comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis et celestibus substantiis per
angłos loquitur deus: sieut nẽ¬
ad moysen in monte. cum uissionis
suȩ uerba edidit: ignem rubumq so¬
ciauit: atq aliud superius. aliud in¬
ferius uinxit. Quod tamen tune so¬
lum agitur: cum ex ipsa aliquid con¬
iunctione signatur. Nam ꝑ succen¬
sum rubum moysen alloquens. quid
aliud ostendit: nisi quod eius popłi
ductor fieret. qui et legis flammam
ꝑciperet. et tamen peccati spinam ne¬
quaquam uitaret. uel quod ex illo
populo exiret. qui in igne deitatis.
carnis nr̃ȩ peccata quasi rubi spinã
acciperet: et in consumptam huma¬
nitatis nr̃ȩ substantiam etiam in ip¬
sa diuinitatis flamina seruaret. In¬

Expanded text:
nis et coelestibus junctis substantiis per angelos loquitur Deus, sicut ad Moysen in monte, cum jussionis suae verba edidit, ignem rubumque sociavit, atque aliud superius, aliud inferius junxit. Quod tamen tunc solum agitur, cum ex ipsa aliquid conjunctione signatur. Nam per succensum rubum Moysen alloquens, quid aliud ostendit nisi quod ejus populi ductor fieret, qui et legis flammam perciperet, et tamen peccati spinam nequaquam vitaret? Vel quod ex illo populo exiret, qui in igne deitatis, carnis nostrae dolores quasi rubi spinas acciperet, et inconsumptam humanitatis nostrae substantiam, etiam in ipsa divinitatis flamma servaret?
Abbreviated transcription (Latin):
uebat exurit. Cum enim cogitati.¬
onum suarum interna considerat.
et uitam reprobam ꝑ immutatio¬
nem gladium mactatꝰ in ara se sui
cordis imposuit: et igne caritatis.
incendit. De qua hostia pacificorũ
adipes redolent: quia in terna no-¬
ue uitȩ inpinguatio pacem inter
nos et ddeum faciens⁊ odorem suauis.
simum de nobis reddit. Quia uero
cadem caritas in cordibus electorum
in extingiubilis manet: apte illie
subditur. Ignis est iste ꝑpetiuis qui
numquam deficiet de altari. Nun¬
quam ꝓfecto de altari ignis iste defi¬
cit: quia ętiam post hanc uitam eo¬
rum mentibus feruor caritatis ac¬
crescit. E terna quippe contempla¬
tione agitur: ut omnipotens deus
quo magis uisus fuerit. eo amplius
diligatur.

Expanded text:
vebat exurit. Cum enim cogitativebat exurit. Cum enim cogitationum suarum interna considerat, et vitam reprobam per immutationis gladium mactat, in ara se sui cordis imposuit, et igne charitatis accendit. De qua hostia pacificorum adipes redolent: qui interna novae vitae impinguatio, pacem inter nos et Dominum faciens, odorem de nobis suavissimum reddit. Quia vero eadem charitas in cordibus electorum inexstinguibilis manet, apte illic subditur: Ignis est iste perpetuus, qui nunquam deficiet de altari. Nunquam profecto de altari ignis iste deficit, quia etiam post hanc vitam eorum mentibus fervor charitatis accrescit. Aeterna quippe contemplatione agitur, ut omnipotens Deus, quo magis visus fuerit, eo amplius diligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ conuersatione ueterascit: ig¬
nis iste adhibitis lignis nutriendus
ẽ: ut dum ꝑ usum se nr̃ȩ uetusta¬
tis extenuat: ꝑ patrum testimonia
et exempla reuiuiscat. Et bene il¬
lic precipitur: ut mane ligna per¬
dies singulos congerantur. Hȩc ꝗ¬
quippe non fiunt: nisi cum nox
cecitatis extinguitur. Uel certe
quia mane prima pars diei ẽ: pꝰ¬
positis cogitationibus uitȩ presen¬
tis hoc primori loco quisquis fide.
lium cogitet: ut quod inse iam iã¬
q quasi deficitꝰ quibus ualet nisi¬
bus studium caritatis in flaminet.
Ignis enim iste in altare domini. id
est. in corde nr̃o citius ex tinguitur:
nisi sollerter ad hibitis exemplis pa¬
trum. et dominicis testimoniis.
reparetur. Bene autem illic subiun¬
gitur: et imposito holocausto desu¬
ꝑ adolebit adipes pacificorum. Nam
quisquis in se hune ignem carita¬
tis accendit semet ipsum utiq ho¬
locaustum desuꝑ imponit: quia o¬
omne uitium quod inse male ui¬

Expanded text:
vitae conversatione veterascit, igvitae conversatione veterascit, ignis iste adhibitis lignis nutriendus est, ut dum per usum se nostrae vetustatis attenuat, per Patrum testimonia et exempla reviviscat. Et bene praecipitur ut mane ligna per singulos dies congerantur. Haec quippe non fiunt, nisi cum nox caecitatis exstinguitur. Vel certe, quia mane prima pars diei est, postpositis cogitationibus vitae praesentis hoc priori loco quisquis flium cogitet, ut quod in se jamjamque quasi deficit, quibus valet nisibus studium charitatis inflammet. Ignis enim iste in altari Domini, id est in corde nostro citius exstinguitur, nisi solerter adhibitis exemplis patrum, et Dominicis testimoniis reparetur. Bene autem illic subjungitur: Et imposito holocausto, desuper adolebit adipes pacificorum. Nam quisquis in se hunc ignem charitatis accendit, semetipsum utique holocaustum desuper imponit, quia omne vitium quod in se male vi
Abbreviated transcription (Latin):
in altare semꝑ ardebit: quem
nutriet sacerdos subiciens ma¬
ne ligna ꝑ singulos dies: et in¬
posito holocausto desuꝑ adole¬
bit ad ipes pacificorum. Ignis ẽ
iste ꝑpetuus: qui numquam
semꝑ ardere: quia necesse est
ex illo ad dominum caritatic.
flammam indesinenter ascen¬
dere. Cui ꝑ singulos dies sacer¬
dos ligna subiciat: ne exting¬
guatur. Omnis enim xp̃i fide
preditus: membrum utiq sũ¬
mi sacerdotis effectus ẽ: sicut
cunctis fidelibus petrus apłe.
dicit. Uos autem genus elec¬
tum: regale sacerdotium: et
sicut iohannes apostolus dicit.
fecisti nos deo nr̃o regnum et
sacerdotes. Sacerdos ergo ig
ligna subiciat: id ẽ. fidelis quis¬
q ne in eo caritatis flamina
deficiat. in corde suo tam exem¬
pla precedentium quam sacrȩ
scripturȩ testimonia congere¬
re non desistat. Nam quasi
quedam fomenta igni dare ẽ.
in exercitatione caritatis uel
exempla patrum uel precepta do¬
minica ministrare. Quia enim ȩ.¬
terna nouitas nr̃a ipsa cotidie huꝰ

