comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
elementi naturã nuitanit. Petrus. Mirum est
ualde quod audio: seduelim nosse cuius humilita¬
tis apud se iutus esse potuit iste. qui tante excellen¬
cie foris fuit¬
nter uirtutes ani¬
mum congrue requiris. quia multũ ualde est. qd̃
tẽptatõne sua intus mentẽ lacessunt. mira que
foris fiunt. S si huius constancii uenerabilis unũ
quod fecit audis: cuius humilitatis fu̾it cicus ag¬
noscis. petrus. P ostꝙͣ factiilliꝰ tale miraculũ

Expanded text:
elementi naturam mutavit. PETR. Mirum est elementi naturam mutavit. PETR. Mirum est valde quod audio; sed nosse vellem cujus humilitatis apud se esse intus potuit iste, qui tantae excellentiae foris fuitvirtutes animum congrue requiris, quia multum valde est quod tentatione sua intus mentem lacessunt mira quae foris fiunt. Sed si hujus Constantii venerabilis unum quod fecit audis, cujus humilitatis fuerit, citius agnosces. PETR. Postquam facti illius tale miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
uiusdam crepiscopi mei didici relatõne¬
quod narro. qui in anchonitana urbe
per amnos multos in monachicohabitu deguit.
ibiq uitam nõ mediocriter religiosam duxit.
Cui eciam quidã nostri. iam prouectiores eta¬
tis: qui ex eisdem sunt partib atcestantur. Iuxta
eam namq ciuitatem. ecclesia beati martiris ste¬
phani sita est: inqua uir uite uenerabilis con¬
stanciis nomine. mansionaru functus offitõ
deseruiebat. Cuius sanctitatis opinio sese ad
noticiam hominũ longe lateq tetenderat: qͥa
idem uir funditus terrena despiciens. toto nisu
mentis ad sola celestia flagrabat. Quadẽ uero
die dũ in eadem eccła oleum deesset. ⁊ predictus
dei famulus unde lampades accenderet nõ habe¬
ret: omnes lampades eccłe impleuit aqua. atq
ex more in medio papyrũ posuit: quas allãto
igne succendit. Sicq aqua arsit in lampadib.
ac si oleum fuisset. Perpende igitur petre. cuiꝰ
meriti iste uir fuerit. qui neccessitate compulsus

Expanded text:
Cujusdam coepiscopi mei didici relationequod narro: qui in Anconitana urbe per annos multos in monachico habitu deguit, ibique vitam non mediocriter religiosam duxit; cui etiam quidam nostri jam provectioris aetatis, qui ex eisdem sunt partibus, attestantur. Juxta eam namque civitatem ecclesia beati martyris Stephani sita est, in qua vir vitae venerabilis, Constantius nomine, mansionarii functus officio deserviebat : cujus sanctitatis opinio sese ad notitiam hominum longe lateque tetenderat, quia idem vir funditus terrena despiciens, toto annisu mentis ad sola coelestia flagrabat. Quadam vero die dum in eadem Ecclesia oleum deesset, et praedictus Dei famulus unde lampades accenderet omnino non haberet, omnes lampades Ecclesiae implevit aqua, atque ex more in medio papyrum posuit; quas allato igne succendit, sicque aqua arsit in lampadibus ac si oleum fuisset. Perpende igitur, Petre, cujus meriti vir iste fuerit, qui necessitate compulsus,
Abbreviated transcription (Latin):
De ermegildo rege luuugildiuuissi gothox regis
suo occiso.
De episcopis affricanis qui pro deffensione catho¬
lice fidei abscisi arrianis uuandalis radicitus lignis¬
nullum loqutõis solite sustinuere dispendium.

Expanded text:
De Herminigildo rege Liuvigildi Visigothorum regis suo occiso.De episcopis Africanis qui pro defensione catholicae fidei abscissa ab Arianis Vandalis lingua nullum locutionis solitae sustinuere dispendium.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsitanto robustius quãto humilius starẽt. Illi
ergo regioni sua eciam detrimenta profuerunt.
que ad eternitatis statum exparte sue destructioĩs
est solidius extructa. Sic ergo ⁊ una queq anima
agitur. ut in humilitatis custodia aliquando ad
lucra maxima ex minimo dampnoseruetur. P¬

Expanded text:
ipsi tanto robustius quanto humilius starent? Illi ipsi tanto robustius quanto humilius starent? Illi ergo regioni sua etiam detrimenta profeque ad eternitatis statum ex parte sue destructionis est solidius instructa. Sic ergo et in unaquaque anima agitur ut in humilitatis custodia aliquando ad lucra maxima ex nimio» sive «ex minimo» «damno servetur». Pe
Abbreviated transcription (Latin):
onis populo: cuncros fortes atq potentes adu̾sa¬
rios eius extinguens. philisteos atq chananeos
duicuis reseruauit. ut sicut scriptũ est: in ipsis
experiretur israhel. Quia nõnũꝙͣ ut dictum est
eis etiã quib magna dona tribuit. parua quidẽ
reprehensibilia reliquit: ut semper habeant cõ¬
tra quod bellum gerant. Et deuictis magnis ho¬
stib mentem nõ erigant: quando eos adhuc ad¬
uersarii eciã minimi fatigant. Eit itaq miro
modo una eademq res: ut mens ⁊ uirtute polle¬
at. ⁊ ex infirmitate lascescat. Quatinus ⁊ ex
parte constructa sit. ⁊ ex parte conspiciat se esse de¬
structam: ut per bonum quod querit. ⁊ habere nõ
ualet. illud seruet humiliter quod habet. Sed quid
mirum quod hoc de homine dicimus. quando illa su¬
perna regio in cuubus suis exparte dampna pertulit¬
⁊ ex parte fortiter stetit: ut electi angeloꝵ spiritus
dum alios per superbiam cecidisse conspicerent.

