat, quia per opinionem stultitiae humanae credentibus salus tribuitur: dum et infideles, quae extra sensum suum sunt, stulta esse decernunt, et fideles potestati ac virtuti Dei omnia largiendae sibi salutis suae sacramenta permittunt. Non ergo sunt stulta quae Dei sunt; sed humanae naturae insipiens prudentia est, quae a Deo suo aut signa aut sapientiam ad fidem postulet. Et Judaeorum quidem est postulare signa; quia in Dei nomine per legis familiaritatem non admodum rudes, crucis scandalo commoventur. Graecorum autem est sapientiam poscere, quia gentili ineptia humanaque prudentia rationem sublati in
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã. quia quod infirmũ dĩ ẽ. fortius. ẽ hominib & qđ stultius. ẽ.
sapientius. ẽ hominib Omis itaq infidelitas stulta. ẽ : quia in
sensus sui usa sapientia dũ omĩa infirmitatis suȩ opinione moderatur.:
putat effici ñ posse qđ non sapit. Causa enĩ infidelitatis de sententia
ẽ infirmitatis. Dũ gestũ esse quis ñputat quod geri ñ posse definiat
inueriratione esse qđ saperet : ait Non insermone: sapientiȩ p̃dicare. ne
p̃dicationis suȩ manis esset assertio. Ac ne stulttiȩ esse p̃dicator existima¬
retur : adiecit uerbũ crucis stultitiã esse pereuntib. quia cã solã infideles
prudentiã crederent esse quã saperent. & cũnihil nisi intra infirmitttis suȩ
saperent naturã: eam quȩ sola dĩ ꝑfectt sapientia. ẽ puttirent esse stubatiã.
ꝑ qđ in ea ipsa infirmis sapientiȩ suȩ opinione desiperent. Ergo quic quid
pereuntib stultitia. ẽ : hoc his qui saluant᷑ dĩ uirtus. ẽ. qui nihil naturalis

Expanded text:
quod infirmum est Dei, fortius est hominibus; et quod stultum est Dei, sapientius est hominibus . Omnis itaque infidelitas stultitia est: quia imperfecti sensus sui usa sapientia, dum omnia infirmitatis suae opinione moderatur, putat effici non posse quod non sapit. Causa enim infidelitatis de sententia est infirmitatis, dum gestum esse quis non putat, quod geri non posse definiat.in veri ratione esse quod saperet, ait non in sermone se sapientiae praedicare, ne praedicationis suae inanis esset assertio. Ac ne stultitiae esse praedicator existimaretur, adjecit, verbum crucis stultitiam 67 esse pereuntibus: quia eam solam infideles prudentiam crederent esse, quam saperent; et cum nihil nisi intra infirmitatis suae saperent naturam, eam, quae sola Dei perfecta sapientia est, putarent esse stultitiam; per quod in ea ipsa infirmis sapientiae suae opinione desiperent. Ergo quidquid pereuntibus stultitia est, hoc iis qui salvantur Dei virtus est: quia nihil naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
filius ex infinitate uidelicet sua ꝓtensus in uirginẽ exqua corpus
assumens sibi in eo corpore qđ assumpsit filii nom̃ hnididerit & hȩc
ẽ de omo usion eoꝵ falsitas prima .ẽ. Sequens illa ẽ qđ affir
id enuntiationẽ omo usii significare. qđ rei anterioris atq alterius
cõmunio sit duob. tanquã prior substantia uł usia materiȩ alicuiꝰ
extiterit. quȩ participatio duob & in utroq consumpat. utrumq:
illũ & naturȩ anterioris &rei esse testetur unius. atq id circo imꝓbare

