comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
undi s seruiente offitio ꝓpagandi. ñ familiã fastꝰ
sui s enies eiuitatis dĩ. quibꝰ annuntiarent tãꝙͣ
angłi dĩ ut pon̾ent in dõ spem suã similes illiꝰ qͣ
natꝰ de sech. filiꝰ resiurectionis. ⁊ sꝑauit inuocare¬
nom̃ dm̃ dĩ in qͦ sꝑauit sech cũ ss postĩs. coheredes
ȩt̾noꝵ bonoꝵ ⁊⁊ sub dõ patre frẽs filioꝵ. Non aũt
illos itafuisse angłos dĩ ut homines ñ ẽẽnt siẽ qͥdã
putant. s homines ꝓculdubio fuisse scͥptura ip̃e
sine ulla ambiguitate declarat. Cum enĩ p̾missũ
cẽt qͣ identes angłi dĩ filias hominũ qr bone s̃
sumpser̃ sͥ uxores ex om̃ibꝰ ꝗͣs eleger̃. max adiunetũ¬
ȩt̾num ꝓpt̾ q̃ caro sunt. Spu quippe dĩ fu̾ant facti
angłi dĩ.⁊ filii dĩ. s declinando ad inferiora dñr hoie
serti. Septuaginta qͥpp̃ int̾p̃tes. ⁊ angłos dĩ dixer̃
istos. ⁊ filios dĩ q̃ q̃dem ñ om̃s codices hñt. Nam qͥdã¬

Expanded text:
undi, sed seruiente officio propagandi; non familiam fastus sui, sed ciues ciuitatis Dei. quibus adnuntiarent tamquam angeli Dei, ut ponerent in Deo spem suam, similes illius, qui natus est de Seth, filius resurrectionis, et s in qua spe essent cum suis posteris coheredes aeternorum bonorum et sub Deo patre fratres filiorum. Non autem illos ita fuisse angelos Dei, ut homines non essent, sicut quidam putant, sed homines procul dubio fuisse, scriptura ipsa sine ulla ambiguitate declarat. Cum enim praemissum esset, quod uidentes angeli Dei filias hominum, quia bonae sunt, sumserunt sibi uxores ex omnibus aeternum, propter quod caro sunt. Spiritu Dei quippe fuerant facti angeli Dei et filii Dei, sed declinando ad inferiora dicuntur hserti. Et septuaginta quidem interpretes et angelos Dei dixerunt istos et filios Dei; q
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ ds angłis peccantibꝰ ñ peꝑcit. s carcibꝰ cali¬
ginis inferi retrudens tͣdidit in iuditio puniendoᷤ
reseruari. s potiꝰ de illis qui pͥmũ apostatantes
adõ. cũ abło suo pͥncipe cecider̃. qͥ pͥmũ hominẽ
ꝑ inudiã serpentina fraude deiec̃. Angłos aut̃
fuisse ⁊̃ dĩ homines nuncupatos. eadẽ scͥpt᷑a scã
locupletissima testis ẽ. Nam ⁊ de ioħe scͥptũ ẽ.
Ecce mitto angł̃m nĩm añ faciẽ tuã. qui p̃parauit

Expanded text:
caliginis inferi retrudens tradidit in iudicio puniendos reseruari; sed potius de illis, qui primum apostatantes a Deo cum diabolo suo principe ceciderunt, qui primum hominem per inuidiam serpentina fraude deiecit. Angelos autem fuisse etiam Dei homines nuncupatos eadem scriptura sancta locupletissima testis est. Nam et de Iohanne scriptum est: Ecce mitto angelum meum ante faci
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑtos uł ab eis qͥ exꝑti eẽnt de quoꝵ fide dubitan¬
dũ ñ ẽẽt audisse ꝯfirmãt. siluauos ⁊ faunos qͦ uulgo
incubos uocant ĩ ꝓbos sepe extitisse mulieribꝰ. ⁊ eaꝵ
appetisse ac ꝑegisse ꝯcubitũ .⁊ quosdã demones qͦs
duos gałli appellant. assidue hanc inmunditiã et
temptare ⁊ effic̾e̾ plures talesq asseu̾ant. ut ħ ne¬

