comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
giri postulatꝰ: ⁊ tam̃ contẽnit᷑
Paratas delicias refectionis et̾ne
denunciat:. ⁊ tam̃ simul om̃s
excusant. Ponamꝰ ante oculos
m̃tis minua ut possimꝰ digne
pensare maiora. Si qͥspiã potẽs
ad inuitandũ quelibet pauꝑẽ
mitteret: qͥd frẽs rogo qͥd paup
ille faceret nisi de eadẽ sua ui¬
uitatione gauderet᷑. Responsũ
humile redderet. uestẽ muta¬
ret: ire qͣntotiꝰ festinaret. ne pͥor
se ad potentis conuiuiũ alter
occurreret. Homo gͦ diues in¬
uitat. ⁊ pauꝑ occurrere festinat.
Ad dei inuitam conuiuiũ.:⁊ ex¬
cusamꝰ. Sed ecce int̾ hec esti¬
mare possumꝰ qͥd sibi corda nr̃a
respondeant. Nccultis enĩ for¬
tasse sibi cogitationibꝰ dicunt.
Excusare nolumꝰ: ad illud suꝑ
ne refectionis conuiuñ ⁊ uoca¬
ri ⁊ ꝓuenire gratulam᷑. Loquen¬
dicunt. si ñ plus t̾rena quã cele¬
stia diligunt. si ñ ampliꝰ rebus
corporalibꝰ quã spiritalibꝰ occeu¬

Expanded text:
giri postulatus, contemnitur; giri postulatus, contemnitur; paratas vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres, rogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquendicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occu
Abbreviated transcription (Latin):
extraneis aliqͦd responsũ man¬
dat. ñ despicit᷑ ꝑsona loquentis
serui. qͥa seruat᷑ in corde reuerẽ¬
tia mittentis dni. Nec pensant qͥ
audiunt. ꝓ quẽ. sed qͥd uel a quo
audiant. Ita gͦ frẽs. ita ⁊ uos agi¬
te. Et si nos forsitan digne des¬
picitis: in m̃te tam̃ ur̃a uocantiᷤ
dñ reuerentiã seruate. Conuiue
fieri sũmi ꝑatͥsfamilias libenter
obedite. Corda ur̃a disciitite:
atq ex eis mortale fastidium
repellite. Ad repellendũ nãq
fastidiũ ur̃m iã parata sũt oĩa.
Sed si adhuc carnales estis:.
fortasse epulas carnales inqͥritiᷤ.
Ecce ipse carnales epule in spi¬
ritale uob̃ alim̃tũ conu̾se sũt.
Ad abst̾gendũ nãq m̃tis ur̃e faᷤ¬
tidiũ in cena dei ille uob̃ singu¬
laris agnꝰ occisus ẽ. Sed quid
agimꝰ: qͥa hoc qͦd subiungitur
adhuc fieri a multis udemuᷤᷤ ͤ¬
re. ¶ffert as̃ qͦd rogari debu¬
it: ñ rogatꝰ dare uult qͦd uix
spari poterat qͥa dignaret᷑ lar¬

Expanded text:
responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? re. Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur lar
Abbreviated transcription (Latin):
lignos sp̃s qͥbꝰ se in siuis deside-
riis anima subdidit: ad de¬
siderioꝵ. suoꝵ. effecꝰtũ mini¬
me comp̃hendit. Sed de hac
salubri adu̾sitate quanta u¬
tilitas nascat᷑ adiungit. cum
subdit ⁊ dicit adã ⁊ reu̾¬
tar ad iurũ meũ pͥorẽ:. quia
bene mͥ erat tẽ magis quam
nunc. Postquã gͦ uias suas
spinis septas inuenit᷑ postqͣm
amatores suos app̃hendere
ñ ualetꝰ. ad amorẽ uiri pͥoris
redit. Qͥa plerũq postquam
sibilitate lassam᷑. cunc ad m̃¬
cẽ dm̃ reducimꝰ. Tunc place¬
re incipit qͥ displicebatꝰ et is
cuiꝰ nob̾ amara fuert̃ precep¬
ta. repente dulceseit in me¬
moria. Et peccatrix auima
que adultera conata ẽ ẽẽ. nec
tam̃ aꝑto ore potuit. decer¬
nit ẽẽ fidelis comunx. Qui gͦ
huiꝰ mundi adu̾sitatibꝰ fracti
ad dei amorẽ redeunt. atq
a presentis uite desideriis
corrigunt᷑. qͥd isti frẽs mei
Intenta hanc aure percipite:

Expanded text:
lignos spiritus, quibus se in desideriis lignos spiritus, quibus se in desideriis suis anima subdidit, ad desideriorum suorum effectum minime comprehendit. Sed de hac salubri adversitate quanta utilitas nascatur, adjungit cum subditur, Et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia mihi bene erat tunc magis quam nunc. Postquam ergo vias suas spinis septas invenit, postquam amatores suos apprehendere non valet, ad amorem viri prioris redit, quia plerumque postquam sibilitate lassamur, tunc ad mentem Deum reducimus, tunc placere incipit qui displicebat; et is cujus nobis amara fuerant praecepta repente dulcescit in memoria; et peccatrix anima quae adultera conata est esse, nec tamen aperto opere potuit, decernit esse fidelis conjux. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti, fratres mei,Intenta hanc aure percipite,
Abbreviated transcription (Latin):
rem. qͥa bene mͥ erat tunc.
magis quã nunc. Air unius¬
cuiusq fidelis anime ds̃ est:
qͥa hec uidelicet ei ẽ coniun¬
cta ꝑ fidẽ. Sed illa que iun¬
cta deo fuerat anima ama-¬
tores suos seqͥtur: qͣndo mĩs
que iam ꝑ fidẽ credidit. ad¬
huc se immundis spiritibus
in oꝑatione substerint: mun¬
di głam querit: carnali de-¬
lectatione pascit᷑. exqͥsitis uo-¬
luptatibꝰ nutritur. Sed plerũq
omĩpotens ds̃ talẽ animam
misericordit̾ respicit. ⁊ enus
uoluptatibꝰ amaritudines per¬
miscetͤᷤ nde ⁊ dieit. Ego se¬
piã uias tuas spinis. Hie enĩ
nr̃e symis septe sũt: qͣndo in
hoc qͦd male cupimꝰ. doloꝵ pũ¬
ctiones inuenimꝰ. Et seꝑiam
sepiunt᷑. cũ desideriis nr̃is
dure in hoc mundo obiectio¬
nes resistunt. Et semitas nr̃as
inuenire ñ possumꝰ: qͥa hoc qͦd
male querimꝰ adipisci ꝓhibe¬
mur. Et sequet᷑ amatores suoᷤ
et ñ apprehendet eos:. que¬
ret ⁊ ñ inueniet eos. Ea ma-¬