Expanded text:
filius, ex infinitate videlicet sua protensus in Virginem, ex qua corpus filius, ex infinitate videlicet sua protensus in Virginem, ex qua corpus assumens, sibi in eo corpore, quod assumpsit, filii nomen addiderit. Et haec quidem de homousio eorum falsitas prima est. Sequens illa est, quod affirment id enuntiationem homousii significare, quod rei anterioris atque alterius communio sit duobus, et tamquam prior substantia vel usia materiae alicujus exstiterit, quae participata duobus, et in utroque consumpta, utrumque ill
Abbreviated transcription (Latin):
sed ex constitutione eẽ ad optionẽ scilicet eiꝰ in nomine. quia sicut plures dõ
filii ita & hic filiussit. Dehinc liberalitate. dignitate. quia sicut dii plures
sunt itt & hic ds̃sit : indulgentiore ttm̃ in eo & ad optionis & nuncupa¬
tionis affectu. ut p̃cȩteris sit adoptatus. & adoptiuis maior ipsesit filius.
& excellentius cunctis naturis creatus creaturis ipse cȩteris prȩstec
Auint etiam quidam eoꝵ dĩ om̃i potentiã confitentes in similitudinem
eũ dnĩ creatũ. & exnihilo ut cȩtera in ȩt̃ni illius creatoris sui maginẽ con¬
stitisse. uerbo uidelicet denon exttntib iussum esse subsis tere. deo
cũ unus substantiȩ patrẽ & filiũ ẽẽ audiunt ab anteriorib. epĩs p̃di¬
catũ ut id subtilit̃ ꝑspetiẽ hereticȩ opmionis infirment. dicentes eos
omousion. hoc sensu usurpare atq eloqui tanquã ipsesit pat̾ qui et

Expanded text:
sed ex constitutione esse; adoptionem scilicet ejus in nomine, quia sicut plures Deo sed ex constitutione esse; adoptionem scilicet ejus in nomine, quia sicut plures Deo filii, ita et hic filius sit; dehinc liberalitatem in dignitate, quia sicut dii plures sunt, ita et hic Deus sit: indulgentiore tamen in eo et adoptionis et nuncupationis affectu, ut et prae ca eteris sit adoptatus, et adoptivis aliis major ipse sit filiis, et excellentius cunctis naturis creatus, creaturis ipse caeteris praestet. Aiunt etiam quidam eorum Dei omnipotentiam confitentes, in similitudinem eum Dei creatum, et ex nihilo 73 ut caetera in aeterni illius Creatoris sui imaginem constitisse: verbo videlicet de non exstantibus jussum esse subsistere, Deo cum unius substantiae Patrem et Filium esse audiunt ab anterioribus episcopis praedicatum, ut id subtiliter per speciem haereticae opinionis infirment: dicentes eos οούσιον dicitur, hoc sensu usurpare atque eloqui, tamquam ipse sit pater qui et
Abbreviated transcription (Latin):
explicandas neq hominũ elocutionẽ neq naturȩ humane cõparationẽ
posse sufficere Quod enĩ ine narrabile. ẽ. id significantiȩ alicuiꝰ fidem
& modũ ñ habet: & quod spiritale ẽ id aspetie corporaliũ exẽploq
diuersum. ẽ. Tamen cũ denaturis cȩlestib sermo. ẽ illa ipsa quȩ
sensu mentium continentur communis & naturȩ & sermonis sunt eloquenda
ñ utiq dignitati dĩ congrua. sed ingenii nr̃i imbecillitati necessaria. reb.
scilicet uerbisq nr̃is. eaquȩ & sentimus & intelligimus locuturi Atq hȩc
sicut primo libello testati sumꝰ. nunc quoq id circo nobis cõmemoratt sunt:
ut cũ aliquid ex humanis cõparationib ꝓferemus. ñ scđm naturas corpora¬
les dedõ sentire credamur. nec passionibus nrĩs spiritalia cõparare. sed po¬
tius rerũ uisibiliũ spetiẽ ad intelligentiã inuisibiliũ ꝓtulisse IAuint nãq¬

