comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deglutiat᷑. Os diaboli u̾ba eius st̃: u̾ba uͦ eiꝰ.
inspirationes occultȩ st̃ qͥb corda hominũ allo¬
quens occultis urit cupiditatib. Qnidã ob incor¬
ruptibile iniquitatẽ. qͥa sponte ñ corrigunt᷑.
immundis spiritib uexandi traduntur: ut
arripiendi eos demones corporalit̾ habeant
potestatẽ : terroribq eoꝵ afflicti humilient᷑
peniteant & saluentur: sic̃ & apłs corinthiis seͥ¬
bens ait: tracde huiꝰmodi sathanȩ in interitũ car¬
nis. ut spc̃ saluus sit. Utile ẽ enĩ quosła penan¬
tes ut in anima saluent᷑. sathane corporaliter
deputari: quatinuis ex p̃senti correptione fiturũ
iudicium timeant: ꝙ de eetero delinquere caue
demonũ deputantur: quida uͦ despecti a do ad¬
solam ꝑditionẽ tracluntur. N unquã diabol¬
nes cordis illi exaggerat: aut dolores corpori
suscitat. Hine est quod apłs ait. Batꝰ est micds¬

Expanded text:
deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba vero ejus deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, et poeniteant ac salventur. Sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enim quosdam peccantes, ut in anima salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurorum judicium timeant, et de caetero delinquere caveaationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem traduntur. 35. Nunquam vanes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est quod Apostolus ait: « D
Abbreviated transcription (Latin):
sieut in cordib reproboꝵ: nam calore fides mox
excutitur. ut ab electis exeat. Nonnulli ques
iam auido ore diabolus deuorauerat: diuini
iudicii rursꝰ occulta miseratione ab eiꝰ ore en¬
piunt᷑: & saluti restituunt᷑. Nam sepe multos
quos antiquus hostis luxuriȩ uoragine mersos
tenuit: potentia diuina ꝑ penitentiã ab eius fau¬
cib trarit. Quomͦ bonoꝵ int̾itũ ꝓpħa electam
diaboli dicit ẽẽ escam: dum alibi scriptum sit
de eo. fenũ sicut bos comedet nͥ qͦd in ocłis dĩ¬
Ac ꝑ hoc qͥ de bonoꝵ numero ꝑeuntapud ho¬
mines electi. apud dm fenũ existunt. Sum
diabolus iam deglutisse dicitur: qũe ꝑfecto
scelere deuorasse uidetur. Eum uͦ quẽ ñ deglu¬
tiuit oꝑis ꝑfectione. s temptationũ illecebris
mordet ut deuoret: adhuc qͣsi in maxillam
mandit. lñ & paulus stimulos habet carnis. qͥbꝰ
humilietur: ñ habet peccandi ꝑfectionẽ qua

Expanded text:
sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore eripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae voragine immersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. 31. Quomodo bonorum interitum Propheta electam dicit esse diaboli escam, dum alibi scriptum sit de illo: Fenum sicut bos comedet, nisi quod in oculis DAc per hoc qui de bonorum numero pereunt, apud homines electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicitur quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem qua
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa pro suo merito aerem quasi auis ꝑcurrere
meruit: terram. ut animal brutũ imis de-¬
sana iactetur fluctuatione. Ex inde enim
qͦd ꝑ membra sua diabolus oꝑatur. sortitur
uocabula: ita ut qͦd singłi agunt incitante.
illo. ipse nominet᷑ ex eo. Quem enĩ ñ decipit
diabolus. unde animal ẽ. hoc est ꝑ carnis lux-¬
uriam: temptat unde serpens est. hoc ẽ cupidi-¬
tatis ac nocendi malitia. Quẽ enim nec sic de¬
cipit. insidiatur unde auis est: hoc est suꝑbiȩ
riuna. Undiq enĩ dolos p̃parat: quousq in-¬
ueniat uiam ꝑ quã in cautũ decipiat. Aliud
est intrare in mentẽ cuiꝰqm diabolum: aliud
uͦ in habitare. Nam & in cordib scoꝵ ingre-¬
ditur: du malas suggestiones insinuat: s ñ
habitat in eis: quia in suo corpore ñ eos tnͣs¬
ducit. Qui uͦ in corpore eius st᷑. in ipsis ha¬
bitat: qͥa ipsi st̃ tempłu eiꝰ. & si subripiat
mentẽ electoꝵ diabolus. ñ tam̃ in eis reqͥescit.

Expanded text:
quia pro suo merito aerem, quasi avis, pro carcere quia pro suo merito aerem, quasi avis, pro carcere meruit; terram, ut animal brutum ssana jactetur fluctuatione. 273 28. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur vocabula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus? Unde animal est, hoc est, per carnis luxuriam tentat; unde serpens est, hoc est, cupiditatis ac nocendi malitia. Quem autem nec sic decipit, insidiatur ei; unde avis est, hoc est, superbiae ruina. Undique enim dolos praeparat, quousque inveniat viam per quam incautum decipiat. 29. Aliud est intrare mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in cordibus sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quia in suo corpore non eos transducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit,
Abbreviated transcription (Latin):
unde aptũ hominẽ ad peccandũ inspexerit.
Ex ea parte homines diabolus temptat. qͣ eos
ꝑ excrescentẽ humorẽ facile inelinari ad
uitia conspicit: ut scdm humoris conspar¬
sionẽ adhibeat & temptationẽ. Lege bala-¬
am. qui in figura diaboli contra ppłm di.
queos: ex qua sensit eos facilius eẽ lapsuros.
N am & qͥ aqũa alicubi deducit. ñ eã ꝑ aliam
partẽ mittit. nͥ uͥ impetũ eiꝰ intendit. Nuiiꝰ¬
culpam ñ estimet. qm ex consparsione ꝓpͥa
sustinet. s quantũ ualet. contra id qͦd tolerat
pugnet. Nam si consparsioni cedit᷑: tẽptatio¬
ni uł uitio nequaqͣm resistit᷑. Ido diabolus
in sacris eloquiis beenoth. id est ammal dr̃.
quia de cęlis lapsꝰ ad tr̾as cecidit. Ido leuia¬
tham. idest serpens de aquis: qͥa in huiꝰ scłi
mare uolubili uersatur astutia. Auis uero
ꝓpterea nominat᷑. qͥa ꝑ suꝑbiam ad alta sus-¬
tollitur. & recte his trib uocabulis appellat᷑:

