comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
po. ⁊ p᷑ eqͦs illos ascendebãt in¬
hermes. dem̃ armati. ⁊ ado̾ ad
hoc assuefiebãt. Ut asinistris
los. Intãtũ gͦ cͥca hoc ex̾citabãt᷑
ĩpace ꝙ ĩ tumultu p̾lii siñ mo¬
ra de facili ascendebãt eqͦs
¶Octauo assuescendi st̃ bellato¬
res ut natare sciãt. Nã ñ sẽꝑ
põtes st̃ ꝓmpti ⁊ młtotiẽs igͦra¬

Expanded text:
o equos illos ascendebant inermes, deinde armati: et adeo ad hoc assuefiebant, ut a sinistrisillos. In tantum ergo circa hoc exercitabantur in pace, quod in tumultu praelii sine mora de facili ascendebant equos. Octavo, assuescendi sunt bellatores, ut etiam natare sciant. Nam non semper pontes sunt prompti: et multotiens ignora
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ałr ꝯͣ hostes se optine̾ c̾debat.
nͥ ĩ omĩb acieb electos sagip¬
tarios miscuisset. ¶Qnto sũt
bellatores ex̾citãdi adiaciẽdũ
lapides cũ fundis. Hic eͥ modꝰ¬
getiꝰ ad̾o industres erãt: ut mn

Expanded text:
ntra hostes se obtinere credebat, nisi in omnibus aciebus electos sagittarios miscuisset. Quinto, sunt bellatores exercitandi ad iaciendum lapides cum fundis. Hic enim moducitat adeo indus
Abbreviated transcription (Latin):
mictẽdũ tela suĩ iacula. ⁊ ad ꝑ¬
cutiẽdũ cũ lancea. quãto ad
iaciendũ sagitras. qnto ad ꝓhi¬
ciẽdũ lapides cũ fundis. Sexto
adꝑcutiẽdũ cũ plũmatis. Septiõ
ad asçẽdendũ equos. Octauo ad
sciendũ artẽ natandi. Est ã ult̾iꝰ
dicendũ quõ ex̾citandi st̃ bella¬
tores ad ꝑcutiendũ cũ gladiis.¬

Expanded text:
iacula, et ad percutiendum cum lancea. Quarto ad iaciendum sagittas. Quinto ad proiiciendum lapides cum fundis. Sexto ad percutiendum cum plumbatis. Septimo ad ascendendum equos. Octavo ad sciendum artem natandi. Esset etiam ulterius dicendum, quomodo exercitandi sunt bellatores ad percutiendum cum gladiis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sexͦ ex̾citãdi st̃ bellãtes ad pi¬
cutiẽdũ cũ plũbatis. Nã pila
plũbea uł ferrea cũ catena ali
qͥ ꝯuicta manubrio lig᷑a uehe¬
m̃tẽ ictũ reddit. Nã pꝑ uche¬
m̃tiorẽ motũ aeris uehem̃tiꝰ
pcutit pila cũ catena haste in¬
fiea ꝙͣ si ipi haste uł ipĩ manu¬

Expanded text:
itandi sunt bellantes ad percutiendum cum plumbatis. Nam pila plumbea vel ferrea cum cathena aliqua coniuncta manubrio ligneo vehementem ictum reddit. Nam propter vehementiorem motum aeris, vehementius percutit pila cum cathena hastae infixa, quam si ipsi hastae,vel ipsi manu
Abbreviated transcription (Latin):
abłatõ ꝑ ea ad sanitatẽ ⁊ ila¬
ritatẽ ꝯfert̾. Essẽt aliqͣ ĩ edi¬
sitiis ꝯstruẽdis quedã aliqͥ
particulaia dicenda: Ut qͣ¬
lis deberet ẽẽ cella uinaĩa
qr d ẽẽ frigida obscura o
pposita septẽtrionali qr d
ẽẽ lõge ab aquis. Ut acist̾¬
nis ⁊̃ fluuiis ⁊ lõge astabu¬
ł fũno ⁊ sterquiliniis.sic
⁊̃ alie ꝑticulares ꝯditioes
edificioꝵ distingui possũt.

Expanded text:
 ea ad hylaritatem et sanitatem confert. Essent autem in aedificiis construendis quaedam alia particularia dicenda; ut qualis deberet esse cella vinaria, quia debet esse frigida, obscura, oposita septentrioni debet esse longe ab aquis, ut a cisternis, et fluminibus: et longe a stabulis, fimo, et sterqui liniis. Sic etiam aliae particulares conditiones aedificiorum distingui possent.
Abbreviated transcription (Latin):
multis deẜuit ad neccia ui¬
te. Iõ ualde ꝯsiderandũ ẽ ut
sic edificiũ situet᷑. ut ei sit aq̃
salubͥs copia ne habitatore
eiꝰ ob ĩfectioe aq̃ ĩfirmitateᷤ
de agͥcultura sex q̃ ait ꝯside

Expanded text:
ltis deservit ad necessaria vitae. Ideo valde considerandum est, ut sic aedificium situetur, ut ei sit aquae salubris copia: ne habitatores eius ob infectionem aquae infirmitatem De agricultura sex quae ait esse
Abbreviated transcription (Latin):
spicui. Nã ipa ĩfectio coloris
aque defectioẽ demostrat.
¶Quartũ est ne aliqͦ odorł
sapore uitiet᷑. Nã pͣuus odo
uł sapor aquaꝵ ut płimũ de¬
signat aquas illas gna̾ri us

Expanded text:
spicui. nam ipsa infectio coloris, aquae infectionem demonstrat. Quartum est, ne aliquo odore, vel sapore vitientur nam pravus odor, vel sapor aquarum, ut plurimum designat illas
Abbreviated transcription (Latin):
si edificiu ẜm suã ãpliore
ꝑtẽ respiciat. oriẽs ymale.
tc̃ eͥ eo ꝙ ĩ yenre oppositũ sit
soli debita clai̾tate illust̾bi¬
t᷑ In estate quidẽ eo ꝙ oliq̃
respiciat᷑ asole. habebit ĩ calo¬
re tẽꝑam̃tũ. Nã sẽꝑ radius
hoc ꝙͣtũ ad diu̾sitatẽ came¬
rari. Nã uet̾ septẽtonał M¬

Expanded text:
si aedificium secundum suam ampliorem partem respiciat oriens hyemale: tunc enim eo quod in hyeme oppositum sit soli, debita claritate illustrabitur. In aestate quidem, eo quod oblique respiciatur a sole, habebit in calore temperamentum. nam semper radius hoc quantum ad diversitatem camerarum. Nam ventus septentriona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtingẽ. ¶ Edifitiũ gͦ ꝯstruẽ¬
dĩ edificai̾ d ĩtali situ ꝙ sit
icopia aq̃ salub̾ͥs hñtis ꝯditi¬
enda cisterna. in qua pluuia¬
les aque colligẽde st̃. Nã ẜm

Expanded text:
tingere. Aedificium ergo construendum aedificari debet in tali situ, quod sit ei copia aquae salubris habentis conditienda cisterna, in qua pluviales aquae colligendae sunt. nam
Abbreviated transcription (Latin):
de possessioĩb ãnectit᷑ t̃ctatꝰ
d̾ nũmismacib q̃ st̃ diuitie
artificiales qrͣsi põ possessi¬
ones det̾minãdu est de nũ
⁊ pecuniã restat dice̾ quot
st̃ spẽs peciuĩatiue. ¶ Distĩ¬

Expanded text:
annectitur tractatur de numismatibus, quae sunt divitiae artificiales. Quare si post possessiones determinandum est de numiet pecuniam, restat dicere, quot sunt species pecuniativae. Distin
Abbreviated transcription (Latin):
gione sua ex eo ꝙ nõ eẽnt
pͥa regio illiꝰ. ilł gͦ cañ eũtibꝰ
ad regicẽs illas quib illa
nũmismata erãt ꝓͥa ⁊ põtã¬
tib nũmismata illa accidit
hoc caũ aͥs sũpsit originẽ ut
p̾ea hoĩes artificialit᷑ ꝯside¬
rarẽt q̃ nũmismata ĩꝗb pã¬

