comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uib dieb archelaus xiiii
amintas pausanitas argeus. itẽ amintas
s inuicẽ succedentes regnabant apud mace¬
dones. Insicilia uͦ dionisiꝰ tyrannidẽ exerca
socrates etiã apud athenienses tc̃claruit. Ma¬
gist᷑ platonis socrates gͦ pͥmꝰ uniũsa philoso¬
phiã ad corrigendos. componendosq mores
flexisse memorat᷑ cũ ante illũ om̃s magis phy¬
sic̾is id.ẽ. natur̃alib rebꝰ ꝑscrutandis oꝑã max¬
mã ĩpenderint finẽq bonũ fieri ñ posse nͥ
bene uiuendo docuit. Holebat itaq inmũ¬
mundos trȩnis cupiditatib animos extendete
indiuina & coronari qͣndo qͥdẽ ab eis causas
rerũ uidebat in qͥri qͣs pͥmas atq sũmas ñ nͥ
inuniꝰ ac sũmi dĩ uoluntate. eẽ. credebat. Uns
ñ eas putabat nͥ mundamente posse cõphen¬
di &ideo purgandȩ bonis morib uite cense¬
bat instandũ: ut depͥm̃tib libidinib exone¬
ratꝰ animꝰ naturali uigore in ȩt̃na se ad tolle¬

Expanded text:
uibus diebus Archelaus, Amintas, Pausanias, Argeus, item Amintas, sibi invicem succedentes, regnabant apud Macedones. In Sicilia vero Dionysius tyrannidem exercet. Socrates etiam apud Athenienses tunc claruit magister Platonis. Socrates ergo primus universam philosophiam ad corrigendos componendosque mores flexisse memoratur, cum ante illum omnes magis physicis, id est, naturalibus rebus perscrutandis operam maximam impenderunt, finemque bonum fieri non posse, nisi bene vivendo, docuit. Nolebat itaque immundos terrenis cupiditatibus animos extendere in divina et conari quandoquidem ab eis causas rerum uidebat inquiri, quas primas adque summas non nisi in unius ac summi Dei uoluntate esse credebat; unde non eas putabat nisi mundata mente posse conprehendi; et ideo purgandae bonis moribus uitae censebat instandum, ut deprimentibus libidinibus exoneratus animus naturali uigore in aeterna se adtolle
Abbreviated transcription (Latin):
tradunt᷑ exquib cl. mił ł cȩsa ł mersa sunt.
uictus mattiꝰ eͣsul gallorũ gentẽ sub radice
alpiũ si tã bello adgssꝰẽ. qͥ cũ se romanis copus
circũ septos uiderent belloq ĩpares fore intel¬
legerent. Occisis c̃iuigib ac lib̾is inflãmas se
ꝓiecer. qͥuꝰ p̃occupantib romanis ꝑagendȩ
tt̃ mortis suȩ copiã nͣhabuerant. captiq fue¬
rãt. alii ferro. aliis suspendio. alii ab negato
cibo sese c̃sũpserꝰ. Nullusq om̃ino uł par¬
uulus suꝑ fuit qͥ seruitutis conditionẽ uitȩ
amore tollerarit. hȩc ita se habentib senatꝰ

Expanded text:
traduntur, ex quibus 150,000 vel caesa vel mersa sunt. traduntur, ex quibus 150,000 vel caesa vel mersa sunt. Victus Martius consul, Gallorum gentem sub radice Alpium sitam bello aggressus est. Qui cum se Romanis copiis circumseptos viderent, belloque impares fore intelligerent, occisis conjugibus ac liberis, in flammas sei vero praeoccupantibus Romanis peragendae tunc mortis suae copiam non habuerant, captique fuerant, alii ferro, alii suspendio, alii abnegato cibo sese consumpserunt: nullusque omnino vel parvulus superfuit, qui servitutis conditionem vitae amore toleraret
Abbreviated transcription (Latin):
finesq eiꝰ obp̃ssit. ita ut cecta ediũ calidisci¬
nerib pͣusta & p̾grauata corruerent. cuiꝰ lauã¬
dȩ cladis causa senatꝰ xannorũ uectigalia ca
tiniensib remisit. In terea fabiꝰ c̃sul bicuito
regi aluernorũ galliȩ ciuitatis bellũ marimo
instructu ẽparato ad eo cũ paruo exercitu oc
currit ut ibi tuitꝰ paucitatẽ romanorũ uix
adescã canib in agmine habebat sufficere.
posse iacere. qͥ cũ sibi ad trans ferendas copias
unũ pontẽ rodani fluminis parũ.ee̾. intel¬
leger& aliũ cͣpactis lyntrib catenisq conerũ
suꝑstratis c̃firisq tabulis struxit c̃serta pug¬
na & dui grauit᷑ agitata uicti galli cͣ u̾siq in
fugã: dũ qͥsq sibi tim& coaceruatis in c̾sulte
agminib & p̃ꝓpero transitu pontis uincla ru¬
perunt ac mox cũ ipsis lyntrib mersi st̃. el
xxx. mił armatorũ. in exercitu bituiti fuisse

Expanded text:
finesque eius oppressit ita ut tecta aedium calidis cifinesque eius oppressit ita ut tecta aedium calidis cineribus praeusta et praegrauata conruerent: cuius leuandtinensibus remisit. Interea Fabius consul Bituito regi Alvernorum Galliae civitatis, bellum maximo instructu comparanti, adeo cum currit, ut Bituitus pauoi-is tatem Romanorum uix ad escam canibus, quos in agmine habebat, sufficere posse iactaret. qm oum sibi ad transferendas copias unum pontem Rhodani fluminis parum esse intellegeret, alium conpactis lintribus catenisque conexum superstratis confixisqna et diu graviter agitata, victi Galli, conversique in fugam, dum quisque sibi timet, coacervatis inconsulte agminibus, praepropero transitu pontis vincula ruperunt, ac mox cum ipsis lintribus mersi sunt. 180,000 armatorum in exercitu Bituiti fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsoluit quẽ plurimũ amabat queq habebat
reni participẽ.Nã e hunc intemit ad due¬
afstiminationib ꝑ maluolos regni cõpositis
Aus tobolꝰ uͦ pꝰ necẽ matris atq antigoni fris
dignissimo accrudelissimo uscerũ dolore tor¬
dis detestabilitꝰ morit. cũ ñ plus anno regnasse
alexandrũ qͥ ȩtate maior erat & modestia uide¬
liis repleta ac restituta.ẽ. Romȩ etiã sedicio or¬
ta. ẽ quã gracchꝰ atq flaccꝰ excitauerant tribuni
serus libertate᷑ agrosq publicos diuidere ꝓ
bellando ꝑ uagatꝰ haleares in sulas edomuit.
Tunc domitꝰ ꝓc̾sul adallobrogos gallos uixta oppi¬
dũ uindaliũ grauissimo bello uic̃. maxime cũ
elefantorũ noua forma eqͥ hostiũ hostesq c̃¬
t̾riti diffugissent .xx. mit ibi allobrogũ cęsa
referuntur .iii. mił capta st̃. Eo tpr̃e ethna
mons ultra solitũ exarsit & torrentib igneis
suꝑ fusis lateq circũ fluentib catinã urbẽ

