comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opua et pictate ⁊eq cõtradicre diuine scripture
sine Intollate ui aliqua uicia pr̃a ꝑcutit suic nõ
Unretterte quasi nos quallus sapere melius qi ꝓnpe
Urina q sibi scriptũ qt cuã si latent qͣi Iᵈ qd euos
ꝑ eosipoñ sapere possumꝰ ber ad frct̾ de mõte dei¬

Expanded text:
icere diuinae scripturae siue intellectae, si aliqua uitia nostra percutit, siue non intellectae, quasi nos melius sapere meliusque praecuerius quod ibi scriptum est, etiam si lateat, quam id quod nos per nos ipsos sapere possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
ciue  Aliqũ enĩ homo undet̾ sib samisi et egrotat
det quia nõ seneit medicũ nõ querit Auget enorb̃ꝰ
Crescit molostia ẜuerit᷑ uadius Et totũ sanatur
corpus Magnũ egodei cõsilud̃ fut ut ꝑ legeni
habñdaret deciatũ ut Iii lausteritate sud intedegẽtidr
Inf̾mitatẽ instrui ad neditiã cõsgerd ueta lanensiñ

Expanded text:
Aliquando enim homo videtur 28 sibi sanus, et aegrotat, et quia non sentit morbum, medicum non quaerit. Augetur morbus, crescit molestia, quaeritur medicus, et totum sanatur corpus. Magnum ergo Dei consilium fuit, ut per legem abundaret delictum, ut in austeritate legis suam intelligentes infi
Abbreviated transcription (Latin):
gere Noi crt tibi scurrilia si grata urbantas. Urbauitas
tua sue deute sit. Ioci tui sine uilitate/ Risus siĩ cachiuo
uoy sue clamore Incessus sine trmulore/ Amos tili nõ
nopz acabus Re reprehensor si sĩ exprobatoẽ corrector
Ita ut admoĩcoẽ hilaritate preucrãs et errori facile dea

Expanded text:
em. Non erit tibi scurrilitas, sed grata urbanitas. Sales tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine tumultu: quies tibi, non neque acerbus reprehensor, sed sine reprobatione corrector ita, ut admonitione hilaritatem praevenias, et erroris veniam fac
Abbreviated transcription (Latin):
quasi colũba de cclo et manẽteui suꝑ cũ et ego nesaebã
eũ ued qui misit me baptisare In aquã Ilłe mnichi
Dixit suꝑ quẽ uideris spiritũ desccudentẽ et manẽtẽ
suꝑ cũ hic qt qui baptisat ĩ spũ sancto et ego uid
⁊ testumnoniũ ꝑhibui quia hec est filius der quod¬

Expanded text:
ansit super eum. Et ego nesciebam eum Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: "Super quem uideris Spiritum descendentem et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto." Et ego uidi, et testimonium perhibui, quia hic est filius Dei. D
Abbreviated transcription (Latin):
sid intuit ip̃e pp̃t̃ adignis
assup̃ta corꝑis et aĩo salu¬
tẽ ꝑficiẽs xp̃i mẽbya efficit
assumẽtes. ⁊ ne recidinet
⁊ nobis malicia hostiã hec

Expanded text:
stituit ipse Christus, a dignis assumpta ad corporis et animae salutem proficiens Christi membra efficit assumentes. Et ne redundet in nobis malitia, haec
Abbreviated transcription (Latin):
dunus assistãt ut ĩ supre¬
mis e nũstͣrẽt officiis eos
sapiẽtes ⁊ acutos ⁊ ꝓuidos
ãgłos libo arbitrio gaudẽtes
t bñ mẽant᷑ ãgeli te¬
niẽt᷑ libe̾o arbituio uti
ad bon̾ũ Cũ eiũ liberũ au¬

Expanded text:
s assistant, ut in supremis ministrent officiis, sapientes et cautos et providos angelos, libero arbitrio gaudentes Ut bene mereantur angeli, tenentur libero arbitrio uti ad bonum. Cum enim liberum a
Abbreviated transcription (Latin):
conseituta pontificũ ut dĩa et celestia mandata deo
aupiliante custodire ut pote deo et tibi sciẽs me reddimu¬
rum de om̃ibus que profiteor et ꝙ du uixero egero
uel obliuisero diseritã in dño indicio racionem.
Quiꝰ sanctissime sedis dĩna dignacõne te pano¬

Expanded text:
decreta, ut divina et coelestia mandata, Deo auxiliante, custodire: utpote Deo et tibi sciens me redditurum de omnibus, quae profiteor et quamdiu vixero, egero, vel obliviscar, districtam in divino judicio rationem, cujus sanctissimae sedi divina dignatione, te pa
Abbreviated transcription (Latin):
comes fuerit illabuta custodire Et indimimitas res
etcere conseruare nep alienare seu infendiẽ at¬
tensũ nẽl emphitrosim dare quõlibet ex quatumꝓ
causa / et ut indimiinute cufrodiantur operam da̾roe
Nichie de trudicõẽ quam a probatissimis predecesẜ meir̃
traditam et seruatam repperi diminuere ul mutarre
aut aliuã nouitatẽ admctere sed feruenter ut eore¬
uere ħͥ discipulus et sequipeda totis mentis mee
conatibus que tradita canᶜᵉ compio seruare ac uen̾ari.¬

Expanded text:
comes fuerit, illibate custodire. Et indiminutas res Ecclesiae conservare, neque alienare, seu in feudum, censum, vel emphytheusim dare, quomodolibet, ex quacumque causa, et ut indiminutae custodiantur, operam dare. Nihil de traditione, quam a probatitraditam et servatam repperi, diminuere vel mutare aut aliquam novitatem admittere, sed ferventer ut eorum discipulus et sequipeda totis mentis meae conatibus, quae tradita canonice comperio, observare ac venerari
Abbreviated transcription (Latin):
q .i. didiscunq ibi. Eccliã una est que uña uitus et exͣ eẽ non potest
Si eiũ apud nouacianũ est apus corueliũ non fuit Si ud̃ apus
cornoliũ fuit qui fabiauo epõ legitiã ordiuacoẽ successit et .i.¬
nouaciaua in ecclia non est nec epũs cõputari. potest qui euuan
gelica et aplic̃a tradicõẽ contempta u̾ei succedens a seipõ ootus

Expanded text:
tus et foris esse non potest. Si enim apud Novatianum est, apud Cornelium non fuit. Si vero apud Cornelium fuit, qui Fabiano episcopo legitima ordinatione successit, Novatianus in ecclesia non est nec episcopus computari pgelica et apostolica traditione contempta nemini succedens a se ipso ortus
Abbreviated transcription (Latin):
apicem in mutilata seruare/ et pari honore et ueneracõe
hõe digna. Et que predicauerñt et statuerũt om̃imede
sequi et p̾dicare queꝙ cõdempnauerũt condẽpnare ore
et corde/ diligenciꝰ autꝭ et iuaciꝰ ꝙͣ diu uixero omma
uel synodãlr seatuerũt et probata sũt confirmare set
in diminuta seruare / et sit abeis sratuta. sunt in sine
uigoris stabilitate custodire quẽ ꝑ uel quosꝙ qdẽpnanẽt
uel abdicauerũt simili sinã condẽpnare uel abdicare

