comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta nec amundi curis ex toto dis
a sodonus liberatus est. o aliuo
figuatũ ẽ. Tunc ẽĩ ip̃e loth fut̾e
legis uidebatur gestare ppõam.ꝙ
quitumex illa precreati ⁊ oub lege
positi. male intelligendo quedãmͦ
se mebriant: eaq non legittiie
utendo infidelitatis oꝑa pariũt.
Boñẽ enimlex inquit apłs: si
quis ea legittime utarͥ. ⁊ussumꝰ¬
secuntur illo quicarins incen¬

Expanded text:
ta nec a mundi curis ex toto discta nec a mundi curis ex toto disca Sodomis liberatus est, sed aliud figuratum est. Tunc enim ipse Lot futurae legis videbatur gestare personam, quam quidam ex illa procreati, et sub lege positi, male intelligendo, quodammodo se inebriant, eaque non legitime utendo, infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, inquit Apostolus, si quis ea legitime utatur . CASequitur
Abbreviated transcription (Latin):
timũ cupiunt euad̾e iudicium. Qd̾
uero eadem respiciens remãsit et
insale conuerra ẽ: exemplum p̃s¬
tat ad conclimentũ fidelium unde
alii sallintur. Nam ⁊ ip̃m ñ tacu¬
it xp̃c dicens. Mementote uxoris
non tanqͣni fatinneglig̾emꝰ: s pr¬
utẽtes caueremus. ł eium ⁊ illa
admonuit: cum in statuã salis cõ
nequaqͣm ad montana cgecẽdit.
Ardẽtẽ quippe sedoniã fuge̾ ẽ: il¬
licita carius incendiauł mũdi de¬
sideria declinare. Altitudo uero in¬
onciũ: speculatio est pfr̃oru. Set
qr multi sunt ust. umũdi qͥdẽ
illecebras fugunit. s tñ inactiõe
positi contemplationis apicez su¬
bur ñ qͥunt: hoc ẽ qd̾ exiit quide
loth de sodomis ⁊ o tũ ad monta
do speculationis subtilit̾ nõ ten¬
etur. Inde idem loth ad angeluz
Nunquid ñ medicaẽ e Et uiu¬
et animanĩa inea. Iuxta igitur
dicitur. ⁊ tamen ad salute iuxtͣ¬
tua eẽ ꝑhibetur. qr actualis ui¬

Expanded text:
timum cupiunt evadere judicium. 6. Quod timum cupiunt evadere judicium. 6. Quod vero eadem resin sale conversa est, exemplum praestat ad condimentum fidelium, unde alii saliantur; nam nec illud tacuit Christus dicens. Mementote uxoris non tanquam fatui negligeremus, sed prudentes caveremus. Hoc enim et illa monuit, cum in statuam salis convnequaquam ad montana conscendit, 7. Ardentem quippe Sodomam fugere est illicita carnis incendia, vel mundi desideria declinare. Altitudo vero montium speculatio est perfectorum; sed quia multi sunt justi, qui mundi quidem illecebras fugiunt, sed tamen in actione positi, contemplationis apicem subire nequeunt, hoc est, quod exiit quidem Lot de Sodomis, sed tamen ad montando speculationis subtiliter non tenetur. 8. Inde idem Lot ad angelum Nunquid non modica est, et vivit in ea anima mea? Juxta igitur dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia actualis vi
Abbreviated transcription (Latin):
nitentie. Pinde qũ aspicit deliu¬
quentium uitam. nequaꝙͣ ulłe
reu̾ti ad penitentiã ꝙͣ quinquage¬
narius num̾ ꝯ p̾figurat. confesti
arolorem inmoderate ei ꝯ luxurie
pompegit igne gehenne. Usq ad
decem aũt iustos ñ ꝑire sodomãdix̃.
quia si inquemilib ꝑ decem p̾cepto¬
rum custodiam xͥ nomen inuẽia¬
tum iste non ꝑit. Denarii enimnu
futuro incendio concremandi sũt.
incendio qd̾ erat similitudo uidi
chi. meruit saluus euad̾e̾: typũ
sanctis et nunc int̾ iniquos atq¬
int̾ impios gemit: quorum fcis
ñ consentit. ⁊ a quorum ꝑmixtio¬
ne infine scłi liberabr: illio da̾p¬
natio supplicio ignis et̾m .Uxor
aspiciunt:⁊ ad ea que reliqrant
redire contẽclunt. De quib dom¬
inꝰ. Nemoinquit ponens man¬
um suam super aratru ⁊ respiciẽs
retro: aptꝰ ẽ irgno dei. Uñ et illi ꝓ¬
hibentur retro respic̾e: ꝑ qd̾ osten¬
deretur ñ ee̾ redeundum ad uet̾ẽ
uitam. qui ꝑ gr̾am regenerati ul¬

Expanded text:
e quando aspicit Deus delinquentium vitam nequaquam velle reverti ad poenitentiam, quam quinquagenarius numerus praefigurat, confestim ardorem immoderatae luxuriae compescit igni gehennae. Usque ad decem autem justos non perire Sodomam dixit, quia si in quolibet per decem praeceptorum custodiam Christi nomen inveniatur, iste non perit. Denarii enim numllo futuro incendio crematuri sint. incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meruit salvus evadere, typum sanctis, et nunc inter iniquos atque impios gemit, quorum factis non consentit, et a quorum commixtione in fine saeculi liberabitur, illis damnatis supplicio ignis aeterni. Sed respiciunt, et ad ea quae reliquerant redire contendunt. De quibus Dominus: Nemo, inquit, ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei. Unde et illi prohibetur retro respicere, ut per id ostenderet, non esse redeundum ad veterem vitam, qui per gratiam regenerati ul
Abbreviated transcription (Latin):
Una ante legez. alia ꝯub lege: tc̃ia
oub gr̃a. Antelegẽ ab abrahamus¬
q ad moigen. Sub lege: Amorseus¬
q ad iohanue. Inde iam ad dũm. ⁊
In qua cercia etate: qͣi post triduũ
dacramentum. Sacrificunnx com¬
pletum ẽ. Deinde ysaac ligatio pe¬
dib altari onperponitur: ⁊ dũs in
ligno suspensꝰ cruciaffigitur. Set

Expanded text:
una ante legem, alia sub lege, tertia una ante legem, alia sub lege, tertia sub gratia. Ante legem ab Abraham usque ad Mosen; sub lege, a Mose usque ad Joannem: inde jam a Domino et in qua tertia aetate, quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur, et Dominus in ligno suspensus c
Abbreviated transcription (Latin):
illi cdimissi ⁊ ñ ꝑductiat locũ sacuifi¬
seruilit̾ uiuerent et carnalit̾ oapẽt:
nonindligebant humilitatez xͥ. nõ
intlligebant passionẽ xͥ: nͥ ideo ñ per¬
uenerunt ad locum sacrificii. Cur
autem duo serui: nisi qr ppłs ip̃e in
duas partes diuidendo erat: Qd fac¬
tumẽrat sa lomone peccante. qñ di¬
iusꝯ ẽ idemi apł ppło loco regui nõ
errore impietatis: quib ⁊̃ sepeper
ꝓphas dicitur. Au̾satrix isił. ⁊ preua¬
ucatrix urda. Asimis aũt ille: uisen¬
satu ẽ stulticia uideorum. Istanisẽ¬
sata stulticia portabat om̾ia sacra¬
iñta: ⁊ qd̾ ferebat nesciebat. Iamq
dictum est eis. expectate hic cum
asino. pꝯꝙͣ aut adorauerimꝰ reu̾te¬
nuir aduq: apłsmi audi. Cecitas
tudo gentiũ intraret. hoc est postꝙ
cio impletu per gentes fu̾it plica¬
tum: hoc ẽ ut plenitudo gentiũ in
omnis isri saluus fiet. T̃tiouũãt
illud in quo uenerũt ad locũ ĩmola¬
tionis: tres mũdi significt̾ etres.

