comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subsidiũ: maxime ꝓuocam᷑. Est etiã uirtꝰ
aiuina: quȩ hac expͥmit᷑ appellatione.
Ad tẽpꝰ refert᷑. si uelis dicere in qͦ tẽpore ds̃
fecit cęlũ et t̾rã. id est in exordio mundi
quando fieri cȩpit: sicut ait sapientia.
Cũ pararet cęlos. cũ illo erã. Ad numerũ
autẽ si referamꝰ: ita conuenit ut accipias.
In pͥmis fecit celũ et t̾rã. deinde colles. re¬
giones. fines inhabitabiles. Uel sic. Ante
reliquas uisibiles creaturas. diem. noctẽ.
ligna fructifera. animantiũ genera di¬
uersa: cęlũ et t̾rã fecit. Si uero ad fun¬
dam̃tũ referas: pͥncipiũ t̾re. fundam̃tũ
bonȩ pͥncipiũ discipline: sicut est illud.
dñm declinat errorẽ: et ad urtutis
semitã uias suas dirigit. Nisi enĩ qͥs timu¬
erit am̃.: ñ potest renuntiare peccato.
Q đ eqͣ etiã de illo possumꝰ accipe. Mensis
hic: in itiũ mensiũ erit uob̾. Quãuis et
de tẽpore istud accipiat᷑: qͥa de pascha

Expanded text:
ium maxime prouocamur. est etiam uirtus diuina, quae hac exprimitur adpellatione. ad tempus refertur, si uelis dicere in quo tempore deus fecit caelum et terram, id est in exordio mundi, quando fieri coepit, sicut ait sapientia: cum pararet caelos, cum illo eram. ad numerum autem si referamus, ita conuenit, ut accipias: inprimis fecit caelum et terram, deinde colles regiones fines inhabitabiles uel sic: ante reliquas uisibiles creaturas, diem noctem ligna fructifera animantium genera diuersa, caelum et terram fecit. si uero ad fundamentum referas, principium terrae fundamentum bonae principium disciplinae, sicut est illud:  timet dominum declinat errorem et ad uirtutis semitam uias suas dirigit. nisi enim quis timuerit deum, non potest renuntiare peccato. quod aeque etiam de illo possumus accipere: mensis hic initium mensuum erit uobis, quamuis et de tempore istud accipiatur, quia de pascha
Abbreviated transcription (Latin):
di sunt. Elementa autẽ quatuor cęlũ. ignis.
aqua. et t̾ra: quȩ in om̃ibꝰ sibi mixtasunt.
Siqͥdem et int̾ra ignẽ repꝑies. qͥ exlapi¬
dibꝰ et ferro frequent᷑ excutit᷑. et in cęlo
cũ sit ignitꝰ et micans fulgentibꝰ stellis
polus aqua ẽẽ possit intelligi. quȩ uel su¬
pra cęlũ est. uel de illo suꝑiori loco in
t̾ra largo frequent᷑ ymbre dimittit. Quȩ
pluribꝰ colligere possemꝰ: si qͥd ad edifica¬
tionẽ eccłȩ ista ꝓficere uideremꝰ. Sed qͥa
his occupari infructuosũ negotiũ est:
ad illa magis intendamꝰ aninũ. in qͥbꝰ
uitȩ sit ꝓfectꝰ et̾nȩ. De qualitate gͥ et su¬
bstantia cęli satis est ea ꝓmere q̃ in ysaiȩ
scriptis reꝑimꝰ. Qui mediocribꝰ et usita¬
tis sermonibꝰ qualitatẽ naturȩ cęlestis
expressit. dicens qđ firmauerit cȩlum¬
sicut fumũ. subtilẽ eiꝰ naturã nec solidã
cupiens declarare. Ad speciẽ qͦq eiꝰ ab un¬

Expanded text:
di sunt. Elementa autem quatuor, aer, ignis, di sunt. Elementa autem quatuor, aer, ignis, aqua, et terra, quae in omnibus sibi mixta sunt. Siquidem et in terra ignem reperies, qui ex lapidibus et ferro frequenter excutitur; et in coelo, cum sit ignitus et micans fulgentibus stellis polus, aqua esse possit intelligi, quae vel supra coelum est, vel de illo superiore loco in terram largo frequenter imbre demittitur. Quae pluribus colligere possemus, si quid ad aedificationem ecclesiae ista proficere uideremus. sed quia his occupari infructuosum negotium est, ad illa magis intendamus animum in quibus uitae sit profectus aeternae. De qualitate igitur et substantia caeli satis est ea promere quae in Esaiae scriptis repperimus, qui mediocribus et usitatis sermonibus qualitatem naturae caelestis expressit dicens quod firmauerit caelumsicuti fumum, subtilem eius naturam nec solidam cupiens declarare. ad speciem quoque eius abun
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ipso gͦ materia. ꝑ ipsũ oꝑatio: q̃ligauit
atq constrinxit uniuersa. In ipsũ: qͥa ꝙͣ
diu uult om̃ia eiꝰ uͥtute manent atq con¬
sistunt. et finis eorũ indei uoluntate
recurrit. et eiꝰ arbitrio resoluunt᷑. In pͥn¬
cipio itaq tẽporis. cęlũ et t̾rã ds̃ fecit.
ẽpꝰ enĩ ab hoc mundo: ñ ante mundũ. Dies
autẽ tẽporis portio est: ñ pͥncipiũ. Et quãqꝙͣ
lectionis serie possimꝰ astruere qđ pͥmo
diẽ fecerit dñs et noctẽ: quȩ sunt uices
tẽporũ. et scdo die firmam̃tũ fecerit. qͦ
discreuit aquã quȩ sub cęlo ẽ. et aquã q̃
suꝑ cęlũ: tam̃ satis sufficit ad p̃sentem¬
assertionẽ. qđ inpͥncipio cęlũ fecerit.
unde p̃rogatiua generationis et causȩ ter¬
rã fecerit. inqua esset generationis sub¬
stantia. In his enĩ quatuor illa elem̾ta cre¬
ata st̃: ex qͥbꝰ generant᷑ om̃ia ista quȩ mun¬

Expanded text:
ex ipso ergo materia, per ipsum operatio, quae ligauit ex ipso ergo materia, per ipsum operatio, quae ligauit atque constrinxit uniuersa, in ipsum, quia et quamdiu uult omnia eius uirtute manent atque consistunt et finis eorum in dei uoluntatem recurrit et eius arbitrio resoluuntur. I In principio itaque temporis caelum et terram deus fecit. tempus enim ab hoc mundo, uonlion ante mundum, dies autem temporis portio est, non principium. et quamquam lectionis serie possimus astruere quod primo diem fecerit dominus et noctem, quae sunt uices temporum, et secundo die firmamentum fecerit, quo discreuit aquam quae sub caelo est et aquam quae super caelum, tamen satis sufficit ad passertionem, quod in principio coelum fecerit, unde praerogativa generationis et causa; et terram fecerit, in qua esset generationis substantia. In his enim quatuor illa elementa creata sunt, ex quibus generantur omnia ista quae mun
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾rã. Et factꝰ ẽ gͦ mundus: et cȩpit ẽẽ qͥ
ñ erat. Uerbũ autẽ dei ipͥncipio erat: et
erit sẽꝑ. Sed etiã angłi. dñationes. et pote¬
states. et si aliquando cȩpert̃: erant tam̃
iã quando hic mundus ẽ factꝰ. Om̃ĩa nanq
creata et condita st̃ uisibilia et inuisibi¬
lia. siue sedes. siue dñationes. siue pͥncipa¬
tus. siue potestates: om̃ia inqͥt ꝑ ipsũ et
in ipsũ creata st̃. Qa est in ipsũ creata st̃:
Quia ipse est heres patris: eo qđ a patre in
ipsũ transierit hereditas. sicut pat̾ dicit.
Posce ame. et dabo tibi gentes hereditatẽ
tuã. Quȩ tam̃ hereditas a patrȩ transi¬
uit infiliũ: et inpatrẽ reuertit᷑ afilio.
Egregie itaq apłs et in hoc loco filium
dixit auctorẽ om̃iũ: et maiestate sua conti¬
nentẽ om̃ia. Et ad romanos de patre ait. Qm̃
exipso et ꝑipsũ et in ipsũ om̃ia. Exipso pͥn¬
luit fecit. ꝑ ipsũ: continuatio finis in ipsũ.