Expanded text:
quem plurimum amabat, quemque habebat regni participem. Nam et hunc interemit, adductus criminationibus per malevolos regni compositis. Aristobolus vero post necem matris atque Antigoni fratris dignissimo ac crudelissimo viscerum dolore tortus, detestabiliter moritur, cum non plus anno regnassetAlexandrum, qui aetate major erat, et modestia pliis repleta ac restituta est. Romae etiam seditio orta est, quam Gracchus et Flaccus excitaverunt tribuni, servis libertatem agrosque publicos dividere prbellando pervagatus Baleares insulas edomuit.ue Domitius proconsule Allobrogas Gallos iuxta oppidum Vindalium grauissimo bello uicit, maxime cum elephantorum noua forma equi hostium hostesque conterriti diffugissent: xx milia ibi Allobrogum caesa referuntur, tria milia capta sunt. Eodem tempore Aetna mons ultra solitum exarsit et torrentibus igneis superfusis lateque circumfluentibus Catinam urbem
Abbreviated transcription (Latin):
ac p̃ces eiꝰ audiens adirruendũ impellebat᷑: mͦ uer¬
berari eã lacerariq ꝯspiciens effeminabat᷑. totꝰq do¬
lore plenꝰ erat. Ob hȩc aut̃ diu tͣcta obsidione
feriatꝰ annꝰ adueñ. Quẽ uiiͦ. qͦq orbe apud iudeos ces¬
sare moris. ẽ. exeplo septimorũ dierũ. & obhoc tho¬
lom̃s obsidionis reqͥẽ nactis fr̃ib ioħis una cũ
matre occisis ad zenonẽ ꝯfug̃: qͥ cotyla cogno¬
minatꝰ.ẽ. filadelfiȩ tyrannũ. Antiochꝰ aut̃ obeaq̃¬
ꝑsimonẽ passꝰ fuerat iratꝰ inuideã duc̃ exercitũ
ibiq adsidens hierosoliis hẏrcanũ obsidebat:
Ille autẽ pate facto sepulchro dđ qͥ regnũ ditissimꝰ
fuerat ablatisq in de pecuniȩ plusꝗͣ tribꝰ milibꝰ
talentorũ & antiocho ꝑsuasit trecentiꝰ ei talentis

Expanded text:
ac preces ejus audiens, ad irruendum impellebatur. Modo verac preces ejus audiens, ad irruendum impellebatur. Modo verberari eam lacerarique conspiciens, effeminabatur, totusque dolore plenus erat. Ob haec autem diu tracta obsidione, feriatus annus advenit. Quem septimo quoque orbe apud Judaeos cessare moris erat, exemplo septimorum dierum, et ob hoc Ptholomaeus obsidionis requiem nactus, fratribus Joannis una cum matribus occisis, ad Zenonem confugit, qui Cotyla cognominatus est, Philadelphiae tyrannum. Antiochus autem ob eaSimonem passus fuerat iratus in Judaeam ducit exercitum, ibique assidens Hierosolymis Hircanum obsidebat: ille autem patefacto sepulcro David, qui regum ditissimus fuerat, ablatisque inde pecuniae plus quam tribus millibus talentorum, et Antiocho persuasit, trecentis ei talentis
Abbreviated transcription (Latin):
x& uii. areȩdificatione uͦ tẽpli annos. cccc
& pontifer erat qͥ adu̾sũ hyrcanos bellũ gerens
hytcanꝰ. ẽ. nuncupatꝰ. Isnãq ut pat̾no potitꝰ
ẽ. honore & dõ sacrificia reddidit: uelocit᷑
ptholomeũ petit. qͥmatrẽ fr̃esq uinctos
secũ retinebat & patrẽ eiꝰ symonẽ nec idolo in
ꝯuuo tradiderat. dũq adgͣssꝰ. eẽt. castellũ: in
aliis qͥdẽ reb suꝑior erat. iusto autẽ dolori cedebat.
Ptholomis enĩ qͦciens p̃meret᷑ matrẽ eiꝰ fr̃esq ĩ murũ
ꝓductos: palã ut possent c̃spici u̾b̃abat. Eos dẽq pͥ¬
cipitaturos nͥ ꝗͣ pͥmũ reced&e minatabat᷑. Uñ hyrca¬
ꝑt̾rita manꝰ pͣtendens fuiũ p̾cabat᷑ neuel suis faccꝰ
iniuriis parcerae ĩpio. Si qͥdẽ ipsa mortẽ s̃ atholo¬
meo ꝓpositã ĩmortalitatẽ duc̾& meliorẽ dũ mͦ
ille penas eoꝵs q ĩdomosua cͣtͣsas admisiss& erpen¬
dei&. Ioħes autẽ ncͣ obstinationẽ matris cogitass

Expanded text:
 templi, annis 567. t pontifex erat. Qui adversum Hircanos bellum gerens, Hircanus est nuncupatus. Is namque ut paterno potitus est honore, et Deo sacrificia reddidit, velociter Ptholomaeum petit, qui matrem fratresque vinctos secum retinebat, et patrem ejus Simonem neci dolo in convivio tradiderat. Dumque aggressus esset castellum, in aliis quidem rebus superior erat, justo autem dolori cedebat. Ptholomaeus etiam quoties premeretur, matrem ejus fratresque in murum productos, palam ut possent conspici, verberavit, eosque se praecipitaturum, nisi quam primum recederent, minitabatur. Unde Hircaterrita, manus praetendens filium precabatur ne vel suis fractus injuriis parceret impio. Si quidem ipsa mortem sibi a Ptholomaeo propositam immortalitate duceret meliorem, dummodo ille poenas eorum quae in domo sua contra fas admisisset expenderet. Joannes autem nunc obstinaciam matris cogitans
Abbreviated transcription (Latin):
aduen̾ scruicio qͦapud babyllonias sustinuit
diligere uidebat᷑ in honore: patri ꝓ ducebat.
Alios autẽ ui̾ctos custodie tradidit. matrẽ¬
q itidẽ colligauit ausã aliqͥd depotestate cõ¬
tende. Mãq hanc rerũ dñam ioħ es reliqͣrat.¬

Expanded text:
advenit, servitio quod apud Babylonas sustinuit advenit, servitio quod apud Babylonas sustinuit diligere videbatur in honore pari producebat. Alios autem vinctos custodiae tradidit, matremque itidem colligavit, ausam aliquid de potestate contendere, namque hanc rerum dominam Joannes reliquerat
Abbreviated transcription (Latin):
q diruunt & habitatores eiꝰ captos addutunt.
Prosꝑe autẽ gestis ita cedentib alacritate refri¬
int̾ se partiti st̃. Secundariũ aut̃ rerũ ioħis
& filiorũ eiꝰ ĩuidia seditionẽ gentiliũ c̃citauit.
Multiq aduersꝰ eos collecti ñ qͥescebant donec
aꝑtobello deuicti st̃. Reliquũ uͦ tẽpꝰ icħes cũfor¬
tunatissime uiuer& optime reb ꝑ annos .xxx.
&tres. ad ministratis & qͥnq relictis filiis morit᷑.
Uir plane beatissimꝰ & qͥ nullã dediss&e oc casi¬
onẽ cur eiꝰ causa defortuna qͥppiã querit᷑. Deniq
tria maxime p̃cipua sołꝰ habebat qͥa pͥnceps &
b maiorib filiis suis qͦd rerũ dñi ꝑ mansuri ñ eẽts
ante uidit atq p̾dixit. Quorũ uitȩ qͥ fuerit exitꝰ
narrare ñ indignũ uidet᷑: quantũq apat̾na fe¬
licitate diuerterint. Patre nãq mortuo natu
maior aristobolus trans lato in regnũ pͥncipatu

Expanded text:
m diruunt, et habitatores ejus captos abducunt. m diruunt, et habitatores ejus captos abducunt. Prospere autem gestis ita cedentibus, alacritatem refriinter se partiti sunt. Secundarum autem rerum Joannis et filiorum ejus invidia seditionem gentilium concitavit. Multique adversus eos collecti sunt, nec quiescebant, donec aperto bello devicti sunt. Reliquum vero tempus Joannis cum forttres administrasset, quinque relictiut plane beatissimus, et qui nullam dedisset occasionem, cur ejus causa de fortuna quispiam quereretur. Denique tria maxime praecipua solus habebat, quia princeps et  majoribus filiis suis, quod rerum Domini permansuri non essent, ante vidit et praedixit. Quorum vitae qui fuerit exitus, narrare non indignum videtur, quantumcunque a paterna felicitate diverterint. Patre namque mortuo, natu major Ar
Abbreviated transcription (Latin):
adũsus ciuitates syrie ꝑrexit. uacuas ꝓpugnato¬
rib. ẽẽ ratꝰ qͦd erat uerũ: medabã qͥdẽ & samagã
cũ primis. nec non & sicimã & angarizin ip̃sę
capit. & in suꝑis cutheorũ genꝰ adiacentia fano
loca incolentiũ exẽplo eiꝰ qͦd.ẽ hierosolimis
edificato. Capit: idumeȩ qͦq ñ paucas alias
ciuitates & p̃tra adoreon. & maresan. Insa marã
de rege edita ex om̃i ea parte. ꝯcludit filios¬
ꝙ suos aris tobolũ & antigonũ obsidioni p̾st̃
Quib nicħ renttentib adħ famis penuria
qͥ erant intra ciuitatẽ uenerͣ ut & iã insuã carnẽ
cogerent᷑ attingere. Igit᷑ antiochũ aduitorẽ.
sibi aduocant spondiũ cognominatũ. Qui cũ
ꝓmpta eis uoluntate paruss& ab aris tobolo
& antigono suꝑat᷑. & ille qͥdẽ adscitopolim
usq ꝑseqͣntib eũ memoratis fr̃ib effugit. hi
uͦ in samariã reu̾si & multitudinẽ iterũ intra
murũ cõpellunt. & expugnata ciuitate ipsã¬

