comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id.ẽ. de errorib mundi. & transire
cationes. Quod uͦ sacerdotalis
ordo & leuiticus assistit archȩ
testam̃ti in qua lex portatur: sine
dubio ut ipsi illumment popłm.
Nterea duȩ semis tribus quȩ trars
iordanem a moyse acceperunt
lterrã. relictis mulierib & infan¬
tib cũ fratrib transeuntes. pre¬
bebant illis pugnandi auxiliũ.
usq quo & ipsi consequertutur
herelitatem. Isti qui ꝑ moy sen
accipiunt hereditatẽ trans ior¬
danem. & cũ fratrib suis armati
a cp̃cincti incedunt: illi hoc loco
intelliguntur qui primum ꝑmo
y sen inhereditate legis positi st̃.
ex lia. Gad pͥmonitꝰ eiꝰdẽ de zelpha
Manasses pͥmonitꝰ.ẽ. ioseph. de egyp¬
tiaca filia sacerdotis putiphares.
In his gͦ pͥmogenitis figuralit̾ illi
ex priori popło. designant᷑ qui ꝑ
lege placuerunt do. qͥq ñ requies¬
cunt. s ex pediti ad auxiliũ frũm
suoꝵ consurgunt. Laborantib cer

Expanded text:
id est, de erroribus mundi, et 479 transire id est, de erroribus mundi, et 479 transire tationes. Quod vero sacerdotalis et Leviticus ordo assistit arcae testamenti, in qua lex portatur, sine dubio, ut ipsi illuminent populum.  Duae semis tribus, quae trans Jordanem a Moyse acceperant terram, relictis mulieribus et infantibus, cum fratribus transeuntes, praebebant illis pugnandi auxilium, usquequo et ipsi consequerentur haereditatem. Isti, qui per Moysen accipiunt haereditatem trans Jordanem, et cum fratribus suis armati et praecincti incedunt, illi hoc loco intelliguntur, qui primum per Moysen haereditate legis potiti sunt,ex Lia, Gad primogenitus ejusdem de Zelpha, Manasses primogenitus est Joseph, de Aegyptia filia sacerdotis Putipharis. In his ergo primogenitis figuraliter illi ex priori populo designantur, qui per legem placuerunt Deo, quique non requiescunt, sed expediti ad auxilium fratrum suorum consurgunt. Laborantibus
Abbreviated transcription (Latin):
uelit quod in iordane eadẽ archa
testam̃ti transeunte ꝑ sacerdotes
& leuitas deducit᷑ curba. sicq
stante a qua fluminis incumulũ.
di popłs iter incedit. in noxium:
Hom̾ia implent᷑ in eccłiȩ popłis my¬
stica oꝑatione. Dum enim quis ad
baptismi uenerit fontẽ & consi¬
stente sacerdotali & leuitico ordine
initiatus fuerit mysticis sacram̃tis.
cunc sacerdotũ ministeriis. ꝑ bap¬
tismũ quasi ꝑ iordanis fluenta in¬
gredit᷑. & terram cęlestis repmissi¬
onis ad ipiscitur. Quod uͦ pars aqua¬
rum fluminis retro resiliit. ꝑ seuerars
indulcedine: pars uͦ mamarũ con
fluxit maris gurgitem. Hȩc figura.
baptizatoꝵ uarietatẽ de signat.
quia om̃s baptizant᷑. partĩ quidem
exipsis acceptã gratiȩ cȩlestis dul¬
cedinẽ custodiunt: partim uͦ in pec¬
catoꝵ a maritudinẽ conuertuntur.
Quod uͦ sacerdotalis ordo & leuiticus
iter ostendit popło dĩ magisterium
sacerdotale monstratur. Ipsi enim
& docent popłm exire de egr̃pto.

Expanded text:
velit, quod Jordane eadem arca testamenti transeunte per sacerdotes et Levitas deducitur turba; sicque stante aqua flDei populus iter incedit innoxium? Haec omnia implentur in Ecclesiae populis mystica operatione. 2. Dum enim quis ad baptismi venerit fontem, et consistente sacerdotali et levitico ordine initiatus fuerit mysticis sacramentis, tunc sacerdotum ministeriis per baptismum, quasi per Jordanis fluenta ingreditur, et terram coelestis repromissionis adipiscitur. 3. Quod vero pars aquarum fluminis retro resilivit perseverans in dulcedine, pars vero in amarum maris gurgitem defluit, haec figura baptizatorum varietatem designat, quia omnes qui baptizantur, partim quidem ex ipsis acceptam gratiae coelestis dulcedinem custodiunt, partim vero in peccatorum amaritudinem convertuntur. 4. Quod vero sacerdotalis ordo et leviticus iter ostendit populo Dei, magisterium sacerdotale monstratur. Ipsi enim et docent populum exire de Aegypto,
Abbreviated transcription (Latin):
st hȩc scyniphes ꝓducunt᷑. Hoc
animal pennis quidem suspenditur
ꝑ aera uolitans. scilic& ita subtile est
& minutũ. ut oculi uisũ nisi acute
cernentis effugiat. Corpus autẽ cui
insederit acerbissimo terebrat stumuh
ita ut quã uolantem quis uidere non
quȩ subtilib uerboꝵ stimulis anima
terebrat. tantaq calliditate cireũ¬
uenit. ut deceptus quisq nec uided
nec intelligat unde decipiat᷑. Quo
uͦ in tͣcio signo magi cessertint dicen¬
tes. hic digitus dĩ ẽ. magi illi tẏpun
& mambres restitert̃ moysi. sic & h
resistunt ueritati. homines mente
corrupti. & reꝓbi circa fidem. sed
ultra ñ ꝓficient. Dem̃tia eorũ ma¬
nifesta erit omĩb. sic̃ & illoꝵ fuit.
Hi aut̃ qui ꝑ ipsam corruptionẽ m̃ti
inquietissimi fuert̃. in signo t̾tio
defecerunt. fatentes sibi adũ sum
digitꝰ dĩ. Unde & illi deficientes i
t̃tio signo dixert̃. digitus dĩ ẽ ho
Sic̃ autẽ conciliatus &e placatus sps
Amitis ac suꝑbus inquietudinem exl¬

Expanded text:
st haec ciniphes producuntur. Hoc animal pennis quidem suspenditur, dum per aera volitat; sed ita subtile est et minimum, ut oculi visum nisi acute cernentis effugiat, corpus tamen cinsederit acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quem volantem quis videre non quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat, nec intelligat, unde decipiatur. Quod vero in tertio signo magi cessaverunt dicentes: Hic digitus est Dei; magi illi typum het Mambres restiterunt Moysi, sic et hi resistunt veritati; homines mente corDementia eorum manisfesta erit omnibus, sicut et illorum fuit . Hi autem, qui per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt, fatentes sibi adversum digitus Dei. Unde et illi deficientes in tertio signo, dixerunt: Digitus Dei est hic. Sicut autem conciliatus et placatus Spirmmites ac superbos inquietudinem exa
Abbreviated transcription (Latin):
purulenta malitia. In uesicis. tumenᷤ
& elata suꝑbia. in feruore ira ac furo-¬
ris insania. Huc usq enĩ talia ꝑerroꝵ
suoꝵs figuras mundo supplicia ten¬
perant᷑.
Dost hȩc uͦ uerbera ueniunt de suꝑ¬
nis. uoces scilic& et tonitrua. & gran¬
do & ignis discurrens. In tonitruis
enĩ increpationes ac diuinȩ correp¬
tiones intelligunt᷑. quia ñ cũ silentio
uerberat. s dat uoces & doctrinã
castigatus agnoscere mundus. Dat
& grandinem. ꝑ quã tenera adhuc
uastent᷑ nascentia uitioꝵ. Dat ignẽ.
sciens esse spinas & tribulos quos de¬
beat ignis ille depascere. De quo dñs.¬

