comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a luculo quondã romano c̃sule obsessã. captãq
& ante paucos annos a iouiniano imꝑatore
uergit bethelis. ñ multũ ab ea distans. Sita ẽ
autẽ bethel euntib heliã de neapoli in leua
parte uiȩ .xiiͦ. circit᷑ miliario ab helia. & usq
hodie paruus licet uicꝰ ostendit᷑. s & eccłia edi¬
ficata ẽ ubi dormiuit iacob. ꝑgens mesopota¬
miã. Unde & ipsoͥ loco bethel idest domũ di

Expanded text:
a Lucullo quodam consule obsessam captamque, a Lucullo quodam consule obsessam captamque, et ante paucos annos a Joviniano imperatore vertit Bethelis, non multum ab ea distans. Sita est autem Bethel euntibus Eliam de Neapoli in laeva parte viae XII circiter milliario ab Elia, et usque hodie, parvus licet, vicus ostenditur. Sed et ecclesia aedificata est, ubi dormivit Jacob pergens Mesopotamiam. Unde et ipsi loco Bethel, id est domus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
hystorias recordant᷑. Quoꝵ est unꝰ berosus
chaldeus. qͥ suꝑ diluuio referens hec locutꝰ est.
Dicit᷑ huiꝰ nauis in armenia ꝓpt̾ montẽ cardue¬
noꝵ pars aliqua ꝑmanere. & qͦsdam bitumen
ex ea uolentes circũferre. qͦ utunt᷑ ł maxime
hi qui lustrant᷑ & se expiant. S & ieronimꝰ
egyptiꝰ qͥ antiquitates phenicũ pulchro ser-¬
mone conscͥpsit. & onaseas & multi alii. Ni¬
cholaus qͦ damascenꝰ. in .xxui. libro refert.
Est & in armenia suꝑ mynadẽ mons nomine
beris. ad qͦs multos in diluuio confugisse au-¬
tumant. ibiq ẽẽ saluatos. alios uͦ in archȩ
alueo suꝑnatantes ad eiꝰ uerticẽ ꝑuenisse.
& usq ad multas ȩtates ligna archȩ monstra¬
ri solita. Quos qͥdem ego puto ñ ẽẽ alios. nͥ eos¬
qͦs moyses legifer iudeoꝵ in suis uoluminib
edidit. Archat. urbs regni nemroth in
babilone. Porro hebrei hanc ẽẽ dicunt ciui¬

Expanded text:
historias, recordantur, quorum est Berosus historias, recordantur, quorum est Berosus Chaldaeus, qui super diluvio referens haec locutus est: « Dicitur hujus navis in Armenia propter montem Carduenorum pars aliqua permanere, et quosdam bitumen ex ea avellentes circumferre, quo utuntur vel maxime hi qui lustrantur et se expiant. » Sed et Hieronymus Aegyptius, qui antiquitates Phoenicum pulchro sermone conscripsit, et Naseas et multi alii, Nicolaus quoque Damascenus in XXVII libro refert. Est in Armenia super Immadem mons nomine Beris, ad quem multos in diluvio confugisse autumant, ibique esse salvatos; alios vero in arcae alveo supernatantes, ad ejus verticem pervenisse, et usque ad multas aetates ligna arcae monstrari solita: quos qquos Moyses legifer Judaeorum in suis voluminibus edidit. » Achad, urbs regni Nemrod in Bab
Abbreviated transcription (Latin):
sit in latinã lingua ñ latine uertere. Cuius
imꝑitiam ex comꝑatione eoꝵ quȩ tnͣstulimꝰ.
prudens stati lector inueniet. Ut enĩ mͥ excelsa
ñ uendico. ita t̾re coherentia suꝑgredi posse me
diluuiũ sedisse phibetur. & dicunt᷑ ibidẽ usq
hodie eiꝰ manere uestigia: Memunt hoꝵ mon¬
tium & ieremias inuisione contra babilonẽ.
iosephꝰ qͦ in pͥmo antiquitatũ iudaicarum
libro. scłarium litterarũ hẏstorias proferens.
animaduertens inquit noe terrã diluuio
lib̾atam. septẽ alios dies abire ꝑmisit. & uni¬
uersa animalia bestiasq patentib claustris
emittens. ipse cũ sua ꝓle egressꝰ est immolans
dõ hostias. gaudensq cũ liberis. Hunc locũ
armenii exitũ. ł egressũ uocant. Si quidẽ ibi
cultores illarũ regionũ archã primũ sedisse
testant᷑. & lignoꝵ quȩdã supesse monimenta.
Archȩ huiꝰ & diluuii om̃s qͥ barbaras scͥpsere

Expanded text:
sit in Latinam linguam non Latine vertere: cujus sit in Latinam linguam non Latine vertere: cujus imperitiam, ex comparatione eorum, quae transtulimus, prudens statim lector inveniet. Ut enim mihi excelsa non vindico, ita terrae cohaerentia supergredi posse me diluvium sedisse perhibetur, et dicuntur ibidem usque hodie ejus manere vestigia. Meminit horum montium et Hieremias in visione contra Babylonem: Josephus quoque in primo Antiquitatum Judaicarum libro, saecularium litterarum historiam proferens: « Animadvertens, inquit, Noe terram diluvio liberatam, septem alios dies abire permisit; et universa animalia bestiasque patentibus claustris emittens, ipse cum sua prole egressus est, immolans Deo hostias, gaudensque cum liberis. Hunc locum Armenii exitum, vel egressum vocant. Siquidem ibi cultores illarum regionum, arcam primum sedisse testantur, et lignorum quaedam superesse monumenta. Arcae hujus et diluvi
Abbreviated transcription (Latin):
US
qui a bea¬
to pam¬
philo mar-¬
tyre cogno¬
mentum
sortitꝰ est.
post decem
ȩccłiasticȩ hystoriȩ libros. post tẽpoꝵ canones.
quos nos latina lingua edidimꝰ post diuersarũ
uocabula nationũ. quȩ quomͦ olim ap̃ hebreos
dicta sint. & nunc dicant᷑ exposuit. pꝰchorogra¬
fiam t̾rȩ iudȩ. & distinctas tribuum sortes.
expositione picturã. ad extremũ in hoc opuscu-¬
lo laborauit. ut congregaret nob̾de scã scͥptura
omniũ pene urbiũ. montiũ. fluuioꝵ. uiculoꝵ.
& diuersoꝵ locoꝵ uocabula. quȩ ł eadẽ manent.
uł imminuta st̃ postea. ł aliqua ex parte cor¬
rupta. Unde & nos ammirabilis uiri sequen¬
tes studiũ. scđ̾m ordinẽ litt̾arum ut st̃ in g̾co
posita transtulimꝰ. relinquentes ea quȩ digna
memoria ñ st̃. & pleraq mutantes. Semelem̃
& in tempoꝵ libro p̾fatus sũ. int̾pretem me
esse ł noui oꝑis conditorẽ. maxime cũ quidã
uix pͥmis imbutꝰ litt̾is hunc eundẽ librũ ausꝰ

