comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionibꝰ dilectissimi prudent̃ inspectis
inuenimꝰ etiã herodis nõ deesse ꝑso¬
nã. cuiꝰ ipse diabolus sic̃ tuc̃ fuit oc¬
cultꝰ incentor. ita nũc quoq indefes¬
sue destructione torquet᷑. dolens
ubiq se deseri. et uerũ regẽ in locis
om̃ibꝰ adorari. Parat fraudes: fingit
consensiones: erumpit in cedes. Et
ut reliqͥis eoꝵ qͦs adhuc fallit utat᷑.
muidia urit᷑ in uideis simulatio¬
ne insidiat᷑ in hereticis. seuicia ac¬
cendit᷑ in paganis. Widet enĩ insuꝑ
abilẽ esse potentiã regis et̃ni. cuiis
mors ipsuis uim mortis extinxerit:
⁊ ideo totã nocendi artẽ in eos qͥ
uero regi famulant᷑ armauit: alios
ꝑ inflãmationẽ scientie legalis ob¬
durans : alios ꝑ false fidei cõmenta
deprauans: alios uͦ in furorẽ ꝑse-¬
cutionis instigans. Sed hanc hero¬
dis istiꝰ rabiẽ ille uincit ⁊ destruit.
qͥ etiã paruulos martyrii gła co¬
ronauit. ⁊ fidelibꝰ suis tã inuictã

Expanded text:
ilectissimi, prudenter inspectis, ilectissimi, prudenter inspectis, invenimus etiam Herodis non deesse personam, cujus ipse diabolus, sicut tunc fuit occultus incentor, ita nunc quoque indefessuae destructione torquetur, dolens ubique se deseri, et verum Regem in locis omnibus adorari. Parat fraudes, fingit consensiones, erumpit in caedes, et ut reliquiis eorum quos adhuc fallit utatur, invidia uritur in Judaeis, simulatione insidiatur in haereticis, saevitia accenditur in paganis. Videttentiam Regis aeterni, cujus mors ipsius vim mortis exstinxerit; et ideo totam nocendi artem in eos qui vero regi famulantur, armavit; alios per inflationem scientiae legalis obdurans, alios per falsae fidei commenta depravans, alios vero in furorem persecutionis instigans. Sed hanc Herodis, istius rabiem ille vincit et destruit, qui etiam parvulos martyrii 134 gloria coronavit: et fidelibus suis tam invictam
Abbreviated transcription (Latin):
Quibꝰ nõ est annuntiatũ de eo uide¬
bũt: ⁊ qui nõ audier̃ intelligent.
Unde cũ homines mundane sapien-¬
tie deditos ⁊ a ih̃u xp̃i confessione
longinquos de ꝓfundo fui erroris
educi.⁊ ad cognitionẽ ueri luminis
cernimꝰ aduocari: diuine ꝓculdubio
grẽ splendor oꝑat᷑. ⁊ quicqͥd in cor¬
dibꝰ tenebrosis noue lucis apparet.
de euisdẽ stelle radiis micat: ut
m̃tes quas suo fulgore contigerit¬
⁊ miraculo moueat. ⁊ ad deũ ado¬
randũ p̃eundo ꝑducat. Si aũt sol¬
licito intellectu uelimꝰ afpicere. qͦ¬
modo etiã triplex illa speties mu¬
nerũ ab om̃ibꝰ qͥ ad xp̃m gressu fi¬
dei ueniunt offerat᷑ ⁊ nõne in cor¬
dis recte credentiũ eadẽ celebrat᷑
oblatio: Aurũ enĩ de thesauro animi
tis agnoscit. Mirrã offert: qͥ unige¬
nitũ dei credit uerã sibi hominis
unisse naturã. R quodã eũ thure
uenerat᷑: qͥ in nullo ipsũ pat̾ne ma¬
iestatis imparẽ confitet᷑. His cõpara¬

Expanded text:
quibus non est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt intelligent . Unde cum homines mundanae sapientiae deditos, et a Jesu Christi confessione longinquos, de profundo erroris sui educi, et ad agnitionem veri luminis cernimus advocari, divinae procul dubio gratiae splendor operatur; et quidquid in cordibus tenebrosis novae lucis apparet, de ejusdem stellae radiis micat: ut mentes quas suo fulgore contigerit, et miraculo moveat, et ad Deum adorandum praeeundo perducat. Si autem sollicito intellectu velimus aspicere, quomodo etiam triplex illa species munerum ab omnibus qui ad Christum gressu fidei veniunt offeratur, nonne in cordibus recte credentium eadem celebratur oblatio? Aurum etenim de thesauro animi tis agnoscit; myrrham offert, qui Unigenitum Dei credit veram sibi hominis uniisse naturam; et quodam eum thure veneratur, qui in nullo ipsum paternae majestati imparem confitetur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Ies dilectissum
quo primũ gentibꝰ salia¬
tor mundi xp̃s apparigt.
sacro nob̾ honore uent¬
randus ẽ: illa hodie cordibꝰ nris
concipienda sũt gaudia. que in
triũ magoꝵ fuere pectoribꝰ. qͣnd
regẽ celi ⁊ t̃re signo educto noi
sẏderis incitati. quẽ credideratt
ꝓmissũ. ad orauere conspicuũ.
Neq enĩ ita ille emĩsus ẽ dies ał
uirtꝰ oꝑis que tũc ẽ reuelata til¬
sierit: nichilq ad nos nisi reiss¬
te fama ꝑuenerit. quã fides sula¬
multiplicato munere dei e ss
tres uiri quos nec ꝓphetica p̃dica¬
to docuerat. nec testificatio legis
instruxerat. ad cognoscendũ deũ a
remotissima orientis parte uener̃:
hoc idẽ tam̃ ⁊ manifestiꝰ nũc ⁊ copi¬
osius fieri in omniũ uocatoꝵ illum¬
natione ꝑspicimꝰ: qm̃ implet᷑ ꝓphe-¬
tia ysaie dicentis. Reuelauit dñs bra¬
chiũ scm̃ suũ in conspectu omniũ

Expanded text:
ies, dilectissimi, quo primum gentibus Salvator mundi Christus apparuit, sacro nobis honore venerandus est; et illa hodie cordibus nostris concipienda sunt gaudia, quae in trium magorum fuere pectoribus, quando Regem coeli et terrae signo et ductu novi sideris incitati, quem crediderant promissum, adoravere conspicuum. Neque enim ita ille emensus est dies, ut virtus operis, quae tunc est revelata, transierit, nihilque ad nos nisi rei gestae fama pervenerit, quam fides suscmultiplicato munere Dei, etiatres viri, quos nec prophetica praedicatio docuerat, nec testificatio legis instruxerat, ad cognoscendum Deum a remotissima Orientis parte venerunt; hoc idem tamen et manifestius nunc et copiosius fieri in omnium vocatorum illuminatione perspicimus, quoniam impletur prophetia Isaiae dicentis: Revelavit Dominus brachium
Abbreviated transcription (Latin):
facile in delicta ꝓlabit᷑: ⁊ quia
nullũ sine delectatione peccatũ
ẽ eito adqͥescit᷑ deceptorie uo¬
iuptati. Sed a carnalibꝰ desideriis
recurrat᷑ ad spiritale p̾sidiũ: et
mens habens noticiã dei sui. a con¬
siliis se malesuasi hostis auertat.
Osit illi patientia deiꝰ. nec ideo de¬
linquendi ꝑtinatia nutriat᷑. qͥa
uindicta differt᷑. Non sit peccator
de impunitate securus ⁊ quia si
tẽpus penitentie amiserit. locũ
indulgentie nõ habebit:. dicente
ꝓpħa. Quia non ẽ in morte qͥ me¬
mor sit tui ͥ in inferno aut̃ quis
confitebit᷑ tibi:: Qui aũt sibi cor¬
rectionis reparationẽ exꝑit᷑ esse
difficilẽ: confugiat ad auxiliantis
dei clementiã. ⁊ uincula male
consuetudinis ab illo poscat ab¬
rũpi. qͥ alleuat om̃s qͥ corrunt.
ierigit om̃s elisos. Nõ erit uaeua
confitentis oratio: qm̃ misericors
as̃ uoluntatẽ tim̃tiũ se faciet: ⁊
dabit qͦd petit᷑. qui dedit unde pe¬

Expanded text:
facile in delicta prolabitur; et quia nullum sine delectatione peccatum est, cito acquiescitur deceptoriae voluptati. Sed a carnalibus desideriis recurratur ad spiritale praesidium; et mens habens notitiam Dei sui, a consiliis se male suadentis hostis avertat. Prosit illi patientia Dei, nec ideo delinquendi pertinacia nutriatur, quia vindicta differtur. Non sit peccator de impunitate securus, quia si tempus poenitentiae amiserit, locum indulgentiae non habebit, dicente propheta: Quia non est in morte qui memor sit tui; in inferno autem quis confitebitur tibi ? Qui autem sibi correctionis reparationem experitur esse difficilem, confugiat ad auxiliantis Dei clementiam, et vincula malae consuetudinis ab illo poscat abrumpi, qui allevat omnes qui corruunt, et erigit omnes elisos . Non erit vacua confitentis oratio, quoniam misericors Deus voluntatem timentium se faciet; et dabit quod petitur, qui dedit unde pe
Abbreviated transcription (Latin):
fusionẽ:⁊ quoꝵ obtinere nõ p¬
test mortes impetit mores. Ter¬
rorẽ ꝓscriptionũ. in auaricie mi¬
tat incendiũ. ⁊ quos dãpnis nõ
fregit. cupiditate corrũpit. Ma¬
lignitas enĩ longuo usu ꝓpria
imbitta nequicia. nõ deposurt
odiũ: sed uertit ingeniũ quo
sibi m̃tes fideliũ blandiꝰ subdat.
inflãmat concupiscentiis. quos
nõ potest uexare torm̃tis. Serit
discordias:accendit irasꝰ. incitat
linguas. Et ne ab illicitis dolis
cantiora corda se reuocent con¬
sũmandoꝵ scelerũ ingerit fi¬
cultates: quia illi totiꝰ fraudil
colit᷑. qͥbiislibet ei criminibꝰ e
nrã ꝑicula sua. ⁊ frustra de sae
libertate securi sũt. qͥ uicioꝵ
desideriis nõ resistũt. Cor h¬
minũ de operũ ostendit᷑ qul¬
litate: ⁊ formas m̃tiũ spenus¬

Expanded text:
fusionem; et quorum obtinere non potest mortem, impetit mores. Terrorem proscriptionum in avaritiae mutat incendium, et quos damnis non fregit, cupiditate corrumpit. Malignitas enim longo usu propriae imbuta nequitiae, non deposuit odium, sed vertit ingenium, quo sibi mentes fidelium blanditiis subdat. Inflammat concupiscentiis, quos non potest 135 vexare tormentis; serit discordias, accendit iras, incitat linguas, et ne ab illicitis dolis cautiora corda se revocent, consummandorum scelerum ingerit facultates: quia illi totius fraudiscolitur, quibuslibet ei criminibus snostra pericula sua; et frustra de fidei libertate securi sunt qui vitiorum desideriis non resistunt. COR HOMINUM de operum ostenditur qualitate, et formas m
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit nos. Hanc fortitudinẽ di¬
lectissimi nõ illis tantũ tẽporibꝰ
necessariã fuisse credimꝰ. quibꝰ re¬
ges mundi ⁊ om̃s scłi potestates
cruenta impietate in dei ppłm
seuiebat̃. cũ ad maximã ꝑtinere
głam suã ducerent. si de terris
nom̃ xp̃ĩanũ auferrent: nescien¬
tes eccłam dei ꝑ furorẽ sue crude¬
utatis augeri. qm̃ in suppliciis
⁊ mortibꝰ beatoꝵ martẏrũ. qͥ pu¬
tabant᷑ minui numero. multipli¬
cabant᷑ exemplo. Deniq tantũ
ꝑsequentiũ. ut nichil magis or¬
dnĩ mundi membra sũt xpĩ
nec tã głantur qͦd in imꝑio ge¬
niti. quã gaudent qͦd in baptis¬
mate sũt renati. Sed qͥa tempes¬
tas pͥoꝵ turbinũ conqͥeuit. et
dudũ cessantibꝰ p̃liis quedã ui¬
det᷑ arridere tranquillitas: uigi¬
lanter cauenda sũt illa discrimi¬
na. que de ocio ipsius pacis oriunt᷑.
Aduersariꝰ enĩ qͥ in aꝑtis inefficax
ꝑsecutiombꝰ fuit. tecta nocemo
arte deseuit: ut quos nõ ꝑist

Expanded text:
 III. Hanc fortitudinem, dilectissimi, non illis tantum temporibus necessariam fuisse credimus, quibus reges mundi et omnes saeculi potestates cruenta impietate in Dei populum saeviebant, cum ad maximam pertinere gloriam suam ducerent, si de terris nomen Christianum auferrent; nescientes Ecclesiam Dei per furorem suae crudelitatis augeri: quoniam in suppliciis et mortibus beatorum martyrum, qui putabantur minui numero, multiplicabantur exemplo. Denique tantum persequentium, ut nihil magis redomini mundi membra sunt Christi: nec tam gloriantur quod in imperio geniti, quam gaudent quod in baptismate sunt renati. Sed quia tempestas priorum turbinum conquievit, et dudum cessantibus praeliis quaedam videtur arridere tranquillitas, vigilanter cavenda sunt illa discrimina quae de otio ipsius pacis oriuntur. Adversarius enim, qui in apertis inefficax persecutionibus fuit, tecta nocendi arte desaevit: ut quos non perculit
Abbreviated transcription (Latin):
lb̾atos amisit. Primꝰ adã nob̾ auc¬
tor extitit culpe: nouissimꝰ adam
nobis auctor extitit grẽ. Ille de hu
grãm priorẽ: ꝑ istũ recepimꝰ ampͥio¬
rẽ. Ille quippe nob̃ intulit peccati m¬
culã. cũ qua nascerem᷑ ad supplicũ
iste nob̾ contulit iustificationis gr̃
ut renascerem᷑ ad regnũ. Per islũ ns
filios seli generatio carnalis effecit.
per istũ nos filios dei generatio p̃¬
lis exhibuit. Ille nos uiciis subdss
iste nos florere uirtutibꝰ fecit. Ie
nos ꝑ uicia deiecit qͦ primꝰ cegdit
iste nos ꝑ uirtutes eleuat qͦ prin

Expanded text:
nobis auctor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit gratiae. Ille de limo gratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis effecit, per istum nos filios Dei generatio spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos
Abbreviated transcription (Latin):
in infernũ. iste primꝰ ascendit i
Uigenitꝰ enĩ ds̃ sic̃ ꝓ nob̾ digna
est nasci. sic ꝓ nob̾ scđm carnes
dignatus ẽ mori. dignatus ẽ etiã
susenari. Iste quippe dies est uisi¬
atiomis: ille redẽptionis. Opus enĩ
ꝗ t̃ qua nos ds̃ unigenitꝰ saluos fe¬
it. conceptus in utero cepit: ipsũq
opus grẽ de sepulchro suscitatus
impleuit. Conceptꝰ in utero factꝰ
ẽ particeps mortis nre: resurgens
de sepulchro. fecit nos participes
uite sue. Nuc̃ itaq om̃s dñm exo¬
remꝰ. ut sic̃ in isto die gaudiũ suo
ppło tribuit. ad illũ quoq diẽ om̃s
cũ gaudio ⁊ paice ꝑducat: ppłmq
suũ in fide et caritate custodiat.

Expanded text:
t inUnigenitus enim Deus, sicut pro nobis dignatus est nasci, sic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus ut, sicut in isto die gaudium suo populo tribuit, ad illum quoque diem omnes cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide et caritate custodiat.
Abbreviated transcription (Latin):
nascit᷑ sermo. digne dicimꝰ alterũ
ẽẽ pritrẽ ⁊ alterũ filiũ: ⁊ nichilomi¬
nus digne dicimꝰ. unũ deũ eẽ patrẽ
⁊ filiũ. Cũ enĩ dicimꝰ alterũ esse
patrẽ. alterũ filiũ. diseretas ꝑsonas

Expanded text:
nascitur sermo, digne dicimus alterum nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Filium, discretas
Abbreviated transcription (Latin):
deũ:⁊ ds̃ erat uerbũ. Hoc erat in
pͥncipio apud deũ. Omĩa ꝑ ipsum
facta sũt.⁊ sine ipso factũ ẽ nichil.
In hoc aũt qͦd per illud uerbũ ds̃
pat̾ omĩa fecit:. ostendit᷑ qͦd hoc uer¬
bũ genuit ipse. nõ fecit. Illud igit᷑
uerbũ de deo ds̃ est: de creatore cre¬
ator est. Unde hoc in se naturalit᷑
habet eẽ. qͦd pat̾ est. Natus ẽ itaq
de patre deo filius ds̃. Alt̾ in ꝑso¬
na:. nõ aliud in natura. Semper
apud patrẽ ͥ semꝑ cũ patre: semꝑ
de patre: semꝑ in patre. Sẽꝑ apud
patrẽ cum qͦ illi una ẽ naturalis
immñsctas: semꝑ cũ patre. cũ quo
illi una est naturalis eternitas. Sẽꝑ
de patre. de qͦ illi est naturalit̃ eter¬
na natiuitas: semꝑ in patre. cũ qͦ
illi ẽ una naturalit̾ equalisq diui¬
nitas.R alter quidẽ ille qͦd pater ẽ:
alt̾ ille qͦd filiꝰ ẽ. Neut̃ tam̃ alt̾ ds̾.
quia pat̾ ⁊ filiꝰ unus est ds̃. Qua¬
ꝓpt̾ quando de patre deo ⁊ filio deo

Expanded text:
s erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alteralter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩpotentiã qua fecit omnẽ dũ
grãm qua certo die concipia ce¬
to die dignatꝰ est nasci. Idem igtͤ
minoratꝰ paulo minꝰ ab angłis.
in die factus ẽ hominũ. qͥ coeto¬
pheta dicit. ħene nunciate diem
de die salutare eiꝰ Quid ẽ diema
die: nisi filiũ de patre: Est gͥd
patre filiꝰ. de die dies: sed tam̃ pa
⁊ filiꝰ nõ duo dies. sed unus ẽ diel.
Est de patre filiꝰ. de deo ds̃: pat̾̃ tanꝰ
⁊ filius nõ duo dii. sed unꝰ est as
Unus gͥ dies et̾nitatis simul pates

Expanded text:
omnipotentiam, qua fecit omnem diem; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeteopheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul P
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis ostendimꝰ. Altera est gͦ
ꝑsona genitoris ⁊ gentti:. sed essen
tia una ẽ gentoris ⁊ geniti. Quan¬
do uͦ sufficient᷑ aut digne loqui po¬
terit qͥs de qͦ. homo de deo: morta¬
lis de immortali: uisibilis de mui¬
sibilr mutabilis de immutabili:
opus de opifice : de creatore crea-¬
tura de factore factura: Sle par¬
uus imm̃so: tẽporalis de eterno:
humilis de altissimo: plasmatus
e limo. de illo qͥ omĩa creauit ex
nichilo:ͥ cui ẽ in enarrabilis omĩp¬
tentia qua nos gratuita bonitate
nec minꝰ tam̃ in enarrabilis grã
qua nos omĩpotentissima miseri¬
tione saluauit: Qui ⁊ opus crean¬
cis omĩpotentie gratis fecit. ⁊ op
grẽ saluatricis omĩpotent̃ impli¬
uit.: illic habens potestatẽ conde¬
di et regendi creaturã suã. hic hi
animã suã. Omĩpotentiã uͦ nuẽ
dicimꝰ: qua uerbũ qͦd in pͥncipio
erait. et apud deũ erat ⁊ ds̃ erat¬
qua uerbũ caro factũ uenit que¬
rere ⁊ saluu facere quod ꝑierat.

Expanded text:
ra est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habanimam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum eratqua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat;
Abbreviated transcription (Latin):
nã feer. in die uͦ tẽporis solus filiꝰ
nr̃m corpus animãq suscepit. Ip̃s
dies eternꝰ. unigenitꝰ in forma dei
manens: xp̃s in die tẽporis. unge¬
nitꝰ forman serui accipiens. Xp̃s
dies eternꝰ. diues ꝑmanens ut con¬
deret nos: xp̃s in die tẽporis. pauꝑ
factꝰ ut redimeret nos. Xp̃s dies et̾¬

Expanded text:
am fecit; in die vero temporis solus Filius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives permanens ut conderet nos; Christus in die temporis pauper factus ut redimeret nos. Dies aet
Abbreviated transcription (Latin):
nserabilit̃ ꝓ peccato damnatꝰ est
homo. ideo sine peccato mirabilit̃
natꝰ est ds̃ homo. Aitendite fr̃s me¬
dicinalis grẽ lineas diuina nob̾ be¬
nignitate monstratas. Tũc ad euã
angłs malus accessit. ut ꝑ eã homo
quẽ ds̃ fecerat a deo separaret᷑. nũc
aũt ad mariã bonꝰ angłs uenit. ut
in ea humane nature ds̃ unigenitꝰ
uniret᷑. Uenit ad enã diabolus it
uitã nobis malignꝰ auferret. uec
ad mariã gabrihel ut uitã redaa¬
dã hominibꝰ nunciaret. Per pͥm
hominis culpã cepit diabolus hom¬

Expanded text:
miserabiliter pro peccato damnatus est miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi hominis culpam c
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Dilexit ꝑuersũ ut faceret rec¬
tũ: dilexit mortuũ ut faceret urũi.
q qͥd ampliꝰ dicã: quandoquidẽ ds̃
unigenitꝰ humanã naturã tantũ
dilexit. ut eã nõ solũ a potestate
mali angłi liberaret: uerũ etiam
in se ipso suꝑ om̃s bonos angłos in
patris dextera collocaret: Natura
enĩ que in pͥmo homine a malo
angło captiuata fuerat: ipsa nũc
in scdõ homine suꝑ om̃s bonos an¬
gelos regnat. Natura que in pͥmo
homine mundũ peccato polluit:
ipsa in scło homine mundũ a pec¬
cato mundauit. Primꝰ homo de t̾ra
terrenꝰ: scds homo de celo celestis.
Primũ hominẽ mulier corrupta
m̃te decepit. scđ̃m hominẽ uirgo
incorrupta uirginitate concepit. In
pͥmi honiinis coniuge. nequicia dia¬
boli seductã deprauauit mentẽ. in
scdi aũt hominis matre. grã der ⁊
mentẽ integrã seruauit ⁊ carnẽ.
Oenti cõtulit firmissimã fidẽ. carm
abstulit omnino libidinẽ. Qm̃ igit᷑

Expanded text:
num; dilexit perversum, ut faceret recnum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia diaboli seductam depravavit mentem, in secundi autem hominis matre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ nõ accepit. Ut aũt suã caritatẽ
ds̃ cõmendaret in nobis:. filiꝰ eius
naturã nrãm suscepit ex nob̃ et
ds̃ unigenitus qͥ panis est angłoꝵ.
ut etiã hominis se ipsũ faceret pa¬
nẽ: simul hominis ⁊ animã susce¬
pit ⁊ carnẽ. Accepit utrãq uerã ÷
utrãq scãm: utrãq mundã. Acce¬
pit animã nr̃ãm sine iniquitate:
accepit carnẽ nrãm cũ mortalita¬
te. Accepit animã iustam ꝑ quã
nrĩs animabꝰ iusticiã redderet: car¬
nẽ uͦ ꝓpt̃ea dignatꝰ est habere mor¬
talem. ut scd̃m ipsã moriens mor¬
tẽ uinceret scd̃m ipsam etrã re-¬
surgeret: per quã nrã quoq cor¬
pora suscitaret. Magnũ mysteriũ
dilectissimi fr̃s: magnũ diuine
dilectionis indiciũ. Homo deũ
contemnẽs. a deo discessit: deus
hominẽ diligens. ad homines ue¬
nit. Uilexit impiũ ut faceret ius¬
tũ. dilexit infirmũ ut faceret sa¬

Expanded text:
Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysterium, dilectissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sa
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ caro factũ de utero uirginis
matris. Pp̃s dies etͣnus. ds̃ uerus de
deo uero: xp̃s in die tẽporis. sponsus
ꝓcedens de thalamo suo. Dies et̃nita¬
tis xp̃s angłos creans. dies in tpr̃e
xp̃s homines saluans. Dies et̾̃nitatis
xp̃s in celo scõs angłos pascens:. dies
tẽporis xp̃s homines in terra refi-
pascens:⁊ integer ꝑmanens. Quã
bonꝰ panis qͥ ⁊ angłos pascit ꝑ spe¬
ciem. ut de ipso satient᷑ in patria.
⁊ nos pascit ꝑ fidẽ. ne deficiamꝰ in
uia. Ille panis qͥ se ipsũ dat angłis
ad gaudiũ stabilitatis. se ipsũ dedit
hominibꝰ ad remediũ sanitatis. Et
q̃ͥ est angłoꝵ esca: nobis factꝰ est
medicina. ueruntam̃ hic dilectissi¬
mi fr̃s attendite magnitudinẽ grẽ:
⁊ agnoscite qͥd ds̃ homini dignatꝰ
est p̃rogare. Ap̃s enĩ dei filiꝰ. de deo
uero ds uerus.⁊ unus cũ patre na¬
turalit̃ ds̃. semꝑ ex se ipso scõs angłos
pascit: sed tam̃ angłicã naturã dei

Expanded text:
rbum caro factum de utero virginis matris. Christus dies aeternus, Deus verus de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeternitatis Christus angelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficipascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. Christus enim Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dies ea de causa a parib
uotiua sollẽnitate insta¬
tione mundi nasci corporaliter
uoluit: ꝓdiens ex uirginis iten
qͥ erat in patris imꝑio. Cuiꝰ sul¬
cepte carnis causa hec ẽ. Postri
inuidia diaboli parens ille pͥmul
spe seductꝰ in ani cecidit. contesłi
exul ⁊ ꝑditꝰ. in omne genus sul
radicẽ malicie ⁊ peccati traduxi.
Crescebatq in malũ uehem̃tuis one
genus mortaliũ. diffusis ubiq sal¬
leribꝰ. et qͦd ẽ nequiꝰ omniũ cullꝰ
ẏdoloꝵ. Uolens gͦ ds̃ terminar
peccatũ: cosuluit uerbo legis

Expanded text:
dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujus susceptae carnis causa haec est. Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et pcrescebatque in malum vehementius omne genus humanum, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verb
Abbreviated transcription (Latin):
quũ suũ ut carnẽ indueret: i ho¬
minibꝰ appareret.⁊ peccatores sa¬
naret. Qui ideo in homine uenit:
qͥa ꝑse ipsũ ab hominibꝰ agnosci
no potuitꝰ. Ut aũt uideret᷑. uerbũ
caro factũ ẽ: assum̃do carnẽ. nõ
mutatũ in carnẽ. Assũpsit enĩ
humanitatẽ: nõ amisit diuinita¬
tẽ Ita idẽ ds̃ ⁊ idẽ homo. in natu¬
ra dei eqͣlis patri: in natura ho¬
minis factus ẽ mortalis ꝓ nobis.
Itaq dies iste ꝓ eo qͦd in eodẽ xp̃s
natus ẽ. natalis dicit᷑. Quẽq ideo
obseruare ꝑ reuolutũ circulum

Expanded text:
Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, amutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis 393 in nobis Itaque dies iste, pro eo quod in eo Christus natus est, Natalis dicitur; quemque ideo observare per revo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. nerua suscepit pͥnot
sub quo om̃s quidẽ honoꝵ tituli qͥ
in domicianũ collati fuerant detra¬
hunt᷑. Reuocari aũt quicũq ab
eo in exiliũ trusi sũt. ac reciꝑe
facultates ex senatꝰ consulto iu¬
bent᷑. De quibꝰ singulis testimoni¬
um ꝑhibẽt qui gesta illoꝵ tẽpoꝵ
conscripser̃. Tũc gͥ etiã apłm ioħem
quasi ad scolã ꝓpriã redisse nr̃oꝵ

Expanded text:
 Nerva suscepit principatum: sub quo omnes quidem honorum tituli qui in Domitianum collati fuerant detrahuntur. Revocari autem quicunque ab eo in exsilium trusi sunt ac recipere facultates ex senatusconsulto jubentur. De quibus singulis testimonium perhibent qui gesta illorum temporum conscripserunt. Tunc igitur apostolum quasi ad scholam
Abbreviated transcription (Latin):
nera. et communicans sacramentodo¬
minico. ascendit equum: et ꝑrexit qͥ
cunq eum duxit angelus dominiat
per semitas labari fundamenta en¬
uerunt: et appellata est constantino

Expanded text:
nera et communicans sacramentum dominicum ascendit equum et perrexit, quo eum duxit angelus domini atque per semitas labari fundamenta creverunt. Appellata est autem
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine: ut nos renascerem᷑ ex eccłe
uirginis ut̾o. T̃ emptatus ẽ: ut nos a
temptatione diabłi liberaret. Tentꝰ¬
et: ut nos dimiterem᷑. Ligatꝰ ẽ: ut noᷤ
a uigo maledictionis ab solu̾et.Ilusꝰ
estrut nos ab illusione demonĩ libe¬
raret. Uenditus est: ut nos redim̾et:
humiliatus est: ut nos exaltaret:
untate demonũ auferret. Postremo. ĩ¬

Expanded text:
Virgine, ut nos nasceremur ex Ecclesiae virginis utero: tentatus est, ut a tentatione liberaret; tentus, ut dimitteremur; ligatus, ut nos a nodo maledictionis absolveremur: illusus est, ut nos ab illusionibus daemonum liberaret: venumdatus est, ut nos redimeret: humiliatus est, ut nos exaltaret: vitate daemonum auferret: spoli
Abbreviated transcription (Latin):
ria uirgine: crucifixus et sepultus: qͥ¬
resurrexit et ascendit ad celos: qͥ sedet¬
nunc ad dext̾am patͥs: hic uenturus ẽ
iudicare uiuos et mortuos. Expecta eũ:
fixus in isto loco usq dum. ueniat.Et
cũ hec dixis: liga os lino canabino torto
tplici qd̾ tecum portabis: et suꝑ ceram¬
pones. et signabis anulo ferreo: qͥ signũ¬

Expanded text:
ria uirgine, crucifixus et sepultus, resurrexit, ascendit ad celos, sedet ad dexteram patris. Hic uenturus est iudicare uiuos et mortuos. Expecta eum Sathana in isto loco donec ueniat”. Et cum hoc dixeris, liga os eius filo canabino retorto quod tecum portabis et super ceram impones et sigillabis anulo ferreo q
Abbreviated transcription (Latin):
turas sc̃õꝵ benedic̾et. Resurrexit: ut
mortuis uitam redd̾et. Ascendit in
celum: ut homini ñ solũ paradisum
Uenturus est aut̃ iudicare uiuos ⁊
mortuos: ut reddat unieuiq sed̾m

Expanded text:
as sanctorum benediceret; resurrexit, ut mortuis vitam redderet; ascendit in coelos, ut homini non solum paradisum,Venturus est autem judicare vivos et mortuos, ut reddat unicuique secundum
Abbreviated transcription (Latin):
incidit᷑: non uides qr ictus ferientis
ferri splendorem solis excipit pͥus quã
parari. Sic utiq diuinitas. nec separari
potuit: nec incidi. Illud autem passioni
subiacuit: qd̾ sic̃ lignum et ligari po¬

Expanded text:
inciditur, videmus quia ictus ferientis ferri splendorem solis excipit, priusquamparari; sic etiam divinitas nec separari potest, nec incidi: illud autem passioni subjacuit, quod sicut lignum et ligari po
Abbreviated transcription (Latin):
sed ceĩo narrante didicerant. Ad
qͦd tam̃ ex longinqͦ tã supplices ue¬
niebant. qͦd intuendo nõ uidebãt.
⁊ ꝓmereri ad orando cupiebãt. Ne¬
gina quidẽ austri uenerat a finibꝰ
terre audire sapientiã salo¬
monis. Nec illa regni eiꝰ sub¬
limitate. sed m̃tis luce cõmota ẽ.
Ueruntam̃ inerat  salomone doctri¬
na: que uerbis eiꝰ longissime ac
latissime diffamatis. ad discendũ
poterat studiosos animos excitare.
ꝓinde illa nõ latentẽ deũ sed loqͤͦn¬
tẽ hominẽ. nõ adorare uenerat.
sed audire. Hic aut̃ qͥ donauerat
illã sapientiã salomoni.⁊ erat uire¬
tus ac sapientia dei. infirmitate
carnis indutꝰ. ad huc ꝑ pusillã eta¬
tẽ tacebat in t̾ris. iã ꝑ amplissimã
maiestatẽ clamabat in celis. Quid
times herodes. qͥd maligna mente
turbaris : Si salutẽ tuã cupias.
sed pietate securus. Detestanda ͥ¬
herodis regis insania. sed magil
indicandos dispositione diuma.i

Expanded text:
sed coelo narrante didicerant, ad sed coelo narrante didicerant, ad quod tam ex longinquo tam supplices veniebant, quod intuendo non videbant, et promereri adorando cupiebant. Regina quidem Austri venerat a finibus terrae audire sapientiam Salomonis: nec illa regni ejus sublimitate, sed mentis luce commota est . Verumtamen inerat in Salomone doctrina, quae verbis ejus longissime ac latissime diffamatis ad discendum potuit studiosos animos excitare: proinde illa non latentem Deum, sed loquentem hominem, non adorare venerat, sed audire. Hic autem qui donaverat illam sapientiam Salomoni, et erat virtus ac sapientia Dei, infirmitate carnis indutus, adhuc per pusillam aetatem tacebat in terris, jam per amplissimam majestatem clatimes, Herodes? quid maligna mente turbaris? Si salutem tuam sapias, sed pietate securus. Detestanda ergo regis Herodis insania: sed magis ter quos judicandos dispositione divina se
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatione nosse meruer: regis ui¬
delicet iudeoꝵ. Eoq nato. cũ ⁊ hoc
eiꝰ grã cognouissent. ad eũ adoran¬
dũ hodie occurrere potuer. Non
utiq regi iudeoꝵ qͣles alii eẽ sole¬
bant. hũc tã magnũ honorẽ lon¬
ginqͥ aliengene ⁊ ab herodis regno
prorsus extranei. a se deberi arbi-¬
trabant᷑: sed talẽ natũ ẽẽ didicerant.
in qͦ ad orando se salutẽ que scdm
deũ ẽ consecuturos minime dubi¬
tarent. Neq enĩ etas erat saltĩ. cui
adulatio humana seruiret. Nõ sub
poplite sella regalis. nõ membris pur¬
pura. nõ capite diadema fulgebrit.
nõ pompa famulantiũ. nõ terror
exercitꝰ. nõ glorisoꝵ fama p̃lioꝵ.
hos ad eñ uiros ex remotis terris cũ
tanto uoto supplicationis attraxerat.
Iacebat in p̃sepi.puer ortu recens.
exiguuis corpore. contẽptibilis pau¬
ꝑtate. Sed magnũ aliqͥd latebat in
paruo: qͦd illi homines
pͥmitie gentiũ. nõ terra portante

Expanded text:
revelatione nosse meruerunt, regis virevelatione nosse meruerunt, regis videlicet Judaeorum: eoque nato cum et hoc ejus gratia cognovissent, ad eum adorandum hodie occurrere potuerunt. Non utique regi Judaeorum, quales alii esse solebant, hunc tam magnum honorem longinqui alienigenae et ab eodem regno prorsus extranei a se deberi arbitrabantur; sed talem natum esse didicerant, in quo adorando se salutem quae secundum Deum est, consecuturos minime dubitarent. Neque enim aetas erat saltem cui adulatio humana serviret; non sub poplite sella regalis, non de membris purpura, non de capite diadema fulgebat: non pompa famulantium, non terror exercitus, non gloriosorum fama praeliorum hos ad eum viros ex remotis terris cum tanto voto supplicationis attraxerat. Jacebat in praesepi puer ortus recens, exiguus corpore, contemptibilis paupertate: sed magnum aliquid latebat in parvo, quod illi homines primitiae Gentium non terra portante,
Abbreviated transcription (Latin):
Nĩ ⁊ saluatoris nrĩ iħu
uirgine. manifestari gentibꝰ cepit.
qͣndo ad eũ adorandũ magi ab ori¬
ente uener̃. Hic dies sollẽnissimus
debita scĩtate ẽ factꝰ: eccłẽ maxime
que creuit ex gentibꝰ. ⁊ angulari
lapide alterũ parietẽ structura u¬
beriori cõpegit.: ut ille pax nrã fa-¬
ceret utraq unũ. ex circũcisione
⁊ p̃pucio condens eccłam̃. Unde ⁊ la¬
pis angularis dictꝰ ẽ: tanquã in se cõ¬
pulans ex diuersitate uenientes. ut
na testat᷑. Nato itaꝙ dnõ ex uirgine.
suẽ diẽ nuꝑrime celebrauimꝰ: pastores¬
de circũcisione ꝑcurrens. Paucis di¬
p̃pucii desꝑatione concurrens.
nos ꝓprie figurauit: ⁊ diem nob
festũ familiari leticia gemlinauit.
lã. nõ ante paucos dies sed ante
fere bienniũ. sic̃ inqͥrenti herodi
patefecer̃. unde ab imatu ⁊ infra
occidit infantes. scdm tẽpꝰ
ut scriptũ ẽ qͦd inqͥsierat
a magis: hanc stellã sic̃ intelligit᷑
admirati. cuiiꝰ etiã eẽt consequenti

Expanded text:
ni et Salvatoris nostri Jesu exortu manifestari Gentibus coepit, cum ad eum adorandum Magi ab Oriente venerunt. Hic dies solemnissimus debita sanctitate est factus Ecclesiae, maxime quae crevit ex Gentibus, et angulari lapide alterum parietem structura uberiore compegit: ut ille pax nostra faceret utraque unum , ex circumcisione et praeputio condens Ecclesiam. Unde et lapis angularis dictus est, tanquam in se copulans ex diversitate venientes, ut na testatur. Nato itaque Domino ex Virgine, quem diem nuperrime celebravimus, pastoresde circumcisione percurrens. Paucis dipraeputii desperatione concurrens nos proprie figuravit, et diem nobis festum familiari laetitia geminavit. lam, non ante paucos dies, sed ante ferme biennium, sicut inquirenti Herodi patefecerunt unde a bimatu et infra occidit infantes secundum tempus, ut scriptum est, quod inquisierat a Magis ; hanc stellam sicut intelligitur, admirati, cujus etiam esset, consequenti
Abbreviated transcription (Latin):
uocari eos qͥ obseruabãt palatũ: et
scd̾m tenorẽ sõuii. misit ad montem
ricis receptꝰ: lectionib et orationib
insistebat. Qͥ cũ se a militib eireũuẽ¬
tũ uidit: credidit se ad martyrii coro¬
qͥ cũ eo erat: dix̃. Ecce nẽ tp̃s acceptabi¬
le: ecce nẽ dies salutis. Uenit tempus¬

Expanded text:
vocat eos qui observabant palatium, et secundum tenorem somni sui misit ad montem ricis receptus, lectionibus et orationibus insistebat. At ubi a militibus se conventum vidit, credidit se ad martyrii coroqui cum eo erat, dixit: Ecce nunc tempus acceptabile
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑsecutiones tuas fugiens: in calus
petraꝵ cũ suis cłicis latebrã fouet.
cũ ad te adduxis: ipse tͥ piscinã pietits
ostendet: in qͣ cũ te t̾cio m̾serit: om̃i
te ualitudo ista deseret lepre. Qd̃ cũ fẽm
fu̾it: hanc uicissitudiuẽ saluatori tuo
cõpensa: ut om̃s iussu tuo ꝑ orbẽ rona
hac parte purifica: ut relicta om̃i fapsti¬
tione ydoloꝵ: d̃m unũ qͥ uerꝰ et soluꝰ
est. adores ⁊ colas: ut ad eiꝰ uoluntatem
attingas Exurgens gͥ a sõno contan¬

Expanded text:
ctae persecutiones tuas fugiens, in cavernis petrarum cum suis clericis latebram fovet, hunc ad te cum adduxeris, ipse tibi piscinam pietatis ostendet, in quam dum tertio merserit, omnis te valetudo deseret leprae. Quod dum factum fuerit, hanc vicissitudinem salvatori tuo compensa ut omnes jussu tuo per orbem totum hac parte purifica te, ut relicta omni superstitione idolorum, Deum unum, qui verus et solus est, adores et excolas, et ad ejus voluntatem attingas. Exsurgens itaque a somno sta
Abbreviated transcription (Latin):
reuelata: scd̃m textũ fuꝑius comp̃hen¬
lus qͥ eñ uifitassent: et ob causã salutis
sue. eiꝰ latebras detexissent. Cui sẽs siluest̾
ut credentes. salutẽ conseqͣntur. Cũ hec¬
istos aplos hab̾et aliqͣ iiago exp̃sos: ut
ginẽ apłoꝵ exhib̾i p̃cepit. Quã imꝑator
aspiciens: ingenti clamore cepit dice. ip¬
sos eẽ qͥs uid̾at: nec deb̾e iã differre ep̃m
ostensionẽ piscine: quã istos ꝓmisisse

Expanded text:
relata secundum textum superius comprehenlus qui illum visitarent, ob quam causam salutis suae ejus latebram detexissent. Sylvester ut credentes salutem consequantur. Cumqueistos haberet aliqua imago expressos, ut ginem apostolorum exhiberi praecepit, quam imperator aspiciens ingenti clamore coepit dicere ipsos esse quos viderat, nec debere jam differre episcopum ostensionem piscinae, quam istos promisisse
Abbreviated transcription (Latin):
Hac die penitentib ꝑ indulgentiam
subuenst᷑: discordes ad concordiã redeũt:
pacificant᷑ irati: dant indulgẽtiã pͥnci¬
et in toto orbe hac die ad letitiã festi¬
uitatis exeunt. qͥ se clauserãt ꝓ austi¬

Expanded text:
am die poenitentibus per indulgentiam subvenitur; discordes ad concordiam hac die redeunt, pacificantur irati; dant indulgentiam principatescunt carceres in toto orbe. Hac die ad laetitiam festivitatis exeunt qui se clauserunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñice refurrectionis tenet᷑ et coliturꝰ
iustum ẽ uit om̃is sabb̾oꝵ dies. causa
sepulture eiꝰ ieiumi fuscipiat᷑ instan¬
tia: ut flentes cũ apłis de morte dñr:
gaud̾e cũ eisdẽ de resurrectione mieanͣ¬

Expanded text:
a resurrectionis Domini tenetur et colitur, iustum est ut omnis sabbatorum dies causa sepulturae ieiunii suscipiatur instantia, ut flentes cum apostolis de morte Domini, gaudere cum eis de resurrectione me
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe aũt illa que bona sũt pruis
tea apparuerint seeurũ et impa¬
raratũ te iueniant. et grauius
offendant ut eũ quẽ temere di¬
lexeras: acerbius oderis qͦd nefas
est. Qͥa etrã si nulla eiꝰ bona pre¬
cederent. et hec que postea apparu¬
erũt mala pͥus enuuerent. cole¬
randa tam̃ erant donec omĩa cũ
illo ageres quibꝰ talia sanari so¬
lent. quantomagis eũ ea bona p̃¬
cesserunt que tanquã pignora noꝰ
debent ad posteriora toleranda
cõstringere: Ipsa ẽ gͦ lex xp̃i. ut
inuieẽ onera nr̃a portemꝰ. Ap̃m
aũt diligendo facile sustinmꝰ in¬
firmitatẽ alt̾ius: etiã quẽ nõdum
ꝓpt̾ sua bona diligimꝰ. Cogitamꝰ

Expanded text:
saepe autem illa quae bona sunt prius saepe autem illa quae bona sunt prius mala apparuerint securum et imparatum te inueniant et grauius offendant, ut eum quem temere dilexeras, acerbius oderis. quod nefas est, quia etiam si nulla eius bona praecederent et haec quae post apparuerant mala prius eminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent; quanto magis, cum ea bona praecesserunt, quae tamquam pignera nos debent ad posteriora toleranda constringere ? Ipsa est ergo lex Christi, ut inuicem onera nostra portemus. Christum autem diligendo facile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter sua bona diligimus. cogitamus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ quẽ uolumꝰ in anneierã reci¬
pere pͥus innoceseant mala qͣm
bona: quibꝰ offensi ⁊ quodãmͦ re¬
ꝑcussi relinquamꝰ eũ: et ad bono¬
rũ eiꝰ que forte ocultiora sũt in
nos uult effici imitatores suos.
ut eiꝰ infirma toleremꝰ. ut ad
quedã sana in quoꝵ delectati¬
one ad quiesquamꝰ : ꝑ earitatis
tolerantiã ꝓdueam᷑. Ait eñi. Nõ
est opus sanis medieus: sed e¬
grotantibꝰ. Id eoq si ꝓpt̾ xp̃i cari¬
tatẽ etrã eũ qui omni exparce
fortassis egrotat. repellere aib ani¬
mo nõ debemꝰ qm̃ sanari potest
per uerbũ dĩ quanto minꝰ eũ
qui ꝓpt̾ea nob̾ uideri potest to¬
tus egrotꝰ. qͥa quedã eiꝰ sauera
in pͥmo ingressu ameieie non
potuimꝰ sustinere: et qͦd ẽ gra¬
uius cũ offensione animi in deuo¬
tũ hominẽ ausi sumꝰ temerarrã p̃iudieii
ferre sententiã: nõ timentes qͦd
dictũ est. Nolite iudicare ne iudi¬
cemini. et in qua mensura men¬
si fueritis. in ea remetiet᷑ uob̾.

Expanded text:
eius quem uolumus in amicitiam recipere prius nobis innotescant mala quam bona, quibus offensi et quemadmodum repercussi relinquimus eum et ad bonorum eius, quae forte occultiora sunt, innos uult effici imitatores suos, ut eius infirma toleremus, ut ad quaedam sana, in quorum delectatione adquiescamus, per caritatis tolerantiam perducamur. ait enim: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. ideoque si propter Christi caritatem etiam eum qui omni ex parte fortassis aegrotat repellere ab animo non debemus, quoniam sanari potest per uerbum dei, quanto minus eum qui propter nos uideri potest totus aegrotus, quia quaedam eius saucia in primo ingressu amicitiae non potuimus sustinere et, quod est grauius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praeiudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: nolite iudicare, ne iudicemini, et: qua mensura mensi fueritis, remetietur nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ in amicicrã possumꝰ dicere:
eui omĩa cõsilia nr̃a refundere
audeamꝰ. Et si quisquã ẽ qui se ñ
audet ingerere ad amieierã fa¬
ciendã. eum aliquo nr̃o tempo¬
rali honore aut dignitate reuoea¬
tꝰ descendendũ est ad eũ et offe¬
rendũ illi quadã comunitate ⁊
sũbinssione anime: qͦd petere ꝓ¬

Expanded text:
ceptum in amicitiam possumus dicere, ceptum in amicitiam possumus dicere, cui omnia nostra consilia refundere audemus. Et si quisquam est, qui se non audet ingerere ad amicitiam faciendam, nisi cum aliquo nostro temporali honore aut dignitate revocetur, descendendum est ad eum, et offerendum illi quadam comitate et submissione anim
Abbreviated transcription (Latin):
bona quibꝰ te superat nescientẽ.
Non eñi fallit nos. aut adulatione
potius uti apłs iubet: cũ dicit. Ni¬
chil ꝑ cõtentionẽ. neq ꝑ manem
głam. sed in humilitate mentis:
alter alterũ existimantes suꝑiorẽ
sibi. Nõ hoc ita debemꝰ existima¬
re ut nõ existimemꝰ. sed nos existi¬
quo nob̾ suꝑior sit: etiã si bonũ
nr̃m quo illo uidem᷑ suꝑiores es¬
se ñ sit occultũ. Iste cogitationes
deprimentes suꝑbrã. et accuen¬
tes caritatẽ. faciunt ouera fra¬
terna inuicẽ nõ solũ equo ani¬
mo: sed etrã libentissime sustine¬
ri. Nullomͦ aũt de quo qͣm homi¬
ne in cognito ferenda ẽ senten
cognoseit᷑. Et ideo ameoꝵ mala
firmiꝰ sustinemꝰ: qͥa bona eoꝵ no
delectant ⁊ tenent. Nuliꝰ itaq
repudienda est ameiera esse in¬
gerentis ad amieierã eopulandã
ut nõ statim recipiat᷑. sed ut re¬
cipiendus optet᷑: atq ita cracte¬
t᷑ ut recipi possit. Ilũ em̃ re¬

Expanded text:
bona quibus te superat nescientem. bona quibus te superat nescientem. Non enim falli nos, aut adulatione potius uti, Apostolus jubet, cum dicit, Nihil per contentionem neque per inanem gloriam, sed in humilitate mentis alter alterum existimantes superiorem sibi . Non hoc ita debemus existimare, ut non existimemus, sed nos existiquo nobis superior sit, etiamsi bonum nostrum, quo illo videmur superiores esse, non sit occultum. Istae cogitationes deprimentes superbiam, et acuentes charitatem, faciunt onera fraterna invicem, non solum aequo animo, sed etiam libentissime sustineri. Nullo modo autem de quoquam homine incognito ferenda sententia cognoscitur. Et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eodelectant et tenent. Nullius itaque repudianda est amicitia sese ingerentis ad amicitiam copulandam, non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur, atque ita tractetur ut recipi possit. Illum enim re
Abbreviated transcription (Latin):
mine uidemꝰ: ettã nos habere
potuimꝰ aut possumꝰ. hoc gͦ exi¬
beamꝰ ei cuiꝰ infirmitatẽ por¬
tare uolumꝰ qͦd ab illo nob̾ uel¬
lemꝰ exiberi si forte nos in ea
essemꝰ: et ipse nõ esset. Ad hoc ꝑ¬
tinet qͦd ipse apłs ait. Omnibꝰ
om̃a factus sũ. ut om̃s lucͥface¬
rem. Cogitando scilicet in eo ui¬
cio etiã se esse potuisse. unde eu¬
piebat aliũ liberare. cõpaciendo
etiã pociꝰ id agebat nõ mentien¬
do sic̃ quidã suspieant᷑: et hii
maxime qui mendaeiis suis de¬
fendendis que denegare nõ poᷤ¬
sunt. alicuiꝰ magni exempli pa¬
trociniũ requirunt. Ueinde e¬
trã illud cogitandũ. nullũ esse
hominem qui nõ possit habere
aliqͥd boni. qͦd tu nõdũ habes
etiã si lateat. in quo sine dubio
possit te esse suꝑior. Que cogi¬
tatio ad continendã et edomandã
suꝑbiã ualet. ne arbitreris qm tu¬
a quedã bona eminent et apparẽt.
ideo alterũ nulla habere que late¬
ant: ⁊ fortasse maioris ponderis

Expanded text:
 uidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrem . Cogitando scilicet, in eo vitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberari. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime, qui mendaciis defendendis quae negare non possunt, alicujus magni exempli patrocinium requirunt. Deinde etiam illud cogitandum, nullum esse hominem qui non possit habere aliquod bonum quod tu nondum habes, etiamsi lateat, in quo sine dubio possit te esse superior. Quae cogitatio ad contundendam edomandamque superbiam valet, ne arbitreris quoniam tua quaedam bona eminent et apparent, ideo alterum nulla habere quae lateant, et fortassis majoris ponderis