comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ascendisse ñ nisi filiũ : in columbȩ
aũ specie uenisse ñ nisi spm scm̃.
Intelligere uolunt quomͦ & illã uocẽ
quȩ ñ isi patris fuit. tͥnitas fecerit:¬
& illam carnẽ in qua ñ nisi filius
de urgine natus est. eadem tͥnitas
creauerit: & illam columbȩ spẽm
ipsa trinitas oꝑata sit. Alioquin
ñ inseꝑabiliter trinitas operatur:
s alia pater facit. alia filius. alia
sp̃c sc̃s. Aut si quedam simul faci
nec filius nec ambo genuerint:
cum sit sp̃c & patris & filii. Quia gͦ
quert̃ ista homines & tedio nob̾ st̃.
siquid hinc ex dono d̃ sapit infir¬
mitas nr̃a. edisseramꝰ eis ut possu¬
mꝰ: neq cum inuidia tabescente
iter habeamꝰ. Si dicimꝰ nos nichil de
talib reb cogitare solere: mentim᷑.
Si aũ fatemur habitare ista in cor
gandȩ ueritatis: flagitent iure ca¬
ritatis ut eis indicemꝰ quid inde ex co¬
gitare potuerimꝰ ÷ ñ quia iam acce¬
ꝑim. aut ꝑfectus sim. Nam si paulꝰ
apłs: quantomagis ego longe infra

Expanded text:
 in columbae autem specie venisse nonnisi Spiritum sanctum: intelligere volunt, quomodo et illam vocem, quae nonnisi Patris fuit, Trinitas fecerit; et illam carnem, in qua nonnisi Filius de Virgine natus est, eadem Trinitas creaverit; et illam columbae specieipsa Trinitas operata sit. Alioquin non inseparabiliter Trinitas operatur, sed alia Pater facit, alia Filius, alia Spiritus sanctus: aut si quaedam simul faciunec Filius, nec ambo genuerint, cum sit Spiritus et Patris et Filii. Quia ergo quaerunt ista homines, et taedio nobis sunt; si quid hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . Si dicimus nihil nos de talibus rebus cogitare solere, mentimur: si autem fatemur habitare ista in cogigandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe infra
Abbreviated transcription (Latin):
iacobꝰ dicit. Om̃e datũ optimũ & ome
donũ ꝑfectum desursũ est. descendens
a patre luminũ: apud quẽ non est
cõmutatio. nec mom̃ti obumbratio.
Hoc & dauid. Mutabis ea & mutabũ¬
tur: tu autẽ idem ipse es. Proinde
ne mutabilia facientẽ. & sine ullo
intueri & plene nosse difficile est: &
id̾o est necessaria purgatio m̃tis nr̃e.
qua illud ineffabile in effabilit̾ uide¬
ri possit. Qua nondu prediti. fide
nutrim̃: & ꝑ quedã tolerabiliora.
ut ad illud capiendu apti & habiles
efficiam᷑. itinera ducimur. Unde
thesauros sapientiȩ & scientiȩ abscon¬
ditos: eũ tam̃ qͣmuis ram gr̃a etꝰ rena¬
tis. s adhuc carnalib & animalib
tanq̃m pariuilis in xp̃o. ñ exdii¬
na uirtute in qua equalis est patͥ.
s ex humana infirmitate ex qua
crucifixus ẽ. cõmendauit. Ait nãq.
N eꝙ enim udican me scire aliquid

Expanded text:
e donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio . Hoc et David: Mutabis ea, et mutabuntur; tu vero idem ipse es . 3. Proinde ne mutabilia facientem, et sine ullointueri et plene nosse difficile est: et ideo est necessaria purgatio mentis nostrae, qua illud ineffabile ineffabiliter videri possit; qua nondum praediti, fide nutrimur, et per quaedam tolerabiliora, ut ad illud capiendum apti et habiles efficiamur, itinera ducimur. Unde thesauros sapientiae et scientiae absconditos : eum tamen quamvis jam gratia ejus renatis, sed adhuc carnalibus et animalibus, tanquam parvulis in Christo, non ex divina virtute in qua aequalis est Patri, sed ex humana infirmitate ex qua crucifixus est, commendavit. Ait namque: Neque enim judicavi me scire aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
donec uideat inimicos suos. Non
enĩ cum uiderit: iam cõmouebituR.
uid gͦ est. cum tradidit .uii
regnũ do & patri: quasi mͦ ñ¬
habeat regnũ ds & pater: S quia
om̃s iustos quib nunc regnat exfi¬
de uiuentib mediator di & hõĩũ

Expanded text:
donec videat super inimicos suos . Non donec videat super inimicos suos . Non enim cum viderit, jam commovebitur. Quid ergo est, Cum tradiderit regnum Deo et Patri? quasi mhabeat regnum deus et pater. sed quia omnes iustos, quibus nunc regnat ex fide uiuentibus, mediator dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
patris & filii. Alioquin. nec ip̃se pater
sͥ subiecit om̃ia: s filius ei subicit qui
ei regnũ tradit: & euacuat omnẽ pͥn¬
cipatum & omnẽ potestatẽ & uir¬
tutem. De filio quippe ista dicta surt.
cũ tradiderit inquit regnũ do & pa¬
tri: cum euacuauerit omne princi¬
patũ. & omnẽ potestatẽ & uirtutẽ.
Ipse enim subicit. qui euacuat. Nec sic
arbitrem᷑ xp̃m traditurũ regnũ deo
& patri. ut adimat sͥ: nam & hoc qui¬
da uaniloqͥ crediderunt. Cum enim
dicitur. tradiderit regnũ dõ & patri.
ñ separatur ipse: quia simul cũ patre
unus ds est. S diuinaꝵ scͥpturarũ
incuriosos & contentionũ studiosoᷤ.
fallit uerbũ quod positũ est. donec.
Ita namq sequitur. Oportet enĩ illum
regnare. donec ponat om̃s inimicos
suos sub pedib suis. tamqͣm cum
posuerit. ñ sit regnaturꝰ: nec intelli¬
gunt ita dictum. sicuti est illud. Co¬
firmatũ est cor eius: ñ commnouebit᷑

Expanded text:
patris et filii. alioquin nec ipse pater patris et filii. alioquin nec ipse pater sibi subiecit omnia, sed filius ei subiecit, qui ei regnum tradidit et euacuat omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem. de filio quippe ista dicta sunt: cum tradiderit, inquit, regnum deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem; ipse enim subiecit qui euacuat. Nec sic arbitremur Christum traditurum regnum deo et patri, ut adimat sibi; nam et hoc quidam uaniloqui crediderunt. cum enim dicitur tradere regnum deo et patri, non separatur ipse, quia simul cum patre unus deus est. sed diuinarum scripturarum incuriosos et contentionum studiosos fallit uerbum, quod positum est, donec; ita namque sregnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis : tanquam cum posuerit, non sit regnaturus. Nec intelligunt ita dictum, sicuti est illud: Confirmatum est cor ejus; non commovebitur,
Abbreviated transcription (Latin):
subiectus erit ei qui illi subiecit omnia.
acsi diceret᷑. tunc & ipse filius hominiᷤ
& a u̾bo di suscepta humana natura
cõmutabitur in eiꝰ naturã qui subie¬
cit omĩa: tunc futurũ putant cum
pꝰ diem iudicii tradiderit regnũ do¬
& patͥ. Acꝑ hoc etiam scđm istam opi¬
nionẽ ad huc pater maior est: quã
serui forma quȩ de uirgine accepta est.
fuerit in di substantiã mutatus hõ
qd̃ adhuc natura hominis manebat
qͣndo ante passionẽ dicebat. qm̃ pat̾
maior me est. Unde nulla cunctatio
est. scđ̾m hoc ẽẽ dictum. qd̾ foͬma serui
maior est pater: cui in forma d̃i ȩqͣ¬
lis est filius. Nec quisquã cum audi¬
erit qd̃ ait apłs. cum autem dixerit
quia omĩa ei subiecta sunt. manife¬
stum est quia preter eum qui subiecit
illi omĩa: ita existimet de patre in¬
telligendu qd̾ subiecerit omĩa filio.
ut ip̃sum filiũ sibi omĩa subiecisse
ñ putet. Inseparabilis enĩ est oꝑatio

