comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
as si egnoꝵ pondus suꝑponit nõ si abutacuilũ s nuna fabiuda :
Ammoniẽdi seũt ut considerent qd conceptas soboles. femiresi
prius quã plene forment᷑ ꝓferunt: nequaquã donios ẜ nmi¬
los iplent hũt est em̃ qd̵ ip̃a ueritas que repente qo pellet
roborae potuisset ut exemplũ sequentibꝰ daret ne in ꝑfeni p̃oi¬
care p̃sumerent. postquã plene discipulos de untute p̃dicatiõ
instrixit: illico adiũxit uob̾ aũt sedete in ciuitute. quo ad̾us¬
q induamim uirtute exalto Por ciuitate quipte conselma ni
mira mẽtiũ nostraꝵ nos claustra constringim ꝯ neloguenab
exteriꝰ euageniur ut cũ utute diuinia ꝑfecte idiumnd
nũ quasi a nobis metpĩs foras etiã alios insiruẽtes exeamus:
Hint ꝑ quẽdã sapiẽte dr . Adolestens loquere in causa nca ix.
et si bis int̾rogatꝰ fueris. habeat miciũ rsponsio tua: Irt
ost qd ide r̾demptor nẽ cũ celi sit conditor. et ostensione sue

Expanded text:
s, si tignorum pondus superponitur, non babitaculum, sed ruina fabricatur. Admonendi sunt ut considerent quod conceptas soboles feminae si priusquam plene formentur proferunt, nequaquam domos, sed tumulos replent. Hinc est enim quod ipsa Veritas, quae repente quos vellet roborare potuisset, ut exemplum sequentibus daret, ne imperfecti praedicare praesumerent, postquam plene discipulos de virtute praedicationis instruxit, illico adjunxit: Vos autem sedete in civitate quoadusque in nos claustra constringimus, ne loquendo exterius evagemur; ut cum virtute divina perfecte induimur, tunc quasi a nobismetipsis foras etiam alios instruentes exeamus. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Adolescens loquere in causa tua vix; et si bis interrogatus fueris, habeat initium responsio tua . Hinc est quod idem Redempter noster, cum in c
Abbreviated transcription (Latin):
corde et ex animo gaudeant districta rͥphensione feriant᷑.
Ihinc salomon ait Auersio puuloꝵ inificiet eos. et ꝓspitas
stultoꝵ ꝑdet illos Huic pausꝰ ãmonet dicens Qui eniunt¬
cãquã nõ possidentes : et qui utũt᷑ hoc murdo tãquã nõ u¬
tant᷑ ut uidelicet sit nob̃is que suppetunt exterius seruiant.
quatenꝰ a suꝑne delectacionis studio aminũ non inflectane.
ne luctũ nob interne pegrinacionis temꝑent ea que mnexilio
positis subsdiũ p̃bent. et quasi felices nos in m̃sitoriis gaudea.¬
mus. qui ab et̾iub nos interĩ miseros cernimꝰ hint namq ẽ
qd eloctoꝵ uoce dicit eccła: Rena eiꝯsus capite meo. ⁊ dext̃a ilłiꝰ
implexabit᷑ me Ginistrã dei ꝓsperitate udelicet uͣte pñtis¬

Expanded text:
corde et ex animo gaudeant, districta reprehensione feriantur. corde et ex animo gaudeant, districta reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc Paulus atanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Ut videlicet sic nobis quae suppetunt, exterius serviant, quatenus a supernae delectationis studio animum non inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent eaque in exsilio positis subsidium praebent; et quasi felices in transitoriis nos gaudeamus, qui ab aeternis nos interim miseros cernimus. Hinc namque est quod electorum voce dicit Ecclesia: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Sinistram Dei, prosperitatem videlicet vit
Abbreviated transcription (Latin):
ne cum cũcta ad uotũ suppetũt dante q̃rere negligant: ne
in hys que dant᷑ animũ figant: ne ꝑegrinacione ꝓ patria
diligant. ne subsidia itineris in obstatula ꝑuencionid uertat᷑᷑
ne nocturno lune lumine delectati claritate solis̾ iidere re¬
fugrant Ammonendi nãq sũt ut queq inhͦ mũdo ꝯequũ¬
tur talamitatis solacia. nõ aut̃ p̃mia ⁊̾tribucionis credant.
s coñt fauores mũdi mente erigant. ne meis ee tota cord
Silectione succũbant: Quisquis em̃ ꝓsperitate qua utit᷑ apd
mditu cordis melioris iute amore ñ eprimit.: fauorẽ iutetio¬
seuntis in mortis ꝓpetiie occasione uertit Wnic em̃ est qd subi
pSumeoꝵ specie qui unitendos se ꝓsperitati se r̾siquerãt :m quiꝰ¬
mũdi succesibꝰ letãtes increpant cuĩ dr᷑. Sedert terrã meã
sibi mhereditates aĩ gaudio extoto corde et exanimo. Eemi¬
hus uerbis ꝑpendit᷑. qđ non solũ quia gaudeant.s qd toto

Expanded text:
ad votum suppetunt, dantem quaerere negligant; sed in his quae dantur animum figant; ne peregrinationem pro patria diligant, ne subsidia itineris in obstacula perventionis vertant, ne nocturno lunae lumine delectati, claritatem solis videre refugiant. Admonendi itaque sunt ut quaeque in hoc mundo consequuntur, calamitatis solatia, non autem praemia retributionis credant; sed contra favores mundi mentem erigant, ne in eis ex tota cordis delectatione succumbant. Quisquis enim prosperitatem qua utitur, apud judicium cordis, melioris vitae amore non reprimit, favorem vitae transeuntis in mortis perpetuae occasionem vertit. Hinc est enim quod sub Idumaeorum specie, qui vincendos se prosperitati s meam sibi in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, quod non solum quia gaudeant, sed quod toto
Abbreviated transcription (Latin):
cia suscolłit uelud in laqueũ culpa ꝯphendit. qã sit̃ in pori
quiꝰ uoluminis parte iã diximꝰ : Aauid deo amabil. rectior fuit ĩ
seruicio: quã cũ puenit ad regnũ. Ceruus nãq amore iusticie
dephensuĩ aduersariũ ferire timuit. rex aũt ꝑsuasione luxurie
deuorũ milite eciã scudio fraudis extinxit: Cus ergo opes q̾s
ptãte.quis glam querat innoxie: si et illi extitert noxia qui hec
habuit non quesita: Quis int̾ hec sine magni discrimis labore
saluabit᷑ ͥ si ille in h̃ys culpa int̾uemẽte turbatꝰ est. qui adhet fue¬
int deo eligente pp̃aratꝰ: Ammonendi sũt ut ꝯsiderent qd sauone
qui pꝰ tantã sapiẽciã usq ad ydolatriã cecidiise destribut¬