Expanded text:
onis populo, cunctos fortes atque prepotentes adversaonis populo, cunctos fortes atque prepotentes adversarios eius extinguens, Phylisteos atque Chananeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel. Quia non nunquam, ut dictum est, eis etiam, quibus magna dona tribuit, parva quedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant cotra quod bellum gerant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infirmitate lassescat, quatenus et parte constructa sit, et ex parte se conspiciat esse destructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit, et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus dum alios per superbiam cecidisse conspicerent,
Abbreviated transcription (Latin):
tus. unum erat quod in eo reprehensibile esse ui¬
debatur. Quia nõ nũꝙͣ in eo tanta leticia in erat.
ut illis tot uirtutib niũ sciretur esse plenus nullo
modo crederetur. Petrus. Quid nam queso te
hoc esse dicimus. sponte sibi leticie frena laxabat.
antot uirtutib poilens. aliquando ad presens
gaudium eciam renitens euis animus trahebrit᷑:
Gregoriꝰ. Magna est petre omĩpotẽtis dei dispen¬
satõ. ⁊ plerũq contingit ut quib maiora dona
prestat. quedam minora nõ tribuat: ut semper
eoꝵ animus habeat unde se ipse reprehendat. qͣtinꝰ
dum appetunt perfecti esse nec possunt: ⁊laborãt
in hoc quod nõ acceperunt. Nec tamen elaboran¬
do preualent.in hus que accepta habent:se mi¬
nime extollant. Sed discant quia ex semet ipĩs
maiora bona non habent. qui insemet ipsis uin¬
cere parua uicia atqi extrema non possunt. hinc
est enim qd̃ perducto dñs ad terram repromissi¬

Expanded text:
tus, unum erat quod in eo reprehensibile esse vitus, unum erat quod in eo reprehensibile esse videbatur, quod nonnunquam tanta ei laetitia inerat, ut illis tot virtutibus nisi sciretur esse plenus, nullo modo crehoc esse dicimus? Sponte sibi leticie frena laxabat, an tot virtutibus pollens aliquando ad presens gaudium etiam renítens eius animus trahebatur?». Gregorius: «Magna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumque contigit ut, quibus maiora bona prestat, quedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat, quatinus, dum appetunt perfecti esse nec possum et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen elaborando prevalent, in his que accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex semet ipsis maiora bona non habent, qui in semet ipsis vincere parva vitia atque extrema non possum. Hinc est enim quod perducto Dominus ad terram promissi
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quoq tem pore quidam se eiuisorationib
cõmendãs: sportas du as plenas alimentis ei per
puerum transmisit. Quarũ unã idem puer sub¬
ripuit:atq initinere abscondit. Unam uero ad
dei hominem detulit. ⁊ petitõnem illius qui seei
per exenium cõmendauerat. enarrauit. Quã
uir domini benigne suscipiens: eundem puerũ
admonuit dicens. Gracias agimus. sed uide de
sporta quã in itinere posuisti. ne in caute tange¬
re presumas: quia in eam serpens ingressus est.
Esto ergo sollicitus. ne sitollere incaute uolu̾is.
a serpente feriaris. Quibz uerbis puer ualde con¬
fusus: exultauit quidem qd̃ mortem euaserit. sed
tustis ad modum factus est: quia quãius salubrẽ
penam. tamen pertulit uerecundiam suam.Qͥ
reuersus ad sportam. cnute ac sollicite atcendit:
sed eam iam sicut uir dei predixerat. serpens tene¬
bat. Hic itaq cum uirtute abstinencie. contẽp¬
tu q rerum transenncium. prophecie spiritu. o¬
rationis intentõne esset imcomparabilit̾ predi¬

Expanded text:
Alio quoque tempore quidam se ejus orationibus commendans, sportas duas plenas alimentis ei per puerum transmisit, quarum unam idem puer subripuit, atque in itinere abscondit: unam vero ad Dei hominem detulit, et petitionem illius qui se ei per xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne suscipiens, eumdem puerum admonuit, dicens: Gratias agimus, sed vide, sportam quam in itinere posuisti ne incaute tangere praesumas, quia in eam serpens ingressus est. Esto ergo sollicitus, ne si tollere incaute volueris, a serpente feriaris. Quibus verbis puer valde confusus, exsultavit quidem quod mortem evaserit, sed tristis ad modicum factus est, quia quamvis salubrem poenam, tamen pertulit verecundiam suam. Qui reversus ad sportam, caute ac sollicite attendit, sed eam jam, sicut vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contemptu rerum transeuntium, prophetiae spiritu, orationis intentione esset incomparabiliter praedi
Abbreviated transcription (Latin):
irquoq uenerabilis uite constancius aquinee
ecclesie ciitatis episcopus fuit: qui nuper p̃¬
decessoris mei tempore beate memorie iohannis pa¬
pe defunctus est. Hunc prophecie habuisse spiritum
multi testantur: qui eum familiariter scire potue¬
runt. Huius inter multa hoc ferunt religiosi ue¬
races q iuri quipresentes fuerunt: qd̃ in die obi¬
tus sui. cum a circunstantibus curb ut pote disces¬
surus pater tam amabilis amarissime plangere¬
tur: eum flendo requisierunt dicentes. Quẽ post
te pater habebunus: Quibus ip̃e pater per prophe¬
cie spiritum respondit dicens. Post constancium
mulionem. post mulionem fullonem: ote aquine
⁊ hoc habes. Quibus prophecie uerbis editis: uite ex
halauit extremum. Quo defuncto: eius ecclesie pa¬
storalem suscepit curam andreas dyaconus illuis
qui quondam in stabulis itinerum cursum seruaue¬
rat equoꝵ. Atq hoc ex hac uita subtracto: ad episco¬
patus ordinem iuuenis ascitus est: qui in eadem

Expanded text:
ir quoque venerabilis vitae Constantius Aquinae civitatis episcopus fuit, qui nuper praedecessoris mei tempore beatae memoriae Joannis papae defunctus est. Hunc prophetiae habuisse spiritum multi testantur, qui eum familiariter scire potuerunt. Cujus inter multa hoc ferunt religiosi veracesque viri qui praesentes fuerunt, quod in die obitus sui cum a circumstantibus civibus utpote discessurus Pater tam amabilis amarissime plangeretur, eum flendo requisierunt, dicentes: Quem post te, Pater, habebimus? Quibus ipse Pater per prophetiae spiritum respondit, dicens: Post Constantium, mulionem; post mulionem, fullonem. O te, Aquine, et hoc habes. Quibus prophetiae verbis editis, vitae spiritum exhalavit extremum. Quo defuncto, ejus Ecclesiae pastoralem suscepit curam Andreas diaconus illius, qui quondam in stabulis itinerum cursum servaverat equorum. Atque hoc ex hac vita subducto, ad episcopatus ordinem Jovinus accersitus est, qui in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
minem credidi: iste autem de homine nichil habet.
Quod ut uir dei constancius audiuit: lampadas qͣs
reficiebat protinus letus relinquens. concitus descẽ¬
dit: atq in eiustem rustici amplexum ruit: eum ex
amore nimio constringere cepit ⁊ osculari. mag¬
nasq gracias agere: qd̃ dese talia indicasset dicẽs.
qua re pensandũ est: cuius apud sehumilitatis fu¬
ir. qui despicientẽ se rusticũ ampliuis amauit. Qua¬
lis enim quisq apud selateat. contumelia illata
probat. Nam sicut superbi honoribus. sic plerunq
humiles sua despectione gratulantur. Cũq se ⁊
in alienis oculis uiles aspiciunt: idcirco gaudent.
quia hoc iudicium confirmari intelligunt: quod
dese ⁊ ip̃i apud semetipõs habuerunt.
Petrus.

