comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pnuꝑ defunctis. Inquib singillatim precib plebs
orationem dominicam sub silentiodicat. Sacerdos
uõ orationes. ad hoc ptinentes ꝑ singulas admo¬
nitiones sollempniter expleat. Post hec sacra
celebretur oblatio. Ait enĩ apłs. Obsecro pͥmũ
bubulcos atq porcarios inpͥncipalibiis
̃ sibi. ut bubulcos. atq porcarios. ł alios pastores
ł aratores qui inagris assidue cõmorantur.
ł insilius. & idõ ut lut more pecudũ uiuunt:
indominicis & malus festis dieb salcun ł ad¬
nussam facunt ł ꝓmuttant uenire. Namao hos
app̃o prȩcioso sanguine suo redeanit. Quod si
neglexerint: ꝓ animab eoꝵ absq dubio ratio¬
nem se reddituros sciant. Siquid dñsueniens
in hunc mundum. non elegit oratores atq nobi¬
liores quosq std piscatores atq idiotas sibi discipu¬
los adsciuit. ut ostendero in facio quod ipse
uerbis meuangelio affirmat dicens. Quod ho¬

Expanded text:
pro nuper defunctis, in quibus sigillatim precibus plebs pro nuper defunctis, in quibus sigillatim precibus plebs Orationem Dominicam sub silentio dicat. Sacerdos vero orationes ad hoc pertinentes per singulas admonitiones solemniter expleat. Post hcelebretur oblatio. Ait enim Apostolus: Obsecro primum bubulcos atque porcarios in principalibus  sibi, ut bubulcos, atque porcarios, et alios pastores vel aratores, qui in agris assidue commorantur, vel in silvis, et ideo more pecundum vivunt, in Dominicis et in aliis festis diebus salnam et hos Christus pretioso sanguine suo redemit. Quod si neglexerint, pro animabus eorum absque dubio rationem se reddituros sciant. Siquidem Dominus veniens in hunc mundum non elegit oratores atque nobiliores quosque, sed piscatores atque idiotas sibi discipulos ascivit, ut ostenderet in facto quod ipse verbis in Evangelio affirmat, dicens: Quod ho
Abbreviated transcription (Latin):
cum om̃i studio ꝓhibeantur. Ut de auditorio
Snullus egredatur sacerdote u̾bũ facitute.
Sacerdoti in ȩccła uerbum faciente. qui
egressus de auditorio futrit. sine graui necessi
sacris ad eccłam. & scripturas apłoꝵ & euange.¬
lium audiunt: non aut̃ pseuerant in oratione.
usq dum missa pagatur. nec seam̃ cõmumonem
in oratione cum populo. fed ꝓ quadam in tempe.¬
primum post allocutiones ep̃orum
mpgnitentia. p̃ces sieri. His &eiam accedentibus
ad manꝰ sacerdotis & discedentib tresorationes
consumari fidelium. ita ut primi quidem. sub
silentio. scđa uõ & tertia pexclamationes solitas
Lammoneat quas p̃ces ad dñni funde debeant
porta ut indieb dominicis ł festis. post
ermonem intra missarum sollempnia habitũ
ad plebem: sacerdos admoneat. iuxta apłicam
institutionem. orationem em̃s in cõmune pro
diũsis necessitatib fundant ad dnm. ꝓ rege. &
ꝓ infirmis. qui in ipsa parrochia lecto decumbunt.

Expanded text:
de auditorio nullus egrediatur, sacerdote verbum faciente. Sacerdote in ecclesia verbum faciente, qui egressus de auditorio fuerit sine gravi necessitsacris ad ecclesiam, et scripturas apostolorum et Evangelium audiunt, non autem perseverant in oratione usque dum missa peragatur, nec sanctam communionem in oratione cum populo, sed pro quadam intempeprimum post allocutiones episcopoin poenitentia preces fieri. His etiam accedentibus ad manum sacerdotis et discedentibus, tres orationes consummari fidelium, ita ut prima quidem sub silentio, secunda vero et tertia per exclamationes solitas admoneat quas preces ad Deum fundere debeat. Oportet ut in diebus Dominicis vel festis, post sermonem intra missarum solemnia habitum ad plebem, sacerdos admoneat, ut, juxta apostolicam institutionem, orationem, omnes in commune pro diversis necessitatibus fundant ad Dominum, pro repro pace, pro peste, pro infirmis qui in ipsa parochia lecto decumbunt,
Abbreviated transcription (Latin):
te degeneretis. nec urãm consecrationemꝰ irritã
faciatis. nec manus sacro unguine delibutas:
peecando polluans. sed cordis & corporis mundiciã
conseruantes. plebibus exemplum bent uicen¬
di prȩbentes. his quib p̃estis ducatũ ad celestia
cant&. & epłam & lectionem legat. & qui sco¬
lam possit tenere. & admontat suos parrochi¬
anos: ut filios suos ad fiden discendã mittant
ad ȩccłam. quos ipse cum om̃i castitate erudiat.
qualiter credant: & alios credere doccant.
lbi & exempla ꝓponenda sunt. quatenus aere¬
latura creator quantulũ cumq possit intelligi.
ad docendas plebes ur̃as. Qui scripturas seit
p̃dicoe scripturas. Qui uõnescit: saltom hoc
quod notissimum hab& plebibus dicat. Ut decli¬
nent amalo. & faciant bonum. inquirant pacem¬
& sequantur eam. quia oculi dñi sup iuistos. & dures
eius in prȩces eorũ. Vultꝰ aut̃ dñi suꝑ facientes
gͦ se excusare poterit. quod ñ habeat linguam.

Expanded text:
te degeneretis, nec vestram consecrationem irritam te degeneretis, nec vestram consecrationem irritam faciatis, nec manus sacro unguine delibutas peccando polluatis, sed cordis et corporis munditiam conservantes plebibus exemplum bene vivendi praebentes, his quibus praeestis ducatum ad coelestiacantet, et epistolam et lectionem legat, et qui scholam possit tenere, et admoneat suos parochianos, ut filios suos ad fidem discendam mittant ad ecclesiam, quos ipse cum omni castitate erudiat. qualiter credant, et alios credere doceant. Ibi et exempla proponenda sunt, quatenus a creatura Creator quantulumcunque possit intelligi. ad docendas plebes nostras. Qui Scripturas scit, praedicet Scripturas. Qui vero nescit, saltem hoc quod notissimum habet plebibus dicat, ut declinent a malo, et faciant bonum, inquirant pacem, sequantur eam: quia oculi Domini super justos et aures ejus in preces eorum. Vultus autem Domini super facientes ergo se excusare poterit, quod non habeat linguam,
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ conueniant: ex ceptis dõ sacratis feminis
quib mos ẽ. ad publicum non egredi. sed claus¬
tris monasteri contineri. De ministerio pƀroꝵ.
nosse debetis. et semꝑ meminisse. quia
nos quib regendarum animarũ cura
cõmissa tt: ꝓhis qui nostra uegglegentia
ꝑeunt. racionem reddituri sumus. Pro
his uõ quos uerbis & exemplis lucrati furrimꝰ.
p̃mium act̃aꝵ uitę ꝑcipiemus. Nobis eñi
adño dictumẽ. Uos estis salterrȩ. Quodsi
populus fidelis cibus ẽ. dĩ. eiusdem cibi condi¬
mentum nos sumꝰ. Scitote ur̃m gradum.
nr̃o gradu scđm. & pene conuinctũ et̃. Sicut
enĩ ep̃i apłorum in excła. uanimrum pb̃ri¬
cȩtõrum discipulorũ dñi uicem tenent. Et
illi tenent gradim sumini pontisicis aaron.
isti uõ filiorum eius. Unde oporta uos semper
memores eẽ. tantȩ dignitatis. meniores tẽ.
consecrationis. memores sacre quam in manib
suscepistis unctionis. ut uec ab eadem dignita¬

