comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nica corꝑali. Polimita aut̃. i. decorata om̃iũ diu̾sitate
nire de galaad: & camelos portantes eorũ aromata.
eresinã. & stacten inegiptũ. Querit᷑ qͣre ismaelitas
script᷑a qͥb a frĩb uenditꝰ ẽ ioseph. etiã macdianitas
uocet. cũ ismael sit de agar filiꝰ abrahȩ: maliani-¬
te is de cethura. An qr script᷑a dix̾at de abraham
qd muña tͣdiderat filiis c̃cubinarñ suatũ. agar
scilicet & cethurȩ. & dimiserit eos abisaac filio suo
int̾rã orientis. unã gentẽ fecisse intelligendi sũt.
ueritas argenteis habet. Neq enĩ uiliori metallo dñs
uenũdari debuit. ꝙͣ ioseph. De cist̾na qͦq leuatꝰ ioseph.
reg̾dit᷑. ab om̃ib gentib fidĩ cõmercio coꝑat᷑. Ille ꝑ
tus ẽ cilicio. lugens filiũ multo tẽꝑe. Iacob post̾i̾ta¬
tis suȩ deplorans dispendia. qͣsi pat̾̃ filiũ lugebat
amissũ. qͣsi ꝓpħa flebat int̾itũ uidõrũ. Inde scidit

Expanded text:
nica corporali. Polymita autem, id est, decorata omnium virtutum dinire de Galaad, et camelos eorum portantes aromata, et resinam, et stactem, in Aegyptum. Quaeritur quare Ismaelitas Scriptura quibus a fratribus venditus est Joseph, etiam Madianitas vocet, cum Ismael sit de Agar filius Abrahae, Madianitae vero de Cetura. An quia Scriptura dixerat de Abraham, quod munera dederat filiis concubinarum suarum, Agar scilicet et Ceturae, et diviserit eos ab Isaac filio suo in terram Orientis, unam gentem fecisse intelligendi sunt? veritas argenteis habet. Neque enim viliori metallo Dominus venundari debuit quam Joseph. De cisterna quoque levatus ille regreditur, ab omnibus gentibus fidei commercio conparatur. Ioseph tus est cilicio, lugens filium multo tempore. Jacob posteritatis suae deplorans dispendia, quasi pater filium lugebat amissum, quasi propheta flebat interitum Judaeorum. Inde scidit
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ reciꝑe: s ait. Descendã ad filiũ ieũ lugens
ĩinfernũ. Solet ẽẽ magna questio. qͦmͦ intelligatur
infernꝰ. uttũ illuc mali tantũ. an euiã boni mortui
descendẽ soleant. Si gͦ tantũ mali. qͦmͦ iste ad filium
suũ se dic̃ lugẽtẽ. descendẽ: non enĩ inpenis ĩ ferm
eũ eẽ. credit. an ꝑt̾bati & dolentis u̾ba sĩi. mala sua
huic etiã exaggerantis : Et illo ꝑseu̾ante ĩfletu: ma¬
dianitȩ uendidert̃ ioseph ĩegipto phutiphar eimucho
pharaonis: magistro militiȩ. Implerisq locis archi
uxorẽ habere dicat᷑. Tradut hebrei emptũ ab hoc
ioseph obninã pulchritudinẽ int᷑pe minist̾ũ. &

Expanded text:
 dicens, Quoniam descendam ad filium meum lugens in infernum. Solet esse magna quaestio, quomodo intelligatur infernus; utrum illuc mali tantum, an etiam boni mortui descendere soleant. Si ergo tantum mali, quomodo iste ad filium suum se dicit lugentem velle descendere? Non enim in poenis inferni eum esse credit. An perturbati et dolentis etiam hinc exaggerantis? Et illo perseverante in fletu, Madianitae vendiderunt Joseph in Aegyptum Putiphari eunucho Pharaonis, magistro militis. In plerisque locis, archimuxorem habere dicatur. Tradunt enim Hebraei emptum ab hoc Joseph, ob nimiam pulchritudine
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Scilicet ꝑfidẽ fructũ bonoꝵ oꝑm offerẽtes. Ipse ẽ.
quẽ sol &e luna. & stelle adorant. de qͦ sole dictũ ẽ. Lau¬
date eũ sol ce luna ce stellȩ. Ipsũ enĩ excellentia scõꝵ
ĩ solis nomine: & ȩccłiȩ claritas sub imagine lunȩ.
ce om̃iũ popłoꝵ mimerositas infigura stellarum¬
adorat. Unde & pat̃ increpauit eũ & dix̃. Nũqͥd ego
&e mat̃ tua & fr̃s tui adorabamꝰ te suꝑ trã: Obiuirgatio
ista pais duritiã popłi isrł significat. qui ꝓeo qđ ex se¬

Expanded text:
ei , scilicet per fidem fructum bonorum operum offerentes. Ipse est quem sol, et luna, et stellae adorant, de quo sole dictum est: Laudate eum sol, et luna, et stellae omnes. Ipsum enim excellentia sanctorum in solis nomine, Ecclesiae claritas sub imagine lunae et omnium populorum: numerositas in figura stellarumadorat. Unde pater suus increpavit eum dicens: Nunquid ego, et mater tua, et fratres tui, adorabimus te? Objurgatio ista Patris duritiam populi Israel significat, pro eo quod ex se
Abbreviated transcription (Latin):
Eũꝙ fuisse filiũ sophor ñ filiũ beor. s fuisse etiã ibi
tt̃ filiũ beor balam: ñ balas quȩ balã conduxerat idẽ
qͥdã fuspicant᷑. eẽ . iob. ut infine uoluminis ipst
aclditũ ẽ. sont᷑ hebrei assert de nachoreũ stirpe qũatũ.
sic̃ uidet᷑ tamꝗͣ ex ordine scriptura narrare qͥcũq
se qͥsq conũt̾it: inuenire difficile ẽ. Nolo enĩ cdic̾e ñ
posse inuenire: ne forte me fugiat ꝗđ aliũ ñ fugit.
Si eni pꝰ mortẽ aui sui isaac .x. &.uiii. aunorũ fuit ioseph
qnͣdo eũ fr̃s sui ĩegipto uendidert: ꝓculdubio et
pat̃ eiꝰ iacob octauo decimo anno filiiꝰ sui ioseph. cxͣx
intͣuit inegiptũ. Tuc̃ aut̃ idẽ iacob qđ ore suo pha-¬
raoni dic̃. centesimũ & uicesimũ annũ agebat ȩta-¬
seph qd uerũ eẽ. nullo mͦ potest. Si enĩ.x. & .uiii. an-¬

Expanded text:
uisse filium Sephor non filium Beor, sed fuisse etiam ibi tunc filium Beor Balaam, non Balac: quem Balaam conduxerat idem quidam suspicantur esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est. Contra Hebraei asserunt, de Nachor eum stirpe generatum, sicut uidetur tamquam ex ordine scriptura narrare, quocumque se quisque conuertat, inuenire difficile est. nolo enim dicere non posse inueniri, ne forte me fugiat quod alium non fugit. si enim post mortem aui sui Isaac decem et septem annorum fuit Ioseph, quando eum fratres in Aegyptum uendiderunt, procul dubio et pater eius Iacob septimo decimo anno filii sui Ioseph centumintravit Aegyptum. Tunc autem Jacob, quod ore suo Pharaoni dicit, centesimum et trigesimum annum agebat aetaseph: quod uerum esse nullo modo potest. si enim septimo decimo an
Abbreviated transcription (Latin):
narrauit annũ uitȩ ultinũ isaac centesimũ & oc-¬
togesimũ. & eus mortẽ ac spulturã. deinde cõmemo¬
rauit quẽ admoclũ digressus eẽt. esau a frẽ suo de
t̾ra chanaan ĩ monte seir: & contexuit cõmeniorati¬
onẽ regũ &e pͥncipum gentis ipsiꝰ: in qͦ constituit seesau¬
ꝗͣ ꝓpagauit. Post hȩc narrationẽ de ioseph. sic in-¬
tulit habitabat autẽ int̾ra chanaan. hȩc autẽ ꝓcrea-¬
oues. Deinde narrat᷑ causa sominorũ quẽadmodũ
odiosus fr̃ib sit factꝰ. & uenditꝰ. A ut gͦ eodẽ anno
decimo & uii. aut etiã aliqñdo maior uenit megip¬

