comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ILECTISSIMIS FRATRIBUS CLEROSENO¬
ribus et uniuersae plebi ecclesiae hip¬
poniensis cui seruio indilectione xp̃i
augustinus in dño sclutem
Vtinam scribtur a edi sollicitamente intendentes in quib: q̃
scandalis adiutorionostrisermonis nonegeritis et illeuos
potius consolaretur et nosqui non solumbona quaescĩs et
fidelibus suis redditurus uerũ mala quibuserat hic mun¬
dus abundaturus ante praedixit ante conscribenda cura¬
bit ut bonapost saeculi finem secutura certiores expecta¬
remus quamala similiter praenuntiata antesaeculi finẽ
praecedentia sentiremus undecta postolusdicit. Quaecũq
enim ante scribta sunt ut nosdoceremur scribta sunt ut per
patienticm et consolationem scribturarum spemhabetcmꝰ
addm̃ quid autemopuserat ut ipse dñs ihs non solumdice¬
ret. Tunc iustifulgebunt sicut solin regnopatris sui quod
post sacculi finem futurum ẽ uerumetiam exclamaret

Expanded text:
ILECTISSIMIS FRATRIBUS, CLERO, SENIORIBUS ET UNIVERSAE PLEBI ECCLESIAE HIPPONIENSIS, CUI SERVIO, IN DILECTIONE CHRISTI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Utinam scripturae dei sollicita mente intendentes in quibusque scandalis adiutorio nostri sermonis non egeretis et ille uos potius consolaretur, qui consolatur et nos, qui non solum bona, quae sanctis et fidelibus suis est redditurus, uerum etiam mala, quibus erat hic mundus abundaturus, ante praedixit, ante conscribenda curauit, ut bona post saeculi finem secutura certiores expectaremus, quam mala similiter praenuntiata ante saeculi finem praecedentia sentiremus. unde et apostolus dicit: Quaecumque enim ante scripta sunt, ut nos doceremur, scripta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeamus ad deum. quid autem opus erat, ut ipse dominus Iesus non solum diceret: Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui, quod post saeculi finem futurum est uerum etiam exclamaret:
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ uiur : Res ponsum accepit. beatus es simonbar
iona : quia non tibi reuelauit caro & sanguis. sed pater
meus qui in caelis ẽ Quamuis illa reuelatio utrum
perfidem tantae rei credite. an peruisionẽ conspectȩ
facta in eiusmente fuerit: non mihi uideatur elucere.
cum & ipse petrus tam paruulum se adhuc illi osten¬
derit. ut timeret ne amitteret morientem: quem fi¬
lium dĩ uiui. hoc est uitae fontem fuerat paulo ante
confessus deinde potest mouere quomodo iam ipsa dĩ
substantia uideri potuerit a quibusdam in hac uita po¬
sitis propter illud quod dictum ẽ ad morsen. Nemopo¬
test faciem meam uidere &uiuere : nisi quia potest
humana mens diuinitus rapi ex hac uita ad angelicam
uitam. antequam per istam communem mortem car¬
ne soluatur: sic enim raptus ẽ quia audiuit illic in ef¬
fabilia uerba quae non licet homini loqui atiis usq ad¬
eo facta ẽ & huius uitae sensib quaedam intentionis

Expanded text:
filius dei uiui, responsum accepit: Beatus es, Simon Bar filius dei uiui, responsum accepit: Beatus es, Simon Bar Iona, quia non tibi reuelauit caro et sanguis sed pater meus, qui in caelis est? quamuis illa reuelatio utrum per fidem tantae rei creditae an per uisionem conspectae facta in eius mente fuerit, non mihi uidetur elucere, cum et ipse Petrus tam paruulum se adhuc illi ostenderit, ut timeret, ne amitteret morientem, quem filium dei uiui, hoc est uitae fontem fuerat paulo ante confessus. Deinde potest mouere, quo modo iam ipsa dei substantia uideri potuerit a quibusdam in hac uita positis, propter illud, quod dictum est ad Moysen: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, nisi quia potest humana mens diuinitus rapi ex hac uita ad angelicam uitam, antequam per istam communem mortem carne soluatur. sic enim raptus est, qui audiuit illic ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, ubi usque adeo facta est ab huius uitae sensibus quaedam intentionis
Abbreviated transcription (Latin):
cum absens putatur . nusquam enim ẽ absens qui caelũ
& terram implet nec spatiis includitur parmagnisue
diffunditur. sed ubiq totus ẽ & nullo continetur loco.
hoc qui excedente mente intellegit uidet dm̃ & cum
absens putatur: qui autem hoc non potest oret & agat
ut posse mereatur. nec ad hominem disputatorem pulset
ut quod non legit legat sed addm̃ saluatorem ut quod
non ualet ualeat : Vnde autem dixerit . & cum p̃sens ẽ
non uidetur consequenter a peruit dicens. Deniq nec
apostoli omnes xp̃m uidebant: & ideo ait. Tanto tem¬
pore uobiscum sum & adhuc me non cognouistis : Ecce
quomodo praesens ds̃ erat & non uidebatur. sed quare
non ausus ẽ dicere. Deniq: nec a postoli xp̃m uidebant.
sed ait . Nec a postoli omnes. tamquam aliqui tunc uide¬
rent ea uisione inqua ipse & pater unum sunt: anfor¬
te illud adtendit. quod cum petrus dixisset Tues xp̃s

Expanded text:
cum absens putatur\'; nusquam enim est absens, qui caelum cum absens putatur\'; nusquam enim est absens, qui caelum et terram implet nec spatiis includitur paruis magnisue diffunditur, sed ubique totus est et nullo continetur loco. hoc qui excedente mente intellegit, uidet deum, et cum absens putatur; qui autem hoc non potest, oret et agat, ut posse mereatur, nec ad hominem disputatorem pulset, ut, quod non legit, legat, sed ad deum saluatorem, ut, quod non ualet, ualeat. unde autem dixerit: Et, cum praesens est, non uidetur\', consequenter aperuit dicens: \'Denique nec apostoli omnes Christum uidebant et ideo ait: Tanto tempore uobiscum sum et adhuc me non cognouistis\'. ecce quo modo praesens deus erat et non uidebatur. Sed quare non ausus est dicere \'denique nec apostoli Christum uidebant\', sed ait nec apostoli omnes\', tamquam aliqui tunc uiderent ea uisione, in qua ipse et pater unum sunt? an forte illud adtendit, quod, cum Petrus dixisset: Tu es Christus
Abbreviated transcription (Latin):
nitus filius qui ẽ. in sinu patris ipse narrabit Vnde
non adoculorum corporalium sed ad mentium uisio¬
nem dictum ẽ pertinere quod narrat sedrursus
nec desiderium nostrum a corporis a corporis sen sum
migraret: hocẽ ad aures ab oculis. id eo cum dixisset
nec corporalib: oculis ds̃ quaeritur. nec circum sc̃ribi¬
tur uisu. nec tactu tenetur: addidit &iam nec audi¬
tur affatu. ut si possimus unigenitum filium qui ẽ in
sinu patris sic intellegamus narrantem : quomodo &
uerbum .ẽ. non sonus auribus instrepens: sed imago
mentib: in notescens ut illic internae & in effabiti luce
darescat quod dictum .ẽ. Qui me uidit uidit & patrẽ
quod hic philippo dicebatur quando uidebat : & non
uidebat sequitur enim huius uisionis eximius concu¬
pitor ambrosius dicens: & cum absens putatur uidetur
cũ praesens ẽ non uidetur. non dixit cum absens ẽ. sed