Expanded text:
itates Syriae perrexit, vacuas propugnatoribus esse ratus, quod erat verum. Medabam quidem et Samagam cum proximis, necnon et Sicimam et Angarizam ipse capit, et insuper hic Cuthaeorum genus, adjacentia phano loca incolentium, exemplo ejus quod est Hierosolymis aedificato, capit. Idumeae quoque non paucas alias civitates, et praeterea Adoreon et Maresan. In Samariamde rege condita, ex omni eam parte conclusit, filiosque suos Aristobolum et Antigonum obsidioni praefecit. Quibus nihil remittentibus, ad hoc famis penuria qui erant intra civitatem venerunt, ut etiam suam carnem cogerentur attingere. Igitur Antiochum adjutorem sibi advocant, Spondium cognominatum. Qui cum prompta ejus voluntate paruisset, ab Aristobolo et Antigono superatur, et ille quidem ad Scythopolim usque, persequentibus eum memoratis fratribus, effugit. Hi vero in Samariam reversi, et multitudinem iterum intra murum compellunt, et expugnata civitate, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
e duce xp̃e uia facilis. Ẽ. ire perom̃s.
Q uod nat̾a negat uarios fessoq labores.
Bas qͥ ausus fragilidas grandia iuincere posse.
Paruula mens trepidat hominũ q̃ tãg̾e dura
Miratur tetigisse quidt̃. gaud& suꝑalse.
Si quod enĩ fuerit dignũ laude memorandỹ
Nec sibi sed dño tͥbuat quȩ gesta uidñtur.
Qui dedit ingeniũ stolido qͥ cuncta gubnat
Arripui celsos scłi tͣnscendere colles.
Quȩ ut fuerant calamo piigã ꝑtẽpora pͥsca.
Acternos replicare dies. ingencia regũ.
Tempore qͦ fuerint ubi talia facta ꝑ orbẽ
Quiq uiri fortes. portenta. fames. mala mũdi
Quaᷤ dederint clades popłis ciuilia bella
Triuerit externas gentes in fanda cupido
Q uõ casus tribuit regnis in ꝓuida cura.
Hȩc cecini breuiter memoranꝰ ueu̾ande sac̃dos.

Expanded text:
e duce, Christe, via facilis nos ire per omnes, Quod natura negat, varios fessosque labores, Das qui ausu fragili, das grandia vincere posse, Parvula mens trepidat hominum quae tangere dura, Miratur tetigisse quidem, gaudet superasse, Si quid enim fuerit dignum laude et memorandum, Nec sibi, sed Domino, tribuat quae gesta videntur: Qui dedit ingenium stolido, qui cuncta gubernat, Arripui celsos saecli transcendere colles. Quae ut fuerint calamo pingam per tempora prisca. Aeternos replicare dies ingentia regum Tempore quo fuerint, ubi talia facta per orbem, Quique viri fortes, portenta, fames, mala mundi, Quas dederint clades populis civilia bella. Triverit externas gentes infanda cupido: Quos casus tribuit regnis improvida cura. Haec cecini breviter memorans, venerande sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
non dubitauerit. Quo motꝰ populus cũ
resistero atq ille recipiendas imagines
censer&. plurimos ĩ mortẽ coegit. Dũ bȩc
in iudȩa gerunt᷑. agrippa aristoboli filius
romã aduenit. cupiens aduersus herodẽ
tetrarchen apud tyberiũ. decernere ui¬
dicio. Sed despectꝰ a tyberio cũ romȩ
deger& plurimos sibi assciuit ad amr¬
citiã. & maxime germanici filiũ gaiũ.
quẽ siue pat̾ni nominis gr̃a amabilẽ
pło seu regii generis ꝓpinquitate ꝓx¬
imũ ĩꝑio ratꝰ.an quodã p̃sagio studio¬
sius excolebat. quã ł ȩtatis ł honoris
eiꝰ ratio patiebat᷑. ita ut qͦdã die man᷑
eleuans dep̃caret᷑. ut maturiꝰ trberio
mortuo gaiũ uider& ĩꝑatorẽ. Quo
ꝓdito ꝑ eutichũ libertũ suũ agrippa
iussu tyberii ĩ uincla ducit᷑. & grauio¬
rib modis excruciat᷑. ñ ante dimissus
quã trberius diẽ clauder&. Cuiꝰ tẽpo¬
ra sȩda ludibriis caprarũq secessus.

Expanded text:
non dubitaverit. Quo motus populus cum non dubitaverit. Quo motus populus cum resisteret, atque ille recipiendas imagines censeret, plurimos in mortem coegit. Dum haec in Judaea geruntur, Agrippa Aristobuli filius Romam tetrarchen apud Tiberium iudicio decernere, sed despectus a Tiberio, cum Romae degeret, plurimos sibi adsciuit ad amicitiam et maxime Germanici filium Gaium, quem siue paterni nominis gratia amabilem populo, seu regii generis propinquitate proximum imperio ratus an quodam praesagio studiosius excolebat, quam uel aetatis uel honoris eius ratio patiebatur, ita ut quodam die manus eleuans deprecaretur, ut maturius Tiberio mortuo Gaium uideret imperatorem. Quo prodito per Eutychum, libertum suum, Agrippa iussu Tiberi in uincla ducitur et grauibus modis excruciatur, non ante dimissus quam Tiberius diem clauderet. Cuius tempora foeda ludibriis Caprearumque secessus —
Abbreviated transcription (Latin):
quo cõdẽpnatꝰ & actꝰ ĩ exiliũ etiã mor¬
te ĩpleuit sõmũ suũ
rincipatꝰ gentiũ qͥ ad archelaũ per
ne romani cũ in ius suũ uincendi redige¬
rent ꝓcul positas regiones ꝓuintias ap¬
pellauert̃. Mansert̃ tam̃ tetrarchȩ ut
erant philippꝰ & berodes. mutato uocabu¬
lo qͥ antipas priꝰ nuncupabat᷑. Nã salo¬
mes moriens loca quȩ tenuerat & potes¬
tatẽ suȩ gentis. liiȩ uxori cȩsaris dere¬
liquerat. Isstatꝰ erat iudȩȩ quando cȩ¬
sar defunctꝰ ẽ. relinquens tiberiũ pri¬
uignũ suũ liuiȩ uxoris filiũ ex suꝑiore
genitũ cõiuge. suc cessorẽ ĩperii roma¬
ni. cuiꝰ ĩ honorẽ tyberiadẽ herodes cõ¬
didit. Philippꝰ quoq libiã urbẽ ma-¬
tris eiꝰ uocabulo nuncupandã putauit.
& quia ꝓpositũ nobis ẽ aꝑire causas qͥ
tiȩ p̃sidẽ initiũ ruinȩ dedisse res in¬
dicat. quando cȩsaris imagines hiero¬
solimitanis ȩdib ĩferri primꝰ omniũ