Expanded text:
purulenta malitia; in vesicis, tumens purulenta malitia; in vesicis, tumens et inflata superbia. In fervore irae ac furoris insania. Hucusque enim talia per errorum suorum figuras mundo supplicia temperantur. Post haec vero verbera veniunt de supernis voces, scilicet tonitrua et grando, et ignis discurrens. In tonitruis enim increpationes ac divinae correptiones intelliguntur, quia non cum silentio verberat, sed dat voces, sed et doctrinam castigatus, agnoscere mundus. Dat et grandinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum; dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille depasci; de quo d
Abbreviated transcription (Latin):
animalẽ. In qua quid aliud quã inso¬
lentes curȩ desiderioꝵ carnalium
designant᷑: Egyptus gͦ muscis ꝑcu¬
tit᷑. quia eoꝵ corda qui hoc scłm diligt̃.
desiderioꝵ suoꝵ in quietudinib feri
caninam muscã posuerunt. ꝑ quã cani¬
ni mores significant᷑: in quib humanȩ
mentis uoluptas & libido carnis argu¬
itur. Potest quidem hic locus significare
etiam ꝑ muscam caninã forensem homi-¬
nũ eloquentiã qua ueluti canes alteru¬
tro se lacerant.
am uͦ quinto in loco animaliũ nece uł
pecudũ egyptus uerberat᷑. Uecordia
in hoc arguit᷑ stultitiaq mortaliũ.
quȩ tanquã irrationabilia pecora
cultũ & uocabulũ dĩ imposuerunt
figuris ñ solũ hominũ s et pecudũ.
ligno & lapidi imp̃ssis. Amo
iouem in ariete uenerant᷑.¬
& anubem in cane. api
quoq colentes in tauro. cęt̾a
miratur. & in quib cultũ credebant
inesse diuinũ. in his uiderunt mise¬
randa supplicia.
ulcerib arguit᷑ dolosa huiꝰ scłi &

Expanded text:
aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui hoc saeculum diligunt, desideriorum suorum inquietudinibus feriucaninam muscam posuerunt: per quam canini mores significantur, in quibus humanae mentis voluntas et libido carnis arguitur. Poteetiam per muscam caninam forensem hominum eloquentiam, qua veluti canes alterutrum se lacerant. 10. Jam vero quinto in loco animalium nece, vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stultitiaque mortalium, qui, tanquam irrationabilia pecora, cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecudum, ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantes, et Anubem in cane, Apin quoque colentes in tauro, et caetmiratur; et in quibus cultum credebant inisse divinum, in his viderunt miseranda supplicia. ulceribus arguitur dolosa hujus saeculi, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nictũ. ẽ. qđ in bouis nomine
uita uius cuꝰq oꝑantis ex prnnit᷑.
Dicit quo dã in loco apłs paulus
rep̃hendens & dolens. qđ nemo
illi cõmunicauerit in ratione
loco aꝑte exposuit dicens. Si nos
uob sp̃ualia semmauimus magnũ
x. ut carnalia ur̃a metamꝰ: hoc
significat. Non alligab̾ os boui
trituranti. Unde &idem apłs
mercede sua. Uult ergo scrip
tura doctorib p̾stari carnalia.
a quib sp̃ualia consecunt᷑. quia
p̃dicatores occupati in doct̾rina:
necessaria sibi ꝓuidere non possunt.
Ion coques hedũ in lact̾e
matris suȩ. Hedus hic sub pec¬
catoris figura introducit᷑. Proinde
peccans ñ. ẽ. coquendus in lact̾e
matris suȩ. id. est. ñ. ẽ. purgandus
mediocrib tenerrimisq eccłiȩ
disciplinis: s austeriorib p̃ceptis.
eius sunt ex coquenda peccata.
cuiꝰ magna st̃ crimina ut qͥ ꝑlas¬
ciuiȩ blandim̃ta se ꝑdidit. for¬
tiore disciplina se redimat. Uii ii
or indues uestẽ ex lana lio¬

Expanded text:
mine vita uniuscujusque operantis exprimitur. Dicit quodam in loco Apostolus Paulus, reprehendens et dolens, quod nemo illi communicaverit in ratione loco aperte exposuit, dicens: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est ut carnalia vestra metamus ? Hoc signitrituranti. Unde et idem Apostolus mercede sua . Vult ergo Scrtura doctoribus praestare carnalia, a quibus spiritualia consequuntur, quia praedicatores occupati in doctrina necessaria sibi providere non possunt.on coques haedum in lacte matris suae. Haedus hic sub peccatoris figura introducitur. Proinde peccans graviter non est coquendus in lacte matris suae, id est, non est purgandus mediocribus tenerrimisque Ecclesiae disciplinis, sed austerioribus praeceptis ejus sunt excoquenda peccata, cujus magna sunt crimina, ut qui per lasciviae blandimentum se perdidit, fortiori disciplina se redimat. CAPUT IX. De non induenda veste ex lana
Abbreviated transcription (Latin):
riorẽ. si peccantẽ deceptione
palpet ac dicat. Age mala inqͣntũ
uis absq metu. Nam ds̃ pius est.
& ad indulgendũ paratꝰ. S utilit̃
tunc mola utraq habet᷑. si & spes
sit cũ emendante formidine. & em̃¬
dans formido fuerit cũ spe

Expanded text:
riorem, si peccantem deceptione riorem, si peccantem deceptione palpet. Ac si dicat: Age mala in quantum vis absque metu; nam Deus pius est et ad indulgendum paratus. Sed utiliter tunc mola utraque habetur, si et spes sit cum emendante formidine, et emendans formido fuerit cum spe
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & aues ille quȩ rapiendis sunt
auib auide accipitres uocatur.
Unde & paulus apłs dic̃. Sustinetis
enĩ siqͥs deuorat. siquis accipit. ac
si diceret. si quis rapit. Pꝰignus uͦ
debitoris ẽ c̃fessio peccatoris. A
debitore enĩpignus accipit᷑ cũ
apeccatore iam peccati confessio
tenetur. Suꝑior autẽ & inferior
mola: ẽ spes. ⁊ timor. Spes quippe
ad alta subuehit. Timor autem
cor inferius p̾mit. S mola suꝑior
& inferior ita sibi necessario iun¬
gitur: ut una sine altera inuti¬
lit̾ habeat᷑. In peccatoris itaq
pect̾ore in cessant̾ debet spes
sum miscdiã sꝑat si ñ etiã iusti¬
ciã ꝑtimescat. In cassũ iusticiã
metint: siñ etiã in miscdia confidit.
Loco gͥ pignoris mola suꝑior aut¬
inferior colli ꝓhibet᷑. qr qͥ p̃dicat
peccatori tanta dispensatione
cõponere p̃dicationẽ debet. ut¬
linquat. Tollit enĩ suꝑiore᷑ si
flenti peccatũ dicat. ñ habebis
ueniã de commissis. Tollit infe-¬