Expanded text:
rem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc . Vir uniuscujusque fidelis animae Deus est, quia haec videlicet ei est conjuncta per fidem. Sed illa, quae conjuncta Deo fuerat anima, amatores suos sequitur, quando mens quae jam per fidem credidit adhuc se immundis spiritibus in operatione substernit, mundi gloriam quaerit, carnali delectatione pascitur, exquisitis voluptatibus nutritur. Sed plerumque omnipotens Deus talem animam misericorditer respicit, et ejus voluptatibus amaritudines permiscet. Unde dicit: Ecce ego sepiam vias tuas nostrae spinis septae sunt, quando in hoc quod male cupimus, dolorum punctiones invenimus. Et sepiam sepiuntur, cum desideriis nostris durae in hoc mundo objectiones resistunt. Et semitas nostras invenire non possumus, quia hoc quod male quaerimus, adipisci prohibemur. Et sequetur amatores suos, et non apprehendet eos; quaeret et non inveniet eos; quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ sit coniugiũ. atq ad ꝓpa-¬
gandã sobolẽ ꝓuidentia diu-¬
na constitutũ ñnulli tam̃ nõ
ꝑ hoc fecunditatẽ ꝓlis. sed de-¬
sideria expetunt uoluptatis.
Et idcirco ꝑ rem nstã signi-¬
ficari potest ñ incongrue res
imusta. Ad cenã gͦ uos et̾m cõ-¬
uiuii sũmus paterfamilias in¬
uitat. Sed dũ alius auaricie.
alius curiositati. alius uolup¬
tati carnis ẽ deditꝰ: nimirum
reꝓbi simul om̃s excusant. Dũ
hunc t̾rena cura occupat: il¬
lũ alien actꝰ sagax cogitatio
deuastat: alius etiã m̃tem car-¬

Expanded text:
bonum sit conjugium, atque ad propabonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et idcirco per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam ergo vos aeterni convivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem vol
Abbreviated transcription (Latin):
uerba a intii sui excusatione
nere ꝓbatio ad curiositatẽ solet.
sat. humilitatis uerba ꝓmiscet
dicens: rogo te habe me excusa¬
tũ. Dum enĩ dicit rogo. ⁊ tam̃
uenire cõtemnit: humilitas so¬
nat in uoce. suꝑbia in actione.
Et ecce hoc diiudicat y rauuꝰ
quisq cũ auditꝰ. nec tam̃ ea q̃
diiudicat agere desistit. Nam
dũ cuilibet ꝓu̾se agenti dicimꝰ
conu̾tere. dm̃ sequere. mundũ
relinque. ubi hunc nisi ad dnĩ¬
cam cenã uocamꝰ ͦ Sed cũ res¬
pondet ora ꝓ me qͥa peccator
sũ. hoc facere ñ possũ. qͥd aliud
agit. nisi qͥa ⁊ rogat ⁊ excusat:
Dicens nãq peccator sum:. hu¬
militatẽ insinuat. Subiungẽs
aũt conu̾ti ñ possũ. superbiã¬
demonstrat. Rogando gͥ ex¬
cusat. qͥ et humilitatẽ super-¬
ducit in uoce: ⁊ suꝑbiã exer¬
cet in actione. Alius aũt dix̃.
Utrorẽ duxiꝰ. ⁊ ideo ñ possum
uenire. Quid ꝑ uxorẽ. nsi uolup¬
cas carnis accipit᷑. Nã quãius

Expanded text:
verba a vitii sui significatione verba a vitii sui significatione ando pertinere probatio ad curiositatem solet. sat, humilitatis verba permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit Rogo te, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce haec dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit, nisi et rogat et excusat? Dicens namque: Peccator sum, humilitatem insinuat; subjungens autem: Converti non possum, superbiademonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius autem dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem nisi voluptas carnis a
Abbreviated transcription (Latin):
ora cogitat ꝓpt̾ substantiã. Alt
dixit. Iuga boũ emi qͥnq. ⁊ eo
ꝓbare illa. Rogo te. habe me
excusatũ. ¶ͥd in qͥnq iugis bo¬
um. nisi qͥnq corporis sensus ac¬
cipimꝰ. Qui recꝰte quoq iuga uo¬
cati sũt. qͥa in utroq sexu ge¬
minant᷑. Qui uidelicet corpora¬
les sensus qͥa int̾na cõprehen¬
dere nesciunt. sed sola ext̾iora
cognoscunt: et deserentes inti-¬
ma ea que extra sũt tangunt:
recte ꝑeos curiositas designat᷑.
Que dũ alienã querit uitam
discutereꝰ sẽper sua intima neᷤ¬
ciens. studet ext̾iora cogitare.
Graue nãq curiositatis ẽ uitiũ: ͥ¬
que dũ cuilibet m̃tẽ ad inuesti¬
gandã uitã pximi ext̾ius ducit.
sẽp ei sua intima absconditꝰ. ut
aliena sciens se nesciat. Et cu-¬
riosi animꝰ quanto ꝑitꝰ fuerit
aliem meriti. tanto fiet igna-¬
rus sui. Propt̾ hoc nãq ⁊ de
eisdẽ qͥnq nigis boũ dicit᷑ eo
ꝓbare illa. rogo te habe me
excusatũ. Ipsa enĩ excusantis