Expanded text:
apicem, immutilate servare. Et pari honore et veneratione digna habere, et quae praedicaverunt et statuerunt, omnimode sequi et praedicare, quaeque condemnaverunt, condemnare ore et corde. Diligentius autem et vivacius, quamdiu vixero, omnia vel synodaliter statuerunt et probata sunt confirmare, et indiminuta conservare, et sicut ob eis statuta sunt in sui vigoris stabilitate custodire. Quaeque vel quosque condemnaverunt vel abdicarunt, simili sententia condemnare et abdica
Abbreviated transcription (Latin):
uii.q.i. scũs est ibi cum fabiam locus .I. c̾. locus petri et grada
cathedre sacerdotalis tacaret quo occupato gło .i. cauonite sũpto¬
eccłie unitatem hũanam conatur eccĩam facere et .i. nestiẽs scis
maticos semper inter micia feru̾ẽ inc̃menta uero here nõ posse
nec augere ꝙ illicite ceperint seẜ statim cũ praua sua enuilacõe

Expanded text:
us esset; quum Fabiani locus, id est quum locus Petri et gradus cathedrae sacerdotalis vacaret, quo occupato de Dei voluntEcclesiae unitatem, humanam conatur ecclesiam facere, et per plurimas cimaticos semper inter initia feruere, incrementa uero habere non posse nec augere quod inlicite coeperint, sed statim cum praua sua aemulatione
Abbreviated transcription (Latin):
non posse. Solet a quibdam sic opponi. Deus p̃sci¬
uit hunc lecturum uł aliquid hunusmͦi.s pocest
ẽẽ ut iste non legat. gͦ pot̾ alit̾ esse. qmͣ deusp̃sciũ.
gͦ potest falli cdi plciencia. qd̾ omĩo falsum ẽ potest
equidẽ non sĩ aliquid ⁊ llud tñ p̃scitum est sĩ. nõ
iõ tñ pot̾ falli cłi psciencia. quia sullud ñ fieret:
nec adeo p̃scitũ esset sĩ. S ad huc urgẽt qõnẽ di¬
centes aut alit pot̾ sĩ: quam deusp̃scunt. aut ñ
alit̾. si ñalit̾. gͦ neccĩo cuncta eueniunt. Si uõ alit̾:¬

Expanded text:
non posse, solet a quibusdam ita opponi: Deus praescivit hunc lecturum vel aliquid hujusmodi: sed potest esse ut iste non legat; ergo potest aliter esse quam Deus praescivit: ergo potest falli Dei praescientia, quod omnino falsum est. Potest eotest falli Dei praescientia; quia si illud non fieret, nec a Deo praescitum esset fieri. Sed adhuc urgent quaestionem dicentes: Aut aliter potest fieri quam Deus praescivit, aut non aliter: si non aliter; ergo necessario cuncta eveniunt; si vero alit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ r cum tñ singłi suas ħant. Non enimfides
nuo ẽ una. s gn̾e que cum sit in uno: est ⁊ malui
na uoluntas. cum tñ cuiq sit sua uoluntas ⁊ du¬

Expanded text:
citur, cum tamen singuli suas habeant. Non enim fides numero est una, sed genere; quae cum sit in uno, est et in aluna voluntas, cum tamen cuique sit sua voluntas; et du
Abbreviated transcription (Latin):
maneat̃ fiat uirtus. an ipã eliminet᷑. ⁊ alia qͣli¬
tas succedat. que urtus sit. utrumlibet sine
que priuserat remaneat.⁊ accessu caritatis:
it. Ex quo sensudicat una fides.
umq diuersis mͦis fidesdicat᷑. fatend̾ ẽ aut¬

Expanded text:
maneat et fiat virtus, an ipsa eliminetur, et alia qualitas succedat quae virtus sit; utrumlibet sine quae prius erat, remaneat, et accessu charitatis 6. Ex quo sensu una dicatur fides. Cumque diversis modis
Abbreviated transcription (Latin):
aritas est dilectio qua diligitur deus pp̃se.
unum᷑ ꝑtinens ad dilectionem di. quod est ma¬
rimum mandatum in lege. ⁊ alterum ꝑtinẽs
ad diligendum ꝓtimum illi simile. Primumẽ
diliges dm̃ ex toto corde. extota mente. ⁊ extota
anima. Quod scriptum est in deuteronomnio.
scłm est. Uiliges pruum tuum sicut te ip̃m.
In hiis duob p̃cẽptis tota lex pendet ⁊ ppħe. fini̾

Expanded text:
aritas est dilectio qua diligitur Deus propterunum pertinens ad dilectionem Dei, quod est maximum in lege mandatum; et alterum pertinens ad diligendum proximum, illi simile. Primum est: Diliges Deum ex toto corde, ex tota mente, et ex tota anima, quod scriptum est in Deuter. 6. Secundum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum. In his duobus mandatis to
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ atrende. neqi patrem uolens intelligi. Di¬
tit ex ip̃o sic intelligas: omĩa ẽẽ ex prẽ. ut negeᷤᷤ
milit̾ ⁊ defilio⁊ de spũ sc̃o faciendum est.ꝙ

Expanded text:
ende, ne quia Patrem volens intelligi dixit ex ipso, sic intelligas omnia esse a Patre, ut neges militer et de Filio et de Spiritu sancto dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
pator. Miles gͥ coronandus gaudet: mori ndñsco¬
rem timinsse mortem.⁊ passionis timore dixisse.

Expanded text:
imperator. Miles enim coronandus gaudet mori, et Dominus corem timuisse mortem, et passionis pavore dixisse:
Abbreviated transcription (Latin):
tura dicat .x. ordinem compsi exhominib
Greg̾namq dicit hoĩes assumendos in or¬
diues angłoꝵ. quarũ alii assumuntur in
cumus hõiũ. s homines ꝓ qͣlitate nũtoꝵ
statuendos in ordinib angłoꝵ. Qd̾ ergo
legr᷑ xꝰ. ordo complendꝰ de hoĩb. ex tali sen¬
su dictum fore accipi potest. qr dehomi¬
bus restaurabit᷑. qd̾ in angłis lapsum est.
de quibus tor corruerunt᷑. un̾um posset fĩ¬

Expanded text:
ptura dicat decimum ordinem compleri ex hominibus? Gregorius dicit homines assumendos in ordine angelorum, quorum alii assumuntur in cimus hominum, sed homines pro qualitate meritorum statuendos in ordinibus angelorum. Quod ergo legitur decimus ordo complendus de hominibus, ex tali sensu dictum fore accipi potest, quia de hominibus restaurabitur quod in angelis lapsum est, de quibus tot corruerunt, ut possit fi
Abbreviated transcription (Latin):
est humanum genus. de quo fit reꝑatio ru¬
me angłice. tñ non minꝰ saluaretur hõ. ⁊¬
si angłs non cecidiss
Qd̾ homines assu¬
muntue uixta nũtm̃ stanciũ ñ lapsorũ.