Expanded text:
unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex ea parte homines diabolus tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Dqueos, ex qua sensit eos facilius esse lapsuros . Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. Aliculpam existimet, quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. 27. Ideo diabolus in sacris eloquiis Behemoth, id est, animal dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit. Ideo Leviathan, id est, serpens de aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. Avis vero propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his tribus vocabulis appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Maligni sp̃e hoc qͦd intra nos munda¬
ri cupimꝰ: sine int̾missione tẽptant iterũ
sentiunt. indesinent̾ oꝑib scĩs exhauriunt:
ut in intimis puri inueniant᷑. E ode blan-¬
sis decipit: nunc reb transitoriis quasi neces-¬
sarñs illicit: nũc etiam ipsa inferni suppli¬
cia qͣsi leuia & transitoria suggerit: quatinꝰ
miseroꝵ corda in cupiditatẽ lasciuiãq dis¬
soluat: secũq ad tartara ducat. Argum̃ta
machinationũ malarũq cogitationũ semi-¬
na. quȩ in cordib hominũ diabolus fun-¬
dit. ita sepe undiq captam implicant ani-¬
tauerit. sine ꝑieło exire non possit: ueluti si
iures hoc facere. qͦd si feceris pecces: si ñ fece
ris. reus ꝑuirii sis. In tanto gͦ mali discrimi¬
ne ut euadendi aditus pateat: minora potiꝰ
eligenda et̃. ut maiora uitentur. Diabolus
quando decipere qũeqͣm querit: pͥus natu¬
ram uniꝰeuiq intendits ce inde se applicat.

Expanded text:
sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundasunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundare cupimus, sine intermissione tentant iterum sentiunt, indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. 22. Eodem blansis decipit; nunc rebus transitoriis, quasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tartara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam implicant menttaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si ris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. Diabolus quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat,
Abbreviated transcription (Latin):
se est ut in hac uita sit securus: s semper
humilis caueat: semꝑq ne in fine corru-¬
at sollicitꝰ ꝑtimescat. Diabolus siuis fauc¬
torib blandit᷑: di seruis molit᷑ tẽptam̃ta
contraria: exemplo dni qͥ se post baptis-¬
niũ passus ẽ a diabolo tẽptari. Diabolus
scõs homines ñ tenendo possidet: s tẽp-¬
tando ꝑsequit᷑. Nam quia ñ in eis intrinsecꝰ¬
regnat: contra eos extͥnsecꝰ pugnat: &e qui
interius amisit dñium: ext̾ius cõmouet
bellum. Tunc contra eos quos possidet
acriꝰ seuit: quando se uirtute diuina ab
eis expellendu agnoscit. Ande & immun¬
dus sp̃c tunc decerpsit grauiꝰ puerũ. in quo
actus est. Quod factũ & ad u̾ba ios respi¬
cit: uͥ in nouissimis beemoth cauda suam
quasi cedrus astringit. Plus contra eos dia-¬
bolus diu̾sis temptationib molit᷑ insistere.
qui possunt & aliis sua utilitate prodesse:
ut dum impediunt᷑. ñ ꝓficiant qͥ docendi

Expanded text:
se est ut sit in hac vita securus; sed semper se est ut sit in hac vita securus; sed semper humilis caveat, semperque, ne in fine corruat, sollicitus pertimescat. 17. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei vero servis molitur tentamenta contraria, exemplo Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo tentari . 18. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecregnat, contra eos extrinsecus pugnat, et qui interius amisit Dominum, exterius commovet bellum. Tunc contra eum quem possidetacrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immundus spiritus tunc discerpsit gravius puerum in quo actus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus, astringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uilis est. Ab incredulis ut leo timetur: a
fortib in fide ut ũmis contẽpnit᷑: atq ad
momentũ ostensꝰ repellit᷑. Qui suggestiones
diaboli ñ recipit: in eiꝰ insidias minime trã-¬
sit. Nam facile in consequenti oꝑe repellit̾.
si pͥma oblectamenta illius respuant᷑. Dia¬
bolus enĩ serpens est lubricus. cuiꝰ si capiti
id est pͥmȩ suggestioni non resistitur: totus
ñ caueant᷑. s ꝑ usum in consuetudinẽ tian¬
seunt: innouissimis fortit̾ conualescunt:
ita ut aut numqͣm aut cũ difficultate
uincant᷑. Dum in tota uita cdiabolus pua¬
ricare hominẽ cupiat: ampliꝰ tam̃ in finẽ
molit᷑ decipere. Hinc est qͦd in pͥncipio ꝯtͣ
ꝓthoplastũ serpenti dictũ ẽ. & tu insidia-¬
beris calcaneo eiꝰ: qͥa nimirũ hominẽ qũle
diabolus meursu p̃terite uitȩ ñ decipit:
in notussimis supplantare disponit. P ro-¬
inde qũauis quisq sit iustꝰ num qmͣ neces-¬