Expanded text:
ab eis qui experti essent, de quorum fide dubitandum non est, audisse confirmant, Silvanos, et Faunos, quos vulgo incubos vocant, improbos saepe exstitisse mulieribus, et earum appetisse ac peregisse concubitum; et quosdam daemones, quos Dusios Galli nuncupant, adsidue hanc inmunditiam et tentare et efficere, plures talesque adseuerant, ut hoc ne
Abbreviated transcription (Latin):
siurectio eum sit gn̾ationũ seorsus cõmemorataꝵ
pat̾. qͥd de filio eiꝰ sacra ħ historia dicat intuendũ¬
ẽ.U̾ sech inqͥt natꝰ ẽ filius.⁊ nominauit nom̃ eiꝰ
enos. ħ sꝑauit inuocare nom̃ dñĩ dĩ. Nempe cla¬
mat ad testatio u̾itatis. In spe gͥ muit homo filiꝰ
resurrectionis. in spe uiuit qͣmdui ꝑ egͥnat᷑ ħ cuntaᷤ

Expanded text:
surrectio, cum sit generationum seorsus commemoratarum pater, quid de filio eius sacra haec historia dicat, intuendue. Et Seth, inquit, natus est filius, et nominauit nomen eius Enos; hic sperauit inuocare nomen Domini Dei. Nempe clamat adtestatio ueritatis. In spe igitur uiuit homo filius resurrectionis; in spe uiuit, quamdiu peregrinatur
Abbreviated transcription (Latin):
cendo tͣnscendet ꝑꝑ olimpi u̾ticẽ montis supͣ quẽ
ꝑhibent᷑ nubes ñ posse ꝯc̾sc̾e. q̃ tam sublunis qͣm
cęlii sit ut ñ ibi sit aer iste eͣssior. uͥ uenti nebule
cẽ t̾ram u̾ticẽ montis. quasi gͥ usq ad illa cęli spa¬
tia t̾ris exaltari licuisse ⁊ aqͥs excaltari ñ licuisse
ꝯtendunt. cũ isti m̃sores. ⁊ pensores elem̃toꝵ aqͣs
t̾ris ꝑhibeant suꝑiores atq leuiores. Eͥd itaq
rõnis afferant qͣre t̾ra gͣuior ⁊ inferior locũ cęli
tͣnqͥllioris inuaserit ꝑ uolumina tot annoꝵ ⁊ aqͣ
lemior ac suꝑior ꝑmissa ñ sit ħ face salutẽ ad tempꝰ
exiguũ: Dicunt ⁊ ñ potusse caꝑe arce illiꝰ qͣntitatẽ
am̃aliũ gn̾a tam multa in utͦq sexi bina de ĩmũdi
septena de mund̃. qͥ mͥ uident᷑ nuĩqͣm putare .nͥ. cec
cubita longitudinis. ⁊ latitudinis.L. nec cogitare alid̃¬

Expanded text:
Olympi uerticem montis, supra quem perhibentur nubes non posse concrescere, quod tam sublime iam caelum sit, ut non ibi sit aer iste crassior, ubi uenti nebulaeesse terram uerticem montis? Quur igitur usque ad illa caeli spatia terris exaltari licuisse, et aquis exaltari non licuisse contendunt, cum isti mens ores et pensores elementorum aquas terris perhibeant superiores adque leuiores? Quid itaque rationis adferunt, quare terra grauior et inferior locum caeli tranquillioris inuaserit per uolumina tot annorum, et aqua leuior ac superior permissa non sit hoc facere saltem ad tempus exiguum? Dicunt etiam non potuisse capere arcae illius quantitatem animalium genera tam multa in utroque sexu, bina de inmundis, septena de mundis. Qui mihi uidentur non conputare nisi trecenta cubita longitudinis et latitudinis quinquaginta,
Abbreviated transcription (Latin):
filiasq genuisse reticent᷑. Ac ꝑħ ñ apparet om̃ino utr̃
qͥ noiat᷑ genitꝰ. ipse fu̾it pͥmogenitꝰ. Immo uͭ qm̃ ẽdi¬
bile ñ ẽ patres illosetate longa aut ĩpub̾es fuisse. aut
ꝯiugibꝰ caruisse icł fecibꝰ. nõ illos coꝵ filies pͥmos eis
natos fuisse c̾dibile ẽ. S cũ sacre scͥptor historiȩ ad
ortum uitãq noe. cuiꝰ tp̃re diliuiiũ factũ ẽ ꝓseeu

