comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ille qui erigit iura cõnem młtum int̾¬
est si uescit illum falsum mratirme
ã scit. Si enim uescit et iõ dicit iura
mͥ ut fices ei fiat nõ audeo dr̃e non
eum fecisse uouit fecisse uidit fecisse
et cogit iurare homicida ẽ aug̾. de u̾b̾¬

Expanded text:
ipse qui exigit jurationem, multum interest si nescit illum falsum juraturum, an scit. Si enim nescit, et ideo dicit, Jura mihi, ut fides ei fiat; non audeo dicere non eum fecisse, novit fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est.
Abbreviated transcription (Latin):
Pulchie albas macharius cuidam
ꝑcunttanti cur fame ab hora t̾cia pł
integns refectionẽ sepe cõtempnẽs
nõ sensisset esuriẽ. Rñdit. qr hic nl¬
lus ẽ ieumii tui testis qui fesiuis lau¬
dib nutuat aut sustetat iͣͥ aut te
digitus hom ⁊ cenodoxie refecr̾o

Expanded text:
pulchre abba Macarius cuidam percontanti, cur fame ab hora tertia inintegris refectionem saepe contemnens non sensisset esuriem, respondit: quia hic nullus est ieiunii tui testis qui te suis laudibus nutriat atque sustentet: ibi autem te digitus hominum et cenodoiiae refectio
Abbreviated transcription (Latin):
¶Lam ire sue stimłis acrẽsũ cor pal¬
pitat corpꝰ tremit. ligua se ĩped ͭ
facies ignescit exasperantur ocłi et
neq̃ꝙͣ recognoscuntur uoti ore qui¬
dem clamorem format. S intꝰ qd̾
qͥd loquitur ignorat ĩ q ͦ ĩq iste ab
arrepticiis longe ẽ qui actionis sue

Expanded text:
am irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus tremit, lingua se praepedit, facies ignescit, exasperantur oculi, et nequaquam recognoscuntur noti. Ore quidem clamorem format, sed sensus, quid loquitur, ignorat. In quo itaque iste ab arrepticiis longe est, qui actionis suae
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ ocłm simplicẽ duo ista faciunt
bona. amorbom et cognicio u̾i. sic
ueꝙͣ ocłm duo eregione mala cõ¬
stituunt cecitas q̃ fit ut u̾tatẽ non
agnoscat. et ꝑu̾sitas q̃ fit ut dili¬
Ca actum pot̾it decouire si aut ncci¬
tate subsistat. aut utilitate. uigeat.
aut honestate splẽdescat cum affcũ
mentis tota ualeat sb̾a operis colo

Expanded text:
sicut oculum simplicem duo ista faciunt bona, amor boni, et cognitio veri: sic nequam oculum duo e regione mala constituunt, caecitas, qua fit ut veritatem non agnoscat; et perversitas, qua fit ut dili actum poterit decorare, si aut necessitate subsistat, aut vigeat utilitate, aut honestate splendescat, cum ex affectu mentis, tota valeat substantia operis colo
Abbreviated transcription (Latin):
docemꝰ et sola roceea q̃ sunt iusta p̾¬
tendimꝰ ossa ieuiniis atterintur ⁊
mẽte turgemꝰ corꝰ despectis uestibꝰ
tegitur et elacõne cordis purpurã
sr̃amus iatemus in cinere et excel¬
sa nõ despicimus doctores hũlĩi¬
duces sr̃bie ouina façe lupinos de/ fa¬

Expanded text:
ola voce ea quae sunt justa praetendimus? Ossa jejuniis atteruntur, et mente turgemus. Corpus despectis vestibus tegitur, et elatione cordis purpuram superamus. Jacemus in cinere, et excelsa despicimus. Doctores humiliduces superbiae, ovina facie lupinos den
Abbreviated transcription (Latin):
nfernus. ¶Melius est
Oubitare de ocłtis quĩ litigare de in
c̾tis illum quippe diuitem in ardo¬
re penaꝵ et illum paupem in refug̾i¬
O gaudiorum eẽ intesligẽdos nõ
dubito. S qñ intellige̾da sit illa flã¬
ma inferm ille siꝰ abrahe. ula di¬
uitis ling᷑. ille digitus paupis. illa
sitis cormẽti. itla stilla refag̾ii. uix
forte amansuete q̃rentib a contẽ¬
ciose aut̃ c̾cantib nũꝙͣ uiuenitur

Expanded text:
nus: Melius est enim dubitare de occultis quam litigare de incertis. illum quippe diuitem in ardore poenarum et illum pauperem in refrigerio gaudiorum intellegendos esse non dubito. sed quomodo intellegenda sit illa flamma inferni, ille sinus Abrahae, illa lingua diuitis, ille digitus pauperis, illa sitis tormenti, illa stilla refrigerii, uix fortasse a mansuete quaerentibus, a contentiose autem certantibus numquam inuenitur
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sicut ꝓuulꝰ nõ ꝑseu̾at in iracundia
uõ lesꝯ menunt nõ uidẽs płchram.
mulierem. delctatur. uõ aluid cogitat
et aᵈ loquitur. sic et uos nsi talẽ hũi¬
tis. Iimocentiam et animi puritatẽ
regna celoꝵ nõ pot̾itis intrare. Io̾m¬
Innocẽs inter ipã tormẽta fruitur cõ

Expanded text:
tribuo, non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, et aliud loquitur, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis intrare. Siam inter ipsa tormenta fruitur cons
Abbreviated transcription (Latin):
int prauos uiu̾e beg̾ne. et inter ma¬
lignantes inuotẽcie retin̾e candorem
G aude ex Innocencia et exlta gaude
ĩꝙͣ qr ubiq illesa ẽ uͥq secura si temp¬
taris proficis. si hũiliaris eng̾is. si pu¬
gnas unicis. si occrd̃is coronaris. tu ĩ
ẜuitute lib̾a es inpiculo tuta. ĩ custo¬
dialeta. tͥ omis reatꝰ addicitur. tibi
unu̾sa malicia subiugatur te potẽteᷤ
honorant suscipĩt principes magͣ¬
tes exquirũt et illi nõ nũꝙͣ desiderãt
qui ĩpuguant tibi bom parent. mali
muident. zelant emuili inimiti suc

Expanded text:
inter pravos vivere bonum, et inter malignantes innocentiae retinere candorem Gaude, innocentia, et exsulta; gaude, inquam, quia ubique illaesa es, ubique secura: si tentaris, proficis; si humiliaris, erigeris; si pugnas, vincis; si occideris, coronaris. Tu in servitute libera es, in periculis tuta, in custodia laeta. Tibi omnis reatus addicitur, tibi universa malitia subjugatur. Te potentes honorant, suscipiunt principes, magnates exquirunt, etiam illi te nonnunquam desiderant qui impugnant. Tibi boni parent, mali invident. Zelant aemuli, inimici
Abbreviated transcription (Latin):
uera dist̾cio nõ usi uera humilitate ac¬
quiritur cuiꝰ hũilitatis ħ erit pͥma ꝓ¬
bõ si uniu̾sa nõ solum que agẽta sũt
s eciam que cogitantur reẜuantur se¬
moꝵ ex anum ut nich̾ quis suo iudia¬
o credes illoꝵ per omĩa difficiom¬
b acquiescat et quid bonũ uł malũ
debeat iuditare eoꝵ tuadicõne cogno

