comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S ibi femina merementa pene
ente sime fruges renascant᷑.
eugis ubi est. kartago maglĩ
pl est et uera affrica. int̾ bazai¬
um et numidia sita. a septẽtri¬
one mari siculo iũcta. et a meri¬
de usq ad getuloꝵ regionẽ por¬
nta: cuiꝰ pxima quoq frugife
nb plena. atq onagris magnꝰ
in teẜto uagantib. ¶ Setulia
auĩt affrice ꝑs medit̾ranea ẽ.
inuiclia est ab incolis passim
uagantib sic uocitata qd̾ nullã
certa hẽrẽt sedem. Nam lingͣ
sigam zeugitanũ limite clesinit
hñs ab ortu sirtes minores.a sep¬
teintͥone mare qd̾ intenlit sar¬
stifensen. A mericlie ethiopum
gentes regio campis ꝑ pinguis
ubi ãt siluestris est: feras ecluc
ibi ugis arcdia: equos ⁊ onͣgro
ꝓcreat eximio etiam marmore
utania uocata: a colore ppłoꝵ
Seci enĩ nigrũ mauron uocãt
Sicut enĩ gallia a candore ppłi
ita mauritama a nigro colore¬
nom̃ sortita est. Cuiꝰ ꝓuĩcia pͥ¬
ma: mauritania sitifensis est

Expanded text:
to pene centesimae frugis renascantur. Zeugis, ubi Carthago magna. Ipsa est et vera Africa inter Byzacium et Numidiam sita, a septentrione mari Siculo iuncta, et a meridie usque ad Gaetulorum regionem porrecta; cuius proxima quaeque frugifera tibus plena, atque onagris magnis in deserto vagantibus. Gaetulia autem Africae pars mediterranea est. Numidia ab incolis passim vagantibus sic vocata, quod nullam certam haberent sedem. Nam linguasiga, in Zeugitanum limitem definit, habens ab ortu Syrtes minores, a septentrione mare quod intendit SarSitifensem, a meridie Aethiopum gentes: regio campis praepinguis, ubi autem silvestris est, feras educat; ubi jugis ardua, equos et onagros procreat. Eximio etiam marmore itania vocata a colore populorum; Graeci enim nigrum mauron vocant. Sicut enim Gallia a candore populi, ita Mauritania a nigro nomen sortita est. Cujus prima provincia Mauritania Sitifensis est,
Abbreviated transcription (Latin):
iorib: secuente uero mĩoribꝰ
romani ꝯsecrauerũt. Uñ ⁊ iu¬
uius d̾r. Antea enĩ ppłs incen¬
turias semioꝵ ⁊ iunioꝵ cliusis
erat. Iulius uero ⁊ augustus
de uomiuib hominũ iulii et
a martio.ꝙ pͥncipẽ anri testã¬
qr et sextus. ¶ Septemb̾ nom̃
ht anum̾o et ymbre qui sep¬
timꝰ est a marcio ⁊ ymbres h̃t
Sic ⁊ octob̾ nouemb̾ atq decẽ¬
ber ex nuniero ⁊ ymbrib acce¬
perũt uocabula. Quemi nu¬
meꝵ deciurẽte decemb̾ finit
pro eo qd̾ denarius nuumierus
precedentes numeros claudit
Ralendas enĩ nonas et yclus
ꝓpt̾ festos clies romani nouu¬
nauerũt uł ꝓpt̾ officia magis¬
tratuũ. In hiis enĩ cluab clie¬
bus ꝯueniebatur in urbibꝰ. Qͥ
dam enĩ kalendas acolendo
appellan existimãt. Apd̾ uete¬
ros enĩ oĩm mensiũ princi¬
pia colebantur. sicut ⁊ apud
hebreos. Idus enĩ pleriq la¬
tinor putant ab edendo dcõs

Expanded text:
ioribus, sequentem vero minoribus Romani consecraverunt. Unde et Iunius dicitur. Antea enim populus in centurias seniorum et iuniorum divisus erat. Iulius vero et Augustus de honoribus hominum, Iulii et a Martio, quem principem anni testanquod sextus. September nomen habet a numero et imbre, quia septimus est a Martio et imbres habet. Sic et October, November atque December ex numero et imbribus acceperunt vocabula: quem numerum decurrentem December finit, pro eo quod denarius numerus praecedentes numeros claudit. 12. Kalendas autem, Nonas et Idus propter festos dies Romani instituerunt, vel propter officia magistratuum. In iis enim diebus conveniebatur in urbibus. 13. Quidam autem Kalendas a colendo appellari existimant. Apud veteres enim omnium mensium principia colebantur, sicut et apud Hebraeos. Idus autem plerique Latinorum ab edendo dictas
Abbreviated transcription (Latin):
miũ. aut uetat: ut sacraꝵ uir¬
ginũ nupcias nulli pet̾e liceat.
aut punit. ut qui cedem fec̾it.
capite plectatur. Eius eĩ p̃mio
aut pena uita moderat᷑ hũana

Expanded text:
mium; aut vetat, ut: sacrarginum nuptias nulli petere laut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premio aut pena, vita moderatur humana
Abbreviated transcription (Latin):
clipsis soł est: quociens lu¬
sol uehitur ꝑuenit. eiq se obia¬
ens solem obscurat. Nam des¬
ce̾ nob̾ sol iudetur.: Dum illi or
luna incurrit nõ ciĩ suũ lumẽ
h̾ere. S a sole illuminari puta¬
tur. Uñ et defectũ patitur. Si
int̾ ip̃am et solem uubra t̾re
int̾ueniat. Patitur aũt ħ .xi.
deatq sole uł a sole uidcatur.¬
xxxuii. de clifferencia stellaꝵ a

Expanded text:
clipsis solis est, quotiens lusol vehitur, pervenit, eique se obiiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbluna incurrit. Non enim suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc qudeatque solem, vel a sole videatur. De differentia stella
Abbreviated transcription (Latin):
mentato pudor cũ peculancia. fides cum
ꝑficlua. Castitas cum luxuria. ¶ Quedã
sunt sũme uirtutes. quedã uero medie
Sdes. spos. et caritas. Sũme uitutes
st̃. Nam quib habentur: utiq ueraci¬
ter hentur. Alie uero uirtutes mediest
Qͥa et ad utilitatẽ et ad ꝑuiciẽ possunt
h̾en se de hus arroganter quisq minue¬
rit: ut puta doctrina ieuiniũ castitas
sciencia sũ temporales cdinicie de quib
scil et bñ operar possumꝰ et male. Qͥs¬
qͥs ex deteriore iam melior ẽẽ cepit ca
ueat. de acceptis extolli uirtutibꝰ: ne gra¬
uiꝰ post uirtutib corruat: quã pͥus ex
lapsu intoꝵ iacebat. Quem deus iustifi¬
cat: ne iteꝵ se de uirtutib erigat. Que¬
dam illi urtutũ dona tribuit: queda
milietur. Qͥsquis douo celestis gr̾e ms¬
piratur: ad iurtutes erigitur: si forte
moderantis dei manu aliqͣ aduersica¬
te repͥmitur: ne de acceptis uirtucibus
aftollatur: frangi nõ d. q et hoc ip̃m