Expanded text:
tantiam. Alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Quid in quinque jugis boum nisi quinque corporis sensus accipimus? Qui recte quoque juga vocati sunt, quia in utroque sexu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et, deserentes intima, ea quae extra sunt tangunt, recte per eos curiositas designatur. Quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat, et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fiat ignarus sui. Propter hoc namque et de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Ipsa enim excusantis
Abbreviated transcription (Latin):
lazarũ pauꝑem ante ianuã
diuitis iacere ꝑmisit: ut et
ques impiꝰ damnationis sibi
augeret ultionẽ. ⁊ tẽptatus
pauꝑ creceret ad remun̾atio-¬
nẽ. Conspiciebat ille cotidie
cuiñ miserebat᷑ . uidebat iste
de qͦ probaret᷑. Duo inferiꝰ cor¬
daꝰ. sed unꝰ desuꝑ inspector
qͥ ⁊hunc tẽptando exercebat
ad głam. ⁊ illum tolerando
exspectabat ad penã. Nã seqͥt᷑.
factũ ẽ aut̃ ut moreret᷑ men¬
dicus: ⁊ portaret᷑ ab angłis
in sinũ abrahe. Mortuus ẽ aũt
et dues: ⁊ sepultꝰ ẽ in inferno.
Qui nimirũ diues eũ cui inhac
uita misereri ñ uoluit: in suo
iã supplicio positꝰ ꝑ atromun
querit. Namecce subiungit᷑.
qͥa eleuans oculos suos cum
eẽt in corm̃tis uidit abrahã
alonge. et lazarũ in simi eiꝰ¬

Expanded text:
Lazarum pauperem ante januam Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in si
Abbreviated transcription (Latin):
in sua cogitatione tolerasse:
cũ ipse egeret pane ⁊ ñ habe-¬
ret etiã salutẽ. atq ante se di¬
uitẽ cerneret salutẽ ⁊ delicias
habere cũ uoluptate: se dolo¬
re ⁊ frigore affici. illũ gaudere
conspiceret bẏsso ac purpura
uestiri᷑ ͥ se deprumm uulneribꝰ. illũ
defiuere acceptis rebꝰ : se egere.
illũ nolle largiri. Quantꝰ putamꝰ
frẽs R̾m̃ tunc incorde pauꝑis
tumultꝰ tẽptationis fuit: euicer¬
te poterat ad penã sufficere pau
pertas. etiã si sauꝰ fuissetͦ. Rursũ
sufficeret egritudo. etiã si sub¬
sidiũ adeẽt. Sed ut ꝓbaretur
ampliꝰ pauꝑ. simul hunc ⁊ pau-¬
pertas ⁊ egritudo tabefecit.
Atq insuꝑ uidebat ꝓcedentẽ
diuitẽ obsequentibꝰ cuneis ful¬
ciri. ⁊ se in infirmitate ⁊ mnopi¬
a a nullo uisitari. Nã qͥa nemo
ei ad uisitandũ aderat: testãt᷑
canes qͥ licent̾ uulnera lingebãt.
Ex una gͦ re om̃ipotens deus
duo iudicia exhibuit.: dum

Expanded text:
in sua cogitatione tolerasse, in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam supertas, etiam si sanus fuisset. Rursum suffecisset aegritudo, etiam si subsidium adesset. Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit, atque insuper videbat procedentem divitem, obsequentibus cuneis fulciri, et se in infirmitate a a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuidiciũ reꝓbationis ignoro. Pen-¬
sandũ nobͣ ẽ etiã. conditor nr̃
omĩa qͣnta consideratione dispẽ¬
satᷤna eteñ res: non ꝓ una
re agit᷑. Nã ecce plenꝰ ulceribus
mendicus lazarus ante ianuã
diuitis iacet. Qua de re una.
dñs duo iudicia expleuit. Ha-¬
buisset enĩ fortasse aliqͣm excu-¬
sationẽ hues: si lazarꝰ pauꝑ et
ulcerosus ante eiꝰ ianuã ñ iacu¬
isset: si remotꝰ fuisset. si eiꝰ mo¬
pla ñ ẽẽt oculis importuna.
Rursũ si longe eẽt diues ab
oculis ulcerosi ꝑauꝑis: minorẽ
tolerasset in animo tẽptationẽ
paup. Sed dũ egenũ ⁊ uulnia-¬
tũ ante ianuã diuitis ⁊ deliciis
affluentis posuit: In una ea-¬
demq re ⁊ exuisione paupe¬
ris ñ miserenti diuiti cumulũ
dãnationis intulit: ⁊ rursus
ex uisione diutis tẽptatũ coti¬
die paupẽ. ꝓbauit. Quantas
nãq hunc egenũ ⁊ uulneribꝰ
obsessum tẽptationes creditis

Expanded text:
per judicium reprobationis ignoro. per judicium reprobationis ignoro. rebus semetipsum male dereliquit. quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis
Abbreviated transcription (Latin):
culpã possumꝰ meliꝰ etiã e diu̾so
colligere. Quia si abiectio uils
indum̃ti uͥtus ñ eẽt.  euangłista
uigilant de ioħe ñ diceret.e
rat indutꝰ pilis cameloꝵ. Sed
notandũ nob̾ magnoꝑe ẽ. in
ore ueritatis de suꝑbo diurte
et humili pauꝑe qͣntꝰ sit ordo
narrationis. Ecce enĩ dicit᷑ ho¬
mo qͥdã erat chues: et ꝓtinuꝰ
subinfert᷑: ⁊ ecce qͥdã m̃dicus
nomine lazarus. Certe in płõ
plus solent nomina hurtunl
faciens. nom̃ ꝑauꝑis dicit ⁊
nom̃ diuitis ñ dicit. nisi qͦd
qs humiles nouit atq appro¬
bat. et suꝑbos ignorat: Un¬
de ⁊ qͥbꝰdã de imraculoꝵ. uir¬
tute suꝑbientibꝰ: in fine dict᷑¬
us ẽ. Nescio uos unde sitis.
Dseedite a me om̃s oꝑ arii in
iqͥtatis. At contra moysidicit᷑:¬
noui te ex nomine. Ait gͦ de di¬
uite: homo qͥdã. Ait de pauꝑe:
egenꝰ nomine lazarꝰ. Acsi aꝑte
dicat. Pauꝑẽ humilẽ scio. suꝑ¬
bũ duntẽ nescio. Illũ cognitum
per approbationẽ habeo. hunc