Expanded text:
illi dimissi, et non perducti ad locum sacrifiserviliter viverent, et carnaliter saperent, non intelligebant humilitatem Christi, non intelligebant passionem Christi, ideo non pervenerunt ad locum sacrificii. 7. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est, Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis; quibus etiam saepe persatrix Israel et praevaricatrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum. Ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum asino. Postquam autem adoraverimus, revertemur ad vos, Apostolum audi. Caecitas, tudo, inquit, gentium intraret: hoc est, postquam nicae impletum per gentes fuerit praedicatum, hoc estomnis Israel salvus fieret. Triduum autem illud, quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significat;
Abbreviated transcription (Latin):
batur aduentus: cum quo duoã¬
geli comitabant᷑ qͦs płiq moysẽ
et heliam accipiunt.unu pͥce le¬
giolatorẽ qui per eandez legemi
aduentũ domini indicauit: aliũ
quinfine mundiuenturo demĩci¬

Expanded text:
batur adventus, cum quo duo angeli comitabantur, quos plerique Moysen et Eliam accipiunt, unum priscae legis latorem, qui per eamdem legem adventum Domini indicavit; alium, qui in fine mundi venturus e
Abbreviated transcription (Latin):
factum est. uͥ qũ dic̃ ille aries. focle¬
unt m̃nusmeas ⁊ podes ineos. din¬
umerau̾unt ouĩia ossa mea: hxx
eium qũ peraccumẽ̾ illd̾ in palmis
aienficiũ: tuc in ip̃o psalmo dẽmẽ.¬

Expanded text:
factum est, nisi quando dicit ille aries: Foderunt manus meas, et pedes meos, et dinumeraverunt omnia ossa mea ? Hoc enim quando peractum est illud in Psalmis sacrificium, tunc in ipso Psalmo d
Abbreviated transcription (Latin):
Equitur de hinchistoria de ab¬
imelecꝰ qñ abraham tacuit sar
occiso ab aliengenis captiua pos
unde et abumelech somnio ꝯmõitꝰ.
non cõmaculauit eam cccubitu: s
intactam restaurauit marito. Uerũẜ¬
trĩ quis tunc inillo figurabatur ui¬
ro sare uolo. ⁊ cuius sit uxor q̃ ĩ hac
peregͥna tõe atq uiter alieingenao.
polliu maculariq nõ sinitur⁊ ⁊ sit
uiro suo siñ macula ⁊ruga: Iuglo¬
riam quippe xͥ recte uiuit eccłia. ut pł¬
catudo eiꝯ honor sit uiro eiꝯ: siẽ abr.¬
aham pp̃ anre pulcritudinem inter
alieuigenas honorabatir. Eiq cũ¬
dicitur in cantias canticorũ. opłera
int̾ mulietes. ip̃ic pulcritudinis me¬
uto reges offerunt mun̾a. Sic̃ sare ob¬
tulit rex abimelech. plꝯ mea mians
formederꝰ ꝙ amare potuit.⁊ uolare
atq inalreclico secreto sp̃uali aĩa h¬
umana in heret u̾bo dei: ut sint duo
incame una. Eͦd magni coniugu

Expanded text:
equitur dehinc historia de Abimelech, quando Abraham tacuit Saraocciso, ab alienUnde et Abimelec somno admonitus non commaculavit eam concubitu, sed intactam restauravit marito. Verut, quis tunc in illo figurabatur uiro et cuius sit uxor, quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui macularique non sinitur, ut sit uiro suo sine macula et ruga ? in gloria quippe Christi recte uiuit ecclesia, ut pulchritudo eius honori sit uiro eius, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem inter aliedicitur in Canticis canticorum, O pulchra inter mulieres, ipsius pulchritudini merito reges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech, plus in ea mirans formae decus, quod amare potuit, et violare atque in abscondito secreto spiritali anima humana inhaeret Verbo Dei, ut sint duo in carne una : quo magni conjugii
Abbreviated transcription (Latin):
uer et uernacules ⁊ empticios circũ¬
cidi p̾cepit: ad om̃s gr̃am redẽpci¬
onis pertin̾e testatur. Ibi paretũ in¬
mutant᷑ et nõia: ut omnia resonẽt
nouitatem. Namabram ꝙ antea
nomine prenunciabatur qd mul
te gentesi fidei eius uestigia seque¬
rentur. Illud antem ꝗd oit qo.
dictumẽ masculus qui ñ cͥcũcide¬
tur cotauadie peribit aĩa illa de po¬
pulo suo: qr pactum meũ irritũ fec̾e
Curaũt peat anima parsili ĩ cucũ¬
cisi: dum ip̃a pactũ dei irritum nõ
fecit. s qui eum curum cid̾e negle¬
xetunt ⁊ nisi ut significaret qd̾ par¬
pcc̃ores. Quem nisi regeneratõ lile¬
ret. peribit aĩa eiꝰ de ppło suo.qr pac¬
tum dei irritũ fecit. qũ in a damorigi¬
nalit̾ ⁊̃ ip̃e peccauit.

Expanded text:
vos, et vernaculos, et emptitios, circumcidi praecipit, ad omnes gratiam redemptionis pertinere testatur. Ibi parentum mutantur et nomina, ut omnia resonent novitatem. Nam Abram, quod antea nomine praenuntae gentes fidei ejus vestigia sequerentur. 5. Illud autem quid sit, quod dictum est: Masculus qui non circumcidetur octava die, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit? Cur enim pereat anima parvuli incircumcisi, dum ipsa pactum Dei irritum non fecit, sed qui eum circumcidere neglexerunt? nisi ut significaret quod parpeccator . Quem nisi regeneratio liberet, peribit anima ejus de populo suo, quia pactum Dei irritum fecit, quando in Adam originaliter etiam ipse peccavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tus liberandos. Qd autem cͥca solis
cocasum pauorinupit in abraba
et orror magnus ⁊ tenebrosꝯ: sig¬
inficabat cireahinus seculi finem
magnam perturbatẽem ab antixͦ
in scĩo futuram. De qua dominꝯ
dic in euangelio. Erit enintunc
tribulatio magna: qualio ñ fuit
ab uncio. Qd̾ uero adiungitur
cum eccubuiss sol fr̃a est caligo
tenebro.. ⁊ apparuit clibanus fu¬
mans. ⁊ lampas ignis transiens
intet media illa que eliuisa erãt:
significat pꝰ finem seculi futurũ di¬
ẽ iudicii. qũ per iguem segregabũ¬
tur sc̃õrim ppli ⁊ iniquorum. Qd is
dictũ ẽ ad abrabam.sciendo scies
qr pereginũ ent semen tuũ ĩ t̾rañ
ppria. et inseruitutem religent et
affligent eos quadringentos ãnis:
hoc de ppło isrł quierat in egcaito ser¬
uituro apectissime ꝓphetatu est.
ñ qd̾ sub egiptis quadringẽtis
amuo seruierint . oz quĩ iste nu¬
niemꝰ ineademafflictione pͥo sitͥo est.
qui computatur ab illo tempore qͦ
Aintunc pp̃ ꝑegrinationẽ futu¬