Expanded text:
mendacio, pudor cum petulantia, fides cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes et charitas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam xtolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam milietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
cia sũ labore dilabunur. Ita enĩ ꝑna illa
arlua sut. Grandes enĩ sudores p̃petim̃
ut ad celũ conscend̾e ualeaurꝰ. Quẽad¬
mod̾ ad urtutũ tendentes culm̃ nõ asũ¬
nus nichoant: s a modicis ut sensũ ad
altõra ꝑuemant: ica hii qui delabũtur
ad iucia no statim a magnis crimim¬
cut paulatim homo a minimis incuꝰ
n maximuis ꝓruit ita a modicis uirtu¬
tib gradatim ad ea que sũt ercelsa cõ¬
scenclit. Qͥ aũt in orclinate uirtutes
est cã in reꝵ natura ut quicũq uelociter
ad ꝑfectũtendũt. sñ dubio celerit̾ fuu¬
antur. sicut h̾erbe que canto festimus
arbores alta radice fundare: in eo ꝑdu¬
rant cluiciꝰ. qr gradatim ad ꝑfectũ ꝓue
uiũt. Nicħ ꝓdest admixto malo ag̾e¬
aliꝙ bonũ: S pͥus est cohibend̾ a malo
deinde ex̾cend̾ bonũ. Hoc enĩ incdicat ꝓ¬
cite bñface̾. p̾us uicia extupanda sũt in
homine: deinde inserende uirtutes. Nã
coherere et comũge̾ se nõ põt ueritas cũ

Expanded text:
ia sine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis crimincut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes est causa in rerum natura, ut quicunque velociter ad perfectum tendunt sine dubio celeriter finantur; sicut herbae, quae tanto festinius o contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum peuunt. Nihil prodest admixto malo agere bonum, sed prius est cohibendum a malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat pcere . 239 6. Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum
Abbreviated transcription (Latin):
cimi nocturnis et luodecumi
cliurnis. E rucifixus est eĩ pͥo
iudeoꝵ nocib hora t̾cia cũ ẽẽt
dies .ui. salbato deinde ĩ ipsa
cruce suspensꝯ hora sexta ⁊ spi¬
ritũ tradiclit. Hora nona se¬

Expanded text:
m diurnis. Crucifixus est enim primo Judaeorum vocibus hora tertia, cum esset dies sexta sabbati. Deinde in ipsa cruce suspensus est hora sexta, et spiritum tradidit hora nona
Abbreviated transcription (Latin):
lies sumat miciũ. Sicut enĩ
pͥmi lies ꝓpt̾ futurũ hoĩs lap¬
sũ a luce in nocte ita isti ꝓpt̾
hoĩs reparatõne a tenebris ad
lucem ꝯputant᷑. ¶ Ab hora er¬
go mortis usq ad clilucłm re¬

Expanded text:
dies sumat initium. Sicut enim primi dies propter futurum hominis lapsum a luce in noctem ; ita isti propter hominis reparationem a tenebris ad lucem computantur. Ab hora ergo mortis usque ad diluculum re
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliis ꝙͣ nũmis est apta ꝯpu¬
tanclis. Nõ ignobił ĩtent̾ẽ est
qͥb ꝙͣ et clisꝑse passim hystorie
et ip̃a sacra scͥptura utitur no¬
mina parit̾ et figuras eoꝵ pau¬
as affige̾ curauimꝰ. ł libra ł as. sũ
ix. uucie. ys. Bessime. bisse .uiii.

Expanded text:
t apta computandis, non ignobilis contentio est. Quibus quia disperse passim historiae et ipsa sacra Scriptura utitur, nomina pariter et figuras earum paucis affigere curavimus. Libra vel as sive I
Abbreviated transcription (Latin):
atq̃uis corpora sũ tp̃ra clim̃ciẽ¬
tinuit. ut in cautõne ꝯputoꝵ
pu̾i unũ et cluo ceptꝰ asse et
clipũclio mutent. Item tressis
ferant. et in eũdẽ mod̾ seꝙ̃cia
numeroꝵ ꝙͣ plurima. sũ igitꝰ
mensẽ sũ annũ seu certe alid̾
aliqd̃ mag̾ minꝰ. ue tpris spa¬
ciũ in duodecĩ ꝑtire uis ip̃a
cluodecima ꝑs uncia est. reli¬
qͣs xi. deu̾ce appellant. Sin
sex ꝑtiris .ui. ꝑs sextãs .u. reli¬
que dextrans uelud. alii clis

Expanded text:
aevis corpora sive tempora dimetietinuit, ut in cautione computorum, pueri unum et duo, saepius asse et dipondio mutentur: item tressis,ferant: et in eumdem modum sequentia numerorum quam plurima. Sive igitur mensem, sive analiquod majus minusve temporis spatium in duodecim partiri vis, ipsa duodecima pars uncia est, reliquas undecim deuncem appellant. Si in sex partiris, sexta pars sextans, reliquae dextans, vel, ut alii, dis
Abbreviated transcription (Latin):
cam sũ est cubitũ pede ne aut
palamũ ꝑtiri opus hes p̃fa¬
ta rõne facies. ¶Demq et ĩ
exodo climidiũ cubiti semis ap¬
pellatur narrante moyse ꝙ ha¬
buit archa testamẽti cluos se¬
mis cubitos longitulinis ⁊ cu¬
bitũ ac semisse ex latituclĩe ⁊
in eungłio qͣrta ꝑs tocius mũ¬
cdani corporis .i. terra mistice
ꝗdrantis noĩc sensct᷑. cũ mit¬
tendo in pena pct̾ori cłr nõ eni¬
es inde donec reddas noiissim̃

Expanded text:
cam, sive etiam cubitum, pedemve aut palmam partiri opus habes, praefata ratione facies. Denique et in Exodo, dimidium cubiti semis appellatur narrante Moyse, quod habuerit arca testamenti duos semis cubitos longitudinis, et cubitum ac semissem altitudinis. Et in Evangelio, quarta pars totius mundani corporis, id est terra, mystice quadrantis nomine censetur, cum mittendo in poenam peccatori dicitur: Non exies inde, donec reddas novissimum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣclictone. Nomen est uox
significatiua scłm placitũ.
sine tp̃r cuiꝰ nlła ꝑs est sigui¬
ficatiua. separata ut socra¬
tes. Uerbũ est ꝙ significas
tempꝰ. cuiꝰ ꝑs nicħ extra sis¬
nificat s semper eoꝵ q̃ de al¬
putat. Or̃o est uor signifi¬
cata. curꝰ ꝑciũ aliqͥd separa¬
tũ significatiuũ est ut socorr¬
tes cdisputat. E nũciatura or̃o
est uox significatiua de eo qd̾
est alicͥid aliud uł nõ est.ut lo¬
cratos est socrates nõ est. As¬
firmato est enũciato alico dea¬
liquo. ut socrates est. Nega
tes clisputat. Soctates nõ dis¬