Expanded text:
ndagandis allegoriae mysteriis colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis est magnopere, in ore Veritatis de superbo divite et humili paupere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dictuin acceptis rebus se extulit. dest qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Egenus nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ serpentis effigiẽ figurata est¬
mors. Morsus serpentis letalis.
cmors dñi uitalis. Attendit᷑ ser¬
pens: ut uichil ualeat serpens.
Ed ẽ hoc ͤ. Attendit᷑ mors: ut i¬
chil ualeat mors. Sed cuiꝰ mors:
Mors uite: si dici potest mors ul¬
te. Immo qͥa dici potest. mirabi¬
lit̾ dicit᷑. Sed nunqͥd ñ erit dicẽ¬
dũ: qͦd fuit faciendũ. Ego dubi¬
tẽ dicere. qͦd dñs ꝓ me dignatꝰ
ẽ facere. Nonne uita xp̃s Et sa
men mortuus xp̃c. Sed in morte
xp̃i mors mortua ẽ. qͥa uita mor¬
tua occidit mortẽ: plenitudo
uite deglutiuit mortẽ. Al sor¬
pta ẽ mors in xp̃i corpore. Sic
et nos dicemꝰ in resurrectione:.
qͣndo iã triũphantes cantabimꝰ.
fr̃s ut a peccato sanem᷑ xp̃m cru
cifixũ intueam᷑. Quia sic̃ moyse ᷤ
inqͥt exaltauit serpentẽ in he¬
remo. sic exaltari oportet fili¬
um hominis: ut omĩs qͥ credit
in eũ ñ peat sed habeat uitam

Expanded text:
per serpentis effigiem figurata estper serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus est facere? Nonne vita Christus? men mortuus Christus. Sed in morte Christi mors mortua est; quia vita mortua occidit mortem, plenitudo vitae deglutivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, fratres, ut a pcifixum intueamur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam
Abbreviated transcription (Latin):
lũ hominisꝰ: ut omĩs qͥcredit
in eũ ñ yeat. sed habeat intam
etͥnã. Magnũ sacram̃tũ: ⁊ qͥ
leger̃t nouert̃. Deinde audiãt.
uel qͥ ñ legert̃: uel qͥ forte lectũ
siue auditũ obliti sũt. ꝓsterne¬
bat᷑ in heremo ppłs isrł morsi¬
bus serpentũ. fiebat magna
strages multoꝵ mortuoꝵ. Pla¬
ga enĩ dei erat corripientis et
fageliantis ut erudiret.
Demonstratũ ẽ ibi mag rat¬
nũ sacram̃tũ rei future. Ipse
dñs testat᷑ in hac lecꝰtione ut
nemo possit aliud int̾pretari quã
qͦd ipsa ueritas de se indicat.
Dictũ ẽ enĩ ad moysen a dño. ut
faceret eneũ serpentẽ ⁊ exalta¬
ret in ligno inheremo. ⁊ admo¬
neret ppłm isrłut siqͥs morsus
ẽẽt a serpente. illũ serpentem
in ligno exaltatũ attenderet.
factũ ẽ. Mordebant᷑ homine
intuebantur sanabant᷑. Quid
sũt serpentes mordentesͦ. Nec¬
cata de mortalitate carnis. ¶s
ẽ serpens exaltatꝰ. Mors dm̃ in
cruce. Qiia enĩ a serpente mors

Expanded text:
t omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors,
Abbreviated transcription (Latin):
minia remanent. ad amoris sui
grãm conu̾tit:. eisq u̾bi sui cibũ
potũq porrigit: et qͣsi duces
sibi in uia eligitꝰ. dũ suos etiam
p̃dicatores facit. Dũ enĩ. xp̃m
peccatoꝵ cordibꝰ inferunt. qͣsi
dauid suꝑ hostes ducunt. Quicõ¬
iiuantes a malechitas uelut da¬
uid gladio feriuntꝰ. qͥa superboᷤᷤ
quosq qͥ se in hoc mundo despex¬
erant. dnĩ uͥtute ꝓsternunt:
Puer gͦ egiptiꝰ qͥ in uia remã¬
serat amalechitas int̾ͥficit:
qͥa plerũq ipsi m̃tes secula¬
riũ p̃dicando suꝑantꝰ. qui pͥuᷤ
cũ secularibꝰ in hoc mundo

Expanded text:
in via remanent, ad amoris sui in via remanent, ad amoris sui gratiam convertit, eisque verbi sui cibum potumque porrigit, et quasi duces sibi in via eligit, dum suos etiam praedicatores facit. Dum enim Christum peccatorum cordibus inferunt, quasi David super hostes ducunt. Qui convivantes Amalechitas velut David gladio feriunt, quia superbos quosque qui se in mundo despexerant, Domini virtute prosternunt. Puer ergo Aegyptius, qui in via remanserat, Amalechitas interfecit, quia plerumque ipsi mentes saecularium praedicando superant, qui prius cum saecularibus in hoc mund
Abbreviated transcription (Latin):
amalechitis predantibꝰ atq cur-¬
rentibꝰ eger remansit in uia.
same sitiq aruit. Quẽ tam̃ dauid
muenit. ei cibũ potũq prebuit.
Qui ilico conualescens. dux dc̃
sactꝰ ẽ. Coniuiuantes a malechi¬
sas repit: ⁊ eos qͥ se debilẽ reli¬
querant cũ magna fortitudine
ꝓstrauit. Amalechita qͥppe ppłs
lambens uocat᷑. Et qͥd ꝑ lamben¬
tẽ ppłm. nisi m̃tes seculariũ de¬
signant᷑: Que t̾rena cuncta am¬
biendo qͣsi lambunt: dũ solis tẽ¬
poralibꝰ delectant᷑. Quasi enim
ppls lambens predã facit: dum
terrena diligentes. lucra de ali¬
enis damnis exaggerant. Sed
puer egrptiꝰ eger in uia relinqͥt᷑
qͥa peccator quisq dũ infirma-¬
ri ab huiꝰ mundi statu ceperit:
mox secularibꝰ m̃tibꝰ in despectũ
uenit. Quẽ tam̃ dauid inuenit.
eiq cibũ ⁊ potũ prebetꝰ. quia
manu fortis dñs abiecta mundi
ñ despicit. Et plerũq eos qͥ seqͥ
mundũ minime ualentes qͣsi

