comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uthomi puis regnauit añm̃ deni. Iste os hͦ tal
cognomẽtũ acceꝑit qr ni oĩ regno romano cautioĩb
incensis cũctorũ Debita relapauit Oynde ⁊ pater
pad̾e appellatus est / eo regnante ualentius et
martiõn heresiarches prodũtur atq galienus
medicũs ꝑgamo genituos rone clarus habetur

Expanded text:
us Pius regnauit annos XXII. Iste ob hoc tale cognomentum accepit, quia in omni regno Romano cautionibus incensis cunctorum debita relaxauit, unde et Pater patriae appellatus est. Eo regnante Valentinus et Marcion heresiarces produntur atque Gallienus medicus Pergamo genitus Romae clarus habetur
Abbreviated transcription (Latin):
ob morbi dolores flãnus sefe ĩecit ꝑ ide̾ tẽpꝰ
alexandee eleam rapuit tͦiamẽq bellũ decẽnale
suerexit esebon abessã amu .uni. amazones arma
.uii. cui ano c̾tio troia capt᷑a est ⁊ eneas ytaliam
uenit hac etate carmẽtis nympha latinas lrãt¬

Expanded text:
ecit. Per idem tempus Alexander Helenam rapuit Troianumque bellum decennale surrexit. ĪĪĪĪXVI Abessa annos VII. Amazones arma VIII. Cuius anno tertio Troia capta est et Aeneas Italiam uenit. Hac aetate Carme
Abbreviated transcription (Latin):
edeon ams xl iexit Wrbs troia construitur or¬
pħens drax. lnuis q mg̃r herculis artis nu¬
sice ĩuentores clari habẽtur argo nautarũ na¬
xit huiꝰ tp̃ib in troya post lamedonrẽ regna¬
ie paus Dñc fabula ficta ẽ de iminotauro

Expanded text:
edeon annos XL. Vrbs Tyria construitur. Orfeus Trax Linusque magister Herculis artis musicae inuentores clari habentur. Argonautarum naII. Hujus temporibus in Troja, post Laomedonta, regnavit Priamus. Tunc fabula ficta est de Minautoro
Abbreviated transcription (Latin):
sem sem ãno scdõ post diluuiũ gẽn arphaxat
a quo chaldei Ee ꝓhaxat ãno lxxexu gẽn salã a
heber a quo hebrei mĩcupati fũt Heber ãño E¬
xxxiiii geñ Salech. cuiꝰ tꝑ̃e turris edificata
est sc̃a est lingnarũ diuisio Ilieri turris altitu.
latim altiorib in augustiis coartata ut nõ p̃odꝰ
ĩminens faciliꝰ sustentaret Desceibũt ibi tem¬
pla marmorea lapidib p̃ciosis auroq distucta

Expanded text:
 Sem anno II. post diluvium genuit Arfaxat, a quo Chaldei. Arfaxat anno XXXV. genuit Sela, a Heber, a quo Hebrei. Heber anno XIIII. genuit Faleh. Turris aedificabaest factaque linguarum divisio. Hujus turris altitudolatim altioribus in angustias coarctatis, ut pondus imminens facilius sustentaret. Describunt ibi templa marmorea, lapidibus pretiosis auroque distincta,
Abbreviated transcription (Latin):
dientes Dinte quia distipuli ed
coryus ipfuns rapuerũt ed cũ ac¬
apissent pecinam qued factũ fuirat
tacere non potuerunt Nã et illũ
idcirco ingessi ne quis alit̾ mẽtiat
et estimet credendum mẽdaciĩs inde¬

Expanded text:
dicentibus: 'Dicite: discipuli eius corpus illius rapuerunt'. Sed cum accepissent pecuniam, quod factum fuerat tacere non potuerunt; nam et illumideo ingessi, ne quis aliter mentiatur et estimes credendum mendaciis Iude
Abbreviated transcription (Latin):
hirent qd illis dens eoꝵ micte̾t de
celo sim suum qui eorum rexͣ dicẽtur
et hunc se promiserit ꝑ ugnit is¬
uidissẽt eum cecos illĩasse. le prosos
mundasse ꝑalititos curasse. democ̃s
al homĩbz pndasl fugasse mor-
tuos suscitasse eciã imꝑasse uentis
ambulasse siccis pedib suꝑ undas
mris et multa alia mirabilia secis
tum et in tradiderunt. et alia paliit¬
i̾ de eo mencientes dixerũt esse
aũt credidi ita esse et flagellatum
tuadidi arbito eorum. Illi aũt carci¬
firerunt eum et sepulto eo custades
od ẜibuerumt. Ille uero militib ineis

Expanded text:
rum, quod illis deus eorum mitteret filium suum, qui eorum rex merito diceretur, et hunc se promiserit per virginem misvidissent eum cecos illuminasse, leprosos mundasse, paraliticos curasse, demones ab hominibus fugasse, mortuos etiam suscitasse, imperasse ventis, ambulasse siccis pedibus super undas maris et multa alia mirabilia fecisseum et michi tradiderunt et alia pro alliis michi mentientes dixerunt hunc credidi ita esse, et flagellatum tradidi illum arbitrio eorum. Illi autem crucifixerunt eum, et sepulto custodes adhibuerunt. Ille autem militibus meis
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq abisset ꝑpłs iuiit ꝯsiliũ tũ senib. qui steterãt
corã patre suo salomone dũ adhuc unieret dices drend
datis cõsilii ut respondẽ p̃pło Ru responderũt ci. Si
placueris ppło huit et lemeris eos nerbis clemen-¬
tibus. sermẽt tibi õm temꝑe At ille reliquit ꝯsiliũ
semũ. ⁊ cũ Iuuenib cractare ceꝑit qui cũ eo nuẽti
fuerãt ⁊ eiant in comitatu illius dixi q ad eos
Quid nõb indetur tł respondẽ quid debeop ppło
huic qui dixit n subleua Iugũ qd ĩposuit nõs
pater tuꝰ At illi responderũt ut iuuenes ⁊ mi¬
teiti cũ eo in deliciis atq dixerũt Bic loq̃ris
pp̃lo huic qui dixit tibiꝰ pat̾ tuꝰ aggrauant
iugũ nr̃ĩ. tu subleua. ⁊ sic cespondebis eis Mli¬
nimꝰ digitꝰ meꝰ grossior est lũbis par̾s mei
pat᷑ meͥ Imposinti nobis ingũ graue ⁊ ego
maius pondꝰ apponã pat̾ meͥ cicidit uos flage¬
llis ego u ͦ. ¶ cedam scorpionib. Uenit gͦ ꝯeroboã

