comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem mittere in conscientiam. Sed
quid eis contigit. Defecerunt scru¬
tantes scrutationes unde: Quia
dicit qui suidebit eos: id est quia cos
nemo uidebat: hoc dicebant. hoc
apud se opinabantur quod nemo cos
uider&. Uide quid contigit animae
malę. Recedit aluce ueritatis & quia
ipse nonuidet dm̃: putat sẽ non uideri
adõ Sic &isti recedendo icrunt inte¬
nebras. ut ipsi non uiderent dm̃: & dixe¬
runt quis nos uid&: Uidebat & illc
quẽ cruci figebant: illi deficiendo nec
illum filium nec patrem uidebant. Si
ergo & ille uidebat. quare se patiebat᷑
tencri abeis. occidi abeis: Quare si
uidebat: Uoluit consilia corũ preua¬
lere inse:Quare: Quia homo erat
propter hominem. & ds̃ latens in homi¬
ne . quia uenerat nescientibus exemplũ
fortitudinis dare. ideo ipse scĩens om̃ia
sustinebat.

Expanded text:
nem mittere in conscientiam? 12. Sed nem mittere in conscientiam? 12. Sed quid eis contigit? Defecerunt scrutantes scrutationes. Unde? Quia dicit, Quis videbit eos? id est, quia eos nemo videbat. Hoc dicebant, hoc apud se opinabantur quod nemo eos videret. Vide quid contingat animae malae; recedit a luce veritatis, et quia ipsa non videt Deum, putat se non videri a Deo. Sic et isti recedendo ierunt in tenebras, ut ipsi non viderent Deum; et dixerunt: Quis nos videt? Videbat et ille quem crucifigebant; illi deficiendo, nec illum Filium, nec Patrem videbant. Si ergo et ille videbat, quare se patiebatur teneri ab eis, occidi ab eis? Quare si videbat, voluit consilia eorum praevalere in se? Quare! Quia homo erat propter hominem, et Deus latens in homine, qui venerat nescientibus exemplum fortitudinis dare; ideo ipse sciens omnia sustinebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Anima uero auestens se aluce iusti¬
tiae. quanto magis quȩrit quid inue¬
niat contra iustitiam : tanto plus
aluce repellitur . & intenebrosa dimer¬
gitur Merito ergo & isti perscrutan¬
tes. quo contra iustum moliebantur. eõ
aiustitia recedebant: & quanto aius¬
titia recedebant: tanto plus deficie¬
bant perscrutantes scrutationes.
Magnum consilium innocentia e quan¬
do ipsum iudam poenituit quodtra¬
didiss& xp̃m. & proiccit illis pecunia
quã dederant: Illi noluerunt cammit¬
ttre ingazophilatium. & dixerunt.
Pecunia sanguinis est. non illã mitta¬
mus ingazophilatium. Quid est ergo¬
gazophilatium. Arca di ubi colligẽ¬
bantur ea. quae adindigentiã seruorũ
dĩ mittebantur. O homo cor tuum
sit potius arca dĩ. ubi habitent diuitiȩ
dĩ. ubi sit nummus dĩ. mens tua habers
imaginem imperatoris tui: Cũ ergo
haec ita sint. qualis illa innocentiae
simulatio fuit. pecuniã sanguinis
non mit tere in arcam. & ipsum sangui¬

Expanded text:
anima vero avertens se a luce justianima vero avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. Merito ergo et isti perscrutantes quod contra justum moliebantur, a justitia recedebant; et quanto a justitia recedebant, tanto plus deficiebant, scrutantes scrutationes. Magnum consilium innocentiae: quando ipsum Judam poenituit quod tradidisset Christum, et projecit illis pecuniam quam dederant, illi noluerunt eam mittere in gazophylacium, et dixerunt: Pecunia sanguinis est; non illam mittamus in gazophylacium . Quid est gazophylacium? Arca Dei, ubi colligebantur ea quae ad indigentiam servorum Dei mittebantur. O homo, cor tuum sit potius arca Dei, ubi habitent divitiae Dei, ubi sit nummus Dei, mens tua habens imaginem Imperatoris tui! Cum ergo haec ita sint, qualis illa innocentiae simulatio fuit, pecuniam sanguinis non mittere in arcam, et ipsum sangui
Abbreviated transcription (Latin):
ARRAUERUNT ut abscon¬
derent muscipulas. dixcrunt
quis uidebit eos: Latere ꝓuta¬
bant eum: quem occidebant: latere din
ecce putas. homo erat xp̃s sicut ceteri
homines nesciebat quid deillo cogitare¬
tur: Numquid & ds̃ nescit. O cor hu¬
manum. quare tibi dixistiquis uidet
nes: id est accrba & acuta consilia.
Nontradatur pernos. sed perdiscipulũ
suum : non occidatur a nobis sed aiudice
Totumnos faciamus: & nihil fecisse uide¬
amur. Et ubi est clamor linguae:
crucifige crucifige: Sic caeci estis:
ut & surdi sitis: Simulata in nocentia.
non est innocentia: Simulata aeqͥtas.
non est acquitas. sed duplex iniquitas:
quia & iniquitas est & simulatio.
Ibi ergo isti defeccrunt : scrutantes scru¬
tationes. Quanto acutius sibi cogita¬
re uidebantur. tanto magis deficie¬
bant : quia alumine ucritatis & ac¬
quitatis. in profunda consilium malig¬
norum demergebantur. hab& iusticia
quandam lucem suam: per fundit &
illustrat animam inherentem sibi

Expanded text:
arraverunt ut absconderent muscipulas; dixerunt: Quis videbit eas? Latere putabant eum quem occidebant, latere Deum. Ecce puta, homo erat Christus, sicut caeteri homines; nesciebat quid de illo cogitaretur: numquid et Deus nescit? O cor humanum, quare tibi dixisti, Quis videtes scrutationes: id est acerba et acuta consilia. Non tradatur per nos, sed per discipulum suum: non occidatur a nobis, sed a judice: totum nos faciamus, et nihil fecisse videamur. Et ubi est clamor linguae: Crucifige, crucifige? Sic caeci estis, ut et surdi sitis. Simulata innocentia non est innocentia: simulata aequitas non est aequitas, sed duplex iniquitas; quia et iniquitas est, et simulatio. Ibi ergo isti defecerunt scrutantes scrutationes. Quanto acutius sibi excogitare videbantur, tanto magis deficiebant; quia a lumine veritatis et aequitatis in profunda consiliorum malignorum demergebantur. Habet justitia quamdam lucem suam; perfundit, et illustrat animam inhaerentem sibi:
Abbreviated transcription (Latin):
sit orationem meam.
Conclusit uias meas lapidibus quadris:
scmitas meas subuertit.
DEL.ETH
Vrsus insidians factus est mihi: leo in abs¬
conditis.
Semitas meas subuertit. & confregit me:
posuit me desolatam
Tetendit arcum suum: & posuit me
quasi signum ad sagittam.
Disit in renibus meis filias pharetrȩ suę
Factussum inderisum om̃i popło ico:he.
canticum corum totadie.
HE