Expanded text:
explicandas neque hominum elocutionem, neque naturae humanae comparationem explicandas neque hominum elocutionem, neque naturae humanae comparationem posse sufficere. Quod enim inenarrabile est, id significantiae alicuius finem et modum non habet: et quod spiritale est, id a specie corporalium exemploque diversum est. Tamen 72 cum de naturis coelestibus sermo est, illa ipsa, quae sensu mentium continentur, usu communis et naturae et sermonis sunt eloquenda, non utique dignitati Dei congrua, sed ingenii nostri imbecillitati necessaria; rebus scilicet verbisque nostris ea quae et sentimus et intelligimus locuturi. Atque haec sicut primo libello testati sumus, nunc quoque idcirco a nobis commemorata sunt, ut cum aliquid ex humanis comparationibus proferimus, non secundum naturas corporales de Deo sentire credamur, nec passionibus nostris spiritalia comparare, sed potius rerum visibilium speciem ad intelligentiam invisibilium protulisse. 3. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
Uameuam anteriorib libellis quosiam pridem con¬
scripsimus ab solute cognitũ exis timemus. fidẽ nos et
confessionẽ patris. & filii. & sps sci. ex euangelicis atq
apłicis institutis optinere. neq quicquã nobiscũ hereticis
posse esse cõmune. quippe illis diuinitatẽ dñi
nr̃i iħu xp̃i sine modo et ratione & metu abnegantib tam̃ etiã his libellis
quȩdam necessario fuerunt cõp̃hendenda. ut om̃ib fallatiis eort &impie¬
tatib editis. absolutior fieret cognitio ueritatis Et primũ cognoscendũ
est quȩ doctrine eoꝵ temeritas sit. qđue irreligiositittis periculum
Dehinc quid aduersum fidẽ apłicam cuinos congruimus. habeant sententi¬
ȩ quid uedicere et ontrario soleant. qua uerboꝵ ambiguite simplicitatẽ
audientium illudant. postremo qua int̾p̃tationũ suarũ arte ueritatem
diuinoꝵ dictoꝵ uirtutẽq corrũpant. Non ignoramꝰ autẽ : ad resdiuinas

Expanded text:
uamquam anterioribus libellis, quos jam pridem conscripsimus, absolute cognitum existimemus, fidem nos et confessionem Patris et Filii et Spiritus sancti ex evangelicis atque apostolicis institutis obtinere, neque quidquam nobis cum haereticis posse esse commune, quippe illis divinitatem Domini nostri Jesu Christi sine modo et ratione et metu abnegantibus: tamen etiam his libellis quaedam necessario fuerunt comprehendenda, ut omnibus fallaciis eorum et impietatibus editis, absolutior fieret cognitio veritatis. Et primum cognoscendum est, quae doctrinae eorum temeritas sit, quodve irreligiositas periculum: dehinc quid adversum fidem apostolicam, cui nos congruimus, habeant sententiae, quidve dicere soleant e contrario, quave verborum ambiguitate simplicitati audientium illudant: pdivinorum dictorum virtutemque corrumpant. Non ignoramus autem, ad res divinas
Abbreviated transcription (Latin):
difficultatũ quȩstiones sunt . & quȩ pugna uerboꝵ. ẽ: Uita. ẽ uerũ dm̃
nosse : sed nudũ hoc ñ facit uitã. Iuid ergo conectitur: &quẽ misisti iħm
xpm. debitꝰ patri afilio honor redditur. cũdicit te solũ uerũ dm̃ Non
ttm̃ se filius adĩ ueritate secernit cũ ad uingit: &quẽ misisti iħm xp̃m:
Non habet in t̾uallũ confessio credentiũ. quia inutroq spes uitȩ ẽ. Nec ds̃ uerus

