comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ timuit gentẽ tenebrarui: Quid
factura erat incorruptibili. gens
corruptionis: Quid restat. nisi ut
dicatur. nescimꝰ: Sed tam̃ si hoc ñ do¬
lo sed ignorantia dicit᷑: ñ remaneat
in tenebris. ex uulpe fiat ouis. Credat
inuisibili. incorruptibili soli dõ. ñ
recenti soli ab eo qđ ẽ. solus. ñ abeo
qđ est sol. ne nos ipsi uulpi fugienti
aliã cauernã aꝑuisse uideamũr.
Quanquã nec nom̃ solis formidabimꝰ
Est enĩ inscripturis nr̃is sol iusticiȩ
& sanitas in pennis eiꝰ Ab estu. solis
huiꝰ umbra appetit᷑. sub alas autẽ
solis huiꝰ. abestu fugit᷑ Sanitas eni
i penuis eiꝰ Ipse. ẽ. sol de qͦ dicturi st̃
impii. Ergo errauimꝰ a uia ueritatis.
& iusticie lum̃ ñ luxit nob̾. & solñ.ẽ.
ortus nob̾. Dicturi st̃ adoratores so.
lis. sol nortus ẽ nob̾: qͥ solos illumi¬
nat bonos. Faciunt gͦ sibi deos recen¬
tes quiq: quales uolunt. Quid enĩ
impedit officinã decepti cordis.

Expanded text:
quomodo timuit gentem tenebrarum? quid quomodo timuit gentem tenebrarum? quid factura erat incorruptibili gens corruptionis? Quid restat nisi ut dicatur, «Nescimus?» Sed tamen si hoc non dolo, sed ignorantia dicitur, non remaneat in tenebris: ex vulpe fiat ovis, credat invisibili, incorruptibili soli Deo, non recenti; soli, ab eo quod est solus, non ab eo quod est sol, ne nos ipsi vulpi fugienti aliam cavernam aperuisse videamur. Quanquam nec nomen solis formidabimus. Est enim in Scripturis nostris: «Sol justitiae, et sanitas in pennis ejus» . Ab aestu solis hujus umbra appetitur: sub alas autem solis hujus ab aestu fugitur; sanitas enim in pennis ejus. Iste est sol de quo dicturi sunt impii: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis» . Dicturi sunt adoratorest eis ortus sol qui solos illuminat bonos. Faciunt sibi ergo deos recentes quique quales volunt: quid enim impedit officinam decepti cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nob̵. Quare gͦ ñ ei credidistis. Ille
enĩ testimoniũm xp̃o ꝑhibuit. Si di¬
xerimꝰ de tra: lapidat nos popłs. qͥ a
ut ꝓpħam eũ habent. Sentientes gͦ
hac atq hac esse unde caꝑent᷑. re-¬
sponderunt. Nescimꝰ. Et dñs. Nec ego
dico uob̾. in qua potestate ista facio.
Uos dicitis uos nescire qđ scitis: ego
uob̾ ñ dico qđ quȩritis. Quia ex nulla
parte exire ausi estis: in ur̃ĩs tenebris
remansistis. Ob tẽꝑemus gͦ & nos si
uulpes pusillas. ex terminantes uineas.
Uideamꝰ si & nos quasdã uulpeculas
luerit. capiat᷑. Uerbi grã manicheo
facienti sibi dm̃ recentẽ. & in corde
suo ponenti qđ ñ. ẽ: dicamꝰ & inter¬
rogemꝰ eũ. Substantia dĩ corrupti¬
biłis ẽ. an incorruptibilis: Elige
qđ uis & exi quauis. sed ñ effugies.
Si dixeris corruptibilis: ñ a popło sed
ate ipso lapidaberis. Si dixeris in¬
corruptibilẽ dm̃: incorruptibilis

Expanded text:
est nobis, Quare ergo non credidistis?» ille est nobis, Quare ergo non credidistis?» ille enim testimonium Christo perhibuit. «Si dixerimus, De terra; lapidat nos populus, quia ut prophetam eum habent.» Sentientes ergo hac atque hac esse unde caperentur, responderunt, «Nescimus.» Et Dominus: «Nec ego vobis dico in qua potestate ista facio» . Vos dicitis vos nescire quod scitis; ego vobis non dico quod quaeritis: quia ex nulla parte exire ausi estis, in vestris teneremansistis. Obtemperemus ergo et nos, sinobis vulpes illas exterminantes vineas. Videamus et nos si quasdam vulpeculas es exire voluerit, capiatur. Verbi gratia: Manichaeo facienti sibi Dominum recentem dicsuo ponenti quod non est, dicamus et interrogemus eum: Substantia Dei corruptibilis est, an incorruptibilis? Elige quod vis, et exi qua vis, sed non effugies. Si dixeris, Corruptibilis; non a populo, sed a teipso lapidaberis: si autem dixeris incorruptibilem Deum; incorruptibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ ante st̃ id ẽ. in ueritatẽ exten¬
susꝰ sequit᷑ ad palmã suꝑnȩ uocatio¬
nis dĩ in rp̃o ił. Ergo inpeius sibi
isti consentiunt: quanuis dissentire
ab se inuicẽ uideant᷑ Ideo sanson:
cuucias uulpiũ colligauit. Uulpes in¬
sidiosos maximeq hereticos signifi¬
cane dolosos. fraudulentos. cauerno¬
si anfractib latentes & decipientes
odore etiã tetro putentes. contra quẽ
in canticis canticorũ. ubĩ dicit᷑. Ca¬
pte nob uulpes pusillas ext̾minantes
uineas latentes in cauernis tortuosis
Captte nob̾: conuincite nob̾. Capis enĩ
tu que de falsitate conuincis. Contra¬
dicentib deniq uulpeculis dño &
dicentib in qua potestate ista facis:
habere tales foueas: ut ex una parte
intrent & ex alia exeant. Ad utrunq
foramꝰ captor uulpiũ retia posuit:
Dicite m. de cęlo .ẽ. an ex hominib:
Sentiunt illũ. ex utraq parte teten¬
disse unde capet. & aiunt apud se. Si
dixerimꝰ inquiunt de cȩlo.: dicturus

Expanded text:
e sunt, id est in veritatem extentus, sequitur ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu . Ergo in pejus sibi isti consentiunt, quamvis dissentire a se invicem videantur. Ideo Samson caudas vulpium colligavit . Vulpes insidiosos, maximeque haereticos significant; dolosos, fraudulentos, cavernosis anfractibus latentes et decipientes, odore etiam tetro putentes. Contra quem in Canticis canticorum, ubi dicitur: «Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas, latentes in cavernis tortuosis» . «Capite nobis,» convincite nobis; capis enim eum quem de falsitate convincis. Contradicentibus denique vulpeculis Domino, et dicentibus, «In qua potestate ista facis? habere tales foveas, ut ex una parte intrent, et ex alia parte exeant: ad utrumque foramen captor vulpium retia posuit. Dicite mihi, «de coelo est, an ex hominibus?» Sentiunt illi eum ex utraque parte tetendisse unde caperet; et aiunt apud se: «Si dixerimus,» in quiunt, «De coelo; dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
affectiones cordis eoꝵ. Ecce torcular
a ꝑta st̃ foramina. currit amurca.
Et dimisi eos ñ scđm salutẽ p̾ceptorũ
meoꝵs: sed scđm affectiones cordis
eoꝵ. donaui eos sibi. Dicit apłs. Tra
ni ingẽmellaria abscondita dnĩ. si
tam̃ apothecas eiꝰ ad amastis: inde ẽ.
qđ horretis. Alii defendunt circũ.
alii amphiteatrũ. alii casas in uicis.
alii theatra. alii illud. alii illud.
alii postremo deos recentes suos. Ihunt
set. Dicit enĩ fortasse iste isrł. Ecce
petco manifestũ . ẽ. eo post affectiones
or dis mer. Sed qͥd facio: Diabolus hoc
font demones hoc faciunt. Quis ẽ. diu¬
lolis : Qui st̃ demones: Certe inimi
olli Iseł si in uiis meis ambulaseten
quhilũ oins imimicos eoꝵ humilussem.
ł noi pl ebsmnea. audisset me. Qiare
eñs mea si n audit me: Si plebsmea
andinset me. Quis ẽ. plebsmea: Isrł.
Quid t audisset me: Si in unis meis am¬
bulasset. Querit᷑ & gemit subinima¬

