comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
compertum est. Filia arborii p̃fecti.
ꝑ impositionem epistolae scĩMARINI.
a grauissimis liberata est febribus. Pau¬
lini oculum peniculo suꝑ posito. sanauit
adolore atq caligine. Idem quoque¬
sc̃s MARTINUS cadens ꝑ gradus grauit̃
pene totis attritus est membris. sed¬
Nocte ab angelo adintegrã recreatus
est sanitatẽ: sepi usq angelicis uisita¬
tionibus. et familiari locutione fruebat
Quadam uero die beatissimȩ genetricis dĩ
teclae et agnes uisitatione. uirdĩ hono¬
ratus & confortatus est. Nam daemo¬
nũ fantas mata. et in diuersis figuris
horribiles aspectus nihil metuens. Nec
ullis eorum fallacus in ludi potuit: spũ uero
ꝓphetarũ itaclaruit. ut multis multa
p̃dixerit futura. ueluti maximo in ita
mysteriũ ad altare. globus ignis subito
deuertice fulsit illius. Euantius quidã
aegrotus. ꝓperante ad se beato uiro prus
sanitatẽ recepit. quã sc̃s MART INUS
domũ intraret. In eadẽ quoq domo.

Expanded text:
compertum est. Filia Arborii praefecti compertum est. Filia Arborii praefecti per impositionem epistolae sancti Martini a gravissimis liberata est febribus. Paulini oculum peniculo superposito sanavit a dolore atque caligine. VIII. sanctus Martinus cadens per gradus, graviter pene totus attritus membris, nocte ab angelo ad integram recreatus est sanitatem: saepiusque angelicis visitationibus et familiari locutione fruebatur. Quodam vero die beatissimae Genitricis Dei Theclae et Agnetis visitatione vir Dei honoratus et confortatus est. Nam daemonum phantasmata, et in diversis figuris horribiles aspectus nihil metuens, nec ullis eorum fallaciis illudi potuit. Spiritu vero prophetarum ita claruit, ut multis multa praedixerit 161 futura: veluti Maximo imperatmysterium ad altare, globus igneus subito de vertice fulsit illius. Evantius quidam aegrotus, properante ad se beato viro, prius sanitatem recepit, quam sanctus Martinus domum intraret. In eadem quoque domo
Abbreviated transcription (Latin):
antiquo errore dae monibus dedicatũ.
dũ manu non potuit humana. ange¬
lico fultus auxilio subuertit. Nec
rion alio loco gentilium sacras sub uer¬
tens. a quodam pagano gladio appe¬
titus. ille nudum ferientis ictu collũ
opposuit. sedimpius retro cadens
suam intelligens impietatem ueniã
ictũ insem̃ caput ferrũ fugit demanib
Creueris paraliticam puellam. totisq
resolutã membris. saera benedicti olei
infusione adstante populo pristinȩ
reddidit sanitati. Tetradii proconsularis
uiri seruum. manus inpositione adaemo¬
nio liberauit. Unde & ille tetradius cum
tota domo sua. ad xp̃ianam conuersus
est religionem. Cuiusdam quoq patris¬
familias puerum adaemone arrepͥtum.
digitos in os mittens. spm̃ malignum
ꝑpudenda pacientis exire compellit
Leprosum inposta parisiacȩ ciuitatis
adeformitate sui corporis solo saluauit
osculo: sed et fimbrias uestimenti eius.
uel fila cilicit multos sanare morbos

Expanded text:
antiquo errore daemonibus dedicatum, antiquo errore daemonibus dedicatum, dum manu non potuit humana, angelico fultus auxilio subvertit. Nec non alio loco gentilium sacra subvertens, a quodam pagano gladio appetitus, ille nudum ferientis ictui collum opposuit; sed impius retro cadens, suam intelligens impietatem, veniam ictum in sanctum caput, ferrum effugit de manibus. Treveris paralyticam puellam, totisque resolutam membris, sacra benedicti olei infusione, astante populo, pristinae reddidit sanitati. Tetradii proconsularis viri servum manus impositione a daemonio liberavit. Unde et ille Tetradius cum tota domo sua ad Christianam conversus est professionem. Cujusdam quoque patrisfamilias puerum a daemone arreptum atrocissimo, digitos in os mittens, spiritum malignum per pudenda patientis exire compulit. Leprosum in porta Parisiacae civitatis a deformitate sui corporis solo salvavit osculo; sed et fimbrias vestimenti ejus, et fila cilicii multos sanare morbos
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiam. in turbis populorũ non ami¬
sit. humilis inhabitu. iocundus in ser¬
mone. deuotus in predicatione. uerax
in iudicio. uenerabilis in morib ꝑ uigil
inorationibus. assiduus inlectione. con¬
stans inuultu. pius in affectu. honorabi¬
lis inministerio sacerdotali. infatiga¬
bilis uerbi dĩ seminator. inppiger
acceptam dñi sui pecuniã multiplicare
Cum gaudentibus gaudens. cum lugen¬
tibus lugens. Omnibus omnia factus.
ut. om̃s lucrifacer& xpõ. Uirtutibus
insignis. bonitate landabilis. pietate
amabilis. multis inepiscopatu ful gerꝰ
ritu tumultuantẽ in obsequio cuiusdã
corporis. uerbo orationis uno ligauit
in loco. Iterumq resoluens. suis ꝑmisit
dominare uestigiis. Ruentem pinũ
suꝑ se signo crucis opposito auertit.
mirantemq turbam xp̃o credere
fecit: seipsum in tectu cuius dam domus
flam mis opposuit. ne in nocua lae¬
der& ignis tecta. qui fanum incendit
idolatriae. Aliud quoque templum