Expanded text:
gione sua, eo quod non esset propria regioni illi. illis ergo casu euntibus ad regiones illas, quibus illa numismata erant propria, et portantibus numismata illa, accidit hoc casu ars sumpsit originem, ut postea homines artificialiter considerarent quae numismata i
Abbreviated transcription (Latin):
illas lras quas detiꝰ ꝓferebãt
oꝑa se ht̃. Cũ eͥ qs se uł aliu
uidet circa aliqua deficere. si
se uł aliũ uult recte rege̾ spã¬
lẽ conatũ assumẽ d c̾ca ea ĩ
quib eẽ ꝯting̾ facilior casꝰ.
Qrͣ cũ mulie̾s ut ĩp̃cedẽti ca¬
garrule ⁊ ĩstabłes regẽde st̃¬

Expanded text:
as quas deterius proferebant, opera se habet. cum enim quis se vel alium videt circa aliqua deficere, si se vel alium vult recte regere, specialem conatum assumere debet circa ea in quibus esse contingit facilior casus. Quare cum mulieres ut in praecedenti cagarrulae, et instabiles; re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥus ip̃iꝰ uiri succedet ĩ here¬
ditatẽ patris. Decet gͥ ꝯinge̾
om̃ ciuũ eẽ castas. Et tãto
mag̾ dec⁊ hoc ꝯiuges regu
⁊ pͥncipũ ꝙͣto ex eaꝵ illegi¬
tima ꝓle põt maior lix ⁊di¬
ut alienꝰ filiꝰ succedat ĩhere¬
ditate s reꝗrit᷑ ut pat̾ sit c̾tꝰ
de sua ꝓle. Cũ gͦ signa ĩhone¬
sta ⁊ ĩpudica quãdã suspiti¬
onẽ ad generẽt de ĩꝯtinentia
ꝯiugis ut pat̾ sit c̾tꝰ de sua
ꝓle expedit ꝯiuges pudicaᷤᷤ
te cibi. Nam cibi suꝑfluitaᷤᷤ
ad ĩ ꝯtinẽtiã inclinat.¶Quã¬
to decet cas eẽ sobrias. Ut ca¬
ueat sibi asuꝑfluitate potꝰ. Nã
tã ĩmoderãtia cibi ꝙͣ potꝰ ue¬
nerea ꝓuocat . Uñ ⁊ ãtiquitꝰ¬

Expanded text:
oprius ipsius viri non succedit in haereditatem patris. Decet ergo coniuges omnium civium esse castas: et tanto magis hoc decet coniuges Regum et principum, quanto ex earum illegitima prole potest maior liut alius filius nonn succedat in haereditatem, sed requiritur ut patet sit certus de sua prole. Cum ergo signa inhonesta, et impudica quandam suspitionem adgenerent de incontinentia coniugis; ut pater sit certus de sua prole, expedit coniuges pudicas ete cibi. Nam cibi superfluitas ad incontinentiam inclinat. Quarto decet eas esse sobrias, ut caveant sibi a superfluitates potus. Nam tam immoderantia cibi quam potus venerea provocat. Unde et antiquit
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ip̃oꝵ uiroꝵ. Nã ciues ĩnobłi¬
tate ꝯdiuitiis deficiẽtes debẽt
ꝑ se ip̃os suas ĩstrue̾ ꝯiuges
⁊debitas cautelas adhibe̾ ut
polleãt boĩtatib supͣdcĩs. Habũ¬
dantes uero ĩ nobłitate ĩdiuiti¬
is ⁊ ĩciuili potẽtia decet in ꝗrẽ
matronas aliquas boĩ testimo¬

Expanded text:
 ipsorum virorum. Nam cives in nobilitate et divitiis deficientes, debent per seipsos suas instruere coniuges, et debitas cautelas adhibere, ut polleant bonitatibus supradictis. Abundantes vero nobilitate, et divitiis, et civili potentia, decet inquirere matronas aliquas boni testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moniticẽs debitas ad boĩta¬
tes p̃habitas. ¶Uiso ꝯiugẽ
sic regendã ẽẽ ut sit debite
tẽꝑata. restat ostende̾ quõ re¬
genda sic. ut sit debite tacit̾na
Nã ut scribit᷑ pͦ pol. ornam̃tur
eres debite se hãnt. ⁊ ꝯgrue sile¬
tiũ ẜuẽt ex hoc magis ordina¬
te apparẽt. ⁊ ad maiorẽ amorez
uiros ĩducũt decet eͥ eas eẽ ta¬
citurnas. sic q̃ decet eas ẽẽ sta¬
biles. qr quãto uxor est mag̃
adgna̾t᷑ uiro ut ei debitã fidẽ
ẜuet. ¶Tali gͦ regimĩe rege¬
de st̃ ꝯuges ut polleãt p̾dcĩs
uł ꝑ matͦnas boĩ cestimonii.
uł ꝑ cantelas alias adhibẽto.
Qrͣ decet os ciues sic suas cõ¬
iuges rege̾.⁊ tãto magis ha
decet reges ⁊ pͥcͥipes. ꝙͣ exeor

Expanded text:
 monitiones debitas ad bonitates praehabitas. Viso, coniugem sic regendam esse, ut sit debite temperata: restat ostendere, quomodo regenda sit, ut debite sit taciturna. Nam, ut scribitur I. Polit. ornamentum eres debite se habent, et congrue silentium servent, ex hoc magis ornatae apparent, et ad maiorem amorem viros inducunt. decet ergo eas esse taciturnitas. Sic etiam decet esse stabiles: quia quanto uxor est magisadgeneratur viro, ut ei debitam fidem servet. Tali ergo regimine regendae sunt coniuges, ut polleant praedictis vel per matronas boni testimonii, vel per cautelas alias adhibendo. Quare decet omnes cives sic suas coniuges regere: et tanto magis hoc decet reges, et principes, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ in nob̾ desideriũ. ꝓut noͣ
quietam̃ ĩ eo existit nobis
gaudiũ ⁊ dełctatio. Amors
desideriũ ⁊ debe dełetatõ suit
respectu boĩ. odiũ uõ haboa¬
tio ⁊tristitia sumit᷑ respati
mali. nã ꝓut malũ nob̾d

Expanded text:
est in nobis desiderium: prout vero quietamur in eo, existit in nobis gaudium et delectatio. Amor ergo, desiderium, et delectatio sumuntur respectu boni. Odium vero, abominatio, et tristitia, sumuntur respectu mali. Nam prout malum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
hñt. nͥ ĩ appetitu sẽsiciuo. ap¬
uirtꝰ ĩ cor᷑ siũ ñ est uirtꝰ affi¬
xa organo ab hꝰ passionib
ẽ semotꝰ. Erit gͦ oĩs passio
ut hic de passioe̾ loqm̃. ĩ ap¬
petitu sẽsiciuo. Sẽsitiuus at¬
at̃ appetitꝰ. ut supͣ su diffu¬
siꝰ diximꝰ. dĩdit̾ in irasciblẽ

Expanded text:
nt nisi in appetitu sensitivo. Apvirtus in corpore, sive non est virtus affixa organo, ab huiusmodi passionibus est semotus. Erit ergo omnis passio ut hic de passione loquimur in appetitu sensitivo. Sensitivus autem appetitus ut supra diffusius diximus dividit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsequẽs sẽꝑ st̃ ĩ ãxietate cordis
Qrͣ cũ una cura ĩpediat aliam
or sic çelantes retͣhi adebitis
ues ñ eẽ nimis çelotipos de
suis ꝯiugib/. ⁊ tãto mag̾ ħ de¬
cet reges ⁊pͥncipes ꝙͣto maiuᷤᷤ
p̾iudiciũ põt ĩsurge̾ regno. si
reges sit ĩ anxietate cordis ⁊
retrahant᷑ adebita cura regni.
¶Scda uia adĩuestigãdũ hoc
idẽ sumit̾ ex eo ꝙ uxores ĩcitã¬
t᷑ ad malũ si ꝯtĩgat suos uiroᷤ¬

Expanded text:
sequens semper sunt in anxietate cordis: quare cum una cura impediat aliam, oportet sic zelantes retrahi a debitis ves non esse nimis zelotipos de suis coniugibus: et tanto magis hoc decet reges et principes, quanto maius praeiudicium potest insurgere regno, si reges sint anxietate cordis, et retrahantur a debita cura regni. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumintur ex eo quod uxores incitantur ad maluum, si contingat suos viro
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑꝑ paucos pueros uellei
posset reddere placible̾. ⁊ dilc̃¬
tã. S nõ existẽte diłcticẽ ci¬
niũ ad pueros nõ habebitũ
diligẽtia erga filios. ¶Eltͦ
gna̾tiua ẽ ita corrupta ꝯsic