Expanded text:
narrauit annum uitae ultimum Isaac centesimum et octogesimum et eius mortem ac sepulturam, deinde commemorauit, quemadmodum digressus esset Esau a fratre suo de terra Chanaan in montem Seir, et contexuit commemorationem regum et principum gentis ipsius, in qua se constituit uel quam propagauit Esau; post haec narrationem de Ioseph sic intulit: habitabat autem Iacob in terra Chanaan. haec autem procreat < suis > oues. deinde narratur causa somniorum quemadmodum odiosus fratribus sit factus et uenditus. aut ergo eodem anno septimo
Abbreviated transcription (Latin):
isrł: extendit tab̃nacłin suũ tnͣsturrẽ ader. hc̃ locum
eẽ hebrei uolunt ubi pꝰea tẽplũ edificatũ ẽ. & trẽ. ader:
trẽ gregis significari. hoc ẽ congregationis & cȩtꝰ. Qd ce
micheas ꝓpħa testat᷑ dicens. Et tu turris gregis nebulosa
filia syon. &e cȩt̾a. Illo qͦq tẽꝑe iacob tnͣslocũ ubi pꝰea tẽ¬
plũ edificatũ ẽ. habuisse dr̃ tẽptoria. s si seqͣtn᷑ ordinẽ

Expanded text:
uum trans turrim Ader. Hunc locum esse Hebraei volunt, ubi postea templum aedificatum est, et turrim Ader turrim Gregis significari, hoc est congregationis et coetus; quod et Michaeas propheta testatur dicens: Et tu, turris Gregis, nebulosa filia Sion, etc. , illoque tempore Jacob trans locum ubi postea templum aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ scͥptũ ẽ. & hi reges qͥ regnau̾ũt medom ante quã
regnaret rex isrł: ñ sic accipiendũ ẽ. tanꝗͣ om̃s reges
saul. cũ tẽporib etiã uidicũ. qͦrũ tẽꝑa fuert̃ anteqͣ
reges extiterĩt. S & his multis eos solos potuit cõme¬
morare i noyses: qui fuerant anteꝗͣ ipse moreret᷑.
Nec mirũ ẽ. qd num̾antib ab abrahã ꝑesau patrẽ gen-¬
tis edom. atq ꝑrahuel filiũ esau. & xara filiũ rahuel.
& iobab filiũ zara. cui iobab successit ĩ regno. Balac qui
pͥmꝰ int̾ra edõ. rex fuisse cõnemorat᷑: usq adultrmam
regẽ quẽ potuit nominare moyses. plures gn̾̃ationes
ĩueniuunt᷑ quȩ num̾ant᷑ ab abrahã ꝑ racob usq aclmoy sen.
Iã illic ĩueniunt᷑ fere duodecĩ. hic aut̃ usq admoy sen:
fere.uii. fieri enĩ potuit ut idõ ibi plures nominentur:
ut aliũ ordinẽ sequens matheus: ab abrahã usq aci
abrahã usq adioseph. qͥnqͣginta .u. cõmenioret. In illo

Expanded text:
 scriptum est: et hi reges qui regnauerunt in Edom, antequam regnaret rex in Israhel, non sic accipiendum est, tamquam omnes reges Saul cum temporibus etiam iudicum, quorum tempora fuerunt ante reges; sed ex his multis eos solos potuit commemorare Moyses, qui fuerunt antequam ipse moreretur. nec mirum est quod numerantibus ab Abraham per Esau patrem gentis Edom atque per Raguel filium Esau et Zara filium Raguel et Iobab filium Zara, cui Iobab successit in regno Balac, qui primus in terra Edom rex fuisse commemoratur, usque ad ultimum regem, quem potuit nominare Moyses, plures generationes inueniuntur quam numerantur ab Abraham per Iacob usque ad Moysen. nam illic inueniuntferme septem: fieri enim potuit ut ideo ibi plures nominarenturut alium ordinem sequens Matthaeus, ab Abraham usque ad Abraham usque ad Joseph quinquaginta quinque commemoret . In illo
Abbreviated transcription (Latin):
& leui. Turbatis me & odiosũ fecistis cananeis & pherereis.
habitatorib t̾re huiꝰ. Nos pautisumꝰ. illi cong̾gati ꝑcutient
nie: & delebor ego &e domꝰ mea. cłpt̃ bella plurima quȩ
consurg̾e poterant se dix̃ num̾o exiguũ: ñ qđ minus
multos hab̾et ꝙͣ possent sufficere expuguationi illius¬
ciitatis. Respondertq filii iacob. Nũqͥd ut scorto abuti
debuere sorore nr̃a : Telus quẽ habuerũt filii iacob ĩ
ulciscendo stupro sororis suȩ: moralit̃ cõmonet pastores
fideliũ qͣtenꝰ habeant curã animarũ fibi cõmissarũ. ne
iuolent᷑ aut corꝑali delicto. aut fornicatione spũali.
paratiq sint ipsi semꝑ scd̾m apłm ulcisci omnẽ ĩ obe¬
dientiã resistentẽ u̾itati atq excõmunicationis gla¬
dio feriant stupratorẽ. ne ꝓ tanto cõmisso impunitꝰ

Expanded text:
cistis Chananaeis et Pherezeis habitatoribus terrae hujus. Nos pauci sumus, illi congregati percutient me, et delebor ego et domus mea. Propter bella plurium qui consurgere poterant, se dixit numero exiguum, non quod minus multos haberet quam possent sufficere expugnationi civitatis illius. Responderuntque filii Jacob: Nunquid ut scorto abuti debuere sorore nostra? Zelus quem habuerunt filii Jacob in ulciscendo stupro sororis suae moraliter commonet pastores fidelium quatenus habeant curam animarum sibi commissarum, ne violentur aut corporali delicto, aut fornicatione spirituali, paratique sint ipsi semper secundum Apostolum ulcisci omnem inobedientiam resistentem veritati, atque excommunicationis gladio feriant stupratorem, ne pro tanto commisso impunitus
Abbreviated transcription (Latin):
simul habitare ñ poterant. nec sustinebat eos tr̃a ꝑe.¬
gͥnationis eorũ. p̃multitudine gregũ. Habitauitq
esau inmonte seir: ipse ẽ edom. Questio ẽ. qͦmͦ scͥpt᷑a᷑
dicat. pꝰmortẽ isaac patͥs sui esau abscessisse de t̾ra
chanaan: & habitasse inmonte seir: cũ ueniente de
siue exilla cõmunione qͣ dolebat se benedictione frau¬
datũ. siue sua aliqͣ causa uł uxoꝵ suarũ. qͣs odiosas uide.¬
bat ẽẽ parentib. uł qͣlibet alia. & ceꝑit habitare ĩmonte
seir: Deinde pꝰ reditũ iacob fr̃is sui. facta int̾ eos cõcordia
reu̾sus ẽ. & ipse adparentes. Et cũ patrẽ mortuũ si¬
mul sepelissent: qr eos plurimũ ditatos t̾ra illa sic̃
scͥptũ ẽ. muume capiebat: abscessit rursũ in seir. &
Iibi ꝓpagauit gentẽ idumeoꝵ. Isti sũt filii esau: & hi¬