Expanded text:
nem conveniant, exceptis Deo sacratis feminis, nem conveniant, exceptis Deo sacratis feminis, quibus mos est ad publicum non egredi, sed claustris monasterii contineri. CAP. LV.nosse debetis, et semper meminisse, quia nos, quibus regendarum animarum cura commissa est, pro his qui nostra negligentia pereunt rationem reddituri sumus: pro his vero quos verbis et exemplis lucrati fuerimus praemium aeternae vitae percipiemus. Nobis enim a Domino dictum est: Vos estis sal terrae. Quod si populus fidelis cibus est Dei, ejusdem cibi condimentum nos sumus. Scitote vestrum gradum nostro gradui secundum et pene conjunctum esse. Sicut enim episcopi apostolorum in Ecerorum discipulorum Domini vicem tenent. Et illi tenent gradum summi pontificis Aaron, isti vero filiorum ejus. Unde oportet vos semper memores esse tantae dignitatis, memores vestrae consecrationis, memores sacrae, quam in manibus suscepistis, unctionis, ut nec ab eadem dignita
Abbreviated transcription (Latin):
auertit. & a fantasiatum uersucus hominẽ¬
defendit: Ut misse peculiares in dieb sollemp
a sacerdotib suit: non ita inpublico fiant.
ut ꝑ eas populus apublicis missarũ sollẽpnib
quȩ hora tertia canonice fiunt abstrahatur:
quia pessimus usus ẽ. apud quosdam. in domi¬
nicis dieb sue inquib lib& festuntatibus
mox missam celebrare. quamquis oo si ꝑ desunc
tis sit cum audierit. abscedat. &ꝑtotã diem
a primo mane ebriecati & comessacioni pocius
quam dõ deseruiat. Ammonendus ẽ. popu¬
lus ut ante publicum pactumq officium
ad cibum non accedat. sed om̃s ad publicam
scam̃ matrem ȩocłam missarum sollempnia.
& p̃dicationem audituri conueniant. Etut
sacerdotes missas hora tertia cęlebrent. ut
populus apublicis sollempnib ñ abstrabatur.
Sed sacerdotes qui incircuitu urbis aut in
eadem urbe sunt. & populus ut p̃docimus
in imum ad publicam missarum celebratio¬

Expanded text:
avertit, et a avertit, et a  Ut missae peculiares in diebus solemnia sacerdotibus fiunt, non ita in publico fiant, ut per eas populus a publicis missarum solemnibus, quae hora tertia canonice fiunt, abstrahatur: quia pessimus usus est apud quosdam in Dominicis diebus, sive in quibuslibet festivitatibus mox missam celtis sit, cum audierit abscedat, et per totum diem a primo mane ebrietati et comessationi potius quam Deo deserviat. Admonendus est populus ut ante publicum peractumque officium ad cibum non accedat: sed omnes ad publicam sanctam matrem ecclesiam missarum solemnia, et praedicationem audituri conveniant: et ut sacerdotes missas hora tertia celebrent, ut populus a publicis solemnibus non abstrahatur. Sed sacerdotes qui in circuitu urbis aut in eadem urbe sunt, et populus, ut praediximus, in unum ad publicam missarum celebratio
Abbreviated transcription (Latin):
mnib dieb dominicis umꝰquisq pb̃r in
sua eccła ante missarum sollempnia
aquã benedictam faciat inuase nitido. & tanto
mysterio conuenienti. de qua populus intrans
yccłam asꝑgatur. Et atrium eiusdẽ eccłe
cum crucib circuendo: similit̃ asꝑgat. & ꝑ
animab ibidem quiescentib ora Et quiꝰ
uoluerit in uasculis suis accipiat exipsa aqua
quoq sua atq suꝑ pabula eoꝵ. nec non super
scĩficentur. Quod & om̃ib sacerdotib facien¬
dum tẽ mandamus. Nam sicinis uitule asp¬
suꝰ populum scĩficabat atq mundabat. quan¬
tomagis aqua quȩ sale asꝑsa diuinisq p̃cibus
sacrata ẽ. populum scĩficat atq iundetur
Et si sale asꝑso ꝑheliseum ꝓphetam sterilitas
aquȩ sanata ẽ. quantomagis diuinis prȩcib
sacrata aqua sterilitatem rerũ aufert hu¬
manarũ. & comquinatos scĩficat. & purgat.
& cȩt̃a bona multiplicat. & insidias diaboli

Expanded text:
mnibus diebus Dominicis quisque presbyter in mnibus diebus Dominicis quisque presbyter in sua ecclesia ante missarum solemnia aquam benedictam faciat in vase nitido, et tanto mysterio convenienti, de qua populus intrans ecclesiam aspergatur, et atrium ejusdem ecclesiae cum crucibus circumeundo similiter aspergat, et pro animabus ibidem quiescentibus oret. Et qui voluerit in vasculis suis accipiat ex ipsa aqua, quoque sua, atque super pabula eorum, nec non super sanctificentur. Quod et omnibus sacerdotibus faciendum esse mandamus. Nam si cinis vitulae aspersus populum sanctificabat, atqto magis aqua, quae sale aspersa divinisque precibus sacrata est, populum sanctificat atque mundat? Et si sale asperso per Eliseum prophetam sterilitas aquae sanata est , quanto magis divinis precibus sacrata aqua sterilitatem rerum aufert humanarum, et coinquinanatos sanctificat et purgat, et caetera bona multiplicat, et insidias diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
iquis pb̃r ante dinationẽ peccauerit.
nacionem peccatum confessus fuerit. quod
ante errauerit. non offerat. sed tantũ ꝓreli¬
gione nomen pb̃ri port&. Si aut̃ ñ ipst con.¬
fessus. sed ab alio publice conuictꝰ. nec hoc¬
ipsum habeat. ut nomen pb̃ri porta. Simi¬
liter & de diaconib obseruandum ẽ. ut ipst
confessus fuerit. ordinem subdia coni recineat
resbiter si p̃occupatus de c̃odẽ.¬
corporali peccato ꝓmoueatur. & confessus
fuerit de se. quod ante ordinationẽ delique¬
Erit. oblata non consecrat. manens in reliquis
nequiuerit potestatis suȩ iudicio relinquat᷑.¬
missam cȩlebrare. & hȩc facra uestimenta
mundissima sint. & innitido loco infra ȩccłam
collocentur. nec unquã pb̃r his indutus ex¬
tra ȩccłam extat. quia hoc diuina lex pro¬
ab officio declinantẽ ł neglegentuas
agentem. ab ipso officio dicunt remouendũ.
Ut om̃is pb̃r in sua eccłã singulis dominicis
dieb aquam beuedicat:

Expanded text:
quis presbyter ante ordinationem peccaverit, nationem peccatum confessus fuerit, quod ante erraverit, non offerat, sed tantum pro religione nomen presbyteri portet. Si autem non ipse confessus, sed ab alio publice fuerit ipsum habeat, ut nomen presbyteri portet. Similiter de diaconibus observandum est, ut si ipse confessus fuerit, ordinem subdiaconi teneatresbyter, si praeoccupatus corporali peccato promoveatur, et confessus fuerit de se quod ante ordinationem deliquerit, oblata non consecret, manens in reliquis nequiverit, potestatis suae judicio relinquatmissam celebrare: et haec sacra vestimenta mundissima sint, et in nitido loco infra ecclesiam collocentur: nec unquam presbyter his indutus extra ecclesiam exeat: quia hoc divina lex proab oagentem, ab ipso officio dicunt removendum.esia singulis Dominicis diebus aquam benedicat.
Abbreviated transcription (Latin):
parua sunt ut nemo tam hebes & barbarus
sit : qui hoc discere & uerbis cõmunib pnunti¬
are non possit tam magna: ut qui horum sci¬
entiam pleniter capere potuerit. sufficere
sibi credatur. ad salutem ꝑpetuam. Illud anã
obseruandum. ut nallus susciiat infantem in
baptismo asacro fonte. antequã idem symbolũ
& orationt̃ dominicã coram pb̃ro decanta. Et
tunc pb̃r om̃ib patronis annimci&. quod de¬
bitores sint sius filiolis cum ad intellegibilem
itatem uentrint. hye tadem insinuare. De
cõp̃hendit᷑. ab om̃ib discatur. tam latine quã ⁊¬
barbarice ut quod ort ꝓsitentur. corde cre¬
tem p̃dicandum ẽ. de dilectione proximi:
dĩ &ꝓocimi.de fide & spe indõ. De humilitate
pacientia. castitate. benignitate. miseri cordia
de elemosinis. de confessione. ut fratribus ex
corde remiitatur Qui hȩc & his similia agunt.
regnum dĩ consequentur. De criminib quib

Expanded text:
parva sunt, ut nemo tam hebes et barbarus parva sunt, ut nemo tam hebes et barbarus sit, qui hoc discere et verbis communibus pronuntiare non possit: tam magna, ut qui horum scientiam pleniter capere potuerit, sufficere sibi credatur ad salutem perpetuam. Illud etiam observandum, ut nullus suscipiat infantem in baptismo a sacro fonte, antequam idem Symbolum et Orationem Dominicam coram presbytero decantet. Et tunc presbyter omnibus patrinis annuntiet quod debitores sint suis filiolis, cum ad intelligibilem aetatem venerint, haec eadem insinuare. CAPhenditur, ab omnibus discatur, tam Latine, quam Barbarice, ut quod ore profitentur, corde creItem praedicandum est de t proximi, de fide et spe in Deo, de humilitate, patientia, castitate, benignitate, misericordia, de eleemosynis, de confessione, ut fratribus ex corde remittatur. Qui haec et his similia agunt, regnum Dei consequentur. De eadem re.
Abbreviated transcription (Latin):
t om̃is pb̃r om̃ib parrochianis suis sẏm¬
bolum & orationem dominicã aut ipse
insinu&. aut alis insinuandum in uingat. &¬
cum ad confessionem tempore quadragesimali
ueniunt. hec ab uno quoq memoriter sibi decan¬
tari faciant. nec ante scãm cõmunionẽ alicui
tradat. nisi hȩc excorde ꝑnuntiare nouerit.
Siquidẽ sine horum scientia: nulłꝰ saluuꝰ eẽ
poterit. In uno eñi fides & credulitas apĩana
continetur: in alio quid orare & petere adõ de¬
beamus. exprimitur. Qđ uõ sine fide nemo
possit saluuꝰeẽ. dñsostendit cum dicit. Qui ere.¬
diderit & baptiatus fuerit : Aliuiꝰ erit. Nullus
aut̃ credere potest qđ nescit. nec audiuit. Ait
enim paulus. Quomͦ credent ei quem ñ audiert̃:
hȩc sola sufficit fides in corde. nisi & iam uerbis
enuncietur. Ut idem apłs testis ẽ. Corde enim
inquit creditur adiufticiã. ore aut̃ confessio
sit ad salutem. Nullus aut̃ de stoliditate sensꝰ
ł tenuitate ingenii causetur. quia hȩc tam

Expanded text:
t omnis presbyter omnibus parochianis suis Symbolum et Orationem Dominicam aut ipse insinuet, aut insinuanda injungat, ut cum ad confessionem tempore quadragesimali venerint, haec ab unoquoque memoriter sibi decantari faciat. Nec ante sanctam communionem alicui tradat, nisi haec ex corde pronuntiare noverit. Siquidem sine horum scientia nullus salvus esse poterit. In uno enim fides et credulitas Christiana continetur; in alio, quid orare et petere a Deo debemus exprimitur. » Quod vero sine fide nemo possit salvari, Dominus ostendit cum dicit: Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit. Nullus autem credere potest quod nescit, nec audivit; ait enim Paulus: Quomodo credent ei quem non audierunt? Nec sola sufficit fides in corde, nisi etiam verbis enuntietur, ut idem Apostolus testis est: Corde enim, inquit, creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Nullus autem de stoliditate sensus, vel tenuitate ingenii causetur: quia haec tam
Abbreviated transcription (Latin):
qui sint litteris sui ep̃i ambulant.
resbiter ꝙ diaconꝰ aut cleritus. si sine
antistitis sui epistolis ambulat. cõmunio nẽ
ei nullus impendat ecaðRE.
Ut quisq ordinatꝰ litteras ab ordinatore
litteras accipiant ab ordinatoribus suis. ma¬
nu toꝵ subscriptas. continentes annũ dñi.
e his qui in quib cũq locis ordinati fut¬
erint ministri. in ipsis locis ꝑseuerent.

Expanded text:
qui sine litteris episcopi sui ambulant. Presbyter et diaconus, aut clericus, si sine antistitis sui epistolis ambulat, communionem ei nullus impendat. CAP. XL cum ordinatur, litteras ab ordinatore litteras accipiant ab ordinatoribus suis manu eorum subscriptas, continentes annum Dominie his qui in quibuscunque locis ordinati fuerint ministri in ipsis locis perseverent.
Abbreviated transcription (Latin):
De his qui inclero sunt.¬
abstinent. placuit eas quidem contingere.
& ita si uolurrint continere. Quod si in
tantũ eas ab hominantur. ut nec obera
quȩ cum eis coquuntur existimant come¬
denda. tanquã non consentientes regulȩ.
ab ordine cessare debent. de uigilusᷤ¬
sestautates populo annuntiant. & iã
iciuniũ uigiliarum eos om̃i modis seruare
t inꝑocła a facerdotib iriunia constituta.
sine necessitate rationabili non soluantur.

