comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ppło p̃stitit diẽ. Hoc uͦ nullis antea
uidere scłis datũ ẽ. ut unigenitus
altissimi quẽ trem̃tes archangłoꝵ
suspiciunt potestates. hominẽ se
hominibꝰ exhiberet: ⁊ carnẽ quã
sũpsit ab homine. transformaret
in ddeũ. Amplectere gͦ dignationẽ
maiestatis et̃ne:⁊ ne archanã dei
tui discutias uoluntatẽ: qͥa omis
quidẽ natꝰ est xp̃s: sed fidelibꝰ dt
litẽ: ⁊ uod si tibi sensuũ tuoꝵ si¬
gilitate minꝰ dignũ uidet᷑ filiũ ui
natũ de femina credere: uirgiie
cogita peꝑisse. Si tibi panni qus
obuolutꝰ ẽ fortasse uilescũt. anpi
collaudantes ⁊ multitudine celea¬
tis exercitꝰ admirare. Si p̃sepen
quo infans iacuit despicis :erige
paulisꝑ ocłos:⁊ nouã in celo stela
ꝓtestantẽ mundo natiuitatẽ añpi
contuere. Si credis uilia: erede mil

Expanded text:
populo praestitit diem . Hoc vero nullis antea populo praestitit diem . Hoc vero nullis antea videre saeculis datum est, ut Unigenitus Altissimi, 38 quem trementes archangelorum suscipiunt potestates, hominem se hominibus exhiberet, et carnem, quam assumpsit ab homine transformaret in Deum. Amplectere ergo dignationem majestatis aeternae, et ne arcanam Dei tui discutias voluntatem: quia omnibus quidem natus est Christus, sed fidelibus dat salutem. Quod si tibi sensuum tuorum fragilitate minus dignum videtur, Filium Dei natum de femina credere: virginem cogita peperisse. Si tibi panni, quibus obvolutus est, fortasse vilescunt: angelos collaudantes, et multitudinem coelestis exercitus admirare. Si praesepe in quo infans jacuit despicis, erige paulisper oculos, et novam in coelo stellam protestantem mundo nativitatem dominicam contuere. Si vilia credis, crede m
Abbreviated transcription (Latin):
de gͦ nũc ⁊ exulta. ad deu̾ tuũ tan¬
dem conuersa gentilitas. Pcepisti¬
donũ qͦd abrahã in spũ se uidisse le¬
quondã hebreoꝵ gens electa nõ po¬
tuit. Timens enĩ isrł ⁊ tremens mi¬
rabat᷑ ut legimꝰ: qͦd moyses ppłi pͥn¬
ceps reconditꝰ in nube ⁊ in uertice
nob̃ dignatione concessit. ut loque¬
retur hominibus ⁊ ab hominibus
uideret᷑. Ad illũ tunc montẽ syna
qͥcũq accesfisset ex ppło. p̃senti puni¬
ebat᷑ interituꝰ:. ad huc̃ uero montẽ qͥ
hodie natus ẽ mundo. quicũq nõ
accesserit moriet᷑. Et tuc̃ quidẽ unꝰ
ppłs erudiebat᷑ ad fidẽ: nũc uͦ om̃s
gentes uocantur ad uitã. Uiderũt
uenerabiles patres nr̃ĩ in numera
magnaq mirabilia. Celũ illis an¬
gelicas rorauit escas : dulcia pocula
lapis durissimꝰ ministrauit. iorda¬
nis ꝑpetẽ meatũ suũ retorsit in fon¬
tẽ: ualidissimi hostiũ muri tubaꝵ
strepitui corruer̃. sol quoq cõmo¬
ratꝰ in celo. longiorẽ triũphanti

Expanded text:
um tuum tandem conversa gentilitas. Percepistdonum quod Abraham in spiritu se vidisse laequondam Hebraeorum gens electa non potuit; timens enim Israel et tremens mirabatur, ut legimus, quod Moyses, populi princeps, reconditus in nube, et in vertice nobis dignatione concessit, ut loqueretur omnibus, et ab omnibus videretur. Ad illum tunc montem Sina quicunque accessisset ex populo, praesenti puniebatur interitu: ad hunc vero montem, qui hodie natus est mundo, quicunque non accesserit, morietur. Et tunc quidem unus populus erudiebatur ad fidem: nunc vero omnes gentes vocantur ad vitam. Viderunt venerabiles patres nostri innumera magnaque mirabilia. Coelum illis angelicas roravit escas; dulcia pocula lapis durissimus ministravit ; Jordanis perpetem meatum suum retorsit in fontem; validissimi hostium muri tubarum strepitu corruerunt; sol quoque commoratus in coelo longiorem triumphanti
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ. Tantis enĩ uinculis hu¬
manũ genꝰ uinxerat inmicꝰ. tan¬
te hos mole immaniũ p̃sserat pec¬
abꝵ. ut nullus nob esset reditus
ad salutẽ: nisi nasceret᷑ ille qͥ uirtu¬
te ꝓpria ad uitã posset redire post
mortẽ.
creditis. reparatio ẽ salutis
incola sed dñs paradisi: quẽ int̾icte
arboris pulchritudo non fallat: ser¬
pens non decipiat. mulier nõ sedu¬
cat. Hodie exortũ ẽ in tenebris lu¬
men: hodie illud qͦd celũ ⁊ celi celoꝵ
se hab̾e gaudebant. mundus dũ
nescit accepit. Neq enĩ ut tẽporalis
qͥdã aut qͥ ante non fuerit. de fe¬
mina nob̃ repentinꝰ emersit: sed qͥ
sẽꝑ erat cũ patre ds̃. sẽꝑq regnabat.
nouo ꝑ uirginẽ uoluit mortalibꝰ
apparere mysterio. Nouus qͥdẽ homo.
sed dñs sempit̃nus. Rouus xp̃s: sed
rex omniũ scłoꝵ. Ipse ẽ in fine tẽ¬
poꝵ natꝰ ex maria: qͥ ante omĩa scła
unigenitꝰ ꝓcessit e prtre. Hic ẽ pre

Expanded text:
mortuorum. Tantis enim vinculis humortuorum. Tantis enim vinculis humanum genus vinxerat inimicus, tantaque nos mole immanium presserat peccatorum; ut nullus nobis esset reditus ad salutem, nisi nasceretur ille, qui virtute propria ad vitam possit redire post mortem. creditis, reparatio est salutisincola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pulchritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, accepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, sed Dominus sempiternus; novus Christus, sed rex omnium saeculorum. Ipse est in fine temporum natus ex Maria, qui ante omnia saecula Unigenitus processit e Patre. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ria: ut ⁊ sexus femineus hominẽ
daret: et deũ ꝓderet integritas
urginalis. Nascit᷑. xp̃s ex femina :
ut sic̃ adã decipientẽ ꝑ euã diabo¬
lũ nõ potuit p̃cauere. ita diabolus
aduentantẽ ꝑ mariã deũ nõ de-¬
p̃henderet esse p̾̃sentem. Parturit
qͥ femina salutẽ mundi: ut que ex¬
uterat fomes iniqͥtatis. fieret mi¬
nistra iusticie: ⁊ ꝑ quã mors sibi
in hunc mundũ aditũ patefecit.
ꝑ eã ad nos uita hab̾et ingressum.
Atq ut ostenderet creator humani
generis utriꝰq sexus curã habere.
⁊ utrũq se uelle saluare. uir nascit᷑
et ꝓcedit ex femina. quatinus ad¬
uerteremꝰ nullã ẽẽ apud deũ int̾
uirũ ac feminã in ꝑcipienda salu¬
te distantiã. Cur aũt nõ tota de¬
uotione credamꝰ salutarẽ puerũ
nasci potuisse de uirgine: qͥ ꝑfectũ
hominẽ credimꝰ de puluere fuisse
sentimꝰ ad uitã. Factꝰ ẽ enĩ homo
Nõ ut sibi uiueret qͥ auctor ẽ uite:
ed ut morte sua uitã redimeret