Expanded text:
n poterant; nec sustinebat eos terra peregrinationis eorum, prae multitudine gregum. Habitavitque Esau in monte Seir, ipse est Edom. Quaestio est quomodo Scriptura dicat, post mortem Isaac patris sui Esau abscessisse de terra Chanaan et habitasse in monte Seir, cum ueniente de siue ex illa commotione, qua dolebat se benedictione fraudatum, siue aliqua causa uel uxorum suarum, quas odiosas uidebat esse parentibus, uel qualibet alia. et coepit habitare in monte Seir. deinde post reditum Iacob fratris sui facta inter eos concordia reuersus est et ipse ad parentes et, cum mortuum patrem simul sepelissent, quia eos in plurimum ditatos terra illa, sicut scriptum est, minime capiebat, abscessit rursus in Seir et ibi propagauit gentem Idumaeorum. Quod scriptum est: hi
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾a. hȩx aut̃ sũt duo testam̃ta. inqͦ agar quȩ aucilla
fuit: inuetis testam̃ti ponit᷑ tipo. Una ẽ. enĩ ꝑfecta colũ¬
ba genitrici suȩ quȩ iuirgo casta. sponsa. regina. regi
Querit᷑ qͦmͦ.xii. cõputent᷑ filii isrł qͥnati sũt ĩ mesopota¬
mia cũ beniamĩ longe pꝰea natꝰ ẽ: cũ iã tnͣsisset bethel.
filii iacob qui facti st̃ ei ĩmesopotamia siriȩ: qr ut̃ om̃is qͥ¬
tã multi erãt. unꝰ tantũ erat ñ ibi natꝰ. qͥ tam̃ inde habuit
nascendi causã: qđ ibi mat̾ eiꝰ patͥ copulata ẽ. Nulla est
piat᷑. Ueñ etiã ad isaac patrẽ suũ in manbre ciuitatem
in .lxxͣ. cãpũ habet cũ ebron in monte sita sit. eadẽ aut̃

Expanded text:
 Testamenta. In quo Agar, quae concubina fuit, in Veteris Testamenti ponitur typo. Una enim est perfecta, columba genitricis suae, quae virgo casta, sponsa, regina regi sunt filii Israel, qui nati sunt ei in Mesopotamia, cum Benjamin longe postea natus sit, cum jam transissent Bethel, filii Jacob qui facti sunt ei in Mesopotamia Syriae, quanqtam multi erant, unus tantum erat non ibi natus, qui tamen inde habuit nascendi causam, quod ibi mater ejus patri copulata est. Nulla est t venit Jacob ad Isaac patrem suum in Mambre, civitatem inta campum habet: cum Chebron in monte sita sit. Eadem autem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ẽ. edõ. Esau accepit uxorẽ de filiab chanaan. adã
filiã elom. ethei. & odibama filiã. anȩ. filii sebeon euei.
Basemoth qͦq filiã ismael sororẽ nabaioth. Qd aut̃ p̃
narrationẽ mortis isaac narrat᷑ quas uxores esau acce-¬
ꝑit. o qͦs creauerit: recapitulatio intelligenda ẽ. Neq
enĩ pꝰmortẽ isaac fieri cȩpit. cũ iã eeñt esau & iacob

Expanded text:
 Chanaan, Ada filiam Elom Hethaei, et Oolibama, filiam Anae, filii Sebeon Hevaei: Basemath quoque filiam Ismael sororem Nabaioth. Quod autem post narrationem mortis Isaac narratur quas uxores Esau acceperit, et quos recreaverit, recapitulatio intelligenda est. Neque enim post mortem Isaac fieri coepit, cum jam essent Esau et Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
lentiũ ẽ. Alii putant iamin. maria appellata. Isdẽ enuĩ
scribũt᷑ litt̾is maria: qͥb nc̃ hic sermo descͥptꝰ ẽ. ce uo¬
luit illũ dũ pascit asinas patis sui in deserto. aqͣr
hic cong̾gationes reppisse: que iuxta idioma lĩguȩ
hebraicȩ maria ñcupaut᷑: qđ scl̃ stagnũ repꝑerit:
cuiꝰ rei muentio inheremo difficilis ẽ. Nonnulli pu-¬
tant aqͦs calidas uixta punicã linguã. quȩ hebraice¬
cont̾minata ẽ. hoc uocabulo significari. St̃ qͥ arbitͣnt᷑
onagros ab hoc admissos eẽ. ad asinas: & istũ modi istiꝰ
repperisse concubitũ. ut uelocissimi ex his asin nas¬
cerent᷑: qͥ uocant᷑ iamim. Pleriq putant qđ eqͣrũ gre¬
ges ab asmis indeserco ipse fecerit pͥmꝰ ascendiꝰ ut
muloꝵ inde noua contͣ nat᷑a animalia nascerent᷑. Regeᷤ¬

Expanded text:
lentium est. Alii putant iamim maria appellata; iisdem enim scribuntur litteris maria quibus et nunc hic sermo descriptus est; et volunt illum, dum pascit asinos patris sui, in deserto aquarum hic congregationes reperisse, quae juxta idioma linguae Hebraicae maria nuncupantur, quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio in eremo difficilis est. Nonnulli putant aquas calidas, juxta Punicae linguae viccontermina est, hoc vocabulo significari. Sunt qui arbitrantur onagros ab hoc admissos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur, qui vocantur Jamin: plerique putant quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur
Abbreviated transcription (Latin):
si ornam̃ta erant adidolatͥã ñ ꝑtinebant. nͥ qr intelli¬
gendũ ẽ. philact̾ia fuisse dõꝵ alienoꝵ: Iã rebeccã aseruo
abrahae ĩ aures accepisse scͥpt᷑ã testat᷑. Qđ ñ fieret: si eis
ĩ aures ornam̃ti gr̃a hab̾e ñ liceret. Gͦ ille inaures quȩ
cũ idolis datȩ st̃: ut dictũ ẽ. philact̾ia idoloꝵ fuert̃.¬

Expanded text:
ant, ad idolatriam non pertinebant — nisi quia intellegendum est phylacteria fuisse deorum alienorum. nam Rebeccam a seruo Abrahae inaures accepisse scriptura testatur; quod non fieret, si eis inaures habere ornamenti gratia non liceret. ergo illae inaures quae cum idolis datae sunt. ut dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
ante iã dictũ ẽ. Om̃s enĩ qͥ supplantatit uitia. & uet̾ẽ
hominẽ cũ actib eiꝰ deponũt. m̃tisq suȩ ocłos adiuidẽ¬
dũ dm̃ intentos habent. rite ad iacob ꝑtinent: cuiꝰ
fidẽ & actꝰ imitant᷑. Regesq de lũbis eiꝰ eg̾dientur:
hoc ẽ. scĩ qͥ uere reges dicunt᷑. eo qđ ueracit̾ scd̾m dĩ
uolũtatẽ semet ipsos ac sibi subditos regut̃. de eiꝰ
semine sp̃uali. hoc ẽ. fidĩ imitatione inbonis oꝑibus
fecũdant᷑. Ille uͦ erex̃ titulũ lapideũ: inloco quo locu-¬
tus ei fuerat ds̃. libans libamina suꝑ eũ. & effundens.¬
oleũ: uocansq nom̃ loci illiꝰ bethel. It̾m factũ ẽ hoc loco.
qd̃ iã factũ fuerat ante. an iter̃ cõmemoratũ ẽ : Sed
qđ libet horũ fit: suꝑ lapidẽ. libaũ iacob. ñ lapidi
libauit. Non gͦ sic̃ idolatre solent aras ante lapides
constituere: & tamꝗͣ diis libabe lapidib. Eg̾ssus gͦ¬