Expanded text:
propter paucos pueros velle mposset reddere placibilem et dilectam. Sed non existente dilectione civium ad pueros, non habebitur diligentia debita erga filios. Quartum generativa est ita corrupta,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ filiũ qr ꝑtiret᷑ eius amor
int̾ tãtar młticudĩe modi¬
cũ diligeret unũ ꝙ̃ꝙ̃ ⁊ mo¬
dicũ curaret deuno qͦq in¬
nlło mõ suspicai̾ poss õ pu¬
etͣs eẽ suos filios. Si gͦ õ di¬

Expanded text:
um filium, quia partiretur eius amor in tantam multitudinem, modicum diligeret unumquemque, et modicum curaret de unoquoque. Imnullo modo suspicari posset omnes pueros esse suos filios. si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs sit ĩsẽsatꝰ felix ⁊ nesciat fõ¬
tunas ferre expedit ꝙ diuiti¬
as cõmitet᷑ nobłitas. diue̾ ẽ
nobił. ⁊ ab ãtiqͦ ĩ oĩb scit me¬
liꝰ se brẽ ꝙͣ rusticꝰ de nouodi

Expanded text:
quis sit insensatus felix, et nesciat fortunas ferre, expedit ut divitias concomitetur nobilitas. Dives enim nobilis et ab antiquo, in omnibus scit melius se habere, quam rustic
Abbreviated transcription (Latin):
quas uirtutes hr̃e. qͦs passicẽs
sequi. ⁊ quos mores debeant
imitari. ꝑ hec enĩ quatuor su¬
fficiẽt᷑ habetur qͣłr quilib de¬
beat se ip̃m rege̾. ⁊ qł debeat
in se ip̃o eẽ. resfat gͥdice̾ dere¬
gimĩe familie siue de reginie¬

Expanded text:
quas virtutes habere: quas passiones sequi: et quos mores debeant imitari. Per haec enim quatuor, sufficienter habetur, qualiter quilibet debeat seipsum regere, et qualis debeat in seipso esse. Restat ergo dicere de regimine familiae, sive de regimi
Abbreviated transcription (Latin):
fossaꝵ repletaꝵ aqs. Nã sicͥca i¬
muĩtoẽ obsessã sit ꝓfunde fonee
aꝗs replete ĩpediunt̾ obsidẽtes
ne obsessos ĩpugͦre possit̾ ꝑcuni¬
culos auas subt̾raneas. Dato tñ
ĩpeduĩt subt̾raneas uias. qr hoc
gne̾ ĩpugͦtoĩs ĩpugͦri ñ possũt
mui̾ttẽs obsesse. nͥ dcẽ me sb̾t̾ra¬

Expanded text:
fossarum repletarum aquis. Nam si circa munitionem obsessam sint profundae foveae aquis repletae, impediuntur obsidentes; ne obsessos impugnare possint per cuniculos, et vias subterraneas. Dato tameimpediunt subterraneas vias: quia hoc genere impugnationis impugnari non possunt munitiones obsessae, n
Abbreviated transcription (Latin):
ssoꝵ ⁊ ꝑ hoĩes latẽt̾ emissos
⁊ ꝑsagiptas deferẽtes igner
fortẽ ⁊ꝑ machiãs alias emi¬
ctẽtes lapides. uł ꝑfũdas ex
ferro textas iaciẽtes igͥrafẽra.

Expanded text:
s de nocte latenter emissos, et per sagittam deferentem ignem fortem, et per machinas alias emittentes lapides, vel perfundas ex ferro textas iacientes ignita ferra:
Abbreviated transcription (Latin):
lie ꝑticłares cautele ualẽtos
ad defẽsicẽ ꝯͣ lapidai̾as machi¬
nas. S qr talia ꝯplete sb̃ nã¬
ratcẽ nõ cadũt pͣdẽtis iutitio
dũ sic cumcdis ⁊ lapioriis ma¬
chinis reliqͦ ẽ declarare quõ
obuiai debeat edificiis aliis ĩ¬
pulsis ad menia muĩtoĩs ob¬
sesse. Ad hoc ãt ualẽt q̃cq di¬

Expanded text:
liae particulares cautelae, valentes ad defensionem contra lepidarias machinas: sed quia talia complete sub narratione non cadunt, prudentis iudicio dum sit cuniculis, et lapidariis machinis: reliquum est declarare, quomodo obviari debeat aedificiis aliis impulsis ad moenia munitionis obsessae. Ad hoc autem valeret q
Abbreviated transcription (Latin):
miui̾toẽ obsessa exit magͦ mł¬
titudo armatoꝵ ⁊ĩuadut ma¬
chinã ⁊pͥus ꝙͣ ex̾citꝰ possit suc¬
currẽ ad defẽdẽdũ eã subcẽdũt
ipã. S si muĩtoe ipã obsessi
exire ñ audeãt tũc ꝑmuros¬
clã de nocte aliꝗ ligati funibꝰ¬

Expanded text:
munitione obsessa exivit magna multitudo armatorum, et invadunt machinam; et prius quam exercitus possit succurrere ad defendendum eam, succedunt ipsam. Sed si munitionem ipsam obsessi exire non audeant: tunc clam de nocte aliqui ligati funib
Abbreviated transcription (Latin):
lucͣtur. ¶Tertio luc̾tur alios
Na ex hoc ꝙaliqs recte regit
se ip̃m. dignꝰ est ut efficiat̾ re¬
ctor ⁊ dñs alioꝵ. Nam uigẽs
prudentia ⁊ aliis uirtutibus

Expanded text:
lucratur. Tertio lucratur alios: nam ex hoc quod aliquis recte regit seipsum, dignus est, ut efficiatur rector, et dominus aliorum. Nam vigens prudentia, et aliis virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ordine dicẽcla ꝓponant᷑. Ex
utilitate aũt dicendoꝵ reddi¬
t auditor attentꝰ. nã quil at
tente audit si sperat se utilia
auditurũ. Ex dcĩs aũt si recte
cognoscant᷑ ⁊ debite obẜuent᷑

Expanded text:
 ordine proponantur. ex utilitate autem dicendorum redditur auditor attentus, nam quilibet attente audit, si sperat se utilia auditurum. Ex dicendis autem, si recte cognoscantur, et debite observentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ modꝰ rei tenet᷑. requirit t̾di¬
ptio appetitꝰ s mag̃ ordo ẽ rectͥ
⁊ debitus. In hꝰ gͦ arte exfacili¬
tate tradendi reddit᷑ auditor
beniuolus. sed exordine dicẽ¬

Expanded text:
rei requirit tradiptio appetitus, sed magis est ordo rectus et debitus. In huismodi ergo arte ex facilitate tradendi redditur auditor benivolus: sed ex ordine dicen
Abbreviated transcription (Latin):
statẽ beniuolã oñdendo que
dcã sũt nos esse felicit᷑ tracta¬
curos. ⁊ in ẜo redclidimus eã
docibilẽ narrando ordinẽ di¬
cendoꝵ restat ut in inhoc capło
tertio reddamꝰ eam attentã
declarando quãta sit utilitas
indicendis. Nam qr coĩter
hoĩes odiunt ẜmonẽ ꝑscru¬
tatũ. ⁊ut plurimũ auditoe̾s
sũt beniuoli ꝓferentib ẜmo

Expanded text:
benivolam, ostendendo, quae dicenda sunt, nos esse faciliter tractaturos: et in secundo reddidimus eam docilem, narrando ordinem dicendorum: restat ut in hoc capitulo tertio reddamus eam attentam, declarando quanta sit utilitas in dicendis. Nam quia communiter homines odiunt sermonem perscrutatum, ut plurimum auditores sunt benivoli proferentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẜo retħ capꝰ de ira ꝙ irascimũ
fore faciẽdo ĩ parẽtes filios u¬
ipĩs ñ auxiliaĩ. ¶Tͣ sperat ad
habitatores regͥ ñ fore facr̃ ĩ
ea q̃ aliqͦ mõ ordinat᷑ adrege

Expanded text:
 Rhet. cap. de ira, quod irascimur forefacientibus in parentes, filios, uipsis non auxiliari. Tertio spectat ad habitatores regni non forefacere in ea quae aliquo modo ordinantur ad rege
Abbreviated transcription (Latin):
cẽs suas. Incapite eͥ uiget sẽ¬
sus ⁊ ymaginatio ꝑquã diri¬
gim᷑ in actioẽs nr̃as. sic rex ex¬
cellentior est omĩbꝰ illis qͥ sc̃
ĩregͦ. ¶ Rursus qr ẽ eiꝰ leges