Expanded text:
ria, ut et sexus femineus hominem daret, et Deum proderet integritas virginalis. Nascitur Christus ex femina, ut sicut Adam decipientem per Evam diabolum non potuit praecavere, ita diabolus adventantem per Mariam Deum non deprehenderet esse praesentem. Parturit ergo femina salutem mundi; ut, quae exstiterat fomes iniquitatis, fieret ministra justitiae, et per quam mors sibi in hunc mundum aditum patefecit, per eam ad nos vita haberet ingressum. Atque ut ostenderet Creator humani generis utriusque sexus curam habere, et utrumque velle salvare; vir nascitur, et procedit ex femina, quatenus adverteremus, nullam esse apud Deum inter virum ac feminam in percipienda salute distantiam. Cur autem non tota devotione credamus, salutarem puerum nasci potuisse de virgine, qui perfectum hominem credimus de pulvere fuisse sentimus ad vitam. Factus est enim homo, non ut sibi viveret, qui auctor est vitae, sed ut morte sua vitam redimeret
Abbreviated transcription (Latin):
N uestisapiles humanis sensibꝰ
dispositiones eẽ diuinas. ipsa
opũ dei altitudo testat᷑. Sed eo
magis nobis xpĩ sũt ueneranda
mysteria. quo magnitudine sui
capacitatẽ ingenii mortalis exce¬
dũt. Ꝙ̾ ideo frs̃ cũ annunciat᷑ nob̃̾
sempiternus ille unigenitꝰ dei pa¬
tris cui subiacent omĩa.⁊ ꝑ quẽ
creata sũt umuersa. sub fine tẽ¬
poꝵ nasci uoluisse de femina. in¬
fantiã perpeti : nr̃ẽ carnis subire
consortia : tante dignationis grãm
nõ debemꝰ examinare sed credere:
nec discutere. sed mirari. Quid
enĩ equiꝰ. quidue tã congruũ: quã
ut in rebꝰ diuinis omĩpotentiã
magis sequam᷑ dei. quã sapientiã

Expanded text:
nvestigabiles humanis sensibus dispositiones esse divinas, ipsa operum Dei altitudo testatur. Sed eo magis nobis Christi sunt veneranda mysteria, quo magnitudine sui capacitatem ingenii mortalis excedunt. Et ideo, fratres, cum annuntiatur nobis sempiternus ille Unigenitus Dei Patris, cui subjacent omnia, et per quem creata sunt universa, sub fine temporum nasci voluisse de femina, infantiam perpeti nostrae carnis; tantae dignationis gratiam non debemus examinare, sed credere; nec discutere, sed mirari. Quid enim est aequius, quidve tam congruum, quam ut in rebus divinis omnipotentiam magis sequamur Dei, quam sapi
Abbreviated transcription (Latin):
canticũ noui: cantate dnõ omĩs t̃ra.
ꝑpetui regni dñs. ad infirmitates
corporeris ⁊ humilitatẽ se inclinauit
humanã: Quid tã nouu : quã ut¬
concipiente ⁊ pariente femina. ille-¬
sa uirginitas ꝑmaneret : Et talis
reuera saluatorẽ mundi decebat in¬
gressus: ut qͥ humani generis uenze-¬
bat peccata mundare. mundus pre
ceteris nasceret᷑. Pene etiã ꝓpħ̾a sub

Expanded text:
canticum novum; cantate Domino, omnis terra . canticum novum; cantate Domino, omnis terra . nfirmitates corporeas, et humilitatem se inclinavit humanam? Quid tam novum, quam concipiente, et parturiente femina, illaesam virginitatem permanere? Et talis revera Salvatorem mundi decebat ingressus, ut, qui humani generis veniebat peccata mundare prae caeteris mundius nasceretur. Bene etiam propheta sub
Abbreviated transcription (Latin):
silii ualeat estimare: qͦd immor¬
talitatis dñs incorrupteq substan¬
tie ut conditione carnis mortẽ
susciꝑe ꝓ mortalibꝰ posset. de fe¬
mineo utero nulla corporee gene¬
rationis lege conceptꝰ. humana uo¬
luit sub lege ꝓdire : atq hoc ita. ut
eũ beata mater que intacta conceꝑrit.
p̃ciosũ dei ẽ sacramentũ. In pannis
enĩ nr̃as infirmitates. nrã se indicat
suscepisse peccata Quod uͦ in p̃sepi ubi
pastus ẽ animaliũ sua collocari m̃bra
ꝑniittit: in eternã refectionẽ uescen¬
dũ a mortalibꝰ suũ corpus ostendit.
Quid illud dicã : qͦd in t̾ras angłica
multitudo descendens. uagientẽ par-¬
uulũ głosa laude ꝓsequit᷑ : S̾ tupet
enĩ omĩs creatura tã grande miracu¬
lũ. qͦd unus idẽq ⁊ ds̃ regnat in celo.
⁊ homo nutrit᷑ in tra. Cuiꝰ mysterii
beatꝰ dauid annuncians nouitatẽ: ome
hominũ genꝰ ad concentũ cantici spi¬
ritalis inuitat dicens. Cantate dnõ

Expanded text:
immortalitatis dominus incorruptaeque substantiae, ut conditione carnis mortem suspicere pro mortalibus possit, de femineo utero, nulla corporeae generationis lege conceptus, humana voluit sub lege prodire, atque hoc 40 ita, ut eum beata mater, quae intacta conceperat,pretiosum Dei est sacramentum. In pannis enim nostras infirmitates, nostra se indicat suscepisse peccata. Quod vero in praesepi, ubi pastus est animalium, sua collocari membra permittit, in aeternam refectionem vescendum a mortalibus suum corpus ostendit. Quid illud dicam, quod in terras angelica multitudo descendens, vagientem puerum gloriosa laude prosequitur? Stupet enim omnis creatura tam grande miraculum, quod unus idemque et Deus regnat in coelo et homo nutritur in terra. Cujus mysterii beatus David annuntians novitatem, omne hominum genus ad concentum cantici spiritualis invitat, dicens: Cantate Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Qͥs eñi uult moriͦ. Prorsus
nemo. Et ita nemo. ut beato pe¬
tro diceret᷑ᷤ. alt̾ te cinget. ⁊ feret
quo tu nõ uis. Si gͦ mulla essẽt
mortis amaritudo. nõ esset mag¬
na martyrũ fortitudo. Ideo et
uos ignorare fr̃s: ut nõ cõtriste¬
mini sic̃ gentes que spem non
habent. Nõ tantũ ait nõ contͥste¬
mini. sed ut nõ cõtristemini quẽ¬
admodũ gentes que spẽ nõ ha¬
bent. Necesse ẽ eñi ut contͥstemi¬
ni. Sed ubi cõtͥstaris: consolet᷑
te spes. Qͦ modo enim contͥsta¬
ris. ubi corpus qͦd uiuit ex anima.¬
fit ex anime discedente ammaͤ.
Ꝙͥ ambulabat iacet: qui loquebat᷑
tacet. Clausi ocłi lucem ñ capi¬
unt: aures nulli uoci patescũt.
Omĩa membroꝵ officia cõqͥe¬
uerunt. Nõ ẽ qui moueat gres¬
sus ad ambulandũ. manꝰ ad oꝑ¬
andũ: sensus ad ꝑcipiendũ. Nõne
ista est domꝰ quã nescio qͥs inui¬
sibilis habitator ornabat ͦ. Disces¬

