comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ne contendas adiiersus hominehe goss¬
cum ipse nichil tibi mali fecerit: He emi¬
leris hominem iniustum. nec imixris uia
eius: quia ab ominatio dñi est om̃is ulusor.
& cum simplicib sermociratio eius. ł a¬
stas a dño indomo impii: habitacula aute
iustorum benedicentur. Iilusores ipse
deludet: & mansuetis dabit gr̃am. Glam
sapientes possidebunt: stultorum exul
dentiam. Donum bonum tribuam uobis:
legem meam nc derelinquatis. Nam x ego
filius fui patris mei tenellus & unigenitꝰ
coram matre mea: & docebat me atq di¬
cebat. Suiscipiat uerba mea cortuum:
custodi prȩccpta mea. & ui ues. Posside
sapientiam: posside prudentiam. Ne
obliuiscaris: neq declines a uerbis oris
mei. He cdimittas eam: & custodiet te
Dilige cam: & seruabit te. Principium¬
sapientiȩ posside sapientiam: & in omni
possessione tua adquire prudentiam:
Arripe illam: & eraltabit tt̃. Glorificabe¬
ris abea: cum eam fucris amplexatus.
Dabit capiti tuo augmenta gr̃arum: &

Expanded text:
ndas adversus hominem fruscum ipse tibi nihil mali fecerit ne aemuleris hominem iniustum nec imiteris vias eius quia abominatio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino in domo impii habitacula autem ideludet, et mansuetis dabit gratiam. Gloriam sapientes possidebunt: stultorum exalt sciatis prudentiam. Donum bonum tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis. Nam et ego filius fui patris mei, tenellus, et unigenitus coram matre mea: Et docebat me, atque dicebat: Suscipiat verba mea cor tuum, custodi praecepta mea, et vives. Posside sapientiam, posside prudentiam: ne obliviscaris, neque declines a verbis oris mei. Ne dimittas eam, et custodiet te: dilige eam, et sersapientiae, posside sapientiam, et in omni possessione tua acquire prudentiam . Arripe illam, et exaltabit te. Glorificaberis ab ea cum eam fueris amplexatus . Dabit capiti tuo augmenta gratiarum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens
apud temet ipsum. Tumne dñm: & recede
a malo. Sanitas quippe erit umbilicotuo:
& irrigatio ossum tuorum. Honora dñm
de tua substantia. & de primici is omniũ
frugum tuarum: & implebuntur horrea
tua saturitate. & unotorcularia redun¬
dabunt. Disciplinam dñi filimi
ne abicias: nec deficias cum ab eo corri¬
peris. Quem enim diligit dñs corripte:
& quasi pater infilio complacet sibi.
B eatus homo qui inuenit sapientiam: &
qui affluit prudentia. Melior ẽ. adqui¬
sitio eius negociatione argenti & auri:

Expanded text:
ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum: time Dominum, et recede a malo: Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: Et implebuntur horrea tua saturitateus: Disciplinam Domini, fili mi, ne abjicias; nec deficias, cum ab eo corriperis. Quem enim diligit Dominus, corripit; et quasi pater in filio complacet sibi. Beatus homo qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia. Melior est acquisitio ejus negotiatione arg
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad quicuerint consilio meo. & detraxe¬
rint unuiersȩ correptioni meȩ. Comedent
igitur fructus uiȩ suȩ: siusq consilus sa¬
curabuntur. Auersio paruulorum inter¬
fiieteos & ꝓsperitas stultorum ꝑdet illos
Qui autem me audierit absꝙ t̃rore requi¬
escet: & abundantia ꝑfruetur. malorum
timore sublato. Fili mi si susceꝑis ser
mores ieos & mandata mea absconderis.
penes te. ut auliat sapientiam auris tua.
unclina cortuum ad agnoscendam pruden¬
tiam. Si enim sapientiam inuocaueris. &
incliraueris cor tuum prudentiȩ. si que si¬
eris eam quasi pccuniam. & sicut chesauros

Expanded text:
 detraxerint uniuersae correptioni meae. comedent igitur fructus uiae suae suisque consiliis saturabuntur. auersio paruulorum interficiet eos et prosperitas stultorum perdet illos. qui autem me audierit, absque terrore quiescet et abundantia perfruetur malorum timormones meos, et mandata mea absconderis penes te, ut audiat sapientiam auris tua: inclina cor tuum ad cognoscendum prudentiam. Si enim sapientiam invocaveris, et inclinaveris cor tuum prudentiae: si quaesieris eam quasi pecuniam, et si
Abbreviated transcription (Latin):
it cor tuum. Longitu¬
dinem enim dierum & annos uitȩ & pacem:
apponent tibi. Miscdia & ueritas: non te
deserant. Circunda eas gutturi tuo. & de¬
scribe intabulis cordis tui: & inuenies

Expanded text:
t cor tuum. Longitudinem enim dierum et annos vitae, et pacem apponent tibi. Misericordia et veritas non te deserant, et circumda eas gutturi tuo, et describe in tabulis cordis tui, et in
Abbreviated transcription (Latin):
amus eum sicut infernus uiuentem. & in¬
tegrum quasi descendentem in lacũ: omnẽ
preciosam substantiam reperiemus. & im¬
plebimus domos nr̃as spoliis: sortem
mitte nobiscum. marsuppium unum sit
omnium nr̃m: Filimi ne ambules
cum eis. Prohibe pedem tuum a semitis
eorum. Pedes enim illorum ad malũ cur¬
runt: & festinant ut effundant sanguinẽ
rustra autem iacitur rete: ante: ulos
pennatorum. Ipsi quoꝗ cõm
contra animas suq

Expanded text:
amus eum sicut infernus viventem, et integrum quasi descendentem in lacum. Omnem pretiosam substantiam reperiemus. implebimus domos nostras spoliis. Sortem mitte nobiscum, marsupium unum sit omnium nostrum. Fili mi, ne ambules cum eis, prohibe pedem tuum a semitis eorum. Pedes enim illorum ad malum currunt, et festinant, ut effundant sanguinem. Frustra autem jacitur rete ante oculos pennatorum. Ipsi quoque  contra sanguinem suum
Abbreviated transcription (Latin):
debitor. ẽ. uniuersȩ legis faciendȩ
E uacuati estis a xp̃o. Qui in lege iustifi¬
camini: a grã excidistis. Nos enim spu ex
fide: spem iusticie expectamus. Nam in xp̃o
iesu. neq circuncisio aliquid ualet neq prȩ¬
pucium: sed fides quȩ ꝑ caritatem oꝑatur.
urrebatis bene. Quis uos impediuit ueri¬
tati non oboedire: Persuasio ur̃a non ẽ exeo
qui uocat uos Modicum fermentum: totam
massam corrumpit. Ergo confido in uobis in
dño: qđ nichil aliucd sapietis. Qui autem

