comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eosdirige : quia filii hominũ : Sienimessent filutui: direo tiessent
Tuemim dixisti: Egodixi duestis : & silu & celsiomnes : Vlo sautẽ
ut homines morionini : & quasiunus de principib: cad &ĩs: Et malio
loco : Non ꝑmanebitsp̃s meus in hominibus istis : quia carosunt:
Qnm̃ homines sunt: ꝓpterta caro sunt: Ergo quia filihominum :
& ꝑdidimus eẽ filiidĩ : & prxui factisumus ꝓpt̃ea dirigenos: &
rursũtiuesficiamurfilii : &sitsplendor dñi dĩ nr̃i supernos
Dicit &apostolus adhebraeos : qnm̃ dñs atque saluator : splendor
citur & inalioloco signatũ est suꝑnos lum̃ uultus tuidñe: Signum
crucis : uixillũ nr̃ me st : Huec interim depsalterio diximus: &
ue stimo diutius quã debuenamus in mona tisumus : Intellegami nos
multoplura dixisse quã debuimus dicere : sed ñ possumus dñi nr̃i

Expanded text:
eos dirige, quia filii hominum sunt. Si enim essent filii tui, directi essent. eos dirige, quia filii hominum sunt. Si enim essent filii tui, directi essent. Tu enim dixisti: Ego dixi, dii estis, et filii Excelsi omnes . Vos autem ut homines moriemini, et quasi unus de principibus cadetis. Et in alio loco: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis: quia caro sunt . Quoniam homines sunt, propterea caro sunt. Ergo quia filii hominum, et perdidimus esse filii Dei, et pravi facti sumus: propterea dirige nos, et rursum tui efficiamur filii. Et sit splendor Domini Dei nostri super nos. Dicit et Apostolus ad Hebraeos: Quoniam Dominus atque Salvator splendor citur et in alio loco: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Signum crucis, vexillum nostrum est. Haec interim de psalmo diximus, et ut aestimo, diutius quam debueramus, immorati sumus. Intelligimus nos multo plura dixisse, quam debuimus dicere; sed non possumus Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
habfsinsinutuo Eruct& cortuiũ uerbũ bonum mittedex terãtiũ
& liberanos. Notũ nobis facmisterium quod absconditũ fuit a
generationibus. Dexterã tuam notam fac: quid subripi sarrii ñ
dixit dexteramtuam fac: Dr enim sined exterasua nũ quam fuit
Sed quid dixit. Dexteramtuã que semꝑ fuit & insinutuo fuit notã fac
qũ illum ꝓmanentem indĩtatesua nos se non possumus. cdsumat
hominem & sic intellegamuscum. Sexteram tuã sic notam fac &
compeditos corde in sapientia. Eos qui sapientiae habent conpedes
Hoc ÷ qui conpediti sunt incorde ꝑ sapientiã tuã non uobis sit moles¬
tum. quia obsturus ÷ locus : ꝓph& ie habebant sapientiam. sedipra
sapientia conpediebateos. non poterant uolare si nexp̃o: Vid& e
manifostius p̃dicire : Conuerterednẽ usquequo: Multũ pet¬
cauimus : auertes faciemtuã : non sunt dignapeccita nñt : tuis

Expanded text:
habes in sinu tuo? Eructet cor tuum verbum bonum: mitte dexteram tuam, habes in sinu tuo? Eructet cor tuum verbum bonum: mitte dexteram tuam, et libera nos. Notum nobis fac mysterium, quod absconditum fuit a generationibus. Dexteram tuam notam fac. Quid subrepis, Ari? Non dixit, dexteram tuam fac. Deus enim sine dextera sua numquam fuit. Sed quid dixit? Dexteram tuam, quae semper fuit, et in sinu tuo fuit, notam fac. Quoniam illum permanentem in deitate sua nosse non possumus: assumat hominem, et sic intelligamus eum. Dexteram tuam sic notam fac, et compeditos corde in sapientia. Eos qui sapientiae habent compedes, hoc est, qui compediti sunt in corde per sapientiam tuam. Non vobis sit molestum, quia obscurus est locus. Prophetae habebant sapientiam: sed ipsa sapientia compediebat eos, non poterant volare sine Christo. Videte manifestius praedicare. Convertere, Domine, usquequo. Multum peccavimus, avertis faciem tuam: non sunt digna peccata nostra tuis
Abbreviated transcription (Latin):
hoce stotogintamnilia: A postolicap̃dicatio & euangelica: isti
quicum dõ saluatore &ipso salomone : gririuagentium peccata
portabant. Hucus quae uidetur eẽ finitũ misterium. Audite
maio ramisteria. E qui p̃erant inquid istsoperibur & templo tria
milia erant: Non pos sunt eẽ maiores & qui p̃sunt operibus Ni¬
si illiqui p̃dicant trinitatem : Dies annorum nostrorũ in ipsis
septuagintaannis: Multa sunt quae dicuntur sed hora exclu¬
dimur. Dexterã tuani notam fac. & conpeditus cordein sapi¬
entia. In quibus damcodicibus dicitur eruditos in aliis dicitur
compeditos. Aliud ÷ eruditos aliud conpeditos significat. Quid
ergodicit. Dex teram tuã notam fac. Quid tam diudexteramtuã
contrabis dr̃ quare a uertis manumtuam insinum tuũ. In alio psal¬
modicitur. Quod dicitur hoc ÷ in egritudine pontisuinur in peccatis
ucenus. Mirtedexterãtuam & eleuanos. Quare tamn diudexẽrãtiũ

Expanded text:
hoc est, octoginta millia: Apostolica praedicatio et Evangelica: isti hoc est, octoginta millia: Apostolica praedicatio et Evangelica: isti qui cum Deo Salvatore et ipso Salomone gravia gentium peccata portabant. Hucusque videtur finitum esse mysterium. Audite majora mysteria. Et qui praeerant, inquit, istis operibus et templo, tria millia erant. Non possunt esse majores. Et qui praesunt operibus, nisi illi qui praedicant Trinitatem? Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta annis. Multa sunt quae dicantur, sed hora excludimur. Dexteram tuam sic notam fac, et compeditos corde in sapientia. In quibusdam codicibus dicitur, eruditos: in aliis dicitur, compeditos. Aliud eruditus, aliud compeditus significat. Quid ergo dicit: Dexteram tuam notam fac. Quid tamdiu dexteram tuam contrahis? Deus quare avertis manum tuam in sinum tuum? in alio psalmo dicitur. Quid dicitur? Hoc est, in aegritudine positi sumus, in peccatis jacemus: mitte dexteram tuam, et eleva nos. Quare tamdiu dexteram tuam
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdoti : Sicigitur & nouũ & u&us testam̃tũ sẽ ꝑclausũ fuit. Ponẽ
a ꝑtñ : nisi saluatori : Isteestenim quidhab&c lauẽ : quia pern& nomo
claudit : quicliudit& nono aperit: Vnaergoporti: hab& & sept̃ẽ
& oc togradus : & inu&ere quidem testim̃to: sac nrm̃tas uneuan gelica :¬
& in nouo testamento : sac rxm̃ ta suntlegis : Audite maiont mystiria
Eotẽ porequando sala mon hocest pacificusnt̃. quidicit : pacẽ meam
douobis : pacem mea mrelin quo uobis : ipse est enimpax nr̃a : & pax
quae supenx tomnẽ s ensũ : ipseȩdisicauittẽplũdõ : & auhibiscrip¬
tu nc̃ quiddicat: Etenxnt inquidlato mard̃septuagintamilia :
&eorũ quiportabant oc togintamilia : Vid& eniuro latomiquid
la pides caedunt: quiquasi fundam̃ta aedificiorũ p̃paraent: qui
lapides ad uedificandũ intẽplũdĩ d&e rax tollunt : inseptimonu¬