Expanded text:
pparet omnino utrum qui nominatur genitus, ipse fuerit primogenitus. Immo vero quia credibile non est patres illos aetate longa aut impuberes fuisse, aut conjugibus caruisse, vel fetibus, nec illos eorum filios primos eis natos fuisse credibile est: sed cum sacrae scriptor historiae ad ortum vitamque Noe, cujus tempore diluvium factum e
Abbreviated transcription (Latin):
quispiã ⁊ alius alio exponat ħ aptiꝰ. dum tam̃ ea
quȩ dnr ad hane de qͣloquim᷑ dĩ eiuitatẽ in ħ scło
maligno tanqͣm in diluuio ꝑegͥnantẽ omĩa referant᷑.
⁊ si eicdem sensũ qui ista ꝯsc̃psit. non uult longe ab¬
errare qͥ expoñ. exempli grã ułut siqͥspiã qd ħ scͥptũ
ẽ inferiora bicam̾ata ⁊ tͥcam̾atã facies eã ñ qd ego in
illo oꝑe uelit intelligi. qr ex om̃ibꝰ gentibꝰ eccłia cõ¬
gregat᷑. bicam̾atam dictã ꝓpt̃ duo gen̾a hominũ
mansiones hĩe archã uoluit. ueꝵ &̃ insuꝑioribꝰ ⁊¬

Expanded text:
quispiam et alius alio exponat haec aptius, dum tamen ea, quae dicuntur, ad hanc de qua loquimur Dei ciuitatem in hoc saeculo maligno tamquam in diluuio peregrinantem omnia referantur. si ab eius sensu. qui ista conscripsit, non uult longe aberrare, qui exponit. Exempli gratia, uelut si quispiam, quod hic scriptum est: Inferiora bicamerata et tricamerata facies eam, non quod ego in illo opere dixi uelit intellegi, quia ex omnibus gentibus ecclesia congregatur, bicameratam dictam propter duo genera hommansiones 40 habere arcam voluit, verumetiam in superiorib
Abbreviated transcription (Latin):
adã lamoch. decimꝰ aũ a noȩ. S. idõ ñ unꝰ filiꝰ lamec
sic̃ in cȩtĩs suꝑiꝰ. s plures ꝯmemorati s̃.qr inctũ erat
qͥs eifiuss mortuo successurꝰ. si regnandi tp̃s int̾ ip̃m
tos siue ꝑreges ex cain gn̾ationũ ordo deciurens.
ild mͥ nullo pacto p̃t̾eundũ silentio uidet᷑. q̃ cum la¬
m̃ati s̃ filii. donec undenariꝰ numerꝰ impłet᷑. qͦ si¬
gnifieat᷑ pecẽm. Addunt᷑ enĩ tres filii. ⁊ una filia.
Uxores aut̃ aliud possunt significare. ñ ħ q̃ ne cõm̃¬
datum indet᷑. Nẽ enĩ degn̾ationibꝰ loquim᷑. ille u̾o
uñ sint gen̾te. tacitũ ẽ. Im̃ gͦ lex denario nũo p̾¬
dicat᷑ un ẽ memorabił ille decalogꝰ. ꝓfecto numerꝰ
erat in itiñe ppłi dĩ. ułut tẽplũ ambulatoriũ. unde¬
cim uela eilicia fieri p̾cepta s̃. In cilitio quippe re
tes incilitio ꝓst̾mm tamqͣm dicentes q in psalmo
scͥptum ẽ ⁊ pecẽm mm añ me ẽ semꝑ. Agenies gͦ¬

