comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed forte aliquis dicet. omnẽ
earnis concupiscentiã & delec¬
⁊ationẽ q̃ ẽ incoitu malã eẽ ⁊ peccm̃᷑ qͥa
inpeccõ ẽ ⁊ inordinata ẽ: ⁊ nosdicimꝰ illã
ocupiscentiã sẽꝑ malã eẽ qͥa feda ẽ ⁊ penã¬
uir sc̃s sed̾m carnẽ in aliqͣre ut reqͥescen¬
do post laborem: edendo post
esuriem: nec tamen talis delec¬
tatio ẽ peccatum nisi sit ĩmo¬
derata: sic & delectatio que ẽ ĩ
cottu coniugali cui assunt illa
tria bona. a peccato defendit᷑.
idetur tamen beatus gre¬
gorius aliter sentire: scilicet
quod sine peccato non possit
fieri carnalis commixtio. dicẽs.
miens. nisi lotus aqua eccłam
intrare non debet: quamuis
diuerse hominum nationes
de hac re diuersa sentiant. &¬
alia custodire iudeant᷑. Ro¬
manoꝵ tamen semꝑ ab anti¬
quiorib usus fuit. post ãmix¬
tionem propriȩ coniuigis & la¬
uacri purificationẽ querere:
& ab ingressu eccłe paululum
temperare. Nec hoc dicentes.
culpam deputamus eẽ conui-¬

Expanded text:
ed forte aliquis dicet omnem carnis concupiscentiam et delectationem, quae est in coitu, malam esse et peccatum, quia ex peccato est et inordinata. Et nos dicimus illam concupiscentiam semper malam esse, qvir sanctus secundum carnem in aliqua re, ut requiescendo post laborem, edendo post esuriem; nec tamen talis delectatio est peccatum, nisi sit immoderata. Sic et delectatio quae fit in coitu conjugali, cui adsunt illa tria bona, a peccato defenditur. Videtur tamen beatus Gregorius aliter sentire, scilicet, quod sine peccato non possit fieri carnalis commixtio, dicens, miens, nisi lotus aqua ecclesiam intrare non debet. Quamvis diversae hominum nationes de hac re diversa sentiant, et alia custodire videantur; Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conju
Abbreviated transcription (Latin):
Uum igitur hec tͥa bona in
aliquo conuigio. simul cõ¬
currunt ad excusationẽ cottus
carnalis ualent. Quando enim
seruata fide thori causa prolis
conuiges conueniunt: sic excusa¬
tur coitus. ut culpam ñ habeat.
Quando uero deficiente bono ꝓ¬
lis. fide tamen seruata conueni¬
unt causa incontinentiȩ. non
sic excusatur. ut ñ habeat culpã
sed uenialem. Unde augustinꝰ.
piscentiȩ uero satiande. sed tam̃
cum conuige. ꝓpter thori fidem
uenialem habet culpam. Item.
piscentia utuntur inuicem ultͣ
necessitatem liberos ꝓcreandi.
ponam in his in quib cotidie
dicimus. Dimitte nob̾ debita
bona dest̾ fides. scilicet & ꝓleᷤ
ñ uidetur coitus defendi a cri¬
mine.Unde in sententiolis
adulter ẽ. Item ieronimus. Sa¬
piens uidicio amat conuigem
non affectu: non regnat in eo
impetus uoluptatis. nec p̃ceps
fert᷑ ad coitũ. Nichil ẽ fediꝰ qͣm
uxorem amare quasi adulterã.
Qui dicunt se causa humani
generis uxorib iungi. uniten¬

Expanded text:
um ergo haec tria bona in aliquo conjugio simul concurrunt, ad excusationem coitus carnalis valent. Quando etiam servata fide thori causa prolis conjuges conveniunt, sic excusatur coitus, ut culpam non habeat. Quando vero deficiente bono prolis, fide tamen servata, conveniunt causa incontinentiae, non sic excusatur ut non habeat culpam, sed venialem. Unde Augustinus,piscentiae vero satiandae, sed tamen cum conjuge propter thori fidem, venialem habet culpam. Item hpiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, poenam in his pro quibus quotidie dicimus: Dimitte nobis debita bona desunt, fides, scilicet, et proles, non videtur coitus defendi a crimine. Unde in sententiolis adulter est. Item Hieron., ibid.: Sapiens judicio amat conjugem, non affectu; non regnat in eo impetus voluptatis, nec praeceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Qui dicunt se causa humani generis uxoribus jungi, imiten
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec considerandũ ẽ:
utrum ꝓsit confessio illa
ubi singula peccata quȩ quiꝰq
fecit. ñ expͥmuntur. Sane dici
potest. quod omnia cͥminalia
semel saltem oportet in confes¬
sione exprimi: nisi amente ali¬
qua exciderint. Sed quia delic¬
ta nẽmo intelligit: omnia ge¬
neraliter saltem ea confitere.
quoꝵ memoriam ñ habes: & sic
nichil celasti de scelerib tuis.
confiteri. nͥ aliqua sint frequẽ¬
ter iterata: ꝑfectius ẽ tamen e¬
tiam illa exprimere siuales. Ide¬
oq eotidie generaliter fit confeᷤ¬
sio in eccła ꝓ uenialib scilicet
peccatis que cotidie am̾mittimꝰ:
& ꝓ illis mortiferis quoꝵ noti¬
ciã ñ habemꝰ. Uñ aug᷑. u̾itatẽ dic̃
deo penitens. quando nichil illi
de commissis scelerib celat. ñ
quod & si uoluntate celauerit
deus ignoret: sed ueritatẽ sibi¬
ab eo dici uult. ut ueniã con¬
sequatur. Siuero am̃te aliqua
exciderint. confitetur ueritatẽ
deo: cum generaliter dixerit. Ds

Expanded text:
ost haec considerandum est quid prosit confessio illa, ubi singula peccata quae quisque fecit, non exprimuntur. Sane dici potest quod omnia criminalia semel saltem oportet in confessione exprimi, nisi aliqua delicta intelligit omnia, generaliter saltem ea confitere, quorum memoriam non habes, et sic nihil celasti de sceleribus tuis.confiteri, nisi aliqua sint frequenter iterata; perfectius est tamen etiam illa exprimere si vales. Ideoque quotidie generaliter fit confessio in Ecclesia, pro venialibus, scilicet, peccatis, quae quotidie admittimus, et pro illis mortiferis quorum notitiam non habemus. Unde August.: Veritatem dicit Deo poenitens, quando nihil illi de commissis sceleribus scelat; non quod et si voluntate celaverit, Deus, ignoret, sed veritatem sibi dici vult ab eo, ut veniam consequatur. Si vero mente aliqua exciderint, confitetur veritatem Deo, cum generaliter dixerit: Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem dilexisti.Hic insinuat᷑.
quod generalis confessio etiã
mortalia delet: quoꝵ intelli¬
gentia non habetur.
Nemo confiteat᷑ peccatũ qd ñ fecit.

