comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ qͣsi turpis q̃ casta ẽ displic uita
scoꝵ:. siue etiã cũ excusatõe imitantiũ
ñ qͦd uident. s qͦd putant. Pinde qͥs¬
qͥs a criminib flagitioꝵ atq facinoꝵ
uitã suã custodit: sͥ bene facit. Qsqͥs
aũ etiã famã: &. in aliis miseritors ẽ.
Nobis enĩ necessaria ẽ uita nr̃a: aliis
fama nr̃a. Et utiq etiã qͦd aliis mini¬
stramꝰ misccłit̾ ad salutẽ : ad nr̃am qͦ
redundat utilitatẽ. Unde ñ frustra
cete omĩb ꝑ omĩa. sic̃ et ego om̃ib ꝑ
omĩa placed : ñ querets qͦd m̃ utile ẽ:
s qͦd multis ut salui fiant. In quadã etiã
exhortatõe dicit. Decet̾o frẽs quecũꝙ¬
quecũq casta. quecũq carissima. que¬
cũq bone fame: siqua uirtꝰ. si qua laus:
hec cogitate que ce didicistis et accepistiꝰ
et audistis ⁊ uidistis in me. Cernis quẽ¬
admocdũ int̾ multa que exhortancdo

Expanded text:
cionem quasi turpis quae casta est displicet uita cionem quasi turpis quae casta est displicet uita sanctorum, uel etiam cum excusatione imitantium non quod uident, sed quod putant. proinde quisquis a criminibus flagitiorum atque facinorum uitam suam custodit, sibi bene facit; quisquis autem etiam famam, et in alios misericors est. nobis enim necessaria est uita nostra, aliis fama uestra. et utique etiam quod aliis ministramus misericorditer ad salutem, ad nostram quoque redundat utilitatem. unde non frustra acete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est sed quod multis, ut sexhortacione dicit: De cetero, fratres, quecuquecumque casta, quecumque carissima, quecumque fame bone, si qua virtus, si qua laus, hec cogitate, que didicistis et accepistis et audistis et vidistis in me! Cernis, quemadmodum inter multa, que exhortando
Abbreviated transcription (Latin):
tium. aucupantiũ. piscantiũ. uinde¬
miantiũ. negotiantiũ. ludo aliqͦ sese ob¬
lectantiũ. Int̾est gͦ qͥd amet᷑. Nã in eo
qͦd amat᷑. aut ñ laborat᷑. aut labor amat᷑.
Et uide qͣm pudendũ et dolendum sit.
Diu delectat labor ut fera capiat᷑: ut
cupa et sacculis impleat᷑: ut pila iaci¬
atur: ce ñ delectat ut ds acqͥrat᷑ . In
om̃ib sane sp̃ualib deliciis qͥb fruun
deb ẽe: ne forte tũ mala uita ñ sit ꝑ
lascuuã: fama sit fama ꝑ negligñtiã
Nec audiendi ft̾ siue uiri sc̃ĩ siue fe¬
mine: qͣndo rẽp̃hensa in aliqͦ negligñ¬
tia sua. ꝑ quã fit ut in malã ueniadt̃
suspicionẽ. uñ longe suã uitã ab ẽe sci¬
unt. dicuit sͥ corã deo suffice̾ ꝯscĩamᷤ
existimatõem hõinũ ñ impudenter
solũ. uerũ ⁊̃ crudelit̾ ꝯtẽpnentes. cũ
occiduit animos alioꝵ siue blasphe¬
mantiũ uiã di. qͥb sccdm suã suspi¬

Expanded text:
tium, aucupantium, piscantium, uindetium, aucupantium, piscantium, uindemiantium, negotiantium, ludo aliquo sese oblectantium. interest ergo quid ametur. nam in eo, quod amatur, aut non laboratur aut et labor amatur. et uide, quam pudendum et dolendum sit, si delectat labor, ut fera capiatur. ut cupa et sacculus inpleatur, ut pila iaciatur, et non delectat. ut deus adquiratur. In omnibus sane spiritalibus deliciis, quibus fruuntdebet esse, ne forte, cum mala uita non sit per lasciuiam, mala sit fama per neglegentiam. nec audiendi sunt siue uiri sancti siue feminae, quando reprehensa in aliquo neglegentia sua, per quam fit, ut in malam ueniant suspicionem, unde suam uitam longe abesse sciunt, dicunt sibi coram deo sufficere conscientiam, existimationem hominum non inprudenter solum, uerum etiam crudeliter contemnentes, cum occidunt animas aliorum, siue blasphemantium uiam dei, quibus secundum suam suspi
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm ex altero conet᷑ implere qͦd ne¬
gatur in alt̾o: ita etiã sepe carnał cupi¬
ditas. a ꝯcũbendi uoluptate cohibita.
maiorib iurib in pecunie se porrigit
appetitũ: et illinc auersa. huc se impetu
arcdentiore ꝯuertit. In uob̃ aũ amor
diuitiaꝵ simł frigescat cũ amore nup¬
tiaꝵ: et pius usꝰ rerũ quas possidetis.
ad spũales delicias ꝯferat᷑: ut lib̾alitã
ur̃a mag̾ ferueat adiuiandis egenis.
ꝙͣ ditandisgra auaris. In the¬
aurũ qͥppeꝰ celestẽ ñ mittun¬
tur dona cupidoꝵ. s elemosine pauꝑ¬
um: q̃ in ĩmensũ modũ otones adiu¬
uart uiduaꝵ. Ieiunia qͦ ac iuigilie in
qͣntũ ualitudinẽ ñ ꝑturbart. si oran¬
do. psallendo. legendo.⁊ in lege dei
meditando insumant᷑ in delicias spũ¬
ales. etiã ip̃a que uident᷑ laboriosa
uertunt᷑. All̾om᷑ enĩ sunt onerosi labores
amantiũ: s etiã ip̃i delectant sic̃ uenan¬

Expanded text:
tamquam ex altero conetur inplere, quod netamquam ex altero conetur inplere, quod negatur in altero — ita etiam saepe carnalis cupiditas a concumbendi uoluptate cohibita maioribus uiribus in pecuniae se porrigit adpetitum et illinc auersa huc se inpetu ardentiore conuertit. in uobis autem amor diuitiarum simul frigescat cum amore nuptiarum, et pius usus rerum, quas possidetis, ad spiritales delicias conferatur, et liberalitas uestra magis ferueat adiuuandis egenis quam ditandis auaris. in thesaurum quippe caelestem non mittuntur dona cupidorum, sed elemosynae pauperum, quae in inmensum modum orationes adiuuant uiduarum. ieiunia quoque ac uigiliae, in quantum ualetudinem non perturbant, si orando, psallendo, legendo et in lege dei meditando insumantur, in delicias spiritales etiam ipsa quae uidentur laboriosa uertuntur. nullo enim modo sunt onerosi labores amantium, sed etiam ipsi delectant, sicut uenan
Abbreviated transcription (Latin):
minũ: a quo sine ulla dubitatõe om̃e
Datũ optimũ et om̃e donũ ꝑfectum
scͥptura teste descendit. Nam qͣndo ꝓ
deliciis nuptaꝵ quas in carne uirorum¬
hñt. aliaꝵ carnaliũ deliciaꝵ tanqͣm in
solatiũ usꝰ assumit᷑ a uidius: quid ego
dicã que seqͣnt᷑ mala. cũ breuit᷑ apłs dix¬
erit. uiuentẽ ẽẽ mortuã uiduã que in
deliciis uiuit: Absit aũ a uob̃. ut diui¬
tiaꝵ cupiditate capiamini. ꝓ cupidi¬
tate nuptiaꝵ: et in cordib ur̃is nũmꝰ.
iuri amori succedat. Intuentes enĩ ho¬
minũ suersationẽ. sepe exꝑti sumꝰ in
quibdã lascua ꝯpressa. creuisse aua¬
ritiã. Nam sic̃ in ip̃is sensib corporis a¬
cutiꝰ audiunt qͥ ñ uidert. et tangendo
multa discernunt: nec tanta uiuacita¬
te tangunt qui oculis utunt᷑. uͥ uitelli¬
git᷑ aĩa ex uno aditu luminũ repressa
intentione sentiendi. eã se in alios sensꝰ
ꝓmptiore dinoscendi acumine exerere.