Expanded text:
s humanum, de quo fit reparatio ruinae angelicae; tamen non minus salvaretur homo si angelus non cecidisset. 8. Quod homines assumuntur juxta numerum stantium, non lapsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Que illi edificant. qui ⁊ si aliena ñ rapiunt:
teb tanen infirinitati ocessis: aliqͥ dilectione
in herent. qui scđm suos amandi ħ modos diu
ignem sustinebunt. Qui uero suꝑ edificat. au.
illo eterno qui cruciaturꝰ est impios in et̾num:
s ⁊ de illo emenclatorio quo purgabunt᷑ quidã
lia intelligunt᷑ pecc̃a ⁊⁊ nullus ad eo ꝑfectus est:
qui uenialit ñ peccet gͦ qui edificant au. ar. la

Expanded text:
nt, qui etsi aliena non rapiant, rebus tamen infirmitati concessis aliqua dilectione inhaerent. Qui secundum suos amandi modos, vel dignem sustinebunt. Qui vero superaedificant auillo aeterno qui cruciaturus est impios in aeternum, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidamlia intelliguntur peccata, et nullus adeo perfectus est qui venialiter non peccet, ergo qui aedificant aurum, a
Abbreviated transcription (Latin):
nil p̃ponat᷑ .uͦ illis trib signant᷑. que in mentes
ꝑfectot ñ cadunt: ⁊ si alia uenialia admittai.
In cordib uero minoꝵ intͥdum durant usq in
finem: qui contalib eclificiis tͥnseunt. s dissol¬
uent᷑ in igne. ip̃i uo̾ mĩto fundam̃ti salm erũt.

Expanded text:
nt Christo, illis tribus significantur; quae in mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ eadem res sitsi pr̃ i filuis. Ita enim ꝓͥetates det̾¬
mminant ꝑsonam. ut hac pͥetate ypostalis sint ge¬
nerans. ⁊ illa alia ypostasis. sit genita ⁊⁊ ita ñ idem
hec pͥetates non possint eẽ mꝑsoras quin ea det̾im¬
nent. quomoda in eẽncia diu̾ma ẽẽ possint ita ut
non eam det̾minent: Respondeo tibi ⁊⁊ hic cum
Archanguͣ nesciunt. angłi non aucdierunt. sclañ
tenent. ꝓpha nonsentit. apło non interrogauit.
filius ipse non edidit. cesset ergo dolor querela¬
rum. non putet homo sua intelligencia genã-¬
cionis sacramentum posse consequi. absolute
tñ intelligendus est pater. ⁊ filius ⁊s.s. S̾tat ĩ
unigenitus ab ingenito ꝓgenies a parente. an¬
uus. a uiuo. non natã ditatis alia ⁊ alia. quia¬
Qui enim pie infinita ꝓsequit᷑. ⁊ si non contĩ¬
gat aliqñ: tñ ꝓficiet ꝓdeundo. s nete inseras
in illud secretum. ⁊ archano in opinabił nati¬
uitatis ne te iniergas. summam intelligere

Expanded text:
 eadem res sit sibi Pater et Filius. Ita enim proprietas determinat personam, ut hac proprietate hypostasis sit generans, et illa alia hypostasis sit genita; et ita non idem hae proprietates non possunt esse in personis quin eas determinent, quomodo in divina essentia esse possint, ita ut non eam determinent? Respondeo tibi et hic cum Archangeli nesciunt, angeli non audierunt, secula non tenent, propheta non sensit, Apostolus non interrogavit, Filius ipse non edidit. Cesset ergo dolor querelarum: non putet homo sua intelligentia generationis sacramentum posse consequi. Absolute tamen intelligendus est Pater et Filius et Spiritus sanunigenitus ab ingenito, progenies a parente, unus ab uno; non natura deitatis alia et alia, quiaQui enim pie infinita prosequitur, etsi non contingat, aliquando tamen proficiet prodeundo. Sed ne te inseras in illud secretum et arcanum inopinabilis nativitatis, ne le immergas, summam intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sanguis. Res ⁊ non sacramentum misti¬
ca enis caro. Porro spẽs illa uisibilis. sacram̃¬
tum est gemine rei. q uttamq rem signi¬
ficat. ⁊ utriusq rei similitudinem gerit ex¬
p̃ssam. Nd̃n sicut panis precetis cibis. corpꝰ
reficit.⁊ sustentat. ⁊ uinũ hominem letificat.
atq inebriat. sic caro xpĩ intĩorem hominẽ
plus ceteris graciis sp̃nalit̾ reficit ⁊ saginat.

Expanded text:
 sanguis; res et non sacramentum, mystica ejus caro. Porro illa species visibilis, sacramentum est geminae rei; quia utramque rem significat, et utriusque rei similitudinem gerit expressam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginat.
Abbreviated transcription (Latin):
unc quid ibi sacramentum sit.⁊ quid
res uideamus. Sacramentum ẽ inin¬
sibilis grẽ. uisibilis forma. forma gͦ panis.⁊ iu¬
ni. que ibi uidr᷑ sacramentum ẽ .i. signũ sacre
rei. ꝙ p̃ter sp̃em qmͣ ingerit sensib aliuto ali¬
quid facit in cogitacionem uenire. Tenent gͦ
⁊ non contempta. Res contẽpta ⁊ lignificata ẽ
caroxp̃i. qm de uirgine traxit. ⁊ sanguis quẽ

Expanded text:
unc quid ibi sacramentum sit, et quid res, videamus. Sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma. Forma ergo panis et vini quae ibi videtur, est sacramentum, id est, signum sacrae rei; quia praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud facit in cognitionem venire. Tenent ergo et non contenta. Res contenta et significata est caro Christi, quam de Virgine traxit, et sanguis quem
Abbreviated transcription (Latin):
tis grams. ⁊ unum corpus ex multis mem¬
caritate copulante ꝯnectit᷑. hoc mistĩũ pa¬
cis ⁊ unitatis nr̃e. xp̃c in sua mensa consecra¬
uit. qui accipit hoc mistĩum unitatis. ⁊ nõ
tenet uincłm pacis: non accipit nustĩum
pu xp̃i exmultis menbris purissimis ⁊ in¬
maculatis constat: ita societas eccłiastica ex
multis ꝑsonis a criminali macula liberis cõ¬
sistit. In cuius reitypo. ftã est archa dñi de
lĩgnis sechim. que sunt inputribilia. ⁊ albe
spine similia

Expanded text:
ltis granis, et unum corpus ex multis memcharitate copulante connectitur. Hoc mysterium pacis et unitatis nostrae Christus in sua mensa consecravit: qui accipit hoc mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, non accipit hoc mystepus Christi ex multis membris purissimis et immaculatis constat, ita societas ecclesiastica ex multis personis a criminali macula liberis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis sethim, quae sunt imputribilia, et albae spinae similia
Abbreviated transcription (Latin):
Ian hec descriptio spei conuemat: sane oce¬
di pot̾. utrum libet. Si autem dicat᷑ iuenire:
sunt ⁊ alia pła quib differunt fides ⁊ spes. S
ñ imꝓbedicipot̾. soli fidio uenire ñ spei. qr
fides sola fundamentum dr. ñ qi fides uirtus poᷤᷤ¬
sit ee sine spe ⁊ caritate. Uñ aub̃. fides oꝑans ꝑdi
precedit. sꝑare. ꝗ est actus spei. qr nisi aliquid
creditur non pot̾ sꝑari. Credit autẽ qd̾ n sꝑatur.¬
spes sequit᷑ fidem. Nor qd̾ uirtus fidi p̾cedat uir
ł̾r p̃cedat. actum spei. Qd̾ ⁊̃ quidam concedunt
deipa uirtute ficłi ut naturalic̾ p̃cedat spem ñ
uirtutum ⁊ bonorum oꝑm. Non autem ẽ funda¬
mentum caritatis. quia ñ ip̃a caritatis. s cari