Expanded text:
nt avidae, accipitres vocantur; unde et Paulus apostolus dicit: « Sustinetis enim si quis devorat, si quis accipit » . Ac si diceret, « si quis rapit. » Pignus vero debitoris est confessio peccatoris. A debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam peccati confessio tenetur. Superior autem et inferior est mola, spes et timor. Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola inferior et superior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera inutiliter non habeatur. In peccatoris itaque pectore incessanter debet spes sum misericordiam sperat, si non etiam justitiam pertimescat: incassum justitiam metuit, si non etiam in misericordiam confidit. Loco igitur pignoris mola suinferior tolli prohibetur, quia qui praedicat peccatori, tanta dispensatione componere praedicationem debet, linquat. 4. Tollit enim superiorem, si flenti peccatori dicat: Non habebis 466 veniam de commissis. Tollit infe
Abbreviated transcription (Latin):
liunt remissiore indulgentia pri¬
sum̃tes: eos quib uerbum dñi p̾¬
dicamus districtiorib preceptis
& grauiorib quã ipsi ꝑferre pos¬
sumus ponderib obruamꝰ Quod
cũ facimus. quid nisi diuerso pondere
Si enĩ alit̾ ea nob̾. alit̾ nr̃is fratrib dis¬
pensemus: rect̾e increpamur adño:
eo qd stateras diuersas. atq mensu¬
ras duplices habeamus scdm illam
sententiã salomonis. qua dicitur.
A bominatio ẽ. dño pondus duplex.
& statera dolosa non. ẽ. bonũ incon¬
spectͥu eiꝰ.

Expanded text:
liunt, remissiore indulgentia praliunt, remissiore indulgentia praesumentes; eos quibus verbum Domini praedicamus, districtioribus praeceptis et gravioribus, quam ipsi perferre possumus, ponderibus obruamus. Quod cum facimus, quid nisi diverso pondere Si enim aliter ea nobis, aliter nostris fratribus dispensemus, recte increpamur a Domino, eo quod stateras diversas vel mensuras duplices habeamus secundum illam sententiam Salomonis, qua dicitur: « Abominatio est Domino pondus duplex; et statera dolosa non est bona in conspectu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
aduena in tra eiꝰ. Quãuis enĩ mun¬
do renuntiantes. egyptiã t̾rã. id ẽ
pristinã scłi conuersationem
uł concupiscentiã declinemus:
tam̃ dũ p̃sentis scłi necessitatib
subdim᷑. quasi egyptiã nationem
nequaquã extinguimus. Et lic&¬
ab ipsa quadã discretione sepa
on habeb̾ insacculo diuersa x¬
pondera maius & minus. Nec
erit in domo tua modius maior¬
& modius minor. Pondus habebis
iustũ. & uerũ. & modius ęqualis
& uerus erit tibi: ut multo uiuas
lator etiã in leuitico int̾dicit.
salomone quoq parem suꝑ hoc sen¬
tentiã ꝓferente. Pondus magnũ
et pusfillũ. & mensurȩ duplices
ĩmunda st̃ utraq aute dnm. &
qui faẽ ea. in ad inuentionib suis
compedietur. Proinde ñ solũ illo
corporali. sed etiã spiritali modo
studendũ ẽ. nob̾. ut nec diuersa
pondera in cordib nr̃is. nec in
domo conscientiȩ nr̃ȩ mensuras
duplices habeamus: id. ẽ. ne ipsi
ea quȩ districtionis regulã mol¬

Expanded text:
s enim mundo renuntiantes Aegyptiam terram, id est, pristinam saeculi conversationem vel concupiscentiam declinemus, tamen dum praesentis saeculi necessitatibus subdimur, quasi Aegyptiam nationem nequaquam exstinguimus: et licab ipsa quadam discretione separon habebis in sacculo diversa pondera, maius et minus, nec erit in domo tua modius maior et minor; pondus habebis iustum et verum. Et modius equalis et verus erit tibi, ut multo vivas lator etiam in Levitico interdicit. Salomone quoque parem desuper sententiam proferente: « Pondus magnum et pusillum, et mensurae duplices, immunda sunt utraque ante Dominum. Et qui facit eam, in adinventionibus suis compedietur » . Proinde non solum illo corporali, sed etiam spiritali modo studendum est nobis, ut nec diversa pondera in cordibus nostris, nec in domo conscientiae nostrae mensuras duplices habeamus, id est, nec ipsi ea quae distinctionis regulam mol
Abbreviated transcription (Latin):
ex lana linoq conficit᷑. linũ in¬
ceriꝰ celat in suꝑficie lanã de¬
monstrat. bleste gͦ. ex lana linoq
contextã induit: qui sub locuti¬
one innocentiȩ intus subtilitatẽ
celat malitiȩ. Hȩc scđm moralẽ
goriã lineis uestib misceri lanã
uł purpurã. & linistema ueste in
uersi generis ꝓfessionẽ misceri ut
uł sc̃imonialis habeat ornam̃ta
nuptiarũ: aut ea quȩ se ñ c̃tinens
nupsit speciem urginis gerat.
om̃imodo peccatũ ẽ. Et siquid
in conuenienter ex diu̾so genere¬
ẜ religione inuita cuiusq contexit᷑:
uerũ illud tc̃ figurabat᷑ in uestib:
qđ nc̃ declarat᷑ in morib.¬

Expanded text:
conficitur linum interius celat, in superficie lanam demonstrat. Vestem ergo ex lana linoque contextam induit, qui sub locutione innocentiae intus subtilitatem celat malitiae. Hoc secundum moralem goriam lineis vestibus misceri lanam, 465  purpuram et linostima ueste induersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex diuerso genere in uita cuiusque contexitur. uerum illud tunc figurabatur in uestibus, quod nunc declaratur in morib
Abbreviated transcription (Latin):
Corpus enĩ eiis qd. ẽ. ȩccłia ne¬
cesse ẽ. temptationss laboresq
patiat᷑ in hoc scło. quo adusq
ueniat illud tempꝰ ubi post temp¬
tationes suscipiat consolationes.
Porro quod uestis isrł ꝑtot annos
in heremo nulla uetustate cor¬
rupta. est: & morticina pellis
calciam̃toꝵ tadu sine labe
durauit: potest figurare futurã
incorruptibilitatẽ corpoꝵ. ubi
ea quȩ corruptibilia sunt sine
corruptione ꝑmanebunt .iii.¬
ori plantab̾ om̃e lignũ iuxta
altare di. nec facies nemus.
plantetur intemplo. Nemus fron¬
dentes arbores & infruct̾uose
sunt. ad solam delectationẽ uisus
plantata. Tales sunt & gentiles.
qui rationem suã uerboꝵ decore
cõponunt : ut ñ conuertantur
auitis.s delectent. atq istius¬
modi seduct̾ione ꝑsuadeant.
Nos aut̃ scdm p̃ceptũ di iuxta al¬
tare di nemus ñ platͥamus. si circa
dñicã fidem nichil inuerbis in¬
fruct̾uosũ nichil audientię scłaris
illecebrosũ componimus: sed sola