Expanded text:
in altari semper ardebit, quem nutriet sacerdos, subjiciens ligna mane per singulos dies. Et imposito holocausto, desuper adolebit adipes pacificorum. Ignis iste est perpetuus, qui nunquam semper ardere, quia necesse est ex illo ad Dominum charitatis flammam indesinenter accendere, cui per singulos dies sacerdos ligna subjiciet ne exstinguatur. Omnis enim Christi praedicator membrum utique summi Sacerdotis effectus est, sicut cunctis fidelibus Petrus apostolus dicit: « Vos autem genus electum, regale sacerdotium . » Et sicut Joannes apostolus dicit: « Fecisti nos Deo nostro regnum et sacerdotes . » Sacerdos ergo in ligna subjiciat, id est fidelis quisque in eo charitatis flamma deficiat, in corde suo tam exempla praecedentium quam sacrae Scripturae testimonia congerere non desistat. Nam quasi quaedam fomenta igni dare est, in exercitatione charitatis, vel exempla Patrum, vel praecepta Dominica ministrare. Quia enim interna novitas nostra ipsa quotidie hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ei in passione unigeniti filii sui
ostendit escam: s laqueum abscon¬
dit. Sidit enĩ quod ore ꝑciꝑet. sed
ñ uidit quod guttur teneret. Nam
quãuis eũ filium dĩ fuerat ipse con¬
fessus: uelut purũ tam̃ illũ hoiẽm
mori eredidit. Ad cuius mortẽ uud̃oꝵ¬
ꝑsequentium animos concitauit. S in
ipso traditionis eius tempore. tarde iã
cognouisse intelligitur: quod illa eiꝰ
morte puniretur. Unde et pilati con¬
iugem son niis terruit: ut uir illiuis a
iusti ꝑsecutione cessaret. S res interna
refragari. Expediebat quippe ut pecca¬
torũ mortẽ iuste morientiũ solueret: mors
iusti inuste morientis

Expanded text:
ei in Passione unigeniti filii sui ostendit escam, sed laqueum abscondit. Vidit enim quod ore perciperet, sed non vidit quod gutture teneret. Nam quamvis cum Filium Dei fuerat ipse confessus , velut purum tamen illum hominem mori credidit, ad cujus mortem Judaeorsequentium animos concitavit. Sed in ipso traditionis ejus tempore tarde jam cognovisse intelligitur quod illa ejus morte puniretur. Unde et Pilati conjugem somnus terruit, ut vir illius a justi persecutione cessaret . Sed res interna refragari. Expediebat quippe ut peccatorum mortem juste morientium solveret mors justi injuste morientis
Abbreviated transcription (Latin):
ereator nr̃. ac dispositor cuncta mode¬
rat. ut qͥ ex tolli poterat. ex dono q̃d habep.
humiliet᷑ ex iuitute ꝙͣ ñ ht̃. Sic ciuicta mo¬
derat᷑. ut cũ ꝑimpensã giãm unũqiseꝙ sub
et meliors̃ qͥsq cdono alio eũ qͥ sibi subdit᷑
attendat. Ac licet se p̃ire ex aliis sentiat.
eidẽ tam̃ que suꝑar se in aliis pꝰt ponat. Sic
fiant omĩa singłoꝵ. Et unꝰqͥsq sic qd̾ ñ ac¬
cepit. in altero possideat. ut ip̃e alteri pos
sidendũ. qd̾ accep̃ humilit̃ impendat. Hic¬
alterutrũ illã ad ministrantes. sic̃ bo ni
dispensatores. multi formis grẽ dĩ. Lc̃ nanꝙ:

Expanded text:
reator noster ac dispositor cuncta moderatur, ut qui extolli poterat ex dono quod habet, humilietur ex virtute quam non habet. Sic cuncta moderatur, ut cum per impensam gratiam unumqueet meliorem quisque dono alio eum qui sibi subjicitur, attendat. Ac licet reperire se praeire ex aliis sentiat, eidem tamen quem superat se in aliis postponat. Sic fiant omnia singulorum. Et unusquisque sic quod non accepit in altero possidendo quod accepit humiliter impendat. Hialterutrum illam administrantes, sicut boni d
Abbreviated transcription (Latin):
creuisse escam in dentib cuncti mirati
sunt: cotidie sparsa grana seminum
multitudine multiplicant᷑ spicarum.
et nemo mirat᷑. Aquã semel inuinum
ꝑmutatã uidentes cuncti mirati sunt.
cotidie humor terrȩ in radicẽ uitis attrac¬
tus ꝑ botrum in uinũ uertit᷑. et nemo
miratur. Mira itaq sunt omĩa quȩ mira¬
ri homines negligunt. quia ad conside¬
rancdũ ut p̃diximus usu torpescunt.

Expanded text:
crevisse escas in dentibus cuncti mirati crevisse escas in dentibus cuncti mirati sunt; quotidie sparsa grana seminum, plenitudine multiplicantur spicarum, et nemo miratur. Aquam semel in vinum permutatam videntes cuncti mirati sunt; quotidie humor terrae in radicem vitis attractus, per botrum in vinum vertitur, et nemo miratur. Mira sunt itaque omnia quae mirari homines negligunt, quia ad considerandum, ut praediximus, usu torpescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat. quod cuncta ex nichi lo crea¬
uit. quod ipsam mundi fabricã mira po¬
tentiȩ urtute disposuit. et suꝑ aera cȩ¬
lum suspendit᷑. et super abissum terra
colligens mundũ alterum.s raciona¬
lem. quod bunc ex anima et carne con¬
stituens. inuestigabili uirtutis disposi¬
tione ꝑmiscuit spm̃ et lutũ: Eo his
itaq alud nouimꝰ. aliud et sumꝰ. s tamen
mirari negligimus. quia ea que in cõpre¬
hensibili indagatione mira sunt. huma¬
nis ocłis usu uiluerunt. Unde fit: ⁊it si
mortuus hõ suscitet᷑. in admiratione om̃s
exiliant. et cotidie hõ qui ñ erat nascit᷑.
et nemo mirat᷑. dum proculdubio omib
constet. quia mirabilus sit creasse quod
ñ erat. quã reꝑare quod erat. Qura anda¬
quod aaron uirga floruit. cuncti mirati
sunt: cotidie exarescente terra arbor pro¬
ducitur. uirtusq pulueris in lignũ uer¬
titur. et nemo mirat᷑. Qura quinq st̃
panib quinq milia bominũ sacrati:

Expanded text:
sufficiat, quod cuncta ex nihilo creavit, quod ipsa mundi fabrica mira potentiae virtute disposita est, et super aera coelum suspenditur, et super abyssum terra colligens mundum alterum, sed rationalem: quod hunc ex anima et carne constituens, investigabili virtutis dispositione permiscuit spiritum et lutum. Ex his itaque aliud novimus, et aliud sumus, sed tamen mirari negligimus, quia ea quae comprehensibili indagatione mira sunt, humanis oculis usu viluerunt. Unde fit, ut si mortuus homo suscitetur, in admiratione omnes exsiliant. Et quotidie homo, qui non erat, nascitur, et nemo miratur, cum procul dubio omnibus constet quia plus sit creasse quod non erat quam reparare quod erat. Quia arida Aaron virga floruit cuncti mirati sunt: Quotidie in arescente terra producitur arbor, virtusque pulveris in lignum vertitur, et nemo miratur. Quia quinque sunt panibus quinque millia homines satiati,
Abbreviated transcription (Latin):
i sanguinũ et dolosi ñ dimidia¬
bunt dies suos. Dies dimidiare ẽ.
tempꝰ uite malȩ. in uoluptatib ductũ.
ad penitentiȩ lamenta diuidere. atq hoc
ad bonum usum parciendo reparare.
S iniqui dies suos. nequaquã dimidi¬
ant. qi ꝑuersam mentẽ nec in extremo
tempore immutant. Quodd contra bene
paulus admonet dicens. Redimentes
tempꝰ: qm̃ dies mali sunt. Tempꝰ quippe
redimimꝰ. quando ante actam uitam qͣ
lasciuiendo ꝑdidimꝰ: flendo reparamͦꝰ.

Expanded text:
i sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos. --Dies dimidiare, est tempus vitae malae in voluptatibus ductum ad poenitentiae lamenta dividere, atque hoc ad bonum usum partiendo reparare. Sed iniqui dies suos nequaquam dimidiant, quia perversam mentem nec in extremo tempore immutant. Quo contra bene Paulus admonet, dicens: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Tempus quippe redimimus, quando anteactam vitam, quam lasciviendo perdidimus, flendo reparamus.
Abbreviated transcription (Latin):
anus in manu non erit inno¬
cens malus. Manus enim ma¬
nui uingi solet: quando quiescit in
otio. & nullus eam usus laboris ex¬
ercet. Manus ergo in manu: ñ erit
innocens malus. Ac si diceret. Et
cum manus ab iniquo oꝑe cessat.
malus tamen ñ ẽ innocens ꝑ
cogitationem. Quia ergo
nõuimus quod districte oĩa
non solum facta s saltem cogi¬
tata pensantur: quid faciemus
de incessu mali oꝑis si sic subtiliter
deus iudicat gressus cordis: Ecce oe¬
culta mentis nr̃ȩ itinera nullus
hominum uidet: et tamen ante
dei oculos tot gressus ponimus:
quot affectus mouemus. Totiens
ante illum labimur: quotiens a
recto itinere infirmȩ cogitationis
pede claudicamue.

Expanded text:
anus in manu non erit innocens malus. --Manus enim manui jungi solet, quando quiescit in otio, et nullus eam in usus laboris exercet. Manus ergo in manu non erit innocens malus. Ac si diceret: Et cum manus cessat ab iniquo opere, malus tamen non est innocens per cogitationem. Quia ergo novimus quod districte omnia non solum facta, sed etiam cogitata pensentur, quid faciemus de incessu mali operis, si sic subtiliter Deus judicat gressus cordis? Ecce occulta mentis nostrae itinera nullus hominum videt, et tamen ante Dei oculos tot gressus ponimus, quot affectus movemus, toties ante illum labimur, quoties a recto itinere infirmae cogitationis pede claudicamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ue quippe st̃
partes: electoꝵ scilicet atꝙ
rẽproboꝵ . S bini ordines singulis
partib continent᷑. Alii nanq ui¬
dicantur et pereant: alii non ui¬
dicant᷑ et pereunt. Alii iudican

Expanded text:
e quippe sunt partes, electorum scilicet atque reproborum, bini ordines singulis partibus continentur. Alii namque judicantur et pereunt, alii non judicantur et pereunt: ali
Abbreviated transcription (Latin):
runt inuectione. redargui non
merent᷑. Illi aut̃ uerba iudicis au¬
tenuerunt. Isti in damnatione sua
eterni iudicis nec uerba ꝑcipiunt.
quia eius reuerentiã nec uerbotenꝰ
seruare maluerunt. Illi legaliter
ꝑeunt. quia sub lege positi pecca¬
uerunt. Istis in ꝑditione sua de le¬
ge nichil dr̃. quia nichil legis ha¬
bere conati sunt. Princeps nanq
terrenã rem publicam regens hab̾e
punit ciuem interius delinquentẽ.
atq aliter hostem exterius debel¬
lantem. In illo iuira sua consulit.
eumq sub uerbis dignȩ inuectioĩs
addicit. Contra hostem uero bellum¬
mouet. instrum̃ta ꝑditionis exercet.
cdignaq malitiȩ tormenta retribu
ñ reqͥrit. Neq enĩ lege necesse ẽ ꝑimi
qui legi numqͣ potuit tenere. Ita
ergo in extremo iuiditio. et legał
illũ inuertio ꝑcurit: qui ab eo qd
professione tenuit. accione decli¬
nauit. et iste sine uiditii in uectio¬
ne ꝑimit᷑: qͥ lege fidĩ non tenet᷑.

Expanded text:
rant invectione redargui non rant invectione redargui non merentur. Illi saltem verba Judicis autenuerunt; isti in damnatione sua aeterni Judicis nec verba percipiunt, quia ejus reverentiam nec verbo tenus servare voluerunt. Illi legaliter pereunt, quia sub lege positi peccaverunt; istis in perditione sua de lege nihil dicitur, quia nihil legis habere conati terrenam rempublicam regens, aliter punit civem interius delinquentem, atque aliter hostem exterius rebellantem. In illo jura sua consulit, eumque sub verbis dignae invectionis addicit. Contra hostem movet, instrumenta perditionis exercet, dignaque ejus maitiae tormenta retribuinon requirit. Neque enim lege necesse est perimi, qui lege nunquam potuit teneri. Ita ergo in extremo judicio et legalis illum invectio percutit, qui ab eo quod professione tenuit, actione declinavit, et iste sine judicii invectione perimitur, qui lege fidei non tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
care. Sitiui: et ñ dedistis michi
bibere. Hospes eram. et ñ collegistiᷤᷤ
me: nudus et ñ oꝑuistis me. Eger
et incarcere: et ñ uisi stastisme.
Quib p̃mittitur. Discedite a me
maledicti in ignẽ ȩternũ: qui p̃¬
paratus ẽ diabolo et angłis eius.
et ꝑeunt. De quib ꝑ propħam do¬
minus dicit. Non resurgunt im¬
pii in iuditio. Et de quib dñs dic̃.
Qui aut̃ non credit.iã iudicat᷑
ẽ. Et de quib paulus ait. Qui si¬
ne lege peccauerunt: sine lege
& ꝑibunt. Resuigunt uͦ etiã in
fideles om̃s: s ad tormenta ñ ad ui
dicium. Non enĩ eoꝵ tunc causa
discutitur: qui a conspectu distrie.¬
ti iudicis. iam cum damnatione
suȩ infidelitatis discedunt. E rofessi¬
onẽ uͦ fidĩ retinentes. s ꝓfessionis
oꝑa ñ habentes: redarguunt᷑ ut ꝑe¬
ant. Qui uero nec fidi sacramen¬
ta tenuerunt: increpationẽ iudicis
in extrema examinatione non au¬
diunt. quia p̃udicati infidelita¬
tis suȩ tenebris. eius quẽ despexe¬