Expanded text:
an haec descriptio spei conveniat, sane concedi potest utrumlibet. Si autem dicatur convenire, sunt et alia plura quibus differunt fides et spes; sed non improbe dici potest soli fidei convenire, non spei, quia fides sola fundamentum dicitur, non quia fides virtus possit esse sine spe et charitate. Unde August., ipraecedit sperare, quod est actus spei; quia nisi aliquid credatur, non potest sperari. Creditur enim aspes sequitur fidem; non quod virtus fidei praecedat virtliter praecedit actum spei; quod etiam quidam concedunt de ipsa virtute fidei, ut naturaliter praecedat spem, novirtutum et bonorum operum, non autem fundamentum est charitatis, quia non ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
exilit Nongͦ eius causa uel fundamentum fiteᷤ
teneatur: nullacenus ad sp̃ualem amorem ꝑ
que uirtus ñ est. Ip̃a enim sꝑem ⁊ carit. freqn̾t᷑
precedit. uł de actufidei qui natałr forte actũ
caritatis p̾cedit. sicut actum spei. Ꝙ uerba p̃mis¬
den̾ uisis est ut ante diximꝰ. Uñ cͥsostomus. fide᷑
maĩa nr̃a facit subsist̾e̾ ea que ñ uidir de quib

Expanded text:
exilit. Non ergo ejus causa vel fundamentum fides teneatur, nullatenus ad spiritualem amorem atquae virtus non est: Ipsa enim spem et charitatem frequenter praecedit; vel de actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemisde non visis est, ut ante diximus. Unde Chrysost.: Fides in anima nostra facit subsistere ea quae non videntur; de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ex uirtute est ⁊ ex lib̾o arbitrio. s ex uirtu¬
te principaliter Et bonus illeusus in mag¬
nisbonis annumerandus est. Illa autem
grã p̃ueniens quer uirtus est. non ususli¬
biarburii ẽ. s exea pocus bonus ususlib̾i
arbitrii. que nobis est ad̾o. non anobis.i
sus uero bonus arbitrii⁊ ex d̾o est. ⁊ exno¬
bis. ⁊ iõbonũmĩtum est. Ibienim solusd̃s
oꝑat᷑. hic deus ⁊ homo. hoc meritum ex il¬
la purissima gr̃a ꝓuenit. qd̾ apłs notaũ¬

Expanded text:
ex virtute est, et ex libero arbitrio; sed ex virtute principaliter. Et bonus ille usus in magnis bonis annumerandus est. Illa autem gratia praeveniens, quae et virtus est, non usus liberi arbitrii est, sed ex ea potius est bonus usus liberi arbitrii, quae nobis est a Deo, non a nobis. Usus vero bonus arbitrii, et ex Deo est, et ex nobis; et ideo bonum meritum est. Ibi enim solus Deus operatur hic, Deus et homo. Hoc meritum ex illa purissima gratia provenit: quod Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
dit.⁊ gr̃a enis in me uacua non fuit. Et ne
ip̃a uoluntas sine gr̃adĩputet᷑ aliquidbo¬
data fui̾t gr̃a: incipiunt ẽẽ nr̃a mĩtabona.
ꝑillam tñ. qr sulla desui̾t: cadit homo. Ali¬
oꝵ sentencia hic ostenditur qui dñt
uirtutes esse bonos usus li. ar.ractus

Expanded text:
dit: Et gratia ejus in me vacua non fuit. Et ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur aliquid bodata fuerit gratia, incipiunt esse nostra merita bona; per illam tamen, quia si illa defuerit, cadit homo. 10. Aliorum sententia hic ostenditur, qui dicunt virtutes esse bonos usus liberi a
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine xp̃i ambr uidr᷑ dic̃e. quoo si
ficdemisterium trinitatis teneatur. ⁊ u¬
na perlona tm̃ noĩet: plenũ ẽe sacramen¬
tum ⁊eꝯuerso si tres noiẽnt᷑: ⁊ non recte
ait enim sic ubi non est plenum bapti
sacramentũ: nec pͥncipium nec spẽs ali¬
qua: bapĩestimat᷑. Plenum autem est:
totum subrues⁊ sicut sicut unum in
filum nec spm scm ab neges: plenũ ẽ
fidi sacramentũ. Ita eciam licet patrẽ ⁊

Expanded text:
quod si fide mysterium Trinitatis teneatur et una persona tantum nominetur, plenum esse sacramentum; et, e converso, si tres nominentur et non recte rium Trinitatis. Ait enim sic: Ubi non est plenum Baptismi sacramentum, nec principium, nec species aliqua Baptismi aestimatur. Plenum autem est stotum subrues: et sicut si unum in Filium nec Spiritum sanctum abneges, plenum est fidei sacramentum; ita etiam licet Patrem, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbatio: passio. omnis cupiditas ꝑturba¬
tio. Om̃is gͥ cupiditas: passio. Om̃s uero pas¬
sio cum est in nobis ip̃a dipiditate patim̃.
Om̃is gͥ tupisitãs cũ ẽ in nob: ip̃a cupidita¬
te patimur.⁊ in quantum cupiditas ẽpa
timur. Om̾̃is aũt passio in quantũ ipãpa¬
timur. ñ ẽpec̃e. ita ⁊ de timore. Non enim
dseqñs est ut si patimur timorem ido̾ nõ
sit pec̃c. qr multa sunt peccã que patimur.
s non inquantum patimur eis. Qd̃ uerb¬
Qd uerbis
angustin p̃missis queram sentencia ies

Expanded text:
turbatio, passio; omnis cupiditas, perturbatio. Omnis ergo cupiditas, passio. Omnis vero passio cum est in nobis, ipsa passione patimur. Omnis ergo cupiditas cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in quantum cupiditas est, patimur ea. Omnis autem passio in quantum ipsa patimur, non est peccatum; ita et de timore. Non enim consequens est ut si patimur timorem, ideo non sit peccatum, quia multa sunt peccata quae patimur, sed non in quantum patimur eis. 8. Quod verbis Augustini praemissis quaedam senten
Abbreviated transcription (Latin):
insmuatur. cum dicitur ex toto corde .i.
te. ex tota menͣte . ĩ. memoria. ut om̃s cogitõ :⁊
om̃em uitam ⁊ om̃em intellectum conferas ĩ¬
partem uite nr̃e reliquit que uacare debeat. Si
nͦ diligendi dm̃ ut quibuslam placet
Deimple