Expanded text:
minem credidi, iste autem de homine nihil habet. minem credidi, iste autem de homine nihil habet. Quod ut vir Dei Constantius audivit, lampades quas reficiebat protinus laetus relinquens, concitus descendit, atque in ejusdem rustici amplexum ruit, eumque ex amore nimio constringere coepit brachiis, et osculari, magnasque gratias agere quod is de se talia judicasset, dicens: ex re pensandum est cujus apud se humilitatis fuerit, qui despicientem se rusticum amplius amavit. Qualis enim quisque apud se lateat, contumelia illata probat. Nam sicut superbi honoribus, sic plerumque humiles sua despectione gratulantur. Cumque se et in alienis oculis viles aspiciunt, idcirco gaudent, quia hoc judicium confirmari intelligunt, quod de se et ipsi apud semetipsos habuerunt. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
sanctitatis eius excrenerat: multi hunc ex
diuersis prouincus. anxie uidere siciebant. Qua¬
dam uero die ex longinquo loco aduidendũ eum:
quidam rusticus uenit. Eadem uero hora casu
cõtigerat. ut sanctus uir stans inligneis gradib
reficiendis lampadibz deseruiret. Erat autẽ pu¬
sillus ualde: ex uili forma atq despecta. Cumq
is qui ad uidendũ eũ uenerat. quis nã esset ĩquire¬
ret. acq obnixe peteret: ut sibi debuisset ostendi. Hii
qui illum nouerant: mõstrauerũt quis esset. Sed
sicut stulte mentis homines meritum ex qualitate
corporis meciuntur. eum paruulum atq despectum
uidens: ipm̃ hũc esse cepit om̃ino nõ credere. In mente
⁊ enini rustica inter hoc quod audierat ⁊uidebat. quasi
facta fu̾at quedam rixa: et estunabat tam breuẽ per
uisionem esse non posse. quẽ tam ingentem habue¬
tat per opimonem. Cui ip̃m esse dum a plurib eẽt
astructum: despexit ⁊ irrisit dicens. Ego grandem ho¬

Expanded text:
sanctitatis ejus excreverat, multi hunc ex diversis provinciis anxie videre sitiebant. Quadam vero die ex longinquo loco ad videndum eum quidam rusticus venit. Eadem vero hora casu contigerat, ut sanctus vir stans in ligneis gradibus, reficiendis deserviret lampadibus. Erat autem pusillus valde, exili forma atque despecta. Cumque is qui ad videndum eum venerat quisnam esset inquireret, atque obnixe peteret ut sibi debuisset ostendi, hi qui illum noverant monstrarunt quis esset. Sed sicut stultae mentis homines merita ex qualitate corporis metiuntur, eum parvulum atque despectum videns, ipsum hunc esse coepit omnino non credere. In mente etenim rustica inter hoc quod audierat et videbat, quasi facta fuerat quaedam rixa; et aestimabat tam brevem per visionem esse non posse, quem tam ingentem habuerat per opinionem. Cui ipsum esse dum a pluribus fuisset assertum, despexit et coepit irridere, dicens: Ego grandem ho
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq de humano labore facta esset desperatio. ad
diuinũ se solacium contulit: seq illic nocturno
silencio in oratõnem dedit. Cum mane factum¬
esset. ad eundem locum fratres uenerunt: atq ĩ¬
uenerunt molem tante magnitudinis ab eod̃
loco longuis recessisse. suoq recessu largũ fratri¬
bus spacium dedisse. de erdem quomodo lampas¬

Expanded text:
Cumque de humano labore facta esset desperatio, ad Cumque de humano labore facta esset desperatio, ad divinum se solatium contulit, seque illic nocturno silentio in orationem dedit. Cumque mane facto ad eumdem locum fratres venirent, invenerunt molem tantae magnitudinis 180 ab eodem loco longius recessisse, suoque secessu largum fratribus spatium dedisse. Alio quoque temp
Abbreviated transcription (Latin):
e uicino nũc loco. tibi aliquid narrabo: qd̃
⁊ uiri uenerabilis maximiani epĩ. ⁊ laurio¬
nis quẽ nosti ueterani monachi: qui uterq nũc¬
usq superest relatione cognoui. Qui scilicet lau¬
rio in eo monasterio qui iuxta nepessinam ciui¬
tatem subpenthonia uocatur: ab anastasio sane¬
tissimo uiro nutritus est. Qui nimirum anastasiꝰ.
uite uenerabilis uiro noñnoso preposito monaste¬
rii quod in soractis monte situm est: ⁊ propinqui¬
tate loci ⁊ moꝵ magnitudine. ⁊ uirtutum studus
assidue iungebatur. Istem uero nonnosus. sub as¬
perrimo sui monasteru degebat patre:sed eius mores
mira semper equanimitate tolerabat. Sicq fratri
iracundiam exhumilitate mittigabat. Quia uero
eius monasterium in sũmo montis cacumine si¬
tum est: ad quemlibet paruum ortum fratribus
tem ad condimenta olerum nutrienda. locus idem
aptus potuisset existere: si hunc moles saxi illius
non teneret. Occurrit animo: quod eandẽ molẽ
quinquaginta boum paria mouere nõ possent.

Expanded text:
De vicino nunc loco tibi aliquid narrabo, quod et viri venerabilis Maximiani episcopi, et Laurionis, quem nosti veterani monachi, qui uterque nuncusque superest, relatione cognovi; qui scilicet Laurio in illo monasterio quod juxta Nepesinam urbem Suppentonia vocatur, ab Anastasio viro sanctissimo nutritus est. Qui nimirum Anastasius, vitae venerabilis viro Nonnoso praeposito monasterii, quod in Soractis monte situm est, et propinquitate loci et morum magnitudine, et virtutum studiis assidue jungebatur . Idem vero Nonnosus sub asperrimo sui monasterii degebat Patre: sed ejus mores mira semper aequanimitate tolerabat. Sicque fratriiracundiam ex humilitate mitigabat. Quia vero ejus monasterium in summo montis cacumine situm est, ad quemlibet parvum hortum fratribus tem ad condimenta olerum nutrienda locus idem aptus potuisset existere, si hunc moles saxi illius non teneret, occurrit animo, quod eamdem molem quinquaginta boum paria movere non possent.
Abbreviated transcription (Latin):
Si uiuentis hominis incorporeus spiritus tenetur
in corpore. cur nõ post mortem cũ incorporeus spiritꝰ¬
sit etiam corporeo igne teneatur: Petrus. En ui¬
uente quolibet iocirco incorporeus spiritus tenetur
in corpore: quia uiui ficat corpus.¬
Gregorius. Tri