Expanded text:
ia sustollit, velut in laqueo culpa comprehendit. Nam sicut in priori hujus voluminis parte jam diximus , David Deo amabilis rectior fuit in servitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, deprehensum adversarium ferire timuit; rex autem persuasione luxuriae devotum militem etiam sub studio fraudis exstinxit . Quis ergo opes, quis potestatem, quis gloriam quaerat innoxie, si et illi exstiterunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis inter haec sine magni discriminis labore salvabitur, si ille in his culpa interveniente turbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparatus? Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad idololatriam cecidi
Abbreviated transcription (Latin):
Sixi. Qudiant qd sponsi collogup ad sponsã dicit᷑ Que habi¬
tãs in hortis anna ausculta. fac me audire uoce tuiã. Eccłia q̃p¬
pe in hortis habitat. que ad uiriditate intimã ex culta plan¬
taria uirtutũ seruat: Cuiꝰ uoce amicos auscultare est. electos
quosq uerbũ p̃dicacionis ilłiꝰ desiderao: esuã iudelicet uoce
sponsus aud̾ire desiderat quia ad p̃dicatione eiꝰ ꝑ electoꝵ suoꝵ
mimas anhelat Nudiant qd moyses cũ irascẽte deũ populo
cerneret et assumi ad ulciscend̃ qladios iuberet: illos a par¬
to dei denũtiauit existere: qui delinquẽciũ scelera incũctãt
ferirent dicens: Si qͥs dñi est iũgat᷑ nr. ponat iur gladiũ su¬
per femur suũ. Ite ⁊ redite deporta usq ad portã ꝑ mediũ

Expanded text:
lloquio ad sponsam dicitur: Quae habitas in hortis, amici auscultant; fac me audire vocem tuam . Ecclesia quippe in hortis habitat, quae ad viriditatem intimam exculta plantaria virtutum servat. Cujus vocem amicos auscultare, est electos quosque verbum praedicationis illius desiderare: quam videlicet vocem sponsus audire desiderat, quia ad praedicationem ejus per electorum suorum animas anhelat. Audiant quod Moyses cum irascentem Deum populo cerneret, et assumi ad ulciscendum gladio juberet; illos a parte Dei denuntiavit existere, qui delinquentium scelera incunctanter ferirent, dicens: Si quis Domini est, jungatur mihi; ponat vir gladium super femur suum: ite et redite de porta usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
Giadiũ quippe suꝑ femur ponere est. p̃dicacionis stũdiũ uolu¬
ptatibꝰ carnis anteferre. ut aĩ srã quis scudet dicere: curet
necesse est illicitas suggestiones edomare. Deporta uͦ usq ad
portãire est. a uicio usq aduiciũ ꝑ qd̃ ad mente mors in¬
gredit᷑ incpando discurie ꝑ mediũ uero castroꝵ transire est
tanta equalitate intra eccl̃am uiuere. ut qui delinquẽciũ ail¬
pas r̾darguit᷑ in nulliꝰ se debeat fauore dectina̾e Unde rette
subĩgit᷑ Occidat uir fratre et amitũ et proxiniũ suũ: fra¬
tre slicet et amicũ et ꝓximũ int̾ficit. qui cũ pumẽda inue¬
int ab increpacionis gładio nec eis quos ꝑ cognacione dilig
parat: Oi gͦ ille dei drͣ qui adferienda uicia zelo diuini a¬
moris excitat᷑. ꝓfecto esse dei se denegat᷑ qui in quãtu suffi¬
cit increpa̾e uitã carnaliũ e̾asat: At contͣ ãmonẽdi sunt
quos a pdicacionis officio uł inꝑfectio uł etas ꝓħibet et ta¬

Expanded text:
Gladium quippe super femur ponere, est praedicationis studium voluptatibus carnis anteferre, ut cum sancta quis studet dicere, curet necesse est illicitas suggestiones edomare. De porta usque ad portam ire est a vitio usque ad vitium, per quod ad mentem mors ingreditur, increpando discurrere. Per medium vero castrorum transire, est tanta aequalitate intra Ecclesiam vivere, ut qui delinquentium culpas redarguit, in nullius se debeat favorem declinare. Unde et recte subjungitur: Occidat vir fratrem, et amicum, et proximum suum. Fratrem scilicet et amicum et proximum interficit, qui cum punienda invenit, ab increpationis 76 gladio nec eis quos per cognationem diligit parcit. Si ergo ille Dei dicitur qui ad ferienda vitia zelo divini amoris excitatur, profecto esse se Dei denegat, qui inquantum sufficit, increpare vitam carnalium recusat. At contra admonendi sunt quos a praedicationis officio vel imperfectio,
Abbreviated transcription (Latin):
Mis faencia mltiplicaiꝰ ꝓmnttit qui in q̃oc qd iã optinut tor¬
potis uitio nõ tenet Efit namq Amima que benediar muũ¬
uabit : t qui mebriat ipse quoq inebrrabit: Qui em̃ exterius
pouando benedicit: interioris acumenti piguedines recpita
ut san iuno eloqͥi auditoꝵ muentez debriare nõ desinti potu ril¬
tiplicati muneris deb̾riatꝰ excrescit Audiant qd dauid sioc deo¬

Expanded text:
quod jam obtinuit, torporis vitio non tenetur. Ait namque: « Anima quae benedicit, impinguabitur; et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur . » Qui enim exterius praedicando benedicit, interioris acumenti pinguedinem recipit, et dum vino eloquii auditorum mentem inebriare non desinit, potu multiplicati muneris inebriatus excrescit. « Verumtamen re
Abbreviated transcription (Latin):
lice matos. q̃ sterilis apparebat in t̾ris. in ea pace de qua illi ceci¬
derũt sine ullo tempor t̾mino ꝑmanebũt. s illoꝵ ciuium
numerꝰ. siue qui ẽ. siue qui fuit. siue qui futurꝰ ẽ. in ꝯtem¬
placione e eiꝯ artisicis. qui uocat ea que non sunt. tamquã
ea q̃ sunt atq in mẽsura et numero et pondere cũcta disponit

Expanded text:
licae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, sive qui futurus est, in contemplatione ejus artificis est, qui vocat ea quae non sunt tanquam ea quae sun
Abbreviated transcription (Latin):
minbꝰ erat. qmĩ pectaris atq suppliciis et originalibꝰ et ꝓp̾iis co¬
ta ꝑierat. ex eiꝰ parte reparata. ꝙ angelice societati xuma ilła
Ayabolica minuerat suppleret᷑. Hoc enĩ ꝓmissũ est r̾surgentibꝰ¬