Expanded text:
s liberandos. Quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abraham, et horror magnus, et tenebrosus, significabat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ab Antichristo in sanctis futuram. De qua dicit Dominus in Evangelio: Erit enim tunc tribulatio, magna, qualis non fuit ab initio . 10. Quod vero adjungitur: Cum occubuisset sol, facta est libanus fumans, et lampas ignis transiens inter media illa, quae divisa erant, significat post finem saeculi futurum diem judicii, quo per ignem segregabuntur sanctorum populi et iniquorum. Quod vero dictum est ad Abraham: Sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in servitutem redigent, et affligent eos quadringentis annis, hoc de populo Israel, qui erat in Aegypto serviturus, apertissime prophetatum est.non quod sub Aegyptiis quadringentis annis servierint, sed quoniam iste numerus in eadem afflictione completus est, quia computantur ab illo tempore quo ropter peregrinationem futu
Abbreviated transcription (Latin):
sioms .i. gr̾a ñ natura: qr de seneprẽ
et sterili mr̃e. Etqr hoc ñ per gene¬
iutce que ẽ inhismael. S perrege¬
neratr̃em fut̾u erat.: a deo ibidẽ im¬
perata ẽ circumcisio. qñ de saira ꝓ¬
mittitur filius intypo eccłie: nõ
qũ hismael qui typum tenuit iu¬
deorum.s quid aliud circũ cisio¬
significat ⁊ nͥ renouatam naturã
per baptismũ post expolia tr̃em ue¬
teris hominis: et quiso ẽ dues octa

Expanded text:
id est gratia, non natura: quia de sene patre et sterili matre, et quia hoc non per generationem, qui est Ismael, sed per regenerationem futurum erat a Deo, ibidem imperata est circumcisio, quando de Sara promittitur filius in typo Ecclesiae, non quando Ismael, qui typum tenuit Judaeorum. Sed quid aliud circusignificat, nisi renovatam naturam per baptismum post expoliationem veteris hominis? Et quid est octa
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a incculis tuis: lauentur pedes
ur̃. ⁊ requiescite sb̾ aibore.⁊ abiit ab¬
raham ad sarram.⁊ nussit eã ex tribꝰ
datisfac̾e subcinericios paneo: qͦs
apposuit illis cum uitulo ꝙ paraue¬
tat. Similit̾ et lac et butuum. Ip̃e
uero: stabat iuxta eos sb̾ arbore. Cũ¬
q comedissent: dixerunt ad eum.
ubi ẽ sarra uxortuac At ille. Ecce
inquit in tabern aculo e. Cui dix̃.
Reuertes ueniam ad te tp̃risto: ⁊
habebit filium sarra uxortua. Opꝰ
andito sarra risit. Nocand̃ qppe

Expanded text:
gratiam in oculis tuis, laventur pedes vestri, et requiescite sub arbore. 2. Et abiit Abraham ad Saram, et jussit eam ex tribus satis facere subcinericios panes, quos apposuit illis cum vitulo, quem 303 paraverat, similiter et lac et butyrum. Ipse vero stabat juxta eos sub arbore. Cumque comedissent, dixerunt ad eum: Ubi est Sara uxor tua? At ille: Ecce, inquit, in tabernaculo est; cui dixit: Revertens veniam ad te tempore isto, et habebit filium Sara uxor tua. 3. Quo audito, S
Abbreviated transcription (Latin):
uł rex iusticie interpretat᷑ ꝙ bene
reffeitur ad xp̃m. Ip̃e ẽ eĩ rex pacio: qr
per ip̃m reconͤsiliamur deo. Ip̃e ẽ rex iꝯ¬
ticie: qr ip̃e ueniet ut discernat scos
ab impus. Idem quoq unus sac̾dos
et rex: qr ad redempt̾cem om̃iũ hosti¬
am deo prĩ seip̃m obtulit. et uerꝰ rex

Expanded text:
 rex justitiae interpretatur, quod tum refertur ad Christum: ipse est enim Rex pacis, quia per ipsum reconciliamur Deo: idem est rex justitiae, quia ipse veniet ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque unus et sacerdos et rex, quia ad redemptionem omnium Deo Patri s
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hnc uictoriam fc̃mẽ u̾bũ
domini ad abraham in uisu
dum e̾et depostitate sollicitus. et
S uid̾e̾t ñ nascifilium ⁊ cũ semini
suo fr̃am promissionem tenetet. st¬
atim fit illi infigura dupler ꝓmissi¬
nulitudine harene mars: uł in mul¬
titudine stellarum celi futura. Eiciẽs
dit illi stellas celi dicens. Sic facia
resurrectõnis choruscare. Deinde in¬
õstrauit illi arenã mano: ⁊ dix̃. sicer¬
it inmultitudine semẽ tuũ. loxe.
ent quidem copiqu gens uiteoru:
futurꝯ: signu peciit per qd̾ agnes¬
cet. nõ qͣi dubitans an fieret: sec
turem quoq ⁊ columbam. Tollẽs g̾
abraham uinuera ħ diuisit ea per
inedium. ⁊ utrasq paues contra se
altruisecus posuit: aues aũt ñ dini¬
isit. Descenderuntq uolucres su ꝑ
cadauera:⁊abigebat eas abraham.
Cumq cocubuitsset sol: pauorir¬
uut super abraam. ⁊ horrormag¬
nus ⁊ tenebrosꝰ inuasit eũ. Appar¬
uitq clibanus fumans: ⁊ignis tuã¬

Expanded text:
ost hanc victoriam factum est verbum Domini ad Abraham in visu, dum esset de posteritate sollicitus, et sibi videret non nasci filium, et tamen semini suo factam promissionem teneret, statim fit illi in figura duplex promissimilitudinem arenae maris, vel in multitudinem stellarumdit illi stellas coeli dicens: Sic faciam resurrectionis lumine coruscare. Deinde demonstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuum, hoc est, erit quidem copiosa gens Judaeorum, futurus, signum petit, per quod agnosceret, non quasi dubitans an fieret, sed turem quoque et columbam. Tollens igitur Abram universa haec divisit ea per medium, et utrasque partes contra se altrinsecus posuit, aves autem non divisit. 5. Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abraham. Cumque occubuisset sol, pavor irruit super Abraham, et horror magnus, et tenebrosus invasit eum; apparuitque clibanus fumans, et ignis tran
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ illud qd̾ subiecͥtũ ẽ. Ip̃a con¬
t̾et capud tuum. ⁊ tn insidiabetisi
calcaneo eiꝯ: hoc de fructu uentris
tu eum supplantabis ut ñ moriat᷑.
ille autem cͤeuicro resurget et ca¬
put tuum conteret qd̾ ẽ mors: si¬
cut et chł dixerat ex ꝑrõa patris ad
filium. Super aspidem ⁊ basiliscum
ambulabis: ⁊ conculcabio leonem
et clinchonem. Aspidem dix̃ morteꝵ.
basiliscum peccatum. leonem antixͫ.
drachonem diabolum. de pena aut
mulieris quid significat ꝙ ei dieit᷑.
In dolore paries filiq nͥ qr uolũtas

