comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aures eoꝵ siue urȩ. & audire non possunt. quia¬
non possunt audire. Aures: circũcidere noluert᷑.
Nec tam̃ uacat impossibilitas supplicio: quȩ de con¬
temptu & infidelitate descendit. Siqͥs gͦ dĩ uer-¬
ba non suscipit. nec hab& p̾ceptorũ eius intelligen¬
tiã: meircũcisis aurib ẽ. Simulq notandũ: qđ
mcircumcisio inscripturis trib generib appella
tur. In p̃patio: in corde. & in aurib. Unde dic̃ &¬
añs Qui hab& aures audiendi audiat. Uoluntate
ꝗ nr̃a uerbũ dĩ non suscepimꝰ: & iccireo fit nob̾
in opprobriũ. ut qđ datũ fuerat ad salutẽ. nr̃o
uitio uertatur in penã. Iecirco furore diũ plenus¬
sũ: laboraui sustinens. Loece. & furorẽ meũ im¬
pleui: & sustinui. & ñ consumpsi eũ. Iuxta hebra
& iracundie. & ultra sustinere non possit. nec ꝓ
peccatorib audeat dñn dep̾cari. Iuxta lxcͣe. au¬
tẽ nouus sensus ponitur: quod ipse loquatur

Expanded text:
aures eorum — siue uestrae aures eorum — siue uestrae Non possunt audire, quia aures circumcidere noluerunt: nec tamen vacat impossibilitas supplicio, quae de contemptu et infidelitate descendit. Si quis ergo Dei verba non suscipit, nec habet praeceptorum ejus intelligentiam, incircumcisis auribus est. Simulque notandum quae circdis: in praeputio, in corde, in auribus, unde: dominus: qui habet aures audiendi, audiat. uoluntate ergo nostra uerbum dei non suscipimus; et idcirco fit nobis in opprobrium, ut, quod datum fuerat ad salutem, nostro uitio uei-tatur in poenam. Isum, laboravi sustinens. LXX: Et furorem meum implevi, et sustinui: et non consumpsi eum. Juxta Hebraiet iracundiae, et ultra sustinere non possit: nec pro peccatoribus audeat Dominum deprecari. Juxta LXX autem novus sensus ponitu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ recipit. Ciccirco plagis atq torm̃tis erudit᷑
ierłm ut corrigatur: & non recedat anima. dĩ
abea. & redigat᷑ in solitudinẽ. Si qͣndo gͥ crebris
angustiis subiacemiis. recordemur in consolationẽ
nr̃i istuis uersiculi: ꝑ omẽm dolorẽ & flagellũ
conuerte manũ quasi uindeniator ad cartallũ.
Lococ. Quia hȩc dic̃ dñs uirtutũ. Racemate. race¬
mate. quasi in uinea reliquias isrł: reuertimin
quasi uindemiator in cartallũ suũ. Alii in bonã
partẽ: alii in malã heo dicta suscipiunt. In bonã
partẽ cum uastata fuerit ierłni: reliqͥe salue fi¬
ant. In malã. si ne unusquidẽ racemus & paruus
botrus remaneat in uinea: oma colligantur. &
quodeumq inueneris instar iundemiatoris in
cartallũ coice : ut quo ille racemus ad torcular.
sic tu captiuus ꝑtrahas in babilonẽ. Cui loquar
& quẽ contestabor ut audiat : Ecce meircũcise

Expanded text:
quem recipit; et idcirco plagis atque tormentis eruditur quem recipit; et idcirco plagis atque tormentis eruditur Jerusalem, ut corrigatur, et non recedat anima Dei ab ea et redigatur in solitudinem. Si quando igitur crebris angustiis subjacemus, recordemur in consolationem nostri istius versiculi: Per omnem dolorem et flagellum conuerte manum tuam quasi uindemiator ad cartallum! LXX: quia haec dicit dominus uirtutum : racemate, racemate quasi in uinea reliquias Israhel; reuertimini quasi uindemiator in cartallum suum! Alii in bonam partem, alii in malam haec dicta suscipiunt. in bonam partem: \'cum uastata fuerit Hierusalem, reliquiae saluae fiant\'. in malam sic: \'ne unus quidem racemus et paruus botrus remaneat in uinea, omnia colligantur; et quodcumque iuueneris, instar uindemiatoris in cartallum conice, ut, quomodo ille racemos ad torcular, sic tu captiuos pertrahas in Babylonem\'. Cui loquar et quem contestabor, ut audiat? ecce incircumcisae
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͦ cisterna uł lacꝰ frigidã fac̃ aquã suã:
uentes appellentur : mala autẽ frigida sint. Unde
& illud scriptũ ẽ. qđ innouissimif dieb quando
multiplicata fuerit iniqͥtas: refrigescet caritas
muitoꝵ. Quoa puto & illua sonare: assimilatꝰ
sum descendentib in lacũ. Hoc autẽ latinus lector
intelligat. ut semel dixisse sufficiat: lacũ non
stagnũ uocare uixta grecos. s cisterna que
sermone fyro & hebraico Tubba. appellatur.
In p̾senti autẽ loco ꝓlacu quẽ om̃s similiter
traustulerunt in hebraico. or dr̃. Iniquitas & ua¬
& plaga: erudire ierłm: ne forte recedat anima
mea ate. ne forte ponã te desertã terrã in ha-¬
ea : contra. faciẽ eius. Pomẽm dolore & flagel¬
lũ erudieris ierłm: ne forte recedat anima in ea
a te. ne faciã te iuiã terrã quȩ non habite¬
tur. Phęo disemius: qđ flagell& dĩ omem filiũ

Expanded text:
quomodo ergo cisterna uel lacus frigidam facit aquam suam, quomodo ergo cisterna uel lacus frigidam facit aquam suam, uentes appellentur, mala autem frigida sint: unde et illud scriptum est, quod in nouissimis diebus, quando multiplicata fuerit iniquitas, refrigescet carimultorum. Quod puto et illud sonare: Assimilatus sum descendentibus in lacum . Hoc autem Latinus lector intelligat, ut semel dixisse sufficiat, lacum, non stagnum sonare juxta Graecos, sed cisternam, quae sermone Syro et Hebraico GUBBA   appellatur. In praesenti autem loco pro lacu, quem omnes similiter transtulerunt, in Hebraico BOR   dicitur. Iniet plaga. Erudire, Jerusalem, ne forte recedat anima mea a te, ne forte ponam te desertam, terram inhaea contra faciem ejus; per omnem dolorem et flagellum erudieris, Jerusalem, ne forte recedat anima mea a te, ne faciam te inviam terram, quae non habitetur. » Per haec discimus quod flagellat Dominus omnem filium,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. s uiriũ : & dissipemus domus quȩ frustra mu¬
rorũ firmitate uallantur. Quia hec dic̃ dñs exer-¬
cituũ. Cedite lignũ siue ligna eius effundite: fiue
comportate circa ierłm aggerẽ. Iecirco inquit de
uictoria securi sumus: qͥa p̾ceptũ dnĩ ẽ. imꝑantis
caldeis ligna succidite. & futuris munitionib agge¬
rẽ comportate. ꝑ quȩ ostenditur ante quã ueniat
ñ statĩ urbẽ corona eẽ. capiendã: s longa obsidi¬
one ut postea legimus. Hec ẽ. oiuitasꝰ. uisitationis
siue mendax : omis calumnia uł opp̃ssio in medio
eius. Sic̃ frigidã facit cisternã uel lacꝰ aquã
suã: sic frigidã fecit malitiã suã. Precepit dñs
ut arbores succidantur. ut fundant᷑ ꝑ cireuitũ
aggeres: quia tempus uisitationis euis aduene¬
rit. ut recipiat ꝓpeccatis suis quorũ maximũ ẽ.
cixo ꝙansia. ut in nocentẽ opprimat ꝑ calumniã.