Expanded text:
minum, a quo sine ulla dubitatione omne minum, a quo sine ulla dubitatione omne datum optimum et omne donum perfectum scriptura teste descendit. nam quando pro deliciis nuptahabent, aliarum carnalium deliciarum tanquam in solatium usus assumitur, quid ego dicam, quae sequantur mala, cum breuiter apostolus dixerit uiuentem mortuam esse uiduam, quae in deliciis uiuit? absit autem a uobis, ut diuitiarum cupiditate capiamini pro cupiditate nuptiarum et in cordibus uestris nummus uiri amori succedat. intuentes enim hominum conuersationem saepe experti sumus in quibusdam lasciuia compressa creuisse auaritiam. nam sicut in ipsis sensibus corporis acutius audiunt qui non uident et tangendo multa discernunt nec tanta uiuacitate tangunt, qui oculis utuntur — ubi intellegitur ex uno aditu, id est luminum repressa intentione sentiendi eam se in alios sensus promptiorem dinoscendi acumine exerere,
Abbreviated transcription (Latin):
antes saltem senes suos anus suscipere
meruerunt. Sigͦ uł sꝑnentib uł tar¬
dantib sponsis. uł ꝑegrinantib ma¬
ritis. carnał ꝯcupiscentia potuit ꝯti¬
neri. ne stuprũ aut adulteriũ dmit¬
teret᷑. cur ꝯtineri ñ potest. ne sacrile¬
gium cõmittat᷑: Si repressa ẽ. cũ fer¬
ueret dilata: cur non opprimit᷑ cum
friguit amputata. Plꝰ enĩ ardentẽ
fert libidinẽ: que ñ desꝑant eiꝰdem
uoluptatẽ. Que aũ innuptaꝵ casti¬
tatẽ cleo uouent: ip̃am spẽ subtͣhĩ:
que fomes amoris ẽ. Un de faciliꝰ ꝯcu¬
piscentia refrenat᷑: que nulla expecta¬
tione succendit᷑. Contͣ qͣm tñ nͥ oretur
ut suꝑet᷑: ip̃a illicita exoptat᷑ ardentiꝰ.
Delicie gͥ spũales deliciis carnalib in
sc̃a castitate succedart: lectio. oratio.
psalmꝰ. bona cogitatio. bonoꝵ oꝑum
frequentatio. spes fut᷑i scł̃i. ⁊ cor sursũ
atꝑ de hiis om̃ib gr̃aꝵ actio pat̾ lu¬

Expanded text:
antes saltem senes suos anus suscipere antes saltem senes suos anus suscipere meruerunt. si ergo uel spernentibus uel tardantibus sponsis . uel peregrinantibus maritis carnalis concupiscentia potuit contineri, ne stuprum aut adulterium committeretur, cur contineri non potest, ne sacrilegium committatur? si repressa est, cum ferueret dilata, cur non opprimitur, cum friguerit amputata? plus enim ardentem ferunt libidinem, quae non desperant eiusdemuoluptatem. quae autem innuptarum castitatem deo uouent, ipsam spem subtrahunt, qui fomes amoris est. unde facilius concupiscentia refrenatur, quae nulla expectatione succenditur: contra quam nisi oretur, ut superetur, ipsa inlicita exoptatur ardentius. Deliciae igitur spiritales deliciis carnalibus in sancta castitate succedant: lectio, oratio, psalmus, bona cogitatio, bonorum operum frequentatio, spes futuri saeculi et cor sursum, atque de his omnibus gratiarum actio patri lu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporalia tnseunt: ut ueniat mansura
ꝓmissio. Et qͥ ꝑseueraui̾t usq in finem:
hic saluus erit. Si mundꝰ iã ꝑit: nupta
cui parit: Aut corde paritura: et carne
ñ parit᷑a cur nubit: Si aũ adhuc dura¬
tuuꝰ ẽ mundꝰ: cur ñ mag̾ amat᷑. ꝑ quẽ
factus ẽ mundꝰ. Si iam deficiunt illecebre
seculares: ñ est qͦd xp̃ianꝰ animꝰ cupidi¬
tate ꝯquirat. Si aũ adhuc maneb̃t: ẽ qͦd
scĩtate ꝯtẽpnat. Hoꝵ duoꝵ in alt̾o spes
nulla libidinis: in altero maior ẽ gloria
caritatis. Quot aũ qͣnti sunt ip̃i anni:
quib iudet᷑ uigere flos carnał etatis:
Nunnulle femine nuptias cogitantes. ⁊
arlent̾ optantes. dũ sꝑnunt᷑ aut diffe¬
runt᷑ repente senuer̃t: ut eas nubere¬
lam puderet. ampliꝰ qͣm liberet. Multe
aũ nupte recentissima sua ꝯiunctione
in longinqua ꝓfectis uiris suis reditũ
eoꝵ expectando gndeue facte sunt: et
tanqͣm cito uiduate. aliqͣndo nec reme¬

Expanded text:
temporalia transeunt, ut ueniat mansura temporalia transeunt, ut ueniat mansura promissio, et qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. si mundus iam perit, nupta cui parit? aut corde paritura et carne non paritura cur nubit? si autem adhuc duraturus est mundus, cur non magis amatur per quem factus est mundus? si iam deficiunt inlecebrae saeculares, non est, quod christianus animus cupiditate conquirat; si autem adhuc manebunt, est, quod sanctitate contemnat. horum duorum in altero spes nulla libidinis, in altero maior est gloria caritatis. quot aut quanti sunt ipsi anni, quibus uidetur uigere flos carnalis aetatis? nonnullae feminae nuptias cogitantes et ardenter optantes, dum spernuntur aut differuntur, repente senuerunt, ut eas iam nubere puderet amplius quam liberet. multae autem nuptae recentissima sua coniunctione in longinqua profectis uiris suis reditum eorum expectando grandaeuae factae sunt et tamquam cito uiduatae aliquando nec reme
Abbreviated transcription (Latin):
Te aũ uidet euo suo uiciniorẽ. ⁊ eiꝰ filie ma¬
tr̃e: qͣm si nuptã qͦd iam ñ lic atq absit
uidisses: puto qͦd parere cũ illa erubuis¬
ses. Qnͣtulũ est gͦ qͦd iam tͥ ꝑiclõse restat
etatis: Que ideo ñ diceris auia: ut scãꝵ
cogitationũ ⁊ oꝑm fetib cũ filia possis
ẽe fecunda. Non itaq ĩmerito mag̾ ꝓ illa
sollicita ẽ auia. ꝓ qua et tu mat̾: quia ⁊
maiꝰ est qͦd uouit: et totũ ei restat qͦd mͦ
cepit. Exaudiat dñs p̃ces eiꝰ : ut sc̃e obse¬
qͣmini mitis eiꝰ: que carnẽ uiri tui in iu¬
uenta peꝑit:⁊ cor filie tue in senecta par¬
turit. Om̃s itaq parit̾ atq ꝯcordit̾ uni¬
uiro uniꝰ ꝯiugis. in cuiꝰ corpore uno sp̃u
uiuitis÷ placete morib: instate oratiõib.
Preteritꝰ dies ñ reuertit᷑ in futurũ. Et pͣt
hesternũ ꝑgit hodiernꝰ. ⁊ pꝰt hodiernũ ꝑ¬
recturꝰ ẽ crastinꝰ. Et ecce omĩa tẽpora et

