comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis: etiam loqui & aliis docere possi¬
tis. Et uerbum dĩ uelut munda
animalia cogitatione assidua rumi¬
nantes. utilem sucum idest spirita¬
lem sensum & uobis sumere. & ali¬
is dõ auxiliante ꝓpinare possitis
ut inuobis impleatur illud quod
scriptum est: & calix tuus in ebri¬
ans quam prȩclarum est. Implen¬
tes illud quod beatus apłs hortat᷑
& admonet dicens. Siue mandu¬
catis siue bibitis. siue aliud quid
facitis. om̃a ad głam di facite
Sunfirmitas non prohibet: co¬
tidie ieuinate. Aduigilias alacri
& feruenti deuotione consurgite.
propter illud quod scriptum ẽ
ad confitendũ nomini tuo dñe
Ad quam rem etiã dns & saluator
nr̃t incuuangelio hortatur & admo¬
net dicens. Uigilate & orate : ut¬
non intretis intẽptationẽ. ipso ad

Expanded text:
tis, etiam loqui et alios docere possitis, etiam loqui et alios docere possitis, et verbum Dei, velut munda animalia, cogitatione assidua ruminantes, utilem succum, id est, spiritualem sensum, et vobis sumere, et aliis, Deo auxiliante, propinare possitis: ut in vobis impleatur illud quod scriptum est, Et calix tuus inebrians quam praeclarus est ! implentes illud, quod beatus apostolus hortatur et admonet dicens: siue manducetis siue bibatis siue aliquid faciatis, omnia ad gloriam dei facite. et si infirmitas non prohibet, cottidie ieiunate et ad uigilias alacri et feruenti deuotione consurgite propter illud, quod scriptum est: ad confitendum nomini tuo, domine. ad quam rem etiam dominus et saluator noster in euangelio hortatur et admonet dicens: uigilate et orate, ne intretis in temptationem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sinos non agnoscimus adimaginem
dĩ factos. & plus decarne quã de ani¬
ma cogitemus. Ni meo nenos sp̃s sc̃s
perprophaam arguat dicenis
Et homo cum inhonore. ec̃t non
intellexit. comparatus est iumentis
insipientibus : & similis factus est
illis lcctiones diuinas & in eccła
sicut consuistis libenter audite.
& indomibus uris relegite: Si ali¬
quis ita fucrit occupatus. ut ante
refectionem scripturȩ diuinae
non possit insistere: non cum pige¬
at inconuiuiolo suo aliquid dedi
do caro pascitur cibo. sic anima
reficiatur dĩ uerbo: & totus homo
idest & terior & interior. descõ &
de salubri conuiuio saciatus &x surgat
Nam sisola caro reficitur. & anima
dĩ uerbo non pascit᷑. ancilla saciat᷑.¬
& domina fame torquetur. E thoc
quã sit iniustum. scĩtas urã non po¬
test ignorare. Et ideo sicut iã dixi
lectiones diuinas illo desiderio &
legtre & audire debetis. ut de ipsis
in domibus ur̃is. & ubicumq sueri¬

Expanded text:
si nos non agnoscimus ad imaginem si nos non agnoscimus ad imaginem Dei factos, et plus de carne quam de anima cogitemus, timeo ne nos Spiritus sanctus per prophetam arguat, dicens: Et homo cum in honore esset, non intellexit. comparatus est iumentis insipientibus et similis factus est illis. Lectiones diuinas et in ecclesia, sicut consuestis, libenter audite et in domibus uestris relegite. si aliquis ita fuerit occupatus, ut ante refectionem scripturae diuinae non possit insistere, non eum pigeat in conuiuio suo aliquid de do caro pascitur cibo, sic anima reficiatur Dei verbo; et totus homo, id est, et exterior et interior, de sancto et salubri convivio satiatus exsurgat. Nam si sola caro reficitur, et anima Dei verbo non pascitur; ancilla satiatur, et domina fame torquetur: et hoc quam sit injustum, Sanctitas vestra non potest ignorare. Et ideo, sicut jam dixi, lectiones divinas illo desiderio et legere et audire debetis, ut de ipsis in domibus vestris, et ubicumque fueri
Abbreviated transcription (Latin):
& corpori suo magis commutað se.
quam subtraxisse ciborum habundan¬
tiam uideatur Nihil prodest tota¬
dic longum duxisse ieiunium. si post¬
ea ciborum suauitate uel nimieta¬
te anima obruatur. Ilico mens re¬
pleta torpescet. & in rigata corporis
nr̃i terra spinas libidinum germina
bit Sit ergo temperatus cibus. & nũ¬
quã nimium uenter impletus. & plus
semper decibo cordis. quam decibo
corporis cogitemus. Quia intus in ho¬
mine interiore facti sumus adimagi¬
nem dĩ. in carne aut̃ delimo terrȩ
indie capiat cibum. & anima in qua
imago dĩ est. uix uel post plures acci¬
piat dĩ uerbum: cum tamen &xpediat
nobis ut amplius dĩ imaginem in no¬
bis quam nram carnem honorare
deheamus. Qui enim desola carne
cogitant. bestiis & pecoribus similes.
sunt & quia ita agunt. iam in se dĩ
imaginem contriuerunt. Caro ergo
uelut ancilla gubernetur. & anima
tamquam domina legitima praefe¬
ratur. Nam & si aliter factum fuerit.