Expanded text:
esse, sed uirium, et dissipemus domos, quae frustra muesse, sed uirium, et dissipemus domos, quae frustra murorum firmitate uallantur\'. Quia haec dicit dominus exerieituum: caedite lignum — siue ligna — eius, effundite — siue conportate — circa Hierusalem aggerem! \'Idcirco\', inquiunt, de uictoria securi sumus, quia praeceptum domini est imperantis Chaldaeis: ligna succidite et futuris munitionibus aggerem conportate!\'per quae ostenditur, antequam ueniat, non statim urbem coronae esse capiendam, sed longa obsidione, ut postea legimus. Haec est ciuitas uisitationis — siue mendex omnis calumnia — uel oppressio — in medio eius. sicut frigidam facit cisterna — uel lacus aquam suam, sic frigidam fecit malitiam suam. Praecipit dominus, ut arbores succidantur, ut fundantur per circuitum aggeres, quia tempus uisitationis eius aduenerit, ut recipiat pro peccatis suis, quorum maximum est συκοφαντία, ut innocentem opprimat per calumniam.
Abbreviated transcription (Latin):
cent gregib suis scĩficate suꝑ ierłm bellũ:
Diũ enĩ imꝑiũ ẽ. Consurgite & ascendamus in meri¬
die : non ꝑ noctẽ & insidias. s plena luce pugnemꝰ:
nullus enim nobis potest resistere. Ue nobis qͥa de¬
dinauit dies : quia longiores facte sunt siue
defecerunt umbre uesꝑe. Surgite & ascenda¬
mus in noctẽ & difsipemus domus: fiue fundam̃-¬
ta eius. Illi dicunt. surgite & ascendamꝰ in meri¬
die & clara luce pugnemus: isti respondent. Uae
nobis qr longiores facte sunt umbrę uesꝑe. scđm
illud uirgilianũ. &iam summa ꝓcul uillarum
culmina fumant. maioresq cadunt᷑ . Te montib
umbre. Et ẽ. sensus. Si ꝑ diem hec patimur. quid pa¬
tiemur in nocte : rursumq qͥ supra dixerant scĩfi¬
cate suꝑ eã bellũ atq consurgite: nunc ipsi se ꝓuo¬
eant adbellandũ dicentes. Surgite & ascendamus
in nocte. ut sciant aduersarii ñ tẽpris uictoriã

Expanded text:
cent gregibus suis: \'sanctificate super Hierusalem bellum; cent gregibus suis: \'sanctificate super Hierusalem bellum; domini enim imperium est. consurgite et ascendamus in meridie, non per noctem et insidias. sed plena luce pugnemus; nullus enim nobis potest resistere\'. Uae nobis, quia declinauit dies, quia longiores factae sunt — siue defecerunt — umbrae uesperae. surgite et ascendamus in nocte et dissipemus domos — siue fundamenta — eius! Illi dicunt: surgite et ascendamus in meridie et clara luce pugnemus\': isti respondent: uae nobis, quia longiores factae sunt umbrae uesperae, secundum illud Uergilianum: et iam summa procul uillarum culmina fumant maioresque cadunt altis de montibus umbrae. et est sensus: si per diem haec patimur, quid patiemur in noete ? \' rursumque, qui supra dixerant: sanctificate super eam bellum atque consurgite\'. nunc ipsi se prouoeant ad bellandum dicentes: \'surgite et ascendamus in nocte, ut sciant aduersarii non temporis uictoriam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq eos qͥ sub manu sua sunt. Scificate siue
parate suꝑ eã bellũ. Consurgite & ascendamꝰ in
meridie. Describit᷑ pulchritudo ierłm quȩ ẽ.
ipsa syon. ut aliud totã urbẽ. aliud totat arcẽ
urbis syon. & syon enĩ ar: ia ẽ. specula inter¬
pretatur. & speciose mulieri comparatur. Et
quomꝰ ad illã amatores : sic ad istã pastores con-¬
uenire dicuntur. Satisq elegant᷑ : in hebreo uer¬
bũ qđ qͣituor litteris scribit᷑. Res. ai. iox. mem.
eris amatores uł iuxta euersionẽ urbis pastores
intelligantur. Quorũ alii scortũ polluere festi¬
nant : alii obsidere & subuertere ciuitatẽ. in
pastorib & gregib eorũ pͥncipes sentiamus:
& excercitũ chaldeorũ. Figent autẽ tentoria
sua : incircuitu. In obsidionẽ urbis. & pascet unꝰ¬
qͥsq eos qͥ sub manu sua sunt. Suas uidelic& tur¬
mas & numeros qui pͥncipes sue pastores di¬

Expanded text:
quisque eos, qui sub manu sua sunt. sanctificate — siue quisque eos, qui sub manu sua sunt. sanctificate — siue parate — super eam bellum, consurgite et ascendamus in meridie! Describitur pulchritudo Hierusalem, quae est ipsa Sion, ut aliud totam urbem, aliud arcem urbis sonet. Sion enim \'arx\', id est specula, interpretatur et speciosae mulieri conparatur; et quomodo ad illam amatores, sic ad istam pastores conuenire dicuntur. satisque eleganter in Hebraeo uerbum, quod quattuor litteris scribitur \'res, ain, iod, mem\', eris amatores uel iuxta euersionem urbis pastores intellegantur, quorum alii scortum polluere festinant. alii obsidere et subuertere ciuitatem. in pastoribus et gregibus eorum principes sentiamus et exercitum Chaldaeorum. figent autem tentoria sua in circuitu in obsidione urbis et pascet unusquisque eos, qui sub manu sua sunt, suas uidelicet turmas et numeros. qui principes siue pastores di
Abbreviated transcription (Latin):
tricio magna ierłm. In tribu beniamin sitã nuliꝰ
ignorat thecuã quoq uiculũ eẽ.m monte sitũ:
& duodecĩ milib ab ierusolimis separatũ cotidie
ocłis ceruimꝰ. Inter hos alius iuicꝰ ẽ. qͥ lingua sira
& hebraica betharcarma nominatur: & ipse in
monte positus. Qđ gͦ dic̃ : hoc ẽ. Quia ab aqͥlone
iã iãq uenturꝰ ẽ. nabuchodonosor: & imnmin&
uicina captiuitas. O habitatores ierłm arma
corripite. & in thecua bucina concrepate: & in
bethacharẽ leuate uexillũ ait. ut contra hostes
ualeatis refistere. Beniamim int̾p̃tat᷑ filius dext̾e:
thecua tuba. Bethacharẽ. uilla uinee. Hec omĩa
referamus ad ȩccłiam ut si deliquerit. & ꝑsecu¬
tionis impetus fuerit: se p̾para&e ad resistendũ.
Speciose & delicate assimilaui filiã sion: ad eã
uenient pastores & greges eorũ fixerunt siue
figent in ea tentoria incircuitu. pascent imus¬