Expanded text:
subiectus erit ei qui illi subiecit omnia, subiectus erit ei qui illi subiecit omnia, ac si diceretur: tunc et ipse filius hominis et a uerbo dei suscepta humana natura commutabitur in eius naturam, qui illi subiecit omnia: tunc futurum putant, cum post diem iudicii regnum tradiderit deo et patri, ac per hoc etiam secundum istam opinionem adhuc pater maior est quam forma serui, quae de uirgine accepta est. uerit in dei substantiam mutatus homoquod adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat: quoniam pater maior me est. unde nulla cunctatio est secundum hoc esse dictum, quod forma serui maior est pater, cui in forma dei aequalis est filius. nec quisquam, cum audierit quod ait apostolus: cum autem dixerit, quia omnia subiecta sunt, manifestum, quia praeter eum qui subiecit illi omnia, ita existimet de patre intellegendum, quod subiecerit omnia filio, ut ipsum filium sibi omnia subiecisse non putet; inseparabilis enim est operatio
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa subiecta fueruit. tunc & ipse filiꝰ
subiectus erit ei qui illi subiecit omĩa:
aut ido dictum est ne quisquã putaret
habitum xp̃i qui ex humana creat᷑a
susceptus est. conu̾sum iri postea in
ipsam diuinitatẽ. uel ut certius exp̃s¬
tabilis. & sibimet consubstantialis &
coȩterna natura: aut si quisquã conten¬
dit ut aliqui senserunt ita dictum. &
ipse filius subiectus erit ei qui illi sub¬
iecit omnia. & ipsam subiectionẽ. com¬
mutationẽ & conuersionẽ credat fu¬
turã creaturȩ in ipsam substantiã uel
essentiam creatoris : id est ut quȩ fu̾at
substantia creaturȩ. fiat substantia
creatoris: certe uel hoc concedit qd̃ ñ
habet ullam dubitationẽ. nondu hoc
fuisse factum. cum dns diceret. pater
maior me ẽ. Dixit hoc ñ solum anteꝗͣ
ascendisset in celum: uerũ etiam ante¬
qͣm passus resurrexiss a mortius. Iui
aũ qui putant humanã in eo natura
in d̾itatis substantiã mutari atq con¬
uerti: & ita dictum. tc̃ & ipse filius

Expanded text:
uerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia: aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conversum iri postea in ipsam divinitatem, vel ut certius exprestabilis et sibimet consubstantialis et coaeterna natura, aut, si quisquam contendit, ut aliqui senserunt, ita dictum: et ipse filius subiectus erit qui illi subiecit omnia, ut ipsam subiectionem commutationem et conuersionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam uel essentiam creatoris, id est ut quae fuerat substantia creaturae fiat substantia creatoris, certe uel hoc concedit quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum, cum dominus diceret: pater maior me est. dixit enim hoc, non solum antequam ascendisset in caelum, uerum etiam antequam passus resurrexisset a mortuis. illi autem qui putant humanam in eo naturam in deitatis substantiam mutari atque conuerti et ita dictum: tunc et ipse filius
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt: & sine ipso factum est nicħ. Neꝙ
enĩ dicit omĩa nisi quȩ facta sunt: idẽ
omnẽ creaturã. Unde liquido apparet
ipsum factum ñ eẽ: ꝑ quem facta surt
omĩa. Et si factus ñ est: creatura ñ est.
Si aũ creatura ñ est: eiusdem cũ patre sub¬
stantiȩ est. Omĩs enm substantia quȩ d̃s

Expanded text:
t sine ipso factum est nihil. neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia; et si factus non est, creatura non est; si autem creatura non est, eiusdem cum patre substantiae est. omnis enim sub
Abbreviated transcription (Latin):
tur utͥusq sp̃c: id est patris & filii sp̃c.¬
hic mundꝰ accipere ñ potest. Hoc est
eñĩ plenũ gaudiũ nrm. quo ampliꝰ
ñ est. frui trinitate do: ad cuiꝰ ymagi¬
nẽ facti sumꝰ. Propt̾ hoc aliquando
sufficiat ad beatitudinẽ nr̃am. Et id̾o
solꝰ sufficit. quia separari apatre &
filio ñ potest: sicut pater solus suffic̃
qͥa separar: a filio & spu scõ non põtest.
Et filius idõ sufficit solus: quia separari
a patre & spũ scõ non potest. Quid enĩ¬

Expanded text:
tur utriusque spiritus, id est patris et filii sptur utriusque spiritus, id est patris et filii sphic mundus accipere non potest . Hoc est enim plenum gaudium nostrum, quo amplius non est, frui Trinitate Deo, ad cujus imaginem facti sumus. Propter hoc aliquando us ipse sufficiat ad beatitudinem nostram; et ideo solus sufficit, quia separari a Patre et Filio non potest; sicut Pater solus sufficit, quia separari a Filio et Spiritu sancto non potest; et Filius ideo sufficit solus, quia separari a Patre et Spiritu sancto non potest. Haec e
Abbreviated transcription (Latin):
stis me᷑ P hilippe: qui uidet me.
uidet & patrẽ. S quia uolebat eũ
ex fide uiuere. ante qͣm illud poss
uidere: secutꝰ est. & ait. Non credis qm̃
ego in patre. & pater in me est᷑. Qmͣdiu
enim sumꝰ in corpore: ꝑegrinam a dño.
templatio quippe: merces est fidei.
Cui mercedi ꝑ fidem corda mundant᷑:
sicut scriptũ est. fide mundans corda
eoꝵ. Probatur autem qd̾ illi contẽpla¬
tioni corda mundent᷑: illa maxime sen¬
tentia. beati mundo corde. qm̃ ipsi d̾m
uidebunt. Et quia hec est uita ȩt̾na:
dicit d̾s in psalmis. Longitudine die¬
rũ replebo eum: & ostendam illi salu¬
tare meũ. Siue gͦ audiamꝰ ostende no¬
bis filium. siue audiamꝰ ostende nob̾
patrẽ. tantũdem ualet: quia neuter
sine altero potest ostendi. Unũ quippe
sũt. sicut ait. ego & pater unũ sumus.
Deniq propt̾ ipsam inseparabilitatẽ.
sufficient̾ aliquando nominat᷑ uel pa¬
ter solꝰ. uł filius solꝰ adimpleturꝰ nos
leticia cum uultu suo. Nec inde separa¬