Expanded text:
ti. Quis enim vult mori? Prorsus ti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo: et ita nemo, ut beato Petro diceretur, Alter te cinget, et feret quo tu non vis . Si ergo nulla esset mortis amaritudo, non esset magna martyrum fortitudo. CAPUT s ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et Gentes, quae spem non habent. Non tantum ait, ut non contristemini; sed, ut non sic contristemini, quemadmodum Gentes, quae spem non habent. Necesse est enim ut contristemini: sed ubi contristaris, consoletur te spes. Quomodo enim non contristaris, ubi corpus quod vifit exanime discedente anima? Qui ambulabat, jacet; qui loquebatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Disces
Abbreviated transcription (Latin):
et inunã salutẽ redigat: et ita
constituat ut eam ult̾ius nõ ꝑ¬
dat. Consolem᷑ nos gͦ inuicẽ. et in
his sermonibꝰ nr̃is. Pocest non
dolere cor humanũ defuncto ca¬
rissimoͦ. Meliꝰ tam̃ cũ dolet sanat᷑
cor humanũ. quã nõ dolendo fit
in humanũ. Maria dñm quere¬
bat: et mortuũ frẽm dolebat.
Sed qͥd miraris qͥa maria dolebat.
tunc cũ ipse dñs flebat. Mouere
aũt quẽuis pocest quomͦ flebat
mortuũ. se continuo iubente uic¬
turũ. Nõ mortuũ flebat. quẽ ipse
suscitauit: sed mortẽ quã sibi ho¬
mo peccando cõparauit. Si eñi
peccatũ nõ p̃cessisset: sine dubio
mors secuta nõ fuisset. Secuta
est gͦ mors etiã corporis. quã pre¬
cessit mors anune. Mors anime
p̃cessit deserendo dm̃: et mors cor¬
poris secuta ẽ deserente anima.
Deseruit uolens: ãc coacta est de¬
serere nolens. Tanquã illi dice¬
ret᷑. Necesisti ab eo quẽ diligere
debiusti. recede ab eo qͦd dilexis¬

Expanded text:
et in unam salutem redigat, et ita et in unam salutem redigat, et ita restituat ut eam ulterius non perdat. Consolemur ergo nos invicem, et in his sermonibus nostris. Potest non dolere cor humanum defuncto charissimo: melius tamen cum dolet sanatur cor humanum quam non dolendo fit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat. Sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipse Dominus flebat? Movere autem quemvis potest, quomodo flebat mortuum, se continuo jubente victurum ? Non mortuum flebat, quem ipse suscitavit; sed mortem, quam sibi homo peccando comparavit. Si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam corporis, quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit deserendo Deum, et mors corporis secuta est deserente anima. Hac deseruit volens, hac coacta est deserere nolens. Tanquam illi diceretur: Recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quod dilexis
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. licet moriat᷑ corpore. iui¬
uit sp̃u. Deinde adiungit. ł qui ui¬
uit et credit in me nõ moriet᷑ in
et̾nũ. ł certe licet morͥit᷑. Quomͦ
si nõ morit᷑ ͤ Sed licet moriat᷑ ad
tempus. ñõ moriet᷑ inet̾nũ. Sic
ista soluit᷑ questio. ut non sint
int̾ se contͣria uerba ueritatiꝰ:
et possint instruere affectũ pi¬
etatis. Ergo licet corpore moritu¬
ri sumꝰ: uiuemꝰ si credimꝰ. Est au¬
tem fides nr̃a maxime discre¬
ta ab om̃i in fidelitate gentiliũ.
in resurectione mortuoꝵ. hanc e¬
nim oumino illi nõ recipiunt: qͥa
ubi recipiant nõ habent. A dño
eñi p̃parat᷑ uoluntas hominis:
ut sit fidei receptaculũ. Dicit iu¬
deis dñs. Sermo meus nõ capit
in uob̾. Ergo in his capit: in qͥbꝰ
inuenit quod capiat. In his eñi
inuenit qͦd capiat sermo qui capit:
qͦd dñs pollicendo nõ decipit. Ille
eñi qui querit ouẽ ꝑditã. et quã
querit nouit. et ubi querat᷑. et
quomͦ eiꝰ membra disꝑsa colligat.

Expanded text:
iatur corpore, vivit spiritu. Deinde adjungit: Et qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum . Certe licet moriatur: quomodo si non moriatur, sed licet moriatur ad tempus, non morietur in aeternum? Sic ista solvitur quaestio, ut non sint inter se contraria verba Veritatis, ut possint instruere affectu pietatis. Ergo, licet corpore morituri simus, vivimus, si credimus. Est autem fides nostra maxime discreta ab omni fide gentilium in resurrectione mortuorum. Hanc enim omnino illi non recipiunt, quia ubi recipiant non habent. A Domino enim praeparatur voluntas hominis, ut sit fidei receptaculum. Dicit Judaeis Dominus: Sermo meus non capit in vobis . Ergo in his capit in quibus invenit quod capiat. In his enim invenit quod capiat sermo qui capit, quod Deus pollicendo non decipit. Ille enim qui quaerit ovem perditam , et quam quaerit novit, et ubi quaerat, et quomodo ejus membra dispersa colligat,
Abbreviated transcription (Latin):
fulget p̾sentia imꝑatoris. Ergo cũ
transierit quisq ad dñm. aufe¬
ret᷑ uelam̃. Sonabat enĩ uox
moysi ꝑ uelũ:⁊ facies moysi nõ
apparebat. Sic ⁊ mͦ uideis sonat
uocẽ eaꝵ audiũt: faciẽ sonantis
nõ uidẽt. Uolũt gͦ ut auferat᷑ ue¬
lam̃ꝰ. Transeant ad dñm. Tunc
enĩ nõ auferunt᷑ uetera sed cõ¬
dunt᷑ in thesauro: ut iã sit seri¬
ba eruditꝰ in regno dei. ꝓferens
nec noua sola. nec uetera sola.
Na sᷤ noua sola aut uetera sola ꝓ¬
tulerit. nõ ẽ scriba eruditꝰ in reg¬
no dei. ꝓferens de thesauro suo

Expanded text:
fulget praesentia imperatoris. Ergo cum transierit quisque ad Dominum, auferetur velamen. Sonabat enim vox Moysi per velum, et facies Moysi non apparebat. Sic et modo Judaeis sonat vocem earum audiunt, faciem sonantis non vident. Volunt ergo ut auferatur velamen? Transeant ad Dominum. Tunc enim non auferuntur vetera, sed conduntur in thesauro, ut jam sit Scriba eruditus in regno Dei, profereus nec nova sola, nec vetera sola. Nam si nova sola, aut vetera sola protulerit; non est Scriba eruditus in regno Dei proferens de thesauro
Abbreviated transcription (Latin):
uinee implicãt se uites: ⁊ de rubo
pendent botri. Audito nomine spi¬
naꝵ. cõtẽpturus es uuã. Reqͥre ra¬
dicẽ spinaꝵ. ⁊ uide ubi inuenias.
Sequere radicẽ botri pendentis:⁊
uide ubi inuenias. Sic intellige
aliud ꝑtinere ad cor pharisei:⁊ ali¬
ud ad cathedrã moysi. Sed qͣre ill¬
tales: ⁊ qͥcũq etiã nuc̃ tales:. An¬
de uetera:. Quia iã diu p̃dicant᷑.
Unde noua᷑. Quia ad regnũ dei ꝑ¬
tinẽt. Quomͦ gͦ tollit᷑ uelam̃. Dic̃
ipse apłs. Cũ aũt transieris ad do¬
minũ. auferet᷑ uelam̃. In deus gͦ
nõ transiens ad dñm. nõ ꝑtendit
aciẽ m̃tis in finẽ. qͦmͦ illo tẽpore
in hac figura filii isrł nõ ꝑtende¬
bãt aciẽ ocłoꝵ suoꝵ in finẽ: id ẽ
in faciẽ moysi. Facies enĩ moysi
splendida. figurã habebat uerita¬
tis. Int̾positũ ẽ uelam̃: qͥa nõ pote¬
rat᷑ intẽdere adhiic splendorẽ uultꝰ

