comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
biitatem. ꝑ infamiã &e bonam famã¬
ut seductores & ueraces. ut qui ignoram. &
cognoscim᷑. quasi morientes & ecce uiuimꝰ.
ut coerciti &̃ non mortificati. ut tristes
semꝑ autẽ gaudentes. sicut egentes mul¬
tos autẽ ditantes: tamꝗͣ nich habente ᷤᷤ¬
& omĩa possidentes: Quid est enĩ qd̾ ac
cendim᷑ in dilectionẽ pauli apłi. cum
ista legimꝰ: nisi qd̃ credimꝰ ita eũ uixisse:
Uuiendu tam̃ sic ẽẽ dni ministris. ñ de ali¬
quib auditum credimꝰ: s intus apud
nos uł potius supͣ nos. in ipsa ueritate
conspicimꝰ. Illum gͦ quẽ sic iuxisse cre¬
dimꝰ: ex hoc quod uidemꝰ diligimꝰ. Et
nͥ hanc formam quã semꝑ stabilẽ atq
incõmutabilem cernimꝰ. precipue dili¬
geremꝰ: ñ ideo diligeremꝰ illum. quia eiꝰ¬
uitã cũ in carne uiueret. huic formȩ
coaptata & congruentẽ fuisse fide re¬
tinemꝰ. S nescio quomꝰ ampliꝰ & in ipsi-¬
us formȩ caritatem excitamur. ꝑ fidẽ

Expanded text:
bilitatem, per infamiam et bonam famaut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus. ut coerciti et non mortificati, ut tristes semper autem gaudentes, sicut egeni multos autem ditantes, tamquam nihil habentes et omnia possidcendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremvitam, cum in carne viveret, huic formae coaptatam et congruentem fuisse, fide retinemus. Sed nescio quomodo amplius et in ipsius formae charitatem excitamur, per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
collecta de factis huiꝰcemodi cogitamꝰ.
ut ñ ficta sit fides nr̃a. Neq enĩ nouimꝰ
faciem uirginis mariȩ. ex qua ille auiro
intacta. neq in ipso partu corrupta mi¬
rabilit̾ natus est: nec quib m̃broꝵ li¬
am̃tis fuerit latarus: nec bethaniã. nec
sepulchrũ lapidemq illum quẽ remo¬
ueri iussit cũ eum resuscitaret uidimꝰ ÷
nec monumentũ nouũ excisum in petͣ.
unde ipse resurrexit: nec montẽ oliue¬
ti unde ascendit in celum: neq om̃ino
scimꝰ quicũq ista ñ uidimꝰ. an ita sint
ut ea cogitamꝰ: immo uͦ ꝓbabiliꝰ existi¬
es ił loci uł hominis uł cuiuslibet cor¬
poris eadem occurrerit ocłis nr̃is. quȩ
occurrebat animo cũ eã priusqͣm uide¬
remꝰ cogitabamꝰ. ñ paruo miracło mo¬
uem: ita raro & pene nunqͣm accidit: &
tam̃ ea firmissime credimꝰ. quia scđm

Expanded text:
collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus faciem virginis Mariae, ex qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabiliter natus est. Nec quibus membrorum lineamentis fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monumentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint ut ea cogitamus, imo vero probabilius existies vel loci vel hominis vel cujuslibet corporis eadem occurrerit oculis nostris, quae occurrebat animo, cum eam priusquam videremus cogitabamus, non parvo miraculo movemur; ita raro et pene nunquam accidit: et ta
Abbreviated transcription (Latin):
Ista contextio satis aꝑteq declarat ean
dem ipsam faternã dilectionẽ: nam fra¬
terna dilectio est. qua diligimꝰ inuicem:
& qd̾ ñ solum ex do. s etiam dm eẽ. tan¬
ta uidemꝰ auctoritate predicari. Cum
&ͦ de dilectione diligimus frẽm: de do
diligimꝰ frem. Nec fieri potest. ut eand̾e
uilectionẽ non p̃cipue diligamꝰ: quafrem
diligimꝰ. Unde colligitur: duo illa pre¬
cepta ñ posse sine inuicẽ. Qm̃ quippe d̾s
dilectio est. dm certe diligit qui diligit
dilectionẽ: dilectionẽ autem necesse est
diligat. qui diligit frẽm. Et id̾o paulo
post ait. Non potest dm diligere. quẽ
ñ uidet. qui frẽm quẽ uidet ñ diligit:
quia hȩc illi causa est ñ uidendi dm. qd̾
ñ diligit frẽm. Qui enĩ non diligit fra¬
trẽ. non ẽ in dilectione: & qui non ẽ

Expanded text:
Ista contextio satis aperte dIsta contextio satis aperte ddem ipsam fraternam dilectionem - nam fraterna dilectio est, qua diligimus inuicem — non solum ex deo sed etiam deum esse tanta auctoritate praedicari. cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de deo diligimus fratrem nec fieri potest, ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligimus. unde colligitur duo illa praecepta non esse posse sine inuicem. quoniam quippe deus dilectio est, deum certe diligit qui diligit dilectionem. dilectionem autem necesse est diligat qui diligit fratrem. et ideo, quod paulo post ait, non potest deum diligere, quem non uidet, qui fratrem, quem uidet, non diligit, quia haec illa causa est non uidendi deum, quod non diligit fratrem. qui enim non diligit fratrem, non est in
Abbreviated transcription (Latin):
nichil diligit. Si aũ seipsam diligit:
diligat aliquid oportet. ut caritatem
se diligat. Sicut enĩ uerbũ indicat
aliquid. indicat etiam seipsum: s ñ se
uerbũ indicat. nisi se aliquid indicare
indicet: sic & caritas diligit quidem se.
s nisi se aliquid diligentẽ diligat. non
caritatẽ se diligit. Quid gͦ diligit cari¬
tas: nisi quod caritate diligimus. Id
quit frẽm suũ in lumine manet: & scan¬
dalũ in eo ñ est. Manifestũ est qd̾ iusticiȩ
ꝑfectionẽ in frĩs dilectione posuerit: nã
in qͦ scandalum ñ est. utiq ꝑfectus ẽ. Et
tam̃ iundetur dilectionẽ di tacuisse: qd̾
nunꝗͣ faceret. nisi qͥa in ipsa fraterna
dilectione uult intelligi dđm. Aꝑtissi¬
me enĩ in eadem epła paulopost ita dic̃.
Dilectissimi diligamꝰ inuicẽ. quia di¬
lectio ex do est: & omĩs qui diligit ex d̃o
natus est. & cognouit d̾m. Qui ñ diligit
non cognouit d̾m: quia d̾s dilectio est.