Expanded text:
contradictione. Nomen est uox contradictione. Nomen est uox significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars est significatiua separata, ut Socrates. Verbum est quod consignificat tempus, cuius pars nihil extra significat, et est semper eorum quae de alputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicliquo, ut, Socrates est. Negattes disputat, Socrates non dis
Abbreviated transcription (Latin):
menias sb̾tilissimꝰ nimis
ꝑ uarias formas ite rones ꝙ
cantissimꝰ de quo dr̃. Austoti¬
les qͣndo piermenias scipti¬
tabat: calamũ in mente tin¬
gebat. Dre fato pieriema¬
ium. Om̃is qͥppe res que una
est. ⁊ uno significatur sermõe
aut ꝑ nom̃ significatur aut
per uerbũ que due ptes orois
int̾pretatur. totũ quiqͥd cõ¬
cepent mens ad locyclũ. Oimi
enim elocutõ ꝯcepte rei m̃tis
int̾pres est. Hanc aristociles
uir in reꝵ exp̃ssione et faciẽ¬
dis ẜmonib ꝑitissimꝰ: pier¬
menia noĩauit. Qua int̾p̃¬
tat᷑one nos appellamꝰ: scilic¬
ꝙ res mẽte ꝯceptas ꝓbatis ẜ¬
moĩb int̾pretatur. Per ca¬
tasfrasim et apofrasm. idẽ
affirmatone ⁊ negatonem
Per affirmatone. ut homo
curit. Per negatõnẽ: ut ho
nõ currit. In his itaq ꝑier¬
meniis supraclictis philoso¬
phus de septẽ speb tractas.
id est de noĩe et uerbo. de oro¬
ne. cle ennũciatone. de affir¬
mat̾one. cle negatone. le

Expanded text:
menias subtilissimus nimis, et per varias formas iterationesque cautissimus, de quo dicitur: Aristoteles quando perihermenias scriptitabat, calamum in mente tingebat. Praefatio perihermeniarum. 2. Omnis quippe res quae una est, et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum, que due partes orationis interpretantur totum quicquid concepit mens ad loquendum. Omnis enim elocutio concepte rei, mentis interpres est. Hanc Aristoteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, perihermeniam nominat: quam interpretationem nos appellamus, scilicquod res mente conceptas prolatis sermonibus interpretatur per cataphasin et apophasin, id est per affirmationem et negationem. Per affirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. 4. In his itaque perihermeniis supradictus philosophus de septem speciebus tractat, id est, de nomine, de verbo, de oratione, de enuntiatione, de affirmatione, de negatione, de
Abbreviated transcription (Latin):
diedi graclu quo est suꝑb est.
Susiio de sono locutonis ap¬
celisus. qui nõ in facie alicurꝰ.
dmaure loqͥt᷑ de alto detraliẽ¬
d. Seditõsus. qui dissentone
aĩoꝵ facit: et discordias gig¬
Seuerus qz seuus uerus: tenet
enĩ sñ pietate iusticia. Simula¬
tor dr a simulator łr a simulacro
gestat enĩ similitudine eiꝰ ꝙ nõ
est ip̃e. Suasor a suadendo: ꝙ̃ ułt
est. Scortũ qd a grecis quoq sci¬
te uocaluntur: quo defricantur
pelles quib corruptela fit.Spur¬
cus ꝙ sit ipurus. Scelerosꝰ sce¬
lerib plenꝰ: ut lapidosꝰ locus et
aquosus. Plus est enĩ scelerosꝯ
ꝙͣ sceleratus. Sator seminator
us sator a semine. Saurra qͥ sec¬
at alti. sũ a lateris custodia. Suꝰ¬
fectus: in loco alteriꝰ suppositꝰ
qͣiͣ susfactus. Uñ et ꝯsule susfec¬
tum clicimꝰ: eũ qui pro alio sus¬
titint᷑. Secundus qd secus pedes
et tractus est fmo a seq̃ntibꝰ ser¬

Expanded text:
pergredi quod est, superbus est. pergredi quod est, superbus est. Susurro de sono locutionis appellatus, quia non in facie alicuius, sed in aure loquitur de altero detrahendo. Seditiosus, qui dissensionem animorum facit et discordias gigSeverus, quasi saevus verus; tenet enim sine pietate iustitiam. Simulator dicitur a simulacro; gestat enim similitudinem eius, quae non est ipse. Suasor a suadendo quem vulest. Scorta, quod a Graecis quoque σκύτη vocabantur: quo defricantur pelles quibus corruptela fit. Spurcus, quod sit inpurus. Scelerosus, sceleribus plenus; ut lapidosus locus et arenosus. Plus est autem scelerosus quam sceleratus. Sator, seminator vel pater, a semine. Scurra, qui secat alteri, sive a lateris custodia. Suffectus, in loco alterius soppositus, quasi suffactus. Unde et consulem suffectum dicimus eum qui pro alio substituitur. Secundus, quia secus pedes: et tractus est sermo a sequentibus ser
Abbreviated transcription (Latin):
qpeaosus ab sp̃e uł aspectu. sicut
so mosiis a forma. Sollersq sit
osiatus. in aite ⁊ utił. Sollers
ni apd̾ antiquos clicebat᷑: qui
eit onui bona arte inftuctus. Te¬
enciꝰ adolescente sollerter dalo
supsticiosos ait acero appella
fos qui totos dies precabantur.
⁊ mimolabant ut sibi su liberi
suꝑstites e̾e̾nt. Sollicitus qr sol¬
os et citus atq in reqͥctus. Se¬
dulus familiare uerbũ terencii
hoc est sñ dolo alias assicduꝰ. So¬
dales dñr: qͥ ad simbolũ ꝯueĩre
etate quasi in unũ collegiũ et
in uno uestigio manentes. Scł¬
um ẽẽ nõ opinor .i. obcunsis qͥd̾¬
existans sensib nõ tũ nulł. stul¬
sus est qͥ ꝑ stupore nõ mouetur
iuiria. seuicia enĩ ꝑfert nͨ ultꝰ
est. nͨ ullo ignomuinie ꝯmouet᷑
dlore. Segnis id est sine igne
ingenio carens. se aũt sũ sigͥcat.
ut et seclulus sũ dolo. Securus
iupens. Suꝑb clictus. qͥ suꝑ ult
iiceri ꝗͣtũ ẽ. qui enĩ iuilt suꝑ¬

Expanded text:
peciosus, a specie, vel aspectu, sicut formosus a forma. Solers, quod sit sollicitus in arte, et utilis. Solers enim apud antiquos dicebatur, qui erat omni bona arte instructus. Terentius: Adolescentem solertem dabo. 244. Superstitiosos ait Cicero appellatos 'qui totos dies precabantur et inmolabant, ut sibi sui liberi superstites essent.' Sollicitus, quia sollers et citus atque inrequietus. Sedulus familiare verbum Terenti; hoc est sine dolo: alias adsiduus. Sodales dicuntur qui ad symbolum convenire etatem, quasi in una caliga et in uno vestigio manentes. Stuum esse non opino, id est obtunsis quidem sensibus, non tamen nullis. Stultus est qui per stuporem non movetur iniuria; saevitiam enim perfert nec ultus est, nec ulla ignominia commovetur dolore. Segnis, id est sine igni, ingenio carens. 'Se' autem sine significat, ut sedulus sine dolo. Securus,stupens. Superbus dictus quia super vult videri quam est; qui enim vult su
Abbreviated transcription (Latin):
rudens qͣi porro uidens: ꝑspi¬
cax ẽ enĩ et incertoꝵ p̾uid
casus. Pauens dictus a pauen¬
do. P. mere enĩ ferire ẽ. ꝑcutit᷑
enĩ et tolerat. Perfectus cui iã
nicħ adici potest. Hiunie noĩ apd̾
grãmaticos. cõparatõ nõ adici¬
tur. qr si clixeris ille ꝑfector est
iste ꝑfectus nõ erit. Pulcher a
sp̃e cutis dictus qd̾ est pelł. pꝰtea
transit hoc nom̃ in genuis. Nã
pulcritudo hoĩs aut in uultu est¬
ut os humerosq dõ similesaut
in capillis. ut nãq ip̃e decorã ce¬
sariem aut in ocuł. ut letos ocu¬
lis afflarat honores. aut ĩ scan¬
dore. ut qͣle manus ad dũt ebori
decuis. aus in luam̃tis. ut te
młto plus figure et linam̃ta:
hospitis delcrtabant. aut in ꝑce¬
ritate ut turmis. Uertitur in

