comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ph̾a. Gaudens inquit gaudebo indño: non
idiuiciis & lucris t̃renis. neq in nobilita¬
regeneris ut uidei qui głabantur quod
essent de genere patriarcharũ. neq in ho¬
norib huius scłi gaudebo: sed in dño uixta
imꝑ Et non solũ gaudebo: sed ȩxultabit
inma mea non in resonante cachinno.s
indõ meo. Quia induit me uestim̃tis salutis.
& indumento iusticiȩ circundedit me.
Lu̾dit causas. quare gaudere & exulta re
aebeat in dño Idõ inquit gaudebo in dño:
q induit me uestimentis salutis. id ÷ uir
& inclumento iusticiȩ circundedit me:
psalmista decantat dicens. S acerdotes tui
dnẽ induantur iusticia Uestimentũ enĩ
siue indumentũ electoꝵ sunt uirtutes ł
ipse xp̃s: sicut & indumentũ xp̃i sunt
onĩs electi. Quasi sponsũ decoratũ corona
subaudis decorauit me: & quasi sponsam
ornatã monilib suis Duo agmina creden.¬
tiũ scẽ eccłe hic oftenduntur. ꝑfectorum

Expanded text:
 gaudebo in Domino, » non in divitiis et lucris terrenis, neque in nobilitate generis ut Judaei, qui gloriabantur quod essent de genere patriarcharum, neque in honoribus hujus saeculi gaudebo, sed in Domino, juxsemper. » Et non solum gaudebo, sed exsultabit anima mea, non in resonante cachinno, sed in Deo meo. « Quia induit me vestimentis salutis, et indumento justitiae circumdedit me. » Reddit causas quare gaudere et exsultare debeat in Domino. Ideo, inquit, « gaudebo in Domino, » quia induit me vestimentis salutis, id est viet indumento justitiae circumdedit me, Psalmista decantat, dicens: « Sacerdotes tui, Domine, induantur justitiam . » Vestimentum enim sive indumentum electorum sunt virtutes, vel ipse Christus: sicut et indumentum Christi sunt omnes electi. « Quasi sponsum decoratum corona, » subaudis, decoravit me, « et quasi sponsam ornatam monilibus suis. » Duo agmina credentium sanctae Ecclesiae hic ostenduntur. Perfectorum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ eiꝰ: duplicit̾ potest intelligi. Si dixeri
uidit eos adõ ꝑ idolatriã recedere. Sinat
scđm illud: & exacerbauer̃ moisen ir
deserto. Qui enĩ iustũ contristat. sp̃mutis
pillam oculi mei. Quarto uero modo pos¬

Expanded text:
i ejus, dupliciter potest intelligi. Si dixerimvidit eos a Deo per idololatriam recedere. Sin ausecundum illud: « Et exacerbaverunt Mosen in deserto . » Qui enim justum contristat, Spiritum pillam oculi mei . » Quarto vero modo pos
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. In dilectione sua subaudis qua di-¬
lexi eos &e in indulgentia sua id ÷ in lar¬¬
gitate miscdiarũ suarũ Ipse redemit eos
ex egipto &e ex babilone uł etiã sanguine
filii sui. & portauit eos subaudis de egi¬
pto: int̾ram repmissionis. scđm illudꝰ.
Extendit alas suas assumpsitq eos: atq po.¬
rtauit in humeris suis. & leuauit eos
subaudis de miseria ad głam cunctis
ante suũ aduentũ aduersis gentib: po¬
stea uͦ ꝑ romanos. Qđ dicit afflixer̃ sp̃in¬

Expanded text:
sunt. « In dilectione sua » subaudis qua dilexi eos « et in indulgentia sua, » id est, in largitate misericordiarum suarum. « Ipse redemit eos » ex Aegypto, et ex Babylone, vel etiam sanguine Filii sui « et portavit eos » subaudis, de Aegypto in terram reExtendit alas suas assumpsitque eos atque portavit in humeris suis . » « Et levavit eos, » subaudis de miseria ad gloriam, « cu» ante suum adventum a diversis gentibus, postea vero per Romam. Quod dicit afflixerunt Spi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃sq ministri altaris qͥcongregant & po-¬
rtant. id ÷ qui preparant &e consecrant cor-¬
pꝰ & sanguinẽ dñi. & omedunt & bibunt
meccła laudantes creatorẽ & redemptorẽ
suũ. Nł etiã illi qui mͦ in pͣsenti congregant
uirtutes. & comportant id ÷ coadunant.
dũ transierint a pͣsenti ȩccła comedent ce
bibett. id ÷ exultabunt & gaudebunt in
acriis dñ. siue in mansionib clestib. de
quib dñs dicit. Indomo patris mei man-¬
siones multȩ sunt. Transite transite ꝑ portas.

Expanded text:
omnesque ministri altaris, qui congregant et poomnesque ministri altaris, qui congregant et portant, id est qui praeparant et consecrant corpus et sanguinem Domini, et comedunt et bibunt in Ecclesia, laudantes Creatorem et Redemptorem suum. Vel etiam illi qui modo in praesenti congregant virtutes, et comportant, id est coadunant, dum transierint a praesenti Ecclesia comedent et bibent, id est exsultabunt et gaudebunt in atriis Domini, sive in mansionibus coelestibus. De quibus Dominus dicit: « In domo Patris mei mansiones multae
Abbreviated transcription (Latin):
delectatꝰ : in eis. Cib etiã iudeoꝵ erat tri-¬
ticũ & uinũ: qͦd significauit corpꝰ &e san¬
guinẽ cdlni. sicut ip̃se dix̃ Cam enĩ mea
uere ÷ cib. & sanguis m̃suere : potꝰ. quia¬
ñ sumunt᷑ ab herecicis & paganis inimicis
dedero uł ñ dabo deinceps tricicũ uł uinũ
tuũ in qͦ laborasti in cibũ iniicis tuis. id
÷ saudes & oꝑatua ñ dabodemonib sed ego
suscipiã eas Hł corpus & sanguinẽ meũ
in quo tu laboras consecrando. ñ dabohere-¬
ticis &r paganis inimicis tuis: qui alieni
sunt a meor a fide tua. Quare aut̃ nondet
inimicis cibũ fideliũ: manifestat cũ dicit.
Quia qui congregant illud subaudis triti¬
cũ comedent illud. & laudabunt dñm
creatorẽ suũ: & qui comportant illud sub¬
audisuinũ. bibent in atriis meis sanctis
parte in ȩt̃na beatitudine. Qui sunt isti qͥ
congregant & qui comportant tricicũ. &
qui bibent inatriis dñi. id ÷ indiuersoriis

