comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fres megipto crebras quidem habers
or̃ones sed eat tñ breuissimas ⁊ raptim
quodã modo iaculatas us illa iugilaroter
erecta que oranti plurmud̃ ncãa ẽ per
productiores moras euanescat atqz hs¬
betetur intẽtis i ac ꝑ hoc etiam ipsi satꝭ
ostendit hanc intẽcionem sic nõ esse ꝓ¬
tendendam si produrare non p̃s ita

Expanded text:
 Aegypto crebras quidem habere orationes sed eas tamen breuissimas et raptim quodam modo iaculatas, ne illa uigilanter erecta, quae oranti plurimum necessaria est, per productiores moras euanescat atque hebetetur intentio. ac per hoc etiam ipsi satis ostendunt hanc intentionem, sicut non est obtundenda, si perdurare no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯlosa Ti quid uisserit cirator nũꝙͥ
faciendũ est si contra cõsulem iube¬
at rursus si quid pro cõsul qubent
et aliuid inperator nd quid dubitat᷑
illo cõtempto illi esse seruiendĩ. Er¬
go si imperator alin̾ aliũ deus¬
ubeat cõcẽpto illo obtẽperandũ d̃ deo

Expanded text:
 Si quid jusserit procurator, numquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursus si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, numquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, aliud jubeat Deus, contempto illo obtemperandum est Deo
Abbreviated transcription (Latin):
Ray. ꝙ tales sunt furiosi prodige i¬
nõres. xcxu. ãms s mapiine pu¬
plli. Item mente capti surdi muti
ea. ⁊ qui morbo ꝑpetuo laborant qr
als rebus suis suꝑesse nõ possut̾ Iõe¬

Expanded text:
n alea, ut furiosi, prodigi, minores XXV annis et maxime pupilli. Item mente capti, surdi, muti, ceci et qui morbo perpetuo laborant, quia tales rebus suis superesse non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Ray. Si uxores em serint uotum
abstinencie peregnatõnis continẽtie
ueł qdcũq aliud non debet auctorͭ ͤ
sua cõtraire sedrroi possent iritãe
etiam si ante mat̾ionium cõtrariũ

Expanded text:
res, si emiserint votum abstinentie vel peregrinationis vel continentie vel aliquod aliud, non debent auctoritate sua contravenire. Sed viri ea possunt irritare, etiam si ante matrimonium contractum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed s ͫ canones nõ pñt eximi eego
imperator amplecti quatuor ꝯsilia
uinu̾salia adeo ut per ea suis legibz
derogetur sed in inceno consilio quod
est unid de illit repeobantur usure

Expanded text:
secundum canones non possunt exigi, ergo imperator se amplecti quatuor concilia universalia a deo, ut per ea suis legibus derogetur, sed in Niceno concilio, quod est unum ex illis quatuor, usure
Abbreviated transcription (Latin):
talibus nrõ debet seorsũ computa¬
u usue rei are ipsa. sod cuicũq̃r cõ¬
ceditur usur uei ex hoc ipso cõcedĩt
res ⁊ ꝓpot̃ hoc ĩ talibus per mutuũ
cr̃affertur dm̃iũ di quis ergo se
est undemanifeste per iniusticiã
peccaret Et simili uõne inuifa-¬
cĩa cõmittit q̃ͥ nuituat unid aut
dcicũ petens sibi duas rẽcopẽsa ͦ¬
nes donam quidem cestitucõnem
usura dd Aiuedam uoͬ res sunt
quarũ usus non est ipsuis ra
ꝯsũpͦ sicut cusus domue᷑ est iħdta¬
cio nõ autem dissipacio r ideo in
talibus deorsum põt utridq cõce¬
di puta cũ aliquis tradit alteri do
homo accipe p̃ciũ priocosu domus
et preter hoc potẽ domũ cõmoda¬
tam sicut patet in conductione et
locutoe domus petiua aute srͫ ꝓħm

Expanded text:
talibus non debet seorsum computari usus rei a re ipsa, sed cuicunque conceditur usus, ex hoc ipso conceditur res; et propter hoc in talibus per mutuum transfertur dominium. Si quis ergo seoest. Unde manifeste per iniustitiam peccaret. Et simili ratione iniustitiam committit qui mutuat vinum aut triticum, petens sibi duas recompensationes: unam quidem restitutionem usura dicitur. Quedam vero sunt quorum usus non est ipsa rei consumptio, sicut usus domus est inhabitatio, non autem dissipatio. Et ideo in talibus seorsum potest utrunque concedi, puta cum aliquis tradit alteri domhomo accipere pretium pro usu domus, et preter hoc petere domum commodatam, sicut patet in conductione et locatione domus. Pecunia autem
Abbreviated transcription (Latin):
mari potest us patet in eit q̃ locãt
oꝑae suas quas manit uel lingua
Ep̾cent ui uero munus a luigua
uel abebsequio nõ quasi ex obligaͦ/¬
ne rei exhibeatur sed ex beniuo¬
lentia que sub exaruane potiue
nõ cadit tũc licet hoc recip̾e et
exaigze ⁊ expectare ¶ A ed quare

Expanded text:
mari potest, ut patet in hiis qui locant operas suas quas manu vel lingua exercent. Si vero munus ab obsequio vel a lingua non quasi ex obligatione rei exhibeatur, sed ex benivolentia que sub estimatione pecunie non cadit, licet hoc accipere et exigere et expectare. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uel expectandũ insi beniuo¬
lentie affectũ qui sub extima᷑ne
puocede̾ spontanea mutuatio is
etiam talis obligatio peciua exti¬
naui potest. et ideo licitũ ẽ ꝙ mu-¬

Expanded text:
dum aut expectandum nisi benivolentie affectus, qui sub estimatione procedere spontanea mutuatio, reetiam talis obligatio pecunia extimari posset. Et ideo licet simul mu
Abbreviated transcription (Latin):
uel alia causa legitime impeditus erat¬
eus accusatio debet audiri alioqͣn cũiõ¬
nabiliter presuãtur ꝙ denũciacionem
qui obiecit et ad hoc ex malicia non
procedit quia tunc etiam si didicisset

Expanded text:
u alia causa legitima fuerat impeditus, ejus accusatio debet audiri. Alioquin, cum rationabiliter praesumatur quod denuntiationem ea quae objicit, et ad hoc ex malitia non procedat; quia tunc, etiamsi didicisset
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis amicus mediũ ꝓcirat
ꝙ filiux alicius magui gtꝭ¬
recipiatur in a liquo monaste¬
rio et postea iste amicro
sollicitat illum magnũ ꝙ det
aniquid moncstenio nũꝙ licet
R sun d hi dictus amicus nõ
aliter ꝓrurasset illum recipi
inisi quia sperabat eñdaturã
aliquid monasterio uel et fo nõ
speraint sed tamen nõeg
petit alignid dari pro receptiõe

Expanded text:
aliquis amicus medius procuret quod filius alicuius magni recipiatur in aliquo monasterio et postea ille amicus solicitat illum magnum quod det aliquid monasterio, nunquid licet? Respondeo: si dictus amicus non aliter procurasset illum recipi, nisi quia sperabat eum aliquid daturum monasterio, vel etiam si non speravit, sed tamen nunc petit aliquid pro recep
Abbreviated transcription (Latin):
ma equos ferra ligamiina uictua¬
lia uel alia queãiq mercimonia
n alixandriam uel alia loca sar¬
racenorũ ire egipti deferre uel
mittere seu de suis portubus uteis