Expanded text:
rudens, quasi porro videns. Praespicax est enim et incertorum praevidet casus. Patiens dictus a pavendo. Pavere enim ferire est. Percutitur enim et tolerat. Perfectus, cui nihil iam adici potest. Huic nomini apud Grammaticos conparatio non adicitur, quia si dixeris: 'Ille perfectior est,' iste perfectus non erit. Pulcero ab specie cutis dictus, quod est pellis: postea transiit hoc nomen in genus. Nam pulchritudo hominis aut in ut: Os, humerosque Deo similis; aut in capillis, ut: Namque ipsa decoram caesariem; aut in oculis, ut: Laetos oculis afflarat honores; aut in candore, ut: Quale manus addunt ebori decus; aut in lineamentis, ut: Te multo plus figura et lineamenta hospitis delectabant; aut in proceritate, ut Turnus: Vertitur in
Abbreviated transcription (Latin):
pecunie publice fraudator. Pro¬
ditor ꝑditor. pro eo qd̾ detegit.
frauclulentus est et sine fide qͣsi
ꝑdens fidem. ꝑiurus qui ꝓpere
uirat. id est male uirat. ꝑiurus
le fidei aduocator. et qͥ uł iaccu¬
sando nocitura uł in defendendo
pro futura pret̾eat: aut inutilit̾
et fallax. a pelle .i. ułtu. Foris
enĩ ut fallat arridet: s neqͥciam
intus gerit. ꝓfanus: quasi por¬
ro a fano. Sacris enĩ illi nõ licet
hũc parẽtidam dixerũt. am̃ pa¬
rricidiũ et. homicicliũ qd̾cũq in¬
telligi possit cũ sint boĩcs hoĩb
pares. Persecutor nõ semꝑ pro
fecte secutus. Publicanus ẽ qui
per publica negocia scłi lucra sec¬
tatur. Uñ et cognonĩatus ẽ. Per
cutor a pelice .i. meret̾ce uocatus
qͣi pellicator qd̾ nom̃ apd̾ antiãs
tm̃ flagitõsũ significabat pꝰtea tnͣ¬
fit hoc uocabłm in appellaconem
oĩm inqͦꝵ. prostitute meretͥtes a
a latinis concuba: clicta aũt a fal¬

Expanded text:
pecuniae publicae defraudator. Prpecuniae publicae defraudator. Proditor, pro eo quod detegit. fraudulentus est et sine fide, quasi perdens fidem. Periurus, quia perpere iurat, id est male iurat. Periurus lae fidei advocatus, et qui, vel in accusando nocitura, vel in defendendo profutura praetereat, aut inutiliter et fallax, a pelle, id est, vultu. Foris enim ut fallat arridet, sed nequitiam intus gerit. Profanus, quasi porro a fano. Sacris enim illi non licet hunc parenticidam dixerint, quoniam parricidium et homicidium in quocunque intelligi possit, cum sint homines hominibus pares. 227. Persecutor non semper pro fecte secutus. Publicanus est qui per publica negotia saeculi lucra sectatur; unde, et cognominatus est. 228. Peccator, a pellice, id est, meretrice vocatus, quasi Pellicator, quod nomen apud antiquos tantum flagitiosum significabat, postea transiit hoc vocabulum in appellationem omnium ina Latinis concuba. Dicta autem a fal
Abbreviated transcription (Latin):
Pig̾ qiͣ pedib eg̾. Est enĩ tl¬
dus ad incendend̾: qd̾ nom̃ po
usũ tnͣsit ad animũ. Pernor
iugilans: nocte ꝑseuerans. P¬
tinar inpudent tenens qͣi ꝑse¬
nens. Petulans nũc quidem
audace et impbo ponit᷑: ol iul
rebi flagitatores et ꝓp̾e ar
d petitores proci dñr. Prodi
fuimisma porro agit et qͣi ꝓhi¬
uero fugatus. ꝑegiirꝰ. longe
pria positꝯ. sicut alienigena.
pdicctus qi longe et ꝓcul iacta¬
tus. sicut et ꝓduxit. quasi porro
ilũ cluxit. et puocauit. qͣsi por¬
to illũ uocauit. Proiectus por
iiectus. itq piactatus. Uñ est
palam et aperte scribũtur. Preᷤ¬
criptus ordine significat. sicit
et prescͥptõnes apd̾ iuris ꝯsul¬
tos. Procinctus. et erpeditus
dis chctus. ⁊ predo qͥ predã lt.
Oeditor. hoc est cui de preda de¬
dnes mantimi ab incenclio na¬
lii ffiseu̾ciũ qͣs capiebãt clicti: nã
pirra ignis est. Pugillator: qui
de manu in manũ nũmoꝵ aliqͥd
sb̾trahit. Peculator. pro eo ꝙ sit

Expanded text:
i pedibus aeger. Est enim tardus ad incedendum: quod nomen per usum transiit ad animum. Pernox, pervigilans nocte. Perseverans. Pertinax, inpudenter tenens, quasi pertinens. Petulans nunc quidem pro audace et inprobo ponitur: olim autem acerbi flagitatores et proprie m petitores proci dicuntur. 21i omnia porro agit, et quasi projiro fugatus. Peregrinus, longe a patria positus, sicut alienigena. Proiectus, quasi longe et procul iactatus; sicut et produxit, quasi porro illum duxit; et provocavit, quasi porro illum vocavit. Proiectus, porro eiectus ac proiactatus, unde et palam et aperte scribuntur. Praescriptus ordinem significat, sicut et praescriptiones apud iurisconsultos. Procinctus, expeditus das dictus; et praedo qui praedam habet. Praedator, hoc est cui de praeda dedones maritimi, ab incendio navium transeuntium quas capiebant dicti. Nam πυρά ignis est. Pugillator, qui de manu in manu nummorum aliquid subtrahit. Peculator, pro eo quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
uncia ꝯpleat᷑. Hũc ut dieimꝰ. nul¬
gꝰ. areũ solilũ uecat cuiꝰ t̾ciam
ꝑtẽ id̾o lixũt trimissẽ: eo ꝙ sold
faciat t̾mss. ¶ Sextula bis as¬
sũpta: duella fucit. ter posica
statere recdoit. Stater meclietas
uncie est. appendens aureos tres
uñ et uocat᷑ stat̾. qd tribꝰ solidis
stet. Het et seniuncia: q senus
h̃t deuncia. Hec et semissis. qa
poncłis semis ẽ .i. qͣsi seinis assis.
¶Quachantẽ hebrei siłr codran¬
tem uocãt: ⁊ uocut᷑ qͣdrans. qd̾
uncie qͣrtũ ꝑte appendat. ¶ Si¬
cel. qͥ latmno ẜmone siclus corrup¬
te appellot᷑ hebreũ nom̃ ẽ habos
apd eos uncie ponclꝰ. ¶ Apd̾ lati¬
uos aũt et grecos: qͣrta pars ũ¬
cie est. et statens mechietas. drag¬
mas apendens cluas. Uñ cũ ĩ lit¬
teris diuinis legr̃ siclus. uncia ẽ
Cũ ił in gentilũ qͣrta ꝑs uncie ẽ¬
¶ Uncia clicta. & unusitatẽ mi¬
nor pondeꝵ sua unitate uinat
id est ꝯplectat. Constat autẽ