Expanded text:
tinentiam in turbis populorum non amitinentiam in turbis populorum non amisit. Humilis in habitu, jucundus in sermone, devotus in praedicatione, verax in judicio, venerabilis in moribus, pervigil in orationibus, assiduus in lectione, constans in vultu, pius in affectu, honorabilis in ministerio sacerdotali, infatigabilis verbi Dei seminator, impiger acceptam Domini sui pecuniam multiplicare; cum gaudentibus gaudens, cum lugentibus lugens, omnibus omnia factus, ut omnes lucrifaceret Christo; virtutibus insignis, bonitate laudabilis, pietate amabilis, multis in episcopatu fulgens vritu tumultuantem in obsequio cujusdam corporis, verbo orationis, uno ligavit in loco; iterumque resolvens suis permisit dominari vestigiis. Ruentem pinum super se signo crucis opposito avertit, mirantemque turbam Christo credere fecit. Seipsum in tecto cujusdam domus flammis opposuit, ne innocua laederet ignis tecta, qui fanum incendit idololatriae. Aliud quoque templum
Abbreviated transcription (Latin):
tuas: sed multas arrianorum tribula¬
tiones sustinens. Iterum gallias repe¬
dauit. S cõq patri hilario pictaui¬
ensis iunctus. prope ciuitatem sibi
cellulam construxit. inqua liberius
contemplatiuos carperet fructus:
Cui quidam caticuminus adherens.
subitaq scõ absente uiro morte p̾repto.
quem uir dĩ pricecibus ꝓfusis resuscitauit
&uitae redditum baptizauit. qui multis
postea uixit annis. Alterum quoq
incuiusdã lupicini agro laqueo suspen¬
sum. sacris orationibus uitae restituit
Lertio ab eodem scõ uiro incar noteno
oppido. cuiusdam mulieris filius fusa
sola oratione in conspectu populi resus
Quo miraculo uiso. plu¬
mutam ab infantia puellam benedicti
dnĩ modio tecta lateret. dulcis simis
abstractus est sedibus. multorumq
praecibus alligatus. electus .ẽ. inepis¬
copatum turonicȩ ciuitatis. ubi pluri¬
ma scãrum insignia gessit uirtutũ.
& multa caelestis uitae dogmata
sparsit. Iamen priuatȩ uitae cor¬

Expanded text:
tuas. Sed multas Arianorum tribulatuas. Sed multas Arianorum tribulationes sustinens, iterum Gallias repedavit, sanctoque Hilario Pictaviensi junctus, prope civitatem sibi cellulam construxit, in qua liberius contemplativos carperet fructus. Cui quidam catechumenus adhaerens subita, sancto absente viro, morte praereptus est: quem vir Dei precibus profusis resuscitavit, vitae redditum baptizavit, qui multis postea annis vixit. Alterum quoque, in cujusdam Lupicini agro laqueo suspensum, sacris orationibus vitae restituit. Tertium ab eodem sancto viro, in Carnoteno oppido, cujusdam mulieris flentem filium sola oratione in conspectu populi resuscitavit. Quo miraculo viso, plumutam ab infantia puellam benedicti Domini modio tecta lateret, dulcissimis abstractus est sedibus, multorumque precibus alligatus, electus est in episcopum Turonicae civitatis, ubi plurima sanctarum insignia gessit virtutum, et multa coelestis vitae dogmata sparsit, tamen privatae vitae con
Abbreviated transcription (Latin):
sus. galli anas secessit in partes. Liene¬
rabiliq pictauiensis urbis antistiti hi¬
lario iunctus . quitunc temporis quasi
firmissimȩ fidei columna omnib
laudabilis extitit. Et quasi lucifer
ita ille sc̃s uir in ecclesia xp̃i omnib
famȩ magnitudine. et uitae scĩtate
& doctrinarũ ueritate scarum excel¬
lentior effulsit. Huius disciplinis
se scs MARTINUS post relictum mili¬
tiae cingulum fociauit: Ut tanti uiri
eruditus exemplis xpĩanam fortiter
processiss& adpugnam. fidei arma¬
tus galea. ac lorica iustitię ac cinc¬
tus. et gladio uerbi dĩ armatus. in¬
trepidus contra omnia tela malig¬
ni bellator mumir&ur. Idem quoq¬
parentes suos ad sacrȩ fidei conuer¬
tit professionem. et matrẽ quae se
dias. Dumq uni traditur ad custo¬
diendum. enangelica praedicatione
latronem conuertit ad xpm̃. et cui
habuit malignum spm̃: qui scõ uiro
quo cum que ꝑger&. comitẽ se esse
spopondit Cui intrepidus respondit
Dr̃s mihi ad utor est. nontimebo minas

Expanded text:
sus Gallicanas secessit in partes, venerabilique Pictaviensis urbis antistiti Hilario junctus, qui tunc temporis quasi firmissima fidei columna omnibus laudabilis exstitit: et quasi  Forte,ita ille sanctus vir in Ecclesia Christi, omnibus famae magnitudine, et sanctitate vitae, et doctrinarum veritate sanctarum excellentior effulsit: cujus disciplinis se sanctus Martinus, post relictum militiae cingulum, sociavit, ut tanti viri eruditus exemplis Christianam fortior processisset ad pugnam, fidei armatus galea, et lorica justitiae accinctus, gladio verbi Dei armatus, intrepidus contra omnia tela maligni bellator muniretur. IV. Pareparentes suos ad sacrae fidei convertit professionem; et matrem, quae se dias, dum uni traditur ad custodiendum, evangelica praedicatione latronem convertit ad Christum: et habuit malignum spiritum, qui sancto viro, quocunque pergeret, comitem se esse spopondit; cui intrepidus respondit: Dominus mihi adjutor est, non timebo minas
Abbreviated transcription (Latin):
animã. Cuius scm̃ corpus aclericis ciuita¬
tũ & populorũ turbis. cũ laudib et hymnis
ad turonicã portabat ciuitatẽ. Ibiq inpo¬
liandropublico sepultus. Vdi post modũ
beatus antestis ꝑpetuus laudabili opere
& uenerabili cultu construxit ȩcclesiam.
tanti patris condignã meritis. in qua etiã
usq hodie multa miraculorũ signa plu