Expanded text:
quo condemnatus et actus in exsilium, etiam morte implevit somnium suum. Principatus gentis qui ad Archelaum pertne Romani, cum in jus suum vincendo redigerent procul positas regiones, provincias appellaverunt. Manserunt tamen tetrarchae, ut erant Philippus et Herodes mutato vocabulo, quia Antipas prius nuncupabatur. Nam Salome moriens, loca quae tenuerat, et potestatem suae gentis Libyae uxori Caesaris dereliquerat. Is status erat Iudaeae quando Caesar defunctus est, relinquens Tiberium priuignum suum Liuiae uxoris filium ex superiori genitum coniuge successorem imperii Romani, cuius in honorem Tiberiadem Herodes codidit. Philippus quoque Libyam urbem matris ejus vocabulo nuncupandam putavit. Et quia propositum nobis est aperire causas, quciae praesidem initium ruinae dedisse res indicat: quandoquidem Caesaris imagines Hierosolymitanis aedibus inferri primus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fusionẽ bumanȩ suꝑbie diuise st̃. hc̃ &iã
scripsisse astrologiã atq geometricã dim̃sios¬
nes orb̾ fecisse syri tradunt. xxix.¬
ad regnũ nebroth exisse assur: & edificã¬
se niniuen & alias quas c̃texuit ciuitates le.¬
gis lator. longe pꝰea factũ.ẽ. qđ ex hac occasi.¬
one p̃strinexit ꝓpt̾ nobilitatẽ regni assyri.¬
oꝵs qͦd mirabilitꝰ dilatauit ninuꝰ beli filius
c̃ditor niniuen uocaret᷑. Assur autẽ unde
assrũ. ñfuit infiliĩs chã s in filiis sem. repꝑ¬
itur. qͥ fuit noe maximꝰ filiꝰ. Unde appar&e
deꝓgenie sem. exortos fuisse qͥ pꝰ ea regnũ gi¬
gantis iliiꝰ ob tinerent. & inde ꝓcederent.
atq alias conderent ciuitates. XU.
sentenciã ultiorus accepit : NQuid ẽ qͦd¬

Expanded text:
confusionem humanae superbiae divisae sunt. Hunc etiam confusionem humanae superbiae divisae sunt. Hunc etiam scripsisse astrologiam atque geometriam, divisiones orbis fecisse Syri tradunt. CAad regnum Nembroth, exisse Assur et aedificasse Niniven, et alias quas contexuit civitates legislator, longe postea factum est. Quod ex hac occasione perstrinxit, propter nobilitatem regni Assyriorum, quod mirabilitino Ninive vocaretur. Assur autem, unde Assyrii, non fuit in filiis Cham, sed in filiis Sem reperitur, qui fuit Noe maximus filius. Unde apparet de progenie Sem exortus fuisse, qui postea regnum gigantis illius obtineret, et inde procederent atque alias conderent civitates. CAPUsententiam ultionis accepit. Quid est q
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq partiti sunt & ꝓpt̾ ea babyloniã
uocari c̃tigit ciutatẽ. Decap̃o uͦ qͥ uocatur
sennaar in regione babilonis meminit ȩtiꝰ
ita dicens. Qui uͦ de sac̾dotib sunt erepti.
iouis sacra sum̃tes insennaar babyuonis ue.¬
nerunt. G̾ nebroth. filiꝰ. chuis. nepos. noe de
qͦ iã m̃tionẽ fecimꝰ ipsȩ cępit. eẽ potens in.
tra & erat robustꝰ uenator corã dño. ab hoc
ex iuit ꝓ uerbiũ qͣsi nebrot robustꝰ uenator
corã dño. qđ sic in tellegendũ. ẽ. Gygas iste
contͣ dñm fuisse qđ significat᷑ eo nomine
qͦ dicit᷑ uenator quasi animarũ deceptor ho¬
minũq opp̃ssor. & ꝓeo qđ homines acultu
dĩ abstrahebat sic nominatꝰ.ẽ. fuit autẽ
pͥncipuĩ regni eiꝰ babylon & aracha. acha
.ẽ. seleutia. Hic autẽ nebroth arripuit thy¬
rannidẽ insuetã pͥor inpopłis. regnauitq
in babylone. Apparit nãq hunc tytannũ
fortissimũ in eo regnasse. loco ubi linguȩ ad

Expanded text:
unicuique partiti sunt, et propterea Babyloniam vocari contigit civitatem. De campo vero qui vocatur Sennaar in regione Babylonis, meminit Aetius ita dicens: Qui vero de sacerdotibus sunt erepti, Jovis sacra sumentes, in Sennaar Babylonis venerunt. Igitur Nembroth filius Chus nepos Noe, de quo jam mentionem fecimus, ipse coepit potens esse in terra, et erat robustus venator eoram Domino. Ab hoc exivit proverbium: Quasi Nemroth robustus venator coram Domino. Quod sic intelligendum est, gigantem istum contra Dominum fuisse. Quod significatur eo nomine, quod dicitur venator, quasi animarum deceptor hominumque oppressor, et pro eo quod homines a cultu Dei abstrahebat, sic nominatus est. Fuit autem principium regni ejus Babylon, et Aracha, Achat,est Seleucia. Hic autem Nembroth arripuit tyrannidem insuetam, prior in populis regnavit et in Babylone. Apparet namque hunc tyrannum fortissimum in eo regnasse loco, ubi linguae ad
Abbreviated transcription (Latin):
tis suȩ anno genuit heber. Heberauit̃ cũ .xx
anñ xxx. & genuit rei. Reu uͦ uix̃ annis axx
genuit habrabã & naãchor & aroͣn. Gͦ anati.¬
uitate abrahe qͥ decimꝰ fuit a noe sic̃ nc̃ deda¬
ratũ.ẽ. supputa ꝑsingulaᷤ. aetates numerũ an¬
norũ ab ortu uniꝰ cuiꝰq patris usq ad ortũ sub¬
seq̃ntis filii. & inuenies.cc.xciii. anñ. Id e ana.¬
tiuitate abrahȩ usq ad diluuiuĩ ꝗͣuis beatus
hieronimꝰ inchronica cusebũ atq orosius in
pͥma fronte suoꝵ libroꝵ aqͥbꝰ ȩciã iosephꝰ ñ lor¬
ge exorbitat alit̾ sentiãt. innumero annoꝵ
dicentis. a natiuitate habrahȩ usq adtocłꝰ aeb̾
diluuiũ inueniri supputando tetroisũ anñ

Expanded text:
tis suae anno, genuit Heber. Heber autem cum 34 tis suae anno, genuit Heber. Heber autem cum 34 annis 30 et genuit Reu. Reu vero vixit annis 35 genuit Abram, et Nachor, et Aran. Ergo a nativitate Abrahae, qui decimus fuit a Noe, sicut nunc declaratum est, supputa per singulas aetates, numerum annorum ab ortu uniuscujusque patris, usque ad ortum subsequentis filii, et invenies 292 annos, id est, a nativitate Abrahae usque ad diluvium. Quamvis beatus Hieronymus in Chronico Eusebii, atque Orosius in prima fronte suorum librorum, a quibus etiam Josephus non longe exorbitat, aliter sentiant in numero annorum, dicentes a nativitate Abrahae usque ad totius orbis diluvium inveniri, supputando retrorsum, ann
Abbreviated transcription (Latin):
lin unust eae. &e inde desꝑsit eos anł suꝑ faciẽ
cunctarũ regionũ. Merito auit̃ mał punit᷑ affec¬
tus deiã cui ñ succedit effectꝰ. Gcñ ił ipsũ pene
qͣle fuit : qm̃ dominatio imꝑantis in lingua ẽ:
ibi .ẽ. dap̃nata suꝑbia. ut intellegere iubens¬
& homini qͥ noluit intellegere ut obedure deo
tubenti. Sic illa conspiratio dissoluta.ẽ. cũqͥsq
abeo quẽ ñ intellegebat absceđae. nec se. nͥ ei. cũ
qͦloqui poterat ad gregate. Et ꝑ linguas diuisȩ
sunt gentes. dispsȩ q ꝑt̾ras sic̃ dõ placuit. qͥhoc
modis occultis nob̃q inc̃prehensibilib fecit. Ex
uenerunt. Actus autẽ eit numerus gentiũ
multo ampliꝰ quã linguarũ XXxU
ouur ut supra memorare cȩpimꝰ: series annoꝵ
adiliuiio usq ad natiuitatẽ abrahe: ita c̃tinet᷑.
Sem.c erat annorũ qͣndo genuit arfaxat.
biennio pꝰ diluuiũ. Porro arfaxat. cũ esset.
xxru. annoꝵ genuit sale. sale quoq xxxͣ. eta¬

