comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trausisse conspeperant / predandi cã egressi cum
respexissent et hostes in nrũ castris uersar uidiffet̃
puxites fuge sese mandabant unul eoꝵ qui cum
Impedincẽtier ueniebant. clamor fremitꝰq oriebat᷑
aln aliamq in xtem ꝑterriti ferebant᷑. Quibꝰ om̃ibꝰ
rebus ꝓmoti equitrer treueri. quorum Inter gallon
uirtus opimo est singularier. qui auxilii cã ab ciuita
Ie. ad cesarom missi uenerant. cum multi tudinue
hostiũ. castra compleri. nrãs legiones p̾mi et peur
ciocũnentas teners. calones. equites. fuuditorex.
nunidas diuersos dissixatosqz. in õs ꝑtes fugrre
uidissent desperatia nris rebuir. domũ contendert
Romanos pulsos suxatosq. castris impedumẽtix
eorum hostes potitos. cunitati riĩaauerũt Cesar
ab decime legionis cohortatione ad deptrũ corumu
ꝑfectus. ubi suos urgori. signisq in unũ locum
collocati. duodecume legionis ꝯfertos malies sibi

Expanded text:
transire conspexerant, praedandi causa egressi, cum transire conspexerant, praedandi causa egressi, cum respexissent et hostes in nostris castris versari vidissent, praecipites fugae sese mandabant. Simul eorum qui cum impedimentis veniebant clamor fremitusque oriebatur, aliique aliam in partem perterriti ferebantur. Quibus omnibus rebus permoti equites Treveri, quorum inter Gallos virtutis opinio est singularis, qui auxilii causa a civitate missi ad Caesarem venerant, cum multitudine hostium castra nostra compleri, legiones premi et paene circumventas teneri, calones, equites, funditores, Numidas diversos dissipatosque in omnes partes fugere vidissent, desperatis nostris rebus domum contenderunt: Romanos pulsos superatosque, castris impedimentisque eorum hostes potitos civitati renuntiaverunt. Caesar ab X. legionis cohortatione ad dextrum cornu profectus, ubi suos urgeri signisque in unum locum conlatis XII. legionis confertos milites sibi
Abbreviated transcription (Latin):
lassitudiur exãiuatox. uulurribus q ꝯfectos attros¬
bates. Nam hhs ea pare obueuerat relrut ex loco
suꝑiore. in flumẽ cõpulerunt. et trausire couãtes
Inseruti gladiis magnã ꝑtom eoꝵ nexeditã iut̾st¬
cerunt. ipĩ transire flumẽ nõ dubitauir̃t. et in
locum Iniquũ progressi. ⁊ ursus rosistentey hostes
reitegrato plio in fiugam cõieterunt Item alia in
gatis uiromiaudiua. quibus cũ rrant cõgressi. ex loco
suꝑiore in ipĩs flĩius ripis pliabantur. Actonitus
ferre a fionte. et ab siuistra xte. nudatis castus. ꝯ ͦ¬
In deptro corni. logio duodiximia et nõ magno as
ea Interuallo. septima ꝯstitisset. om̃e neriuiꝰ cum¬
armature. pedites qui cũ hiis una fuerãt. quos
pͥmo hostiũ Impetu pulsos dixeram. cũse in castra
recixent. aduers hostibus occurrobant / at ruosq̃
aliã in ꝑtem fugam potebant / et caloues. qui de cuma¬
ua porta. ac sumo ingo collus. nostros uictores fliuõm

Expanded text:
situdine exanimatos vulneribusque confectos Atrebates nam his ea pars obvenerat celeriter ex loco superiore in flumen compulerunt et transire conantes insecuti gladiis magnam partem eorum impeditam interfecerunt. Ipsi transire flumen non dubitaverunt et in locum iniquum progressi rursus resistentes hostes redintegrato proelio in fugam coniecerunt. Item alia in gatis Viromanduis, quibuscum erant congressae, ex loco superiore in ipsis fluminis ripis proeliabantur. At totis fere castris a fronte et a sinistra parte nudatis, cum in dextro cornu legio XII. et non magno ab ea intervallo VII. constitisset, omnes Nervii conarmaturae pedites, qui cum iis una fuerant, quos primo hostium impetu pulsos dixeram, cum se in castra reciperent, adversis hostibus occurrebant ac rursus aliam in partem fugam petebant; et calones, qui ab decumana porta ac summo iugo collis nostros victores flumen
Abbreviated transcription (Latin):
tatu t̾rũnentos intersecerunt. hostes ubi et de expug /¬
uando opido. et de fliẽ trausrando. spem se fefellisst
Intellexirunt / neq nr̃õs in locum unquitiẽ ꝓgre di
puguandi cã unerunt. at ipõi res frumẽtaria de fuũ
cepit. Consilio cõuocato. ꝯstituerũt optiͫ eẽ domid
suam quẽq reuecti / et quorum in fues pͥmũ Roman
ex̾nitum introduxissent. ad cos desendendos undiq
cõueuirent. ut pocius in suis q̃ in aliou̾is dec̾tarent oo¬
appropinquare cognouerant hiiss ꝑsuader ut diutus
morarõtur. neq suis auxx ͫ ferrent non poterat eare
ꝯstituta. secuuda uigilia. magno cũ screxitu. ac tumultu
castas egressi. nullo t̾to ordine aq Imperio tũ sibi
quisq. pͥmũ itiuoris locum peteret et domũ ꝑuemri
aropelaret fecerunt ut ꝯsuuilis fuge profectis uideret᷑
hac re statun cesar. pir speculatores coguita insidiay