Expanded text:
affectiones cordis eorum.» Ecce torcular: aperta sunt foramina, currit amurca. «Et dimisi eos,» non secundum salutem praeceptorum meorum; sed, «secundum affectiones cordis eorum:» donavi eos sibi. Dicit et Apostolni in gemellaria abscondita Domini, si tamen apothecas ejus adamastis, inde est quod horretis. Alii defendunt circum, alii amphitheatrum, alii casas in vicis, alii theatra, alii illud, alii illud; alii postremo deos recentes suos: «Ibuntset.» Dicit enim fortasse iste Israel, Ecce pecco, manifestum est; eo post affectiones cordis mei: sed quid facio? Diabolus hoc facit, daemones hoc faciunt. Quid est diabolus? qui sunt daemones? Certe inimici tui. «Israel si in viis meis ambulasset; in nihilum omnes inimicos eorum humiliassem.» Ergo, «Si plebs mea, audisset me:» quare enim «mea,» si non audit me? «Si plebs mea, audisset me.» Quid est, «plebs mea? Israel.» Quid est, «audisset me? Si in viis meis ambulasset.» Queritur, et gemit sub inimi
Abbreviated transcription (Latin):
deiciant᷑  Non enĩ qͥuident cȩci fiant.
sed qͥ sibi uidere uident᷑. cęcitate conuin¬
cantur. Hoc agit mysteriũ torcularis.
Eia fr̃s quid ẽ Ioseph int̾pretat᷑ augiñ¬
tatio. Meministis. nostis ioseph in ȩgy¬
xp̃c ad gentes transiens. Ibi ioseph post
tribulationes exaltatꝰ: & hic xp̃c post
ioseph: magis gentes ꝑtinent. Et idõ au¬
gmentatio: qͥa multi̾ fili i desertȩ. ma¬
gis quã eiꝰ quȩ habet uirũ:. Testimoniũ¬
: in ioseph posuit illud: dũ exiret de t̾ra
Segypti. Uidete & hic significari qͥntã
sabbati. Quando exuit de t̾ra egypti

Expanded text:
dejiciantur? non enim qui vident caeci fiant, sed qui sibi videre videntur, de caecitate convincantur. Hoc agit mysterium torcularis, Eia, fratres, quid est? Joseph interpretatur Augmentatio. Meministis, nostis Joseph in Aegys ad Gentes transiens. Ibi Joseph post tribulationes exaltatus , et hic ChristuErgo ad Joseph magis Gentes pertinent: et ideo augmentatio; quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . «Testimonium in Joseph posuit illud, dum exiret de terra Aegypti.» Videte et hic significari quintam sabbati: Quando exiit de terra Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
corruptũ. ut possit. e̾ẽ. totꝰ saluus
sed ñ totꝰ: qͥa ex parte corruptꝰ Mi¬
nichei ista dicunt faciunt sibi & isti
in corde recentẽ dm̃ Non. ẽ talis ds nr̃
ñ .ẽ. talis portio tua iacob Sed qui
fecit cęlũ & t̾rã: ipse. ẽ. ds̃ tuus. Qui
ñ eget bonis. qͥ ñ timet a malis. Mul¬
ti gͦ heretici cũ paganis alios & alios
plis: tam̃ qđ est peius in suo corde
posuer̃. & falsorũ ridendorũq simu¬
lacrorũ tẽpla ipsi facti st̃. Magnũ
opus. ẽ. intus. hȩc idola frangere. &
locũ dõ uiuenti ñ recenti mundare
Om̃s enĩ isti aliud atq aliud sentien¬
tes. alios atq alios deos sibi facientes
ipsãq fidẽ falsitate uariantes. ui¬
dentur dissentire: sed onĩs a t̾renis
cogitationib ñ recedunt. uit̾renis
cogitationib consentiunt sibi.

Expanded text:
corruptum, ut posset esse totus salvus; corruptum, ut posset esse totus salvus; sed non totus, quia ex parte corruptus. Manichaei ista dicunt; faciunt sibi et isti in corde recentem deum. Non est talis Deus noster, non est talis portio tua Jacob: sed qui fecit coelum et terram, ipse est Deus tuus; qui non eget bonis, qui non timet a malis. 14. Multi ergo haeretici cum Paganis alios et aliosplis, tamen quod est pejus in suo corde posuerunt, et falsorum ridendorumque simulacrorum templa ipsi facti sunt. Magnum opus est, intus haec idola frangere; et locum Deo viventi, non recenti mundare. Omnes enim isti aliud atque aliud sentientes, alios atque alios deos sibi facientes, ipsamque fidem falsitate variantes, videntur dissentire; sed omnes a terrenis cogitationibus non recedunt, in terrenis cogitationibus consentiunt sibi:
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse xp̃c nr̃ uerbũ caro factũ ẽ. ut
habitaret in nob̾. Absit gͦ. ut sit in ai¬
quo ds̃ recens. Ds̃ enĩ recens: aut laps
aut phantasia.ẽ. Non .ẽ. inqͥt laps.
ego argenteũ habeo & aureũ. Merito
ip̃sa preciosa uoluit numerare. qͥ dixꝰ
idola gentiũ argentũ & aurũ. Magni
lucida sũnt : sed tam̃ oculos habent
& ñ uident. Recentes hi dii. Quid
recentius dõ ex officina. licet illos ũ
ueteres. aranearũ casses contexerint:
Qui sempit̾ni ñ st̃: recentes st̃ Hocde
paganis. Nescio qͥs alius inuanitatẽ
accipiens nom̃ dĩ sui. fecit sibi xp̃m
generanti. filiũ dĩ dicens. & filiũ cĩ
negans. Si enĩ filius unicus ẽ: hoc
qͦd pat̾. ẽ. & hoc est ex ȩt̃nitate. Tu
aut̃ nescio qͥd aliud cogitasti in corde
tuo. Dm̃ recentẽ posuisti. Fecit sibi
alius dm̃ pugnantẽ contra gentem
tenebrarũ. timentẽ ne inuadat᷑ sata¬
gentẽ ne corrũpat᷑. ex parte tam̃