Expanded text:
tritio magna! Hierusalem in tribu Beniamin sitam nullus tritio magna! Hierusalem in tribu Beniamin sitam nullus ignorat. Thecuam quoque uiculum esse in monte situm et duodecim milibus ab Hierosolymis separatum cotidie oculis cernimus. inter hos alius uicus est, qui lingua Syra et Hebraica Bethacarma nominatur, et ipse in monte positus. quod ergo dicit, hoc est: \'quia ab aquilone iam iamque uenturus est Nabuchodonosor et imminet uicina captiuitas, o habitatores Hierusalem, arma corripite et in Thecue bucina concrepate et in Bethaccarem leuate uexillum\', ait, ut contra hostes ualeatis resistere!\' Beniamin interpretatur \'filius dexterae\'. Thecua \'tuba\', Bethaccarem \'uilla uineae\'. haec omnia referamus ad ecclesiam, ut, si deliquerit et persecutionis impetus fuerit, se praeparet ad resistendum. Speciosae et delicatae adsimulaui filiam Sion. ad eam uenient pastores et greges eorum, fixerunt — siue figent — in ea tentoria in circuitu: pascet unus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in terra. ꝓ pħe ꝓphabant mendatia siue mi¬
qua: & sacerdotes applaudebant manib suif. &
popłs meus dilex̃ talia. Quid gͥ facietis in no¬
uissimo siue pꝰ hec : supͣ dixerat ibo ad optima¬
tes & loquar eis & loquar eis. forsitan ipsi co¬
gnouerunt uiã dni. Et ecce magis hi : pariter
confregerunt iugũ ruperunt uncula. Nuno de¬
seribit qui sint optimates ꝓpħȩ uidelic& ⁊̃ sacer¬
dotes quorũ alii futura p̾dicunt: alii faciendũ
ex lege decernunt. R ecce inquit illis m̃daciũ
ꝓpb̃antib. sacerdotes manib applauserunt : & ut
ostenderetur nec popłs eẽ. sine culpa. qͥa talib
abducatur. Scriptũ ẽ. & popłs meus dilex̾ talia
quondã meus.& post quã dilex̾ meus eẽ. desiuit.
Quid gͥ facient cũ nouissimũ uidiciĩ tẽpꝰ adue¬
nerit siue captiuitatis necessitas: unde stupor &
mirabilia sunt: quod nec in pͥncipib nec in popło
qͥa malũ uisũ ẽ. siue apparuit abaquilone & con¬

Expanded text:
nt mendacium  sive iniqua, et sacerdotes applaudebant manibus suis et populus meus dilexit talia: Quid igitur facietis in novissimo  sive post haec? » Supra dixerat: « Ibo ad optimates et loquar eis, forsitan ipsi cognoverunt viam Domini. » Et ecce magis hi pariter confregerunt jugum, ruperunt vincula. Nunc describit qui sint optimates prophetae videlicet et sacerdotes, quorum alii futura praedicunt, alii facienda ex Lege decernunt. Et ecce, inquit, illis mendacium prophetantibus, sacerdotes manibus applauserunt. Et ut ostendatur nec populus esse sine culpa, qui a talibus abducatur, scriptum est: « Et populus meus dilexit talia: quondam meus. sed postquam dilexit, meus esse desiuit. quid igitur facient, cum nouissimum indicii tempus aduenerit siue captiuitatis necessitas? unde stupor et mirabilia sunt, quod nec in principibus nec in populo quia malum uisum est — siue apparuit — ab aquilone et con
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. Iniquitates nr̃e declinauerunt hec:
& peccata nr̃a ꝓhibuerunt bonũ a nobis. Ergo
si quando & mare transcendit t̾minos fuos.
uenientia declmauert̃ ut ad alios ꝑgerent qͥ
non peccauerunt : & ꝓhibuerunt inquit iam
uemens ad nos bonũ. Iuxta illud quod scđm lt¬
tesã scriptũ ẽ. Mandabo nubib: ne pluant suꝑ
eã imbrẽ. Possumus autẽ imbrẽ tẽporaneum

Expanded text:
tudinem\'. Iniquitates nostrae declinauerunt haec tudinem\'. Iniquitates nostrae declinauerunt haec et peccata nostra prohibuerant bonum a nobis. si quando et mare transcendit terminos suos,venientia declinarunt, ut ad alios pergerent qui non peccaverunt. Et prohibuerunt, inquit, jam veniens ad nos bonum, juxta illud quod secundum litteram scriptum est: Mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem . Possumus
Abbreviated transcription (Latin):
raneã & serotinã in temprẽ suo: plenitudinem
annue messis custodientẽ nobis. Parrat bene¬
ficia: ut ingratos argnat. Me inquit non time¬
bitis qͥ tanta uobis p̾stiti. non dilectionẽ ꝓfe
mensos gurgitũ moles meo p̾cepto & latorib
refrenaui. uixta illud qđ scriptũ ẽ. Pceptũ
posuit & non p̃teribit. Audiunt me & senti¬
unt quȩ sensum non habent audientiũ: et
popłs qͦndã meus suo intio stultus effectus.
non solum contemint. s etiã dulcẽ exasꝑat
dm̃. Recesserunt ait ame. & mͥ terga uerte¬
runt. & concito abierunt gradu: nec tacita
eos retraxit conscientia. ut dicerent in cordibꝰ
sus. metuamus eũ qui dat nobis pluuiã tem¬
poraneã & serotinã: ꝑ quȩ omĩa ostendi bona
plenitudinẽ annue messis. ꝓ qͦ aqͥla & pͥma
editio. & simmachus ebdomada interp̃tati suns.
n hebreo enim scriptũ ẽ. Sabaoth: qd ꝓ ambign¬
itate uerbi & septimanas significat & pleni¬

Expanded text:
raneam et serotinam in tempore suo, plenitudinem raneam et serotinam in tempore suo, plenitudinem annuae messis custodientem nobis! Narrat beneficia, ut ingratos arguat. \'me\', inquit, \'non timebitis, qui tanta uobis praestiti? non dilectionem desimensos gurgitum moles meo praecepto litoribus refrenaui iuxta illud. quod scriptum est: praeceptum posuit et non punt, quae sensum non habent audiendi: et populus quondam meus suo vitio stultus effectus, non solum contemnit; sed et dulcem exasperat Deum. Recesserunt, ait, a me, et mihi terga verterunt et concito abierunt gradu nec tacita eos retraxit conscientia, ut dicerent in cordibus suis: metuamus eum, qui dat nobis pluuiam temporaneam et serotinam! per quae omnia ostendi bona plenitudinem annuae messis\', pro quo Aquilae prima editio et Symmachus \'ebdomadas\' interpretati sunt; in Hebraeo enim scriptum est \'sabaoth\', quod pro ambiguitate uerbi et \'septimanas\' significat et \'pleni
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ: & stultũ uocat popłm qͥ sapientie reli¬
qͥd auctorẽ cõparatq eos simulachris de qͥb
scriptũ ẽ. Ocłos habent & non uident: aures
habent & non audiunt. Similes illis fiant
qͥ faciunt ea: & om̃s qͥ confidunt in eis. oł prie
autẽ ad uidã loqͥtur : & ad domũ iacob Ifrł
enĩ: multo iã tẽprẽ in assiriis exulabat. Simulq
dat intelligentiã: qđ̃ etiã absq p̾cepto naturali
sensu debeamus intelligere quę recta sunt. Me
gͦ ñ timebitis ait dñs: & a facie mea non dole¬
bitis siue timebitis. Qui posui arenã t̾minũ
mari. p̾ceptũ sempit̾nũ qd ñ preteribit: & cõ¬
mouebuntur & ñ poterunt. Siue turbabit᷑
Quon poterit: intumescent siue sonabunt flu¬
etus eius. & non tranfibunt illua. Popło huic
factũ ẽ. cor incredulũ & ex asꝑans. & recessert̃
& abierunt: & ñ dixerunt in corde suo. Aletu¬
amus dñm dm̃ nrm̃. qͥ dat nobis pliuuiã tẽpo