Expanded text:
ut diximus, vulgus aureum solidum vocant; cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. Sextula bis adsummata duellam facit; ter posita staterem reddit. Stater autem medietas unciae est, adpendens aureos tres; unde et vocatus stater quod tribus solidis stet. Haec et semuncia, quia semis habet de uncia. Haec et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant; et vocatur quadrans quod unciae quartam partem adpendeat. Sicel, qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, hebreum nomen est, habens apud eos uncie pondus; apud Latinos autem et Grecos quarta pars uncie est et stateris medietas dragmas appendens duas; unde, cum in litteris divinis legitur siclus, uncia est, cum vero in gentilium, quarta pars uncie et. Uncia dicta quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est conplectat. Constat autem
Abbreviated transcription (Latin):
ons ftũ ꝓpt̾ calenta et centẽna
appendẽda. sicut inom̃tana
Ir stet. ¶Campana a regioue
talie: nom̃ accepit. ubi p̾mrũ
uncus et uago pond̾e mẽsinrita.
Eamen est filii mecliũ. qͦstru¬
mestata regit᷑ ⁊ lances eqͣnt᷑
ispondis. qͣrta ꝑł oboli ẽ. cõstans
senis geminis grauis. Appellatur
estia sin calcetur. ¶Siliqͣ: incesi¬
ma qͣrta pars solidi est ab arbore
eniobolũ uocat. Ceratim at gre
latine cornuũ intpretat᷑.
seritim chuios calcos.iiͦiͦi. Fiebat¬
enĩ olini ex ere. id instar sagitte

Expanded text:
opter talenta et centenaria appendenda, sicut momentana icitur. Campana a regione Italiae nomen accepit, ubi primum unciis et vago pondere mensurata. amen est filum medium, quo trutine statera regitur et lances equantur: pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis; appellatur lestia sui calcetur. 9. Siliqua vigesima quarta pars solidi est, ab arborisemiobolum vocat. Ceratum autem Graece, Latine cornuum, interpretatur. 11. ceratim duos, calcos IIII; et fiebat olim ex ere ad instar sagitte,
Abbreviated transcription (Latin):
Quarta ionica: Qͥnta colica q̃se
eolici locutos clixerũt et st̃ ĩ obso¬
ta discrimina. Sermno cñ eoꝵ.
ta est dispertit. ¶Lathinas aĩ
Prisca est. qua uetutissum
lie sb̾ iano ⁊ saturno st̃ usi. In¬
lita ut se hũt caruina sabies
Latina: que sb̾ latino et regibi
tuscie et ceteri in latio st̃ locu
ex qua fuerũt.xiiͫ tabule stͥp¬
Romana que post reges era
arimos corrulpẽs. Dũs at ori¬
outis ge in gutture lingua. et
e collidũt: sicut hebrei et
^i. Dñs medit̾ranee gentes ĩ
balato s mones feruit: sicut gre

Expanded text:
 Quinta Aeolica, qua se Aeolisti locutos dixerunt, et sunt in obserta discrimina. Sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autePrisca est, qua vetustissimi Italiae sub Jano et Saturno sunt usi, incondita ut se habent carmina Saliorum. Latina, quam sub Latino et regibus Tusciae caeteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae sst reges exacbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba collidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes Mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nouerãt doceri iubent᷑. Oniez aũt
lingua u Nͥsq hominũ sũ grecã
sũ latina sũ ceteraꝵ genciũ aut
aucliendo potest tenere aut legẽ¬
do ex preceptore accipe. Cũ au̾t
oim lingͣr sciẽcia difficił sit cuiꝙͣ
Nemo tñ tã clesiclioso est. ut in
sua gente posito. suc gentis lĩgm
uesciat. Nũqͥd aliud putandus
enĩ ꝓpͥe uocis clamore erpͥmũt:
iste detior qͥ ꝓpͥe lingue caret uoti¬
ca. Cuiꝰmodi aũt lingͣm locutus
lux: inuenire clifficile est. Nõctũ
eni er̾at lingue. Itez qr lingͣ ĩso¬
nuit pͦea exteriorib homũ auri¬
uor dicentis cdĩ. tu es filsꝰ ũs chłctꝰ

Expanded text:
ri iubentur? Omnem autem linguam unusquisque hominum sive Graecam, sive Latinam, sive ceterarum gentium aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tamen tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus enim propriae vocis clamorem exprimunt, iste deterior qui propriae linguae caret notitiae. Cujusmodi autem lingua locutus lux, invenire difficile est: nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum aurivox dicenti
Abbreviated transcription (Latin):
bolus pͥnceps est. ¶Diabolus he¬
baite dr deorsũ fluens. Qͥa qͥctꝰ
in celi culmine stare ꝯtẽpsit. s su¬
peibie pond̾e deorsũ corruens ce¬
adit. Grece enĩ cliabolus crimĩa¬
tor nocat᷑. ł ꝙ crimina in qͥb ip̃e
ilicit ad dcum referat. uł qr elec¬
tor nmnocencia crinũb fictis ac¬
cusat. Uũ et in apocalipsi uoce
Sathanas in latinũ sonat aduer¬
sario sũ tnͣs gressor. Ip̾e enĩ adu̾sa¬
ꝑsc̃oꝵ uͥtutib ꝯtraur uitit᷑. Ip̃e ẽ
i tͣnsgressor qͥ preuaricator effectꝰ
in ucritate qua ꝯclitꝰ ẽ uõ ꝯstitit
Idem et temptator: q tẽptandã
iustoꝵ innoceucia postulat sicut
in iob scribit᷑. ¶ Antirp̃c appellatur

Expanded text:
s Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat; unde et in Apocalypsi voce Satanas in Latino sonat adversarius, sive transgressor. Ipse est enim adversatibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
uim heat oĩm rerũ gignẽdr
sũ agignẽdis liberis. uñ et g¬
ales lecti dicebant᷑ a gentib q
nouo marito sternebãt᷑. hec ⁊
sũt gentiliũ fabulosa figm̃ta.
corda hominũ uolumꝰ ĩclinare
rationabłr possiunꝰ a fando facĩ
appellare. Nõ enĩ abnuiere possi¬
mꝰ eẽ scͥptũ in lr̃is scĩs semel lo¬
cutus est. cl̾s cluo hec auclin et
reliqͣ. Q̾ eĩ lictũ est semel locut

