comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tarnẽ habitu ĩuẽtus ẽ ut hõ. qñquidẽ
pedes ei loti sũt. et hũãnis epulis epu-¬
latus ẽ. quõ istud fieri poterat. cũ ad¬
huc ĩ forma dei eẽt nõ rapinã arbi¬
tintus ẽ ẽẽ equalis deo. Nũquid em̃
iã semetipm exmanierat formã serui
accipiẽs ĩ siłitudinẽ hom̃i factus et ha-¬
bitu ĩuentus ut hõ. cũ hoc qñ fecerit
añꝙͣ hoc fecisset ut uir unꝰ apparuit
abrahe An illa forma uera nõ erat s¬
paruisset abrahe. idemq dei filius cre¬
deretur Qũ uero tres uisi fũt nec qͥsꝙͣ¬

Expanded text:
carnem, habitu est inventus ut homo: quandoquidem ei pedes loti sunt, et humanis epulis epulatus est? Quomodo istud fieri poterat, cum adhuc in forma Dei esset, non rapinam arbitratus esse aequalis Deo? Numquid enim jam semetipsum exinanierat, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? cum hoc quando fecerit antequam hoc fecisset, ut vir unus apparuit Abrahae? An illa forma vera non eratparuisset Abrahae, idemque Dei Filius crederetur. Cum vero tres viri visi sunt, nec quisqu
Abbreviated transcription (Latin):
sic ĩtimatũ unũ ĩ tribus fuisse maiorẽ et
eũ diñ dei filiũ ĩtelsigendũ. duos aũt illos
ãgelos eius. quia cũ tres uisi sint. uni dñõ
illic loquitur abrahã scã sq̃ptura futuris
talibus cogitationibus atq opimonib cõtra-¬
dicendo nõ p̃termisit occurrẽ. qñ paulopost
duos ãgelos dicit uenisse ad loth. ĩ quib
et ille uir iustus qui de sodomorũ ĩcendio
meruit liberari ad unũ dnm̃ bquit᷑ xn.
Gic eñ sequitur sc̃ptura dicẽs Abiit aut̃
dñs postꝙ cessauit loquẽs ad abrahã: et
aũt duo angeli sodomis uesꝑe hic atten-¬
tius cõsiderandũ ẽ. qd̾ oñdere ĩstitui Eũ
tribus certe loquebatur abrahã. et eũ dimĩ
singulariter appellauit Forte ĩquit aliquis
unũ ex tribus agnoscebat dnñ. alios aũt

Expanded text:
sic intimatum unum in tribus fuisse majorem, et eum Dominum Dei Filium intelligendum, duos autem alios angelos ejus, quia cum tres visi sint, uni Domino illic loquitur Abraham; sancta Scriptura futuris talibus cogitationibus atque opinionibus contradicendo non praetermisit occurrere, quando paulo post duos angelos dicit venisse ad Loth, in quibus et ille vir justus qui de Sodomorum incendio meruit liberari, ad unum Dominum loquitur. Sic enim sequitur Scriptura dicens: Abiit autem Dominus postquam cessavit loquens ad Abrahautem duo angeli in Sodomis vespere. Hic attentius considerandum est, quod ostendere institui. Cum tribus certe loquebatur Abraham, et eum Dominum singulariter appellavit. Forte inquit aliquis: Unum ex tribus agnoscebat D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsona quelibet triũ minꝯ aliquid sit ꝙͣ
pp̃a trinitas Dicta sũt hec. et si sepiꝰ
uersando repetantur.familiariꝰ quidẽ
iotescũt. sed et modus aliquis ad hibẽ¬
dus ẽ. deo supplicandũ denotissiã pietate.
ut ĩtellectũ aperiat et studiũ cõtentiõis
absumat. quo possit mẽte cerni essentia
ueritatis. sine ulla mole. fine ullã mo-¬
bilitate. Sũc itaq ĩ ꝙtũ ip̃e adiuuat
creator mire misericors. attendamꝰ hec
que m̃o ĩteriore ꝙͣ suꝑiore tractabimꝰ
tũ sint eadẽ. seruata illa regula. ut qd̾
ĩtellectui nr̃o nũdũ eluxerit. a firmita¬

Expanded text:
persona quaelibet trium minus aliquid sit quam ipsa Trinitas. Dicta sunt haec, et si saepius versando repetantur, familiarius quidem innotescunt: sed et modus aliquis adhibendus est, Deoque supplicandum devotissima pietate, ut intellectum aperiat, et studium contentionis absumat, quo possit mente cerni essentia veritatis, sine ulla mole, sine ulla mobilitate. Nunc itaque, in quantum ipse adjuvat Creator mire misericors, attendamus haec, quae modo interiore quam superiora tractabimus, cum sint eadem: servata illa regula, ut quod intellectui nostro nondum eluxerit, a firmita
Abbreviated transcription (Latin):
que reĩatine dicũtur ad
ĩuicẽ sicut pr̃ et filius
et ictriusq donũ sp̃s
sc̃s̃. nõ enĩ pr̃ trinitas. aut filius tintas
aut trimnitab dom̃i. qd̵ uero ad se dicĩtur
singuli nõ dici platiter tres s unũ ipãm
trintatẽ sicut deꝯ p̃r̃ deꝰ filiꝰ. deꝰ sp̃s sc̃s̃.¬

Expanded text:
quae relative dicuntur ad invicem, sicut Pater et Filius, et utriusque donum Spiritus sanctus. Non enim Pater Trinitas, aut Filius Trinitas, aut Trinitas donum. Quod vero ad se dicuntur singuli, non debet dici pluraliter, tres, sed una ipsa Trinitas, sicut Deus Pater, Deus Filius, Deus Spir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit cõsuetudo carnalis. nõ ob aliud insi
quia uera q̃ tracta sic̃q sentit ut pt̃. ue¬
corporea maĩfestior. ꝙͣ hoc qd̾ diximus.
ĩ sb̃a quippe ueritatis.qm̃ sola ue̾re est.
nõ ẽ maior aliqua nisi que ueriꝰẽ Gduid/¬
quid aũt ĩtelligibile atq ĩcõmutabile ẽ
nõ aliud alio uerius ẽ quia eque ĩ tõmu¬
tabiliter eternũ ẽ. net ubi magnũ dicit᷑¬

Expanded text:
t consuetudo carnalis, non ob aliud, nisi quia vera quae creata sunt sentit ut potest; vecorporea manifestior quam hoc quod diximus. In substantia quippe veritatis, quoniam sola vere est, non est major aliqua, nisi quae verius est. Quidquid autem intelligibile atque incommutabile est, non aliud alio verius est, quia aeque incommutabiliter aeternum est: nec quod ibi magnu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ueritate nõ superãt filiũ. nõ em̃ ue¬
rius sic̃t. nec magnitudĩe suꝑant At¬
q ita filius et sp̃s sc̃o simul tã magnũ
aliquid sũt ꝙͣ pr̃ solus qui tã uere sunt᷑
Sic et ip̃a trinitas tã magnũ ẽ. ꝙ̃
una q̃q ibi ꝑsona. Nõ enĩ maior est
que uerior nõ ẽ. ubi ẽ ip̃a ueritas ma¬
gnitudo. quia ĩ eeñtia ueritatis hoc ẽ