Expanded text:
itatu circumventos interfecerunt. Hostes, ubi et de expugitatu circumventos interfecerunt. Hostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spem se fefellisse intellexerunt neque nostros in locum iniquiorum progredi pugnandi causa viderunt atque ipsos res frumentaria deficere coepit, concilio convocato constituerunt optimum esse domum suam quemque reverti, et quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique convenirent, ut potius in suis quam in alienis finibadpropinquare cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis auxilium terrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum, strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neque imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur. Hac re statim Caesar per speculatores cognita insidias
Abbreviated transcription (Latin):
paiati in a rius exant Interim prelio equestu intir
farerent. secundiore equitum p̃lio nr̃is cesar suos in
castra reduxit. hostes protiis ex io loro ad fliũ
aponam contendirunt. quod es̃ post ur̃a castra demõscͣm
est ibi uadis reꝑtis ꝑtem suarũ copiarũ. traducere
conatisunt Es ꝯsilio ut si possent. cascellũ cui perat
quĩtua titurius Regatus expugnarent / poutẽq Iut̾sti ⁊¬
derent om minꝰ potuissent. agros remoꝵ populay¬
uentur. qui magno nobis usur.ad bellum gerendum
uiant. cõmeatusq nr̃õs prohiberent. Cectior factus
ab titurio. ocm̃ equitatum. et louis armature mumi dagi
funditores sagittariosq poutem traduait, atz ad eos
ta ꝯtendit. Acuter in ro loco puguatui est. hostes ĩxediton
noĩ in fliũe aggressi. magnũ eorum nũm ocader̃t. pir
eorum corꝑa reliquos audatissume trasire conãtes mul/¬
titudine Iolorum repulerunt / pͥmo qui trausierãt eqͦ¬

Expanded text:
parati in armis erant. Interim proelio equestri inter parati in armis erant. Interim proelio equestri inter m faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus ex eo loco ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi vadis repertis partem suarum copiarum traducere conati sunt eo consilio ut, si possent, castellum, cui praeerat Q. Titurius legatus, expugnarent pontemque interscinderent, si minus potuissent, agros Remorum popularentur, qui magno nobis usui ad bellum gerendum erant, commeatuque nostros prohiberent. Caesar certior factus ab Titurio omnem equitatum et levis armaturae Numidas, funditores sagittariosque pontem traducit atque ad eos contendit. Acriter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nostri in flumine adgressi magnum eorum numerum occiderunt; per eorum corpora reliquos audacissime transire conantes multitudine telorum reppulerunt primosque, qui transierant, equ
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus in lacitudinem patebat quãtum lon acioꝵ
Inseructa occupare poterat. atz ex utraq ꝓte lare
deictus hebat. et in frontem leuiter castigatux faerg¬
paulatun. ad plaiiciem redibat Ab utroq latiᵈ rius
rollis. trãsuersam fossam obduxit t̾niter passuũ qua/
dringentorum et ad extremax fossas castella ꝯstin¬
tuit ibi tormẽta collocauit. uo cum acĩe instruxisset
hostes ꝙ tantum multitudiue poterãt. a loteribꝰ pug̃.¬
uautes suos t̾cuuenite possent. hoc facto diab ꝰ legi¬
ombus. quas proxis ꝯst̾pserat in castris relictigi
ut si quo upus esfet subsidio duci possent. Reliquas
sox legiones. pro castris. in acie ꝯstituit/ hostes Itõ
suas copias / in castris eductas iistruxerant / palus o¬
erat nõ magna iuger urm. at hostiũ ep̾nitum. haut si
uri transirent hostes exspoctabant Ilostri aũt si as
illis Iuiciũ transemndi fieret ut impeditos aggrediiet

Expanded text:
adversus in latitudinem patebat quantum loci acies adversus in latitudinem patebat quantum loci acies instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscripserat in castris relictis ut, si quo opus esset, subsidio duci possent, reliquas VI legiones pro castris in acie constituit. Hostes item suas copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri transirent hostes expectabant; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur
Abbreviated transcription (Latin):
ores. baleares. subsidio opidauia mittit Quoꝵ aduẽtu
et Romis cum sye defensionis studiũ ppngnandi
acressit/ et hostũ ead de causa. spes potiundi epidi
de cessit ĩtaz paulisper apud opid̾ morari. agrosq rẽoꝵ
depopulari. om̃ibus uiiᵒ. edificiis ꝙ. quod a dire por¬
tuerunt incensis ad castra cesaris omĩdbus cexnd
cõtenderunt. et ab nulibus passuũ minꝰ duobug. castͣ
posuerunt. Que castra ut fumo atz iquibus sigficabã
amup̃ milibus passuũ octo. in lacitudiut patebant Cesar
p̾uo et proptir multitudiur̃ hostiũ. et ꝓxter epiuuã
opiuonẽ uirtutis prelio sux sedeie sratuit. Cotidiee
tanrẽ equestribux p̃liis. quid hostis uirtute possit
et quid nr̃i auderent piclitabatur. ubi nros nõ ẽẽ
inferiores Intellexit loto pro tastus ad acie iustruẽdã
natura oportuo at idoueo. qd is collis. ubi castra
posita erant. paululum ex planitie editus. tantum

