comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ergo pereius insericordiam iusti plene perfecteq mundati fulge¬
bune hniteg no patrinsui: sicut tune plene atq persecto eritecdesia non
babens maculam. autrugam. aut aliquid eius modi. quia tune etiaror
erit uere gloriosa Cumenim nontantũ ait ute hibere sibiendesiam
non babentem maculam autrugam. sed ad dit gloriosam. Satissigni¬
ficauit quando erit sine macula & ruga. aut aliquid hi modi Tuncutiq
quando glorosa nonenim modo. intantis malis inrtantis sandali intio¬
taprerimx tione hominum pessimorũ intantr obpropris impior ina
Duenlimẽ cadem ee gloriosam quia reges ei serunnit Ibse peretibosior
malor tentatio. seđ tunc potur gloriosa ent quando fioe quodida aot
apostolir Cum xp̃r apparuerit inta ur̃a Tunc &uos cumpro apparebi¬

Expanded text:
Tunc ergo per ejus misericordiam justi plene perfecteque mundati, fulgebunt in regno Patris sui sicut sol. Tunc plene atque perfecte erit Ecclesia, non habens maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi, quia tunc etiam erit vere gloriosa. Cum enim non tantum ait ut exhiberet sibi ecclesiam non habentem maculam aut rugam, sed addidit, gloriosam; satis significavit, quando erit sine macula et ruga aut aliquo ejusmodi, tunc utique quando gloriosa: non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis opprobriis impiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei serviunt, ubi est periculosior majorque tentatio; sed tunc potius gloriosa erit, quando fiet quod idem ait Apostolus: Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Qliquro hunu oi sdae c ẽ sponsi xp̃i nonhabens macila autrigam¬
Nonuns habere maculam: fac quod seriptumest: Lauamim mundiesto¬
ter elnfente nequitias decordibus uestris: Noniuis habene iugaut exefto¬
cdere mericem Nonenim tantum opusẽ ud aueris sedetiam utex tenda¬
rir utur sine macula autruga. perlauacrum enim: auferuntur pecca¬
Qud cundem extensum Ea inquit quȩ e trosunt oblitus qna que aortest
extensus secundum intentionem sequor adpalmã supernȩ uccttionis

Expanded text:
liquid ejusmodi . Haec est sponsa Christi, non habens maculam aut rugamNon vis habere maculam? Fac quod scriptum est; Lavamini, mundi estote, auferte nequitias de cordibus vestris . Non vis habere rugam? Extendere in crucem. Non enim tantum opus est ut laveris, sed etiam ut extendaris, ut sis sine macula aut ruga. Per lavacrum enim auferuntur peccaudi eumdem extensum: Ea, inquit, quae retro sunt oblitus, in ea quae ante sunt extensus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis
Abbreviated transcription (Latin):
Ds temtat ut doceat. dabolus temͦtat. ut decipiat. Cuitamen nĩss
ille quitemtatur dederit locum. in anis temtatio. & in ridenda rep¬
pellitur. Ideo apostolus. neque detir locum chiabolo. Dant autẽ lou
homines diabolo ex concupiscentiis suis: Nonenim uident diabali
homines cum quo pugnant. sed facie habent remedium se ipsos inde¬
rius uincant & deillo foris triumphant::tare sp̃os cmbi

Expanded text:
s tentat, ut doceat; diabolus tentat, ut decipiat. Cui tamen nisi ille qui tentatur dederit locum, inanis tentatio et irridenda repellitur. Ideo Apostolus: Neque detis, ait, locum diabolo . Dant autem locum homines diabolo ex concupiscentiis suis. Non enim vident homines diabolum, cum quo pugnant: sed facile habent remedium. Se ipsos interius vincant, et de illo foris triumphant. Quare hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
trimenta uergere grauioris. acsenilis aetatis. & ideo non eẽ dictum
in mensuram corporis uel in mensuram staturȩ. sed mmensurã a&atis.
cuiusq partis incrementum. corporis facit. in aedificationẽ sui incaritas
Ecce quiest uirperfectus. caput & corpus quod constat omnibus mẽ brs¬
que suo tempore complebuntur. Cotidie tm eidem corpori accedunt
Dum aedificatur ecclesia cuidr̃. Vosaũ estr corpur xp̃i & membra secins
operationẽ inquit in mensuram unius cuiusq partis. sicut et̃ ẽ mensurn
unius cuiusque partir. Ita totius corporis. quod omnibus suis mẽbris con¬
stat. est utiq mensura plenitudinis. dequa dictumẽ in mensuram a& a
plenitudinis xp̃ĩ Quã plenitudinẽ et̃ illo commbnorauit loco. lbi ait
de xp̃o & ipsum dedit super omnia ecclesiȩ quȩ ẽ corpus eius plenitudo eiuis.
ui omnia in omnib impletur uestrȩ. et IXouite vouue

Expanded text:
trimenta uergere grauioris ac senilis aetatis — et ideo non esse dictum trimenta uergere grauioris ac senilis aetatis — et ideo non esse dictum in mensuram corporis uel in mensuram staturae, sed: in mensuram aetatis cuiusque partis incrementum corporis facit in aedificationem sui in caritate. Ecce qui est uirquae suo tempore complebuntur. Quotidie enim eidem corpori accedunt, dum aedificatur Ecclesia, cui dicitur: Vos estis corpus Christi, et membra. Secundum operationem, inquit, in mensuram uniuscujusque partis. Si ergo est mensura uniuscujusque partis, ita totius corporis, quod omnibus suis membris constat, est utique mensura plenitudplenitudinis Christi. Quam plenitudinem etiam illo commemorauit loco, ubi ait de Christo: Et ipsum dedit caput super omnia ecclesiae, quae est corpus eius, plenitudo eius, qui omnia in omnibus inpletur. Verum si hoc ad re
Abbreviated transcription (Latin):
Sidixerimus ad dominiici corporis modum etiam quorũq: maiora cor¬
pora redigenda peribit demultorum corporis plurimũ cumipse no
capillum periturum ẽẽ promiserit restat ergo ut suam recipiat quisq
mensuram quã uel habuit iniuuentute etiam sisenex sit mortuus. uel
fuerat habiturus. etiam siest ante defunctus. Atq illud quod commio¬
morauit a postolus. demensura aetatis plenitudinis xp̃i. aut propte
aliud intellegamus dictum eẽ. Idẽ utilli capiti inpopulis xp̃ianis accedo
omniũ ꝑfectione membrorũ aftatis eius mensura compleatur. Auth
hoc deresunectione corporum dictumẽ sic accipiamus dictum ut nec in¬
fra. nec ultra iuuenalem formã resurgant corpora mortuorum. sedin
eius aetate & robore urq ad quã xp̃m hic peruenisse cognouimus cra
xxx. quippe annos definier̃ eẽ et̃ scłi huius doctissimi homines iuuen¬
tutẽ. quȩ cum fuerit spatio proprio terminata Inde iam hominẽ. inde¬

