comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deat ex om̃ibꝰ studiis suis nõ ꝑua ex ꝑte
honierite uigilie ꝑrerũt non tã nob̃ nemo
suꝑgressi homeri libros młtos quid̃ qi totidẽ
alt̾ius suorũ lumiũ radios amisere indigͥ
qui hac tanta cecitate fulgur illud hũisse
tis qd̾ de tuo fine memorasti. ꝙͣuis enĩ ẽt
apud nr̃os illa mortis fema uulgata sit.
atq ip̃e ego alibi famã seq̃us idẽ scͥpẜim
s nota ambignitatis adhibita. iiuabat tñ
et si finis iuuat de te suul ac sophocle me¬
lius opinari ꝙͣ ut turbulentissĩe passiões
anmi meror et gandiũ tm̃i in tã celestibus
potuisse uideant ingeniis. Nam de xhilo¬
ra et opinatiora didicimꝰ nõ risu illũ ut
dice solebamꝰ sed ui quadã ꝯtemplatõis
altissime ꝯsopuũ ixpirasse. Srd ad te unũ
sortẽq tuã redes ꝙͣ copiose ad modũ et q¬
uit̾ deplorasti Bo lare aũt queso am̃i facies¬
q tertus sum si discussis passiombꝰ ad te

Expanded text:
deat ex omnibus studiis suis? Non parva ex parte deat ex omnibus studiis suis? Non parva ex parte homerice vigilie perierunt, non tam nobis — nemo supergressi, Homeri libros multos quidem quasi totidem alterius suorum luminum radios amisere, indigni qui hac tanta cecitate fulgur illud habuissetis quod de tuo fine memorasti. Quamvis enim etiam apud nostros illa mortis fama vulgata sit atque ipse ego alibi famam sequens idem scripserim, sed nota ambiguitatis adhibita, iuvabat tamen et, si sinis, iuvat de te simul ac Sophocle melius opinari, quam ut turbulentissime passiones, animi meror et gaudium tantum in tam celestibus potuisse videantur ingeniis. 14 Nam de Philegraviora tandem et opinatiora didicimus, non risu illum, ut dicere solebamus, sed vi quadam contemplationis altissime consopitum expirasse. Sed ad te unum sortemque tuam redeo, quam copiose admodum et graviter deplorasti. Solare autem queso animum, faciesque — certus sum —, si discussis passionibus ad te
Abbreviated transcription (Latin):
dis de poetite ortu ꝙͣ longissiẽ repetito ꝙͣq¬
deq uetustissimis musarũ cultoribꝰ I qͥbꝰ
p̃ter notos elicomꝰ accolas caduiũ agenor¬
idẽ et herculem quẽdã nescio an altidẽ locas
de prĩa deniũ tua cuiꝰ apud nos opimionũ
studiosis in feniciã atq egiptũ ubi post te
aliquot sclis ꝑeg̾nati sunt pħy illustres et
pictagoras et plato et athemieusiũ legifer
Idemq pyeridũ ferus cultor Ille doctissimꝰ
senex solon qui tibi quẽ uiuens mirabatur
lago disiũcti eẽmꝰ uix non ditã libros sed
nome audiuerũt tuũ ut intelligas ꝙͣta ẽ
hec fama mortalis ad quã tanto ane litie
suspirag ꝯ in hiis sane tot dulaibꝰ amaris
industria O labores curasq hõm o tempꝰ
breue s ꝑditũ O uanitatẽ suꝑbiamq de in¬
sol etlipsim patit᷑ qͥs queri audeat pire sibi
aliquid aut qͥs omĩo mansurũ sib quitꝙͣ spõ¬

Expanded text:
dis; 8 de poetice ortu quam longissime repetito deqdis; 8 de poetice ortu quam longissime repetito deque vetustissimis musarum cultoribus, in quibus, preter notos Eliconis accolas, Cadmum Agenoridem et Herculem quendam, nescio an Alcidem, locas; de patria demum tua, cuius apud nos opinionum studiosis in Pheniciam atque Egiptum, ubi post te aliquot seculis peregrinati sunt philosophi illustres et Pithagoras et Plato et Atheniensium legifer idemque Pyeridum serus cultor, ille doctissimus senex Solon, qui tibi, quem vivens mirabatur, lago disiuncti essemus, vix non dicam libros sed nomen audiverunt tuum, ut intelligas quantula est hec fama mortalis ad quam tanto anhelitu suspiramus. 11 In his sane tot dulcibus amarisindustria! O labores curasque hominum, o tempus breve sed perditum, o vanitatem superbiamque de nisol eclipsim patitur; quis queri audeat perire sibi aliquid aut quis omnino mansurum sibi quicquam spon
Abbreviated transcription (Latin):
dixim screpẽ est quidꝙꝰ ab ullo nobis dicit᷑
minis excellitis supͣq hoĩem estis ⁊ toto u̾tice
itur in mibila s⁊ dulce mͥ uelut infanti est
cũ diẜtissimis nutritoribꝰ balbutire Et de
stilo quidẽ hactenꝯ ad rem uenio Seuereris
de quibusdã tũ de om̃ibꝰ ꝓpẽ iure optimo
q̃ri possis Nam quid in rebus queso hom ẽ
qd q̃rimoniis iustis uacet  nͥ ꝙ querule ubi
inefficaces ẽẽ ceꝑut quodãmodo iuste eẽ
desunt cãr̃ eiuĩ nõ tam quidẽ insticie s effc̃u
qui est ut dãxnando p̃terita pñtibꝰ ꝯsulat
debent hiis nũc igit᷑: tu sume uir affluis
ex quibus longã licet epłam texueris ut lon¬
gior tñ ẽẽt optaui Ita nichil omio longũ
sencias nisi tedio aduĩcto Sed ut ĩa singła
uisũ erit expediã supͣ modũ supͣq fidẽ de¬
lectauit aĩm sciendi discendiq auidũ quod
scripsisti de p̃cep toribꝰ tuis olim inͥ ignotis
fareor ac deiceps tanto n̾to discipli uerẽ¬

Expanded text:
dixerim? ‘Strepere’ est quicquid ab ullo vobis dicitur: nimis excellitis supraque hominem estis et toto vertice itis in nubila. Sed dulce michi velut infanti est cum disertissimis nutritoribus balbutire. Et de stilo quidem hactenus; ad rem venio. 6 Quereris de quibusdam, cum de omnibus prope iure optimo queri possis; nam quid in rebus, queso, hominum est quod querimoniis iustis vacet? Nisi quod querele, ubi inefficaces esse ceperint, quodammodo iuste esse desinunt; carent enim non causa quidem iustitie sed effectu, qui est ut damnando preterita presentibus consulat debent. His tu nunc igitur, summe vir, affluis, ex quibus longam licet epystolam texueris, ut longior esset tamen optavi; ita nichil omnino longum sentias, nisi tedio adiuncto. Sed ut iam singula qua visum erit expediam, supra modum supraque fidem delectavit animum sciendi discendique avidum quod scripsisti de preceptoribus tuis, olim michi ignotis, fateor, ac deinceps tanti merito discipuli veren
Abbreviated transcription (Latin):
usi iusti uolunũs meta tnstendit᷑ plium
capax est que huiꝰ quidẽ est gu̾is scripta
iam suꝑant lins auulsa extra ordinẽ alio¬
quodã quo stribenda aũt si quid t lo m̃it et
sum scripturus abetate iam nomẽ hĩtura
rursus alio uenient clandenda uolumine
subtrahi nobis nolitis Et ego ita sũ ut
uobis in medio p̃cum fu̾ore ꝓuidendũ erat
nrdũ sine delectu tuea oĩa ꝓbatis dũ mł
penitꝰ michi uultis efflũe dñq pͥuatus
rebus meis ux rñdẽt landandi studio ef¬
fertis in publicũ ĩũitus in illorũ manus
cege̾n qui aliena oĩa stomacantes sibi
plandunt sua sola suscipm̃t ac mirantur
felices estimatõe domestica horũ me iudiciis
imꝑatũ et meriẽ obicitis amiti nõ possũ
de afstĩbus tuis q̃ri nempe quibꝰ cario nil
hẽo E ed est ut tet̾arũ rerũ sit amãdi mo
bector candidissie quisquis es obtestor atq
obfecre ꝑ tõĩs studii amorẽ ꝑsi qua tibi ꝓ