Expanded text:
r est universae legis faciendae. Evacuati estis a Christo, qui in lege justificamini: a gratia excidistis. Nos enim spiritu ex fide, spem justitiae exspectamus. Nam in Christo Jesu, neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium: sed fides, quae per charitatem operatur. Currebatis bene: quis vos impedivit veritati non obedire? Persuasio haec non est ex eo, qui vocat vos. Modicum fermentum totam massam corrumpit. Ego confido in vobis in Domino, quod nihil aliud sapietis: qui au
Abbreviated transcription (Latin):
nubes sine aqua. quȩ auentis circunferunt᷑:
arbores autumnales infructuosȩ bis mortuȩ.
eradicatȩ: fluctus feri maris: despumantes
suas confusiones.: sydera errantia. quib pro¬
Sroghetauit autem dehis: septimus ab adã
enoch dicens. Ecce uenit dñs in scĩs milib suis.
facere iudicium contra om̃s: & arguere om̃s
impios de om̃ib oꝑib impietatis eorum quib
impic egerunt: & de om̃ib duris quȩ locuti st̃
contra cum peccatores impii. Ii sunt murmu¬
ratores querelosi. scđ̾m desideria sua ambu¬
lantes & os illorum loquitur suꝑbe mirantes¬
si
ꝑsonas questus causa U os autẽ lmi
memores estore uerborum quȩ prȩdicta st̃

Expanded text:
Nubes sine aqua, quae a ventis circumferuntur; Nubes sine aqua, quae a ventis circumferuntur; arbores autumnales infructuosae, bis mortuae, eradicatae; fluctus feri maris dispumantes suas confusiones; sydera errantia, quibus proProphetavit autem et de his septimus ab Adam Enoc dicens: 'Ecce venit Dominus in sanctis milibus suis facere iudicium contra omnes et arguempietatis eorum quibus impie egerunt et de omnibus duris quae locuti sunt contra eum peccatores impii hii sunt murmuratores querellosi secundum desideria sua ambulantes et os illorum loquitur superba mirantes rsonas quaestus causa vos autem carissimi memores estote verbo
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ scĩs fidei. Sub introierunt enim quidam
homines qui olim prescripti sunt in hoc iudi¬
de terra ȩgypti saluans. scdo eos qui
non crediderunt ꝑdidit. Angłos uero
qui non seruauerunt sium principatum sed
dereliquerunt suum domicilium: in iudici¬
um diei magni unculis ȩternis sub caligine
reseruauit. Sicut sodoma & gomorra
& finitimę ciuitates simili modo forncatȩ
& abeuntes post carnem alteram factȩ sunt
exemplum. ignis ȩterni poenam sustinentes:¬
dominationem autem spernunt. maiestatem
autem blasphemant. Cum michael archangłs
cum diabolo disputans altercaretur de moy¬
si corpore: non. ẽ. ausus iudicium inferre
blasphemiȩ. sed dixit: impet tibi dñs Ii
autẽ quȩcunq quidem ignorant. blasphemant
quȩtunq autẽ naturaliter tanquam muta
animalia norunt. in his corrumpuntur
Ie illis qui uia cam abiert̃. & errore balaam
mertede effusi sunt: & contradictione core
perierunt. Ii sunt incpulis suis male conui
uantes. sine timore seinet ipsos pascentes.

Expanded text:
ta dicit: Subintroierunt enim quidam homines qui olim praescripti sunt in hoc judide terra Aegypti salvans, secundo eos qui non crediderunt perdidit; angelos vero qui non servaverunt suum principatum, sed dereliquerunt suum domicilium, in judicium diei magni vinculis aeternis sub caligine emplum: « Sicut Sodoma et Gomorra et finititimae civitates, simili modo fornicatae, et abeuntes post carnem alteram, factae sunt exemplum, ignis aeterni poenam sustinentedominationem autem spernunt, majestatem autem blasphemant. Cum Michael archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Moysi corpore, non est ausus judicium inferre blasphemiae, sed dixit: Imperet tibi Deus. Hi autem quaecunque quidem ignorant blasphemant, quae autem naturaliter tananimalia, norunt, in his corrumpuntur. Vae illis, quia in via Cain abierunt, et errore Balaam mercede effusi sunt, et in contradictione Core perierunt. Hi sunt in epuvantes, sine timore semet ipsos pascentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecti sunt. nichil accipientes agentib Nos
ergo debemus susciꝑe huiusmodi: ut cooꝑato¬
res simus ueritatis. Scripsissem forsitan
ȩccłȩ. sed is qui amat primatum gerere in eis
diotrepes. non retipit nos. Bropter hoc si ue¬
nero commoneam eius oꝑa quȩ facit: uerbis
malignis garrieris in nos. Et quasi non ci ista¬
sufficiant: neq ipse suscipit fr̃s: & eos qui
suscipiunt prohibet & de ęccła eicit
si¬
õt noli imitari malum: sed qđ bonũ est.
Quibenefacit: ex dõ est. Qui malefacit. non
abomnib. & abipsa ueritate: & nos testimo¬
nium ꝑhibemus. & nosti qm̃ testimonium
nt̃m uerum est. GP ulta habu scribe¬
re tibi: sed nolui patramentum & calamũ
scribere tibi. Spero autem protinus te uidere:
& os. ados loquemur. Pax tibi. Salutant
te amici. Saluta amicos ꝑnomeni::¬

Expanded text:
 nos ergo debemus suscipere huiusmodi ut cooperatores simus veritatis scripsissem forsitan ecclesiae sed is qui amat primatum gerere in eis Diotrepes non recipit nos propter hoc si nero, commonebo ejus opera, quae facit, verbis malignis, garriens in nos: et quasi non ei istasufficiant, neque ipse suscipit fratres, et eos, qui suscipiunt, prohibet, de ecclesia ejicitsime, noli imitari malum, sed quod bonum est. qui bene facit, ei deo est: qui male facit, non veritate et nos autem testimonium perhibemus et nosti quoniam testimonium strum verum est multa habui scribere tibi sed nolui per atramentum et calamum scribere tibi spero autem protinus te videre et os ad os loquemur pax tibi salutant te amici saluta amicos per nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ENIOR GAIO KArissimo: quem
ego diligo inueritate. Karissime
de omnib orationem facio ꝓsꝑe
te ingredi & ualere: sicut ꝓspe
agit anima tuã. Gauisus sum ualde ueni¬
entib frĩb & testimonium phibentib ueri¬
tati tuȩ: sicut tu inueritate ambulas. Mla¬
iorem horum non habeo grãm: quam ut au¬
diam filios icos inueritate ambulare.
ñe fideliter facis quicquid oꝑaris infr̃s:
& hoc in pegrinos: qui testimoniũ reddidert̃
caritati tuȩ in conspestu ȩxcłȩ: quos benefa¬

