comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis. atq infontẽ reũterit. ut uob̾
it̃ panderet: ñ eguit eo claelia roma¬
na uirgo quae ruptis uinculis hostẽ
euasit. et fluuio decurrens: romanis
se intulit castris. Nec incendia ur̃a
miram᷑: deqͥb: hebreos pueros euasis¬
se maximo edere cantu soletis: Au¬
tius nr̃. nullo cogente manũ ad mo¬
uit ignib. nec remouit: donee uictor
incendii miraculũ hostib fuae infim¬
deret fortitudinis. qu& flãmas ñsen¬
serit. Deniq pacẽ rogar̃ : qͥ triũphũ
sꝑabant: Anuͦ caelestia illa uos extu¬
lere pabula. et ȩsca pluuiarũ adũsus
uircutẽ romanã: Sed c̃siderare de¬
cuit altricẽ ipsã orbis t̾rarũ africã:
.eẽ. sub iectã romanae fortitudine:
Nob̾ seruit: qua om̃s alit: In nr̃a po¬
testate . ẽ. fames omniũ : etuictus
uniũsoꝵ: Qđ natura om̃ib dedit:
uirtus romana uis suũ fecit Ipsũ
hannibalẽ ꝑculit: et in exiliũ cegit:

Expanded text:
dicitis, atque in fontem reverterit, ut vobis dicitis, atque in fontem reverterit, ut vobis iter panderet: non eo Cloelia Romana virgo eguit, quae ruptis vinculis hostem evasit, et fluvio decurrens Romanis se intulit castris. Nec incendia vestra miramur, de quibus Hebraeos pueros evasisse, maximos edere cantus soletis. Mucius noster nullo cogente manum admovit ignibus, nec removit, donec victor incendii, miraculum hostibus suis infunderet fortitudinis, quae flammas non senserit. Denique pacem rogarunt, qui triumphum sperabant. An vero coelestia illa vos extulere pabula, et esca pluviarum adversus virtutem Romanam? Sed considerare decuit altricem ipsam orbis terrarum Africam esse subjectam Romanae fortitudini. Nobis servit, quae omnes alit: in nostra potestate est fames omnium, uniuersorum. Quod natura omnibus dedit, uirtus Romana ius suum fecit. Ipsum Hannibalem perculit et in exilium coegit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poteratis: nec sustinere: Nob̾ fuga
oceani dampno fuisset: si fugissẽt:
Nessimus ante bellũ: cũ fluctibus:
Psanũ mare ante suꝑauimꝰ: quam
adhostẽ ꝑueniremꝰ: Excepit nos
brittannia: iã uictores elem̃torũ:
Quib illi fidebant. nos subegimꝰ:
ut adtriũphi cumulũ ipse oceanus
accederet: Ded forte. deunrtute
corporis. p̃sumebatis Nũqͥd uos
germanis fortiores. qͦs septos alpiũ
muro. fortitudo romana ĩseruitutẽ¬
dedux̃ : nec illa similia tauri montis
ac liuus collib: aut canopeis agminib
aegiptioꝵ. cũ qͥb uob̾ bellandi usus ẽ.
Supͣ nubes ascendimꝰ. et denube popłos
descendentes uicimꝰ. Aeriũ cunctis
aꝑuimꝰ it̃: Aequoreũ: uob̃ ñ inuide¬
mus: Dũ modo illud triũ phantium
fuerit: hoc fugientiũ: Romanȩ itaq
uirtuti: conseder̃ montes: Amnes
exaruer̃ amisso cursu. quẽ natura
direxerat: et inflexo. qͦ uictores iu¬
bebant. Conũsus sit iordanes ur̃ ut

Expanded text:
non poteratis nec sustinere. Nobis fuga non poteratis nec sustinere. Nobis fuga oceani damno fuisset si fugisset. Gessimus ante bellum cum fluctibus, insanum mare ante superauimus quam ad hostem perueniremus. Excepit nos Brittania iam uictores elementorum. Quibus illi fidebant nos subegimus, ut ad triumphi cumulum ipse oceanus accederet. Sed forte de uirtute corporis praesumebatis. Numquid uos Germanis fortiores, quos saeptos Alpium muro fortitudo Romana in seruitutededuxit? Nec illa similia Tauri montis adcliuis collibus aut Conopeis agminibus Aegyptiorum, cum quibus uobis bellandi usus est. Supra nubes ascendimus et de nube populos descendentes uicimus, aerium cunctis aperuimus iter: aequoreum uobis non inuidemus, dummodo illud triumphantium fuerit, hoc fugientium. Romanae itaque uirtuti consederunt montes, amnes exaruerunt amisso cursu, quem natura direxerat, et inflexo quo uictores iubebant. Conuersus sit Iordanes u
Abbreviated transcription (Latin):
ciniũ hoc: qͣsi mȩuũ incorpore. diu
dissimulandũ p̾utauimus: Aliqͥndo
cõmoti. auferendum credidintus.
ne fulgorem imꝑii romani. ur̃a in obȩ¬
dientia et quȩdã int̾polaret caligo:
Sensistis romanã uirautẽ: NoN
bellando: sed moriendo: Neq eñi
incãpo ur̃a uidimꝰ agmina: sed in
muro: Cũ uob nec claustra ꝓdeeñt :¬
adtutam̃tũ salutis: Quis murus
resisteret. qͥb oceanꝰ ñ restitit: aut
qua ciuitas nr̃ae obsidioni in expu¬
gnabilis foret. saepta p̃sidio muroꝵ
cũ britannias qͦq romana arma
penstrauerint. muro frem̃tis circũ¬
ualli̾tas elem̃ti: subtra tus ẽ. nobis
ille p̃ruptus aquȩ mons: Patres ur̃os
ut iudeae fabulȩ fer̃: rubrimaris
unda: muri spetie transeuntescutũ¬
uallauerit: Romana forticudo:
murũ oceani ꝑfregit: Non inuideo
uob aliena beneficia Uiderit uos¬
q mare. et fugerit. ut clausi ab
hoste fugeretis. quia ꝑ rũ ꝑe hostẽ

Expanded text:
cinium hoc quasi naeuum in corpore diu cinium hoc quasi naeuum in corpore diu dissimulandum putauimus, aliquando commoti auferendum credidimus, ne fulgorem imperii Romani uestra inoboedientia et quaedam interpolaret caligo. Sensistis Romanam uirtutem non bellando sed moriendo. Neque enim in campo uidimus uestra agmina sed in muro, cum uobis nec claustra prodessent ad tutamentum salutis. Quis enim murus resisteret quibus oceanus non restitit? Aut quae ciuitas nostrae obsidioni inexpugnabilis foret saepta praesidio murorum, cum Brittanias quoque Romanorum arma penetrauerint muro frementis circumuallatas elementi? Substratus est nobis ille praeruptus aquae mons. Patres uestros, ut Iudaeae fabulae ferunt, Rubri maris unda muri specie transeuntes circumuallauerit, Romana fortitudo murum oceani perfregit. Non inuideo uobis aliena beneficia. Viderit uos mare et fugerit, ut clausi ab hoste fugeretis, quia perrumpere hostem
Abbreviated transcription (Latin):
gentia ñ habhorreret: Facto silentio:
ita responsũ edidit: Serũ nequissimi
tempꝰ admi scdiã: cũ iã qͥd rȩuetur
nihil relictũ sit: Offerebã uobis: et
despexistis: Et diffidentiã putastis:
ñ indulgentiã: At ego in noxia
aedificia ur̃o scelere ꝑire: ingemesce¬
bã. Uulgus ignobile cogi ad mortẽ:
dolebã Parcere uolebã: uos ñ sine¬
batis Suspendebã p̃lia: uos irru¬
ebatis Pacẽ offerebã: uos ñ recepistis:
Allo quebar frequent̃. Crebõ conue¬
niebam: Non pudet dicere: Insolentio¬
res uos feci: rogando: Quid putabatis.
qđ acies uob romane cȩderent et ratil¬
& multitudine circũm ueniretis incto¬
rẽ omniũ t̾rarum exercitũ: quota
portio orbis pugnauit : qͥa uniũsũ
nec̾regio ur̃a sustinere pot̾at: nec
sinebat necessitas Maior eñi cura
nob̾ tuendi orbis: quã ꝓpagandi:
Quo exeamꝰ: nihil. ẽ. nouũ: Nil alie¬
nũ: qͥb om̃is t̾ra possessio est: Latro¬