Expanded text:
idit me, vidit et Patrem. Sed quia volebat eum ex fide vivere antequam illud posset videre, secutus est, et ait: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? Quamdiu enim sumus in corpore, peregrinamur a Domino. templatio quippe merces est fidei, cui mercedi per fidem corda mundantur; sicut scriptum est, Mundans fide corda eorum . Probatur autem quod illi contemplationi corda mundentur, illa maxime senteuidebunt. et quia haec est uita aeterna, dicit deus in psalmis: longitudine dierum replebo eum et ostendam illi salutare meum. siue ergo audiamus: "ostende nobis filium", siue audiamus: ostende nobis patrem, tantundem ualet, quia neuter sine altero potest ostendi. unum quippe sunt, sicut ait: ego et pater unum sumus. denique propter ipsam inseparabilitatem sufficienter aliquando nominatur uel pater solus uel filius solus adimpleturus nos laetitia cum uultu suo. Nec inde separa
Abbreviated transcription (Latin):
infantilia oblectam̃ta formare: qͥb¬
infirmoꝵ ad querenda suꝑiora. & inferi¬
ora deserenda. ꝓ suo modulo tanꝙͣ pas¬
sib moueretur affectus. Quȩ uͦ ꝓprie
de d̾o dicunt᷑. quȩ q in nulla creatura
sicut illud qd̾ dictum ẽ ad moysen. Ego
sum qui sum: & qui est. misit me ad uos.

Expanded text:
infantilia oblectamenta formare, qinfirmorum ad quaerenda superiora et inferiora deserenda, pro suo modulo tanquam passibus moveretur affectus. Quae vero proprie de Deo dicuntur, quaeque in nulla creatura sicut illud quod dictum est ad Moysen, Ego sum qui sum;
Abbreviated transcription (Latin):
ali in ambustionẽ eternã: sic iusti
in uitã ȩternã. Quid est aũ uita ęt̾na:
nͥ ut cognoscant te inquit unũ dm̃
iã in ea claritate. de qua dicit patri
quã habui apud te prius qͣm mundꝰ
fieret: tunc enĩ tradet regnũ do &
patͥ. ut intret seruus bonꝰ in gandi¬
ũ dni sui. & abscondat eos qͦs possi¬
det d̾s in abscondito uultꝰ sui. a contͣ¬
dictione hominũ. eoꝵ scilicet qͥ tẽ
conturbabunt᷑. audientes illã sen¬
tentiã. a quo auditu malo iustus ñ
timebit. si mͦ ꝓtegatur in taberna¬
culo. id est in fide recta catholicȩ ȩccłiȩ:
a contͣdictione linguaꝵ. id est a ca¬
lumniis hereticoꝵ. Siuͦ est alius
intellectꝰ uerboꝵ dni quib ait. quid
me int̾rogas de bono. nemo bonꝰ. nͥ
unꝰ ds: dũ tam̃ ñ ideo credat᷑ maioris
bonitatis eẽ patͥs qͣm filii substantia.
scdđm quã uerbũ est ꝑ quod facta st̃
omĩa. nicħq abhorret a sana doctri¬

Expanded text:
illi in ambustionem aeternam; sic justi illi in ambustionem aeternam; sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita aeterna, nisi, ut cognin illa claritate, de qua dicit Patri: « Quam habui apud te priusquam mundus fieret . » Tunc enim tradet regnum Deo et Patri , ut intret servus bonus in gaudium Domini sui , et abscondat eos quos possidet Deus in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, eorum scilicet qui tunc conturbabuntur audientes illam sententiam: a quo auditu malo justus non timebit , si modo protegatur in tabernaculo, id est in fide recta catholicae Ecclesiae, a contradictione linguarum , id est a calumniis haereticorum. Si vero est alius intellectus verborum Domini quibus ait, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus; dum tamen non ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii substantia, secundum quam Verbum est per quod facta sunt omnia, nihilque abhorret a sana doctri
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. qm̃ uidebimꝰ eum sicuti ẽ. & de
ut contẽpler delectationẽ d̾ni. & de
qua dicit ipse dns. & ego diligam eũ.
& ostendã me ipsum illi. & propter
quã solam fide rorda mundamꝰ. ut
simꝰ beati mundicordes qm̃ ipsi
dm uidebt̃: & siqua alia de ista ui¬
sione dicta sunt. quȩ copiosissime spar¬
sa ꝑ om̃s scͥpturas inuenit. quisqͥs
ad eam querend̾a ocłm amoris intẽ¬
dit: sola est sumiũ bonũ nr̃m. cuiꝰ
adipiscendi causa precipim᷑ agere
quicqͥd recte agimꝰ. Uisio uͦ illa filii
hominis quȩ prenunciata ẽ. cũ con¬
gregabunt᷑ ante cũ om̃s gentes. & di¬
cent ei dñẽ quando te uidimꝰ esurien¬
tẽ & sctientẽ & cetera: nec bonũ erit
impiis qui mittent᷑ in ignẽ eternũ:
nec summũ bonũ erit iustis. Adhuc
enĩ uocat eos ad regoũ: qd̾ eis paratũ
ẽ ab origine mundi. Sicut em̃ illis
dicet. ite in ignẽ eternũ: ita istis. ue¬
nite benedicti patͥs mei. possidete
paratũ uob̃ regnũ. Et sicut ibunt

Expanded text:
 eum sicuti est ; et de ut contempler delectationem Domini; et de qua dicit ipse Dominus, Et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi ; et propter quam solam fide corda mundamus, ut simus beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt ; et si qua alia de ista visione dicta sunt, quae copiosissime sparsa per omnes Scripturas invenit quisquis ad eam quaerendam oculum amoris intendit: sola est summum bonum nostrum, cujus adipiscendi causa praecipimur agere quidquid recte agimus. Visio vero illa filii hominis quae praenuntiata est, cum congregabuntur ante eum omnes gentes, et dicent ei, Domine, quando te vidimus esurientem et sitientem? et caetera, nec bonum erit impiis qui mittentur in ignem aeternum, nec summum bonum erit justis. Adhuc enim vocat eos ad regnum, quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet, Ite in ignem aeternum; ita istis, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Et sicut ibunt
Abbreviated transcription (Latin):
nia in om̃ib. Nam & singillat̃ si i¬
terrogemꝰ de spũ scõ. uerissime respõ¬
demꝰ quod d̾s sit : & cum patre & filio
simul unꝰ d̾s est. Unũ gͦ pͥncipium
ad creatura dicitur ds: non duo uel
tria principia.