Expanded text:
m veritate non superant Filium; non enim verius sunt; nec magnitudine superant. Atque ita Filius et Spiritus sanctus simul tam magnum aliquid sunt quam Pater solus, quia tam vere sunt. Sic et ipsa Trinitas tam magnum est, quam unaquaeque ibi persona. Non enim ibi major est, quae verior non est, ubi est ipsa veritas magni
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq ibi ꝑsona uel ip̃ã trinitas d̾i. ideoq
dicĩ tres ꝑsonas uel tres sb̾as. nõ ut ali¬
qua ĩtelligatur diu̾sitas essentie sed ut
uel uno aliquo uocabulo rñderi possit
cũ dr̃ quid tres uel quid tria. tãtãq eẽ
equalitatẽ ĩ ea t̾nitate. ut nõ solũ pr̃
nõ sit maior ꝙͣ filius qd̾ attinet ad diui

Expanded text:
na, vel ipsa Trinitas dicitur. Ideoque dici tres personas, vel tres substantias, non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno aliquo vocabulo responderi possit, cum dicitur quid tres, vel quid tria; tantamque esse aequalitatem in ea Trinitate, ut non solum Pater non sit major quam Filius, quod attinet ad di
Abbreviated transcription (Latin):
qr uiu dc̃i sq̾. non erant angeli Da¬
uielẽ legant dicentẽ. Ecce uir gabriet
tissimo atq grauissimo alio documẽto
opuare: ubi non angelꝰ fingulariter
nec nui pluralit. sed om̃o angłi di¬
certe nillꝰ fideliũ drũ dedisse moysi ad
subiugandꝰ populũ israeb: sed tñ ꝑ ã
gelos datã ita stephanus loqͥtar Du¬
ra ceruice inqt ⁊ non crcũcisi corde ⁊
sequei st̾ pres urr̃ ⁊ occiderũt eos qͣ pre¬
nutiabant de aduentu iusti. cuiꝰ nũc
nõs proditores ⁊ ĩterscores fuistis. qͤac¬
cepistis legẽ uredictis angeloꝵ nec cu¬
stodistis Quid hoc eudentiꝰ Erd tãta
cuictoritate iobustiꝰ : In edictis qͥde ab¬
qłoꝵ lex illi populo data ẽi sed d̃uibu¬

Expanded text:
ri dicti sunt, non erant Angeli? Danielem legant dicentem, Ecce vir Gabriel tissimo atque gravissimo alio documento oppilare, ubi non angelus singulariter, nec viri pluraliter, sed omnino Angeli dielium dubitat Deum dedisse Moysi ad subjugandum populum Israel, sed tamen per Angelos datam? Ita Stephanus loquitur: Dura cervice, inquit, et non circumcisi corde et  vestri? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Justi, cujus nunc vos proditores et interfectores fuistis, qui accepistis legem in edictis Angelorum, nec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quidem Angelorum lex illi populo data est: sed Domi
Abbreviated transcription (Latin):
da ĩponitur ꝓphete ut eã gerat ĩ nñsterio
ꝓphetie. sicut᷑ eius ꝑsonã gerebat qui ue-¬
stimentũ suũ diuisit ĩ duodecĩ ꝑtes. et ex
eis decẽ seruo regis salomonis dedit r̃e/¬
gi fictius isrl Aliqñ etiã res que nõ e/¬
uat qd̾ ꝓpħa et euit iã ĩ terrenis reb
saymo iuso engilãs iacob fecit de lapide
quẽ dormiẽs habebat ad capit Aliqñ
aid hoc fit eadẽ spẽs uel aliqnͣtũ mãsu/¬
ra. sicit potuit serpens ille eneus exal¬
tatus ĩ heremo. sicut pñt et lutere᷑.
uel ꝓacto misterio transitura. sicut pa-¬
mis ad hac factus ĩ accipiendo sacr̃o cõ¬
sumitur Ged quia hec hõibus nota sũt
quippe ꝑ hoĩẽs fiũt. honorẽ tãꝙͣ religio¬
sa possũt hr̃e. stuporẽ tãꝙͣ mim nõ pñt
Itaq illa que ꝑ angelos fiut quo diffi¬
ciliora et ignorantiora eo mralibiora
sũt nobis̃. illis aũt tãꝙ sue actioĩs note
atq faciles Loquitur ex ꝑsona dei ãglo

Expanded text:
gerat in ministerio prophetiae; sicut ejus personam gerebat qui vestimentum suum divisit in duodecim partes, et ex eis decem servo regis Salomonis dedit, regi futuro Israel : aliquando etiam res quae non erat quod propheta, et erat jam in terrenis rebus, so Jacob evigilans fecit de lapide, quem dormiens habebat ad caput : aliquando ad hoc fit eadem species, vel aliquantulum mansura, sicut potuit serpensille aeneus exaltatus in eremo , sicut possunt et litterae; vel peracto ministerio transitura, sicut panis ad hoc factus in accipiendo Sacramento consumitur. 20. Sed quia haec hominibus nota sunt, quia per homines fiunt, honorem tanquam religiosa possunt habere, stuporem tanquam mira non possunt. Itaque illa quae per Angelos fiunt, quo difficiliora et ignotiora, eo mirabiliora sunt nobis: illis autem tanquam suae actiones notae atque faciles. Loquitur ex persona Dei angelus
Abbreviated transcription (Latin):
uina eloqͥa patueunt quodãtiq̾s prĩ¬
b nr̃is añ incartionẽ saluatoris cũ
deꝰ appare̾ dicebat᷑. uoces ille ac spe¬
cies corporales ꝑ angelos fc̃e st̃. si¬
ue ip̃is loꝙ̃tib uel agẽtib aliꝙ̃ exo
ꝑsona dei sicut etiã prophas sołe os¬
tendimꝰ. siue assume̾tib ex creatu¬
ra ꝙ ip̃i non eeut ubi deus figurate
demonstraret᷑ homĩbz. quod genus si¬
gnificationũ nec propħas omisisse mł¬
tis ecẽpuis docet scuiptum Duꝑ ẽ igitur
et corporali sp̃e sicut coluriba descendẽte
de celo die pentecostes post ascentionẽ
pr equales atq corteruꝰ ẽ. nec spũs
prĩs ⁊ funi ꝑ substantiã qua ⁊ ip̃e utris¬
q coequal ⁊ coeternus ẽ sed utiq ꝑ cre¬
aturã que ilis mod̾ formari ⁊ exĩste
potuit. corporeis atq mortalib serisi¬
b apparuerit ꝙͣ ĩt illas demonstracio¬
nes ⁊ has proprietates fãii da ⁊ sps sc̃i
Qos auis uolumĩe comodiꝰ ordine¬