Expanded text:
im habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possumus a fando fatum appellare: non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec audivi, etc. . Quod enim dictum est, semel locutus
Abbreviated transcription (Latin):
grecos phibetur apollo. Hans¬
filiꝰ eius scolapius laude ł oꝑ
ampliauit. S pꝰtꝙͣ fuluinis
ictu scolapius int̾ut. Int̾dict̾a
fertur medencli ara ⁊ ais si¬
mul cũ. auctore defecit latuiss

Expanded text:
Graecos perhibetur Apollo: hanfilius ejus Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuitque
Abbreviated transcription (Latin):
sperit. Denĩtamen ꝙͣta in pectando fu
ginꝰ ꝙ male gessimꝰ uł dimi nõ agiꝰ¬
pagere debeamꝰ. ¶ Ille enĩ uere peni¬
ligit. nec adhuc penitenda ꝯmittit ¶ Qͥ
pectare nõ desinit: hic lam̃tũ h̾t. s in¬
undatõnem relicta nõ ħt. Si qui aũt
ad penitenciã comiertũt᷑ ꝑturhari non
debent. si rursũ post emendatõnẽ relic¬
ta uicia corde pulsent: dũ nõ possĩt bo¬
ne ꝯuersatoni nocere. Si tałcogitatõ ñ
tnĩpat in consensu uł opere. Ferre enim
disamimis. s pocius augende uirtutis.¬

Expanded text:
spspgimus quod male gessimus, vel dum non agiagere debebamus. Ille autem vere poeniligit, nec adhuc poenitenda committit. Qui peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundationem non habet. 8. Si qui autad poenitentiam convertuntur, perturbari non debent, si rursus post emendationem, relicto vitio, corda pulsentur; dum non possunt bonae conversationi nocere, si talis cogitatio non erumpat in consensu vel in opere. Ferre enim discriminis, sed potius agendae virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
& oportunũ haptisim sacam̃tũ. ꝙ in sĩ¬
głar tracditõne ꝯmendatũ sollicitudinẽ¬
ꝑhibet iterandun: medianali remedio
penitencic sb̾rogat adiumentũ. Cuuis
remechio egere se cuncti agnoscere debẽt
pro cotichianis humane fragilitacis exce¬
sib: sũ quib in hac uita ẽc̃ nõ possims
Hoꝵ dũ tarxit dignitate ẜuata. Ita ut sa¬
cerdotibꝰ et leuitis deo tiñ testificata.
Ceterũ uero adstante corã dco sollepin¬
ter sacerclotem ut hoc agat fructuosa
confessio: ꝙ temerariꝰ appetitꝰ aut ig¬
norancie uocatur ꝯtraxisse neglectus.
t sicut in baptismo om̃s iniquitates
temitti per martinũ nulli peccatũ cre¬
cdimꝰ imputari: Ita penitencie ꝯpũctio
ue fiuctuosa unnuersa fateamͥ delere p̃¬
cata. Lacrime enĩ penitenciũ a pd̾ deu
pro baptismate reputantur. Uñ ⁊ qͣm¬
tõne enĩ penitudinis ut supͣdictũ nõ
tam consiceranda mensura tp̾ris ꝙͣ dolo¬
ris. Cor enĩ ꝯtritũ et humiliatũ deꝰ non

Expanded text:
 post unum baptismi sacramentum, quod singulari traditione commendatum sollicite prohibet iterandum, medicinali remedio poenitentiae subrogat adjumentum, cujus remedio egere se cuncti agnoscere debent pro quotidianis humanae fragilitatis excessibus, sine quibus in hac vita esse non possumus, ho et Levitis, Deo tantum teste, fiat; a caeteris vero, antestante coram Deo solemniter sacerdote, ut hoc tegat fructuosa confessio quod temerarius appetitus aut ignorantiae notatur contraxisse neglectus. Ut sicut in baptismo omnes iniquitates remitti, vel per martyrium nulli peccata credimus imputari, ita per pne fructuosa fateamur deleri peccata. Lacrymae enim poenitentium apud Deum pro baptismate reputantur. Unde et quamtione enim poenitudinis, ut supra dictum est, non tam consideranda est mensura temporis, quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non
Abbreviated transcription (Latin):
pũctõne. S qr raro id fieri sol. metu¬
eudil est ne dũ ad finez differtur ꝯuer¬
penitencia. Pro qua re et si bona ẽ ad er¬
tremiũ conuersio tñ melior ẽ que longe
ante finem agitur: ut ad uitam secimꝰ
tnͣseatur

Expanded text:
punctionem; sed quia raro hoc fieri solet, metuendum est; ne dum ad finem differtur convereniat poenitentia. Pro qua re etsi bona est ad extremum conversio, melior tamen est, quae longe ante finem agitur, ut ab hac vita securius transeatur
Abbreviated transcription (Latin):
eribuit: qñ post funera uł flagella
adhuic in sui redargutõne etiam incili¬
no et cinere lamenta penitudinis sũp¬
sit clicens. Idcco ago penitẽtia in fauilla
et cinere. Post hũc nob̾ dauid peniten¬
cie magisteriũ p̾buit. qñ graui uulueri
lapsus: dũ audiss a ꝓpħa ꝑc̃m suũ: et¬

Expanded text:
buit, quando post funera vel flagella adhuc in sui redargutione etiam in cilicio et cinere lamenta poenitudinis sumpsit, dicens: Idcirco ago poenitentiam in favilla et cinere . Post hunc nobis David poenitentiae magisterium praebuit, quando gravi vulnere lapsus, dum audisset a propheta
Abbreviated transcription (Latin):
deus ad misericordiam ꝓuocatur que nõ
tp̃r pensatur. S ꝑfunclitate luctꝯ et lacct¬
maꝵ. Penitencia aũt nõ mensuũac fp̃ꝵ
cursu pensatur. S pena qͣ amina cruciat᷑
et mortificatur caro. ¶ Huuͦ qui penitẽ¬
ciam gerũt: ꝑinde capillos et barbam mui¬
tuũt: ut demoustrent habundanciã cͥmi¬
nũ. quib capd̃ pcc̃oris grauatur. C apil¬
ignomima est illi. Ip̃am ergo ignomi¬
mam suscipiũt penitentes pro mento p᷑¬
catoꝵ. Q̾ uero in alito posteruũtur. per
tes in cilitõ ꝓsternimꝰ tanꝙͣ licentes: et
asparguntur. uł̾ ut sint memores. qr a
nis et puluis sunt: uł qr a pulu̾e fcĩ sũt.¬
Uñ et p̾uanrcatores pͥmi homines rece¬
dentes ad̾o mał q fc̾is offendentes creatore.
in puluerem unte sũpti sunt redierunt
Bene ergo in alitio et cinere penitẽs de¬
plorat ꝑtcm̃. qr in cilitio. isperitas et con¬
punctõ poctatoꝵ. In cin̾̃e aut pulius os¬
tendr mortuoꝵ. ¶ Et idcͥco in utroꝙ pe¬