Expanded text:
pus enim ejus, quod est Ecclesia, necesse est tentationes laboresque patiatur in hoc saeculo, quoad usque veniat illud tempus ubi post tentationes accipiat consolationes. 3. Porro quod vestis Israel per tot annos in eremo nulla vetustate corrupta est, et morticina pellis calceamentorum tandiu sine labe duravit, potest figurare futuram incorruptibilitatem corporum, ubi ea quae corruptibilia sunt sine corruptione ulla permanebunt.on plantabis omne lignum juxta altare Dei, nec facies nemus iplantetur in templo. Nemus frondentes arbores et infructuosae sunt, solum ad delectationem visus plantatae. Tales sunt et gentiles, qui rationem suam verborum decore componunt, ut non convertant a vitiis, sed delectent, atque istiusmodi seductione persuadeant. 2. Nos autem secundum praeceptum juxta altare Dei nemus non plantamus, si circa dominicam fidem nihil in verbis infructuosum, nihil audientiae saeculari illecebrosum componimus, sed sola
Abbreviated transcription (Latin):
in boue simul & asino ͤ Ac sidiceret.
fatiuuĩ sapienti in p̃dicatione ñ so-¬
ties. ne ꝑ eũ qui re̾ implere ñualet.¬
& illi qui p̾ualeret ab sistas. Bouẽ¬
quippe & asinũ si necesse sit: unus¬
quisq sine decrim̃to oꝑis iungit.
Sapientẽ uͦ & stultũ ñ ut unus
precipiat. & alter obtemꝑet: sed¬
ut parit̾ ȩquali potestate annun-¬
tient uerbũ dĩ. non sine scandalo
quisq comites facit.U¬

Expanded text:
in bove simul et asino . Ac si diceret: Fatuos sapientibus in praedicatione non socies, ne per eum qui implere rem non valet, illi qui praevalet obsistas. quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis iungit; sapientem uero et stultum, non ut unus praecipiat et alter obtemperet, sed pariter ex aequali potestate, ut adnuntient uerbum dei, non sine scandalo quisque comites facit.
Abbreviated transcription (Latin):
quid robustũ incipimus exercere
hoc in aꝑto citius ñ debemus osten¬
dere. sed cũ uita nr̃a simplex quid
umnocuũ inchoat: dignũ ẽ ut se¬
creti sui uelamina ñ relinquat.
ne hoc hunanis oculis quasi sub¬
ducto uellere ostendat. Ad sola
gͦ diuina sacrificia boũ pͥmogenta
ouiũq ꝓficiant: ut quicꝗͥd forte
innocuũm incipimus. hoc ad ho¬
norẽ intimi iudicis in ara cordis
ĩmolemus. Quod ab illo ꝓculdu¬
bio tanto libentiꝰ accipitur: quan¬
to & ab hominib occultatũ nullo
laudis appetitu maculat᷑. Sepe
aut̃ nouȩ conuersationis primor¬
dia ad huc carnali sunt uitio cõ¬
mixta. Et iccirco in notescere citiꝰ
ñ debent: ne cũ laudant᷑ bona
quȩ placent. deceptus laude
sua aninus dep̃hendere in eis ne¬
queant mala quȩ latent.
In bouis nomine popłs exxircũ¬
cisione positus sub ugo legis accipitꝰ
In asmo aut̃ popłs gentiũ ꝑtinens
ad euangłiũ In boue quippe simul¬

Expanded text:
quid robustum incipimus exercere, quid robustum incipimus exercere, hoc in aperto citius non debemus ostendere. Sed cum vita nostra simplex quid atque innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina non relinquat, nec hoc humanis oculis, quasi subducto vellere, ostendat. 3. Ad sola ergo divina sacrificia boum primogenita, oviumque proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi Judicis in ara cordis immolemus. Quod ab illo procul dubio 463 tanto libentius accipitur, quanto et ab hominibus occultatum nullo laudis appetitu maculatur. 4. Saepe autem novae conversationis primordia adhuc carnali vitae sunt commista. Et idcirco innotescere citius non debent, ne cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus deprehendere in eis nequeat mala quae latent. in bocisione positus sub jugo legis accipitur; in asino autem populus gentium pertinens ad Evangelium: in bove quippe et as
Abbreviated transcription (Latin):
plantaueritis in ea ligna po¬
mifera. auferetis p̾putia eoꝵ Poma¬
quȩ germinant in munda erunt
uob̾. nec edetis ex eis. Ligna quip¬
pe pomifera sunt opera uirtutib
fecunda. Preputia itaq lignors
auferimus. cum de ipsa inchoa¬
tionis infirmitate suspecti. pri¬
morlia operũ nr̃ors non appro¬
bamus. Poma aut̃ quȩ germinant
immunda existimamꝰ nr̃isq cibis
non appetamus: quia cũ primordia
boni laudant᷑ oꝑis. dignũ ẽ. ut
hoc auinũ ñ pascat oꝑantis: ne
dũ aecepta laus suauit̾ carpit᷑.
fructus oꝑis intempestiue comedi¬
& non condebis primogerita
ouiũ. In primogenita quippe bouꝰ
oꝑari. ẽ. bonȩ conuersationis pri¬
mordia in exercitatione publice
act̾ionis ostendere. Ounĩ quoq
primogenita tondere. ẽ. ab occul¬
tationis suȩ tegnime huianis o¬
culis inchoata bona nr̃a denudare
In primogenito ergo bouis oꝑari ꝓ¬
hibem᷑. atq a primogenitis ouiũ
detondendis cõpescimur. Quia ⁊si

Expanded text:
eritis in ea ligna pomifera, auferetis praeputia eorum: pomorumque germina immunda erunt vobis, nec edetis ex eis. Ligna quippe pomifera sunt opera virtutibus fecunda: praeputia itaque lignorum auferimus, cum de ipsa inchoationis infirmitate suspecti, primordia operum nostrorum non approbamus. Poma autem quae germinant immunda existimamus, nostrisque cibis non aptamus, quia cum primordia boni laudantur operis, dignum est ut hoc animum non pascat operantis, ne dum accepta laus suaviter carpitur, fructus boni operis intempestive comed non tondebis primogenita ovium. In primogenito quippe bovis operari est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. 2. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, atque a primogenitis ovium detondendis compescimur, quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
uid aut̃ significauer̾. quadra¬
ginga aninꝰ quib laboriose
ꝑact̾is. filii isrł ad t̾rã reꝓmissio¬
nis transierunt : Per hos qͥppe¬
xl. annos cotũ scłi cempus signi¬
ficatur: in quo uiuit ęccłia sub
laborib & ꝑiculosis temptatio¬
nib sperando qđ ñ uidet ꝑpati¬
entiã. quousq ad ꝓmissã et̾nę
felicitatis ꝑueniatꝰ patriã. Ideo