Expanded text:
 qui supplantant vitia, et veterem hominem cum actibus ejus deponunt, mentisque suae oculos ad videndum Deum intentos habent, rite ad Jacob pertinent, cujus fidem et actus imitantur; regesque de lumbis ejus egredientur, hoc est sancti, qui vere reges dicuntur, eo quod veraciter secundum Dei voluntatem semetipsos ac sibi subditos regunt. De ejus semine spirituali, hoc est fidei imitatione in bonis operibus fecundantur. Ille vero erexit titulum lapideum in loco quo et locutus fuerat Deus, libans oleum, vocansque nomen locis illius Bethel. Iterum factum est hoc loco quod jam factum fuerat ante? an iterum commemoratum est? Sed quodlibet horum sit, super lapidem libavit Jacob, non lapidi libavit. Non ergo sicut idololatrae solent aras ante lapides constituere, et tanquam diis libare lapidibus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs sichẽ. Apparet gͦ his u̾bis ñ tnͣseunt̃ sic̃ iuator
solet illic mansisse. iacob s agrũ emisse. & tab̾macłm
cõstitiusse. arã ĩstruxisse. ac ꝑ hoc duitiꝰ habitasse. filia
uͦ eiꝰ cũ adeã uenisset etatẽ ut amicas hab̾e iã po-¬
atq ita factũ ẽẽ. ꝓilla cruẽtissima cede : &e de p̃datiõe

Expanded text:
ius cetera. adparet ergo his uerbis non transeunter, sicut uiator solet, illic mansisse Iacob, sed agrum emisse. tabernaculum constituisse, aram instruxisse ac per hoc diutius habitasse; filiam uero eius cum ad eam uenisset aetatem, ut amicas habere iam poatque ita factam esse pro illa c
Abbreviated transcription (Latin):
&e ueritatẽ sentiendo uidet: qr qnͣta ẽ. ł̾utas ip̃sa
qnͣtomagis appropͥnqͣt. ce nͥ illã ut eũq cõspiceret:
neqͣꝗͣ eã cõspicere se ñ posse sentiret. adnisꝰ gͦ ani
cũstãtia reũb̾at᷑. Ipsa qͥppe cuncta cõplens. cuncta
scriptionis angtat. Unde & ad semet ipsã ciciꝰ rela¬
bit᷑: & ꝓspectis qͣsi hbdã u̾itatis uestigiis. ad suã
imaginẽ reuocat᷑. Hȩc ipsa tam̃ ꝑ cõtẽplationem
facta. ñ solida &e ꝑmanens uisio: s ut ita dixerĩ

Expanded text:
et veritatem sentiendo, videt, quia quanta est ipsaet veritatem sentiendo, videt, quia quanta est ipsaquanto magis appropinquat; quia nisi illam utcunque conspiceret, nequaquam eam conspicere se non posse sentiret. Adnisus animi,cumstantia reverberatur. Ipsa quippe, cuncta implens, cuncta mscriptionis angustat. Unde et ad semetipsam citius labitur, et prospectis quasi quibusdam veritatis vestigiis, ad sua ima revocatur. Haec ipsa tamen per contemplationem facta non solida et permanens visio, sed, ut ita d
Abbreviated transcription (Latin):
luctatũ: id signficat qr idẽ ds̃ homo erat futus qͥ
cũ iacob luctaret᷑. Querit᷑ dũ ipsa ꝑse ueritas dicat.
nemo uidet faciẽ meã unꝗͣ: qͦmͦ iacob testatur
dicens. Uidi dnm̃ facie ad faciẽ. humanȩ & enĩ mẽ¬
tis ocło int̾iore purgato: dũ uitiorũ om̃iũ tͥbu¬
lationis igne erugo fuerit concremata: tẽ mũda¬
tis ocłis cordis illa leticia patͥȩ celestis aꝑit᷑ ut
purgemꝰ lugendo qd feciniꝰ. & p̾modũ manifestiꝰ
cõtẽplem᷑ ꝑgaudia qđ queramꝰ. Priꝰ enĩ am̃tis acie
exurente. tristicia int̾̃posita maloꝵ caligo det̾git᷑:
&e tc̃ resplendẽte raptĩ choruscatione ĩcircũ scͥpti
luminis illustrat᷑. Q ͦ ut cũq conspecto: ingaudio
cuiꝰdã securitatis absorbet᷑. & qͣsi pꝰ defectũ uitę
p̃sentis ultͣ se rapta: aliqͦm in qͣdã nouitate recreat᷑.
Ibi mens ex ĩmenso fonte infusionis suꝑni roris
asꝑgit᷑ : ibi ñ se sufficere ad id qđ rapta ẽ c̃tẽplit᷑.

Expanded text:
luctatum, id significat quia idem Deus homo erat futurus qui cum Jacob populo luctaretur. Quaeritur dum ipsa per se Veritas dicit: Nemo vidit faciem meam unquam, quomodo Jacob testatur dicens: Vidi Dominum facie ad faciem? Humanae etenim mentis oculo interiore purgato, dum vitiorum omnium tribulationis igne erugo fuerit concremata, tunc, mundatis oculis cordis, illa laetitia patriae coelestis aperitur, ut purgemus lugendo quod fecimus, et postmodum manifestius contemplemur per gaudia, quod quaeramus. Prius a mentis acie, exurente tristitia, interposita malorum caligo detergitur, et tunc resplendente raptim coruscatione incircumscripti luminis illustratur. Quo utcunque conspecto, in gaudium cujusdam securitatis absorbetur, et quasi post defectum vitae praesentis ultra se rapta aliquo modo in quadam novitate vitae recreatur. Ibi mens ex immenso fonte infusione superni roris aspergitur, ubi non se sufficere ad id quod rapta est contemplatur,
Abbreviated transcription (Latin):
abea luce ad ꝗͣ respirãcdo tͣnsiit. ad suȩ cecitatis tenebras suspirãdo
redit. Qd bene sacͣ historia designat quȩ beatũ iacob c̃ ã gło luctãtẽ
nartat. Cũ enĩ ad parentes ꝓpͥos rediret ĩ uia angłm
ĩueñ: cũ qͦ in luctamine certam̃ habuit. Is enĩ qui
certat ĩ luctamine. aliqͣndo suꝑiorẽ se: aliqnͣdo eo cũ
qͦ cõtẽdit ĩferiorẽ ĩ ueñ. Designat gͦ angłs dm̃. & iacob

Expanded text:
ab ea luce ad quam respirando transiit ad suae caecitatis tenebras suspirando ab ea luce ad quam respirando transiit ad suae caecitatis tenebras suspirando rediit. Quod bene sacra historia designat, quae beatum Jacob cum angelo luctantem narrat. Cum enim ad parentes proprios rediret, in via angelum invenit, cum quo in luctamine magnum certamen habuit. Is enim qui certat in luctamine, aliquando superiorem se, aliquando eo cum quo contendit inferiorem invenit. Designat ergo angelus Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
bñdictio fuit. Int̾p̃tat᷑ aut̃ isrł uidens dm̃. qđ eri infine
p̃miorũ scłoꝵ om̃iũ. Tetigit porro idẽ angłs illi lati¬
tudinẽ femoris. & claudũ reddidit. Sicq erat unꝰ atq
popło credidunt: atq inĩfidelib claudꝰ. Nã infemoris
neruo ualitudo: gn̾is multitudo ẽ. Plures qͥppe sunt
ĩstirpe qͥ degñantes a fide patrũ. & ap̃ceptis auctoris
sui deuiantes. merrore sui seminis claudicant. De qͥb
pͥopłs pꝰ tactis sibi uirib ñ solũ claudicat s etiã tor-¬
ẽ. incontẽplatiua uita m̃tis contẽtio. cũ sese adcȩlestia
erigit. cũ in reb sp̃ualib animũ tendit. cũ tnͣsgredi
nitit᷑ om̃e qd corꝑalit uidet᷑. cũ sese angustat ut di¬
latet. Q aliqnͣdo qͥd iuncit. & reluctantes tenebras
sue cecitatis exsuꝑat: ut de ĩcircũ scͥpto lumine qͥdã
parcĩ & subtilit̃ attingit. S tam̃ ad se ipsã ꝓtinꝰ reu̾b̾at᷑ atq

