comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ homini regi qͥ fecit nup¬
ciai filio suo: ⁊ misit seruos suos uoca¬
re inuitatos ad nuptias.⁊ nolebãt ue
regit. Nuptie filiĩ. incarnatio ũbi:
inuitati uidei. seru ꝓpt̃ inuitatos mis
ri st̃ pr̃es ⁊ bellatores uet̾is testam̃ti:
qͥ cornib sibi cõcesse potestatis hostes
fugabant de finib suis. Altilia st̃ non
destam̃ti p̃cones. spũalis gr̃e plenit ual¬
ne pingues: pennis contẽplationis fu¬
ꝑna gaudia petentes. Occisa uł ap
in reqͥe posita. Tauri ⁊ altilia qr priꝰ¬

Expanded text:
mini regi qui fecit nuptias filio suo. Et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias et nolebant venregit. Nuptiae filii, incarnatio Verbi. Invitati, Judaei. Servi propter invitatos missri, sunt patres et bellatores Veteris Testamenti, qui cornibus concessae sibi potestatis, hostes fugabant de finibus suis. Altilia, sunt Novi Testamenti praecones, spiritualis gratiae plenitudine pingues, pennis contemplationis superna gaudia petentes. Occisa, vel ab in requie posita. Tauri et altilia; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lunã eccł̃iam. ꝑ singulas stellas:
qr sic̃ luna ꝑ diurna increm̃ta ad ple
sũmat᷑. ⁊ sic̃ luna a sole suscipit lucẽ:
Der stellas id̾o designant fideles. qr fc̃
⁊ ip̃i luminaria celi celo affixi: sicut
paulꝰ de se sibiq similib luminaribꝰ dixit.¬
Nr̃a autẽ ꝯũsatio in celis ẽ. Ꝙ itẽ. Lucetis
cõ qͦ creati ft̃ ꝑmansert. Uolucres sig̃cant
boni pennas uͥtutũ. Som laudes diui¬
nas modulatis uocib canunt: mali in qͦꝵ¬

Expanded text:
 lunam, Ecclesiam; per singulas stellas,  sicut luna per diuturna incrementa ad plensummatur. Et sicut luna a sole suscipit lumen, onem. Per stellas ideo designantur fideles, quia sunt et ipsi luminaria coelo, coeli affixi. Sicut Paulus de se sibique similibNostra conversatio in coelis est . Et iterum: Lucetis co, in quo creati sunt permanent; volucres significant boni pennas virtutum. Boni laudes divinas modulatis vocibus cantant; mali, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scĩ bona oꝑa exercent: ⁊ sic consorti¬
ũ fideliũ. domꝰ scilicet ⁊ cuitatis d̾i de
onẽ: domꝰ dñi post incendiũ reedifi¬
cata. ⁊ ciuitas restaurata. ⁊ popłs pͦt
captiuitatẽ in prĩam remissus. ⁊ ua¬
sa sc̃a relata. denuntiant.

Expanded text:
Spiritus bona opera exercent, et sic consortium fidelium domus scilicet et civitatis Dei, de onem, domus Domini post incendium reaedificata, et civitas restaurata, et populus post captivitatem in patriam remissus, et vasa sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcluserat dñs uuluã eiꝰ Nundũ adue¬
nerat tempꝰ misendi eiꝰ: ut sp̃ali gr̃a
fecundaret᷑. Sic̃ fenenna antiã: ita s¬
nagoga gentilitatẽ despiciebat. Mulu
ex gentib redẽptoris aduentũ ut in iob
rauert̃. tandẽ redẽptor flenti ⁊ ũ capi

Expanded text:
cluserat Dominus vulvam ejus, nondum venerat tempus miserendi ejus, ut spirituali gratia fecundaretur. Sicut Phenenna Annam, ita Synagoga gentilitatem despiciebat. Multi ex gentibus Redemptoris adventum, ut in Job raverunt, tande
Abbreviated transcription (Latin):
in passione ait. d̃s meꝰ d̾̃s meꝰ. ubi semet¬
ip̃m exinaniens fudit. unde. Unguen¬
tũ esfusũ nom̃ tuũ. Effusũ a suis inui¬
sibilib: ad nr̃a uisibilia. Effrateꝰ frugi¬
fer: qr donis sp̃c sc̃i habundat. Q hũit
ga. q̃ fecunda pͥmum filios dõ ꝑ legẽ ge¬
nerabat: s iam ꝓpt̃ inficdelitatẽ infecun¬
da manet. Anna sterił. ẽ eccłia geritium.
ta. anna enĩ grã int̾pretat᷑. d̾o filios ꝑ¬

Expanded text:
in passione ait: Deus meus, Deus meus , ubi semetipsum exinaniens effudit, unde: Unguentum effusum nomen tuum , effusum a suis invisibilibus ad nostra visibilia. Ephrathaeus, frugifer, quia donga, quae secunda primum filios Deo per legem generabat, sed jam propter infidelitatem infecunda manet. Anna sterilis Ecclesia gentium ta. Anna enim, quae interpretatur gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
landẽ humanã q̃runt. Sapientes uͥ¬
gines sc̃. q̃ in bonis q̃ facunt ñ q̃¬
runt laude̾ humanã: s bonã con¬
scientiã. Mora sponsi dilatio iudicũ:
dormitio uirginũ. mors hominũ:
mediũ noctis in sꝑatꝰ aduentꝰ resur¬
rectionis: clamor aduentꝰ sponsi tu¬
ba angłica in die iudicii ⁊ p̃paratio
lamꝑadũ: recordatio ⁊ nuñatio oꝑũ
S lãpades fatuaꝵ uirginũ extingun¬
tꝰ qr in aduentu uidicis intꝰ obscuran¬
tꝰ: ⁊ ñ habẽt m̃cedem q receꝑũt lau¬
dem. Date nob̾ de oleo ur̃o .i. testimo¬
niũ dicite de oꝑib nr̃is. Ite potiꝰ ad
uendentes. Non dant consiluĩ: s ex
oblicͦ cõmemorant cͥmen edo. Ite ad
uendentes .i. mͦ uidebitis qͥd uos adu¬
uent: qͥ uob̃ laudes uend̾e cõsueuert̃

Expanded text:
t. Sapientes virgines, sunt qui in bonis quae faciunt non quaerunt laudem humanam, sed conscientiam bonam. Mora sponsi, dilatio judicii, dormitio virginum, mors hominum; medium noctis, insperatus eventus resurrectionis; clamor advenientis sponsi, tuba evangelica in die judicii; praeparatio lampadum, recordatio et numeratio operum. Sed lampades fatuarum exstinguuntur, quia in adventu judicii intus obscurantur, et non habent mercedem, quia receperunt laudem. Date nobis de oleo vestro, id est testimonium dicite de operibus nostris. Ite potius ad vendentes: non dant consilium, sed ex obliquo commemorant crimen earum: ite ad vendentes, id est modo videbitis quid vos adjuvent, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rentib sapientes intͣnt cũ sponso ad
nuptias: qr reꝓbis relictis ad dãpna¬
tionẽ. electi cũ xp̃o intͣbunt ad beati
penitentiã. post infructuosas lacͥmas.
frustͣ pulsant foris relicte. Am̃ dico
nob̾ nescio uos. Qͣsi dicat. Ideo uos de¬
sero: qr ꝑ uite meritũ ñ agnosco. Ecce
qͣnta seũitas post uidicũ: eiꝰ cuiꝰ ẽ ante
nescitis diẽ neq horã. Ecce qͦ tendit pa¬

