comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et cet̾a usq et facti sunt uelut mortui.
Igit᷑ qui fuerant tanto timore ꝑterriti
ut mortui putarentur. aut dimisisse se¬
pulchrũ et fugisse credendi sunt: aut
ita et animo et corpore obtorpuisse ut
ñ dicã uiros. nec mulier culas quidem
sepulchrũ cupientes auderent ꝓhibe.
Magnus enĩ timor eos exterruerat ui-¬
dentes lapidẽ reuolutũ & t̾rȩmotũ factũ
ñ ex more solito: sed magnũ qui cuneta
concuteret. & euersionẽ terrȩ funditus
minaretur. Angłm quoq descendisse
de cę̧lo tam claro uultu ut ñ lampadas &
humana lumen arte suecensum. sed
furgur imitaretur cȩli. quo illustrant᷑
om̃ia unde & in tenebris uide potuer̃ :
itaq libere introeunt. Uenerat enim
maria magdalene quȩ eis nuntiauerat
lapidem reuolutũ : & corpꝰ dñi de monu¬
m̃to eẽ. sublatũ. Angłm aũt ñ putemꝰ
id circo uerasse ut aꝑiret sepulchrum
dño resurgenti. ut reuolueret lapidem:
sed post quã dñs resurrexit. hora qua

Expanded text:
t custodes et facti sunt uelut mortui. qui igitur fuerant tanto timore perterriti, ut mortui putarentur, aut dimisisse sepulchrum et fugisse credendi sunt aut ita et corpore et animo obtorpuisse, ut non dicam uiros, sed nec mulierculas quidem sepulchrum intrare cupientes auderent prohibere. magnus enim timor eos exterruerat uidentes lapidem reuolutum et terrae motum factum non ex more solito, sed magnum, qui cuncta concuteret et euersionem terrae funditus minaretur, angelum quoque dei descendisse de caelo tam claro uultu, ut non lampadas et 1 humana lumen arte succensum, sed fulgur imitaretur caeli, quo inlustrantur omnia. unde et in tenebris uidere potuerunt. itaque libere introeunt; uenerat enim Maria Magdalene, quae eis nuntiauerat lapidem reuolutum et corpus domini de monumento esse sublatum. angelum autem non putemus idcirco uenisse, ut aperiret sepulchrum domino resurgenti et reuolueret lapidem, sed, postquam dominus resurrexerit hora, qua
Abbreviated transcription (Latin):
in scãm ciuitatẽ et apparuer̃ multis.
Et hoc loco in hisdem cõm̃tarus disse¬
ruimꝰ. Primũq dicendũ qđ diuinae
potentiȩ indiciũ sit ponere animam
quando uoluerit et rursũ acciꝑe eam.
Deniq centurio uidens eũ dixisse ad
magnitudine ait. Uere dĩ filius erat
iste. Uelũ quoq templi scissũ ẽ. in
duas partes ut cõpleretur illud quod
refert iosephus: Presides templi dixis¬
se uirtutes transeamꝰ ex his sedib: In
euangłio aũt qđ hebraicis litteris
scriptũ ẽ. legimꝰ ñ uelũ templi scissũ.
sed suꝑ liminare templi mirȩ magni¬
tudinis corruisse. Terra inquit mota
ẽ. pendentẽ dñm suũ ferre ñ sustinens.
Et petrȩ scissȩ sunt. ut indicarent du¬
riciã udȩorũ: qui p̃sentẽ dĩ filiũ intel¬
ligere noluer̃. Et monum̃ta aꝑta sunt
in signũ futurȩ resurrectionis: multaq

Expanded text:
ciuitatem et apparuerunt multis. — Et\' de hoc loco in isdem commentariis disseruimus. primumque dicendum, quod diuinae potentiae indicium sit ponere animam, quando uoluerit, et rursum accipere eam. denique centurio uidens eum dixisse ad magnitudine ait: uere dei filius erat iste. uelum quoque templi scissum est in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtutes: \'transeamus ex his sedibus\'. in euangelio autem, quod Hebraicis litteris scriptum est, legimus non uelum templi scissed superliminare Templi mirae magnitudinis corruisse. Terra, inquit, mota est, pendentem Dominum suum ferre non sustinens; et petrae scissae sunt, ut indicarent duritiam Judaeorum, qui praesentem Dei Filium intelligere noluerunt; et monumenta aperta sunt, in signum futur
Abbreviated transcription (Latin):
epłis. cur prior mea in libris canonicis
intp̃tatio asteriscos habeat. & uirgulas
prȩnotatas. & postea aliam translationẽ
absq his signis ediderim. pace tua di-¬
xerim. uidebis michi non intelligere
sunt. significatur quid.lxx. plus dixe¬
rint quã habetur in hebrȩo. Ubi aũt aste¬
risci. id.ẽ. stellȩ p̃lucentes : ex theudotioniᷤ
editione ab origene additũ ẽ. Et ubi greca
transtulimꝰ: hic de ipso hebraieo quod
intelligebamꝰ expressimꝰ. sensuũ potius
ueritatẽ quã uerborũ int̾dũ ordinem con-¬
prȩtũ libros legas. non puros ut ab eis edi-¬
ti sunt: sed ab origene emendatos siue cor-

Expanded text:
epistulis, cur prior mea in libris canonicis epistulis, cur prior mea in libris canonicis interpretatio asteriscos habeat et uirgulas praenotatas et postea aliam translationem absque his signis ediderim — pace tua dixerim —. uideris mihi non intellsunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint quam habetur in hebraeo: ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi graeca transtulimus, hic de ipso hebraico, quod intellegebamus, expressimus sensuum potius ueritatem quam uerborum interdum ordinem conta interpretum libros legas non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos siue cor
Abbreviated transcription (Latin):
Inxp̃o enĩ iħu nec circũcisio ẽ. aliquid nec
p̃putiũ: sed obseruatio mandatorum dĩ.
Quȩso igit᷑ te. & iterũ atq iterum obsecro.
ut ignoscas disputatiunculȩ meȩ. & quod
modũ meũ egressus sũ tibi imputes. qui
coegisti ut scriberem & michi cũ stesicoro
oculos abstulisti. nec me putes magistrũ
eẽ. mendatii. qui sequor xp̃m dicentem:
ego uia. & uita. & ueritas. Nec potest fieri
ut ueritatis cultor mendatio colla submit¬
tam: neq michi imꝑitoꝵ plebiculas con-¬
cites qui te uenerantur ut ep̃m. et in eccłia
declamantẽ sacerdotii honore suscipi¬
unt. Me aũt ȩtatis ultimȩ & pene decre¬
pitũ ac monasterii & ruris secreta sectan¬
tem paruipendunt: et quȩras tibi quos
doceas siue rep̃hendas. Ad nos enĩ tanti
maris atq terrarũ ate diuisos spacus.
uix uocis tuȩ sonus ꝑuenit. Et si forsitan
litteras scripseris. ante eas italia ac roma
suscipient quã ad me cui mittendȩ sunt
deferantur. Quod aũt in aluis quęris

