comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ralitas lueri. negociantẽ aut excusat
aut arguit: quia ẽ honestus questꝰ
&ẽ turpis. Uerũptam̃ penitenti meliꝰ ẽ dis¬
pendia pati. quã ꝑiculis negociationis
obstringi: qͥa difficile ẽ. int̃ ementis uen¬
dentisq cõmercium. ñ int̾uenire peccatũ.

Expanded text:
alitas lucri negotiantem aut excusat aut arguit, quia est honestus quaestus et turpis. Verumtamen poenitenti melius est dispendia pati, quam periculis negotiationis obstringi, quia difficile est inter ementis vendent
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃ris: qui cũ eent laiei siue lectores: li¬
cito &e uxores ducere. & filios ꝓereare:
potuer̃t.S cũ ad p̃dictos ꝑuenerint gra¬
dus: cepit eis ñ licere qd licuit᷑. Unde ut
de carnali fiat sp̃ale comugrũ: oportet.
eos nec dimittere uxores. & quasi ñ ha¬
beant sic habere: quo ce salua sit caritaᷤᷤ
coniugioꝵ: & cessent oꝑa nuptiarum.
Qd̃ aliud sit uxor. aliud ꝯcubina: nec
erret qͥsquã.si filiã suã in matrimoniũ
ꝯcubinam habenti tradiderit . iiii.

Expanded text:
eris, qui cum essent laici, sive lectores, licito et uxores ducere, et filios procreare potuerunt: sed cum ad praedictos pervenerint gradus, coepit eis non licere quod licuit. Unde ut de carnali fiat spiritale conjugium, oportet eos nec dimittere uxores, et quasi non habeant sic habere, quo et salva sit charitas connubiorum, et cesset operatio nuptiarum. Quod aliud sit uxor, aliud concubina, nec erret quisquis filiam suam in matrimonium concubinam habenti tradiderit. XVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Nadolescentia constitutꝰ. si urgente aut
metu aut captiuitatis ꝑiculo penitentiã
gessit: & postea timens lapsũ incontinen¬
diȩ iuuenilis. copulam uxoris elegit. ne
crim̃ fornicationis incurreret: rem ui¬
detur fecisse uenialem: si pret̃ coniugem
nulłã omĩno cognouerit. In quo tam̃ ñ
regłam constituimꝰ: s qͥd sit tolerabiliꝰ esti¬
mamꝰ. Nam scd̾m ueram cognitionẽ. neħ
magis ei congruit qui penitentiam gessit:
quã castitas ꝑseuerans. ce m̃tis &e corꝑis.
Qd̾ si qͥs ꝓpositũ monachi deseruerut: publica
sit satisfactione purgandus

Expanded text:
adolescentia constitutus, si urgente aut metu, aut captivitatis periculo poenitentiam gessit, et postea timens lapsum incontinentiae juvenis copulam uxoris elegit, ne crimen fornicationis incurreret, rem videtur fecisse venialem, si propter conjugem nullam omnino cognoverit. In quo tamen non regulam constituimus, sed quid sit tolerabilius, aestimamus. Nam secundum veram cognitionem nihil magis ei congruit qui poenitentiam gessit, quam castitas perseverans et mentis et corporis. Quod si quis propositum monachi deseruerit, publica sit satisfactione purgandus
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnere. S illicitoꝵ ueniã postulan¬
tem. oportet multis etiã licitis abstinere:
dicente apłõ. Omĩa licent: s ñ omĩa expe¬
diunt. Unde si penitens habet. causam ꝙͣ
negligere ñ debeat: meliꝰ exigit ȩccłiasti¬
eum. qm̃ focense iudiciũ.
Qd̾ penitenti nulla

Expanded text:
contemnere. Sed illicitorum veniam postulatem oportet multis etiam licitis abstinere, dicente Apostolo: « Omnia licent, sed non omnia expediunt . » Unde si poenitens habet causam quam negligere non debeat, melius exigit ecclesiasticum quam forense judicium. Quod poenitenti nulla
Abbreviated transcription (Latin):
rum diaboli currat auxiliũ. Ille. eñĩ m̃dax
ẽ ab inicio: & in sola uiget arte fallendi.
ut humanã ignorantiã false scientiȩ. osten¬
tatione decipiat: sitq eoꝵ nẽ malignꝰ im¬
pulsor: quoꝵ post futurus ẽ imꝑb accusator.
Anni uitȩ nr̃ȩ. & actionũ temporaliũ qua¬
litates. nec in natura elem̃toꝵ nec instella¬
rum effectib.s in sũmi &e ueri dĩ notestase
consistunt: cuiꝰ auxiliũ & misedĩam in õĩ¬
bus quȩ obtinere. cupimꝰ implorare debemꝰ
la nob̾ nocebit adu̾sitas. Qm̃ si dẽ ꝓ nobis
qͥs cont᷑ nos : Qui filio suo ꝓprio ñ peꝑcit:

Expanded text:
rum diaboli currat auxilium. Ille enim mendax rum diaboli currat auxilium. Ille enim mendax est ab initio , et in sola viget arte fallendi, ut humanam ignorantiam falsae scientiae ostentatione decipiat, sitque eorum nunc malignus impulsor, quorum post futurus est improbus accusator. Anni vitae nostrae et actionum temporalium qualitates nec in natura elementorum, nec in stellarum effectibus, sed in summi et veri Dei potestate consistunt, cujus auxilium et misericordiam in omnibus quae recte cupimus, implorare debemus. la nobis nocebit adversitas. Quoniam si Deus pro nobis, quis contra nos? qui filio suo proprio non pepercit,
Abbreviated transcription (Latin):
inferna reserauit: ce densarũ horrore te.¬
nebrarũ radios solis abscondit. Debebat
hoc testimoniũ suo mundus auctorr ut.
in hoc casu conditoris sui uellent uniu̾sa
finiri: s patientia di seruat reb atq tem¬
porib ordinẽ. suũ: nosq in ilłu potiꝰ uo¬
cat. affectũ. ut eoꝵ salutẽ petamꝰ. quorũ
mento eruti de potestate tenebrarum.
&e ab antiquȩ: captiuitatis uinculis abso
mentiũ ur̃arũ. nulla diabolus arte cor¬
rũpat. Qͥcqͥd uob̾ cont᷑. xꝑianã fidẽ inge¬
ritur. qͥequid contͤ dĩ mandata suadetur:
de illi deceptionib uenit. qͥ uos innumerisˢ
dolis. ab et̾̃na uita conat᷑ auertere: captan¬
do quascłã occasiones infirmitatis huma¬
nȩ: ꝑ quas incautas negligentesq animaᷤ
in laqueos iterũ suȩ: mortis inducat. Om̃s
nunciauerint. & qua ꝓfessione iugũ a se
Tyrannicȩ: dñationis excusserint: nec in
sccłis quisqm nec in aduersis. ad mortife.¬