Expanded text:
rant sapientes cum sponso ad nuptias; quia, reprobis ejectis ad damnationem, electi cum Christo intrabunt ad beatitpoenitentiam, post infructuosas lacrymas, frustra pulsant foris relictae. Amen dico vobis, nescio vos. Quasi dicat: Ideo vos desero, quia per vitae meritum non agnosco. Ecce quanta severitas post judicium ejus, cujus est ante nescitis die
Abbreviated transcription (Latin):
reins in uolatilib apis: ⁊ initium
dulcoris ht̃ fructꝰ eus. Sic̾ magna
⁊ multa nob̾ salutis docum̃ta p̃stant que¬
libet minima gesta scõꝵ inscͥpturis: ita
ñnunqmͣ p̃cipua uͥtutis exẽpla nob̾ pre¬
bent. ea q̃ minima uident᷑ in creaturis.
⁊ p̃sens nob̾ scͥptura sonat. in uolatili¬
b breuis ẽ. i. parua. Affert aqͣs ad
oꝑis sui cõpositionẽ. Ht̃ naturalit̃ ir̃a:¬

Expanded text:
ibus apis, et initium dulcoris habet fructus ejus . Sicut multa et magna nobis satis documenta praestant quaelibet minima gesta sanctorum in Scripturis, ita nonnunquam praecipua virtutis exempla nobis praebent ea quae minima videntur in creaturis. et praesens nobis Scriptura sonat, in volatilibus brevis est, id est parva. Affert aquas ad operis sui compositionem. Habet naturaliter ira
Abbreviated transcription (Latin):
ducem imitatꝰ. ⁊ in suo uolatu uelox
inuenitͦ. hec autẽ omĩa que de api clixi¬
iiꝰ: spũalit̃ de qͣlibet fideli anima conue¬
nient̃ intelligim᷑. Ip̃a nãq breuis siue
parua ẽ ꝑ humilitatẽ. dũ ñ uult altum
saꝑe s timere: ⁊ qnͣto se sentit ꝑusticiã
sublumorẽ. tanto magis se satagit humi¬
liare. Sumit qͦq in opꝰ suum aqm dũ
cõpuingitꝰ siue ꝓ pecc̃o suo: siue ꝓ p̃mio
futuro. Ht̃ iyam dũ erga malos uiste
irascit᷑. h̃t aculeũ qͦ ꝑungit. dũ mala
ñ solũ in se. uerũ ⁊ in aliis in qnͣtum
potest punit. Sine coitu ẽ: dũ semetip¬
sam ab illicita uoluptate cohibet. Cerã
uͦ oꝑatͫ. dũ aliis ꝑ suam scĩtatem usticie
lumen demonstrat. Mel etiã congͣgat:
dũ dulcedinẽ caritatis in penecͣlib cor¬
dis accumulat. h̃t pedes: dũ de uͥtute in
uirtutẽ. debona actione in bonã actio¬
nem intrat. ht̃ pennas: dũ ab imis
ad sũma ꝑ contẽplationẽ uolat. Susur¬

Expanded text:
itatur, et in suo volatu velox invenitur. Haec autem omnia, quae de ape diximus, spiritualiter de qualibet fideli anima convenienter intelligimus. Ipsa namque brevis sive parva est per humilitatem, dum non vult altum sapere, sed timere; et quanto se sentit per justitiam sublimiorem, tanto magis se satagit humiliare. Sumit quoque in opus suum aquam, dum compungitur sive pro peccato suo, sive pro praemio futuro. Habet iram, dum erga malos juste irascitur. Habet aculeum quo pungit, dum mala non solum in se, verum et in aliis, in quantum potest, punit. Sine coitu est, dum semetipsam ab illicita voluptate cohibet. Ceram vero operatur, dum aliis per suam sanctitatem justitiae modos demonstrat. Mel etiam congregat, dum dulcedinem charitatis in penetralibus cordis accumulat. Habet pedes, dum de virtute in virtutem de bona actione in bonam actionem intrat. Habet pennas, dum ab imis ad summa per contemplationem volat. Susur
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ: augustalẽ arripuit dignitatẽ.
Ceontuis gͥ anno incarna¬
annis trib. Imꝑii huiꝰ anno t̾cio: arabes
affricã debellabant. Contͣ quos direxit
ioh̃em patriciũ: cũ stolo copioso. Qui
cũ carthaginẽ ꝑuenisset. arabes in fugã
conũtit: ⁊ ibidẽ hyemauit. Demũ uͦ¬
ad imꝑatorẽ regressus ẽ: uolens ab eo¬
elegit qũdam absimaꝵ. quẽ ⁊ noiauit
tyb̾ium: ⁊ creauit illũ imꝑatorẽ. Absi¬
marꝰ autẽ sũpto stolo qͥ secũ erat naui

Expanded text:
. Leontius igitur, anno Incarnaannis tribus. Imperii hujus anno tertio Arabes Africam debellabant. Contra quos direxit Joannem patritium cum stolo copioso. Qui cum Carthaginem pervenisset, Arabes in fugam convertit, et ibidem hiemavit. Demum ad imperatorem regressus est, volens ab eelegit quemdam Absimarum, quem et nominavit Tiberium, et creavit imperatorem. Absimarus autem, sumpto stolo qui s
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ caput suũ obũbraret᷑ ab aqͥla: eo qd̾
somniũ huiꝰ modi. ipsũ regẽ futurũ de¬
signare uidebat᷑. P orro imꝑante absi¬
maro. uistinianꝰ degens in cersona. cep̃
manifeste popło qd̾ eẽt itum suũ recep¬
turꝰ imꝑiũ p̃dicare. Qͣ de re loci incole
modi. parabant eũ qͣsi regis insidiatorẽ
int̃ficere. uł cõprehensũ ad eũ dirigere
S cũ hoc iustinianꝰ sensisset fugit. ⁊ tͣ¬
choꝵ chagano se p̃sentauit. Chaganꝰ
autẽ illũ cũ honore suscepit: ⁊ tͣlidit
ei uxorẽ germanã suã. Indeq nauiga¬
uit ad therebellũ uulgarie regẽ: qͥ ⁊
ip̃e ei auxiliũ tulit. ⁊ suo imꝑio restituit.

Expanded text:
obumbraretur ab aquila, eo quod somnium hujusmodi ipsum regem futurum designare videbatur. Porro imperante Absimaro Justinianus degens in Cersona coepit manifeste populo, quod esset iterum suum accepturus imperium, praedicare. Qua de re loci incolae opinionem parabant eum quasi regis insidiatorem interficere, vel comprehensum ad eum dirigere. Sed cum hoc idem Justinianus sensisset, fugit; et Turcorum chagano se praesentavit. Chaganus autem illum cum honore suscepit, et tradidit ei uxorem germanam suam. Indeque navigavit ad Terebellum Bulgariae regem, qui et ipse ei auxilium tulit, et s
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃i suo succedẽs in regno. anno incarnatõ¬
nis diuine. de .xcu: imꝑauit annis decẽ.
Hic cũ ẽẽt qͣsi annoꝵ xui puerili usus tem̃i¬
tate pacẽ quã pat̾ eiꝰ cũ abimelech arabũ
pͥncipe fixerat soluit. ⁊ pacẽ cũ bulgari¬
b: ꝑturbans ea q̃ a pr̃e suo ordinabilit̃
fuerant facta. Remouit etiã a mari mar¬
danitaꝵ exercitũ: qͦ imꝑiũ eiꝰ ab impetu
arabũ tuebatꝰ. Quib rep̃ssis. pace ⁊ qͥ¬
ete potitꝰ ẽ arabũ principatꝰ. usq in p̃¬
sentẽ diẽ ⁊ ex tc̃ liberiꝰ barbari roma

Expanded text:
s in regno, anno Incarnationis divinae 696, imperavit annis decem. Hic cum esset quasi annorum sexdecim puerili usus temeritate, pacem quam pater ejus cum Abimelech Arabum principe fixerat, solvit, pacem cum Bulgaribus perturbans et ea quae a patre suo ordinabiliter fuerant facta. Renovavit etiam Marcianitarum exercitum, quo imperium suum ab impetu Arabum tuebatur. Quibus repressis, pace et quiete potitus est Arabum principatus usque in praesentem diem. Et ex t
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ modestꝰ. Sapienti qͦq usus consilio: cũ
arabibꝰ qͥ damascũ inhabitabant. ⁊ cũ
bulgarib pacẽ firmissimã fixit. Restau¬
rauit etiã eccłias q̃ fuerãt dirute a temꝑi¬
b heraclii ꝓaui sui. Insurrexit pret̃a con¬
tͣ monothelitas. saragens eoꝵ opimones sub¬
turã ẽẽ opinabant᷑ ⁊ p̃dicabant. Mortuo de¬
niq apd̾ urbẽ regiã constantino orchodo¬
xo augusto: filiꝰ eiꝰ iustinianꝰ imꝑii mod̾a¬
mina gub̾nancda. hereditario iure suscepit.

