comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis aut infaus: qr ad huc fari nes¬
at id est loqͥ nõ potest. Nondũ
tate uocatus q puriis est: ⁊ nod̾
łephelei a phebo clicti: nec lum¬
ꝓ nouitate uiri adolescentuli le¬
nes. Puer aũt trib modis d̾r.
pronatiuitate. ut ysaias puer
natus est nob̾. Pro etate: ut oc¬
D obsequio et fid̾i puritate: ut
dñs ad ꝓpłiam: Puer m̃s es tu:
noli timere. Dum iã ieremias lõ¬
ge pincie eecessiss annos. Puel¬
la hoc est ꝑuula: qͣi pulla: un ⁊
pupillos nõ pro conditõue: s ꝓ
erate pu̾ili uocamꝰ. Pupilli at
dicti: qͣi in ocłis hoc est aparen¬
ab orbi. Hn aũt u̾e pupilli di¬
aintur. qͦꝵ patres ante clisscesse¬
uit.ꝙͣ ib eis nom̃ acciperẽt.: cet̾i
orbi uocant᷑. Orpłani idẽ qͥ et¬
pube uocati: id est a pudencia cor¬
poris nũcupati: qr ħ loca tũc pͥm̃
lanugine cducũt. Qͥdam aũt ex
annis pubertate existimat. id
bescant. Certissimũ aũt pub̾em
ẽẽ qͥ ex hitu corporis pub̾tatẽ os¬

Expanded text:
tus autem infans, quod adhuc fari, id est loqui non potest nondum etate vocatus, quia purus est, et nondum est, a Phoebo dicti, necdum viri, sed adolescentuli leves. 11. Puer autem tribus modis dicitur, pro nativitate, ut Esaias: Puer natus est nobis. Pro aetate, ut ocerebat. Pro obsequio et fidei puritate, ut Dominus ad prophetam: Puer meus es tu, noli timere, dum jam Jeremias longe pueritiae excessisset annos. 12. Puella est parvula, quasi pulla; unde et pupillos, non pro conditione, sed pro aetate puerili vocamus. Pupilli autem dicti, quasi, sine oculis, hoc est, a parentibus orbi. Hi autem vere pupilli dicuntur quorum patres ante discesserunt quam ab eis nomen acciperent. Caeteri orbi vocantur orphani, ipube, id est a pudenda corporis, nuncupati, quod haec loca tunc primum lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis pubertatem existimant, idbescat: certissimum autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem os
Abbreviated transcription (Latin):
peculib ac uim̃tis terencius robꝰ¬
tissimꝰ. Uic nũcupatus: qr maior
in eo iurtus est ꝙͣ in feminis. Uñ
et urctutis nomẽ accipit. sũ ꝙ ui
agat femina. Mułr uͦ a mollicie
tata .o. appellatu est młr. Utriꝙ¬
enĩ in fortitudine et imbȩcillitate
uirtus maxima uiri mulieris mi¬
uor: ut paciens uiro eẽt. scilz ne¬

Expanded text:
pecudibus ac iumentis tertius robustissimus. Vir nuncupatus, quia maior in eo vis est quam in feminis: unde et virtus nomen accepit; sive quod vi agat feminam. Mulier vero a mollitie, tata, appellata est mulier. 19. Utrienim fortitudine et imbecillitate virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viro e
Abbreviated transcription (Latin):
sñ ullo sexꝰ cliscrimine puerperi¬
u̾ uocatur. qr antiqͥ etia puere¬
as puellas: sicut et pu̾os puel¬
accresc̾e et augere. Iuuenis uo¬
cutus: qd̾ iuuare posse incipͣ. ut
rĩt. Est enĩ uiuenis in ip̃o etatis
incremẽto positꝰ: et ad auxiliũ p̃¬
paratus. Nam uniare hõis ẽ: op¬

Expanded text:
sine ullo sexus discrimine puerperium uocetur, quod antiqui etiam puellas pueras, sicut et pueros puela crescere et augeri. Iuvenis vocatus, quod iuvare posse incipit; ut incipit; et est iuvenis in ipso etatis incremento positus et ad auxilium preparatus. Nam iuvare hominis est
Abbreviated transcription (Latin):
nt. Sepultꝰ aũt cdictus . ꝙ ia
lue pulsu et palpitatõne est.
dest sine motu. Sepelire at ẽ
siere corpora: naz humare obru¬
cte dicamꝰ. Hoc ẽ himiũ inicere¬

Expanded text:
. Sepultus autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est humum inicere
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in sñis. In litteris: ut
m̃ctura apta et ꝯueniens sic
et sic obẜuandũ ne precedenti
uerbi extrema uocał in candẽ
uocalem pͥmã incidat uerbi se¬
ctura melior sit. si ꝯsonantes
uocalib applicantur. Trium
quoq ꝯsonanciũ que in se inci¬
dentes strid̾e et qͣsi rixare iudẽ¬
tur uitanda iũctura est .i.ł .s.x
Ut ars stuclioꝵ rex xerses. er¬
ror romuli. Eugienda est et
ꝯsonans . in. illisa uoccilib ut
.xx. de ĩcturis uer

Expanded text:
etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sectura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntur, vitanda iunctura est, id est, R, S, X, ut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error Romuli'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut § 20 De iuncturis ver
Abbreviated transcription (Latin):
uice longinquitate. desideriũ suꝑne
pattie: qͣtuiꝰ ad eam ꝙͣ tocius ualeat
puenire. Qͥs peccatoꝵ memoria ꝯpũ¬
t̾iꝰ erubescit suo q iuditõ penitendo iam
punit. Nam tũc petrus fleuit qñ ĩ eũ
et cõmota est et contremuit t̾ra. Gresso
dei st̃ in corde honĩs int̾ioris: quo bona
desidena surgunt ut calcentur mala.
Qũ ergo ista in corde hoĩs sũt: sciendũ
est tũc ẽẽ d̾m ꝑ gr̃am cordi humano p̃¬
scutem. Uñ se tũc mag̾ hõ acu̾e ad con¬
punctõnẽ d qñ sencit: et clm int̾iꝰ ope¬
rantem. Quo mens hoĩs iusti ex uera cõ¬
puctõne rapiatur et qͣłr infirmata reuer¬
tatur degustate lucis magnitudine illũ
nosse posse qui iam aͥd ex inde gustauit
dis sui accusatores fũt: s tm̃ ad ħ se ẽẽ
peccatores fiunt assignant: ut ex ficta
humilitate confessionis: locũ inueniat̾
sãtatis.

Expanded text:
uitate, desiderio supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quisquis peccatorum memoria compunterius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in et commota est, et contremuit terra . » Gressus Dei sunt in corde hominis interioris, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem. Unde se tunc magis homo acuere ad compunctionem debet, quando sentit et Deum interius operantem. Quo mens hominis justi ex vera compunctione rapitur, et qualiter infirmata revertatur. Degustata lucis magnitudine illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. one sui accusatores fiunt, seu tantum ad hoc se esse peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis, locum inveniant sanctitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
onpuncto cordis est humilitas mẽ¬
tis cũ laciius exorientis de recorda¬
tdne peccan: et timore uidicii. ¶ Ila ẽ¬
est ꝯuersis ꝑfectior opunctionis affectõ
que om̃s a se carnaliũ desiderioꝵ affectꝰ
repellit: et intentõne suã toto mẽtis
studio in d̾i ꝯtemplacõne defigit. Ge
na p̃t̾itoꝵ facinoꝵ: recordatõ fut᷑aꝵ.¬

Expanded text:
ompunctio cordis, est humilitas mentis cum lacrymis, de recordatione peccati et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplatione defigit. Gemia praeteritorum facinorum, recordatio fut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte greco uocabło appellat̾ ano¬
liũ soluẽcliq naturã ħeat. Cuiꝰ sus¬
co siqͥs se oleo mixto ꝑũxent ab
bꝰ negtur ferim. Folia eiꝰ ex olco tͥ a
et imposita scorpionibꝰ crechit᷑. isfo¬
re torpore. ¶Pustinaca uocati ꝙ
eiꝰ racuie p̾cipiᷤ past̾ sit hoĩs. Est ei
scor atui iocũda aibo delectabił. ¶ Sa¬
nii. ¶Napus a siłitucłie rape uo¬
cit᷑ ñ qd folus latior: ⁊ raclicibꝰ esꝰ

Expanded text:
rte Graeco vocabulo appellatalvum solvendique naturam habeat. Cuius sucus, si quis se oleo mixto perunxerit, ab apibus negatur feriri. Folia eius ex oleo trita et inposita scorpionibus creduntur afferre torporem. Pastinaca vocata quod eius radix praecipuus pastus sit hominis: est enim odoratu iucunda, cibo delectabilis. Ranui. Napus a similitudine rapae vocatus, nisi quod foliis latior et radicis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ alia t̾ra semel ĩ anno ad cre¬
at. ortus nũꝙͣ sñ fructu ẽ. ¶ Olus ab
alendo clcm̃: eo ꝙ pͥmũ hoĩes ołibus
alerẽt᷑. añꝙͣ ftuges et carnes ed̾ent.
tantũ eĩ pomis arboꝵ et ołib ałent᷑¬
sũ alebãt᷑. sic̾ aĩalia herb̾. ¶Caulis

Expanded text:
cum alia terra semel in anno aliquid creet, hortus numquam sine fructu est. Olus ab alendo dictum, eo quod primum homines oleribus alerentur, antequam fruges et carnes ederent. Tantum enim pomis arborum et oleribus alebantur, sicut animalia herbis. Caulis
Abbreviated transcription (Latin):
sana. lapatica. lipistrꝰ. Hec ĩ cibo sũp¬
ta: stomacũ cõfortut. uen̾e repei¬
mit. Carcluꝰ. ¶ Erucha: qͣi uruca:
tis. acrioris uͥtutis: utraq tñ uen̾is
cõmouens. usũ
.xi. de odoratis ołibꝰ
antiqͦꝵ triũphãciũ coronalut᷑
Hercules ã hãc herbã pͥmꝰ capite
cutũtulit. Nã nc ppłm capite pre¬
ferebat. nũc oleastrũ nũ appiũ. cuiꝰ
mũ ac ꝓbabile macedonicũ. gustu
suaue. et odore aromatico ¶ Ippoui¬
lenõ lictũ: qd̾ sit clurũ et. iusterũ.
¶Oleosilenon. qd̾ mollior folio et
caule tener. ¶ Eeniculũ latim uo¬
ẜpentes ãmiã senectute eiꝰ gustu
deponãt. Hoc olꝰ groci matrõ uocãt
¶Ligusticũ a regione nom̃ accepit
nita acerrime feruẽs. ¶ Mictu. alis

Expanded text:
cibo sumpta stomachum confortat, Venerem reprimit. Carduus. Eruca, quasi uruca, tis, acrioris virtutis; utraque tamen Veneris commovent usum. § 11 De odoratis oleribus.  triumphantium coronabatur. Hercules autem hanc herbam primus capiti circumtulit: nam nunc populum capite praeferebat, nunc oleastrum, nunc apium. Cuius mum ac probabile Macedonicum, gustu suave et odore aromatico. Hipposelinon dictum quod sit durum et austerum. Oleoselinon, quod mollius folio et caule tenerum. Feniculum Latini voserpentes annuam senectutem eius gustu deponant. Hoc olus Graeci μάραθρον vocant. Ligusticum a regione nomen accepit. nita, acerrime fervens mictualis.
Abbreviated transcription (Latin):
nus. a pd̾ grecos lr̃a. ¶Blitũ genꝰ
oleris saporis euaniti: qͣi uił beta.
¶Cucumes. qd̾ sĩt ĩt̾clũ amari. qui
clulces nasci ꝑhibet᷑. si lacte mellito
coꝵ sem̃ ĩ fũdat᷑. ¶Cucurbita apope¬
groca noĩa st̃. et origo eoꝵ latinis in¬
certa: olꝰ molle ac tuip᷑. ¶Basica.
olisatiũ. ¶Nasturciũ sapor appella¬
uit. ꝙ acrimoĩa sui nasũ torq̃at.¬
¶ Fungi: qd̾ actriti igne cõceptũ ꝯci¬
piũt fos eĩ ignis. Uñ et esca ulgo cłr¬

Expanded text:
nus; apud Graecos littera. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta. Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundatur. Cucurbita. ApopeGraeca nomina sunt, et origo eorum Latinis incerta. Olus molle. Atriplex. Brassica. Olisatrum. Nasturcium sapor appellavit, quod acrimonia sui nasum torqueat. Fungi, quod aridi ignem acceptum concipiant; φῶς enim ignis
Abbreviated transcription (Latin):
ũmutat᷑ ĩ napo. alio uͦ napꝰ trãsit ĩ
rapiz. ¶N apo cauł ex cluobꝰ ołib
ꝯpõitũ nom̃ ħt. qr dũ sit sapore napo
suis: nõ in radice sũ ĩ tirsim ꝯscẽdit
ut cauł. ¶Sinaꝑis appellat᷑: ꝙ foli¬
is sit siłis napis. ¶ Raphanũ greci:
nos radicẽ uocamꝰ eo qd tot deorsũ
siliãt. Cuiꝰ semĩe macerato qͥsqͥs su¬
as manꝰ ĩfecerit: serpẽtes ĩ puneit¬
tͣctubit. Siqͥd̾ ex ip̃iꝰ talice etiã ebͣ

Expanded text:
mutatur in napum; alio vero napus transit in rapam. Napocaulis ex duobus oleribus conpositum nomen habet, quia dum sit sapore napo similis, non in radice, sed in thyrso conscendit, ut caulis. Sinapis appellatur, quod foliis sit similis napis. Raphanum Graeci, nos radicem vocamus eo quod totus deorsum siliant: cuius semine macerato quisquis suas manus infecerit, serpentes impune tractabit: siquidem ex ipsius radice etiam ebur
Abbreviated transcription (Latin):
rorez lit et timet̾. Tergiuer si¬
tor qd aĩmũ qͣi tergũ uertat
huc et illuc: ne facile qł sit in¬
tlligatur. Temulentꝰ atene
id est uino dictus. Tmucꝰ qd

Expanded text:
rorem habet et timetur. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intellegitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Timidus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ucor. qr pupillũ tuet᷑. Hoc
cit intuetur: de quo ĩcõsu¬
etudine uulgari dr. qͥd me mo¬
nes et tutorem et pedugogum
olun obriu. Testes dicti eo qd
testamento adhiber solent. sic
signatores qđ testam̃tũ signẽt
Tetricus mons in sabiuis aspe¬
nurꝰ. uñ et tristes hoĩes tetricos
dicimꝰ. Taciturnus in tacende
cupidior qd tencat intaũ ⁊ ꝑti¬

Expanded text:
utor, qui pupillum tuetur, hoc est intuetur; de quo in consuetudine vulgari dicitur: 'Quid me mones? Et tutorem et paedagogum olim obrui. 265. Testes dicti, quod testamento adhiberi solent, sicut signatores, quod testamentum signent. 266. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo cupidior, quod teneat. Interdum, et perti
Abbreviated transcription (Latin):
id est operiendo celũ. Uñ et nup¬
te:qr uultꝯ suos uelent. Uñ et
tegat. Nules aut aeris densitas
facit. Uenti enĩ aerez cõglobant.
.ui. de tontruo
Oitruũ dictũ: qd̾ tonꝰ eius
terreat. Nam tonꝰ sonus¬
est. qͥ ido int̾clũ tam grauit̾ cõ¬
cutit omĩa. ita ut celũ cliscississe
uideatur. q cũ procella uehemẽ¬
tissimi uenti nubib se repente ĩ¬
miscerit: turbine inualescente:
exitũq q̃rente nube ꝙͣ ercauauit
impetu magno prescindit: ac sic
cũ horrendo fragore defert᷑ ad au¬
res. Q mirari qͥs nõ debeat cum
uesicula ꝙͣuus parua magnum

Expanded text:
unde et nuptae, quod vultus suos velent; unde et tegat. Nubes autem aeris densitas facit. Venti enim aerem conglobant n. De tonitruo . Tonitruum dictum quod sonus eius terreat; nam tonus sonus. Qui ideo interdum tam graviter concutit omnia ita ut caelum discississe videatur quia, cum procella vehemetissimi venti nubibus se repente inmiserit, turbine invalescente exitumque quaerente, nubem, quam excavavit, impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. Quod mirari quis non debeat, cum vesicula quamvis parva magnum
Abbreviated transcription (Latin):
cus est. in quo sidera st̃. ꝙ sou¬
ficat eũ ignẽ qui a toto mildoi
altũ separatꝰ est. Sane ether
est ip̃m elem̃tũ: a ethera uospi¬
dor ethieris. et est ẜmo greco¬
¶ Spera celi dicta: eo qd̾ sp̃es eus
in rotunclũ formata ẽ. S i q¬
cis cłr. sic̾ et pile qͥb ludũt sfan¬
tes. Nam plulosophi dñt celu
et cũ motu eiꝰ sidera in eo fixa ab
oriente usq in occidẽtẽ circune
septẽtrionib breuiores gyros.¬
est septẽtrionis linea recta qu
per mecliaz pilam spere tencha
& clicta axis: qd̾ in ea spera ut
rota uoluit᷑ uł qr ibi plaustrĩ

Expanded text:
locus est in quo sidera sunt, et significat eum ignem qui a toto mundo in altum separatus est. Sane aether est ipsud elementum, aethra vero splendor aetheris, et est sermo Graecus. Sphaera caeli dicta eo quod species eius in rotundum formata est. aecis dicitur, sicut et pilae quibus ludunt infantes. Nam philosophi dicunt, coelum et cum motu ejus sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus breviores gyrosest septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi pla
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sibi societatis concordia et cõ¬
munione qͣdam ꝯueniũt. Nã
sic ea int̾ se naturali qͣdam ra¬
ab igni repetẽtes usq ad t̾ram
mͦ a t̾ra usq ad igne. ut iguis
qͥdem in aere desinat. Aer ma
qua densetur. aqͣ in t̾rã crasses¬
aqͣ rarescat in aera: aer in ignẽ
extenuet᷑. Quappt̾ omĩa elem̃¬
coꝵ ex eo qd̃ ampliꝰ ht accepis¬
se uocabłm. st̃ aũt diuina pro¬
indencia: ꝓprus aĩantib distri¬
buta. Nam celũ angłis. aerez
uolucrib mare piscib. terrã ho¬
minib. ceterisq aĩantib creator
ip̃e impleuit

Expanded text:
t communione quadam conveniant. Nam sic ea inter se naturali quadam raab igni repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassesaqua rarescat in aera, aer in ignem extenuetur. Quapropter omnia elemeeorum ex eo quod amplius habet accepisse vocabulum. Sunt autem divina providentia propriis animantibus distributa: nam caelum angelis, aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus ceterisque animantibus Creator ipse inplevit
Abbreviated transcription (Latin):
er est manitas plu re ⁊ nube¬
unũ hñs admixtũ raritatis
qͣm cet̾a elem̃ta de quo uirgili
ab eo qd̾ ferat t̾ra. uł eo qd̾ fera¬
tur. Hic aut ꝑtim ad terrenam¬
ꝑtim ad celestez materia ꝑtinz
Nam ille sb̾tił. uͥ uentuosi acꝓ
cellosi motꝰ nõ possũt exist̾e ad
celestez ꝑtinet partez. Iste u̾o
turbulencior qͥ exaltafombꝰ hu¬
milis corporescit: terre depu

Expanded text:
er est inanitas plurimum habens admistum raritatis, quam caetera elementa. De quo Virgilius: ab eo quod ferat terram, vel ab eo quod feratur. Hic autpartim ad caelestem materiam pertinet; nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad caelestem pertinet partem; iste vero turbulentior, qui exhalationibus humidis corp
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ celatũ uas impressa lu
Nam celatũ cłr uas qd̾ signis
emment̾orib refulget. Distĩc¬
eit enĩ ls̃ claris luminibꝰ et ĩ¬
pleuit. Sole scilz et lune. orbe ÷¬
fulgenti ⁊ astroꝵ mnicanciũ splẽ¬
clentibꝰ signis adornauit. Hoc

Expanded text:
 caelatum vas impressa stenam caelatum dicitur vas, quod signis eminentioribus refulget. Distinxit enim illud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adornavit. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
spicuꝰ sit ⁊ ad speculandũ pu¬
rior. Celũ aũt in scͥpturis sãctis
id̾o firmam̃tũ uocatũ: qd̾ sit cͦ¬
su siderũ et ratis legib fixisq fir¬
matũ. Int̾ctũ et celũ pro aere
accipitur. uͥ uenti & nubes i ꝓ¬
celle et turbines fuĩt. Lucreciꝰ¬

Expanded text:
speculandum purior. Caelum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatur, quod sit cursu siderum et ratis legibus fixisque firmatum. Interdum et caelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes et procellae et turbines fiunt. Lucreti
Abbreviated transcription (Latin):
moueri nõ cũ mũdo uerti
Nam si fixuis celo ꝑmau̾et õs
clies et noctes eqͣles eristerent
S qm̃ alio loco cras occasurũ
alio occilisse hest̾no udemus.
Apparet eũ ꝑ se ip̃m moueri
nõ cũ mũdo uerti. Spacus enĩ
meqͣlib orbes annuos ꝯficit.
ꝓpt̾ tp̃ꝵ mutationes. Oriens
diem facit. occidens noctẽ ĩdu¬
cit. Nam uadens longiꝰ ad mẽ¬
ridiem hieme facit ut liyber¬
nis humorib ac priunis terra
pinguescat. accedens ppiꝰ ad
septẽtrione etatem reddit: ut
fiuges maturitatẽ clurent̾ ⁊ q̃
st̃ in humidis incocta ferue fr̃a
untescant.¬
solis

Expanded text:
moveri, non cum mundo verti. Nam si fixus coelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent. Sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus; apparet, eum per seipsum moveri non cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit porum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta, fervefacta mitescant.solis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ maxnnũ dõꝵ suoꝵ eũ eẽ credũt
It̾o aũt rotis qͣclrigas currere dñt.
sũ qr mũclus iste cutuli sin celerita¬
te tũscurrit: sũ ꝓpt̾ solez qr uolubi¬
tefeat raclus nota canclida celum

Expanded text:
od maximum deorum suorum eum esse credunt. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubitefecit radiis rota candida caelum
Abbreviated transcription (Latin):
cuitũ: qͣi currium.
uaclrigaꝵ uͦ curtꝰ dupliciolĩ te¬
mone erãt ppetuoq et qͥ oĩbꝰ eqͥs
mmisc̾e̾tur iugo: Pmꝰ citetenes sici¬
ones tm̃ medios iugauit. eisq sin¬
gulos ex utraq parte simplici uĩcło
gis. qͣchigas soli. bigas lune. trigais
in feris: seuigas ioui: defultores:
lucifero. et esꝑo sacrauenĩt. Quadri¬
¶Bigas lune qm̃ gemino cursu cũ
sole contenclit: sũ q et nocte et die
uidetur. Iñgũt eĩ unũ equũ nigrũ
alt̾icundidũ. Trigns diis inferis

Expanded text:
carrum quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo bus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. QuadriBigas lunae, quoniam gemino cursu cum sole contendit, sive quia et nocte et die videtur. Iungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis,
Abbreviated transcription (Latin):
cuani ẽẽ sñ oꝑib fidem et frustra sibi de
se ip̃m est. ferre et nõ mori. Simulatio
ypocritaꝵ est. Qͥ per fidem cognitõuem
dei lñt et operib obscurantur.exͣ. bal. ã
secuntur qui cadeus opere apertos oculos
hũit per contemplatonis fidem. Carna¬
les fidem nõ pro uirtute aĩ: s pro quo mͦ
querũt temporali unde et dñs dicit. Que¬
ntis me nõ ꝙ inclistis signa: s qr mandu¬
castis de panib ne meis. ¶ xp̃ianꝰ malus
ip̃am fidẽ qua uerbo colit oborta tẽpta

Expanded text:
Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de rtificare seipsum est; ferre, et non mori, simulatio hypocritarum est. 10. Qui per fidem cognitionem Dei habent, et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non pro virtute animi, sed pro commodo quaerere temporali. Unde et Dominus dicit: Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis de panibus . 12. Christianus malus, ipsam fidem, quam verbo col
Abbreviated transcription (Latin):
ratone atq excemplis suacetur. Qͥ bus
Aut erigitur uolenter ꝑsenenire ĩ cis
nõ potest ercemplo. ut ait quidã. No¬
uelle arloris cuiꝰ quisq cacumẽ uiolẽ¬
ter inpresserit de uno clũ laxatur in id
ꝙ fu̾at confestimn reuertitur. Sicut hõ
lileto arbitrio conlitꝰ sua sponte lu̾tit
a deo ita ex ꝓpͥa mentis conuersione cre¬
dendo recurtit ad deũ ut et lib̾tas agnos¬
catur arbitrii per ꝓpͥam uoluntate et
bñficii gr̃e ꝑacceptã fidei ueritatẽ. ¶In
corde respicit ds fidem: ubi se nõ possũt
homines ercusare: qui ore simulant ue¬
ntatis professionẽ et corde retentãt er¬
roris impietate. Sicut nich ꝓficit fides
que ore tenetur et corde nõ credit᷑. Ita nͥ
pro futura est fides que corde tenetur si
ore nõ ꝓferatur. Detali enĩ fide ꝓpħ̾a¬
ita obiurgat dicens. ꝑit fides. ablata
est de ore eoꝵ. Eides enĩ que corde crecłr.
confessione oris ad salute ꝓfertur. Ua

Expanded text:
ratione atque exemplis suadetur; quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest; exemplo, ut ait quidam, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter depresserit, denuo cum quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, recurrit ad Deum, ut et libertas agnoscatur arbitrii per propriam voluntatem, et beneficium gratiae per acceptam fidei veritatem. 6. In corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore retinetur, et corde non creditur, ita nihil profutura fides, quae corde tenetur, si ore non proferatur. De tali enim fide p objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8.
Abbreviated transcription (Latin):
milli fide: atq operib scĩs uideaut᷑
ẽẽ participes: tamẽ qr pͥuant᷑ a carita¬
te fraterne dilectonis: nullũ hñt incre¬
nentum uirtutis. Nam sic̃ ait apłs.
Si tradidero corpꝰ meũ ut. arrleã carita
tem nõ habuero: nich michi ꝓdest.
Sine amore caritatis ꝙͣuis quisq recte:
credat ad beatitudinẽ ꝑuenire nõ potest.
Qͥa tanta est caritatis uittꝰ ut etiã ꝓphe¬
tia et martyrũ sũ illa nicħ ẽẽ credantur.
¶Nullũ p̾miũ caritati pensatur. Cari¬
tas enĩ: uirtutũ om̃iũ obtinet pͥncipa¬
tum: Uñ et uĩcłm ꝑfectonis: caritas ab
paratur dicente salomone. Ualida ẽ ut
mors dilectõ. Idcirdo qr sic̃ mors molẽt᷑
sepat aĩa a corpore: itn et chilectõ dei ui¬
olenter segregat homnẽ:a mundano
et carnali amore. ¶Q̾ dei precepta ꝯtẽp¬
nit. dm nõ diligit. Neq enĩ rege cliligi¬
mus: Si odio legem eiꝰ hemꝰ. ¶Tenenda
est cũ scis uiris unitas cantatis. et qͣnto se

Expanded text:
lli fide atque operibus sanctis videantur esse participes, tamen, quia privantur charitate fraternae dilectionis, 194 nullum habent incrementum virtutis. Nam sicut ait AposSi tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Sine amore charitatis quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire non potest. Quia tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. Nullum praemium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab omparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se
Abbreviated transcription (Latin):
ibrarios añca bibli mentis¬
opalas clictos. Librũ em
greci biblũ uocant. Libran
enĩ idem et antiqͣrii uocant
S ⁊ librarii st̾ qui ⁊ noua scͥ¬
bũt i uetera. Antiqͣrii qͥ tãtũ¬
modo uet̾a. Uñ ⁊ nom̃ sũpse¬
rũt. a scribendo enĩ scriba no¬
meu accepit: officiũ expͥmẽ
uocabuli qualitate. Instrums¬
ta scribendi calamꝰ ⁊ pemia.
ex hus enĩ uerba paginis inł¬
gunt᷑. S calamꝰ arboris ẽ pł¬
na auis. Cuiꝰ a cum̃ mduale
cliuidr: in toto corpore imis¬
ut in cluob apicib uetus i no¬
nũ testam̃tũ signaret᷑ quib
crepͥmit᷑ uerb̾ sacram̃tũ sãgui¬
q passionis effusũ. Dicitur eĩ
calamꝰ: qd̾ liquorẽ ponat. unĩ
i apd̾ nautas: calare ponere
ñ appellata st̃. sũ ex similitu¬
dine folioꝵ arbor. sũ qr ex fo¬
lib fiũt .i. expellib que de oc¬
asis pecudib detrahi solent
bant antiqui sicut arat᷑ t̾ra
A sistia enĩ ad dext̾ã pͥmũ
delucebãt stilũ. deinde ꝯuer¬

Expanded text:
ibrarios antea bibliopolas dictos. Librum enim Graeci βίβλον vocant. Librarii autem iidem et antiquarii vocantur: sed librarii sunt qui et nova scribunt et vetera; antiquarii, qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. Ab scribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. Instrumenta scribae calamus et pinna. Ex his enim verba paginis infiguntur; sed calamus arboris est, pinna avis; cuius acumen in dyade dividitur, in toto corpore unitn duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum sanguine passionis effusum. 4. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas CALARE ponere appellata, sive ex similitudine foliorum arborum vel quia ex follibus fiunt, id est pellibus que de occisis pecudibus detrahi solent. bant antiqui sicut aratur terra: a sinistra enim ad dexteram primum ducebant stilum, deinde conver
Abbreviated transcription (Latin):
nexa aũt celi ex sol¬
trema eiꝰ st̾ acuruitate
licta ut est illd̃. Cõnexũ quo¬
ciens clauclit nox hunida ce¬
nexum seu inclinatũ et ad mo¬
dũ circũ flexũ¬
xuii. de ianu¬

Expanded text:
exa autem caeli extrema eius sunt, a curvitate dicta, ut est illud: Convexum quotiens cludit nox humida caeversum seu inclinatum, et in modum circuli flexum. De ianu
Abbreviated transcription (Latin):
rem aut laudando aut incuperã¬
do. clemonstrat. Q̾ genꝰ cluas
Lauclis ordo trib tpr̃ib clistĩgni¬
tur: aute ip̃m hominez in ip̃m
pꝰ ip̃m. Ante ip̃m: ut que tam
te leta tulerũt scła. In ip̃m ut¬
o sola infandos troie miserata la¬
dine eꝯtrario: et in uituperatõe
hominis hec forma ẜuanda est
locus geuerałr in fã crimen p̾po¬
nitur. Uñ et ꝯminus locus dici
tur. absente ꝑsona nõ tam in ho¬
mine ꝙͣ tũ in ip̃m crimen expoĩ
tur
r u. degeĩo statu causarum

Expanded text:
rem aut laudando aut vituperanrem aut laudando aut vituperando demonstrat; quod genus duas Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tuleruO sola infandos Troiae miserata ladine e contrario et in vituperatione hominis haec forma servanda est,locus generaliter in facti crimen praeponitur. Unde et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem, quantum in ipsum crimen exponittur. § 5 De gemino statu causarum
Abbreviated transcription (Latin):
cria st̃: deliberatiuũ. demos¬
tratiuũ. iucliciale. Ueliberati¬
uũ genꝰ est: in quo de quibꝰ lib
ntilitatib uite. quid aut debeat.
aut nõ debeat fieri tractatur.
Demostratiuũ est in quo lauda¬
bił ꝑsona aut rep̾hensibił ostẽ¬
ditur. Iudiciale: in quo de ip̃iꝰ
ꝑsone fr̃o aut pene aut p̾mii sẽ¬
tencia datur. Dictũ aũt uiclicia¬
le eo qd̾ iuclicet homine ⁊ smña
sua ostendat. utrũ laudabili p̃¬
mio clignꝰ sit. aut c̾te reꝰ ꝯdemp¬
nari liberari ne supplicõ. Delibe¬
ratiuũ genꝰ uocatur eo qd̃ de u¬
na quaq re in eo deliberatur. Hꝰ
generis clupͤ est suasio ⁊ clissua¬
sio. id est de expetendo ⁊ fugiẽdo¬
id est de friciendo et nõ faciendo.
Suasiora aũt in trib locis dimi¬
clitur. Honesto. utili. et possibi¬
li. Hec differt ad a deliberatina
q suasiora eget alt̾a ꝑsona. Deli¬
beratiua int̾lum et apd se agit
In suasiora enĩ cluc st̃ que plus
ualent: spes et metus. Demos¬

Expanded text:
ria sunt: deliberativum, demonstrativum, judiciale: deliberativum genus est in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur; demonstrativum in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. 2. Judiciale in quo de ipsius personae facto, aut poenae, aut praemii sententia datur. Dictum autem judiciale, eo quod judicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. 78 3. Deliberativum genus vocatur, eo quod de unaquaque re in eo deliberatur. Hujus genus duplex est, suasio et dissuasio, id est, de expetendo et fugiendo, de faciendo et non faciendo. 4. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget altera persona, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. 5. Demons
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ararini fluuiꝰ orientis de qͦ
uit ꝑ ꝑthiam. et assiriã. Bac¬
tius fluuiꝰ orientis a rege bac¬
tro uocatus fert. a quo bactra¬
ni et urbs eoꝵ. ¶ Coaspin ꝑsa¬
rũ fluuiꝰ uocatus eoꝵ lingua.
qd̾ mirã aque dulcedine ħ̾at
adeo ut ꝑsici reges ꝙͣ dui int̾

Expanded text:
Araris fluvius orientis. De quim per Parthiam et Assyriam. Bactrus fluvius orientis a rege Bactro vocatus fertur; a quo et Bactriani et urbs eorum. Choaspis Persarum fluvius, vocatus eorum lingua quod miram aquae dulcedinem habeat, adeo ut Persici rege
Abbreviated transcription (Latin):
mõciũ liberatis maxĩe in mõte
parnaso. in cuiꝰ circuitu deucaliõ
tũc regno pociebat᷑: qͥ tũc ad se
ratibꝰ confugientes susceptos ꝑ
gemina parnasi uiga fouit et
aluit. Aquo ꝓpt̾ca genꝰ hoĩnũ
grecoꝵ fabule ex lapidibꝰ repara¬
tũ ferũt ab eo ꝓpt̾ hoĩm insita
cordis duriciã. ¶ S et flumina
cũ in solitis aucta imbrib ultra
consuetudinez uł diutͥnitatem
uł magnitudine rodũdãt. młta¬
q prosternũt. ꝙ ipaliluuiũ cli¬
cuntur. ¶ Sciendũ ẽ aũt flumi¬
na: cũ supͣ modũ crescũt: nõ tm̃
ad presens inferre clampnũ
s etiam et aliqͣ significare fu¬
tura.¬
rimo de t̾ra

Expanded text:
montium liberatis, maxime in monte montium liberatis, maxime in monte Parnaso; in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reparatum ferunt ab eo propter hominum insitam cordis tra consuetudinem, vel diuturnitatem vel magnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam et aliqua significare futura.14: DE TERRA
Abbreviated transcription (Latin):
boecie prouincie nom̃ declit de qͦ
lere crinez reclimute corona. Nu¬
ream qͥ niticlis uellera tingis aqͥs
d qd̃ ibi lane pulchro colore tin¬
atur. Betis aũt clictus: eo ꝙ hu¬
mili solo decurrat. Bitẽ. iũt hũilẽ¬
dies uł mersũ uocant. Quedam
aũt flumina in liluiuo solut᷑
mole t̾raꝵ preclausa st̃: q̃dam
rit deleat. Pmũ liluuiũ exti¬
tit sb̾ noe. qñ hoĩm scelerib of¬
fensꝰ omp̃s toto orbe contecto
deletis cunctis unũ spaciũ celi
fuit et pelagi. C uiꝰ indiciũ hac¬
tenus uidemꝰ in laudib qͦs ĩ re¬
motis montibꝰ conchis et ostreis
concretos. sepe ⁊̃ cauatos aquis
liuiiũ in achaia iacob prĩarche
et ogigii temporibz qͥ cleusine
conditor et rex fuit nom̃q loco
et tempori dedit. ¶Tertiũ dilu¬
uiũ in thessalia moysi et ãphi¬
onis temporibꝰ fuit: qͥt̾tiꝰ pꝰt cicro¬
peni regnauit. Cuiꝰ tp̃rib aqͣrũ
illumes maiorez ꝑtez pploꝵ the¬
ssalie absũpsit. pauas ꝑ refugia

Expanded text:
 dedit. De quo fera crinem redimite corona, aurea qui nitidis vellera tingis aquis; eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictus eo quod humili solo decurrat: †bitin† emersum vocant. Quaedam autem flumina in diluvio soluta mole terrarum praeclusa sunt, quaedam rit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis luvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphictyonis temporibus fuit, qui tertius post Cecropem regnavit. Cuiinluvies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia
Abbreviated transcription (Latin):
tenuis est. et qͥetus. ¶Ulas flu¬
uiꝰ asie. ¶Pactolꝰ fluuiꝰ asie
arenas aureas trahẽs. De quo
uirgiliꝰ. Pactolusq irrigat au¬
ro. Quẽ pro aurato fulgore ałr
cecat campos. ⁊ ip̃e fluctib au¬
reis: et arenis plenꝰ. aquo ⁊ si¬
uirna uocata est. ¶Meander:
tur in sinũ qͥ miletũ diuidit

Expanded text:
tenuis est, et quietus. 21. Hylas flutenuis est, et quietus. 21. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, arenas aureas trahens. De quo Virgilius: Pactolusque irrigat auro: quem pro aurato fluore alii ecat campos, et ipse fluctibus aureis et arenis plenus, a quo Smyrna vocata est. 23. Maeander atur in sinum qui Miletum dividit
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et cũ alexand̾ enui tͣnsg¬
di uell ponte fabricato tanta
ui mundauit: ut pontẽ diru¬
eret. Dic breuib int̾uas ab eu¬
fratis ortu capd̾ tollit: ac deĩde
oriens nõ longe: ab urbe man
condit᷑. quẽ de originis sue trac¬
tu oriente latine uet̾es appel¬
lau̾e. Cuiꝰ fluentis ex ip̃o im¬
petu frigidiorib: et zephuris
assidue ibi spirantib tota ciui¬
tas mom̃itis ꝓpe om̃ib refrge¬
ratur. ¶Iordmis uidee fluuiꝰ
uocat᷑ ior. alt̾ dan. Hiis gͥ pro¬
cul a se clistantib in unũ alue¬
ũ federatis : Iordanis deinceps
appellatur. Nascit᷑ aũt sb̾ liba¬
uo monte. et cliuidit uidea
& arabiaz. qui ꝑ młtos circui¬
tus iuxͣ iericho in mare mor¬
tuũ influit. ¶ Eusis cauease¬
is montib fusꝰ cũ plurib ali¬
is in eusinũ se precipitat ma¬
re. Uñ et nũcupat᷑. ¶Cigms
amenis cilicie ex tauro mon
clit. inde. anmi huic nom̃ cla¬
tũ ẽ. qr tumet estate. qñ niues
soluũtur. Reliqͥs aminitp̃ribꝰ

Expanded text:
Unde et cum Alexander eum transgredi vellet, ponte fabricato, tanta vi inundavit ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde oriens non longe ab urbe mari conditur, quem de originis suae tractu Orontem veteres Latine appellavere. Cuius fluentis ex ipso impetu frigidioribus, et zephyris assidue ibi spirantibus tota civitas momentis prope omnibus refrigeratur. Iordanis Iudaeae fluvius, vocatur Ior, alter Dan. His igitur procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Iordanis deinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Eusinum se praecipitat mare; unde et nuncupatur. Cydnus amnis Ciliciae e Tauro montcunt. Unde amni huic nomen datum, quia tumel aestate quando nives solvuntur; reliquis anni temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
pus harharoꝵ: ꝑgens ꝯtra orien¬
cem sexagnita in se fluios reci¬
pis. seꝑtem hostus in pontũ ĩflu¬
¶ Rodanus gallie fluuiꝰ. ab
apc̃o rodo cognominat᷑. ꝙ colo¬
⁊ todionũ uocauert. qͥ rapido cõ¬
stus cursu. tyrrenni equoris fre
scindens: nõ modicũ sepe naui¬
guuciũ facit ꝑicłm. cdũ int̾ se mͣ¬
s fluctꝰ et amnis fluenta dec̾tãt.
Senꝰ a rodimi societate. Ftur uo¬
atus qm̃ cũ eode ex una ꝓuĩcia
ortur. Est aũt gerinanie fluuiꝰ¬

Expanded text:
us barbarorum, pergens contra orientem: sexaginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pontum influit. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant. Rhenus a Rhodani societate fertur vocatus, quoniam cum eodem ex una provincia oritur. Est autem Ger
Abbreviated transcription (Latin):
uł que occulte sb̃t̾ eũt. uñ et
abisso dicta. Nam om̃s aq̃ sũ
torrentes ꝑ occultas uenas ad
matricem abyssũ reuertũt᷑.
fiuctꝰ dicti: qd flatib fuĩt. Uẽ¬
toꝵ em̃ ĩpulsu agitate aq̃ fluc¬
tuant. Aqua est statiua ⁊ sine
motu cqͣł. Unda u̾o emmes li¬
quor: qui semꝑ in motu ẽ.
et corpꝰ illd̾ ꝙ refluctuat. Nã
nec unda ꝑ se aqͣ est. s aqͣ ĩme¬
tu quodam et agitatõne. qͣsi ab
eũdo et redcundo unda uocata¬
est. Latex ꝓpͥe liquor fontis est
et clicta later qd̃ in uenis t̾re
lateat. ¶Gucta est q̃ stat: stil¬
la que caclit. Hinc stillicidiũ
qͣi stilla cadẽs. Styria enĩ grocũ
est .i. gutta. Inde fit duminuti¬
uũ: ut dicamꝰ stilla. clũ autẽ
stat aut pendet de tectis ł.arbo¬
dum ceciderit stilla est. ¶ So¬
ma dicta est: ab eo qd̾ spuatu
Sordes enĩ st̃ undaꝵ. Uñ ⁊ mu¬
tũ et ea que coquũtur. spimu
purgaut᷑. Hinc et sputũ xix. de

Expanded text:
vel quae occulte subter eunt, unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes, per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. Fluctus dicti quod flatibus fiant. Ventorum enim inpulsu agitatae aquae fluctuant. Aqua est stativa et sine motu aequalis. Unda vero, eminens liquor qui semper in motu est. et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo et redeundo, unda vocata. Latex proprie liquor fontis est; et dicta latex quod in venis terrae lateat. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim Graecum est, id est gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus stilla: dum autem stat, aut pendet de tectis vel arbodum ceciderit, stilla est. Spuma dicta est ab eo quod spuatur; sordes enim sunt undarum; unde et mustum et ea quae coquuntur spuma purgantur. Hinc et sputum. § 21 De
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑpetimdictꝰ. Proprie ãt fu¬
men ip̃a est aqͣ: fluuiꝰ cursus
aq̃. Prius aũt flum̃ ꝙͣ fluiiut
id est pͥor aqͣ quam decursꝰ.
¶Torreus est aqͣ ueniẽs cũ ĩpetu
Dictus aũt torrens: qr pluia cre¬
cit. siccitate torrescit .i. arescit.
De quo pacuuiꝰ: flãmeo uapore
torrens torret. Cui greci ab hie¬
me nom̃ dederũt: nos ab estate
Illi a tp̃r quo succrescit: nos at¬
pore quo siccatur. Ammis fliu
est nemore ac fronclib redim¬
tus. s ex iꝑa amenitate amnis
uocatꝰ. ¶Decursus ꝓpͥe finis cu¬
gand̾. id est ad inclucendũ aq̃s
in agris: Nam irrigare induce
est. Gurges ꝓpric lacus altꝯ u
flummine. Puteus est lacus cl¬
fossus ex quo aurit̾ aqͣ: a pota¬
tõne clictus. Fons capd̾ ẽ aque
nascentis: qͣsi aqͣs funde̾̃s. Qt¬

Expanded text:
. Proprie autem flumen ipsa aqua, fluvius cursus aquae. Prius autem flumen quam fluvius, id est prior aqua quam decursus. Torrens est aqua veniens cum impetu. Dictus autem torrens quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius13: Flammeo vapore torrens torret. Cui Graeci ab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a tempore quo succrescit, nos a tempore quo siccatur. Amnis fluvius est nemore ac frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate amnis vocatus. Decursus proprie finis cuinrigandum, id est ad inducendum aquas in agris; nam inrigare inducere est. Gurges proprie locus altus in flumine. Puteus est locus defossus ex quo hauritur aqua, a potatione dictus. Fons caput est aquae nascentis, quasi aquas fundens. Q
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ est quu sine relatone
ceten similos. Ad aliqͥd numerꝰ
est. qui relatiue ad alios ꝯꝑat̾
ut uerbi gr̾̃a .iiii. ad .ii. dũ cõ¬
paratus fu̾it duplex dr̾. i mł

Expanded text:
numerus est qui sine relatione ceteri similes. Ad aliquid numerus est qui relatiue ad alios comparatur, ut uerbi gratia IIII ad II dum comparatus fuerit, duplex dicitur et
Abbreviated transcription (Latin):
aut crib aut plurib. ut uerbi
cũ qͣtuor ꝑtib suis. ¶ Sub sup¬
ꝑticłans numenus est mĩor qͥ
ꝯtinetur in fortiori num̾o cũ a¬
lia una ꝑte sua. aut meclia aus
t̾cia aut qͣrta. aut qͥnta. ut u̾bi

Expanded text:
ut verbi cum IV partibus suis. Subsuperparticularis numerus est minor, qui continetur in fortiori numero cum alia una parte sua, aut media, aut tertia, aut quarta, aut quinta; ut verbi
Abbreviated transcription (Latin):
ti meqͣlitate demonstrãt. ut
ior minori. aut minor maiori
ut uerbi gr̃a quinariꝰ nume¬
rus timario numero forcior ẽ.
eo qd̾ ħt qͥnariꝰ numerꝰ in se
trinanũ numeꝵ. et alias ꝑteᷤ
eiꝰ luas et reliqui tales. mi¬
nor numerus est: qui ꝯtinet᷑
a maiori ad ꝙ̃ ꝯparatur cũ ali¬
qua ꝑte sui: ut ternariꝰ ad qͥ¬

Expanded text:
inaequalitatem demonstrant, ut ior minori aut minor maiori ut uerbi gratia quinarius numerus trinario numero fortior est, eo quod habet quinarius numerus in se trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad qu
Abbreviated transcription (Latin):
merꝰ est qui in se inferiorez nu¬
meꝵ totũ ꝯtinet. et. sr̃ hoc al¬
teras ꝑtes eiꝰ cluas aut tres
aut qiuatuor aut .u. aut ali¬
as. ut uerbi gr̃a .u. ad .iii. dũ
ꝯparati fuerit ht in se qͥnanꝰ

Expanded text:
merus est qui in se inferiorem numerum totum continet, et super hoc alteras partes eius duas aut III aut IIII aut V aut alias, ut uerbi gratia V ad III dum comparati fuerint, habet in se quinarius
Abbreviated transcription (Latin):
uidet: et ip̃e est rex super om̃s filios
suꝑbie. Nulla est uutꝯ que nõ h̾e¬
at ꝯͣriũ inuilie malũ. Sola nuẜia
caret inuidia. qr uemo inuidet mi¬
sero. au reuera nõ liuor obictur. s
sola muiseria adhibetur. Multi ⁊ bo¬
uos imitari uolũt: et de bonoꝵ ꝓfec¬
tib mindie liuore tabescũt. Qͦ fit ut
nec illi corrigantur a malo suo. S
ꝑ muidiam det̾iorent᷑: et bonos a
recto studio ꝙͣ̃tũ in ip̃is est si potue¬
rint deprauare conentur. Q uãto
malos boni ꝓfic̾e uident: nõ scãda¬
lizentur: s quẽ sint finẽ h̾ituri ma¬
xiine cogitent: hoc onis muidus
alienis uirtutib p̃stat. Q leato iob
sathau p̾stitit. Nam dũ emulabat᷑ ps¬
pentatib ꝯmouit aduersa: S unde¬
eũ diabolus credidit posse ꝓsternere.
inde n eius aucta sũt m̾ita: atq inte
claruerũt ꝓhabiliora paciencie cocu¬
menti. Ita requirũt inuidi aditum

Expanded text:
os superbiae . » Nulla est virtus, quae non habeat contrarium invidiae malum. Sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui revera non livor objicitur, sed sola misericordia adhibetur. Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum perfectibus invidiae livore contabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidiam deteriorentur, et bonos a recto studio quantum in ipsis est, si potuerint, depravare conentur. Quando boni malos proficere vident, ne scandalizentur, sed quem sint finem habituri maxime cogitent. Hoc omnis invidus alienis virtutibus praestat: quod beato Job Satan praestitit . Nam dum cumulatus prosperitatibus commovit adversa, uneum diabolus posse prosterni, inde ejus aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae documenta. 8. Ita requirunt invidi aditum
Abbreviated transcription (Latin):
qd ẽ rotũcdlũ palliũ. ¶Diplois grecũ
Est i uestis militaris. Cuiꝰ usꝯ gal¬
licis pͥmũ expelitõnibꝰ cepͭ ⁊ p̾du
hostili: de qͣest uox illa senatui.
Togis depoĩtis qͥnites ad sagͣ fu̾t¬
sũ fugerũt. ¶Sagũ aut̃ gallicũ no¬
iñ est. Dictũ a sagũ qͣdrũ: eo ꝙ apd̾

Expanded text:
est rotundum pallium. Diplois grecum em vestis militaris, cuius usus gallicis primum expeditionibus cepit preda hostili, unde fuit vox illa senatui: togis depositis Quirites ad saga conversi fuerant. Sagum autem gallicum nomen est, dictum autem sagum quadrum,
Abbreviated transcription (Latin):
xis ut st̃̾ penulaꝵ. ¶Mantũ hispa¬
breuis amictꝰ. ¶ Preterta pu̾ile est
palliũ qͦ usq ad serdecĩ ãnos pu̾i no¬
biles sb̾ discipłie cultu utel̃t᷑. uñ ⁊
pura ¶Casula est uestis cucullata
clicta ꝑ chiminutõe a casa.qr totũ
hoĩe tegat qͣi mĩor casa. ĩde et aicul¬
la: qͣi mĩor cella. sic et greti. ¶ Pla

Expanded text:
ut sunt paenularum. Mantum Hispabreve amictum. Praetexta puerile est pallium quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur; unde et pura. Casula est vestis cucullata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor cel
Abbreviated transcription (Latin):
rũ łpicturaꝵ aspicimꝰ easq statur
togatas uocamꝰ. Togu at̾ romani
ĩ pace utebãt᷑. belli a̾t tp̃r paludan¬
tis. Mensura toge iuste: si sexulas
h̾eat. Toga palinͣta elicebat᷑: qui
merebãt᷑. his qͥ reportabãt de hoss¬
bꝰ palmas. ip̃a uocabat᷑ i⁊ toga pid¬

Expanded text:
cturarum aspicimus, easque statuas togatas vocamus. Toga autem Romani in pace utebantur, belli autem tempore paludamentis: mensura togae justa, si sex ulnas habeat. Toga palmata dicebatur, quam merebantur hi, qui reportabant de hostibus palmas. Ipsa vocabatur et toga pi
Abbreviated transcription (Latin):
Id pect᷑ it ut ex uttoq late̾ ex hu¬
meris picture pẽteãt. ut sacͥdotes gẽ¬
nliũ faciebãt: aut cingelũt pretores
Trabea erat toge spes ex purpura
et coco. qͣ oꝑti romͣnoꝵ reges u̾tõ p̃¬
cecebãt. Hac pͥmũ romulꝰ ĩueĩsse
philet᷑ ad cliscretõne regũ ħitꝰ. Tra

Expanded text:
ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant aut cingebantur praetores. Trabea erat togae species ex purpura et cocco qua operti Romanorum reges initio procedebant. Hanc primum Romulus adinvenisse perhibetur ad discretione
Abbreviated transcription (Latin):
ore qd imꝓbit corde. Intelligͣt
lia. qr plurimũ potuerũt. et
eminuerũt in ħ scło. delati sũt
eis ab amatorib suis diuini ho¬
nores. et nil dieb ⁊ in siderib
s pͥmũ a noib hoĩnũ sidera
nũcupata. ⁊ a siderib nũcupa¬
ti dies sũt. Afando aũt ferie
nũcupate sũt. qd sit in eis no¬
mano officõ fari. S ex hus fes¬
tos lies hom̃ũ cã institutos fe¬
riatos aũt diumnoꝵ sacroꝵ.
partes cliei tres st̾. Mane. me¬
riclies ⁊ supp̾ma. Mane lux na¬
tura ⁊ plena. nec iam crepus¬
culil. ⁊ dictũ mane a mano. Ma¬
nũ enĩ antiqͥ: bonũ clicebant
Qͥd enĩ meluis luce: Alii luce¬
manc existimãt uoctiri a ma¬
t̾ram est. ¶ Alii putant ab ae¬
re: qr manꝰ id est rarus ẽ atty
ꝑspicuꝰ. Meridies clicta qua¬
si medi dies. hoc est medius
dies. uł qr tũc purior clies est
Merũ enĩ: purũ dr̾. In toto eĩ
clie nich clarius meridie ꝙͣdo
sol emeclio celo rutilat ⁊ oẽm

Expanded text:
rde, intelligat lia, quia plurimum potuerunt, et eminuerunt in hoc saeculo, delati sunt eis ab amatoribus suis divini honores et in diebus, et in sideribus, sed prius a nominibus hominum sidera nuncupata, et a sideribus dienuncupatae sunt, quod sit in eis nomano officio fari. Sed ex his festos dies hominum causa institutos, feriatos divinorum sacrorum. Partes diei tres sunt: mane, meridies et suprema. Mane lux matura et plena, nec iam crepusculum. Et dictum mane a mano; manum enim antiqui bonum dicebant. Quid enim melius luce? Alii mane aestimant vocari a Materram est. Alii putant ab aere, quia manus, id est rarus, est atque perspicuus. Meridies dicta quasi medidies, hoc est medius dies; vel quia tunc purior dies est. Merum enim purum dicitur. In toto enim die nihil clarius meridie, quando sol de medio caelo rutilat et omnem