Expanded text:
delectatus est in eis. Cibus etiam Judaeorum erat tridelectatus est in eis. Cibus etiam Judaeorum erat triticum et vinum, quod significavit corpus et sanguinem Domini, sicut ipse dixit: « Caro enim mea vere est cibnon sumuntur ab haereticis et paganis inimicis dedero vel non dabo deinceps triticum vel vinum tuum, in quo laborasti, in cibum inimicis tuis, id est, laudes et opera tua non dabo daemonibus, sed ego suscipiam eas. Vel corpus et sanguinem meum, in quo tu laboras consecrando, non dabo haereticis et paganis inimicis tuis, qui alieni sunt a me et a fide tua. Quare autem non det inimicis cibum fidelium, manifestat cum dicit: « Quia qui congregant illud, » subaudis triticum, « comedent illud, et laudabunt Dominum Creatorem suum: et qui comportant illud, » subaudis vinum, « bibent iparte in aeterna beatitudine. Qui sunt isti, qui congregant et qui comportant triticum, et qui bibent in atriis Domini, id est in diversoriis
Abbreviated transcription (Latin):
& semꝑuerus ÷ & nunquã fallit Dextera
at & brachiũ fortitudinis illius filius ÷
que omĩa fecit: scđm illud. Om̃ia ꝑipsũ
neta sunt. Si dedero triticũ tuũ ultra ci-¬
hũ immicis tiuis. & sibiberint fili i aliem
gesiudeoꝵ dedit inimicis eoꝵ id ÷ triticũ
& umũ : sicut legimꝰ in libro iudicũ quod
nadianitȩ tempore messis uenientes fru-¬
dus eoꝵ collegerunt. & tam in suos quã in
ium̃toꝵ suoꝵ usus expenderunt. Sic etiã
quando cdicti sunt in captiuitatẽ. quando
collati sunt ibi samaritani alienigenȩ qui
ooꝵ comeder fruges. Sed isto in loco cibũ ȩc-¬
d duplicit̃ possumꝰ intelligere. id÷ uirtu-¬
tes & bona opa: uł etiã corpus &e sanguinẽ
illius quod cotidie in scã eccła sumitur a
sidelib quib pascit᷑ anima. Quodã siqͥdẽ
tmpore ante aduentũ filiidĩ. fruges iude
bant demones comedebant: sed post dñi
aduentũ uircutes & laudesȩccłȩ ñ come¬
der demones sed dñs epulatꝰ id ÷ lȩtatꝰ ce

Expanded text:
it. Dextera autem et brachium fortitudinis illius Filius est, per quem omnia fecit, secundum illud: Omnia per ipsum facta sunt. « Si dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis, et si biberint filii alieni ges Judaeorum dedit inimicis eorum, id est triticum et vinum: sicut legimus in libro Judicum , quod « Madianitae tempore messis venientes fructus eorum collegerunt, et tam in suos quam in inimicorum suorum usus expenderunt. » Sic etiam, quando ducti sunt in captivitatem, quando collocati sunt ibi Samaritani alienigenae, qui eorum comederunt fruges. Sed isto in loco cibum Ecclesiae dupliciter possumus intelligere, id est virtutes et bona opera, vel etiam corpus et sanguinem illius quod quotidie in sancta Ecclesia sumitur a fidelibus, quibus pascitur anima. Quodam siquidem tempore ante adventum Filii Dei fruges Judaebant, daemones comedebant: sed post Domini adventum virtutes et laudes Ecclesiae non comederunt daemones, sed Dominus epulatus, id est laetatus et
Abbreviated transcription (Latin):
nea ꝓ muris: ut meorũ auxilio uallentur.
In irminiscimini dni ne taceatis subaudis
ap̾cib: iungentes uota uotis. Ꝙ ne detis si¬
sentiũ ei subaudis dño: sed semꝑ oportune
imnportune illius miscdiam postulate. donec
it ipsa laudet creatorẽ suũ ꝑ om̃em mun-¬
dũ cdilatata: uł ut abomĩb gentib ipsa
laudet᷑. Custodes muroꝵ alloquit᷑ sermo¬

Expanded text:
meam pro muris, ut meorum auxilio vallentur. meam pro muris, ut meorum auxilio vallentur. « Qui reminiscimini Domini, ne taceatis, » subaudis a precibus, jungentes vota votis. « Et ne detis silentium ei, » subaudis Domino, sed semper opportune importune illius misericordiam postulate « donec ut ipsa laudet Creatorem suum per omnem mundum dilatata, vel ut ab omnibus gentibus ipsa laudetur. Custodes murorum alloquit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: qui instruunt᷑ doctrina sp̃uali q
& gaudehit suꝑ te id ÷ de tuis oꝑib bonis.
sa. de qua dicit ioħs baptista. Qui habet
Muri dicunt᷑ amuniendo. Duplicit̃ possun
hic acciꝑe muros. & duplictẽ custodes.
Muri ȩccłe fuerunt apłi & p̾dicatores: qui
doctrina & miraculis munierunt ȩccłam
Custo des uero horũ sunt angłi qui custodi¬
unt muros eccłȩ. ne aduersarius nr̃ dia¬
bolus quasi leo rugiens possit aliquem
administratorii sunt sp̃s missi ꝓpt̾ eos
qui hȩreditatẽ capiunt salutis Uł alit
custodes erant petrus. paulus. &teriꝙ
apłi. Dicit gͦ sermo diuinꝰ eccłȩ. Suꝑ mu¬
rostuos ierłm constitui custodes. angłos
uł prelatos eccłarũ: apłos uidelicet eorũq
sequace stotacłie & nocte ñ tacebunt: idest
neq in ꝓsperis neq inaduersis tacebunt a
sicib exorantes clementiã &x miscd̾iam

Expanded text:
sunt qui instruuntur doctrina spirituali. « Et sunt qui instruuntur doctrina spirituali. « Et  gaudebit super te, » id est de tuis operibus bonis « sa, de qua dicit Joannes Baptista: « Qui habet Muri dicuntur a muniendo. Dupliciter possumus hic accipere muros, et dupliciter custodes. Muri Ecclesiae fuerunt apostoli et praedicatores, qui doctrina et miraculis munierunt Ecclesiam. Custodes vero horum sunt angeli qui custodiunt muros Ecclesiae, ne adversarius noster diabolus « quasi leo rugiens » possit aliquem administratorii sunt spiritus, missi propter eos, qui haereditatem capiunt salutis . » Vel aliter: m: quorum custodes erant Petrus, Paulus caeterique apostoli. Dicit ergo sermo divinus Ecclesiae: Super muros tuos Hierusalem constitui custodes, angelos vel praelatos Ecclesiarum, apostolos videlicet eorumque sequaces. Tota die et tota nocte non tacebunt, id est, neque in prosperis neque in adversis tacebunt a precibus, exorantes clementiam et misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
glȩ in manu dñĩ. & diadema regni iN
manu dĩ tui: id ÷ in potentia dĩ. uł in
ipso xp̃o qui ÷ manus ce dextera patris.
Cũ te inquit coronauerit multitudo cre¬
dentiũ ueniens ad fidẽ tuã exomĩb par¬
tib mundi. eris corona decoris in manu
dĩ. & quasi diadema regni in potestate
illius. Honuo caberis ułtra derelicta adõ. ꝙ
t̾ra tua id ÷ habitatio tua ñ uocabit᷑ amplsꝰ
dio tui. Sed uocaberis uoluntas mea in ea
tur. Eccłam exutroꝗ popło collectã allods
sermo ꝓpheticus. & ꝓmittit qͦd nonsit am¬
plius derelicta ita adõ: sicut quondã fuio
quando post idola claudicabat: Sicat dis¬
plicuit dnõ in uideis in infidelitate ma.¬
nentib. & ingentib post idolatriam an¬
bulantib: siccomplacuit ei incredentib
exutroq popło. ad fidem eiꝰ uenientibus
Habitabit enĩ iuuenis cũ uirgine in castitate
carnis. ut maria & ioseph: crisantꝰ & u
ria. & habitabunt inte filiitur Filii eccł