Expanded text:
enior Gaio charissimo, quem ego diligo in veritate. Charissime, de omnibus orationem facio prospere te ingredi, et valere sicut prospere agit anima tua. Gavisus sum valde venientibus fratribus et testimonium perhibentibus veritati tuae sicut tu in veritate ambulas maiorem horum non habeo gratiam quam ut audiam filios meos in veritate ambulantes carissime fideliter facis quicquid operaris in fratres et hoc in peregrinos qui testimonium reddiderunt caritati tuae in conspectu ec
Abbreviated transcription (Latin):
quando alloquenda ẽ: Si mutus
edificemus suꝑ eum ꝓpugracula a¬
cea Si hostium ẽ: compingamus illud
ulis cȩdrinis. Ego murus &e ubera
ta sicut turris : ex quo facta sum coram
quasi pacem reperiens. U̾ inea fuit¬
inea fuit pa¬
aifico: inea quȩ habet poplos Tradidit eam
custo dib Uir affert ꝓ fruetu eius mille

Expanded text:
quando alloquenda est? Si murus est, aedificemus super eum propugnacula atea: Si ostium est, compingamus illud tabulis cedrinis. Ego murus: et ubera mea sicut turris, ex quo facta sum coram eo quasi pacem reperiens. Vinea fuit pacifico, in ea, quae habet populos: Tradidit eam custodibus: vir affert
Abbreviated transcription (Latin):
stultus futurus sit. Et dominabitur i
laborib mcis: quib desudaui e solliaitꝰ
fui. Et est quicquam tam uanum: Unde
cessaui renunciauitq cor meum ultra la¬
borare sub sole. Nam cum alius laberet in
sapientia & doctrina & & sollicitudine.
homini ocioso quȩsita dimittit. Et hoc gͦ
uanitas: & magium malum. Quid enim
ꝓderit homini de uniuerso labore suo &
affuctione sp̃s qua subsole cruciatus est.
Cuncti dies eius dolorib & erumnis pleni
sunt: nec ꝑ noctem mente requiesct.
Et hȩc non uanitis

Expanded text:
stultus futurus sit et dominabitur in stultus futurus sit et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui et est quicquam tam vanum unde cessavi renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole nam cum alius laboret in sapientia et doctrina et sollicitudine homini otioso quaesita dimittit et hoc ergo vanitas et magnum malum quid enim proderit homini de universo labore suo et adflictione spiritus qua sub sole cruciatus est cuncti dies eius doloribus et aerumnis pleni sunt nec per noctem mente requiescit et haec non vanitas
Abbreviated transcription (Latin):
tem & afflictionem animi & nichil ꝑma¬
nere sub sole. Transiui ad contemplandã
sapientiam: erroresq & stulticiam. Quid
eft inquam homo ut sequi possit regem
factorem suum: Et uidi quia tantum¬
precederet sapientia stulticiam: quantũ
differt lux a tenebris. Sapientis oculi in¬
Et didici quod unus utriusq esset interitꝰ
Et dixi incorde meo. Si unus & stulti. &
ms occasus erit. quid michi ꝓdest quod
maiorem sapientiȩ dedi oꝑam: locutꝰ q
cum mente mea: animaduerti quod hoc
quoq esset uanitas. Non enim erit memo¬
ria sapientis similiter ut stulti: in ꝑpe¬
tuum. Et futura tempora: obliuione
cuncta pariter oꝑiert. Moritur doctꝰ
sumiliter ut indoctus. Et iccirco teduit
me uitȩ meę. uidentem mala esse uni¬
uersa sub sole: & cuncta uanititem aq
affuetionem sp̃s Rursus detestatus sum
ointiem industriam meam. qua subsole
studio sissime laboraui: habiturus hȩredẽ
post me quem ignoro utrum sapiens an

Expanded text:
tem, et afflictionem animi, et nihil permatem, et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi asapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem factorem suum? Et pręcederet sapientia stulticiam, quantum differt lux a tenebris. et: Sapientis, intriusque esset interitus et dixi in corde meo si unus et stulti et meus occasus erit quid mihi prodest quod maiorem sapientiae dedi operam locutusque cum mente mea animadverti quod hoc quoque esset vanitas non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum et futura tempora oblivione cuncta pariter obruent moritur doctus similiter et indoctus et idcirco taeduit me vitae meae videntem mala esse universa sub sole et cuncta vanitatem atque adflictionem spiritus rursum detestatus sum omnem industriam meam quae sub sole studiosissime laboravi habiturus heredem post me quem ignoro utrum sapiens an
Abbreviated transcription (Latin):
loguificaui oꝑa mea: edificaui m̃lomos.
plantiui uineas. E cci ortos & pomaria.: a
seui ea cuncꝰti generis arborib Et extru¬
xi michi piscinas aquarum: ut irrigarem
siluam lignorum germinantium. Possedi
seruos & ancillas multamq familiam ha¬
bui: armenta quoq & magnos ouiũ greges.
ultra om̃s qui fuerunt ante me in ierłm.
Coaceruaui michi argentum & aurum: &
substantias regum ac ꝓuinciarum: Fẽci mͥ
cantores & cantrices: & delicias filiorum
hominum: scyfos & urceos in ministerio
ad uina fundencta: & suꝑgressus sum opib
om̃s qui fuerunt ante me in ierłm. Sapi¬
entia quoq ꝑseuerauit mecum: & omĩa
quȩ desiderauerunt oculi mei non negaui.
eis. Nec ꝓhibui cor meum quin omNi
uoluntate frueretur: & oblectaret se in his
quȩ paraueram. Et hanc ratus sum partẽ
meam: si uterer labore meo. Cumq me
conuertissem ad uniuersa oꝑa quȩ fece¬
rant manus meȩ. & ad labores in quibus
frustra sudaueram: uidi in om̃ib uanita¬

Expanded text:
gnificavi opera mea, aedificavi mihi domos, et plantavi vineas, feci hortos, pomaria, et consevi ea cuncti generis arboribus, et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium. Possedi servos et ancillas multamque familiam habui armenta quoque et magnos ovium greges ultra omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem coacervavi mihi argentum et aurum et substantias regum ac provinciarum feci mihi cantores et cantrices et delicias filiorum hominum scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda et supergressus sum opibus omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem sapientia quoquae desideraverunt oculi mei, non negavi eis; nec prohibui cor meum, quin omni voluptate frueretur, et oblectaret se in iis quae praeparaveram; et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera quae fecerant manus meae, et ad labores in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanita
Abbreviated transcription (Latin):
si utrunq simil: melius erit Dulce laaer
& delestabut est aculis unddere solomsibus¬
nis ncaultis urest it homo d inhs omnibus
uet n futrs i meminisse debet terebros. tom¬
pnris adierum imultorum: qui cum uenerint
uanatatis arguentur prȩterita. Letare ergo
uuuerus in adolescentia tua & in bono sit cor
tuum indieb iuuentintis diȩ. ai amnbuisi tuon