Expanded text:
us, qui a beato Pamphilo martyre cognomentum sortitus est, post decem Ecclesiasticae Historiae libros: post Temporum Canones, quos nos Latina lingua edidimus: post diversarum vocabula nationum, quae quomodo olim apud Hebraeos dicta sint, et nunc dicantur, exposuit: post Chorographiam terrae Judaeae, et distinctas tribuum sortes, expositione picturam, ad extremum in hoc opusculo laboravit, ut congregaret nobis de sancta Scriptura omnium pene urbium, montium, fluminum, viculorum, et diversorum locorum vocabula: quae vel eadem manent, vel immutata sunt postea, vel aliqua ex parte corrupta. Unde et nos admirabilis viri sequentes studium, secundum ordinem litterarum, ut sunt in Graeco posita, transtulimus: relinquentes ea, quae digna memoria non videntur, et pleraque mutantes. Semel enim et in Temporum libro praefatus sum, me veesse, vel novi operis conditorem: maxime cum quidam vix primis imbutus litteris, hunc eumdem librum ausus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in hebreo .g. litt̾am ñ habet. s uocat᷑ ai.
scribit᷑q ꝑ elementũ qđ ap̃ eos dicitur au.
Astarothcarnaim. t̾ra gigantiũ quondam in
suꝑcilo sodomoꝵ qͦs int̾fecit chodorlaomor.
Sunt hodieq aduo castella in batanea hoc nomi¬
ne. nouẽ int̾ se milib seꝑata int̾ abram & abi¬
lam ciuitates. Arboch. corrupte in nr̃is codi¬
cib arboch scribit᷑. cũ in hebreis legatur arbe.
ẏsaac. & iacob. sepulti st̃. & adam magnus. ut
olim metropolis philistinoꝵ & habitaculũ
gigantiũ. regnũq post ea dauid intͥbu iuda
ciuitas sacerdotalis. & fugitiuoꝵ. Distat ad¬

Expanded text:
 in Hebraeo G litteram non habet, sed vocatur ai  , scribiturque per elementum, quod apud eos dicitur, ain  . Astaroth Carnaim, terra gigantum quondam in supercilio Sodomorum, quos interfecit Chodorlagomor. Sunt hodieque duo castella in Batanaea hoc vocabulo, novem inter se millibus separata inter Adaram et Abilam civitates. 130 Arboc corrupte in nostris codicibus Arboc scribitur, cum in Hebraeis legatur arbee Isaac, et Jacob sepulti solim metropolis Philistinorum, et habitaculum gigantium, regnumque postea David in tribu Juda civitas sacerdotalis et fugitivo
Abbreviated transcription (Latin):
dit in sortẽ tribꝰ manasse. Azecha. ciuitas
chananeoꝵ inparte trib iudȩ. ad quã usq¬
ꝑsecutꝰ ẽ m̃c qnq reges. s & hodie uocatur
uilla a secha int̾ eleuteropolim & heliam.
Aialon. uallis atq p̾ruptũ suꝑ qd orante qͦndã
niu. luna stetit iuxta uillã q̃ usq nc̃ aialon
dicit᷑. contͣ orientẽ bethelis trib ab ea milib
distans. haud ꝓcul a gabaa & rama saulis ur¬

Expanded text:
dit in sortem tribus Manasse. Azeca, civitas dit in sortem tribus Manasse. Azeca, civitas Chananaeorum in parte tribus Judae, ad quam usqsus quinque reges. Sed et hodie vocatur villa Azeca, inter Eleutheropolim et Aeliam. Aialon, vallis atque praeruptum, super quod, orante quondam Jesu, luna stetit juxta villam quae usque nunc Ailon dicitur, contra orientem Bethelis, tribus ab ea millibus distans haud procul a Gabaa et Rama Saluis ur
Abbreviated transcription (Latin):
uicꝰ circa gerasam urbẽ a rabiȩ .xu. ab ea milib
distans cont᷑ occidentẽ qui agar appellatur.
qđ int̾pretat᷑ simmnachꝰ mensurã. Asedoch.
urbs amorreoꝵ. quȩ cecidit in sortẽ tribꝰ ru¬
ben. Appellat᷑ autẽ addito cognom̃to a sedoch
fasgan qd in lingua nr̃a resonat abscisum.
Abiram. mons in qͦ mortuus ẽ moyses. Dicit᷑
autẽ & mons eẽ nabau in t̾ra moab contra
iericho suꝑ iordanẽ. in suꝑcilio fasga. osten¬
diturq ascendentib delibiade in esbin
antiqͦ hodieq uocabulo iuxta montẽ fegor.
nom̃ pristinũ retinentẽ. a quo circa eũ regio
usq nc̃ appellat᷑ fasga. Auothiair. qd int̾pre¬
diȩ tribꝰ manasse. qͥ locus nc̃ uocatur golam
in terra batanea. de libro uiu naxe¬
ntilibanꝰ ea quȩ st̃ supͣ libanũ ad orienta¬
lem plagã respicientia. Antilibams ap¬
pellant᷑ circa regionẽ urbis damasci. q̃ ceci¬

Expanded text:
ab ea millibus ab ea millibus distans contra occidentem, qui Arga appellatur: quod interpretatur Symmachus mensuram. Asedoth, urbs Amorrhaeorum, quae cecidit in sortem tribus Ruben: appellatur autem, addito cognomento, Asedoth Phasga: quod in lingua nostra resonat, abscissum. Abarim, mons in quo mortuus est Moses. Dicitur autem et mons esse Nabau, in terra Moab contra Jericho supra Jordanem in supercilio Phasga. Ostenditurque ascendentibus de Liviade in Esbum, antiquo hodieque vocabulo juxta montem Phogor, nomen pristinum retinentem, a quo circa eum regio usque nunc appellatur Phasga. Avothiair, quod interprediae tribus Manasse: qui locus non vocatur Golam, in terra Batanaea. DE LIBRO JESU. Antilibanus: ea quae sunt supra Libanum, ad orientalem plagam respicientia, Antilibanus appellantur, circa regionem urbis Damasci, quae ceci
Abbreviated transcription (Latin):
oriens de fontib paneadis. & in marimortuo
interiens. Amalechites. regio in deserto ad
meridiẽ iudȩ tnͣs urbẽ petrã euntib ailam.
cuiꝰ & scͥptura recordat᷑ dicens. amalech ha¬
bitat in t̾ra ad austrũ. S & iuxta eũ aliꝰ ca¬
naneus habitabat. qͥ & dimicauit contͣfilios
isrł in deserto. de quib ita scribit᷑. amalech
autẽ & cananeus habitabant in ualle Araba.
aquila planã. simmachꝰ campestrẽ. int̾prȩ¬
tant᷑. sicut supͣdictũ ẽ. Porro ẽ & alia uilla ara¬
ba nomine. in finib diocesaree. quȩ olim
safforine dicebat᷑. & alia trib milib a scitro¬
poli contͣ occidentẽ. Amman. quȩ nc̃ fila del¬
fia urbs arabiȩ nobilis. in qͣ habitauerunt
olĩ Rafaim gens antiqua. quã int̾fecert̾ filii
loth. habitantes ꝓeis in amman. Argob. regio
regis basan. og suꝑ iordanẽ. quȩ cecidit in
sortẽ dimidiȩ tribꝰ manasse. & ẽ usq hodie