Expanded text:
. Nam et sigillatim si interrogemur de Spiritu sancto, verissime respondemus quod Deus sit, et cum Patre et Filio simul unus Deus est. Unum ergo principium ad creaturam dicitur Deus, non duo vel tria principia.
Abbreviated transcription (Latin):
dedo possunt ꝓnunciari qd̾ ad se
ipsũ dicit᷑. ñ translate ac ꝑsimili¬
tudinem.  s ꝓpͥe: si tam̃ de illo ꝓpͥe
aliquid dici ore hominis potest. Qd̃
dicenda sunt. nullo modo ad seipsa. s
adinuicẽ. aut ad creaturã dicunt᷑: &
id̾o relatiue s̃ substantialit̾ ea dicima¬
nifestum est. Sicut enĩ tͥnitas unꝰ ds di¬
ipse sic sua dici potest deitas. ipse sua
magnitudo. ipse sua bonitas. ipse sua
ȩt̾nitas. ipse sua omĩpotentia: ñ sic
potest dici trinitas pater. nͥ forte tͣns¬
late ad creaturã. ꝓpter adoptionẽ fili¬
orũ. Qd enim scͥptum ẽ. audi isrł¬

Expanded text:
nuntiari, quod ad se nuntiari, quod ad se ipsum dicitur non translate ac per similitudinem, sed proprie: si tamen de illo proprie aliquid dici ore hominis potest. Quoddicuntur, nullo modo ad seipsa, sed ad invicem, aut ad creaturam dicuntur; et ideo relative, non substantialiter ea dici manifestum est. Sicut enim Trinitas unus diipse sic sua dici magnitudo, ipse sua bonitas, ipse sua aeternitas, ipse sua omnipotentia: non sic potest dici Trinitas Pater, nisi forte translate ad creaturam propter adoptionem filiorum. Quod enim scriptum est, Audi, Isr
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͥs magnꝰ est. s etiam qua mag¬
nũ est quicquid aliud magnum dicit᷑:
ut alud sit ipsa magnitudo. aliud ea
quȩ ab illa magna dicuntur. Quȩ ma¬
gnitudo utiq primitꝰ magna ẽ: mul¬
toq excellentiꝰ qͣm ea quȩ participatio¬
ne eius magna sunt. Deus aũ quia ñ
ea magnitudine magnꝰ est quȩ ñ est
quod ipse. ut quasi particeps eiꝰ sit ds̃
cum magnꝰ est: alioquin illa erte ma¬
ior magnitudo qͣm ds. do aũ non est
aliquid maus: ea gͥ magnitudine
maguus est. qua ipse est eadem mag¬
nitudo. Et ideo sicut non dicimꝰ tres
essentias. sic nec tres magnitudines:
hoc est enim dõ eẽ qd̾ est magnũ eẽ.
Eadem causa nec magnos tres dicimꝰ.
s unũ magnũ: quia ñ participatio¬
ne magnitudinis d̾s magnꝰ est. s se ip¬
so magno magnꝰ est: quia ipse sua
est magnitudo. Hoc & de bonitate. &
de eternitate. & de om̃ipotentia d̃i dic¬
tum sit. om̃ib ꝙ omĩno predicam̃tis quȩ

Expanded text:
quisquis magnus est; sed etiam qua magquisquis magnus est; sed etiam qua magnum est quidquid aliud magnum dicitur: ut aliud sit ipsa magnitudo, aliud ea quae ab illa magna dicuntur. Quae magnitudo utique primitus magna est, multoque excellentius quam ea quae participatione ejus magna sunt. Deus autem quia non ea magnitudine magnus est quae non est quod est ipse, ut quasi particeps ejus sit Deus cum magnus est; alioquin illa erit major magnitudo quam Deus, Deo autem non est aliquid majus: ea igitur magnitudine magnus est qua ipse est eadem magnitudo. Et ideo sicut non dicimus tres essentias, sic nec tres magnitudines: hoc est enim Deo esse, quod est magnum esse. Eadem causa nec magnos tres dicimus, sed unum magnum: quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed se ipso magno magnus est; quia ipse sua est magnitudo. Hoc et de bonitate, et de aeternitate, et de omnipotentia Dei dictum sit, omnibusque omnino praedi
Abbreviated transcription (Latin):
tractantes. & digni auctoritate dixe¬
runt: cũ alium modu aptiorem ñ
inuenirent. qͦ enunciarent uerbis.
qd̃ sine uerb̾ intelligebant. Reuera
d̃i uocatur. nec pater sit nec filius:
tres utiq sunt. Ideoq pluralit̾ dictũ
est: ego & pat̾ unũ sumꝰ. Non enim
dixit unũ est. qd̾ sabelliani dicunt:
s unũ sumus. Tam̃ cum querit᷑ quid
tres: magna ꝓrsus mopia humanũ
laborat eloquium. Dictum est tam̃
tres ꝑsonȩ: non ut illud diceret᷑. sed
ne ⁊aceretur.
ita non dicimꝰ tres magnitudmes. neq
tres magnos. In reb em̃ quȩ partici-¬
patione magnitu.dinis mag¬
nȩ funt. quib ẽ aliud ẽẽ. aliud
magnas ẽẽ. sicut magna ¶domus. &
magnꝰ mons. & magnꝰ aninus: in his
gͦ reb aliud est magnitudo. aliud qd̵
ab ea magnitudine mnagnũ est. Et
prorsꝰ non hoc est magnitudo: quod ẽ
magna domus. S illa uera est mag¬
nitudo. qua ñ solum magna ẽ domus.
quȩ magna est. & qua magnus ẽ mõs.

Expanded text:
oritate dixerunt, cum alium modum aptiorem non invenirent, quo enuntiarent verbis quod sine verbis intelligebant. Revera Dei vocatur, nec Pater sit nec Filius, tres utique sunt. Ideoque pluraliter dictum est, Ego et Pater unum sumus . Non enim dixit, Unum est, quod Sabelliani dicunt; sed, unum sumus. Tamen cum quaeritur quid tres, magna prorsus inopia humanum laborat eloquium. Dictum est tamen, Tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretur. ita non dicimus tres magnitudines, neque tres magnos. In rebus enim quae participatione magnitudinis magnae sunt, quibus est aliud esse, aliud magnas esse, sicut magna domus, et magnus mons, et magnus animus; in his ergo rebus aliud est magnitudo, aliud quod ab ea magnitudine magnum est, et prorsus non hoc est magnitudo quod est magna domus. Sed illa est vera magnitudo, qua non solum magna est domus quae magna est, et qua magnus est mons
Abbreviated transcription (Latin):
uertit᷑. Qd̾ aũ relatiue ꝓnunciat᷑: non
indicat. ẽẽ substantiã. Ita qͣmuis diu̾¬
sum sit genitus & ingenitꝰ. non indi¬
cat diu̾sam substantiã: quia sic̃ filius
ad patrem. & ñ filius ad ñ patrem re¬
fertur: ita genitus ad genitorẽ. & non
genitꝰ ad ñ genitorem referat᷑ necesse ẽ.
teneamꝰ. quicquid ad se dicitur¬
tas substantialit̾ dici: qd̾ aũ ad aliqͥd
ñ substantialit̾ s relatiue: tantãq
iũ eẽ eiusdem subst antiȩ in patre &
filio & spũ scõ: ut quicqͥd de singulis
ad seipsos dicitur. ñ pluralit̾ in sũma.

