comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huc fabulosa frustra inter sponsiones et inter diccaq̃reꝰ
Cuid ergo nũꝙͣ hec supra fidem et poetica ut uere dixe¬
rim themata inuenib tractare permitamꝰ. ut exp̃a¬
cientur et gandeant mareria, et quasi in corpus eant. enr
optimũ. sed certe suit grandia et tuimda nõ stulta ecia.
et acuoribue oculis intuẽti rdicula ur st iam cedendũ
est impltar se declamator aliqñ dũ stiat: in quadinpeds
cum uindi pabulo distente sunt sanguis deciartiont cũ¬
cantui sic ad cibos uirib cõseruãdis idontos redem᷑: ita
sibi quoq tumandas adipes et quicqͥd himmorit tormt
contraxert emintendũ si esse sanus ac iobustue uolet
alioqͣuin tumor ille manie primo quoinsanq uers oppons
conam deprehendet. Locũ ait delamãdi opus qui diutr.¬
sum om̃imodo a foreusibus cansis existimat hi profecto
Nam si foro nõ preparar aur stence ostentacõi aut fu¬

Expanded text:
huc fabulosa frustra inter sponsiones et interdicta quaeremus. huc fabulosa frustra inter sponsiones et interdicta quaeremus. quid ergo? nunquam haec supra fidem et poetica, ut vere dixerim, themata iuvenibus tractare permittamus, ut exspatientur et gaudeant materia et quasi in corpus eant? erit optimum; sed certe sint grandia et tumida, non stulta etiam et acrioribus oculis intuenti ridicula: ut, si iam cedendum est, impleat se declamator aliquando, dum sciat, ut quadrupedes, cum viridi pabulo distentae sunt, sanguinis detractione curantur et sic ad cibos viribus conservandis idoneos redeunt, ita sibi quoque tenuandas adipes, et quidquid humoris corrupti contraxerit, emittendum, si esse sanus ac robustus volet. alioqui tumor ille inanis primo cuiusque veri operis conatu deprehendetur. totum autem declamandi opus qui diversum omni modo a forensibus causis existimant, ii profecto nam si foro non praeparat, aut scenicae ostentationi aut fu
Abbreviated transcription (Latin):
exceiciato Iam fere tempus apperet aggrediendi
suasorias indiaalesq materias. Quaꝵ anceꝙͣ uiã
ingrediar panca mihi de ipa declamãdi ⁊acione¬
dicenda sunr: que quidẽ ex om̃ib nouissime ĩnẽta
ira multo est utilissima. Nam et cucta illa de qͥb
dixmine in se fere continet et ueritati proximã iagiẽz
reddit. Ideoq ira est celebrata ut plerisq uideretur as
formãdam eloqueciã uel sola sufficere neq erm uireus
ulla ꝑpetue dum taxat orõnis reperiri potest que nõ sit
cum hac dicendi meditacõne conis. Equidẽ res ista
culpa docentiũ recidit ut inter precipuas que corrũperẽt
eloquẽciã canias licẽcia acq inscria declamãciũ fuerit.
Sed eo quod natua bonũ est bene uti licet: sint ergo et
ipse matenie que finigentur quã similime ueritati et decla¬
macio in ꝙ̃tum maxime porest muretur eas acuones in
quaꝵ exceraratõem ieperra est. Nam magos et pestilẽciã
et responia et semores tragicis nouercas aliaq magis ad¬

Expanded text:
o iam fere tempus appetet aggrediendi suasorias iudicialesque materias; quarum antequam viam ingredior, pauca mihi de ipsa ratione declamandi dicenda sunt, quae quidem ut ex omnibus novissime inventa ita multo est utilissima. nam et cuncta illa, de quibus diximus, in se fere continet, et veritati proximam imaginem reddit, ideoque ita est celebrata, ut plerisque videretur ad formandam eloquentiam vel sola sufficere. neque enim virtus ulla perpetuae duntaxat orationis reperiri potest, quae non sit cum hac dicendi meditatione communis. eo quidem res ista culpa docentium reccidit, ut inter praecipuas quae corrumperent eloquentiam causas licentia atque inscitia declamantium fuerit. sed eo, quod natura bonum est, bene uti licet. sint ergo et ipsae materiae, quae fingentur, quam simillimae veritatis, et declamatio, in quantum maxime potest, imitetur eas actiones, in quarum exercitationem reperta est. nam magos et pestilentiam et responsa et saeviores tragicis novercas aliaque magis ad
Abbreviated transcription (Latin):
uelut in re presente porest. Ubi adsumedũ prohemiũ
ubi omitendũ nbi uecudũ exposicione cõtuma ubi
partita: ubi ab iniciis mapiendũ: ubi more homerice
e medus ua ultimuis: ubi omino nõ exponẽdũ quã¬
do auostris. quãdo ab aduersanoꝵ proposicionibz in

Expanded text:
 modo constitui nisi velut in re praesente potest: ubi adsumendum prooemium,  modo constitui nisi velut in re praesente potest: ubi adsumendum prooemium, ubi omittendum, ubi utendum expositione continua, ubi partita, ubi ab initiis incipiendum, ubi more Homerico e mediis vel ultimis, ubi omnino non exponendum, quando a nostris, quando ab adversariorum propositioni
Abbreviated transcription (Latin):
strore nõ possit. nisi certa difuntaq materia. sed qui
una facret: aut alcerco. qͥnimo centũ ac nulle in re
sunia que marcua pceptoris est in alio an alio ge¬
nere quottidie ostendere quis ordo sir rerũ. et qut co¬
pulanio in paulañ tiat usus et ad similia tratius.
Tiadi eñn omĩa que ais effrcit nõ possiũ: nã quis pre¬
ror onña que in reꝑ natura sunt adumbrare didisat.
ded precepta stinel mutãdi racõne adsuulabit quit¬
pd acceperit. Quis nõ faber uasculũ aliqd̃ quale
imĩꝙͣ inderat facit: Quedã uero nõ docencũ sut. sed
discenciũ. nã medici quid in quoq ualunduus genere
faciendũ fit. quid quibusq signus prounidendũ docebit
uim senciẽti pulsus uenarũ coloris modus spiritus.
meatus coloris distãtiã que sua quouisq sunt inge
mũ dabit. quare plurima petimꝰ a nobis et quom
caniis deliberamus cogitemꝰq homies aute m̃eĩsse