Expanded text:
oriens de fontibus Paneadis, et in mare Mortuum oriens de fontibus Paneadis, et in mare Mortuum interiens. Amalecites, regio in deserto ad meridiem Judaeae trans urbem Petram, euntibus Ailam: cujus et Scriptura recordatur, dicens: Amalec habitat in terra ad Austrum . Sed et juxta eum alius Chananaeus habitabat, qui et dimicavit contra filios Israel in deserto: de quibus scribitur: Amalec autem et Chananaeus habitant in valle . Araba: Aquila, planam: Symmachus, campestrem interpretantur: sicut supra dictum est. Porro est et alia villa Araba nomine, in finibus Diocaesareae quae olim Saphorine dicebatur, et alia tribus millibus a Scythopoli contra occidentem. 142 Amman, quae nunc Philadelphia, urbs Arabiae nobilis, in qua habitaverunt olim Raphaim, gens antiqua, quam interfecerunt filii Lot, habitantes pro eis in Amman. Argob, regio Og regis Basan super Jordanem, quae cecidit in sortem dimidiae tribus Manasse: et est
Abbreviated transcription (Latin):
milib .xx. ad meridiẽ. de qͦ supͣpositũ ẽ sarenã
terminꝰ udȩ ad septentrionẽ.: Asernai. termi¬
nus & ipse iudȩ Arbela. terminꝰ iudȩ ortum
solis aspiciens. Est & usq hodie uicꝰ arbel tñs
iordanen in sinib pellȩ ciuitatis palestine. &
aliꝰ hoc uocabulo in cãpo ꝑgrandi distans ab
oppido legionis milib nouẽ: Aulon. ñ grecũ
ut quidã putant. s hebreũ uocabulũ ẽ. appel¬
latur autẽ uallis grandis atq campestris. m
iminensã longitudinẽ se extendens q̃ circun¬
datur ex utraq parte montib sibi inuicem
succedentib & coherentib. Qui incipientes
a libano & ultͣ eũ usq ad desertũ faran ꝑue¬
munt: st̾q in ipso aulone. id÷ in ualle cam¬
pestri urbes nobiles. scitopolis. tẏberias. sta¬
gnũq ꝓpt̾ eas. S & iericho. mare mortuũ. &
regiones in circũitu ꝑ qͣs meliꝰ iordanis fluit.

Expanded text:
millibus viginti ad meridiem: de quo supra positum est. Asarenam, millibus viginti ad meridiem: de quo supra positum est. Asarenam, terminus Judaeae ad septentrionem. Asernai, terminus et ipse Judaeae. Arbela, terminus Judaeae, ad ortum solis 139 aspiciens. Est et usque hodie vicus Arbel trans Jordanem in finibus Pellae civitatis Palaestinae, et alius hoc vocabulo in campo praegrandi distans ab oppido Legionis millibus novem. Aulon non Graecum, ut quidam putant, sed Hebraeum vocabulum est: appellatur autem valtis grandis atque campestris in immensam longitudinem se extendens: quae circumdatur ex utraque parte montibus, sibi invicem succedentibus et cohaerentibus, qui incipientes a Libano et ultra, usque ad desertum Pharan perveniunt. Suntque in ipso Aulone, id est, in valle campestri urbes nobiles, Scythopolis, Tyberias stagnumque propter eam: sed et Jericho, mare Mortuum, et regiones in circuitu: per quas medius Jordanis fluit,
Abbreviated transcription (Latin):
cidentalẽ. Ataroth. ciuitas oli a morreoꝵ
tnsiordanen. q̃ pꝰea cecidit in sortẽ tribꝰ gad.
Uocatꝰ ẽ autẽ ataroth.filiꝰ salma siue salmon
ut in paralipomenis scͥptũ ẽ. Attrothsophan.
& hȩc ciuitas tribꝰ gad: Arath. ciuitas amor¬
reoꝵ uicina deserto cades. & usq nc̃ ostendit᷑
uilla. ab oppido malathis. quarto lapide a
cebron uicesimo in tribu iuda. Asemona.
ciuitas in deserto ad meridiẽ iudȩ. diuidens
egyptũ & sortẽ tribꝰ iudȩ. ad mare usq tenden¬
tem. Posui & supͣ asemona castra filioꝵ isrł.
Acrabbi. terminꝰ uide ꝓuinciȩ ad orientẽ re¬
spiciens tribꝰ uidȩ. Est autẽ & uicꝰ grandis nc̃
descendentib ad iordanem & ierichũ ꝑ eã quȩ
appellat᷑ a crabitenȩ. S & confiniũ amorreoꝵ
Acrabin dicit᷑ de qͦ loco ñ ext̾minauit alieni¬
genas tribꝰ neptalim. ut in iudicũ libro scͥptũ ẽ.
Asadada. confiniũ udȩ respiciens ad aquilonẽ.
Arath. terminꝰ & ipse iudȩ. distans a chebron

Expanded text:
Amorrhaeorum trans Jordanem, quae postea cecidit in sortem tribus Gad, vocatus est autem Atharoth et filius Salma, sive Salmon , ut in Paralipomenis scriptum est. Ataroth Sophan, et haec civitas tribus Gad. Arad, civitas Amorrhaeorum vicina deserto Cades, et usque nunc ostenditur villa ab oppido Malathis quarto lapide, a Chebron vicesimo, in tribu Juda. Asemona, civitas in deserto, ad meridiem Judaeae, dividens Aegyptum et sortem tribus Judae ad mare usque tendentem. Posui et supra Asemona, castra filiorum Israel. Acrabbi, terminus Judaeae provinciae ad Orientem resdescendentibus ad Jordanem et Hierichum, per eamque appellatur Acrabittene: sed et confinium Amorrhaeorum, Acrabbin dicitur; de quo loco non exterminavit alienigenas tribus Nephthalim, ut in Judicum libro scriptum est. Asadada, confinium Judae respiciens ad aquilonem. Arad, terminus et ipse Judae distans a Chebron
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ. Porro autẽ qd̾ ait. nã sic̃ absalon
uir ñ erat pulcher in om̃i isrł & decorꝰ
nimis. a uestigio pedis usq ad uerticẽ
ñ erat in eo macula. qͥ etiã post ea fecit
sibi currũ & equites. qui iudiciũ patris
stans in porta rep̾hendebat. potest figu¬
ralit᷑ intelligi. Absalon ipse filiꝰ dauid qͥ
int̾pretatur patris pax. de qͣ int̾pretatio¬
ne dicturi sumꝰ in sequentib. figuram
gestauit ppłi iudeoꝵ. Qui bene decorꝰ eẽ
dicit᷑. qd̾ ad eundẽ ppłm figuralit̾ refert᷑.
ꝓpter regnũ & sacerdotiũ. atq cȩt̾a dona
quȩ olim ei a do collata fuerant: qͥ pacẽ
cũ nr̃o dauid dño scilicet saluatore
habere noluit. Ait enĩ idem absalon.
Quis me constituet iudicẽ suꝑ terrã:
& cȩtã. Simulata humilitas. in absalon
demoniꝰtrata est. Nichil enĩ est deteriꝰ
ꝗͣ ꝑ ypocrisim falsas uirtutes quẽpiam
exaggerare. & ꝑelationẽ cordis maioꝵ