Expanded text:
salutem et stultum uocat populum, qui sapientiae relisalutem et stultum uocat populum, qui sapientiae reliquit auctorem, conparatque eos simulacris, de quibus scriptum est: oculos habent et non uident; aures habent et non audiunt. similes illis fiant, qui faciunt ea, et omnes, qui confidunt in eis. proprie autem ad Iudam loquitur et aenim multo jam tempore in Assyriis exsulabat, simulque dat intelligentiam quod etiam absque praecepto naturali sensu debeamus intelligere quae recta sunt. « Me ergo non timebitis, ait Dominus, et a facie mea non dolebitis  sive timebitis. Qui posui arenam terminum mari, praeceptum sempiternum, quod non praeteribit. Et commovebuntur, et non poterunt sive turbabitur, et non poterit, et intumescent sive sonabunt fluctus ejus, et non transibunt illud. Populo huic factum est cor incredulum et exasperans: recesserunt, et abierunt, et non dixerunt in corde suo: Metuamus
Abbreviated transcription (Latin):
in ieremiã librũ celeri sermone di¬
ctamus: auertentes parumꝑ aures
pe aũdiamus iudiciũ sanguinis. & int̾fectorũ
animas deploremus. Qui opinione uirtutum
quotidie corruunt in suꝑbiã : & dõ se similes
arbitrantur. ut equalitatẽ quã impia arria¬
norũ heresis in filio negat. cunctis hominib
tribuant. & ponaNs in celum os suum & nehil
sc̃oꝵ future beatitudini amplius derel inqͣns.
Quorũ furore respondimus ut potuimus: & si
dñs uitã dederit plenius responsuri sumus.
unc cepta carpenda ẽ. uia. & dictandi comiñ¬
tarioli : nec nimia longitudine extendentes
opus. nec immoderata breuitate auferentes
intelligentiã quoꝵ alterũ oner& sensus le¬
gentiũ : alterũ p̃cedit studiosoꝵ desidtũ. An¬
nuntiate hoc domiti iacob & auditũ facite
in tuda dicentes. Audi popłe stulte qͥ ñ ha¬
bes cor: qui habentes ocłos non uiaetis. &
aures
& non auditis. Aultis mo¬
dis
peccantes retrahit ad

Expanded text:
in Hieremiam librum celeri sermone dictamus auertentes parumper aures, ne audiamus iudicium sanguinis et interfectorum animas deploremus, qui opinione uirtutum cotidie corruunt in superbiam et deo se similes arbitrantur, ut aequalitatem, quam impia Arrianorum heresis in filio negat, cunctis hominibus tribuant et ponant in caelum os suum et nihil futurae sanctorum beatitudini amplius derelinquant. quorum furori respondimus, ut potuimus. et, si dominus uitam dederit, plenius responsuri sumus. nunc coepta carpenda est uia et dictandi commentarioli nec nimia longitudine extendentes opus nec inmoderata breuitate auferentes intellegentiam, quorum alterum onerat sensus legentium, alterum praecidit studiosorum desiderium. Adnuntiate hoc domui Iacob et auditum facite in Iuda dicentes: audi, popule stulte, qui non habes cor, qui habentes oculos non uidetis et aures et non auditis! Multis modis peccantes retrahit ad
Abbreviated transcription (Latin):
mo suo custodiat. & in omĩ frẽ stio non habe¬
at fiduciã. qr omĩs fr̃ supplantatione supplan
tatur. & omĩs amicꝰ fraudulent̃ incedit. & uir
frem suũ deridebit. & ueritatẽ non loquentur.
Didicit enim lingua eorũ loqui mendaeiũ: fiue
docuerunt linguam suã loqͥ m̃datiũ: ut iniq
agerent. Laborauerunt siue iniq egerunt. & ñ
int̾miserunt ut conuerterentur. Habittio tua
inmedio tui in dolo: siue usura suꝑ usurã. &
dolus in dolo. rennuerunt siue noluerunt seire
me dic̃ dñs. Hoc loco utendũ ẽ. in temprẽ ꝓsecu¬
tionis & angustiȩ: quando aut rara aut nulla
fides. quando nec frĩ nec ꝓoenno credendũ ẽ. Qi
nimici eitis domestici eius. Quando uyxta euan

Expanded text:
mo suo custodiat et in omni fratre suo non habemo suo custodiat et in omni fratre suo non habeatat et omnis amicus fraudulenter incedit et uir fratrem suum deridebit et ueritatem non loquentur; didicit enim lingua eorum loqui mendacium — siue docuerunt enim linguam suam loqui mendacium —. ut inique agerent, laborauerunt — siue inique egerunt et non inter- miserunt, ut conuerterentur —. habitatio tua in medio doli; in dolo — siue usura super usuram et dolus in dolo: — rennuerunt — siue noluerunt — scire me, dicit dominus. Hoc loco utendum est in tempore persecutionis et angustiae, quando aut rara aut nulla fides. quando nec fratri nec proximo credendum est et inimici eius domestici eius, quando iuxta euan
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & saluator in euanglio loquebatur. Usqueqͦ
sustinebo uos: & in alio loco scriptũ ẽ. Intẽpore
illo qui intelligit sedebit & tacebit : qm̃ tẽpus
pessimũ ẽ. Qͥa om̃s adulteri sunt cętus p̾ua¬
ricatorũ. & extenderunt linguã suã quasi
arcus iñdatii: & non ueritatis. Confortati surs
in terra: quia de malo in malũ egressi sunt &
me non cognouerunt dic̃ dñs. De malo ad malũ
transeunt peccatores : quando idolũ mutant ido¬
lo. & peccatis ad peccata transcendunt. uel cer
te obsidionis malo transeunt ad captiuitatẽ. Et
de scis qͥdẽ dr̃ : ibunt de uirtute in uirtutẽ.
De peceatorib uͦ : de malo in malũ egressi sunt.
Causaq omĩum miserorũ qđ non cognouerint
dnm: cetusq sit p̾uaricantiũ & armantiũ lin-¬
guã suã. instar extenti arcus in blasphemiam.
Confortatiq sunt in terra: ut mereantur audi¬
re. terra es & in t̾ram ibif. Unusquisq se aꝑxi¬