Expanded text:
strare non possit, nisi certa definitaque materia. sed quid strare non possit, nisi certa definitaque materia. sed quid una faciet aut altera, quin immo centum ac mille in re infinita ? Praeceptoris est, in alio atque alio genere cotidie ostendere, quis ordo sit rerum et quae copulatio, ut paulatim fiat usus et ad similia transitus. tradi enim omnia, quae ars efficit, non possunt. nam quis pictor omnia, quae in rerum natura sunt, adumbrare didicit? sed percepta semel imitandi ratione adsimulabit quidquid acceperit. quis non faber vasculum aliquod, quale nunquam viderat, fecit? quaedam vero non docentium sunt, sed discentium. nam medicus, quid in quoque valetudinis genere faciendum sit, quid quibusque signis providendum, docebit; vim sentiendi pulsus venarum, coloris modos, spiritus meatum, caloris distantiam, quae sui cuiusque sunt ingenii, non dabit. quare plurima petamus a nobis et cum causis deliberemus cogite musque homines ante invenisse
Abbreviated transcription (Latin):
posita de qua dictũ est maceria uiã docendi nõ prebe¬
ant. Non eũn cauia uniuersa in questiones ac locos
ducenda est. sedee ip̃e partes habẽt rursus ordinem
suũ. Nã et in prohenno primũ est aliquod et secũdũ
ac deinceps et questio omĩs et locus habet suã disposi¬
cionẽ ut thesis eciã simplices. si forte satis erir dindẽdo
perdat. qui cõtrouersiã in hec dixerit. In om̃e premiũ
uiro forui dandũ fit an exx prinato an impat: an eus
que impta fit: an he demde quom fuerit de prima.
questiont dicendũ passim. et ut qͥtquid in merẽ ueuiet.
miscuerit. Non primũ in ea stierit uerbis esse trac¬
tandũ uerbis legtis standũ sit an uolũtate huiꝰ ip̃iꝰ
particuls aliquod miciũ fecerit. Deinde proxima sub¬
nectens strueit orõnẽ. ut pars homis est. manꝰ eus
digiti illoꝵ quoq arriculi est. et hoc qd scriptor de mõ¬

Expanded text:
posita de qua dicendum est materia, viam docendi non praebeposita de qua dicendum est materia, viam docendi non praebeant. non enim causa tantum universa in quaestiones ac locos diducenda est, sed hae ipsae partes habent rursus ordinem suum. nam et in prooemio primum est aliquid et secundum ac deinceps, et quaestio omnis ac locus habet suam dispositionem ut theses etiam simplices. nisi forte satis erit dividendi peritus, qui controversiam in haec diduxerit, an omne praemium viro forti dandum sit, an ex privato, an nuptiae, an eius quae nupta sit, an hae; deinde, cum fuerit de prima quaestione dicendum, passim et ut quidque in mentem veniet miscuerit, non primum in ea scierit esse tractandum, verbis legis standum sit an voluntate, huius ipsius particulae aliquod initium fecerit, deinde proxima subnectens struxerit orationem, ut pars hominis est manus, eius digiti, illorum quoque articuli. hoc est quod scriptor demon
Abbreviated transcription (Latin):
econrarus legibus duos esse seripti et uolũrans statꝰ.¬
apparet rursus esmicio quodã modo est amphybologia.
quom in dnas partes deducat᷑ incellectus nonũs stpͥtũ
et uolu̾ras habet in uerbis. iocis q̃stionẽ. quod idẽ anchi¬
nonia petirur. Ideo omia hec quidã seriptũ et uolũtatẽ
esse dixerũt. alii in striꝑto et uolur̃ate amphibologia
esse que sacix questionẽ.
d distincta sunt. aliud est eim obscurũ
uis. aliud ambiguũ. igitur fincio in nat᷑a
ipsa nomis questionẽ habet generalem
et que esse eciã cirra cõplexũ cause possit.
striptũ et uolutas de eo diiputat. uero quod est in lege
syllogiinius de eo quod nõ est. amphibologie lis in
diuersum trahit legũ conciariaꝵ ex diuerso pugna
est. ueq iiuerito et recepta est a doctissimis hec diffe¬
rencia. et apud plurimos ac prudẽtissimos durat.
Et de hoc quidẽ genere disceptatõius ecã si nõ omĩa
eradi tamt᷑ aliqua potuerũt. Sñt alia que niil pro¬

Expanded text:
contrarias leges duos esse scripti et voluntatapparet. rursus et finitio quodammodo est amphibolia, cum in duas partes diducatur intellectus nominis. scriptum et voluntas habet in verbis inomia petitur. ideoque omnia haec quidam scriptum et voluntatem esse dixerunt, alii in scripto et voluntate amphiboliam esse, quae facit quaestionem. sed distincta sunt; aliud est enim obscurum ius, aliud ambiguum. igitur finitio in natura ipsa nominis quaestionem habet generalem, et quae esse etiam citra complexum causae possit; scriptum et voluntas de eo disputat iure quod est in lege, syllogismus de eo quod non est. amphiboliae lis in diversum trahit, legum contrariarum ex diverso pugna est. neque immerito et recepta est a doctissimis haec differentia et apud plurimos ac prudentissimos durat. Et de hoc quidem genere dispositionis, etiamsi non omnia, tradi tamen aliqua potuerunt. sunt alia quae, nisi pro
Abbreviated transcription (Latin):
qua preparacõne premimuẽde. quid iundicis animꝰ
acaipere possit. starim dictũ. quo paulatĩ deducẽdus
singulis an uiniuersis. opponẽda refutacio resernãdi
peroraciomi: an per totã accõem diffundendi effectus
de ine prius: an de equitate dicendũ auce acta c̾miã.
An de quib iudiciũ est. prins obucere uel diluere
cõueniat. Si młiplicos cause erũt. quis ordo fa

Expanded text:
a praeparatione praemuniendae, quid iudicis animus accipere possit statim dictum, quo paulatim deducendus, singulis an universis opponenda refutatio, reservandi perorationi an per totam actionem diffundendi adfectus, de iure prius an de aequitate dicendum; anteacta crimina an de quibus iudicium est prius obiicere vel diluere conveniat; si multiplices causae erunt, quis ordo fa
Abbreviated transcription (Latin):
auieã: deinde hastam adiectionalis est argentũ. quod
electerit ipẽ ut heres intelligatur. uel ip̃a ut meor ad¬
iectione est facta amphibologia. qualis sit uñt slẽc̾is.
illos de prehendimꝰ de tractione soluet᷑. plurib uerbis
emendandũ. nbi est id quod quo reterat᷑ dubiũ est et ip¬
sum est aibiguũ Heres mens dare illi damnas esto
soceri instituto quẽ quia cooptatus in augurũ colle¬
gii nõ erat. nõ ad modũ diligebat. presertim quom
ille quidẽ sceuola sibi imorẽ natu geneꝵ preculisset.
Nam sibi et ad socerũ reserri. et ad Iannũ potest. pro¬
ductio quoq instripto. et correptio in dubio relicta
cauia est ambituitatis ut in hoc caco aliũ eim̃ ostẽdit
breiis secũda sillaba casuu noĩatino. Plurime pre