Expanded text:
minibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diabolica minuerat, suppleretur. Hoc enim promissum est resurgentib
Abbreviated transcription (Latin):
deserentibꝰ deũ ⁊ in huiꝰ aeris nimiã caligine de suꝑ¬
na celesti habitacione deiectis. residiuis numerꝰ angeloꝵ. in
etnia ad dño beatitudine et sancitate ꝑmansit. Meq emĩ ex
uno angelo lapso atq dãpnato. ceti ꝓpagati sunt.ut eos sic̃
hominos origi nale malũ obnoxie ire successionis uincuł ob¬
ligaret. atq umuios traheret ad debitas penas. ẜ eo qui drabo¬
lus factꝰ est cũ sdciis impietatis elato. et ipã cĩ eis clacione
ꝓsirata. cteri pia obediencia dnõ coheserut accipientes etiã
ꝙ illi non huerũt. cerrã scienciã qua eeñt de sua sempiterna
Et nuĩquã casura stabilitate securi. pplacuit itaq uniusitatis c̾a
rori atq moderatori deo. ut qnĩ nõ tota multitudo angelorũ
Sin deserendo pierat ea q̃ ꝑierat in ꝑpetua ꝑdicione rmaneret
que aũt cũ deo illa desereñte ꝑsisterat. de sua certissime cognita
semꝑ futura feliatate gauderet. alia uͦ creatũa racionał q̃ in ho¬

Expanded text:
caliginem de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura stabilitate securi. CAPUT XXIX. In locum atota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate gauderet: alia vero creatura rationalis quae in ho
Abbreviated transcription (Latin):
noli auara esse audi salomõe.audi sapiente et disce pͥden¬
cia. fili mi inquit ampliꝰ hys nõ r̾quiras faciendi plue̾s
libros mlłꝰ ẽ finis/ frequẽsq medita ͦ carnis afflictio est
ubi ergo ẽ finis: finẽ loquẽdi om̃s ꝑit̾ audiamꝰ. deũ time
et mãdata eiꝰ obserua hoc ẽ omĩs homo.I

Expanded text:
 egeas. Audi Salomonem, audi Sapientem, et disce prudentiam. Fili mi, inquit, amplius his ne requiras; faciendi plures libros, nullus est finis, frequensque meditatio carnis afflictio est . Ubi ergo est finis? Finem loquendi omnes pariter audiamus Deus time, et mandata ejus observa: hoc est omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
lu dicam qui añ imple̾ sege uoluit ꝙͣ disce̾.q̃ nob̃ ꝓfecto
ans eremplo esse pt non auditores neq lectores leg sed
e tee lectio duob q mod aio fastidiũ ingere̾ soset et affai¬
qd sp̃m̃ qualitate si si obscuriõ fuerit et qñtitate si ꝓlieio
foctione quesitũ est nõ sumat᷑ ad suffocaco/ Sũt qui oiã
lege uolunt / tu noli ꝯtende̾. sufficiat t̾ nł tua int̾ est an nõ
omes legeꝵ libros infinitꝰ est libroꝵ mĩs tu noli sequi
infinita u finis nõ est t̾quies esse nõ pt̃/ uͥ requies nõ
est/ pax nulla est / ubi pax nulla inꝙͥ ꝓphta deus habitae¬

Expanded text:
 Pauli dicam, qui ante implere legem voluit quam discere? Quae nobis profecto satis exemplo esse potest, non auditores, neque lectores, sed t, quod lectio duobus modis animo fastidium ingerere solet, et affligere spiritum, qualitate videlicet si obscurior fuerit, et quantitatefectionem quaesitum est, sumatur ad suffocationem. Sunt qui omnia legere volunt; tu noli contendere, sufficiat tibi, nihil tua interest, an non omnes legeris libros. Infinitus est librorum numerus; tu nolis sequi infinita. Ubi finis non est requies esse non potest; ubi requies non est, pax nulla est; ubi pax non est, Deus habita
Abbreviated transcription (Latin):
port aute ut qui hanc ingressus fui̾t uiã in liby
quos legerit discat non solũ colore dictamis s ututũ
non ꝯducẽ ut aio raptꝰ. desiderio sciencie obscuras et peo¬
occupacio et bona desideria pasce̾/ nõ necaie Relatũ michi
aliqñ menũ de quodã satis ꝓbabił uite uiro qͥ tanto scaꝵ¬

Expanded text:
portet autem ut qui hanc ingressus fuerat viam in libris quos legerit, discat non solum colore dictaminis, sed virnon conducere, ut inani raptus desiderio scientiae, obscuras, et prooccupatio; et bona desideria pascere, non necare. Relatum mihi aliquando memini de quodam sitis probabilis vitae viro, qui tanto sa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ corpus debile adutoriũ forte non sustinet Sudet igitur
q̃ medet᷑ qͣtenꝰ sic suꝑ existente morbũ subtrahat: ut neguaquã
supposita corꝑis debilitas crescat. ne fortasse languo cũ uita de¬
ficiat: Tanta gͦ adiutoriũ discrecione ꝯponit. ut uno eodẽq tẽ¬
pore. et sanguoi̾ obuiet et debilitati. Si igi medicina corpis mͥ¬
diuise adhibita serua̾e diuisibisit põt. tũc enĩ uere medicina est.
quando sic ꝑ eam ricio suꝑ existenti succurrit᷑ : ut ecĩa suppoĩte
conspersioni seruiat᷑: cur mediana m̃tis una eademq p̃dicati¬
one apposita moꝵ morbis duso ordine obiuare non ualant
que tanto subtilior agit᷑ qnͣto de inuisibilibꝰ tractat

Expanded text:
tamen corpus debile, adjutorium forte non sustinet. Studet igitur tamen corpus debile, adjutorium forte non sustinet. Studet igitur qui medetur, quatenus sic superexistentem morbum subtrahat, ut nequaquam supposita corporis debilitas crescat, ne fortasse languor cum vita deficiat. Tanta ergo adjutorium discretione componit, ut uno eodemque tempore et languori obviet et debilitati. Si igitur medicina corporis indivise adhibita servire divisibiliter potest tunc enim vere medicina est, quando sic per eam vitio superexistenti succurritur, ut etiam suppositae conspersioni serviatur, cur medicina mentis una eademque praedicatione apposita, morum morbis diverso ordine obviare non valeat, quae tanto subtilior agitur, quanto de invisibilibus tractat
Abbreviated transcription (Latin):
tergat᷑ tristicia que uenit ex cẽpore : ut non augeatꝰ: leticia n
suppetit ex ꝯspersione. et sic r̾srenet᷑ loticia que eo ꝯspersione
est. ut cñ nõ crescat tristicia. q̃ uenit ex tempo̾e ssit guatur
usu ĩmoderate p̃cipitacõ: et aliqñ tñ as eo qd festirie agẽd̾
est eũ ius p̃pedit subito nate formidims ille gu̾at᷑ usii ĩmõ¬
derate formidinis. et aliquãd̾o tamen meo qõ appetit temetita¬
te impellit᷑ p̃cipitacion: Gic itaq misto i primat᷑ subito obor¬
ta formido: ut nĩ nõ excrescat enutrita dui p̃cipitatio. sic ĩ ił¬
lo r̾primat᷑ r̾pente oborta p̃cipitatio: ut tñ non qualestat in¬
p̃ssa ex consꝑsione fornndo: Quid aũt miꝵ si mẽtiũ medici ista
custodiũt. dũ tanta discrecionis arte se temꝑant. qui nõ corda
s corpora medent : plerũq emĩ debile corpꝰ opp̾mit sanguor in¬
manis. au languoir stilic obiuai aduitoriis fortibꝰ debet: s