Expanded text:
dixerimus ad domini corporis modum etiam quorumcumque maiorum corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentate, etiam si senex sit mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quod commemorauit apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christi, ant propter aliud intellegamus dictum esse, id est ut illi capiti in populis christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura compleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resurgant corpora mortuorum, sed in eius aetate et robore, usque ad quam Christum hic peruenisse cognouimus — circa XXX quippe annos definierunt esse etiam saeculi huius doctissimi homines iuuentutem, quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde iam hominem in de
Abbreviated transcription (Latin):
iquo captui tenebantor dehis aedificatur corpus xp̃i quȩ domus appellatur &ła
Hanc aute capouitatem. Ipsecapt. uabit quidabalum uieit & neilla quo fitu¬
raerant sai capitis membra. ina& ernum supplicum secam trabera Eum usti¬
ras pris demee potentie uinculis alagairt spie itaq dabolis est appellata

Expanded text:
a quo captivi tenebantur, de his aedificatur corpus Christi: quae domus appellatur Ecclesia; a quo captivi tenebantur, de his aedificatur corpus Christi: quae domus appellatur Ecclesia; hanc autem captivitatem ipse captivavit, quia diabolum vicit: et ne illa quae futura erant sancti capitis membra, in aeternum supplicium secum traheret, eum justitiae prius, deinde potentiae vinculis alligavit. Ipse itaque diabol
Abbreviated transcription (Latin):
eprophdas quecdait a postolus. quordam quidem deditth inaedesa a postolos
Quos dam autem ꝓphieas. hocintellego quo dipse scripsist ꝓphietas eos dictos
eristo loco exquibus agabus erat ponillos quiuenturum in carne dũm ꝓphe¬
tarunt Euangelistas uero inuenimus quos a postolos funse non legimus
sicut fuerunt marcus & lucas. Pastores autem & dotores. Quos maxime
utdiscerneremus. uoliuisti eosdem ẽẽ puto sicut & tibiin sumẽ. ut non alios¬
pastores alios doctores intellegamus: sedideo cump̃dixirs&. pastores sub¬
unsxit doctores ut intellegerent pastores ad officium sium pertinere doctos¬
nam Ideo enim non ait: quosdam aũpastores quosdam uero doctores sedeum
siperiora ipso locimionis genere dstinguer& dicendo quosdam a postolor
quos dam autem proph&as quos dam uero euangelistas. hos tamquã unũ
aliquid deduob nominibus amplexus est quosdam aũ pastores &doctores:¬
nem scorum inopus ministerii inaedificationẽ corporis xp̃i. haecestdemus

Expanded text:
prophetis quod ait apostolus: quosdam quidem dedit deus in ecclesia apostolos, quosdam autem prophetas, hoc intellego quod ipse scripsisti, prophetas eos dictos ex isto loco, ex quibus Agabus erat, non illos qui uenturum in carne dominum prophetarunt. euangelistas uero inuenimus quos apostolos fuisse non legimus, sicut fuerunt Marcus et Lucas; pastores autem et doctores, quos maxime ut discerneremus uolpastores. alios doctores intellegamus; sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. ideo enim non ait: Quosdam autem pastores, quosdam uero doctores, sed cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicendo: Quosdam autem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam uero euangelistas, sed hoc tamquam unum aliquid duobus nominibus amplexus est: Quosdam autem pastores et doctoresnem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
illud implebitur. Diliger dm̃ dm̃tium & toto cordadio
& &tota animatuu &e tona mentetiua. Nam cum est aq¬
huc aliquid curnalir concupircentiut. quod uel conunendo fro
Nonomnimodo &tota animu dilgiturdr̃. Nonenim caro sine
animu concupircit. Quamuis caro concupiscere dicatur. quia
cornalet animi concupircit. Tunceritiustus sincullo omnina pe¬
cato eqanillu lexerit inmembrireiur repugnuns legimentis qu
sed prumus toto corde totuamimu totumente dilgitđm qđ & prrs¬
fectio. Quumuir eamin hacuita nemohabeict. Nonenim recte cus¬
ritur sis currendume nesciũ quomod oautem scir& sinullir pm¬

Expanded text:
illud implebitur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato, quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi mentis eius, sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diliget derfectio. quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis pr
Abbreviated transcription (Latin):
uod ait secundum dĩ creatum. hoc alioloco dr. adimaginẽdĩ. sed peccando
ustitiã & scitatem ueritatis amisit. Pp̃ quod haec imago deformis & decolor
acta est. Hanc recipit cumꝑeformatur. atque renouatur. Quod aũ ait
spũ mnentis ur̃ae. nonib duas res intellegi uoluit quasi aliud sit mens aliud
sprmentir. sed quia omnismens sprẽ. Nonautem omnis sp̃r mensẽ estenim

Expanded text:
uod ait, secundum Deum creatum; hoc alio loco dicitur, ad imaginem Dei . Sed peccando, justitiam et sanctitatem veritatis amisit; propter quod haec imago deformis et decolor facta est: hanc recipit, cum reformatur et renovatur. Quod autem ait, spiritu mentis vestrae; non ibi duas res intelligi voluit, quasi aliud sit mens, aliud spiritus mentis: sed quia omnis mens spiritus est, non autem omnis spiritus mens est. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
Mem bra nostra acttendte : multir membris constat unum corpus &u
gett membra omnia unus sp̃s: Eccehum a nospũ spũ quo sumego ipse
homo mebra omnia colligo & ueto impero membris ut ioueantur
Intendo oculos aduidendum : aures adlaudiendum. lingnam adoquendi
Manus adoperandum pedes ad ambulandum: officia membrorudisp¬

Expanded text:
us spiritus . Membra nostra attendite. Multis membris constitutum est corpus, et vegetat membra omnia unus spiritus. Ecce humano spiritu, quo sum ego ipse homo, meintendo oculos ad videndum, aures ad audiendum, linguam ad loquendum, manus ad operationem pedes ad ambulandum. Officia membrorum disp
Abbreviated transcription (Latin):
imin. inomnem plenitudinemdi. In hiocmisterio sttura crueis osteti dituara
quenimꝰ quia uoluit mortiuus ẽ : quomodo uoluit mortuus ẽ ñ frustra igttur
ulcgenus mortis elegit nis quod ineo q̃ lattudinis hi &longitudins. ccalti¬
tadinis & pto sunditatis magister exister&: Nam latitudoe ineo lgno quołrans¬
pemnin desuper figitur. hocadbona opera pertine quia ibrectendantur ma¬
nos Nongitudo ineo quod abipso ligno usque adterram conspicuune. Ibuenbon¬
qusdas moddo stitr. idest persistitur. & perseueratur qđ longanumtate dabuit
abai tudo irine a ligni parte qus abillo quocdtorins uersum figitar sor sun uer¬
us ralin qutur hcecest adcaiput cror paiciua bene sperantuam supna xepermaliore
an uefonludior ligtio q uodnonappara quod fi xum occibiator unde toumilus
emsurta il poirto sundtie temi sigpois gratute gratie Inqua multorua lrdira cqu¬
cefuntir uostunsigia retcorantia utadex trenumeis dectr. Ohor tu quies