Expanded text:
inuatur cum dicitur ex toto corde, id te; ex tota mente, id est, memoria, ut omnes cogitationes, et omnem vitam, et omnem intellectum in partem reliquit, quae uacare debeat et qmodi diligendi Deum, ut quibusdam placet. 6. De imple
Abbreviated transcription (Latin):
satanas coi alicuuis non quid ingrediens in
eum ⁊ in sensum euis neq introiens aditũ cor-¬
dis si qͥd̾ potestas hec soluis dĩ est s callida ⁊ frau¬
dulenta de ceptione. aĩam in affectũ malicie
trahens ꝑcogitatõnes ⁊ incentiua uicioꝵ quib
ꝑlenus ẽ Impleũ ergo sathanas cor ananie ñ
intrando. s malicie sue uires in sẽndo. Id̾. Epc̃
inmundus flanma uirtutum de cordibus
fidelium expulsus: doctoribus ueritatis ue
uenum persecucionum in fundit. His auc¬
toritatibus ostñd̾r qd̾ demones ñ sub̾alit̃ in¬
dinum distinctione qui et quot fuit

Expanded text:
Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, neque introiens aditum cordis siquidem potestas hoc solius Dei est, sed callida et fraudulenta deceptione animam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non intrando, sed malitiae suae virus inserendo. Idem spiritus immundus flamma virtutum de cordibus fidelium expulsus, doctoribus veritatis luctantibus venenum persecutionis infundit. His auctoritatibus ostenditur quod daemones non substantialiter inDINUM DISTINCTIONE, QUI ET QUOT SINT
Abbreviated transcription (Latin):
hominis exaffectu ⁊ fine sint bo¬
ĩra uel mala quibdam ita uidetur ẽẽ
qui dñt om̃s actus ẽe indiffẽntes. ut nec
boninec mali ꝑsesint s exintencione
bona. bonus.⁊ ex mala malussit om̃is
actus. ẜ quos quilibet actus potest ẽe bo¬
nus. si bona intencione geratur. auis
hant cãm. ñ tñ bom ẽe desinant qd̾tes¬
timomo aus ofirmant. qui dicit bomũa¬

Expanded text:
is ex affectu et fine sint bona vel mala. Quibusdam ita videtur esse, qui dicunt omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliishabeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio Augustini confirmant, qui dicit bonum a
Abbreviated transcription (Latin):
talia q̃ sicbona sunt. ꝗ mala ẽẽ non pos¬
sunt quotũq modofiunt. sicut eꝯͦ. que¬
dam sitsũt mala ut ñ possũt ẽẽbona qͣ¬
cumq excaula fiant. alia autem ẽẽ oꝑa q̃
ex fine uel ex cã bonauelmala sunt.⁊ ad
illa refer̃t scõꝵ testimonia: quib uel affec¬
tu uł intencione iudiciũ oꝑm pensari di¬
eẽ bona uel mala exintencionerc̃ã p̃t

Expanded text:
possunt, quocumque modo fiant; sicut e converso, quaedam sic sunt mala, ut non possint esse bona, quacumque ex causa fiant. Alia autem esse opera quae ex fine vel causa bona sunt vel mala, et ad illa referunt sanctorum testimonia, quibus ex affectu vel intentione judicium operum pensari diesse bona vel mala ex intentione et
Abbreviated transcription (Latin):
inituntur. qui assert diuinitatem umor¬
te recesisse ab homine scł carnem. ait enĩ atba.¬
nasius. Maledictus quitotum hominẽ quem
assumpsit dĩ filius denuo assumptum. uł lib̾a¬
tum t̾cia die amortuis resurrerisse non confi¬
tet᷑. fiat fiat. Si inquiunt denuo assumptus e
homo in resurrecto̾e. quemassumpsãt in car¬
natione. deposuit gͦ eum in morte. Seꝑata gͦ
fuit diuinitas in morte ab humanitate. Quib
respondemꝰ. ꝙ si his uerb̃ assumptio tał intelli¬
bi unuit: inresur rectione qi non simpliter
hominem. s cotum hominem assumpcum
dicit. Gotum igitur hominem in morte depo¬
suit .i. animam ⁊ carnem. S quis nisi hostis
uitatis dicat. animam a uerbo seꝑatam: et
tñ msi ħ fateant᷑. qd̾ totus homo sit assumpoꝰ.
ñ ꝓ eis facit auctoritas illa. que totumdicit as¬
sumptum. Sciendum ẽgͥ athanasium id di
solus mortuos int̾ lib̾ est. iõ illum maledicit
qui non confitet᷑ totum hominem denuo as¬

Expanded text:
nituntur, qui asserunt divinitatem in morte recessisse ab homine secundum carnem. Ait enim Athanasius: Maledictus qui totum hominem quem assumpsit Dei Filius, denuo assumptum, tertia die a mortuis resurrexisse non confitetur. Fiat, fiat. Si, inquiunt, denuo assumptus est homo in resurrectione, quem assumpserat in incarnatione; deposuit ergo eum in morte; separata ergo fuit divinitas in morte ab humanitate. Quibus respondemus quod si in his verbis assumptio talis intellibi univit in resurrectione; quia non simpliciter hominem, sed totum hominem assumptum dicit. Totum ergo hominem in morte deposuit, id est, animam et carnem. Sed quis, nisi hostis veritatis, dicat animam a Verbo depositam? Et tamen nisi hoc fateantur, quod totus homo sit assumptus, non pro eis facit illa auctoritas, quae totum dicit assumptum. Sciendum est ergo Athanasium id dixsolus inter mortuos liber est. Ideo illum maledicit, qui non confitetur totum hominem denuo as
Abbreviated transcription (Latin):
st ⁊̃ qđ dam genꝰ uiramenti. grauissimum
qđ fit ꝑ erecracionẽ. u cũ homo dicit. si illo̾
feci illo̾ patiar. uł illud contingat filiis meis.
Scdm quẽ modũ accipit᷑ :̃ int̾dũ cũ aliquis
uirando dicit ꝑ salutẽ meam. uł ꝑfilios medᷤ
ait. ꝑ salutẽ meam salutẽ suam do obligat. cũ
dicit. ꝑ filios meos. oppignãt eos do. ũ ħ eueniat
incapud eoꝵ. ꝗ exit deore ipsius. Si uer̃: u̾m
bet᷑. aut creata dõ adhibet. obligat ⁊ oppign̾at᷑.
ut ħ sit uirare .s. dm̃ testem ad hibe. ułd eo ali

Expanded text:
etiam quoddam genus juramenti gravissimum, quod fit per execrationem: ut cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingat filiis meis, secundum quem modum accipitur etiam interdum cum aliquis jurando dicit: Per salutem meam, vel: Per filios meos, ait per salutem meam, salutem suam Deo obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius. Si verum, verum; betur, aut creatura Deo obligatur et oppigneratur: ut hoc sit
Abbreviated transcription (Latin):
alie sunt ies quib fruendum ⁊÷ anequib utend̾
est. alic que fraunt᷑. ⁊ utunt᷑. Ine quib fiuen¬
dum ÷ nos beatos fatiunt. Istis quib utend̾ ÷:
tendentes ad beatitudinem aduiuamin: ⁊ q̃si
adminiculanrur: ut ad res illas que nos beatos
es uero bus que fruuntur et utuntur.