Expanded text:
tatem dilexisti, hic insinuatur quod generalis confessio etiam mortalia delet, quorum intelligentia non habetur. 6. Nemo confiteatur peccata quae non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
CU¬
ari. quia ex parte sunt: & non
caritas. cum & ipsa ex parte sit.
Ex parte enim idest imꝑfecte dili¬
gimus sicut ex parte scimus: ut
omne quod ex parte ẽ euacuẽtur:
cur caritas excipitur que dicit᷑
numquam excidere. Caritas qͥ¬
demetiam ex parte est. ut sepe sq̃
docent. quia ex parte diligimus
nunc & ideo ipsa euacuabitur.
in quantum ex parte ẽ. quia tolle¬
tur imꝑfectio ⁊ addet᷑ perfectio:
remanebitq ipsa aucta. & actꝰ
eiꝰ & modus diligendi. ut diligaᷤᷤ
d̾m propter se. & toto corde. &
ꝓximum sicut te: sed imꝑfectio¬
nis modus eliminabitur. Fides
tur: scientia uero scd̾m actum
scđm siti essentiam tolletur. Ip¬
sa enimuirtus scientiȩ remane¬
bit. sed alium tenebit usum &
modumͤ¬

Expanded text:
cuari quia ex parte sunt, et non charitas, cum et ipsa ex parte sit. Ex parte enim, id est, imperfecte, diligimus, sicut ex parte scimus, ut omne quod ex parte est, evacuetur, cur charitas excipitur, quae dicitur nunquam excidere? Charitas quidem etiam ex parte est, ut saepe sancti docent, quia ex parte diligimus nunc; et ideo ipsa evacuabitur in quantum ex parte est, quia tolletur imperfectio et addetur perfectio. Remanebitque ipsa aucta, et actus ejus, et modus diligendi, ut diligas deum propter se ex toto corde et proximum sicut te. Sed imperfectionis modus / eliminabitur, fides tur. Sciencia vero secundum actum secundum sui essenciam tolletur. Ipsa enim virtus sciencie remanebit, sed alium tenebit usum et modum
Abbreviated transcription (Latin):
tauerit. decipiet seipsum turpi¬
ter. cum honestum eẽ deceptorẽ
aliorum arbitretur. Omneergo
genus mendacii summope fuge:
sit mentiri. Deinde utrum omne
mendacium sit peccatũ: & qua¬
re. Mendacium ẽ ut ait augus¬
tinus falsa significatio uocis:
cum intentione fallench̃. Ut ergo
mendacium sit. necesse ẽ itt ꝓfera¬
fallendi. hoc enim malũ ẽ propͥ¬
um mentientis: aliud habere
clausum in corde. aliud promp¬
tum in lingua
Qd sit mentiri.

Expanded text:
taverit, decipit seipsum turpitaverit, decipit seipsum turpiter, cum honestum esse deceptorem aliorum arbitretur. Omne ergo genus mendacii summopere fuge, um et quid sit mentiri. Deinde utrum omne mendacium sit peccatum et quare. Mendacium est, ut ait August., falsa significatio vocis cum intentione fallendi; ut ergo mendacium sit, necesse est fallendi. Hoc enim malum est proprium mentientis, aliud habere clausum in corde, aliud promptum in lingua. 3. Quid sit mentiri.
Abbreviated transcription (Latin):
mendacium sit ueniale: & qd̃ dãp¬
nabile. Primum capttale ẽ men¬
dacium. longeq fugiendum. qd̾
ftr in ddoctrina religionis: ad qd̃
nulla causa quisquam debet ad¬
duq. Scam. quod taleẽ ut nulli ꝓ¬
sit: sed obsit alicui. ⁊̃ ercium quod
Quartum. sola mentiendi fallendiꝙ
libidine: quod maximũ mendaciũ
est. Quintum quod fit placendi
cupiditate. de suauiloquio. His oĩb
euitatis. sequitur sextum genus
quod & nulli obest & prodest a¬
licui: ut siquis pecuniam alicu-¬
ius iniuste tollendam. sciens ubi
sit irescire se mentiat᷑. Septimũ
quod & nulli obest & prodest ali¬
cui: ut si quis nolens hominẽ
ad mortem quesitum prodere m̃¬
tiatur. O ctauum quod nulli
obẽ: & adhoc prodest. ut ab
immundicia corporali aliquẽ
tueatur. In his autem tanto
minus peccat quisq cũ mentit᷑:
quantomagis a pͥmo recedit. Qsͥ¬
quis uero aliquod genus eẽ men¬
dacii quod peccatum non sit pu¬

Expanded text:
mendacium sit veniale, et quod dammendacium sit veniale, et quod damnabile. Primum capitale est mendacium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis, ad quod nulla causa quisquam debet adduci; secundum, quod tale est ut nulli prosit, sed obsit alicui; tertium, quod quartum, sola mentiendi fallendique libidine, quod maximum mendacium est; quintum, quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. His omnibus evitatis, sequitur sextum genus, quod et nihil obest, et prodest alicui: ut si quis pecuniam alicujus injuste esse tollendam sciens, ubi sit nescire se mentiatur; septimum, quod et nulli obest, et prodest alicui: ut si quis nolens hominem ad mortem quaesitum prodere, mentiatur; octavum, quod nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporis aliquem tueatur. In his autem tanto minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. Quisquis vero aliquod genus esse mendacii quod peccatum non sit pu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. De mendacio autem obste¬
tricum & raab quod fuerit ue¬
niale: augustinus tradit dicens.¬
forsitan sicite obstetrices non re¬
munerate sunt. quia mentite ft̃.
sed quia infantes liberauerunt: &
ꝓpter hanc miscd̾iam ueniale fu¬
it peccatum. non tamen nullũ:
sicraab liberata propter libera¬
tionem exploratorum pro qua
fuit ueniale peccatum. Sed ne
putet quisq in ceteris peccatis s
propter liberationem hominum
fiant. ita posse concedi ueniam.
Muita enim mala detestanda ta¬
lem sequuntur errorem. Possumꝰ
enim & furando alicui prodesse.
si pauper cui datur sentit com¬
modum: & diues cui tollituR
ñ sentit incõmodũ. Ita adulterã¬
do possumꝰ ꝓdesse si aliqͣ n ad ħ
e consentiatur. appareat amãdo
moritura. & si uixerit penitendo
purganda: nec ideo peccatum
graue negabitur taleadulteriũ.
eiendũ ẽ etiam octo eẽ gen̾a
ñidacii. ut augustinus in libͦ
de mendacio tradit: quȩ diligent̃
notanda sunt. ut appareat quod

