comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et filii exparentum reliqua uetusta¬
te toti uetusti. & inpeccati carne ꝓpa¬
gati: dampnationẽ uet̾is hominis.
deuictam sacͣmento sp̃ualis regenera
tionis & renouationis euadunt. Illd̾
de hac re mote sunt. uel moueri ad¬
huc possunt. attendere ac meminisse
debemus. tantũmͦ peccatoꝵ omniũ
plenam ꝑfectamq remissionẽ bap¬
tismo fieri. homĩs uͦ ipsius qualita¬
tem non totam continuo cõmuta¬
ri: s sp̃uales pͥmitias in bene ꝓficiẽ¬
tib de die indiem nouitate crescente
cõmutare inse quod carnalit̾ uetus¬
est. donec totum ita renouetur. ut
animalis etiam infirmitas corporis.
ad firmitatem sp̃ualem incorruptio¬
nemꝙ ꝑueniat. Nec autem lex pec¬
cati. quod etiam peccatum appellat
apłs cum licit. non gͦ regnet pecẽm
in ur̃o mortali corpore ad obediendũ
de sideriis euis. ñ sic manet ĩ mẽbris
eorum qui ex aqua & sp̃u renati st̃.
tanqmͣ non sit euis facta remissio. ubi

Expanded text:
et filii ex parentum reliqua vetustaet filii ex parentum reliqua vetustate toti vetusti, et in peccati carne propagati, damnationem veteri homini debitam Sacramento spiritualis regenerationis et renovationis evadunt. Illud de hac re motae sunt vel moveri adhuc possunt, attendere ac meminisse debemus, tantummodo peccatorum omnium plenam perfectamque remissionem Baptismo fieri; hominis vero ipsius qualitatem non totam continuo commutari: sed spirituales primitias in bene proficientibus de die in diem novitate crescente coest, donec totum ita renouetur, ut animalis etiam infirmitas corporis ad firmitatem spiritalem incorruptionemque perueniat. Haec autem lex peccati, quod etiam peccatum appellat apostolus, cum dicit: non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, non sic manet in membris eorum, qui ex aqua et spiritu renati sunt, tamquam non sit eius facta remissio, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ut sacͣmento regeneratioĩs ne si¬
ne illo male dehac uita exerat. etiã
paruulus imbuatur: quod ñ fit
nisi inremissione peccatoꝵ. Quod
etiam ipso loco xp̃c ostendit: cum
int̾rogatꝰ quoraͣ possent ista fieri. cõ¬
memorauit quid moyses fecerit in
exaltatione serpentis. Cum itac per
baptismi sacmentum morti xp̃i con¬
forment᷑ infantes. eos a serpentis mor¬
su fatendum est liberari: si axp̃iane
ficłi regula uolumꝰ aberrare. Quẽ tñ
morsum non insua uita ꝓpͥa.: s in
illo cui pͥmitus inflictus est acceꝑunt.
magis inquiunt filio eius ob ẽẽ non
possunt s qui hoc sentiunt ñ attẽ¬
dunt quia sicut parenti ꝑ hoc quod
sp̃ũ renatus ẽ ꝓpͥa peccata non obsunt:
ita qui de illo natus est nͥ eo modo re¬
nascatur. que aparente tracta sunt
oberunt: quia & in nouati parenteᷤ
non ex pͥmiciis nouitatis s ex reli¬
quiis uetustatis carnaliter gignũt.

Expanded text:
igitur ut Sacramento regenerationis, ne siigitur ut Sacramento regenerationis, ne sine illo male de hac vita exeat, etiam parvulus imbuatur: quod non fit nisi in remissionem peccatorum. Quod etiam ipso loco Christus ostendit, cum interrogatus quomodo possent ista fieri, commemoravit quid Moyses fecerit in exaltatione serpentis. Cum itaque per Baptismi sacramentum morti Christi conformentur infantes, eos a serpentis morsu fatendum est liberari, si a christianae fidei regula nolumus aberrare. Quem tamen morsum non in sua vita propria, sed in illo cui primitus inflictus est, acceperunanto enim magis, » inquiunt, « filio ejus obesse non possunt? » Sed qui hoc sentiunt, non attendunt quia sicut parenti, per hoc quod spiritu renatus est, propria peccata non obsunt; ita qui de illo natus est, nisi eo modo renascatur, quae a parente tracta sunt, oberunt. Quia et innovati parentes, non ex primitiis novitatis, sed ex reliquiis vetustatis carnaliter gignunt;
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis int̾elligat. nt ob hoc existimet
ana fuerit uxor eiuus: neq iam bap¬
trzari oportere. & ad peccatoꝵ remissi¬
onem ꝑuenisse. & in regnum celorum
ẽẽ intraturum. quia sc̃ificatus dictus
est in uxore. Quis quis uͦ ad huc moue¬
tur. quare baptizent᷑ qui iam de bap¬
tizatis nascuntur hoc breuit̾ accipi¬
at. Sic ut generatio carnis peccati ꝑ
unum adam ad condẽnationẽ tͣhit
om̃s. qui eo modo generantur: fic ge¬
ad ustificationẽ uite et̾ne ducit
om̃s. qui eo modo p̃destinati regene¬
rantur. Sacͣmentũ autem baptis¬
mi: ꝓ fecto sacͣmentũ regen̾ationis
est. Quo cͥca sic̃ homo qui ñ uxerit
mori non potest. & qui mortuus nõ
fũit resurgere non potest: ita qui na¬
tus non fũit renasci ñ potest. Ex qͦ
conficitur: neminem insuo parente
renasci potuisse non natum. Opoetes
autem ut si natus fuerit renascatur:
quia nͥ quis renatus fuerit denuoñ
ꝑotest uidere regnum dei. Oportet

Expanded text:
uerbis intellegat, ut ob hoc existimet uerbis intellegat, ut ob hoc existimet ana fuerit uxor eius, neque iam baptizari oportere et ad peccatorum remissionem iam peruenisse et in regnum caelorum esse intraturum. quia sanctificatus dictus est in uxore. Quisquis uero adhuc monetur, quare baptizentur qui iam de baptizatis nascuntur, hoc breuiter accipiat. sicut generatio carnis peccati per unum Adam ad condemnationem trahit omnes qui eo modo generantur, sic read justificationem vitae aeternae ducit omnes qui eo modo praedestinati regenerantur. Sacramentum autem Baptismi profecto sacramentum regenerationis est. Quocirca sicut homo qui non vixerit, mori non potest, et qui mortuus non fuerit, resurgere non potest: ita qui natus non fuerit, renasci non potest. Ex quo conficitur, neminem in suo parente renasci potuisse non natum. Oportet autem, ut si natus fuerit, renascatur: quia nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei . Oportet
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dixit. ꝑũbum dei & orationem qͣ
oramꝰ. utiq nr̃a coepuscula refecturi. &¬
sicut ista ciborum sc̃ificatio ñ efficit. ut
quod in os intrauerit ñ inuentrẽ ua¬
dat. & in secessum emictatur ꝑ corrup¬
tionẽ quia omnia t̾rena soliuintur.
rnde & ad aliam escam que ñ corrum¬
pit᷑ dñs nos ex hortat᷑: ita scĩficatio ca¬
tecumini si ñ fuerit baptizatꝰ. non ei
ualet ad intrandum in regnum celorum.
aut ad peccatorum remissionẽ. ac ꝑ hoc
& illa scĩficatio cuiꝰtunq modi sit. qmͣ in
filiis fidelium ẽẽ dixit apłs. ad istam de
baptismo & depectati origine iss remissi¬
one questionẽ. omnino non ꝑtinet. Nam
& coniuges infideles in conuigib fidelibͤ
sc̃ĩficari dicit: eo loco ipso itã dicens. Sc̃i¬
ficatur enim uir infidelis in uxore: &
scĩficatur mulier infidelis infr̃e. Alio¬
quin filii ur̃i inimundi eẽnt: nunc
autem scĩ sunt. Non opinor quisqmͣ
tam infidelit̾ intelligit. qͦdlibet in his