Expanded text:
ones suas. In capite enim viget sensus et imaginatio, per quam dirigimur in operationes nostras. Sic rex excellentior est omnibus illis, qui sunt in regno. Rursus quia eius leges
Abbreviated transcription (Latin):
b ciuib essẽt hreditates coe̾s
qr ualde difficile esset ꝯuald̾
suptuosũ. tãtã młtitidiẽ extͣ¬
neoꝵ q̃ rere qui posset tãta
t̾ra cole̾ expediret ciuitati sic
diuidi : ut aliꝗ ciuiũ t̾rã cole¬
rẽt. aliꝗ uoͣ ĩsisterẽt ad custo¬

Expanded text:
essent haereditates communes, quia valde difficile esset et valde sumptuosum tantam multitudinem extraneorum quaerere qui possent tantam terram colere: expediret civitati sic dividi, ut aliqui civium terram colerent, aliqui vero insisterent circa custo
Abbreviated transcription (Latin):
cipes ut ĩ reuerẽtia habeãtu
⁊ ne digͥtas regia uilescat.
regũ ⁊ pͥncipũ ait. ꝙ decet re¬
ges ⁊ pͥncipes appere pͣs reue̾n¬
das ne ꝯtep̾tibłes habeãt᷑. Sic̃
ẽ isũptioe ciboꝵ ⁊ ĩ aliis recta
mltꝰ infirmo ꝗ esset modicꝰ sa¬
familiaritas reputat᷑ regi ad
ei aduitiũ ñ aduirtutẽ ⁊ non
diceret᷑ ami cabił s siluestris.

Expanded text:
ncipes, ut in reverentia habeantur, et ne dignitas regia vilescat, Regum et principum, ait, quod decet reges et principes apparere personas reverendas, ne contemptibiles habeantur. Sicut enim in sumptione et in aliis recta multus infirmo, qui esset modicus safamiliaritas reputatur regi ad ei ad vitium, non ad virtutem: et non diceretur amicabilis, sed sylvestris.
Abbreviated transcription (Latin):
cipaliũ eo ꝙ cor ⁊pͥncipalia m̃¬
bra hñt ĩflue̾ ĩ alia ⁊ rectifica¬
re ip̃ã. sic bonitas regͥ depẽdet
ex bonitate oĩus cumuĩ maxĩe
cñ dependet ex hiis qui pͥnci¬
pant̾ ⁊ dnãt᷑ ĩregno. Utile ẽ
gͦ toti regno hr̃e bonos ciues
s utiliꝰ ẽ ħre bonos pͥncipãtes
eo ꝙ pͥncipãtiũ sic alios rege̾
mit originẽ ex amore ⁊ꝙ ñ
eodẽ regimĩe debr̃ regi filii qͦ re

Expanded text:
cipalium, eo quod cor et principalia membra habent influere in alia et rectificare ipsa: sic bonitas regni dependet ex bonitate omnium civium; maxime tamen dependet ex iis qui principantur et dominantur in regno. Utile est ergo toti regno habere bonos cives, sed utilius est habere bonos principantes, eo quod principiantis sit alios regere mit originem ex amore; et quod non eodem regimine regendi sunt filii, quo re
Abbreviated transcription (Latin):
delictũ. peccat᷑ tñ c̾ca eũ si ꝯtĩ¬
gat ex ĩ ordinatioẽ aĩe. Qrͣ cũ
t᷑pis modus sum̃di cibũ sigͦ
sit cuiꝰdã gulositatis uł ĩ ordi¬
natioĩs mẽtis ĩ sũptioẽ cibi
ñ solũ cauendꝰ ẽ ãdor ⁊nimie
tas s ⁊̃ cauẽda ẽ turpitudo.¬
¶Nã qua̾to ci̾ca cibũ delĩꝗt᷑ er
ĩ ordinatiõe tp̃ris: ut sinimiˢ
añ horã uł nimis ĩ ordinate
sumat̾ cib. Nam extali sũp¬
tione efficit᷑ quis gulosus

Expanded text:
delictum, peccatur tamen circa eam, si contingat ex inordinatione animae. Quare cum turpis modus sumendi cibum signum sit cuiusdam gulositatis, vel inordinationis mentis in sumptione cibi, non solum cavenitudo. Quarto circa cibum delinquitur ex inordinatione temporis: ut nimis ante horam, vel nimis inordinate sumitur cibus. Nam ex tali sumptione efficitur quis gulosus
Abbreviated transcription (Latin):
portionatũ calori nali. Qrͣ
si ĩtãta ꝙͣtitate sumat̾ ꝙ ca
sat debitũ nutͥm̃tu ¶ Tde
lĩquit᷑ si sumat᷑ t̾pit̾. Sũt eͥ
płimi se ip̃os pasce̾ nesciẽtes
ꝙ uix aut nũꝙͣ comedẽ possc̃

Expanded text:
portionatum calori naturali. quare si in tanta quantitate sumatur, quosat debitum nutrimentum. Tertio delinquitur, si sumatur turpiter. Sunt enim plurimi seipsos pascere nescientes, quod vix aut nu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯcupiscibilẽ ĩ quib existũt.
sicẽs uidẽtur ordinai̾ ad istaᷤᷤ
ut passioẽs sũpte respectu bo¬
ni ordinari uidẽt᷑ ad spe
⁊ gaudiũ. Sũpte at respatu
mali ordinai̾ uidẽt᷑ ad timo¬
rẽ ⁊ tͥstitiã. Nã passio sũpta
respectu boĩ. pͦ ĩcip̃ ab amo¬
re post̾ã uadit ĩ desideriũ
ẽ futuꝵ ultĩo at̃ t̾minat᷑ ĩ

Expanded text:
xistant. siones videntur ordinari ad istas; ut passiones sumptae respectu boni, ordinari videntur ad spem, et gaudium, sumptae autem respectu mali, ordinari videntur ad timorem, et tristitiam Nam passio sumpta respectu boni, primo incipit ab amore, postea vadit in desiderium, est futurum: ultimo autem terminatur in
Abbreviated transcription (Latin):
bẽt ħ quatuor passioẽs. qr
de bono futuro ẽ spes. tepsẽ¬
ti ẽ gandiũ. de malo futuõ
ẽ timor dep̃senti uero ẽtri¬
stitia. ¶T mõ hee passioneᷤ
sumi possũt respectu potẽti

Expanded text:
bent hae quatuor passiones: quia de bono futuro est spes, de praesenti est gaudium: de malo futuro est timor; de praesenti vero est tristitia. Tertio modo hae passiones sumi possunt respecta potenti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tͥstitiã eẽ pͥncipales passio¬
nes respectu ꝯupiscibilis.
Spes at̾ ⁊ timor sc̃ pͥncipale
passioẽs respectu irascibilis.
Nã cũ irascibił tẽdat ĩbonũ
⁊malũ ĩ eo qd̾ ẽ arduũ qr

Expanded text:
et tristitiam esse principales passiones respectu concupiscibilis. Spes autem et timor sunt principales passiones respectu irascibilis. Nam cum irascibilis tendit in bonum et malum in eo quod est arduum:
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. Dicebat eͥ hector si expugͣ
sugiã polimidas mͥ redargil¬
tioe ponet. Sic ⁊ dyomedes
hoc mõ fõs fuit strenuus qr
dicebat si ĩbello t̾gau̾tã. hec¬
tor cũ ꝯtionabit᷑ ĩtroianis di¬
cet ame deuictꝰ est dyomedeᷤ
Qrͣ cũ uelle honorai̾ ⁊ erube¬
sce̾ de aliquo turpi fcõ mag̃
ꝯuei̾at nobłib ꝙͣ rusticis. hii

Expanded text:
cem. Dicebat enim Hector, Si ex pugna fugiam, Polydamas mihi redargutiones ponet. Sic etiam et Diomedes hoc modo effectus fuit strenuus. quia dicebat, Si in bello terga vertam, Hector cum concionabitur inter Troianos,dicet, A me devictus est Diomedes. Quare cum velle honorari et erubescere de aliquo turpi facto, magis conveniat nobilibus quam rusticis, ii
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe hr̃e p̃dcã. St̃ eͥ rustici
assueti ad magͥtudie pondeꝵ
Nõ eͥ ĩbelł gͣuabit eos armoꝵ
sarcina ꝗ assidue tpre pacis
⁊ fatigabit cursus uł ductio
tus qui ad hos ⁊ maiores la¬
eos nõ affliget ꝑcitas uictus
quib potꝰ aq̃ satisfaciebat ĩ
siti ⁊ grossus panis sufficie¬
bat ad esũ. Ampliꝰ rurales
ñ affligunt᷑ exin comoditate
iacendi uł standi ꝗ solis and¬
rẽ ñ cimẽt u̾bras nꝰ curãt ba¬
mõte. Nã tãto ꝗs mo̾tẽ timẽ
uidet᷑. ꝙͣto mag̾ delicate ui¬