Expanded text:
Lamech, sicut in ceteris superius, sed plures commemorati sunt, quia incertum erat quis ei fuisset mortuo successurus, si regnandi tempus inter iptos siue per reges ex Cain generationum ordo decurrens, illud mihi nullo pacto praetereundum silentio uidetur, quod, cum Lamerati sunt filii, donec undenarius numerus inpleretur, quo significatur peccatum. Adduntur enim tres filii et una filia. Uxores autem aliud possunt significare, non hondandum uidetur. Nunc enim de generationibus loquimur; illae uero unde sint genitae, tacitum est. Quoniam ergo lex denario numero praedicatur, unde est memorabilis ille decalogus, profecto numerus erat in itinere populi Dei uelut templum ambulatorium, undecim uela cilicina fieri praecepta sunt. In cilicio quippe rectes in cilicio prosternimur tamquam dicentes quod in psalmo scriptum est: Et peccatum meum ante me est semper. Progenies
Abbreviated transcription (Latin):
concordet. nimiriĩ cum uellet ꝑsuad̾e qͥ ħ feẽ idõ
num̾osissimos annos uixisse antiqͦs. qd̾ eos breui¬
simos mincupant. ⁊ ħ de mat᷑itate pub̾tatis qui
homines tamdru uixisse reciꝑe in fide nollent. ad¬
didit.c. uͥ gignendis filiis habilẽ ñ inuenit ȩtat̃.¬
si eosdẽ pꝰ genitas filios ut congrueret sĩma detͣi.
Sic quippe uoluit c̾dibiles face idonear̃ gen̾ande ꝓͥi
conuenientias ȩtatum. ut tam̃ nũo ñ fraudaret

Expanded text:
concordet: nimirum cum uellet persuadere, qui hoc fecit, ideo numerosissimos annos uixisse » antiquos, quod eos breuissimos nuncupabant, et hoc de maturitate pubertatis, qua homines tandiu vixisse recipere in fidem nollent, addidit centum, ubi gignendis filiis habilem non invenit aetatem; eosdemque post genitos filios, ut congrueret summa, detraxit. Sic quippe voluit credibiles facere idonearum generandae prolis convenientias aetatum, ut tamen numero non fraudaret
Abbreviated transcription (Latin):
geñ filios ⁊ filias añ qͣm tͣnsfenet᷑ in quibꝰ fuit ma¬
tusalã ꝑ quẽ gn̾ationiĩ memorandaꝵ ordo tͣnscur¬
rit. Cur gͦ tanta paucitas successionũ ꝯmemorat᷑
in gn̾ationibꝰ ex cam. si eas usq ad diluinũ ꝑ duci
oportebat nec erat diut̾na ȩtas p̾ueniensłub̾tatẽ.
quȩ centiĩ uł ampliꝰ annos uacaret a fetibꝰ: Nã si
ñ intendebat auctor libri hꝰ aliquẽ ad quẽ necessa¬
rio ꝑduc̾et seriẽ gn̾ationiĩ. sic̃ in illis q̃uenunt
de semine seth intendebat ꝑuenire ad noȩ. a qͦ
rursus ordo necessariꝰ sequeret᷑. qͥd opꝰ erat p̾t̾iit¬
tere pͥmogenitoᷤᷤ filios ut ꝑueniret᷑ ad lamech.
in cuiꝰ filis finit᷑ illa ꝯtexio octaua gn̾atione scł
ex adam septima ex cam. quasi eẽt iñ aliqͥd deice¬

Expanded text:
antequam transferretur; in quibus fuit Mathusalam, per quem generationum memorandarum ordo transcurrit. Quur ergo tanta paucitas successionum commemoratur in generationibus ex Cain, si eas usque ad diluuium perduci oportebat, nec erat diuturna aetas praeueniens pubertatem, quae centum uel amplius annos uacaret a fetibus? Nam si non intendebat auctor libri huius aliquem, ad quem necessario perduceret seriem generationum, sicut in illis, quae ueniunt de semine Seth, intendebat peruenire ad Noe, a quo rursus ordo necessarius sequeretur: quid opus erat praetermittere primogenitos filios, ut perueniretur ad Lamech, in cuius filiis finitur illa contextio, octaua generatione scilicet ex Adam, septima ex Cain, quasi esset inde aliquid deince
Abbreviated transcription (Latin):
supbientes. ⁊ exccitet negligentes. ⁊ ex̾ceat q̃ren¬
tes.⁊ alat intelligentes. Quod ñ fac̾et si ñ se pͥ
inclinaret. ⁊ qd̾ãm᷑ descenq̾et ad iacentes. Qd̾ aut̃
etiam int̾itum om̃iũ am̃aliũ t̾renoꝵ uolatiliũq
demuntiat magnitudinẽ fut᷑ȩ cladis effat᷑. ñ am̃an¬
tibꝰ rõnis exꝑtibꝰ tamq ⁊ ipsa peccau̾int minat᷑ exi