Expanded text:
s dixit per uerbum dei et orationem, qua oramus utique nostra corpuscula refecturi. sicut ergo ista ciborum sanctificatio non efficit, ut quod in os intrauerit non in uentrem uadat et in secessum emittatur per corruptionem, qua omnia terrena soluuntur, unde et ad aliam escam, quae non corrumpitur, nos dominus exhortatur, ita sanctificatio catechumeni, si non fuerit baptizatus, non ei ualet ad intrandum regnum caelorum aut ad peccatorum remissionem. ac per hoc et illa sanctificatio, cuiuscumque modi sit, quam in filiis fidelium esse dixit apostolus, ad istam de baptismo et de peccati origine uel remissione quaestionem omnino non pertinet. nam et coniuges infideles in coniugibus fidelibus sanctificari dicit eo ipso loco ita loquens: sanctificatur enim uir infidelis in uxore et sanctificatur mulier infidelis in fratre; alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. non, opinor, quisquam tam infideliter intellegit, quodlibet in his
Abbreviated transcription (Latin):
habreos. cum consequent̾ enumerasset
quosdam qui deo fide placuerunt. sccł̃m
fidem inquit mortui sunt hi om̃s. cum
ñ accepissent ꝓmissiones. s longe eas
udentes & salutantes: & confitentes quia
hospites ꝙ ꝑegni st̃ suꝑ t̾rã. Et paulo
post eandem fidei laudem ita conclusit.
Et omnes inquit testimonĩ consecuti
ꝑfidem: non tulerunt ꝓ missiones dei.
ꝑnobis enim meliora ꝓuider̃t: ne sine
nobis ꝑ fecti ꝑficerentur. Hec laus fidei
non ẽẽt nec omnino ut iam dixi fides
ẽẽt. si homines in credendo p̾mia uisi¬
bilia sequerentur: hoc est si fidelibus
merces immortalitatis in hoc scło red¬
deretur. Ninc & ipse dñs mori uoluit.
ut quẽadmodũ de illo scͥptum est.

Expanded text:
a, cum consequenter enumerasset quosdam, qui Deo fide placuerunt: Secundum fidem, inquit, mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas videntes et salutantes, et confitentes quia hospites et peregrini sunt super terram. Et paulo post eamdem fidei laudem ita conclusit: Et omnes, inquit, testimonium consecuti per fidem, non tulerunt promissiones Dei: pro nobis enim meliora providerunt, ne sine nobis perfecti perficerentur . Haec laus fidei non esset, nec omnino, ut jam dixi, fides esset, si homines in credendo praemia visibilia sequerentur, hoc est, si fidelibus merces immortalitatis in hoc saeculo redderetur. 51. Hinc et ipse Dominus mori voluit, ut, quemadmodum de illo scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
de istuis mortis ad xp̃i gr̃am festina¬
ret. s ꝓpt̾ remouendam mortis mole¬
stiam delicatius crederetur in xp̃m.
Plus ergo gr̃e p̃stitit : plus fidelibus
suis sine dubitatione donauit. Quid
enim magnum erat uidendo morieoᷤ.
qui crederent credere se non morit᷑ose
Qnͣto est mauis. quanto fortuis. quanto
laudabilus ita credere. ut se sꝑet mori¬
turus sine fine uicturum. Deniq hoc
quibzdam in fine largietur. ut mor¬
tem astam repentina cõmutatione ñ
sentiant. s simul cum resurgentibus
rapiantur in nubibꝰ obuiam xp̃o in
aera. & sic semꝑ cum dño uiuant: &
recte illis. quia ñ erunt iam posteri
qui ꝓpt̾ hoc credant: ñ sꝑando qd
non uident. s amando quod uident.
Que fides est eneruis & debilis. nec fi¬
des omnino dicenda: qnͣdoquidem
fides ita diffinita est. Esdes est sꝑando¬
rum subistantia: coniunctio rerum
que non uidentur. Uñ etiam in

Expanded text:
dae ipsius mortis ad Christi gratiam festinadae ipsius mortis ad Christi gratiam festinaret, sed propter remouendam mortis molestiam delicatius crederctur in Christum. plus ergo gratiae praestitit, plus fidelibus suis sine dubitatione donauit. quid enim magnum erat uidendo non mori eos, qui crederent, credere se non moriturum? quanto est maius, quanto fortius, quanto laudabilius ita credere, ut se speret moriturus • sine fine uieturum ! denique hoc quibusdam in fine largietur, ut mortem istam repentina commutatione non sentiant, sed simul cum resurgentibus rapiantur in nubibus in obuiam Christo in aera et sic semper cum domino uiuant. et recte illis, quia non erunt iam posteri, qui propter hoc credunt non sperando quod non uident, sed amando quod uident. quae fides est eneruis et debilis nec fides omnino dicenda, quando quidem fides ita definita est: fides est sperantium substantia, conuictio rerum quae non uidentur. unde etia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit. Quomodo ergo plus nob̃
nocuit ille peccando. qmͣ iste ꝓfuit
redim̃do. cum ꝑ illuis peccatum tẽ¬
poralit moriamur. ꝑ istius autẽ redẽp¬
tionẽ. ñ ad temporalem uitam s ad ꝑ¬
petuam resurgamus Nr̃m gͦ corpus
mortuum est ꝓpt̾ peccatum. xp̃i aũ
corpus solum mortuum sine peccato:
ut fuso sanguine sine culpa om̃iũ
culparum cyrogͣpha delerentur.
quib debitores qui meũ credunt
adiabolo antea tenebantur. Et ideo ait.
hic̃ sanguis meus: qui ꝓ multis effim¬
detur inremissionẽ peccatorum. Pot̾at
autem etiam hoc donare credentibus:
ut nec istuis exꝑirentur corporis mortẽ.
S si hoc feciss: carni quedam felicitas
ad deret. minueret᷑ autem ficdi forti¬
tudo. Sic enim homĩes mortem istam
timent. ut ñ ob aliud felices dic̃ent
ẽẽ xp̃iandᷤ. nisi quod mori omnino
ñ possent: ac ꝑ hoc nemo ꝓpt̾ illam
uitam que pꝰ istam mortemͣ beata fu¬
tura est. ꝑ uirtutem etiam contẽpnẽ¬