Expanded text:
et corpori suo magis commutasse et corpori suo magis commutasse quam subtraxisse ciborum abundantiam uideatur. nihil prodest longum tota die duxisse ieiunium, si postea ciborum suauitate uel nimietate anima obruatur. illis enim mens repleta turpescit et inrigata corporis nbit. Sit ergo temperatus cibus, et nunquam nimium venter expletus; et plus semper de cibo cordis quam de cibo corporis cogitemus: quia intus in homine interiore facti sumus ad imaginem Dei; in carne autem de limo terrae in die capiat cibum; et anima in qua imago Dei est, vix post plures dies accipiat Dei verbum: cum tamen expediat nobis ut amplius Dei imaginem in nobis, quam nostram carnem honorare debeamus. Qui enim de sola carne cogitant, bestiis et pecoribus similes sunt: et qui ita agunt, jam in se Dei imaginem contriverunt. Caro ergo velut ancilla gubernetur; et anima tanquam domina legitima reficiatur. Nam et si aliter factum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dimenta mundi. quescđm scripturã
multos neglegentes miseros faciunt
Recedat carnalis laetitia. recedant
uenenis plena mundi istius blandi¬
menta C arnis gaudia minuantur.
ut animac lucra spiritalia prepa¬
rentur: propter illud quod scriptũ
est uȩ uobis quiridetisnunc. quia
lugebitis & flebitis. Et illud Beati
qui lugent. qnm̃ ipsi consolabuntur
Tempus quod nobis furiosus tabulȩ
ludus solebat auferre. lectio diui¬
na incipiat occupare. Otiosis fabu¬
lis & mordacibus iocis. ac detractio¬
nibus uenenatis. conloquia descrip¬
animȩ detineri. uisitentur infirmi.
requirantur in carcere constituti.¬
pcregrini suscipiantur. & discordes
ad concordiam reuocentur haecs
si facimus fr̃s. inde nobis possumus
parare medicamenta. unde nobis
uulnera feceramus: Ante om̃a iciuni¬
orum qͣuod prandere solebamus pau¬
pcribus erogemus. neforte aliquis
sibi sumptuosas cȩnas & exquisitis
saporibus aepulas studeat preparare

Expanded text:
dimenta mundi, quia secundum scripturam dimenta mundi, quia secundum scripturam multos neglegentes miseros faciunt. recedat carnalis laetitia, recedant uenenis plena mundi istius blandimenta. carnis gaudia minuantur, ut animae lucra spiritaliter praeparentur propter illud, quod scriptum est: uae uobis, qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis, et illud: beati, qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. tempus, quod nobis furiosus tabulae ludus solebat auferre, lectio diuina incipiat occupare et odiosis fabulis et mordacibus iocis ac detractionibus uenenatis alloquia de scripanimae detineri, uisitentur infirmi, requirantur in carcere constituti,peregrini suscipiantur et discordes ad concordiam reuocentur. Haec si faciamus, fratres, inde nobis parare possimus medicamenta, unde nobis uulnera feceramus. ante omnia in diebus ieiuniorum, quod prandere solebamus, pauperibus erogemus, ne forte aliquis sibi sumptuosas caenas et exquisitis saporibus epulas studeat praeparare
Abbreviated transcription (Latin):
quasi insp̃ituali uindemiarum uel
messium tempore unde anima nr̃a
inaeternum possit uiuere congre¬
getur quia sicut neglegens quisq¬
si tempore uindemiarum uel messi¬
um nihil collsgeri pertotũ anni
spatium fame tor quebitur ta qui
in hoc tempore spiritale triticum
&cacleste mustum iciunando. legen
orando. inhorreis animȩ suae
puidere & congregare neglexcrit.
acternum durissimam sitim & cru¬
ielem mopiam sustinebit. Certissime
multos dies ꝑcipit cibum. talis est
inima quae non assidũȩ pascitur
di uerbo: Et quomodo caro nostra
pfamem & inopiam tenuis & sic̃ ca
uelut quoddam simulacrum efficit᷑.
ita & anima si uerbi dĩ cibo non pa¬
scitur. arida & inutilis. & ad nullũ
opus bonum congrua inuenitur.
Considerate frs si & horreum & cana¬
uam & cellariunt annis singulis re¬
plemus. unde unum annum cibum
habeat caro nrã utas quantũ debe¬
mus recondere. unde in acternum
uel istis paucis diebus recedant inpe¬