Expanded text:
nitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. unde nitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. unde non ad oculorum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. Sed rursus, ne desiderium nostrum a corporis sensu ad alium corporis sensum migraret, hoc est ad aures ab oculis. ideo, cum dixisset: \'Nec corporalibus oculis deus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur\', addidit etiam: \'Nec auditur affatu\', ut, si possumus, unigenitum filium, qui est in sinu patris, sic intellegamus narrantem, quo modo et uerbum est non sonus auribus instrepens sed imago mentibus innotescens, ut illic interna et ineffabili luce clarescat, quod dictum est: Qui me uidit, uidit et patrem, quod hic Philippo dicebatur, quando uidebat et non uidebat sequitur enim huius uisionis eximius concupitor Ambrosius dicens: \'Et, cum absens putatur, uidetur et, cum praesens est, non uidetur. non dixit cum absens est\' sed
Abbreviated transcription (Latin):
non rapinam arbitratus est esse aequalis dõ in illa
dĩ forma tunc uidebunt eum qui uidebunt eum. qui¬
uidebunt sicut . ẽ. Nec ideo uidebunt quia pauperes spũ
in hac uita fuerunt quia mites. quia lugentes. quia esu¬
rientes & sitientes iustitiam. quia misericordes. quia pa.¬
cifici. quia persecutionẽ passi propter iustitiam. quã¬
uis & haec omnia idem ipsi sint sed quia mundo sint cor¬
de ideo qui inter illas beatitudines cum omnia faciant
qui cormundum habent: non ẽ tamen alicubi positũ
dm̃ uidebunt nisi ubi dictum ẽ Beatimundi cordes
qñm mundo corde uidebitur. qui nec in loco uidetur.
nec oculis corporalibus quaeritur: nec circum scribitur
uisu. nec tactu tenetur: nec auditur affatu. Nec senti¬
tur incessu: Dm̃ enim nemo uiditumquã. uel in hac
uita sicut ipse ẽ uel &iam in angelorũ uita. sicut uisibi¬
lia ista quae corporali uisione cernuntur: quia unige¬

Expanded text:
non rapinam arbitratus est esse aequalem deo. in illa non rapinam arbitratus est esse aequalem deo. in illa dei forma tunc uidebunt eum, qui uidebunt, sicuti est. nec ideo uidebunt, quia pauperes spiritu in hac uita fuerunt, quia mites, quia lugentes, quia esurientes et sitientes iustitiam, quia misericordes, quia pacifici, quia persecutionem passi propter iustitiam, quamuis et haec omnia idem ipsi sint, sed quia mundo sunt corde. ideo quippe inter illas beatitudines, cum omnia faciant, qui cor mundum habent, non est tamen alicubi positum: Deum uidebunt, nisi ubi dictum est: Beati mundo corde, niam mundo corde uidebitur, qui \'nec in loco uidetur nec oculis corporalibus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. deum enim nemo uidit umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unige
Abbreviated transcription (Latin):
me. mandata mea custodit. & qui diligit me. diligitur
a patre meo & ego diligam eum : & ostendam me ipsũ
illi: nec hi quib: dicetur. ite in ignem ae ternũ qui p̃pa¬
ratus .ẽ. diabolo & angelis eius sed hi quib: dicetur
Venite benedicti patris mei. percipite regnum quod
uobis praeparatum ẽ ab initio mundi: illi quippe
ibunt in ambustionem aeternam: iusti autẽ inuitã
aeternam: & quae ẽ uita ae terna nisi quod ipsam
uitam alibi dicit haec ẽ autem uita ae terna ut
xp̃mꝰ sed sic quomodo promisit ostensurum se ipsum
dilectoribus suis cum patre unum dm̃ non quomodo
in hoc saeculo incorpore uisus . ẽ. abonis & amalis. &
in iudicio enim futuro quosic uenturus . ẽ. quomodo
uisus ẽ iens in caelum hoc ẽ in eadem forma filii ho¬
minis eadem formã uidebunt quib: dicturus. ẽ. Esu¬
riui & non dedistis mihi manducare. quia & iuda ei ui¬
debunt inquem pupugerunt : non illa dĩ forma inqua

Expanded text:
me, mandata mea custodit, et: Qui diligit me. diligetur me, mandata mea custodit, et: Qui diligit me. diligetur a patre meo et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi, nec hi, quibus dicetur: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius, sed hi. quibus dicetur: Venite, benedicti patria mei, percipite regnum, quod uobis praeparatum\', est ab initio mundi. illi quippe ibunt in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. et quae est uita aeterna, nisi quod ipsa uita alibi dicit: Haec est autem uita aeterna, ut legum Christum, sed sic, quo modo promisit ostensurum se ipsum dilectoribus suis cum patre unum deum, non quo modo in hoc saeculo in corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidebunt, quibus dicturus est: Esuriui et non dedistis mihi manducare, quia et Iudaei uidebunt. in quem pupugerunt, non illam dei formam, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
nisi intrinsecus operetur quidat incrementum ds̃.
quis enim sine adiutorio sp̃sdĩ cogitare ualeat esse
aliquid magisq esse quam omnia quae per corpussen¬
tiuntur. quod nec in loco uideatur nec quaerendus
sit oculis. nec audiatur affatu nec tactu teneatur.
Nec sentiatur incessu. & uideatur tamen sed corde
mundo : neq: enim dehacuita ille loquebatur cum hoc
diceret quando quidem ab hoc saeculo in quo ds̃ appa¬
bit saeculi futuri uitam discretione a pertissima:
ubi ait . & quid mirum si inp̃senti saeculo nsi quando
uult dñs non uidetur : In ipsa quoq resurrectione
non facile ẽ dm̃ uidere : nisi his qui corde sint mundo.
& ideo beatimundo corde ipsi enim dm̃ uidebunt.
Non omnes qui resurgent: sed qui resurgent aduitã
aeternam : non indigni dequib: dictum ẽ. Tollatur
impius neuideat claritatem dñi. sed digni dequalib
dixit ipse dñs cum praesens non uideretur. qui diligit