Expanded text:
civitatum, et populorum turbis, cum laudibus et hymnis ad Turonicam portatur civitatem, ibique in polyandro publico sepultus est, ubi postmodum beatus antistes Perpetuus laudabili opere, et venerabili cultu construxit ecclesiam tanti Patris condignam meritis: in qua etiam usque hodie multa miraculorum signa, plu
Abbreviated transcription (Latin):
adõ xp̃o reciperet coronã. sed diem obitꝰ
sui multo ante praenoscens. & quibus dam
suis praedicens fratribus. Ad propinquan¬
teq hora febriũ tactus doloris. lactus in lan¬
dedĩ. int̾ diuina priredicationis uerba int̃
angelicas cȩlestiũ hẏmnorũ uoces suis ad

Expanded text:
Domino reciperet coronam. Sed diem obitus sui multo ante pernoscens, et quibusdam suis praedicens fratribus, appropinquanteque hora, febrium dolore tactus, laetus in laude Dei, inter divina praedicationis verba, inter angelicas coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
taq cumiam per aliquot dies ui febriũ
tener&ur. Non tamen adĩ opere ces
sabat: ꝑ nox mnorrtionibus & uigiliis.
fatiscentes astus spiritui seruire cogebat
obili illo stratu suo. incinere &cilicio
Ettum adiscipulis rogar&ur.
ut saltem uilia sibi siner& stramenta suꝑ¬
poni.Non dec& inquit filii xp̃ianum.
Nisi incinere mori. Ego sialid uobis
exemplum relinquo. ipse peccaui. Ocu¬
lis acmanibus incaelum semper intentus.
Inuictum ab oratione spm̃ non relaxabat
t cum apresbiteris quitunc ad eum con¬
fluxerant rogar&ur. ut corpusculum la¬
teris mutatione releuar&. sinite inquit
sinite me fratres caclum potius respicere
quam terram. & suo iam itinere iturus
ad dnm sp̃s dirigatur. Haec locutus.
diabolum uidit prope adsistere. Quid
hic inquit adstas cruenta bestia.
Uihil inme funeste reperies. abrahȩ me
sinus recipi&. Cum hac ergo uoce.¬
reddidit. Iestatiq nobissunt quiad¬

Expanded text:
itaque cum iam per aliquot dies ui febrium itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus recipit. Cum hac ergo uoceDominum. Testatique nobis sunt qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
populo tuo sum necessarius. Non re¬
cuso laborem. fiat uoluntas tua¬
imirum inter spem amoremq positus.
dubitauit pene quid mall&. quia
Nechos deserere. Nec axp̃o uolebat
diutius separari. ihil tamen in
uoto suo ponens. aut uoluntati relin¬
quens. totum se dñi arbitrio potesta¬
rauis quidem est dñe corporeȩ pugna
militiȩ. etiam satis est quodhuc usq cer¬
taui. Sedsi adhuc in eodem labore
procastris tuorum stare me precipis non
recuso. Nec fatiscentem causabor &atẽ
munia tua deuotus implebo. subsignis tuis
quo ad ipse tuiusseris militabo. Et quã¬
uis optata sit seni messio post laborem.
esttamen animus uictor annorum. &
cedere niscius senectuti. Acsiiam par¬
cis a&ati. bonum mihi est dñe uoluntastua
os uero quibus timeo. ipse custo dies
uirum in effabilem Nec labore uictum
Nec moste uincendum. qui mnullam
se pastem pronior inclinauerit. Nec
mori timuerit. Nec uiuere recus auit

Expanded text:
populo tuo sum necessarius, non repopulo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestarauis quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
fugare consueuerat. Ita grege fac¬
to omnes inunum ille uolucres con¬
gregate. relicto flumine montes
siluasq p&ierunt:Non sine ad¬
miratione multorum quitantam
IN MARTINO uistutẽ uiderent.
ut etiam auibus imperar&. Aliquan¬
diu ergo in loco illo uel mȩcclesia
adquam ierat commoratus. pace in¬
ter lericos restituta cum iam regredi
ad monasterium cogitar&. uiribus
corporis coepit repente destitui
Conuocatisq discipulis. indicat se iam
resolui. um uero meror & luctus
omnium. uox una plangentium
urnos pater deseris. aut cuinos desola¬
tos relinquis.
Nuadent gregem
tuum lupi rapaces. Etquis eos amor¬
sibus nostris. percusso pastore prohi
cimus quidem deside¬
premia. Nec dilata minuentur. Piri
potius miserere quos deseris. Tunc
ille motus his fl&ibus. ut totus semꝑ
indño misericordiȩ uisceribus afflue¬
bat. lacrimasse perhib&ur
uersusq addnm̃. hac tantum flenti¬
bus uoce respondit. Dnẽ siadhuc