Expanded text:
sacerdoti . Sic igitur, et novum, et vetus Testamentum semper clausum fuit: non est sacerdoti . Sic igitur, et novum, et vetus Testamentum semper clausum fuit: non est apertum nisi Salvatori. Iste est enim qui habet clavem, qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit. Una ergo porta habet septem, et octo gradus. Et in veteri quidem Testamento sacramenta sunt Evangelica, et in novo Testamento sacramenta sunt Legis. Audite majora mysteria. Eo tempore quando Salomon, hoc est, pacificus noster qui dicit : Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis: ipse est enim pax nostra, et pax quae exsuperat omnem stura quid dicat. Et erant, inquit, latomorum septuaginta millia, et eorum qui portabant octoginta millia . Videte numerum. Latomi qui lapides caedunt, qui quasi fundamenta aedificiorum praeparant, qui lapides ad aedificandum in templo Dei de terra tollunt, in septimo nu
Abbreviated transcription (Latin):
tauus numerus a edificauerit: inuano s. domus aedificata . Legimur
& in euanglio secundũ matheũ. Beati pauperes. Beatimites ꝑeatiȩ sur ien¬
tes
octo pariterbeatitudines : nisi e uangelio : Otogoiarioniimeig
hocestnumerus indie resurrectionis: Dies annorũ nr̃orũ in
ipsisseptiuaginta anis : Vulti s ostendã uobis interim. septimus
doctauiis numerus continent plurima sacram̃ta : Legimighiezedn¬
hel : & inuna parte dicitur : & ingreditur inquidꝑportamorionis
intẽplũ : quoduedificatur in hie techiel in &trema parte : & ascondit
inquid sacerdos primus: ꝑseptẽ & octogradus : & fieri potenxi
ut ieaporta: & septe messent grxdus &octo: Sed ude quiddicat :
orientalis porta : undelumenuenit : Dñs nt atquesiluator una
quidẽ porta ẽ & nemo ingreditur in eã : nisis acerdo smignus: &
qui diꝰgituribi : portahaec: sẽꝑdiusaerit : non autt̃ aperitur : nisi

Expanded text:
tavus numerus aedificaverit, in vanum est domus aedificata. Legimus tavus numerus aedificaverit, in vanum est domus aedificata. Legimus et in Evangelio secundum Matthaeum: Beati pauperes: Beati mites: Beati esurientes, octo pariter Beatitudines, nisi in Evangelio. Octonario numero, hoc est, in die resurrectionis. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta annis. Vultis ostendam vobis interim quod septimus et octavus numerus continent plurima sacramenta? Legamus Ezechiel, et in una porta dicitur: Et ingrediatur, inquit, per portam orientis in templum quod aedificatur. In Ezechiel, in extrema parte: Et ascendet, inquit, sacerdos primum, per septem et octo gradus. Et fieri poterat, ut in ea porta, et septem essent gradus et octo. Sed videte quid dicit: Orientalis porta unde lumen venit, Dominus noster atque Salvator. Una quidem porta est, et nemo ingreditur in eam nisi sacerdos magnus. Et quid dicitur ibi? Porta haec semper clausa erit. Non autem aperitur nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ eẽ, Dies annorũ nr̃orũ : inipsisseptuaginta annis septiuaginta ann
Septẽ decidessunt : &o ctuagintianni : octodecades sunt: Videergo. quomodo
septimus &octauus numerus prcedicatur: & quomodo diximus ture fu¬
giũ fac tuses nobis ingenenttione & genenrtionẽ : & in u&ere & in nouo
testamonto : Propt̃ ei nunc& septimũ & octauũ numerum ponit. Hoc dicit¬
& inecclesasten, Dapartem septem &da partẽ ooto. Propt̃ ea & quindecim
sunt graduum psalmi hoc ÷ septem & octo quindecim parit̃. nos ducunt
ad regna caelorum : Deniquae post quam septimus graduũ psalmus ex plo¬
tus : quid dicitꝰ inscripturr ipsepsalmus. psalmus inquid salomonis
quiex truxerat ueterem domũ & quid dicit. Nisi dñs aedificauerit nobis¬
domũ inuanũ laborauerunt qui aedificauerunt eã. Quidergodicit ipre
salomonqui ꝑ scribitur in ipsotitulo. Ego aedificaui templum sed nisioc¬

Expanded text:
dictum esse. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta annis. Septuaginta anni, dictum esse. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta annis. Septuaginta anni, septem decades sunt, et octoginta anni, octo decades sunt. Videte ergo quomodo septimus, et octavus numerus praedicatur. Et quomodo diximus: tu refugium factus es nobis in generatione et generationem, et in veteri et in novo Testamento: propterea nunc et septimum et octavum numerum ponit. Hoc dicit in Ecclesiaste: Da partem septem, et da partem octo . Propterea et quindecim sunt graduum psalmi, hoc est, septem et octo: quindecim pariter nos ducunt ad regna coelorum: Denique postquam septimus graduum psalmus expletus est, quid dicitur in scriptura ipsius psalmi? Psalmus, inquit, Salomonis, qui exstruxerat veterem domum. Et quid dicit: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt, qui aedificant eam . Quid ergo dicit ipse Salomon, qui praescribitur in ipso titulo? Ergo aedificavi templum, sed nisi oc
Abbreviated transcription (Latin):
appanaemus: Prooreimus filios. labonamus : in regna sus tollimur:
& omnufacimus : a non intellegimus qui a arenue telitainius : Dies
annorũ nr̃orũ impsis septuagintiannis. Vbi sunt milleanni : in
septua ginta annis con¬
tractisumus: Siautẽ multũ octoginta:
si autẽ plus uxerimus iamnonẽ uita sed mors: Siautẽ in potentatib:
oc tognitianni : Quo õi iminuons octo genariũ es :& sanũ dicit& greca
sententia senectus ipsa morb: est : Et ã pliuseor ũ labor & dolor : Quicquid
plus fuerit nonestuita seddolor : Hoc inter im diximus secundũ histori
C&erũ dicamus secundũ anagogen: &ominis quidẽ psalmus recipittropo¬
logiã : & pote nem nunc ꝑ singulosuersiculoscurrere & sp̃italẽ intellegoi¬
tĩ in singulos dicere sed honre dudimur: Lic& unũ uersiculũ quasi
gustũ uobis dospĩtalis intellegentiae : utquicquidhicta cuero: put&is hic