Expanded text:
Amalechitis praedantibus atque curAmalechitis praedantibus atque currentibus aeger remansit in via, et fame sitique aruit; quem cum David invenit, ei cibum potumque praebuit; qui illico convalescens dux David factus est; convivantes Amalechitas reperit, et eos qui se debilem relquerant cum magna fortitudine prostravit. Amalechita quippe populus lambens vocatur. Et quid per lambentem populum nisi mentes carnalium designantur? Quae terrena cuncta ambiendo quasi lambunt, dum solis temporalibus delectantur. Quasi enim populus lambens praedam facit, dum terrena diligentes lucra de alienis damnis exaggerant. Sed puer Aegyptius aeger in via relinquitur, quia peccator quisque dum infirmari ab hujus mundi statu coeperit, mox saecularibus mentibus in despectum venit. Quem tamen David invenit, eique cibum et potum praebet, quia manu fortis Dominus abjecta mundi non despicit; et plerumque eos qui, sequi mundum minime valentes, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa sic̃ illi peccatores fuerunt
qͥ uocati uenire noluert̃. lla
hi qͦq peccatores sũt qͥ inusã¬
tur ⁊ ueniunt. Sed peccall¬
res suꝑbi respuunt᷑. ut pecca¬
tores humiles eligant᷑. Hos
iaq eligit ds qͦs despicit mun¬
aus : qͥa plerũq ipsa despectio
hominẽ reuocat ad semet ipsũ.
señ qͥ patrẽ reliqͥt. ⁊ partem
substantie quã ꝑceperat ꝓdige
expendit:. postquã esurire cepit.
inse reu̾sus dixit. Quanti mercen-¬
narii in domo patͥs mei abundãt
panibꝰ. Longe qͥpe a se disces-¬
serat quando peccabat. Et si
ñ esurisset: in semet ipsũ mini¬
me redisser. Quia postquã t̾re-¬
nis rebꝰ indiguit: tunc cogitare
cepit qͥd de spiritalibꝰ amisit.
Pauꝑes gͦ ⁊ debiles ceci ⁊ clau-¬
diuocant᷑ ⁊ ueniunt: qͥa infir-¬
mi qͥq atq in hoc mundo des¬
pecti plerũq tanto celeriꝰ uocẽ
dei audiunt. quanto ⁊ in hoc
mundo ñ habent ubi delecꝰten¬
tur. Quod bene amalechitaꝵ
puer ille egyptiꝰ designat: qui

Expanded text:
icut illi peccatores fuerunt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, ut peccatores humiles eligantur. 7. Hos itaque elegit Deus quos despicit mundus, quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Is enim qui patrem reliquit, et partem substantiae quam perceperat prodige expendit, postquam esurire coepit, in se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Longe quippe a se discesserat quando peccabat. Et si non esurisset, in semetipsum minime rediisset, quia postquam terrenis rebus indiguit, tunc cogitare coepit quid de spiritalibus amisit. Pauperes ergo et debiles, caeci et claudi vocantur, et veniunt, quia infirique atque in hoc mundo despecti, plerumque tanto celerius vocem Domini audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur. Quod bene Amalechitarum puer ille Aegyptius designat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad cenã dm̃cam quasi ex se
in hac inuitatione t̾cia ñ diert᷑
iuita. sed cõpelle intrare. A¬
lii enĩ uocant᷑ ⁊ uenire cõntẽ¬
nunt:. alii uocant᷑ ⁊ ueniunt
Alii aũt nequaquã dicit᷑ qͥa
uocant᷑. sed cõpellunt᷑ ut in¬
trent. Aocant᷑ ⁊ uenire contẽ¬
nunt. qͥ donũ qͥdẽ intellectus

Expanded text:
ad coenam dominicam quasi ex sepad coenam dominicam quasi ex sepin hac invitatione tertia non dicitur Invita, sed Compelle intrare. Alii enim vocantur, et venire contemnunt; alii vocantur et veniunt; alii autem nequaquam dicitur quia vocantur, sed compelluntur ut intrent. Vocantur et venire contemnunt qui don
Abbreviated transcription (Latin):
ductis ad cenã pauꝑibꝰ. quid
ouer subiungat audiamus.
Dñe factũ ẽ quod imꝑasti. et
adhuc locus ẽ. Multi tales ad
cenã dnicam ex iudea collecti
sũt. sed multitudo que ex is rł¬
itico ppło credidit. locũ suꝑni
conuiuii ñ impleuit. In trauit
iã frequentia iudeoꝵ. sed ad¬
huc locus uacat in regno ubi
suscipi debeat numerositas gẽ¬
tiũ Ande ⁊ eidẽ seruo dicitur.
Eixi in uias ⁊ sepes: et cõpel¬
le intrare: ut ipleat᷑ domus
mea. Cum de uiis ⁊ plateis ad
cenã quosdã dñs inuitat. il¬
lũ uidelicet ppłm designat.
qͥ tenere legẽ suburbana con¬
uersatione nouerat. Cũ uͦ cõ¬
uiuas suos colligi ex uiis ⁊ se¬
pibꝰ precipit: mmirũ agrestẽ
ipłm colligere id ẽ gentilem
querit. De cuiꝰ significatione
ꝑ psalmistã dicitur. Qunc ex¬
ultabunt omĩa ligna siluaꝵ¬
na enĩ silue gentes uocate sut
qͥa in fidelitate sua torte et
infructuose semꝑ fuert̃. Iui
gͦ ex illo agresti usuc onu̾si sũt