Expanded text:
 sitivi, et non dedistis mihi potum; hospes eram, et non collegistis me; nudus, et non operuistis me; aeger et in carcere, et non visitastis me . » Quibus praemittitur: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus et pereunt, de quibus Propheta ait: Non resurgunt impii in judicio . Et de quibus Dominus dicit: Qui autem non credit, jam judicatus est . Et de quibus Paulus ait: Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt . Resurgunt ergo etiam omnes infideles, sed ad tormentum, dicium. Non enim eorum tunc causa discutitur, quia ad conspectum districti judicis jam cum damnatione suae infidelitatis accedunt. Professionem vero fidei retinentes, sed professionis opera non habentes, redarguuntur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem Judicis in extrema examinatione non audiunt, quia praejudicati infidelitatis suae tenebris, ejus quem despexe
Abbreviated transcription (Latin):
tis me. Nudus: et oꝑnistis me. Infir¬
carcere erã: et uenistis ad me. Quib
tur et regnant: qui p̃cepta legis ꝑcep
tione transcendunt. Qui nequaꝗͣ hoc
solũ. qđ cunctis diuina lex p̃cipit. im¬
plere contẽpti st̃. s p̃stantiore desidio
plꝰ exhibere appetunt: qͣm p̃ceptis ge¬
neralib audire potuerunt. Quib do¬
minicã uoce dr̃. Uos qui reliquistis

Expanded text:
tis me; nudus, et operuistis me; infircarcere eram, et venistis ad me; quibustur et regnant, qui etiam praecepta legis ptum transcendunt. Qui nequaquam hoc solum quod cunctis quae divina lex praecipit implere contenti sunt, sed praestantiore desiderio plus exhibere appetunt quam praeceptis generalibus audire potuerunt. Quibus dominica voce dicitur: Vos qui reliquistis
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝑmissionis accep̃. Cũ enĩ accepis¬
set ut euangłiũ p̃licans. de euãgłio ui-¬
ueret. et euãgłiũ audientib contulit.
et tam̃ euangłii sũptib sustentari recu¬
sauit. Cur gͦ iste iudicet᷑ ut regnet. qͥ
minus qͦd seruaret accep̃: s maiꝰ qͦd ui¬
ueret inuenit:

Expanded text:
accepit. Cum enim accepisset ut Evangelium praedicans de Evangelio viveret, et Evangelium audientibus contulit, et tamen Evangelii sumptibus sustentari recusavit. Cur ergo iste judicetur ut regnet qui minus quod servaret accepit, sed majus quod viveret invenit?
Abbreviated transcription (Latin):
nitate roboramur. S dum in ter ac¬
ta sublimia uitia quȩdam parua re¬
tinemus: quasi chananeum uiuere
in terra nr̃a concedimus. Qui tamen
tributarius efficitur: quia hoc ipsũ
uitium quod subigere non possumus:
adusum nr̃ȩ utilitatis humiliter re-¬
torquemus: ut eo de se mens &e in sũ¬
mis uilia sentiat: quo suis uiribus
etiam parua quȩ appetit non expug.¬
nat. Inde bene rursum scriptum ẽ.
Heȩ sunt gentes quas deus dereliqͥt:
ut erudiret in eis isrłem. Ad hoc nãq
quȩdam minima uitia nr̃a retinen.¬
tur. ut sese nr̃a intentio sollicita in
certamine semꝑ exerceat: ut eo de
uictoria non suꝑbiat. quo uiuere in
se hostes conspieit. a quibus ad hue
uinci formidat. Isrł ergo reseruatis
gentibus eruditur: quando inquib¬
dam minimis uiciis elatio uirtutis
nr̃ȩ comprimitur: & in pariuis sibi
resistentibus discit. quod ex se maio¬
ra non subig̃.¬

Expanded text:
rnitate roboramur. Sed dum inter acrnitate roboramur. Sed dum inter acta sublimia vitia quaedam parva retinemus, quasi Chananaeum habitare in terra nostra concedimus, qui tamen tributarius efficitur, quia hoc ipsum vitium, quod subigere non possumus, ad usum utilitatis nostrae humiliter retorquemus, ut eo de se mens et in summis vilia sentiat, quo suis viribus etiam parva quae appetit non expugnat; unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes, quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israel. Ad hoc namque quaedam minima nostra vitia retinentur, ut sese nostra intentione sollicita in certamine semper exerceat, ut eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit, a quibus adhuc vinci formidat. Israel ergo reservatis gentibus eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et in parvis sibi resistentibus discit, quod ex se majora non subig
Abbreviated transcription (Latin):
um de electorum exercitio et o¬
ꝑibus quibusdam reprehensibi¬
libus ob utilitatem nutriendȩ humi¬
litatis in se nec dum edomitis tracta.
us. Plerumq hii qui magnis iam uir¬
tutibus splendent. adhuc de obscuri¬
tate culpȩ aliquid renitentes sustinel.
ut iam magna uitȩ claritate luceas.
et tamen adhuc noctis reliquias no¬
lentes trahant. Quod ad hoc sieut dic¬
tum ẽ agitur. ut mens proficiens ad
uirtutem iusticiȩ sua melius in infir¬
mitate roboretur: et inde uerius in
bonis luceat: unde eam etiam nolen¬
tem parua reprehensibilia humilit̾
obseurant. Unde bene cum isrłitico
populo ꝑcepta repromissionis t̾ra par¬
tiretur : effraim tribu chananeus gen¬
tilis populus non occisus s factus tri¬
butarius dicitur: sicut scriptum est
habitauit chananeus in medio effra¬
im tributarius. Quid enim chana
neus gentilis uidelicet populus. nisi
uitium signat: Ꝙ. sepe in magnis u¬
uirtutibus terram repromissioni
ingredimur: quia spe intima de et̃¬

Expanded text:
um de electorum exercitio, operibus quibusdam reprehensibilibus ob utilitatem nutriendae humilitatis in se, nec dum edomitis tractareus. --Plerumque hi qui magnis jam virtutibus splendent, adhuc de obscuritate culpae aliquid retinentes sustinent ut etiam magna vitae claritate luceant, et tamen adhuc noctis reliquias nolentes trahant. Quod ad hoc, sicut dictum est, agitur, ut mens proficiens ad virtutem justitiae sua melius infirmitate roboretur. Et inde verius in bonis luceat; unde eam etiam nolentem parva reprehensibilia humiliter obscurant. Unde et bene cum Israelitico populo percepta repromissionis terra partiretur, Ephraim tribui Chananaeus gentilis populus non occisus factus tributarius dicitur. Sicut scriptum est: Habitavit Chananaeus in medio Ephraim tributarius. aeus, gentilis videlicet populus, nisi vitium signat? Et in magnis virtutibus terram repromissionis ingredimur, quia spe intima de aete
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tenetur. Sagittȩ enĩ sunt. hȩc ipsa uer¬
ba quȩ doctores ꝓferunt. nde bene e¬
tiam ꝑ propħ̃am de scĩs doctorib genti¬
litatẽ ingredientib dicit᷑. Cum sagitis
et arcu ingredientur illuc. Nos ergo eũ
scripturȩ sacrȩ dicta pensamus: arcum
qͥa ñ numquã contra uitioꝵ certamina
laborem subire recusamus. In expositi¬