Expanded text:
a patuerunt, quod antiquis patribus nostris ante incarnationem Salvatoris, cum Deus apparere dicebatur, voces illae ac species corporales per Angelos factae sunt; sive ipsis loquentibus vel agentibus aliquid ex persona Dei, sicut etiam Prophetas solere ostendimus; sive assumentibus ex creatura quod ipsi non essent, ubi Deus figurate demonstraretur hominibus; quod genus significationum nec Prophetas omisisse, multis exemplis docet Scriptura. Superest igitur et corporali specie sicut columba descendente de coelo die Pentecostes post ascensionem Patri aequale atque coaeternum est, nqua et ipse utrisque aequalis atque coaeternus est, sed utique creatura quae illis modis formari et existere potuit corporeis atque mortalibus sensibus apparuerit, quid inter illas demonstrationes et has proprietates Filii Dei et Spirituquod ab alio volumine commodius ordie
Abbreviated transcription (Latin):
glacies spũs tẽpestatis. ne quis ea uel
fortuctu uel causis tm̃mõ corꝑalib uel
etiã spũalibus tñ p̃ter uolũtatẽ dei exi¬
stentibus agi crederet. cõtinuo subietit
que faciũt uerbũ eius . .ix. Eed hiis it
dicere cepam exceptis.alia sũt alia illa
que qnus ex eadẽ materie corꝑali ad ali¬
quid tñ d̾ĩtus animandũ nr̃is sensibus
Admouẽtur. que ꝓpͥe miracula et signa

Expanded text:
quis ea vel fortuitu, vel causis tantummodo corporalibus, vel etiam spiritualibus, tamen praeter voluntatem Dei existentibus agi crederet, continuo subjecit, Quae faciunt verbum ejus. Sed his, ut dicere coeperam, exceptis, alia sunt illa quae, quamvis ex eadem materia corporali, ad aliquid tamen divinitus annuntiandum nostris sensibus admoventur, quae proprie miracula et signa
Abbreviated transcription (Latin):
Sũquid em̃ quia sc̃ptũ ẽ et dixit dñs deꝰ
ad abrahã. et paulo post et iusur ẽ dñs deꝰ
li sui meridie. Et tñ cõsequẽter adiũgit
Ftespiciẽs aut̃ oculis̃ suis uidit. et ecce
tres uiri stabant ꝓpter eũ. de quibus iã
dponnꝰ Edũõ eñ poterũt isti qui uel a
uerbis ad ĩtellectũ nolũt assurgere uel
facile se ab ĩtellã̃ ĩ uerba p̃cipitãt: quõ
poterũt explicare uisũ esse deĩ ĩ uiris tri¬
Io nͥ eos ficut etiã ꝯseꝙtia docent ange¬
los fuisse fateantur.An qr nõ dcm est
anglus ei locutꝰ est uel apparuit ꝓote¬
uea dice̾ audebunt moysi quidẽ illã ui¬
sionẽ ac uocẽ ꝑ angłmi fca̾ qa ita scup¬
tũ est. cibiche autẽ qͥa ꝯmeoratio ãgłi

Expanded text:
quid enim quia scriptum est, Et dixit Dominus Deus ad Abraham ; et paulo post, Et visus est Dominus Deus li sui meridie; et tamen consequenter adjungat, Respiciens autem oculis suis vidit, et ecce tres viri stabant super eum; de quibus jam diximus . Quomodo enim poterunt isti, qui vel a verbis ad intellectum nolunt as verba praecipitant, quomodo poterunt explicare visum esse Deum in viris tribus, nisi eos, sicut etiam consequentia docent, angelos fuisse fateantur? An quia non dictum est, Angelus ei locutus est, vel, apparuit; propterea dicere audebunt, Moysi quidem illam visionem ac vocem per angelum factam, quia ita scriptum est; Abrahae autem, quia commemoratio ang
Abbreviated transcription (Latin):
gis ysaat et uade ĩ trurũ eiocelsã ⁊ of¬
feres eũ ibi ĩ holocaustũ suꝑ unũs mõ¬
tẽ ꝙ tibi diicero Certe ħ deus non ã¬
gelus ꝯmeõratus est Paulopost
uo itei se h scriptura Extendens aũt
abrahã manũ suã sũpsit gladiũ uo¬
lens occidẽ filiũ suũ Et uocauit au
gl̾us dñi de celo ⁊ diixit ei Abrahã a¬
brahã Et diixcit Ecce ego Et diicit:
Ne iicias manũ tuã suꝑ puerũ
neq facias ei ꝙͣqmͣ Caud ad ħ respõ¬
derur Au dãrri st̾ deũ iusisse ut occide̾¬
tur ysaac ⁊ angelli ꝓhibuisse porro
ip̾ prem adu̾sũ dei p̾ceptũ q̃uisseuat
ut occide̾t obtemꝑasse. angelo ut ꝑce̾t
Ridendus ⁊ abiciẽdꝰ ħ sensus est:
S neq huic tã uel grasso ⁊ abiecto

Expanded text:
offer eum ibi in holocaustum super unum montium quem tibi dixero. Certe hic Deus, non angelus, commemoratus est. Paulo post vero ita se habet Scriptura: Extendens autem Abraham manum suam, sumpsit gladium, occidere filium suum. Et vocavit eum angelus Domini de coelo, et dixit ei: Abraham, Abraham. Et dixit: Ecce ego. Et dixit: Ne injicias manum tuam super puerum, neque facias ei quidquam. Quid ad hoc respondetur? An dicturi sunt Deum jussisse ut occideretur Isaac, et angelum prohibuisse; porro ipsum patrem adversum Dei praeceptum, qui jusserat ut occideret, obtemperasse angelo ut parceret? Ridendus et abjiciendus hic sensus est. Sed neque huic tam crasso et abjecto
Abbreviated transcription (Latin):
tura tũ suã non ꝑ substancia suã cui
uidende corda mũdantur ꝑ hec omia
q̃ ocuł uidentur ⁊ aurib audis̃tur
S iã satis qnͣtũ existuno procaptu
nro disputatũ ⁊ demõstratũ ẽ ꝙ in

Expanded text:
i videndae corda mundantur per haec omnia quae oculis videntur et auribus audiuntur. 27. Sed jam satis, quantum existimo, pro captu nostro disputatum et demonstratum est, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ facere nõ fmatur. hõĩ explorare diffi¬
cile ẽ ĩmo uo̾ ĩpossibile nsi ꝑ illud donũ
dei qd̾ apłs cõmemorat dicẽs A lii ditur¬
diuidicatio sp̃miee ãgelis malis .uii.
neq hoc posse nisi ꝑmittatur Enc
et ilłi ãceli quedaͣ possũt facere si ꝑmittã¬
fur ab ãgelis potentiorib ex ĩperio dei q̃¬
dã uero nõ pñt nec si ab eis ꝑmittant᷑
quia ille nõ ꝑmittit a quo iłlis ẽ talis na¬
ture modus. qui etiã ꝑ ãgelos suos et
illa plerũq nõ ꝑmittt̾ que cõcessit it
possint Excepis igitui illiẽ q̃ uͦsitatissi¬
mo trũscursu tꝑm ĩ rerũ nature ordine
corpaliter fuit̃ sicuti sũt ortus occasusg
sy derũ generationes et mortes aĩalado
seminũ et germinũ ĩnũabiles diu̾sita¬
tes nebule et nubes. niues et plunie.
fugum et tontrua. fulmĩa et giindines
benti et ignes friguis et estas. et oĩã ta¬
La. Exceptis etiã illis que ĩ eodẽ ordine