Expanded text:
tergatur tristitia quae venit ex tempore, ut non augeatur laetitia quae suppetit ex conspersione; et sic frenetur laetitia quae ex conspersione est, ut tamen non crescat tristitia quae venit ex tempore. Iste gravatur usu immoderatae praecipitationis, et aliquando tamen ab eo quod festine agendum est, eum vis praepedit subito natae formidinis. Ille gravatur usu immoderatae formidinis, et aliquando tamen in eo quod appetit, temeritate impellitur praecipitationis. Sic itaque in isto reprimatur subito oborta formido, ut tamen non excrescat enutrita diu praecipitatio. Sic in illo reprimatur repente oborta praecipitatio, ut tamen non convalescat impressa ex conspersione formido. Quid autem mirum si mentium medici ista custodiunt, dum tanta discretionis arte se temperant, qui non corda sed corpora medentur? Plerumque enim debile corpus opprimit languor immanis, cui languori 98 scilicet obviari adjutoriis fortibus debet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
beds c expeditos aiõs requirũt quia subtilit dero
anica est sciã ad ꝙ̃ fabricã omi rerũ ꝯcre̾ dicut¬
De lanifico

Expanded text:
et exercitatos animos requirunt, quia subtiliter de anica est scientia ad quam fabricae omnium rerum cDe lanific
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝯfessoꝵe pͥmiq̃ filii deit
disçipulꝰ. pastor humam
riq regni amator dm̃ at
negator. Confidendo laudo¬
tus p̃sumiendo elatꝰ. negado
lapsus lacrimado purifia¬

Expanded text:
Et confessor primus Filii Dei, et discipulus, et pastor humani rius regni, amator Domini, atque negator: confitendo laudatus, praesumendo elatus, negando lapsus, lacrymando purifica
Abbreviated transcription (Latin):
tatis esse custode. Manc q̃dã
qd istꝰ symeon com ꝑ lectẽs
diteno. ⁊ tuã ipsius animã
ptñsibit gladiꝰ. Qd quidem
nicertũ est utꝵ ꝓ materiali
gladio dixerit an ꝓ uerbo dei
palido et acuto om̃i gladio
ancipiti. ꝓpenralit̾ tamen
nulla docet hostgria mariã
gladii animadusione pemi¬
p̾tam qd nec obitꝰ ẽiꝰ us¬
piam legit. dũ tamen re

Expanded text:
tatis esse custodem. 112. Hanc qtatis esse custodem. 112. Hanc qquod justus Simeon complectens dicens: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Quod quidem incertum est, utrum pro materiali gladio dixerit an pro verbo Dei valido et acutiori omni gladio ancipiti. Specialiter tamen nulla docet historia, Mariam gladii animadversione peremptam, quia nec obitus ejus uspiam legitur. Dum tamen re
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis ꝓpha altissimi. uox
uerbi amica sponsi. testꝭ
Añ. lucerna luminis te¬
officrũ lingue e̾serauit. qͥ
uit ꝓphetizauit. salutauit
uit. in deserto mõsitauit
conubiuĩ. carteralibꝰ tene¬
brꝰ mancipat᷑. Cuiꝰ caput
regis filia ludens a patre ꝓ
pmio postulauit At ille de¬
fectũ male poscenti filie e¬
briꝰ inter pocula dedit. Ge
uitate palestinoꝵ que olim
samaria uocabat quã hero¬
des rex iudee antripatri fi¬
liꝯ obhonore cesar augu¬
sn greco sermone augustã
ius uirga yesse. hortꝰ con¬
dusꝗ fons signatꝰ macet
Sñi temiplũ dei. sacrariũ
spũs sancti. iurgo sanctai
bigo feta. uirgo ante ꝑerẽ
uirgo pꝰ peiĩ. salutacionẽ
ab angelo accepit ⁊ miste¬
riũ̃ conceptionis agnouit
Ppartus qualitate inqͥrens
bt contra segez nature obse¬
qui fide non renuit. Quã
añs ip̃e inc̾ce positꝰ ꝑ sang¬
uinis cestam̃tũ uirgini ꝗ¬
medauit discipulo ut ipsã
mater hẽret uite comitem
quẽ filiꝰ nouerat integri¬

Expanded text:
Judicis, propheta Altissimi, vox Verbi, amicus Sponsi, testis Domini, lucerna Luminis, teofficium linguae resolvit; qui prophetavit, salutavit vit, in deserto monsravit. connubium, carceralibus tenebris mancipatur. Cujus caput regis filia ludi praemium a patre postulavit; at ille desectum male poscenti filiae ebrius inter pocula dedit. 110. pido Palaestinae, quae olim Samaria vocabatur; quam Herodes rex Judaeae, Antipatri filius, ob honorem Caesaris Augusti Graeco sermone Augustam vid, Virga Jesse, Hortus conclusus, Fons signatus, Mater Domini, Templum Dei, Sacrarium Spiritus sancti, Virgo sancta, Virgo feta, virgo ante partum, virgo post partum, salutationem ab angelo accepit, et mysterium conceptionis agnovit: partus qualitatem inquirit, et contra legem naturae obsequii fidem non renuit, quam Dominus ipse in cruce positus, per sanguinem Testamenti virgini commendavit discipulo, ut ipsum mater haberet vitae comitem quem filius noverat integri
Abbreviated transcription (Latin):
intalacia. ponto capadona
Gichinia. asia. atq ytalia e¬
uretutũ signis effralsit pe¬
claudis p̾stinũ redintegut
officiũ paralitici fluensa
mẽbra in pp̃m t̾parauitsa¬
tum . fnt̾er hec defuctan

Expanded text:
in Galatia, Ponto, Cappadocia, Bithynia, Asia, atque Italia Evirtutum signis effulsit. Penclaudis pristinum reiteravit officium, paralyticis fluida membra in proprium reparavit statum. 116. Inter haec defuncta
Abbreviated transcription (Latin):
tur fere uis ad nece in
gis cedit penis artat . in
carcere uintꝰ terre mo¬
cu facto resoluit Nd ultimu
a nerone glad̾io ced̾it᷑ eodẽ
die quo petrꝰ crucifixus
est. gic em̃ oportuerat
ut c̃ qui siml ꝯfessi sut
uno die coronarent Bepłtꝰ¬
ẽ rome uia ostensi anno
pͥꝰ passionẽ dm̃ tricesimo
reptimo tertio ab urbe ro
rus. fr̃ petri scđ̃m iohãne
mo stdq est. hic in sorte
p̃dicacõꝵ scith̃iam atq acq̃¬
aĩa accepit In qua etiã
ciuitate patras cruci suspẽ¬