Expanded text:
te autem uidet aeuo suo uiciniorem et eius filiae mate autem uidet aeuo suo uiciniorem et eius filiae matrem, quam si nuptam, quod iam non licet atque absit, uidisses, puto quod parere cum illa erubuisses. quantum est ergo quod iam tibi periculosae restat aetatis, quae ideo non diceris auia, ut sanctarum cogitationum et operum fetibus cum filia possis esse fecunda? non itaque inmerito magis pro illa sollicita est auia, pro qua et tu mater, quia et maius est quod uouit et totum ei restat quod modo coepit. exaudiat dominus preces eius, et sancte obsequamini meritis eius, quae carnem uiri tui in iuuenta peperit, cor filiae tuae in senecta parturiit. omnes itaque pariter atque concorditer uniuiro unius coniugis, in cuius corpore uno spiritu uiuitis, placete moribus, instate orationibus. Praeteritus dies non reuertitur in futurum, et post hesternum pergit hodiernus, et post hodiernum perrecturus est crastinus: et ecce omnia tempora et
Abbreviated transcription (Latin):
ali: ambe pulcͥtũdiłlẽ sp̃uali: in qua
pulcͥtudine etiã illiꝰ auia socrus tua. que
iã certe senuit. ẽ pulchra uobiscũ. Uigorẽ
qͥppe huiꝰ pulcͥtudinis dũ extendit in
antiora caritas: rugã in ea ñ facit anno¬
sitas. Habetis uobiscũ anũ scãm. et in
domo. ⁊ in xp̃o. qͣm de ꝑseuerantia ꝯsu¬
latis. qͦm cũ illa uł ila tẽptatõe pugnan¬
dum sit: q̃d agentłu ut facile supet᷑: qͦd
munim̃tũ sum̃dũ. ne facile rureꝰ insidiet᷑:
et siqͥd huiꝰmi ẽ. dec uos diut᷑nitate iam
certa amare beniuola. pietate sollicita.
etate secura. Tu p̃cipue tu ꝯsuse in talib
eã: que exꝑta non ẽ qͦd exꝑta es. Nam
ꝓles ur̃a illud canticũ cantat: qͦd in apo¬
calipsi nͥ uͥgines cantare ñ possuñ. Pro
ambab tam̃ uob̃ sollicitiꝰ orat. ꝙͣ ꝓ prose
ip̃a: s mag̾ ꝓ nepte sollicita ẽ: tui uincen¬
Daꝵ tẽptationũ spaciũ plꝰ restat annoꝵ.

Expanded text:
ali, ambae pulchritudine spiritali. in qua ali, ambae pulchritudine spiritali. in qua pulchritudine etiam illius auia, socrus tua, quae iam certe senuit, est pulchra uobiscum. uigorem quippe huius pulchritudinis dum extendit in anteriora caritas, rugam in ea non facit annositas. habetis uobiscum anum sanctam et in domo et in Christo, quam de perseuerantia consulatis, quomodo cum illa uel illa temptatione pugnandum sit, quid agendum ut facile superetur, quod munimentum sumendum, ne facile rursus insidietur; et si quid huius modi est, docet uos diuturnitate iam certa, amore beniuola, pietate sollicita, aetate secura. tu praecipue, tu consule in talibus eam, quae experta est quod experta es. nam proles uestra illud canticum cantat, quod in Apocalypsi nisi uirgines cantare non possunt. pro ambabus tamen uobis sollicitius orat quam pro se ipsa; sed magis pro nepte sollicita est, cui uincendarum temptationum spatium plus restat annorum:
Abbreviated transcription (Latin):
uite in illo: cũ illo. de illo. Affectib ueris
et scissima castitate: a uiro tali amate
amari. Fudiat hec uͥginis etiã sc̃e ꝓlis tu¬
e auris intentior. uide qͣntũ te p̃cedit in
regno regis illiꝰ: alia q̃stio ẽ. Inuenistis
tam̃ mat̾ et filia. cui ꝯtẽptis nuptuis. illa
om̃ib. tu sccłis: pulcͥtudinẽ castitatis simł
debeatis. Certe si mariti ẽent qͥb placencłũ
ẽẽt: iam te fortasse cũ filia puderet ornari.
Nunc ñ pucleat agere qͥb simt ornemini
qͥa ñ est c̾minosũ. s potiꝰ głosũ: ut ab illo
uno sunul amemini. Simulatũ aũ cando¬
rem ac ruborẽ ⁊ pigm̃tis illitũ ñ adhibe¬
retis. etiã si uiros haberetis: ñ putantes
dignos quos falleretis: nec uos que fal¬
lere deberetis. Nunc gͦ illi regi qͥ uniceᷤ
sponse cuiꝰ m̃bra estis. spẽm scupiuit.
ueracit̾ simł placete: sunt inherete: illa
integͥtate uͥginali ai. ti otinentia uidu¬

Expanded text:
uite in illo cum illo, de illo. adfectibus ueris uite in illo cum illo, de illo. adfectibus ueris et sanctissima castitate a uiro tali amate amari. Audiat haec uirginis etiam sanctae prolis tuae auris interior. uidero, quantum te praecedat in regno regis illius: alia quaestio est. inuenistis tamen, mater et filia, cui contemptis nuptiis, illa omnibus, tu secundis, pulchritudine castitatis simul placere debeatis. certe si mariti essent, quibus placendum esset, iam te fortasse cum filia puderet ornari; nunc non pudeat agere quibus simul ornemini, quia non est criminosum, sed potius gloriosum, ut ab illo uno simul amemini. simulatum autem candorem ac ruborem et pigmentis inlitum non adhiberetis, etiamsi uiros haberetis, non putantes dignos, quos falleretis, nec uos, quae fallere deberetis. nunc ergo illi regi, qui unicae sponsae, cuius membra estis, speciem concupiuit, ueraciter simul placete. simul inhaerete, illa integritate uirginali, tu continentia uidu
Abbreviated transcription (Latin):
intentione specioso forma pre filiis
hominũ: eiꝰ enĩ gr̃a illi placetis: que
uiffusa ẽ in labus eiꝰ. Placete illi ea
quoq parte cogitatõis que occupa¬
ret᷑ mundo: ut placeret᷑ uiro. Placete
illi qui displicuit mundo: ut pla¬
centes ei liberarent᷑ ex mundo. Hc̃
enim speciosũ forma pre filiis ho¬
minũ uidert̃ hõies in cruce pafsio¬
nis: et ñ habuit sp̃em nec decore.
s facies eiꝰ abiecta. et deformis positio eiꝰ. Ex
hac tñ deformitate recdẽptoris nr̃i: manauit
p̃tium decoris ur̃i. S decoris int̾ioris. Oĩs
enĩ pulc̾tudo filie regis ittͥnsecꝰ. Hac pulẽ¬
tudine illi placete. Harc pulc̾tudinẽ stu¬
diosa cura et sollicita cogitatõe ꝯponite. N
amat ille fallaciaꝵ fucos. Ueris uitas dele¬
ctat᷑. Et ille. si qͦd legisti agnoscis: ueritaᷤ uo¬
tat᷑. Ego sũ inqͥt uia. et ueritas ⁊ uita. Cur¬
rite ad hunc ꝑ illũ: placete illi ex illo: u¬