Expanded text:
quasi spiritalium uindemiarum uel quasi spiritalium uindemiarum uel messium tempore, unde anima nostra in aeternum possit uiuere, congregetur, quia, sicut neglegens quisque tempore uindemiarum uel messium nihil colligens per totum anni spatium fame torquebitur, ita, qui in hoc tempore spiritale triticum et caeleste mustum ieiunando, legenorando in horreis animae suae providere et congregare neglexerit, in aeternum durissimam sitim et crudelem inopiam sustinebit. Certissime multos dies percipit cibum, talis est anima quae assidue non pascitur Dei verbo: et quomodo caro per famem et inopiam tenuis et sicca velut quoddam simulacrum efficitur; ita et anima, si verbi Dei cibo non pascitur, arida et inutilis et ad nullum opus bonum congrua invenitur. Considerate, fratres, si et horreum et canavam et cellarium annis singulis replemus, unde uno anno habeat caro nostra: putatis, quantum debemus recondere, unde in aeternum ratres carissimi, uel istis paucis diebus recedant inpe
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s kmi. sidiligenter ad tendimus.
uitam scłi praesentis significant. sicuo
& diespaschȩ acternam beatitud inẽ
praefigurant. Et quomodo inqua¬
dragesima quasi tristitiã habemus.
ut in pascha ordine legitimo gaudea¬
mus: sic & in hoc scło quã diu uiuimꝰ
turo possimus peccatorũ indulgentiã
accipere. & ad acternum gaudium
perucnire. Sed ita debet unusquisq
ꝓsuis criminibus suspirare. lacrimas
fundere. elemosynas dare. ut dõ auxi¬
liante quam diu uiuimus semꝑ crimi¬
na ipsa conentur effugere: Sicut
enim sine minutis peccatis nullus um¬
quã aut fuit aut.cẽ. poterit. ita sine
capitalibus criminib: donante & au
xiliante dõ. om̃imodis. eẽ. debemus
Et ut haec obtinere possimus. si nos
alio tempore inpedimenta mundi
detinent obligatos. uel indiebus
Et ita cornrm̃ diuinelegis dulcedi¬
ne repleamus. ut innobis nullum
locum uirtutibus uacuum. quod
optine̾re possint uitia relinquamꝰ
Sicut enim tempore messium uel
uindemiarum fructum fr̃s bem̃i

Expanded text:
ter attendimus, vitam saeculi praesentis significant; sicut et dies Paschae aeternam beatitudinem praefigurant. Et quomodo in Quadragesima quasi tristitiam habemus, ut in Pascha ordine legitimo gaudeamus: sic et in hoc saeculo quamdiu vivimus, turo possimus peccatorum indulgentiam accipere, et ad aeternum gaudium pervenire. Sed ita debet unusquisque pro suis criminibus suspirare, lacrymas fundere, eleemosynas dare; ut Deo auxiliante, quamdiu vivit, semper crimina ipsa conetur effugere. Sienim sine minutis peccatis nullus umquam aut fuit aut esse poterit, ita sine capitalibus criminibus donante deo et auxiliante omnibus modis esse debemus. Et ut haec obtinere poalio tempore impedimenta mundi detinent obligatos, vel in diebuset ita cor nostrum divinae legis dulcedine repleamus, ut in nobis nullum locum virtutibus vacuum, quem obtinere possint vitia, relinquamus. Sicut enim tempuindemiarum, fratres carissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
Repleuit me a maritudinibus: & in ebri
uitme cynere:¬
Etrepulsa est anima mea: oblitus sum
bonorum
Recordare paupertatis & trans gressionis
meae : absinthii & fellis
Memoria memor ero: & tabescet in me
anima mea.
Hoc recolens incorde mẽo. ideo sperabo inco
iscricordiae multȩ quia ronsumus
consumpti: quia non defecerunt miserã¬
Acnoua illas diluculo: multa est fidestua
Pars mea dñs dixit anima mea : ꝓpterea
ex pectabo cum AII NT E. Th.
ONUS EST DÑS sperantibus
in eum. Ranimȩ quaerenti illum.

Expanded text:
Replevit me amaritudinibus, inebriavitvit me cinereEt repulsa est a pace anima mea, oblitus sum bonorum. o.  Zain.  Recordare paupertatis, et transgressionis meae, absynthii, et fellis. Memoria memor ero, et tabescet in me anima mea. Haec recolens in corde meo, ideo sperabo.  Heth.  Misericordiae Domini quia non sumus consumpti: quia non defecerunt miseraNovi diluculo, multa est fides tua. Pars mea Dominus, dixit anima mea: propterea exspectabo eum.  Teth.  Bonus est Dominus sperantibus in eum, ani
Abbreviated transcription (Latin):
ħs annorum duodecim. ascendentib
illis inhiero solymã scđm consue tudinẽ
diei festi: consummatisque diebus
cum redirent remansit pueriħs in
hierusalem & non cognouerunt pa¬

Expanded text:
s annorum duodecim, ascendentibus illis in Hierosolymam secundum consuetudinem diei festi, consummatisque diebus, cum redirent, remansit puer Jesus in Hierusalem, et non cognoverunt pa
Abbreviated transcription (Latin):
antiquis. Nos aut̃ dilectissimi. qui abigno
rantiae tenebris liberati fide lumen
accepimus. & in noui testamenti heredi¬
tatem per clectionẽ adoptionis intrau¬
mus festiuitatem quã isrł carnalis
perdidit gaudeamus. quia pascha nr̃m
immolatus est xp̃s. Percuius ineffabilt̃
gram om̃ium carismatum benedictione
dita mur. ita & innouitatẽ auetustate
trans ferimur. ut non solum para dysi
restituamur habitaculo. sed etiam regni
caelestis głae preparcmur