Expanded text:
Nam et illud quod subjunctum est: Ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo ejus, hoc de fructu ventris Tu eum supplantabis, ut moriatur. Ille autem, te victo, resurget, et caput tuum conteret, quod est mors. Sicut et David dixerat ex persona Patris ad Filium: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . 8. Aspidem dixit mortem, basiliscum peccatum, leonem Antichristum, draconem diabolum. De poena autem mulieris quid significat, quod ei dicitur: In dolore paries filios, nisi quia voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
chiselet apłs paulus siũ patre ⁊ sine
mr̃e cominemorans: figuralit̾ refft̾
ad xp̃m. Ipe ẽ eĩ solus de patre sĩ ma¬
tre geiitus per diuinitatẽ: ip̃e de mͣ¬
tre sine pr̃e ꝑhumanitatez. Ip̃e qͦ sa

Expanded text:
chisedech apostolus Paulus sine patre et sine chisedech apostolus Paulus sine patre et sine matre commemorans, figuraliter refert ad Christum . Ipse est enim solus de patre sine matre genitus per divinitatem, ipse de matre si
Abbreviated transcription (Latin):
Einde aquinq regib qui
sodonus uruerant captũ
loth liberat: habens secũ trecẽtos
decem ⁊ ecto uernaculos. S quid
bec uictoria abralx de quinq regi¬
b uidicabat. qͦs ille fidei pater
Si confuͣta sit in sp̃u principali.
totidem corporis mĩ sensꝯ uerbo
dei oubigit: Naisicut ille deꝓ
ximo in regib uictori ita et fides¬
nr̃a pro anima uictrix de ext̾iore
triumphabit. Qd̾ ille ñ multitu¬
dine nec uirtute legionũ. set
ittantib adu̾saries principes de¬
bellauit: iam tuncin sacram̾to
ciucie cuius siguram ꝑ t̾au litte¬
ram grecã inimero trecentoru
exprimitur. imaginalaat᷑. qd̾i
nos passio liberaret a domina tu
quinq camaliũ sensuũ: qui nos
antea uariis uicus captiuates exsu¬
rau̾ant. Reuertenti igitur a cede hes¬
tium abraham oocurrit ei mox mel¬
chi sedech rex salem: sacerclos dei ĩ¬
einartabili parente ꝓgenitus. beñ¬
dixitq abrabam offereus panem et
umumin sacrificium do. Hunc mel¬

Expanded text:
einde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, Abram captum Lot liberat, habens secum in praelio CCCXVIII vernaculos. Sed quid haec victoria Abrae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater si confirmata sit in spiritu principali, totidem corporis nostri sensus verbo Dei subigit. Nam sicut ille de proximo in regibus victor, ita et fides per animam victrix de exteriore homine triumphabit. Quod vero ille non multitudine nec virtute legionum, sed itantibus adversarios principes debellavit, jam tunc in sacramento crucis, cujus figura per tau litteram in numero trecentorum exprimitur, imaginabatur, quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsuperaverant. 4. Revertenti igitur a caede hostium Abraham occurrit ei mox Melchisedech, rex Salem sacerdos Dei, inenarrabili parente progenitus; benedixitque Abraham, offerens panem et vinum in sacrificium Deo. Hunc Mel
Abbreviated transcription (Latin):
õstris multisq pp̃ eam malio af¬
flictus. uͥ ẽẽ eiꝯ diuinitus uxorem
dicit. confestim illesam cũ honore
restituit. hox ituq cum de abime¬
lech dicere ceperimꝰ : exponemus
Reuerso igitur abraham ex egap
illius filius interram sedomorũ
salua cantate discessit: uitansi¬

Expanded text:
onstris, multisque propter eam malis afonstris, multisque propter eam malis afflictus, ubi esse ejus divinitus uxorem didicit, confestim illaesum cum honore restituit. Hoc itaque, cum de Abimelech dicere coeperimus, exponemusReverso igitur Abraham ex Aegypfilius ab illo in terram Sodomorum, salva charitate, discessit. Divi
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ei renunciantes possimus ĩ po¬
pulo dei clilatari. ⁊ iniiũ celestis
repromissionis oĩũ: cumtem pꝰad¬
uenetit introduci. Due aũt repro¬
missiones abrahe dantur : una ꝑ
qͣm terra chanaan possessurũ sem̃
eius ꝓmictitur du dic̃ de. uade ĩ
tr̾am quam demõstrabo tͥ: faciã¬
q te in gentem maguã: alia uͦ
loge prestantior est. ñ decarͣli
oz de sp̃uali semine ꝑ qd̾ paterẽ
non unius gentis isrłitice᷑ eet
omniũ gentii que fideieiꝰ ues¬
tigia consecuntur: qd̾ ꝓmittice¬
pit his u̾b. Et benedicent᷑ inte
nuilse cogmͣtiones terre. Egres¬
so autem abrabam de cͥana ueĩt
ad sichem. acceptoq secundo ora¬
culo de promissione terre ip̃iꝯ eili¬
ficauit altare: ⁊ profectus inte ha¬
bitauit in heremo. atq inde famis
inopia expulsꝰ deccendit in egipt¬
ũ: ubi uxorem suam dix̾ ẽẽ sororẽ.
nec mentitus qr ꝓpinq̃ erat sang¬
uine quã tũ pharao rex egypti uo¬
lens acciꝑe: grauissimis tritus in¬

Expanded text:
ut ei renuntiantes, possimus in populo Dei dilatari, et in terram coelestis repromissionis cum tempus advenerit introduci. Duae autem promissiones Abrahae dantur: una, per quam terram Chanaan possessurum semen ejus promittitur, dum dicit Deus: Vade in terram quam demonstrabo tibi, faciamque te in gentem magnam. Alia vero longe praestantior est, non de carnali, sed de spirituali semine, per quod pater est non unius gentis Israeliticae, sed omnium gentium quae fidei ejus vestigia consequuntur, quod promitti coepit his verbis: Et benedicentur in te universae cognationes terrae. 4. Egressus autem Abraham de Carra venit ad Sichem, acceptoque secundo oraculo de promissione terrae ipsius, aedificavit altare. Et profectus inde habitavit in eremo, atque inde, famis inopia expulsus, descendit in Aegyptum, ubi uxorem suam dixit esse sororem. Nec mentibus, quia propinqua erat sanguinelens accipere, gravissimis territus m
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam dampnatõis excipuit.
S ⁊ plebx uidea que dñm crucifixit:
⁊ in filiis penam dampnatõis sue
trausmisit. Dixerunt eĩ. Sanguis
dictio igitur duob filiis noe. atq u¬
no corum medio maledc̃o ⁊ deinceps
generatr̃es eorum texuntur: ex qͥ¬

Expanded text:
m damnationis excipiunt. Sicut et plebs Judaea, quae Dominum crucifixit, etiam in filiis poenam damnationis suae transmisit. Dixerunt enim: Sanguis dictis igitur duobus filiis Noe, atque uno eorum medio maledicto, deinceps generationes eorum texuntur, ex qu
Abbreviated transcription (Latin):
noremus ꝑ sacram̃tũ qd̾ iunciãt il¬
benedicto̾e iaphet: In ppłin eĩ gẽci¬
ut paulꝯ dicit. Non estis peregni
thospiteo: si estio ciuieo sc̃oruz ⁊ do¬
mestici dei. elifficati supra fiudaiꝰ¬
tum. beneclictus inquit dominꝰ ds sẽ:
sit cͥmal an puer illiꝯ. Dilatet d̾s
iaphet: ⁊ habitet in tabernaculis
sem. hic sem maior natu ip̃e ẽ ex qͣ.