Expanded text:
inde dispersit eos Dominus super faciem cunctarum regionum. Merito autem malus punitur affectus, etiam cui non succedit effectus. Genus vero ipsius poenae quale fuit? Quoniam dominatio imperantis in lingua est, ibi est damnata superbia, ut non intelligeret jubens homini, qui noluit intelligere ut obediret Deo jubenti, sicque illa conspiratio dissoluta est, cum quisque ab eo quem non intelligebat abscederet, nec se nisi ei cum quo loqui poterat aggregaret. Et per linguas divisae sunt gentes dispersaeque per terras sicut Deo placuit, qui hoc modis occultis nobisque incomprehensibilibus fecit. Ex ervenerunt. Auctus autem est numerus gentium, multo amplius quam linguarum CAPUur, ut supra memorare coepimus, series annorum a diluvio usque ad nativitatem Abrahae ita continetur. Sem 100 erat annorum quando genuit Arfaxat, biennio post diluvium. Porro Arfaxat cum esset 30 annorum, genuit Sale. Sale quoque trigesimo aeta
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc unde factũ .ẽ. nͥ exbenedictione iafech:
In popło enĩ gentiũ totũ orbẽ trarũ occupauit
ecclesiã. Hoc prorsꝰ ꝓnunciabat᷑ cũ diceretur.
Dilatae ds̃ iafech. & habit& in tab̾nacuł sẽm Sem
ꝓcedente ꝓphecia unguento c̃paret᷑ effuso:
incuiꝰ domib id. ẽ eccliis habitat gentiuĩ latitu¬
do: Nam iafeth. latitudo int̾p̾tat᷑. Ecce qͥmͦ
dilatoe ds̃ iafech. & habite in tab̾ naculis sem̃.
id. ẽ in ȩccłiis qͣs filii ꝓphetarũ apłi estruxer̾¬
Scdm qͦd paulus apło fidelibꝰ exgentibait qui
eratis illo tẽpore sine. xp̃o alienati asocietate
isrs &e ꝑ egrini testam̃toꝵs & ꝓmissionis spem
ĩ habentes ae sine dõ in hoc mundo. Per hȩc
uba ostñdit᷑ qͦd ñdũ habitabat iafech. in donu¬
U̾ scm̃ s paulo pꝰ quẽadinodũ c̃cludat au̾tamꝰ
Igit̃ iã inqͥt ñ estis ꝑ egrini &e hospites .s. estalctues

Expanded text:
Et hoc unde factum est, nisi ex benedictione Jafeth. In populo enim gentium totum orbem terrarum occupavit Ecclesia. Hoc prorsus pronuntiabatur, cum diceretur: Dilatet Deus Jafeth, et habitet in tabernaculis Sem. Sem praecedente prophetia, unguento comparetur effuso? In cujus domibus, id est ecclesiis, habitat gentium latitudo, nam Jafeth latitudo interpretatur. Ecce quomodo Deus dilatet Jafeth, et habitet in tabernaculis Sem, id est, in ecclesiis quas filii prophetarum apostoli construxerm quod Paulus apostolus fidelibus ex gentibus ait: Qui eratis illo tempore sine Christo, alienati a soIsrahel et peregrini testamentorum et promissionis spem non habentes et sine deo in hoc mundo. per haec uerba ostenditur,. quod nondum habitabat Iapheth in domibus Sem. sed paulo post quemadmodum concludat, aduertite. igitur iam, inquit, non estis peregrini e
Abbreviated transcription (Latin):
entes iniciũ. belamsidẽ helamitas. qͥ ꝑsanĩ
sunt pͥncipes dereliquid. Asur autẽ ninũ
in stituit ciitatẽ qͥ nc̃ caldei uocantur. Ar¬
faxat autẽ arfaxat eos nominauit cũ pͥncis
coꝵ. eẽt. Aram uͦ. aram eos instituit qͦs gͣcis¬
ros appellant. Iuos autẽ nc̃ lidos. uocant lith
tc̃ ludas nominauit. Arãuͦ filiis . uͭii. existen¬
tibꝰ: bus quidẽ instituit traconitidinẽ & da¬
mascũ quȩ .ẽ. media phalestine sirieq c̃uinc¬
ta. Armoeniã uͦ. otrꝰ gecherbactrianos. Mes
autẽ mesaneos quȩ ncͣ arax uocat᷑ ab omibꝰ.
Arfaxat autẽ filiꝰ fuit sala deqͦ natꝰ. ẽ. heber
a qͦ uidȩos priꝰ hebrȩos uocauer̃. Neber autẽ
iectat genuit & phalec iecta uͦ qͥfiliꝰ fuit bebe
habuit filios. helmodat. salech. a sormotb. iar
aduram. uzal. deda. ebal. abimabel. sapha. &n.
phyr. & ebila. & iobab. isti aflumine cophino in¬
diȩ: & posita circa syrie loca quã ñ habitant.

Expanded text:
entes initium. Helam siquidem Helamitas, qui Persarum entes initium. Helam siquidem Helamitas, qui Persarum sunt principes, reliquit. Assur autem Ninum instituit civitatem, qui nunc Chaldaei vocantur. Arfaxat autem Arfaxateos nominavit, cum princeps eorum esset. Aram vero Aram eos instituit quos Graeci Siros appellant. Quos autem nunc Lidos vocant, Luth, tunc Ludas, nominavit. Aram vero filiis quatuor existentibus, his quidem instituit Traconitidem et Damascum, quae est Media Palaestinae Syriaeque conjuncta. Armeniam vero Otrus, Geter Bactrianos, Mes autem Mesaneos, quae nunc Arax vocatur ab omnibus. Arfaxat autem filius fuit Sala, de quo natus est Heber, a quo Judaeos prius Hebraeos vocaverunt. Heber autem Jectan genuit, et Falech; Jecta vero, qui filius fuit Heber, habuit filios Helmodat, Saleth, Asormoth, Jare, Aduram, Usal, Deda, Ebal, Abimael, Sapha, et Ophir, et Ebila, et Jobab. Isti a flumine Cophenae Indiae, posita circa Syriae loca quaedam inhabitant.
Abbreviated transcription (Latin):
& aclamã. & soboim. usq lerem. qͥa cetȩ cuu¬
tates sy don uidelicae & gerera. & sodoma. &
gomorra. & adama. etseboin: note sunt
nominib sius. Puint itaq oñs filii cham.
hoc .c̃. medũ filuĩ noe . uiͬ. & nepotes qͥnq
ex uno eiꝰ filio ꝓnepotes duo ex nepote
uno. fit eni̾ sũma undecim. Quibꝰ enu¬
meratis hic redit᷑ ad aliũ filiũ. Chã qͥ uocaba¬
tur mesraim & c̃memorant᷑ qͦs genuit ñ tãꝗͣ
singłi homines s nationes septe. & de serta
uelud desexto filiogrus cõmemorat᷑ exisse qu
apellat᷑ philistĩ. unde fiunt octo inde icma
chanaan redit᷑ in qͦ filio maledictꝰ. ẽi cham a
qͦs genuit undecĩ nominant᷑. Deinde usqad
qͦs fines ꝑuenerint. cõmemoratis qͥb̾dã. cu¬
tatibꝰ dicit᷑ ac ꝑħ infiliis nepotibꝰq cõputats
deꝓgenie chã triginta unꝰ geniti reftrunt᷑. sẽ
uͦ t̃tio noe filio qͥnq fuert̾ nati: qui usq ad
occeanũ seorsũ habitant. asiã ab eufrate faci¬