Expanded text:
antiquis. Nos autem, dilectiantiquis. Nos autem, dilectirantiae tenebris liberati fidei lumen accepimus et in novi testamenti hereditate per electionem adoptionis intravimus, festivitate, quam Israhel carnalis perdidit, gaudeamus. Item alius sermimmolatus est Christus ; per cujus ineffabilem gratiam omnium charismatum benedictione ditamur, et ita in novitatem a vetustate transferimur, ut non solum paradisi restituamur habitaculo, sed etiam regni coelestis gloriae praeparemur
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a elementa responsum. & unã simul
in uos sententiam ferunt. C aelũ. terra.
sol. syderaque. indignosuos suoministe¬
rio protestantes terribili motu in solitoq
defectu tenebras mundo urãe cȩcitatis
caelestia. nec inferna sufficiunt. & crucẽ
xp̃i magis potuerunt petre atque monu¬
menta quã ur̃a corda sentire: Saltem
quod intemplo actum est scienter ad¬
uertite . uelum cuius obiectu inter¬
cludebantur scã scõrum. a sum mousq
adima disruptum est. & sacrum illum
mysticum que secretum quisolum sũmꝰ
pontifex iussus fuerat intrare reseratũ. ẽ.
ut nihiliam ess& discretionis. ubi nihil
resederat scĩtatis. Repudiatos itaque
uos debuistis agnoscere & om̃e ius sacer¬
dotii perdidisse. quia uerũ erat quod
uobis ueritas dixerat. si crederetis moy¬
si crederetis & mihi Merito ergo uos
testamentum utrum que condẽpnat.
& gratia uacuos & lege priuatos. qui
ideo resistitis nouis. quia non credidistis

Expanded text:
omnia elementa responsum, et unam simul omnia elementa responsum, et unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra, sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur terribili motu, insolitoque defectu tenebras mundo vestrae caecitatis ocoelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atque monumenta, quam corda vestra sentire; saltem quod in templo actum est, scienter advertite. 237 Velum, cujus objectu intercludebantur sancta sanctorum, a summo usque ad ima diruptum est, et sacrum illud mysticumque secretum quo solus summus pontifex jussus fuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos itaque vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum erat quod Veritas vobis dixerat: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis
Abbreviated transcription (Latin):
torsit mortem inmortis auctorem.
& om̃s principatus aduersasque uirtu¬
tes. per obicctionem passibilis carnis
disit. E uacuatum est generale illud
uenditionis nrae & letale cẏro graphũ
& peccatum captiuitatis iniustrans it
redemptionis. Claui illi quimanus
dñi pedesque trans foderant. ꝑpetuis
diabolum fixere uulncribus & scorũ
poena membrorum in imicarum fuit
interfectio potestatum. sic suam xp̃o con
summante uictoriam. ut in ipso & cũ
ipso om̃s qui ineum crederent triumpha
eleuatione sublimis reconciliatione
mundi & sequeretur inquadam arce
supplicii. latronemque conuersum
ad paradysi uocar& habitaculũ. uos
principes iudaeorum legisque doctores.
nec conscientia impietate compuncti.
nec effectu sceleris mitigati. fixuris cla¬
uorum addebatis tela linguarum
dicentes. alios saluos fecit. scipsum nons
potest saluum facere. Sirex i srahel est
descendat decruce. & credimus eum Sed
his uocibus uris stultis blasphemus. rtddun

Expanded text:
torsit mortem in mortis auctorem; torsit mortem in mortis auctorem; et omnes principatus adversasque virtutes per objectionem palpabilis carnis elisit. Evacuatum est generale illud venditionis nostrae, et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transit Redemptoris. Clavi illi qui manus Domini pedesque transfoderant perpetuis diabolum fixere vulneribus, et sanctorum poena membrorum inimicarum fuit interfectio potsummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in eum crederent, triumpharelevatione sublimis, reconciliationem mundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleris mitigati, fixuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Sed his vocibus vestris stultis atque blasphemis reddunt
Abbreviated transcription (Latin):
luctus triumphum. nec lamenta uictoriã
Denique conuersus adeas. dicit. Filiae
inquit hierłm nolite flere superme. seduos
met ipsas flete & filios uros. quia uenient
dies inquibus dicent. beatȩ steriles & uen¬
tres quȩ non genuerunt. & ubera quȩ
non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifi¬
gendi. ubi formido moritur: Nonterr&
passuri animum hora supplicii. & docens
nullam prose flendi esse rationem. indi¬
cit poenitentiam denuntiando uindictã
Non est inquid quod dolere in me hicrłm
filiae debeatis. prouobis plangite & pro
ur̃is filiis heiulate. super illos fundatur
iste ploratus. quos tales uiscera ur̃a pepe¬
rerunt. Lugendum plane uobis est non
desaluatore credentium. sed dempieta¬
te percuntium: Ego crucẽ uolens
patior. & mortem in me quã sum peremp¬
turus admitto. Nolite flere ꝓmandi
redemptione morientem. que in maies¬
tate patris uidebitis iudicantem.
Exaltatus ergo iħs xp̃s in ligno. re¬

Expanded text:
luctus triumphum, nec lamenta victoriam. luctus triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super me, sed ss flete. Quia venient dies, in quibus dicent: Beatae steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere in me, Jerusalem filiae, debeatis; pro vobis plangite, et pro vestris filiis ejulate. Super illos fundatur iste ploratus, quos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate pereuntium. Ego crucem volens patior, et mortem in me, quam sum perempturus, admitto. Nolite flere pro mundi redemptione morientem, quem in majestate Patris videbitis judicantem. CAP. IV. Exaltatus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
centis iniuriis ulterius non seuir&. Sed
pertinax malitia propriis crescebat.
augmentis. & inquẽ obtinuerat ius in¬
lusioni. exigebat & mortis: unde & cũ
summi sacerdotes & principes iudeorũ.
om̃isque multitudo crebris uocibus ad cla¬
marent. crucifige crucifige. tradidit
ih̃m persequentium uoluntati. barrab¬
ban illis latrone dimisso. ut qui indie
festo auctorem interficiebant uitae
inpunitas eis prestaretur homicide
Eunte itaque dilectissimi adlocum cla¬
rificationis suae dño. & mistricordia
abimpiorum taber naculis ex eunte. ut
impleretur quod scriptum est. longe est
apeccatoribus salus. Sequebatur cum
multitudo populi & mulicrũ plangenti¬
um & lamentantium eum Sol& enim
sexus infirmior &iam prohis quimorte st̃
digni in lacrimis cõmoueri. & dãpnatorũ
exitus pronaturę cõmunis consideratione
misereri. sed istum sibi planctum dñs ihs
dedignatur inpendi. quia non decebat