Expanded text:
maxime praedicta. Sunt enim rustici assueti ad magnitudinem ponderum non enim in bellis gravabit eos armorum sarcina, qui assidue tempore pacis ec etiam eos fatigabit cursus vel ductio tus, qui ad hoset ad maiores eos non affliget parcitas victus, quibus potus aquae satisfaciebat in siti, et grossus panis sufficiebat ad esum. Amplius, rurales non affliguntur ex incommoditate iacendi vel standi, quimsolis ardorem non timent, umbras non curant, bamortem. Nam tanto quis magis mortem timere videtur, quanto magis delicate vi
Abbreviated transcription (Latin):
euert̃ sustine̾ rurales. Inhiꝰ eͥ
gacitas soticsta erubescẽtia fu¬
giendi. ¶Sciẽdũ tñ ꝙ ut no¬
biles ex oĩpte efficiant᷑ strenui
bellatores assuefaciẽdi st̃ ad por¬
tandũ armoꝵ pondera. ⁊ ad susti¬
nẽdũ laborẽ ⁊ motũ brachioꝵ¬

Expanded text:
everunt sustinere rurales. In huiusmgacitas sociata erubescentiae fugiendi, Sciendum tamen quod ut nobiles ex omni parte efficiantur strenui bellatores, assuefaciendi sunt ad portandum armorum pondera, et ad sustinendum laborem: et motum brachio
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ pugnãdi diu̾si eligendi
st̃ bellatores. Põt eͥ eẽ pugna
pedestris ⁊ equestris. Inpedestͥ
itaq c̾tamine mag̾ eligẽdi st̃
rurales ꝙͣ nobiles eo ꝙ ibiua¬

Expanded text:
sitatem pugnarum diversi eligendi sunt bellatores. Potest enim ese pugna pedestris, et equestris. In pedestri itaque certamine magis eligendi sunt rurales, quam nobiles: eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
lint alios molestare. Sollicitaiͣ
gͥ debent re ⁊ pͥnz ne ĩpedi¬
atur pax reg̾. ut exsrmiẽ¬
t᷑ malefici ⁊ corrigãt᷑ delin¬
mit originẽ ex malitia hosti¬
disc̾mina n ꝓhibe̾nt᷑ extĩora
ꝑicula. Spectat gͥ ad regis
officiũ sic sollicitaiꝰ cͥca cim¬
lẽ potẽtiã ⁊ cͥca ĩdustriam
armoꝵ. ut possit hostiũ rabi¬

Expanded text:
rsi ut semper velint alios molestare. solicitari ergo debent reges et princeps ne impediatur pax regni ut exterminentur malefici, et corrigantur delinmit originem ex malitia hostidiscrimina, nisi prohibentur exteriora pericula. spectat igitur ad regis officium sic solicitari circa civilem potentiam; et circa industriam armatorum, ut possint hostium rabi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a bona utilia ẽ dupͤunt
sũptꝰ ut magͥficẽtia. ⁊ alia
q̃ respicit mediocres: ut liba¬
litas. sic cͥca ip̃a bona honesta
ẽ dup̾ uirtꝰ : Una ẽ q̃ respicit
magnos honores ut magͦni¬
mitas. ⁊ alia que respicit me¬
diocres que coĩ noĩe dici põt

Expanded text:
ipsa bona utilia est duplex sumptus, ut magnificentia, et alia quae respicit mediocres, ut Liberalitas: sic circa ipsa bona honesta est duplex virtus, una quae respicit magnos honores, ut magnanimitas, et alia quae respicit mediocres, q
Abbreviated transcription (Latin):
gnis at̃ honorib tripliciter
quis se hre põt. Nã ꝗdã ĩta¬
lib deficuĩt ut pusillam̃es
quidã uõ suꝑhabundãt : ut p̃¬
sũptuosi. quidã ãt se hñt ut
decet: ut magͦnimi. Uidemꝰ
enĩ aliquos dese aptos ad
magꝰ potẽtes magͣ ⁊ ardua
ex̾cere. Quidã tñ pusillaniri¬
rate ducti retrahũt se adhꝰ¬

Expanded text:
er quis se habere potest. Nam quidam in talibus deficiunt, ut pusillanimes. Quidam vero superabundant, ut praesumptuosi. Quidam autem se habent, tu decet, ut magnanimi. Videmus enim aliquos de se aptos ad magna, potentes magna et ardua exercere: quadam tamen pusillanimitate ducti, retrahunt se a
Abbreviated transcription (Latin):
tragonus qui nũꝙͣ deicitur.
si e̾ honorat᷑ uł si magna fõ¬
runia ei oocurrãt ñ extollitũ
Si aũt in honorat᷑ ⁊ magͦ in¬
fortimnia ueniãt suꝑ ip̃m nõ
deicit᷑. In quolib eͥ statu ĩue¬
nit magͦnimꝰ se decentẽ hrẽ.
ad pusillaĩtatẽ eͥ ꝑtinet nesci¬
re fortunas ferre. Iõ androniꝰ¬
ꝑ ypateticꝰ ait opa pusillani¬
mitatis ẽẽ. que neq honorẽ

Expanded text:
tragonus, qui nunquam deiicitur. Si enim honoratur, vel si magna fortunia ei occurrant, non extollitur. Si autem inhonoratur, et magna infortunia veniat super ipsum, non deiicitur. In quolibet enim statu novit magnanimus se decenter habere. Ad pusillanimem enim pertinet nescire fortunas ferre. Ideo Andron. Perip. ait. Opera pusillanimitatis esse, quae neque honorem,
Abbreviated transcription (Latin):
tunai̾ circa ea decẽter tollera¬
bimꝰ cũ nõ mltũ reputemus
magͣnimi ⁊ ꝙ decet reges ⁊ pͥnc

Expanded text:
tunari circa ea, decenter tolerabimus, cum non multum reputemus magnanimi, et quod decet reges, et princ
Abbreviated transcription (Latin):
nał ordo ⁊ no ĩtẽꝑati appa¬
reãt decet ĩmẽsis uitares¬
monũ młtitudinẽ decere
tio ministrãdi ĩ mo siadm̃¬
sã regu ⁊ pͥncipũ sꝑ̃ aliq
pes ut labiles ꝯsuetudĩs
regͥ si tales st̃ ĩscͥpto redacoe
ł ⁊̃ laudabilia gesta p̾dece¬
ssoꝵ suoꝵ ⁊ maxĩe eoꝵ ꝗsce̾¬

Expanded text:
 ordo, et ne intemperati appareant, decet in mensis vitari sermonum multitudinem, decet etiam tio ministrandi. Immo si ad mensas regum et principum aliqua pes, ut laudabiles consuetudines regni, si tales sunt in scripto redactae, vel etiam laudabilia gesta praedecessorum suorum, et maxime eo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa eiꝰ sĩt abip̃o dõ ⁊ ĩtlłigẽ¬
tiis ordiãta. data ꝙ nã fa¬
ciat idẽ organũ adduo o¬
pera tñ ncͦ sit ĩ oꝑib ꝯfu¬
sio ⁊ ne unũ ĩpediat aliud
organũ intẽdimꝰ cͥca unũ
ssemꝰ ab alio. Qrͣ c̾ ẜm ph̃¬
stare qd̾ fit ĩmẽsa tp̃re ꝯ¬
moꝵ. nã si recũbẽtes ĩmẽ¬
sa erga młtiloqũ ĩsistãt qͣ
uinũ uidet᷑ elaa młtiplica