Expanded text:
nem facere non sinantur, homini explorare diffinem facere non sinantur, homini explorare difficile est, imo vero impossibile, nisi per illud donum Dei, quod Apostolus commemorat dicens: Alii dijudicaem non posse etiamsi permittatur. Sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio Dei: quaedam vero non possunt, nec si ab eis permittantur; quia ille non permittit, a quo illis est talis naturae modus, qui etiam per angelos suos et illa plerumque non permittit, quae concessit ut possint. 19. Exceptis igitur illis, quae usitatissimo transcursu temporum in rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignes, frigus et aestus, et omnia talia: exceptis etiam illis quae in eodem ordine
Abbreviated transcription (Latin):
aib hõibus tanto difficilius adhibentur.
qͣnt̃o desũt sensuũ subtilitates. et cor-¬
porũ mobilitates ĩ mẽbris terrenis
et prigris Onde qualbuscũq ãgelis
uicinas causas ab elemẽtis cõtrahere
qũto facilius ẽ. tanto mirabiliores ĩ hmoi
apibus eorũ existũt celeritates Sed
nõ ẽ creactor nsi qui principalit̾ ista
format. nec quisꝙͣ hoc p̃t insi ille pe¬
nes quẽ penitus ꝓͥmitꝰ sũt om̃i q̃ sũt
mẽsure niũ et pondera et ip̃e ẽ unꝰ
treator deus. ex cuiꝰ ĩeffabili potẽtia
fit etĩa. ict qd̾ possent hii angeli si ꝑ¬
mitterẽtur. ideo nõ pnt quia nõ ꝑmit¬
tũtur Neq enĩ occurrit alia ratio cur
nõ pdtuerint facere minutissimas mus-¬
cas qui ranas serpentesq fecerũt. insi
quia maior aderat dñatio ꝓhibentis
sũt dicentes. Digitus dei ẽ hõc. QDuid
aũt possint ꝑ naturã nec possint per
ꝓhibitionẽ. et̾ ꝑ ip̃ius nature sue cõditio¬

Expanded text:
ab hominibus tanto difficilius adhibentur, ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates, et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscunque angelis vicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates. Sed non est creator, nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille penes quem primitus sunt, omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus creator Deus, ex cujus ineffabili po entatu fit etiam, ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. Neque enim occurrit alia ratio, cur non potuerint facere minutissimas muscas, qui ranas serpentesque fecerunt, nisi quia major aderat dominatio prohibentis sunt dicentes: Digitus Dei est hoc. Quid autem possint per naturam, nec possint per prohibitionem, et quid per ipsius naturae suae conditio
Abbreviated transcription (Latin):
furã sũt. uitandiq c̃tinria etiã hoc ẽ
uidere qm̃ multi hoiẽs nouerit̃ ex qui¬
bns herbis aut carmb aut quatũq
uerũ quibustibet sucis aut hũorib nel
tã demẽs audeat dicere crentorẽ¬
a duid ei go mirũ si quẽadmodũ ꝑt̃
nosse quilibet nequissimꝰ hõ uñ illi
uel u̾mes musceq nascãtur ita mali
aingeli pro subtilitate sui sensus ĩ ab¬
tioribus elemẽtorũ señbus norũt uñ
rane serpẽtesq nascanti. Et hec ꝑ
certas et notab tpationũ oꝑtuntates
occultis motib ãdhibendo faciũt crea¬
ri. nõ creant Eed illa hoiẽs que solẽt
aib hoĩbus fieri nõ mirãtur Qd̾ si qsiỹ
teleritates ĩcrementoꝵ forte miratui᷑
Qd illa mãntia tã cito facta fũt. atten¬
dat quẽ admodũ et ista pro modulo fa¬
cultatis hũane ab hõibus ꝓcurẽtur.
Sñ em̃ fit ut eadẽ corpora citiꝰ uer¬
mescc̃t estate ꝙ̃ hyeme. cctius ĩ calidio¬
ribus ꝙ̃ ĩ frigidioribus locis. Sed hec

Expanded text:
uram sunt, vitandique contraria; etiam hoc est videre quam multi homines noverint, ex quibus herbis aut carnibus, aut quarumcunque rerum quibuslibet succis et humoribus, vel tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo mirum, si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro sublimitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norint, unde ranae serpentesque nascantur, et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? Sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. Quod si quisquam celeritates elementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt; attendat, quemadmodum et ista, pro modulo facultatis humanae, ab hominibus procurentur. Unde enim fit ut ea corpora citius vermescant aestate quam hieme; citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? Sed haec
Abbreviated transcription (Latin):
he qͥ angłus: an potiꝰ ꝑ angłm deꝰ
Accipe seꝙͣtia Certe hic iã angłs ma¬
nifestissie expressꝰ ẽ Attendetũ ꝙͣ con¬
tereatur Bespiciens abrahã ocuł su¬
is uidit: ⁊ ecce aues unus tenebat᷑
i arbore sabec cornib Et cibiit abra¬
hã ⁊ accepit auietẽ: et obtulit eũ ho¬
locaustũ pro ysaao filio suo Et co¬
gnoĩauit abrahã nome loci illiꝰ do¬
mirꝰ uidit. ut dicant hodie ꝙ ĩ mõ¬
te dñs uisꝰ ẽ Sicut paulo aute qd̾
cognoui qr tumes deũ. nõ tiso deus co¬
gnonisse ĩtelluẽdꝰ ẽ. led egisse ut ꝑ
deũ ip̃e cibrahã cognoscẽt. qnͣtas ha¬
beret iires cord̾ ad obediẽdũ deo usq
ad ĩmolationẽ unici filii: illo modo
locutionis quo significat᷑ ꝑ efficiẽte
nisse dicẽtur. qr ip̃m abrahc̃ cognosce
faceret ꝙͣ poterat lat̾e̾ fidei sue firmi¬
tas nͥ tali exꝑimento probaret᷑: ita
⁊ hic cognoĩciuit abrahã nomiẽ loci il¬
lius dominꝰ iudit: id est ꝙ uideri se fe¬

Expanded text:
m Deus? Accipe sequentia: certe jam hic angelus manifestissime expressus est; attende tamen quid contexatur: Respiciens Abraham oculis suis vidit, et ecce aries unus tenebatur in arbore sabech cornibus; et abiit Abraham, et accepit arietem, et obtulit eum holocaustum pro Isaac filio suo. Et cognominavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit, ut dicant hodie quod in monte Dominus visus est: sicut paulo ante quod cognovi quia times Deum; non quia tunc Deus cognovisse intelligendus est, sed egisse ut per Deum ipse Abraham cognosceret quantas haberet vires cordis ad obediendum Deo usque ad immolationem unici filii: illo modo locutionis quo significatur per efficienvisse diceretur, quia ipsum Abraham cognoscere fecerat, quem poterat latere fidei suae firmitas, nisi tali experimento probaretur. Ita et hic cognominavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit: id est, quod videri se fe
Abbreviated transcription (Latin):
sede ad dexterã meã. quoadusq ponã
ñmicos tuos scabellũ pedũ tuoꝵ. Nõne
om̃s sũt m̃stri spũs ĩ ãm̃strationẽ
missi. ꝓpter eos qui futuri sũt heredita¬
te possidere salutẽ. Hinc oñdit illa
oĩa nõ solũ ꝑ angelos facta sed etiã ꝑꝑ
figurã cõtingebant illis Ecͥꝑta sũt aũt
ad correptionẽ nram ĩ quos fines scłorũ