Expanded text:
sit orationem meam GIMEL conclusit vias meas lapidibus quadris semitas meas subvertit DELETH ursus insidians factus est mihi leo in absconditis semitas meas subvertit et confregit me posuit me desolatam tetendit arcum suum et posuit me quasi signum ad sagittam HE misit in renibus meis filias faretrae suae HE factus sum in derisu omni populo meo canticum eorum tota die HE
Abbreviated transcription (Latin):
uiderent. & fideles oculos aperirent
Dicebant ergo iudaei: Tuquis es
Etait. ꝑrincipium. qui & loquor
uobis. Quare se dicit dñs ihs princi¬
tia fecisti Si igitur om̃a insapientia
fecit ds̃. idem infilio suo coaeternio
sibi & consubstantiali. filius ũtique
omnium principium est . Num quid
& pater potest dici principium.
pater ds̃. & filius ds̃. non tamen duo
pia. sed unum principium fatendumẽ.
tamen tria principia. pater & filius
non tamen tres omĩpotentes. sed
unus om̃ps. Id enim quod pater
ad se est ds̃ est: quod ad filium est
pater est. quod filius ad se ipsum ẽ.
& sp̃s sc̃s quod ad se est ds̃ est. quod
ad patrem & filium sps̃ sc̃s est. quia
qaris & filii sp̃ĩ est ex patre & filio

Expanded text:
viderent, et fideles oculos aperirent. « viderent, et fideles oculos aperirent. « Dicebant ergo Judaei: Tu quis es? Et ait: Principium qui et loquor vobis. » Quare se dicit Dominus Jesus princitia fecisti . » Si igitur omnia in sapientia fecit Deus, id est, in Filio suo coaeterno sibi et consubstantiali, Filius utique omnium principium est. Nunquid et Pater potest dici principium? Pater Deus, et Filius Deus, non tamen duo pia, sed unum principium fatendum esttamen tria principia, Pater et Filius non tamen tres omnipotentes, sed unus omnipotens. Id enim quod Pater ad se est, Deus est; quod ad Filium est, Pater est; quod Filius ad seipsum, DeusSpiritus sanctus quod ad se est, Deus est; quod a Patre et Filio, Spiritus sanctus est: quia Patris et Filii Spiritus est, ex Patre et Filio
Abbreviated transcription (Latin):
mini inpeccato ur̃o. S ed illi semꝑ
terrena sapientes . & semper scđm
carnem audientes. & respondentes
quid ei dixerunt audiamus. Tu
quis es. Non enim cum dixisti
nisi credideritis quia egosum. ad¬
didisti quis esses. Quises utcreda¬
mus: Et ille. Principium Ecct
quod est principium. mutari non
potest. principium inse manet.
& inuocat omnia. Principium
cuidictumest. tuauttm idem ip¬
se es. & anni tui non deficient.
Principium ait. qui & loquor
uobis Respondit Principium
me. eẽ. credite Et addidit qui
& loquor uobis. idest qui humilis
ꝓpteruos factus. ad ista terrena¬
uerbo descendi Nam si principiũ
sicuti est ita maner& apud patrem.
ut non acciper& formam serui. &
homo loqueretur hominib:. quomo¬
do ei crederent cuminfirma corda
intelligibile uerbum sine uoce ses
sensibilia uidere non possent. Ergo
inquit credite me. eẽ. principium.
rans loquelam suam. ut cacci non

Expanded text:
mini in peccato vestro. Sed illi semper mini in peccato vestro. Sed illi semper terrena sapientes, et semper secundum carnem audientes et respondentes, quid ei dixerunt audiamus. « Tu quis es? » Non enim cum dixisti, nisi credideritis quia ego sum, addidisti quis esses. Quis es, ut credamus? Et ille: « Principium. » Ecce quod est principium, mutari non potest, principium in se manet et innovat omnia. Principium cui dictum est: « Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . » « Principium, ait, qui et loquor vobis. » Respondit, principium me esse credite, et addidit, qui et loquor vobis, id est quia humilis propter vos factus, ad ista verba descendi. Nam si principium, sicuti est, ita maneret apud Patrem, et non acciperet formam servi, et homo loqueretur hominibus, quomodo ei crederent, cum infirma corda intelligibile verbum sine voce, sed sensibilia videre non possent? Ergo, inquit, credite me esse principium, rant loquelam suam, ut caeci non
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ. siue ille quem prophetae
prȩdixerunt. siue Saluator mundi.
siue aliud aliquid quod deeo inscrip¬
turis legitur: multum est quodait
borum sententiȩ sempiternȩ usus
est adpopulum iudaeorum. quo
tunc ad moysen perangelum
in rubo flaminȩ ignis quẽ missu¬
rus erat adliberandum populum
suum. Quid est quod hic dixit. ego
sum. Nisi ille ipse qui tunc uer¬
in angło mittere moysen seruum¬
meum adliberandum populũ meũ.
ego ipse modo perme ipsum ueni
in carnatus. homo factus. liberare
fucrant. Quicquid enim aliquo
modo mutari potest. uel in meliuꝰ.
uel in deterius quod am modo mo¬
ritur. eoquod fuit ante dum inci¬
pit aliud . eẽ. uel aliter esse quã
fuit. Solus uero ds̃ semper idem. ẽ.
inmutabilis ueritas. inmutabilis
Etquicquid de eo dici potest.
semper idem est. quod fuit crit.
Prorsus nihil aliud melius uidet᷑
in hoc loco. in hoc uerbo quoait
dñs egosum. Nisi cgosum ds̃ morie¬