Expanded text:
fugare consueuerat. ita grege facfugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desidepraemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ARTINUS igitur obitum suũ
longe ante presciuit. dixitq fra¬
tribus dissolutionem sui corporis immi¬
Nere:. Nterea causa extitit. qua con¬
datensem dio cesim uisitar&. Namcle¬
ricis interse ecclesie illius discor dantib
pacem cupiens reformare. lic& finem
dierum suorum nonignorar&. proficisci
tamen obistius modi causam non recus auit
onam hanc uistut um suarum consum¬
mationem existimans. si pacem ecclesie
redditam reliquiss&. ta profectus cum¬
suo illo ut semper frequentissimo discipu¬
lorum scissimoq comitatu mergos in
flumine conspicatur piscium predam
sequi. & rapacem ingluuiem assiduis ur¬
gͣuere capturis. Forma inquit haec.
doemonum est
doemonum est. Insidiantur incautis.
capiunt nescientes. captos deuorant. ex¬
saturariq nonque unt deuoratis
mperat deinde potenti uistute uer¬
borum. ut eum cui innatabant gurgi¬
tem relinquentes. aridas p&erent
desertasq regionis: Eomirum circa
aues illas usus imperio. quo doemones

Expanded text:
artinus igitur obitum suum artinus igitur obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cusuo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum estdaemonum est: insidiantur incautis, escientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones
Abbreviated transcription (Latin):
tam cito adte epistola illa potuit ꝑuenire.
quam nuꝑ adaurelium diaconumiscrip¬
seramus : ego enim tolosȩ positus. tutreuȩ¬
ris constituta: Et tam longe apatria
filio inqui &ante diuulsa. quatandem fa¬
miliarem illam epistolam occasione fura¬
ta es amq accepi litteras tuas.
quibus scribis in eadem epistola qua de
obitu domni MART IN fecerim men¬
tionem. ipsum beati uiri trrnsitum ex¬
ponere debuissem. Quasi uero ego
illam epistolam aut legendam alii pre¬
ter quam ipsi adquem missa uid&ur
ediderim. Aut ego tanto sim operi desti¬
natus. ut omnia quae de MART INO
cognosci opost&. mepotissimum scriben¬
te notescant. Itaq siqua deobitu
scĩ episcopi audire desiderrs. ab illis poti¬
us qui inter fuere cognosce. Egotibi
statui nihil scribere. Ne ubiq me publices.
amen sidas fidem Nulli te esse lecturam.
paucis tuȩ satis faciam uoluntati. Itaq
prestabo his quae mihi sunt conperta
pasticipem:¬

Expanded text:
tam cito ad te epistula illa potuit peruenire, tam cito ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem epistula, qua de obitu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi, ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audire desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaque praestabo his, quae mihi sunt conperta, participem. M
Abbreviated transcription (Latin):
UL PIUUS SEUERUS
BASSULACPAREN¬
ti uenerabili salutem
Diparentes uocari iN
ius licer&. teplane
expilationis fustique
ream. ad pretoris tribunal iusto loro tra¬
herem: Quid enimon conque¬
rar quam ate patior in iuriam
ullam mihi domi castulam. Nullum
libellum. Nullam epistolam reliquisti¬
ta furaris omnia. ita uniuersa diuulgas:
siquid ad amicum familiariter scripsi.
siquid foste dumludimus quod uelim
tamen occultum esse dictaui. omnia
adte prius penẽ quam fuerint scripta
aut dictata perueniunt.imirũ
oberratos habes notarios meos. ꝑ quos
tibi nostre ineptie publicantur
Nec tamen aduersum cos possum moueri
sitibi parent. qui inius nostrum ex tua
potissimum liberalitate uenerunt
seq adhuc tuos quam meos eẽ memi¬
nerunt. Iusola esrea. tusola cul¬
pabilis. quȩ & mihi insidiaris: & illos
fraude circumuenis. ut sine delicto
ullo famili ariter scripta aut negle¬
genter emissa. in lucubrata tibi penito
reliquis taceam. rogo quem ad modum

Expanded text:
ulpicius Seuerus Bassulae parenti uenerabili salutem. Si parentes liceret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita furaris omnia, ita uniuersa diuulgas. si quid ad amicum familiariter scripsi, si quid forte, dum ludimus , quod uelim tamen occultum esse, dictaui, omnia ad te prius paene quam fuerint scripta aut dictata perueniunt. nimirum obarratos habes notarios meos, per quos tibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissa inlucubrata tibi penitus de reliquis taceam, rogo quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
Quis cmeribus creder& inuolutum.¬
Inquadam futurae resurrectionis gła
& natura demutate carnis ostensus est¬
am uero mobsequium funeris. credi
Nonpotest quanta hominum multi¬
ciuitas ruit. cuncti exagris atq uicis.
multiq exuicinis etiam urbibus ad fu¬
erunt : Oquantus luctus omniũ.
quanta precipue merentium lamenta
monachorum. quieo die fere adduo
milia conuenisse dicuntur specialis
MARTINI gloria cius exemplo IN
dñi seruitutem stirps tanta fructifica¬
uerat. Agebat nimirum ante se
pastor extinctus greges suos. scẽ illius
multitudinis pallidas turbas. agmina
palliata. & aut emeritorum laborum
senes. aut uratos xp̃i insacramenta
tirones: Iam uirginum chorus fl&u
abstinens prepudore. cuml&andum

Expanded text:
ibus crederet inuolutumquasi in futurae resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multiciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore, quam
Abbreviated transcription (Latin):
simulabat gaudio quod dolebat
iquidem fides flere prohiber&. gemi
tum extorquer& affectus. Et enim
tam erat scã de illius gloria exultatio.
quampia demoste confusio. Ignosce
flentibus. gratulare gaudentibus. quia¬
um unusquisq & sibi p̾stat ut doleat.
& illi deb& ut gaudeat Noc igitur
beati uiri corpus usq ad locum sepul¬
chri. hymnis canora caelestis turba
prosequitur. Com par&ur siplac&
sȩcularis illa pompa. Nondicam fune¬
ris sed triumphi: Quidsimile Mar¬
II UI exequiis conferetur. Ducant
illi precurribus suis uinctos post terga
captiuos. MARTIN corpus hii qui
mundum ductu illius uicerrnt ꝓsequuri¬
tur. Illos confusis plausibus populo¬
rum honor& insania. MARTINO di¬
uinis plauditur psalmis. MARTI¬
NVS. hymnis caelestibus honoratur
lli post triumphos suos intartara sȩua
trudentur. MARTINUS abrahȩ
sinu la&us excipitur.ARTIN¬
hic pauper & modicus. caelum diues
hagreditur . Illinc Nos ut spero custo¬
diensme hȩc scribentẽ. respicit te legeNẽ¬