Expanded text:
r Verbum caro factum, ut r Verbum caro factum, ut habitaret in nobis . Absit ergo ut sit in aliquo deus recens: deus recens, aut lapis, aut phantasma est. Non est, inquit, lapis: ego argenteum habeo et aureum. Merito ipsa pretiosa voluit nominare, qui dixit, «Idola Gentium argentum et aurum.» Malucida sunt: sed tamen oculos habent, et non vident . Recentes hi dii. Quid recentius deo ex officina? Licet illos jam vetustos aranearum casses contexerint; qui sempiterni non sunt, recentes sunt: hoc de Paganis. Nescio quis alius, in vanitatem accipiens nomen Domini Dei sui, fecit sibi Chrisaequalem generanti; Filium Dei dicens, et Filium Dei negans. Si enim Filius unicus est, hoc quod Pater est, et hoc est ex aeternitate: tu autem nescio quid aliud cogitasti in corde tuo; deum recentem posuisti. Fecit sibi alius deum pugnantem contra gentem tenebrarum, timentem ne invadatur, satagentem ne corrumpatur; ex parte tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Noli facere rex iudeorũ: sed fac qđ
ipse dixerit regẽ se esse iudeoꝵ. Uicta
ẽ contradictio. responsũ. ẽ. qđ scripsi
scripsi. Exaudiui tẽ in abscondito tẽ¬
pestatis. ꝓbauite in aqua contradictio
nis. Hoc totũ ab initio psalmi usq ad
hunc uersũ : de oleo torcularis audiui¬
mus. Qđ restat magis dolendũ.ẽ. &
cauendũ. Ad amurcã enĩ torcularis
ptinet. usq ad finẽ. fortasse ñ fru¬
stra & int̾posito diapsalmate. Sed
etiã hoc audire utile. ẽ. Ut qui iã se
in oleo uidet gaudeat. qͥ ꝑiclitatur
ne in amurcã currat caue̾at. Utrunq
audi. Unũ dilige. alterũ time. Audi
popłsms & loquar & testificabor tͥ
Non enĩ popło alieno. ñ enĩ popło ñ ꝑ¬
tinenti ad torcular. Iudicate in qͥt
Q xp̃c nr̃ recens forte homo. sed sempit̾¬
nus ds̃. Quid enĩ ante principiũ:
Et utiq in principio erat uerbũ. & uer¬
bũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ.¬

Expanded text:
«Noli facere, Rex Judaeorum; sed fac quod «Noli facere, Rex Judaeorum; sed fac quod ipse dixerit regem se esse Judaeorum.» Victa est contradictio; responsum est, «Quod scripsi, scripsi» . «Exaudivi te in abscondito tempestatis, probavi te in aqua contradicti Hoc totum ab initio Psalmi usque ad hunc versum, de oleo torcularis audivimus. Quod restat magis dolendum est et cavendum: ad amurcam enim torcularis pertinet usque ad finem; fortasse non frustra et interposito diapsalmate. Sed etiam hoc audire utile est, ut qui se jam in oleo videt, gaudeat; qui periclitatur ne in amurca currat, caveat. Utrumque audi: unum dilige, alterum time. «Audi, populus meus, et loquar, et testificabor tibi.» Non enim populo alieno, non enim populo non pertinenti ad torcular: «Judicate,» inqui. Et Christus noster recens forte homo, sed sempiternus Deus. Quid enim ante principium? Et utique in principio erat Verbum, et Verbum erat apud D
Abbreviated transcription (Latin):
Occisa aut̃ illa feritatẽ: iã non sic fre¬
mit regia potestas. ñ sic fremit popłs
gentiũ. ñ it in obuiã xp̃o. immo uero
in ipso regno gentiũ inuenimꝰ leges
ꝓ ȩccła. tanquã fauũ in ore leonis. Quid
gͦ iam metuã aquã contradictionis. quȩ
ꝓpe iã tota siccata. ẽ: Illa poene iam
silet. si amurca ñ contradicat. Quan¬
tũlibet mali seuiant alieni. o si ñ eos
adiuuent mali nr̃i. Exaudiui te in ab¬
scondito tẽpestatis. ꝓbaui te in aqua
contradictionis. Recolitis qͥd de xp̃o
dictũ sit. natũ eũ esse in multoꝵ rui¬
nã & multorũ resurrectionẽ. & in signũ
cui contradicet᷑. Nouimꝰ. uidemꝰ signũ
crucis erectũ. ẽ. & contradictũ ẽ. eiꝰ.
Contradictũ. ẽ. głȩ crucis: sed ticulus
erat suꝑ crucẽ qui ñ corrũpelatur.
Est enĩ titulus in psalmo. In tituli in¬
scriptionẽ ne corrũpas. Signũ erat
cui contradiceret᷑. Dixer̃ ergo iudei.

Expanded text:
Occisa autem illa feritate, jam non sic freOccisa autem illa feritate, jam non sic fremit regia potestas, non sic fremit populus Gentium in obviam Christo: imo vero in ipso regno Gentium in venimus leges pro Ecclesia, tanquam favum in ore leo nis . Quid ergo jam metuam aquam contradictionis, quae prope jam tota siccata est? Illa pene jam silet, si amurca non contradicat. Quantumlibet mali saeviant alieni, o si eos non adjuvent mali nostri! «Exaudivi te in abscondito tempestatis, probavi te in aqua contradictionis.» Recolitis quid de Christo dictum sit, sic natum eum esse in multorum ruinam, et multorum resurrectionem, et in signum cui contradicetur . Novimus, videmus: signum crucis erectum est, et contradictum est ei. Contradictum est gloriae crucis; sed titulus erat super crucem, qui non corrumpebatur. Est enim titulus in psalmo: «In tituli inscriptionem, ne corrumpas» . Signum erat cui contradiceretur: dixerunt enim Judaei,
Abbreviated transcription (Latin):
Iã poene siccata. ẽ Senser̃ illã maiores
nrĩ. quando uerbo dĩ. qͣndo mysterio
xp̃i acrit̾ resistebant gentes. Turbatur
aqua. Aquas enĩ ꝓ popłis aliquando in¬
telligendas: euident apocalypsis scri.¬
ptura demonstrat. ubi aquȩ multȩ cũ
uiderent᷑. & quȩrerent᷑ quid essent:
responsũ. ẽ. popłi st̃. Pertuler̃ gͦ illi
aquã contradictionis: quando fremuer̃
gentes. & popłi meditati st̃ inania.
quando astiter̃ reges t̾rȩ & pͥncipes con-¬
uener̃ in unũ aduersus dñm. & aduer.¬
sus xp̃m eiꝰ. Quando fremuer̃ gentes:
tunc leo ille uiro forti sanson uenienti
ad ducendã de alienigenis uxorem. xp̃o
scilicet descendenti ad habendã ȩccłam
de gentib: fremens ibat inobuiam.
Sed quid egit: Accepit tenuit. fregit.
dissipauit᷑ leonẽ. factus ẽ. in manĩb
eiꝰ uelut hedus caprarũ. Quid enĩ fieret
popłs fremens. nͥ languidus peccator:

Expanded text:
jam pene siccata est. Senserunt illam majores jam pene siccata est. Senserunt illam majores nostri, quando verbo Dei, quando mysterio Christi acriter resistebant gentes; turbabatur aqua aquas enim pro populis aliquando intelligendas evidenter Apocalypsis scriptura demonstrat, ubi aquae multae cum viderentur, et quaereretur quid essent, responsum est, «Populi sunt» . Pertulerunt ergo illi aquam contradictionis, quando fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; quando astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum et adversus Christum ejus . Quando fremuerunt gentes, tunc leo ille viro forti Samson venienti ad ducendam de alienigenis uxorem, Christo scilicet descendenti ad habendam Ecclesiam de Gentibus, fremens ibat in obviam. Sed quid egit? Accepit, tenuit, fregit, dissipavit leonem; factus est in manibus ejus velut haedus caprarum. Quid enim fieret populus fremens, nisi languidus peccator?
Abbreviated transcription (Latin):
bari in aqua contradictionis. Cũ enĩ
crediderit. cũ baptizatꝰ fuerit. cum
uiã dĩ carꝑe coeꝑit. cũ ingẽmellariũ
eliquari intenderit. & ab amurca publi¬
ce currente se extraxerit: habebit mul¬
tos exagitatores. multos insultatores. mul¬
tos detractores. dehortatores. minantes
etiã ubi possunt. deterrentes. depͥmentes.
ec tota aqua contradictionis. c̃ Puto. eẽ
hichodie sic. Arbitror. eẽ. hic non nullos.
qͦs amici sui uolebant rape ad circũ. &
ad nescio quas hodiernȩ festiuitatis nugas.
forte ipsi. illos ad duxer̃ ad ȩccłam.
Sed siue illi illos ad duxer̃. siue abeis ad
circũ abduci ñ potuer̃: in aqua contra¬
dictionis ꝓbati st̃. Non gͦ erubescas prę¬
dicare qđ nosti. defendere & int̾blas¬
phemos qđ credidisti. Si enĩ ȩxaudiris
in abscondito tẽpestatis: corde credit᷑
ad iusticiã. Si ꝓbaris in aqua contradi.¬
ctionis: ore confessio fit ad salutẽ. Quan¬
ta . ẽ. enĩ ipsa aqua contradictionis:

Expanded text:
dictionis. Cum enim crediderit, cum baptizatus fuerit, cum viam Dei carpere coeperit, cum in gemellarium eliquari intenderit, et ab amurca publice currente se extraxerit; habebit multos exagitatores, multos insultatores, multos detractores, dehortatores, minantes etiam ubi possunt, deterrentes, deprimentes: haec tota aqua contradictionis est. Puto hodie esse hic sic; arbitror esse hic nonnullos quos amici sui volebant rapere ad circum, et ad nescio quas hodiernae festivitatis nugas: forte ipsi illos adduxerunt ad ecclesiam. Sed sive ipsi illos adduxerunt, sive ab eis ad circum abduci non potuerunt, in aqua contradictionis probati sunt. Non ergo erubescas praedicare quod nosti, defendere et inter blasphemos quod credidisti: si enim exaudiris in abscondito tempestatis, corde creditur ad justitiam; si probaris in aqua contradictionis, ore confessio fit ad salutem . Quanta est enim ipsa aqua, contradictionis?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intendit mͥ. Quis. cui: Isrł mihi
O ingrata anima. ꝑ me anima. ame uo¬
cata anima. a mẽ in spem reducta. a
me a peccatis abluta. Q isrł ñ inten¬
dit michi. Baptizant᷑ enĩ & transeunt
ꝑ mare rubrũ: sed in uia murmurant.
contradicunt: conquerunt᷑. seditionib
conturbant᷑. in grati ei qͥ liberauit
a ꝑsequentib hõstib. qͥ ducit ꝑ siccũ.

Expanded text:
non intendit mihi.» Quis? cui? «Israel mihi.» non intendit mihi.» Quis? cui? «Israel mihi.» O ingrata anima! per me anima, a me vocata anima, a me in spem reducta, a me a peccatis abluta: «Et Israel non intendit mihi.» Baptizantur enim et transeunt per mare Rubrum; sed in via murmurant, contradicunt, conqueruntur, seditionibus conturbantur, ingrati ei qui liberavit a persequentibus hostibus, qui ducit per siccum,
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ recentẽ. remanens uetustus. Si gͦ
me audieris. me inqͥt. qͥa ego sũ qui fũ:
ñ erit inte ds̃ recens. nec adorabis dm̃
alienũ. Si enĩ inte ñ sit: ñ ad orabis
dm̃ alienũ. Si tu ñ cogites dm̃ falsũ:
ñ adorabis dm̃ fabricatũ. Non erit
adorare qđ ñ. ẽ : Ego enĩ sũ dñs ds̃ cu¬
us. Quia ego sũ qͥ sum. & ego quidem
tam̃ tẽporalit̃ qͥd prȩstici : Qui e¬
duxi te de t̾raȩgypti. Non illi tantũ
aqua perier̃. Non simus ingrati dõ
nr̃o. ñ obliuiscam᷑ dm̃ manentẽ. &
fabricemꝰ in nob̾ dm̃ recentẽ. Qui
eduxite de t̾ra egypti. Loquit᷑ ds̃
Dilataos tuũ. & adimplebo illu Angi¬
lacrũ. deice de conscientia tua fictũ
idolũ. Dilata os tuũ confitendo aman¬
do & adimplebo illud: qm̃ apudme
nisi popło suo. Scimꝰ enĩ qͥd quȩcunq
lex dicit. his qͥ in lege st̃ dicit. Q nꝰ
obaudiuit popłs meus uocẽ meã. & isrł

Expanded text:
tuum recentem, remanens vetustus. «Si» ergo tuum recentem, remanens vetustus. «Si» ergo «me audieris; me,» inquit, quia ego sum qui sum ; «non erit in te deus recens, nec adorabis deum alienum.» Si enim in te non sit, «non adorabis deum alienum:» Si tu non cogites deum falsum, non adorabiadorare quod non est? «Ego enim sum Dominus Deus tuus:» quia ego sum qui sum. Et ego quidem tamen temporaliter quid praestiti? «Qui eduxi te de terra Aegypti.» Non illi tantum aqua perierunt. Non simus ingrati Deo nostro; non obliviscamur Deum manentem, et fabricemus in nobis deum recentem. «Qui eduxi te de terra Aegypti:» loquitur Deus. «Dilata os tuum, et adimplebo illud.» Anguimulacrum, dejice de conscientia tua fictum idolum: «dilata os tuum,» confitendo, amando; «et adimplebo illud,» quoniam apud menisi populo suo: scimus enim quia quaecumque Lex dicit, his qui in Lege sunt dicit . «Et non obaudivit populus meus vocem meam; et Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ. figurã enĩ habebat xp̃i: colligauit
ut dicere coeꝑam caudas uulpiũ. & ibi
ignẽ alligauit: Ignẽ ad incendendũ.
sed messes alienigenarũ. Proinde ta¬
les consentientes in posteriorib : tanꝗ
caudis colligati trahunt ignẽ corrũ¬
pentẽ. sed nꝰ incendunt nr̃oꝵ segetes.
Nouit enĩ dñs qui st̃ eiꝰ & recedat᷑ ab
iniqͥtate omĩs qͥ in uocat nom̃ dnĩ.
In magna aut̃ domo ñ solũ st̃ uasa au¬
rea. & argentea: sed & lignea & ficti¬
lia. Et alia st̃ quidẽ in honorẽ: alia uͦ
in contumeliã. Siqͥs aut̃ mundauerit
se ab huiꝰmodi: erit uas in honorẽ utile
dño. ad om̃e opus bonũ paratũ. & idõ
nec caudas uulpiũ. nec faces uulpiũ ꝑ¬
timescit. Sed uideamꝰ de popło isto
Si me audieris inqͥt: ñ erit inte ds re¬
cens. Mouet me: qđ dixit in te. Non
eni dixit ate quasi simulacrũ forin.¬
secus adhibitũ: sed in te incorde tuo.
nimagine phantasmatis tui. in dece¬
ptionẽ erroris tui. tecũ portabis dm̃