Expanded text:
difficultatum quaestiones sunt, et quae pugna verborum est? Vita est verum Deum difficultatum quaestiones sunt, et quae pugna verborum est? Vita est verum Deum nosse: sed nudum hoc non facit vitam. Quid ergo connectitur? Et quem misisti Jesum Christum. Debitus Patri a Filio honor redditur, cum dicit te solum verum Deum. Non tamen se Filius a Dei veritate secernit, cum adjungit: et quem misisti Jesum Christum. Non habet intervallum confessio credentium, qui in utroque spes
Abbreviated transcription (Latin):
rus: uitȩ autẽ nr̃ȩ ȩternitas ñ operationis erat seduirtutis effectus: cũ ȩt̃nitatis
głam noniã molitio noua. sed sola dĩ esset cognitio sumptura. Ergo ñcaritas deo
additur. neq enĩ decesserat ut adderetur : sed ꝑfiliũ clarificatur apud nos impe¬
ritos. refugtis. sordidos. sine spe mortuos. sine lege tenebrosos. & clarificatur
ꝑid qđ ab eo filius potesititẽ omĩs carnis acceperit. uitt̃ ei ȩt̃nã daturus Perhȩc
ur filii oꝑa clarificatur pat̃ . Itaq cum omĩa filius accepit: clarifica
apatre. ẽ: & contra clarificatur pater : cum fiunt uniuersa ꝑfiliũ : & claritas
accepta sic redditur . ut qđ claritatis infilio ẽ. id totũ claritas patrissit.
quia a patre accepit omĩa. quia honor famu lantis abhonore mittentis est.
ut honor gignentis in honore nascentis. ẽ: sed in quo tandẽ ȩt̃nitatis uita ẽ.:¬

Expanded text:
rus. Vitae autem nostrae aeternitas non operationis erat, sed virtutis effectus: cum aeternitatis rus. Vitae autem nostrae aeternitas non operationis erat, sed virtutis effectus: cum aeternitatis gloriam non jam molitio nova, sed sola Dei esset cognitio sumptura. Ergo non claritas Deo additur; neque enim decesserat ut adderetur: sed per Filium clarificatur apud nos imperitos, refugas, sordidos, sine spe mortuos, sine lege tenebrosos; et clarificatur per id, quod ab eo Filius potestatem omnis carnis acceperit, vitam ei aeternam daturus. Per haec igitur Filii opera clarificatur Pater. Itaque cum omnia Filius accepit, clarificatus a Patre est; et contra clarificatur Pater, cum fiunt universa per Filium. Et claritas accepta sic redditur, ut quod claritatis in Filio est, id totum claritas Patris sit: quia a Patre accepit omnia; quia honor famulantis in honorem mittentis est, ut honor gignentis in honorem nascentis e
Abbreviated transcription (Latin):
firmus. ẽ & pater. aut eoꝵ quȩ habet itti ꝓfessus. ẽ ut ei clarificatio sit reddenda
ꝑfiliũ.: sed nec hic eguit. neq ille desiđat : & ttm̃ alteri alter imꝑtiet. Ergo ex¬
postulatio clarificationis dandȩ uicissuimq reddendȩ. nec patriquicquã ademit
ec infirmat filiũ. sed eandẽ diuinitatis ostendit inutroq uirtutẽ : cũ
cari se filius a patre oret. & clarificationẽ pat̃ ñ dedignet᷑ a filio: sedhec in patre et
filio uirtutis unitatẽ ꝑ uicissituidinẽ dandȩ & referendȩ clarificationis ostendunt.
solũ uerũ dm̃. & quẽ misisti iħm xp̃m. Clarificatur. gͦ. ꝑfiliũ pat̃. in eo qđsit intel
ligendus a nob̾ caritas aut̃ hȩc erat : qđ ab eo filius potestatẽ omĩs carnis acceꝑat.
caro aut̃ factus ipse. qđ uite ȩt̃nitatẽ erat caducis & corporeis & moratlib redditu¬