Expanded text:
u Domini, et diadema regni in manu Dei tui, » id est in potentia Dei, vel in ipso Christo qui est manus et dextera Patris. Cum te inquit coronaverit multitudo credentium veniens ad fidem tuam ex omnibus partibus mundi, eris corona decoris in manu Dei, et quasi diadema regni in potestate illius. « Non vocaberis ultra derelicta, » a Deo « et terra tua » id est habitatio tua « non vocabitur amplius dio tui. « Sed vocaberis voluntas mea in ea, » Ecclesiam ex utroque populo collectam alloquitur sermo propheticus, et promittit quod non sit amplius derelicta ita a Deo, sicut quondam fuit quando post idola claudicabat. Sicut displicuit Domino Judaeis in infidelitate manentibus, et in gentibus post idololatriam ambulantibus: sic complacuit ei in credentibus ex utroque populo, ad fidem ejus venientibus. « Habitabit enim juvenis cum virgine, » in castitate carnis, ut Maria et Joseph, Chrysantus et Daria. « Et habitabunt in te filii tui. » Filii Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ suũ. & sicut ortꝰ semen suũ germinat:
sic dñs ds̃ germinabit iusticiã & laudẽ
corã uniuersis gentib. Istarũ comparati¬
onũ prior referenda ÷ ad sponsũ: sequens
ad sponsam. Sicut in quit t̾ra celestib
pluuiis irrigata ꝓfert germen suũ. &
sicut ortꝰ fontiũ aquis irrigatꝰ sem̃ suũ id
÷ olera diuersisgenerib germinat: sic
dñs ds germinabit id÷ germinare faci
ficat in se credentes: uł iustificationem
fidei exqua uistus uiuit. & ipse faciet
crescere laudẽ suã corã uniuersisgentibꝰ.
N onerit solum modo ista iustificatio
udeis. neq soli uidei referent ei laudes:
sed in om̃ib credentib erit fides. Et po-¬
stquã fuerint iustificati: referent laudes
& gr̃arum actionẽ creatori suo ꝓ om̃ib
beneficris ab illo sibi datis. Sicut gͦ t̾ra
irrigata celitꝰ ꝓfert germen: sic ꝑfecti
quiq irrigati grã spiritꝰ scĩ. cotidiȩ fru-¬
ctus bonȩ oꝑationis referunt. ꝓpt̾ sion ñ¬

Expanded text:
semen suum germinat: sic Dominus Deus germinabit justitiam et laudem coram universis gentibus. » Istarum comparationum prior referenda est ad sponsum, sequens ad sponsam. « Sicut, inquit, terra coelestibus pluviis irrigata profert germen suum, et sicut hortus fontium aquis irrigatus semen suum, » id est, olera diversis generibus germinat: « sic Dominus Deus germinabit, » id est, germinare faciem qui justificat in se credentes: vel justificationem fidei ex qua justus vivit: et ipse faciet crescere laudem suam coram universis gentibus. Non erit solummodo ista justificatio in Judaeis, neque soli Judaei referent ei laudes: sed in omnibus credentibus erit fides. Et postquam fuerint justificati, referent laudes et gratiarum actionem Creatori suo pro omnibus beneficiis ab illo sibi datis. Sicut ergo terra irrigata coelitus profert germen: sic perfecti quique irrigati gratia Spiritus sancti, quotidie fructus bonae operationis referunt. CAPUT LXII.
Abbreviated transcription (Latin):
Sepes uͦ eorũ doctrinȩ quȩ pungunt suo saudr¬
tores. & quȩ desendunt uineã ce messem dñt¬
cam a furib: id ÷ ȩccłam a diabolõq in pr¬
dicatione cloctoꝵ considerant quomͦ scandala
&e insidias demonũ uitare debeant: Ipsi etiã
auertunt semitas iniquitatũ id ÷ erroris &.
impietatis intranquillitatẽ fidei & uirtutũ
atq caritatis. Qd si dixerimꝰ auercens semtas
inquietẽ hoc ÷ in pacẽ: subauditio necessina¬

Expanded text:
Sepes vero eorum doctrinae quae pungunt suos auditores, et quae defendunt vineam et messem Dominicam a furibus, id est Ecclesiam a diabolo, quia in praedicatione doctorum considerant, quomodo scandala et insidias daemonum vitare debeant. Ipsi etiam avertunt semitas iniquitatum, id est erroris et impietatis, in tranquillitatem fidei et virtutum atque charitatis. Quod si dixerimus avertens semitas in quietem, hoc est in pace
Abbreviated transcription (Latin):
ceptabile: ecce cdiessalitis. Ꝙ nonsolũ p̃dica¬
ut annũ placabilem dño patriexlis qui
credidenint: sed etiam diem ultionis fiue
damnationis iudeoꝵ que uenit ꝑ romanos
post a scensionẽ eiꝰ predicauit dicens. Nenent
desinte. & circundabunt te inimicitui
uallo. Q Cũ uideritis ab exercitu circunda
n ierłm. scitote qr ꝓpe ÷ desolatio eius Q
hoc sciendũ. quia sicut suꝑius ex ꝑsona
sedm humanitatẽ Placabilis aut̃ fuit dõ
patri diesultionis iudeorũ: non qͦd gaude¬
Ret maliciȩ eoꝵ siue desolationi. ses more
niõ loquitur qui gaudemꝰ quandoulcis¬
cimꝰ de inimicis nrĩs Ad hoc etiã misit me
ut consolarer sub audis in prȩsenti uł etiã
infuturo om̃s lugentes sua & aliorũ pec¬
cata. de quib in euangłio dr̃. Beati qui
lugent: qm̃ ipsi consolabuntur. Et pone¬
rem inquit lugentib sion. subaudis coronã
in capite. uł gau diũ ȩt̃nȩ felicitatis infun-¬
derem in eoꝵ coidib Iugentes sion appellat

Expanded text:
ptabile, ecce dies salutis . » Et non solum praedicavit annum placabilem Domino Patri ex his qui crediderunt, sed etiam diem ultionis sive damnationis Judaeorum, quae venit per Romanos post ascensionem ejus, praedicavit dicens: « Venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo. » Et cum videriti scitote quia prope est desolatio ejus . » Et hoc sciendum, quia superius, sicut ex persona secundum humanitatem. Placabilis autem fuit Deo Patri dies ultionis Judaeorum, non quod gauderet malitia eorum sive desolatione: sed more nostro loquitur, qui gaudemus quando nos ulciscimur de inimicis nostris. Ad hoc etiam misit me ut consolarer, subaudis in praesenti vel etiam in futuro, omnes lugentes sua et aliorum peccata. De quibus in Evangelio dicitur: « Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . » Et ponerem, inquit, lugentibus Sion, subaudis coronam in capite, vel gaudium aeternae felicitatis infunderem in eorum cordibus. Lugentes Sion appellat
Abbreviated transcription (Latin):
oculis suis fuerit in pͣsenti ȩccła. uł etiã
indie iudici erit suꝑ mille: uł suꝑ gen¬
tem fortissimã electoꝵ audiens a di ĩo.
Fuge serue bone: esto suꝑ decem uł quinq
iste: hic erit maior in regno cȩloꝵ suꝑ om̃s quos
docuit uł quib exemplũ humilitatis prebutt
Ego dñs intẽpore eiꝰ subito faciam istud Intem¬
pore eiꝰ. id ÷ intempore aduentꝰ xp̃i uł in tẽpre
oportuno uł constituto: cũ miserit filiꝰ hominis
angłos suos ut congregent de regno eiꝰ omia san¬
dala. subito siue insꝑate fiet istud. hoc⁊ aonsti¬
tuetꝰ ille qui humilis & paruulus fuerit in
oculis suis suꝑmulta bona patriȩ celestis. de qͥb
gaudeat ꝑ ennit. Idõ aũt dicit fubito. qr dies iu¬
dicit. dies dñi sicut fur ⁊ ita innocte ueniet