Expanded text:
amam, et Seboim, usque Letzem, quia caeterae civitates, Sidon videlicet, et Gerara, et Sodoma, et Gomorrha, et Adama, et Seboim notae sunt nominibus suis. Fiunt itaque omnes filii Cham, hoc est, medii filii Noe quatuor, et nepotes quinque, ex uno ejus filio pronepotes duo, ex nepote uno fit eorum summa undecim. Quibus enumeratis, hic reditur ad alium Cham, qui vocabatur Mesraim: et commemorantur quos genuit, non tanquam singuli homines, sed nationes septem, et de sexta, velut de sexto filio, gens commemoratur exisse, quae appellatur Philistiim: unde fiunt octo. Inde iterum ad Chanaan reditur; in quo filio maledictus est Cham, et quos genuit undecim nominantur. Deinde usque ad quos fines pervenerint commemoratis quibusdam civitatibus dicitur ac per hoc in filiis nepotibusque computatis, de progenie Cham triginta unus geniti referuntur. Sem vero tertio Noe filio quinque fuerunt nati, qui usque ad Oceanum seorsum habitant Asiam, ab Eufrate faci
Abbreviated transcription (Latin):
petrusim. & cellum. Deqͥb egressi st̃ philistĩ.
& chapturim : exceptis labaim. a qͥb libies.
pꝰea nominati st̃ qͥ priꝰ phetei. uocabant᷑: &
casloim. qͥ deuceps philistim appellati suns
qͦs nos corrupte phalestinos dicimꝰ. Ceterȩ sex
gentes ignorate nob̃ sunt qͥa bello &phiopi.¬
co subu̾se usq ad obliuionẽ p̃titoꝵ nominũ
perunertꝰ. Possederunt autẽ t̾ram agazi usq
ad extremos fines egypti. Ghanaan autẽ gen̾
sidonẽ pͥmogenitũ suũ. & aetheũ. hiebuscũ.
& amorreũ. gergesũ. & eueum. & aracheũ. si¬
neũ. & aradiũ. samarithen. & amatheũ. De cha¬
naan primꝰ natꝰ. ẽ. sidon a qͦ urb infenice si¬
don uocat᷑. Archeꝰ qͥ archã c̃didit opidũ in
radicib libani sitũ. aradũ st̃ qͥaradã insulã
possedert̃: aug̾to freto fenicis littora separatĩ.¬
Samariĩ emissa nobilis syriȩ cęles ciuitaᷤ hãc¬

Expanded text:
Petrusim, et Chasluim; de quibus egressi sunt Philistiim Petrusim, et Chasluim; de quibus egressi sunt Philistiim et Capturim. Exceptis Labaim; a quibus Libyes postea vocati sunt, qui prius Phuthaei vocabantur; et Chasluim, qui deinceps Philistiim appellati sunt, quos nos corrupte Palaestinos dicimus; caetergentes ignotae nobis sunt, quia bello Aethiopico subversae, usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. Possederunt autem terram Agazi usque ad extremos fines Aegypti. Chanaan autem genuit Sidonem primogenitum suum, et Ethaeum Jebusaeum et Amorraeum, Gergesaeum et Evaeum, et Arachaeum, Simaeum et Aradium Samarithen et Matthaeum. De Chanaan primus natus est Sidon, a quo urbs in Phoenice Sidon vocatur. Arachaeus, qui Archas condidit oppidum, in radicibus Libani situm. Aradii sunt qui Aradam insulam possederunt, angusto freto Samariten, emissa nobilis Syriae Coeles civitas. A
Abbreviated transcription (Latin):
orb̾ littora. crasq mariuicitaᷤ qͥbꝰ ut supͣ diximꝰ¬
abamano & tauro montibꝰ om̃ĩa maritima
loca usq ad occeanũ possedunt britanicũ.
filii cham. chus. & mesarim. futh. & chanaan
Ghus hodie ab hebreis ethiopa nuncupat᷑.
fluuiiꝰ usq in p̾señ. futh dicit᷑. Om̃isq circa
tantũ climatis eiꝰ parte. antiquit̃ libiȩ
nom̃ resida : & reliq̃ tra uocat᷑ affrica.
Porro chanaãn. obtinuit tiã quã uidȩi
deĩceps possedert̾ ciectis chananeis. fuũ chuł.
saba. & euila. sabata. & rema. sabathaca id. ẽ.
saba. aqͦ sabei. E uila getuli ĩpaite temociori
paulatĩ antiqͣ uocabula. ꝑdid̾unt. & quȩ nc̃
pro uet̾ibꝰ habeant᷑ ignorata. filũ saba. aqͥbꝰ
bia. In .l.xxi. psalmo ubi nos habemꝰ. reges
arabũ & saba mun̾a offert̃. In hebreo scriptũ
ẽ. reges saba. Dadai gens . ẽ. ethiopȩ in occidñ
& anamim. & balaabim. neptium. &

Expanded text:
orbis littora terrasque mari vicinas orbis littora terrasque mari vicinas ab Amano et Tauro montibus omnia maritima loca usque ad Oceanum possederunt Britannicum. Filii Cham, Chus et Mesraim, Futh et Chanaan. Chus hodie ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur, fluvius usque in presens Futh dicitur, omnis autem circa tantum climatis ejus parte antiquum Libya nomen residet, et reliqua terra vocatur Aphrica. Porro Chanaan obtinuit terram quam Judaei deinceps possederunt. Ejectis Chananaeis filii Chus Saba et Evila, Sabatha et Regina. Sabatacha, id est, Saba, a quo Sabaei, Evila Getuli, in parte remotioris paulatim antiqua vocabula perdiderunt, quae nunc pro veteribus habeant, ignoratur. Filii Saba, a quo bia. In LXXI psalmo, ubi nos habemus, Reges Arabum et Saba munera offerunt, in Hebraeo scriptum est, Reges Saba. Dadai, gens est Aethiopiae in occidentali et Anamim, et Balaabim, Neptuim, et
Abbreviated transcription (Latin):
mutauert᷑: Tantȩ siqͥdẽ gentes ꝑ iafecth filio̾
institute sunt. Gomer autẽ babe¬
bens
tres filios. astinegas qͥdẽ astinegas in¬
stituit. qͥ nc̃ regni uocant᷑ agrecis. Riphat
autẽ ripheos qͥdicunt᷑ paflagones. Tygran
uͦ thygrameos qͥfriges agrecis st̃ nuncupati
Aiano autẽ. iafeth filio & ipse tres habente si¬
los. helisas qͥdẽ heliseos uocauit eos qͦꝵ pͥncep̾
fuit. qͥ nc̃ st̃ eolei. Tharsis uͦ. thyrsos sic enim
antiqlui tuꝰ cilicia uocabat᷑. Tharsus enĩ apud
eos maxima ciuitatũ metropolis apellat᷑. Tau
littã ꝓceta mutata. Cithim autẽ eythimã in
& maritima loca cythim hebraice nominat᷑.
Testis enĩ sermonis mei una in cypro ciuitatũ
quȩ antiquã appellationẽ ualuit retinere.
Cythis enĩ abhis qͥ ei gͣcũ nom̃ ĩposuerunt uo¬
cat᷑. Neq sic fugiens cythi nom̃. Lafech itaq
filii stu nepotes has habuere gentes. & que
forsan nc̃ ignorant᷑. om̃s tam̃ penȩ ĩsulã & todꝰ

Expanded text:
mutaverunt. Tantae siquidem gentes per Jafeth filios institutae sunt. Gomer autem habens tres filios. Astinegas quidem Astinegas instituit, qui nunc Regini vocantur a Graecis. Riphat autem Riphaeos, qui dicuntur Paphlagones. Tygram vero Tygraneos, qui Phryges a Graecis sunt nuncupati. A Jano autem Jafeth filio, et ipso tres habente filios: Helisas quidem Helisaeos vocavit eos, quorum princeps fuit, qui nunc Aeolici. Tharsis vero Thyrsos, sic enim antiquitus Cilicia vocabatur; Tharsus enim apud eos maxima civitatum metropolis appellatur, tau littera, pro theta mutata. Cythim autem Cythimam inss insulae et maritima loca, Cythym Hebraice nominantur. Testis enim sermonis mei una in Cypro civitatum, quae antiquam appellationem valuit retinere. Cythis enim ab his qui ei Graecum nomen imposuerunt vocatur, neque sic fugiens Cythi nomen. Jafeth itaque filii seu nepotes has habuere gentes, et quae forsan nunc ignorantur. Omnes tamen pene insulas et totius
Abbreviated transcription (Latin):
Inde autẽ migrationes ubiq agentes & t̾ram
ad p̾hendentes unꝰ qͥsq felicẽ quã ds̃ unicuiq
distribuit. & ita om̃is t̾ra per eos cõpleta. est.
medit̾ranea simul atq maritima. Quidã¬
autẽ etiã nauib tͣns euntes insulas habitaue¬
runt. Unde alique gentes ab institutoribꝰ
positas appellationes huc usq seruant sicuti
suꝑiꝰ declaratũ. ẽ. Suȩdã uͦ placita ł nomina
inmuta uert̾. Diuisiones autẽ linguarũ.lxxii.