Expanded text:
non tenetur. Sagittae enim sunt haec ipsa vernon tenetur. Sagittae enim sunt haec ipsa verba, quae doctores proferunt. Unde bene etiam per Prophetam de sanctis doctoribus gentilitatem ingredientibus dicitur: Cum sagittis et arcu ingredientur illud . Nos ergo cum Scripturae sacrae dicta pensamus, arcum quia nonnunquam contra vitiorum certamina laborem subire recusamus. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
doctores uidemur predicamus. audi¬
entes instrumus. et loquendo arma¬
mus alios. sed ipsi ad laborem certa¬
minis ire recusamus. Et soriptum ẽ.
Eilũ effrem intendentes artum. et
mittentes sagiitas suas. conuersi st̃
in die belli. Effrem quippe: fructifi
catio dicit᷑. Et quȩ ẽ. talis uel tanta
fructificatio. quam lingua doctoꝵ:
Quȩ dum uerba seminat: multipli¬
cat fructus animarum. Qui cũ doce¬
re p̃paramur: et sensum sacre script̃e
exquirimus: arcum intendimus. Cum
uerba correpnonis facimus: sagittas ennt¬
timus. Artus enĩ nun numqͣm in sacro
elciquio. ipsum sacrum eloquiũ pomi
solet. quod ex utroq testamento uelut
ex cornu et corda constat. Uetus qͥppe
testamentum figuratur cormi ꝓpter du-¬
riciã: nouũ uero quod incarnato dño
factũ ẽ. signatur corda. Et dum corda.
trahitur cornu curuatur: qͥa cũ testa¬
mentũ nouum discutitur. duricia lit¬
terȩ uetens inclinatur. et ad intellectũ
spũalem flectitur. qͥa rigor eius duriciȩ

Expanded text:
doctores videmur, dum praedicamus, audientes instruimus, et loquendo armamus alios, sed ipsi ad laborem certaminis ire recusamus. Et scriptum est: Filii Ephrem intendentes arcum et mittentes sagittas suas, conversi sunt in die bellicatio dicitur. Et quae talis, vel tam sancta fructificatio, quam lingua doctorum? Quae dum verba seminat, multiplicat fructus animarum. Qui dum docere praeparamus, et sensum sacrae Scripturae exquirimus, arcum intendimus. Cum verba correptionis facimus, sagittas emittimus. Arcus enim nonnunquam in sacro eloquio ipsum sacrum eloquium poni solet, quod ex utroque Testamento velut ex cornu et chorda constat. Vetus quippe Testamentum figuratur cornu propter duritiam; Novum vero, quod incarnato Domino factum est, signatur chorda. Et dum chorda trahitur, cornu curvatur, quia, dum Testamentum Novum discutitur, a duritie litterae Vetus inclinatur, et ad intellectum spiritalem flectitur, quia rigor ejus duritie
Abbreviated transcription (Latin):
tura aut̃ hic incipitur: ut in cęlesti
patria ꝑficiatur. Quia amoris ignis
qui hic ardere inchoat. cũ ipm quẽ
amat nicdit. in amore amplius ignes.¬
cit. Contemplatiua gͦ uita minime
auffertur: quia subtracta p̾sentis
scti luce ꝑficitur.

Expanded text:
tiva autem hic incipitur, ut in coelesti tiva autem hic incipitur, ut in coelesti patria perficiatur, quia amoris ignis qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit, in amore ipsius amplius ignescet. Contemplativa ergo vita minime aufertur, quia subtracta praesentis saeculi luce perficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ene itaq has utrasq due illȩ muli¬
eres signauerunt: marcha uide¬
licet et maria. Quarũ una satagebat
circa frequens ministeriũ. alia uͦ sede¬
bat ad pedes dñi. et audiebat uerba de
ore eius. Conq contra sororem martha
queretur: quod se adiuuare neglige¬
ret. respondit dñs dicens. Martha oc¬
cuparis: et satagis cirta multa. Porro
unum ẽ. necessariũ. Maria optimam
partem elegit: quȩ ñ aufferetur ab ea.
Ecce pars marthȩ ñ rephendit᷑: s ma¬
riȩ laudatur. Neq enim bonã partẽ
elegisse mariam dicit: s optimam. ut
etiam pars marthȩ indicaretur bona.
Quare autẽ pars mariȩ sit optuna sub¬
infertur: cum dicitur. Quȩ non auf¬
retur ab ea. Actiua et enĩ uita cũ cor¬
pore deficit. Quis eni in etña patria
panem esurienti porrigat. ubi nemo
esurit: Quis potum tribuat sicienti.
nͥ nemo sitit: Quis mortuũ sepeli¬
at. uͥ nemo moritur: Eum p̃senti gͦ
scło uita auffertur actiua. Contempla¬

Expanded text:
ene has utrasque vitas duae illae mulieres signaverunt, Martha videlicet et Maria; quarum circa frequens ministerium, alia vero sedebat ad pedes Domini, et audiebat verba de ore ejus. Cumque contra sororem Martha quereretur quod se adjuvare negligeret, respondit Dominus, dicens: Martha, occuparis et satagis circa multa; porro unum est necessarium. Maria autem optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea . Ecce pars Marthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur. Neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optimam, ut etiam pars Marthae indicaretur bona. Quare autem pars Mariae sit optima, subinfertur cum dicitur: Quae non auferetur ab ea. Activa etenim vita cum corpore deficit. Quis enim in aeterna patria panem esurienti porrigat, ubi nemo esurit? Quis potum tribuat sitienti, ubi nemo sitit? Quis mortuum sepeliat, ubi nemo moritur? Cum praesenti ergo saeculo vita aufertur activa, contempla
Abbreviated transcription (Latin):
dam prius tranquillitas osten¬
diturꝰ ne in ipsa su& teneritudi¬
ne atq inchoatione turbati:
adhoc territi redeant quod eua.¬
serunt. Prius ergo suauita tem
securitatis sentiunt: prius pa¬
cis quiete nutriuntur. Post cog¬
nitam uero dulcedinem. tanto
iam tolerabilius temptationũ
certamina sustinent: quanto
in deo altius cognouere quod