Expanded text:
simulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exuquam pia de morte confusio. Ignosceris ignosce flentibus, gratulare gaudentibus. Quiaum unusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos, ut spero, custodiens me haec scribentem respicit, te legen
Abbreviated transcription (Latin):
quam solebat & gratia minore cura¬
r&. subinde nobis cum lacrimis
fatebatur. se propter communonis
illius malum cuise uel puncto tempo¬
ris necessitate Non spũ miscuiss&. de¬
trimentum sentire uistutis. Sexdecĩ
postea uixit annos. Nullam sinodum
adiit. ab omnibus episcoporum con¬
uentibus seremouit

Expanded text:
quam solebat et gratia minore curaquam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab omnibus episcoporum conuentibus se remouit
Abbreviated transcription (Latin):
digni. qui meliori tempore sacerdos
fier&: Nuius diei com munionẽ
MaRT INUuS in ut. satius estimans ad
oram cedere. quam his non consulere.
quorum ceruicibus gladius imminebat
erum tamen summa ui episcopis niten¬
tibus ut comiunionẽ illã subscripti¬
one firmar&. sed extorqueri non po
Postremo die seinde prori¬
piens. cum reuertens inuiam mestus
ingemiscer& seuel adhoram noxiȩ
communioni fuisse ꝑmixtũ aud
longe auico cui nomen est andechan¬
na. qua uasta solitudine siluarum secre¬
ta patiuntur. pregressis paululum co¬
mitibus ille subsedit. Causam
doloris & facti accusante ac defenden¬
te inincem cogitatione ꝑuoluens. ad¬
stitit rirepente angelus. Merito
inquit MATINE conpungeris. sed
aliter exire nequisti. Repara uir¬
tutẽ. resume constantiam:
nonpericulũ gloriȩ. sed salutis IN¬
currastaq ab illo tempore
satis cauit. cum illa itacianȩ partis cõ¬
munione misceri. Ceterum cum
quosdam Exinerguminis tardius

Expanded text:
digni, qui meliore tempore sacerdos digni, qui meliore tempore sacerdos fieret. huius diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere quam his non consulere, quorum ceruicibus gladius imminebat. uerumtamen summe episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptone firmaret, extorqueri non potuit. postero die se inde proripiens cum reuerteretur in uiam et maestus ingemesceret, se uel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum cum quosdam ex energumenis tardius
Abbreviated transcription (Latin):
praestare mortalibus.Alia longe
uia. scm̃ uincere parat.Ac primo
secreto accersitũ blande appellat
hereticos iure dampnatos. more iudi¬
ciorum publicorum potius quam in¬
sectationibus sacerdotũ. ponesse cau¬
sam qua itaci eeterorumq partis eius
communionem putar& esse dampnan¬
dam. theognistum odio potius quam
causa fecisse discidium.undẽq
tamen solum esse. quise a commui¬
one interim separar& a reliquis
ihil nouatum. quin etiam ante pau¬
cos dies habita synodus itac̾ium ꝓ¬
nuntiauerat tulpa non teneri
uibus cum MARTINUS parum mo¬
ueretur. rex ira accenditur. ac se de
conspectii eius abripuit. & mox per¬
cussores his proquibus MARTINUS
rogauerat diriguntur. Quodub
MARTINO compertum iam noctis
tempore est. palatium in rupit. spon¬
dit si parceretur se communicatu¬
in excidium ecclesiarum adhispani¬
as missi retraherentur. Nec mora¬
postridie felicis episcopi ordinatio pa¬
rabatur. scĩssimi sane uiri & plane

Expanded text:
praestare mortalibus: alia uia praestare mortalibus: alia uia sanctum uincere parat. ac primo secreto arcessitum blande appellat: haereticos iure damnatos more iudiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum: non esse causam, qua Ithacii ceterorumque partis eius communionem putaret esse damnandam. Theognitum odio potius quam causa ecisse discidium, eundemque tamen solum esse, qui se a communione interim separarit: a reliquis nihil nouatum. quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiauerat culpa non teneri. quibus cum Martinus parum moueretur, rex ira accenditur ac se de conspectu eius abripuit. mox percussores his, pro quibus Martinus rogauerat, diriguntur. Quod ubi Martino compertum est, iam noctis tempore palatium inrupit. spondet, si parceretur, se communicatuad excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraherentur. nec morapostridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane uiri et uere
Abbreviated transcription (Latin):
perioribus principibus reipublice ȩra¬
rio. poene semꝑ in ex pedtione atq ꝓ¬
cinctu bellorum ciuilium constitutus
facile excusabitur. quibus lib& occa¬
sionibus subsidia imperio paruisse
riterea episcopi qͥuorum communi¬
onem MARTNUs non ibat. trepidi
adregem concurrunt. prredampna¬
tos se conquerentes. actum esse de suo
omnium statu. si theognisti ꝑtinatiã
quieos solus palam lata sententia con¬
dempnauerat MART INI armar&
auctoritas. Non opostuisse hominẽ
recipi moͬnibus. illum iam non defen¬
sorem hereticorum esse seduindicẽ
ihil actum moste priscilliani. siMan¬
TINUS exerceat illius ultionem.
ostremo prostrati cum fletu & lamen¬
tatione. potestatem regiam implorant.
ut utatur aduersus unum hominem
ui sua.ec multum aberat. quin
cogeretur imperator Martmum
cumhereticorũ sostemisceri. Sed
ille lic & episcopis nimio fauore esse
ob noxius. Nonerat nescius MARTI¬
Num fide scĩtate. ac uirtute cunctis

