comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rei huius sacramentũ cui sc̃s euũgłista
tam diligent̾ suum interposuit testimonium.
& congrua de scͥpturis subiecit exempla. Dixe¬
rat enim quia milites qui fregerunt erura la¬
tronũ. cum uenissent ad iħm & uiderent eum
iam mortuũ. ñ fregerunt crura enis. s unus
militũ lancea latus eius aꝑuit. & continuo exi¬
uit sanguis & aqua. Facta sunt hecinquit. ut
scriptura impleret᷑. que dicit de eo. Os ñ cõmi¬
nuetis ex eo. Et item alia scͥptura dic̃. Uideb̃t
in quẽ transficerunt. Cur agnus qͥ immolatꝰ
est noluit ut os cõminueret᷑ exeo: Non enim
casu: s eouolente & disponente actumẽ. Siqͥ¬
dem ñ alia quã que uoluit ac disposuit ipse.
ab bis qui eum uoluntate sua uel ꝓpͥa nequita
pemerunt. tormenta ppessus ẽ. U̾num de simi-¬
lib nobis locutus ẽ. hoc scilicet qđ ut nos mor¬
talis ac passibilis homo natus ẽ. oet̾ã dissimilia
nobis cuncta locutus est: quia quando uoluit.
&s quomͦ uoluit natus est. quando uoluit. et

Expanded text:
rei sacramentum, cui sanctus evangelista tam diligenter suum interposuit testimonium, et congrua de Scripturis subjecit exempla. Dixerat enim, quia milites, qui fregerunt crura latronum, cum venisent ad Jesum, et viderunt eum jam mortuum, non fregerunt crura ejus, sed unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. Facta sunt, inquit, haec, ut Scriptura impleretur, quae dicit de eo: Os non comminuetis ex eo. Et item alia Scriptura dicit: Videbunt, in quem transfixerunt . Cur agnus qui immolatus est, noluit ut os comminueretur ex eo? Non enim casu, sed eo nolente et disponente actum est. Siquidem non alia, quam quae voluit ac disposuit ipse ab his qui eum voluntate sua vel propria nequitia peremerunt, tormenta perpessus est. Unum de similibus nobis locutus est, hoc scilicet, quod, ut nos mortalis ac passibilis homo natus est. Caetera dissimilia nobis cuncta locutus est, quia quando voluit et quomodo voluit natus est, quando voluit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uterũ matͥs anunat᷑. qͦmͦ qͥ initiũ ñ habet & ex¬
titit et concipit᷑: Nulli gͦ scõꝵ hoc misteriũ ita
fuit creditũ. ut apud illũ ꝓpͥa statione hoc assig¬
nari debeat offitiũ. Pinde uaccat. ñ qͦd ut non¬
nullis uidet᷑. minus sit autenticũ. s qͦd de ordi¬
natissima stationũ dispositione rationabiliter
sit acceptum. ut pote materiã habens totuis sa¬
lutis & scĩtatis effectricẽ.: s nulli scõꝵ inuestiga
solus consciꝰ. et unus celestiũ fuit architͥclinus
nuptiarũ.

Expanded text:
 qui initium non habet, et exstitit et concipitur? Nulli ergo sanctorum hoc mysterium ita fuit creditum, ut apud illum propria statione hoc assignari debeat officium. Proinde vacat, non quod ut nonnullis videtur minus sit authenticum, sed quod de ordinatissima stationum dispositione, rationabiliter sit exceptum, utpote materiam habens totius salutis et sanctitatis effectricem, sed nulli sanctorum investigabsolus conscius, et unus coelestium fuit architriclinus nuptiarum
Abbreviated transcription (Latin):
soluendi statio fit. quando dictũ ẽ in typũ eccłe
nob̾ euangłitat᷑ solutio asine: si quando agimꝰ
scrutima. ⁊ catecumini p̾signant᷑. ad catecizato¬
ren gentiũ paulũ statio celebrat᷑. Hanc autẽ liga

Expanded text:
solvendi statio fit , quando, ut dictum est, in typum Ecclesiae solvendi statio fit , quando, ut dictum est, in typum Ecclesiae nobis evangelizatur solutio asinae , sic quando agimus scrutinia, et catechumeni praesignantur, ad catechizatorem gentium Paulum statio celebratur. Hanc autem
Abbreviated transcription (Latin):
mat in intͦitu. Mem̃to nr̃i dñe in bñplacito po¬
płi tui. uidelicet in filio tuo. in qͦ tͥ bñ cõplacius¬
tisolo ex milib ppłi tui. qͥcunq tuus fuit ab ini¬
tio mundi. uisita nos in eodẽ salutari tuo. ad mo¬
dũ medici iacentẽ egrũ dignatione gͣtuita uisi-¬
tans et cet̾a. Que deinde sequunt᷑ .i. collecta. epła.
gradale. alła. cuncta parit̾ uirta consideratio-¬
nem imp̃gnanti uteri uirginalis. ꝓpe ẽẽ dñm.
et celerit̾ eius aduentũ consonant. In offerenda ue¬
ropalã ẽ nob̃ exemplo angłi salutare illud tem¬
plum dñi. sacrariũ sp̃s scĩ. thalamꝰ scĩtatis. tͥclini¬
hoc offitiũ p̾scripta statione ap̃ quẽlibet illorũ.
Nam que apd̃ singłos eoꝵ offitia sollẽpnib depu¬
tata st̃ stationib. si bene considerent᷑. singłoꝵ me
ritis et uirtutib ꝯsonare ꝓbant᷑. Sic̃ apud bea¬
tũ petrũ qͥ pͥncipalit̾ ns obtinet ligandi atq

Expanded text:
mat in introitu: « Memento nostri, Domine, in beneplacito pomat in introitu: « Memento nostri, Domine, in beneplacito populi tui , » videlicet in filio tuo, in quo tibi beneplacuisti solo ex millibus populis, quicunque tuus fuit ab initio mundi, visita nos in eodem salutari tuo, ad modum medici jacentem aegrotum dignatione gratuita visitantis . Quae deindriter juxta considerationem impraegnati uteri Virginalis, prope esse Dominum, et celerem ejus adventum consonant. In offerenda vero palam est, non exemplo angeli, salutare illud templum Domini, sacrarium Spiritns sancti, thalamum sanctitatis, triclihoc officium praescripta statione apud quemlibet illorum? Nam quae apud singulos eorum officia solemnibus deputata sunt stationibus si ritis consonare probantur. Sic apud beatum Petrum, qui principaliter jus obtinet ligandi atque
Abbreviated transcription (Latin):
scoꝵ apłica statione deputatũ est. Qͦd qm recte cau¬
tũ sit consid̾ata enisdẽ offitii ratione ꝑpendere
saice inter rogationis hec scintilla splendide ue¬
ritatis emicat de flamina ignis diuini. qͥ calebat
ardens et lucens in scã m̃te iobis. Ipse ẽ inquit qͥ
post me uenturus ẽ qͥ ante me factus ẽ. cuiꝰ ego
ñ sũ dignus ut soluã corrigiã calciam̃ti. Ab hac
ꝓbabilis testimonii sententia gͣui. et digna corde
et ore tanti p̃cursoris. omĩa m̃bra pendent conere¬
pantis offitii. Stat idumea illa. que uisitationis
sue ꝓpħicũ illud audierat ꝓmissũ. in idumeã ex¬
tendã calciam̃tũ meũ. et respiciens tempꝰ illud
qͦ de accubitu suo. scił de sinu patͥs egressus rex ille
qui hec ꝓmiserat. iã in utero uirginis calciabatur.
mirabilẽ illã atq insolubilẽ sc̃ẽ incarnationis cor-¬
rigiam suis circundata gressib illud inqͣm respi-¬
ciens idumea scilicet alienigena gentilitas cla-¬