Expanded text:
credimus. Porro autem quod ait: « Nam sicut Absalom credimus. Porro autem quod ait: « Nam sicut Absalom vir non erat pulcher in omni Israel et decorus nimis. A vestigio pedis usque ad verticem, non erat in eo ulla macula. Qui etiam postea facit sibi currus et equites, qui et judicium patris stans in porta reprehendebat. » Potest figuraliter intelligi Absalom ipse filius David qui interpretatur patris pax, de qua interpretatione dicturi sumus in sequentibus figuram gestavit populi Judaeorum: qui bene decorus esse dicitur, quod ad eumdem populum figuraliter refertur, propter regnum et sacerdotium, atque caetera dona quae olim a Deo collata fuerant. Qui pacem cum nostro David Domino scilicet Salvatore habere noluit. Ait enim idem Absalom. « Quis me constituat judicem super terram? » etc. Simulata humilitas in Absalom demonstrata est: nihil enim est deterius, quam per hypocrisim falsas virtutes quempiam exaggerare, et per elationem cordis majorum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm dĩ. ppłm dĩ uocat. eundẽ absalon siue
eos qͥ cũ illo erant. Qui qͣsi captiui & eiecti
erant. eo qd ñ reducerent᷑ adhereditatẽ
di. ne forte coacti diis alienis in t̾ra aliena
seruirent. N ec uult d̾s ꝑire animã. s
retractat cogitans ne peat penitꝰ qͥ abiectꝰ ẽ.
Ic si diceret. Ds̃ peccatores qui a diabolo
captiui detinent᷑ ut ad se conuer tantur
uocat. & tu qͥ eũ imitari debes curnon
eo mͦ agis: Et qnͣdo tondebat᷑ capillꝰ.
semel autẽ in anno tondebatur.
n hebreo ita legit᷑ Et qnͣdo tondebat᷑ caput
erꝰ statuto tẽpore tondebat᷑. & reliqua
Non enĩ semel in anno ut latim codices
habent tondebat᷑ s statuto tẽpore. id est¬
de trigiita in triginta dieb. Sed nos
hanc opinionẽ aliquoꝵ omittentes
simplicit᷑ sicut apud nos legit᷑. uidelicet
qnͣdo tondebat᷑ caput semel autẽ in an¬
no tondebat᷑ legere decreuimꝰ. qͥa hanc
trans lationẽ ex hebraico fonte haustam

Expanded text:
m Dei? » Populum Dei vocat eumdem Absalom, sive eos qui cum illo erant: qui quasi captivi et ejecti erant, et quod non reducerentur ad haereditatem Dei, ne forte coacti diis alienis in terra aliena servirent. « Nec vult perire Deus animam, sed retractat cogitans, ne pereat penitus qui abjectus est. Ac si diceret: Deus peccatores qui a diabolo captivi detinentur, ut ad se convertantur, vocat: et tu qui eum imitari debes, cur non eo modo agis? Et quando tondebatur capillus, semel autem in anno tondebatur. In Hebraeo ita legitur: Et quando ejus, statuto tempore tondebatur, » et reliqua. Non enim semel in anno, ut Latini codices habent, tondebatur, sed statuto tempore, id est in triginta diebus. Sed nos hanc opinionem aliquorum omittentes, simpliciter sicut apud nos legitur, videlicet quando tondebat caput semel autem in anno tondebatur legere decrevimus: quia hanc translationem ex Hebraico fonte haustam
Abbreviated transcription (Latin):
rum consurrexit. in me sit iniquitas
si tam̃ aliqͣ eẽ debet: in te autẽ o rex da¬
ud nulla sit iniqͥtas qui absq culpa es.
in co qđ illi duo fr̃s int̾ se conflixerunt:
Et sicut ego absq culpa sum ꝓ eo qd̾ duo
filii mei consurrexert̾ aduersum se &
int̾fectus est alter ab altero. ita & tu absq
culpa es. ꝓeo qd absalon amon dignũ
morte int̾fecit. Quȩ ait. Recordetur
sanguinis ad ulciscendũ. & nequaquã
int̾ficient filiũ meũ. Necordatio hic
ꝓiuram̃to posita ẽ. Ac si aꝑte diceret.
Recordet᷑ rex ꝓmissionis suȩ ĩmo iuram̃ti.¬

Expanded text:
rum, in me sit iniquitas, si tamen aliqua esse debet; in te autem, o rex David, nulla sit iniquitas, quia absque culpa es in eo quod illi duo fratres inter se conflixerunt. Et sicut ego absque culpa sum, pro eo quod duo filii mei consurrexerunt adversum se, et interfectus est alter ab altero, ita et tu absque culpa es, pro eo quod Absalom Ammon dignum morte interfecit. « Quae ait: Recordetur sanguinis ad ulciscendum, et nequaquam interficient filium meum. Recordatio hic pro juramento posita est. Ac si diceret: Recordetur rex promissionis suae, immo juramenti
Abbreviated transcription (Latin):
Ntelligens autẽ ioab filiꝰ saruiȩ qd car
regis uersũ eẽt ad absalon. misit the¬
cuam & tulit inde mulierẽ sapientẽ
dixitq ad eã. Lugere te simula & in¬
duere ueste lugubri. & ne unguaris
oleo. ut sis qͣsi mulier plurimo iam
tempore lugens mortuum.
rare. & in eo intellexit qd cor eiꝰ uersũ
esset ad absalon. misitq thecuam &
tulit inde mulierẽ sapientẽ. Thecua
uidua eg̾o sũ. mortuus ẽ autẽ uir ms.
& ancillȩ tuȩ erant duo filii. Qui rea¬
ti st̾ aduersꝰ se in agro. nullꝰ q erat

Expanded text:
ntellegens autem Ioab filius Sarviae quod cor regis versum esset ad Absalom misit Thecuam et tulit inde mulierem sapientem dixitque ad eam lugere te simula et induere veste lugubri et ne unguaris oleo ut sis quasi mulier plurimo iam tempore lugens mortuum rare, et in eo intellexit, quod cor ejus versum esset ad Absalon. « Misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapvidua ego sum. Mortuus est autem vir meus, et ancillae tuae erant duo filii, qui rixati sunt adve
Abbreviated transcription (Latin):
scendũ. Hixitq mulier. Quare cogi¬
tasti istiꝰmodi rem contͣ ppłm dĩ. &
locutꝰ ẽ rex uerbũ istud ut peccet. &
non reduicat eiectum suum:
Ex hoc loco demonstrat᷑ illud qd̾ suꝑiꝰ
dictũ est. cessaiit dauid rex exire post
Absalon. idest cessauit ut ñ exiret᷑ ab
Aliquo & ñ reduceret absalon. Inde
uit mulier. & locutꝰ est rex uerbũ istud

Expanded text:
cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei, et locutus est rex verbum istud ut peccet, et non reducat ejectum suum. » Ex hoc loco demonstratur illud quod superius dictum est: « Cessavit David rex exire post Absalom, » id est, cessavit ut non exiretur ab aliquo et non reduceret Absalom. Inde ait mulier: « Et locutus est rex verbum illud
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta arnonem castra filioꝵ isrł. Nabau.
qd̾ hebraice dicit᷑ nabo. mons suꝑ iordanen
contͣierichũ in t̾ra moab. ubi moyses mor¬
tuus ẽ. &usq hodie ostendit᷑ in .uiͦ. miliario
urbis iebꝰ contͣorientalẽ plagam. Nabo.
ciuitas filioꝵ ruben in regione galaad. cusꝰ
meminit ysaias in uisione contͣ moab. & iere¬
mias. Est uͦ & euiꝰdam uiri uocabulũ nabau.
ebus milib uiii. contͣmeridianã plagam.
Nageb. auster ap̃ hebreos. nageb dr̃ qd̾ simma-¬
chus int̾pretatꝰ ẽ meridiem. Sciendum autẽ
qd̾ eadẽ plaga ap̃ hebreos trib uocabulis ap¬
pellat᷑. Nageb. theman. Darom. qd̾ nospossumꝰ
austrũ. affricũ. & meridiem. nuncupari.¬