Expanded text:
era discrecio non nisi vera humilitate acquiritur. Cuius humilitatis hec erit vera probacio, si universa non solum, que agenda sunt, sed eciam, que cogitanda, reservantur seniorum examini, ut nichil quis suo iudicio credens illorum per omnia diffinicionibus acquiescat et, quid bonum vel malum debeat iudicare, eorum tradicione cogno
Abbreviated transcription (Latin):
opimo turbulẽtus appetitus aufe¬
rendi ea que facilitatẽ actõnis ĩ¬
pediũt. Idcrco plumq nõ homĩ¬
b tiũ s calamo ira scimm in scribẽ¬
et aleatores cessens et pictores
ã assiduitate irascedi fel cresce̾ ⁊
mediti affirmant. cremẽto ã fel¬
lis rursꝰ et fatile et ꝓpe ull nusł

Expanded text:
opinio, turbulentus appetitus auferendi ea, quae facilitatem actionis ipediunt. itaque plerumque non hominibus tantum, sed calamo irascimur in scribenet aleatores tesseris et pictores autem assiduitate irascendi fel crescere etiam medici adfirmant. cremento autem fellis rursus et facile ac prope nullis
Abbreviated transcription (Latin):
celestium coħes uͥtutũ repẽtina se cõ¬
u̾sione ĩuenit. et pp̃ infiitatẽ iacẽtẽ
nn stabulo et pp̃ pecormã sili̾tudinẽ ĩ¬
digetẽ feno. et pp̃ indomitã feritatẽ
alligatum p̾sepio sic̃ scriptũ ẽ. In cha¬
no et freno maxillas eoꝵ cõstrĩge.¬

Expanded text:
elestium cohaeres virtutum, repentina se conversione invenerit et propter infirmitatem jacentem in stabulo, et propter pecorinam similitudinem indigentem feno, et propter indomitam feritatem alligatum praesepio, sicut scriptum est. In camo et freno maxillas eorum constringe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ ehenne ignis cũ sit̾ corꝑeus ut in
se missos reptos cor̃li exurat nec stu¬
dio humano succendr̃ nec ligras nu¬
tritur s creatꝰ semł durat in extm¬
guibił et succe̾sione nõ iudiget et

Expanded text:
ehennae ignis cum sit corporeus, et in se missos reprobos corporaliter exurat, nec studio humano succenditur, nec lignis nutritur: sed creatus semel durat inextinguibilis, et succensione non indiget, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sic debes ieuinare ut ¶ cianũ
nõ palprtes et respirare uix possis ⁊
comitum tuaꝵ uł porteris uł trahatiᷤᷤ
manib s ut functo cors appetitu nec
in łcbe nec inpsaluus nec in iugiliis
solito quid inuiꝰ facias. Ioꝰ ad deme¬
uͥtus s ceteraꝵ ututũ fundamẽtũ ẽ.¬

Expanded text:
sic debes ieiunare, ut non palpites et respirare uix possis et comitum tuarum uel porteris uel traharis manibus, sed, ut fracto corporis appetitu nec in lectione nec in psalmis nec in uigiliis solito quid minus facias. ieiuirtus, sed ceterarum uirtutum fundamentum e
Abbreviated transcription (Latin):
Paslor i ore se det maties ĩ corͦ toto¬
Nusꝙͣ ẽ recta acies luat rubigmedẽ¬
tes. Peccora felle urẽt lingua ẽ suf¬
fossa ueneuo risus. abest nͥ quẽ fece̾
¶ Unũ fortem extitat ad uͥtutis ex̾citiũ.
aliem liuoris aculens nec mẽtis ocłos
torꝑe ꝑmittit inuidia detractorum.
Iacob qui in bacło suo iordanẽ tnͣsierat
nõ redisset cum ducib turmis̃. nͥ eum
inudia esau. agitass ioseph uõ mi¬
pasiet egypto insi ip̃m frm mindia uẽ¬
didisset. scuptũ quippe ẽ abel eẽ nõ po

Expanded text:
Pallor in ore sedet, macies in corpornunquam recta acies, liuent rubigine dentes, pectora felle uirent, lingua est suffusa ueneno. Risus abest, nisi quem uisi at ad virtutis exercitium alieni livoris aculeus, nec mentis oculos torpere permittit invidia detractorum. Jacob, qui in baculo suo Jordanem transierat, non red iisset cum duabus turmis, nisi cum invidia Esau agitasset. Joseph non imperasset Aegypto, nisi ipsum fratrum invidia vendidisset. Scriptum quippe est, Abel esse non po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑconium qͣ suos assidue iactitare
successꝰ et singlis dieb amu uẽdẽ
diem unũ legitur. de mario ꝙ cũ pliꝰ¬
ma fecisset eg̾gie una siu iactattio¬
et qr s̾ p̾sumpsit ascube̾ qd exore
alieno captare debu̾et pu ͭ ͤ cõmẽ¬
dacionis uota demeruit. Uałius ma

Expanded text:
ium, quam suos assidue jactitare successus, et singulis diebus anni vendere diem unum. Legitur de Mario, quod cum plurima fecisset egregie, una sui jactitatioet quia sibi praesumpsit ascribere, quod ex ore alieno captare debuerat, publicae commendationis vota demeruit. Ut a
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis gͣdum ꝓp̾e celsitudins amat
humlitatis cultum in morib diligẽtis¬
sime teneat nã qͥ ab hũilitatis opib
recedit a dignitatis fastigio timoris
⁊ hiũił corde et inuenietis reqͥem aĩab
nr̃s ecce mel hũlitatis cũ dłcedine mã¬
suetudius sic̃ eñ mel cõcordat in con¬
feccõnib medicine cũ omib diu̾sitatib
spẽꝵ. Sic ex huilicatis dłcedine condi¬

Expanded text:
Quisque gradum proprie celsitudinis amat, humilitatis cultum in moribus diligentissime teneat. Nam qui ab humilitatis operibus recedit, a dignitatis fastigio tumoris humilis corde et invenietis requiem animabus vestris! Ecce, mel humilitatis cum dulcedine mansuetudinis! Sicut enim mel concordat in confeccionibus medicine cum omnibus diversitatibus specierum, sic ex humilitatis dulcedine condi
Abbreviated transcription (Latin):
enumi labor cõpẽsatur mẽtis placidi¬
tate leuatur usu sustẽca᷑ ocio. aut
Nõ sanat ccłm qd̾ calcaneo adhi¬
be ieumo passiones corͥs orõne
pestes sanande sunt mẽcis. Ioꝰ sĩ¬

Expanded text:
nii labor compensatur mentis placiditate, levatur usu, sustentatur otio, aut  sanat oculum, quod calcaneo adhibetur. Jejunio passiones corporis, oratione pestes sanandae sunt mentis. Igi
Abbreviated transcription (Latin):
curiosis aspectibus ⁊ onĩ peculancia
ut bñ humiliatus coħ̾ oea᷑ in penitẽcia
qui male lib̾nagaba ᷑ ĩ cłpa ieumet
auris nequit᷑ prudẽs afabuł et iumo¬
ribus et q̃cunq ccõsa sunt et ad salu¬
tem mĩme ꝑtinẽcia. ieuinet lingna
a detraccõne et murmuracõne ab ĩ¬
utilib uariis at scurrilib u̾b̾ int̾dũ
quoq ob grauitatem silẽcii ab ipĩs
q̃ uid̾i poterant nccͣa. ieuinat manus