Expanded text:
Filius Dei, sive ille quem prophetae Filius Dei, sive ille quem prophetae praedixerunt, sive Salvator mundi, sive aliud aliquid quod de eo in Scripturis legitur. Multum est quod aitbum essentiae sempiternae usus est ad populum Judaeorum, quo tunc ad Moysen per angelum in rubo flammae ignis, quem missurus erat ad liberandum populum suum . Quid est quod hic dixit: « Ego sum, » nisi, ille ipse qui tunc in angelo mittere Moysen sermeum ad liberandum populum meum; ego ipse modo per meipsum veni incarnatus, homo factus liberare fuerant. Quidquid enim aliquo modo mutari potest, vel in melius vel in deterius, quodammodo moritur eo quod fuit ante, dum incipit aliud esse, vel aliter esse quam fuit. Solus vero Deus semper idem est. Immutabilis veritas, immutabilis et quidquid de eo dici potest, semper idem est quod fuit et erit. Prorsus nihil aliud melius videretur in loco, in hoc verbo quod ait Dominus: « Ego sum, » nisi, ego sum Deus, morie
Abbreviated transcription (Latin):
non. eẽ Merito audicrunt iudģi
moriemini inpeccatis ur̃is. quia
non habere peccatum nullomodo
potuistis. quicum peccato nati
estis. Sed tamen simme inquit cre¬
dideritis. quamuis cum peccato
quidem nati estis. sed inpeccat o
ur̃o morituri non estis: Adiunxit¬
enim dicens: Sinon credideritis
quia egosum. moriemini inpeccatis
uris. Ergo sicredideritis quia ego
sum. non moriemini inpeccatis urĩs.
Reddita spes est desperantibus
excitatio facta est dor mieNtibus.
Cordibus cuigilauerunt. inde pluri¬
mi crediderunt: sicut euuangelu
ipsius consequentia testantur ubi ait
haec illo loquente. multi credider̃
incum. In hoc ergo populo cui dris
loquebatur erant qui inpeccato Suo
fuerant morituri. erant etian
qui in ipsum quilo quebatur fueraN
credituri. & abom̃i peccato liberandi
Tamenhoc attendit quodait dNS¬
xp̃s. si non credideritis quia ego sum
moriemini inpeccato uro. Q uid . ẽ.
sinon credideritis quia egosum qui

Expanded text:
non esse. Merito audierunt Judaei, non esse. Merito audierunt Judaei, « moriemini in peccatis vestris, » quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui cum peccato nati estis. Sed tamen si in me, inquit, credideritis, quamvis cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro morituri non estis. Adenim dicens: Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ergo si credideritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. « Reddita est spes desperantibus, excitatio facta est dormientibus; cordibus evigilaverunt, inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testatur, ubi ait: Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in peccato suo fuerant morituri: erant etiam qui in ipsum qui loquebatur fuerant credituri, et ab omni peccato liberandi. « Tamen hoc attende, 548 quod ait Dcredideritis quia ego sum, moriemini in peccato vestro. » Quid est, si non credideritis quia ego sum? quia
Abbreviated transcription (Latin):
estis. quia peccatores erant. quia
infideles erant. quia terrena sapie¬
bant. Numquid apłi & scĩdei de
hoc mundo nonerant: erant siqui¬
dem quia deadam natisunt Etipsa
ueritas de eis ait. Ego elegiuos de
mundo. id est decarnali conuersa¬
tione. quȩ mundi nomine in hoc
loco significari uidetur: Qui ergo
erantꝰ demundo factisunt. non de
mundo. sed pertinere ceperunt
ad eum. perquem factus est mundꝰ
Istiaut̃ remanserunt. eẽ. inmundo.
quibus datumest moriemini inpec¬
catis ur̃is Nemo dicat. de hoc mun¬
do nonsum. Quisquis es o homo de
hoc mundo es. sed uenit adte qui fec̃
mundum. & liberauit te dehoc
mundo Si delectatte mundus.
semper uis. eẽ. inmundus. Si autẽ
non delectat te hic mundus. iam
audierunt. moriemini inpeccato
ur̃o. Et qui plus peccat. plus est
inmundo: & plus est inmundus
Etquantose quis mundat apec¬
cato. tanto se eleuat demundo

Expanded text:
estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia terrena sapiebant. Nunquid apostoli et sancti Dei de hoc mundo non erant? Erant siquidem, quia de Adam nati sunt, sed ipsa Veritas de eis ait: « Ego elegi vos de mundo , » id est, de carnali conversatione, quae mundi nomine in hoc loco significari videtur. Quia ergo erant de mundo, facti sunt non de mundo, sed pertinere coeperunt ad eum, per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse in mundo, quibus dictum est: « Moriemini in peccatis vestris. » Nemo dicat, de hoc mundo non sum. Quisquis es, o homo, de hoc mundo es, sed venit ad te qui fecit mundum, et liberabit te de hoc mundo. Si delectat te mundus, semper vis esse immundus: si autem non delectat te hic mundus, jam  Judaei audierunt: « Moriemini in peccato vestro. » Et qui plus peccat, plus est in mundo, et plus est immundus. Et quanto se quis mundat a peccato, tanto se elevat de mundo
Abbreviated transcription (Latin):
sapitis. quia sicut serpens terram
manducatis. terrenis pascimiNi
terrȩ delectamini. terrenis in hia¬
tis: sursum cor non habetis. Vos
dedeor sum estis. ego desupernis sũ
Vos demundo hoc estis: ego non sũ
dehoc mundo. Quomodo ergo
non erat dehoc mundo perquem
factus est mundus. & semꝑ ubique ẽ.
Sed homines demundo. sed pri¬
is mundus. postea homo Sȩd
nhil quia in principio erat uer¬
bum. & om̃a ꝑipsum facta sunt
Sic enim erat ille desupernis. Deqͥb
supernis : Abipso patre nihil illo
suptrius. quia uerbum genuit ae¬
quale sibi coacternum sibi. uni¬
genitum sibi. sine tempore. ꝑquẽ
conder& tempora: Ideo xp̃s aNte
om̃s creaturas & ante oma tempora.
quia depatre coaeternus patri
genitus est uos demundo hoc estis.
ego non sum de hoc mundo. Dixi
ergo uobis. quia moriemini inpecca¬
tis uris. Ex posuit nobis quid intelle
Quoluit. uos dehoc mundo estis.
Ideo quippe dixit uos dehoc mundo