Expanded text:
auream, deinde hastam. adiectio talis est, argentum, quod auream, deinde hastam. adiectio talis est, argentum, quod elegerit ipse, ut heres intelligatur, vel ipsa, ut uxor. adiectione facta amphibolia, qualis sit, Nos flentes illos deprehendimus, detractione solvetur. pluribus verbis emendandum, ubi est id, quod quo referatur dubium est, et ipsum est ambiguum. heres meus dare illi damnas esto Fannio; is soceri instituto, quem, quia cooptatus in augurum collegium non erat, non admodum diligebat, praesertim cum ille Q. Scaevolam sibi minorem natu generum praetulisset. nam sibi et ad socerum referri et ad Fannium potest. productio quoque in scripto et correptio in dubio relicta causa est ambiguitatis, ut in hoc, Cato . aliud enim ostendit brevis secunda syllaba casu nominativo, aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽto quidã iussit pomi statuã amreã hastã trnẽtẽ.
Queritur statua hastã tenẽs ameã esse debeat an hasta
esset aurea in statua ali̾is macerit sit perflexũ idem
magis. Ita ubi erant centũ inde occidit achilles. sepe urri
dcioꝵ anrecedenciũ sermo subiũctus sir in dubiũ est. unde
et cõtrouersia hercs mens neori mec dare dauinas esto
argent qd elegerit pondo centũ. urer eligar querit᷑. Uerũ
id quod ex hĩs primu est mutacõne casuũ sequẽt diuisi¬
onc uiͬorũ am t̃uslatõne emẽdat᷑. Terciũ adiectionc
accusanim geminacõne facta amphybologia soluit᷑. abla¬
tiuuo ut illud lacheten audiui ꝓcussisse demean frat a
lachete ꝑcussum demean. sed ablatiuo ip̃i ut in p̾mo
dixinis mest naͣlis amphibologia. celo decurrit aꝑto.
utiũ per apertũ celũ. an cũ apertũ esset duu respiatõe
et mora cõstat. statuã deinde aureã hastã. uelstatuã

Expanded text:
stamento quidam iussit poni statuam auream hastam tenentem. stamento quidam iussit poni statuam auream hastam tenentem. quaeritur , statua hastam tenens aurea esse debeat an hasta esse aurea in statua alterius materiae? fit per flexum idem magis: quinquaginta ubi erant centum inde occidit Achilles. saepe , utri duorum antecedentium sermo subiunctus sit, in dubio est: unde et controversia, heres meus uxori meae dare damnas esto argenti quod elegerit pondo centum. uter eligat, quaeritur. verum id, quod ex his primum est, mutatione casuum, sequens divisione verborum aut translatione emendatur, tertium adiectione. accusativi geminatione facta amphibolia solvitur ablativo, ut illud, lachetem audivi percussisse Demean fiat a Lachete percussum Demean. sed ablativo ipsi, ut in primo diximus, inest naturalis amphibolia. caelo decurrit aperto: utrum per apertum caelum, an cum apertum esset. divisio respiratione et mora constat: statuam, deinde auream hastam; vel statuam
Abbreviated transcription (Latin):
Uude sere lices p̾ciput ex testamẽtis. quom de liber¬
tore ant eciã de hereditate cõtendũr. hi quib idẽ nouit᷑
est. am quid sit legatũ querit᷑. alterũ est in quo alia
miegro uerbo signiticacio est alia diuisio. ur ingenua
et armamẽtũ et coruinũ inepte sant cauillaciones ex
qua tamẽ greci cõtrouersias ducunt inde goanigie
sitis: ut si quis corpus suũ in ocailto loco poni iubeat
circa qd monuẽtũ multũ agri ab heredib in cucclã
cinerũ ut solent. leget. sit licus occatio cultũ. sic caput
ucca suit. eciã cõmĩtis plus ambignitaris est. sit ante
per casus i aio te eacida romanos uincere posst. per
collocaciont᷑ ut dubiũ est. quid quo referri oporieat.
ac srequẽtissime quom quidẽ quod mediũ est. utriq̃
possir trahi ut de troilo ungilius lora tenẽs tamẽ¬
hic utrũ quod tencat. tame lora. an quãuis teneat.
camẽ trahanii quen potest: unde controuersia illa te¬

Expanded text:
ex testamentis, cum de libertate aut etiam de hereditate contendunt ii quibus idem nomen est, aut quid sit legatum quaeritur. alterum est, in quo alia integro verbo significatio est, alia diviso, ut ingenua et armamentum et Corvinum, ineptae sane cavillationis, ex qua tamen Graeci controversias ducunt: inde enim αὐλsitis, ut si quis corpus suum in culto loco poni iubeat, circaque monumentum multum agri ab heredibus in tutelam cinerum, ut solent, leget, sit litis occasio cultum locum dixerlicta sint. In coniunctis plus ambiguitatis est. fit autem per casus, ut aio te, Aeacida, Romanos sincere posse. Per collocationem, ubi dubium est, quid quo referri oporteat, ac frequentissime, cum quidem medium est, cum utrinque possit trahi, ut de Troilo Vergilius, lora tenens tameutrum teneat tamen lora an, quamvis teneat, tamen trahatur, quaeri potest. unde controversia illa, te
Abbreviated transcription (Latin):
pant oxtiderit culleo insuar᷑ matrẽ occidit ex doro¬
riis educere ne licrat extra etabernatulo eduxit. in
hor gtuere hoc queiũtur an quotiẽs propria lex non
q Inmlis sit urendũ an id de quo agirur ei de quo sip¬
tuu est. sumle sir. simile autẽ et maiꝰ est. et par. et
min⁊ In illa priore. an sais lege contũ sit. an et si
parũ cautũ est. et hoc sit urendũ in urioq de uolũta¬
r legũ laroris. sed de qͦuo tractatus poteniissimi
AAphibologie species sunt innũabilee a deo.
ut philosophorũ quibuidã nullũ uideatur
esse u̾bum. quod nõ pliria iignificet genera
ad modũ parica. aut cñ uocibus accidit
Iurgulis aut cõiũctis. Singula adferut enorẽ cũ plu¬
ubus rebus. aut homĩb eadẽ appellacio est õgurouo
dicitur ue gallus auẽ gentẽ. an nomẽ an fortuam

Expanded text:
 occiderit, culleo insuatur: matrem occidit. ex domoius educere ne liceat: ex tabernaculo eduxit. In hoc genere haec quaeruntur, an, quotiens propria lex non est, simili sit utendum, an id de quo agitur ei de quo scriptum est simile sit. simile autem et maius est et par et minus. In illo priore, an satis lege cautum sit, an, etsi parum cautum est, et hoc sit utendum. In utroque de voluntate legumlatoris. sed de aequo tractatus potentissimi. amphiboliae species sunt innumerabiles, adeo ut philosophorum quibusdam nullum videatur esse verbum quod non plura significet; genera admodum pauca; aut enim vocibus accidit singulis aut coniunctis. singula adferunt errorem, cum pluribus rebus aut hominibus eadem appellatio est  ὁμωνυμία dicitur, ut gallus, avem an gente
Abbreviated transcription (Latin):
Impenderã: quom a me qdã famile
postulatent ut aliqͥd de Racõne dice
componcrẽ duui sum eqͥdem Relucta
qd̾ auctores uriuusq lingere clarissim
non ii oiabam mlta que ad hoc opus pereiere
diluienlissiure stripta posterie Reliquisse. Sed
egro en cauia faciliorem michi ueniã mee de pͥca

Expanded text:
impenderam, cum a me quidam familiariter postularent, ut aliquid de ratione dicendi componerem, diu sum equidem reluctatus, quod auctores utriusque linguae clarissimos non ignorabam multa, quae ad hoc opus pertinerent, diligentissime scripta posteris reliquisse. sed qua ego ex causa faciliorem mihi veniam meae deprecationis
Abbreviated transcription (Latin):
melos que romre quoq audierat chodi mrius formã¬
diono at qrlut reto quedum dedit. tũ dignũ opere preciũ
diomo. nñ mrei se coigiuũt praecepta et experiẽtaor