Expanded text:
juxta Arnonem castra filiorum Israel. Nabau juxta Arnonem castra filiorum Israel. Nabau quod Hebraice dicitur Nebo , mons supra Jordanem contra Jerichum in terra Moab, ubi Moses mortuus est: et usque hodie ostenditur in sexto milliario urbis Esbus contra orientalem plagam. Nabo, civitas filiorum Ruben in regione Galaad: cujus meminit Isaias in visione contra Moab, et Jeremias. Est vero et cujusdam viri vocabulum Nabau, Esbus millibus octo contra meridianam plagam. Negeb, Auster: apud Hebraeos Nageb dicitur, quod Symmachus interpretatur, meridiem. Sciendum autem quod eadem plaga apud Hebraeos tribus vocabulis appellatur, Nageb, Theman, Darom, quod nos possumus Austrum, Africum, et Meridiem, si
Abbreviated transcription (Latin):
recordant᷑. S & iudei qui cũ ieremia de iero¬
solimis ꝓfugi exierant habitauert̾ in mem¬
phis. Machaas. in osee. ꝓ quo aquila & simina¬
chus concupiscentias int̾pretant᷑. Aliletus.
ciuitas asiȩ de qua ierechiel scribit. Mariboth.
cuiꝰ meminit iez echiel dicens. usq ad aquã
mariboth. ꝓ quo aqͥla lites. Simmachꝰ uirgia.
ł contͣdictiones int̾pretant᷑. Alorasti. unde¬
ut scribit ieremias. Alofath. regio moabitarũ.
sicut in ieremia legimꝰ. Posita ẽ autẽ & supra
mefa. oraon. regio moabitaꝵ iuxta ieremiã.
Melchon. idolũ ammonitaꝵ sic̃ scribit ieremias.
agedan. ad cuiꝰ fines De euangeliis
& marchus eiꝰdem nominis recordat᷑. Nunc
habitauit cam. Uertitur autẽ in salum
id÷ motũ siue fluctuationẽ. Niniue. urbs
assyrioꝵ quã edificauit assur. egrediens de
t̾ra sennaar. Est & alia usq hodie ciuitas
iudeoꝵ nomine niniue in angulo arabiȩ
quã nc̃ corrupte neneuen uocant. Haalibel.

Expanded text:
recordantur; sed et Judaei, qui cum Jeremia de Jerosolymis profugi exierant, habitaverunt in Memphis. Machaas, in Osee, pro quo Aquila et Symmachus, concupiscentias interpretantur. Miletus, civitas Asiae, de qua Ezechiel scribit. Mariboth, cujus meminit Ezechiel dicens: Usque ad aquam Mariboth , pro quo Aquila, lites: Symmachus, jurgia, vel contradictiones interpretantur. Morastxta Jeremiam. Mophath, regio Moabitarum: sicut in Jeremia legimus. Posita est autem et supra Memphrua. Maon, regio Moabitarum, juxta Jeremiam. Melchom, idolum Ammonitarum, sicut scribit Jeremias. Magedan, ad cujus fines Matthaeus et Marcus ejusdem nominis recordatur: nunc habitavit Cain, vertitur autem in salum, id est, motum, sive fluctuationem. Nineve, urbs Assyriorum, quam aedificavit Assur egrediens de terra Senaar. Est et alia usque hodie civitas Judaeorum nomine Nineve in angulo Arabiae quam nunc correpte Nineve vocant. Naaliel,
Abbreviated transcription (Latin):
essab. hostile oppidũ. iuxta gabaa. Magdon.
siue magron. ubi sedit saul. Massefa. ad quã
uenit. Masereth. in qua sedit dauid. nc̃ deser-¬
ta. ꝓ quo aquila int̾pretat᷑ munitiones. Sim-¬
machꝰ refugia. theodotion speluncas. Masbach.
hostilis ciuitas regis adrazar. Mala. id÷ gemel-¬
la. quã aqͥla & siminachꝰ tnͣsfert̾ uallẽ salis.
Diximꝰ de hac & supͣ. Maacha. regio regis gessur.
Alodeim. uicꝰ iuxta diospolim. unde fuerunt
machabei. quoꝵ hodieq ibidem sepulchra
monstrant᷑. Satis itaq miror quomͦ antiochi
eoꝵ reliquias ostendant. aut qͦ hoc auctore
certo sit creditũ. Mapsartẏri. ꝓ quo aquila
& simmachꝰ int̾pretant᷑ munitã trrũ. Magao.
urb quã ȩdificauit salomon. Meeber ꝓ quo
principũ salomonis. Aello. ciuitas qua ȩdi¬

Expanded text:
essab, hostile oppidum juxta Gaba. Magdon, sive Magron, ubi sedit Saul. Massepha, in Moabvenit. Masereth, in qua sedit David, nunc deserta: pro quo Aquila interpretatur, munitiones: Symmachus, refugia: Theodotio, speluncas. Masbach, hostilis civitas regis Adrazar. Mela, id est, Gemela: quam Aquila et Symmachus transferunt, vallem Salis diximus de hac et supra. Maacha, regio regis Gesur. Modeim, vicus juxta Diospolim, unde fuerunt Macchabaei: quorum hodieque 250 ibidem sepulcra monstrantur satis itaque miror, quomodo Antiochiae eorum reliqitum. Mabsar Tyri: pro quo Aquila et Symmachus interpretantur, munitam Tyrum. Magau, urbs quam aedificavit Salomon. Meeber: pro qprincipum Salomonis. Mello, civitas quam aedi
Abbreviated transcription (Latin):
difficile rumpit᷑. quia nimirũ obserua-¬
tio mandatoꝵ di quȩ in cordib electoꝵ
fide. & spe. & dilectione suꝑnȩ retributi¬
onis firmata ẽ. nullo tẽporalium rerũ
potest obstaculo dissolui.
t sculptura subt̾ labiũ circũibat illud
decẽ cubitis ambiens mare: Duo ordines
sculpturarũ hystriatarũ erant fusiles.
um prȩdictũ sit supͣ qd̾ resticula .xxx.
cubitoꝵ mare circũierit. & nc̃ additur
qd̾ sculptura hoc subt̾ labiũ posita decẽ
cubitis ambierit. patet ex utraq relatio-¬
ne qͥa uas erat in modũ fialȩ repandũ ac
diffusũ. qͥa xxx. cubitis circũitus qͦs ha-¬
bebat in labio usq ad decẽ cubitos coar-¬
tatũ. Sculptura autẽ hẏstriata est. quȩ
hẏstorias rerũ aliqͣsimitat᷑. Unde recte
ꝑ sculpturas hẏstriatas qͥb mare circũda¬
bat᷑ exempla st̃ prioꝵ tẽpoꝵ designata.
quȩ necesse ẽ nos sollert̾ intueri. ut uide¬

Expanded text:
difficile rumpitur : quia nimirum observadifficile rumpitur : quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in fide, spe et dilectione supernae retributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. Et sculptura subter labium circumdabat illud decem cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. Cum praedictum sit supra quod resticula triginta cubitorum mare circumierit, et nunc additur quod sculptura hoc subter labium posita decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in modum phialae repandum ac diffusum, quo a triginta cubitis circuitus, quos habebat in labio, usque ad decem est cubitos coarctatum. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum temporum designata, quae necesse est nos solert
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ om̃is fideliũ chorꝰ unã eandẽq uiam
uaitatis ingredi. & communẽ debet a
dño coronã spare iusticiȩ. Rotundũ
gat in circũitu. ut orbis uniuersus in
grro lauachro uitȩ a sorde peccatoꝵ
designaret᷑ eẽ mundandꝰ: De qͦ bene
subdit᷑. qͥnq cubitoꝵ altitudo eiꝰ. quia
nimirũ qͥcquid uisu. qͥcqͥd auditu. qͥc qͥd¬
olfactu. qͥc qͥd gustu. qͥcqͥd tactu delinqͥmꝰ.
totĩ hoc nob̾ grã dĩ ꝑ ablutionẽ uiuifici
sontis relaxat. S ñ sufficit prȩteritoꝵ¬
remissio peccatoꝵ. si ñ qͥsq deinceps bo¬
nis studuerit insistere oꝑib Alioqum.
diabolꝰ qͥ exierat de homine. si hunc a
bonis uiderit uacare multipliciꝰ redit.
facitq nouissima hominis illiꝰ peiora
priorib Unde apte subditur
It resticula triginta cubitoꝵ tangebat
illud ꝑcircũtum. Per resticulã namq
disciplina p̃ceptoꝵ celestiũ qua a nr̃is
uoluptatib religam᷑ potest apte signari
scriptura dicente. qͥa funiculꝰ triplex