Expanded text:
intentione specioso forma prae filiis intentione specioso forma prae filiis hominum. eius enim gratia illi placetis, quae diffusa est in labiis eius. placete illi ea quoque parte cogitationis, quae occuparetur mundo, ut placeretur uiro. placete illi, qui displicuit mundo, ut placentes ei liberarentur ex mundo. hunc enim speciosum forma prae filiis hominum uiderunt homines in cruce passionis, et non habuit speciem neque decorem, sed facies eius abiecta et deformis positio eius. ex hac tamen deformitate redemptoris uestri manauit pretium decoris uestri, sed decoris interioris; omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. hac pulchritudine illi placete; hanc pulchritudinem studiosa cura et sollicita cogitatione conponite. non amat ille fallaciarum fucos, ueris ueritas delectatur; et ille, si quod legisti agnoscis, ueritas uocatur; ego sum, inquit, uia et ueritas et uita. currite ad illum per illum; placete illi ex illo; ui
Abbreviated transcription (Latin):
alloqͥa : totũ illiꝰ gr̃e tͥbuendũ ẽ: in cuiꝰ
manu sunt sit̃ scriptũ est. et nos ⁊ ser¬
mones nr̃i. Si gͥ nundũ deo uouisses
ꝯtinentiã uidualẽ: exhortarem᷑ ꝓfecto
ut uoueres: qͥa uͦ iam uouisti. exhorta¬
mur ut ꝑseuieres. Talia mͥ tam̃ uideo
ẽẽ dicenda: qͥb eam diligant ⁊ arripi¬
ant. et que adhuc nubere cogitabatĩ.
Aurẽ gͥ inclinemꝰ apło. Que innupta
at uiro. Non ait. sollicita ẽ ea q̃ sunt
mundi. ut sc̃a ñ sit: s certe minor est
diuina sc̃itas ex ea parte curaꝵ. qua
munclana cogitat᷑ uoluptas. Quicqͥd
itaq intentionis animi etiã in hiiꝰ reb
impediret᷑. qͥb placendũ ẽ uiro: col¬
ligere quodãm et diligere debet ĩnup¬
ta xp̃iana in eam intentõem qua pla¬
cencłũ ẽ dño. Et uideat cui placeat.
que dño placet: ce utiq tanto beati¬
mag̾ cogitat ea que st̃̾ mundi: tan¬
to minꝰ placet. Placere itaq tota

Expanded text:
adloquia, totum illius gratiae tribuendum est, in cuius adloquia, totum illius gratiae tribuendum est, in cuius manu sunt, sicut scriptum est, et nos et sermones nostri. Si ergo nondum deo uouisses continentiam uidualem, exhortaremur profecto, ut uoueres; quia uero iam uouisti, exhortamur ut perseueres. talia mihi tamen uideo esse dicenda, quibus eam diligant et arripiant et quae adhuc nubere cogitabant. aurem igitur inclinemus apostolo. quae -innupta at uiro. non ait: sollicita est ea quae sunt mundi, ut sancta non sit. sed certe minor est diuina sanctitas ex ea parte curarum, qua mundana cogitatur uoluptas. quidquid itaque intentionis animi etiam his rebus inpenderetur, quibus placendum esset uiro, colligere quodam modo et redigere debet innupta christiana in eam intentionem, qua placendum est domino. et uide, cui placeat, quae domino placet. et utique tanto est beatimagis cogitat ea quae sunt mundi, tanto minus placet. placete itaque tota
Abbreviated transcription (Latin):
hõis uoluntate tanta agit loquendo.
et d illic ñ agit aliqͥd acliuuando: Im¬
mo uͭ qͣntalib homo sermonis faculta¬
te p̃polleat. ut sollertia disputandi. &e
suauitate dicendi in hoĩs uoluntate
inserat ueritatẽ: nutriat caritatẽ: do¬
cendo tollat errorẽ. exhortando torporẽ.
neꝙ qui plantat ẽ aliqͥd. neq qͥ rigat:
s qui increm̃tũ dat d̃s. Frustra quippe
oꝑariꝰ omĩa moliret᷑ extrinsecꝰ: nͥ crea¬
tor intͥnsecꝰ latent̾ oꝑaret᷑. Spero ergo
has litteras meas merito excelsentie ur̃e
cito in manꝰ etiã talium ẽẽ uenturas.
Ideo ñ nulla hinc dicenda arbitratus
sũ. Deinde ut tu ip̃a et quecũq uidu
e alie ista legerint. uł cũ legunt᷑ au¬
dierint. nouertts uos ad diligenłu
et habenclũ ꝯtinentie bonũ. pł ꝓficẽ
orationib ur̃is. qͣm exhortatõib nr̃ĩs:. qm̃¬
siqͥd adiuuat. qͦd uob̃ etiã nr̃a ministiͣt

Expanded text:
hominis uoluntate tanta agit loquendo hominis uoluntate tanta agit loquendo et deus illic non agit aliquid adiuuando? immo uero quantalibet homo sermonis facultate praepolleat. ut sollertia disputandi et suauitate dicendi in hominis uoluntate inserat ueritatem, nutriat caritatem, docendo tollat errorem, exhortando toi-porem, neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. frustra quippe operarius omnia moliretur extrinsecus, nisi creator intrinsecus latenter operaretur. spero ergo has litteras meas merito uestrae excellentiae cito in manus etiam talium esse uenturas. ideo nonnulla hinc dicenda arbitratus sum; deinde ut tu ipsa et quaecumque aliae uiduae ista legerint uel cum leguntur audierint, noueritis uos ad diligendum et habendum continentiae bonum plus proficere orationibus uestris quam exhortationibus nostris, qs adiuuat, quod uobis etiam nostra ministrantur
Abbreviated transcription (Latin):
portunitate dicemꝰ. Nunc inde ali¬
frẽs nr̃os amicissimos et dilectissimoᷤᷤ¬
nobis. nec maliciose qͥdem huic erro¬
ri implicatos. s implicatos tam̃: qui pu¬
tant cũ aliquos ad iusticiã pietatemꝙ
exhortant᷑. uires ñ habit᷑am exhortatõem
suã. nͥ totũ illud qͦd ut agat homo agusi.
munere. s solo arbitrio libere uoluntatis
exhortata: qͣsi possit ẽe ad ꝑficiendum
opus bonũ uoluntas libera: nͥ cłi munẽ
lib̾ata. Nec attencłurt idip̃m etiã seĩpoᷤ
dono dei habere. qͦd ea facultate exhor¬
tant᷑. ut ad capessencłã uitã bonã ho¬
minũ uoluntates pigras excitest: ac¬
cendant frigidas: corrigant prauas:
auersas ꝯt̾itant: repugnantes pacificerł.
Sic enĩ possunt ꝑsuacdere qͦs suadent:
aut si hec in uoluntatib hominũ nõ
agant qͥd agunt: etqͥd loquunt᷑: Di¬
mittant eas potiꝰ arbito suo. Si aũ in
eis hoc agunt: ita ne tandẽ homo in

