comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dare iubes.ꝑ quod tollenđu
sit scandalu de irgno di. li.¬
bent̾ accipio: s quomͦͣ id uelis fieri
necdum satis elucet mͥ. Nam illã
cebat: intellexi quidẽ te uelle. ut il¬
lis qui de nob̃ tanquã detractorib
cluniacensis ordinis conquerunt᷑
satisfaciã: quatinis uidelꝰ sciat᷑ ñ
cẽ uerum. qͦd male hucusq de nob̾
putarunt. uł putari uoluerunt.
Acsi post hanc satisfactionẽ. rursuᷤ
uictus eoꝵ ac uestitus suꝑfluitate.
& ceta que subiungi ͤ quẽadmodu
iniungis carꝑe uoluero. & mͥ uide¬
bor contradicere: & quomͦ sine scan¬
dalo facere queã ñ uideo: nisi forte ce
ordinẽ quidẽ laudabiłe. & ordinis
te alit̾ magis expedire uides. man¬
da aꝑtius. & ut ualeam qͦd uis eo mͦ
quo uis. ora instantiꝰ. Scito tam̃ ñ
modico me in huiꝰmodi scͥptitatio¬
nib feriri detͥmento: quia multum
hinc mͥ deuotionis subtrahit᷑. dum
studium orationis int̾mittit᷑.: p̾ser¬
tim cum nec usus suppeditat dictan¬
di nec ocium

Expanded text:
dare jubes, per quod tollendum sit scandalum de regno Dei, libenter accipio: sed quomodo id velis fieri, necdum satis elucet mihi. Nam illacebat intellexi quidem te velle, ut illis qui de nobis tanquam detractoribus Cluniacensis Ordinis, conqueruntur, satisfaciam: quatenus videlicet sciatur non esse verum, quod male hucusque de nobis putarunt, vel putari voluerunt. At si post hanc satisfactionem rursus victus eorum ac vestitus superfluitatem, et caetera quae subjungis, quemadmodum injungis, carpere voluero; et mihi videbor contradicere, et quomodo sine scandalo facere queam, non video. Nisi forte, et Ordinem quidem laudabilem, et Ordinis te aliter magis expedire vides, manda apertius; et ut valeam quod vis, eo modo quo vis, ora instantius. Scito tamen non modico me hujusmodi scriptitationibus feriri detrimento: quia multum hinc mihi devotionis subtrahitur, dum studium orationis intermittitur, praesertim cum nec usus suppetat dictandi, nec otium
Abbreviated transcription (Latin):
tantum: s adu̾sus magnã multitu¬
dinem seruoꝵ di. adu̾sum uos qͦꝙ.
& mali rident. Quo ordine immo ꝗͣ
extra ordinarie uideat ds & iudicet:
uideat & romana curia. Uideat e do¬
leat: misereat᷑ & accingat᷑ ad uindictã
malefactoꝵ. laude uͦ bonoꝵ. Quid
enim: Placet tͥ dña mundi uniu̾¬
sitati ostituta uindex in iram. iudex
sum quẽ effunderet. sanguini ñ peꝑ¬
cit: Dignumne tͥ uidetur tua ꝑfrui
pace & nram ñ curare: nec reciꝑe in sor¬
te consolationis. qͦs habuisti consortes
laboris: Simnueni grãm in ocłis ur̃is:
eripite in opẽ de manu fortioꝵ eniˢ.
egenum & paupem a diripientib
eum. Alioquin ego quid̃e laborabo
ut potero in gemitu meo: &e eriint
m̾ lacrime meȩ panes die ac nocte:
tollit ab amico miscdiam: timorẽ
dñi derelinquit. Et illud. Om̃s ne¬
cessarii mei recesserunt a me. Illud
quoq. Qui uxta me erant delonge
steitrunt: & uim faciebant qui que¬
rebant animã mea̾

Expanded text:
tantum, sed adversum magnam multitutantum, sed adversum magnam multitudinem servorum Dei, adversum vos quoque,  mali rident. Quo ordine, imo quam extraordinarie, videat Deus et judicet; videat et Romana curia: videat et doleat, misereatur et accingatur ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Quid enim? placet tibi, domina mundi, universitati constituta vindex in iram, judex sum quem effunderet, sanguini non pepercit? Dignumne tibi videtur tua perfrui pace et nostram non curare, nec recipere in sortem consolationis, quos habuisti consortes laboris? Si inveni gratiam in oculis vestris, eripite inopem de manu fortiorum ejus, egenum et pauperem a diripientibus eum. Alioquin ego quidem, ut potero, laborabo in gemitu meo, et erunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte: tollit ab amico misericordiam, timorem Domini derelinquit; et illud, Omnes necessarii mei recesserunt a me ; illud quoque, Qui juxta me erant, de longe steterunt, et vim faciebant qui quaerebant animam meam
Abbreviated transcription (Latin):
num ducitis recordari. qua¬
liter uob̾cum in tempore ma¬
lo conu̾satuᷤ sim. egrediens & regredi¬
ens && ꝑgens ad imꝑium regis: ꝑ sistenᷤ
ac ꝑmanens uobiscum in temptatio¬
nib ur̃is: ita ut consumptis ꝓene iri¬
rib corporis. uix post redditã celitꝰ
pacẽ eccłie repatͥare potuerim. Et
cans & efflagitans. monens &e reposceis
debitum uĩx miserationis affectum
Uiget necessitas mͦ om̃s repetere debi¬
tores. Ego uͦ si feci quod faccir debui:
haud aliud me exeo quã seruum in¬
utiłẽ irputo. iuxta sermonẽ dñi. Ue¬
rumptam̃ si feci qͦd oportunt. aut qͦd
faciendum fuit: nunquid merui ua¬
pulare: Et ecce rediens a uob̃ tribu¬
lationẽ & dolorem inueni: & nom̃
dĩ inuocaui: s ñ ꝓfuit. Inuocaui
&e ur̃mi ae ñ ualuit. Siquide dii forteᷤ
terie uehem̃ter eleuati sunt: lugdu
abbas. Hi confidentes in uirtute su¬
a. & in multitudine diuitiaꝵ siraꝵ.
głantes: adu̾sum meappropinqua¬
uerunt & steterunt. Et ñ adu̾sũ me

Expanded text:
num ducitis recordari, qualiter vobiscum in tempore malo conversatus sim, egrediens et regrediens, et pergens ad imperium regis, persistens ac permanens vobiscum in tentationibus vestris, ita ut, consumptis pene viribus corporis, vix post redditam coelitus pacem Ecclesiae repatriare potuerim. Et cans et efflagitans, monens et reposcens debitum vestrae miserationis affectum. Urget necessitas modo omnes repetere debitores. Ego vero si feci quod facere debui, haud aliud me ex eo quam servum inutilem reputo, juxta sermonem Domini . Verumtamen si feci quod oportuit, aut quod faciendum fuit, nunquid merui vapulare? Et ecce rediens a vobis, tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi, sed non profuit; invocavi et vestrum et non valuit: siquidem dii fortes terrae vehementer elevati sunt, Lugdunabbas. Hi confidentes in virtute sua, et in multitudine divitiarum suarum gloriantes, adversum me appropinquaverunt et steterunt. Et non adversum me
Abbreviated transcription (Latin):
si tamen ⁊ elus domus di comedit
marime uigilancdu ẽ: ce orandu ne
intretis in temptationẽ. In ea sane par¬
te maiori opus ẽ fortitudine & caute¬
la̾: unde acrior insistit adu̾sariꝰ. & uiᷤ
belli maior incumbit. Quã seuus ce
callidus hostis insurrexerit in uos: ꝓ¬
prio certe agnoscitis exꝑimento. Heu
quã multũ iam malicia illiꝰ in illis
partib ꝓ accepta potestate ꝓcessit: ui¬
troq seuiens genere malignandi:. ui
& dolo. Nunqͥd aũt malicia uincet
tandem sapientiã: S hec ẽ hora ipsiꝰ:
& potestas tenebraꝵ. Ceterum hora
nouissima ẽ: & potestas cito transit.
Ne t̾reamini: ne seducamini. Dei uir¬
tus & di sapientia xp̃c uobiscum est:
qui & in causa ẽ. C onfidite: ipse uicit
mundu. fidelis ẽ: ñ ꝑmitret uos tẽp¬
tari supra id qͦd potestis. Uidens stul¬
tum firma radice: Sine dubio statĩ
maledicet᷑ pulchritudimi eiꝰ. Non
enĩ du derelinquet dñs uirgam pec¬
catoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ. Uerum ur̃e