Expanded text:
ebat Christi, colligavit, ut dicere coeperam, caudas vulpium, et ibi ignem alligavit; ignem ad incendendum, sed messes alienigenarum. Proinde tales consentientes in posterioribus, tanquam caudis colligati, trahunt ignem corrumpentem; sed non incendunt nostrorum segetes. «Novit» enim «Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniIn magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia: et alia quidem sunt in honorem, alia vero in contumeliam. Si quis autem mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honorem, utile Domino, ad omne opus bonum paratum» ; et ideo nec caudas vulpium, nec faces vulpium pertimescet. Sed videamus de populo isto: «Si me audieris,» inquit, «non erit in te deus recens.» Movet me, quod dixi, «in te:» non enim dixit, A te, quasi simulacrum forinsecus adhibitum; sed, «in te,» in corde tuo, in imagine phantasmatis tui, in deceptione erroris tui tecum portabis deum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ. hoc: Recurramꝰ ad pͥma opa
dĩ neforte ibi aliqͥd inueniamꝰ. quo
& sacram̃tũ intelligamꝰ. Sabbatũ
enĩ septimꝰ dies. ẽ: qͦuo requieuit ds̃
abomĩb oꝑib suis. magnũ intimans
mysteriũ. quietis nr̃ȩ futurȩ abom¬
nib oꝑib nr̃is. Prima sabbati. dicit᷑
primꝰ dies: quẽ dñicũ etiã nominamꝰ.
Scda sabbati: scđs dies.
tercia sabbati. tercius.
quarta sabbati. quartus.
Quinta gͦ sabbati: quintꝰ
a dñicodie. Post quẽ sexta sabbati sex¬
tus dies: & ipsũ sabbatũ septimꝰ dies¬
U idete itaq quib loquat᷑ hic psalmꝰ
Uidet᷑ enĩ mͥ qm̃ baptizatis loquit᷑.
Quinco enĩ die : ds̃ ex aquis creauit
ani malia. Quinto die id ẽ. quinta
sabbati: dixit ds̃. ꝓducant aquȩ re¬
ptilia animarũ uiuarũ. Uidete gͦ
uos. in quib iã ꝓduxer̃ aquȩ reptilia

Expanded text:
quid est hoc? Recurramus ad prima opera quid est hoc? Recurramus ad prima opera Dei, ne forte ibi aliquid inveniamus quo et sacramentum intelligamus. Sabbatum enim septimus dies est quo requievit Deus ab omnibus operibus suis , magnum intimans mysterium quietis nostrae futurae ab omnibus operibus nostris. Prima sabbati dicitur primus dies, quem dominicum etiam nominamus: secunda sabbati, secundus dies; tertia sabbati, tertius dies; quarta sabbati, quartus; «quinta» ergo «sabbati,» quintus a dominico die: post quem sexta sabbati, sextus dies; et ipsum sabbatum, septimus dies. Videte itaque quibus loquatur hic psalmus: videtur enim mihi quoniam baptizatis loquitur. Quinto enim die Deus ex aquis creavit animalia; quinto die, id est, «quinta sabbati» dixit Deus: «Producant aquae reptilia animarum vivarum» . Videte ergo vos, in quibus jam produxerunt aquae reptilia
Abbreviated transcription (Latin):
dis. qͥa rapiunt᷑ res alienȩ. in oleũ
ñ attendis. qͥa pauꝑib donant᷑ & ꝓ
priȩ. Non habebat antiquitas tales
raptores rerũ alienarũ: sed ñ habe¬
bat antiquitas tales donatores rerũ
suarũ. Aliquanto esto curiosior in tor¬
culari. noli hoc solũ uidere qđ publice
fluit. est aliqͥd qđ quȩrendũ inuenias.
Discute. audi. cognose quã multi faci¬
Lunt
qđ exore dnĩ cũ audisset unꝰ diuestri¬
stis abscessit. Ex cuangłio inilts aui¬
pauꝑib. & habebis thesaurũ inolis
& ueni sequere me. Non attendis qui
multi id faciunt. Pauci inquiunt st̃.
psi tam̃ pauci: oleũ st̃. Et quibene
utunt᷑ iis rebus quas possident: adolcĩ
ꝑtinent. Adiunge om̃ia. & uidebis ꝑi¬
tris familias tui plenas apothecas.
Uides raptorẽ quale nunquã uidisti:
uide contẽptorẽ rerũ suarũ. qualẽ
nunquã uidisti. Lauda torcularia.
implet᷑ ꝓphetia de apocalypsi Iustꝰ
iustꝰ iustior fiat. & sordidus sorde¬
scat adhuc. Quare & qͥnta sabbati:

Expanded text:
s, quia rapiuntur res alienae; in oleum non attendis, quia pauperibus donantur et propriae. Non habebat antiquitas tales raptores rerum alienarum; sed non habebat antiquitas tales donatores rerum suarum. Aliquanto esto curiosior in torculari; noli hoc solum videre quod publice fluit: est aliquid quod quaerendo invenias. Discute, audi, cognosce quam multi faciunt od ex ore Domini cum audisset unus dives, tristis abscessit. Ex Evangelio multi audipauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» : non attendis quam multi id faciunt? Pauci, inquiunt, sunt. Ipsi tamen pauci oleum sunt; et qui bene utuntur his rebus quas possident, ad oleum pertinent: adjunge omnia, et videbis patrisfamilias tui plenas apothecas. Vides raptorem qualem nunquam vidisti; vide contemptorem rerum suarum qualem nunquam vidisti. Lauda torcularia, impletur prophetia de Apocalypsi: «Just«Justus justior fiat, et sordidus sordescat adhuc.» 2. Quare et «quinta sabbati?»
Abbreviated transcription (Latin):
amplius quã decet eũ : cui ꝓmissũ ẽ
regnũ cȩ̨loꝵ. Non totũ cor sursum
leu̾at: sed aliquã eiꝰ partẽ trahit
in t̾rã. Deniq si ueniat tẽptatio
ducendi martyrii: illi qui habent
cunt exhac opportunitate: Bonũ
.ẽ. mͥ dissolui. & esse cũ xp̃o Alacres
currunt. aut nichil. aue modice de
t̾rena fragilitate contristant᷑. Iui
aut̃ amantes res ꝓprias. domos ꝓpri¬
as: grauit̾ conturbant᷑. Foenũ &sti¬
pula. & ligna ardent. Habent gͦ ligna.
foenũ. stipulã. suꝑ fundam̃tũ. sed
rerũ concessarũ ñ illicitarũ. Dico
enĩ fr̃s. Possides fundam̃tũ. here cȩ¬
lo. calca t̾rã. Si talis es: ñ edificas nisi¬
aurũ. argentũ & lapides p̃ciosos.
Cũ aut̃ dixeris amo possessionẽ istã.
timeo ne peat. & imminet damnũ.
& tii cont̾ristaris. ñ quidẽ prȩponens
eã xp̃o. nã sic amas possessionẽ istã.
dus posiusti infumndam̃to: saluus erit¬

Expanded text:
amplius quam decet eum cui promissum est amplius quam decet eum cui promissum est regnum caelorum; non totum cor sursum leuat, sed aliquam eius partem trahit in terram. denique si ueniat temtatio ducendi martyrii, illi qui cunt ex hac opportunitate? Bonum est mihi dissolvi et esse cum Christo: alacres currunt, aut nihil, aut modice de terrena fragilitate contristantur; illi autem amantes res proprias, domos proprias, graviter conturbantur: fenum, stipula et ligna ardent. Habent ergo ligna, et fenum, et stipulam, super fundamentum, sed rerum concessarum, non illicitarum. Dico enim, fratres: Posside fundamentum, haere coelo, calca terram; si talis es, naurum, argentum, lapides pretiosos; cum autem dixeris: "amo possessionem istam, timeo ne pereat" et imminet damnum et tu contristaris, non quidem praeponis eam Christo. nam sic amas possessionem istam, quem posuisti in fundamento: saluus eri
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. ligna. foenũ. stipulã qͥ ędificant
suꝑ fundam̃tũ. quomꝰ ñ pereant sȩd
salui fiant. sic tam̃ tanquã ꝑ ignẽ
Obscura quidẽ illa quęstio. sed̃ ut possũ
breuit̃ dicã. Fr̃s. sunt homines om̃i¬
dilectione aliqua t̾renis oꝑib sẽi. ea¬
sti. continentes. iusti. fortassis &omi
sua uendentes. & pauꝑib distribuer¬
tes. aut possidentes tanquã ñ posi¬
dentes. & utentes hoc mundo. tano
ñ utentes. Sunt aut̃ alii qͥ reb infi¬
mitati concessis. inhȩrent aliquantĩ
dilectione. Non rapit uillã alieni
sed sic amat suã. ut si ꝑdiderit conur¬
bet᷑ Non appetit urorẽ alienã. sel
sic in hȩret suȩ sic miscet᷑ suȩ. ut mo¬
dũ ibi ñ teneat p̾scriptũ tabulis
liberorũ ꝓcreandorũ causã hon¬
tollit aliena. sed repetit sua. & hi¬
qͥa iudiciũ habetis uobiscũ. Uerum
ipsa iudicia in eccła iubet agi. ñ ad̃
forũ trahi. Tam̃ delicta ẽẽ dicit
Contendit enĩ xpĩanꝰ ꝓ reb t̾renis.