Expanded text:
centis injuriis ulterius non saeviret. Sed centis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus illusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficiebant vitae, impunitas eis praestaretur homicidae. CAP. III. Eunte itaque, dilectissimi, ad locum clarificationis suae Domino, et misericordia ab impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est: Longe a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et mulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis consideratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat
Abbreviated transcription (Latin):
ma soluit. uectigalia non inhmbuit. quȩ
disunt dõ & quȩ sunt cȩsaris cȩsari reddenda
constituit Paupertaten clegit. oboedi¬
ihu operibus notumsit. quid depotesta¬
te conpertum: Caecis uisum. surdis au¬
ditum. claudis gressum. mutis donauit
eloquium Eebres abegit. dolores resol¬
ouit Dȩmonia eiecit. mortuos uiuifi¬
cauit. Mari & uentis. ut trequiescerent
imperauit: Magnum p̃rorsus regem istã
demonstrant. qui non humana excellat
potentiã. sed uirtute diuina. hanc ergo
iudaei obiciant potestatem. cõm̃ũtent
actionem suam. & hoc proferant ore.
quod tenent corde. Quare deterrenis
calumpniantur: quicaelestia per secunt᷑ :
Quamuis ergo pilatus onerosum sibi
inuidiosumque sentir&. quod eũ iudȩi
deneglecto amicitiae caesaris impetra¬
bant. aliquam diu tamen furorem eorũ
mitigare conatus est : & ideo dñm iħm
diuersis contumeliis affici aut ꝓmisit.
aut iussit. ut satiata iniquitas. de inno¬

Expanded text:
ma solvit, vectigalia non inhibuit, quae ma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obediJesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas de inno
Abbreviated transcription (Latin):
uo multis modis
dilectissimi iudaica impictas
laborat ut occasionem aliquam perpe¬
trandi in dnm iħm sccleris inueniret. &
mendatia quȩ falsi testes in iustis sacer¬
dotibus famulando protulerat nihil pro
morte dignum ess& afferrent. hoc quasi
insuperabile reppererunt. ut dñm mundi
affectati regni inuidia perunguerent:
Cumque pilatus ihm quem frustra uide¬
bat argui uellet absolui. calumpniose
& minaciter conclamarunt. sihunc dimit¬
tis: non es amicus cȩsaris. Om̃is cnimquise
regem facit. contradicit cȩsari. Stultam
insimulationem in prudenter pilate timu¬
isti. formidabile fuerit nomen regni.
& pro impio cęsare opprimi debucrit
noue molitio potestatis: Si dominandi
consilium tẏrannicus tibi prodidit appa¬
ratus. si prouisio armorum. si congrega¬
tio diuitiarum. si presidia detectasunt
militum. quid eum grauari sinis de affecꝰ¬
ta potentia cuius specialis fuit dehumi¬
litate doctrina. Romanis legibus
non contra dixit. censum subiit. didrag¬

Expanded text:
um multis modis, dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum subiit, didrag
Abbreviated transcription (Latin):
non esso de consortio głae sicut du¬
bitandum non erat de comiunione
naturȩ. Si incunctanter itaque
dilectissimi corde credimus. quod
ore profitemur: Nos inxp̃o cruci¬
fixi. nos sumus mortui. nos sepulti
nos etiam cumipso die tertio suscita¬
ti Vnde apl̃s dicit. Si consurre¬
xistis cumxp̃o. quaesursum sunt quȩ¬
rite ubi xp̃s est indextera dĩ sedeis
Quae sursum sunt sapite. non quȩ

Expanded text:
non esset de consortio gloriae, sicut dunon esset de consortio gloriae, sicut dubitandum non erat de communione naturae. CAP. III. Si incunctanter itaque, dilectissimi, credimus corde quod ore profitemur, nos in Christo crucifixi, nos sumus mortui, nos sepulti, nos etiam in ipso die tertio suscitati. Unde Apostolus dicit: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
erin nos in suam proprietatem illa
consumero. Quae ita unam inse
fecit deitas lumanitatisque ꝑsonã.
ut sub dispenitione infirmitatum
atque uirtutm. nec caro ꝑdiumita¬
tainino labus. nec diuinitas per
carnem poss& ese passibilis. Susce¬
pitnos illa natun quae & propagi¬
nem nr̃i generis communi tramite
non abrumper& c contagium pec¬
cati in omnes homares transeuntis
excluder&. In firmitas sane atque
mortalitas quae horpeccatum
crant. sed poena peccati aredepto¬
re mundi recepta sunt ad suppliciũ.
ut inpenderentur ad supplicium
Quod ergo in omnibus hominib
trans fusio erat dampnationis. hoc
inxp̃o sacramentum est pietatis
Praebuit enim se crudelissimo ex ac¬
tori liber adebito. & ministros dia¬
boli iudaicas manus incruciatum
inmaculatȩ carnis ammisit. Quã
ideo usque ad celerrimam resurrec¬
tionem uoluit esse mortalem. ut
credentibus in eum nec per secutio
insuperabilis. nec mors possit esse
terribilis. Cum ita dubitandum