Expanded text:
r ad necem, in gis caeditur, poenis arctatur, in carcere vinctus terraemotu facto resolvitur, ad ultimum a Nerone gladio caeditur eo die quo et Petrus crucifixus est. Sic enim oportuerat ut hi qui simul confessi sunt uno die coronarentur. Sepultus Romae in via Ostiensi, anno post passionem Domini tricesimo sexto, tertio ab urbe milrus, frater Petri, secundum Joannem imo secundus. Hic in sorte praedicationis Scythiam atque Achaiam accepit, in qua etiam civitate Patris cruce suspen
Abbreviated transcription (Latin):
antũ deb actione ppłi actio tnscendere p̃sulis. quantũ
distare solet a grege uita pastoris. Oportet namq ut
metiri sollicite scudeat᷑. quanta tenẽde rectitudinis necessitatẽ
constringit᷑. sub cuiꝰ estimatione ppłꝰ grex rocat᷑: sit ergo
necesse est cogitatione mũdꝰ. actione p̃cipuus discretꝰ in si¬
lencio. utilis in uerbo singulis ꝯpassione ꝓximꝰ. p̃cunars

Expanded text:
antum debet actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distare solet a grege vita pastoris. Oportet namque ut metiri sollicite studeat quanta tenendae rectitudinis necessitate constringitur, sub cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit ergo necesse est cogitatione mundus, actione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sollicitudine non rlinquens: Gr hec que breuitꝰ enume¬
rando ꝑscrmximus. paulo lacius replicando disseramus.
Capłm xiii ut rector cogitacione sit mũdus.

Expanded text:
rum sollicutidine non relinquens. Sed haec quae breviter enumerando perstrinximus, paulo latius replicando disseramus. CAPUT II  Al. XIII. Ut rector cogitatione sit mundus.
Abbreviated transcription (Latin):
Musica ẽ diuisio sonoꝵ et uocũ uaietas Alicer
musica siue armonia ẽ pliũ dissiliũ ĩ unũ r̾dactoꝵ
cõcordia Geometa ẽ disci ͣ magnitudinid ĩmo for¬
caras solent Alit̾ geomeca est fons sensuũ et
origo diuisionũ astronomia ese disçina ⁊̃ uestigano
sacia motꝰ et redicꝰ celestũd corpo ꝵ cas eprbꝯd̾ phasit

Expanded text:
musica est divisio sonorum et vocum varietas. Aliter, musica sive harmonia est plurium dissimilium in unum redactorum concordia. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis forari solent. Aliter, geometria est fons sensuum et origo dictionum. Astronomia est disciplina investigans spatia, motus et reditus coelestium corporum certis t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtendũt. nͥ om̃is suspendat᷑ assensio. Etrae̾ qiuppe dico. cm
quisquis assentit᷑ incertis inhilq certũ esse in hominũ iuisis
ꝓpt̾ indistretã similitudine. falsi eciã si ꝙ iuidet᷑ forte sit ueꝵ¬
acutissimis quidem. s inpudentissimis conflictacionbꝰ dispu¬
tant. Aput nos aũt iustꝰ ex fide riuit. at si tollat᷑ assensio fi¬
des tollit᷑. quia sine assensione nichil credit: et sũt uera ꝙͣ̃uis nõ
uideant. Que nꝰ credant᷑: ad uitã beatã que non nꝰ eterna est. nõ

Expanded text:
contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum visis, propter indiscretam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit veacutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae non nisi aeterna est, non
Abbreviated transcription (Latin):
estio sane utꝵ eciã huiꝰmoi errores si cum homo de mas¬
lo homine bene sentit. qualis sit nesciens. aut ꝓ eis que
ꝑsensus corꝑis capimꝰ occ̾eunt similia que spũ taquã cor¬
pe aut corꝑe tãquã spũ senciũt᷑. quale putabat esse apłꝯ petrꝰ¬
hnͣdo se existimabat iusum uidere. repente de clausir et uni¬
cuilis pͥ angelũ liberatꝰ. aut in ip̃is rebꝰ corꝑeis. lene putat᷑
dum aut tona̾e cĩ reda tnͣsit aut aliũ esse hoĩẽ.cum sit alius.
questio nodosissima que hoĩes acutissimos achademicos torsit
nũt eñi enodãda in suscepta est. utꝵ aliquid̾ debeat sapiens
omiã sicut affirmãt uł occulta sint ł incerta. Uñ tria ꝯfeci uo¬
lumina ĩmicio ꝯu̾sionis mee. ne impedimẽto nob̃ esset. que
taniquã in ostio ꝯtradicebat. Et utiq fu̾at remouenda inueni¬
ende desꝑacio ueritatis que illoꝵ uidet᷑ argum̃tacõibꝰ roboraiꝰ
Aput illos ergo errs om̃is putat᷑ esse pctũ . ꝙ iutai̾ nõ posse

Expanded text:
escio sane utrum etiam hujusmodi errores: cum homo de malo homine bene sentit, qualis sit nesciens; aut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquando existimabat se visum videre, repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur dum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem cum alius sit, quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens lsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio esse peccatum, quod vitari non posse
Abbreviated transcription (Latin):
glige̾ disciplinã dnĩ. neq fatiger tũ ab eo arguer seuẽ
enĩ diligit dñs castigat. flagellat aũt õẽ filiũ que r̾cipit.
leuabo caput. saturatꝰ afflictione et miseria dicendũ ẽ ege.
ut si celeste patriã suã credunt necessario in hac labores ue¬
lut in aliena paciant᷑: lhinit est enĩ qd lapides extra tusi
sunt. ut instructione templi dni absq mallei sonitu ponerẽ¬
tur: quia uidelicet nũt foras ꝑ flagella cundim᷑ ut itus ĩ
templũ dei postiodꝰ sine discpline ꝑcussione disponam. qua
tenꝯ quitq̃d in nob̾ est suꝑfluũ.mͦ passiꝗ xsecet et tũc sola
nos in edificio concordia caritatis ligat: Ammonẽdi sũt e¬
gri. ut ꝯsiderent ꝓ ꝑcpiendis t̾renis hereditatibꝰ. quã du¬
ra ca̾nales filios discipline flagella castigent. Quare etgo

Expanded text:
 ab eo argueris. Quem enim diligit Dominus castigat, flagellat autem omnem filium quem recipit . levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Dicendum est aegris, ut si coelestem patriam, suam credunt, necessario in hac labores velut in aliena patiantur. Hinc est enim quod lapides extra tunsi sunt, ut in constructione templi Domini absque mallei sonitu ponerentur; quia videlicet nunc foris per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine dtenus quidquid in nobis est superfluum modo percussio resecet, et tunc sola nos in aedificio concordia charitatis liget. Admonendi sunt aegri, ut considerent pro percipiendis terrenis haereditatibus, quam dur
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑpetuindis uiciis elaħorat. ne quaquã suis uiribꝰ suã d̾omũ
s extraneoꝵ habitacula id est mmũdoꝵ sp̃uũ facta multiplicat
do ꝯsũpsex tarne et corpus tuũ: polerũq eñi accepta salus car¬
nis peruicia expendit᷑: s cũ repente subtrahit᷑ cũ molestiis ca¬
ro acterit᷑ tũ iã anima egredi urguet dui male habita. quasi ad
bene uiuendũ salus amissa x̾quirit᷑. et tunc genunt homines
qd deo seru̾e noluerũt. quãdo dãpna sue negligẽtie rcuꝑare ser
uendo nequaꝙy possunt: Unde alias drͣ . Cũ octideret eos. tunt
os senciant. qͦ illos discipline flagelle castigant: n emi cor-¬