Expanded text:
ores Baleares subsidio oppidanis mittit; quorum adventu ores Baleares subsidio oppidanis mittit; quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus passuum minus duobus castra posuerunt; quae castra, ut fumo atque ignibus significabatur, amplius milibus passuum VIII latitudinem patebant. Caesar primo et propter mulopinionem virtutis proelio supersedere statuit; cotidie tamen equestribus proeliis quid hostis virtute posset et quid nostri auderent periclitabatur. Ubi nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura oportuno atque idoneo, quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ponsi erat / ibi p̃sidium pouit. et in altera ꝑte flias¬
quitum tituriũ sabiuũ legatum ttit cum sox rohor¬
nibus reliuquit. castra in altitudine podum iumre
belere oppuquare cexerunt / egre eo die su stentatum
est / gallorum rad̾ at belgarum oppngna᷑ est hec ubi
cercĩiecta multitudine hom̃. totis mẽoris undiq In
nuuũ lapidos at iaci cepti sunt. nurusq ae fonserbo
nudatus est / testudine facta portas succendir ᷑
niuuũꝙ subrunt. qd̾ tum fricili fiercit. Ilam tr̃ tanta
tãt nulli. Cum fuiõ oppuguandi nox frcisset iriuy
Renius sũma uobilitate ac grã intir suos. qui tã opulo
p̃fucrat uniũ ex hiis qui legati de pace ad cesarem
uenerant mĩciũ ad eum mictit. inisi subsidiũ sibi sub¬
uuttatum sese sustuiere diuciux non posse co die meda
nocte cosar husdem ducibus usus qui nũcii ab ictio.
uenerant miundas et cretax sagictanos et fũdibula¬

Expanded text:
pons erat. Ibi praesidium ponit, et in altera parte flpons erat. Ibi praesidium ponit, et in altera parte fluminis Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus reliquit. Castra in altitudinem pedum duodeBelgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentata est Gallorum atque Belgarum oppugnatio haec. Ubi circumjecta multitudine hominum totis moenibus, undique in murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta testas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum oppido praeerat, unus ex iis qui legati de pace ad Caesarem venerant, nuntium ad eum mittit, nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et fundit
Abbreviated transcription (Latin):
qui uno noĩe g̾uiaui appellantur bo arbitra rps¬
manos ad pl milia. Cesar Iemos cohortatus liberality
orõne prosentus dem̃ senatum ad se quenire p̾uai¬
pum librro s obsides ad se adduci iussit / que oĩa ab
hũss diligenter. ad diem facta sunt Ip̃e dinitiañ
tum tanta multitudine. uno tempe ꝯfligendum
sit. Id ficu posse. si suas copias hedui infaies bellon¬
uacorum introduxerit. et rorum agros populari.
reperut. his mandatis eum ab se duuĩttit pꝯqͣ
õa belgarum copias in unũ locum moactas ad C
ueuire uulet. Neqz iam lone abrẽ ab hiis qo nuserat
exploratoribuy. et ab reuus coguouit. flumen
axonam. quod est in extrenus Remoꝵ famibꝰ ep̾citũ
raducere maturauit at ibi castia posuit/ Qur
res et latusi unũ castiorum. ripis flius̃ iuebat
et post eum. que essent tuta as hostibus reddebat
et cõmeatus ab Remus ceterisq cnuitatibus At siue
piculo ad eum doferci posset efficiebat. In ro flmõ

Expanded text:
qui uno nomine Germani appellantur, arbitrarqui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia. Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit. Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine p
Abbreviated transcription (Latin):
Renii dicebant / propterea ꝙ ppinquitatibus affi̾tatibꝰ
q quicti. quãtam quisq multitudiuẽ in qĩ belgaram
ꝯsilio. ad id uellum pollicitus sit cognouerut p̾mum
iuter ers bellouatos. et uirtute et aucte et hom
pollicitos ex eo nũo electa. sexagunta. tocius q belli
Iurꝑiũ sibi postulare. Tuessiones suos ẽẽ funtimos
latissuuos. ferotissuosq agios possubre Apud
eos fuisse regem. nr̃a etiam irõria diuitiatũ. tocum
gallie potentissimũ qui cũ magur ꝑtisr haꝵ ⁊ groriã
tum eniã britãme Imxiũ obtuurrit.lrut ẽẽ reg̃e galbẽ¬
ad hunc ꝓptir iusticiam prudenciãq suam. totiui belli
sũmam unũ uolunitate deferri. Opida hr̃e mĩs pn.
polliceri nulia armata quinquaginta. Totidem neruos
qui maxune feri inter ixos habeantur. longissimem aby¬
uelocasses. et uiriuanduos potidem. catuatos precix
milia. Condruosos. eburonex. ceroesos. paremanon

Expanded text:
Remi dicebant, propterea quod propinquitatibus adfinitatibusque Remi dicebant, propterea quod propinquitatibus adfinitatibusque coniuncti quantam quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate epollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos; fines latissimos feracissimosque agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum ead hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios, qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque abocasses et Viromanduos totidem, Atuatucos XVIIII milia; Condrusos, Eburones, Caerosos, Paemanos,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuirassu. ꝑatosq eẽ. et obades dare et siuꝑata fate̾.
et opidis recixs. et friuuõto ceterisq rebus Iiuuare
Reliquos om̃a uelgas. in armis eẽ. g̾manosq quis ax
Renũ incolat. fose cum hiis coumupisse tãtumq. ex̃
xorum oñi furorem ut ne suessioos quid fres ꝯsagꝰ¬
uineosq suos. qui rod̾ uire. et nsden legibus utuntur
potuerunt quin en hũs ꝯfentirent ¶ Cum ab huir
quereret. que euutates. quantiqz in armuz cent. et
quid in bello possent. sit ⁊ꝑiebat / plerosq belgas eẽ
ortoss a g̾uiauis. Ronũ autiquitus traductoꝵ pxter
fertilitatem/ ibi ꝯsedissa. gallosq qui ea loca icolerẽt
eppulissu. solosq osse. qui pr̃mm nr̃orum mẽoria / oigallia
uexata. tentonosq cymbrosq intra fiues suos ingredi
prdhibuerunt. Qua ex re firu uti eorum rerum mr̃o ⁊¬
ria maquam sibi auc̃tem/ magnosq spiritus in re nu¬
litari suuierent. De mĩo eorum. oia se hr̃e explorata