Expanded text:
nobis ligna, faenum, stipulam qui aedificant supra fundamentum quomodo non pereant, sed salui fiant, sic tamen tamquam per ignem. obscura quidem illa quaestio, sed ut possum breuiter dicam, fratres. sunt homines omnidilectione aliqua terrenis operibus, sancti, casti, continentes, justi, fortassis et omnia sua vendentes et pauperibus distribuentes, aut possidentes tanquam non possidentes, et utentes hoc mundo tanquam non utentes . Sunt autem alii qui rebus infirmitati concessis inhaerent aliquantum dilectione. Non rapit villam alienam; sed sic amat suam, ut si perdiderit, conturbetur. Non appetit uxorem alienam; sed sic inhaeret suae, sic miscetur suae, ut modum non ibi teneat praescriptum tabulis, liberorum procreandorum causa. tollit aliena, sed repetit sua et haquia iudicia habetis uobiscum. uerum ipsa iudicia in ecclesia iubet agi, non ad forum trahi; tamen delicta esse dicit. contendit enim christianus pro rebus terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
P ressurã. & de pressura luo quędã. unũ
recondendũ. alterũ ꝓiciendũ fit gͦ
in torculari conculcatio. tribulatio.
pondus. & in his oleũ eliquat᷑ occulte
in gẽmellariũ. amurca publice ꝑ pla¬
teas currit. Intendite ad magnũ hoc
spectaculũ. Nonenĩ deserit ds̃ darȩ
nob̾: qđ cũ magno gaudio spectemꝰ
aut circi insaniã huic spectaculo cõpa¬
randa ẽ Illa ad amurcã ꝑtinet. hoc
acs oleu Quindo g̃ anditis contum aeit̃¬
garrire blasphemos. & dicere a¬
bundare pressuras tẽporib xp̃ianis.
scitis enĩ qͥa hoc amant dicere. & uetꝰ
quidem. sed a tẽporib xp̃ianis coepit

Expanded text:
pressuram, et de pressura quaedam duo; unum pressuram, et de pressura quaedam duo; unum recondendum, alterum projiciendum. Fit ergo in torculari conculcatio, tribulatio, pondus: et in his oleum eliquatur occulte in gemellarium; amurca publice per plateas currit. Intendite ad magnum hoc spectaculum. Non enim desinit Deus edere nobis quod cum magno gaudio spectemus: aut circi insania huic spectaculo comparanda est? Illa ad amurcam pertinet, hoc ad oleum. Quando ergo auditis contumacitgarrire blasphemos, et dicere, abundare pressuras temporibus christianis; scitis enim quia hoc amant dicere: et vetus quidem, sed a temporibus christianis coepit
Abbreviated transcription (Latin):
oQUI ad uos de p̾senti psalmo
suscepimꝰ. adiuuet uocẽ nr̃am quies
ur̃a. & enĩ aliquanto ẽ. obtunsior.
Dabit ei uires intentio audientiũ. & ad¬
uitoriũ iubentis ut loquar. Titulũ
habet psalmꝰ iste. in fine ꝓtorcularib
quinta sabbati. psalmꝰ ip̃si asaph. In
unũ titulũ multa st̃ congesta myste.¬
ria. ita tam̃ ut limen psalmi indicet
interiora. Cũ de torcularib locuturi
cturos de lacu. de prelo. de fiscinis. qͥa
nec ipse psalmꝰ hoc habet. & idõ magis
indicat mysteriũ. Nã si aliqͥd talẽ
psalmi textꝰ contineret: ñ deesset
qui putaret ad litterã esse accipien¬
da torcularia. nec aliqͥd illic ampliꝰ
requirendũ. nec mystice aliqͥd
positũ. & sacratȩ significatũ: sed di¬
ceret. Simplicit̾ psalmꝰ de torcula¬
rib loquit᷑ & tumͥ nescio qͥd aliud
suspicaris. Nichil hic tale audistis
cũ legeret᷑. Ergo accipite torcularia.
mysteriũ eccłȩ qđ nunc agit᷑. In
torcularib am̃aduertimꝰ quȩdã tria.

Expanded text:
oqui ad vos de praesenti psalmo suscepimus: adjuvet vocem nostram quies vestra; etenim aliquanto est obtunsior: dabit ei vires intentio audientium, et adjutorium jubentis ut loquar. Titulum habet psalmus iste: «In finem pro torcularibus, quinta sabbati, Psalmus ipsi Asaph.» In unum titulum multa sunt congesta mysteria; ita tamen ut limen Psalmi indicet interiora. Cum de torcularibus locuturicturos esse de lacu, de prelo, de fiscinis; quia nec ipse psalmus hoc habet, et ideo magis indicat mysterium. Nam et si aliquid tale Psalmi textus contineret, non deesset qui putaret ad litteram esse accipienda torcularia, nec aliquid illic amplius requirendum, nec mystice aliquid positum, et sacrate significatum; sed diceret: Simpliciter Psalmus de torcularibus loquitur, et tu mihi nescio quid aliud suspicaris. Nihil hic tale audistis, cum legeretur. Ergo accipite torcularia mysterium Ecclesiae, quod nunc agitur. In torcularibus animadvertimus quaedam tria:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ multi. ñ digne uiuentes baptismo
qđ ꝑceper̃. Quã multi enĩ baptirati.
qodis ercũim plere. quã istã busilicã
oludr̃ Qui multibapti atsi aut
mulisn uicis faciunt. aut nĩ fiero
aucretio is de in sacram̃to baptismi
sona hoc nomine appellatͦ: ncuti

Expanded text:
aptismo quod perceperunt: quam multi enim baptizati hodie circum implere, quam istam basilicam maluerunt! quam multi baptizati, aut casas in vicis faciunt, aut non fieri discretionis, et in sacramento Baptismi, fuit hoc nomine app
Abbreviated transcription (Latin):
feriunt᷑ cordȩ ut desuꝑ sonent. incycha¬
ra uͥ hȩc eadẽ concauitas ligni partẽ
inferiorẽ tenet: tanquã illud sit de
celo hoc de t̾ra. Cȩlestis enĩ ẽ. p̃dica¬
tio uerbi dĩ. Sed si expectamꝰ celestia.
ni sumus pigri adoꝑanda t̾rena quia
psalteriũ iocundũ. sed cũ cythara.
Hoc alio modo dictũ . ẽ. qđ supra. accipite
psalmũ & date tẏmphanũ. Hic ꝓpsal¬
mo psalteriũ: ꝓ tymphano cẏthara po-¬
sita . ẽ. Hoc tam̃ ad moniti sumꝰ: ut prę¬
dicationi uerbi dĩ corporalib respondea
mus oꝑib Tuba canite. Hoc . ẽ. clarius
& fidentius p̾dicate ne terreamini sicut
ait ꝓpħa qͦdã loco. Exclama & ȩralta
uocẽ tuã. sic̃ tuba. Tuba canite in initio
mensis tubȩ. Prȩceptũ erat in initio men¬
sis: ut tuba caneret᷑. Et hoc usq nunc
iudei corporalit̾ faciunt. spũalit̾ non
intelligunt: Initiũ enĩ mensis. noua