Expanded text:
 etiam in die judicii, erit super mille vel super gentem fortissimam electorum, audiens a Domino: « Euge, serve bone, esto super decem vel quinque iste, hic erit major in regno coelorum , » super omnes quos docuit vel quibus exemplum humilitatis praebuit. « Ego Dominus in tempore ejus subito faciam istud. » In tempore ejus, id est, in tempore adventus Christi, vel in tempore opportuno vel constituto: cum miserit Filius hominis angelos suos ut congregent de regno ejus omnia scandala, subito sive insperate fiet istud, hoc est constituetur ille qui humilis et parvulus fuerit in oculis suis, super multa bona patriae coelestis, de quibus gaudeat perenniter . Ideo autem dicit subito, quia dies judicit: « Dies Domini sicut fur, ita in nocte veniet
Abbreviated transcription (Latin):
ditis impiis in suppliciũ ȩternȩ damnacio¬
nis cũ patre eorũ diabolo. & uidentes scĩ
iugit̃ creatorẽ suũ. iã amplius peccare non
poterunt. Germen plantationis meȩ. opꝰ
matꝰ mex ad głificandũ. sub audis ipsi ele¬¬
cti erunt. Angłiboni &e apłi &teriq cre¬
dentes qui fidem quã habent operib bonis
adornant. ipsi sunt germen plantationis
dnĩ &e opꝰ manuũ eiꝰ. quia ab ipso sunt cre¬
ati & in ȩccła plantati ꝑfidem. ad glori¬
ficandũ creatorẽ suũ. sicut ipse ꝑ ieremiã
loquit᷑. Quos ego creaui ingłam & laudẽ
nominis mer Est plantatio ñ bona: de

Expanded text:
ditis impiis in supplicium aeternae damnatioditis impiis in supplicium aeternae damnationis cum patre eorum diabolo: et videntes sancti jugiter Creatorem suum, jam amplius peccare non poterunt. « Germem plantationis meae, opus manus meae ad glorificandum, » subaudis ipsi electi erunt. Angeli boni et apostoli caeterique credentes, qui fidem quam habent operibus bonis adornant, ipsi sunt germen plantationis Domini et opus manuum ejus: quia ab ipso sunt creati, et in Ecclesia plantati per fidem ad glorificandum Creatorem suum. Sicut ipse per Jeremiam loquitur: « Quos ego creavi in gloriam et laudem nominis me
Abbreviated transcription (Latin):
postmodũ neq solneq luna. sed in ordine suo
quo creati sunt stabunt. ne impii intorm̃tis
positi ꝑfruant᷑ eoꝵ luce subt̾ra. iuxta illud
abbacuch. Sol & luna stecerunt. ꝓ eo quod est
stabunt in ordine suo. Sequit᷑. Dñs inquit erit
subaudis tibi in lucem sempit̾nã. & complebun¬
tur hoc ÷ t̾minabunt᷑ siue finẽ ꝑcipient dies
luctus tui. Scã ȩccła quȩ in pixsentiluget.¬
& deplorat sua & alioꝵ peccata. uł qr differt᷑
a regno. in die iudicii accipiet consolationẽ:
sicut ipse dñs dixit Beati lugentes. qm̃ ipsi
iusti inꝑpetuũ hȩreditabunt t̾ram subau.¬
dis uiuentiũ: de quad ñsdicit. Beati mites.
qm̃ ipsi possidebunt t̃ram. Non generaliter
de omĩb hominib: hoc accipiendũ est: sed
de electis angłis & hominib: iustis. qui com¬¬
pleto die iudicii simul remanebunt cũ dõ
ad possidendum ȩt̃nalit̃ regnum cȩleste. tra-¬

Expanded text:
postmodum neque sol, neque luna; sed in ordine suo postmodum neque sol, neque luna; sed in ordine suo quo creati sunt stabunt, ne impii in tormentis positi perfruantur eorum luce sub terra. Juxta illud Abacuc : « Sol et luna steterunt, » pro eo quod est, stabunt in ordine suo. Sequitur: Dominus inquit erit, subaudis tibi in lucem sempiternam, et complebuntur, hoc est terminabuntur, sive finem percipient dies luctus tui. Sancta Ecclesia, quae in praesenti luget et deplorat sua et aliorum peccata, vel quia differtur a regno, in die judicii accipiet consolationem. Sicut ipse Dominus dixit: « Beati lugentes, quoniam ipsi uum haereditabunt terram, » subaudis viventium, de qua Dominus dicit: « Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. » Non generaliter de omnibus hominibus hoc accipiendum est, sed de electis angelis et hominibus justis: qui completo die judicii simul remanebunt cum Deo ad possidendum aeternaliter regnum coeleste, tra
Abbreviated transcription (Latin):
co canticoꝵ. pulchra ut luna. electa ut
sol. Eccła aut̃ icciro lunȩ comparat᷑. qr
sicit luna mutuatũ lum̃ a soleaccipit.
& ab illo om̃em splendorem habet: ita
eccła a xp̃o uero sole illuminat᷑. & qͥcqͥd
boni habet abillo ꝑcipit: Ideoq dicit luna
tua ñ minuetur: quia in prȩsenti scło
aliquando minuit᷑ eccła. aliquando au¬
getur. Minuttur: cũ aliquis in hȩreticã
prauitatẽ cadit. uł post baptismũ iN
peccatis morit᷑ Augetur aut̃ cũ cotidie
numerus electoꝵ complet᷑. uidelicet dũ
quilibet paganus conuertitur ad fidem.
uł aliquis paruulus baptitatur: sed fi¬
nito extremo iudicio & damnatis reꝓb.
soli iustitunc remanebunt exquib nullꝰ
postmodũ minuet᷑: neq etiã augebit᷑
Quantũ aut̃ ad litterã ꝑtinet. dicit beatꝰ
ysidorus in libro creaturarũ qđ trans¬
acto die iudicii sol mercedem laboris sui
ꝑcipiet. uixta illud ꝓpħȩ. lucebit inqͥt
sol septemplicit᷑. & non uemet ad occastĩ¬

Expanded text:
co canticorum: « Pulchra ut luna, electa ut sol. » Ecclesia autem idcirco lunae comparatur, quia sicut luna mutuatum lumen a sole accipit, et ab illo omnem splendorem habet: ita Ecclesia a Christo vero sole illuminatur: et quidquid boni habet, ab illo percipit. Ideoque dicit luna tua non minuetur, quia in praesenti saeculo aliquando minuitur Ecclesia, aliquando augetur. Minuitur, cum aliquis in haereticam pravitatem cadit, vel post baptismum in peccatis moritur. Augetur autem, cum quotidie numerus electorum completur, videlicet dum quilibet paganus convertitur ad fidem, vel aliquis parvulus baptizatur: sed finito extremo judicio et damnatis reprobis, soli justi tunc remanebunt: ex quibus nullus postmodum minuetur, neque etiam augebitur. Quantum autem ad litteram pertinet, dicit beatus Isidorus in libro creaturarum, quod transacto die judicii sol mercedem laboris sui percipiet, juxta illud prophetae: « Lucebit inquit sol septempliciter . » Et non veniet ad occas
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s ÷ repletꝰ. habitans in illo om̃is plenitudo
diuinitatis corporalit̾ dicit: qr ipseds̃ & ho¬
mo solus sine peccato mansit. Paratũ enim
ñfecit: nec dolus inuentus ÷ in oreeiꝰ. Ipse in¬
quit sp̃s sc̃s qui est in me uł maior me qui
unxit mẽ: ipse misit me ad annunciandũ
mansuetis id ÷ humilib & pauꝑib gaudiũ
mites. qm̃ ipsi possidebunt t̾ram. Ꝙ beati¬
Ut mederer coneritos corde: hoc ÷ ut sanarẽ
eos qui contritũ cor habent. contristantes
de suis peccatis. de quib dicit psalmista
Cor contritũ & humiliatũ: dĩ non sꝑnit
It predicarem captiuis in dulgentiã misit me: id