Expanded text:
mini in omnem plenitudinem dei. In hoc mysterio figura crucis ostenditur. qui enim, quia uoluit, mortuus est, quo modo uoluit, mortuus est. non frustra igitur tale genus mortis elegit, nisi in eo quoque latitudinis huius et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. nam latitudo est in eo ligno, quod transuersum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. longitudo in eo, quod ab ipso ligno usque adquodam modo statur, id est persistitur et perseueratur, quod longanimitati tribuitur. altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo quod transuersum figitur sursum uersus relinquitur, hoc est ad caput crucifixi, quia bene sperantium superna exspectatio est. iam uero illud ex ligno, quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat gratuitae gratiae, in qua multorum ingenia conteruntur id uestigare conantia, ut ad extremum eis dicatur: o homo, tu quis es,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas a mercennariis occasone adnuntietur: Veritus a filiis ueritate
ad nunti&ur. filii adernam hȩreditatẽ patris patienter expectant:
Mercennarii temporalem mercedem conducentis exoptant festinanter
Mihi humana gloria cui mercennarios inudere uideo minuatur. & tam̃
perlinguas mercennariorum & filiorum dĩ xp̃igloria diffametur:

Expanded text:
eritas a mercenariis occasione annuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercenarios invidere video, minuatur; et tamen per linguas et mercenariorum et filiorum divina Christi gloria diffame
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in duob filiis abrahae. quod unus de ancella quȩ dicebatur agar
secundum carne naturẽ ismahel. Alter autẽ desarra libera secundũ
pmisionsm nature isaac. Vte.q quidem desemine abrahe. Sedillum
remuit demonstrans consu&udo naturam. illum uero dedit pmissio signfean¬
gratiam. Natur ẽ eg̃ is mahel sicut narcuntur homines ꝑmixtione sexus
utriusq usitata lege naturae. Ideo dictumẽ seundũ carnẽ. Non quia ista
beneficiadi non sint sedubi significandum fueratdi donum: c in debitũ
hominibus gratis gratiadi largiretur. sic opor tuit clari filium. quẽ ad¬
modum naturae non debebatur excursibur .: Exl̃i decestis pelacii¬
non inuenitur ꝓmitti apertissimȩ : nisi terena felicitas. Vndeilla
Inquapax: & renum & abinimicis uictoriarum reportatio & abi¬
dantia filiorum ac frustuũ terrenorum. & siquidhi modi. E

Expanded text:
etiam in duobus filiis Abrahae, quod unus de ancilla, quae dicebatur Agar, etiam in duobus filiis Abrahae, quod unus de ancilla, quae dicebatur Agar, secundum carnem natus est Ismael, alter est autem de Sarra libera secundum repromissionem natus Isaac. Uterque quidem de semine Abrahae; sed illum genuit demonstrans consugratiam. Natus est enim Ismael sicut nascuntur homines permistione sexus utriusque usitata lege naturae; ideo dictum est secundum carnem; non quia ista beneficia Dei non sint, sed ubi significandum fuerat Dei donum, quia indebitum hominibus gratia Dei largiretur; sic oportuit dari filium quemadmodum naturae non debebatur excursibus. Non ergo secnon inuenitur apertissime promitti nisi terrena felicitas. unde illaqua pax et regnum et ab inimicis uictoriarum reportatio et abundantia filiorum ac fructuum terrenorum et si qua huius modi,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegendi deapostolica auctoritate. descendens locum nobis aperit
quẽ ad modum scripturas duorum testamentorũ ufteris & noui acci¬
pere debeamus. Pars enim terrenȩ ciuitatis. Imago caelestirci¬
uitatis effectaẽ: Nonse significando. sed alterã. & ideo seruiens
nonenim ꝓp̃t sẽ ipsam sedp̃p aliam significandam ẽ instituta. & p̃cedente
alia significatione & ipsa p̃sigurans. praefigurata est. Namq agar ancel¬
la sarrae eiusq filius. imago quȩdam humaginis fuit. & qm̃ transiturȩ
erant umbrae luce ueniarte. Ideo elixit libera sarra. que significabat.
liberam ciuitatemn. Cuirursus aliomodo significandȩ etiam illa um bra srued at
unam suam presentiã demonstrantẽ. Abteram caelesti ciuitati significande
sua praesentia seruisntẽ. Parit autẽ ciues terenȩ cuuitatis peccato uitiata
natura. Cael estis uero ciutatis. Ciues parit a peccato naturam liberans gatia
Vnde illa uocantur uasa hrae. Ista uasa misericorhȩ. significatum ẽ hoc

Expanded text:
intellegendi de apostolica auctoritate descendens locum nobis aperit, quem ad modum scripturas duorum testamentorum, ueteris et noui, accipere debeamus. Pars enim quaedam terrenae ciuitatis imago caelestis ciuitatis effecta est, non se significando, sed alteram, et ideo seruiens. Non enim propter se ipsam, sed propter aliam significandam est instituta, et praecedente alia significatione et ipsa praefigurans praefigurata est. Namque Agar ancilla Sarrae eiusque filius imago quaedam huius imaginis fuit; et quoniam transiturae erant umbrae luce ueniente, ideo dixit libera Sarra, quae significabat liberam ciuitatem, cui rursus alio modo significandae etiam illa umbra seruiebat:unam suam praesentiam demonstrantem, alteram caelesti ciuitati significandae sua praesentia seruientem. Parit autem ciues terrenae ciuitatis peccato uitiata natura, caelestis uero ciuitatis ciues parit a peccato naturam liberans gratia unde illa uocantur uasa irae, ista uasa misericordiae. Significatum est hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rata. Qđ querit᷑ ad salute. totũ iã adimple¬
tũ est in scripturis: qͥ ignorans est inuenit
ibi qđ discat. qui contumax est & peccator
inuenit ibi futuri iudiciĩ flagella qđ ti¬
meat: qui laborat inueniet ibi głas ꝓmis¬

Expanded text:
 quaeritur ad salutem, totum iam impletum est in Scripturis. Qui ignarus est, inveniet ibi quod discat: qui contumax est, et peccator, inveniet futuri iudicii flagella, quae timeat. Qui laborat, inveniet ibi glori
Abbreviated transcription (Latin):
exteriores hereticorũ: qm gentiles uerita¬
tẽ sꝑnunt quã non audierunt. iudei aũ
quã ñ crediderunt᷑. heretici autẽ quam
audierunt & didicerunt. Ipsarũ quoq he¬
resyacarũ tenebrarũ quidã sunt ꝓlo̾ce

Expanded text:
exteriores hereticorum, quoniam gentiles veritatem spernunt, quam non audierunt, Iudaei autem, quam non crediderunt, heretici autem, quam audierunt et didicerunt. Ipsarum quoque hereticorum tenebrarum quaedam sunt prope lucem
Abbreviated transcription (Latin):
magis ad maliciã sunt excitati. Hȩc est ꝓ¬
prietas bonorũ hominũ &malorũ. Bonus
enĩ comprehensus inpeccato gemiscit: qͥa
peccato: utputa domesticũ animal si aliqͣn¬
recordatione naturȩ suȩ redactũ. cito iterũ
mansuescit: animal autẽ siluestre cũ fuerit
comprehensũ. aut morsibꝰ appetit. aut cal
non solũ pęnitentiã ñ agit: sed adhuc adũ¬
affectu: qͥ cũ sit natura dñs. tam̃ magis uult
diligi quasi pat̾: quã timeri ut dñse pt̃
timebis dñm dñm d̃m tuũ ex toto corde¬