Expanded text:
vineae implicant se vites, et de rubo vineae implicant se vites, et de rubo pendent botri. Audito nomine spinarum contempturus es uvam. Require radicem spinarum, et vide ubi invenias. Sequere radicem botri pendentis, et vide ubi invenias. Sic intellige aliud pertinere ad cor Pharisaei, et aliud ad cathedram Moysi. 5. Vetales, et quicumque etiam nunc tales. Unde vetera? Quia jamdiu praedicantur. Unde nova? Quia ad regnum Dei pertinent. Quomodo ergo tollitur velamen, dicit ipse Apostolus: Cum autem transieris ad Dominum, auferetur velamen. Judaeus ergo non transiens ad Dominum, non pertendit aciem mentis in finem. Quomodo illo tempore in hac figura filii Israel non pertendebant aciem oculorum suorum in finem, id est, in faciem Moysi. Facies enim Moysi splendida figuram habebat veritatis: interpositum est velamen, quia non poterant intendere adhuc splendore
Abbreviated transcription (Latin):
dices. Honora patre tuũ ⁊ matrẽ: di¬
liges ꝓreiũ tuũ tanquã te ipsũ. Hoc
tu fac qͦd ꝑ os scͥibaꝵ cathedra sonat.
nõ qͦd cor scribaꝵ. Ita enĩ dnĩ sen¬
tentiã utrãq cõplecteris : nec eris
in una obediens. in altera reus. sed
intelliges ambris cõcordare: ⁊ illud
uerũ respicies qͥa bonꝰ hoõ de bo¬
no thesauro cordis sui ꝓfert bona.
⁊ mabas de malo ꝓfert mala: ⁊ il¬
lud. qͥa illi scribe bona nõ loquunt᷑
de thesauro malo cordis sui: sed bo¬
na loqͥ possũt de thesauro cathedre
ba dni dicentis. unaqueq arbor ex
fructu cognoscit᷑. Nũqͥd colligent de
spinis uuas: ⁊ de tribulis ficus: Ergo
scribe ⁊ pharisei uideoꝵ spine sũt ⁊¬
tribuli ⁊ tam̃ que dicũt facite. que
aũt faciũt facere nolite. Colligit᷑ gͦ
de spinis uua: ⁊ de tribulis ficus: sic̃
dedi tibi scdm suꝑiorẽ tractatũ intel¬
lectũ. Nã ⁊ aliqͣndo in spinosa sepe

Expanded text:
dices: Honora patrem et matrem : Didices: Honora patrem et matrem : Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Hoc tu fac, quod per os Scribarum cathedra sonat: non quod per cor Scribarum. Ita enim Domini sententiam utramque complectens, nec eris in una obediens, in altera reus; sed intelligis ambas concordare, et illud verum respicis, quia bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo profert mala: et illud, quia illi Scribae bona non loquerentur de thesauro malo cordis sui, sed bona loqui possent de thesauro cathedraeba Domini dicentis, Unaquaeque arbor ex fructu cognoscitur. Numquid colligunt de spinis uvas, et de tribulis ficus ? Ergo Scribae et Pharisaei Judaeorum spinae et tribuli: et tamen, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolitede spinis uva, et de tribulis ficus, sicut dedit tibi secundum superiorem tractatum intellectum. Nam et aliquando in spinosa sepe
Abbreviated transcription (Latin):
possimꝰ:. Hoc qͦmͦ soluat᷑ aduertat
scĩtas urã. Quicqͥd hõo malus a
se ꝓfert. malũ ẽ. Qͥcqͥd hõo malus
de corde suo ꝓfert: malũ ẽ Ibi enĩ
ẽ thesaurus malus. Quicqͥd aũt
homo bonꝰ de corde suo ꝓfert. bo¬
nũ ẽ. Ibi enĩ ẽ thesaurus bonꝰ. An¬
de gͦ illi mali bona ꝓferebãt. Qa
in catͥedra moysi sedebãt. Nisi p̃¬
dixisset suꝑ cathedrã moysi sedẽt.
nũquã malos audire iussisset.
Aliud enĩ erat qͦd de malo sui cor¬
dis thesauro ꝓferebãt: aliud qͦd
de cathedra moysi tãquã p̃cones
iudicis ꝑsonabãt. Q uod dic̃ p̃co.
nũquã p̃coni tribuet᷑. si ante iudi¬
cẽ dicat. Aliud ẽ qͦd p̃co loqͥt᷑ in do¬
iudicis: punit amicũ. ab soluit ini¬
micũ. Da gͦ uocẽ scribaꝵ de corde eoꝵ:
audies manducemꝰ ⁊ bibamꝰ: cras enĩ
moriem᷑. Da uocẽ de cathedra moy¬
si. audies nõ occides: nõ adulterabis:
nõ furtũ facies: nõ falfũ testimoniũ

Expanded text:
ossimus? Hoc quomodo solvatur, advertat Sanctitas vestra. Quidquid homo malus a se profert malum est; quidquid homo malus de corde suo profert, malum est: ibi est enim thesaurus malus. Quidquid autem homo bonus de corde suo profert, bonum est: ibi enim est thesaurus bonus. Unde ergo illi mali bona proferebant? Quia in cathedra Moysi sedebant. Nisi praedixisset, Cathedram Moysi sedent ; nunquam malos audiri jussisset. Aliud enim erat, quod de malo sui cordis thesauro proferebant; aliud quod de cathedra Moysi, tanquam praecones judicis personabant. Quod dicit praeco, nunquam praeconi tribuetur, si ante judicem dicat. Aliud est quod praeco loquitur in dojudicis: punit amicum, absolvit inimicum. Da vocem Scribarum de corde eorum: audies, Manducemus et bibamus; cras enim moriemur . Da vocem de cathedra Moysi: audies, Non occides: Non adulterabis: Non furtum facies: Non falsum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
facis: qͥ in lege głaris. ꝑ p̃uarica¬
tionẽ legis dm̃ inhonoras: nom̃
enĩ dei ꝑ uos blasphemat᷑ in gen¬
tibꝰ. Certe de his manifestũ ẽ dicere
dñm. dicũt enĩ ⁊ nõ faciũt. Sũt gͦ
scribe illi. sed nõ eruditi in regno
qͦmͦ potest malus hõo bona loqui :ͥ
cũ scriptũ sit ipso dnõ dicente. bonꝰ
homo de bono thesauro cordis
su ꝓfert bona:: ⁊ malus homo
de malo thesauro cordis sui ꝓfert
mala. Hypocrite: qͦmͦ potestis
bona loqͥ cũ sitis malr. Ac dicit