Expanded text:
nihil diligit. Si autem se ipsam diligit, nihil diligit. Si autem se ipsam diligit, diligat aliquid oportet, ut charitatem se diligat. Sicut enim verbum indicat aliquid, indicat etiam se ipsum, sed non se verbum indicat, nisi se aliquid indicare indicet: sic et charitas diligit quidem se, sed nisi se aliquid diligentem diligat, non charitatem se diligit. Quid ergo diligit charitas, nisi quod charitate diligimus? Id umine manet et scandalum in eo non est. manifestum est, quod iustitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit; nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. et tamen uidetur dilectionem dei tacuisse. quod numquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione uult intellegi deum. apertissime enim in eadem epistula paulo post ita dicit: dilectissimi, diligamus inuicem, quia dilectio ex deo est, et omnis, qui diligit, ex deo natus est non cognovit Deum, quia Deus dilectio est.
Abbreviated transcription (Latin):
notiorem quia certiorẽ. Amplectere
dilectionẽ dm: & dilectione amplectere
d̾m: ipsa est dilectio que om̃s bonos an¬
gelos. & om̃s di seruos consociat uincło
sanctitatis: nosq & illos coniungit
inuicẽ nob̾. & subiungit sͥ. Quanto
gͥ saniores sumꝰ a tumore superbiȩ:
tanto sumꝰ dilectione pleniores. Et
quo nisi d̾o plenus ẽ. qui plenus est
dilectione: Atenim caritatẽ uideo.
& quantũ possum eam m̃te conspi¬
cio: & cedo scͥpture dicenti qm̃ d̃s ca¬
ritas est: & qui manet in caritate
in do manet. S cum illã udeo: non
inea uideo trinitatẽ. Immo uͦ uides
trinitatẽ: si caritatẽ uides. S cõmo¬
nebo si potero. ut uidere te uideas: assit
tantũ ipsa ut moueamͥ caritate ad ali¬
quod bonũ. Quia cum diligimꝰ carita¬
tẽ. aliquid diligentẽ diligimꝰ: propter
hoc ipsum quia diligit aliquid. Ergo
quid diligit caritas: ut possit etiã ipsa
caritas diligi. Caritas enm ñ est: quȩ

Expanded text:
notiorem, quia certiorem. amplectere notiorem, quia certiorem. amplectere dilectionem deum et dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit sibi. quanto igitur saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione? at enim caritatem uideo et, quantum possum, eam mente conspicio et credo scripturae dicenti: quoniam deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo manet. sed cum eam uideo, non in ea uideo trinitatem. immo uero uides trinitatem, si caritatem uides. sed commonebo, si potero, ut uidere te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum, quia, cum diligimus caritatem, aliquid diligentem diligimus propter hoc ipsum, quia diligit aliquid. ergo quid diligit ccharitas diligi? Charitas enim non est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate posse. qd̾ contremiscant qui
talia faciens. ut mirantes doceret am¬
pliora. & tp̃ralib insolitis intentos atq
suspensos ad ȩt̾na atq int̾iora conu̾teret:
uenite inqͥt ad me om̃s qui laboratis
& onerati estis. & ego reficiam uos: tol¬
lite iugũ meũ suꝑ uos. Et ñ ait. dis¬
cite ame quatriduanos mortuos re
suscitare: s ait. discite a me quia miti ᷤ
sum & humilis corde. Potentior est
enĩ & tutior solidissima humilitas:
qͣm uentosissima celsitudo. Et id̾o se¬
quit᷑ dicens : & inuenietis requiem
animab ur̃ĩs. Dilectio enim ñ inflat᷑:
& d̾̃s dilectio est. & fideles in dilectioe
acquiescent illi: reuocati ab strepitu
qui foris est ad gaudia silentia. Ecce
apud eum: Nemo dicat. ñ noui quid
diligam: diligat frẽm. & diliget ean¬
dem dilectionem. Magis enim nouit
uilectionẽ qua diligit: qmͣ frem quẽ
diligit. Ecce iam potest notiorẽ dm̃
presentiorẽ÷ notiorẽ quia interiorẽ:¬

Expanded text:
uoluntate posse quod contremescant qui uoluntate posse quod contremescant qui us Christus talia faciens, ut mirantes doceret ampliora et temporalibus insolitis intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteret: uenite, inquit, ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego nos reficiam; tollite iugum meum super uos. et non dixit: discite a me quadriduanos mortuos . suscitare, sed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humilitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce apud eum? Nemo dicat non novi quid diligam. Diligat fratrem, et diligat eamdem dilectionem. Magis enim novit dilectionem, quam diligit, quam fratrem quem diligit. Ecce jam potest notiorem habepraesentiorem, quia interiore
Abbreviated transcription (Latin):
lex & ꝓpħe. Et pleraq alia reꝑimus in
luteris scĩs in quib sola dilectio ꝓximi
ad ꝑfectionem precipi uidetur. & taceri
de dilectione d̾i: cum in utroq p̾cepto
ut ipsam precipue dilectionem diligat.
ds autẽ dilectio est. & qui manet in
dilectione in deo manet. Consequens
gͦ est: ut precipue dm diligat. Quapp¬
ter qui querunt dm ꝑ istas potestates
quȩ mundo presunt uł partib mun¬
di: auferuntur ab eo longeq iactant᷑.
ñ interuallis locoꝵ. s diuersitate affe¬
ctuũ. Exterius emĩ conant᷑ ire: & in¬
uel audiert̃ uel utcinq cogitauer̃t.
facta magis eius appetunt. quȩ huma¬
na miratur infirmitas: non imitant᷑
pietatẽ. qua diuina requies cõparat᷑.
Malunt enĩ suꝑbe hoc posse qd̾ angłs:
qͣm deuote hoc eẽ quod angls. Non enĩ
sc̃s quisquã potestate sua gaudet: s eis
a quo habet posse quicquid congruent̾
potest. Et nouit potentiꝰ eẽ comungi
omĩpotenti pia uoluntate: quã ꝓpria

Expanded text:
etae. et pleraque alia reperimus in litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi uidetur et taceri de dilectione dei, cum in utroque praecepto ut ipsam praecipue dilectionem diligat; deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue deum diligat. Quapropter qui quaerunt deum per istas potestates, quae mundo praesunt uel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque iactantur, non interuallis locorum, sed diuersitate affectuum; exterius enim conantur ire et inuel audierint uel utcumque cogitauerint, facta magis eius appetent, quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem, qua diuina requies comparatur. malunt enim superbe hoc posse quod angelus, quam deuote hoc esse quod angelus. non enim sanctos quisquam potestate sua gaudet, sed eius a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propria
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur diligere: quẽ ammođu cuꝑe
abusiue dicuntur qui diligunt. Hȩc ẽ
aũ uera dilectio. ut inherentes ueritati
uste uiuamꝰ: & ideo contemnamꝰ omĩa
mortalia. pre amore hominũ quo eos
uolumꝰ iuste uiuere. Ita enim & mori
ꝓ fr̾ib utilit̾ paiati ẽẽ poterimꝰ. qd̾ nos
enĩ duo precepta sint. in quib totalex
pendet & ꝓpħȩ dilectio dei & dilectio
proximi: non unmerito plerunq scͥptu¬
ra ꝓ utroq unũ ponit: siue tantũ dei.
sicuti ẽ illud. Scimꝰ qm̃ diligentib dm
omĩa cooꝑantur in bonũ: & iterũ. quis¬
quis autẽ diligit dm. hic cognitus est¬