Expanded text:
malitiam magis sunt excitati. Haec enim proprietas bonorum hominum et malorum est, ut bonus deprehensus in peccato ingemiscat, quia  ut puta domesticum animal, si aliquanrecordacionem nature sue redactum cito iterum mansuescit. Animal autem silvestre, cum fuerit comprehensum, aut morsibus impetit aut calcinon solum penitenciam non agit, sed adhuc reveaffectu. Qui cum sit natura Dominus, tamen magis vult se diligi quasi pater, quam timeri ut Dominus. timebis Dominum Deum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. ab sit: conscientia autẽ confessi suͣt.
qͥa malos male ꝑdet. frequenter autẽ scrip¬
turȩ cogitationes cordis ita exponunt. qua¬
si dicta sermonis: sicut ait iob. Dicit impius
do. Discede ame: uias tuas nolo.tem.¬

Expanded text:
dixerunt, absit, conscientia confessi sunt, quia, Malos male perdet. Frequenter 896 autem Scriptura cogitationes cordis sic exponit quasi dicta sermonis. Unde Job, Dicit impius Deo, discede a me, vias tuas nosse
Abbreviated transcription (Latin):
nistros suos. id est aliqͦs sp̃s seductionum.
Nã mala ꝑ malos sp̃s reddet. Qualis fuit
sp̃s erroris quẽ misit ds ut seducat achab
sicut scriptũ ẽ in tercio regnorũ: uł qͣlis
est illa oꝑatio erroris quã dabit d̾s eis
ligantes pedes eiꝰ idest motus animȩ eiꝰ qͥ¬
loco ad locõ. sed de malo ad bonũ. uł de bo¬

Expanded text:
nistros suos, id est malos spiritus seductionum, nam mala per malos spiritus reddit, qualis fuit spiritus erroris, quem misit Deus, ut seducat Achab, sicut scriptum est in tertio libro regnorum, vel qualis est operatio erroris, quem dabit eis Deus nis, et pedes, id est motus animae, qloco ad locum, sed de malo ad bonum, et de bo
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ suspectos: ut aut abscondite facile
deciꝑent eũ. aut deprehensi minꝰ erube̾¬
cerent apud eũ. Nam consilio malo dep̾¬
henso: tanto minꝰ nascit᷑ confusio. qͣntũ
fuerit ꝑsona deterior. Sed discipłi illi
statura breuiores sunt: ueneno autẽ ȩqua¬
les. Et catuli luporũ adhuc tẽneri consti
tamen in sanguine gaudent. & morsibus

Expanded text:
nt dediti, ut aut abscondite facile deciperent eum, aut reprehensi minus erubescerent apud eum. Nam consilio malo dephenso, tanto minor nascitur confusio, quanto fuerit persona deterior. Sed discipuli talium statura sunt breviores, veneno autem aequales, et catuli luporum adhuc teneri, tamen in sanguine et morsibus
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes significabunt᷑ ingressuri in regno
di id ẽ credituri in xp̃o. Sed qͥa credentibꝰ pub¬
licanis & meretricibꝰ iohanni & baptiratis ab
re uoluerunt ei. post publicanos & meretrice̾¬
intraturi annuntiant᷑ sicut & factũ est. Post

Expanded text:
i in regnum Dei, id est credituri in Christum. Sed quia credentibus publicanis et meretricibus, Joanni et baptizatis ab iderunt, post publicanos et meretriceintraturi annuntiantur, sicut et factum est: nam post
Abbreviated transcription (Latin):
habens uerbi. ideo dicebat᷑ manna. quod
enscũq audiamꝰ uerbũ admoneat nos
ipsũ nomen reqͥrere. qͥd ẽ hoc qđ audimꝰ:
& sicut cibũ cum masticauerimꝰ dimittimꝰ
stomacho: ita & uerbũ postquã tractaue¬
rimꝰ cõmendamꝰ memoriȩ quasi stomacͥo

Expanded text:
deserto ideo dicebatur manna , quod escunque audimus verbum admoneat nos ipsum nomen requirere: Quid est hoc quod audimus? Et sicut cibum cum masticaverimus, dimittimus in stomachum, ita et verbum bene tractatum commendandum est memoriae quasi stomacho
Abbreviated transcription (Latin):
& nichil ẽ. Ita quicqͥd uiuũ creatũ est suꝑ
terrã: ex uita uiuit. Nec enĩ potest ẽẽ ali¬
qͥd uiuũ: in quo non sit sp̃s uitȩ. Ex malo
autẽ nulla res esse potest. Cũ ipsũ malũ ni¬
chil sit: qͦm̾ potest facere rem aliquã. Esse:
tantũ ꝑdere potest: sed ñ ipsũ malũ ꝑdet.
Sed de re ipsa inqua est malũ subtrahit se
bonũ ꝓpter inhabitans malũ in ea: & sic bo¬
no recedente resuadit ad nichilũ. Ergo rẽ
in qua solũ bonũ est: uiuax est & in morta¬
lis. In qua autẽ bonũ & malũ habitat. uiuit
quidẽ: tamen ꝓtẽpore uiuit ꝓpter inhabi¬
tans bonũ: morit᷑ autẽ ꝓpter inhabitans ma
ideo ex bono & malo creatꝰ est: ut contẽpto
malo sequat᷑ bonũ. & ꝑ hoc habet electio¬
nis mercedẽ. Qđ si contẽpto bono secutꝰ
fuerit malũ: suscipiet eũ ȩternus interi¬
tus.Si autẽ dimisso malo secutꝰ fuerit bo¬
nũ: in morte natura carnis eiꝰ soluit᷑ ab o¬
ni malo. Et cũ resurrectio fuerit facta¬

Expanded text:
. Ita quicquit vivum creatum est super terram, et vita vivit. Nec enim potest aliquot vivum, in quo non sit spiritus vite, ex malo autem nulla res esse potest. Cum ipsum malum nichil est, quomodo potest facere aliquam rem esse? Tantum perdere potest, sed non ipsum malum, sed de re ipsa, in qua est malum, subtrahit se bonum propter inhabitans malum in ea, et sic bono recedente res vadit ad nichilum. Ergo res, in qua solum bonum est, vivax est et immortalis, in qua autem bonum et malum habitat, vivit quidem, cum pro tempore vivit propter inhabitans bonum, moritur auteideo ex bono et malo creatus est, ut contempto malo sequatur bonum, et per hoc habet eleccionis mercedem. Quod si contempto bono secutus fuerit malum, suscipiet eum eternus interitus. Si autem dimisso malo secutus fuerit bonum, in morte natura carnis eius solvitur ab omni malo. Et cum resurreccio facta fuerit sanct
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Nam scorũ uirorũ est non ibi querere
mansionẽ ubi clariores sunt uiri. sed ubi
fideliores: nec gaudent ubi epulȩ large st̃
sed ubi scitas flor¶Mane autẽ reuer¬
tens in ciuitatẽ esuriit. Non quasi homo¬
cibũ. sed quasi d̾s salutẽ humanã. ñ quasi
homo esurisset cibũ. nũquã mane esuriss&:

Expanded text:
torum enim virorum est non ibi querere mansionem, ubi clariores viri sunt, sed ubi fideliores, nec gaudere, ubi epule large sunt, sed ubi sanctitas floret. tens ad eam, esuriit, non quasi homo, sed quasi Deus, salutem eorum; nec quasi homo esurisset, nunquam cibum esurisset
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uideris arborẽ pallentibꝰ foliis marcidã
intelligis qͥa aliquã culpã habet circa radi¬
cẽ: ita cũ uideris popłm indisciplinatum¬
& irreligiosũ. sine dubio cognosce qͥa sacer¬
dotiũ non est sanũ. Et eiciebat uendẽ¬
tes & ementes de tẽplo: significans qͥa ho¬
tor: aut si uoluerit esse. ꝓiciat᷑ de eccłia
di dicente ꝓpħa: qͥa ñ cognoui negotiaci.¬
ones introibo in potentias dñi. Quẽad¬
modũ enĩ qui ambulat inter duos ini-¬
micos. uolens ambobꝰ placere. & uolens
se cõmendare sine maliloquio. ñ potest
ẽẽ. necesse est enĩ ut &isti male loquat᷑
de illo. & illi male loquat᷑ de isto: sic qͥ

Expanded text:
 videns arborem foliis pallentibus marcidam, intelligis quia aliquam culpam habet circa radicem, ita cum videris indisciplinatum populum, sine dubio cognosce quia sacerdotium ejus non est sanum. Et cum fetes et ementes de templo, significavit, quia hotor, aut, si voluerit esse, projiciatur de ecclesia Dei, dicente Propheta: Quia non cognovi negotiationes, introibo in potentias Domini. Quemadmodum enim qui ambulat inter duos inimicos, ambobus placere volens et se commendare, sine maliloquio esse non potest necesse est enim, ut isti male loquatur de illo, et illi male de isto, sic qui
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ premii: ut non tantũ ipsa eccłia torcu¬
est in ea fossum. Si enĩ uerbũ noui testamen¬
ti qd̃ leue est cruciat hominẽ contradicente
carnis natura: quantomagis uerbũ ueteris¬
testamenti qđ importabile erat. Ubi gͦ uer¬
bũ di positũ erat in lege. modũ uiuendi cõ¬
stituens: torcular erat fossũ. Ubi autẽ de fi¬
sicut inturri consistentes duo bona conse¬
quunt᷑. & hostiũ irruptionẽ ipsi facile non¬
patiunt᷑. & hostes de turri facile conteruns:
libus bonorũ sagittis oꝑum eos facile uul

Expanded text:
 Dei: ut non tantum ipsa Ecclesia torcuest in ea fossum. Si enim verbum Novi Testamenti quod leve est, cruciat hominem contradicentem naturae carnis, quanto magis verbum Veteris, quod importabile erat? Ubi ergo verbum Dei positum erat in lege, modum vivendi constituens, torcular erat fossum. Ubi autem de fisicut in turri consistentes et hostium irruptionem non facile patiuntur, et ipsos hostes de turri facile conterunt, nibus
Abbreviated transcription (Latin):
cus: qui in pͥma quidẽ facie ꝓfitet᷑ uitã spi¬
ritualẽ. reuera autẽ complectit᷑ uitã carna¬
lem. Et melior est laicus ante dm peniten¬
tiã agens: quã clericus ꝑmanens in pecca¬
tis. Laicus enĩ in die iudiciĩ stolã sacerdota¬
lẽ accipiet. Ideo in chrismate om̃s sic ung¬
uent᷑ in sacerdotio. Sacerdos autẽ peccator
spoliatꝰ sacerdotii dignitate quã habuit.
erit inter infideles & hypocritas. dicente¬

Expanded text:
dos qui in prima facie profitetur vitam spiritualem, revera autem complectitur vitam carnalem. Et melior est laicus ante Deum poenitentiam agens, quam clericus permanens in peccatis. Laicus enim in die judicii stolam sacerdotum accipiet: ideo enim in chrismate omnes unguntur in sacerdotio, sacerdos autem peccator spoliabitur sacerdotii dignitate quam habuit, et erit inter infideles et hypocritas.
Abbreviated transcription (Latin):
despexit me sol. Uis cognoscere mansue¬
tudinẽ uenientis: Considera speciẽ adu¬
entus eiꝰ. Hon sedet in curru aureo pͣcio¬
sa purpura fulgens. nec ascendit suꝑ equͣ
feruidũ. discordiȩ amatorẽ & litis: qͥ głȩ
iactantia pectus habet repletũ. qͥ delon¬
ge odoratur bellũ. & gaudet ad uocẽ tu¬
be: & cũ uiderit sanguineã pugnã dicit
in corde suo benefactũ: sed sedet suꝑ asi-¬

Expanded text:
suae. Vis cognoscere mansuetudinem venientis, considera speciem adventus ejus . Non sedet in curru aureo pretiosa purpura fulgens, nec ascendit super fervidum equum discordiae amatorem et litis, qui gloria jactantiae pectus habet repletum, qui de longe odoratur bellum, et gaudet ad vocem tubae, et cum viderit sanguineam pugnam, dicit in corde suo: Bene factum; sed sedet super asi
Abbreviated transcription (Latin):
seruare: sic difficile est uirũ fidelẽ uixta
istũ mundũ uiuentẽ. idẽ in actibꝰ eiꝰ uis¬
ticiã immaculatã usq ad finẽ̾ tenẽre.Re¬
cede de uia & plantare in loca secreta: ut
nec mundus tecũ aliqͥd habeat cõmune.
te fructus nascatur in sempiternũ. Non
nec folia ipsa ꝑferret: idẽ non ideo iudei

Expanded text:
irum fidelem iuxta istum mundum viventem, scilicet in actibus eius, iusticiam immaculatam usque ad finem tenere. Recede de via et plantare in loca secreta, ut nec mundus tecum aliquit habeat commune te fructus nascatur in sempiternum. Non nec folia ipsa proferret. Verum quia non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Qm̃ in hoc mundo ꝑiculosissimo ui¬
uimꝰ. quasi in pelago ubi numquã est
minꝰ tempestas: & si tempestas interdũ
ñ fuerit: tamen semꝑ timor est tẽpesta¬
tis. Sic in hoc mundo uiuentibꝰ nũquã
minꝰ est tẽptatio: & si tẽptatio interdũ
non fuerit. tam̃ timor tẽptationis est