Expanded text:
perioribus principibus reipublicae aeraperioribus principibus reipublicae aerario, paene semper in expectatione adque procinctu bellorum ciuilium constitutus facile excusabitur quibuslibet occasionibus subsidia imperio parauisse. Interea episcopi, quorum communionem Martinus non inibat, trepidi ad regem concurrunt, praedamnatos se conquerentes, actum esse de suo omnium statu, si Theogniti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnauerat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus : illum iam non defensorem haereticorum esse, sed uindicem: nihil actum morte Priscilliani, si Martinus exerceat illius ultionem. postremo prostrati cum fletu et lamentatione potestatem regiam inplorant ut utatur aduersus unum hominem ui sua. nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. sed ille, licet episcopis nimio fauore esset obnoxius, non erat nescius Martinum fide, sanctitate, uirtute cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
frustratus. profitetur secum pace xp̃i
esse uenturum
Postremo ingres¬
sus nocturno tempore adut eccłãm
tantum orationis gratia. posttridie
palatium petit.  Preter multas
quas euoluere longum est. has princi¬
pales petitiones habebat. pronar sete
comite. & leucadio praeside. quorum
ambo gratiani partium fuerant ꝑtina¬
tĩoribus studus. quat non est temporis
explicare iram uictoris emerit: Illa
precipua cura. ne tribuni cum iure gla¬
diorum adhispanias mitterentur
Dia enim erat sollicitudo MARTINO.
Qut non solum xp̃ianos qui sub illa eraN
occasione uexandi. sed ipsos etiam he¬
reticos liberar&. Uerum primo
die atq. altero suspendit hominem
callidus imperator. siue ut reipon
inplacabilis erat. seuquia ut plerique
tum arbitrabantur auaricia repug
iquidem in bona eorũ¬
inhiauerat fertur enim ille uir mul¬
tis bonisq actibus praeditus aduersus
auaritiam parum consuluisse. nisi reg¬
annecessitas Quippe exhusto᷑ su¬

Expanded text:
frustratus profitetur, se cum pace Christi frustratus profitetur, se cum pace Christi esse uenturum. postremo ingressus nocturno tempore adiit ecclesiam tantum orationis gratia. postridie palatium petit. praeter multas, quas euoluere longum est, has principales petitiones habebat: pro Narsete comite et Leucadio praeside; quorum ambo Gratiani partium fuerant, pertinacioribus studiis, quae non est temporis explicare, iram uictoris emeriti: illa praecipua, ne tribuni cum iure gladiorum ad Hispanias mitterentur. pia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos, qui sub illa erant occasione uexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret. uerum primo die adque altero suspendit hominem callidus imperator, siue ut rei ponpiscopis inplacabilis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, auaritia repugnabat, siquidem in bona eoruinhiauerat. fertur enim ille uir multis bonisque actibus praeditus aduersus auaritiam parum consuluisse, nisi regni necessitate, quippe exhausto a su
Abbreviated transcription (Latin):
esse MARTINUM. totis animis labe fac¬
tati musitare & trepidare coeperunt:
tiam pridie imperator exeorũ senten¬
tia decreuerat. tribunos summa potes¬
tate armatos ad hispanias mittere: qui
hereticos inquirerent. Deprehen¬
sis uitam & bona adimerent. Mec
dubium erat. quinscõrum etiã maxi¬
mam turbam tempestas ista depopu¬
latura ess&. paruo discrimine inter
hominũ genera. & enĩ tum solis oculis
iudicabatur. cumquis pallore potius
aut ueste. quam fide hereticus estima¬
recur. Haec nequaquã placitura
MATINO episcopi sentiebant. sed male
consens illa uel molestissima erat cura.
nese ab eorum communione adueni¬
ens abstiner&. non defuturos quitanti
uiri constantiam praemissa auctoritate
sequerentur.Neunt cum imperato¬
re consilium . ut missis obiiam magistrialibus
officia. urbem illam propius ueta¬
retur accedere. nisi secum pace epis¬
coporum ibi consistentium adfore
faterttur. Quos ille callide est¬

Expanded text:
esse Martinum, totis animis labefacesse Martinum, totis animis labefactati mussitare et trepidare coeperunt. et iam pridie imperator ex eorum sententia decreuerat, tribunos summa potestate armatos ad Hispanias mittere, qui haereticos inquirerent, deprehensis uitam et bona adimerent. nec dubium erat, quin sanctorum etiam magnam turbam tempestas ista depopulatura esset, paruo discrimine inter hominum genera: etenim tum solis oculis iudicabatur, ut quis pallore potius aut ueste quam fide haereticus aestimaretur. haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non defuturis qui tanti uiri constantiam praemissa auctoritate sequerentur. ineunt cum imperatore consilium, ut missis obuiam magistri officialibus urbem illam propius uetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. quos ille callide
Abbreviated transcription (Latin):
ESTABATUR arborius expraefec¬
to. uidisse se MARTI manũ sacri¬
ficium offerentis uestitã quodã modo
robilissimis geminis. luce micare
purpurea. & ad motũ dexterȩ con¬
lisarum interse fragorẽ audisse
gemmarum
ENIAM ad illud. quod prop¬
ter temporũ notam semper oc¬
cultauit. sed nos celare non potuit
nquo illud est miraculi. quod facie
ad faciem cum eo est angelus conlo¬
qutus. Maximus imperator alias
sane bonus. dẽprauatus consiliis sacer¬
dotũ. post priscilliani necem ithaciũ
episcopũ priscilliam accusatorẽ cete¬
rosq illius socios quos nominari non
est necesse ui regia tuebatur: nequis
ei crimini dar&. opera illius cuius cũq
moch hominẽ fuisse dampnatum
nterea MartiNus multis grauibusq
laborantiũ causis ad comitatũ ire com¬
pulsus ꝓcellam ipsam totius tempes¬
tatis incurrit. Congregati apud
treueros episcopi tenebantur. qui
cotidie communicantes itachio. com¬
munẽ sibi causam fecerant
ubi nunciatum est inopiantibus ad¬