Expanded text:
silium cum senibus qui steterant coram patre ejus Salomone, dum adhuc viveret dicens: Quid datis consilii ut respondeam populo? Qui dixerunt ei: Si placueris populo huic et lenieris eos verbis clementibus, servient tibi omni tempore. At ille reliquit consilium senum et cum iuvenibus tractare coepit qui cum eo nutriti fuerant et erant in comitatu illius dixitque ad eos quid vobis videtur vel respondere quid debeo populo huic qui dixit mihi subleva iugum quod inposuit nobis pater tuus at illi responderunt ut iuvenes xerunt sic loqueris populo qui dixit tibi pater tuus adgravavit iugum nostrum tu subleva et sic respondebis eis minimus digitus meus grossior est lumbis patris mei pater meus inposuit vobis iugum grave et ego maius pondus adponam pater meus cecidit vos flagellis ego vero caedam scorpionibus venit ergo Hieroboam
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit q mox pondere sequenciũ gra-¬
mata et subuueisa ipse ꝑ ducentos pas
nauali certammne pulsatus uictoriam
d alexandrinis petentibus reddidit mo¬
ut liber fuit bellũ intulit et uictus est

Expanded text:
ascendit. Qua mox pondere subsequentium gravata ac mersa, per ducentos passnavali certamine pulsatus, m. Alexandrinis petentibus regem reddidit mout liber fuit, bellum intulit sed cont
Abbreviated transcription (Latin):
pompeius interhortand dice̾t ꝑce
cimibz. nec tamen face̾t exalia uero
cesar hoc faceret qͥd urgeret dicens¬
eis direpta sunt Cesa fut in eo
prelio .xoͫ pompeianoꝵ Centuriones

Expanded text:
Pompeius inter hortandum diceret: parce civibus, nec tamen faceret, ex alia vero Caesar hoc faceret, que direpta sunt. Caesa sunt in eo praelio Pompeianorum 15000, centuriones
Abbreviated transcription (Latin):
diue polluto qͣndig uemiã uos datis ip̃a
nego Mec mora celato figit sua pectora
ferro et cadit ad prĩos sangnolẽta pedes
Tunt quoq iã moriẽs uemit ꝓcũbat ho¬
neste suspicit. hec enã cira cadentis

Expanded text:
ue coacto: quam dixit veniam vos datis, ipsa nego. nec mora, celato fixit sua pectora ferro et cadit in patrios sanguinulenta pedes. tunc quoque iam moriens ne non procumbat honeste, respicit; haec etiam cura cadentis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdudũ extitere raptores. Nõ iure contra barbaros
pugnent. qͥ olĩ contra fr̃s & consanguineos dimica¬
gent̃ exhortaturos spoponderunt.
f&ugus fuit unus uenerandus podiensis epͣs nomine¬
Aimarus. qͥ postea uice fungens apłica. cunctũ dei
exercitũ prudent̃ & consulte rexit. & ad negocia ꝑ a-¬
genda uiuacit̃ animauit. Talit inconcilio quȩ diximꝰ
statutis. & ab om̃ib bene confirmatis. ab solutionis be
ad mansiones suas regressi: ꝓ ut gestũ fuerat diuulga¬

Expanded text:
qui dudum exstiterunt raptores. Nunc rite contra barbaros pugnent, qui olim contra fratres et consanguineos dimicagenter se evocaturos spoponderunt. De quibus fuit unus episcopus Podiensis, Ademarus nomine, qui postea vice fungens apostolica, cunctum Dei exercitum prudenter et consulte rexit, et ad negotia peragenda vivaciter animavit. Taliter in concilio quae diximus statutis, et ab omnibus bene confirmatis, absolutionis benead mansiones suas regressi, prout gestum fuerat dil
Abbreviated transcription (Latin):
eccłasq subuertendo regnũq uastando. Quos qͥdẽ si sic
aliꝗ diu qͥete ꝑmiseritis: multo lacius fideles dĩ suꝑgre¬
dientur. Qua ꝓpt̃ supplici p̃ce hortor. ñe egosead
dnͣs. p̾sentib dico. absentib mando. xpͥs putẽ imꝑat. Is¬
sẽꝑ aderit p̃sens. Qđ̾ituris annuo. dono tãto in uesti¬
tus adõ. Oquantꝰ dedecus. sigens tã spreta de gener.¬

Expanded text:
esiasque subvertendo, regnum quoque vastando. Quos quidem si sic aliquandiu quiete permiseritis, multos latius fideles Dei supergredientur. Qua de re supplici prece hortor, non ego, sednt. Praesentibus dico, absentibus mando: Christus autem imperat. Cupraesens aderit: quod ituris annuo, dono tanto investitus a Deo. O quantum dedecus, si gens tam spreta, degener
Abbreviated transcription (Latin):
His dealus plurib cõpetent̃ ac discrete dispositis. cunc¬
di assistentes tã derus quã popłs oo gr̃as agendo: dictis dõ¬
Ni Urbani sũmi pontificiᷤ uoluntarie aspirauert̃. & fideli
pollicitatione illius decreta tenenda c̃firmauerunt. T c̃¬
sc̃i oeorgii uocant. turci& a rabeᷤ. apud romanie fines.¬

Expanded text:
His et aliis pluribus competenter dispositis, cuncti assistentes, tam clerus quam populus, Deo gratias agendo, dictis domini Urbani pontificis summi voluntarie aspiraverunt, et fideli pollicitatione decreta illa bene tenenda confirmaverunt. Sancti Georgii vocant, Turci et Arabes, apud Romaniae fines
Abbreviated transcription (Latin):
successit:. Inspecto eodem breuiario quam celerrime po¬
terat. post obitum eius summa deuotione ad mmplere curauit
Hostibi uersiculos ad laudem maxime princeps iat iur¬
Edidit acternam memoriamque tuam. tirrgtn¬
E cruuardus supplex famulus: quimente benigna  N¬
Egregium eecollit nomen ad astratuum : Mtxtrr¬
Hano prudens gestam noris tus cribere lector e gym¬
Em hardum magni magnificum Raroli nttp

Expanded text:
successit, inspecto eodem breviario, quam celerrime posuccessit, inspecto eodem breviario, quam celerrime poterat post obitum eius summa devotione adimplere curavitHos tibi versiculos ad laudem, maxime princeps, Edidit aeternam memoriamque tuam Gerwardus supplex famulus, qui mente benigna Egregium extollit nomen ad astra tuum. Hanc prudens gestam noris tu scribere, lector, Einhardum Magni magnificum Karoli. P
Abbreviated transcription (Latin):
conferatur. Tertiam quaecȩteris ctoperis pulchritu¬
dine. et ponderis grauitate multum excellit. quȩ ex
tribus orbibus conexa totius mundi descriptionem
subtili acminuta figuratione conplectitur. Etaureã
illam quaequarta esse dictaest. Intertiae illius et in¬
ter heredes suos. atq inelei mosinam diuidendȩ partis
augmentum esse constituit.
LANC constitutionem atq ordinationem. coram episcopis
abbatibus comitibusq qui tunc presentes esse potuerunt:
Quorumq hic nomina deseriptasunt. fecit atq constituit.
Eꝑ. hildebardus Ricolfus Arn V uolfarius +nli
Hernoinus : Laidradus. Iohannes : Thco dulfus Iessei
Beito Uualtgaudus AΟΡΑΤES Fridigisus ÷ Adaliing̃
Engilbertus. Irmino Goxit̃. uualah. Alegm herus
Otulfus. Stephanus Vnruochus Burchardus Magin¬
hardus. Hatto Rihuiuinus Edo Ercagarius Gerol¬
dus bero Hildigernꝰ, Hroc colfus
HAICoMNA filius eius hludoicus. qui i diuina ussione