Expanded text:
portunitate dicemus. Nunc inde aliportunitate dicemus. Nunc inde alifratres nostros amicissimos nobis et dilectissimos nec malitiose quidem errohuic inplicatos, sed inplicatos tamen, qui putant, cum aliquos ad iustitiam pietatemque exhortantur. uires non habituram exhortationem suam, nisi totum illud, quod ut agat homo agunt cmunere, sed solo arbitrio liberae uoluntatis exerta — quasi possit esse ad perficiendum opus bonum uoluntas libera nisi dei munere liberata — nec adtendunt id ipsum etiam se ipsos dono dei habere, quod ea facultate exhortantur, ut ad capessendam uitam bonam hominum uoluntates pigras excitent, accendant frigidas, corrigant prauas, auersas conuertant, repugnantes pacificent. sic enim possunt persuadere quod suadent. aut si haec in uoluntatibus hominum non agant, quid agunt? ut quid loquuntur? dimittant eas potius arbitrio suo. si autem in eis haec agunt, itane tandem homo in
Abbreviated transcription (Latin):
ut et sapientes ⁊ ꝯtinentes simꝰ: sine qͥb
bonis iusti ꝑfectiq ẽe ñ possumꝰ. Sed
oremꝰ ut det qͦd iubet adiuuando ⁊ in¬
spirando: qui ꝯmonuit qͥd uelle debe¬
amꝰ p̃cipiendo et uocando. Qͥcqͥd huc
dedit ut ꝯseruet oremꝰ: qͦd aũ ñdum
dedit ut suppleat oremꝰ. Tam̃ oremꝰ
et grãs agamus de acceptis: et qͦd ñcłu
accepimꝰ. eo ip̃o qͦd de acceptis ingra¬
ti ñ sumꝰ. nos accepturos ẽẽ ficlamus.
Qui enĩ dedit ꝯiugatis fidelib ut
ꝯtineant ab adulteriis et fornicatõib.
ip̃e dedit scĩs uirginib ⁊ uidius. ut
ꝯtineant ab om̃i ꝯcubitu. In qua uir¬
tute: iam ꝓprie uł integritas uł ꝯti¬
nentia noĩat᷑. An forte ab illo qͥdem
accepimꝰ ꝯtinentiã: s a nob̃ habemꝰ
sapĩam: Quid gͦ est qd̾ iacobus apłs
ulet a deo qui dat om̃ib affluenter.
q̃stione ⁊ in aliis iam opuscłis nr̃is
qͣntũ adiuuit dñs multa diximꝰ. et
alias qͣntũ ꝑ ip̃m potuerimꝰ data o¬

Expanded text:
ut et sapientes et continentes simus, sine quibus bonis iusti perfectique esse non possumus. sed oremus, ut det quod iubet adiuuando et inspirando, qui commonuit quae uelle debeamus praecipiendo et uocando. quidquid hinc dedit, ut conseruet oremus; quod autem nondum dedit, ut suppleat oremus: tamen oremus et gratias agamus de acceptis et quod nondum accepimus eo ipso, quod de acceptis ingrati non sumus, nos accepturos esse fidamus. qui enim dedit coniugatis fidelibus, ut contineant ab adulteriis et fornicationibus, ipse dedit sanctis uirginibus et uiduis, ut contineant ab omni concubitu: in qua uirtute iam proprie uel integritas uel continentia nominatur. an forte ab illo quidem accepimus continentiam, sed a nobis habemus sapientiam? quid ergo est quod Iacobus aposulet a deo, qui dat omnibus affluenter quaestione et in aliis iam opusculis nostris, quantum adiuuit dominus, multa diximus et alias, quantum per ipsum potuerimus, data o
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia supplicare consueuit: ut hinc ⁊ illud
conci possit homini ꝓdesse post mortem.
si ficle suoꝵ humando eiꝰ corpori talis ꝓui¬
deat᷑ locus: in quo appareat opitulatio ⁊
isto modo quesita scõꝵ. S cũ hec ita sint:¬

Expanded text:
ecclesia supplicare consueuit, ut hinc et illud ecclesia supplicare consueuit, ut hinc et illud conici possit, homini prodesse post mortem, si fide suorum humando eius corpori talis prouideatur locus, in quo appareat opitulatio etiam isto modo quaesita sanctorum. Sed cum haec ita sint
Abbreviated transcription (Latin):
iu sanctitati tue coep̃e
uenerande pauline rescͥp¬
torum debitor fui: ex quo
mͥ scripsisti ꝑ homines filie
nr̃e religiosissime flore. q̃¬
rens a me utrum ꝓsit cuiq post mortem.
qͦd corpus eiꝰ apud sc̃i alicuiꝰ memoriã sepe-¬
litur. Hoc enim a te uidua memorata pe-¬
tiuerat. ꝑ defuncto in eis partib suo filio :¬
et rescripseras consolans eam. idq etiam
mintians de çacdauere fidelis uiuenis cy¬
negii. qͦd mat̾no et pio affectu besiderauit
esse completũ: ut scilicet in beatissimi feliciᷤ
confessoris basilica poneret᷑. Qua occasione
factum ẽ. ut ꝑ eosclem ꝑlatores litterarũ
tuarũ. etiam mͥ scriberes ingerens huiꝰtemo¬
di questionẽ: atꝙ ut responderem qͥd inde
m uideret᷑ exposcens: nec tacens ipse quid
sentias. Nam dicis uicderi tibi. ñ ẽe in aneᷤ
motiis animoꝵ religiosoꝵ atq fidelium: ꝓ
sus ista curantium. Adiungis etiam ua¬
care non posse. qͦo uniuersa ꝓ defunctis

Expanded text:
iu sanctitati tuae, coepiscope uenerande Pauline, rescriptorum debitor fui, ex quo mihi scripsisti per homines filiae nostrae religiosissimae Florae, quaerens a me, utrum prosit cuique post mortem, quod corpus eius apud sancti alicuius memoriam sepelitur. hoc enim abs te uidua memorata petiuerat pro defuncto in eis partibus suo filio et rescripseras consolans eam: idque etiam nuntians de cadauere fidelis iuuenis Cynegii, quod materno et pio affectu desiderauit, esse conpletum, ut scilicet in beatissimi Felicis confessoris basilica poneretur. qua occasione factum est, ut per eosdem perlatores litterarum tuarum etiam mihi scriberes, ingerens huiusce modi quaestionem, atque ut responderem quid inde mihi uideretur, exposcens nec tacens ipse quid sentias. nam dicis uideri tibi non esse inanes motus animorum religiosorum atque fidelium pro suis ista curantium. adiungis etiam uacare non posse, quod uniuersa pro defunctis
Abbreviated transcription (Latin):
clusione destructa que hominem
a suo creatore separabat. maneat in
certamine quo corpus nr̃m castiga¬
mus & seruituti subicimꝰ. uł ad usus
licitos & necessarios relaranda. uł cõ¬
tinentia cohibenda. S qm̃ cliuino
sp̃u. qui multo meluis qmͣ nos. oĩa
generis humani nouit uł p̃terita
uł p̃sentia uł fut᷑a. talis uita huma¬
na p̃cognita atꝙ p̃dicta est. ut ñ
iustificetur in conspectu dei omniᷤs
uiuens. fit ut ꝑ rgnorantiam uel ĩ¬
firmitatẽ. ñ exertis ad ũsus eam
totis uirib uoluntatis. eidem ad
illicita etiam ñ nulla cedamus. tã¬
tomagis & crebrius qnͣto de t̾iores.
tantominus & raruis quanto me¬
liores sumus. S qm̃ de hac q̃stiõe
inqua queritur. utrum possit uł
ntrum sit fuerit futuruis ue sit
homo sine peccato in hac uita.
excepto illo qui dixit. ecce uenit pͥn¬
ceps mundi & inme nichil inueniet.
aliqnͣto diligentius disserendum est.
iste sit huus uoluminis modus. ut