Expanded text:
apienti quoque usus consilio, cum Arabibus qui Damascum inhabitabant, et cum Bulgaribus pacem firmissimam fixit; restauravit etiam ecclesias, quae fuerant dirutae a temporibus Heraclii proavi sui. Insurrexit praeterea contra Monothelitas, satagens eorum opiniones subturam esse opinabantur ac praedicabant. Mortuo denique apud urbem regiam Constantino orthodoxo Augusto, filius ejus Justinianus imperii moderamina gubernanda haereditario jure suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
nauigauit. Quo cũ quodã die secretiꝰ in
balneũ lauaret᷑. a siis int̾ficit᷑. Post cuiꝰ
decessũ milites assumentes mezentiũ qñ¬
dam armeniũ: sibi creauert̃ imꝑatorẽ. S
ñ post multos dies. ꝯstantinꝰ constantis
augusti defuncti filiꝰ. cũ multo ibidẽ ue¬
niens nauigio: ⁊ imꝑialẽ purpaͣm sũpsit.
⁊ merentiũ cũ int̾fectorib patris sui morte

Expanded text:
navigavit. Ubi cum quodam die secretius in navigavit. Ubi cum quodam die secretius in balneo lavaretur, a suis interficitur. Post cujus decessum milites assumentes Mezentium quemdam Armenium sibi creaverunt imperatorem, sed non post multos dies Constantinus Constantis Augusti defuncti filius cum multo illuc veniens navigio, et imperialem purpuram sumpsit, et Mezentium cum interfector
Abbreviated transcription (Latin):
uit: eo qd̾ heresi sue millatenꝰ acqͥesce¬
re uellent. Ppt̃ qd̾ cũ apd̾ birantiũ
pene om̃ib eẽt exosus. ad italiã nainiga¬
uit: uolens illã ⁊ apotestate longobardo¬
rũ eruere. ⁊ ibi aliqnͣtulũ man̾e. Egͣssus
gͥ de regia ur̃be uenit athenas: ibiq ma¬
chil contͣ longobardos ꝓficeret. romã
ꝑrexit: cui sexto ab urbe miliario iuili¬
anꝰ paꝑa reu̾ent̃ occurrit. ⁊ eũ ad beati
petri limina. cũ magna ppłi ꝑduxit
freqñtia. Quo cũ ꝑuenisset: obtulit
scõ petͦ palliũ optimũ auro textũ. Q
cũ in urbe iã ꝑ duodecĩ dies resedisset. ma¬
gna tactꝰ cupiditate. uaria ornamentoꝵ
geña ex ere ⁊ marmore quib urbs deco¬
rabat᷑. in tyberim uexit: ut ea ꝯstantino¬
polum ferret. Int̾ q̃ basilicã sc̃ẽ d̾i geni¬
tͥcis marie ⁊ omniũ marcyrũ q̃ panthe¬
os antiquitꝰ uocabat᷑. ereis reguł discoo¬
ꝑuit. Quib patratis: statuit remeare re¬
trorsũ. Igit᷑ a roma digressus: ad siciliam

Expanded text:
vit, eo quod haeresi suae nullatenus acquiescere vellent. Propter quod cum apud Byzantium pene omnibus esset exosus, ad Italiam navigavit, volens illam et a potestate Longobardorum eruere, et ibi aliquantulum manere. Egressus igitur de regia urbe venit Athenas, ibique mahil contra Longobardos proficeret, Romam perrexit, cui sexto ad urbe milliario Julianus papa reverenter occurrit, et eum ad beati Petri limina cum magna populi perduxit frequentia. Quo cum pervenisset obtulit sancto Petro pallium optimum auro textum. Et cum in urbe jam per duodecim dies recedisset, magna tactus cupiditate varia ornamentorum genera ex aere et marmore, quibus urbs decorabatur, in Tiberim vexit, ut ea Constantinopolim ferret, inter quae basilicam sanctae Dei genitricis Mariae, et omnium martyrum, quae Pantheon antiquitus vocabatur, aereis tegulis discooperuit. Quibus patratis, statuit remeare retrorsum. Igitur a Roma digressus ad Siciliam
Abbreviated transcription (Latin):
tos ex eis ꝓstraint. S dũ inde reũteret᷑.
p̃peditꝰ a bulgarib in arto clausure:
cũ ꝓprii popłi cede ⁊ uulñatione uix
p̃ualuit remeare. Constituit pretea¬
stephanũ ꝑsam sacellariũ suũ. uirũ cru¬
delẽ ac pessimũ. qͥ plures rei publice pͥn¬
cipes grauit̾ affligebat: quiq inrẽm
ipsiꝰ augusti anastasiã. absente eo p̃sũꝑ¬
sit more pueri flagellare. Que res ma¬
xime eũ fecit exosũ cunctis pͥncipibꝰ ⁊
domesticis suis. Insurrexit gͦ adũsus
eũ leontiꝰ patricius. ꝯspirante secũ gal
multis retrusis. qͥ sex uł octo annis in

Expanded text:
 inde reverteretur praepeditus a Bulgaribus in arcto clausurae cum proprii populi caede et vulneratione vix praevaluit remeare. Sustinuit praeteStephanum Persam, sacellarium suum, virum crudelem, ac pessimum, qui plures reipublicae principes graviter affligebat. Quique matrem ipsius Augusti Anastasiam absente eo praesumpsit more pueri flagellare. Quae res maxime fecit exosum cunctis principibus, et domesticis suis. Insurrexit ergo adversum eum Leontius patritius, conspirante secum Gallsolutisque multis retrusis, qui sex vel octo annis in
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Opus oditionis ẽ: quo factumẽ
ut ẽẽnt q̃ non erant. Opꝰ restauratõis
ẽ: qͦ factum ẽ ut meliꝰ ẽẽnt. q̃ ꝑierant.
Opus ꝯditionis ẽ. creatio mundi cũ oĩb
elem̃tis suis: opꝰ restauratõnis ẽ incar¬
natio u̾bi cũ omnib sacram̃tis sis.
Opꝰ odicionis in sex cdiebꝰ factũ ẽ: opus
restauratõnis non nͥ sex etatibꝰ ꝑfici
potest. Sex tñ sunt contͣ sex: ut idem

Expanded text:
tionis. Opus conditionis est quo factum est ut essent quae non erant; opus restaurationis est quo factum est ut melius essent quae perierant. Opus conditionis est creatio mundi cum omnibus elementis suis. Opus restaurationis incarnatio Verbi est cum omnibus sacramentis suis. Opus conditionis in sex diebus factum est. Opus restaurationis non nisi sex aetatibus perfici potest. Sex tamen sunt contra sex, ut idem
Abbreviated transcription (Latin):
uesegothoꝵ regẽ ad se uenire fecit: eiq
curã palatii sui ꝯmendauit. Qł ñ post
multos dies patriciatꝰ honore it̃um eũ
insignitũ ad partes italie destinauit.
Quo dũ ꝑuenisset. odoacrẽ heruloꝵ
regẽ uariis successib debellauit: ⁊ re
ret. filias suas uicinis regib coꝑula¬
uit: dans unã gothoꝵ regi alarico.
alt̾am regi burgundoꝵ sigismundo.
Clodouei qͦq regis francoꝵ filiã: suo con¬
iunxit mr̃ĩmotuo. Sessionẽ deniq suã
rauenne constituit. hõ arriane secte:⁊
bestialẽ contͣ catholicos gerẽs in animo
crudelitatẽ. ꝑidẽ tempꝰ facta ẽ inuen¬
tio cripte scĩ michaeł archangłi: in mõ¬
te gargano. Mortuo aũ zenone augͦto.
quidã anastasiꝰ assũptꝰ ab augusta: im¬
ꝑator simul ⁊ auguste maritꝰ cunctis