Expanded text:
si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem. Si annis multis vixerit homo, et in his omnibusletus fuerit, meminisse debet tenebrosi temporis et dierum multorum qui, cum venerint, vanitatis arguentur preterita. Letare ergo, iuvenis, in adolescentia tua et in bono sit cor tuum in diebus iuventutis tue et ambula in
Abbreviated transcription (Latin):
ciis humiliabitur contignatio: & in infir¬
mitate manuum ꝑstillabit domus
n risu faciunt panem ac innum ut epulen¬
tur bibentes: & pecuniȩ oboediunt om̃ia.
neogtationc tua regi ne detrabas. & in se
erito cubiculi tuii ne maledixeris diuiti:
quia aues cęli portabunt uocem tram. &
quibabet pennas annunciabit sententiã
quas: quia post multa tempora in uenies
alum. Da partem septem necnon & octo:
quia ignoras quid futurum sit mali suꝑ
terrim. Si repletȩ fuerint nubes: imbres
suꝑ terram effundent. Si ceciderit lignũ
ad austrum aut aquilonem: in quocunq
loco ceciderit ibi en Quii obserat uentũ
non seminat: & qui aaderat nilxs nun¬
quam metet. Quomodo iggioris oniȩ sit ura
sp̃s & qua ratione compinganir ossa u
uentre pregnantis: sic nescis oꝑa cũ tui fabrul¬
eator est omnium. CPant semataser̃
tuum & uesꝑe necesset manus tua: quia¬
nescis quid magis orratur. hoc aut illudo so

Expanded text:
tiis humiliabitur contignatio et in infirtiis humiliabitur contignatio et in infirmitate manuum perstillabit domus in risu faciunt panem ac vinum ut epulentur viventes et pecuniae oboedient omnia in cogitatione tua regi ne detrahas et in creto cubiculi tui ne maledixeris diviti: Quia avis coeli portabit vocem tuam, et qui habet pennas annuntiabit sententiam.quas: quia post multa tempora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo: quia ignoras quid futurum sit mali super terram. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram effundent. Si ceciderit lignum ad austrum, aut ad aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit. Qui observat ventum, non seminat: et qui considerat nubes, numquam metet. Quomodo ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis: sic nescis opera Dei, qui fabricator est omnium. Mane semina semen tuumnescis quid magis oriatur, hoc an illud: et
Abbreviated transcription (Latin):
digutate sullimi & diuites sedere deorsũ
U idi seruos inequis: & principes ambulantes
quasi seruos suꝑ terram. Qui fodit
foutam incidet in cam: & qui dissipit sepẽ.
morddebit eum coluber. Qui transfert la¬
pides affligetur incis: & qui scindit ligna
uul nerabitur ab cis. Si retunsum fucrit
ferrum & hoc nonut prius sed hebetatum
Cerit multo labore exacuetur. & post in¬
dustriam sequitur sapieNtia.
i mordeat serpens in silentio: nichil co
minus habet qui occulte detrahit. Uerba
oris sapientis gra: & labia insipientis pre¬
cipitaburt cum. Initium uerborum eius
Eulticia: a nouissimum oris illius error
pessimus Stulcus uerba multiplicat Igno¬
rat homo quid ante se fuerit: & quod post
futurum ẽ. quis illi poterit indicare: La-¬
bor stultorum affuget eos: qui nesciunt
inurbr̃ pgere. Uȩ tibi terra cuius rex est
puer: & cuius principes mane comedunt:
Qeata terra cuius rex nobilis ẽ: & cuius
principes uescuntur in tempore suo ad
reficiendum & non ad lircuriam: In pigri¬

Expanded text:
limi et divites sedere deorsum vidi servos in equis et principes ambulantes quasi servos super terram qui fodit foveam incidet in eam et qui dissipat sepem mordebit eum coluber qui transfert lapides adfligetur in eis et qui scindit ligna vulnerabitur ab eis si retunsum fuerit ferrum et hoc non ut prius sed hebetatum erit multo labore exacuatur et post industriam sequitur sapientia si mordeat serpens in silentio nihil eo minus habet qui occulte detrahit verba oris sapientis gratia et labia insipientis praecipitabunt eum initium verborum eius tultitia et novissimum oris illius error pessimus stultus verba multiplicat ignorat homo quid ante se fuerit et quod post futurum est quis illi poterit indicare labor stultorum adfliget eos qui nesciunt in urbem pergere vae tibi terra cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt beata terra cuius rex nobilis est et cuius principes vescuntur in tempore suo ad reficiendum et non ad luxuriam in pigri
Abbreviated transcription (Latin):
& malo. mundo & immundo: immolanti
uictimas. & sacrificia contemnenti. Sicut
bonus: sic & peccator. Ut per iurus: ita
& ille qui uerum deierat. Hoc est pessimũ
inter om̃ia quȩ subsole fiunt: quia eadẽ
cunctis cueniunt. Vnde & corda filiorũ
hominum implentur malicia & contẽptu
inuita sua: & post hȩc ad inferos deducunt᷑.
Nemo est qui semꝑ uiuat: & qui huius rei
habeat fiduciam. Melior est canis uiuus:
leone mortuo Uiuentes enim: sciunt se
esse morituros. Mortui uero nichil nouert̃¬
amplius. nec habent ultra mercedem: quia
qđ sub sole geritur. Uade gͦ & comede
in lęticia panem tuum & bibe cum gau¬
dio uinum tuum: quia dõ placent oꝑa
tua. Onĩi tempore sint uestimenta tũa
candida: & oleum de capite tuo non
deficiat Perfruere uita cum uxore quã
diligis. cunctis dieb uitȩ instabilitatis
cue ÷ qui dati sunt tibi sub sole. om̃item¬
pore uanitatis tuȩ. Hȩc est enim pars in