Expanded text:
rclusione destructa, qua hominem rclusione destructa, qua hominem a suo creatore separabat, maneat in certamine, quo corpus nostrum castigamus et seruituti subicimus, uelad usus licitos et necessarios relaxanda uel continentia cohibenda. sed quoniam diuino spiritu, qui multo melius quam nos omnia generis humani nouit, uel praeterita uel praesentia uel futura, talis uita humana praecognita atque praedicta est, ut non iustificetur in conspectu dei omnis uiuens, fit ut per ignorantiam ucl infirmitatem non exertis aducrsus cam totis uiribus uoluntatis eidem ad inlicita etiam nonnulla cedamus, tanto magis et crebrius quanto deteriores, tanto minus et rarius quanto meliores sumus. sed quoniam de hac quaestione, in qua quaeritur, utrum possit ucl utrum sit, fuerit futurusuc sit homo sine peccato in hac uita excepto illo qui dixit: ecce uenit princeps mundi et in me nihil inueniet, aliquanto diligentius disserendum est, iste sit huius uoluminis modus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a dei. ꝑbaptismum eius ciu uenit
insimilitudine carnis peccati: id agit
ut euacuetur caro peccati. Euacuat᷑
aũ. non ut ipsa uiuente carne cõ¬
cupiscentia conspsa & innata re¬
pente absumatur & ñ sit: s ne ol¬
sit mortuo. que inerat nato. Nam
si pꝰt baptismũ uixerit. atq ad eta¬
tem capacem p̃cepti ꝑuenire potu¬
erit. ibi habet cum qua pugnet. cã¬
ꝙ ad uiuante deo suꝑet: si ñ inuacu¬
um gr̃am eius suscepit. si reꝓbatus
ẽẽ uoluerit. Nam nec grandib hoc
p̃statur inbaptismo. nisi forte mi¬
raculo meffabili omĩpotentissimi
creatoriᷤ. ut lex peccati que inest in
membris repugnans legi mentis.¬
prorsus penitus extinguatur & nõ
sit : s ut quicquid mali abhomine
factum dictum cogitatum est cum
eidem concupiscentie subiecta m̃te
seruiret. totum aboleatur. ac ue¬
lut factum ñ fũit habeatur: ipso
uͦ soluto reatus uinculo quo ꝑillam
diabolus animam retinebat. & int̾¬

Expanded text:
gratia dei per baptismum eius, qui ucnit gratia dei per baptismum eius, qui ucnit in similitudine carnis peccati, id agitur, ut euacuetur caro peccati. euacuatur autem, non ut in ipsa uiuente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. nam si post baptismum uixerit atque ad aetatem capacem praecepti peruenire potuerit, ibi habet cum qua pugnet eamque adiuuante deo superet, si non in uacuum gratiam eius suscepit, si reprobus esse noluerit. nam nec grandibus hoc praestatur in baptismo, nisi forte miraculo ineffabili omnipotentissimi creatoris, ut lex peccati, quae inest in membris repugnans legi mentis, penitus extinguatur et non sit, sed ut quicquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subiecta mente seruiret, totum aboleatur ac uelut factum non fuerit habeatur, ipsa uero soluto reatus uinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et inte
Abbreviated transcription (Latin):
pulli qmͣuis sint pariuuili. neꝙ acce¬
dentib corporis increm̃tis etiam m̃te
ꝑfitiant. qm̃ rationalẽ animam nõ
habent. tam̃ etiam minutissimiet
currunt & matres agnoseunt: nec
sugendis uberib cura & ope ammo¬
uentur aliena. s ea ipsi inmat̾nis cor¬
porib loco abdito posita. mirabili fa¬
cilitate nouerunt. Contra hom̃i nato
nec ad incessum pedes idonei. nec
manus saltem ad scalpendum habi¬
les. & nͥ opere nutrientis in motis
labris papille uberis ingerantur.
nec ubi sint sentiunt: & uxta se iacẽ¬
tib mãmis. magis possint esurientes
flere qmͣ sugere. Proide infirmita¬
ti mentis congruit: hec omnino in¬
firmitas corporis. Nec fuisset caro xp̃i
insimilitudinẽ carnis peccati. nͥ caro
eẽt ista peccati. ciuꝰ pondere rationa¬
lis anima sic gͣuatur. siue o ipsa ex
parentib tͣcta sit. suie ibidẽ creata
siue desuꝑ inspirata: quod nunc
querere differo. In pariulis certe

Expanded text:
pulli. quamuis sint paruuli neque accepulli. quamuis sint paruuli neque accedentibus corporis incrementis etiam mente proficiant, quoniam rationalem animam non habent, tamen etiam minutissimi et currunt et matres agnoscunt nec sugendis uberibus cura et ope admouentur aliena, sed ea ipsi in materni corporis loco abdito posita mirabili facilitate nouerunt. contra homini nato nec ad incessum pedes idonei nec manus saltem ad scalpendum habiles et, nisi opere nutrientis inmotis labris papilla uberis ingeratur, nec ubi sint sentiunt et iuxta se iaccntibus mammis magis possint esurientes flere quam sugere. proinde infirmitati mentis congruit haec omnino infirmitas corporis. nec fuisset caro Christi in similitudine carnis peccati, nisi caro esset ista peccati, cuius pondere rationalis anima sic grauatur, siue et ipsa ex parentibus tracta sit siue ibidem creata siue desuper inspirata, quod nunc quaerere differo. In paruulis certe
Abbreviated transcription (Latin):
dei legemq mandati & docilis adam
capet: & facile poss custodire si uell&.
Nunc autem homo sic nascitur. ut
omnino ñ possit. ꝓpt̾ horrendam ig¬
norantiam atꝙ infirmitatẽ ñ car¬
nis s mentis: cum om̃s fateamur in
paruulo ñ alterus s eiusdem substa¬
tie. ouius inpͥmo homine fuit. hoc ẽ
rationalem animã degere. quamꝙͣ
etiam ipsa tanta carnis infirmitas.
nescio quid quantũ arbitror penale
demonstiat. Mouet enuim si pͥmi
illi homines non peccassent. utrum
tales ẽẽnt filios habituri: qui nec
lingua nec manib nec pedib ute¬
rentur. Nam ꝓpt̃ ut̾i capacitatem
fortasse necesse fuerit paruulos
nasci: quamuis cum exigna sit
pars corporis costa. ñ tñ ꝓpt̾ hoc ds̃
paruulam uiro conugem fecit. ꝙͣ
edificauit inmislierẽ. Uñ & eiꝰ filio.:
poterat om̃ipotentia. creatoris mox
editos. grandes ꝓtinus facere. Set
ut hoc omittam. pot̾at certe quod
multis etiam pecorib p̃stitit. quoꝵ

Expanded text:
dei legemque mandati et docilis Adam dei legemque mandati et docilis Adam caperet et facile posset custodire, si uellet. nunc autem homo sic nascitur, ut hoc omnino non possit propter horrendam ignorantiam atque infirmitatem non carnis, sed mentis, cum omnes fateamur in paruulo non alterius, sed eiusdem substantiae, cuius in primo homine fuit, hoc est rationalem animam degere. quamquam etiam ipsa tanta carnis infirmitas nescio quid, quantum arbitror, poenale demonstrat. mouet enim, si illi primi homines non peccassent, utrum tales essent filios habituri, qui nec lingua nec manibus nec pedibus uterentur. nam propter uteri capacitatem fortasse necesse fuerit paruulos nasci, quamuis, cum exigua sit pars corporis costa, non tamen propter hoc deus paruulam uiro coniugem fecit, quam aedificauit in mulierem. unde et eius filios poterat omnipotentia creatoris mox editos grandes protinus facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe, quod multis etiam pecoribus praestitit, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt: Sicet aliquis. Si hec nat᷑a
pura ñ est. s uitiosa pͥmordia. qͥa
talis ñ ẽ creatus adam. cur xp̃e lon¬
ge excellentie & certe sine peccato¬
ullo natus ex uirgine. in hac tñ ĩ¬
firmitate atq etate ꝓ creatus ap¬
paruit : Huic ꝓpositioni responde¬
mus adam ꝓpt̾ea non talem creatum.
quia nulliis parentis p̃cedente pec N¬
cato ñ est creatus in carne peccati. nos
ideo tales. quia illuis p̃cedente pecc̃o
nati sumus incarne peccati: xp̃c ideo
talis. qͥa ut depectato condẽnaret pec¬
catum. natus est insimilitudine carniꝰ
peccati. Non enim hoc agitur deadã
qõ ꝑtinet ad corporis qͣntitatem. qͥa ñ
paruulus factus est s ꝑ fecta mole mẽ¬
brorum: potest enim dici etiam pecora
sic creata. nec tñ eorum peccato factum
est. ut ex illis pulli pariuili nasceren¬
tur. Quod quale sit: nunc ñ q̃rimꝰ.
S agitur de illius m̃tis quidam ua¬
ientia. usut rationis. quo p̃ceptum