Expanded text:
Moloni, quem Romae quoque audierat, Rhodi rursus formandum ac velut recoquendum dedit. tum dignum operae pretium venit, cum inter se congruunt praecepta et experimenta.
Abbreviated transcription (Latin):
maeme facii ac fauorabili cansa uelien dee canib tor
rasn moslior preda saginãt᷑. et nõ utq abhec mudo got¬
nua re opera et iitemo ad huc alendo callum indocere.
ro atia stiente quid sit pugua et in quã ⁊ẽ stiade redaum
est auders tiãssierit nec audẽdi facilirorẽ uso ad cotẽp¬

Expanded text:
i ac favorabili causa velim, ferarum ut catuli molliore praeda saginantur, et non utique ab hoc initio continuare operam et ingenio adhuc alendo callum inducere, sed iam scientem, quid sit pugna, et in quam rem studendum est auder
Abbreviated transcription (Latin):
mare slurãtibus: Litus erectis. que cũ sex et iugniti
marus anos sũnus audic̃tiũ damoribus dixerit dese¬
nusse pone ei ames liquata iã femor idẽ taret᷑ et hercui le
quatũ libet secreta studia cõtuleuit. est tame proprins
quadã son ꝑfectus alia lux alia ueri discuimime facies.
plusq si pͣares usus sine doctrina quã atia utum deccna
uales Iocoq nõmilli senge in Ichola facti stupẽt nouita¬
u qurom in indicia uenerũt et oña suus excercitacomib
pmiiar desideiant At illit et index tacet et aduersariue
obsriepit. et inhil temtie ditũ perit ee ll quidixẽ nbitiu
sumos protandu. et laboratã congestãq dieꝵ seuorind̃
sindio artione a qua deficit. et omusso magna semx ulãdi
imore in quibusdã cansĩs loquẽdũ est quod illi diserte
nimine stunt᷑. Itaq nõ nullos repperias qui siba cloquen¬

Expanded text:
mare fluctuantibus, litus eiectis? quae cum sex et viginti natus annos summis audientium clamoribus dixerit, defervisse tempore et annis liquata iam senior idem fatetur. et hercule quantumlibet secreta studia contulerint, est tamen proprius quidam fori profectus, alia lux, alia veri discriminis facies, plusque, si separes, usus sine doctrina quam citra usum doctrina valet. ideoque nonnulli senes in schola facti stupent novitate, cum in iudicia venerunt, et omnia suis exercitationibus similia desiderant. at illic et iudex tacet et adversarius obstrepit et nihil temere dictum perit et, si quid tibi ipse sumas, probandum est, et laboratam congestamque dierum ac noctium studio actionem aqua deficit, et omisso magna semper flandi tumore in quibusdam causis loquendum est; quod illi diserti minime sciunt. itaque nonnullos reperias, qui sibi eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
quãtũ eñ giea preceptie ualeur. tantũ iomam qd est
matꝰ exemplis tantũ. qd nõ conatie idẽ rebus admont¬
i qui nõ modo proximũ tempus lucẽq presentẽ intureri
iustitie haustue bibar hunic sumptã libertatẽ in cansit
anqi consilus prestet. neq eui ꝑfectus orator insi qui

Expanded text:
ceptis valent, tantum Romani, quod est maius, exemplis. tantum quod non cognitis ille rebus adquieverit, qui non modo proximum tempus lucemque praesentem intueri iustitiae haustus bibat, hinc sumptam libertatem in causis atque consiliis praestet. neque erit perfectus orato
Abbreviated transcription (Latin):
reuuĩ infelix. et quom uerbo idem uerbũ plus subuisi¬
cat subungiti. quãdo homo hostis. houro quibus
exemplis sũ in aliud usus sed in uno fastis est gemi¬
ꝯuasi falsum arguit᷑ que lex prinatis hõmub esse
eiusdem ueibi ꝯtraria siginticacio quom procul eiꝰ¬

Expanded text:
rebus infelix; et cum verbo idem verbum plus signifirebus infelix; et cum verbo idem verbum plus significans subiungitur: quando homo hostis, homo. quibus exemplis sum in aliud usus, sed in uno ἔμφασις est gemiquasi falsum arguitur: Quae lex privatis hominibus esse eiusdem ve
Abbreviated transcription (Latin):
giui socus tũt armna capessant edico et dira bellũ
ã gente gerendũ quãnis cĩm pars bello poslior
pncipio inpistat. Utriq tõuenit illudedico: non
uotont que duas res diuersas colligat. tam deest
auoro qd habet ꝙͣ quod nõ habet. hui diuersam uo¬
quia sumili disceruũt. quom te pro asturo scipiẽtẽ
appelles. pro confidente fortẽ. prouiliberali digẽttꝰ.
quod totũ pendet ex funciont. Ideoq an fignia su
dubio quoi coniraria est. ea que ex uicrina trãsie
ad diuersa. et similia. brens esse laboro obscurus
fro et que sequnt᷑. Terciũ est genus figurarũ. qd̾
aut sumilicudint aliqua uocũ aut paribz aut con¬
trariis conuertit inst ames et aminos excitat
hinc est n gocoorraoĩo que dicit᷑ ad nominacio.
ea nõ in uno modo sieri solet. Ied ex uicia quadam
predicti nomũs aucta casibus declinacius ut domiciꝰ
afet cloatilla młiei om̃iũ retũ imperita in omĩb

Expanded text:
gitur: sociis tunc, arma capessant, edico , et dira bellum gitur: sociis tunc, arma capessant, edico , et dira bellum cum genie gerendum. Quamvis enim pars bello posterior participio insistat, utrique convenit illud edico. non vocant, quae duas res diversas colligat: tam deest avaro, quod habet, quam quod non habet. Huic diversam voqua similia discernuntur: cum te pro astuto sapientem appelles, pro confidente, fortem, pro illiberali diligentem. quod totum pendet ex finitione, ideoque an figura sit dubito. cui contraria est ea, qua fit ex vicino transitus ad diversa ut silmilia: brevis esse laboro, Obscurus fio, et quae sequuntur. tertium est genus figurarum, quod aut similitudine aliqua vocum aut paribus aut contrariis convertit in se aures et animos excitat. hinc est παρονομασία, quae dicitur adnominatio. ea non uno modo fieri solet: ex vicinia quadam praedicti nominis ducta casibus declinat, ut Domitius Afer pro Cloatilla, mulier omnium rerum imperita, in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
derideratũ quod si apotropesis ie est inhil nõ in qͥdẽ
desigerd ideꝰ appellabit᷑. Nego illud quidẽ aposiore¬
siri semꝑ uoco in quo res quetũor reliquut ũtelligeda
dor ea qut in epłie cicero data luꝑcalib quo dit an¬
tomꝰ cisari nõ tim obticuit lupit. quia inhil aliud
nllegi por̾at quã hoc diadcmia impotiut. altera
est per detractõcm figura de qua modo dictũ est quoi
in qua unu᷑ ad uerbum plines senẽtie ⁊eferũt᷑. quaꝵ
unraqueq defidetaret illud si sola pontient᷑ id accide
am proposito uerbo aut quod ⁊cliqua respiciar uiere
pudoi iuꝙͣ a tmpitudine aut meiꝰ a ꝑiculo aut
ratio a finore renocarit mediũ quoq põt esse quod
et priorib et sequẽtib iufficiat ing̃ie ancẽ et diuer¬
soe serus ur quom marẽ femmã q filios dicimus
et singlana plinalib miscet. Sed hec adco sũt unil¬
gana ur sibi artẽ figuraꝵ asserere nõ possũt illd̾
plant figina est. quod diuersa sermoĩs forma cõũ¬