Expanded text:
dam prius tranquillitas ostendam prius tranquillitas ostenditur; ne in ipsa sua teneritudine atque inchoatione turbati, ad hoc territi redeant quod evaserunt. Prius ergo suavitatem securitatis sentiunt, prius pacis quiete nutriuntur, post cognitam vero dulcedinem tanto jam tolerabilius tentationum certamina sustinent, quanto in Deo altius cognovere quod
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe conuersi quiq in hoc adhuc
aditu inchoationis suȩ. uel tran¬
quillitatem paccatissimam car¬
nis. uel dona ꝓpħiȩ uł predicam̃¬
ta doctrinȩ: uel signorum mi-¬
racula. uel gr̃am curationie.
accipiunt. Post hȩc autem duris
temptationum probationib
fatigantur. Aquibus tempta¬
tionibus ad huc cum inciperent.
ualde liberos se ẽẽ crediderunt.
Quod diuinȩ gr̃ȩ dispensatione
agitur: ne inchoatione sua
temptationis asperitate tan¬
gantur: quia si eorum uicia a¬
maritudo temptationis exci¬
peret: tam facile ad ea quȩ re¬
liquerant redirent: quam nec
longuis discesserant. Nam con¬
temptis prius uiciis: quasi iuix¬
scriptum est. Cum emisisset pha-¬
rao populum. non eos duxit
dominus ꝑ uiam terrȩ philis¬
tum. quȩ uicina ẽ: reputans
ne forte peniteret eum si uidis¬
set aduersum se bella consurge
re. et reuerteretur in egiptum.
Ex egypto itaq exeuntibus. e
uicino bella subtrahuntur: qr
derelinquentibus seculum q̃.¬

Expanded text:
epe conversi quoque in ipso adhuc aditu inchoationis suae, vel tranquillitatem pacatissimam carnis, vel dona prophetiae, vel praedicameta doctrinae, vel signorum miracula, vel gratiam curationis accipiunt: post htentationum probationibus fatigantur, a quibus tentationibus adhuc, cum inciperent, valde liberos se esse crediderunt. Quod divinae gratiae dispensatione agitur, ne in inchoatione sua tentationum asperitate tangantur, quia si eorum initia amaritudo tentationis exciperet, tam facile ad ea quae reliquerant redirent quam nec longius discesserant; nam contemptis prius vitiis, quasi juxscriptum est: Cum emisisset Pharao populum, non eos duxit Dominus per viam terrae Philisthiim, quae vicina est, reputans ne forte poeniteret eum, si vidisset adversure, et reverteretur in Aegyptum. Ex Aegypto itaque exeuntibus e vicino bella subtrahuntur, quia derelinquentibus saeculum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Septẽ dieb uniu̾sum tempꝰ euoluitur.
ẜterna et enĩ dies quȩ expleta septẽ dierũ
uicissitudine sequitur. scilicet octaua .ẽ.
Unde nnc psalmista resurrectionis diẽ
considerans: quia de extremi uiditiĩ erat¬
districtione locuturus premisit titulũ¬
dicens. In fine psalmus dauid pro octaua.
Ut enĩ quã octauã diceret demonstraret.
diem illã tremendi terroris psalmi incho¬
atione secutus ẽ. dicens: Dñe ne in ira tua
arguas me: neq in fu rore tuo corripias me.
Modo enĩ quisqͥs ꝑflagella corripitur: et
correctionib em̃datur. in mansuetudine
corripit᷑ non in ira In districto autẽ illo
examine om̃is arguno atq correptio. furor
et ira ẽ. quia uenia post correptionem ñ ẽ.¬

Expanded text:
septem diebus universum tempus evolvitur. Aeterna etenim dies, quae expleta septem dierum vicissitudine sequitur, scilicet octava est. Unde etiam Psalmista, resurrectionis diem considerans, quia de extremi judicii districtione erat locuturus, praemisit titulumdicens: In finem Psalmus David pro octava . Ut enim quam octavam diceret demonstraret diem illam tremendi terroris, in Psalmi inchoatione secutus est, dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Modo enim quisquis per flagella corripitur, et correptionibus emendatur, in mansuetudine corripitur, non in ira. In districto autem illo examine omnis argutio atque correptio furor et ira est, quia venia post correptionem non e
Abbreviated transcription (Latin):
Inueteraui int̾ om̃s mimicos meos. Cun¬
tis uera scientib liquet. quod ad uetus-¬
tam uitam uitia ꝑtinent: uirtutes ad
nouam. Unde et paulus dicit. Eruen¬
tes uos ueterem hominẽ cũ actib suis:
et induentes nouũ. Et iterũ ait. Uetus
itaq typum humani generis loquens.
uore et enim mentis. uel inter spĩtales¬
inimicos. uel int̾ carnales quosq ꝓxi¬
mos. ipso aliquomͦ uiuendi usu ueteras¬
oimꝰ. et assumptȩ nouitatis speciẽ fusca¬
camus. a qua tñ uetustate cotidie si stu¬
dia cutũspectionis inuigilent. orando.
legendo. ben euiuendo. renouatur. Quͥa
uita nr̃a dum lacrimis lauatur. bonis oꝑi¬
bus exercetur: scis meditanonib tendit᷑.
ad nouitatem suam sine cessatione re¬
paratur

Expanded text:
Inveteravi inter omnes inimicos meos. --Cunctis vera scientibus liquet, quod ad vetustam vitam vitia pertinent, virtutes ad novam. Unde et Paulus dicit: Exuentes vos veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum . Et iterum ait: Vetquasi voce humani generis loquens, vore etenim mentis inimicos, vel inter carnales quosque proximos, ipso aliquo modo vivendi usu veterescimus, et assumptae novitatis specie fuscamur. A qua tamen vetustate quotidie, si studia circumspectionis invigilent, orando, legendo, bene vivendo renovamur: quia vita nostra, dum lacrymis lavatur, bonis operibus exercetur, sanctis meditationibus tenditur, ad novitatem suam: sine cessatione reparatur
Abbreviated transcription (Latin):
um de laudabili electorum ꝓ¬
uidentia. et cauenda reꝓborũ¬
mentis cȩcitate tractaretur: adiunc¬
tum ẽ. Dixit homo cuius obturatꝰ
est oculus: dixit auditor sermonũ
dei. qui uisionem omnipotentis.
intuitus ẽ. qui eadit et sic aperiun¬
tur oculi eius. Nescit impius mala¬
quȩ facit: nisi cum pro eisdem ma¬
lis puniri iam cȩꝑit. Consilium e¬
nim balaam contra isrłitas prebuit
s post in pęnas uidit quid prius ex
culpa commiserit. Electi autem qr
ne peccare debeant prouident. eis
uidelicet oculi ante casum patent.
Iniquus uero post casum oculos aꝑit:
qm̃ post culpam iam in pęna sua cons¬
picit. quia malum debuit uitari
quod fecit.