Expanded text:
estatur Arborius ex praefecto, uidisse se Martini manum sacrificium offerentis uestitam quodammodo nobilissimis gemmis, luce micare purpurea, et ad motum dexterae conlisarum inter se fragorem audisse gemmarum. Veniam ad illud, quod propter temporum notam semper occuluit, sed nos celare non potuit: in quo illud est miraculi, quod facie ad faciem cum eo est angelus conlocutus. Maximus imperator, alias sane bonus, deprauatus consiliis sacerdotum post Priscilliani necem Ithacium episoopum Priscilliani accusatorem ceterosque illius socios, quos nominari non est necesse, ui regia tuebatur, ne quis ei crimini daret, opera illius cuiuscumque modi hominem fuisse damnatum. interea Martinus multis grauibusque laborantium causis ad comitatum ire conpulsus procellam ipsam totius tempestatis incurrit. congregati apud Treueros episcopi tenebantur, qui cotidie communicantes Ithacio communem sibi causam fecerant. his ubi nuntiatum est inopinantibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad fuit. ut solebat ante caenanti
ut facile cerneres uerecundiam paeniten¬
cis. Non ausa propius accedere. deiectis
Ipteriam profundo pudore luminibus
quod palam licebat intelligi quandam
uemam precabatur Quam illius
confusionem heremita miserreus. iub&
eam propius accedere : ac manu blanda
caput triste permulc&. Tempane
diplicato. ream suam refecit
indul gentiam consequuta officii consu¬
etudinẽ deposito merore repapru̾it
ptoemini quaeso xp̃i etiam in hae par¬
te untutem. cui sapit omne quod brutũ
est. cui mtite est omne quod saeuit.
Lupa prestat officium. lupa fusti crim̃
agnoscit. lupa conscia pudore confun¬
ditur. uocata adest. caput prę̧b&
t hab& sensum indultę sibi uenię. sicut
pudorem gessit errati. Tua haec uir¬
tus xp̃e. tua sunt haec xp̃e miracula. &¬
enim quae in tuo riomine operantur ser ui
tin tua sunt. Et in hoc ingemescimus.
quod maiestatem tuam ferę sentiunt. homi¬
nes nõ uerentur

Expanded text:
adfuit, ut solebat ante, cenanti. adfuit, ut solebat ante, cenanti. sed, ut facile cerneres uerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intellegi, quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. ita indulgentiam consecuta officii consuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiam in hac parte uirtutem, cui sapit omne quod brutum est, cui mite est omne quod saeuit. lupa praestat officium, lupa furti crimen agnoscit, lupa conscio pudore confunditur: uocata adest, caput praebet et habet sensum indultae sibi ueniae, sicut pudorem gessit errati: tua haec uirtus, Christe, tua sunt haec, Christe, miracula. etenim quae in tuo nomine operantur serui tui, tua sunt, et in hoc ingemescimus, quod maiestatem tuam ferae sentiunt, homines non uerentur
Abbreviated transcription (Latin):
officio & prestita consolatione discedere
ed foste accidit. ut sc̃s ille dum fratrem
qui ad cum ueneraet deducit ab euntẽ
diutius abess&. & Nonnisi sub nocte
remear& Interim bestia ad consuetu¬
dinarium illud caene tempus occur¬
rit. uacua cellula cum familiarem
patronum abesse sentir&. Ingressa
curiosius explorans ubinam ess&
habitator
Casu contigua cum
panibus quinq palmitia spostella pen¬
debat. ex his unum presumit & de
disceditR
Legressus heremita
uid& spostulam dissolutam. Noncon¬
stante panum Numero: damnum rei
familiaris intellegit. Ac prope limeN
panis ad sumpti fragmenta cognoscit
ed non erat incerta suspitio. quae
fustum persona feciss&. Ergo cũ
sequentibus diebus secundum con¬
suetudinẽ bestia non uenis s& .n¬
mirum audacis facti conscia ad eũ
uenire dissimulans cui feciss& iniuriã.¬
ȩgre patiebatur. heremita. se alum nȩ
solatio destitutum. Postremo illius
oratione reuocata septimum post diem