Expanded text:
 eamdemque viam veritatis ingredi, et communem a Domino debet coronam sperare justitiae. Rotundum erat in circuitu, ut orbis universus in gyro, lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur, Quinque cubitorum altitudo ejus, quia nimirum qolfactu, quidquid gustu, quidquid tactu, delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis, relaxat. Sed non sufficit praeteritoremissio peccatorum si non quisque deinceps bonis studuerit insistere operibus: alioquin diabolus qui exierat de homine, si hunc a bonis viderit vacare, multiplicius redit: facitque « novissima hominis illius pejora prioribus. Unde apte subditur: Et resticula triginta cubitorum cingebat illud per circuitum. Per resticulam namque disciplina praeceptorum coelestium, qua a nostris voluptatibus religamur, potest apte signari, Scriptura dicente, Quia funiculus triplex
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ hyram om̃e opꝰ salomonis. qui
nimirũ doctores scĩ dũ ministerio ubi
fidelit᷑ insistunt. opꝰ utiq dĩ oꝑantur.
qm̃ illis loquendo foris uiã ueritatis
apiunt. qͦs intꝰ illustrando ipse ad uitã
p̃ordinauit ȩternã. Ego inqͥt plantaui
apollo rigauit. d̾s autẽ in crementum
dedit. Fecit hoc opꝰ ex ere. qͥa illis cõmit¬
tere uerbũ quęrit doctor stremius qͥ
diffamare quęq ipsi didicerint recti
satagunt. Eris namq metallũ ualde
ẽẽ durabile c̃stat. atq oĩmodo sonorũ¬
t fincit duas colũnas exeas. decem &
octo cubitoꝵ altitudiniᷤ colũnã utraq
Hȩ sunt columnȩ. de quib saulꝰ ait.

Expanded text:
autem Hiram omne opus Salomonis. » Quia nimirum doctores sancti, dum ministerio verbi fideliter insistunt, opus utique Dei operantur. Quoniam illis loquendo foris viam veritatis aperiunt, quos intus illustrando ipse ad viam praeordinavit aeternam. « Ego, inquit, plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit . » -- « Fecit hoc opus ex aere, » quia illis committere verbum quaerit doctor strenuus, qui diffamare, quaeque ipsi didicerint recta satagunt. Aeris namque metallum valde esse durabile constat, atque omnimodo sonorumt finxit duas columnas aereas, decem et octo cubitorum altitudinis columnam utramque. » Hae sunt col
Abbreviated transcription (Latin):
fex pulchre dicit᷑. qͥa filiꝰ erat mulieris
uidue de isrł. In qua ꝑsona solet ñnunꝗͣ
p̾sentis tẽporis ȩccłia figurari. ꝓ qua uir
suus uidelicet. xp̃c morte gustata resur-¬
rexit. atq in cȩlos ascendens. eã interĩ
peregrinantẽ a se reliquit in terris.
Non autẽ laborandũ in explanando qͣmͥ
huiꝰ uiduȩ filii scĩ sint p̃dicatores. cum
om̃selecti se filios fateant᷑ eccłiȩ cũ enĩ
de cisdem p̾dicatorib noui testameni
specialit᷑ ei ꝓmittatur dicente ꝓpħa:¬

Expanded text:
fex pulchre dicitur quia filius erat mulieris fex pulchre dicitur quia filius erat mulieris viduae de Israel, in qua persona solet nonnunquam praesentis temporis Ecclesia figurari: pro qua vir suus, videlicet Christus, morte gustata resurrexit, atque in coelos ascendens, eam interim peregrinantem a se, reliquit in terris. Non autem laborandum in explanando, quomodo hujus viduae filii sancti sunt praedicatores, cum omnes electi se filios fateantur Ecclesiae, cum etiam de eis praedicatoribus Novi Testamenti, specialiter ei promittatur, dicente P
Abbreviated transcription (Latin):
sicq post unã septimana adueniente
mense octauo ꝑfecta inuenta sit domꝰ
dñi. & oꝑib uidelicet eiꝰ in uniuersis
& ipsa dedicatione priꝰ cõpleta. nͥ forte
putandũ est. p̾dicto tẽplo aliqͥd adhuc
utensiliũ in ministeria eiꝰ additũ fuisse.
usq ad ingressũ octaui mensis acceleran-¬
te rege ut oĩno mense septimo qui erat
totꝰ sollemnis tẽplum dedicaretur. atq
ita uerũ repiatur utrũq. & tẽplum ui¬
delicet octauo mense in oꝑe suo atq
utensilib ꝑfectum. & ipso septimo
mense dedicatum. XXIII.
neptalim patre tyrio artificẽ erarium. &¬
plenũ sapientia & intelligentia & doctri¬
na. ad faciendũ om̃e opus ex ere Qui
cũ uenisset ad regẽ salomonẽ. fecit om̃e
opus eiꝰ. Et hoc mẏsteri gr̃a factũ ẽ.
Artifex qͥppe tyriꝰ quẽ adiutorẽ salomon
assumpsit oꝑis. electos degentib uerbi
ministros significat. Iui uidelicet arti¬

Expanded text:
Sicque post unam septimanam adveniente Sicque post unam septimanam adveniente mense octavo, perfecta inventa sit domus Domini, et operibus videlicet ejus in universis, et ipsa dedicatione prius completa. Nisi forte putandum est, praedicto templo aliquid adhuc utensilium in ministeria ejus additum fuisse: utque ad ingressum octavi mensis, accelerante rege, ut omnino mense septimo qui erat totus solemnis templum dedicaretur: atque ita verum reperiatur utrumque et templum videlicet octavo mense in opere suo atque utensilibus perfectum, et in ipso septimo mense dedicatum. CAPUT VNephthali patre Tyrio, artificem aerarium, plenum sapientiae, et intelligentiae et doctrinae ad faciendum omne opus ex aere. Qui cum venisset ad regem Salomonem, fecit omne opus ejus. » Et hoc mysterii gratia factum est: artifex quippe Tyrius quem adjutorem Salomon sui assumpsit operis, electos de gentibus verbi ministros significat. Qui videlicet arti
Abbreviated transcription (Latin):
tinet. qnͣdo ad tantã iam ꝑfectionẽ sc̃ã
eccłia ꝑueniet. ut qͥd ei ampliꝰ addi possit
inueniri ñ possit. Nabebit enĩ tunc.
qd piꝰ ille desiderator supplex a dño
quęrebat dicens: dne ostende nob̾ patrẽ.
& sufficit nob̾. S ñ contemnenda nasci¬
tur q̃stio. quomͦ dicat᷑ domꝰ dñi in men-¬
se octauo ꝑfecta in om̃i oꝑe suo. & in
uniuersis utensilib. cũ in consequen¬
tib legat᷑ mense septimo dedicationẽ
ei eẽ completã. Neq autẽ credibile ẽ
qd̾ septẽ quidẽ annis templũ ȩdificans
salomon. octauo mense octaui anni
ꝑfecerit. s usq ad septimũ anni noni
mensẽ dedicationẽ ꝑfecte distulerit.
Unde potiꝰ ueri simile uidet᷑ domũ septẽ
annis ac septẽ mensib edificatã ita ut eodẽ
mense septimo dedicationis sit celebrata
sollemnitas. ac die uicesimo tercio ipsiꝰ
mensis ut uerba dierũ narrant ppłos
salomon ad tab̾nacula sua dimiserit.