Expanded text:
misit. quomodo ergo \'plus nobis nocuit ille peccando, quam iste profuit redimendo\', cum per illius peccatum temporaliter moriamur, per istius autem redemptionem non ad temporalem uitam, sed ad perpetuam resurgamus? nostrum ergo corpus mortuum est propter peccatum, Christi autem corpus solum mortuum est sine peccato, ut fuso sanguine sine culpa omnium culparum chirographa delerentur, quibus debitores, qui in eum credunt, a diabolo antea tenebantur. ideo: hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Poterat autem etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod mori omnino non possent, ac per hoc nemo propter illam uitam, quae post istam mortem beata futura est, per uirtutem etiam contemnen
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur ñdum accepisse. ñdum eẽ
ꝑfectum in plenitudine iustitie ꝙͣ
adipisci dilexit in xp̃o. s adhuc scd̾m
intentionẽ seqͥ ⁊ p̾t̃ita obliuscẽtẽ ĩ ea
ꝑtinere illud quod ait. & si exterior
homo nr̃ corrumpitur. s in t̾ior re¬
nouatur de die in diem: qmͣuis
iam eẽt ꝑfectꝰ uiator. & si ñdum e¬
iat ipsius itineris pfectõne ꝑuentor.
Semꝙ taies uilt secum misto cursu
comites raꝑe: quib continuo subiun¬
git & dicit. Quotquot gͦ ꝑfecti hoc
sapiamus: & siquid alit̾ sapitis. hoc
quoq deus uob̾ reuelabit. Uerunt̃n
inquo ꝑuenimus: meo ambulemus
Ambulatio ista. ñ corporis pedib sed
mentis affectib & uite morib gerit᷑.
ut possint ẽẽ ꝑfecti iustitie possessoreᷤ:
qui recto itiere dedie indiem ĩ sua
renouatione ꝓficientes. iam ꝑfecti fa¬
cti sunt eiusdem iustitie uiatoris.
Sic itaꝙ om̃s quicumq in hac uita.
diuinarum scͥpturarum destimoniis
in bona uoluntate atꝙ actib iusticie

Expanded text:
confitetur nondum accepisse, nondum esse perfectum in plenitudine iustitiae, quam adipisci dilexit in Christo, sed adhuc secundum intentionem sequi et praeterita obliuiscentem in ea  ipsum pertinere illud quod ait: et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem, quamuis iam esset perfectus uiator, etsi nondum erat ipsius itineris perfectione peruentor. ique tales uult secum in isto cursu comites rapere, quibus continuo subiungit et dicit: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, hoc quoque deus uobis reuelabit; uerum tamen in quod peruenimus, in eo ambulemus. ambulatio ista non corporis pedibus, sed mentis affectibus et uitae moribus geritur, ut possint esse perfecti iustitiae possessores, qui recto itinere fidei de die in diemsua renouatione proficientes iam perfecti facti sunt eiusdem iustitiae uiatores. Sic itaque omnes, quicumque in hac uita diuinarum scripturarum testimoniis in bona uoluntate atque actibus iustitiae
Abbreviated transcription (Latin):
ab omni oꝑe malo. Primis uerbi
ex omniũ qui sunt int̾ra compatiõe
laudatur. Proinde omnibꝰ qui tunc
int̾ra iusti eẽ potuerunt ex cellebat.
Non gͦ ipse ꝓpt̾ea nullum pecẽm om̃i¬
no habebat: quia in ꝓfectũ iustitie
cet̾os anteibat. Deinde adungitur
sine querela. De cuuis uita nemo q̃
reretur iustus: qui tanta morum
ꝓbitate ꝓfecerat. ut nulli rei eẽt eqͣn¬
dus. uerus dei cultor: quippe etiam
suoꝵ peccatoꝵ uerax humilisc con¬
fessor abstinens se ab omni oꝑe malo.
Mir̃ si ab omi ⁊̃ uerbo. & cogitatu malo.
Quantꝰ quidẽ iob fũit ignoramꝰ: s noui¬
mꝰ iustũ nouimꝰ ⁊̃ in ꝑferendis horren¬
dis tribulationum tempͣtionibus
magnum nouimtꝰ non ꝓpter peccata s
ꝓpt̃ eius de monstrationẽ iustitie illa
omnia fuisse ꝑpessum. Uerumtñ hec
uerba quib adomino laudatur.
ꝑossent etiam de illo dici. qui con¬
delectatur legi dei scđm int̾iorem ho¬

Expanded text:
ab omni opere malo. primis uerbis ab omni opere malo. primis uerbis ex hominum qui sunt in terra comparatione laudatur; proinde omnibus qui tunc in terra iusti esse poterant excellebat. non ergo ipse propterea nullum peccatum omnino habebat, quia in profectu iustitiae ceteros anteibat. deinde adiungitur \'sine querella\', de cuius uita nemo iuste quereretur; \'iustus\',qui tanta morum probitate profecerat, ut nullus ei esset aequandus; \'uerus dei cultor\', quippe etiam suorum peccatorum uerax humilisque confessor; \'abstinens se ab omni opere malo\', mirum si ab omni etiam uerbo et cogitatu malo. quantus quidem lob fuerit ignoramus; sed nouimus iustum, nouimus etiam in perferendis horrendis tribulationum temptationibus magnum; nouimus non propter peccata, sed propter eius demonstrandam iustitiam illa omnia fuisse perpessum. uerum tamen haec uerba. quibus a domino laudatur, possent etiam de illo dici, qui condelectatur legi dei secundum interiorem ho
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi deo dicatur. oꝑa manuũ tuaꝵ
ne despexeris: s ꝓfecto sccłm illam iͦti¬
tiam. qua se nouerat iustum. se ui¬
tuꝑauit atq distabuit. estimauitq
se t̾ram & ciñem. mente conspiciẽs
xp̃i iustitiam: in cuiꝰ ñ tantum diui¬
nitate. s nec manima nec in carne
apłs. illud suum quod scđm ustiti¬
am que ex lege est fuerit sine q̃rela
ñ solum dampna s etiam stercora
estimauit. Non gͥ illud p̃clarum te
stimontum dei quo laudatur iob.
contrarium est ei testimonio quo
dictum est. non iustificabitur incon¬
spectu tuo om̃is iuuens. quia non
id ꝑsuadet prorsus in illo fuisse ni¬
chil. quod uł ab ipso ueracit᷑ uł ado¬
mino deo recte rep̃henderet᷑: qmͣui
iam ustus & uerax dei cultor. & ab
omni malo oꝑe se abstinens non
mendaciter diceretur. Nec emi de
illo uerba sunt clei. Animadũtisti
inpuerum meum iob: Nonenĩ
est illi homo similis suꝑ t̃ram. sure
querela. irstus dei cultor: abstinẽs