Expanded text:
inferna reseravit, et densarum horrore teinferna reseravit, et densarum horrore tenebrarum radios solis abscondit. Debebat hoc testimonium suo mundus auctori, ut in occasu Conditoris sui vellent universa finiri. Sed patientia Dei servat rebus atque temporibus ordinem suum, nosque in illum potius invitat affectum, ut eorum salutem petamus, quorum mento eruti de potestate tenebrarum, et ab antiquae captivitatis vinculis absolmentium vestrarum nulla diabolus arte corrumpat. Quidquid vobis contra Christianam fidem ingeritur, quidquid contra mandata Dei suadetur, de illius deceptionibus venit, qui vos innumeris dolis ab aeterna vita conatur avertere, captando quasdam occasiones infirmitatis humanae, per quas incautas negligentesque animas in laqueos iterum suae mortis inducat. Omnesnuntiaverint, et qua professione jugum a se tyrannicae dominationis excusserint: nec in secundis quisquam, nec in adversis, ad mortife
Abbreviated transcription (Latin):
ne saeros loculos pecunia cruenta pol¬
lueret. Cur cordis ẽ ista simulatio: Sa¬
cerdotũ conscientia capit: qd̾ templi ar¬
cha ñ recipit. Refutat᷑ illiꝯ sanguinis tax¬
atio: cui ñ timet᷑ effusio. Qntislibet itaꝙ
uos fallaciȩ: circũtegatis umbraculis: ini¬
tum cũ traditore cõmercium. qͦ iustum
sanguinẽ: sicut ñ licuit cõparari. ita de
lapsus in ligno. Et gustu fellis ce aceti:
diluit᷑ esca peccati. Merito pͥusqm trade¬
reuocabo naturã. In me. om̃is infirmitas
abolebit᷑: in me omĩs plaga sanabit᷑. Exal¬
tatum aũt iħm traxisse. ad se. omĩa: ñ sołu nr̃ȩ.
substantiȩ passione. s etiã toti mundi com¬
mutatione monstratũ ẽ. Pendente enĩ in
patibulo creatore. uniu̾sa creatura conge.¬
muit: ce crucis clauos omĩa simul elem̃ta
senserunt. Nicħ ab illo supplicio liberũ fuit.
Hoc in cõmunionem sui oe t̃ram traxit &
cȩłu: hoc petras rupit. monum̃ta aꝑuit.

Expanded text:
ne sacros loculos pecunia cruenta polne sacros loculos pecunia cruenta pollueret. Cujus cordis est ista simulatio? Sacerdotum conscientia capit quod templi arca non recipit . Refutatur illius sanguinis taxatio, cujus non timetur effusio. Quantislibet ita vos fallaciae circumtegatis umbraculis, initum est cum traditore commercium, quo justum sanguinem, sicut non licuit comparari, sic non rigitur lapsus in ligno, et gustu fellis et aceti diluitur esca peccati. Merito priusquam traderevocabo naturam, in me omnis infirmitas abolebitur, in me omnis plaga sanabitur. Exaltatum autem Jesum traxisse ad se omnia, non solum nostrae substantiae passione, sed etiam totius mundi commotione monstratum est. Pendente enim in patibulo Creatore, universa creatura congemuit, et crucis clavos omnia simul elementa senserunt. Nihil ab illo supplicio liberum fuit: hoc in communionem sui et terram traxit et coelum: hoc petras rupit, monumenta patefecit,
Abbreviated transcription (Latin):
dilmi int̾ multiplicatas illusiones nocte
transacta: uinctũ iħm pilato p̃sidi tra¬
dider̃t. Principes enĩ sac̃dotũ & seniores
popłi hoc consilio rem gerebant. ut ab
actione sceleris sui uiderent᷑ immunes.
subtrabentes oꝑa manuũ &e exerentes cela
inguarũ: nolentes int̃ficere. & clamantes
ꝓcisige crucifige. Qͥo hac specie religioni
mustius: Eͥd hac clem̃tiȩ simulatione. eru¬
deluis: Qua lege. iũdei qd̾ uob̃ ñ licet facẽ:
scet uelle: Qua ratione. qd̵ corpora polluit:
ceda ñ ledit: Contaminari occisione. ei
metiutis: eui suꝑ uos &e suꝑ filios urõs fundi
sanguinẽ postulastis. Si ñ totũ facinꝰ ur̃a
impietas ꝑagit: ꝑmittite p̃sidem iudicare
qd̾ sentit. S uos etiã in ipsũ graues atq ui¬
olenti in id eũ declinare ñ sinitis: a qͦ ipsi
mencdacit̾ abstinetis. Peccauerit. pilatus
faciendo qd̾ noluit: in urãm tam̃ conscien¬
dam confluit. qͥcqͥd furor ur extorsit. Ta¬
rophilatium noluistis: cauentes scilicet.

Expanded text:
imi, inter multiplicatas illusiones nocte transacta, vinctum Jesum 216 Pilato praesidi tradiderunt. Principes enim sacerdotum et seniores populi hoc consilio rem gerebant, ut ab actione sceleris sui viderentur immunes, subtrahentes opera manuum, et exerentes tela linguarum, nolentes interficere, et clamantes, Crucifige, crucifige. ustius? quid hac clementiae simulatione crudelius? Qua lege, Judaei, quod vobis non licet facere, licet velle? qua ratione, quod corpora polluit, corda non laedit? Contaminari occisione ejus metuitis, cujus super vos et super filios vestros fundi sanguinem postulastis . Si non tantum facinus vestra impietas peragit, permittite praesidem judicare quod sentit. Sed vos etiam in ipsum graves atque violenti, in id eum declinare non sinitis, a quo ipsi mendaciter abstinetis. Peccaverit Pilatus faciendo quod noluit, in vestram tamen conscientiam confluit quidquid furor vester extorsit. Tazophylacium noluistis, caventes scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ di. ita ueraci ce ꝓuida auc̃toritate re¬
spondit: ut hisdẽ uerbis &e infideliũ en¬
scientias cederet. & credentiũ corda firma¬
ret: ad omñe ei int̾rogationẽ referens
tu dixisti. Addensq qđ sequit᷑. Uerũtin
dico uob̾: amͦ uidebitis filiũ hominis se¬
dentẽ a dextris uirtutis di. c uenientẽ
in nubib cęli. Cayphas aũt ad exaggria¬
dam auditi sermonis inuidiam: scidit
uestim̃ta sua. Et nesciens qͥd hac significa¬
Ubi ẽ caypha rationale pectoris turo łli
continentiȩ cingułu: Ubi suꝑ humeralt
uirtutũ: Mistieo illo cesaerato annẽtu
ipse te spolias: &e ꝓpriis manib pontifi¬
calia indum̃ta discerpis: oblitꝰ precepti
illiꝰ. qd̾̃ legeras de pͥncipe sac̾dotũ De ca¬
pite: suo eydarim ñ deponet: & uestim̃¬
da sua ñ dirũpet. Tu uͦ a quo ĩa aliena

Expanded text:
Filius Dei : ita veraci ac provida auctoritate respondit, ut iisdem verbis et infidelium conscientias caecaret, et credentium corda firmaret, ad omnem interrogationem ejus referens, Tu dixisti; addensque quod sequitur: Verumtamen dico vobis, amodo videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et venientem in nubibus coeli . Caiphas autem ad exaggerandam auditi sermonis invidiam, scidit vestimenta sua: et nesciens quid hac significaUbi est, Caipha, rationale pectoris tui? ubi continentiae cingulum? ubi superhumerale virtutum? Mystico illo sacratoque amictu ipse te spolias, et propriis manibus pontificalia indumenta discerpis, oblitus praecepti illius, quod legeras de principe sacerdotum: De capite suo cidarim non deponet, et vestimenta sua non disrumpet . Tu vero, a quo ja
Abbreviated transcription (Latin):
affuturã sꝑantes grãm dĩ ut
inde nob̾ ꝓueniat deuotio: unde. ẽ inci¬
bis. quas pͥncipes sac̾dotum & doctores
legis armauerant: ut impleret dispensa¬
dionem. cohibet potestatẽ. Et beatum
apłm petrũ humana adu̾sum irruentẽ
animositate cõmotum: gladio abstinere.
p̃cepit. Suꝑfluũ enĩ erat. ut qͥ nolebat
p̃sidio anglicarũ legionũ iuuari: uellet.
se unius discipłi oppositione defendi. P¬
petrauerit licet ferox turba qd̾ uoluit.¬
& de. sceleris sui exultarit affectu: ma¬
ior tam̃ comp̃̾hensi uirtꝰ. qm comp̃hen¬
dentiũ fuit. Iudeoꝵ eni cecitas nichil
optinuit. nͥ ut sua impietate. se ꝑdera:
dotalis ordo conuenerat. falsa adu̾sũ¬