Expanded text:
conferatur. Tertiam, quae ceteris et operis pulchrituconferatur. Tertiam, quae ceteris et operis pulchritudine et ponderis gravitate multum excellit, quae ex tribus orbibus conexa totius mundi descriptionem subtili ac minuta figuratione conplectitur, et auream illam, quae quarta esse dicta est, in tertiae illius et inter heredes suos atque in eleimosinam dividendae partis augmento esse constituit. Hanc constitutionem atque ordinationem coram episcopis, abbatibus comitibusque qui tunc praesentes esse potuerunt, quorumque hic nomina descripta sunt, fecit atque constituit. Episcopi: Hildibaldus, Richolfus, Arn, Wolfarius, Bernoinus, Laidradus, Iohannes, Theodulfus, Iesse, Heito, Waltgaudus. Abbates: Fridugisus, Adalungus, Engilbertus, Irmino. Comites: Walah, Meginherus, Otulfus, Stephanus, Unruocus, Burchardus, Meginhardus, Hatto, Rihwinus, Edo, Ercangarius, Geroldus, Bero, Hildigernus, Hroccolfus». Haec omnia filius eius Hludowicus, qui ei divina iussione
Abbreviated transcription (Latin):
grum ess& neq ulla diuisione scinderetur. ordinauit
Siqua autem inuenirentur. aut uasa aut libri. aut ala
ornamenta quaeliquido constar&. eidem capella e
abeo conlata non fuisse. Haec qui habere uell&. dato
iuste aestimationis prȩtio emer& et haber&. Simili¬
ter et delibris quorum magnattr inbibliotheca sua copi¬
am congregauit Statuit. utabhis quicos habere uel¬
lent. iustoprȩcio fuissent redempti. practium que
in pauperes erogatum. INTER caeteros thesauros
atq pecuniam. tresmensas argenteas. et auream unã
praecipue magnitudinis et ponderis esse constat
De quibus statuit atq decreuit. ut una ex his quaefor¬
ma quadrangula descriptionem urbis constantiN¬
politanae contin&. Intercetera donaria quae ad hoc
deputata sunt. romam adbasilicam beati petri a postoli
deferatur. et altera quaeforma rotunda romanae ur¬
bis effigiae figurataest. episcopio rauennatis aecclesiȩ

Expanded text:
grum esset neque ulla divisione scinderetur ordinavit. grum esset neque ulla divisione scinderetur ordinavit. Si qua autem invenirentur aut vasa aut libri aut alia ornamenta quae liquido constaret eidem capellae ab eo conlata non fuisse, haec qui habere vellet dato iustae aestimationis pretio emeret et haberet. Similiter et de libris, quorum magnam in bibliotheca sua copiam congregavit, statuit ut ab his qui eos habere vellent iusto pretio fuissent redempti, pretiumque in pauperibus erogatum. Inter ceteros thesauros atque pecuniam tres mensas argenteas et auream unam praecipuae magnitudinis et ponderis esse constat. De quibus statuit atque decrevit ut una ex his, quae forma quadrangula descriptionem urbis Constantinopolitanae continet, inter cetera donaria quae ad hoc deputata sunt, Romam ad basilicam beati Petri apostoli deferatur, et altera, quae forma rotunda Romanae urbis effigie figurata est, episcopio Ravennatis ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
nabili inter eos particione diuideretur. Teatia uero
consucto xp̃ianis more. inusum pauperum fuiss& erogata.
UARtA similimodo Nomine eleimosinae. in seruorum
etancillarum usibus palatii famulantium sus tentatio¬
nem distributa uenir&. Adhanc tertiam totius sum¬
mae portionem. quaesimiliter ut cacterȩ ex auro etar¬
gento constat. Adiungi uoluit omnia exacre etferro.
alusq metallis. uasa atq. utensilia cumarmis et uestibus
alioq aut prȩtioso autuili aduarios usus facto suppello¬
tili: ut sint cortinae. stragula. tapetia filtra coria. sagma¬
ta. et quicquid incameraꝰ atq uestiario eius eodie fuisse
inuentum. ut ex hoc maiores illius partis diuisiones fie¬
rent : Eterogatio eleimosinae ad plures peruenire po¬
tuiss&. GaptitaM idest aecclesiasticum ministe¬
rium. tam id quod ipse fecit atq congregauit. quam
quod ad eum expaterna hereditate peruenit. ut inte¬

Expanded text:
nabili inter eos partitione divideretur, tertia vero nabili inter eos partitione divideretur, tertia vero consueto christianis more in usum pauperum fuisset erogata, quarta simili modo nomine eleimosinae in servorum et ancillarum usibus palatii famulantium sustentationem distributa veniret. Ad hanc tertiam totius summae portionem, quae similiter ut ceterae ex auro et argento constat, adiungi voluit omnia ex aere et ferro aliisque metallis vasa atque utensilia cum armis et vestibus alioque aut pretioso aut vili ad varios usus facto suppellectili, ut sunt cortinae, stragula, tapetia, filtra, coria, sagmata, et quicquid in camera atque vestiario eius eo die fuisset inventum, ut ex hoc maiores illius partis divisiones fierent et erogatio eleimosinae ad plures pervenire potuisset. Capellam, id est ecclesiasticum ministerium, tam id quod ipse fecit atque congregavit, quam quod ad eum ex paterna hereditate pervenit, ut inte
Abbreviated transcription (Latin):
largitio fatienda est : Haec sunt : Roma Rauenna
Mediolanum. Forum uilii. Gradus Colorua Mogan¬
tiacus. Iuuaum quȩ et salt bore. Treueri. Senones Ueson¬
tio. lugdunum. Ratemagus Remi. Arelas Vienna
darantasia. Ebrodunum. Burdigala, Turones Bituriges
UNIUS autem partis quam integram reseruari uoluit
talis est ratio. Vtillis duabus in supradictas didisiones
distributis et sub sygillo reconditis : Hacc tertia inusu
cotidiano uersaretur uelut res quam nulla uoti obliga¬
tione ad ominio possidentis alienatam esse constaro:
St hoc tamdiu. quo adusq uelille mansiss& incorpore
uel usum cius sibi necessarium iudicar&
Post obitum uero suum. aut uoluntariam saccularium
rerum carenciam: Eadem pars quattuor subdiuisionibus
secaretur. Etuna quidem carum supradictis uiginti ctunȩ
partibus adderetur : Altera afiliis acfiliabussuis fili¬
isq acfiliabus filiorum suorum ad sumpta iusta ceratio¬

Expanded text:
largitio facienda est haec sunt: Roma, Ravenna, largitio facienda est haec sunt: Roma, Ravenna, Mediolanum, Forum Iulii, Gradus, Colonia, Mogontiacus, Iuvavum quae et Salzburc, Treveri, Senones, Vesontio, Lugdunum, Ratumagus, Remi, Arelas, Vienna, Darantasia, Ebrodunum, Burdigala, Turones, Bituriges. Unius autem partis, quam integram reservari voluit, talis est ratio, ut, illis duabus in supradictas divisiones distributis et sub sigillo reconditis, haec tertia in usu cotidiano versaretur, velut res quam nulla voti obligatione a dominio possidentis alienatam esse constaret, et hoc tamdiu quoadusque vel ille mansisset in corpore vel usum eius sibi necessarium iudicaret. Post obitum vero suum aut voluntariam saecularium rerum carentiam, eadem pars quattuor subdivisionibus secaretur, et una quidem earum supradictis XX et unae partibus adderetur, altera a filiis ac filiabus suis filiisque ac filiabus filiorum suorum adsumpta iusta et ratio
Abbreviated transcription (Latin):
duabus partibus uiginti et unam partem ferte
ciumann uigegram referuauit : etduarum quidem par¬
dium iniuginti etunam partem facta diuisio taliraer¬
one eossistit Ui quia inregno illius metro politanȩ
qu illares ungrituetuna esse Noscuntur : Vna quȩ¬
q illarum partium. adunam quamq metropolim
permanus heredum etamicorum suorum elei mosinae
Nomine perueniat. Et archi episcopus quitunc illius
aecclesiae rector extiterit. partem quȩ ad suam aeccle¬
siam dataest suscipiens. cum suis suffraganeis partia¬
tur. Eo scilic& modo ut pars tercia suae sit a ecclesiȩ:
uȩ uero partes inter suffraganeos diuidantur
ARUAT diuisionum quȩ exduabus primis partibus
factȩsunt. et iuxta metropoleorum ciuitatum Numeruns
iuginti etuna esse noscuntur. Una quaeque ab alterã
sequestrata. semotim in suo repositorio cum super scrip
tione ciuitatis adquam perferenda est recondita iac&
N oMiNΑ metropoleorum ãquas eadem eleimosina siue

Expanded text:
duabus partibus viginti et unam partem fecit, duabus partibus viginti et unam partem fecit, tertiam integram reservavit. Et duarum quidem partium in viginti et unam partem facta divisio tali ratione consistit, ut quia in regno illius metropolitanae civitates viginti et una esse noscuntur, unaquaeque illarum partium ad unamquamque metropolim per manus haeredum et amicorum suorum eleemosynae nomine perveniat, et archiepiscopus qui tunc illius Ecclesiae rector exstiterit, partem quae ad suam Ecclesiam data est suscipiens, cum suis suffraganeis partiatur, eo scilicet modo ut tertia pars suae sit Ecclesiae, duae vero partes inter suffraganeos dividantur. Harum divisionum, quae ex duabus primis partibus factae sunt, et juxta metropoleorum civitatum numerum viginti et una esse noscuntur, unaquaeque ab altera sequestrata, semotim in suo repositorio cum supersctione civitatis ad quam perferenda est, recondita iacet. Nomina metropoleorum ad quas eadem eleimosina sive
Abbreviated transcription (Latin):
Escaietio atq diuisio quȩ factaest agloriosissimo
atque piissimo domno karolo imperatore augusto .:¬
undecuno. indictione quarta. quampia et prudentu
consideratione facere decreuit : Et dño annuente per¬
fente dechesauris suis atque pecunia quȩ in illadie in
panerauenis inuentaest INQua illud praccipuae
praerauere uoluit ut non solum eleimosinarum lar¬
grum quae sollempniter apud xp̃i anos depossessionibus
rarione perti prose quoq desua pecunia ordine atque
batione perficeretur. sed etiam ut heredes sui omni am¬
bigu satre remota. quid ad sẽ pertinere deber& liquido
cog noscere. et sine lite atq contentione sua interse
cor petenti partitione diuidere potiussent: Hac igi¬
sup penintie sts proposito omnem substantiam atq
suppelletilem suam. quȩ mauro etargento gem misq
ecornutun egnor in illa ut dictum est die in camera esus
parerat inueniri : PNmo quidem trina diuisione
pruus est  De inde casdem partes subdiuidendo de

Expanded text:
escriptio atque divisio, quae facta est a gloriosissimo atque piissimo domno Karolo imperatore augusto XI, indictione quarta; quam pia et prudenti consideratione facere decrevit, et Domino annuente perfecit, de thesauris suis atque pecunia quae in illa die in camera ejus inventa est. In qua illud praecipue praecavere voluit, ut non solum eleemosynarum largitio, quae solemniter apud Christianos de possessionibus eorum agitur, pro se quoque de sua pecunia ordine atque ratione perficeretur, sed etiam ut haeredes sui, omni ambiguitate remota, quid ad se pertinere deberet liquido cognoscerent, et sine lite atque contentione sua inter se competenti partitione dividere potuissent. Hac igitur intentione atque proposito omnem substantiam atque supellectilem suam, quae in auro et argento gemmisque et ornatu regio in illa, ut dictum est, die in camera ejus inveniri poterat, primo quidem trina divisione partitus est; deinde easdem partes subdividendo, de
Abbreviated transcription (Latin):
suas quolib& modo pertiner&.
ESTAMENTA facere instituit. quibus filias et ex concu¬
binis liberos. exaliqua parte sibi heredes facer&. sed
tarde inchoata perfici rionpoterant. Diuisionem
tamen thesaurorum et pecuniae acuestium. aliȩ que
suppellectilis. coram amicis et ministrissuis. annis
tribus antequam deceder& fecit : Contestatus eos
ut post obitum suum a se facta distributio. perillorum
suffragium sãta permaner&. Quidque ex his quae
diuiserat fieri uell& breuiario conprehendit. cuius
ratio actextus talis est
INNOMTNE DNI DĨ OUAPOTENTIS. PATRIS
ETFIIII ET SP̃S SQ̃

Expanded text:
suas quolibet modo pertineret. 33. suas quolibet modo pertineret. 33. Testamenta facere instituit, quibus filias et ex concubinis liberos ex aliqua parte sibi heredes faceret, sed tarde inchoata, perfici non poterant. Divisionem tamen thesaurorum et pecuniae ac vestium aliaeque suppellectilis coram amicis et ministris suis, annis tribus antequam decederet, fecit, contestatus eos, ut post obitum suum a se facta distributio per illorum suffragium rata permaneret; quidque ex his quae diviserat fieri vellet, breviario comprehendit, cuius ratio ac textus talis est: « IN NOMINE DOMINI DEI OMNIPOTENTIS PATRIS ET FILII ET SP
Abbreviated transcription (Latin):
danorum expeditionem contri godostidum irgum
pelit castris egressus iter. agere cocpisse uondit re¬
udircer delipsãmn caelitus umingent umine facem
suistisoi los si gnum quidpor tanderer ⁊ manspuntibus¬
suabito cqmus queinsedebet capite dcorsum nrrstibet¬
cudtigi scuno. pain grauter adierram elisit  rifibie¬
cus quoaaerent maustrs exarmatus. et sius ammini¬
deglo unqua posum se pultas est basilica malumq. aure¬
dist petun ⁊t spradomim pontificis quȩ susilicut
unmargine coronae quȩ intersuperior qr ca dore pasilica
arcus interiorem aedis partem ambiebat. epy gram¬
ma sinopide scriptum: Continens quis auctor
ess& eiusdem templi. Cuius in extremo uersulege¬
batur. Karolus princeps Notatum est aquibusdam
eodem quodecessit anno. paucis antemortem mensibus.
eas quȩ princeps exprimebant litteras ita esse deletas
ut penitus non apparerent. Sedsu periora omnia sic
aut dissimulauit aut spreuit. acsinihil horum ad res

Expanded text:
Saxoniam expeditionem contra Godofridum regem Saxoniam expeditionem contra Godofridum regem solis castris egressus iter agere coepisset, vidit repente delapsam caelitus cum ingenti lumine facem Cunctisque hoc signum quid portenderet asubito equus quem sedebat, capite deorsum merso, decidit eumque tam graviter ad terram elisit, ut, fibulbus qui aderant ministris exarmatus et sine amide coelo, in qua postea sepultus est, basilica, malumque auredissipatum et supra domum pontificis, quae basilicae in margine coronae, quae inter superiores et inferiores arcus interiorem aedis partem ambiebat, epigramma sinopide scriptum, continens quis auctor esset eiusdem templi, cuius in extremo versu legebatur: KAROLUS PRINCEPS. Notatum est a quibusdam, eodem quo decessit anno paucis ante mortem mensibus, eas quae PRINCEPS exprimebant litteras, ita esse deletas , ut penitus non apparerent. Sed superiora omnia sic aut dissimulavit aut sprevit, ac si nihil horum ad res
Abbreviated transcription (Latin):
scãe et acternae uirginis genetricis eius. proprio sump
lum deauratus. cum imagine et titulo extructus. Titu¬
lus ille hoc modo descriptus est.
VB HOC CΟΝDTΟsitum est corpus karoli magni atq
orthodoxi imperatoris. qui regnum francorum riobi¬
liter ampliauit. et peran nos quad raginta septem
feliciter rexit. De cessit septua genarius anino .iͦ.
Pertres continuos uitȩq termino proximos annos.
non solum alii. sed etiam ipse hoc minitari sentir&.
quaedam atrĩ coloris septem dierum spacio uisa.
oRtcus quaminterbasilicam etregiam operosamole
construxerat. die ascensionis dñi subita ruina usq:
adfundamenta con lapsa.
łtx pons rheni apud inogontiacum. quem ipse per
decem annos ingenti labore. etopere mirabili deligno
tur construaut ut perhenniter durare posse uidere¬
ut pratterribus horis fortutũ uncendio confligrauit
ete prsemanquod aqua tegebatur Nigiuna quidem astula
sdeonamaneraIESE QUOQ cumultimam est

Expanded text:
ae et aeternae Virginis, genetricis eius, proprio sumptae et aeternae Virginis, genetricis eius, proprio sumptlum deauratus cum imagine et titulo exstructus. Titulus ille hoc modo descriptus est: SUB HOC CONDITORIO SITUM EST CORPUS KAROLI MAGNI ATQorthodoxi imperatoris; qui regnum Francorum nobiliter ampliavit, et per annos quadraginta septem feliciter rexit. Imperium i sentiret. Per tres continuos vitaeque termino proximos annos non solum alii, sed etiam ipse hoc minitari sentiret.quaedam atri coloris septem dierum spatio visa. Porticus, quam inter basilicam et regiam operosa mole construxerat, die ascensionis Domini subita ruina usque ad fundamenta conlapsa. Item pons Rheni apud Mogontiacum, quem ipse per decem annos ingenti labore et opere mirabili de ligno ita construxit ut perenniter durare posse videretur, ita tribus horis fortuitu incendio conflagravit, ut, praeter quod aqua tegebatur, ne una quidem astula ex eo remaneret. Ipse quoque, cum ultimam in
Abbreviated transcription (Latin):
uutumnus circalialendas nouembris aquas granire¬
uertitai Cual& ibi hiemar& mense ianuario i fe¬
bis uilida correptus decubuit: Quistatim it infebri¬
bus solebat. cibi sibi abstinentiãtindixit : Arbitratus
hac continoitia morbum posse depelli: uelcerte mitis¬
geri dedaccidente ad febrm literis dolore quem
gnen eituAEcas dicunt : Illoq ad huc inediamiro¬
tonetunee Neq corpus aliter quam rarissimo potu sus ꝓ¬
cominuinioo porgsnio postquam decubuit die sacras
communione percepta decessit : Anno actatis suae
suachagesimo secundo: Etex quo regnare cocpersfiae
quiadragesimo septimo: Quinto halendas februarii
hora dici terei corpus more sollemni lotum etcura¬
tum emaximo tocius populi luctu a codosiae insa¬
tum atque humetumest. Dubitatum est primo ubi
reponi deber&. eoquod ipse uiuus de hoc nibil praccepis¬
s&. Tandem omnium animos sedit. Nusquam eum
honestius tumulari posse. quam in ea basilica quam ip

Expanded text:
autumni, circa Kalendas Novembris Aquasgrani reautumni, circa Kalendas Novembris Aquasgrani revertitur. Cumque tibi hyemaret, mense Ianuario, febre valida correptus, decubuit. Qui statim, ut in febribus solebat, cibi sibi abstinentiam indixit, arbitratus hac continentia morbum posse depelli vel certe mitigari; sed accedente ad febrem lateris dolore, quem Graeci pleuresin dicunt, illoque adhuc inediam retinente, neque corpus aliter quam rarissimo potu sustentante, septimo postquam decubuit die, sacra communione percepta, decessit, anno aetatis suae septuagesimo secundo, et ex quo regnare coeperat, quadragesimo septimo, 5. Kalendas Februarii, hora diei tertia. 31. Corpus more sollempni lotum et curatum, et maximo totius populi luctu aecclesiae inlatum atque humatum est. Dubitatum est primo, ubi reponi deberet, eo quod ipse vivus de hoc nihil praecepisset; tandem omnium animis sedit, nusquam eum honestius tumulari posse, quam in ea basilica, quam ips
Abbreviated transcription (Latin):
Africum. uuest sundroni. De phẏrum. uues troni
Thorum. uuest nor droni E ircium. Norđ uuestroni
Septem trionẽ Nordroni Aquilonem porđ ostroni
Tulturnum. ost Nor droni
Ex trtuo Utae tempore cum iam eentorbo et senec¬
tute prȩmeretur : Euocatum ad se luchdoicum filium
aquitaniae regem. qui solus filiorum hildigarde super¬
erat : Congregatis sollemniter decoto regno franco¬
rum primoribus. cunctorum consilio consortem
sibi totius regni et imperialis Nominis heredem
constituit. Inpositoq capiti eius diademate. impera
torem etaugustum iussit appellari. Susceptum est
hoceius consilium abomnibus quiaderant magno cum
fauore: Namdiunitus ei propter regni utilitatem
uide batur inspiratum. AUXITq. maiestatem
euos hoefactum etexteris rationibus nonminimũ
filoo oipse more solito quamuis sencctute onferidus
Nonlomn isu aregia aquensi uenatum proficiscitur.
Exacerqi uihuius cemodi negocio quod reliquum erat.

Expanded text:
africum westsundroni, zefyrum westroni, africum westsundroni, zefyrum westroni, chorum westnordroni, circium nordwestroni, septentrionem nord-roni, aquilonem nordostroni, vulturnum ostnordroni. Extremo vitae tempore, cum iam et morbo et senectute premeretur, evocatum ad se Hludowicum filium, Aquitaniae regem, qui solus filiorum Hildigardae supererat, congregatis sollemniter de toto regno Francorum primoribus, cunctorum consilio consortem sibi totius regni et imperialis nominis heredem constituit, inpositoque capiti eius diademate impertorem et Augustum iussit appellari. Susceptum est hoc eius consilium ab omnibus qui aderant magno cum favore; nam divinitus ei propter regni utilitatem videbatur inspiratum; auxitque maiestatem eius hoc factum, et exteris nationibus non minimum filio, ipse more solito, quamvis senectute confectus, non longe a regia Aquensi venatum proficiscitur, exactoque in huiuscemodi negotio quod reliquum erat
Abbreviated transcription (Latin):
carmina. quibus ueterum regum actus et bella canebantur
scripsit memoriȩq mandauit. INCΗOAUIT et gram¬
maticam patrii sermonis. Mensibus etiam iuxta propri¬
am linguam uocabula inposuit : Cum ante id temporis
apud francos partim latinis bartim barbaris Nominibus
pronuncia rentur.
It ea uentos duodecim. proprus appellationibus insigniuit .
Cum prius non amplius quamuix quattuor uentorum uo¬
cabula possent inueniri.
ET DEAENSI BUS quidem. Ianuarium uiuntar maNioth
Pebroarium. hornung Martium. lent ⁊inmanoth :
Iprilem ostarmanoth. Maium. uuinne marioth.
Iunium. brachmanoth Iulium. he uui marioth:
Au gustum. aranmanoth: Septembrem uuituma Nioth:
Oc tobrem. uiundumanoth. Nouembrẽ. heribist O manoth.
Decembrem. hei lagmanoth. appellauit.
UENTIS uero hocmodo nomina inposuit ut subsolanum
Eurum. ost sundroni. Euron austrum. sundostroni
Austrum sundrom Austro africũ sund uuestrorui:

Expanded text:
carmina, quibus veterum regum actus et bella canebantur, carmina, quibus veterum regum actus et bella canebantur, scripsit memoriaeque mandavit. Inchoavit et grammaticam patrii sermonis. Mensibus etiam iuxta propriam linguam vocabula inposuit, cum ante id temporis apud Francos partim Latinis, partim barbaris nominibus pronuntiarentur. Item ventos duodecim propriis appellationibus insignivit, cum prius non amplius quam vix quattuor ventorum vocabula possent inveniri. Et de mensibus quidem Ianuarium Wintarmanoth, Februarium Hornung, Martium Lentzinmanoth, Aprilem Ostarmanoth, Maium Winnemanoth, Iunium Brachmanoth, Iulium Hewimanoth, Augustum Aranmanoth, Septembrem Witumanoth, Octobrem Windumemanoth, Novembrem Herbistmanoth, Decembrem Heilagmanoth appellavit. Ventis vero hoc modo nomina inposuit, ut subsolanum eurum ostsundroni, euroaustrum sundostroni, austrum sundroni, austroafricum sundwestroni,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod primo intantum euersatus est : ut ad firmar&
se eodie quam uis prȩcipua festiuitas ess& aecclesi¬
am Nonintraturum: sipontificis consilium pryscire
potuiss&. IN UIDIA tamen suscepti riominis
romanis imperatoribus super hoc indignantibus
magnatulit patiencia. Uicitq eorum contumaciã
magna nimitate. quaeis proculdubio longe prestan¬
tior erat . M it tendo adeos crebras legationes. et in
epistolis fratres eos appellando. Post susceptum
imperiale nomen. cum aduerter& multa legibus
populi sui de esse. Nam franci duas habent leges in
plurimis locis ualde diuersas. cogitauit quȩ de erant
addere et dis crepancia unire. Parua quoq acperpe¬
ram ꝓlata corrigere. seddehis nihil aliud abeo factũ
est rusi quod pauca capitula et ea inperfecta legibus
addidit. QUNIUM tamen fationum quȩ sub eius
dominatu erant. iura quȩ serapta rionerant deseribere
ac lit teris mandarifecit. Item barbara etantiquissima

Expanded text:
Quod primo in tantum aversatus est ut adfirmaret Quod primo in tantum aversatus est ut adfirmaret se eo die, quamvis praecipua festivitas esset, ecclesiam non intraturum, si pontificis consilium praescire potuisset. Invidiam tamen suscepti nominis, Romanis imperatoribus super hoc indignantibus, magna tulit patientia, vicitque eorum contumaciam magnanimitate, qua eis procul dubio longe praestantior erat, mittendo ad eos crebras legationes et in epistolis fratres eos appellando. Post susceptum imperiale nomen, cum adverteret multa legibus populi sui deesse – nam Franci duas habent leges, in plurimis locis valde diversas – cogitavit quae deerant addere et discrepantia unire, prava quoque ac perperam prolata corrigere; sed de his nihil aliud ab eo factum est, nisi quod pauca capitula, et ea inperfecta, legibus addidit. Omnium tamen nationum, quae sub eius dominatu erant, iura quae scripta non erant describere ac litteris mandari fecit. Item barbara et antiquissima
Abbreviated transcription (Latin):
ria magnauis pecuniȩ. tam in auro quam in argento.
Nec non etgemmis ab illo congestaest. multa et innu¬
mera pontificibus munera missa: Nieq ille toto regni
sui tempore quicquam duxit antiquius. quam ut urbs
roma sua opera suoq labore uetere poller& auctoritate
Et ECCLISTA scĩ petri perillum Nonsolum tuta acdefen¬
sa. sed etiam suis opibus prȩomnibus ȩcclesi is ess& or¬
nata atq ditata. Quam cum tanti pender&. tamen
intra . XL UII. annorum quibus regnauerat spatiũ
quater tantum illo uotorum soluendorum acsuppli¬
candi causa ꝓfectus est. ULTIM aduentus sui non
solum hae fuere cause. uerum etiam quodromam leo¬
nem pontificem multis ad fectum iniuriis. erutis
scilic& oculis. linguaq umputata. fidem regis implora¬
re compulerunt: Idcirco romam ueniens. propter
reparandum quinimis conturbatus erat ȩcclesiae
statum. ibi totum hiemis tempus extraxit. Quo
temporẽ. imperatoris. et augusti nomen accepit

Expanded text:
ria magna vis pecuniae tam in auro quam in argento ria magna vis pecuniae tam in auro quam in argento necnon et gemmis ab illo congesta est, multa et innumera pontificibus munera missa. Neque ille toto regni sui tempore quicquam duxit antiquius, quam ut urbs Roma sua opera suoque labore vetere polleret auctoritate, et ecclesia sancti Petri per illum non solum tuta ac defensa, sed etiam suis opibus prae omnibus ecclesiis esset ornata atque ditata. Quam cum tanti penderet, tamen intra XLVII annorum quibus regnaverat spatium quater tantum illo votorum solvendorum ac supplicandi causa profectus est. Ultimi adventus sui non solum hae fuere causae, verum etiam quod Romani Leonem pontificem multis affectum iniuriis, erutis scilicet oculis linguaque amputata, fidem regis implorare conpulerunt. Idcirco Romam veniens propter reparandum, qui nimis conturbatus erat, ecclesiae statum ibi totum hiemis tempus extraxit; quo tempore imperatoris et augusti nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
celebrandis neianitoribus quidem qui ultimi ecclesiastici
ordinissunt. priuato habitu minis trare necesse fuisse
EGEN D atq psallendi disciplinam diligentissime emen¬
dauit . Erat enim utriusq. ad modumꝰ eruditus
quamquam ise nec publice legera: Nec nisi submissim
etin commune cantar&. Cica pauperes sustentandos
et gratuitam liberalitatem quamgrȩci eleimosinam uo¬
cant deuotissimus. ut quinon in patria solum et in suo reg¬
no id facere curauerit . uerum trans maria insyriam ÷
etȩgyptum atq africam hierosolimis. alexandriae
atq chartagini. ubixp̃ianos in paupertate uiuere com¬
pererat. Pȩnurię illorum compaciens. pecuniam mit¬
tere soler&. Obhoc maximȩ trans marinorum regũ
amicitias expetens. ut xp̃ianis subeorum dominatu
degentibus. refrigerium aliquod acreleiatio ꝓuenir&.
CoLEBAT praecȩteris sacris etuenerabilibus locis: apud
romam ȩcclesiam beati petri apostoli. in cuius dona¬

Expanded text:
celebrandis ne ianitoribus quidem – qui ultimi ecclesiastici celebrandis ne ianitoribus quidem – qui ultimi ecclesiastici ordinis sunt – privato habitu ministrare necesse fuisset. Legendi atque psallendi disciplinam diligentissime emendavit: erat enim utriusque admodum eruditus, quamquam ipse nec publice legeret nec nisi submissim et in commune cantaret. Circa pauperes sustentandos et gratuitam liberalitatem, quam Greci eleimosinam vocant, devotissimus, ut qui non in patria solum et in suo regno id facere curaverit, verum trans maria in Syriam et Aegyptum atque Africam, Hierosolimis, Alexandriae atque Cartagini, ubi christianos in paupertate vivere conpererat, penuriae illorum conpatiens pecuniam mittere solebat, ob hoc maxime transmarinorum regum amicitias expetens, ut christianis sub eorum dominatu degentibus refrigerium aliquod ac relevatio proveniret. Colebat prae ceteris sacris et venerabilibus locis apud Romam ecclesiam beati Petri apostoli; in cuius dona
Abbreviated transcription (Latin):
ess& manum litteris effigiendis ad suescer&. sed parum
successit labor ꝑrȩposterus acsero inchoatus RE EIQI¬
onem xp̃in qua abinfantia fuerat inbutus. sanctissi¬
me eccum sumin pietate coluit : Ac propter hoc pluri¬
mȩ pulchritudens basilicam aquis grani extruxit :¬
Curoq etargento ecluminaribus atq exaere solido cancel¬
lis etianus adornauit. Ad cuius structurã. cum colum¬
nas et marmora aliunde habere non poss&. roma. atq
rauenna deuehenda curauit. ECCLESTAM et mane
etuespere. item noctur nisnoris et sacrificii tempore
quod adeum ualitudo permiserat inpigre frequentaba
urabatq. magnopere utomnia quȩ inea gerebantur
cum maxima fierent honestate. Aedituos creberri¬
mȩ commonens. Nequid indecens aut sordidum. aut in¬
ferri autinea remanere permitterent. SACRORU
uasorum exauro etargento uestimentorũq sacerdotali¬
um: tantam in ea copiam procurauit. ut insacrificiis

Expanded text:
esset manum litteris effigiendis adsuesceret; sed parum esset manum litteris effigiendis adsuesceret; sed parum successit labor praeposterus ac sero inchoatus. Religionem christianam, qua ab infantia fuerat inbutus, sanctissime et cum summa pietate coluit, ac propter hoc plurimae pulchritudinis basilicam Aquisgrani exstruxit auroque et argento et luminaribus atque ex aere solido cancellis et ianuis adornavit. Ad cuius structuram cum columnas et marmora aliunde habere non posset, Roma atque Ravenna devehenda curavit. Ecclesiam et mane et vespere, item nocturnis horis et sacrificii tempore, quoad eum valitudo permiserat, inpigre frequentabat, curabatque magnopere ut omnia quae in ea gerebantur cum quam maxima fierent honestate, aedituos creberrime commonens ne quid indecens aut sordidum aut inferri aut in ea remanere permitterent. Sacrorum vasorum ex auro et argento vestimentorumque sacerdotalium tantam in ea copiam procuravit, ut in sacrificiis
Abbreviated transcription (Latin):
ne contentus. etiam peregrinis linguis ediscendis ope¬
ram inpendit. Inquibus latinam ita didicit ut aeque
illa ac pͥatria lingua orare sit solitus. Grecam uero melius
intellegere quam pronunciare poterat. Adeo quidem
facundus erat. ut etiam didasculus apparer&: AArtes
liberales studiosissime coluit. earumq doctores plurimum
ueneratus. magnis ad ficiebat honoribus. Indiscendo grã¬
maticã. petrum pisanum diaconem senem audiuit
nceteris disciplinis. albinum cognomento alcoinum.
item diaconem debrittannia saxonici generis hominem.
uirũ undecumq doctissimũ prȩceptorem habuit. Apud
quem et rechoricae etdia lecticae. precipuetamen astro¬
nomiae ediscendȩ plurimum et temporis et laboris in ꝑ¬
tiuit: DISCEBAT artem computandi. et intencione sagaci
siderum cursum curiosissime rimabatur. TtMPTABET
et seribere. tabulasq et codicellos ad hoc in lecto subcerui¬
calibus circumferre solebat: Utcum uacuum tempus