Expanded text:
s est repletus, habitans in illo omnis plenitudo divinitatis corporaliter dicit: quia ipse Deus et homo solus sine peccato mansit. « Peccatum enim non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. » Ipse inquit Spiritus sanctus qui est in me, vel major me, qui unxit me, ipse misit me ad annuntiandum mansuetis, id est humilibus et pauperibus gaudium mites, quoniam ipsi possidebunt terram . » Et» Ut mederer contritos corde, hoc est, ut sanarem eos qui contritum cor habent contristantes de suis peccatis, de quibus dicit Psalmista: « Cor contritum et humiliatum Deus non spernit . » Ut praedicarem captivis indulgentia
Abbreviated transcription (Latin):
uł etiã scies q ego sũ redemptor tuus
qͥ fortitudinẽ tribuo supplantatorib ui¬
cioꝵ ut semꝑ resistere possint insidiis
demonũ:  ȩre afferam aurũ. & ꝓferro
afferã aigentũ & ꝑ lignis es: & plapidib
ferrũ P ligna & lapides accipiuntur duricor¬
de & stulti atq insensati. idola ꝓdõ colentes:
qui credentes conuersi sunt in aliquã utili¬
sĩ monstrat᷑ id ipsũ in auro & argento. unde
ipsi accechunt ad ꝑfectũ fidei sensum & con¬
fesionẽ purã Uł etiã ꝑ ȩs &e ferrũ debemꝰ
intelligere eos qui alicuius erant utilitatis
ingentib: sed hismutatis diuersȩ sunt
gi& qr alii in pͣdicatione sonores facti st̃
ut es. alii doctores qđ signat᷑ ꝑaurũ & ar¬
gentũ ut illucd. Thesaurus desiderabilis reqͥ¬
escit in ore sapientis. alii fortes in fide ut
martire sefficerent᷑. ut ciprianꝰ aliiq quã¬
plurimi. & ponã uisitationẽ tuã pacẽ. &

Expanded text:
vel etiam, scies quia ego sum Redemptor tuus, vel etiam, scies quia ego sum Redemptor tuus, qui fortitudinem tribuo supplantatoribus vitiorum, ut semper resistere possint insidiis daemonum. « Pro aere afferam aurum, et pro ferro afferam argentum, et pro lignis aes, et pro lapidibus ferrum. » Per ligna et lapides accipiuntur duri corde et stulti atque insensati, idola pro Deo colentes: qui credentes conversi sunt in aliquam utilisum monstratur idipsum in auro et argento, unde ipsi accedunt ad perfectum fidei sensum et confessionem puram. Vel etiam per aes et ferrum debemus intelligere eos qui alicujus erant utilitatis in gentibus: sed his mutatis diversae sunt gratiae quia alii in praedicatione sonori facti sunt ut aes, alii doctores: quod signatur per aurum et argentum, ut illud thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis. Alii fortes in fide, ut martyres efficerentur, ut Cyprianus, aliique quamplurimi. « Et ponam visitationem tuam pacem, et
Abbreviated transcription (Latin):
apłs aut ꝓpħa qui ꝑtransiret pͣbendo auxi
gaudeas ingeneratione iudeorũ & gene¬
ratione gentiũ. uł in omĩa futura tempora
Hoc etiã qđ dicit. ñerat qui ꝑ te transiret:
ita potest intelligi Non erat qui ꝑte tran
de quib dr̃ in psalmo. & non dixer̃ qui
prȩteribant benedictio dm̃i suꝑ uos. Con¬
suetudo siquidem erat illius popłi ut pꝰ¬
tereuntesꝑuiam benedicerent iuxta oꝑar¬
tes sicut legimꝰboͦꝵ fecisse quando dixit
cem doctrinã & simplicem fidẽ doctoꝵ
gentiũ: & mamilla regũ lactaberis. id ÷
doctrinis apłoꝵ aliorumq doctorũ epu¬
laberis. Dequib regib & principib dr̃
Constitues eos principes suꝑ om̃em t̾ram:
Sugentes hic: significant illos qui de gen¬¬
tilitate pleni sapientia uenerunt ad fi¬
dem: & docuerunt multos. dans aliis
simplicẽ doctrinã. & ali is solidũ cibii
Sequitur. & scies o eccła cum fueris in-¬
structa doctrinis magistrorũ. qr ego
ri cũ angło. & te redemi sanguine meo.

Expanded text:
o auxilgaudeas, in generatione Judaeorum, et generatione gentium, vel in omnia futura tempora. Hoc etiam quod dicit, non erat qui per te transiret, ita potest intelligi. Non erat qui per te transde quibus dicitur in psalmo: « Et non dixerunt qui praeteribant, benedictio Domini super vos . » Consuetudo siquidem erat illius populi, ut praetereuntes per viam benedicerent juxta operantes, sicut legimus Booz fecisse quando dixit cem doctrinam et simplicem fidem doctorum gentium, et mamilla regum lactaberis, id est doctrinis apostolorum aliorumque doctorum epulaberis. De quibus regibus et principibus dicitur: « Constitues eos principes super omnem terram . » Sugentes hic significant illos, qui de gentilitate pleni sapientia venerunt ad fidem, et docuerunt multos dantes aliis simplicem doctrinam, et aliis solidum cibum. Sequitur: Et scies, o Ecclesia, cum fueris instructa doctrinis magistrorum, « quia ego ri cum angelo, et te redemi sanguine meo:
Abbreviated transcription (Latin):
illis custodiȩ angłoꝵ: quȩ auditȩ sunt in tẽ¬
plo adueniente extidio desolationis dicentes.
Transeamꝰ ab his sedib Non habent lege: qr
ꝓpħȩ: usq ad ioħem. Adueniente enĩ grã
ueritatis. cessauit umbra legis & ꝓpħarũ.
Miserationũ dnĩ recordabor. laudẽ dnĩ sub au-¬
dis p̃dicabo suꝑ omĩb quȩ reddidit nob̾dñs:

Expanded text:
illis custodiae angelorum: quae auditae sunt in temillis custodiae angelorum: quae auditae sunt in templo adveniente excidio desolationis dicentes: Transeamus ab his sedibus. Non habent legem, quprophetae, usque ad Joannem. Adveniente enim gratia veritatis cessavit umbra legis et prophetarum. « Miserationum Domini recordabor, laudem Domini, » subaudis praedicabo « super omnibus quae reddid
Abbreviated transcription (Latin):
deduxi uirtutẽ demonũ ce iudeoꝵ. Concul¬
cauit & suꝑauit iudeos in furore suo ce ine¬
briauit ł repleuit eos miseria. quando.xi.
fomano. fame. gladio. pestilentia int̾fe-¬
eit eos. disꝑgensq illos in om̃s partes mundi.
& in om̃sgentes: abstulit eis om̃em głam
& dignitate intantũ ut ipsi qui antea uoca¬
bant᷑ solipopls dñi. modo sint serui aliarũ
gentut & qui quondã fuerunt capiit: modo
suit cauda. Detrar̃ siue deiecit uircutẽ de-¬
monũ adnichilum: qui erecti erant iN
suꝑbia. quoꝵ pͥnceps dix̃. Suꝑsidera gli
ponam sede meã N ł etiã uirtutẽ udeorũ
decluxꝰ ad nichiluĩ: qui se solos putabant
exstere fortes. quasi soli auxilio dĩ essent
uallati. habentes soli regẽ ex om̃ib gentibus
Modo enĩ nĩ fortes iudei: qr ñ habent dm̃ forti¬
tudinis in sȩ. qui ÷ fortitudo & uictoria
ȩlectoꝵ. Honsunt auxilio dĩ uallati. qr ꝓpt̃
impiecatẽ & infidelitatẽ eoꝵ recesserunt ab