Expanded text:
ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur, a ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur, a fortibus in fide ut vermis contemnitur, ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est, primae suggestioni non resistitur, totus non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. Cum in tota vita diabolus praevaricari hominem cupiat, amplius tamen molitur in fine decipere. Hinc est quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum : Et tu insidiaberis calcaneo ejus, quia nimirum hominem, quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam neces
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. Sic & ũba fallacis doctrine scõs sudꝰ
deus facit intelligere: quatinꝰ di abolicũ er¬
rorem interiꝰ cognoscant: ac sollicite caueans.
Discretio scõꝵ tanta eẽ debet: ut int̾ bomĩ &
mału p̃diti ratione diuidicentine eos di¬
abolus ꝑ spẽm boni fallat. Flex est enum
ꝑcunctatio iosue dicentis. Nost̾ es an dõ¬
raueris p̃tiosum a uili: quasi os meũ eru¬
Tunc enĩ de se bene iudicant sc̃ĩ. qñ eos d̾
fallacia demonũ temptamenta facit a ntis¬
medunt s hoc corda negligentiũ ñ intelli-¬
gunt. Eamqm mermis diabolus uincit᷑.
quando deaꝑta miquitate hominẽ depra-¬
uare conatur. Armatꝰ uͦ tunc incedit. du
ꝑ spẽm sc̃itatis & uirtutis ea quȩ scã sunt
destruit: qñ & qͥ decipit᷑ sua detͥmenta non
sentit: s. tamqm sint uirtutes. quȩ sunt ui-¬
tia sectatur & diligit. In ocłis carnalium
diabolus terribilis ẽ: in ocłis electoꝵ terror

Expanded text:
nitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos nitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an advraveris pretiosum a vili, quasi os meum erTunc enim bene de se judicant sancti quando Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelmedunt; sed hoc corda negligentium non intellexerunt. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando de aperta iniquitate hominem depravare conatur. Armatus verbo tunc incedit, dum per spem sanctitatis et virtutis, ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed tanquam sint virtutes quae sunt vitia sectatur et diligit. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in oculis electorum terror
Abbreviated transcription (Latin):
tas iniusta. Nam sp̃c malus ꝑ nequissimã
uoluntatẽ: & ide sp̃c dñi ꝑ acceptam iustis-¬
simam potestatẽ. D iabolus ñ ẽ iiiissor:
s incentor potius uitioꝵ. Neq enĩ alibi
concupiscentiȩ fom̃ta succendit: nͥ uͥ pͥus
prauȩ cogitationis delectationes aspexerit.
Quas si a nob̾ sꝑnimus sine dubio ille confu¬
sus abscedit: statimq frangunt᷑ iacula con¬
cupiscentiȩ eiꝰ: contẽpteq iacent & sine lu¬
ce faces illius. Sollicite hostis insidias in¬
telligere parit̾ & cauere di seruũ oportet:
sicq innocentia uite existere simplicẽ: ut
tamen oporteat cũ simplicitate eẽ pruden¬
tem. Qui prudentiȩ simplicitatẽ ñ miscet.:
iuxta ꝓpħam columba ẽ seducta ñ habens
cor. S ido columba. qͥa simplex : ido autẽ
cor non habeis qͥa ignara prudentiȩ ẽ. Sepe
fraus sathanȩ scõꝵ cordib aꝑitur: q̃ndo ꝑ
speciem boni angłm se simulans lucis. du
nititur electos deciꝑe. detegit᷑ att cont̃p¬

Expanded text:
simam voluntatem, et idem Dominus per acceptam justissimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contem
Abbreviated transcription (Latin):
&e aliqua erroris fraude decipiat. Nonnũꝙͣ¬
int̾dũ demones deceptoria fraude. ita qͦsdã
curiosos obseruantes ꝙ illudunt: ut q̃dã sõnia
ñ alit̃ eueniant qũa ostendunt᷑. t enĩ in
multis fallant: int̾cdi & uera ꝓnuntiant.
S qu̾auis ita accidant contẽpnenda sunt. ne
forte de illusione ꝓcedant: recolentes testi¬
moniũ scͥpturȩ dicentis. Si dixerint uob̾
& ita euenerit: ñ credatis. Sompnia simi¬
lia st̾ auguriis e qͥ ea intendunt. reuera au¬
guriari noscuntur. Non eẽ uera sompnia:
quȩ cogitantis anmus die noctuq s ima¬
ginatur. Al entes enĩ nonnũqũã ipsa somp
nia sͥ fingunt. S epe dum pͥora mala ꝑ triᷤᷤ¬
tem memoriam ad mentẽ reducimꝰ: ꝑ hȩc
gehennȩ uindictam in nob̾ ipsis recolendo
imaginan᷑t. Huiꝰmodi ñtis imaginatio¬
nes aut de p̃teritis admissis. aut de futu¬
ris suppliciis memoriȩ uigilantib fiunt:

Expanded text:
et aliqua erroris fraude decipiat. 9. Nonnuet aliqua erroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, interdum et vera pronuntiant. Sed quamvis ita accidant, contemnenda sunt, ne forte de illusione procedant, recolentes testimonium Scripturae dicentis: Si dixerint vobis, et ita evenerit, non credatis . 10. Somnia similia sunt auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse vera somnia, quae cogitans animus die noctuque sibi imaginatur. Mentes enim nonnunquam ipsae sibi somnia fingunt. 11. Saepe dum priora mala per tristem memoriam ad mentem reducuntur, per haec gehennae vindictam in nobis ipsis recolendo imaginamur. Hujusmodi mentis imaginationes, quae aut de praeteritis admissis, aut de futuri supplicii memoria vigilantibus fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
recognoscimꝰ. Nonnullȩ aũ usiones spirituũ
immundoꝵrs fuiit illusione. salomone appro¬
bante. Multos inqͥt errare fecerũt somnia:
& illusiones uane. Porro quedã iusto fiunt
m̃. idest suꝑnȩ reuelationis mistĩo: sic̃ legit᷑
in lege de ioseph filio iacob. qͣ somnio p̃feren¬
dus frĩb dr̃: uł sic̃ in ȩuangłio de ioseph spon-¬
so maniȩ. qͥ ut fugeret cum puero in egyptum
illusione: atq itẽ cogitatione. & reuelatione:
daniele ꝓbante. Tu inqͥt rex cogitare cepisti
in stratu tuo. qͥd eẽt futurũ post hȩc: & qͥ reue¬
Lat mistĩa. ostendit tͥ quȩ uentura st̃. & enĩ
sepe ea in qͥb cogitationũ nr̃arũ sensum por¬
riginus: qͦ tam nĩtis excessu reuelant᷑ dũ re¬
qͥ escimꝰ. Quãuis ñnulla uera sint sompnia:
tionũ qualitatib oriunt᷑ de unde ueniant
raro consideratur. Tunc facile gͥ sompniis fi¬
des habenda ñ est: ne forte sathanas in angłm
lucis se transformans qũelibet incautũ fallat:

Expanded text:
recognoscimus. 7. Nonnullae autem visiones spirituum immundorum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare fecerunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam justo fiunt modo, id est, supernae revelationis mysterio, sicut legitur in lege de Joseph filio Jacob, qui somnio frdus praedicitur . Vel sicut in Evangelio de Joseph sponso Mariae, qui ut fugeret cum puero in Aegyptum illusione, atque item cogitatione et revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae futura sunt . Etenim saepe ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla vera sint somnia, tionum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur. Tam facile igitur somniis fides adhibenda non est, ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ non accipit: nullatenꝰ adipisei potest
quod apperit. Vnde & om̃ie uoluntas diabo¬
li miusta est: & tam̃ ꝑmittente do omins
potestas iusta. Ex se enum quoslibet inius¬
te temptare appetit: s eos qui temptandi et̃.
mittit. Unde etiam & in libris regũ de dia¬
in saul. U bi iuste querit᷑. Si dñi eur malꝰ.

Expanded text:
tatem non acceperit, nullatenus adipisci potest tatem non acceperit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est, et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa. Ex se enim tentare quoslibet injuste appetit, sed eos, qui tentandi sunt, de etiam in libris Regum de diain Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus;
Abbreviated transcription (Latin):
pulsatur. Unde & optat ab hoc scło funditꝰ
euelli: quo & erũpnis careat: & fixam illuc
securitatẽ inueniat. Int̾ eas penas quas ius-¬
tus in corpore patit᷑. atq eas quas m̃te
ꝑ fraudẽ diaboli tolerat: multũ int̾ est.
Nam grauius fert eas quas int̾ius luget: qͣ
eas quas ext̾ius sustinet. Has enĩ & loco
euitat & tempore: illas nec loco euitare
potest nec tempore. Non ampliꝰ temptat
electos diabolus: qua ꝑmittit di uoluntaᷤ.¬
eos temptationib suis ñ decipit. s potius
erudit. Nam temptationes quas ille ad hu-
diȩ chiaboli atq astutiȩ qu̾auis huc atq
illuc querentes quẽ deuorent diffundant᷑:
a potestate tam̃ diuina ñ egrediunt᷑: ne
tantũ noceant. quantũ malitiose conten¬
dunt. Nam quando sc̃oꝵ uirtꝰ tanta tole¬
rare potuisset: si suꝑna dispensatio pio mo¬
deramine nequitiam demonũ ñ refrena¬
ret: Ꝙ licet diabolus temptationẽ iustoꝵ
mentib inferre cupiat: tam̃ si a do potes¬

Expanded text:
o funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius tentat electos diabolus quam Dei voluntaeos tentationibus suis non dejicit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humadiae diaboli, atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent diffundantur , a potestate tamen divina non egrediuntur, ne tantum noceant, quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare posset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaret? Et licet diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen, si a Deo potes
Abbreviated transcription (Latin):
tuent᷑ ac uident. Qui uͦ corda sua grauiorib
uitiis polluerunt: conscientiȩ pauore illusi
spẽs trem̃das aspiciunt. fallax enĩ imago m̃tes
miseroꝵ diu̾sis eludit imaginib: & qͦs uigi-¬
lantes in uitia traxit. dormientes fatigat:
ut nũqͣm securos requiescere sinat. Nonnũ¬
qm etiam electoꝵ m̃tes horrendis imaginibꝰ¬

Expanded text:
tuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus tuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspiciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diversis illudit imaginibus; et quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. 4. Nonnunquam etiam electorum mentes horrendis imaginib
Abbreviated transcription (Latin):
tes. humanos sensus ꝑ uisiones contͣ-¬
bant. ut formi dolosos faciant: quotiens ex¬
despatione peccatoꝵ mentẽ conu̾̃si ꝑ so porẽ
conturbant: horrendaq gehenne incendia
minitant᷑. Nonnũqm̃ aũt & aꝑta impugna-¬
tione grassantes humana corpora u̾berant:
quod tam̃ ꝑmittente dõ maloꝵ fit ad uindic̃-¬
tam: iustoꝵ ad tolerantiȩ głam. Plerũꝙ im¬
mundi sp̃c eos quos incumbere in amore sẽ-
culi conspiciunt. dormientes quała uana
spei ꝓsperitate deludunt: qͦsda uero quos
formidare aliq̃ adũsa ꝑsentiunt. dormi-¬
entes in ani t̾rore concittiunt: sicꝙ miseroꝵ
corda uariis illusionib temptantes. mͦ uacua
ꝓspitate deniulcent: mͦ uana formidine t¬
rent. Qui autẽ nullis aut raris sunt conseii
delictisͥ aut numqͣm aut raro nocturius fati¬
gant᷑ t̾rorib s pacato somno qͥ escentes. int̾cłu
etiã ꝑ soporẽ quedã archana & mistica con¬

Expanded text:
tes humanos sensus per visiones conturtes humanos sensus per visiones conturbant, ut formidolosos et timidos desperatione peccatorum mentem conversi per soporem conturbant, horridaque gehennae supplicia minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, Deo permittente, malis fit ad vindictam, justis ad tolerantiae gloriam. 2. Plerumque immundi spiritus eos quos incumbere in saeculi amore conspiciunt, dormientes quadam vana spei prosperitate illudunt. Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua prosperitate demulcent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis, aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica con
Abbreviated transcription (Latin):
meritum ꝓficit. Nam siue in anima siue in
corpore. ꝑ instinctũ immundoꝵ sp̃uum que¬
libet adũsa ustꝰ patiat᷑ ex dĩ utiq ꝑmissu
id patit᷑. Qtͦ si hoc ipsum ad di głam humi-¬
lis referat & dicat. qͦd pro corporis passione
iob dixit: si bona suscepimus de manu dñi.
mala quare non sustineamꝰ : iste ñ separat᷑
a do s coniungitur: qu̾alibet atroci angus-
tia torqueatur. Multa adũsa iustꝰ in ani-¬
ma patitur instigatione demonũ: s talib
temptamentis ꝑirȩ uite et̾nȩ non potest:
qͥa pius dñs ad dãpnationẽ culpȩ ñ reputat:
quod de suȩ maiestatis ꝑmissu nolens qͥ pati-¬
tur portat. Nam ibi peocamꝰ: uͥ cupiditatem
uł uoluntatẽ deflectimꝰ. Ubi uͦ uiolent̃ addi-¬
cimur: & si facinus aut flagitiũ ñ ẽ: miseria
tam̃ pro flagitio & facinore ẽ. S qͥ dm pro
irrogata laudat miseria: cõmisso ꝓculdubio
caret facinore: ui. De temptam̃tis somioꝵ
lerumq demones in noctib occurren-¬