Expanded text:
dicuntur qui diligere, quemadmodum cupere dicuntur qui diligere, quemadmodum cupere abusiue dicuntur qui diligunt. haec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus utiliter parati esse poterimus, quod enim duo praecepta sint in quibus tota Lex pendet et Prophetae, dilectio Dei et dilectio proximi ; non immerito plerumque Scriptura pro utroque unum ponit: sive tantum Dei, sicuti est illud, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum ; et iterum, Quisquis autem diligit D
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inuenimꝰ aliquid tale pret̾ ipsam:
ut eam cũ incognita ẽ credendo diliga¬
mꝰ. ex eo qd̾ iam tale aliquid nouimꝰ. Qͥc¬
quid enim tale aliquid aspexeris ipsa ẽ.
& ñ est quicquã tale: qm̃ sola ipsa talis
est. qualis ipsa est. Qui gͦ amat hoĩes:
aut quia iusti sunt. aut ut ipsi iusti sint
amare debet. Sic enĩ &e semet ipsũ amare
debet: aut quia iustus est. aut ut iustꝰ sit.
Sic enĩ diligit proximũ tamꝙͣ seipsũ:
sine ullo ꝑicło. Qui enim aliter se dili¬
git. inuste se diligit: qm̃ ad hoc se dili¬
git ut sit iniustus. Ad hoc gͦ ut sit malꝰ:
ac ꝑ hoc iam ñ se diligit. Qui enim dili¬
git iniquitatẽ: odit animã suam. Qua¬
ꝓpter ñ est p̾cipue uidendu in hac que¬
stione quȩ de trinitate nob̃ est. & de co¬
gnoscendo do. nisi quid sit uera dilectio
inmo uͦ quid sit dilectio. Ca quippe
dilectio dicenda quȩ uera est. alioqͥn
cupiditas ẽ. Atq ita cupidi abusiue

Expanded text:
enim invenimus aliquid tale praeter ipsam, enim invenimus aliquid tale praeter ipsam, ut eam, cum incognita est, credendo diligamus, ex eo quod jam tale aliquid novimus. Quidquid enim tale aspexeris, ipsa est: et non est quidquam tale, quoniam sola ipsa talis est, qualis ipsa est. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. sic enim et se ipsum amare debet, aut quia iustus est aut ut iustus sit: sic enim diligit proximum tamquam se ipsum sine ullo periculo. qui enim aliter se diligit, iniuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit, ut sit iniustus, ad hoc ergo, ut sit malus, ac per hoc iam non se diligit. qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quapropter non est praecipue uidendum in hac quaestione, quae de trinitate nobis est et de cognoscendo deo, nisi quid sit uera dilectio, immo uero quid sit dilectio. ea quippe dilectio dicenda, quae uera est; alioquin cupiditas est. atque ita cupidi abusiue
Abbreviated transcription (Latin):
sicut possunt uidere ac dicere quid sit
inherendo eidem ipsi formȩ quã intuen¬
tur: ut inde formentur. & sint iusti ani¬
mi. ñ tantũ cernentes & dicentes uistũ
ẽẽ aniũ. qui scientia atq ratione in uita
ac morib fua cuiq distribuit: s etiam
ut ipsi iuste uiuant. iusteq morati sint.
sua cuiq distribuendo. ut nemini quicqͣm
debeant nisi ut inuicẽ diligant: Et im¬
de inheretur illi formȩ : nisi amando:
Cur gͦ alium diligimꝰ quẽ credimꝰ iustũ :¬
& ñ diligimꝰ ipsam formã ubi uidemus
qͥd sit iustus animꝰ. ut & nos iusti esse
possimus: An uͦ nisi & istam diligeremꝰ :
nullo mͦ eum diligeremꝰ quẽ diligimꝰ
ex ista: S du iusti ñ sumꝰ. minꝰ eam dili¬
gimiꝰ: qͣm ut iusti ẽẽ ualeamꝰ. Homo gͥ
qui creditur iustus. ex ea forma & ueri¬
tate diligitur. quã cernit & intelligit
apud se ille qui diligit: ipsa uͦ forma &
ueritas ñ est qͣm aliunde diligat᷑. Neq

Expanded text:
sicut possunt videre ac dicere quid sit sicut possunt videre ac dicere quid sit inhaerendo eidem ipsi formae quam intuentur, ut inde formentur et sint justi animi; non tantum cernentes et dicentes justum esse animum qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit, sed etiam ut ipsi juste vivant justeque morati sint, sua cuique distribuendo, ut nemini quidquam debeant, nisi ut invicem diligant . Et unde inhaeretur illi formae, nisi amando? Cur ergo alium diligimus quem credimus justum, et non diligimus ipsam formam ubi videmus quid sit justus animus, ut et nos justinisi et istam diligeremus, nullo modo eum diligeremus quem diligimus ex ista, sed dum justi non sumus, minus eam diligimus quam ut justi esse valeamus? Homo ergo qui creditur justus, ex ea forma et veritate diligitur, quam cernit et intelligit apud se ille qui diligit: ipsa vero forma et veritas non est quomodo aliunde diligatur. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
me. & si ñ sum ipse quod cerno: & multi
qͥ audiant approbabunt. Et quisqͥs me
ipse hoc idem cernit: etiam si ñ sit & ipse
quod cernit. Iustus uͦ cum id dicit: id quod
ipse est cernit & dicit. Et ubi etiam ipse
cernit: nisi etiam apud seipsum᷑. S hoc mi¬
rum ñ est. Ubienĩ se cerneret: nisi apud
seipsum: Illud mirabile est. ut apud se
animꝰ uideat. qd̾ alibi nusqm uidit: &
uerũ uideat. & ipsum uerũ iustũ an¬
mũ uideat: & sit ipse animꝰ. & ñ sit iustꝰ
animꝰ. quẽ apud se ipsum uidet. Num ẽ
alius animꝰ uistus in animo nondum
iusto: Aut si ñ est. quẽ ibi uidet cum
uidet & dicit quid sit animꝰ uistus: nec
alibi qͣm in se ipso uidet. cum ipse ñ sit
animꝰ uistus. An illud quod uidet ueri¬
tas est. int̾ior presens animo qͥ eam ua¬
let intueri: neq om̃s ualent: Et qͥ intue¬
ri ualent hoc etiam qd̃ intuent᷑ non om̃s
st̃. hoc est ñ sunt etiam ipsi animi iusti:

Expanded text:
me, etsi non sum ipse quod cerno, et multi me, etsi non sum ipse quod cerno, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dicit, id quod ipse est cernit et dicit. Et ubi etiam ipse cernit, nisi apud se ipsum? Sed hoc mirum non est: ubi enim se cerneret, nisi apud se ipsum? Illud mirabile est ut apud se animus videat quod alibi nusquam vidit, et verum videat, et ipsum verum justum animum videat, et sit ipse animus et non sit justus animus, quem apud se ipsum videt. Num est alius animus justus in animo nondum justo? Aut si non est, quem ibi videt, cum videt et dicit quid sit animus justus, nec alibi quam in se ipso videt, cum ipse non sit animus justus? An illud quod videt, veritas est interior praesens animo qui eam valet intueri? Neque omnes valent: et qui intueri valent, hoc etiam quod intuentur non omnes sunt, hoc est, non sunt etiam ipsi justi animi,
Abbreviated transcription (Latin):
teqͣm uoce quinq fillabas ꝓferam. quod
nom̃ eius fere omnib notũ est. Qu̾a tam̃
ymaginẽ si ex animo meo ꝓferre possem
ad ocłos hominũ qui alexandriã nouert̃:
ꝓfecto aut om̃s dicerent ñ est ipsa: aut
si dicerent ipsa est. multũ mirarer. Atq
intuens in anmo meo ipsam. id est
ymaginẽ quasi picturã eius. ipsam tam̃ ẽẽ
nescirẽ: s eis crederem qui uisam tenerent.
Non aũ ita quero quid sit uistus. nec ita in¬
uenio: nec ita intueor cum id eloquor. nec
ita ꝓbor cum audior. nec ita ꝓbo cũ audio.
quasi tale aliquid ocłis uiderim. aut ullo
corporis sensu didicerim: aut ab eis qui
ita didicissent audierim. Cum enĩ dico
& sciens dico iustus est animꝰ. qui scientia
atq ratione in uita & morib sua euq
distribuit: non aliquã rem absentem co¬
gito sicut karthaginẽ. aut fingo ut pos¬
sum ficut alexandriam. siue ita sit. siuie
ñ ita: s presens quiddã cerno. & cerno apd̃

Expanded text:
tequam voce quinque syllabas proferam, quod tequam voce quinque syllabas proferam, quod nomen ejus fere omnibus notum est. Quam tamen imaginem si ex animo meo proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum mirarer, atque intuens in animo meo ipsam, id est imaginem quasi picturam ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum audior; nec ita probo, cum audio; quasi tale aliquid ocultis viderim, aut ullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem absentem cogito, sicut Carthaginem, aut fingo ut possum, sicut Alexandriam, sive ita sit, sive non ita: sed praesens quiddam cerno, et cerno apud
Abbreviated transcription (Latin):
hinc uerũ respondere potuit: apud seip¬
sum quid responderet inuenit. Et kar¬
thaginẽ quidem cũ eloqui uolo. apudme
ipsum quero ut eloquar: & apud meip¬
sum inuenio fantasiam karchaginis.
S eam ꝑ corpus accepi. id est ꝑ corporis
sensum. qm̃ presens in ea corpore fui. &
eam uidi atq sensi. memoriaq retinui: ut
apud me inuenirẽ de illa uerbum. cũ eã
uellem dicere. Ipsa enĩ fantasia eiꝰ in
memoria mea uerbu eius: ñ sonus iste
trissillabꝰ cum karchago nominat᷑. uel
etiã cum tacite nom̃ ipsum ꝑ spatia tem¬
poꝵ cogitatur: s illud qd̃ in animo meo
cerno. cum hoc trisfillabũ uoce profero.
uł anteqͣm ꝓferam. Sic alexandriã cũ
eloqui uolo. quã nunqͣm uidi: presto est
apud me fantasma eiꝰ. Cum enĩ amultis
audissem & credidissem magnã illam eẽ¬
urbem. sicut mͥ narrari potuit: finxi am
mo ymaginẽ eius qͣm potui: & hoc ẽ apud
me uerbũ eius. cum eam uolo dicere. an¬

Expanded text:
hinc verum respondere potuit, apud se iphinc verum respondere potuit, apud se ipsum quid responderet invenit. Et Carthaginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phantasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, et eam vidi atque sensi, memoriaque retinui, ut apud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Carthago nominatur, vel etiam tacite nomen ipsum per spatia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut mihi narrari potuit, finxi animo meo imaginem ejus quam potui: et hoc est apud me verbum ejus, cum eam volo dicere, an
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs hoc dixerit: At ocłis ñ uidit nͥ corpo¬
ra. Iustus aũ in homine ñ est. nͥ animꝰ.
& cũ homo dicit᷑ uistꝰ. ex animo dicit᷑.
ñ ex corpore. Est enim queda pulchri¬
tudo animi uisticia: qua pulchri sunt
homines pleriq. etiam qui corpore distor¬
ti atq deformes sunt. Sicut aũ animꝰ
ñ uidetur ocłis: ita nec pulchritudo eiꝰ.
Ubi gͦ nouit quid sit iustus qͥ nondu est.
atq ut sit diligit iustũ: An signa que¬
dã ꝑ motũ corporis emicant: quib ille
aut ille homo ustus ẽẽ apparet: S un¬
de nouit illa signa ẽẽ animi iusti: nesci¬
ens quid omĩno sit iuistus: Nouit ergo.
S ubi nouimꝰ quid sit iustus: etiam cũ
iusti nondn sumꝰ.Si extra nos nouimꝰ:
in corpore aliquo nouimꝰ. S ñ est ista res
corporis. In nob̾ igitur nouimiꝰ quid sit
iustꝰ: ñ em̃ alibi hoc inuenio cũ quero ut
hoc eloquar: nisi apud meipsum. Et si
interrogẽ alium quid sit iustus: apud se
ipsum querit. quid respondeat. Et quisqͥs

Expanded text:
rit? At oculis non vidit nisi corpora. Justus autem in homine non est, nisi animus: et cum homo justus dicitur, ex animo dicitur, non ex corpore. Est enim quaedam pulchritudo animi justitia, qua pulchri sunt homines, plerique etiam qui corpore distorti atque deformes sunt. Sicut autem animus non videtur oculis, ita nec pulchritudo ejus. Ubi ergo novit quid sit justus, qui nondum est, atque ut sit diligit justum? An signa quaedam per motum corporis emicant, quibus ille aut ille homo esse justus apparet? Sed unde novit illa signa esse animi justi, nesciens quid omnino sit justus? Novit ergo. Sed ubi novimus quid sit justus, etiam cum justi nondum sumus? Si extra nos novimus, in corpore aliquo novimus. Sed non est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. & alia multa: quia & qui diligit
đm. consequens ẽ. ut faciat qd̾ precepit
ds: & intantũ diligit in quantũ facit:
consequens gͦ est. ut & proximũ diligat.
qͥa hoc precepit ds: siue tantũ proximi
dilectionẽ scriptura cõmemorat. sicuti
ẽ illud. Inuicẽ onera ur̃a portate: & sic
adimplebitis legem xp̃i. Et illud. Om̃is
eñ lex in uno sermone impletur: meo
qd̃ scriptũ est. diliges ꝓximum tuum
tanꝗͣ te ipsum. Et in eugłio. Omnia