Expanded text:
feriuntur chordae, ut desuper sonent: in cithaferiuntur chordae, ut desuper sonent: in cithara vero haec eadem concavitas ligni partem inferiorem tenet; tanquam illud sit de coelo, hoc de terra. Coelestis enim est praedicatio verbi Dei; sed si exspectamus coelestia, non simus pigri ad operanda terrena; quia «psalterium jucundum,» sed «cum cithara.» Hoc alio modo dictum est quod supra, «Accipite psalmum, et date tympanum:» hic pro psalmo psalterium, pro tympano cithara posita est. Hoc tamen admoniti sumus, ut praedicationi verbi Dei corpora 4. Tuba canite.» Hoc est, clarius et fidentius praedicate; ne terreamini: sicut ait propheta quodam loco, «Exclama, et exalta sicut tuba vocem tuam» . «Tuba canite in initio mensis tubae.» Praeceptum erat ut in initio mensis tuba caneretur; et hoc usque nunc Judaei corporaliter faciunt, spiritualiter non intelligunt. Initium enim mensis, nova
Abbreviated transcription (Latin):
hortati sumꝰ. ut accipientes spũ alia:.
darctis carnalia. Hȩc enĩ quȩ extru¬
untur ad tẽpus: ad recipienda corpo
ra uiuorũ uł mortuorũ necessaria st̃
sed cepore p̃tereunti. Nunqͥd post iu¬
diciũ dĩ istas fabricas in cȩlũ leuabimꝰ:
Sine his tam̃ hoc tẽpore. agere quȩ ad
possidendũ cȩlũ ꝑtinent: ñ poterimꝰ
Ss gͦ auidi estis in ipualib accipiendis:
deuoti estote in carnalib erogandis
Accipite psalmũ & date tymphianũ Exi-¬
gitis uocẽ nr̃am. reddite manꝰ ur̃as.
P falteriũ iocundũ cũ cythara. Memini
ne aliqͣndo differentiã psalterii & ey¬
thare intimasse caritati ur̃ȩ Studiosi
qͥ meminer̃ recognoscant. qui uł ñ audi¬
erunt uł ñ meminer̃ discant. Istorũ
duorũ organoꝵ musicoꝵ psalterii &
eychare: hiȩc differentia ẽ. qđ psalteriũ lignũ
illud concauũ. unde canorȩ cordȩ red¬
dunt in supiore parte habet. deorsũ

Expanded text:
hortati sumus, ut accipientes spiritualia, hortati sumus, ut accipientes spiritualia, daretis carnalia. Haec enim quae exstruuntur ad tempus, ad recipienda corpora vel vivorum vel mortuorum necessaria sunt, sed tempore praetereunti. Numquid post judicium Dei istas fabricas in coelum levabimus? Sine his tamen hoc tempore agere quae ad possidendum coelum pertinent non poterimus. Si ergo avidi estis in spiritualibus accipiendis, devoti estote in carnalibus erogandis. «Accipite psalmum, et date tympanum:» accipite vocem nostram, reddite manus vestras. 5. «Psalterium jucundum cum cithara.» Memini nos aliquando differentiam psalterii et citharae intimasse Charitati vestrae: studiosi qui meminerunt, recognoscant; qui vel non audierunt, vel non meminerunt, discant. Istorum duorum organorum musicorum, et psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde canorae chordae redduntur, in superiore parte habet; deorsum
Abbreviated transcription (Latin):
dõ iacob Quicqͥd uerbis explicare
ñ poteritis: ñ idõ tam̃ ab ȩxultatio¬
ne cessetis. Qđ poteritis explicare:
clamate. qđ ñ potestis: iubilate. Et¬
enĩ exundantia gaudioꝵ. cui uerba
sufficere ñ posst̃.: in iubilationem
solet erumꝑe. Iubilate dõ iacob Aeci¬
ꝑite psalmũ. & date tymphanĩ. Et ac¬
cipite & date. Quid accipite Quid
date : Accipite psalmũ. & date tym¬
phanũ. Dicit qͦdã loco apłs paulus. re¬
prehendens & dolens qđ nemo illi com¬
municauerit in ratione dati & accepti.
Quid . ẽ. in ratione dati & accepti. nisi
qđ alio loco aꝑte exposuit. si nos uob
carnalia metamꝰ: Et uerũ ẽ qđ tym¬
phamĩ de corio fit: ad carnẽ ꝑtinet
P salmꝰ gͦ spũalis . c̃. tymplantũ carnale
Ergo psebs dĩ. congregatio dĩ. accipite
psalmũ. & date tẏmphanũ: accipite
spu alia. & date carualia. Hoc .c̃. qcł
uos & ad illã mensã beati martyris ex¬

Expanded text:
Deo Jacob.» Quidquid verbis explicare Deo Jacob.» Quidquid verbis explicare non poteritis, non ideo tamen ab exsultatione cessetis: quod poteritis explicare, clamate; quod non potestis, «jubilate.» Etenim ex abundantia gaudiorum, cui verba sufficere non possunt, in jubilationem solet erumpere: «Jubilate Deo Jacobite psalmum, et date tympanum.» Et «accipite,» et «date.» Quid «accipite?» quid «date? Accipite psalmum, et date tympanum.» Dicit quodam loco apostolus Paulus, reprehendens et dolens, quod nemo illi communicaverit «in ratione dati et accepti» . Quid est, «in ratione dati et accepti,» nisi quod alio loco aperte exposuit: «Si nos vobis carnalia metamus» ? Et verum est quod tympanum quod de corio fit, ad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritualis est, tympanum carnale. Ergo plebs Dei, congregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia. Hoc est quod vos et ad illam mensam beati Martyris ex
Abbreviated transcription (Latin):
qpre latine dictt᷑ congregitio Ergo
ror cularib quinta sabbati eaurtatur
uosi isapli id .ẽ. ꝓ pressura discernen¬
te baptizatis. & ex aqua renatis: can¬
tatur psalmꝰ dnĩcȩ congregationis.
Titulũ in limine legimꝰ. & iñhis prȩ¬
dus qͥd sibi uelit intellȩximꝰ Iã si
placet etiã ipsã domũ oꝑis id ẽ ipsiꝰ
torcularis interiora uideamꝰ Intre¬
mus inspiciamꝰ. gaudeamꝰ timeamꝰ.
appetamꝰ fugiamꝰ. Omĩa enĩhȩc in¬
uenturi estis inhac interiore domo.
ub e: intertu ipsius psalmi. cũ legere
exultate dõ adiutori nr̃o. Uos qͥ con¬
gregati estis hodie. uos hodiç asaph
dñi. si quidẽ uob̾ canit᷑ psalmꝰ ipst
alaph: exultate dõ adiutori nr̃o. Exul¬
tant alii circo: uos dõ. Exultant alii
deceptori suo. exultate uos adiutori
uro. Exultant alii dõ suo uentri suo.
exultate uos dõ ur̃o ad iutori nr̃o
ubilate dõ iacob. Quia & uos ꝑtine¬
tis ad iacob. immo uos estis iacob. mi
nor popłs cui seruit maior. Iubilate