Expanded text:
curiosis aspectibus et omni petulantia, ut bene humiliatus coerceatur in poenitentia, qui male liber vagabatur in culpa. Jejunet auris nequiter pruriens a fabulis et rumoribus, et quaecunque otiosa sunt, et ad salutem minime pertinentia. Jejunet lingua a detractione et murmuratione, ab inutilibus, vanis atque scurrilibus verbis: interdum quoque, ob gravitatem silentii, et ab ipsis quae videri poterant necessaria. Jejunet manus
Abbreviated transcription (Latin):
Ignis gehẽne et lucebit misens ad
et nõ lucebit ad cõsołom ne uideãt
Int̾uus ẽ sũ mẽsura profundꝰ sine fũ¬
do. plenus ar dore nicõpabili plenus
fetore intollabili. plems dolore ĩ nu¬
mabili. ibi musena iͥ tenebre. i ordo
nutiꝰ iͥ horror et̾nus. iͥ nulla spes bo

Expanded text:
ignis gehennae et lucebit miseris adet non lucebit ad consolationem, ne videant tus est sine mensura, profundus sine fundo, plenus ardore incomparabili, plenus fetore intolerabili, plenus dolore innumerabili. Ibi miseria, ibi tenebrae, ibi ordo nullus, ibi horror aeternus, ibi nulla s
Abbreviated transcription (Latin):
in bonũ oĩo argumẽtum grẽ ppuiqͥ¬
tatis. alii cũ rancore hũĩliantur alii
pacienter: alii et libẽt̾ pͥmi rei sunt. se¬
Est hĩlitas quam u̾itas ꝑit nob̾ et
nõ ht̃ calorem. et ẽ huilitas ꝙͣ canta ᷤ
format et intlãmat h ͤ quidẽ ĩ aff̾cũ
illa in cognicione consistit ĩ eo qui gͥ¬
uit peccauit. et si amanda nõ tũ ad¬
miranda huilitas. s si quis ⁊ nnocẽciã
retinet et nich̾oꝰ humilitatem uĩgit ũ¬
ne is tibi iude̾ gemimũ anme posside̾
decorem. Rara aiuis int̾ris aut scĩtatẽ
nõ ꝑd̾e aut huilitatẽ sc̃imonia nõ ex
uemes ad fastigiũ caritatis as caꝑe
celsitudinem dei caꝑe prius hisilitatẽ
xͥ. sola ẽ uͥtus huilitas lese caritatis
Rutla splendidior gẽma in om̃i p̾ci¬
pue oruatu sũ pontificis qm̃ huĩ¬
litas uemppe si amittat᷑ illa u̾tutũ

Expanded text:
in bonum omnino argumentum gracie appropinquantis! Alii cum rancore humiliantur, alii pacienter, alii et libenter. Primi rei sunt, ses est, quam veritas parit nobis, et non habet calorem; et est humilitas, quam caritas formal, et inflammat; hec quidem in affectu, illa in cognicione consistit. In eo, qui graviter peccavit, et/si amanda, non tamen admiranda humilitas. Sed si quis innocenciam retinet et nichilominus humilitatem iungit, nonne is tibi videtur geminum anime possidere decorem? Rara avis in terris: aut sanctitatem non perdere aut humilitatem sanctimonia non excervenies ad fastigium caritatis! Vis capere celsitudinem dei, cape prius humilitatem Cristi! Sola est virtus humilitas lese caritatis Nulla splendidior gemma in omni precipue ornatu summi pontificis quam humilitas. Nempe si amittitur, illa virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
spitalitatis grã ut nepotus quidẽ
a q̃ sugide a pͥmiis remun̾acõnis ĩ¬
nuntis sit. uites. qr abraham deum
recipit hospicõ dum hospites q̃ris
uides q loch angelos recipit. uñ sci ᷤᷤ
an et tu cũ suscipis hoĩem suscipias

Expanded text:
spitalitatis gratia, ut ne potus quidem aquae frigidae a praemiis remunerationis immunis sit. Vides quia Abraham Deum recepit hospitio, dum hospites quaerit? Vides quia Loth angelos recepit? Unde scis ne et tu cum suscipis hominem, suscipias
Abbreviated transcription (Latin):
et longe sunt. omĩa circum curtũt
suuł panes ꝯminuũt uniũ in cali
cunducunt hauelant et inspirũt
p̾angustici. Ita ut existĩes eos ali¬
um iugienti uent᷑ patẽcõrẽ aditũ
q̃uere. qiͣ augustia fauciũ nõ pos¬
ut esuenti stomacho satis suffi¬
cientẽ habundãciã nĩstrare et¬

Expanded text:
e longe, omnia circumcurrunt, simul panes comminuunt, vina in calicndunt. Anhelant, et suspirant prae augustia, ita ut existimes eos alium rugienti ventri patentiorem aditum quaerere, quasi angustia faucium non possit esurienti stomacho satis sufficientem abundantiam ministrare
Abbreviated transcription (Latin):
do et iugilando ascẽdit ad paschanã
sit̃ reliqᵈ anno ieumare p̾miũ est.
Ita in quadragesima ñ ieuiare pec¬
catum ẽ. ila enm uoluntaria sunt
ieumia. ista nccia. illa de arbito ue¬
mũt. ista de lege ad illa ĩuitanur.
ad ista cõpellim᷑. Ambrꝰ idem.¬

Expanded text:
do et vigilando ascendit ad Pascha. Nam sicut reliquo anno jejunare praemium est, ita in Quadragesima non jejunare peccatum est; illa enim voluntaria sunt jejunia, ista necessaria; illa de arbitrio veniunt, ista de lege; ad illa invitamur, ad ista compellimur. Sed vide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis pusilla sint et comꝑõne hiũ
u̾ticem libet. cui fortima se sb̾misit
omĩa quidem subte que ꝓ excellẽtis¬
qł sit nudũ inspice. deponat uir pr̃i¬
moniũ deponat honores et alia for¬
tue mẽtatia. corꝰ ipm̃ exuat aĩm

Expanded text:
is pusilla sint et comparatione h hunc verticem libet, cui se fortuna summisit, omnia quidem sub te, quae pro excelsisqualis sit; nudum inspice. ponat patrimonium, ponat honores, et alia fortunae mendacia. CORPUS IPSUM EXUAT: Animum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ graua leguminũ nõ radice ᷤ h̾baꝵ
nõ pisces mans. nõ testie t̾re. nõ a¬
ues celi s q̃runtur pigmẽta pant
aromata et nutiuntur altilia capi¬
untur obsessa q̃ studiose cogũtur cocũt᷑
ante cocos q̃ lante pant᷑ osfo̾ nĩ¬

Expanded text:
non genera leguminum, non radices herbarum, non pisces maris, non bestie terre, non aves celi, sed queruntur pigmenta, comparantur aromata, nutriuntur altilia, capiuntur obesa, que studiose coquuntur arte cocorum, que laute parantur offi
Abbreviated transcription (Latin):
cui cõꝑatur qd̾ illi ꝓpositum ẽ gͦ ĩ hoĩe
tũ fen̾et aqmͣ młtis salutet᷑ qmͣ pre¬
cioso nicumbat lecto. ꝙͣ ꝑ lucido po¬
culo bibat s quĩ bonus sit. bonus
ã es est si rõ explicita et recta ẽ et ad
nature sue uoluntatẽ accomodata.
homĩs bonũ. Ibidem.¬