Expanded text:
um de laudabili electorum providentia, et cavenda reproborum caecitate tractaretur, inus Beor: Dixit homo cujus obturatus est oculus; dixit auditor sermonum Dei, qui visionem Omnipotentis intuitus est, qui cadit, et sic aperiuntur oculi equae facit, nisi cum pro eisdem malis puniri jam coeperit. Consilium enim Balaam contra Israelitas praebuit; sed post, in poena vidit, quid prius ex culpa commiserit. Electi autem quia ne peccare debeant provident, eis videlicet oculi ante casum patent. Iniquus vero post casum oculos aperit quoniam post culpam jam in poena sua conspicit, quia malum debuit vitare quod fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam domus. in habita¬
cio cordis intelligi. Unde sa¬
nato cuidã dicitur. Uade in domũ
tuam. Quia nimirum dignum ẽ.
ut peccator post ueniam. ad men¬
tem suam redeat: ne iterũ qd iuste
feriatur admittat. Item ibi libro¬

Expanded text:
olet etiam domus inhabitatio cordis intelligi. Unde sanato cuidam dicitur: Vade in domum tuam , quia nimirum dignum est ut peccator post veniam ad mentem suam redeat, ne iterum quo juste feriatur admittat. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
mundius dici potest: S rursũ
ꝑ mysterium quid dauid sanctiꝰ:
quid uria infidelius inuenitur
quando et ille ꝑ uitȩ culpam ꝓ¬
pħiȩ signat in nocentiam: et iste
ꝑ uitȩ in nocentiam in ꝓphetia
exprimit culpam: Hirtus nãq
sacri eloquii sic transacta narrat
ut uentura exprimat: sic facto
rem approbat. ut ei in misterio
contradicat: sic gesta dampnat:
ut hȩc mystice gerenda ꝑsuadeat.

Expanded text:
mundius dici potest? Sed rursum mundius dici potest? Sed rursum per mysterium quid David sanctius, quid Uria infidelius invenitur? quando et ille per vitae culpam, prophetiae signat innocentiam, et iste per vitae innocentiam in prophetia exprimit culpam. Virtus namque sacri eloquii sic transacta narrat, ut ventura exprimat; sic in facto rem approbat, ut in mysterio non contradicat, sic gesta damnat, ut haec mystice gerenda persuadeat.
Abbreviated transcription (Latin):
quod domum suam intrare non pos¬
sit. Ac si iudaicus populus dicat. Ego
mandata dei in sacrificiis carnalib
uideo: & redire ad conscientiam per
spũalem intelligentiam non requi¬
ro. Quasi enim archam dñi ẽẽ sub
pellibus dicit: quia precepta dei non¬
nisi ad exhibendum ministerium sa-¬
crificii carnalis intelligit. Hunc ta-
ius uidaicus populus ad conscientiã
reuerti contempnat: ei tamen redẽp.¬
tor ueniens mandata spũalia p̃dicat
dicens. Si crederetis moysi: cre¬
deretis forsitan et michi. De me
enim ille scripsit. Legem itaq ui¬
daicus populus tenet. quȩ eius
diuinitatem loquitur: cui isdẽ
popłeo credere dedignatur. Unde
et urias ad ioab eum epłico ex qͥb
occidi debeat mittitur: quia is¬
dem ipse uidaicus populus legẽ
portat qua conuincente moriat᷑.
Dum enim mandata legis reti¬
nens implere renititur: ipse ni¬
mirum defert iudicium unde
dampnetur. Quid ergo ꝑ factũ
istud dauid scelestius: quid uria

Expanded text:
quod domum suam intrare non posquod domum suam intrare non possit. Ac si Judaicus populus dicat: Ego mandata Dei in sacrificiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritualem intelligentiam non requiro. Quasi enim arcam esse sub pellibus dicit, qui praecepta Dei nonnisi ad exhibendum ministerium sacrificii carnalis intelligit. Hunc tamemvis Judaicus populus ad conscientiam reverti contemnat, ei tamen Redemptor veniens mandata spiritualia praedicat: dicens: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi; de me enim ille scripsit . Legem itaque Judaicus populus tenet, quae ejus divinitatem loquitur, cui idem populus credere dedignatur. Unde et Urias ad Joab cum epistolis, ex quibus occidi debeat, mittitur, quia idem ipse Judaicus populus legem portat, qua convincente moriatur. Dum enim mandata legis retinens implere renititur, ipse nimirum defert judicium unde damnetur. Quid ergo per factum istud David scelestius? Quid Uria
Abbreviated transcription (Latin):
fecta nobis sapientia ministratur.
Quem uero urias. nisi uidaicum po.¬
pulum signat: Euius nomen in ter¬
pretatum dicitur: lux mea dei. Iu¬
daicus autem populus quia de accep¬
ta legis scientia extollitur: quasi de
dei luce gloriatur. S huic uriȩ dd
uxorem abstulit: sibiq conuinxit.
quia uidelicet manu fortis quodda¬
uid dicitur. in carne redemptor ap¬
parens.dum de se spũaliter loqui
legem innotuit. ꝑ hoc quod iuxta
litteram tenebatur. hancͦ uidaico
populo extraneam demonstrauit:
sibiꝙ coniunxit: quia se ꝑ illam p̃¬
dicari declarauit. Irias tamen ad do¬
mum ire a dauid commonetur pedes
lauare: quia incarnatus dñs ueniers
uidaico populo precepit. ut ad consci¬
entiam redeat. et sordes oꝑum fletib
tergat: ut spũaliter mandata legie.
intelligat. et post tantam duriciam
preceptorum fontem baptismatis in¬
ueniens. ad aquam post laborem re-¬
currat. S urias qui areham dñi ẽẽ
sub pellibus meminit: respondit

Expanded text:
iae, perfecta nobis sapientia ministratur. iae, perfecta nobis sapientia ministratur. Quem vero Urias, nisi Judaicum populum signat? Cujus nomen interpretatum dicitur, lux mea Dei. Judaicus 95 autem populus, quia de accepta legis scientia extollitur, quasi de Dei luce gloriatur. Sed huic Uriae David uxorem abstulit, sibique conjunxit: quia videlicet manu fortis, quod David dicitur, in carne Redemptor apparens, dum de se spiritaliter loqui legem innotuit, per hoc, quod juxta litteram tenebatur, hanc a Judaico populo extraneam demonstravit; sibique conjunxit, quia se per illam praedicari declaravit. Uriam tamen ad domum ire David admonet pedes lavare, quia incarnatus Dominus veniens Judaico populo praecepit ut ad conscientiam redeat, et sordes operum fletibus tergat; ut spiritaliter mandata legis intelligat, et post tantam duritiam praeceptorum, fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem recurrat. Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meminit, respo
Abbreviated transcription (Latin):
rumq res quelibet ꝑ hystoriam uir¬
tus ẽ. ꝑ significationem culpa: sicut
aliquando res gesta in facto causa
dampnationis ẽ. in scripto autem
propħia uirtutis. Quod uerum ei
tius ostendimus: si unum sacrȩ scͥp¬
turȩ testimonium ad utraq app¬
banda ꝓferamus. Nuis namq au¬
diens non solum fidelium s ipsoꝵ
quoq in fidelium non omnimodo
detestetur: quod dauid in solariũ
deambulans bersabeȩ uriȩ concu¬
puit uxorem: quem tamen a pre¬
lio reuertentem ire ad domum ao.
monet. pedes lauare: qui ꝓtinus
respondit dicens. Archa dei sub pel¬
libus ẽ. et ego in domo mea requi¬
escam: Quem dauid ad ꝓpriam
mori debeat tradit. Cuuis autem
dđ in solarium deambulans tẏpũ
tenet: nisi eius de quo scriptum ẽ.
in sole posuit tabernaculum suum:
Et quid ẽ bersabeȩ ad se ꝑducere
nisi legem littere carnali popło con¬
uinctam spuali sibi intellectu socia¬
re: Bersabeȩ enim puteus dicitur
septimus: quia numirum ꝑ cogniti¬