Expanded text:
De his, qui in clero suntabstinent, placuit eas quidem contingere, et ita si voluerint, continere. Quod si in tantum eas abominantur, ut nec olera, quae cum eis coquuntur, existiment comedenda, tanquam non consentientes regulae, ab ordine cessare debebunt. CAPUT Lfestivitates populo annuntiant, etiam jejunium vigiliarum eos omnimodis servare ia a sacerdotibus jejunia constituta, sine necessitate rationabili non solvantur.
Abbreviated transcription (Latin):
& austeram gerebat nihil cibi uolens accipe
sed tantũ pane & sale cum aqua utebatur
Cum uitȩ hunc rigorẽ uella criã incarcere
positus optinere attalo cuidã seruo dr̃ reue¬
latum ẽ. quia ñ recte facer&e alcibia descreatu¬
ris dĩ. & uella aliis formam scandali dere¬
liquere. Quib cognitis alcibiades. cȩpit om̃ia
cum gr̃ãrũ actione. poipere. quia quȩ illi
reuelabat sp̃s ut docer&. huic ut sequeretur

Expanded text:
s arduam et austeram gerebat, nihil cibi volens accipere, s arduam et austeram gerebat, nihil cibi volens accipere, sed tantum pane, et sale cum aqua utebatur. Cum vitae hunc rigorem vellet etiam in carcere positus obtinere, Attalo cuidam servo Dei revelatum est: quia non recte faceret Alcibiades creaturis Dei, et vellet aliis formam scandali deretinquere Quibus cognitis, Alcibiades coepit omnia cum gratiarum actione percipere: quia quae illi revelabat Spiritus ut doceret, huic ut sequeretur
Abbreviated transcription (Latin):
inquib legitima reuinia. celebrantar. scđm
canonicã constitutionẽ minime furi decre¬
uimus. Insuꝑ & iani scã sy nodus decreuit.
ut nulla uidiciaria potestas licentiã habtat.
sua auctoritate xpiãnos ad placitũ bannire
insupradictis dieb idẽ septem dies ante
nataltm dñi. usq inoctauas ephiphaniȩ. &
aquinquagesima. usq inoctauas paschȩ. &
septem dies ante natiuitatẽ scĩ iohannis
baptistȩ. quatenus adeundi pocłam. orationib¬
q uacandi. liberius habeatur facultas.
itiuma. sed saltem singulos dies absq
ciborum luxuria transigamus. It coti
Sint tibi cotidiana refectione.
ieuia & restctio satietatẽ fugrens. Nihil
enim ꝓdest tibi biduo triduoq transmisso
uicuũ portare uentrẽ. si pariter obruat᷑.
Si conpensatur saturitate ieunia. ilico
mens repleta torpescit. & irrigata terra
esurire. & cotidie prandere. Quod ie
uino ꝓpt̃ infirmitates tuas. curat enĩ uul¬
lcibiades quidam erat ex numero eoꝵ

Expanded text:
ima jejunia celebrantur, secundum canonicam constitutionem minime  fieri decernimus. Insuper etiam sancta synodus decrevit, ut nulla judiciaria potestas licentiam habeat sua auctoritate Christianos ad placitum bannire in supradictis diebus, id est septem dies ante natalem Domini usque in octavas epiphaniae, et a quinquagesima usque in octavas paschae, et septem dies ante nativitatem sancti Joannis Baptistae, quatenus adeundi ecclesiam orationibusque vacandi liberius jejunia, sed saltem singulos dies absque ciborum luxuria transigamus. CAP. 23.Sint tibi quotidiana jejunia, et refectio sacietatem fugiens. Nihil enim prodest tibi biduo triduoque transmisso vacuum portare ventrem si pariter obruatur. Si compensantur saturitate jejunia, ilico mens repleta torpescit: et irrigata terra esurire, et quotidie prandere. CAP. 25.vino propter infirmitates tuas: curat enim vulii imposuerat. Alcibiades quidam erat ex numero eoru
Abbreviated transcription (Latin):
t nemo nisi consentiente pprio ep̃o
tndo om̃i modo interdicimus. quod & factum
displicoe. & infuturũ ficri ꝓhibtmnus. quia
plus causa ariolandi et̃. dinoscitur quã supple¬
alicuius publice. potestatis banno ibidẽ
constringatur
proreuerentia ȩccłãm petendo ibiq ma¬
nendo indeq reuerendo alicuiꝰ publicȩ
potestatis banno ibidem constringatur.
ne forte dum ad eccłam causa orationis
ꝓperat. ꝑbannũ impediatur ꝓsalute
animȩ atuote insistere.

Expanded text:
t nemo nisi consentiente episcopo prendo, omnino interdicimus, quod et factum displicet, et in futurum fieri prohibemus, quia plus causa ariolandi esse dignoscitur, quam supplealicujus publicae potestatis banno ibidem constringatur.pro reverentia ecclesiam petendo, ibique manendo, indeque revertendo alicujus publicae potestatis banno, ibidem constringatur: ne forte dum ad ecclesiam causa orationis properat, per bannum impediatur pro salute animae devote insistere.
Abbreviated transcription (Latin):
uod non oporceat in quadragesima
iebus uõ ieuini elemosina facienda ẽ.
& cibum siue potã quo quisq uti debuit.
si ieunauerit pauꝑib erog&e. quia ir uinare
& cibos prandu ad cȩnã reseruare. ñ mercedis
sed ciborum est incrementum. Quod in qua
inquadragesima. mox ut signum audieruit
cohoram nonam manducare. Qui nullatenꝰ
ieuinare credendi sunt si ante manducaue.¬
rint quã uesꝑtinũ cȩlebretur officium.
Concurrendum t̃ eñĩ ad missas & auditis
missarum sollempnitatib & uesꝑtinis offi¬
cus. largitis elemosinis. ad cibum accedendũ
ẽ. Siuo aliquis necessitate. constrictꝰ fucrit
ut ad missarũ uenire non ualtat. estimata
uesptina bora completa oratione sua. ⁊eui.¬
nulla iuirgia esse debeant.
n his ieuinorũ dieb nullȩ lites. nulbe con¬
tentiones eẽ debent. sed indĩ laudib & oꝑe
necessario ꝑsistendum. Arguit eñi eos qui
contentiones &̾ lites quadragesime tempore
faciunt. o qui debita ad ebitorib exigunt.

Expanded text:
uod non oportet in Quadragesima Diebus vero jejunii eleemosyna facienda est, et cibum sive potum, quo quisque uti debuit, si jejunaverit, pauperibus eroget: quia jejunare et cibos prandii ad coenam reservare, non mercedis, sed ciborum est incrementum. CAP. 12.-- Uin Quadad horam nonam manducare. Qui nullatenus jejunare credendi sunt, si ante manducaverint, quam vespertinum celebretur officium. Concurrendum est enim ad missam, et auditis missarum solemnibus et vespertinis officiis, largitis eleemosynis ad cibum accedendum est. Si vero aliquis necessitate constrictus fuerit, ut ad missam venire non valeat aestimata vespertina hora, completa oratione sua, jejunulla jurgia esse debeant. In his jejuniorum diebus nullae lites, nullae contentiones esse debent, sed in Dei laudibus et opere necessario persistendum. Arguit enim eos, qui contentiones et lites quadragesimae tempore faciunt, et qui debita a debitoribus exigunt,
Abbreviated transcription (Latin):
iruiniũ ante noctis initium nisi apar¬
uulis aut infirmis non soluatur: nec ipsa
inparasceue. quia cena dñi & parasceue &
sabbatã ad illos quadraginta dies respiciunt
łdiuina mysteria his duob dieb celebrent᷑
canonib quippt iubentib biduo isto idẽ
parasceue & sabbato. sacramenta penitus