Expanded text:
noremus per sacramentum, quod nuntiant ilnoremus per sacramentum, quod nuntiant ilbenedictione Japhet? In populo enim gentiut Paulus dicit: Non estis peregrini et hospites, sed estis cives sanctorum et domestici Dei, aedificati super fundaum . Benedictus, inquit, Deus Sem; sit Chanaan puer illius. Dilatet Deus Japheth, et habitet in tabernaculis Sem. Hic Sem major natu ipse est, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
Pinde in duob filus maximo et mi
tem fidei a tgo portantes. sactim̃itu
scientes unde sint nͣti. Quamnu
duo populi ex curumcisione ⁊ p̃pntio
credentes. cognita nuditate pris qͣ
sigi ficabutur passio salutari o: su¬
mentes uestimentum posuerũt¬
super dorsa sua. et intrantes auersi
operuerunt nuditatẽ prĩs: noc ui¬
derunt qd uerendo texetũt. Quodã
enini m̾o passionemx uelamento te¬
gimus .i. sacram̃to houoranius: eiꝯ¬
q imsterii rr̃em recdlentes uideorum
detiuction ein operinus. uestunen¬
tum enuum significat saciamẽtu:
dorsa memoriam pret̾itorum ⁊ qr pus¬
sionem xp̃i tran sactam celebrat ec¬
clesia: non adhuc prospectat futurã.
primatũ apłorum tenuit. nec ulti¬
mus in gentibꝰ credidit: uidit nu¬
ditatem prĩe. qr consensit in nece
foras frib. Peum quippe manifes¬
tum est. et quodãm̃o publicatũ qd̾
erat inpphecia secretu⁊ ideoq fit ẜ¬
iuus fratrum suoru. Q̾dẽ eĩ aliud¬

Expanded text:
inde in duobus filiis, maximo et mintem fidei a tergo portantes, sacramentum scientes unde sint nati. 4. Quam nu tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significabatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerusuper dorsa sua, et intrantes aversi operuerunt nuditatem patris, nec viderunt quod verenda texerunt . Quodam enim modo passionem Christi velamento tegimus, id est, sacramento honoramus, ejusque mysterii rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorum, quia passionem Christi transactam celebrat Ecclesia, non adhuc prospectat futuram. primatum apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit vidit nuditatem patris, quia consensit in necem foras fratribus. per eum quippe manifestatum est et quodam modo publicatum quod erat in prophetia secretum; ideoque fit seruus fratrum suorum. quid est
Abbreviated transcription (Latin):
macta et manduca. Qd̾ eiecto san¬
guine iubentur manducantur:
ne uita pristĩ qi suffecata in con¬
scientii teneatur⁊ s. hant tanq̃m
effusionem ꝑ conressionez. qd̾ uero
testamentum deus posint interse
et homines atq hominẽ anim᷑ om̃e
iiuanine ne ꝑdat eam diluio: ach¬
umi .s. qui apparet innubib.quĩqͣm
isi de sole resplendet. Illi enim nõ

Expanded text:
Macta et manduca . 34. Quod ejecto sanMacta et manduca . 34. Quod ejecto sanguine jubentur manducare, ne vita pristina, quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tanquam effusionem per confessionem. Quod vero testamentum Deus posuit inter se et homines, atque omnem animam vivam, ne perdat eam diluvio, arcum, qui appareret in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet. Illi enim non
Abbreviated transcription (Latin):
essitas: ĩ mim̾o dierum quinqͣgesi
sp̃e ⁊ corporis sepcies crronq habet: u¬
no atdito pp̾ unitatis uinculũ. Cur
de archa coniuncti exeunt. ꝗ disiũcti
intraaerunte̾ sic eĩ dictũ erat ꝙ intr¬
auernt mairhãnoe et filii eiꝯ. ⁊ uxor
eiꝯ. ⁊ uxores filiorumeiꝰ. Cur seorsuz
uiri. seorsum femine cominemora te
sunt nͥ qd̾ in hoc tempore caro cc̾cupis¬
Postinclum aũt exeunt noe ⁊ uxor
Hoc ẽ qd̾ cominemorant᷑ cõiuncti
masculi ⁊ femine⁊ qr in fine seculi
atq in resurrect̾oe iustorũ. omnimo¬
ta et perfecta pace sp̃u corpo adhere¬
bit: nulla mortalitatis indͥentia
uł cc̾cupiscentia resistente. Cur aĩalia
tamen pꝰ egressum de archaũ offer¬
tamrinsꝯ ab exordio. qr multimoĩs
eam significare oportebat. fi gurũ
eccłie comendante. qd̾ ꝓgeines elꝯ
beñdicitur adimplendam terram.
Qd̾ dantur eis in escam cunc ta ani¬
malia: sicut in illo disco petro dr̃.

Expanded text:
essitas in numero dierum quinquagesiessitas in numero dierum quinquagesispiritus et corporis septies octonos habet uno addito propter unitatis uinculum. cur de arca coniudictum erat quod intraverunt in arcam Noe, et filii ejus, uxor ejus, et uxores filiorum ejus. Cur seorsum viri, seorsum feminae commemoratae sunt? nisi quod in hoc tempore caro concupisum autem exeunt Noe et uxor Hoc est, commemorantur conjuncti masculi et feminae, quia in fine saeculi, atque in resurrectione justorum, omnimoda et perfecta pace spiritui corpus adhaerebit, nulla mortalitatis indigentia, 292 vel concupiscentia resistente. Cur animaliatamen post egressum de arca non offertanquam rursus ab exordio? Quia multis modis eam significare oportebat figuram Ecclesiae, commendante quod progenies ejus benedicitur ad implendam terram. Quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
mundo agitur significat. Deniq
post. uii. dies dimissa ꝓpt̾ illam sep¬
tenariã oꝑatõem sp̃ualem oluia fruc¬
tiferum arculum retulit. quo signi¬
ficaret ñ nullos ⁊̃ extra eccłiam bapti¬
zatos. si eis pinguedo nõ defuerit.
caritatis: posti̾or tempore qͣĩ uesꝑe
inore columbe tanꝙͣ ingailo pacis
ad nuitatis sccietatem posse ꝑdu¬
ci. Qd̾ post aliq.uii. dies dimissa ñ
est reuerra: si gnificat fiuem seculi
qñ erit scõrum requies. ñ adhuc ĩ
sacramento spei quo in hxc tempore
conscciatur eccłia. quai diubibitur
qd̾ dex latete manauit: s iam in
ip̃a ꝑfectoe ealutis eterne. cum trade¬
tur regnum deo et patri ut uiilla per¬
spicua contemplatr̃e incõnuitabilis
ueritatis: nullis mystiis corporalibꝰ
egeamus. Cur sexcentesimo ⁊ uno
nis. aperitur arohe cectum. fiuita
ꝓnuissum. Cur uicesimo ⁊ septimo di¬
e scdi inefis clicitur siccasse tetra tã¬
quam finita eet iambaptizandines¬