Expanded text:
tur. De mendacio autem obstetur. De mendacio autem obstetricum et Raab, quod fuerit veniale August. tradit, inForsitan obstetrices non remuneratae sunt quia mentitae sunt, sed quia infantes liberaverunt, et propter hanc misericordiam veniale fuit peccatum, non tamen nullum: sic Raab liberata est propter liberationem exploratorum, pro qua fuit veniale peccatum. Sed ne putet quisque in caeteris peccatis, si propter liberationem hominum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur errorem. Possumus enim et furando alicui prodesse, si pauper cui datur sentit commodum, et dives cui tollitur non sentit incommodum. Ita et adulterando possumus prodesse, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit poenitendo purganda; nec ideo peccatum grave negabitur tale adulterium. Sciendum est etiam octo esse genera mendacii, ut August., tom. 4, in lib. de Mendacio, c. 14, tradit; quae diligenter notanda sunt, ut appareat quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum ẽ tñ tria ẽẽ gen̾a
mendacioꝵ. Sunt enim m̃dacia
quedam pro salute uel commo¬
do alicuius non malicia sed be¬
nignitate dicta: qualiter obstet¬
ces mentitȩ sunt & raab. Est & a¬
liud mendacii genus quod fit io¬
co quod non fallit: scit enim cui
dicitur causa ioci dici: & hec duo
genera mendacioꝵ non sunt sine
culpa. sed noncum magna. ꝑ fec¬
tis uero non conuenit mentiri:
nec etiam protemporali uita a¬
licuius:. ne pro corpore alterius
animam suam occidant. Licet
autem eis uerum tacere. s non
falsum dicere: ut siquis ñ uute
hominem ad mortem prodere ue¬
rum taceat: sed non falsũ dicat.
Tercium uero genus mndacii ẽ. qd̾
ex malignitate & duplicitate ꝓ¬
dit: cunctis ualde cauendũ. Hic
uidetur innui mendacia illa. q̃
fiunt ioco. uel pro salute alicuius.
in ꝑfectis eẽ uenialia peccata: ꝑ¬
fectis uero illud quod ꝓ commo¬
do alterius dicitur. eẽ dampna¬
bile: quod etiã de m̃dacio ioco¬
so putari potest. precipue si itere¬

Expanded text:
ciendum tamen tria esse genera mendaciorum. Sunt enim mendacia quaedam pro salute vel commodo alicujus, non malitia, sed benignitate dicta: qualiter obstetrices mentitae sunt et Raab. Est et aliud mendacii genus quod fit joco, quod non fallit. Scit enim cui dicitur, causa joci dici; et haec duo genera mendaciorum non sunt sine culpa, sed non cum magna. Perfectis vero non convenit mentiri, nec etiam pro temporali vita alicujus, ne pro corpore alterius animam suam occidant. Licet autem eis verum tacere, sed non falsum dicere: ut si quis non vult hominem ad mortem prodere, verum taceat, sed non falsum dicat. Tertium vero genus mendacii est quod ex malignitate et duplicitate procedit, cunctis valde cavendum. His videtur innui mendacia illa quae fiunt joco vel pro salute alicujus, imperfectis esse venialia peccata, perfectis vero illud quod pro commodo alterius dicitur esse damnabile, quod etiam de mendacio jocoso putari potest, praecipue si itere
Abbreviated transcription (Latin):
diligere debes. Sed ad ostenden¬
dum gradus diligendi deum &
ꝓximum & inimicum. qui tam̃
proximus est. propria dominus
dat proximum diligendũ minꝰ
inimicos. nec addit ex tota iuiitute:
nec sicut teipsum. sed simpliciter:
sufficit enim quod diligimus. &
non odio habemus: id est sufficit
dicere ut diligamus. & non odio
habeamus: non quin eos diligere
debeamus sicut nos. quia ꝓximi
sunt: sed sufficit si eos minus di¬
ligamus quam alios ꝓximos.
quod dictionis genus innuit.
cur dominus preceꝑit dili¬
gere inunicos cum alibi precipi¬
at odio habere parentes & filioᷤᷤ.
ligenda in homine. naturam &
iurtutem: uitium uero & peccatỹ
odiendum. Et parentes ergo in
quantum malisunt odiendist᷑.
& inimici diligendi in quantũ
homines. Diligamus ergo inimi¬
cos lucrandos regnodei: & odiamͦ¬
in propinquis si impediunt nos
aregnod̃i: & in omnib commu¬
niter naturam diligamus quam
deus fecit.
De gradib caritatis.

Expanded text:
diligere debes. Sed ad ostendendiligere debes. Sed ad ostendendum gradus diligendi Deum et proximum et inimicum, qui tamen proximus est, propria Dominus dat proximum diligendum minus 6: Diligite inimicos: nec addit ex tota virtute, nec sicut teipsum, sed simpliciter. Sufficit enim quod diligamus, et non odio habeamus; id est, sufficit dicere ut diligamus, et non odio habeamus; non quin eos diligere debeamus sicut nos, quia proximi sunt; sed sufficit si eos minus diligimus quam alios proximos, quod locutionis genus innuit. cur Dominus praeceperit diligere inimicos, cum alibi praecipiat odio habere parentes et filios, uo esse diligenda in homine, naturam et virtutem; vitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt nos a regno Dei; et in omnibus communiter naturam diligamus, quam Deus fecit. 8. De gradibus charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam bonis.¬
queri. si parentes nr̃i mali st̃
uel filii uel fratres: an magis uel
minus diligendi sint aliis bonis.
hac ratione nobis non copulatis.
uidetur quod magis sint diligendi
boni. qui nob̾ carne non sunt con¬
uincti. quam alii carne conuincti:
quia nobis sunt coniuncti corde
glutino caritatis. Sanctior ẽ enĩ
copula cordium qͣ corpoꝵ. Unde
beda deillis uerbis domini. mat̾
ose negligit matrem. nec mater.
negatur. que etiam decruce ag¬
noscitur: sed religiosioreᷤ monst᷑nͣ¬
tur copulȩ mentium quã corpo¬
rum. Uerumtamen latebrosaq̃s¬
tio hecẽ: nec a nob̾ plene absoluen¬
da. properantib ad alia. Moue¬
murenim suꝑ u̾bis illis. uͭ inimi¬
cos non ex tota uirtute nec sicut
te ipsum uibet diligere. sed sĩphi¬
citer: sufficit enim quod diligimꝰ:
& non odio habemus Quod non
tta accipiendum est. quasi suffici¬
at tibi. diligere inimnicum & non
sicut te ipsum: quia omnes & a¬
micos & inimicos sicut te ipsum

Expanded text:
olet etiam quaeri, si parentes nostri mali sunt vel filii, vel fratres, an magis vel minus diligendi sint aliis bonis, hac ratione nobis non copulatis. Videtur quod magis sint diligendi boni, qui nobis carne non sunt conjuncti, quam mali carne conjuncti, qui nobis sunt conjuncti corde glutino charitatis. Sanctior est enim copula cordium quam corporum. Unde Beda de illis verbis Domini, Matthose negligit matrem, nec mater negatur, quae etiam de cruce agnoscitur; sed religiosiores monstrantur copulae mentium quam corporum. Verumtamen latebrosa quaestio est haec, nec a nobis plene absolvenda, properantibus ad alia. Movemur enim ex verbis illis, quibus inimicos non ex tota virtute, non sicut teipsum citer. Sufficit enim quod diligamus, et non odio habeamus. Quod non ita accipiendum est, quasi sufficiat tibi diligere inimicum, et non sicut teipsum, quia omnes et amicos et inimicos, sicut teipsum
Abbreviated transcription (Latin):
enim uulnerato appropianᷤ.
curationi eius sacramentoꝵ
alligam̃ta adhibuit: quia
actualis uulnera. sacramen¬
torum remedia ds̃ instituit.
De quib quatuor primo con.¬
sideranda occurrunt: Quid sit
sacramentum: quare institutỹ:
in quib consistat & confitiat᷑.
&̃ quȩ sit distantia inter sacra¬
menta ueteris & nouȩ legis.
Quid sit sacraĩntũ