Expanded text:
 fruendum est; aliae, quibus utendum est; aliae, quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, nos beatos faciunt; istis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur, et quasi adminiculamur, ut ad illas quae nos beatos os vero qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ oftendr. ex eo qo ꝑabola dtͦ. Si enim
parabola ẽ ut ait ieꝵ. aliũ uerbum sonat.
aliũ sensũ ꝯtinet. uñ aliqui ita edisserũr.
prẽm in nob̾ ẽẽ dicũt. leuem punctũ sen¬
suum .s. primũ motum suggestionis. uł
cogitationis. filium uero: sicogitatio ꝯ¬
cepit pecc̃or in quo notatur passio ꝯsensus
⁊ delectõ mulieris. Nepotem. si qͥd cogi
uiri. sinepattio pecc̃i. ꝓ nepotem autem.
tur. O̾s gͥ primos ⁊ scd̾os .i. stimulos cogit̾o¬
nũ. quos q̃ti ꝓpacheis uocant. sine quib
nullus hominum ẽẽ põt: non pumet et¬
nalit̾ s si cogitata quis fac̾e dec̾u̾̃t. ⁊ q̃
fecerit corrige noluit: que sunt mortalia
pecc̃a:⁊ t̃tiã ⁊ quarta gn̾acio. ꝑ¬

Expanded text:
e ostenditur ex eo quod parabola dicitur. Si enim parabola est, ut ait Hier., aliud verbis sonat, aliud sensu continet. Unde aliqui ita edisserunt: patrem in nobis esse dicunt levem punctum sensuum, scilicet primum motum suggestionis vel cogitationis; filium vero, si cogitatio conceperit, peccatum; in quo notatur consensus et delectatio mulieris; nepotem, si quod cogiviri, sive patratio peccati; pronepotem autem, tur. Deus ergo primos et secundos stimulos cogitationum, quos Graeci propatheis vocant, sine quibus nullus hominum esse potest, non puniet aeternaliter; sed si cogitata quis facere decreverit, et quae fecit corrigere noluerit, quae sunt mortalia peccata, et tertia et quarta generatio.
Abbreviated transcription (Latin):
forma ydoli. Materiam enim formauit deus. Sed
stulticia hominum formam declit. quecumque
facta sunt naturaliter: facta sunt per uerbum s
forma hominis. in ydolo facta non est per uerbũ.
sicut peccatum non est factum per uerbum. sed
est nichil. ⁊ nichil fiunt homines: cum peccãt. Sed
queritur quomodo hic dicatur format ỹdoli. nõ
esse facta per uerbum cum alibi legatur. omnns
forma omnis compago. omnis concordia parcium
facta est per uerbum. hoc autem adiuersis uarie
soluitur. quidam enim dicunt omnem formam
⁊ quicquid est adeo esse in quãtum est. formam y¬
doli. in quantum est. uel in quantum forma est:
a deoesse. s non inquantum est ydoli. idest po¬
sita adad orandum. In hoc enim. non est creatura.
s peruersio creature. Sicut illud qđ peccatum
ẽ in quantum peccatum est: nichil est. ⁊ homi¬
nes cum peccant: nichil funit. quia ab illo qui
uere est: separantur. Unde ierorimus. Quod ex
deo non est: qui solus uere est: non ẽẽ dicitur.

Expanded text:
forma idoli, materiam enim formavit Deus, sed stultitia hominum formam dedit. Quaecumque facta sunt, naturaliter facta sunt per Verbum, sed forma hominis in idolo non est facta per Verbum, sicut peccatum non est factum per Verbum, sed est nihil, et nihil fiunt homines cum peccant. Sed quaeritur quomodo hic dicatur forma idoli non esse facta per Verbum, cum alibi legatur: Omnis forma, omnis compago, omnis concordia partium facta est per Verbum. Hoc autem a diversis varie solvitur. Quidam enim dicunt omnem formam, et quidquid est, a Deo esse in quantum est, et formam idoli in quantum est vel in quantum forma est, a Deo esse, sed non in quantum idoli est, id est, posita ad adorandum. In hoc enim non est creatura, sed perversio creaturae. Sicut illud quod peccatum est, in quantum peccatum est, nihil est; et homines cum peccant, nihil fiunt, quia ab illo qui vere est, separantur. Unde Hieron.: Quod ex Deo non est, qui solus vere est, non esse dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi separabilitatẽ trinitatis penitꝰ ignoret ꝙ
in aliquo possit habitare pr̃ aũ filius iuqus
ubiq ẽẽ dm ꝑdiminitatis p̃senciam. s non ubi
q ꝑinhabitacionis grãm. p̃phanc enu habi¬
dam excellenciorimodo. E
U d̃s hab̾itator est

Expanded text:
nisi inseparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in aliquo possit habitare Pater et Filius, in quo ubique esse Deum per divinitatis praesentiam, sed non ubique per inhabitationis gradam excellentiori modo. 5. Quod Deus inhabitator est
Abbreviated transcription (Latin):
N exposicione qͦ quarũdam p̃positionum
epłe ad romanos: quedamaus᷑ int̾sĩt. que
uidentur huic doctrine gr̃e aduersari. ait
enum. Qd̾ credimus: nr̃m est. Qd̾ autẽ boñ
oꝑamur: illuis ẽ qui credentib dat sp̃m¬

Expanded text:
n expositione quoque quarumdam propositionum Epistolae ad Romanos quaedam August. interserit, quae videntur huic doctrinae gratiae adversari. Ait enim: Quod credimus nostrum est; quod autem bonum operamur, illius est qui credentibus dat Sp
Abbreviated transcription (Latin):
otest eriam dici. Quod qui finit᷑ etiam in hc᷑
a iam delectatur. ⁊ neo quod diligit.⁊ ita iam rem
aliquatenꝰ tenet. Constat gͦr quia dõ debemꝰ frui.
uͦ utendum. frequent̾ tñ dr᷑. fiui: c̃ delectatione. u¬
ti. Cumt. ad ÷ quod diligit᷑ ẽtiam delectationem
secum gent. si tn ꝑ eam tnsieris.⁊ ad illd̾ uͥ ꝑmanen¬
dum ÷ eam retuleris. uteris eai abusiue non propͥe.
dicens fiui. Siuͦ inheseris atq ꝑmanseris. finem in
eo ponẽs lentie tue. tunc ueie. ⁊ pͥe. fiui dicendus es.
quod non ⁊ fatiendum nisi in illa tͥnitata .i. sũmo
⁊ inõmutabili bono.