Expanded text:
tur in hoc mundo periculosissimo vivimus quasi in pelago, ubi nunquam est minus tempestas; et si tempestas interdum non fuerit, tamen semper timor tempestatis; sic et in hoc mundo viventibus nunquam est minus tentatio, et si tentatio interdum facta non fuerit, tamen timor tentationis est
Abbreviated transcription (Latin):
spͣuali intellectu oꝑa uirtutũ eius aspici¬
te. ñ scema uisionum eiꝰ. Si enĩ scema eiꝰ
aspexeritis: deiciendi estis in natura hu¬
mana. Si autẽ opꝰ eius consideraueritis.
saluandi estis in uirtute diuina. Ante¬

Expanded text:
spiritali intellectu opera virtutum ejus aspicite, non schema visionis ejus. Si enim schema ejus aspexeritis, decipiendi estis in natura humana. Si autem opus ejus consideraveritis, salvandi estis in virtute divina. N
Abbreviated transcription (Latin):
dea enĩ scđm dm mater est gentium.
& consiliarios tuos sicut ab initio: & tuc̾
uocaberis ciuitas iusticiȩ & mater ciuita¬
quasdã tales similitudines animalibus
hic assimilati st̃ homines: deũ uł dei fi¬
liũ ñ cognoscentes. Est enĩ animal hoc
inmundũ. & pre ceteris pęne iumͣtis ma¬
gis irrationabile astultũ: & infirmũ &
ignobile. & oniͤreferũ magis. Sic fuert̾
& homines ante xp̃i aduentũ idolatre.
passionibꝰ diuersis inmundi: & irratio¬
nabiles uerbi ratione carentes. quantũ

Expanded text:
ex fide mater est gentium. et consiliarios tuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis civitas justitiae, et mater civitaquasdam enim tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus immundi et irrationabiles verbi ra
Abbreviated transcription (Latin):
tinat. qͥa si stomachus sanus fuerit totum
corpus ualidũ est.si autẽ dissipatꝰ fuerit.
totũ corpꝰ infirmũ est: ita si sacerdotiũ in¬
tegrũ fuerit tota eccłia flor&: si autẽ corr¬
uptũ fuerit omniũ fides marcida est. Cor

Expanded text:
icut stomachus si sanus fuerit, totum corpus est validum, et si fuerit dissipatus, totum corpus infirmabitur: ita si sacerdotium fuerit integrum, tota eclesia floret; si autem corruptum fuerit, omnium fides est marcida. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ asinã. Nolite dicere. nos ñ habemꝰ regem
nisi tantũmͦ cesarẽ. Ecce rex tuus uenit tͥ
mansuetꝰ. sedens suꝑ asinã. Si intellȩxeriᷤ
uenit tibi: si non intellȩxeris ueniet eont᷑
te: id est si intellȩxeris. ueniet ut saluet
te: & sub pedibꝰ tuis subiciat gentes. ut di¬

Expanded text:
ina. Nolite dicere: Nos non habemus regem, nisi tantummodo Caesarem . Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, cedens super asinam. Si intellexeris, venit tibi; si non intellexeris, veniet contra te, id est, si intellexeris, veniet ut salvet te, et sub pedibus tuis subiget gentes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
numꝗͣ potest euadere a peccato. ut sit iũ¬
tus. frequenter enĩ transeuntes sp̃s ipsas
gẽmas iusticiȩ excutiunt deramis eiꝰ. ante¬
quã aꝑiant᷑ in floribꝰ. interdũ autẽ ipsos
flores iã aꝑtos excutiunt. interdũ uͦ etiã

Expanded text:
numquam potest evadere a peccato, ut sit iustus. Frequenter enim transeuntes spiritus ipsas gemmas iusticie accipiunt de ramis eius, antequam aperiantur in floribus. Interdum autem ipsos flores iam apertos excuciunt, interdum vero
Abbreviated transcription (Latin):
mur: sed ꝑ dei misccłiam absoluim᷑. Sicut¬
enĩ uidemꝰ in istis mundialibꝰ regnis. quo
cũ rex ille fuerit factꝰ & confirmatus in reg.
nã primũ quidẽ in potestate popłi ẽ face¬
re sibi regẽ quẽ uult. factũ autẽ de regno¬
repellere iam non ẽ inpotestate eiꝰ. & sic
uoluntas popłi postea in necessitatẽ conũ¬
titur: sic & homo priusquã peccet liberũ
habet arbitriũ. utrũ uelit sub regno esse
diaboli: cũ autẽ se peccando tradiderit
eiꝰ exire: & sic pͥma uoluntas eiꝰ in necessita

Expanded text:
mur, sed per Dei misericordiam assuevimus, sicut videmus in istis mundialibus regnis, quomSed cum rex ille fuerit factus et confirmatus in regnoNam primum quidem in potestate populi est facere sibi regem, quem vult; factum autem repellere non est iam in potestate eius, et sic voluntas populi postea in necessitatem convetc. Sic et homo, priusquam peccet, liberum habet arbitrium, utrum velit sub regno esse dyaboli. Cum autem peccando se tradiderit eius exire. Et sic prima voluntas eius in neccessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
cariꝰ neminẽ estimat castũ. Itẽ castus nõ
facile de fornicario suspicat᷑. Suꝑbus ne¬
minẽ putat humilẽ: humilis neminem¬
credit esse suꝑbum. Sic qͥ non est ex deo
sacerdos: nulliꝰ sacerdotiũ putat ex deo.

Expanded text:
carius neminem existimat castum; castus non facile de fornicario suspicatur. Superbus neminem putat humilem; humilis neminem superbum. Sic qui non est ex Deo sacerdos, nullius sacerdotium putat esse ex Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
clamabant. iste factis ostenderet. Quasi
testis uocis illorũ sanauit cecos. ut ceci¬
si: & istorũ illuminatio corporalis fieret
illis sp̃ualis lucerna cordis. Curauit &¬
claudos: ut claudicantes infide curre¬
rent ad xp̃m: ut meliores pedes illi ac¬
cipiant uidentes quã illi isti accipienteᷤ.
Yidentes autẽ principes sacerdotum¬

Expanded text:
clamabant, iste factis ostenderet, quasi testis vocis illorum. Sanavit caecos ut aspisi, ut istorum illuminatio corporalis fieret illis spiritalis lucerna cordis. Curavit claudos, ut claudicantes in fide currerent ad Christum, ut meliores pedes acciperent illi videntes quam isti accipientes. Videntes aute
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ istos duos petrum & philipũ apłos ex¬
ponit intelligi oportere: qm̃ inprimum
trans gredientes iudaicos fines gentes addu-¬
xerunt ad xp̃m. philippus quidẽ samariã.
quã ipsã samariã asinã esse interpretatur:
petrus autẽ gentes. accipiens corneliũ ex
gentibꝰ quasi samariȩ pullũ. Et siqͥs uobis¬
siderat. Ne diciꝰtis dñs tuus neq dñs nost̃
neq dñs iumentorũ: ut intelligant om̃s
ũ hominũ etiã qui mͥ contrariĩ st̃. Nã &
peccatores conditione quidẽ mei st̾: uolũ¬
tate autẽ sua diaboli. Meus enĩ orbis ter