Expanded text:
nisi intrinsecus operetur, qui dat incrementum, deus? nisi intrinsecus operetur, qui dat incrementum, deus? quis enim sine adiutorio spiritus dei cogitare ualeat esse aliquid magisque esse quam omnia, quae per corpus sentiuntur, quod nec in loco uideatur nec quaerendum sit oculis nec audiatur affatu nec tactu teneatur nec sentiatur incessu et uideatur tamen sed corde mundo? neque enim de hac uita ille loquebatur, cum hoc diceret, quando quidem ab hoc saeculo, in quo deus appauit saeculi futuri uitam discretione apertissima, ubi ait: \'Et quid mirum, si in praesenti saeculo, nisi quando uult dominus non uidetur? in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. et ideo beati mundo corde; ipsi enim deum uinon omnes, qui resurgent, sed qui resurgent ad uitam aeternam, non indigni, de quibus dictum est: Tollatur impius, ne uideat claritatem domini, sed digni, de qualibus dixit ipse dominus, cum praesens non uideretur: Qui diligit
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. ostende nobis patrem & sufficit nobis dehac
uisione loquens eius &iam ipse amor & desiderator
ambrosius : non in loco inquit ds̃ uidetur. sicut adilicẽ
mambrae sicut in monte sina sed mundo corde. & se¬
quitur sciens qui desideret & quid aestuet & quid spe¬
ret nec corporalib: inquit oculis ds̃ quaeritur. quib
se ostendit abrahae isaac &ia cob & aliis in hoc saeculo:
nec circum scribitur uisu. propter illud quod dictũ
ẽ. Posteriora mea uidebis. nec tactu tenetur. sicut¬
&iam luctatus ẽ cum ia cob:nec auditur affatus sicut
non solum a tot scĩs uerum &iam adiabolo auditus
ẽ nec sentitur incessũ sicut aliquando cum in para drso
deambularet aduesperam: uides quem admodum uir
sc̃s̃ enitatur mentes nostras ab omnib: carnis sensib
siuocare : ut aptas faciat aduidendum dm̃ & tamen
quid agit talis extrinsecus plantator & rigator¬

Expanded text:
dicens: Ostende nobis patrem et sufficit nobis. de hac dicens: Ostende nobis patrem et sufficit nobis. de hac uisione loquens eius etiam ipse amator et desiderator Ambrosius: \'Non in loco.., inquit, \'deus uidetur sicut ad ilicem Mambre, sicut in monte Sina sed mundo corde\'; et sequitur sciens, quid desideret et quid aestuet et quid speret: \'Nec corporalibus\', inquit, \'oculis deus quaeritur\\ quibus se ostendit Abrahae, Isaac, Iacob et aliis in hoc saeculo, \'nec circumscribitur uisu propter illud, quod dictum est: Posteriora mea uidebis, \'nec tactu tenetur\', sicut etiam luctatus est cum Iacob, nec auditur affatu\', sicut non solum a tot sanctis uerum etiam a diabolo auditus est, nec sentitur incessu sicut aliquando, cum in paradiso deambularet ad uesperam. Vides, quem ad modum uir sanctus enitatur mentes nostras ab omnibus carnis sensibus seuocare, ut aptas faciat ad uidendum deum. et tamen quid agit talis extrinsecus plantator et rigator
Abbreviated transcription (Latin):
non a quib: uidemur: uenerunt ergo sicut in multis
codicib legitur ut adsisterent coram dõ. non ut corã
ipsis ds̃ nec opus .ẽ hoc loco immorari : ut prouiribus
nostris conemur ostendere . quomodo & hoc tempora¬
liter fiat cum in dĩ conspectu semper sintomnia:
Nunc enim quaeritur quomodo uideatur ds̃ : non ea
specie qua in isto saeculo quibusdam uoluit apparere
quando non solum cum abrabam aliisq iustis uerum
&iam cum cain fratricida locutus ẽ sed quomodo
uideatur in illo regno ubieum filii eius uidebunt
sicuti ẽ Tunc quippe satiabitur inbonis desiderium
eorum quo desiderio flagrabat morses cui loqui
addm̃ faciem ad faciem non sufficiebat. & dicebat
ostende mihi temetipsum manifeste uit uideam te
tam quã diceret quod in psalmo eodem desiderio cani¬
tur. satiabor cum manifestabitur gloria tua: quae
desiderio ardebat & philippus & sic satiari cupiebat

Expanded text:
non a quibus uidemur. uenerunt ergo, sicut in multis non a quibus uidemur. uenerunt ergo, sicut in multis codicibus legitur, ut adsisterent coram domino, non ut coram ipsis deus. nec opus est in hoc loco inmorari, ut pro uiribus nostris conemur ostendere, quo modo et hoc temporaliter fiat, cum in dei conspectu semper sint omnia. Nunc enim quaeritur, quo modo uideatur deus non ea specie, qua et in isto saeculo quibusdam uoluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque iustis uerum etiam cum Cain fratricida locutus est, sed quo modo uideatur in illo regno, ubi eum filii eius uidebunt, sicuti est. tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum, quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad deum facie ad faciem non sufficiebat et dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ut uideam te, tamquam diceret, quod in psalmo ex eodem desiderio canitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua; quo desiderio ardebat et Philippus et sic satiari cupiebat
Abbreviated transcription (Latin):
qui autem male egerunt in resurrectionem iudicii:
hic iudicium poenam aeternam significat: sicut &iã
illud dictum ẽ. qui non credit iam iudicatus . ẽ:
Quod ergo ait sc̃s ambrosius. Neq: is qui dm̃ uidere
noluerit potest dm̃ uidere. Quid aliud intellegi
uoluit nisi quia his qui mundando cordi curam tanta
re dignam non uult inpendere : non uult dm̃ uidere:
uide proinde quid adiungat. nec in loco inquit ds̃ uide¬
bitur sed mundo corde quid euidentius. quid expres¬
sius dicipotuit: ab hac igitur uisione diabolus & an¬
gelieius & omnes cum eis impiis sineulla dubitatio¬
nis exclusi sunt qnm mundo corde non sunt: ac per
hoc quod scriptum ẽ in libro iob uenisse angelos in
conspectum dĩ & uenisse cum eis diabolum : Non ideo
diabolus dm̃ uidisse credendus est ipsi enim dicti sunt
uenisse in conspectudĩ . non ds̃ in conspectueorum: Ve¬
niunt autem in conspectum nostrum quae uidemus.