Expanded text:
jejunium ante noctis initium, nisi a parvulis aut infirmis, non solvatur, nec ipsa in parasceve; quia coena Domini et parasceve, et sabbatum ad illos XL dies respiciunt: vel divina mysteria his duobus diebus non celebrentur: canonibus quippe jubentibus biduo isto, id est, parasceve et sabbato; sacramenta poenitus
Abbreviated transcription (Latin):
sua sacerdotib in quoꝵ st̃ parroechius c̃fessi st̃.¬
& abhis agendę penitentię c̃siliũ acceper̃. si ora¬
nonib insistendo: elemosinas largiendo. mores

Expanded text:
sua sacerdotibus in quorum sunt parochiis confessi sunt, et ab his agendae poenitentiae consilium acceperunt, si orationibus insistendo, eleemosynas largiendo, mores
Abbreviated transcription (Latin):
&iã facere diligamꝰ atq ualeamꝰ: anathema
sit. Cũ enĩ dicat apłs scientiã inflat. caritas uͦ
edificat ualde impiũ ẽ ut credamꝰ. adeã quȩ in¬
flat nos habere grãm xp̃i : & adeã quȩ ȩdificat
non habere. cũ sit utrũq. donũ dĩ & scire quid
facere debeamꝰ. & diligere ut faciamꝰ. ut ȩdi¬
ficante caritate. scientia non possit inflare
Sic̃ autẽ dedõ scriptũ:. Qui doc& homint̃
daretur. Non quidem facile : sedtam̃ possemꝰ
d ũ sine illa implere diuina mandata: ana¬
thema sit. De fructib enĩ mandatoꝵ dñs lo
facere : sed ait. Sine me nihil pocestis facere.
ut ea nociua quȩ p̃destinata st̃ electoꝵ. p̃cib
quȩ p̃destinata nonfuerint. Sed ea qux sc̃i uni¬
orando efficunt. ita prȩdestinata sunt. ut p̃ab
tintantur. siam ipsa quoq ꝑhemus regmi p̃¬
destinatio. ita ẽ ab ommipotentedõ disposita
ut adhoc electi ex labore peruemant. quatinꝰ
postulando mereant᷑ accipert. qđ eis omp̃s dẽ

Expanded text:
ma sit. » Cum enim dicat Apostolus: Scientia inflat, charitas vero aedificat , valle impium est ut credamus ad eam que inflat nos habere gratiam Christi, et ad eam quae aedificat non habere, cum sit utrumque donum Dei, et scire quid facere debeamus, et diligere ut faciamus, ut, aedificante charitate, scientia non possit inflare. Sicut autem de Deo scriptum est: Qui docet hominem daretur, non quidem facile, sed tamen possimus etiam sine illa implere divina mandata, anatfacere; sed ait: Sine me nihil potestis facere .ut ea nociva quae praedestinata sunt electorum predestinata non fuerunt, sed ea que sanorando efficiunt, ita predestinata sunt, ut precibus optineantur. Nam ipsa quoque perempnis regni praedestinatio, ita est ab omnipotenti Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant: quatenus postulando mereatur accipere, quod eis omnipotens Deus
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ. om̃isq motꝰ bont uoluntatis ex dosit:
quia ꝑ illũ aliqͥd boni possumꝰ : sine quonibil
possumꝰ. Adhanc nos professiont̃ idem doctor
instituit. Qui cũ ad totius orbis ep̃os de diuiȩ
giẽ opitulatione loquertt᷑ qđ gͦ ait tẽpus
int̾uenit. quo non ciꝰ egeainꝰ auxilio: In omibgͥ
actib causisq cogitationib motib aduitor &
humana natura p̃sumat. clamante apło. Non
ẽ nobis conluctatio aduersus carnt̃ & sanguint̃
sed contra principes & potestates aeris buius.
contra spũalia nequitia inglestib & sicut ipse

Expanded text:
consilium, omnisque motus bonae voluntatis ex Deo sit: consilium, omnisque motus bonae voluntatis ex Deo sit: quia per illum aliquid boni possumus, sine quo nihil possumus. Ad hanc nos professionem idem doctor instituit. Qui cum ad totius orbis episcopos de divinae gratiae opitulatione loqueretur. Quod ergo, ait, tempus intervenit, quo non ejus egeamus auxilio? In omnibus igitur actibus causisque, cogitationibus, motibus, adjutor et humana natura praesumat, clamante Apostolo: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed contra principes et potestates aeris hujus, contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Et sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
emint̃ e̾e̾ ꝑ semae ipsũ bonũ. isi parti¬
cipationẽ sui ille don& qui soł ÷ bonꝰ. Nãqͥd nos
de eox post hȩc rectũ m̃tib existimemꝰ qͥ sibi se
putant deberiqđ bonist̃ sec illũ considerant
cuiꝰ cotidie grã consequint᷑. quł sint illo tantũ
Neminẽ & iã baptismatis grã renoratũ ido¬
neũ esse dicimꝰ ad superandas diaboli insidias:
& ad euincandas carnis concupiscentias. nisi
ꝑ cotidianũ ad uitoriũ dĩ. ꝑ seuerantiã bonȩ
conuersationis acceperit. Nlam quãuis hommẽ
redimer& ap̃teritis ille peccatis. tam̃ scuens
iterũ posse peccart. ad reparationt̃ sibi quẽ¬
ad modũ possa illũ & post ista corrigere.
multa seruaint. Cotidiana p̃stat ille remea.
Quib nisi freti confisiq nitamur. nullatenꝰ
humanos uintert poterimꝰ errores. Necesse
ẽ enĩ eit quo auxiliantt uincimꝰ : eo iterũ
Quodita dĩ incordib hominũ atq inipso
operetur arbitrio ut scã cogitatio piũ

Expanded text:
eminem esse per semetipsum bonum, nisi participationem sui ille donet qui solus est bonus. Nunquid nos de eorum post haec rectum mentibus aestimemus, qui sibi se putant deberi quod boni sunt, nec illum considerant cujus quotidie gratiam consequuntur, qui sine illo tantum Neminem etiam baptismatis gratia renovatum, idoneum esse ad superandas diaboli insidias, et ad evincendas carnis concupiscentias, nisi per quotidianum adjutorium Dei, perseverantiam bonae conversationis acceperit. Nam quamvis hominem redimeret a praeteritis ille peccatis, tamen sciens iterum posse peccare, ad reparationem sibi quemadmodum posset illum et post ista corrigere, multa servavit. Quotidiana praestat ille remedia. Quibus nisi freti confisique nitamur, nullatenus humanos vincere poterimus errores. Necesse est enim ut quo auxiliante vincimus, eo iterum Quod ita Deus in cordibus hominum atque in ipso libero operetur arbitrio, ut sancta cogitatio, pium
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Unde factũ ÷ ut ipst inusibiliũ & uisi¬
biliũ crtator adhumam generis redemptionõ
nr̃a mitter&. quatinꝰ ꝑ eũ uiuificati crederemꝰ
quot ergo hunc scm̃ hereditatis nr̃ȩ pignus
accepimus : de uita inuisibiliũ non dubitemꝰ.
Duisquis autẽ in hac credulitate adhuc solid̃