Expanded text:
enim vulnerato approprians, curationi ejus sacramentorum alligamenta adhibuit, quia actualis vulnera, sacramentorum remedia Deus instituit. De quibus, quatuor primo consideranda occurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et conficiatur, et quae sit distantia inter sacramenta veteris et novae legis. Quid sit sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
urhis miserus fĩdelis & bõn¬
uenerit ad beatam. incerit
uere. quod nũc ẽẽ nullo mod
modo uult. Non enim ibi uoletꝰ
quod deerit: aut deerit ꝗd̾ uo¬
luerit. Quicquid amabit ade¬
rit: nec desiderabit᷑ quod non
aderit. Omne quod ibi erit.
bonum erit: & summus deus
summum bonum erit: & qd̃¬
ẽ omnino beatissimũ ita semꝑ
fore certum erit. Beatos autẽ
ẽẽse uelle: omniũ hominũ ẽ.
beatos esse se uelle omnes in
corde suo uident: nec tamen
omnium ẽ fides qua ad beati¬
tudinem ꝑuenit

Expanded text:
his miseriis fidelis et bonuerit ad beatam, tunc erit vere quod nunc esse nullo modo modo vult. Non enim volet male quod deerit, aut deerit quod voluerit. Quidquid amabitur, aderit: nec desiderabitur quod non aderit. Omne quod ibi erit, bonum erit, et summus Deus summum bonum erit, atque fore certum erit. Beatos autem esse se velle, omnium hominum est. Beatos se esse velle, omnes in corde suo vident, nec tamen omnium est fides, qua ad beatitudinem pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
pncipis eccła ꝓhibentes talia
rescͥpser̃t & confirmauer̃t: ut
nullo modo senconiugio recipe¬
rent mulieres ac uiri. quicũq¬
aliqua ratione susceꝑunt natoᷤ.
sed separarent se: ne suadente di¬
abolo tale uitium molesceret. Itẽ.
Si qiuis filiastrũ uel filiastrã suã
ante ep̃m tenuerit ad confirma¬
tionem. separet᷑ ab uxore sua. &
aliam numꝗͣ accipiat. Hec autẽ
uel ad t̾rorem dicta sunt. ñ qͥa
ita eẽt faciendum: sed ne illud
fieret summoꝑe cauendũ: uel
de illis ẽ intelligendũ. qui pͥus
filios suos uicissim de fonte sus¬
ceꝑunt. quam fierent conuigeᷤ
Premissis autẽ auctoritatibus
omnino consentiendũ ẽ. ut seu
proprium seu tantum uiri fi¬
lium mulier de fonte susceꝑit.
non ideo a uiro separet᷑: quod
& de uiro similiter oportet intel¬
ligi.
De copula sp̃ualium uł ad

Expanded text:
ncipis Ecclesia praesidentes, talia rescripserunt et confirmaverunt: ut nullo modo se in conjugio reciperent viri ac mulieres, quicumque hac ratione susceperunt natos, sed separarent se, ne suadente diabolo tale vitium invalescat. Item: Si quis filiastrum vel filiastram suam ante episcopum tenuerit ad Confirmationem, separetur ab uxore sua, et aliam nunquam accipiat. Haec autem vel ad terrorem dicta sunt, non quod ita esset faciendum, sed ne illud fieret summopere cavendum; vel de illis est intelligendum, qui prius filios suos vicissim de fonte susceperunt quam fierent conjuges. Praemissis autem auctoritatibus omnino censentiendum est; ut sive proprium, sive tantum viri filium mulier de fonte susceperit, non ideo a viro separetur, quod et de viro similiter oportet intelligi. 4. De copula spiritualium, vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. Si filiolam aut comma¬
trem suam aliquis in conug¬
o duxerit. separandos eẽ iudica¬
mus: & graui penitentia plec¬
tendos. Siuero conuiges legiti
mi unus uel ambo ex industria
hoc fecerint ut filiũ suũ de fonte
susciꝑent: si in nupti manere uo¬
luerint bonũ ẽ. Sin autẽ gͣuis
penitentia insidiatori iniuingat᷑.¬
& simul maneant: & si p̾uarica¬
tor conuigii suꝑuix̾it. acerrima
penitentia mulctet᷑: & sine spe
conuigii maneat.
x his apparet. quod aliquisᷤ
filiolã suam uł cominatrẽ
ñ potest sibi copulare nuptiałr.
& si presumptũ fuerit seꝑandi
sunt. Qui autem legitime con¬
uincti sunt: non ideo separandi
sunt. quia alter eoꝵ insidiose
filium de fonte leuauit. Quod
etiam nicholaus confirmat di
mulier que uiri filium ex alia
femina genitũ. de sacro fonte
leuauerit. postmodum possit cũ
eodem uiro copulari: quos ideo
coniungi posse decernimꝰ: q̃uia
scd̃m canones sacros. nͥ amboꝵ

Expanded text:
dum est: Si filiolam aut commadum est: Si filiolam aut commatrem suam aliquis in conjugium duxerit separandos esse judicamus, et gravi poenitentia plectendos. Si vero conjuges legitimi, vel unus, vel ambo ex industria hoc fecerint, ut filium suum de fonte susceperint, si innupti manere voluerint, bonum est; sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant; et si praevaricator conjugii supervixerit, acerrima poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Ex his apparet quod aliquis filiolam suam vel commatrem non potest sibi copulare nuptialiter; et si praesumptum fuerit, separandi sunt. Qui autem legitime conjuncti sunt, non ideo separandi sunt, quia alter eorum insidiose filium de fonte levavit. Quod etiam Nicolaus confirmat dicmulier quae viri filium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo conjungi posse decernimus, quia secundum canones sacros, nisi amborum
Abbreviated transcription (Latin):
pũales filii sunt quos de sa¬
cro fonte leuamus: uelinca¬
theciratione seu confirmatiõe
tenemꝰ. filii etiam & filie sp̃ua¬
les eoꝵ sunt: qui trinȩ m̃sioniᷤ
uocabulo. eos sacro baptis mate
tingunt. Dicitur & sp̃ualis filia
sacerdotis: que ei peccata sua cõ¬
fitetur. Unde sẏmacꝰ papa. os¬
quos in penitentia suscipimus.
mergentib unda baptismi re¬
generauit. Siluest̃ etiã ãmonet.¬
ut ad suã penitentialẽ nuilus
sacerdos accedat: quia scͥptũ ẽ.
omnes quos in penitentia acci¬
pimus. tta nr̃i filii sunt ut in
baptismo suscepti: quoꝵ oĩum
flagitiosa ẽ commixtio. Qd̃
autem compat̾ & comiat si¬
bi ungi nequeant. nec pater
spũalis uel mater filiȩ uel filio
spũali ex concilio maguntiensi
uxorem. & de eo qui concubuit
cum matre sp̃uali. & de eo qui
filium suum baptirauit et
uxor cuius eũ de fonte suscepit.
hac decausaut discidium fieret
conuigii. si post in tali copula
possunt ꝑmanere: sic respondẽ¬