Expanded text:
nobis, et alia multa — quia et qui diligit deum, consequens est, ut faciat quod praecipit deus, et in tantum diligit, in quantum facit. consequens ergo est, ut et proximum diligat, quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum est: diliges proximum tuum tamquam te ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit iustus. nͥ qui iustus ẽ: nemo dili¬
git iustũ. nisi iustus. Nemo enim potest
diligere quẽ iustũ ẽẽ credit. obhoc ipsũ
quia iustũ esse credit. si quid sit iustus
ignorat: scđm qd̃ suꝑius demonstraui¬
mꝰ. neminẽ diligere qd̾ credit & ñ uidet:
nͥ ex aliqua regula noticiȩ generalis
siue specialis. Ac ꝑ hoc si ñ diligit iustũ
nͥ iustus: qͦmͦ uolet quisq iustus esse
qui nondu est: son enĩ uult quisquã
eẽ qd nonłu diligit. Ut aũ sit iustus
qui nondu est. uolet utiq ustus ẽẽ:
ut aũ uelit diligit iustũ. Diligit gͦ
iustũ: & qui nondu iustus ẽ. Diligere
aũ iustũ non potest: si quid sit iustus

Expanded text:
ustus nisi qui justus est, nemo diligit justum nisi justus: non enim potest diligere quem justum esse credit, ob hoc ipsum quia justum esse credit, si quid sit justus ignorat; secundum quod superius demonstravimus, neminem diligere quod credit et non videt, nisi ex aliqua regula notitiae generalis sive specialis. Ac per hoc si non diligit justum nisi justus, quomodo volet quisque justus esse qui nondum est? Non enim vult quisquam esse quod non diligit. Ut autem sit justus qui nondum est, volet utique justus esse: ut autem velit, diligit justum. Diligit ergo justum et qui nondum justus est. Diligere autem justum non potest, qui quid sit jus
Abbreviated transcription (Latin):
cur diligamꝰ apłm. Nunqͥdnam propt̾
humanã spẽm notissimã habemꝰ: eo
qd̃ credimus eum hominẽ fuisse. Non
utiq. Alioquin nc̃ ñ est quẽ diligamꝰ.
quando quide homo ille iam ñ est: ani¬
ma enĩ eius acorpore separata est. S id
qd̃ in illo amamꝰ: etiam n̾c uiuere credi¬
mꝰ. Amamꝰ enĩ animũ iustũ. Ex qua
gͦ generali aut speciali regula: nisi qͥa
scimus & quid sit animꝰ. & qͥd sit iustusͦ
Et animꝰ quide quid sit ñ incongrue
nos dicimꝰ ido nosse: quia & nos habemꝰ
amimũ. Neq enim umꝙͣ ocłis uidimus.
& ex similitudine uisoꝵ pluriũ notio¬
nẽ generalem specialem ue ꝑcepimꝰ:. sed
potuis ut dixi quia ce nos habemꝰ. Quid
enĩ tam intime scitur. seq ipsum eẽ sen¬
tit: qͣm id quo etiam cetera sentuit᷑. id ẽ
ipse aniniꝰ: Nam & motꝰ corpoꝵ quibus
pret̾ nos alios uiuere sentimꝰ. ex nr̃a simi¬
litudine agnoscimꝰ: quia & nos ita mo¬
uemꝰ corpꝰ uuiendo. sicut illa corpora

Expanded text:
cur diligamus Apostolum. Nunquidnam propter humanam speciem, quam notissimam habemus, eo quod credimus eum hominem fuisse? Non utique. Alioquin nunc non est quem diligamus, quandoquidem homo ille jam non est: anima enim ejus a corpore separata est. Sed id quod in illo amamus, etiam nunc vivere credimus: amamus enim animum justum. Ex qua ergo generali aut speciali regula, nisi quia scimus et quid sit animus, et quid sit justus? Et animus quidem quid sit, non incongrue nos dicimus ideo nosse, quia et nos habemus animum. Neque enim unquam oculis vidimus, et ex similitudine visorum plurium notionem generalem specialemve percepimus; sed potius, ut dixi, quia et nos habemus. Quid enim tam intime scitur, seque ipsum esse sentit; quam id quo etiam caetera sentiuntur, id est, ipse animus? Nam et motus corporum, quibus praeter nos alios vivere sentimus, ex nostra similitudine agnoscimus: quia et nos ita movemus corpus vivendo, sicut illa corpora
Abbreviated transcription (Latin):
sentimꝰ. quale nob̾ in est ad moũedũ similit̾
molem nr̃am. qd̾ est uita & anima:. neq
quasi humanȩ prudentiȩ rationisq pro¬
prium est. Et bestiȩ quippe sentunt ui¬
uere ñ tantũ seipsas: s etiam inuicem:
atq alterutrũ & nos ipsos. Nec animas
nr̃as uident: s ex motib corporis. id q
statim & facillime. quada conspiratiõe
naturali. Animũ gͥ cuiuslibet ex nr̃o
nouimꝰ: & ex nr̃o credimꝰ quem ñ noui¬
mꝰ. Non enim tantũ sentimꝰ auimũ: s¬

Expanded text:
movendum similiter molem nostram, quod est vita et anima. Neque quasi humanae prudentiae rationisque proprium est. Et bestiae quippe sentiunt vivere, non tantum se ipsas, sed etiam se invicem atque alterutrum, et nos ipsos. Nec animas nostras vident, sed ex motibus corporis, idque statim et facillime quadam conspiratione naturali. Animum igitur cujuslibet et ex nostro novimus, et ex nostro credimus quem non novimus. Non enim tantum sentimus animu
Abbreviated transcription (Latin):
dest credere. & firmũ atq inconcussũ
corde retinere: humilitatẽ qua natus
est as ex femina. & a mortalib ꝑ tantaᷤᷤ
contumelias ꝑductus ad mort̾e. sũmũ
ẽẽ medicamentũ quo suꝑbiȩ nr̃e sana