Expanded text:
in Lege gloriaris, per praevaricationem Legis Deum inhonoras. Nomen enim Dei per vos blasphematur in Gentibus ? Certe de his manifestum est dicere Dominum, Dicunt enim, et non faciunt. Sunt ergo Scribae illi, sed non eruditi in regno quomodo potest malus homo bona loqui; cum scriptum sit, ipso Domino dicente, Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala. Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Hac dicit
Abbreviated transcription (Latin):
admonet nos querere ⁊ ex¬
plicare qͣntũ dñs dederit
caritati urẽ. qͥs ẽ seriba eruditꝰ in
in regno dei. similis patrifamilias
ꝓferenti de thesauro suo noua ⁊
uetera. In hoc enĩ lecho ipsa cõclu¬
sit. Que sũt noua ⁊ uetera eruditi
scribe: Quos aũt ueteres scđ̃m cõ¬
suetudinẽ scripturaꝵ nr̃aꝵ scribas
appellauerit notũ ẽ. eos uidelicet
qͥ legis scientiã ꝓfiterent᷑. Cales enĩ
i illo ppło scribe appellabant᷑. nõ
qͣles appellant᷑ in officis iudicũ. uel
in cõsuetudine qiitatũ. Sebemus
enĩ nõ frustra intͣre scolã. sed nosse
in qͣ significatione scripturarũ
uerba teneamꝰ: ne cũ aliqͥd de seri¬
pturis sonuerit qͦd in alio scłari
usu alit̃ intelligi solet. aberret
auditor.⁊ cogitando qͦd cõsueuit.
nõ intelligat qͦd audiiit. Scribe
gͦ erant qͥ legis scientiã ꝓfitebãt᷑

Expanded text:
admonet nos quaerere et explicare, quantum Dominus dederit, Charitati vestrae, quis est Scriba eruditus in regno Dei, similis patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. In hoc enim lectio ipsa conclusit: quae sunt nova et vetera eruditi Scribae. Quos autem veteres secundum consuetudinem Scripturarum nostrarum Scribas appellaverint, notum est, videlicet qui Legis scientiam profiterentur. Tales enim in illo populo Scribae appellabantur; non quales appellantur in officiis judicum, vel in consuetudine civitatum. Debemus enim non frustra intrare scholam, sed nosse in qua significatione Scripturarum verba teneamus: ne cum aliquid de Scripturis sonuerit, quod in alio saeculari usu intelligi solet, aberret auditor, et cogitando quod consuevit, non intelligat quod audivit. Scribae ergo erant qui Legis scientiam profiteba
Abbreviated transcription (Latin):
inde nos uiuentes qui reliqui
sumꝰ. simul cũ illis rapienur
i nubibꝰ oburã xp̃o in aera.
Nũquid et hoc ad tempꝰ : Nou. Sed
qͥd ẽ Et ita semꝑ cũ dño erimꝰ. Pe¬
reat cõfistatio: ubi ẽ tanta cõsola¬
tio. Det̾gat᷑ luctꝰ ex animo: fides
expellat dołrem. In tanta spe ñ¬
debet esse triste tempłũ dei. Ibi
habitat bonꝰ cõsolator: ibi qui
nõ fallit ꝓmi̾sor. Puid mortuũ
ẽ. Per illã transiuit et dñs. Suf¬
ficiant hec pauca ħaritati ur̃e.
Consolet᷑ abundantiꝰ. qui nõ mi¬
grat de corde ur̃o. seo ita dig¬
natur habitare. ut nõ dignet᷑ in
fine mutare. Cõuersi ad dnm̃.¬

Expanded text:
inde nos viventes, qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera. » Numquid et hoc ad tempus? Non: sed quid est? Et ita semper cum Domino erimus. Pereat contristatio, ubi tanta est consolatio: detergatur luctus ex animo, fides expellat dodecet esse triste templum Dei; ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit promissor. Quid enim mortuum  Per illam transivit et Dominus. Sufficiant haec pauca Charitati vestrae: consoletur vos abundantius qui non migrat de corde vestro; sed ita dignetur habitare, ut nos dignetur etiam in fine mutare. Conversi ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ iħs xp̃s increpat. qͦd habeãt
claues regni celoꝵͥ neq ipsi in¬
trent. neq alios intrare ꝑmittãt.
rep̃hendens scilicet phariseos et
scribris. doctoresq legis uideoꝵ. De
qͥbꝰ alio loco ait. Que dicũt facite.
que aũt faciũt facere nolite. Nicũt

Expanded text:
ristus increpat, quod habeant claves regni coelorum, neque ipsi intrent, neque alios intrare permittant; reprehendens scilicet Pharisaeos et Scribas, doctores Legis Judaeorum. De quibus alio loco ait: Quae dicunt, facite; quae autem fac
Abbreviated transcription (Latin):
guã te : Statuã te ante faciẽ tuã.
Modo enĩ quando male facis. putas qͥa
bonꝰ es: quia non uis te uidere. Alios
rep̃hendis: te non respicis. Alos ac¬
cusas: de te nõ cogitas. Alios ponis
ante ocłos tuos: te ponis post dorsũ
tuũ. Ego qͣndo te arguo: contra te¬
facio. Tollo te a dorso tuo: ⁊ pono te
ante ocłos tuos. Uidebis te. ⁊ planges
te: ⁊ nõ erit iam tũc̃ quomͦ corrigas
te. Contemnis gͦ tẽpus miscdđie : ue¬
niet tẽpus iudicii. Quia tu in eccła
mͥ cantasti: misccłiam ⁊ iudiciũ can¬
tabo tibi dnẽ. Ex ore nr̃o exit : ⁊ ubiq
iudiciũ cantabo tibi dnẽ. Tempus
est miscdie ut corrigam᷑. nõdũ uenit
tempus iudicii. Locus est. spaciũ est:
peccamꝰ. corrigam᷑. Nõdum finita ẽ
uia: nondũ clausus est dies: nondũ
exspiratũ est. Non desꝑetur: quod
est peius. Qm̃ ꝓpter humana peccata

Expanded text:
guam te? Statuam te ante faciem tuam. guam te? Statuam te ante faciem tuam. Modo enim quando male facis, putas quia bonus es, quia non vis te videre. Alios reprehendis, te non respicis; alios accusas, de te non cogitas; alios ponis ante oculos tuos, te ponis post dorsum tuum. Ego quando te arguo, contra facio; tollo te a dorso tuo, et pono te ante oculos tuos. Videbis te, et planges te; et non erit jam tunc quomodo corrigas te. Contemnis ergo tempus misericordiae, veniet tempus judicii: quia tu in ecclesia mihi cantasti, Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Ex ore nostro exit, et ubique judicium cantabo tibi, Domine. Tempus est misericordiae, ut corrigamur: nondum venit tempus judicii. Locus est, spatium est: peccavimus, corrigamur. Nondum finita est via, nondum clausus est dies, nondum exspiratum est; non desperetur, quod est pejus: quoniam propter ipsa peccata
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝑuersa fundunt qͦd mulserant.
nonne cotidie dieũt: ⁊ ista mur¬
mura int̾se rodunt: Ulere si deo
displicerent ista. ꝑmitteret illa fi¬
eri: ut illi qui ea faciuĩt. felices essẽt
in terra : Uidemꝰ raptores: uidemꝰ
infirmoꝵ opp̃ssores : ł uidemꝰ uicinoꝵ
expulsores ÷ uidemꝰ uiolentos limitũ
inuasores : uidemꝰ calũpniatore s:
⁊ tam̃ potentes. diuites. felices in hac
terra. Si uere ista deus uideret:
si ista curaret: parceret eis: Addũt
⁊ hoc qͦd penuis est. Non placent nisi
mali. Contingat aũt ut faciat bene
aliquid.⁊ sequat᷑ forte aliqua tẽp¬
tatio: continuo ad manũ habet. nõ
lũ quomͦ tibi : hoc es suspicatꝰ. hoc
hec uerba ꝓgreduint᷑. ut nec audire
timeant. E rgo suspicatꝰ es inique qͦd
ero tui similis. Arguã te. Quomͦ nõ
putas.⁊ qͣndo nõ putas. arguã te.
Sileo cũ facis: sed nõ silebo cũ iudicio
arguã te. Quid tibi faciã. qͣndo ar¬