Expanded text:
ti sunt? Dicet aliquis: \'si haec naturae ti sunt? Dicet aliquis: \'si haec naturae purae non sunt, sed uitiosae primordia, quia talis non est creatus Adam, cur Christus longe excellentior et certe sine ullo peccato natus ex uirgine in hac tamen infirmitate atque aetate procreatus apparuit?\' huic propositioni respondemus Adam propterea non talem creatum, quia nullius parentis praecedente peccato non est creatus in carne peccati, nos ideo tales, quia illius praecedente peccato nati sumus in carne peccati. Christus ideo talis, quia, ut de peccato condemnaret peccatum, natus est in similitudine carnis peccati. non enim hoc agitur de Adam, quod pertinet ad corporis quantitatem, quia non paruulus factus est, sed perfecta mole membrorum — potest enim dici etiam pecora sic creata, nec tamen eorum peccato factum esse, ut ex eis pulli paruuli nascerentur, quod quale sit nunc non quaerimus — sed agitur de illius mentis quadam ualentia usuque rationis, quo praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
Cur ñ talis creatus est adam: Cur ille
capar p̾cepti. & ualens uxori & omnibꝰ
animalib nomina impoñe. nam o de
illa dixit hec uocabitur mulier. &
quodcumq uocauit adã animã uiuã
hoc ẽ nomen euis. iste autem nesciẽs
nͥ sit. quid sit a quo creatus aquib
genitus sit. iam reus delicti ñrdum
capax p̃cepti. tam ꝓfundissima igno¬
rantie caligine in uolutus o p̃ssus. ut
neq tanqmͣ de sõno excitari possit.
ut hec saltim demonstrata cognos¬
cat. s expectetur tempꝰ quo hanc ne-¬
scio qmͣ uelut ebrietatem. ñ ꝑunam
noctem sicut quelibet grauissima so¬
let. s ꝑ aliquot menses atq annos
paulatim digerat: Quod donec fiat:
tam multa que in maiorib punimuᷤ
toleramꝰ in paruulis ut numerari
omnino non possint. hoc tam mag¬
num ignorantie atq infirmitatis
malum. si in hac uita ñ nati par¬
uuli contraxetunt. uͥ qnͣdo quom
magna aliqua impietate cõmis¬
sa. repente tantis tenebris inuolu¬

Expanded text:
cur non talis creatus est Adam? cur ille cur non talis creatus est Adam? cur ille eapax praecepti et ualens uxori et omnibus animalibus nomina inponere? nam et de illa dixit: haec uocabitur mulieret: quodcumque uocauit Adam animam uiuam, hoc est nomen eius. iste autem nesciens ubi sit, quid sit, a quo creatus, ex quibus genitus sit, iam reus delicti, nondum capax praecepti, tam profunda ignorantiae caligine inuolutus et pressus, ut neque tamquam de somno excitari possit, ut haec saltem demonstrata cognoscat, sed expectetur tempus, quo hanc nescio quam uelut ebrietatem non per unam noctem, sicut quaelibet grauissima solet, sed per aliquot menses atque annos paulatim digerat — quod donec fiat, tam multa, quae in maioribus punimus, toleramus in paruulis, ut numerari omnino non possint — hoc tam magnum ignorantiae atque infirmitatis malum si in hac uita iam nati paruuli contraxerunt, ubi, quando, quomodo magna aliqua impietate commissa repente tantis tenebris inuolu
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. prudentes uͦ uł religiosi uire¬
rt̃ uel in ut̾is matrũ : Dicant ista
qui ausi fuerint. audiant qͥ uolu¬
erint: credant qui potuerint. Ego
autẽ puto: qd̃ om̃s quorum monteᷤᷤ
non obnubilat defendende sue
sententie ꝑuicatia. hec sentire nõ
possunt. Annullum est ignorantie
malum. & sdeo nec purgandũ: Et
quid ait illa nox. delict̾a uiuentutis
mee & ignorantias meas ne memunis:
Et si enim dampnabiliora pecc̃a st̃
que ab scientib cõmutunt᷑. tñ si ig¬
norantie pecc̃a nulla eẽnt: hoc nõ
legeremus quod cõmemoraui. Delic¬
ta iuuentutis meẽ: & ignorantie meẽ
ne memineris. In illas gͥ ignorantie
densissimas tenebras: ubi anima ĩ¬
fantis recentis ab ut̃o utiq anima
hominis. utiq anima rationalis non so¬
lum in docta uerumetiam in docilis
iacet. Et quare aut q̃n aut unde cõ¬
trusa est. si natura hominis est sic in¬
cipe. & non iam uiciosa est ista natura:

Expanded text:
deum, prudentes uero et religiosi uixedeum, prudentes uero et religiosi uixerunt uel in uteris matrum? dicant ista qui ausi fuerint, audiant qui uoluerint, credant qui potuerint; ego autem puto, quod omnes, quorum mentem non obnubilat defendendae suae sententiae peruicacia, haec sentire non possunt. an nullum est ignorantiae malum et ideo nec purgandum? et quid agit illauox: delicta iuuentutis et ignorantiae meae ne memineris? etsi enim damnabiliora peccata sunt, quae ab scientibus committuntur, tamen, si ignorantiae peccata nulla essent, hoc non legeremus quod commemoraui: delicta iuuentutis meae et ignorantiae meae ne memineris. in illas igitur ignorantiae densissimas tenebras, ubi anima infantis recentis ab utero, utique anima hominis, utique anima. rationalis, non solum indocta, uerum etiam indocilis iacet, quare aut quando aut unde contrusa est ? si naturae est hominis sic incipere et non iam uitiosa est ista natura,
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Quod quidem prudentiũ nemo
ꝓbauerit. ut adictis uł factis huius
iam possunt: uerum in hec etiam
concitentur stucio ridendi & tiam¬
tate maiorum. Nam plerumꝙ illa¬
etas iam patrem matremꝙ agnos¬
cens. neutri eorum maledicere audo.¬
nͥ ab altero eorum aut ab utroq uel
ꝑmissa us ꝑuissa. uerum hec eorum
sunt paruulorum qui iam in uerba
ꝓrumpunt: & anii sui motus qͣ¬
ubusc̾e lingue indiciis ꝓmptare iã
possunt. Illam potus recentiũ natoꝵ
ꝓfundissimam ignorantiam uideamꝰ.
ex qua ad istam ñ ꝑmansuram bal¬
bucientem fatutatẽ tanqm ad sci¬
entiã locutionẽq tendentes ꝓficiẽdo
uenerunt. Illas inquam consideremꝰ
tenebras mentis utiꝙ rationalis: in
quibꝰ & dm̃ ꝓrsus ignorant. cuius
sacram̃tis etiam cum baptrantur
obsistunt. In has quero unde & q̃nlub
mersi st̃. Itane uͦ eas hic contrare¬
rt. & in hac uita sua iam ꝓpͥa ꝑ nimi¬
am negligentiã suam obliti sunt