Expanded text:
nisi iusti voluminis meta trascenditur, plurium nisi iusti voluminis meta trascenditur, plurium capax est, que huius quidem generis scripta iam superant, 7 his avulsa extra ordinem alioquodam, que scribenda autem, siquid tale nunc etiam sum scripturus, ab etate iam nomen habitura, rursus alio venient claudenda volumine, uid vobis subtrahi nolitis et ego ita sum ut vobis in medio precum fervore providendum erat, ne dum sine delectu mea omnia probatis, dum nil penitus michi vultis effluere, dum que privatis rebus meis vix respondent laudandi studio effertis in publicum, invitus in illorum manus cogerer, qui aliena omnia stomacantes sibi plaudunt, sua sola suspiciunt ac mirantur, felices extimatione domestica. Horum me iudiciis imparatum et inermem obicitis, amici; non possum de affectibus vestris queri, nempe quibus carius nil habeo. Sed est, ut ceterarum rerum, sic amandi modlector candidissime, quisquis es, obtestor atque obsecro per comunis studii amorem, per siqua tibi fame
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quidẽ opus adolestens cepi senex ꝑago
ỹmo uo ceptu ꝓsrquor unũ est eni hᵒ ex
omibus cui supp̃mã sola mors impouret
manũ qũõ ego ałiu amiti tolloquii ꝙͣ uite
finẽ sperem aut qui nã dies nre spantem
int̾ eos tacitũ efficiet cũ quibꝰ ore gelido
tuli ac p̃ter pͥmã que dictata seruis p̃uenit
comites et locũ p̃fatõis obtirit cet̾a pene
omĩa quo incid̾ant scripta sunt ordĩne Ita
eiũ et ꝓgressus mei feriem s ea forte cura
fuit uiteq cursũ bector intelliget in quibꝰ
fateor ne semel dicta repetem bisqi uel se¬
pus idẽ ponem qd̾ incipiens ꝓmiẜam ad
plenũ prestare non potui uolui quidem sed
multitudo rerũ obstitit uarietasq ĩa et
occupati int̾im intertiq aliis aĩ uiolenta
distractio Nunc qm̃i et hũc clauũ młta tircũ¬
sonat atq in du̾sum uocãt et ꝙͣtũ iute res¬
tet intertũ hẽo. et hic liber satis crenit nec

Expanded text:
hoc quidem opus adolescens cepi, senex perago; hoc quidem opus adolescens cepi, senex perago; imo vero ceptum prosequor; unum est enim hoc ex omnibus, cui supremam sola mors imponet manum. Quomodo ego alium amici colloquii quam vite finem sperem? aut quenam dies me spirantem inter eos tacitum efficiet, cum quibus ore gelido tuli, ac preter primam, que dictata serius prevenit comites et locum prefationis obtinuit, cetera pene omnia quo inciderant scripta sunt ordine. 5 Ita enim et progressus mei seriem, si ea forte cura fuerit, viteque cursum lector intelliget. In quibus, fateor, ne semel dicta repeterem bisque vel sepius idem ponerem, quod incipiens promiseram, ad plenum prestare non potui. Volui quidem, sed multitudo rerum obstitit varietasque ipsa et occupati interim intentique aliis animi violenta distractio. 6 Nunc quoniam et hunc calamum multa circumsonant atque in diversum vocant et quantum vite restet incertum habeo et hic liber satis crevit nec,
Abbreviated transcription (Latin):
A sotem surm concdusio hmius li bri
Le pͥncipiũ In te funs bẽs ergo ni
sotratet qd optasti librũ emeis nu¬
gis uulta rerũ ac uborũ imparitate ꝯtex¬
tũ hand ĩmerito delicatas aures offensurum
opus epus ut est aĩmus mortaliũ uagus et
uarus et uelle sũe tuiq ẽ quibusdã fortas¬
se qͥuibꝰ qualitas rerũ nõ placebit ip̃a
hec sit placitura uitas ignoscẽt u̾o ala si
memerint huc me nõ mrasponte s amicis
tctũ p̃cibus descendisse parendiq cupide n ͨ
aliena idicia nec occupatõnes mneas atꝯ
irrepabilem huiꝰ exigni et incerti tp̃ris
ꝑtinusse iacturã nõ tu si me offend̾it non
michi s tibi ueniã dabis Et dicis hoc uolui.
negare me non potuit tanto mei amãtior
ꝙpto diligencior sui Siquidẽ nulli pluris ẽ
amitꝰ ꝙͣ tun fame ꝓprie ꝯstat impẽdio mł¬
tis et p̃ẜtim bonis uita atq opibꝰ carior
fama est quã qui pro amico sprenerit haud¬
dubie uiliora contr̃pnet si res exigat. Et

Expanded text:
atem suum, conclusio huius libri. 1 A te principium, in te finis. Habes ergo, mi Socrates, quod optasti, librum e meis nugis multa rerum ac verborum imparitate contextum, haud immerito delicatas aures offensurum opus; quamvis, ut est animus mortalium vagus et varius et velle suum cuique est, quibusdam fortasse, quibus qualitas rerum non placebit, ipsa hec sit placitura varietas. 2 Ignoscent vero alii si meminerint huc me non mea sponte sed amicis tractum precibus descendisse parendique cupidine, nec aliena iudicia nec occupationes meas atque irreparabilem huius exigui et incerti temporis pertimuisse iacturam. Nam tu, siquid offenderit, non michi sed tibi veniam dabis, et dices: ‘Hoc volui; negare ille nil potuit tanto mei amantior quanto negligentior sui’. Siquidem nulli pluris est amicus, quam cui fame proprie constat impendio; multis, et presertim bonis, vita atque opibus carior fama est, quam qui pro amico spreverit, hauddubie viliora contemnet, si res exigat. 3 Et
Abbreviated transcription (Latin):
allatus est in quo p lane sensi ualidũ et uelox
ingemũ posse omia Itaq cicͦone lic eloꝙ̃¬
tia sua in carm̃bus destitutũ et uirgilium
orõne soluta illa de felicitate ingenii dere¬
lictũ scribit almens seneca Quoꝵ alter in
multis interp̃s alter in płibus nũator tuꝯ
tñ sic accipio ut quisq secũ non cũ alio collatꝰ
ip̃e sibi impar frq inferiorheãtur Alioquin
et cic̾onis uersiculos nõ meptos et uirgilii
epłas orõne libera nõ mamenas legi Quod
in te quoq nũt exꝑior uniꝰ et si carmẽ pro¬
priũ atq p̃cipuũ opus sit et si io̾m ꝙ̃dam
scripserim te nõ mõ ad u̾bũ in nr̃am linguã
uersum s in tuã ip̃am resolutũ uderi de pce¬
ta elo ꝙ̃tissimo uix loꝙ̃tem mĩt tñ qͥd mirarie