Expanded text:
pe latine dicitur Congregatio. Ergo «pro torcularibus, quinta sabbati,» cantatur «ipsi Asaph;» id est, pro pressura discernente, baptizatis ex aqua renatis, cantatur Psalmus dominicae congregationi. Titulum in limine legimus, et in his prelis quid sibi velit, intelleximus: jam si placet etiam ipsam domum operis, id est, ipsius torcularis interiora videamus. Intremus, inspiciamus, gaudeamus, timeamus, appetamus, fugiamus. Omnia enim haec inventuri estis in hac interiore domo, id est, in textu ipsius psalmi, cum legere,«Exsultate Deo adjutori nostro.» Vos qui congregati estis hodie, vos hodie Asaph Domini, si quidem vobis canitur Psalmus, ipsi Asaph, «Exsultate Deo adjutori nostro.» Exsultant alii circo, vos Deo: exsultant alii deceptori suo; exsultate vos adjutori vestro: exsultant alii Deo suo ventri suo; exsultate vos Deo vestro adjutori vestro. «Jubilate Deo Jacob:» quia et vos pertinetis ad Jacob; imo vos esti servit major . «Jubilate
Abbreviated transcription (Latin):
faelismilis. factis diabolicis. factis a
do damnandis furtis rapinis. ꝑiuris.
homicidiis. adulteriis. sacrilegiis sa¬
cris ab ominandis. curiositatib his
om̃ib renuncias. & rursus his inflexus
suparis. Factast̃ tͥ posteriora. deterio
npriorib. Canis reuersus ad suum¬
uomitũ. & sus lota in uolutabris cȩni.
nimici dnĩ mentiti st̃ ei. Et quanta
patientia dñi: Quare ñ ꝓsternunt᷑:
Quare ñ trucidant᷑: Quare ñ t̾ra de¬
hiscente sorbent᷑: Quare ñ cȩlo fla¬
grante incendunt᷑ Quia magna pa¬
tientia dni & erunt impunĩti: Absit
N on sibi tantũ de dĩ miscđia blandian.¬
tur: ut sibi eiꝰ in iusticiã polliceant᷑.
gnoras qͥa patientia dĩ ad poenitentiã
te acdducit: Tu aut̃ scđm duriciã

Expanded text:
factis malis, factis diabolicis, factis a Deo damnandis; furtis, rapinis, perjuriis, homicidiis, adulteriis, sacrilegiis, sacris abominandis, curiositatibus? His omnibus renuntias, et rursus his inflexus superaris. Facta sunt tibi posteriora deteriora prioribus: canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabris coeni . «Inimici Domini mentiti sunt ei.» Et quanta patientia Domini! Quare non prosternuntur? quare non trucidantur? quare non terra dehiscente sorbentur? quare non coelo flagrante incenduntur? Quia magna patientia Domini. Et erunt impuniti? Absit. Non sibi tantum de Dei misericordia blandiantur, ut sibi ejus injustitiam polliceantur. Ignoras quia Dei patientia ad poenitentiam te adducit? Tu autem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa resurgemꝰ in re. modo enĩ spe uiuimꝰ.
modo scđm fidẽ ambulamꝰ. reducti
sumꝰ ab abẏssis t̾rȩ. credendo in eum
qͥ ante nos resurrex̃ de abyssis t̾rȩ. su
scitata ẽ. anima nr̃a ab iniqͥtate infi¬
delitatis. & facta . ẽ. in nob̾ quasi pͥma
resurrectio ꝑfidẽ. sed si sola erit ubi

Expanded text:
quia resurgemus in re: modo enim spe vivimus, modo secundum fidem ambulamus: reducti sumus ab abyssis terrae, credendo in eum qui ante ta est anima nostra ab iniquitate infidelitatis, et facta est in nobis quasi prima resurrectio per fidem. Sed si sola erit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
e lingua mea cotadie meditabit̾ iustici¬
antia: cũ confusi fuerint & erubue¬
ant qͥ quȩr̃ mͥmala. Quando confiu¬
aent quando erubescent. nͥ infine seli:
Nuob eni modis confundent᷑ Aut cũ cre¬
qua diu hic. ẽ ȩccła. quã diugemte tri¬
tisii int̾ paleas. quã diu gemunt spicȩ
int̾ ⁊ izania. quã diu gemunt uasa mi¬
sediȩ int̾ uasa irȩ factã in contumeliã.
ut finiant᷑ & ñ sint xpĩani. Sic̃ ceper̃
ex aliqͥ tepore ita usq ad certũ tempus
erunt Sed cũ ista dicunt: & sine fine
brachiũ dñi om̃i generationi suꝑ uen¬
turȩ. Ueniet & ip̃se ultimꝰ inclaritate
sua. & resurgent om̃s mortui. qͥsq cũ
causa sua Sẽparabunt᷑ hom ad dȩxterã
mali ad sinistrã & confundent᷑ qͥ in¬
sultabant erubescent qͥ garriebant.¬
& sic lingua mea post resurrectionẽ
meditait᷑ iusticiã tuã. totadie laudẽ
tuã cũ confusi fuerint & erubuerint
qͥ querunt mͥ mala:

Expanded text:
die meditabitur justitiam tuam? Cum confusi fuerint, et erubuerint qui quaerum mala mihi. Quando confundentur, quando erubescent, nisi in fine saeculi? Duobus enim modis confundentur; aut cum crequamdiu hic est Ecclesia; quamdiu gemit triticum inter paleas, quamdiu gemunt spicae inter zizania , quamdiu gemunt vasa misericordiae inter vasa irae facta in contumeliam , ut finiantur, et non sint Christiani: sicut coeperunt ex aliquo tempore, ita usque ad certum tempus erunt. Sed cum ista dicunt; et sine fine brachium Domini omni generationi superventurae. Veniet et ipse ultimus in claritate sua; resurgent omnes mortui, quisque cum causa sua: separabuntur boni ad dexteram, mali autem ad sinistram ; et confundentur qui insultabant, erubescent qui garriebant: et sic lingua mea post resurrectionem meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam, sum confusi fuerint, et erubuerint qui quaer
Abbreviated transcription (Latin):
ut agnoscat᷑ hic gemitꝰ nr̃. ut sufficiat
diei malicia sua. Iã enĩ si suꝑbi deseru¬
imus. uł fatigati redeamꝰ. Nec rediri. nisi
gratis. ẽ: nichil tuũ p̾cessit ut acciꝑes
Hasi aliqua bona tua oꝑa p̃cesser̃ preciũ
accepisti ñ gratis. Preciũ aut̃ qđ nob̾ debe¬
ñ nr̃is meritis. sed illius grã ẽ. Iiluĩ gͦ
laudamꝰ. illi totũ qđ sumꝰ. & qđ salui effi¬
cunur debemꝰ. Ad qđ conclusit cũ multa
dixisset dicens. Dnẽ memorabor iusticiȩ
tuȩ solius. Ad istũ uersũ conclusa . ẽ. he¬
sterna tractatio. Primi gͦ captiui. id ẽ.
ꝑtinentes ad pͥmũ hominẽ Propt̃ hoc enĩ
captiui. ꝓpt̾ pͥmũ hominẽ in qͦ om̃s mo

Expanded text:
ut agnoscatur hic gemitus noster, et sufficiat ut agnoscatur hic gemitus noster, et sufficiat diei malitia sua . Jam enim, si superbi deseruimus, vel fatigati redeamus. Nec rediri nisi gratis est, nihil tuum praecessit, ut acciperes. Nam si aliqua bona opera tua praecesserunt, pretium accepisti, non gratis: pretium autem quod nobis debenostris meritis, sed illius gratia est. Illum ergo laudemus; illi totum quod sumus, et quod salvi efficimur, debeamus. Ad quod conclusit, cum multa dixisset, dicens: Domine, memorabor justitiae tuae solius. Ad istum versum conclusa est hesterna tractactio. Primi ergo captivi, id est, pertinentes ad primum hominem: propter hoc enim captivi, propter primum homine