Expanded text:
dest credere, et firmum atque inconcussum dest credere, et firmum atque inconcussum corde retinere, humilitatem qua natus est Deus ex femina et a mortalibus per tantas contumelias perductus ad mortem, summum e
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ uel audientiũ quȩ scͥpsit apłs paulꝰ
uel quȩ de illo scripta sunt. ñ fingat
animo. & ipsius apłi faciem: & omniũ
quoꝵ ibi noĩa cõmemorantur: Et cum
in tanta hominũ multitudine quib illȩ
litterȩ notȩ sunt. alius aliter liniam̃ta
figuramq illoꝵ corpoꝵ cogitet: quis pro¬
pinqui & suniltꝰ cogitet utiq incertũ est.
Neq ibi occupatur fides nr̃a. qua facie
corporis fuerint illi homines: s tantum
quia ꝑ di grãm ita uixerunt. & eagesse¬
runt quȩ scͥptura illa testatur. hoc &
utile ẽ credere. & ñ desꝑandu & appe¬
tendum. Nam & ipsius dni facies car
nis innumerabiliũ cogitationũ diu̾si
ẽ quod sͥ animus fingit. longe fortasse
alit̾ qͣm se res habet: s illud qd̾ scdđm
picimꝰ. statim hominẽ ẽẽ cognoscimus.
ꝓ nob̃̾ dm hominẽ factum. ad humilita¬
tis exemplũ: & ad demonstranda erga
nos dilectionẽ di. Hoc enim nob̃ pro¬

Expanded text:
tium vel audientium quae scripsit apostolus Paulus, tium vel audientium quae scripsit apostolus Paulus, vel quae de illo scripta sunt, non fingat animo et ipsius Apostoli faciem, et omnium quorum ibi nomina commemorantur? Et cum in tanta hominum multitudine quibus illae Litterae notae sunt, alius aliter lincamenta figuramque illorum corporum cogitet, quis propinquius et similius cogitet, utique incertum est. Neque ibi occupatur fides nostra, qua facie corporis fuerint illi homines; sed tantum quia per Dei gratiam ita vixerunt, et ea gesserunt quae Scriptura illa testatur: hoc et utile est credere, et non desperandum, et appetendum. Nam et ipsius Dominicae facies carnis, innumerabilium cogitationum diversiest quod sibi animus fingit, longe fortasse aliter quam res se habet, sed illud quod secundum picimus, statim hominem esse cognoscimus pro nobis Deum hominem factum, ad humilitatis exemplum, et ad demonstrandam erga nos dilectionem Dei. Hoc enim nobis pro
Abbreviated transcription (Latin):
mundari. quo ad eum uidend̾u sit aptũ
& idoneum. Ubi sunt enĩ illa tria propt̾
quȩ manimo edificanda omniũ diuinoꝵ
libroꝵ machinam̃ta consurgunt. fides
spes caritas: nisi in animo credente qd̾
nondu uidet. & sꝑante atq amante qd̵
credit: Amatur gͦ & qd̾ ignorat᷑: s tam̃
credit᷑. Nimirũ autem cauendu est. ne
credens animꝰ id quod ñ uidet. fingat sͥ
aliquid quod ñ est: & speret diligat ꝙ
qd̾ falsum est. Quod si fit: ñ erit caritas.
de corde puro & conscientia bona & fi¬
de ñ ficta. quȩ finis precepti est. sic̃ apłs
poralia lecta uel audita quȩ ñ uidimꝰ
credimꝰ. fingat sibi aliquid animꝰ in li¬
niam̃tis formis q corpoꝵ sicut occur¬
rerit cogitanti. quod aut uerum ñ sit.
aut etiam si uerum est. qd̾ rarissime po¬
test accidere: ñ hoc tam̃ ut fide teneamꝰ.
quicquã ꝓdest : s aliud aliquid utile
quod ꝑ hoc insinuatur. Quis enĩ legen¬

Expanded text:
mundari, quo ad eum videndum sit aptum mundari, quo ad eum videndum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur. Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret diligatque quod falsum est. Quod si fit, non erit charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae finis praecepti est, sicut idemporalia lecta vel audita quae non vidimus, credimus, fingat sibi aliquid animus in lineamentis formisque corporum, sicut occurrerit cogitanti, quod aut verum non sit, aut etiam si verum est, quod rarissime potest accidere: non hoc tamen fide ut teneamus quidquam prodest, sed ad aliud aliquid utile, quod per hoc insinuatur. Quis enim legen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ debuerit ñ comprehendimꝰ. Hoc gͦ
bonũ non longe positum ẽ ab uno qͦq
nr̃m: in illo enim uiuuimꝰ. & mouemur
& sumꝰ. S dilectione standu est ad illud.
& inherendu illi: ut presente fruamur
a quo sumꝰ : quo absente. nec ẽẽ possumꝰ.
Cum enĩ ꝑ fidem adhuc ambulamꝰ non
ꝑ speciem: nondu utiq uidemꝰ dm. sicut
ait. id est facie ad faciem: quẽ tam̃ nisi
nc̃ iam diligamꝰ. nunꝗͣ uidebimꝰ. S qͥs
diligit qd̾ ignorat: Sciri enim aliquid. &
ñ diligi potest: diligi autem qd̾ nescitur
quero utrum possit: quia si ñ potest. ne¬
mo diligit dm ante qͣm sciat. Et quid est
dm scire: nisi eum m̃te conspicere. firmeq
ꝑcipere: Nonenim corpus est: ut carneis
ocłis inquirat᷑. S & priusqͣm ualeamus
conspicere atq perciꝑe dm. sicut conspi¬
ci & ꝑcipi potest. qd̾ mundis cordib licet
beati enĩ mundicordes qm̃ ipsi dđm uide¬
bunt: nisi ꝑfidem diligatur ñ poterit cor

Expanded text:
esse debuerit non comprehendimus. Hoc ergo esse debuerit non comprehendimus. Hoc ergo bonum non longe positum est ab unoquoque nostrum: in illo enimsit. Sed dilectione standum est ad illud et inhaerendum illi, ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus Deum, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: diligi autem quod nescitur, quaero utrum possit; quia si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Et quid est Deum scire, nisi eum mente conspicere, firmeque percipere? Non enim corpus est, ut carneis oculis inquiratur. Sed et priusquam valeamus conspicere atque percipere Deum, sicut conspici et percipi potest, quod mundicordibus licet; Beati enim mundicordes, quia ipsi Deum videbunt : nisi per fidem diligatur, non poterit cor
Abbreviated transcription (Latin):
ud aliquid qͣm ipsum bonũ: ac per hoc
etiã summũ bonũ. Non enĩ minui uel
augeri bonũ potest: nisi qd̃ ex alio bono
bonũ est. Ad hoc gͥ se animus conu̾tit
ut bonus sit: a quo habet ut animꝰ sit
Tunc gͦ uoluntas naturȩ congruit. ut
ꝑficiatur in bono animtꝰ: cũ alud bonũ
diligit᷑ conu̾sione uoluntatis. unde est &
illud quod ñ amutit᷑ nec auersiõe uolim¬
tatis. Auertendo enĩ sese a sũmo bono.
amittit animꝰ ut sit bonus animꝰ. non
aũ amittit ut sit animꝰ: cum & hoc iam
bonũ sit corpore melius. Hoc qͦ amittit
uoluntas: quod uoluntas ad ipiscitur.
Iam enĩ erat animꝰ qui conu̾ti adid uel¬
let a quo erat: qui aũ uellet eẽ ante qͣm
eẽt. nondu erat. Et hoc est bonũ nr̃m
ubi uidemꝰ utrum eẽ debuerit aut debe¬
at. quicquid ẽẽ debuisse aut debere cõ¬
prehendimꝰ: & ubi uidemus ẽẽ ñ potuis¬
se nisi eẽ debuiss: quicquid etiam quomͦ