Expanded text:
affuturam sperantes gratiam Dei, ut inde nobis proveniat devotio, unde est incibis quas principes sacerdotum et doctores legis armaverant, ut impleret dispensationem, cohibuit potestatem; et beatum apostolum Petrum humana adversum irruentes animositate commotum, gladio abstinere praecepit . Superfluum enim erat ut qui nolebat praesidio angelicarum legionum juvari, vellet se unius discipuli oppositione defendi. Perpetraverit licet ferox turba quod voluit, et de sceleris sui exsultarit effectu; major tamen comprehensi virtus, quam comprehendentium fuit. Judaeorum enim caecitas nihil obtinuit, nisi ut sua impietate se perderetcerdotalis ordo convenerat , falsa adversu
Abbreviated transcription (Latin):
humanis ad diuina transfert᷑: ut qͦs de¬
pͥmunt exꝑimenta infirmitatũ. erigañ
signa uirtutũ: qͥa tali auxilio &e natura
nr̃a indigebat. & causã ut reparare huma¬
num genus. nec sine. maiestate poss hu¬
militas: nec sine. humilitate. maiestas. Iã¬

Expanded text:
humanis ad divina transfertur; ut quos dehumanis ad divina transfertur; ut quos deprimunt experimenta infirmitatum, erigant signa virtutum: quia tali auxilio et natura nostra indigebat et causa, ut reparare humanum genus nec sine majestate posset humilitas, nec sine humilitate majestas.
Abbreviated transcription (Latin):
ficdi rudim̃tis. oporteat unũquẽq ad sub¬
limiora ꝑficere: necesse ẽ tam̃ infirmitatẽ.
m̃tis humane. dũ uerũ hominẽ accepit
xp̃m. de ipsa naturȩ nr̃e cõmunione tre¬
pidare: & ꝑ inicia uł inerem̃ta corporea.
ad agnitionem uniꝰ cũ patre ditatis dif¬
ficulter accedere. S uͥ int̾ caligantes co¬
gitationes. radius suꝑnȩ lucis refulserit.
cunctantes fidei moras splendor u̾tatiᷤᷤ
abrumpat: ut cor liberum. & a uisibili¬
b absolutũ. lum̃ intelligentiȩ tanquam
ducem stelła sequat᷑: qͥa sicut apłs ait.¬
nerabat᷑ in cunis humilit̾ iacent̾e: ipsum
sine diffidentia adoret cũ patre regnan¬
dem. Hȩc aũt manifestatio dilectissimi. q̃
hesitantiũ nebulas dissoluit animarũ.
ce ita facit innotescere dĩ filiũ. ut de hoc
qd̾ idem ẽ etiã hominis filiꝰ nicħ patian¬
tur obstacul ad p̃sentis fest ꝑtinet di¬
gnitatẽ: & uera infantia saluatoris. de¬
claratio ditatis. qñdo carnis sensus ab

Expanded text:
 ad sublimiora proficere; necesse est tamen infirmitatem mentis humanae, dum verum hominem accipit Christum, de ipsa naturae nostrae communione trepidare, et per initia vel incrementa corporea ad agnitionem unius cum Patre deitatis difficulter accedere. Sed ubi inter caligantes cogitationes radius supernae lucis refulserit, cunctantis fidei moras splendor veritatis abrumpat: ut cor liberum et a visibilibus absolutum, lumen intelligentiae tanquam ducem stellam sequatur; quia, sicut Apostnerabatur in cunis humiliter jacentem, ipsum sine differentia adoret cum Patre regnantem. Haec autem manifestatio, dilectissimi, quae haesitantium nebulas dissolvit animarum, et ita facit innotescere Dei Filium, ut de hoc quod idem est etiam hominis filius, nihil patiantur obstaculi, ad praesentis festi pertinet dignitatem. et vera est infantia Salvatoris declaratio deitatis, quando carnis sensus ab
Abbreviated transcription (Latin):
qua beniuolentia obluctet᷑ inuidie: qͣ¬
ñ capiat᷑ adulantiũ linguis: qmq boniᷤ
delectet᷑ alienis: an ꝓ malo ñ eupiat. ma¬
lum reddere: malitq multas obliuisei
iniurias. qm imaginẽ &e similitudinẽ
sui conditoris amittere: qͥ om̃s ad cogni¬
tionem sui generalib incitans donis.
pluit suꝑ iustos & iniustos. &e solem suũ
oriri facit suꝑ bonos & malos: ac ne in
multis laboret sollicitȩ discretionis in¬
spectio. ipsam matrẽ uirtutũ om̃ium
caritatẽ. in secretis suȩ mentis inqͥrat.
&e si in ea dilectionẽ. dĩ & ꝓximi toto eor¬
de intente reppererit. ita ut etiã inimi¬
cis suis eadem uelit tribui. quȩ sibi optar
impendi: qͥs qͥs huiꝰmodi ẽ. dm &e rec̾tor̃e
&e habitatorẽ sui ẽẽ ñ dubitet. Quẽ tanto

Expanded text:
qua benevolentia obluctetur 142 invidiae, qqua benevolentia obluctetur 142 invidiae, qnon capiatur adulantium linguis, quamque bonis delectetur alienis; an pro malo non cupiat malum reddere, malitque inultas oblivisci injurias, quam imaginem et similitudinem sui Conditoris amittere, qui omnes ad cognitionem sui generalibus incitans donis, pluit super justos et injustos, et solem suum oriri facit super bonos et malos . Ac ne in multis laboret sollicitae discretionis inspectio, ipsam matrem virtutum omnium charitatem in secretis suae mentis inquirat: et si eam dilectioni Dei et proximi toto intentam corde repererit, ita ut etiam inimicis suis eadem velit tribui, quae sibi optat impendi; quisquis hujus modi est, Deum et rectorem et habitatorem sui esse non dubitet: q
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideant oꝑa ur̃a bona & magnificens
patrẽ ur̃m qui in cȩlis ẽ: qͥs illic ñ p̃sen¬
dem intelligat maiestatẽ. ubi uer̃a uidet
apparere uirtutẽ: quȩ utiq sine dõ nul¬
la ẽ. nec ꝓprietatẽ obtinet deitatis. nͥ sp̃
sui uegetetur auctoris: Dicente eñ disci¬
pulis suis dño. sine me ncħ potestis face.¬
re: dubium ñ ẽ hominẽ bona agentem.
ex do habere ce effectũ oꝑis. & inicium
uoluntatis. Unde & apłs copiosissimꝰ fide¬
lium cohortator: cũ timore: inqͥt & tremo
re urãm salutẽ oꝑamini. Ps ẽ enĩ: qui
oꝑatur in nob̃ &e uelle ce oꝑari ꝓ bona¬
uoluntate. Et hȩc scĩs causa ẽ tremendi
atq metuendi: ne ipsis oꝑib pietatis ela¬
t. deserant᷑ ope gr̃e: &e remaneant in infir¬
mitate naturȩ. Qui aũt exꝑiri cupit.
an in ipso ds̃ habitet. de quo dicit᷑. mi¬
rabilis d̾s in scĩs suis: sincero examine
cordis sui interiora diseutiat. & sagacit̃
querat qua humilitate resistat suꝑbiȩ:

Expanded text:
magnificent Patrem vestrum qui in coelis est ; quis illic non praesentem intelligat deitatem, ubi veram videt apparere virtutem? quae utique sine Deo nulla est, nec proprietatem obtinet deitatis, nisi Spiritu sui vegetetur auctoris. Dicente enim discipulis suis Domino, Sine me nihil potestis facere , dubium non est hominem bona agentem, ex Deo habere et effectum operis, et initium voluntatis. Unde et Apostolus copiosissimus fidelium cohortator, Cum timore, inquit, et tremore vestram salutem operamini: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et opervoluntate . Et haec sanctis causa est tremendi atque metuendi ne ipsis operibus pietatis elati deserantur ope gratiae et ramaneant in infirmitate naturae. Qui autem experiri cupit an in ipso Deus habitet, de quo dicitur: Mirabilis Deus in sanctis suis , sincero examine cordis sui interiora discutiat et sagaciter quaerat qua humilitate resistat superbiae,
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ. sollepnitatis hodiernȩ.
sepe uob̾ & eugłica narratio. &
obseruantiȩ consuetudo patefecit: nec ne¬
cesse ẽ. ita nunc quȩ int̾ saluatoris nr̃i
humana pͥmordia gesta st̃ replicari. ut
de splendore noui syderis. de magis ma¬
goꝵq munerib. de seuicia herodis. & de
int̾fectione. infantiũ disseramꝰ: cũ sicut
nostis. & in stellȩ fulgore dĩ gr̃a ce in tͥb
uiris uocatio gentiũ & in rege impio
crudelitas paganoꝵ. & in occisione in¬
fantiũ. eunctoꝵ martyrũ forma p̃cesse.¬
rit. S qͥa in sacratissimo die. reddendum
expectationi ur̃e ẽ sacerdotalis sermonis
officiũ: nitamur ut possumꝰ adiuuante.
spũ dĩ eo ꝑ intelligentiȩ semitas ꝑuenire.
ut cognoscamꝰ saeram̃tum p̾sentis festi. ad
om̃ium fideliũ tempora ꝑtinere: nec ullo
mͦ habeat᷑ insolitũ : qd̾ in dispensationũ ordi¬

Expanded text:
rationem solemnitatis hodiernae, saepe vobis et evangelica narratio, et observantiae consuetudo patefecit: nec necesse est ita nunc quae inter Salvatoris nostri humana primordia sunt gesta, replicari ut de splendore novi sideris, de Magis, Magorumque muneribus, de saevitia Herodis, et de interfectione infantium disseramus; cum, sicut nostis, et in stellae fulgore Dei gratia, et in tribus viris vocatio Gentium, et in rege impio crudelitas Paganorum, et in occisione infantium, cunctorum martyrum forma praecesserit. Sed quia in sacratissimo die reddendum exspectationi vestrae est sacerdotalis sermonis officium, nitamur ut possumus adjuvante Spiritu Dei, et per intelligentiae semitas pervenire, ut cognoscamus sacramentum praesentis festi ad omnium fidelium tempora pertinere; nec ullo modo habeatur insolitum, quod in dispensationum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
tas ds̃ ẽ. qui oꝑat᷑ omĩa in om̃ib sectami¬
ni caritatẽ: ita ut. in unũ castȩ dilecti¬
onis affectũ. uniuersoꝵ fideliũ corda
concurrant. Transeuntia nos & uana ñ
occupent: constanti desiderio ad ea q̃ st̃
semꝑ mansura tendamꝰ. Sacram̃tũ enĩ
p̃sentis festi oportet in nob̃ ẽẽ ꝑpetuũ:
qd̃ utiq sine fine cȩlebrabit᷑. si in om̃ib¬

Expanded text:
s est , qui operatur omnia in omnibus , sectamini charitatem, ita ut in unum castae dilectionis affectum universorum fidelium corda concurrant. Transeuntia nos et vana non occupent; constanti desiderio ad ea quae sunt semper mansura tendamus. Sacramentum enim praesentis festi oportet in nobis esse perpetuum; quod utique sine fine celebrabitur, si in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
netur. quẽ uniꝰ uxoris uirũ fuisse aut
ẽẽ constiterit. tam sacra semꝑ habita ẽ
ista p̃ceptio: ut etiam de muliere. sac̾¬
dotis eligendi. eadem intelligat᷑ seruan¬
da conditio: ne forte illa priꝰqm᷑ in matͥ¬
moniũ ei ueniret. qui aliam ñ habuiss
uxorem. alt̾i uiri eẽt exꝑta coniugium.
Qͥs dissimulare audeat: qd̾ in tanti sacra¬
m̃ti ꝑpetrat᷑ iniuriam: cũ huic magno
uienerandoq misterio ne legis qͥdem
statuta defuerint. quib euident̃ defi¬
nitum ẽ. ut uirginẽ sacerdos accipiat:
& altĩ thorũ nesciat coniuigis. quȩ

Expanded text:
netur, quem « unius uxoris virum » fuisse, aut netur, quem « unius uxoris virum » fuisse, aut esse constiterit. Tam sacra semper habita est ista praeceptio, ut etiam de muliere sacerdotis eligendi eadem intelligatur servanda conditio, ne forte illa priusquam in matrimonium ejus veniret qui aliam non habuisset uxorem, alterius viri esset experta conjugium. Quis ergo dissimulare audeat quod in tanti sacramenti perpetratur injuriam? Cum huic magno venerandoque mysterio ne legis quidem statuta defuerint, quibus evidenter est definitum, ut virginem sacerdos accipiat et alterius torum nesciat conjugis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona timothei om̃ium sacerdotũ xp̃i
numerus erudit᷑: &e ꝑinde uniciuq
nr̃m dicit᷑. manꝰ cito nemini imposu¬
eris. neq cõmunicaueris peccatis alie:¬
nis: Ed est cito manꝰ imponere: nisi
ante etatem maturitatis. ante tempꝰ
examinis. ante meritũ laboris. ante. ex¬
ꝑientiam disciplinȩ. sac̾dotalem hono¬
rem tribuere ñ ꝓbatis: Et qͥd est cõmu¬
nicare peccatis alienis: nisi talem effici
ordinantẽ. qualis ille ẽ qui ñ meruit
ordinarit Sicut enĩ boni oꝑis sibi cõ¬
parat fruc̃tũ. qui rectum sectat᷑ in eli¬
gendo sacerdote iudiciũ: ita graui se¬
met ipsũ afficit dampno: qui ad suȩ
dignitatis collegiũ sublimat indignũ.
Non enĩ in euiꝰquam ꝑsona p̃tmittendũ
est. qd̾ institutis generalib continet᷑: nec
putandus ẽ honor ille legitimꝰ. qui fue¬
rit de p̃uaricatione collatꝰ. Dicente eñ
apło. ut int̃ electionis regłas is ep̃e ordi¬