Expanded text:
sed perpetrandis vitiis elaborat, nequaquam suis viribus suam domum, sed perpetrandis vitiis elaborat, nequaquam suis viribus suam domum, sed extraneorum habitacula, id est, immundorum spirituum facta multiplicat: do consumpseris carnem et corpus tuum. Plerumque enim accepta salus carnis per vitia expenditur: sed cum repente subtrahitur, cum molestiis caro atteritur, cum jam anima egredi urgetur, diu male habita quasi ad bene vivendum salus amissa requiritur, et tunc gemunt homines quod Deo servire noluerunt, quando damna suae negligentiae recuperare sviendo nequaquam possunt. Unde alias dicitur: Cum occideret eos, tunc os sentiant, quo illos disciplinae flagella castigant. Nisi enim cor
Abbreviated transcription (Latin):
hystoria tuba p̾mꝰ pnietheꝰ ferreo t̾ailo sapidem imp̾mẽs
psũ anuli r̾uienit Rauigii usum pelasgi pͥmi muener̃t
Ceres p̾ma in grecia apud elensus usum frum̃ti mueĩt
ysis in egypto phyliampnus in ytalia usũ frumẽti et far¬
ris et ritũ molendi ⁊ pinsendi. Thagus in hyspania ricũ
serendi. osiris aput egyptũ cultũ uineaꝵ reꝑit apisius¬
quidã p̾mꝰ ꝯposuit aꝑatũ toquine qui tande in ea con¬
sumptis bonis. morte uolũtaria poryt Medicine auctor
apud gtos apollo fuit. hanc filiꝰ eius esculapiꝰ laude
et oꝑe ampliauit qui postquã fusmine periit diu me¬
dendi cura int̾missa est latuitq ꝑ ãños pene qn̾gen¬
tos usq ad tempꝰ artarxers regib. tunc eã r̾nouauit
in lucer ypocras asclepio pr̃e genitꝰ ĩ insula choo¬
ꝑ legem ĩ icium sumpsisse credunt Caldeorum
et syrioꝵ ꝑ abralam/ egypcioꝵ litteras ysis inuenit
Greioꝵ phenices. quas cathinus aphenite in greciã tnͣs¬

Expanded text:
serit Tubal. Primus Prometheus ferreo circulo lapidem imprimens, usum annuli invenit. Navigii usum Pelagi primi invenerunt. Ceres prima in Graecia apud Eleusim usum frumenti invenit; Isis in Aegypto. Pilumnus in Italia usum frumenti et farris, et ritum molendi et pinsendi. Tagus in Hispania ritum serendi. Osiris apud Aegyptum cultum vinearum reperiprimus composuit apparatum coquinae, qui tandem in ea re consumptis bonis morte voluntaria periit. Medicinae auctor apud Graecos Apollo fuit. Hanc filius ejus Esculapius laude et opere ampliavit qui postquam fulmine periit, diu medendi cura intermissa est, latuitque per annos pene quingentos, usque ad tempus Artaxerxis regis. Tunc eam revocavit in lucem Hippocrates, Asclepio patre genitus in insula Colegem initium sumpsisse creduntur; Chaldaeorum et Syrorum per Abraham; Aegyptiorum litteras Isis invenit; Graecorum Phoenices, quas Cadmus a Phoenice in Graeciam at
Abbreviated transcription (Latin):
nequitias praui oꝑis. occultũ iulnꝰ doloꝵ  Simimonendi sunt
eigri quatenꝗ patiencie uirtute seruent. ut icessant quenta
ecoemptor nẽ abqos quos arauat ꝑtusit mala considerent : qd
rot aspecta conuiioꝵ ꝓpbra sustinuit qđ de manu antiqui qost
qb aqua nos salut diluens. a ꝑfidoꝵ sputis sacrer nõ abscon¬
Sit. qs auocatione sua nos ab ettiis supliciis liberans tacita
flagelsa colorauit: qđ int angelor choros penneo nob homo¬
les tribuens colasos ꝑtulit. qd apectatoꝵ nos puntioribꝰ
pasuans spimis capũt subponere ñ rcusauit. ꝗd eterna nos
dulcodine inebrians insitr sua fellis amaritudine̾ accepit.
urisione adortꝰ tacuit. qd uitã mortius pp̃arans. usq admo¬
te ipsa uita ꝑuenit Cur itaq asperũ credit᷑. ut ado̾ homo to¬
leret flagolla ꝓ malis. si canta deus abhomimbꝰ ꝑtulit ma¬
la ꝓbonis: aut quis sana intelligencia deꝑcussionẽ sua ing¬
tus cxistat. Di ipse qinc sine flagello non exiit. qui hic
sine pectato iuxit.¬

Expanded text:
t aegri quatenus patientiae virtutem servent, ut incessanter quanta Redemptor noster ab his quos creaverat, pertulit mala, considerent; quod tot abjecta conviciorum probra sustinuit; quod de manu antiqui hostiquod aqua nos salutis diluens, a perfidorum sputis faciem non abscondit; quod vocatione sua nos ab aeternis suppliciis liberans, tacitus flagella toleravit; quod inter angelorum choros nobis perennes honores tribuens, colaphos pertulit; quod a peccatorum nos punctionibus salvans, spinis caput supponere non recusavit, quod aeterna nos dulcedine inebrians in siti sua fellis amaritudinem accepit; irrisione adoratus tacuit; quod vitam mortuis praeparans, usque ad mortem ipse vita pervenit. Cur itaque asperum creditur, ut a Deo homo toleret flagella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis? Aut quis sana intelligentia de percussione sua ingratus existat, si ipse hinc sine flagello non exiit, qui hic sine peccato vixit
Abbreviated transcription (Latin):
mgrĩ quousq oiã audisset sicq iam ꝑ semetipm̃ rõne
eaꝵ posset nuenire has uii. quidã tato studio didicisse
legut᷑ ut plane om̃es ita mẽoria tenerent ut quasciũp
qprobandas ꝓposuisient ex hos r̃gulas et tõnes ad diffinien¬
dũ id de quo ambigeret᷑ folia libroꝵ x̾uoluẽd̃ nõ q̃rerent
s sratĩ singula corde parata sserent / hĩc ꝓfecto accidit tot¬
ꝗgrũ in discendo serua̾e et idcto młtos studẽtes paucos
sapiẽtes inuenimꝰ Michi aũt ur᷑ nõ miori cura ꝓuidẽd̃
gligent᷑ age̾ / peiꝰ ẽ iranũ labores multos expendere
uit demõstrabo at denid̾e de mõ discendi pauca quoq an¬

