comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
du eu. mnescit atq ꝯsumit᷑. et
rotundũ uidet᷑. ¶ Ppinuacła
pie muroꝵ st̾ dicta: qd̾ ex
lis ꝓpugnat᷑. ¶ Pmurale u̾o
est qd sit pro munit̾one muri¬
¶ Est em inurus ꝓximꝰ añ mu¬
importari ł exportari ad. ꝓpͥe
rũ uocat᷑. sic̃ suꝑiꝰ dictũ est.¬
¶ Dicus ut predictũ est. ip̃e h̾ita¬
tones urb̃ st̃. uñ et ucim dicti.¬

Expanded text:
umitur, et rotundum videtur. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim murus proximus ante muinportari vel exportari aliquid. rum vocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis
Abbreviated transcription (Latin):
suam utũtur: dũ ex sua scĩa extollũtur
arrogantes. Nam ꝙͣuis sapientes ĩ
suꝑficie uideantur medullitꝰ tñ ueri¬
tatis archana nõ tangũt: qr suꝑbienu¬
be p̃pediũtur. Semꝑ enĩ suꝑbi legunt
bilia huĩlib: et bñ ad dm̃ intrantibus
patent. prauis aũt atq supb: claucłũ¬
tur. Nam ꝙͣuis cliuina eloqͥa in lectõ¬
ne arrogantib sint aꝑta: in mist̾io clar
sa atq occulta sũt. Dũ ẜmo dei fidelibꝰ
cit. & unde illi illuminantur. in de isti
cecantur

Expanded text:
m utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt,ralia humilibus, et bene ad Deum intrantibus patent; pravis autem atque superbis clauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus sint aperta, insa atque occulta sunt. Sermo Dei fidelibusm modo tenebrescit: et unde illi illuminantur, inde isti caecantur
Abbreviated transcription (Latin):
putaretur fides xͥ in dei uirtute s me
loꝙ̃ cia humani argumenti consistere
inspiramine ꝓuocuri. S pocius uerbo¬
rũ calliclitate secluci. ¶ Omĩs scłaris
doctrina spumantib uerb resonans
ac se ꝑ eloquencie timorez actollẽs per
doctrinã simplicez et humilẽ r̾anã eua¬
cuatu est. sicut scptũ est. Nõne stultã¬

Expanded text:
putaretur fides Christi in dei virtute, sed in putaretur fides Christi in dei virtute, sed in eloquencie humane argumentis existere inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut sc
Abbreviated transcription (Latin):
ad incentiua libiclinũ. Non enĩ solũ
thura offerendo demonib umolat᷑
S etiam eoꝵ clicta libenciꝰ capiẽdo
tan gentiliũ cdietu ppt̾ tumẽte ⁊ or¬
quiũ simile humile. S quid ꝓdest ĩ
mũdanis doctrinis ꝓfic̾e et manesc̾e
in cliuinis cacluca sequi figm̃ta: et
celestia fastidire misteria: Cauendi
sũt igitur tales libri et ꝓpt̾ amorem
scũꝵ scͥpturaꝵ uitandi ¶ Gentilium
clictu: ext̾ius uerboꝵ eloquencia uitẽt.
int̾ius uacua uirtutis sapiencia ma¬
uent. Eloquia aũt sacra ext̾iꝰ ĩcõp¬
ta uerb̃ apparent: intrinsecus aũt miᷤ¬
t̾ioꝵ sapiencia fulgent. uñ et apłs.
Habenus inqͥd thesaurũ istũ in ua¬
sis fictilib. Sermo quippe dei occultũ
h̾t fulgore sapiencie et ueritatis repo¬
sitũ in uerboꝵ ulissimis uascuł. Ido̾¬
in sapiencia uerbi: s in ostensione sp̃
bomines ad fidẽ ꝑducentur. Nã si dya¬
letici a cuminis uersucia aut rethorica
artis eloquencia editi ẽẽnt. nequaqͣ

Expanded text:
ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo demonibus immolant, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. pter tumentem, et orquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere, et inanescere in divinis; caduca sequi figmenta, et coelestia 297 fastidire mysteria? Cavendi sunt igitur tales libri, et propter amorem sanctarum Scripturarum vitandi. 3. Gentilium dicta exterius verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis repositum in verborum vilissimis vasculiin sapiencia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducantur. Nam si a dyaletici acuminis versucia aut rethorice artis eloquencia editi essent, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
humili mist̾ia eiꝰ intentant: confestĩ
aduertũt: quantũ excelsa st̃: que ĩ ll̾
chispliciũt ¶ In elctone: nõ uerlu: set
uentus est . amanda. Sepe aũt repperit᷑
simplicitas uenclic̾a et cõpoĩta fłitas
que hominez suis crroribz inlicit et per
lingue ornam̃ta laqueos clulces asꝑ¬
ce: młi extollẽ lautlib hominez. Na
quãto maiora fuerint lrãture studia
tunto aiꝰ arrogancie fastu inflatus
maiori intumescit iactancia. Uñ ⁊ bñ¬

Expanded text:
confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspcie, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto maiora fuerint litterature studia, tanto animus arrogancie fastu inflatus maiori intumescit iactancia. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
oretiabile fagus adurat.
pu duit. alii putant ros clidũ
atus est et nõ pisso ut pba¬
i. ¶ebula nide clicta uñ
s nubila. ab obrnbendo scilic.
hos est operiendo t̾ram. sũ qd
qles uolans facit. Eralant
ni ualles humide nebulas et
ius nubes. inde nubilũ inde:
nies. Nebule ãt ima petũt.
Nͥ serenitas est sũma iibiũ.
Caligo umbra est de spissitu¬
ame aeris effecta. & licta cali¬

Expanded text:
penetrabile frigus adurat. σος dicunt. Alii putant ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, terram, sive quod nubes volans faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta cali
Abbreviated transcription (Latin):
te fu̾nt aut soł calore resolute
aut ui uentoꝵ ꝯpresse: stillans
in tertis. Ninib est densitas
nub̾ in tempesta et obscura.
inde nimbi a nube. Sũt at n̾¬
bi repentine et precipites plui
pluuias ꝑtinent. Dicti au̾t a¬
greco uocabulo qd t̾ram ihebi¬
ant ad geminãtlũ. Ee his eni
cũcta creantur. Uñ lucreciꝰ. sic¬
ait. Ex ign t̾ra eque aĩe nastũ¬
tur et imbri. Est aũt nom̃gie¬
cũ. ¶Grindo appellata qd fõ
eiꝰ granoꝵ similitudinẽ h̾os
Hee aut uentoꝵ rigore diuit¬
aũt. eo qd stringatur stelluss
quippe grete t̾ra cłr: Cũc aus
maiori gelu string̾ t̾ra cũ fus
nox serena. ¶Prima ãt ms¬
tini tp̃ris frigus est. Inde pi¬
na nom̃ accipͣ. qr sic̃ ignis ꝑuis