Expanded text:
persona Timothei omnium sacerdotum Christi persona Timothei omnium sacerdotum Christi numerus eruditur, et proinde unicuique nostrum dicitur: Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis? » Quid est cito manus imponere, nisi ante aetatem maturitatis, ante tempus examinis, ante meritum laboris, ante experientiam disciplinae, sacerdotalem honorem tribuere non probatis? et quid est communicare peccatis alienis, nisi talem effici ordinantem qualis ille est qui non meruit ordinari? Sicut enim boni operis sibi comparat fructum, qui rectum sectatur in eligendo sacerdote judicium, ita gravi semetipsum afficit damno, qui ad suae dignitatis collegium sublimat indignum. 217 Non enim in cujusquam persona praetermittendum est quod institutis generalibus continetur, nec putandus est honor ille legitimus qui fuerit de praevaricatione collatus, dicente enim Apostolo: Ut inter electionis regulas, is episcopus ordi
Abbreviated transcription (Latin):
quibq & longe extra sac̾dotale meritũ
constitutis. pastorale fastigiũ & gub̾natio
eccliȩ erederet᷑. Nonẽ boc confulere popłs.
s nocere: nec p̾stare regimen:. s augere. dis¬
erimen. Integritas enĩ p̃sidentium: salus
ẽ subditoꝵ. Et ubi ẽ incolumitas obedien¬
tie: ibi sana ẽ forma doctrine: Principatꝰ.
aũt quẽ aut seditio extorsit. aut ambitꝰ
occupauit: etiam si morib atq actib non
offendit. ipsiꝰ tam̃ inicii sui ẽ ꝑniciosus
exemplo: & difficile ẽ. ut bono ꝑagant᷑
exitu: que malo sunt inchoata principio.
Qd̃ si in cuiusubet. ȩccłiȩ gradib ꝓuiden¬
ter scienterq curandu ẽ. ut in dñi domo
nicħ sit in ordinatũ. nicħq p̃posterum:
qnͣtomagis elaborandu est. ut in electi¬
one eiꝰ qui suꝑ om̃s gradus constituit᷑
ñ erret᷑. Nam totiꝰ familie dñi status
& ordo nutabit: si qd̃ sequit᷑ in corꝑe᷑ ñ

Expanded text:
quibusque, et longe extra sacerdotale meritum quibusque, et longe extra sacerdotale meritum constitutis, pastorale fastigium et gubernatio Ecclesiae crederetur. Non est hoc consulere populo, sed nocere; nec praestare regimen, sed augere discrimen. Integritas enim praesidentium salus est subditorum; et ubi est incolumitas obedientiae, ibi sana est forma doctrinae. Principatus autem quem aut seditio extorsit, aut ambitus occupavit, etiamsi moribus atque actibus non offendit, ipso tamen initii sui est perniciosus exemplo, et difficile est ut bono peragantur exitu quae malo sunt inchoata principio. Quod si in quibuslibet Ecclesiae gradibus providenter scienterque curandum est, ut in Domini domo nihil sit inordinatum, nihilque praeposterum; quanto magis elaborandum est, ut in electione ejus qui supra omnes gradus constituitur non erretur? Nam totius familiae status et ordo nutabit, si quod requiritur in corpore non
Abbreviated transcription (Latin):
in ordinationib sac̾dotum quȩdã apud
uos illicite usurpata crebrior fama narra
ret: ratio pietatis exegit. ut ꝓ sollicitudi¬
ne qm uniuerse eccłiȩ ex diuina institu¬
tione dependimꝰ rerũ fidem studeremꝰ
agnoscere: uicem cure nr̃ȩ ꝓficiscenti a
nob̾ fr̃i &e consacerdoti nr̃o potentio in¬
iungentes. Qui sed̾m seripta quȩ ꝑ ipsũ
ad uos direximꝰ de epĩs quoꝵ culpabilis
ferebat᷑ electio. qͥd ueritas haberet inqͥ¬
reret: nobisq omĩa fidelit indicaret. un¬
de qͥa idem plenissime noticiȩ nr̃e cuncta
reserauit: ce sub quib qualibꝰq rectorib
quȩda xp̃i plebes in partib ꝓuinciȩ cesa¬
riensis habeant᷑. sincera nob̾ relatione pa¬
tefecit: necessariũ fuit. ut dolorem cordis
nr̃i quo ꝓ dñcoꝵ gregũ ꝑiculis estuamꝰ :
datis ad uos litteris ꝓmeremꝰ Mirantes
tantũ apud uos ꝑ occasionẽ temporis im¬
pacati. aut ambientiũ p̃sumptionem. aut
tumultũ ualuisse popłarem: ut indignis

Expanded text:
de ordinationibus sacerdotum quaedam apud vos illicite usurpata crebrior ad nos commeantium sermo perferret, ratio pietatis exegit, ut pro sollicitudine quam universae Ecclesiae ex divina institutione dependimus rerum fidem studeremus agnoscere, vicem curae nostrae proficiscenti a nobis confratri et consacerdoti nostro Potentio delegantes, qui secundum scripta, quae per ipsum ad vos direximus, de episcopis, quorum culpabilis ferebatur electio, quid veritas haberet, inquireret, nobisque omnia fideliter indicaret. Unde quia idem plenissimo notitiae nostrae cuncta reseravit, et sub quibus, qualibusque rectoribus quaedam Christi plebes in partibus provinciae Caesariensis habeantur, sincera nobis relatione patefecit, necessarium fuit, ut dolorem cordisro Dominicorum gregum periculis aestuamus, datis nunc ad vos litteris promeremus, mirantes tantum apud vos, per occasionem temporis impacati, aut ambientium praesumptionem, aut tumultum valuisse popularem, ut indignis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ om̃e peccatũ ex uoluntate nascat᷑.
&e potuerit corruptione carnis mens
inuita ñ pollui: minꝰ tam̃ nimis oberit:
si qd̃ potuerint. animo ñ amittere. dole¬
ant se uł corꝑe ꝑdidisse. Cũ itaq de oĩb
fere quȩ frĩs nr̃ipotentii relatio conti¬
nebat: plenissime dilectionem urãm. ꝑ
merito nob̾ est ꝓbatꝰ & morib. uideatis
instructam: suꝑest fr̃s. ut concordi obe¬
dientia salubres suscipiatis hortatꝰ: et
nicħ ꝑ contentionẽ agentes. s ad omne
studium deuotionis unanimes. diumis
& apl̃icis constitutionib pareatis: & in
nullo patiamini pia canonũ decreta
uiolari. Quȩ enĩ nc̃ certarũ remisimus
consideratione causarũ: antiqͥs deincep
custodienda st̃ regłis: ne qd̾ ad tempꝰ pia
lenitate. concessimꝰ: iusta ptꝰ hȩc ultione

Expanded text:
enim omne peccatum ex voluntate nascatur, enim omne peccatum ex voluntate nascatur, et potuerit corruptione carnis mens invita non pollui, minus tamen eisdem oberit, si quod potuerint animo non amittere doleant se vel corpore perdidisse. Cum itaque de omnibus fere quae fratris nostri Potentii relatio continebat plenissime dilectionem vestram pmerito nobis est probatus, et moribus videatis instructam. Superest, fratres, ut concordi obediennihil per concertationem agentes, sed ad omne studium devotionis unanimes divinis et apostolicis constitutionibus serviatis, et in nullo patiamini pia canonum decreta violari. Quae enim nunc certarum remisimus consideratione causarum, antiquis deinceps custodienda sunt regulis, ne quod ad tempus pia lenitate conces
Abbreviated transcription (Latin):
nerit dirigendu: quo &e nouaciani dog¬
matis dampnet errorem: ce plenissime.
confiteat᷑ catholicã ueritatẽ. Maximũ
qͦq ex laico licet rep̃hensibilit̃ orcdinatũ.
tam̃ si donatista iam ñ ẽ. & ab spũ scisma¬
dicȩ prauitatis alienꝰ ab ep̃ali quã quo qͦ¬
mͦ adeptus ẽ ñ repellimꝰ dignitate: ita
ut & ipse libello ad nos edito. catholicũ
se ẽẽ. manifestet. De aggaro &e tibiano. qͦꝵ
a ceteris qui ex laicis ordinati st̃. in hoc
causa diuersa ẽ. qd̾ eoꝵ ordinationi atro¬
ces tumultꝰ & seuȩ seditiones memorant
ẽẽ famulate. ur̃o iudicio euncta cõmisinꝰ
ut relata habiti apud uos examinis fide
qͥd de supradictis statuendu sit. scire
possemꝰ. Illȩ aũt famulȩ dĩ quȩ integri¬
tatem pudoris opp̃ssione barbarica ꝑdi¬
derunt: laudabiliores erunt in humili¬
tate ac uerecundia:. si se incontaminati
ñ audeant cõparare uirginib. Qmͣuis