Expanded text:
is ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad coenam dominicam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus vacat in regno, ubi suscipi debeat numerositas gentium. Unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam quosdam Dominus invitat, illum videlicet populum designat qui tenere legem sub urbana conversatione noverat; cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus praecipit, nimirum agrestem populum colligere, id est gentilem, quaerit, de cujus significatione per Psalmistam dicitur: Tunc exsultabunt omnia ligna silna enim silvae gentes vocatae sunt, quia in infidelitate sua tortae et infructuosae semper fuerunt. Qui ergo ex illo agresti usu conversi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tuer̃t. Nec illã tante beatitudi-¬
nis claritatẽ apud iustoꝵ animũ
fuscat aspecta pena reꝓboꝵ. qͥa
ubi iã cõpassio miserse ñ erit. mi¬
miere. ꝓculdubio beatoꝵ. leticiã
ñ ualebit. ¶d aut̃ mirũ si dum
iusti iniustoꝵ. torm̃ta consyici¬
unt. hoc eis eueniat in obseqͥo
gaudioꝵ qͣndo ⁊ in picꝰtura n¬
ger color substernit᷑. lut albuꝰ
uel rubeus clarior uideat᷑. Et
qͣmuis eis sua gaudia ad ꝑfruẽ¬
dũ plene sufficiant: mala tam̃
reꝓboꝵ absq dubio semꝑ aspi-¬
cunt. Ca qͥ creatoris sui clarita¬
tẽ uident: nichil in creatura a-¬
git᷑ qͦd uidere ñ possint. Petenti
aũt diuiti ut lazarus mittatur:
ab abraham ꝓtinꝰ respondetur.
Habent moysen ⁊ ꝓpħas: audi-¬
dit diues. Non pater mi. sed si-
qͥs ad eos exmortuis ierit credẽt.
Cui mox ueraci sententia dicit᷑.
Si moy sen ⁊ ꝓpħas ñ audiunt:
neq siqͥs ex mortuis resurrexe¬
rit credent ei. Qͥa nimirũ qui

Expanded text:
tuerunt. Nec illam tantae beatitudituerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud electorum animas fuscat aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minui procul dubio beatorum laetitia non valebit. Quid autem mirum, si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniet in obsequia gaudiorum, quando in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt; quia qui creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. 9. Petenti autem diviti ut Lazarus mittatur, ab Abraham protinus respondetur: Habent Moysen et prophetas; audidit dives: Non, pater mi; sed si quis ex mortuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei, quia nimir
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. Qua in re notandũ ẽ. arden
achuiti quanta ad supplicium
cumulant᷑. Ad penã nãq suã
ei cognitio seruat᷑ ⁊ memoria.
Cognoscit enĩ lazarũ quẽ des¬
pexit. fratrũ quoq suoꝵ memui¬
nit qͦs reliqͥt. Perfecta ei qͥppe
ultio de. pauꝑe ñ eẽt: si hunc
in retributione ñ recognosce¬
ret. Et ꝑfecta pena i igne ñ
eẽt: si ñ in hoc qͦd ipse patitur
etiã sius timeret. Ut gͦ pecca-¬
tores in supplicio ampliꝰ pumi-¬
contẽpsert̃. ⁊ de illoꝵ. etiã pena
torquent᷑ qͦs mnutilit̾ amauert.
sionẽ extremi iudicii iniusti in
reqͥe qͦsdlã iustoꝵ conspiqunt :
ut eos uidentes in gaudio: non
solũ de suo supplicio. sed etiam
de illoꝵ bono crucient᷑. Iusti uͦ
in torm̃tis sẽper intuentur iiliꝰ¬
tos: ut hinc eoꝵ gaudiũ cres¬
cat:. qͥa malũ conspiciunt quod
misericordit̾ ẽuaser̃t. Tantoq
maiores ereptori suo grãs refe¬
rant. qͣnto uident in aliis quod
ipsi perpeti si essent relic̃ti po-¬

Expanded text:
tc. Qua in re notandum est, ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit, quos reliquit; perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non cognosceret, et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur, etiam suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius punicontempserunt, et de illorum etiam poena torquentur, quos inutiliter ationem extremi iudicii iniusti in requie quosdam iustos aspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspimisericorditer evaserunt, tantoque majores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis quod ipsi perpeti, si essent relicti, po
Abbreviated transcription (Latin):
tis inqͥnat: caminꝰ pauꝑtatis
purgat. De uob̃ omnino ꝑtimeᷤ¬
cite:. qͥa ñnulla etiã male acta.
ꝓspa uita seciita ẽ. De illis uͦ
sollicite pensa te:qͥa eoꝵ iii.
tã magistra pauꝑtas cruciat.
quoiisq ad recꝰtitudinẽ ꝑducat.
Seqͥtur. Et in his omnibꝰ int̾
i uos chaos magnũ firma¬
tũ ẽ. ut hi qͥ uolunt ad uos tran¬
sire ñ possint: neq inde huc tran

Expanded text:
tis in quinat, caminus paupertatis tis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc ad vos transire non possint, neque in
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs łim̃ sententia pauore po¬
tiꝰ indiget. quã expositione.
Nã siqͥ estis qͥ in hoc mundo ex¬
terioris boni aliqͥd accepistis.
hic bona ext̾iora restituit. a
retͥbit tione boni intimni repel¬
adium̃tũ uͥtutis. sed remune¬
ratio sint laboris. Ecce enĩdũ
dicit᷑. recepisti bona in usta
ruaͭ. Indicat᷑ ⁊ diues iste bon
aliqͥd habuisse: ex qͦ in hac ui¬
ta bona receꝑit. Rursũq dũ
Sed mala lazari purgauit
ignis mopie: ⁊ bona diuitis
remurauit felicitas transeun¬
tis uite: Illũ pauꝑtas affurit
et tersit: istũ abundantia
remunerauit ⁊ reppulit. Siui¬
cũq gͦ bona in hoc scło ha-¬
betis. cũ uos bona egisse reco¬
litis: ualde de ipsis ꝑtimescite:
ne concessa uob̾ ꝓsperitas eoꝵ.¬
dẽ remun̾atio sit bonoꝵ. Et
cũ quosubet pauꝑes nonnulla
reprehensibilia perpetrare
conspicitis:. nolite despicere:
nolite despare. qͥa fortass qͦd
suꝑfiuitas tenuissime prauita¬