Expanded text:
a eius sint ab ipso deo et intelligentiis ordinata: dato quod natura faciat idem organum ad duo opera, ne sit in operibus confusio, et ne unum impediat aliud,organum intendimus circa unum ssemus ab alio. quare cum stare, quod sit in mensa tempore cmorum. nam si recumbentes in mensa erga multiloquium insistant, quia vinum videtur eloquia multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
¶Scdo urbes ⁊ miuĩtoes st̃ diffi¬
cilliores ad ĩpugnãdil exangu¬
laritate muroꝵ. Nã si miñtio
muros hẽat angulares si ꝯtĩgat
obsidẽtes admuros accedẽ uͭ mu¬
nitoẽ deuincãt obsessi faciłr se
tuent᷑ ab ilł ⁊ leuiꝰ offendũt ob¬
sidẽtes. Nã pp angłaritatẽ mu¬

Expanded text:
o urbes et munitiones sunt difficiliores ad impugandum ex angularitate murorum. Nam si munitio muros habeat angulares, si contingat obsidentes ad muros accedere ut munitionem devincant, obsessi facilius se tuentur ab illis, et levius offendunt obsidentes. Nam p
Abbreviated transcription (Latin):
gͣcula. Nã ĩip̃is muris ꝯstituẽ¬
nitio leuiꝰ defendi possit. Maxͦ
qua timet᷑ ne ad eã accedant
obsidẽtes. fiente st̃ c̾res ⁊ ꝓpugͣ¬
cula ⁊ ante hiꝰ portã ponẽda ẽ
cataracta pẽdẽs anuł ferreis u¬
diq ⁊̃ ferrata ꝓhibẽs ĩg̾ssũ ho¬
stiũ ⁊ ĩcendiu igͥs. Nã si obsi¬
dẽtes uellẽt portas miũtoĩs sb̾¬
cẽde̾ catharacta q̃ ẽ añ põta ꝓ¬
hibebit es. Rursus supͣ catara
pides emitti pot aqͣ ad extin¬
guẽdũ ignẽ. si ꝯtĩget᷑ ip̃ ab ob¬
sitẽtib eẽ appoĩtu. ¶ Quĩtũ

Expanded text:
cula. Nam in ipsis muris construennitio levius defendi possit. Maximqua timetur, ne ad eam accedant obsidentes, fiendae sunt turres, et prupugnacula: et ante huiusmodi portam ponenda est cataracta pendens annulis ferreis undique etiam ferrata, prohibens ingressum hostium, et incendium ignis. Nam si obsidentes vellent portas munitionis succendere, cataracta quae est ante portam prohibebit eos. Rursus supra catarapides, emitti poterit aqua ad extinguendum ignem, si contingeret ipsum ab obsidentibus esse appositum. Quintum
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ ponẽda ẽ t̾ra q̃ fodiẽda est
illã. uł ẽ aliuĩde t̾ra appõtanda
⁊ ponẽda ĩ illo spatio int̾medio.
ita dẽsãda ꝙ ad ĩuicẽ glutinetur
⁊ efficiat᷑ qiͣ murꝰ. Cõtĩgit ⁊̃ t̾res

Expanded text:
ienda est illam, vel est aliunde terra apportanda, et ponenda in illo spatio intermedio.ita densanda, quod ad invicem conglutinetur, et efficiatur quasi murus. Contingit etiam turres
Abbreviated transcription (Latin):
uias nũꝙͣ aut ualde dedifficili
optinei̾ possit. Euenit q̃ płies
ut si muĩtio obsessa ꝑuias sb̃t¬
raneas capi possit. obsessi tñ ꝓ
uidẽtes fossioẽ ĩpediuĩt eã nep
ipãr frandulẽt ⁊ pĩsidias deum¬

Expanded text:
vias nunquam, vel valde de difficili obtineri possint. Evenit etiam pluries ut si munitio obsessa per vias subterraneas capi possit, obsessi tamen providentes fossionem impediunt eam, ne per ipsam fraudulenter et per isidias devi
Abbreviated transcription (Latin):
ac nocte ꝑ lapidaias machinas
ĩpugͣri posst̃ muĩtões obsesse.
tñ ut uideat᷑ quałr in nocte ꝑcu¬
tuit lapides emissi amachinis
sẽꝑ cũ lapide alligãdꝰ ẽ ignis ł
ĩponẽdꝰ.

Expanded text:
lapidarias machinas impugnari possunt munitiones obsessae. Tamen, ut videatur qualiter in nocte percutiunt lapides emissi a machinis, semper cum lapide alligandus est ignis, vel imponendus.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiuriatores alioꝵ dep̃dãt᷑
sacra expoliãt ppłm oẽ in¬
stitiã ex̾cẽt. Uñ ⁊ ualeriꝰ ma¬
ximꝰ de dionisio ceciliano re
bat urbes expoliabat ciui¬
tates ⁊ dep̃dabat᷑ sac᷑. ¶ uiso
quõ reges ⁊ pͥncipes sehrẽ
debeãt ad amorẽ qr pͥn de¬

Expanded text:
iniuriatores aliorum, depraedant sacra, expoliant populum, omnem iniustitiam exercent. Unde et Valerius Maximus de Dionysio Ciciliano recbat urbes, expoliabat civitates, et depraedabat sacra. Viso quomodo reges et principes se habere debeant ad amorem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ui᷑ exstirpẽt ⁊ exsterminen
⁊ odiẽdi. s qr uitia sc̃ extir¬
pãda ⁊ odienda. si ñ posstꝰ ali
uitia extirpaiͣ nec po̾t alic̾
do maleficos hoĩes extĩpad
st̃ tales ne pereat cc̃e̾ boni
malefica q̃ ei ꝯͣriant᷑. tãto
mag̾ decet reges ⁊ pͥncipes¬

Expanded text:
 extirpent et exterminent. et odiendi: sed quia vitia sunt extirpanda et odienda. si non possunt aliter vitia extirpari, nec potest aliter do maleficos homines, extirpandi sunt tales, ne pereat commune bonum. malefica, quae ei contrariantur: tanto magis decet reges et principe
Abbreviated transcription (Latin):
a quib pͥn depẽdet saluso¬
poris ⁊ ne totũ corpꝰ pereat
brachiũ se ꝑiculo se expoĩt
sic ⁊̃ antiquitꝰ si perspexim
ciuitatẽ aliquã dnãri.⁊ tenꝰ
monãchiã hoc erat qr cur
ꝓre pu᷑ nõ dubitabãt se ni¬
ti expone̾. dilectio eͥ quã la¬

Expanded text:
aliter dependet salus corporis, et ne totum corpus pereat, brachium periculo se exponit. Sic etiam antiquitus si perspeximus civitatem aliquam dominari et tenere monarchiam: hoc erat, quia cives pro Rep. non dubitabant se morti expone
Abbreviated transcription (Latin):
uatũ. maxĩe tñ hoc decet re¬
ges ⁊ pͥncipes. ꝙ tͥplici uia
de clarare possumꝰ. Negiae
pari põt uidelicet ad tyrã¬
nidẽ cui ꝯtͣriat᷑ ad u̾tutes

Expanded text:
ivatum: maxime tamen hoc decet reges et principes. quod triplici via declarare possumus. regi enim parari potest scilicet ad tyrannidem, cui contrariatur: ad virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo ⁊ si adnichilũ eẽt bonũ
nr̃z deus uñ uellet posset
ip̃m refice̾. Qrͣ cũ nulłs hõ
siñ dĩno auxilio possit se¬
ip̃m bo face̾ uł se ĩboĩtate

Expanded text:
immo et si annihilatum esset bonum nostrum, Deus unde vellet, posset illud reficere. Quare cum nullus homo sine divino auxilio possit seipsum bonum facere, vel se in bonitate
Abbreviated transcription (Latin):
nos hr̃e ad illas. Opo̾tebat
gͦ enumerare om̃s passicẽs
ut sciremꝰ ꝓͥu nuͣ passionũ
de quib det̾minae̾ debemuᷤ.
Oportebat ⁊ oñde ordinẽ ea¬
rũ. Ut sciremꝰ quo ordiẽ det̃

Expanded text:
us ad illas. Oportebat ergo enumerare omnes passiones, ut sciremus numerum passionum, de quibus determinare debemus. Oportebat etiam ostendere ordinem earum, ut sciremus q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊puias sb̾trancas fiat ĩg̾ssus
ad castrũ uł ad ciuitatẽ ⁊ ꝑ ad
ditũ factũ ex muris cadẽtib
reliq obsidẽtes ĩg̾diant̾ castrũ
uł ciuitatẽ obsessã. ⁊ sic potert̃¬