Expanded text:
dit maxime vigilandum est et orandum, ne intretis in tentationem. In ea sane parte majore opus est fortitudine et cautela, unde acrior insistit adversarius, et vis belli major incumbit. Quam saevus et callidus hostis insurrexerit in vos, proprio certe agnoscitis experimento. Heu! quam multum jam malitia illius in illis partibus pro accepta potestate processit, utroque saeviens genere malignandi, vi et dolo! Nunquid autem malitia vincet tandem sapientiam? sed haec est hora ipsius, et potestas tenebrarum. Caeterum hora novissima est et potestas cito transit. Ne terreamini, ne seducamini. Dei virtus, et Dei sapientia Christus vobiscum est, qui et in causa est. Confidite, ipse vicit mundum: fidelis est, non permittet vos tentari supra id quod potestis. Videtis stultum firma radice? sine dubio statim maledicetur pulchritudini ejus. Non enim diu derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem
Abbreviated transcription (Latin):
cogor retidere: & plangere dolorẽ meũ.
Audet qͦd & flens dico inimicꝰ crueis
.xp̃i suis sedib pellere scõs qui nolunt
bestiam adorare: quȩ aꝑuit os suum
in blasphemiaᷤᷤ. blasphemare nomen
dñi & tab̾nacułu eiꝰ. Altare contra
altare erigere temptat: confundere
fasq nefasq ñ confundit᷑: ab̃b̃ib ab¬
maticos. Miseri & miserandi qui
ita ꝓmoueri & ab isto consentiunt.
Siquide cucuit mare & aridam ut
faciat unum ep̃m: & cum fecerit fa¬
cit eum filiũ gehenne duplo quã
se. Quenã uͦ putas ẽ tanti causa
furoris: Non alia sane. nͥ qͦd dis¬
plicet mortalib angłica illa parti¬
tio. qua gła do par hominib nun-¬
bant pacem. Solus głam meret᷑. qui
facit mirabilia solꝰ. sic̃ dic̃ apłs. S oli
d̾o honor & gła. Pormo aut̃e cum nr̃o

Expanded text:
cogor recidere, et plangere dolorem meum. cogor recidere, et plangere dolorem meum. Audet quod et flens dico inimicus crucis sti suis sedibus pellere sanctos, qui nolunt bestiam adorare, quae aperuit os suum in blasphemias, blasphemare nomen Dei, et tabernaculum ejus . Altare contra altare erigere tentat, confundere fasque nefasque non confunditur. Abbates ab. Miseri et miserandi, qui ita promoveri, et ab isto, consentiunt. Siquidem circuit mare et aridam, ut faciat unum episcopum; et cum fecerit, facit eum filium gehennae duplo quam se. Quaenam vero putas est tanti causa furoris? Non alia sane, nisi quod displicet mortalibus angelica illa partitio, qua gloria Deo, pax hominibus nunbant pacem. Solus gloriam meretur, qui facit mirabilia solus, sicut dicit Apostolus: Soli Deo honor et gloria . Porro autem cum no
Abbreviated transcription (Latin):
uim faciebant qui querebant ani¬
mam meã. Quomͦ namq ñ recogno¬
scet os de ossib suis. & carnẽ de car
cta illa. cuiꝰ concupiuit rex decorem.
cuiꝰ formam induit. cui se mirabili
dignatione. castis atq indiuidiris
deuinxit amplexib. ita ut eeñt duo
in carne una: unũ in uno sp̃u q̃nq
futuri. Nam cesi cognouerat scđm
carnem xp̃m. s tunc iam ñ recogno¬
scet. qͥa sp̃c ante faciem eiꝰ xp̃c dñs:¬
cui adherens unus sp̃c erit. cũ absor¬
ta morte in uictoria. qͦd infirmũ de
carne ẽ in uirtute sp̃c ꝯualuerit: cũ
exhibuerit eam sibi sponsus głe gło¬
sam columbam suã. ꝑfectam suã. for¬
mosam suam: ñ habentẽ maculam
peccati aut rugam corruptioniᷤᷤ aut
aliquid huimodi. Dum libent in hiᷤ
immoror. pene cepti immemor factus
sum: ita cupiens redimere tempꝰ. qͣm
dies mali sunt. Excedentẽ deuotio le¬
uat᷑. s reuocat zelus: & uͥ rapior. ibi &

Expanded text:
vim faciebant qui quaerebant anivim faciebant qui quaerebant animam meam . Quomodo namque non recognoscet os de ossibus suis, et carnem de carncta illa, cujus concupivit decorem, cujus formam induit, cui se mirabili dignatione castis atque individuis devinxit amplexibus, ita ut essent duo in carne una: unum in uno spiritu quandoque futuri! Nam etsi cognoverat secundum carnem Christum, sed tunc jam non recognoscet: q erit, cum absorpta morte in victoria, quod infirmnm de carne est, in virtute spiritns convaluerit; cum exhibuerit eam sibi Sponsus gloriae gloriosam columbam suam, perfectam suam, formosam suam, non habentem maculam peccati, neque rugam corruptionis, aut aliquid hujusmodi. 7. Dum libenter in his immoror, pene coepti immemor factus sum, ita cupiens redimere tempus, quoniam dies mali sunt. Excedentem devotio levat. sed revocat zelus: et ubi rapior, ibi et
Abbreviated transcription (Latin):
redimeret. ꝓbaret sese ñ xp̃anum
Oimꝑatiens & effrenis turpis questꝰ
cupiditas: o ardor intemꝑans: o ceca
c&e pudenda ambitio. Aꝑte pͥus fron¬
toseq ut iam dixi. & ipse ꝓh pudor
ñ diffitet᷑. addit indigna satis peti¬
tione temptare catholicũ: dolensq
repulsam incunctant̾ ad scismaticũ
irfugit: & accepta de manu sacrile¬
ga male cupita potestate. latus de¬
nuo dñi gle crudelit̾ confodere ñ uere
culdubio & ipse in quẽ transfixerit.
Cognoscet᷑ ꝓfecto dñs iudicia faciens:
qui nunc inuriã patiens ignorat᷑.
Cum enim ceꝑit facere iudiciũ om̃ib
iniuriã patientib. & arguere in equi¬
tate ꝓ mansuetis t̾rȩ: putas auertere
poterit aurẽ a km̃a sponsa sua: cum
clamauerit adu̾sus eos stans qui se
angustrauert̃: Non omĩno: ñ pote¬
rit ñ audire plangentẽ. Amici mei
& ꝓrimi mei adu̾sum me appropin¬
quauerunt & steterunt. Et qui iu¬
xta me erant delonge steterunt: &