Expanded text:
appetimus, procreamus filios, laboramus, in regna sustollimur, appetimus, procreamus filios, laboramus, in regna sustollimur, et omnia facimus, et non intelligimus, quia araneae telam teximus. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta annis. Ubi sunt mille anni? In septuaginta annis contracti sumus. Si autem multum, octoginta. Si autem plus vixerimus, jam non est vita, sed mors. Si autem in potentatibus, octoginta anni. Quem enim invenies octogenarium esse et sanum? Dicit et Graeca sententia: senectus ipsa morbus est. Et amplius eorum labor et dolor. Quidquid plus fuerit, non est vita, sed dolor. Hoc interim diximus secundum historiam. Caeterum dicamus secundum anagogen. Et omnis quidem psalmus recipit tropologiam, et poteram nunc per singulos versiculos currere, et spiritualem intelligentiam in singulis dicere, sed hora excludimur. Uno tamen versiculo quasi gustum vobis do spiritualis intelligentiae, ut quidquid hic tacuero, putetis hic
Abbreviated transcription (Latin):
ic &inuaa soiestute : tamenado lescentia perit: Manesicut herbatuen seat :
hocestiuuentus nnũ : Ipsũ estõum manesicut herbit nenseat : manefloreat¬
& transeat : Floremus inadolescentia : arescimus in senec tute: Vesperedecidit
urtã: uit anñ comrastaest. Posiusti iniquitates nostras. In conipectutuo
Nihil tecelint hoc ÷ peccatanr̃a. Nec noxcelat nec inuoluunt tenebrae. Omnia
apud telucent. Sieculum. nr̃m in luminatione uultus tui. Melius hab&&
in hebrrico uita nr̃a in luminatione uultustui. Quicquid agimus. quic¬
quid insecretonos facere putamus. patent in oculistuis. Qm̃ omines diestirĩ
defecerunt Cucurrita&is & dũignoramus el abitur. Perimus & hocipsu
quod loquimur demorteẽ & nomn intellgimus Anni nr̃i. sicut aranta medirabun
Uidete quid dicat quomodo aranea quasi mittqt fila & huc illuic qua edis currit.¬
& texit totadiae. & labor quidem grandir÷ sed effectus nullus ÷ sic& uita
bemminũ huc illucq discurrit : Poss essiones quaoimus : diuitus

Expanded text:
Mane sicut herba transeat, hoc est, juventus nostra: Ipsum est enim mane. Sicut herba transeat: mane floreat, et transeat. Floremus in adolescentia: arescimus in senectute. Vespere decidatvitam vita nostra contracta est. Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo. Nihil te celat, hoc est, peccata nostra, nec nox celat, nec involutum tenebrae. Omnia apud te lucent. Saeculum nostrum in illuminatione vultus tui. Melius habetur in Hebraico: Vita nostra in illuminatione vultus tui. Quidquid agimus, quidquid in secreto nos facere putamus, patet in oculis tuis. Quoniam omnes dies nostri defecerunt. Cucurrit aetas: et dum ignoramus, graviter perimus. Et hoc ipsum quod loquimur, de morte est, et non intelligimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur. Videte quid dicat. Quomodo aranea quasi mittit fila, et huc illucque discurrit, et texit tota die, et labor quidem grandis est, sed effectus nullus est, sic et vita hominum huc illucque discurrit. Possessiones quaerimus, divitias
Abbreviated transcription (Latin):
quodscriptum est : morses mortuus. in deserto est aa ronmortuus est
maria mortua est : & hocest quod scriptum ÷ in proph&a. & ꝑcutiã
inquid trespastores in menseuno illi mortiui sunt : Neque enim potu¬
erunt intrare in terram repromissionis. Uiderunt tantum modo
enim in deserto sunt & cad euerii eorum sunt. in solitudinem : eorum
qui mortui sunt in deserto,: Nosfili subihũ duce uenimus adior¬
danem: & in trauimus terram repromissionis: & uenimus ad gal¬
galam. & recundã circum cisisumus. Sp̃iritalicircum cisione: & ab¬
latumest a nobis osprobrium aegipti Hunc ips eilis dix noster

Expanded text:
quod scriptum est: Moyses in deserto mortuus est: Aaron mortuus est; quod scriptum est: Moyses in deserto mortuus est: Aaron mortuus est; Maria mortua est, et hoc est quod scriptum est in propheta: et percutiam, inquit, tres pastores in mense uno. Illi mortui sunt: neque enim potuerunt intrare in terram repromissionis . Viderunt tantummodo enim in deserto, et cadavera eorum sunt in solitudine, eorum qui mortui sunt in deserto. Nos filii sub Jesu duce venimus ad Jordanem et intravimus terram repromissionis, et venimus ad Galgala, et secundo circumcisi sumus spirituali circumcisione, et ablatum est a nobis opprobrium Aegypti. Nunc ipse Jesus dux noster
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ quo d nihil habebat uiuens . Nulli enimpisculi essepoterant in
marimortuo : nihil uiuebat in marimortuo. De templo dñi hoc est
desinueuis egressus est saluator & indulcorauit mare mortuum : & a¬
maras aquas In mariuiatua & semitetuae in aquis multis. Propterea
in mariuiatua ut tufaceres uiam : & sequerentur tea postolitii & semitae
tiue in aquis multis & uestigitua non cognoscentur. Ds duxistisicut ouer
populumtuum. Gonds pastor diduxit qua niouerpopulum suum in ma¬
numorsi&aron. Hoc fecit secundum litteram : c&erum cotidiae facit
in nobis in manumoiss. Id est inlege Scimus autem : qñm lex spiritalis ÷
dociotuo spiritali nos deduxistipopulumtuum. Hoc secundum lit teram
intellegamus: Demorsi & aaron : Eductus quidem est & morses & iaron
sed non in troductus interram repromisionis suscessit eis ilĩs : Videte