Expanded text:
in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non separatur a Deo, sed conjutia torqueatur. Multa justus adversa in anima patitur, instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caret facinore. CAPUT VI. De tentamentis somniorum. 1. Plerumque daemones in noctibus occurren
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Quis enim nescit. qͦd sicut otium studi¬
osum. in effabilem suauitatẽ sapientiȩ cȩlestis
infundit a carnalib otioso: ita spiritalis occu¬
patio laboꝵ scõꝵ multiplices affert fructꝰ.
humanȩ societatis utilitatibꝰ occupato: In ip¬
sis quoq studuis spiritalib qnͣtũ possint ec¬
cłiastici uiri ꝓficere. qͥs sufficient̾ enumeret:
cũ & inferiores docendo seipsos exerceant. &
conferendo cum equalit̾ eruditis cautiores in
plurib fiant: & ab eruditiorib audiendo
mala sͥ ꝑsuasa deponant: recta firmiꝰ tene-¬
ant: occulta cognoscant: & confirm̃tur
in eis quoꝵ dubii fluctuabant: S qm̃
disputationis ordo deposcit. ut etiã de
prudentia quȩ pͥncipalis uirtꝰ quarta ponit᷑.
pauca dicamꝰ: de iusticia sufficiant ista quȩ
diximꝰ¬

Expanded text:
unt. Quis enim nescit quod sicut otium studiunt. Quis enim nescit quod sicut otium studiosum ineffabilem suavitatem sapientiae coelestis infundit a carnalibus otioso; ita spiritalis occupatio laborum sanctorum multiplices afferat fructus humanae societatis utilitatibus occupato? In ipsis quoque studiis spiritalibus quantum possint ecclesiastici viri proficere, quis sufficienter enumeret: cum et inferiores docendo, seipsos exerceant, et conferendo cum aequaliter eruditis, cautiores in pluribus fiant; et ab eruditioribus audiendo, male sibi persuasa deponant, recta firmius teneant, occulta cognoscant, et confirmentur in eis quorum dubiis fluctuabant? Sed quoniam disputationis ordo deposcit ut etiam de prudentia, quae principalis virtus quarta ponitur, pauca dicamus, de justitia sufficiant ista quae dixim
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ inuicẽ nati salutẽ mutuam tuent᷑ & diligt̃.
Ac ꝑ hoc contra iusticiã faciunt. hii qui meri-¬
to suȩ conuersationis uł eruditionis elȩcti.
ociosum studiũ fructuosȩ utilitati regende
multitudinis anteponunt: & cũ possit la-¬
boranti ȩccliȩ subuenire. oꝑosȩ amministra-¬
tionis laborem. fruendȩ quietis contẽplatio
tantȩ sarcme norunt: tales iuste seȩtiam quȩ¬
siti ñ offerunt: ne uideant᷑ ñ eccłiasticos la¬
bores uelle susciꝑe s honores ambire: cũ
ȩccłiastica dignitas nec ambienda sit nec ui
pientiȩ studiis tradunt. Uerũptam̃ si & illi
qui lucris ꝑ se ꝓficientiũ crescunt. & isti qͥ
in se ipsis sub deo suo sapientiȩ spiritalis ꝑ¬
ceptione ꝓficiunt. in ꝓposito suo ꝑmaneant: iti¬
nerib quidẽ diuersis meedunt. s ad unã patͥã
tendunt: & ad unũ regnũ disparib militan¬
tes officiis. xp̃o rege om̃ium uocante ꝑueni¬

Expanded text:
sibi invicem nati, salutem mutuam tuentur ac diligunt. sibi invicem nati, salutem mutuam tuentur ac diligunt. Ac per hoc, contra justitiam faciunt hi qui merito suae conversationis vel eruditionis electi, otiosum studium fructuosae utilitati regendae multitudinis anteponunt; et cum possint laboranti Ecclesiae subvenire, operosae administrationis laborem, fruendae quietis contemplationtantae sarcinae norunt, tales juste se, etiam quaesiti, non offerunt: ne videantur non ecclesiasticos labores velle suscipere, sed honores ambire, cum dignitas ecclesiastica nec ambienda sit nec vitpientiae studiis tradunt. Verumtamen si et illi qui lucris per se proficientium crescunt, et isti qui in se ipsis sub Deo suo sapientiae spiritalis perceptione proficiunt, in proposito suo permaneant; itineribus quidem diversis incedunt, sed ad unam patriam tendunt, et ad unum regnum disparibus militantes officiis, Christo Rege omnium vocante, perveni
Abbreviated transcription (Latin):
usticia uͦ qua fiunt iusti qui eam fueriit op̃e¬
rati. consotialis quȩdã uirtꝰ accipit᷑ eo qͦd ipsa
beneficiis quȩ mͦ aliis prestat adiungitur. Qs
enĩ ñ eo ipso ꝑficit: quo ꝓficere alium cupit ᷤ
Quis ñ misericordẽ dm̃ dͥfacit: qͥ misericors er¬
ga laborantes uł errantes extiterite Aut qͦmͦ
ñ augebit tn se om̃ia bona: qui ea non solũ
ñ inuidet habentib s etiam non habentib
in quantũ potest diuinitꝰ inspiratꝰ imꝑtit
Ex qͦ uidendũ est. utrũ iuste faciant illi qui
se remouentes ab occupationib cunctis. ac
studiis spiritalib offerentes. nchil humanȩ
societati ꝓficiunt: & desideria sua cõmodis
om̃iũ p̾ferentes. utilitatẽ cõmunẽ desiderate
uacationis electione contẽpnunt: cũ ꝑfecto
laborantib opem ferre nolle cũ possis. & cõ-¬
muni bono post habito ociosa qͥete ꝑfrui uel¬
le. nichil habeat ȩquitatis. Cui equitati qui
seruiunt. om̃s om̃iũ bono uiuunt: ac uelut