Expanded text:
atosque esse et obsides dare et imperata facere et oppidis recipere et frumento ceterisque rebus iuvare; reliquos omnes Belgas in armis esse, Germanosque qui cis Rhenum incolant sese cum his coniunxisse, tantumque esse eorum omnium furorem ut ne Suessiones quidem, fratres consanguineosque suos, qui eodem iure et isdem legibus utantur, potuerint quin cum iis consentirent. Cum ab iis quaereret quae civitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui, patrum nostrorum memoria omni Gallia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; qua ex re fieri uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. De numero eorum omnia se habere explorata
Abbreviated transcription (Latin):
quiuꝙ a besset. oñi maiores natu. ex oppido
egressi. maius ad cesarem tendere et uoie sig̾fi.¬
care ceprrunt. sese in eius fulm. ac xtãtem
uenire. eqz contra po Ro. armis contonde̾, q̃ tom
cum ad opidum accessissont. castra q ibi poue̾t¬
purri nulie resdi. ux nuro passist manibus suo more
patem ab Romania petierunt pro hua diuitiatux
nam post discessum belgarum diuussis heduoꝵ coxi
ad eum reuerterat facit urriba. Bellonacos oĩ trixe
in fide ci aiuititia euntatis hrdue faust Impilses
a sua u̾ntixibus. qui dicerent hidius a cesare i
suicutem redactos. oiũs indignitatex. cõtumelias q
ꝑferre. et ab hedius dofecisse. et xo. Ro. bellu intulisse
Dui eius ꝯsiln p̾ncixes fuissont ꝙ intelligerent
quãtam calanutatẽ ciuitati aintulissent . In britauã
ꝑfugisse. Petere nõ solum bellonaros. sed ꝑ hna he
durs ut sua clemẽtia ac mausurtudine in ros utat᷑
Q si fererit heduorum au̾ctem. apud onis belgar

Expanded text:
V abesset, omnes maiores natu ex oppido egressi manus ad Caesarem tendere et voce significare coeperunt sese in eius fidem ac potestatem venire neque contra populum Romanum armis contendere. Item, cum ad oppidum accessisset castraque ibi ponerepueri mulieresque ex muro passis manibus suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro his Diviciacus nam post discessum Belgarum dimissis Haeduorum copiis ad eum reverterat facit verba: Bellovacos omni tempore in fide atque amicitia civitatis Haeduae fuisse; impulsos ab suis principibus, qui dicerent Haeduos a Caesare in servitutem redactos omnes indignitates contumeliasque perferre, et ab Haeduis defecisse et populo Romano bellum intulisse. Qui eius consilii principes fuissent, quod intellegerent quantam calamitatem civitati intulissent, in Britanniam profugisse. Petere non solum Bellovacos, sed etiam pro his Haeduos, ut sua clementia ac mansuetudine in eos utatur. Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud omnes Belgas
Abbreviated transcription (Latin):
subito ut temuxis exignitaꝵ postulabat pellibuꝵ
Induxirant Tercia uigilia que indine ardinu ad
urãs inũtiones astensus unebatam. om̃ibus ropiis
⁊ exẽtino ex opido eruxtionem fecerunt. Ecleut
ut aut cosar Iuꝑarat iguibus siguifitatione facta
ex proxiis castellus eo concursum est. puguatũ
ab hostibus ita acriter est. ut a uiris fortibus In
extrema sye salutis iu quo loro contra ros. qui ux
UAllo turribusqz tela iacerent pugnari debiit Cum
In una uirtutu uis spesi saluti ꝯsisteret / occisis ad
homi nulibus quatuor. reliqui qui in opidꝰ rececti
sint postridit eius dici. refractis portis cũ Iam.
de frndrret urmo. atz int̾missis nulitibus nostuꝵ sec¬
tionem eiusi opidi uiuõsam cesar uendidit / As hiis qͥ

Expanded text:
subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus induxerant, tertia vigilia, qua minime arduus ad nostras munitiones ascensus videbatur, omnibus copiis repente ex oppido eruptionem fecerunt. Celeriter, ut ante Caesar imperaverat, ignibus significatione facta, ex proximis castellis eo concursum est, pugnatumque ab hostibus ita acriter est ut a viris fortibus in extrema spe salutis iniquo loco contra eos qui ex vallo turribusque tela iacerent pugnari debuit, cum in una virtute omnis spes consisteret. Occisis ad hominum milibus IIII reliqui in oppidum reiecti sunt. Postridie eius diei refractis portis, cum iam defenderet nemo, atque intromissis militibus nostris, sectionem eius oppidi universa Caes
Abbreviated transcription (Latin):
tudiue qͣ merito. eorum cuntatẽ ꝯfeuiaturũ. si p̾usꝙͣ
murum arres actigisset e dedidisfent a sud deditiõis
nuillam ẽẽ conditõurm. uisi armĩs traditis. Wr id quod
In uermiisͣ fecisset facturum fuiitinus q nuxaturum
ur quã dediticiis po Ro. Inurriã Inferient Renĩniata
ad suos. que Imxarentur facerent dix erunt ⁊ armoꝵ
magna multitudine. de murs in fossam. que erat aut
opidum Iacta. sic ut propesũmã muri aggeriaq alti¬
tudinẽ acerui. armorum adequarent. et tamẽ c̾atil
retenta. portis patrfactie eo die prce sunt use Bus
uesperum Cesar portas clandi mlites qr ex opido.
exire uissit. nt quam noctu opidam as mllitibus
Iuuriam acciperent Illi aute Inito ut intelhectũ
est ꝯsilio. ꝙ deditione facta. urus̃ p̃adia deductarogi
aut deiq indulgencius seruaturos crediderant
partim cum que ⁊tumerant et celauerãt arnus ꝓrĩ
scutir ex cortite factis. aut unuibus Inteptis. qui