Expanded text:
ma equos ferrum lignamina victualia et alia quecunque mercimonia in Alexandriam vel alia loca Sarracenorum terre Egipti mittere vel deferre seu de portubus suis
Abbreviated transcription (Latin):
Ray. Tenrtur de õmbus que siccõ¬
sumũt nisi in casu .s. cum agũt cau¬
do ipsum raptorem ad restitũcõne̾
faciendam tñc enim nõ tene̾tur aia
qui alcius negocium gerit unlit̾
etiam ignouantit ⁊ absentis licite
recipit expẽsas sue secuta fuerit

Expanded text:
res, tenentur de omnibus que sic expendunt, nisi in casu, scilicet cum agant caundo pro posse ipsum raptorem ad restitutionem faciendam. Tunc enim non tenentur. Nam qui alterius negotium gerit utiliter, etiam ignorantis et absentis, licite recipit expensas et hoc sive secuta fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
sum laichyã scanm / di Rdorane debe rẽ / t idrilcoi ne
ꝯoc factnt quod nõ licobat cu occasio Ribelli fui sset
oblata / quẽ nec isuꝰ accipdaẽ nisi ostensa fuisset
occasio  Aed magistratis / uel ueni uel ulio enube mãda
e gti au/ me esse / sacrificare nihi nõ licdã / ad aurãs
diuiboli me ueniie nõ posse / dare ob hor /ym̃u / ne quod
non picet fatiam / daemnt nũt ẽt iste tõ lib ello
maculatus est ꝓposterquã nobis admonẽtibus /¬
didicit Net hoc sefatere debuisse flet auditiꝰꝰ nobis

Expanded text:
simulacra seruum Dei adorare debere, et idcirco ne hoc facerem quod non licebat, cum occasio libelli fuisset oblata, quem nec ipsum acciperem nisi ostensa fuisset occasio, ad magistratum uel ueni uel alio eunte mandaui, Christianum me esse, sacrificare mihi non licere, ad aras diaboli me uenire non posse, dare me ob hoc praemium, ne quod non licet faciam\'. nunc tamen etiam iste qui libello maculatus est, posteaquam nobis admonentibus didicit nec hoc se facere debuisse, etsi manus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsolari accidit autri die
septima ut moreretur in¬
fano ⁊ uidens d dauid ser¬
uos ullulantes Intellexit
ꝙ mortuus esset qͦ accipͣto
lata facie ⁊ mutata ueste
nitrauit ad domonum et a¬
dorauit s exylaratus rednt

Expanded text:
consolari. « Accidit autem die septima ut moreretur infans. Et videns David servos mussitantes, intellexit quod mortuus esset. » Quo accepto lota facie, et mutata veste intravit domum, et adoravit, et exhilaratus comedit
Abbreviated transcription (Latin):
primoniũ ẽẽ datus
alicꝰ gessit ĩuitus.
rit adiet̾it se cũtẽ
curatõc dare tñim
tũ eũ curã sucipe. ñ
rus ⁊anponins resc

Expanded text:
rimonium datus alicuius gessit, invitus crit adiecit, se eundem curatorem dare, tamen invitum eum curam suscipere rus et Antoni
Abbreviated transcription (Latin):
culatum ñ ire te¬
unmissum añ sen¬
tonciam ab ip̃a mu¬
liere uideri q̃ rea fũx
ciuso c̾minis post¬
ulata rõis est qr seq̃¬
tur ut in eundem a

Expanded text:
cusatum non iure teumissum ante sententiam ab ea muliere uideri, quae rea fuerit eiusdem criminis postulata, rationis est'. quare sequitur, ut in eundem a
Abbreviated transcription (Latin):
am tor uncie ass¬
em ꝯstiruit quot
trstaror nou̾it. Et
tus as in seuꝰusse
te testarus ⁊ erpte
in testarus deretẽ
pot̃ ñ fit miles cu¬
ius sola uoluptas
in testando sperta
stituantur itate¬
ccessana ẽ sit nol¬
it testaror cos cre¬
quis prib Redes
cquis xpartibr he¬

Expanded text:
nam tot unciae assem efficiunt quot testator voluerit, et tus as in semisse arte testatus et ex parte intestatus decedere potest, nisi sit miles, cuius sola voluntas in testando spectatituantur, itanecessaria est si nolit testator eos ex aequis partibus heredes aequis ex partibus e
Abbreviated transcription (Latin):
extranco in stitutꝰ
noꝵ cur iussu adie¬
dquirit reclitatem
Et unum hoiem aũ
plures us: in sinirũ
quot quis: ueur fa

Expanded text:
extraneo institutus norum cuius iussu adiedquirit hereditatem. Et unum hominem et plures in infinitum, quot quis velit,
Abbreviated transcription (Latin):
irpra st̃. qui si colio
iuhic ĩ rest huic p¬
rima ẽ illa iuris re¬
gla falsa demosttĩe
luri siqs italegaiur.
stichũ sun meune¬
ruamdo. lego lige

Expanded text:
rta sunt, qui si quolibet nihil interest. Huic proxima est illa iuris regula, falsa demonstratione luti si quis ita legaverit ‘ Stichum servum meum vernam do lego ’: licet
Abbreviated transcription (Latin):
magis qm status ꝑ¬
murarmr. capite nu
minuuntur. isdas
climmutionem. hoc
rra ẽ si minima capi¬
tis cluminuto in ter¬
gnarõ soluitur ẽum
au adagnõtos tutria

Expanded text:
magis quam status permutatur, capite non minuuntur: et ideo deminutionem, hoc ita est, si minima capitis deminutio intergnatio solvitur. Cum autem ad adgnatos tutela
Abbreviated transcription (Latin):
⁊tis cogiratone fuit¬
qͣs ĩter uiuos appe¬
oparantur legatis
possunt ¶Perficiũ¬
tur au ꝯdonator su¬
am uolũptatẽ sc̃p¬
tis ł sũ scͥptis ma¬
nis nr̃a ostituro ei¬

Expanded text:
rtis cogitatione fiuntuas inter vivos appecomparantur legatis: possunt. perficiuntur autem cum donator suam voluntatem scriptis aut sine scriptis manis nostra constitutio e
Abbreviated transcription (Latin):
ficri in bunis modi
stipulitõib optim¬
uncrit pnam sub¬
icerenequantitas
stipulatois mcrta
ittr sit. ¶Itq siq¬
ins ut fiata liqu¬
to stipuletur itu
aoclicipena deuitsi
ita fictum noner¬
aurros dair spon¬

Expanded text:
fieri. et in huiusmodi stipulationibus optimum erit poenam subicere, ne quantitas stipulationis in incerto intersit. itaque si quis ut fiat aliquid stipuletur, ita adici poena debet: ‘ si ita factum non eraureos dare spon
Abbreviated transcription (Latin):
sensu dentium stip¬
ulatĩrs ualent plac¬
uit nob ⁊̃ inhũc in¬
ris articłmn necc̃am
inctucere emendatõ

Expanded text:
ntrahentium stipulationes valent, placuit nobis etiam in hunc iuris articulum necessariam inducere emendation
Abbreviated transcription (Latin):
iros amnnos quo¬
⁊duiuam dare
sponas ⁊ purr da¬
frobligatõ intr¬
iugitur ⁊ppetuat¬
urquia adtenꝑ¬
us dibitinony