Expanded text:
et velox ingenium posse omnia. Itaque “Ciceronem” licet “eloquentia sua in carminibus destitutum” et Virgilium “oratione soluta illa felicitate ingenii” derelictum scribat Anneus Seneca, quorum alter in multis interpres, alter in pluribus imitator tuus  utrunque tamen sic accipio ut quisque secum non cum alio collatus, ipse sibi impar seque inferior habeatur; alioquin et Ciceronis versiculos non ineptos et Virgilii epystolas oratione libera non inamenas legi. 4 Quod in te quoque nunc experior, cuius etsi carmen proprium atque precipuum opus sit, etsi Ieronimum, scripserim te non modo ad verbum in nostram linguam versum sed in tuam ipsam resolutum, videri “de poeta eloquentissimo vi
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe et apud infos datã
Ranciscus homero graie muse pͥn¬
tipi salui dudũ te scripto allo qui
nirus fuerat et fecissem nisi qr luigne cõ¬
merciũ non rrat llam net ego lñs gretꝭ
discendis satis felix. et tu latinas quibus
olim ꝑ sc̃ptores nr̃os adutus uti solebas srꝙ¬
cũ negligentia didicisse uidebare utrimq
tuorũ pͥncipia laborã librorũ in quibꝰ uelut
exoptati amiti suꝑciliũ ꝓcul ambigiẽ ⁊ rap¬
tun uibrans se fluctuãtis come apitẽ intus¬
bar latiꝰ nichil obtigat nichil demq spera¬
bat᷑ ubi te cominꝰ contẽplabarer Nam li¬
bellus ille uulgo qui tuus fertux et si cuiꝰ
sit nõ constet tibi exceptus tibiq inscͥptꝰ¬
est tuus ntiqz nen est uir iste si uixerit to¬
tũ te nobis reddet et iã cepit ut non modo
dinorũ fructu oꝑm eximio s tuarũ quoq
confabulationũ illetebris ꝑfruam Quaꝵ¬

Expanded text:
nomine et apud Inferos datam. 1 Franciscus Homero graie muse principi salutem. Dudum te scripto alloqui mens fuerat, et fecissem nisi quia lingue commercium non erat. Nam nec ego grecis literis discendis satis felix, et tu latinas, quibus olim per scriptores nostros adiutus uti solebas, sequentium negligentia dedidicisse videbare; utrinqutuorum principia librorum, in quibus velut exoptati amici supercilium procul ambiguum et raptim vibrans seu fluctuantis come apicem intuebar, latini nichil obtigerat, nichil denique sperabatur ubi te cominus contemplarer; nam libellus ille vulgo qui tuus fertur, etsi cuius sit non constet, tibi excerptus tibique inscriptus, tuus utique non est. Vir iste si vixerit, totum te nobis reddet, et iam cepit, ut non modo divinorum fructu operum eximio, sed tuarum quoque confabulationum illecebris perfruamu
Abbreviated transcription (Latin):
agte qͥd medicos iustimanũ atq estulanũ¬
im nõ norũt clientes atq egros ululan¬
tes nõ audiũt obsurduerũt bñ homeri
Ugili. ꝙ nõibꝰ attoniti et ad strepitũ fõ¬
tis aomi nemo rosis cure ualliba oberrãtes
Quid nĩoribꝰ monstris insisto carpẽtarii
fullones agcole desitis arat̾s ⁊ ceterarũ
artiũ instrumẽtis de nuisis ⁊ de appolliue
fabulant᷑ dici nõ p̃t ꝙͣ late iam uaget᷑ hec
pestis que paucorũ nper hõm fuit si cãz
q̃ris res p̃dulas ẽ gustu si que ad modum
raris apphendat᷑ ingeniis et incurio sitat
eximiq ꝯtẽptus rerũ om̃i relenati abstc̃¬
tiqz cũ et nat̾e egens prsus ydoneꝰ. Itaq
qd exꝑimento sucil et doctissiorũ hõm

Expanded text:
agere, quid medicos? Iustinianum iam atque Esculapiagere, quid medicos? Iustinianum iam atque Esculapium non norunt; clientes atque egros ululantes non audiunt; obsurduerunt enim Homeri rgiliique nominibus attoniti et ad strepitum fontis Aonii nemorosis Cirre vallibus oberrantes. 13 Quid minoribus monstris insisto? Carpentarii fullones agricole, desertis aratris et ceterarum artium instrumentis, de Musis et de Apolline fabulantur; dici non potest quam late iam vagetur hec pestis, que paucorum nuper hominum fuit. Si causam queris, res predulcis est gustu sed que admodum raris apprehendatur ingeniis, et incuriositatis eximiique contemptus rerum omnium et elevati abstractique animi et nature egens prorsus ydonee. Itaque, quod experimento simul et doctissimorum homi
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃ũs ab scessit ñit intelligo nõ risũ illũ
debitũ s misiatõem et ꝯsiliũ fuisse atq
illiꝰ ꝯsiliũ q̃relas iusticia nõ carere assue¬
uerãt xiũ filii familias sui ⁊ amitoꝵ cõmo¬
dis intenti rei familiaris aut ĩuitũ a loqͣ¬
cis fori screpitus atꝯs acta yscribe̾ Runc
flactꝰ scribimꝰ indoctis doctiꝰ poemata
passim durũ solacii genꝯ młtos labores
inuenisse ꝑticipes mallem solus egrotare
iã et in eis ⁊ alienis malis exceor et si res¬
carmmĩa oĩs in caput hoc nr̃i orbis angulis
pluit Net satis est pegnis iam nec gallis
mõ s grais et theutonis ⁊ britãnis tẽpes¬
tatibꝰ br̃arũ pulsor om ingemoꝵ arbiter mei
ip̃ius ignarus si ad sigla rñdeam occupa¬
cissimꝰ om̃i mortaliũ si damnẽ tensor inuisi
blandus mendaxqz si landens insolens
su ꝑbusq si tateã tument puto nelentiꝰ
egrotẽ cõpotes uoti faciã hinc illoꝵ stimłis

Expanded text:
factus abscessit. 10 Nunc intelligo non risum illi factus abscessit. 10 Nunc intelligo non risum illi debitum sed miserationem et consilium fuisse, atque illius et similium querelas iustitia non carere. Assueverant enim filiifamilias, suis et amicorum commodis intenti, rei familiaris aut mercium aut loquacis fori strepitus atque acta conscribere; nunc Flaccus: Scribimus indocti doctique poemata passim. Durum solatii genus multos laborum invenisse participes; mallem solus egrotare; iam et meis et alienis malis exerceor et si rescarmina omnis in caput hoc nostri orbis angulus pluit; nec satis est: peregrinis iam, nec Gallis modo sed Graiis et Theutonis et Britannis, tempestatibus literarum pulsor, omnium ingeniorum arbiter, mei ipsius ignarus. Si ad singula respondeam, occupatissimus omnium mortalium; si damnem, censor invisus; blandus mendaxque, si laudem; insolens superbusque, si taceam. 12 Timent, puto, ne lentius egrotem; compotes voti faciam hinc illorum stimulis
Abbreviated transcription (Latin):
ram id quid̃ c̃ multis s ita inͥ q̃mi hy nͣᵐ¬
spo cetorũ anũ morbor sanitas nociua ꝯtigat
Ut nulle ux tandẽ udicis admonitꝰ ⁊ uelut
exprectꝰ ad aĩaduerte pͥmũ cepi posse id un
nocium madu̾tens nec fortassis ĩiustã fuisse
qrimoniã senis olim prisfamilias qͥ subito
mestus et prue lac̾ians ad me uenit ⁊ cñ
ego inqͥt tuũ nomẽ semꝑ amauim quã mͥ
tu uicẽ reddidis inde filio meo unnico ꝑ eũ
bant aĩm etas hom̃is erisq hĩtus nõ parui
doloris iudiciũ pre se fens dem̃ ubi ad me
reu̾sus sum qd in re erat neq eũ neq fi¬
liũ xius nosse rñdi qd refert inqͥt senex
an tu illũ cte ille te nouit ⁊ a me multa
impensa iuiris ciuilis scudio traditꝰ tua se
uestigia sequi male ait ĩta ego magna
spe pͥnatus ille ut augurior net iur̃ ꝯsul¬
tũ impbeu̾it nec poxtã quo dc̃o me ⁊ qui
siderant u̾tit in risũ ip̃e nichilo lecior