Expanded text:
nt, aut solis calore resolutae, aut vie ventorum compressae stillantur in terris. 3. Nimbus est densitas nubis intempesta, et obscura, et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluvipluvias pertinent, dicti a Graeco vocabulo, quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur, unde, et Lucretius: Ex igni terra, atque anima nascuntur et imbri. Est autem nomen Graecum. 5. Grando appellata, quod forma ejus granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore duautem quod eo stringatur tellus; γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde pruina nomen accepit quia sicut ignis urit;
Abbreviated transcription (Latin):
alqͣ res ẽ: S uͥ sonꝰ nõ ẽ silẽciũ
dr. Sic tenebre nõ aliqͥd sunt
subi lux nõ est. tenebre dñr.
umbra est aer carens sole.
dicta. aũt qd̾ fiat cũ soł aliqͥd
obicit᷑ raclus. Est enĩ mobił et
incerta. et ex soł circuitu: ⁊ ex
motu uentoꝵ. Namq quociẽ
andor lucis. S hoc ꝯfundunt
Aletores.
ix. De uentis

Expanded text:
 res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; sic tenebrae non aliquid sunt, sed ubi lux non est, tenebrae dicuntur. Umbra est aer carens solem. Dicta autem quod fiat cum solis obicimur radiis. Est autem mobilis et incerta, et ex solis circuitu et ex motu ventorum. Namque quotiens candor lucis: sed hoc confundunt auctores. § 11 De ventis
Abbreviated transcription (Latin):
det. ⁊ clum caue nubes eradu̾¬
so radiũ soł accipiũt.⁊ artus
spem fingũt. Cui uarios colo¬
res illa dat res. qi aqͣtenuis q
diata ista uarios creant col

Expanded text:
det, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt, et arcus speciem fingunt, cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer diata, ista varios creant colores.
Abbreviated transcription (Latin):
haũ ĩ publicaret᷑ ⁊ luclib̾o ħerẽt᷑
cena aũt erat locus
infra teatrũ in mod̾ clomꝰ ins¬
sucta cũ pulpito qͥ pulpitꝰ orcistͣ
uocabut᷑: uͥ cantabãt comici tragi¬
uiatq saltabant histriones ⁊ mimi
dcta aũt scena: greca appelłõne. co
¶ᵈ in spẽm comꝰ erat instructa. uñ
et apd hebreos tab̾nacłoꝵ cdedica¬
to: a siłituline domicilioꝵ.c łe N¬

Expanded text:
ibi publicaretur et ludibrio haberentur cena autem erat locus infra theatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orcistra vocabatur, ubi cantabant comici, tragici, atque saltabant histriones et mimi. Dicta autem scena greca appellatione, eo quod in speciem domus erat instructa: unde et apud hebreos tabernaculorum dedicatio, a similitudine domiciliorum,
Abbreviated transcription (French):
ũ co qd ludos exactos m̾etrices ibi
istemũtur. Id̾ et lupanar uocatur
ab en de m̾etricibꝰ q̃ ꝓpt̾ uulgati.
corporis leuitatez lupe nũcupantur
Na lupe m̾etrices st̃ a rapacitate

Expanded text:
 post ludos exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe meretrices sunt vocate
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nec differt scriptura an ra
dat. Porro si ratione lex ꝯstͣt
lex erit om̃e iam qd rõne ꝯsti¬
tenit clũ taxat qd religroni ꝯ¬
ginat. qd cliscipliue ꝯuẽiat ꝙ¬

Expanded text:
Nec differt scriptura an rattio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline
Abbreviated transcription (Latin):
uiiii. enumerant᷑. id est partes
or̾onis .uiii. uox articulata. lit¬
tera.sillab .i. pedes accentꝰ. posi¬
ture. note. ortographia. anolo¬
gia. et himologia. glose. clifferẽ¬
cie. barbarisini. soloescisim. ui¬
cia. metaplasmi. scemata. tro¬
pi. ꝓsa. metra. fabule. historie.

Expanded text:
ginta dinumerantur, id est: partes orationis octo, vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosae, metra, fabulae, historiae.
Abbreviated transcription (Latin):
fert fuuictificando. alii morẽ me¬
ligũt nõ sepultũ: id est inhum¬
tũ: cui nec mane absenti siure
tumul. Ignobił qd̾ sit ignotis e
uił: et obscuri generis. aiꝰ n
ro aũ uisus. Iuter proditor ad
indicando. Iudigena uocat᷑. qo̾
inde sit genitus. Impudens.¬

Expanded text:
fert fructificando. Alii inopem intellegunt non sepultum, inhumatum, cui nec inane absenti surrexit tumulum. Ignobilis, eo quod sit ignotus et vilis et obscuri generis, cuius rro ante visus. Index, proditor ab indicando. Indigena vocatus quod inde sit genitus, id es
Abbreviated transcription (Latin):
M ꝙ int̾pretatur et hoĩes qͥ¬
ns diuina indicat mist̾ia ĩter
uocatur. qr int̾ ea q̃ tͣnsfert¬
hendicus est. Iuridicus: q uira
diat. Indoles. ꝓp̾e est imago q̃d̾
fiture iurtutis. Iustus dicto: qͥ il
ui custodit. et sccłm legez ui¬
uit. Innor q nõ noceat. In nocuꝰ
an nocitũ nõ sit. s apd̾ ueteres
itu inlifferens est. Ilaris letꝰ
semꝑ iocis aptus. Ilaritas a fre¬
q̃naa sicut iracundia. Iocosus io¬
est. Nam clyton grece: głiosũ
dñt. Illustris nom̃ noticie ẽ qd
clarcat mltis splendore generis
ul sapiencie uł uirtutis cui ꝯtra¬
nis est obscure natꝰ. Incolumiᷤ¬

Expanded text:
m interpretatur et hominum quibus divina indicat mysteria, interpres vocatur quia inter eam quam transferet. Iuridicus quia legum iura dicit. Indoles proprie est imago quaedam futurae virtutis. Iustus dictus quia iura custodit et secundum legem vivit. Innox, quod non noceat: innocuus, cui nocitum non sit. Sed apud veteres utrumque indifferens est. Ilaris Graecsemper iocis aptus et hilaritati; a frequentia, sicut iracundus. Iocosus, ioest. Nam κλυτὸν Graeci gloriosum dicunt. Inlustris nomen notitiae est, quod clareat multis splendore generis, vel sapientiae, vel virtutis; cuius contrarius est obscure natus. Ido
Abbreviated transcription (Latin):
marcore sit atqr langore. Inteme¬
intus. icorruptus ⁊ nulla teme¬
unte molatus. Infiruiꝰ qͣi sñ for
Imbecillis. qͣi sñ baculo fragi
et stabił. s qd̾ sibi placet ei rurso
lsplicet. Iactans artogãs ẽ. qina
mioꝵ institutis nõ adquiescit. s
ppͥam qͣnclam uia iusticie et
satitis incurit. Iracidus dictꝰ.
. lscensus sanguiue in furore ꝯ¬
pelłr. Ur enĩ flãma cł̾r: et ira ĩ¬
cor alioꝵ succenclit et persuaden¬
do inflamat. In expiabił: ꝙ nũ¬
dari nõ meretur. Iratus ira actꝰ.
Impiꝰ qui sũ pietate religionis
est. Iniquꝰ ꝓpͥe dictus: qr nõ est
pus uamq pro infideli ponitur
et clictus impus ꝙ sit a pietate
religionis alienus. Iniqꝰ uero cłr¬