Expanded text:
os annuos, quod vivam dare spondeo et pure facta obligatio intelligitur et perpetuatur, quia ad tempus deberi non
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝯstitur erat. in
suis testd in anumiten¬
clis qͣm quasi lib̾tatem
dam toll enda ẽẽ censomꝰ.
ꝯsatis sucrat ihumañ
uiuos quide liceria hr̃e
totam suam familiam
librati donare. ñ. aliaca
ĩpecliar libratẽ morien¬

Expanded text:
onstitutus erat in servis testamento manumittendis. quem quasi libertatibus dam tollendam esse censuimus; cum satis fuerat inhumanum, vivos quidem licentiam habere totam suam familiam libertate donare, nisi alia causa impediat libertati, morien
Abbreviated transcription (Latin):
eocasu deficere acro¬
neminuenta ẽ ap̃t¬
ore accõ inqua clicit
is qui pofsc̃em am¬
isit cam rẽ seusuce
ciana appelttur. Qm
primun apublicio
pretore metico ⁊po¬

Expanded text:
eo casu deficere actionem, inventa est a praetore actio, in qua dicit is qui possessionem amisit eam rem se usuceciana appellatur, quoniam primum a Publicio praetore in edicto propo
Abbreviated transcription (Latin):
accre optaliis quib¬
eo agnt quinllo ui¬
re etobbigatus em¬
alicui de aliqua re
ti sirem corporise ꝑ¬
suam ẽẽ affermet ⁊
pofsersor dñm secẽ
cdicat. Nam si cico su¬

Expanded text:
re, et aliis quibeo agit qui nullo iure ei obligatus ealicui de aliqua re ti si rem corporalem psuam esse affirmet, et possessor dominum se esse dicat: nam si Titius su
Abbreviated transcription (Latin):
tSine cuius uo¬
naq̃i debitoris q̃
erint ab co qui int¬
elligebat nl eums¬
ibi debere ut siquiᷤᷤ
adinfamiam alicꝰ
libeltum aut carm̃
scripsent possue¬
nt ecliderit dolol
malo fecerit quo

Expanded text:
sive cuius bona, quasi debitoris, erint ab eo qui intellegebat nihil eum sibi debere, vel si quis ad infamiam alicuius libellum aut carmen scripserit, composuerit, ediderit, dolove malo fecerit quo
Abbreviated transcription (Latin):
Aluti funct. hommi ue¬
sem. argeter. ixcun¬
sum h̾redẽ rigarent
legatarium q̃uis al¬
egitario legarin po¬
sit¶Potest au̾ ñ solũ
ipas testator res R

Expanded text:
luti fundum, hominem, vestem, argentum, pecunipsum heredem rogare ut legatarium quamvis a legatario legari non possit. Potest autem non solum proprias testator res per
Abbreviated transcription (Latin):
tima tutelanocatur
No quia nommnatim
ealege de hac tutriai
cauerur .s. quia pin
accepta est pinterpr¬
etatonem q̃i siue̾bis
legis ĩtrocducta eẽt.

Expanded text:
tima vocatur, non quia nominatim ea lege de hac tutela cavetur, sed quia proinde accepta est per interpretationem, atque si verbis legis introducta esset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritis habitabat᷑
deiectum effusu¬
ne aliquid ẽ itan
talicui noceretur
tus intelligitur
lterius culpamtr¬
necur aut serina¬
ilis est is quicaꝑt¬
e queuulgo tẽ fic¬
ri sobet to posituz
aut supensumb

Expanded text:
gratis habitabat deiectum effusumue aliquid est ita, ut alicui noceret, qtus intellegitur, lterius culpam tenetur aut serui ailis est is, qui ea parte, qua uolgo iter fieri solet, id positum au
Abbreviated transcription (Latin):
atam: Geruos quite
recdire soleant. Quoꝵ
et nemo negat ¶In
ꝯsuetudine ire recui¬
resolent. talis regu¬
tua et ĩtelligatur

Expanded text:
naturam. Cervos quoque redire soleant, quoruuram nemo negat. In consuetudine abire et redire solent, talis regutua esse intelligantur
Abbreviated transcription (Latin):
trtuitur piegem
aquiliamcur pmo
capite cnitũ ẽ. ut si
quis homine alienii
allienamue q̃ drupe¬
ero sit in nuna octio¬
erit ꝙtieares ineo
anno retroplurim¬

Expanded text:
tituitur per legem Aquiliam, cuius primo capite cautum est, ut si quis hominem alienum alienamue quadrupeero sit, iniuria occiderit, quanti ea res in eo anno plurim
Abbreviated transcription (Latin):
societas sit ⁊ finisn¬
egõ impositus e sol
uitur societie ¶Pu¬
blicatõe quo clistr¬
ahi societatẽ mani
uersabona socii pub
¶te siqͥs exsocus mo¬
ae debitipregranat

Expanded text:
societas sit et finis negotio impositus est, finitur societas. Publicatione quoque distrahi societatem manifi universa bona socii publItem si quis ex sociis mole debiti praegravat
Abbreviated transcription (Latin):
nino post renciatam
soluitur ad huc so¬
cietas ⁊ morte socu
qr qui societatem ꝯtͣ¬
bit certam ꝑsonam

Expanded text:
nino post renuntiatam Soluitur adhuc societas etiam morte socii, quia qui societatem contrahit, certam personam
Abbreviated transcription (Latin):
sequeres admittũ¬
tur. Q itm Precores
res ñ inrotum sn̾a
uunculo relinque¬
bant .s. er cognato¬
rum ortline cos uo¬
cibanr. ut porc ag¬
natõis iure cis rec
humanitate sugg¬
siom iagnatoꝵ here

Expanded text:
sequentes admittuntur. quod iterum praetores tes, non in totum sine adminiculo relinquebant, sed ex cognatorum ordine eos vocabant, utpote adgnationis iure eis reclhumanitate suggsionem in adgnatorum here
Abbreviated transcription (Latin):
de cliratur. inquos¬
pacio tẽpis sepe acci¬
clir. ut prmiore mor¬
iat. qui ĩnouente re¬
statore nerat prur.
¶Placebat aũ meo
gene pcipiendaꝵ le¬
futitum suscessiõm¬

Expanded text:
declaratur: in quo spatio temporis saepe accidit, ut proximiore moriat qui moriente testatore non erat proximus. Placebat autem in eo genere percipiendarum hereditatum successio
Abbreviated transcription (Latin):
illo ht ꝯtriam tutrle¬
aliquid miem pup¬
illi peo fuit obligat
aut itmsuam credito
ter aliquos ꝯmunis
sit res sn societite ue¬
luti q̃ pantir cis dona¬

Expanded text:
illo habet contrariam tutelaliquid in rem pupilli vel pro eo fuerit obligatus aut rem suam creditori nter aliquos communis sit res sine societate, veluti quod pariter eis lega
Abbreviated transcription (Latin):
de hus q̃ alieno uiri su¬
biecce st. Nam si cognoũ¬
simul ĩtelligemꝰ q̃ sui
niris sint ac pͥus clisp¬
otestas iuris gẽciũ ẽ. nã¬

Expanded text:
de iis, quae alieno iuri subiectae sint: Nam si cognovesimul intellegemus, quae sui iuris sint. Ac prius dispotestate i
Abbreviated transcription (Latin):
nt nec ad rem pui¬
ner si ĩpubes post¬
uriosus postrapos
furiosi aũ si phoct
empus fecint testi¬
merũ quo furor coꝵ
remissus ẽ uire testĩ