Expanded text:
ram id quidem a multis; sed ita michi ram id quidem a multis; sed ita michi orborum sanitas votiva contingat, ut mille vix tandem indiciis admonitus et velut experrectus, animadvertere primum cepi posse id verum nocuerim inadvertens, nec fortassis iniustam fuisse querimoniam senis olim patrisfamilias, qui subito mestus et pene lacrimans ad me venit et: «Cum ego» inquit, «tuum nomen semper amaverim, quam michi tu vicem reddideris, vide; filio meo unico pereundbant animum etas hominis orisque habitus non parvi doloris indicium pre se ferens; deinde ubi ad me reversus sum, quod in re erat, me neque eum neque filium eius nosse respondi. «Quid refert» inquit senex, «an tu illum? certe ille te novit, et a me multa impensa iuris civilis studio traditus, tua se vestigia sequi malle ait. Ita ego magna spe privatus, ille, ut auguror, nec iurisconsultum impleverit nec poetam». Quo dicto, me et qui aderant vertit in risum; ipse nichilo letior
Abbreviated transcription (Latin):
pacto iubro ne quid hͤ tp̃re legas a̾ scͥbas
agnoui ludũ ociosius sibi manchus miche
remane uisus eras qd expectas tnsiit
dies ille ãno longior non snĩ tedio die alt̾s
dolorẽ capitis a mane usqr ad uesꝑam pas¬
sus sũ Tertius dies illuxa̾t quasd̾ febris
mo eł tuĩtulas sentire cẽꝑam rediit ille re
cognita clanesq restituit ita ego repẽte
ꝯualui ⁊ ip̃e postinodũ me laboribꝰ ab
indens ur dicebat a scłi se p̃ce tõtinuit.
Quid igit᷑ dicã i̾ta ne u̾m est ut sicut cet̾a¬
rũ rerũ sit scribendi cathetes in sanabile
qd̵ ait satiricꝰ Qd̾ rgo addo ꝯtagiosus et̃
morbꝰ sit ꝙͣ iultos xiũ putas me qm̃ tecum
lo quor morbi huiꝰ ꝯtagiis infetisse Cole¬
baut in memoria nr̃a rari ẽẽ qui hec scri¬
b̾eut nũt nemo nõ scribit rari aᵈ scribũt
qd ad cortaneos attinet ut quid ã putant
non nũma culye pos peires me est audie¬

Expanded text:
facto iubeo nequid hoc tempore legas aut scribas». facto iubeo nequid hoc tempore legas aut scribas». 6 Agnovi ludum: otiosus sibi, mancus michi remanere visus eram. Quid expectas? transiit dies ille anno longior non sine tedio; die altero dolorem capitis a mane ad vesperam passus sum; tertius dies illuxerat: quasdam febris motiunculas sentire ceperam. Rediit ille re cognita clavesque restituit; ita ego repente convalui et ipse postmodum me laboribus ali videns, ut dicebat, a simili se prece continuit. 7 Quid igitur dicam? ita ne verum est ut, sicut ceterarum rerum, sic scribendi “cacoethes insanabile”, quod ait Satyricus; quod ego addo, contagiosus etiam morbus sit? Quam multos enim putas me, qui tecum loquor, morbi huius contagiis infecisse? solebant in memoria nostra rari esse qui hoc scriberent; nunc nemo non scribit; rari aliud scribunt. Quod ad coetaneos attinet, ut quidam putant, non minima culpe pars penes me est. 8 Audie
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝯtingant s qr neq rerũ cupidior nona¬
rũ ⁊ p̃cipue mearũ neq occultarũ uestigan¬
tior neq difficiliũ intelligencior neq intre¬
dibiliũ ex anũatior alius i tã ꝓximꝰ nũt
erat audistis ecce iam ꝑtem status mei labs¬
riosiq añi ⁊ fabellã int̾serã q̃ te mirari
amplius cegat meq u̾a locutũ ꝓbet amicũ
hñi in sblis amice ͤ sũmo gradu. Is eo tẽ¬
pe ꝙ. irdentissime affricã mrã ingressus
ꝙͫ nũꝙͣ sole leone obtinẽte arsit affrica opꝰ
inceꝑam ꝙ intꝰ manꝰ meas diuciꝰ iã xrpẽ¬
dit et ꝙ unũ si qua sxes salutis est auheli
situn pectoris puto uł leniet uel extĩgnet
cũ uidiss in modico labore cõfectũ inꝑniso
marii tui qͣs cũ dedissem admirans ibi ꝓ¬
tinꝰ libros oñis atq oĩa ad scribendũ instrã
ꝯclusit obserauitq sollicite atq abii et
et detẽ in qͥt tibi dierũ ferias iudicio ⁊ex

Expanded text:
ista contingant, sed quia neque rerum cupidior novaista contingant, sed quia neque rerum cupidior novarum et precipue mearum, neque occultarum vestigantior, neque difficilium intelligentior, neque incredibilium examinantior alius michi tam proximus nunc erat. Audisti ecce iam partem status mei laboriosique animi, et fabellam interseram que te mirari amplius cogat meque vera locutum probet. 4 Amicum habui in sublimis amicitie summo gradu. Is eo tempore quo ardentissime Africam meam ingressus opus inceperam, quod inter manus meas diutius iam pependit et quod unum, siqua spes salutis est, anheli sitim pectoris puto vel leniet vel extinguet, cum vidisset immodico labore confectum, improviso marii tui». Quas cum dedissem admirans, ibi protinus libros omnes meos atque omnia ad scribendum instrumenta conclusit obseravitque solicite atque abiit, et: «Decem» inquit, «tibi dierum ferias indico et ex
Abbreviated transcription (Latin):
Deq insanabli scribendi morbo.
Ira res dictu scribe cupio nec qͥd
aut tui stribã stio et cũ frea uolup¬
tas papirus ealamꝰ actmentũ noct᷑nrq
uigilix sompno mn sũt et requie gͣciores qͥd
multa crutior sꝑ ⁊ langneo u dũ scribo sit
noua ꝑplexitas inquiete laborãs in labori¬
bus congiesto durũ prttꝰ at saxrũ et quod
u̾e doncalioneis ex lapidibo ortũ putes
ubi totũ mẽbranis incubuit ubidigitos ocu¬
losq lassauit tũ frigus estũq non sentit
tũ sibi cõpositũ lodice no bilissima uidetur.
metuitq diuelli ⁊ obsequiũ s nregantibus
feras iguit qͣ segnis asellus sub inquo
fasce scrupulosũ mõ iussus astende̾ mox
nõ miuꝰ ainde ceptũ repetit ꝙ plenum¬
fessus ille p̃sepe nec mins longis lacubrã¬
tiombs ꝙͣ is pabulo et quete reficit᷑ qͥd
ergo ꝙn neq ascribendo cessare neq reqͥe
pati possũ scribã tibi non qd̾ magnoꝑe te