Expanded text:
enim nos in suam proprietatem illa enim nos in suam proprietatem illa et: quae ita unam in se fecit Deitatis humanitatisque personam, ut sub dispensatione infirmitatum atque virtutum nec caro per Divinitatem inviolabilis, nec Divinitas per carnem posset esse passibilis. Suscepit nos illa natura quae et propaginem nostri generis a communi tramite non abrumperet, et contagium peccati in omnes homines transeuntis excluderet. Infirmitas sane atque mortalitas, quae non peccatum erant, sed poena peccati, a Redemptore mundi recepta sunt ad supplicium, ut impenderentur ad pretium. Quod ergo in omnibus hominibus transfusio erat damnationis, hoc in Christo sacramentum est pietatis. Praebuit enim se crudelissimo exactori liber a debito, et ministras diaboli Judaicas manus in cruciatum immaculatae carnis admisit. Quam ideo usque ad resurrectionem voluit esse mortalem, ut credentibus in eum nec persecutio insuperabilis, nec mors posset esse terribilis: cum ita dubitandum
Abbreviated transcription (Latin):
na. Qm̃ capturatis iugo erutis.
etiam hoc praesta redemptio. ut
eam sequi possit imitatio. Nam
ssiundan sapientia ita in suis
gloriatur froribus. ut quem sibi
ducem quisque delegerit eius opi¬
niones & mores atque omnia insti¬
tuta sectitur quae nobiserit com¬
munio nominis xp̃i. nisi ut ei insepa¬
rabiliter uniamur qui est ut ipse in¬
sinuauit uia ueritas & uita. Uia
scilicet conuersationis sanctȩ. ue¬
ritas. doctrinę diuinȩ. uita beatitu¬
dinis sempiter nae. conlapsa enim
in parentibus primis humani generis
plenitudine Ita misericors ds̃ crea¬
turȩ adiaginem suam fidtȩ per
unigenitum suum ihm xp̃m uoluit
sub uenire: ut nec extra naturã eẽt
naturȩ re paratio. & ultra propriȩ
originis dignitatem proficeret scđa
conditio. Felixsi abeo non decide¬
r& quod ds̃ fecit. sed felicior si meo
maneat quod refecit. Multum fuit
ixp̃o accepisse formam. sed plus est
nxp̃s habere substantiam. Suscept

Expanded text:
na: quoniam captivitatis jugo erutis, na: quoniam captivitatis jugo erutis, etiam hoc praestat redemptio, ut eam sequi possit imitatio. Nam si mundana sapientia ita in suis gloriatur erroribus, ut quem sibi quisque ducem elegerit, ejus opiniones et mores atque omnia instituta sectetur, quae nobis erit communio nominis Christi, nisi ut ei inseparabiliter uniamur, qui est, ut ipse insinuavit, Via, et Veritas, et Vita ? Via scilicet conversationis sanctae, Veritas doctrinae divinae, et Vita beatitudinis sempiternae. CAP. II. Collapsa enim in parentibus primis humani generis plenitudine, ita misericors Deus creaturae ad imaginem suam factae per 286 unigenitum suum Jesum Christum voluit subvenire, ut nec extra naturam esset naturae reparatio, et ultra propriae originis dignitatem proficeret secunda conditio. Felix si ab eo non decideret quod Deus fecit, sed felicior si in eo maneat quod refecit. Multum fuit a Christo recepisse formam, sed plus est in Christo habere substantiam. Suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
OTUN QUIDEN
dilectissimi paschale sacramen¬
tum euuangelica nobis narratio
presentauit. & ita peraurem car¬
nis penetratus est mentis au¬
ditus. ut nemini nostrum rerũ gesta¬
rum imago defuerit cum diuinitus
in spirate textus historiae euidenter
te traditus. quo iudicio addictus.
qua saeuitia crucifixus. & quasit
gloria suscitatus. Sed adiciendum ẽ.
eciam nr̃i sermonis officium ut sicut
pia expectatione reposcere uos con¬
suetudinis debitum sentio. ita sollẽp¬
nitati sacratissimȩ lectionis subiunȩ¬
tur exhortatio sacerdotis. Qui gĩ¬
tur apud fideles aurcs ignoraitiae
locus non est semen uerbi qiodest
in prȩdicatione euuangeliideb& in
terra uestri cordis auger ut remoti
suffocationibus spinarum atque
tribulorum libera infrictus suos exe¬
ant plantaria piorum sensuum &
rectarum germina ulintatum
Crux enim xpĩ quaȩ sauandis osat
inpensa mortalibis & sacramentũ
est & exemplum S acramentum
Quo uirtus impledis diuina exem¬
plum quode uodo incitatur huma¬