Expanded text:
tia perversa fundunt quod mulserunt; tia perversa fundunt quod mulserunt; nonne quotidie dicunt, et ista murmura inter se rodunt: Vere si Deo displicerent ista, permitteret illa fieri, aut illi qui ea faciunt felices essent in terra? Videmus raptores, videmus infirmorum oppressores, videmus vicinorum expulsores, videmus violentos limitum invasores, videmus calumniatores; et tamen potentes, divites, felices in hac terra. Si vere Deus ista videret, si ista curaret, parceret eis? Addunt et hoc, quod pejus est: Non placent nisi mali. Contingat autem ut faciat bene aliquis, et sequatur forte aliqua tentatio, continuo ad manum habet: Non lum, quomodo tibi: hoc es suspicatus. Hoc haec verba progrediuntur, ut nec audiri timeant. ero tibi similis. Arguam te: quomodo non putas, et quando non putas, arguam te. Sileo cum facis: sed non sileo cum judico. Arguam te. Quid tibi faciam, quando ar
Abbreviated transcription (Latin):
tacet. Ascendit enĩ in celũ. ⁊ sedet
ad dexterã patris: in de uenturus
iudicare uiuos ⁊ mortuos. Quãdu
ibi ẽ: donec ueniat tacet. Uoces eꝰ
in libris audimꝰ: de ore ipsius non
audimꝰ. Audistis aũt uocẽ ipsius
de scĩs scripturis isto loco: audini
cũ uos ipsi cõmemoratis.⁊ forte hil¬
diri a deo lĩmĩ: priꝰ audiat deũ.
Nũquid audis illũ qͣndo facis ad il¬
teriũ: Et lãtere putas. qui a hons
te nõ uidet. Ille te uidet. sed tacer.
Quando furtũ facis. captas oenlos
⁊ nchil fecisti. Sed si oportuntas det᷑
ad implendũ malũ factũ tuũ. furaris.
et letaris qͥa tacet. Nudi gͦ psalmũ.
Te admonuit. te quicũq hic es. qui
forte hic stas: ⁊ nocte aliqͥo fecisti. Te
admonuit tibi dixit: hec fecisti et
tacui. Suspicatus es inique qͦd ero
tui similis. O homines qͥ hec uerba
que dicturus sum nec in ore habetis
nec in corde: felices estis. Nonne co¬
tidie homines mala facientes. aut
quos bene fecisse penitet:⁊ peniten¬

Expanded text:
n coelum, et sedet ad dexteram Patris, inde venturus est judicare vivos et mortuos: quamdiu ibi est, donec veniat tacet. Voces ejus in Libris audimus, de ore ipsius non audimus. Audistis vocem ipsius de sanctis Scripturis isto loco: auditis cum vos ipsas commemoratis, et forte diri a Deo, charissimi, prius audiat Deum. Numquid audis illum quando facis adulterium; et latere te putas, quia homo te non videt? Ille te videt, sed tacet. Quando furtum facis, captas oculos et nihil tulisti: sed et tu, si opportunitas detur ad implendum malum factum tuum, furaris, et laetaris quia tacet. Audi ergo Psalmum: te admonuit, te quicumque es, qui forte hic hodie stas, et nocte aliquid fecisti, te admonuit, tibi dixit, Haec fecisti et tacui. Suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis? O homines, qui haec verba quae dicturus sum, nec in ore habetis, nec in corde, felices estis. Nonne quotidie homines mala facientes, aut quos bene fecisse poenitet, et poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ. Nõ habet dolorẽ: qͥa nec salutẽ.
Quando aliqͥd pungit᷑ ⁊ dolet. aut sa¬
nũ est aut ẽ in illo spes aliqua sam¬
tatis. Quando aut̃t tangit᷑. pungit᷑.
calcat᷑. nec dolet: ꝓ mortuo habendũ
est. ac de corpore precidendũ. Sed ali¬
quando parcimꝰ:⁊ nõ nouimꝰ nisi loqͥ.
Excõmunicare. de eccłã ꝓicere. pigri
sumꝰ. Auqͣndo enĩ timemꝰ: ne ipso
flagello peior fiat qui cedit᷑. Et quã¬
uis qui tales sũt iã in anima mor¬
tui sint: tam̃ qͥa medicus nr̃ omni¬
potens est. non ẽ desꝑandũ de hi
sed totis uiribꝰ supplicandũ: ut au¬
res cordis quas clausas habere ꝓba¬
tur. dñs aꝑire dignet᷑. Sed nunqͥs
ille parcet. nunquid silebit: quẽ
timere debemꝰ: Audistis in isto psa¬
mo fr̃s mei. Cũ enumera peccata
peccatoris: ait. Hec fecistiꝰ. ⁊ tacui.
Contra hoc dictũ est. ueniet ⁊ nõ
silebit. Presentia sua nõ silebit. Ex¬

Expanded text:
sensum, non habet dolorem, quia nec salutem. sensum, non habet dolorem, quia nec salutem. Quando aliquid pungitur et dolet, aut sanum est, aut est in illo spes aliqua sanitatis: quando autem tangitur, pungitur, vellicatur, nec dolet; pro mortuo habendum est, ac de corpore praecidendum. Sed aliquando nos parcimus, et non novimus nisi loqui: excommunicare, de Ecclesia projicere pigri sumus. Aliquando enim timemus ne ipso flagello pejor fiat qui caeditur. Et quamvis qui tales sunt, jam in anima mortui sint: tamen quia Medicus noster omnipotens est, non est desperandum de his; sed totis viribus supplicandum, ut aures cordis, quas clausas habere probantur, Dominus aperire dignetur. Sed numquid ille parcet, numquid silebit quem timere debemus? Audistis in ipso Psalmo, fratres mei, cum enumeraret peccata peccatoris, ait, Haec fecisti, et tacui. Contra hoc dictum est, Veniet, et non silebit. Praesentia sua non silebit. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculo sed exitio constitutꝰ. si tacu¬
ero. Sed cũ ego dixero ⁊ impleuero
officiũ meũ: uos iam attendite ꝑi¬
culũ ur̃m. Quid aũt uolo: qͥd desi¬
dero ͥ qͥd cupio: quare loquor qͣre
hic sedeo: quare uiuo: insi hac in¬
tentione. ut cũ xp̃o simul uiuamꝰ:
Cupiditas meri ista ẽ. honor m̃s iste ẽ.¬
possessio mea ista ẽ. gaudiũ meñ hoc
est: gła mea ista est. Sed si nõ audie¬
animã meã. Sed nolo saluus esse
mei peccata. in quibꝰ forte cõsuetu¬
dinẽ iam fecistis. Omne enĩ pecca-¬
tũ consuetudine uilescit: ⁊ fit ho¬
mini quasi nullũ sit. Obduruit:
iam dolorẽ ꝑdidit:. qͦd ualde putre
est. nec dolet. Quod nõ dolet. non
ꝓ sano habendũ. sed ꝓ mortuo cõpu¬
tandũ est. Attendite que dicat scrip¬
tura: ⁊ ibi uidete quẽ admodũ uiuere
debeatis. Quis nõ contemnit ebrio¬
sitatis peccatũ : Abundat tale pecca¬
tũ. ⁊ contẽnct᷑. Iam cor ebriosũ ꝑdidit