Expanded text:
redimeret; probaret sese non christiredimeret; probaret sese non christiO impatiens et effrenis turpis quaestus cupiditas! o ardor intemperans! o caeca et pudenda ambitio! Aperte prius frontoseque, ut jam dixi, et ipse, proh pudor! non diffitetur, addit indigna satis petitione tentare Catholicum: dolensque repulsam, incunctanter ad schismaticum refugit; et accepta de manu sacrilega male cupita potestate, latus denuo Domini gloriae crudeliter confodere non verecul dubio et ipse in quem transfixerit. Cognoscetur profecto Dominus judicia faciens, qui nunc injuriam patiens ignoratur. Cum enim coeperit facere judicium omnibus injuriam patientibus, et arguere in aequitate pro mansuetis terrae; putas avertere poterit aurem a charissima sponsa sua, cum clamaverit stans adversus eos qui se angustiaverunt? Non: omnino non poterit non audire plangentem: Amici mei et proximi mei adversum me appropinquaverunt 134 et steterunt; et qui juxta me erant, de longe steterunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
it pudor a mortalib. ut nuda impu¬
densq uł ab ipsis honoret᷑ ambitio. p̾¬
sertim in sene & sacerdote: quẽ eo ma¬
gis ꝓfecto puerilis ista dedecet uani¬
tas: quo eum maior grauitas maiorq
decet scitudo. Et si in facie benedicit᷑
ab adulante: s a t̾go subsannat᷑ ab
& si ñ caste. Si ualet ꝓficere: clam sua¬
negocia curat. Sinu̾: manet in se. et
pudoris umbram ñ deserit. Eqͥdem
talis & si d̾m n̾dum metuit ad salu¬
tem: ꝑ ingenita tam̃ uerccundia ho-¬
nestatẽ interim retinet:. qͦd homines
reueret᷑. & publicũ erubescit. Ceterũ
quenã ista p̾ceps ẽ & frontosa libido
dominandi: ut ꝓ obtentu uix annu¬
e qͦd certe palam ẽ legationis. pͥmo
quidẽ suo nec pairat senio nec defe¬
rat sacerdotio: deinde nec lateri sal¬
uatoris. qͦd in aqua & sanguine col¬
ligendi in fidei unitate ppłi ꝓtulit
redemptionẽ: ut quisqͥs temptaret
diuidere. quos ille colligeret & inde

Expanded text:
it pudor a mortalibus, ut nuda impuit pudor a mortalibus, ut nuda impudensque vel ab ipsis honoretur ambitio, praesertim in sene et sacerdote, quem eo magis profecto puerilis ista dedecet vanitas, quo eum major gravitas, majorque decet sanctitudo: et si in facie benedicitur ab adulante, sed a tergo subsannatur ab etsi non caste. Si valet proficere, clam negotia sua curat. Sin vero, manet in se, et pudoris umbram non deserit. Equidem talis, etsi Deum nondum metuit ad salutem, pro ingenita tamen verecundia honestatem interim retinet, quod homines reveretur et publicum erubescit. 6. Caeterum quaenam ista praeceps est, et frontosa libido dominandi, ut pro obtentu vix annuae quod certe palam est legationis, primo quidem suo nec parcat senio, nec deferat sacerdotio: deinde nec lateri Salvatoris, quod in aqua et sanguine colligendi in fidei unitate populi protulit redemptionem, ut quisquis tentaret dividere quos ille colligeret, et inde
Abbreviated transcription (Latin):
bras amat & tenebras: lucis impatieis
ẽ. Ambitio spurcũ uiciũ in imio iacet:
uidet tam̃ om̃e sublime: s uideri ip¬
sa refugit. Nec mirum. Optato nãq
necesse ẽ careat: nͥ caueat arbitros. Qo
enĩ gła plus affectat᷑: eo minꝰ apprehen¬
ditur: uͥ dep̾hendit᷑ affectari. Qd deniq
tam ingloriũ qũã głe cupidu dep̾¬
hendi. p̃sertim int̾ ep̃os: Nec simpli
bitiosus quãdiu in nocte u̾sabitur: ꝙ
donec turpis lucri negociũ ꝑambu¬
labit in tenebris. poterit hypocrita
iustus sc̃sq uideri. s oculo qͥ uidet
in facie. At uͥ forte foras mittit im
in conscientia: ñne intemꝑans appe¬
titus apparet ad confusionẽ ꝓcatior.
quã ꝓmptior ad głam: Sic reuera
sic ꝓbat᷑ qͦd legit᷑: gła in confusione eoꝵ
qui t̾rena sapiunt. Et illud. Si ego
glam meã quero: gła mea nichil est
fiant inquit sicut fęnum tectoꝵ: qͣd
pͥusquã euellat᷑ exaruit. Non adeo ꝑi¬

Expanded text:
bras amat et tenebras; lucis impatiens bras amat et tenebras; lucis impatiens est. Ambitio, spurcum vitium, in imo jacet: videt tamen omne sublime, sed videri ipsa refugit. Nec mirum. Optato namque necesse est careat, nisi caveat arbitros. Quo enim gloria plus affectatur, eo minus apprehenditur, ubi deprehenditur affectari. Quid denique tam inglorium, quam gloriae cupidum deprehendi, praesertim inter episcopos? Nec simplicbitiosus, quandiu in nocte versabitur; et donec turpis lucri negotium perambulabit in tenebris, poterit hypocrita justus sanctusque videri, sed oculo qui videt in facie. At ubi forte foras mittit impin conscientia, nonne intemperans appetitus apparet ad confusionem procacior, quam promptior ad gloriam? Sic revera, sic probatur quod legitur: Gloria in confusione eorum qui terrena sapiunt ; et illud: Si ego gloriam meam quaero, gloria mea nihil est Fiant, inquiens, sicut fenum tectorum, quod priusquam evellatur, exaruit . Non adeo peri
Abbreviated transcription (Latin):
impudenti petitione. spes tͥ ulla ꝓ¬
merendi dñi innocentii gr̃am ẽẽ po¬
tuit: sc̃s ille te scribente & papa fuit.
Quom̃ gͦ nunc scismaticũ criminarsͤ:
Nunqͥd cum eadem uana spe tua: illiꝰ
simul & fcĩtas euanuit. & papatus:
Mirũ qͣd potuit ita in breui. dulce
&ẽ a marũ ex eodem fonte ꝓcedere. He-
hodie nequã scismaticꝰ & turbator.
Heri pat̾ innocentiꝰ: hodie gregorius
diacomis scĩ angłi. Itaq uno qͥdem
ex ore. s corde ꝓfecto duplici contra¬
ria ꝓcesseit. Labia dolosa in corde &
corde locuta sunt. S enĩ homo eui
cor & cor diu̾berat conscientiã: & ẽ ce
ñ diuaricat linguã: putas qͥa timor
ei in mente sit an in fronte pudor:
coram dõ & hominib: qui more illiꝰ
miqui iudicis. nec d̾m timet nec hoĩ¬
nem reueret᷑. Et certe ambitio eũ pro¬
rumpit in impudentiã efficatiam
ꝑdit: & cũ imꝑb affectus se aꝑit. ꝑit
effectus. Ambitio mat̾ hypocrisis late¬