Expanded text:
uid autem significaverunt illi quadraginta anni, quibus laboriose peractis, filii Israel ad repromissionis terram transierunt? Per hos quadraginta annos totum saeculi tempus significatur, in quo vivit Ecclesia sub laboribus et periculosis tentationibus, sperando quod non vidit per patientiam, quousque ad promissam aeternae felicitat
Abbreviated transcription (Latin):
di xp̃m int̾ficere nitunt᷑: ꝑ id salutẽ
gentiũ eger̃ ꝑ quod credider̃ extinguere
Quoduͦ dauid prius alieni genarui
p̾putia artulit. & sic denuo filiȩ saul
nuptiis. hesit. significabat quod xp̃c
non prius sinagogã conubio suo spon¬
deret. nisi antea głosus in gentibus
fieret. Prius enĩ innationib reseca¬
uit carnis pollutionẽ. & postea copu¬
latus. ẽ sinagoge. Postqͣm enĩ sic̃ scrip¬
cũ ẽ. introierit plenitudo gentium.
& sic om̃is isrł saluus fiet. Dupla
aut̃ id .ẽ. ducenta p̾putia attulit.
siue ꝓudeis et gentib ac quisitis. siue
quia maior est. numerus ad qui sitionis.
dauid. in tantũ ut rex medullã
sui sp̃s dauid demore psallentẽ iaculo
conaret᷑ configere. Sed quid.ẽ. quod
dũ saulẽ sp̃s aduersus inuaderet.
app̃hensa dauid cychara eiꝰ uesaniã
mitigabat : ꝑ saulẽ enim iudeoꝵ elatio.¬
Eu ergo saul ab immundo sp̃ũ arripit᷑.

Expanded text:
Dei Christum interficere nituntur, per id salutem Dei Christum interficere nituntur, per id salutem gentium egerunt per quod crediderunt exstinguere. Quod vero David prius alienigenarum praeputia attulit, et sic denuo filiae Saul nuptiis haesit, significabat quod Christus non prius Synagogam connubio suo sponderet, nisi antea gloriosus in gentibus fieret. Prius enim in nationibus resecavit carnis pollutionem, et postea copulatus est Synagogae. Postquam enim, sicut scriptum est, introierit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . Dupla autem, id est ducenta praeputia attulit, sive pro Judaeis et gentibus acquisitis, sive quia major est numerus acquisitionis pDavid in tantum, ut rex ob medelam sui spiritus David ex more psallentem, jaculo conaretur configere. Sed quid est quod dum Saulem spiritus adversus invaderet, apprehensa David cithara ejus vesaniam mitigabatCum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ legis caritas: ut ait apłs. Suf¬
ferentes inuicẽ in dilectione. stu¬
dentes seruare unitatẽ sp̃s inuin¬
culo pacis. Deinde illo ꝑcusso ata
deiecto. gladiũ eius abstulit. &
in de illi caput abscidit. & hoc fa cu
nr̃ dauid. deiecit diabolũ de suis.
quando credunt magni eiꝰ. quos ille
inmanu habebat. & de qͥb cęteras
animas trucidabat. conuertunt
linguas suas contͣ diabolũ. & sic golię
de gladio suo caput inciditur.
regis offendit. in dignantis. quod sibi
in inille & dauid in decẽ milia con¬
clamantiũ publicę gratulationis ora
insonarent. Hine inuidia saulis &
sem̃ odioꝵ adu̾sus dauid quẽ dissi¬
mulator callidus ut sine in sidus
suis posset offerre discrimen. statuit
cũ michol filiȩ suȩ nuptiis alligari.
si centũ sibi allo pluloꝵ p̃putia uict̾or
offerret. Pro quib centũ ducenta
dedit ille: & unde credit᷑ regio ꝑire
uoto: uota in de auctus . ẽ. gloriosiore
cropho. Ita & iudei dũ cont᷑ uoluntatẽ

Expanded text:
s charitas ut ait Apostolus ; sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Deinde illo percusso atque dejecto, gladium ejus abstulit, et deinde illi caput abscidit. Et hoc facit noster David. Dejecit diabolum de suis, qui credunt magis ei quos ille in manu habebat, et de quibus certas animas trucidabat. Convertunt linguas suas contra diabolum, et sic Golide gladio suo caput inciditur. regis offendit, indignantis quod sibi in mille, et David in decem millia conclamantium publice gratulationis ora insonarent; hinc invidia Saulis, et semen odiorum adversus David. Quem dissimulator callidus, ut sine insidiis suis posset ofeum Michol filiae suae nuptiis alligari, si centum sibi Allophylorum praeputia victor afferret: pro quibus centum, ducenta dedit illi; et unde creditur regio perire voto, inde auctus est gloriosiori tropaeo. Ita et Judaei dum contra voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
& quid desiderabilius illo de quo dicit᷑.
a chrismate appellat᷑. Dauid ab offi¬
cio pastorali pecorũ: ad hominũ regnũ
transfertur. Noster aut̃ dauid ipse
iħe ab ouib iudaicę plebis ablatus.
gentium greges pascit. Erat aut̃ dauid
in canticis musicis eruditus. Diuersoꝵ
enĩ sonoꝵ rationabił moderatusq
concentus concordiã ueritate com¬
pactã ordinat. & ȩccłiȩ in sinuat
unitatẽ. quȩ uariis modis cotidie re¬
sonat. & suauitate mystica modulat᷑.
Iste adhuc puer in cithara suauiter immo
fortit̾ canens malignũ sp̃m. qui dꝑabat᷑
in saule cõpescuit. Non quod citharę
illiꝰ tanta uirtus erat: sed quod figura
crucis xp̃i. quȩ deligno extensione neruoꝵ
mystice gerebatur. ipsaq passio quȩ can¬
cabat᷑. iam cune sp̃s demonis opprimebat.
Leonẽ quoq & ursũ dauid idem necauit:.
ursũ uidelicer diabolũ. leonẽ anti xp̃m.
alterũ nunc hominib latent̾ insidiantẽ.

Expanded text:
et quid desideet quid desidehristus enim a chrismate appellatur, David ab officio patransfertur. Dicitur autem David ipse Jesus, ab ovibus Judaicae plebis ablatus, gentium greges pascit. Erat autem David in canticis musicis eruditus. In diversorum enim sonorum rationabiles moderatosque concentus, concordi varietate compactam ordinatamque Ecclesiae insinuat unitatem, quae variis modis quotidie resonat, et suavitate mystica modulatur. Iste adhuc puer in cithara suaviter imo fortiter canens, malignum spiritum, qui operabatur in Saule, compescuit: non quod citharae illius tanta virtus erat, sed quod figura crucis Christi, quae de ligno et extensione nervorum mystice gerebatur, ipsaque passione quae cantabatur, jam tunc spiritus daemonis opprimebatur. Leonem quoque et ursum David idem necavit: ursum, videl cet diabolum; leonem, Antichristum: alterum tunc hominibus latenter insidiantem,
Abbreviated transcription (Latin):
malis bene utit᷑ ds uel addãnationẽ
quoꝵ dã. uel ad em̃dationẽ. uel ad
ꝓbationẽ. Et quãuis malignitas ado
nͥ sit: potestas tam̃ nisi ado non. ẽ.
Sic & alibi dictũ.ẽ. Etiã sopor dñi. qui
oc cupauerat milites eiusdẽ saul. cũ
d auid hastã & sciphũ abstulisset a
capite dormientis. Non quia sopor
tunc in dño erat ut ipse dormiret:
sed quia ille sopor qui tunc homines ap¬
p̃henderat: nutu dl erat effusus. ne dauid.
serui eiꝰ ineo loco p̾sentia sentiret᷑. icit᷑
ergo sp̃s di malus hoc ẽ. mmister di ad fã¬
luntate qua malus erat: non erat di.
creatura uͦ qua conditus erat. & potestate
quã non suã sed dñi om̃iũ equitate acce
perat: dei erat.
mittit dñs samuhel ad isai. & sũpto cornu
olei inunxit regem dauid. Sed uideamꝰ
eũdẽ dauid. quomͦ xp̃m ꝓpħice signifi¬
cauerit. Dauid enĩ int̾p̃tat᷑ manu fortis.
siue desiderabił. Et quid fortiꝰ leone
illo de tribu iuda qui uicit mundums

Expanded text:
malis bene utitur Deus, vel ad damnationem quorumdam, vel ad emendationem, vel ad probationem. 3. Et quamvis malignitas a Domino non sit, potestas tamen nisi a Deo non est, sicut et alibi dictum est. Etiam sopor Domini, qui occupaverat milites ejusdem Saul, cum David hastam et scyphum abstulisset a capite dormientis; non quia sopor tunc in Dsed quia ille sopor qui tunc homines apprehenderat, nutu Dei erat infusus, ne David servi ejus in eo loco praesentia sentiretur. Dicitur ergo spiritus Dei malus, hoc est, minister Dei ad fa ille voluntate qua malus erat, non erat Dei; creatura vero qua conditus erat, et potestate, quam non sua, sed Domini omnium aequitate acperat, Dei erat. mittit Dominus Samuel ad Isai, et sumpto cornu olei, unxit in regem David. Sed videamus eumdem David, quomauerit. Dauid interpretatur "manu fortis" sine "desiderabilis": et quid fortius leone illo de tribu Iuda, qui uicit mundum?
Abbreviated transcription (Latin):
ergo grã facit impleri legem: signifi¬
cat᷑ aut̃ grã lacte: Hoc enĩ est in can
gracuitũ. ubi mat̾ non querit accis
sed satagit dare. hoc mat̾ gratis das
& contristat᷑ si desit qui accipiat.
Quomͦ ergo ostendit dauid legẽ sine gn
oꝑari ñ posse. nisi cũ illos lapides qn
quib significabat᷑ lex inlibris quino
coniungere uolens gr̃e. posuit inuas
pastorali. quo lac mulgeri consueue¬
rat : his. armatus ꝓcessit aduersus
goliã suꝑbũ. se iactantẽ. de se p̃sum̃t
Tulit unũ lapidẽ. & deiecit diaboli
in frontẽ. ꝑcussit & cecidit exeo loco
corporis. ubi signũ crucis ñ habuit.
Hoc quoq licet attendas. quinq lapi¬
des posuit. unũ nusit. Quinq eled¬

Expanded text:
ergo gratia facit legem impleri signifiergo gratia facit legem impleri significatur gratia lacte. Hoc est enim in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit dare; hoc mater gratis dat, et contristatur si desit qui accipiat. Quomodo ergo ostendit David legem sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque quibus significabatur lex in libris quinque conjungere volens gratiae, posuit in vase pastorali, quo lac mulgeri consueverat. His armatus processit adversus Goliam superbum, se jactantem, de se praesumentem. Tulit unum lapidem, jecit, inimicum in fronte percussit; cecidit ex eo loco corporis, ubi signum Christi non habuit. Hoc quoque licet attendas: quinque lapides posuit, unum misit. Libri
Abbreviated transcription (Latin):
corporis portare ñ ualuit. A biecit orna¬
m̃ta. accepit quinq lapides de flumine.
& posuit in uase pastorali. his armatus
ꝓcessit. & uicit quidẽ ille dauid. S my
qui tempus reuelationis noui testam̃ti in¬
sinuandȩ & cõmendandȩ gr̃ȩ p̾uiders.
arma posuit. quinq lapides tulit.
De posuit ergo corporalia sacramenta
legis. quȩ non sunt imposita gentib
De posuit quȩ non obseruamus. sed tam̃ ad
aliquã significationẽ prȩmissa & posita
incelligimus. Deniq hȩc arma deposuit
tã quã onera sacram̃toꝵ ueteris legis.
& ipsã legiẽ accepit. Quinq enim
lapides quinq libros morsi significas.
Tulit ergo illos quinq lapides de flu¬
mine. id. ẽ. de seculo. Labit᷑ enĩ mor¬
tale scłm. & p̃terfluit quicquid uenit
in utiles & uacabant. nichil ꝓderant.
transibat supͣ fluuius: sed fecit dauid
ut lex ipsa utilis esset. Accepit gr̃am.
Lex enĩ sine gr̃a impleri non potest.
plenitudo enĩ legis. est. caritas. Quia

Expanded text:
rporis portare non valuit. Abjecit onerantia, accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase pastorali; his armatus processit, et vicit: hoc quidem ille David. Sed si tus, qui tempus revelationis novi testamenti insinuandae, et commendandae gratiae praevidens, arma deposuit, quinque lapides tulit. Deposuit ergo corporalia sacramenta legis, quae non sunt imposita gentibus. Deposuit quae non observamus, sed tamen ad aliquam significationem praemissa et posita inteltanquam onera sacramentorum veteris legis, et ipsam legem accepit. Quinque enim lapides quinque libros Moysi significant. Tulit ergo illos quinque lapides de flumine, id est, de saeculo. Labitur enim mortale saeculum, et praeterfluit quidquid venit inutiles et vacabant, nihil proderant, transibat supra fluvius. Sed quid fecit David, ut lex ipsa utilis esset, accepit gratiam. Lex enim sine gratia impleri non potest. « Plenitudo legis charitas est . » Quia
Abbreviated transcription (Latin):
flagellis delinquentes argui
iussit Iam p̃dictũ ẽ. quod ꝑqua¬
dragenariũ numerũ figura sig¬
nificet᷑ huiꝰ cemporis. inquo eccłia
ꝑ quattuor mundi partes diffusa.
sub decalago legis uiuit. Quadra¬
genario ergo numero delinquentes
cedimur: si in hoc tempore peni¬
tentiȩ uerberib flagellamur.
Dȩbet ergo quisq peccator tempo¬
ralib flagellis atteri: quatenus
iniudicioᷤ purgatꝰ ualeat inue¬
niri. Beatus eni̾m homo qui corri¬
pit᷑ a dño. Nulla enim inȩternũ
animaduersio affligere poterit:
quos hic penitentię disciplina
ꝑcussit. Si enĩ hic ꝓpeccatis cedimꝰ.
illic sine peccato inuenimur.

Expanded text:
flagellis delinquentes argui jussit, jam praedictum quod per quadragenarium numerum figura significetur hujus temporis, in quo Ecclesia per quatuor mundi partes diffusa, sub decalogo legis vivit. Quadragenario ergo numero delinquentes caedimur, si in hoc tempore poenitentiae verberibus flagellamur. Debet ergo quisque peccator temporalibus flagellis atteri, quatenus in judicio purgatus valeat inveniri. Beatus homo qui corripitur a Domino. Nulla enim in aeternum animi adversio affligere potuit, quos hic poenitentiae disciplina percussit. Si enim pro peccatis caedimur, illic sine peccato invenimur.
Abbreviated transcription (Latin):
iniqui uidices extiter̃. ut popłs nequa¬
quã eos ferens regem sibi in similitudinẽ
ub dedit ds saul regẽ. ungiturq
ait ad eũ qui se finxerat saul occidisse.
Quomͦ non timiusti inicere manũ tuã
in xp̃m dñi: Hinc est quod ab humero
& sursũ suꝑ eminebat saul om̃ib quia
caput nr̃m sursũ. ẽ. supra nos quod
ẽ. xp̃e. Ineo aut̃ quod reꝓbatus postea
eiectus est. succendenteꝰ in regno
dauid: popłi ut p̾dict̾ũ ẽ. isrł ꝑsonã
gestauit. Qui popłs regnũ ad eptũ¬

Expanded text:
iniqui judices exstiterunt, ut populus nequainiqui judices exstiterunt, ut populus nequaquam ferens, regem sibi in similitudinem quibus dedit Dominus Saul regem, cum ait ad eum qui se finxerat Saulum occidisse: Quomodo non timuisti injicere manum tuam in Christum Domini? Hinc est quod ab humero sursum Saul supereminebat omnibus, quia caput nostrum sursum est supra nos, quod est Christus. In id autem quod reprobatus postea et rejectus est succedente in regnum David, populi, ut praedictum est, Israel personam gestavit; qui pop
Abbreviated transcription (Latin):
a masephath. ueteri ad nouã. id.ẽ. ab in¬
tentione quę expectabat᷑ in carnasi regno
quo erat beatitudo falsa carnał. ad inten¬
tionẽ quȩ ꝑ nouũ cestam̃tũ expectat᷑ in
regno cęloꝵ. ubi. ẽ. beatitudo uerissima
spiritał. qua qm̃ nichil.ẽ. melius huc usq
auxiliat ᷑ as. Itẽ samuhel inuocato no¬
mine dñi exaudiuit eũ ds & intempore
messis pluiã impetrauit. ꝑꝰ luuia enim
in scĩs scripturis uerba st̃ euangłii. sic̃
& moyses dic̃. Expectet᷑ sic̃ pluuia
eloquiũ meũ. & descendant sic̃ ros u̾ba
mea. Hanc igitur pluuiã dedit mundo
xp̃c intẽpore messis .id.ẽ. quando gen¬
tes colligi oportebat. ut sic̃ frum̃tũ in
horreis. sic inera ęccłię sinũ gentes con¬
gregarent᷑. Iu dicauit aut̃ samuhel isrł
om̃ib dieb uitę suę fuer̃q usq ad eũ
filii samuhel declinauert̃ post aua¬
ritiã. & accipiebant munera. & tam

Expanded text:
a Masphath vetere ad novam, id est, ab ina Masphath vetere ad novam, id est, ab intentione quae exspectabatur in carnali regno, quo erat beatitudo falsa carnalis, ad intentionem quae per Novum Testamentum exspectatur in regno coelorum, ubi est beatitudo verissima spiritualis, qua quoniam nihil est melius, hucusque auxiliatur Deus. 3. Iste Samuel, invocato nomine Domini, exauditus est, et in tempore messis pluviam impetravit. Pluvia enim in sanctis Scripturis verba sunt Evangelii, sive et Moyses dicit: Exspectetur sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros verba mea . Hanc igitur pluviam dedit mundo Christus in tempore messis, id est, quando gentes colligi oportebat, ut sicut frumentum in horreis, sic intra Ecclesiae sinum congregentur. Judicavit autem Samuel Israel omnibus diebus vitae suae, fufilii Samuel declinaverunt post avaritiam et accipiebant munera, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
ille allophiloꝵ archam di gestantes
fugam scoꝵ renuntiantiũ scło de signa¬
uerunt: qui nullũ delicti iugũ traxer̃.
Nam sic̃ illȩ pignerũ affect̾ib a recto
itinere minime degresserunt: ita scĩ
mundo renunteantes parentili obtentu.
non debent a bono p̃pediri ꝓposito.
sic̃ moyses ait. Qui dicunt patri suo
iudicia tua iacob & legẽ tuã o isrł.
Ille enĩ scire dm familiariꝰ appetit:
qui p̃amore pietatis eiꝰ nescire deside¬
rat quod cũq carnalit̾ sciuit.
amuhel aut̃ post mortẽ heli. rege¬
bat isrł. Congregato aut̃ om̃i po¬
intonuit dñs suꝑ eos. & confusi sunt.
Tunc assũpsit samuhel lapidẽ uiũ. &
posuit in masphath. & inter siceleg.
Et inter preces.lxx. transtuler̃ inter
masephat nouã & ueterẽ. & uocauit
nom̃ eiꝰ lapis adiutorii: et dixit. Usq¬
adhuc auxiliatꝰ. est nobis ds. Masephach
int̾p̃tat᷑ intentio. Lapis ille adiutorii
medietas saluatoris. ꝑquẽ transeundũ ẽ.

Expanded text:
illae Allophylorum arcam gestantes figuram sanctorum renuntiantium saeculo designaverunt, qui nullum delicti jugum traxerunt. Nam sicut illae pignorum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita sancti mundo renuntiantes parentali obtentu non debent a bono praepediri proposito, sicut Moyses ait: « Qui dicunt patri suo Judicia tua, Jacob, et legem tuam, o Israel . Ille enim scire Deum famularius appetit, qui pro amore pietatis ejus nescire desiderat quodcunque carnaliter scivit.« Samuel autem post mortem Heli regebat Israelem. Congregato autem omni pointonuit Dominus super eos, et confusi sunt. Tunc assumpsit Samuel lapidem unum et posuit eum inter Masphat et Sicelech; et ut Interpretes LXX transtulerunt, inter Masphat novam et veterem, et vocavit nomen ejus Lapis adjutorii, et dixit: Usque huc auxiliatus est nobis Deus. Masphat interpretatur intentio. Lapis ille adjutorii majestas est Salvatoris, per quem transeundum est
Abbreviated transcription (Latin):
extendit sũmitatẽ uirge. & intixit
in fauũ mellis. & gustauit. & illu¬
minati sunt oculi eiꝰ. Non utiq ad
uidendũ illuminati. quia antea
uidebat: sed ad discernendũ. quia
uetita cetigerat. T unc enĩ casus
ille sic̃ ⁊ adam fecit illum atgentũ
rediditq confusũ. Quo facto amino¬
nent᷑ om̃s illecebras uoluptatum
in secło debere contẽpnere: hi qui
do nitunt᷑ militare. Non enĩ potest
contra allophilos spiritales id ẽ.
aduersus pͥncipes cenebrarũ uiri¬
lib animis conciłrere: qui ab huiꝰ
mundi negligit dulcedine decli¬
nare. Mel enĩ distillant labia me¬
retricis. qđ ẽ. delectatio uoluptatis
carnał. Dequo putat᷑ iuxta mysti¬
eos intellectus hunc gustasse iona¬
chan: & sorte dep̃bensũ uix p̾cib¬
spopuli liberatum.

Expanded text:
irgae, et intinxit in favum mellis, et gustavit, et illuminati sunt oculi ejus. Non utique ad videndum illuminati, quia antea videbat, sed ad discernendum, quia vetita tetigerat; tunc enim casus ille, sicut et Adam, fecit illum attentum, reddiditque confusum; quo facto admoneremur omnes illecebras voluptatum in saeculo debere contemnere, qui Deo nitimur militare; non enim potest contra allophylos spiritales, id est, adversus principes tenebrarum viribus animi concurrere, qui adhuc hujus mundi negligit dulcedinem declinare. Mel enim distillant labia meretricis , quod est delectatio voluptatis carnalis; de quo putatur juxta mysticos intellectus hunc gustasse Jonathan, et forte deprehensum vix precibus populi liberatum.
Abbreviated transcription (Latin):
mutatione sacerdotii non. est. in sa¬
a dumbrata. Nam post samuhelẽ pro¬
phetã postea sacerdotes fuer̃ de genere
a aron. sic̃ sadoch & abiathar regnante
dauid. & alii deinceps antequã tẽpus
ueniret quo ista de sacerdotio mutando
ꝑ xp̃m effici oportebat. Nam cũ diceret
loquens locutus sũ ut domus tua ⁊ domꝰ¬
patris tui ministraret. inconspectu meo
usq in sempiternũ. nunc aut̃ dic̃ dñs.

Expanded text:
mutatione sacerdotii non est in Saadumbrata. Nam post Samuelem prophetam, postea sacerdotes fuerunt de genere Aaron, sicut Sadoch et Abiathar, regnante David, et alii deinceps, antequam tempus veniret quo ista de sacerdotio mutando per Christum effici oportebat. Nam cum diceret, Loquens locutus sum, ut domus tua, et dompatris tui ministraret in conspectu meo usque in sempiternum: nunc
Abbreviated transcription (Latin):
scilicẽtꝰ p̃finitũq sui idolatria finẽ
agnosceret. Umes enĩ finẽ itmeris
significat. Etiã illud ad magnã ꝑti¬
net significationẽ in ipsa ruina
dagon di sui atq fractura quod
dorsũ illius solũ inuener̃ fractis
eius om̃ib membris. Dorsũ enim
fugã significat. Quicũq enĩ fugi¬
unt ꝑsequentib dorsũ dant.
Inde & scriptũ. ẽ. de hostib qm̃ po¬
nes eos dorsũ. Ubi enĩ sunt idola.
periert̃. & si aliqua remanentia.
ab aliquib abscondunt᷑. fugerunt.
Q uod aut̾ ꝑcussi sunt in posteriora
hi qui archã di captiuauert̾: hac
pena significatũ uidet᷑. quia si qui
susceꝑint cestam̃tũ di. & posteriora
uitȩ dilexerint: ex ipsis iustissime
cruciabunt᷑. quȩ sic̃ apłs dicit esti¬
mare debent si cuti stercora. Qui
ut inposteriora respicientes. ueteres
uanitates non exuant: similes st̃
hostib illis qui archã testam̃ti captiuã

Expanded text:
scilicet praefinitumque sui idololatria finem scilicet praefinitumque sui idololatria finem agnosceret. Limes enim finem itineris significat. Etiam et illud ad magnam pertinet significationem, in ipsa ruina Dagon dei sui atque fractura, quod dorsum illius solum inveniretur, fractis ejus omnibus membris. Dorsum quippe fugam significat. Quicunque enim fugiunt persequentibus dorsum dant. Unde et scriptum est de hostibus, Quoniam pones eos dorsum. Ubi sunt idola? Perierunt; et si aliqua remanentia ab aliquibus absconduntur, fugerunt. Quod autem percussi sunt in posteriora hi qui arcam Dei captivaverunt, haec poena signum videtur, quia si qui susceperint testamentum Dei, et posteriora vitae dilexerint, ex ipsis justissime cruciabuntur: quam, sicut Apostolus dicit, existimare debent sicut stercora . Quit in posteriora respicientes, veteri se vanitate non exuant, similes sunt hostibus illis qui arcam testamenti captivam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑut atq interiit sacerdotiũ iudees
Nuo quoq filii heli corruert̃ quoꝵ
unius uxor uiduata & mox in
partu mortua. ẽ ꝓpt̾ eandẽ ꝑcur¬
bationẽ. Quo euidenti signo pͥfigu¬
ratũ. ẽ. post extincto sacerdotio
iudeoꝵ carnale̾ inter usse sinagoga
illi carnalit᷑ inherentẽ P rostratoq
heli de sella pontifices uideoꝵ sedẽ
habere uacua. & głam sacerdotii.
regniq excinctã. Sed quid.ẽ. qđ
dũ posuissent philistum archa dñi
in templo dagonis. di sui: intrauert̃
templum. & inuenerunt dm̃ suum
ꝓstratũ. atq confractũ caput eius.
dueq manus eius st̃ abscise: Statĩ
confestĩ idola quȩ deceptũ possidebañ
orbem. destruct̾a st̃. om̃isq error
simulachoꝵ corruit. p̾sentiã dĩ ferre
non sustmens. Nam in manib dagon
p̾cisis. opus idolatriȩ amputatur.
& in capite eius suꝑbia diaboli sig
nificabat᷑. a quo initiũ peccati fuit.
uod uero inli mine. ut certum

Expanded text:
periit atque interiit sacerdotium Judaeorum. periit atque interiit sacerdotium Judaeorum. Duo quoque filii Heli corruerunt, quorum unius uxor viduata, et mox in partu mortua est, propter eamdem perturbationem. Quo evidenti signo praefiguratum est, post exstinctum sacerdotium Judaeorum, carnalem interiisse Synagogam, illi carnaliter adhaerentem; prostratoque Heli de sella, pontifices Judaeorum sedem habuere vacuam, et gloriam sacerdotii, regnique exstinctam. Sed quid est quod dum posuissent Philistiim arcam Domini in templo Dagonis dei sui, intraverunt templum, et invenerunt deum suum prostratum atque confractum, caput ejus duaeque manuconfestim idola, quae deceptum possidebant orbem, destructa sunt, omnisque error simulacrorum corruit, praesentiam Domini ferre non sustinens. Nam in manibus Dagon praescisis opus idololatriae amputatur, et in capite ejus superbia diaboli abscisa significatur, a quo initium peccati fuit. Quod vero in limine, ut certum