Expanded text:
ustitia vero qua fiunt justi, qui eam fuerint operati, socialis quaedam virtus accipitur, eo quod ipsa beneficiis quae aliis praestat augetur. Quis enim non eo ipso proficit, quo proficere alium cupit? Quis non misericordem sibi Deum facit, qui misericors erga laborantes vel errantes exstiterit? Aut quomodo non augebit in se omnia bona sua, qui ea non solum non invidet habentibus, sed etiam non habentibus, in quantum potest divinitus inspiratus impertit? Ex quo videndum est utrum juste faciant illi qui se removentes ab occupationibus cunctis, ac studiis spiritualibus offerentes, nihil humanae societati proficiunt; et desideria sua commodis omnium praeferentes, utilitatem communem desideratae vacationis electione contemnunt. Cum profecto laborantibus opem ferre nolle, cum possis, et communi bono posthabito, otiosa quiete frui velle, nihil habeat aequitatis. Cui aequitati qui serviunt, omnes omnium bono vivunt, ac velut
Abbreviated transcription (Latin):
inflaminat: ut humanarũ rerũ diuina-¬
rũq scientiã consecuti. prudentes ac sapien¬
tes ueracit̾ fiant: ꝓspiciãt ĩmimnentia mala
simul & caueant: nec putent ulla cẽ mala
nͥ ea quȩ malos efficiant: nec ullȩ ꝑturba-¬
tiones uelut ignaris earũ. modestiȩ aliqͥd
ac tranquillitatis excutiant: int̾ fallentia
& solida bona discernant: nichil in hoc mũ-¬
oo casu aut inuste. s om̃ia deo iubente uł
ꝑmutente fieri prudent̾ accipiant: aliter
intelligentes aut doceant sapient̾. aut argu-¬
ant: dolores uarios ac diuersas infirmitateᷤ
quȩ mortalit̾ uiuentes affligunt. ñ semper
peccatis p̾cedentib sequi. s plerũq ex ipsa
conditione mortalitatis accidere. corrup¬
cibilit̾ natis intelligant: & scientes se non
dampnari aduersis p̾sentib s ꝓbari. ex ips¬
sa tolerantia passioñũ. occasionẽ sͥ cõparan¬

Expanded text:
inflammat: ut humanarum rerum divinarumque scientiam consecuti, prudentes ac sapientes veraciter fiant, prospiciant imminentia mala simul et caveant, nec putent ulla esse mala, nisi ea quae malos efficiant; nec eis ullae perturbationes, velut ignaris earum, modestiae aliquid, aut tranquillitatis excutiant; inter fallentia et solida bona discernant; nihil in hoc mundo casu aut injuste, sed omnia, Deo volente ac permittente, fieri prudenter accipiant; aliter intelligentes aut doceant sapienter, aut arguant; dolores varios ac diversas infirmitates quae mortaliter viventes affligunt, non semper peccatis praecedentibus sequi; sed plerumque ex ipsa conditione mortalitatis accidere corruptibiliter natis intelligant; et scientes se non damnari adversis praesentibus, sed probari, ex ipsa tolerantia passionum occasionem comparan
Abbreviated transcription (Latin):
ces circũuenire aliqͦs possunt: nec prudenteᷤᷤ
se circu̾ueniri ꝑmittunt. Cȩterũ si in con¬
tractu quolibet. siue colloqͥo uł in alia qͣ¬
tũq re se decipi qͥsq ñ sinat. & aliũ tanĩ
ipse decipiat: is ñ habet prudentiã quȩ sa-¬
lutis magis quã ꝑditionis ẽ causa ẜ fimu¬
lat: qm̃qͥdem hoc uirtꝰ a uitio distat. quod
illud corrumpit sana hȩc sanat uitii acces¬
sione corrupta. Ac sic aut om̃ib quib po¬
test ꝓdesse festinat ueracit̾ prudens. ut eiꝰ
meritis. om̃ium qui ꝑ eum deo ad qͥrunt᷑
fructꝰ accrescat: aut si cogitat de ꝑditione
cuiꝰpiam. uł de casu peuintis exultat. ne¬
cesse est ut pͥus pereat ipse qm aliũ ꝑdat:
& ab ipso ea ꝑditio qua ꝑire aliũ cupit
incipiat:¬

Expanded text:
ces circumvenire aliquos possunt, nec prudentes se circumveniri permittunt. Caeterum si in contractu quolibet, sive in colloquio, vel in alia quaque re, se decipi quisque non sinat, et alium tamen ipse decipiat; iste non habet prudentiam, quae salutis magis quam perditionis est causa, sed simulat. Quoniam quidem hoc virtus a vitio distat, quod illud corrumpit sana, haec sanat vitii accessione corrupta: ac sic, aut omnibus quibus potest, prodesse festinat veraciter prudens, ut ejus meritis omnium qui per eum Deo acquiruntur, fructus accrescat; aut si cogitat de perditione cujuspiam, vel de casu pereuntis exsultat, necesse est ut prius pereat ipse quam alium perdat, et ab ipso ea perditio, qua perire alium cupit, incipiat
Abbreviated transcription (Latin):
rudentiam & sapientiã pleriq in inda¬
gatione ueri & inuentione constituũt.
Credo ꝓpterea: qͦd nec sapiens dici rite pos¬
sit cui prudentia deest: nec prudens cui
sapientia deest. Quappter si nichil aliud pru¬
dentiȩ ac sapientiȩ munꝰ accipitur. nͥ inqͥ¬
sitio & cõp̃hensio ueritatis: qui ueritatẽ pru¬
dent᷑ querere & sapient̾ inuenire potuerit:
is prudens. is sapiẽs uire uocabit᷑. Hoc iccir¬
co p̾miserĩ᷑ ut qͥcͥquid de prudentia fuerit
disputatũ. id totũ etiã de sapientia dictũ
possit intelligi: qͦd ita sͥ hee uirtutes duȩ¬
implicate sunt & unite & ita quelibet earũ¬
sine altera ñ potest eẽ. ut nec imprudens sapi¬
ens. nec insipiens possit dici prudens. Si
tione consistit: sicut impleri actionẽ tempe¬
rantiȩ. fortitudinis atq iusticiȩ consump¬
matione ꝓbauimꝰ: ita cognitionẽ ierũ ꝓue¬
nire consecutione prudentiȩ comꝑbemꝰ.
Cognitio rerũ q̃ de prudentiȩ ac sapien