Expanded text:
et terram. et factus est ergo mundus et coepit esse qui non erat; uerbum autem dei in principio erat et erat semper. sed etiam angeli, dominationes et potestates etsi aliquando coeperunt, erant tamen iam, quando hic mundus est factus. omnia namque creata et condita sunt, uisibilia et inuisibilia, siue sedes siue dominationes sine principatus siue potestates, omnia inquit per ipsum et in ipsum creata sunt. quid est in ipsum creata? quia ipse est heres patris, eo quod a patre in ipsum transierit hereditas, sicut pater dicit: posce a me, et dabo tibi gentes hereditatem tuam. quae tamen hereditas a patre transiuit in filium et in patrem reuertit a filio. egregie itaque apostolus et hoc loco filium dixit auctorem omnium et maiestate sua continentem omnia et ad Romanos de patre ait: quoniam ex ipso et per ipsum et in ipsum omnia. ex ipso prinluit fecit, — per ipsum continuatio, finis in ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
rabiles dicunt mundos e̾e̾ ut seripsit
democritꝰ: cui plurimũ de physicis
auictoritatis uetustas detulit. Ipsũ qͦq
mundũ sẽꝑ fuisse. et fore. aristotyles
usurpat docere. Contra autẽ plato ñ
semꝑfuisse sed semꝑfore p̾sumit astru¬
ere. Plurima uͭ ñ fusse sẽꝑ. nec sẽꝑfore
scriptis suis testisicant᷑. Inter has dissen¬
siones eorũ que potest ueri ẽẽ estima¬
tio. cũ alii mundũ ipsũ dm̃ esse dicant.
qđ ei mens diuina ut putant in esse
uideat᷑. alii partes eiꝰ. alii utrũq: Inqͦ
nec quȩ figura sit deorũ. nec qͥ nuraerꝰ.
nec qͥlocus aut uita possit aut cura
cõp̃hendi. Siqͥdem mundi estimatione: uolii¬
bilem. rotundii. ardentẽ. qͥbꝰdam incitatũ
motibꝰ. sine seisu dm̃ conueniat intelligr.
qͥ alieno ñ suo notu feratur. Unde diuino
res fore. et u̾forte cepisse: in exordio
sermonis suiic ait. Inpͥncipio fecit ds̃ cȩ¬
lũ et t̾rã: inuũ rerũ. auctore mundi.

Expanded text:
rabiles dicunt esse mundos, ut scribit rabiles dicunt esse mundos, ut scribit Democritus, cui plurimum de physicis auctoritatis uetustas detulit, ipsumque mundum semper fuisse et fore Aristoteles usurpat dicere: contra autem Plato non semper fuisse et semper fore praesumit adstruere, plurimi uero non fuisse semper nec semper fore scriptis suis testificantur. inter has dissensiones eorum quae potest ueri esse aestimatio, cum alii mundum ipsum deum esse dicant, quod ei mens diuina ut putant inesse uideatur, alii partes eius, alii utrumque? in quo nec quae figura sit deorum nec qui numerus nec qui locus aut uita possit aut cura conprehendi, siquidem mundi aestimatione uolubilem rutundum ardentem quibusdam incitatum motibus sine sensu deum conueniat intellegi, qui alieno, non suo motu feratur. Unde diuino res fore et iam forte coepisse in exordio sermonis sui sic ait: in principio fecit deus caelum et terram, initium rerum, auctorem mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
aNt uoone opinionis ho¬
eorũ tria principia con¬
stituerent om̃iũ dm̃:
et exemplar. et materiã. sic̃
plato discipłiq eiꝰ et ea incor¬
rupta et increata ac sine inicio ẽe asseue.¬
rarent: dñiq ñ tanquã creatorẽ materiȩ.
sed tanꝙͣ artificẽ ad exemplar hoc est ad¬
eã intendentẽ fecisse mundũ de materia
qua uocant ylen. quȩ gignendi causas
dedis se asserat᷑: ipsũ qͦq mundũ incorru¬
ptũ. nec creatũ aut factũ existimarent.
specieni. et tciũ cũhis quđ oꝑatoriũ dicit᷑.
cui suppeteret cõpetent̃ efficere qđ ad¬
oriendũ putasset: Qd gͥ tã inconueni
ens. quã ut ȩt̾nitatẽ oꝑis cũ dei om̃ipo¬
tentis conuingerent ȩt̾nitate. uł ipsũ
op̾ dm̃ esse dicerent. ut celũ. et t̾rã. et
mare. diuinis ꝓsequerent᷑ honoribus:
Eae qͥ factũ ut partes mundi deos esse
crederent: quãuis de ipso mundo ñ me¬
diocris inter eos quęstio sit. Nam pytago¬
ras unũ mundũ asserit. alii innumẽ¬

Expanded text:
antumne opinionis aseorum tria principia constituerent omnium, Deum, et exemplar, et materiam, sicut Plato discipulique ejus; et ea incorrupta, et increata, ac sine initio esse asseverarent: Deumque non tamquam creatorem materiae, sed tamquam artificem ad exemplar, hoc est, ideam intendentem, fecisse mundum de materia, quam vocant hylen, quae gignendi causas rebus omnibus dedisse asseratur: ipsum quoque 2 mundum incorruptum, nec creatum, aut factum existimarent: speciem, et tertium cum iis, quod operatorium dicitur, cui suppeteret competenter efficere, quod adoriens quam ut aeternitatem operis cum dei omnipotentis coniungerent aeternitate uel ipsum opus deum esse dicerent, ut caelum et terram et mare diuinis prosequerentur honoribus? ex quo factum est ut partes mundi deos esse crederent, quamuis de ipso mundo non mediocris inter eos quaestio sit. nam Pythagoras unum mundum adserit, alii innume
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ e̾e inici uniuersorũ. sic̃ ineuangłio
deifiliꝰ diceribꝰtu qͥs es. respondit: iniciũ
qͥ et loqͦr uo et ipsũ dedisse gignendi
rebꝰ iniciũ. ipsũ esse creatore mundi.
ñ idea qͥdaluce imitatorẽ materiȩ: ex
qͣ ñ ad arbriũ suũ sed ad speciem ꝓpo¬
sitã sua oi conformaret. Pulchre qͦq
ait. inprmpio fecit: ut incõp̃hensibilẽ
celeritatioꝑis expͥmeret. cũ effectũ
priꝰ oꝑatios implete: quã indiciũ ceptȩ
explicauit. Qs hoc dicat: aduertere de¬
bemꝰ. Moses utiq ille eruditꝰ in om̃i sa¬
pientia yptiorũ. quẽ de flumine colle¬
ctũ filigharaonis ut filiũ dilexit: et
desidenit. qͥ cũ de aqͥ nom̃ acceꝑit: ñ pu¬
tauit tñ dicendũ qđ ex aqͦ constarent
om̃ia i tales dicit. Et cũ esset inaula
educategia. maluit tam̃ ꝓamore iusti¬
ciȩ sure exiliũ uoluntariũ: quã ty ranni¬
ilis faio peccati ꝑfunctionẽ deliciis