Expanded text:
sapitis, quia sicut serpens terram sapitis, quia sicut serpens terram manducatis, terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. « Vos de deorsum estis, ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis, ego non sum de hoc mundo. » Quomodo ergo non erat de hoc mundo, per quem factus est mundus, et semper ubique est? Sed omnes de mundo, sed prius mundus, postea homo. Sed nihil, qui « in principio erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : « sic enim erat ille de supernis. De quibus supernis? Ab ipso Patre, nihil illo superius, quia Verbum genuit aequale sibi, coaeternum sibi, unigenitum sibi, sine tempore, per quem conderet tempora. Ideo Christus ante omnes creaturas, et ante omnia tempora, quia de Patre coaeternus Patri genitus est. « Vos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis, quia moriemini in peccatis vestris. » Exposuit nobis quid intelligi voluit, vos de hoc mundo estis; ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo
Abbreviated transcription (Latin):
nire Non abstu lit eis spem.
sed predixit dilationem: Quando
enim hoc discipulis dñs loquebat᷑.
tunc non poterant uenire quo ille
ibat. sed postea uenturi erant. Isti
dixit. inpeccato ur̃o moriemini
his autem auditis uerbis. quomodo
solent carnalia cogitantes. & scđim
carnem iudicantes. & totũ carna¬
liter audientes & sapientes dixer̃
Num quid interficiet semet ipsũ
quia dicit quo ego uadouos non
potestis uenire : Stulta uerba.
& omnino insipientiȩ plena. Quid
enim.: Non poterant illo uenire
quo ille perrexiss& sunterficer&
semet ipsum.: Numquid ipsi non
erant morituri :: Quid est ergo :
Numquid interficiet semet ipsum
quia dixit quo ego uado uos Non
potestis uenire : Sidemorte homi¬
nis dicer&. quis hominum non mo¬
ritur.: Ergo quo ego uado dixit
non cum itur admortem. sed quo
ibat ipse postmor tem: Illi itaque
non intellegentef ista. respondit
eis dñs. qui terrena sapiebant
Vos dedeorsum estis. id eo terram

Expanded text:
nire . Non abstulit eis spem, nire . Non abstulit eis spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti dixit: In peccato vestro moriemini. « His autem auditis verbis, quomodo solent carnalia cogitantes, et secundum carnem judicantes, et totum carnaliter audientes et sapientes, dixerunt: Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit: 547 Quo ego vado, vos non potestiset omnino insipientiae plena; quid enim non poterant illo venire, quo ille perrexisset, si interficeret semetipsum? Nunquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, « Nunquid interficiet semetipsum, » quia dixit, « quo ego vado vos non potestis venire, » si de morte hominis diceret, quis hominum non moritur? Ergo quo ego vado, dixit, non quo itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illis itaque non intelligentibus ista, respondit eis Dominus qui terram sapiebant. « Vos de deorsum estis. » Ideo terram
Abbreviated transcription (Latin):
CO UADO INQUIT.
& quaritisme. Non deside¬
rio. sed odio. Nam illum
postea quam abscessit abo¬
culis hominum inquisierunt. & qui
oderant & qui amabant. Illi per se¬
quendo. isti habere cupiendo
Bonumest animam xpi quȩrcre.
Illi eum quaesierunt ut haberent.
isti ut perderent. Denique isti quia
sic querebant mori malo corde & ꝑ¬
uerso. quid secutus adiunxit audiamꝰ
Quaeritisme . & ne putetis quia be¬
ne me queritis. inpeccato uro mori¬
emini. hoc est xp̃m malequȩrere
inpeccato suomori Inpeccato suo
moritur : qui inpeccato permanet
usque ad mortem: Ille xp̃m non que¬
rit. quisalutem animȩ suȩ per poe
nitentiam non quęrit: Adquem
ꝓph&ca clamat. Quęrite dñm. dũ
inueniri potest. Modo quimiscri¬
cordem dum tempus hab& non que¬
rit. inueniet eum iratum. Iudacis
dixit inpeccaito ur̃o moriemini.
quia presciebat eos inpeccato Suo
permanere. Singulari dixit nume
unam. cẽ. uoluntatẽ. acqualem
loco. discipłis suis dixit. Quo ego¬
uado. uos nonpo testis ue¬

Expanded text:
o vado, » inquit, « et quaeretis em, » non desiderio, sed odio. Nam illum, posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt, et qui oderant, et qui amabant: illi persequendo, isti habere cupiendo. Bonum est animam Christi quaerere, uli quaesierunt: et isti, ut perderent. Denique isti, quia sic quaerebant mori malo corde et perverso, quod secutis adjunxit: « Quaeretis me? » Et ne putetis quia bene me quaeretis. « In peccato vestro moriemini. » Hoc est: Christum male quaerere, in peccato suo mori. In peccato suo moritur, qui in peccato permanet usque ad mortem. Ille Christum non quaerit, qui salutem animae snitentiam non quaerit. Ad quem Propheta clamat: Quaerite Dominum, dum inveniri potest . Modo qui misericordem, dum tempus habet, non quaerit, inveniet eum iratum. Judaeis dixit: In peccato vestro moriemini, quia praesciebat eos in peccato suo permanere. Singulari vero numeunam esse voluntatem, aequalem loco discipulis suis dixit: Quo egovado, vos non potestis modo ve
Abbreviated transcription (Latin):
mam. & iterum sumendi eam: peractis
om̃ibus quae ut peragerentur expecta¬
bat. inclinato capite tradidit spm̃
Quisita dormit quando uoluerit:
sicut iħs mortuus est quando uoluit:
tanta morientis. Postea quam dĩs iħe
peractis omnibus quȩ ante suã mortẽ
peragi oportere presciebat: quando
uoluit tradidit spin. Quȩ deinde
secuta sunt cuuangelista narrante
iudeamus. Iudaci ergo inquid qm̃ para¬
sceue erat ut non remanerent incruce
corpora sabbato: erat enim magnus
diesille sabbati: rogauerunt pilatũ
ut frangerentur corum crura. & tolle¬
rentur . Non crura tollerentur. sed hii
quibus ideo frangerentur ut moreren¬
tur. & auferrentur exligno: nependen¬
tes in crucibus magnum diem festum
sui diuturni cruciatꝰ horrore fȩdaren.
Uenerunt ergo milites & primi quidẽ
fregerunt crura: & alterius. qui crucifi

Expanded text:
suam et iterum sumendi eam, peractis suam et iterum sumendi eam, peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? tanta morientis? » « Posteaquam Dominus Jesus, peractis omnibus quae ante suam mortem peragi oportere praesciebat, quando voluit tradidit spiritum, quae deinde secuta sint evangelista narrante videamus. Judaei ergo, inquit, quoniam parasceve abbato erat enim magnus dies ille sabbati, rogaverunt Pilatum, ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. » Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur ut morerentur, auferrentur ex ligno, ne pendentes in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. « Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
runt & se circum uenisse putauerunt.
Unde illud inpsalmo: a spergesme hy̧¬
sopo & mundabor. xpĩ nam que
humilitate mundamur. quia nisi hu¬
miliasso sem& ipsum factus oboediens
patri usque ad mortem crucis: utique
hoc est in nr̃am mundationem. non fu¬
isset effusus. N ec moueat quomodo
spongiam orieius potuerad mouere.
qui incruce fuerat ealtatus a terra.
Sicut enim apud alios euuangelistas
legitur. quod hic pretermisit. in arun¬
dine esse factum: ut inspongia talis
potus ad crucis sublimia leuaretur.
Perharundinẽ uero scriptura significa¬
tur: quȩ implebatur facto: Sicut enĩ
sic harundo dici potest littera. quđm
harundine scribitur. sed significantius
dici quominus usitatũ : ẽo magis est mys¬
ticȩ figuratum. Cumergo accepiss&
iħs acętũ. dixit. Consummatum est
Quidnisi quod prophetia paulo
manserat quod antequã morere tur
fieri adhuc oportebat. tamquam ille
qui potestatem habebat ponendi ani