Expanded text:
ipsi deo dicatur: opera manuum tuarum ipsi deo dicatur: opera manuum tuarum ne despexeris. sed profecto secundum illam iustitiam, qua se noucrat iustum, se uituperauit atque distabuit aestimauitque se terram et cinerem mente conspiciens Christi iustitiam, in cuius non tantum diuinitate, sed nec in anima nec in carne apostolus illud suum, quod secundum iustitiam, quae ex lege est, fuit sine querella, non solum damna, uerum etiam stercora existimauit. Non igitur praeclarum illud testimonium dei, quo laudatus est Iob, contrarium est ci testimonio, quo dictum est: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, quia non id persuadet prorsus in illo nihil fuisse, quod uel ab ipso ueraciter uel a domino deo recte reprehenderetur, quamuis iam iustus et uerax dei cultor et ab omni malo opere se abstinens non mendaciter diceretur. haec enim de illo uerba sunt dei: animo aduertisti in puerum meum Iob? non enim est illi homo similis super terram, sine querella, iustus, dei cultor, abstinens
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa increpatio qualis ẽ. que ex do¬
mini xp̃i ꝑsona intelligitur: E nu
merat illi diuina oꝑa potestatis sue:
sub hac sententia increpans ut eũ
dicere appareat. Nunquid potes hec
tanta que possum: Quo autẽ ꝑtin&.
nͥ ut intelligat iob etiam hoc ei diui¬
nitus inspiratum: ut p̾sciret xp̃m
ad passionẽ ẽẽ uenturum: Intelli¬
gat gͦ qmͣ debet equo animo dole¬
rare que ꝑtulit. si xp̃c in quo pecca¬
tum eum ꝓpt̾ nos homo factus eẽt
omnino nullum furit: & in quo dõ
tanta potentia est. nequaqmͣ tam̃
passionis obedientiam recusauit.
Quod puriore cordis intentione iob
intelligens: responsioni sue addidit.
Auris auditu intelligebam te pͥus:
& nunc ecce ocułꝰ m̃s uidet te. Ioeo ui¬
tuꝑaui me ip̃m & distabui: & estima¬
ui me ip̃m t̾ram & emĩem. Quare sibi
inhoc tam magno intellectu displi¬
cuit: Neq enim opꝰ dei quo erat ho¬
mo. recte illi pot̾at displicẽ. cum etiã

Expanded text:
ipsa increpatio qualis est, quae ex doipsa increpatio qualis est, quae ex domini Christi persona intellegitur? enumerat illi divina opera potestatis suae sub hac sententia increpans, ut eum dicere appareat: Numquid potes haec tanta quae possum? Quo autem pertinet, nisi ut intelligat Job etiam hoc ei divinitus inspiratum, ut praesciret Christum ad passionem esse venturum: intelligat ergo quam debet aequo animo tolerare quae pertulit, si Christus, in quo peccatum, cum propter nos homo factus esset, omnino nullum fuit et in quo deo tanta potentia est, nequaquam tamen passionis oboedientiam recusauit? quod puriore cordis intentione Iob intellegens responsioni suae addidit: auris auditu audiebam te prius et nunc ecce oculus meus uidet te. ideo uituperaui me ipsum et distabui et aestimaui me ipsum terram et cinerem. quare sibi ita in hoc tam magno intellectu displicuit? neque enim opus dei, quo erat homo, recte illi poterat displicere, cum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
meas & nichil te latuit de peccatis
meis. signasti peccata mea in folliclo
& ad notasti siquid inuitus cõmisi. ñ¬
ne satis apparuit etiam illa peccasa
uiste imputari. que ñ dilectionis ille¬
cebra cõmitunttunt᷑. s causa diuitã¬
de molestie alicuuis aut doloris aut
mortis: Nam & hec dicuntur qͣdam
necessitate cõmitti: cum omnia suꝑ¬
anda sint amore & delectatione iusti¬
tie. Potest etiam quod dixit & ad¬
notasti siquid in uitus cõmisi. ad il¬
lam uocem uideri ꝑtinẽ quadictũ
est non enĩ quod uolo ago. s quod
odi hoc fatio. Quid quod ipse dñs
qui ei ꝑhibuerat testimonium. cũ
etiam insͥptura hoc ẽ dei sp̃e dixe¬
rit. momnib que contigerunt ei
ñ erm peccasse labiis suis añ dñm.
postea tñ cum ei loqueretur increpãs
locutus est. sicut ipse iob testis est di¬
cens. quid adhuc ego iudicor monitꝰ
& increpationes dñi audiens: Nemo
aũ iuste increpatur: nͥ in quo ẽ aliqͥd
quod increpatione sit dignum. Et

Expanded text:
l te latuit de peccatis meis; signasti peccata mea in folliculo et adnotasti si quid inuit us commisi, nonne satis aperuit etiam illa peccata iuste inputari, quae non delectationis inlecebra committuntur, sed causa deuitandae molestiae alicuius aut doloris aut mortis? nam et haec dicuntur quadam necessitate committi, cum omnia superanda sint amore et delectatione • iustitiae. potest etiam quod dixit: et adnotasti si quid inuitus commisi, ad illam uocem uideri pertinere, qua dictum est: non enim quod uolo ago, sed quod odi, hoc facio. Quid quod ipse dominus, qui ci perhibuerat testimonium, cum etiam scriptura, hoc est dei spiritus, dixerit in omnibus, quae contigerunt ei, non cum peccasse labiis suis ante dominum, postea tamen cum ci loquerctur increpans locutus est, sicut ipse Iob testis est dicens: quid adhuc ego iudicor monitus et increpationes domini audiens? nemo autem iuste increpatur, nisi in quo est aliquid, quod increpatione sit dignum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
habentes pecc̃a. & se ipsos qui iam
carebant om̃ĩ ex parte peccato. In
daniele certe hoc non potest dici. qͥ
aliqnͣdo p̃sumpt᷑ionẽ futuram. cũ
inoratione sepe dixiss peccauimuᷤ.
ñ ita nob̾ exposuit cum hoc dixerit.
ut ab illo audiremus cum orarem
& confiterer peccata ppłi mei dño do
meo. nec adhuc distinctione confusa.
ut ẽẽt incertum ꝓpt unius corporis
societatem. si dic̃et cum peccata nr̃a
confiterer dominodeo nr̃o: s omĩno
tam distincte tanqmͣ de ipsa distinc¬
tione satagens. eamq marime uehe¬
ment̾q cõmendans. peccata inquit
mea & peccata ppłi. Quis huic eudẽ¬
tie contradicit: nisi quem plus delec¬
tat defensare qd̃ sentit qmͣ quid
sentiendum sit inuenire: Iob aũ
pꝰt tam magnum de illo iustitie
testimonium dei: quid dicat iꝑse
iudeamus. In ueritate in quit scio:
qͥa ita ẽ. Quẽadmodum iustus erit
homo ante dñm. Si autẽ uelit con¬
tendere cum eo: non poterit obedi

Expanded text:
habentes peccata et se ipsos, qui iam carebant omni ex parte peccato. in Danihele certe hoc non potest dici, quialiquando praesumptionem futuram, cum in oratione saepe dixisset \'peccauimus\', non ita nobis exposuit, cur hut ab illo audiremus, Cum orarem, et confiterer peccata populi mei Domino Deo meo; nec adhuc distinctione confusa, ut esset incertum, propter unius corporis societatem si diceret, Cum peccata nostra confiterer Domino Deo meo: sed omnino tam distincte, tanquam de ipsa distinctione satagens, eamque maxime vehementerque commendans, peccata, inquit, mea et peccata populi. Quis huic evidentiae contradicit, nisi quem plus delectat defensare quod sentit, quam quid sentiendum sit invenire? 14. Job autem post tam magnum de illo justitiae testimonium Dei, quid dicat ipse videamus. In veritate, inquit, scio quia ita est. Quemadmodum enim justus erit homo ante Dominum? Si autem velit contendere cum eo, non poteri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habens meam iustitiam que ex
noscendum eum  urtutem resur
rettionis eiuis. & cominutationẽ passi¬
onis euis: conformatus morti ipsius
si quo mͦ occurram in resurrectionẽ
mortuorum. Gantũ gͦ longe est. ut
ꝓpt̾ illa ũba ⁊ achariam & elizabeth
credamus. sine ullo peccato ꝑfectam
habuisse iustitiam: ut nec ipsum
apłm eiusdem regule summitate
arbitremur fuisse ꝑfectum: ñ solum
in illa legis iustitia. qmͣ similẽ istis
habuit. qmͣ int̾ dampna ꝙ stercora
de putat. incomparatione eminen¬
tissime iustitie que in fide xp̃i est:
uerũetiam in ipso qͦ euangłio. ubi &
tanti apłatus meruit pͥncipatum.
Qd̾ dicere ñ auderem : nͥ non crecłe
nefas ducerem. Ibi enim sequitur &
ad iungit. ñ quia iam acceperim aut
iam ꝑfectus sim. sequor autẽ si comp̃¬
hendam in quo & app̃hensus sum a