Expanded text:
Mortuum, quod nihil habebat vivens . Nulli enim pisciculi esse poterant in Mortuum, quod nihil habebat vivens . Nulli enim pisciculi esse poterant in mari Mortuo, nihil vivebat in mari Mortuo. De templo Domini, hoc est, de sinu ejus egressus est Salvator, et dulcoravit mare Mortuum, et amaras aquas. In mari via tua, et semitae tuae in aquis multis. Propterea in mari via tua: ut tu faceres viam, et sequerentur te apostoli tui. Et semitae tuae in aquis multis, et vestigia tua non cognoscentur: deduxisti sicut oves populum tuum. Bonus pastor deduxit quasi oves populum suum. In manu Moysi, et Aaron. Hoc fecit secundum litteram. Caeterum quotidie facit in nobis. In manu Moysi, id est in lege. Scimus autem quoniam lex spiritualis edotio tuo spirituali, nos deduxisti populum tuum . Hoc secundum litteram intelligamus de Moyse et Aaron. Eductus quidem est Moyses et Aaron, sed non introductus in terram repromissionis. Successit ei Jesus. Videte
Abbreviated transcription (Latin):
& rote. Hoc & in ec lesiasten dicitur: in comsũ matione mundi :¬
Et in uoluitur in quidrota suꝑ locum. Multa suntq dicantur derotis
sed ad reliqua. festinat oratio : Inluxerunt corus cacionis tuae orbi
terrae: apostoli cap̃dicatio. Commota est & contremuit terra. Nisi
terranos tra commota ess& & conturbata. Nos xp̃iani nonessemꝑ
Cominota est & contremuit terra. Suꝑnullum enim requiescit.
liminuti haerent. Inmariui etuae qui eras incelo descendisti
interram. Secundam lit teram possumus dicere eo tempore quo
eduxit morsen. Tueras quieducebas in mariuiatua. Oeinde possumis
&secundum historiam aliterdicere: maria tibi fuerunt uia. Sedillud¬
seined fecit c& erum cotidiae loquitur ad mare : Tace: obmutesce : dñs temi¬
tigit : ut nos ꝑistud saeculum transire posqmus In maruuatua. Illeuenit
fonsuite ut indulcorara mare: Mareamarum mare mortuũ ꝓpt̃ea
iuxta ezechiel egreditur de templodñi fonsaque uiuae: & uadit ad mare

Expanded text:
Ecclesiaste dicitur: quod in consummatione mundi revolvetur rota super lacum . Multa sunt quae dicantur de rotis; sed ad reliqua festinat oratio. Illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae: Apostolica praedicatio. Commota est, et contremuit terra. Nisi terra nostra commota esset, et conturbata, nos Christiani non essemus. Commota est, et contremuit terra. Super nullum enim requiescit Sli minuti haerent. In mari via tua. Qui eras in coelo, descendisti in terram. Secundum litteram possumus dicere: Eo tempore quo eduxit Moyses Israel, tu eras qui educebas . In mari via tua. Deinde possumus, et secundum historiam aliter dicere: maria tibi fuerunt via. Sed illudsemel fecit. Caeterum quotidie loquitur ad mare: Tace, obmutesce. Dominus te mitigat, ut nos per istud saeculum transire possimus. In mari via tua. Ille venit fons vitae, ut dulcoraret mare. Mare amarum, mare mortuum. Propterea juxta Ezechielem: egreditur de templo Domini fons aquae vivae, et vadit ad mare
Abbreviated transcription (Latin):
sunt propterea uoluuntur suꝑ terram & ad alciora festinant: Uultis
scire rotas rir plures. legimus & rota in rota. Legimus in ezechiel
inuicem sibiherent rotae : Duaerotue sunt : nouum &uetus testamentũ¬
starota rotain illaher& & illa in ista tamen uidete quid dicitur in¬

Expanded text:
sunt, propterea volvuntur super terram, et ad altiora festinant. Vultis sunt, propterea volvuntur super terram, et ad altiora festinant. Vultis scire rotas plures? Legimus et rotam in rota. Legimus et in Ezechiel: Invicem sibi haerent rotae. Duae rotae, sunt novum, et vetas Testamentum. Ista rota in illa haeret, et illa in ista. Tamen videte quid dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tuarũ . Hoc est duo testamenta nouum & uetus. Vox tonitrui tui inro
ta. Uox praedicationis tuat in rota: uox dicitur. quia grandis est pclica¬
stio
Uox tonitrui in rota In toto orbe ꝑ circuitum Non solum auditar un
iudata sed tuloqueris & iuditur in saeculum. Hoc diximus generirliter
dicamus autems pelialiter deinteriore homine : Pota modico quo¬
dam uestigo stat interra & non solũ stat : sed quasi ꝑturrit. Nonstat
sed tangit & p̃terit. Denique cum uoluitur: ad alciora concendit
ta & sc̃suir qñ ĩn in corpore est nec essitatem hab& aliquam de t̃renis
cogitar e: & quando uenerit aduictũ & uestitum & ceterahuius modi
habens uictum & uestitum his contaentus est: Tangens & terram : ad al¬
ciora festinat. Illequi currit & ad altiora festinat: in illo est sermotius
egimus & in proph&a: scĩ lapides uailuuntur suꝑterrã : Qñm enĩ rota

Expanded text:
tuarum : hoc est duo Testamenta, novum et vetus. Vox tonitrui tui in rotuarum : hoc est duo Testamenta, novum et vetus. Vox tonitrui tui in rota. Vox praedicationis tuae in rota. Propterea grandis vox dicitur: quia grandis est praedicatio. Vox tonitrui tui in rota: in toto orbe per circuitum. Non solum auditur in Judaea, quod tu loqueris, sed et auditur in saeculo. Hoc diximus generaliter. Dicamus autem specialiter de interiori homine. Rota modico quodam vestigio stat in terra, et non solum stat, sed quasi percurrit: non stat, sed tangit et praeterit: Denique cum volvitur, ad altiora transcendit. Ita et sanctus vir, quoniam in corpore est, necessitatem habet aliqua de terrenis cogitare: et quando venerit ad victum, et vestitum, et caetera hujusmodi: habens victum et vestitum, his contentus est, et tangens terram, ad altiora festinat . Ille qui currit, et ad altiora festinat, in illo est sermo tuus . Legimus et in propheta, sancti lapides volvuntur super terra
Abbreviated transcription (Latin):
intellegentiam spĩ talem suꝑ aquas inquid ferebatur sp̃s: iameotem¬
pore baptismum sci ficabatur : Nonenim poteratessebaptismũ
sine spũ: Suꝑ habrssos uero tenebrae : iste est abrssds inquademones
postulant nemit terentur abihũ. Suꝑ abyssos ergo tenebrae : in a¬
quis erat mundicia in abissis tenebrire: Quae sint abrssi. metacente
intellegitis : qnĩn demones formidant i reinabrssum. Vocemdede¬
runt nubes Nubes proph&ae : que iudeis tacuerunt nubes locira
sunt. Vocem dederunt nubes : & enim sagitaetuae transiaerunt.
odicatio sermonis xp̃i in uniuersum orbem cucurrit. Vox toni¬
truitui in rota: Tonitrus propriae : grandis uox est. Denique
eo tempore quando ds̃ loquutus est . Hic est filius meus dilectus:
in hunc mihii conplacui facta est uox tonitrui: rotesimilis. Deniquȩ
propterea scribitur. Abrssus abessum inuocat in uocecatarac tarum