Expanded text:
ubique agentes, et terram apprehendentes unusquisque felicem quam Deus unicuique distribuit: et ita omnis terra per eos completa est, mediterranea simul atque maritima. Quidam etiam navibus transeuntes, insulas habitaverunt. Unde aliquae gentes ab institutoribus positas appellationes hucusque servant, sicuti superius declaratum est. Quaedam vero placita sibi nomina immutaverunt. Divisiones autem
Abbreviated transcription (Latin):
defuisse credendũ. t̃. Quã obre sic̾ lingua uno
cũ cĩt. om̃iũ ñ idõ filiuĩ pestilentie defuert
nã & ante diluuiũ una erat lingua. & tam̃
om̃s pret̾ unã noe uisti domũ deleri diluiuis
meruert̾: ita pꝰ diluuiũ. nec iustos defuisse cit.¬
diderĩ.s. si om̃s cõmemorarent᷑. nunis longũi¬
er&e. eẽt. hec historica magis diligentia quam
ꝓpħecica ꝓuidentia. Illa itaq exsequit᷑ littãrũ

Expanded text:
Quamobrem sicut lingua una cum esset omnium, non ideo filii pestilentiae defuerunt, nam et ante diluvium una erat lingua, et tamen omnes, praeter unam Noe justi domum, deleri diluvio meruerunt: ita post diluvium, nec justos defuisse crediderim. Sed si omnes commemorarentur, nimis longum fieret, et esset haec historica magis diligentia quam prophetica providentia. Illa itaque exsequitur litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
eetãrũ. Quȩ ꝑsuccessiones ꝑuenit adhabraba ac
sic ꝑ patriarchã qͥ ex stirpe habraã st ꝓpagatipt¬
susa ẽ. in popłm dĩ. At tam̃ nec heber nec ipso
pat᷑ habraã in om̃em ꝓgeniẽ suã hanc diffunde
ualuert̾. s. in eos qͥ adciuitatẽ dĩ ꝑtinere ude¬
bant᷑. Dequibꝰ scđm carnẽ natꝰ ẽ & xp̃c̃. ⁊ rin

Expanded text:
nit ad Abraham, ac sic per patriarchas, qui ex stirpe Abraham sunt propagati, profusa est in populum Dei. Attamen nec Heber, nec ipse pater Abraham, in omnem progeniem suam hanc diffundere valuerunt, sed in eos qui ad civitatem Dei pertinere videbantur, de quibus secundum carnem natus est Chr
Abbreviated transcription (Latin):
e scm̃ qͦ nati st̃ patre om̃iũ. filioꝵ heber.
stẽ iafeth maiore. hinc iã cepit texeit ꝓge¬
nic̃. sc̃ maiores. filũ noe. quõ aminore incho¬
auerat. iafeth. acsic demũ ꝑuenerat ad sem.
babet̃ enĩ aliqͥd difficultatis in ipso narrationĩ
crordio cũ dicit. Desem autẽ nati st̃ patre oũ¬
filioꝵ heber. ste afech. maiore. Oidlo uetbara
s̃ eesem. natꝰ e heber.Qui semm̃ pat̃. ẽ. om̃iã flio.¬

Expanded text:
ium filiorum Heber, fratre Jafeth majore. Hinc jam coepit texere progeniem Sem, majoris filii Noe; quoniam a minore inchoaverat Jafeth, ac sic demum pervenerat ad Sem. Habetur enim aliquid difficultatis in ipso narrationis exordio, cum dicit: De Sem autem nati sunt, patre omnium Heber, fratre Jafeth majore. Ordo verborum est: Ex Sem natus est Heber; qui Sem pater est omnium filio
Abbreviated transcription (Latin):
montibꝰ incipientẽ & ꝑtingentẽ inasia usq
ad flum̃ tanai. In europpa uͦ tra gazimorũ
cũ nuliꝰ eoꝵ qͥ supͣ dicti sunt ibide̾ habitator
eristĩea gentes eiꝰ diuersis eiꝰ se nominibꝰ ap¬
pellabant. qͥ nc̃ egrecis galatae nuncupant᷑.
Olim uͦ dicti st̃ gomanice qͦs gomer institu¬
it. Magog uͦ magogas ase nominatas insti¬
tuit. Isti ag̃cis scitȩ sc̃ appellati. Itẽ filioꝵ ia¬
fech madeuꝰ & ianꝰ fuert̾ ex madeo qͥdẽ sunt
gentes quȩ agrecis medi uocant᷑. Aiano uͦ
om̃s ionũ belladiciq descendt᷑. qͥ & greci un¬
de & mare ignicũ apellat᷑. Condidit autt̃
iobel iobelo innr̃is tẽporib hiberes. qͥ & hispa¬
nia qͥbꝰ pꝰea celtiberi nuncupatist̃. Moga u
pinũ dicebat᷑ ꝙͣ p̾ea cappadocia. nc̃ autẽ cȩ¬
sarea aromanis hoc uocabulũ sortit᷑ .io. ẽ.
sacȩsare.
Mos cũ uͦ amosochun plantatisunt. qͥ nc̃ cappa¬
doces int̾ptat᷑. Quoꝵ antiq appellationis sig¬

Expanded text:
pientem, et pertingentem in Asiam usque ad flumen Tanaim. In Europa vero terra Gazzimorum, cum nullus eorum qui supradicti sunt ibidem habitator existeret, gentes ejus diversis se nominibus appellabant, qui nunc a Graecis Galatae nuncupantur, olim vero dicti sunt Gomanicae, quos Gomer instituit. Magog vero Magogas a se nominatos instituit. Isti a Graecis Scythae sunt appellati. Item filiorum Jafeth. Madeus et Janus fuerunt; et ex Madeo quidem sunt gentes, quae a Graecis Moedi vocantur; a Jano vero omnes Ionii. Helladicique descendunt, qui et Graeci: unde et mare Ionium appellatur. Condidit autem Jobel Jobelos, qui nostris temporibus Hyberes, qui et Hispani; a quibus postea Celtiberi nuncupati sunt. Moga vero primum dicebatur, quae postea Cappadocia, nunc autem Caesarea a Romanis hoc vocabulum sortitur, id est, a Caesare. Moscini vero a Mosochum plantati sunt, qui nunc Cappadoces nuncupantur. Quorum antiquae appellationis sig
Abbreviated transcription (Latin):
ia feth. Ex his enĩ pꝰdiluuiũ dissemina¬
te st̃ gentes ꝑ unui̾sas tras atq insula ma¬
ris.s. qͣs unꝰ qͥsq c̃didit gentes & qͣs partes
obtinuerit orb̾. ex iosephi atq hieronimili¬
bris decerꝑe. libuit. fuerunt autẽ filiis noe
filii. quoꝵ ꝓpt̃ honorẽ gentibꝰ quas c̃dide¬
runt in posuert̾ nomina & t̾ris qͣs adp̾hende
potuert̾. Iafech gͦ noe filius habuit filiossep