Expanded text:
impudenti petitione spes tibi ulla pimpudenti petitione spes tibi ulla promerendi domini Innocentii gratiam esse potuit, sanctus ille, te scribente, et papa fuit. Quomodo ergo nunc schismaticum criminaris? Nunquid cum eadem vana spe tua, illius simul et sanctitas evanuit, et papatus? Mirum quod potuit ita in brevi dulce et amarum ex eodem fonte procedere. Herihodie nequam, schismaticus, et turbator. Heri pater 133 Innocentius, hodie Gregorius diaconus Sancti Angeli. Itaque uno quidem ex ore, sed corde profecto duplici contraria processere. Labia dolosa in corde, et corde locuta sunt. Sed enim homo cui cor et cor diverberat conscientiam, et Est et Non divaricat linguam, putas quia timor ei in mente sit, aut in fronte pudor? coram Deo et hominibus , qui more illius iniqui judicis, nec Deum timet, nec hominem reveretur . 5. Et certe ambitio, cum prorumpit in impudentiam, efficaciam perdit: et cum improbus affectus se aperit, perit effectus. Ambitio, mater hypocrisis, late
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Potest & adiungere si uult
medos & ꝑsas: & medios fines deca¬
poleos. Quare ñ & ultra sauromataᷤ:
Et quẽcunq deniq locũ calcauerit
pes suus. suus sit: quo uł uacuis no¬
minib głetur. O homo ñ minus
sine fronte qu̾a sine mente: nec dđi
memor timoris. nec suȩ hon estati ᷤᷤ.
Putat se ñ inderi: cum sit subsan
crario utitur: & instar hominis ne¬
gociatoris queritanti s luchra sua.
&e mͦ hunc mͦ illũ explorantis uendi¬
torẽ. ut ab illo demũ emat qͦd amat.
a quo uilius impetrare ualuerit. ita
iste sollicite sibi eccłiasticã dignitat̃e
hinc inde ꝑquirens. eum tandẽ pro
suo arbitrio delegit habere papam:
qui se legatũ consenserit eẽ. Ergo nͥ le¬
gatus tu fueris. roma papam habere
ñ poterit: Unde hoc tͥ pͥuilegiũ in
eccłia dĩ Quia nam tͥ hanc concessit
in xp̃i hereditate p̾rogatiuã : Nunqͥd
tu hereditate possides sc̃uarium di ÷¬
Donee enĩ in obtinenda pudenda &

Expanded text:
didit. Potest et adjungere, si vult, didit. Potest et adjungere, si vult, Medos et Persas, et medios fines Decapoleos. Quare non et ultra Sauromatas, et quemcunque denique locum calcaverit pes suus, suus sit, quo vel vacuis nominibus glorietur? O homo non minus sine fronte, quam sine mente; nec Dei memor timoris, nec suae honestatis! Putat se non videri, cum sit subsanncrario utitur: et instar hominis negotiatoris quaeritantis lucra sua, et modo hunc, modo illum explorantis venditorem, ut ab illo demum emat quod amat, a quo vilius impetrare valuerit; ita iste sollicite sibi ecclesiasticam dignitatem hinc inde perquirens, eum tandem pro suo arbitrio delegit habere papam, qui se legatum esse consenserit. Ergo nisi legatus tu fueris, Roma papam habere non poterit? Unde hoc tibi privilegium in Ecclesia Dei? Quis nam tibi hanc concessit in Christi haereditate praerogativam? Nunquid tu haereditate possides sanctuarium DDonec enim in obtinenda pudenda et
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Iste illum papam. ille hunc uicis¬
sim legatum scͥptitat: ut decipiant
ipsi de uanitate in idipsum. In uicẽ
se consolant᷑. tuent᷑. cõmendant quisq
tam̃ ꝓ se. ñ pro inuicẽ. Nimirũ hoĩes
sunt seipsos amantes. Pari qͥdem stu
herent. Querit magis ex alterutro ut̾¬
q ꝓfecto quȩ sua sunt: idq qͦd audere
nefariũ ẽ. in hereditate xp̃i. Quid nͥ
ante ocłos uros conant᷑ si patimini ꝓ¬
scribere xp̃m: Iam nouos apud uos
suo pape eudit legatus ep̃os: ne soli
sit sibi papa. Nec mortuis successores
s uiuis inuasores. tẏrannica fretus po¬
tentia suꝑ mirudit: nactus scilicet
de malicia pͥncipũ occasionẽ. qͥ suaꝵ
ciuitatũ ep̃os odio ꝑsequunt᷑ iniqͦ.
Sic sedet in insidiis eũ diuitib in
occultis: ut int̾ficiat in nocentẽ. ꝑ
tale ostium: intrat in ouile ouium.
Nunqͥd aut̃e gratis talia legatus
actitat ꝓ papa suo: Et ille totam
ut is glatur franciam atq burgun¬
diam: legationi eiꝰ antiquȩ suꝑad¬

Expanded text:
7. Iste illum papam, ille hunc vicissim legatum scriptitat, ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum. Invicem se consolantur, tuentur, commendant; quisque tamen pro se, non pro invicem. Nimirum homines sunt seipsos amantes. Pari quidem studhaerent. Quaerit magis ex alterutro uterque profecto quae sua sunt, idque, quod audere nefarium est, in haereditate Christi. Quid nisi ante oculos vestros conantur, si patimini, proscribere Christum? Jam novos apud vos suo papae cudit legatus episcopos, ne soli sit sibi papa. Nec mortius successores, sed vivis invasores tyrannica fretus potentia superintrudit, nactus scilicet de malitia principum occasionem, qui suarum civitatum episcopos odio persequuntur iniquo. Sic sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentes. Per tale ostium intrat in ovile ovium. 4. Nunquid autem gratis talia legatus actitat pro papa suo? En ille totam, ut is gloriatur, Franciam atque Burgundiam legationi ejus antiquae superad
Abbreviated transcription (Latin):
qua contentione contra ius &e fas &
uota omniũ bonoꝵ. inuite & reniten¬
ti di eccłiȩ p̾ficere alium. & ilłu depo¬
nere temptant: Hoꝵ conatui tam
maligno tam indigno tam teme¬
rario. totis certe uirib renitendu eẽ
uidetis: reuerentissimi & illustrissi¬
mi ꝑatres. Qd̃ cum om̃i familiȩ dei.

Expanded text:
qua contentione, contra jus et fas et qua contentione, contra jus et fas et vota omnium bonorum, invitae et renitenti Dei Ecclesiae praeficere alium, et illum deponere tentant? 14. Horum conatui tam maligno, tam indigno, tam temerario, totis certe viribus renitendum esse videtis, reverendissimi et illustrissimi Patres. Quod cum omni famili
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Duo itaq sunt de quib ꝯtendit᷑:
quisnã eoꝵ irctiꝰ uideat᷑ cẽ papa. Quo¬
rum pͥmo quidẽ si ꝑsonas compares.
ut neutri sane uł derogare uidear
uł adulari: dicam qͦd dici passim
reꝑies. & neminẽ arbitror diffiteri:
quia uidelicet innocentii nr̃i uira
uł fama nec emułu timet: cũ altiꝰ
nec ab amico tuta sit. Deinde si ele¬
ctiones discutias:. nr̃i utidem mox os¬
currit & ꝑmotione purior. & ratio¬
ne ꝓbabilior: &e pͥor tempore. P orro
de tp̃r constat. Reliqua duo: merita
ꝓbant & dignitas eligentiũ. Hanc
enĩ ni fallor partẽ saniorẽ inuenies.
tam ep̃os quã cardinales. diacones
siue prb̃ros. & quoꝵ maxime int̾est
de electione summi pontificis: ce qͣn¬
ti in eligendo iuxta patrũ scita suffi¬
ciant. Quid & in consecratione: non¬
ne hostiensem ad quẽ specialit̾ utiq
spectat habemus: Cum gͥ electus di¬
gnior. & electio sanior & actio ordina¬
bilior teneat᷑: qua isti ratione. immo