Expanded text:
fratres mei, sententia pavore pofratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repeladjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravita
Abbreviated transcription (Latin):
abundare in conuiuis loqua¬
citas solet: ͥ is qui hic male
conniiuatꝰ dicitur: apud infe-¬
ros grauiꝰ in lingua ardere ꝑ-¬
hibet᷑. Prima nãq male con¬
uiuantibꝰ famulatur culpa lo¬
qͣcitatis. Post loqͣcitatẽ uero:
ludendi etiã leuitas seqͥtur.
Nã qͥa edacitatẽ lusus seqͣtur:.
testat᷑ sacra script᷑a que ait. Sedit
ppłs manducare ⁊ bibere.
surrexer̃t ludere. Sed pͥus¬
quã ad lusum moueat᷑ corpuᷤ:
ad iocos ⁊ u̾ba mania mouet᷑
lingua. Quid ẽ gͦ qͦd innuitur.
qͥa in torm̃tis ꝑ ositꝰ chues lin¬
guã suã refrigerari postulat:
nisi qͦd is qͥ comiqiuando ma-¬
gis de loqͣcitate peccauerat:
ꝑ retͥbutionis iusticiã in lingua
atrotiꝰ ardebatͦ. Sed cũ graui
ualde ẽ t̾rore pensandũ. hoc
ei per abrahe responsionem
dicit᷑. fili recordare qͥa recepiᷤ¬
ti bona in uita tua. ⁊ lazarus
similit̾ mala. Nunc aut̃ hic
consolat᷑: tu uͦ cruciaris. Ista

Expanded text:
abundare in conviviis loquaabundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista,
Abbreviated transcription (Latin):
cior in hac flãma. O qͣnta ẽ
subtilitas iudicioꝵ. dei. oqͣm
districꝰte agit᷑ bonoꝵ. actuũ
maloꝵq retributio. Certe su¬
pis dictũ ẽ:. qͥa in hac uitala¬
zarus cadentes micas de m̃sa
diuitis querebat. ⁊ nemo illi
dabat : nunc de supplicio di¬
uitis dicit᷑. qͥa de extremo di¬
gito lazari distillari aquã in
ore suo concupiseit. Hinc gͦ hr̃
seueritatis dei. Diues enĩ iste qͥ
uuln̾ato pauꝑi m̃se sue uel mi¬
nima dare noluit: in infernopo¬
sitꝰ usq ad minima querenda
ꝓuenit. Nã guitã aque penut:
qͥ micas panis negauit. Sed.
notandũ ualde ẽ. qͥd sit qͦd d̃i¬
ues in igne positꝰ linguã suã
refrigerari petit. Mos qͥpe ẽ
sacri eloqͥixut aliqͣndo ahud
dicat: sed ex eodem dicł̃o alid
innuat. Suꝑiꝰ aũt hunc su¬
pbũ diutẽ dñs ñ locacitati
uacantẽ dixerat: sed suꝑfiȩ
conusuantẽ. Neq hunc de
loquacitate nar rauit sed
cũ elatione ⁊ tenatia dee¬
dacitate peccasse. Sed qͥ a

Expanded text:
r in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, htrictio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. Descendit enĩ ⁊ mortuꝰ
ẽ.⁊ ipsa m̃orte lib̾auit nos a
morte. Morte dẽcisus mortẽ
occidit. Et nõstis fr̃s qͥa mors
ista ꝑ diaboli inuidiã intrauit
in mundũ. Ds̃ mortẽ ñ fecit.
scriptura loqͥtur: nec letatur
inqͥt in ꝑdicione uiuoꝵ. Cre¬
auit enĩ ut ẽẽnt omĩa. Sed qͥd
ibi ait In ndia aũt diaboli
mors intrauit in orbẽ trarũ.
Ad mortẽ a diabolo ꝓpinatã
ñ uenirẽt homo ui adductꝰ. Nõ
enĩ cogendi potentiã diaboluᷤᷤ
habebatꝰ. sed ꝓsuadendi u̾sutiã.
Si ñ consentires: nichil inuexe¬
rat diabolus. Consensio tua o ho¬
mo te ꝑduxit ad mortẽ. Amorta¬
li mortales natiꝰ. ex inmortalibꝰ
mortales facti. Ab adã om̃s ho¬
mines mortales. Iħs aut̃ filiꝰ dei.
u̾bũ dei ꝓ qͦd facta sũt omĩa. u¬
nicꝰ. eqͣlis patri. mortalis factꝰ ẽ.
qͥa u̾bũ caro factũ ẽ ⁊ habitauit
in nob̃̾. Ergo mortẽ suscepit.⁊
mortẽ suspendit meruce: et de