Expanded text:
Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit spiritus, etiam corporeo igne teneatur?--PETRUS. In vivente quolibet idcirco incorporeus spiritus tenetur in corpore, quia vivificat corpus.--GREGORIUS. Si
Abbreviated transcription (Latin):
eq hoc petre sileam. quod multi nunc
qui hic de narniensi ciuitate assunt. michi
sedulo testificantur. Eodem namq gothoꝵtẽ¬
pore cũ prefatus toula rex. narnuis uenisset: ei
uirtute uenerabilis uir cassius eius urbis epũs
occurrit. Cui quia ex conspersione semper fa¬
cies rubere consueuerat. hoc rextotila nõ cons¬
persionis esse credidit. sed assidue potationis:
eum q om̃imodo despexit. Sed omnipotensde¬
us ut quantus uir esset qui despiciebatur ostẽ¬
deret. in narniensi campo quo rex aduenerat.
malignus spiritus coram omni exercitu eius
spatarium inuasit: eumq uexare crudeliter
cepit. Qui cũ ante regis oculos ad uenerandũ
uirum cassium fuisset adductus. hunc ab eo uir
dũi oratione facta signo crucis expulit: qui in
eum ingredi ulterius nõ presumsit. Sicq fac¬
tum est: ut rexbarbarus seruũ dei ab illo iam die
ueneraretur excorde: quem despectum ualde iudica¬
bat ex facie. Nam quia uirum tante uirtutis iu¬

Expanded text:
e hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Narniensi civitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Eodem namque Gothorum tempore cum praefatus rex Totila Narniis venisset, ei vir vitae venerabilis Cassius eius urbis episcopus occurrit. Cui quia ex consparsione semper facies rubere consueverat, hoc rex Totila non consparsionis esse creum- que omnimodo despexit. Sed omnipotens Deus, ut quantus uir iste esset, qui despiciebatur, ostenderet, in Narniensi campo, quo rex aduenerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit. Qui cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis ui
Abbreviated transcription (Latin):
nulla hominum festinatione potuissent. Cũq
is qui ligatus uenerat. cepisset subito astare
solutus: ad tante tremefactus uim potestatis
⁊alla ad terram corruit. ⁊ ceruicẽ crudelitatis
rigide ad eius uestigia inclinans: orationibus¬
se illuis cõmendauit. Uir autẽ sanctus alectio¬
ne minime suxrexit: sed uocatis fratribus eum
introrsus tolli: ut benedictionem acciperet prece¬
pit. Quem ad se reductum. ut a tante crudelita¬
tis insania quiescere deberet ammonuit. Qͥ frac¬
tus recedens. nichil̃ ulteruis petere a rustico pre¬
sumpsit: quem uir dei nõ tangendo. sed respici¬
endo soluerat. Ecce est petre quod dixi. quia
hii qui omĩpotenti deo familiarius seruiunt.
aliquando mira facere eciam ex potestate possũt.
Qui enim ferocitatem gothi terribilis sedens
repressit.Lora uero nodosq ligature que in no¬
centis brachia astrinxerant. oculis dissoluit:
ipsa miraculi celeritate indicat. quia ex potes¬
tate acceperat habere quod fecit. Rursum quoq

Expanded text:
nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Sed mira res contigit. Quia dũ uenerabilis uir
anastasius decorpore exiret. erat quidã frater in
monasterio: qui super eum uiuere nolebat.Pro¬
uolutus uero eius pedib. cepit ab eo cũ lacrimis
ne septem dies super te in hoc mundo faciam. An¬
te cuius septimum diem. ip̃e eciã defu̾ctus est. Qͥ
tamẽ in illa nocte inter ceteros nõ fuerat uocatus
ut aperte claresceret: quia eius obitum sola uene¬
rabilis anastasui intercessio obtinere potuisset. Petͥs.
Dum isdem frater ⁊ uocatus inter ceteros non est.¬
⁊ tamen sancti uiri intercessionibus. ex hac luce sub¬
tractus est. quid aliud datur incelligi. nisi qd̃ hii qui
apud dnũm magni sunt meriti: obtinere aliquando
possunt ea eciam que nõ sunt predestinata:¬

Expanded text:
Sed mira res contigit, quia venerabilis vir Anastasius dum de corpore exiret, erat quidam frater in monasterio qui super cum vivere nolebat: provolutus vero ejus pedibus coepit cum lacrymis ne septem dies super te in hoc mundo faciam; ante cujus septimum diem etiam ipse defunctus est, qui tamen in illa nocte inter caeteros non fuerat vocatus, ut aperte claresceret, quia ejus obitum sola venerabilis Anastasii intercessio obtinere potuisset. PETR. Cum idem frater et vocatus inter caeteros non est, et tamen sancti viri intercessionibus ex hac luce subtractus est, quid aliud datur intelligi, nisi quod hi qui apud Dominum magni sunt meriti, obtinere aliquando possunt ea etiam quae non sunt praedestinata
Abbreviated transcription (Latin):
uia duob modis uita nõ teneatur.
ligi. Aluid est uamq quod in deo uiuimus. aliud
uero in hoc qd conditi uel creati sumus. Id est ali¬
ud est bene uiuere: atq aliud essentialiter. ⁊nima
itaq ⁊ mortalis esse intelłigitur: ⁊ inmortalis.
Mortalis quippe: quia beate uiuere amittit. Im¬
mortalis autem: quia essentialiter uiuere nũꝙͣ
desinet. Et nature sue uitã perdere nũꝙͣ ualet. nͦ
cum in perpetua fuerit morte dampnata. Illic enĩ
tum sine defectu: ⁊ finem sine fine pauatur. Qͥ
⁊ finis infinitus. petrus. Quis hanc tam in ex¬
plicabilem dampnatoĩs sententiam cuiuslib
sit operis ad exitum ueniens nõ pertimestat:
quando ⁊ siiam nouit quid egit. ad huc tam̃ fac¬
ta illuis. qmͣ subtiliter iudicentur ignorat: ggͥ.¬