Expanded text:
cautione stationi deputatum est. Quod quam recte cautum sit, considerata ejusdem officii ratione perpendere saicae interrogationis, haec scintilla splendidae veritatis emicat de flamma ignis divini, qui calebat ardens et lucens , in sancta mente Joannis: « Ipse est, inquit, qui post me venturus est, qui ante me factus est, cujus ego non sum dignus, ut solvam ejus corrigiam calceamenti . » Ab hac probabilis testimonii sententia gravi et digna corde et ore tanti praecursoris, omnia pendent membra concrepantis officii. Stat Idumaea illa, quae visitationis suae propheticum illud audierat promissum: « In Idumaeam extendam calceamentum meum , » et respiciens in illud tempus quo de accubitu suo, scilicet de sinu Patris, egressus rex ille qui hoc promiserat, jam in utero Virginis calceabatur, mirabilem illam atque insolubilem incarnationis corrigiam suis circumdans gressibus. Illud, inquam, respiciens, Idumaea scilicet alienigena gentilitas, cla
Abbreviated transcription (Latin):
mi diei recapitulauimꝰ ob ꝯtinuandas ut dictũ
est octo beatitudines. deinceps ut eoͣꝵ mystica
series eiudentus pateat dabimus oꝑam sin¬
gula iuxta ꝓpositum ꝑcurrendo officia. De of¬

Expanded text:
mi diei recapitulavimus, ob continuandas, ut dictum mi diei recapitulavimus, ob continuandas, ut dictum est, octo beatitudines; deinceps, ut earum mystica series evidentius pateat, dabimus operam, singula juxta propositum percurrendo officia.
Abbreviated transcription (Latin):
rato : Qͦ pret̾ suꝑius memoratas causas statio
ad seam mariam etiam sodm hec conueniat ex
habundanti ẽ ꝑ conquisita ꝓbare argumenta.
Omẽs enim illam humilium nouimꝰ esse regi¬
nam. cuius anima dnm̃ magnificaͣtis. cuiꝰ sp̃s
in deo salutari suo exultat. causam reddit. qͥa
respexit inquiens bumilitatẽ ancille sue. quia
disꝑsit suꝑbos mente cordis sui. et quia depo¬
suit potentes. et exaltauit humiles. Uere atq
fideliter. Nam posuit suꝑ eos orbem. uidelicet su¬
ꝑ humiles. Ubi enim habemus in cantico anne.
diũ .N. sunt cardines terre. ꝙ posuit suꝑ eos or¬
bem. in hebreo ita habet᷑. dñi enĩ sunt afflicti
minũ orbem posiusse dicunt. quia t̾ram eorũ
meritis stare autumant. Nos autẽ suꝑ fundam̾¬
factus mons magnus hunc implet orbem et
substinet. de uentre humilitatis marie de qua
loquimͣ assumptus est. Et nunc quidẽ officiũ pͥ¬

Expanded text:
rato . » Quod praeter superius memoratas causas, statio rato . » Quod praeter superius memoratas causas, statio ad Sanctam Mariam etiam secundum haec conveniat, ex abundanti est per conquisita probare argumenta. Omnes enim illam humilium novimus esse reginam, cujus anima Dominum magnificans, cujus spiritus in Deo salutari suo exsultans, causam reddit: « Quia respexit, inquiens, humilitatem ancillae suae, » quia « dispersit superbos mente cordis sui, » quia « deposuit potentes et exaltavit humiles . » Vere atque fideliter. Nam posuit super eos orbem. Ubi enim habemus in cantico Annae: « Domini enim sunt cardines terrae, et posuit super eos orbem , in Hebraeo ita habemus: « Domini enim sunt afflicti minum orbem posuisse dicunt, quia terra in meritis eorum stare autumant. Nos autem super fundamenfactus mons magnus , hunc implet orbem, et sustinet, et de ventre humilitatis Mariae, de qua loquimur, assumptus est. Et nunc quidem officium pri
Abbreviated transcription (Latin):
in fundo cordis ut fundamentũ ponit᷑. quo
cetã que suꝑedificanda sunt firmit̾ portent᷑.
hec illa pauꝑtas .i. regina humilitas que tociꝰ
secuture beatitudinis cumulũ ne suꝑbie uen¬
to exsuffletur. p̃posita seruat. Hic ẽ septẽ gra¬
duum pͥmus. ꝑ quos iuxta ezechielẽ ad por
quod aliter a doctorib qm a ꝓpħa gradus isti
ordinentur. sp̃s namq timoris quẽ primũ
poninus. ab ysaia ponit᷑ ultimus: gregorii sen¬
tentia ponenda. ẽ. ꝓpħa inquit quia de celes¬
tib ad una loquebatur. cepit mag̃ a scͥi entia.
et descendit ad timorẽ. S nos quia de t̾renis
ad celestia tendimus eosdem gradus ascenden¬
do numeremꝰ. ut a timore ad sapientiã ꝑueni¬
re ualeamꝰ. S ut ad suꝑiora reuertamur. qͥd
aliud in eodem officio ꝑ hoc significat᷑ qͦd sedit
niuenis in dextris cooꝑtus stola candida. nisi
assistet regina a dextris regis in uestitu deau-¬

Expanded text:
in fundo cordis, ut fundamentum ponitur, quo in fundo cordis, ut fundamentum ponitur, quo caetera quae superaedificanda sunt, firmiter portentur. Haec illa paupertas, id est regina humilitas, quae totius secuturae beatitudinis cumulum, ne superbiae vento exsuffletur, praeposita servat. Hic est septem graduum primus, per quos juxta Ezechielem ad portquod aliter a doctoribus, quam a propheta gradus isti ordinentur, Spiritus namque timoris, quem primum ponimus, ab Isaia ponitur ultimus , Gregorii sententia ponenda est: « Propheta, inquit, quia de coelestibus ad ima loquebatur, coepit magis a sapientia, et descendit ad timorem. Sed nos quia de terrenis ad coelestia tendimus, eosdem gradus ascendendo numeremus, ut a timore ad sapientiam pervenire valeamus. » Sed ut ad superiora revertamur, quid aliud in eodem officio per hoc significatur, quod sedit juvenis in dextris coopertus stola candida , nisiassistet « regina a dextris ejus in vestitu deau
Abbreviated transcription (Latin):
ffitium pͥmi diei dm̃ce resurrectionis
suꝑius dictum est ad uniuersalis spectare diẽ
resur rectionis nr̃e. idq planis et sponte occurren¬
tib compbatũ ẽ argumentis. maxime offeren
da concurrente rationi. terra tremuit et quieũ.
dum resurgeret in iuditio ds̃. Hoc ꝓculdubio xͥ¬
les exigit fidei. consid̃antes quia timor magnꝰ
mor erit. quando dicet patri rex & iu¬
dex om num. Resurrexi et adhuc tecum sũ.
in sug gillationẽ inimicorũ suorũ. qͥ dixe¬
runt qnͣ  do moriet᷑ et ꝑibit nomen eius eo
qͦd nesciat quisq nr̃m. quis ad dexterã. quis
tunc statuendus sit ad sinistram. Quanuis .N.¬
epulem᷑ in armmus. et inmolatus xp̃c pascha nr̃m
sit. quanuis carnes agni preciose sint. lactu¬
ce agrestes cum quib comedimꝰ ualde e ama¬
re sunt. et canes ꝑpt̾ quos baculos tenentes in
manib. et festinantes comedimus. tota nocte
formidandi sunt. Atq hic ẽ sp̃c timoris ilm̃. qui