Expanded text:
verunt. Unde factum est ut ipse invisibilium et visiverunt. Unde factum est ut ipse invisibilium et visibilium creator, ad humani generis redemptionem nostra mitteret, quatenus per eum vivificati crederemusquot ergo hunc spiritum haereditatis nostrae pignus accepimus, de vita invisibilium non dubitamus. Quisquis autem in hac
Abbreviated transcription (Latin):
dubitant Utrũ ne sit qđ corporalib oculis non
uident. Quȩ nimirũ dubirtas pͥmo parentinr̃o
eẽ ñ potuit. qͥa ex clusus a paradỹsi gaudus. hoc
qđ amisit. qm̃ uidit recolebat. łłi autem sentt
uel recolert audita ñ possunt: qͥa eoꝵ nullũ sic̃¬
ile saltim de pterito experim̃tũ tenent. Ac sient̃
pregnans mulur mittat᷑ in carcerẽ ibiq purrũ
pariat: qͥ natꝰ puer in carcert nutriat᷑. & crescat.
cui si fortasse mat̾ quȩ eũ genuit. solẽ. lunã.
stellas. montes & campos uolantes aues: currentes
ȩquos nomin&. ille uero qͥ ẽ in carcere natus
& nutritꝰ nihil aliud quã tenebras carceris sciat.
it bȩc quidẽ c̾t̾ audiat. s quia ꝑ experim̃tũ
non nouit: ueracit̃ esse diffidat: itam hac exilu
suu cetitate nati homines dũ e̾t̾ sũma & iuisi¬
bilia auduint : adiffidunt anuera sint. quia sola
het in quib nati sunt infima. & inuisibilia no-¬

Expanded text:
dubitant utrum ne sit quod corporalibus oculis non dubitant utrum ne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas primo parenti nostro esse non potuit: quia exclusus a paradisi gaudiis, hoc quod amisit, quoniam vidit, recolebat. Hi autem sentire vel recolere audita non possunt: quia eorum nullum sicille saltem de praeterito experimentum tenent. Ac si enim praegnans mulier mittatur in carcerem, ibique puerum pariat, qui natus puer in carcere nutriatur et crescat, cui si fortasse mater quae eum genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantes aves, currentes equos nominet, ille vero qui est in carcere natus et nutritus, nihil aliud quam tenebras carceris sciat, et haec quidem esse audiat, sed quia ea per experimentum non novit, veraciter esse diffidat, ita in hac exilii sui caecitate nati homines, dum esse summa et invisibilia audiunt, diffidunt an vera sint: quia sola haec in quibus nati sunt, infima et visibilia no
Abbreviated transcription (Latin):
tinger&. in qua uel peccare. uelmori ñ poss&.
Ubi igit᷑ pꝰ redẽptionis tẽpꝰ carnismorit inter¬
posita. electi transeunt : illuc ꝓculdubio pa¬¬
rentes pͥmi si in conditionis sugstatu ꝑstitissent.
Quod nos carnales in huiꝰ exili excitate
ati putro in carcere nato & nutrito
ihuiꝰ exilii atq cęcitatis quã patim᷑ erũnã uenit.
qui apeccando extra sem& ipsũ fus. iã illa cęlestis
patris gaudia quȩ pͥus contẽplabat᷑ iudere ñ
potuit. Nomo quippe in paradyso ad sueuerat
uerbis di ꝑfrui. orbeatoꝵ angłoꝵ. spĩb cordis mun¬
ditia. & celsitudint uisionis int̃esse. S postquã
huc cecidit. ab illo quo implebat᷑ m̃tis lumine
recessit. Ex cuiꝰ uidelic& carnt nos in huiꝰ exilu
cȩcitate nati: audimꝰ qͥdẽ e̾ẽ celestem patriã.
audimꝰ eiꝰ ciies angłos dĩ. audimꝰ eorundẽ angloꝵ
socios sp̃s iustoꝵ ꝑfectorũ. sed carnales qui q.¬
quia illa inuisibilia scire ñ ualent ꝑ experim̃tũ:

Expanded text:
tingeret, in qua vel peccare vel mori non posset. Ubi igitur post redemptionis tempus carnis morte interposita, electi transeunt, illuc procul dubio parentes primi si in conditionis suae statu perstitissent, . CAP. 26. - Quod nos carnales in hujus exsilii caecitate nati, puero in carcere nato et nutritoin hujus exsilii atque caecitatis quam patimur aerumnam venit, quia peccando extra semetipsum fusus, jam illa coelestis patriae gaudia, quae prius contemplabatur, videre non potuit. Homo quippe in paradiso assueverat verbis Dei perfrui, et beatorum angelorum spiritibus cordis munditia, et celsitudine visionis interesse; sed postquam huc cecidit, ab illo quo implebatur mentis lumine recessit. Ex cujus videlicet carne, nos in hujus exsilii caecitate nati audimus quidem esse coelestem patriam, audimus ejus cives angelos Dei, audimus eorumdem angelorum socios spilent per experimentum,
Abbreviated transcription (Latin):
gcret᷑. s cũ carne non morcretur. Tertiũ
qui carne tegeret᷑. a cũ carne mortiti
abent anã infideles fidem. sutinã in dm̃.
Quĩ si utiq haberent. infidebes non essent.
S hinc in sua ꝑfidia redarguendi sunt. hinc
ad ficdei gram̃ ꝓuocandi. quia si de ipso suo uisi¬
bili corpore credunt qđ inimint indrrt̃. Cur
iuisibilia non credunt quȩ corporalit̃ uideri
ñ possunt. Nãquia post mortẽ carnis uiuat
anima. pat& ratio. s fidri ad mixta. Tres quippe

Expanded text:
sed non cum carne moreretur. Tertium, qui carne legeretur, et cum carne moreretur. Habent etiam infideles fidem, sed utinam in Deum. Quam si utique haberent, infideles non essent. Sed hinc in sua perfidia redarguendi sunt, hinc ad fidei gratiam provocandi: quia si de ipso suo visbili corpore credunt quod minime viderunt, cur invisibilia non credunt, quae corporaliter videri non possunt? Nam quia post mortem carnis vivat anima, patet ratio, sed fidei admixta. Tres quippe
Abbreviated transcription (Latin):
bona facere potuit. ita cũ uoluit ꝑ incarnationis
suꝑ mysteriũ ceiã ꝑdita bona reparauit. Duas uͦ
ad intelligendũ se creaturas fecerat. angelicã
uidelic& & humanã. Utrãq uͦ suꝑbia ꝑculit atq
abstatu ingenitȩ rettitudinis fregit. s una
teqnen carns habuit. Alia uͦ mhil infirmũ de
carnt gestauit. Angłs nãq solũ modo sp̃s. homo
uͦ ÷ sp̃s & caro. Mifertus gͦ creator ut redimer& :
illã ad se debuit reducere : quã i ꝑpetratione
culpȩ exinfirmitate aliqͥd constat habuisse
& eo altuiꝰ debuit apostatã angelũ repellere:
quo cũ aꝑsistendi fortitudine corruit. nil infir
mũ ex carnt gestauit. Unde &recte psalmista
cũ misertũ redemptorẽ hominib diceraripsã
q causã misđȩ expressit dicens. & memoratꝰ:
quia caro sunt. Ac sidicer&. Quo eoꝵ infirma
uidit : eo districtȩ culpas pimire noluit.