Expanded text:
opesis est, nihil non, in quo deest aliquid, idem appellabitur. ego ne illud quidem aposiopesin semper voco, in quo res quaecunque relinquitur intelligenda, ut ea quae in epistolis Cicero: data Lupercalibus, quo die Antonius Caesari; non enim obticuit sed lusit, quia nihil aliud intelligi poterat quam hoc, diadema imposuit. altera est per detractionem figura, de qua modo dictum, cui in qua unum ad verbum plures sententiae referuntur, quarum unaquaeque desideraret illud, si sola poneretur. id accidit aut praeposito verbo, ad quod reliqua respiciant: vicipudor unquam a turpitudine aut metus a periculo aut ratio a furore revocaverit. medium quoque potest esse, quod et prioribus et sequentibus sufficiat. iungit autem et diversos sexus, ut cum marem feminamque filios dicimus, et singularia pluralibus miscet. sed haec adeo sunt vulgaria, ut sibi artem figurarum adserere non possint. illud plane figura est, qua diversa sermonis forma coniun
Abbreviated transcription (Latin):
me prohibeat pudor: uti domesticos exemplo parer
mens contia eũ qui se legacõm mõriturũ dixerat.
Deinde uix pancis dieb insũptis ie ĩtecta redierat
nõ exigo ut i̾ioriaris legacõmi inmorare. ncĩ et ua¬
ler sensus ip̃e. et in uerbis tatũ distãtib iotũde

Expanded text:
me prohibeat pudor uti domestico exemplo? pater me prohibeat pudor uti domestico exemplo? pater meus contra eum, qui se legationi immoriturum dixerat, deinde vix paucis diebus insumptis re infecta redierat, non exigo, ut inmoriaris legationi; immorare. nam et valet sensus ipse et in verbis tantum distantibus iucunde
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa in sigificacõne ponut᷑ aut productont tãtũ.
uel correpcõne mutate quod eciã in locis frigidũ eqͥdẽ
tradi mier precepta miror. coꝵ q exempla iutandi
pocius ꝙͣ mutadi gracia pono. Anari iocũdũ est si
curet᷑ ne quid infit amari auium dulce. auiũ ducit.
et apud ouidiũ ludẽtẽ. Quor ego nõ dico furiare fu¬
riam cornificius hec traductionẽ uocat. uidelicet al¬
terius intellectus ad alterũ. sed eleganier. quod est
positum in distĩguẽda re proprietatẽ hauc rei p. pote
paulisper reprimi. nõ in ꝑpetuũ cõprimi posse et q̃
proposicõnib in ꝯtrariũ mutãt᷑. nõ emissus ex urbe.
sed missus in uebem esse uideat᷑ meliꝰ acq acrins ꝙͣ
cum figura iocũdũ est. tum eciã sensũ ualet. emnt
mortẽ ĩmortalitate. Illa lemor est. nõ pisonuĩ sed
sic coneigit ut aliquot sensus uehentẽs et acer uenu¬
statẽ aliquã nõ eadẽ eo ubo nõ dissona acapit. et qͦr

Expanded text:
diversa in significatione ponuntur aut productione tantum vel correptione mutatae; quod etiam in iocis frigidum equidem tradi inter praecepta miror, eorumque exempla vitandi potius quam imitandi gratia pono: amari iucundum est, si curetur, ne quid insist amari. avium dulcedo ad avium ducit; et apud Ovidium ludentem: cur ego non dicam, Furia, te furiam? Cornificius hanc traductionem vocat, videlicet alterius intellectus ad alterum. sed elegantius, quod est positum in distinguenda rei proprietate: hanc rei publicae pestem paulisper reprimi, non in perpetuum comprimi posse. Sed quae praepositionibus in contrarium mutantur: non emissus ex urbe, sed immissius in urbem esse videatur. melius atque acrius, quod cum figura iucundum est tum etiam sensu valet: Emit morte immortalitatem. illa leviora: Non Pisonum sed sed contingit, ut aliqui sensus vehemens et acer venustatem aliquam non eadem ex voce non dissona accipiat. Sed cur
Abbreviated transcription (Latin):
loquat᷑ et senatũ in quo sit dicẽda sentẽcia. nõ lique¬
bit. achadennã quidẽ utilissimã credũt quod mos ĩ
urrãq partẽ disserendi ad exceratacõne᷑ forensiũ cãꝵ
proxime accedat ancĩt loco probacõis quod ea pres¬
tantissimos in eloquẽtia uiros ediderit peripatetiti.
scudio quoq le quodã oratorio iactant. Nã thesis dicere
excercitacõius gracia fere ab his ẽ institutũ stoici sicut
copiã intorẽq eloquẽtie fere p̾ceptorib suis de fuisse
concedant necesse est. Ita nillos aut probare acriꝰ
aut cõcludere subtilius cõtendũt. sed hec inter ipõs
qui uelur sacramẽto rogati uel eciã iuꝑsactione con¬
stricti nefas ducũt. a suscepto semel ꝑsuatione dis¬
cere Oratori uero mhil ẽ neccesse in quoiniquã imo¬
re leges. maus c̃m ẽ opus acq pstãcius ad qd̾ ipẽ
tendit. et quoius ẽ uelut cãdidatus. si quidẽ ẽ futus