Expanded text:
firmus est et Pater? Aut eorum quae habet ita profusus est, ut ei clarificatio sit reddenda firmus est et Pater? Aut eorum quae habet ita profusus est, ut ei clarificatio sit reddenda per Filium? Sed neque hic eguit, neque ille desiderat: et tamen alteri alter impertiet. Ergo expostulatio clarificationis dandae, vicissimque reddendae, nec Patri quidquam adimit, nec infirmat Filium; sed eamdem divinitatis ostendit in utroque virtutem cum et clarificari se Filius a Patre oret, et clarificationem Pater non dedignetur a Filio: sed haec in Patre et Filio virtutis unitatem, per vicissitudinem dandae et rependendae clarificationis ostendunDeus est, neque in aeternitatem cadit aut vitium aut emendatio, aut profectus aut damnum; sed erat, quod ab eo Filius potestatem omnis carnis acceperat caro factus ipse, quod vitae aeternitatem erat caducis et corporeis et mortalibus redditu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nuncupatione. natiuitatte ñ creatione Ergo post clarificationẽ eius.
ueritaitẽ confessio consecutit. ẽ Namuerũ dm̃ filiũ centurio confitetur: ne
quis credentiũ ambigeret. qđ homo ꝑsequentiũ ñ negasset. Sed forte ea¬
larificatione crederetur eguisse filius. quã orabat. & infirmus repp
dũ clarificationẽ potioris expectat. & quis non patrẽ potiorẽ confitebitur.
ut ingenitũ agenito. ut patrem a filio. ut cũ quimiserit ab eo quimissus sit
ut uolentẽ ab ipso qui obaudiat : &ipse nob̾ erit testis: pat̾ maiorme. ẽ: Hec
ita ut sunt in telligenda sunt. Ied cauendũ ẽ ne apud imperitos głam filii. honor
atris in firmet: nec infirmari se patitur hȩc ipsa clarificatio postulato
infirmus ẽ filius: uicẽ clarificationis ipse cũ clarificandus sit redditurus. Sed si ñ
infirmus quid postulabat: Nemo enĩ nisihoc qđ eget postulat. Aut nũquid in¬

Expanded text:
non nuncupatione, nativitate non creatione. Ergo post clarificationem ejus non nuncupatione, nativitate non creatione. Ergo post clarificationem ejus veritatem confessio secuta est. Nam verum Dei Filium centurio confitetur, ne quis credentium ambigeret quod unus persequentium non negasset. » Si clarificatione creditur eguisse Filius quam orabat: et infirmus reperietur, dum clarificationem potioris exspectat. Et quis non Patrem potiorem confitebitur, ut ingenitum a genito, ut patrem a filio, ut eum qui miserit ab eo qui missus sit, ut volentem ab eo qui obediat? Et ipse nobis erit testis: Pater major me est . Haec ita ut sunt, intelligenda sunt: sed cavendum est, ne apud imperitos gloriam Filii honor Patris infirmet. Nec infirmari patitur haec ipsa clarificatio postulata:infirmus est Filius, vicem clarificationis ipse, cum clarificandus sit, redditurus. Sed si non infirmus, quid postulabat? nemo enim nisi hoc quod eget postulat. Aut numquid in
Abbreviated transcription (Latin):
lestes operationes int̃ essent : in t̾cessionis huius necessittite quadã sui ab olta¬
one caruerunt. Sed terra quid fecit . Ad onꝰ dnĩ in ligno pendentis intremuit.
eũ quimoriturus erat. in trase contestata ñ capere. Numquid & portionẽ
suã rupes & saxa concedunt: Sed ruptti dissilunt. & naturã suã ꝑdunt.
cęsamq exse archam in continentẽ condendi corporis confttentur. Quid adhȩc
creatura in t̾cessione huiꝰ piaculi liberatur. firmitatẽ & uirtutẽ saxa non
retinent. qui cruci affixerant ueredĩ filiũ confitent᷑. Prȩdictioni consertit
effectus. Dñs dixerat clarifica filiũ tuũ: ñsolũ nomine contestatus esse se¬
filiũ sed & proprietate quadicitur. tuũ. Multi enĩnos filii dĩ. sed nontelis
hic filius hic enĩ & ꝓprius &uerus. ẽ filius. origine ñ adoptione. ueritate