Expanded text:
vertitur: quod autem relative pronuntiatur, non vertitur: quod autem relative pronuntiatur, non indicat substantiam: ita quamvis diversum sit genitus et ingenitus, non indicat diversam substantiam: quia sicut filius ad patrem, et non filius ad non patrem refertur; ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem referatur necesse est. teneamus, quidquid a se dicitutas substantialiter dici; quod autem 'ad aliquid', non substantialiter sed relatiue, tantamque uim esse eiusdem substantiae in Patre et Filio et Spiritu Sancto, ut quidquid de singulis ad se ipsos d
Abbreviated transcription (Latin):
dicamentũ negare conuncam᷑. si pre¬
ponere negatiuã particłam uolueri¬
mꝰ. Quȩ cum ita sint: si substantia¬
lit̾ aierem dicendo filius: substantia¬
lit̾ negarem dicendo ñ filius. Quia uͦ
relatiue aio cum dico filius ẽ. ad pa¬
trem enĩ refero: relatiue nego si dico.
ñ filius ẽ. ad parentẽ enim eandem
negationẽ refero: uolens ostendere
qd̃ ei parens ñ sit. At si quantũ ualet
qd̾ dicitur filius. tantu̾dem ualet qd̃
dicitur genitus. sicut prelocuti sumꝰ:
tantũdem gͦ ualet qd̾ dicit᷑ ñ genitꝰ
quantũ ualet quod dicitur ñ filius.
relatiue gͥ negamꝰ dicendo ñ genitus.
Ingenitus porro quid est. nͥ ñ genitꝰ:
Non gͦ receditur a relatiuo p̾dicam̃to.
cum ingenitꝰ dicitur. Sicut enĩ genitꝰ
ñ ad seipsum dicitur. s qd̵ ex genitore
sit: ita cum dicitur ingenitꝰ non ad se¬
ipsum dicitur. s qd̾ ex genitore ñ sit
relatiuũ uocat᷑: utraq significatio

Expanded text:
dicamentum negare convincamur, si praedicamentum negare convincamur, si praeponere negativam particulam voluerimus. Quae cum ita sint, si substantialiter aierem, dicendo, Filius; substantialiter negarem, dicendo, Non Filius. Quia vero relative aio, cum dico, Filius est; ad patrem enim refero: relative nego, si dicam, Non filius est; ad parentem enim eamdem negationem refero, volens ostendere quod ei parens non sit. At si quantum valet quod dicitur filius, tantumdem valet quod dicitur genitus, sicut praelocuti sumus; tantumdem ergo valet quod dicitur non genitus, quantum valet quod dicitur nRelative autem negamus dicendo non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus non ad se dicitur, sed quod ex genitore sit, ita cum dicitur ingenitus, non ad se dicitur, sed quod ex genitore non sit  significatio
Abbreviated transcription (Latin):
negat. Candidus ẽ scd̾m qualitatẽ
aio: non candidus ẽ. scđm qualitatẽ
nego. Propinquus est scđm relatiuũ
aio: non ꝓpinquus est. scđ̾m relatiuũ
nego. Scd̃m situm aio. cum dico iacet:
scdm̃ situm nego. cum dico ñ iacet.
Scd̾m habitum aio cũ dico armatꝰ ẽ:
scđm habitum nego cũ dico armatus¬
ñ est. Tantunde aũ ualet: si dicam in¬
ermis est. Scdm tempꝰ aio cum dico he¬
sternꝰ est: scđ̾m tempꝰ nego cũ dico non
hesternꝰ est. Et cum dico romȩ est. scd̃m
locum aio: & scđm locum nego cũ dico
ñ romȩ est. Scdm id quod est facere aio
cum dico cedit: si autem dicã ñcedit.
scđ̾m id quod est facere nego: ut osten¬
dam ñ hoc facere. Et cum dico iapu¬
lat scđm predicamentũ aio. quod pati
uocatur: & scdm id nego cum dico ñ
uapulat. Et omĩno nullũ predicam̃¬
t genus est. scđm quod aliquid aiere
uolumus: nisi ut scdm id ipsum pre¬

Expanded text:
negat. Candidus est, secundum qualitatem negat. Candidus est, secundum qualitatem aio: Non candidus est, secundum qualitatem nego. Propinquus est, secundum relativum aio: Non propinquus est, secundum relativum nego. Secundum situm aio, cum dico, Jacet: secundum situm nego, cum dico, Non jacet. Secundum habitum aio, cum dico, Armatus est: dum habitum nego, cum dico, Non armatus est. Tantumdem autem valet si dicam, Inermis est. Secundum tempus aio, cum dico, Hesternus est: secundum tempus nego, cum dico, Non hesternus est. Et cum dico, Romae est, secundum locum aio: et secundum locum nego, cum dico, Non Romae est. Secundum id quod est facere aio, cum dico, Caedit: si autem dicam, Non caedit, secundum id quod est facere nego, ut ostendam non hoc facere. Et cum dico, Vapulat, secundum praedicamentum aio quod pati vocatur: et secundum id nego, cum dico, non vapulat. Et omnino nullum praedicamenti genus est, secundum quod aliquid aiere volumus, nisi ut secundum idipsum prae
Abbreviated transcription (Latin):
& uieinus & amicꝰ relatiue dicunt᷑:
nec tam̃ potest inuicinꝰ dici. qͣm dicitur
inimicꝰ. Quamobrẽ non est in reb con¬
siderandu quid uel sinat uł ñ sinat
dici usus sermonis nr̃i: s quis rerum
ipsaꝵ intellectus eluceat. Nongͦ iam di¬
camꝰ ingenitũ. qͣmuis dici latine possit:
s ꝓ eo dicamꝰ non genitum. qd tantũ
Negatiua porro ista particula ñ idefficit.
ut qd̾ sine illa relatiue dicitur. eadem
p̃posita substantialit̾ dicatur: s id tan¬
tum negatur. qd̾ sine illa aiebatur: sic̃
in ceteris predicam̃tis uelut cũ dicimꝰ
homo est. substantiã designamꝰ. Quigͦ
dicit ñ homo est: non aliud genus pre¬
dicam̃ti enunciat᷑: s tantũ illud negat.
Sicut gͦ scłm substantiã aio homo est:
sic scd̾m substantiã nego cum dico ñ
homo est. Et cum queritur quantus
sit. & aio quadripedalis est. id est qͣtuor
pedu. scd̾m quantitatẽ aio: qui dicit
ñ quadripedalis est. scd̾m quantitatẽ

Expanded text:
et vicinus et amicus relative dicuntur, et vicinus et amicus relative dicuntur, nec tamen potest invicinus dici quomodo dicitur inimicus. Quamobrem non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam dicamus ingenitum, quamvis dici latine possit; sed pro eo dicamus non genitum, quod tantum Negativa porro ista particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur; sed id tantum negatur, qin aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ergo secundum substantiam aio: Homo est, sic secundum substantiam nego, cum dichomo est. Et cum quaeritur, quantus sit; et aio, Quadrupedalis est, id est, quatuor pedum, secundum quantitatem aio: qui dicit, Non quadrupedalis est, secundum quantitatem
Abbreviated transcription (Latin):
patrem dicitur. ȩqualis filius est¬
patri: restat ut scđm id ȩquał sit
quod ad se dicitur. Quicquid aut̃
ad se dicitur: scđm substantiã dicit᷑.
Restat gͥ: ut scd̾m subam sit ȩquał.
ẜadem est gͥ utriusq substantia. Cũ
uͦ ingenitus dicitur pater: ñ quid
sit. s quid ñ sit dicitur. Cum autem
relatiuũ negatur. ñ scđm substantiã
negatur: quia ipsum relatuiũ non
Ac primũ uidendu est hoc sig¬
nificari cum dicitur genitus: quod
significat᷑ cum dicitur filius. Ideo
enim filus. quia genitus: & qͥa filiꝰ
utiq genitꝰ. Quod gͦ dicitur ingenitꝰ.
hoc ostenditur qd̾ ñ sit filius: s genitꝰ
& ingenitꝰ commode dicunt᷑. Filus
autẽ latine dicitur: s infilius ut
dicatur. ñ admittit loquendi con¬
suetudo. Nichil tam̃ intellectui demit᷑.
si dicatur non filius: quẽ admodũ etiã
si dicatur ñ genitus. ꝓ eo quod dicit᷑
ingenitꝰ. nicħ aliud dicitur. Sic enĩ