Expanded text:
Visigothorum regem ad se venire fecit, eique curam palatii sui commendavit, et non post multos dies patriciatus honore iterum eum insignitum ad partes Italiae destinavit. Quo dum pervenisset, Odoacrum Herulorum regem variis successibus debellavit, et regno ret, filias suas vicinis regibus copulavit, dans unam Gothorum regi Alarico, alteram regi Burgundorum Sigismundo, Clodovei quoque regis Francorum filiam suo conjunxit matrimonio. Sessionem denique suam Ravennae constituit; homo Arianae sectae, et bestialem contra Catholicos gerens in animo crudelitatem. Per idem tempus facta est inventio cryptae sancti Michaelis archangeli in monte Gargano. Mortuo autem Zenone Augusto, quidam Anastasius assumptus ab Augusta, imperator simul, et Augustae maritus cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
Resuscitabitꝰ puella. cũ postqͣm ple¬
nitudo gentiũ intͣuerit: omĩs isrł
saluus fiet. Dũ dñs refuscitaret puel¬
lam paucis retentis alios eiecit. qr infi¬
nec irrisorib miracła diuina. Scd̾m
puella resuscitetꝰ: qri nͥ scłariũ curaꝵ
multitudo a corde eiciat᷑. anima q̃ in¬
tͦ iacet mortua ñ suscitat᷑. Dũ enĩ se se¬
ꝑ uinum̃as cogitatõnes spargit: ad
considerationẽ sui se nullatenꝰ colligit.

Expanded text:
esuscitabitur puella, cum postquam plenitudo gentium intraverit, omnis Israel salvus fiet. Dominus, dum suscitaret puellam paucis retentis, alios ejecit, quia infinec irrisoribus miracula divina. Secundum puella suscitetur: quia nisi saecularium curarum multitudo a corde ejiciatur, anima quae intus jacet mortua non suscitatur. Dum enim se per universas cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentem ñ uidit. s post ad fid̾i ⁊ agni¬
tionis grãm ꝑuenit: ⁊ tactu uestimen¬
toꝵ .i. participatione sacͣmentoꝵ eiꝰ me¬
ruit sanari a pecc̃is. fons qͥppe sangui¬
nis originẽ peccĩ ⁊ pͥmordiũ ĩmunde
cogitatõnis sig̃cat: ex qͦ om̃e peccatũ
mala. ⁊ cogitationũ radicẽ sacͣmentis
euangłicis : qͣsi suis uestim̃tis fontẽ
obscenitatis emundat. Qd̃ turba dñm
sig̃c̃at qd̵ multi st̃ uocati. pauci electi.
Muliere sanata nuntiat᷑ puella mor¬
tua: qr eccłia gentiũ a labe uicioꝵ cu
rata. continuo synagoga ẽ ꝑfidie le

Expanded text:
 post ad fidei et ad agnitionis gratiam pervenit, et tactu vestimentorum, id est participatione sacramentorum ejus, meruit sanari a peccatis. Fluxus quippe sanguinis , originem peccati, et primordium immundae cogitationis significat, ex quo omne peccatum mala, et cogitationes pravas, sacramentis evangelicis quasi suis vestimentis a fonte obscenitatis emundat. Quod turba dicisignificat quod multi sunt vocati, pauci electi . Muliere sanata nuntiatur puella mortua, quia Ecclesia gentium labe vitiorum exuta, continuo Synagoga est perfidiae
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ medicũ de celo uenisse: ceꝑunt
languoris sui ⁊ sꝑare ⁊ reqͥrere reme¬
diũ. & notandũ qd̾ puella duodeniꝰ
cepit. Una enĩ eadẽq scłi etate ⁊ fyna¬
goga in prĩarchis nascr: ⁊ gentes ce¬
festim siccatꝰ ẽ fons sanguinis huiꝰ. Gen

Expanded text:
verum medicum de coelo venisse, coeperunt languoris sui et sperare et inquirere remedium. Et notandum quod puella duodenis coepit: una enim, eademque saeculi aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentes foevest
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatũ. Archisynagogi filia ẽ s¬
nagoga. legali institutione disposita:
qͣu unica moysi nata. Hec duodecimo
anno .i. temꝑe pub̾tatis appropinqͣnte.
qñ sp̃ũalem d̾o sobolẽ generare debu¬
it moriebat᷑. subito erroꝵ languore cõ¬
sternata. S ꝑgente dño ad filiã archi¬
tẽ. qr sic dispensata ẽ salus humani ge¬
m̃is. ut pͥmo aliqͥ ex isrł deinde pleni¬
tudo gentiũ intͣret: ⁊ sic om̃is isr ł sal¬
uus fieret. Mulier gͦ sanguinaria a
dño curata. eccłia ẽ de gentib ingeni
carnaliũ delectationũ fluxu polluta:
⁊ a cetu fideliũ seg̃gata. Hec dũ xp̃c¬

Expanded text:
illuminatum. Archisynagogi filia est Synagoga legali institutione disposita, quasi unica Moysi nata. Haec duodecimo anno, id est tempore pubertatis appropinquante, quando spiritualem prolem Deo generare debuit, moriebatur, subito languore consternata. Sed, pergente Domino ad filiam architem, quia sic dispensata est salus humani generis, ut primo aliqui ex Israel, deinde plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Mulier ergo sanguinaria a Deo curata Ecclesia est de gentibus ingenti carnalium delectationum fluxu polluta, et a coetu fidelium segregata: haec
Abbreviated transcription (Latin):
adortũ. Aꝑit merciã doctoꝵ. qͥ int dupli¬
cẽ murũ duoꝵ testam̃toꝵ constituti. ñ
belligerare. s fug̃e q̃runt: ⁊ indeliciis
magis diffluere qd̾ significat ortꝰ: qmͣ
scuto fid̾i hostib obsistere. fugit sedechi¬

Expanded text:
arguit inertiam doctorum, qui inter duplicem murum duorum testamentorum constituti, non belligerare, sed effugere quaerunt; et in deliciis magis diffluere, quod hortus significat, quam scuto fidei hostibus obsistere. « Porro Ch
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. Cũ enĩ urtutes hominẽ desert̃
q̃ eũ defend̾e debuerãt: in planitie
iericho capit᷑ .i. in defectõne carnalis
sensus. Iericho enĩ int̃pretat᷑ luna: ⁊si¬
gnificat defectũ carnis. filios sectechie
me ꝯfusionis ÷ qui priꝰ filios intuentis.¬
añ ocłos pr̃is trucidat: qr sepe sic bona
oꝑa int̃ficit. ut se amitt̾e ip̃e qͥ captꝰ ẽ
amimꝰ dolens cernat. Nã gemit plerũ
titꝰ dãpna consid̾at ⁊ ñ tñ uͥtutis bra¬
chiũ contͣ regẽ babylonis leuat. S dũ