Expanded text:
Sede ad dexteram Sede ad dexteram inimicos tuos scabellum pedum tuorum? Nonne omnes sunt ministri spiritus, ad ministrationem missi, propter eos qui futuri sunt haereditate possidere salutem ? Hinc ostendit illa omnia non solum per Angelos facta, sed etiam propter figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in q
Abbreviated transcription (Latin):
illa oĩa quẽ prĩbus iisa sũt. cũ degiłlis
sco̾m suã dispensationẽ tꝑibus cõgrũã
p̃sentaretur. ꝓ creatinã fac̃ta ẽẽ maĩfe¬
stũ ẽ get si nos latet quõ ea m̃ĩstris ã¬
gelis fecerit. ꝑ ãgelos tñ ẽẽ facta nõ
go nr̃o sensu dicimꝰ. ne cuiꝙ uideamur
ud tpantĩa sic̾ut deus nobis ꝑtitus ẽ mẽ-¬
surã fidei et credimꝰ ꝓpter qd̾ et loqͥm᷑
qxtat enĩ auctoritas diuinaꝵ sc̃ptum¬
rũ unde mens nr̃a deuiare nõ debet.
net relicto solidamẽto diuini eloquii ꝑ
suspitionũ suarũ abrupta p̃ciꝑitari. ũbi
nec  sensus corꝑis regit. nec ꝑspicua ra-¬
tro ueritatis elucet Aꝑtissime quippe sc̃p¬
tũ ẽ ĩ epła ad hebreos cũ dispensatio no¬
ui testamenti a dispensatione uetĩs testa-¬
menti scdm cõgruentiã scłorũ ac tꝑm
distingueretur. nõ tm̃ illa iusibiliã. sed
ipm̃ etiã sermonẽ ꝑ anglos factũ Bic
em̃ dicit Ad quẽ angelorũ dixit aliqñ

Expanded text:
is secundum suam dispensationem temporibus congruam praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Et si nos latet quomodo ea ministris Angelis fecerit, per Angelos tamen esse facta, non ex nostro sensu dicimus, ne cuiquam videamur ad temperantiam, sicut Deus nobis partitus est mensuram fidei , et credimus, propter quod et loquimur . Exstat enim auctoritas divinarum Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento divini eloquii per suspicionum suarum abrupta praecipitari, ubi nec sensus corporis regit, nec perspicua ratio veritatis elucet. Apertissime quippe scriptum est in Epistola ad Hebraeos, cum dispensatio Novi Testamenti a dispensatione Veteris Testamenti secundum congruentiam saeculorum ac temporum distingueretur, non tantum illa visibilia, sed ipsum etiam sermonem per Angelos factum. Sic enim dicit: Ad quem autem Angelorum dixit aliquando:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ angelos dictus ẽ sermo factꝰ ẽ firmꝰ.
et oĩs p̃naritatio et ĩobĩa iustã accepit
morcedis retributionẽ. quõ nos effiugie¬
mus tantã negligentes salutẽ. Et
quasi q̃reres quã salutẽ. ut ostende̾t se
de nouo testamẽto iã dicere. idest ser¬
mone qui nõ ꝑ ãgelos sed ꝑ dinñ facta
ẽ. qui cũ ĩimicũ accepisset ĩquit ut e
ed ait aliquis Cur ergo sc̃ptũbonis¬
ẽ dixit dñs ad moysẽ. et nõ .x.¬
põtiuis dixit angelus ad moysẽ. Euia
cũ uerba iudicis p̃co ꝓnũtiat: nõ sc̾bit᷑
⁊̃ gestis ille p̃co dixit. sed ille iudex Enc
etiã loquẽte ꝓpha sc̃o et si dicamꝯ̃ ꝓpħa
dixit. nichil aliud ꝙͣ dñm dixisse ĩtelligi
uolumꝰ Et si dicamꝰ dñs dpxt ꝓpħa¬

Expanded text:
factus est firmus, et omnis praevaricatio et inobedientia justam accepit mercedis retributionem; quomodo nos effugiemus, tantam negligentes salutem? Et quasi quaereres quam salutem, ut ostenderet se de Novo Testamento jam dicere, id est, sermone qui non per Angelos, sed per Dominum factus est: Quae cum initium accepisset, inquit, ut eed, ait aliquis, cur ergo scriptum est, Dixit Dominus ad Moysen; et non potius, Dixit Angelus ad Moysen? Quia cum verba judicis praeco pronuntiat, non scribitur in gestis, Ille praeco dixit; sed, Ille judex: sic etiam loquente propheta sancto, etsi dicamus, Propheta dixit, nihil aliud quam Dominum dixisse intelligi volumus. Et si dicamus, Dominus dixit, p
Abbreviated transcription (Latin):
scant gepimẽto nel suo uel aliorũ: et nũ¬
ꝙͣ illã spem̃ rerũ uideant insi ĩter ce¬
lebrationẽ sacrorũ cũ offertur et datur.
dicaturq illis auctoritate grauissima
cuiꝰ corpus et saraguis sit. nichil aliud
suarũ. ne ultra ꝙͣ tuctũ ẽ huãna ꝓghe¬
dictur ĩ firmitas Euẽ ad modũ em̃
hec faciant angeli. uel potius deꝯ ꝙr̃ad¬
modũ hec faciat ꝑ ãgelos suos. et ꝙͣ¬
tũ fieri uelit etiã ꝑ ãgelos suos. siue
sinendo iubendo siue cogendo ex occulta
sede altissimi ĩꝑii sui. nec oculoꝵ acie
penetrare nec fiducia rationis enuclea/¬
re. nec ꝓuectu mẽtis cõprehende̾ ualeo.
ut tã certus hinc loquar ad oiã q̃ re¬
quiri de hiis rebus possũt. ꝙͣ si eem̃ ã-/¬
gelus aut ꝓph̾a aut apło Cogitationes

Expanded text:
to vel suo vel aliorum, et nunquam illam speciem rerum videant, nisi inter celebrationes Sacramentorum cum offertur et datur, dicaturque illis auctoritate gravissima, cujus corpus et sanguis sit, nihil aliud suarum, ne ultra quam tutum est humana progrediatur infirmitas. Quemadmodum enim haec faciant Angeli, vel potius Deus quemadmodum haec faciat per Angelos suos, et quantum fieri velit etiam per angelos malos, sive sinendo, sive jubendo, sive cogendo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam certus hinc loquar ad omnia quae requiri de his rebus possunt, quam si essem angelus, aut propheta, aut apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
sccultis sominib acciptũt ꝓgrediendi ꝓͥmorͣ¬
dia. et ĩcremẽta debite magnitudĩs. distinc¬
tionesq formarũ. ab originalib tãꝙ re¬
gulis sumũt Sicut ergo nec parentes
dicimꝰ creatores hom nec agricolas cira/¬
tores frugũ. qͣuis eorũ extrinsecꝰ adhibi¬
tis motibus ista creanda dei uirtus ĩteriꝰ
ouetur. ita nõ solũ malos sed nec bonos ã¬
gelos fas ẽ putare creatores. si pro subtili¬
tate sui sensus et corꝑis semĩa rerũ ista¬
rũ nobis occultiora nouerũt. et ea ꝑ cõ¬
gruas tꝑationes elemẽtorũ latẽter p̃par¬
gũt. atq ita et gignendarũ rerũ et acce¬
lerandorũ ĩcremẽtorũ p̃bent occasiones
Sed nec boni hec nisi qñtũ deus iubet:
ue ad pͥenã suã siue ad aliorũ uel penã
malorũ uel landẽ bonorũ Itaq apłs discer¬
nẽs ĩterius deũ creantẽ atq formantẽ
ab eꝑibus creature que ãmonẽtur extrmm¬
secus. et de agri cultura similitudinẽ assu¬