Expanded text:
nt. nec ad rem pertinet, si impubes posturiosus postea comfuriosi autem si per id tempus fecerint testamentum quo furor eorum intermissus est iure test
Abbreviated transcription (Latin):
tenecur. si aliter uti¬
ostet ¶Ac sine is qu¬
id̾ bac lege tenecur
quicasu ocidit fumm̃
iatur. Nam alioqͥn
ñ min exdolo qme
xtulpaquisq hanc
lege tenetur Itacꝑ s¬

Expanded text:
tique si aliter peripotest. Ac ne is quidem hac lege tenetur qui casu occidit, si modo iatur; nam alioquin non minus ex dolo quam ex culpa quisque hac lege tenetur. Itaque s
Abbreviated transcription (Latin):
pereus e si pclama¬
uit n illecurauit ca¬
uere ext᷑culpamẽp
utator eque exctulp¬
am ẽẽ intelligi. si se¬
orsum aui forte ułi
mechiofundo cetelrr
eoloco nili cetrincoi¬
us fuerat uersandi.
Pret̾a si medicus qͥẜ
numtuum secuit te¬
lnqrit curitorem at¬
ꝙ obto mortuus fu¬
crit ẜuus culpe reus
numatur ueluti sim
ale secuerit.. aũpper¬
it aicimecdicamen¬
tum decerit Impectu
nuor eas retinere po¬
tuissz cque culpe tene
su amretinere ñ potu
hominem tuum qui
hoctie clauctus aut lũ¬
cus. aut mancus ẽ o

Expanded text:
reus est: si praeclamavit neque ille curavit cavere, extra culpam est putator. aeque extra culpam esse intellegitur, si seorsum a via forte vel in medio fundo caedebat, eo loco nulli extraneo ius fuerat versandi. Praeterea si medicus, qui servum tuum secuit, dereliquerit curationem atque ob id mortuus fuerit servus, culpae reus numeratur, veluti si ale secuerit, aut perperam ei medicamentum dederit. Impetu mior retinere potuisset, aeque culpae tenetsuam retinere non potuehominem tuum, qui hodie claudus aut luscus aut mancus erit,
Abbreviated transcription (Latin):
missit culpe reus est.
Item iurs ẽ demiite
si mnalio loco ꝙ qui
cecertitindis mui¬
tib destinatus e to
amistt Item siput¬
ator exarbore tector¬
amo fuu tuum tnͣs¬
euntem occid̃it sipp¬
e mampupbicam
aut iucinalend fĩ¬

Expanded text:
lpae reus est. Idem juris est de milite, si in alio loco quam qui exercitandis militibus destinatus est id admisit. Item si putator ex arbore dejecto ramo servum tuum transeuntem occiderit; si prope viam publicam, aut vicinalem i
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ a pecune numer¬
omib regionib
sub istemusuris
feneantur.¶Siq̃s
oloco petat ꝙ sibi
decur stipulatus
ẽ p̃re accõe rectea¬
tere intellitur ꝓr¬
etit ut siecte quis
rta stipulatus sit

Expanded text:
sed et pecuniae numeromnibus regionibus sub iisdem usuris fenerantur. si quis o loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actione recte atere intellegitur, pretit: ut ecce si quis ita a te stipulatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ maiore ⁊ iustãli¬
beratẽ ꝯsequantur.⁊
fiebant cuies roma¬
norbana fiebant.⁊
m ĩferiore ⁊ fiebanr
ex lege elyascensia de¬
diticioꝵ num̃o .s. dedi¬
trcior qͥd pessima.
clico. Iam cx młtisi
tẽpib ĩ desuetuctinẽ

Expanded text:
 maiorem et iustam libertatem consequebantur et fiebant cives RomaNorbana fiebant, modo inferiorem et fiebant ex lege Aelia Sentia dediticiorum numero. sed dediticiorum quidem pessima condicio iam ex multis temporibus in desuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
opondit to omep
abes nec acceptum.
Responcit aulis au¬
fibeo acceptumq tu
liPreterreanonato¬
ne tollit᷑ obligito ne¬
ticio dan stipularus
epͦ noua nascitur ob¬
ligitõ. ⁊ prima ctollit̃
translata impostiorẽ.
aceo. ut interclulierr
posterior stipulatõm
utilis sit tnpriman¬
ouacõis uire tollitur
bebas apupillo sntu¬
toris auicoritate. sti¬
pulatus fuerit quo
casu res amittitur.N
am ⁊ pͥor trbitor liła¬
tur ⁊ preterior obligõ
ipulatus fuerit. Nam
tc̃ prior ꝑmn obliga¬
tus manet ac si post¬
canllin stipulatꝰ fu¬
isset Sisi erdem ꝑso¬
na sit aꝙ post ea stip¬
uleris ita dein noua¬
tõ sit si quid impret¬
postrriora nouatõne
noussit forte sitli¬
cõ aut clies aut fide¬
uissor adiciatur. aũ

Expanded text:
opondi, si omne habesne acceptum? ’ respondit Aulus Ahabeo acceptumque tuli. ’ Praeterea novatione tollitur obligatio. veTitio dae noua nascitur obligatio et prima tollitur translata in posteriorem, adeo ut inter-dum, licet posterior stipulatio utilis sit, tamen prima novationis iure tollatur: bebas a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuerit, quo casu res amittitur: nam et prior debitor liberatur et posterior obligatiipulatus fuerit: nam tunc prior proinde obligatus manet ac si postea nullus stipulatus fuisset. sed si eadem persona sit a qua postea stipuleris, ita demum novatio fit, si quid iposteriore stipulatione novi sit, forte si condicio aut dies aut fideiussor adiciatur aut
Abbreviated transcription (Latin):
iꝙ testib p̾sentib fu¬
itiua res q̃sita ẽ iui¬
furtum diciturꝯreᷤ
furtiua abaliquao
oblato sit. caq̃trap̃¬

Expanded text:
em testibus praesentibus furtiva res quaesita et invfurtum dicitur, cum res furtiva ab aliquo tibi oblata sit eaque ap
Abbreviated transcription (Latin):
ate appellatur uluti
achenensumisam si
qͥs uelit salonis ul dr¬
acoms leges appella¬
re ius cruile atheniẽ
anor appllat᷑. ul ius
quritu quo quirite
ututur romani. na¬

Expanded text:
ate appellatur, veluti Atheniensium: nam si quis velit Solonis vel Draconis leges appellare ius civile Atheniensanorum appellamus, vel ius Quiritium, quo Quirites utuntur; Romani en
Abbreviated transcription (Latin):
amrecͥto cluumarci
ad pupillum nifum
cuntinctur ¶Uerba
recriptut se harent.
qui testamento suoi
ibertatem quibus di¬
in ascripsit minime
sucessore ab intestat¬
o cristante meacaus¬
a uona cras ce ceperu¬
unt. ut uenire debe¬
at is cui decare no¬
cio est actitus ratio¬
ne desideru meihab¬
cbit ut uretatumi
tam carum quamt¬
clicantur tibi ydon¬
et creclitorious cau¬
ens desolido querin¬
que deletur soucndo.
ir hu quide quibus
ctrectaliritas data
est perinde uiben cru¬
nr ac si reperlitas .ao¬