Expanded text:
et malo, mundo et immundo, Immolanti et malo, mundo et immundo, Immolanti victimas, et sacrificia contemnenti. Sicut bonus, sic et peccator: ut perjurus, ita et ille qui verum dejerat. Hoc est pessimum inter omnia, quae sub sole fiunt, quia eadem cunctis eveniunt. Unde et corda filiorum hominum implentur malitia, et contemptu in vita sua, et post haec ad inferos deducuntur. Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam: Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros. Mortui vero nihil noveramplius nec habent ultra mercedem quia osole geritur vade ergo et comede in laetitia panem tuum et bibe cum gaudio vinum tuum quia Deo placent opera tua omni tempore sint vestimenta tua candida et oleum de capite tuo non deficiat perfruere vita cum uxore quam diligis cunctis diebus vitae instabilitatis tuae qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae haec est enim pars in
Abbreviated transcription (Latin):
Sogt iusti quib mul
proueniunt quasi oꝑa egerint impioꝵ:
& sunt impii qui tta securi sunt quasi iu¬
storum facta habeant. Sed & hoc uanissimũ
iudico. Lau daui gͥ lȩticiam qđ non esset
homini bonum sub sole: nisi quod comede¬
ret & biberet atq gauderet: & hoc solum
secum auferret de labore suo. indiebus
uitę quos dedit ei ds̃ sub sole. Et apposui
cor meum ut scirem sapientiam: & intelli¬
gerem distinctionem quȩ uersatur in terra.
Est homo qui dieb & noctib somnum oculis
non capit: & intellexi qđ omnium oꝑum
dĩ nullam possit inuenire homo rationem
eorum quȩ fiunt subsole: & quanto plus
laborauerit ad quęrendum. tanto minus
inueniet. Etiam si dixerit sapiens se nosse.
non poterit repperire. Omĩa hȩc tractaui
incorde meo: ut curiose intelligerem.
UNT iusti atq sapientes: & oꝑa eorum
in manu dĩ. Et tamen nescit homo utrũ
amore an odio dignus sit: sed omnia iN
futurum seruantur incerta: eoquod uni¬
uersa ȩque eueniant iusto & impio. bono

Expanded text:
sunt iusti quibus multa proveniunt quasi opera egerint impiorum et sunt impii qui ita securi sunt quasi iustorum facta habeant sed et hoc vanissimum iudico laudavi igitur laetitiam quod non esset homini bonum sub sole nisi quod comederet et biberet atque gauderet et hoc solum secum auferret de labore suo in diebus vitae quos dedit ei Deus sub sole et adposui cor meum ut scirem sapientiam et intellegerem distentionem quae versatur in terra est homo qui diebus ac noctibus somnum oculis non capit et intellexi quod omnium operum Dei nuleorum quae fiunt sub sole, et quanto plus laboraverit ad quaerendum, tanto minus inveniet, etiamsi dixerit sapiens se nosse, non poterit reperire. Omnia haec tentavi in corde meo, ut curiose intelligerem: Sunt justi atque sapientes, et opera eorum in manu Dei: Et tamen nescit homo, utrum amore an odio dignus sit: sed omnia in futurum servantur incerta: Eo quod universa aeque eveniant justo et impio, bono
Abbreviated transcription (Latin):
conuallis: ut inspicerem si floruisset uinca
& germinassent mala punica. Nesciui.
anima mea conturbauit me: ꝓpter quadri¬
gas aminadab. Reuertere reuertere
sunamitis: reuertere reuertere. ut intue¬
amurte. Quid uidebis in sunamite
nisi choros castrorum: Quam pulchri
sunt gressus tui in calciamentis filia
principis. Iuncturȩ feminum tuorum
sicut monilia: quȩ fabricata sunt manu
artificis. Umbilicus tuus crater tornati¬
lis: nunquam indigens poculis. Uenter

Expanded text:
m si floruisset vinea et germinassent mala punica nescivi anima mea conturbavit me propter quadrigas Aminadab revertere revertere Sulamitis revertere revertere ut intueamur te quid videbis in Sulamiten nisi choros castrorum quam pulchri sunt gressus tui in calciamentis filia principis iunctura feminum tuorum sicut monilia quae fabricata sunt manu artificis umbilicus tuus crater tornatilis numquam indig
Abbreviated transcription (Latin):
lauacro. Oñs gemellis foctib: & sterilis
non est in eis. Sicut cortex mali punici:¬
sic genȩ tuȩ absq occultis tuis. Sȩxagin¬
ta sunt reginȩ. & octoginta concubinȩ:
& ad olescentularum non est numerus.
UIna est columba mea ꝑfecta mea: una est
matris suę. electa genitricis suȩ. Uidert̃¬

Expanded text:
nes gemellis fetibus, et sterilis non est in eis. Sicut cortex mali punici genae tuae absque occultis tuis. Sexaginta sunt reginae, et octoginta concubinae, et adolescentularum non est numerus. Una est columba mea, perfecta mea, una est matris suae, electa genitrici suae. Vider
Abbreviated transcription (Latin):
G enȩ illius sicut areolȩ aromatum: consitȩ
a pigmentariis. Labia eius lilia: distillan¬
tia myrram primam. Manus illius torna¬
tiles. aureȩ. plenȩ yacinctis. Uenter eius
eburneus. distinctus sapphiris. Crura illiꝰ
columnȩ marmoreȩ: quȩ fundatȩ sunt
a totus desiderabilis. Talis est dilectus ms̃.
& iste c̃ amicus meus: filiȩ ierłm.
Quo abiit dilectus tuus opulcherrima
mulierum. quo declirauit dilectus tuus:
& queremus cum tecum. Dilectus ms̃
descendit in ortum suum ad arcolam aro¬
matis: ut pascatur inortis. & lilia colligat
Ego dilecto meo & dilecꝰtus mĩ michi: qui

Expanded text:
genae illius sicut areolae aromatum consitae a pigmentariis; labia ejus distillantia myrrham primam; manus illius tornatiles, aureae, plenae hyacinthis; venter ejus eburneus, distinctus sapphiris; crura illius, columnae marmoreae quae fundatae sunt et totus desiderabilis talis est dilectus meus et iste est amicus meus filiae Hierusalem quo abiit dilectus tuus o pulcherrima mulierum quo declinavit dilectus tuus et quaeremus eum tecum dilectus meus descendit in hortum suum ad areolam aromatis ut pascatur in hortis et lilia colligat ego
Abbreviated transcription (Latin):
respondit michi. Inuenerunt me custodes:
qui circũeunt ciuitatem. Percusserunt me.
uulnerauerunt me: tulerunt michi pal.¬
lium meum custodes murorum. Adiuro
uos filiȩ ierłm: si inueneritis dilectum
meum ut nuncietis ei. quia amore lan¬
gueo. Qualis est dilectus tuus ex dile¬
cto o pulcherrima mulierum. qualis est
dilectus tuus ex dilecto quia sic adiurasti
nos: Dilectus ms̃ candidus & rubicun¬
dus: electus ex milib. Caput cius aurum