Expanded text:
diendi primordia et incrementa debitae magnitudinis distinctionemque formarum ab originalibus tamquam regulis sumunt. sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum nec agricolas creatores frugum, quamuis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda dei uirtus interius operetur: ita non solum malos sed nec bonos angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis semina rerum istarum nobis occultiora nouerunt et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. sed nec boni haec nisi quantum deus iubet, ue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. itaque apostolus discernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quadã fextinta e lemẽtorũ cũcta iã crea¬
ta sut. fed acceptis aportiñtatib ꝓdeũt
sit ip̃e mũdus guauidꝰ ẽ calisis̾ naste̾¬
tiũ. que ĩ illo nõ creãtur nisi ab illa sũ¬
ma eeñtia ubi nec oretur uec moritur
ali quid nec ĩciꝑit ẽẽ nec desut Adhi
rã adhibentur ut ea que secreto natẽ
sinu abdita cõtmẽtur erũpãt quodã¬
modo et foris creẽtur. gxplicãdo mẽsu¬
ras et nũos et pondera sua q̃ ĩ occulto
sed etiã mali hoĩes possũt ficut exẽplo
agri cutture supra docui Ged ne de uĩa-¬
libnis quasi diuisa ratio moueat qd̾ hñt¬

Expanded text:
in quadam textura elementorum cuncta jam creain quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatibus prodeunt. sic ipse mundus gravidus est causis nascentium, quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec moritur, nec nascitur aliquid, nec incipit esse, nec desinit. Adhibum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto sed etiam mali homines possunt, sicut exemplo agriculturae supra docui. Sed nec de animalibus quasi diversa ratio moveat, quod h
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ dĩa ẽ existit et ꝑuenit usꝙ ad ex¬
frema atq terrena: multus sermo ẽ
neq nt̃ necessarius Merũ ꝓpterea
fuctũ iacob de pecorib cõmemorandũ
arbituitꝰ sũ. ut ĩtelligeret᷑ si hõ qui uir¬
gas illas sic posut dici nõ pt̃ creator
colorũ ĩ agris et hedis nec ipẽ ma¬
trus aĩe que cõceptã ꝑ oculos corꝑis phã¬
fasiã uarietatis seminib carne cõcep¬
tusꝰ ꝙ̃tũ natura passa ẽ asꝑserĩt. mul¬
tommꝰ dici posse inarũ serpentiũq
creatores ãgelos malos ꝑ quos magi
pharaonis tũt illa fecerũt .uiii. Aliud¬
t em̃ exo ĩtimo at sũmo causarũ cardi¬
ne cõdere ae m̃istrare creaturã qd̾ qui
pact solus creator ẽ deus. aliudaũt pro
distriutis ab illo uiribus et facultaatib
alcquã oꝑationẽ forisecꝰ admonere
ut tũt nel tũc sic uel sit exeat qd crea¬
fur. Ista quippe origmalit ac p̃mordialit̾

Expanded text:
super omnia est existit et peruenit usque ad exsuper omnia est existit et peruenit usque ad extrema atque terrena — multus sermo est neque nunc necessarius. uerum propterea factum Iacob de pecoribus commemorandum arbitratus sum, ut intellegeretur, si homo qui uirgas illas sic posuit dici non potest creator colorum in agnis et in haedis, nec ipsae matrum animae, quae conceptam per oculos cortasiam varietatis seminibus carne conceptis quantum natura passa est asperserunt, multo minus dici posse ranarum serpentiumque creatores angelos malos, per quos magi Pharaonis tunc illa fecerunt. CAPUt, ex intimo ac summo causarum cardine condere atque administrare creaturam: quod qui facit, solus creator est Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat, quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter
Abbreviated transcription (Latin):
sũma dei sapiã quã nulla spacia locox
cupiũt᷑ et cũ sit ip̃ã ĩcõmutabilis nichil
eorũ que uel cõmutabilit̾ sũt deserit.
quia nichil eorũ nisi ꝑ ipam̃ creatũ ẽ
Et emĩ de pecorib nõ urge sed peco/¬
ia nascerẽtin. fecit hoc ĩcõmutabilis et
ĩuisibilis ratio sapĩe dei. ꝑ quã creata
sũt oĩa Et aũt de uarietute u̾garũ
pecorũ cõceptorũ color aliquid duceret.
pecit hoc aĩa grauide petudis ꝑ oclos
liffecta fornisecꝰ.et ĩterius secũ pro
suo modulo formandi regulã trahens.
quã de ĩtima potẽtia sui creatoris acce¬
pt Bed ꝙta sit nis aĩe ad afficiẽdã
litq mutandã materiẽ corꝑale᷑. cũ tñ
creatrix corꝑis dici nõ possit. quia oĩs¬
causa mutabilis sensibilisq substãtie
bĩsq modus et nũs et pon̾dus ei uñ
effit̾itur ut et fit. et natura ita uł ita
sit. ab ĩ telligibisi et ĩcõmutabili uita q̃

Expanded text:
summa Dei Sapientia, quam nulla spatia locorum summa Dei Sapientia, quam nulla spatia locorum capiunt; et cum sit ipsa incommutabilis, nihil eorum quae vel commutabiliter sunt deserit, quia nihil eorum nisi per ipsam creatum est. Ut enim de pecoribus non virgae, sed pecora nascerentur, fecit hoc incommutabilis et invisibilis ratio sapientiae Dei, per quam creata sunt omnia: ut autem de varietate virgarum, pecorum conceptorum color aliquid duceret, fecit hoc anima gravidae pecudis per oculos affecta forinsecus, et interius secum pro suo modulo formandi regulam trahens, quam de intima potentia sui Creatoris accepit. Sed quanta sit vis animae ad afficiendam atque mutandam materiam corporalem cum tamen creatrix corporis dici non possit, quia ocausa mutabilis sensibilisque substantiae omnisque modus et numerus et pondus eius, unde efficitur ut et sit et natura ita uel ita sit, ab intellegibili et incommutabili uita quae
Abbreviated transcription (Latin):
appetitiones cõmoditatũ. ita rerũ natu¬
re adhibet ĩ qua cceat oĩa ꝙ̃admodũ
terre agri culturã Quaꝓpter ita nõ
possũ dicere ãgelos malos magicis ar¬
tibus euocatos creatores fuisso rariarũ
atq serpentiũ: sicut nõ possũ dice̾ hoĩes
malos segetis ẽẽ creatores. quã ꝑ eorũ
oꝑam uidero exortũ Sicut nec iacob
creator colorũ ĩ pecoribus fuit. quia bi¬
bentibus ĩ cõceptu mr̃ibus uarias ugas
quas ĩtuerẽtur apposuit Ged nec ip̃e
pecudes creatrices fuerũt uarietatis
prolis sue.quia ĩheserat aĩe illarũ disco¬
lor fantasia ex cõtuitu uariarũ n̾̃garũ
ꝑ oculos ĩpressa. que nõ potuit insi corpꝰ
ꝙ fic affecto spũ aĩabatur cõpassione cõ¬
mixtionis affitere. unde teneris fetuũ ꝑ¬
mordiis coloretenꝰ asꝑgeretur Et enĩ
sic ex semetipĩs afficiatur uel aĩa ex cor¬
ꝑe ues corpus ex aiã cõgruẽtie rationis
Id faciũt. que ĩcõnutabilit̾ uiuũt ĩ ip̃a