Expanded text:
bona facere potuit, ita, cum voluit, per incarnationis suae mysterium etiam perdita bona reparavit. Duas vero ad intelligendum se creaturas fecerat, angelicam videlicet, et humanam: utramque vero superbia perculit, atque ab statu ingenitae rectittegimen carnis habuit, alia vero nihil infirmum de carne gestavit, angelus namque solummodo spiritus, homo vero spiritus et caro. Misertus ergo Creator ut redimeret, illam ad se debuit reducere quam in perpetratione culpae ex infirmitate aliquid constat habuisse, et eo altius apostatam angelum debuit repellere, qui, cum a persistendi fortitudimum ex carne gestavit. Unde recte Psalmista, cum misertum Redemptorem diceret, ipsam cordiae expressit, dicens: Et memoratus est, quia caro sunt . Ac si diceret: Quo eorum infirma vidit, eo districte culpas punire noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
lerit fraudauerit. inuaserit. retentauerit. atq
surripuerit & non statũ asacerdote cõmonitus
dõ collata roddiderit. ab excłt catholict com¬
mantiquis eccłe statutis dicretũ. ut qui
aliena inuadit. non oxcat inpunitus. sedcũ
multiplicatione omĩa restituat. Unde & in
ruangelio scriptum ẽ. Qđ si aliquid aliquen
defraudaui. reddo quadruplũ. Qđ ecclasti¬
carũ rerũ incrndia ÷ deprecationes proe
niunitate sint emeudandȩ.
um deuotissimã deminã sciam decęlesti
uita atq remedio animȩ suȩ sedulo cogitare.
culpam me cõmittere uelement̃ existinio
si ea quȩ ꝓtimore om̃ipotentis dĩ sunt sug¬
gerenda silutro. & te sc̃issimã deȩccłastica
pace sedule non cõmonuero. Nunis meiu¬

Expanded text:
lerit, fraudaverit, invaserit, retentaverit, atque subripuerit, et non statim a sacerdote commonitus Deo collata reddiderit, ab Ecclesiae catholicae comantiquis Ecclesiae statutis decretum, ut qui aliena invadit, non exeat impunitus, sed cum multiplicatione omnia restituat. Unde in Evangelio scriptum est: Quod si aliquem defraudari, reddo quadruplum . Etpro emunitate sint emendandae. Cum devotissimam dominam sciam de coelesti vita atque remedio animae suae sedulo cogitare, culpam me committere vehementer existimo, si ea quae pro timore omnipotentis Dei sunt suggerenda siluero, et te sanctissimam de Ecclesiastica pace sedule non commonuero. Nimis me Ju
Abbreviated transcription (Latin):
tansmittinius ut fr̃ib eiusdẽ ꝓuinciȩ in unum
cõgregatis emumitas &e presimiptio & sacrilegium
canonica auctoritate & ur̃a regia dignitate
talem termmiinum accipiant. ne posthec inenbra
diaboli. fili nequam inscã ȩccłi te &iã ibi regnante

Expanded text:
transmittemus, ut fratribus ejusdem provinciae in unum transmittemus, ut fratribus ejusdem provinciae in unum congregatis, emunitas, et praesumptio, et sacrilegium canonica auctoritate, et vestra regia dignitate talem terminum accipiant, ne posthac membra diaboli, filii nequam in sancta Ecclesia, te etiam ibi regnante
Abbreviated transcription (Latin):
anequissimis prędonib sint dep̃date. acq
nocturnis uacendus more furũ combuste &
dum idẽ maligniuixta nr̃i predecessoris be¬
ne facui dicreta. ꝓemunitatẽ illud tͥmendare
nolucrint. dũ & słi leges hȩxc eadem ita habere
uoluerint. legae uulgari teste in qua sic
scribitur. Siquis manu armata usq ad quat.¬
tuor homines. inuicum altius ad male faci¬
endim. uenert. ille qui prior est ꝓillicita
prȩsumptione componat soliđ. dccco se¬
scłi leges taltor iusticiam uolurrint̾ hab̾e¬
lex diuina cur inferior cẽ debebit: cum
inipsius ueritatis prȩsentia axacheo con¬
laudatum sit. si aliquẽ defraudarte ut
quadruplũ restituer&. Et quia summũ in
regib bonũ ẽ. iusticiam colere. ac sua cuiq
iura scriure. & insubirctos non sinere qđ
potestatis ẽ ficri sed quod equũ ẽ. custodiri.
quoduos & diligere. & onĩmo confidimus
studere quaꝓppͦter decellentie ur̃ȩ mense
nouembrio prȩsentis anni sedã indictione

Expanded text:
donibus sint depraedatae, atque nocturnis incendiis more furum combustae. Et dum iidem maligni, juxta nostri praedecessoris Bonifacii decreta, pro emunitate illud emendare noluerunt, dum et saeculi leges haec eadem ita habere voluerint, lege vulgari teste, in qua sic scribitur. Si quis manu armata usque ad quatuor homines, in vicum alterius ad malefaciendum venerit, ille qui prior est, pro illicita praesumptione componat solidos 900, sesaeculi leges talem justitiam habere voluerint, lex divina cur inferior esse debebit, cum in ipsius Veritatis praesentia a Zachaeo collaudatum sit. si alicuem defraudaret, ut in quadruplum restitueretur? Et quia summum in regibus bonum est justitiam colere, ac sua cuique jura servare, et in subjectos non sinere quod potestatis est fieri, sed quod aequum est custodiri; quod vos et diligere et omnino confidimus studere. Quapropter excellentiae vestrae mensae Novembrio praesentis anni, secunda indictione,
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ordinem ut scriptum ẽ. seu & reliqui
cherici & ministri iuixta ordinem idicio
facerdotis pȩniteat. laici uelut uota ñ haben¬
tes si inebriantur. arguantur asacerdote
quod ebriosi regnũ di ñ possidebunt: & mn¬
teritus sit ebrictas. & compellat eos pęni¬
tert. Qui cogit hominẽ ut urebrittur
humanitatis gr̃ã. acerrime corripiatur.
& .iiii. dies p̾eniteat. si ꝑcontemptum.
dx dies. Nullꝰ xpianus aliũ xpĩanũ plus
bibere cogat. quã naturȩ sufficiat. Quod
si fecerit. iuxta id qđ in ptiutentiali habe
Saut monachus reꝑtus fuerit ebriosi
inpane & aqua tribus peniteat mensibus

Expanded text:
 seu et reliqui clerici, et ministri juxta ordinem, judicio sacerdotis poeniteant. Laici velut vota non habentes si inebriantur, arguantur a sacerdote, quod ebriosi regnum Dei non possidebunt, et interitus sit ebrietas, et compellat eos poenitere. Qui cogit hominem ut inebrietur humanitatis gratia, accerrime corripiatur, et VII dies poeniteat; si per contemptum, XXX dies. Nullus Christianus alium Christianum plus bibere cogat quam naturae sufficiat. Quod si fecerit, juxta id quod in poenitentiali habetaut monachus repertus fuerit ebriosus, in pane et aqua tribus poeniteat mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
porte cm moderatis epulis contentũ
et̃. suosq conuiuas ad comedendũ & po¬
tandũ ñ urgere quin potius semꝑ sobrietatis
prebeat exemplum. Remoutantur ab eius
conuiuio cuncta turpitudinis argunenta
ñ ludrica spectacula. ñ acromatũ uauiloqͥa
ñ fatorũ stultiloquia ñ scurdiũ ammittant᷑
prestigia. Ad sint ꝑgrini. & paupes. & debiles.
qui de facerdotali mensa xpmbenedicentes
benidictionẽ pcipiant. Recitetur sacra
lectio subsequatur uiuȩ uocis exortatio ut ñ
tantũ corporali cibo. immo uerbi sp̃ĩtalis
almiento conuiuantes se refectos gratulent᷑.
ut in om̃ib honorificetur ds. ꝓiħm a pm̃ d ñrm.¬