Expanded text:
runt, et se circumvenisse putaverunt. runt, et se circumvenisse putaverunt. Unde illud in Psalmo: Asperges me hyssopo, et mundabor . Christi namque humilitate mundamur: quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem crucis, utique hoc est, in nostram mundationem non fuisset effusus. Nec moveat quomodo spongiam ori ejus potuerint admovere, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur, quod hic praetermisit, in arundine est factum, 633 ut spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim sic arundo dici potest littera, quae arundine scribitur; sed significantius dici quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Cum ergo accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Quid nisi quod propheta tanto amanserat, quod antequam moreretur fieri adhuc oportebat, tanquam ille qui potestatem habebat ponendi animam
Abbreviated transcription (Latin):
optulerunt ori eius. Cumergo acce¬
piss& iħs acoetum. dixit: Consumma¬
tum est. Et inclinato capite. tradidit
spm̃. Quispotest quȩ facit ita dispone¬
re. quomodo disposuit homo iste qui
minum. homo de quo predictum
legitur. & homo est. & quis agnos cit
cum: Qnm om̃s perquos haec facie¬
bant uidȩ hominẽ. sed non agnosce¬
bant dm̃. homonamque apparebat.
qui ds̃ latebat. Patiebatur haec om̃a
quȩ apparebaͣt . & idem ipse disponebat
haec om̃a quȩ latebant. uidit ergo qm̃
consum mata sunt om̃a que oportebant
utfierent. antequã acciper& acoetum
& trader& sp̃m. atque ut hoc etiam
tam quã hoc dicer&. hoc minus fecistis.
date quodestis. Iudaei quippe ipsi
erant a coetũ. degenerantes auino patri¬
archarum & prophetarũ. tamquam
depleno uasȩ. deiniquitate mundi huiꝰ
impleti. cor habentes uelut spongiam
cauernosis quodam modo atque tortuo
nam. qnm herba est humilis & pectus
purgat. ipsius xp̃i humilitatem con¬
gruenter accipimus: quod crrcũ dede¬

Expanded text:
o accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Et inclinato capite tradidit spiritum. Quis potest quae facit ita disponere, quomodo disposuit homo iste qui minum; homo, de quo praedictum legitur, et homo est, et quis agnoscit eum? Quoniam omnes per quos haec fiebant, videbant hominem, sed non cognoscebant Deum. Homo namque apparebat, qui Deus latebat; patiebatur haec omnia qui apparebat, et idem ipse disponebat haec omnia qui latebat. Vidit ergo quoniam consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent, antequam acciperet acetum et traderet spiritum, atque ut hoc etiam tanquam diceret: hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum; et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosnam, quoniam herba humilis est et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus: quam circumdede
Abbreviated transcription (Latin):
est ihs. & erat scriptum hebraice grece
& latine hȩ quippe tres lingue ibi pre
ceteris eminebant. hebrȩa propter iu¬
dȩos in lege gloriantes. greca ꝓpter
gentium sapientes. latina propt̃ roma¬
nos multis acpene omibus iam tunc genti¬
bus mmperantes. Dicebant ergo pilato
pontifices iud ȩorum . Noli scribere regẽ
iudaeorum. sed quia ipse dixit rexsum iu¬
dacorum Respondit pilatus. Q uodscrip¬
si scripsi. O in effabile uim diuinȩ opera¬
tionis incordibus ignoratum. non neoccul¬
ta uox quaedam pilato intus quodam
quod tanto ante inpsalmorum litteris
ꝓphetatum est nec corrumpas tituli
inscriptionem. Num quid enim propt̃ea
scripsit. corrumpi potest quodueritas
dixit . Sediudacorum tantũ rex est xp̃s.
An &gentium. Immo &gentium
Cum enim dixiss& inproph&ia. ego aut̃
constitutussum rex abeo super syon montẽ
scm̃ eius predicans preceptum dñi. non ꝓpt̃

Expanded text:
Jesus. Et erat scriptum Hebraice, Graece, Jesus. Et erat scriptum Hebraice, Graece, et Latine. Hae quippe tres linguae ibi prae caeteris eminebant: Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes; Graeca, propter gentium sapientes; Latina, propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Dicebant ergo Pilato pontifices Judaeorum: Noli scribere, rex Judaeorum; sed quia dixit ipse: Rex sum Judaeorum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi. O ineffabilem vim divinae operationis, etiam in cordibus ignorantium! Nonne occulta vox quaedam Pilato intus quodam, quod tanto ante in Psalmorum litteris prophetatum est, Ne corrumpas tituli inscriptionem . Nunquid enim proptereascripsit, corrumpi potest quod Veritas dixit? Sed Judaeorum tantum rex est Christus, an et gentium? imo et gentium. Cum enim dixisset in Prophetia: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus, praedicans praece
Abbreviated transcription (Latin):
qua xp̃s amilitib crucifixus est quae agi
sexta⁊ iamceperat tertiam potius horam
recordatusex pressit. Qua hora intelle¬
guntur apud pilatum clamare potuisse
crucifige crucifige. ut non illi tantum
repperiantur crucifixisse iħm. id est
milites qui cum ligno sexta hora suspen¬
derunt. uerum etiam iudaei qui ut
crucifigeretur tertio clamauerunt.
Baiulans sibi crucẽ. ex iuit in eum qui
dicitur caluariȩ locus. habraice autẽ
golgotha ubi eum crucifixerunt. & cũ
eos duos hinc & hinc. medium autem
ihm̃. Isti duo latrones erant sicut aliorũ
euuangelistarum narratione didicimꝰ.
cum quibus crucifixus est . & interquos
crucifixus est xp̃s. Dequo premissa di¬
xerat p̾rophetia. & cum iniquis deputa¬
tusest. Scripsit autem titulum pilatus.
& posuit super crucem. Erat aut̃ scriptũ.
iħs nazarenus rex iudaeorum hunc ergo
titulum multi legerunt iudacorum. quia
prope ciuitate erat locus ubi crucifixus