Expanded text:
benedictio fuit. Interpretatur autem Israel videns Deum, quod erit in fine praemium sanctorum. Tetigit porro illi idem angelus latitudinem femoris, et claudum reddidit. Sicque erat unus et populo crediderunt, atque in infidelibus claudus. Nam in femoris nervo valetudo, generis multitudo est: plures quippe sunt in stirpe qui degenerantes a fide patrum, et a praeceptis auctoris sui deviantes, in errorem sui seminis claudicant, de quibupopulus post, tactis sibi viribus, non solum claudicat, sed et torest in contemplativa vita contentio mentis, cum sese ad coelestia erigit, cum in rebus spiritualibus animum tendit, cum transgredi nititur omne quod corporaliter videtur, cum sese angustat, et dilatat, et aliquando quidem vincit, et reluctantes tenebras suae caecitatis exsuperat, et de incircumscripto lumine quiddam partim et subtiliter attingit; sed tamen ad semetipsam protinus reverberatur, atque
Abbreviated transcription (Latin):
uelud incertamine posita. mͦ qͣsi exsuꝑat: qr intelli¬
gendo ce sentiendo de incircũ scripto lumine aliquid
degtꝰat. inͦ uͦ succũbit: qr & degustando it̾ũ deficit. Csi
gͦ uincit᷑ angłs: qnͣdo intellectu intimo app̃henditur
ds̃. S notandũ qđ idẽ uictꝰ angłs neruũ femoris
iacob tenuit: eũq marcescere statĩ fec̃. atq ab eo tẽꝑe

Expanded text:
uodam certamine posita, modo quasi exsuperat, quia intelligendo et sentiendo de incircumscripto lumine aliquid degustat, modo vero succumbit, quia et degustando iterum deficit. Quasi ergo vincitur angelus, quando intellectu intimo apprehenditur Deus. Sed notandum quod idem victus angelus nervum femoris Jacob tetigit, eumque marcescere statim fecit, atque ab eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. t̾ra chanaan: pꝰquã reu̾sus ẽ. de mesopotamia siriȩ.¬
sichẽ ciuitas appellet᷑. cũ ierłm inqͣ regnaũ melchise¬
dech salẽ ante sit dicta. aut gͥ uniꝰ urbs utͣq nomi¬
nis ẽ: qd̃ etiã de plurib uideȩ locis possumꝰ inuenire
ut idẽ urbes & loci nom̃ ĩalia atq alia tͥbu sit: aut
certe istã salẽ quȩ nc̃ ꝓsichẽ nominat᷑ dicemꝰ hic in¬
t̾p̃tari. cũ sũmatã atq ꝑfectã. & illã quȩ pꝰea ihrłm
dicta ẽ. pacificã nr̃o sermone tnͣsferri. Utrũq enĩ ac¬
centu paululũ declinato: hoc uocabulũ sonat. Tradt̃
hebrei qđ claudicantis fem᷑ iacob ibi c̃ualuerit: &e sana¬
tũ sit. ꝓpt̾ea eãdẽ ciuitatẽ curati atq ꝑfecti uocabu¬
lũ cõsecutã. Egressa ẽ dina filia liȩ: ut uideret

Expanded text:
in terra Chanaan, cum venisset de Mesopotamia SyrSichem civitas appelletur, cum Jerusalem in qua regnavit Melchisedech, Sale ante sit dicta. Aut igitur unius urbs utraque nominis est, quod etiam de pluribus Judaeae locis possumus invenire, ut idem urbis et loci nomen in alia atque alia tribu sit. Aut certe ista salem, quae nunc pro Sichem nominatur, dicimus hi interpretari consummatam atque perfectam, et illam quae postea dicta est, pacificam nostro sermone transferri. Utrumque enim, accentu paululum declinato, hoc vocabulum sonat. Tradunt Hebraei quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit et sanatum sit, propterea eamdem civitatem curati atque perfecti vocabulum c
Abbreviated transcription (Latin):
euenit. qui qͣsi effeminato gressu gradientes. ꝑ
blandim̃ta scłi resoluunt᷑. Unde & illic eiꝰdẽ rache¬
lis hec u̾ba sũt. Iuxta consuetudinẽ feminarũ nc̃
accidit mͥ .i. qsi muliebria se habere innotuit. Sũpsit
aut̃ iacob lapidẽ. & constituit eũ titulũ: & cȩt̾a.Biligẽt̾
animadu̾tendũ ẽ. qͦmͦ istos titulos inrei cuilibet tes
timonio cõstituebant. ñ ut eos ꝓdiis colerent. s ut
eis aliqͥd significarent. Dix̃ iacob fr̃ĩb sius. Colligamꝰ
lapides. & cong̾gatis lapidib: fecerũt aceruum.

Expanded text:
eveniunt, qui quasi effeminato gressu gradientes, per blandimenta hujus mundi resolvuntur. Unde illic ejusdem Rachelis verba sunt, juxta consuetudinem t. Sumpsit autem Jacob lapidem, et constituit eum in titulum, etc. Diligenter animadvertendum est quomodo istos titulos in cujuslibet rei testimonio constituebant, non ut eos pro diis colerent, sed ut eis aliquid significarent. Dixit Jacob fratribus suis: Colligamus lapides, et congregatis lapidibus fecerunt acervum
Abbreviated transcription (Latin):
carnis arefecit. & qͥ pͥꝰ qͣsi duob pedib innitentes. &
dm̃ uidebam᷑ querere. & scłm tenere: pꝰ agnitionẽ
suauitatis dĩ unꝰ ĩ nob̃ pes sanꝰ remansit. atq altꝰ
claudicat. Qͥa necesse ẽ. ut debilitato amore scłi. solꝰ
ĩ nob̃̾ conualescat amor dĩ.Si gͦ tenemꝰ angłm uno
cdaudicamꝰ pede. qr dũ crescit innob̾ fortitudo amoris
intimi. infirmat᷑ ꝓculdubio fortitudo carms. Om̃is qͥpe
qͥ uno claudicat᷑ pede: soli illi pedi innitit᷑ quẽ sanũ
habet. qr & cui desidiũ iã t̾renũ arefactũ fuerit.:
ĩ solo pede amoris dĩ tota uͥtute sustinet. & ĩipso stat.
qr pedẽ amoris scli quẽ pon̾e int̾ra consueuerat.

Expanded text:
nitentes, et Deum videbamur quaerere, et saeculum tenere, post agnitionem suavitatis Dei, unus in nobis pes sanus remansit, atque alius claudicat; quia necesse est ut, debilitato amore saeculi, solus in nobis convalescat amor Dei. Si ergo tenemus angelum, uno claudicamus pede, quia dum crescit in nobis fortitudo amoris intimi, infirmatur procul dubio fortitudo carnis. Omnis quippe qui uno pede claudicat, soli illi pedi innititur quem sanum habet, quia et cui desiderium jam terrenum arefactum fuerit, in solo pede amoris Dei tota se virtute sustinet, et in ipso stat, quia pedem amoris saeculi, quem ponere in terram consueverat,
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾iorib diabolus corrũpit: &e adglutinata ẽ anima
eiꝰ cũ ea. stristẽ. qr unitã sibi ꝑ iniqͥtatẽ respic̃. Et qr
cũ mẽs a culpa resipiscit. afficit᷑. atq admissũ flere
conat᷑. corruptor aut̃ spes ac seccuritates uacuas.
ante ocłõs uocat. qͣtinꝰ ucilitatẽ tͥstitiȩ subtͣhat: rec¬
te illic subiungit᷑. tͥstẽq blandiciis deliniuit. Modo
enĩ aliorũ facta gͣuiora: mͦ nichil eẽ qđ ꝑpetratũ¬
ad penitẽtiã pollicet᷑. Ut dũ ꝑhȩc decepta mens du¬
cit᷑: ab ĩtentionȩ penitẽtiȩ suspendat᷑. Quatinꝰ tunc
bona nulla ꝑcipiat: qͣ nc̃ nulla mala contͥstant: oe tẽ¬
plenꝰ absorbet᷑ suppliciis: que gaudet etiã ĩdelictis.
Post ꝙͣ. gͦ scͥpt᷑a narrat de pacto qd emor & filiꝰ eiꝰ sichẽ.
dicens. assensi st̃ om̃s circũcisis cũctis marib. Et̃ ecce