Expanded text:
non habens meam iustitiam quae exnon habens meam iustitiam quae exnrectionis eius at communicationem passionis eius, conformatus morti ipsius, si quo modo occurram in resurrectionem mortuorum. tantum ergo longe est, ut propter illa uerba Zachariam et Elisabeth credamus sine ullo peccato perfectam habuisse iustitiam, ut nec ipsum apostolum eiusdem regulae summitate arbitremur fuisse perfectum non solum in illa legis iustitia, quam similem istis habuit, quam inter damna et stercora deputat in conparatione eminentissimae iustitiae, quae in fide Christi est uerum etiam in ipso quoque euangelio, ubi et tanti apostolatus meruit principatum, quod dicere non auderem, nisi ei non credere nefas ducerem. ubi enim sequitur et adiungit: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim, sequor autem si conprehendam, in quo et adprehensus sum a
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ sacerdotes in contaminabi¬
lis non haberet. Quid autem de
zacharia & elirabet dictum lauda¬
bile ẽ. quod non in eo comp̃hendat᷑.
cundũ iustitiam que in lege ẽ fuisse
sine querela. Hoc & de illis ita dictũ ẽ.
incedentes in omnib mandatis & iꝰti¬
ficationib dñi. sine querela. Quia gͦ
quicquid meis erat iustitie ñ erat ad
homineᷤ simulatũ: ideo dictum est añ
dm̃. Quod autem de zacharia  eiis
conuige scͥptum est. inom̃ib man¬
datis & instificationib dñi: hoc ille
breuit dirit in lege. Non enim alia
lex illis. alia istis fuit añ euangłm.
s una atq eadem quã legimus per
moysen datam patrib corum: scłm
qm̃ etiam sacerdos erat zacharias. et
simili tunc iustitia p̃ditus fuit seqͥ¬
tur & dicit. Que mn lucra fuerunt:
ẽẽ ꝓpt̃ eminentẽ scientiam xp̃i iħu
domini nr̃i. ꝓpt̾ quem omĩa non
solum detrimenta credidi. uerum
lucrifatiam: ut inueniar in illo

Expanded text:
necessitatem sacerdos incontaminabinecessitatem sacerdos incontaminabilis non haberet. 20. Quid autem de Zacharia et Elisabeth laudabile dictum est, quod non in eo comprehendatur, cundum justitiam quae in lege est, fuisse sine querela: hoc et de illis ita legitur, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela . Quia ergo quidquid eis inerat justitiae, non erat ad homines simulatum, ideo dictum est, ante Deum. Quod autem de Zacharia et ejus conjuge scriptum est, in omnibus mandatis et justificationibus Domini: hoc ille breviter dixit, in lege. Non enim alia lex illi, alia istis fuit ante Evangelium; sed una atque eadem, quam legimus per Moysen datam patribus eorum, secundum quam etiam sacsimili tunc iustitia praeditus fuit, sequitur et dicit: quae mihi lucra fuerunt, esse propter eminentem scientiam Christi Iesu domini nostripropter quemomnia non solum detrimenta credidi, uerum lucri faciam et inveniar in illo
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥncipib sacerdotum. ad offeren¬
da uet̾is testam̃ti sacrifitia ꝑtinenti¬
um: legimus aũ in epła que adhebͤ¬
os inseͥbitur. quod testimoniũ ĩ libro
pem sacerdotum. qui ñ haberet ne¬
cessitatẽ. sicut illi qui sac̾dotum
pͥncipes dicebantur. sacͥficium pͥmũ
ꝓ suis offerre peccatis cotidie: deĩ
ꝓ pło. Talem enim dicebat inquid
habere nos pͥncipem sacerdotum.
iustum sine macula. in contamina¬
tum. separatum apeccatorib. altio
orem celis factum: ñ habentẽ coti¬
clianam necessitatẽ sicut pncipes
sacerdotum. pͥmum ꝓ suis peccati
sacrifitium offerre. In hoc sacerdo¬
tũ numero zacharias. in hoc phi¬
nees. in hoc ip̃e aaron. aquo iste
ordo exorsus est fuit. & quicumq
alii i illo sacerdotio laudabilit
uistec uixerunt: qui tñ habebant
necessitatem sacͥfitium pͥmitꝰ ꝓ suis
offerre peccatis. solo xp̃o existente cꝰ
uenturi figuram gerebant: qui hãc

Expanded text:
in principibus sacerdotum ad offerenin principibus sacerdotum ad offerenda ueteris testamenti sacrificia pertinentium ? legimus autem in epistola, quae ad Hebreos scribitur, quod testimonium in libro incipem sacerdotum, qui non haberet necessitatem sicut illi, qui sacerdotum principes dicebantur, sacrificium pro suis primum offerre peccatis cotidie, deinde pro populo. talem enim decebat, inquit, habere nos principem sacerdotum, iustum, sine malitia, incontaminatum, separatum atum, non habentem quotidianam necessitatem, sicut principes sacerdotum, primum pro suis peccatis sacrificium offerre . In hoc sacerdotum numero Zacharias, in hoc Phinees, in hoc ipse Aaron, a quo iste ordo exorsus est, fuit, et quicumque alii in illo sacerdotio laudabiliter justeque vixerunt; qui tamen habebant necessitatem sacrificium primitus pro suis offerre peccatis, solo Christo existente, cujus venturi figuram gestabant, qui hanc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ago. iam ñ ego operor illud: s
quod habitat in me pecc̃m. Eece et
iste scłm int̾iorem hominẽ alienuᷤ
est ab omi oꝑe malo. quia illud ñ
oꝑatur ipse. s qd̃ in carne euis ha¬
bitat malum. et tñ eum illud ip̃m
quo condelectatur legi dei. ñ habe¬
at nisi ex grã dei ad huc lib̾atioĩs
indigens clamat. miser ego homo
prudentes. continentes. pacientes. pii.
miscłes: temporalia mala omnia ꝓpt̃
iustitiam equo animo tollerantes. S
si uerum est. quia uerum est si dixeri¬
mus quia pecc̃m ñ habemus nos ip̃o
seducimus. & ñ iustificabitur incon¬
spectu tuo om̃is uiuens. ñ sunt sine
pecẽo: nec quisqmͣ eorum tam arro¬
gant in sanit. ut ñ sibi ꝓ qualib cũq
ꝑeccatis. dominicã orationẽ opus ẽẽ
arbitret᷑. Nam de z acharia & elira¬
beth. qui nobis sepe in huiꝰ questionis
disputationib obitiuntur. quid di¬
cemus. nͥ qd̾̃ euident̃ scͥptura testat᷑.
emmenti iustitia fuisse ⁊ achariam