Expanded text:
lestes operationes interessent, intercessionis hujus necessitate quadam sui abolitilestes operationes interessent, intercessionis hujus necessitate quadam sui abolitione caruerunt. Sed terra quid fecit? Ad onus Domini in ligno pendentis intremuit, eum qui moriturus erat intra se contestata non capere. Numquid et portionem suam rupes et saxa concedunt? Sed rupta dissiliunt, et naturam suam perdunt, caesamque ex se arcam incontinentem condendi corporis confitentur. 11. ChristusCreatura intercessione hujus piaculi liberatur; firmitatem et virtutem saxa non retinent. effectus. Dominus dixerat: Clarifica Filium tuum . Non solum nomine contestatus est Filium, sed et proprietate qua dicitur tuum. Multi enim nos filii Dei, sed non talis hic Filius est. Hic enim et proprius et verus est Filius, origine non adoptione, veritate
Abbreviated transcription (Latin):
audiant. quia stulta mundi elegitds̃ Ergo ꝑstultitiam nrãm intelli¬
gamus hȩc in intelligibilia sapientib mundi dixerat dñs. Pat̃ uenit
hora: horã passionis ostenderat: nã hȩc sub mom̃to eo loquebatur. Deinde
adiecit. Clarifica filiũ tuũ. Sed quomodo clarificanđ erat filius. Namq
natꝰ ex uirgine: acunis & in fantia usq ad consum matũ uirũ uenerat. per
somnũ. sitim. lassitudinẽ. lacrimas. hominẽ egerat. & iam nc̃ consprendus.
flagelland crucifigendus Quid ergo: Nob̵ solũ hominẽ in xp̃o hȩc
erant contestatura : sed non confundimur cruce. ñ flagellis p̃damnamur.
ñsputis sordidamur: clarificat pat̃ filiũ. Quomodo: Tandẽ suffigitur
cruci Deinde quid sequitur: sol non occidit sed refugit. Iuid refu¬
gis se dico:: Non receptus innube. ẽ: sed decursu oꝑis defecit: & interitũ
suũ cũ eo reliqua mundi elementa senserunt: & nehuic facinori ullȩ cȩ¬

Expanded text:
audiant, Quia stulta mundi elegit Deus . Ergo per stultitiam nostram intelliaudiant, Quia stulta mundi elegit Deus . Ergo per stultitiam nostram intelligamus inintelligibilia sapientibus mundi. Dixerat Dominus, Pater, venit hora: horam passionis ostenderat; nam haec sub momento eo loquebatur: deinde adjecit, Clarifica filium tuum. Sed quomodo clarificandus erat Filius? Namque natus ex virgine, a cunis et infantia usque ad consummatum virum venerat: per somnum, famem, sitim, lassitudinem, lacrymas hominem egerat, etiam nunc conspuendus, flagellandus, crucifigendus. Quid ergo? Nobis solum hominem in Christo haec erant contestatura. Sed non confundimur cruce, non flagellis praedamnamur, non sputis sordidamur. Clarificat Pater Filium. Quo modo? Tandem suffigitur cruci. Deinde quid sequitur? Sol non occidit, sed refugit. Quid refugisse dico? Non receptus in nubem est, sed de cursu operis defecit: et interitum suum cum eo reliqua mundi elementa senserunt: et ne huic facinori ullae coe
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ tuũ hominib quos dedisti mihi. Uerbis breuib & paucis om̃e
opus offitii sui & dispensationis exposuit. nihi lominus fidei ueri¬
tatẽ aduersum omnẽ inspirationẽ diabolicȩ fraudulentiȩ cõmu¬
niens Curramus ergo ꝑsingulas sermonissui uirtutes. Iait. Pater¬
uenit hora. clarifica filiũ tuũ ut filius tuus clarificet te. Non
diẽ non tẽpus. sed horã uenisse dicit. Inhora: diei portio. ẽ: & quȩ
hȩc erithora. Nempe illa dequa in tẽpore passionis discipłos
confirmans locutus. ẽ Ecce uenit hora ut filius hominis clarifi¬
cetur: Hȩc ergo hora.ẽ. in quase apatre clarificari orat: ut patrẽ¬
ipse clarificet. Sed quid. ẽ istud: Clarificari se clarificaturus expectat̃.
honorẽ reddiurus expostulat. & egethoc qđrursum imꝑtiet : & hic
occurrant sophistȩ mundi & sapientes gretiȩ & sillogismis suis ueri¬
tittẽ irretiant. Quomodo & unde & quid causȩ. Qͣuerant & cũ hauserint