Expanded text:
fficium primi diei Dominicae resurrectionis superius dictum est, ad universalis spectare diem nostrae resurrectionis, idque planis et sponte occurrentibus comprobatum est argumentis, maxime Offerenda manifeste concurrente rationi: « Terra tremuit et quievit, dum resurgeret in judicio Deus . » Hoc procul dubio Chles, exigit fieri, considerantes quia timor magnus et tremor erit, quando dicet Patri rex et judex omnium: Resurrexi et adhuc tecum sum, in suggillationem inimicorum suorum, qui dixerunt: « Quoniam morietur, et peribit nomen ejus ; » eo quod nesciat quisque nostrum, quis ad dexteram, quis tunc statuendus sit ad sinistram. Quamvis epulemur in azymis, et immolatus Christus Pascha nostrum sit , quamvis carnes Agni pretiosae sint, lactucae agrestes cum quibus comedimus, valde amarae sunt, et carnes propter quos baculos tenentes in manibus, et festinantes comedimus , tota nocte formidandi sunt. Atque hic est spiritus timoris Domini, qui
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ et  malos et male ꝑdendos: diuine
legis agricolas. eo qͦd missum ad se unicũ fili¬
um patrisfamilias. id ẽ se ipsum quẽ uereri
debuerant. occidere delib̃abant dicentes. hic
ẽ heres. uenite occidamus eum et nr̃a erit
hereditas: quib iccirco auferendũ erat reg¬
num dei. & dandum genti facienti fructus
eius. huic parabole ꝓfecto illa de libro gene¬
sis que p̃missa ẽ lectio pulcherrime ꝯgruit.
in qua missũ ad se uidentes ioseph fr̃s alonge
loquebant᷑ mutuo dicentes. Eoce sompniato
uenit. uenite occidamꝰ eum. et ui deamꝰ quid
ꝑsint illi somna sua. Iosephenim in eo quod
uenditus et in carcerẽ missus ẽ. ipsius dñi
tẏpum gessit. qui uenditꝰ & morti traditꝰ
ac sepultus ẽ. et sic eiectus de uinea sua tanꝗͣ
lapis inutilis ab edificantib reꝑbatꝰ. cũ reg-¬
no dei ad gentes facientes fruct᷑us eius trañs¬
migrauit. quẽ admodũ ioseph a suis uenditꝰ
et eiectus egiptios pauit¬

Expanded text:
isaeos malos, et male perdendos divinae legis agricolas, eo quod missum a se unicum filium patris familias, id est seipsum, quem vereri debuerant, occidere deliberabant, dicentes: Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas , quibus idcirco auferendum erat regnum Dei et dandum genti facienti fructus ejus. Huic parabolae profecto illa de libro Genesis, quae praemissa est lectio, pulcherrime congruit, in qua missum ad se Joseph videntes fratres a longe loquebantur mutuo, dicentes: « Ecce somniator venit, venite, occidamus eum, et videamus, quid illi prosint somnia sua . » Joseph namque in eo quod venditus et in carcere missus est, ipsius Domini typum gessit, qui venditus et morti traditus ac sepultus est, et sic ejectus de vinea sua, tanquam lapis inutilis ab aedificantibus reprobatus, cum regno Dei ad gentes facientes fructus ejus transmigravit, quemadmodum Joseph a suis venditus et ejectus, Aegyptios pavit
Abbreviated transcription (Latin):
ut quãuis aliquis boni meriti sit. ñ tam̃ possit
bñdicere nͥ fuerit ordinatꝰ. ut officiũ ministe¬
rii exhibeat. Dĩ aut̃ est effectũ tͥbuere bñdic¬
tionis. Ex his aut̃ claret. qr diuinoꝵ pleni¬
tudo sacram̃toꝵ ñ solũ constat mysticis or̾o
u̾itatis effectũ. que in sacram̃tis intelligitur.
his qui traditũ ordinẽ pret̾mitt̾ent. Uñ apłi
qui potestatẽ acceꝑant suꝑ om̃ia demonia.
cũ quendã lunaticũ solo uerbo sanare uolu¬
issent ⁊ ñ ualuissent. cũ admir̃one ad dñm
reu̾tentes didic̾unt se p̃termisisse quedã ne-¬
qd̾ intendebant pretermisso ordine imple¬
re ñ potuert̃.: qͥd mysticũ. qͥd diuinũ facere
pot̾unt. qui nullã potestatẽ tractandoꝵ diui¬
noꝵ mysterioꝵ acceꝑunt : Sufficiant tͥ inte
ta legendo reꝑiet tua diligentia: quib facile
ꝓpulsa bit᷑ taliũ uaniloquioꝵ nulla rõ¬
ne uel auctoritate fulta insipientia. Autat

Expanded text:
aut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit aut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere nisi fuerit ordinatus, ut officium ministerii exhibeat. Dei autem est effectum tribuere benedictionis. » Ex his igitur claret, quia divinorum plenitudo sacramentorum non in solis constat mysticis oratieffectum veritatis quae in sacramentis intelligitur his qui traditum ordinem praetermitterent. Unde apostoli qui potestatem acceperant super omnia daemonia, cum quemdam lunaticum solo verbo sanare voluissent, et non valuissent, cum admiratione ad Dominum revertentes didicerunt se praetermisisse quaedam nequod intendebant praetermisso ordine implere non potuerunt, quid mysticum, quid divinum facere poterunt, qui nullam potestatem tractandorum divinorum mysteriorum acceperunt? Sufficiant tibi intta legendo reperiet tua diligentia, quibus facile propulsabitur talium vaniloquorum nulla ratione vel auctoritate fulta insipientia. Avertat
Abbreviated transcription (Latin):
phoniã his uerbis. Sacerdotes qui eucharis¬
tie seruiunt. & sanguinẽ dñi suis ppłis di¬
uidunt. impie agunt inlegem xp̃i. putan¬
tes eucharistiã imprecantis facere uerba ñ
uitã: & necessariam esse tm̃ sollempnẽ or̃onẽ
& ñ sacerdotũ m̾ita: de quib dr. & sacerdos
in qͦ fuerit macula ñ accedet offerre oblatiões
dño. Huic sententie consonat pat̾ augustinꝰ
qd̾ bñdice ñ possit quis nͥ fuerit ordinatus:
ita dicens in questionib uet̾is testam̃ti. dictũ
men meũ suꝑ filios isrł. ego dñs bñdicã eos:
ut gr̃am traditio ꝑ ministeriũ ordinati tranꝰ¬
fundat hominib. Quanta aut̃ dignitas sit
ordinis sacerdotalis. hinc adu̾tam᷑. Dictũ ẽ
aut̃ de nequissimo caypha int̾fectore salua¬
toris. int̾ cetera. Hoc aut̃ a semet ipso ñ dixit:
s cũ esset pͥnceps sacerdotũ anni illiꝰ ꝓpħa¬
uit. ꝑꝰ qd̾ ostendit᷑ sp̃m sc̃m gr̃aꝵ ñ ꝑsonam
sequi digni aut indigni. s ordinẽ traditiõis:

Expanded text:
iam faciunt. Sacerdotes, qui eucharistiae serviunt, et sanguinem Domini populis ejus dividunt, impie agunt in legem Christi, putantes eucharistiam imprecantis facere verba, non vitam, et necessariam esse tantum solennem orationem, n sacerdotum merita, de quibus dicitur: Et sacerdos in quacunque fuerit macula, non accedet offerre oblationes Domino . » Huic sententiae consonat Pater Augustinus, quod benedicere non possit quis, nisi fuerit ordinatus, ita dicens in quaestionibus Veteris 31 Testamenti : « Dictum men meum super filios Israhel, ego Dominus benedicam eis', ut gratiam traditio per ministerium ordinati transntis. Quanta autem dignitas sit ordinis sacerdotalis, hinc aduertamus. dictum est autem de nequissimo Caipha, interfectore saluatoris, inter cetera: hoc autem a semet ipso non dixit, sed cum esset princeps sacerdotum anni illius, profetauit. per quod ostenditur spsequi digni ut indigni, sed ordinem traditionis,
Abbreviated transcription (Latin):
nib usq ad femꝰ  alia: & utent᷑ eis aaron &
filii eius. qñ appropinquant ad altare ut mi¬
nistrent in scũario: ne iniquitatis rei mori¬
ant᷑. De cetero si ad paginas ueniamꝰ ȩunͣgeli¬
cas legimꝰ saluatorem ñ laicis ꝑsonis. s solis diᷤ¬
cipulis suis sacram̃ta sui corꝑis & sanguinis
cõmisisse celebranda. Qui etiã cũ sacerdotiũ
uetus transferre uellet in nouũ. precepit eis¬
dẽ discipłis. ut sibi pascha pararent in cena¬
culo: uͥ ipse manifeste nouo functꝰ sacerdo¬
tio. eos huius sacerdotii constituit successores.
in meã cõmemorationẽ. Quid ẽ qd̾ saluator pͥ¬
mũ in cenaculo uoluit hoc sacram̃tũ celebra¬
ri: nͥ qr cenaculũ celsior ẽ habitatio domꝰ. sic̃
cerdotiũ : hinc & apłs ad hebreos. Nec quis¬
quã sumat sibi honorem: s qui uocat᷑ a dõ
tanꝗͣ aaron. Hoc officiũ ab apłis cet̾is apłis
dui succedentes corpus xp̃i sacro ore confici¬
unt: ꝑ quos nos c̃ xp̃iam sumꝰ qui habent¬

Expanded text:
ad femoralia et utentur eis Aaron et filii ejus, quando appropinquant ad altare, ut ministrent in sanctuario, ne iniquitatis rei moriantur . De caetero si ad paginas veniamus evangelicas, legimus Salvatorem non laicis personis, sed solis discipulis suis sacramenta sui corporis et sanguinis commisisse celebranda. Qui etiam cum sacerdotium vetus transferre vellet in novum, praecepit eisdem discipulis ut sibi Pascha pararent in coenaculo, ubi ipse manifeste novo functus sacerdotio eos hujus sacerdotii constituit successores, in meam commemorationem . Quid est quod Salvator primum in coenaculo voluit hoc sacramentum celebrari, nisi quia coenaculum celsior est habitatio domus, sicucerdotium? Hinc et Apostolus ad Hebraeos: Nec quisquam sumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo tanquam Aaron . Hoc officium ab apostolisdui succedentes, CHRISTI CORPUS sacro ore conficiunt; per quos et nos Christiani sumus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sołonẽ quã possumꝰ. ⁊ consiliũ qd̾ intelli¬
gimꝰ sanũ fidełr exhibemꝰ. Quis enĩ sine
anxierate uideat petrũ de mediis fluetib
brachia tendentẽ. sine dolore audiat colum¬
bam xp̃i ñ cantantẽ s gementẽ: tanqͣ quȩ
dicat. quomͦ cantabimꝰ canticũ dñi in ter-¬
ra aliena: Quis inqͣm sine lacͥmis lac̾mas ip¬
suis xp̃i. de limo ꝓfundi etiã nc̃ leuantis o¬
cłos suos in montes. uñ ueniat auxiliũ sibi
respiciat : uerũptam̃ nos ad quos ꝓ humi¬
litate tua respicere te dicis montes ñ sumꝰ
s & ipsi de conualle lac̾maꝵ. laboriosis co¬
natib enitentes adu̾sus renitentis inimici
infidias. ac mundialis maliciȩ uolentiam.
tecũ clamamꝰ auxiliũ nr̃m a dño qui fecit
celũ ⁊ terram. Om̃s quippe qui pie uolunt
uiu̾e in xp̃o. ꝑsequutionẽ patiunt᷑ ita ut
cũ eis nunqͣm desit pie uelle. ñ semꝑ tam̃

Expanded text:
onem quam possumus, et consilium quod intelligimus sanum, fideliter exhibemus. Quis enim sine anxietate videat Petrum de mediis fluctibus brachia tendentem? sine dolore audiat columbam Christi non cantantem, sed gementem, tanquam quae dicat: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Quis, inquam, sine lacrymis lacrymas ipsius Christi, de limo profundi etiam nunc levantis oculos suos in montes, unde veniat auxilium sibi, respiciat? Verumtamen nos, ad quos pro humilitate tua respicere te dicis, montes non sumus; sed et ipsi de convalle lacrymarum laboriosis conatibus enitentes adversus renitentis inimici insidias, ac mundialis malitiae violentiam, tecum clamamus: Auxilium nostrum a Domino, qui fecit coelum et terram . 2. Omnes quippe, qui pie velunt vivere in Christo, persecutionem patiuntur : ita ut cum eis nunquam desit pie velle  al.
Abbreviated transcription (Latin):
luctari: sic contra pietatẽ ñ est ꝓpt̃ multi¬
tudinẽ adu̾santiũ qͣmuis iusta & sc̃a desi¬
dia paucoꝵ plerũq ñ ꝑfici. Sic aaron sce
petenti inuitꝰ samuelẽ inunxit: sic ddd̾ cũ
uellet construere templũ. ꝓpt̾ infestantiũ
tam̃ bella inunicoꝵ qr uir bellicosus erat
mat᷑ pater uen̾ande consulimꝰ. ut tam̃ sa¬
pientioꝵ consilio ñ p̃uidicemꝰ: quatinꝰ ad
tempꝰ ꝓpositi tui tͥq consentientiũ rigorẽ
sic temꝑes. ut infirmoꝵ salutẽ ñ negligas.
Inuitandi quippe st̃ ad artiorẽ uitam. ñ co¬
gendi: quib utiq semel in ordie illo clu-¬
niacensi consensisti. Illis aut̃ qui artiꝰ uiu̾e
desidant. aut condescende inbecilliorib.
ex caritate quantũ sine pecc̃o posst̃ sua-¬
dendũ est. aut ibidẽ tenere qd̾ cupiunt
ꝑmittendũ. si absq utrarũq partiũ scan¬
dalo fieri potest. aut certe de congregatio

Expanded text:
tra pietatem non est, propter multitudinem adversantium, quamvis justa et sancta desideria paucorum plerumque non perfici. Sic Aaron scelpetenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir bellicosus erat,ma tibi, pater venerande, consulimus, ut tamen sapientiorum consilio non praejudicemus, quatenus ad tempus propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut condescendere imbecillioribus ex charitate, quantum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de congregation
Abbreviated transcription (Latin):
det. que ad om̃iũ scandala uri se ꝑhibet:
Ille gͦ ille inquã nequissimꝰ. ⁊ caritati ꝑ liuo¬
rẽ ⁊ ꝑ mendaciũ ueritati contrariꝰ. falsum
mel cũ uero felle pmiscens: ꝓͥmittit dubia
ꝓ certis. inmittit etiã uera ꝓ falsis: ñ ut con¬
ferat qd̃ frustra sꝑas. s ut auferat qͦd fruc¬
tuose tenes. Circuit & querit quałr ouib
maledicto subiciat: ue illi ꝑ quẽ scanda¬
lũ uenit. S confido de sapientia tͥ a do
data. qd̃ nullis maligni diaboli uersutsis
abduci uel seduci pot̾is: spe incertiboni. cer¬
tũ inire malũ. & certũ eque deser̾ẽ bonum.