Expanded text:
ri quousque omnia audivisset, sicque jam per semetipsum rationem eorum posset invenire. Has septem quidam tanto studio didicisse leguntur, ut plane ita omnes in memoria tenerent, ut quascunqucomprobandas proposuissent, ex his regulas et rationes ad definiendum, id de quo ambigeretur, folium librorum non quaererent, sed statim singula corde parata haberent. Hinc profecto incidit eo t modum congruum in discendo servare, et idcirco multos studentes, paucos sapientes invenimus. Mihi vero videtur non minori cura providendum gligenter agere, pejus est in vanum labores multos expendere.viter demonstrabo, ac deinde de modo qu
Abbreviated transcription (Latin):
sparsim et ꝯfuse attigũt uł si simplex narraͦ est uia
ca et didascalica qued̃ fabule quoq et hystorie Illoꝵ etiã
st̃̾pta quos nũc pħos appellae̾ solemꝰ. q̾ et breue maͣ¬
lõgis uõꝵ ambagibꝰ extende̾ ꝯsueuer̃t et facile sensum
plixis sermõĩbꝰ obscurare uł ecĩa diu̾sa sił ꝯpilantes qiͣ
de diu̾sis coloribꝰ et formis unã pictura fecere Nota q̃
pallenti cedit oliue puniceis humil qñtum saliunca
ritate araũ reliquis se implicare uoluit materia labor
artes sine appendiciis sius ꝑfectũ facere lectore possienꝙ
illa sine artibꝰ nchil ꝑfectiõ ꝯferre ualent maximẽti¬

Expanded text:
sparsim et confuse attingunt, vel si simplex narratio est, vica, et didascalica quaedam; fabulae quoque et historiae; illorum etiam scripta, quos nunc philosophos appellare solemus, qui et brevem maet facilem sensum perplexis sermonibus obscurare, vel etiam diversa simul compilantes, quasi de multis coloribus et formis, unam picturam facere. Nota quae enta salix quantum pallenti cedit olivae, Puniceis humilis quantum saliunca ritate artium reliquis se implicare voluerit, materiam laborpartes sine appendiciis suis perfectum lectorem facere possunt; illa sine artibus nihil perfectionis conferre valent. Maxime
Abbreviated transcription (Latin):
disreuerant antiqui in scudiis sius ad opa erudi¬
endoꝵ in quibꝰ tarita utilitate esse p̃cet̾ĩs oibus per¬
spexerũt ut quisquis ħaꝵ disciplinaꝵ firmitate ꝑcepis¬
set ad aliaꝵ notitia põ inquirendo magis et ex̾cendo
quã audiẽdo ꝑueiret Sũt eni quasi optima quedã in¬
strã et erudimẽta quibꝰ uia parat᷑ a ĩõ ad plenã phĩce¬

Expanded text:
decreverant antiqui in studiis suis ad opus erudiendorum, in quibus tantam utilitatem esse prae caeteris omnibus perspexerunt, ut quisquis harum disciplinam firmiter percepisset, ad aliarum notitiam postea inquirendo magis et exercendo, quam audiendo perveniret. Sunt enim quasi optima quaedam instrumenta et rudimenta quibus via paratur animo ad plenam phi
Abbreviated transcription (Latin):
nonniã ptosomeus rex egipti u̾ꝑauit. Hic ecrã canoes
instituit quibꝰ cursus astroꝵ inuenit᷑. Auĩt quidã non¬
roth̃ gygance sũmũ fuisse astrologũ sub cuiꝰ nomiẽ
ena astronomia muenit Greci dicunt ganit artem ab
Ethyce inuentor socrates fuit de qua xxiii libros sd̃m
positiuã iustitia scripsit Deide plato discipulꝰ eius
habuit auctores esiodus astreus p̾mꝰ apud gͣtos in destri¬
bendis rebus rustigꝭ scuduit Demde democritꝰ magnus
quoq cartaginens in xoumi uolumibꝰ studiũ agricultu¬
re descripsit a put romanos p̾mũ katho de agricultura
quoq georgita fecit Deinde corneliꝰ miliꝰ atticꝰ emilianꝰ
que colomella insignis orator. qui totũ corpus discipli¬
ueruã monstrasse fert᷑ hanc eciã p̾mã telã ordinasse
egoptos aut̃ ysis filia ianichi usum serendi lini reperit
et qualit̾ inde uestiniẽta fierent mõstrauit siłit lane
usum ibide ip̃a reꝑpit In libia p̾miꝰ usus lane exortus

Expanded text:
it. Hic etiam canones instituit quibus cursus astrorum invenitur. Aiunt quidam Nembroth gigantem summum fuisse astrologum, sub cujus nomine etiam astronomia invenitur. Graeci dicunt hanc artem ab Ethicae inventor Socrates fuit, de qua XXIV libros secundum positivam justitiam tradidit. Deinde Plato discipulus ejus habuit auctores. Hesiodus Ascraeus primus apud Graecos in describendis rebus rusticis studuit. Deinde Democritus; Mago quoque Carthaginensis XXVII, voluminibus studium agriculturae conscripsit; apud Latinos primus Cato opus De agricultura quoque Georgica fecit. Deinde Cornelius et Julius Atticus Aemilianus, sive Columella insignis orator, qui totum corpus disciplinervam monstrasse ferunt. Hanc etiam primam telam ordinasse, Aegyptum autem Isis filia Inachi usum serendi lini reperit, et qualiter inde vestimenta fierent monstravit. Similiter lanae usum ibidem ipsa reperit. In Lybia primum usus lanae exortus
Abbreviated transcription (Latin):
nendi sũt incolomes ut salute corpor exerceant ad salu¬
tem mentis. ne si accepte incolomitatis gram adusum neq̃tio
inclinant. dono deteriores fiant. et eopostmodꝰ supplicia gͣiio¬
ra mereant᷑. quo nũt largioribꝰ bonis dei male uti non
metuũt ammonendi sũt in colomes: ne oportunitate salu¬
tis inꝑpetuũ inꝑpetuũ ꝓmerende despiciant: Otptũ nãq est
sunt ne placere deo si cum possunt noluerint cũ uoluerint seto
uõ possint: hhinc est enĩ qd post sapiẽnia deserit. quos pus diuci¬
us rennuẽtes uocauit dicens Uocaui et tẽmustis. extendi manũ
meã. et niõ fuit qui aspiceret. despexistis om̃e ꝯsiliũ meũ. et

Expanded text:
nendi sunt incolumes, ut salutem corporis exerceant ad salutem mentis; ne si acceptae incolumitatis gratiam ad usum nequitiae inclinent, dono deteriores fiant: et eo postmodum supplicia graviora mereantur, quo nunc largioribus bonis Dei male uti non metuunt . Admonendi sunt incolumes, ne opportunitatem salutis in perpetuum promerendae despiciant. sunt ne placere Deo si cum possunt noluerint, cum voluerint sero non possint. Hinc est enim quod eos post sapientia deserit, quos prius diutius renuentes vocavit, dicens: Vocavi, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui
Abbreviated transcription (Latin):
cordũ iueĩt alii linũ uł zetũ. uł amphione. Gcõme¬
triã apud egyptu p̾mũ dicũt esse rꝑtã cuiꝰ auctor apꝰ
g̾ios optinꝰ culides fuit. huiꝰ arte tnͣstulit boetius
herathostenes qͦ sagacissimꝰ in geomecria q̾ ambitũ
orbib reperit Dicũt quidã. ꝙ clam filius noe astro¬
nomia pͥmus inuen̾it Caldei p̾ͥmũ astrologia docue¬