Expanded text:
 naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. quapropter ita non possum dicere angelos malos magicis artibus euocatos creatores fuisse ranarum atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos segetis esse creatores, quam per eorum operam uidero exortam. sicut nec Iacob creator colorum in pecoribus fuit, quia bibentibus in conceptu matribus uariatas uirgas quas intuerentur apposuit. sed nec ipsae pecudes creatrices fuerunt uarietatis prolis suae, quia inhaeserat animae illarum discolor phantasia ex contuitu uariarum uirgarum per oculos impressa, quae non potuit nisi corpus quod sic affecto spiritu animabatur ex compassione commixtionis afficere, unde teneris fetuum primordiis discolore tenus aspergeretur. ut enim sic ex semet ipsis afficiantur uel anima ex corpore uel corpus ex anima, congruentes rationes id faciunt, quae incommu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ terra sũt. et que ĩ ꝓspectu sũt ĩuemimꝰ
cũ labore Erue ĩ celis sũt aut̃ quis ĩue¬
stigabit. Sed quia sequitur et dicit sen-¬
st uero tuũ quis scit. insi tu dederis sãpi¬
entĩa. et miseris spm̃ scm̃ tuũ de altissis.
que ĩ celis sũt quidẽ nõ ĩuestigabimus.
quo rerũ genere et corꝑa ãgelica scd̃m ꝓpͥã
Dignitatẽ et eorũ quedã corꝑalis actio cõ
altissimis et iꝑtitũ eius gram̃ mentib
nr̃is audea fidũcialiter dicere. nec deũ
ꝑꝑ id quod ẽ atq id ipm ẽ ullo mõ ẽẽ mu¬
nr̃e cohitationes et memorie et uolũta¬
tes. et om̃s ĩcorporee creature Disibile

Expanded text:
in terra sunt, et quae in perspectu sunt, invenimus cum labore: quae in coelis sunt autem, quis investigabit? Sed quia sequitur et dicit, Sensum autem tuum quis sciet, nisi tu dederis sapientiam, et miseris Spiritum sanctum tuum de altissimis ? quae in coelis sunt quidem, non investigamus, quo rerum genere et corpora angelica secundum propriam dignitatem, et eorum quaedam corporalis actio contaltissimis et impartitam ejus gratiam mentibus nostris, audeo fiducialiter dicere, nec Deum  id quod est, atque idipsum est, ullo modo esse munostrae cogitationes, et memoriae, et voluntates, et omnis incorporea creatura: visibile
Abbreviated transcription (Latin):
ic iudeo quid infime cogilis¬
tationi possit occurrere: curs.
ista miracula etiã magicis artibus
fiãt sdã et magi pharaoĩs similiter
serpentes focerĩt. et alia silia Ged
uũ illa potentia q̃ serpẽtes facere po

Expanded text:
ic video quid infirmae cogitationi possit occurrere, cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant: nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt, et alia similia. Sed rum il
Abbreviated transcription (Latin):
ssup̃ta ẽ uirga ad signifiationẽ
et ĩ serpentẽ ãgelica facultate mu-¬
tata ẽ Que facultirs̃ cũ desit hoĩ. assũp¬
tus ẽ tñ et ab hoĩe laꝑis ad talẽ aliquã
siginficationẽ Inter factũ aigeli et fcm̃
hoĩs plimũ diitat Illud et mirãdũ est
dũ Quod ex utroq ĩtelligitur. fortassis
unũ ẽ At illa ex quibus ĩtelligit᷑ diu̾ /¬
sa sũt.tãꝙ̃ si dm̃ nomẽ et auro et at¬
tramẽto scribatur. illud p̃ciosius. ilłud
Uilius. qd̾ tñ ĩ ictirq significat᷑ id ip̃m¬
unctus ẽ oleo exultationis p̃ ꝑticipib
suis. ita uirga moysi cõu̾sa ĩ serpentẽ
ipm̃ xp̃m factũ obedientẽ usq ad mortẽ¬

Expanded text:
ssumpta est virga ad significationem, et in serpentem angelica facultate mutata est : quae facultas cum desit homini, assumptus est tamen et ab homine lapis ad talem aliquam significationem . Inter factum angeli et factum hominis plurimum distat: illud et mirandum et iigendum. Quod ex utroque intelligitur, fortassis unum est; at illa ex quibus intelligitur, diversa sunt: tanquam si nomen Domini et auro et atramento scribatur; illud est pretiosius, illud vilius; quod tamen in utroque significatur, idipunctus est oleo exsultationis prae participibus suis ; ita virga Moysi conversa in serpentem, ipsum Christum factum obedientem usque ad morte
Abbreviated transcription (Latin):
oportet exaltari filiũ hõĩs. it oĩs qui
credit ĩ eũ nõ pereat. sed habeat iutã
eternã. sicut ĩtuentes illũ serpentẽ
exaltatũ ĩ heremo serpentiũ morsib nõ
ꝑibant. Netus enĩ homo nr̃ cõfixus est/
teuci cũ illo. ut euacuaretur corpus put̃i
efficientẽ id quod efficitur demõstrante
Ergo uirga ĩ serpentẽ. xp̃s ĩ mortẽ. et
significat. quã mayses tenuit ut rediret
ĩ uirgã Eerpẽtes aũt magorũ tãꝙͣmor¬
tui seculi. inisi credentes ĩ xp̃m tãꝙꝙͣ de¬
norati ĩ corpus eius ĩtrauerit. rẽ surge¬
re ĩ illo nõ potuerũt lapis ergo iacob
ut dixi melius aliquid significauit ꝙͣ ser¬
pentes magorũ Rit emĩ factũ mag̃orĩ
multo mirabilius Serũ hec nõ ĩta p̃
iudicãt rebus ĩtelligendis. tãꝙͣ si hoĩs
nomẽ stribatur auro et dei attimẽto¬
et ignes quõ fecerint uel assũpserint
formis ostendebatur.quis nouĩt hom̃
Encut infantes nõ nouerũt qd̾ ĩ alta¬