Expanded text:
deret, quae ad omnium scandala uri se perhibet? deret, quae ad omnium scandala uri se perhibet? Ille ergo, ille, inquam, nequissimus, et charitati per livorem, et per mendacium veritati contrarius, falsum mel cum vero felle permiscens, dum promittit dubia pro certis, immitit etiam vera pro falsis: non ut conferat quod frustra speras, sed ut auferat quod fructuose tenes. Circuit et quaerit, qualiter ovibus maledicto subjiciat: Vae illi per quem scandalum venit . Sed confido de sapientia tibi a Deo data, quod nullis maligni versutiis abduci vel seduci poteris, spe incerti boni certum inire malum, et aeque certum deserere bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
multis: & ut qui uiuit iam ñ sibi uiuat. sed ei
qui ꝓ om̃ib mortuus ẽ: S dicis. Uñ gͦ mͥtan
tũ desidium: si ex do ñ est : Pace tua dix̾im
qd̃ sentio. aquȩ furtiuȩ dulciores sunt: & hꝰce¬
modi om̃i ut ita loquar absintio amariorẽ
dulcedinẽ. ab angło sathane sub p̃textu an¬
głi lucis sitienti cordituo infundi ñ dubitat.
quisqͥs eius astucias ñ ignorat. Et reuera
quis alius possit scandaloꝵ esse suggestor.
discidii auctor. turbator unitatis & pacis.
nͥ ueritatis adu̾sarius. caritatis emulus. hos¬
tis antiquus gen̾is nr̃i. & inimicꝰ crucis xp̃i
diabolus: Si quid̃ is cuiꝰ inuidia mors intra¬
uit in orbẽ terraꝵ. etiam nc̃ bonis que te fa-¬
cere uidet intudet: & cũ sit mendax ab ini¬
cio. mentit᷑ & nc̃. meliora pollicens que ñ
uidet. Qñ namq u̾itas fidelissimȩ illi sen-¬
tentiȩ obuiaretꝰ alligatus es uxori. noli que¬
r̾e solutionẽe Aut qñ caritas scandalũ sua¬

Expanded text:
ivit non jam sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est? 2. Sed dicis: Unde ergo mihi tantum desiderium, si ex Deo non est? Pace tua dixerim quod sentio. Aquae furtivae dulciores sunt , et hujuscemodi omni, ut ita loquar, absinthio amariorem dulcedinem ab angelo satanae sub praetextu angeli lucis, sitienti cordi tuo infundi non dubitat, quisquis ejus astutias non ignorat. Et revera quis alius possit scandalorum esse suggestor, discidii auctor, turbator unitatis et pacis, nisi veritatis adversarius, charitatis aemulus, hostis antiquus generis nostri, et inimicus crucis Christi diabolus? Siquidem is cujus invidia mors intravit in orbem 86 terrarum, etiam nunc bonis quae te facere videt, invidet: et cum sit mendax ab initio, mentitur et nunc, meliora pollicens quae non videt. Quando namque veritas fidelissimae illi sententiae obviaret: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem , aut quando charitas scandalum sua
Abbreviated transcription (Latin):
n responde statueram. ñ qd̾ dubitaium qͥd
responde deb̾em: s qi uiro consilis consili¬
um dare. aut p̃sumptuosũ uidicabam.
aut suꝑfluũ. Cetum cogitans qd̃ plerisq
immo cunctis pene conting̾e sapientib
solet. in reb uideł dubiis ptus alieno se qͣm
ꝓpͥo crecłe iudicio. ⁊ qui alioꝵ facile ambi¬
gua queq elucidant in suis consueuert
scrupulosiꝰ hesitare. statutũ ñ ut arbitror
irronabiłr frango. & simplicit̾ pango qd̾
uisũ est m̃. ñ p̃iudicans samꝰ sapienti. Sig¬
inficasti mͥ ñ fallor ꝑ uirũ religiosũ iesũ
albem sc̃i Myonisii suggeri t̾ ã cogitatiõib
tuis eserere patam. domũq cui đo acto¬
rep̃es: ⁊ ꝑgere ierosolimã. uacare deinceps
o. iuuere tͥ Et quid̾ tendenti ad ꝑfectio¬
nẽ pat̾am relinquere fortassis expediat.
positȩ sarcinȩ lib̾tas: S caritas ñ querit
que sua sunt forte quietis. ꝓuocat & ocli
gustus suauior S euacuat᷑ dispendio ꝑa¬

Expanded text:
non respondere statueram: non quod dubitaverim quid respondere deberem, sed quia viro consilii consilium dare aut praesumptuosum judicabam, aut superfluum. Caeterum cogitans quod plerisque, imo cunctis pene contingere sapientibus solet, in rebus videlicet dubiis plus alieno se, quam proprio credere judicio; et qui aliorum facile ambigua quaeque elucidant, in suis consueverunt scrupulosius haesitare: statutum non, ut arbitror, irrationabiliter frango, sed simpliciter pando quod visum est mihi, non praejudicans sanius sapienti. Significasti mihi, nisi fallor, per virum religiosum Ursum abbatem Sancti Dionysii, suggeri tibi a cogitationibus tuis, deserere patriam, domumque, cui Deo auctore praees; et pergere Jerosolymam, vacare deinceps Deo, vivere tibi. Et quidem tendenti ad perfectionem, patriam relinquere fortassis expediat, positae sarcinae libertas? Sed charitas non quaerit quae sua sunt. Forte quietis provocat et otii gustus suavior? Sed evacuatur dispendio pa
Abbreviated transcription (Latin):
iuoco sp̃m scm. ut qui ꝑ scõs patres hec ordi¬
nauit. eadem mͥ scd̾m sensum et auctoritatem
seripturarũ aꝑire sua dignet᷑ gra. Clisum est
autem hoc dpuscłm sic ordinari: ut pͥmũ ea qͣ
pene cotidiana sunt. deinde que certis temꝑibꝰ
et causis uariant᷑ digerã. ip̃o adiuuante xp̃o
cuiꝰ pio sanguine uniuersa terra purpurata
est. cuiꝰ uictorus celũ floret. cuius mysteriis tẽ¬
pora insignita sunt. cuiꝰ inemoria diesꝙ hore
ornate sunt. Illud abonis om̃ibꝰ huiꝰcemodi stu¬
Dixmeritũ uł dignitas impetrare debebit. ut
quanius uetus cum suauitate uinũ bibere as¬
sueti sint: nr̃a tam̃ musta despuenda ñ iuidicent.
Neq erim auctoritati uet̾um quicqͣ. detrahimꝰ.
amalaru scilicet ꝙ. aliorũ. siqui forte scͥpserunt
de biuĩmodi. s licuit semꝑq licebit cuiq dicere
salua fide que senserit. Primũ quidẽ cotidianũ
nr̃e seruitutispensũ. uidelicet septẽ diei hore
quas canonicas. idest regłares dicimꝰ. unde cau¬