Expanded text:
liquid nec praeputium, sed obseruatio mandatorum dei. Quaeso igitur te et iterum atque iterum deprecor, ut ignoscas disputatiunculae meae et, quod modum meum egressus sum, tibi inputes, qui coegisti, ut rescriberem, et mihi cum Stesichoro oculos abstulisti. nec me putes magistrum esse mendacii, qui sequor Christum dicentem: ego sum uia et uita et ueritas, j nec potest fieri, ut ueritatis cultor mendacio colla submittam. neque mihi inperitorum plebeculam concites, qui te uenerantur ut episcopum et in ecclesia declamantem sacerdotii honore suscipiunt, me autem aetatis ultimae et paene decrepitum ac monasterii et ruris secreta sectantem parui pendunt, et quaeras tibi, quos doceas siue reprehendas. ad nos enim tantis maris atque terrarum a te diuisos spatiis uix uocis tuae sonus peruenit et, si forsitan litteras scripseris, ante eas Italia ac Roma suscipiet, quam ad me, cui mittendae sunt, deferantur. Quod autem in aliis quaeris
Abbreviated transcription (Latin):
quabit enĩ regnũ cęloꝵ. Nullũ in me-¬
diũ spaciũ. mors et uita sibi contraria
sunt: et tam̃ pęnitentia copulant᷑. Luxu¬
riosus filius totã ꝓdigerat substantiam.
et ꝓcul a patre uix porcoꝵ cybis inediã
sustentabat. Reuertit᷑ ad parentẽ: im¬
molat᷑ ei uitulꝰ saginatꝰ. stolã accepit. et
anulum ut xp̃i accipiat uestim̃tũ qđ
dudũ polluerat. et audire mereretur.
Candida sint semꝑ uestim̃ta tua. recep¬
toq signaculo dĩ. ꝓclamet ad dñm
lat̃ peccaui incȩlũ. & corãte: et reconei¬
liatꝰ osculo. dicat ad eũ. Signatũ ẽ suꝑ
nos lum̃ uultꝰ tui dñe. lustitia iusti non
libabit eũ in quacũq die peccauerit: et
iniquitas iniqui ñ nocebit ei quacũq
die conuersus fuerit. Unũ qũẽq udicat
sic̃ inuenerit: nec p̃terita considat sed

Expanded text:
quauit enim regnum caelorum. nullum in mequauit enim regnum caelorum. nullum in medio spatium; mors et uita sibi contraria sunt et tamen paenitentia copulantur. luxuriosus filius totam prodegerat substantiam et procul a patre uix porcorum cibis inediam sustentabat. reuertitur ad parentem, immolatur ei uitulus saginatus, stolam accipit et anulum, ut Christi recipiat uestimentum, quod dudum polluerat, et audire mereatur: candida sint semper uest i menta tua receptoque signaculo dei proclamet ad dominum: pat e r, peccaui in caelum et in te et reconciliatus osculo dicat ad eum: signatum est super nos lumen uultus tui, domine. iustitia iusti non liberabit eum, in quacumque die peccauerit, et iniquitas iniqui non nocebit ei, in quacumque die conuersus fuerit. unumquemque rndicat, sicut inuenerit, nec praeterita considerat sed
Abbreviated transcription (Latin):
ros hietrahel. Qđ cũ audisset achab. sci¬
dit uestim̃ta sua. et posuit saccũ suꝑ car-¬
nẽ suã. ieiunauitq. et dormiuit incili¬
cio. factꝰq ẽ sermo dñi adheliã dicens.
Qm̃ reueritꝰ ẽ achab faciẽ meã. ñ inducã
malũ in dieb eiꝰ. Unũ scelus achab & hie¬
rabel. et tam̃ conuersi achab ad pęniten¬¬
tiã pęna differt᷑ inposteros: et hiezabel
in scelere ꝑseuerans p̃senti iudicio con-¬
demnat᷑. Loquit᷑ et dñs in euangłio. Vi-¬
ri nineuetȩ surgent iniudiciũ cũ gene¬
pęnitentiã ad p̃dicationẽ ionȩ. Non
enĩ uenit uocare iustos. sed peccatores
ad pęnitentiã. Dragma perit: & tam̃ in-¬
uenit᷑ in stercore. Nonaginta nouem
ouis quȩ aberrauerat pastoris humeris
reportatur. Unde & lȩtitia angłoꝵ. ẽ. suꝑ
uno peccatore agente pęnitentiã. Quanta
felicitas ut salute nr̃a exultent cęlestia
de quib dr̃: pęnitentiã agite : apꝓpin-¬

Expanded text:
ros Hiezrahel. quod cum audisset Achab, sciros Hiezrahel. quod cum audisset Achab, scidit uestimenta sua et posuit saccum super carnem suam ieiunauitque et dormiuit in cilicio. factusque est sermo domini ad Heliam dicens: quoniam reueritus est Achab faciem meam, non inducam malum in diebus eius. unum scelus Achab et Iezabel, et tamen conuersi Achab ad paenitentiam poena differtur in posteros et Iezabel in scelere perseuerans praesenti iudicio condemnatur. loquitur et dominus in euangelio: uiri N i neuitae surgent inpaenitentiam ad praedicationem lonae. non enim ueni uocare iustos sed peccatores ad paenitentiam. dragma perit et tamen inuenitur in stercore; nonaginta nouem ouis, quae aberrauerat, pastoris humeris reportatur. unde et laetitia angelorum est super uno peccatore agente paenitentiam. quanta felicitas, ut salute nostra exultent caelestia! de quibus dicitur: . paenitentiam agite; adpropin
Abbreviated transcription (Latin):
soli peccaui Rex enĩ aliũ ñ timebã. et
malũ corã te feci. ut iustificeris inser-¬
monib tuis & uincas cũ iudicaris. Con¬
clusit eñĩ ds̃ omĩa sub peccato. ut om̃ib
misereat᷑. tantũq ꝓfecit ut dudũ pecca-¬
tor et pęnitens transierit in magistrũ
ec dicat. Docebo iniquos uias tuas. & im¬
pu ad te conuertentur. Confessio enim
et pulchritudo corã eo ut qui sua fuerit
peccata confessus et dixxerit. corrupte
sunt & cõputruer̃ cicatrices mee afacie
insipientiȩ meȩ. feditatẽ uulnerũ in sa-¬
nitatis decorẽ cõmutet. Qui enĩ abscon¬
dit iniquitatẽ suã ñ ꝓsꝑabit᷑. Achab rex
impussimꝰ uineã nabuthȩ cruore posse¬
dit. et cũ hiezabel ñ tã coniuigio s qͣua cru¬
delitatis coniuneta heliȩ inerepatione
corripit᷑. Hȩc dic̃ dñs. Occidisti. & posse¬
disti Et iterũ: In loco quo linxer̃ canes
sanguinẽ nabuthȩ ibi lingent sanguinẽ
tuũ. et hierabel canes comedent ante mu¬

Expanded text:
rex enim alium non timebat — et malum coram te feci, ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas, dum iudicaris. conclusit enim deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur. tantumque profecit, ut dudum peccator et paenitens transierit in magistrum et dicat: docebo iniquos uias tuas et inpii ad te conuertentur. confessio enim et pulchritudo corameo, ut, qui sua fuerit peccata confessus et dixerit corruptae sunt et conputruerunt cicatrices meae a facie insipientiae meae, foeditatem uulnerum sanitatis decore conmutet. qui enim abscondit iniquitatem suam, non prosperabitur. Achab, rex inpiissimus, uineam Nabuthae cruore possedit et cum Iezabel non tam coniugio sibi quam crudelitate coniuncta Heliae increpatione corripitur: haec dicit dominus: occidisti et possedisti. et iterum: in loco, quo linxerunt canes sanguinem Nabuthae, ibi lingent sanguinem tuum et: Iezabel canes comedent ante mu
Abbreviated transcription (Latin):
et uita. Audi ꝓpħam loquentẽ. Qui se
minant in lacrimis ingaudio metent.
Cuntes ibant & flebant. portantes semi¬
na sua. Ulenentes aũt uenient. in exul¬
tatione portantes manipulos suos Et
loquere cũ eo. Lauabo ꝑ singulas noctes
lectũ meũ: in lacrimis meis stratũ meũ
rigabo. Et iterũ. Sic̃ desid̾at ceruus ad
fontes aquarũ. ita desid̾at anima mea
ad te ds̃. Sitiuit anima mea ad dm̃ for