Expanded text:
ud aliquid quam ipsum bonum, ac per hoc ud aliquid quam ipsum bonum, ac per hoc etiam summum bonum. Non enim minui vel augeri bonum potest, nisi quod ex alio bono bonum est. Ad hoc se igitur animus convertit ut bonus sit, a quo habet ut animus sit. Tunc ergo voluntas naturae congruit ut perficiatur in bono animus, cum illud bonum diligitur conversione voluntatis, unde est et illud quod non amittitur nec aversione voluntatis. Avertendo enim se a summo bono, amittit animus ut sit bonus animus; non autem amittit ut sit animus, cum et hoc jam bonum sit corpore melius: hoc ergo amittit voluntas, quod voluntas adipiscitur. Jam enim erat animus, qui converti ad id vellet a quo erat: qui autem vellet esse antequam esset nondum erat. Et hoc est bonum nostrum, ubi videmus utrum esse debuerit aut debeat, quidquid esse debuisse aut debere comprehendimus; et ubi videmus esse non potuisse nisi esse debuisset, quidquid etiam quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
audis bonũ hoc & bonũ illud. quȩ pos¬
sunt alias dici etiam ñ bona: si potueris
sine illis quȩ participatione boni bona
sunt ꝑspicere ipsum bonũ cuiꝰ partici¬
patione bona sunt. simul enĩ & ipsum
intelligis. cum audis hoc aut illud bo¬
nũ: sigͦ potueris illis detractis ꝑ seipsũ
ꝑspicere bonũ. ꝑspexeris dđm: & si amore
inheseris continuo beatificaberis. Pude¬
at autẽ cum alia ñ amentur. nisi qͥa bona
sunt: eis inherendo ñ amare bonũ ipsũ
unde bona sunt. Illud etiam qd̾ animus
tantũ quia est animꝰ etiam nondu eomͦ
bonꝰ quo se conu̾tit ad incõmut abile
bonũ. s ut dixi tantũ animꝰ. cum ita
nob̾ placet ut eum omĩ etiam luci corpo¬
reȩ cum bene intelligimꝰ p̃feramus: non
in se ipso nob̾ placet. s in illa arte qua
factus ẽ. Inde enim approbatur factꝰ.
ubi uidetur fuisse faciendꝰ. Hȩc est ue¬
ritas & simplex bonũ: non enĩ est ali¬

Expanded text:
audis bonum hoc et bonum illud, quae posaudis bonum hoc et bonum illud, quae possunt alias dici etiam non bona, si potueris sine illis quae participatione boni bona sunt, perspicere ipsum bonum cujus participatione bona sunt; simul enim et ipsum intelligis, cum audis hoc aut illud bonum: si ergo potueris illis detractis per se ipsum perspicere bonum, perspexeris Deum. Et si amore inhaeseris, continuo beatificaberis. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia bona sunt, eis inhaerendo non amare bonum ipsum unde bona sunt. Illud etiam, quod animus, tantum quia est animus, etiam nondum eo modo bonus quo se convertit ad incommutabile bonum; sed, ut dixi, tantum animus, cum ita nobis placet ut eum omni etiam luci corporeae cum bene intelligimus, praeferamus, non in se ipso nobis placet, sed in illa arte qua factus est. Inde enim approbatur factus, ubi videtur fuisse faciendus. Haec est veritas, et simplex bonum: non enim est ali
Abbreviated transcription (Latin):
Ut autẽ sit bonus amimꝰ: uideo agen¬
dum ẽẽ uoluntate. Non quia id ipsũ
quo animꝰ est ñ est aliquid boni:
nam unde iam dicitur & uerissime
dicit᷑ corpore melior: s id̾o nondu di¬
citur bonus auimꝰ. quia restat ei ac¬
tio uoluntatis qua sit prestantior.
Quã si neglexerit. uire culpatur: rec¬
teq dicitur ñ bonus animꝰ. Distat
enim ab eo qui hoc agit: & quia lauda¬
bilis ille: ꝓfecto iste qui hoc ñagit uitu¬
ꝑabilis est. Cumgͦ agit hoc studio. &
fit bonus animꝰ: nisi se ad aliquid con¬
uertat. quod ipse ñ est. ñ potest hoc
assequi. Quo se autem conuertit ut
fiat bonus animꝰ. nisi ad bonũ: cũ
hoc amat. & appetit. & ad ipiscitur:
Unde si rursus se auertat fiatq ñ bonꝰ
hoc ipso quod se auertit a bono. nͥ mane¬
at in se illud bonũ. unde se auertit: ñ est
qͦ se iterũ si uoluerit em̃dare conu̾tat.
Quappter nulla eeñt mutabilia bona
nͥ eẽt incõmutabile bonũ. Cum itaq

Expanded text:
ut autem sit bonus animus, video agenut autem sit bonus animus, video agendum esse voluntate; non quia idipsum quo animus est, non est aliquid boni; nam unde jam dicitur, et verissime dicitur corpore melior? sed ideo, nondum dicitur bonus animus, quoniam restat ei actio voluntatis, qua sit praestantior; quam si neglexerit, jure culpatur, recteque dicitur non bonus animus. Distat enim ab eo qui hoc agit: et quia ille laudabilis, profecto iste qui hoc non agit, vituperabilis est. Cum vero agit hoc studio, et fit bonus animus, nisi se ad aliquid convertat quod ipse non est, non potest hoc assequi. Quo se autem convertat ut fiat bonus animus, nisi ad bonum, cum hoc amat et appetit et adipiscitur? Unde se si rursus avertat, fiatque non hoc ipso quo se avertit a bono, nisi maneat in se illud bonum unde se avertit, non est quo se iterum, si voluerit emendare, convertat. 5. Quapropter nulla essent mutabilia bona, nisi esset incommutabile bonum. Cum itaque
Abbreviated transcription (Latin):
numeris & sententiis graue. Quid
plura & plura: Bonum hoc: & bo¬
nũ illud. Tolle hoc & illud:. & uide ip¬
sum bonũ si potes : ita dm̃ uidebis. ñ
alio bono bonũ. s bonũ omĩs boni.
Neq enim in his omĩb bonis uł quȩ
cõmemoraui uł quȩ alia cernuntur
siue cogitant᷑. diceremꝰ aliud allo
melius. cũ uere udicamꝰ: nisi essec
nob̃ impressa notio ipsius boni.
p̃poneremꝰ. Sic amandꝰ d̾s: ñ hoc &
alud bonũ. s ipsum bonũ. Queren¬
du enĩ bonũ animȩ: ñ cui suꝑuolitet
iudicando. s cui hereat amando. Et
quid hoc. nisi ds: Non bonus animꝰ.
aut bonus angłs. aut bonũ celum:
s bonũ bonũ. Sic enim forte faciliꝰ
aduertitur: qd uelim dicere. Cũ enĩ
audio u̾bi grã qd̾ dicitur animꝰ bonꝰ:
sicut duo uerba sunt. ita ex eis uerb̾
duo queda intelligo. Aliud quo ani¬
mꝰ est: aliud quo bonus. Et quidem
ut animꝰ eẽt non egit ipse aliquid:
ñ enim iam erat qui ageret ut eẽt.