Expanded text:
i credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam : sicut intuentes illum serpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribant. Vetus enim homo noster confixus est cruci cum illo, ut evacuaretur corpus peccatefficientem id quod efficitur demonstrante. Ergo virga in serpentem, Christus in mortem: et significat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui saeculi, nisi credentes in Christum tanquam devorati in corpus ejus intraverint, resurgere in illo non poterunt . Lapis ergo Jacob, ut dixi, melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum magorum multo mirabilius. Verum haec iigendis, tanquam si hominis nomen scribatur atrro, et Dei atramentoet ignes quomodo fecerint vel assumpserint formis ostendebatur, quis novit hominum? sicut infantes non noverunt quod in alta
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ breuissimꝰ surculus seinẽ ẽ Nã cõ¬
uemẽter mãdatus terre arborẽ facit
Iius aũt surculi subtiliꝰ semẽ aliquod
eiusdẽ generis granũ ẽ et hoc usqs
nobis iusibile : Iã uero huiꝰ etiã gri¬
in semẽ ꝙ̃ius oculis uide req̃amus
ratione tamẽ conicere possinꝰ. quia
nisi talis aliqua uis eet ĩ istis elemẽ¬
tis. nõ plerũq nascerẽtur ex terra que
ibi fem̃ata nõ eent. nec aĩalia tã multa
nulla mariũ feiẽrũq cõmixtione p̃cedẽte
siue ĩ terra siue ĩ aqua. que tñ crescãt. et
coeũdo alia pariũt. cũ ilła nulłis coeñtib
parẽtibus orta sint Et certe apes sennã
filiorũ nõ coeudo cõcipiũt. sed tũꝙ sparse
ꝑ ternis ore colłigũt Imusibiłiũ em̃ se /¬

Expanded text:
enim brevissimus surculus semen est; nam conenim brevissimus surculus semen est; nam convenienter mandatus terrae arborem facit. Hujus autem surculi subtilius semen aliquod ejusdem generis granum est, et huc usque nobis visibile. Jam vero hujus etiam garni semen quamvis oculis videre nequeamus, ratione tamen conjicere possumus: quia nisi talis aliqua vis esset in istis elemetis, non plerumque nascerentur ex terra quae ibi seminata non essent; nec animalia tam multa, nulla marium feminarumque commixtione praecedente, sive in terra, sive in aqua, quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. Et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tanquam sparsa per terras ore colligunt. Invisibilium enim se
Abbreviated transcription (Latin):
sis iudicat Nã et dãp̃natis ñquis etiã ĩ
metallo seruiñt aqua et ignis et term.
ut faciat inde quod uolũt. s ꝙ̃tũ sunit᷑
Ret sane creatores illi mali ãgeli dicendi
sũt. quia ꝑ illos magi iesistentes famulo
dei innaõ et serpẽtes fecerũt Nõ em̃ ip̃n
eas creauerũt Snn quiꝑpe rerũ que
corꝑaliter uisibilit̾q nascũctur. occulta
quedã semĩa ĩ istis corꝑeis mũdi huius
elemẽtis latent Alia enĩ sũt hec iã cõ¬
sꝑicua oculis nr̃is ex fructib et aiañti¬
bus. alia nero illa occulta istoꝵ sẽmũ se¬
mina. unde iubente creatore ꝓduxit a¬
qua pͥma natatilia et uolatilia. terra
noris aĩalia Neq enĩ tũc ĩ cuiꝰscemodi
fetus ita ꝓducta sũt. ut ĩ eis q̃ ꝓduc¬
ta sũt uis illa cõsũp̃ta sit: s plerũq
desũt cõgrue tꝑamentorũ occasiones qui-¬
bus crũpant et spẽs suas ꝑagãt Ette¬

Expanded text:
lis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in lis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur. nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo dei ranas et serpentes fecerunt; non enim eas ipsi creauerunt. omnium quippe rerum, quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi huius elementis latent. alia sunt enim haec iam et conspicua oculis nostris ex fructibus et animantibus.. alia uero illa occulta istorum seminum semina, unde iubente creatore produxit aqua prima natatilia et uolatilia, terra neris animalia. neque enim tunc in huiusce modi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta sunt uis illa consumta sit; sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ õmo defecit Ecymfes em̃ mu-¬
scule sũt breuissime. qua tercia pla¬
ga suꝑbus egiptiorũ ppłs cedebatur
ubi certe deficientes magi diuerũt. Digi¬
tus dei ẽ hic Nñ ĩtelligi datur ne ipõs
quidẽ trãsgressores ãgelos et aerias po¬
puritatis habitatione detrusas. ꝓ quas
magice artes possũt quidquid põssut. ua¬
lerẽ aliquid. insi data desuꝑ ptãte Dat
aũt uel ad fallendos fallaces sicut ĩ egip¬
tios et ĩ ipõs etiã magos data ẽ. ut ĩ eoꝵ
spuũ seductione uiderẽtur ãurandi a
qͥnibus fiebãt a dei ueritate dãp̃nandi.
uel ad admonendos fideles ne tale aliꝙͥ
facere pro magno desiderẽt. ꝓpt qd̾ etiã
nobis sc̃pture auctoritate sũt ꝓdita. uel
sit. et filios et ipam̃ corꝑis sanitatẽ sec
ideo putandũ ẽ istis trã sgressorib ãge¬
lis ad nictũ seruire hãc iusibiliũ rerũ ma¬
teriã. sed deo potius a quo hec ꝑtãs datur
qnͣtũ ĩ sublimi et spũali sede ĩcõmutabi¬

Expanded text:
defecit. Sciniphes enim musculae sunt brevissimae, qua tertia plaga superbus Aegyptius populus caedebatur. Ibi certe deficientes magi dixerunt: Digitus Dei est hoc. Unde et intelligi datur, ne ipsos quidem transgressores angelos, et aereas popuritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, ualere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum seductione uiderentur admirandi a quibus fiebant a dei ueritate damnandi; uel ad monendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis scripturae auctoritate sunt prodita; uel sit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, sed deo potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spiritali sede incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑ locorũ ac tẽporũ hystoriã q̃siuerũt/.
et ab aliis exꝑta atq cõsc̃pta crediderũts
Quo minꝰ mirandũ ẽ nulło mõ eos po-¬
tuisse ꝓlixiorũ seculorũ seriẽ uestigare.
et quãdã ietã huiꝰ excursus quo tũꝙ
fluuio genus decurrit hũãnũ. atq inde
cõuersionẽ ad suũcuiq debitũ terminũ
Ista enĩ nec hystorici scribere potuerũt
longe futura et a nullo exꝑta atq nar¬
rata. nec isti philosophi ceteris meliores.
ĩ illis sĩmis eternisq rationibus ĩtellet
tualia cõtemplati sũt Alioqͣn nõ eiusdẽ

Expanded text:
sed per locorum ac temporum historiam quaesierunt, et ab aliis experta atque conscripta crediderunt? Quo minus mirandum est, nullo modo eos potuisse prolixiorum saeculorum seriem vestigare, et quamdam metam hujus excursus, quo tanquam fluvio genus decurrit humanum, atque inde conversionem ad suum cuique debitum terminum. Ista enim nec historici scribere potuerunt longe futura et a nullo experta atque narrata. Nec isti philosophi caeteris meliores in illis summis aeternisque rationibus intellectu talia contemplati sunt: alio