Expanded text:
marcore atque languore. Intemeratus, incorruptus et nulla temeritate violatus. Infirmus, quia sine forma. Inbecillus, quasi sine baculo fragilest stabilis, sed quod placet et rursus displicet. Iactans vel arrogans est, quia maiorum institutis non adquiescit, sed propriam quandam viam iustitiae et sanctitatis inquirit. Iracundus dictus quia accenso sanguine in furorem conpellitur; †ur† enim flamma dicitur, et ira incor aliorum succendit, et persuadendo inflammat. Inexpiabilis, qudari non meruit. Iratus, ira actus. Impius, quia sine pietate religionis est. Iniquus proprie dictus quia non est pius namque pro infideli ponitur: et dictus impius quod sit a pietate religionis alienus. Iniquus vero dic
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nicħ heat turpitudinis. Ni
qͥd est houestas: uͥ honor ppens
Id est qͣ honoris status. hurua
qr heat cura hoĩes amore. et
miseratõnis affectũ. uñ et hi¬
manitas clicta. qua nos niu
tuem̃. Habił qd̾ sit adhnqu
cõmoduis ati aptus. Hnoo¬
lis horridus. Hipocrita greco
ẜmone. in latinũ simulator nit̾¬
pretatur: qͥ dũ iitus malus sit
bonũ se palã ostendit. Iipo eui

Expanded text:
quod nihil habeat turpitudinis. Nam quod nihil habeat turpitudinis. Nam quid est honestas nisi honor perpetuus, id est quasi honoris status? Humanus, quod habeat circa homines amorem et miserationis affectum. Unde et humanitas dicta, qua nos invicem tuemur. Habilis, quod sit ad habendum commodus atque aptus. Hlis horridus. Hypocrita Graeco sermone in Latino simulator interpretatur. Qui dum intus malus sit, bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Forncacrie est cui corpͤ publicũ
aut uulgare est. Hec sb̾armatis
ꝓstrabatur. que loca fornices cli
da a fetu clicta: qͣi fetaunda. Est
enĩ partu freq̃nt̾ feta. flens qͣi
Nam si ꝑuulꝰ puer a nuit̾te aut
a scola discesserit. fugitiuꝰ ñ est
Loriosus a freq̃¬
cia claritatis clictus. ꝓ .c.g.
lr̃a comutata. Gioriosus a lau¬
ro clictus que cdatur uictoribus
Gnarus. sciens cui qͣriꝰ ignarus
nesciens. Grais uenerabił. uñ
et conteptibiles leues licimus.
Grauis pro consilio et constancia
clictus: qr non leui motu dissilit
s fixa constancie grauitate cõ¬
tus tm̃ aĩo: gratissimꝰ aĩo ⁊ cor¬
pore cłr. Gratificus: ab eo ꝙs gra¬
cis faciat bonũ. Graciosus qͥ plꝰ
unicuiq ꝙͣ meretur tribuit. Ga
na loqͣcitate semper strepũt et
et ꝙͣ ꝙͣ sit in occultis locis ⁊ sb̾ te¬
rancis que gama grece uocant.
Gluto agula: id est gulosus. De
acclitus. Honorabił qͣi liono¬
ri habił hoc est aptus. Honestꝰ

Expanded text:
Fornicatrix est cuius corpus publicum et vulgare est. Haec sub arcuatis prostrabantur, quae loca fornices dicuda a fetu dicta, quasi fetunda. Est enim partu frequens. Feta. Flens, quaNam si parvulus puer a nutrice aut ab schola discessit, fugitivus non est. G Gloriosus a frequentia claritatis dictus, pro C G littera conmutata. Gloriosus a laurea dictus quae datur victoribus. Gnarus, sciens; cui contrarius ignarus, nesciens. Gravis, venerabilis. Unde et contemptibiles leves dicimus. Gravis pro consilio et constantia dictus, quia non levi motu dissilit, sed fixa constantiae gravitate contus tantum animo: gratissimus et animo et corpore dicitur. Gratificus, ab eo quod gratis faciat bonum. Gratiosus, quod plus unicuique quam meretur tribuit. Garna loquacitate semper strepunt nec et quamquam in occultis locis et subterraneis, quae γάνεια Graeci vocant. Glutto, a gula, id est gulosus. H adclinis. Honorabilis, quasi honore habilis, hoc est aptus. Honestus,
Abbreviated transcription (Latin):
illicita ꝯuuxtione uocatis qsi
incaustus suie qui uirginẽ sacra
Int̾nicida est: qui fłm testam̃tĩ
fecit: et ob id homine occidit
Inficiator: negator qͥ nõ fatu¬

Expanded text:
citam conmixtionem vocatus, quasi incastus; sicut qui virginem sacram, Internicida est qui falsum testamentum fecit et ob id hominem occidit. Infitiator, negator, quia non fat
Abbreviated transcription (Latin):
oiens contrarit sangͥs. Nam
o: sangunie gelat: qui core¬
dis diguit formidine. Uñ ẽ illd̾
Gelilusq coit formidinc sãguis
Formidolosus aũt est ꝙ sit timi¬
clus: et tunencdũ significat. Ea
tuus idõ cristimatur dictus. qͥa
ueq qd fatur ip̃e neq qd alii di¬
cũt intlłit. Eatuosꝯ originẽ clu¬
ci qͥda putant amiratorib fa¬
tue. fauni uxoris fatidice cosq
pͥmũ fatuos appellatos ꝙr pret̾
modũ obstũpefacti st̃ uaticimus
illiꝰ usq demencia. fautor ab co
qd faueat atq consenciat. Fictor
appellatus a fingendo et cõponẽ¬
do aliqͥd ficut capillos mulicrum
lenit et ꝑ tractat ungit et inti¬
dut. Fallar. qr faudo id est loꝙ̃ do
decipiat. Feruilus. iracũclus. id
est ira inflãmato. Frendens quod
numuando confrnngat dentes et ꝯ¬
pͥmat p̃mens. feror eo ꝙ ferita¬
tem exerdeat ut bestia. Fur a fur¬
ue dictus. id est a fusco na noctis
utitur tp̃r. factiosus int̾ opprob̾a