Expanded text:
etudine sua quam merito eorum etudine sua quam merito eorum murum aries attigisset se dedidissent; sed deditionis nullam esse condicionem nisi armis traditis. Se id quod in Nerviis fecisset facturum finitimisque imperaturum ne quam dediticiis populi Romani iniuriam inferrent. Re renuntiata ad suos illi se quae imperarentur facere dixerunt. Armorum magna multitudine de muro in fossam, quae erat ante oppidum, iacta, sic ut prope summam muri aggerisque altitudinem acervi armorum adaequarent, et tamen circiteretenta, portis patefactis eo die pace sunt usi. Sub vesperum Caesar portas claudi militesque ex oppido exire iussit, ne quam noctu oppidani a militibus iniuriam acciperent. Illi ante inito, ut intellectum est, consilio, quod deditione facta nostros praesidia deducturos aut denique indiligentius servaturos crediderant, partim cum iis quae retinuerant et celaverant armis, partim scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
om̃bus gallisz. p̃magnitudint corxin suorum bre¬
uitas nr̃a ꝯ temxtiu est / tanti oueris turriuy In
muros sese collocare considerent. ubi uero moueri
et approxinquare membis uuerunt Noua atq
Inusitata spe cõmoti. legatos ad Cesarom. de pat¬
tractanda miserunt Qui ad hunc moditũ locuti
non existunare Romanos sine oprdiana uellum
gerere. qui taute altitudiuis machinationex tanta
celeritate promoncie possent se suaq oiã corum
potestati ꝑiuttere dixerunt. unũ petere ac de p̃tari
si forte pro sua clemencia. at mausnetudine qida
ip̃i as aliis audirent. statuisset aduaticos esst
ꝯẜuaudos ue se aruus despoliarẽt sibi om̃s fece funiti/¬
mos eẽ ĩiiuicos ac sur uirtut Inunidere. a quibut
defondere traditis armũt nõ possent. sirestare se
in eum casum deducerent᷑ ꝙͣuis fortuuã a populo Ro
pari q̃ ab his ꝑ cruciatum interfiti intir quos dũari
ꝯsuenissent. Ad hec Cesar ⁊espondit. somagis ꝯfurs¬

Expanded text:
udine corporum quorum brevitas nostra contemptui est tanti oneris turrim in muro sese posse conlocare confiderent? Ubi vero moveri et adpropinquare muris viderunt, nova atque inusitata specie commoti legatos ad Caesarem de pace miserunt, qui ad hunc modum locuti, non se existimare Romanos sine ope divina bellum gerere, qui tantae altitudinis machinationes tanta celeritate promovere possent, se suaque omnia eorum potestati permittere dixerunt. Unum petere ac deprecari: si forte pro sua clementia ac mansuetudine, quam ipsi ab aliis audirent, statuisset Atuatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret. Sibi omnes fere finitimos esse inimicos ac suae virtuti invidere; a quibus se defendere traditis armis non possent. Sibi praestare, si in eum casum deducerentur, quamvis fortunam a populo Romano pati quam ab his per cruciatum interfici inter quos dominari consuessent. Ad haec Caesar respondit: se magis consu
Abbreviated transcription (Latin):
hiis pptor propinquitatẽ. et celeritate̾ hostiũ. inthil
Iam cesacris Imxiũ expectabant ed ꝑ ie q̃ uidebant
adnũstrabant Cesar necessarus lobuis imꝑatis ad
cohortantoet nulitex. quã in ꝑtem sori optulit decurrit
et ad legionẽ decuuã deuenit. nulites non longiore
oros̃ cohortatux. ꝙͣ uti sue pristine uirtutia mam¬
meõriam dtiuerent ne ꝑturbarẽtus aĩo hostrum¬
q Impetum fortiter sustiurrent. ꝙ non longiua hostos
aberant. q quo telum adici possent p̾lii quuttendi
siguũ dedit. at in alteram ꝑtem item rohortandi tã
profectus. puguantibus q occurut. Iemꝑis tanta
fit ixiguitas hostulq tam ꝑatus ad dinicand̾ aũina
ut non mõ ad iunsignia accomodauda sedeciã ad galr̃as
iuduendas. scutisq Regiẽta de trudenda. tompꝰ de fucrt
Quam quisq ab uĩone in ꝑtem casu deuemit. quoq
p̾ma siqua conspexit ad hec constitit. nem quered
siuis pngnandi tempns duuitteret. Instructo ex̾citũ

Expanded text:
 et celeritatem hostium nihil iam Caesaris imperium expectabant, sed per se quae videbantur administrabant. Caesar, necessariis rebus imperatis, ad cohortandos milites, quam in partem fors obtulit, decucurrit et ad legionem decimam devenit. Milites non longiore oratione cohortatus quam uti suae pristinae virtutis memoriam retinerent neu perturbarentur animo hostiumque impetum fortiter sustinerent, quod non longius hostes aberant quam quo telum adigi posset, proelii committendi signum dedit. Atque in alteram item cohortandi causa profectus pugnantibus occurrit. Temporis tanta fuit exiguitas hostiumque tam paratus ad dimicandum animus ut non modo ad insignia accommodanda sed etiam ad galeas induendas scutisque tegimenta detrahenda tempus defuerit. Quam quisque ab opere in partem casu devenit quaeque prima signa conspexit, ad haec constitit, ne in quaerendis suis pugnandi tempus dimitteret. Instructo exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
uin esset cesar in uteriore galliam hibiy
Ita un suxͣ domõstraimꝰ. crebri ad eũ ruo¬
res afferebanti. lrĩs q item labioiĩ c̾tior
diuciusr in gallia uersari uoluerant Ita ꝓptir Ro. excitũ
hyemare atz iuueterastore in gallia mobeste ferebaut
partim nobilitate et leuitate aĩ nomis Imperiis stu-¬
debant/ As nõuullis eciã. ꝙ in gallia a potentoribꝰ
at hiis. qui ad ronduceudos hoĩex facultates hẽbat᷑¬
ualge uuilgo regua occupabantur. qui nn̾uꝰ facilu
eam rem inimperio cousequi non poterant. hiis
nũtus. lrĩs q cõmotus cesar. duas legionex in ate¬
et iuita estate. In inter iorem galliam. qui duceret
quĩtum pediũ legatum nusit. Ipẽ cum p̾mũ pabuli
copia eẽ incipiret. ad ex̾ctum ueuit. dat negociũ
senonibus reliquisq galliss. qm funtuni belgis erant
Uti ea que apud ios gerantur cognostant se ꝙ a. hiy̾s robꝰ
i̾tiorem fariant. hn ꝯstanter mĩtiauixunt/ ouĩs mauꝰ¬