Expanded text:
et ueritas. audi prophetam loquentem: qui et ueritas. audi prophetam loquentem: qui minant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, portantes semina sua. Venientes autem venient in exultatione, portantes manipulos suos . Et loquere cum eo: Lavabo per singulas noctes lectum meum, in lacrymis meis stratum meum rigabo . Et iterum: Sicut desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te Deus. Sitivit anima mea a
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ut siñ credimꝰ ꝓmittentidõ. creda¬
mꝰ saltĩ ꝓ nr̃a salute iuranti: quã ob causa
et iustus p̃cat᷑ et dic̃. Conuerte nos deus
salutaris nr̃: et auerte furorẽ tũ a nob̃.
Et iterũ. Dñe in uoluntate tua prȩstitisti
decori meo fortitudinẽ: auertisti faciem
tuã et factus sũ conturbatꝰ. Post quã enim
feditatẽ delictoꝵ meoꝵ uircutũ decore
mutaui.infirmitatẽ meã tua grã robora¬
sti Ecce audio pollicentẽ. Esequar inimi¬
cos meos & cõp̃hendã illos: et ñ reuertar
donec ideficiant. Ut qui te ante fugiebam.
& inimicus erã tua cõp̃hendar manu. Ne
cessa aꝑsequendo donec deficiã auia mea
pessima. et reuertar ad uirũ meũ pͥstinum
qui mͥ dabat linteamina mea et oleũ et
similã et cibabat me pinguissimis cy¬
bis. Qui id circo obsessit atq p̃clusit ui¬
as meas pessimas ut eã inuenirẽ uiam
quȩ dic̃ in euangłio. Ego sũ uia & ueritas.

Expanded text:
dicit, ut, si non credimus promittenti deo, credadicit, ut, si non credimus promittenti deo, credamus saltim pro nostra salute iuranti. quam ob causam et iustus precatur ac dicit: conuerte nos, deus salutaris noster, et auerte furorem tuum a nobis et iterum: domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo fortitudinem, auertisti faciem tuam et factus sum conturbatus. postquam enim foeditatem delictorum meorum uirtutum decore mutaui, infirmitatem meam tua gratia roborasti et te audiam pollicentem: persequar inimicos meos et conprehendam eos et non reuertar, donec deficiant, ut, qui te ante fugiebam et inimicus eram, tua conprehendar manu. ne cesses a persequendo, donec deficiam a uia mea pessima et reuertar ad uirum meum pristinum, qui mihi dabat linteamina mea et oleum et similam et cibabat me pinguissimis cibis. qui idcirco obsaepsit atque praeclusit uias meas pessimas, ut eam inuenirem uiam, quae dicit in euangelio: ego sum uia et uita
Abbreviated transcription (Latin):
auersus ẽ. ñ reuertet᷑: Et ꝑ isaiã. Quando
conuersus ingemueris: tunc saluus eris
et scies ubi fueris. Scire ñ possumꝰ egrota-¬
tionis mala: nisi cũ fuerit sanitas conse-¬
cuta. Et quantũ boni uirtꝰ habeat uicia
demonstrant: Cariusq fit lum̃ cõpara-¬
tione tenebrarũ: Hiez echihel quoq his¬
dem uerbis quia eodem & spũ. conuerti-¬
mini inquit. & redite ab iniquitatib ur̃is
tates. Proicite om̃s impietates urãs quibus
impie egistis aduersũ me. et facite uobis
cor nouũ. & sp̃m nouũ Et quare morimini
domꝰ isrł. Nolo enĩ mortẽ peccatoris dicit
dñs. Vnde & in consequentib loquitur.
Uiuo ego dic̃ dñs nolo mortẽ peccatoris.
nisi ut cõnuertat᷑ auia sua et uiuat. ne
mens incredula bonoꝵ rȩꝓmissione des-¬
ꝑet. ec semel ꝑditioni animꝰ destinatꝰ. non
adhibeat uulneri curationẽ qđ neqͣquã¬
estimat posse curari. Idcirco iurare se

Expanded text:
auersus est, non reuertetur? et per Esaiam: quando auersus est, non reuertetur? et per Esaiam: quando conuersus ingemueris, tunc saluus eris et scies, ubi fueris. scire non possumus aegrotationis mala, nisi cum fuerit sanitas consecuta, et, quantum boni uirtus habeat, uitia demonstrant clariusque fit lumen conparatione tenebrarum. Hiezechiel quoque isdem uerbis, quia eodem et spiritu: conuertimini, inquit, et redite ab iniquitatibus uestrtatis. proicite omnes inpietates uestras, quibus inpie egistis aduersum me, et facite uobis cor nouum et spiritum nouum. et quare moriemini, domus Israhel? nolo enim mortem peccator i s, dicit dominus. unde et in consequentibus loquitur: uiuo ego, dicit dominus. nolo mortem peccatoris, nisi ut reuertatur a uia sua et uiuat, ne mens incredula bonorum repromissione desperet et semel perditioni animus destinatus non adhibeat uulneri curationem, quod nequaquam aestimat posse curari. idcirco iurare se
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ mactantes uitulos. et occidentes
oues. ut occident carnes atq dicen¬
tes manducemꝰ et bibamꝰ. cras enĩ mori¬
emur. De quib & hiezechil el loquit᷑.
Et tu fili hominis die domiu isrł. sic
locuti estis dicentes. Errores nr̃i & inaqͥ¬
tates nr̃ȩ suꝑ nos er̃ et in ipsis contabes-¬
cimꝰ: Et quo mͦ salui eẽ. p̃oterimꝰ: Dic eis.
Uiuo ego dic̃ dñs. nolo mortẽ impii: sed
ut conuertat᷑ auia sua. Et iterũ. Reuer¬
timini recedentes auia ur̃a : quare mori¬
mini domꝰ isrł. Hichil ita offendit dm̃
quã desꝑatione melioꝵ herere peiorib.
licet & ipsa desꝑatio incredulitatis indi¬
ciũ sit. Qui enĩ desꝑat salutẽ: ñ putat fu¬
turũ eẽ. udiciũ. Qđ si metueret. utiq
bonis oꝑib se iudici p̃pararet Audiamꝰ
ꝑ hieremiã loquentẽ dm̃. Conuerte pe¬
dẽ tuũ auia asꝑa: & guttur tuũ asiti. Et
iterũ. Nũqͥd qui cadit ñ resurgit. aut qͥ