Expanded text:
r et sapientiam plerique in indagatione veri et inventione constituunt. Propterea quod nec sapiens dici recte possit, cui deest prudentia: nec prudens, cui deest sapientia. Quapropter si nihil aliud prudentiae ac sapientiae munus accipitur, nisi inquisitio et comprehensio veritatis; qui veritatem prudenter quaerere, et sapienter invenire potuerit, is prudens, is sapiens jure vocabitur. Hoc idcirco praemiserim, ut quidquid de prudentia fuerit disputatum, id totum etiam de sapientia dictum possit intelligi. Quia ita sibi hae duae virtutes implicatae sunt et unitae, et ita quaelibet earsine altera non potest esse; ut nec imprudens sapientia, nec insipiens possit dici prudentia. Stione consistit: sicut impleri actionem temperantiae, ac fortitudinis, justitiae consummatione probavimus; ita cognitionem rerum provenire consecutione prudentiae comprobemus. 2. Cognitio rerum quae de prudentiae ac sapien
Abbreviated transcription (Latin):
nr cum ab effectu oꝑis pellit᷑. secreta
polluere cogitationiᷤᷤ molitur. Unde
& serpenti a dño dicitur: pectore &
uentre repes. Serpens ui delicet
uentre repit: quando hostis lubricꝰ
ꝑhumana menbra sibimet subdita.
usq ad expletionẽ oꝑis luxuriã exer
cet. Serpens autem repit pectore:
quando eos quos in oꝑe luxuriȩ ñ
ualet. polluit in cogitatione. Aliꝰ
huic serpens repit ex uentre. Alius
autem ꝑpetrando uersat in mente:
hic serpens repit ex pectore. S qͥa
ꝑ cogitationem ad oꝑa explenda
ꝑuenitur: recte serpens prius pe¬
ctore. & postmodum reꝑe uentre
describitur.

Expanded text:
noster cum ab effectu operis expellitur, secreta noster cum ab effectu operis expellitur, secreta polluere cogitationibus molitur. Unde et serpenti a Domino dicitur: Pectore et ventre repes. Serpens videlicet ventre repit, quando hostis lubricus per humana membra sibimet subdita usque ad expletionem operis luxuriam cet. Serpens autem repit pectore, quando eos quos in opere luxuriae non valet polluit in cogitatione. Alius huic serpens repit ex ventre. Alius vero dum perpetranda versat in mente, huic serpens repit ex pectore. Sed quia per cogitationem ad opera explenda pervenitur, recte serpens prius pectore, et postmodum repere ventre describitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nis est humilitas confessionis:
quia sibimetipsi iã parcere ren-¬
re potuit: accusando se celerri-¬
me defendit. Unde & mortuo
lazaro qui mole magna p̾me¬
batur. nequaqͣm dicit᷑ reuiuisce:
s ueni foras. Ex qua silicet re¬
surrectione quȩ gesta m illius ẽ
corpore: signatur qualit̃ nos
resuscitemur in corde. Cui ui-¬
delicet mortuo dicitur ueni foras: ut
nimirum homo in peccato suo mor¬
tuus. & ꝑmolem malȩ consuetudinis
iam sepultus. quia intͣ conscientiã suã
absconsus iacet ꝑ nequitiam: a seipso
foras exeat ꝑ confessionem. Oortuo
enim ueni foras dicit᷑: ut sine excusa¬
tione atq occultatione peccati. ad ac-¬
cusationẽ suam ore ꝓprio exire ꝓuo¬
cetur. Unde dauid ꝓpheta ab illa
morte tanti facinoris reuiuiscens.
ad uocẽ dñi quasi foras exiit: dum
ꝑ natan correptus qđ fecerat accusa
luxuriȩ: aut cogitatione ꝑpetratur
aut oꝑe. Callidus namq aduersariꝰ

Expanded text:
nis est humilitas confessionis, nis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcere rere potuit, accusando se celerrime defendit. Unde et mortuo Lazaro qui mole magna premebatur, nequaquam dicitur, revivisce, sed, Veni foras . Ex qua scilicet resurrectione, quae gesta in illius est corpore, signatur qualiter nos resuscitemur in corde, cum videlicet mortuo dicitur: Veni foras, ut nimirum homo in peccato suo mortuus, et mole malae consuetudinis jam sepultus, quia intra conscientiam suam absconsus jacet per nequitiam, a seipso foras exeat per confessionem. Mortuo enim, Veni foras, dicitur, ut ab excusatione atque occultatione peccati, ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde David Propheta ab illa tanti morte facinoris reviviscens, ad vocem Domini quasi foras exiit, dum per Nathan correptus quod fecerat accusavluxuriae aut cogitatione perpetratur, aut opere. Callidus namque adversarius
Abbreviated transcription (Latin):
utriq defensionis solatia: quã
confess ionis elegerunt. Cumq
excusare peccatum uoluit uir
ꝑ mulierem. mulier ꝑ serpentẽ:
auxerunt culpam. quam tueri
conati sunt: oblique ada
dñm tangens. qđ ipse peccati
eoꝵs auctor extiterit. qui muli¬
erẽ fecit: eua culpã ad dnm
referens. qui serpentẽ in pa¬
racdyso posuisset. Qua enim ore
diaboli fallentis dictum audierat.
eritis sicut dii: quia do similes in
diuinitate nequiuerunt: ad erro-¬
ris sui cumulum dm̃ sibi facere si¬
milem in culpa conati sunt. Sic gͦ
reatũ suum dũ defendere moli-¬
untur addiderunt: ut culpa eoꝵ
radite amaritudinem trahunt:
& cũ de uitio suo quisq arguitur::
sub defensionum uerbis. quasi
sub quarumdã se arboꝵ foliis
abscondit. Et uelud ad quȩdã
excusationis suȩ opaca secreta fa-¬
ciem conditoris fugit: dũ non
ne omĩa uidentẽ uideat: ñ autẽ
ne ipse uideatur. Quocont᷑ cuiq
peccatori iam exordiũ illuminatio¬