Expanded text:
uniuersorum, sicut in euangelio dei filius dicentibus: tu quis es? respondit: initium quod et loquor uobis, et ipsum dedisse gignendi rebus initium et ipsum esse creatorem mundi, non idea quadam duce imitatorem materiae, ex qua non ad arbitrium suum, sed ad speciem propositam sua opera conformaret. pulchre quoque ait: in principio fecit, ut inconprehensibilem celeritatem operis exprimeret, cum effectum prius operationis inpletae quam indicium coeptae explicauisset. quis hoc dicat aduertere debemus. Moyses utique ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum, quem de flumine collectum filia Pharao ut filium dilexit et sdesiderauit. qui cum de aqua nomen acceperit, non putauit tamen dicendum quod ex aqua constarent omnia, ut Thales dicit, et cum esset in aula educatus regia, maluit tamen pro amore iustitiae subire exilium uoluntarium quam in tyrannidis fastigio peccati perfunctionem delicii
Abbreviated transcription (Latin):
capite. qͦ significat᷑ inbreui et in exiguo
mom̃to sumina oꝑationis impleta sunt.
Ergo sunt et qͥ pͥncipiũ ñ ꝓtẽpore accipi¬
ut dicamꝰ latine qͣsi sũmã oꝑis. qͥa rerũ
uisibiliũ sũma: cęlũ et t̾ra est. Quȩ ñ so¬
lũ ad mundi huiꝰ spectare uident᷑ orna

Expanded text:
capite, quo significatur in brevi et in exiguo momento summa operationis impleta. Sunt ergo et qui principium non pro tempore accipiut dicamus Latine quasi summam operis; quia rerum visibilium summa coelum et terra est, quae non solum ad mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat opus ꝓlixitate ceruicis: Non
enĩ in t̾rã pascendi gr̃a ceruicẽ atq
ora deiciunt : sed aut ceruũ inuadunt
aut bouẽ. ouẽq discerpunt. Camelus uͦ
cũ sit altior: quomͦ herb̾ minutissimis
pasceret᷑. nisi longiora usq ad t᷑ram
colla adusũ pastionis extenderet:
Elephantꝰ autẽ etiã ꝓminentẽ ꝓmosci

Expanded text:
n erat opus prolixitate ceruicis? non enim in terram pascendi gratia ceruicem atque ora deiciunt, sed aut ceruum inuadunt aut bouem ouemque texuerunt. camelus uero cum sit altior, quomodo herbis minutissimis pasceretur, nisi longiora usque ad terram colla ad usum Elephantus autem etiam prominentem promusci
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã iħci xp̃i dñi mei ꝓpter
quẽ om̃ia detrimentũ feci:
arbitror ut stercora. ut xp̃m lucri¬
faciã & inueniar in illo. Qd̃ si lega¬
tur ut quidã codices habent des¬
piciet eũ. longe liuersus gignitur
sensis. ille uidelicet quẽ cõmendat
apłs dicens. Si distribuero incibos
pauꝑum om̃s facultates meas. &
si tracdidero corpus meũ ita ut
arcdeã. caritatẽ autẽ ñ habuero:
nichil michi ꝓd ẽ. Si gͦ dederit
homo omnẽ substantiã domus suȩ
pauꝑib. ꝓdilectione. id :ͥ ꝓ eo ut
diligeretur. quasi mͥ dederit: ita
despiciet eũ. ipse uidex qui cor eiꝰ
a dilectione uacuũ eẽ. conspicit.
Quia ⁊ si contrarius suꝑiori sensus
eẽ. udetur ñ minus tam̃ uirtus
dilectionis quã sit alta quã neces¬
saria declarat: atq uterq eo ꝑgit:
ut dilectionẽ in oꝑe nr̃o simplicẽ
siue susceptionẽ eccłiȩ gentiũ lo¬
quitur. Magna utiq dispensatione
caritatis sororẽ ipsorũ eã nuncupans

Expanded text:
Domini mei, propter quem omnia detrimentum feci, et arbitror ut stercora, ut Christum lucrifaciam, et inveniar in illo . Quod si legatur, ut quidam codices habent, Despiciet eum, longe diversus gignitur sensus, ille videlicet quem commendat Apostolus dicens: Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ut ardeam, charitatem nihil mihi prodest . Si ergo dederit homo omnem substantiam domus suae pauperibus pro dilectione, id est pro eo ut diligeret quasi nil dederit, ita despiciet eum ipse judex qui cor ejus a dilectione vacuum esse conspicit. Qui etsi contrarius superiori sensui esse videtur, non minus tamen virtus dilectionis, quam sit alta, quam sit necessaria, declarat; atque uterque eo pergit ut dilectionem in opere nostro simplicem sive susceptionem Ecclesiae gentium loquitur; magna utique dispensatione, charitatis sororem ipsorum eam nuncupans,
Abbreviated transcription (Latin):
tas. & qm̃ inquacũq mente amor
abundauerit ȩternorũ bonoꝵ mox
lescit: recte sub uingitur. Si declit
homo omnẽ substantiã domꝰ suȩ̨
eã. Hȩc sententia ñ eget expositione
uerborũ: quã & ipsi in primis apłi &
innumera post modũ turba creden¬
tiũ. suis quã uera sit cõprobauit
exemplis: cũ ꝓdilectione ueritatis
omtua quȩ it hoc mundo possidẽ
uidebanitur reliquere. ⁊ nichil ꝑdi¬
disse sibi uisi sutit. dũ modo uera
incęlis bona ꝑciperent. Qd̃ in euan¬
gelio dñs duobus continuis para¬
bolis aꝑte signauit. Simile ÷ inqͥens
regnũ cȩlorũ thesauro abscondito
in agro: quẽ qui inuenit homo¬

Expanded text:
t quoniam in quacunque mente amor abundaverit aeternorum bonorum, mox lescit, recte subjungitur: Si dederit homo omnem substantiam domus suae, . Haec sententia non eget expositione verborum, quam et ipsi in primis apostoli, et innumera postmodum turba credentium suis quam sit vera comprobavit exemplis, cum pro dilectione veritatis omnia quae in hoc mundo possidere videbantur relinquere, et nihil perdidisse sibi visi sunt, dummodo vera in coelis bona perciperent: Quod in Evangelio Dominus duabus continuis parabolis aperte signavit: Simile est, inquiens, regnum coelorum thesauro abscondito in agro, quem qui invenit
Abbreviated transcription (Latin):
illic ⁊ indeclinabili mentẽ eũ expec
tes aduentũ. Nosti enĩ qi descendere
matis soleo. ut pascar inhortis. ⁊ lilia
colligã: id ÷ ut bonoꝵ studia laborum
iudeã. iuuem. remunerẽ. Deinde¬
scđm a te munus requiro: ut me au¬
dire facias uocẽ tuã. p̃dicando qͥbcũq
uales. meȩ ⁊ mandata legis ⁊ ꝓmissa
remunerationis. Namq hoc quotiescũq
agis: me sẽꝑ aucliente te agere mem̃to.
nr̃i auscultant: ⁊ angłi uidelicet qͦs
tͥ adiutores aduersus certamitia spiri
tuũ malignorũ quotidianos dedi: &
hominũ sp̃c iustorũ. qͦs de tuo cetu as¬
sumeris ad uisionẽ iã meȩ głiȩ ad quã
tota aliquando futura es collegi.
Utriq enĩ tibi amici sunt. utriq tua¬
& facta speculant᷑ & uerba. Gaudentq
multũ. cũ ꝓ ꝑceptione beatitud inis
qua ipsi fruuntur uirilit̾ agere
conspiciunt. Exultant: quoties aliqͦs
de tius fidelib ibi intrare contigerit.