Expanded text:
uia duobus modis vita dicitur, ligi. Aliud namque est quod in Deo vivimus, aliud vero quod in hoc quod conditi vel creati sumus; id est, aliud beate vivere, atque aliud est essentialiter. Anima itaque et mortalis esse intelligitur, et immortalis. Mortalis quippe, quia beate vivere amittit; immortalis autem, quia essentialiter vivere nunquam desinit, et naturae suae vitam perdere non valet, nec cum in perpetua fuerit morte damnata. Illic enim tum, sine defectu, et finem sine fine patiatur; 45et finis infinitus. PETR. Quis hanc tam inexplicabilem damnationis sententiam, cujuslibet sit operis, ad exitum veniens non pertimescat, quando etsi jam novit quod egit, adhuc tamen facta illius quam subtiliter judicentur ignorat?
Abbreviated transcription (Latin):
qui decem milia talenta debebat: cũ penitentiã
ageret: absolutom̃ debiti a dño accepit. S quia
conseruo suo centũ sibi denarios debenti debitũ
nõ dimisit: ⁊ hoc iussus est exigi. quod ei fu̾at

Expanded text:
qui decem milia talenta debebat, cum paenitentiam qui decem milia talenta debebat, cum paenitentiam ageret, absolutionem debiti a domino accepit. Sed quia conservo suo centum sibi denarios debenti debitum non dimisit, et hoc est iussus exigi, quod ei fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
enis ut nostra relaxentur Gregorras.¬
ed inter hec sciendum est: quia ille recte sui
delicti ueniam postulat: qui prius hoc in ip̃o qd̃¬
delinquitur relaxat. Munus enim nõ accipitur. nͥ
ante discordia ab animo repellatur: dicente uerita¬
te. Si offers munus tuũ ad altare: ⁊ ibi recordatꝰ
fueris quia frater tuus habet aliquid aduersum
te:relinque ibi mu nus tuum ante altare. ⁊ uade
prius reconciliari fratri tuo. ⁊ tunc ueniens offe¬
res munus tuum. Qua in re pensandũ est: cum
om̃is tulpa munere soluatur. qmͣ grauis est cul¬
pa discordie. pro qua nec munus accipitur.: De be¬
mus itaq ad proximum qmͣuis longe positũ
longeq disiunctum mente ire. eiq animum
subdere: humilitate illum ac beniguolentia
placare. ut stilicet conditor noster dũ tale pla¬
citum nostre mentis aspexerit: a peccato nos
soluit. quia munus pro culpa sumit ueritatis
autem uoce attestante didicimus: quia seruus

Expanded text:
enis, ut nostrae nobis relaxentur. Senis, ut nostrae nobis relaxentur. Sed inter haec sciendum est quia ille recte sui delicti veniam postulat, qui prius hoc quod in ipso delinquitur relaxat. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo repellatur, dicente Veritate: Si offers munus tuum ante altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relprius reconciliare fratri tuo et tunc veniens / offeres munus tuum. Qua in re pensandum est, cum omnis culpa munere solvatur, quam gravis est culpa discordię, pro qua nec munus accipitur. Debemus itaque adproximum, quamvis longe positum longeque disiunctum, mente ire eique animum subdere, humilitate illum ac benivolentia placare. Et scilicet conditor noster, dum tale placitum nostrae mentis aspexerit, a peccato nos solvet, quia munus pro culpa sumet. Veritatis autem voce attestante didicimus, quia servus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacerdotis uocem celos aperire. in illo ihũ xp̃i
mysterio. angeloꝵ choros adesse sũmis yma socia¬
ri: terra celestibus iungi. unumq ex usibilibus
atq inuisibilibus fieri: Sed neccesse est: ut cum
hec agimus. nosmet ipõs deo in cordis contritione
mactemus. quia qui passionis dũice mysteria
celebramus: debemus imitari quod agimus. Tũc
ergo uere pro nobis deo hostia erit: cum nos ipõs
hostiam feterit. Sed studendum nobis est: ut ⁊̃
post orationis tempora in qnͣtum deo largiente pos¬
sumus: in ipõ animũ suo pondere ⁊ uigore ser¬
uemus. Ne post cogitatio fluxa dissoluat. ne ua¬
na mentis leticia subrepat: ⁊ lucrum cõpunctõ¬
nis anima per incuriã fluxe cogitatõnis perdat.
Sic quippe quod poposterat anima obtinere me¬
ruit: quia sepost lacrimas in eodem mentis ui¬
gore seruauit. De qua nimirũ scriptũ est. Wltus
nõ est oblita que petiit: nõ est priuata mun̾e

Expanded text:
ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo Iesu Christi ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo Iesu Christi mysterio angelorum choros adesse, summis ima sociari, terrena coelestibus iungi, unum quid ex visibilibus atque invisibilibus fieri? Sed necesse est, ut, cum haec agimus, nosmet ipsos Deo in cordis contricione mactemus: quia, qui passionis dominicae mysteria celebramus, debemus imitari quod agimus. Tunc ergo vere pro nobis Deo hostia erit, cum nos iphostiam fecerimus. Sed studendum nobis est ut etiam post orationis tempora, in quantum Deo largiente possumus, in ipso animam suo pondere et vigore servemus; ne post cogitatio 473 fluxa dissolvat, ne vana menti laetitia subrepat, et lucrum compunctionis anima per incuriam fluxae cogitationis perdat. Sic quippe quod proposcerat Anna obtinere meruit, quia post lacrymas in eodem mentis vigore permansit. De qua nimirum scriptum est: Vultusnon est oblita quod petiit, non est privata munere
Abbreviated transcription (Latin):
qid̃ tutior uiasit: ut bonũ qd̃ quisq post mortem
suam sperat agi per alios. agat dum uiuit ip̃e ꝑse.
bertatem querere. Debemus itaq presens seculum
uel quia iam cõspicimus defluxisse. tota mente con¬
tempnere: cotidiana deo lacrimarum sacrificia co
lare. Hec naiq singulariter uictuna ab eteruo
interitu animam saluat. que illius nobis mortẽ
unigeniti per misterium reparat. Qui licet
surgens amortius iam nõ moritur: ⁊ mors illi
ultra nõ dominabitur. Tamen in se ipõ ĩmorta¬
litate atq incorruptibiliter uiuens: pro nobis
iterum in hoc misterio sacre oblationis immola¬
tur. Exes quippe corpus ibi sumitur: eius caro
in populi salute partitur. Eius sanguis nõ iam
in manus infidelium: sed in ora fidelium fundi¬
tur. Hinc ergo pensemus. quale sit pro nobis
hoc sacrificium: quod pro absolutione nostra pas¬
sionem unigeniti filii imitatur. Quis enim fi¬
delum habere dubium possit in ip̃a orationis hora