Expanded text:
otum quidem, dilectissimi, paschale sacramentum evangelica nobis narratio praesentavit, et ita per aurem carnis penetratus est mentis auditus, ut nemini nostrum rerum gestarum imago defuerit; cum divinitus inspiratae textus historiae evidenter te traditus, quo judicio addictus, qua saevitia crucifixus, et qua sit gloria suscitatus. Sed adjiciendum est etiam nostri sermonis officium, ut sicut pia exspectatione reposcere vos consuetudinis debitum sentio, ita solemnitati sacratissimae lectionis subjungatur exhortatio sacerdotis. Quia igitur apud fideles aures ignorantiae locus non est, semen verbi, quod est in praedicatione Evangelii, debet in terra vestri cordis augeri, ut remotis suffocationibus spinarum ac tribulorum, libera in fructus suos exeant plantaria piorum sensuum, et rectarum germina voluntatum. Crux enim Christi, quae salvandis est impensa mortalibus, et sacramentum est et exemplum: sacramentum, quo virtus impletur divina; exemplum, quo devotio incitatur huma
Abbreviated transcription (Latin):
crnis Uerus enim dsst filius dĩ.
totum habens ex patr quod pater est
nullo exordio tempralis. nulla ua¬
rictate mutabilis. ec ab uno diuisus
nec abonini potenti diuersus sempiter¬
ni genitoris unientus sempiterꝰ
ut mens fidelis csedens innatrem &
ditatii essentanec unitatem gradib
ditudat. nec trintatem singularitate

Expanded text:
est carnis. Verus enim Deus est Filius Dei, est carnis. Verus enim Deus est Filius Dei, totum habens ex Patre quod Pater est, nullo exordio temporalis, nulla varietate mutabilis; nec ab uno divisus, nec ab omnipotente diversus, sempiterni genitoris unigenitus sempiternus: ut mens fidelis credens in Patrem, Deitatis essentia nec unitatem gradibus dividat, nec Trinitatem singularitate
Abbreviated transcription (Latin):
ingloria est dĩ patris. E magnad
tis. hoc sentite in uobis quod & in xp̃
ihũ cuius humilitas nulli aspernan¬
da diuitum nulli est erubescenda
nobilium. nec enim intantum ꝓuehi
potest quaelibet felicitas humana
fastigium ut aestimet sibi prudendũ
operatus est Diligite quod dilexit.
& inuenientes inuobis dĩ gratiami
urãm millo redimite naturam:
Qñm sicut ille paupertate diuitias
non amisit. głar humilitate non
minuit. aeternitatem morte non
perdidit. Ita & uos eisdem gradibus
his demque uestigiis ut caelestia adp̃¬
hendatis. terra despicite. Susceptio
enim crucis est. interfectic cupidit¬
tum. occisio uitiorum. declina io ua¬
tatis. & abdicatio omnis erroris
Nam cumpascha dñi non capualis
monlirxurios on superbus elebr&
non atiarus. nulli tamen itac festiui¬
tate longius quam heret: separant᷑
Maximeque illi qui deui incarna¬
tione male sentiunt ausinuendo
quod est deitatis aut eufuando quod

Expanded text:
in gloria est Dei Patris . Si magnae, tis, hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu, cujus humilitas nulli aspernenda divitum, nulli est erubescenda nobilium. Nec enim in tantum provehi potest quaelibet felicitas humana fastigium, ut aestimet sibi pudendum operatus est; diligite quod dilexit, et invenientes in vobis Dei gratiam, vestram in illo redamate naturam. Quoniam sicut ille paupertate divitias non amisit, gloriam humilitate non minuit, aeternitatem morte non perdidit, ita et vos eisdem gradibus eisdemque vestigiis, ut coelestia apprehendatis, terrena despicite. Susceptio enim crucis est interfectio cupiditatum, occisio vitiorum, declinatio vanitatis, et abdicatio omnis erroris. Nam cum Pascha Domini non impudicus, non luxuriosus, non superbus celebret, non avarus, nulli tamen ab hac festivitate longius quam haeretici separantur, maximeque illi qui de Verbi incarnatione male sentiunt, aut minuendo quod est Deitatis, aut evacuando quod
Abbreviated transcription (Latin):
Qen sedit ad dexteram patris. ipse to¬
tius habitator est corperis. & ipse
deorsum confortat ad patientiam
qui sur sum inintat adelorum. Nec
interuana igitur nobis desipiendum
est. nec inter aduersa trepidandũ
Ibi quidem blandiuntur deceptiones.
& hic grauescunt labores. sed quia
misericordia dñi plenaeit terra.
Ad est nobis p̃i ubique uictoria.
ut imfleatur quod ait. uolite timere
quia ego uici mundum. Siue ergo
contra ambitionem scłi. seu contra
concupiscentias carnis. siue contra
hereticorum iacula dimicemus dm̃
cruce semper armemur. nec umquã
a paschali festo recedimus. si aferm̃to
omnes namque ltae huius uarieca¬
tes quae diuersaram plenę sunt pas¬
sionum apłicȩ exhortationis memin is¬
sẽ debemus: quanos instruit dicęns
hoc sentite inuobis. quodo in xp̃o ihĩs
Quicum infarma dĩ .eẽt: non rapi¬
tum arbitratus est esse sȩ aequalini