Expanded text:
i ad Popilium Rufum continetur. Verba rescripti ita se habent : ‘ qui testamento suo libertatem quibusdam adscripsit, nemine successore ab intestato existente, in ea causa bona esse coeperunt ut veniri debeant: is cuius de ea re notio est aditus rationem desiderii tui habebit, ut libertatium tam earum quadicantur tibi, si idonee creditoribus caveris de solido quod cuique debetur solvendo. et hi quidem quibus directa libertas data est perinde liberi erunt ac si he
Abbreviated transcription (Latin):
efse ueba ostenctunt.
connemo sucessor a¬
o intestato existat e¬
rgo quam cliu incer¬
cum sit utrum eust¬
ar an numcessabit
constitucio. Sicertũ
esse ceperit ninunez
crrare cunc erit con¬
stitucionilocus. Si
is qui integrorentir¬
ui poster aonnunt
sc abherectitate anq
uanius poster min
trgrum restrau pot¬
est iomirri constir¬
io conorum fien.
Quid igitur post ad

Expanded text:
esse verba ostendunt, esse verba ostendunt, cum nemo successor ab intestato existat. ergo quamdiu incertum sit, utrum existat an non, cessabit constitutio: si certum esse coeperit neminem extare, tunc erit constitutioni locus. Si is, qui in integrum restitui potest, abstinuit se ab hereditate, an, quamvis potest in integrum restitui, potest admitti constitio bonorum fieri. quid
Abbreviated transcription (Latin):
clrectamlibertatrma¬
ccceruit tuiuberifi¬
anr. Nam huic iuo
lumptati cue si bu
dequorum statu agi¬
tur cun senciant au¬
toritatem nostram
ne huius ircripcio¬
ns nostre cinollire¬
ntur aua ratione ir¬
ntum siat n fistusi
cona agnostere nol¬
uerit et quirebusn¬
ostris accenctunt sc¬
ano preserindami
ibertatis cisamer
ita bona cogendant
ubertas serua sit hu¬
quica adipisci po¬
tucrunt shrreclitas
ertenamento addita
eẽt ¶ Hoc stipto su¬
buentum est er uber¬
tatibus. et defunctr
ne uona corum acre¬
clitoribus possidra¬
ntur et ueneant cer¬
te si fueroit erea ca¬
sa boni additi cessat
bonorum uenditio.
Eustit enim defu¬
ncti defensor. et qui
criptum touensh
ristimento uberta¬
tems datr sunt
Quod ergo siquis
in tritatus decedens
poclicillis uberratis
dedit neque ad ci¬
tta sit. ab intestito
heretlitas fauor cu¬
nstitucionis debeb¬
it locum babere cer¬
te si testatus decida
et cocliculis dederit
uberratem cunpere¬
re cam nemun club¬
cunstirutio inlocum

Expanded text:
directo libertatem acceperunt tui liberti fiant; nam huic etiam voluntati tuae, si ii de quorum statu agitur consentiant, auctoritatem nostram ne huius rescriptionis nostrae emolumentum alia ratione irritum fiat, si fiscus bona agnoscere voluerit, et hi qui rebus nostris attendunt scario praeferendam libertatis causam, et ita bona cogenda ut libertas his salva sit qui eam adipisci potuerunt si hereditas ex testamento adita esset. ’ Hoc rescripto subventum est et libertatibus et defunctis, ne bona eorum a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidcriptum totiens testamento libertates datae sunt. quid ergo, si quis intestatus decedens codicillis libertates dederit neque adita sit ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubconstitutioni locum
Abbreviated transcription (Latin):
a supect ꝑstulat᷑ qͦ ac
tur ei aministto ut pa¬
ator decesserit cecigit᷑
cognitõ supercti. ¶tẽ si
quis tutor copiã sumr
faciat ut alim̃cta pu¬
Pillo decerret᷑ capiet᷑¬

Expanded text:
 suspectus postulatur, quoad tur ei administratio, ut Paator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis tutor copiam sui non faciat, ut alimenta pupillo decernantur, cavet
Abbreviated transcription (Latin):
urbis remitit pun¬
iend. Nosuissime sci¬
ter turela t c̾rã amin¬
istr̃i  si satis offrãt
remorados atutela eẽ¬
tutoris malmolu n¬
orib talis ẽut sto

Expanded text:
urbis remittitur puniendus. Novissime scinter tutelam vel curam administrant, etiamsi satis offerent, removendos a tutela, qututoris malevolum nmoribus t
Abbreviated transcription (Latin):
scipulabatur quis
lto magis is quim
atur satisdare cog¬
cbatur. si alieno no¬
mine uclicium
accipiebat. Ipẽ añ
qui in remageba
bat satisdare cog¬
ebatur ratam rcm
clũm habiturum.

Expanded text:
stipulabatur quis,lto magis is qui in atur, satisdare cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem qui in rem agebabat, satisdare iubebatur ratam rem dominum habiturum:
Abbreviated transcription (Latin):
Item adũsus eus
munris uocaretur
cur uł dolo alius
exemit cum ⁊alias
inmumabiles ¶ar¬
encticiales accoes
inrem et̃ uidentur
quales sunt ꝑqͣs ꝙ¬

Expanded text:
item adversus eum in ius vocaretur, cuiusve dolo alius exemerit: et alias innumerabiles. Praeiudiciales actiones in rem esse videntur, quales sunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
ari cos ¶Item siqͥs
postulatõe adũs¬
ario iuraiut sibi
debi pecumam qm̃
peteret n ei soluatͣ
nistisime amod¬
at ei talem accõm¬

Expanded text:
ari eos. Item si quis postulante adversario iuraverit deberi sibi pecuniam quam peteret, neque ei solvatur, iustissime accommodat ei talem action
Abbreviated transcription (Latin):
actintli demancata
negocioꝵ suoꝵ anm¬
istratõe pegre ꝑfecti
cent descrerentur n¬
is impendis. nłłam
habitur cẽt accõm.
Sic antis qͥutiliter
gessert negaħt ob¬

Expanded text:
acti, nulli demandata negotiorum suorum administratione, peregre profecti essent, deserentur nis impendisset nullam habiturus esset actionem. sicut autem is qui utiliter gesserit nego
Abbreviated transcription (Latin):
ere tercium ẽ. exceptoe
oꝙ uninosatĩ stipulã¬
do. aut pr̃ctitone accip¬
iendo ei soli ad quirit
ueluti ꝯ ita stipuse̾tur
ticio clrĩo meo dare sp¬
ondes ¶s si unus to

Expanded text:
ere certum est, excepto eo, quod uni nominatim stipulando aut per traditionem accipiendo illi soli adquirit, veluti cum ita stipuletur: ‘ Titio domino meo dare spondes? ’ sed si unius do
Abbreviated transcription (Latin):
t totam hreclitatẽ
grbanturadire hre¬
mimimum lucrum
recusabantatq ob
id ertinguebamm
so.⁊ pusione ꝯsuub

Expanded text:
t totam hereditatem gabantur, adire hereminimum lucrum recusabant atque ob id extinguebantur t Pusione consulibus
Abbreviated transcription (Latin):
atio ĩ datur. S siq¬
us alienum ẜuũa¬
ut depontr. uur deri¬
cerit ⁊ id suffocitus
fuerit ce eoꝙ piece¬
rit corpe suo dep̾rb
endissendificilit̃
intelligipotir.Ioq
ipalege aquiliatt
laruit eum quiob¬
noxius fuenit inf¬
accum accõe tene¬
rueluti siquism
i sericoclia ciuctus
alienum suums
peclictum soluerit
ut fugeret de inni