Expanded text:
intelligentiam spiritualem. Super aquas, inquit, ferebatur spiritus. Jam eo temintelligentiam spiritualem. Super aquas, inquit, ferebatur spiritus. Jam eo tempore baptismum significabatur. Non enim poterat esse baptismum sine spiritu. Super abyssos vero tenebrae. Ista est abyssus ad quam daemones postulant, ne mittantur a Jesu. Super abyssos ergo tenebrae. In aquis erat munditia: in abyssis, tenebrae. Quae sint abyssi, me tacente, intelligitis: quoniam daemones formidant ire in abyssum. Vocem dederunt nubes. Nubes, prophetae: quae Judaeis tacuerunt, nobis locuti sunt. Vocem dederunt nubes, etenim sagittae tuae transierunt. Praedicatio sermonis Christi in universum orbem cucurrit. Vox tonitrui tui in rota. Tonitrus proprie, grandis vox est. Denique eo tempore quando Deus locutus est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui: facta est vox tonitrui rotae similis . Denique propterea scribitur: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum
Abbreviated transcription (Latin):
cunt : quando tonieruat ds̃ similemuocem facitrotȩ : Videtis
quomodo adhuc in terram heraeam. & loquar secundũ literã occidelẽ :
dluxerint coruitationenuie ortiterrae: Hic quid iac siudene In mari
uiauac: & semite turiniquis multis & hoc fac audemare die aut
iordine: Et uestigutua non cognoscentur : Hoc secundum lit teram
quomodo intellegis propter simpliciores : secundum lit teram dixim
Reuertamur ergo ad intellegentiam spĩtalem. Videruntte a quaeds̃:
Loquamur dereuelatione Iohannis a quaeinquid multae populi mul¬
tisunt Viderunt tae a quaeds̃. quae aquae: mentes & anunȩ purae:¬
Viderunt teaquae : & timuerunt. Timor non fuit deodio: sed defide
& turbatesunt abyssi: Dicamus aliquid saecundum intellegentiam.
sp̃italem In principio geneseos scriptum est : & suꝑ aquas in quid fe¬
raebatur sp̃s. Et deinde scriptũ est : suꝑ abrisos inquid feraebantur
tenebrae : Vi dete ergo quid dicitur in principiogeseos. hoc secundũ

Expanded text:
cunt: quando tonitruat Deus, similem vocem facit rotae. Videtis quomodo adhuc in terra haeream, et loquar secundum litteram occidentem. Illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae. Hic quid facis tu, Judaee? In mari via tua, et semitae tuae in aquis multis. Et hoc fac, aut de mari dici, aut de Jordane. Et vestigia tua non cognoscentur. Hoc secundum litteram, quomodo intelligis? Propter simpliciores secundum litteram diximus: revertamur ergo ad intelligentiam spiritualem. Viderunt te aquae, Deus. Loquamur de revelatione Joannis. Aquae, inquit, multae, populi multi sunt . Viderunt te aquae, Deus. Quae aquae? Et aquViderunt te aquae et timuerunt. Timor non fuit de odio, sed de fide. Et turbatae sunt abyssi. Dicamus aliquid secundum intelligentiam spiritualem. In principio Geneseos scriptum est: Et super aquas, inquit, ferebatur spiritus. Et deinde scriptum est: Super abyssos, inquit, ferebantur tenebrae. Videte ergo quid dicitur in principio Geneseos: hoc est, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
quo ⁊apitur ad mortem płus apud te pe¬
qua ma coaleat ꝙ̃ bita morituri De
qno pulcher iob dixit bñ dipio ꝑiur
eciam illa benisicencia libeãlitas ntsi
quod habes debitoes tyrogͣphũ audens
restituas unichil debiti ꝯsecutus a debi

Expanded text:
quo rapitur ad mortem, plus apud te pecunia tua valeat, quam vita morituri. De quo pulchre Job dixit: Benedictio peretiam illa benevolentiae liberalitas, ut si quod habes debitoris chirographum, scindens restituas, nihil a debitore consecutus debi
Abbreviated transcription (Latin):
ret dedit r̾gulam ꝙͣ sequim ͤ ut bõ
racio sit epmaniti pat̾mo ͥ ͥ si qͥs pau¬
ꝑi famem repulit mopiam sublena
sar̾dotes quo plus ꝯtulerm̃t plus ha¬
bñdasse qm̃ quicũq bonũ oꝑarium
did ipsi ꝯsert quod ille suo officio
depenset securꝰ quod ad panpeur¬

Expanded text:
ret. Dedit regulam quam sequamur, ut bona ratio sit exinaniti patrimonii; si quis pauperum famem repulit, inopiam sublevasacerdotes, quo plus contulerunt, plus abundasse; quoniam quicumque bonum operarium videt, ipsi confert quod 89 ille suo officio dispenset, securus quod ad pauper
Abbreviated transcription (Latin):
.lẽ ueritatẽ posset m̃te conspicers. alia uͦ ita sunt ꝑ ipsã facta. ut ñ sint ad ipsã.
& ideo rationalis anima si creatori suo seruiata quo facta ẽ ⁊ ꝑ quẽ facta ẽ. & ad
quẽ facta ẽ: cuncta ei cetera seruient. ꝙ uita ultima. quȩ tã uicina illi ẽ. & est
mͦ cedenti ad arbitriũ dñabit᷑. nullã de illo sentiens molestiã. qr iã ñ ex illo
nec ꝑ illud quere beatitudinẽ.s ex dõ ꝑ se ipsam ꝑcipi&. Reformatũ gͥ cotpits
ac scĩficatũ sine deirim̃to cotruptionis. ⁊ sine onere difficultatis adminstrabit:

Expanded text:
ilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. ilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. Et ideo rationalis anima si Creatori suo serviat, a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est, cuncta ei caetera servient: et vita ultima, quae tam vicina illi est, et esmodo cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, si
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ om̃ia tẽpora in mobilis sine qͦ tam̃ nec ullius molis uastitas in unũ redigi. nec
ullius tẽporis ꝓductio potest ab errore cohiberi ⁊ aliqͥd eẽ. uel corpꝰ ut corpꝰ sit.
uel motus ut motꝰ sit. Ipsũ ẽ unũ principale. nec ꝑfinitũ nec ꝑ infinitũ crassum
nec ꝑ finitũ nec ꝑ insinitũ mutabile. Non enĩ hab& aliud hic aliud alibi. aut aliud
nunc aliud postea. qr summe unus ẽ pater ueritatis. pat̾ suę sapientiȩ. quȩ nulla
ex parte dissimilis similitudo eiꝰ dicta ẽ ⁊ imago. qr de ipso ẽ. Itaq etiã fuĩ recte
dicitur ex ipso. cetera ꝑ ipsũ. Precessit enĩ forma omniuĩ. sumie implens unũ de qͥ ẽ
ut cetera quȩ sunt in quantũ sunt uni similia ꝑ eã formã fierent. Hoꝵ alia sic st¬
rectissime dicitur factus ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ dĩ non enĩ aliter incõmutas¬