Expanded text:
Ergo in homine antum faeneret, a quam multis salutetur, quam pretioso incumbat lecto, quam perlucido poculo bibat, sed quam bonus sit. Bonus autem est, si ratio eius explicita et recta est et ad naturae suae voluntatem accommodata. hominis bonu
Abbreviated transcription (Latin):
nec cui argenteum aut aureun ro¬
strum ẽ. nec cuiꝰ tutela ebore celata ẽ
neq fiscis at opib regiis p̾ssaẽ set
stabiłet firma et iuuĩctius aꝙͣ exclu¬
dentib spisa ad referẽdũ ĩcursum
maris solida gubernacło pens uelox
et nõ senciẽs uẽt̾ gladium bonũ di¬
ces nõ cui de auratꝰ ẽ balteus nec cuiꝰ
uagiia gẽnus distĩguit᷑ s cui ad se¬
cãdũ sb̾tił acies ẽ ⁊ nuicꝰ mumimẽtũ
om̃e iupturꝰ. regła nũꝙ̃ formosa s

Expanded text:
nec cui argenteum aut aureum rostrum est nec cuius tutela ebore caelata est nec quae fiscis atque opibus regiis pressa est, sed stabilis et firma et iuncturis aquam excludentibus spissa, ad ferendum incursum maris solida, gubernaculo parens, velox et non sentiens ventum. Gladium bonum dices non cui auratus est balteus nec cuius vagina gemmis distinguitur, sed cui et ad secandum subtilis acies est et mucro munimentum omne rupturus. R
Abbreviated transcription (Latin):
Fuit quoddam tempus cũ magͥs
homines passim bestiaꝵ more ua¬
garẽtur et sibi uictu fermo uitam
ꝓagabant nec ami rõne quicꝙͣ¬
s pleraq uuĩb corꝑis adnũstrabãt
nũd̾ dĩne relionis nõ hũam officii
rõ coleba᷑ nemo nuptias ud̾at legi¬
tirmas nõ c̾tos qͥ ꝙ inspex̾at libe¬
ros nõ ius eqͣbile qd quid utilita¬

Expanded text:
fuit quoddam tem- pus, cum in agris homines passim bestiarum modo vagabantur et sibi victu fero vitam propagabant nec ratione ani pleraque viribus corporis administrabant. Nondum divinae religionis, non humani officii ratio colebatur, nemo nuptias viderat legitimas, non certos quisquam inspexerat liberos, non, ius equabile quid utilita
Abbreviated transcription (Latin):
Certe uͥ nos cuiꝰ piam ¶ uii.¬
buus rogaret ut ad eum ire deb̾emꝰ
ꝓtinꝰ nob̾ nra srbia incogitacione
tacita respond̾et dices nõ eas qr te¬
met ip̃m degen̾ans honor tuus des¬
picitur locus ulescit. ecce de celo ue¬

Expanded text:
Certe si nos cuiuspiam servus rogaret, ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia cogitacione tacita responderet dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de celo ve
Abbreviated transcription (Latin):
desidiose uuẽtutis nec in iuius ho¬
nestate ũi labore iugilatur sompnꝰ
langorq et sompno et langore tͤ¬
pior malaꝵ reꝵ industria ĩuasit a¬
liebres blandicias extenuare nocẽ
mollicia co̾rs c̾tare cũfeis et ĩmũ¬
dissmmus se excołe ĩ iũdiciis urõꝵ¬

Expanded text:
desidiosae iuv entutis, nec in ullius honestae rei labore vigilatur. Somnus languorque, ac somno et languote turpior, malarum re. rum industria, in vasit aliebres blanditias vocem extenuare, mollitie corporis, certare eum feminis, et immundissimis se ex colere munditiis, no
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͦ honore hĩtabat ĩ padyso⁊ ĩ loco
uoluptatis. cõu̾sacio eius ncħ̾ mole¬
stie incꝰ indigẽtie sẽtiebat odoriferis
stipatus malis. mał fulcitus fioribꝰ
glia et honore coronatꝰ et cõstitutꝰ
sr̃ opera manuum plasmatoris ma¬
g̾ autem obisigne dĩe siłitudinus p̾¬
cellebat et erat illi sors ac societas
cũ plebe angloꝵ et cũ omĩ milicia cele¬
stis ex̾titus s nuitauit istam głiam ĩ¬

Expanded text:
 Habitabat in paradiso, et in loco voluptatis conversatio ejus, nihil molestiae, nihil indigentiae sentiebat odoriferis stipatus malis, fulcitus floribus, gloria et honore coronatus, et constitutus super opera manuum Plasmatoris. Magis autem ob insigne divinae similitudinis praecellebat, et erat illi sors et societas cum plebe angelorum, et cum omni militia coelestis exercitus. Sed mutavit istam gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dula padisum clauas. pͦgenitã rẽ¬
didit suspc̃dit piscatorem. decola¬
uit baptistam nabussardan pͥnceps
ooquorum templũ moẽdit et ierłm
cotam eu̾tit. balthasar in cõtuuo
manũ ꝯͣ se scribẽtem aspexit. mane. teche s¬
chectel fares et eadem nocte int̾fec¬

Expanded text:
 Gula paradisum clausit, primogenita vendidit, suspendit pistorem, decollavit Baptistam. Nabuzardam princeps cocorum templum incendit et Ierusalem totam evertit. Balthasar in convivio manum contra se scribentem aspexit: «Mane, Thecel, Phares», et eadem nocte interfec
Abbreviated transcription (Latin):
tice int̾dũ gemimo afrigorib ⁊ ealo¬
re. tuta ẽ hoĩem tñ uudum ⁊ ĩ uudo
humo uatali die abicit ad magnũ
statũ et ploratũ nullũq tot cũ ali¬
umi aᵈ ad lacͥmas et hoc ꝓtiuus
uite pͥncipio plimꝰ hystõ ũdi .ł.uiiͦ.¬

Expanded text:
tice interdum gemire tutata est: hominem tantum nudum et in nuda humo natali die abicit ad vagitus statim et ploratum, nullumque tot animalium aliud ad lacrimas, et has protinus vitae principio
Abbreviated transcription (Latin):
uaua luxie ꝑit nec p̾ual mẽs dis¬
pond̾e prefocata nõ eĩ sola crapła
eciam cuntta ꝵ escaꝵ iumietas ua¬
cillantem at nuctabundã yeddit
omĩq integritatis ac pitatis cõ¬

Expanded text:
ualet mens dispondere praefocata.. non sola crapula : cunctarum escarum nimietas uacillantem eam ac nutabundam reddit omnique integritatis ac puritatis con
Abbreviated transcription (Latin):
ypocras in amphorismis docet crassa
et obessa corꝑa q̃ crescẽdi mẽsuram
npleu̾unt iusi tito ablacione san¬
gͥns uimuãtur in ꝑalisim et pesissi¬
pesima morboꝵ gen̾a em̃ꝑe. et idcͥ¬
co ncc̃am eẽ dempcõnem ut rursimi
h̾eant in q̃ possint cresc̾e̾ nõ em̃ ma
n̾e in uno statu naturam corpoꝵi
s aut trescẽ semper aut decresce̾i
nõ posse iuu̾e  ał insi crescẽdo capar
et ars sagina ẽ. dicit ĩ exhortacõne
medicine nec uu̾e posse dui nec sa¬
nos eẽ auimas qr ita nuumo sangͥ¬

Expanded text:
pocrates in afforismis docet, crassa et obesa corpora que crescendi mensuram impleverint, nisi cito ablatione sanguinis imminuantur, in paralisim et pessima morborum genera erumpere. Et idcirco necessariam esse demptionem, ut rursum habeant in que pnere in uno statu naturam corporum, sed aut crescere semper, aut decrescere, nec posse vivere animal, nisi crescendi capax et ars sagina est, dicit in Exhortatione medicinae, nec vivere posse diu, nec sanos esse: animasque eorum ita nimio sang
Abbreviated transcription (Latin):
encia ꝑfic̾e potuisse ut homĩes a cõ¬
sue tudire sbito conu̾t̾et et ad diu̾¬
Oĩa suo bono cõstant uitem fc̾ilita¬
ceruum ꝙͣ fortia dorso iumẽta sĩt q̃
bonũ ẽ cet̾a illi cũ aĩalib satisq coĩ¬
a sunt ualet et leones formosꝰ ea
Pauones uelox ẽ et equi corpꝰ h¬

Expanded text:
entia perficere potuisse, ut homines a conluetu dine subito converteret, et ad diveia suo bono constant. Vitem fertilitacervum. Quam fortia dorso iumenta sint quabonum est, cetera illi cum animalibus satisque communia sunt. Valet; et leones. Formosus est; et pavones. Velox est; et equi. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Melius ẽ exigno sangne ad usũ nes¬
ci qmͣ uentoso legĩe us ad ructũ
ex saturan p̾cipue cũ esau nõ de crͣ¬
ne s̾ de lente sit rep̾hẽsꝯ et deligno
adam nõ de carne dampnatus. et
iouathas ex gustu melł nõ carius
ĩnorie cr̃nem comedent abraham

Expanded text:
ne ad usum vesci, quam ventoso legumine usque ad ructum exsaturari: praecipue cum et Esau non de carne, sed de lente sit reprehensus ; et de ligno Adam, non de carne damnatus ; et Jonathas ex gustu mellis, non carnis, innoxie carnem comederit ; Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
Hec pestilẽcia .i. gula nõ uulgari hũĩ¬
litate contenta ꝓfundiꝰ se porrigit
ĩ platos qͥ salm̾ones lucios ceteros¬
q pisces equipollenti gen̾ositate p̾¬
signes uariis decoctõnũ cuuciatos
martiriis baptizandi adulc̾antes
offiñ sacu pipis fonte baptiz ant nec
ex tali baptismate baptizati młti¬
fornẽ saporis gr̃am conseꝙͣ tui In
eadem mẽsa t̾restre ał pipis mũda¬
cõne sb̾iũgi ᷑ piscis natat in piꝑe auis
euis demuis cositate liga᷑ dũq tot aĩa¬
lium gen̾a imno uẽtrio ergastulantur
in cart̾e aq̃tile ał setũ pedestre ae re¬
unq genus in eodem sepłchro ĩ tumi¬
lari mratur. quib si de ᷑ licẽcia exẽ¬
uudi eg̾ssui uix porte sufficit amꝑli¬
tudo. Alanus .l. de conplanctu ne.

Expanded text:
lgari humilitate contenta, profundius progreditur ad praelatos, qui salmones et lucios, caeterosque pisces aequipollenti generositate praesignes, variis decoctionum cruciatos martyriis, baptizandi adulterantes officium, sacri piperis fonte baptizant, ut ex tali baptismate baptizati, multiformis saporis gratiam consequantur. In eadem mensa terrestre animal piperis inundatione submergitur, piscis natat in pipere, avis ejusdem viscositate ligatur: dumque tot animalium genera uno ventris ergastulantur in carcere, aquatile animal secum terrestre, aeriumque genus in eodem sepulcro tumulari miratur. Quibus si detur licentia exeundi, egressuris vix portae sufficit amplitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
Resecande sunt putuide carues et sca¬
biosa ouis a caulis repellẽtane tota
doiluis massa et pecora ardeat coꝵ¬
patur putrescat int̾eat arcius ĩ ale¬
xandita una scintilla fuit. s qͦmam
nõ statari oꝑpssa ẽ totũ orbem eius¬

Expanded text:
resecande sunt putride carnes et scabiosa a caulis ovis repellenda, ne tota domus, massa, corpus et pecora ardeat, corrumpatur, putrescat, intereat. A 55 Arrius in Allexandria una scintilla fuit, sed, quoniam non statim oppressus / est, totum orbem eius
Abbreviated transcription (Latin):
dis cibis studiũ edhibẽt nifinita
decoctõnũ. frixuaꝵ et condinẽto¬
rum gen̾a excogitantes. mõ mol¬
lia. mõ dura. mõ fugida. mõ tali¬
m̃õ alleo. mõ cymino. modo sale
cõdita. ẜin cõsuetudinẽ p̾gnanci¬
um mulieꝵ desiterãtes. ita ꝙ iͥ des¬

Expanded text:
dis cibis studium adhibent, infinita decoctionum et frixurarum et condimentorum genera excogitantes, modo mollia, modo dura, modo frigida, modo calimodo allio, modo cumino, modo sale condita, secundum consuetudinem praegium mulierum desiderantes. Hi profe
Abbreviated transcription (Latin):
gnant capd̾ excutiũt brachia extendũt¬
runt. manus maltũ expãdunt.
et nõ sine magna turpitudine qiͣ
totũ epulum sił sunt absortia ĩ¬
gentes quosdã conatus et gestus
scitis nidecoros ostẽdunt ĩ iuio lo¬

Expanded text:
gnant. Caput excutiunt, brachia exerunt, manus in altum expandunt, et non sine magna turpitudine quasi totum epulum simul sint absorpturi, ingentes quosdam conatus et gestus satis indecoros ostendunt. Anhel
Abbreviated transcription (Latin):
auaricia. uiii in inẽsa. iiuẽdi cupido.
ior nulli pauor cõfusior nulli rabies
¶ Cetera aĩantia ĩ suo gen̾e ꝓpe degũt
cong̾gari uidemus et stare cõtra dis¬
similia. leonũ feritas int̾ se nõ dimi¬
cat. ẜ̾ pẽtũ morsus nõ petit serpẽtes
nec uiaris quidẽ belue ac pisces insi
Infructuo sa mt̃tat cespitem neeat ⁊¬
spacia. ephaunt t̾re ures. etorem cõ¬
ficit dampno afficit posside̾tẽ at sic
est. sic homo utiq qͥ nature donum
munus amme ronis bñficiũ. ex cel¬
lẽciam sensꝰ iuditiũ mẽtis artis in¬
dustriam cłture bonũ ĩst̾iles cic in¬
opes actus eu̾tit occupat m̾git auc¬
tori fuictum. cłtori gr̃am negat. Uñ¬
sic̃ arbo et̾ra. sic istu uita m̾etur.

Expanded text:
avaritia, uni inmensa vivendi cupido, ior, nulli pavor confusior, nulli rabies e cetera animantia in suo genere probe degunt. congregari videmus et stare contra dissimilia: leonum feritas inter se non dimicat, serpentium morsus non petit serpentes, ne maris quidem belvae ac pisces nisi espitem, necat spatia, exhaurit terrae vires, cultorem conficit damno, afficit taedio possidentem: ac sic non habere. Sic homo utique qui naturae donum, munus animae, rationis beneficium, excellentiam sensus, judicium mentis, artis industriam, culturae bonum, per steriles atque inopes actus evertit, occupat, mergit, auctori fructum, cultori gratiam negat; sicut arbor e terra, sic iste e vita meretur
Abbreviated transcription (Latin):
Legimꝰ quosdã morbo artitulari ⁊
podagre humoribꝰ laborantes proscͥp¬
cione bonorum ad simplitem nẽ sa̾
et paupes cibos redactos cõualuisse
caruerant enim sollicitudine dispẽsã¬
de domus et eplaꝵ epulaꝵ largita¬
te. q̃ et corpus fũgunt et aĩmi. Io̾m

Expanded text:
Legimus quosdam morbo articulari et podagrae humoribus laborantes, proscriptione bonorum, ad simplicem mensam et pauperes cibos redactos, convaluisse. Caruerant enim sollicitudine dispensandae domus, et epularum largitate, quae et corpus frangunt et 342 anim
Abbreviated transcription (Latin):
Solẽt diis templa cõstrui altatia
erigi mĩstri ad senuedũ ordinari¬
ymoian pecudes thura cõcreman deo si¬
quidem uentri templũ ẽ coquina alta¬
re mẽsa. mĩstu coci ĩmolate petudesi
cocte carnies fumus racẽsoꝵ. otor sapoꝵ¬

Expanded text:
 diis templa construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinarimmolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus incensorum, odor sapo
Abbreviated transcription (Latin):
Sic uoluptas płmq ib̾ uccĩtate se
palliat ut iux eam ꝑfc̃s quis dis¬
t̾nat. nam dum solui debitum ne¬
cossitas pecit. uoluptas expłe desi¬
d̾iuni suppetit et tanto gulam se¬
curiꝰ in pͥnceps rnt qnͣto sub hoẽsto
uoĩe nccĩtatis explẽde se cõtegit. g̾g̾.¬

Expanded text:
sic voluptas sub necessitate se palliat, ut vix eam perfectus quisque discernat. Nam dum solvi debitum necessitas petit, voluptas explere desiderium suppetit, et tanto gulam securius in praeceps rapit, quanto sub honesto nomine necessitatis explendae se contegit.
Abbreviated transcription (Latin):
a q ͦ modicum dimissũ ẽ. s pocius
młtum ditige aqͦ tibi młtum tribu¬
dicus ꝑmanet ab illo regitur. et
quisqͥs̃ ab impudico pudicꝰ fcõ est.
ab illo corngitur et quisqͥs us ĩ finẽ
impudicus est ab illo deseritur. hoc

Expanded text:
 modicum dimissum est, sed potius multum dilige, a quo tibi multum tribudicus permanet, ab illo regitur; et quisquis ex inpudico pudicus fit, ab illo corrigitur; et quisquis usque in finem inpudicus est, ab illo deseritur. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cui nec colores lucent nec sapores de¬
ianultent dũ omĩa susciꝑe cogitur. op¬
p̾ssus mag̃ obruitur quam reficitur.
Inter prandendum ꝙ̃ tũ fiutes dapi¬
b tantũ aures pascuntur iuinoribus
quibꝰ totum intentus modũ uesciaᷤ
inedẽdo. Int̾im aut̃ fcula fcuł appo¬
uũtur. et pro solis carnib a quib
abstine᷑ grãdia pisciũ corͣ dupplicãt᷑¬

Expanded text:
cui nec colores lucent, nec sapores demulcent, dum omnia suscipere cogitur, oppressus magis obruitur quam reficitur.Inter prandendum quantum fauces dapibus, tantum aures pascuntur rumoribus: quibus totus intentus, modum nescias in edendo. 20. Interim autem fercula ferculis apponuntur: et pro solis carnibus, a quibus abstinetur, grandia piscium corpora duplicant
Abbreviated transcription (Latin):
Male dñe ẜ̾uitur gͥule q̃ semper ex¬
petit nũꝙͣ expletur. quid emm ĩsaci¬
abilius uentre hodie suscipit cras ex¬
iget cum impletus fu̾it Disputat᷑ de
continẽcia cũ digessent. uale uͥtutib¬

Expanded text:
Malae dominae seruitur gulae, quae semper expetit, numquam expletur. quid enim insatiabilius uentre? hodie suscipit, cras exigit. cum impletus fuerit, disputatur de continentia: cum digesserit, uale uirtutib
Abbreviated transcription (Latin):
Non ad conflictum spũał agonisi
assurgitur si nõ prius int̾ nostet ĩ¬
ipõs hostis poĩtus gule uidel appeti¬
mus. In cassum namq contra ex̾io¬
res iimicos in campo bellũ g̾itur.
ui iuitra urbis mema ciuis msidiãs

Expanded text:
nim ad conflictum spiritalis agonis assurgitur, si non prius intra nosmetipsos hostis positus, gulae videlicet appetimus. Incassum namque contra exteriores inimicos in campo bellum geritur, si intra ipsa urbis moenia civis insidians
Abbreviated transcription (Latin):
alũtũ aut a cantate nascuntur. at
caritatẽ probant. quis .n. facile mue¬
intur qui uent rep̾hendi et ubi ẽ ille
sapiẽs de quo scriptũ ẽ. Corrpe sapi¬
entem et amabit te. Nunꝙͣ tũ. Io ñ

Expanded text:
amen aut a charitate nascuntur, aut charitatem probant. Quis enim facile invenitur qui velit reprehendi? et ubi est ille sapiens de quo dictum est, Corripe sapientem, et amabit te? Numquid tamen ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
Onĩ conatu d discrecõnis bonũ u̾tute
hũilitatis acquin q̃ nos illesos ꝑ ab
utraq pͭ inmetate seruare. uetus nã
nẽ numietas ieuinii ac uoracitas ꝑ¬
uenit eodemq dispẽdio uigiliaꝵ in¬
moderata continuacõ moͣchum qͦ sõp¬
in gͣuissimi torpor inuoluitar. Namꝑ
excessum cõtinẽcie debilitatũ ꝙͦ ad il¬
lum statũ reuotari ntce ẽ in q ͦ negli

Expanded text:
 conatu debet discretionis bonum uirtute humilitatis adquiri, quae nos inlaesos ab utraque potest nimietate seruare. uetus namqunem nimietas ieiunii ac uoracitas peruenit, eodemque dispendio uigiliarum inmoderata continuatio monachum quo somni grauissimi torpor inuoluit. nam per excessum continentiae debilitatum quemque ad illum statum reuocari necesse est, in quo ne
Abbreviated transcription (Latin):
br̃ tristib pccm̃ discoroie porrigit
qr tinudi supplicia formidant pa¬
uentib t̾rores intẽp̃tat et qr ela¬
tos extolli laudib cõspicit eos
ad qd̾cunq uolu̾it blandis fauo¬
rib trahit singłis gͥ homib iu

Expanded text:
bitur, tristibus poculum discordiae porrigit. Et quia timidi supplicia formidant, paventibus terrores intentat. Quia elatos extolli laudibus conspicit, eos ad quaeque voluerit, blandis favoribus trahit. Singulis igitur hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ponsionib ĩpugnͣt qr cũ ꝑsona ꝑ con¬
cranetatem displicet nec recta q̃ ꝓtuli̾t
placẽt/ ac contra bonoꝵ coda quibus
in odiũ nõ uenit ꝑsona s culpa. sic
pu̾sa dudicant ut recta q̃ dicũt᷑

Expanded text:
 impugnant, quia cum persona per contrarietatem displicet, nec recta quae protulerit placent. At contra bonorum corda, quibus in odium non venit persona, sed culpa, sic perversa dijudicant, ut recta quae dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Sapiẽs quidam cũ de modo ⁊ forma
discendi int̾rogare᷑ mẽs inquit. huĩ¬
lis studiũ q̃renduita qͥeta scrutimũ
cucitũ pauptas. t̾ra remota q alieua
h̾ reserare solẽt młtis obscura legẽ
dũ uite sue et studii sui poui lectora Ratõe¬
gnoscat. illaudabił eĩ est scĩa quani
uita maculat impudica et ideco sũmo¬
gat disciplinam. Hugo.ł .iii. didasco¬
licõ..

Expanded text:
Sapiens quidam, cum de modo et forma discendi interrogaretur: Mens – inquit – humilis, studium querendi, vita quieta, scrutinium tacitum, paupertas, terra aliena: hec reserare solent multis obscura legenddum vite sue et studii sui racionem lector agnoscat. Illaudabilis enim est sciencia, quam vita maculat impudica. Et idcirco summogat disciplinam. Hec Hugo in suo Didascalicon,
Abbreviated transcription (Latin):
fatultates si in eis nõ extollit᷑ pauꝑ
ẽ. Non hẽat aliꝙͥ et cupiat et inf̾ie¬
tur᷑. int̾ diuites reprobos eum depu¬
tat dñs qr diuites et pauꝑes in cor¬
de int̾rogat deus nõ in archa aut¬

Expanded text:
iarum; si in eis non extollitur, pauper est: non habeat aliquid, et cupiat et infletur; inter divites et reprobos eum deputat Deus. Et divites et pauperes in corde interrogat Deus, non in arca et
Abbreviated transcription (Latin):
Płmq urtus cũ indiscrete tenet᷑
anuctitur cũ discrete int̾mittitur
S̾ cõꝵ ꝓuita discrecio dum sollici
te.cum quatum conspicit in altũ poĩ¬
ta priusꝙͣ ueniat culpã dep̾hẽdit eãq
quo iugilanter p̾notat eo fortit̾ de¬
Sepe dum nosuet ipõs plus iusto
discutimus de ipõ discrecionis iudicõ¬
studio iudiscretiꝰ erramus. Et m̃t¬
tis nr̃e aciłis quo plus c̾n̾e nntitur
obscura᷑. qr qui importune solis ra¬
dios aspicit tenebrescit. g̾gꝰ. ĩ moꝵ.
Medii quid̾ incede̾ debemus int̾
nimũ trmudos et miniũ tem̾arios.
st. Misimꝰ quidẽ u̾ecundiores hiis qͥ
ad indebitos honores feda ambi¬
cõne inituntur et paulo cõfidẽtio¬
res hiis qui futuri ⁊ iudicii metu
⁊ bonoꝵ actuũ camtta refugiuĩt. g̾¬

Expanded text:
nim virtus cum indiscrete tenetur, amittitur; cum discrete intermittitur, ovida discretio dum sollicite circumquaque conspicit in altum posita, priusquam veniat culpa deprehendit, eamque quo vigilanter praenotat, eo fortiter deepe dum nosmetipsos plus justo discutimus, de ipso discretionis studio indiscretius erramus; et mentis nostrae acies quo plus cernere nititur, obscuratur, quia et qui importune solis radios aspicit, tenebrescit; et inde ergo quidam incedere cupimus inter nimium timidos et nimium temerarios, ut simus quidem uerecundiores his qui ad indebitos honores foeda ambitione nituntur et paulo confidentiores his qui futuri iudicii metu etiam bonorum actuum cuncta refugiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mutuo ista funt et hoĩes dũ do¬
cẽt discũt nõ ẽ q ͦ głi̾a publican¬
di ingenii producat inmediũ ut
recitare istis uelis disputare aut¬
qd̾ face te uellẽ si hr̃es isti popłoi
y̾doneã m̾cedem. Nemo ẽ qui intel¬
didici. Nõ ẽ qͣd timeas neoperã ꝑ¬

Expanded text:
Mutuo ista fiunt, et homines, dum docent, discunt. Non est quod te gloria publicandi ingenii producat in medium, ut recitare istis velis aut disputare; quod facere te vellem, si haberes isti populo idoneam mercem; nemo est, qui inteldidici ? " Non est quod timeas, ne operam p
Abbreviated transcription (Latin):
landabilẽ exinne reddit oenatam
i.n. prudẽs nuenit unde sapiẽcior fi¬
at i beslator reꝑit. unde annim̃ uͥtu¬
te rotoretur. Inde pͥnceps accipit
quõ popłos sub equalitate cõponat.
nec aliqͣ in mũdo pot̃ eẽ fortuma
quã liũꝵ nõ augeat głi̾osa notiti¬

Expanded text:
laudabilem eximie reddit ornatam. Ibi prudens invenit, unde sapientior fiat; ibi bellator reperit, unde animi virtute roboretur: inde princeps accipit quemadmodum populos sub aequalitate componat; nec aliqua in mundo potest esse fortuna, quam litterarum non augeat gloriosa notiti
Abbreviated transcription (Latin):
Qnͣto ꝓpinquius finẽ mũdi dya¬
bolꝰ uidet: tãto crudeliꝰ ꝑ secucões
ex̾cebut qui se cõtuuo dampnãd̾
cõspicit socios sibi multiplicet cũ
quib ichẽne ignib additatur

Expanded text:
nto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet. Ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi multiplicet, cum quibus gehennae ignis addicatur
Abbreviated transcription (Latin):
tiqui pp̃ amorẽ sapĩe ꝑtułint qmͣ me¬
moranda post̾is iurtutis suemoniẽta mumi¬
reliq̃rũt quaml suã dilũciam infi̾orẽ
eẽ udebit. alii calcabant honores. a¬
lii proiec̾unt di̾cias. alii acceptis in¬
iuriis gaudebant alii ponas spreu̾ũt
alii contuberniam hõii deserẽtes ul
tuuos recessꝰ et secreta ħemi penetũ¬
tes soli sephĩe dedicabant ut qnͣtum¬
mẽte et iutllũcia a cet̾is differrẽt ipã¬
u̾et hĩtacõ quos nõ eadẽ sociabat in
eos asim cogita si potes qnͣti estĩau̾it
laudan ab hiis a quib nec intuperan

Expanded text:
nt, quam memoranda posteris virtutis suae monimenta reliquerint, quamlibet suam diligentiam inferiorem esse videbit. Alii calcaverunt honores, alii projecerunt divitias, alii acceptis injuriis gaudebant, alii poenas spreverunt, alii contubernia hominum deserentes et intimos recessus et secreta eremi penetrantes, soli se philosophiae dedicaveruntia a caeteris differrent, ipneret habitatio, quos non eadem sociabat inteos asini. » Cogita si potes quanti aestimaverit laudari ab eis a quibus nec vituperari
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc contra eum quẽ possidet dy¬
abolꝰ acrius seuit qũ se dina uͥtu¬
te ab eo expellẽdum cognoscit. y¬
Lata et spacõsa itiu̾a ute letał
illic illecebre et mortife̾ nolupta¬
tes illit dyaꝰ blanditur ut fallat
anidet ut noceat allicit ut occi

Expanded text:
Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute ab eo expellendum cognoscit. Lata et spatiosa itinera vitae lethalis: illic illecebrae, et mortiferae voluptates; illic diabolus blanditur ut fallat, arridet ut noceat, illicit ut occi
Abbreviated transcription (Latin):
studio qui sine ordine et discrecõne opera
laborat quid̾ s nõ ꝓficit et qiͣ aerẽ u̾berãs
uires muentũ fundit aspice duos ꝑit̾ sil¬
uam tñsenntes et hunc quid̃ ꝑ dema la¬
borantem. Illum u̾o recti itiu̾is cõpẽdia
eligẽtẽ ꝑi motu cursi tẽdunt. s non

Expanded text:
ui sine discretione operatur, laborat quidem, sed non proficit, et quasi aerem verberans, vires in ventum fundit. Aspice duos pariter silvam transeuntes, et hunc quidem per devia laborantem, illum vero recti itineris compendia legentem, pari motu cursum tendunt, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis longitudo nõ abolet q̃ deffc̾u
ab sentes uidemꝰ allo quim᷑ ample¬
ramur q̃ui sic qͣdã angelica agilita¬
te et ỹgmano cõmeatu tũsuolat
et returrit ut nich de dampno corpo¬
ree molis aut distãcie lotał muina

Expanded text:
temporis longitudo non abolet, quae defectui absentes videmus, alloquimur, amplexamur: quae sic quadam angelica agilitate et imaginario commeatu transvolat et recurrit, ut nihil de damno corporeae molis, aut distantiae localis injuria
Abbreviated transcription (Latin):
docendum suffice̾ pt̾. Doce̾ u̾o alios
affectare eum qui nõ sufficiẽt᷑ instruc¬
tus ẽ res mͣ. ur̃ antiqui prou̾bii in do¬
lio discẽ artera figuli ħ ẽ in piculo a¬
minaꝵ doctrmã disce̾ pietutis. g̾g¬

Expanded text:
erdi­ scendum sufficere potest, docere uero alios affectare eum, qui non sufficienter instructus est, res mihi uidetur antiqui prouer­ bii in dolio discere artem figuli\', hoc est in periculo animarum doctrinam discere pietatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Iugo discipline insollẽcia moꝵ domã¬
da est quous diuis ac dĩs semoꝵ at¬
trita legib hũiliet᷑ et sane᷑ c̾uiciosa
uoluntas boũq inse nature qd̾ srbi¬
endo amiserat obediẽdo recipiat. u̾.
Disciplina custos spei reticinaculũ fi¬
dei dux itim̾s salutans fomes ac nu¬
trũtũ bone indoł. Magr̃a uirtutis

Expanded text:
jugo disciplinae insolentia morum domanda est, quousque duris ac diutinis seniorum attrita legibus humilietur et sanetur cervicosa voluntas, bonumque in se naturae, quod superbiendo amiserat, obediendo recipiat; dum Disciplina custos spei est, retinaculum fidei, dux itineris salutaris, fomes ac nutrimentum bonae indolis, magistra virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
ne cogitacõ tñsuolet illum qnͣtũc̾
ĩ altum prospiciat ultra ẽ in fra qd̾
homo cogitare possit altissimũ q̃¬
rere ridiculũ ẽ statu̾e ipm̃ ultra
nõ citra q̃rendꝰ ẽ.B. idem.
deus nr̃ nõ ẽ qui siłis sit tibi nu̾a¬

Expanded text:
ne cogitatio transvolet illum? Quantumcunque in altum proficiat, ultra est. Infra quod homo cogitare possit, altissimum quaerere, ridiculum est; statuere, impium. Ultra, non citra quaerendus est. 17.Deus noster! Non est qui similis sit tibi, mune
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt modi flebiles monstrat
pocius quõ int̾ adu̾sa nõ emuittã¬
at
fiebilẽ uocẽ metin me gromet᷑ docet lati¬
nu satis docet quõ nich ꝑdam ex fi¬
nib meis. at ego disce̾ uolo qũ totos
artifer es meture homĩs aĩm. dic ꝙͣ
magnus. dic qmͣ pusillꝰ sit. scis q̃ rec¬
ta sit linea quid tibi prodest si qͥd m
uita rectum sit ignoras .se ͭ  lxxxdii. ẽ.¬

Expanded text:
qui sint modi flebiles; monstra potius, quomodo inter adversa non emittam flebilem vocem. Metiri me geometres docet latins ? Docet quomodo nihil perdam ex finibus meis; at ego discere volo, quomodo totos artifex es, metire hominis animum. Dic quam magnus sit, dic quam pusillus sit. Scis, quae recta sit linea; quid tibi prodest, si quid in vita rectum sit ignoras ? Venio
Abbreviated transcription (Latin):
ut caritas. nouit ut m̾itus sedet
ut equitas dñatur ut ma iestas
regͭ ut principiũ. tuetur. ut salꝰ.
opera ᷑ ut uͥtus reuelatur ut lux
assistit ut pietas q̃ omĩa faciũt
et angeli facimꝰ et nos s lõge
infi̾ori modo nõ utiq bono qd
sũmus s qd̾ ꝑticipamus. S̾. de¬

Expanded text:
ut charitas, novit ut veritas, sedet ut aequitas, dominatur ut majestas, regit ut principium, tuetur ut salus, operatur ut virtus, revelat ut lux, assistit ut pietas. Quae omnia faciunt et Angeli, facimus et nos: sed longe inferiori modo, non utique bono quod sumus, sed quod participamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜous elacõnis et delcãcõ libidinis
et uenũ curiositatis motus suit
amme mortue. qr nõ ita moritur ut
onũ motu careat quĩ discedẽdo a
fonte uite moritur atz suscipr̃ ap̾¬

Expanded text:
us elationis et delectatio libidinis et uenenum curiositatis motus sunt animae mortuae, quia non ita moritur, ut omni motu careat, quoniam discedendo a fonte uitae moritur atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
cume auida nec abstin̾e nouit aueti¬
tis. nec gaude concessis̃. nec pietati
Aut nõ tibi uide᷑ a t̾ra deuoran ille
qui semper de t̾ra cogitat qui sꝑ t̾re¬
nos ht̃ attꝰ qui de t̾ra loquitur qui
de t̾m litigat t̾ram desiderat et om̃ez
spẽ suã ponit in t̾ra qui ad celũ non
respicit qui futura nõ cogitat. qui u¬
diciũ dei nõ metuit. nͨ b̾a euis ꝓnussa de¬
siderat. s semper de pñtib cogitat et ad

Expanded text:
entiae avida nec abstinere novit a vetitis, nec gaudere concessis, nec pietati An non tibi videtur a terra devorari ille qui semper de terra cogitat, qui semper terrenos actus habet, qui de terra loquitur, de terra litigat, terram desiderat, et omnem spem suam ponit in terra, qui ad coelum non respicit, qui futura non cogitat, qui judicium Dei non meruit, nec beata ejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogita
Abbreviated transcription (Latin):
cundie turo conceptã malicia̾ ꝙͣ
retiu̾e nõ pñt adumbrare cona̾t᷑
suspiria sicq cũ qͣtam grauitate ⁊
tarditate uultu mesto demussis sr̃ci¬
liis et uoce plangẽti eg̾di maledic

Expanded text:
cundiae fuco conceptam malitiam, quam retinere non possunt, adumbrare conentur. suspiria, sicque quadam cum gravitate et tarditate, vultu moesto, dimissis superciliis, et voce plangenti egredi maledic
Abbreviated transcription (Latin):
Mira pu̾sitas mẽdicanti irasti qͥ
in obscuro rectos corde.u̾. sr̃ canf.
Cunt tarpuntur uicia et inde scanda¬
lũ oritur lt̾ sibi scandali cã ẽ qui
fetit qd̃ argui debeat nõ ille qui

Expanded text:
Mira perversitas! Medicanti irascitur, qui in obscuro rectos corde , qui  carpuntur vitia et inde scandalum oritur, ipse sibi scandali causa est qui fecit quod argui debeat, non ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
Dy abolꝰ mali auctor neqͥcie ori¬
semꝑ mimicus ille laq̃os tẽdit
lapsꝰ ꝑat foueas fodit. aptat
numas. stimulat corꝑa pungit
ammas cogitacõnes sugg̾it. ĩmͭ¬
tit iras. dat uͥtutes. odio uitia¬
ad dit amori erores sent. Dis¬
cordias mitut. pacẽ turbat afft̾s
dissipat humana molat diua¬

Expanded text:
Diabolus mali auctor, nequitiae orisemper inimicus, ille laqueos tendit, lapsus parat, foveas fodit, aptat ruinas, stimulat corpora, pungit animas, cogitationes suggerit, immittit iras, dat virtutes odio, vitia dat amori, errores serit, discordias nutrit, pacem turbat, affectus dissipat