Expanded text:
eum. Cum enim virtutes hominem deserunt, quae eum defendere debuerant, in planitie Jericho capitur, id est in defectione carnalis sensus. Jericho enim interpretatur luna, et significat defectum carnis. Filios autem Sedemae confusionis. Qui prius filios ante intuentis oculos patris trucidat, quia saepe sic bona opera interficit, ut se amittere ipse, qui captus est animus, dolens cernat. Nam gemit plerumqtitur damna considerat, nec tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Tam heri qmͣ nuidiꝰterciꝰ q̃rebatis da¬
uid: ut regnaret suꝑ uos. Abner hor¬
tat᷑ uniu̾sum isrł. ut relicto isbosech fi¬
lio saul. ad dauid conueniat ⁊ qͥa docto¬
res sc̃i qui pr̃is luc̃na dicunt᷑. lumine
fidi̾ ⁊ scientie pleni. om̃s gentes exhortan¬
Nã ⁊ ioab. qͥ abner in dolo loqñs ⁊ ꝑcuti
⁊ ꝑ libidinis contagionẽ int̃ficit. Ioab
enĩ: inimicꝰ uł idẽ pat̾ int̾pretat᷑. Omni¬
ũ enĩ iniquoꝵ: diabolus pat̃ ⁊ capd̾ est.¬

Expanded text:
Tam heri quam nudiusterius quaerebatis David ut regnaret super vos . Abner hortatur Israel universum ut, relicto Isboseth filio Saul, ad David conveniant; quia sacerdotes sancti qui patris lucerna dicuntur, lumine fidei et scientiae pleni, omNam et Joab, qui Abner in dolo loquens et percutieet per libidinis contagionem interficit. Joab enim, inimicus vel idem pater interpretatur. Omnium iniquorum diabolus pat
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is consolationis auxiliũ ad qͥratis.
misericors enim deus qͥ nullũ urlt homi¬
in hoc scło ut ꝑ satisfacionẽ delicta donẽ.¬
tur: qͥa in fut᷑o iustũ iudicium erit. qd̾
recipiat unusqͥsq scd̾m aꝑa sua. Hunc gͦ¬

Expanded text:
um consolationis auxilium acquiratis. Misericors enim Deus, qui nullum homiin hoc saeculo ut per satisfactionem delicta donentur, quia in futuro justum judicium erit, in quo recipiet unusq
Abbreviated transcription (Latin):
iar gnꝰ asistens. nulla uolũtati tu e m̃tis oruaiñt¬
exibuii. S tu dñe nusericors &miserator. qͥ cͤasti cuncta ex
nichilo. qͥ me qͦq inmeritũ formasti & statuisti digne
tͥ seruire. ne me repellas a celesti tuo sacͣrio. ne me cõfũ¬
Ego uͦ tͥ inmortali dño placere ꝓmisi: ⁊ ꝑ meã negli¬

Expanded text:
 assistens, nullum apud voluntatem tuam mentis ornatexhibui: sed tu Domine miserator, et misericors, qui creasti cuncta ex nihilo, qui me quoque immeritum formasti. et statuisti digne tibi servire, non me repellas a coelesti tuo sacrario, nec confunego tibi immortali domino placere proposui et per meam negli
Abbreviated transcription (Latin):
qui in uineã prĩs sui intͣre recu¬
sauit. gentił popłs ẽ: qui primũ deo ser
uire contẽpsit. Filiꝰ autẽ qui intͣre se spo¬
pondit. popłs uidaicꝰ: qui deo suũ ser¬
uitiũ primũ uouit. S qui priꝰ renu¬
it postea intͣuit: qr ppłs getitił penĩa
ductꝰ p̃dicantib apłis seruitio d̾i col¬
la submisit. Q pͥor filiꝰ qd̾ spopondit

Expanded text:
is sui intrare recusavit, gentilis populus est, qui primum servire Deo contempsit; filius autem, qui intrare se spopondit, est populus Judaicus, qui Deo primum servitium suum vovit. Sed qui prius renuit, postea intravit; quia populus gentilis poenitentia ductus, praedicantibus apostolis, servitio Dei colla submisit. Et pri
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ clotariꝰ post annos tres assũpti
pͥncipatꝰ: regnũ cũ uita ꝑdidit. Quo
de regno ꝓpeslunt. ⁊ ebroinũ regie au¬
le p̃positum. luxouio monast̾io trudũt.
cũ eiꝰ ultͣ neqͥcias tolerare neqͥrent. De¬
inde assumentes theoderici frẽm chil¬
dericũ sibi statuunt regẽ: s ñ multo pꝰt
childericus int̾ficit᷑ ⁊ theodericꝰ in reg¬
nũ reuocat᷑. Qd̃ audiens ebromꝰ mo¬
nachali qͣ induebat᷑ ueste deposita. a
monast̾io egredit᷑: ⁊ undiq circa se uiri¬
b aggregatis. it̃um maior regie domꝰ

Expanded text:
Quorum Clotarius post annos tres assumpti Quorum Clotarius post annos tres assumpti principatus regnum cum vita perdidit. Quo  Ebroinum regiae aulae praepositum Luponio monasterio intrudunt, cum ejus nequitias ultra tolerare nequirent, deinde assumentes Theoderici fratrem Childericum sibi statuerunt regem; sed non multo post Childericus interficitur, et Theodericus in regnum revocatur. Quod audiens Ebroinus, monachali qua induebatur veste deposita, e monasterio egreditur, et undique circa se viribus aggregatis, iterum majo
Abbreviated transcription (Latin):
suo mͦ dicto chil deb̾to. Childebertꝰ qͦq
.iiiiͬ. in burgundia. decessit: duos sibi
relinq̃ns heredes filios. Quoꝵ unꝰ cui
nom̃ theobertꝰ erat. regnũ austrasioꝵ re¬
gebat: ⁊ theodericꝰ regnũ guntun gu¬
b̾nabat. Uerũ theodeb̾to ⁊ theoderico
uaria sorte defunctis: clotariꝰ regnũ
francoꝵ optinuit. Clotaniꝰ uͦ brum¬
childẽ reginã eqͦ indomito alligatam
udicantib francis: ꝓ diũsis pͣuitatib
suis dirũpi p̃cepit. Porro clotario: da¬
gobertꝰ successit. Qui cũ se a mortẽ
urgeri conspic̾et. ꝯcessit regnũ austra¬
sie filio suo sigisb̾to: regnũ uͦ neustrie
clodoueo. Int̾ renũ ⁊ mosã ẽ austria.
Int̃ mosã ⁊ ligerĩ neustͥa qͣsi noua au¬
stria: q̃ nc̃ francoia ⁊ frantia appel¬
latꝰ᷑.. Post hec clodoueꝰ deficiens quos
filios suos sibi reliqͥt successores: clota¬
riũ in neustͥa. childericũ in austria.

Expanded text:
suo modo dicto Childeberto. Childebertus quoqsuo modo dicto Childeberto. Childebertus quoqquatuor in Burgundia, decessit duos sibi relinquens haeredes filios. Quorum unus, cui nomen Theobertus erat, regnum Austrasiorum regebat, et Theodericus regnum Guntranni gubernabat. Verum Theoberto et Theoderico varia sorte defunctis, Clotarius regnum Francorum obtinuit. Clotarius vero Brunechildem reginam equo indomito alligatam judicantibus Francis pro diversis pravitatibus suis dirumpi praecepit. Porro Clotario Dagobertus successit. Qui cum se ad mortem urgeri conspiceret, concessit regnum Austrasiae filio suo Sigisberto, regnum vero Neustriae Clodoveo. Inter Rhenum et Mosam est Austrasia; inter Mosam et Ligerem Neustria, quasi nova Austrasia, quae nunc Franconia et Francia appellatur. Post haec Clodoveus deficiens duos filios suos sibi reliquit successores, Clotarium in Neustria, Childericum in Austrasia.
Abbreviated transcription (Latin):
childẽ. lemngildi hyspame re¬
gis filiã. Chilꝑicꝰ uͦ frat̃ eiꝰ cũ ẽẽt las¬
cuius ⁊ uanꝰ: multas habuit uxores. Iñt
qͣs habuit fregegundẽ satis quidẽ spe¬
ciosã. uł pessimis artib opulentã: q̃
memoratũ chilꝑicũ suis uoluptatib
tenebat astrictũ. Hec cũ landrico co¬
mite palatii solebat misceri. Qd̃ chilꝑicꝰ
tandẽ ꝑsensit. At illa ubĩꝑiculũ immi¬
nere sensit. usa calliditate feminea. cri¬
men maiori cͥmine parat obtegere: ⁊
redeunti a uenatu suo marito struit insi¬
dias. Nã equo descendens chilꝑicꝰ cũ
a ꝓpriis satellitib excipit᷑. duob cult̾s
transfossus occidit᷑. Successit tñ ei filiꝰ
eiꝰ clotariꝰ. Ante hec p̃fatꝰ rex sigisbertꝰ
clotarii regis francoꝵ filiꝰ est occisus. Cu¬
iꝰ regnũ childebertꝰ filiꝰ eiꝰ cũ m̃re bru¬
nichilde regendũ suscepit. s ñ multo
post: guntrannꝰ chilꝑici germanꝰ de¬
sunctꝰ ẽ. Qͥ regnũ suũ reliqͥt nepoti