Expanded text:
ias subterraneas fiat ingressus ad castrum, vel ad civitatem: et per aditum factum ex muris cadentibus reliqui obsidentres ingrediatur castrum, vel civitatem obsessam: et sic poter
Abbreviated transcription (Latin):
nis molestẽt. restat on̾doͣ qͦt
moclis ĩpugͦre debr̃ obsessos.
ciat se admuros ⁊ ad ꝓpugͣtu¬
la statĩ ĩpugnãt eos cũ bali¬
stis ⁊ arcub iaciĩt ꝯͣ ip̃os la¬
pides cũ manib uł cũ fũdis¬

Expanded text:
nis molestentur: restat ostendere quot modis impugnare debent obsessos. ciunt se ad muros et ad propugnacula, statim impugnant eos cum ballistis et arcubus: faciunt contra ipsos lapides cum manib
Abbreviated transcription (Latin):
nẽt mediũ. ¶Hiis uisis
uidend̾ ẽ quõ reges ⁊ pͥnci¬
pes ad has passiones se hre
taĩ debeãt. decet eͥ eos eẽ gͣ¬
tiosos ⁊ misicordes. Ipĩ e ma
xĩe debẽt debiti ẽẽ distribu¬
tores bonoꝵ ⁊maloꝵ siue

Expanded text:
nent medium. His visis, videndum est, quomodo reges et principes ad has passiones se habetari debent. Decet enim eos esse gratiosos, et misericordes. ipsi enim maxime esse debent debiti distribut
Abbreviated transcription (Latin):
ues a maxĩe reges ⁊ pͥncipes
teeat sumere. Deiñ ostẽdemꝰ
qualr uiri suas uxores rege̾
deleant ⁊ quas urtutes ⁊
ad que oꝑa eas debrãt ordiã¬
re. ¶ In ostendẽdo ꝗdẽ qͣle

Expanded text:
et maxime reges et principes deceat sumere. Deinde ostendemus, qualiter viri suas uxores regere debeant et ad quas virtutes, et ad quae opera eas debeant ordinare. In ostendendo quidem quale
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ ꝯsequi. Hec at maxĩe ꝯtin¬
gt̃ cogͥto fine. expedit gͦ finẽ co¬
deremꝰ aliꝗd ut bonũ ultĩatũ ꝙ
git nos bñ age̾. qr ħ poĩto cessat
oĩs huãna actio. ut gͦ agamꝰ or

Expanded text:
finem consequi haec autem maxime contingunt, cognito fine. expedit erderemus aliquid, ut bonum ultimatum quod git nos bene agere: quia hoc posito cessat omnis humana actio. ut ergo agamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdebitas tͣnsmutatioes
ꝯsequit suã ꝑfectioe ⁊ felici¬
tatẽ. Cũ gͦ nũꝙͣ ꝯtĩgat recte
agere ut requirit ꝯsecutõ fi¬
nis. ignorato ip̃o sine expedit
uolẽti ꝯseꝗ suũ finẽ ⁊ fuã feli¬
citatẽ hr̾e precogtioẽ ip̃tuꝰ. Põ¬

Expanded text:
debitas operationes consequitur suam perfectionem et felicitatem. Cum ergo nunquam contingat recte agere, ut requirit consecutio finis, ignorato ipso fine, expedit volenti consequi suum finem, vel suam felicitatem, habere praecognitionem ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
tuiones ⁊ decani ⁊alii ꝗ opib
bellicis p̾ponũt᷑ sẽꝑ monẽ mili¬
ces ⁊ pedites ut sĩt pati ad ar¬
ma ut si ꝯtĩgẽt aliqua ĩuasio
subita posset᷑ ĩuadẽtib resiste̾
ret nocum̃tũ. ¶ Otaua cau¬
tela ẽ ꝯsidea̾re ex̾citũ ĩqb sit
copiosior. Utrũ mag̾ babũd
ꝓut uidei̾t dire belli se babũda¬

Expanded text:
turiones, et decani, et alii, qui operibus bellicis praeponuntur, semper monere milites pedites, ut sint parati ad arma; ut si congingeret aliqua invasio subita, possent invadentibus resistere. ret nocumentum. Octava cautela est, considerare exercitum in quibus sit copiosior, utrum magis abundetprout viderit dux belli se abunda
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ex̾citũ duceͣ. Sic ⁊̃ marira¬
rii faciu̾t uidẽtes maris piła
ne eoꝵ naues patiãt᷑ nanfra¬
gũ describt̃ maris mappãdͥ
portꝰ mai̾ni discrimia maris
cripta. q̃ marinarii ĩtuẽtes
statĩ ꝑcipiũt quałr debeat ꝑ¬
sidias hostiũ. ex̾citꝰ tet qiͣuls̃¬

Expanded text:
citum ducere. Sic etiam marinarii faciunt,qui videntes maris pericula, ne eorum naves patiantur naufragium, descripserunt maris mappam ubi portus marini, discrimina maris, cripta, qui marinarii intuentes, statim percipiunt qualiter debeant pinsidias hostium exercitus tot quas
Abbreviated transcription (Latin):
sa minꝰ noceãt ꝑ uelocissios
eꝗtes sc̃ detegẽde ĩsidie. ne ex̾¬
citus c̾ca aliquã ꝑtẽ exĩpuiso
patiat᷑ molestias. ¶Sex᷑ est
ut ex illa ꝑte ex̾citꝰ ꝓbiores
milites ⁊ mag̾ bellicosi pedi¬
tes apponãt᷑ exqua creditur
maiꝰ piculũ ĩmine̾. Qd̾ si exoĩ
ꝑte de ꝑiculo dubitat᷑ u̾diq
st̃ remedia adhibẽda ¶Septꝰ
ẽ ne ex̾citꝰ disꝑsi uadat. Nã i̾t̾¬
rupta acie faciliꝰ debellat᷑ ĩqͣl

Expanded text:
ceant, per velocissimos equites detegendae insidiae, ne exercitus circa aliquam partem ex improviso patiatur molestias. Sexta est, ut semper ex illa parte exercitus probiores milites et magis bellicosi pedites apponantur, ex qua creditur maius periculum imminere: quod si ex omni parte de periculo dubitatur,undique sunt remedia adhibenda. Septima est, ne exercitus disparsim vadat. Nam interrupta acie facilius debellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ reuerẽtia. cũ honorare et
reuerei̾ aliũ sic qͦdã mͦ subici
illi. sic ex amore quẽ hñt pa¬
tres ad filios debẽt eos regn
⁊ gub̾nare sic ex dilectõe qua
obedire ⁊ esse subiecti ¶Prg¬

Expanded text:
re et reverentia: cum honorari et revereri alium sit quodammodo subiici illi; sicut ex amore quem habent patres ad filios debent eos regere et gubernare, sic ex dilectione quam obedire et esse subiecti. P
Abbreviated transcription (Latin):
distat aꝑte. s nichil ẽ ĩ parte
ꝙ multũ distet a toto. Qrͣsi
ars moue̾t᷑ adamorẽ totiuᷤᷤ
n adeo feruẽt̾ dilige̾t ip̃m. qr
uide̾t ĩ ip̃o toto aliqua q̃ mł¬
tũ distaret ab ip̃a. s sitotu
moue̾t᷑ ad amorẽ ꝑtis uehe¬
m̃tius amaret ip̃a. qr nicħ
aspicẽt ĩꝑte ꝙ ñ eẽt ꝓpĩqũ

Expanded text:
distat a parte: sed nihil est in parte, quod multum distet a toto, quare si pars movetur ad amorem totius, non adeo ferventer diligere ipsum, quia videret in ipso toto aliqua quae multum distarent ab ipsa. Sed si totum moveretur ad amorem partis, vehementius amaret eam; quia nihil asp
Abbreviated transcription (Latin):
diligt̾ filios ut existẽtes ad ip̃o¬
rũ. filii at diligt̃ parẽtes ꝙr sc̃
ab illis. Amor gͦ parẽtũ c̾ra fi¬
lios ꝓcedit acã ad effectũ. ⁊ asu¬
piori ad ĩferiꝰ. s amor filioꝵ¬

Expanded text:
diligunt filios ut existentes aliquid ipsorum: filii autem diligunt parentes, quia sunt ab illis. Amor ergo parentum circa filios procedit a causa ad esse actum, et a superiori ad inferius: sed amor filio
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ aliqͦs regͦre ĩ ciuitas
⁊ castris assimilãt᷑ tͥa regim
reꝑta in una domo. Nam ro¬
gim ꝯiugale assimilat᷑ regim
politico. qr uxori ut ĩ p̃habu¬

Expanded text:
idemus aliquos regnare in civitatibus et castris, assimilantur tria regimina reperta in una domo. Nam regnum coniugale assimilatur regimini politico: quia uxori ut in pra
Abbreviated transcription (Latin):
umone parẽtũ ad filios. pꝰ
uia sic p. Nã ꝙͣto amor ma¬
g̾ durat tãto uehem̃tior effi¬
cit᷑. Amõ at̃ parẽtũ ad filios
diuturnior est ꝙ filioꝵ ad
parẽtes. Nã stati cũ filii na¬
scunt᷑ parẽtes diligũt eos.