Expanded text:
numeris et sententiis grave. Quid numeris et sententiis grave. Quid plura et plura? Bonum hoc et bonum illud: tolle hoc et illud, et vide ipsum bonum, si potes; ita Deum videbis, non alio bono bonum, sed bonum omnis boni. Neque enim in his omnibus bonis, vel quae commemoravi, vel quae alia cernuntur sive cogitantur, diceremus aliud alio melius cum vere judicamus, nisi esset nobis impressa notio ipsius boni, praeponeremus. Sic amandus est Deus, non hoc et illud bonum, sed ipsum bonum. Quaerendum enim bonum animae, non cui supervolitet judicando, sed cui haereat amando: et quid hoc, nisi Deus? Non bonus animus, aut bonus angelus, aut bonum coelum; sed bonum bonum. Sic enim forte facilius advertitur quid velim dicere. Cum enim audio, verbi gratia, quod dicitur animus bonus, sicut duo verba sunt, ita ex eis verbis duo quaedam intelligo: aliud quo animus est, aliud quo bonus. Et quidem ut animus esset, non egit ipse aliquid; non enim jam erat quod ageret ut esset:
Abbreviated transcription (Latin):
luxit tͥ cum dicerẽ. ueritas. Ecce in ip¬
so pͥmo ictu qua uelut choruscatione
ꝑstringeris cum dicitur ueritas: mane
si potes. S ñ potes: relaberis in ista solita
atq terrena. Quo tande pondere queso
relaberis: nisi sordium contractaꝵ. cu¬
piditatis uisco. & ꝑegrinationis erro¬
amas certe nͥbonũ: quia bona est t̾ra
altitudine montiũ. & temꝑamento
bona animalia animata corpora: &
bonꝰ aer modestus & salubris: &e bonꝰ
cybus suauis atq aptus ualitudini:
& bona ualitudo sine dolorib & lassi¬
tudine: & bona facies hominis dim̃sa
pariliter. & affecta hilarit̾. & luculen¬
te colorata: & bonus animꝰ amici con¬
sensionis dulcedine & amoris fide :¬
& bonꝰ uir iustus: & bonȩ diuitiȩ qͥa
facile expediunt: & bonũ cęlum cũ
sole & luna & stellis suis: & boni an¬
geli sc̃a obedientia. & bona locutio
suauit̾ docens. & congruent̾ mouens
audientẽ: & bonũ carmen canorũ

Expanded text:
luxit tibi, cum dicerem, Veritas. Ecce in ipluxit tibi, cum dicerem, Veritas. Ecce in ipso primo ictu quo velut coruscatione perstringeris, cum dicitur, Veritas, mane si potes: sed non potes; relaberis in ista solita atque terrena. Quo tandem pondere, quaeso, relaberis, nisi sordium contractarum cupiditatis visco et peregrinationis erroamas certe nisi bonum, quia bona est terra altitudine montium et temperamento bona animalia animata corpora, et bonus aer modestus et salubris, et bonus cibus suavis atque aptus valetudini, et bona valetudo sine doloribus et lassitudine, et bona facies hominis dimensa pariliter et affecta hilariter et luculenter colorata, et bonus animus amici consensionis dulcedine et amoris fide, et bonus vir justus, et bonae divitiae, quia facile expediunt, et bonum coelum cum sole et luna et stellis suis, et boni Angeli sancta obedientia, et bona locutio suaviter docens et congruenter monens audientem, et bonum carmen canorum
Abbreviated transcription (Latin):
lucem solis quantũ potes. siue quo sit
maior. siue quo sit clarior. milies tantũ
aut innumerabilit̾: neq hoc ds est.
Nec sic̃ cogitant᷑ angłi mundi spiritꝰ.
çȩlestia corpora inspirantes. atq ad ar-¬
bitriũ quo seruiunt d̾o mutantes atq
uersantes: nec si om̃s cum sint milia
miliũ in unũ collati unꝰ fiant: nec ta¬
le aliquid ds est. Nec si eosdem spiritꝰ
sine corporib cogites: qd̵ quide carna¬
li cogitationi difficillimũ est. Ecce uide
si potes o anima pregͣuata corpore quod
corrumpit᷑. & onusta terrenis cogitatio¬
nib multis & uariis. ecce uide si potes:
d̾s ueritas ẽ. Hoc enim scͥptum ẽ: qm̃ d̾s
lux ẽ. Non qͦmͦ isti ocłi uident: s quomͦ
uidet cor cum audit. ueritas est. Noli
querere quid sit ueritas: statim enim
se opponent caligines ymaginũ corpo¬
raliũ. & nubila fantasmatũ: & ꝑtur¬
babunt serenitatẽ quȩ pͥmo ictu di¬

Expanded text:
lucem solis, quantum potes, sive quo sit lucem solis, quantum potes, sive quo sit major, sive quo sit clarior, millies tantum, aut innumerabiliter, neque hoc est Deus. Nec sicut cogitantur Angeli mundi spiritus coelestia corpora inspirantes, atque ad arbitrium quo serviunt Deo mutantes atque versantes, nec si omnes, cum sint millia millium , in unum collati unus fiant, nec tale aliquid Deus est. Nec si eosdem spiritus sine corporibus cogites, quod quidem carnali cogitationi difficillimum est. Ecce vide, si potes, o anima praegravata corpore quod corrumpitur, et onusta terrenis cogitationibus multis et variis; ecce vide, si potes: Deus Veritas est . Hoc enim scriptum est, Quoniam Deus lux est : non quomodo isti oculi vident, sed quomodo videt cor, cum audis, Veritas est. Noli quaerere quid sit veritas; statim enim se opponent caligines imaginum corporalium et nubila phantasmatum, et perturbabunt serenitatem, quae primo ictu di