Expanded text:
Paulus. 10. Descendit enim et mortuus Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nos a morte: morte occisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mortem non fecit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditione vivorum: creavit enim ut essent omnia . Sed quid ibi ait? Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortales: Jesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, unicus aequalis Paquia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de
Abbreviated transcription (Latin):
estis. Quod dixit unũ. hoc dixit
eẽ om̃s nos. Ideo in psalmis aliqͣn¬
do plures cantant. ut ostendat᷑
qͥa de pluribꝰ fit unꝰ: aliquando
unꝰ cantat ut ostendat᷑ qͥd fiat
de pluribꝰ. ꝓpt̾ea unꝰ sanabatur
mila piscina: i qͥsqͥs aliꝰ descen-¬
debat ñ sanabat᷑. Ergo iste
unꝰ cõmendat unitatẽ eccłe. Ue
illis qͥ odert̃ unitatẽ: ⁊ partes
sibi faciunt in hominibꝰ. Audiãt
illũ qͥ uolebat eos facere unũ
in uno. Ad unũ ueniant: audi¬
ant illũ dicentẽ. Nolite uos fa¬
cere multos. Ego plantaui. a¬
pollo rigauit: sed ds increm̃tũ
dedit. Sed neq qͥ plantat est
aliqͥd. neq qͥ rigat : sed qͥ incre¬
m̃tũ dat d̃s. Illi dicebant ego sũ
pauliͥ  ego apollo. ego cephe.
Et ille. Biuisus ẽ xp̃c. In uno esto¬
te. unũ estote z̃unꝰ estote. Nemo
ascendit inrelũs. nͥ qͥ de celo deᷤs¬
cendit. Ecce uolumꝰ ẽẽ tui. di-¬
cebant p̃aulo. Et ille. Nolo si¬
tis pauli: sed eiꝰ estote cuiꝰ ẽ uob̃cũ

Expanded text:
estis . Quod dixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc iratꝰ pat̾familias dixit
seruo suo. Exi cito in plateas
et uicos cnutatis: ⁊ paupes
ac debiles cecos ⁊ claudas
introduc huc. Ecce qͥ t̾rene
substantie plus iusto incubat
uenire ad dnĩcam cenã recu¬
sat. Qui labori curiositatis in¬
sudat: preparata uite alim̃ta
fastidit. Qui carnalibꝰ deside¬
riis inseruit. spiritalis conu¬
uii epulas respuit. Quia gͦ su
eligunt᷑. Cur hocͦ. Quia uixta
pauli uocẽ infirma mundie¬
legit ds̃ ut confundat forta.
Sed notandũ nob̾ ẽ. qͦmodo
describant᷑ qͥ ad cenã uocan¬
biles dicunt᷑. qͥ iudicio suo a¬
pud semet ipsos infirmi sunt
Nam pauperes ⁊ qͣsi fortes sũt
qͥ ⁊ positi in pauptate supbuit.
Ceci uͦ sũt: qͥ nullũ ingemi lum̃
habent. Naudi qͦq sũt. qͥ rectoᷤ
gressus in oꝑatione ñ habent.¬

Expanded text:
lias dixit servo suo: Exi cito in plateas et vicos civitatis, et pauperes ac debiles, et caecos et claudos introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae 1622 plus justo incubat, venire ad dominicam coenam recusat; qui labori curiositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit; qui carnalibus desideriis inservit, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo veliguntur. Cur hoc? Quia, juxta Pauli vocem, Infirma mundi eligit Deus, ut confundat fortia . Sed notandum est quomodo describantur qui ad coenam vocanbiles dicuntur, qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque sunt, qui rectos gressus in o
Abbreviated transcription (Latin):
mo ascendit in celũ. nͥ qͥ de ce¬
lo descendit: filiꝰ hominis qͥ ẽ
incelo. Quaris qͥa ⁊ hic erat.
et in celoᷤ. Cales fecit discipłos
suos. Paulũ audi apłm dicen¬
tẽ. Nr̃a aũt cõuersatio in celis
ẽ.Si homo paulus apłs ambu¬
labat carne int̾ra. ⁊ conu̾saba¬
tur in celo. ds celi ⁊ t̾re ñ po¬
terat ẽẽ ⁊ in celo ⁊ in t̾raͦ. Sigͦ
ẽ. qͥa ille ꝓpt̾ea descendit. ut in
ilo ⁊ cũ illo unꝰ eẽnt. qͥ per illũ
ascensuri eẽnt. Non dicit ⁊ semi¬
nibꝰ ait apłs tanquã in multis:
sed tanquã in uno. ⁊ semini tuo

Expanded text:
n coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Miraris quia et hic erat et in coelo? Tales fecit discipulos suos. Paulum audi apostolum dicentem, Nostra autem conversatio in coelis est . Si homo Paulus apostolus ambulabat in carne in terra, et conversabatur in coelo, Deus coeli et terrae non poterat esse et in coelo et iille propterea descendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicit, Et seminibus, ait Apostolus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Eia fr̃s. ds̃ uoluit ẽẽ filiꝰ
hominis: qͥa homines uoluit
ẽẽ filios dei. Ipse descendit ꝓ¬
pter nos: nos ascendamꝰ ꝓpt̾
ipsũ. Solus enĩ descendit ⁊ as¬
cendit: qͥa hoc ait. Nemo as¬
cendit in celũ. nͥ qͥ descendit
de celo. Non gͦ ascensuri sũt
in celũ qͦs facit filios dei. Ascẽ¬
suri plane. Hsec nob̾ ꝓmissioẽ.
erunt equales angłidei. Qo¬
L Quia unꝰ descendit. imus

Expanded text:
Dei . Eia, fratres, Deus voluit esse filius hominis, et homines voluit esse filios Dei. Ipse descendit propter nos, nos ascendamus propter ipsum. Solus enim descendit et ascendit, qui hoc ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Non ergo ascensuri sunt in coelum quos facit filios Dei? Ascensuri plane: haec nobis promissio est, Erunt aequales Angelis Dei . Quoi qui desce
Abbreviated transcription (Latin):
deretis moysi. crederetis utiq
et mͥ. De me enĩille⁊ scripsit.
Implet᷑ gͦ qͦd ꝑ abrahe responsi¬
onẽ dicit᷑. Ex mortuis enĩ dñs
resurrexit. Sed iudaicꝰ ppłs qͥa
moysi credere noluit: ei etiam
qͥ resurrexit ex mortuis credere
contẽpsit. Cũq moxsi u̾ba sp̃a¬
lit̾ intelligere contẽpsit. ad eũ
de qͦmoyses locutꝰ fuerat non

Expanded text:
deretis Moysi, crederetis utique deretis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit; cumque Moysi verba spiritaliter intelligere renuit, ad eum de quo Moyses locutus fue