Expanded text:
Patrem dicitur, aequalis est Filius Patrem dicitur, aequalis est Filius Patri: restat ut secundum id aequalis sit, quod ad se dicitur. Quidquid autem ad se dicitur, secundum substantiam dicitur: restat ergo ut secundum substantiam sit aequalis. Eadem est igitur utriusque substantia. Cum vero ingenitus dicitur Pater, non quid sit, sed quid non sit dicitur. Cum autem relativum negatur, non secundum substantiam negatur, quia ipsum relativum non Ac primum videndum est hoc significari cum dicitur genitus, quod significatur cum dicitur filius. Ideo enim filius, quia genitus; et quia filius, utique genitus. Quod ergo dicitur ingenitus, hoc ostenditur, quod non sit filius: sed genitus et ingenitus commode dicuntur; filius autem latine dicitur, sed infilius ut dicatur non admittit loquendi consuetudo. Nihil tamen intellectui demitur, si dicatur non filius; quemadmodum etiam si dicatur non genitus, pro eo quod dicitur ingenitus, nihil aliud dicitur. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
quid ad seipsum dicitur. scd̾m sub am
dicit᷑. & ad seipsum dicitur ingenitꝰ
qd̾ dici ñ potest filius: ergo scd̃m sub¬
stantiã dicitur ingenitus. Qd̃ filius
quia dici ñ potest: ñ est eiusdem
substantiȩ. Cui uersutiȩ respondet᷑
ita. ut ipsi cogantur dicere. scdm̃
quid sit equalis patͥ filius: utrum
scd̾m id quod ad se dicitur. an scdm
id qd̾ ad patrem dicit᷑. Non enim
scd̃m id quod ad patrem dicitur. qm̃
ad patrem filius dicit̃. Ille autẽ ñ
filus s pater est: quia ñ sic ad se di¬
cunt᷑ pater & filius. qͦmͦ uicini aut
amici. Relatiuie quippe amicus dici¬
tur ad amicũ: & si equalit̾ se diligunt.
eadem in utroq amicitia ẽ. Et rela¬
tiue uicinꝰ dicitur ad uicinũ: & qͥa
ȩqualit̾ sibi uicini sunt. quantũ enĩ
iste illi. tantũ & ille huic uicinat᷑.
eadem in utroq uicinitas. Quia uͦ
filius ñ ad filium relatiue dicitur
s ad patrem: ñ scdm̃ hoc quod ad

Expanded text:
dquid ad se ipsum dicitur, secundum substantiam dquid ad se ipsum dicitur, secundum substantiam dicitur, et ad se ipsum dicitur ingenitus, quod dici non potest Filius; ergo secundum substantiam dicitur ingenitus, quod Filius quia dici non potest, non ejusdem est substantiae. Cui versutiae respondetur ita, ut ipsi cogantur dicere secundum quid sit aequalis Patri Filius; utrum secundum id quod ad se dicitur, an secundum id quod ad Patrem dicitur. Non enim secundum id quod ad Patrem dicitur, quoniam ad patrem filius dicitur, ille autem non filius, sed pater est. Quia non sic ad se dicuntur pater et filius, quomodo amici aut vicini. Relative quippe amicus dicitur ad amicum; et si aequaliter se diligunt, eadem in utroque amicitia est: et relative vicinus dicitur ad vicinum; et quia aequaliter sibi vicini sunt quantum enim iste illi, tantum et ille huic vicinatur, eadem in utroque vicinitas. Quia vero Filius non ad Filium relative dicitur, sed ad Patrem; non secundum hoc quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
& genitꝰ ad seipsum dicit᷑. Et ideo si
quicqͥd ad se ipsum dicit᷑ scdm sub̾am¬
dicitur. diu̾sum aũ est. ingenitũ esse
& genitũ eẽ: diu̾sa gͥ fubstantia est.¬
Hoc dicunt: & ñ intelligunt de ingeni¬
to quidem aliquid se dicere. qd̾ diligẽ.¬
tius ꝑtractandũ sit: quia nec ideo
qͥsq pater quia ingenitꝰ. nec ingenit̾
id̾o quia pater: & propt̾ea ñ ad aliqͥd
quia genitus: & quia filius utiq ge.¬
nitꝰ Sicut aũ filius ad patrem: sic
genitꝰ ad genitorẽ refertur. Et sic̃t
pater ad filium: ita genitor ad gemi¬
tum. Id̃oꝙ alia notio est qua intelli¬
gitur genitor: alia qua ingenitus.
Nam qͣmuis de patre d̾o utrunq di¬
catur : illud tam̃ ad genitum id est
ad filium dicitur. qd̾ nec illi negant
hoc autẽ quod ingenitꝰ dicitur. ad se
ipfum dici ꝑhibent. Dicunt gͦ. Si ali¬
quid ad seipsum dicitur pater. qd
ad se ipsum dici ñ potest filius: & qͥc¬

Expanded text:
et genitus ad se ipsum dicitur: et ideo si et genitus ad se ipsum dicitur: et ideo si quidquid ad se ipsum dicitur, secundum subur, diversum est autem ingenitum esse et genitum esse; diversa igitur substantia esthoc si dicunt, non intelligunt de ingenito quidem aliquid se dicere, quod diligentius pertractandum sit, quia nec ideo quisque pater quia ingenitus, nec ingenitus ideo quia pater, et propterea non ad aliquid, quia genitus; et quia Filius, utique genitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut Pater ad Filium, ita genitor ad genitum. Ideoque alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Nam quamvis de Patre Deo utrumque dicatur, illud tamen ad genitum, id est, ad Filium dicitur; quod nec illi negant: hoc autem quod ingenitus dicitur, ad se ipsum dici perhibent. Dicunt ergo: Si aliquid ad se ipsum dicitur Pater, quod ad se ipsum dici non potest Filius, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñ quisq eoꝵ ad seipsum. s ad inui¬
cem atq ad alterutrum ista dicunt᷑:
neꝙ scd̃m accidens. quia & qd̵ dicit᷑
pater. & qd̾ dicitur filius. ȩternum
atq in cõmutabile est eis. Quamobrẽ
qͣmuis diuersum sit patrẽ esse & fili¬
um ẽẽ. non ẽ tam̃ diuersa substantia:
quia hȩc ñ scđm substantiã dicurtẽ.
s scd̃m relatuũ: qd̾ tam̃ relatiuum
ñ est accidens. quia ñ est mutabile.¬
i aũ huic sic pittant resi-¬
stendum ẽẽ sermoni. qd̵ pater
quidem ad filiũ dicitur. & filius ad
patrẽ. ingenitus tam̃ & genitus ad se
ipsos dicuntur ñ alterutrũ: non enĩ
hoc ẽ dicere ingenitũ. qd̾ est patrem
dicere. quia & si filium ñ genuisset.
nich ꝓhiberet eum dicere ingenitũ:
& sigignat quisq filium. ñ ex eoqͥsq
ingenitus est. qͥa geniti homines ex
alus hominib. gignunt & ipsi alios:
inqͥunt gͦ. Pater ad filium dicit̃. & filiꝰ
ad patrem: ingenitus aũ ad se ipsum.