Expanded text:
duxi virtutem daemonum et Judaeorum. Conculcavit et superavit Judaeos in furore suo, et inebriavit vel replevit eos miseria, quando quadromano, fame, gladio, pestilentia, interfecit eos, dispergensque illos in omnes partes mundi et in omnes gentes, abstulit eis omnem gloriam et dignitatem, in tantum ut ipsi qui antea vocabantur soli populus Domini, modo sint servi aliarum gentium, et qui quondam fuerunt caput, modo sint cauda. Detraxit sive dejecit virtutem daemonum ad nihilum, qui erecti erant in superbia, quorum princeps dixit: « Super sidera coeli ponam sedem meam . » Vel etiam virtutem Judaeorum deduxit ad nihilum, qui se solos putabant existere fortes, quasi soli auxilio Dei essent vallati, habentes soli regem ex omnibus gentibus. Modo enim non fortes Judaei, quia non habent Deum fortitudinis in se, qui est fortitudo et victoria electorum. Non sunt auxilio Dei vallati, quia propter impietatem et infidelitatem eorum recesserunt ab
Abbreviated transcription (Latin):
liȩ cuȩ de latere surgent: qđ nec in hebrar
neq sensus expositionis beati ieronimi ad
ea inclinatur. Filii ce filiȩ primitiuȩ ec¬
cłȩ de longe uenientes sunt gentiles qui
longe a dõ recesserant ꝑ idolatriã non loco
sed merito: de quib dicit apłs. Hosqui eratis
longe. facti estis ꝓpe. Quantũ enĩ qui sq
percat: tanto longius a dõ recedit. Filii gͦ pri¬
nutiuȩ ȩccłȩ sunt om̃s credentes robustiores
in fide & intellectu: qui ꝑse delonge ueni¬¬
unt. & ad fidem congregant᷑: de quib dic̃¬

Expanded text:
liae tuae de latere surgent, quod nec in hebraicliae tuae de latere surgent, quod nec in hebraicinvenitur, neque sensus expositionis beati Hieronymi ad ea inclinatur. Filii et filiae primitivae Ecclesiae de longe venientes, sunt gentiles qui longe a Deo recesserant per idololatriam, non loco sed merito. De quibus dicit Apostolus: « Vos qui eratis longe, facti estis prope. » Quantum enim quisquis peccat, tanto longius a Deo recedit. Filii ergo primitivae Ecclesiae sunt omnes credentes robustiores in fide et intellectu, qui per se de longe veniunt, et ad fidem congregantur: de quibus dic
Abbreviated transcription (Latin):
splendore ortꝰ illius. & eandẽ fidẽ habemꝰ
& eodem baptismate renascim᷑ leua in cir.¬
cumitu oculostuos & uide. om̃s isti congrega
sunt uenerunt tͥ Eccłȩ primitiuȩ dr̃. ȩcu¬
pͥmitiua. leua oculos tuosnentis in circũitu
tuo: & uide. hoc ÷ considera. Om̃s isti congre¬
gati sunt uenerunt tͥ: id ÷ ad hoc uenerunt
ut tͥ socient᷑ inunitate fidei. uł ut tui filii
sint. De illis loquit᷑ de quib scripsit lucas
requieuit. ħł alit̾. Leua inquit o ȩccła pri¬
mitiua oculos tuos. & considera aboriente
& occidente om̃ibusq mundi paitib:
om̃s isti gentiles in circũitu tuo cõmoran.¬
tes. congragabuntur ad fidẽ tuã & uenient
tͥ ut tui sint filii De hoc alio in loco
dr̃. Gaude filia sion: qr ecce uenio & ha-¬
bitabo in medio tui. & uenient gentes mul:¬
tȩ adte filii tui de longe uenient. & filiȩ
tuȩ lac fugent. Quidam codices habent. fi¬

Expanded text:
in splendore ortus illius, quia eamdem fidem habemus, in splendore ortus illius, quia eamdem fidem habemus, et eodem baptismate renascimur. « Leva in circuitu oculos tuos et vide; omnes isti congregati sunt, venerunt tibi. » Ecclesiae primitivae dtis in circuitu tuo: et vide, hoc est, considera. Omnes isti congregati sunt, venerunt tibi, id est, ad hoc venerunt ut tibi socientur in unitate fidei, vel ut tui filii sint. De illis loquitur de quibus scripsit Lucas requievit. Vel aliter: Leva, inquit, o Ecclesia primitiva, oculos tuos, et considera ab oriente et occidente omnibusque mundi partibus: omnes isti gentiles in circuitu tuo commorantes congregabuntur ad fidem tuam, et venient tibi, ut tui sint filii. De hoc alio in loco dicitur: « Gaude, filia Sion, quia ecce venio et habitabo in medio tui, et venient gentes multae ad te . » « Filii tui de longe venient, et filiae tuae lac sugent. » Quidam codices habent, fi
Abbreviated transcription (Latin):
uideos. t̾rena solũmodo cõmoda appetentes:
qr uidentes eiꝰ miracula credere noluerunt.
bitur oculis corporis & oculis mentis. de qua
patre In apłis siquidẽ uisa est gła: qr illis
uidentib miracula fecit. E am̃bulabunt
gentes in lumine tuo o primitiua ȩccła hos
estinfide tua uł in xp̃õtuo aquotu illumnar
quȩ antea ambulabant intenebris pecatorun
& reges in splendore ortꝰ tui. quando nata esin
&. Quotquot iecepunt eũ dedit eis potestacem
filio sdĩ fieri. Reges hic duplicit̾ intelligunt᷑
uł reges scłi huiu̾s ut constantinꝰ. eraclius
theodosius aliiq quam plurimi qui fidem
xp̃i habuerunt: uł etiã reges sunt. scĩ qui
filii regisexistentes. semet ipsos bene terert̃
de quib dr̃ Cor regis inmanudĩ. id ÷ adqd¬
cunq uoluerit uertet illud: Nos om̃s ce reges
aegentes in lumine apłoꝵ ambulamꝰte it

Expanded text:
Judaeos, terrena solummodo commoda appetentes: Judaeos, terrena solummodo commoda appetentes: quia videntes ejus miracula credere noluerunt. bitur » oculis corporis et oculis mentis. De qua Patre . » In apostolis siquidem visa est gloria, quia illis videntibus miracula fecit. « Et ambulabunt gentes in lumine tuo, » o primitiva Ecclesia, hoc est in fide tua, vel in Christo tuo a quo tu illuminaris: quae antea ambulabant in tenebris peccatorum. « Et reges in splendore ortus tui » quando nata es in « quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . » Reges hic dupliciter intelliguntur, vel reges saeculi hujus, ut Constantinus, Heraclius, Theodosius, aliique quamplurimi qui fidem Christi habuerunt. Vel etiam reges sunt sancti qui filii regis existentes, semetipsos bene rexerunt, de quibus dicitur: « Cor regis in manu Dei, ad quodcunque voluerit vertet illud . » Nos omnes et reges et gentes in lumine apostolorum ambulamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
moises edificauit tabnaculum & salomon
templũ. gła dm̃ ostensa ÷ eis quȩ pͣfigura¬
bat filium dĩ: qui ÷ gła patris. sicut idem
pat̾ dixit ei Exurge gła mea. & respondit
in cȩlo &e int̾ra. Possumꝰ & hoc referre ad
głam miraculoꝵ ipsius. Gła enĩ dñĩ fuit qͣn¬
do aqua inuinũ conuersa est: mortui sunt
suscitati. leꝓsi mundati. paralitici sanati.
aliaq signa & miracula quȩ abipso sunt
miraculoꝵ eiꝰ suꝑ te orta ÷ ut tugłificeris.
Sequit᷑. Quia ecce tenebrȩ subaudis infidelitatis
opient t̾ram hoc ÷ iudeos. t̾rena solũ modo
quȩrentes & t̾rena sapientes. carnalit᷑ illud
intelligentes: si audieritis me bona t̾rȩ co.¬
medetis. &e caligo id ÷ cȩcitas peccatoꝵ popłos
subaudisopiet. Dño apparente in mundo.
& fulgente ꝑfidẽ in cordib apłoꝵ aliorumq
credentiũ: tenebiȩ infidelitatis oꝑuerunt