Expanded text:
mundo agitur significat. Denique mundo agitur significat. Denique post septem dies dimissa, propter illam septenariam operationem spiritualem olivae fructuosum surculum retulit. 28. Quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit charitatis, posteriori tempore, quasi vespere, in ore columbae, tanquam in osculo pacis, ad unitatis societatem posse perduci. Quod post alios septem dies dimissa non est reversa, significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatur Ecclesia, quandiu bibitur quod de Christi latere manavit, sed jam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum Deo, et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis ministeriis corporalibus egeamus. 29. Cur sexcentesimo primo nis aperitur arcae tectum? Finita ntum? cur uicesima septima die secundi mensis dicitur siccasse terra: tamquam finita esset iam baptizandi nec
Abbreviated transcription (Latin):
ma requies cumoctaua resiurecree ꝯ
cubitis eupercreuit aqua excetẽs
altitudiuem montiu. Octo itaq
et septeni q̃uindecim faciũt. S cc¬
to significant resurrectrez: septez
qui etẽ. hoc igitur sacram̃tũ resurtec¬
tionis et quietis transcen dit om̾ez
sapientiam suꝑboꝵ: ita ut nullate¬
nus possit iudicare scientie sue al¬
utudine resurrectionis quietez. et
qr septuagnita a septẽ. ⁊ orcoginta
ab ecto dinum̾antur conuncto utro¬
q uiunero. centum quinqua ginta
dieb exaltata ẽ aq̃. eandem comen¬
dauo nob̾ atq confumans altitu¬
dinẽ baptisim in consecrando no¬
uo homine: ad tenendam quietis ⁊
aquis utiq intecreptuo. aut aliqͦ
supernatante cadauere illectus: fi¬
gnificat homines inimnũdicia pu¬
cupiditatio teterrimos. ⁊ ob hec adea
que foris sunt in hec mundo nimis
intentes: aut rebaptizan. aut ab
columbaemissa non iuuenta reqe
reuerra est: ostendit ꝑ nouũ testa¬

Expanded text:
ma requies cum octava resurrectione ma requies cum octava resurrectione cubitis supercrevit aqua, excedens altitudinem montium. Octo itaque et septem quindecim faciunt. Sed octo significant resurrectionem, septem quietem. Hoc igitur sacramentum resurrectionis et quietis transcendit omnem sapientiam superborum, ita ut nullatenus possit indagare scientiae suae altitudine resurrectionis quietem. Et quia septuaginta a septem, et octoginta ab octo denominantur, conjuncto utroque numero, centum quinquaginta diebus exaltata est aqua, eamdem commendans nobis atque confirmans altitudinem baptismi in sacrando novo homine ad tenendam quietis etaquis utique interceptus, aut aliquo supernatante cadavere illectus, significat homines in immunditia cupiditatis teterrimos, et ob hoc ad ea quae foris sunt in hoc mundo nimis intentos, aut rebaptizari, aut ab columba emissa, non inventa requie, reversa est, ostendit per Novum Testa
Abbreviated transcription (Latin):
articulu muueri minsinita incre¬
menta consurgit. Et qd uicesimꝰ
et septiuus dies mensis comine¬
moratur: ad ei ꝯdem quadrature sig¬
inficationem pertinet que iam ĩ
qͣdratis lignis exposita est. o hic
euidentius: qr uos ad omne opꝰ bo¬
columus. in intelligẽtia qͣ cogngunꝰ.
ĩ uolintate qͣ diligimuo. Tnia eĩter.
et̾narii quadratus. Qd septimo inẽ¬
se archa sedit .i. requieuit: ad illaz
septumã requiem significatio recur
rit: inqua ꝑfã requieccunt Ibi qͦ il¬
liꝯ qͣdrature nunem it̾atur. Nam
requienit. qd̾ euim ꝓnittit᷑ in spe:
hoc exhibetur uire. Porroq ip̃a i¬
septimͣ requieo cum octana resurrec¬
tr̃e coniungitim neq eĩ corpore red¬
dito finicur requies que post hauc¬
uitam excepit scꝙͣ. s peciꝰ cotum ho¬
minem nͥ adhuc spe. S iam reip̃a
omni exparte et spe ⁊ corporis ꝑ fr̃ã et
tmortali salute renonatum ineter¬
ne uice numꝰ assumit. Ꝙ ergo septi¬

Expanded text:
articulum numerus in infinita increarticulum numerus in infinita incrementa consurgit. Et quod uicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadratis lignis exposita est. sed hic euidentius, quia nos ad omne opus bocolimus, in intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter  numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem signifrit; et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam requievit. 23. Quod enim promittitur in spe, hoc exhibetur in re. Porro quia ipsa septima requies cum octava resurrectione conjungitur; neque enim corpore reddito finivitam excipit sanctos, sed potius totum hominem, non adhuc spe, sed jam re ipsa omni ex parte spiritus et corporis perfecta et immortali salute renovatum aeternae vitae munus assumit. Quia ergo septi
Abbreviated transcription (Latin):
tio legis admittitur ꝑ uuiu̾sum
orbem teruarĩ qui qͣtuor partib cõ¬
tinetur. Decem quippe qua ter duc
diespertinz ex rerũ prosꝑitate. siue
qd̾ ad uoctes ex rerum aduersitate
contractus sit: eucram̃to baptismi
celestis abluitur. Qd̾ noe quin gen¬
torum erat aunorum cĩnei lecutꝰ ẽ
domnins ut archam si bi faceret. et
sexcentes agebat ãnos qñ in eã fuis¬
set ingressꝰ. Unde intelligitur per
centũ annos archa fabricata qd̾ ali¬
iud hic uidentur centum anni sig
quingentis usq ad sexcentos si gͥca¬
tur: inmanifestatc̃e euangelica ec¬
cł̾i̾am costrui. Et ideo qui sibi adui¬
tam consulit. sit uelut qͣdratuz
lignum parato ad omme opꝰ bon¬
um. ⁊ intret in fabricam sc̃am: qr ⁊
secundus mensis anni sexcenteni
quo intuit noe in archã. cantẽ sen¬
anam etatem significat. duo eĩ mẽ¬
ses sexagenario nuniero cc̃cludũt.
a senano autẽ et sexaginta cegnõi¬
nantur. ⁊ sexcenti ⁊ sex milia ⁊ sexti¬