Expanded text:
super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infinitum crassum, nec per finitum nec per infinitum mutabile. Non enim habet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientiae, quae nulla ex parte dissimilis, similitudo ejus dicta est et imago, quia de ipso est. Itaque etiam Filius recte dicitur ex ipso, caetera per ipsum. Praecessit enim forma omnium summe implens unum de quo est, ut caetera quae sunt, in quantum sunt uni similia, per eam formam fierent. CAPUT XLIV.-rectissime dicitur factus ad imaginem et similitudinem Dei: non enim aliter incommutab
Abbreviated transcription (Latin):
qr ut om̃is loci sic om̃is tẽporis longitudo hab& dimidiũ sui Iuãuis enĩ sit breuisspͥa.
& incipit ⁊ ꝓgredit᷑. ⁊ desinit. itaq non potest nisi habere dimidiũ. dũ sbi duudu
qua transit ad finem. ac ꝑ hoc & breuis sillabȩ tẽpus in cõparatione longious breue.
& bora brumalis estiuȩ hora cõparata. minor. ẽ. Sic mora om̃is borȩ ad d̾iem. ⁊ diei
ad m̃sem. & m̃sis ad annũ. ⁊ ann ad lustrũ. & lustri ad maiores circuitus. & ipsi
ad uniuersum tẽpus relati breues sunt. cum illa ipsa numerosa successio & quȩdã
gradatio siue localiũ siue tẽporaliũ spatioꝵ. ñ tumore uel mora. s ordinata conue¬
nientia pulchra iudicetur. Ipse autem ordinis modus uiuit in ueritate ꝑpetua.
nec mole uastus. nec ꝓtractione uolubilis. s potentia. supͣ om̃s locos magnꝰ ȩt̃nitate

Expanded text:
quia ut omnis loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, quia ut omnis loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progrediqua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate
Abbreviated transcription (Latin):
hirundo nidificat. e ̃ ginꝰ iao aliq̃ fuo m̃. Quid ẽ gͣ in nob̵ q̃ e de illis om̃b
uidicamꝰ: quas figuras appetant. & quatenꝰ impleant. & nos in edificiis alisq corpore
intus intelligit has ipsas iusibiles corporũ moles ꝓportione magnas eẽ ł paruas. & om̃e
corpus habere dimidiũ quantulũ cũq sit. & si dimidiũ innumerabiles partes. itaq
om̃e granũ milii suȩ parti tantȩ quantã. in hoc mundo nr̃m corpꝰ tenet. tã magnũ
ẽẽ quã mundꝰ ẽ nõbis. totũq istũ mundũ figurarũ ratione pulchrũ eẽ non mole
magnũ autẽ uideri non ꝓ sua quantitate .s. ꝓ breuitate nr̃a. id ẽ animaliũ quib
plenus ẽ: Quȩ rursus cum habeant insinitatẽ diuisionis. ñ ipsa ꝑse.s in alioꝵ ⁊ ma
ꝓxime ipsius unuersi cõparatione tã parua sunt: Nec in spatio tempoꝵ alia ratioẽ.

Expanded text:
uodque avium genus uno aliquo suo modo. Quid est ergo in nobis, quo et de illis omnibus uodque avium genus uno aliquo suo modo. Quid est ergo in nobis, quo et de illis omnibus judicamus, quas figuras appetant, et quatenus impleant, et nos in aedificiis aliisque corporintus intelligit has ipsas visibiles corporum moles proportione magnas esse, vel parvas; et omne corpus habere dimidium, quantulumcumque sit; et si dimidium, innumerabiles partes: itaque omne granum milii suae parti tantae, quantam in hoc mundo nostrum corpus tenet, tam magnum esse quam mundus est nobis, totumque istum mundum figurarum ratione pulchrum esse, non mole; magnum autem videri, non pro sua quantitate, sed pro brevitate nostra, id est animalium quibus est plenus; quae rursus cum habeant infinitatem divisionis, non ipsa per se, sed in aliorum, et maxime ipsius universi comparatione tam parva sunt? Nec in spatio temporum alia ratio est;
Abbreviated transcription (Latin):
maliũ seminib etiã ñ totis animalia tota ⁊ in tegra gignerent᷑. neq tantillũ ⁊ unũ
sem̃ ium haberet sui cuiꝰq generis innumerabisẽ. De uno qͥppe possunt scđm suã
ut nullũ foliũ sit uel nullus pilus ꝑ tã numerasam successionẽ. eiuus non ratio in
illo pͥmo ⁊ uno semine fuerit. Demde illud cogitandũ ẽ quam numerosas qͣ suaues
sonoꝵ pulchritudines uerberatus aer traiciat. cantante. luscinia: quas illꝰ auuiculȩ
Hoc & in ceteris animantib quȩ ratione. carentia sensu tam̃ ñ carent. animadũti
potest. Nullũ enĩ hoꝵ ẽ. qđ non uel in sono uocis uł in cetero motu atq oꝑatione
menbroꝵ numeresũ aliqͥd & in suo genere moderatũ gerat. ñ aliqͥ scientia. s tañ
intinis naturȩ t̾minis: ab illa incõmutabili numeroꝵ lege modulatis. Redeamꝰ

Expanded text:
malium seminibus etiam non totis, animalia tota et integra gignerentur, neque tantillum et unum malium seminibus etiam non totis, animalia tota et integra gignerentur, neque tantillum et unum semen vim haberet sui cujusque generis innumerabilem. De uno quippe secundum suam natut nullum folium sit, vel nullus pilus per tam numerosam successionem, cujus non ratio in illo primo et uno semine fuerit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quam suaves sonorum pulchritudines verberatus aer trajiciat cantante luscinia, quas illius aviculaeHoc et in caeteris animantibus, quae ratione carentia, sensu tamen non carent, animadverti potest. Nullum enim horum est, quod non vel in sono vocis, vel in caetero motu atque operatione membrorum, numerosum aliquid et in suo genere moderatum gerat, non aliqua scientia, sed tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
n ubi ordinari summꝰ ille rector ⁊ dñs iudicat. Nulla itaq feditate uniuersam
creaturã maculare ꝑmitit᷑. Ambulemꝰ gͦ dum diem habemus. id ẽ dũ ratione uti¬
possumꝰ. ut ad dm̃ conuersi uerbo eius quod uerũ liuũ ẽ illustrari meream᷑. ne nos
tenebrȩ cõp̃hendant. Dies ẽ enĩ p̃sentia illius luminis: qđ illuminat oninẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mundũ. Hominẽ dixit. qr ratione uti. potest. & ubi cecidit. ibi
incũbere ut surgat. Si gͦ uoluptas carnis diligit᷑. ea ipsa diligentuis consideretur
ut cũ ibi recognita fuerint quoꝵdã uestigia numeroꝵ: querendũ ẽ ubi sine ui¬
.re sint: ibi enim magis unũ ẽ. qđ ẽ. Q si tales sunt in ipsa motione uitali quȩ in
seminib oꝑat᷑: magis ibi mirandi sunt. ꝗͣ in corpore. Si enĩ numeri seminũ sicut
ipsa seniina tumerent. de dimidio grano fici arbor dimidia nasceretur. neq de ani¬