Expanded text:
nerit dirigendum, quod et Novatiani dognerit dirigendum, quod et Novatiani dogmatis damnet errorem et plenissime confiteatur catholicam veritatem. Maximum quoque ex laico licet reprehensibiliter ordinatum, tamen si Donatista jam non est, et a spiritu schismaticae pravitatis alienus, ab episcopali quam quoquomodo adeptus est non repellamus dignitate, ita ut et ipse libello ad nos edito catholicum se esse manifestet. De Aggaro et Tyberiano, quorum a caeteris qui ex laicis ordinati sunt in hoc causa diversa est, quod eorum ordinationi atroces tumultus, et saevae seditiones memorantur esse famulatae, vestro judicio cuncta commisimus, ut relata habiti apud vos examinis fide quid de supradictis statuendum sit, scire possimus. Ille autem famulae Dei quae integritatem pudoris oppressione barbarica perdidere, laudabiliores erunt in humilitate ac verecundia si se incontaminatis non audeant comparare virginibus. Quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
latum ẽ. duarũ simul ẽ maritꝰ uxorum:
uł illu qui a prima uxore dimissus. alte¬
ram duxisse ꝑhibet᷑. Ceteros uͦ quoꝵ ꝓue¬
ctio hoc tantũ rep̃hensionis incurrit. qd̾
ex laicis ad officium ep̃ale delecti st̃. neq
ex hoc qd̃ uxbres habeant possunt esse
culpabiles: susceptũ sac̾dotium tenere
ꝑmittimꝰ: ñ p̃iudicantes apłicȩ sedis sta
sedm aut tercium in eccłia gradũ. qͥsꝗͣ.
laicoꝵ quib libet suffragiis fultꝰ ascendat:¬
priꝰquã ad hoc meritum ꝑ legitima au¬
gm̃ta ꝓueniat. Qd̾ enĩ nẽ utcũq patim᷑
ẽẽ ueniale: mnultũ postmodu eẽ ñ pote¬
surpare p̾sumpserit: qͥa remissio peccati
ñ dat licentiam delinquendi: nec qd̾ po¬
tuit aliqua ratione concedi. fas erit am¬
plius impune cõmitti. Donatũ aũt sala¬
cinensem. ex nouaciano cũ sua ut cõꝑimꝰ
plebe. conu̾sum. ita dñco uolumꝰ gregi p̃¬
sidere: ut libellum fidĩ suȩ ad nos memi¬

Expanded text:
latum est, duarum simul est maritus uxorum, latum est, duarum simul est maritus uxorum, vel illum qui a prima uxore dimissus, alteram duxisse perhibetur. Caeteros vero quorum provectio hoc tantum reprehensionis incurrit, quod ex laicis ad officium episcopale delecti sunt, neque ex hoc quod uxores habeant, possunt esse culpabiles, susceptum sacerdotium tenere permittimus, non praejudicantes apostolicae sedis statsecundum, aut tertium in ecclesia gradum quisquam laicorum quibuslibet suffragiis fultpriusquam ad hoc meritum per legitima augmenta perveniat. Quod enim nunc utcunque patimur esse veniale, inultum postmodum esse non potesurpare praesumpserit, quia remissio peccati non dat licentiam petuit aliqua ratione concedi, fas erit amplius impune committi. Donatum autem Salicinensem ex Novatiano cum sua ut comperimus plebe conversum, ita Dominico volumus gregi praesidere, ut libellum fidei suae ad nos memi
Abbreviated transcription (Latin):
uos tantũ ualuerint aut studia popła¬
rium. aut ambitꝰ suꝑboꝵ. ut. ñ sołu lai¬
cos. s etiã scd̃arum uxoꝵ uiros. aut ui¬
duarũ maritos. ad officiũ cognoscamꝰ
pastorale ꝓuectos: ñne aꝑtissimȩ exi¬
gunt cause. ut eccłiȩ in quib ista com¬
missa sunt. iudicio seueriore purgent᷑:
c& ñ sołu in tales p̃sules. s etiã in ordina¬
tores eoꝵ ultio cõpetens ꝓferat᷑: S cir¬
cũstant nos hinc mansuerudo clem̃tiȩ:¬
dis aplicȩ pietatem. ita nrãm temꝑare
sententiã: ut trutinato pondere deli¬
ctoꝵ. quȩ constat ñ uniꝰ ẽẽ mensurȩ:
quȩd̃a definiamꝰ ut cũq toleranda:
quȩdã mͦ penitus amputanda. fos enĩ
qui uł sed̾̃as nuptias inierunt. uł ui¬
duarum se coniugio sociarunt. nec apłi¬
ca nec legalis auetoritas sac̾dotiũ obti¬
nere. ꝑmittit: & multomagis illu si fuerit
ur̃o iudicio confutatꝰ. qui sicut ad nos re¬

Expanded text:
vos tantum valuerint aut studia populvos tantum valuerint aut studia populorum, aut ambitus superborum: ut non solum laicos, sed etiam secundarum uxorum viros, aut viduarum maritos ad officium cognoscamus pastorale provectos: nonne apertissimae exigunt causae, ut Ecclesiae in quibus ista commissa sunt, judicio severiore purgentur, et non solum in tales praesules, sed etiam in ordinatores eorum ultio competens proferatur? Sed circudis apostolicae pietatem, ita nostram temperare sententiam, ut trutinato pondere delictorum, quae constat non unius esse mensurae quaedam definiamus utcunque toleranda, quaedam vero penitus amputanda. Eos enim qui vel secundas nuptias inierunt, vel viduarum se conjugio sociarunt, nec apostolica nec legalis auctoritas sacerdotum obtinere permittit, et multo magis illum, si fuerit vestro judicio confutatus, qui, sicut ad nos re
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipium: cũ ualde iniquũ sit & absur¬
dum. ut imꝑiti magistris. noui antiqͥs.
ce rudes p̃ferant᷑ emeritis. In domo
gentea: quedã uͦ lignea ae fictilia: s hoꝵ
ministeriũ ꝓ materie qualitate discernit᷑:¬
nec qui ẽ p̃ciosoꝵ idem usus ẽ. uilium.
Nam in ordinata st̃ omĩa: si fictilia aure¬
is. & lignea p̃ferant᷑ argenteis. Sicut aũt
in ligneis &e fictilib eoꝵ hominũ species
figurat᷑. qui nullis adhuc uirtutib ni¬
dent: ita in aureis ce argenteis hii sine.
dubio declarant᷑. qui ꝑ longũ eruditi¬
onis ignẽ. c ꝑfornacem diuturni labo¬
ris excocti. aurũ ꝓbatũ ce argentũ pu¬
rum ẽẽ meruerunt. Quib si merces ꝓ
deuotione ñ reddit᷑. omĩs eccłiastica
disciplina resoluit᷑. omĩs ordo turbat᷑:
dũ in eccłia qui nulli subierunt. mini¬
sterium. ꝑuerso eligentiũ iudicio inde¬
bitum optinent pͥncipatũ. Cum gͦ inter