Expanded text:
. Duo itaque sunt de quibus contenditur, quisnam eorum rectius videatur esse Papa. Quorum primo quidem, si personas compares, ut neutri sane vel derogare videar, vel adulari, dicam quod dici passim reperies, et neminem arbitror diffiteri: quia videlicet Innocentii nostri vita vel fama nec aemulum timet, cum alterius nec ab amico tuta sit. Dehinc si electiones discutias, nostri itidem mox occurrit et promotione purior, et ratione probabilior, et prior tempore. Porro de tempore constat: reliqua duo merita probant, et dignitas eligentium. Hanc enim, ni fallor, partem saniorem invenies, tam episcopos, quam cardinales diaconos sive presbyteros, et quorum maxime interest de electione summi pontificis, et quanti in eligendo juxta patrum scita sufficiant. Quid et in consecratione? Nonne Ostiensem, ad quem specialiter utique spectat, habemus? Cum igitur et electus dignior, et electio sanior, et actio ordinabilior teneatur; qua isti ratione, imo
Abbreviated transcription (Latin):
terim uellet eredere romam. ꝗͣ tanto
amore ex longo tempore coneupruit.
tanto labore &e sumptib acquisiuit.
tanto fastu possidet. tanto pudore ti¬
met amittere. ne frustra scł̃m omne
causa: ñ tam̃ cadat a roma. Alioqͥn
quis causam spoliatꝰ ingredit᷑: Nec le¬
ges ꝓfecto cogunt: nec canones. Et hec
dicimus ñ de nr̃a iusticia diffidentes:
s a ur̃a cauentes u̾sutia. Iam enĩ ds
edurit tanquã lumen iusticiã suam.

Expanded text:
terim vellet credere Romam, quam tanto terim vellet credere Romam, quam tanto amore ex longo tempore concupivit, tanto labore et sumptibus acquisivit, tanto fastu possidet, tanto pudore timet amittere; ne frustra convenisse causa, non tamen cadat a Roma. Alioquin quis causam spoliatus ingreditur? Nec leges profecto cogunt, nec canones. Et haec dicimus, non de nostra justitia diffidentes, sed a vestra caventes versutia. Jam enim Deus eduxit
Abbreviated transcription (Latin):
Quis tantos queso in unum cogere qͦ¬
at exercitꝰ utriusq ordinis. plebium
ne dicam pͥncipum: & adducere in exa-¬
minationẽ: Quis tot scõꝵ. milib ꝑ¬
suadere sufficiat: qͦd pͥus edificauert̃
iterum destruere: &e abducere semet¬
ipsos in p̾uaricationẽ: Quis deinde
locus om̃ib tantꝰ om̃ib tutus: Uni¬
u̾sȩ quippe ȩccł̃iȩ negociũ ẽ. ñ unus
causa ꝑsone. Uidetis qͦd in impossi¬
bili calumniã striutis matri ur̃e:
Imino uobis foueam foditis in quã
p̃cipitemini: & laqueum nectitis quo
teneamini: ne ad gremiũ reu̾tamini
matris uĩx. Occasio nunquã deerit
nib t̾re concilium. iudicari bis in id¬
ipsum qͦd ipse ñ facit patiat᷑: qͦs nam
queso dabunt iudices sͥ: Om̃s quippe
in parte sunt. & partib de iudicio
haud facile conueniet: atq ita ad lite
magis quã ad pac̃ẽ tantꝰ conuentꝰ fati¬
gabit᷑. Deinde uelim scire. cui ille in¬

Expanded text:
Quis tantos, quaeso, in unum cogere quQuis tantos, quaeso, in unum cogere queat exercitus utriusque ordinis principum, ne dicam plebium, et adducere in examinationem? Quis tot sanctorum millibus persuadere sufficiat, quod prius aedificaverunt, iterum destruere, et abducere semetipsos in praevaricationem? Quis deinde locus omnibus tantus, omnibus tutus? Universae quippe Ecclesiae negotium est, non unius causa personae. Videtis quod de impossibili calumniam struitis matri vestrae: imo vobis foveam foditis, in quam praecipitemini; et laqueum nectitis, quo teneamini, ne ad gremium revertamini matris vestrae. Occasio nunquam deerit nibus terrae concilium; judicari bis in idipsum, quod ipse non facit, patiatur: quosnam, quaeso, dabunt judices sibi? Omnes quippe in parte sunt, et partibus de judicio haud facile conveniet: atque ita ad litem magis quam ad pacem tantus conventus fatigabitur. Deinde velim scire, cui ille in
Abbreviated transcription (Latin):
gła: uͥ certe studiose inquirunt & ñ
dubiȩ inueniunt beneplacitũ d̃i:. qui
solliciti sunt quomͦ placeant ei. Itaq
camaudulienses. Wallambrosani. car¬
tusienses. clunacenses & qͥ de maiori¬
monast̾io sunt. mei quoq eist̾cien¬
ses. cadumenses. tyronenses. & saui¬
macenses. uniu̾sitas deniq & unani¬
mitas fratrum tam clericoꝵ quã mo¬
nachoꝵ. regularis uitȩ ꝓbateq conu̾¬
sationis. sequentes ep̃os tanquã gregoᷤᷤ
pastores suos. innocentio firmiter ad
herent: sincere fauent: humilit̾ pa¬
ient: uerũ apłoꝵ successorẽ fideliter
recognoscunt. Quid reges & pͥncipes
terre: Nonne in eodem sp̃u una cũ
stremo in quocunq ordine uite illu¬
stris & boni nominis homo. ĩd ipsum
ñ sapit: Et tam̃ adhuc isti nescio qua
contentiosa importunitate. & impor¬
tuna contentione reclamant: uocant
in causam orbem. & cum sua paucitate
pere agentes:. mͦ p̾postere retractantes

Expanded text:
gloria, ubi certe studiose inquirunt, et non gloria, ubi certe studiose inquirunt, et non dubie inveniunt beneplacitum 136 Dei, qui solliciti sunt quomodo placeant ei. Itaque Camaudulienses, Vallambrosani, Cartusienses, Cluniacenses, et qui de MajorMonasterio sunt, mei quoque Cistercienses, Cadumenses, Tironenses, et Saviniacenses; universitas denique et unanimitas fratrum, tam clericorum quam monachorum regularis vitae probataeque conversationis, sequentes episcopos, tanquam greges pastfavent, humiliter parent, verum apostolorum successorem fideliter recognoscunt. 11. Quid reges et principes terrae? Nonne in eodem spiritu, una cum rum? Quis postremo in quocunque ordine vitae illustris et boni nominis homo idipsum non sapit? Et tamen adhuc isti, nescio qua contentiosa importunitate et importuna contentione, reclamant. Vocant in causam orbem, et cum sua paucitate pere agentes, modo praepostere retractantes.
Abbreviated transcription (Latin):
sis. hyldebramꝰ pistoriensis. bernardꝰ¬
dulfus astensis. hugo granopolitanꝰ:
cile nob qui minorẽ & meriti & officii
locum tenemus. aut errare secũ aut
sapere ꝑsuasit. Taceo multitudinem
cetoꝵ. tuscie. campaniȩ. longobardie.
germaniȩ. & aquitanie: galliaꝵ demq
& hẏspaniaꝵ omniũ. necñ & uniu̾se
ep̃oꝵ. qũoꝵ nomina sunt in libro ui¬
te. s epłe breuitas ñ admittit. Hi om̃s
unanimes ñ conducti pecunia. ñ se¬
ducti fallacia. ñ illecti pͥuato carnis.
uł cognationis amore. ñ timore com¬
pulsi potentiȩ scl̃aris. s di ꝓculduibio
uoluntatẽ sicut ñ ignorantes. ita nec
dissimulantes. petrũ leonis ingenue
refutauerunt: ac secure gregoriũ in
tum sane nemo ex nomine in his ex¬
p̾ssus ẽ litteris: quia & om̃s compen¬
dium ñ fert. & aliquoꝵ inuidiosa de¬
signatio adulationis notam ñ effu-¬
git. Non autẽ debeo pͥtermittere scõs.
quoꝵ uita abscondita ẽ cum xp̃o in