Expanded text:
gentia non abhorreret, facto silentio gentia non abhorreret, facto silentio ita responsum edidit: ‘Serum, nequissimi, tempus ad misericordiam, cum iam quid reseruetur nihil relictum sit. Offerebatur uobis et despexistis, et diffidentiam putastis, non indulgentiam. At ego innoxia aedificia uestro scelere perire ingemescebam, uulgus ignobile cogi ad mortem dolebam, parcere uolebam: uos non sinebatis; suspendebam proelia: uos inruebatis; pacem offerebam: uos non recepistis; alloquebar frequenter, crebro conueniebam: non pudet dicere, insolentiores uos feci rogando. Quid putabatis? Quod acies uobis Romanae cederent et multitudine circumueniretis uictorem omnium terrarum exercitum? Quota portio uobis pugnauit, quia uniuersum nec regio uestra sustinere poterat, nec sinebat necessitas? Maior enim cura nobis tuendi orbis quam propagandi. Quo exeamus nihil est nouum; nihil alienum, quibus omnis terra possessio est. Latro
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾ miseratꝰ. ac necessitatẽ Bibit
puerulus: Et quia sedulo innoxiȩ
creditũ fuerat aetati: raptut aqu&
uas. et cur su sese ꝓripuit. ut etiã
sacerdotib bibendi copiã minis¬
traret: Uoluit sequi miles: sed
non potuit cõp̃hendere: Ille ꝑiculo
suo: sacerdotum sitim leuauit. Bona
fraus. quae neminẽ lederet: subue¬
niret necessitati: Deniq milesipse
miratus. ẽ magis affectum pueri:
quã dolum: Detestatus qđ in illa
aetate atq excidio tocius urbis.
& cõmuni ꝑiculo: qͥd deberetur
reuerentiae sacerdotib. quo potuit
ministeriũ. ñ exp̃ssum reliquit. Nec
multo pꝰ sacerdotes confecti fame et sita :¬
intã rogar̃: Quos titus. iussĩ occidi :
Degeneris animi. eẽ. respondens: uttẽplo
& muneri. cuꝑent suꝑ uiuere Ioħe aut̃¬
seditionũ rogantib ut paulisꝑ cessare
iacula teloruĩ etstrepitũ iuberet. di¬
cendiq sibi potestatẽ daret: ab indul¬

Expanded text:
pariter miseratus ac necessitatem: bibit pariter miseratus ac necessitatem: bibit puerulus: et quia sedulo innoxiae creditum fuerat aetati, rapuit aquae vas, et cursu sese proripuit, ut etiam sacerdotibus bibendi copiam ministraret. Voluit sequi miles sed non potuit comprehendere. Ille periculo suo sacerdotum sitim leuauit. Bona fraus quae neminem laederet, subueniret necessitati. Denique miles ipse miratus est magis affectum pueri quam dolum detestatus, quod in illa aetate atque excidio totius urbis et communi periculo quid deberetur reuerentiae sacerdotibus quo potuit ministerio non inexpressum reliquit. Nec multo post sacerdotes confecti fame et siti uitam rogarunt, quos Titus iussit occidi, degeneris animi esse respondens, ut templo et muneri cuperent superuiuere. Iohaseditionum rogantibus, ut paulisper cessare iacula telorum et strepitum iuberet dicendique sibi potestatem daret, ab indul
Abbreviated transcription (Latin):
illud illud p̃cellentissimũ. qđ inlit¬
teris aeque uetustis quas sacras
uocabant manebat inp̃ssum. qđ
scđm illud tempꝰ futurus. eẽt. iuir.
qͥ deregione eoꝵ. imꝑiũ ad sume¬
ret in orbẽ t̃rarũ: Quae res eos
intanto furore posuit: ut sibi non
solũ lib̾tatẽ. sed etiã regnũ pollicerent᷑
Id alii aduespasianũ: referendũ pu¬
exmaria regnũ suũ ꝑ uniũsa t̾raruĩ
diffudit spatia: Tantis itaq rebus
monentibus: ñ potuer̃ cauere qđ di¬
uinitꝰ decernebat᷑: fugientib itaq
auctorib seditionũ cum¬
tẽplũ exureretur: romanisigna po¬
suer̃ intra circuitũ tẽpli ipsius. et
contra portã orientalẽ sacrificar̃.
imper: titum sũmis p̃dicantes uocib
Int̾ea puer qͥdã eo loci. ubi etiam
sacerdotes erant. quos et inopia
aquae et aestus finitimi incendii cõ¬
marcebat siti. rogauit unũ decusto¬
dib romanis dext̃am sibi dare.
potũ offerre Porrex̃ ilico: aetatẽ

Expanded text:
illud praecellentissimum, quod in litillud praecellentissimum, quod in litteris aeque uetustis, quas sacras uocabant, manebat inpressum quod secundum illud tempus futurus esset uir, qui de regione eorum imperium adsumeret in orbem terrarum. Quae res eos in tanto furore posuit, ut sibi non solum libertatem sed etiam regnum pollicerentur. Id alii ad Vespasianum referendum puex Maria regnum suum per uniuersa terrarum diffudit spatia. Tantis itaque rebus monentibus non potuerunt cauere quod diuinitus decernebatur. Fugientibus itaque auctoribus seditionumtemplum exureretur, Romani signa posuerunt intra circuitum templi ipsius et contra portam orientalem sacrificarunt imperatorem Titum summis praedicantes uocibus. Interea puer quidam eo loco, ubi etiam sacerdaquae et aestus finitimi incendii commacerabat siti, rogavit unum de custodibus Romanis dexteram sibi dare, potum offerre. Porrexit illico, aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
ranti conuiciabatur: neq cibum
inꝑtienti grãs agebat Una erat
adom̃s: eadẽq plena funebris
ululatus responsio & maxime:
sacrificioꝵ celebritatibus Per
septẽ itaq annos et qͥnq menses:
eadẽ uerboꝵ series. idẽ uocissonꝰ
mansit: Itaq in defessus tanto tẽpo¬
re. ubi obsidio coepit: eadẽ illa
uoci ferari destitit. quasi cessare
oporteret denuntiari: cũ ad essent
qua fuerant denuntiata Sed ubi
flãma coepit parit̃ & tẽplũ inuol¬
uere : circũ iens murũ. clamare
iterũ coepit Ue ciuitati. et popło.
& tẽplo: Et ad postremõ: addidit:
Uae etiam mͥ Et fundibalo ictus:
in eadem uoce amisit sp̃m. Urbẽ
qͦq ipsã cũ tẽplo. uetustatis etiam
litteris scriptũ erat tc̃ ꝑituram:
cũ tetragonũ tẽplũ factũ fuisset:
Itaq siue obliti. siue obstupe facti.
ingruentiũ maloꝵ necessitate. ubi
occupata. ẽ. antonia: tetragonũ
circuitũ templi fecerunt: Interquȩ

Expanded text:
ranti conuiciabatur, neque cibum ranti conuiciabatur, neque cibum inpertienti gratias agebat. Vna erat ad omnes eademque plena funebris ululatus responsio et maxime sacrificiorum celebritatibus. Per septem itaque annos et quinque menses eadem uerborum series, idem uocis sonus mansit. Itaque indefessus tanto tempore, ubi obsidio coepit, eadem ille uociferari destitit, quasi cessare oporteret denuntiare, cum adessent quae fuerant denuntiata. Sed ubi flamma coepit urbem pariter et templum inuoluere, circuiens murum clamare iterum coepit: ‘Vae ciuitati et populo et templo.’ Et ad postremum addidit: ‘Vae etiam mihi’ et fundibalo ictus in eadem uoce emisit spiritum. Vrbem quoque ipsam cum templo uetustis etiam litteris scriptum erat tunc perituram, cum tetragonum templum factum fuisset. Itaque siue obliti siue obstupefacti ingruentium malorum necessitate, ubi occupata est Antonia, tetragonum circuitum templi fecerunt. Inter quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicem qͥ tc̃ tẽporis a romanis ꝑid
locoꝵ publica agitabat negotia:
Isrimandae ueritatis gr̃a: stius¬
simis eũ poenis exulcerauit: Quo
magis ꝑ seueraret: eo uehem̃tius
corripi flagellis hominẽ iubens:
Ut si qua secretiora futuri tumuitꝰ
indicia cõꝑisset: manifestaret :
Atille neq fleuit. neq rogauit:
sed adsingula uerbera: ñ suũ sed
patriae excidiũ flebilit̾ deplora¬
bat dicens: Uae hierosolimis
Neq in t̾rogatus quis. eẽ tuł uͫ de
uł cur eadẽ diceret: responsum
redderit: Sed tantũ modo lam̃
tationẽ illã patriae: questu mise¬
rabili ꝑsequebatur: Deffessus
itaq albinus. hoc eñi nom̃ uro.
dimisit eũ. tamquã dem̃ti furore.
qͥd diceret ñ sentientẽ: Atille neq
sermonẽ ullũ cũ qͦ quã habebat:
auditꝰ est: Sed hoc tamquã lugu¬
bre atq funereũ canticũ canens:
dieb & noctib iugit̃ resultabat
Uae hierosolimis: Neq uerbe¬

Expanded text:
dicem, qui tunc temporis a Romanis per id dicem, qui tunc temporis a Romanis per id locorum publica agitabat negotia. Is rimandae ueritatis gratia grauissimis eum poenis exulcerauit, quo magis perseueraret eo uehementius corripi flagellis hominem iubens, ut si qua secretiora futuri tumultus indicia conperisset manifestaret. At ille neque fleuit neque rogauit, sed ad singula uerbera non suum sed patriae excidium flebiliter deplorabat dicens: ‘Vae Hierosolymis.’ Neque interrogatus quis esset uel unde uel cur eadem diceret responsum reddntationem illam patriae, questu miserabili prosequebatur. Defessus itaque Albinus hoc enim nomen viro dimisit eum tamquam dementi furore, quid diceret non sentientem. At ille neque sermonem ullum quoquam habebat auditus est, sed hoc tamquam lugubre atque funereum canticum canens diebus et noctibus iugiter resultabat: ‘Vae Hierosolymis.’ Neque uerbe
Abbreviated transcription (Latin):
quã bellũ iudaeoꝵ popłs adoriret᷑.
in sũma pace urbis et habundantia.
cũ sceno phegia sacrificiis sollẽpnib
celebrarentur. tẽplũ ascendens: coe¬
pit clamare: Uox aboriente: uex
aboccidente. uox aquattuor uentis.
uox fuꝑ hierosolimã et suꝑ tẽplum.
uox suꝑ sponsos et sponsas. uox suꝑ
omnẽ popłm: Hoc noctib et dieb
uoci ferabatur: Quo moti pͥmores
loci: corripuer̃ eũ. t̃ribile uocis eiꝰ
indiciũ ꝑhorrescentes: Et pluri¬
mis eũ supplicis ad fecere: quo
saltem ad flictus dolore. desiner&
tribilia et plena ꝓdigii denuntiare:
Atille nec metu ullo. nec uerberib
aut grauiorib int̾minatiomibus
t̾ritus: usum aut uocẽ mutauit:
Eadẽ denuntiationis ꝑ seuerantia:
contextione sermonũ. nulla obse¬
erationis int̃pollatione. in hisdem
manebat: Inuriae neglegens af¬
fectu in mobilis. Qđ nequaquã
ꝑfunctoriũ rati. sed inexcessu m̃tis
ut erat expͥmi: deculer̃ ad loci ui¬

Expanded text:
quam bellum Iudaeorum populus adoriretur, quam bellum Iudaeorum populus adoriretur, in summa pace urbis et abundantia, cum scenopegia sacrificiis sollemnibus celebrarentur, templum ascendens coepit clamare: ‘Vox ab oriente, uox ab occidente, uox a IIII uentis, uox super Hierosolyma et super templum, uox super sponsos et super sponsas, uox super omnem populum.’ Hoc noctibus et diebus uociferabatur. Quo moti primores loci corripuerunt eum, terribile uocis eius indicium perhorrescentes, et plurimis eum suppliciis adfecere, quo saltem adflictus dolore desineret terribilia et plena prodigii denuntiare. At ille nec metu ullo nec uerberibus aut grauioribus interminationibus territus usum aut uocem mutauit. Eadem denuntiationis perseuerantia contextione sermonum, nulla obsecrationis interpolatione, in isdem manebat iniuriae neglegens, affectu immobilis. Quod nequaquam perfunctorium rati sed in excessu mentis, ut erat, exprimi, detulerunt ad loci iu
Abbreviated transcription (Latin):
suris porta aꝑiretur Con sultiores
aut̃ aiebant. custidib tẽpli resolutã
uideri: Ut quaecũq intꝰforent: ab
hostib diriꝑentur: Exiretcultus:
introiret uastitas Euacuaret᷑ celebri¬
tas: sacrificiũ destrueret᷑ Qđ etiam
ante quã crucifigerent xp̃m iħm:
liqͥdo significatũ lectio docet. Post
multos qͦq dies. figura quedã ap¬
paruit in aestimabilis magnitudi¬
nis. quã plurimi circũ spexere: sic̃
libri iudaeoꝵ manifestar̃: Et ante
solis occasũ. subito uisi innubib
cur us. etacies armate. qͥb
totius udeae regionisq eiꝰ urbes in¬
cursarentur: Inipsa aũt pente costes
sollẽpnitate: ing̃lientes sacerdotes
intẽpli int̾iora nocturno tẽpore ut
sacrificia ad sueta celebrarent. pͥmo
motũ quendã sensis sese ꝓdiderunt.
et sonũ editũ: Post ea etiã: audisse
repentina uoce clamatũ: Transea¬
mus hinc: I ħs qͦq annaniae filius
ruri cola uir. ante quattuor annos

Expanded text:
suris porta aperiretur. Consultiores suris porta aperiretur. Consultiores autem aiebant custodiam templi resolutam uideri, ut quaecumque intus forent ab hostibus diriperentur, exiret cultus, introiret uastitas, euacuaretur celebritas, sacrificium destrueretur. Quod etiam ante, cum crucifigerent Christum Iesum, liquido significatum lectio docet. Post multos quoque dies figura quaedam apparuit inaestimabilis magnitudinis, quam plurimi circumspexere, sicut libri Iudaeorum manifestarunt, et ante solis occasum subito uisi in nubibus currus et acies armatae, quibus totius Iudaeae regionisque eius urbes incursarentur. In ipsa autem Pentecostes sollemnitate ingredientes sacerdotes templi interiora nocturno tempore, ut sacrificia adsueta celebrarent, primo motum quendam sensisse se prodiderunt et sonum editum, postea etiam audisse repentina uoce clamatum: ‘Transimus hinc.’ Iesus quoque, Ananiae filius, ruricola uir, ante quattuor annos
Abbreviated transcription (Latin):
aliena nos acultu nr̃o. et disciplina
locutos Primũ qͥa ñ qͥd nob̾ uideat᷑
astruimꝰ: sed qͥd acciderit. qua ueopi¬
niones tunc tẽporis fuerint. quid
prudentes senserint. qͥd inprudentes:
Neq cũ de secta iudaeoꝵ aliquid
dictũ. ẽ. ita scriptũ uidetur a nobis :¬
quasi inũitate cultꝰ eoꝵ ñ qͦsi in ũbra
& figura p̃missos contexeremꝰ. ut se¬
querentur ꝑfectiora: Nã designis
stellarũ. etiã in eugło docem. qͥa er̃
signa insole. et in luna. et instellis:
landa astaret altarib. in medio tẽpli
agnũ editũ: impsis sacroꝵ quae supͣ
memorauimꝰ celebritatib: Orienta¬
lib qͦq portã interiorẽ solido aere
grauẽ qua̧soleret aduesꝑam xx
iurorũ multo claudi labore. obse¬
ratã uectib ferreis: ꝑaliqͦt noctes
sponte reseratã. etuix pꝰ ea custodib
clausã: Id qͦq arbitrabant᷑ pleriq
futuroꝵ signũ bonoꝵ: qͥb ingres¬

Expanded text:
aliena nos a cultu nostro et disaliena nos a cultu nostro et dislocutos, primum non quid nobis videatur astruimus, sed quid acciderit, quaeve opiniones tunc temporis fuerint, quid prudentes senserint, quid imprudentes, neque cum de secta Judaeorum quid dictum est, ita scriptum videatur a nobis quasi in veritate cultus eorum, non quasi in umbra et figura praemissum contexuerimus, ut sequeremur perfectiora. Nam de signis stellarum etiam in Evangelio docemur, quia erunt signa in sole, et luna, et in stellis landa astaret altaribus in medio templi agnum editum in ipsis sacrorum quae supra memorauimus celebritatibus, orientalem quoque portam interiorem solido aere grauem, quae soleret ad uesperam uiginti uirorum multo claudi labore, obseratam uectibus ferreis, per aliquot noctes sponte reseratam, et uix postea a custodibus clausam. Id quoque arbitrabantur plerique futurorum signum bonorum, quibus ingres
Abbreviated transcription (Latin):
cuneos. flãmarũ incendia: Sic miseri
dũ infidelit̃ falsis circũ uentionib
credunt: dedecores atq inulti. sic̃
peccora trucidabantur: Quisi uo.¬
luissent credere euidentia inmi¬
nentis excidu signa: habebant
qͥb uelut claris uocib ad monebant᷑.
finẽ sibi adfore Nam ꝑannũ fer¬
gentis etregni. urbisq ipsius uastita¬
tẽ futurã: Quid eñi similitudo gla¬
dii nisi bellũ: Quid ignis nͥ incen¬
diũ denuntiaret: usus. ẽ. aũt: pͥus¬
quã popłs aromanis se sȩdissociar&:
Ipsis aũt pasche dieb xandici m̃sis
octaua die. & ꝑsingulas noctes ho¬
ra circit̃ nonna. templũ etara eius.
ita lumine refulgebat: qͣsi dieseẽt
ꝑ dimidiũ ferme hore cõtidie manens:
Qđ uulgus int̾ p̃tabatur: cuͭ u̾landę
gentis in diciũ uderi Eoq inpulsi
dae: Prudentiores contra opinaban¬
tur: qđ id genus stellȩ bellũ soleat
denuntiare: Neqͥsquã arbitretur:

Expanded text:
cuneos, flammarum incendia. Sic miseri, cuneos, flammarum incendia. Sic miseri, dum fideliter falsis circumuentionibus credunt, dedecores atque inutiles sicut pecora trucidabantur. Qui si uoluissent credere, euidentia imminentis excidii signa habebant, quibus uelut claris uocibus admonebantur finem sibi adfore. Nam per annum fergentis et regni urbisque ipsius uastitatem futuram. Quid enim similitudo gladii nisi bellum, quid ignis nisi incendium denuntiaret? Visus est autem priusquam populus a Romanis sese dissociaret. Ipsis autem Paschae diebus Xanthici mensis octaua die et per singulas noctes hora circiter nona templum et ara eius ita lumine refulgebat quasi dies esset, per dimidium ferme horae cotidie manens, quod uulgus interpretabatur cumulandae gentis indicium uideri eoque inpulsi dae. Prudentiores contra opinabantur, quia id genus stellae bellum soleat denuntiare. Nec quisquam arbitretur
Abbreviated transcription (Latin):
sũmi crederetur. ẽẽ. domicilium:
Adiungebat honos fidẽ religionis:
ꝗ etiã barbarorũ gentes. templũ
illud uenerabant᷑. et inferebant
munera p̃dones religionis. Quae
tam̃ tc̃ diripiebant sui. et diꝑde-¬
bant latrones irruentes in om̃ia.
quae deposita uiduarũ fuerant
uł pupilloꝵ. tãquã uictorib uindi¬
carent᷑ siqͥd exp̃da romanis minu-¬
eretur: Templũ qͦq arder. e conspiti¬
entes: ipsi incendebant cetera. neqđ
excidio templi suꝑstesẽẽt̃. aedificiũ:
Religionis putantes: si om̃ia cũ tẽplo
ꝑirent: Nec adhuc tam̃ iudai ꝑfidiã
deponebant: Qu& causa maioris
exitii fuit: Nam cũ animi multoꝵ
inflecterentur. ut se facto agmine ro-¬
manis traderent ps eudo ꝓpħa qͥdã
iactare coepit. in excessu mentis suae
templo suo diuina dĩ p̃sidia ñ defu¬
tura: Uocare ad se popłni. uelut
quodã oraculo: adhuc. eẽ. intẽplo
manere. ilico repulfurũ hostium

Expanded text:
summi crederetur esse domicilium. summi crederetur esse domicilium. Adiungebat honos fidem religionis, quo etiam barbarorum gentes templum illud uenerabantur et inferebant munera. Praedones religitamen tunc diripiebant sui, et disperdebant latrones, irruentes in omnia quae deposita viduarum fuerant vel pupillorum, tamquam de victoribus vindicaretur, si quid ex praeda Romanis minueretur. Templum quoque ardere conspicientes, ipsi incendebant caetera, ne quod excidio templi superstes esset aedificium: religioni deputantes, si omnia cum templo perirent. Nec adhuc tamen Judaei perfidiam deponebant: quae causa majoris excidii fuit. Nam cum animi multorum inflecterentur, ut se, facto agmine, Romanis traderent, pseudopropheta quidam jactare coepit in excestemplo suo diuina dei praesidia non defutura, uocare ad se populum uelut quodam oraculo, adhuc sese in templo suo manere, ilico repulsurum hostium
Abbreviated transcription (Latin):
iraduce. adolebant incendium:
hostẽ urgebant. desꝑatione
salutislam sui ꝓdigum & totum
se expendentẽ ꝑiculis: Uulgus maxi¬
me ignobile feriebatur: ubi cuiq oc¬
currerat Qina nullis munitũ armis:
nec rebellendo uulneri. nec retor¬
quendo idoneũ erat: Fatigatus itaq
clamorib caesar: gradũ retulit:
Flãma adhuc conclauia templi de¬
pascebatur. Uuib deustis: in ipsã¬
edem se furens intulit: Quaspecie
pleriq exanmati: alii se in ipsos
mersere ignes. quoꝵ oculi ferre
ñ poterant. ut suꝑstites tẽplo re¬
serarentur: Rursus cucurrit titus:
cupiens cuiꝰ modi aedes. eẽt. circũ¬
spectare: Cuius gr̃a motus: p̃cel¬
lentiorẽ fuisse temploꝵ suorum
oꝑib fatebatur: Mirabatur
saxorum magnitudinẽ. metalli
nitorem. uenustatẽ oꝑis: grãm
pulchritudinis Nec in merito
tantã fuisse celebritatẽ loci pro¬
nuntiabat. ut eo ex locis om̃ib
conueniret᷑: qͥa tantũ ñ nisi dei

Expanded text:
ira duce adolebant incendium, ira duce adolebant incendium, hostem urguebant desperatione salutis iam sui prodigum et totum se expendentem periculis. Vulgus maxime ignobile feriebatur, ubi cuique occurrerat, quia nullis munitum armis nec repellendo uulneri nec retorquendo idoneum erat. Fatigatus itaque clamoribus Caesar gradum rettulit, cum flamma adhuc conclauia templi depasceretur, quibus deustis in ipsam aedem se furens intulit. Qua specie plerique exanimati, alii se in ipsos mersere ignes, quorum oculi ferre non poterant ut superstites templo reseruarentur. Rursus cucurrit Titus cupiens cuiusmodi aedes esset circumspectare. Cuius gratia motus praecellentiorem fuisse templorum suorum operibus fatebatur. Mirabatur saxorum magnitudinem, metalli nitorem, uenustatem operis, gratiam pulchritudinis. Nec immerito tantam fuisse celebritatem loci pronuntiabat, ut eo ex locis omnibus conueniretur, quia tantum non nisi dei
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uestibula lucebant: Tarbati om̃s:
qͥ se tẽpli munimine defensabant:
Trepidare ilico: Et quedã iã indinatio
dialẽ. qͥa ipso die quoͥdã babiloniis
in gruentib fuerat incensũ. qui
erat decimꝰ dies loein. mensis. quẽ
iã dudũ int̃ funestos ad numerabant:
Insuꝑiora quoq se aurarũ spirami¬
ne ignis attollens: ictorib laeci-¬
ciã uictis tantalabe dignum
dolorẽ infudit: Clamor qͦq exor¬
tus uniũsorum: Nec multo post:
nuncius hostilis excidii manifes-¬
tum reddidit Qui se ꝓripiens:
quanta poterat uoce restingui ignes
iubebat: Sed neq ꝑtumultũ audien-¬
di facultas erat. neq parcendi uo-¬
luntas: cũ romani milites uindictae
studio feruerent: Notãq pietas
caesaris: inobȩdientiae metũ suis
demeret: Nulli fraudi suis futurũ:
cũ ĩam hostil ignosceretur: Nutu
tam̃ et manu: trtus reuocabat qͦs
poterat: Mandabat aliqͥbus: ut
inhiberent impetus militũ: Sed

Expanded text:
 uestibula lucebant. Turbati omnes  uestibula lucebant. Turbati omnes qui se templi munimine defensabant, trepidare ilico, et quaedam iam inclinatio dialem, quia ipso die quondam Babyloniis ingruentibus templum fuerat incensum, qui erat decimus dies Loi mensis, quem iam dudum inter funestos adnumerabant. In superiora quoque se aurarum spiramine ignis adtollens uictoribus laetitiam, uictis tanta labe dignum dolorem infudit. Clamor quoque exortus uniuersorum, nec multo post nuntius hostilis excidii manifestum reddidit Titum, qui se proripiens quanta poterat uoce restingui ignes iubebat. Sed neque per tumultum audiendi facultas erat neque parcendi uoluntas, cum Romani milites uindictae studio feruerent notaque pietas Caesaris inoboedientiae metum suis demeret. Nulli fraudi suis futurum, cum etiam hostibus ignosceretur. Nutu tamen et manu Titus reuocabat quos poterat, mandabat aliquibus ut inhiberent impetus militum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cursu innumerabilis multitudinis:
Unde caesar cũ eqͥtib ꝓpere adfuit:
ꝓterens facile qͦs repꝑisset. atq hosti.¬
le agmen reflexit: Co fretus: qͥa iam
patecuestibuloꝵ portio: maiore suoꝵ
manu: Sequenti die: disposuit in
hostẽ in rũꝑe. tẽplũ succedere Qđ
factũ eripuisset urbẽ incendio: nisi
lȩua mens popłi. flãmas in se hostiũ
ꝓuocauisset: Iubet eñi caesar restin-¬
gui igniũ globos: ne irrupturis
impedim̃to forent Qđ uidentes
iudaei dũ insidiantur. uolentibus
incendia templi restinguere: caesis
aliqͥb hostem accender᷑: Unus itaꝙ
de romanis semiustã nanctus matiẽ
quae defastigio deciderat: adulto
igne portȩ admo uut qua aurea
nuncupabat᷑. qđ auro uestitas hab̾et
fores: Lique factus ilico flãmis aari
rigor: lignũ nudauit: Qđ uelud in¬
tecto latere: patuit incendio: Exustis
itaq ualuis: in in t̃iora se templi pene.¬
tralia inseruit ignis: lãq portȩ eitis¬

Expanded text:
cursu innumerabilis multitudinis. cursu innumerabilis multitudinis. Vnde Caesar cum equitibus propteradfuit proterens facile quos repperisset atque hostile agmen reflexit. Eo fretus quia iam pateret uestibulorum portio, maiore suorum manu sequenti die disposuit in hostem inrumpere, templum succedere. Quod factum eripuisset urbem incendio, nisi laeua mens populi flammas in se hostium prouocauisset. Iubet enim Caesar restingui ignium globos, ne inrupturis impedimento forent. Quod uidentes Iudaei, dum insidiantur uolentibus incendia templi restinguere, caesis aliquibus hostem accenderunt. Vnus itaque de Romanis semiustam nanctus materiem, quae de fastigio deciderat, adulto igne portae admouit quae aurea nuncupabatur, quod auro uestitas haberet fores. Liquefactus ilico flammis auri rigor lignum nudauit, quod uelut intecto latere patuit incendio. Exustis itaque ualuis in interiora se templi penetralia inseruit ignis. Iamque portae eius
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ueniens: ianuas argento oꝑtas
succendi iussit: Quib igne ad¬
moto: argentũ defluere cõepit:
Deinde paulatim etiã lignũ arde¬
re: Sic inporticũ interiorẽ. aditꝰ
patescere: Sed miseratus caesar. nefi¬
nitimis interioris uestibuli porticib
cõ p̃hensis. templũ exureretur: ad con.¬
siliũ uocauit duces exercitꝰ. dicens
ñ cũ insensibilib sibi certam̃. ẽẽ. nec
bellũ cũ aedificiis quae iictoribus
ꝓficerent. si in exusta reseruarentur:
Duces tam̃ adserebant ualiditatẽ
parietũ. et munitionẽ templi: iudais¬
q̃ in reliquũ qͦq incentiuo futura qͥb
.eẽt. gr̃a insolentia: Radices re.¬
bellionis eruendas funditus: ne itum
temeritas recrudesceret: Distulit tam̃
caesar consilii tractatũ: inposterũ
diẽ: Uerũ iudai se infundent᷑os pu¬
tar̃: Sed romani consertis clipeis.
quã uis pauciores: impetũ primũ
sustinuere. Nutabat tam̃ acies: con.¬

Expanded text:
praeueniens ianuas argento opertas praeueniens ianuas argento opertas succendi iussit. Quibus igne admoto argentum defluere coepit, deinde paulatim etiam lignum ardere, sic in porticum interiorem aditus patescere. Sed miseratus Caesar, ne finitimis interioris uestibuli porticibus comprehensis templum exureretur, ad consilium uocauit duces exercitus dicens, non cum insensibilibus sibi certamen esse nec bellum cum aedificiis, quae uictoribus proficerent, si inexusta reseruarentur. Duces tamen adserebant ualiditatem parietum et munitionem templi Iudaeis in reliquum quoque incentiuo futura, quibus esset grata insolentia; radices rebellionis eruendas funditus, ne iterum temeritas recrudesceret. Distulit tamen Caesar consilii tractatum in posterum diem. Verum Iudaei se infundendos putarunt, sed Romani consertis clypeis quamuis pauciores impetum primum sustinuere. Nutabat tamen acies con
Abbreviated transcription (Latin):
talib uiris aesca. qui ꝑtinaciter
bellando. mulieres suas ad tale ꝑ.¬
duxer̃ conuiurũ: Et qͥdẽ eos tantis
maloꝵ afflictos acerbitatib. iam
stirere arbitror: mentisq inpotes
factos qͥ haec ñ sentiant: Quare ma¬
turus: bellũ conficiamꝰ. qͥa em̃dari
ñ queunt: Ingrauaemꝰ instantius:
ut fugiamꝰ regionũ istarũ morientes
aquas. tras rũentes His dictis: amo¬
ueri templo arietes iubet: Sed
nichil ualidi ictus ꝓficiebant:
Pleriq tam̃ t̾riti. de ipsis seditionũ
pͥncipibus: confugere ad caesarẽ:
Quos tytus tamquã necessitate
cõpulsos. ñ qͣsi ꝓmissum secutos:
dubitauit susciꝑe: Sed fides. tẽꝑ-¬
auit iracundiã: Non eo locitam̃
habuit: qͦ ꝑfugas suꝑiores Inten¬
tiusq urguere suos coepit: ut uni-¬
ũ si hostiũ discederent ꝑculsi metu:
Sed ubi parietes in offensos abictu
arietum. mole sua tuder̃ manere :
aluer̃ audaciã: Ingenio tam̃ cȩsar

Expanded text:
talibus uiris esca, qui pertinaciter talibus uiris esca, qui pertinaciter bellando mulieres suas ad tale perduxerunt conuiuium. Equidem eos tantis malorum afflictos acerbitatibus iam furere arbitror mentisque impotes factos qui haec non sentiant. Quare maturius bellum conficiamus. Quia emendari non queunt, ingruamus instantius, ut fugiamus regionum istarum morientes aquas, terras ruentes.’ His dictis admoueri templo arietes iubet, sed nihil ualidi ictus proficiebant. Plerique tamen territi de ipsis seditionum principibus confugere ad Caesarem, quos Titus magis necessitate compulsos, non quasi promissum secutos dubitauit suscipere, sed fides temperauit iracundiam. Non eo loci tamen habuit, quo perfugas superiores, intentiusque urguere suos coepit, ut uniuersi hostium discederent perculsi metu. Sed ubi parietes inoffensos ab ictu arietum mole sua uiderunt manere, aluerunt audaciam, ingenio tamen Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
tenti: in molaret dõ suo Et cum
rediret: occurrisse filiã. atq illũ
iniecisse filiae manus. Multaq
alia huiꝰ modi exempla: Qualis
ista gens quae religiomi tribuat
sit deferre: Deniq ueterẽ illũ
quasi prudentiorẽ ñ fecisse aiunt:
sed uoluisse: Istũ qͣsi inconsultorẽ :¬
ꝑ seuerasse: Habeant suos ritꝰ. Du¬
ri tam̃ homines: apud qͦs discipli¬
na.ẽ. filios occidere: Infelix citutas :
inqua talis officina. tale ministeri¬
um. ẽ: O periant eã runae suae.
atq abscondant mundi ipsius
cotagionẽ. ne sol uideat. ne stella¬
rũ globus spectet. ne maculentur
aurarũ spiramina: Purgatorius
qͦq ille exurat ignis: Ths esteas
dapes fabulam putabamus: flagiciũ
uidemts: Ueritatẽ cernimus: atro¬
ciorem tragediis Ibi eñ firiior
sexus. et pastus alienus: hic mulier.
cui partus ꝓpͥus fuerit cybus: Ibi
aliena fraus: hic ꝓpͥa uoluntas:
Ille doluit: haec insultauit: Digna

Expanded text:
rtenti, immolaret deo suo, et, cum rtenti, immolaret deo suo, et, cum rediret, occurrisse filiam atque illum iniecisse filiae manus, multaque alia huiusmodi exempla. Qualis ista gens, quae religioni tribuat sit deferre? Denique ueterem illum quasi prudentiorem non fecisse aiunt sed uoluisse, istum quasi inconsultiorem perseuerasse. Habeant suos ritus: duri tamen homines, apud quos disciplina est filios occidere, infelix ciuitas, in qua talis officina, tale ministerium est. Operiant eam ruinae suae atque abscondant, mundi ipsius contagionem ne sol uideat, ne stellarum globus spectet; ne maculentur aurarum spiramina, purgatorius quoque ille exsurgat ignis. Thyesteas dapes fabulam putabamus, flagitium uidemus, ueritatem cernimus atrociorem tragoediis. Ibi enim firmior sexus et partis alienus, hic mulier, cui partus proprius fuerit cibus. Ibi aliena fraus, hic propria uoluntas. Ille doluit, haec insultauit. Digna
Abbreviated transcription (Latin):
apud hos naturae pietas mortua:
& suꝑ stes defunctis religio: Quis
eñi parentes non etiã mortuos di¬
ligat: quis etiã amissos filios non
amet. et loco pignoꝵ teneat: ma¬
neãt affectus: etsipignus obierit:
Perseuerat nom̃: naturae gratia
ñ int̃cidit: Apud hos ui: nec ui¬
uentẽ mat̾ recognoscit filium.
nec appellantẽ audit. nec uagientis
miseretur: Et ꝓpt̾ unius horae
execrabilẽ cybũ: parratidales
indicio pignori manus: Sed qͥd
quasi nouũ arguo. cũ a parricidio
frat̃no generis sui numerent exor¬
dia. cũ ĩpsius abrahae quẽ apellant
patrẽ et disciplinae auctorẽ. acsui
principẽ cultus in eo maxime fidẽ
p̃dicent. qđ nec filio parcendum
putauerit. eũq sic̃ hostiã aris amo¬
uerit. atq holocaustũ offerre uon
dubitauerit: ñ condẽpno deuotio¬
nẽ. sed quere pietatẽ: Aliũ quoq
e suis uouisse aiunt uictorẽ. ut qͥcqͥd
sibi pͥmum occurrisset domũ reũ¬

Expanded text:
apud hos naturae pietas mortua apud hos naturae pietas mortua et superstes defunctis religio. Quis enim parentes non etiam mortuos diligat? Quis etiam amissos filios non amet et loco pignorum teneat? Manet affectus, etsi pignus obierit, perseuerat nomen, natunon intercidit. Apud hos vero nec viventem mater recognoscit filium, nec appellantem audit, nec vagientis miseretur: et propter unius horae exsecrabilem cibum, parricidales injecit pignori manus. Sed quid quasi novum arguo, cum a parricidio fratdia, cum ipsius Abrahae, quem appellant patrem et disciplinae auctorem ac sui principem cultus, in eo maxime fidem praedicent, quod nec filio parcendum putauerit eumque sicut hostiam aris admouerit atque holocaustum offerre non dubitauerit? Non condemno deuotionem sed quaero pietatem. Alium quoque e suis uouisse aiunt uictorem, ut quidquid sibi primum occurrisset domum reue
Abbreviated transcription (Latin):
entib petra soluitur: ac sese fundit
in portus: Esurientibus : calũ aperit᷑.
cibus nuttitur. carne uolatilium:
castra implentur: Et panẽ angłoꝵ
manducat homo: Stringuntur li¬
quentia: arma dulcescunt: Solsta¬
tuitur: tenebrȩ inlum mant᷑: Postre¬
mo qͥd amplius potest. ẽẽ. quando
his de. ẽẽ. audatia potest. qͥ ut aiunt
mortui uiuunt. et sepulti resusci¬
tant᷑ : Adũsus diuina qͦq conspi¬
rasse hos homines. opinio frequens:
& poena indicio. ẽ.: Ardent hodie
qͦq t̾rae: ꝓpt̃ incolarũ impietatẽ:
Plerosq etiã ex istis: hiatus soli
absorbuit: Quã diu igitur inhis
locis moram᷑. ubi & trarũ ruinaẽ:
uidimꝰ et mare mortuũ. uidimus
etiã mortua t̾rarum nascentia.
humũ aridam: Uirentiũ fructuũ:
umbras manes: Toris gr̃ã: intus
fauillã : Quis dubitare potest. qđ
apud inferos uersemur. apud qͦs
etiã elem̃ta moriunt᷑ : Ipsa quin
etiã quae pꝰmortẽ uiuere solet :

Expanded text:
entibus petra soluitur ac sese fundit entibus petra soluitur ac sese fundit in potus, esurientibus caelum aperitur, cibus mittitur, carne uolatilium castra implentur et panem angelorum manducat homo. Stringuntur liquentia, amara dulcescunt, sol statuitur, tenebrae inluminantur. Postremo quid amplius potest esse, quando his deesse audacia potest, qui, ut aiunt, mortui uiuunt et sepulti resuscitantur? Aduersus diuina quoque conspirasse hos homines opinio frequens, et poena indicio est. Ardent hodie quoque terrae propter incolarum impietatem, plerosque etiam ex istis hiatus soli absorbuit. Quamdiu igitur in his locis moramur, ubi et terrarum ruina est? Vidimus et mare mortuum, uidimus etiam mortua terrarum nascentia, humum aridam, uirentium fructuum umbras inanes, foris gratiam intus fauillam. Quis dubitare potest quod apud inferos uersemur, apud quos etiam elementa moriuntur ipsa? Quin etiam, quae post mortem uiuere solet,
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. ubi pͥmum induisse corporis
formã. caeli se fuisse incolas. descen¬
disse adcultus t̃rarũ. det̾ris ad caelũ
redire. transsisse ꝑmaria sicco pede.
fugisse ante se fluctus maris. conũsa
iordanis fluenta insuũ fontẽ recucur¬
risse: Stetisse solẽ. ut hi hostes suos
uincerent: ne nox impediret: Rap¬
tos incaelũ igneis currib suis: Prelia¬
tas ꝓsecali potestates Ꝙ̾ absentib
his: uniũsas hostiũ fusas copias:
Dormientib: partã uictoriam:
Hac cõ pereram: sed putabã quod
diuina cirta se iactarent beneficia:
Nonusq quaq audaciã extende¬
rent: ut se nec aromanis uinci posse
arbitrarent᷑: Agnosco itaq cũ his
nob. ẽẽ . p̃liũ: qͥ se insuꝑabiles cre¬
dant. cũ se iact ent diluuus fuꝑsti¬
tes. heredes fluminũ. t̾rarũ hospites.
uiatores aequo reos. Ascensores ae¬
therios: Quib unda murus estꝰ
aer uia. caelum habitatio: Flãmȩ
cedunt: nec uincula tenent: Siti¬

Expanded text:
ducere, ibi primum induisse corporis ducere, ibi primum induisse corporis formam, caeli se fuisse incolas, descendisse ad cultus terrarum, de terris ad caelum redire, transisse per maria sicco pede, fugisse ante se fluctus maris, conuersa Iordanis fluenta in suum fontem recurrisse, stetisse solem ut hi hostes suos uincerent ne nox impediret, raptos in caelum igneis curribus suos, caeli proeliatas pro se potestates, et absentibus his uniuersas hostium fusas copias, dormientibus partam uictoriam. Haec conpereram, sed putabam quod diuina circa se iactarent beneficia, non usquequaque audaciam extenderent, ut se nec a Romanis uinci posse arbitrarentur. Agnosco itaque cum his nobis esse proelium, qui se insuperabiles credant, qui se iactent diluuii superstites, heredes fluminum, terrarum hospites, uiatores aequoreos, ascensores aethereos, quibus unda murus est, aer uia, caelum habitatio, flammae cedunt nec uincula tenent. Siti
Abbreviated transcription (Latin):
loquar: adũsus omnẽ rupiũ in ma¬
nitatẽ decernimus: Diligunt ferae
foetus suos: qͦs etiã infame nutriunt:
Et quae alienis corporib pascunt᷑:
aconsimiliũ ferarũ abstinent cada-¬
uerib. Hoc ultia omnẽ acerbitatẽ:
ut mẽbra quae genuit. mat̾ uoraret:
Mundus ab hoc contagio tibi me
absoluo: quecũq incaelo potestas
es: Scis ꝓfecto qͥa intimo affectu
pacem frequent̃ obtuli: et qđ ñ pu¬
det dicere uictor rogaui qͥa parcere
etiã ipsis tantoꝵ ꝓdigioꝵ auctorib.
uolui parcere popło. urbẽ seruare:
tib positis plerũq armis: qͥa illi asuoꝵ
cedib non desinebant inbellũ reũti.
ut liberarẽ obsessos ñ ꝑderẽ: Ipsi nos
demuris hortati sepe s̃ dimicare:
negrauius asuis ꝑirent: Quales st̃
ciues. qͥb hostis remediũ est: Audierã
qͥdẽ intolerabilẽ huiꝰ popłi ferocitatẽ.
qͥ incredibilib se opinionib in omnẽ
excitet insolentiã. decaelo segenus

Expanded text:
loquar? Aduersus omnem rupium immaloquar? Aduersus omnem rupium immanitatem decernimus. Diligunt ferae fetus suos, quos etiam in fame sua nutriunt, et quae alienis corporibus pascuntur, a consimilium ferarum abstinent cadaueribus. Hoc ultra omnem acerbitatem est, ut membra quae genuit mater uorarit. Mundus ego ab hoc contagio tibi me absoluo, quaecumque in caelo potestas es. Scis, scis profecto quia intimo affectu pacem frequenter obtuli et quod non pudet dicere uictor rogaui, quia parcere etiam ipsis tantorum prodigiorum auctoribus uolui, parcere populo, urbem seruare. tibus? Positis plerumque armis, quia illi a suorum caedibus non desinebant, in bellum reuerti ut liberarem obsessos, non perderem. Ipsi nos de muris hortati saepe sunt dimicare ne grauius a suis perirent. Quales sunt ciues, quibus hostis remedio est? Audieram equidem intolerabilem huius esse populi ferocitatem, qui incredibilibus se opinionibus in omnem excitet insolentiam, de caelo se genus
Abbreviated transcription (Latin):
manducabo: qđ relictũ. ẽ: Vide¬
te ne uob̾ ob ꝓbrio sit: qđ fortior
uob̾ mulier reꝑta sit. quae ab sumer&¬
aepulas uiroꝵ: Ego qͥdem talespa¬
raui aepulas: sed uos sic aepulari
matrẽ fecistis Et me tenebat pas¬
sio. sed uicit necessitas Repleuit
continuo totam urbem tanti scele¬
ris nefas: et unusquisq ante oculos
positum parricidalis conuiuii mi¬
nisteriũ ꝑhorrescebat: Coeperunt
et ipsi incentores seditionis exami-¬
nare pꝰ haec qͦs raꝑent cybos. nesi-¬
miles aescas inuenirent. etuelud
inpudentes sumerent: Coeperunt
uniũsi timere. nediu uiuerent: et
mori uelle: Peruenit etiã adro¬
manos. huiꝰ facti inmanitas: Nã
pleriq hoc hoͬrore ꝑ t̾riti: adhostẽ
suger̃: Quo cõꝑto. caesar execratꝰ
infelicis trae contagiũ. manus ad
e leuans. talia ꝓtestabatur: Ad
bellũ qͥdẽ uenimus : sed ñ cũ homi.¬
nibus dimicamꝰ: Adũsus omnẽ
belauarum. ac ferarũ. qͥd sensibilia

Expanded text:
manducabo quod reliquum est. Videmanducabo quod reliquum est. Videte ne uobis opprobrio sit quod fortior uobis mulier reperta sit, quae absumeepulas uirorum. Ego quidem tales paraui epulas, sed uos sic epulari matrem fecistis. Et me tenebat passio sed uicit necessitas.’ Repleuit continuo totam urbem tanti sceleris nefas et unusquisque tamquam ante oculos positum parricidalis conuiuii ministerium perhorrescebat. Coeperunt et ipsi incentores seditionis examinare post haec quos raperent cibos, ne similes escas inuenirent et uelut inprudentes sumerent. Coeperunt uniuersi timere, ne diu uiuerent, et mori uelle. Peruenit etiam ad Romanos huius facti immanitas. Nam plerique hoc horrore perterriti ad hostem fugerunt. Quo conperto Caesar exsecratus infelicis terrae contagium, manus ad caelum eleuans, talia protestabatur: ‘Ad bellum quidem uenimus sed non cum hominibus dimicamus. Aduersus omnem rabiem beluarum ac ferarum, quid sensibilia
Abbreviated transcription (Latin):
dauerim: Ecce pueri manus una.
eccep̃es eiꝰ. ecce dimidiũ reliqui cor¬
poris: Et ne alium putetis: filius
.ẽ. m̃s: Ne alterius opus arbitremi¬
ni: ego feci. ego diligent̃ diuisi mͥ
qđ manducarẽ uob̾ qđ reseruarẽ:
N umquã mͥ dulcior fili fuisti: Tibi
debeo qđ adhuc uiuo: tua suauitas
animã tenuit meã. et ꝓduxit ma¬
tris miserȩ diẽ mortis. sub uenisti
in fame. tumunus sup̃mũ senectȩ:
tu ꝑcussorum rep̃ssor: Tenerant
necaturi: conuiuae facti sunt: Ha¬
bebunt et ipsi qđ tͥ debeant: cum
aepulas meas sũpserint: Sed qͥd
refertis gradũ. qͥd horrescitisanimo.
cur ñ aepulamini qđ mat̾ fecit :¬
ossunt et uos delectare aepule: qua
nescio: Gustate et uidete. qͥa suauis¬
.ẽ. filiꝰ m̃s: Nolite fieri molliores
matre. infirmiores muliere. At
si uos estis in meo uulnere miseri¬
cordes. et ñ suscipitis hostiã meã.
atq adũsamini holocaustũ meũ :
ego consũmabo: Sacrificiũ meũ

Expanded text:
dauerim. Ecce pueri manus una, dauerim. Ecce pueri manus una, ecce pes eius, ecce dimidium reliqui corporis eius, et ne alienum putetis, filius est meus, ne alterius opus arbitremini, ego feci, ego diligenter diuisi, mihi quod manducarem, uobis quod reseruarem. Numquam mihi dulcior, fili, fuisti. Tibi debeo quod adhuc uiuo. Tua suauitas animam tenuit meam, produxit matri miserae diem mortis. Subuenisti in fame, tu munus supremae senectae, tu percussorum repressor. Venerunt necaturi, conuiuae facti sunt. Habebunt et ipsi quod tibi debeant, cum epulas meas sumserint. Sed quid refertis gradum, quid horrescitis animo? Cur non epulamini quod mater feci? Possunt et uos delectare quae matrem nescio. Gustate et uidete quia suauis filius meus. Nolite fieri molliores matre, infirmiores muliere. Aut si uos in medio uulnere misericordes et non suscipitis hostiam meam atque auersamini holocaustum meum, ego consummabo sacrificium meum,
Abbreviated transcription (Latin):
matri dederis cibũ uisceribus tuis.
quã qđ te mat̾ aut occidere potest.
aut deuorare: Haec dicens:auerso
uultu gladium demersit. et infnͬis¬
ta filiũ secans. igni in posuit Partẽ
comedit: partẽ operuit. nequis suꝑ¬
ueniret: Sed nidor incensi. ꝑuenit
ad pͥncipes seditionis: Continuoq
odorẽ secuti : introier̃ mulieris ho-¬
spitium minantes necẽ. quod ausa
esset ie iunantib edere. att exordes
eos facere cibi quẽ repperisset:
ñ auara nec inhumana: Nolite in¬
dignari: Habetis qđ et uos edatis:
Demeis uob̾ uiscerib cibũ paraui.
consedite otius. mensã adponã:
Mirari habetis ministeriũ meũ:¬
& iudicare qđ talem nullius in¬
ueneritis mulieris affectũ. quae
uos nec dulcis filii fraudauerit gr̃a
Sinul dicens. & red operuit ãbusta
membra. & aepulandũ obtulit.
cũ adhortatione huiꝰ modi sermonis
Hoc ẽ. prandiũ meũ. haec ur̃a por¬
tior: Uidete diligentius ne uos frau¬

Expanded text:
matri dederis cibum uisceribus tuis, matri dederis cibum uisceribus tuis, quam quod te mater aut occidere potest aut deuorare.’ Haec dicens auerso uultu gladium demersit et in frusta filium secans igni imposuit, partem comedit, partem operuit ne quis superueniret. Sed nidor incensi peruenit ad principes seditionis continuoque odorem secuti introierunt mulieris hospitium minantes necem, quod ausa esset ipsis ieiunantibus edere atque eos exortes facere cibi quem repperisset. non fui auara nec inhumana. Nolite indignari, habetis quod et uos edatis. De meis uobis uisceribus cibum paraui. Considite ocius, mensam adponam, mirari habetis ministerium meum, iudicare quod talem nullius inueneritis mulieris affectum, quae uos nec dulcis filii fraudaret gratia.’ Simul dicens redoperuit ambusta membra et epulanda obtulit cum adhortatione huiusmodi sermonis: ‘Hoc est prandium meum, haec uestra portio, uidete diligentius ne uos frau