Expanded text:
et ubi ordinari summus ille rector et Dominus judicat. Nulla itaque foeditate universa et ubi ordinari summus ille rector et Dominus judicat. Nulla itaque foeditate universa creatura maculari permittitur. CAPUT possumus, ut ad Deum conversi, Verbo ejus, quod verum lumen est illustrari, mereamur, ne nos tenebrae comprehendant . Dies est enim praesentia illius luminis quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hominem dixit, quia ratione uti potest, et ubi cecidit, ibi incumbere ut surgat. Si ergo voluptas carnis diligitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint quorumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine tumore sint. Ibi enim magis unum est quod est. Et si tales sunt in ipsa motione vitali, quae in seminibus operatur, magis ibi mirandi sunt quam in corpore. Si enim numeri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio grano fici, arbor dimidia nasceretur, neque de ani
Abbreviated transcription (Latin):
temeritas ⁊ stulticia nuncupam̃. Sequamur xp̃m caput nr̃m. ut & nos sequat᷑
cui caput sumus. Hoc ꝙ feminis p̃cipi potest. non maritali s fr̃no iure. qͦ iure
in xp̃o nec masculus nec femina sumus. Habent enĩ & illȩ iurile qͥddã. unde femi¬
neas subiugent uoluptates. unde xp̃o seruiant. ⁊ imꝑent cupiditati. qđ in multis
uidius ⁊ uirginib dĩ. in multis etiam maritatis. s iam frat̃ne conuigalia uira seruan¬
tib xp̃iani populi dispensatione manifestũ ẽ. đ si ab ea parte cui dominari nos deus
iubet. atq ut in nr̃am possessionẽ restituam̃ & portat᷑. ⁊ opitulat᷑. Si gͦ ab bac parte ꝑ
neglegentiã ⁊ impietatẽ uir subditus fuerit. id ẽ mens ⁊ ratio. erit quidem homo
turpis ⁊ miser.s destinatur in hac uita. ꝙ post hanc uitã ordinat᷑ quo eũ destinar

Expanded text:
temeritas et stultitia nuncupamur. Sequamur Christum caput nostrum, ut et nos sequatur temeritas et stultitia nuncupamur. Sequamur Christum caput nostrum, ut et nos sequatur cui caput sumus. Hoc et feminis praecipi potest, non maritali, sed fraterno jure; quo jure in Christo nec masculus nec femina sumus. Habent enim et illae virile quiddam unde femineas subjugent voluptates, unde Christo serviant, et imperent cupiditati. Quod in multis viduis et virginibus Dei, in multis etiam maritatis, sed jam fraterne conjugalia jura servantibus, christiani populi dispensatione manifestum est. Quod si ab ea parte cui dominari Deus nos jubet, atque ut in nostram possessionem restituamur, et hortatur et opitulatur: si ergo ab hac parte per negligentiam et impietatem vir subditus fuerit, id est mens et ratio, erit quidem homo turpis et miser; sed destinatur in hac vita, et post hanc vitam ordinatur, quo eum destinari
Abbreviated transcription (Latin):
de penis eiꝰ alias pulchritudines fieri. cũ ibi ñ sit qͣndo misera ẽ ubi eẽ beatos
decet. s ibi sit ubi cẽ miseros decet : ꝓrsus nemo nos fallat. quicꝗd recte
utuꝑatur: in melioris cõparatione respuitur. Om̃is autẽ natura qͣiuis extrema
qͣuis infima: in cõparatione nichili ure laudat᷑. Et ñ cuiq. ã c̃ bene. si ẽẽ meliꝰ potest.
Quare si nobis potest bene et̃ cũ ipsa ueritate: male sumꝰ cũ qͣlibet uestigio ueritatis.
Multo gͦ deterus cũ extremitate uestigii: quando carnis uoluptatib adheremꝰ.
Uincamus gͦ huius cupiditates. uel blandicias. uł molestias. subiugemus nob̃ hanc
feminã si uiri sumꝰ. nobis ducib & ipsa erit melior. nec iã cupiditas. s tẽperantia
nominabit᷑. Nlam cũ ipsa ducit. nos autẽ sequinuir: cupiditas illa ⁊ libido. nos u̾

Expanded text:
de poenis ejus alias pulchritudines fieri, cum ibi non sit quando misera est, ubi beatos esse de poenis ejus alias pulchritudines fieri, cum ibi non sit quando misera est, ubi beatos esse decet, sed ibi sit ubi esse miseros decet? 78. Prorsus nemo nos fallat. Quidquid recte vituperatur, in melioris comparatione respuitur. Omnis autem natura quamvis extrema, quamvis infima, in comparatione nihili jure laudatur. Et tunc cuique non est bene, si melius esse potest. Quare si nobis potest bene esse cum ipsa veritate, male sumus cum quolibet vestigio veritatis: multo ergo deterius cum extremitate vestigii, quando carnis voluptatibus adhaeremus. Vincamus ergo hujus cupiditatis vel blanditias vel molestias; subjugemus nobis hanc feminam, si viri sumus. Nobis ducibus et ipsa erit melior, nec jam cupiditas, sed temperantia nominabitur. Nam cum ipsa ducit, nos autem sequimur, cupiditas illa et libido, nos vero
Abbreviated transcription (Latin):
lecesse ẽ autẽ fateam̃ meliorem eẽ hominẽ plorantẽ: quã lȩtantẽ uermiculũ. &
tam̃ uermiculi laudẽ sine m̃dacio ullo copiose possum dicere. considerans nitocehns
figurã teretẽ corporis. priora cũ medis. media cũ posteriorib congruentia. & unita¬
s appetentiã ꝓ suȩ naturȩ humilitate seruantia. nichil ex una parte formatum
qđ ñ ex altera parili dim̃sione respondeat. Iuid iã de anima ipsa dicã. uegetantem
modulũ corporis sui. quomͦ eũ numerose moueati qͥuomͦ appetat conuenientia. qͦn
caueat aut uincat obsistentia. quantũ potest. & Nimum sensũ incolonuitatis re¬
ferens om̃ia. unitatẽ illã conditricẽ. naturarũ om̃tũ multo euidentiꝰ ꝗͣ corpore
insinuet. Loquor de uermiculo animante qͥlicũq: cineris ⁊ stercoris laudem
ubicumq sit ⁊ qualiscũq sit omni corpore ẽ melior. dicã pulchre ordinari: &