Expanded text:
peror illud, sed quod habitat in me peccatum. ecce et iste secundum interiorem hominem alienus est ab omni opere malo, quia illud non operatur ipse, sed quod in carne eius habitat malum; et tamen cum illud ipsum, quo condelectatur legi dei, non habeat nisi ex gratia dei, adhuc liberationis indigens clamat: miser ego homo!prudentes, continentes, patientes, pii, misericordes, temporalia mala omnia propter iustitiam aequo animo tolerantes; sed si uerum est, quia et uerum est: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et: non iustificabitur in conspectu tuo omnis upeccato; nec quisquam eorum tam arroganter insanit, ut non sibi pro suis qualibuscumque peccatis dominica oratione opus esse arbitretur. 19. Nam de Zacharia et Elisabeth, qui nobis saepe in hujus quaestionis disputationibus obiciuntur, quid dicamus, nisi quod euidenter scriptura testatur eminenti iustitia fuisse Zachariam
Abbreviated transcription (Latin):
nunc non est necesse disquirere. Uerũ
tñ qnͣta ista iustitia p̃minuerit: et ħ
ꝓpħico & aliiᷤ diuinis testimoniis satis
apparet. Nec ideo quisqmͣ sobrius dir-¬
erit ebrietatem ñ ẽẽ pecẽm: que tam̃
subrepsit tanto uiro. Nam noe sicut
legimus fuit aliqnͣdo ebrius: qmͣuiᷤ
absit ut fũit ebriosus. Damel uͦ p̾t
orationem qmͣ fudit deo: de se iꝑse
dicit. Cum orarem & confiterer pecca
mea: & pecc̃a ppłi mei dño deo meo.
Propt̾ea nisi fallor: ꝑ supͣ memora¬
tum iezechielem ciudam suꝑbissimo
dicitur. ñ qͥd tu sapientior quã dan¬
el: Neq hic dici potest. quod quidã
contra orationẽ dominicã argumen¬
tant᷑. quia & si orabant eam inqͥunt
sc̃i & ꝑfecti. iam apłi nullum om̃ino

Expanded text:
nunc non est necesse disquirere. uerum nunc non est necesse disquirere. uerum tamen quanta isti iustitia praeeminuerint, et hoc prophetico et aliis diuinis testimoniis satis apparet. nec ideo quisquam sobrius dixerit ebrietatem non esse peccatum, quae tamen subrepsit tanto uiro; nam Noe, sicut legimus, fuit aliquando ebrius, quamuis absit, ut fuerit ebriosus. Danihel uero post orationem, quam fudit deo, de se ipse dicit: cum orarem et confiterer peccata mea et peccata populi mei domino deo meo. propterea, nisi fallor, per supra memoratum Hiezechielem cuidam superbissimo dicitur: numquid tu sapientior quam Danihel? neque hic dici potest, quod quidam contra orationem dominicam argumentantur, quia etsi orabant eam, inquiunt, sancti et perfecti iam apostoli nullum omnino
Abbreviated transcription (Latin):
fit: nichil ei oberit etiam pater iniꝰtꝰ.
Iste enim gr̃a sp̃uali in sꝑe nouitatis
et̃ne transitum fecit: ille autem mente
quo iam natis ex deo dicitur. Si dixeri¬
mus quia peccatum ñ habemꝰ. nofipsoᷤ
decipimus: & ueritas in nob̾ nõ est.
Qmͣdui enim homo qmͣuis totus
in spe. iam etiam in re ex parte. in re¬
generatiõe sp̃uali renouatus. ad huc
tñ portat corpus qd̃ corrumpit᷑ ꝙ ag¬
uat animã: quid quo ꝑtineat. & qͥd
unde dicatur. etiam in uno homine
distinguendum est. Nam ut ego ar¬
bitror. non facile cuiquã scͥptura dei
tam magnum iustitie ꝑhibet testi¬
monium. qmͣ trib famulis eius noe
daniel & iob: quo ᷤ ihez echiel ꝓpħa dic̃
ab imminente qͣdam iracundia dei
solos posse lib̾ari. in tͥb utiq illis uri
tria quedam hominũ lib̾anda geña
p̃figurans: in noe quantum arbitror
ꝯtinentes in iob iustos conuigales: et
siquis ẽ forte alus intellect̾us. de quo

Expanded text:
fit, nihil ei oberit etiam pater iniustus; fit, nihil ei oberit etiam pater iniustus; iste enim gratia spiritali in spem nouitatis aeternae transitum fecit, ille autem mente quoiam natis ex deo dicitur: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. quamdiu enim homo quamuis totus in spe iam et iam in re exparte regeneratione spiritali renouatus adhuc tamen portat corpus, quod corrumpitur et adgrauat animam, quid quo pertineat et quid unde dicatur, etiam in uno homine distinguendum est. nam, ut ego arbitror, non facile cuiquam scriptura dei tam magnum iustitiae perhibet testimonium quam tribus famulis eius, Noe, Danihel et Iob, quos Hiezechiel propheta dicit ab inminente quadam iracundia dei solos posse liberari, in tribus utique illis uiris tria quaedam hominum liberanda genera praefigurans: in Noe, quantum arbitror, e iustos continentes?, in Iob iustos coniugatos et si quis est forte alius intellectus, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiscentialit̾ mouet᷑. & adusum ꝓpa¬
gandi lex peccati mentis lege conũ¬
titur. Ex hoc gͦ grgnit. quod ad huc
uetustum trahit int̾ filios scłi: nõ
ex hoc quod innouitatẽ ꝓmouit
int̾ filios dei. filii enim scłi huiuᷤ
generant & generantur. iide et
quod nascitur tale ẽ: quia & qd
nascitur de carne caro est.Iusti
autem non sunt: nisi filii dei. In qnͣ¬
tum autem funt filii dei: carne nõ
gignunt. quia sp̃u & ipsi non incar¬
ne nati sunt. S ex hoc carne gignũt
quicumq eorum gignunt: ex quo
ñdum in nouitatem ꝑfectam totas
uetustatis reliquias cõmutarunt. Uñ
quisquis filus de hac parte nascit᷑.¬
q̃ uetustate infirmatur: necesse est
ut etiam ipse uetustus sit o infirmꝰ
Iccirco oportet: ut etiam ipse in aliã
geñationem ꝑ remissionem petcati
sp̃u renouetur. Quod si in eo non fit:
nichil ei ꝓderit pat̾ uistꝰ. Sp̃u enĩ
iustus est: quo eum ñ genint. Si aũ