Expanded text:
tionem mactantes uitulos et occidentes tionem mactantes uitulos et occidentes oues, ut comederent carnes, atque dicentes: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. de quibus et Hiezechiel loquitur: et tu, fili hominis, dic domui Israhel: sic locuti estis dicentes: errores nostri et iniquitates nostrae super nos erunt et in ipsis contabescimus; et quomodo salui esse poterimus? dic eis: uiuo ego, dicit dominus; nolo mortem inpii, sed ut conuertatur a uia sua. et iterum: reuertimini recedentes a uia uestra; quare moriemini, domus Israhel? nihil ita offendit deum quam desperatione meliorum haerere peioribus, licet et ipsa desperatio incredulitatis indicium sit. qui enim desperat salutem, non putat futurum esse iudicium. quod si metueret, utique bonis operibus se iudici praepararet. audiamus per Hieremiam loquentem deum: conuerte pedem tuum a uia aspera et guttur tuum a siti et iterum: numquid, qui cadit, non resurget aut, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq postquã sodomiticas ualles ac
tenebras derelinquens ad montana con¬
scendit: ortus ẽ ei sol in segor quȩ int̃p̃¬
tatur paruula. ut parua fides loth qͥa
maiora ñ poterat saltim minora serua.¬
ret: Neq enĩ gomorrȩ ꝰ et erroris habi-¬
tator statim ad meridiẽ poterat ꝑueni¬
re. in qua abrahã amicus dr̃a cũ angłis
suscepit dm̃. et ioseph fr̃s pascit in ȩgyp-¬
to. sponsusq audita sponsa ubi pascis
ubi cubas in meridie. Samuhel quon-¬
dã plangebat saul: quia suꝑbiȩ uulne-¬
ra pęnitentiȩ medicamine ñ curabat.
Et paulus lugebat corinthios qui forni¬¬
cationis maculas lacrimis delere nole
bant. Unde & hiezechiel librũ deuorat
scriptũ intꝰ et foris. carmine. & planctu
contemnit quos ostendit isaias dicens.
Uocabit dñs sabaoth indie illa flecum
et planctũ. ec decaluationẽ. & accintionẽ
cilitiorũ. Ipsi aũt fecer̃ lȩtitiã et exulta¬

Expanded text:
denique, postquam Sodomiticas ualles ac denique, postquam Sodomiticas ualles ac tenebras derelinquens ad montana conscendit, ortus est ei sol m Segor, quae interpretatur \'paruula\', ut parua fides Loth, quia maiora non poterat, saltim minora seruaret. neque enim Gomorrae quondam et erroris habitator statim ad meridiem poterat peruenire, in qua Abraham, amicus domini, cum angelis suscepit deum et Ioseph fratres pascit in Aegypto sponsusque audit a sponsa: ubi pascis, ubi cubas in meridie? Samuhel quondam plangebat Saul, quia superbiae uulnera paenitentiae medicamine non curabat, et Paulus lugebat Corinthios, qui fornicationbant . Unde et Ezechiel librum devorat scriptum intus et foris, carmine, et planctu, contemnit . Quos ostendit Isaias, dicens: Vocavit Dominus sabaoth in die illa ad fletum et planctum et decalvationem et accinctionem ciliciorum; ipsi autem fecerunt laetitiam et exulta
Abbreviated transcription (Latin):
uod ignotus ad ignotũ audeo
mĩȩ:. immo sororis ex coniuge atq con-¬
seruȩ fec̃ dep̃catio. quȩ nequaquã pro-¬
pria salute contenta. tuã & ante quȩ si-¬
uit in patria. et nunc in scĩs locis quȩ¬
rit salutẽ. imitari cupiens andreȩ et
philippi apłoꝵ beniuolentiã. quorũ
cũ nathanahel inuenire desid̾at. ut alt̃
eoꝵ mereat᷑ audire tu es sẏmon filius
ioħis. tu uocabis cȩphas qđ int̃p̃tatur
petrus. alt̃ donũ dĩ. Hoc enĩ in lingua
nr̃a sonat nathanahel xp̃i ad se loquen¬
tis testimonio subleuet᷑. Ecce uere is¬
rahelita in quo dolus ñ. ẽ. Optauerat
quondã & loth cũ filiab saluare con¬
iugẽ suã. et de incendio sodomȩ aego.¬
morrȩ pȩne semiustus erũpens edu¬
cere eã quȩ pͥstinis uitiis tenebat᷑ ad¬
stricta. sed et trepida despatio. respici-¬
ensq post t̃gũ. ęt̃no infidelitatis titu-¬
lo condemnat᷑. et ardens fides ꝓ una
muliere ꝑdita. totã segor libat ciuitatẽ

Expanded text:
Quod ignotus ad ignotum audeo miae, immo sororis ex coniuge atque conseruae, fecit deprecatio. quae nequaquam propria salute contenta tuam et ante quaesiuit in patria et nunc in sanctis locis quaerit salutem imitari cupiens Andreae et Philippi apostolorum beniuolentiam, quorum cum Nathanahel inuenire desiderat, ut alter eorum mereatur audire: tu es Simon, filius Iohannis, tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus, alter \'donum dei\' —hoc enim in lingua nostra sonat Nathanahel — Christi ad se loquentis testimonio subleuetur: ecce uere Israhelita, in quo dolus non est. optauerat quondam et Loth cum filiabus saluare coniugem suam et de incendio Sodomae et Gomorrae paene semiustus erumpens educere eam, quae  pristinis uitiis tenebatur adstricta; sed et trepida desperatio respiciensque postergum aeterno infidelitatis titulo condemnatur et ardens fides pro una muliere perdita totam Segor liberat ciuitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
estis in exctremis terrȩ : recordamini hoꝵ
ec ingemiscite. et agite pęnitentiã: qui
errastis conuertimini corde. & mem̃tote
me in toto corde ur̃o. in ieiunio. & laeri¬
mis. & planctu scindite corda ur̃a. & ñ
uestim̃ta ur̃a. Misericors enĩ ec misera¬

Expanded text:
estis in extremis terrae. recordamini horum estis in extremis terrae. recordamini horum et ingemescite et agite paenitentiam, qui erratis. conuertimini corde et mementoteme ex tot 0 corde uestro in ieiunio et lacrimis et planctu; scindite corda uestra et non uestim
Abbreviated transcription (Latin):
habitatio isrł. Abier̃ suꝑ omnẽ montẽ
excelsũ. & subt̃ om̃e lignũ frondosum.
et fornicatist̃ ibi. Et dixi postquã for¬
nicata ẽ. hȩc omĩa ad me reuertere: et
ñ ẽ reuersa. Oclem̃tia dĩ: onr̃a duri-¬
tia dũ & post tanta scelera nos ꝓuocat
ad salutẽ : Et ne sic quidẽ nolumꝰ ad
meliora conuerti. Si relinquerit in¬
quit uxor uirũ suũ. & alii nupserit. et
uoluerit. post ea reuerci ad eũ. nũquid
suscipiet eã. et ñ detestabit᷑ ꝓ quo scrip¬
tũ ẽ. uix hebraicã ueritatẽ. quod in
grecis et latinis codicib ñ habetur. Et
tu reliquisti me. tam̃ conuertere & sus.¬
cipiam te dic̃ dñs. Isaias quoq in eundẽ
sensũ hisdẽ pene loquit᷑ sermonibus:.
Conuertimini qui ꝓfundũ consilium
cogirastis et iniquũ filii irł. Reuertere
ad me et redimã te. ego ds̃ et ñ ẽ alius
p̃t̃ me. iustus. & saluator ñ ẽ absq me
Reuertimini ad me & salui eritis qui