Expanded text:
um sanctum, ut qua per sanctos Patres haec ordinavit, eadem mihi secundum sensum et auctoritatem Scripturarum, aperire dignetur gratia. Visum est autem hoc opusculum sic ordinari, ut primum ea quae pene quotidiana sunt, deinde quae certis temporibus et causis variantur, digeram, ipso adjuvante Christo, cujus pio sanguine universa terra purpurata est, cujus victoriis coelum floret, cujus mysteriis tempora insignita sunt, cujus memoria dies et horae ornatae sunt. Illud a bonis omnibus hujusce studii meritum vel dignitas impetrare debebit, ut, quamvis vetus cum suavitate vinum bibere assueti sint, nostra tamen musta despuenda non judicent. Neque enim auctoritati veterum quidquam detrahimus. Ammalarii scilicet et aliorum, si qui forte scripserunt de hujusmodi, sed licuit, semperque licebit cuique dicere salva fide, quod senserit. Primum quidem quotidianum nostrae servitutis pensum, videlicet septem diei horae, quas canonicas, id est regulares dicimus, unde cau
Abbreviated transcription (Latin):
na eccłiȩ fideliterꝙ. pie frequentãt. quãuis causas
eorũ scire ñ potuerunt. ñ tam̃ sine fructu sunt.
deo qͥppe hec instituta sunt: ut miro modo secreta
dei que a paucis possunt intelligi. pene ab om̃ibꝰ
possint agi. Nunqͥd quia in oꝑando soli uider
ocłi. cetera menbra quȩ ñ uident ꝙ tam̃ oꝑant᷑
sine fructu st̃: s unũqdq menbrũ suam digni¬

Expanded text:
na Ecclesiae fideliter et pie frequentant, quamvis causas na Ecclesiae fideliter et pie frequentant, quamvis causas eorum scire non potuerint, non tamen sine fructu sunt. Ideo quippe haec instituta sunt, ut miro modo secreta Dei, quae a paucis possunt intelligi, pene ab omnibus possint agi. Nunquid quia in operando soli vident oculi. caetera membra, quae non vident et tamen operantur, sine fructu sunt? S
Abbreviated transcription (Latin):
lam qͦd passibilis mortalisq ẽẽt apparuit: Sed exe¬
at ꝙ foris nuntiet. eumq infirmitatis arguat
cham qui interprecat᷑ callidus. scilicet om̃is he¬
reticus callens ad rixam. contentiosus q impati¬
ens. Nam inclitus sem q. dilatatus iapheth. uide¬
licet catholici atq apłlci patres honesto sacramen¬
torũ pallio ꝓpt̾ nos assumptã ornant ꝙ ueneran¬
tur infirmitatẽ. ꝙ hoc post dorsum suũ. qͥa sane
infirma illa transiert̃. nec ea p̃sentes ipsi uiderunt.
Hec uero sacram̃ta celebrare. et causas eoꝵ ñ intel¬
ligere. loqui quasi lingua. ẽ. et interp̃tationẽ nes¬
hortatur ut ꝑpħemus. idẽ ut ea que sp̃u oramus
aut psallimus. mentis ꝙͣ intelligentia capiamus
Sed non omĩno quemad modũ si orem lingua.
sp̃s quidẽ meus orat. mens autẽ sine fructu ẽ. ita
quoq de his sentiendũ ẽ. Nlam qui myst̾ĩa uel sig¬

Expanded text:
lam quod passibilis mortalisque esset, apparuit? Sed exelam quod passibilis mortalisque esset, apparuit? Sed exeat et foris nuntiet, eumque infirmitatis arguat Cham, quod interpretatur calidus, scilicet omnis haereticus calens ad rixam, contentiosus et impatiens. Nam inclytus Sem, et dilatatus Japhet, videlicet catholici atque Apostolici Patres, honesto sacramentorum pallio, propter nos assumptam ornant et venerantur infirmitatem, et hoc post dorsum suum, quia sane infirma illa transierunt, nec ea praesentes ipsi viderunt. Haec vero sacramenta celebrare, et causas eorum non intelligere, quasi lingua loqui est, et interpretationem neshortatur, ut prophetemus, id est, ut ea quae spiritu oramus aut psallimus, mentis quoque intelligentia capiamus. Sed non omnino, quemadmodum si orem lingua, spiritus quidem meus orat, mens autem sine fructu est, ita de his quoque sentiendum est. Nam qui mysteria vel sig
Abbreviated transcription (Latin):
a que per anni circulum. ordine
constituto in diuinis agunt᷑ officus:
et attentum auditorem et eruditũ.
ut bene exponant᷑ expetunt uene¬
rabilium scripturarũ didascalum atꝙ symnisten.
Altissimarũ namq signa sunt rerũ. et maxima
queq continent celestiũ sacram̃ta secretoꝵs. quoꝵ
ad maiestatẽ contẽplandam. non nisi eruditus et
religiosus quisquam aspirare idoneus ẽ. Si quidẽ
ab his uiris ordinata hec atq in obsequiũ dñi nt̃i
sacram̃ta incarnationis. natuntatis. passioiis. re¬
surrectionis. ꝙ ascensionis eius. ꝙ sublumt̃ in¬
dellexerunt. ꝙ p̃dicare uoce. litteris. atq huiꝰmo¬
di signis. fidelit̾ ꝙ sapienter curauerunt. Uideli¬
cet unitati st̃ hoc pacto benedictos filios noȩ. sem
et iaphech: qui nuditatẽ patris ridente maledie¬
to cham. assũpto pallio post dorsũ suũ diligentia
reuerenti contexert̃. Nam quid aliud noe. de
somno mortis. idest habitu inuentꝰ ut homo. pa¬

Expanded text:
a quae per anni circulum ordine constituto in divinis aguntur officiis, et attentum auditorem, et eruditum, ut bene exponantur, expetunt vernabilium Scripturarum didascalum atque symmistem. Altissimarum namque signa sunt rerum, et maxima quaeque continent coelestium sacramenta secretorum; quorum ad majestatem contemplandam, non nisi eruditus et religiosus quispiam aspirare idoneus est. Siquidem ab his viris ordinata haec, atque in obsequium Domini nativitatis, passionis, resurrectionis et ascensionis ejus, et sublimiter intellexerunt, et praedicare voce, litteris atque hujusmodi signis fideliter et sapienter curaverunt. Videlicet imitati sunt hoc pacto benedictos filios Noe, Sem et Japhet, qui nuditatem patris, ridente maledicto Cham, assumpto pallio post dorsum suum, reverenti diligentia contexerunt . Nam, quid aliud Noe de somno mortis, id est habitu inventus ut homo, pa
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło nos ꝑ contrariũ fugimus: & qd̾ ip¬
si fugi: unt nos appetamꝰ: More scił iocula¬
toꝵ &e saltatoꝵ. qui capite misso deorsũ pe¬
dib q sursũ erectis. pret̾ humanũ usum
stant manib uel incedunt. ⁊ sic in se om̃tũ
ocłas defigunt. Non ẽ hic ludus puerilis. ñ
ꝓuocet libidinẽ: actus sordidos rep̃sentet.
S ẽ ludiis iocundꝰ. honestus. grauis. specta¬
bilis: qui celestiũ spectatoꝵ delectare pos¬
sit aspectus. Hoc casto &e religioso ludo lu¬
debat qui ddicebat: spectaculũ factisumꝰ e
angłis ⁊ hominib: hoc ludo &e nos int̾im
luicdamꝰ. ut illudam᷑ confundam᷑. humili¬
emͦ: donec ueniat qui potentes deponat.
⁊ exaltet humiles: qui nos głificet. letificet
in eternũ exaltet.