Expanded text:
uales filii sunt quos de sacro fonte levamus, vel in catechizatione seu Confirmatione tenemus. Filii etiam et filiae spirituales eorum sunt, qui trinae mersionis vocabulo eos sacro Baptismate tingunt. Dicitur etiam spiritualis filia sacerdotis, quae ei peccata sua confitetur. Unde Symmachus papa, quos in poenitentia suscipimus, mergentibus, unda sacri baptismatis regeneravit. Silvester ut ad suam filiam poenitentialem nullus sacerdos accedat, quia scriptum est: Omnes quos in poenitentia accipimus, ita nostri filii sunt, ut in Baptismo suscepti; quorum omnium flagitiosa est commixtio. Quod autem compater et commater sibi jungi nequeant, nec pater spiritualis nec mater filiae, vel filio spirituali, ex concilio Maguntinensiuxorem, et de eo qui concubuit cum matre spirituali; et de eo qui filium suum baptizavit, et uxor ejus eum de fonte suscepit, hac causa ut dissidium fieret conjugii, si post in tali copula non possunt permanere; sic responden
Abbreviated transcription (Latin):
petuo ꝑire dimitteret. unda
baptismi lauit. ut eũ de potesta¬
te mortis eriꝑet: bene fecisse lau¬
datur. Ideoq suȩ uxori sib iam
olim legitime sociate. impune
dum uixerit uidicamꝰ manere
conuinctũ: nec ob hoc separari
debere. Hus aliisq plurib auc¬
toritatibus ẽdocet᷑. coniuges ñ
eẽ separandos: si post legitimã
copulam alter alterius filium
de fonte leuat: uel in confirma¬
tione tenet. Quid p̃missis obiuet.
is autem obuiare uidẽt᷑:
quod dsdedit papa ait.
dam uiri & mulieres preterito
populi incursu nescientes fili¬
os suos suscepissent de lauacro.
Cupis ergo scire an propt̾ hoc
plurib eccłiis. quarum episcopis
ab hac apłica sede uolentibus
scire. utrum uiri ac mulieres
redirent ad propriũ thorũ.
beate memoriȩ scĩ patres. uiliꝰ¬

Expanded text:
erpetuo perire dimitteret, unda erpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere. His aliisque pluribus auctoritatibus edocetur conjuges non esse separandos, si post legitimam copulam alter alterius filium de fonte levarit, vel in Confirmatione tenuerit. 3. Quid praemissis obviat. His autem obviare videtur usdedit papa videtdam viri et mulieres praeterito populorum incursu nescientes filios suos suscepissent ex lavacro sancto. Cupis ergo scire si pro tali rapluribus ecclesiis; quarum episcopis ab hac Apostolica Sede volentibus scire utrum viri ac mulieres redirent ad proprium thorum, beatae memoriae sancti patres Juli
Abbreviated transcription (Latin):
nobis quasdam feminas desidi¬
ose. quasdam uero fraudulent̃
ut a uiris suis separent᷑ ꝓprioᷤᷤ
filios coram ep̃is ad confirmã¬
dum tenuisse. Unde nos dignum
duximus. ut si qua mulier filiũ
suum desidia aut fraude aliqua.
agat: a uiro tamen suo ñ sepa
tui innotuit. quod filiũ suũ
in extremo uitȩ positũ. necdũ
baptismi unda lotum. absen¬
tia sacerdotum cogente bapti¬
zauit: eumq propriis manib
suscepit: atq ꝓ huius mõdi ne¬
gotio. reuerentia tua p̃fatum
hominẽ a sua coniuige iudica¬
uit eẽ separandũ. Quõd fieri nul¬
latenus debet: dicente scͥptura.¬
Quod d̾s coniunxit homo non
separet: & dns ñ dimitt̾e uxorẽ
nͥ causa fornicationis ubet: &¬
nos tanta auctoritate freti. di¬
cimꝰ dimittendũ ẽẽ. & inculpa¬
bile iudicandũ quod necessitaᷤᷤ
intulit. Nam baptirandi opus
laicis fidelib: si tamen necesse
fuerit libere concedit᷑. Unde
si supradictus homo filium mo¬
rientem aspiciens. ne animã ꝑ¬

Expanded text:
nobis est quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulenter, ut a viris suis separentur, proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus ut si qua mulier filium suum desidia aut fraude aliqua cagat, a viro tamen suo non stui innotuit, quod filium suum in extremo vitae positum, necdum Baptismi unda lotum, absentia sacerdotum cogente, baptizavit, eumque propriis manibus suscepit. Atque pro hujusmodi negotio, reverentia tua praefatum hominem a sua conjuge judicavit esse separandum. Quod fieri nullatenus debet, dicente ScripturaQuod Deus conjunxit, homo non separet. Et Dominus non dimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet. Et nos tanta auctoritate freti dicimus non dimittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo filium morientem aspiciens, ne animam p
Abbreviated transcription (Latin):
uera cordis contritione fluen¬
tib. restͥngent eterni ignis in¬
cendia. Et infra. Fãcilius sibi de¬
um placabunt illi. qui aut ꝓ¬
priis confessionib crimen ꝓdt̃.
aut nescientib aliis ipsi in seuo¬
luntarie excommunicationis
sententiam ferunt: & ab alta¬
ri cui ministrabant ñ animo
sed officio separati. uitam suã
quasi mortuam plangunt. cer¬
ti quod reconciliati sibi. effica¬
cis penitentiȩ fructib adeo ñ
solum amissa recipiant: sed et¬
am suꝑnȩ ciuitatis gaudia re¬
cipiant. His auctoritatibus
innituntur.qui sufficere contẽ¬
dunt deo confiteri peccata sine
sacerdote. Dicunt enim. quod
siquis tumens detegi culpã suã.
apud ho nines ne inde obpbo
habeatur uel alii suo exemplo
ad peccandi in accingantur:
& ideo taceat homini & reuelet
deo: consequ tur ueniam.
Quod non suffic̃ soli d̾o confiteri.