Expanded text:
illic et indeclinabili mente meum exspecillic et indeclinabili mente meum exspectes adventum. Nosti enim quia saepius dmatis soleo, ut pascar in hortis, et lilia colligam, id est, ut bonorum studia laborum videam, juvem, remunerem. Deinde a te munus requiro, ut me audire facias vocem tuam, praedicando, quibuscunque vales, mea et mandata legis, et promissa remunerationis. Namque haec quotiescunque agis, me semper audientem te, agere memento, nostri anscultant, et angeli videlicet, quos tibi adjutoana dedi, et hominum spiritus justorum, quos de tuo coetu assumens, ad visionem jam meae gloriae, ad quam tota aliquando futura es, collegi. Utrique enim tibi amici sunt, utrique tua facta speculantur et verba. Gaudentque multum, cum pro perceptione beatitudinis, qua ipsi fruuntur, viriliter agere conspiciunt; exsultant quoties aliquos de tuis fidelibus ibi intrare contigerit;
Abbreviated transcription (Latin):
& cducenti his qͥ custodiunt fructus ei
subauditur argentei pacifici: ut sit
plena sententia. Mille tui argentei
pacifici .i. cͣc. argentei pacifici. his qͥ
sobriȩ ⁊ iustȩ ac piȩ iuuendo. ⁊ eccłiȩ
fructus ne deficiant ne abhostib deri¬
piant᷑ sua p̃dicatione tutatido gemi¬
na nimirũ in futuro dona consecutt᷑.
Unde mox idem distributor donorũ
ȩccłiam suã.siue animã quãq bonis
actib deditã. hortat᷑. ut etiã p̃dican¬
do uerbo ueritatis quantũ ualet in¬
sistat: qͥ habitas inquiens in hortis
amici auscultant fac me audire
uocẽ tuã. Ac si aꝑte dicat. Quia collo¬
cutio nr̃a quȩ in longũ ꝓcessit: iam
claudenda ẽ. qͥd a te maximũ querã
qͥd de poscã audito. nichil ꝑ omnia
dulcius mͥ quã te in ortis habitare
id ÷ inspiritaliũ cultura fructuum
mansionẽ tͥ locare.⁊ nec tͥ tuguriũ
in his quasi post modicũ discessura
tumultuario oꝑe constituas: s fixa

Expanded text:
Et ducenti his qui custodiunt fructus ejus; Et ducenti his qui custodiunt fructus ejus; subauditur, Argentei pacifici, ut sit plena sententia, Mille tui argentei pacifici, et ducenti argentei pacifici his qui sobrie et juste, ac pie vivendo, et ecclesiae fructus ne deficiant, ne ab hostibus diripiantur, sua praedicatione tutando, gemina nimirum in futuro dona consequuntur. Unde mox idem distributor donorum Ecclesiam suam, sive animam quamque bonis actibus deditam hortatur, ut etiam praedicando verbo veritatis, quantum valet, insistat. Quae habitas, inquiens, in hortis amici, ausculta, fac me audire vocem tuam. Ac si aperte dicat: Quia collocutio nostra, quae in longum processit, jam claudenda est, quid a te maxime quaeram, quid deposcam, audito. Nihil per omnia dulcius mihi quam te in hortis habitare, id est, in spiritualium cultura fructuum mansionem tibi locare. Et nec tibi tugurium in his, quasi post modicum discessura, tumultuario opere constituas; sed fixa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectoꝵ p̃mia designat. de quib eciã
in hac uita inchoandis apłs dic̃. Qui
bene p̃sunt presbiteri duplici honore
habeant᷑ digni: maxime qͥ laborant
in uerbo & indoctrina. ltaq nulle
tiu in qͥt pacifici. mille tui argentei.
qͦs ꝓfructu attuleras ꝑcipiendo uineȩ
meȩ pacifici apd̾ me. id÷ integri suo
numero conseruati ꝑmanent. neq
ullatenus tibi metuendũ ẽ. ne qͥd de
his quȩ fecisti bonis oꝑib ꝑ obluuonẽ.
siue ignorantiã iusti uidicis ꝑdas.
Ego enĩ oꝑa. & cogitationes hominum
uenio. ut congregẽ. cũ om̃ib gentib¬
& linguis: ac singulis quibusq ꝓpria
corporis ꝓ ut gesserit reddã. Itẽ. Quia
pacifici appellant᷑ ab eo qđ pacẽ facere
soleatit: sic̃ pacati sunt qͥ pacis iura
custodiunt pacifici sunt scĩs argen¬
tei. qͦs ꝓ ueritate tribuunt. qͥ adiuisio¬
nẽ ꝑpetuȩ pacis quȩ suꝑnȩ ciuitatis
uocabulo consueuit expͥmi. Iter illis

Expanded text:
perfectorum praemia designat; de quibus etiam perfectorum praemia designat; de quibus etiam in hac vita inchoandis Apostolus dicit: Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digni habeantur, maxime qui laborant in verbo et in doctrina . Itaque mille tui, inquit, pacifici; mille tui argentei, quos pro fructu attuleras, percipiendo vineae meae pacifici apud me, id est, integro suo numero conservati permanent; neque ullatenus tibi metuendum est ne quid de his, quae fecisti, bonis operibus per oblivionem sive per ignorantiam justi judicis perdas. Ego enim opera et cogitationes hominum venioet linguis, ac singulis quibusque propria corporis, prout gesserint, reddam. Item, quia pacifici appellantur ab eo quod pacem facere soleant, sicut pacati sunt qui pacis jura custodiunt, pacifici sunt sanctis argentei quos per veritatem tribuunt, quia ad visionem perpetuae pacis, quae supernae civitatis erusalem vocabulo consuevit exprimi, iter illis
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus se. Qui uͦ ⁊ custodes ipsius
uineȩ p̃dicando. uł sublimiorib factis
refulgendo fuerint: duplici p̃ceteris
iustis mercede donabunt᷑. Hinc enim
danieli ꝑ angłm dicitur. & qͥ docti
fuerint fulgebunt quasi splendor
firmam̃ti. ⁊ qͥ ad iusticiã erudiunt
multos : quasi stelle imꝑpetuas ȩter-¬
nitates. & hoc ÷ qđ hic quoq illis qͥ
ꝓ ȩternorũ ꝑceptione. transitoria bona
contẽpnunt: qͥ ob firmitatẽ unanimis
spei. unius uiri uocabulo censentur.
Mille inqͥt tui pacifici. statĩq quid eis
qͥ ãpliori industria statum ȩccłiȩ custo¬
diuit ãplioris p̃mii reseruet᷑ ex posuit:
adiciens ⁊ ducenti his qͥ custoduit It
fructꝰ eius. & millenarius namq &
centenariꝰ qi uterq ꝓfectus ẽ. numerꝰ.
uterq ꝓ ꝑfectione ac plenitudite
ȩt̃nȩ retributionis recte positus intel¬
ligitur. Porro ducentenarius. id÷ du¬
plicatus centenariꝰ. ãpliora doctorũ