Expanded text:
qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. hic iudicium poenam aeternam significat, sicut etiam illud dictum est: Qui non credit, iam iudicatus est. Quod ergo ait sanctus Ambrosius \'neque is, qui deum uidere noluerit, potest deum uidere\\ quid aliud intellegi uoluit, nisi quia is, qui mundando cordi curam tanta re dignam non uult inpendere, non uult deum uidere? uide proinde, quid adiungat: \'Nec in loco\', inquit, \'deus uidetur sed mundo corde\\ quid euidentius, quid expressius dici potuit? ab hac igitur uisione diabolus et angeli eius et omnes cum eis impii sine ulla nebula dubitationis exclusi sunt, quoniam mundo corde non sunt. ac per hoc, quod scriptum est in libro Iob uenisse angelos in conspectu dei et uenisse cum eis diabolum, non ideo diabolus deum uidisse credendus est. ipsi enim dicti sunt uenisse in conspectu dei, non deus in conspectu eorum. ueniunt autem in conspectu nostro, quae uidemus,
Abbreviated transcription (Latin):
nec in illo regno nisi tales erunt ad tende itaq quid
adiungat iam de illo saeculo dicere incipiens: & quid
mirum inquit si in praesenti sa eculonisi quando
uult dñs non uidetur : in ipsa quoq resurrectione
non facile ẽ dm̃ uidere nisi eis qui corde sint mundo
& ideo beati mundi corde. ipsi enimdm̃ uidebunt
Quantos beatos iamnumerauerat & tamen uiden¬
dihis dm̃ non promiserat facultatem: siergo hi qui
mundo sunt corde dm̃ uidebunt: utiq alii non uide¬
bunt neq enim in digni dm̃ uidebunt. Neq his qui dm̃
uidere noluerit: potest dm̃ uidere cernis quam cir
cum specte loquatur. iam de his qui infuturo saeculo
uidebunt dm̃ neq enim omnes sed qui digni sunt re¬
surgent enim & digni & indigni regno illo ubi uide¬
bitur ds̃ qñm omnes qui in monumentis sunt audient
uocem eius & procedent sed cum magna differentia:
Nam qui bene fecerunt in resurrectionem uitae

Expanded text:
nec in illo regno nisi tales erunt. Adtende itaque, quid nec in illo regno nisi tales erunt. Adtende itaque, quid adiungat iam de illo saeculo dicere incipiens: et quid mirum\', inquit, <si in praesenti saeculo, nisi quando uult, dominus non uidetur? in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. et ideo beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt quantos beatos iam numerauerat et tamen uidendi his deum non promiserat facultatem! si ergo hi qui mundo sunt corde deum uidebunt, utique alii non uidebunt; neque enim indigni deum uidebunt, neque is qui deum uidere noluerit potest dcumspecte loquatur iam de his, qui in futuro saeculo uidebunt deum; neque enim omnes, sed qui digni sunt. resurgent enim et digni et indigni regno illo, ubi uidebitur deus, quoniam omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent, sed cum magna differentia; nam qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae,
Abbreviated transcription (Latin):
coniceretur quanto sit in uisibilitas trinitatis tamen
inquit & si potestas non ẽ uidendi est gratia prome
rendi ut uidere possimus & ideo qui habuit gratiã
tiam non habemus: his utiq uerbis qui non sua docet
sed euangelium exponit non hoc uoluit intellegi quod
quidam eorum uidebunt dm̃ quidam uero non uide¬
bunt. Quibus credentib dedit potestatem filios dĩ
fieri cum ad omnes pertineat quod dictum ẽ uide¬
bimus eum sicuti ẽ sed dicendo nos copiam non mere¬
mur quia dm̃ uidendi gratiam non habemus de hoc
sa eculo se loqui significauit ubi quibusdam ds̃ licet
non in sua natura sed in qua uoluit specie dignatus
ẽ apparere sicut abrahaes ut isaiae aliisq similib:
ceteris uero innumerabilib: quamuis ad suum po¬
pulum & hereditatem aeternam pertinentib nul¬
la uel tali specie se demonstrat in futuro autem
saeculo qui regnum accepturi sunt quod cis abinitio
praeparatum ẽ omnes cum corde mundo uidebunt

Expanded text:
coniceretur, quanta sit inuisibilitas trinitatis: Tamen, coniceretur, quanta sit inuisibilitas trinitatis: Tamen, inquit, \'etsi potestas non est urendi, ut uidere possimus. et ideo qui habuit gratiam tiam non habemus\'. his utique uerbis, qui non sua docet, sed euangelium exponit, non hoc uoluit intellegi, quod quidam eorum uidebunt deum, quidam uero non uidebunt, quibus credentibus dedit potestatem filios dei fieri, cum ad eos omnes pertineat, quod dictum est: Videbimus eum sicuti est, sed dicendo nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus de hoc saeculo se loqui significauit, ubi quibusdam deus licet non in sua natura, sed in qua uoluit specie, dignatus est apparere sicut Abrahae, sicut Esaiae aliisque similibus; ceteris uero innumerabilibus quamuis ad suum populum et hereditatem aeternam pertinentibus nulla uel tali specie se demonstrat. in futuro autem saeculo, qui regnum accepturi sunt, quod eis ab initio praeparatum est, omnes eum corde mundo uidebunt
Abbreviated transcription (Latin):
sitatius incorporibus dicitur uel insimilitudinibus
corporum: ideo dixitꝰ species uidetur. uirtus uero nar¬
ratur illa oculis haecmente conp̃henditur: proinde
narrante unigenito qui ẽ insinu patris narratione
in effabili creatura rationalis munda & scã imple¬
tur dĩ uisione in effabili quam tunc consequemur:
cum a equales angelis facti fuerimus quia sicut ui¬
dentur ita uisibilia corporis sensib: nota dm̃ ne mo
uidit umquam: qnm si aliquando eo modo uisus .ẽ. Non
sicut ista natura uidetur : sed uoluntate uisus ẽ specie
qua uoluit apparens. latente natura atq in se
in commutabiliter permanente eo autem modo quo uide¬
tur sicuti ẽ. Nunc fortasse uidetur a quibusdam
angelis a nobis autem tunc ita uidebitur cum eis
facti fuerimus aequales : de inde cum addidisset qua
nec potestates caelorum sicut sera phin.nisi cum uo¬
lunt & quemadmodum uolunt uidentur ut hinc &iã

Expanded text:
sitatius in corporibus dicitur uel in similitudinibus sitatius in corporibus dicitur uel in similitudinibus corporum, ideo dixit: \'Species uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur\'. proinde narrante unigenito, qui est in sinu patris, narratione ineffabili creatura rationalis munda et sancta impletur dei uisione inefcum aequales angelis facti fuerimus, quia sicut videntur ista uisibilia corporis sensibus nota, deum nemo uidit umquam, quoniam. si aliquando eo modo uisus est, non sicut ista natura uidetur, sed uoluntate uisus est specie, qua \'uoluit, apparens latente natura atque in se incommutabiliter permanente. eo autem modo, quo uidetur, sicuti est, nunc fortasse uidetur a quibusdam angelis, a nobis autem tunc ita uidebitur. cum eis facti. fuerimus aequales. ! Deinde cum addidisset, quia nec potestates caelorum sicut Seraphin, nisi cum uolunt et quem ad modum uolunt, uidentur, ut hinc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
in resurrectione promittitur : quoderimus aequales
angelis dĩ acper hoc sinec ipsi eum uident sicutiest
quomodo nos ita uisuri sumus cum eis aequales in resur¬
rectione facti fuerimus sed uide quid consequenter
dicat noster ambrosius : deniq inquiđ cum additur
unigenitus filius ipse narrauit mentium magisquã
oculorum uisio declaratur: species enim uidetur
uirtus uero narratur illa oculis haecmente conp̃ben¬
ferendam nunc eam non mente sed oculis dedit oi
ut opinor neglegenter sua uerba respiciens sed quia
usi tatius in loquendo solemus oculis ad tribuere uisio¬
ne sicut speciem corporinam & hanc mos loquendi
crebrius usurpat in rebus quae locis continentur
uarianturq: colorib sed sinulla species essẽ mente
constituenda non diceretur ille speciosus forma p̃fili¬
is hominum. Neq enim hoc secundum carnem dictũ
e & non secundum speciem spiritalem dicitur Ergo
& species pertinens admentis op̃tutũ. sed quia aut¬

Expanded text:
in resurrectione promittitur, quod erimus aequales in resurrectione promittitur, quod erimus aequales angelis Dei. Ac per hoc si nec ipsi eum vident sicuti est, quomodo nos ita visuri sumus, cum eis aequales in resurrectione facti fuerimus? Sed vide quid consequenter dicat noster Ambrosius. Denique, inquit, cunigenitus filius ipse enarrrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur; species enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente conprehenferendam, nunc eam non menti sed oculis dedit non, ut opinor, neglegenter sua uerba respiciens, sed quia usitatius in loquendo solemus oculis adtribuere uisionem sicut speciem corpori. nam et hanc mos loquendi crebrius usurpat in rebus, quae locis continentur uarianturque coloribus. sed si nulla species esset mente contuenda, non diceretur ille speciosus forma prae filiis hominum. neque enim hoc secundum carnem dictum est et non secundum speciem spiritalem. dicitur ergo et species pertinens ad mentis obtutum; sed quia u
Abbreviated transcription (Latin):
& mhil latet p̃sentis uoluntatis tuae : circum spicere
autem potesi fines anulitui exempli gratia duo posui
quorum alterum admentis optutum alterũ adcor¬
porales oculos pertinet uisus enim sicut ille ait ad
utrumq referendus ẽ. id ẽ & adoculos & ad mentem
porro si propterea dm̃ nemo uiditumquã quam̃ qua
sicut ait disputator cuius uerba consideramus plenitu
dinem diuinitatis eius nemo conspexit. ne mente aut
oculis conp̃hendit : uidit enim adutrumq referendũ
ẽ restat inquirere quomodo angelidĩ uideant ꝓpter
illud quod ex euangelio commemoraui. angelieorũ
semper uident faciem patris mei sienim & ipsis non
sicuti ẽ sed latentes aut natura inspecie qua uoluerit
apparet . magis magisq: requirendum ẽ quomodo
eum nos uidebimus sicuti ẽ & sicut morses desiderauit
cum peteret : ut ds̃ qui in conspectu eius erat ostende¬
ret illi semet ipsum hoc enim nobis summum p̃mium

Expanded text:
te nihil latet praesentis uoluntatis tuae, circumspicere te nihil latet praesentis uoluntatis tuae, circumspicere autem potes finis anuli tui. exempli gratia duo posui, quorum alterum ad mentis obtutum, alterum ad corporales oculos pertinet; uisus enim, sicut ille ait, ad utrumque referendus est, id est et ad oculos et ad mentem. Porro si propterea deum nemo uidit umquam, quia, sicut ait disputator, cuius uerba consdinem divinitatis ejus nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. « Vidit » enim ad utrumque referendum est. Restat inquirere quomodo angeli Deum videant, propter illud quod ex Evangelio commemoravit: « Angeli eorum semper vident faciem Patris mei . » Si enim et ipsis non sicuti est, sed latente sua natura in specie qua voluerit, apparet, magis magisque requirendum est quomodo eum nos videbimus sicuti est, et sicut Moyses desideravit cum peteret ut Deus, qui in conspectu ejus erat, ostenderet illi semetipsum . Hoc enim nobis summum praemium
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uidere & uiuere. Id est nemo potest eum in hac uita
uiuens uidere sicuti est: Nam multiuiderunti sed
quod uoluntas elegit non quod natura formauit &
illud quodio hannes ait sic recte intellegitur.: dilec
mus scimus quia cum apparuerit similes ei erimus.
qnm uide̾mus eum sicuti ẽ. non sicut eum homines uide¬
runt quando uoluit inspecie quam uoluit non inna¬
tura quam in semetipso &iam cum uideretur latuit.
sed sicut ẽ quod ab eo petebatur cum ei diceretur os¬
tende mihi temetipsum ab eo quicum illo facie ad fa¬
ciem loquebatur non quia dĩ plenitudinem quisquã
non solum oculis corporis sed uel ipsamente ali
quando conp̃hendit : Aliud ẽ enim uidere: aliud ẽ
totum uidendo conp̃hendere : quando quidem id ui¬
detur quod p̃sens ut cumq sentitur. totũ autem con¬
p̃henditur uidendo quod ita uidetur aut nihil eius la¬
teat uidentẽ. aut cuius fines arcum spici possunt sicut

Expanded text:
Dei videre, et vivere; id est, nemo potest eum in hac vita Dei videre, et vivere; id est, nemo potest eum in hac vita videre vivens sicuti est. Nam multi viderunt; sed quod voluntas elegit, non quod natura formavit. Et illud quod Joannes ait, si recte intelligitur, Dilectimus. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est : non sicut eum homines viderunt, quando voluit, in specie qua voluit, non in natura, qua in semetipso, etiam cum videretur, latuit; sed sicuti est, quod ab eo petebatur, cum ei diceretur, ostende mihi temetipsum, ab eo qui cum illo facie ad faciem loquebatur. 21. Non quia Dei plenitudinem quisquam, non solum oculis corquando comprehendit.\' Aliud est enim uidere, aliud est totum uidendo comprehendere, quando quidem id uidetur, quod praesens utcumque sentitur, totum autem comprehenditur uidendo, quod ita uidetur, ut nihil eius lateat uidentem, aut cuius fines circumspici possunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qua uoluerit specie: ut apud eum integra maneat
eius in uisibilis in commutabilisq naturas desiderium
autem ueraciterpiorum quo uidere dm̃ cupiunt¬
& in hianter ardescunt : non opinor in eam speciem
contuendam flagrat qua ut uult apparet quod ipse
non ẽ sedin eam substantiam quia ipse ẽ quod ẽ huius
enim desiderii sui flammam sc̃s morses fidelis fa¬
mulus eius ostendit ubi ait dõ. cum quo ut amicus
facie ad faciem loquebatur : si inueni gratiam ante
te ostende mihi temet ipsum: Quid ergo ille non
erat ipse :si non esset ipse : non ei diceret ostende
mihi temet ipsum. sed ostende mihidm̃. &tamen si
eius naturam substantiamq: conspiceret. multomi¬
nus diceret ostende mibi temet ipsum: ipse ergoerat
in ea specie qua apparere uoluerat. non autem ipse
apparebat innatura prima quam morses uidere cupie¬
batꝰ ea quippe promittitur sc̃ĩs inalia uita unde quodl
responsum ẽ. mor se uerum ẽ. quia nemo potest faciẽ

Expanded text:
qua uoluerit specie, ut apud eum integra maneat qua uoluerit specie, ut apud eum integra maneat eius inuisibilis incommutabilisque natura. desiderium autem ueraciter piorum, quo uidere deum cupiunt et inhianter ardescunt, non, opinor, in eam speciem contuendam flagrat, qua, ut uult, apparet, quod ipse non est, sed in eam substantiam, qua ipse est, quod est. huius enim desiderii sui flammam sanctus Moyses, fidelis famulus eius, ostendit, ubi ait deo, cum quo ut amicus facie ad faciem loquebatur: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum. quid ergo? ille non erat\' ipse? si non esset ipse, non ei diceret \'ostende mihi temet ipsum\', sed \'ostende mihi deum\', et tamen, si eius naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret ostende mihi temet ipsum\'. ipse ergo erat in ea specie, qua apparere uapparebat in natura propria, quam Moyses videre cupiebat. Ea quippe promittitur sanctis in alia vita. Unde quod responsum est Moysi verum est, quia nemo potest faciem
Abbreviated transcription (Latin):
quod & antea fuerit. sed quia uidebat alios id ẽ arria¬
nos perniciosius insidiantes. quorum procul dubio er¬
ror astruitur. si patris natura inuisibilis. filii uero
uisibilis creditur : utriusq unam pariterq inuisibilẽ
asseruisse naturamadiungens &iam sp̃s scĩ quobre¬
uiter quidem sed ad mirabiliter in timauit : Vbi
secutus ait aut certe refelli non potest uel patrem
cie uideri quam uoluntas elegerit non natura
formauerit potuit dicere non natura monstrauerit.
sed maluit dicere formauerit . ne ipsam speciem in
qua ds̃ elegit apparere desua natura formare
putaretur & ex hoc utiq conuinceretur conuerti¬
bilis esse mutabilis quae substantia quod ipse ds̃ afi¬
de piorum misericors & benignus auerterit: Inuisi¬
bilis ẽ igitur natura ds̃ non tantum pater sed ipsa
trinitas unus ds̃ & quia non tantum in uisibilis. uerũ
&iam in commutabilis sic apparet quib: uoluerit in

Expanded text:
quod et antea fuerit. sed quia uidebat alios, id est Arriaquod et antea fuerit. sed quia uidebat alios, id est Arrianos perniciosius insidiantes, quorum procul dubio error adstruitur, si patris natura inuisibilis, filii uero uisibilis casseruit esse naturam, adjungens etiam Spiritus sancti. Quod breviter quidem, sed admirabiliter intimavit, ubi secutus ait: Acie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura fsed maluit dicere formauerit>, ne ipsam speciem, in qua deus elegit apparere, de sua natura formare putaretur et ex hoc utique conuinceretur conuertibilis esse mutabilisque substantia, quod ipse deus a fide piorum misericors et benignus auerterit! Inuisibilis est igitur natura deus non tantum pater sed et ipsa trinitas, unus deus, et quia non tantum inuisibilis uerum etiam incommutabilis, sic apparet, quibus uoluerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Et ideo ait tempore uobiscum sum & ad huc
me non cognouistiss qui enim cognouit quae sit longi¬
xp̃s dñs. qui nos in omnem plenitudinem dĩ miseri¬
cordia sua implere dignetur: ut uideri possit ano¬
tur. cumiam illa quae difficiles uidebatur soluta sit
quaestio discretum ẽ quippe quomodo dictum sit dm̃
nemouiditumquam : & quomodo dm̃ iusti antiqui ui¬
derint si illud propterea dictum ẽ qñm ds̃ natura ẽ
in uisibilis illi autem ideo uiderunt quicumq dm̃ uide¬
runt quia cui uoluerit sicut uoluerit apparet ea spe¬
cie quam uoluntas elegerit. &iam latente natura :
nam si patres quando dm̃ uiderunt ipsa illis natura
eius apparuiti quam uis si noluisset utiq: non apparu¬
isset quomodo dm̃ nemo uidit umquam cum eo uolente
cipiatur quod eum nemoumquam uiderit: non quidẽ
amisit occasionem ambrosius. ut hinc quosdam hereti¬
cos redargueret id est fotinianosiqui principium fi¬
lio dĩ exutero uirginis tribuunt nec uolunt credere

Expanded text:
bant, et ideo ait: « Tanto tempore vobiscum sum et adhuc me non cognovistis ! » Qui enim cognoChristus Dominus, qui nos in omnem plenitudinem Dei misericordia sua implere dignetur; ut videri possit a notur, cum iam illa, quae difficilis uidebatur, soluta sit quaestio? discretum est quippe, quo modo dictum sit: Deum nemo uidit umquam, et quo modo deum iusti antiqui uiderint, si illud propterea dictum est, quoniam deus natura est inuisibilis, illi autem ideo uiderunt, quicumque deum uiderunt. quia, cui uoluerit, sicut uoluerit, apparet ea specie, quam uoluntas elegerit, etiam latente natura. nam si, patres quando deum uiderunt, ipsa illis natura eius apparuit, quamuis, si noluisset, utique non apparuisset, quo modo deum nemo uidit umquam, cum eo uolente cipiatur, quod eum nemo umquam uiderit, non quidem amisit occasionem Ambrosius, ut hinc\' quosdam haereticos redargueret, id est Photinianos, qui principium filio dei ex utero uirginis tribuunt nec uolunt credere,I,
Abbreviated transcription (Latin):
dica ame quinihil sum: sed a ueterũ grȩcorũ docerẽ interp̃tatio¬
nib discrepare : Valemini amice carissime : &ate filidigni¬
tate parens & hoca me nogatus obserua ut quicquid mihi scripse¬
ris adme primũ facias ꝑuenire : EXPPEBISTOLA SCIHITANI

Expanded text:
dicam a me, qui nihil sum, sed a ueterum Graecorum docerem interpretatiodicam a me, qui nihil sum, sed a ueterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. uale, mi amice carissime, aetate fili, dignitate parens, et hoc a me rogatus obserua, ut, quicquid mihi  scripseris, ad me primum facias peruenire. 1 CVI. AD SUNNI
Abbreviated transcription (Latin):
ũtuus est Aut desine flagitare rescriptũ a dea q̃ ũscripsisti:
aut situus est̃ ingenure confitere ut si in defensionẽ meialiqua
scripsero inte culpas qui prouo casti. ñ inme qui respondere
compulsus sum: addis p̃tereate paratũ esseiut siquid meintus
scmiptis moueritaut corrigere uoluero frat̃ naeaccipias
& usolum mea intebeniuolentia gauisurũ sedut hoc ipsũd¬
faciã dep̃caris : Rursũ dico qđ sentio: prouocas senẽ tacentẽ
stimulas uideris iactare doctrinã : Ñest aut̃ aetatis meputare
maliuolũ erga eũ cuimagis fauere debeo: Et si in euangeluis ac
prophetis peruer si bomines inueniunt quod nitantur rep̃¬
bendere mirarissi intuis libris & maxime inscripturarũ ex¬
positione q̃uel obscurissimȩ sunt . quaedã a rectis linea discre¬
pare uideantur : et hocdicoñ quod in operib tuis quaedã rep̃hen¬
exem plariorũ apud nos copia est p̃ter soliloquiorũ tuoꝵ libros
& quosda commentariolos inpsalmos quos siuellẽ discutere. nĩ

Expanded text:
tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea, quae non scripsisti, aut, si tuus est, ingenue confitere, ut, si in defensione mei aliqua scripsero, in te culpa sit, qui prouocasti, non in me, qui respondere compulsus sum. Addis praeterea te paratum esse, ut, si quid me in tuis scriptis mouerit aut corrigere uoluero, fraterne accipias et non solum mea in te beniuolentia gauisurufaciam, deprecaris. rursum dico, quod sentio: prouocas senem, tacentem stimulas, uideris iactare doctrinam. non est autem aetatis meae putari maliuolum erga eum, cui magis fauere debeo. et si in euangeliis ac prophetis peruersi homines inueniunt, quod nitantur reprehendere, miraris, si in tuis libris et maxime in scripturarum expositione, quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea discrepare uideantur ? et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehenec horum exemplariorum apud nos copia est praeter Soliloquiorum tuorum libros et quosdam commentariolos in psalmos, quos si uellem discutere, non
Abbreviated transcription (Latin):
missurus tempore : inquo illud cauine in quoquã existimationẽ
laederẽ xp̃ianum. sed tantum ut delirantis imperiti m̃dacium
acue cordiam confutarẽ : Mem̃to mei scẽ acuenerabilis papai
uide quantũ tediligã ut nec ꝓuocatus qͥdẽ uoluerim respondere .¬
Nec credã tuũ eẽ ꝙ in altero forte rep̃henderẽ : frat̃ communis sup¬
pliciterte salutat¬

Expanded text:
missurus tempore; in quo illud caui, ne in quoquam existimationem missurus tempore; in quo illud caui, ne in quoquam existimationem laederem Christianam, sed tantum, ut delirantis inperiti mendacium ac uecordiam confutarem. memento mei, sancte ac uenerabilis papa. uide, quantum te diligam, ut ne prouocatus quidem uoluerim respondere nec credam tuum esse, quod in altero forte reprehenderem. frater Communis suppliciter te salutat
Abbreviated transcription (Latin):
adoliscentuli facere consueuerant accusando
inlustres uirosi suo nomini famam quaerere : Nec
tam stultus sum ut diuersitate explanationũ tuarũ
melaediputẽ quia nec tula ederis si nos contranio
senserimus : sedilla est uera interamicos rep̃hensio
ẽ ut diligas diligentẽ : Et inscripturarũ campo iuuenis senẽ ñ ꝓuoces:
Nos nr̃a habuimus tempora & cucurrimus quantũ potuimꝰ : Nunc te
currente & longa spatia transmittente nõb̵ debetur otiũ : simulq ut
cũ uenia & honore tuo dixerĩ ne soł m depoetis aliqͥd ꝓposuis se uidearis:
Tristes baecdictauimꝰ : ut inã mereremur conplexus tuos ut conlatione mu¬
tua uel doceremus aliqiuel disceremꝰ: Misitmͥ temeritate solita male¬
dicta sua calpurnius cognomento lanarius q̃ada fricã quoq: studio eius
didici peruenis se adquȩ breuiter exparte respondi & libelli eius
uobis misi exemplaria : latius opuscumoportunũ fuerit primo

Expanded text:
adulescentuli facere consueuerant, accusando adulescentuli facere consueuerant, accusando inlustres uiros suo nomini famam quaerere. nec tam stultus sum, ut diuersitate explanationum tuarum me laedi putem, quia nec tu laederis, si nos contraria senserimus. sed illa est uera inter amicos reprehensiest, ut diligas diligentem et in scripturarum campo iuuenis senem non prouoces. nos nostra habuimus tempora et cucurrimus, quantum potuimus; nunc te currente et longa spatia transmittente nobis debetur otium simulque, ut cum uenia et honore tuo dixerim, ne solus mihi de poetis aliquid proposuisse uidearis, tristes haec dictauimus; utinam mereremur conplexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! Misit mihi temeritate solita maledicta sua Calpurnius cognomento Lanarius, quae ad Africam quoque studio eius didici peruenisse. ad quae breuiter ex parte respondi et libelli eius uobis misi exemplaria latius opus, cum oportunum fuerit, primo
Abbreviated transcription (Latin):
fateor dignationituaȩ licetstilus enoxespne mda
fua mihi uiderctur : tamen non temere exemplamb
uit terarũ credendũ putaui ne forte me responeemsse:
lt sus iuste ex posculares : quod probare ante debuissẽtuũ
esse sermone & sicrescriberẽ accessit ad mora scãe t¬
& uenerabilis paulae longa in firmitas dumenm
languenti multo tempore adsidemus pene epistulac
tune uel eius qui subtuo nomine scripserat oblitiso¬
mus memores illius uersiculi musica in luctunꝑar¬
tuna narratio : Itaq situa est epistala ãperte serbec
uelmitte exemplaria ueriora ut absq: ullo rancore
scomachian scripturarũ disputatione uersemur
utuel nostrũ emes demus errorẽ uel aliũ frustra
rep̃bendisse doceamus : Absit aut̃ a meutquie quaẽ
delibnis beatitudinistuae ad tingere audeam: suf¬
ficit enimmihi probare mea & aliena noncar periq
Cacerum optime nouit prudentiatua unum quemq ilche
in suosen suabundare : & puerilis esse iactantiae qđ olĩ

Expanded text:
fateor Dignationi tuae, licet stilus et ἐπιχειρήματα tua mihi viderentur, tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte, me respondente laesus, juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa inflanguenti multo tempore adsidemus, paene epistulae tuae uel eius, qui sub tuo nomine scripserat, obliti sumus memores illius uersiculi: musica in luctu inportuna narratio. itaque, si tua est epistula, aperte scribe uel mitte exemplaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione uersemur et uel nostrum emendemus errorem uel alium frustra reprehendisse doceamus. Absit autem a me, ut quidquam de libris beatitudinis tuae adtingere audeam. sufficit enim mihi probare mea et aliena non carpere. ceterum optime nouit prudentia tua unumquemque in suo sensu abundare et puerilis esse iactantiae, quod olim
Abbreviated transcription (Latin):
rinae tranquillitatiminime credens et qui eius
rudimentis excipiendis atq: nutriendis tededit gra¬
tia sagat quantum potest et omniaos saeius dicanT̃.
Dñe quis similistibi Non enim uberiore fructule¬
git uel auditmedocentem acdisserentem uel quib¬
libet exhortationibus accedentem quam inspicit
teuiuentem. Resalutant scm̃ et sincerissimã benig¬
Nita temtucm conseruimeiquimecum sunt. Condi¬
a conus autem noster peregrinus ex quo ame pro¬
fectus ẽ. cumscõfratrenostro urbanoquando episco¬
patus sarcincom subire perrexit non dumre mea¬
uit ipponem. saluos eostamen in nomin expĩ et lit¬
teris eorum et famanuntiante cognoscimus. con¬
presbiterum paulinum et omnes quitua praesen¬
tia in dno perfruuntur germano salutamus
affectu.

Expanded text:
rinae tranquillitati minime credens, et qui eius rinae tranquillitati minime credens, et qui eius rudimentis excipiendis atque nutriendis te dedit, gratias agat, quantas potest, et omnia ossa eius dicant: Domine, quis similis tibi? non enim uberiore fructu legit uel audit me docentem ac disserentem uel quibuslibet exhortationibus accendentem, quam inspicit te uiuentem. resalutant sanctam et sincerissimam benignitatem tuam conserui mei, qui mecum sunt. condiaconus autem noster Peregrinus, ex quo a me profectus est cum sancto fratre nostro Urbano, quando episcopatus sarcinam subire perrexit, nondum remeauit Hipponem; saluos eos tamen in nomine Christi et litteris eorum et fama nuntiante cognoscimus. conpresbyterum Paulinum et omnes, qui tua praesentia in domino perfruuntur, germano salutamus affectu.
Abbreviated transcription (Latin):
ne liberatus sed nehumanae sapientia e tribue¬
ne&ur quoduenit uerbum eius idẽ factum ẽ
quod praedixit moresuo scribtura scãdõ indedat
gloriam et continuo subiungit eloquium dnĩ igniuit
eum ut potui non de fui interrogationibus tuis adiu
tas et quaeris acriter doces humiliter. utile ẽ
autem ut deobscuritatibus. diuinarum scribtura¬
rum quas exercitationis nostrrecaus ad s̃ eẽ uoluit
multa e inueniantur sententiae. Cumaliud aliiui¬
detur quaeta menomnes sinae fideidoctrinae que
concordent. Dabis saneueniam stilomeo multum
festinantiut iam innaui constituto occurrerem per¬
latori. filium autem nostrum paulinum inxpi
caritate dulcissimum in hac potius epistolare¬
saluto et paucis ut festinus exhostor ut misericor¬
diaednĩ quisciens dare auxilium de tribulatione
eum a turbulentis sima tem pesta temisit in portũ
quotu pelago tranquilliore permeasti. ipsima¬

Expanded text:
ne liberatus. sed ne humanae sapientiae tribuene liberatus. sed ne humanae sapientiae tribueretur, quod uenit uerbum eius, id est factum est, quod praedixit, more suo scriptura sancta deo inde dat gloriam et continuo subiungit: Eloquium domini igniuit eum. Ut potui, non defui interrogationibus tuis adiuttas, et quaeris acriter et doces humiliter. utile est autem, ut de obscuritatibus diuinarum scripturarum, quas exercitationis nostrae causa deus esse uoluit, multae inueniantur sententiae, cum aliud alii uidetur, quae tamen omnes sanae fidei doctrinaeque concordent. dabis sane ueniam stilo meo multum festinanti, ut iam in naui constituto occurrerem perlatori. filium autem nostrum Paulinum in Christi caritate dulcissimum in hac potius epistula resaluto et paucis ut festinus exhortor, ut misericordiae domini, qui sciens dare auxilium de tribulatione eum turbulentissima tempestate misit in portum, quo tu pelago tranquilliore permeasti ipsi ma
Abbreviated transcription (Latin):
tridnĩ ettuam ipsius animam pertransiet framea
in alia epistolacuius exemplum etiam modomisi
dixi quidmihi uideatur: quod etiam tibi interce¬
teraui sum ẽ et quod ad iunxit ut denudentur
multorum cordium cogitationes hoc intellegen¬
dum puto quia perdnĩ passionem et insidia eiuda eo¬
rum et discipulorum infirmitas patuit. Tribula¬
tionemigitur gladii nomine significatam eẽ cre¬
dibile e quoma terna anima uulnerata ẽ doloris
affectu ipse fuit gladius inor epersecutorum de
quibus in psalmodicitur et gladius in oreipsorum
Ipsi enimerant filii hominum quorumdentes arma
et sagittae et linguaeorum gladius acutus. Nam
et ferrum quod pertransiit animamioseph. pro
dura tribulatione positum mihi ferrum uidetur.
a perte quippedicitur ferrum pertransiit anim c̃
eius donec ueniret uerbu m eius. idẽ tamdiufuit
indura tribulatione donec fieret quod praedixit
hincenim magnus ẽ habitus et ab illa tribulctio¬

Expanded text:
tri domini: Et tuam ipsius animam pertransiet framea, tri domini: Et tuam ipsius animam pertransiet framea, in alia epistula, cuius exemplum etiam modo misi, dixi, quid mihi uideatur; quod etiam tibi inter cetera uisum est. et quod adiunxit: Ut denudentur multorum cordium cogitationes, hoc intellegendum puto, quia per domini passionem et insidiae Iudaeorum et discipulorum infirmitas patuit. tribulationem igitur gladii nomine significatam esse credibile est, quo materna anima uulnerata est doloris affectu. ipse fuit gladius in ore persecutorum, de quibus in psalmo dicitur: Et gladius in ore eorum. ipsi enim erant filii hominum, quorum dentes arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus. nam et ferrum, quod pertransiit animam Ioseph, pro dura tribulatione positum ferrum mihi uidetur; aperte quippe dicitur: Ferrum pertransiit animam eius, donec ueniret uerbum eius, id est tam diu fuit in dura tribulatione, donec fieret, quod praedixit. hinc enim magnus est habitus et ab illa tribulatio