Expanded text:
ertinet, quando ad tantam jam perfectionem sancta ertinet, quando ad tantam jam perfectionem sancta Ecclesia perveniet, ut quid ei amplius addi possit inveniri non possit. Habebit enim tunc quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat, dicens: « Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . » Sed non contemnenda nascitur quaestio, quomodo dicatur domus Domini in mense octavo perfecta in omni opere suo, et in universis utensilibus, cum in sequentibus legatur mense septesse ejus completam. Neque autem credibile est quod septem quidem annis templum aedificaverit Salomon, octavo mense octavi anni perfecerit, sed usque septimum annum novi mensis dedicationem perfecte distulerit. Unde potius verisimile videtur domum septem annis ac septem mensibus aedificatam, ita ut eodem mense septimo dedicationis sit celebrata solemnitas, ac die vicesimo tertio ipsius mensis ut Verba dierum narrant populos Salomon ad tabernacula sua dimiserit.
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis scłaria: XXLI.
nno quarto fundata est domꝰ dñi in men
se ⁊io.& in anno undecimom̃se bul¬
ipse ẽ mensis octauus. ꝑfecta est in omni
oꝑe suo & in uniu̾sis utensilib edificauitq
eam annis septẽ. Patet allegoriȩ sensus
qͣre domꝰ dñi edificata est annis septem.
qͥa nimirũ scã ȩccłia toto huiꝰ scłi tẽpore
qd septẽ dierũ circuitu pagitur. exelectiᷤ
construit᷑ animab. & cũ fine scłi suũ qͦ
crementũ ad finẽ ipsa ꝑducit. Uel certe.
septẽ annis ȩdificat᷑ ob significationem
grẽ sꝑualis. ꝑ qua ȩccłia solũ ut sit eccłia
pcipit. Septẽ qͥppe dona sp̃s scĩ enume¬
rat ysaias. sine qͥb nemo uł fidelis effici¬
uł fidẽ seruare. uł merito fidĩ ad coronã
potest ꝑuenire iusticiȩ. Qđ autẽ in octa
uo anno & in octauo er mense ꝑfecta est
domꝰ in om̃i oꝑe suo. & in uniuersis uten¬
silib. ad futurũ scłm diemq iudicii ꝑ¬

Expanded text:
quanto magis saecularia? » quanto magis saecularia? » nno quarto fundata est domus Domini, in mense tertio, et in anno undecimoipse est octavus, perfecta est domus in omni opere suo, et in universis utensilibus. Aedificavitque eam annis septem. quare domus Domini aedificata sit annis septem: quia nimirum sancta Ecclesia toto hujus saeculi tempore, quod sex septem dierum circuitu peragitur, ex electis construitur animabus, et cum fine saeculi suum quoque crementum ad finem ipsa perducit. Vel recte septem annis aedificatur, ob significationem gratiae spiritalis, quam Ecclesia sola, ut sit Ecclesia, percipit. Septem quippe dona sancti Spiritus enumerat Isaias, sine quibus nemo fidelis, vel fidem servare, vel merito fidei ad coronam potest venire justitiae.ecta est domus in omni opere suo et in universis utensilibus, ad futurum saeculum, diemque judicii p
Abbreviated transcription (Latin):
lignoꝵ cedri ȩdificatũ ẽẽ memoratur.
Trs qͥrpe ordines st̃ lapidũ politoꝵ. fi.¬
des spes. caritas. Et recte politoꝵ. quia
certa necesse ẽ discendi sollertia qͥsq
qͥmͦ gredere. qͥd sꝑare. siue diligere debe¬
it dinoscat. Unꝰ autẽ ordo lignoꝵ cedri
ipsa ẽ bona opatio sine corruptione
simulationis exhibita. sine cuiꝰ suꝑad-¬
iectione. fides. spes. caritas uera eẽ non
ualet. Dictũ namq est sepiꝰ. qd̾ ligna
cedri ꝓpt̾ odoris grãm & imputribilẽ
suȩ naturȩ potentiã. ꝑseuerantiã fa¬
maq piȩ designant actionis: Ad hoc
atriũ usq uniuersi conscendt᷑ electi.
qͥfide. spe. dilectione atq oꝑe do placere
appetunt. Hoc alta meritoꝵ gr̃ã tͣnscen¬
dunt ꝑfecti. cũ in tanto uirtutũ culmi¬
ne ꝓficiunt. ut dicere suis auditorib
possint:. imitatores nr̃i estote. sicut &
nos axp̃i. Glorianturq & dicunt :
nescitis quoniã angetos iudicabimꝰ.

Expanded text:
lignorum cedri aedificatum esse memoratur. lignorum cedri aedificatum esse memoratur. Tres quippe ordines sunt lapidum politorum, fides, spes, charitas. Et recte, politorum, quia certa necesse est discendi solertia quisque,  credere, quid sperare, quid diligere debeat, dignoscat. Unus autem ordo lignorum cedri ipsa est bona operatio sine corruptione simulationis exhibita, sine cujus superadjectione fides, spes et charitas vera esse non valet. Dictum namque est saepius quia ligna cedri propter odoris gratiam et impusuae naturae potentiam, perseverantiam famamque pie designant actionis. At hoc atrium usque universi conscendunt electi, qui fide, spe, dilectione atque opere Deo placere appetunt: hoc alta meritorum gratia transcendunt perfecti, cum in tanto virtutum culmine proficiunt, ut dicere suis auditoribus possint: « Imitatores nostri estote, sicut et nos Christi : » gloriantur et dicunt: « Nescitis quoniam angelos judicabimus,
Abbreviated transcription (Latin):
carnaliũ in ȩccłia simplicitas a dño
despicit᷑. qnͣdo fidelit᷑ ea quȩ ualent illi
uota pietatis offerunt. Dirigunt emꝰ
uisus a longe in tẽplum dĩ. qͥ uitã sub¬
limiũ discere & ammirari sedulo gau¬
dent: & qͦs uirtutis imitatione sequi
nequeunt. piȩ uenerationis cõpledum¬
tur affectu. Uident hostias sacerdotũ
in altari igni sacro consumi. quia ma
ad atriũ sacerdotũ offerendas dño ꝑ
qdos dũ bona quȩ p̾ualent opantes maiox¬
u doctoꝵ & confirmant᷑ exhortatione
pnt̾tessione dño cõmendant᷑ Offert̃
aai tunc hostias suas sacerdotib ꝑ eos
año cõmendandas. cũ scĩs quib ꝙ egen¬
ab necessaria mundi huiꝰ qͥb ipsi abun¬
buunt ammonente ac dicente: facite.
uob amicos de mãmona iniqͥtatis ut
cũ defeceritis recipiant uos in ȩt̾na taber-¬
nacula. Henc atriũ sacerdotũ trib õr
ainib lapidũ politoꝵ & uno ordine.