Expanded text:
sint. quod quidem prudentium nemo sint. quod quidem prudentium nemo probauerit, ut a dictis uelfactis huiusmiam possunt, uerum in haec etiam concitentur studio ridendi et uanitate maiorum. nam plerumque illa aetas iam patrem matremque agnoscens neutri eorum audet maledicere nisi ab altero eorum aut ab utroque uel permissa uel iussa. uerum haec eorum sunt paruulorum, qui iam in uerba prorumpunt et animi sui motus qualibuscumque linguae signis promptare iam possunt. illam potius recentium natorum profundissimam ignorantiam uideamus, ex qua ad istam non permansuram balbutientem fatuitatem tamquam ad scientiam locutionemque tendentes proficiendo uenerunt. Illas, inquam, consideremus tenebras mentis utique rationalis, in quibus et deum prorsus ignorant, cuius sacramentis etiam cum baptizantur obsistunt; in has quaero unde et quando sumnicrsi sint. itane uero eas hic contraxerunt et in hac uita sua iam propria per nimiam neglegentiam obliti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc quo affectu. nisi carnali: Qo
etiam risus iocusq delectat: acutoꝵ
quoꝙ hominũ ipsa qͣsi absurditate cõ¬
Uitꝰ. Qui si eo modo sentiretur ut
dicitur: ñ iam illi tanqm faceti. s
tanqmͣ fatui redirentur. Ipsos qͦcd
fatuos uidemꝰ quos uulgo morioneᷤ
uocant. ad corclatoꝵ delitias adhibe¬
ri: & in mancipioꝵ estimatione p̃tio¬
siores ẽẽ cordatis. Tantum ualet car¬
nalis affectus etiam minime fatuoꝵ:
indelectione alieni mali. Nam cum
homini iocunda sit aliena fatuitaᷤ.
nec ipse tñ talis ẽẽ uoluiss. & si suũ
paruislum filium. aquo garriente
ad alia pat̾ letus expestat & ꝓuocat
talem p̃sciret futurum eẽ eũ creĩnt
nullom᷑ dubutaret miserabiluis lu¬
gendum ẽẽ qmͣ mortuũ. S dñ spes
sub est increm̃torũ. & in genii lum̃
accessurum creditur etatis accessil.
fit ut conuitia paruulorum etiam
in parentes non solum inuiriosa nõ
sint: uerumetiam gͣta atq iocunda

Expanded text:
et hoc quo affectu nisi carnali, quo et hoc quo affectu nisi carnali, quo etiam risus iocusque delectat, acutorum quoque hominum ipsa quasi absurditate conditus? qui si co modo sentiretur, ut dicitur, non iam illi tamquam faceti, sed tamquam fatui riderentur. ipsos quoque fatuos uidemus, quos uulgo moriones uocant, ad cordatorum delicias adhiberi et in mancipiorum aestimatione pretiosiores esse cordatis: tantum ualet carnalis affectus etiam minime fatuorum in delectatione alieni mali. nam cum homini iucunda sit aliena fatuitas, nec ipse tamen talis esse noluisset; et si suum paruulum filium, a quo garriente talia pater laetus expectat et prouocat, talem praesciret futurum esse cum creuerit, nullo modo dubitaret miserabilius lugendum esse quam mortuum. sed dum spes subest incrementorum et ingenii lumen accessurum creditur aetatis accessu, fit ut conuicia paruulorum etiam in parentes non solum iniuriosa non sint, uerum etiam grata atque iucunda
Abbreviated transcription (Latin):
sensus aut motus. nullus in alt̾utram
partem rationis usus. hoc multo te¬
statiore silentio. qmͣ sermo nr̃ pro¬
clamat atq indicat: Ualeat aliqͥd
ad se ipsam ꝑsuadendam: ipsa eiu¬
dentia. Nam nusqmͣ sic inuenio qd̃
dicam: qmͣ ubi res de qua dicitur
manifestior est qmͣ om̃e quod dicit᷑.
Uellẽ tñ quisquis hoc sapit diceret.
quod peccatum uiderit uł putarit
infantis recentis ab ut̾̃o: euirelim̃sdo
fatetur iam baptismũ necessarium.
quid mali in hac ꝓpͥa sua uita ꝑ ani¬
mũ ꝓpͥum corpus ue cõmiserit. Si
forte quod plorat tedioc est maioribꝰ.
mirum si hoc iniquitati ñ infelici¬
tati potius de putandũ est. An qd̾
abipso fletu. nulla sua ratiõe. nul¬
la cuiꝰqmͣ ꝓhibitione compescit᷑: EAo
huc ignorantie est in qua ꝓ fundiᷤ¬
sima iacet. q̃ etiam matrem cum pꝰt
exiguum tempus ualuerit ꝑ cuei&
iratus: & sepe ipse euis mãmas quas
uerumetiam diligunt᷑ in parulilis.

Expanded text:
sensus aut motus, nullus in alterutram sensus aut motus, nullus in alterutram partem rationis usus hoc multo tes tatore silentio quam sermo noster proclamat atque indicat? ualeat aliquid ad se ipsam persuadendam ipsa euidentia; nam nusquam sic non inucnio quod dicam, quam ubi res, de qua dicitur, manifestior est quam omne quod dicitur. Vellem tamen quisquis hoc sapit diceret, quod peccatum uiderit uel putarit infantis recentis ab utero, cui redimendo fatetur iam baptismum necessarium, quid mali in hac propria sua uita per animum proprium corpusue commiserit. si forte quod plorat taedioque est maioribus, mirum si hoc iniquitati, non infelicitati potius deputandum est. an quod ab ipso fletu nulla sua ratione, nulla cuiusquam prohibitione conpcscitur? at hoc ignorantiae est, in qua profundissima iacet, qua etiam matrem, cum post exiguum tempus ualuerit, percutiet iratus et saepe ipsas eius mammas, quas, uerum etiam diliguntur in paruulis,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ne peccatum originale fateantur.
nullum ẽẽ omnino peccatũ inpar¬
uulis dicunt. In his ergo que singłi
uera dicunt. pruis int̾ seipsi consen¬
tiant: & consequent̾ fiet ut a nob̾
nulla ex parte dissentiant. Nam si
paruulis baptitatis remissionẽ fieri
peccatorum concelant illi istis. par¬
uulos ut ipsa natuira in tacitis infan¬
tib clamet sue uite ꝓpͥtim nullum
adhuic contrarisse peccatum cõcedãt
isti illis: concedant utriq nob̃ nullũ
nisi originale restare. quod ꝑ baptis¬
mum soluatur inpariuilis. An uero
& hoc queritur. & hoc disputari et
tempus adhoc impensuri sumus.
ut ꝓbemus atq doceamus. quomͦ
ꝑ ꝑpriam uoluntatẽ sine qua nullũ
uite ꝓprie potest ẽẽ pecc̃m. nichil ma¬
li cõmiserint infantes. qui ꝓꝑter
hoc nocantur ab omnib innocẽtẽ:
Nonne tanta infirmitas animi et
corporis. tanta rerum ignorantia.
tam nulla omnino p̃cepti capacitaᷤ.
nullus uł naturalis uł conscͥpte legi

Expanded text:
sed, ne peccatum originale fateantur, sed, ne peccatum originale fateantur, nullum esse omnino peccatum in paruulis dicunt. in his ergo, quae singula uera dicunt, prius inter se ipsi consentiant, et consequenter fiet, ut a nobis nulla ex parte dissentiant. nam si paruulis baptizatis remissionem fieri peccatorum concedant illi istis, paruulos autem, ut ipsa natura in tacitis infantibus clamat, suae uitae propriae nullum adhuc contraxisse peccatum concedant isti illis, concedant utrique nobis nullum nisi originale restare, quod per baptismum soluatur in paruulis. An uero et hoc quaesituri de hoc disputaturi et tempus ad hoc inpensuri sumus, ut probemus atque doceamus, quomodo per propriam uoluntatem, sine qua nullum uitae propriae potest esse peccatum, nihil mali commiserint infantes, qui propter hoc uocantur ab omnibus innocentes? nonne tanta infirmitas animi et corporis, tanta rerum ignorantia, tam nulla omnino praecepti capacitas, nullus uel naturalis uel conscriptae legis