Expanded text:
s qui circumeunt civitatem: percusserunt me, et vulneraverunt me: tulerunt pallium meum mihi custodes murorum. Adjuro vos, filiae Jerusalem, si inveneritis dilectum meum, ut nuntietis ei quia amore langueo. Qualis est dilectus tuus ex dilecto, o pulcherrima mulierum? Qualis est dilectus tuus ex dilecto, quia sic adjurasti nos? Dilectus meus candidus et rubicundus, elect
Abbreviated transcription (Latin):
dere a facie cius. neq ꝑmaneas in oꝑe malo:
quia om̃e quod uoluerit faciet & sermo
ilius potestate plenus. t̃: nec dicere eis quis¬
quam potest. quare ita facis. Qui custodit-
preceptum: non exꝑietur quicquam mala
Tempus & responsionem: cor sapientis intelli¬
git Om̃i negocio tempus. c̃. & opportuni¬
tas. & multa hominis afflictio: quia igno¬
rat prȩterita. & uentura nullo scire potest
mincio. Non est in hominis ditione prohi¬
bere spm suum: nec habet potestatem ir
die mortis Hec sinitur quiescere in gruente
bello neq saluabit impictas impium. Onia
hec consideraui: & dedi cor meum incunctis
opib quȩ fiunt subsole. Interdum domina¬
tur homo homini: in malum suum. Hidi
im pros sepultos: qui etiam cum aduiuerent
in loco sc̃o erant: & laudabantur inciuita¬
te. quasi iustorum oꝑum. Sed & hac uanitas ẽ.
Et enim quia non ꝓfertur etto contra ma¬
los sententia: absꝙ ullo timore filii homi

Expanded text:
dere a facie eius neque permaneas in opere malo dere a facie eius neque permaneas in opere malo quia omne quod voluerit faciet et sermo illius potestate plenus est nec dicere ei quisquam potest quare ita facis qui custodit praeceptum non experietur quicquam mali tempus et responsionem cor sapientis intellegit omni negotio tempus est et oportunitas et multa hominis adflictio quia ignorat praeterita et ventura nullo scire potest nuntio non est in hominis dicione prohibere spiritum nec habet potestatem in die mortis nec sinitur quiescere ingruente bello neque salvabit impietas impium omnia haec consideravi et dedi cor meum in cunctis operibus quae fiunt sub sole interdum dominatur homo homini in malum suum vidi impios sepultos qui etiam cum adviverent in loco sancto erant et laudabantur in civitate quasi iustorum operum sed et hoc vanitas est etenim quia non profertur cito contra malos sententia absque ullo timore
Abbreviated transcription (Latin):
maledicentem tibi. Scit enim tua conscien¬
tia quia & tu crebro maledixisti aliis.
Cuncta temptaui in sapientia. Dixi. sapiens
efficiar: & ipsa longius recessit ame. mul¬
tomagis quam crat. Et alta profunditas.
quis inueniet cam straui uniuersa
nimo meo ut scirem a conu crarem & auere¬
rem sapieritiam & rationem at comosc¬
rem impietatem stulti. & errore
uincula sunt manus illius. Qui placit do
effugiet eam: qui autem peccator est capuet
ab illa. Eece hoc in ueni dicit ecclesi astes. unũ
& alterum: ut inuenirem rationem quam
adhuc querit anima mea. & non inueni¬
U irum de mille unum repperi. mulierem er
omnib non inueni Solum modo hoc inueni¬
qł fecerit qđ fecerit ds̃ hominem rectum:
& ipse se infinitis miscuerit questionib
Quis talis ut sapiens ẽ & quis cognouit soluti¬
lucit in uultueius: & potertissimus faciem
ulius commutabit. Ego os regis obseruo
a prȩcepta iuramenti di. Ne festines rece¬

Expanded text:
maledicentem tibi scit enim tua conscienmaledicentem tibi scit enim tua conscientia quia et tu crebro maledixisti aliis cuncta temptavi in sapientia dixi sapiens efficiar et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat et alta profunditas quis inveniet eam lustravi universa animo meo ut scirem et considerarem et quaererem sapientiam et rationem et ut cognoscerem impietatem stulti et erroremvincula sunt manus illius qui placet Deo effugiet eam qui autem peccator est capietur ab illa ecce hoc inveni dicit Ecclet alterum, ut invenirem rationem, quam adhuc quaerit anima mea, et non inveni. Virum de mille unum reperi, mulierem ex omnibus non inveni. Solummodo hoc inveni, quod fecerit Deus hominem rectum, et ipse se infinitis miscuerit quaestionibus. Quis talis ut sapiens est, et quis novit solutilucet in vultu eius et potentissimus faciem illius commutavit ego os regis observo et praecepta iuramenti Dei ne festines rece
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegit sapientia: sic ꝓtegit pecunia. Hoc
autem plus habet eruditio & sapientia: qđ
uitam tribuunt possessori suo. Considera
oꝑa dĩ qł nemo possit corrigere quem
ille despexerit. Indie bona fruere bonis.
& malam diem prȩcaue. Sicut enĩ hanc
sic & illam fecit ds̃: ut non inueniat homo
contra eum iustas querimonias. Hȩc quoq
uidi indieb uanitatis meȩ: Iustus perit
in iusticia sua. & impius multo uiuit tem¬
pore in malicia sua. Holi esse iustus multũ.
neq plus sapias quam necesse est ne obstu¬
pescas Ne impie agas multum: & noli ẽẽ.
stultus ne moriaris intempore non tuo.
Ponum est te sustentare iustum. sed & ab
illo ne subtrahas manum tuam: quia qui
dm̃ timet. nichil negligit. Sapientia con¬
fortabit sapientem: suꝑ detem principes
ciuitatis. Hon est enimhomo iustꝰ in terra:
qui faciat bonum & non peccet. Sed & cun¬
Etis sermonib qui dicuntur. ne accommo¬
des cortuum: neforte audias seruũ tuũ