Expanded text:
qua Christus a militibus crucifixus est, quae agi qua Christus a militibus crucifixus est, quae agi sexta jam coeperat, tertiam potius horam recordatus expressit, qua hora intelliguntur apud Pilatum clamare potuisse, Crucifige, crucifige: ut non illi tantum reperiantur crucifixisse Jesum, id est, milites qui eum ligno sexta hora suspenderunt, verum etiam Judaei, qui, ut crucifigeretur, hora tertia clamaverunt. Bajulans ergo sibi crucem, exivit in eum qui dicitur Calvariae locum, HebGolgotha, ubi eum crucifixerunt, et cum eo alios duos, hinc et hinc, medium autem Jesum. » Isti duo latrones erant, sicut aliorum evangelistarum narratione didicimus, cum quibus crucifixus et inter quos crucifixus est Christus. De quo praemissa dixerat prophetia: « Et cum iniquis deputatus est . » « Scripsit autem titulum Pilatus, et posuit super crucem. Erat autem scriptum: Jesus Nazarenus, rex Judaeorum. » Hunc ergo titulum multi legerunt Judaeorum, quia prope civitatem erat locus, ubi est crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
audacissime flagitauerunt. & ipsi fecer̃
quicquid ut fier& extor serunt. Iudican¬
te atque dampnante pilato ꝓtribunali
eum et duxerunt eum. & baiulans sibi
crucem exiuit in eum locum quidicit᷑
caluarie locus. hebraice golgotha ubi
eum crucifixerunt. Quid est quod mar¬
cus euuangelista ait. erat aut̃ hora t̃tia
& crucifixerunt cum. nisi quia hora
tertia crucifixus est dñs linguis iudȩoꝵ.
hora sexta manibus militum. ut intelle
horam quintam iam fuisse transactam.
& aliquid desexta coeptum quando sedit
bus latronibus configeretur & iuxta
crucem eius gererentur quȩ gesta nar¬
rantur hora sexta integra compleretur.
Ex qua hora usque adnonam. sole obscu¬
rato tenebras factas trium euuangelista¬
rum mathei. marci. & luce. contestat᷑
auctoritas. Sed qñm iuda ei facinus inter¬
fectio xpĩ ase in romanos id est pilatum.
& cius milites transferre conatisunt
Propterea marcus suppressa ea hora

Expanded text:
audacissime flagitaverunt: et ipsi fecerunt audacissime flagitaverunt: et ipsi fecerunt quidquid ut fieret extorserunt. Judicante atque damnante Pilato pro tribunaeum, et eduxerunt. « Et bajulans sibi crucem, exivit in eum, qui dicitur Calvariae locum, Hebraice Golgotha, ubi cum crucifixerunt. Quid est ergo, quod Marcus evangelista ait, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum , nisi quia hora tertia crucifixus est Dominus linguis Judaeorum, hora sexta manibus militum? Ut intelligamus horam quintam jam fuisse transactam, 630 et aliquid de sexta coeptum, quando sedit bus latronibus configeretur, et juxta crucem ejus gererentur, quae gesta narrantur, hora sexta integra compleretur: ex qua hora usque ad nonam sole obscurato tenebras factas, trium evangelistarum, Matthaei, Marci et Lucae contestatur auctoritas. Sed quoniam Judaei facinus interfecti Christi a se in Romanos, id est, Pilatum et ejus milites transferre conati sunt, propterea Marcus subpressa ea hora,
Abbreviated transcription (Latin):
& crucifigite : uel etiam superius acci¬
pite eumuos. & scđm legem ur̃am iudi¬
tate eum. Curaũt̃ illi tantopere nolue¬
runt dicentes nobis. Non lic& interfice¬
re quem quam & omnimodo instantes
ut non ab eis sed a preside occideretur.
& idco eum occiden dum accipere recu¬
santes. sinunc eum accipiunt occiden¬
dum. aut si hoc nonfit curdictum est
tunc ergo tradidit cis illum ut crucifi¬
geretur. : Analiquid inter est: plane
inter est non est dictum. tunc ergo tra¬
didit eis illum. ut crucifigerent cum sed
dixit euuangelista. ut eos crimine im¬
plicatos. aquo alieni esse conabantur
ostender&: Non enim pilatus hoc facer&:
nisi id quod eos cupire cernebat imple¬
r& Vnde & sequitur . Susceper autem
iħm. &eduxerunt. Potest ad milites iam
referri. uel apparitores presidis. Nam¬
post ea euidentius dicitur. milites ergo
cum crucifixissent eum. Quamuis euuan¬
gelista etiam sitotum iudacis tribuit
merito facit. ipsi enim susceperunt quod

Expanded text:
et crucifigite; vel etiam superius: Acciet crucifigite; vel etiam superius: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum? Cur autem illi tantopere noluerunt, dicentes: Nobis non licet interficere quemquam, et omni modo instantes, ut non ab eis, sed a praeside occideretur, et ideo eum occidendum accipere recusantes, si nunc eum accipiunt occidendum? Aut si hoc non fit, cur dictum est: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur? An aliquid interest? Plane interest, non est enim dictum: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigerent eum; sed dixit Evangelista, ut eos crimine implicatos, a quo alieni esse conabantur, ostenderet: non enim Pilatus hoc faceret, nisi ut id quod eos cupere cernebat, impleret. Quod ergo sequitur: Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt, potest ad milites jam referri postea evidentius dicitur: « Milites ergo cum crucifixissent eum: » quamvis evangelista etiam si totum Judaeis tradidit, merito facit. Ipsi enim susceperunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Qua hora sit dñs crucifixus. propter
cuuangelistȩ alterius testimonium qui
dixit. erat aũt hora tertia & crucifixe¬
runt eum. qnm magna disceptatio sol&
aboriri cũ ad ipsum locum ubi crucifixus
narratur uentum fuerit. ut potuerimꝰ.
si dñs uoluerit dissceremus: Cumergo pro
tribunali sediss& pilatus. dicit iudaeis.
Eccerex ur̃t. Illi aut̃ clamabant. Tolle.
tolle. crucifige cum: Dicit illis pilatus.
Regem ur̃m crucifigam: Adhuc terro¬
rem quac decesare ingesserant superare
conatur. deignominia eorum uolens cos
frangere dicendo regem ur̃m crucifigã.
quos deignominia xpĩ mitigare non
potuit. sed timore mox uincitur: Res
dit eis illum. ut crucifigeretur: Aper¬
tissime quippe. contra cęsarem uenire
uideretur. si regem se non habere nisi
quem propter hossermones eis tradide¬
tradidit ergo illum eis ut crucifigere¬
tur. S ednum quid aliud & ante cupie¬
bat cum dicebat. accipite eum uos