Expanded text:
principium, cum valde iniquum sit et absurprincipium, cum valde iniquum sit et absurdum, ut imperiti magistris, novi antiquis, et rudes praeferantur emeritis? In domo gentea, quaedam vero lignea et fictilia. Sed horum ministerium pro materiae qualitate dinec qui est pretiosorum, idem usus est vilium. Nam inordinata sunt omnia si fictilia aureis, et lignea praeferantur argenteis. Sicut autem in ligneis et fictilibus eorum omnium species figuratur, qui nullis adhuc virtutibus nitent, ita in aureis et argenteis, hi sine dubio declarantur, qui per longum eruditionis ignem, et per fornacem diuturni laboris excocti, aurum probatum et argentum purum esse meruerunt. Quibus si merces pro devotione non redditur, omnis ecclesiastica disciplina resolvitur: omnis ordo turbatur, dum in Ecclesia, qui nullum subierunt ministerium, perverso eligentium judicio indebitum obtinent principatum. Cum ergo inter
Abbreviated transcription (Latin):
an possint cuiq maiora cõmitti: Mito
sc̃oꝵ patrũ uenerabiles sanctiones cũ
de sacerdotũ electione loquerent᷑. eos¬
demũ idoneos sacris amministratiõib
censuerunt. quoꝵ omĩs ȩtas a puerili¬
b exordiis usq ad ꝓuectiores annos. ꝑ
disciplinȩ eccłiasticȩ stipendia eueurris¬
s: ut unicuiq testimoniũ prior uita
p̃beret: nec poss de eiꝰ ꝓuectione. dubi
um deberet᷑. Si enĩ ad honores mundi
sine suffragio temporis. sine merito la¬
boris indignũ ẽ ꝑuenire: &e notari am¬
bitus solent. quos ꝓbitatis docum̃ta ñ
adiuuant: quã diligens ce qmͣ prudeis
habenda ẽ dispensatio diuinoꝵ mune.
rum. & celestium dignitatũ. ne. in aliqͦ
aplica canonica decreta uiolent᷑: & hiᷤ
eccłia dñi regenda credat᷑. qui legiti¬
marum institutionũ nescii. & totiꝰ hu¬
militatis ignari. ñ ab infimis sumere.
increm̃tum. s a summis uolunt habere

Expanded text:
an possint cuiquam majora committi? Merito an possint cuiquam majora committi? Merito sanctorum Patrum venerabiles sanctiones cum de sacerdotum electione loquerentdemum idoneos sacris administrationibus censuerunt, quorum omnis aetas a puerilibus exordiis, usque ad perfectiores annos, per disciplinae ecclesiasticae stipendia cucurrisset, ut unicuique testimonium prior vita perhiberet. Nec potest de ejus provectione dubitum debetur. Si enim ad honores mundi sine suffragio temporis, sine merito laboris indignum est pervenire, et notari ambitus solent, quos probitatis documenta non adjuvant, quam diligens, et quam prudens habenda est dispensatio divinorurum et coelestium dignitatum, ne in aliquo apostolica et canonica decreta violentur, et his Ecclesia Domini regenda credatur qui legitimarum institutionum nescii, et totius humilitatis ignari, non ab infimis sumere incrementum, sed a summis volunt habere
Abbreviated transcription (Latin):
le coniugium: ut qm̃ uir caput. ẽ mu¬
lieris: discat sponsa uerbi ñ aliũ uirũ
nosse quã xp̃m: qui eam unã elegit.
unã diligit: ce aliam p̃ter ipsã suo con¬
sortio ñ adiungit. Si gͦ etiã in uet̾i testa¬
m̃to hec sac̾dotalium coniugioꝵ forma
seruata ẽ. qnͣtomagis subreuelata ĩa
grã constituti. apłicis debemꝰ seruire p̃¬
ceptis: ut qmlibet. quis bonis morib p̃¬
tam̃ uł ad diaconii gradũ. uł ad prb̃rii
honorem. ul ad ep̃atus culm̃ ascendat:
si aut. ipsum ñ uniꝰ uxoris uirũ. aut
uxorem eiꝰ ñ uniꝰ uiri fuisse claruent
Monente uͦ apło atq dicente. & hii aũ
ꝓbent᷑ primũ &e sic ministrent: qͥd al¬
ud intelligendũ putamꝰ. nisi ut in his
ꝓuectionib ñ solu matrimonioꝵ pͥuile.¬
gia. s etiam laboꝵ merita cogitemꝰ : ne
aut a baptismo rudib aut a sclari actu
repente conuersis. officium pastorale.
credat᷑: cum omĩs gradus militiȩ. xꝑianȩ.
de increm̃tis ꝓfectuũ debeat estimari.

Expanded text:
le conjugium, ut quoniam vir caput est mulieris, discat sponsa Verbi non alium virum nosse Christum, qui eam unam quam legit, unam diligit, et aliam praeter ipsam suo consortio non adjungit. Si ergo etiam in Veteri Testamento haec sacerdotalium conjugiorum forma servata est, quanto magis sub revelata jam gratia constituti apostolicis debemus servire praeceptis, ut quamlibet quis bonis moribus prtamen vel ad diaconii gradum, vel ad presbyterii honsi aut ipsum non unius uxoris virum, aut uxorem ejus non unius viri fuisse claruerit, monente vero Apostolo atque dicente: « Et hi aut probentur primum, et sic ministrent . » Quid aliud intelligendum putemus, nisi ut in his provectionibus non solum matrimoniorum privilegia, sed etiam laborum merita cogitemus, ne aut a baptismo rudibus, aut a saeculari actu repente conversis officium pastorale credatur, cum omnis gradus militiae Christianae de incrementis profectuum debeat aestimari,
Abbreviated transcription (Latin):
erudirem᷑ exemplo. Uicit enĩ adu̾sarium
ut audistis testimoniis legis. ñ potestate
uirtutis: ut hoc ipso ce hominẽ plus hono¬
raret. & adu̾sariũ plus puniret: eũ hostisᷤ
generis humani. ñ sołu quasi a do. s etrã
quasi ab homine uinceret᷑. Pugnauit

Expanded text:
erudiremur exemplo. Vicit enim adversarium, erudiremur exemplo. Vicit enim adversarium, ut audistis, testimoniis legis, non potestate virtutis; ut hoc ipso et hominem plus honoraret, et adversarium plus puniret, cum hostis generis humani non quasi a Deo jam, sed quasi ab h
Abbreviated transcription (Latin):
cessabili suꝑent᷑ industria: ñc tam̃ sollicitiꝰ
expetenda ẽ. & studiosiꝰ instruenda: qñdo
& ipsi subtilissimi adu̾sarii acriore insidi¬
ant᷑ astutia. Scientes enĩ agere nos sacra¬
tissimos quadragesime dies. in quoꝵ obser¬
uantia om̃s p̃teritȩ desidiȩ castigant᷑. om̃s
negligentiȩ diluunt᷑: ad hoc tota uim suȩ
malignitatis intendunt. ut celebraturi
unde nob̾ obtinenda erat ꝓpiciatio: inde.
ad quadragesimȩ inicium. id ẽ ad diligen¬
tiorem dñi seruitute: qͥa quasi ad quend̾a
agonẽ scĩ oꝑis introimꝰ. ad pugnas tẽpta¬
tionũ animos p̃paremꝰ: &e intelligamꝰ qͣnto
studiosiores ꝓ nr̃a salute fuerimꝰ tanto nos
uehem̃tius ab adu̾sariis impetendos. S
fortior ẽ qui in nob̾ ẽ. qm qui adu̾sũ nos ẽ:
& ꝑ ipsũ ualid sumꝰ. in euiꝰ uirtute confi¬
dimus. Quia ob hoc se dñs tẽptari a tẽpta
tore ꝑmisit: ut cuiꝰ munim᷑ auxilio. eiꝰdẽ