Expanded text:
vera cordis contritione fluenvera cordis contritione fluentibus extinguent aeterni ignis incendia. Et infra, ibid.: Facilius sibi Deum placabunt illi, qui aut propriis confessionibus crimen produnt, aut nescientibus aliis ipsi in se voluntariae excommunicationis ferunt sententiam: et ab altari cui ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam quasi mortuam plangunt; certi quod reconciliati sibi efficacis poenitentiae fructibus, a Deo non solum amissa recipiant, sed etiam supernae civitatis gaudia recipiant. His auctoritatibus innituntur qui sufficere contendunt Deo confiteri peccata sine sacerdote. Dicunt enim quod si quis timens detegere culpam suam apud homines, ne inde opprobrio habeatur, vel alii suo exemplo ad peccandum accingantur, et ideo tacet homini, et revelat Deo, consequitur veniam. 4. Quod non sufficit soli Deo confiteri
Abbreviated transcription (Latin):
in corde tenebis. Idem Peccata
tua dicito: ut deleas illa. S si
confunderis alicui dicere. dicito
ea cotidie in anima tua: ñ dico
ut confitearis ea conseruo tuo.
ut tibi exprobret. dicito deo qͥ
curat ea. Nec enim si non dixeris
ignorat ea: cum faciebas ea preᷤᷤ¬
to erat: cum aͦ mitteres ea cog.¬
nouerat ea. Numquid ea uult̃
a te cognoscere. Peccare enimñ
erubiusti. & contiteri erubescis:
Dicito in hac uita: ut in alia re¬
quiem habeas. Dicito ingemiᷤ¬
cens & lacrimans. In codice scͥp¬
ta sunt peccata tiã. Spongia
peccatorum tuo ꝵ: lacrimȩ tuȩ
latent. ion ab ipsis confess a
nec aliis publicata. si ea confi¬
teri uel emendare noluerint. de¬
um quem habent testem. ipsũ
& l abituri sunt punitorẽ. Qd̃¬
si sui ipsi uidices fiant. & uelu¬
ti sue iniquitatis ultores. hic in
se uoluntariam penam seueris¬
sime. nimaduersionis exerceãt:
temporalibus penis mutabunt
eterna supplicia: & lacͥmis ex

Expanded text:
in corde tuo tenebis. Idem: Peccata in corde tuo tenebis. Idem: Peccata tua quotidie dicito, ut deleas illa. Sed si confunderis alicui dicere, dicito ea quotidie in animo tuo; non dico ut confitearis ea conservo tuo, ut tibi exprobret. Dicito Deo, qui curat ea. Nec enim si illi non dixeris, ignorat ea: cum faciebas ea, praesto erat; cum admitteres ea, cognoverat. Numquid ea vult a te cognoscere? Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in alia requiem habeas: dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua. Spongia peccatorum tuorum lacrymae tuae latent, non ab ipsis confessa, nec ab aliis publicata, si ea confiteri vel emendare noluerint, Deum quem habent testem, ipsum et habituri sunt ultorem. Quod si ipsi sui judices fiant, et veluti suae iniquitatis ultores, hic in se voluntariam poenam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sufficere. si soli deo fiat confessio:
sine udicio sacerdotali. & confes¬
sione eccłȩ. Ad quod dauid dicit
Dyxi confitebor domino. & tu re¬
misisti. & cetera. Non ait sacerdo¬
ti& tamen remissum sibi dic̃¬
peccatũ. Item ambrosiꝰ Ideo
fleuit petrus: quia culpa ob¬
repsit ei. Non inuenio quid dixit:
inuenio quod fleuerit: lacͥmas
eius lego: satis factionem ñ lego
Sed quod defendi non potestab¬
lui potest. Lauant lacrime de¬
lictum quod uoce pudor ẽ con¬
fiteri: & uenie fletus consulit &
uerecundiȩ. Hoc idem etiã max¬
unus dicit ep̃c. Item iohannes
crisostomus. Non tibi dico ut
te prodas in publicum: neq ap̃
alios te accuses: sed obedire te uo¬
lo prophetȩ dicenti. Reuela
uiam tuam ante dm Ergo tua
confitere peccata: apud uerum
udicem cum oratione delicta
tua ꝓnuntia non lingua. sed
conscientiȩ tuȩ memoria: & tũ
consequi. Si habueris peccata
tua inmente continue. numqͣm
malum aduersus proximum

Expanded text:
est sufficere, si soli Deo fiat confessio est sufficere, si soli Deo fiat confessio sine judicio sacerdotali et confessione Ecclesiae, quia David dixit: Dixi: Confitebor Domino; et tu remisisti, etc.; non ait sacerdoti, et tamen remissum sibi peccatum dicit. Item Ambros.: Ideo flevit Petrus, quia culpa obrepsit ei; non invenio quid dixerit, invenio quod fleverit. Lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Sed quod defendi non potest, ablui potest. Lavant lacrymae delictum, quod voce pudor est confiteri. Veniae fletus consulit, et verecundiae. Hoc idem etiam Maximus dicit episcopus. Item Joannes Chrysost.: Non tibi dico ut te prodas in publicum, neque apud alios te accuses; sed obedire te volo Prophetae dicenti: Revela Deo vitam tuam. Ante Deum ergo tua confitere peccata, apud verum judicem cum oratione delicta tua pronuntia, non lingua, sed conscientiae tuae memoria; et tunam posse consequi. Si habueris peccata tua in mente continue, nunquam malum adversus proximum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut illud. nemo dicat occul¬
te ago & cetera Nonnulli enim
in uita peccata confiteri negli¬
gunt. uel erubescunt: & ideo ñ
merentur iustificari. Sicut enĩ
precepta ẽ nob̃ interior peniten¬
tia: ita & oris confessio. ⁊ exterior
satis factio. si assit facultas. Un¬
de nec uere penitens ẽ: qui confeᷤᷤ¬
sionis uotum ñ habet. Ꝙ sicut
peccati remissio munus di est.
ita penitentia & confessio per
quam peccatum deletur. ñ po¬
test ee nisi a deo: ut augustinuᷤ
ait. Iam inquit donum sp̃c̃ sq̃¬
habet qui confitetur & penitet:
quia non potest eẽ confessio pec¬
cati & punitio in homine ex se¬
ipso. Cum enim irascitur sibi
quisq & displicet: sine dono sp̃c̃¬
scĩ ñ ẽ. Oportet ergo penitentem
confiteri. si tempũs habeat: &
tamen antequam fit confessio
in ore: si uotum sit in corde pres¬
tatur ei remissio.
ciamꝰ scił utrũ sufficiat peccata
confiteri soli deo: an oporteat cõ¬
fiter sacerdoti. Quibdam uisũ