Expanded text:
protegit sapientia sic protegit pecunia hoc protegit sapientia sic protegit pecunia hoc autem plus habet eruditio et sapientia quod vitam tribuunt possessori suo considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit in die bona fruere bonis et malam diem praecave sicut enim hanc sic et illam fecit Deus ut non inveniat homo contra eum iustas querimonias haec quoque vidi in diebus vanitatis meae iustus perit in iustitia sua et impius multo vivit tempore in malitia sua noli esse iustus multum neque plus sapias quam necesse est ne obstupescas ne impie agas multum et noli esse stultus ne moriaris in tempore non tuo bonum est te sustentare iustum sed et ab illo ne subtrahas manum tuam quia qui Deum timet nihil neglegit sapientia confortabit sapientem super decem principes civitatis non est enim homo iustus in terra qui faciat bonum et non peccet sed et cunctis sermonibus qui dicuntur ne accommodes cor tuum ne forte audias servum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
sit: Mlelius est nomen bonum quam
unguenta preciosa. & dies mortis die
naciuitatis. Melius ẽ. ire ad domum
luctus. quam ad domum conuiuii. In illa
enim finis cunctorum admonetur homi¬
num: & uiuens cogitat quid futurũ sit
Alelior est ira risu: quia ꝑtristiciam uultꝰ
corrigitur animus delinquentis. Cor sa¬
pientium ubi tristicia est: & cor stulto¬
rum ubi lȩticia Melius est a sapiente
corripi. quam stultorum adulatione
decipi: quia sicut sonitus spinarum ar
dentium sub olla. sic risus stulti. Sed &
hoc innitas. Calumnia conturbat sapien¬
tem: & ꝑdit robur cordis illius. Mlelior est
finis orationis: quam principium. Melior
est patiens: arrogante. Ne uelox sis
ad irascendum: quia ira insinu stulti re¬
quiescit. He dicas quid putas causȩ est qđ
priora tempora meliora fuere quam nunc
sunt: Stulta est enim huiuscemodi int̾¬
rogatio. Utilior est sapientia cũ diuitiis.
& magis ꝓdest uidentib solem. Sicut enim

Expanded text:
sit? Melius est nomen bonum, quam sit? Melius est nomen bonum, quam unguenta pretiosa: et dies mortis die nativitatis. Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurum sit. Melior est ira risu: quia per tristitiam vultus, corrigitur animus delinquentis. Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia. Melius est a sapiente corripi, quam stultorum adulatione decipi. Quia sicut sondentium sub olla sic risus stulti sed et hoc vanitas calumnia conturbat sapientem et perdet robur cordis illius melior est finis orationis quam principium melior est patiens arrogante ne velox sis ad irascendum quia ira in sinu stulti requiescit ne dicas quid putas causae est quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt stulta est enim huiuscemodi interrogatio utilior est sapientia cum divitiis t magis prodest videntibus solem sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
alius non utatur bonis substantię suȩ.
sepulturaq careat: de hoc ego ꝓnuncio.
qđ melior illo sit abortiuus Frustra
enim uenit & ꝑgit ad tenebras: & obliuio¬
ne delebitur nomeneius Non uidit solem:
neq cognouit distantiam boni & mali.
Eciam si duob milib annis uixerit & non
fuerit ꝑfruitus bonis. nonne ad unum
locum proꝑant omnia: Om̃is labor ho¬
minis in ore cius sed anima illius non
impletur. Quid habet amplius sapiens
abstulto. & quid pauꝑ nisi ut ꝑgat illuc
ubi est uita᷑ Melius est uidere qđ cupias.
quam desiderare qđ nescias. Sed & hoc ua¬
nitas est: & presumptio sp̃s. Qui futurus
est iam uocatum est nomen eius. & scitur
qđ homosit: & non possit contra fortiorẽ
se in uidicio contendere. Uerba sunt
plurima: multamq in disputando haben
conducat sibi in uita sua numero dierũ
pegrinationis suȩ & tempore qđ uelut
umbra prȩterit: Aut quis ei poterit in¬
dicare quid post eum futurum sub sole

Expanded text:
illius non utatur bonis substantiae suae, illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras, et oblivione delebitur nomen ejus. Non vidit solem, neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nescias sed et hoc vanitas est et praesumptio spiritus qui futurus est iam vocatum est nomen eius et scitur quod homo sit et non possit contra fortiorem se in judicio contendere. Verba sunt plurima, multam in disputando habentconducat sibi vita sua, numero dierum peregrinationis suae, et tempore quod velut umbra praeterit? Aut quis ei poterit indicare quid post eum futurum sub sole
Abbreviated transcription (Latin):
Cunctis dieb uitę suę comedit in tene¬
bris & in curis multis: & in erumna
atq tristicia. Hoc itaq michi uisum est
bonum. ut comedat quis & bibat & frua¬
tur lȩticia ex labore suo quolaborauit
ipse sub sole: numero dierum uitę suȩ
quos dedit ei ds̃. Et hȩc ẽ. pars illius.
Et omni homini cui dedit dĩ diuitias atq
substantiam. potestatemq ei tribuit ut
cõmedat exeis & fruatur parte sia. & lȩ
tetur de labore suo. Hoc est donumdĩ
N on enim satis recordabitur dicrum uite
sue eoqł̃ ds̃ occupet delicus cor eius.
L & aliud malum qđ uidi subsole
& quidem frequens apud homines.
Uir cusꝰ dedit ds̃ chintias & substantiuam
& honorem & nichil deest animȩ eius
ex omnib quȩ desi derat: nec tribuit ei
potestatem as ut comedat exeo. sed homo
etranciis uorabit illud. Hoc uanitas &
magra miscria est. Si genuerit quispiam
ceitum liberos & uixerit multos annos
& plures dies ȩtatis habuerit & anima

Expanded text:
cunctis diebus vitae suae? Comedit in tenecunctis diebus vitae suae? Comedit in tenebris et in curis multis et in aerumna atque tristitia hoc itaque mihi visum est bonum ut comedat quis et bibat et fruatur laetitia ex labore suo quod laboravit ipse sub sole numerum dierum vitae suae quos dedit ei Deus et haec est pars illius et omni homini cui dedit Deus divitias atque substantiam potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis et fruatur parte sua et tetur de labore suo hoc est donum Dei non enim satis recordabitur dierum vitae suae eo quod Deus occupet deliciis cor eius est et aliud malum quod vidi sub sole et quiVir cui dedit Deus divitias, et substantiam, et honorem, et nihil deest animae ejus ex omnibus quae desiderat; nec tribuit ei Deus potestatem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum liberos, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia & subuerti iusticiam in ꝓuincia.
non mireris suꝑ hoc negocio: quia excelso
alius ercelsior. ẽ. & suꝑ hos quoq eminen¬
tiores sunt alii. & insuꝑ uniuersȩ terrę.
rex imꝑat seruicnti.AUanos nor
implebitur pecunia: & qui amat diuitias
fructus non capiet ex eis. Et hoc gͦ uanitas.
U bi multȩ sunt opes: multi & qui comedunt
eas. Et quid ꝓdest possessori. nisi qđ cernit
diuitias oculis suis: Dulcis est somnus
oꝑanti. siue parum siue multũ comedat:
saturitas autem diuitis non sinit dormi¬
re eum. Est & alia infirmitas pessima:
quam uidi sub sole. Diuitię conseruatȩ
in malum dñi sui: pereunt enim in affli¬
ctione pessima. Generauit filium: qui
in summa egestate erit. Sicut egressus
est nudus de utero matris suę. sic reuer¬
tetur: & nichil auferet setum de labo¬
re suo. Miserabilis prorsus infirmitas
Quomodo uenit. sic reuertetur. Quid gͦ
ꝓdest ei quod laborauit inuentum :