Expanded text:
gentibus se. Qui vero custodes ipsius gentibus se. Qui vero custodes ipsius vineae praedicando vel sublimioribus factis refulgendo fuerunt, duplici prae caeteris justis mercede donabuntur. Hinc etenim Danieli per angelum dicitur, Et qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiuntos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Et hoc est quod hic quoque illis qui pro aeternorum perceptione transitoria bona contemnunt, qui ob firmitatem unanimis spei unius viri vocabulo censetur. Mille, inquit, tui pacifici, statimque quid eis qui ampliori industria statum Ecclesiae custodiunt, amplioris praemii reservetur, exposuit adjiciens: Et ducenti his qui custodiunt fructus ejus. Et millenarius namque et centenarius, quia uterque perfectus est numerus, uterque pro perfectione ac plenitudine aeternae retributionis recte positus intelligitur. Porro ducentenarius, id est, duplicatus centenarius ampliora doctorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbata es qđ uineã meã tradiderim
custodib : qͥ eã uerbis parit̃ ⁊ exẽpliᷤ
excolerent sius. Uerũ scias qi sic curã
illius eiusdẽ cõmisi custodib. ut ipse
nichilominus qd̃ in ea gerat᷑ indesi¬
nenter intendã: qͦ qͥsq animo. qua
industria mea labor& aspiciam.
Quantas deniq ab aduersariis insidi¬
as. quã manifestos conflictus ꝑferat
intueor. & qͥd plura: ecce ego cũ illa
sũ om̃ib dieb usq ad consũmationẽ
scłi. At ubi hoc apparuerit: tunc om¬
nib qͥ in uinea mea. uł ꝓ unea m̃a.
uł aduersus uneã meã laborant:
p̃mia digna rependã. Qui enĩ ꝓ fructu
eiꝰ. id: ꝓspe suꝑnȩ hereditatis omnia
quȩ habere ĩmundo. uł ad qͥrere potue-¬
runt dispensarint bona. dederintq
pauꝑibus. certo spei suȩ potient̾ effec̃tu:
immo maiora quã sꝑare nouerant.
incȩł dona ꝑcipient. Ut pote quȩ nec
ocłs uidit. nec auris audiuit. nec incor
haminis ascendit quȩ p̃parauit d̃s dili¬

Expanded text:
probata es, quod vineam meam tradiderim custodibus, qui eam verbis pariter et exemplis excolerent suis. Verum scias quia sic curam illius ejusdem commisi custodibus, ut ipse nihilominus quid in ea geratur indesinenter intendam, quo quisque animo, qua industria in ea laboret aspiciam; quantas denique ab adversariis insidias, quot manifestos conflictus perferat, intuear. Et quid plura? Ecce ego cum illa sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. At ubi hoc apparuerit, tunc omnibus qui in vinea mea, vel pro vinea mea, vel adversus vineam meam laborant, praemia digna rependam. Qui eniest, pro spe supernae haereditatis omnia quae habere in mundo vel acquirere potuerunt, dispensarunt bona, dederuntque pauperibus, certo spei suae potientur effectu; imo majora quam sperare noverant, in coelis dona percipient, utpote quia nec oculus vidit, nec audivit auris, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus dili
Abbreviated transcription (Latin):
ad cȩlestia tendat. Qd gͦ ait fuge
clilecte mi: ñ optando loquitur.
Quis enĩ eũ quẽ diligit a sua fugare
p̃sentia uelit: S eiꝰ potius uolun¬
tate feruendo. memor uidelicet
consuerudinis illius. qua se in medio
sepe sermone relinquens transierit.
ac cleclinauerit. ita ut ñ nͥ sollerti.
ac longo quesitu poss&e inueniri.
Memor eciã suȩ conditionis. qi illũ
in huius tẽpore. uł loco ꝑ egritiatio¬
nis continue uide ñ possit. Qd̾ uero
ad iunxit ad similare capreȩ hinuloq
ceruorũ suꝑ montes aromatũ: mul¬
sciens hanc sibi maximã inp̃senti
uita eẽ. felicitatẽ. ut qr continua
iusione ñ ual&. saltim crebra eiꝰ
usitatione consolet᷑. Quȩ nimirũ
felicitas illis solũ conceditur: qui
contẽpti terrestriũ. & gaudiorum
appecitu celestiũ: appellari spiritaliũ
merent᷑ montes aromatũ¬

Expanded text:
ad coelestia tendat. Quod ergo ait, Fuge, ad coelestia tendat. Quod ergo ait, Fuge, dilecte mi, non optando loquitur; quis enim eum quem diligit a sua fugare praesentia velit? sed ejus potius voluntate fervendo, memor videlicet consuetudinis ipsius, qua se in medio saepe sermone relinquens transierit ac declinaverit, ita ut non nisi solerti ac longo quaesitu possit inveniri; memor etiam suae conditionis, quia illum in huius tempore vel loco peregrinationis continuo videre non possit. Quod vero adiunxit, adsimilare caprae hinuloque cervorum super montes aromatum, mulsciens hanc sibi maximam in praesenti vita esse felicitatem, ut quia continua visione non valet, saltim crebra eius visitatione consoletur. Quae nimirum felicitas illis solum conceditur qui contemptum terrestrium et gaudiorum appetitu caelestium appellari spiritalium merentur montes aromatu
Abbreviated transcription (Latin):
magnis magnorũ carismatib taceã.
Uerbi gr̃a infirmorũ curatione. mor¬
tuorũ suscitatione demoniũ epulsio¬
ne. secretoꝵ certa agnitione. cȩlestiũ
gaudioꝵ lucida contẽplatione cȩcerisq
huiusmodi quȩ ne eximiis ȩcłiȩ quidẽ
menbris sẽꝑ ad ẽẽ queunt. Constat
enĩ de nr̃a paruitate qr ne quaquã
uno atq in sinuli modo sẽꝑ orationũ
dulcediti in sistere: lacrimas uł ꝓ¬
dolere. ingruentib tẽptamentie
obuiare ualemꝰ. ita ut ñ numquã
multũ conati his uti bonis nequeamꝰ.
aut rursũ aliquando etiã minus
ipsi studentes horũ copia pociam᷑.
Qd̃ unde agit᷑. nisi qr nunc fugit di¬
lectus. nunc mentẽ reuisit nr̃am.
& ꝑ ablatã discamus humilitatis custo¬
dire uirtutẽ : Subtrahit ad tempus
effectũ uirtutis desideratũ ut red¬
dicus post modũ artius teneatur.
reddit subtractũ : ut excitatꝰ crebra
innouatione animus. ardentius