Expanded text:
sis, Hildebrannus Pistoriensis, Bernarsis, Hildebrannus Pistoriensis, Bernardulfus Astensis. Hugo Gratianopolitancile nobis, qui minorem et meriti et officii tenemus locum, aut errare secum, aut sapere persuasit. Taceo multitudinem caeterorum, Tusciae, Campaniae, Longobardiae, Germaniae, et Aquitaniae, Galliarum denique et Hispaniarum omnquorum nomina sunt in libro vitae, sed epistolae brevitas non admittit. 10. Hi omnes unanimes, non conducti pecunia, non seducti fallacia, non illecti privato carnis vel cognationis amore, non timore compulsi potentiae saecularis, sed Dei procul dubio voluntatem, sicut non ignorantes, ita nec dissimulantes, Petrum Leonis ingenue refutaverunt, ac secure Gregorium in tum sane nemo ex nomine in his expressus est litteris: quia et omnes compendium non fert, et aliquorum invidiosa designatio adulationis notam non effugit. Non autem debeo praetermittere sanctos, quorum vita abscondita est cum Christo in
Abbreviated transcription (Latin):
factum sit. mͦ querimꝰ audientiã: iudi¬
ciũ sumꝰ subire parati. Tergiu̾satio ẽ.
Quid in om̃i impio conatu ur̃o uob̃
relinquit᷑ aliud. qͦd afferre queatis ad
seducendi simplices: ad armandum
maliuolos ad urãm ipsoꝵ pallian¬
dam maliciã : Si hoc ñ diceretis:. qͥd
diceretis: Cȩterum iam ds iudicauit.
qͥd sero repetit homo: iudicauit autẽ
oꝑis euidentia. ñ decreti sententia. Nũ¬
qͥd dĩ iudiciũ audeat humana teme¬
ritas retractare: Quid si causet᷑ & cla
a me iudiciũ: Non ẽ consiliũ: contra
consiliũ dñi. Uelocit̾ currit sermo eiꝰ.
in ouemendo ppłos in unũ & reges ut
dño pape innocentio seruiant &e obedi¬
ant. Quis reuocabit: Dei ẽẽ ndiciũ
senserunt & ꝯsenserunt. Galterꝰ rauen¬
nas. hyldegariꝰ t̾rachonensis. norbertꝰ
mageburgensis. conxadꝰ salreburgensiᷤᷤ
archiep̃i: di ẽẽ iudiciũ cognouerunt &
acquieuert᷑ ep̃i. equiꝑtus monastien¬

Expanded text:
factum sit, modo quaerimus audientiam: judifactum sit, modo quaerimus audientiam: judicium sumus subire parati. Tergiversatio est. Quid in omni impio conatu vestro vobis relinquitur aliud, quod afferre queatis ad seducendum simplices, ad armandum malevolos, ad vestram ipsorum palliandam malitiam? Si hoc non diceretis, quid diceretis? Caeterum jam Deus judicavit quod sero repetit homo: judicavit autem operis evidentia, non decreti sententia. Numquid Dei judicium audeat humana temeritas retractare? Quid si causetur et cla me judicium? Non est consilium contra consilium Domini: velociter currit sermo ejus, in conveniendo populos in unum et reges, ut domino papae Innocentio serviant et obediant. Quis revocabit? Dei esse judicium senserunt et consenserunt Galterius Ravennas, Hildegarius Terraconensis, Norbertus Magdeburgensis, Conradus Salseburgensis, archiepiscopi. Dei esse judicium cognoverunt et acquieverunt episcopi, Equipertus Monasterien
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmam electionẽ ñ eẽ scdam. C elebra¬
ta ꝓinde pͥma: quȩ scdo p̾sumpta ẽ
ñ ẽ scd̾a s nulla. Nam etsi qͥd minuᷤ
forte. sollempnit̾ miniisue ordinabi¬
lit̾ ꝓcessit in ea quȩ p̾cessit. ut hostes
unitatis contendunt: nunqͥd tam̃ p̾¬
sumi alt̾a debuit. nͥ sane pͥore prius diᷤ¬
cussa ratione. cassata iudicioꝰ Eaꝓꝑter
qui se suꝑ ingerere. festinauerunt qͥ q
temerario temere manus imponere
nichilominꝰ accelerauerunt: apło ꝓ
hibente nemini cito manũ imponas
ipsi ꝓculdubio maius peccatũ hñt:
ipsi auctores scismatis. ipsi grandis
renuerant. tandem iusticiam offert̃.
Ut uidelicet si recusetur: iusti uos ui¬
deammi. Si recipiat᷑. litigantib int̾
se partib dilatio redimat tempꝰ: et
interim fiat aliquid. An de ur̃a iusti¬
cia desꝑatis. & damnũ iam crescere ñ
timetis: quẽcunq causa exitum sor¬
tiatur: Quicqͥd inquiunt hactenus

Expanded text:
primam electionem non esse secundam. Celebraprimam electionem non esse secundam. Celebrata proinde prima, quae snda, sed nulla. Nam etsi quid minus forte solemniter, minusve ordinabiliter processit in ea quae praecessit, ut hostes unitatis contendunt; numquid tamen praesumi altera debuit, nisi sane priore prius discussa ratione, cassata judicio? Eapropter qui se super ingerere festinant, quique temerario temere manus imponere nihilominus acceleraverunt, Apostolo prohibente, Nemini cito manum imponas ; ipsi procul dubio majus peccatum habent, ipsi auctores 135 schismatis, ipsi grandis tenuerant, tandem justitiam offerunt, ut videlicet si recusetur, justi vos videamini: si recipiatur, litigantibus inter se partibus, dilatio redimat tempus, et interim fiat aliquid. An de vestra justitia desperatis, et damnum jam crescere non timetis, quemcunque causa exitum sortiatur? Quidquid, inquiunt, hactenus
Abbreviated transcription (Latin):
filii adam: qui contempnentes pacem
& głam appetentes. & pacem ꝑdunt
& głam. Ob hoc deniq & nune ds ul-¬
tionũ commouit t̾ram & conturbauit
eam: ostendit pplo suo durã. potauit
nos uino compunctioniᷤ. Uelimus
nolimus. impleri qͣndoq necesse est
ueritatẽ sp̃c scĩ. fieriq illam que pro¬
phetico sp̃u p̾nuntiata legitur in
scͥpturiᷤ discessio: s ue homini ꝑ quẽ
uenit. Melius erat ei: si natus ñ fuisset
homo ille. Quis uͦ ille. nͥ homo peccati
qui suꝑ electum a catholicis catholi¬
cum & canonice sc̃m locum inuasit:
quẽ tam̃ ñ quia sc̾s. s quia summus ẽ
affectauit: Inuasit inquã inuasit.
Armis igne pecunia. ñ uite merito
uł uirtutũ ꝑuenit in quo stat: et
stat in que ꝑuenit. Nam illa quam
iactat iuratoꝵ suoꝵ. ñ electio s factio.
umbra tantũ fuit: & occasio & uelam̃¬
tum malicie. Dici potest electio: sed
impudent̾: s mendacit̾. Stat quippe
sententia eccłiastica & auctentica. p᷑t