Expanded text:
ns contrahit sanguis; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit formidinem, unde est illud: Gelidusque coit formidine sanguis. Formidolosus autem cum sit timidus, et timendum significat. 104. Fatuus ideo existimatur dictus, quia neque quod fatur ipse, neque quod alii dicunt, intelligit. Fatuus originem ducere quidam putant a miratoribus Fatuae Fauni uxoris fatidicae, eosque primum fatuos appellatos, quod praeter modum obstupefacti sunt vaticiniis illius usque ad amentiam. Fautor, ab eo quod faveat et consentiat. Fictor appellatus a fingendo et conponendo aliquid, sicut capillos mulierum lenit et pertractat, unguit et nitidat. Fallax, quod fando, id est loquendo, decipiat. Fervidus, iracundus. Ira enim inflammat. Frendens, quod minando frangat dentes et conprimat. Fremens. Ferox, ab eo quod feritatem exerceat, ut bestia. Fur a furvo dictus est, id est a fusco. Nam noctis utitur tempore. Factiosus, inter opprobria,
Abbreviated transcription (Latin):
Ost philosophie diffiniti¬
onis in quib gen̾ałr oĩa
ꝯtinentur: nũc ysagogas por¬
phirii expecliamꝰ. Ysagoga
qͥppe grece latine introcluctio
dr coꝵ scilicet qͥ pphilosophi¬
am incipu̾it: ꝯtinens in se de¬
monstratone pͥmaꝵ rõnũ de
qͣꝵ lib re quid sit suaq c̾ta ac
sb̾stãciali liffimtõ declaretur
Nam posito pͥmo gn̾e. deinte
spes et alia que uicina ẽẽ pos¬
sũt sb̾uĩgimnꝰ ac cliscretis ꝯmo¬
nitonib seꝑamiꝰ. tam cliu in
t̾ponentes lifferencias quo¬
usq ad ꝓpͥũ eiꝰ de quo querimꝰ
signata eiꝰ exp̃ssione ꝑueni¬
amꝰ. Ut puta homo ẽ aĩal ra¬
tõnale mortale: terrenũ. bi
pes. risu. capar. Genꝰ aĩal cũ
clictũ est. Substancia hoĩs de¬
clarata est. Est euĩ ad homĩc
genus aĩal. S qr late patebat
adiecta est spes terrenũ. Iam
posita est que młtis peclibꝰ
initũtur. It̾ rõnale ꝓpt̾ illa
que ratone egent. Mortale
ea discretis atq seclusis om̃ibꝰ¬

Expanded text:
ost Philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc Isagogas Porphyrii expediamus. Isagoga quippe Graece, Latine introductio dicitur, eorum scilicet qui Philosophiam incipiunt: continens in se demonstrationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse possunt, subiungimus ac discretis communionibus sepaterponentes differentias, quousque ad proprium eius de quo querimus, signata eius expressione perveniamus: ut puta, homo est animal rationale, mortale, terrenum, pes, risu capax. Genus animal cum dictum est, substantia hominis declarata est. Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adiecta est species, terrenum: iam posita est quae multis pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale ea discretis atque seclusis
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣtuor uir̾tutibꝰ aĩe. Id ẽ pru¬
dencia iusticiã fortitudinẽ. tẽ¬
peranciã. Prudencia est in re¬
bus qua cliscernũtur a bonis:
mala: Fortitudo qͣ aduersa eqͥ¬
nanimit̾ tolerantur. Tempe¬
rancia est. qͣ libiclo ꝯcupiscen¬
ciaq reꝵ refrenatur. Iusticia
qua recte iuclicando sua cuiq
clistubuũtur. Logicãq rõnał¬

Expanded text:
in quatuor virtutes animae, id est, pruin quatuor virtutes animae, id est, prudentiam, justitiam, fortitudinem et temperantiam. 6. Prudentia est in rebus, qua discernuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adversa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido, concupiscentiaque rerum frenatur. Justitia, qua recte judicando sua cuique distribuuntur. 7. Logicam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ciam clicũt. ¶Philosophie
spes est triptita. Una natu¬
rał que grece phisica appel¬
latur. in qua de nature ma¬
sic̾one clisseritur: alt̾a mora¬
ł que grece ethica d̾r. In qua
demorib agitur. Tercia rati¬
onał que greco uocabulo lo¬
gica appellatur: In qua clispu¬
tatur quemadiuod̾ in rerũ
cansis uł uite morib ueritaᷤᷤ
ip̃a quercitur. In phisica igi¬
tur causa querendi in ethica
ordo inuencli. In logica rato
intlłigencli uersatur. ¶Phi¬
sicam apd̾ grecos pͥmꝰ ꝑsciu¬
tatus est tales muesius urꝰ
ex septe illis sapientib. Hic
aũt ante alios. celi causas atq
ium rerũ naturailiũ. ꝯtẽ placa
rõne suspexit. Quã pꝰmodũ
plato in qͣtuor cliffinitõnes
clistribuit. id est. aruueticam¬
et geomethrica. musica. As¬
tronomia. ¶Ethicam socta¬
tes. pͥmꝰ ad corrigendos. ꝯpo¬
uendosq mores instituit. atqͣ
stuliũ eiꝰ ad bñuiuendi clispu¬
tatõnẽ ꝓcluxit. cliuidens ea

Expanded text:
tiam dicunt. Philosophiae species tripertita est: una naturalis, quae Graece Physica appellatur, in qua de naturae inquisitione disseritur: altera moralis, quae Graece Ethica dicitur, in qua de moribus agitur: tertia rationalis, quae Graeco vocabulo Logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis vel vitae moribus veritas ipsa quaeratur. In Physica igitur causa quaerendi, in Ethica ordo vivendi, in Logica ratio intellegendi versatur. Physicam apud Graecos primus perscrutatus est Thales Milesius, unus ex septem ienim ante alios caeli causas atque vim rerum naturalium, contemplata ratione, suspexit, quam postmodum Plato in quatuor definitiones distribuit, id est, arithmeticam, geometriam, musicam et astronomiam. 5. Ethicam Socrates primus ad corrigendos componendosque mores instituit, atque omne studium ejus ad bene vivendi disputa
Abbreviated transcription (Latin):
perfectam sb̾stancialẽ diffini¬
bris suis clinserũt. Qnarum
pͥma est de gen̾e. sccła de sp̃e. fͦ¬
çia de differencia. qͣrta de ꝓpͥo.
qͥnta de accidente. Genus ut a¬
nimal. Est enĩ uocabulũ gu̾a¬
le et ꝯmune oĩm aĩam haben¬
ciũ. Sp̃cs ut hõ. Est enĩ spali¬
tas: qua separatur a ceteris
aminãtib. Differencia: ut rõ¬
nale mortale. Hus enĩ cluobus
cdiffert hõ. a cet̾is. Cũ enĩ d̾r ra
tõnale cdiscernitur ab irõnalib
mutis qui nõ ht hñt ratõnem
Cum dr mortale: liscernitur
ab angłis qui nesciĩt mortem
ꝓpͥu ut risibile homo c̃ enĩ
uetate: et accidũt et muutãtur
& est ex om̃ib hiis qͥnq ꝑtib
or̃o plen̾c sentencie: ita ut hoc¬

Expanded text:
perfectam substantialem definibris suis, dividerunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a ceteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a ceteris. Cum etionale, discernitur ab irrationabilibus mutis, quae non habent rationem. Cum mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim, porum varietate et accidunt et mutantur; et est ex omnibus his quinque partibus oratio plenae sententiae, ita: Ho
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ hus qui mnueniũtur ĩ sonis.
Alstronomia est clisciplina q̃
cursꝰ celestiũ sydem̃ figurasq¬
ꝯtemplatur om̃s. et habitu¬
clines stellaꝵ cuta se et cuta
t̾ram ĩdagabili rõne ꝑcurrit.
operatõnib sius explicat. Cͦ¬
ꝙͣ mos uiuencli honestꝰ appe¬
titur et instituta aue ad uir¬
tute tendencia p̃parant᷑. Dis¬
pensatiua de̾. cũ clomesticaꝵ
reꝵ sapient̾ ordo disponitur