Expanded text:
a non quisque eorum ad seipsum, sed ad invicem, atque alterutrum ista dicuntur; neque secundum accidens, quia et quod dicitur Pater, et quod dicitur Filius, aeternum atque incommutquamvis diversum sit Patrem esse et Filium esse, non est tamen diversa substantia: quia hoc non secundum substantiam dicuntur, sed secundum relativum; quod tamen relativum non est accidens, quia nSi autem huic sic putant resistendum esse sermoni, quod Pater quidem ad Filium dicitur et Filius ad Patrem, ingenitus tamen et genitus ad se ipsos dicuntur, non ad alterutrum: non enim hoc est dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia et si Filium non genuisset, nihil prohiberet eum dicere ingenitum: et si gignat quisque filium, non ex eo ipse ingenitus est, quia geniti homines ex aliis hominibus, gignunt et ipsi alios: inquiunt ergo: Pater ad Filium dicitur, et Filius ad Patrem, ingenitus autem ad se ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s & patͥs & fitii sp̃s est. S ipsa rela¬
tio ñ apparet in hoc nomine: apparet aũ
cum dicitur donũ di. Donũ enĩ ẽ patͥs
donator doni cum dicimꝰ: relatiue utrũ¬
ꝙ ad inuicem dicimꝰ. Ergo sp̃c sc̃s inef¬
fabilis est queda patris filiiq cõmu¬
nio. Et ideo fortasse sic appellatur: qͥa
pat̾ & filio potest eadem appellatio
conuenire. Nam hoc ipse ꝓprie dicit᷑.
qd̃ illi cominunit̾: quia & pater sp̃e¬
& filius sp̃c. & pater sc̃s. & filius sc̃s.
Ut gͦ ex nomine quod utriq conuenit.
utriusq cõmunio significetur: uocat᷑
omĩpotens: ipse sͥ unitas. ditas. mag
intudo. bonitas. om̃i potentia.u iii¬

Expanded text:
sanctus et Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donum Dei : donum enim est Patris atoris, et donator doni, cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus. Ergo Spiritus sanctus ineffabilis est quaedam Patris Filiique communio; et ideo fortasse sic appellatur, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire. Nam hoc ipse proprie dicitur, quod illi communiter: quia et Pater sp Filius spiritus, et Pater sanctus et Filius sanctus. Ut ergo ex nomine quod utrique convenit, utriusque communio significetur, vocaturomnitudo, bonitas, omnipotentia,
Abbreviated transcription (Latin):
possunt albescere: separabile accidens
dicitur. S diligent̾ intuentib satis
apparet. ñ separatione quasi enugͣre
aliquid a capite d̾i canescit: ut nigͥtudo
inde candore succedente discedat. &
aliqͦ eat: s illam qualitatẽ coloris ib
uerti atq mutari. Nicħ itaq accidens
in d̃o: quia nicħ mutabile aut amissi¬
bile. Quod si & illud dici accidens pla¬
cet. qd̾ licet ñ amictatur. minuit᷑ tam̃
uel auget᷑. sicuti ẽ animȩ uita nam &
qͣmdiu anima ẽ. tam dui uiuit: & quia
semꝑ anima ẽ. semꝑ uiuit: s qͥa magis
uiuit cũ sapit. minꝰq cum desipit. fit
etiã hic aliqua mutatio. ñ ut desit uita
sic̃ deest insipienti sapĩa. s ut minꝰ sit:
nec tale aliquid in d̾o fit. quia omnino
ei accidit: nec tam̃ omẽ quod dicitur.
scđm substantiã dicit᷑. In reb enĩ crea¬
tis atq mutabilib qd̾ non scd̾m sub̾am
dicit᷑: restat ite scdm accidens dicatur.

Expanded text:
possunt albescere, separabile accidens possunt albescere, separabile accidens dicitur: sed diligenter intuentibus satis apparet, non separatione quasi emigrare aliquid a capite dum canescit, ut nigritudo inde candore succedente discedat et aliquo eat, sed illam qualitatem coloris ibi verti atque mutari. Nihil itaque accidens in Deo, quia nihil mutabile aut amissibile. Quod si et illud dici accidens placet, quod licet non amittatur, minuitur tamen vel augetur, sicuti est animae vita: nam et quamdiu anima est, tamdiu vivit, et quia semper anima est, semper vivit; sed quia magis vivit cum sapit, minusque cum desipit, fit etiam hic aliqua mutatio, non ut desit vita, sicuti deest insipienti sapientia, sed ut minus sit: nec tale aliquid in Deo fit, quia omnino ei accidit; nec tamen omne quod dicitur, secundum substantiam dicitur. In rebus enim creatis atque mutabilibus quod non secundum substantiam dicitur, restat ut secundum accidens dicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
scdm substantiã intelligere ingenitũ
& genitũ. Item dictum est de filio. ñ
rapinam arbitratꝰ est ẽẽ equalis deo
substantiam dicit᷑ ȩquał: admittunt
ut dicatur aliquid de dõ ñ scđm sub
dici ingenitũ & genitũ. Qd̾ si ꝓpterea
ñ admittunt. qͥa omĩa de do scd̃m sub¬
stantiã dici uolunt: scd̾m sub̾am filiꝰ¬
equalis ẽ patͥ. Accidens aũ ñ solet dici
nͥ qd̾ aliqua mutatione eiꝰ rei cui acci¬
dit amitti potest. Nam & si qued̾a di¬
cunt᷑ accidentia. inseparabilia quȩ ap
corui color niger: amittit eũ tam̃ non
quide qͣmdui pluma ẽ. s quia ñ semꝑ
est pluma. Quapropt̾ ipsa materies
mutabilis ẽ: & ex eo qd̾ desinit eẽ illud
animal. uł illa pluma. totũq illud cor¬
pus in t̾ra mutat᷑ & uertit᷑ : amittit utiq
etiã illum colorem. Qmuis & accidens qd̃
separabile dicitur. ñ separatione s nu¬
tatione amitatur: sicuti ẽ capillis ho¬
minũ nigritudo. qm̃ cum capilli sunt

Expanded text:
secundum substantiam intelligere ingenitum et genitum. Item dictum est de Filio, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo substantiam dicitur aequalis, admittunt ut dicatur aliquid de Deo, non secundudici ingenitum et genitum. Quod si propterea non admittunt, quia omnia de Deo secundum substantiam dici volunt, sationem. Accidens autem non solet dici, nisi quod aliqua mutatione ejus rei cui accidit amitti potest. Nam etsi quaedam dicuntur accidentia inseparabilia, quae gre corvi color niger; amittit eum tamen, non quidem quamdiu pluma est, sed quia non semper est pluma. Quapropter ipsa materies mutabilis est, et ex eo quod desinit esse illud animal vel illa pluma, totumque illud corpus in terram mutatur et vertitur, amittit utique etiam illum colorem. Quamvis et accidens quod separabile dicitur, non separatione, sed mutatione amittatur; sicuti est capillis hominum nigritudo, quoniam dum capilli sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ita semꝑ quasi ex quo natus est filius.
semꝑ natus est filuis. nec cepit ẽẽ um
qͣm filius. Quod si aliquando eẽ cepis¬
set. aut aliqͣndo eẽ desieret filius:
scłm accidens diceretur. Si uͦ qd̃ dicit᷑
pat̾. ad seipsum diceret᷑. non ad filiũ:
& qd̃ dicitur filius. ad seipsum diceret᷑.
ñ ad patrẽ: scdłm substantiã diceret᷑¬
& ille pater. & ille filius. S quia & pa¬
ter ñ dicitur nͥ ex eo quod est ei filius.
& filius ñ dicitur nͥ ex eo qd̾ habet pa