Expanded text:
 quod tutior via sit, ut bonum quod quisque post mortem suam sperat agi per alios, agat dum ipse vivit per se. bertatem quaerere. Debemus itaque praesens saeculum vel quia jam conspicimus defluxisse, tota mente contemnere, quotidiana Deo lacrymarum sacrificia offlare. Haec namque singulariter victima ab aeterno interitu animam salvat, quae illam nobis mortem Unigeniti per mysteriresurgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur , tamen in semetipso immortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrae oblationis immolatur. Ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in populi salutem partitur; ejus sanguis non jam in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc erghoc sacrificium, quod pro absolutione nostra passionem unigeniti Filii Dei semper imitatur. Quis enim fidelium habere dubium possit, in ipsa immolationis hora
Abbreviated transcription (Latin):
uper quoq de euisdem partibz loci senex quidã
clericus aduenit:qui ea que de illo narrat. si
lencio non sunt p̃menda. Namdicit. qd̃ quadam
die ingressus ortum. magna hunc eruce multitu¬
dine inuenit coopertum. Qui omne olus deperire
conspiciens: ad easdem erucas conuersus dixit. Ad
hinc: atq hec olera comedere nolite. Que statĩ
ad uiri dei uerbum ita omnes egresse sunt: ut ne
una quidẽ iutra spacium orti remaneret.

Expanded text:
uper quoque de ejusdem loci partibus senex quidam clericus advenit, qui ea de illo narrat, quae silentio non sunt premenda. Nam dicit quod quadam die ingressus hortum, magna hunc erucae multitudine invenit esse coopertum: qui omne olus deperire conspiciens, ad easdem erucas conversus, dixit: Adhinc, atque haec olera comedere nolite. Quae statim ad viri Dei verbum ita omnes egressae sunt, ut ne una quidem intra spatium horti remaneret.
Abbreviated transcription (Latin):
contra in dei oculis iacent. qui apud suos ⁊ proximor
oculos per manis glorie appetitum tument. unde ⁊
quibdã ueritas dicit. uos estis qui iustificatis uos co¬
ram hominib: deus autẽ nouit corda uestra. Quia
quod hominibus altum est: abhominabile est ante
deum. Petrus. Miror ualde ꝙ de taliuiro subripi¬

Expanded text:
contra in Dei oculis jacent, qui apud suos et proximorum contra in Dei oculis jacent, qui apud suos et proximorum oculos per inanis gloriae appetitum tument. Unde et quibusdam Veritas dicit: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus, Deus autem novit corda vestra: quia quod hominibus altum est, abominabile est ante Deum . PETR. Miror valde quod de tali viro subripi
Abbreviated transcription (Latin):
lucis crepusculo uehementer equo in cursu fatiga¬
to ad iulianũ cum epistola puer uenit. inqua ei¬
preceptum est:ne seruum dei contingere. uel mo¬
uere de monasterio auderet.Quem cum ille reqͥ¬
reret. cur sentencia esset mutata: cognouit quia
nocte eadem qua ip̃e illuc erequtor missus est. per
uisum pontifex fuerat uehementer exterritus: cur
ad exhibendum deihoiẽm mittere presumpsisset.
fatigan debeatis. Cumq hoc dei famulus audisset contri¬
status ait. Nlunquid nõ die hesterno dixi. quia si nõ statim
pergeremus: iampergere minime liceret:Tunc pro ca¬
ritatis exhibitõne aliquantulum exequtorem suum
in tella retinuit. eiq laboris sui cõmodum coacto uenitẽ¬
tiq dedit. ¶ Cognosce igitur petre in quanta dei tusto¬
dia sunt qui in hac uita seipõs despicere nouerunt.
Cum quib intus cuubus in honore numerantur. qͥ
despecti foris hominib esse non erubescunt. Quia et¬

Expanded text:
lucis crepusculo vehementer equo in cursu fatigalucis crepusculo vehementer equo in cursu fatigato ad Julianum puer cum epistola pervenit, in qua praeceptum est ei ne servum Dei contingere vel movere de monasterio auderet. Quem cum ille requireret cur sententia esset mutata, cognovit, quia nocte eadem, in qua ipse exsecutor illuc missus est, per visum pontifex fuerat vehementer exterritus, cur ad exhibendum Dei hominem mittere praesumpsisset. fatigari debeatis. Cumque hoc Dei famulus audisset, contristatus ait: Nunquid non die hesterno dixi tibi, quia si statim non pergeremus, jam pergere minime liceret? Tunc pro charitatis exhibitione aliquantulum exsecutorem suum in cella detinuit, eique laboris sui commodum coacto renitentique dedit. Cognosce igitur, Petre, in quanta Dei custodia sunt qui in hac vita seipsos despicere noverunt; cum quibus intus civibus in honore numerantur, qui despecti foris hominibus esse non erubescunt; quia e
Abbreviated transcription (Latin):
nus affuit. eiusdem iuliani animum intolerabi¬
lis pauor inuasit ita ut tremeret. atq ad insinuã¬
dum hoc ipm̃ qd̃ uenerat ux sufficere lingna potu¬
isset. Qui humiliato mox spiritu ad eiuis genua
cucurrit. oratom pro se fieri pecut: ⁊ quia pater
eius apostolicus pontifex eum idere uellet indica¬
uit. uir autem uenerandus equicius cepit immẽ¬
sas gracias ciĩpotenti deo agere. asserens ꝙ se ꝑ
sũnũ pontificem gracia superna usitasset. Ilico
uocauit fratres: precepit hora eadem iumenta p̃¬
parari. atq exequtorem suũ cepit uehement̾ inrge¬
re: ut statim exire debuissent. Cui iulianus ait.
Hoc fieri nullatenus potest. qr lassatus ex itinere:
hodie nõ ualeo exire. Tunc ille respondit. Contri¬
stas me fili. quia si hodierna die nõ egredim᷑. iam
crastina nõ eximus. Deritaq famulus. exequto¬
ris sui lassitudine coactus: in monasterio suo eadẽ
nocte demoratus est. Cum ecce sequenti die sub ipõ