Expanded text:
autem duos istos Petrum et Philippum apostolos exponit intelligi oportere, quoniam hi, primum transgredientes Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samariam, quam ipsam Samariam asinam esse interpretatur. Petrus autem gentes accipiens Cornelium ex gentibus quasi Samariae pullum. Et statisiderat. Ne dicatis dominus tuus, neque dominus noster, neque dominus jumentorum, ut intelligant omnes, um hominum, etiam qui mihi contrarii sunt. Nam et peccatores conditione quidem mei sunt, voluntate au
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs qui agrũ locat ut agrariã accipiat
aut domũ ut pensiones accipiat: ñ est sim¬
ilis ei qͥ pecuniã dat ad usurã bsit. Pri¬
mũ quidẽ qm pecunia non ad aliquẽ usũ
habet: usũ mansionis capit ex ea. Ideo qui
locat agrũ uł domũ. usũ suũ dare uidetur
& pecuniã acciꝑe: & quodãmodo qͣsi cõm¬
utare lucrũ cũ lucro uidet᷑: peccuniã aut̃
usũ capis ex ea. Tercio ager uł domꝰ uten¬
do ueterascit: pecunia autẽ cũ fuerit mu¬
tuata nec minuit᷑ nec ueterascit. Et mͥ¬
sas nũmulariorũ subuertit. Pecunia spũ¬
aliter homines intelligunt᷑: qͥa sicut nũmꝰ
habet charagina cesaris sic homo habet
didragina di: & quẽ ad modũ solidus qui
estimat᷑. Unde ysaias dicebat ad iherłm.
Pecunia tua reꝓba. caupones tui miscent
uino aquã. & cetera. Ideo gͦ mensas nũmu¬
lariorũ euertit: significans qͥa intẽplodĩ
ñ debent eẽ nũmi. nisi spuales id est qui

Expanded text:
aliquis: Qui agrum locat, ut agrariam recipiat, aut domum, ut pensiones recipiat, nonne est similis ei, qui pecuniam dat ad usuram? Absit. Primum quidem, quoniam pecunia non ad aliquem usum m, usum mansionis capit ex ea. Ideo qui locat agrum vel domum, suum usum dare videtur, et pecuniam accipere, et quodammodo quasi commutare videtur cum lucrusum capis. Tertio ager vel domus utendo veterascit. Pecunia autem quum fuerit mutuata, nec minuitur, nec veterascit. § 5. Et mensas nummulariorum subvertit.  Pecunia spiritualiter homines intelliguntur, quia sicut nummus habet charagma Caesaris, sic homo habet charagma Dei. Et quemadmodum solidus, qui aestimatur Unde Esaias dicebat ad Hierusalem:  Pecunia tua reproba est, caupones tui miscent vinum cum aqua, etc. Ideo ergo mensas nummulariorum evertit, significans, quia in templo Dei non debent esse nummi, nisi spirituales, id est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
reat. sed quomͦ omnib inferior uidea¬
tur: qm non qͥ maior fuerit in honore
ille est iustior: sed qͥ iustior fuerit. ille ẽ¬
maior. Conuersatio gͦ melior est desi-¬
deranda: non dignior gradus. Uolens

Expanded text:
reat, sed quomodo omnibus inferior videatur, quoniam non qui major fuerit in honore, ille est justior, sed qui fuerit justior, ille major. Conversatio ergo melior est desideranda, non dignior gradus. DIS
Abbreviated transcription (Latin):
ĩterrogat eos. potestis bibere a quẽ ego bi¬
biturus sũ: ut illis respondentibꝰ qͥa poᷤ¬
escant: intelligentes qm & ipsi parati st̃
mori cũ xp̃o. nichilõminꝰ possunt iuxta
exclusi sicut dicit ꝓpħa in psalmo. Ocłi¬

Expanded text:
interrogat, Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Ut illis respondentibus quia posiescant. Intelligentes quod si et ipsi parati sint mori pro Christo, nihilominus possunt et exclusi
Abbreviated transcription (Latin):
apłi soluert̾ asinã alienã: ministeriũ qͥ¬
dẽ fuit illorũ. uirtus autẽ & auctoritas
xp̃i. Nec enĩ potuissent tollere ium̃tũ
alienũ ab illo dño qui eos ñ cognoscebat
apłi soluert̃ iudeos uł gentes de uinculo
inimici: in pͥma quidẽ facie eorũ uideba.¬
tur opus: re uera autẽ uirtꝰ fuit & gratia
xp̃i. Hec enĩ axp̃o duodecim constituti
totũ mundũ ligatũ sub potestate diaboli
soluere potuissent: nisi gr̃a xp̃i confregi¬

Expanded text:
olverunt asinam alienam, ministerium fuit quidem illorum, virtus autem et auctoritas Christi. Nec enim potuissent tollere jumentum alienum ab illo domino qui non eos cognoscebat apostoli solverunt Judaeos et gentes de vinculo inimici, in prima quidem facie eorum videbatur opus, revera autem virtus fuit et gratia Christi. Nec enim a Christo duodecim constituti totum mundum ligatum sub potestate diaboli solvere potuissent, nisi gratia Chri
Abbreviated transcription (Latin):
di ẽ: ꝓpter qđ ex pͥmatu honoris nescio
si aliquã mercedẽ iusticiȩ adipisci mere¬
mur. Nam desideriũ primatꝰ ex iactan-¬
tia nascitur cordis. Qui autẽ humilis est
& indigniorẽ se aliis arbitrat᷑. scd̃m apłi¬
cũ preceptũ illud qđ ait. alter alteruͣ ex
se desiderat: desiderantẽ se horret. Uid¬

Expanded text:
 Propter quod ex primatu honoris, nescio, si aliquam mercedem homo adipisci mereatur. Nam desiderium primatus ex iactantia nascitur cordis. Qui autem humilis est corde, indigniorem se aliis arbitratur secundum apostolicum praeceptum illud, quo ait: Alter alterum exise desiderat, desiderantem se odit.
Abbreviated transcription (Latin):
sed inconsiderata peticio. Ideo & si impe¬
trare nͣ debebat simplicitas peticionis
eorũ: tamen confundi ñ merebat᷑. qͥa de
amore dñi nascebat᷑. Propterea ñ uolũ¬
tatẽ neq ꝓpositũ eorũ culpauit: sed so

Expanded text:
sed inconsideratam petitionem. Ideo etsi impetrare non debebant, simplicitas petitionis eorum non tamen confundi merebatur, quia de amore Domini nascebatur. Propterea non voluntatem neq
Abbreviated transcription (Latin):
Nam om̃s homines ante quã peccemꝰ lib¬
erũ quidẽ habemꝰ arbitriũ: si uolumꝰ seqͥ
uoluntatẽ diaboli an nõn. Qđ si semel
uis fracto gubernaculo illuc ducit᷑ ubi dem¬
pestas uoluerit: sic & homo diuinȩ gr̃ȩ au¬
xilio ꝑdito ꝑ peccatũ nͣ qđ uult agit. sed qͦd