Expanded text:
loquatur, et senatum, in quo sit dicenda sententia, non liqueloquatur, et senatum, in quo sit dicenda sententia, non liquebit. academiam quidam utilissimam credunt, quod mos in utramque partem disserendi ad exercitationem forensium causarum proxime accedat. adiiciunt loco probationis, quod ea praestantissimos in eloquentia viros ediderit. peripatetici studio quoque se quodam oratorio iactant; nam theses dicere exercitationis gratia fere est ab iis institutum. Stoici , sicut copiam nitoremque eloquentiae fere praeceptoribus suis defuisse concedant necesse est, ita nullos aut probare acrius aut concludere subtilius contendunt. sed haec inter ipsos, qui velut sacramento rogati vel etiam superstitione constricti nefas ducunt a suscepta semel persuasione discedere. oratori vero nihil est necesse in cuiusquam iurare leges. maius enim est opus atque praestantius, ad quod ipse tendit, et cuius est velut candidatus, si quidem est futurus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ essent exemplis salrẽ crederemꝰ. si quidẽ et peridẽ
quoius cloquẽtie eciã si milla ad nos monumẽta ue¬
nerũt. uim taniẽ quãdã incredibilẽ cum historicum
eciã liberimũ homũ genus connia ueteres tradunt.
Aucyxagore phisic constat auditorẽ fuisse et demos¬
chenẽ principẽ om̃iũ grecie orarorẽ dedisse operam
platomi: Nam M. tulliꝰ nõ tantũ st debere scholis
chetorũ quãtũ achadeunce spacus frequẽter ip̃e testa¬
tus est iq se tanta uꝙͣ in eo tudisset ubertas si ĩge¬
plurimũ eloquẽcie possit. quãquã ea nõ inter multas
põt esse concecio. nõ in pmis nos epicurus a se ipso di¬
mictit. qui fugere om̃em disciplinã nauigatont quã
ueloassunt iubet neq uero. ariscippus sumũs in uolup¬
tate corporis bonũ ponẽs ad huc nos laborẽ adhortar᷑
pyron quidẽ quas in hoc opere habere ꝑtes põt. quoi
iudices esse apud quos uerba faciar. et rerũ pro quo

Expanded text:
non essent, exemplis tamen crederemus. siquidem et Periclem, cuius eloquentiae, etiamsi nulla ad nos monumenta venerunt, vim tamen quandam incredibilem cum historici, tum etiam, liberrimum hominum genus, comici veteres tradunt, Anaxagorae physici constat auditorem fuisse, et Demosthenem, principem omnium Graeciae oratorum, dedisse operam Platoni. nam M. Tullius, non tantum se debere scholis rhetorum, quantum Academiae spatiis, frequenter ipse testatus est; neque se tanta in eo unquam fudisset ubertas, si ingeplurimum eloquentiae possit, quanquam ea non inter multas potest esse contentio. nam in primis nos Epicurus a se ipse dimittit, qui fugere omnem disciplinam navigatione quam velocissima iubet. neque vero Aristippus, summum in voluptate corporis bonum ponens, ad hunc nos laborem hortetur. pyrrhon quidem quas in hoc opere habere partes potest? cui iudices esse, apud quos verba faciat, et reum, pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
ad marcellũ meũ de institucone oratoria
seripseram. iã eunttere muperẽ. Nam ipsi
eos nõdũ opinabar sans marinuisse: qͥl
cõponendis ue stis paulo plusꝙͣ biẽmũ te
a lioqͥn ueghocite di feratus impende. Quo
tempus nõ torrꝰ sulo quã inqͥsiciom initium operie pioꝑe
simi et legendis auccorib qui sunt ĩnumeia biles datũ est
usus deuode oracii consilio qui in arie poetita suadet ne pr¬
Rifugerato ĩentiorus amore diligẽtius repetuos tãꝙͣ lec
perpe iderem S.  totopere efflagitant quã tu affrram
perimttamꝰ uela ueitis et oram soluẽtibus bene prece mũ
aurẽ in tua queq fide ac diligẽcia posuũ est: ut in manꝰ ho
ꝙͣ emẽdatissimi remant

Expanded text:
ad Marcellum meum de Institutione oratoria scripseram iam emittere inciperem. nam ipse eos nondum opinabar satis maturuisse, quibus componendis, ut scis, paulo plus quam biennium tot alioqui negotiis districtus impendi; quod tempus non tam stilo quam inquisitioni instituti operis prope infiniti et legendis auctoribus, qui sunt innumerabiles, datum est. usus deinde Horatii consilio, qui in arte poëtica suadet, ne prrefrigerato inventionis amore, diligentius repetitos tanquam lector perpenderem. sed si tanto opere effagitantur quam tu adfirmas, permittamus vela ventis et oram solventibus bene precemur. multum autem in tua quoque fide ac diligentia positum est, ut in manus hominum quam emendatissimi veniant
Abbreviated transcription (Latin):
a cure se spoliari malle quã ab hoste uenire. ita si
siusset oraroi nõ destendisset endẽ rustinĩ. uel ma-¬
inresti peculatus reũ multa dic possur iumlia.
sed uel unũ ex iis quodlibet iusticit. nõ eñm hoc
actimus nc̃ istud illi quẽ formamꝰ uiro sepe fit
faciendũ. sed ut si talis coegerit racio sit tamen
uera finicio oratorẽ esse uirũ bonũ dicẽdi peritum
precpere uero ac diicere. quomodo eciã probacione
disticilia tractent᷑ necessariũ est. Nã freguenter
etiã optime cause iinules sũt malis. et mocens
reus mulus uerisumlib preunt᷑. quo fit ur cadẽ
accionis racõne destendendus sit quasi nocẽs esset.
Ian m̃umierabilia sunt hoĩs cansis in aluis malie¬
q cominã testes littere iuspitõnes opiniones nõ
alitei autẽ uerissimilia quã uera et cõtirmantur
et restellunt᷑ qua propter in res feret fleccet᷑ oro¬
modo manence honesta uolũtate:

Expanded text:
a cive se spoliari malle quam ab hoste venire. ita , si a cive se spoliari malle quam ab hoste venire. ita , si fuisset orator, non defendisset eundem Rufinum vel manifesti peculatus reum? multa dici possunt similia, sed vel unum ex iis quodlibet sufficit. non enim hoc agimus, ut istud illi, quem formamus, viro saepe sit faciendum; sed ut, si talis coegerit ratio, sit tamen vera finitio, oratorem esse virum bonum divendi peritum. praecipere vero ac discere, quomodo etiam probatione difficilia tractentur, necessarium est. nam frequenter etiam optimae causae similes sunt malis, et innocens reus multis verisimilibus premitur; quo fit, ut eadem actionis ratione defendendus sit, qua si nocens esset. iam innumerabilia sunt bonis causis malisque communia, testes, litterae, suspiciones, opiniones. non aliter autem verisimilia quam vera et confirmantur et refelluntur. quapropter , ut res feret, flectetur oratio manente honesta voluntate.
Abbreviated transcription (Latin):
esse facta cõniterimꝰ nõ uel hoc modo seruabir ora¬
tor nõ mocẽtem modo. sed eciã landabilẽ ciut̃. quid
si quedã iusta natuia. sed condicõne tempoꝵ ĩuti¬
liatinitati Iciemꝰ nõne urem᷑ arce dicẽdi bona qͥ¬
dem sed malis anibus similia ad hoc nemo drbi¬
tabit quod si nocentes mutari in bouã mentem
aliquomodo possinit. sicut posse interim conceditur.
Salurs esse magis eos .e re publica sit quã pĩrri
si licear igitui oratori futurũ bonũ iniũ cũ uera
obucient nõ id aget ur saluus sit. Danĩt ur cr¬
mine mainicesto premat᷑ due bonus. et sure quo
uincere hostẽ cinitas nõ põsset. nõne coĩs utilitas
oratorẽ aduocait: certe fabricius corneliũ iutinũ
et alioqͥn malũ quẽ et sibi mimicũ. tamẽ quia uti¬
lem stiebat duce iiiẽti uello palã consulẽ sufra¬
gio suo fecit: acq adimrãtibus quibusdã respõdit