Expanded text:
ium disseminatae sunt gentes per universas terras, atque insulas maris. Sed quas unusquisque condiderit gentes, et quas partes obtinuerit orbis, ex Josephi atque Hieronymi libris decerpere libuit. Fuerunt autem filiis Noe filii, quorum propter honorem gentibus quas condiderunt imposuerunt nomina, et terris quas apprehendere potuerunt. Jafeth
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ anim adũtat. dic̃ enĩ. N ullus autẽ
ad uitã modernã & annoꝵ breuitatẽ qͥbꝰ nc̃
uiuimꝰ uitã c̃parans antiqͦꝵ putae falsa quȩ
de illis st̃ dicta. & eo qͦd nc̃ uita tanto ñ duca¬
tur tẽpore. credat neq illõ ad uitȩ iliiꝰ longi¬
tudinẽ ꝑuenisse. Ili nãq cũ essent religio¬
si &e abipso dõ facti. cũq eis pabula oportuni¬
ora ad maiꝰ tempꝰ existerent p̃parata tantoꝵ
annoꝵ circulis rite uiuebant. de inde ꝓptͣ
iuitutes & głosas utilitates quas ꝑscrutabaq̃¬
ia .ẽ astrologiã &e geometriã. ds eis ampliora
uiuendi spacia condonauit quȩ nc̃ haud
ediscere potuissent nͥ sexcentis uiu̾ent an¬
nis. ꝑ tot annorũ enĩ curricula magnꝰ annꝰ
tiqͥtatẽ apud gͣcos & barbaros c̃scrib̾e ma¬
luerunt. Nam & manechon qͥ descriptio¬
nẽ fecit egyptiorũ &berosus qͥ caldica de¬
florauit. & mochꝰ & aetiꝰ adhȩc & hieronimꝰ
egyptiis qͥ phoericã disposuit. c̾cordant

Expanded text:
animadvertat. Dicit enim: Nullus autem ad vitam modernam, et annorum brevitatem, quibus nunc vivimus, vitam comparans antiquorum, putet falsa quae de illis sunt dicta, et eo quod nunc vita tanto non ducatur tempore, credat neque illos ad vitae illius longitudinem pervenisse. Illi namque cum essent religiosi, et ab ipso Deo facti, cumque eis pabula opportuniora ad majus tempus existerent praeparata, tantorum annorum circulis rite vivebant. Deinde propter virtutes et gloriosas utilitates, quas juid est, astrologiam et geometriam, Deus eis amplius vivendi spatia condonavit, quae nunc haud ediscere potuissent, nisi sexcentis viverent annis, per tot enim annorum curricula magnus annus barbaros conscribere maluerunt. Nam et Manechon, qui descriptionem fecit Aegyptiorum, et Berosus, qui Chaldaica defloravit, et Mochus, et Aetius, ad haec et Hieronymus Aegyptius, qui Phoenicam disposuit, concordant
Abbreviated transcription (Latin):
ret s hecꝓͥa hominũ uirtute p̃beret᷑. sol ipse
psumens homines adĩ timore reuocare. & spẽ
suã in ꝓpͥa uitute reponere. Ob quã tẽ tuitĩ
edificandã altiort̃ suadebat ubi aqͣ ñ possit
ascende quȩ etiã cȩlũ ꝑ tingerae. Multitudo
autẽ ꝓna erat ut nebroth pͣceptionib obȩduae
putans gͣue seruiciũ obseqͥ dõ Et currĩ ȩdifi¬
cabant in nullo sua studia deserentes. Sumebat
gͦ altitudo facilitatẽ & plusꝗ̃ suꝑare qͥl possit. mul¬
tisitaq manibꝰ fabricata crescebat. Unde & le¬
gis lator testat᷑ dñm descendisse ad udendã t̾rĩ
quã edificabant filũ adã. dicens. Ecce unꝰ popłs
& unũ labiũ om̃ibꝰ. cepert᷑. hoc facere: nec desi¬
stent acogitationibꝰ donec ea oꝑe compleant.

Expanded text:
ec propria hominum virtute praeberetur, solus ipse praesumens homines a Dei timore revocare, et spem suam in propria virtute reponere. Ob quam rem turrim aedificandam altiorem suadebat, ubi aqua non posset ascendere, quae etiam coelum pertingeret. Multitudo autem prona erat ut Nembroth praeceptionibus obediret, putantes grave servitium obsequi Deo, et turrim aedificabant, in nullo sua studia deserentes. Sumebat ergo altitudo facilitatem, et plusquam sperare quis possit. Multis itaque manibus fabricata, crescebat. Unde et legislator testatur Dominum descendisse ad videndam turrim quam aedificabant filii Adam, dicens: Ecce unus populus et unum labium omnibus, coeperuntque hoc facere, nec desistent a cogitationibus, donec eas opere com
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ unũ buc usq eẽt. labuł hominibꝰ diusũ ẽ
inpluras scilic& linguaᷤ. & quȩ actenꝰ uocabat᷑
humana. De inceps exigente suꝑbia diu̾sa ꝓ¬
meruit uocabula. Deo autẽ iubentt ut cides¬
rent & multiplicarent᷑ pꝰ diluũ filu noe
& ut diui̾sã colentes faciẽ t̾tarũ. habundantia
fructuũ potirent᷑: qui cũ. c̾e̾nt. in eruditi ae id̃
in obedientes fuerunt. in calamitatibꝰ incid̃¬
tes sua grauit᷑ peccata sensert̃. Et quia uins¬
tutis inmultitudine. feruebant & ꝓpͥa fortitu¬
aine ñ dĩ ꝓpiciationise bona hab̾e ẽdebant.
as posuert᷑ ut uoluntati dĩ in obedienfes fiereq̃.
fc̾ autẽ cosclatos. et̃ adinuiriã dĩ atq c̃tẽptũ

Expanded text:
m unum hucusque esset labium hominis, divisum est in plures scilicet linguas, et quae hactenus vocabatur humana, deinceps, exigente superbia, diversa promeruit vocabula. Deo autem jubente ut crescerent et multiplicarentur post diluvium filii Noe, et ut, diversam colentes faciem terrarum, abundantia fructuum potirentur; qui cum essent ineruditi, et ideo inobedientes fuerint, in calamitatibus incidentes, sua graviter peccata senserunt. Et qui juventutis multitudine fervebant, et propria fortitudine, non Dei propitiatione, se bona habere credebant, apposuerunt ut voluntati Dei inobedientes fierent. Fecit autem eos elatos esse ad injuria
Abbreviated transcription (Latin):
montis armeni quẽ uocant. Iuic enĩ ardr
solutȩ reliqͥas ꝓuinciales ostendunt. hucu
diluuũ indicuĩ actenꝰ uidemꝰ in lapidibꝰ q
inremotis montibꝰ concis & ostreis. eg̃gatosst¬
pe etiã canatos aqͥs iusere solemꝰ. At tam̃ qͥs
dehac arca atꝙ hoc diluuio gentũ hyston¬
ographi. sapientesq eoꝵ scrips er̃ pauci in no¬
tescere curabo. Iuoꝵ unꝰ berosꝰ caldeus tartas
dediluiuo talit. ẽ esfatꝰ. Dicit᷑ autẽ et nauisẽ
quȩ in armeniã uenit cuca monit᷑ cardi eũ &
adhuc aliqua pars. eẽ. & qͦddã bitumen exin¬
de tolle : qͦ marime homines ad eopiationes
utuntur. Meminit autẽ hoꝵ & hieronimꝰ
egy pciꝰ qͥ antiqͥtatẽ phȩnicȩ nosciẽ cͥscripsise
S & manasseas damascenꝰ in nagesimo sextohy¬
storiarũ libro ita de hoc diluio dic̃. Est e
suꝑ muniadã ex celsꝰ mons in armenia. qͥbãris
apellat᷑ in qͦ multõ fugientes sermo ẽ. dilu¬
uũ tempore lib̾atos. & qñdã simul in archa

Expanded text:
m Armenii vocant, illic enim arcae solitae reliquias provinciales ostendunt. Hujus enim diluvii indicium hactenus videmus in lapidibus, quos in remotis montibus conchis et ostreis scabros etiam saepe cavatos aquis visere solemus. Attamen quid de hac arca atque hoc diluvio gentium historiographi sapientesque eorum scripserint, paucis referre curabo. Quorum unus Berosus Chaldaeus, narrans de diluvio, taliter est effatus: Dicitur autem et navis ejus, quae in Armeniam venit, circa montem Cardicum, et adhuc aliqua pars est, et quosdam bitumen exinde tollere, quo maxime homines ad expiationes utuntur. Meminit autem horum et Hieronymus Aegyptius, qui antiquitatem Phoenicae noscitur conscripsisse. Sed et Manaseas Damascenus in nonagesimo sexto historiarum libro ita de hoc diluvio dicit: Est et super muniadam excelsus mons in Armenia, qui Baris appellatur, in quo multos fugientes sermo est diluvii tempore liberatos, et quemdam simul in arca