Expanded text:
magnis magnorum carismatibus taceam: magnis magnorum carismatibus taceam: verbi gratia, infirmorum curatione, mortuorum suscitatione, demonum expulsione, secretorum certa agnitione, caelestium gaudiorum lucida contemplatione ceterisque huiusmodi quae ne eximiis quidem ecclesiae membris semper adesse queunt. Constat enim, de nostra parvitate, quia nequaquam uno adque indissimili modo semper orationum dulcedini indolere, ingruentibus tentamentis obviare valemus; ita ut nonnunquam multum conati his uti bonis nequeamus, ac rursum aliquando etiam minus ipsi studentes, horum copia potiamur. Quod unde agitur, nisi quia nunc fugit dilectus, nunc mentem revisit nostram piet per ablatam discamus humilitatis custodire virtutem? Subtrahit ad tempus effectum virtutis desideratum, ut redditus postmodum arctius teneatur; reddit subtractum, ut exercitatus crebra innovatione animus ardentius
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ultimũ uale mandatũ de-¬
disti: ut sẽꝑ hortos uirtutũ in ha¬
bitem. semꝑ meę confessionis ac
p̃dicationis uocẽ te audire faciam.
Potest autẽ hȩc sententia etiã de qͦti¬
diano ut diximus scȩ ȩcłię statu
ñ inconuenient̃ accipi. Fugit qͥppe
dilectꝰ habitantẽ in hortis sponsã ꝗͣ
allo quebat̃: cũ intente bonis actibus
menti. siue uirtutũ quã solebat p̃s¬
tare gr̃am adhorã subtrahit siue
etiã ꝓbandã eã tẽptationũ p̃cellis
sub mittit ut merito dicere cõpellat᷑.
Usqueqͦ dñe obliiusceris me infinem.
quo usq auertis faciẽ tuã a me.
& cet̾a usq infinẽ psalmi. Assimilatur
capreȩ hinuloq ceruoꝵ apparentib
suꝑ montes aromatũ. Cũ rursus
ut oportunũ ipse iudicauerit colla¬
ta sibi luce sui p̾sidii: siue obsiden.¬
tia tẽptationũ ꝑicula tollit. seu
consueta. quȩ subtraxisse uidebat᷑
uirtutũ dona restituit. Ut enĩ de

Expanded text:
velut ultimum vale mandatum develut ultimum vale mandatum dedisti: ut semper hortos virtutum inhabitem, semper meae confessionis ac praedicationis vocem te audire faciam. Potest autem haec sententia etiam de cotidiano ut diximus sanctae ecclesiae statu on inconvenienter accipi. Fugit quippe dilectus habitantem in hortis sponsam quam adloquebatur, cum intentae bonis actibus menti, sive virtutum, quam solebat praestare, gratiam ad horam subtrahit, sive etiam probandam eam temptationum procellis submittit, ut merito dicere compellatur: Usque quo domine oblivisceris me in finem quo usque avertis faciem tuam a me, et cetera usque in finem psalmi. Assimilatur capreae hinuloque cervorum apparentibus super montes aromatum cum rursus ut opportunum ipse iudicaverit collata sibi luce sui presidii, sive obsidentia temptationum pericula tollit, seu consueta, quae subtraxisse videbatur, virtutum dona restituit, ut enim de
Abbreviated transcription (Latin):
nis illius fructꝰ ad mediũ deductus.
dicente ipso. Sub arbore malo susci¬
tauit me. & iterũ : qi fortis ÷ ut mors
dilectio. Fuge gͦ dilecte mͥ inquit:
⁊ ad similare capreȩ hiciuloq ceruoꝵ.
suꝑ montes aromatũ. ac si aꝑte di
cat. Am̃ in carne apparens p̃cepta
mͥ ac dona uitȩ cęlestis quȩ semꝑ
obtabã conferre dignatꝰ es: iã nunc
ꝑ acto munere piȩ dispensationis.
ad suꝑna iã ad patris sinũ reuer.¬
tere. nec mͥ tam̃ obsecro. penitus
tuȩ crebre uisitationis lucẽ subtrahe.
S ut caprea hinulusq ceruoꝵ indo¬
mita licet sint animalia. neq ho¬
minũ ȩlib assueta. sedulo tamen
in motitib solent uideri. lã queso
mecũ agere memineris: ut & si cor¬
pore manes incȩlestib : nec humana
rursus habitacula repetis: p̃sidium
tam̃ frequens mͥ diuinȩ p̃sentiȩ
ad hibeas. Sic & enĩ solũ modo ꝑfi¬
cere ualeo: maximũ illud qđ michi

Expanded text:
nis illius fructus ad medium deductus, nis illius fructus ad medium deductus, dicente ipso, Sub arbore malo suscitavi te. Et iterum, Quia fortis est, ut mors, dilectio. Fuge ergo, dilecte mi, inquit, et assimilare capreae hinnuloque cervorum super montes aromatum: ac si aperte dicarne apparens praecepta mihi ac dona vitae caelestis, quae semper optabam, conferre dignatus es, iam nunc peracto munere piae dispensationis ad superna iam ad patris sinum revertere. Nec mihi tamen obsecro paenitus tuae crebrae visitationis lucem subtrahe, sed ut caprea hinulusque cervorum indomita licet sint animalia neque hominum aedibus adsueta, sedulo tamen in montibus solent videri; iam quaeso mecum agere memineris et, etsi corpore manes in caelestibus nec humana rursus habitacula repetis, praesidium tamen frequens mihi divinae presentiae adhibeas. Sic etenim solummodo perficere valeo maximum illud quod mihi
Abbreviated transcription (Latin):
uorũ suꝑ montes aromatũ. Iui qͥdẽ
sermo: & detriũpho dnĩcȩ ascensio¬
nis. & de his quȩ in ȩcłia scã quotidie
gerunt̾ recte. potest accipi. fugit enĩ
cdilectꝰ post quã allocutꝰ ÷ sponsam
sororẽq suã. qr conpleta dispensatio¬
ne ñr̃ȩ redẽptionis ad cȩlestia rediit.
a ssimilat᷑ autẽ capreȩ. hinuloq cer-¬
uorũ suꝑ montes aromatũ: quia
creberrime ꝑ gr̃am cõpunctionis fi¬
deliũ suorũ cordib appar&. Qui
montes sunt aromatũ. qr despectis
cupiditatib infimis cęlestiũ amore
tenentur. Expurgatisq uitioꝵ fecorib
uirtutũ sunt spiritaliũ odore referti.
dicentes cũ apło. Nr̃a autẽ conuersatio
incelis ẽ: ⁊ xp̃i bonus odor sumus.¬
nis ascensionis eiꝰ ac sequentis gr̃ȩ
mentio facta ẽ. Quia nimirũ paulo
suꝑius incarnationis eiꝰ fuerant
ex optata gaudia. dicente sponsa.
Quis mͥ de te frẽm meũ suggentẽ
ubera matris meȩ: Fuerat ⁊ passio¬

Expanded text:
montes aromatum . Qui quidem sermo, et de triumpho dominicae ascensionis et de his quae in ecclesia sancta cotidie geruntur, recte potest accipi. Fugit enim dilectus postquam allocutus est sponsam sororemque suam, quia, completa dispensatione nostrae redemptionis, ad caelestia rediit. Assimilatur autem capreae hinuloque cervorum super montes aromatum, quia creberrime per gratiam compunctionis fidelium suorum cordibus apparet qui montes sunt aromatum, quia, despectis cupiditatibus infimis, caelestium amore tenentur expurgatisque vitiorum fetoribus virtutum sunt spiritalium odore referti, dicentes cum apostolo: Nostra autem conversatio in caelis est et Christi bonus odor sumusnis, ascensionis ejus, ac sequentis gratiae mentio facta est, quia nimirum paulo superius, incarnationis ejus fuerant exoptata gaudia, dicente sponsa, Quis mihi det te fratrem meum, sugentem ubera matris meae? Fuerat et passio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiis qͥsq ꝓ adquisitione regni cȩ¬
lestis cuncta quȩ mundi sunt dere-¬
linquit. Fructus namq laborũ qui ꝓ
dño tẽporaliter fuint: ꝑceptio ẽ. cũ
dño sẽpiternȩ qͥetis & regni. de qͦ ipse