Expanded text:
ad filios. Prima via sic patet. Nam quanto amor magis durat, tanto vehementior efficitur: amor autem parentum ad filios diuturnior est, quam filiorum ad parentes. Nam statim cum filii nascuntur, parentes diligunt eos:
Abbreviated transcription (Latin):
ralib. Ut ĩstõ. nã sanitas ẽ ĩ
humorib pulc̾tudo ĩm̃bris
robur ĩ ossib ⁊ nẽuis. nã ut
uult ph̾s. tͦ de eligendis. sani¬
tas ẽ debita equatio huoꝵ pł
critudo ẽ debita ꝯm̃ẜatio mẽ¬
broꝵ. robur debita ꝓportio os¬
suũ ⁊ nẽuoꝵ. Quã. ⁊ cũ huõres
m̃bra nerui ⁊ ossa. sic corpoa¬
lia sanitas płcritudo ⁊ robũ cõ¬
poralia eẽ dicũt᷑. ñ gͦ ĩ eis ẽ po¬
nẽda felicitas. ¶Sõ ĩtalibꝰ fe¬
licitas poĩ ñ deb qr st̃ qͦdã mõ

Expanded text:
ralibus, ut subiecto: nam sanitas est in humoribus, pulchritudo in membris, robur in ossibus, et nervis. Nam ut vult Philosop. 3. De eligendis sanitas est debita adaequatio humorum. Pulchritudo est debita commensuratio membrorum. Robur debita proportio ossium et nervorum. Quare cum huomores, membra, nervi, et ossa sint corporalia, sanitas, pulchritudo, et robur corporalia esse dicuntur; non ergo in eis est ponenda felicitas. Secundo in talibus felic
Abbreviated transcription (Latin):
ĩc̃parẽt ñdantes se uirtutib ⁊
sciis s ⁊̃ deriderẽt quic̾q talibꝰñ
uacarẽt. boã gͦ corporalia qr nõ
habita reputant᷑ maiora ꝙͣ
sint. multi carentes cõpoa̾libꝰ
sani felicitatẽ ponũt In sani¬
tate ⁊ medici ĩdiuitiis turpeᷤ
uo ĩpulcritudiẽ/ ⁊ debiles ĩto¬
bore. Sed ꝙ ñ ħ sit felicitas nͨ¬
ĩ robore nͨ ĩsanitate nͦ ĩpłcritu¬

Expanded text:
ntiis et virtutibus, sed etiam deriderent quicunque talibus non vacarent. nona ergo corporalia, quia non habita reputantur maiora quam sint, multi carentes corporalibus t sint sani, felicitatem ponunt in sanitate, et mendici in divitiis, turpes in pulchritudine, debiles in robore. Sed quod non sit felicitas in robore, nec in sanitate, nec i
Abbreviated transcription (Latin):
sint. eo qd̾ adeptis appẽt ñ ẽẽ tã¬
ta quãta c̾debant᷑. uirtutes at̃
⁊ boã ĩtlłctualia modũ ꝯu̾sũ te¬
nẽt. nã eis adeptis ĩueĩũt̾ ma¬
iora ꝙͣ c̾derent. Iõ ignorãtes dł¬
cedinẽ sapĩe aliqñ rep̾hendũt

Expanded text:
sint: eis autem adeptis, apparent non esse tanta, quanta credebantur. Virtutes autem, et bona intellectualia modum conversum tenent: nam eis adeptis, inveniuntur maiora, quam crederentur. Ideo ignorantes dulcedinem sapientiae, aliquando reprehendunt
Abbreviated transcription (Latin):
ponẽcla felicitas. qr sũt ualde
mutabilia. equatio eͥ hũoꝵ c̃
sb̾sit motui sr̃ celestiũ corpoꝵ
uariatioĩ aeris mutatioĩ cibo¬
rũ defacili uariatioe recipit
s ãmissa sanicate ãmittit᷑ ro¬

Expanded text:
ponenda felicitas, quia sunt valde mutabilia. Aequatio enim humorum, cum subsit motui supercoelestium corporum, variationi aeris, mutationi ciborum, de facili variationem recipit. Sed amissa sanitate, amittitur ro
Abbreviated transcription (Latin):
cet eͥ talẽ ẽẽ qiͣ semideũ: ut
sic̾ alios digͥtate ⁊ potẽtia ex¬
cellit sic eos boĩtate superet.
hoc eͥ maxĩe saluabit regͦͫ ⁊
policitiã si rex sit bonꝰ ⁊ nͨ tuo
poterũt ꝑ expiẽtiã. Nam cũqs
diu exptꝰ ẽ regͥ negotia delen
arbit᷑ri pot̾it q̃ bonũ statũ n
corrũpũt ⁊ saluãt. decet gͦ pͦ¬

Expanded text:
cet enim talem esse quasi semideum, ut sicut alios dignitate et potentia excellit, sic eos bonitate superet. hoc enim maxime salvabit regnum et politiam, si rex sit bonus et virtupoterunt per experientiam: nam cum quis diu expertus est regni negocia, de levi arbitrari poteritque bonum statum regni corru
Abbreviated transcription (Latin):
ti troianoꝵ timẽtes ecthorẽ
fortes erãt. nã ph̾s ait ectho¬
rẽ statuisse ꝙ siꝗs troianoꝵ
siñ bello fugeret talit̾ aptae̾t᷑
ꝙ ñ eẽt sufficiẽs fugare caneᷤ.
Ad hãc fortitudinẽ ĩducunt
ciues ex̾citꝰ statuẽtes pena
fugiẽtib faciẽdo foueas ne
possit ex̾citꝰ fuge̾ s qͦdã nece¬
ssitate bellare cogatur. ħ at
taret ne aliꝗs de suo ex̾citu
hrẽt mat̾ia fugiẽdi õs na¬
ues ꝯfregit. ¶ T fõtitudo
dr̾ militaris ⁊ ħ ẽ forticudo¬

Expanded text:
ti Troianorum timentes Hectorem fortes erant. Nam Philosophus ait Hectorem statuisse, quod si quis Troianorum sine bello fugeret, taliter aptaretur quod non esset sufficiens fugare canes. Ad hanc Fortitudinem inducuntces exercitus, statuentes poenam fugientibus, faciendo foveas, ne possit exercitus fugere, sed quadam necessitate bellare cogatur. Hoc ataret, ne aliquis de suo exercito haberent materiam fugiendi, omnes naves confregit. Tertia fortitudo dicitur militaris, et
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ fortissimi uidẽt᷑ eẽ ap̃ illaᷤᷤ
gẽtes ap̃ quas timidi ĩ hono
tis erat ꝗ timẽs ĩ c̾patioẽs
polimadis agg̾diebat᷑ t̾ri¬
e̾ ꝙ si ñ strenue bellaret ecthõ
laudãs se ĩtroianis dicẽt dy¬
omedẽ ab eo deuictũ eẽ. Recte

Expanded text:
nem fortissimi videntur esse apud illas gentes , apud quas timidi inhonoratis erat, qui timens increpationes Polydamantis, aggrediebatur terrienim quod si non strenue bellaret, Hector laudans se in Troianis diceret Diomedem ab eo devictum esse. Recte
Abbreviated transcription (Latin):
pugͫ agg̃dit᷑. ĩueniẽs resi¬
stẽtiã pͥugnã nõ substinet.
rore trãquillato furore In¬
cipit timẽ ⁊ ñ sb̃stinet bellũ
b forte bñ accidit eis exhac
spẽ uictorie ⁊ accipiũt quã¬
dã audatiã bellãdi.tales gͦ
fortes uidẽt᷑ eẽ qr aggͥdiũ

Expanded text:
grediatur, inveniens resistentiam, pugnam non sustinet; rorem, tranquillato furore, incipit timere, et non sustinet bellum, bus forte bene accidit eis, ex hac spem victoriae, et accipiunt, quandam audaciam bellandi. Tales ergo fortes