Expanded text:
filii Adam, qui contemnentes pacem, et gloriam appetentes, et pacem perdunt, et gloriam! Ob hoc denique et nunc Deus ultionum commovit terram, et conturbavit eam: ostendit populo suo dura, potavit nos vino compunctionis. 8. Velimus, nolimus, impleri quandoque necesse est veritatem Spiritus sancti, fierique illam quae prophetico spiritu praenuntiata legitur in Scripturis discessio : sed vae homini per quem venit! Melius erat ei, si natus non fuisset homo ille. Quis vero ille, nisi homo peccati qui super electum a catholicis catholicum, et canonice, locum sanctum invasit, quem tamen, non quia sanctus, sed quia summus est, affectavit? Invasit, inquam, invasit armis, igne, pecunia, non vitae merito vel virtutum: pervenit in quo stat, et stat in quo pervenit. Nam illa quam jactat juratorum suorum non electio sed factio, umbra tantum fuit, et occasio, et velamentum malitiae. Dici potest electio, sed impudenter, sed mendaciter. Stat quippe sententia ecclesiastica et authentica, post
Abbreviated transcription (Latin):
&e nemo ẽ qui iuxta ꝓpħam com¬
patiatur suꝑ contritione ioseph. S
hec alias. Nunc aut̃ẽ ego minimuᷤ
in regno ur̃o. s dignitate ñ fidelita¬
te. dico uob̾: ñ expedit uelle impedi¬
re tantũ & tã necessariũ bonũ. Nec de¬
sunt euidentes causȩ. quib id ma¬
nifestum facere possem: quas &e nc̃
ꝑferre in mediũ ad manũ mͥ ẽ. nͥ qͦd
sat arbitror dictum sapienti. Tam̃
siquid ex apłicȩ auctoritatis rigore
ꝓcessit. unde se merito turbatã celsi¬
tudinis uĩȩ serenitas arbitret᷑: qualit̾
hoo ipsum reuocet᷑ aut temperet᷑ ꝓut
oportet ad honorẽ ur̃m. fideles ur̃i
Int̾ quos nos quoq siquid possumꝰ:
ñ dissimulabimus:

Expanded text:
et nemo est qui, juxta prophetam, comet nemo est qui, juxta prophetam, compatiatur super 257 contritione Joseph? Sed haec alias. Nunc autem ego minimus in regno vestro, sed dignitate, non fidelitate, dico vobis: Non expedit velle impedire tantum et tam necessarium bonum. Nec desunt evidentes causae, quibus id manifestum facere possem, quas et nunc proferre in medium ad manum mihi est, nisi quod sat arbitror dictum sapienti. Tamen si quid ex apostolicae auctoritatis rigore processit, unde se merito esse turbatam celsitudinis vestrae serenitas arbitretur; qualiter hoc ipsum revocetur, aut temperetur, prout oportet ad honorem vestrum, fideles vestri Inter quos nos quoque, si quid possumus, non dissimulabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
abbas fidelis seruus suus sał. a rege re¬
gum. & dño dominantiũ. ipsi & di¬
lectȩ eius & filiis eius. Regna terre &
Iiura regnoꝵ. tunc sane sana suis do¬
minis atq illesa ꝑsistunt: si diuimiͤ
ordinationib ac ditionib ñ resistunt.
Cur dñe irascit᷑ furor tuuis contra dĩ
electum. quẽ tua quoq sublimitaᷤᷤ
suscepit &e p̾elegit tͥ quidẽ in patr̃ẽ:
filio autẽ tuo etiam in samuelem:
Armatur regia indignatio ñ plane
in extraneos: s in semetipsam & suoᷤ.
Non mirũ. si iuxta scͥpturã ira uiri
utilitatis. s dignitatis s salutis. fa¬
cit sepe ut nec manifestum om̃ib
adu̾tas ꝑiculum. sentias damnum.
Colligitur conciliũ: qͥd in hoc detra¬
hitur regiȩ glȩ. regni utilitatibus:
Ibi uniu̾sȩ eccłie c̃õmendabit᷑ ac re
glõse ab inge. nti illa multitudine
durus corde matris eccłie angustias ñ
attendit. At calor inquiunt nimiuᷤ
ẽ: quasi nos glacialia corpora habeamꝰ.
At corda nob̾ magis congelata sunt.

Expanded text:
a Rege regum, et Domino dominantium, ipsi, et dilectae ejus, et filiis ejus. 1. Regna terrae et jura regnorum tunc sane sana suis dominis atque illaesa persistunt, si divinis ordinationibus ac dispositionibus non resistunt. Cur, domine, irascitur furor tuus contra Dei electum quem tua quoque sublimitas suscepit, et praeelegit, tibi quidem in patrem, filio autem tuo etiam in Samuelem? Armatur regia indignatio, non plane in extraneos, sed in semetipsam et suos. Non mirum si, juxta Scripturam, Ira viri utilitatis, sed dignitatis, sed salutis facit saepe ut nec manifestum omnibus advertas periculum, sentias damnum. Colligitur concilium. Quid in hoc detrahitur regiae gloriae, regni utilitatibus? Ibi universae Ecclesiae commendabitur ac remgloriose, ab ingenti illa multitudine durus corde matris Ecclesiae angustias non attendit. At calor, inquiunt, nimius est. Quasi nos glacialia corpora habeamus. An corda nobis magis congelata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cio sollicite ꝓuidere. sicut &e ꝓuidetiᷤͤ.
ut ñ extendant iusti ad iniquita¬
tem manus furas. Oratio ꝓcat .ł. ho¬
licis. Bene fac dñe: bonis &e rec fetis
corde. Pro scismaticis. Imple facies

Expanded text:
ite providere, sicut et providetis, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas. Oratio pro Catholicis: Benefac, Domine, bonis et rectis corde . Pro schismaticis: Imple, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
pe innocentio: legationẽ postulat: ñ
obtinet. indignat᷑. iesilit ab illo. tran¬
sit ad alium: ipsiuᷤᷤ se ẽẽ legatũ głatur.
Qd̃ si aut ab illo ante ñ poposcisset. aut
postremo ab isto ñ accepisset: credi pote¬
rat alium quẽcunq habuisse in p̾ua¬
ricatione intintum: & si ñ rectum ali¬
quẽ. Nunc autẽ excusationẽ ñ habet:
de ambitione sua. Deniq ponat etiã
nunc legati uł uacuũ nom̾. nam opꝰ
amisit: & ego quidẽ hac suspitione ca¬
rebo si potero. Si ñ suspicabor inuituˢ
& me intemꝑantiȩ rep̾hendam. Uerũ
difficile ꝑsuadebit᷑ ei: ego scio. Nimi¬
rum homo diu magnꝰ habitus inter
suos: uideri seipso inferior erubescit.
Agnoscit᷑ is quẽ scͥptura loquit᷑ pudor
adducens peccatũ. An ñ grande pecca¬
tum & delictum maximũ. suꝑba ista
uerecundia: qua t̾ram & cinerẽ pudet
ñ dico subici. s ñ dominari: Propter
hoc gͦ reliquit homo suum illu patĩẽ