Expanded text:
echildem Lemingildi Hispaniae regis filiam. Chilpericus vero frater ejus, cum esset lascivus et vanus, multas habuit uxores. Inter quas habuit Fredelgundem satis quidem speciosam, sed pessimis artibus opulentam, quae memoratum Chilpericum suis voluptatibus tenebat astrictum. Haec cum Landrico comite palatii solebat misceri. Quod Chilpericus tandem persensit. At illa ubi sibi periculum imminere sensit, usa calliditate feminea, crimen majori crimine parat obtegere, et redeunti a venatu suo marito struit insidias. Nam equo descendens Chilpericus, dum a propriis satellitibus excipitur, duobus cultris transfossus occiditur. Successit tamen ei filius ejus Clotarius. Ante haec praefatus rex Sigisbertus Clotarii regis Francorum filius est occisus. Cujus regnum Childebertus filius ejus cum matre Brunechilde regendum suscepit. Et non multo post Guntrannus Chilperici germanus defunctus est. Qui regnum suum reliquit nepoti
Abbreviated transcription (Latin):
compbehendit: ⁊ post multa torm̃toꝵ
geña decollari p̃cepit. Defuncto uͦ ebra¬
ino: pipinꝰ filiꝰ anchegisili. dñari sub
regib cepit in austria. Qͥ ex uxore ple¬
trude duos filios habuit: drogũ ⁊ gͥ¬
moldũ. S ex ꝯcubina genuit karo¬
lũ tuditẽ. Porro theoderico successit
clodoueꝰ filius eiꝰ. ⁊ clodoneo childebt᷑¬
frat̃ eiꝰ. ⁊ childeb̾to: dagobertꝰ filiꝰ eiꝰ.
Hac deniq tẽpestate ceꝑunt reges fnͣ¬
coꝵ a solito uigore deficere. ⁊ regni
negotia ꝑ maiores aule regie admini¬
strare: idẽ ꝑ dapiferũ. conestabulũ
⁊ camerariũ. Post hec mortuꝰ ẽ pipi¬
nꝰ: ⁊ successit ei ł arolus tudites. filiꝰ eiꝰ
Qͥ tudites a maiorib fabroꝵ malleiꝰ
quib tundi ⁊ extenuari massa solet.
appellabat᷑. Qui maior aule regie fc̾s:
sub dagob̾to uiniore: satis stremie cum
sapracenis pugnauit. Nã p̃cedenti tẽ¬
ꝑe sarraceni ex affrica tnͣsfretantes in

Expanded text:
comprehendit, et post multa tormentorum genera decollari praecepit. Defuncto vero Ebroino Pippinus filius Anchesigilli dominari sub regibus coepit in Austrasia. Qui ex uxore Pletrude duos filios habuit Drogum et Grimoaldum. Sed ex concubina genuit Carolum Tuditem. Porro Theoderico successit Clodoveus filius ejus, et Clodoveo Childebertus, et Childeberto Dagobertus filius ejus. Hac denique tempestate coeperunt reges Francorum a solito vigore deficere, et regni negotia per majores aulae regiae administrare, id est per dapiferum, comestabulum, et camerarium. Post haec mortuus est Pippinus, et successit ei Carolus Tudites filius ejus. Qui Tudites a majoribus fabrorum malleis, quibus tundi et extenuari massa solet, appellabatur. Qui major aulae regiae factus sub Dagoberto minore satis strenue cum Sarracenis pugnavit. Nam praecedenti tempore Sarraceni ex Africa transfretantes in
Abbreviated transcription (Latin):
blauie castello deportatꝰ ẽ ⁊ sepultꝰ. his
qͦq dieb magnꝰ rex francoꝵ karolꝰ ab
hyspania reu̾sus: repperit comugẽ hil¬
degardã geminã edidisse ꝓlem. Post
hec karolus subiuigatis narbonensib.
in franciã regͤssus ẽ: ⁊ ñ post multum
tempꝰ ad capuã campanie urbẽ ꝑ italiã
liam ẽ reũsus. Baioaricũ bellũ deniq

Expanded text:
portatus et sepultus. His quoque diebus magnus rex Francorum Carolus ab Hispania reversus reperit conjugem Hildegardam geminam edisse prolem. Post haec Carolus subjugatis Narbonensibus in Franciam est reversus, et non post multum tempus ad Capuam Campaniae urbem per Italiam liam est reversus Bajoaricum denique bellum
Abbreviated transcription (Latin):
tis insidiis collocatis. extremã ꝑtẽ agmi¬
nis inuasert̃. ⁊ in subiectã uallẽ deiecer̃t
Consertoq cũ eis p̃lio: om̃s quos inuene¬
rt̾ int̾fecert̃. In qͦ plio egibardꝰ regie ñ¬
se prepositꝰ. anselmꝰ comes palatii. ⁊ ro

Expanded text:
tis insidiis collocatis, extremam partem agmitis insidiis collocatis, extremam partem agminis invaserunt, et in subjectam vallem dejecerunt. Consertoque cum eis praelio, omnes quos invenerunt interfecerunt. In quo praelio Eggibardus, regiae mensae praepositus, Ansel
Abbreviated transcription (Latin):
uiriũ copia p̃parauit ÷ ⁊ ꝑ montẽ cenisiũ
italiã introiuit. ⁊ cũ forti robore papiam
italie cuutatẽ crrcũdetit: ⁊ ibi aesid̾ium
regẽ cepit. ⁊ in exiliũ misit. Pret̾ẽa fili¬
um desid̾ii ad̃ algisũ a regno patͥo effu¬
gauit: ⁊ subacte italie filiũ pipinũ regẽ
constituit. Quo in italia cõposito negotio:
saxonicũ bellũ arripuit. Saxones autẽ
ita st̃ uircute eiꝰ ꝑdomici ⁊ emollitr: ut
decẽ milia hominũ ex eis cũ uxoribꝰ ⁊
⁊ germaniã multimoda diuisione
distribuerit. Taliq tandẽ conditõne
bellũ constat ẽẽ finitũ: ut abiecto de¬
monũ cultu xͥane fid̾i sacͣmenta susci
in deditionẽ susceptis: reũsus ẽ. S dũ
inde rediret. in ip̃o pyrenei iugo uas¬
conũ ꝑfidiã ẽ exꝑtus. Nã cũ agmine
longo ut loci ⁊ angustiaꝵ sitꝰ ꝑmittebat
porrectꝰ iret exercitꝰ: uascones in situ mon¬