Expanded text:
Necesse est autem fateamur meliorem esse hominem plorantem, quam laetantem vermiculum: et Necesse est autem fateamur meliorem esse hominem plorantem, quam laetantem vermiculum: et tamen vermiculi laudem sine ullo mendacio copiose possum dicere, considerans nitorem coloris, figuram teretem corporis, priora cum mediis, media cum posterioribus congruentia, et unitatis appetentiam pro suae naturae humilitate servantia; nihil ex una parte formatum, quod non ex altera parili dimensione respondeat. Quid jam de anima ipsa dicam vegetante modulum corporis sui, quomodo eum numerose moveat, quomodo appetat convenientia, quomodo vincat aut caveat obsistentia quantum potest, et ad unum sensum incolumitatis referens omnia, unitatem illam conditricem naturarum omnium, multo evidentius quam corpus insinuet? loquor de vermiculo animante qualicumque. Cineris et stercoris laudem ubicumque sit et qualiscumque sit, omni corpore est melior, dicam pulchre ordinari, et
Abbreviated transcription (Latin):
niger color in pictura cũ toto fit pulcher: sic istũ totũ agonem decent̃ edit in cõmu¬
tabilis diuina ꝓuidentia: aliud uictis. aliud certantib. aliud uictorib aliud spec¬
.tatorib. aliud quietis ⁊ solũ dm̃ contẽplantib tribuens: cũ in bis om̃ib ñ sit malũ
nisi peccatũ ⁊ pęna peccati. hoc ẽ defectus uoluntariꝰ a summa essentia. & labor in ul¬
tima non uoluntarius. qđ alio mͦ sic dici potest. libertas ac iusticia. ⁊ seruitꝰ sub pec¬
interioris ita corrũpit᷑. ut totus in melius reformet᷑. & restituat᷑ in integrum in
nouissima tuba. ut ñ iã coirũpat᷑. neq corrũpat. Defectu autẽ suo in pulchritudines
orruptibiliores. id ẽ penaꝵ ordinẽ p̃cipitat᷑. Nec nirem̃ qđ adhuc pulchritudines no¬
.mino. nichil enĩ ẽ ordinatũ. qđ ñ sit pulchrũ. Q sicut ait apłs: om̃is ordo a dõ ẽ.

Expanded text:
niger color in pictura cum toto fit pulcher; sic totum istum agonem decenter edit incommuniger color in pictura cum toto fit pulcher; sic totum istum agonem decenter edit incommutabilis divina providentia, aliud victis, aliud certantibus, aliud victoribus, aliud spectatoribus, aliud quietis et solum Deum contemplantibus tribuens: eum in his omnibus non sit malum nisi peccatum, et poena peccati, hoc est defectus voluntarius a summa essentia, et labor in ultima non voluntarius; quod alio modo sic dici potest, libertas a justitia, et servitus sub pecinterioris ita corrumpitur, ut totus in melius reformetur, et restituatur in integrum in novissima tuba, ut jam non corrumpatur neque corrumpat. Defectu autem suo in pulchritudines corruptibiliores, id est poenarum ordinem praecipitatur. Nec miremur quod adhuc pulchritudines nomino: nihil enim est ordinatum, quod non sit pulchrum; et, sicut ait Apostolus, omnis ordo à Deo est .
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ liberatione torquent᷑. Ita ordinantur om̃s officiis ⁊ finib suis in pulchritudu
uniuersitatis. ut qđ borremꝰ in parte. si cũ toto consideremꝰ. plurimũ placeat. Quia
nec in edificio udicando unũ tantũ angulũ considerare debemꝰ. nec in homine pul¬
chro solos capillos. nec in bene ꝓnuntiante solũ digitoꝵ motũ. nec in lunȩ cursu
aliquas tridui tantũ siguras. Ista enĩ quȩ ꝓpt̃ea sunt infima qr partib inꝑfectis tota
ꝑfecta sunt. siue in statu. siue in motu pulchra sentiant᷑. tota consideranda sunt. si
recte uolumus iudicare. Uerũ enĩ nr̃m udiciũ. siue de toto siue de parte iudic&.
pulchrũ ẽ. Uniuerso qͥppe mundo suꝑfert᷑. nec alicui parti eiꝰ inquantũ uerum
iudicamꝰ adheremꝰ. Erroi autẽ nr̃ parti adherens eius: ipse ꝑ se fedus ẽ. S sicut

Expanded text:
bonorum liberatione torquentur. 76. Ita ordinantur omnes officiis et finibus suis in pulchritudinem bonorum liberatione torquentur. 76. Ita ordinantur omnes officiis et finibus suis in pulchritudinem universitatis, ut quod horremus in parte, si cum toto consideremus, plurimum placeat: quia nec in aedificio judicando unum tantum angulum considerare debemus, nec in homine pulchro solos capillos, nec in bene pronuntiante solum digitorum motum, nec in lunae cursu aliquas tridui tantum figuras. Ista enim, quae propterea sunt infima, quia partibus imperfectis tota perfecta sunt, sive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, tota consideranda sunt, si recte volumus judicare. Verum enim nostrum judicium, sive de toto, sive de parte judicet, pulchrum est: univejudicamus, adhaeremus. Error autem noster parti adhaerens ejus, ipse per se foedus est. Sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia pͥmoꝵ numeroꝵ. in qͥb sapientiȩ dĩ ñ ẽ numerꝰ. & extremã tam̃ eẽ. mi¬
scens ei dolores. ⁊ morbos. ⁊ distortiones menbroꝵ. & tenebras. colores. ⁊ animoꝵ
simultates ac dissensiones. ut ex bis admoneamur incõmutabile aliqͥd ẽe queren
& hoc facit ꝑ infirma ministeria. qͥb id agere uoluptatis ẽ. qͦs ext̃minatores ⁊
angłos iracundiȩ diuinȩ scripturȩ nominant. quãius ipsi nesciant qͥd de se agat᷑
bon. His smiles sunt homines qui gaudent miserus alienis. e rississibi acludicra
boni admonent᷑ ⁊ exercent᷑. & uincunt ⁊ triũphant. & regnant. mali uͦ decipiuntua
cruciant᷑. uincunt᷑. dãpnant᷑. ⁊ seruiunt. ñ uni om̃iũ dño sũmo. s ultimis seruis. ialis
iudelic& angłis qui dolorib ⁊ miseria dampnatoꝵ pascuntur: & ꝙ ista maliuolentia

Expanded text:
vestigia primorum numerorum, in quibus sapientiae Dei non est numerus; et extremam tamen esse, mivestigia primorum numerorum, in quibus sapientiae Dei non est numerus; et extremam tamen esse, miscens ei dolores et morbos et distortiones membrorum, et tenebras coloris, et animorum simultates ac dissensiones, ut ex his admoneamur incommutabile aliquid esse quaerendum. Et hoc facit per infima ministeria, quibus id agere voluptatis est; quos exterminatores et angelos iracundiae, divinae Scripturae nominant, quamvis ipsi nesciant quid de se agatur boni. His similes sunt homines qui gaudent miseriis alienis, et risus sibi ac ludicra boni admonentur, et exercentur, et vincunt, et triumphant, et regnant. Mali vero decipiuntur, cruciantur, vincuntur, damnantur, et serviunt; non uni omnium summo Domino, sed ultimis servis, illis videlicet angelis, qui doloribus et miseria damnatorum pascuntur, et pro ista malevolentia