Expanded text:
periculo, sed exitio constitutus, si tacupericulo, sed exitio constitutus, si tacuero. Sed cum ego dixero, et implevero officium meum, vos jam attendite periculum vestrum. Quid autem volo? quid desidero? quid cupio? quare loquor? quare hic sedeo? quare vivo? nisi hac intentione, ut cum Christo simul vivamus? Cupiditas mea ista est, honor meus iste est, gloria mea ista est, gaudium meum hoc est, possessio mea ista est. Sed si non me audiemeam liberabo. Sed nolo salvus esse mei, peccata in quibus forte consuetudinem jam fecistis. Omne enim peccatum consuetudine vilescit, et fit homini quasi nullum sit: obduruit, jam dolorem perdidit. Quod valde putre est, nec dolet: quod non dolet, non pro sano habendum, sed pro mortuo computandum est. Attendite quae dicat Scriptura, et ibi videte quemadmodum vivere debeatis. Quis non contemnat ebriositatis peccatum? Abundat tale peccatum, et contemnitur. Jam cor ebriosum perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑ ꝓpħam ezechielẽ: credo adhibu¬
istis aurẽ: credo audistis quẽndmodũ
dixerit. Ad domũ ifrł mittã te:. nõ
ad ppłm altioris lingue te mittã ꝓpłs
aũt ille nolet audire te: quia nolũt
audire me. Quid ostendit : ł nisi quia
in ipsis uerbis ꝓpheticis nos maxi¬
me territi sumꝰ. id ẽ p̃positi quos po¬
suit loqui ad ppłm suũ:. prius in
illis uerbis uideamꝰ faciem nram.
Demonstratũ est enĩ nob̃ sonante
lectore quasi speculũ ubi nos inspi-¬
ceremus: ⁊ inspeximꝰ nos. Inspicite
uos. Ecce ego facio qͦd ibi audiui.
dixeris peccatori morte morieris:i
ostenderis ut recedat ab iniqͥtatibꝰ
suis : ipse quidẽ in peccatis suis mo¬
rietur: sungumẽ aũt eiꝰ de manu
tua exquirã. Si aũt dixeris ⁊ ille
contẽpserit.⁊ nõ obedierit. ille in
sceleribꝰ suis morietur: tu aũt ani
mã tuã liberabis. Sico uobis: libero
animã meã In magno enĩ sũ non

Expanded text:
etam Ezechielem, credo adhibuetam Ezechielem, credo adhibuistis aurem, credo audistis quemadmodum dixerit, Ad domum Israel mittam te, non ad populum altioris linguae te mittam. Populus autem ille nolent audire te, quia nolunt audire me . Quid ostendit, nisi quia in ipsis verbis propheticis nos maxime territi sumus, id est, praepositi quos posuit loqui ad populum suum, prius in illis verbis videmus faciem nostram. Demonstratum est enim nobis, sonante lectore; quasi speculum ubi nos inspiceremus; et inspeximus nos: inspicite vos. Ecce ego facio, quod ibi audivi. dixeris peccatori: morte morieris, et ostenderis, ut recedat ab iniquitatibus suis, ipse quidem in peccatis suis morietur. Sanguinem autem eius de manu tua exquiram. Si autem dixeris, et ille contempserit et non obedierit, ille in sceleribus suimam tuam liberabis . Dico vobis, libero animam meam. In magno enim sum, non
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ ouis ad immolandũ ductus est:
⁊ sic̃ agnꝰ corã tondente fuit sine uo¬
ce. sic nõ aꝑuit os suũ. Uleniet gͦ
manifestus:⁊ nõ silebit. Ad hoc dic¬
siluit iudicatꝰ. Nam quantũ attinet
ad uoces ipsius nobis necessarias:
quando siluit: Non siluit ꝑ pritri¬
archas: nõ siluit ꝑ os carnis sue. Et
mͦ si sileret: scriptura nõ loqueret᷑.
Lector ascendit: sed ipse non silet.
Tractator loquit᷑ : si uera loquit᷑. xp̃s
loquit᷑. Si sileret. xp̃s: ego uob̃ ista
nõ dicerẽ. Nec ꝑ os nr̃m siluit. Nã
quando crntabritis: ipse loquebat᷑.
Nõ silet :ͥ opus ẽ ut nos audiamꝰ. sed
aure cordis. Nã facile est audire au¬
ribꝰ carnis. Ilis auribꝰ audire debemꝰ:
quas querebat magister ipse cũ dice¬
ret. Qui habet aures audiendi. au¬
diat. Quis enĩ ante illũ quando ista
dicebat. sine auribꝰ carnis stabat e
Om̃s aures habebãt: ⁊ pauci habebãt.
Nõ om̃s habebat̃ aures audiendi. hoc

Expanded text:
est, et sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veniet ergo manifestus, et non silebit. Ad hoc dicsiluit judicatus. Nam quantum attinet ad voces ipsius nobis necessarias, quando siluit? Non siluit per Patriarchas, non siluit per os carnis suae: et modo si sileret, Scriptura non loqueretur. Lector ascendit, et ipse non silet. Tractator loquitur, si vera loquitur, Christus loquitur. Si sileret Christus, ego vobis ista non dicerem. Nec per os vestrum siluit: nam quando cantabatis, ipse loquebatur. Non silet, opus est ut nos audiamus, sed aure cordis: nam facile est audire auribus carnis. Illis auribus audire debemus, quas quaerebat magister ipse, cum diceret: Qui habet aures audiendi, audiat . Quis enim ante illum, quando ista dicebat, sine auribus carnis stabat? Omnes aures habebant, et pauci habebant: non omnes habebant aures audiendi, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tis:  nisi qͦd rectiꝰ apud deũ per
ipsos agimꝰ causam nrãm: ut nrĩs ala¬
quo faciente dñs benedicit᷑. Et sic̃ scrii¬
tũ est de illo. ue illi homini ꝑ quẽ non
dnĩ blasphemat᷑. ita ⁊ de isto scriptũ¬
ẽ. Pax huic homini: per quẽ nom̃ be
nedicit᷑ saluatoris. Quale aũt ẽ men¬
tũ largientis ut solus quis oꝑet᷑ in
domo. ⁊ ꝑ multos in eccłã dnm dep̃¬
cet᷑ : ⁊ qͦd ille fortassis petere de diui¬
nitate nõ audeat: plurimoꝵ int̾pel¬
lantiũ orationibꝰ etiã quod nõ sꝑabt
accipiat: Quod ad adiutoriũ nr̃m
Ut fiat oblatio urã accepta: scĩficata ii¬

Expanded text:
sacramentis, nisi quod rectius apud Deum per sacramentis, nisi quod rectius apud Deum per ipsos agimus causam nostram, ut nostris eos alaquo faciente Domino benedicit. Et sicut scriptum est de illo: Vae illi homini, per quem nomen Domini blasphematur; ita et de illo scribitur: Pax huic homini, per quem nomen Domini benedicitur Salvatoris. 6 Quale est autem meritum largientis, ut solus quis operetur in domo et per multos in Ecclesia Dominus deprecetur; et quod ille fortassis petere de Divinitate non audeat, plurimorum interpellantium orationibus, etiam quod non sperabat accipiat? Quod ad adjutorium nostrum Ut fiat oblatio nostra accepta sanctificata i
Abbreviated transcription (Latin):
res expellit᷑: nõ solũ qͦd peccator erat:
sed qͥa cũ peccator esset. scĩtatis sibi
meritũ uendicabat. Igit᷑ frs̃ sus¬
cepturi natalẽ dnĩ: ab om̃ĩ nos de¬
lictoꝵ fece purgemꝰ. Repleamꝰ the¬
sauros eiꝰ diuersoꝵ munerũ doms:
ut in die seã sit unde ꝑegrin accipi¬
ant: reficiant᷑ uidue: pauꝑes uesti¬
antur. Nam quale erit si in una ea¬
dẽq domo inter seruulos uniꝰ dni alt̃
exultet olosericis: alt̾ consumatur
in pannis: alius estuet cibo: alius
famem frigusq sustineat: Ille eruc¬
tuet hesternã indigestionis crapulã
hic hesternã ieiunii mediã nõ resol¬
uat : Aut quis erit nr̃e orationis ef¬
fectus ut liberem᷑ ab inimico: qui nꝰ
sumꝰ liberales in fr̃s: Simꝰ imitato¬
res dnĩ. Si enĩ ille pauꝑes in celesti
grã uoluit nobis ẽẽ consortes: cur na
nõ sint in substantia trena consortes
Nec extranei sint alimoniis. qͥ frs sũt