Expanded text:
Qua hora sit Dominus crucifixus, propter Qua hora sit Dominus crucifixus, propter evangelistae alterius testimonium, qui dixit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum; quoniam magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum, ubi crucifixus narratur, ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. Cum ergo pro tribunali sedisset Pilatus, dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dicit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare ingesserant superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere dicendo: Regem vestrum crucifigam? Quos de ignominia Christi mitigare non potuit: sed timore mox vincitur. VERSdit eis illum, ut crucifigeretur. Apertissime quippe contra Caesarem venire videretur, si regem se non habere nisi quem propter hos ausus ei tradideTradidit ergo illum eis, ut crucifigeretur. Sed nunquid aliud et ante cupiebat, cum dicebat: Accipite eum vos,
Abbreviated transcription (Latin):
telleger&. neque enim propterca illud
antea non quȩrebat. Lege superio¬
ra. & inuenies iam dudum eum quȩ¬
rere dimittere ihm: E xinde itaque
intellegendumest propter hoc id est
ex hac causa. ne haber& peccatũ occi
dendo innocentem sibi traditum. quã¬
uis minus peccans quã iudaei qui illum
ei tradiderant occidendum: E xinde
ergo. id est ideo nehoc peccatum facer&
nonnunc primo. sed abinitio quere¬
bat eum dimit tere. Iudaei autem
clamabant dicentes. Si hunc dimit¬
tis. non es amicus caesaris. Om̃is crum
quise regem facit. contradicit caesari
Maiorem timorem se ingerere puta¬
uerunt pilato terreno decȩsare ut occi¬
derent xp̃m. quam superius ubi dixe¬
rat nos legem habemus & scđm legẽ deb&
mori: quia filium dĩ sefecit. Eorum
legem quippe ille nontimuit ut occide
quem ad modum legem gentis aliene¬
Ait adhuc pilatus cum audisso hos ser¬
mones ad duxit foras iħm. & sedit protri¬
bunali in loco quidicitur lithostrotos

Expanded text:
telligeret. Neque enim propterea illud telligeret. Neque enim propterea illud antea non quaerebat? Lege superiora, et invenies jam dudum eum quaerere dimittere Jesum. Exinde itaque intelligendum est, propter hoc, id est, ex hac dendo innocentem sibi traditum, quamvis mitius peccans quam Judaei, qui illum ei tradiderant occidendum. Exinde ergo, id est, ideo ne hoc peccatum faceret: non nunc primo, sed ab initio quaerebat eum dimittere. « Judaei autem clamabant, dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari. » Majorem timorem se ingerere putaverunt Pilato, terrendo de Caesare, ut occideret Christum, quam superius ubi dixerant: « Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, qua Filium Dei se fecit. » Eorum legem quippe quemadmodum legem gentis alienae. Adhuc Pilatus, cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali in loco, qui dicitur lithostrotos,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est sicut simplex atque in nocens non
aperuit ossuum. Proinde ubi non responde¬
bat sicut ouis silebat ubi respondebat.
sicut pastor docebat. Dicamus ergo qđ dix̃.
quod & per apłm docuit. quia non est
potestas nisi adõ. & quia plus peccat qui
potestati innocentem occidendũ liuore
tradidit: quã potestas ipsa si eum cum
timore alterius maioris potestatis occidit
Talem quippe ds̃ pilato dederat potesta
lam cumque habes: nisi hoc ipsum quic¬
quid est tibi ess& datum desuper. sed qm̃
scio quantum est non enim tantum est.
ut tibi omnimodo liberumsit. propterea
quitradidit me tibi. maius peccatũ hab&.
Ille quippe me tuae potestati tradidit
inuidendo. tu uero eandem potestatẽ
inme exerciturus metuendo . Nec ti¬
mendo quidem. presertim innocentẽ
homo hominem non deb& occidere.
sed tamen zelando facere multo magis
malum quamtimendo. E tideo non ait
uerax magister qui me tibi tradidit ipse

Expanded text:
hoc est, sicut simplex atque innocens, non hoc est, sicut simplex atque innocens, non aperuit os suum. Proinde ubi non respondebat, sicut ovis silebat; ubi respondebat, sicut pastor docebat. Discamus ergo quod dixit, quod et per Apostolum docuit, quia non est potestas nisi a Deo : et quia plus peccat qui potestati innocentem occidendum livore tradit, quam potestas ipsa, si eum cum timore alterius majoris potestatis occidit. Talem quippe Deus Pilato dederat potestatlamcunque habes, nisi hoc ipsum, quidquid est, tibi esset datum desuper. Sed quoniam scio quantum sit, non enim tantum est, ut tibi omni modo liberum sit, propterea qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. Ille quippe me tuae potestati tradidit invidendo, tu vero eamdem potestatem in me exerciturus es metuendo Nec timendo quidem praesertim 629 innocentem, homo hominem debet occidere: sed tamen id zelando facere, multo magis malum est quam timendo. Et ideo non ait verax magister: Qui me tibi tradidit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
eum uos & crucifigite : ego enim non inue¬
nio in eo causam R esponderunt iudaei.
Nos legem habemus. & scđm legem deb&
mori. quia filium dĩ sefecit . Ecce altera
maior inuidia. parua illa quippe uideba¬
tur uelut affectate inlicito ausu regiȩ
potestatis . & tamen neutrum sibi iłis
mendacit̃ uscrpauit. sedutrumque uerũ
& utrumque nunc demonstrar&. nisi
quanto erat potentior. tanto mallet. ẽẽ.
hoc uerbum magis timuit: & in gressus¬
est pretorium iterum. & dicit adiħm
Vnde estu : Iħsaut̃. responsum nonde¬
non semel factum conlatis omnium euuan
quibus noluit respondere adhoc data est
de agno similitudo. ut in suo silentio
non reus sed innocens haberetur. Respon¬
dit iħs Non haberes aduersumme po¬
testatemullam. nisi tibi ess& datum de¬
super. Propterea qui tradidit me tibi.
maius peccatum hab&. Ecce respondit.
Et tamen non ubique respondit. non
sicut reus siue dolosus. sed sicut agnus