Expanded text:
deque insanabili scribendi morbo. 1 deque insanabili scribendi morbo. 1 Mira res dictu, scribere cupio nec quid aut cui scribam scio; et tamen — ferrea voluptas — papirus calamus atramentum nocturneque vigilie somno michi sunt et requie gratiores. Quid multa? crucior semper et langueo nisi dum scribo; sic — nova perplexitas — in quiete laborans in laboribus conquiesco. Durum pectus ac saxeum et quod vere deucalioneis ex lapidibus ortum putes, ubi totum membranis incubuit, ubi digitos oculosque lassavit, tum frigus estumque non sentit, tum sibi compositum lodice mollissima videtur metuitque divelli, et obsequium sibi negantibus ferias init, quasi segnis asellus sub iniquo fasce scrupulosum montem iussus ascendere; mox non minus avide ceptum repetit quam plenumfessus ille presepe, nec minus longis lucubrationibus quam is pabulo et quiete reficitur. Quid ergo, quando neque a scribendo cessare neque requiem pati possum? 3 Scribam tibi non quod magnopere te
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uños nostet artis illus in qua olim licet pub¬
licis occupatos curis mũdi dños altissima
ingemia cupide s diligent̾ ex̾cuisse ꝯstaret
ꝓpositisq aliqt exemplis quibꝰ tu nõ eges
in hanc siñam ꝯculsi ut oñderẽ sͥ paucio¬
res poetas ẽẽ ꝙͣ credẽt et ꝓ tp̃re panta
stctim de poetice pͥmordio de uiis ac t̾imio
et p̃sertĩ de ix̃a incredibili portarũ rariͭ ͤ
disserui quẽ nouissimũ articłm in oratore
suo tullius attigit Que cũ uir ille magus
Inq aliis doctus ⁊ in hiis nĩme indocilis nu
broq de hinc singula rexetens post eum
felicit᷑ et uale nͥ tibi alit̾ uidet᷑. Epłam
hodiernã hest̾namq postꝙͣ leg̾is mitte ne¬
apoli ad zenobiũ nr̃m ut ip̃e barbatusq
meus si forsan e portu sulmonens par¬
thenopras repeciit ꝓcellas risũ nr̃m indig¬
natõriuq ꝑticipent ad fontem soegie¬
iiii. Idus angusti¬
¶. Ad xrtrũ abbrm sc̃i benigni de rodẽ

Expanded text:
terminos nosset artis illius in qua olim, licet pubterminos nosset artis illius in qua olim, licet publicis occupatos curis, mundi dominos altissima ingenia cupide et diligenter exercuisse constaretpositisque aliquot exemplis, quibus tu non eges, in hanc sententiam conclusi, ut ostenderem sibi pauciores poetas esse quam crederet et pro tempore pauca strictim de poetice primordio, de viis ac termino et presertim de ipsa incredibili poetarum raritate disserui; quem novissimum articulum in Oratore suo Tullius attigit. Que cum ille vir magnus inque aliis doctus et in his minime indocilis intbroque dehinc singula repetens post eum feliciter et vale, et nisi tibi aliter videtur, epystolam hodiernam hesternamque, postquam legeris, mitte Neapolim ad Zenobium nostrum, ut ipse Barbatusque meus, si forsan e portu Sulmonensi Parthenopeas repetiit procellas, risum nostrum indignationemque participent. Ad fontem Sorgie, IV Idus Augustas. 7 Ad Petrum abbatem Sancti Benigni, de eodem
Abbreviated transcription (Latin):
dici p̃t unũ ẽẽ ex pantis pͥncipẽ int̾ pͥnci¬
pes excellentissimũ int̾ sũmos romuleiq
clarũ decus cardinis uirũ rare prudentie
cuiꝰ ꝯsilio ꝑ facile t̾rarũ orbis regi posse
uideat᷑. Carũ p̃tereu młtarũ et excelsi iuge
familiares ẜmones quibꝰ me sepe dignat᷑
quociẽs mentio incidisset alicuiꝰ qui uel
tria uerba ad ppłm face̾ uel securi ꝯductꝰ
epłam dictare didisset me attentꝰ ne di¬
cam actouitꝰ ꝑcunctari solebat in hunc
fine modũ est ne his de quo loqͥm᷑ porta
eiũ u̾o cũ ex me sepe de quibusdã scola sti¬
tis pingne qd̾dam et raudiciũ rancidum
usu pociꝰ ꝙͣ rõne dictantibꝰ q̃ suusset et
ego semel egre risũ continem adu̾tit oris
mei hĩtum uir ille cantissimꝰ itaq magꝭ
ac magis instare cepit ut dicem ꝙ rei esset
loqui om̃a eo sit uolente sã solitꝰ ignoran¬
tiã rei pult̾rime in tanto ingemo reu̾ente
increpui ꝙ nõ sultẽ pͥmos atq latissimos

Expanded text:
 principem inter principes, excellentissimum inter summos, romuleique clarum decus cardini, virum rare prudentie, cuius consilio perfacile terrarum orbis regi posse videatur, literarum preterea multarum et excelsi ingenfamiliares sermones quibus me sepe dignatur, quotiens mentio incidisset alicuius qui vel tria verba ad populum facere vel securi conductus epystolam dictare didicisset, me attentus, ne dicam attonitus, percontari solebat in hunc ferme modum: ‘Est ne hic de quo loquimur poeta?’ 33 Id enim vero cum ex me sepe de quibusdam scolasticis pingue quiddam et rancidum usu potiusquam ratione dictantibus quesivisset, et ego semel egre risum continerem, animadvertit oris mei habitum vir ille cautissimus; itaque magis ac magis instare cepit ut dicerem quid rei eloqui omnia, eo sic volente, sum solitus, ignorantiam rei pulcerrime in tanto ingenio reverenter increpui, quod non saltem primos atque latissimos
Abbreviated transcription (Latin):
gis xp̃iam textã indes dicebã me nescire
cui scribrm tu hiis legendis aptissimꝰ uisꝯ
ꝓmptior eris ad ueniã si tociꝰ orbis poe¬
matibꝰ ac poetis obuoxius et obsessus ad
coĩs dm̃ tuasq lr̃as ex itiue missas non
rñdi alit̾ ꝙͣ seip̃a in quiba certissima sue
pietatis ⁊ tui amoris sig ꝓsxexi q̃rum
pectans auxit dum potui dũ testor mstã
pp̃ spem ip̃is et lrĩs oblatã głiari quidẽ
apud te nõ u̾eor nosse me hõiens nullum
miuꝰ illi deditũ passioni fere eteñ nichil
sꝑo scis cãm qr fere ẽt nichil opto expecta¬
ii aũt ut u̾endũ iͥ p̃clari illio ⁊ optĩ uire¬

Expanded text:
gis epystolam textam vides; dicebam me nescire gis epystolam textam vides; dicebam me nescire cui scriberem: tu his legendis aptissimus visupromptior eris ad veniam, si totius orbis poematibus ac poetis obnoxius et obsessus, ad comunis domini tuasque literas ex itinere missas non respondi aliter quam re ipsa; in quibus certissima sue pietatis et tui amoris signa perspexi. pectans anxie dum potui, Deum testor, nullam propter spem ipsis ex literis oblatam. Gloriari quidem apud te non vereor, nosse me hominem nullum minus illi deditum passioni; fere etenim nichil spero; scis causam: quia fere etiam nichil opto. Expectavi autem ut verendum michi preclari illius et opti
Abbreviated transcription (Latin):
.d̾ pr̃ie gtuler cui nt̾ felix loliũ ⁊ st̾iles
auem̃as toto orbe diffusas aliqt iuuenĩ
ingeniũ feliciora ꝯsurgũt nͥ me amor fal¬
lit non ĩauĩt fontẽ potura castalim tibi
quoq diłta musis mãtua tib pacanũ tibi
uerona tͥ cimbria tͥ Culmor meus gͣtulor
et tibi doms maronea parthenopedũ
aliqͥd portauetũ nouos gregẽs inctis tͣmi¬
tibus la te nagos semꝑ aridos sicrentesqz
cõspitio qua in re ut dixi mordet añ cõn¬
stietia qͣ magͣ ex ꝑte unꝰ ego hiis oĩbus
deliramẽtis almiẽta p̃buerim exͦq notu¬
erim qd̾ non ultimũ nocendi geno ẽ ue̾or¬
q ne frondes ille mee ĩmaturis lauree ra¬
sõpnia et nocte ꝯcubia ꝑ auciimũ eb̾neis
meis plector nã et domi ystuo ⁊ uix iã et
pubtũ et ire audeo occ̾runt eiũ om̃i ex ꝑte
fremenci ꝑcũctant᷑ arripĩt docent dispu
gistratus in us rapiãt corrupteq rei¬
pub ͨ ͤ rens sim C rd quo feror dicebam
mõ me nõ hr̃e qd scribem en meris ex ma¬