Expanded text:
virium copia praeparavit, et per montem Cenisium virium copia praeparavit, et per montem Cenisium Italiam intravit, et forti robore Ticinum nunc Papiam Italiae civitatem circumdedit, ubi Desiderium regem cepit, et in exsilium misit. Praeterea filium Desiderii Adalgisum a regno patrio effugavit, et subactae Italiae fil ium suum Pipinum regem constituit. Quo in Italia composito negotio Saxonicum bellum arripuit. Saxones autem ita sunt virtute ejus perdomiti et emolliti, ut decem millia hominum ex eis cum uxoribus et et Germaniam multimoda divisione distribuerit. Talique tandem conditione bellum constat esse finitum, ut abjecto demonum cultu christianae fidei sacramenta susciin deditionem susceptis, reversus est. Sed dum inde rediret in ipso Pyrenaei jugo Vasconum perfidiam est expertus. Nam cum agmine longo ut loci et angustiarum sitis exigebat porrectus iret exercitus, Vascones in sinu mon
Abbreviated transcription (Latin):
cepit regiã coronã: ⁊ frat̃ eiꝰ karolo¬
mannꝰ suessionis. S karolomannꝰ tnͣs¬
acto biennio qͦ sublimatꝰ ẽ in regno.
uita decessit: ⁊ uxor eiꝰ ⁊ filii eiꝰ ad de¬
sid̾ium longobardoꝵ regẽ. nulla ui
tẽ eam ꝑuinciã sibi retinere ꝑabat ag¬
gressus ẽ: qͣm etiã uasconiã pet̃e ꝯpu¬
lit. S k arolus uasconũ duci lupo
mandauit. ut ꝑfugã reddat: ⁊ nͥ hoc
mature faciat. bello se eũ expeciturũ.
Lupꝰ uͦ samori usus consilio. ñ solũ hunol¬
dũ redclidit: uerũ etiã se ip̃m cũ ꝓuintia
cui p̃erat. eiꝰ potestati ꝑmisit. Porro dũ
ad karolũ sicut dictũ ẽ francoꝵ ex integͦ
ꝑuenisset regnũ: legatꝰ romane ecclie
noĩe petrꝰ. ab adriano pontifice missus
ad eundẽ gloriosũ regẽ karolũ uenit:
postulans ab eo auxiliũ contͣ longobardoꝵ
regẽ desid̾ium: qͥ more pris su aistulfi
obaudiens bellũ contͣ desid̾ium magna

Expanded text:
cepit regiam coronam, et frater ejus Carolocepit regiam coronam, et frater ejus Carolomannus Suessione. Sed Carolomannus, transacto biennio quo sublimatus est in regnum, vita decessit. Et uxor ejus, et filii ejus ad Desiderium Longobardorum regem nulla vi tem eam provinciam sibi retinere parabat, aggressus est; quem etiam Vasconiam petere compulit. Sed Carolus Vascorum duci Lupo mandavit ut perfugam reddat, et nisi hoc mature faciat bello se eum expetiturum. Lupus vero, saniori usus consilio, non solum Hunoldum reddidit, verum etiam seipsum cum provincia, cui praeerat, ejus potestati promisit. Porro dum ad Carolum sicut dictum est Francorum ex integro pervenisset regnum, legatus Romanae Ecclesiae nomine Petrus, ab Adriano pontifice missus  eundem gloriosum regem Karolum venit, postulans ab eo auxilium contra Longobardorum regem Desiderium, qui more patris sui Aistulfi obau
Abbreviated transcription (Latin):
milia int̃fecit. Iste ẽ karolꝰ tudites: qͥ¬
ꝓpt̾ assiduitatẽ belloꝵ. res eccłiasticas la¬
iis tͣidit. Pugnauit etiã contͣ saxoneꝰ
⁊ bauiaros: quos cũ magna difficultate
qͥtanoꝵ duce ⁊ ranfredũ comitẽ regał
palacii a palatio expulit: s unã ei tan¬
tũ ciuitatẽ. hoc ẽ andegauensẽ concessit.
Porro dagob̾to regi francoꝵ successit the¬
nanit ꝓ eo theodericꝰ filiꝰ eiꝰ. ⁊ theoderico
successit childericꝰ: quẽ ⁊ hildericũ uo¬
cant. De quo cũ eẽt uir inutił ac remis¬
sus. pipinꝰ maior aule regie studuit ꝑ
legatos ⁊achariã romanũ antistitẽ int̃¬
rogare dicens: an ille deb̾et ẽẽ rex fnͣ¬
cie. qͥ otio deditꝰ solonoĩe regio contentꝰ
erat. Cui pontifex remandauit illũ
debere appellari regẽ: qui bñ regeret
rẽ publicã. Qͣ responsione franci am¬
matr: hilderico in monast̾io decruso.
⁊ monachali tunica palliato. pipinũ
sibi regẽ constituunt. Mortuo ꝓinde pi¬

Expanded text:
millia interfecit. Iste est Karolus, qui propter assiduitatem bellorum res ecclesiasticas laicis tradidit. Pugnavit etiam contra Saxones et Bavarios, quos cum magna difficultate quitanorum duce, et Ranfredum comitem regalis palatii e palatio expulit. Sed unam ei tantum civitatem, hoc est Andegavensem concessit. Porro Dagoberto regi Francorum successit Thenavit pro eo Theodoricus filius ejus; et Theodorico successit Childericus, quem et Hildericum vocant. De quo cum esset vir inutilis ac remissus, Pippinus major aulae regiae studuit per legatos Zachariam Romanum antistitem interrogare dicens, an ille deberet esse rex Franciae, qui, otio deditus, solo nomine regio contentus erat. Cui pontifex remandavit illum debere appellari regem qui bene regeret rempublicam. Qua responsione Franci animati Hilderico in monasterium detruso, et monachali tunica palliato, Pippinum sibi regem constituerunt. Mortuo proinde Pip
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fossio. q̃ binatio. q̃ t̾ciatio. qͥ palmi¬
tes. q̃ putatio. q̃ plicatio. q̃ folia. qui
flores. quis fructꝰ: quis denariꝰ qͥ pro¬
mittit᷑. Ager iste cor humanũ ẽ. qd̾ de¬
bemꝰ iugi conpunctionũ ligone scindere:
⁊ in ip̃o ꝑ grãm diuinam uineã fiue
uites ꝑ bonas uoluntates plantare. ut
in bono cͤscant: ⁊ palmites folia flores
fructũq ꝓducant. Debemꝰ uineã istã
fodere ꝑ conpunctionẽ. q̃ nascitꝰ descru¬

Expanded text:
quae fossio, quae binatio, quae tertiatio, qui palmites, quae putatio, quae plicatio, quae folia, qui flores, quis fructus, quis denarius qui promittitur. Ager iste cor humanum est, quod debemus jugi compunctionum ligone scindere, et in ipso per gratiam divinam vineam sive vites per bonas voluntates plantare, ut in bono crescant, et palmites, folia, flores, fructumque producant. Debemus vineam istam fodere per compunctionem, quae nascitur scru
Abbreviated transcription (Latin):
lacob qñ dixit. Minor sũ dñe cunctis
miserationib tuis. Dauid̃ qͦq dixit.
Unicꝰ ⁊ pauꝑ sũ ego. Beata etiã maria
plicuit suã uitẽ: ⁊ ait. Ecce ancilla dñi
Q beatꝰ paulꝰ palmitẽ suũ plicuerat:
qñ dicebat. Non sum dignꝰ uocari
circũdtat ⁊ exornat : sic̃ in aliis sermo¬
nib sepe iam diximꝰ. Flores eo qd̾ re¬
doleant. ⁊ suũ longe spargunt odo¬
rẽ. bonã famã insinuant: ꝑ qmͣ siue
ꝓpe siue longe. ꝓximo suauit redole¬
mus. fructꝰ bonam designat conscienti¬
am: de iusticia consũmata. Ad hoc enĩ
laboramꝰ. ut bonã conscientiã habeamꝰ.
siẽ ille qͥ in uinea colenda desudat. ad
hoc tendit ut fructũ ꝑcipiat. Habemꝰ
gitationes. fodiamꝰ. binemꝰ terciemꝰ eã
sic̃ scͥptum ẽ. ꝑ triplicem conpundtionẽ :
putemꝰ eam ꝑ suꝑfluaꝵ ⁊ minꝰ utiliũ co¬
gitationcim resecationẽ: plicemꝰ cã ꝑ
m̃tis humiliationẽ. ut ꝓducat folia ꝑ