Expanded text:
habitatio Israhel? abierunt super omnem montem habitatio Israhel? abierunt super omnem montem excelsum et subter omne lignum frondosum et fornicati sunt ibi. et dixi, postquam fornicata est haec omnia: \'reuertere ad me\'et non est reuersa. , 0 clementiam dei, o nostram duritiam! dum et post tanta scelera nos prouocat ad salutem et nec sic quidem uolumus ad meliora conuerti: si reliquerit, inquit, uxor uirum suum et alii nupserit et uoluerit postea reuerti ad eum, numquid suscipiet eam et non detestabitur? pro quo scriptum est iuxta HebrGraecis et Latinis codicibus non habetur: et tu reliquisti me; tamen conuertere et suscipiam te, dicit dominus. Esaias quoque in eundem sensum isdem loquitur paene sermonibus: conuertimini, qui profundum consilium cogitatis et iniquum, filii Israhel. reuertere ad me et redimam te. ego deus et non est alius praeter me. iustus et saluator non est absque me. reuertimini <id me et salui eritis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
plangendus ẽ. atq iudȩus qui in eccłia ñ
fuer & semel mortu st̃. Deqͥb saluator
dicit. Dimittite mortuos ut sepeliant
mortuos suos: Sed eos qui ꝑ scelera atq
peccata egrediunt᷑ de eccłia. et nolunt
ultra reuerti ad eam : damnatione uitioꝵ.
Vnde & ad uiros ecłiasticos qui muri et
turres eccłiȩ nuncupant᷑ loquit᷑ sermo
ꝓphicus dicens. Muri syon ꝓferte la-¬
crimas implentes illud apłi. Gaudere
cũ gaudentib. flere cũ flentib. ut dura
corda peccantiũ ur̃is lacrimis ꝓuocetis
ad fletũ. ne ꝑseuerantes in malicia audi-¬
ant. Ego plantaui te uineã frugiferam
omnẽ. uerã. quomͦ conuersa es in amari-¬
tudine uitis aliena. Et uerter̃ ad me¬
dorsa et ñ facies suas. Et ẽ sensus. Noluer̃
ad me conuerti ut agerent penitentiã.:
sed cordis duritia iniriuiriã meã sua
t̃ga uerter̃. Quã obrem & dñs loquitur
ad hieremiã. Uidisti quȩ fecer̃ michi

Expanded text:
plangendus est atque Iudaeus, qui in ecclesia non plangendus est atque Iudaeus, qui in ecclesia non fuerunt et semel mortui sunt, de quibus saluator dicit: dimitte mortuos, ut sepeliant mortuos suos, sed eos, qui per scelera atque peccata egrediuntur de ecclesia et nolunt ultra reuerti ad eam damnatione uitiorum. unde et ad uiros ecclesiasticos, qui muri et turres ecclesiae nuncupantur, loquitur sermo propheticus dicens: muri Sion, proferte lacrimas inplentes illud apostoli: gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, ut dura corda peccantium uestris lacrimis prouocetis ad fletum, ne perseuerantes in malitia audiant: ego plantaui te uineam fructiferam, omnem ueram; quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae?et iterdorsa et non facies suas. et est sensus: noluerunt ad me conuerti, ut agerent paenitentiam, sed cordis duritia in iniuriam meam sua terga uerterunt. quam ob rem et dominus loquitur ad Hieremiam: uidisti, quae fecerunt mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea. qũã multiplicit̃ tͥ caro mea.
Int̾ra deserta et inuia & inaquosa sic in
scõ apparui tͥ. Quã qu̾a enĩ sitierit te ani¬
ma mea: tam̃ multo te plus carnis meȩ
labore quȩsiui. & tͥ inscõ apparere ñ po-¬
tui. nisi pͥus in t̾ra deserta auitus. & in¬
uia aduersariis potestatib. et absq hu-¬
more & reumate ulliꝰ libidinis cõmora-¬
rer. Fleuit & dñs suꝑ ciuitatẽ hierłm:
quia ñ egissent pęnitentiã. Et petrus
trinã negationẽ amaritudine abluit
lacrimarũ: impleuitq illud ꝓpħicũ.
Exitus aquarũ deduxer̃ oculi mei. Pangit
et hieremias popłm pęnitentiã ñ agen¬
tem dicens. Quis dabit capiti meo aquã
et oculis meis fontẽ lacrimarum: et plo¬
rabo popłm istũ ꝑdiẽ et noctem: Cur aũt
plangat et defleat sequenti sermone de-¬
monstrat: Nolite flere mortuũ. neq plan-¬
gatis eũ. Flete planctu qui egredit᷑. quia
ñ reuertet᷑ ultra. Nequaquã gͥ gentilis

Expanded text:
multipliciter tibi caro mea. in terra deserta et inuia et inaquosa, sic in sancto apparui tibi. quamquam sitierit te anima mea, tamen multo te plus carnis meae labore quaesiui et tibi in sancto apparere non potui, nisi prius in terra deserta a uitiis et inuia aduersariis potestatibus et absque humore et reumate ullius libidinis commorarer. fleuit et dominus super ciuitatem Hierusalem, quia non egisset paenitentiam, et Petrus trinam negationem amaritudine abluit lacrimarum inpleuitque illud propheticum: exitus aquarum deduxerunt oculi mei. plangit et Hieremias populum paenitentiam non agentem dicens: quis dabit capiti meo aquam et oculis meis fontem lacrimarum et plorabo populum istum per diem et noctem? cur autem plangat et defleat, sequenti sermone demonstrat: nolite flere mortuum neque plangatis eum. flete planctu, qui egreditur, quia non reuertetur u 11 r a. nequaquam igitur gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas quȩ seruauerint. miscđia & paxe
ꝓuocent ad salutẽ. Totã pęnitentiã pecca¬
toris ostendit psalmꝰ quin quagesimus
quando ingressus ẽ. dauid ad bethsabee
uxorẽ uriȩ cethei. et nathan ꝓphatante cor¬
rectꝰ respondit dicens. Peccaui. Statimq
meruit audire. Et dñs abstulit a te
peccatũ. Adulterio enĩ iunxerat homi¬
cidiũ. et tam̃ conuersus adlacrimas.
miserere ait mei ds̃ scđm magnã mise¬
ricordiã tuã : et scđm multitudinẽ mise-¬
rationũ tuarũ dele iniqͥtatẽ meã. Mag-

Expanded text:
ueritasque terruerint, misericordia et pax ueritasque terruerint, misericordia et pax prouocent ad salutem. totam paenitentiam peccatoris ostendit psalmus quinquagesimus, quando ingressus est Dauid ad Bethsabee, uxorem Uriae Cethei, et Nathan prophetante correptus respondit dicens: peccaui statimque meretur audire: et dominus abstulit a te pecc a t u m. adulterio enim iunxerat homicidium et tamen conuersus ad lacrimas: miserere, ait, mei, deus, secundum magnam misericordiam tuam et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem m
Abbreviated transcription (Latin):
osee ꝓpħa nos doceat ꝑquẽ loquitur ds̃
Quid tͥfaciã effrai. quomͦ te ꝓtegam
isrł: Quid tͥ in qũa faciam: Sicut ada-¬
mantẽ ponãte. Et sic seboim. Conuersũ
ẽ cor meũ in me: conturbata ẽ. pęnitudo
mea. Nequa quã faciã scđm irã furoris
mei. Unde et dauid loquit᷑ inpsalmo.
Non . ẽ. in morte qui memor sit tui: in in¬¬
ferno aũt quis confitebit᷑ cͥ: Et inalio
loco. Reccatũ meũ notũ feci: et in qͥtatẽ
meã ñ abscondi. Dixi. Pronuntiabo con-¬
tra me iniquitatẽ meã dño: et tu dimi-¬
sisti impietatẽ cordis mei. Pro hae ora-¬
bit ad te om̃is sẽs intẽpore oportuno.
Uerũ tam̃ nisi in diluuio aquarũ mul-¬
tarũ ad ipsũ ñ appropinquabt̃. Uide
quanta magnitudo sit fletuũ ut aqͣrũ
diluuio cõparet᷑. quos qui habuerit et
dixerit cũ hieremia. ñ fileat pupilla
oculi mei. statim in illo cõplebit᷑. mise¬
ricordia et ueritas obuauer̃ sibi. iustitia
et pax deosculate sunt: Ut sit et iustitia