Expanded text:
felix lolium et steriles avenas toto orbe diffusas, aliquot iuvenum ingenia feliciora consurgunt, nisi me amor fallit, non inaniter fontem potura Castalium. Tibi quoque dilecta Musis Mantua, tibi Patavum, tibi Verona, tibi Cimbria, tibi Sulmo meus gratulor et tibi, domus Maronea Parthenope, dum alibi poetantium novos greges incertis tramitibus late vagos, semper aridos sitientesque conspicio. 16 Qua in re, ut dixi, mordet animum conscientia, quasi magna ex parte unus ego his omnibus deliramentis alimenta prebuerim exemploque nocuerim, quod non ultimum nocendi genus est, vereorque ne frondes ille mee immaturis lauree rasomnia” et nocte concubia per autumnum eburneis pse criminibus meis plector; nam et domi estuo et vix iam in publicum exire audeo; occurrunt enim omni ex parte frenetici, percontantur arripiunt docent disputgistratus in ius rapiant corrupteque reipublice reus sim. 18 Sed quo feror? dicebam modo me non habere quod scriberem: en meris ex nu
Abbreviated transcription (Latin):
mena ieiuma inter expectandũ iugit᷑ ubi
qz in finẽ curre tediis iuctꝰ eẽm cessi fateor
ac secessi s nõ longius ꝙͣ ad eã solitunẽ
q̃ mͥ ad fontẽ sorgie est queq me curialibꝰ
malis fessũ recreare solet alt̾natõe gͣtissi
ma hic igit᷑ nõ sum hic nos dũ sinet extre¬
ma nt̃atas expectabo ubi licet a pͥma eta¬
te młtos ãnos egim nescio qũõ sue pere¬
grinar imp̃ssionũ inino capaces aĩos a eri
hic alit suie repoĩta et ex re nõiue hñs
dausa uallis aureas extͣneas nõ admit¬
tit nondũ porta nulłꝰ nr̃i ꝯtagio fcũs est
p̃ter unũ uillicũ meũ qui iã seuex incipit ĩ
bicipiti sompiiare parnaso ut ait ꝑ suis.
qd̵ si cerpe cepit actum ẽ pastore piscato¬
res uenatores aratores ip̃iqz bones mera
iungẽt pormata mera pormata rumina¬
bunt Tu uine nr̃i menor et uale.

Expanded text:
expectandum igitur ubi que in finem curie tediis victus essem, cessi, fateor, ac secessi, sed non longius quam ad eam solitudinem que michi ad fontem Sorgie est queque me curialibus malis fessum recreare solet alternatione gratissima. 21 Hic igitur modo sum; hic vos, dum sinet extrema necessitas, expectabo, ubi, licet a prima etate multos annos egerim, nescio quomodo, sive peregrinarum impressionum minus capaces animos aer hic alit, sive reposita et ex re nomen habens Clausa Vallis auras extraneas non admittit, nondum poeta ullus nostri contagio factus est, preter unum villicum meum, qui iam senex incipit in bicipiti somniare Parnaso, ut ait Persius. Quod si serpere ceperit, actum est: pastores piscatores venatores aratores ipsique boves mera mugient poemata, mera poemata ruminabunt. Tu vive, nostri memor et Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
quo studio nr̃a dilapsa sũt o mugas odibles
ridendasq et ut mltipliei gestu cũcta cognos¬
ras ꝙͥ ue de nĩoriba oxinandũ sit maior
ꝯcipias ab ex ͦ ilddã aliud illustre ridiculũ
magnũ aomitũ cultuq p̃cipuo colendũ Babi¬
lone hẽo utor eñ prisco ⁊ ingenuo loq̃ndi
more quo cito magnũ pomixriũ faĩliarem
suũ uocat et pluuꝰ scds uesꝑiano suo sałm
dicit nã si moderno siuili atq adulatorio¬

Expanded text:
quo studia nostra dilapsa sunt! o nugas odibiles quo studia nostra dilapsa sunt! o nugas odibiles ridendasque! et ut multiplici gustu cunta cognoscas quid ve de minoribus opinandum sit maiorum concipias ab exemplo, addam aliud illustre ridiculum. 30 Magnum amicum cultuque precipuo colendum Babilone habeo; utor enim prisco et ingenuo loquendi more quo Cicero Magnum Pompeium familiarem suum vocat et Plinius Secundus Vespasiano suo salutem dicit; nam si moderno s
Abbreviated transcription (Latin):
mus est ⁊ ad ꝑsuadendũ efficax et ad ora¬
toria ꝓnus dictator quoq dultis ac lepidꝰ
nõ multo quidẽ s suatus colorateq sine poe¬
tas puto qui coĩter hñtur oñs leg̾it non tñ
ideo magis est porta ꝙͣ textor Natio quia
manibꝰ aliems texta clamude induit᷑ et lic
ad porte nomẽ ꝓmendũ non sufficiat solum
carmen sit uissimũ illud oracii Neq ꝯtex¬
erem uersũ dixeris ẽẽ satis nec si qͥs strib
uti nos symom ꝓprioa putes hũt ẽẽ poetam
iste tñ nũꝙ uel uincũ carmen qd ad aures
meas uen̾it ꝯtexuit neq enĩ ad id aminũ
applicuit ut de asstoriis olim po ͭ ͥ fortuua
doltas de iusꝑata gandeas salute de salutꝭ
aũt cã mecũ ꝑiter indigneris ⁊ rideas cogi¬
tesq si qd utinã accidat sub clipeo poetico
nicholas etãtis ꝑiculis euasit uñ nõ rua¬
surꝯ ẽẽt maro s ille sub hiis indicibꝰ ałiam
maronis amititiã ingromãticꝰ dc̃us sũ Een

Expanded text:
ad persuadendum efficax et ad oratoriam pronus, dictator quoque dulcis ac lepidus non multe quidem sed suavis colorateque sententie; poetas, puto, qui comuniter habentur, omnes legerit: non tamen ideo magis est poeta quam textor ideo quia manibus alienis texta chlamyde induitur; 27 et licet ad poete nomen promerendum non sufficiat solum carmen sitque verissimum illud Horatii neque enim contexere versum Dixeris esse satis, nec siquis scribit uti nos Sermoni propiora, putes hunc esse poetam, iste tamen nunquam vel unicum carmen quod ad aures meas venerit, contexuit; neque enim ad id animum applidoleas, de insperata gaudeas salute, de salutis autem causa mecum pariter indigneris et rideas, cogitesque: si — quod utinam accidat — sub clipeo poetico Nicolaus e tantis periculis evaserit, unde non evasurus esset Maro? sed ille sub his iudicibus aliam Maronis amicitiam nigromanticus dictus sum. En
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ morbo rei pu ͭ ͤ nccͣia erat dici eiũ se se¬
uerũ clementẽq uolebat Si gͦ clemen¬
tiã sola in xublicos parricidas exerceꝰ
decreu̾at pot̾at ros nocendi instrĩo
omĩbꝰ excussos p̃cixueq suꝑbis artibꝰ
exarmatos uite relinq̃re atq ita urbi
Rõne uel de hostibꝰ cies uel de timen¬
dis hostiba contẽpnendos face̾ de qua
menor cui si hĩta fides ẽẽt alio loco res¬
puͨͣ staret nec rõ hodie ẜua foret nec
in se bonoꝵ tutelaz et malorũ extin¬
mũ suscepiss post nõ longũ tx̃ns ip̃e
forte cãm nou̾it ego riũ eñ postea non