Expanded text:
um esset Caesar in citeriore Gallia in hibernis, ita uti supra demonstravimus, crebri ad eum rumores adferebantur litterisque item Labieni certior diutius in Gallia versari noluerant, ita populi Romani exercitum hiemare atque inveterascere in Gallia moleste ferebant, partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant; ab non nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in cet inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nunt
Abbreviated transcription (Latin):
fosse. muriq altitudiuẽ. paucis defenseribus expug¬
uare uon poterat Castris uuĩtis uiueas agere
queqz ad oppuguand̾ usui crant compart sepit
Iuterim oĩs ex fuga suessionũ multitudo in opid̃
proxuna nocte cõuent. Colerit uiuert ad oxid̾
acris aggere i iecto turubus q ꝯstitutis. mag̃itudiũ¬

Expanded text:
fossae murique altitudinem paucis defendentihus expugfossae murique altitudinem paucis defendentihus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui erant comparare coepit. Interim omnis ex fuga Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte convenit. Celeriter vineis ad oppidum actis, aggere iacto tur
Abbreviated transcription (Latin):
et luciũ auouculemencotam legatos p̃fent Titum
Labienũ irgatum cum logionibus tabus sub sequi
Iussit. hn nouissimos adhorti et multa nulia passiũ
presequuti maguã multaudiuẽ exrum fugientiũ
conaderunt. Cum ab extremo agnus. ad quos uentũ
riat ꝯsisterent. fortiterq impetum nr̃oꝵ nulitum
sustierent priores ꝙ abẽẽ a piculo unerẽtur nez
ulla uecessitate neq Imixio ꝯtiuerẽtur. ex audito.
clamore xturbatis ordinibus. omt in fugã si bi
p̃sidium poueront Ita siue ullo ꝑiculo. tantã eort
multitudinẽ nr̃i interfecerunt quãtum fuit diei spacũ.
sub occasuq solis desciterunt seq in castrant erat
Imꝑatum ⁊ eceperunt p osttudie eius diei. Cesar
pruisq se hostes. ex ieriore et fuga ⁊ eceperẽt in furosi
suessionũ. qui proximi Remis erant ex̾citum duxit
et maguo itiuere ꝯ fecto. ad oxidum nomedanum
contendit Id ex itiuere oppuguare conatus. quod
uacuũ ab desensoribiis audiebat. propt latitudiuõ

Expanded text:
et L. Aurunculeium Cottam legatos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit. Hi novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, cum ab extremo agmine, ad quos ventum erat, consisterent fortiterque impetum nostrorum militum sustinerent, priores, quod abesse a periculo viderentur neque ulla necessitate neque imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfecerunt quantum fuit diei spatium; sub occasum solis sequi destiterunt seque in castra, ut erat imperatum, receperunt. Postridie eius diei Caesar, prius quam se hostes ex terrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proximi Remis erant, exercitum duxit et magno itinere confecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
pro probro haberi. Inuocentia pro maliuolẽtia duci
promistua Nichil pensi atmoderati hre. Oxe p̃tiũ
est. tum domos atz uillas rognoueris in urbĩ medos
edificats uisere temla deorum que nriauaioreu

Expanded text:
pertas probro haberi, innocentia pro malevolentia duci promiscua; nihil pensi, neque moderati habere. Operae pretium est, cum domos atque villas cognoveris in urbium modum exaedificatas, visere templa Deorum, quae nostri maiore
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mo peciuẽ deinde Inixerii cupido creuit/ Ca quasi
materiest oñi malorum fuere Iamq auaricia fulꝰ
ꝓbitatem tetꝰ asq artes uouas subuartit / pro suir fuxtiã
crudelitatem deosq neggliged oĩãneualia hrẽ edociit¬
Imibicio mults mortalox falsos fiou coegit / Aliud
tlansum in prectore aliud ꝓuixtum In luigna habore
Auucicias nutitiasq non ex re sed ex tõmodo estumas̾

Expanded text:
mo pecuniae, dein imperii cupido crevit. Eo quasi materies omnium malorum fuere. Namque avaritia fidem, probitatem, ceterasque arres bonas sub vertit; pro his superbiam, crudelitatem, Deosmor multos mortales fieri falsos coegit; aliud clausum in pectore, aliud in lingua promptum habere: amicitias, inimicitiasque non ex re, sed ex commodo, aestimare;
Abbreviated transcription (Latin):
quia prudẽtissuuus quisq maxĩe negociosuis urat¬
Ieg Iugeniuꝰ meio sun roipo excertebat Optiurut
quisq facere q dicere sua ab aliis bonefacta laudari
q̃ ip̃e aliorum narrarot malobat Ioitumr dou iliarey
homi mores celebrantu Concordia mapiã mimua aua¬
ricia Inter eos erat ius bonũq apudros non legibut
magis q̃ natura ualebat Iurgia Distordiax sumle¬
tatex cum hostibus excertobant / ciuexicũtinbꝰ il
uirtute t̾tabant / In suppliciis deorũ magͥfiti/ Domii
parti in amicos fideles erant / duabus In artibus
het hr̃o ꝙ in bello sepius uindetatum est in res qui p̾tra
Iorpiũ In hostem pugnauerant / quiq tardius duotati
plio excesserant q̃ qui sigua Aliuquorant / pulse loco
cedore ausi urant In pace uero. bene ficiis magis yͣ
motu imꝑꝑud agitabant et accepta Iniuria iguester no.
et populi angenter ui subacti / Cartago enula Iuꝑoi
Rouiari ab stirpe Interiit Cuuctamana terreꝙ patibit
sourre fertima at mistẽ oĩa cexat qui labores ꝑacula