Expanded text:
dixit: Minor sum cunctis miserationibus tuis . David quoque dixit: Unicus et pauper sum ego . Beata Maria plicuit suam vitem, et ait: Ecce ancilla Domini . Sed B. Paulus palmitem suum plicuerat, quando dicebat: Non sum dignus vocaricircumdat et ornat, sicut in aliis sermonibus saepe jam diximus. Flores, eo quod redoleant et suum longe spargant odorem, bonam famam insinuant, per quam sive prope sive longe proximo redolemus. Fructus bonam designat conscientiam de justitia consummata. Ad hoc enim laboramus ut bonam conscientiam habeamus, sicut ille qui in vinea colenda desudat, ad hoc tendit ut fructum percipiat. Habemusgitationes. Fodiamus, binemus, tertiemus eam, sicut scriptum est, per triplicem compunctionem. Putemus eam per superfluarum et minus utilium cogitationum resecationem. Plicemus eam per mentis humiliationem, ut producat folia per
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ que orit᷑ de p̃gustatione futuroꝵ
bonoꝵ. St̃ autẽ palmites bone cogitatõ¬
nes: de bona uoluntate multiplicit̃
ꝓcedentes. Istam uineã putamꝰ. qñ
cogitatõnes minꝰ utiles resecamꝰ. ⁊ iccili¬
orib ꝓpagandis uacamꝰ. ꝑ almites pli¬
camꝰ. qñ cogitatõnes nr̃as humiliamꝰ:
⁊ qͣsi baculũ in t̾ram fignnꝰ. qñ mor¬
talitatis nr̃e recordam᷑: ⁊ qd̾ t̃ra simꝰ
⁊ in t̾ram ibuꝰ reminiscim᷑. Sic plicuit¬

Expanded text:
ctionem, quae oritur de praegustatione futurorum bonorum. Sunt autem palmites bonae cogitationes de bona voluntate multipliciter procedentes. Istam vineam putamus, quando cogitationes minus utiles resecamus, et utilioribus propagandis vacamus. Palmites plicamus, quando cogitationes nostras humiliamus, et quasi baculum in terram figimus, quando mortalitatis nostrae recordamur, et quod terra sumus et in terram ib
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. ad quã ꝑtinet mechanica. Norissi¬
ma autẽ omniũ inuenta ẽ logica cau¬
sa eloquentie: ut sapientes qui p̃dictas
pͥncipales disciplinas inuestigarent ⁊ m
uenirent. rectiꝰ. ueratiꝰ. honestiꝰ. illas
tͣctare. de illis disserere scirent. Rectiꝰ
stiꝰ ꝑ recoricã. Logica nãq: facundie
rectitudinẽ. ueritatẽ. uenustatẽ. ad¬
ministͣt. Theorica: int̃pretat᷑ ꝯtẽpla¬
tiua. Practita: actiua. Mechanica: ad¬
ult̾ina. Logica: sermocinalis.

Expanded text:
lium ad quam pertinet mechanica. Novissilium ad quam pertinet mechanica. Novissima autem omnium inventa est logica causa eloquentiae, ut sapientes, qui praedictas principales disciplinas investigarent et unirent, rectius, veracius, honestius illas tractare, et disserere de illis scirent: rectius stius per rethoricam. Logica namque facundie rectitudinem, veritatem, venustatem administrat. Theorica interpretatur contemplativa, practica activa, mechanica adulterina, logica sermocinalis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ inueniendã uirtutẽ inuenta ẽ
pͣctica: ꝓpt̾ inueniendã necessitatẽ. in¬
uenta ẽ mechanica. Theorica ignoran¬
tiã expellens. sapĩam illuminat : pͣti¬
ca uitiũ excludens. uirtutẽ roborat: me¬
chanica penuriã cauens. uite p̃sentis
defectũ temꝑat. Theorica in om̃i qd̾ ẽ
⁊ non ẽ: uerũ scrutari eligit. Practi¬
ca modũ iuuendi recte. ⁊ discipline
formã: scd̃m uirtutũ institutionẽ dis¬
ponit. Mechanica res defluentes ad¬
ministrans: humano corꝑi necessaria
ꝓuidere satagit. Omniũ enĩ humana¬
rũ actionũ seu studioꝵ que rõ mod̾atͦ
finis ⁊ intentio: ad hoc spectare debet:
ut uł nat᷑e nr̃e reparetꝰ integͥtas. uł de¬
fectuũ quib p̃sens uita subiacet. tẽꝑetͦ
necessitas. Reparat᷑ autẽ nate̾ nr̃e inte
gritas. sapientia. ad quã ꝑtinet theori¬
ca: ⁊ uirtute ad qmͣ ꝑtinet pͣctica: ⁊ tĩ¬
ꝑat᷑ necessitas administracõne temꝑa¬

Expanded text:
propter inveniendam virtutem inventa est propter inveniendam virtutem inventa est practica, propter inveniendam neccessitatem inventa est mechanica. Theorica ignoranciam repellens sapienciam illuminat, practica vicium excludens virtutem roborat, mechanica penuriam cavens vite presentis defectum temperat. / Theorica in omni, quod est et non est, verum scrutari elegit, practica modum vivendi recte et discipline formam secundum virtutum institucionem disponit. Mechanica res defluentes administrans humano corpori neccessaria providere satagit. Omnium enim humanarum accionum seu studiorum, que racio moderatur, finis et intencio ad hoc spectare debet, ut nature nostre reparetur integritas vel defectuum, quibus presens vita subiacet, temperetur necgritas sapientia, ad quam pertinet theorica, et virtute, ad quam pertinet practica, et temperatur necessitas administratione tempora
Abbreviated transcription (Latin):
palia. contͣ tria p̃dicta mala ÷ ut
ꝑ tͥa remecdia. tria mala repellant᷑. tͥa
bona reforment᷑. Sunt autẽ hec. Sa¬
pientia. uirtꝰ: necessitas. Sapĩa contͣ
ignorantiã ÷ uirtꝰ contͣ uitĩ:. necessi¬
tas contͣ infirmitatẽ. Sapĩa ẽ: comp̃¬
hensio rerũ ꝓut sunt. Hirtꝰ ẽ habitꝰ
animi: in modũ nat᷑e rationi ꝯsenta¬
neus. Est autẽ habitꝰ. qͣlitas ueniens
ꝑ applicationẽ subiecti difficile mobilis:
sicut ẽ dispositio: qͣlitas ueniens ꝑ appli¬
cationẽ subiecti: facile mobilis. Subie¬
ctum dicimꝰ animũ: qui ad ipãm susci¬
piendã qualitatẽ applicat᷑. Necessitas est
sine qͣ uiuere non possumꝰ. s feliciꝰ uiue¬
remꝰ. St̃ itaq tͥa ista remedia. sapientia.
uirtꝰ. necessitas. cont᷑ tria supͣdicta mala:
ignorantiã. uitiũ. infirmitatẽ. D¬
media inuenienda: inuenta ẽ oĩs
ars. ⁊ om̃is disciplina. Propt̃ inuenien¬
dã namq sapientiã inuenta ẽ theorica:

Expanded text:
palia contra tria praedicta mala, ut per tria remedia tria mala repellantur, tria bona reformentur. Sunt autem haec: sapientia, virtus, necessitas. Sapientia contra ignorantiam, virtus contra vitium, necessitas contra infirmitatem. Sapientia est comprehensio rerum, prout sunt. Virtus est habitus animi in modum naturae rationi consentaneus. Est autem habitus qualitas veniens per applicationem subjecti difficile mobilis, sicut dispositio est qualitas veniens per applicationem subjecti facile mobilis. Subjectum dicimus animum, qui ad ipsam suscipiendam qualitatem applicatur. Necessitas est sine qua vivere non possumus, sed felicius viveremus. Sunt itaque ista tria remedia, sapientia, virtus, necessitas, contra tria supradicta mala, ignorantiam, vitium, infirmitatem. media invenienda, inventa est omnis ars, et omnis disciplina. Propter sapientiam inventa est theorica,