Expanded text:
unde et saluator in euangelio loquebatur: usquequo unde et saluator in euangelio loquebatur: usquequo sustinebo uos? et in alio loco scriptum est: in tempore illo, qui intellegit, sedebit et tacebit, quoniam tempus pessimum e s t. Quia omnes adulteri sunt, coetus praeuaricatorum, et extenderunt linguam suam quasi arcum mendacii et non ueritatis; confortati sunt in terra, quia de malo in malum egressi sunt et me non cognouerunt, dicit dominus. De malo in malum transeunt peccatores, quando idolum mutant idolo et de peccatis ad peccata transcendunt uel certe de obsidionis malo transeunt ad captiuitatem. et de sanctis quidem dicitur: ibunt de uirtute in uirtutem, de peccatoribus uero: de malo in malum egressi sunt. causaque omnium miseriarum, quod non cognouerint dominum coetusque sit praeuaricantium et armantium linguam suam instar extenti arcus in blasphemiam: confortatique sunt in terra, ut mereantur audire: terra es et in terram ibis. Unusquisque se a proxi
Abbreviated transcription (Latin):
ri. quȩ nunc dm̃ quare uulnera ierłm nequaquã
curata suit & necdũ cieatricis obduxerint cu¬
tẽ. eo qđ non sint ꝓpħȩ nec sacerdotes quorum
debeant curari medicamine. Quis dabit capiti
meo aquã & ocłis meis fontẽ lacrimarũ. & plora¬
bo die & nocte int̾fectos filię popli mei: Si totꝰ
inqͥt uertar in fletũ. & nequaquã gutte sint
lacrimarũ. s abundantia fluminis : tam̃ int̾fe¬
ctos filiȩ popłi digne flere non potero. Tanta enĩ
sunt mala: ut omem dolorẽ sui uineant magnitu¬
a me. Hoc autẽ tam ex ꝓpħa: quã ex dni ꝑsona
intelligi potest. Quis dabit me in solitudine indi¬
uersorio uratoꝵ. & derelinquã popłm meũ & rece¬
dam abeis: Lxe. Quis d& mͥ in solitudine man-¬
sionẽ nouissimã ut relinquã popłm meũ. & rece¬
dã ab eis: meluis inqͥt ẽ. habitare in extrema so¬
litudine : quã int̾ tanta hominũ scelera commorari.

Expanded text:
rique nunc deum, quare uulnera Hierusalem nequaquam rique nunc deum, quare uulnera Hierusalem nequaquam curata sint et necdum cicatrices obduxerint cutem eo, quod non sint prophetae nec sacerdotes, quorum debeant curari medicamine. Quis dabit capiti meo aquam et oculis meis fontem lacrimarum? et plorabo die et nocte interfectos filiae populi mei. \'Si totus\', inquit, \'uertar in fletum et nequaquam guttae sint lacrimarum. sed abundantia fluminis. tamen interfectos filiae populi mei digne flere non potero. tanta enim sunt mala. ut omnem dolorem sui uincant magnitudine\'. hoc autem tam ex prophetae quam ex domini persona intellegi potest. Quis dabit me in solitudine diuersorium uiaforum? et derelinquam populum meum et recedam ab eis. LXX: quis det mihi in solitudine mansionem nouissimam, ut relinquam populum meum et recedam ab eis? \'Melius\', inquit, est habitare in extrema solitudine quam inter tanta hominum scelera commorari\'.
Abbreviated transcription (Latin):
non sit in ea. & rex illius recesserit ab illa. Qua¬
re gͦ me ad iracundiã concitauerunt in sculpti¬
quit ab eis dñs. qͥa me qui dñs & rex eorũ erã:
idolorum cultu ad iracundiã ꝓuocarunt. Transi¬
it messis. finita ẽ. estas : & nos saluati non sumus.
Rursum popłs loquitur. qͥ in ierłm diuturna obsidi¬
one conelusus ẽ: qđ mutata sint temprã. & anni
circulus euolutus sit. & omĩs eorũ spes irritał fti
atq transierit. Suꝑ contricionẽ filię popli mei
contritus sum & contristatus: stupor obtinuit me.
Respondit ds̃ qđ in afflictione ierłm ipse uideatur
afflictus : & in humanã smmilitudinẽ stupore conte¬
ritur. Nũquid resina non ẽ. tͥ galaad aut medicus
non e. tibi: quare gͥ non ẽ. obducta cieatrix filie
popłi mei : Non solum in p̾senti loco: s & muttis
aliis testimoniis scripturarũ in uenimus resinã
galaad. ꝓpenitentia poni: atq medicamine mira¬

Expanded text:
non sit in ea et rex illius recesserit ab illa. Quanon sit in ea et rex illius recesserit ab illa. Quare ergo me ad iracundiam concitauerunt in sculptiquit, ab eis dominus, quia me, qui dominus et rex eorum eram, idolorum cultu ad iracundiam prouocarunt\'. Transiit messis, finita est aestas; et nos saluati non sumus. Rursum populus loquitur, qui in Hierusalem diuturna obsidione conclusus est, quod mutata sint tempora et anni circulus euolutus sit et omnis eorum spes irrita fuerit atque transierit. stupor contritione filiae populi mei contritus sum et contristatus, stupor obtinuit me. Respondet deus, quod in adflictione Hierusalem ipse uideatur adflictus, et in humanam similitudinem stupore conteritur. Numquid resina non est in Galaad aut medicus non est ibi? quare igitur non est obducta cicatrix filiae populi mei? Non solum in praesenti loco, sed et multis aliis testimoniis scripturarum inuenimus resinam Galaad pro paenitentia poni atque medicamine mira
Abbreviated transcription (Latin):
statib. Dolor meus suꝑ dolorẽ: in me cor meũ me¬
rens. ꝓ quo ut supra dpennus locae. suꝑiori senten¬
tiȩ que dicta sunt copularunt ut ponerent: &
mordebunt uos ait dñs insanabiliter. Cũ dolore
cordis ur̃i deficietis. In hebraico autẽ ñ tam do
tracti. & habentẽ risus similitudinẽ. empͥa sibecoo
autẽ hec exꝑsona diĩ legenda sunt. plangentis
euersionẽ ierłm : & eius miserias non ferentis.
Ecce uox clamoris filie popłi mei de terra longi¬
qua. Netũ describit & ululatũ urbis ierłm. in¬
gressis hostib. Nũquid dñi non ẽ. in syon. aut rex
eus non ẽ. in ea : siue dñs ipse ẽ.rex. aut certe
añs ad patrẽ.rex refertur ad filiũ: iuxta illud
quod sub nomine salomonis scribitur. Ds iudiciũ
tuũ regi da: & iusticiã tuã filio regis. Ut aut̃
uox cdamoris sit in ierłm & clamor ipse uenrat
de terra longinqua: causa manifesta ẽ. qđ dñf

Expanded text:
statibus. Dolor meus super dolorem. in me cor meum maestatibus. Dolor meus super dolorem. in me cor meum maerens. Pro quo, ut supra diximus, LXX superiori sententiae, quae dicta sunt, copularunt, ut ponerent: et mordebunt uos, ait dominus, insanabiliter cum dolore cordis uestri deficientis. in Hebraico autem non tam \'dotracti et habentem risus similitudinem. ὲμφατικω̃ς autem haec ex persona dei legenda sunt plangentis euersionem Hierusalem et eius miserias non ferentis. Ecce uox clamoris filiae populi mei de terra longinqua! Fletum describit et ululatum urbis Hierusalem ingressis hostibus. Numquid dominus non est in Sion aut rex eius non est in ea? Siue dominus ipse est rex aut certe dominus ad patrem, rex refertur ad filium iuxta illud, quod sub nomine Salomonis scribitur: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis. ut autem uox clamoris sit in Hierusalem et clamor ipse ueniat de terra longinqua, causa manifesta est, quod dominus
Abbreviated transcription (Latin):
adan. ꝑphenicẽ ueniens cũ exercitut nabucho¬
donosor in quo loco iordanis fluunis oritur. Et
quę lae& futura hebraicũ ꝓueritate rei iam
faeta commeniarat. Qura ecce ego mittã uobif
serpentes regulos siue pessimos. aut ut loxoe tͣn¬
stulerunt mortiseros qͥb ñ ẽ. incantacio. & mor¬
debunt uos ait dñs. infanabiliter. cũ dolore cor¬
dis ur̃i deficietis. Qui sint illi qui ueniunt adan.
& quorũ auditus ẽ. fremitus. & qui terrã omẽni
ad solitudinẽ redegerunt: sub alia figura Idem
ꝓpħalis sermo demonstrat. serpentes eos appellans
gulos: qui appellantur hebraice saphonin ꝓ qͦ
tores dicer& non intelligo : nisi. forte ob uerbi
similitudinẽ quib ñ ẽ. ait ineantatio. Frustra enĩ
ad dm̃ preces fundunt aduersus serpentẽ anti¬
quum colubrũ tortuosũ: qͥ dĩ p̾cepta contempse¬
rint. Utamur hoc loco aduersus eos qͥ saluatoris
eloqͥũ contemnentes traduntur aduersariis pote¬