Expanded text:
r. sed si quis alienum servum de ponte aut ricerit et is suffocatus fuerit, eo quod proiecerit corpore suo damnum dedisse non difficiliter intellegi poterit ideoque ipsa lege Aquilia teplacuit eum qui obnoxius fuerit in factum actione teneri: veluti si quis, misericordia ductus, alienum servum compeditum solverit, ut fugeret. TI
Abbreviated transcription (Latin):
Pe fudo uicini beser¬
ir arbores qͦr quas se¬
ad qui sitt ẽe ¶ẜi sula
q̃ ĩmaridata ẽ quod ra¬
ro ac ciclit optupan¬
nata ꝙ frcquentrr ac¬
cictit. si quide mecliã

Expanded text:
e fundo vicini haeserit, arboresque quas seadquisitae esse. Insula quae in mari nata est, quod raro accidit, occupannata, quod frequenter accidit, si
Abbreviated transcription (Latin):
dominus ppetatem
tate er auenata inte¬
lligitur. utiq sin ig¬
norabat in alieno so¬
lo eclificare ⁊ io licet
diruta sit domꝰ uẽ̾¬
at si ĩ possessioe osti¬
tutoctlificare soli do¬
minus petar domu
suam er̃ nec soluat
fabroꝵ pofse cũ ꝑ cr
ceptom dolimali

Expanded text:
dominus proprietatem tate eius alienata intellegitur, utique si non ignorabat, in alieno solo se aedificare: et ideo, licet diruta sit domus, viat, si in possessione constituto aedificatore, soli dominus petat domum suam esse, nec solvat fabrorum, posse eum per exceptionem doli mali
Abbreviated transcription (Latin):
aureos prius kal¬
is maitn dire spõ¬
ion stipulamꝰ st¬
auinquite deb¬
etur.s peti prius
tum est eo dic in
quem promissir

Expanded text:
aureos primis Calendis Martii dare spondiem stipulamur, statim quidem debetur, sed peti priusqtum est, eo die in quem promiss
Abbreviated transcription (Latin):
ne surpturares a¬
itestatim ademp
huc ea res emptor¬
i tͣͣlitañ sit. Itaq si
hõ mortuns sit ul
aliqua ꝑte corpis
lesus fuenit aũ edes
tote aut aliqexꝑte

Expanded text:
ne scriptura res aitae statim ad emp tametsi adhuc ea res emptori tradita non sit. itaque si homo mortuus sit vel aliqua parte corporis laesus fuerit, aut aedes totae aut aliq
Abbreviated transcription (French):
sier iclulgecia pnci¬
pali restituri sumt
Relegati au pentes
imsulam ĩpotestate
sua libos retinent ⁊co.

Expanded text:
si ex indulgentia principali restituti fueriRelegati autem patres in insulam in potestate sua liberos retinent:
Abbreviated transcription (Latin):
tim er sua mat̾iap
tim er aliena siẽm
uelini er suo uino
⁊ alieno melle mu
sum aut ce suisi
colenum. aut ex sua
ta fecit. dabitancdu

Expanded text:
tim ex sua materia, partim ex aliena speciem velut ex suo vino et alieno melle mulsum aut ex suis et collyrium aut ex sua ntum fecerit, dubitandum
Abbreviated transcription (Latin):
fic ip̃m filium uł
Pedem instituercr
iure faciat testam¬
tum ita ⁊ nepore
o susce dendo in io¬
Ptis ue qͣi angno¬
ne rũpat testam¬
tũ. id q̃ lege iulia
quo sinul er hed¬
atois coꝵ modꝰ¬

Expanded text:
sicut ipsum filium uel heredem instituere iure faciam testamentum, ita et nepotem o, succedendo in loptisue quasi adgnatione rumpat testamentum: idque lege Iunia qua simul exheredationis mo
Abbreviated transcription (Latin):
qr fili genitus fuit.
scendo fuint par¬
cribus suis Reder
solus iura si serl¬
quor ⁊ neptis ere¬
o mneadem poresta¬
uo co moriarur.
aut. quoliber alia
rarone ereat depo¬

Expanded text:
 filius genitus fuerit, scendo fiunt parentibus sui heredes. solus iura sui herequoque et neptis ex eo in eadem potestaivo eo moriatur aut qualibet alia ra
Abbreviated transcription (Latin):
uo postumo ẽ.⁊ inqͣ¬
siue mascłim pte¬
rito ualer qudem
none postumi siuc
postume rũpirur.
⁊ earatone totumĩ¬
firmatur ior simu¬
uer ex qua postumꝰ
ue postuma fpaba¬
tur ab ortiuum fe¬
to ẽ scptis heclibr ad
idcis aliquid eis le¬
getur. ne uideant

Expanded text:
lio postumo et in qsiue masculini praeterito ualet quidem natione postumi siue postumae rumpitur, et ea ratione totum infirmatur. ideoque si mulier, ex qua postumus aut postuma sperabatur, abortum feto est scriptis heredibus ad aliquid eis legetur, ne videant
Abbreviated transcription (Latin):
tate sue p̃ dare ꝯpel¬
litur. Sin aũppc
uracorem lis infer¬
tur uł sucipitur in
oris in sinuatum
ꝑcurator dare ꝯpellrͣ
Eodemobsunndo ⁊
si tutor ul curatorut

Expanded text:
ae suae dare compellitur. Sin autem per procuratorem lis vel infertur vel suscipitur, inis insinuatum procurator dare compellitur, eodem observando et si tutor vel curator,
Abbreviated transcription (Latin):
non nt libos suos
aut h̾rdes institue
aut ex b̾rdare. S po¬
sunt eos omittt. m̃
silencium mris ⁊a

Expanded text:
non habent liberos suos aut heredes instituere aut exheredare, sed possunt eos omittere. nam silentium matris a
Abbreviated transcription (Latin):
rone ocrupatus m¬
iles testamietũ faci¬
at ⁊libos suos iam
natos. ⁊ostumos
tenent nignorans
an har libos silcuci¬
um eius ꝓ exh̾rdati

Expanded text:
tione occupatus miles testamentum faciat et liberos suos iam natos vel postumos terierit, non ignorans an habeat liberos, silentium eius pro exheredati
Abbreviated transcription (Latin):
amfestũ ⁊ si ab inicio
dns accõm ꝯstituit
ꝯmodati ignar pez
et summptam. ¶Post¬
ea anh eicognito a¬

Expanded text:
am si ab initio dominus actionem instituit commodati ignarus rem esse subreptam, postea autem, hoc ei cognito, a
Abbreviated transcription (Latin):
tũet aninpubes rẽ
aliena amouendof
obligari eo crimine
in pu̾be si primus
puotate isit aobidi¬
telligat᷑ dͤelinq̃re fu

Expanded text:
se, an impubes rem alienam amouendo fobligari eo crimine impuberem, si proximus pubertati sit et ob id intellegat se delinquere. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
i fuuo poliendault¬
urtanda aut sarcin¬
acor saitienda uesti¬
m̃tam̃cede cripra ac¬
cepit. ⁊ enn fulto am
ne aut sarcmatorer