Expanded text:
iudicia et subverti iustitiam in provincia iudicia et subverti iustitiam in provincia non mireris super hoc negotio quia excelso alius excelsior est et super hos quoque eminentiores sunt alii et insuper universae terrae rex imperat servienimplebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum,
Abbreviated transcription (Latin):
lant sub sole: cum adolescente secundo
qui consurget ꝓ eo. Infinitus ẽ numerus
popłĩ omnium qui fuerunt ante eum: &
qui postea futuri sunt non letibuntur in
co Secl & hoc uanitas: & afflictio sp̃s. Cu¬
stodi pedem tuum ingrediens domum
dĩ: & appropinqua ut audias. Multo enim
melior est obocdientia quam stultorum
uic̾timȩ : qui nesciunt quid faciunt mali:
e temere quid loquaris: neq cor tuum
sit uelox ad proferendum sermonem corã
dõ. Ds enim incęlo & tu suꝑ terram: iccirco
sint pauci sermones tui. Multas curas se-¬
quuntur somnia: & in multis sermonib
inuenitur stulticia.
non reddere. Ne dederis os tuum
ccare facias carnem tuam: neq dicas
coram angło non est prouidentia: nefor¬
te iratus ds̃ suꝑ sermones tuos. dissipet
cuncta oꝑa manuum tuarum. Ubi mul¬
ta sunt somnia plurimȩ uanitates & ser¬
mones innumeri: tu uero dm̃ time. Si
uideris calumnias egenorum & iuolenta

Expanded text:
lant sub sole cum adulescente secundo lant sub sole cum adulescente secundo qui consurgit pro eo infinitus numerus est populi omnium qui fuerunt ante eum et qui postea futuri sunt non laetabuntur in eo sed et hoc vanitas et adflictio spiritus custodi peDei, et appropinqua ut audias. Multo enim melior est oboedientia quam stultorum uictimae, qui nesciunt, quid faciant mali. Ne temere quid loquaris, neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. non reddere. ne dederis os tuum, ut peccare facias carnem tuam, neque dicas coram angelo: non est prouidentia: ne forte iratus deus super sermone tuo dissipet cuncta opera manuum tuarum. ubi multa sunt somnia, plurimae uanitates et sermones innumeri: tu uero deum time. Et videris calumnias egenorum et violenta
Abbreviated transcription (Latin):
cum requie: quam plena utraq manus cura
labore a affuctione animi. Considerans rep¬
peri & aliam uanitatem subsole.
Ehus est. & secundum non habet. non filiũ.
non frem. & tamen laborare non cessat. nec
satiantur oculi eius diuitiis. nec recogitat
dicens. Cui laboro & fraudo animam incam
bonis: In hoc quoq uanitas est: & affuctio
pessima. Melius gͦ est duos simul esse: quam
unum. Habent enim emolumentum societa¬
tis suȩ. Si unus ceciderit: ab altero fulciet᷑
Ue soli: quia cum ceciderit non habet suble¬
uantem. Et si dormierint duo: fouebunt᷑
mutuo Unus quomodo calefiet: & si qui¬
spiam prȩualuerit conta unum: duo resi¬
stunt ci Fonicolos triplex: difficile
rumpitur. Melior. ẽ autem puer pauꝑ a
sapiens rege sene & stulto: qui nescit prȩ-¬
uidere in posterum: quod & de carcere
catenisq intercum quis egrediatur ad re¬
gnum: & alius natus in regno inopia cori¬
sumatur. Ui di cunctos uiuentes qui ambu¬

Expanded text:
cum requie quam plena utraque manus cum cum requie quam plena utraque manus cum labore et adflictione animi considerans repperi et aliam vanitatem sub sole unus est et secundum non habet non filium non fratrem et tamen laborare non cessat nec satiantur oculi eius divitiis nec recogitat dicens cui laboro et fraudo animam meam bonis in hoc quoque vanitas est et adflictio pessima melius ergo est duos simul esse quam unum habent enim emolumentum societatis suae si unus ceciderit ab altero fulcietur vae soli quia cum ruerit non habet sublevantem et si dormierint duo fovebuntur mutuo unus quomodo calefiet et si quispiam praevaluerit contra unum duo resistent ei funiculus triplex difficile rumpitur melior est puer pauper et sapiens rege sene et stulto qui nescit providere in posterum quod et de carcere catenisque interdum quis egrediatur ad regnum et alius natus in regno inopia consumatur vidi cunctos viventes qui ambu
Abbreviated transcription (Latin):
eos ds̃. & ostenderet similes esse bestiis.
ccirco unus interitus. ẽ. hominis & iu¬
mentorum: & ȩqua utriusq conditio. Sic̃
moritur homo: sic & illa moriuntur
Similiter spirant om̃ia: & nichil habet
homo iumento amplius. Cuncta subia¬
cent uanitati: & om̃ia ꝑgunt ad unum
locum. De terra facta sunt: & in terram
pariter reuertentur. Quis nouit si
sp̃s filiorum adam ascendat sursum. &
si sp̃s iumentorum descendat deorsum:
Et deprehencti nichil esse melius quam lȩ¬
tari hominem in oꝑe suo: & hanc esse par¬
tem illius. Quis enim cum adducet ut
post se futura cognoscat: Uerti me ad alia:
& uidi calumnias quȩ subsole generant᷑:
& lacrimas innocentũ. & consolatorem
neminem: nec posse resistere eorum uio¬
lentiȩ. cunctorum auxilio destitutos. Et
laudaui magis mortuos quam ui uentes.
proximi. Et in hoc gͦ uanitas: & curauper¬
flua est. Stultus complicat manus suis. &
comedit carnes sins. dicens. Alelius. ẽ. prgillus

Expanded text:
eos Deus et ostenderet similes esse bestiis eos Deus et ostenderet similes esse bestiis idcirco unus interitus est hominis et iumentorum et aequa utriusque condicio sicut moritur homo sic et illa moriuntur similiter spirant omnia et nihil habet homo iumento amplius cuncta subiacent vanitati et omnia pergunt ad unum locum de terra facta sunt et in terram pariter revertentur quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum et si spiritus iumentorum descendat deorsum et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo et hanc esse partem illius quis enim eum adducet ut post se futura cognoscat verti me ad alia et vidi calumnias quae sub sole geruntur et lacrimas innocentum et consolatorem neminem nec posse resistere eorum violentiae cunctorum auxilio destitutos et laudavi magis mortuos quam viventes proximi et in hoc ergo vanitas et cura superflua est stultus conplicat manus suas et comedit carnes suas dicens melior est pugillus