Expanded text:
in hoc saeculo, nos per contrarium fugimus; et quod ipin hoc saeculo, nos per contrarium fugimus; et quod ipsi fugiunt, nos appetimus? More scilicet joculatorum et saltatorum, qui capite misso deorsum, pedibusque sursum erectis, praeter humanum usum stant manibus vel incedunoculos defigunt. Non est hic ludus puerilis, non us provocet libidinem, actus sordidos repraesentet: sed est ludus jucundus, honestus, gravis, spectabilis, qui coelestium spectatorum delectare possit aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illudamur, confundamur, humiliemur, donec veniat qui potentes deponit, et exaltat humiles; qui nos laetificet, glorificet, in aeternum exaltet.
Abbreviated transcription (Latin):
laudari. Terret me apłs: qui & ipse territꝰ
dicit. Parco aut̃. ne quis me existimet supra
id qd̃ uidet in me. aut audit aliqͥd ex me.
Quã pulcre dixit parco. Non parcit sͥ arro¬
gans. ñ parcit sͥ suꝑbus. ñ parcit cupidus
arrogat qd̃ est. uel mentit᷑ de se qd ñ est.
Solus qui uere huntilis ẽ parcit animȩ suȩ:
qui ne putet᷑ qd̃ ñ est. semꝑ quantũ inse ẽ
uult nesciri qd̃ est. Grande reuera ꝑicu¬
lũ audire quẽqͣm de se. supra qͣm sentit
in se. Quis dabit mͥ apd̾ homines tantũ de
ueris humiliari digne. quantũ de falsis
datũ est indigne exaltari: Illam mͥ uocem
ꝓpħicã iure assumerẽ. Exaltatus aut̃ humi¬
liatus sũ & conturbatus. Et illd̾. Ludã & ui¬
lior fiã i: ludam scił ut illudar. Bonus ludꝰ.
ludus. quo efficim᷑ obꝓbͥum abundantib. e
despectio suꝑbis. Nam re uera quid aliud se¬
cularib qͣm ludẽ uidem᷑. cũ qd̃ ipsi appetũt

Expanded text:
laudari. Terret me Apostolus, qui et ipse territus laudari. Terret me Apostolus, qui et ipse territus dicit: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Quam pulchre dixit, parco. Non parcit sibi arrogans, non parcit sibi superbus, non cupidus arrogat quod est, vel mentitur de se quod non est. Solus qui vere humilis est, parcit animae suae: qui ne putetur, quod non est, semper quantum in se est, vult nesciri quod est. 12. Grande revera periculum, audire quemquam de se supra quam sentit in se. Quis dabit mihi apud homines tantum de veris digne humiliari, quantum vel de falsis datum est indigne exaltari? Illam mihi vocem propheticam jure assumerem: Exaltatus autem, humiliatus sum et conturbatus ; et illud: Ludam, et vilior fiam . Ludam scilicet ut illudar. Bonus ludus, ludus, qdespectio superbis. Nam revera quid aliud saecularibus quam ludere videmur, cum, quod ipsi appetunt
Abbreviated transcription (Latin):
di. Deniq & si t̾ nullam conferat utilita¬
tẽ: uel mͥ conferet humilitatẽ. Stultus qͥp¬
pe dũ ñ loquit᷑. sapiens putat᷑ͦ. Nã qd̾ ñ
loquit᷑ ñ sensus inopia: s humilitatis es¬
se custodia credit᷑. Ego itaq si adhuc silu¬
issem. sapiens dicerer: s ñ essem. Nc̃ autẽ
alii insipientẽ me ridebunt. alii subsanna¬
bunt idiotam: alii p̃sumptori indignabũ¬
tur. Putas ne paruũ mͥ hoc conferat re-¬
ligionis emolumentũ: cũ humilitas ad qͣm
utiq ducit humiliatio. tocius sit sp̃ualis
fabricȩ fundamentũ: Siquid̃ humiliatio
uia est ad humilitatẽ. sic̃ patientia ad pacẽ.
lectio ad scientiã. Si uirtutẽ appetis hu¬
militatis: uiam ñ refugias humiliatiõis.
Nam si ñ pat̾is humiliari: ñ pot̾is ad hu¬
militatem ꝓuehi. ꝓdest itaq mͥ meã in¬
sipientiã sciri: & a sapientib ure confun-
di: cui sepe contigit a nescientib inuste

Expanded text:
di. Denique etsi tibi nullam conferat utilitadi. Denique etsi tibi nullam conferat utilitatem, vel mihi proficiet ad humilitatem. Stultus quippe dum non loquitur, sapiens putatur : nam quod non loquitur, non sensus inopia, sed humilitatis esse custodia creditur. Ego itaque si adhuc siluissem, sapiens dicerer, sed non essem. Nunc autem alii insipientem me ridebunt, alii subsannabunt idiotam, alii praesumptori indignabuntur. Putasne parum hoc mihi conferat religionis emolumentum, cum humilitas, ad quam utique ducit humiliatio, totius sit spiritualis fabricae fundamentum? Siquidem humiliatio via est ad humilitatem, sicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam. Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem provehi. Prodest itaque mihi meam insipdi, cui saepe contigit a nescientibus injuste
Abbreviated transcription (Latin):
habui misi. Quid u̾ecundaris : Quid uultũ
dennitis: Tu me coegisti. Sermonẽ quesis¬
ti: sermonẽ habes. Sermonẽ inqͣm habes
iã satis longũ. s mutũ uerbis plenũ. sen¬
sib uacuũ: ñ quo ut petieras. in corde tuo
caritas ordinet᷑. s quo mea insq tia publi¬
cet᷑ Nam uñ iam pot̾it excusari: Possem
forsitan dic̾e̾. qd febre terciana laborans.
qd̃ ꝓ officio meo curis occupatus. hec dic¬
tau̾im: cũ scͥptum sit. Sapientiã scribe in
temꝑe ocii. S ħ recte pretencłem. si grande
aliqd̃ atq oꝑosum opus aggressus fuissem.
Nunc aut̃ in tantillo opuscło. ut occasiõib
me excusem nichil hoꝵ certius pretendẽ pos¬
sũ. quã ut sepe iam dixi scientiȩ pauꝑtatẽ.
S habeo ñnullã iȩȩ confusionis consolati¬
onẽ. Nam᷑si ñ feciut petieras. si ñ misi qd̾ sꝑa¬
ueras: agnoscas certe qi uolui. Sufficiat au¬
tẽ uoluntas: uͥ deesse uides facultatẽ explen¬