Expanded text:
i fullo polienda curandaue aut sarcinator sarcienda uestimenta mercede certa acceperit eaque furto amine aut sarcinatore
Abbreviated transcription (Latin):
rtum admuti udec̃
qui scalas forte fen¬
estris supposuit ur
pp̃as fenestras ur ho¬
stium fregit ur alri
furtsi faceret quiue
ferramenta ad efru¬
genctũ aut scalasuͥ
ullamoꝑam ad fu
quid illifaciunt ⁊¬
is res infurtiuam
eos accio nasci ¶Siu̾i¬
ꝯueurter ille furtite

Expanded text:
rtum admitti videtur, qui scalas forte fenestris supponit aut ipsas fenestras vel ostium effringit, ut alius furtum faceret, quive ferramenta ad effringendum aut scalas, uullam operam ad furquidem illis faciunt et res in furtivam eos actio nasci : fue
Abbreviated transcription (Latin):
ad cum cuimodata
ẽ res tñsferanda uec̾es
estimabant. Nam ut
ille fullo mercetẽ acr¬
ipiendo custoclampr¬
estat itais qͦ quiꝯm¬

Expanded text:
 cui commodata res est transferenda veteres existimabant: nam ut ille fullo mercedem accipiendo custodiam praestat, ita is quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
ies sũt ꝓcuratoris u
cluti sipmilitem ãt
pmuniert age quis
uelir.Nam militib
escripropcuritorio

Expanded text:
ales sunt procuratoriae, veluti si per militem aut mulierem agere quis velit: nam militibusescripto, procuratorio
Abbreviated transcription (Latin):
d. fiteiussuoresi¬
taobligan n possũt.
ut plus debcantip
deret is ꝓquo oblig¬
antur. na eoꝵ obli¬
gatõ accessoria ẽ p¬
nncipalis obliga¬
tõis nec plus mo¬

Expanded text:
. Fideiussores ita obligari non possunt, ut plus debeant, quam debet is pro quo obligantur: nam eorum obligatio accessio est principalis obligationis nec plus
Abbreviated transcription (Latin):
creco p̾toris uł po sid¬
tes curatores no ac¬
iput p̾terq̃m ilit¬
tertã cam̃ dari potest.
nis sint tñ ĩcuratoe

Expanded text:
creto praetoris vel praesidtes curatores non accipiunt praeterquam in litcertam causam dari potest. nis sint, tamen in curatione
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cla ã ⁊ pupilli cura¬
tores accipiunt ut
pura silegitim tut¬
or ñ sit ydoneus qr
tnti tutorem tutor
dari nõ potei ¶ee fite
inist̃rioem nec tamen
ci curator adiungi It̃e
in loco turor qͥ no ĩꝑ
ela cecu santur solent
curatores dan. Q si
ut alia necesitate ĩpe¬
ctitur quo mur neg¬
ocia pupilu anmini¬
st̃it pofsit ⁊ pupur

Expanded text:
tem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit idoneus, quia habenti tutorem tutor dari non potest. item inistrationem nec tamen ei curator adiungi. item in locum tutorum qui non in ela excusantur solent curatores dari. Quodsi vel alia necessitate impeditur, quo minus negotia pupilli administ
Abbreviated transcription (Latin):
lacet. Ad optõ .n. naru¬
ram mitantur ⁊ꝑmo
nstro ẽ ut maiorsit
facir plena pubtate¬
optare quis filium
loo filii. s. ⁊̃ si nepotis¬
quis loco adopitci
qͣi ereo filio que hͣra

Expanded text:
lacet: adoptio enim naturam imitatur et pro monstro est ut maior sitfacit, plena pubertateoptare, quamvis filium locum filii. Sed si quis nepotis loco adoptet vel quasi ex eo filio, quem ha
Abbreviated transcription (Latin):
orem cduce ñ potĩs
quia luas urores
eodẽ tẽpe hr̃e ñlicet.
cere quia matͥs loco
clir. Alioqͥn si q̃huc
huc pri tuo nupta
cluob nupta et ñ
postei¶It si ad huc

Expanded text:
orem ducere non poteris, quia duas uxores eodem tempore habere non licet. cere, quia matris loco cedit: alioquin si adhuc huc patri tuo nupta duobus nupta esse non potest: item si adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
narurale ĩ sua poteit¬
ate hr ĩeo casu et filr
ꝯsentire debet ne erm
uiro suus heres ano¬
us erfilio nepotem
dar ĩ ad optonem: ñ
ẽ nẽde filium ꝯsenti¬
re In plurinus aũci
usis assilimilat᷑ is
qui adoptrtus uel
arrgatꝰ ẽ ci qui ce legi¬
timo mat̾monionatꝰ¬

Expanded text:
naturalem in sua potestate habet: in eo casu et filius consentire debet, ne ei invito suus heres adgnaus ex filio nepotem dat in adoptionem, non est necesse filium consentire. In plurimis autem causis adsimilatur is, qui adoptatus vel adrogatus est, ei qui ex legitimo matrimonio nat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣr certũ ẽ. Seruiles qͣ
cognaroes ĩieclim̃to
aur filia frater ⁊ sor¬
or manumissi fuerc̃.
oꝵ scu pandectaꝵ ceu
et̾i iure colectaꝵ enum

Expanded text:
 certum est serviles quoque cognationes impedimento et filia aut frater et soror manumissi fuerint.orum seu pandectarum ex veteri iure collectarum enum
Abbreviated transcription (Latin):
prestait mlxtur ñ¬
ec sufficit a teant¬
amctiligoniam
ad hibinssi qͣnt̃¬
hirx solitus est si
ñhurꝰ ip̃i culpa
is cissus mrnue

Expanded text:
prestare iubetur, nec sufficit ei tantam diligentiam adhibuisse, quantaadhibere solitus est, sinon ipsius culpa is casus inte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiste ohis qui solu¬
is custriberr uolint
icit. ¶tm is cui
res aliqua utenda
accep̾it longeclis¬
tat. Namqr niti
ns datur. ut eis si¬

Expanded text:
nsistere, cum is qui solvis distrahere voluit here. Item is cui res aliqua utenda accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nerar serenclum.
at un suo lib̾rate
dare ñ pniiebatur
Qr nos ñ siłr ei que¬
admolũ alias res.
ira qͥ ẜuos suos ulti¬
ma uoluntare clis

Expanded text:
n erat ferendum, at, uni servo libertatem dare non permittebatur. quare nos similiter ei quemadmodum alias res ita et servos suos in ultim
Abbreviated transcription (Latin):
cur n q̃ sui iucticii st¬
abilitas rta cos acli¬
mare credatur ura
adubrates dandasẜ
ui sui possint puem¬

Expanded text:
cur non etiam sui iudicii stabilitas ita eos adiuvare credatur, ut et ad libertates dandas servis suis possint pe
Abbreviated transcription (Latin):
habeant qui satis fac¬
ħ̾ eo ñ faciente creclic¬
roresres hereclitaͬas ẜ¬
ui noie uendent necl
iuiria defũctus affiçia¬

Expanded text:
habeant, qui satisfachoc eo non faciente, creditores res hereditarias servi nomine vendant, nec iniuria defunctus afficia
Abbreviated transcription (Latin):
cum post siͤ ersite
ce pecune ur rei sen¬
tencia fueat. ⁊ si de
incerta qͥntitatea
Siquis agens in
centõe suaplus.