Expanded text:
tinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, afficitur, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic subjungitur: Tristemque blanditis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nihil esse qad poenitentiam pollicetur, ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur, quatenus tunc bona nulla percipiat, qplenius absorbetur suppliciis, quae gaudet etiam in delictis. Postquam ergo Scriptura narrat de pacto quod Hemor et filius ejus Sichem dicens: Assensi sunt omnes circumcisis maribus cunctis. Et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit impleret & admonẽdi fuimꝰ hoc exẽplo ut
qͣuis eredamꝰ indm̃. faciamꝰ tam̃ quȩ facienda sunt
ab hominib ĩp̃sidiũ salutis. ne p̃t̃mittentes ea: dñm¬
tẽptare uideam᷑. Deniq pꝰ hȩc quȩ u̾ba dicat idẽ
iacob c̃sid̾andũ est. Ss inqͥt patͥs mei abrahã. & ds̃
patͥs mei isaac. dñẽ qͥ dixisti mͥ reu̾t̾e in locũ gn̾atioĩs
ceabom̃i u̾itate ¶puero tuo. In uͥga enĩ ista tͣnsiui
iordanẽ huc̃. nc̃ aut̃ factꝰ sũ ĩduo castra. erue me
nerit feriat me & matres suꝑ filios. tu aut̃ dixisti
bene faciã tͥ. & ponã sem̃ tuaĩ sic̃ arenã maris. qͤ
ñ dinum̾abit᷑ p̃multitudine. Satis in has u̾bis. et
humana ĩfirmatas. & fides pietatis apparerȩt ꝑces-¬

Expanded text:
promisit impleret. Admonendi tamen fuimus hoc exemplo ut, quamvis credamus in Deum, faciamus tamen quae facienda sunt ab hominibus in praesidium salutis, ne ptentare videamur. Denique post haec, quae verba dicat idem Jacob, considerandum est: Deus, inquit, patris mei Abraham, et Deus patris mei Isaac, Domine, qui dixisti mihi, Recurre in terram generationis cisti puero tuo. In virga enim mea ista transii Jordanem hunc, nunc autem factus sum in duo castra: erue me nerit feriat me et matres super filios. Tu autem dixisti, Benefaciam tibi, et ponam semen tuum tanquam arenam maris, quae non dinumerabitur prae multitudine. Satis in his verbis et humana infirmitas, et fides pietatis apparet. C
Abbreviated transcription (Latin):
peccato accipi possunt: fortassis enĩ qr dicti st̃: & gẽtiũ
dii quȩ sut demonia: ñ p̃iudicet᷑ ex his t̾ibis honuni
sic dici: quẽadinodũ & moyses pharaoni dĩ ẽ. dictus.
t̾ra. quẽ adinodũ st̃ dii multi: & dñ multi. Maxime qr
sine articłõ ing̾co dictũ ẽ: qͦ articło eudñtissime solet

Expanded text:
s enim quia dicti sunt et gentium dii, qui sunt daemonia, non praejudicetur ex his verbis homini sic dici, quemadmodum et Moyses Pharaoni deus dictus terra, quemadmodum sunt dii multi et domini multi, maxime quia sine articulo in graeco dictum est: quo articulo euidentissime solet
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Uidi dñm facie ad faciẽ. & salua facta ẽ. anima
mea. Qł ab ifrł uocabulo dfriuat᷑: pͥncipẽ sonat. Sensus
itaq hic ẽ ñ uocabit᷑ nom̃ tuũ. supplantator hoc ẽ.
iacob. s uotabit᷑ nom̃ tuũ pͥnceps cũ dño hoc ẽ isrł.
Qmͦ enĩ ego pͥnceps sũ. sic & tu luctari mecũ posusti¬

Expanded text:
ens: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea. Quod ab Israel vocabulo derivatur, principem sonat. Sensus itaque hic est: Non vocabitur nomen tuum supplantator, hoc est, Jacob, sed vocabitur nomen tuum princeps cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim ego princeps sum, sic et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ incȩt̾is scͥptȩ scẽ uoluminib ita ut ĩ hebreo scͥptũ
ẽ. fanuel. legit. Inqͦ pͥncipalit̾ sacram̃ti dñici imago p̃fi¬
gurata ẽ. Uir enĩ ille tipũ xp̃i euidentissime gesserat:
cui tam̃ idõ p̃ualuit iacob. utiq iuolenti ut misteriũ
sigaret passionis dm̃. uͥ uilꝰ ẽ. iacob ĩ uidõrũ tipo. hocẽ.¬

Expanded text:
nctae Scripturae voluminibus, ita ut in Hebraeo scriptum est, phanuel legitur. In quo principaliter-sacramenti Dominici imago praefigurata est. Vir enim ille typum Christi evidentissime gesserat; cui tamen ideo praevaluerat Jacob utique volenti, ut mysterium figuraret passionis Domini. Ubi visus est Jacob in
Abbreviated transcription (Latin):
.i. philadelfiã. & gerasã. inqͣrto eiꝰ miliario & ult᷑ ꝓcedẽs.
iordani cõmiscet᷑. hoc aut̃ anne tnͣsmisso luctatus est
unde & seqͥt᷑. Transductisq om̃ib quȩ ad se ꝑtinebant:
remansit solꝰ. & ecce uir luctabat᷑ cũ eo usq ad mane.
Qui cũ uideret qđ eũ suꝑare ñ posset: tetigit neruũ

Expanded text:
 Philadelphiam et Gerasam, in quarto ejus milliario et ultra procedens. Jordani fluvio commiscetur. Hoc autem amne transmisso, luctatus est Unde et sequitur: ransductisque omnibus quae ad se pertinebant, remansit solus, et ecce vir luctabatur cum eo usque mane. Qui cum vide
Abbreviated transcription (Latin):
il auaricia designat᷑  unde &e ꝑ paulũ dicit᷑ & auaricia
quȩ ẽ idolorũ seruitꝰ. Laban uͦ ueniens. apd̃ iacob
idolũ ñ inuenit. qr ostensis mũdi thesauris diabolꝰ
ĩ redẽptione nr̃o uestigia cõcupiscentiȩ t̾rene ñ reꝑit.
S quȩ iacob ñ habuit: ea rachel sedendo cooꝑuit. Per

Expanded text:
ulum dicitur: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Laban ergo veniens apud Jacob idola non invenit, quia ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nostro vestigia concupiscentiae terrenae non reperit. Sed quae Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
quesuit nec reꝑit. Qͥd gͦ sibi hoc ipsũ figalit̃ uelit:¬
sigat. Lalan qͥppe int̾p̃tat᷑ de albatio. Dealbatio qͥppe
diabolꝰ ñ inconuenient̃ accipit᷑: qr cũ sit tenebrosus
exim̾ito. tnͣssigat se uelut angłm lucis. huic seruiuit
iacob. exparte reꝓborũ iudaicꝰ popłs: ex cuiꝰ carne in¬
carnatꝰ dñs uenit. Potest aut̃ ꝑlaban mũdus hic ex