Expanded text:
a nos doceat, per quem loquitur Deus: Quid tibi faciam Ephraim? quomodo te protegam Israel? quid tibi inquam faciam? Sicut Adama ponam te, et sicut Seboim. Conversum est cor meum in me, et conturbata est poenitudo mea. Nequaquam faciam secundum iram furoris mei . Unde et David loquitur in Psalmo: Non est in morte qui memor sit tui: in inferno autem quis confite bitur tibi? et in alio loco: peccatum meum notum feci et iniquitatem meam non abscondi. dixi: \'pronuntiabo contra me iniquitatem meam domino' et tu dimisisti inpietatem cordis mei. pro hac orabit ad te omnis sanctus in tempore oportuno. uerumtamen nisi in diluuio aquarum multarum ad ipsum non adpropinquabunt. Uide, quanta magnitudo sit fletuum, ut aquarum diluuio conparetur. quos qui habuerit et dixerit cum Hieremia: non sileat pupilla oculi mei, statim in illo conplebitur: m i sericordia et ueritas obuiauerunt sibi, iustitia et pax deosculatae sunt, ut, si te iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
assero uiacta sensũ alius eos qui xp̃m
in ꝑsecutione negauerint contra fi¬
lium hominis dixisse. et ñ in sp̃m sc̃m̃
blasphemasse. Qui enĩ int̾rogatur
derit: utiq negando depm̃ hoc ẽ. fili¬
um hominis. sp̃u scõ ñ fecit inui¬
riam. Siaũt xpm negando negauit
et sp̃m: edisserat hereticus quo mͦ
ñ peccet in sp̃u qui filiũ hominis
denegarit. Aut si sp̃m scm̃ hoc loco
intelligendũ patrẽ putat: patris
nulla est anegatore mentio facta:
negauit: in filiũ hominis an in sp̃m
scm̃ uidetur cõmisisse peccatũ. si id
quod ait nescio hominẽ ridicule uo¬
luerit int̾pretari. ñ xp̃m eũ negasse
sed hominẽ: mendacem faciet salua-¬
torem. qui se hoc ẽ. filiũ dĩ negandũ
eẽ. p̃dixcerat. Siaũt negauit filiũ dei
unde & amare fleuit: et trinã negati

Expanded text:
adsero iuxta sensum illius eos, qui Christum adsero iuxta sensum illius eos, qui Christum in persecutione negauerint, contra filium hominis dixisse et non in spiritum sanctum blasphemasse. qui enim interrogaturderit, utique negando Christum, iioc est filium hominis, spiritui sancto non fecit iniuriam. si autem Christum negando negauit et spiritum, edisserat hereticus, quomodo non peccet in spiritum, qui filium hominis denegarit. aut si spiritum sanctum hoc loco intellegendum patrem putat, patris nulla est a negatore mentio facta, negauit, in filium hominis an in spiritum sanctum uidetur commisisse peccatum? si id, quod ait: nescio hominem, ridicule uoluerit interpretari non Christum eum negasse, sed hominem, mendacem faciet saluatorem, qui se, hoc est filium dei, negandum esse praedixerat. si autem negauit filium dei, unde et amare fleuit et trinam negati
Abbreviated transcription (Latin):
rati cruciatib dñm denegassent: sed
his qui cũ uideant in uirtutib oꝑa
dĩ. calumnientur et clamitent dę-¬
monis eẽ uirtutẽ. et omĩa signa quȩ
facta sunt ñ ad diuinã magnificentiã
sed ad diabolũ ꝑtinere. Unde et salua¬
tor toto responsionis suȩ hoc agit ar¬
gum̃to. ut doceat ñ posse asatanan eici
sacanan. et regnũ eius int̾ se ñ eẽ. diuisũ.
Cũ enĩ diaboli studiũ sit. dĩ ledere cre-¬
aturam: quomodo eiusdem eẽ poterit
uoluntatis sanare languentes. et se ipsũ
de obsessis fugare corporib. Probet itaq
nouatianꝰ aliquẽ de his qui sacrificare
cõpulsi sunt. ante tribunal udicis res¬
pondisse. omĩa quȩ in euangłio scrip¬
ca sunt.non a filio dĩ sed abeelzebub
principe dȩmoniorũ eẽ. ꝑfecta: & tunc
poterit apꝓbare irremisfibilem in sp̃m
aliquid int̾rogemꝰ: respondeant quid
sit contra filium hominis dicere: et
in sp̃m scm blasphemare. Ego quippe

Expanded text:
rati cruciatibus dominum denegassent, sed rati cruciatibus dominum denegassent, sed his, qui, cum uideant in uirtutibus opera dei, calumnientur et clamitent daemonis esse uirtutem et omnia signa, quae facta sunt, non ad diuinam magnificentiam, sed ad diabolum pertinere. unde et saluator toto responsionis suae hoc agit argumento, ut doceat non posse a satana eici satanan et regnum eius inter se non esse diuisum. cum enim diaboli studium sit dei laedere creaturam, quomodo eiusdem esse poterit uoluntatis sanare languentes et se ipsum de obsessis fugare corporibus? probet itaque Nouatianus aliquem de his, qui sacrificare conpulsi sunt ante tribunal iudicis, respondisse omnia, quae in euangelio scripta sunt, non a filio dei, sed a Belzebub, principe daemoniorum, esse perfecta, et tunc poterit adprobare inremissibilem in spirialiquid interrogemus, respondeant, quid sit contra filium hominis dicere et in spiritum sanctum blasphemare. ego quippe
Abbreviated transcription (Latin):
est ut singula deliram̃ta quȩ ꝓferunt
breuior epłȩ sermo subuertat: cũ et tu
ipsa scripturas ad prime tenens ñ tam
ad eorũ motasis quȩstiones quã quid
sentirem a me uolueris sciscitari. E¬
le ad marceuã oe siaseneaua in
SEIRITUM SANCTUM IRREMISSIBII
Reuis questiuncula quã mifisti:
et aꝑta responsio ẽ. Si enĩ de eo
quod in euangelio scribitur.
quicũq dixerit uerbũ contra filium
hominis. remittetur ei. Qui aũt di-
ei neq in hoc scło neq infuturo.
Nouatianus affirmat ñ posse pec¬
eare in spm scm nisi eũ qui xp̃ianꝰ
sit et postea negauerit manifestũ ẽ.
udȩos qui eo tp̃r blasphemabant
peccato blasphemiȩ non teneri.
Quippe.qui impn coloni int̃fectis
ꝓpħis de nece dñi cogitabant: et in
tantũ erant ꝑditi erant ut saluandos
eos se dĩ filius uenisse responderit.
dine conuincendi sunt: ñ his irre¬
missibilem dictam blasphemiam
qui torm̃tis cõpulsi. et uariis euisce¬