Expanded text:
nus adfuit, ejusdem Juliani animum intolerabinus adfuit, ejusdem Juliani animum intolerabilis pavor invasit, ita ut tremeret, atque ad insinuandum hoc ipsum quod venerat, vix sufficere lingua potuisset. Qui humiliato mox spiritu ad ejus genua cucurrit, orationem pro se fieri petiit, et quia pater ejus apostolicus pontifex eum videre vellet indicavit. Vir autem venerandus Equitius coepit immensas gratias omnipotenti Deo agere, asserens quod se per summum pontificem gratia superna visitasset. Illico vocavit fratres, praecepit hora eadem jumenta praeparari, atque exsecutorem suum coepit vehementer 172 urgere ut statim exire debuissent. Cui Julianus ait: Hoc fieri nullatenus potest, quia lassatus ex itinere hodie non valeo exire. Tunc ille respondit: Contristas me, fili, quia si hodierna die non egredimur, jam crastina non exibimus. Dei itaque famulus exsecutoris sui lassitudine coactus, in monasterio suo eadem nocte demoratus est. Cum ecce sequenti die sub ipso
Abbreviated transcription (Latin):
re. Qui tremens ad dei hominem peruenit: atq ul¬
nis suis humiliter eius genua deosculans strinxit. su¬
umq dnĩn ei occurusse nunciauit. Cui resalutato.
dei famulus precepit dicens. Leua fenũ uiride. porta
pabulum iumentis in quib uenistis. Etce ego quia
quid nã esset. qd̃ redire moraretur puer. Cum ecce
reuertẽtem puerũ conspicit. atq in collo fenũ expͣ¬
to deferente.Qui uehementer iratus. cepit clama¬
re dicens. Quid est hoc : Egote misi hominẽ deduc̾e
nõ fenum portare. Cui respondit puer. quẽ queris
ecce subsequitur. Cum ecce uir dei clauatis calcia¬
tus caligis falcem fenariam in collo deferens ueni¬
ebat. Quẽ adhuc longe positum puer suo dño qr
ipse esset quẽ quereret indicauit. Isdem uero iuli¬
anus repente ut dei famulum uidit. ex ip̃o habitu
despexit. eumq qualiter deberet alloqui proterua
mente preparabat. Mox uero ut sernus dei commi¬

Expanded text:
re. Qui tremens ad Dei hominem pervenit, atque ulre. Qui tremens ad Dei hominem pervenit, atque ulnis humiliter ejus genua deosculans, strinxit, suumque dominum ei occurrisse nuntiavit. Cui resalutato Dei famulus praecepit, dicens: Leva fenum viride, porta pabulum jumentis in quibus venistis: ecce ego, quia quidnam esset quod redire moraretur puer: cum ecce revertentem puerum conspicit, atque in collo fenum ex prato deferentem; qui vehementer iratus coepit clamare, dicens: Quid est hoc? Ego te misi hominem deducere, non fenum portare. Cui puer respondit: Quem quaeris, ecce subsequitur. Tum ecce vir Dei, clavatis calceatus caligis, falcem fenariam in collo deferens, veniebat: quem adhuc longe positum puer suo domino quia ipse esset quem quaereret indicavit. Idem vero Julianus repente ut vidit Dei famulum, ex ipso habitu despexit, eumque qualiter deberet alloqui proterva mente praeparabat. Mox vero ut servus Dei comi
Abbreviated transcription (Latin):
tunc deffensorem mittens qui Sabmensi ecclesie post¬
modum in episcopatu prefuit. hoc precepit: ut cum¬
magno eum honore ceduceret. nec quicꝙͣ deifamulꝰ
ex conuentõne eadem iniurie sentiret. Qui parere
de eo clericoꝵ uotis concitus uolens festine ad eius
monasterium cucurrit. Ibiq absente illo antiquari¬
os scribentes repperit. ubi albas esset inquisiuit. Qͥ
dixerunt. In ualle hac que monasterio subiacet. fe¬
num secat. Idem uero iulianus superbũ ualde atq
contumacem puerum habuit. cui uix poterat uel ip̃e
dominari. Hunc ergo misit ut enm ad se sub celeri¬
tate perduceret. Perrexit puer. ⁊ proteruo spiritu
pratum uelociter ingressus. omnesq illic intuens
fenum secantes: requisiuit quis nã esset equitius.
Moxq ut audiuit quis esset. eumq adhuc longe po¬
situs aspexit. Immenso timore correptus cepit tume¬
re. lassescere. seq ip̃m nutanti gressu uix posse porta¬

Expanded text:
tunc defensorem mittens, qui Sabinensi Ecclesiae posttunc defensorem mittens, qui Sabinensi Ecclesiae postmodum in episcopatu praefuit, hoc praecepit, ut magno cum honore eum deduceret, nec quidquam Dei famulus ex conventione eadem injuriae sentiret. Qui parere de eo clericorum votis concitus volens, festine ad ejus monasterium cucurrit, ibique absente illo antiquarios scribentes reperit, ubi abbas esset inquisivit. Qui dixerunt: In valle hac quae monasterio subjacet, fenum secat. Idem vero Julianus superbum valde atque contumacem puerum habuit, cui vix poterat vel ipse dominari. Hunc ergo misit, ut ipsum ad se sub celeritate perduceret. Perrexit puer, et protervo spiritu pratum velociter ingressus, omnesque illic intuens fenum secantes, requisivit quisnam esset Equitius. Moxque ut audivit quis esset, eum adhuc longe positus aspexit, et immenso timore correptus, coepit tremere, lassescere, seque ipsum nutanti gressu vix posse porta
Abbreviated transcription (Latin):
Per semet ipm sacros codices in pellicus sacculis mis¬
sos dextro leuoq latere portabat. Et quocunq perue¬
nisset. scripturarum aperiebat fontem. ⁊ rigabat
prata menciũ. huius quoq opinio predicationis
ad romane urbis pontificem usq peruenit. atq ut
est lingua adulancium. auditoris sui animã amplec¬
tendo necans. Eo tempore clerici huius aplice sedis an¬
tistiti adulando questi sũt dicentes. Quis est iste uir
rusticus qui auctoritatem sibi predicatoĩs arripuit. ⁊
presumit: Mitatur igitur si placet qui huc eũ exhibe¬
at. ut quis sit ecclasticus uigor agnoscat. Sicut autẽ
moris est. ut occupato in multis animo. adulacio ual¬
de surripiat. si ab ip̃o cordis hostio nequaꝙͣ fu̾it cicius
repulsa. Suadentib sibi clericis consensũ pontifex
prebuit ut ao romanam urbem deduci debuisset. et
que nam sua esset mensura cognosceret. Iulianũ tam̃