Expanded text:
ocatur: quae non tempore pensatur, sed profunditate luctus et lacrymarum. Poenitentia autem non mensium ac temporum cursu pensatur, sed poena, qua anima cruciatur, et mortificatur caro. Hi vero, qui poenitentiam gerunt, proinde capillos et barbam nutriunt, unde monstrent abundantiam criminum, quibus caput peccatoris gravatur. Capilignominia est illi . Ipsam enim ignominiam suscipiunt poenitentes pro merito peccatorum. Quod vero in cilicio prosternuntur, per tes in cilicio prosternuntur, tanquam dicentes: Et asperguntur; vel ut sint memores, quia cinis et pulvis sunt, vel quia pulveres facti suntpraevaricatores primi homines recedentes a Deo, malisque factis offendentes Creatorem, in pulverem, unde facti sunt, redierunt. Bene ergo in cilicio et cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas et compunctio peccatorum; in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum. Et idcirco in utroque poe
Abbreviated transcription (Latin):
truisecus iacet nõ resurgit. Nã dũ
semꝑ innumeras scl̾i cogitatones as¬
pargit: Ad consideratõnez fui se uulla¬
cenus colligit. Arguitur coꝵ tepor qui
teuacare uolentes et mũdo remĩciãt
et curas ꝓprias aspernant᷑. S dũ ꝓpĩ¬
quoꝵ utilitate ꝓcurant a dei amore
clinet. Multi enĩ monachor amore
parentũ nõ solũ terrenis curis: s enã
forensib iurgiis inuoluti sũt et pro
suoꝵ tp̃rali salute suas aĩas ꝑdunt¬

Expanded text:
intrinsecus jacet, nequaquam resurget. Nam dum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, ad considerationem sui se nullatenus colligit. 3. Arguitur eorum tepor qui, Deo vacare volentes, et mundo renuntiant, et curas proprias aspernantur; sed dum propinquorum utilitates procurant, a Dei amore clinet. Multi enim monachorum amore parentum non solum terrforensibus jurgiis involuti, et pro suorum temporali salute suas animas
Abbreviated transcription (Latin):
tudine cucurbita. ac susp irio
uentosa uocatur. Deniq aĩa¬
ta sp̃u ꝑ ignicłm: de hinc p̃ci¬
so corpori suppositũ. om̃e qd̾ ĩ¬
tra cutẽ uł altius estuat siue
humore sũ sanguine uocat
in suꝑficiez. Clistere pila api¬
senclis seminib. id est tere¬
dis: hinc et pigm̃ta eo qd̾
pila et pilo agũtur qͣsi pile
fert pilũniũ q̃dam ĩitalia fu¬
isse. qui pinsendis p̾fuit ar¬
uis. Uñ et piliniũ et pistores
ad hoc igitur pilũ et pilã ĩuẽ¬
tam. quib far pinsetur et
ex eius noĩe ita appellata. ꝑi¬
in pilam mittitur. Mortanũ
qd̾ ibi iam semina inpulu̾e
redacta et mortua ꝯdant᷑. C¬
ticła est. in qua cirtũducta col¬
liria resoluũtur. E rit enĩ leu¬
na ip̃a aspera frangit pocius
ꝙͣ resoluit et colliriũ facit x
dorabile. Nam thimo. d̾r flos
qui odorem refert. de quo uit¬
sum clictũ qd̾ igne ꝯsumitul¬

Expanded text:
tudine cucurbite, a suspirio ventosa vocatur: denique animata spiritu per igniculum, dehinc preciso corpori superposita, omne quod intra cutem, vel altius estuat sive humorem, sive sanguinem, evocat in superficiem. Clistere. Pila a pisendis seminibus, id est terendis. Hinc et pigmenta, eo quod in pila et pilo aguntur, quasi pilfert Pilumnium quendam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni et pistores. Ab hoc igitur pilum et pilam inventam, quibus far pinsitur, et ex eius nomine ita appellata. Piin pila mittitur. Mortarium, quod ibi iam semina in pulverem redacta et mortua condiantur. Coticula est in qua circunducta collyria resolvuntur. Erit enim lenis. Nam aspera frangi potius quam resolvi collyrium facit. dorabile: nam thymum dicitur flos qui odorem refert, de quo Virsum dictum, quia igne consumitu
Abbreviated transcription (Latin):
Sccl̃a a noc: usq ad abrahã
Tercia ab abriam usq ad ađ
Quarta a d̾d̾. usꝙ ad trãsmi¬
gratõne uide in babiloniã
Quĩta deinde usq ad aduẽ¬
tũ saluatoris in carne. Sexta
que nũc agitur usq mũclus
iste finiatur. quaꝵ decursus
ꝓgeneratõnos et regna ĩspi¬
citur ita.
De descͥpt̾one tẽpoꝵ
Rnna etas in exordio
sui ꝯtinet creatonẽ inũdi
Primo enĩ clie. deus ui lucis
noĩe ꝯdidit angłos. ¶ Sccło¬
die infirmamẽti appellatõne
celos. Tertio clie in cliscreci¬
onis uocabulo. Spẽ aqͣꝵ et
t̾re. Quarto linumania celi
Qͥnto anmãçia ex aqͥs. Sex¬
to aĩancia ex t̾ra ⁊ hoĩe quẽ
tricesimo: genuit seth a
quo filii dei. Seth anuo .ex.
gen̾. enos qui pͥmꝰ cepit ĩuo¬
nos anno .xc. gen.chaman.¬

Expanded text:
Abraham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Judae in Babyloniam; quinta deinde usque ad adventum Salvatoris in carne; sexta, quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. Quarum decursus per generationes et regna ita inspicitur. De descriptione temporum . Prima aetas in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto animantia ex terra et hominem, qnno genuit Seth, a quo filii Dei. Seth anno CV. genuit Enos, qui cepit invonos anno XC. genui
Abbreviated transcription (Latin):
sib annis. lustris scli etatib
om̃tũ est. mini¬
mũ atq angustissimũ tẽ¬
pus. a motu sideꝵ clictũ. Est ã
extremitas hore in breuib ĩt̾¬
ualł: cũ aliqͥd sibi celit atq
succelit. Hora grecũ nomen
est ⁊ tam̃ latinũ sonat. Hora
enĩ finis est tp̃ris. sicut hore
sũt fines maris fluuioꝵ uesti¬

Expanded text:
sibus, annis, lustris, saeculis, aetatibus Momentum est minatque angustissimum tempus, a motu siderum dictum. 2. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Horest, et tamen Latinum sonat. Hora enim finis est temporis, sicut et orae sunt fines maris, fluvioru
Abbreviated transcription (Latin):
Dimatu celi. id est plagi
prima pars orientał est. un
aliqͣnte stelle oriũtur. Sccłao¬
uentał: ubi nubes et aliqͣnce
stelle occiclũt. Tercia septẽ¬
trionał. ubi sol ꝑuenit in di¬
eb maiorib. Quarta austra
ł. sol ꝑuenit noctibꝰ maiorib
Oriens aũt ab ortu soł ẽ nui¬
cupatus. Occidens aũt ꝙ ch¬
em faciat occũbere atq infis¬