Expanded text:
umus quisque maxume negotiosus erat: ingenium nemo sine corpore exercebat, optumus quisque facere quam dicere, sua ab aliis bene facta laudari quam ipse aliorum narrare malebat. Igitur domi militiaeque boni mores colebantur; concordia maxuma, minuma avaritia erat; ius bonumque apud eos non legibus magis quam natura valebat. Iurgia, discordias, simultates cum hostibus exercebant, cives cum civibus de virtute certabant. In suppliciis deorum magnifici, domi parci, in amicos fideles erant. Duabus his artibus,haec habeo, quod in bello saepius vindicatum est in eos, qui contra imperium in hostem pugnaverant quique tardius revocati proelio excesserant, quam qui signa relinquere aut pulsi loco cedere ausi erant; in pace vero, quod beneficiis magis quam metu imperium agitabant et accepta iniuria ignoscere quaet populi ingentes vi subacti, Carthago, aemula imperi Romani, ab stirpe interiit, cuncta maria terraeque patebant, saevire fortuna ac miscere omnia coepit. Qui labores,
Abbreviated transcription (Latin):
atq uaga. concordia cuntas facta estͣ Ged pgst
res eorum cuubues moribus agriss aucta est hsat
Iniudia ex opulentia octa est Igitur reges ppliq
fiutimi bello tomptare / panti ex auntis auxilio
cesse / Alam ceter metu ꝑculse a paculis aberant
et Romani domi nulicreq utenti festinare parad.
alius alium hortari hostibus obiuã ore lib̾tatẽ¬
palam patriam. parẽtes q armuiss teger post
uli ꝑicula untute ꝓpulerant sociis az annc
aupilia portabant / magisq daudis q̃ accipie̾d
uonefitis auntitras parabant / Imperiũ legituũ
nomen imperii regium habebant debecti quibugs muꝰ

Expanded text:
atque vaga concordia civitas facta erat. Sed postquam res eorum civibus, moribus, agris aucta, satis prrtalium habentur, invidia ex opulentia orta est. Igitur reges populique finitumi bello temptare, pauci ex amicis auxilio esse; nam ceteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam ire, libertatem, patriam, parentisque armis tegere. Post, ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant magisque dandis quam accipiundis beneficiis amicitias parabant. Imperium legitumum, nomen imperi regium habebant. Delecti, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ac p̃teritis hostibus ut demõstrammꝰ. manꝰ erat
nulla. que ꝑuam mẽ cansam tu̾uotis afferret
Araus Ronũ ad g̾uauos ꝑuruit fama. diripi
eburones. at ultro om̃s ad proda̾ enocari
Cogunt equitũ duo milia sugambre. qui sut᷑ proxiꝰ
Rouo. ex quibus a fuga receptos theuetheros

Expanded text:
ac perterritis hostibus, ut demonstravimus, manus erat ac perterritis hostibus, ut demonstravimus, manus erat nulla quae parvam modo causam timoris adferret. Trans Rhenum ad Germanos pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad praedam evocari. Cogunt equitum duo milia Sugambri, qui sunt proximi Rheno, a quibus receptos ex fuga Tencteros
Abbreviated transcription (Latin):
deducendi q crant uulites. Ii ꝯtinere siqua
mampulos uellent ut instituta racio et ꝯsuetudo.
xp̾citus ⁊omaui postulabat. locus ip̃e rat p̃ridio
barbarier neq ex oculto insidiandi / et dispersos
c̾cũnemendi. singulis deorat audacia. ut in uiusioñ
difficultatibus ꝙͣtum diligencia prouideri poterat
proiidebatur ut pocis i̾uocendo aliquid p̃mittaro᷑
litum det̾monto noceretur diuictit ad fuutuuas
ci̾itates mĩcios cesar. ouĩs ad se uocat spe prede
ad deuipiendos eburouox. ut potu̾s in saluis gallor
uita. ꝙ̃ legionarius nules prclitaretur. suul ut
magua multitudur c̾cinifusa. pro tali faciore stiros
at nomẽ ciuitatis tollatur. magnus undiq uũs
celeriter cõuenit. hec in omibus eburonut ꝑtibux
grrebantur: dies ꝙ appetebat septiuius. quem
ad diem cesar. ad impedimẽta legionẽq ⁊uerti
ꝯscitirerat hic quãtum In bello fortuua possit
et quãtis afferat casus cognosti potuit᷑ Dissipatꝭ

Expanded text:
ant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermittilitum detrimento noceretur. Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat septimus, quem ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello fortuna possit et quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis
Abbreviated transcription (Latin):
traus Reuũ sese recepierunt At tantiur eciã post
Decessum hostiũ fuit terror. Ut ea nocte cũ gauis
uolusenner uuissuez cum equitatu ad castra ueuisset
fidemuon faceret. ad esse cum Incoluni cesarem
excitu. Snt oĩis aiõr terror poccupauerat ut xr¬
ur alieua mente deletusr onũbus copns equitatã
se ex figa recepisse diterent lleq ĩcolum ep̾ntu
gmianos castra oppugnaturos fuuisse ꝯtendeient
Quem tuorem aduentus tosaris sustulit. Reuersq̃
ille. euentus belli non ignarus. ꝙ rohortes ex sta¬
tione et p̃sidio essent emusse questiar ne ñimus
quid̃ casu locum reluiqui debuisso. multũ fortinã
In rexentino hostiũ aduontu potuisse iudicauit
multo egꝭ amplurs ꝙ pent ab ip̃o uallo. portisq