Expanded text:
Super semetipsum sacros codices in pelliceis sacculis misSuper semetipsum sacros codices in pelliceis sacculis missos dextro laevoque portabat latere, et quocunque pervenisset, Scripturarum aperiebat fontem, et rigabat prata mentium. Hujus quoque opinio praedicationis ad Romanae urbis notitiam pervenit; atque ut est lingua adulantium auditoris sui animam amplectendo necans, eodem tempore clerici hujus apostolicae sedis antistiti adulando questi sunt, dicentes: Quis est iste vir rusticus, qui auctoritatem sibi praedicationis arripuit, et praesumit? Mittatur ergo, si placet, qui huc eum exhibeat, ut quis sit ecclesiasticus vigor agnoscat. Sicut autem moris est ut occupato in multis animo adulatio valde subrepat, si ab ipso cordis ostio nequaquam 169 fuerit citius repulsa, suadentibus se clericis consensum pontifex praebuit, ut ad Romanam urbem deduci debuisset, et quaenam sua esset mensura cognosceret. Julianum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pus petre ex dono est. nõ donũ exoꝑe. dans.
alioquin gracia iam nõ est gracia. Omne
quippe opus dona preueniunt. ꝗͣuis ex subsequẽ¬
ti opere ip̃a eciã dona succrescant Ne tamẽ uite hu¬
ius cognicione frauderis. bene hunc reuerentissimꝰ
uir albinus reatine antistes ecclesie cognouit. Et
adhuc supersũt multi quiscire potuerũt. Sed quid
plus queris operis. quãdo concordabat uite mun¬
dicia cum studio predicatõnis: Tantus quippe
illum ad colligendas deo animas feruor accende¬
int. ut sic monasterus preesset. quatimis per eccle¬
sias. per castra. ꝑuitos. per singuloꝵ quoq fideliũ
domos curtumquaq discurreret: ⁊ corda audienciũ¬
ad amorem patrie celestis excitaret. Erat uero
ualde uilis in uestibus acq ita despectus. ut si quis
illum fortasse nesciret salutatus. eciam resalutare
despiceret. Et quociens ad alia tendebat loca. iumẽ¬
tum sedere consueuerat. quod esse despicabiluis
stro pro freno.⁊ uerue cum pellib pro sella utebat᷑.

Expanded text:
pus, Petre, ex dono est, non donum ex opere, alioquin gratia jam non est gratia. Omne quippe opus dona praeveniunt, quamvis ex subsequenti opere ipsa etiam dona succrescunt; ne tamen vitae ejus cognitione frauderis, bene hunc reverentissimus vir Albinus Reatinae antistes Ecclesiae cognovit, et adhuc supersunt multi qui scire potuerunt. Sed quid plus quaeris operis, quando concordabat vitae munditia cum studio praedicationis? Tantus quippe illum fervor ad colligendas Deo animas accenderat, ut sic monasteriis praesset, quatenus per ecclesias, per castra, per vicos, per singulorum quoque fidelium domos circumquaque discurreret, et corda audientiuad amorem patriae coelestis excitaret. Erat vero valde vilis in vestibus, atque ita despectus, ut si quis illum fortasse nesciret, salutatus etiam resalutare despiceret, et quoties alia tendebat ad loca, jumentum sedere consueverat, quod despicabilius stro pro freno, et vervecum pellibus pro sella utebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in qua uir oñ fulgenciuis stetit: nenna quidẽ plu¬
uie gutta descendit. Quod dum regi crudelissimo
nunciatum fuisset. illamens effera ad magnam
eius reuerenciam uersa est: tuius penam prus
insaciabili furore siciebat. Sic omĩpotens deus
contra elatas carnalium mentes. potencie sue mi¬
racula per despectos operatur: ut qui se superbe
contra precepta ueritatis eleuant: eoꝵ ceruices
ueritas per humiles premat.

Expanded text:
in qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluin qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum regi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. Sic omnipotens Deus contra elatas carnalium mentes potentiae suae miracula per despectos operatur, ut qui superbe extra precepta ueritatis se eleuant, eorum ceruicem ueritas per humiles premat.
Abbreviated transcription (Latin):
narraui factum miraculum: eciam in alte¬
rius episcopi ueneratõne monstratũ est. Nam qui¬
dam clicus senex qui adhuc superest. eidem rei p̃¬
sto sefuisse testatur dicens Fulgencius episcopus
quitruculensi ecclesie preerat: regem crudelissi¬
mum totilam infensum om̃imodo habebat. Cũq¬
ad easdem parces cum exercitu appropinquasset. cu¬
re fuit epõ per clericos suos exensa mittere: eiusq
furoris in saniã si posset muneribus mittigare. Q̾
ille ut uidit. protinus spreuit. atq iratus suis ho¬
minibus iussit: ut eundem epĩn sub omĩ asperita
te constringerent: eumq eiꝰ examini reseruarent.
Quẽ dum fenres gothi ministri scilicet crudeli¬
tatis illuis tenuissent. circondantes eũ in uno loco
stare ceperunt: eiq interra cirtulum desig¬
nauerunt. extra quem pedem tendere nullo mo¬
do auderet. Cunq uir dei in sole nimio estuaret.
abeisdem gothis cutundatus. ⁊ designatõne curuli
inundatio fieret. in tra eandem designatõm circuli

Expanded text:
narravi miraculum, etiam in alterius episcopi veneratione monstratum est. Nam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utriculensi Ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam infensum omad easdem partes cum exercitu propinquasset, curae fuit episcopo per clericos suos exenia mittere, eiusque furoris insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae ille ut uidit, protinus spreuit, atque iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designa- tione circuli inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli,
Abbreviated transcription (Latin):
dam iuxta nos deus dedit noĩe religiosus ha¬
bitabat: qui calcia menta solebat operari. dequo
alter per reuelatom̃ uidit. quod ei domus edifica¬
batur: sed in eã constructores sui solo die sabbati
uidebantur operari. Qui eiusdem uiri post mod̾¬
uitam subtiliter requirens inuenit: quia exhiis
que diebus singulis laborabat. quicquid ex uictu
atq uestitu superesse potuisset: die sabbati ad eccle
siam beati petri deferre consueuerat. atq indigen¬
tibus erogare. Qua ex re ppende: qr nõ inmerito
domus fabrica ipũis sabbato crescebat. petrus.
Hac de re michi iudeo idonee satiffactum. Sed q̃so
te quid esse dicimus. quod quoxdam habitacula fe

Expanded text:
dam juxta nos, Deusdedit nomine, religiosus, habitabat, qui calceamenta solebat operari, de quo alter per revelationem vidit quod ejus domus aedificabatur, sed in ea constructores sui solo die sabbati videbantur operari. Qui ejusdem viri postmodum subtiliter vitam requirens, invenit quia ex his quae diebus singulis laborabat, quidquid ex victu atque vestitu superesse potuisset, die sabbato ad beati Petri Ecclesiam deferre consueverat, atque indigentibus erogare. Qua ex re perpende, quia non immerito domus ipsius fabrica sabbato crescebat. PETR. Hac de re mihi idonee video satisfactum: sed quaeso te, quid esse dicimus, quod quorumdam h