Expanded text:
otest etiam dici quod qui fruitur etiam in hac a jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quod debemus Deo frui et vero utendum . Frequenter tamen dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transieris, et ad illud ubi permanendum est eam retuleris, uteris ea; diceris frui. si uero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc uere et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est nisi in illa trinitate, id est summo et incommutabili bono.
Abbreviated transcription (Latin):
singłaritatem atq solitudinẽ excludimꝰ.
ñ diu̾sitatẽ uł młtiplicitatẽ ibi pomiꝰ qͣi
monẽ eiꝰ intelligas ad alt̾m excitisse. Si so¬
lũ fuisse dicis ip̃s uoce argũis dicentis.
faciamꝰ. inrãm. Sustulit ⁊ singłaritatis
ac solitudinis intelligentiã ꝓfessio ꝯsortii.
qr aliqd̾ consortiũ ẽc̃ ñ potest ip̃i solitario.
neq solitudo solitarii recip̃ faciamꝰ. nec
alieno a se dr̃et: nrãm Attende lector his
unt. ꝓfessio gͣ consortii. ẽ ꝓfessio płalitatis.
quã ꝓfessus ẽ aicens. faciamꝰ. ⁊ nrãm. Płałr

Expanded text:
itatem atque solitudinem excludimus, nec diversitatem nec multiplicitatem ibi ponimus, quasi monem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam professio consortii, quia aliquod consortium esse non potest ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his vit; professio ergo consortii, est professio pluralitatis; quam professus est dicens: Faciamus et nostram, plur
Abbreviated transcription (Latin):
t suꝑhoc aũẜ ambigue loqr. Mo¬
uet nos inquit. si pͥmi homines non
peccassent. utr̃ tales filios eeñt habiti. qͥ
ci. S quamuis exigua pars corꝑis sit cos¬
ta. non tñ ꝑp̃hoc paruulam uiro ꝯnigẽ fec̃.
Uñ ⁊ euis filies poterat om̃ipotencia c̾ato¬
rismoxnatos grandes fac̾e. S ut hoc omit
pariuili mox ut nascuntur currunt.⁊ ma¬
tres secũt᷑. Econt̃ homini nato. nec ad inces¬
sumpedes idonei sunt. nec saltem adscalpẽ¬
dum habiles. ⁊ iuxta se maniis positis. nas¬
centes mag̾possunt esurientes flere. quam
sugge. Peq infirmitatimentis congruit: ħ̃
infirmitas carnis. Hisuidr᷑ insinuari. qd̾¬

Expanded text:
 Augustinus ambigue loquitur. Movet nos, inquit, si primi homines non peccassent, utrum tales filios essent habituri, qui ci: sed quamvis exigua pars corporis sit costa, non tamen propter hoc parvulam viro conjugem fecit, unde et ejus filios poterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittparvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis. His verbis vid
Abbreviated transcription (Latin):
pacĩe. inpetro qui passus ẽ ⁊ in ioħe qui passus
ñ est. sic nͥ est impar mĩtum otinẽtie i iohe qui
nullas expertus est nupcias. ⁊ in abraham qui
filios genit. Nam illius celibatꝰ ⁊ istius conuibi¬
um ꝓtemp̃m distributione xp̃o militauer̃t so
tinenciam ioħis inoꝑe abraham insolo habebat
habitu. Melior est ã castitas celibũ qmͣ nupciar᷑.
quar̾ unam abraham habebat inusu ambas in.
habitu. Caste enim ꝯiugalit̾ iuxit. Esse ã castꝰ sñ
noret sub alta dispensatione cłi om̃s retͦsc̃os eiꝰdẽ

Expanded text:
patientiae in Petro qui passus est, et in Joanne qui passus non est: sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios genuit. Nam illius caelibatus et istius connubium pro temporum distributione Christo militaverunt; sed continentiam Joannes in opere, Abraham in solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine noret sub alta dispensatione Dei omnes retro sanctos ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
noue legis: accedamus. Que sunt baptis¬
mus confirmatio. panis bñdictionis .i.e
ucharistica penitencia. unctĩextrema:
ordo ꝯuigium bonũ quoy alia remedi-
conferunt. ut bap̾is alia in remedium
tr̃ sunt. ut ꝯiugium. alia gr̃a. ⁊ uirtute
nos falciunt ut encharistia. ⁊ ordo. Qr

Expanded text:
novae legis accedamus; quae sunt Baptismus, Confirmatio, panis benedictio, id est, Eucharistia, Poenitentia, Unctio extrema, Ordo, Conjugium. Quorum alia remediumconferunt, ut Baptismus; alia in remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, ut Eucharistia et Ordo 2.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽatq lugendum. Multi enim licet indisc̾ti atꝙ scĩe
qua emine debent sacdotes exortes: sacdocii gͣdũ
recipe p̃sumunt uitar iscĩa eo indigni quinec añ
sac̾doctum nec post sciam hñt discernendi: qui
claude uel aꝑire. Iõq cum ꝓmouet᷑ in sac̾dotẽ cla¬
uem disc̃tionis recte dr accip̾e. ꝙ ⁊ añ habita dis

Expanded text:
est atque lugendum. Multi enim, licet indiscreti, atque scientiae qua eminere debent, exortes, sacerdotii gradum recipere praesumunt, vita et scientia eo indigni; qui nec ante sacerdotium, nec post, scientiam habent discernendi qui claudere vel aperire. Ideoque cum promovetur in sacerdotem, clavem discretionis recte dicitur accipere, quia ante habita di
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam ostensium est que sint claues aplice ⁊ q̃l
earum us̃uis siuꝑẽ muestigare qĩ iste clauesdẽ.¬
tur ⁊quib Dantur h claues per ministium ep̃i a¬
lieui in ꝓmocione sac̾doci. Cum enĩ recip̃ ordinem
lacerdotalem simub⁊ hal claues recip̃. s ñ uicd̃. qd̾
om̃s uel soli sacͥdotes has claues hãnt ꝙ płiq añsa¬

Expanded text:
sint claves apostolicae, et quis earum usus, superest investigare quando istae claves dentur, et quibus. Dantur hae claves per ministerium episcopi alicui in promotione sacerdotii. Cum enim recipit ordinem sacerdotalem, simul et has claves recipit. Sed non videtur quod omnes vel soli sacerdotes has claves habeant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ide manifestum est qd preter aliaspe¬
nalitates ꝓpeccõ illo incurrit homope¬
nam incorruptione ⁊ dep̃ssione.li. ar. ꝑillo¬
atus uero: gͣtuitis que ꝑ grãm nat᷑alib ad¬
dita fuerant ħ sunt data optima ⁊ donaꝑ
Alia subtcta .i. gratuta quamꝗͣ ⁊ nat᷑ali¬
a exgr̃a suit. ad gñalem quippe dĩ grãmꝑ
tinent. Sepe tñ huiusmodi distinctio fit.
cũ gr̃e uocabulũ ad sp̃em ñ ad genus.
refertur. Corrupta ẽ ergo libertas arbitru
ip̃m. Cũ en ĩlib̾o arbitrio peccaretur. iuc¬
quis deuictris ẽ: huic seruus addictus est.
eccelib̾m arbitum dicit hominem amissis¬
se. ñ q post pecc̃m non h̾uit lib̾m arbitum.
s ꝙ libertatẽ arbitrii ꝑdidit. ñ quid̃ om̃ẽ¬

Expanded text:
de manifestum est quod praeter alias poenalitates pro peccato illo, incurrit homo poenam in corruptione et depressione liberiatus vero gratuitis, quae per gratiam naturalibus addita fuerant. Haec sunt data optima, et donaalia subtracta, id est, gratuita, quanquaAd generalem Dei quippe gratiam pertinent. Saepe tamen hujusmodi fit distinctio, cum gratiae vocabulum ad speciem, non ad genus refertur. Corrupta est ergo libertas arbitriiipsum. Cum enim libero arbitrio peccaretur, vicenim devictus est, huic servus addictus est . Ecce liberum arbitrium dicit hominem amisisse; non quia post peccatum non habuerit liberum arbitrium, sed quia libertatem ar
Abbreviated transcription (Latin):
asserunt uerum coniugium non contͣhi
ante traductionẽ carnalem copulam. nec uẽ
conuges ẽẽ aliquos. añqm intercedat connuxti¬
osexui. S a pͥma fide desponsationis uit sponsꝰ.
⁊ mulier sponsa est ñ conuĩx. Sponsos autem
cerunt. ⁊ scłm hec uerba p̃missarũ auctorita¬
tũ intlłigenda fore tradunt.