Expanded text:
officio et praestita consolatione discedere. officio et praestita consolatione discedere. Sed forte accidit, ut sanctus ille, dum fratrem qui ad eum venerat deducit abeuntem, diutius abesset, et non nisi sub nocte remearet. Interim bestia ad consuetudinarium illud coenae tempus occurrit. Vacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans, ubinam esset habitator. Casu contigua cum panibus quinque palmicia sportella pendebat: ex his unum praesumit et ddiscedit. Regressus eremita videt sportulam dissolutam, non constante panum numero; damnum rei familiaris intelligit, ac prope limen panis absumpti fragmenta cognoscit; sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. Ergo cum sequentibus diebus secundum consuetudinem bestia non venisset nimirum audacis facti conscia, ad eum venire dissimulans, cui fecisset injuriam, aegre patiebatur eremita, se alumnae solatio destitutum. Postremo illius oratione reuocata septimum post diem
Abbreviated transcription (Latin):
ibi offendimus. Quo uiso ego &
ille dux meus. intremuimus. Sẽsuero
ille incunctanter accessit. Nos lic&
trepidi secuti sumus. Fera paululũ¬
cerneres imperatam adõ modesta discessit
& constitit. dum ille attigua ramis
humilioribus poma de cerper&
Cumq plenam palmulis manum optu¬
liss&. occurrit bestia. accepitq tam.
libere. quam Nullum ammal domesticũ.
et cum comediss& abscessit.
hȩc intuentes & adhuc trementes. fa¬
cile potuimus ꝑpendere. quanta in
illo fidei uistus. & quanta in nobis
ess& infirmitas
LIUM acquȩ singularem uirum
uidimus paruo tugurio. in quo
Nonnisi unum recipi possehabitantẽ
Dehoc illud ferebatur. quod ei lupa solita
errt adstare caenanti. Ñ ec facile
umquam bestia faller&ur. quin illi¬
adlegitimam horam refectionis occur¬
rer& Et tamdiu proforibus ex¬
pectar&. donec ille panem qui cęnulę
suꝑ fuiss& offerr&.Illã manũ eius
lambere solitam. atq ita quasi impl&o

Expanded text:
ibi offendimus: quo uiso ego et ibi offendimus: quo uiso ego et ille dux meus intremuimus, sanctus uero ille incunctanter accessit: nos licet trepidi secuti sumus. fera paululucerneres imperatam a Deo — modesta secessit et constitit, dum ille attigua ramis humilioribus poma decerperet. cumque plenam palmulis manum obtulisset, adcurrit bestia accepitque tam libere quam nullum animal domesticum, et cum comedisset, abscessit. nos haec intuentes et adhuc trementes facile potuimus expendere, quanta in illo fidei uirtus et quanta in nobis esset infirmitas. Alium aeque singularem uirum uidimus, paruo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. de hoc illud ferebatur, quod ei lupa solita esset adstare cenanti, nec facile umquam bestia fallerad legitimam horam refectionis occurreret, et tamdiu pro foribus exspectaret, donec ille panem qui coenulae superfuisset, offerret: illam manum ejus lambere solitam: atque ita quasi impleto
Abbreviated transcription (Latin):
immodum uirere atq fructificare
hosti illius holera uideremus. Exhis
igitur una cum domino. bos ille iuiuebat
obis quoq exea copia cęnã sc̃s dedit
bi uidi quod uos galli forte Noncredi¬
tis. ollam cum holeribus quȩ nobis in
caenam prireparabatur sine igne fer¬
uere Tanta uis solis est. ue quibi¬
lib& cocis etiam ad gallorum pulmenta
sufficiat. Post caenam autem iam
inclinante uespera inuitat nos ad arborẽ
palmam. cuius interdum pomis uti solebat.
quae fere duobus milibus aberat. Nam
hȩtantum inheremo arbores lic& raro
habentur. tamen quod utrum solers
antiquitas procurauerat. ansolis natura
gignꝰł ignoro. Nisi ds̃ prescius habitan¬
dam quandoq ascĩs heremum haec ser¬
uis suis parauerit Exmaiore
enim paste qui intra illa secreta con¬
sistunt. cum alia ibi germina Nulla
succedunt. istarum arborum pomis
aluntur. Ergo ubi adillam ad
quam nos humanitas nostri hospitis
ducebat arborem peruenimus. leonẽ

Expanded text:
in modum uirere adque fructificare in modum uirere adque fructificare horti illius holera uiderimus. ex iis igitur una cum domino bos ille uiuebat: nobis quoque ex ea copia cenam sanctus dedit. ibi uidi, quod uos Galli forte non creditis, ollam cum holeribus, quae nobis in cenam praeparabantur, sine igne feruere: tanta uis solis est, ut quiblibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. quod utrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum haec seruis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo ubi ad illam, ad quam nos humanitas nostri hospitis ducebat, arborem peruenimus, leonem
Abbreviated transcription (Latin):
pocs desideris nostris satis facias
Ialde enim nos delectat tua oratio
ihil inquit postumianus. uestra stu¬
dia fraudabo. Et quia here¬
mite unius incipientis agnouistis
ustutem. referam adhuc uobis
pauca deplurimis
RͥCo ubi prima heremi ingres¬
sus sum:xii. fere anilo milibus.
habebam unum ex fratribus ducẽ
locorum peritum. per uenimus
adquendam senem monachũ sub
radice montis habitantem bi
quod in illis locis rarissimum est.
puteus erirt. bouem unum habebat
uius hic erat totus labor. inpulsa rotali
machina aquam producere. Nam
fere mille aut amplius pedũ. profundũ
putei ferebatur. Hostus illic erat
multis holeribus copiosus. idquidem
contra Naturam heremi: ubi omnia
arentia exusta solis ardoribus Nullius
umquam seminis uel exiguam radicẽ¬
deperisse ferunt. Uerum hoc scõ
illi labor cumpecore communis. &
propria prestabat industria. En¬
quens enim irrigatio aquarum tantã
pinguedinem harenis dabat. ut mirũ

Expanded text:
ras, desideriis nostris satisfacias: ras, desideriis nostris satisfacias: ualde enim nos delectat tua oratio. Nihil, inquit Postumianus, uestra studia fraudabo: et quia eremitae unius agnouistis uirtutem, referam adhuc uobis pauca de plurimis. Ergo ubi prima eremi ingressus sum, duodecim fere a Nilo milibus - habebam autem unum ex fratribus ducem locorum peritum — peruenimus ad quendam senem monachum sub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, cuius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis uel exiguam radicem ferunt. uerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam pinguedinem harenis dabat, ut mirum