Expanded text:
habui, misi . Quid verecundaris? quid vultum habui, misi . Quid verecundaris? quid vultum dimittis? Tu me coegisti. Sermonem quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes jam satis longum, sed mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo, ut petieras, in corde tua charitas ordinetur, sed quo mea inscitia publicetur. Nam unde jam poterit excusari? Possem forsitan dicere, quod febre tertiana laborans, quod pro officio meo curis occupatus haec dictaverim, cum scriptum sit: Sapientiam scribe in otio . Sed haec recte praetenderem, si grande aliquod atque operosum opus aggressus fuissem. Nunc autem in tantillo opusculo, ut occasionibus me non excusem, nihil horum certius praetendere possum, quam, ut saepe jam dixi, scientiae paupertatem. 11. Sed habeo nonnullam meae confusionis consolationem. Nam etsi non feci ut petieras, si non misi quod speraveras; agnoscis certe quia volui. Sufficiet autem voluntas, ubi deesse vides facultatem explen
Abbreviated transcription (Latin):
gerente conting̾e pot̾it. ut ex memoria re¬
licti honoris. tuũ animũ pulset cupiditas.
ita ut om̃ia que uirsłr contempsisti. pue¬
riłr desidare incipias. Dulcescent anmo
que pͥus amara fuerunt. sublimitas loci.
domus cura. rerũ dispensatio. obsequia fa¬
muloꝵ. lib̾tas tui. potestas in alios. in tm̃.
ut ꝓpẽ te reliquisse peniteat. qd̃ pͥus tenere
grauabat. Cui pessimȩ temptatiom si uel
ad horam qd̃ absit assensũ prebueris: ñ me¬
diocre dampnũ incurres tue conu̾sationis.
En tota illius elegantissimi ⁊ eloquentissi
mi doctoris sapientia. a quo doceri de tam
longinquo postulasti. En illud expectatũ
ac desid̾atũ eulogiũ: qd audire tantoꝑe
studiusti. Hec sũma nr̃e eruditionis. An ad¬
huc aliquid magnũ expectas: Totũ audisti.
Quid amplius requiris: Exhaustus ẽ fons.
& tu queris aquã in sicco: Exempło illius
euͣngłicȩ uiduȩ. de pauꝑtate mea totũ qd̃

Expanded text:
gerente poterit contingere, ut ex memoria regerente poterit contingere, ut ex memoria relicti honoris tuum animum pulset cupiditas; ita ut omnia quae viriliter contempsisti, pueriliter desiderare incipias. Dulcescent animo quae prius amara fuerunt, sublimitas loci, domus cura, rerum dispensatio, obsequia famulorum, libertas tui, potestas in alios; in tantum ut prope reliquisse te poeniteat, quod prius tenere gravabat: cui pessimae tentationi si vel ad horam quod absit assensum praebueris, non mediocre damnum incurres tuae conversationis. 10. En tota illius elegantissimi et eloquentissimi 93 doctoris sapientia, a quo doceri de tam longinquo postulasti: en illud exspectatum ac desideratum eulogium, quod audire tantopere studuisti: haec summa nostrae eruditionis. An adhuc aliquid magnum exspectas? totum audisti. Quid amplius requiris? exhaustus est fons, et tu quaeris aquam in sicco? Exemplo illius evangelicae viduae, de paupertate mea totum quod
Abbreviated transcription (Latin):
credens ad salutem te posse sufficere tͥ.
alieno potius arbit̾o deinceps iuu̾e ꝓpo¬
susti. Laudo etiã qd̾ ñ nouũ uel magis¬
trũ uellocũ requisisti. s ad claustrũ de
quo exieras. ⁊ ad patrem sub quo ꝓfece¬
ras. familiarit̾ redisti. Rectius quippe
qͣm de eius desolatione aliena gaud̾et.
noło ut negligent̾ ducas: s aut ꝑ te.
aut ꝑ mediam ꝑsonã quantũ in te est.
suetus ad om̃s. Caue aut̃ ne qr olim in hono¬
re positus fuisti. etiã nunc putes te p̃ cet̾is
honorandũ: s magis humilem om̃ib exhi¬
beas. tanqͣm de ceteris unũ. Nec enĩ dignũ
est. ut iñ exigas honorẽ. uñ refugis laborẽ.
Potest hinc etiã aliud nasciꝑiculũ: ad qd̃
te p̃monitũ & p̃muinitũ esse uolo. Nã sic̃
om̃s ita mutabiles sumꝰ ut plerũq qd̾ he¬
ri uosebamꝰ hodie recusemꝰ. & qd̾ hodie no¬
lumꝰ cras desidemus: sic qñq diabolo sug¬

Expanded text:
credens ad salutem te posse sufficere tibi, credens ad salutem te posse sufficere tibi, alieno potius arbitrio deinceps vivere proposuisti. 8. Laudo etiam, quod non novum vel magistrum, vel locum requisisti, sed ad claustrum de quo exieras, et ad patrem sub quo profeceras, familiariter rediisti. Rectius quippe quam de ejus desolatione aliena gauderet.nolo ut negligenter ducas: sed aut per te, aut per mediam personam, quantum in te est, suetus ad omnes. Cave autem, ne, quia olim in honore positus fuisti, etiam nunc te putes prae caeteris honorandum: sed magis humilem omnibus exhibeas, tanquam de caeteris unum. Nec enim dignum est ut inde exigas honorem, unde refugis laborem. 9. Potest hinc etiam nasci aliud periculum, ad quod te praemonitum et praemunitum esse volo. Nam sicut omnes ita mutabiles sumus, ut plerumque quod heri volebamus, hodie recusemus; et quod hodie nolumus, cras desideremus: sic quandoque diabolo sug
Abbreviated transcription (Latin):
excusari posset hoc factũ pon̾e uoliusti:
uel ꝓpt̾ tuam humilitatẽ. uel ꝓpt̾ litte¬
raꝵ breuitatẽ. De re gͦ quam plene ñ no¬
ui suspensam relinquens sententiã. unũ
qd̃ fecisti irretractabiłr lauđo. qd̃ uideł
deposito iugo regiminis. sñ uigo tam̃ esse
noliusti: s amicã repetens disciplinã dȩ
magistro fieri denuo discipłs ñ erubuis¬
ti. Nam cũ pastorali uincło solutus posses
tui reman̾e iuris. si quid̃ ꝓmotio abbis e¬
mancipatio filii ẽ. tutam̃ hac potestate
uti ñ utens. sicut aliis dñari renueras. sic
t᷑ ꝙͦ preesse timusti. Quiq ut magister
esses alioꝵ minꝰ te iudicabas idoneũ. nͨ
te quid̃ tͥ credens. tuis fieri discipłs con¬
tempsisti. & m̾ito. Quia qui se magistrũ¬
sibi constituit: stulto se discipulũ sub.¬
dit. Et quid̃ quid alii de se sentiant ig¬
imꝑare. & securiꝰ possum preesse aliis mul¬
tis: qͣm solimͥ. Prudens gͣ humilitas.
humilisq prudentia fuit: qd̾ nequaꝗͣ

Expanded text:
osset hoc factum, ponere voluisti, vel propter tuam humilitatem, vel propter litterarum brevitatem. De re ergo quam plene non novi, suspensam relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disciplinam, de magistro fieri denuo discipulus non erubuisti. Nam cum pastorali vinculo solutus posses tui remanere juris: siquidem promotio abbatis, emancipatio filii est: tu tamen hac potestate tui non utens, sicut aliis dominari renueras, sic tibi quoque praeesse timuisti: quique ut magister esses aliorum, minus te judicabas idoneum; nec te quidem tibi credens, tuus fieri discipulus contempsisti. Et merito: quia qui se sibi magistrum constituit, stulto se discipulum subdit. Et quidem quid alii de se sentiant, igimperare, et securius possum praeesse aliis multis, quam soli mihi. Prudens ergo humilitas humilisque prudentia fuit, quod nequaquam