Expanded text:
Moses aedificavit tabernaculum, et Salomon Moses aedificavit tabernaculum, et Salomon templum, gloria Domini ostensa est eis quae praefigurabat Filium Dei, qui est gloria Patris: sicut idem Pater dixit ei: « Exsurge, gloria mea. » Et respondit in coelo et in terra, possumus et hoc referre ad gloriam miraculorum ipsius. Gloria enim Domini fuit quando aqua in vinum conversa est, mortui sunt suscitati, leprosi mundati, paralytici sanati, aliaque signa et miracula quae ab ipso sunt miraculorum ejus super te orta est, ut tu glorificeris. Sequitur: « Quia ecce tenebrae, » subaudis infidelitatis, « operient terram » hoc est, Judaeos, terrena solummodo quaerentes et terrena sapientes, carnaliter illud intelligentes: « Si audieritis me, bona terrae comedetis . » « Et caligo, » id est caecitas peccatorum, « populos, » subaudis operiet. Domino apparente in mundo, et fulgente per fidem in cordibus apostolorum aliorumque credentium, tenebrae infidelitatis operuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
lat᷑ unaquęq anima fidelis: quȩ in monte
sion hoc ÷ incontẽplatione mentis consistit
Dicit᷑ gͦ ȩccłȩ pͥmitiuȩ exiudeis: apłis uideli¬
cet aliisq credentibus: Surge illuminare
ierłm. Cadenti uł iacenti dr̃ ut surgat.
Ꝙilla corruerat in infidelib & iacebat iN
uiciis: idõq dr̃ ei Surge ꝑfidẽ adbona
oꝑa agenda o pͥmitiua eccła quȩ ꝯetidisti
ꝑ infidelitatẽ quȩ cecidisti insinagogis:
surge in ȩcclesi is. Quȩ cȩcidisti in iudeis.
surge in gentibus. Quȩ cecidisit ꝑ nega¬
tionem: surge ꝑueram confessionem Quȩ
cecidisti in uiciis: surge in uirtutibus
& postquam exurrȩxerĩ: illuminare. id:
accipe fidem xp̃i. quia uenit lumentuũ quod
tͥ om̃s ꝓpħȩ ꝓmittebant uenturũ ad redenr¬
ȩccła sicut sol oritur & illuminat mundũ.
quȩ quondã moisi in deserto dedicanti ta¬
bernaculũ. & salomoni dedicanti templis
infigurã apparuit. legimꝰ qđ quando

Expanded text:
latur unaquaeque anima fidelis, quae in monte latur unaquaeque anima fidelis, quae in monte Sion, hoc est, in contemplatione mentis consistit. Dicitur ergo Ecclesiae primitivae ex Judaeis apostolis videlicet aliisque credentibus: « Surge, illuminare, Jerusalem. » Cadenti vel jacenti dicitur, ut surgat. Et illa corruerat in infidelibus, et jacebat in vitiis, ideoque dicitur ei: Surge per fidem ad bona opera agenda, o primitiva Ecclesia. Quae cecidisti per infidelitatem, quae cecidisti in synagogis, surge in Ecclesiis. Quae cecidisti in Judaeis, surge in gentibus. Quae cecidisti per negationem, surge per veram confessionem. Quae cecidisti in vitiis, surge in virtutibus. Et postquam exsurrexeris, illuminare, id accipe fidem Christi, quia venit lumen tuum, quodtae promittebant venturum ad redemEcclesia, sicut sol oritur et illuminat mundum, quae quondam Mosi in deserto dedicanti tabernaculum, et Salomoni dedicanti templum in figuram apparuit. Legimus, quod quando
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ ascensionemq ad celos prȩdi¬
cantib apłis fidẽ dnĩ ꝑceperunt: dequib
dicit lucas qͦd uno die credider̃ tria milia.
& cȩtera quȩ secuntur. Sed & hoc consideran-¬
dum est: qr ierłm quattuor modis intelli-¬
git᷑ in sacro eloquio. Primũ intelligitur ad
sensũ litterȩ ierłm ciuitas magna quȩ olim
iebus & inde salem appellata ÷ in monte
sion uł moria sita. ubi abraham optulit
cȩlestiũ uirtutũ agmina consistunt. sociatȩ
& iunctȩ illis animȩ scõrũ : de quadicit egre¬
guis prȩdicator. Illa aut̃ quȩ sursũ est ierłm:
libera est. Tertiomꝰ appellatur ierłm prȩsens
ȩccła. id ÷ congregatio fideliũ & electorum
in pace dñi constituta: & inuisione & con¬
templatione illius sursũ eleuata: de ꝗͦ dr̃.¬
Ierłmquȩ edificatur ut ciuitas. & illud
Fundamentũ eiꝰ in montib scis: diligit dñs
portas sion. Quarto etiã modo ierłm appel-¬

Expanded text:
resurrectionem ascensionemque ad coelos, praediresurrectionem ascensionemque ad coelos, praedicantibus apostolis fidem Domini perceperunt: de quibus dicit Lucas: Quod uno die crediderunt tria millia , et caetera quae sequuntur. Sed et hoc considerandum est, quia Hierusalem quatuor modis intelligitur in sacro eloquio. Primum intelligitur ad sensum litterae Hierusalem civitas magna, quae olim Jebet et inde Salem appellata est in monte Sion vel Moria sita, ubi Abraham obtulit coelestium virtutum agmina consistunt, et sociatae et junctae sunt illis animae sanctorum, de qua dicit egregius praedicator: « Illa autem quae sursum est Jerusalem, libera est . » Tertio modo appellatur Hierusalem praesens Ecclesia, id est congregatio fidelium et electorum in pace Domini constituta, et in visione, et contemplatione illius sursum elevata, de qua dem quae aedificatur ut civitas . » Et illud: « Fundamentum ejus in montibus sanctis, diligit Dominus portas Sion . » Quarto etiam modo Hierusalem appel
Abbreviated transcription (Latin):
iore decepti. & quȩdã uana somnia
sibi fingentes. referunt hȩc omĩa ad tempꝰ
mille annorũ quo dicunt se regnaturos cũ
istam uolunt intelligere illã aureã & or-¬
natam. quã autumant descendere de cęlo.
cuiꝰ ioħs euangłista facit mentionẽ inapo-¬
calipsi. suꝑ quã nos scãm ȩccłam intelli¬
gimus. quȩ ÷ ornata uariis ordinib &
diuersis uirtutibus. Dicunt etiã ipsi falsi-¬
loqui grauati sermone erroris. qđ om̃s g̾s
tunc temporis seruituȩ sint eis & cameli
ac dromedes madian &epha de saba uenientes.
aurũ deferant & thus: & om̃s oue scedar congre¬
gentur. & arietes naba ioth ad offerendũ dõ
suꝑ altare tẽpliqͦd illi extruxerunt. & cȩtera
uentura sint eisquȩ hic narrantur. Sed hȩc
omĩa nos falsissima & uanissima depucantes:
adȩccłam pͥmitiuã ea reserimꝰ quȩ collecta est
ex iudeis. in apłis uidelicet qui ante passio¬¬
nẽ dñi crediderunt. & in illis qui post illiꝰ