Expanded text:
sicut illud: Nemo dicat: Occulte ago, etc. Nonnulli enim in vita peccata confiteri negligunt vel erubescunt, et ideo non merentur justificari. Sicut enim praecepta est nobis interior poenitentia, ita et oris confessio, et exterior satisfactio, si adsit facultas. Unde nec vere poenitens est, qui confessionis votum non habet. Et sicut peccati remissio munus Dei est, ita poenitentia et confessio per quam peccatum deletur, non potest esse nisi a Deo, ut August. ait. Jam, inquit, donum Spiritus shabet qui confitetur et poenitet, quia non potest esse confessio peccati et compunctio in homine ex seipso. Cum enim irascitur sibi quisque et displicet, sine dono Spti non est. Oportet ergo poenitentem confiteri peccata, si tempus habeat; et tamen antequam sit confessio in ore, si votum sit in corde, praestatur ei remissio. ciamus, scilicet, utrum sufficiat peccata confiteri soli Deo, an oporteat confiteri sacerdoti. Quibusdam visum
Abbreviated transcription (Latin):
nomen ad aliquid est: nec quisꝗͣ
esse proximus nisi proximo pot̃.
Unde consequens ẽ. & cui prebẽ¬
dum & aquo prebendum est
officium misericordiȩ: recte ꝓxĩ¬
mum diq. Manifestum ẽ igit᷑
preceptodilectionis proximi et¬
am scos angelos contineri: aqui¬
bus tanta nob misericordie impẽ¬
duntur beneficia: ex quo & dñs
ꝓximum se nostrum diqi uoluit:
ut in parabola saucii significat:
bam. Sed quia excellentior. ac su¬
pra nostram naturam est diuina
substantia. preceptum dilectioĩs
dei. a proxun dilectione distinc¬
bis impendat beneficia: non tam̃
nomine ꝓximi includitur in illo
precepto: quem non sicut nos dili¬
gere debemus: sed plusquam noᷤᷤ
toto corde & anima. xpm̃ uero
in quantum homo ẽ. sicut nos di¬
ligere debemus: eiusq sed̾̃m ho¬
minem dilectio. illo continetur
mandato: quẽ etiã scdm hominẽ
magis quam nos. sed ñ quantũ
dm̃ debemus diligere: quia inqͣn¬
tum est homo minor ẽ deo.

Expanded text:
nomen ad aliquid est; nec quisquam nomen ad aliquid est; nec quisquam esse proximus, nisi proximo potest. Unde consequens est, et cui praebendum, et a quo praebendum est officium misericordiae, recte proximum dici. Manifestum est ergo praecepto dilectionis et proximi etiam sanctos angelos contineri; a quibus tanta nobis misericordiae impenduntur officia. Ex quo et Dominus proximum se nostrum dici voluit, ut in parabola saucii ostendit; etbam. Sed quia excellentior ac supra nostram naturam est divina substantia, praeceptum dilectionis Dei a proximi dilectione distincnia impendat beneficia, non tamen nomine proximi includitur in illo praecepto; quem non sicut nos diligere debemus; sed plus quam nos, toto corde et anima. Christum vero in quantum homo est, sicut nos diligere debemus, ejusque minem dilectio illo continetur mandato; quem et secundum hominem, magis quam nos, sed non quantum Deum debemus diligere, quia in quantum est homo, minor est Deo. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. & quod infra nos ẽ. ad
nos tamen ꝑtinens. nature lege
diligimus: quȩ in bestiis etiam ẽ.
Ideoq & de illo quod supranos &
de illo quod uixta nos ẽ: diuisa p̃¬
cepta sumpsimus. In quorum al¬
tero eius quod sumus: & illius qd̾
infra nos ẽ. dilectio continetur.
hic de angelis questio: utrũ¬
ad ullud preceptum dilectionis
proximi. etiam dilectio ꝑtineat
angelorum. Nam quod nullum
hominẽ exceꝑit. qui precepit ꝓxi¬
mum diligere.dominus in para¬
bola semiuiui relicti ostendit. eũ
dicens ꝓximum. qui erga illum
extitit misericors. Deinde subdit.
Uade & tu fac similiter. Uteum
proximum intelligamꝰ. cui uel ex¬
hibitum est officium miscd̃iȩ si
indiger: uel exhibendum esset si
ficium. quis non uideat: cũ usq
ad inimicos etiã mandatum por¬
rectum sit. domino dicente. dili¬
gite inunicos urõs. benefacite hỹ
qui oderunt uos. Manifestũ est
igitur omnem hominẽ ꝓximũ
eẽ deputandum ꝓximi ueso

Expanded text:
sumus, et quod infra nos est, ad sumus, et quod infra nos est, ad nos tamen pertinens, naturae lege diligimus, quae in bestiis etiam est. Ideoque et de illo quod supra nos est, et de illo quod juxta nos est, divisa praecepta sumpsimus. In quorum altero, ejus quod sumus, et illius quod infra nos est dilectio continetur. hic de angelis quaestio, utrad illud praeceptum dilectionis proximi, etiam dilectio pertineat angelorum. Nam quod nullum hominem exceperit qui praecepit proximum diligere, Dominus in parabola semivivi relicti ostendit, eum dicens proximum, qui erga illum extitit misericors. Deinde subdit: Vade, et tu fac similiter. Et eum proximum intelligamus, cui vel exhibendum est officium misericordiae si indiget, vel exhibendum esset si icium, quis non videat, cum usque ad inimicos etiam porrectum sit Domino dicente: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos? Manifestum est ergo omnem hominem proximum esse reputandum. Proximi vero
Abbreviated transcription (Latin):
gendarum rerum illis duobus
preceptis continetur: cum et
nos ipsos & corpus nr̃m diligere
debeamus: ad quod necessariũ
preceptum ñ erat dandum: nec
speciali precepto opus erat idtradi.
ut quisq se uł corpus suũ dilig̾et:
qͥa hoc in illo precepto continẽt᷑.
Diliges proximum tuum. sicut te¬
ipsum. Ibienim & ꝓximũ totũ:
& te totum intelligere debes. Un¬
de augustinus in eodem. Site to
tum intelligas. id est animam &
corpus: & proximũ totumidest
preceptis pret̾missum ẽ. Cum e¬
nim precurrat dilectio dei. eiusq
S cum dictum ẽ diliges ꝓximũ
tuum sicut te iplum: simul &tui
abste dilectio pret̾missa non est.
non modo ꝓrimi. sed & meidilec¬
tionem contineri: & totius proxi¬
mi. totiusq mei. Ex quo apparet
quod dictum ẽ de scd̃o & quarto.
idest dedilectione nr̃i. & corporis
nostri. nulla precepta danda esse.
ita esse intelligendum. scilicet spe¬
cialia & diuisa: quia in illo uno
totũ continetur: & quia id quod