Expanded text:
est, ut singula deliramenta, quae proferunt, est, ut singula deliramenta, quae proferunt, breuior epistulae sermo subuertat, cum et tu ipsa scripturas adprime tenens non tam ad eorum mota sis quaestiones, quam, quid sentirem, a me uolueris sciscitari. XLII. AD MARCELLAM DE BLASPHEMIA IN SPIRITUM SANCTUM INREMISSIBILI. Breuis quaestiuncula, quam misisti, et aperta responsio est. sf enim de eo, quod in euangelio scribitur: quicumque dixerit uerbum contra filium hominis, remittetur ei; qui autem diei neque in hoc saeculo neque infuturo, Nouatianus adfirmat non posse peccare in spiritum sanctum nisi eum, qui Christianus sit et postea negauerit, manifestum est Iudaeos, qui eo tempore blasphemabant, peccato blasphemiae non teneri, quippe qui, inpii coloni, interfectis prophetis de nece domini cogitabant et in tantum erant perditi, ut ad saluandos eos se dei filius uenisse responderit. dine conuincendi sunt, non his inremissibilem dictam blasphemiam, qui tormentis conpulsi et uariis euisce
Abbreviated transcription (Latin):
et illos sit. qđ illi erubescunt confiteri
peccata quasi iusti. Nos dũ pęnitentiã
agimꝰ: facilius ueniã ꝓmeremur. Pret̃¬
mitto scelerata mysteria quȩ dicunt᷑
del ectante puero. et deuicturo mar-¬
tyre confarrata. Malo iniqua ñ cređẽ.
sit falsũ om̃e qđ sanguis ẽ. aꝑta ẽ con-¬
uincenda blasphemia dicentiũ dñm
primũ uoluisse inueteri testam̃to per
moy sen et ꝓpħas saluare mundum :
quod quia non potuerit explere. cor¬
pus sumpsisse de uirgine. et in xp̃o sub
specie filii p̃dicantẽ mortẽ. obisse ꝓ nob̾.
Et quia ꝑ duos gradus mundũ saluare
montanũ. priscam. et maximillã. in sa-¬
nas feminas descendisse. et plenitudinẽ
quã paulus ñ habuerit dicens ex par¬
te cognoscimꝰ. et ex parte ꝓpħamus. et
nunc uidemꝰ ꝑ speculũ in enignate ab-¬
scisũ et se mirũ habuisse montanum.
Hec ẽ. quȩ coarguitione ñ indigent ꝑfi¬
dia eorũ exposuisse suꝑasse ẽ nec esse

Expanded text:
et illos sit, quod illi erubescunt confiteri et illos sit, quod illi erubescunt confiteri peccata quasi iusti, nos, dum paenitentiam agimus, facilius ueniam promeremur. Praetermitto scelerata mysteria, quae dicuntur de lactante puero et de uicturo martyre confarrata. malo iniqua non credere; sit falsum omne, quod sanguinis est. aperta est conuincenda blasphemia dicentium deum primum uoluisse in ueteri testamento per Moysen et prophetas saluare mundum; quod quia nOli potuerit explere, corpus. sumpsisse de uirgine et in Christo sub specie filii praedicantem mortem obisse pro nobis et, quia per duos gradus mundum saluare Montanum, Priscam et Maximillain, insanas feminas, descendisse et plenitudinem, quam Paulus non habuerit dicens: ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus et: nunc uidemus per speculum in aenigmate abscisum et semiuirum habuisse Montanum. haec coargutione non indigent; perfidiam eorum exposuisse superasse -\'est, nec necesse
Abbreviated transcription (Latin):
onem apłorũ coto anno nob̵ congruo
ieinamus: illi tres in anno faciunt
quadragesimas. quasi tres passi fint
saluatores Non quo et ꝑ totũ annum
excepto pentecosten ieiunare ñ liceat.
sed quod aliud sit necessitate. aliud uo¬
luntate munꝰ offerri. Apud nos apłoꝵ
locũ. ep̃i tenent : apud eos ep̃s tertius
est. Habent enĩ primos de pepusa fri-¬
giȩ patriarchas. scđos quos appellant
cȩnonus. atq ita intertiũ. id ẽ. pene ul¬
timũ locũ ep̃i deuoluuntur quasi
exinde ambitiosior religio fiat. si
qđ apud nos primũ ẽ apud illos no¬
uissimũ sit . Illi ad om̃e pene delictũ
eccłiȩ obseruant fores. Nos quotidie
legimus malo pęnitentiã peccatoris qũã
mortẽ. Et nũquid qui cadit ñ resurgit¬
dicit dñs: Et conuertimini ad me filui
conuertentes: et ego curabo contritiones
ur̃ãs. Rigidi aũt sunt non quo et ipsi
peiora non peccent: sed qđ hoc int̾ nos

Expanded text:
onem apostolorum toto nobis orbe congruo onem apostolorum toto nobis orbe congruo ieiunamus; illi tres in anno faciunt quadragesimas, quasi tres passi sint saluatores, non quo et per totum annum excepto pentecosten ieiunare non liceat, sed quod aliud sit necessitate, aliud uoluntate munus offerri. apud nos apostolorum locum episcopi tenent; apud eos episcopus tertius est. habent enim primos de Pepusa Phrygiae patriarchas, secundos, quos appellant 7.oiv»voti?, atque ita in tertium, id est paene ultimum, gradum episcopi deuoluuntur, quasi exinde ambitiosior religio fiat, si, quod apud nos primum est, apud illos nouissimum sit. illi ad omne paene delictum ecclesiae obserant fores; nos cotidie legimus: malo paenitentiam peccatoris quam mortem et: numquid, qui cadit, non resurgit?dicit dominus: conuertimini ad me, filii conuertentes, et ego curabo contritiones uestras. rigidi autem sunt, non quo et ipsi peiora non peccent, sed quod hoc inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
dñi illo tpr cõpletam memorauit : quo¬
modo possumꝰ nob̾ tempꝰ aliud uindica.¬
re ͦ Quod si uoluerint respondere. et
philippi deinceps quattuor filias pro¬
phetasse. et ꝓpheten agabum repperi.
matos. ipsũq paulũ multa de futuris
heresib et de fine scłi. ꝓphetasse. sciant
a nob̾ tantũ ꝓphetiam repelli. quȩ dñi
signata ẽ. passione. quã eos ñ recipi qui
cum scripturȩ ueteris et nouȩ .^ non con¬
gruant. primũ infidei regula discrepa¬
mus. Nos patrẽ et filiũ. et sp̃m scm̃
in sua unũ quẽq ꝑsona ponimꝰ: licet sub¬
stantia copulemus. illisa belli idõma
sectantes trinitatẽ in uniꝰ ꝑsonȩ angu¬
stuis cogunt. Nos scđas nuptias non tam
appetimꝰ quã concedimꝰ: paulo iubente
ut uiduȩ adolescentulȩ nubant. Illi in
tantũ putant scelerata iterata coniugia.
ut quicũq hoc fecerit adult̃ habeat᷑.
Nos unã quad ragesimã scđm traditi¬