Expanded text:
esse facta convicerimus, non vel hoc modo servabit oraesse facta convicerimus, non vel hoc modo servabit orator non innocentem modo, sed etiam laudabilem civem? quid si quaedam iusta natura, sed condicione temporum inutilia civitati sciemus, nonne utemur arte dicendi bona quidem, sed malis artibus simili? ad hoc nemo dubitabit, quin, si nocentes mutari in bonam mentem aliquo modo possint, sicut posse conceditur, salvos esse eos magis e re publica sit quam puniri. si liqueat igitur oratori futurum bonum virum, cui vera obiicientur, non id aget, ut salvus sit? da nunc, ut crimine manifesto prematur dux bonus et sine quo vincere hostem civitas non possit: nonne ei communis utilitas oratorem advocabit? certe Fabricius Cornelium Rufinum, et alioqui malum civem et sibi inimicum, tamen, quia utilem sciebat ducem, imminente bello, palam consulem suffragio suo fecit atque id mirantibus quibusdam respondit,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nũꝙͣ lemoribus cansis: ur in pueuis egiotãtib
utilitatis eoꝵ gracia. multa fingimꝰ multa non
factina prouintimꝰ ne dũ si ab honũc ocadendo gras¬
sacor auertendus sit. aut hostie pro salute patrie
fallendus nt hoc quod alias inseruis quoq repre¬
hendendũ est fit aliud in ip̃o sapiente laudandum.
Id si cõstitent mulia iam uideo posse eueñt propter
que oiator berre iuscipiat tale caust genus quale
remota iaciont honesta nõ recepisset: sed ne hoc dico
quia feniriores sequi placet leges pio patre fiatie
aunis periclitatib tam et si mediocris hesitacio est
hint iustitie proposita iagine inde pretatis ihil
dubii relinquimꝰ. Sit aliquis insidiatus tyranno.
arq ob id icus uerũ ne saluũ eũ nolet is quia nobis
sum orator. an si tuẽdũ iusceperit nõ tã taliis dese¬
det quã qui apud indices malã caniã tuet᷑. quid
si quedã benetacta daminatuiꝰ est index insica nõ

Expanded text:
nonnunquam levioribus causis, ut in pueris aegrotantibus nonnunquam levioribus causis, ut in pueris aegrotantibus utilitatis eorum gratia multa fingimus, multa non facturi promittimus; nedum si ab homine occidendo grassator avertendus sit aut hostis pro salute patriae fallendus; ut hoc, quod alias in servis quoque reprehendendum est, sit alias in ipso sapiente laudandum. id si constiterit, multa iam video posse evenire, propter quae orator bene suscipiat tale causae genus, quale remota ratione honesta non recepisset. nec hoc dico quia severiores sequi placet leges pro patre, fratre, amico periclitantibus, tametsi non mediocris haesitatio est, hinc iustitiae proposita imagine, inde pietatis. nihil dubii relinquamus. sit aliquis insidiatus tyranno atque ob id reus: utrumne salvum eum nolet is, qui a nobis finitur, orator? an, si tuendum susceperit, non tam falsis defendet, quam qui apud iudices malam causam tuetur? quid si quaedam bene facta damnaturus est iudex, nisi ea non
Abbreviated transcription (Latin):
probant᷑. Debem ergo oratori sic esse aduersanorũ
nota confilia ut ħostiũ imꝑatori. uerũ et illd̾ qd̾
prima proposicõne durũ iudet᷑ põt afterre racio
ut uir bouus in destensionre cause uelit auferre ali¬
quãdo indiai ueritatẽ qd̾ si quis a me ꝓponi mirabit
quãquã nõ est hec mea proprie sentẽcia. sed eoꝵ qͦs
graiussimꝰ sapiẽ magistros etas uetus credidit. sic
iudicent pleraq esst que nõ tã factis ꝙͣ canisis eoꝵ.
uel honesta fiant uel curpia. Nã si hoic̃m ocadere
sepins utus liberos necare nõuũquã pulcherimũ
est. asperiora quedã adhuc dictu. si coĩs utiliras exe¬
gerit facere concedit᷑. ne hoc quidẽ unͣũ iuͣquã in¬
tellegendĩ qualẽ cauiã uir bonus. sed eciã quare
et qua mẽte destendar. Ac primũ congdãt hi om̃s
oportet quod stoitoꝵ quoq asperimi cõficent facturũ
alignãdo bouũ unũ ur mẽdaciũ dicat. et quidem

Expanded text:
probantur. debent ergo oratori sic esse adversariorum probantur. debent ergo oratori sic esse adversariorum nota consilia ut hostium imperatori. verum et illud, quod prima proposition durum videtur, potest adferre ratio, ut vir bonus in defensione causae velit auferre aliquando iudici veritatem. quod si quis a me proponi mirabitur, quanquam non est haec mea proprie sententia, sed eorum, quos grauissimos sapientiae magistros aetas vetus credidit sic iudicet, pleraque esse, quae non tam factis quam causis eorum vel honesta fiant vel turpia. nam si hominem occidere saepe virtus, liberos necare nonnunquam pulcherrimum est, asperiora quaedam adhuc dictu, si communis utilitas exegerit, facere conceditur, ne hoc quidem nudum est intuendum, qualem causam vir bonus, sed etiam quare et qua mente defendat. ac primum concedant mihi omnes oportet, quod Stoicorum quoque asperrimi confitentur, facturum aliquando virm bonum ut mendacium dicat, et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
bomis cm un nõ agit insi bouas cauias ear porro
etrã sine doctua satis ꝑ se tuetur ueritas ip̃a. qͥbus
ego quom de meo primũ opere respondero eciã pro bo¬
in uiri osticio. si quãdo eũ ad detensionẽ nocẽtiuĩ ⁊ acõ
duxerit sacistaciã tractare enñ quomodo aut pro falsis.
aur eciã pro m̃ustis aliquãdo dicat᷑: nõ est inurile
uel propter hoc solum ut ea faciliꝰ ur deprchendamꝰ
restellamus quẽ admodũ remedia meliꝰ adhibebit. qͦi
nota que nocẽt fuerint. neq eñ acadenia ciõ in iuirã¬
q dissensserũt partẽ nõ scdm alterã uiuent. Nec char¬
ncades ille qui rome audiẽte ceniorio catone nõ mĩo¬
ribus mubus contͣ iusticiã dĩ disseruisse: quã pridie
pro iusticia dixerat ĩistus ip̃e uir tuit. uerũ et u̾tus
quid sit adueria ei malicia de tegit. et equitas sit ex
iqui cõtemplacõne maĩtestior. et plurima ꝯtr̃arus