Expanded text:
tis legis admittitur, per uniuersum orbem terrarum, qui quattuor partibus continetur — decem quippe quater ductadies pertinet, ex rerum prosperitate siue, quod ad noctes ex rerum aduersitate contractus sit, sacramento baptismi caelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est dominus, ut arcam sibi faceret, et sescentos agebat annos, cum in eam esset ingressus — unde intellegitur per centum annos arca fabricata — quid aliud hic uidentur centum anni signquingentis usque ad sescentos significatur, in manifestatione euangelica ecclesiam construit; et ideo qui sibi ad uitam consulit, sit uelut quadratum lignum, paratus ad omne opus bonum et intret in fabricam sanctam: quia et secundus mensis anni sescentesimi. quo intrat Noe in arcam. eandem senariam aetatem significat. duo enim menses sexagenario numero concluduntur; a senario autem numero et sexaginta cognominantur et sescenti et sex milia et sexag
Abbreviated transcription (Latin):
itͣum. Siquidem et uidimus iuxta
noe prĩs ꝓphetica benedietõe in ta¬
betnaculo sem trausisse habitation¬
em iafet: hec ẽ in domo legis ⁊ ppha¬
rum eccłiam pocuis iustificari. mino¬
rem quidem tẽporum euo: s gre le¬
ge maiorem. Cham porro qui int̾pre¬
tatur calliduo. medius filius tanꝙͣ
ab utroq discretus. nec in pͥmiciis
ifrlitatum. nec in plenitudine ge̾
mordia ⁊ pacem per turbare scõrũ. S
et om̃s qui xͥauo urabulo gliantur
et ꝑdice uiuũt: ip̃iꝯ siguram gesta¬
re uidentur. Passionem quippe x q̃¬
illuis hominis muditate siginfica¬
ale agedo ochonorant. de talib enĩ
scriptumẽ. Afructib eorum cognore¬
tis eos. Ideo ⁊ cham ufilio suo male¬
suo. Iĩ conuenient̾ ⁊ ip̃e filius eius
cͥanahan: int̾pretatur motꝰ eoru.¬

Expanded text:
itaturus. Siquidem et videmus juxta Noe propheticam Patris benedictionem in tabernaculo Sem, transisse habitationem Japheth, hoc est, in domum legis et prophetarum Ecclesiam potius justificari, minorem quidem temporum, sed gratia lege majorem. Cham porro, qui interpretatur callidus. medius filius tanquam ab utroque discretus, nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine gentmordia, et pacem perturbare sanctorum, sed et omnes qui Christiano vocabulo gloriantur, et perdite vivunt, ipsius figuram gestare videntur. Passionem quippe illius hominis nuditate significaale agendo exhonorant. De talibus ergo dictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ideo Cham in filio suo malesuo. Unde convenienter et ipse filius ejus Chanaan, int
Abbreviated transcription (Latin):
ter quat̾ni. uł quat̾ terni: ip̃m fa¬
cha̾n inundenario nuniero finitur:
transgressio inaudator ii. siũ pcc̾m
ostenditur. nam dum lauiech septi¬
nius ab adam inuẽiat᷑ scriptꝰ: addũ¬
tur ei tres filii et una filia. ut undenͣ¬
riꝯ numemꝰ compleat᷑: per qd̾ demẽs¬
tratur peccatũ. Nam ⁊ ip̃e num̾ꝯ a
femina clanditur a quo sexu miciũ
peccati cõmssumẽ. ꝑ qd omnes mo¬
rim̃:. scilicet ut uoluptas caruis que
sp̃m restiterat seqͥretur. Unde ⁊ ip̃a
filia lamech noemina .s. uoluptas ĩ¬

Expanded text:
ter quaterni, vel quater terni ipsum fater quaterni, vel quater terni ipsum faper Cain undenario numero finitur, transgressio mandatorum, sive peccatum ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam reperiatur scriptus, adduntur ei tres filii, et una filia, ut undenarius numerus compleatur, per quod demonstratur peccatum. 30. Nam et ipse numerus femina clauditur, a quo sexu initium peccati commissum est, per quod omnes morimur, scilicet ut voluptas carnis, quae spiritui resisteret, sequeretur. Unde et ipsa filia Lamech Noema, id est, voluptas in
Abbreviated transcription (Latin):
figurat᷑. ergo ut breuiꝯ dicam. abel.
luctuo. seth. resiutecto. henos homo:
qr post luctum resurrect̾o. de resiurec¬
tc̃e homo uuocans dĩ deum. Itẽ en¬
os genuit cͥainan. Chainan autez
genint malaleel. Malaleel genu¬
it iared. Iared genuit enoch: hic ãt
enoch. septimus ab adam qui plac¬
uit deo ⁊ tuanslatus ẽ. septinã reqͥ¬
em siginficat ad quam tranffertur
omme qui tanqͣm sexta die. idẽ sex¬
ta etate seculi per xͥ aduentũ form̃t᷑.
ransaccis eĩ. sexmilibꝰ annis
fc̃o ⁊̃ iudicio ⁊ renouatio celo ⁊
ferra: transferentur sc̃i in uitã ꝑpetue¬
et ĩmortalitatis. Qd̾ aũt ꝑ sech ab adã
usq ad noe denariꝰ numem in sinu¬
atur complementũ mandatorum ĩ
eccłia operib figurat᷑. Cuinumergi
adiciuntur tres filii noe. medio repro¬
bato duodenanꝰ consũm̃t̾: qui iu patͥ¬
archaru apłorumq numero in sig¬
nis habetur pp̃ septenarii partes. al¬
t̾a per alteram multiplicata. Nam

Expanded text:
figuratur. Ergo, ut brevius dicam, Abel luctus, Seth resurrectio, Enos homo, quia post luctum resurrectio, de resurrectione homo invocans Deum. Item Enos genuit Cainan. Cainan autem genuit Malaleel. Malaleel genuit Jared. Jared genuit Henoch . Hic autem Henoch septimus ab Adam, qui placuit Deo, et translatus est, septimam requiem significat, ad quam transfertur omnis qui tanquam sexta die, id est, sexta aetate saeculi, per Christi adventum formatur; Transactis enim sex millibus annis, facto etiam judicio, et renovatis coelo et terra, transferentur sancti in vitam perpetuae immortalitatis. Quod autem per Seth ab Adam usque ad Noe denarius numerus insinuatur, complementum mandatorum in Ecclesiae operibus 285 figuratur, cui numero si adjiciantur tres filii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in patriarcharum apostolorumque numero insignis habetur propter septenarii partes, altera per alteram multiplicatis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ queed dictumest. Studentes ser¬
uare unitate spe: inunculo pacis.
Maliantem inbinario numero ad
scisinata facileo: ⁊ quoclãmͦ diuisi¬
biles ostendinidtur. Qd̾ ip̃e noe cũ
sius ectauus numeratur. qr in xͦ
qui cecaua die .i. post sabbati septi¬
mũ prima amortuis resurrex̃. qui
dies apassione terciꝰ. iniiumero ãt
dieruz qui per omne tempꝯ uoluũ
dieo ex quo ingressꝰ ẽ noe iuarchã¬
fci ẽ diliuniũ: qr ĩ spem future qͥetis
que septua die significata ẽ bapti¬
zamur. quoel preter archam om̃is
caro quam term sustentabat dilu¬
dem sit. non solum ñ ualet ad salu¬
tem: S ualet pocius ad ꝑuiciem.

