comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑulandum est ¶ellum ꝑax se¬
R. Meluis pcessisset bello iter abstruc¬
tura nil nisamus quanispe reme¬
du ultro uulueri sese offerre aueiliũ
ergo salutem optare bera est sano
egritudmnen spes salutis in sania
¶Pax futura est Re Bolet par
urbibus mutacionem rerum affre
pestiferam optima quidem ip̃a sed
pessimis circũuallata comitibus in¬
quibus g legibus fluxis moribus
occultis odus/ aperta tyramnde/ ee¬
cordare quid tunli olim bella p̾saga
ille dixit nec fefellit superos quid
ꝓdest possere pacem cum donnuo¬
ꝑ cix ista uenit Melior est autem
bellicosa libertas uiris fortibus ꝙͣ
pacifica lt serutus ¶ ꝑ aceni ha¬
beo R interun bellum hẽs
De pace et induciis G

Expanded text:
pulandum est. Bellum pax sepulandum est. Bellum pax sequetur. Melius precessisset bello iter obstructura: nichil insanius quam spe remedii ultro vulneri sese offerre. Auxilium, egro salutem optare natura est, sano egritudinem spe salutis insania. Pax futura est. Solet pax urbibus mutationem rerum afferre pestiferam: optima quidem ipsa, sed pessimis circumvallata comitibus, iniquis legibus, fluxis moribus, occultis odiis, aperta tyrannide. Recordare quid civili olim bello presagus ille dixit, nec fefellit: Superos quid prodest poscere finem? Cum domino pax ista venit. Melior est autem bellicosa libertas viris fortibus quam pacifica servitus. Pacem habeo. Interim bellum habes. 106 DE PACE ET INDUTIIS
Abbreviated transcription (Latin):
frangũtur ammos q acuit bellũ¬
ꝙ asperat pacis spes sit amicicie
mensionem irritam quasi ar cotem
dixeris odiorum ¶B De pare igitur
pax erit R De pace trebro ne quidꝙͣ
Duces qũ illos canullus op̃p̃ssit scipio¬
hos E Post belli fiuen ꝑax firma¬
bitur R Quanto firmata esset un¬
lius ante belli p̾ncipũe q dampius
ac iuortibus tempestiua ꝑ ace esset
occursumm s uos puri contumates
ac discoli sme uerberibus non sapitis
in pace bellum in bello paten que¬
ritis neq unuqm nisi bello afflict i
pacem uel nostere inçipitis uel amare
eam q ut perditam fletis sit mox red¬
ditami pari leuitute contempnitis
donec bos iterum atq iterum anus¬
sa ꝑ doceat bona uestra non sꝑnẽ
mala nestra non cupere/ demq non
meptire non fureͤ quod auꝙ asseq̃¬
nũ pudeat sepiss nic idem uobis ab¬
Diend̾ nec audisse satis est sepissine¬
et uidendum et exꝑiendum dicam
ꝓp̾e ut discrtis aliquid sepissime ua¬

Expanded text:
franguntur animosque acuit bellumfranguntur animosque acuit bellumque asperat pacis spes. Sic amicitie mentionem irritam quasi cotem dixeris odiorum. De pace agitur, pax erit. De pace crebro nequicquamduces, quando illos Camillus oppressit, hoc Scipio. Post belli finem pax firmabitur. Quanto firmata esset utilius ante belli principium! Quot damnis ac mortibus tempestiva pace esset occursum! Sed vos pueri contumaces ac discoli sine verberibus non sapitis; in pace bellum, in bello pacem queritis neque unquam nisi bello afflicti pacem vel noscere incipitis vel amare eamque ut perditam fletis, sic mox redditam pari levitate contemnitis, donec vos iterum atque iterum amissa perdoceat bona vestra non spernere, mala vestra non cupere, denique non ineptire, non furere; quod antequam assequamini pudeat. Sepissime idem vobis audiendum; nec audisse sat est, sepissime videndum et experiendum; dicam proprie: ut discatis aliquid, sepissime va
Abbreviated transcription (Latin):
tem serare quani sperare stulti
est fastidire e res certas et aubiguas
ampsectis. Pacem spero R Temus¬
ses eam arcuis nec abire suieres ꝙͣ
sperares Quid eñi si ad hant spem
in pacĩa te ꝑduxit tua ut sperando
magis eligeres quod gandendo uti po¬
teras  Pacem spero R Epes
Patis multos perdidit sperare q pa¬
ti succedens inseꝑata calauutas an¬
cautos obriit sopitos q quos exper¬
rectos mueniens non lesisset ¶ Epe¬
do paceniR Quid tam dui speras
auod mox assequi potes et in tua sitũ
manu est rari sunt qui ꝑacem nõ
inuenerant si bona fide uelle ceperuit
s hn ip̃i quibus dulce nomen patis
pax amara est Pacem itaq pe¬
tentes ꝑaci obstant/ quatuor uobis¬
cum habitant pacis hostes/ Auari¬
cia. Inudia ira superbia has etnũ
inexiliũ pellite ꝑ ax et̾n a erit ¶ Spes
pacis haud dubia est Ee Inter
spem pacis ac pacẽ nulta madũt
leue uerbum gestus facilis composi¬
tam sepe turbauit pacem ip̃i trac¬
tatus pacifia a ẜmones ferro sepe

Expanded text:
 sperare; stulti enim est fastidire res certas, ambiguas spes amplecti. Pacem spero. Tenuisses eam artius nec abire sineres quam sperares; quid enim si ad hanc spem impatientia te duxit tua ut sperando angi eligeres, quo gaudendo uti poteras? Pacem spero. Spes pacis multos perdidit sperateque paci succedens insperata calamitas incautos obruit sopitosque, quos experrectos inveniens non lesisset. Spero pacem. Quid tamdiu speras quod mox assequi in tua situm manu est? Rari sunt qui pacem non inveniant, si bona fide velle ceperint. Sed hi ipsi quibus dulce nomen pacis, pax amara est; pacem itaque petentes paci obstant. Quattuor vobiscum habitant pacis hostes: avaritia, invidia, ira, superbia; has eternum in exilium pellite, pax eterna erit. Spes pacis haud dubia est. Inter spem pacis et pacem multa incidunt: lene verbum, gestus facilis compositam sepe turbavit pacem; ipsi tractatus pacificique sermones ferro sepe
Abbreviated transcription (Latin):
cum omi uere amicicie uare sint in nu¬
⁊e huic Inu cercius extimnabis quot nõ
ditam tibi s humano gm anncicie pure
sint cum mimcrare ceperis quot sint
boni G Amcos habeo quiplures E¬
Notos dic idq qui ueraciter sis dictur ꝯ
indubie est nullum em̃i aĩal milla mẽs
difficilior cognitu qmͣ homo eħ Anu¬
ti multi sunt michi. E Contubna¬
bes forsan aut ꝯuute hu emĩ insi
epule defueriit non deerunt. aunci ãt
semper ꝑ anci/ sepe nulli sepe quod im¬
quissimũ est annci nomen domesticꝰ
hostis tenet et sub uelo fite bemiuo¬
le yitie familiares isidie delitescunt¬
O Supra ncc̃tatem sunt amna R
App̾ine amnitus nctͣarius fere onũbus
maxnueq potentibus deest semꝑ qui
s. inter eot assentatorum mendacia
Uerum loqui audiat et uelit qua in
Re multis amico utilior hostis fuit
de michi pliu̾bus indiges sanctior¬
q esset orbis terrarũ et quercior si
tot eeñt anncicie quot feruut E

Expanded text:
cum omnium vere amicitie rare sint, innucum omnium vere amicitie rare sint, innure; hinc iam certius extimabis quot non dicam tibi, sed humano generi amicitie pure sint, cum numerare ceperis quot sint boni. Amicos habeo complures. “Notos” dic idque quam veraciter sis dicturus in dubio est. Nullum animal, nulla merx difficilior cognitu quam homo. Amici multi sunt michi. Contubernales forsan aut convive. Hi enim nisi epule defuerint non deerunt, amici autem semper pauci, sepe nulli, sepe, quod iniquissimum est, amici nomen domesticus hostis tenet et sub velo ficte benevolentie familiares insidie delitescunt. Supra necessitatem sunt amici. Apprime necessarius fere omnibus maximeque potentibus deest semper, qui scilicet inter tot assentatorum mendacia verum loqui audeat et velit, qua in re multis amico utilior hostis fuit. de michi, pluribus indiges sanctiorque esset orbis terrarum et quietior si tot essent amicitie quot feruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tes dit amicos un a optimos dixeris¬
E Habeo amicos credo R Cane
ne falsum crẽdas ueqũ aliter credere
ip̃a res cogat abissum aĩ metiri nõ
est homĩs nunc ancos uobis uinacõ¬
ciliant lat̾me antem ꝓbant et quod
Debut p̾miũ esse nonissimũ est ¶ Aĩci
in hoc statu multi rerũ sunt R Rex
credo feliciũ ⁊ a em̃ ferie accidit ut
et si fortuna oĩs auncitiis egeat illi
tamen aucorum copia miaior sit cui
reruui ceteraꝵ idigencia minor est
sit mopia semper mopianꝯ capiã q
conitetur copiã trescat siue aduenrat/ e¬
gestas crescent seu abibunt seu uerus de¬
tegentur auncicie qui amici tui fuermt q̃
fortune illa uidebitur abemite te tui se¬
quuntur illam sui xhec melior illa densior
catua uec est quod mnntari debeas uase
exhansto illos abscedere qui solam uidul¬
cedmem sequebantut aduersits sila¬
torem abigit fex potatorum ¶ nuiã¬
biles uideor habere amicos R Bene
ais uidior unde tibri autem hec opmio

Expanded text:
tes. Dic amicos: una optimos dixeristes. Dic amicos: una optimos dixeris. Habere amicos credo. Cave ne falsum credas, ne quando te aliter credere ipsa res cogat: abyssum animi metiri non est hominis; nunc amicos vobis vina conciliant, lacrime autem probant et quod debuit primum esse novissimum est. Amici in hoc statu rerum multi sunt. Rerum, credo, felicium: ita enim ferme accidit, ut, etsi fortuna omnis amicitiis egeat, illi tamen amicorum copia maior sit, cui rerum ceterarum indigentia minor est. Sic inopiam semper inopia copiamque comitatur copia: crescat sive adveniat egestas, decrescent seu abibunt seu verius detegentur amicitie. Qui amici tui fuerunt, qui fortune, illa videbitur abeunte: te tui sequentur, illam sui, hec melior, illa densior caterva. Nec est quod mirari debeas, vase exhausto illos abscedere qui solam vini dulcedinem sequebantur: adversitas simulatorem abigit, fex potorem. Innumerabiles habere videor amicos. Bene ais: “videor”; unde tibi autem hec opinio,
Abbreviated transcription (Latin):
is q toĩs error est diuitum amiorem
p̾cio emi putant qui mutuo queritur a¬
non herbis ueq carnũbus magicie mo¬
uecur non auro aut gẽms non ad extre¬
niũ ferro flectitur amando uincitur co¬
lendoq Est q hoc cathoms greci phi¬
quiatorumi notissmiũ quod senece placuit
et michi Si uis amari ama quamꝙͣ et
hoc ip̃m sepe frustra est tam muge tãq
inperscrutabiles ata ꝓfunde sunt pec¬
torum tauerne tani ueuenosi atq nn¬
humani et implatabiles quoriundam
auimii ut et tulti spernant et amati odi¬
ant nec contenti nullam pio effectui
Uitem deddere quod nec belius quidem
insi acrotissinus accidit oxasꝑantur
obsequio et sicredi põt amore ad odii
reritant᷑ quodꝑculosissimũ et int̾ uite
mala grauissimũ hemana simplicitas
exꝑitur ¶ Credo omicos optimos
habere P Est hoc quidem amicicie ꝑꝑe¬
tuũ epathecum quod et si lingne abfit
ad est intellectui ata brem ꝯ soqui po¬

Expanded text:
isque communis error est divitum: amorem isque communis error est divitum: amorem pretio emi credunt, qui mutuo queritur anon herbis neque carminibus magicis movetur, non auro aut gemmis, non ad extremum ferro flectitur: amando vincitur colendoque estque Hecatonis Greci philosophi amatorium notissimum, quod Senece placuit et michi: “Si vis amari ama”, quanquam et hoc ipsum sepe frustra est, tam multe tamque imperscrutabiles ac profunde sunt pectorum caverne, tam venenosi atque inhumani et implacabiles quorundam animi, ut et culti spernant et amati oderint, nec contenti nullam pio affectui vicem reddere, quod nec beluis quidem nisi atrocissimis accidit, exasperantur obsequio et, si credi potest, amore ad odium irritantur, quod periculosissimum et inter vite mala gravissimum humana simplicitas experitur. Credo amicos optimos habere. Est hoc quidem amicitie perpetuum epitheton, quod, etsi lingue absit, adest intellectui idque brevius loqui po
Abbreviated transcription (Latin):
ad uulgaris amticias desçendis/ que
tũ ip̃e suuul plures esse uix pñt quod
multis ⁊etribuere familiarit᷑ ꝙ tẽnuit᷑
oposissimũ sit ammo ꝑ̃sertumm execuciõe
tiusꝑiam difficilis ata igenii oꝑis
occupato ¶ Amicos qui prosint et
delectent habro R. Caduce amiciae
quarum delectacio uel utilitas fund a¬
mentũ est nani et stantibus illis tre¬
nunt es cedentibus riuirit id uon pos¬
quibus nichil incertius At que in uir¬
tute fuudantur in mortales surct eo
quod uirtus ip̃a quoddam stabile fir¬
mũ q sit et ut uciba utar aristolis
mansurũ q qm̃ mori nequit ĩdeo ꝓp̃
honestum dileximus diliguuꝰ oxtinc¬
tos¶ Amicos ni fallor fidos hẽo¬
U wide autem ne fallaris neue ex¬
ꝑra cupias/ nam sepe ciu ꝰ rei fueat
dulcius opiuo amarum fuit exꝑm̃¬
tum ¶ Amicos puto bonos ha¬
ex amnia atꝙ illud inpͥmis quantũ
ip̃e ames sunt eni qui non amant et
amari putant quo nichil est stulciꝯ

Expanded text:
ad vulgares amicitias descendis, que ad vulgares amicitias descendis, que tamen ipse simul plures vix esse possunt, quod multis retribuere familiariterque convivere operosissimum sit, animo presertim in executione cuiuspiam difficilis atque ingenui operis occupato. Amicos qui prosint et delectent habeo. Caduce amicitie, quarum delectatio vel utilitas fundamentum est! nam et stantibus illis tremunt et cedentibus ruunt: id non posquibus nichil incertius. At que in virtute fundantur immortales sunt, eo quod virtus ipsa quiddam stabile firmumque sit et, ut verbo utar Aristotelis, mansurumque quoniam mori nequit. Ideo quos propter honestum dileximus, diligimus vel extinctos. Amicos, ni fallor, fidos habeo. Vide autem ne fallaris neve experiri cupias: nam sepe cuius rei fuerat dulcis opinio amarum fuit experimentum. Amicos, puto, bonos haxamina atque illud in primis quantum ipse ames. Sunt enim qui non amant et amari putant, quo nichil est stultius
Abbreviated transcription (Latin):
Micicrs habundo R Miror tibi
Uni rei huis habundanciam esse
cius quiden cunctis hom̃ib ꝯ peniua
tanta sit ut ex om̃ibus seculis uix pau¬
cissima memorantur amicorũ ꝑia¶E
aichi amicitie multe sunt R Furate
igitur uere eiũ amicicie rariu benum
usq adco ut qui unam longa licet in
etate auesierit negociator rerum taliũ
satis induscius habeatur ¶ Amici¬
cus felix suu R Hoc scire non potes
insi rebus aliis sis infelix ueruui est ẽi
certa cernitur Mamicicie multe sunt¬
R hiuꝰ rei iudiciũ exꝑiencie ꝯmitte nõ
fame multa mentiri solite pauciores
nimis est copia magna R mitte
supuacua i rebus om̃ibus qui ꝙ sat̾
est h ampluis non requirat ¶ Aĩ¬
corum satis magna copia est Rad
idip̃mi neq populo romano tũ dũ max¬
mie floreret neq ulli mor talium con¬
tigisse apud illustrem legis hystoricũ¬
Goluncicie multe sunt R Dixi iai
ficte igitur aut equidem imꝑfecte ist
screre sit nãte ¶E Copia est utiliũ et
delectabilium annicorun R Seucio

Expanded text:
micitiis abundo. Mirum tibi uni rei huius abundantiam esse, cuius quidem cunctis hominibus penuria tanta sit, ut ex omnibus seculis vix paucissima memorentur amicorum paria. Michi amicitie multe sunt. Fucate igitur; vere enim amicitie rarum bonum, usque adeo, ut qui unam longa licet in etate quesierit, negotiator rerum talium sat industrius habeatur. Amicitiis felix sum. Hoc scire non potes, nisi rebus aliis sis infelix; verum enim est incerta cernitur. Amicitie multe sunt. Huius rei iudicium experientie committe, non fame, multa mentiri solite; paucioresnimis magna copia est. Mitte supervacua: in rebus omnibus qui quod satis est habet, amplius non requirat. Amicorum satis magna copia est. Ad id ipsum neque populo Romano, tum dum maxime floret, neque ulli mortalium contigisse apud illustrem legis historicum. Amicitie multe sunt. Dixi iam: ficte igitur aut equidem imperfecte, utserere sit necesse. Copia est utilium ac delectabilium amicorum. Sentio:
Abbreviated transcription (Latin):
et dic tibi si non audio quid seu
ad me seu de me homines loquã¬
tur audiam quid loquat᷑ in me
dñs deus illi eñi sepe bellum hit
loquitur ꝑacem semper & Nil
penitus audio R Multi silen¬
tium petentes longis ꝑeg̾natio¬
nibus fatigati sunt ut aliquibꝰ
abditis ac se motis in lotis quod
cuꝑent inuement tu quod ab
alus oꝑose queritur ubi libet te¬
cum habes disce iam bono tuo uri
ut tũsiacti memor strepitus ueteꝵ¬
q tuultum tandenit incipe silẽcio
delect adi
Ite mee tedium angens me¬
tenet R Ex premisẜ ortũ

Expanded text:
et dic tibi: “si non audio quid seu et dic tibi: “si non audio quid seu ad me, seu de me homines loquantur, audiam quid loquatur in me dominus Deus.” Illi enim sepe bellum, hic loquitur pacem semper. Nichil penitus audio. Multi, silentium appetentes, longis peregrinationibus fatigati sunt, ut aliquibus abditis ac semotis in locis quod cuperent invenirent; tu quod ab aliis operose queritur, ubi libet tecum habes. Disce iam bono tuo uti, et transacti memor strepitus veterumque tumultuum, tandem incipe silentio delectari. ite me tedium ingens tenet. Ex premissis ortu
Abbreviated transcription (Latin):
nil ad hoc sorditas ista nocuerat
multum fortasse profui̾t D Au¬
ditus me destituit  Quibus conis
aut mins dyapente constet aut
dyapason quibus ꝓportiones alie
tractantur a musitis nosse nel sur¬
Dus p̃t et ꝙͣ ius humane nocis fi¬
diumq uel organi modos anribꝰ
non audiat si tũ causas auinio
tenet delectacioneni intellectus
haud dubie prefert auriũ uolup¬
tati fingat et hos ipos musicos¬
m̃os ał mĩmos surdo ignotos dũ
modo uirtutis nuu noti suit se¬
q in illis ex̾ceat bene est nl h̾
quoq surditas nocet melus em̃
multo est bonũ fieri quam docta
ut si h abude doctꝯ ac sapiens
lus ĩdem et insipiens et indocta
om̃i licet que sub celo sunt erudi¬
tissimus sit lrarim O Auditus
languet R Bñ quod hoc p̾ns
tibi non accidit quan fidem que
auditu maxime constat acciꝑes
cantus ant uolucrum non ꝑci¬
pis cantibus cor intende celesti¬
bus int̾namq aurem deo applica¬
O Mon audio At Et cogita

Expanded text:
nil ad hoc surditas ista nocuerit, nil ad hoc surditas ista nocuerit, multum fortasse profuerit. Auditus me destituit. Quibus tonis aut numeris diapente constet aut diapason, quibusve proportiones alie que tractantur a musicis nosce vel surdus potest; et quamvis humane vocis fidiumque vel organi modos auribus non audiat, si tamen causas animo tenet, delectationem intellectus haud dubie prefert aurium voluptati. Finge autem et hos ipsos musicos numeros surdo ignotos: modo virtutis numeri noti sint, seque in illis exerceat, bene est; nil hic quoque surditas nocet. Melius enim multo est bonum fieri, quam doctum, etsi abunde doctus ac sapiens lus, idem et insipiens, et indoctus, omnium licet que sub celo sunt eruditissimus literarum. Auditus elanguit. Bene quod hoc tibi prius non accidit, quam fidem que auditu maxime constat, acciperes; cantus aut volucrum non percipis, cantibus cor intende celestibus, internamque aurem Deo applica. Non audio. At cogita,
Abbreviated transcription (Latin):
aures michi R Periculosa pare¬
hom̃ibus corporis precipue q p̾n¬
cipibus qui per illam adiuatoꝵ
flatibus cumefacti sepe cũ popi¬
lorun disu suaq ꝑicie crepuer̃t¬
Do Auditus de est. R Si cum
aliis colloqui ꝓhibitum sit tecũ
loquere tyceromam memor illius
alterius non requiret quamuis
et colloquii surdo quoq permissũ
legendo .s. et scribendo cum an¬
tiquis nempe loquitur qui legit
at cum posteris qui scribit Ad hͦ
celestis phie libros et qui legit
deum audit et qui orat alloqui
in hoc quidem gẽmio collo quio
nec lingua nec auribus opus
est s oculis digitis q ac deno¬
to aĩo et hoc igitur et in multe
nr̃i consiliũ ciceronis amplectim᷑
ut sicut tecus auriũ sit se surdꝰ
oculorum subsideo consoletur Tu
pro nide si audire homines non
potes scriptos ab homĩbus libros le-¬
ge et legendos ab homibus libros
scribe Celum preterea ac terras
et maria respice horum q om̃i
auctorem in silencio contemplare

Expanded text:
aures michi. Periculosa paraures michi. Periculosa pars corporis, precipueque principibus, qui per illam adulatorum flatibus tumefacti, sepe cum populorum risu suaque pernicie crepuere. Auditus hebet. Si cum aliis colloqui prohibitum est, tecum loquere, Ciceroniani memor illius: alterius non requiret, quamvis et colloqui surdo quoque permissum, legendo scilicet scribendoque; cum antiquis nempe loquitur qui legit, et cum posteris qui scribit; ad hec, celestis philosophie libros et qui legit Deum audit, et qui orat alloquitur. In hoc quidem gemino colloquio nec lingua, nec auribus opus est, sed oculis digitisque ac devoto animo. Et hic igitur, ut in multis, nostri consilium Ciceronis amplectimur, ut sicut cecus aurium, sic se surdus oculorum subsidio consoletur. Tu proinde, si audire homines non potes, scriptos ab hominibus libros lege et legendos ab hominibus libros scribe. Celum preterea ac terras et maria respice, horumque omnium auctorem in silentio contemplare:
Abbreviated transcription (Latin):
do sauat hoc mulcẽdo inquinat
atq ita peior est falsus amor no¬
to odiõ & Amisi auditum de
Iam quoq u are ulixi prestitisse
fertur tibi nel natura p̾restitit uel
tasus aliquis ut tyrenũ cantꝯ
surda tutus aure per transeas fe¬
licem te si estuuas Quot inde ꝑ¬
itula penetrare in anũ potuissent
quodq lolini inde mendacia qt
enores quot demũ molestie subire¬
Dolnditum amisi R Philonie¬
nam credo uel chytharam libias¬
q non audies s nec rudentes iti¬
dem asellos nec grimentes sues
uel ululantes lupos nec latran¬
tes canes nec seruentes ursos nec
rugientes leones nec gementes
pueros nec altricantes nauiculas
nec postre mo hris om̃ibus graui¬
ores undiq personantes stultoꝵ
ał inconditos fletus et ꝯfrisas
uoces quo nullus usqm sonus
mamiemior O Auditu careo R
multiplicibus ereptus es fr audibꝰ
nulla re crebrius fallunt᷑ hõĩes
quam uerbis nichil huic est ꝑi¬
culi surdõ &o Et Obtorpuere

Expanded text:
do sanat, hoc mulcendo inquinat, do sanat, hoc mulcendo inquinat, atque ita peior est falsus amor vero odio. Amisi auditum. Iam quod ars Ulyxi prestitisse fertur, tibi vel natura prestitit, vel casus aliquis, ut Syrenum cantus, surda tutus aure pertranseas; felicem te, si extimas, quot inde pericula penetrare in animo potuissent, quotque olim inde mendacia, quot errores, quot demum molestie subiere! Auditum amisi. Philomenam credo, vel cytharam tibiasque non audies, sed nec rudentes itidem asellos, nec grunientes sues, nec ululantes lupos, nec latrantes canes, nec sevientes ursos, nec rugientes audias leones, nec gementes pueros, nec altercantes aniculas, nec postremo, his omnibus graviores, undique personantes stultorum et inconditos fletus et confusas voces, quo nullus usquam sonus inamenior. Auditu careo. Multiplicibus ereptus es fraudibus: nulla re crebrius falluntur homines quam verbis; nichil hinc periculi est surdo. Obtorpuere
Abbreviated transcription (Latin):
Edidi nuditum R Iter ecce
aluid tedio preclusimi mul¬
ta oculis multa auribus hauri¬
untur tedia multa utroq talle
fastidia in aminiũ penitraut qui¬
bus enitandis ex equo peno opta¬
biles indeantur cecitas surditas¬
q hñt tũ hee suas in ꝯmoditates
ut reliqua fere ciicta mortaliũ
amarum quasi aliud non nego
s patiã mollius ac uirtuti impar
ubi quenam sit niter has ꝓporcio
in ꝯmodorum haud facile dixerim
insi quod illa ꝑiculosior ista ridi¬
culosior nam quodamurõ amentes
iuderi solent qui surdastĩ sunt ten
uero magis miseri iuditantire itaz
surdos risu tecos miser acione pro¬
sequimur sapiens utruiqz ꝯtemp¬
int nec quid aliis indeatur est miat
s quid sibi  Auditum ꝑ didi¬
R adulanciũ iam susurria atq
obtrectanciũ nirgia enasisti diuͣ¬
simod̾ s par malim nisi quod a̾¬
quanto uralius est uirgiis quam
blanditiis adhibere aures ilł uẽq
medicamentũ aliqñ hiis uenenũ
iest semper illud ergo sepe auorden¬

Expanded text:
didi auditum. Iter ecce aliud tedio preclusum est. Multa oculis, multa auribus hauriuntur tedia; multa utroque calle fastidia in animum penetrant, quibus evitandis ex equo pene optabilis videantur cecitas surditasque; habent tamen he suas incommoditates, ut reliqua fere cuncta mortalium amarumque aliquid non nego, sed patientia mollius ac virtuti impar. Ubi quenam sit has inter proportio incommodorum haud facile dixerim, nisi quod illa periculosior, ista ridiculosior; nam quodammodo amentes videri solent, qui surdastri sunt, ceci vero magis miseri iudicantur, itaque surdos risu, cecos miseratione prosequimur. Sapiens utrunque contemnit nec quid aliis videatur extimat sed quid sit. Auditum perdidi. Adulantium iam sussurros, atque obrectantium iurgia evasisti, diversimode sed par malum, nisi quod aliquanto virilius est, iurgiis quam blanditiis adihibere aures: illis namque medicamentum aliquando, his venenum inest semper. Illud ergo sepe morden
Abbreviated transcription (Latin):
biũ caput roma contrennũt quod a
cuulis belli temponbus ꝓ monstro hĩ¬
tum alpes hac etate grauissime treruu¬
erunt et conuulse rupes altissime soł
radris in suetum aseculis ꝓrebuerunt
iter hispamie ac germauie bena ꝑz
corruit Widisti nõ stantes urbes ui¬
disti solidas arcer atq opida paucis post
dicbus mẜabile sꝑectactm atq terri¬
ficum humi passim strata om̃a quin
et solito mestiorem renũ ip̃iũ quas
flentem labi deformatam riums utrã¬
q ripam eamq p̃cipue q edificis or¬
nacior fuer at querulis abluentem u¬
ticibus desme iam segurus esse ubi se¬
curitas nulla est ¶ Sub pedibus
terra est E Non tam certa seder do¬
micilũ ꝙͣ sepulcri S ad terram ꝓuenis¬
se gandeo R Silia similibus gaudẽt
et tu t̾ra es G In t̾ram redi R Nũ¬
dum quidem s redibis cito
De carteris exitu. G.

Expanded text:
bium caput Roma contremuit quodque bium caput Roma contremuit quodque civilis belli temporibus pro monstro habitum, Alpes hac etate gravissime tremuerunt et convulse rupes altissime solis radiis insuetum a seculis prebuere iter. Hispanie et Germanie bona pars corruit: vidisti modo stantes urbes, vidisti solidas arces atque oppida paucis post diebus, miserabile spectaculum atque terrificum!, humi passim strata omnia; quin et solito mestiorem Rhenum ipsum quasi flentem labi, deformatam ruinis utranque ripam eamque precipue que edificiis ornatior fuerat querulis abluentem vorticibus. Desine iam securus esse, ubi securitas nulla est. Sub pedibus terra est. Non tam certa sedes domicilii quam sepulchri. Ad terram pervenisse gaudeo. Similia similibus gaudent: et tu terras es. In terram redii. Nondum quidem; sed redibis cito. 89 DE CARCERIS EXITU
Abbreviated transcription (Latin):
Multi inpormn ꝑemt plus in lit¬
tore ꝑniutasti ꝑituluiu non fu¬
gisti ¶ Terram attigi R̃ Ita hoc
dicis quasi terre disc̾mĩa uel minor a uł
panciora quam pelagi ꝙͣuis occultio¬
ra sint nonne hec mequo possint is
qui utrobiq multa et gloriosa ꝑitula
pro uentate ꝑtulerat neq uero sine
causa panper ille scrutator a quarũ¬
sipud staciũ moriens hyemes notosq
saudat et exꝑti meliora ꝑicula ponti¬
E In terra sum L Casius eo plibus
patens quo plus hom̃i terras nicolit
quam maria si auidem inaenna ꝑsꝰ
malorum homo homini est sit/ ide
mors ꝓuenit unde auxiliũ debebatur
ut sileam pestiferas aĩanciũ spẽs quibꝰ
ua res rerum stateat ¶ Cerra subpe¬
dibus saltem stabitk̾ at qui sepe nõ
stetit ut q antiqua p̾teream ach aiam¬
q et reliquam grecia et syriam atq a¬
lias nbi et urbes hanste elm funditꝰ
et collapsi montes et demerse insule ut
obmttam ueteres urõrum monciũ caꝰ
etiiue ac uesem opud uos nuꝑ ip̃a ne¬

Expanded text:
Multi in portu pereunt, plures in litore; permutasti periculum, non fugisti. Terram attigi. Ita hoc dicis, quasi terre discrimina vel minora vel pauciora quam pelagi, quamvis occultiora, sint. Nonne hoc in equo posuit is qui utrobique multa et graviora pericula pro veritate pertulerat? Neque vero sine causa pauper ille scrutator aquaruapud Statium moriens: hyemesque notosque laudat et experti meliora pericula ponti. In terra sum. Casibus eo pluribus patens, quo plus hominum terras incolit quam maria: si quidem maxima pars malorum homo homini est, sic inde mors provenit unde auxilium debebatur, ut sileam pestiferas animantium species quibus ea pars rerum scatet. Terra sub pedibus saltem stabit. At qui sepe non stetit utque antiqua preteream Achaiamque et reliquam Greciam et Syriam atque alias ubi et urbes hauste olim funditus et collapsi montes et demerse insule, ut omittam veteres vestrorum montium casus Etne ac Vesevi, apud vos nuper ipsa ur
Abbreviated transcription (Latin):
faciat. certa est cui cum te totum
dederis pronisa omĩa mchil erit am¬
bigii O Ambiguus statas meꝰ¬
est ii R an uero ambignus
deo. id sat est illi te ip̃i fidens
crede et dic ei ii manibus tuis
sortes mee. Id cum pie feceris pone
metũ. pone ambiguit atem. pone sol¬
licitudinem Ille scit quid de te actu¬
rus sit Nullius rei dubius parua
quidem s firma in nauicula mag¬
num sultus mare fidus tueq sa¬
lutis amantiss mus gub̾nator
est quid refert an ui ani uector
ignoret si ingr̃o nauigii nota est
De uulnerbꝰ acceptis. dolor¬
Iulueribus

Expanded text:
faciat, certa est, cui cum te totum faciat, certa est, cui cum te totum dederis, provisa omnia, nil erit ambigui. Ambiguus status est michi. At non ambiguus Deo. Id sat est: illi te ipsum fidens crede, et dic ei: “in manibus tuis sortes mee”; id cum pie feceris, pone metum, pone ambiguitatem, pone sollicitudinem. Ille scit quid de te acturus sit. Nullius rei dubius, parva quidem, sed firma in navicula magnum sulcas mare: fidus tueque salutis amantissimus gubernator est. Quid refert an viam vector ignoret, si magistro navigii nota est? 77 DE VULNERIBUS ACCEPTIS Vulneribus
Abbreviated transcription (Latin):
Mbigno statũ sumi R Quid
est queso de quo auibigis mo¬
rieudum ne mort alibus. an sꝑnenda
que fuguint et nullam inꝓsperis
spem habend an an meuitabiles
casus rerui esse. s tollerabiles ns
flecti quideni s frangi posse fortu¬
nam. at hec om̃ia certa sunt D
Ambigno instatu põitus quidem de
me futurũ nestio R ubi qñ qualit̾
moriaris ambigere quid̾ potes mori
aũt oportere nec male mori posse q̃
usq nifuem bene uixerit nec cito mori
qui quibusius an spaciis iute uiri
boni uunꝰ implenit nel si id nõ licuit
uel spem non dedit nec alibi ꝙͣ i
prĩa qui mũdum oẽm sibi priãmu
fecit nec alibi ꝙͣ mexilio qui uerã
suspirat ad pr̃iam dubitare iude si¬
ambiges de fortuna forsitan an t̾¬
fidem quod uix ulli uiꝙ̃ fecit. an
suos potus mores ẜuet tamꝙ̃ pe¬
lagus procellosimi nũc fucta tñquil¬
litate fallax nunc. fluctibus altis
nu̾iax muit horrenda nanfragiis
ne de hoc quidem ip̃o si qua tibi ex
uirtus qui te inter incerta certuni

Expanded text:
in statu sum. Quid est, queso, de quo ambigis? Moriendum ne mortalibus, an spernanda que fugiunt et nullam in prosperis spem habendam, an inevitabiles casus rerum esse sed tolerabiles, nec flecti quidem sed frangi posse fortunam? At hec omnia certa sunt. Ambiguo in statu positus, quid de me futurum nescio. Ubi, quando, qualiter moriaris, ambigere quidem potes; mori autem oportere, nec male mori posse qui usque in finem bene vixerit; nec cito mori, qui quibusvis in spatiis vite viri boni munus implevit, vel, si id non licuit, at spem dedit; nec alibi quam in patria, qui mundum omnem sibi patriam fecit; nec alibi quam in exilio, qui veram suspirat ad patriam dubitare, ni desiambages? De fortuna forsitan. An fidem, quod vix ulli umquam fecit? An suos potius mores servet tamquam pelagus procellosum, nunc ficta tranquillitate fallax, nunc fluctibus altis minax, nunc horrida naufragiis? Ne de hoc quidem ipso, si qua tibi expvirtus, que te inter incerta certum
Abbreviated transcription (Latin):
cium morono suauitas enentũ fortuã
Belua indomita atq ut ait fłactus
capita multorum cenui frenas lora atq
in mensam solus agitatam magnis
fluctibus pnppim regis/ ꝑna donus egre
regitur magne urbis quam difficile
regiuen sit uideto Parii ne tibi cura¬
rum domi erat/ qui publicas adoptas
quodq non difficile modo iam officiũ
s uile est prefectum urbis uillicum sa¬
tiricus uocat statuu notans temporũ
illorum qui si tunc uillicus quid ausi nc̃
siluitus seu siluanus sit cepat eñi ea
etate uilla esso roma ian silua est ¶
Eum preses ꝓuincie R Honorate ex¬
ilio dampnatus/ ocium damesticuui ext̃¬
na sollicitudine ꝙ mutasti dulce nichil
aut tnͣquillum / spes amara et turbida
presidencium sors festis diebus ludisq et
ꝯuiuiis arcent nuimeribus clansuis luuẽ
et aꝑtum uicibus fectum iocis uacunz
plenum querimonis ac uirgiis quid quid
languidum quidquid egrum quid quid
martidum in ꝓiuncie uic̾ibus latet to/¬

Expanded text:
tium, in oratione suavitas, eventum fortuna mtium, in oratione suavitas, eventum fortuna mBeluam indomitam utque ait Flaccus capitum multorum tenui frenas loro, atque immensam solus agitatam magnis fluctibus puppim regis. Parva domus egre regitur; magne urbis quam difficile sit regimen videto. Parumne tibi curarum domi erat, qui publicas adoptasti? Quid quod non difficile modo iam officium, sed vile est? Prefectum urbis villicum satyricus vocat, statum notans temporum illorum; qui si tunc villicus, quid nisi nunc silvicus seu silvanus sit? Ceperat ea etate villa esse Roma, iam silva est. Sum preses provincie. Honorato exilio damnatus otium domesticum externa sollicitudine permutasti. Dulce nichil aut tranquillum speres; amara et turbida presidentium sors: festis diebus ludisque et conviviis arcentur, muneribus clausum limen et apertum litibus tectum, iocis vacuum, plenum querimoniis ac iurgiis, quicquid languidum, quicquid egrum, quicquid marcidum in provincie visceribus latet, to
Abbreviated transcription (Latin):
officiũ domus tue lnuem attigit tibi
uiere desisti libertas nde et quies et io¬
cunditas abrie pro hiis ẜuitus labor oc¬
capacio netus dolor afflictio/ et morda¬
ces subierunt cure iam non uius et si
perns occupatorum certe uita mors ẽ
qui cum miseri omnes sunit illi sunt
om̃i miserimii qui pro alis maxime¬
q pro regibus auti turãms sen quibꝰcu
potentibus occupantur  At sum iu¬
dex R Sit iudica quasi mox iudi¬
candus unus est om̃i iuder unde tri¬
bunal incorruptum ante illud stabitis
mortales quid falsi cores indicis selle
iuidiciarie imp̃sso et barbarica admo
incione opus est ea insella quisq̃s nni¬
diciũ sedet ubi si inuste iudicabitux
nec pecunia/ nec grã/ nec false testes
nec ni digne preces, nec manes mnne
nec diserti proderunt pr̃om ¶P Consul
prĩe mec sum R Difficilima glori a
rarni est quidem sic ꝯsulere ut prsus
et placeas nt sir sit eñ in uerbo uo¬
ritas/ in consilio fides/ in comnusso silen¬

Expanded text:
officium domus tue limen attigit, tibi officium domus tue limen attigit, tibi vivere desiisti, libertas inde et quies et iucunditas abiere; pro his servitutes, labor, occupatio, metus, dolor, afflictio et mordaces subierunt cure. Iam non vivis etsi spires: occupatorum enim vita mors est. Qui cum miseri omnes sint, illi sunt omnium miserrimi qui pro aliis maximeque pro regibus aut tyrannis seu quibuscunque potentibus occupantur. At sum iudex. Sic iudica quasi mox ab alio iudicandus. Unus est omnium iudex, unum tribunal incorruptum: ante illud stabitis mortales. Quid falsi corio iudicis selle iudiciarie impresso et barbarica admonitione iustitie opus est? Ea in sella quisquis iudicum sedet ubi, si iniuste iudicabitur, nec pecunia nec gratia nec falsi testes nec indigne preces nec inanes mine nec diserti proderunt patroni. Consul patrie mee sum. Difficillima gloria; rarum est quidem sic consulere ut prosis et placeas. Ut sit enim in verbo veritas, in consilio fides, in commisso silen
Abbreviated transcription (Latin):
non ne possibile quidem ⁊ cor ¶ Multa
profiteor R Prestat unũ bene faceᷤᷤ
des humane si quod ꝓfitentur hommes
id essent/ De titulis negotiorum M.
¶Rocurator regis sum R Ergo
hostis populi ¶ procurator
fisai sun R Et rei publice nimicꝰ¬
G Negociorum gestor regnis sum E
Sna negoçia gerere laboriosum est cen
cies aliena p̃cipireq potentium quibꝰ
cia regis ago R. Racionem duro sub
iudice rediturus nsi om̃i spoliis tuo ilz
odio et c̾mine uix implendam ¶ Regis
negocia ꝓcuro R Bide ne cum ꝓcura¬
cio ip̃a difficilis cum difficilior sit racio
tumq mext̾tabilis ut quod de muitis
uidinus prĩomũ famam tuam que caput
implicet ¶ Regnie ꝓcurator sum Rddis¬
plicendum multis ad extremum dño qd̾¬
q ꝑiculosius deo proq leui regis emoli¬
menta grauia ⁊egni mala et nigençia
dampna populorum uel dissimilanda uł
ꝑpetuanda ¶ Procurator regis factus
sum R Quo pͥmũ die nuisun hoc

Expanded text:
vero ne possibile quidem reor. Multa vero ne possibile quidem reor. Multa profiteor. Prestat unum bene facere res humane, si quod profitentur homines, id essent! 47 DE TITULIS NEGOTIORUM Procurator regis sum. Ergo hostis populi. Procurator fisci sum. Et reipublice inimicus. Negotiorum gestor regius sum. Sua negotia gerere laboriosum est; quid censeas aliena precipueque potentium, quibus tia regis ago. Rationem duro sub iudice redditurus, nisi omnium spoliis tuoque odio et crimine vix implendam. Regis negotia procuro. Vide ne, cum procuratio ipsa difficilis, tamen difficilior sit ratio tamque inextricabilis, ut, quod de multis vidimus, patrimonium, famam tuumque caput implicet. Regius procurator sum. Displicendum multis, ad extremum domino quodque periculosius Deo proque levi regis emolumento gravia regni mala et ingentia damna populorum vel dissimulanda vel perpetranda. Procurator regius factus sum. Quo primum die invisum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
inna queritis et quod sciericie defuerit sup¬
pletur titulis atq habitu utruniq fit il¬
lud saturici purpura uendit causi drcum
uendiunt ametistina nec id niuris ut re¬
deant ueteres cyceroni nemo ducentos tunt
dederit mmũos insi fulserit auulus ingẽs
postremo hec tibi horum om̃ui sĩia erit ẽẽ
quosdam raros quornuu solida et honesta
sint studia hormu finis est ueritas ac un¬
tus hec ost ierum noticia. morunt iz
torrectio et uel uite mortalis ornatus uel
et̾rie aditus Peliquorum uero que ingẽs
turba est gloriam petit p̾mium mane
s fulgidinu maior autem parti unus
fulgõ pecume fuus est pͥmiũ non ex¬
igium modo sed sordidum et labor npar
id eñ quod intendit ualet nempe om̃i¬
pene mertaliũ et p̃sertimi unliti horum
ope egentis aniius iudiciũq umbris
eluditur magria pars rerum opimont¬
uus agitur Et uirtuti dedito titulis glo¬
riari alienũ prorsuo atq absonũ ỹmo

Expanded text:
mina queritis et quod scientie defuerit, supmina queritis et quod scientie defuerit, suppletur titulis atque habitu verumque illud satyrici: Purpura vendit causidicum, vendunt amethistina, nec id minus: Ut redeant veteres, Ciceroni nemo ducentos nunc dederit nummos, nisi fulserit anulus ingens. Postremo hec tibi horum omnium summa erit, esse quosdam raros, quorum solida et honesta sint studia; horum finis est veritas ac virtus: hec est rerum notitia morumque correctio, vel vite mortalis ornamentum vel eterne aditus. Reliquorum vero, que ingens turba est, pars gloriam petit, premium inane sed fulgidum. Maiori autem parti unus fulgor pecunie finis est, premium non exiguum modo, sed sordidum et labori impaid enim quod intendunt valet; mortalium et presertim vulgi, horum ope egentis, animus iudiciumque umbris eluditur: magna pars rerum opinionibus agitur —, at virtuti deditos titulis gloriari alienum prorsus atque absonum, immo
Abbreviated transcription (Latin):
nt ad simimũ estuando et anhelando ꝑ¬
uemat multos degustasse quantum aꝑti
ñcãtas expossit idq ip̃m nosse qmͣ pro¬
fessum esse modestius osiddam quod doe¬
tissimus in eo uisum est uitam ip̃ñm õi
exꝑte cognoster nulli eciam illustriũ cõ¬
tigisse de sola nempe retgorica notum
illud senece. Magna in quit uaria res
est eloquentia nec adhut illi sit andul¬
sit ut totam contigeret satis felix est
qui in aliquam enis ꝑtem deceptus est
Id sane quibus ueris et quantrs testibus
uerum ꝓbet audistis quod cum it a
sit quid agunt et quid cogitant ag¬
mina ꝓfessorum pene iam uultus e¬
quantia tam ruditate quam nuͬo que
cententa ex equo om̃s muadunt O
fiducia ingens s iam publita ¶ ¶ud
de medicine taudem uiĩũq pfessio¬
ne dicturus es/ E Ad hec egri tui
clientes q rũdeant quid illis unꝙ̃
ad salutem corporis uictorian q cãꝵ
titulus iste ꝓfuerit tibi ad lucrũ

Expanded text:
ut ad summum estuando et anhelando put ad summum estuando et anhelando perveniat: multas degustasse quantum cepti necessitas exposcit idque ipsum nosse quam professum esse modestius; addam quod doctissimis visum est, unam ipsam omni ex parte cognoscere nulli etiam illustrium contigisse. De sola nempe rethorica notum illud Senece: “Magna” inquit “et varia res est eloquentia nec adhuc ulli sic indulsit, ut tota contigeret. Satis felix est qui in aliquam eius partem receptus est”. Id sane quibus viris et quantis testibus verum probet audisti: quod cum ita sit, quid agant et quid audeant cogitent agmina professorum, pene iam vulgus equantia, tam ruditate quam numero, que contenta, ex equo omnes invadunt. O fiducia ingens, sed iam publica! Quid de medicine tandem iurumque professione dictura es? Ad hoc egri tui clientesque respondeant quid illis unquam ad salutem corporis victoriamque causarum titulus iste profuerit: tibi ad lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
lus c̃o tuo inchil oio signum uertici
p̃but muane ostendens que te multis quos
melis latiusses quid aliud quam te mori¬
bus ꝓrehuit mnuidie ꝑace bello q quultis
insigna nocuere ¶S Artem oratoriant
sum ꝓfessus R Mira audio ea nẽpe
ni dissuetudineu abiisse iaui pridem uisa
erat nt que in mensis et in numerabꝰ
rebus constat unde fit ut oratores ip̃is
eciam uatibus rariores semper fueruit
Pre ude fuere qui dicerent orato ris ꝓp̃u
reiecta quantis sane de rebus et si nond̾
om̃bus dicere heãt orator ad hibita in si¬
gulis artificiosa et dulai quadam aloꝙ̃¬
çia que ꝑseipãm magua res est et quasi
lante libeauĩs obstupesces teq fortasse te¬
uedum sare uel infiita uel omia uis ui¬
deri nichil sare uidcaris et quod sepe acci¬
dit subsciencie ꝑfessione nultiplicis igno¬
dacie quam fort dect̾na/. ad unãꝙͣq
arcĩi breuis est uita unius tu sufficis
om̃ibus una ars uni ingemo satis est

Expanded text:
lus animo tuo nichil omnino, signum vertici lus animo tuo nichil omnino, signum vertici prebuit inane ostendensque te multis, quos melius latuisses; quid aliud, quam te morsibus obiecit invidie? Pace belloque multis insignia nocuere. Artem oratoriam sum professus. Mirum audio. Ea nempe in desuetudinem abiisse iam pridem visa erat, ut que immensis et innumerabilibus rebus constat; unde fit ut oratores ipsis etiam vatibus rariores semper fuerint. Proinde fuere qui dicerent oratoris proprireiecta, quantis sane de rebus, etsi non de omnibus, dicere habeat orator, adhibita in singulis artificiosa et dulci quadam eloquentia, que per seipsam magna res est! Equa si lance libraveris, obstupesces teque fortasse prne, dum scire vel infinita vel omnia vis videri, nichil scire videaris et, quod sepe accidit, sub scientie professione multiplicis ignodacie quam doctrine; ad unamquanque artium brevis est vita: unus tu sufficis omnibus! Una ars uni ingenio satis est,
Abbreviated transcription (Latin):
Sapĩ titulis non eget per seipãm clara
hibuit multi cum hõis titulis obscuri
et absq huis clarissimi euasere nullumse¬
pe bonio clarum malis mentibus sign
fut ¶ Quid ꝙ poetita laurea comã
const̾nxi R Euꝑior unus est labor ueñĩ
querẽ s hit duplex quere̾ et orriare atq
ad aurenn oblectacionem fingere magͣ
res ardua difficilie eoq artissia ueri
nempe poete utriq oꝑam dant cõmunes
uero p̾mum negligiunt contenti faleris¬
E Peruu lauree partum decus R̾ Que¬
situm unde ⁊em .p. demq familiarem
Unde post labeas cure quesituu iter ad
mopiam/ incidenti ultro prodiga tibi o¬
pes conuelait fortuna quesituni uel huis an¬
rens aliis insolens uidcare ¶ Michup̃i
lauream decerpsi R uirentissima ar¬
bor sic de terpitus confestun ansi ingemo
uber iugi ꝙ scudio rigetur arueritssp ar¬
ta michi laurca est R Partus la¬
bor partus liuior/ sen illa studiorũ sen
armorum merces est / tenet ille ranni¬

Expanded text:
Sapientia titulis non eget, per seipsam clara Sapientia titulis non eget, per seipsam clara hibuit? Multi et cum his titulis obscuri et absque his clarissimi evasere: sepe nullum bonis, clarum malis mercibus signum fuit. Quid quod poetica laurea comam strinxi? Superior unus est labor, verum querere; sed hic duplex, querere et ornare atque ad aurium oblectationem fingere: magna res est, ardua, difficilis eoque rarissima. Veri nempe poete utrique operam dant, communes vero primum negligunt contenti phaleris. Rarum laure partum decus. Quesitum unde rempublicam remque familiarem uni posthabeas cure; quesitum iter ad inopiam, ni sedenti ultro prodiga tibi opes convehat fortuna; quesitum unde aliis amens, aliis insolens videare. Michi ipsi lauream decerpsi. Virentissima arbor si decerpitur, confestim, nisi ingenio uberi vigilique studio rigetur, aruerit. Parta michi laurea. Partus labor, partus livor, seu illa studiorum seu armorum merces est. Tener ille ramu
Abbreviated transcription (Latin):
aleticam sunt redacti itaq de deo illi li
antem de natura temerarie fabulantes
illi ommpo tentissiia maiestatem uen¬
tosis sophismatibus circuuiscribunt et sub¬
sanati ⁊identiq deo sne in soleutis iusti¬
cie leges ponunt isti uero de archanis q⁊ͣ
disputant quasi excelo ueniant consilio¬
q dei oĩpotentis int̾fuoruit obliti quod
scaptum est Sensuni domini quis nouit
aut quis consili arius eius fuit/ neq
ur̃iu audientis ambrosium qui sepe id
multis at ualidis argumentis eo aut li¬
bro in quo frĩs obituni iuget p̃tise admo
ꝓutantes quid soquant᷑ ignorant ¶
Artes ꝓfiteor multas R Facilimũ id
quiden multas nosce difficilius meli¬
or sane tucior q confessio quam ꝓfessio
est illa em̃ humilitatis et ꝓme hec leni¬
tatis et insolencia plena est multo certe
facilius indulgencia confessi querunt
quam scienciam ꝓfessi Ed Dimne atq hu¬
mane sapiencie titulum ꝯsecutus sum P

Expanded text:
alecticam sunt redacti itaque de Deo illi, hi alecticam sunt redacti itaque de Deo illi, hi autem de natura temerarie fabulantes, illi omnipotentissimam maiestatem ventosis sophismatibus circumscribunt et subsannanti ridentique Deo sue insolentis inscitie leges ponunt: isti vero de nature arcanis ita disputant quasi e celo veniant consilioque Dei omnipotentis interfuerint, obliti quod scriptum est: “Sensum domini quis novit? Aut quis consiliarius eius fuit?” neque nostrum audientes Ambrosium, qui sepe id multis ac validis argumentis, eo autem libro in quo fratris obitum luget precise admodputantes quid loquantur ignorant”. Artes profiteor multas. Facillimum id quidem; multas nosse difficilius. Melior sane tutiorque confessio quam professio est. Illa enim humilitatis et penitentie, hec levitatis et insolentie plena est. Multo certe facilius indulgentiam confessi querunt quam scientiam professi. Divine atque humane sapientie titulum consecutus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
Itulis multis at uariis exornor¬
ꝑ feciuida froudiũ est uam¬
tas s manis fructuũ ¶ Titulis
multis habundo E Si ueris grauis
sartina si falsis et fede et pudenda ꝙ¬
opus est titulis quibus aut labor ausit aut
dedecus uno sen pocius nullo titulo contẽ¬
ta ip̃a sibi est titulus ¶ Theologie titu¬
lum suum adeptus R Erant oliuu hui ꝯ
sçiencie ꝓfessores hodre q indignanter dico
sacuiui nomen ꝓphiaui et loquaces dra¬
letia et honestant quod nsi sit esset nõ
hec tanta tam subito pullulasses mutiliũ
merui E yhĩã non sapienciam sed a¬
morem sapiencie pollitetur, quis quie hanc
igitue uult amando ꝯsequitur / non est ut
quidam putant oꝑosus aut difficilis hꝰ
titulus/. modo uerus amior sit et iam quã
ames sapiencia phũs uerus cris. Ueram sa¬
ne sapienciam non insi purgate pie q
anime nel intelligere pũt uel amare ad
id ergo des credit quid est scuptnui/ pietas
ꝯtemptores aut ignari/ ut de theologia
nunt dicebam/ ad uerbosam nudamq di¬

Expanded text:
itulis multis ac variis exornor. Fecunda frondium est vanitas, sed inanis fructuum. Titulis multis abundo. Si veris, gravis sarcina, sin falsis, et feda et pudenda. Qopus est et titulis quibus aut labor insit aut dedecus? Virtus uno seu potius nullo titulo contenta sibi est titulus. Theologie titulum sum adeptus. Erant olim huius scientie professores: hodie, quod indignans dico, sacrum nomen prophani et loquaces dialectici dehonestant; quod nisi sic esset, non hec tanta tam subito pullulasset seges inumerui. Philosophia non sapientiam, sed amorem sapientie pollicetur; quisquis hanc igitur vult amando consequitur. Non est, ut quidam putant, operosus aut difficilis hic titulus: modo verus amor sit et vera quam ames sapientia, philosophus verus eris. Veram sane sapientiam non nisi purgate pieque anime vel intelligere possunt vel amare. Ad id ergo res redit, quod est scriptum: “Pietas utemnunc dicebam, ad verbosam nudamque di
Abbreviated transcription (Latin):
priam egroto R̾ Quid scis forsi¬
tan nunt in priã redis ⁊ cm̃ et
brene iter est in prĩa mori D Extͣ
priam ege sum R O suꝑnacue sꝑ
et manes homi querele quasi uero
ardentior ex̃ priam febris aut du¬
rior sit podagra malum hoc onme
quod uidetur uoluntariũ est atq in
ur̃a positum ptãte ut pestes alie quas¬
cumq falsa aĩs muexit op mio
De morte exka patram .d.

Expanded text:
patriam egroto. Quid scis? forsipatriam egroto. Quid scis? forsitan nunc in patriam redis. Rectum et breve iter in patriam est mori. Extra patriam eger sum. O supervacue semper et inanes hominum querele, quasi vero ardentior extra patriam febris aut durior sit podagra; malum hoc omne, quod videtur, voluntarium est atque in vestra positum potestate, ut pestes alie, quascunque falsa animis invexit opinio. 125 DE MORIENTE EXTRA PATRIAM