Expanded text:
gendarum rerum illis duobus gendarum rerum illis duobus praeceptis continetur, quia cum et nos ipsos et corpus nostrum diligere debeamus, ad quid necessarium praeceptum non erat dandum, nec speciali praecepto opus erat id tradi, ut quisque se vel corpus suum diligeret, quia hoc in illo praecepto continetur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Ibi enim et proximum totum, et te totum intelligere debes. Unde August. in eodem, tum intellegas, id est animum et corpus, et proximum totum, id epraeceptis praetermissum est. cum enim praecurrat dilectio dei eiusque sed cum dictum est: diliges proximum tuum sicut te ipsum, simul et tui abs te dilectio non praetermissa est. non tantummodo proximi, sed et tui dilectionem contineri, et totius proximi totiusque tui. Ex quo apparet quod dictum est de secundo et quarto, id est, de dilectione nostri, et corporis nostri, nulla praecepta danda, ita esse intelligendum, scilicet specialia et divisa, quia in illo uno totum continetur; et quia id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ic potest queri utrum illo mã¬
dato dilectionis proximi. to¬
tum proximum. idest animam
& corpus. nosq ipsos totos dili¬
gere precipiamur. ad quod dicimꝰ:
om̃e genus diligendarum rerũ
illis dũob mandatis contineri.
Quatuor enim diligenda sunt ut
pranos est.scilicet d̾s: alterum
quod nos sumus. tercium quod
iuxta nos est. scilicet proximus
quartum quod infranos est scili¬
cet corpus. De secundo & quarto.
nulla precepta danda erant: sei¬
licet ut diligeremus nos. uel cor¬
pus nostrum. Precipitur autem
deus diligi oꝵ ꝓximus. Ut autẽ
quisꝙ se diligat: precepto nonẽ
opus. Quantumlibet enim homo
excidat a ueritate. remanet illi¬
dilectio sui. & dilectio corporiꝰ sui:
quia nemo umquam cainem suã
odio habuit. Nam uiri iusti qui
corpꝰ suũ cruciant: ñ corpꝰ. sed cor¬
ruptiones eius & pondꝰ oderunt:
hic uidetur augustinus tradere.
quod ex precepto ñ teneamur di¬
ugere nos metipsos uel corpꝰ nr̃m:
quod si ẽ. non omne genus dili¬

Expanded text:
ic potest quaeri utrum in illo mandato dilectionis proximi totum proximum, id est, animam et corpus, nosque ipsos totos diligere praecipiamur. Ad quod dicimus omne genus diligendarum rerum in illis duobus mandatis contineri. Quatuor enim diligenda sunt, utpra nos est, scilicet, Deus; alterum, quod nos sumus; tertium, quod juxta nos est, scilicet, proximus; quartum, quod infra nos est, scilicet, corpus. De secundo et quarto nulla praecepta danda erant, scilicet ut diligeremus nos vel corpus nostrum; praecipitur autem Deus diligi et proximus. Ut autem quisque se diligat, praecepto non est opus. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, remanet illi dilectio corporis sui: quia nemo unquam carnem suam odio habuit . Nam viri justi qui corpus suum cruciant, non corpus, sed corruptiones ejus et pondus oderunt. Hic videtur August. tradere quod ex praecepto non teneamur diligere nosmetipsos vel corpus nostrum; quod si est, non omne genus dili
Abbreviated transcription (Latin):
t solet queri. utrum in in¬
ferno malis ad punien.¬
dum presint demones post ui¬
dicium: quos carnifices tortoresq
bit omnem pͥncipatum &̾ po¬
testatẽ & uirtutem. Dum enim
durat mundus: angehangelis.
demones demonib. homines
hominibꝰ presunt. Sed omnib
collectis. iam omnis prelatio ces¬
sabit. Hinc quidam putant ptꝰ
iudicium demones ñ habere
potestatem cruciandi homineᷤ.
sicut modo: sed ut demones uir¬
tute di cruciari sine creaturȩ
ministerio asserunt. sic repro¬
bos homines. ibi non ꝑoꝑatio¬
nem demonum sed diuina uir¬
tute tantum et̃nis subici crucia¬
tibus. Premissa tamen auctori¬
ts nsd crgitconsentire: que &¬
si asserat. tunc nec demones de¬
nionib nec homines hominib
p rere non diffinit tamen. asi
⁊ ouuenduma. Unde quib da u¬

Expanded text:
t solet quaeri utrum in inferno malis ad puniendum praesint daemones post judicium, quos carnifices tortoresquebit omnem principatum, et potestatem, et virtutem. Dum enim durat mundus, angeli angelis, daemones daemonibus, homines hominibus praesunt. Sed omnibus collectis, jam omnis praelatio cessabit. Hinc quidam putant post judicium daemones non habere potestatem cruciandi homines, sicut modo. Sed ut daemones virtute Dei cruciari sine creaturae ministerio asserunt, sic reprobos homines ibi non per operationem daemonum, sed virtute divina tantum aeternis subjici cruciatibus. Praemissa tamen auctoritas non id cogit sentire; quae etsi asserat tunc nec daemones daemonibus, nec homines hominibus praeesse, non definit tamen an torquendum. Unde quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ intelligendum. quasi filius so¬
uis udicet & ñ pater: C ed quia
forma filis humana cunctis in
uidicio apparebit. non infirma
sed gloriosa. Iudicabit autem ex
impiis: & mitis iustis. Erit enim
terror malis: & lumen iustis.

Expanded text:
est intelligendum, quasi Filius soest intelligendum, quasi Filius solus judicet, et non Pater, sed quia forma Filii humana cunctis in judicio apparebit, non in forma infirma, sed gloriosa. Judicabit autem ex impiis, et mitis justis. Erit enim terror malis, et lumen justis. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Unde ysaias. tollatus
ant diuinitatẽ uero ñ. negau
deant. Diunitas enim sine gau
stet eũ appariturũ qͥueritur an
in forma illa głosa appareat.
sicut uere ẽ: aninforma qualis
inpassione extitit. Quida putãt
amalis talem uideri qualẽ cru¬
cifixerunt. sdest infirmum: quia
dicrt scͥptura ut uideant in quẽ
nis & malis tunc uideri sic. Cũ
in forma serui glificata uidican¬
tem uiderint boni & malitol¬
Recctt impiꝰ ut ñ udeat clantatẽ
dei qua d̾s ẽ quam soli mundo
corde usdebunt. quod erit eis
uita eterna. forma igit huma¬
na in xp̃o glificata uidebitur
a cunctis. Unde & xp̃c dicitur ui¬
dicaturus quia filius hominidẽ.
Icaenim legitur in euangło iohi¬
Et potestatem dedit ei uidiciũ
facere. quia filius hominis ẽ.
non quod ipse ex urtute hois
sAt udicaturꝰ: uel quod ipse solꝰ
facturus: sed quia ipse solus in
forma serui uidicans bonis &
malis uidebitur. Cum ergo dicit᷑¬
pater non iudicat quem qua s
omne uidicium dedit filio: ñ tta

Expanded text:
bunt. Unde ait Isaias: Tollatur ant; divinitatem verdeant. Divinitas enim sine gaudstet eum appariturum, quaeritur an in forma illa gloriosa appareat, sicut vere est, an in forma qualis in passione extitit. Quidam putant a malis talem videri, qualem crucifixerunt, id est, infirmum; quia dicit Scriptura, ut videant in quem nis et malis tunc videri; sic: Cum in forma servi glorificata judicantem viderint boni et mali, tolletur impius, ut non videat claritatem Dei qua Deus est; quam soli mundo corde videbunt, quod erit eis vita aeterna. Forma ergo humana in Christo glorificata videbitur a cunctis; unde et Christus dicitur judicaturus, quia filius hominis est. Ita enim legitur in Evangeliotem dedit ei judicium facere; quia filius hominis est. Non quod ipse ex virtute hominis sit judicaturus, vel quod ipse solusium sit facturus, sed quia ipse solus in forma servi judicans, bonis et malis videbitur. Cum ergo Pater non judicat quemquam sed omnem potestatem dedit Filio, non ita