Expanded text:
cessabili superentur industria, nunc tamen sollicitius cessabili superentur industria, nunc tamen sollicitius expetenda est, et studiosius instruenda, quando et ipsi subtilissimi adversarii acriori insidiantur astutia. Scientes enim adesse sacratissimos Quadragesimae dies, in quorum observantia omnes praeteritae desidiae castigantur, omnes negligentiae diluuntur, ad hoc utique totam vim suae malignitatis intendunt, ut celebraturi unde eis obtinenda erat propitiatio, inde cad Quadragesimae initium, id est, ad diligentiorem Domini servitutem, quia quasi ad quemdam agonem sancti operis introimus, ad pugnas 145 tentationum animas praeparemus; et intelligamus quanto studiosiores pro nostra salute fuerimus, tanto nos vehementius ab adversariis impetendos. Sed fortior est qui in nobis est quam qui adversum nos est, et per ipsum validi sumus, in cujus virtute confidtore permisit, ut cujus munimur auxilio, ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
bet: &e emendatione nr̃a infirmabunt᷑.
qͦs graues nob̾ ñ ipsoꝵ merita. s nr̃a deli¬
nrõs suꝑare: ualeamꝰ ꝑ obseruantiã cele¬
stium mandatoꝵ diuinũ queramꝰ auxi¬
lium: scientes ñ alit̃ nos p̃ualere posse
enĩ intra nosmet ip̃sos multa certamina:
e aliud caro adu̾sus sp̃m. aliud adu̾sus car¬
nem sp̃c concupiscit. In qua dissensione.
si cupiditates corꝑis fuerint fortiores. tur¬
piter animꝰ amittet ꝓpriam dignitatem:
e ꝑnitiosũ erit eũ seruire: quẽ decuerat.
imꝑare: Si aũt mens rectori suo subdita.
&e suꝑnis munerib delectata. t̾rene uolup¬
datis incitam̃ta calcauerit. & in suo mor¬
tali corpore peccatũ regnare ñ siuerit:
ordinatissimũ tenebit ratio pͥncipatum.
e munitiones erꝰ nulla spiritaliũ neqͥera¬
rum labefactabit illusio: qͥa tunc ẽ uera e¬
pax hominis. &e uera libertas. qnͣdo & caro
re salubrit̾ assumat᷑. ut ꝑuigiles hostes in¬

Expanded text:
bet; et emendatione nostra infirmabuntur, bet; et emendatione nostra infirmabuntur, quos graves nobis, non ipsorum merita, sed nostra delinostros superare valeamus, per observantiam coelestium mandatotum divinum quaeramus auxilium, scientes non aliter nos praevalere posse enim intra nosmetipsos multa certamina, et aliud caro adversus spiritum, aliud adversus carnem spiritus concupiscit . In qua dissensione si cupiditates corporis fuerint fortiores, turpiter animus amittet propriam dignitatem, et perniciosissimum erit eum servire quem decuerat imperare. Si autem mens rectori suo subdita, et supernis muneribus delectata, terrenae voluptatis incitamenta calcaverit, et in suo mortali corpore regnare peccatum non siverit , ordinatissimum tenebit ratio principatum, et munitiones ejus nulla spiritalium nequitiarum labefactabit illusio: quia TUNC EST vera pax homini et vera libertas, quando et caro re salubriter assumatur, ut pervigiles hostes in
Abbreviated transcription (Latin):
ebreoꝵ quondã popłs
ce om̃s ifrłitice tribus.
offensiones. graui phi¬
listinoꝵ dñatione pre¬
merent᷑: ut suꝑare ho¬
stes suos possent. sicut saera manifestat
historia: uires animi & corꝑis indictos
reparauere ieiunio. Intellexerant enun
durã ilła & miserã subiectionẽ. neglectu
se mandatoꝵ dĩ &. morũ corruptione
meruisse: frustraq se armis certare: nͥ priꝰ
uieiis repugnassent. Abstinentes gͦa cibo
& potu. seuerȩ sibi castigationis adhibue¬
re censuram: & ut hostes suos uincerent.
gule illecebrã in se ipsis ante uicerunt.
factũq ẽ hoc mͦ. ut seui adu̾sarii ce gra¬
ues dñi esurientib cederent: qͦs sibi sa¬
turos subiugarant. Et nos itaq dil̃mi.
int̾ multas adu̾sitates & p̃lia constituti.
si similib remediis uti cupimꝰ: simili obser¬
uatione curem᷑. fadem enĩ ꝓpemodum
causa nr̃a est. quȩ illoꝵ fuit: q̃m sic̃ illi
a carnalib aduersariis: ita ce nos aspiri¬
talib impugnam᷑ iuimicis. Qui si dona

Expanded text:
eorum quondam populus et omnes Israeliticae tribus, offensiones gravi Philistinorum dominatione premerentur, ut superare hostes suos possent, sicut sacra manifestat historia, vires animi et corporis indicto sibi reparavere jejunio. Intellexerant enim duram et miseram illam subjectionem neglectu se mandatorum Dei et morum corruptione meruisse, frustraque se armis certare, nisi prius vitiis repugnassent. Abstinentes ergo a cibo et potu severae sibi castigationis adhibuere censuram; et ut hostes suos vincerent, gulae illecebram in seipsis ante vicerunt. Factumque est hoc modo ut saevi adversarii et graves domini esurientibus cederent, quos sibi saturos subjugarant. Et nos itaque, dilectissimi, inter multas adversitates et praelia constituti, si similibus remediis uti cupimus, simili observatione curemur. Eadem enim propemodum causa nostra est quae illorum fuit: quoniam sicut illi a carnalibus adversariis, ita et nos a spiritalibus maxime impugnamur inimicis. Qui si donat
Abbreviated transcription (Latin):
speciali insinuatione comm̃dat: ut totius
oationis effecꝰtus. in hac conditione consi¬
qͥa facile. in quelibet delicta ꝓlabim᷑. hoc po¬
tentissimũ remediũ. ce istã esticacissimam
uulnerũ nr̃oꝵ curationẽ. nullatenꝰ negliga¬
mus. Remittamꝰ: ut remittat᷑ nob̾. Demus
ueniã qm rogamꝰ: & ñ studeamꝰ uindicari:
qͥ nob̾ p̃camur ignosci. Pauꝑum gemitꝰ sur¬
do ñ transeamꝰ auditu: & miscdiam indigen¬
onem qͥ studiũ suũ gr̃a dĩ adiutus intende¬
rit. hic sc̃m ieiuniũ fidelit̾ ꝑaget: hic afer¬
mento maliciȩ ueteris alienꝰ. in azimis
sinceritatis & ueritatis ad beatũ pascha ꝑ¬
ueniet: ce ꝑ nouitatẽ. uitȩ. digne letabit᷑
in sacram̃to reformationis humanȩ: ꝑ xͫ

Expanded text:
speciali insinuatione commendat, quasi totius speciali insinuatione commendat, quasi totius orationis effectus in hac conditione consiquia facile in quaelibet delicta prolabimur, hoc potissimum remedium, et istam efficacissimam vulnerum nostrorum curationem nullatenus negligamus. Remittamus, ut remittatur nobis; demus veniam, quam rogamus; et non studeamus vindicari, qui nobis precamur ignosci. Pauperum gemitus surdo non transeamus auditu, et misericordiam indigenonem qui studium suum gratia Dei adjutus intenderit, hic sanctum jejunium fideliter peraget , hic a fermento malitiae veteris alienus, in azymis sinceritatis et veritatis ad beatum Pascha perveniet, et per novitatem vitae digne laetabitur in sacramento reformationis humanae: per