Expanded text:
piscentialiter movetur, et ad usum propapiscentialiter movetur, et ad usum propagandi lex peccati mentis lege convertitur. Ex hoc ergo gignit quod adhuc vetustum trahit inter filios saeculi, non ex hoc quod in novitatem promovit inter filios Dei. Filii enim saeculi hujus generant et generantur . Inde et quod nascitur tale est, quia et quod nascitur de carne, caro est . Justi autem non sunt nisi filii Dei. In quantum autem sunt filii Dei, carne non gignunt; quia spiritu et ipsi, non carne nati sunt. Sed ex hoc carne gignunt, quicumque eorum gignunt, ex qusum in nouitatem perfectam totas uetustatis reliquias commutarunt. unde quisquis filius de hac parte nascitur uetusta et infirma, necesse est ut etiam ipse uetustus sit et infirmus; idcirco oportet ut etiam ipse in aliam generationem per remissionem peccati spiritu renouetur. quod si in eo non fit, nihil ei proderit pater iustus; spiritu enim iustus est, quo eum non genuit. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: & nondum apparuit quid
nͥ quia sumus in spe erimus inre: Nã
sequitur & dicit. Scimus quia cum ap¬
paruerit similes ei erimus: qm̃ uidebi¬
mus eum sicuti est. Nunc gͦ & ei simi¬
les ẽẽ iam cepimus. pͥmitias habenteᷤ
sp̃c: & adhuc dissimiles sumus preli¬
quas uetustatis. ꝓmde inquantum
sules. intantum regenante sp̃i filii
dei: in qnͣtum autem dissimiles. in
tantum filii carnis & scłi. Illinc eͦs pec¬
care ñ possumus. hinc uͦ si direrimus
quia peccatum ñ habemus. nos ipsoᷤᷤ
decipimus: donec totum tͣnseat in
ad optionem: & ñ sit peccator. & q̃raᷤᷤ
locum euis & non inuenias. frustra
itaꝙ ñnulli etiam illud argum̃tũ¬
arripiunt: ut dicant. Si peccator ge¬
nuit ꝑeccatorẽ. ut pariuili eius rea¬
tus originalis peccati inbaptismi ac
ceptione soluatur. etiam uistus itũ
gignere debuit. quasi ex hoc quisq
carnalit̾ gignat quod iuistꝰ est: & ñ
ex hoc quod in membris eius concu¬

Expanded text:
sumus, et nondum apparuit quod sumus, et nondum apparuit quod erimus\', nisi quia sumus in spe, erimus in re? nam sequitur et dicit: scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus cum sicuti est. nunc ergo et similes ei esse iam coepimus primitias habentes spiritus et adhuc dissimiles sumus per reliquias uetustatis. proinde in quantum similes, in tantum regenerante spiritu filii dei, in quantum autem dissimiles, in tantum filii carnis et saeculi, illinc ergo peccare non possumus; hinc uero, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, donec totum transeat in adoptionem et non sit peccator et quaeras locum eius et non inuenias. Frustra itaque nonnulli etiam illud argumentantur, ut dicant: si peccator genuit peccatorem, ut paruulo eius reatus originalis ceptione solvatur; etiam justus justum gignere debuit. Quasi ex hoc quisque carnaliter gignat quod justus est, et non ex hoc quod in membris ejus concu
Abbreviated transcription (Latin):
Spes autem que uidetur: ñ est speᷤ.
Quod enim uidet quis qͥd sꝑerat.
Si enim quod ñ iuidemus sꝑamus:
ꝑpatientiam expectamꝰ. Ad optio ergo
filiorum plena: in redemptionẽ fiet
etiam corꝑoris nr̃i. Primitias itaꝙ
sp̃e nunc habemꝰ: unde iam filii
dei re ipsa fci sumus. In cet̾is uero
sꝑe sicut salui sicut in nouati: ita
& filii di. Re autẽ ipsa quia ñdũ
salui. ideo ñdum plene innonati: ñ¬
dum etiam filii dei s filii scł̃i. ꝓ fici¬
mus gͦ mrenouationẽ iustamꝙͣ uitã.
ꝑ qd̃ filii dei sumus. & ꝑ hoc peccare
omĩno non possumꝰ: donec totum
in hoc transmutet᷑ etiam illd̃. quod
adhue filii scłi sumꝰ. ꝑ hoc enm
& peccare adhuc possumus. Ita fit.
ut & qui natꝰ est ex deo non peccet:
& si dixerimus quia pecẽm non
habemꝰ. nos ipsos decipimꝰ. & ue¬
ritas ñ sit nob̾. Consumet᷑ sͦ qd̾
filii carnis & scłi sumus: a ꝑficietur qd̃
filii dei & sp̃u renouandi sumus. Unde
idem iohes. dilectissimi inquit filii cl̃i

Expanded text:
est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Adoptio ergo plena filiorum in redemptione fiet etiam corporis nostri. primitias itaque spiritus nunc habemus, unde iam filii dei re ipsa facti sumus; in ceteris uero spe sicut salui, sicut innouati ita et filii dei, re autem ipsa quia nondum salui, ideo nondum plene innouati, nondum etiam filii dei, sed filii saeculi. proficimus ergo in renouationem iustamque uitam per quod filii dei sumus et per hoc peccare omnino non possumus, donec totum in hoc transmutetur, etiam illud, quo adhuc filii saeculi sumus; per hoc enim et peccare adhuc possumus. ita fit ut et qui natus est ex deo non peccet et, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiamus et ueritas non sit in nobis. consumetur ergo, quod filii carnis et saeculi sumus, et perficietur quod filii dei et spiritu renati sumus. unde idem Iohannes: dilectissimi, inquit, filii dei
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ que madinodũ de monstrari & expli¬
cari possit ignorem: illud tñ credo. qd ⁊̃
hinc cliumnorum eloquiorum clarissima
auctoritas eẽt. si homo id sine clispendio
ꝓmisse salutis ignorare non posset. Ha¬
bes elaboratum utinam tam cõmodũ
qmͣ ꝓlixum ꝓ meis uirib opus. Cuiuˢ
ꝑliritatem fortasse defenderem: nͥ id
uererer facere defendendo ꝓlirius.

Expanded text:
horum, quemadmodum demonstrari et explihorum, quemadmodum demonstrari et explicari possit, ignorem; illud tamen credo, quod etiam hinc divinorum eloquiorum clarissima auctoritas esset, si homo id sine dispendio promissae salutis ignorare non posset. Habes elaboratum, utinam tam commodum quam prolixum, pro meis viribus opus, cujus prolixitatem fortasse defenderem, nisi id vererer facere defendendo prolixius.
Abbreviated transcription (Latin):
nat languores tuos. qui rechiiait de
corruptione uitam tuam. an etiam
non ꝓpagata eo ipso quo carni pecc̃i
adgͣnanda miscetur. iam ipsuis pecc̃i
remissione & sua redemptione opus
habeat. deo ꝑsuam p̾scientiam iudi¬
cante qui paruuli ab isto reatu ñ
mereant᷑ ab solui. etiam qui ñcdum
nati nichil alicubi ꝓpͥa sua uita egerunt
uel boni uł mali. & quomͦ deus etiamsi
ñ de tͣcluce animas creat. non sit tñ au¬
ctor reatus eiusdem. ꝓpt̾ quem redemp¬
tio sacram̃ti necessaria ẽ eruime pariui¬
li. magna questio ẽ. aliamq disputatio¬
nem desid̾at: eo tñ qnͣtum arbitror mo¬
deramine temperatam. ut magis inqͥ¬
sitio cauta laudetur. qmͣ p̃cipitata rep̃¬
hendatur assertio. Ubi enim de re ob¬
scurissima disputatur. ñ aduiuantib
diuinarum scripturarum certis claris¬
ꝙ docum̃tis. cohibere se debet humana
p̃sumptio: nichil faciens inpartem al¬
teram declinando. Et si enim qsdlibet