Expanded text:
propter quod dictum est: studentes serpropter quod dictum est: studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. mali autem in binario numero ad schismata faciles et quodam modo diuisibiles ostenduntur. quod ipse Noe cum suis octauus enuquia octava die, id est, post Sabbati septimum primo a mortuis resurrexit. Qui dies a passione tertius, in numero autem dierum, qui per omne tempus volvitur, dies ex quo ingressus est Noe in arcafactum est diluuium: quia spe futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur. quod praeter arcam omnis caro, quam terra sustentabat, diludem sit, non solum non ualet ad salutem, sed ualet potius ad perniciem.
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑto manauit. Qd infenora arche bi¬
chamerata ac tricamerata cõstrint᷑.
noe quoru progenie repletꝰ ẽ orb̾.
Et ideo arche inferiora ista dẽa sũt:
qr in hac cerrena uita est diu̾sitas
gentiuz. In sininmo aũt omes ini
unum consinam᷑. et n ẽ ista uane¬
tas qr omnia ⁊ ĩ omĩb xp̃e ẽ: tãqͣm
nos muno cubito de supet celesti u
lium genera includunt᷑ in archa. si¬
gnificatur qr ex onmibꝰ gentib et
nationib congregatõ fit ineccłia.
lia: Sicrit in ecełia ⁊ sacumentio bo
ni ⁊ mali u̾santum. Qd septena sũt
nunda.⁊ bina inimũtu: ñ qr pauci¬
ores sunt mali qͣm bomi. s qr boni
ẜuant unitate spe inuniculo pacis.
Sc̃m autem sp̃m cdiuina scriptura. ĩ
septiforim oꝑatione cõmentat: sa
pientie scilicet et intlłetꝰ. consilii ⁊
fortitudinis. scientie. et pietatis. et
tunoris dei. unde ⁊ ille nuem qͥnq̃¬
ginta dierum ad aduentum sc̃ĩ sp̃e ꝑ
xl. nouem uno adelito consumatur.

Expanded text:
aperto manauit. quod inferiora arcae bicamerata et tricamerata construunturNoe, quorum progenie repletus est orbis. et ideo arcae inferiora ista dicta sunt, quia in hac terrena uita est diuersitas gentium, in summo autem omnes in unum consummamur. et non est ista uarietas: quia omnia et in omnibno cubito de super coelesti una animalium genera includuntur in arca, significat quia ex omnibus gentibus et nationibus congregatio fit in Ecclesia. lia : sicut in Ecclesiae Sacramentis et boni et mali versantur. Quod septena sunt unda, et bina immunda : non quia pauciores sunt mali quam boni; sed quia boni servant unitatem spiritus in vinculo pacis. Sanctum autem Spiritum divina Scriptura in seppientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timoris dei. unde et ille numerus quinquaginta dierum ad aduentum sancti spiritus  quadraginta nouem, uno addito consummatur:
Abbreviated transcription (Latin):
nic sech uulla ĩ ꝓgenita femma nõi¬
natim expͥmitur: nͥ tantũ inꝓgenie
cha̾ni femina cominemoratur. quo
significat᷑ terrenam ciuitatẽ usq ĩn
infinem sui carnales habituram ge¬
neratões: que mariũ ac femina ruz
Ix quoꝵ lamech uxoribꝰ suis.
ẜmonẽ meũ. Qm̃ occidi uirũ ĩiulnꝰ
meum : ãdolescetulum in liuore m̾o:
Sepcies uindicabitur de chaͤm: de la¬
mech septuagiessepcies. Iam alibi:
secundum histonam dictũ ẽ. eo qd̾ ab
lamech. itest tocius nundi sangiñs
rͥ effusione solutum ẽ. siquidem ⁊ in
illud euangłicum in q̾ diccũ ẽ petro

Expanded text:
lla ibi progenita femina nominatim exprimitur, nisi tantum in progenie Cain femina commemoratur: quod significat terrenam civitatem usque in finem sui carnales habituram generationes, quae maritorum ac feminarum Dixitque Lamech uxoribus suis sermonem meum. Quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livore meo, septies vindicabitur de Cain, de Lamech septuagies septies. Jam alibi secundum historiam dictum est, eo quod ab ALamech, id est, totius mundi sanguinis Christi effusione solutum est. 24. Siquidem et in i
Abbreviated transcription (Latin):
misit. quo corta credentium dilata¬
bitis surgit: quem ninnerũ decies
habet in.ccͣᷤ. cubitis logitudo. q x̃pc̃¬
ẽ altitudo nr̃a. qui. xxͣx. annorum ge¬
rens etatez deccrinã euangelicã cõ¬
secrauit: contestans legem nõ oe
uenisse soluere o ad implere. Legis
autem cor in decem pceptis agngrit᷑.
unde decies trecẽmo arche longitudo
ꝑficitur: unde et ip̃e noe ab adam
deciinus computatur. M̾ sexies lõ¬
ga ad latitudinem suani. humãi
apparuit. Corporis enim logitudo
auectice usq ad uestigia sexios tã¬
tum ht̃.: quam latitudłue̾ que ẽ ab
uno latere ad alterũ latus. ⁊ denies
tantum qͣm altituto: cuius altitudinis
mensura est inlatere a dorso aduẽtrẽ.
ulut su acentem hominẽ metiario
supinũ seuꝓnum. sexes tantum lõgi¬
tudiuio ẽ a capite usq ad pedes: quã
latus adextera in sinistram uł a sis¬
tra in dexteram: ⁊ decies qͣm latꝰ at̾¬
ta. unde frã est archa crecentorum cu¬
bitorum in longitudine. ⁊ quinq̃

Expanded text:
misit, quo corda credentium dilatabitos surgit, quem numerum decies habet in trecentis cubitis longitudo, quia Christus altitudo nostra, qui, triginta annorum gerens aetatem, doctrinam evangelicam consecravit, contestans legem non se venisse solvere, sed implere. Legis autem cor in decem praeceptis agnoscitur. Unde decies tricenis arcae longitudo perficitur, unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur. 8. Quod sexies longa ad latitudinem suam, et decieapparuit. Corporis enim longitudo, a vertice usque ad vestigia, sexies tantum huno latere ad alterum latus, et decies tantum quantum latitudo. Cujus latitudinis mensura est in latere a dorso ad ventrem, velut si jacentem hominem metiaris supinum, seu pronum, sexies tantum longitudinis est a capite usque ad pedes, quam latus a dextera in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et decies quam altus a terra. Unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sic quomͦ dicis nũc corporalimor¬
te interbit genus impium carua¬
luim uiteoruz. Quicũq eniues ita
pliderit. uiͣi. uintras exoluet. idest
anferet ab eis .uiiͦ. uindẽas quib al¬
ligati sunt pp̃ reatum cocisi xp̃i: ut
hoc tempore qd̾ septenario dierũ mui¬
mero uoluitur. magis qr ñ int̾it gõs
uidea satis appareat fidelib xͥanis:¬
meruerint qui suꝑbo regno dñm in¬

Expanded text:
non sic, quomodo dicis; non corporali mornon sic, quomodo dicis; non corporali morte interibit genus impium carnalium Iudaeorum. quicumque enim eos ita perdiderit, septem uindictas exsoluet; id est, auferet ab eis septem uindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, ut hoc toto tempore, quod septenario dierum numero uoluitur, magis quia non interit gens Iudaea satis appareat fidelibusmeruerint qui superbo regno dominum in