Expanded text:
pum moderatis epulis contentum esse, suosque convivas ad comedendum et potandum non urgere, quin potius semper sobrietatis praebeat exemplum. Removeantur ab ejus convivio cuncta turpidinis argumenta, non ludicra spectacula, non acromatum vaniloquia, non fatuorum stultiloquia, non scurrilium admittantur praestigia. Adsint peregrini, et pauperes, et debiles, qui de sacerdotali mensa Christum benedicentes benedictionem percipiant. Recitetur sacra lectio, subsequatur vivae vocis exhortatio, ut non tantum corporali cibo, imo verbis spiritalis alimento convivantes se refectos gratulentur, ut in omnibus honorificetur Deus, per Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣlit̃ unũ qđ ꝙ em̃dandũ sit. ẜmagis in arbitrio
sacerdonis intellegentis relinq̃ndũ statuunt: qͥa
apud dm̃ ñ tã ual& m̃sura tẽporis. quã
doloris. nec abstinentia tntũ ciboꝵ. qua mortisi¬
catio uicioꝵ. ꝓpt̃ qđ tẽpora poenitenne fide &
c̃ũ sanone poenitentũ. ab breuianda p̃cipiunt.
& neglegentia ꝓtelanda existimant : tam̃ ꝓ
qͥb da culpis modi penitentiȩ st̃ inpositi: uicia
qͦs cȩtere ꝑpendende st̃ culpe. cũ sit facile ꝑ eosdẽ

Expanded text:
qualiter unumquodque emendandum sit, sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuunt. Quia apud Deum non tam valet mensura temporis quam doloris, nec abstinentia tantum ciborum quam mortificatio vitiorum. Propter quod tempora poenitentiae, fide et conversatione poenitentium abbrevianda praecipiunt; et negligentia, protelanda existimant. Tamen pro quibusdam culpis modi poenitentiae sunt impositi, juxta quos caeterae perpendendae sunt culpae, cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
Diquis ante annos ltgitimos tonsoratus utr̃¬
e. sint consensu parentum suoꝵ. cħipsi paren.¬
tes infra annũ non se reclamauerunt ad
pͥncipẽ. aut ad ppriũ ep̃m. aut admissũ do¬
minicũ. in ipsoꝰ cdericatu ꝑmantat. Si uͦ post
legitimos annos ꝑ uim clericꝰ factus ẽ. & insra
annũ ad supra memoratas ꝑsonas minie se
reclamauit. inlericatu itã pmantat sicut is
annũ reclamationẽ fecerunt. ħ qui eos clericos
fecerunt. ipsis siue parentibus eoꝵ hoc pligem
ex soluant . quod contra eos contraxerunt lile
uõ qui ante legitimos annos tonsuratꝰ ẽ. Siuͦ¬

Expanded text:
quis ante annos legitimos tonsuratus est sine consensu parentum suorum, et si ipsi parentes infra annum non se reclamaverunt ad principem, aut ad proprium episcopum, aut ad missum dominicum, in ipso clericatu permaneat. Si vero post legitimos annos per vim clericus factus est, et infra annum ad super memoratas personas minime se reclamavit, ita in clericatu permaneat sicut is annum reclamationem fecerunt, hi qui eos clericos fecerunt, ipsis sive parentibus eorum hoc per legem exsolvant quod contra eos contraxerunt. Ille vero qui ante legitimos annos tonsuratus est, u
Abbreviated transcription (Latin):
llle uõ qͥ tonsuratꝰ ẽ utrũ in eadt̃ tonsura ꝑma¬
neat. in potestate domini sui sit. Si uõ hi qui
liberi sunt. ante legitimos aut post legitimos
annos. boc mͦ sicut supius taxatũ ẽ tonsurati
sunt. & ad gradus ecołasticos ꝑutnerint. intidẽ
gradib ꝑstutrare cogantur: Si uõ fuerit ser¬
uus qui supius taxito mͦ tonsratꝰ ẽ. o ad gradꝰ
çocłasticos ꝑuenerit. domino suo ꝑ legẽ emdit᷑:
eti redditus in suo gradu ꝑmaneat. hoo & de
uelandis puellis obstruandũ ẽ. de illisqͥsemel
aliquã uenire mundanã. Sed hoc tẽptantes
sciat ꝑsingula monasteria quantos quisqn
abbas canonicos in monasterio suo habeat.
ꝙ hac omnino ambo parit̃ ꝓuidrant. si
monachi fieri uoluerint regularit᷑ uiuant.
sin aut̃ canonice uiuant omnino.
aut ꝓpͥa ꝓsessio facit. quioꝗdhorũ fuerit alli¬
gatũ tenebit dinde his ad mundũ reũtendi
recludimus aditũ. & om̃s ad scłm int̃ dicimus
regressus. De clericis qͥ se fingt̃ mona chos¬

Expanded text:
Ille vero qui tonsuratus est, utrum in eadem tonsura permaneat, in potestate sit domini sui. Si vero hi qui liberi sunt, ante legitimos aut post legitimos annos, hoc modo, sicut superius taxatum est, tonsurati sunt et ad gradus ecclesiasticos pervenerint, in eisdem gradibus perseverare cogantur. Si vero servus, qui superius taxato modo tonsuratus est, et ad gradus ecclesiasticos pervenerit, domino suo per legem emendetur, et ei redditus in suo gradu permaneat. Hoc et de velandis puellis observandum est. CAP. 4.-- De aliquam venire mundanam, aut hoc tentantes, sciat per singula monasteria, quantos quisque abbas canonicos in monasterio suo habeat; et hoc omnino ambo pariter provideant, ut si monachi fieri voluerint, regulariter vivant; sin autem, canonice vivant omnino.ia 381 professio facit; quidquid horum fuerit, alligatum tenebit: proinde eis ad mundum reverti intercludimus aditum, et omnem ad saeculum interdicimus regressum. L. De clericis qui monacho
Abbreviated transcription (Latin):
non amplius quã usq ad duodecimũ ętatis
eorum annũ licentia poterit. eẽ. Postea uõ¬
uoluntate parentũ. & ad suȩ deuotioni sit
solitariũ uotũ. erit filiis filiabusq licitum
religionis sumere cultũ. Quis quis aut̃ ł
abołitione tonsurȩ. ł sccularis uestis assũp¬
tione decectus fuerit attigise transgresfioni
x communicationis censurã accipiat. & reli.¬

Expanded text:
non amplius quam usque ad decimum aetatis non amplius quam usque ad decimum aetatis eorum annum licentia poterit esse; postea voluntate parentum, an suae devotionis solitarium sit votum, erit filiis licitum religionis assumere cultum. Quisquis autem vel abolitione tonsurae, vel saecularis vestis assumptione detectus fuerit attigisse transgressionem, excommunicationis censuram accipiat, et reli