Expanded text:
a Dan per Phoenicem veniens cum exercitu Nabuchoa Dan per Phoenicem veniens cum exercitu Nabuchodonosor, in quo loco Jordanis fluvius oritur, et quae LXX futura Hebraicum pro veritate rei, jam facta commemorat. « Quia ecce ego mittam vobis serpentes regulos  sive pessimos, aut ut LXX transtulerunt mortiferos, quibus non est incantatio, et mordebunt KOS, ait dominus, insanabiliter cum dolore cordis uestri deficientis. Qui sint illi, qui ueniunt a Dan pt quorum auditus est fremitus et qui terram omnem ad solitldinem redegerunt. sub alia figura idem prophetalis sermo demonstrat \'serpentes\' eos appellans gulos\', qui appellantur Hebraice \'sapphonim\':tores\' diceret, non intellego. nisi forte ob uerbi similitudinem. quibus non est. ait. incantatio. frustra enim ad deum preces fundunt aduersum serpentem antiquum. colubrum tortuosum, qui dei praecepta contemserint. utamur hoc loco aduersum eos, qui saluatoris eloquia contemnentes traduntur aduersariis pote
Abbreviated transcription (Latin):
diantur muratas. siue unã ciuitatẽ ierłm. Iam
entm cȩtere capte fuerant : & sileamus inquit
fiduciã dep̾candi siue abiciamur ibi. suie ꝓiciam᷑
instar stercoris : ipse potauit nos aqua fellis.
qr dulcẽ in amaritudinẽ conuertimus aquã.
Causa ꝑspicua ẽ. Peccauimꝰ enim dño. Expecta¬
uimꝰ pacẽ : qͥ nichil bom oꝑis feceramus. Pittaba¬
ne atq terrore om̃a complerentur: ꝑsonarũ
mutatio. & maxime in ꝓpħis difficilẽ intelle¬
etũ facit quȩ̃ si suis locis & causis tempr̃ibq
reddantur: plana fient quȩ uidebantur obscũ¬
ra. Adan auditus ẽ.fremitus equorũ eius: auo¬
ce hinnituum pugnatoꝵ siue eqͥtatus enis
commota ẽ. omis terra. Q uenerunt & deuo¬
rauerunt. siue & uement & deuorabunt terrã
& plenitudinẽ eius. urbẽ & habitatores eius. Non
igitur ut supra locac. transtulerunt dixit po¬
pulus ingrediamur ciuitates munitas. suie cua¬
tatẽ mimitã: ut signific& ierłm. Deniq & nc̃

Expanded text:
diantur munitas , sive unam civitatem Jerusalem: jam enim caeterae captae fuerant. Et sileamus, inquit,fiduciam deprecandi, sive abjiciamur ibi, sive projiciamur instar stercoris. Ipse potavit nos aqua fellis: quia dulcem in amaritudinem convertimus Deum.causa perspicua est: « Peccavimus enim Domino, et exspectavimus pacem, » qui nihil boni operis feceramus: putabane atque terrore omnia complerentur. Personarum mutatio, et maxime in prophetis, difficilem intellectum facit; quae si suis locis et causis temporibusque reddantur, plana fient, quae uidebantur obscura. A Dan auditus est fremitus equorum eius, a uoce hinnituum pugnatorum — siue equitatus — eius commota est omnis terra; et uenerunt et deuorauerunt — siue et uenient et deuorabunt — terram et plenitudinem eius, urbem et habitatores eius. Non igitur, ut supra LXX transtulerunt, dixit populus: ingrediamur ciuitates munitas, sed: ciuitatem munitam, ut significet Hierusalem. denique et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ iuda & pͥncipes enis. & fabrũ & melusorẽ de
ierłm. & adduxit eos in babilonẽ. Calathus unus
ficꝰ bonas habebat nimis ut solent eẽ. ficus pͥmi tẽ¬
poris. & calathus unus ficus habebat malas mmis:
quȩ comedi non poterant: eo quod eẽnt male. Et
dix dñs ad me. Quid tu uides ieremia: Et dixit.
Ficus bonas bonas ualde : & malas malas ualde. que
comedi non possnt. eo quod sint male. & fa̾ctum ẽ.
uerbũ dm̃ ad me dicens. Hec dic̃ dñs drͦ isrł. Sic̃
ficꝰ hȩ bone: sic cognoscã transmigrationẽ uida ꝗͣ
emisi de loco isto in terra chaldeorũ in bonũ. & po
nã oculos meos suꝑ eos in bonũ. & reducã eos inter¬
rã hanc & edificabo eos & non destruã. & plantabo

Expanded text:
calathis habebit exordium, quorum alter rectae fidei dulcedinem, alter ficus bonas habebat nimis, ut solent ficus esse primi temporis: et calathus unus ficus habebat malas nimis, quae comedi non poterant, eo quod essent malae. Et dixit Dominus ad me: Quid tu vides, Jeremia? Et dixi: Ficus bonas, bonas valde; et mapaucitate contenta est, et multitudine hostium non terretur. Erige itaque cum Moyse ad coelum manus, et antiquum serpentem in eremo suspende, statimque et Amalec delebitur, et venenati morsus non praevalebunt, sibit, et post vastam solitudinem, comedet panem, qui in Bethleem nostro natus est viculo . Ostendit mihi Dominus, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ ouis ad occisionẽ ductus ẽ: & sic̃ agnus in con¬
spectu tondentis se sine uoce & non apiens os
suũ. & ieremias. Ego autẽ sic̃ agnus innocens
ductus ad uictimã: & ñ cognoui. Et ioħs euangłista.
Ecce agnus dĩ: qͥ tollit peccata mundi. Iste e̾. agnꝰ
qͥ immolat᷑ in egipto. de ciuus sanguine armant᷑
postes fidei. & ext̾minator excluditur. Annieulus
autẽ : qͥa p̾̃dicauit annũ dño acceptabilẽ. & diẽ
retributionis. Nec miretur lector si idẽ & pͥnceps
ẽ. & sacerdos. & uitulus & aries & agnus cum
in scripturis scĩs ꝓuarietate causarũ legamꝰ eũ¬

Expanded text:
Sicut ovis ad victimam ductus est, et sicut agnus in conSicut ovis ad victimam ductus est, et sicut agnus in conspectu tondentis se sine voce et non aperuit os suum . Et Jeremias: Ego autem sicut agnus innocens ductus ad victimam, non cognovi . Et Joannes Baptista: Ecce agnus Dei, qui tollit peccata mundi . Iste est agnus qui immolatur in Aegypto, de cujus sanguine armantur postes fidei, et exterminator excluditur . Anniculus autem, quia praedicavit annum Domini acceptabilem, et diem retributionis. Nec miretur lector, si idem et princeps est, et sacerdos, et vitulus, et aries, et agnus, cum in Scripturis sanctis pro varietate causarum legamus eu
Abbreviated transcription (Latin):
ei reputant᷑ in requiẽ. Deniq pꝰ quã obtulerit holo¬
caustũ & pacifica: statim egredit᷑ & clauditur
pꝰ eũ ianua siue cludit ianuã: ut seruet᷑ pͥncipi
pͥuilegium suũ. ne saerificio eiꝰ popłi misceant᷑. &
qͥa generalit̾ aixerat spontuneũ holocaustũ aut
pacifica uoluntaria dnõ. nec apposuerat taurũ siue
iutulũ arietẽ uł ouẽ. hircũq ꝓpeccato : doc& quod
sit ipsũ holocaustũ : agnũ inqͥeus annicłm immacu¬
latũ faci& holocaustũ: & ñ certis dieb s quotidie.
Nee qualib& hora. s mane mane facia illũ. ꝓsingia
uidelic& mane. qͣndo otto sole lucis ȩxordiũ est.
De qͦ mane dauid ioquit᷑ in psalmo: mane exaudies
uocẽ meã. mane assistã tibi & uidebo. & in alio¬
leticia. & iterũ. Ds ds m̃s ad te de luce ugilo.
Quis sit autẽ iste agnus immaculatus siue ꝑfe¬
ctus & agͥniculus: isaias plenuis doc& dicens.