Expanded text:
trans Rhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post trans Rhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut ea nocte, cum Gaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo portisque
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s in castra ꝑuẽint. hos subsecuti colonos eqꝰtes
eodom Impetu. nulitũ uirtute siuatur. Et hn qui
In Iugo cõstiterant nublo etiã nũt usu rei nulitar
p̃cepto/ neꝙ in no quod probauerant ꝯsilio ꝑuia:¬
uere ut se loco suꝑiore de fenderent / neq ram
quam prodesse aliur. uui releritatemq uidebant
Iuritari poterant / sed se in castra reciꝑe conati Im¬
quã in locum dimiserunt. Centuriones quorũtio¬
uulli ex inserioribus orduribus ⁊ eliquaꝵ legionũ
uirtutis tã. in suꝑiores erant ordures. huiꝰ legio¬
ius traducte ne aute portam rei malitaris laudem
auutterent fortissue puguãtes cecidei uit nulitũ
ꝑsi horum uirtute sũmotis. hostibus p̃tir pem
Iucolunis in castra ꝑueuit / pars a barbaris cͥcũ¬
uonta periit Woruant desꝑata expugnatione
castrorum. ꝙ urõs Iam ꝯstitisse In nurĩtiomibuy
uidelant, cum ea p̃da. qua in seluis deposuerant

Expanded text:
omnes in castra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque omnes in castra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda quam in silvis deposuerant
Abbreviated transcription (Latin):
Modo const̾pti at usus nulitaris Imꝑitiꝰ ad triꝰ¬
buuũ militum centurionesq ora quertunt. quid
ab hiis p̾cipiatur expectant. Aemo est fortis quin
rei uouitate ꝑturbetur Barbari ꝓcul. sigͣ cõspitati
oppugnatione desistunt redisse p̾mo legiones
crediit. quas lougius dissessisse ex captuns cognor¬
uerant postea despecta pancitate ex omibus ꝑtibux
Imexetunt faciũt ce lones in proxinũ cuiulum p¬
cuorunt. huic celeriter deiecti se in signa mamxulos
cõiciũt eos magis tu̾indos xterrent. Rliteꝵ alii
cuueo facto. ut celeriter ꝑrinpent cenfent quouiã
tam ꝓpinqua suit castra. et si ꝑs aliqua c̾runenta
cetident at reliquos suari posse confidunt. Alii In
ingo consistant / atz eundem oms ferant casum hͦ
ueteres non probant m lites quos sus uexillo una
profectos documꝰ Ita inter rohortati duco garo.
trebono nilite lomano. qui eis p̃positus per
mredios hostes Urumpunt Incolimes ad unum

Expanded text:
modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ de fuisse underetur atz ille latebrisz aut salꝰ¬
tibus eriperet se. et uocte occultatus. alias re¬
gioues ꝑtes q peteret. Non maiore equitũ pre¬
sidio. ꝙ̃ quatuor. quibus solis uitam suã quinte
au debat. Tali mõ uastatis regiõĩbꝰ ep̾citum
cosar duarum rohortiũ dampuo durocortorũ reõ¬
rum ⁊educit. ꝯsilioq in eum locũ gallie indicto.
de ꝯuiratione feuonũ et carunt ũ. que tionem
hr̃e iustituit et de actoue. qui pncepe huius
consilii fuerat. gͣuiore sentencia ꝓuũciat at
more maiot suppliciũ sumpsit. Nõnulli ue̾rti ^Iudiciũ
ꝑ rofugerunt. quibus cũ aqua atz igui inter¬
dixisset duas legioues ad fines treuiror
Duasz in lingonibus et reliquas in seuonã
fuubus acedici in hiberius collocauit. fanuẽto¬
ꝙ ex̾citui proiiso. ut iustituerat In italiam

Expanded text:
tatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consili fuerat, graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis collocavit frumentoque exercitui proviso, ut instituerat, in Itali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsilio reuũ transierant. It aubiorigis fuies dexo¬
pularẽtur. ad castra rõnorum delati. eptatissum̃
ambiorigi beneficiũ optuerũt. Cesar rursus
ad uexandos hostes ꝓfectuir magno coacto mis
ex fu̾itĩs ciuitatibus. In oñi ꝑtes diu̾nttit omĩa
uici atz ouũã edificia. que quisq cõ speperat Iurẽ¬
debantur preda ex om̃ibus lons agebatur. fru/¬
uẽta nõ solum. tanta multitudiue inmur̾torum
atq hoi cõsumebantur sed eciã ãui tempore
atq ymbribus ꝓcubuerant. Ut si qui eniã in
pũcia se occultassent. tamen hiis deducto epcitu
rerum omi ĩopia ꝓeundum uide rotur / lt sepe
In eum locum uen̾tum est. tanto in oĩs ꝑtisz din¬
uiso equitatu ut nõ ñõ uisum ab se ambiorigẽ
In fuga t̾cuuspiteut caxtiu. uet plaue enam
abisso. ex ꝯspectu cõtenderent. Ut spe ꝯsequẽdi
illata at infiuito labore sustepto. qui se su̾mam
ab tesare gram̃ Iuituros putarent peue natura
seudio uincorẽt. Somꝑq paulum ad su̾mã felias¬

Expanded text:
ilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agebatur; frumenta non solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felici