Expanded text:
 tuum hominibus, quos dedisti mihi . Verbis brevibus et paucis omne opus officii sui et dispensationis exposuit, nihilo minus fidei veritatem 55 adversum omnem inspirationem diabolicae fraudulentiae communiens. Curramus ergo per singulas sermonis sui virtutes. 10. venit hora, clarifica filium tuum, ut filius tuus clarificet te. Non diem, non tempus, sed horam venisse dicit. In hora dici portio est. Et quae haec erit hora? Nempe illa, de qua in tempore passionis discipulos confirmans locutus est: Ecce venit hora, ut filius hominis clarificetur : Haec ergo hora est, in qua se a Patre clarificari orat, ut Patreipse clarificet. Sed quid est istud? Clarificari se clarificaturus exspectat, et honorem redditurus expostulat, et eget hoc quod rursum impertiet? Et hic occurrant sophistae mundi et sapientes Graeciae, et syllogismis suis veritatem irretiant. Quomodo et unde et quid causae sit quaerant: et cum haeserint,
Abbreviated transcription (Latin):
separari Imꝑfectũ. ẽ enĩ nob̵ totũ: sialiquid desit atoto. De quosiquis intel¬
ligentiȩ nr̃e sensum requiret : in apło legimꝰ ambo qm̃estis filiider. misit ds̃
sp̃m filii sui in cordanrã clamantẽ abbapat̾ & rursum. Holite contrista¬

Expanded text:
separari. Imperfectum enim est nobis totum, si aliquid desit a toto. De quo si quis intelseparari. Imperfectum enim est nobis totum, si aliquid desit a toto. De quo si quis intelligentiae nostrae sensum requiret, in Apostolo legimus ambo, Quoniam estis filii Dei, misit Deus Spiritum filii sui in corda nostra clamantem, Abba pater
Abbreviated transcription (Latin):
sordes adorant᷑. sic uagitus ꝑ angłoꝵ diuina gaudia honorant᷑. sic partui
ꝓclamans ꝑ propħam sp̃s. & idipsum angłs nuntians. & nouȩ lucis stella
moliuntur. Aliud intelligitur: aliud uidetur Aliud oculis: alud a
concipitur. Parit uirgo : partus adõ. ẽ. In fans uagit : laudantes angłi audiuas
Panni sordent: ds̃ adoratur. Ita potestatis dignitas ñ amittitur : dũ carnis humi
egit dĩ operib expleuit. desingulis non. ẽ tẽpris edicere: tantũ illud inuni uer
necesse. ẽ : sed sileri a nob eoꝵ causa quinesciunt non potest loqui aut̃ deeo
ñ necesse. ẽ qui apatre & filio auctorib confitendus est. & quidẽ puto ansit
ñ esse tractandũ. Est enĩ quando quidẽ donatur. accipitur. obtinetur. & qui
confesnioni patris & filii conexus ẽ. & non potest a confessione patris & filii

Expanded text:
sordes adorantur, sic vagitus per angelorum divina gaudia honoratur, sic partui sordes adorantur, sic vagitus per angelorum divina gaudia honoratur, sic partui proclamans per prophetam Spiritus, et angelus nuntians, et novae lucis stella s Altissimi moliuntur. Aliud intelligitur, aliud videtur; aliud oculis, aliud animo conspicitur. Parit virgo: partus a Deo est. Infans vagit: laudantes angeli audiuntur. Panni sordent: Deus adoratur. Ita potestatis dignitas 43 non amittitur, dum carnis humilegit, in Dei operibus explevit. De singulis non est tempus dicere: tantum illud in universnecesse est: sed sileri a nobis, eorum causa qui nesciunt, non potest. Loqui autem de eo non necesse est, qui Patre et Filio auctoribus, confitendus est. Et quidem puto, an sit, non esse tractandum. Est enim; quando quidem donatur, accipitur, obtinetur; et qui confessioni Patris et Filii connexus est, non potest a confessione Patris et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
Spiritus sanctus desuper ueniens. uirginis interiora sanc tificauit: et in his
spirans quia ubiuult sp̃s spirat: naturȩ se humanȩ carnis inmiscuit. &id qđ ali¬
enũ ase erat uisua acpotestate p̃sũpsit : atq ut nequid ꝑ imbecillitatem
humani corporis dissideret : uirtus altissimi uirginẽ obumbrauit. infir¬
mitatẽ eiꝰ ueluti ꝑumbrã circũ fusam confirmans. ut ad sem̃tiuã in euntis
sp̃s efficatiã. substantiã corporalẽ diuinȩ uirtutis mumbratio tẽperaret
quȩ sequat᷑. NLoquitur adioseph angłs pariturã uirginẽ & eũ quinatuꝰ
effertur. & cȩli dnm̃ signũ cȩleste ꝓsequit᷑: angłs pastorib nuntiat natũ
deinde incȩlis dõ: & pax in t̾ra bonȩ uoluntatis hominib nuntiatur Ad st̃
demde magi. inuolutũ pannis adorant. & post illã in anis scientiȩ suȩ ar
chanã operationẽ posito incunis genuflectunt. Sic ꝑmagos cunarum