Expanded text:
que morbo reipublice necessaria erat — dici enim se Seque morbo reipublice necessaria erat — dici enim se Severum Clementemque volebat —, si ergo clementiam solam in publicos parricidas exercere decreverat, poterat eos nocendi instrumentis omnibus excussos precipueque superbis artibus exarmatos, vite relinquere, 13 atque ita urbi romane vel de hostibus cives vel de timendis hostibus contemnendos facere, de qua memor, cui si habita fides esset, alio loco respublica staret nec Roma hodie serva foret nec in se bonorum tutelam et malorum exterminium suscepisset, post non longum tempus — ipse forte causam noverit; ego enim e
Abbreviated transcription (Latin):
tam clarũ nomẽ audierat Erat añt a
Rõno rege ad rõnũ pontifitẽ missus S
mirũ cõmerciũ nõ audeo qd̾ seqͥt᷑ dice̾.
neq hoc ip̃m dice̾ uolebã s qd̾ incepã.
Ut gͦ pueuit illic pontifex ma xiniꝰ tͥbꝰ
e mr̃o pncipiũ eccĩe cãm eius discernendã
dedit quibꝰ impositĩ ist uideant quo
supplicii gne̾ digniꝰ sit qui rẽ putã libe¬
ram ẽẽ noluit e tp̃ra omores e sepe
iͥ exclamatõ repetenda est quid̾ fateor
oĩ supplicio diguꝰ qr qd uoluit nõ adeo
ꝑseu̾ant᷑ noluit ut debuit et ut rerum
status nc̃citasq poscebat s ubertatis
pat̾ciuiũ ꝓfessus lib̾tatis hostes cũ oppri¬
me̾ suł om̃s posset quã facultatẽ nulli
unꝙͣ imꝑatori fortuna ꝯcess at dimisit
armatos o dirã tetraq caliguiẽ sepe in
mediss maximarũ rerũ conatibꝰ morta¬
lium se liuumbꝰ ingentez nẽpe si alte¬
ram tiñ cognouinꝰ sui ꝑtem et nõ illã

Expanded text:
tam clarum nomen audierat. 10 Erat autem a tam clarum nomen audierat. 10 Erat autem a romano rege ad romanum pontificem missus. O “mirum commercium”! Non audeo quod sequitur dicere, neque hoc ipsum dicere volebam, sed quod inceperam. Ut ergo pervenit, illico Pontifex Maximus tribus e numero principum Ecclesie causam eius discernendam dedit, quibus impositum est: ‘Videant quo supplicii genere dignus sit qui rempublicam liberam esse voluit’. O “tempora o mores”, o sepe michi exclamatio repetenda! 11 Est quidem, fateor, omni supplicio dignus quia quod voluit non adeo perseveranter voluit ut debuit et ut rerum status necessitasque poscebant; sed libertatis patrocinium professus, libertatis hostes, cum opprimere simul omnes posset, quam facultatem nulli unquam imperatori fortuna concesserat, dimisit armatos. 12 O diram tetramque caliginem, sepe in mediis maximarum rerum conatibus mortalium se luminibus ingerentem! nempe si alteram tantum cognominis sui partem, et non illam
Abbreviated transcription (Latin):
nossem muslare mag̾ ꝙͣ głia ⁊ laudibꝰ
guosam pectꝰ mardesce̾ inserebã laudes
magnificas ⁊ młtorit̃ forte iudicio ninas
dãs hortabar ad reliqua Extãt aliꝯuot
mee ad illũ epłe quarũ me hodie non pe¬
nitus pudet dĩnare riũ solro atq utiuã
nec ip̃e ẽt̃ dinasset ꝓfecto aũt qd̾ dum
miratõe dignissinũ erat an tñ ob hoc
Unũ eradende suit nestio ꝙ turpit᷑ unie̾
nualuit ꝙͣ honeste mori s de impossibili
bus nõ est ꝯsultatõ. et si uiũ dele̾ illas
ualde ueliui non poto in pub̃egresse mei
iuris ẽs̃ desierũt Itaq ceptũ sequor Intͣ¬
uit curiã hũilis atq ꝯtemptꝰ is qͥ malos
orbe toto tremefecit, ac tant bonos spe
letissima atq expectatõe ꝯpleuit ⁊ uniuiꝰ¬
so quondã ppło rõno italicarũq urbum
pͥmatibꝰ Comitato nũs duobꝰ huic illic
stipatus satellitibꝰ ibat inselix plebe
obuia uideriqz auida facre euis. cuiꝰ mõ

Expanded text:
nossem nulla re magis quam gloria et laudibus nossem nulla re magis quam gloria et laudibus generosum pectus inardescere, inserebam laudes, magnificas et multorum forte iudicio nimias dans hortabar ad reliqua. 8 Extant aliquot mee ad illum epystole, quarum me hodie non penitus pudet; divinare enim non soleo, atque utinam nec ipse etiam divinasset! profecto autem quod, dum miratione dignissimum erat; an tamen ob hoc unum eradende sint, nescio, quod turpiter vivere maluit quam honeste bus non est consultatio; etsi enim delere illas valde velim, non potero; in publicum egresse mei iuris esse desierunt. Itaque ceptum sequor. 9 Intravit curiam humilis atque contemptus is qui malos orbe toto tremefecit ac terruit, bonos spe letissima atque expectatione complevit et universo quondam populo romano italicarumque urbium primatibus comitatus, nunc duobus hinc illinc stipatus satellitibus ibat infelix, plebe obvia videndique avida faciem eius, cuius modo
Abbreviated transcription (Latin):
uolublem risu lemas et distas int̾ t̾stia
iocari ueuit ad curiã nꝑ ymo u̾o non
uenit s captiuꝰ ducty est Nicholaꝰ lau¬
renciꝰ olim late formidatꝰ tribunꝰ urb̾
rome nũc oĩm hõm miserrimꝰ et quod
extremũ mali genus ẽ nestio an ut ualde
miser sit nũme missabłis qui cũ in capi-¬
tolio tanta cũ głia mori po boenutũ et
mox lemoniscen carce̾m subire tanto tuo et
rõm nõis ac rei pu ͣ ludibrio sustinuit in
quo landando moriendoq ꝙͣtꝰ hic calamꝰ
fuit noticiꝰ est forte ꝙͣ uellem amabam
u̾tutẽ landabã ꝓpositũ mirabarq am̃i
Uiri gstulabar ytalie alie urbis ĩperiũ
mũdi tociꝰ requiẽ ꝓuidebã tot ex radi¬
sibi stimilos addidissẽ quos ut mĩcii eius
testabant᷑ et lre in u̾bis meis acutissios
senciebat tanto ego mag̾ꝰ ardebã acuebã¬
q anñ si quid ex cogitare possem ꝙ fuẽs
illud ingeniũ in flãmaret et qui probe