Expanded text:
requisivit nec reperit. Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velitb, etc.--Laban quippe interpretatur dealbatio; dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur, qui cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se in angelum lucis. Huic servivit Jacob, id est ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etia
Abbreviated transcription (Latin):
inuindicta exigit quam inuiria accipit. dum dis¬
cunt mala. ñ multiplicius reddere. quandoq disce¬
rent ea. et multiplicata sponte tołare. huic ẽ quod
ĩe gypto mactabant. eiq musu pꝰ modum animalium
consolarent᷑ euis infirmi. ꝑhoc quod de usu suoa¬
liquid haberent. Mira aũt dispñsatione consilii. qd
eis dominus de consuetudine carnali recinuit: hoc
infigura spẽ potentius uercit. Quid enuim sacrifi¬
ficia illorum animalium. nisi unigeniti mortẽ desig¬
nant: qͥd sacͥficia illorum animalium. nisi extincti¬
onem carnał uite nr̃e significãt: unde gͦ inbecillita¬
ti ppłi rudis cum descendit᷑ inde ei ꝑumbratas al¬
legoriarum spẽs maior fortitudo spc ñtiatur. Dix̃¬

Expanded text:
in vindicta exigit, quam injuria accepit, ut dum disin vindicta exigit, quam injuria accepit, ut dum discunt mala non multiplicius reddere, quandoque discerent ea et multiplicata sponte tolerare. Hinc est quin Aegypto mactabant, eisque in usum postmodum animalium consolaretur ejus infirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatione consilii, quod eis Dominus de consuetudine carnali retinuit, hoc in figuram spiritus potentius vertit. Quid enim sacrificia illorum animalium, nisi Unigeniti mortem designant? Quid sacrificia illorum animalium, nisi exstinctiones carnalis nostrae vitae significant? Unde ergo imbecillitati populi rudis condescenditur, inde per umbratas allegoriarum species major fortitudo spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ut hic eos et diligerent idem egyptii cohabitatores
et quod petebant facile commodarẽt. Nectam̃ ds̃
iudicanit ita illos alienos fuisse abinuiriis et cõ¬
tricionib quas ppłs dĩ ꝑtulit. ut nec isto dampno
ferirentur. qui plagis illis ꝓpt̃ quod tras illi pasce¬
batur ꝑcussi non erant. hic queq diligent conside¬
randum ẽ. quod mentes tisui uite carnalis inhe¬
rentes euelli abinsinis non possunt. nisi gradatim
ducta p̃dicatione. ꝓficiant. Hinc quippe ẽ quod
inegypto possitis pio iustoq moderamine latente
concupiscentia cum descenditur. et uicinoꝵ suoꝵ.
uasis aureis argenteisq sublatis disced̾e uibũtur¬
qui adsinas montem ducti. accepta lege mox audi¬
unt ñ concupisces rem ꝓxim tui. hincẽ quod inca¬
dem lege oculum ꝓiculo. dentem ꝓdente p̃cipunt
etigerẽ et quandoq tñ reuelante gr̃a ꝑcussi maxil¬
lam alt̾am iubentur p̃bere. Quia enim semꝑ plus ira

Expanded text:
ut hic eos et diligerent iidem Aegyptii cohabitatores, ut hic eos et diligerent iidem Aegyptii cohabitatores, et quod petebant facile commendarent: nec tamen Deus judicavit ita illos alienos fuisse ab injuriis et contradictionibus quas populus Dei pertulit, ut nec isto damno ferirentur, qui plagis illis propter quod terrae illi parcebatur percussi non erant. Hic quoque diligenter considerandum est quod mentes usui vitae carnalis inhaerentes, evelli ab infimis non possunt, nisi gradatim ducta praedicatione proficiant. Hinc quippe est quod in Aegypto positis, pio justoque moderamine, latente concupiscentia condescenditur, et vicinorum suorum vasis aureis argenteisque sublatis, discedere juQui ad Sinam montem ducti, accepta lege mox audiunt: Non concupisces rem proximi tui . Hinc est quod in eadem lege, oculum pro oculo, dentem pro dente praecipiuntur exigere , et quandoque tamen revelata gratia, percussa maxilla alteram jubentur praebere . Quia enim plus semper ira
Abbreviated transcription (Latin):
grãm ppło suo corã egyptiis. Nõ hinc quisq sumẽ¬
dum exemplum putare debet ad epoliendum isto
modo ꝓximum. hoc enim ds̃ iussit qui nouerat qͥd
quemq oporteret pati. nec israhelite furtum fecert̃.
s dõ ubente ministerium p̃buerunt. Quemadmo¬
dum cum minister uidicis occidit eum quem ui .xxiii.¬
dex iussit occidi: ꝓfectosi id sponte facrat homicida
ẽ. etiam si eum occidat. quem scit occidi: auidice debu¬
isse. Est etiam ista non nulla questio si seorsum habita¬
bant ebrei. Intẽa gessen. ubi nec plage nec fiebant
quib regnum pbaraonis affligetar. quomodo pe
ꝑ moysen. sic positum ẽ. Et mulier auicina sua et cõ¬
cellaria. uł. concellanea. si ita dictum ẽ. uł coabita¬
trice sua. uinde intelligendum ẽ. etiam intr̃a gessen:
Non solos hebreos habitasse s eis aliquos egyptios
uulla terra cohabitatores fuisse. ad quoᷤ potuerunt
mertto ebreorum etiam diuina beneficia ꝑuenire.

Expanded text:
qratiam populo suo coram Aegyptiis . Non hinc quisque sumenqratiam populo suo coram Aegyptiis . Non hinc quisque sumendum exemplum putare debet ad exspoliandum isto modo proximum. Hoc enim Deus jussit, qui noverat quid quemque pati oporteret; nec Israelitae furtum fecerunt, sed Deo jubenti ministerium praebuerunt: quemadmodum cum minister judicis occidit eum quem judex jussit occidi, profecto si id sponte fiat, homicida est etiam si eum occidat quem scit occidi a judice debuisse. Est etiam ista nonnulla quaestio: Si seorsum habitabant Hebraei in terra Gessen, ubi nec plagae fiebant quibus regnum Pharaonis affligebatur, quomodo petper Moysen, sic positum est: et mulier a vicina sua, et concellaria vel concellania, si ita dicendum est, vel cohabitatrice sua. Unde intelligendum est etiam in terra Gessen non solos Hebraeos habitasse, sed eis aliquos Aegyptios in illa terra cohabitatores fuisse, ad quos potuerunt merito Hebraeorum etiam illa beneficia pervenire,
Abbreviated transcription (Latin):
amabant. Ibi rex potũtiam dĩ sentit. et ꝓbauit. et timn¬
ea ppłs dĩ adseruitutem retractꝰ. hic numquam pꝰ ea ppłs
dĩ. adydolatriam coactus ẽ Ibi egyptiorum uasa p̃ciosa
⁊ norum templa cesser̃t. sane illud nt a̾ixi. denuntian¬
dum puto: quia sic̃ egyptiis post has decẽ plagas di¬
missos ebreos ꝑsequi molientib inruit. ꝑsuꝑductum
manet et donec mare rubrũ. id ẽ ignẽ udicii ipso xp̃o
forma transfundit᷑. ꝑmissa ad tempꝰ potestate senien¬
tes. grauissimis quidẽ ꝑmissis dĩ xpĩanos cruciatib
ꝑ sequuntur. Ueruntam̃ idẽ omnes uumici xͥ cum re¬
ge suo antrip̃o accepto stagno ignis et̃ni quod mag¬
na inpediente caligine. dum ñ udet᷑ intratur. ꝑpetu¬
am ꝑditionem inmortalib arsuri suppliciis sortien¬
omini plebi ut postulet uir ab amico suo et mulier
auicina sua uasa aurea et argentea. Dabit aũt dñs