Expanded text:
ei reputantur in requiem. Denique postquam obtulerit holoei reputantur in requiem. Denique postquam obtulerit holocaustum et pacifica, statim egreditur et clauditur post eum janua, sive claudit januam, ut servetur principi privilegium suum nec sacrificio ejus populo misceantur. Et quia generaliter dixerat « spontaneum holocaustum, aut pacifica voluntaria Domino, » nec apposuerat taurum sive vitulum, arietem vel ovem hircumque pro peccato, docet, quod sit ipsum holocaustum. « Agnum, inquiens, anniculum, immaculatum faciet holocaustum, » et non certis diebus, sed quotidie; » nec qualibet hora, sed mane « mane faciet illum, » per singula videlicet mane, quando, orto sole, lucis exordium est, de quo mane David loquitur in psalmo: « Mane exaudies vocem meam: mane assistam tibi et videbo . » laetitia . Et iterum: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo . Qui sit autem iste agnus immaculatus, sive perfectus et anniculus, Isaias plenius docet, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
& pacifica uoluntaria qđ in pͥorib ñ inuenitur.¬
scriptũ ẽ. enĩ & facient sacerdotes holocaustũ eiꝰ.
& pacifica eiꝰ. & de spontaneis ac uoluntariis qͥb
nunc dr̃ omĩno reticetur : ut non necessitate faciat
s uoluntate. ꝓ holocaustũ offerat & pacifica. et
reconciliet᷑ dõ. Unde & uirginitas maior ẽ. nupti
is: qr ñ exigit᷑. nec readdit᷑ s offertur. oł pacificis
que hebraice dicitur salamim̃. loexx. salutaria inter¬
pretant᷑ . ut ipsa reconciliatio pacificoꝵ. salus sit
offerentis. Cũ gͦ hoc fecerit princeps: aꝑiet᷑ ei por¬
porta dñi iusti intrabunt ꝑ eã: & unde oritur soi
iustiere. & faci& inqͥt holocastã suũ & pacifica
sua : de qͥb nunc diximus. faci& autẽ qr spontane¬
um sacrificiũ ẽ: & non alii ꝓ eo facient. sacerdotes
uidelic& sic̃ fieri sol& in die sabbati. Ergo om̃i tẽ¬
hab& portã dñi nec obseruat sabbatũ. s om̃s dies

Expanded text:
et pacifica voluntariaet pacifica voluntariascriptum est enim: Et facient sacerdotes holocaustum ejus, et pacifica ejus: et de spontaneis ac voluntariis, quibus nunc dicitur, omnino reticetur, ut non necessitate faciant, sed voluntate: post holocaustum offerat pacifica, et reconcilietur Deo. Unde et virginitas major est nuptiia non exigitur nec redditur, sed offertur. Pro pacificis, quae Hebraice dicuntur selamin, Septuaginta salutaria interpretantur, ut ipsa reconciliatio pacificorum salus sit offerentis. Cum ergo hoc fecerit princeps, aperietur ei porporta Domini, justi intrabunt per eam . » Et unde oritur sol justitiae. « Et faciet, inquit, holocaustum suum et pacifica sua, » de quibus nunc diximus: Faciet autem, quia spontaneum sacrificium est, et non alii pro eo facient sacerdotes, videlicet sicut fieri solet in die sabbati. Ergo omni temhabet portam Domini, nec observat sabbatum, sed omnes dies
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ siue manaa. faci& suꝑ eo mane mane sextã
partẽ oefi siue mensure. Et de oleo t̾eiã partẽ hui.¬
& misceat᷑ siue iuxta simmachũ asꝑgat᷑ simile
sacrificiũ siue manaa dñõ legitimũ iuge atq ꝑ¬
petuũ facietis agnũ & sacrificiũ & oleũ mane
mane holocaustũ in sẽpitnũ. Ubi nos legimus im¬
maculatũ. & in hebraico seriptũ ẽ. thamim: aqͥla
ꝑfectũ int̾p̃tatur. Et ubi lxxe. manaa. theo docio
sacrificiũ : aqͥla & siminachus donũ transfert̃.
id ẽ. confessionẽ uerterunt : & ꝓ pͥncipe ducẽ. hoc
enĩ nasi significat. Adhue autẽ sermo de pͥncipe
ẽ. de qͦ & iscuas loquitur : ecce testimoniũ in gen-¬
tib dedi eũ pͥncipẽ & p̾ceptorẽ gentib: & ierechiel.
Et ego dñs ero eis in dm̃. & dauid pͥnceps in medio eoꝵ.
Cũ gͥ iste pͥnceps fecerit spontaneũ. & dixerit uolun¬
taria siue spontanea oris mei bene placita fac dñe.
spontaneũ autẽ holocaustũ ut totũ se offerat dõ

Expanded text:
cium sive manaa faciet super eo mane, mane sextam partem ephi sive mensurae; et de oleo tertiam partem hiceatur sive juxta Symmachum, aspergatur similae sacrificium sive manaa, Domino legitimum, juge atque perpetuum. Facietis agnum et sacrificium, et oleum mane, mane, holocaustum sempiternum. Ubi nos legimus, immaculatum, et in Hebraico scriptum est THAMIM  : Aquila perfectum interpretatur. Et ubi LXX MANAA  : Theodotio, sacrificium; Aquila et Symmachus, donum transferunt. id est, confessionem, verterunt: et 579 pro principe, ducem, hoc enim NASI   significat. Adhuc autem sermo de principe est, de quo Isaias loquitur: Ecce testimonium in gentibus, dedi eum principem et praeceptorem in gentibus . Et Ezechiel: Et ego Dominus ero eis in Deum: et David princeps in medio eorum . Cum igitur iste princeps fecerit spontaneum, et dixerit: Voluntaria, sive spontanea oris mei beneplacita fac, Domine : spontaneum autem holocaustum, ut totum se offerat Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq qͥ ditiores fiunt sacerdotes dignitate. et
p̃ter ea quę sibi dñi dispensatione debentur. tolluis
a pauꝑib ꝑ uolentiã: uł sub honoris nomine di¬
uites spoliant: ut ipsis quoq filiis suis qͥb pat̾¬
na debetur hereditas. nichil debeant derelinquere.
nisi qa fibi aparentib derelictũ ẽ. Ergo qͥ dicior
ẽ. sacerdos quã uenit ad sacerdotiũ: qͥcqͥd plus
& sc̃is fr̃ib. & domestieis fidei. qͥ uincunt merita
Ipse enĩ in pauꝑib suscipitur hospitio: uisitatur
in earcere: nudus tegitur: siciens bibit: saturatꝰ
esuriens: ut ñ disꝑgatur popls meus apossessione
sua. Si enim licentiã habuerit pͥnceps uł acciꝑe
uł rapere. uł subfigura honoris tenere. quȩ non
sunt suai & liberis derelinquere : popłs qͥ innomine
dm̃ fuerit congregatꝰ. disꝑgetur in partes atq
lacerabitur: siue iuxta legẽ. ne paulatm alt̾us
hereditas transeat ad aliũ. & pereat funiculus

