comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
segniter ut in ꝑmũ calamitatis tue fundũ cogitatio ip̃a nõ pene¬
tret ⁊ Contra trediderã nõ quid crẽdideris sed quid credere de¬
bueris actendo . nũꝙͣ post hac me michi crediturũ sato si et hoc flo
tredidisse monstrauerisa monstrabo per facile modo bona fide
uerũ confiteri in ammũ inducas utar in hac re teste etiã nõ logniqͦ
Quoña queso a conscientia tua f Illa contrariũ dicit
ubi confusa preit interrogatio certũ respondentis testiõmũ esse
uix potest Quid ad rem a Multũ sane quod ut clare ꝑ¬
uideas aduerte nemo tam demens est inisi sit idem prorsus insanꝰ
cui non interdum conditio proprie fragilitatis occurrat qui nõ si
interrogetur respondeat se esse mortalem et caducũ habitare cor¬
pusculum id eñ et mẽbrorũ dolor et febriũ temptamẽta testã¬
tur a quibꝰ prorsus ĩmunẽ uitã degere q̃ nã dei umꝙͣ indulgentia

Expanded text:
segniter, ut in imum calamitatis tue fundum cogitatio ipsa non penesegniter, ut in imum calamitatis tue fundum cogitatio ipsa non penetret. Contra credideram. Non quid credideris, sed quid credere debueris attendo. Nunquam post hac me michi crediturum scito, si et hoc falso credidisse monstraveris. Monstrabo perfacile, modo bona fide verum confiteri in animum inducas. Utar in hac re teste etiam non longinquo. Quonam, queso? Conscientia tua. Illa contrarium dicit. Ubi confusa preit interrogatio, certum respondentis testimonium esse vix potest. Quid ad rem? Multum sane; quod ut clare pervideas, adverte. Nemo tam demens est, nisi sit idem prorsus insanus, cui non interdum conditio proprie fragilitatis occurrat; qui non, si interrogetur, respondeat se esse mortalem et caducum habitare corpusculum. Id enim et membrorum dolor et febrium tentamenta testantur, a quibus prorsus immunem vitam degere quenam Dei unquam indulgentia
Abbreviated transcription (Latin):
suspies ⁊ Rarissimũ genus hom̃i et nũe difficultate quam
cõminabaris intelligo hyis nempe cessantibus de sideriũ illud ple¬
nũ expeditũq non erit necesse est ẽm̃ ut ꝙͣtũ aĩꝰ ad celũ propria
nobilitate subuehitur tantũ mole corporea et terrenis pre graue¬
tue illecebris ita dũ et ascendere et in ymis permanere aiꝑit neu¬
trũ impletis in alterna distracti/ Quid igͬ censes esse faciẽdũ
ut integer ammꝰ discussis terre compedibus tollatur ad superaa
Ad hunc terminũ profecto meditatio illa perducit qua primo loco no-¬
minaueram cũ mortalitatis nr̃e recordatione continua t. r̃si et
hic fallor nullꝰ hominũ crebruis̾ in has reuoluitur curasa no¬
ua lis laborq alius f Quid ergo etiam ne hic mentior
urbaniꝰ loqui uelimi hanc tamen sentẽtiã. Certe non
aliam  Ergo ego de morte non cogito Perraro quidẽ adq tã

Expanded text:
suspiro"? Rarissimum genus hominum; et nunc difficultatem, quam suspiro"? Rarissimum genus hominum; et nunc difficultatem, quam comminabaris, intelligo. His nempe cessantibus, desiderium illud plenum expeditumque non erit; necesse est enim ut, quantum animus ad celum propria nobilitate subvehitur, tanto mole corporea et terrenis pregravetur illecebris; ita, dum et ascendere et in imis permanere cupitis, neutrum impletis in alterna distracti. Quid igitur censes esse faciendum, ut integer animus, discussis terre compedibus, tollatur ad supera? Ad hunc terminum profecto meditatio illa perducit, quam primo loco nominaveram, cum mortalitatis vestre recordatione continua. Nisi et hic fallor, nullus hominum crebrius in has revolvitur cures. Nova lis laborque alius. Quid ergo? etiam ne hoc mentior? Urbanius loqui velim. Hanc tamen sententiam. Certe non aliam. Ergo ego de morte non cogito? Perraro quidem, idque tam
Abbreviated transcription (Latin):
et tuuere  Tunere quonã modo ymo quallter uero spera¬
re  Quia tam hactenus nõ mediocre studiũ gesserm ne pes¬
simꝰ fierem tu michi uiã aperis qua optinꝰ siam a at ꝙͣ id
iter laboriosum sit fortasse nõ cogitas Quid noui terroris
Atq ut ea silieam ex quibus desideriũ istud constat ꝙͣ multa sint
ex quorũ euersione conficitur  Quid dicere uelis non intel¬
ligo a Nulli potest desiderũi ħ absolute contingere insi qui
aliis omnibus desideriis finem facit iam intelligis ꝙͣ multa et
uaria sũt que optantur in uita que prius oĩa uilipendenda
sũt ut sic ad cõcupistentiam sũme felicitatꝭ astendas ꝙͣ profcõ
minꝰ amat qui secum aliquid amat qd nõ propter ip̃am amat
agnosco sententiai
longũ sit qui aĩo suo frenũ rõms admouerit qui dice̾ audeat ml
michi iã cõe cum torpore que uidentur cũcta sordescũt ad felitiora

Expanded text:
et timere. Timere quonam modo? Imo vero qualiter speraet timere. Timere quonam modo? Imo vero qualiter sperare? Quia, cum hactenus non mediocre studium gesserim ne pessimus forem, tu michi viam aperis qua optimus fiam. At quam id iter laboriosum sit, fortasse non cogitas. Quid novi terroris Atqui, ut ea sileam, ex quibus desiderium istud constat, quam multa sunt ex quorum eversione conficitur! Quid dicere velis non intelligo. Nulli potest desiderium hoc absolute contingere nisi qui omnibus aliis desideriis finem fecit. Iam intelligis quam multa et varia sunt que optantur in vita, que prius omnia nichili pendenda sunt, ut sic ad concupiscentiam summe felicitatis ascendas, quam profecto minus amat qui secum aliquid amat, quod non propter ipsam amat. Agnosco sententiam.longum sit; qui animo suo frenum rationis admoverit; qui dicere audeat: "nil michi iam comune cum corpore; que videntur cunta sordescunt; ad feliciora
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutẽ qua decuit aspirasse sed cepidiꝰ ⁊emissiꝰ q ꝙͣ periculorũ
cantorũ consideratio cequirebat. cepi quã iubes consciẽtiã
excutere Quid illit̾ muenis uera esse quedicis . pro¬
fecimꝰ aliꝙͣtulũ an incipis expergisti iam melius tibi erit si
quã male olim erat agnoueris  Si hec uel nosse satis est
non tamẽ bñ sed optime michi ꝓpe diem esse confido nichil em
umꝙͣ clarius intellexi ꝙͣ nũꝙͣ me satis ardenter optasse liber¬
tatem et miseriarũ finem nũquid haud̃ post hac optasse suffi¬
tiet a quid ni ut il amplius agami a Impossibilẽ
ꝓponis conditionẽ ut qui quod assẽqui potest ardenter cupit ob-¬
dormiat .s. Quid ergo ip̃m optare profuerit Nempe per
medias difficultates iter pandet ad hoc ip̃m per se uirtutis
desideriũ pars est magna uirtutis ⁊ magne michi spei
materiam prebuisti a Idcirco te alloquor ut et sperare docẽa