Expanded text:
tum, vel Amphionem. Geometriam apud Aegyptum primum dicunt esse repertam, cujus auctor apud Graecos optimus Euclides fuit. Hujus artem transtulit Boetius; Heratostenes quoque sagacissimus in geometria, qui ambitum orbis reperit. Dicunt quod Cham filius Noe astronomiam primus invenerit. Chal primum astrologiam docue
Abbreviated transcription (Latin):
agnouer: disputando et ꝯferẽdo etũt demũ rõnes singula¬
rũ inuice ꝯferre licebit et ex alt̾na ꝯsid̾acõe uiassim. q̃ tu
mĩꝰ p̾ꝰ intellexeras inuestigare noli młciplica̾e diuer¬
ticula quousq semitas didicer securꝰ discurres. cũ errare
nõ tĩuor Tria sut̃ studentibꝰ ncciͣa. Natura ex̾ciciũ disci¬
plina In natura ꝯsiderat᷑. ut facile audita ꝑcipiat et ꝑcep¬
ta firmit̾ r̾tineat. In exticio. ut labore ⁊ sedulitate naͬłe
sensũ excolat In disciplina ut laudabi ͤ uiuens mores cũ¬
sciã ꝯponat De hys tribus ꝑ singula mõ introductionis.
pauca rstriꝰgemꝰ¬

Expanded text:
agnoveris disputando et conferendo, tunc demum rationes singularum invicem conferre licebit; et ex alterna consideratione vicissim quae minus prius intellexeras investigare. Noli multiplicare diverticula quoadusque semitas didiceris: securus discurres cum errare ia. --Tria sunt studentibus necessaria, natura, exercitium, disciplina. In natura consideratur ut facile audita percipiat, et percepta firmiter retineat. In exercitio, ut labore et sedulitate naturalem sensum excolat. In disciplina, ut laudabiliscientia componat. De his tribus per singula modo introductionis pauca perstringem
Abbreviated transcription (Latin):
Trursus ẽ aliꝯ error nõ multo miõr isto quẽ sũ¬
mo oꝑe uitare o. sunt enĩ quidã qui li ex hys que
legenda sunt nł p̃termittant nulli tũ arti qd̾ suũ ẽ tri¬
buere norũt. s in singuł legint omẽs In grama ͭ ͣ desy¬
logismoꝵ tõne disputant in dyaletica inflexiones casua¬
les inquirũt et ꝙ mag irrisione dignũ est in tytulo
totũ pene libꝵ legũt et incipiũt. et in tercia uix lectio¬
ne expediuĩt non alios docent huiꝯͥ s oñtant suã stiã

Expanded text:
multo minor isto, quem summopere vitare oportet. Sunt enim quidem, quae licet ex iis quae legenda sunt nihil praetermittant, nulli tamen arti quod suum est tribuere norunt, sed in singulis legunt omnes. In grammatica de syllogismorum ratione disputant; in dialectica inflexiones casuales inquirunt, et quod magis irrisione dignum est, in titulo totum pene legunt librum, et incipit tertia vix lectione expediunt. Non alios docent hujusmodi, sed suam
Abbreviated transcription (Latin):
rulit pꝯͣ cycero topytã inuenit remostines fabͥ filius
apud gĩos r̾thorice r̾ꝑtor credit᷑ tysias apud latinos co¬
rax apud syratusas. hͨ ab aristotile et gorgya et ermago¬
ra in greto st̃pͥta est tnslata ẽ in łtr atulio qntiliane
et tyciano. ludi alidiis ĩiciũ sumpsisse credũt qui ex
asya uenientes in eutruria ꝯsederũt sub ryrreno duce.
biq int̾ cetas sr̾sticionũ suaꝵ ritꝰ spectacula instituert
ꝙ more rõni imitati sunt accersitis inde artificibus.

Expanded text:
tulit. Postea Cicero topica adjecit. Demosthenes Fabri filius, apud Graecos rhetorice princeps creditur. Tisias apud Latinos. Corax apud Syracusas. Haec ab Aristotele et Gorgia et Hermagora in Graeco scripta est, translata in Latinum a Tullio, Quintiliano  Co. Ludi a Lydis initium sumpsisse creduntur, qui ex Asia venientes, in Etruria consederunt sub Tyrreno duce; ibique inter caeteros, superstitionum suarum ritus, spectacula instituerunt; quem morem Romani imitati sunt, accersitis inde artificibus,
Abbreviated transcription (Latin):
parricida ꝗ ladio dexriaiꝰ
armaret. qui dũ distinguit
ferrũ onicũ pignꝰ iñ ucti¬
niã oblaturꝰ. nec natũ ꝑ¬
didit. nec hostiã ãmisit. fi¬
liũ eni in sacrificiũ obtulit
duplici in cuiꝰ interiore par
sepultũ fer̃t adam in exte¬
rioi uõ abraham. Pistat ãt
hic locus ut iosephꝰ edocet
septimo ab ur̾be ebron sta¬
dio. ibiqz asserit abraham
bere pulcherrimũ inst̃ttũ̃
marmore et opere elegantis
hanc ieronimꝰ usq ad ꝯ¬
se scribit ipsa ẽ eñ quercꝰ
mãbre amor rei q fuit ami¬
cus abrahe: que apud genti¬
les intantã exttit uenera¬
tione ÷ ut eã muti ambitu
ccuniseptam sollempni sacra¬
cione colerent
sem̃ etnũ uocatꝰ : coniuiga¬
lis uite castimonia clarus.
promptꝰ ad gͣciã ad ignos¬
çend̃ paratq. Qui excluden¬

Expanded text:
ladio dexteram armaret. 15. Qui dum distrinxit ferrum, unicum pignus in victimam oblaturus, nec natum perdidit, nec hostiam amisit. Filium enim in sacrificium obtulit,duplici in cujus interiori parte sepultum ferunt Adam, in exteriori vero Abraham. Distat autem hic locus, ut Josephus edocet, septimo ab urbe Hebron stadio, ibique asserit Abraham bere pulcherrimo instructum marmore et opere elegantissHieronymus usque ad Cse scribit, ipsa est enim quercus Mambrae Amorrhaei, qui fuit amicus Abrahae, quae apud gentiles in tanta exstitit veneratione, ut eam muri ambitu circumseptam solemni veneratione colerent.semen aeternum vocatus, conjugalis vitae castimonia clarus, promptus ad gratiam, ad ignoscendum paratus, qui excluden