Expanded text:
amabant. Ibi rex potentiam Dei sensit probauit et timuamabant. Ibi rex potentiam Dei sensit probauit et timuea populus Dei ad seruitutem retractus: hic numquam postea populus Dei ad idololatriam coactus est. ibi Aegyptiorum uasa pretiosa norum templa cesserunt. sane illud, ut dixi, denuntiandum puto, quia, sicut Aegyptiis post has decem plagas dimissos Hebraeos persequi molientibus inruit per superductum manet, donec mare Rubrum, hoc est ignem iudicii, ipso domiforma transfunditur, permissa ad tempus potestate saeuientes grauissimis quidem permissu Dei Christianos cruciatibus persequentur; uerumtamen idem omnes inimici Christi cum rege suo Antichristo accepti stagno ignis aeterni, quod magna impediente caligine dum non uidetur intratur, perpetuam perditionem immortalibus arsuri suppliciis sortienomni plebi ut postulet vir ab amico suo, et mulier a vicina sua, vasa aurea et argentea. Dabit autem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
la tabo. Ibi octauam egẏpti contritionem fecere exce
eque insubi̾sionem romani orbis excitate. iuidiq intułe
gentes. que cedib atq incenduis cunctas ꝓuincias dele¬
uerunt Ibi nona durbatio diuturnas crassas ac penetra¬
biles tenebras habuit. plus omnino ꝑiculi conminata
quam fecit. hic itidem. nona correptio fuit cum aure¬
llano. ꝑsecutionem decernenti diris turbinib tribile
ac triste flumen subipsius pedib ruit. Ostendens quid ẽ
ultio talis exigeret tantus possit ultor. nisi et clem ẽs
eẽt. et patiens. Quanquam uitra sex hic. m̃ses tres. occi¬
dui inꝑatores. hoc ẽ. aurelianus. tacitus. et florianus.
diu̾sis causis utt̃fecti. st̃ Ibi postremo decima plaga.
que nouissima omnium fuit. int̾fectio filioꝵ  qͣuos pͥmoᷤ
quiq genuert̃ hic nichilonuꝰ decima id ẽ. notussima
pena ẽ omnium ꝑditio y doloꝵ. ꝙ̃ pͥmitꝰ facta in pͥmis

Expanded text:
la tabo. ibi octauam Aegypti contritionem fecere excitla tabo. ibi octauam Aegypti contritionem fecere excitaeque in subuersionem Romani orbis excitatae undique intulere gentes, quae caedibus atque incendiis cunctas prouincias deleuerunt. ibi nona turbatio diuturnas crassas ac paene tractabiles tenebras habuit, plus omnino periculi comminata quam fecit: hic itidem nona correptio fuit, cum Aureliano persecutionem decernenti diris turbinibus terribile ac triste fulmen sub ipsis pedibus ruit ostendens, quid, cum ultio talis exigeret, tantus possit ultor, nisi et clemens esset et patiens; quamquam intra sex abhinc menses tres succidui imperatores, hoc est Aurelianus Tacitus et Florianus, diuersis causis interfecti sunt. ibi postremo decima plaga, quae et nouissima omnium fuit, interfectio filiorum, quos primos quique genuerant: hic nihilo minus decima id est nouissima poena est omnium perditio idolorum, quae primitus facta in primis
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝓpria uiscera. et adiumenta rei publice. hoc ẽ plebes
ꝓuinciaꝵ. et legiones milttũ cõminute sunt. Ibi sexta
uexatio intulit uesicas efferuescentes ulceraq ma.xxii.¬
nantia. hic eq̃ sextoͣ prinitio. q̃ post maximi ꝑsecuti¬
onem fuit qui specialit̃ episcopos et clericos omis¬
sa turba ppłari. hoc ẽ eccłarum pͥmates cruciari in¬
pauerat. Intubescens crebo aira atq inuidia. ñ ꝑuulgi ce¬
dem. s ꝑuulnera morientium pͥncipum ac potentium
exaltata ẽ. Ibi septima plaga numerat᷑ coacta aeregrã¬
da ꝑfusa. que hominib ium̃tisq satis exitio fuit hic si¬
milit̾ septima sub gallo et uolusiano. qui ꝑsecutoride¬
cio mox int̃fecto suscesserãt. plaga extitit. Nam tunc pe¬
stis infusa ẽ. ꝑomnia romani regni aboriente moccidẽ¬
tem spatia:cum omne ꝓpe modum genus hominum
neci dediss tunc etiam corrupit lacus. infuditq pabu¬

Expanded text:
lis propria uiscera et adiumenta reipublicae, hoc est plebes lis propria uiscera et adiumenta reipublicae, hoc est plebes prouinciarum et legiones militum, comminutae sunt. ibi sexta uexatio intulit uesicas efferuescentes ulceraque manantia: hic aeque sexta punitio, quae post Maximini persecutionem fuit, qui specialiter episcopos et clericos omissa turba populari, hoc est ecclesiarum primates, trucidari imperauerat, intumescens crebro ira atque inuidia non per uulgi caedem sed per uulnera mortesque principum ac potentium exhalata est. ibi septima plaga numeratur coacto aere grando profusa, quae hominibus iumentis satisque exitio fuit: hic similiter septima sub Gallo et Volusiano, qui persecutori Decio mox interfecto successerant, plaga extitit corrupto aere pestis infusa, quae per omnia Romani regni ab Oriente in Occidentem spatia cum omne propemodum genus hominum et pecudum neci dedit tum etiam Corrupitque lacus, infecit pabu
Abbreviated transcription (Latin):
densate et inniillo uolatu. adlabi solent. capillisq ho¬
minum ac peccudum setis cum urerte morsu inferri:
hic ttidem subtraciano plaga uideos excitauit. qui
cum ante ubiq disꝑsi. ita iam quasi non ẽt quiesce¬
rent. repentino quoq calore ꝑmoti. inpsos int̾ quos
erant toto orbe seuerant. absq inmanib multarũ
urbium rumis quas cebri tr̃e motꝰ hisdem temporibꝰ
subruerunt. Ibi inquarta plaga musce canine fuert̃
seue alumine. pitredinis uermiumq matres. Hic iti¬
dem sub marco quarta antonio plaga lues płimis in¬
stisa ꝓuinciis. Italiam quoq cum urbe roma untuer¬
sam. ex̾tit umq romanorum. ꝑ longicos limites in di¬
u̾sa hib̃na disꝑsum. morte dissolutum putredini simł
ac u̾mib dedit. Ibi quinta correptio peccoꝵ. ac uim̃¬
torum repentino interitu. expleta ẽ hic similit̃ quin¬
ta ultione subseuero ꝑsecittore creb̾rimis cuulib bel¬

Expanded text:
densatae tinnulo uolatu adlabi solent capillisque hodensatae tinnulo uolatu adlabi solent capillisque hominum ac pecudum saetis cum urente morsu interseri: hic itidem tertia sub Traiano plaga Iudaeos excitauit, qui cum antea ubique dispersi ita iam quasi non essent quiescerent, repentino omnes calore permoti, in ipsos, inter quos erant, toto Orbe saeuierunt, absque magnis multarum urbium ruinis, quas crebri terrae motus isdem temporibus subruerunt. ibi in quarta plaga muscae caninae fuerunt, reuera alumnae putredinis uermiumque matres: hic itidem quarta sub Marco Antonino plaga, lues plurimis infusa prouinciis Italiam quoque cum urbe Roma uniuersam exercitumque Romanum, per longinquos limites et diuersa hiberna dispersum. in mortem dissolutum putredini simul ac uermibus dedit. ibi quinta correptio pecorum ac iumentorum repentino interitu expleta est: hic similiter quinta ultione sub Seuero persecutore creberrimis ciuilibus bel