Expanded text:
t his qui inveniuntur in sonis. Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderumque figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. explicare cmos uiuendi honestus appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparantur. Dispensatiua dicitur domesticarum rerum sapienter ordo dispositus.
Abbreviated transcription (Latin):
łd̾̾ ꝙͣdo aut in effabilẽ natu¬
ram dei aut sp̃ales creaturas
ex aliqͣ ꝑte ꝓfũclissima qͣlita¬
te clisserimꝰ. Doctrinał dicit᷑
sciencia: que abstracta ꝯside¬

Expanded text:
ndo aut ineffabilem naturam Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Doctrinalis dicitur scientia, quae abstractam conside
Abbreviated transcription (Latin):
tũ homim possibile ẽ ꝓbabilis
sãa. Alit̾ plulosophia est. ars
arũ. et disciplina lisciplina¬
nĩ. Rursꝰ philosophia est me¬
clitato mortis: qd̾ mag̾ ꝯue¬

Expanded text:
tum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter: Philosophia est ars artium et disciplina disciplinarum. Rursus: Philosophia est meditatio mortis, quod magis conve
Abbreviated transcription (Latin):
ta aut̃ logica: id est rõnalis
monez significat et rõnez. In
hus crmppe trib generib phi¬
losophie. etiam eloqͥa cliumna
ꝯsistũt. Nam aut de natura
clisputare solent. ut ĩ gene¬
si et in eccł̃iasten. aut de mo¬
rib ut in ꝓuerbis et in
onũb sparsim libris aut
de logica pro qͣ ur̃i theologi¬
am sibi uendicant. ut ĩ cãtico
lia toctor philosophia in qo

Expanded text:
nalis. ermonem significat et rationem. In his quippe tribus generibus Philosophiae etiam eloquia divina consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de Logica, pro qua nostri Theoreticam sibi vindicant, ut in Cantico aliqui doctorum Philosoph
Abbreviated transcription (Latin):
ex reb constare indet᷑ sciencia
et opinatone. Sciencia est
cim res aliqua certa rone ꝑ¬
cipitur. Opmato enĩ cũ ad¬
huc incerta res lacet: ⁊ ulła
rõne firma uidetur ut ꝓuta
Item luna globosa sit an cõ¬
caua et stelle utrũne adhere¬
ant celo. au per aerez lib̾o clis
cursu ferantur. Celum ip̃m
qua magnitudine qͣ mathenꝰ
constet. utrũ quietũ sit et im¬
mobile an incredibili celenta¬
te uoluatur. Quanta sit t̾re
crassitudo. aut qiuib librata fũ
damentis. et suspensa ꝑmane¬
at. Ip̃m enĩ nom̃ latine int̾¬
pretatũ: amore sapiencie

Expanded text:
ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. 2. Scientia est cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem cum adhuc incerta res latet, et nulla ratione firma videtur, ut puta, terra; 100 item, luna globosa sit, an concava; et stellae utrumne adhaereant coelo, an per aerem libero curus ferantur; coelum ipsum, qua magnitudine, quave materia constat, utrum quietum sit et immobile, an incredibili celeritate volvatur; quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fundamentis librata, et suspensa permaneat. 3. Ipsum autem nomen Latine interpretatum, amorem sap
Abbreviated transcription (Latin):
istoriam aũt apd̾ nos pͥms
moyses de mitõ mũdi ꝯscͥp¬
sit. Apd̾ gentiles pͥmꝰ u̾odares
frigius de grecis et troianis histo¬
riam ecliclit ꝙͣ in folus palmaꝵ
ab eo ꝯscͥptam eẽ ferũt. Post
daretem aũt in grecia erodoto

Expanded text:
toriam autem apud nos primus Moyses de initio mundi conscripsit. Apud gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post Daretem autem in Graecia Herodotus
Abbreviated transcription (Latin):
te memoranda canemꝰ. Itez alii a pa
sola in pascendis aĩalibꝰ pastͦ p̾belu¬
cur. Cuiꝰ natura coͣrio tanta ẽ frigra
ut obrutas niues fluere nõ siata
eo calida: ut maturesc̾e̾ poma ꝯpel¬
.iiiI. De beguminibus.
E gumina a legendo clicta: qͣsi
electa. Uet̾es cĩ meliora q̃ꝙ le
gebant. sũ qr manu legrait᷑ ñ sedi¬
onẽ reqͥrãt. Leguminũ płima ge¬

Expanded text:
te, memoranda, canemus. Item alii a pabrimum sola in pascendis animalibus praebebatur. Cuius natura ex contrario tantum est frigida ut obrutas nives fluere non sinat, adeo calida ut maturescere poma conpellat. § 4 De leguminibus. Legumina a legendo dicta, quasi electa; veteres enim meliora quaeque legebant; sive quod manu legantur nec sectionem requira
Abbreviated transcription (Latin):
raume uͥo. ꝙ rubeant uelud ignis¬
¶ Genera aut uuaꝵ que uino de¬
seruiũt: plurima ex qͥbꝰ aminea
bũ enĩ uinũ roclelit: qiue cũ fit u¬
miꝰ uoĩs nõ unã sp̃e reddit. Ami¬
me due. Gemine ab eo dicte: qd
duplices uias mittũt. Amnica
lagana: q plis om̃ib lanescit la¬
nugnie. ¶ Rubiliana clicta ꝙ eiꝰ
mat̾ia rubet. Fecinia minuti aci¬
ni et clure cutis unas ht. nobili¬
tate amnuã seqͥt᷑ fecũditate pre¬
cedit. ꝙͣ proinde feciniã dñt. ꝙ phꝰ¬
ꝙͣ cete feces afferat. ¶Apiane u¬
nũ dulce facĩt. qͣs uͥ cito legus
pluiuis et uentis et maxime ap̃i¬
b infestant᷑. qͣr clep̃datõne apiane
cognominate st̃. ¶ Balante: a
maguitudine nom̃ sũpserũt. Ba¬
turice a regione nom̃ sortita ẽ. tur¬
bines et pluuias et calores sustinc̃s
fortissime. nec in macra f̾ra cdeficiẽs
Huiꝰ meriti basilica ẽ. ¶Aargitis gre¬
cula uitis generis albi fertił uastã
mat̾ia et breuẽ et latũ foliũ mit¬

Expanded text:
ro quod rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino deserviunt plurima. Ex quibus aminea bum enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit: amineae duae geminae, ab eo dictae quod duplices uvas mittant; aminea lanata, quia plus omnibus lanescit lanugine. Rubelliana dicta quia eius materia rubet. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam  ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, pluviis et ventis et maxime apibus infestantur; quarum depraedatione apianae cognominatae sunt. Balanitae a magnitudine nomen sumpserunt; βάturica a regione nomen sortita est, turbines et pluvias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens. Huius meriti et basilisca est. Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam et brevem et latum folium mit
Abbreviated transcription (Latin):
qr recessit longiꝰ a matre et qͣsi ꝓ¬
lisit. seu q acuminis teniutate
teli sp̃ẽm p̾fert. ¶ Sũmitates ui¬
ciũ et fruticũ flagella nũcuꝑantur
eo ꝙ flatu agitent᷑ ¶ Palmes eĩ¬
chia emissꝰ fructũ affert. Nã ideo
rustici partẽ uitis paliitẽ chñt.
Palmes enĩ climinutiuũ nomẽ
est. q nom̃ paragogũ dr̃:ꝙ apal¬