Expanded text:
profectus quisque pro acquisitione regni coeprofectus quisque pro acquisitione regni coelestis cuncta quae mundi sunt, relinquit: fructus namque laborum qui pro Domino temporaliter fiunt, perceptio est cum Domino sempiternae quietis et regni; de quo ips
Abbreviated transcription (Latin):
utuꝰ cuiusq mens ad suꝑiora se sub¬
rigit. Ut audeat dicere nr̃a conuer¬
satio inceł ẽ. Hȩc autẽ uinea habet
uidea: s de omniũ ÷ nationũ popłis
collecta. Qd̃ ꝓpt̃ ea maxime addidit
ȩcłia de gentib ut se ad hanc uineã
ꝑtinere posse docer&. ⁊ ñ uideã de-
singularitate date sibi diuinȩ cog¬
nitionis debere głari cũ psalmꝰ dicat.
Laudate dñm om̃s gentes. & moyses
ipse p̃dixerit. Letamini gentes si-¬
mul cũ popło eius. Cuiꝰ uidelic& ui¬
neȩ qi ⁊ dño magna ÷ cura. ut inteme¬
rata conseruet᷑. & magna hominib
necessitas ut eiꝰ participes fiant: recte
subditur. Tradidit eã custodibus uir¬
regimini illius. suꝑna uisione daci
sunt. Custodes sunt exercitus militiȩ
cȩlestis: qͥ om̃i tẽpore scłi labentis ꝓ
norũ uł hominũ ł spirituũ irrupti¬
one turbet᷑. Uir autẽ ꝓ fructu eius
uineę mille ad fert argenteos. quia

Expanded text:
uniuscujusque mens ad superiora se subuniuscujusque mens ad superiora se subrigit, ut audeat dicere: Nostra autem conversatio in coelis est . Haec autem vinea habet Judaea, sed de omnium est nationum populis collecta. Quod propterea maxime addidit Ecclesia de gentibus, ut se ad hanc vineam pertinere posse doceret, et non Judaeam de singularitate datae sibi divinae cognitionis debere gloriari; cum Psalmista dicat, Laudate Dominum, omnes gentes . Et Moyses ipse praedixit, Laetamini, gentes, simul cum plebe ejus . Cujus videlicet vineae, quia et Domino magna est cura, ut intemerata conservetur, et magna hominibus necessitas ut ejus participes fiant, recte subditur: Tradidit eam custodibus,regimini illius superna jussione dati sunt; custodes sunt exercitus militiae coelestis, qui omni tempore saeculi labentis pro norum vel hominum vel spirituum irruptione turbetur. Vir autem pro fructu hujus vineae mille affert argenteos, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nemo uidebit dm̃. Cuiꝰ societatẽ paciᷤᷤ.
ipse etiã aspectus ⁊ forma uitis pul¬
cherue nob̃̾ sequendã ꝓponit. quȩ
ut beati ambrosii uerbis dicã adimi¬
tationẽ uitȩ nr̃ȩ primũ iuuã defigit
radicẽ. deinde qr naturȩ flexibilis
icaducȩ ẽ. quasi brachiis quibusdã
stringit hisq se erigit ⁊ attollit.
huius ÷ similis plebs ȩccłiȩ quȩ uelut
quadã fidei radice plantat᷑. ⁊ repͥmi¬
tur humilitatis ꝓpagitie. Ac ne aliqͥb
ꝓcelli scłi possit reflecti ⁊ tẽpestate
deduci. elauiculis illis & cireulis
quasi amplexib caritatis ꝓximos
quosq cõplectitur. & in eoꝵ coniunc¬
tione requiescit. Quȩ uidelicet uitis
circũ foditur quando exoneram᷑ t̾rena
mole curarũ. Hichil enĩ m̃tẽ
onerat quã istius mundi sollicitudo.
& cupiditas. uł pecunia. ł potentia.
C ircũ fossa autẽ uitis religat᷑ ⁊ erigit᷑.
cũ scõrũ exẽplo nr̃ attollitur affectꝰ.
Neq humilis ⁊ despicabilis iacet: s

Expanded text:
nemo videbit Deum ; Cujus societatem pacis ipse etiam aspectus et forma vitis pulcherrimae nobis sequendam proponit, quae, ut beati Ambrosii verbis dicam, « ad imitationem vitae nostrae primum vivam defigit radicem, deinde quia natura flexibilis et caduca est, quasi brachiis quibusdam, stringit, hisque se erigit et attollit. Hujus est similis plebs Ecclesiae, quae velut quadam fidei radice plantatur, et reptur humilitatis propagine, ac ne quibus procellis saeculi possit reflecti, et tempestate deduci, claviculis illis et circulis, quasi amplexibus charitatis proximos quosque complectitur, et in eorum conjunctione requiescit. Quae videlicet vitis circumfoditur, quando exoneramur terrenarum mole curarum. Nihil enim magis mentem onerat, quam istiusmodi sollicitudo et cupiditas, vel pecuniae, vel potentiae. Circumfossa autem vitis, religatur ut erigatur, cum sanctorum exemplo noster attollitur affectus, neque humilis et despicabilis jacet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aliis carismatib incęlesti nos patria
ꝑpetuo cõplectit᷑: ipsa ÷ fructꝰ uineȩ
qͦ tunc saluabunt᷑ beati qͥ nunc ini
eadẽ uinea laborantes esuruint siti
untq usticiã. Sequit᷑ deinde pacifi
ci ipsius uox qua doc& quantũ ui¬
neȩ suȩ. sc̃ȩ̃ uidelicet ȩccłiȩ curã habeat.
Quid sua relinquentib inȩternũ con¬
seru&: qͥd singłaris p̃mii custodib
eiusdẽ uineę. hoc ÷ doctorib retͥbuere
disponat. Uinea inqͥt mea corã me ẽ.¬

Expanded text:
aliis charismatibus, in coelesti nos patria aliis charismatibus, in coelesti nos patria perpetuo complectitur, ipsa est fructus vineae quo tunc saturabuntur beati qui nunc in eadem vinea laboranSequitur deinde ipsius pacifici vox, quia docet quantum vineae suae, videlicet Ecclesiae, curam habeat, quid sua relinquentibus in aeternum conservet, quid singularis praemii custodibus ejusdem vineae, hoc est, doctoribus retribuere disponat. XL. Vinea mea coram me e
Abbreviated transcription (Latin):
Nã & uir: auirtute nom̃ accepit. Qui
ꝓfecto uir. id÷ animus uirtutis gr̃a
sublimis: ꝓ huius fructu uineȩ mille
argenteos adfert. cũ cuncta sua tẽpo¬
ralia relinqͥt. ut ȩterna ꝑcipere bona
mereatur. Argenteoꝵ ⁊ enĩ uocabulo:
omnẽ pecuniȩ que relinqui debeat
spetiẽ designat. Millenario autẽ nu-¬
mero qͥ ꝑfectus ⁊ integer ẽ. uniuersi¬
tas sol& designari. ldeoq ꝑ nulle ar-¬
genteos qͦs ꝓ fructu huius uineȩ uir
afferre clicitur uniuersitas intimat᷑.:
Quȩ & si aliquando parua sunt. censu:
magna utiq ⁊ copiosa illiꝰ existima¬
tione udicatit᷑. qͥ ñ sũmã darȩ pecu¬
niȩ s conscientiã damus pensat hoĩs.
Eadẽ autẽ hȩc ÷ sententia quȩ & supͣ
aliis uerbis ponit᷑. Si dederit homo¬
omnẽ substantiã domus suę ꝓdilec¬
tione: quasi nichil despiciet eã.
Mille siquidẽ hic argentei ꝓ omt u
substantia domus quȩ relinquat᷑
positi st̃. dilectio autẽ quȩ cessantib