Expanded text:
eum vos, et crucifigite; ego enim non inveeum vos, et crucifigite; ego enim non invenio in eo causam. Responderunt ei Judaei: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. Ecce altera major invidia. Parva quippe illa videbatur, velut affectatae illicito ausu regiae potestatis; et tamen neutrum sibi Jesus mendaciter usurpavit; sed utrumque verum et utrumque nunc demonstraret, nisi quanto erat potentior, tanto mallet esse pat Pilatus hoc verbum, magis timuit: et ingressus praetorium iterum, dicit ad Jesum: Unde es tu? Jesus autem responsum non denon semel factum, collatis omnium evangequibus noluit respondere, ad hoc data est de agno similitudo, ut suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Respondit Jesus: Non haberes adversum me potestatem ullam, nisi tibi esset datum desuper. Propterea, qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. « Ecce respondit, et tamen non ubique respondit ; non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus,
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicantem seminabatur horribi li
contumelia. & mirabili pullular& ingła.
Exiit iterum pilatus foras. & dicit cis: Ecce
ad duco eum uobis foras. ut cognoscatis quia
in eo nullã causam inuenio Exiit ergo ihs
portans spineã coronam. & purpureum
uestimentum. &dicit eis. Ecce homo
hic appar& non ignorante pilato haec
amilitibus facta. siue iusserit ea siue per¬
miserit illa scilic& causa quam supra dixi¬
mus. ut haec cius ludibria inimici liben¬
tissime liberent. & ulterius sanguinem
non sitirent. E gredietur adeos ihesus
portans spincam coronam & purpureũ
uestimentum. non clarus imperio. sed
plenus obprobrio. Etdicit cis. Eccehomo
natus est. ludibriosa ueste amictus est
amaris conuitiis in lususest. alapis cesus est
Feru& ignominia: frigescat inuidia
sed non frigescit. inardescit potius & incre¬
scit Cumergo uidissent eum pontifices
& ministri clamabant dicentes . Crucifige
crucifige eum. Dicit eispilatus. Accipite

Expanded text:
multiplicandum seminabatur horribili multiplicandum seminabatur horribili contumelia, ut mirabili pullularet in gloria. Exiit iterum Pilatus foras, et dicit eis: Ecce adduco eum foras, ut cognoscatis quia in eo nullam cauforas portans spineam coronam, et purpureum vestimentum, et dicit eis: Ecce homo. Hinc apparet non ignorante Pilato haec a militibus facta, sive jusserit ea, sive permiserit; illa scilicet causa quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime viderent, et ulterius sanguinem non sitirent. Egreditur ad eos Jesus portans spineam coronam et purpureum vestimentum, non clarus imperio, sed plenus opprobrio; et dicitur eis: Ecce homo.natus est, ludibriosa veste amictus est, amaris convitiis illusus est, alapis caesus est: fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius, et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et ministri, clamabant dicentes: Crucifige, crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
rum pascha nonfier&. sed umbra uerita¬
tis aiudacis crrantibus tenebatur. & mira¬
bili dispensatione diuiae sapientiac per
homines fallaces eiusdem umbra ueritatis
implebatur. quae ut uerum pascha fier&.
xp̃s uelut ouis immolabatur . Tunc ad p̃¬
hendit pilatus ihm. & flagellauit. hoc
pilatus non obaliud fecisse credendum. ẽ.
nisi ut eius in iuriis iudaei satiati suffice¬
re sibi existimarent. & usque ad eius mortẽ
se uire desisterent: Adhoc percinent quod
idem prȩses cohortem suam permisit face¬
re quac sccuntur. Et milites plectentes
coronã despinis. imposuerunt capiti eius.
& ueste purpurea circumdederunt cum.¬
rex iudaeorum. Etdabant ei alapas.
quae persecutoribus libuis s& facere per¬
ferenda. sic paulisper occulta tremendaq
potentia quae commendabatur prius
imitanda patientia. sic regnum quod de
hoc mundo non erat superbum mundũ
non atrocitate pugnandi. sed patiendi
humilitate iacentem: Sed illud granũ

Expanded text:
rum Pascha non fieret. Sed umbra veritarum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur. Quod ut verum Pascha fieret, Christus velut ovis immolabatur. « Tunc apprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit. » Hoc Pilatus non ob aliud fecisse credendus est, nisi ut ejus injuriis Judaei satiati sufficere sibi existimarent, et usque ad ejus mortem saevire desisterent. Ad hoc pertinet, quod idem praeses cohortem suam permisit facere quae sequuntur. Et milites plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus, et veste purpurea circumdederunt eum,rex Judaeorum; et dabant ei alapas. antur, quae persecutoribus libuisset facere, perferenda: sic paululum occultabatur tremenda potentia, quae commendabatur prius imitanda patientia: sic regnum, quod de hoc mundo non erat, superbum mundum non atrocitate pugnandi, sed patiendi humilitate, vincebat. Sic illud granum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenio in eo causam: Est aut consuetudo.
ut unum dimittam uobis in pascha
Vultis ergo dimittã uobis regem iudco¬
rum. Credo cumdixiss& pilatus quid est
ueritas. in mentem illi uenisse continuo
consuetudinem iudaeorum quasolebat
eis dimitti unum inpascha. & ideo non
x pectauit ut responder& ci iħs. quid est
ueritas nemora fier& cumrecoluiss& mo¬
rem quipossit eis perpascha dimitti.
hacc uero consuetudo dimit tendi for¬
tassis propter pascha apud iuda eos re¬
mansit. obmemoriam liberationis illorũ
exaegypto. qua in pascha liberati sunt
ascruitute. Sed dm̃ audientes: clamauer̃
rursum om̃s dicentes Nonhunc. sedbar¬
rabban. E rat aũt barrabbas latro
Barrabbas iste filius magistri eorum
inter pretatur. idest diaboli qui magist
fuit. uel huic latroni inscelere suo. uel
iudacis impietate per fidiȩ suae. Non¬
reprehendimus oiudaci quod pascha
liberatis notentem. sed quod occidistis
innocentem: Quod tamen nisi ficret. ue¬

Expanded text:
invenio in eo causam. Est autem consuetudo invenio in eo causam. Est autem consuetudo ut unum dimittam vobis in Pascha. Vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? Credo, cum dixisset Pilatus Quid est veritas? in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solet eis dimitti unus in Pascha; et ideo non exspectavit ut responderet ei Jesus quid est veritas, ne mora fierrem quo possit eis per Pascha dimitti. » Haec vero consuetudo dimittendi, fortassis propter Pascha apud Judaeos remansit, ob memoriam liberationis illorum ex Aegypto, qua in Pascha liberati sunt a servitute. Sed hoc audientes: Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barrabam. E» Barabbas iste filius magistri eorum interpretatur, id est diaboli, qui magister fuit vel huic latroni in scelere suo, vel Judaeis in impietate perfidiae suae. Nonreprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occidistis innocentem. Quod tamen nisi fieret, ve