Expanded text:
Qui sedet ad dexteram Patris, ipse totius habitator est corporis, et ipse deorsum confirmat ad patientiam, qui sursum invitat ad gloriam. » inter vana igitur nobis desipiendum est, nec inter adversa trepidandum. Ibi quidem blandiuntur deceptiones, et hic gravescunt labores. Sed quia misericordia Domini plena est terra , adest nobis Christi ubique victoria, ut impleatur quod ait: Nolite timere, quia ego vici mundum . Sive ergo contra ambitionem saeculi, sive contra concupiscentias carnis, sive contra haereticorum jacula dimicemus, Dominica cruce semper armemur. Nec enim umquam a paschali festo recedimus, si a fermentomnes namque vitae hujus varietates, quae diversarum plenae sunt passionum, apostolicae exhortationis meminisse debemus, qua nos instruit, dicens: Hoc sentite in vobis, quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aeq
Abbreviated transcription (Latin):
& uita uestra absconditaest cum xp̃o
indõ Cumenim xp̃s apparuerit
uita ura. tunc & uos apparebris
cum ipso ingła. ut autem noutrint
corda fidelium habere se rinde ad su¬
pernam sapientiam spretis mundi
cupiditatibus ualeant eleuari. spon¬
det nobis dns praesentiam suam di¬
cens: Ecce ego uobiscum sum omnib
diebus usque ad consummationem
scłi N on enim frustra peresaiam
uirgo inutero concipiet & pariet
filium. & uocabunt nomen eius
inmanuhel. quod est interpretũ

Expanded text:
a abscondita est cum Christo in Deo. Cum enim Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . Ut autem noverint corda fidelium habere se, unde ad supernam sapientiam spretis mundi cupiditatibus valeant elevari, spondet nobis Dominus praesentiam suam, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Non enim frustra 287 virgo in utero accipiet et pariet filium; et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ eorũ & pra teritos agones. & coro¬
nas describens ꝑpetuas: Hi sunt quiue¬
nerunt de tribulatione magna. & laue¬
runt stolassuas. & de albauer cas in san¬
guine agni. Stolas quippe martyres
in sangiune agni lauerunt: dum mebra
sua quaeeculis insipientiũ uisa sunt
poenarũ squalore foedari. sic potius
fuso ꝓxp̃o sanguine. ab om̃ib munda¬
uere contagiis. insuper &beata in¬
mortalitatis luce digna reddi dere
Q uod est lotas. etiam de albasse¬
stolas in sanguine agni Id eosunt inquit
ante thronũ dĩ. & seruiunt ei die ac
nocte intemplo eius Non est labori¬
osa sed amabilis & optanda seruitus
indĩ laudib perpetuo ad sistere
Dies quippe & nox non uicissitudinẽ
temporis ꝓprie. sed ꝑpetuita tẽ tro¬
pice significant: Nox enĩ non crit illic.
sed dies una melior in atriis xp̃i suꝑ
milia. inqua nonplorat rachel filios
suos. sed absterget ds̃ omnẽ lacrimam
aboculis eorum . Dant que uocẽ lacti¬

Expanded text:
iterum eorum et praeteritos agones et coroiterum eorum et praeteritos agones et coronas describens perpetuas: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni . Stolas quippe martyres in sanguine Agni laverunt, dum membra sua, quae oculis insipientium visa sunt poenarum squalore foedari, sic potius fuso pro Christo sanguine ab omnibus mundavere contagiis: insuper et beata immortalitatis luce digna reddidere, quod est lotas etiam dealbassestolas in sanguine Agni. Ideo sunt, inquit, ante thronum Dei, et serviunt ei die ac nocte in templo ejus. Non est laboriosa, sed amabilis et optanda servitus, in Dei laudibus perpetuo assistere: dies quippe et nox non vicissitudinem temporis proprie, sed perpetuitatem tropice significant. Nox enim non erit illic, sed dies una melior in atriis Christi super millia, in qua non plorat Rachel filios suos, sed absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum; dantque  A
Abbreviated transcription (Latin):
obuiis lactitia ministris excepit. atq
ingaudium dñi sui perpetuo coronan
Stabant ante thronũ in conspectu agni
amicti stolis albis. & palmȩ inmanib coꝵ
Stant enĩ modo ante thronũ dĩ coronati.
quiquondam ante chronos iudicum
terrenorum iacebant poenis ad triti.
Stant inconspectu agni nulla ratione
illic contemplanda eius gła separandi
acuius hic amore nec ꝑ supplicia pote¬
rant separarĩ: Stolis fulgent albis: &
palmas inmanib habent. quia prȩmia
ioperib habent. dum corpora quȩ pro
absumi. ꝑ pręcipitia dissolui. ungulis
abradi. om̃imodo poenarũ genere passi
sunt dissipari. ꝑre surrectionẽ glorifica¬
ĩta recipiunt: Et clamabant in quit uoce
t̃magna dicentes: Salus dõ nr̃o. qui sed et
suꝑ thronũ & agno. Magna nõce salutẽ
dõ decantant: qui magna gratiarum
actione recolunt. non sua sẽ uirtute
sed ipso auxiliante tribulationũ inpug¬
nantiũ superasse certamina: Dicit

Expanded text:
obviis laetitiae ministris excepit, atque obviis laetitiae ministris excepit, atque in gaudium Domini sui perpetuo coronandStabant ante thronum in conspectu Agni amicti stolis albis, et palmae in manibus eorum. Stant enim modo ante thronum Dei coronati, qui quondam ante thronum judicum terrenorum jacebant poenis astricti. Stant in conspectu Agni nulla ratione illic a contemplanda ejus gloria separandi, a cujus hic amore nec per supplicia poterant separari. Stolis fulgent albis, et palmas in manibus habent; quia praemia in operibus habent, dum corpora quae pro absumi, per praecipitia dissolvi, ungulis abradi, omnimodo poenarum genere passi sunt dissipari, per resurrectionem glorificata recipiunt. Et clamabant, inquit, voce magna dicentes: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno. Magna voce sDeo decantant, qui magna gratiarum actione recolunt, non sua se virtute sed ipso auxiliante tribulationum impugnantium superasse certamina. Dicit