Expanded text:
domini illo tempore conpletam memorauit, quodomini illo tempore conpletam memorauit, quomodo possumus nobis tempus aliud uindicare? quodsi uoluerint respondere et Philippi deinceps quattuor filias prophetasse et propheten Agabum repperiri ematos ipsumque Paulum multa de futuris heresibus et de fine saeculi prophetasse, sciant a nobis non tam- prophetiam repelli, quae domini signata est passione, quam eos non recipi, qui cum scripturae ueteris et nouae auctoritate non congruant. Primum in fidei regula discrepamus. nos patrem et filium et spiritum sanctum in sua unumquemque persona ponimus, licet substantia copulemus; illi Sabellii dogma sectantes trinitatem in unius personae angustias cogunt. nos secundas nuptias non tam adpetimus, quam concedimus Paulo iubente, ut uiduae adulescentulae nubant; illi in tantum scelerata putant iterata coniugia, ut, quicumque hoc fecerit, adulter habeatur. nos unam quadragesimam secundum traditi
Abbreviated transcription (Latin):
estimonia de ioħis euangelio
congregata tibi quidã montani
seccator ingessit Inquib saluator ñr
se ad patrem iturũ missurũq paracly.¬
tũ pollicetur. in quo ꝓmissa sint tẽpꝰ
et quo cõpleta sint tẽpore apłorũ acta
testantur. Decima die dixeit post as¬
censũ dñi. hoc ẽ quinquagesima post
linguasq credentiũ ẽẽ diuisas. ita ut
unus quisq om̃iũ gentiũ sermone
loqueretur quando quidã ad huc pa¬
rum credentiũ eos musto ebrios asse-¬
rebant. et petrus stans in medio apo¬
stolorũ. om̃ĩsq conuentus ait. Viri
uidei et om̃s qui habitatis in hierłm
hoc uob̾ notũ sit et aurib ꝓcipite uer¬
ba mea. Non enĩ sic̃ uos estimatis hu
ebrii sunt: nam ẽ hora diei tertia Sed
meo in omnẽ carnẽ. et ꝓphabunt
filii et filiȩ eorũ. et iuuenes uisiones
uidebunt. et seniores somnia somni¬
abunt. et quidẽ inseruos meos & an¬
apłs petrus suꝑ quẽ dñs fundauit
eccłiam: et ꝓphetiam. et ꝓmissionem

Expanded text:
estimonia, quae de Iohannis euangelio congregata tibi quidam Montani sectator ingessit, in quibus saluator noster se ad patrem iturum missurumque paraclitum pollicetur, in quod promissa sint tempus et quo conpleta sint tempore, apostolorum Acta testantur: decima die post ascensum domini, hoc est quinquagesima post linguasque credentium esse diuisas, ita ut unusquisque omnium gentium sermone loqueretur, quando quidam adhuc parum credentium eos musto ebrios adserebant et Petrus stans in medio apostolorum omnisque conuentus ait: uiri Iudaei et omnes, qui habitatis in Hierusalem, hoc uobis notum sit et percipite auribus uerba mea. non enim, sicut uos aestimatis, hi ebrii sunt — nam est hora diei temeo in omnem carnem, et prophetabunt filii, et filiae eorum: et juvenes visiones videbunt, et seniores somnia somniabunt, et quidem in servos meos, et ans Petrus, super quem dominus fundauit ecclesiam, et prophetiam et promissionem
Abbreviated transcription (Latin):
łinis in ipso exordio cogitandus est.¬
qualis ad ultimũ illũ diem ꝑueni¬
re cupis. talis iam nune ẽẽ. conare.
Consuetudo ẽ. quȩ aut uitia aut uir¬
tutes alit: quȩcũq in his plurimum
ualet cũ quib ab in eunte aetate simul
creuerit. Optimi sunt ad institutionẽ
morũ primi. quiq anni. Habent enĩ
facile formari quȩat: atq ad arbi¬
trium uolentis trahi et incunctis
fere rebus citius assuescitur. Omẽ
quod tenerũ ẽ. nouellas adhuc et
uix firmȩ radicis arbusculas dum
ad omnẽ ductam sequaces sunt: in quã¬
libet partem flecti facile ẽ: Quȩ na¬
tura plerũq curuate cito ad colentis
arbitrium corriguntur. Tenera et
labore domarisolent: quantoq citi-¬
us auagandi libertate desuata sunt:
tanto facilius uel colla iugo. frenas
ora consuescunt. Ipsa quoq litterarũ
studia teneris melius inseruntur in
rimũ etiã in bene uiuendi ratione
ualec: dũ adhucꝰ mobilis ẽ et animꝰ

Expanded text:
Finis in ipso exordio cogitandus est.Finis in ipso exordio cogitandus est.Qualis ad illum ultimum diem pervenire cupis, talis nunc jam esse conare. Consuetudo est, quae aut vitia, aut virtutes alit, quaeque in his plurimum valet, cum quibus ab ineunte aetate simul creverit. Optimi sunt ad institutionem morum primi quique anni. Habent enim facile formari queat: atque ad arbitrium volentis trahi: et in cunctis fere rebus citius assuescitur omne quod tenerum est. Novellas adhuc et vix firmae radicis arbusculas, dum ad omnem ductum sequaces sunt, in quamlibet partem flecti facile est. Quae natura plerumque curvatae, cito ad arbitrium colentis corriguntur. Tenera  Alabore domari solent. Quantoque citius a vagandi libertate dissueta sunt: tanto facilius vel colla jugo, vel frenis ora insuescunt. Ipsa quoque litterarum studia teneris melius inseruntur ingrimum etiam in bene vivendi ratione valet: dum adhuc mobilis est a
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis enĩ uirgo corpore. uirgo sit
sp̃u. et nichilo minus aut manibus.
aut oculis. aut aurib peccet aut lin¬
gua. quo modo corpore scã dicenda
est: Deinde siuel odio infecta. uel
inuidia. uel auara. uel iracunda sit.¬
uel suꝑba. quo modo sp̃s obtinet
scĩtatem: Et sinupta quȩ auoeatur
amore conuigii cogitat quo modo¬
uiro placeat. quantũ liberis relin-¬
quat. quȩ uarus mundi districta
potest. Quid uirgo faciet quȩ soluta
ab om̃ib huius mundi impedim̃tis.¬
nitudinẽ aequare morib. et ꝑ om̃ia
dño copulari. si leue ac suaue xp̃i iu¬
gum suauius tibi leuiusq uis facere:
nunc qũã maxime in beata uita curã
impende. nune studiũ ut calentem
recentis conuersionis fidem nouus
semꝑ ardor accendat. et intenera ad¬
hue aetate facilius sc̃ẽ conuersionis
usus inolescat. Quiequid inte pͥmũ
institueris. hoc manebit: et adinitio
rum regulã reliqua uita decurret.

Expanded text:
Quamvis enim virgo corpore, virgo sit Quamvis enim virgo corpore, virgo sit spiritu, et nihilominus aut manibus, aut oculis, aut auribus peccet, aut lingua; quomodo corpore sancta dicenda est? Deinde si vel odio infecta, vel invidia, vel avaritia, vel iracundia sit; quomodo spiritu obtinet sanctitatem? Et si nupta, quae amore conjugii cogitat quomodo placeat viro suo, quantum liberis relinquat, quae variis mundi astricta potest; quid faciet virgo, quae soluta ab omnibus hujus mundi impedimnitudinem aequare moribus, et per omnia Deo copulari: si leve ac suave jugum Christi, suavius tibi leviusque vis facere: nunc maxime in beata vita curam impende: nunc stude, ut calentem recentis fidem conversionis, novus semper ardor accendat, et in tenera adhuc aetate facilius sanctae conversationis usus inolescat. Quidquid in te primum institueris, hoc manebit, et ad initiorum tuorum regulam reliqua vita decurret.