Expanded text:
H 164 Homines antequam peccemus, liberum quidem habemus arbitrium, si volumus sequi voluntatem dyaboli, an non. Quod, si semel vis fracto gubernaculo illuc ducitur, ubi tempestas compellit, sic et homo divine gracie auxilio perdito per peccatum non vult, quod agit, sed q
Abbreviated transcription (Latin):
em: non habet in se omnis passio & mor¬
tem. Multi enĩ fuerunt qͥ passi sunt &
tionis hȩc responderunt. Nescientibꝰ enĩ
desiderabile ẽ bellũ. Sic in exꝑtis leuis
u̾idet᷑ esse tẽptatio passionis & mortis.
seat a me calix iste: quantomagis ñ fue¬
rant. dicturi. qͥa possumꝰ. si scissent qͣlis
est tẽptatio mortisͦ Magnũ quidẽ do¬
lorẽ habet passio: tamͣ mors maiorem
habet timorẽ. Et dicit eis. Calicẽ

Expanded text:
et mortem in se omnis passio. Multi siquidem fuerunt qui passi sunt, sionis responderunt. Nescientibus enim desiderabile est bellum, sic inexpertis levis videtur esse tentatio passionis et mortis. seat a me calix iste , quanto magis non fuerint dicturi, quia possumus, si scirent qualis esset tentatio mortis? Magnum enim dolorem habet passio, tamen mors majorem habet timorem. Ait illis: Calicem
Abbreviated transcription (Latin):
in terrogat quasi nesciens audiret qͥd
uellet: sed ut illa exponente manifes¬
ꝰ tam
faceret irrationabilẽ peticionẽ ipsorũ:
pulos suos aliqͥd ñ recte aut dicere. aut
agere. aut cogitare: ut ex illorũ culpa

Expanded text:
interrogat quasi nesciens, ut audiat quid velit; sed ut illa petente, manifestam faceret irrationabilem petitionem eorum quipulos suos, aliquid non recte aut dicere, aut agere, aut cogitare, ut ex illorum culpa inveniat
Abbreviated transcription (Latin):
hora nona moysen & qͥ cũ eo fuerunt. aut
cdauid & qͥ cũ eo fuerunt. nã & ad istos po¬
suit testamenta. Hora undecima gentẽ
intellige: qͥa nouissima mundi margine¬
nos stamꝰisicut & ioħs in epła sua testat᷑¬
dicens. filioli iã nouissima hora est. Apłs
autẽ dicit iã aliquã partẽ duodecimȩ

Expanded text:
hora IX? Moysen, et qui cum eo erant, hora X David, et qui cum eo erant. Nam ad ista posuit testamenta. Hora XI gentes intellige, quia novissima mundi margine stamus, sicut Ioh. in epistola sua testatur: Filioli, iam novissima hora est. Apostolus autem dicit iam aliquam partem XII
Abbreviated transcription (Latin):
ne dubio filius dicit spiritui sancto. Et
si uolueris: concedo tibi ut pater filio di¬
cat. Non quero utrũ filius sit patris pro¬
curator. aut spͣs sc̃s. filii: sed hoc dico.
qͥa ꝓcurator domꝰ & pater familias. nec
eiusdẽ substantiȩ possunt ẽẽ. nec una ꝑ¬
sona. nec ȩqualis dignitas. Si gͦ alter ẽ¬
pater familias. alter ꝓcurator patris fami¬
lias: quomͦ locũ habeat trinitas tua ͦ
Si autẽ eiusdẽ substantiȩ ẽ & est minor:
iniuriã facit substantiȩ. Si nͣ ȩqualis dig¬
nitas: ubi ẽ una substantia: Incipieis¬

Expanded text:
ne dubio Filius dicit Spiritui sancto, et, si volueris, concedo tibi, ut Pater Filio dicat. Non quaero utrum Filius sit Patris procurator, aut Spiritus sanctus Filii; sed hoc dico quia procurator domus et paterfamilias nec ejusdem substantiae possunt esse, nec una persona esse nec aequalis dignitas. Si ergo alter paterfamilias, alter procurator patrisfamilias, quomodo locum habeat trinitas tua? Si autem ejusdem substantiae est, et est minor, injuriam facis substantiae. Si non aequalis dignitas, ubi est una substantia? Ite
Abbreviated transcription (Latin):
duodecima hora. Sine dubio modicum
restat. In duodecimna horasumꝰ. Unde ꝓ-¬
bas quia candor iusticiȩ iã recessit de mũ¬
do. & sol radios gratiarũ suarũ inse colli¬
gens reuocauit: & totã nigredo iniquita¬
tũ uł mendaciorũ quasi nox fusca oꝑuit:
nisi quia iã & ipsa duodecima hora fini¬
at᷑. Ubiq tenebras uides: & dubitas diẽ
transisse: Prius enĩ in ualibꝰ fit obeuri¬
die declinante ad occasũ. Quando gͦ ualles
uideris obcurari: quis dubitat qͥa iã nox
est: Sic pͥmũ in secularibꝰ & laicis xp̃ianis:
incipit preualere obscuritas peccatorum.
Nunc autẽ quando iã uides qđ sacerdotẽ
positos in summo uertice sp̃ualiũ dignita¬
tũ. qͥ montes & colles dicunt᷑. ipsos appre¬
hendit iniqͥtas tenebrosa: quomͦ dubitet᷑

Expanded text:
XII hora, sine dubio modicum restat; in XII hora sumus. Unde probas, quia candor iusticie iam recessit de mundo, et sol radios graciarum suarum in se colligens revocavit, et totam terram nigredo iniquitatum et mendaciorum quasi nox fusca operuit, nisi quia iam ex ipsa hora XII finiatur? Ubique tenebras vides – et dubitas diem transisse? Prius enim in vallibus fit obscuridie declinante ad occasum; quando vero montes vides obscurari: quis dubitat, quin iam nox est? Et sicut primum in secularibus et laycis cristianis incepit prevalere obscuritas peccatorum, nunc autem, quando iam vides, quod sacerdotes positos in summo vertice spiritualium dignitatum, qui montes et colles dicuntur, apprehendit iniquitas tenebrosa, quomodo dubitetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s enĩ illi conducti fuerunt: & habu¬
erunt noticiã dĩ. & scierunt d̃i ꝓmissa.
Gentes autẽ sole: neq dm sciebant. neq
ꝓmissa dĩ. Ideo excusabilit̾ respondert̃.
Nemo nos conduxit. Et dixit eis. Ite

Expanded text:
menti Patres conducti fuerant, et habuerunt notitiam Dei, et scierunt Dei promissa, gentes vero neque Deum sciebant, neque promissa ejus; et ideo excusabiliter responderunt: Quia nemo nos conduxit. Porro se
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis eiꝰ. Et uide qͥa non de tẽpore
futuri iudicii dicit: sed de uocatione gen-¬
tiũ uniuersarũ. Non enĩ clixit. cũ uenerit
filiꝰ hominis sedens suꝑ sede̾ maiestatis¬
suȩ: sed ita. cũ sederit insede maiestatis

Expanded text:
majestatis ejus. Vide quia non hic de tempore futuri judicii dicit, sed de vocatione omnium gentium. Non enim dixit, cum venerit Filius hominis sedens, sed cum sederit. Ex eo coepit sedere in sede majestatis