Expanded text:
 recessit a matre, et quasi prosilit, seu quia acuminis tenuitate teli speciem praefert. 8. Summitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo quod flatu agitentur. 9. Palmes chia emissus fructum affert. Nam ideo rustici partem vitis palmitem dicunt. Palmes enim derivativum nomen est, quod nomen paragogum dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
nec nigrũ ẽ. Terciꝰ locꝰ uiciũ q̃ so¬
la fecũclitate cõmẽcdãt᷑. habũda¬
cia copiosa: multũq uini fluens.
¶Miticionia uuas grandes. mas
ꝙ mltũ uini fluat. ¶ Giriaca

Expanded text:
nec nigrum est. Tertius locus vitium quae sola fecunditate conmendantur, abundantia copiosa multumque vini fluens. ‡Viticionia‡ uvas grandes magis quod multum vini fluat. Syriaca
Abbreviated transcription (Latin):
apellant. qm̃ aĩalia meliꝰ ꝙͣ triticũ
facit. ⁊ hoĩes salubriꝰ ꝙͣ malũ tͥticũ
Alt̾m clisticũ eo ꝙ cluos ordines he¬
at. hoc pleriq calaticũ uocãt. Ter¬
ciũ trimense. qr cũ cogit necessitas
gis centesimũ renascat᷑. Hĩc ⁊ mi¬
liũ: a multitudine fructꝰ uocatũ.
Paniciũ clictũ: qr młtis ĩ regiombꝰ¬
ex eo panis uice hoĩes sustinẽt᷑ qͣsi
panificiũ. ¶ P istũ a pastu. Si sani
ũ: nom̃ ẽ grecũ. ¶Farrago a farre
clicta. Est enĩ herba ordeacia adhuc
uiridis ñ dũ grauis ad maturitatẽ
surgẽtibꝰ. ¶ Spicam de maturis fru¬
gib abusiue clñs. Nam ꝓpͥe spica
est: cũ ꝑculmi folliculũ .i. extremũ
tumorez. ariste adhuc tenues ĩ mo
spicłi eminẽt. ¶ Arista appellata:
ꝙ pͥ ip̃a arescat. ¶ Culmꝰ ẽ ip̃e ca¬

Expanded text:
melius quam triticum pascit, et homines salubrius quam malum triticum. Alterum distichon, eo quod duos ordines habet hoc plerique galaticum vocant. Tertium trimestre, quia dum cogit necessitas, gis centesimum renascatur. Hinc et millium a multitudine fructus vocatum. 13. Panicium dictum, quod multis in regioex eo panis vice homines sustententur, quasi panivicium. Pistum a pasto. Sisamum Graecum nomen est. Farrago a farre dicta: est enim herba hordeacea adhuc viridis, necdum granis ad maturitatem turgentibus. Spicam de maturis frugibus abusive dicimus; nam proprie spica est cum per culmi folliculum, id est extremum tumorem, aristae adhuc tenues in modum spiculi eminent. Arista appellata quod prius ipsa arescat. Culmus est ipse ca
Abbreviated transcription (Latin):
um cuiꝰ sb̃siclio uites a frigore ł ar¬
riam muniũt᷑. Qͥ idõ alicubi ĩt̾tisꝰ
est. ut et solez ad maturitatẽ fruc¬
tus admittat et unibra nõ faciat
&̾ dictꝰ ꝑampinꝰ: ꝙ cle palmite pẽ¬
deat. ¶Capͥoli clicti: ꝙ capiãt arbo¬
res. Sũt eĩ cincumi. sũ uncinuli. qͥ¬
b se uinect̾e̾ uites et suspende solẽt
arboribꝰ q̃ adminicło freti palmi¬
tes: uentos ac turbines sustm̾e q̃ ãt
et sũ lapsu ꝑicłoꝵ fructꝰ suos susti¬
neant ac sese naga ꝓceritate de fẽ¬
clant. ¶Cormibist̃ anili qͥ ꝓei
ma q̃q ligant ⁊ ꝯprehenclũt ne
longiꝰ larati palmites uẽtorũ
flatib clissipent᷑. ¶Uue dicte ꝙ
intrinsecꝰ humoris sint plene. suc¬
aq ⁊ pingueclinis. Nam humidũ
trionis ꝑs. et botrio grecũ ẽ. ¶ Sb̾¬

Expanded text:
itis a frigore vel arriam munitur. Qui ideo alicubi intercisus est, ut et solem ad maturitatem fructus admittat et umbram faciat. Et dictus pampinus quod de palmite pendeat. Capreoli dicti quod capiant arbores. Sunt enim cincinni sive uncinuli quibus se innectere vites et suspendere solent arboribus, quo adminiculo freti palmites ventos ac turbines contemnere queant et sine lapsu periculorum fructus suos sustineant ac sese vaga proceritate defendant. Corymbi sunt anuli quialligant et conprehendunt, ne longius laxati palmites ventorum flatibus dissipentur. Uvae dictae quod intrinsecus humoris sint plenae, sucique et pinguedinis. Nam humidum tryonis pars; et botryo Graecum est. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd conp̾henderũt stringãt
labrusca est uitis agrestis q̃ ĩ t̾re
larginibꝰ nascit᷑. uñ et labrusca :¬
lill: i labris ꝙ extrenitatib tent¬
¶Codex dict᷑. q̃i cauder. Sic enĩ
uetes & clodũ pro claudo diceba̾t
leolus est. nouellꝰ palmes inuatꝰ
pͥoris anni flagello cognoĩatꝰ obsi¬
cidr ex uetĩ sarm̃to ꝓmines utrĩ
mallei sp̃em prebet. ¶Spadones¬

Expanded text:
quid conprehenderint stringunt. Labrusca est vitis agrestis quae in terrae marginibus nascitur: unde et labrusca dicta, a labris et extremitatibus terrCodex dictus quasi caudex. Sic enim veteres et clodum pro claudo dicebant.leolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob siciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei specie
Abbreviated transcription (Latin):
et fulminatũ noĩe hõgirũ. Qͥdã
aut osirm clñt ẽẽ artis hꝰ ĩuento¬
rem. qͥdã triptolemũ. Et hic q̃o
ẽ. quomͦ pͥma ceres ferro ĩ grecia
uerteterra ĩstituit: s exponit fe¬
so qͣlicũq nõ sp̾ali uoniere aut
aratro. ¶Stercorandi agͥ rõnez
pͥmꝰ incluxit qͥdã noĩe st̾cutꝰ ĩ ita¬
ha. cuiꝰ ara apico dedicata ẽ rome
Hic pliuinia ĩstrum̃ta agricdture
repperit pͥmꝰq agros foruit. Eũdẽ
qda saturnũ putauerũt: ut ma¬
ire illi nõbilitatẽ fac̾ent ħ noĩe
qͦ splendice sonaret: et digͥtatem
aituli cõpararet.
ii. De cultura agͦ
ultura ẽ qͣ frimũta ł uina rũ¬
magno labore q̃rũt᷑ ab ĩcolẽdo¬