Expanded text:
utrique defensionis solatia, quam utrique defensionis solatia, quam confessionis elegerunt, cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam quam tueri conati sunt, oblique Adam dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit: Eva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuit. Qui enim ore diaboli fallentis audierant, Eritis sicut dii , quia esse similes in divinitate nequiverunt, ad erroris sui cumulum Dominum sibi facere similem in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum, dum defendere moliuntur addiderunt, ut culpa eoruradice amaritudinem trahunt, et cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionum verba quasi sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem conditoris fugit, dum non ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminatio
Abbreviated transcription (Latin):
& iniquitatẽ suam quemq cognos¬
cere: & cognitam uoce confessionis
aꝑire. At contͣ usitatum humani
genis uitium ẽ. & labendo peccatũ
committere: & cõmissum negando
defendere: & conuictum defenden-¬
do multiplicare. Ex illo quippe
lapsu primi hominis hoc augm̃¬
tum nequitiȩ: diicimus exq ipsam
radicem trarimus culpȩ. Sic nãq
ille dum lignũ uetitum contigis¬
set: abscondit se a facie dñi inter
ligna paradisi. In qua absconsione
scilicet. quia dm latere non poterat :¬
ñ latendi effectus describitur: sed
affectus notat᷑. Qui cum argue-
pens decepit me: & comedi. Ad
hec quippe requisiti fuerant: ut
peccatum qđ trans grediendo
cõmiserant. confitendo delerent.
Unde & serpens ille ꝑsuasor. qui
non erat reuocandus ad ueniã:
non est de culpa requisitus.
Interrogatus itaq homo est uͥ
esset: ut ꝑpetratam culpã respi¬
ceret: & confitendo cognosceret.
quã longe a conditoris sui facie
abesset. Sed adhibere sibimet

Expanded text:
 iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra, usitatum humani generis vitium est, et labendo peccatum committere, et commissum negando defendere, et convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis, haec augmenta nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione scilicet, quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur. Qui cum arguerepens decepit me, et comedi. Ad hoc quippe requisiti fuerunt, ut peccatum quod transgrediendo commiserant, confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est de culpa requisitus. Inteesset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret, quam longe a conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uult sine labore uicia superare: dum
peccati legem quã sͥ deseruiendo uitiis
fecit. ñ possit sine iuolentia doloris resera
re. Perfecte renuntiat uitio: qͥ occasionem
euitat in ꝑpetrando peccato. Nam si tielis
tantũdẽ non peccare. & data occasione
peccaueris: tu tͥ & reus & iudex es: qͥ &
cõmissa dapnas. & dãpuata cõmitis
res. Nam si unum uitiũ districte uite¬
tur: & alia negligant᷑: inanis labor est.
do ea sibi fecit socia: postea sentit etiam
nolens stimulosa. Nonnulli non antea
in errorem uitioꝵ labuntur: nͥ pͥus in¬
terioris rationis ꝑdiderint ocłos: ficut
sanson ñ antea ab allophilis ad erroris
lĩgatus est machinam: nͥ postqͣm eiꝰ stͣ
lumina ocłoꝵ extincta. Quidã uege¬
tante mentis ratione uitioꝵ superant᷑
incursu: sicq deinde. intentionẽ. bonoꝵ
oꝑum ꝑdunt: sic̃ rex babylonis in ocłis
sedechie. priꝰ filios ipsiꝰ int̾fecit: ⁊ sic postea

Expanded text:
qui vult sine labore vitia superare, dum qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. res. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. do ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea
Abbreviated transcription (Latin):
cumq arte uerboꝵ quisq iuret: ds tam̃¬
ille cui iurat᷑ intelligit. Duplicit᷑ autẽ reus
fit: qui & nomen di in uanũ assumit. e ꝓx¬
imũ dolo capit. Non est conseruandum
sacramentũ. qͦ mału incaute ꝓmittitur.:
uelut si quispiam adultere ꝑpetuo cũ ea
manendi fidem polliceatur. Tolerabilius
enim est ñ implere sacramentũ: qmͣ ꝑmane.¬
re in stupri flagitio. Iurare dĩ est illa ꝓui¬
dentia: qua statuit non euellere statuta. Pe¬
nitentia autẽ di: rerum mutatio est. Non
penitere autẽ statura non reuocare: ut ẽ¬
illud. urauit dñs & ñ penitebit cum: idi
que uirauit non mutabit. xxxii. De uitis.
ecedens homo a do statim uitioꝵ tra¬
ditur potestati: ut dum patitur in¬
festa uitia. reuertendo unde cecidit resi-¬
piscat. & si scĩ toto nisu contendunt su-¬
ꝑare uitia. nec extingunt: quid agunt hii
qui ñ solum non odiunt uitia. s toto ea
amore sectant᷑. Satis delicate se palpat.

Expanded text:
cucuille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum dolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum incaute promittit, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polest enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia autem Dei rerum mutatio est; non poenitere autem, statuta non revocare, ut illud: Juravit Dominus, et non poenitebit eum , id est, quae juravit non mutabit. CAPUT XXXII. De vitiis. 1. Recedens homo a Deo statim vitiorum traditur potestati, ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat