comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis quidẽ scandalum: gentib autẽ
stulticiam. Ipsis autẽ uocatis iudeis atq
grecis: xp̃m dĩ uirtutẽ et dĩ sapientiã.
& iterum. Nemo se decipiat. Siquis pu¬
tat fapientẽ se ẽẽ. in uob̃. scło huic stultꝰ
fiat: ut sit sapiens. Sapientia enĩ huius
mundi: stulticia ẽ. apud dm̃. s cͥptum est
enim. Rep̃hende sapientes in astutia ip
sorumꝰ. R iterũ. Dñs cognouit cogitacio
ad ephesios. filii. obsequentes estote parẽ¬
tib ur̃is hoc enum est iustum. honora
patrem tuum et matrẽ. quod ẽ. manda¬
tum pͥmum in repmissione ut bene sit
tͥ. et sis longeuus suꝑ terram.
dere. et patres nolite in iracundiã mittere
filios ur̃os. s nutrite eos indisciplinam
et correptionem domini.:¬

Expanded text:
 autem stultitiam, ipsis autem vocatis Judaeis et Graecis Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Et iterum: Nemo se decipiat. Si quis putat sapientem se esse in vobis, mundo huic stultus fiat, ut sit sapiens. Sapientia enim hujus mundi stultitia est apud Deum. Scriptum est enim: Reprehendes sapientes sorum. Item illic: Dominus cognouit cogitationus ad Ephesios: Filii, obsequentes estote parenin Domino hoc enim est iustum honora patrem tuum et matrem quod est mandatum primum in promissione ut bene sit tibi et sis longevus super terram et Et vos, patres, nolite in iracundiam mittere filios vestros, sed nutrite eos in disciplina et correptione Domini
Abbreviated transcription (Latin):
Ciboꝵ numiam concupiscentiam: nõ
appetendam. apud yfaiam. E damꝰ et biba¬
mus: eras eium moriemur. Non remittet᷑
uob̃ peccatum istud: quoadusq moriami¬
ni. Item in exodo. Consedit popłs man
ducare et bib̃e: et exfurrexert̃ ludere.
In epła pauli ad corinthios .i. Cibus nos
non conmendat dõ: neq si manducaure¬
egebimus. & iterum. Cum conuenitis
ad manducandum: inuicẽ expectate. Siqͥs
esurierit domi manducet: ut nõ inrudi-

Expanded text:
ClBORVM NIMIAM CONCVPISCENTIAM NON ADPETENDAM. Apud Esaiam: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur. non remittetur uobis peccatum istud, quoadusque moriamini. Item in Exodo: ducare et bibere, et surrexerunt ludere . Paulus ad Corinthios prima: Cibus nos non commendat Deo; neque, si manducaveegebimus . Et iterum: Cum convenitis ad manducandum, invicem exspectate. Si quis esurit, domi manducet, ut n
Abbreviated transcription (Latin):
ne: reus erit corporis et fanguinis dñi.
Nomis conuiuendũ. malos autẽ
uitandos: apd̃ salomonẽ in ꝓemiis. Ne
adduxeris impium in tab̃nacłm iustoꝵ¬
apd̃ eundẽ in ȩccłiastico. Uiri iusti sint
tibi conuiue. Item in eccłiastico. Amicus
fidelis: medicam̃tum. uite et in mortali¬
tatis. Item illic. longe ab esto: ab homine
potestatẽ habentem occidentli. Itẽ illic.¬

Expanded text:
reus erit corporis et sanguinis Domini. BONIS CONVIVENDVM, MALOS AVTEM VITANDOS. Apud Salomonem in Prouerbiis: Ne adduxeris impium in habitaculum iustorum. Item in Ecclesiastico: Viri iusti sint tibi conuiuae. Item illic: Amicus fidelis medicamentum uitae et inmortalitatis. Item illic: Longe abesto ab homine potestatem habente occidendi et
Abbreviated transcription (Latin):
uel legis post moy sen:ad romanos. Quot¬
quot iniq peccauert̃. iniq ꝑibunt: et
quotqͦt in lege peccauert̃: ꝑ legẽ iudicabũt᷑.
Grãm dĩ gratuitam ẽẽ. deb̾e: in
actis apłoꝵ. Pecunta tua tecum sit in in¬
teritum: quia existimasti grãm dĩ per
peccuniam possid̃ĩ. In euangłio. Gratis
accepistis: gratis date.Item illic. Domũ
patris mer. domum facitis negociationis.¬
Item apd ysaram. Qui sititis. ite ad aquã. Et
quieumq non habetis pecuniam: euntes
emite: et bibite sine pecunta. Itẽ in apoca¬
lipsi. Ego sum. a.& u. mitium et finis.
ẜ go sitienti dabo de fonte aquȩ uiuȩ gra

Expanded text:
ulus apostolus ad Romanos: Quotquot inique peccauerunt, inique peribunt. et quotquot in lege peccauerunt, per legem iudicabuntur. GRATIAM DEI GEATVITAM ESSE DEBERE. In Actibus apostolorum: Pecunia tua tecum sit in perditionem, quia existimasti gratiam Dei per pecuniam possideri. Item in euangelio: Gratis accepistis, gratis date. Item illic: Domum patris mei domum negotiationis. Item apud Esaiam: Qui sititis ite ad aquam et quotquot non habetis pecuniam euntes emite et bibite sine pecunia. Item in Apocalypsi: Ego A et £ 2, initium et finis. ego sitienti dabo de fonte aquae uiuae
Abbreviated transcription (Latin):
possimus uincere. In epła pauli ad ephe-¬
fios. Non est uob̃ colluctatio aduersus car¬
nem et fanguinẽ. s aduersus potestates
⁊ pͥncipes huius mundi. et harum tene
resistere in die neqͥssimo: ut cum omt̃a
calciati pedes in p̃paratione euangłii pa¬
cis. in omĩb assumentes scutum fidei. in
quo possitis om̃ia ignita racula neqͥssimi

Expanded text:
ad Ephesios: Non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus potestates et principes huius mundi et harum tenebresistere in die nequissimo, ut cum omnia calciati pedes in praeparatione euangelii pacis, in omnibus adsumentes scutum fidei, in q
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ad finem et ad consecutionẽ ꝓꝑan¬
dum: apd̃ falomonẽ in eccłiastico. Ne
tardes conuerti ad dm̃. et ne differasde
die in diem: subito enĩuenit ira illius.
mala: dum ueniunt bona. Quoꝵ cõdemp¬
natio iusta est.¬

Expanded text:
T AD FIDEM ET AD CONSECUTIONEM PROPERANDUM. Apud Salomonem in Ecclesiastico: Ne tardes converti ad Deum, et ne differas de die in diem. Subito enim venit ira illius .mala dum veniunt bona, quorum condemnatio justa est
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. ut discedatis ab om̃ĩb fr̃ib ambu¬
lantib mordinate: et non scđm traditionẽ
quã acceꝑunt a nob̃. Item in psalmo. xluiui.
Si uidebas furẽ concurrebas cũ eo. ⁊ cum
adulteris portionem tuã ponebas.
Non insapientia mundi nec in ęlo-
quentra ẽẽ. regnum dĩ. sed infide crucis &
uirtute conuersationis: in epła pauli ad¬
corinthios .i. Misit me. xp̃s adnuntiare.
non insermonis sapientia. ne manis frat
cruxxp̃i: uerbum enĩ erutis stulticia ẽ.
his qui ꝑeunt. his autẽ qui saluant᷑: uirtꝰ
cdĩ ẽ. scͥptum ẽ. enm. Edam sapientiã sapi-¬
entium: & prudentiã prudentiũ reꝓba

Expanded text:
, ut discedatis ab omnibus fratribus ambulantibus inordinate et non secundum traditionem quam acceperunt a nobis. Item in psalmo XLVIIII: Si uidebas furem, simul cum eo concurrebas et cum adulteris portionem tuam ponebas. NON IN SAPIENquentia esse regnum Dei sed in fide crucis et uirtute conuersationis.\' LXX. PaCorinthios prima: Misit me Christus adnuntiare, non in sermonis sapientia, ne inanis fiat crux Christi. uerbum enim crucis stultitia est his qui pereunt, his autem qui saluantur uirtus Dei est. scriptum est enim: perdam sapientiam sapientium et prudentiam prude
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑamus: ꝑ pacientram expectamus
Iulierem in excłia tacere debe. xlu.¬
in epła pauli ad corinthios .i. Mulieres
ur̃ȩ in eccłiis taceant. si quȩ aũt quid
discere uolunt: domi uiros suos int̾ro¬
gent. Itẽ ad timotheum. Mulier cũ silen
Adam enim pͥmꝰ formatus ẽ: deinde ȩua:

Expanded text:
ectamus. MVLIEREM IN ECCLESIA TACERE DEBERE. Paulus apostolus ad Corinthios prima: Mulieres uestrae in ecclesiis taceant. si quae autem quid discere uolunt, domi uiros suos interrogent. Item ad Timotheum: Mulier cum silenadam enim primus formatus est, deinde eua.
Abbreviated transcription (Latin):
uersus carnem. hȩc enĩ aduersant᷑ sibi.
ut nõ quȩ uultis ipsa faciatis. Manifesta
aut̃ sunt: facta carnis. Quȩ sunt adult̾ia.
fornicationes. inmunditiȩ. spurcitiȩ. cõ¬
tentiones. emulationes. animositates. ꝓuo.¬
cationes. simultates. dissensiones. hereses
non possidebunt. ẜ ructus autẽ sp̃s est: ca¬
ritas. gaudium. pax. longanimitas. boni-¬

Expanded text:
uersus carnem haec enim inuicem aduersantur sibi, ut non quae uultis ipsa faciatis. manifesta autem sunt facta carnis quae sunt adulteria, fornicationes, inmunditiae, spurcitiae, tentiones, aemulationes, animositates, provocationes, simultates, dissensiones, haeresesnon possidebunt. Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, magnanimitas
Abbreviated transcription (Latin):
ficut fur in nocte. ita adueniet. Cũ di¬
xerint pax ⁊ securitas: tunc illis repen-¬
tinus adueniet interitus. Itẽ in actis
apłoꝵ. Nemo potest cognoscere tempus
aut tempora: quȩ pater posuit in sua
potestate. Uxorem a uiro nõ
recede: aut si recesserit innuptam ma-¬
nere: in epła pauli ad corinthios .i. his¬
autẽ quȩ aũ nupsert̃ p̃cipio nõ ego sed
dñs: uxorem ã uiro ñ separari.Si autẽ
recesserit manere innuptam. aut recõ¬
ciliari uiro. & uirum uxorem ñ dinit

Expanded text:
sicut fur in nocte ita adueniet. cum dixerint: pax et securitas, tunc illis subitaneus ueniet interitus. Item in Actibus apostolorum: Nemo potest cognoscere tempus aut tempora quae pater posuit in sua potestate. VXOREM A VIRO NON RECEDERE AVT, SI RECESSERIT, INNVPTAM MANEREautem quae nupserunt praecipio, non ego, sed Dominus, uxorema a viro non separari, si autem recesserit, manere innuptam, aut reconciliari viro, et virum uxorem non dimit
Abbreviated transcription (Latin):
theum. Stultas autẽ ox ineruditas ques¬
tiones euita: sciens quia lites generant.
in t̾ra. Itẽ in psalmo .l. in facinore cõcep
mat᷑ mea. Item in epła ioħis. Si dixerimꝰ
qͥa peccatũ no habemꝰ. nos ipsos decipi¬
mus: et ueritas in nobis nõ est. Liii.
Non hominib sed dõ placendũ: in
salomonis. In om̃i loco specłant᷑ ocul
miam. Ego ds̃ adꝓximans: &e non ds̃ de
longinquo. Si absconditꝰ homo fuerit
in abseonditis: ergo ego nõ uidebo eum:
Nonne cȩlum et t̾ram ego implec dic̃ dñs:
Item in basilion pͥmo. Homo uidet in fa
sum scrutator renis et cordis: et dabo
Delicta quis intelligit: a secretis meis mũ¬

Expanded text:
theum: Stultas autem et ineruditas quaestiones deuita sciens quia lites generant. in terra. Item in psalmo L: Ecce mater mea . Item in Epistola Joannis: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . CAP. LV. - NON HOMINIBUS, SED DEO PLACENDUM. In Salomonis: In omni loco speculantur oculi miam: Ego Deus approximans, et non Deus de longinquo. Si absconditus fuerit homo in absconditis, ergo ego non nonne caelum et terram ego impleo, dicit Dominus? Item in Regnorum primo: Homo uidet in facsum scrutator renis et cordis, et dabo Delicta quis intellegit? ab occultis meis mun
Abbreviated transcription (Latin):
Argentum quidẽ et aurum non ẽ. michi:
quod aut̃ habeo hoc tibi do. Innomine
iħuccp̃i nazareni: surge et ambula. Et
adp̾hensa manu eius dextera: excitauit
eũ. Itẽ ad timocheũ. Nicħ intulimꝰ in hũc
mundum: uerũ nec auferre possumus.
his contẽti simꝰ. Qui autẽ uolunt diuites
fieri: incidunt intemptationẽ. ⁊ musci
pulam. et desid̃ia multa et nocentia. quȩ
mergunt hominẽ in ꝑditionẽ et in interi¬
tum. Radiax eñ omium maloꝵ ẽ. cupidi¬
tas. Quã quidam appetentes. naufragaue¬
runt a fide. et inseruert̃ se dolorib multis.
ex semine parentũ tuoꝵ: & noli sumere
alienam uxorem quȩ non ex tribu paren¬
tum tuoꝵ ẽ. Itẽ in genesi. Mitait puerum
suũ abrabam: ut de semine fuo accipiat᷑
rebecca filio eius ysadc. Idem in hesdra.
Satis non fit dõ cum uastarentur iudei :
nͥ alienigenas uxores cũ filiis quoq quos
mierit liłrata ẽ: cui uult nubat tantum
in dño. Beatior aũt erit. si sic ꝑmanserit.

Expanded text:
um quidem et aurum non est mihi: quod autem habeo hoc tibi do. in nomine Iesu Christi Nazareni surge et ambula. et adprehensa manu eius dextera eleuauit eum. Item ad Timotheum prima: Nihil intulimus in hunc mundum, uerum nec auferre possumus. his contenti simus. qui autem uolunt diuites fiepulam et desideria multa et nocentia, quae mergunt hominem in perditionem et in interitum. Radix enim omnium malorum est cupiditas: quam quidam appetentes naufragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis ex semine parentum tuorum, et noli sumere alienam mulierem quae non est ex tribu parentum tuorum . Item suum Abraham, ut de semine suo accipiatur Rebecca filio eius Isaac. Item in Esdra satis non fuit Deo, cum uastarentur Iudaei, nisi alienigenas uxores cum filiis quoque, quos mierit, liberata est: cui uult nubat, tantum in Domino. beatior autem erit, si sic permanserit.
Abbreviated transcription (Latin):
pauli ad corinthios.i. Uidemꝰ nunc per
specłm inenigiate: tuc̃ autẽ facie ad
faciem. Nũc scio ex parte: tunc cognoscã
sicuti et cognitus sum. Item apd salomo¬
nem. in sapientiam. Et insimplicitate
cordis. querite dm̃. Item apud eundẽ.
Qui ambulat simplicit᷑: ambulat fidẽt.

Expanded text:
c per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et ego cognitus sum . Item apud Salomonem in Sapientia: Et in simplicitate cordis quaerite illum . Item apud eumdem: Qui ambulat simpliciter, ambulat fidenter .
Abbreviated transcription (Latin):
motheum.i. Siquis autem suoꝵ ⁊ maxi¬
me domesticoꝵ non agit curam. fidem
denegat: et est decerior infideli. De hoc¬
ipso apd̃ yfaiam. Si uidis nudum uesti.
⁊ domesticos seminis tui ne despexeris.
De quib domesticis. in eũgłio dictum est.
Si patremfamilias dixert̃ beel⁊ ebub.
qͣntomagis domesticos eius:
Naiorem natu non temere accusandũ.

Expanded text:
motheum prima: Si quis autem suorum et maxime domesticorum non agit curam, fidem denegat et est deterior infideli. Item apud Esaiam: Si uideris nudum, uesti et domesticos seminis tui non despexeris. De quibus domesticis in euangelio dictum est: Si patremfamilias dixerunt Beelzebul, quanto magis domesticos eius. MAIOREM NATV NON TEMERE ACCVSANDVM.
Abbreviated transcription (Latin):
setis. gaudẽtis qm̃ uado ad patrem: quia
pater maior. me est. Luii
De ydolis quȩ gentiles dõs colunt uł¬
putant: in fapientia salomonis. Omĩa
ydolanationum estimauert̃ dõs. quibus
neq ocłoꝵ. ufus ẽ. ad uidendũ. neq nares
ad ꝑcipiendum sp̃m: neq aures ad audi¬
endum: nec digiti manuum ad tractan¬
dum: s pedes eoꝵ. pigri ad ambulandũ.
homo enim fecit illos: et quis sp̃m mu¬
tatus ẽ. his finxit illos. nemo aũt̃ sibi
similem homo poterit dm̃ fingere. Cum
sit enim mortał. mortuum finget ini¬
quis manibus. Melior ẽ. autẽ his quos co¬
aut solem. aut lunam. rectores orbis t̾rȩ
dõs putauerunt: ꝗͣ si propt̃ spetiem hoc
estimauerunt: sciatit quanto his dñs sit
spetiosior. aut si uirtutes et oꝑa eoꝵ mi¬
rati sunt intelligent ab ipsis. qm̃ qui hec
.cͦ.xxx.iiiͦi. Idola aut̃ gentium argentũ
⁊ aurũ: opꝰ manuũ hominum. Os habet̃

Expanded text:
setis, gauderetis quoniam vado ad Patrem, quia setis, gauderetis quoniam vado ad Patrem, quia Pater major me est . CAP. LIX. - DE IDOLIS QUAE GENTILES DEOS PUTPVTANT. In Sapientia Salomonis: Omnia idola nationum aestimauerunt deos, quibus neque oculorum uisus est ad uidendum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti in manibus ad tractandum, sed et pedes eorum pigri ad ambulandum. homo enim fecit illos, et qui spiritum mutuatus est is finxit illos. nemo autem sibi similem homo poterit deum fingere. cum sit enim mortalis, mortuum fingit manibus iniquis. melior est autem ipse his quos coaut solem aut lunam rectores orbis terrae deos putauerunt: quorum si propter speciem hoc aestimauerunt, sciant quanto his Dominus sit speciosior: aut si uirtutes et opera eorum mirati sunt, intellegant ab ipsis quoniam qui haec CXXXIIII: idola gentium argentum et aurum, opus manuum hominum. os habent
Abbreviated transcription (Latin):
minas non uiuificat᷑. si non mortuum
fuerit. & iterũ. Stella abstella differt
in claritate: sic et in resurrectione mor¬
tuoꝵ. Seminat᷑ corpꝰ incorruptione: re¬
surget in incorruptione. Seminat᷑ in
ignominia: resurgit ingła. Seminat᷑
in infirmitate: refurgit ĩuirtute. Semi¬
natur corpꝰ animale: resurgit corpus¬
spũale. & iterũ. Oportet enim corrup¬
tiuum istud induere incorruptionẽ:
⁊ mortale hoc induere inmortalitatẽ:¬
et tunc fiet uerbum quod scriptum est.
Assumpta ẽ. mors in contẽtionẽ. Ubi ẽ.
mors aculeus tuus: Ubi ẽ. mors con¬
tenciotua: Item in euangłio cataioħm. Pat̃
quos michi dedisti. uolo ut ubi ego fuero
et ipsi sint mecum: et uideant claritatẽ
meam quam mͥ dedisti ante mundi cõs¬
titucionem. Itẽ catalucam. Nũc dimit¬
tis seruum tuum dñe. seđm uerbũ cu¬
um in pace: quia uidunt ocłi mei falu¬
tare tuum. Item cataioħm. Si me dilexis¬

Expanded text:
minas, non uiuificatur, nisi mortuum minas, non uiuificatur, nisi mortuum fuerit. Item illic: Stella ab stella differt in claritate, ita et resurrectio. seminatur corpus insurgit sine corruptela. Seminatur in ignominia, resurgit in gloria. Seminatur in infirmitate, resurgit in virtute. Seminatur corpus animale, resurgit spiritale . Et iterum: Oportet enim corruptivum istud induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem, tunc fiet verbum quod scriptum est: Absorpta est mors in contentionem. Ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, mors, contentio tua? Item in Evangelio cata Joannem: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego fuero et ipsi sint mecum, et videant claritatem meam quam mihi dedisti ante constitutionem mundi . Item cata Lucam: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum, in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Item cata Joannem: Si me dilexis
Abbreviated transcription (Latin):
postmodum: quia ds̃ illum transtulit.
Item apd ysaiam. Omĩs caro fęnumi. ⁊ om̃is
cdaritas eius sicut flos fem. Aruit fęnum
nr̃a. ꝑiit spes nr̃a: expiraumus. Propt̾ea¬
ꝓpħa ⁊ dic. hȩcdicit dñs. Ecce ego aꝑio
monum̃ta ur̃ã. & educam uos de monu¬
mentis ur̃is. et inducam uos in t̾ram
et cognoscetis qm̃ ego dñs locitꝰ sum.
& faciam dicit dñs. Item in fapientia sa
lomonis. Raptꝰ ẽ. ne malicia mutaret
intellectum illiꝰ placita etum erat deo
anima illiꝰ. Itẽ in psalmo.lxxx.iii. Quã
dilectissime habitaciones tue ds̃ uirtu¬
tum: desid̾at & ꝓꝑat anima mea in atria
dei. Item in epła pauli ad thessalonicenses.
Nolumꝰ aũt ignorare uos fis de dormiẽ¬
tibus: ne contristemini sicut et ceteri qͥ
nõ habent spem. Si enum credimꝰ qͥaiħc
mortuus ẽ. et refurrex̃: sic et ds̃ eos qui
dormierunt in ihu. adducet cum eo.¬
Itẽ ad corinthios pͥma. Stulte tu quod se¬

Expanded text:
postmodum, quia Deus illum transtulit postmodum, quia Deus illum transtulit . Et apud Esaiam: Omnis caro foenum, et omnis claritas ejus ut flos foeni. Aruit foenum, nostra, periit spes nostra, exspiravimus; proptepropheta et dic: haec dicit Dominus: ecce ego aperio monumenta uestra et educam uos de monumentis uestris et inducam uos in terram et cognoscetis quoniam ego Dominus locutus sum et faciam, dicit Dominus. Item in Sapientia Slomonis: Raptus est ne malitia mutaret intellectum illius. Placita enim erat Deo anima illius . Item in Psalmo LXXXIII: Quam dilectissimae habitationes tuae, Deus virtutum! Desiderat et properat anima mea ad atria Dei . Et in Epistola Pauli ad Thessalonicenses: Nolumus autem vos ignorare, fratres, de dormietibus, ne contristemini sicut et ceteri qui non habent spem. si enim credimus quia Iesus mortuus est et resurrexit, sic et Deus eos qui dormierunt in IItem ad Corinthios prima: Stulte, tu quod se
Abbreviated transcription (Latin):
et reseruari: in psalmo .c. xuii. Emendans
emendanit me dñs.⁊ morti non tradidit
me. Itẽ in psalmo.l.xxx.uiiiͦi. Uisitabo in
uirga ferrea facinora eoꝵ: et flagellis
& sedebit constans. et expurgans ficut
aurum ⁊ argentũ: & emundabit filios
leui. Itẽ in euãgłio. Non exibis inde: do¬
nec soluas nouissimum quadrantem.
Neminem contristari morte Luii.
deb̾e. cum sit inuiuendo labor et ꝑicłm:
in moriendo pax. ⁊ resurgendi securitas
Ingenesi. T unc dix̃ ds̃ ad adam. Qura
ex audisti uocẽ mulieris tuȩ. et mandu¬
casti ex illa arbore de qua sola p̃ceꝑam
t ne manducares: maledicta erit terra
in om̃ib oꝑib tuis. in tristicia et gemi¬
tu edes ex ea omĩb dieb uite tuȩ. Spi¬
ntas et tribulos eitiet tibi. et edes pabu¬
lum agri.insudore uultꝰ tui edes panem
tuũ: donec reuertaris in t̾ra de qua assũp¬
tus es: qm̃ terra es. et in t̾ram ibis. Itẽ illic.
& conplacuit enoch dõ. et non ẽ. inuentꝰ

Expanded text:
ET BESESVARI. In psalmo CXVII: Castigans castigauit me Dominus et morti non tradidit me. Item in psalmo LXXXVIII: Visitauirga facinora eorum et in flagellis Et sedebit conflans et expurgans sicut aurum et argentum et emundabit filios Leui. Item in euangelio: Non exies inde, donec reddas nouissimum quadrantem. NEMINEM CONdebere, cum sit in uiuendo labor et periculum, in moriendo pax et resurgendi seIn Genesi: Tunc dixit Dominus ad Adam: Quia exaudisti vocem uxoris tuae, et manducasti ex illa arbore de qua sola praeceperam tibi ne manducares, maledicta terra erit in omnibus operibus tuis. In tristitia et gemitu edes ex ea omnibus diebus vitae tuae. Spinas et tribulos ejiciet tibi, et edes pabulum agri in sudore vultus tui. Edes panem tuum donec revertaris in terram de qua et sumptus es: quia terra es, et in terram ibis . Item illic: Et complacuit Enoch Deo; et non est inventus
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ quando sanam doctrinã nõ susti-¬
nebunt: s scd̾m sua desiłia coacerurabt̃
calpentes aures. et aueritate quidẽ au-¬
ditum auertent: ad fabulas aũt conuer¬
tentur.

Expanded text:
tempus, quando sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt calpentes aures: et a veritate quidem auditum avertent, ad fabulas autem convertentur
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ pastores scđm cor meum: et pascent uos
pascentes cum disciplina. Item apd̃ salonio¬
nem. in pemiis. Fili ne neglexeris discipli¬
nam dĩ. neq defeceris ab eo torreptus. Iuẽ
enim diligit ds̃ corripit. Itẽ in psalmo .iͦi.
eius fupra uos: beati om̃s qui cõfidunt
in eũ. Itẽ in psalmo. xl.uiiii.Peceatori aũ
dic̃ ds̃. Ut quid exponis iustificationes
meas. ⁊ assumis testamentũ meũ ꝑ ostiuũ
Tu aut̃ odisti disciplinam: et abiecisti
sermones meos retro. Itẽ in sapientia. Dis

Expanded text:
vobis pastores secundum cor meum, et pascent oves pascentes cum disciplina . Item apud Salomonem in Proverbiis: Fili, ne neglexeris disciplinam Dei, neque defeceris ab eo correptus. Quem enim Deus diligit corripit . Item in Psalmo II: ejus super vos, beati omnes qui confidunt in eo. . Item in Psalmo XLIX: Peccatori autem dicit Deus: At quid exponis justificationes meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et abjecisti sermones meos retro? . Item in Sapientia S
Abbreviated transcription (Latin):
uum arantẽ. aut pastori uenienti de
agro. dic̃ continuo transi recũbe: sed di¬
cit illi para aliquid quod cȩnem. & ac-¬
cingere & ministra michi donec man-¬
dueem ⁊ bibam: et postea tu manduca-¬
bis et bibes: Nũquid ħt grãm seruo ill:
quia fecit quȩ imꝑata sunt: Sic itaq
et uos cum feceritis quȩ uob̃ imꝑata
funt: dicite serui suꝑuacui sumus.
quod debuimus facere fecimus. Li.
in arbitrio positam: indeuteronomio.
Bece dedi ante faciem tuã: uitam & mor¬
tem. bonũ ⁊ malũ. elige uitam ut uiuas.
Apd ysaiam. & si uolueritis & audieri¬
tis me: bona t̃re edetis. Si aũt nõ audi
eritis me. gladius uos consumet: os enĩ¬

Expanded text:
vum arantem aut pastorem, et venienti de vum arantem aut pastorem, et venienti de agro dicit continuo: Transi, recumbe? Sed dicit illi: Para aliquid quod coenem, et accingere, et ministra mihi donec manducem et bibam; et postea tu manducabis et bibes. Numquid habet gratiam servo illi quia fecit quae ei imperata sunt? Sic itaque et vos, cum perfeceritis quae vobis imperata sunt, dicite: Servi supervacui sumus, quod habuimus facere fecimus . CAP. LII. IN ARBITRIO POSITAM. In Deuteronomio: Ecce dedi ante faciem tuam uitam et mortem, bonum et malum. elige uitam ut uiuas. Item apud Esaiam: Et si uolueritis et audieritis me, bona tereritis me, gladius vos consumet : qui
Abbreviated transcription (Latin):
iustꝰ. hominem nõ oppͥmet: et pignus
debitori reddet. ⁊ rapinam ñ rapiat:
panẽ sium esurienti dabit. & nudum
oꝑiet : et peccuniam in usuras nõ dabit.¬
de hoc ipso indeuteronomio. Non fetre¬
gitis qui uos diligunt: que ẽ. uob gr̃a:
& peccatores enim diligunt eos: qui se
qui uos ꝑsecunt᷑. ut sitis filii patris ur̃s
qui in eȩlis ẽ: qui solem suum oriri fac̃
suꝑ bonos ⁊ malos & pluit suꝑ iustos et
nõn eẽ. ꝓfanandum: apd̃ falomonem
inꝓemiis. In aurib inprudentis noli
quieqͣm dicere: ne quando audierit¬
et subsannet sensatos sermones tuos. De¬
hoc ipso in eũgłio catamatħm. Ne ded̾itis
sẽm catibꝰ neq miseritismargaritas
urãs ante porcos. ne forte inculcent ea
pedibꝰ sius. et conuersi elidant uos..L.
Quod nemo in oꝑe suo extolli debeat.
apd̃ salomonem ineccłiastico. Noli te
extollere in faciendo oꝑe tuo. ltẽ in eu-¬
głio catalucam. Quis ur̃m habens ser¬

Expanded text:
justus hominem non opprimet et pignus justus hominem non opprimet et pignus debitoris reddet, et rapinam non faciet, et panem suum esurienti dabit, et nudum operiet, et pecuniam suam in usuram non dabit . Item in Deuteronomio: Non foenegitis qui uos diligunt, quae est uobis gratia? et peccatores enim diligunt eos qui se qui uos persecuntur, ut sitis filii patris uestri qui est in caelis, qui solem suum oriri facit super bonos et malE PROFANANDUM. Apud Salomonem in Proverbiis: In aures imprudentis noli quidquam dicere, ne, quando audierit, irrideat sensatos sermones tuos . Item in Evangelio cata Matthaeum: Ne dederitis sanctum canibus, neque miseritis margaritas vestras ante porcos, ne forte inculcent ea pedibus suis et conversi elidant vos . CAP. LI. - QUOD NEMO IN OPERE SUO EXTOLLI DEBEAT. Apud Salomonem in Ecclesiastico: Noli te extollere in faciendo opere tuo . Item in Evangelio cata Lucam: Quis vestrum habens ser
Abbreviated transcription (Latin):
lii isrł. quia uditium ẽ. dñi aduersus
ineotas t̾rȩ: quodneq miscdia. neq ue¬
ritas. neq agnitio dĩ sit suꝑ terram. Exe¬
cratio ⁊ mendatium & cedes. et furtũ.
⁊ adulterrum: diffusum ẽ. suꝑ tr̃am. Sã¬
guinem sanguini fuꝑmiseent:⁊ idenrco
t̃ra lugebit cum uniuersis meolis suis.
cum bestiis agri. cum serpentibus t̃rȩ.
cum uolucrib eęli: et defitient pisces
maris. ut nemo uidicet & nemo reuĩ-¬
non ualet manus dñi ut faluos faciat:
aut grauabit aurẽ ut ñ exaudiat: S
peccata ur̃a int̾̃ uos et dñm separant. et
propt̃ peccata ur̃a auertit faciem a uob̃
uerum. Fidunt inuanis et locuntur
defitiat a facie tr̃ȩ dicit dñs: defici¬
at homo ⁊ pecudes. defitiant uolu¬
cres cȩli. ⁊ piscesmaris: et auferam
iniquos a facie terre. xLuii.
cuntam siam non dedit fenori: et mun̾a
suꝑ innocentes nõ accepit. Qui ista fecerit.
nõ commouebit᷑ in ec̃num. De hoc ipso
apqd̃ exechielem. Homo aut̃ qui erit

Expanded text:
udicium est Domini aduersus incolas terrae, quod neque misericordia neque ueritas neque agnitio Dei sit super terram: execratio et mendacium et caedes et furtum et adulterium diffusum est super terram, sanguinem sanguini supermiscent. idcirco terra lugebit cum uniuersis incolis suis, cum bestiis agri, cum serpentibus terrae, cum uolucribus caeli, et deficient pisces maris, ut nemo iudicet, nemo reuinnon ualet manus domini, ut saluos faciat? aut grauauit aurem, ut non exaudiat ? sed peccata uestra inter uos et deum separant: et propter peccata uestra auertit faciem ne miseuerum: confidunt in uanis et loquuntur deficiat a facie terrae, dicit Dominus. Deficiat homo, et pecudes deficiant, volucres coeli et pisces maris, et auferam iniquos a facie terrae . CAP. pecuniam suam non dedit in foenore, et munera super innocentes non accepit. Qui ista fecerit non commovebitur in aeternum. Item apud Ezechielem: Homo autem qui erit
Abbreviated transcription (Latin):
Cõmunicat ille cum suis. Quod nũꝗͣ omino
a mr̃ib factum est. Ut incerta et certa peticio.
inuidiam nob postinodum cumulet. Late
enĩ patet quando dr̃ ille cum siuis & posfũt
nobis et iugeni et trigeni & amplius offerri:
qui ꝓpinqui et affines. et liberti ac domesti¬
ci eẽ. asseuerentur. eius qui accepit libellũ.
Et idõ petout eos quos ipsi uidetis et nos¬
tis. quoꝵ penitentiam satis factioni ꝓri-¬
mam conspicitis designetis nominatim
libello: et fic ad nos fidei ac discipline con¬
gruentes litt̾as dirigatis. Opto uos fortis.¬
simi ac dilectissimi fr̃s indño semꝑ bene
ualere: & nr̃i meminisse. Ex ꝑIIciz.

Expanded text:
communicet ille cum suis quod numquam; omnino communicet ille cum suis quod numquam; omnino a martyribus factum est, ut incerta et caeca petitio inuidiam nobis postmodum cumulet. late enim patet quando dicitur ille cum suis et possunt nobis et uiceni et triceni et amplius offerri qui propinqui et adfines et liberti ac domestici esse adseuerentur eius qui accepit libellum. et ideo peto ut eos quos ipsi uidetis, quos nostis, quorum paenitentiam satisfactioni proximam conspicitis, designetis nominatim libello et sic ad nos fidei ac disciplinae congruentes litteras dirigatis. opto nos, fortissimi ac dilectissimi fratres, in Domino semper bene ualere et nostri meminiss
Abbreviated transcription (Latin):
te et indigne. uł a uob̃ ꝑmissum. uł auob̃
factum fuerit. apud gentiles quoq ipsos
eccłia nr̃a erubescere incipiat. Uisitamur
et castigam᷑ frequent̃: et ut in nob̃ dm̃
mandata incorrupta ⁊ inuiolata ꝑmane¬
ant. ammonemur. Quod quidẽ ne illic
apd̃ uos cessare cognosco: quo minꝰ pluri¬
mos quoq ex uob̃ instruat ad ȩccłie disci¬
pliiam diuina censura. hocaut̃ totũ po¬
test fieri: fi ea quȩ auob̃ petunt᷑. ne facile¬
tribuant᷑ religiosa contemplatione moda¬
mini. intelligẽtes &e compͥmentes. easq ꝑso¬
nas accipientes in benefitiis ur̃is: aut gra-¬
tificentur: aut illicite cogitationes nundi¬
nas aucupentur. He hoc ad clerũ ce ad ple¬
bem litt̾as feci: quas utrasq uob̃ legi man¬
daui. S et illud ad diligentiam ur̃am re¬
digere et em̃dare debetis. ut nominatim
designetis eos. qͥb pacem dari desideratis. Au¬
dio enũ quibdam sic libellos fieri: ut dicat᷑.

Expanded text:
te et indigne uel a uobis promissum uel a nobis te et indigne uel a uobis promissum uel a nobis factum fuerit, apud gentiles quoque ipsos ecclesia nostra erubescere incipiat. uisitamur enim et castigamur frequenter et ut Domini mandata incorrupta et inuiolata permaneant admonemur. quod quidem nec illic apud uos cessare cognosco quo minus plurimos quoque ex uobis instruat ad ecclesiae disciplinam diuina censura. hoc autem totum potest fieri, si ea quae a uobis petuntur religiosa contemplatione moderemini, intellegentes et conprimentes eos qui personas accipientes in beneficiis uestris aut gratificantur aut inlicitae negotiationis nundinas aucupantur. De hoc et ad clerum et ad plebem litteras feci, quas utrasque uobis legi mandaui. sed et illud ad diligentiam uestram redigere et emendare debetis, ut nominatim designetis eos quibus pacem dari desideratis. audio enim quibusdam sic libellos fieri ut dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
ant. E a enĩ concede quȩ inꝑnitiem uer-¬
tant: deciꝑe est. Nec erigitur sic lapse s¬
qued ꝑdĩ offensam magis impellit᷑ ad ru-¬
inam. Uł ex uob̃ itaq discant: quod docͥe
debuerant. Peticiones et desid̃ia ur̃a ep̃o
seruent: ad pacem uob̃ petentib dandam.
maturũ et pacatum tempꝰ expectent. Ante
est. ut adño pacem mat̾ prior sumat. Tunc scd̃m¬
ur̃a desidia: de filioꝵ pace tractetur. Et qm̃
quorundam p̃mice uerecundiã itr̃am ium
pati: oro uos qͥb possum p̃cib et eũgłii me-¬
mores & considantes quȩ et qualia in pre¬
teritum antecessores ur̃i mrẽs cõcesserint:
quã solliciti in omĩb fuerint. uos quoq
solliciti et cauti. petentium desidia ponde¬
retis: ut pote amtici dñi. et eũ illo postmodũ
iudicaturi inspitiatis. & actum ⁊ oꝑa et
merita singłoꝵ: ipsorum quoq delictorũ
genera. & qualitates cogitetis. ne siqͥd abrup¬

Expanded text:
ant. ea enim concedere quae in perniciem uerant. ea enim concedere quae in perniciem uertant deciper Dei offensam magis impellitur ad ruinam. Vel ex vobis itaque discant quod docere debuerant. Petitiones et desideria vestra episcopo servent, et ad pacem vobis petentibus dandam maturum et pacatum tempus exspectent . Ante est ut auestra desideria de filiorum pace tractetur. Et quoniam quorundam premi et uerecundiam uestram uim pati, oro uos quibus possum precibus ut euangelii memores et considerantes quae et qualia in praeteritum antecessores uestri martyres concesserint, \' quam solliciti in omnibus fuerint, uos quoque sollicite et caute petentium desideria ponderetis, ut pote amici Domini et cum illo postmodum iudicaturi inspiciatis et actum et opera et merita singulorum, ipsorum quoque delictorum genera et qualitates cogitetis, ne si quid abrup
Abbreviated transcription (Latin):
aquibdam prb̃is resoluantur. qui nec
timorem dĩ. nec ep̃i honorem cogitantes:
cũ uos ad me litt̾as direxeritis qͥb exami¬
nari defidia ur̃a. et quibꝰdam lapsis pacẽ
dari postulatis: cũ ꝑsecutione finita cõ-¬
uenire munũ cũ clero. et recolligi ceꝑimꝰ:
norificam peticionẽ ante actam penitẽ¬
ciam: ante exomologefin grauissimi atq
extremi delicti factam. ante manũ ab
ep̃o et clero in penitẽciã impositam offer-¬
re proillis. & eukaristiam dare: id est
scm dni corpꝰ prophanare audeant. eum
scriptum sit. Qͥ ederit panem aut bib̾it
calicem dñi indigne: reuserit corporis &
sanguinis dñi. Et lapsis quidẽ. potest in
hoc uenia cõcedi. Quis non mortuusuiui¬
ficari ꝓꝑet : Quis non ad salutẽ suam: ue¬
nire festinet: S p̃positoꝵ est p̃ceptũ tenͥe:
⁊ uł ꝓꝑantes uel ignorantes instruere.
nequi ouium pastores ẽẽ. debent lanii fi-¬

Expanded text:
a quibusdam presbyteris resoluantur, qui nec a quibusdam presbyteris resoluantur, qui nec timorem Dei nec episcopi honorem cogitantes, cum uos ad me litteras direxeritis, quibus examinari desideria uestra et quibusdam lapsis pacem dari postulastis, cum persecutione finita conuenire in unum cum clero et recolligi coeperimus, m quoque honorificam petitionem, ante actam paenitentiam, ante exomologesim grauissimi adque extremi delicti factam, ante manum ab episcopo et clero in paenitentiam inpositam, offerre pro illis et eucharistiam dare id est sanctum Domini corpus profanare audeant, cum scriptum sit: qui ederit panem aut biberit calicem Domini indigne reus erit corporis et sanguinis Domini. Et lapsis quidem potest in hoc uenia concedi. quis non mortuus uiuificari properet? quis non ad salutem suam uenire festinet ? sed praepositorum est praeceptum tenere et uel properantes uel ignorantes instruere, ne qui ouium pastores esse debent lanii fi
Abbreviated transcription (Latin):
Sollicitudo loci itr̃i et timor
dĩ. compellit fortissimi ac bea¬
tissimi martẏres ammonere uos litt̾is ur̃is.
ut aquibꝰdam deuote et fortit̃ seruatur
fides dñi. ab hisdem quoq lex & discipli¬
na dñi reseruetur. Nam cum om̃s muili-¬
des xp̃i custodire oporteat. p̃cepta imꝑato¬
ris fui: tunc uos magis p̃ceptis eius obtem¬
ꝑare plusconuenit. qui exempbũ ceteris
facti estis. et uirtutis et timoris dĩ. Et cre¬
dideram quidẽ prb̃os et diaconos qui il¬
lic p̃sentes sunt. monere uos et instruere
plenissime circa eũglii legem. sicut in pret̾i¬
tum semꝑ sub antecessorib nr̃is factum est:
ut diaconi ad carcerem commeantes. mrͣm
desidta cõsili is suis et scripturarũ p̃cep¬
tis gub̃narent: s nũc cũ maximo animi
dolore cognosco. nõ tantum illic nõ sug¬
geri diuina p̃cepta. sed adhuc potiꝰ impe-¬
diri: ut ea quȩ auob̃ ipsis & circa dm̃ cau¬
te. & circa facerdotem dĩ honorifice fiũt:

Expanded text:
Sollicitudo loci nostri et timor Dei conpellit, fortissimi ac beatissimi martyres, admonere uos litteris nostris ut a quibus tam deuote et fortiter seruatur fides Domini ab isdem lex quoque et disciplina Domini reseruetur. nam cum omnes milites Christi custodire oporteat praecepta imperatoris sui, tunc uos magis praeceptis eius obtemperare plus conuenit, qui exemplum ceteris facti estis et uirtutis et timoris Dei. et credideram quidem presbyteros et diaconos qui illic praesentes sunt monere uos et instruere plenissime circa euangelii legem, sicut in praeteritis semper sub antecessoribus nostris factum est, ut diaconi ad carcerem commeantes martyrum desideria consiliis suis et scripturarum praeceptis gubernarent. sed nunc cum maximo animi dolore cognosco non tantum illic non suggeri diuina praecepta, sed adhuc potius impediri, ut ea quae a uobis ipsis et circa Deum caute et circa sacerdotem Dei honorifice fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
futurus eẽt: in pfalmo.cͦ. Iii. Ante lucife¬
rum genui te. Iuraũ dñs et nõ penitebit
eum: tu es sac̾dos inȩt̃num scdm ordinẽ
in corde meo faciet:. & ȩdificabo ei domum
fidelem. & transibit in conspectu xp̃orum
meoꝵ. om̃ib dieb. et erit qui remanserit
in domo tita.ueniet adorare in obobo pec¬
cuniȩ. et in panie uno.

Expanded text:
te Luciferum genui te: Juravit Dominus, et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem in corde meo, faciet, et aedificabo ei domum fidelem, et transibit in conspectu christorum meorum omnibus diebus: et erit, qui remanserit in domo tua, ueniet adorare in obolo pecuniae et in pane uno.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: Plemis sum. holo caustonata arietũ
& pingamina agnoꝵ.⁊ sanguinẽ tauroꝵ.
et hyrcorum nolo: qͥs enim exquisruit ista
de manib ur̃ĩs: Item in psalmo.xl.uiiͦi.
Non edam carnes tauroꝵ. aut sanguurẽ
yrcorũ bibã: sacrifica dõ sacrifitiũ laud̃.
et redde altissimo uotatua. Inuoea me
in die p̃ssure: & eximam te et clarificab
me. Itẽ in psalmo eodẽ. Sacͥfitium laud̃
clarificauit me.⁊ illic uia ẽ. in quo osten¬
dam salutarẽ dei. Itẽ in psalmo t̃cio. Sacͥ¬
ficate sacͥfitium iusticiȩ: & sꝑate in dño.
Itẽ apd malachiam. Non ẽ. michi uolun-¬
tas cirea uos diẽ dñs. et sacrifitiũ accep¬
menmeũ apd̃ gentes⁊ in om̃i loco. odo¬
res incensi offerent᷑ nomni meo. & sacͥ¬
fitium mundũ: qm̃ magnum ÷ nomen
meũ apud gentes dicit dñs.¬

Expanded text:
nus. Plenus sum, holocaustomata arietum et pinguamina agnorum et sanguinem taurorum et hircorum nolo. Quis enim exquisivit ista de manibus vestris? Item in Psalmo XLIX: Non edam carnes taurorum, aut sanguinem hircorum bibam. Sacrifica Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua. Invoca me in die pressurae, et eruam te et clarificabis me . Item in Psalmo eodem: Sacrificium laudis clarificabit me, illic via est in qua ostendam illi salutare Dei. Item in Psalmo IV: Sacrificate sacrificium justitiae, et sperate in Dominum. Item apud Malachiam: Non est mihi tas circa vos, dicit Dominus: et sacrificium accepmen meum apud Gentes, et in omni loco odores incensi offeruntur nomini meo, et sacrificium mundum: quoniam magnum est nomen meum apud Gentes, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
fessos torm̃ta laniarent: quã diui ñ fidem
quȩ inuicta est uincerent: sed carnẽ quȩ
tis. ut cum plurib collegis de hoc ipso ple-¬
nissime tractem: et restanta exigit matus
& impensiꝰ de multoꝵ collatione cõsiliũ.
et nunc om̃s fere int̾ paschȩ prima solẽp¬
na. apud se cũ fr̃ib demorant᷑. quando so-¬
lempnitati celebrandȩ apd̃ suos satis fece¬
rint. ⁊ ad me uenire cȩꝑint:. tractabo cum
singłis plenius. ut de eo quod consuliustis
figatur apd̃ nos. & rescribatur uob̃ firma sẽ¬
tentia: amultoꝵ sacerdotũ consilio ponde¬

Expanded text:
fessos tormenta Ianiarent quamdiu non fidem, fessos tormenta Ianiarent quamdiu non fidem, quae invicta est, vincerent, sed carnem, quae tis ut cum pluribus collegis de hoc ipso plenissime tractem et res tanta exigit majus et impensius de multorum collatione consilium, et nunc omnes fere inter Paschae prima solemnia apud se cum fratribus demorantur, quando solemnitati 77 celebrandae apud suos satisfecerint et ad me venire coeperint, tractabo cum singulis plenius, ut de eo quod consuluistis figatur apud nos et rescribatur vobis firma sententia multorum sacerdotum consilio ponde
Abbreviated transcription (Latin):
tate carnis subactum uidet᷑. meritoꝵ p̃ce¬
dentium defensione releuet᷑. et sit satista.¬
lib głam ꝑdidisse: nõ tam̃ debere nos eis & ue¬
niȩ locum cludẽ. atq eos a pat̃na pietate. et
a nr̃a cominunitatione priuare: qͥb estuna¬
mus ad dep̃candam clemẽtiam dñi posse suf¬
ficere: quod triennio iugit᷑ et dolent̃ ut seri¬
bitis cũ sumina penitẽtiȩ lam̃tacione plan-¬
xert̃. Certe ñ puto incaute et temere his
pacẽ comiitti: quos uidemꝰ militiȩ suȩ
fortitudine. nec pͥͫꝰ pugne defuisse. & si acies
ȩtiã denuo uenerit. glam sitã posse repara¬
re. Nam cum inconcilio placuerit penitẽ¬
tiam agentib. infirmitatis ꝑicło subueni-¬
ri.& pacem dari: debent utiq in accipien
da pace p̃ced̃e: qͦs uidemꝰ nõ animi infir-¬
mitate cecidisse. s in p̃lio cõgressos & uulne¬
ratas. ꝑ imbecillitatem carnis confessionis
suȩ coronam ñ potuisse ꝑferre. maxime

Expanded text:
tate carnis subactum uidetur meritorum praecetate carnis subactum uidetur meritorum praecedentium defensione releuetur et sit satis talibus gloriam perdidisse, non tamen debere nos eis et ueniae locum cludere adque eos a paterna pietate et a nostra communicatione priuare: quibus aetimamus ad deprecandam clementiam Domini posse sufficere quod triennium iugiter et dolenter ut scribitis cum summa paenitentiae lamentatione planxerunt. certe non puto incaute et temere his pacem committi quos uidemus militiae suae fortitudine nec prius pugnae defuisse, et si acies etiam denuo uenerit, gloriam suam posse reparare. nam cum in concilio placuerit paenitentiam agentibus in infirmitatis periculo subueniri et pacem dari, debent utique in as videmus non animi infirmitate cecidisse, sed in praelio congressos et vulneratos per imbecillitatem carnis confessionis suae coronam non potuisse perferre; maxime
Abbreviated transcription (Latin):
app̃hensi pͥꝰ fuerant. et nom̃ dñi cõfessi.
iuolentiam magistrat᷑ꝰ & popłi fremẽtis
impetũ uicerant: postmodũ cum apud
ꝓconsulem penis grauib excruciarent᷑.
in tormẽtoꝵ subactoseẽ . & gradu głȩ
ad quã plena fidei uirtute tendebant. di.¬
uturnis cruciatib excidisse: nec tam̃ post
hũc grauẽ lapsum. ñ uoluntate s neces¬
sitate susceptũ. apenitẽcra agenda ꝑ hoc
trienniũ destitisse. de qͥb consubendum
putastis: an eos ad comiunicationẽ iã fas
eẽt admittere. Et̃ quidẽ qͣntũ ad mei ani¬
mi sentẽtiam ꝑtinet. puto his indulgen¬
tiam dñi nõ de futurã: quos constet ste¬
tisse in aciȩ. nom̃ dñi confessos eẽ. uiolen¬
dam magistratuũ & popłi furentis incur¬
sum immobił fidei obstinatione uicisse:
passos eẽ. carcerẽ. dui int̾ minas ꝓconsulis.
⁊ fremitũ popłi circumstantis tormẽtis
lamantib ac longa iteratione crutiantib
repugnasse: ut quod innouissimo infirmi¬

Expanded text:
apprehensi prius fuerant, et nomen Domini confessi violentiam magistratus et populi frementis impetum vicerant, postmodum cum apud proconsulem poenis gravibus excruciarentur, vi tormentorum subactos esse, et de gradu gloriae, ad quam plena fidei virtute tendebant, diutinis cruciatibus excidisse, nec tamen post hunc grauem lapsum non uoluntate sed necessitate susceptum a paenitentia agenda per hoc triennium non destitisse: de quibus consulendum putastis an eos ad communicationem iam fas esset admittere. Et quidem quod ad mei animi sententiam pertinet, puto his indulgentiam Domini non defuturam quos constet stetisse in acie, nomen Domini confessos esse, uiolentiam magistratuum et populi furentis incursum inmobilis fidei obstinatione uicisse, passos esse carcerem, diu inter minas proconsulis et fremitum populi circumstantis tormentis laniantibus ac longa iteratione cruciantibus repugnasse, ut quod in nouissimo infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
actus nr̃ qui adunatꝰ ẽẽ. et consentire
circa omia debet. in aliqͦ discrepar&e: pla-¬
ne ceteroꝵ. causas quamius libello a mr̃ib¬
accepto differri mandaui. et in nr̃a p̃sen¬
tia reseruaritut cum pace ad nõ nobis
cominunicato etiam uob̃eum confilio dis¬
ponere singula et reformare possimus. Op¬

Expanded text:
actus noster qui adunatus esse et consentire actus noster qui adunatus esse et consentire circa omnia debet in aliquo discreparet. plane ceterorum causas quamuis libello a maccepto, differri mandavi et in nostram praesentiam reservari, ut, cum, pace a Domino nobis rimus, communicato etiam vobiscum consilio, disponere singula et reformare possimus. Op
Abbreviated transcription (Latin):
sua sponte. fiue aliquo incitatore audaci
flagitacione ꝓruerent: ut pacẽ sibi a̾mar¬
tirib & confessorib promissam extor¬
quere uiolento impetu niterent᷑: de
hoc ȩtiam ins ad clerũ litteras feci ⁊ legi
eis mandaui. ut ad illoꝵ uiolentiã inte¬
rim quoquo genere mitigandam. si qui
libello ãmr̃ib accepto de scło excederent:
exomologefi facta. et manu eis in penitẽ¬
cia imposita. cum pace sibi amartirib
ꝓmissa ad dñm reiiterentur. Nec in hoc
legem dedi. aut me auctorem temere
constitur: s cum iideretur &e honor mr̃i¬
bus habendus. et eorum qui om̃ĩa turba¬
re cupiebant. impetꝰ compͥmendꝰ et p̃te¬
rea ur̃a scripta legissem. quȩ ad clerum
nr̃m ꝑcrementum hypodiaconum nuꝑ
feceratis. ut his qui post lapsum infirmi¬
tate apprehensi eẽnt. & penitentes com-¬
municationẽ desidarent. subueniretur.
standũ putaui. et cum ur̃a sentẽcia. ne

Expanded text:
sua sponte sine alio incitatore audaci sua sponte sine alio incitatore audaci flagitatione promerent ut pacem sibi a martyribus et confessoribus promissam extorquere uiolento impetu niterentur, de hoc etiam bis ad clerum litteras feci et legi eis mandaui, ut ad illorum uiolentiam interim quoque genere mitigandam, si qui libello a martyribus accepto de saeculo excederent, exomologesi facta et manu eis in paenitentia inposita cum pace sibi a martyribus promissa ad Dominum remitterentur. nec in hoc legem dedi aut me auctorem temere constitui. sed cum uideretur et honor martyribus habendus et eorum qui omnia turbare cupiebant impetus conprimendus, et praeterea uestra scripta legissem quae ad clerum nostrum per Crementium hypodiaconum nuper feceratis, ut his qui post lapsum infirmitate adprehensi essent et paenitentes communicationem desiderarent subueniretur, standum putaui et cum uestra sententia, ne
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ut torquerent᷑ inclusis. ad corro¬
borandos et confortandos eosñr sermo
penetrauit. Item cum comꝑissem eos qui
facrilegis contactib manus suas atq ora
maculassent: uł nefandis libellis nichilo¬
minus conscientiam polluissent. exambi-¬
re ad martyras passim. confessores quoq
importuna et graciofa dep̃catione cor¬
rumꝑe. ut sine ullo discrimine atq exa¬
mine singłoꝵ. darentur quotidie libel¬
lorum milia contra euangłis legẽ: litt̾as
feci quib martyras et confessores consilio
meo quantum possem. ad diica p̃cepta re¬
uocarem. Item prb̃is et diaconib non defu¬
it facerdotii iugor: ut quidam minꝰ disci¬
pline memores. et temerarta festuratione.
p̃cipites: qui cum lapsis cõmunicare iam
ceꝑant. comprimerentur. Int̃cedentibus
nob̾. plebi quoq ipsi quoq quantum po¬
titimus composiumꝰ: et ut excłiastica
disciplina seruaretur. instruximꝰ. Postmo.¬
dum uero cum quidam de lapsis siue

Expanded text:
adhuc ut torquerentur inclusis, ad corroadhuc ut torquerentur inclusis, ad corroborandos et confortandos eos noster sermo penetrauit. item cum conperissem eos qui sacrilegis contactibus manus suas adque ora maculassent uel nefandis libellis nihilominus conscientiam polluissent exambire ad martyras passim, confessores quoque inportuna et gratiosa deprecatione conrumpere ut sine ullo discrimine adque examine singulorum darentur cotidie libellorum milia contra euangelii legem, litteras feci quibus martyras et confessores consilio meo quantum possem ad dominica praecepta reuocarem. item presbyteris et diaconibus non defuit sacerdotii uigor ut quidam minus disciplinae memores et temeraria festinatione praecipites, qui cum lapsis communicare iam coeperant. conprimerentur intercedentibus nobis. plebi quoque ipsi quantum potuimus animum conposuimus et ut ecclesiastica disciplina seruaretur instruximus. Postmodum nero cum quidam de lapsis sine