Expanded text:
ita esse semper, quasi ex quo natus est Filius, semper natus est Filius, nec coepit unquam esse Filius. Quod si aliquando esse coepisset, aut aliquando esse desineret Filius, secundum accidens diceretur. Si vero quod dicitur Pater, ad se ipsum diceretur, non ad Filium; quod dicitur Filius, ad se ipsum diceretur, non ad Patrem; secundum substantiam diceretur et ille Pater, et ille Filius: sed quia et Pater non dicitur Pater nisi ex eo quod est ei Filius, et Filius non dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
entia: & ab eo quod est scire dicta ẽ
scientia: ita & ab eo quod ẽ esse. dicta
ẽ essentia. Et quis magis est qͣm ille
qui dixit famulo suo moysi ego sum
qui sum. & dices filiis ifrł. qui est
misit me ad uosͤ. S aliȩ quȩ dicũ¬
tur essentiȩ siue substantiȩ capi¬
unt accidentia: quib in eis fiat
uel magna uł quantacunq muta¬
tio. Deo autẽ aliquid eiusmodi acci¬
dere ñ potest: & ideo sola ẽ incom¬
mutabilis substantia uel essentia.
quȩ d̾s est. Cui ꝓfecto ipsum esse
unde essentia nominata ẽ: maxime
ac uerissime competit. Qd̃ eñi muta¬
tur non seruat ipsum ẽẽ: & qd mu¬
tari potest. etiam si ñ mutet᷑. pot̾
qd̃ fuerat ñ esse: ac ꝑ hoc illud solũ
quod ñ tantũ non mutat᷑. uerum
etiã mutari omĩno ñ potest. sine
scrupulo occurrit qd̾ uerissime
dicatur esse.
uamobrem ut etiã de his quȩ
nec dicunt᷑ ut cogitant᷑. nec cogitant᷑

Expanded text:
entia, et ab eentia, et ab escientia, ita ab eo quod est esse dicta est essentia. Et quis magis est quam ille qui dixit famulo suo, Exod. 3: Ego sum qui sum; et: Dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos ? Sed aliae quae dicuntur essentiae sive substantiae, capiunt accidentia, quibus in eis fiat vel magna vel quantacumque mutatio: Deo autem aliquid ejusmodi accidere non potest; et ideo sola est incommutabilis substantia vel essentia, qui Deus est, cui profectio ipsum esse, unde essentia nominata est, maxime ac verissime competit. Quod enim mutatur, non servat ipsum esse; et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fuerat non esse: ac per hoc illud solum quod non tantum non mutatur, verum etiam mutari omnino non potest, sine scrupulo occurrit quod verissime dicatur esse.Quamobrem ut jam etiam de iis quae nec dicuntur ut cogitantur, nec cogitantur
Abbreviated transcription (Latin):
quas ꝑlocoꝵ interualla motiones. uel
quid euismodi. Nichil certe istoꝵ in¬
uenimꝰ in eo quo in natura nr̃a nicħ
meliꝰ inuenimꝰ id est in nr̃o intellectu¬
.U
quo sapientiã capimꝰ quantȩ capaces
sumꝰ. Qd̃ gͦ non inueniemꝰ in melio¬
re nr̃o. non debemtꝰ in illo querere.
qd̾ longe meluis est meliore nr̃o: ut
sic intesligamꝰ dm si possumꝰ quantũ
possumꝰ. sine qualitate bonũ. sine
quantitate magnũ. sine indigentia
creatorẽ. sine situ presentem. sine
ambitu omĩa continentẽ. sine loco
ubiq totum sine tempore sempiter¬
nũ÷ sine ulla sui mutatione muta¬
bilia facientem. nichilq patientẽ.
Quisqͥs dđm ita cogitat. & si nondũ
potest om̃imodo inuenire quid sit.
pie tam̃ caueat quantũ potest. ali¬
quid de illo sentire qd̾ non sit. Est
tam̃ sine dubitatione substautia
uł si melus hoc appellatur. essen
tia: quã greci usyam uocant. Sicut
enĩ ab eo quod est saꝑe. dicta est sapi¬

Expanded text:
quas per locorum intervalla motiones, vel quas per locorum intervalla motiones, vel quid ejusmodi. Nihil certe istorum invenimus in eo quo in natura nostra nihil melius invenimus, id est, in nostro intellectu, quo sapientiam capimus, quantum capaces sumus. Quod ergo non invenimus in meliore nostro, non debemus in illo quaerere quod longe melius est meliore nostro. Ut sic intelligamus Deum si possumus, quantum possumus, sine quantitate magnum, sinequantitate magnum, sine indigentia Creatorem, sine situ praesentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnimodo invenire quid sit; pie tamen cavet, quantum potest, aliquid de illo sentire quod non sit. Est tamen sine dubitatione substantia, vel si melius hoc appellatutia, quam Graeci ουσίαν vocant. Sicut enim ab eo, quod est sapere, dicta est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
si nouerimꝰ aut certe credendo firmũ
tenuerimꝰ. ea quȩ de natura incõmu¬
tabili & inuisibili summeq uiuente
ac sͥ sufficiente dicunt᷑: ñ ex consuetu¬
dine uisibilium atq mutabiliũ. & mor¬
taliũ uel egenarũ rerũ esse metienda.
S cum in his etiam quȩ nr̃is corpora¬
lib adiacent sensib uel qd̾ nos ipsi in
interiore homine sumꝰ. scientia cõpre¬
hendendis laboremus nec sufficiamꝰ:
ñ tam̃ impudent̾ in illa quȩ supͣ st̃
diuina & ineffabilia pietas fidelis
ardescit: non quã suaꝵ iuriũ inflat
arrogantia. s quã gr̃a ipsus creato¬
ris & saluatoris inflaminat. Nam quo
intellectu homo dm̃ capit: qui ipsũ
intellectum suũ quo eum uult caꝑe
nondu capit: Si aũ hunc iam capit:
attendat diligent̾ nicħ eo ẽẽ in sua
natura meluis: & uideat utrũ ibi¬
uideat illa linuam̃ta formaꝵ. intores
colorum. spaciosam granditatẽ. par-¬
tiũ distantiã. molis distensionẽ. ali¬

Expanded text:
si noverimus, aut certe credendo firmum si noverimus, aut certe credendo firmum tenuerimus, ea quae de natura incommutabili et invisibili summeque vivente ac sibi sufficiente dicuntur, non ex consuetudine visibilium atque mutabilium et mortalium vel egenarum rerum esse metienda. Sed cum in his etiam quae nostris corporalibus adjacent sensibus, vel quod nos ipsi in interiore homine sumus, scientia comprehendendis laboremus, nec sufficiamus: non tamen impudenter in illa quae supra sunt divina et ineffabilia, pietas fidelis ardescit; non quam suarum virium inflat arrogantia, sed quam gratia ipsius Creatoris et Salvatoris inflammat. Nam quo inteintellectum suum, quo cum vult capere, nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter nihil eo esse in sua natura melius, et videat utrum videat ibi ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distinctionem, ali