Expanded text:
pae Innocentio: 132 legationem postulat, non pae Innocentio: 132 legationem postulat, non obtinet. Indignatur, resilit ab illo, transit ad alium, ipsius se esse legatum gloriatur. Quod si aut ab illo ante non poposcisset, aut postmodum non accepisset ab isto, credi poterat alium quemcunque habuisse in praevaricatione intuitum, etsi non rectum aliquem: nunc autem excusationem non habet de ambitione sua. Denique ponat etiam nunc legati vel vacuum nomen nam opus amisit, et ego quidem hac suspicione carebo, si potero. Si non, suspicabor invitus, et me intemperantiae reprehendam. Verum difficile persuadebitur ei, ego scio. Nimirum homo, diu magnus habitus inter suos, videri seipso inferior erubescit. Agnoscitur is, quem Scriptura loquitur, pudor adducens peccatum . An non grande peccatum et delictum maximum, superba ista verecundia, qua terram et cinerem pudet, non dico subjici, sed non dominari? 3. Propter hoc ergo reliquit homo suum illum patrem
Abbreviated transcription (Latin):
sui ipsius eum iudico. In litteris siqͥdẽ
quas nuꝑ ad cancellariũ scͥpsit familia¬
res. ñne legationis sese onere &e nomine
honorari tanto indigniꝰ supplicat. qͣn¬
to humiliꝰ: Utmam tam̃ optiniusset.
Minus forsan nocuisset potita uotiͤ
ambitio: quã frustrata. Tunc quippe
soli aut pene soli obeẽt sibi: nunc uͦ se¬
uit in orbem. Uides qͥd facit amor głȩ:
Legatio sairma grauis: humeris pre¬
sertim senilib. Quis nesciat: Et tam̃
homini senissimo grauior uidet᷑ pena:
reliquũ id breue dierũ suoꝵ. uiuere si¬
ne hac pena. S forte causabit᷑ se desus¬
pitione iudicari: & nos temeritatis
arguet qui de occultis rep̾hendimus
qͦͣd ñ ꝓbauimꝰ. fateor suspitiosus sum
in hac parte: & nescio an uł simplicis¬
simus quis secus sentire possit. quip¬
pe in tam manifesta coniectura. Ut
enim simplicem bieuit̾ referam acti¬
onem. pͥmus aut int̾ pͥmos seribit pa¬

Expanded text:
suo ipsius eum judico. In litteris siquidem suo ipsius eum judico. In litteris siquidem quas nuper ad cancellarium scripsit familiares, nonne legationis sese et onere et nomine honorari tanto indignius supplicat, quanto humilius? Utinam tamen obtinuisset! Minus forsan nocuisset potita votis ambitio, quam frustrata. Tunc quippe soli, aut pene soli obesset sibi: nunc vero saevit in orbem. Vides quid facit amor gloriae? Legatio, sarcina gravis, humeris praesertim senilibus: quis nesciat? Et tamen homini senissimo gravior videtur poena, reliquum id breve dierum suorum vivere sine hac poena. 2. Sed forte causabitur se de suspicione judicari, et nos temeritatis arguet, qui de occultis suis reprehendimus quod non probavimus. Fateor, suspiciosus sum in hac parte: et nescio an vel simplicissimus quis secus sentire possit, quippe in tam manifesta conjectura. Ut enim simplicem referam breviter actionem, primus, aut inter primos scribit pa
Abbreviated transcription (Latin):
dictus de claraualle. ꝯstantiã in adu̾sis.
Uutꝰ in pace acquirit᷑: in p̾ssura ꝓbat᷑:
approbatur in uictoria. Tempus ẽ quo
ur̃a si qua est nec latere iam nec torpe¬
re sinatur: reuerendi &e merito suscipi¬
endi patres. Hostilis siquidẽ gladius:
qui uniu̾so corpori xp̃i mortẽ denuo
nunc temporis intentare uidet᷑. urĩs po¬
tissimũ ceruicib imminet: &̾ in uos
eo acriꝰ quo cominꝰ debachat᷑: ita ut co-¬
tidianis assultib aut resistere fortiter:
aut turpit̾ qͦd absit cedẽ cõpellamini.
Nam is qui amat pͥmatũ gerere int̾
uos diotrepes: ñ recipit uos. Nec enĩ ag¬
noscit eum quẽ tota uobiscum ample¬
ditur eccł̃ia: uenientẽ in nomine dñi
Non hunc inquã: s qui uenit in noĩe
suo. hunc recipit. Nec mirũ. Et ipse nẽ¬
pe infatigabił ad nom̃ grande multũ
anhelat: etiam in hac etate. Nec sane
falsa uł incerta opinione. ducor notare
hominẽ suꝑ uanitate istiꝰmodi: s de ore

Expanded text:
dictus de Clara-Valle, constantiam in adversis. 1. Virtus in pace acquiritur, in pressura probatur, approbatur in victoria. Tempus est quo vestra, si qua est, nec latere jam nec torpere sinatur, reverendi et merito suspiciendi patres. Hostilis siquidem gladius, qui universo Christi corpori mortem denuo nunc temporis intentare videtur, vestris potissimum cervicibus imminet, et in vos eo acrius, quo cominus debacchatur: ita ut quotidianis assultibus, aut resistere fortiter, aut turpiter, quod absit! cedere compellamini. Nam is qui amat primatum gerere inter vos, Diotrephes, non recipit vos; nec enim agnoscit eum, quem tota vobiscum amplectitur Ecclesia venientem in nomine Domini. Non hunc, inquam, sed qui venit in nomine suo, illum recipit. Nec mirum. Et ipse nempe infatigabilis ad nomen grande multum anhelat, etiam in hac aetate. Nec sane falsa vel incerta opinione ducor notare hominem super vanitate istiusmodi, sed de ore
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ his dieb in ȩccliis uident᷑ accidẽ
occasione electionũ. dñs de celo ꝓspex¬
it suꝑ matiẽ nr̃am lugdunensem
eccłiam: qͦd decedenti piȩ memoriȩ
petro archi ep̃o. uirũ optimũ falconẽ
daranũ i om̃i pace substituit. Peto
utilit᷑ ꝓmotꝰ. rite consecratꝰ: a uobis
honoris sui officiiq plenitudinẽ con¬
sequat᷑. Quod utiq audere me facit
ñ m̾iti ꝯscientia: s debiti. Debiti di¬
co. ñ solum quo id a me ȩccłia illa uire
metropolico exigit: s quia in hoc po¬
sitꝰ sum. ut testimoniũ ꝑhibeam
ueritali:¬

Expanded text:
ebus in Ecclesiis videntur accidere occasione electionum, Dominus de coelo prospexit super matrem nostram Lugdunensem Ecclesiam, qui decedenti piae memoriae Petro archiepiscopo, virum optimum, Falconem decanum, in omni pace substituit. Peto, utiliter promotus, rite consecratus, a vobis honoris sui officiique plenitudinem consequatur. Quod utique audere me facit non meriti conscientia, sed debiti. Debiti dico non solum quo id a me illa Ecclesia jure metropolitico exigit, sed quia in hoc positus sum, ut testimonium perhibeam veritati
Abbreviated transcription (Latin):
Inmeo uos grauari in tã crebris
scͥptitationib nr̃is. S in hanc
importunitatẽ urget me xp̃i
caritas: & amicoꝵ. necessitas. Hunc
itaq &e senem ut uidetis. & de domo
ut nos scimus religiosa ad uos mis¬
sum. ñ remitti uacuũ supplicamus:
&e insuꝑ ut ur̃is litteris. ad auuncu¬
lum ur̃m regem iturum munire di¬
gnemini rogamus. U ellem omnes
seruos dĩ si fieri posset. ur̃os fieri debi¬
tores: qui pro mammona iniquita¬
tis quandoq uos recipient in ȩt̾na
tabernacula:¬

Expanded text:
in tam crebris scriptitationibus nostris; sed in hanc importunitatem urget me Christi charitas, et amicorum necessitas. Hunc itaque et senem, ut videtis, et de domo, ut nos scimus, religiosa ad vos missum non remitti vacuum supplicamus: et insuper ut vestris litteris ad avunculum vestrum regem iturum munire dignemini, rogamus. Vellem omnes servos Dei, si fieri posset, vestros fieri debitores, qui pro mammona iniquitatis quandoque vos reciperent in aeterna tabernacula