Expanded text:
ogirum; quidam autem Osirim dicunt esse artis huius inventorem; quidam Triptolemum. Et hic quaestio est quomodo prima Ceres ferro in Graecia vertere terram instituit, sed ferro qualicumque, non specialiter vomere aut aratro. Stercorandi agri rationem primus induxit quidam nomine Stercutus in Italia, cuius ara a Pico dedicata est Romae: hic plura instrumenta agriculturae repperit, primusque agros firmavit. Eundem quidam Saturnum putaverunt ut maiorem illi nobilitatem facerent hoc nomine, quo splendide sonaret et dignitatem tituli conpararet. § 2 De cultura agrorum. Cultura est qua frumenta vel vina magno labore qu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. uerno aratũ. ¶ Procissio ẽ aratõ
pͥma. cũ adhuc clurꝰ ag̾ eẽt. ¶ Sa¬
est et illd̾ uirgilianũ. Nudꝰ ata nui
dus sere. Messis a metẽto .i. a reci¬
dendo clicta. Seges at̾ de semine¬
uti frugibꝰ in grecia ⁊ ħere se¬
getes tͣnͣslatis aliũde sem̃b. Huiꝰ¬
meminit ouicliꝰ clicẽs. P̾ma c̾es
inico: glebani climouit aratro.

Expanded text:
 verno aratum. Proscissio est aratio prima, cum adhuc durus ager est. Saest et illud Virgilianum: nudus ara: sere nudus. Messis a metendo, id est, a recidendo ti frugibus in Graecia et habere segetes tmeminit Ovidius dicens: Prima Ceres unco glebam dimovit aratro;
Abbreviated transcription (Latin):
nes usi st̃. sũ q in sacͥficio ip̃iꝰ gu̾is
panis ad aras offerebat᷑. Uñ et ad¬
orea sacrificia cliĩr. ¶ Seligo genꝰ
tritici. qd̾ a se lecto dictũ ẽ. Nĩ ĩpa¬
ne sp̃es eiꝰ precipua ẽ. ¶Trmĩse
triticũ idõ nũcupatũ: q satũ pꝰt tres
presidiũ ab ħ petit᷑. ¶ Alica grecũ
nom̃ ẽ. Alicastrũ simile ẽ. alice põ¬
de ⁊ bonitate p̾cipua. ¶Orcleu¬

Expanded text:
nes, sive quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras offerebatur. Unde et adorea sacrificia dicuntur. Siligo genus tritici a selecto dictum; nam in pane species eius praecipua est. Trimestre triticum ideo nuncupatum quia satum post tres praesidium ab hoc petitur. Alica Graecum nomen est. Alicastrum simile est alicae, pondere et bonitate p
Abbreviated transcription (Latin):
ul. a fronte. Siue enĩ tetragonũ
siue exagonũ sit qͥ se cõspiciũt
ex pari erũt. Alr enĩ structura
fc̃a cle formis ẽ. ¶ Darietinas di¬
cimꝰ : qͣi parietũ ruinas. Sũt eĩ
parietes stantes sñ tecto. ⁊ sũ
tes ĩ unũ cõũgat. ¶Culmin
clicta st̃: ꝙ apd̾ antiqͦs tecta cł¬
mo tegebantur ut mĩc rusti¬
ca. Hinc tecti sũmitas. culm̃
cłr. Cam̾e st̃ culmina introrsũ
respiciẽcia: appellate a curuo.
et ornãt. q̃ et lacunana dñr.¬
resultant edesq lacqͦ. Cuiꝰ cli¬
minutõ lacunar facit ut oraciꝰ.
Noq aurcũ renitet ĩ domo la¬
cunar. Iñ fit. alia climinutõ la¬
cimariu et ꝑ antisticon laq̾ar

Expanded text:
vel a fronte. Sive enim tetragonum, sive hexagonum sit, qui se conspiciunt, ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. Parietinas dicimus, quasi parietum ruinas: sunt enim parietes stantes sine tecto, et sine tes in unum coniungat. Culmina dicta sunt, quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica, hinc tecti summitas culmen dicitur. Camere sunt volumina introrsum respicientia, appellate a curvo. et exornant, que et lacunaria dresultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ cͥca st̃ eo ꝯueniũt. ¶Tessela
st̾ aqͥb domicilia stermũt᷑ aches¬
seris noĩata .i. qͣdiatis lapillis
ꝑ climinutõne. ¶ Bases ful
est petre fortissime siło ẜmõe.
¶Colune ꝓ lõgitudĩe ⁊ rotũ¬
clitate uocata. In qͥb totũ fa¬
brice ponclꝰ erigit᷑. Antiqͣ rato
t̾tia pars latitudinũ. ¶Gena
sura crassicudinis et altitu
ĩt̾ se clistãtes. Qͥntũ genꝰ ẽ¬

Expanded text:
 circa sunt, eo conveniunt. Tessellae sunt, e quibus domicilia sternuntur, a tesseris nominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulten petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio tertia pars latitudinis. Generae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus e
Abbreviated transcription (Latin):
Alii testucdinẽ uolũt ẽẽ locũ in
pntẽ atrii: aduersũ ueniẽtibꝰ
one curuati ip̃i et fornices.
¶Paumĩta originez oꝑis apud
grecos hñt: elaborata arte pic¬
ture. ¶Litostrota. pariuił crus¬
tis ac thesselł tinctis in uarios
colores. Uocata aũt paim̃ta

Expanded text:
Alii testudinem volunt esse locum in partem atrii adversum venientibus. one curvati, ipsi et fornices. 10 Pavimenta originem apud Graecos habent elaborata arte picturae lithostrota parvulis crustis, ac tessellis tinctis in varios 230 colores. Vocata autem pavimenta,
Abbreviated transcription (Latin):
lo qd̾ splendeat. Uũ clarus
hes. pro splendore celi. Celsus a
celo dictus qd̾ sit sb̾limis et altꝯ
qͣ celestis. Castus pͥmũ a castrati¬
one nũcupatus: postea placuit
uet̾ibꝰ ⁊ eos sic noĩari. qͥ ꝑpetuam
lbidins abstiuẽcia pollicebãtur.
lũ. Celebs clictus. comubii exꝑs
sla st̃ iuminia in celo q̃ absq cõ¬
Saptus. Celicola eo qd̾ celũ co¬
las: est enĩ angłs. Continẽs nõ
solil in castitate cłr. s in cibo et¬
in potu in ira qͦ et ueratõne mẽ¬
at. id est ꝓtegat et tucat᷑ sicut
solz patronus clientez. Concors
a coniũctõne corlis est. appellat᷑.
git: ita et ille cõcors dr qͥ corde
consultor: allocutor. & inde dictꝯ
ꝯsultor qd̃ soli se applicat cui loq̃
et sollitudine leuat alloqͥo suo
hinc et solaciũ. Consultus est qͥ cõ¬
qͥ nõ accip᷑ consiliũ. Constãs clicto
qd̃ undiq stat. et qui in aliꝙͣ par¬
tem declinari potest. Confidens
confide oĩa. ¶Cauto a cauendo