Expanded text:
Volo bilem risu lenias et discas inter tristia Volo bilem risu lenias et discas inter tristia iocari. 5 Venit ad curiam nuper, imo vero non venit sed captivus ductus est, Nicolaus Laurentius, olim late formidatus tribunus urbis Rome, nunc omnium hominum miserrimus, et quod extremum mali genus est, nescio an, ut valde miser sic minime miserabilis, qui cum in Capitolio tanta cum gloria mori posset, bohemicum et mox lemovicensem carcerem subire tanto suo et romani nominis ac reipublice ludibrio sustinuit. 6 In quo laudando monendoque quantus hic calamus fuerit, notius est forte quam vellem. Amabam virtutem, laudabam propositum, mirabarque animum viri; gratulabar Italie, alme Urbis imperium, mundi totius requiem providebam; tot ex radisibi stimulos addidissem, quos, ut nuntii eius testabantur et litere, in verbis meis acutissimos sentiebat. 7 Tanto ego magis ardebam acuebamque animum siquid excogitare possem quod fervens illud ingenium inflammaret, et qui probe
Abbreviated transcription (Latin):
motu ⁊ młta circũstrepũt snułq hic ⁊ alibi
atq ita nusꝙͣ sũ faĩliare malũ locanu¬
tantiũ Babilone ultĩa digressus ad fontẽ
⁊ orgie substiti netissio irarũ ꝓcellaꝵ por¬
tu hic me conutes oꝑior et autũn exitum
aut illud saltẽ a maiore descͥptũ tp̃us ñ
iam bremiorq dies ⁊ melior estas Int̾im
ergo ne manis rusticatõ mea cogitationũ
ꝯsũptarũ fragniẽta recolligo ut oĩs dies
si fieri possit aut aliqͥd maioribꝰ ceꝑtis
adiciat aut minutũ aliqd̃ absoluat qd̾
hodiernũ est hiis ad te ꝓlatũ lr̃is nccipi¬
es. Porsis dinũ nunꝰ ⁊ pancorũ hõm iam
uulgari ne ꝓphanari dicã ut ꝓstitui cepͭ
nichil est qd indignanciꝰ feĩa tu amite
si stomacũ tuũ noui fr̾e indig̾tatẽ hanc
nũꝙͣ honeri u̾giliiq tp̃ribꝰ tantꝰ simo
de uatibꝰ fuit qͣntꝰ est ad ripã rodani
etate hac cũ tñ nullo unꝙ loco a tp̃re
tã nullam rei huiꝰ noticiã fuisse arbit̾

Expanded text:
ic et alibi atque ita nusquam sum; familiare malum loca mutantium. 2 Babilone ultima digressus ad fontem Sorgie substiti, notissimo mearum procellarum portu. Hic vie comites opperior et autumni exitum aut illud saltem a Marone descriptum tempus, quando iam breviorque dies et mollior estas. Interim ergo ne inanis rusticatio mea sit, cogitationum consumptarum fragmenta recolligo, ut omnis dies, si fieri possit, aut aliquid maioribus ceptis adiciat aut minutum aliquid absolvat. 3 Quod hodiernum est, his ad te prolatum literis, accipies: poesis divinum munus et paucorum hominum, iam vulgari, ne profanari dicam ac prostitui, cepit; nichil est quod indignantius feram; tu, amice, si stomacum tuum novi, ferre indignitatem hanc nunquam Homeri Virgiliique temporibus tantus sermo de vatibus fuit quantus est ad ripam Rodani etate hac, cum tamen nullo unquam loco aut tempore tam nullam rei huius notitiam fuisse arbitrer.
Abbreviated transcription (Latin):
nosto ꝙ u̾o mĩc dicã ẜaudeo equidẽ ⁊ plusꝙͣ
dici poss gͣtubor ẽt tm̃ et ñc hõre musis
ẽẽ qd ii magis mireris apud nusaꝵ in¬
stios ut hõiem alioqͥn ip̃is iudicibꝰ ñu sum
salutare possint solo noĩe qd plus sub angu¬
sto cesare meruissent qn illis sũmꝰ honor
hĩtus qñ ille uatũ ex oĩ regione ꝯcursus
rome fuit ad spectandũ p̃clarissimã illam
faciẽ unici pͥncipis ⁊ amuti portarũ ⁊ regũ

Expanded text:
o nunc dicam? gaudeo equidem et plusquam dici posset gratulor, tantum etiam nunc honorem Musis esse, quodque magis mireris, apud Musarum inscios, ut hominem alioquin ipsis iudicibus invisum salvare possint solo nomine. Quid plus sub Augusto Cesare meruissent, quando illis summus honor habitus, quando ille vatum ex omni regione concursus Rome fuit ad spectandam preclarissimam illam faciem unici principis et amici poetarum et regum
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ tñ ꝯuĩctũq et ꝯfessũ ꝯcorditꝰ uoto iu¬
dicũ capitali siũa feriendũ ꝑiculo mortis
excixent It̾m dicã gaudeo gͣtulorq sibi et
musis sͥ hoc ẽs p̃sidiũ musis hoc honorẽ
neq ancipitis spei reo in ext̾iis casibus
hᵒ saluciferũ poete nomẽ mindeo si nre tñ¬

Expanded text:
cordique voto iudicum capitali sententia feriendum, periculo mortis eriperent? Iterum dicam, gaudeo gratulorque sibi et Musis: sibi hoc esse presidium, Musis hunc honorem; neque ancipitis spei reo in extremis casibus hoc salutiferum poete nomen invide
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc statu iã tandẽ audias cur incepi ha¬
beasq qd̵ rideas post dolore unã sibi spem¬
relictã salutis amicoꝵ lr̃is edidici ꝙ uulgo
fama ꝓcrebu̾it poetã illũ ẽẽ clarissinũ Ita¬
q ne fax uideri tłem et tã sacro studio de di-¬
tũ hõiem molare Illa quidẽ pclara sententia
iam in nulgus effusa qͣ pro au lolicino ar¬
chia p̾ceptore suo apud indices usus est
Cic̃o quẽ nõ apposui qũ or̃onem illã ab ext ͤ¬
ms olim g̾manie aduectã dũ loca illa in¬
senda ardõre inuenilit̾ ꝑagrarẽ et anno¬

Expanded text:
In hoc statu, ut iantandem audias cur incepi habeasque quod rideas post dolorem, unam sibi relictam spem salutis amicorum literis edidici, quod vulgo fama percrebuerit poetam illum esse clarissimum; itaque nefas videri talem et tam sacro studio deditum hominem violare, illa quidem preclara sententia iam in vulgus effusa, qua pro Aulo Licinio Archia preceptore suo apud iudices usus est Cicero; 23 quam non apposui quoniam orationem illam, ab extremis olim Germanie advectam, dum loca illa visendi ardore iuveniliter peragrare
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ int̾ lr̃as cũ dełcatõe fraduce̾ nec minus
antra rorantia ꝙͣ thalamos abeno ntq eto¬
re uestitos nec minꝰ floreũ tespitẽ ꝙͣ tubi¬
le purpureũ amare qui ingenuã diligant
.pauꝑtate diuicias nõ tam od̾i̾t ꝙͣ ꝯtẽp¬
nãt qͦs nec t̾reat aurũ nec susprudat qui
pictas tabulas at statuas ⁊ uasa corithia
.et coas gẽmas ostrũq sidoniũ nõ ut possi¬
denciũ ornamentũ s ut nate detꝰ aut arti¬
ficiũ aspiciãt eo dẽq aĩo illis utant᷑ ut

Expanded text:
m inter literas cum delectatione traducere, nec minus m inter literas cum delectatione traducere, nec minus antra rorantia quam thalamos ebeno atque ebore vestitos, nec minus floreum cespitem quam cubile purpureum amare; 23 qui ingenuam diligant paupertatem, divitias non tam oderint quam contemnant; quos nec terreat aurum nec suspendat; qui pictas tabulas ac statuas et vasa chorintia et coas gemmas ostrumque sidonium non ut possidentium ornamentum sed ut nature decus aut artificum aspiciant