Expanded text:
non agit nisi bonas causas, eas porro non agit nisi bonas causas, eas porro etiam sine doctrina satis per se tuetur veritas ipsa. quibus ego, cum de meo primum opere respondero, etiam pro boni viri officio, si quando eum ad defensionem nocentium ratio duxerit, satisfaciam. pertractare enim, quomodo aut pro falsis aut etiam pro iniustis aliquando dicatur, non est inutile, vel propter hoc solum, ut ea facilius et deprehendamus et refellamus; quemadmodum remedia melius adhibebit, cui nota quae nocent fuerint. neque enim Academici, cum in utramque disserunt partem, non secundum alteram vivunt, nec Carneades ille, qui Romae audiente Censorio Catone non minoribus viribus contra iustitiam dicitur disseruisse quam pridie pro iustitia dixerat, iniustus ipse vir fuit. verum et virtus quid sit, adversa ei malitia detegit, et aequitas fit ex iniqui contemplatione manifestior, et plurima contrariis
Abbreviated transcription (Latin):
serum ẽ tempus ullũ totis mẽtibus huc tẽdamus
in haec eloboremus forsan et cõsũmare cõtingat.
Nã si natura nõ prohibet et esse uirũ a essẽ dicedi
peritũ. quor nõ aliquis eciã unius utiñq cõsequi..
possi. quor autẽ nõ se quisq speret fore illũ aliquẽ
ad quod si uires ingerii nõ susticerẽt: tamẽ ad quẽ
modum processerimꝰ meliores crimꝰ er utioq hoc¬
.l
certe procul exunat᷑ amino rem pulcherrimã eloꝙtiã
cum inc̾us mẽtis posse miscere tacultas dicendi si
in malos incidit. et ip̃a iudicada est malũ perores
eĩ illos facit quib cõtingit. Uideor mihi audire
quosdam utq c̃m deerut unꝙͣ qui diierti este ꝙͣ bomi
maliut illa dicentis quid ergo tantũ ẽ artis in elo¬
quẽtia curtude colorib et difticiliũ cãrũ de fẽtione.
nõ ihil eciã de confesso loquutus es. insi aliquãdo
uis ac tacultas dicendi expugnat ip̃am ueritatẽ.

Expanded text:
serum est tempus ullum totis mentibus huc tendamus, serum est tempus ullum totis mentibus huc tendamus, in hoc elaboremus; forsan et consummare contingat. nam si natura non prohibet et esse virum bonum et esse dicendi peritum, cur non aliquis etiam unus utrumque consequi possit? cur autem non se quisque speret fore illum aliquem? ad quod si vires ingenii non suffecerint, tamen ad quem usque modum processerimus, meliores erimus ex utroque. certe procul eximatur animo, rerum pulcherrimam eloquentiam cum vitiis mentis posse misceri. facultas dicendi, si in malos incidit, et ipsa iudicanda est malum; peiores enim illos facit, quibus contigit. videor mihi audire quosdam neque enim deerunt unquam, qui diserti esse quam boni malint illa dicentes: Quid ergo tantum est artis in eloquentia? cur tu de coloribus et difficilium causarum defensione, nonnihil etiam de confessione locutus es, nisi aliquando vis ac
Abbreviated transcription (Latin):
quoq idẽ ille uii quẽ instituimꝰ si sit ad preliũ miles
coharcandus ex mediis sapiẽcie preceptis oracionẽ
traliet. Nã quomodo pugnã in eutib tot inuł metꝰ¬
cum laboris dolorũ postremo mortis ip̃ius exciderint.
insi in eoꝵ locũ pietas et fortitudo et honesti p̾sens
iago iucesserit. que certe meliꝰ ꝑsuadebit aliis qui
prius ꝑsuasent sibi prodit eũn se quãlibet custodiat
sumilacio. nec ĩquã tãta fuerit loquẽdi tacultas
ut itõ titubet. ac hereat quociẽs ab anno uerba disse¬
ciĩt. Un autẽ malꝰ aliud dicat. necesse est ꝙͣ sencit
bonos nũꝙͣ honestus sermo deficiet: nũquã reꝵ opti¬
marũ. nã udem eciã prudentes erũt inuẽcio q̃ eciã¬
si lenocinuis destituta sit tamẽ sans natura sua or¬
natui nec quitꝙͣ nõ diserte quod honeste dicit᷑. qͣre
iuuẽtus inio omc̃e etates. neq cñm recce uolũtani.

Expanded text:
quoque idem ille vir, quem instituimus, si sit ad proelium miles quoque idem ille vir, quem instituimus, si sit ad proelium miles cohortandus, ex mediis sapientiae praeceptis orationem trahet? nam quomodo pugnam ineuntibus tot simul metus laboris, dolorum, postremo mortis ipsius exciderint, nisi in eorum locum pietas et fortitudo et honesti praesens imago successerit? quae certe melius persuadebit aliis qui prius persuaserit sibi. prodit enim se, quamlibet custodiatur, simulatio, nec unquam tanta fuerit loquendi facultas, ut non titubet atque haereat, quotiens ab animo verba dissentiunt. vir autem malus aliud dicat necesse est quam sentit. bonos nunquam honestus sermo deficiet, nunquam rerum optimarum nam iidem etiam prudentes erunt inventio; quae etiamsi lenociniis destituta sit, satis tamen natura sua ornatur nec quidquam non diserte, quod honeste, dicitur. quare , iuventus, immo omnes aetates, neque enim rectae voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
catũ quẽ demq cantidicũ milgo dicãt sed uirũ
cũ ingeni natura pstaniẽ᷑. tum uero tor płcherimas¬
artes penitus mẽte complexũ datum tãdem rebus hu¬
manis qualẽ nulla antea uetustas cognonerit sin¬
gulare perfectũ q undiq optima sentretem. optiẽq
diceniẽ. In hoc quota pare eut. quod aut ĩuocentis
tuebitui aut improboꝵ scelera compescet. aut ĩ pecu¬
marus qõnibus ueritati coni caliuã aderit. sumꝰ
ille quidẽ in his quoq operib fuerit. sed maioribus cla¬
rius elucebit. quom regenda senatus consilia ad po¬
pularis error ad meliora ducẽdus. an nõ talẽ quẽdã
uidetur fixisse uirgiliꝰ quẽ in sedicõne uulgi iam
taces et saxa iaculantis moderatorẽ dedic añm tũ
pretate grauẽ ac merits si torte uirũ quẽ cõipexere
silent arrectiqz aurib adstant. habenius igit᷑ aute
omĩa uirũ bonũ post hec adurct dicẽdi peritũ. ille
regit dictis añnos et pecrora mulcet. quid nõ i bellis

Expanded text:
idicum vulgo vocant, sed virum cum ingenii natura praestantem tum vero tot pulcherrimasartes penitus mente complexum, datum tandem rebus humanis, qualem nulla antea vetustas cognoverit, singularem perfectumque undique, optima sentientem optimeque dicentem. in hoc quota pars erit, quod aut innocentes tuebitur aut improborum scelera compescet, aut in pecuniariis quaestionibus veritati contra calumniam aderit? summus ille quidem in his quoque operibus fuerit, sed maioribus clarius elucebit, cum regenda senatus consilia et popularis error ad meliora ducendus. An non talem quendam videtur finxisse Vergilius, quem in seditione vulgi iam faces et saxa iaculantis moderatorem dedit: tum pietate gravem ac meritis si forte virum quem conspexere , silent arrectisque auribus adstant? Habemus igitur ante omnia virum bonum, post haec adiiciet dicendi peritum: ille regit dictis animos et pectora mulcet. Quid? non in bellis