Expanded text:
ad salutem qua decuit aspirasse, sed tepidius remissiusque quam periculorum ad salutem qua decuit aspirasse, sed tepidius remissiusque quam periculorum tantorum consideratio requirebat. Cepi, quam iubes, conscientiam excutere. Quid illic invenis? Vera esse que dicis. Profecimus aliquantulum; en incipis expergisci. Iam melius tibi erit si, quam male olim erat, agnoveris. Si hoc vel nosse satis est, non tantum bene, sed optime, michi propediem esse posse confido. Nichil enim unquam clarius intellexi quam nunquam me satis ardenter optasse libertatem et miseriarum finem. Nunquid autem post hac optasse sufficiet? Quid ni? Ut nil amplius agam. Impossibilem proponis conditionem: ut, qui quod assequi potest ardenter cupit, obdormiat. Quid igitur ipsum optare profuerit? Nempe per medias difficultates iter pandet. Ad hoc ipsum per se virtutis desiderium pars est magna virtutis. Magne michi spei materiam prebuisti. Idcirco te alloquor ut et sperare doceam
Abbreviated transcription (Latin):
acquieuisse cõnemet nec Rursus aperte ueritati studiosuis
obluctari quod clarĩ litigiose mentis inditiũ est Ingelli¬
goet laudo et consilio utar perge modo a recognoscent ne
igitur uerã illã fuisse sententiã gradim̃q progressum ut
misscriarum suarum perfecta cognitio ꝑfectũq desideriũ poti
tia consequatur Iam in auiniũ induxi nichil tibi nõ credere
Sentio aliquid etiam nũc restare quod uel litet fare age quide
est Nichil aliud nisi ꝙ iꝑ̃e mecũ obscupeo noliusse hactenꝰ qd unũ
semper uoluisse crediderã Adhuc hesitas atqui ut hiis iam¬
tandem sermombꝰ sinis sit fateor et ip̃e te noluisse nõ nũꝙͣ
cupias ut repotiaris oportet  Intelligo sed et desiderasse puta
redo ⁊ ut certius credas consciẽtiã
ip̃e tuam consule illa optima uirtutis interpres illa infallibilis
et uerax est operũ cogitationũq pensatrix. Illa tibi dicet. nũꝙͣ

Expanded text:
acquievisse conveniet, nec rursus comperte veritati studiosius acquievisse conveniet, nec rursus comperte veritati studiosius obluctari, quod clarum litigiose mentis inditium est. Intelligo et laudo et consilio utar. Perge modo. Recognoscis ne igitur veram illam fuisse sententiam grandevumque progressum, ut miseriarum suarum perfecta cognitio perfectum desiderium parintia consequitur. Iam in animum induxi nichil tibi non credere. Sentio aliquid etiam nunc restare quod vellicet. Fare, age, quicquid id est. Nichil aliud nisi quod ipse mecum obstupeo, noluisse hactenus quod semper voluisse credideram. Adhuc hesitas; atqui, ut his iantandem sermonibus finis sit, fateor et ipse te voluisse nonnunquamcupias, ut re potiaris, oportet? Intelligo, sed et desiderasse putabam. Fallebaris. Credo. Ut certius credas conscientiam ipse tuam consule. Illa optima virtutis interpres, illa infallibilis et verax est operum cogitationumque pensatrix. Illa tibi dicet nunquam te
Abbreviated transcription (Latin):
tamen eo domestico exemplo cõtentus fui f. Consulte neq
eñs aut plurib ꝯrcs egebat aut aliud qdl in pectus hoc pro¬
fundius descendisset eo presertim qr licet ꝑ maxinis niter¬
uallis ꝙͣta inter nau fragũ et portus tuta tenẽtẽ int̾q felicẽ
et miserum esse solent quale ta me inter procellas ieas fluc¬
tuatiomis tue uestigiũ recogno sco ex quo fit ut quotiens con¬
fossionũ tuarũ libros lego inter duos contrarios affectꝰ spem
uidelicet et metũ letis nõ sine latrmus interdũ legers me ar¬
bitror nõ alienã sed proprĩa mee pegrinitionis historiã dem¬
ceps autẽ qm̃ om̃e studiũ contentionis abieci ut libuerit per¬
ge sequi em nori obstare disposui a haud hoc postulo sicut
em̃ quõd doctissimꝰ quidã ait nimũ altercando uoritas amt¬
titur. a it ad berũ sepe multos ꝑducit modesta contertio neqs
igit᷑: qui pigrioris et torpentis ingemi mos est passim ꝯm̃ibꝰ

Expanded text:
tamen eoque domestico exemplo contentus fui. Consulte; neque tamen eoque domestico exemplo contentus fui. Consulte; neque enim aut pluribus res egebat aut aliud quodlibet in pectus hoc profundius descendisset; eo presertim quia, licet per maximis intervallis, quanta inter naufragum et portus tuta tenentem, interque felicem et miserum esse solent, quale quale tamen inter procellas meas fluctuationis tue vestigium recognosco. Ex quo fit ut, quotiens Confessionum tuarum libros lego, inter duos contrarios affectus, spem videlicet et metum, letis non sine lacrimis interdum legere me arbitrer non alienam sed propriam mee peregrinationis historiam. Deinceps autem, quoniam omne studium contentionis abieci, ut libuerit perge. Sequi enim, non obstare disposui. Haud hoc postulo. Sicut enim quod doctissimus quidam ait: Nimium altercando veritas amittitur, sic ad verum multos sepe perducit modesta contentio. Neque igitur, qui pigrioris et torpentis ingenii mos est, passim omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
miraq et felicissima celeritate transformatuẽ sum in alte¬
rum augustimł cuiꝰ historiẽ ni fallor ex confessiombus meis
nosti s. snoui equidem illisq ficus salutifere ciuiꝰ hoc sub
umbra contingit miraculum ĩmemor esse non possu
Recte quĩdem nec em̃ mirtus ulla. nec hedera demq nec dilcã
ut auĩt phebo laurea quãius ad hãc poetarũ omis chorus affi¬
citur tuq ante alios qui solus etatꝭ tue contextã ex frõdibus¬
eius coronã gestare meruisti gratior esse d aĩo tuo tadem
ałii in portum ex tam multis tempestatibꝰ reuertenti ꝙͣ ficꝰ
illius recordatio per quã tibi correctionis et uenie spes certa pro¬
tenditur E nichil aduersor sed incoptũ ꝑage hoc incepe¬
ram atq hec persequor contigisse tibi hactenꝰ qd multis quibꝰ
dici potest uer fus ille uirgilii mens ĩmota manes lacrime uol¬
uũtur manes. Derũ ego et si multa congerere poterã unicoq

Expanded text:
miraque et felicissima celeritate transformatus sum in altemiraque et felicissima celeritate transformatus sum in alterum Augustinum, cuius historie seriem, ni fallor, ex Confessionibus meis nosti. Novi equidem, illiusque ficus salutifere, cuius hoc sub umbra contigit miraculum, immemor esse non possum. Recte quidem; nec enim mirtus ulla nec hedera, denique dilecta, ut aiunt, Phebo laurea, quamvis ad hanc poetarum chorus omnis afficitur tuque ante alios, qui solus etatis tue contextam eius ex frondibus coronam gestare meruisti, gratior esse debet animo tuo, tandem aliquando in portum ex tam multis tempestatibus revertenti, quam ficus illius recordatio, per quam tibi correctionis et venie spes certa portenditur. Nichil adversor, sed inceptum perage. Hoc inceperam, atque hoc prosequor: contigisse tibi hactenus quod multis, quibus dici potest versus ille Vergilii: mens immota manet, lacrime volvuntur inanes. Verum ego, etsi multa congerere poteram, unico
Abbreviated transcription (Latin):
prito quid ego passus ꝙͣtũq uoluerim si licuisset assurgere
Sile prius celum cellusq miscebitur prius astra cõcidẽt
auerno et amica mĩt iuicẽ elementa pugnabũt ꝙͣ hec que
inter nos diuidicat falli queat . Quĩd ais igitur
lacrias tibi sept consciam extorsisse s propositũ nõ mutas¬
se⁊ Quotiens dixi me ulteruis nequiuisse quotiensq
respondi ymo uerius uoluisse nec tamen admiror te in hiis nũs
a mbagibus obuoluctũ in quibus olim ego ip̃e iactatus dumi nouã
uite uiam carpere meditarer capillũ uulsi frontẽ percussi di¬
gitosq extorsi demq complo sis genua mamibus amplexus
amarissinus susprenis celum aurasq compleui largisq ꝯemi¬
tibus solũ om̃e madefeci tamen hec inter idem ille que fuerã
mansi donec alta tandem meditatio missiam õnem meani
ante oculos congessit Itaq postꝙͣ plene uolii illico et potui

Expanded text:
puto, quid ego passus sim, quantumque voluerim, si licuisset, assurgere. puto, quid ego passus sim, quantumque voluerim, si licuisset, assurgere. Sile! prius celum tellusque miscebitur, prius astra concident Averno, et amica nunc invicem elementa pugnabunt, quam hec que inter nos diiudicat falli queat. Quid ais igitur? Lacrimas tibi sepe conscientiam extorsisse, sed propositum non mutasse. Quotiens dixi me ulterius nequivisse? Quotiensque respondi, imo verius noluisse? Nec tamen admiror te in his nunc ambagibus obvolutum in quibus olim ego ipse iactatus, dum novam vite viam carpere meditarer. Capillum vulsi, frontem percussi digitosque contorsi; denique complosis genua manibus amplexus amarissimis suspiriis celum aurasque complevi largisque gemitibus solum omne madefeci. Et tamen hec inter idem ille qui fueram mansi, donec alta tandem meditatio omnem miseriam meam ante oculos congessit. Itaque postquam plene volui, ilicet et potui,
Abbreviated transcription (Latin):
ritate loquimur au simplicitas omĩs amica est calliditas ini¬
mica quod ut clare uideas cũ ꝙͣcalibet deinceps simplicitate pre¬
cedamus f. Nichil possem audire iocũdius. dic ergo quomã
de me ip̃o mentio fuerat quaniã michi rõe michi morstraueris
hoc ꝙ miser sum id em̃ me esse non infitior nũc etiã mee uo¬
lux̃titis existere cũ ego ꝯtra cõscientiã ml me ꝑꝑeti molestuis
nil magis aduersum proprie uolũtati sed ult̾ra. nõ ualeo
modo cõuenta ẜuentur ostendã aliis tibi uerbis utendũ fore
Quenã cõuenta memoras quibus ue admones utendũ
uerbis a. Cõuenta sũt ut fallatiarũ laqĩs reiectis circa ue¬
ritatꝭ studiũ pura cũ simplicitete uersemur uerba quibus
uti te uelim hec sũt ut ubi ultra te nõ posse dixisti ultra te
profuerut a lacrimarũ tibi testis sum multarũ uolunta¬
tis uero nimmne f proh superũ fidem hõm eñi scire nennie

Expanded text:
ritate loquimur, cui simplicitas omnis amica est, calliditas iniritate loquimur, cui simplicitas omnis amica est, calliditas inimica; quod ut clare videas, cum quantalibet deinceps simplicitate procedamus. Nichil possem audire iucundius. Dic ergo, quondam de me ipso mentio fuerat, quanam michi ratione monstraveris hoc, quod miser sim – id enim me esse non inficior – nunc etiam mee voluntatis existere; cum ego contra sentiam nil me perpeti molestius, nil magis aversum proprie voluntati; sed ultra non valeo. Modo conventa serventur ostendam aliis tibi verbis utendum fore. Quenam conventa memoras, quibus ve ammones utendum verbis? Conventa sunt, ut fallaciarum laqueis reiectis circa veritatis studium pure cum simplicitate versemur. Verba vero, quibus uti te velim, hec sunt: ut ubi "ultra te non posse" dixisti "ultra te profuerint. Lacrimarum tibi testis sum multarum, voluntatis vero minime. Proh superum fidem! hominem enim scire neminem
Abbreviated transcription (Latin):
paulatim oxcidere et fateri cogor quod cũ mitiũ miserie mee exꝓprio
processit arbitrio hoc in me sentio in aliis ꝙ cõitio modo tu quoq
michi uerũ fateare a Quid me fateri postulas ut sicut ue¬
rũ est nemirẽ in si sponte corruere sic illud etiã uerũ fit innũabi¬
les sponte prolapsos non sua tamere sponte iacere. quod de me ĩp̃o
fidenter affirmo idq michi datũ arbitror in penã ut quia dũ stare
possem nolui assurgere nequea dum uelim a Quãꝙͣ haud pror¬
sus delirantis opmio ista sit pꝰꝙͣ te camen in primo erasse cognoscis
idem ini secũdo fatearis oportebit Cadere igit᷑. et iacere unũ atq
idem esse diffunis a ymo uero diuersa noluisse tamẽ et uelle et¬
si in t̃p̃e differũt in re ip̃a inq aĩo nolentis unu sũt f. Tentio
quibus. mt nexibus micoluas nec tamen fortior luctator est qui
arte sibi uictoriam quesunt sed profecto uersutior Coram ue¬

Expanded text:
 proposito excidere, et fateri cogor, quod initium miserie mee ex proprio  proposito excidere, et fateri cogor, quod initium miserie mee ex proprio processit arbitrio; hoc in me sentio in aliisque conicio. Modo tu michi quoque verum fateare. Quid me fateri postulas? Ut sicut verum est neminem nisi sponte corruere, sic etiam illud verum sit: innumerabiles sponte prolapsos non sua tamen sponte iacere; quod de me ipso fidenter affirmem. Idque michi datum arbitror in penam ut, quia dum stare possem nolui, assurgere nequeam dum velim. Quanquam haud prorsus delirantis opinio ista sit, postquam te tamen in primo errasse recognoscis, idem in secundo fatearis oportebit. "Cadere" igitur et "iacere" unum atque idem esse diffinis? Imo vero diversa, "voluisse" tamen et "velle", etsi in tempore differunt, in re ipsa inque animo volentis unum sunt. Sentio quibus me nexibus involvas; nec tamen fortior luctator est qui arte sibi victoriam quesivit sed profecto versutior. Coram Ve
Abbreviated transcription (Latin):
remediũ precidit tauthele et aures nr̃as assidue uox corũ blanda
crecũ sonat quorũ utrũq in aliis cessare uideatur ꝙͣto magis ꝓprias
fraudes formidare deberotis ubi et amor et auctas et familiaritas
ingens est ꝙ se quisq plus estimet ꝙͣ ualeat plus dlligat ꝙͣ opor¬
tet nũꝙͣ preterea deceptus a deceꝑtore separetur ł Sepehiis
est michi quin si añ acriter intenderis per te ip̃m uideas nenunem
i miseria insi sponte corruere Super hoc em̃ altercatio nostra fun¬
data est dic em̃ oro te E cogita prius ꝙͣ respondeas atq annniũ indu
non contentionis sed ueritat auĩdũ. dic michi quẽ homiũ putas
peccasse coactũ Cum uelint sapientes pctin esse uolũtariã actionẽ
usqr adeo ut si uolũtas desut desmat esse patin sine pct̃o autẽ nemo
fit miser quõd michi iam superius concessisti⁊ uideo me de ꝓpõito

Expanded text:
remedium preripit cautele, et aures vestras assidue vox eorum blanda remedium preripit cautele, et aures vestras assidue vox eorum blanda circumsonat, quorum utrunque in aliis cessare videatur; quanto magis proprias fraudes formidare deberetis, ubi et amor et autoritas et familiaritas ingens est, quod se quisque plus extimet quam valeat, plus diligat quam oporteat; nunquam preterea deceptus a deceptore separetur. Sepe his est michi quin, si animum acriter intenderis, per te ipsum videas neminem in mi seriam nisi sponte corruere. Super hoc enim altercatio nostra fundata est. Dic enim, oro te – sed cogita priusquam respondeas, atque animum indue non contentionis sed veritatis avidum – dic michi: quem hominem putas peccasse coactum, cum velint sapientes peccatum esse voluntariam actionem, usque adeo ut si voluntas desit, desinat esse peccatum? Sine peccato autem nemo fit miser, quod michi iam superius concessisti. Video me paulatim de
Abbreviated transcription (Latin):
tis est michi hec que cũctis actibus meis semper inter fuit testis
tu quoq quotiens ad conditionis mee miseriam mortẽ ꝙ respeuerĩ
quãtiscũq lacruis sordes ineas diluere uisus sum uerũ io quoq
sue latrmus narrare non possum ut uidetis hactenus frustra
fuit. hoc g ͦ unũ est quod me super ambigonda ꝓpositioĩs tue ue¬
utate sollicitat qua conaris astruere nemmẽ insi sponte sua in
miseriam corruisse neminẽ miserũ esse insi qui uelit ciuꝰrertõ¬
trariũ in nr̃e tristis experior. uetus esthec et ñĩꝙͣ fine habi¬
tura quermionia atq licet idem nec quidꝙͣ sepe temptauerim
adhut intultare nõ desmã net fieri miserũ nee esse qui nolit sed
est ut dicere ceperami i aĩs hõm peruer sa quedã et pestilens libido
se ipos fallendi quo nichil potest esse funestius in uita Ri em̃ fa¬
miliarlũ dolos urre pertime scitis ꝓpterea ꝙ et fallentiũ auctoritas

Expanded text:
tis est michi hec, que cuntis actibus meis semper interfuit, testis tis est michi hec, que cuntis actibus meis semper interfuit, testis tu quoque, quotiens ad conditionis mee miseriam mortemque respexerim, quantisque cum lacrimis sordes meas diluere nisus sim; verum, id quod sine lacrimis narrare non possum, ut videtis hactenus frustra fuit. Hoc igitur unum est, quod me super ambigenda propositionis tue veritate solicitat, qua conaris astruere neminem nisi sponte sua in miseriam corruisse, neminem miserum esse, nisi qui velit; cuius rei contrarium in me tristis experior. Vetus est hec et nunquam finem habitura querimonia. Atqui licet idem necquicquam sepe tentaverim, adhuc inculcare non desinam, nec fieri miserum nec esse qui nolit. Sed est ut dicere ceperam, in animis hominum perversa quedam et pestilens libido se ipsos fallendi, quo nichil potest esse funestius in vita. Si enim familiarium dolos iure pertimescitis, proptereaquod et fallentium autoritas
Abbreviated transcription (Latin):
liꝙͣtulum euagati sumꝰ. sed iam sensim ad premor¬
dia nostra reuertim. insi forte unde discesseramus
oblitus es  Obliuisti ceperã sed incipio iecordari
Id agere tecum institueram ut ostendeie ad eua¬
dendũ huiꝰ nr̃e mortalitatis angustias attollendũq sese altius
prunũ ueluti gradũ obtinere meditationẽ mortis hulaneq mise¬
rie. s cdm uero desideriũ uehemẽs studiũq surgendi quibus exactis
ad id quo nr̃a suspirat intentio ascensum facilem pollicebar infi
tibi forte ñt etiam contrariũ uidetur . Contrariũ michi quidẽ
uideri dicere nõ ausim ea nãq de te ab adolescentia mea metũ cre¬
uit opĩo ut si quĩo aliter michi uisum fuerit ꝙͣ tibi abcrasse aue
nouerim Eessent oro blanditie atqui nõ tam iuditio q reuerẽ¬
tia assensum dictue meis prebuissẽ te uideo loquẽdi tibi quidꝙͣ ex
arbitnio tuo fuerit libertas datur
Trepidus quidem adhuc
sed licentia tua uti uelim atq ut de reliquis hominbus sileam tes¬

Expanded text:
tulum evagati sumus, sed iam sensim ad primordia nostra revertimur, nisi forte unde discesseramus oblitus es. Oblivisci ceperam, sed incipio recordari. Id agere tecum institueram, ut ostenderem, ad evadendum huius nostre mortalitatis angustias ad tollendumque se se altius, primum veluti gradum obtinere meditationem mortis humaneque miserie; secundum vero desiderium vehemens studiumque surgendi; quibus exactis ad id, quo vestra suspirat intentio, ascensum facilem pollicebar; nisi tibi forte nunc etiam contrarium videatur. Contrarium michi quidem videri dicere non ausim; ea namque de te ab adolescentia mea mecum crevit opinio ut, siquid aliter michi visum fuerit quam tibi, aberrasse me noverim. Cessent, oro, blanditie. At quoniam non tam iudicio quam reverentia assensum dictis meis prebuisse te video, loquendi tibi, quicquid ex arbitrio tuo fuerit, libertas datur. Trepidus quidem adhuc, sed licentia tua uti velim. Atque, ut de reliquis hominibus sileam, tes
Abbreviated transcription (Latin):
missione protulimus. Reliquis si placet in diem proxmiũ di¬
latis ñc aliꝙͣtisper in silentio respiremꝰ peroport
peroportima
duo quidem langori meo quies et silentiũ: Eom uatis Domi

Expanded text:
missione protulimus, reliquis, si placet, in diem proximum dimissione protulimus, reliquis, si placet, in diem proximum dilatis, nunc aliquantisper in silentio respiremus. Peroportuna duo quidem languori meo: quies et silentium. LI
Abbreviated transcription (Latin):
nchil utile radices agãt nichilq fructiferũ coalescat tuq iops
consilii modo huc modo illuc nira fluetuatione uolaueris nusq̃
tutꝰ huic est ut quotiens ad hanc cogitationẽ mortis a liasq per
quas iri posset ad uitam generofus si sinatur ammꝰ accesserit
inq altum naturali descondit acumine stare ibi non ualẽs tur¬
bar uariarum curarũ pellente resiliat Ex quo fit ut tam faluta.¬
re ꝓpositũ mima nobilitate fatiscat oriturq illa intestina discor¬
dia de qua multa sami diximrꝰ illaq aĩe sibiirascentis auxietas
dum horret sordes suas ip̃a nec diluit uias tortuosas agnoscit
nec deserit impendẽsq periculũ metuit nec declinat F heu
michi misero nec profunde manũ in uulius adegisti istic do¬
lor meus habitat ĩstinc mortem metuoe bene habe torpor
abscessit E quonia iam satis hodiernũ colloquiũ ałsq inter¬

Expanded text:
nil utile radices agat, nichilque fructiferum coalescat; tuque inops nil utile radices agat, nichilque fructiferum coalescat; tuque inops consilii modo huc modo illuc mira fluctuatione volvaris, nusquam integer, nusquam totus. Hinc est ut quotiens ad hanc cogitationem mortis aliasque, per quas iri possit ad vitam, generosus, si sinatur, animus accessit, inque altum naturali descendit acumine, stare ibi non valens, turba curarum variarum pellente, resiliat. Ex quo fit ut tam salutare propositum nimia mobilitate fatiscat, oriturque illa intestina discordia de qua multa iam diximus, illaque anime sibi irascentis anxietas, dum horret sordes suas ipsa nec diluit, vias tortuosas agnoscit nec deserit, impendensque periculum metuit nec declinat. Heu mi misero! Nunc profunde manum in vulnus adegisti. Istic dolor meus inhabitat, istinc mortem metuo. Bene habet! torpor abscessit. Sed quoniam iam satis hodiernum colloquium absque inter
Abbreviated transcription (Latin):
ingenii reuocare mentem A sensibus et cogitationẽ a consuetu¬
dine abducere hee ille Ego autẽ uelud fundamẽtũ nactus de suꝑ
id quod tibi placuisse dicis opus extruxi Teneo locũ in ius¬
culano est te autem hoc ciceronis dicto et illic et alibi in oꝑibus
tius delectari solitũ aĩaduerti nec ĩmerito est eñ ex eorũ genere
quibus cum uarietate permixtus lepos ac maiestas in est Tu ue¬
ro iam tandemi ut uidetur ad ꝓpositũ redi a. hec tibi pestis no-¬
cuit hec te insi prouides perditũ ie festinat Si quidem fanta fina
amimus fragilis oppressus cui pemũ occurrat ꝙͣ nutriat ꝙͣ peri¬
mat ꝙͣ repellat/ examinare non potest uigorq eius omis ac tẽpus
parca quod tribuit manus ad tam multa nõ sufficit quod igitur
euenire solet in augusto multa serentibus ut iipediãt se sa¬
ta concursu idem tibi contingat ut in animo minis occupato

Expanded text:
ingenii revocare mentem a sensibus et cogitationem a consuetuingenii revocare mentem a sensibus et cogitationem a consuetudine abducere". Hec ille. Ego autem hoc velut fundamentum nactus, desuper id quod tibi placuisse dicis opus extruxi. Teneo locum: in Tusculano est; te autem hoc Ciceronis dicto et illic et alibi in operibus tuis delectari solitum animadverti; nec immerito; est enim ex eorum genere, quibus cum veritate permixtus lepos ac maiestas inest. Tu vero iantandem, ut videtur, ad propositum redi. Hec tibi pestis nocuit; hec te, nisi provideas perditum ire festinat. Siquidem fantasmatibanimus fragilis oppressus, cui primum occurrat, quam nutriat, quam perimat, quam repellat, examinare non potest; vigorque eius omnis ac tempus, parca quod tribuit manus, ad tam multa non sufficit. Quod igitur evenire solet in angusto multa serentibus, ut impediant se sata concursu, idem tibi contingit, ut in animo nimis occupato
Abbreviated transcription (Latin):
cupidissime perlegi haud aliter ꝙͣ qui uidendi studio peregrinat᷑
a patria ubi ignotũ famose ciuiꝰ pĩa urbis hime ingreditur noua
captus locorũ dulcedine passimq subsistens obua queq circũspi
Atq liceat ałr sonãtibus uerbio sicut catholice ueritatis
preceptorem decuit repories libri illius magna ex parte pħicam pri¬
apueq platonita ac socratitã fuisse doctrinã Et ne quid aibi sub¬
strahan scitome ut opus illud inciperẽ unũ maxime aceronis tui
uerbum induxisse. Afsuit deus incepto et ex paucis seminibus
messis opinia con surgeret Red ad ppositũ reuertamur ⁊. ut li¬
bet pater opune ante tamen unũ oro ne iͥ abscondas uerbũ il¬
lud quod tam preclaro operi ut ais prebuit materiã Cicero
si quide n in quodã loco iam tũc errores temporũ perosus fic ait
Nichil aĩo uidere poterãt ad oculos omia referebãt. magni autẽ

Expanded text:
cupidissime perlegi: haud aliter quam qui videndi studio peregrinatur cupidissime perlegi: haud aliter quam qui videndi studio peregrinatur a patria, ubi ignotum famose cuiuspiam urbis limen ingreditur, nova captus locorum dulcedine passimque subsistens, obvia queque circumspicit. Atqui licet aliter sonantibus verbis secundum catholice veritatis preceptorem decuit, reperies libri illius magna ex parte philosophicam precipueque platonicam ac socraticam fuisse doctrinam. Et nequid tibi subtraham, scito me, ut opus illud inciperem, unum maxime Ciceronis tui verbum induxisse. Affuit Deus incepto, ut ex paucis seminibus messis opima consurgeret. Sed ad propositum revertamur. Ut libet, pater optime. Ante tamen unum oro: ne michi abscondas verbum illud, quod tam preclaro operi, ut ais, prebuit materiam. Cicero siquidem in quodam loco, iam tunc errores temporum perosus, sic ait: "Nichil animo videre poterant, ad oculos omnia referebant; magni autem est
Abbreviated transcription (Latin):
uelud fluctibus aduersus humanarum mentiũ tranquillitas ꝑerit¬
m rite discernis atq uersificatũ est in nobis illud apostolicũ corp
qd̵ corrũpitur aggrauat aĩam et deprimũt terrena habitatio sensu
multa togitãtem. Conglobantur si quidem spẽs muunere et yma¬
gines rerũ uisibiliũ que corpa̾is introgresse sensibus post ꝙͣ singu¬
lariter admisse iũt cateruati in aĩe penetrabilibus deusantur cã
qr ad id genitam nec tam multorũ difformiũq capacẽ pregrauãt
acq confundũt hec pestis illa fantasimnãtũ uestros discerpans la¬
cerans qr cogitatꝰ meditatioibusq clarificis quibus ad unũ solũ
sũmũq limen ascenditur iter obstruẽs uarietate mortifera
huiꝰ quidem pestis cun sepe alias tum in libro de uera religione cui
nichil constat esse repugnancius preclarissime meministi inqͣ
librum muper incedi a pħorũ et poetarũ lectione disgrediens itaqꝙ

Expanded text:
velut flatibus aversis humanarum mentium tranquillitas peritvelut flatibus aversis humanarum mentium tranquillitas perit. Rite discernis, atqui verificatum est in vobis illud apostolicum: "Corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem". Conglobantur siquidem species innumere et imagines rerum visibilium, que corporeis introgresse sensibus, postquam singulariter admisse sunt, catervatim in anime penetralibus densantur; eamque, nec ad id genitam nec tam multorum difformiumque capacem, pregravant atque confundunt. Hinc pestis illa fantasmatum vestros discerpens laceransque cogitatus, meditationibusque clarificis, quibus ad unum solum summumque lumen ascenditur, iter obstruens varietate mortifera. Huius quidem pestis, cum sepe alias, tum in libro De vera religione, cui nichil constat esse repugnantius, preclarissime meministi. In quem librum nuper incidi, a philosophorum et poetarum lectione digrediens, itaque
Abbreviated transcription (Latin):
meua nobilitate sua degenerasse ne dubites nec torpuisse facta
degenerasse dum taxat sed longo iam tractu temporis obtorpuisse
factã uelut proprie originis ac superni conditoris ĩmemorẽ. Nempe
passiones ex coporis cõmixtione subortas et oliionẽ nature melio¬
ris diuinitꝰ uidere actigisse uirgilius ubiait Iqueus est illis
uigor et celestis origo Semimibꝰ ꝙͣtũ non noxia corpora tardãt
ẽ erremq hebetant artus moribundaq mẽbra Hic metuũt
cupĩtis dolentq gaudentq Neq auras respitĩt clause tene¬
bris et carcere ceco. Discermis ne in uerbis potetitis quãdriceps illud
monstrũ nature hominũ tam aduersum  Discerno ciarissime
quadriꝑtitã annini passionem que primũ quidem ex presentis fu¬
turiq temporis respectu in duas scinditur partes Rursus quelib
iu dilas a lias ex bom maliq op mione fubdistinguitur. ita quatuor

Expanded text:
meva nobilitate sua degenerasse ne dubites; nec meva nobilitate sua degenerasse ne dubites; nec degenerasse duntaxat, sed longo iam tractu temporis obtorpuisse, factam velut proprie originis ac superni Conditoris immemorem. Nempe passiones ex corporea commistione subortas oblivionemque nature melioris, divinitus videtur attigisse Virgilius, ubi ait: Igneus est illis vigor et celestis origo seminibus, quantum non noxia corpora tardant terrenique hebetant artus, moribundaque membra. Hinc metuunt cupiuntque dolent gaudentque, neque auras respiciunt, clause tenebris et carcere ceco. Discernis ne in verbis poeticis quadriceps illud monstrum nature hominum tam adversum? Discerno clarissime quadripartitam animi passionem, que primum quidem, ex presentis futurique temporis respectu, in duas scinditur partes; rursus quelibet in duas alias, ex boni malique opinione, subdistinguitur; ita quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
hũiles deo gr̃ãs age ꝙ te tam salubribus habenis frenare sti¬
milisq tam pungentibus sollicitare dignatur uix em̃ possibile
fuerit ut quẽ cogitatio mortis habet tam cotidiana tam presẽns
hunt mors eterna contingat Sed quonia de esse aliud tibi sentio
nec ĩmierito quid illud sit aperire temptabo, ut eo si deus fauerit am¬
moto ni cogitationes tuas totus assurgens quo adhuc premeris
uemar A Inuemres si uoles neq em̃ res impossibilis est sed
i actibus hũanis duo uersantur quorũ si de fit alierũ pp̃ediri con¬
stat effectum, uolũtas eryo presto sit caqr tam uehenens / ut merito
desideen uocabulum sortiatur ⁊ Ita fieta sc̃s quid cogitatio¬
u tue effuuiat ⁊ hoc est ꝙ peto hoc est quod tancopere de fidero
Audi ergo aĩam quidẽ tuã sicut celitus bene institutã nõ nega¬
uermm sit ex contagione corporis huiꝰ ubi circũ septa est muliũ a pri¬

Expanded text:
Humiles Deo gratias age, qui te tam salubribus habenis frenare stiHumiles Deo gratias age, qui te tam salubribus habenis frenare stimulisque tam pungentibus solicitare dignatur. Vix enim possibile fuerit ut, quem cogitatio mortis habet tam quotidiana, tam presens, hunc mors eterna contingat. Sed quondam deesse tibi aliquid sentis, nec immerito, quid illud sit aperire tentabo, ut eo si Deus faverit amoto, in cogitationes tuas totus assurgens, quo adhuc premeris,veniar. Inveniere si voles, neque enim res impossibilis est; sed in actibus humanis duo versantur, quorum si desit alterum, prepediri constet effectum. Voluntas igitur presto sit, eaque tam vehemens ut merito desiderii vocabulum sortiatur. Ita fiet. Scis quid cogitationi tue officiat? Hoc est quod peto, hoc est quod tantopere scire desidero. Audi ergo. Animam quidem tuam, sicut celitus bene institutam esse non negaverim, sic ex contagio corporis huius, ubi circumsepta est, multum a pri
Abbreviated transcription (Latin):
anteꝙͣ per eam lictus apprehendã qui in pelago uixerim moritirꝰ n por¬
tu huic opnuont debeo ꝙ opũ magneq potentie desidero quo nul¬
tos non modo coetaneos meos sed lougeuos homines et cõmunẽ uiuẽ¬
di modũ super gressos exestuare uidunꝰ nũꝙͣ artisse me recolo Qͥo
eñi furor est õnem etatẽ in laboribus et in paupertate trarsdutere
ut inter tot curis coaceruãdas ducitias statim moriar. Sic itaq
de hiis formidolosis rebus cogito non ut longe distantibus sed mox
affuturis iam iamq presentibus. nec dum de memoria mea exces¬
sit uersiculus quidam quem adhuc ad modũ uiuenis scripsi inter
multa que ad amicũ scripserã hoc in fine subiũgeris loquimur
dũ talia forsan. iniumeris p̃parata uiis in lomine morts est Qd
tunt dicere potiu Quid modo dicam et expermiẽto rerũ et etate pro
ne non fallor adhuc questio illa superest. Quid ergo me retinet

Expanded text:
antequam peream litus apprehendam, qui in pelago vixerim moriturus in porantequam peream litus apprehendam, qui in pelago vixerim moriturus in portu. Huic opinioni debeo quod opum magneque potentie desiderio, quo multos non modo coetaneos meos sed longevos homines et comunem vivendi modum supergressos exestuare videmus, nunquam arsisse me recolo. Quis enim furor est omnem etatem in laboribus et in paupertate transducere, ut inter tot curis coacervandas divitias statim moriar? Sic itaque de his formidolosis rebus cogito non ut longe distantibus, sed mox affuturis, iamiamque presentibus. Necdum de memoria mea excessit versiculus quidam quem adhuc admodum iuvenis scripsi, inter multa que ad amicum scripseram hoc in fine subiungens: loquimur dum talia, forsan innumeris properata viis, in limine mors est. Quod si tunc dicere potui, quid modo dicam et experimento rerum et etate provne non fallor, ad hec questio illa superest: "quid ergo me retinet?".
Abbreviated transcription (Latin):
nã qui mortẽ õnmo nõ aspicitis at sani capitis millus inue¬
intur Re autẽ uera aspitere procul aspicere est quod unũ super
rogitanda morte multos illusit dum illã uiuẽdi metham sibi
quisq proposuit ad quã et si peruenri possit per naturã m̃
pauissimi peruenerũt fere em̃ nullus moritur cui nõ que¬
miat poetitum illud. Caniciemq sibi et longos pos promnserat
annos hͤ nocere tibi potuit. Nam et etas et complexionio uigor
e uite modestioris obseruãtia hanc tibi spem fortasse pre¬
buerũt Noli queso de me talia suspicari auertat deus
hanc insamani me ne huic confidere monstro quod apud un¬
giluĩ famosissimꝰ ille magister maro ait et ego mari mag¬
no sũmeq turbido iactatus tremulã tibrẽ faciscẽtemq et ri¬
mosam uentis obluctantibus per tumidos flucth ago. Hanc
diul durare nõ posse certe scio muillãꝙ spem salutꝭ superesse m
uideo in si miferatꝰ om̃i potens prebeat ut gubernaculũ sũmũ ssectẽs

Expanded text:
 qui mortem omnino non aspiciat sani capitis nullus invenitur; re autem vera "prospicere" "procul aspicere" est. Quod unum super cogitanda morte multos illusit, dum illam vivendi metam sibi quisque proposuit, ad quam etsi perveniri possit per naturam, tamen paucissimi pervenerunt. Fere enim nullus moritur, cui non conveniat poeticum illud: canitiemque sibi et longos promiserat annos. Hoc nocere tibi potuit; nam et etas et complexionis vigor et vite modestioris observantia hanc tibi spem fortasse prebuerunt. Noli, queso, de me talia suspicari. Avertat Deus hanc insaniam: me ne huic confidere monstro, quod apud Virgilium famosissimus ille magister maris ait. Et ego, in mari magno sevoque ac turbido iactatus, tremulam cimbam fatiscentemque et rimosam ventis obluctantibus per tumidos fluctus ago. Hanc diu curare non posse certe scio nullamque spem salutis superesse michi video, nisi miseratus Omnipotens prebeat ut gubernaculum summa vi flectens
Abbreviated transcription (Latin):
quet omna aliis et morietur et idem alibi qui aceruat
muiste aliis cõgregat et in bonis illuis alius iuxuriabi.
O terribile dc̃m sed cõe cotidie se oculis ingerens nec idcr¬
co proficiens in aĩs auaroꝵ Idem ruosus auaro inquit¬
lichil est scelestius et nichil est imquiꝰ ꝙͣ amare pecunias
et ut stias qͣm̃ uero omña ꝯsonãt ue ait ap ᷝ ͤ ᷤ Ecce ut eccle¬
sicstico sapienti ꝯfonat sclaris pecuine inquit Cicero fugi¬
enda cupiditas nichil est eñi tam angusti anii cãq¬

Expanded text:
quet omnia aliis et morietur”, et idem alibi: “Qui acervat quet omnia aliis et morietur”, et idem alibi: “Qui acervat iniuste, aliis congregat, et in bonis illius alius luxuriabitur”, o terribile dictum, sed commune quotidieque se oculis ingerens, nec idcirco proficiens in animis avarorum! Idem rursus. “Avaro, inquitichil est scelestius, et nichil est iniquius quam amare pecunias”, et ut scias quoniam vero omnia consonant, ut ait Aristoteles, ecce ut Ecclesiastico sapienti consonat secularis: “Pecunie, inquit Cicero, fugienda cupiditas; nichil est enim tam angusti animi tamq
Abbreviated transcription (Latin):
uaxitie stimiulis perurgeorRa Sñ ais stimulis
nã et querẽdarũ opũ cupiditates struli qͥs
et quesite opes spine sũc ita cni illas uocat᷑
qui mentrri nescit p̃clare uoͬ diuitie que et
querende torqueant et quesite at si corpusculũ si natu¬
ram si uite respitias breuitatem uidebis te frustra superua¬
ciuĩs curis angi et pancorum egentẽ multa desiderare in¬
super dum querendis inhias, parta nõ cernere atq ita
quodã mõ querendo perdere quo nichil est stultuis doͬ
Multa querendi uegeor appetitu Ranec aduertis ꝙint̾
querend tempus et uita tum illa querebantur elabit᷑
sic mira ꝑꝑlexitas incidit dũ uita hadũdare uidenini
diuiciis indigetis dũꝙ indigẽtia illa p̃teriit suꝑuenit al¬
tera et diuiciis habundantes indigetis uita non hoc
ignorabat ille saꝑiens ubi loquicur de eo ꝑsimromãte
qui dicit inuemiã requĩe michi et mũc manducabo de
bomis meis solus et nescit qd tempus ptereat et relĩ¬

Expanded text:
aritie stimulis perurgeor. Bene ais stimulis, nam et querendarun opum cupiditates stimuli quidam, et quesite opes spine sunt. Ita enim illas vocat qui mentiri nescit. Preclare vero divitie, que et querende torqueant et quesite. At si corpusculum, si naturam, si vite respicias brevitatem, videbis te frustra supervacuis curis angi, et paucorum egentem multa desiderare. Insuperque dum querendis inhias, parta non cernere, atque ita, quodammodo, querenda perdere, quo nichil est stultius. Multa querendi urgeor appetitu. Nec advertis quod, inter querendum, tempus et vita, cui illa querebantur, elabitur. Sic mira perplexitas incidit: dum vita abundare videmini, divitiis indigetis, dumque indigentia illa preteriit, supervenit altera, et divitiis abundantes indigetis vita. Non hoc ignorabat ille sapiens, ubi loquitur de eo parsimonizante qui dicit: “Inveniam requiem michi, et nunc manducabo de bonis meis solus, et nescit quod tempus pretereat, et relin
Abbreviated transcription (Latin):
in abdito dictum menũst dictũ in abdito memorabis. Ego eñ ne ut ait
sepius in terponerẽtur atq ut corã res agi uelut
a pñtibus uideretur loquutoris egregni measq sententias. non alio uͬ¬
borum ambitu sed sõla propriorũ nõmi prescriptione discreui hũc nẽpe
morem a cicerone meo didici hũc ip̃e prius a platone didicerat At ne lõ
gius ille me primũ hyis uerbis aggressus est Cogitandũ de mi seria¬

Expanded text:
in abdito dictum meministi, in abdito memorabis. Ego enim ne, ut aitin abdito dictum meministi, in abdito memorabis. Ego enim ne, ut ait, "inquam et inquit sepius interponerentur, atque ut coram res agi velut a presentibus videretur" collocutoris egregii measque sententias, non alio verborum ambitu, sed sola propriorum nominum prescriptione discrevi. Hunc nempe scribendi morem a Cicerone meo didici; at ipse prius a Platone didicerat. Ac ne longius vager, his ille me primum verbis aggressus est. INCIPIT LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
iudicante submotisqz procularbitris ultro citroq sermo longior obortꝰ
atq in diẽ tertiũ materia protrahente productꝰ est: ubi multa licet ad¬
uersus scli nr̃i mores deq cõibus mortaliũ piaculis dicta suit ut non
tam michi ꝙͣ toto hũano generi fieri cõuitiũ uide̾tur. Ea cũ quibus ip̃e
uocatus sum memorie alterius imp̃ssi: hoc ergotã familiare collequiũ
ne forte dilaberetur dũ scriptis mãdare inscitus mẽsurã libelli huiꝰ mi¬
pleui. Nõ quã ãnumerari aliis operibus meis uelimi: aut unde gloria ii
petam maiora quedã mens agitat/ sed ut dulcedinẽ quã semel ex collo¬
quutiõe perceꝑi quotiens libuerit ex lectiõe percipiã. Tuꝙ ideo libelle cõuẽ¬
tus hommiũ fugiens mecũ mansisse contentꝰ eris: nõis ꝓprii nõ ĩmenor
secretũ enñ meũ es et diceris. Michiq in altioribus occupato ut unũq̃dꝙ

Expanded text:
iudicante, submotisque procul arbitris, ultro citroque sermo longior obortus, iudicante, submotisque procul arbitris, ultro citroque sermo longior obortus, atque in diem tertium, materia protrahente, productus est. Ubi multa licet adversus seculi nostri mores, deque comunibus mortalium piaculis dicta sint, ut non tam michi quam toti humano generi fieri convitium videretur, ea tamen, quibus ipse notatus sum, memorie altius impressi. Hoc igitur tam familiare colloquium ne forte dilaberetur, dum scriptis mandare instituo, mensuram libelli huius implevi. Non quem annumerari aliis operibus meis velim, aut unde gloriam petam maiora quedam mens agitat sed ut dulcedinem, quam semel ex collocutione percepi, quotiens libuerit ex lectione percipiam. Tuque ideo, libelle, conventus hominum fugiens, mecum mansisse contentus eris, nominis proprii non immemor. Secretum enim meum es et diceris; michique in altioribus occupato, ut unumquodque
Abbreviated transcription (Latin):
tu dũ corporeo cartere elaudebaris huic similluna pertulisti. Qd cũ ita
sit passionũ expertazũ curator optime tam et si rerũ õmũ iocũdissina
taciturna mediatio. silentiũ tamen istud ut sacra et michi singulari¬
ter accepta uoce discutras oro/ temptans si qua ope langores tan graues
emollire queas. Adhec ille tu michi dux tu cõsultrix tu dña tu ma¬
gistra. Qui igitur me loqui iubes te pñte. Illa autẽ aur̃e mortalis ho¬
murs hũãna uox feriat. hanc iste fert equamimꝰ. ut tamẽ quidꝙͣ ex
te audiet ex me dictũ putet presens adero. pare inquit et languẽtis
amor cogit et iubentis auctãs. simul. me benigne in tuens pateruoqs
refouens complexu in secretiorem loci partem ueritate p̃uia parũper
abduxit ibi tres pariter con sediniꝰ. Tum deniũ illa de singulis ie silẽtio

Expanded text:
tu, dum corporeo carcere claudebaris, huic similia pertulisti. Quod cum ita tu, dum corporeo carcere claudebaris, huic similia pertulisti. Quod cum ita sit, passionum expertarum curator optime, tametsi rerum omnium iocundissima sit taciturna meditatio, silentium tamen istud, ut sacra et michi singulariter accepta voce discutias oro, tentans si qua ope languores tam graves emollire queas. – Ad hec ille: – Tu michi dux, tu consultrix, tu domina, tu magistra: quid igitur me loqui iubes te presente? – Illa autem: – Aurem mortalis hominis humana vox feriat; hanc iste feret equanimius. Ut tamen quicquid ex te audiet ex me dictum putet, presens adero. – Parere – inquit – et languentis amor cogit et iubentis autoritas –; simul me benigne intuens paternoque refovens complexu, in secretiorem loci partem Veritate previa parumper adduxit; ibi tres pariter consedimus. Tum demum, illa de singulis in silentio
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tamẽ ideo tacitus mansissem. Iam interrogationts uerba dictauerã
iamq in extremũ limen uoy ehressura processerat. cũ subito ex oreueritatꝭ
Dulcissimũ michi illud nomten audãtũ est ad eum siquidẽ conuersa ac me¬
ditationẽ ip̃ius profundissimã interrum pens sic ait. Care mͥ ex milibus
auguscine: hũc tibi deuotũ nosti. nec telatet ꝙͣ perieulosa et longa egri¬
tudine tentus sit qui eo propinquior morti est quo eger ip̃e a ꝓprii morbi
cogitatione remotior. Itaꝙ nũc uite huiꝰ seniauius consulendũ est
quod pietatis opus melius ꝙͣ tu nullus hominũ prestare potest. Ñam et
ste tui nominis seper amantissimꝰ fuit. habet autem hoc oĩs doctrina
multo facilius in auditoris ammũ ab antato preceptore tranffũditur
Et inisi te presens forte felicitas miseriarũ tuarũ fecit ĩmemorẽ multa

Expanded text:
Nec tamen ideo tacitus mansissem; iam interrogationis verba dictaveram, Nec tamen ideo tacitus mansissem; iam interrogationis verba dictaveram, iamque in extremum oris limen vox egressura processerat, cum subito ex ore Veritatis dulcisonum illud michi nomen auditum est. Ad eum siquidem conversa, ac meditationem ipsius profundissimam interrumpens sic ait: – Care michi ex milibus Augustine; hunc tibi devotum nosti, nec te latet quam periculosa et longa egritudine tentus sit, que eo propinquior morti est quo eger ipse a proprii morbi cognitione remotior! Itaque nunc vite huius semianimis consulendum est, quod pietatis opus melius quam tu nullus hominum prestare potest. Nam et iste tui semper nominis amantissimus fuit; habet autem hoc omnis doctrina, quod multo facilius in auditorum animum ab amato preceptore transfunditur; et, nisi te presens forte felicitas miseriarum tuarum fecit immemorem, multa