Expanded text:
ne contentus, etiam peregrinis linguis ediscendis opene contentus, etiam peregrinis linguis ediscendis operam impendit; in quibus latinam ita didicit, ut aeque illa ac patria lingua orare sit solitus; graecam vero melius intelligere quam pronuntiare poterat. Adeo quidem facundus erat, ut etiam didascalus appareret. Artes liberales studiosiveneratus magnis adficiebat honoribus. In discenda grammatica Petrum Pisanum diaconem senem audivit, in ceteris disciplinis Albinum cognomento Alcoinum, item diaconem, de Brittania Saxonici generis hominem, virum undecumque doctissimum, praeceptorem habuit, apud quem et rethoricae et dialecticae, praecipue tamen astronomiae ediscendae plurimum et temporis et laboris inpertivit: discebat artem conputandi et intentione sagaci siderum cursum curiosissime rimabatur. Temptabat et scribere tabulasque et codicellos ad hoc in lecto sub cervicalibus circumferre solebat, ut cum vacuum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
titulatisunt. UINI ET omnis potus adeo parcus inbiber¬
doerat ut super ģnam raro plus quamter biber&.
AESTATE post cybũ meridianum pomorum aliquid sumens
ac semel bibens: Depositis uestibus et calciamentis. uelut
noctu solitus erat. duabus aut tribus horis qui escebat.
NoCTIBUS sic dormiebat ut somnũ quater aut quinquies
Non solum expergescendo sed etiam desurgendo int̃rumper&
CUMCAI ciareturꝰ etamic taretur. Nontantum amicos ad¬
mittebat. uerum etiam sicomes palacii litem aliquam es¬
se dicer&. quȩ sine eius iussu definire non poss&. statim
litigantes introducere iussit. etuelut ꝓtribunali seder&
lite cognita sentenciam dixit. Nec hoc tantam eo tempo¬
re. sed etiam quicquid ea die cuius lib& officii agendum
aut cuiquam ministrorum iniungendũ erat expediebat.
Eaat eloquentia copiosus ctexuberans. poteratq quicquid
uell& apertissime exprimere. Nec patrio tantũ sermo¬

Expanded text:
titulati sunt. Vini et omnis potus adeo parcus in bibentitulati sunt. Vini et omnis potus adeo parcus in bibendo erat, ut super caenam raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum meridianum pomorum aliquid sumens ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis velut noctu solitus erat, duabus aut tribus horis quiescebat. Noctibus sic dormiebat ut somnum quater aut quinquies non solum expergescendo, sed etiam desurgendo interrumperet. Cum calciaretur et amiciretur, non tantum amicos admittebat, verum etiam, si comes palatii litem aliquam esse diceret quae sine eius iussu definiri non posset, statim litigantes introducere iussit, et velut pro tribunali sederet lite cognita sententiam dixit; nec hoc tantum eo tempore, sed etiam quicquid ea die cuiuslibet officii agendum aut cuiquam minisErat eloquentia copiosus et exuberans, poteratque, quicquid vellet, apertissime exprimere. Nec patrio tantum sermo
Abbreviated transcription (Latin):
NFESTUITATBUS ueste auro texta et calcia mentis
gẽmatis. et fibula aurea sagum ad stringente : Dia demate
quoq exauro etgemimis ornatus incedebat : : HIS aut̃
diebus. habicas eius parũ a communi ac plebeio abhorrebat.
NCBΟ eo potu temperans. sed in potu temperantior
Quippe quiebrietatẽ in qualicũq homine. nedum inse acsuis
plurunũ abhominabatur. Cibo enim non adeo abstiaere
poterat ut sȩpe quȩ reretur noxia corporisuo esse ieiunia:
COΝUIUΑBATUR rarissime. et hoc praccipius tantũ festi¬
uitatibus: Tunc tamen cum magno hominũ pumtre
Cena cortidiana. quaternis tantũ ferculis prȩbebatur. prȩ¬
ter assam quã uenatores ueribus inferre solebant. qua
ille libentius. quã ullo alio cibo uescebatur. INTER
conandũ. autaliquod acro ma. aut lectorem audiebat.
Legebantur ei historiae Pantiquorũ regẽi gestȩ. diłectabatur
elibris scĩ agustini. prȩcipueq his quideciuitate dĩ prȩ¬

Expanded text:
In festivitatibus veste auro texta et calciamentis In festivitatibus veste auro texta et calciamentis gemmatis et fibula aurea sagum adstringente, diademate quoque ex auro et gemmis ornatus incedebat. Aliis autem diebus habitus eius parum a communi ac plebeio abhorrebat. In cibo et potu temperans, sed in potu temperantior, quippe qui ebrietatem in qualicumque homine, nedum in se ac suis, plurimum abhominabatur. Cibo enim non adeo abstinere poterat, ut saepe quereretur noxia corpori suo esse ieiunia. Convivabatur rarissime, et hoc praecipuis tantum festivitatibus, tunc tamen cum magno hominum numero. Caena cotidiana quaternis tantum ferculis praebebatur, praeter assam, quam venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter caenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat: legebantur ei historiae et antiquorum res gestae, delectabatur et libris sancti Augustini, praecipueque his qui De civitate Dei prae
Abbreviated transcription (Latin):
annis. usq attobitũ perpetim habitauit. Et non solũ filios
adbalneum. uerũ optimates etamicos. aliquando etiam sa¬
tellitũ eccustodũ corporis turbã inuitauit. ita ut non um¬
quã tentũ ueleo amplius homines una lauarentur
ESTITV patrio idest francico utebatur : Ad corpus ca¬
misam lincam et feminalibus lineis induebatur. Deinde
tunicã quaelimbo serico ambiebatur. et tibialia. tum fasci¬
thorace confecto. umeros acpectus hie me muniebat. Sago
ueneto amictus. etgladio semper accinctus. Cuius capu¬
lus acbalteus. autaureus aut argenteus erat : Aliquo¬
ties et gemmato ense utebatur. Quod tamen nonnisi in
prȩcipuis festiuitatibus. uelsiquando exterarũ gentrum
legati uenissent. Peregrinauero indum̃ta quãuis pulcherri¬
ma respuebat. Necumꝰ quam eis indui patie batur. Excep¬
to quod romȩ semel adriano pontifice petente. et iterum
leone successore eius supplicante. longa tunica. etc lamide
amictus : Calceis quoq romano more formatis induebatur

Expanded text:
annis usque ad obitum perpetim habitavit. Et non solum filios ad balneum, verum optimates et amicos, aliquando etiam satellitum et custodum corporis turbam invitavit, ita ut nonnumquam centum vel eo amplius homines una lavarentur. Vestitu patrio, id est Francico, utebatur. Ad corpus camisam lineam et feminalibus lineis induebatur; deinde tunicam quae limbo serico ambiebatur et tibialia; tum fascithorace confecto umeros ac pectus hieme muniebat; sago veneto amictus et gladio semper accinctus, cuius capulus ac balteus aut aureus aut argenteus erat; aliquoties et gemmato ense utebatur, quod tamen nonnisi in praecipuis festivitatibus vel si quando exterarum gentium legati venissent. Peregrina vero indumenta quamvis pulcherrima respuebat, nec umquam eis indui patiebatur, excepto quod Romae semel Hadriano pontifice petente et iterum Leone successore eius supplicante longa tunica et clamide amictus, calceis quoque Romano more formatis induebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
A lexand̾ natione romanus. ex
patre alexandro de regione capd̃
tauri. sed̾. anñ .x. menses .uii.
dies .ii. ħ ostituit acͣ sparsionis
Mixstꝰ natõe romanꝰ ex pr̃e
pastore de regione uia lata. sed̾.
it ut ministila sacͣta ñ tange̾nt᷑
nisi a ministris. hic ordĩauit

Expanded text:
ALEXANDER, natione Romanus, ex patre Alexandro, de regione Caput tauri. sedit annis 10. mens. 7. d. 2. Hic constituit aquam sparsionis Xystus, natione Romanus, et patre Pastore de regione Vialata, sedit it ut ministeria sacrata non tangerentur nisi a ministris. Hic ordinavit