Expanded text:
um possibile ei sit, certae pecuniae vel rei sententiam ferat, etiam si de incerta quantitate Si quis agens in intentione sua plus
Abbreviated transcription (Latin):
huic .n. sic i aliis ca¬
is cacognita sucur¬
erroris interuemeb¬
otũ legatum pecier
que eficiebant utplꝰ

Expanded text:
huic enim, sicut in aliis causis causa cognita succurerroris interveniebtotum legatum petieriquae efficiebant ut plu
Abbreviated transcription (Latin):
eluti si totoꝵ bono¬
num socr d. ab aliq̃
heres crt relictus in
hoc rem̃ciau̾it soc¬
ietatiut herditati

Expanded text:
eluti si totorum bonorum socius, cum ab aliquo heres esset relictus, in hoc renuntiaverit societati ut hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
remori ut ertusati in¬
tra agnũ ped̾e negler¬
crunt ab eoꝵ in pubũ
morientiũ sucessione
repluntur ¶Licer aũ
uigo quesit᷑ sit filu

Expanded text:
remoti vel excusati intra annum petere neglexerint, ab eorum impuberum morientium successione merito repellentur. Licet autem vulgo quaesitus
Abbreviated transcription (Latin):
xit. ecem si filios ñ ꝯn
nibuntur. Aliter .n.
filii aliter nepotte
arpuantur. Plane si
fun postumi qͣi ce

Expanded text:
xit. ceterum si ‘ filios, ’ non continebuntur: aliter enim filii, aliter nepotes appellantur. plane si filii postumi quam ce
Abbreviated transcription (Latin):
dem uri possidentis
trobiũ in terdc̃o de
reru mobilium po
sic̾eccis inc̾cticto is
uincebat qui ĩt̃li¬
ctitepe possieebat.

Expanded text:
dem uti possidetis utrubi vero interdicto de rerum mobilium possidetis interdicto is vincebat qui interdicti tempore possidebat,
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ioqr qui alios ꝓde¬
bitore obligat hm
farrultatib sus la¬
ꝑsus fuĩt debitori
possit abhis quo
Peo obligant suũ

Expanded text:
quia, qui alios pro debitore obligat hoc facultatibus lapsus fuerit debitor, possit ab his quos pro eo obligavit suum
Abbreviated transcription (Latin):
numerabilis perun¬
uersitatrm aquisir¬
io cunuoerra mulir
rseuili amore bac¬
nati ipsam ubert¬
atem percum suit¬
um amitrebat et
cum libertut sub¬
stanciam. Quodi
inclinum nostris
temporibus crist¬
unantes et anost¬
racuntite. deleri
et non clisseri nos¬
tris clisgestis cen

Expanded text:
miserabilis per universitatem adquisitio, cum libera mulier servili amore bacchata ipsam libertatem per sum amittebat et cum libertate substantiam: quod indignum nostris temporibus esse existimantes, et a nostra civitate deleri et non inseri nostris digestis con
Abbreviated transcription (Latin):
eturut siquidinu¬
re oporteat eodpẽs
posito doli malicr¬
ceptõc ꝯpensato in¬
ducebatur.s. nr̃m
stitutõ eis clispen¬
satões q̃ nur aꝑto
ituntur lacius ĩ
trocluxit ut accões
ip̃o ture munian¬
pecunam siue alia
ia depositi acrõcan
aliquioꝯpensat̃o¬
nis noĩe opponis¬
atis impium ẽe
creclunus. ne sub
depositaꝵ rerum
quis ex accõe def¬
raudetur¶Pret̾a
quas dã accoes ar¬
to incucis penden¬
tis ꝓpllamus in
icis quo agitura¬
utori satisficiati
ueluti rem restu¬

Expanded text:
etur, ut, si quid invre oporteat, eo compensaposita doli mali exceptione compensatio inducebatur. sed nostra constitutio eas compensationes quae iure aperto nituntutroduxit, ut actiones ipso iure minuanpersonales sive alias la depositi actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credidimus, ne sub depositarum rerum quis exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones artrio iudicis pendentes appellamus, in is cum quo agitur actori satisfaciat, veluti rem restitu
Abbreviated transcription (Latin):
bi aut restitin. Re¬
us is ẽ aquo desio¬
cratur ut restitur
aut cribeat. Pro
co sacro uł in flu¬
mine publico. ri
plicia st̃. uclutiut
pliciauocant᷑ qr

Expanded text:
i aut restitui reus is a quo desideratur ut restituat aut exhibeat. prohco sacro vel in flumiplicia sunt uelut VTIplicia' uocantur
Abbreviated transcription (Latin):
testes q̃de ⁊cor pr¬
escritia uno ꝯtertu
testam̃ti eclebrancli
gra aiure cuili desc¬
stium creclicto pt¬

Expanded text:
testes quidem et eorum praesentia uno contextu testamenti celebrandi gratia a iure civili descstium ex edicto praet
Abbreviated transcription (Latin):
ca crrcticto p̾toris al¬
ia forma faciendor
ta c Oure .n. honor¬
ario nulla emanci¬
pato desiderabat᷑s
sextẽ testrũ sigulla

Expanded text:
 edicto praetoris alia forma faciendorum ta est: iure enim honorario nulla emancipatio desiderabatur, sed septem testium signa
Abbreviated transcription (Latin):
suafũ est ĩlegis ne¬
cessitatẽ tran̾ftraũ¬
tes ad mmuitatonem¬
pͥstine familie emp¬
torismito nec hecli
qui ymagnie uerut¬
issunu familie emp¬
toris optinct ñ ałi
ꝑsonis q̃ ei ñ cict̾n est

Expanded text:
suasum est in legis necessitatem transferentes, ad imitationestini familiae emptoris merito nec heredi, qui imaginem vetustissimi familiae emptoris optinet, nec aliis personis quae ei, ut dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tinoram pcedent
Posunt au testtes
õs ⁊uno anulo sig¬
si septem anulium
re¶Testes aũ adhi¬
testam̃ti ꝑcaptont

Expanded text:
tenorem procedant. Possunt autem testes omnes et uno anulo sigsi septem anuli unre. Testes autem adhitestamenti factio
Abbreviated transcription (Latin):
aũt uoluit sñ sc̃p¬
tis orclinare nirec¬
testib adhibitis ⁊
sua uoluptate cori
cis nincupata scia
n̾ ꝑfectissimũ testa¬
metũ uirc ciuili fir¬
munq ꝯstitutum

Expanded text:
it sine scriptis ordinare iure ctestibus adhibitis et sua voluntate coram eis nuncupata, sciat hoc perfectissimum testamentum iure civili firmunque constitutum.
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatem ñ
solum armis
decoratam. ser
cẽ armatam. ut
lorum.et pacis re¬
cte possit gub̾nari.
⁊princeps romanus
uiccor esstat.Non
solum in hostilibuᷤ¬

Expanded text:
maiestatem non solum armis decoratam, sed esse armatam, ut bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor existat non solum in hostilibu
Abbreviated transcription (Latin):
publicus ur gencrũ
ẽ. sicut ipiꝯmaris. et
recia sicrart. ⁊ ex dedu¬
cẽ. ¶Proṗetas autẽ
iacent. man trauel a¬
irna. ¶Umusitatis
sunt nõ singłoꝵ ue

Expanded text:
publicus iuris gentium est, sicut ipsius maris: et retia siccare et ex mare deducere. proprietas autem iacent mari terra vel harena. Universitatis sunt, non singulorum,