Expanded text:
res expellitur, non solum quod peccator erat, res expellitur, non solum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, suscepturi natalem Domini, ab omni nos delictorum faece purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis, ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus imitatores Domini nostri. Si enim ille pauperes in coelesti gratia voluit nobis esse consortes, cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei sunt alimoniis, qui 5 fratres sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in illa die sordidus fuerit ac pollutꝰ:
natalem xpi uotũq nõ curat. Int̾¬
sit licet dnĩce festiuitati corpore:
m̃te tam̃ longius a saluatore separat᷑.
Nec societatẽ habere poterũt immun¬
dus ⁊ sc̃s :l auarus ⁊ misericors : cor¬
ruptꝰ ⁊ uirgo:ͥ nisi qͦd magis inge¬
rendo se indignꝰ offensionẽ contra-¬
hit. cũ minime se cognoscit. Dum
enĩ uult officiosus esse. iniuriosus
existit :ͥ sic̃ ille in eugłio qͥ in cetũ
scõꝵ muitatꝰ ad nuptias uenire
ausus ẽ: uestẽ nõ habens nuptialẽ.
Ucũ alius riiteret iusticiaͥ alius
luceret fide : aluis castitate fulge¬
ret: ille solus conscientie feditate
polliitꝰ. cũctis splendentibꝰ deformi
horrore sordebrit : ⁊ quanto plus simul
discũbentiũ beatoꝵ candebat scĩtas:
tantomagis peccatoꝵ illiꝰ apparebat
imꝓbitas. Qui poterat minꝰ displi¬
cuisse forsitan: si in consortiũ scõꝵ
minime se dedisset. ꝓpt̾ea gͦ sublatꝰ
mambꝰ ⁊ pedibꝰ in tenebrs exterio¬

Expanded text:
rit, ac pollutus, natalem Christi, votumque non curat. Intersit licet dominicae festivitati corpore, mente tamen longius a Salvatore separatur. Nec societatem habere poterunt immundus et sanctus, avarus et misericors, corruptus et virgo, nisi quod magis ingerendo se indignus offensionem contrahit, cum minime se cognoscit. Dum enim vult officiosus esse, injuriosus existit: sicut ille in Evangelio qui, in coetu sanctorum invitatus, ad nuptias venire ausus est vestem non habens nuptialem ; et cum alius niteret justitia, alius luceret fide, alius castitate fulgeret, ille solus conscientiae foeditate pollutus, cunctis splendentibus deformi horrore sordebat: et quando plus simul discumbentium beatorum candebat sanctitas, tanto magis peccatorum illius apparebat improbitas, qui potuerat minus displicuisse forsitan, si in consortium justorum minime se dedisset. Propterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exterio
Abbreviated transcription (Latin):
cinguli p̾cingentis lũbos oꝑositatẽ
mirat᷑. sed fortis castimonie restrin¬
gentis libidinẽ pudicitiã plus mirat᷑.
Ambiamꝰ gͦ inueniri ante ipsũ ꝓbati
fide : cõpti miscdia:. moribꝰ accurati.
ł qͥ fideliꝰ. xp̃m diligit: nitidius se man¬
dritoꝵ eiꝰ obseruatione componat.
Ut uere nos in se credere uideat. cũ
ita in eiꝰ sollemnitate fulgemꝰ:⁊ ma
gis letꝰ sit quo nos ꝑspexerit puriores.
Atq ideo ante cõplures dies castificemꝰ
corda nrã: mundemꝰ conscientiã: pu¬
rificemꝰ sp̃m: ac nitidi ⁊ sine macula
immaculati dnĩ suscipiamꝰ aduentũ.
Ut cuiꝰ natiuitas ꝑ unmaculatã uir-¬
ginẽ constitit: eius natalis ꝑ imma

Expanded text:
cinguli praecingentis lumbos operositatem cinguli praecingentis lumbos operositatem miratur, sed fortis castimoniae restringentis libidinem ad pudicitiam plus miratur. Ambiamus ergo inveniri ante ipsum probati fide, compti misericordia, moribus accurati: et qui fidelius Christum diligit, nitidius se mandatorum ejus observatione componat, ut vere nos in se credere videat, cum ita in ejus solemnitate fulgemus, et eo magis laetus sit quo nos perspexerit puriores. Atque ideo ante complures dies castificemus corda nostra, mundemus conscientiam, purificemus spiritum, ac nitidi, et sine macula immaculati suscipiamus adventum: ut cujus nativitas per immaculatam virginem constitit, ejus natal
Abbreviated transcription (Latin):
tũ p̃rogatiua copiosa nõ desit: et
ante uoluntas donandi deficiat:
quã substantia largiendi. Hec aũt
ideo sollicite faciũt: quia maiorẽ
tius homines ꝓpt̃ presentis honoris
głam. terreni regis sui natalis diem
tanta apparatione suscipiunt: qua
nos accuratione eterni regis nr̃i ihu
xpĩ natalẽ susciꝑe debemꝰ: qui pro
deuotione nra nõ nobis tẽporalem
largiet᷑ głam sed eternã: nec terre¬
nii honoris ad ministrationẽ cdabit
que successore fimt᷑ sed celestis im¬
pii diguitatẽ que nõ habet succes:¬
sorem : Qualis aũt nra remunera
tio sit futuira: dicit ꝓpheta. Oculus
non uidit. nec auris audiuit: nec
in cor hominis ascender̃: que p̃para-
m̃tis nos exornari oportet: Quod
aũt diximꝰ nos. hoc ẽ animas nrãs:
quia rex nr̃ xp̃s nõ tam nitorẽ ues¬
tiũ quã animaꝵ reqͥrit affectũ: nec
inspicit ornam̃ta corpoꝵ. sed consi¬
derat corda meritoꝵ. Nec fragilis

Expanded text:
tum praerogatio copiosa 3 non desit, et tum praerogatio copiosa 3 non desit, et ante voluntas donandi deficiat, quam substantia largiendi. Haec autem ideo sollicite faciunt, quia majorem tius homines propter praesentis honoris gloriam terreni regis sui natalis diem tanta apparitione suscipiunt: quanta nos accuratione aeterni regis nostri Jesu Christi natalem suscipere debemus, qui pro devotione nostra non nobis temporalem largietur gloriam, sed aeternam; nec terreni honoris administrationem dabit, quae successore finitur, sed coelestis imperii dignitatem, quae non habet successorem? Qualis autem remuneratio nostra sit futura, dicit propheta: Quia oculus non vidit, nec auris audivit, nec inmentis nos exornari oportet. Quod autem diximus nos, hoc est animas nostras, quia rex noster Christus non tam nitorem vestium, quam animarum requirit affectum, nec inspicit ornamenta corporum, sed considerat corda meritorum; nec fragilis