Expanded text:
imata caeli, id est plagae prima pars orientalis est, unde aliquae stellae oriuntur. Secentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens autem ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque in
Abbreviated transcription (Latin):
oriente in occidente sb̾ quib
et mares hominũ lispares at¬
q aĩalia speciałr cdiuersa nasꝯ¬
tur que uocata st̃ alocs qͥbusd̾
famosis quoꝵ pͥmũ est. mero¬
ris sccłm sonꝰ tertiũ cathocoras
id est affrica. quartũ roctus qͥn¬
tũ ellespontꝰ. Sextũ mesepon¬
tũ. septimũ brustẽnus. Idẽq¬

Expanded text:
oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quorum primum est Merois, secundum Syene, tertium Catachoras, id est Africa, quartum Rhodus, quintum Hellespontus, sextum Mesopontum, septimum Borusthenes. De h
Abbreviated transcription (Latin):
em t̾re. ¶ Hec ianua pͥma qͣ
oriens uidetur pasesc̾e̾ que calo¬
re nimiũ retinet. Et ꝑ ip̃m
calinia plurimas regiones in¬
hitabiles facit. Qua barcha
ianua soł uł portã tintã scribͤ
E thicus iste iamas ꝯmistĩ me¬
rodeas uoĩat. ¶ Merũ enĩ pimĩ¬
est. qr purã celi ianua clarũq
egressione et regressũ soł puriꝰ

Expanded text:
em terrae, haec ianua prima, quae orientem videtur patiscere, quae calorem nimiam retenit et prae ipsa chasma plurimas regiones inhabitabiles facit, quam Hiarca ianua solis vel portam Titan scribit. Aethicus iste ianuas commixtim merocleas nominat, merum enim purum, quae puram caeli ianuam claramque egressionem et
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r et mũdus
eũ factus est ai
dus latine a philosophis dictus
qd̾ in sempiterno motu sit ut q¬
lum. sol et lima. aer. maria. Ai¬
la erꝰ enĩ recuues eiꝰ elemtis
cessa est. ideoq semꝑ in motul¬

Expanded text:
 Et mundus per eum factus est . Mundus Latine a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut coelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies ejus elementis concessa est, ideoque semper in motu
Abbreviated transcription (Latin):
simpͭ accipiũt. qd̃ symon id ẽ
trus filiꝰ sit ioħ̾is: uirta illam
ligis me: i uolũt scͥptoꝵ uicioa
pͣuatũ. ut ꝓbario hanna hoc est
filio iołus: bariona scͥptũ sit. am
detracta sillaba. Iohanna an̾t m

Expanded text:
iter accipiunt, quod Simon, id est, Petrus filius sit Joannis, juxta illam diligis me? et volunt Scriptorum vitio depravatum, ut pro Barjoanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem
Abbreviated transcription (Latin):
T̃eitiũ genꝰ soninii: sic̾ iacob
sb̾ nira in celo scalam dormiẽs
uiclit . Quartũ genus per nubez
sicut ad moysen. et ad iacob pꝰt
plagã loqͥtur d̾s. Qͥntũ genus
uor de celo sicut ad habraaz sonu¬
it clicens: ue u̾cias manũ tuam
in puerũ: et apd̾ saulũ in uia.
saule saule qͥd me pseq̃ris. Sex¬
tũ genus accepta parabola sicut
apd salomonẽ in ꝓu̾biis : ⁊ apd̾
balaam cũ euocaretur bal abalach
Septimũ genꝰ repleto sp̃c scĩ.
sicut pene a pd̾ om̃s ꝓphãs. Alii
tria genera uisionũ eẽ dixerũt
Unũ sccłm ocłos corporis sicut
uiclit. abraham tres uiros sb̾ ili¬
ce mambre: ⁊ moyses ignẽ ĩ ru¬
bo. ⁊ cliscipłi tnͣsfiguratũ clñm ĩ
monte. int̾ moysen et heliã et
quo imaginam᷑ q̃ per corpꝰ senti¬
uꝰ. Sicut uiclit petius uas illõ
sb̾mtti de celo cũ uanis aĩalibus
& ysaias cdñm in sede altissima
cũt̾minat. S ꝙ̃radmodũ figu¬

Expanded text:
Tertium genus somnium; sicut Jacob subnixam in coelo scalam dormiens vidit . Quartum genus per nubes; sicut ad Moysen et ad Job post plagam loquitur Deus. Quintum genus vox de coelo; sicut ad Abraham sonuit, dicens: Ne injicias manum tuum in puerum ; et ad Saulum in via: Saule, Saule, quid me persequeris? Sextum genus accepta parabola; sicut apud Salomonem in Proverbiis: et apud Balaam, cum evocaretur a Balac. Septimum genus repletio sancti Spiritus; sicut pene apud omnes prophetas. Alii tria genera visionum esse dixerunt. Unum secundum oculos corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre, et Moyses ignem in rubo, et discipuli transfiguratum Dominum in monte inter Moysen et Heliam, etquo imaginamur ea quae per corpus sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de caelo cum variis animalibus Isaias Dominum in sede altissima cumterminat, sed quemadmodum figu
Abbreviated transcription (Latin):
cente ad eũ. Nũc cognoui q ul
cłi es tu: et uerbu cliũ in ore tuo
cłr. Et ex eo qd uerũ helias locis
est. ille qͥ suscitatꝰ ẽ. filiꝰ nũciss¬
tus est uencatis. Zacharias mall

Expanded text:
icente: ‘nunc cognovi quia vir Dei es tu et verbum Dei in ore tuo r; et ex eo quod verum Helias locutus est, ille, qui suscitatus est, filius nuncupatus est veritatis. Zacharias memor
Abbreviated transcription (Latin):
futuris uentura preclicant. Qͥ
aũt a nob̃ ppħe in ueteri testam̃¬
to uidentes appellabant᷑: qr ui
in samuele: camꝰ ad uidentem.
Hinc ysaias. Uidi inqͥd dñm sedẽ¬
tem sr̃ tlironũ excelsũ et eleuatũ
&. iezechiel. Aperti st̾ celi ⁊ uili

Expanded text:
futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur: quia vidin Samuele: Eamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum . Ezechieli aperti sunt coeli
Abbreviated transcription (Latin):
cigio futuri noĩa ista sortiti sũt
suenit enĩ in adiutoriũ et ꝯsola¬
tone onũ ppło redeunti ad prĩa
Nam et templũ clm̃ id̾ reedifica¬
uerĩt: ⁊ muioꝵ ac turriũ opus
gua caldea. ꝙ int̾pretatur clecorꝰ
meus. Azarias auxiliũ dñi. Idem
dã enĩ iherẽtes humo curuatos
in t̾ram. ⁊ ea q̃ in imo st̃ cogitã¬
tes. ⁊ in reb transeu̾tib spẽ po¬
nẽtes: transiliuit canẽdo iste qͥ

Expanded text:
resagio futuri nomina ista sortiti sunt: fuerunt enim in adiutorium et consolationem omni illi populo redeunti ad patriam. Nam et templum Domini reedificaverunt et murorum et turrium opus gua Chaldaea, quod interpretatur decorus meus. 332 25. AZARIAS, auxilium Domini. Idem dam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit