comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luminũ. iustificatus gratis in sanguine filii
eius. slempe ipse qui iustificat. quis ẽ qui ꝯ¬
dempnet: Non ꝯdempnabit iustũ. qͥ miser¬
tus ẽ peccõri. Iustũ me dix̾im. s illius iusti¬
cia. Quenã ipsa: Finis legis xp̃c ad iusticiã
om̃i credenti. Deniq qui factus ẽ nob̃ inqͥt
usticia a do patre. Quȩ gͦ mͥ iusticia facta
est. mea ñ este Si mea traducta culpa. cur
ñ ⁊ mea indulta iusticia: Et sane tutior mͥ¬
donata ꝗͣinnata. Nã ista quid̃ głamht̃. s¬
ñ apd̾ dm : illa aut̃ cũ salutis sit efficax ma¬
teriam ñ ht̃ głandi nͥ in dño. Nam & si uistꝰ
fuero inquit ñ leuabo caput: ne uidelicet res¬
ponsũ accipiat. Quid habes qd̃ ñ accepistie
Si aut̃ accepisti. quid głaris quasi ñ acceꝑis:¬
ħẽ iusticia hominis in sanguine redẽptoris:
quã homo ꝑditionis exsufflans ⁊ subsan¬
nans in tantũ euacuare conat᷑. ut totũ qd̾¬

Expanded text:
luminum, justificatus gratis in sanguine Filii luminum, justificatus gratis in sanguine Filii ejus. Nempe ipse qui justificat: quis est qui condemnet? Non condemnabit justum, qui misertus est peccatori. Justum me dixerim, sed illius justitia. Quaenam ipsa? Finis legis Christus, ad justitiam omni credenti . Denique qui factus est nobis, inquit, justitia a Deo Patre . Quae ergo mihi justitia facta est, mea non est? Si mea traducta culpa, cur non eet mea indulta justitia? Et sane mihi tutior donata, quam innata. Nam ista quidem n apud Deum: illa autem, cum sit salutis efficax, materiam non habet gloriandi nisi in Domino. Nam etsi justus fuero, inquit, non levabo caput ; ne videlicet responsum accipiat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acce justitia hominis in sanguine Redemptoris: quam homo perditionis exsufflans et subsannans, in tantum evacuare conatur, ut totum q
Abbreviated transcription (Latin):
uificabunt᷑. qm̃ ñ sio illi attineo ut ñ & isti.
Si illi ꝑ carnẽ: & ꝑfidem huic. Et si infectꝰ
ex illo originali ꝯcupiscentia: etiã & xͥ gr̃a
spiritali ꝑfusus sũ. Quid mͥ plus imputat᷑
de p̃uaricatore: Si generatio: regeneratio¬
nem oppono. ñ qd̾ spiritalis ẽ ista illa carna¬
lis. nͨ patit᷑ ratio equitatis ut ex equo ꝯtendãt.
s uincat necesse ẽ sp̃c carnem. & sit efficatior
causa cuius potior ẽ & natura. quo plꝰ uide¬
licet ꝓsit gen̾atio scdã qͣm pͥma nocuerit.
Sane ꝑuenit delictũ adme. s ꝑuenit & grã.¬
Et ñ sicut delictũ. ita & donũ. Nã udicium
eximo in ꝯdempnationẽ: gr̃ã aut̃ ex multis
delictis in iustificationẽ. A pͥmo homine ma¬
nauit delictũ: a sũmo celo egressio gr̃ȩ. U¬
trumq a parente. illud apͥmo. ista a sũmo.
Terrena natiuitas ꝑdit me. & ñ multomag̃
gen̾atio celestis ꝯseruat me: Nec uereor sic
erutus de potestate tenebraꝵ repelli a patͦ

Expanded text:
uoniam non sic illi attineo, ut non et isti. Si illi per carnem; et per fidem huic: et si infectus ex illo originali concupiscentia; etiam Christi gratia spirituali perfusus sum. Quid mihi plus imputatur de praevaricatore? Si generatio, regenerationem oppono: nisi quod spiritualis est ista, illa carnalis, nec patitur ratio aequitatis ut ex aequo contendant: sed vincat necesse est spiritus carnem, et sit efficacior causa, cujus potior est et natura; quo plus videlicet prosit generatio secunda, quam prima nocuerit. Sane pervenit delictum ad me, sed pervenit et gradonum. Nam judicium ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis in justificationem . A primo homine manavit delictum, a summo coelo egressio gratiae. Utrumque a parente, illud a primo, ista a summo. Terrena nativitas perdit me: et non multo magis generatio coelestis conservat me? Nec vereor sic erutus de potestate tenebrarum repelli a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
rorabat etiã lazaro ne flãmas sentiret. qd̾ &
ipse credidisset in eũ qui erat passurꝰ. Sic de
om̃ib electis illius temꝑis sentiendũ. natos
quid̃ ⁊ ipsos eque ut nos sub potestate te¬
nebraꝵ ꝓpt̾ originale pecẽm. s erutos añ qͣ

Expanded text:
rorabat etiam Lazaro ne flammas sentiret: quod et rorabat etiam Lazaro ne flammas sentiret: quod et ipse credidisset in eum qui erat passurus. Sic de omnibus electis illius temporis sentiendum, natos quidem et ipsos, aeque ut nos, sub potestate tenebrarum, propter originale peccatum: sed erutos antequam
Abbreviated transcription (Latin):
absconditã. inuehentẽ in eunͣgłium. dñm
blasphemantẽ. Qͣm prudentiꝰ qd̾ ñualet
cõprehendẽ cred̃e dignaret᷑. nec audẽt ꝯ¬
tempn̾e aut ꝯculcare sacrũ reu̾endũq
myst̾ium. Longũ est ad om̃s eius ineptias
&̃ calũpnias quas diuino struit ꝯsilio res¬
pond̾e. Pauca tñ infero: e quib cet̾a estimen¬
diabolus electos possidebat. a quo sicut dicit
apłs cap tiui tenebant᷑ ad ipsius uolun-¬
tatẽ. ut di ꝓpositũ de ipsis impleret᷑. opꝰ
fuit lib̾a tore. Oportuit aut̃ lib̾ari in
hoc scło. ut liberos hab̾et in futuro. Beinde
infert. Nunqͥd etiã pauꝑem illũ qͥ in sinu
abrahe requiescebat sicut ⁊ diuite dãpna-¬
tũ diabolus cruciabat. aut etiã in ipsum a¬
brahã dñium habebat cet̾osq electos : Non.
S habuisset: siñ lib̾ati fuissent. fide uenturi.
sicut de ipso abraham scͥptũ est. Credidit a¬
braham d̾o. ⁊ reputatũ est ei ad iusticiam.
Itẽ. Abraham exultauit ut uidẽt diẽ meũ.

Expanded text:
m blasphemantem. Quam prudentius quod non valet comprehendere, credere dignaretur, nec auderet contemnere, aut conculcare sacrum reverendumque mysterium. Longum est ad omnes ejus ineptias et calumnias, quas divino struit consilio, respondere. Pauca tamen infero, e quibus caetera aestimendiabolus electos Dei possidebat, a quo, sicut dicit Apostolus, captivi tenebantur ad ipsius voluntatem : ut Dei propositum de ipsis impleretur, opus fuit liberatore. Oportuit autem liberari in hoc saeculo, ut liberos haberent in futuro. Deinde infert: « Nunquid etiam pauperem illum, qui in sinu Abrahae requiescebat, sicut et divitem damnatum, diabolus cruciabat; aut etiam in ipsum Abraham dominium habebat, caeterosque electos? » Non: sed habuisset, si non liberati fuissent fide venturi, sicut de ipso Abraham scriptum est: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam ; item: Abraham exsultavit ut videret diem meum; et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̃ a nemine accepisti. Qui loq̃r mendaciũ.
głio scdm petrũ. Tu nouũ nob̃ condis ȩungłiũ.
Qiuintũ eccła eungłistam ñ recipit. Quid lex.
factũ hominẽ. ut hominẽ lib̾aret: Et si angłs
dȩ celo aliud nob̃ ȩirngłiau̾it: anathema sit.
S qui uen̾u̾nt post apłos doctores ñ recipis:
homo qui suꝑ om̃s docentes te intellexisti. De¬
mq ñ erubescis dicere qd̾ adu̾sũ te om̃s sen¬
tiant: cũ ab inuicẽ ñ dissentiant. Frustra

Expanded text:
et quod a nemine accepisti. Qui loquitur mendacium, et quod a nemine accepisti. Qui loquitur mendacium, gelio secundum Petrum. Tu novum nobis condis Evangelium? Quintum Ecclesia evangelistam non recipit. Quid Lex, factum hominem, 651 ut hominem liberaret? Et si angelus de coelo aliud nobis evangelizaverit, anathema sit. 13. Sed qui venerunt post apostolos, doctores non recipis, homo qui super omnes docentes te intellexisti. Denique non erubescis dicere, quod adversum te omnes sentiant, cum ab invicem non dissentiant. Frustra
Abbreviated transcription (Latin):
rius: nec filius di ut hominẽ lib̾aret carnẽ
assũpsit. Qd in his uerbis intołabiliꝰ iudicẽ.
blasphemiã. an arrogantiã: Qd dãpnabiliꝰ.
tem̃itatẽ an impietatẽ: An ñ iustiꝰ os loq̃ns
talia fustib tundet᷑. qͣm rõnib refelleret᷑:
Nõne om̃iũ m̾ito in se ꝓuocat manus. cuiu
manꝰ ꝯtra om̃s: Om̃s inqͥt sic: s ñ ego sic.
Quid gͦ tu: Qd meliꝰ affers. qͥd suibtiliꝰ inue¬
nis e Ad secretiꝰ t̃ reuelatũ iactas. qd̾ tot p̃ti¬
erit scõs. effug̾it sapientes: Aquas furnuas
& panes absconditos puto apponet nob̃ iste.
Dictam̃. dic quicqͥd illud ẽ qd̾ tͥ uidet᷑. & nulli al¬
teri. An qd̾ filius di ñ ut hominẽ lib̾aret homi¬
nẽ induite Hoc plane nemini te excepto uidet᷑.
tuuid̾is ũ uidĩs. Non enĩ hoc a sapiente. ñ a ꝓpha.
gister gentiũ accepit a dño qd̾ & tradidit nob.
Magister om̃iũ suam doctrinã fatet᷑ ñ esse suã:
ñ enĩ ait a me ipso loqͦi: tuuͦ de tuo nob̃ tradis.

Expanded text:
Filius Dei ut hominem liberaret, carnem assumpsit. » Quid in his verbis intolerabilius judicem, blasphemiam, an arrogantiam? quid damnabilius, temeritatem, an impietatem? An non justius os loquens talia fustibus tunderetur, quam rationibus refelleretur? Nonne omnium merito in se provocat manus, cujus manus contra omnes? Omnes, inquit, sic: sed non ego sic. Quid ergo tu? quid melius affers? quid subtilius invenis? quid secretius tibi revelatum jactas, quod tot praeterierit sanctos, effugerit sapientes? Aquas furtivas et panes absconditos, puto, apponet nobis iste. 12. Dic tamen, dic quidquid illud est, quod tibi videtur, et nulli alteri. An quod Filius Dei non ut hominem liberaret, hominem induit? Hoc plane nemini, te excepto, videtur: tu videris ubi videris. Non enim hoc a sapiente, non a prophgister Gentium accepit a Domino, quod et tradidit nobis . Magister omnium suam doctrinam fatetur non esse suam: Non enim, ait, a meipso loquor . Tu vero de tuo nobis tradis,
Abbreviated transcription (Latin):
semine pecc̃oris. ⁊ ñ iusticia inxͥ. sanguine:
Si iusticia inquiet sit cuius ẽ. qͥd ad te: Esto.
s sit etiã culpa cuius ẽ. quid ad mee An iusti¬
cia iusti suꝑ eũ erit. & impietas impii ñ erit

Expanded text:
semine peccatoris, et non justitia in Christi sanguine? semine peccatoris, et non justitia in Christi sanguine? Sed justitia, inquiet, sit cujus est: quid ad te? Esto. Sed sit etiam culpa cujus est: quid ad me? An justitia justi super eum erit, et impietas impii non e
Abbreviated transcription (Latin):
sius. qñ uxta ȩuͣngłiũm pauli quo conuin-¬
cit᷑ mendaciũ petri mortuus ẽ ꝓ nob̃ conuiui¬
ficauit noss̾. donans nob̃ om̃ia delicta delenᷤ
rat ꝯtrariũ nob̃. & ipsũ tulit de medio affi¬
gens illud cruci. exspolians pͥncipatus & potes¬
tates. Utinã ego inueniar in his spoliis. quib
spoliate sunt ꝯtrariȩ potestates. traductus
& ipse in possessionẽ dñi. Sime insequutꝰ la¬
ban arguerit qd̾ recesserim clam ab eo. audier
clã me accessisse ad eũ. & ob hoc clã recessisse.
Subiecit me illi causa secretior peccati. subdu¬
xit me illi rõ occultioris iusticie. Aut si gratis
uenundatꝰ sũ. gratis ñ redimare Si assur sine
causa calumpniatꝰ ẽ mͥ: sine causa causã exi¬
git euasionis. Qd̃ si dix̾it. pat̾ tiuis ad dixit
te. respondebo. s fr̃ m̃s redemit me. Cur ñ
aliunde iusticia. cũ aliunde reatus: Alius qͥ
pecc̃orẽ ꝯstituit. alius qͥ iustificat a peccato.
alt̾ insemine. alter in sanguine. An pecc̃min

Expanded text:
is, quando juxta Evangelium Pauli, quo convincitur mendacium Petri, mortuus pro nobis convivificavit nos sibi, donans nobis omnia delicta, delens rat contrarium uobis; et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, exspolians principatus et potestates . 16. Utinam ego inveniar in his spoliis, quibus spoliatae sunt contrariae potestates, traductus et ipso in possessionem Domini! Si me insecutus Laban arguerit, quod recesserim clam ab eo, audiat clam me accessisse ad eum, et ob hoc clam recessisse. Subjecit me illi causa secretior peccati: subduxit me illi ratio occultioris justitiae. Aut si gratis venumdatus sum, gratis non redimar? Si Assur sine causa calumniatus est mihi, sine causa causam exigit evasionis. Quod si dixerit, Pater tuus addixit te; respondebo, Sed frater meus redemit me. Cur non aliunde justitia, cum aliunde reatus? Alius qui peccatorem constituit, alius qui justificat a peccato; alter in semine, alter in sanguine. An peccatum in
Abbreviated transcription (Latin):
rursũ de ere. ⁊ quodã ere qd est ereũ sigillum.
qm̃ qd̃ inde in eandem usurpat᷑ similitudi¬
nis rõnem. simile ẽ huic idem indiciũ. Cũ
enĩ species ut dixi minor sit ⁊ inferior gen̾e :
absit ut hanc in patre & filio diuersitatẽ co¬
gitemꝰ. absit ut acquiescamꝰ huic dicenti hoc
esse filium ad patrẽ qd̃ speciem ad genus.
qd̃ hominẽ ad animal qd ereũ sigillum
ad es: qd̃ aliquã potentiã ad potentiã. St̃
quippe cunctaħ mutua sue conexione na-¬
ture ad se inuicẽ suꝑiora ⁊ inferiora. ⁊ ob
hoc ꝓrsus nulla admittenda similitudo ex
his ad illud. uͭ nicħ ẽ in equale. nicħ dissimi¬
le. uidetis de quanta uel inꝑitia uel inpieta¬
te descendat hars adinuentio similitudinũ:¬

Expanded text:
rursum de aere, et quodam aere, quod est aereum sigillum, rursum de aere, et quodam aere, quod est aereum sigillum, quoniam quod inde in eamdem usurpatur similitudinis rationem, simile est huic, idem judicium. Cum enim species, ut dixi, minor sit et inferior genere, absit ut hanc in Patre et Filio diversitatem cogitemus; absit ut huic acquiescamus dicenti, hoc esse Filium ad Patrem, quod speciem ad genus, quod hominem ad animal, quod aereum sigillum ad aes, quod aliquam potentiam ad potentiam. Sunt quippe cuncta haec, mutua suae connexione naturae, ad se invicem superiora et inferiora: et ob hoc nulla prorsus admittenda similitudo ex his ad illud, ubi nihil est inaequale, nihil dissimile. Videtis de quanta vel imperitia, vel impietate descendat harum adinventio similitudinu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sp̃c sc̃s qõ & filius. Et totũ unũ est totum.
nͨ suꝑabundans intͥb. nͨ inminutũ in singu¬
lis. Necenĩ uerũ sũmũq bonũ qd̾ sunt int̾
se particularit̾ diuidunt. qm̃ nͨ participia¬
łr id possident. s hoc ipsũ essentiałr sunt.
siã qd̾ alter ex alt̾o uel alter ad alterũ uera
tatis diuisio. Licet namq in hac ineffabili ⁊
incomp̃hensibili ditatis essentia. alter ⁊ alter
id quid̃ requirentib ꝓpͥetatib ꝑsonaꝵ so¬
brie catholiceq dicatur. ñ tam̃ ibi est alterũ
&& alterũ. s simplex unũ. ut nͦ preuidiciũ faci¬
at unitati tͥnitatis confessio. nec ꝓpͥetatũ sit ex¬
clusio uera assertio unitatis. Tam longe ꝓm̃
fiat a sensib nr̃is. qͣm est & a regula ueritatis
execranda illa de genere & specie ñ similitu¬
do s dissimilitudo. ⁊ nicħ ominꝰ illa de ere
ereoq sigillo. qͣm cũ genus quid̃ & sp̃es qd̾
ad se inuicẽ sunt alterũ suꝑius alt̾a inferior

Expanded text:
t Pater et Filius. Et totum, unum est totum, nec superabundans in tribus, nec imminutum in singulis. Nec enim verum summumque bonum, quod sunt, inter se particulariter dividunt: quoniam nec participaliter id possident, sed hoc ipsum essentialiter sunt. Nam quod alter ex altero, vel alter ad alterum veractatis divisio. Licet namque in hac ineffabili et incomprehensibili Deitatis essentia, alter et alter id quidem requirentibus proprietatibus personarum sobrie catholiceque dicatur; non tamen ibi est alterum, et alterum, sed simplex unum: ut nec praejudicium faciat Unitati Trinitatis confessio; nec proprietatum sit exclusio, vera assertio Unitatis. Tam longe proinde fiat a sensibus nostris, quam est et a regula veritatis exsecranda illa de genere et specie non similitudo, sed dissimilitudo; et nihilominus illa de aere aereoque sigillo: quoniam cum genus quidem et species, quod ad se invicem sunt, alterum superius, altera inferior
Abbreviated transcription (Latin):
det. nͨ istud sane absq inuria maiestatis. Quic¬
quid nãq illio ẽ qd ds sit: id sine dubio ẽ qͦ
ñ possit maius aliquid cogitari. Si gͦ in hac
unica & sũma maiestate uxta ꝯsid̾ationẽ
ꝑsonars uel parũ aliquid claudicare reci¬
pimꝰ: dũ qd̃ uni plus dat᷑ alt̾i minuit᷑ minꝰ
ꝓfecto est totum ab eo qͦd nil manis ualeat
cogitari. Maius enĩ sine dubio ẽ qd̾ totũ ma¬
rimũ est. qͣm qd̃ ex parte. Ille uͦ digne ꝓ sua
possibilitate diuinã estimat magnificentiã.
qui nil in ea cogitat dispar uͥ ẽ totũ sũmũ. nl
distan u totũ est unũ. nil hyans. uͥ totũ est integrũ
nil deniq inꝑfectũ uel egens. uͭ totũ est totũ.

Expanded text:
det; nec istud sane absque injuria majestatis. Quiddet; nec istud sane absque injuria majestatis. Quidquid namque illud est quod Deus sit, id sine dubio est, quo non possit majus aliquid cogitari. Si ergo in hac unica et summa majestate juxta considerationem personarum vel parum aliquid claudicare recipimus, dum quod uni plus datur, alteri minuitur; minus profecto est totum ab eo, quo nihil majus valeat cogitari. Majus enim sine dubio est quod totum maximum est, quam quod ex parte. Ille vero digne pro sua possibilitate divinam aestimat magnificentiam, qui nil in ea cogitat dispar, ubi est totum summum; nil distans, ubi totum est unum; nil hians, ubi totum est integrum; nil denique imperfect
Abbreviated transcription (Latin):
differant necesse ẽ ase inuicẽ. ñ solũ quia sp̃c
sc̃s genitus ñ est qd̾ filius est. s etiã qd̃ filius
usq nesciuit. Si eam admittimꝰ. ũ t̾nitas.
uͥ unitas: Si quid sp̃u sc̃o filioq noua ase
differentiaꝵ numositate distantib unitas dis
sc̃o a patͥs filiiq sub̃a recedente. ñ tͥnitas rema¬
numerũ & tͥnitati minuat. & t̾ͥbuat unitati.
qd̃ utrumq fides abnuit xp̃iana. Et ne de re
tanta solis uidear inniti humanis rationib.
legat epłam iheronuni ad auitũ. & certe ui¬
debit int̾ cet̾as quas redarguit origenis blas¬
phemias. etiã hoc eũ detestantẽ qd̃ dix̾it sp̃m
in libro de unita tͥnitate ita loquit᷑. Solum
dm u̾ memoratus sũ ñ solũ ꝑsonam patͥs in¬
dicaui. qr filium & sp̃m sc̃m de hac ipsa sola
sub̃a pat̾s esse ñ abnegaui. Hoc athanasius.
uidet sc̃itas ur̃a quomͦ isto ñ disputante s
dementante. ⁊ tͥnitas ñ coheret & unitas pen-¬

Expanded text:
differant necesse est a se invicem, non solum quia Spiritus sanctus genitus non est, quod Filius est; sed etiam quod Filius dusque nescivit. Si eam admittimus, ubi Trinitas, ubi Unitas? Siquidem Spiritu sancto Filioque nova a se differentiarum numerositate distantibus, unitas disssancto a Patris Filiique substantia recedente, non Trinitas remanumerum et Trinitati minuat, et tribuat Unitati: quod utrumque fides abnuit christiana. Et ne de re tanta solis videar humanis inniti rationibus, legat epistolam Hieronymi ad Avitum: et certe videbit inter caeteras quas redarguit Origenis blasphemias, etiam hoc cum detestantem quod dixerit, Spin libro de unita Trinitate ita loquitur: « Solum Deum ubi memoratus sum, non solam personam Patris indicavi: quia Filium et Spiritum sanctum de hac ipsa sola substantia Patris esse non abnegavi. » Hoc Athanasius.Videt Sanctitas vestra, quomodo isto non disputante, sed dementante, et Trinitas non cohaeret, et Unitas pen
Abbreviated transcription (Latin):
minib: Nit itẽ dñs capientib sȩ. Hec ẽ ho¬
ra ur̃a: ⁊ potestas tenebrars. Potestas ista ñ
latuit illũ qui dicebat. Qui eruit nos de po¬
testate tenebraꝵ: & tulit in regnũ. fitii clari¬
tatis suȩ. Hane gͦ dñs ne inse quid negauit
diaboli potestatẽ. sicut nͨ pilati qui menbrũ
aridũ quomͦ ñ fuit ausa ꝯting̾e: Nec inustã
puto iste causabit᷑ potestatẽ datam desuꝑ. Dis¬
cat gͦ diabolũ ñ solũ potestatẽ s & iustã habus¬
se in homines: ut ꝯsequent̾ ⁊ hoc uideat uenis

Expanded text:
minibus? ait item Dominus capientibus se: Haec est hora vestra, et potestas tenebrarum . Potestas ista non latuit illum qui dicebat: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii claritatis suae . Hanc ergo Dominus ne in se quidem negavit diaboli potestatem, sicut nec Pilati, qui membrumaridum quomodo non fuit ausa contingere? Nec injustam puto iste causabitur potestatem datam desuper. Discat ergo diabolum non solum potestatem, sed et justam habuisse in homin
Abbreviated transcription (Latin):
um & potestatẽ habebat suꝑ hominẽ. & iure
eũ possidebat. iõ scił qd̾ homo ex lib̾tate ar-¬
bitrii quã habebat sponte diabolo ꝯsensit.
aiunt nãq qd̾ si quis aliquẽ uic̾it: uictus iu¬
doctores hac necessitate incarnatus ẽ filius
di. ut homo qui ałr lib̾ari ñ pot̾at. ꝑ mortẽ
innocentis iure lib̾aret᷑ a iugo diaboli. S ut

Expanded text:
nium et potestatem habebat super hominem, et jure eum possidebat: ideo scilicet quod homo ex libertate arbitrii, quam habebat, sponte diabolo consensit. Aiunt namque, quod si quis aliquem vicerit, victus jusicut dicunt doctores, hac necessitate incarnatus est Filius Dei, ut homo, qui aliter liberari non poterat, per mortem innocentis jure liberaretur a jugo diaboli. Sed, ut
Abbreviated transcription (Latin):
post ꝯsecrationẽ panis & calicis pͥora accidñtia
quȩ remanent pendere in aere. demonũ in nob
suggestiones ꝯtactu fieri lapidũ ⁊ herbaꝵ. ꝓut
illoꝵ sagax malicia nouit haꝵ rerũ uires diuer¬
sas diu̾sis incitandis & incendendis uiciis ꝯue¬
nire. sp̃m sc̃m esse animã mundi. mundũ ux¬
ta platonẽ tanto excellentiꝰ animal esse. qͣnto
quomꝰ platonẽ faciat xp̃ianũ. se ꝓbat echnicũ.
hec inꝗͣ om̃ia aliãq istius modi nenias nĩ pau¬
cas pretereo. uenio ad grauiora. ñ qd̃ utꝰ ad ip¬
sa cuncta respondeã. magnis enĩ uoluminib¬
opꝰ esset. illa loquor que tacere ñ possũ. Mist̾ium¬
nr̃e redemptionis sic̃ in libro quodã sententiaꝵ
ipsiꝰ. & itẽ in quadã eius expositione epłȩ ad
romanos legi. tem̾arius scrutator maiestatis
aggrediens. in ipso statĩ sue disput̃onis exordio
ȩccłasticoꝵ doctoꝵ unã om̃iũ de hac re dicit

Expanded text:
post consecrationem panis et calicis, priora accidentia, post consecrationem panis et calicis, priora accidentia, quae remanent, pendere in aere; daemonum in nobis suggestiones contactu fieri lapidum et herbarum, prout illorum sagax malitia novit harum rerum vires diversas diversis incitandis et incendendis vitiis convenire; Spiritum sanctum esse animam mundi; mundum, juxta Platonem, tanto excellentius animal esse, quanto icum. Haec, inquam, omnia, aliasque istiusmodi naenias ejus non paucas praetereo: venio ad graviora. Non quod vel ad ipsa cuncta respondeam; magis enim opus voluminibus esset: illa loquor quae tacere non possunt. CAPUrae redemptionis, sicut in libro quodam Sententiarum ipsius, et item in quadam ejus expositione Epistolae ad Romanos legi, temerarius scrutator majestatis aggrediens, in ipso statim suae disputationis exordio, ecclesiastieorum doctorum unam omnium de hac re dicit
Abbreviated transcription (Latin):
pit. qui ue eungłiũ aut ignoret. aut fabu¬
matio: Tu mͥ ambiguũ garris. quo nchil
tando uel opinando habet᷑ in corde in quo
ẽ ab eo cuius ẽ. s certascientia. acclaman¬
te ꝯscientia. Absit gͦ absit: ut hos fines fideᷤᷤ
habeat xp̃iana. Achademicoꝵ st istȩ esti-¬
mationes. quoꝵ ẽ dubitare de om̃ib. scire
mͥ fateor illius de fide diffinitio: ⁊ si iste etiã
ipsam latent̾ insimulet. Fides ẽ ait sub̾a¬
rerũ sꝑandaꝵs: ñ inaniũ fantasia ꝯiectu¬
raꝵs. Audi subam. ñ licet tͥ in fide putare
uł disputare ꝓ libitu. ñ hac illacq uaga
riꝑ inania opinionũ. ꝑ deuia errors. Sub¬
stantiȩ nomine aliqͥd tibi certũ fixũꝙ pre¬
figit᷑ Certis claudis finib : certis limitib
coartaris. Non est enĩ fides estimatio. s
certitudo. S aduertite cet̾a. Omitto qͦd
dicit sp̃m timoris dñi ñ fuisse in dño. ti¬
morẽ dñi castũ in futuro scło ñ futurũ.

Expanded text:
pit, quive Evangelium aut ignoret, aut fabupit, quive Evangelium aut ignoret, aut fabumatio? » Tu mihi ambiguum garris, quo nihil non conjectando vel opinando habetur in corde in quo est, ab eo cujus est; sed certa scientia, acclamante conscientia. » Absit ergo, absit ut hos fines fides habeat christiana. Academicorum sint istae aestimationes, quorum est dubitare de omnibus, sciremihi, fateor, illius de fide definitio, etsi iste etiam ipsam latenter insimulet. Fides est, ait, subrerum sperandarum, non inanium phantasia conjecturarum. Audis substantiam. Non licet tibi in fide putare, vel disputare pro libitu; non hac illacque vagari per inania opinionum, per devia errorum. Substantiae nomine aliquid tibi certum fixumque praefigitur: certis clauderis finibus, certis limitibus coarctaris. Non est enim fides aestimatio, sed certitudo. 10. Sed advertite caetera. Omitto quod dicit spiritum 650 timoris Domini rem Domini castum in futuro saeculo non futurum;
Abbreviated transcription (Latin):
ne theologie uel potiꝰ stultologiȩ suȩ fidẽ
sentire & loqui que libeat liceat. aut pen-¬
deant sub incerto in uagis ac uariis opimo¬
nib nr̃ȩ fidei sacram̃ta. & ñ magis certa u̾i-¬
tate subsistant. Nõne si fluctuat fides. ina¬
nis ẽ ⁊ spes nr̃a : Stulti gͦ martires nr̃i susti-¬
nentes tã acerba ꝓpt̃ incerta: nͨ dubitanteᷤᷤ
sub dubio remun̾ationis p̃mio durũ ꝑ exi¬
tũ duturnũ mire exiliũ. S absit ut pute¬
mꝰ in fide uelspe nr̃a aliquid ut is putat du
qd̾ mea ẽ certa ac solida u̾itate subnixũ. ora¬
cłis & miracłis diiunitꝰ ꝑsuasũ. stabilitũ
& ꝯsecratũ partu uirginis. sanguine redẽp¬
toris. gła resurgentis. Cestimonia ista cre-¬
dibilia facta sunt nimis. Si qͦ minꝰ: ipse
postremo sp̃c reddit testimoniũ sp̃ui nr̃o
qd̃ filii dĩ sumꝰ. Quomͦ gͦ fidem quis audet.
dice estimationẽ. ñ qui sp̃m istũ nondũ acce¬

Expanded text:
ne Theologiae, vel potius Stultilogiae suae, fidem ne Theologiae, vel potius Stultilogiae suae, fidem sentire et loqui quae libeat liceat; aut pendeant sub incerto in vagis ac variis opinionibus nostrae fidei sacramenta, et non magis certa veritate subsistant. Nonne si fluctuat fides, inanis est et spes nostra? Stulti ergo martyres nostri, sustinentes tam acerba propter incerta, nec dubitantes sub dubio remunerationis praemio durum per exitum diuturnum inire exsilium. Sed absit ut putemus in fide vel spe nostra aliquid, ut is putat, duquod in ea est, certa ac solida veritate subnixum, oraculis et miraculis divinitus persuasum, stabilitum et consecratum partu Virginis, sanguine Redemptoris, gloria resurgentis. Testimonia ista credibilia facta sunt nimis. Si quo minus, ipse postremo Spiritus reddit testimonium spiritui nostro, quod filii Dei sumus. Quomodo ergo fidem quis audet dicere aestimationem, nisi qui Spiritum istum nondum acce
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ sit dicere. si homo ẽ animal ẽ. ñ tam̃
ipsa inqͥt que hoc nomine qͦd ẽ sp̃c sẽs de¬
mõstrat᷑. ñ est in dõ potentia siue sapientia.
uidebam sathanã tanꝗͣ fulgur dȩ celo ca-
dentẽ. Sic debet cadere: qui ambulat in
magnis & in mirabilib suꝑse. uides pat̾
sc̃e quas scalas ĩmo que p̃cipitia iste para
u̾it sibi adruinã: om̃ipotentiã. semipo¬
tentiã. nullã potentiã. Ipso auditu hor¬
reo. & ipsũ horrorem puto suffic̾e̾ ad re-¬
fellendũ. uerũptñ testimoniũ pono. qd̃
turbato int̾im occurrit ad remouendam
O lingua magniloqua. Esto ut inuria
filii uel patͥs remutat᷑ tͥ. nunqͥd blasphe-¬
mia sp̃ce Manet angłs dñi qui secet teme
irruit. Nec mirũ si homo qui ñ curat que
dicat irruens in archana fidei. thesauros
absconditos pietatis tã irreu̾ent̾ inuadit
atq discerpit. cũ de ipsa pietate fidei nͨͤ
pie nec fidełr sentiat. Demq in pͥmo limi¬

Expanded text:
verum sit dicere, Si homo est, animal est: non tamen verum sit dicere, Si homo est, animal est: non tamen ipsa, » inquit, « quae hoc nomine quod est Spiritus onstratur, non est in Deo potentia, sive sapientia . » Videbam. Satanam tanquam fulgur cadentem de coelo . Sic debet cadere, qui ambulat in magnis et mirabilibus super se. Vides, Pater sancte, quas scalas, imo quae praecipitia iste sibi paraverit ad ruinam. Omnipotentiam, semipotentiam, nullam potentiam. Ipso auditu horreo, et ipsum horrorem puto sufficere ad refellendum. Verumtamen testimonium pono, quod turbato interim occurrit ad removendam O lingua magniloqua! Esto ut injuria Filii vel Patris remittatur tibi: numquid blasphemia Spiritus? Manet angelus Domini qui secet te meirruit. CAPUT dicat, irruens in arcana fidei, thesauros absconditos pietatis tam irreverenter invadit atque discerpit; cum de ipsa pietate fidei nec pie, nec fideliter sentiat. Denique in primo limi
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. ita qͦ qui filius ẽ. necessario pater sit &
eque ñ ꝯuertat᷑ e S ꝯtradicit tͥ in hoc ca¬
tholica fides. quȩ ꝓfecto utrũq recusat tã
patrẽ uidelicet esse qui filius ẽ. qͣm esse filiũ
qui pater ẽ. sam alius ꝓcul dubio pater.
atq alius filius: qͣuis ñ aliud pat̃ ꝗͣ filius.
Nam ꝑ alius & aliud nouit pietas sidi cau¬
te inter ꝑsonaꝵs ꝓpͥetates ⁊ indiuiduã es¬
sentiȩ unitatẽ discern̾e. & mediũ iter te¬
nens regia incedẽ uia. si nͨ declinet ad dex¬
terã ꝯfundendo ꝑsonas. nͨ respiciat ad si¬
nistrã sub̃am diuidendo. Qd̃ si ꝑ simplex
esse uere dicas consequi. ut si filius ẽ neces¬
sario pater sit: nil te niuat. cũ r̃o relatioĩs
necessario exigat ut ꝯuertat᷑. & eadẽ ueritas
comitet᷑ ꝯuersam. qd ñ ꝯgruit adducte de
genere & specie. uel de ere ereoq sigillo simi¬
litudini. Neq enĩ sicut ꝑ simplex esse dum

Expanded text:
titur; ita quoque qui Filius est necessario Pater sit, et titur; ita quoque qui Filius est necessario Pater sit, et aeque non convertatur. Sed contradicit tibi in hoc catholica fides, quae profecto utrumque recusat, tam Patrem videlicet esse qui Filius est, quam esse Filium qui Pater est. Nam alius procul dubio Pater, atque alius Filius: quamvis non aliud Pater, quam Filius. Nam per Alius et Aliud, novit pietas fidei caute inter personarum proprietates et individuam essentiae unitatem discernere; et medium iter tenens, regia incedere via: ut nec declinet ad dexteram, confundendo personas; nec respiciat ad sinistram, substantiam dividendo. Quod si per simplex esse dicas vere consequi ut si Filius est, necessario Pater sit; nil te juvat, cum ratio relationis necessario exigat, ut convertatur, et eadem veritas comitetur conversam: quod non congruit adductae de genere et specie, vel de aere, aereoque sigillo similitudini. Neque enim, sicut per simplex esse dunt
Abbreviated transcription (Latin):
rio ut essit. & ex eo qd̃ est homo ut animal
sit. s ñ e ꝯuerso. ita diuina sapientia que
ut qui filuis ẽ pater sit. quãꝗͣ ñ e ꝯuerso:
Si hoc dicis hereticus es. siñ dicis uacat si¬
militudo. Ad quid enĩ tͥ ipsam tanto circu¬
itu delonge positis reb ⁊ minꝰ ꝯuenientib
emendicas. tanto labore colligis. tanta in¬
culcas inan multiplicitate uerbors. tantiᷤᷤ
effers laudib. si ñ facit ad qͦd adducit᷑. ut
uidelicet menbra ad menbra congrius ꝓpor¬
tionib reducant᷑: Nonne hoc opus. hic la¬
bor ẽ. ut ꝑ ipsam nos doceas eam quȩ est
int̾ patrem ⁊ filiũ habitudinẽ: Tenemꝰ
aut̃ te docente ad hominis positionẽ poni
s posita sp̃e ponr̃ genus. Cũ gͦ patrem ad
genus. filium ad sp̃em referas. nonne id rõ
similitudinis postulat. ut simiłr posito fi¬
lio patrem poni ostendas. & ñ ꝯuerti. ut qͦ¬
mͦ qui homo ẽ necessario animal ẽ. s ñ ꝯuer¬

Expanded text:
rio ut aes sit; et ex eo quod est homo, ut animal rio ut aes sit; et ex eo quod est homo, ut animal sit, sed non e converso: ita divina sapientia, quae ut qui Filius est, Pater sit, quanquam non e converso! Si hoc dicis, haereticus es: si non dicis, vacat similitudo. 7. Ad quid enim tibi ipsam tanto circuitu de longe positis rebus, et minus convenientibus emendicas, tanto labore colligis, tanta inculcas inani multiplicitate verborum, tantis effers laudibus, si non facit ad quod adducitur, ut videlicet membra ad membra congruis proportionibus reducantur! Nonne hoc opus, hic labor est, ut per ipsam nos doceas eam, quae est inter Patrem et Filium, habitudinem! Tenemus autem te docente ad hominis positionem poni sed posita specie ponitur genus. Cum ergo Patrem ad genus, Filium ad speciem referas; non id ratio similitudinis postulat, ut similiter posito Filio, Patrem poni ostendas, et non converti? ut quomodo qui homo est, necessario animal est, sed non conver
Abbreviated transcription (Latin):
assignare cogatur. S expectemꝰ adhuc & ui¬
deamꝰ. qd theorice nr̃ theologus inuisibilia dĩ
ꝯtemplet᷑. Dicit ut dixi ꝓp̾e om̃ipotentiã ꝑtiñe
ad patrẽ. atq hanc ut᷑ sit integra & ꝑfecta in
g̾endo & discernendo ꝯstituit. Porro filio ut
iam dictũ est assignat sapientiam. ipsamq
ñ simplicit̾ quid̃ potentiam. s quandã in do
potentiã esse definit .i. potentiã tm̃ discernen¬
di. forte timet iniuriam fac̾e patͥ. si tm̃ tͥbu¬
at filio quantũ ipsi. & cui ñ audet potentiã
dare integrã ꝯcedit dimidiã. Et qd̾ dicit
manifestis declarat exemplis. asserens po-
tiam. quẽ admodũ homo quoddã est anmal.
& sigillũ eneũ qd̾dam est es. atq hoc esse po¬
tentiam discernendi ad gerendi disc̾nendiꝙ
potentiam .i. filium ad patrẽ. qd̾ homo ad a¬
numal ẽ. qd ereum sigillum ad es. Sicut enĩ
inquit ex eo qd̃ est ereũ sigillũ exigit necessa¬

Expanded text:
assignare cogatur. 6. Sed exspectemus adhuc, et viassignare cogatur. 6. Sed exspectemus adhuc, et videamus, quam theorice noster theologus invisibilia Dei contempletur. Dicit, ut dixi, proprie omnipotentiam pertinere ad Patrem; atque hanc, ut sit integra et perfecta, in gerendo et discernendo constituit. Porro Filio, ut jam dictum est, assignat sapientiam, ipsamque non simpliciter quidem potentiam, sed quamdam in Deo potentiam esse definit, id est potentiam tantum discernendi. Forte timet injuriam facere Patri, si tantum tribuat Filio, quantum et ipsi: et cui non audet potentiam dare integram, concedit dimidiam. Et quod dicit, manifestis declarat exemplis, asserens potetiam, quemadmodum homo quoddam est animal, et sigillum aereum quoddam est aes: atque hoc esse potentiam discernendi, ad gerendi discernendique potentiam, id est Filium ad Patrem, quod homo ad animal est, quod aereum sigillum ad aes. « Sicut enim, » inquit, « ex eo quod est aereum sigillum, exigit necessa
Abbreviated transcription (Latin):
esset. ⁊ sapientia & benignitas ꝓpͥe ꝑtin̾et ad pa-¬
trem. cũ & saꝑe & benignũ esse eque a se pat̾
& ñ ab alio habeat. quẽ admodũ & esse & pos¬
see Qd̃ siñ abnuit nec enĩ de rõne potest. qͥd
queso facturus ẽ de nobili illa sua partitio¬
ne. inqua ut patͥ potentiam sic filio sapientiã.
sic sp̃ui sc̃o benignitatem ꝓp̾e ac specialr assig¬
nauite Nlon enĩ una & eadem res ppͥe pot̾it̾
ꝯuenire duob. hoc ẽ ut cuiq ꝓpͥa sit. Eligat
qd̃ uult. Aut det sapientiam filio & tollat eam
pat̾. aut pat̾ tribuat & auferat filio. ⁊ rursũ
benignitatẽ aut sp̃ui sc̃o sine patre. aut patri
sine sp̃u scõ assignet. aut certe desinat noĩa
cõmunia ꝓp̾a facere. & patri qm̃ a se ipso ht̃
potentiã. ñ ideo tam̃ audeat ꝯcedẽ ꝓpͥam. ne
⁊ benignitatẽ simul & sapientiam quas a se
nicħ ominꝰ ht̃. identidẽ ppͥas ipsi sua ratione

Expanded text:
esset, et sapientia et benignitas proprie pertinerent ad Paesset, et sapientia et benignitas proprie pertinerent ad Patrem: cum et sapere, et benignum esse, aeque a se Pater, et non ab alio habeat, quemadmodum et esse, et posse? Quod si non abnuit nec enim de ratione potest, quid, quaeso, facturus est de illa nobili sua partitione, in qua ut Patri potentiam, sic Filio sapientiam, sic Spiritui sancto benignitatem proprie ac specialiter assignavit? Non enim una et eadem res proprie poterit convenire duobus, hoc est, ut cuique propria sit. Eligat quod vult: aut det sapientiam 648 Filio, et tollat eam Patri; aut Patri tribuat, et auferat Filio; et rursum benignitatem aut Spiritui sancto sine Patre, aut Patri sine Spiritu sancto assignet: aut certe desinat nomina communia propria facere, et Patri, quoniam a seipso habet potentiam, non ideo tamen audeat concedere propriam: ne et benignitatem simul et sapientiam, quas a se nihilo minus habet, identidem proprias ipsi sua ratione
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Dicit ꝓpͥe ⁊ speciałr ad patrẽ potentiã.
ad filiũ sapientiã ꝑtinere: qd̃ quid̾ falsũ.
Nam & pater sapientia & filius potentia
sunt ꝓfecto uocabula. quȩ ñ ad se ipsos di¬
cuntur. s ad alt̾utrũ. ⁊ ido est cuiq suũ. &
ñ cõmune cũ altero. Nam qui pater ẽ filiꝰ
ñ est. ⁊ qui filius ẽ pater ñ est. qm̃ ñ qd̾ ad
se. s qd̃ ad filium pater ẽ patͥs nomine de¬
signat᷑ ⁊ item nomine filii ñ qd̾ ad se filius
s qd̃ est ad patrem expͥmit᷑. son sic potentia. ñ
sic sapientia neq alia multa quȩ ad se dñr &
pater & filius ñ singularit̾ alter respectu alt̾ius.
sion inquit s ad pp̾etatem ꝑsone pat̾s ꝓpͥe uel spe¬
ciałr inuenimꝰ om̃ipotentiã attinere. qd̃ ñ solũ¬
cũ duab cet̾is ꝑsonis eque om̃ia effic̾e potest.
uerũ etiam ipse solus a se ñ ab alio existere ħt.
n sicut ht̃ ex se existere: ita etiam ex se ht̃ posse.
Oalt̾um aristotilem. Anñ eadẽ rõne si hoc rõ

Expanded text:
tentiam, ad Filium sapientiam pertinere: quod quidem falsum. Nam et Pater sapientia, et Filius potentia sunt profecto vocabula, quae non ad seipsos dicuntur, sed ad alterutrum: et ideo est cuique suum, et non commune cum altero. Nam qui Pater est, Filius non est; et qui Filius est, Pater non est: quoniam non quod ad se, sed quod ad Filium Pater est, Patris nomine designatur; et item nomine Filii, non quod ad se Filius, sed quod est ad Patrem, exprimitur. Non sic potentia, non sic sapientia, neque alia multa, quae ad se dicuntur: et Pater et Filius non singulariter, alter respectu alterius. « Non, » inquit, « sed ad proprietatem personae Patris proprie vel specialiter invenimus omnipotentiam att duabus personis aeque omnia efficere potest, verum etiam ipse solus a se, non ab alio existere habet: et sicut habet ex se existere, ita etiam ex se habet posse.ne, si hoc ratio
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ereum sigillum ad es. Nonne plus ꝗͣ arriꝰ
iste: Quis hoc ferat e Qius ñ claudat aures.
ad uoces sacrilegas: Qus ñ horreat ꝓfanas
nouitates ⁊ uocũ & sensuũe Dicit etiam sp̃m
de p̾atͥs esse filii ue sub̾a. unde gͦ: anforte
ex nichilo. sicut & unuiersa que facta st̃
Nam & ipsa ex dõ esse ñ diffitet᷑ apłs. nͦ ue
ret᷑ dicere ex quo om̃ia. Quid gͥ : Dicemꝰ ex¬
patre & filio sp̃m sc̃m ñ alio ꝓrsus. ꝓcede
mͦ qͣm om̃ia. idẽ ñ essentiałr s creabiłr. ac
ꝑinde creatũ sicut᷑ om̃ia: Aut nunqͥd ter¬
ciũ inueniet s̃ modũ. quo eum ex patre fi¬
lioꝙ ꝓducat homo. qui noua semꝑ inqui¬
rit & que ñ inuenit fingit. affirmans ea q̃
ñ sunt tanꝗͣ ea quȩ sunt: At si esser inquit
carnis. aut uermes de ligno putrido ꝓde¬
Et multa ihunc modũ. Miror aut̃ hominẽ
acutũ ⁊ sciolum ut quid̃ sibi ipse uidet᷑. quo

Expanded text:
quod aereum sigillum ad aes. » Nonne plus quam Arius quod aereum sigillum ad aes. » Nonne plus quam Arius hic? Quis haec ferat? quis non claudat aures ad voces sacrilegas? quis non horreat profanas novitates et vocum, et sensuum? Dicit etiam « Spide Patris esse Filiive substantia. Unde ergo? an forte ex nihilo, sicut et universa quae facta sunt? Nam et ipsa ex Deo esse non diffitetur Apostolus, nec veretur diceret Filio Spiritum sanctum non alio prorsus procedere modo, quam omnia, id est non essentialiter, sed creabiliter; ac perinde creatum sicut et omnia? aut numquid tertium inveniet sibi modum, quo eum ex Patre Filioque producat, homo qui nova semper inquirit, et quae non invenit fingit, affirmans ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt? « At si esset, » inquit, « carnis? aut vermes de ligno putrido prodeet multa in hunc modum. 3. Miror autem hominem acutum et sciolum, ut quidem ipse sibi videtur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. in auditu auris obediuit mͥ. increpa¬
tus e regione discipulos. qd̾ tardiꝰ credidisseñ.
Demq laudatꝰ mania qͦd rationẽ preuenit¬
fide. ⁊ punitꝰ ⁊acharias qd̃ fidem rõne tẽp¬
tauit. ⁊ rursũ abraham cõmendat᷑. qui ꝯtͣ
spẽ inspem credidit. At contra theologus nr̃
quid inquit ad doctrinã loqui ꝑficit. si qd̃
docere uolumꝰ exponi ñ potest ut intelliga¬
ture Et sic ꝓmittens intellectũ auditorib
suis. in his etiã quȩ sublimiora ⁊ sacratiora
ꝓfundo illo sini sacre ficłi ꝯtinent᷑. ponit in
t̾nitate gradus. in maiestate modos. nume¬
ros in eternitate. Deniq ꝯstituit d̾m patrẽ
plenam esse potentiã. filium quandã potñ¬
tiam. sp̃m sc̃m nullam potentiã: atq hoc
esse filium ad patrẽ. qd quandã potentiã¬
ad potentiam: qd̃ sp̃em ad genus. qd̃ mati¬
atũ ad mat̾iam. qd̃ hominẽ ad aminal

Expanded text:
dictum, In auditu auris obedivit mihi ; increpadictum, In auditu auris obedivit mihi ; increpatos e regione discipulos, quod tardius credidissent . Denique laudatur Maria, quod rationem fide praevenit; et punitur Zacharias quod fidem ratione tentavit ; et rursum Abraham commendatur qui contra spem, in spem credidit . 645 2. At contra theologus noster: « Quid, » inquit, « ad doctrinam loqui proficit, si quod docere volumus, exponi non potest, ut intelligatur? » Et sic promittens intellectum auditoribus suis, in his etiam quae sublimiora et sacratiora profundo illo sinu sacrae fidei continentur, ponit in Trinitate gradus, in majestate modos, numeros in aeternitate. Denique constituit « Deum Patrem plenam esse potentiam, Filium quamdam potentiam, Spiritum sanctum nullam potentiam: atque hoc esse Filium ad Patrem, qotentiam, quod speciem ad genus, quod materiatum ad materiam, quod hominem ad animal,
Abbreviated transcription (Latin):
sua uidelicet qͣm aliena suscitare conat᷑. in¬
suꝑ & noua addit. Qui dũ om̃iũ quȩ sunt
in celo sursũ & quȩ in terra deorsũ. nich pre¬
ter solum nescio nescire dignat᷑. ponit in ce¬
lum as suũ: scrutat᷑ alta dĩ. rediensq ad nos
refert uerba ineffabilia. que ñ licet hominilo¬
sumit & ꝯtra fidem. Quid enĩ magis ꝯtra ra¬
tionẽ. quã ratione rõnem conari transcend̾e:
& quid magis ꝯtra fidem. ꝗͣ credẽ nolle. quic¬
quid ñ possit ratione attingere: Deniq expo
leuis ẽ corde. cito crede ẽ inquit. adhib̾e fidẽ
añ rationem. cũ hoc salomon ñ de fide in łm.
s de mutua int̾ nos credulitate loquat᷑.
Nam illam que in d̾mẽ fidem beatus s rego¬
rius papa negat plane hab̾e meritũ. si ei
humana rõ prebeat exꝑimentũ. Laudat au¬
tẽ apłos. qd̃ ad unius ussionis uocẽ sequu¬
ti sunt redemptorẽ. Scit nimirũ ꝓ laude

Expanded text:
sua videlicet, quam aliena, suscitare conatur, insua videlicet, quam aliena, suscitare conatur, insuper et nova addit. Qui dum omnium quae sunt in coelo sursum, et quae in terra deorsum, nihil, praeter solum Nescio, nescire dignatur; ponit in coelum os suum, et scrutatur alta Dei, rediensque ad nos refert verba ineffabilia, quae nt, et contra fidem. Quid enim magis contra rationem, quam ratione rationem conari transcendere? Et quid magis contra fidem, quam credere nolle, quidquid non possit ratione attingere? Denique expolevis est corde « Cito credere est, » inquit, « adhibere fidem ante rationem: » cum hoc Salomon non de fide in Deum, sed de mutua inter nos credulitate loquatur. Nam illam quae in Deum est fidem beatus papa Gregorius negat plane habere meritum, si ei humana ratio praebeat experimentum: laudat autem Apostolos, quod ad unius jussionis vocem secuti sunt Redemptorem. Scit nimirum pro laude
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ & dño Innocentio sũmo pontifi
id qd̃ est. Oportet ad ur̃m referri apłatũ
ꝑicula queq ⁊ scandala em̃gentia in regno
dĩ: ea p̃sertim quȩ dȩ fidȩ ꝯtingunt. Dig¬
nũ namq arbitror ibi potissimũ resarciri
dampna fidei: u̾ ñ possit fides sentire defec-¬
tũ. hec quippe huius p̃rogatiua sedis. Cui
enĩ alt̾i aliquando dictũ est. ego ꝓte roga¬
ui petre ut ñ deficiat fides tua: Gͦ qd̾ seq̃r
a petͥ successore exigit᷑. & tu aliqñ inquit¬
ꝯu̾sus ꝯfirma fr̃s tuos. Id quid mͦ necessa¬
riũ. Tempus ẽ ut ur̃m agnoscatis pater
amantissime pͥncipatũ. ꝓbetis relũ. minis¬
teriũ honoretis. In eo plane petri impletis
uicẽ cuius tenetis ⁊ sedem: si ur̃a ãmonitio¬
ne corda in fide fluctuantia ꝯfirmatis. si
ur̃a auctoritate ꝯteritis fidi corruptores.
theologum. qui ab ineunte etate sua in arte
adialectica lusit: & nunc in scͥpturis scĩs insa¬
nit. Olim dampnata & sopita dogmata tã

Expanded text:
patri domino INNOCENTIO summo Pontificid quod est. Oportet ad vestrum referri apostolatum pericula quaeque et scandala emergentia in regno Dei, ea praesertim quae de fide contingunt. Dignum namque arbitror ibi potissimum resarciri damna fidei, ubi non possit fides sentire defectum. Haec quippe hujus praerogativa Sedis. Cui enim alteri aliquando dictum est: Ego pro te rogavi, Petre, ut non deficiat fides tua? Ergo quod sequitur, a Petri successore exigitur: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos . Id quidem modo necessarium. Tempus est ut vestrum agnoscatis, Pater amantissime, principatum; probetis zelum, ministerium honoretis. In eo plane Petri impletis vicem, cujus tenetis et sedem, si vestra admonitione corda in fide fluctuantia confirmatis, si vestra auctoritate conteritis fidei corruptores. theologum, qui ab ineunte aetate sua in arte dialectica lusit, et nunc in Scripturis sanctis insanit. Olim damnata et sopita dogmata, tam
Abbreviated transcription (Latin):
uanuis et ipse ordo scribendi poposcisse
uideat᷑ ut bac die post alios euangłistas passio
dñi scdm ioh̃em legeret᷑. constat enim illum re¬
uersum de pathmos insula. ubi ex illo relegatus
fuerat. post omnes euangłm suũ scͥpsisse ultimũ
tam̃ & hec alt̾a maior causa ẽ. quia p̾sens int̾fuit.
& ceteris adẽe ñ audentib ipse qr sieut de se ipso
ait. & sicut ieromimus ꝑhibet. notus erat ponti¬
fici. fiducialius secutus ẽ. & iuxta erucẽ stetit.
Stantib enim iuxta crucẽ iħu. maria matre eiꝰ.
& sorore matris eius. cum uidisset iħc matrẽ
suam & discipłm stantẽ quẽ diligebat: dic̃ matͥ
sue. Mulier: ecce filius tuus. Deinde dic̃ discipło.

Expanded text:
uamvis et ipse ordo scribendi poposcisse videatur, ut hac die post alios evangelistas passio Domini secundum Joannem legeretur, constat enim illum reversum de Pathmos insula, ubi exsilio relegatus fuerat, post omnes evangelium suum scripsisse ultimum; tamen et haec altera major causa est, quia praesens interfuit, et caeteris adesse non audentibus, ipse, quia, sicut de seipso ait, et sicut Hieronymus perhibet, notus erat pontifici , fiducialius secutus est, et juxta crucem stetit. Stantibus enim juxta crucem Jesu, Maria matre ejus, et sorore matris ejus, cum vidisset Jesus matrem suam, et discipulum stantem, quem diligebat, dicit matri suae: Mulier, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
coe sub infert᷑ qd̃ tu bone ꝯditor orbi.
Per xp̃m semꝑ hec bona cuncta crea.
S c̃ificas ⁊ uiuificas. idem benedicr.
Gl̾ificans prime conditionis op
Nã qr sic homini uerbũ d̾s heret. ut Nna.
Sit ꝑsona creans. atq creatus hono.
Quicqͥd ꝑ uerbũ d̾s ordinat aut oꝑatr
Per xp̃m qͦ sanctificat d̾s unus utrũꝙ.
Uiuificat pariter. ⁊ bñdicit idem.
Ut bñ ꝑcipiens sanctificetur ei.
U iuificat qm̃ datur hec negetatio rebus.
Ut moriens uiciis uiuificetur er.
Hic idem bñdicit eas quia ꝑuenit ui de.
Ut benedicatur. qui bñ sumit ea.
E st honor. est etiã ꝑ xp̃m gloria patR.
P er quem cuncta pat̾ głificanda facit.
Est ⁊ cum xp̃o qr glorificatur ⁊ ipee
Cũ quo cuncta pater głificanda facit
Et qd in hoc uno est est in utroq simi.

Expanded text:
ce subinfertur, quod tu, bone Conditor orbis, Per Christum semper haec bona cuncta creas. Sanctificas et vivificas, idem benedicis, Glorificans primae conditionis opus. Nam quia sic homini Verbum Deus haeret, et una Sint persona, creans atque creatus homo, Quidquid per verbum Deus ordinat aut operatPer Christum quoque sanctificat Deus unus utrumque Vivificat pariter et benedicit idem. Ut bene percipiens, sanctificetur eis.  Vivificat quoniam datur haec vegetatio rebus, Ut moriens intus vivificetur eis. Hinc idem benedicit eas quia provenit inde, Ut benedicatur qui bene sumit eas. Est honor, est etiam per Christum gloria Patri, Per quem cuncta Pater glorificanda facit. Est et cum Christo, quia glorificatur et ipse, Cum quo cuncta Pater glorificanda facit.Et quod in hoc uno est, est in utroque simul.
Abbreviated transcription (Latin):
pͣtulit. ñ frustra s se disponente frangi
sibi crura noluit. Ossa namq que cum in scͥp¬
turis mystice ꝓ uirtutib accipiunt᷑. nicħ nob̃
mysterii p̃dicarent. i eo qͦd frangerent᷑. S e¬
contra crura eius in eo qͦd intrgra conseruata
sunt illud nobis mysticant. qͦd unu̾se uie eius
ne marmoreȩ. que fundate sunt suꝑ bases au¬
reas .i. itinera eius pulchra suꝑ diuinitatis sa¬
pientiam in rectitudine firmata. Quid gͥ ui-
trata erurum fractura. fieri maluit:
Cur sanguinẽ & aquã de lat̾e suo fudit.

Expanded text:
tulit, non frustra, sed disponente eo frangi sibi crura noluit. Ossa namque quae ubique in Scripturis mystice pro virtutibus accipiuntur, nihil nobis mysterii praedicarent in eo quod frangerentur. Scontra crura in eo quod integra conservata sunt, illud nobis mysticant, quod universae viae ae marmoreae, quae fundatae sunt super bases aureas , » id est, itinera ejus pulchra super divinitatis sapientiam in rectituvitata crurum fractura fieri maluit? CAPUT XV. Cur sanguinem et aquam de latere suo fuderit.
Abbreviated transcription (Latin):
computant᷑. Om̃ib gͦ ut dictũ ẽ dulcis ẽ hec
sacra sollemnitas. om̃ib cara. cunctisq desi¬
d̾abilis est. sicut lux ambulantib in tenebris.
sicut sicientib fons aque de petra salientis. sic̃
ip̃sum attinganiꝰ officiũ. quo tandẽ leta laxa-

Expanded text:
computantur, omnibus ergo, ut dictum est, dulcis est haec computantur, omnibus ergo, ut dictum est, dulcis est haec sacra solemnitas, omnibus cara, cunctis desiderabilis est, sicut lux ambulantibus in tenebris, sicut sitientibus fons aquae de petra salientis, sicut ipsum attingamus officium, quod tande