Expanded text:
asserunt verum conjugium non contrahi ante traductionem et carnalem copulam: nec vere conjuges esse aliquos antequam intercedat commixtio sexus; sed a prima fide desponsationis vir sponsus, et mulier sponsa est, non conjux. Sponsos autem cerunt. Et secundum hoc verba praemissarum auctoritatum intelligenda fore tradunt. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
ea tunc uolebat ⁊ ad tempus stare uolu¬
it s non ꝑseuerant᷑. ⁊ iõ recta ⁊ bona fuit
tunc uoluntas hominis. Oppõ com¬
Oppõ contrail¬
lld qd̾ diximus hoĩem non potuisse per

Expanded text:
ea tunc volebat, et ad tempus stare voluit, sed non perseveranter, et ideo recta et bona fuit tunc voluntas hominis. 3. Oppositio contra illud quod dictum est, hominem non potuisse pr
Abbreviated transcription (Latin):
cadendi occõnem h̾uit. iccircoꝑ di grãm
uiuari potuit adueniam. ut qui ꝑaliũ
cecid̾it: ꝑ aliũ erige̾t᷑. Qui ergo incitatorẽ
habuit admalũ. non inuiste reꝑatorẽ. ha¬
buitadbonum. Diabolus uero ꝙ sineali¬
cuiꝰ temptõe peccauit. ꝑ alium ut surgẽt
iuuari non debire. nec ꝑse potuit.⁊ soin
remediabile peccm̃ eiꝰ extitit. Peccm̃ uero
hominis sicut ꝑalium ħuit miciũ ita ꝑ
alium non incongrue h̾uit. remedium.
Quare hõ non angłs sit redemptus.

Expanded text:
onem habuit, idcirco per gratiam juvari potuit ad veniam, ut quod per alium ceciderat, per alium erigeretur. Qui ergo incitatorem habuit ad malum, non injuste reparatorem habuit ad bonum. Diabolus vero quia sine alicujus tentatione peccavit, per alium ut surgeret juvari non debuit, nec per se potuit; et ideo irremediabile peccatum ejus extitit. Peccatum vero hominis sicut per alium habuit initium, ita per alium non incongrue habuit remedium. 6. Quare homo, non angelus, sit redemptus.
Abbreviated transcription (Latin):
fecta au̾sione quoꝵdã ⁊ ꝯu̾sione quoꝵaam.
De excellentia quoq ⁊ ordinib ⁊donoꝵ dif¬
ferentia: ⁊ de officiis ac nõib aliisq płib ali¬
qua dicenda st̃:
in quo iuidñr sͥ obuiare auctoritates.

Expanded text:
fecta aversione quorumdam et conversione quorumdam. De excellentia quoque, et ordinibus, et donorum differentia, et de officiis ac nominibus, aliisque pluribus aliqua dicenda sunt. 2. in quo videntur sibi obviare
Abbreviated transcription (Latin):
bomi deputati sunt ad custodiam hominũ.
ita ut quisq electoꝵ hãt angłm ad sui ꝓfec
tum atq custodiam speciałr delegatũ. Uñ
in euglio ũtas apusilloꝵ scandala ꝓ hibẽs
ait. Angłicoꝵ semꝑ uideant faciem prĩs An¬
gsos dicit eoꝵ ẽẽ. quib adcustodiam depu
nimã ab exordio natiuitatis. hre angłm ad
sui custodiam deputatum. inqͥẽsita. Mag¬
na dignitas aĩax ẽ. ut una queq hãt ab or¬
tu natiuitatis in custodiam su angłm de¬
legatum. Greg̾ quoq dic̃ qd̾ imꝰ quisq unũ¬
bonũ anglm sibi ad custodiam deputatũ.
⁊ uñ malum ad ex̃citiũ ht̃. Cũ it om̃s ãgli
boni nr̃m bonũ uelint cõit̃q saluti oĩũ¬
studeant. ille tũ qui deputatus est aliciu

Expanded text:
boni deputati sunt ad custodiam hominum, ita ut quisque electorum habeat angelum ad profectum sui atque custodiam specialiter delegatum. Unde in Evangelio Veritas, a pusillorum scandalo prohibens, ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodianimam ab exordio nativitatis habere angelum ad sui custodiam deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Gregor. quoque dicit quod quisqubonum angelum sibi ad custodiam deputatum, et unum malum ad exercitium habet. Cum enim omnes angeli boni nostrum bonum velint, costudeant, ille tamen qui deputatus est alicui
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minũ tñsg̾dit᷑. iuracio tał. fit ꝑiiriũ reatu.
An uitaciosit malũ.
iã querit᷑ utr̃ turare An¬
sit malũ diñs aliqñ malũ ẽẽ aliqñ non.
Sponte enĩ ⁊ sine necessitate uirare. uł falsũ
uirare peccatũ gnde est. Ex necessitate ã uira
pacis confirmanda. uel ad ꝑsuadendum au.¬
ditorib qđ eͤis utile. Iuratio non est bona. non¬
tñ mala. cũ est necessaria .i. ñ ẽ appetẽda. sic̃ bona.
ñ tñ fugienda. tanqͣm mala cum ẽ necessaria.

Expanded text:
ium reatu. 3. An juratio sit malum. Si autem quaeritur utrum jurare sit malum, dicimus aliquando malum esse, aliquando non. Sponte enim et sine necessitate jurare, vel falsum jurare, peccatum grande est. Ex necessitate autem jupacis confirmanda, vel ad persuadendum auditoribus quod est eis utile, tamen mala enim necessaria, id est, non est appetenda sicut bona, nec tamen fugienda tanquam mala, cum est necessaria.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ eẽ in dõ non mala. ⁊ illa ꝓpe.
ħlonge. quia licet indõ aliqua dicant eẽ pp̃ cog¬
nitionis p̃senciam. ⁊ deus bona ⁊ mala cognoscat:
mala tñ non cognoscit. nisi ꝑnoticiam. bona ũo
non solumꝑscienciam s ⁊̃ ꝑ appbationem ⁊ bene¬
placitum.⁊ obtalem cognicionem aliqͣ uidõ dñt

Expanded text:
tur esse in Deo, non mala, et illa prope, haec longe; quia licet in Deo aliqua dicantur esse propter cognitionis praesentiam, et Deus bona et mala cognoscat, mala tamen non cognoscit nisi per notitiam, bona vero non solum per scientiam, sed per approbationem et beneplacitu