Expanded text:
rumque res quaelibet per historiam virtus est, per significationem culpa, sicut aliquando res gesta, in facto causa damnationis est, in scripto autem prophetia virtutis. Quod verum esse citius ostendimus, si unum sacrae Scripturae testimonium ad utraque probanda proferamus. Quis namque audiens non solum fidelium, sed ipsorum quoque infidelium non omnimodo detestetur quod David in solario deambulans, Bethsabee Uriae concupiscit uxorem? Quem tamen a praelio revertentem, ire ad domum suam admonet, pedes lavare. Qui protinus respondit, dicens: Arca Dei sub pellibus est, et ego in domo mea requiescam ? Quem David ad mensam mori debeat tradit. Cujus autem David in solario deambulans typum tenet, nisi ejus de quo scriptum est: In sole posuit tabernaculum suum ? Et quid est Bersabee ad se perducere, nisi legem litterae, carnali populo conjunctam, spiritali sibi intellectu sociare? Bersabee enim puteus septimus dicitur, quia nimirum per cogniti
Abbreviated transcription (Latin):
umani generis redemptor. hu-¬
manitatẽ quam descendendo
sub angelis assumpsit: ascendendo
suꝑ angłiss exaltauit. Sic uero factũ
eum sub angłis dicimus. sicut factũ
sub lege predicante paulo audiui¬
mus. Assumptã gͦ humanitatẽ sub
angłis accipimus. pro ea minoratioẽ
inqua dignatus ẽ. apparere. Nam
mox ut uerbũ caro factũ ẽ. mox ds̃
hõ potestate suꝑ angelos fuit. De
ipso quippe ante passionem scriptũ.
ẽ. Eece angłi accesserunt: et mini¬
strabant ei. S tamen ut humani¬
tatis eiꝰ infirmitas monstra ret᷑: rur¬
sum de eo scriptũ ẽ. Apparuit illi
angł̃s de cęlo confortans eum. In
documento gͦ utriusq naturȩ. hu¬
ic et angłi ministiare: hunc et an¬
głs confortare describit᷑. Unus qͥppe
inutraq natura: qm̃ qui ds̃ ante
scła extitit. hõ factus ẽ. in fine scło¬
rum. Tui tamen ante passionem
suam. et angłi ministrant: et hc̃
angłs confortat. Post passionẽ uero
atq resurrectionẽ eiꝰ. huio angłi

Expanded text:
umani generis Redemptor humanitatem quam descendendo sub angelis assumpsit, ascendendo super angelos exaltavit. Sic vero factum eum sub angelis dicimus, sicut factum sub lege praedicante Apostolo audivimus. Assumptam ergo humanitatem sub angelis accipimus, pro ea minoratione in qua dignatus est apmox ut verbum caro factum est, mox Deus homo potestate super angelos fuit. De ipso quippe ante passionem scriptum est: « Ecce angeli accesserunt, et ministrabant ei . » Sed tamen ut humanitatis ejus infirmitas monstraretur, rursum de eo scriptum est: « Apparuit illi angelus de coelo confortans eum . » In documento ergo utriusque naturae, huic et angeli ministrarunt, hunc et angelus confortare describitur. Unus quippe in utraque natura, quoniam qui Deus ante saecula exstitit, homo factus est in fine saeculorum. Cui tamen ante passionem suam et angeli ministrabant, et hunc angelus confortat. Post passionem vero atque resurrectionem ejus huic angeli
Abbreviated transcription (Latin):
habemus: Deo gͦ numerabiles. nobis
suꝑ arenam multiplicati sunt. quia
quanti sint a nobis cõprehendi non
possunt. S quisquis ad hanc ꝑuenit
dignitatem ut amicus uocet᷑ dei sese
in se conspiciat. dona aut̃ quȩ ꝑcipit
suꝑ se nichil suis meritis tribuat. ne
ad inimicicias prorumpat.

Expanded text:
habemus. Deo ergo numerabiles nobis habemus. Deo ergo numerabiles nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. 5. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae percipit, super se. Nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat.
Abbreviated transcription (Latin):
mi custos uocatur. Qura gͥ psalmista
prospex̃ ȩlectos dĩ a muncli huius a¬
more separatos custodire in manda¬
tis cȩlesti bus uoluntatẽ dĩ. miratus ẽ.
amicos dĩ dicens. Michi aut̃ nimis
honorificati st̃ amici tui ds̃. Et tamꝙͣ
si ab eo protinus causas honoris tan¬
ti nobis insinuari quȩxeremꝰ. ilico
adiunxit. Aimis confortat᷑ est pͥnsi.¬
patus eoꝵ. Ecce electi dei carnem domañ.
spm̃ roborant. demonib imꝑant. uirtu¬
tib choruscant. p̃sentia despitiunt. et̃¬
nã patriam cum uoce morib p̃dicant.
eã etiam moriendo diligunt. atq ad
illã ꝑtormenta ꝑtingunt. Occidi pos¬
sunt: et flecti nequeunt. Nimis ergo
confortatꝰ ẽ. pͥncipatus eoꝵ. In ista ip¬
sa passione qua ceciderunt in morte
carnis. uidete quantũ fuerit culm̃
neotis. Unde hoc nisi quia conforta¬
tus ẽ. principatus eoꝵ: S si magni
forsitã pauci sunt. subiunx̃. Omu¬
merabo eos et suꝑ arenam multiplica¬
amus non sumus quot uentatis testes

Expanded text:
mi custos vocatur. Quia igitur Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore separatos, custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum . Ecce electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce moribus praedicant; eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicaamus non sumus quot veritatis testes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecto odio odisse ẽ. et quod facti st̃
diligere. et quod faciunt increpare.
Mores prauoꝵ p̃mere uite prodesse.
Pensandũ ẽ. et enim quando ab in¬
crepatione quiescit᷑. quanta culpa
cum pessimis pax tenet᷑. Si propħ̃a
tantus hoc uel ut hostiam deo obtu.¬
lit. quod contra se pro dño prauoꝵ mi¬
miti cias excitauit.

Expanded text:
rfecto odio odisse, est et quod facti sunt diligere, 70 et quod faciunt increpare; mores parvorum premere, vitae prodesse. Pensandum ergo est, quando ab increpatione quiescitur, quanta culpa cum pessimis pax tenetur, si propheta tantus hoc velut in hostiam Deo obtulit, quod contra se pro Domino pravorum inimicitias excitavit.