Expanded text:
omnes languores tuos, qui redimit de omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam —, an etiam non propagata eo ipso, quo carni peccati aggrauanda miscetur, iam ipsius peccati remissione et sua redemptione opus habeat, deo per summam praescientiam iudicante, qui paruulorum ab isto reatu non mereantur absolui, etiam qui nondum nati nihil alicubi propria sua uita egerunt uel boni uel mali, et quomodo deus, etiamsi non de traduce animas creat, non sit tamen auctor reatus eiusdem, propter quem redemptio sacramenti necessaria est animae paruuli, magna quaestio est aliamque disputationem desiderat, eo tamenderamine temperatam, ut magis inquisitio cauta laudetur, quam praecipitata reprehendatur assertio. Ubi enim de re obscurissima disputatur, non adjuvantibus divinarum Scripturarum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio, nihil faciens in partem alteram declinando. Et si enim quodlibet
Abbreviated transcription (Latin):
ti ueritatiꝙ cesserunt: qui & si nolu¬
erunt litteris suis aꝑte ex pͥmere par¬
uulis remissionẽ necessariam pecc̃oꝵ:
redemptionẽ tñ eis opus ẽẽ confessi st̃.
Alio quippe uerbo etiam ip̃so dexp̃ia¬
na eruditione deꝓmpto: nichil aliud
omnino dixerunt. Nec dubitandum
delit̾ tenent. quod ab illa carne que
priꝰ uoluptate peccati facta ẽ caro pec̃ci.
de inceps ꝑ successionem tͣnseunte in
om̃s ꝓscͥptione iniquitatis & mortis.
caro sit ꝓpagata pecc̃i: excepta ima
similitudine carnis peccati. que tñ
uero utrum & ipsa eodem mͦ ꝓpaga¬
ta. reatu qui ei dimittitur obstric¬
ta sit. neq enim possumus dicere
solam carnem pariuili ñ etiam aĩã
indigere saluatoris auxilio. alienã¬
ꝙ ẽẽ ab ea gr̃arum actione que in
psalmis est. ubi legimus & dicimus.
benedic anima mea dñm. & noli ob¬
lisci om̃s retͥbutiones eius. qui ꝓpitiꝰ
fit omnib inquitatib tuis. qui sa

Expanded text:
ti ueritatique cesserunt, qui, etsi noluti ueritatique cesserunt, qui, etsi noluerunt litteris suis aperte exprimere paruulis remissionem necessariam peccatorum, redemptionem tamen eis opus esse confessi sunt. alio quippe uerbo, etiam ipso de christiana eruditione deprompto, nihil aliud omnino dixerunt. nec dubitandum deliter tenent, quod ab illa carne, quae prius uoluntate peccati facta est caro peccati, deinceps per successionem transeunte in omnes transcriptione iniquitatis et mortis caro sit propagata peccati excepta una similitudine carnis peccati, quae tamuero, utrum et ipsa eodem modo propagata reatu, qui ei dimittatur, obstricta sit-neque enim possumus dicere solam carnem paruuli, non etiam animam indigere saluatoris et redemptoris auxilio alienamque ab ea esse gratiarum actione, quae in Psalmis est, ubi legimus et dicimus: benedic, anima mea, dominum et noli obliuisci omnes retributiones eius, qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat
Abbreviated transcription (Latin):
Bales etiam illi uinginti annorum ad¬
olescentuli figuram noui ppłi p̃misert.
quia in t̾ram ꝓmissionis in trauerunt:
qui nec in dext̾ram nec in sinistram
dicti sunt declinasse. Non enim ui-
ginti annorum etas comparanda ẽ
innocentie parullorum: s nisi fallor
hic numerꝰ nusticum aliquid adum¬
brat & resonat. Uetus enim testamẽ¬
tum in qͥnꝙ moysi libris excellit: no¬
uum autem quatuoꝵ euangłorum
auctoritate p̃fulget. Qui numeri ꝑ
se multiplicati: ad uicenũ ꝑuenert.
Quat̾ enim qͥm uł quinqiies qͣtm:
nans in cdext̾am suꝑba p̃sumptiõe
iustitie. neꝙ in simstram secura de
sionis intnt. ubi iam peccata ulte¬
rius nec nobis donanda optemus.
nec in nobis punienda timeamus:
ab illo redemptore liberati. qui nõ
uenundatꝰ sub peccato reclemit
isrł ab omnibꝰ iniquitatib eius. siue
ꝓprieͤ cuiusqmͣ uita commnissis: siue
originalit̾ tͣctis. Non enim parum
paginarum diuinarum auctorita¬

Expanded text:
tales etiam illi uiginti annorum adtales etiam illi uiginti annorum adulescentuli figuram noni populi praemiserunt, qui in terram promissionis intrarunt, qui nec in dextram nec in sinistram dicti sunt declinasse. non enim et uiginti annorum aetas conparanda est innocentiae paruulorum, sed, ni fallor, hic numerus mysticum aliquid adumbrat et resonat. uetus enim testamentum in quinque Moysi libris excellit, nouum autem quattuor euangeliorum auctoritate praefulget. qui numeri per se multiplicati ad uicenarium perueniunt; quater enim quini uel quinquiens quaterni nans in dextram superba praesumptione iustitiae neque in sinistram secura dilmissionis intrabit, ubi iam peccata ulterius nec nobis donanda optemus nec in nobis punienda timeamus ab illo redemptore liberati, qui non uenundatus sub peccato redemit Israhel ab omnibus iniquitatibus eius siue propria cuiusquam uita commissis siue originaliter tractis. Non enim parum scripturarum diuinarum auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
nem illam peccati factam. ne homo
aꝑcipienda uita impediretur et̾na.
secutum uͦ illuis cõminationis effec¬
tum ut. pietas hominis in illa humi¬
litate exerc̾etur atꝙ ꝓbaretur: Sic
& mortẽ corporis & ꝓpt̾ peccatum d̃s
homini infuxit: & post peccatorum
remissionẽ ꝓpter exercendam iustitiã
ñ ademit. Teneamꝰ gͦ indeclinabilem
fidei confessionẽ. Solus unus est: qui
sine peccato natus est insimilitucliẽ
carnis peccati. Sine peccato uixit inter
auena peccata: sine peccato mortuus ẽ
ꝓpt̃ nr̃a petcata. Non declinemus index¬
t̾am aut suustram. In dext̾am enum de¬
clinare est. se ipsum decipere. dicendo
se ẽẽ sine peccato. in sinistra autem. ꝑne ᷤ¬
scio quam ꝑuersam & prauam securi¬
tatẽ. se tanqmͣ impune dare peccatis.
uias enim que a dextris sunt nouit
dñs. qui solus sine peccato est: & nr̃a
potest delere peccata. Perũse autem
sunt que a sinistris: amicitie cũ pecẽis.

Expanded text:
nem illam peccati factam, ne homo nem illam peccati factam, ne homo a percipienda uita inpediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis effectum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque probaretur? sic et mortem corporis et propter peccatum deus homini inflixit et post peccatorum remissionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo indeclinabilem fidei confessionem. solus unus est qui sine peccato natus est in similitudine carnis peccati, sine peccato uixit inter aliena peccata, sine peccato mortuus est propter nostra peccata. non declinemus in dexteram aut sinistram; in dexteram enim declinare est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato, in sinistram autem per nescio quam peruersam et prauam securitatem se tamquam inpune dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, qui solus sine peccato est et nostra potest delere peccata; peruersae autem sunt, quae a sinistris, amicitiae cum peccatis.