Expanded text:
ui profecto vir, id est, animus virtutis gratia sublimis pro hujus fructu vineae mille argenteos affert, cum cuncta sua temporalia relinquit, ut aeterna percipere bona mereatur. Argenteorum etenim vocabulo omnem pecuniae quae relinqui debeat speciem designat. Millenario autem numero, qui perfectus et integer est, universitas solet designari, ideoque per mille argenteos quos pro fructu hujus vineae vir afferre dicitur, universitas intimatur quae etsi aliquando parva sunt censu, magna utique et copiosa illius aestimatione judicantur, qui non summam datae pecuniae, sed conscientiam dantis pensat hominis. Eadem autem est haec sententia, quae et supra aliis verbis ponitur, Si dederit omnem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nil despiciet eam: mille siquidem hic argentei pro omni substantia domus quae relinquatur positi sunt; dilectio autem, quae, cessantibus
Abbreviated transcription (Latin):
hostium ÷ conpingamus illud tabulis
cedrinis. Si sun in ea qͥ uerbo simpli¬
cis doctrinȩ paruulos imbuere no¬
rint. ⁊ in penetralia scȩ̃ conuersa¬
tionis indlucere. ꝓ ponamus eis
immarcescibilia priorũ exẽpla ius¬
torũ. quibus efficatius meliusq¬
memoratũ implere possint officiũ.
Cedri & etũ quia uirtutes electoꝵ
designent: sepedictũ ẽ. Figura enĩ
tabularũ latitudinẽ ex primit cor¬
dis eorũ in qua memoriã cę̧lestiũ
recipiant uerborũ. de qua ꝓpħa.
Uiã mandatorũ tuorũ cucurri dũ

Expanded text:
ostium est, compingamus illud tabulis cedrinis; si sunt in ea qui verbo simplicis doctrinae parvulos imbuere norunt, et in penetralia sanctae conversationis inducere, proponamos eis immarcescibilia priorum exempla justorum, quibus efficacius memoratum implere possint officium: cedri etenim quod virtutes electorum designant saepe dictum est. Figura enim tabularum latitudinem exprimit cordis eorum in qua memoriam coelestium recipiant verborum; de qua propheta, Viam mandatorum tuorum cucurri, du
Abbreviated transcription (Latin):
gaudẽt. Soror ÷ autẽ dñi saluato¬
ris ⁊ om̃is ȩccłia eiꝰ de utraq plebe
collecta: & una queq anima scã ñ
solũ ꝓpter ad sumptionẽ eiusdẽ na-¬
turȩ quia ipse homo factus ÷ s etiã
largitionẽ gr̃ȩ qua condentibus
in se dedit potestatẽ filios cłi fieri.
ut qͥ erat unicus cl̃ filius ꝑ natu-¬
ram: fieret primogenitus in mul-¬
tis fr̃ib ꝑ gr̃at. Unde ẽ. dulcissi-¬
mus ille ipsius ad mariã sermo.
Uade autẽ ad fr̃s meos ac dic eie.
gentib tẽpora designat: quando
⁊ parua adhuc erat numero con-¬
dentiũ popłoꝵ. & ad p̃dicandũ dĩ
uerbũ minus idonea remanebat.

Expanded text:
gauderet. Soror est autem domini salvatoris et omnis ecclesia eius de utraque plebe collecta et unaquaeque anima sancta, non solum propter adsumptionem eiusdem naturae qua ipse homo factus est, sed etiam largitionem gratiae qua credentibus in se dedit potestatem filios Dei fieri, ut qui erat unicus filius Dei per naturam fieret primogenitus in multis fratribus per gratiam. Unde est dulcissimus ille ipsius ad Mariam sermo: Vade autem ad fratres meos ac dic eis: gentibus tempora designat, quando et parva adhuc erat numerum credentium populorum et ad praedicandum Dei verbum minus idonea remanebat.
Abbreviated transcription (Latin):
siue sẏnagogȩ.quã se emulari.
aut ut initius dicã suã ad dñm
conuersionẽ satis mirari cernebat:
seu certe pedis sequis suis qͣs filias
ierłm hoc carmen appellare consue¬
uit. Pacificus autẽ quẽ nominat
sponsus ac dilectus ipsius pat̾ futuri
scłi princeps pacis. Cuius figuram
salomon ⁊ pacifico regni sui statu:
& ipso nomine p̃tendit. In cuiꝰ pace
fuit ipsi unea. qi̾ ꝑ ipsius gr̃am cons¬
tructa ÷ ei ȩccłia catholica ꝑ orbem.

Expanded text:
sive Synagoga, quam se aemulari, sive Synagoga, quam se aemulari, aut, ut mitius dicam, suam ad Dominum conversionem satis mirari cernebat, seu certe pedisequis suis, quas filias Jerusalem hoc carmen appellare consuevit. Pacificus autem, quem nominat, est sponsus ac dilectus ipsius, Pater futuri saeculi, Princeps pacis , cujus figuram Salomon et pacifico regni sui statu, et ipso nomine praetendit. In cujus pace fuit ipsa vinea, quia per ipsius gratiam constructa est E
Abbreviated transcription (Latin):
ant. ⁊ om̃ia tela ꝑuersorũ eximia
dicendi potentia: quasi turris
firma repellant. Quȩ quidem om̃ia
ex arbitrio meȩ libertatis habere
potui: s ex quo facta sũ corã eo qͣsi
pacẽ repꝑiens. ipso largiente ꝑcepi:
id ÷ ex quo domũ mͥ pacis suȩ ꝑuer¬
bũ reconciliationis p̃stare dignatꝰ ẽ.
Neq enĩ industria mea. uł corã eo
uenire a quo longuis recesserã. uł
pacẽ quã ꝑdiderã recuꝑare ualui:
s oblatã gratis ab illo multũ gra¬
tanter accepi. Ex quo autẽ hoc mͥ
ipse donũ largitus ẽ. ex eo statim
ꝑuirtutũ crementa ꝓficiens. et
muro me iure conparandã. ⁊ ube-¬
ra turris instar me habere ꝓfiteor.
Quia & hostiles alesione cuitatis illiꝰ
acies constanter eicio. ⁊ nouos semꝑ¬
ei poplos educare contendo. Quod
ql ñ nisi p̃donum concesse ab eo
pacis facere potui: libet de uirtu¬
te pacis ipsius adhuc plura referre.
popłos. Loquitur autẽ hȩc ȩccłia.

Expanded text:
ant, et omnia tela perversorum eximia ant, et omnia tela perversorum eximia dicendi potentia, quasi turris firma repellant: quae quidem omnia, non ex arbitrio meae libertatis habere potui, sed ex quo facta sum coram eo, quasi pacem reperiens, ipso largiente percepi, id est, ex quo donuverbum reconciliationis praestare dignatus est. Neque enim industria mea, vel coram eo venire, a quo longius recesseram, vel pacem quam perdideram recuperare valui; sed oblatam gratis ab illo multum gratanter accepi. Ex quo autem hoc mihi ipse donum largitus est, ex eo statim per virtutum crementa proficiens, et muro me jure comparandam, et ubera turris instar me habere profiteor, quia et hostiles a laesione civitatis illius acies constanter ejicio, et novos ei semper populos educare contendo: quod quia non nisi per donum concessae ab eo pacis facere potui, libet de virtute pacis ipsius adhuc plura referre. XXXIX. tc. Loquitur autem hoc Ecclesia,