Expanded text:
od splendeat. Unde et clara dies pro splendore caeli. Celsus a caelo dictus, quod sit sublimis et altus, quasi caelestis. Castus primum a castratione nuncupatus: postea placuit veteribus etiam eos sic nominari qui perpetuam libidinis abstinentiam pollicebantur. s, conubii expers, qualia sunt numina in caelo, quae absque conbeatus. Caelicola, eo quod caelum colat; est enim angelus. Continens non solum in castitate dicitur, sed et in cibo et potu, in ira quoque et vexatione menat, id est protegat et tueatur, sicut solet patronus clientem. Concors a coniunctione cordis est appellatus. git, ita ille concors dicunius allocutor; et inde dictus consolator, quod soli se applicat cui loquitur, et solitudinem levat alloquio suo: hinc et solatium. 39. Consultus est qui conqui non accipit consilium. Constans dictus quod undique stat, nec in aliquam partem declinari potest. Confidens,confide omnia. Cautus a cavendo
Abbreviated transcription (Latin):
nem qͣi nõ coctus nec esui hił. est
enĩ asper et cdurus. Cariufex: qd̾
carnez afficiat cłr. C tuciarius co¬
ꝙ cruce sit dignus. C ollega acol¬
ligatõne societatis. et amicicie cõ¬
plexi lictus. Coctancus : qͣi ꝯpar
ctatis. Conplex q uno peccato ł
ctimine alteri est applicatus ad
malũ: ad bonũ uero nũqͣ dicimꝰ
ꝯplice. Consors eo ꝙ ad eũ ꝑti
net pars bonoꝵ. nam ꝯsortẽ ue¬
appellatus est a celeritate. qr qd̃
usus exigit uelocuis facit. Cou¬
sors ꝙ sit cõmunis sorte. sicut
lonus a colonia: uł agro colen¬
do dictus. C ognitor a cognoscẽ¬
do cãmi clictus. Curator q curã
ferat pi̾us qͥ eiꝰ adhuc etatis sũt.
ut negocia sua satis aumu̾strare
nõ poisunit. ¶ Clientes pͥus coleo
dicebant᷑: a colendis pronis.

Expanded text:
nem, quasi non coctus nec esui habilis. Est nem, quasi non coctus nec esui habilis. Est enim asper et durus. Carnifex, quod carnem afficiat. Cruciarius, eo quod sit cruce dignus. Collega a conligatione societatis et amicitiae conplexu dictus. Coaetaneus, quasi conpar aetatis. Conplex, quia uno peccato vel crimine alteri est adplicatus ad malum; ad bonum vero numquam dicimus conplicem. Consors, eo quod ad eum pars pertinet bonorum. Nam sortem veappellatus a celeritate, quia quod usus exigit velocius facit. Cood sit communis sorte, sicut lonus a colonia vel ab agro colendo dictus. Cognitor a cognoscendo causam dictus. Curator, quod curam ferat pueris, qui adhuc eius aetatis sunt ut negotia sua satis administrare non possint. Clientes prius colientes dicebantur, a colendis patronis.
Abbreviated transcription (Latin):
uersutũ ab eo qd animũ cito uer¬
tit. Cupiclus a cupiendo młtum:
id est. a capiẽdo uocatꝰ. C lamoso.
qͣi calamoso acalamo scilz ꝙ sonet.
Calũpniator fłi crimĩs accusator:
a caluendo id frustrãdo ⁊ decipiẽ¬
do dictus. Calculator a calcuł idẽ
lapilł minutis qͦs antiqͥ ĩ manu
tenentes. nueros cõponebãt. Cõ¬
pilator qͥ aliena dicta sius ꝑmis¬
cet sicut solẽt pigm̃tari in pila
diu̾sa mixta contũd̾e̾. Hoc scelere
quonda accusabatur mantuanꝰ
ille uates cũ quosda homeri u̾sꝯ¬
transferent sius ꝑmiscuiss ⁊ cõ¬
pilator ueterũ ab emuł dice̾tur.
ille responclit magnaꝵ cẽ uriũ
claua liertuł extorq̃re de manu
Contumiar. ab co qd̃ otempnat
mutat. Grece enĩ color croma uo¬
catur. Contumeliosꝰ: qd̾ uelox
est cũ tumet in uerb̾ iniuirie. Cõ¬
centõsus ab intentõne uocatur.
dicat. Contemptibil. uł qr ꝯtẽp¬
sũ honore. Ctudeł est. crudus quẽ
groci homon appellant per tnͣslacio¬

Expanded text:
d animum cito vertat. Cupidus a capiendo multum, id est accipiendo, vocatus. Clamosus, quasi calamosus, a calamo; scilicet quod sonet. Calumniator, falsi criminis accusator; a calvendo, id est frustrando et decipiendo, dictus. Calculator, a calculis, id est lapillis minutis, quos antiqui in manu tenentes numeros conponebant. Conpilator, qui aliena dicta suis praemiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mixta contundere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Homeri transferens suis permiscuisset et conpilator veterum ab aemulis diceretur: Ille respondit: 'Magnarum esse virium clavam Herculi extorquere de manu' Contumax, ab eo quod contemnat. mutat. Graece enim χρῶμα color vocatur. Contumeliosus, quia velox est et tumet verbis iniuriae. Contentiosus ab intentione vocatus, dicat. Contemptibilis, ve honore. Crudelis, hoc est crudus, quem Graeci ὠμὸν appellant per translatio
Abbreviated transcription (Latin):
at occulta malicia blanlis ẜuio¬
nib ornat. Dubius incertus qͣi
duaꝵ uiaꝵ. Delator clictus: eo
qd̾ cletegit qd̾ latebat. Dilator
ꝙ differt ad ꝓferendũ. Desidi¬
osus. tardus pig̾ a desidendo uo¬
catus: id est ualde setendo. Ide
et residens a residendo de enĩ hic
augentis est. Delirus mente de
lira abertet. Lira est: aratonis
genus: cũ agricole fr̃a semente
clirigũt sulcos. in quo sulco oĩs
segos decurrit. Demens id est qͥ
amens. id est sũ mente uł qr di¬
minutõnẽ łicat mentis. Decipi¬
ẽs eo qd̾ minꝰ sapere incipit qͣ
solebat. Dĩpuatus et dãpnabi¬
ł quor pͥer iam addictus est se¬
q̃us potest adia. Degulator ꝙ
gule sit cledita¬

Expanded text:
at, occultam malitiam blandis sermoat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. 77. Dubius, incertus, quasi duarum viarum. Delator, dictus, eo quod detegat quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desidendo vocatus, id est, valde sedendo idem et reses, a residendo ; de enim hic augentis est. 78. Delirus lira, aberret. Lira est enim arationis genus, cura agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. Demens, idem qui amens; id est sine mente, vel quod diminutionem habeat mentis. Desipiens, eo quod minus sapere incipit quam quod solebat. Damnatus et damnabilis: quorum prior iam addictus est, sequens potest addici. Degulator, quod gulae sit dedit