Expanded text:
quoque, qui ditiores fiunt sacerdotii dignitate, et quoque, qui ditiores fiunt sacerdotii dignitate, et praeter ea, quae sibi Domini dispositione debentur, tollunt a pauperibus per violentiam, vel sub honoris nomine divites spoliant, ut ipsis quoque filiis suis quibus paterna debetur haereditas, nihil debeant derelinquere, nisi quod sibi a parentibus derelictum est. Ergo qui ditior est sacerdos, quam venit ad sacerdotium, quidquid plus et sanctis fratribus, et domesticis fidei, qui vincunt merita Ipse enim in pauperibus suscipitur hospitio, visitatur in carcere, nudus tegitur, sitiens bibit, saturatur esuriens, ut non dispergatur populus meus a possessione sua. Si enim licentiam habuerit princeps, vel accipere, vel rapere, vel sub figura honoris tenere, quae non sunt sua, et liberis derelinquere, populus, qui in nomine Dei fuerat congregatus, dispergetur in partes, atque lacerabitur, sive juxta legem, ne paulatim alterius haereditas transeat ad alium, et pereat funiculus
Abbreviated transcription (Latin):
hereditate popłi ꝑ uiolentiã. & de possessione eoꝵ.
s de possessione sua hereditatẽ dabit filiis suis. ut
ñ disꝑgat᷑ popłs meus unusquisq a possessione suu.
Huc usq serno de pͥncipe. Nunc de heredib eiꝰ p̃cepta
tribuunt᷑: immo de donis hereditate atq legatis
quib dare debeat. & quoꝵ sit uł ad tepus. uł ȩtͥna
possesfio. Si inqͥt fuiis suis dederit uł donũ uł he¬
reditatẽ ipsius possidebunt eã. qr eis successionis
uire debetur: & de alio ad aliũ ñ potest transi¬
re possessio. Sin attẽ dederit uni seruorũ legato
nomine . tam diu habebit possessionẽ. quandui uł
atq donatio reuertit᷑ ad pͥores dños: ita ut ser
ceps de hereditate popłi ꝑ iuolentiã. siue ut lxͣx.¬
t̾nstulerunt ut opp̾mat eos uł ut aquila & sima¬
chus ut affligat eos atq contrist&: s de posses¬
sione s bereditatẽ dabit filiis suis. sugillat non
solũ illius tẽporis sacerdotes & pͥncipes. s nr̃ĩ

Expanded text:
tiam, et de possessione eorum, sed de possessione sua haereditatem dabit filiis suis, ut non dispergatur populus meus unusquisque a possessione sua. » Huc usque sermo de principe, nunc de haeredibus ejus praecepta tribuuntur, imo de donis, haereditate atque legatis, quibus dare debeat, et quorum sit vel ad tempus, vel aeterna possessio. Si, inquit, filiis suis dederit vel donum, vel haereditatem, ipsi possidebunt eam: quia eis successionis jure debetur, et de alio ad alium non potest transire possessio. Sin autem dederit uni servorum suorum legati nomine, tam diu habebit possessionem, quamdiu velatque donatio revertitur ad priores dominos: ita ut servceps de haereditate populi per violentiam , sive ut nstulerunt, « ut opprimat eos; » vel, ut Aquila et Symmachus, « ut affligat eos atque contristet; » sed de possessione sua haereditatem dabit filiis suis: suggillat non solum illius temporis sacerdotes, et principes, sed nostros
Abbreviated transcription (Latin):
int̾tus. s. in illo stantes alii sacerdotes facient ꝓ
ipso holocaustũ. Quã oblationẽ int̾ptatꝰ ẽ. simmacꝰ
pacifica siue quȩ ad salutẽ ꝑtinent : ut pꝰ quam
hostia pͥneipis saero igne fuerit coneremata & dipe
reconciliatꝰ dõ tunc adorare possit suꝑ lim̾ porte
int̾ĩoris atrii in qͦ steterit : & egrediatur. Quid igit᷑
pꝰ egressionẽ pͥucipis. Statĩ porta claudet᷑ Ileqͣꝗͣ¬

Expanded text:
interius, sed illo stante, alii sacerdotes facient pro interius, sed illo stante, alii sacerdotes facient pro ipso holocaustum, quam oblationem interpretatus est Symmachus: et pacifica, sive quae ad salutem pertinent, ut postquam hostia principis, sacro igne fuerint concremata, et dux reconciliatus Deo, tunc adorare possit super limen portae interioris atrii in quo steterit, et egrediatur. Quid igitur? Post egressionem principis statim porta claudetur? Neq
Abbreviated transcription (Latin):
fietũ. theodotio sacrificiũ transtalit. & interim
pͥusquã quid ista significent difseramus: ipsa
Poita inqͥt atrii intĩoris. sex dieb de qͥb scriptum
ẽ. sex dieb oꝑaberis & facies omĩa oꝑa tua erit
clausa: nec quelib& porta si porta quȩ respicit
ad orientẽ. unde orit᷑ sol iusticie. Porro sabbato
id ẽ. septimo in quo reqͥes ẽ : aꝑiet᷑ ꝑ singulas eb¬
domadas. Et rursũ cõpletis dieb.xxxx. qͣndo alte¬
rius mensis finis. & att̾us exordiũ ẽ. id ẽ. neome¬
ma. die udelie& halendarũ aꝑiet̾: ut quod pͥ¬
uilegiũ hab& septimꝰ dies in ebdonada. hocꝰ hab&
pͥuilegiũ m̃sis exordiũ. Cur autẽ aꝑiatur die septi¬
mo & die kalendarũ porta intioris atrii quȩ respi¬
cit aad orientẽ : sequens sermo monstrabit. & intra¬
bit inquit pͥnceps ꝑuiã portȩ deforis. atrii uide¬
lic& ext̾ioris. & stabit in limine porte int̾ioris
atrii que respieto orientẽ: nec ingredietur atriũ

Expanded text:
ficium, Theodotio, sacrificium transtulit. Et interim priusquam quid ista significent, disseramus, ipsa Porta, inquit, atrii interioris sex diebus, de quibus scriptum est: Sex diebus operaberis, et facies omnia opera tua , erit clausa; nec quaelibet porta, sed quae respicit ad Orientem, unde oritur sol justitiae. Porro die sabbati, id est septimo, in quo requies est, aperietur per singulas hebdomadas, et rursum completis diebus triginta, quando alterius mensis finis, et alterius exordium est, id est, neomenia, die videlicet kalendarum, aperietur, ut quod privilegium habet seprivilegium mensis exordium. Cur autem aperiatur die septimo, et die Kalendarum porta interioris atrii, quae respicit ad orientem, sequens sermo monstrabit. « Et intrabit, inquit, princeps per viam portae deforis, atrii videlicet exterioris: et stabit in limine portae interioris atrii, quae respicit ad Orientem: nec ingredietur atrium