Expanded text:
rore decepti, et quaedam vana somnia sibi fingentes, referunt haec omnia ad tempus mille annorum, quo dicunt se regnaturos cum istam volunt intelligere illam auream et ornatam, quam autumant descendere de coelo, cujus Joannes evangelista facit mentionem in Apocalypsi : super quam nos sanctam Ecclesiam intelligimus, quae est ornata variis ordinibus et diversis virtutibus. Dicunt etiam ipsi falsiloqui gravati sermone erroris, quod omnes gentes tunc temporis serviturae sint eis, et cameli ac dromades Madian et Epha de Saba venientes, aurum deferant et thus: et omnes oves Cedar congregentur, et arietes Nabaioth ad offerendum Deo super altare templi quod illi exstruxerunt, et caetera ventura sint eis quae hic narrantur. Sed haec omnia nos falsissima et vanissima deputantes, ad Ecclesiam primitivam ea referimus, quae collecta est ex Judaeis, in apostolis videlicet qui ante passionem Domini crediderunt, et in illis qui post illius
Abbreviated transcription (Latin):
intrare ñ possit: attendente sillud Estote
prudentes sicut serpentes. & simplices sic̃
colũhȩ. Me enĩ insulȩ expectant id ÷ gentes
diuersȩ: scłm illud iacob. hon deficiet prin¬
ceps exiuda. & cȩtera: usq & ipse erit expecta¬
di in principio subaudis fidei suȩ me expe¬
ctant ut acdducã filios tuos gentiles delonge
o ȩccła pͥmitiua: hoc ÷ de idolatria. Argentũ
eorũ id ÷ confessio fidei. uł sapientia siue in¬
telligentia & aurũ eoꝵ cũ eis. hoc ÷ sensus
fidei. unde dr̃. Corde credit᷑ ad iusticiam:

Expanded text:
intrare non possit, attendentes illud: « Estote intrare non possit, attendentes illud: « Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » « Me enim insulae exspectant, » id est gentes diversceps ex Juda, etc., usque, et ipse erit exspecta« in principio, » subaudis fidei suae, « me exspectant, ut adducam filios tuos » gentiles « de longe, » o Ecclesia primitiva, hoc est de idolatria. « Argentum eorum, » id est confessio fidei, vel sapientia, sive intelligentia, « et aurum eorum cum eis, » hoc est, sensus f
Abbreviated transcription (Latin):
tare ieũ id÷ infide recta quȩ placet dõ. uel
ut altario deseruiant sicut illiqui ep̃i fuert̃.
ut a paulo oblatꝰ ÷ titꝰ ce timotheus. & a pecm
marcus aliiq martires & doctores successores
eoꝵ. & domũ inqͥt maiestatis meã glificabo.
id ÷ ȩccłam meã honorificabo intalib Sicut
ꝑunũ altare omĩa altaria: itaꝑunã domũ om̃s
ȩccłas debemꝰ intelligere. Qui sunt isti qui ut
nubes uolant. & quasi colũbe ad fenestras suas:
Uox ꝓpħȩ admirantis de gentilib credentibus:
& ad fidem di uelocit̾ currentib Qui sunt
isti gentiles qui ut nubes uolant pluendo ue¬
bis. choruscando miraculis. & ad celestia ꝑ
contẽplationẽ mentis se sulleuando: Sequit᷑
cubicula intrent: ita isti ꝑfidẽ uenientes. scãm
intrauer̃ eccłam. Uł sicut colũbȩ ad fenestras
staut scĩ: qr gaudentes simplicitate: quinq
corporis sensus sibi muniunt: ut ad eos mors

Expanded text:
tare meum, Id est in fide recta quae placet Deo, vel tare meum, Id est in fide recta quae placet Deo, vel ut altario deserviant, sicut illi qui episcopi fuerunt, ut a Paulo oblatus est Titus et Timotheus, et a Petro Marcus, aliique martyres et doctores successores eorum. Et domum, inquit, majestatis meae glorificabo, id est, Ecclesiam meam honorificabo in talibus. Sicut per unum altare omnia altaria, ita per unam domum omnes ecclesias debemus intelligere. « Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? » Vox prophetae admirantis de gentilibus credentibus, et ad fidem Dei velociter currentibus. Qui sunt isti gentiles qui ut nubes volant, pluendo verbis, coruscando miraculis, et ad coelestia per contemplationem mentis se sublevando? Sequiturcubicula intrent: ita isti per fidem venientes, sanctam intraverunt Ecclesiam. Vel sicut columbae ad fenestras stant sancti, quia gaudentes simplicitate, quinque corporis sensus sibi muniunt, ut ad eos mors
Abbreviated transcription (Latin):
cedar. id ÷ filii tenebrarũ & meroris. quibus
inquib nunc erubescitis: Ipsi etiã exciterꝰ
arietes naba ioth id÷ pͣdicatores & filii ꝓpħa-¬
runt de xp̃o Ipsi ministrauert̃ eccłȩ. qr exip
dño quando corpꝰ & sanguinẽ illius fidelib
tradiderunt: uł quando uerbũ doctrinȩ
eis impenderunt. Offerent᷑ ipsi arietes sup
placabile altare meũ. & domũ maiestatis
meȩ gli̾ficabo. Altare in hoc loco dupliciter
possumꝰ acciꝑe. uł fidẽ inqua offeruntur
bona oꝑa dõ ħł ꝑunũ altare omĩa altaria
in uniuerso orbe: inquib offert᷑ corpꝰ & san¬
F guis illiꝰ
Sicut enĩ una fides in scã ȩccła: itaunũ altare
sicut isaias demonstrat dicens. Erit indieb
illis altare dnĩ in t̾ra egipti. hoc ÷ in mundo
qͥ intelligit᷑ ꝑegiptũ quȩ int̾pretat᷑ tenebie ẜ
meror. Offerertt̾ inquit arietes id ÷ doctores
& filii ꝓpħarũ ꝑimitationẽ suꝑ placabile al¬

Expanded text:
Cedar, id est, filii tenebrarum et moeroris, quibus Cedar, id est, filii tenebrarum et moeroris, quibus in quibus nunc erubescitis? » Ipsi etiam exstiterunt arietes Nabaioth, id est praedicatores et filii prophetrunt de Christo. Ipsi ministraverunt Ecclesiae, quia ex ipDomino quando corpus et sanguinem illius fidelibus tradiderunt, vel quando verbum doctrinae ejus impenderunt. « Offerentur » ipsi arietes « super placabile altare meum, et domum majestatis meae glorificabo. » Altare in hoc loco dupliciter possumus accipere, vel fidem in quo offeruntur bona opera Deo. Vel per unum altare, omnia altaria in universo orbe, in quibus offertur corpus et sanguis illius. Sicut enim una fides in sancta Ecclesia, ita unum altare. Sicut Isaias demonstrat dicens: Erit in diebus illis altare Domini in terra Aegypti, hoc est in mundo, qui intelligitur per Aegyptum, qui interpretatur tenebrae vel moeror. Offeret filii prophetarum per Imitationem, super placabile al