Expanded text:
carnalium in Ecclesia simplicitas a Domino carnalium in Ecclesia simplicitas a Domino despicitur, quando fideliter ea quae valent illi voto pietatis offerunt. Dirigunt enim visus a longe in templo Dei, cum vitam sublimium discere, et admirari sedulo gaudent: et quos virtutis imitatione sequi nequeunt, piae venerationis complectuntur affectu. Vident hostias sacerdotum in altari igne sacro sanctoque consumi: quia magad atrium sacerdotum offerendas Domino pro illis, dum bona quae praevalent operantes, majoet doctiorum firmantur exhortatione, et intercessione commendantur. Offerunt etiam tunc hostias suas sacerdotibus per eos Domino commendandas, cum sanctis quibusque egentibus necessaria mundi hujus, quibus ipsi abunDomino admonente ac dicente: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula dinibus lapidum politorum, et uno ordine
Abbreviated transcription (Latin):
numero p̾stant. tanto succũbunt me-
rito: Unde apte basilica hȩc grandis &¬
si plurimos capit. ñ cos tam̃ ininteriora
tẽpli deaurati. ñ ad altaris officiũ. ñ mn
ipsũ saltẽ atriũ sacerdotũ intromitet
qͥa carnales qͥq atq infirmi adhuc in
ȩccłia. & si ob meritũ castȩ fidi ac piera¬
tis dño deuotȩ ad electoꝵ sortẽ ptinent.
longe tam̃ ab est ut illis ȩquentur. qui
cũ sĩducia ꝓloquuntur. Non em̃ audes
Et iterũ: bonũ certamen certaui. cursũ
consũmaui. fidẽ seruaui. decetorepo¬
sita est mͥ corona iusticiȩ: Accedebat
qͥdem uulgꝰ usq ad atriũ sacerdotum
hostias suas adusq huiꝰ ianuã defercbut.
susceptas a sacerdotib atq in altario
oblatas oculis ꝓsequebat᷑. in ipsũ etiã
templũ cũ aꝑiebatur intuitũ suũ alon¬
ge dirigebat. nec tam̃ atriũ sacerdotũ
intrandi facultatẽ habebat. uerũ de
inferiorib clamabat ad dñm. qͥa nec

Expanded text:
numero praestant, tantum succumbnumero praestant, tantum succumbrito. Unde apte basilica haec grandis, etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non in ipsum saltem atrium sacerdotum intromittit, quia carnales quique atque infirmi adhuc in Ecclesiis, etsi ob meritum castae fidei ac pietatis Deo devoti, ad electorum sortem pertinent, longe tamen abest ut illis aequentur qui cum fiducia proloquuntur: Non enim audeoEt iterum: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi, de caetero reposita est mihi corona justiquidem vulgus usque ad atrium sacerdotum, hostias suas ad usque hujus januam deferebat, susceptas a sacerdotibus, atque in altari oblatas, oculis prosequebatur. In ipsum etiam templum cum aperiebatur intuitum suum a longe dirigebat, nec tamen atrium sacerdotum intrandi facultatem habebat. Verum de inferioribus clamabat ad Dominum, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotale ꝓfecto ministeriũ sꝑualit᷑
exercent. Neq enĩ epis solũ & p̃sbiteris
uerũ om̃i dĩ eccłiȩ loquebat᷑ apłs setrus
cũ ait: uos autẽ genꝰ electũ regale sacer
dotiũ. gens scã. ppłs acquisitionis. Cuiꝰ
honore dignitatis etiã antiquuis ppłs dĩ
erat insignitꝰ. dicente ipso ad moysen:
hȩc dices domui iacob. & annuntiabis
filiis isrł. Et paulopost: & uos eritis
michi regnũ sacerdotale. & gens scã.
asilica uͦ grandis quȩ erat extͣatrium
sacerdotũ. in qͣ omĩs ppłi multitudo ado¬
rare siue ad uerbũ audiendũ confluere
solebat. carnaliũ in scã eccłia uitã more̾q
siguralit̾ insinuat. Qualib dicit apłs.:¬
& ego fr̃s ñ potui uob̾ loqui qͣsi sꝑualib.
s qͣsi carnalib. Tanꝗͣ paruulis in xp̃o
lac uob̾ potũ dedi ñ escam: Qui bene ꝑ
basilicã grandẽ designant᷑. qͥa absq ulla
dubietate multo maior ẽ in scã eccłia

Expanded text:
sacerdotale profecto ministerium spiritaliter sacerdotale profecto ministerium spiritaliter exercent. Neque enim episcopis solum et presbyteris, verum omni Dei Ecclesiae loquebatur apostolus Petrus, cum ait: « Vos autem gen gens sancta, populus acquisitionis . Cujus honore dignitatis etiam antiquus Dei populus erat insignitus, dicente ipso ad Moysen: Haec dices domui Jacob. et annuntiabis filiis Israel ; et paulo post: Et vos eritis mihi regnum sacerdotale, et gens sancta. Basilica vero grandis, quae sacerdotum, in quo omnis populi multitudo adorare, sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium in sancta Ecclesia vitam moresque figuraliter insinuat. Qualibus dicit Aposn potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus: tamquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Qui bene per basilicam grandem designantur, quia absque ulla dubietate multo major est in sancta Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ templũ ȩdificatũ est ꝑuenert̾: Hẽc
quidẽ de structura tẽpli studioso lectori
credimꝰ intimanda. uerũ in eis quȩcũq
scͥptura sacra referre cõmodũ duxit sigu¬
ras mysterioꝵ quęramꝰ. dũ cȩteris pro
hẏstoriȩ cognitione simplicit᷑ utimꝰ.
dificiũ gͦ tẽpli intra atriũ sacerdotũ
ꝑfectoꝵ in scã ȩccłia & sublimiũ uitã
expͥmit uiroꝵ. eoꝵ uidelicet qͥ & excellentia
uirtutũ dño appropinquare & aliis u̾bo
atq oꝑe ducatũ solent ostendere salutis.
Sacerdos nãq ab eo latine nom̃ accepit. qd̾
sacrũ p̾bere ducatũ minorib debeat.
Quo nomine in scͥpturis mystice ñ solum
altaris ministri ep̃c uidelicet & p̃sbiter
s & om̃s utiq censent᷑ qͥ altitudine rectȩ
conuersationis ac doctrinȩ salutaris emi-¬
nent. nec sibimetipsis tantũmͦ s & plu¬
rib ꝓsunt: qui dum corpora sua hostiã
uiuentẽ. scãm. dõ placentẽ exhibent.

Expanded text:
quo templum aedificatum est, pervenerunt. Haec quo templum aedificatum est, pervenerunt. Haec quidem de struccredidimus intimanda, verum in eis quaecunque Scriptura sacra referre commodum duxit, figuras mysteriorum quaeramus, caeteris pro historiae cognitione simpliciter utamur. Aedificium ergo templi intra atrium sacerdotum, perfectorum in sancta Ecclesia et sublimium vitam exprimit virorum, eorum videlicet qui et excellenvirtutum Domino appropinquare, et aliis verbo atque opere ducatum solent ostendere salutis. Sacerdos namque ab eo Latine nomen accepit, quod sacrum praebere ducatum minoribus debeat: quo nomine in Scripturis mystice non soli altaris ministri, episcopi videlicet et presbyteri, sed et omnes utique censentur, qui altitudine rectae conversationis ac doctrinae salutaris eminent. Nec sibimetipsis tantummodo, sed et pluribus, qui dum corpora sua, « hostiam viventem, sanctam, Deo placentem » exhibent ,