Expanded text:
Spiritus sanctus de super veniens virginis interiora sanctificavit, et in 42 his Spiritus sanctus de super veniens virginis interiora sanctificavit, et in 42 his spirans quia ubi vult, Spiritus spirat  naturae se humanae carnis immiscuit; et id, quod alienum a se erat, vi sua ac potestate praesumpsit: atque ut ne quid per imbecillitatem humani corporis dissideret, virtus Altissimi virginem obumbravit, infirmitatem ejus veluti per umbram circumfusa confirmans, ut ad sementivam ineuntis Spiritus efficaciam substantiam corporalem divinae virtutis inumbratio temperaret.quae sequatur. Loquitur ad Joseph angelus parituram Virginem, et eum qui natus effertur, et coeli Dominum signum coeleste prosequitur. Angelus pastoribus nuntiat natum deinde in coelis Deo, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur. Adsunt deinde Magi, involutum pannis adorant: et post illam inanis scientiae suae operationem arcanam, posito in cunis genu flectunt. Sic per Magos cunarum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ds̃ caro fieret. & habitaret in nob. id. ẽ assuptione carnis unius. int̾na uni¬
uersȩ carnis in coleret: humilitas eiꝰ : nrã nobilitas. ẽ Contumelia eiꝰ: honor
nr̃ .ẽ. quod illeds̃ in carne consistens: hoc nos uicissim indm̃ ex carne
renouati sed neforte detineant scrupulo sas mentiũ cogitationes. cunȩ.
uagitꝰ. partus atq conceptio : reddenda ẽ singulis dĩ dignitas. ut uolun¬
tatis humilitatẽ potestatis ambitio prȩcedat: nec dignationẽ dignitas
derelinquat . Uideamꝰ gͥ. quȩ sunt ministeria conceptus angłs
tachariȩ loquitur .: sterili partus affertur: de incensi loco sacerdos mutꝰ
egreditur . i oħs inuocẽ adhuc utero matris detentꝰ erũpit: mariã angłs
benedicit : matrẽ filiidĩ uirginẽ pollicetur: illa uirginitatis suȩ conscia
difficultate facti cõmouetur: angłsei effitientiã diuinȩ oꝑationis expo¬

Expanded text:
ut Deus caro fieret et habitaret in nobis, id est assumptione carnis unius uniut Deus caro fieret et habitaret in nobis, id est assumptione carnis unius universae carnis interna incoleret. Humilitas ejus nostra nobilitas est, contumelia ejus honor noster est. Quod ille Deus in carne consistens, hoc nos vicissim in Deum ex carne renovati. Sed ne forte detineant scrupulosas mentium cogitationes, cunae, vagitus, partus atque conceptio, recolenda est in singulis Dei dignitas, ut voluntatis humilitatem potestatis ambitio praecedat, nec dignationem dignitas derelinquat. Videamus igitur quae sint mysteria conceptus. Angelus Zachariae loquitur, sterili partus affertur. De incensi loco sacerdos mutus egreditur. Joannes in vocem adhuc utero matris detentus erumpit. Mariam angelus benedicit, matrem Filii Dei virginem pollicetur. Illa virginitatis suae conscia, difficultate facti commovetur. Angelus ei efficientiam divinae operationis expo