Expanded text:
superbientes, et excitet negligentes, et exerceat quaerentes, et alat intelligentes, quod non faceret, si non se prius inclinaret, et quodammodo descenderet ad jacentes. Quod autem etiam interitum omnium animalium terrenorum uolatiliumque denuntiat: magnitudinem futurae cladis effatur, non animantibus rationis expertibus, tamquam et ipsa peccauerint, minatur exi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ antiqͥs religiose cure. ne ipsa ꝓpinqͥtas se paula¬
tim ꝓpaginum ordimbꝰ dirimens longiꝰ ab iret ⁊ ꝓpin¬
qͥtas ee desisfet. eã ñdum longe positã rursꝰ matͥ¬
monii iuncło colligare et qͦdamͦ reuocare fugientẽ.
U ñ iam pleno hominibꝰ orbe t̾rarum. ñ quid̃ sorores ex
patre ex matre uł ex ambobꝰ ̃s parentibꝰ natas .s. tũ
amabant de suo gen̾e duce uxores. Uer̃ quis dubitet
honestiꝰ hoc tp̃r etiam consobrinoꝵ ꝓhibita ẽẽ con¬
ugia: Non solum scđ̾m ea quȩ disputauimꝰ ꝓpter
multiplicandas affinitates. ne hãt diras necessitudi¬
nes una ꝑsona. cum due possint eas hr̃e. ⁊ nũs ꝓpin
cundiȩ quiddã nat᷑ale atq laudabile. ut cui deb cau¬
sa ꝓpinqͥtatis reu̾endũ honorẽ. ab ea contineat qͣmius
gn̾atͥcem tam̃ libidinẽ. de qua erubesc̾e uideamus
⁊ ipsã pudicitiã comugalẽ. Copulatio gͥ maris et

Expanded text:
atribus religiosae curae, ne ipsa propinquitas se paulatim propaginum ordinibus dirimens longius abiret et propinquitas esse desisteret, eam nondum longe positam rursus matrimonii vinculo colligare, et quodammodo revocare fugientem. Unde jam pleno hominibus orbe terrarum, non quidem sorores ex patre vel matre, vel ex ambobus suis parentibus natas, sed tamen amabant de suo genere ducere uxores. Verum quis dubitet honestius hoc tempore etiam consobrinorum prohibita esse conjugia? non solum secundum ea quae disputavimus, propter multiplicandas affinitates, ne habeat duas necessitudines una persona, cum duae possint eas habere et numerus cundiae quiddam naturale adque laudabile, ut, cui debet causa propinquitatis reuerendum honorem, ab ea contineat, quamuis generatricem, tamen libidinem, de qua erubescere uidemus et ipsam pudicitiam coniugalem. Copulati
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ex illis qui dicti sunt angłi dĩ.⁊ ex mulieribꝰ quaᷤ
amauer̃t ñ quasi homines gn̾is ur̃i. s quasi giganteᷤᷤ
legimus eẽ natos. Quasi uͦ corꝑa hominũ modũ nr̃m
femina cũ suo patre ⁊ sua matre. q̃ corꝑe qͦdãmͦ gi¬
ganteo longe cet̾is p̾min̾et : Ad qͣm uisendã ⁊ mi¬
rabił fiebat usq qͣq concursꝰ. & ħ erat maxime ad¬
mirationis. qd ambo parentes eiꝰ nec saltẽ tã longi
homines erant qͣm longissimos uid̾e consueuimꝰ.
Potuer̃ gͥ gigantes nasei.⁊ pͥꝰ qͣm filii dĩ qui ⁊ angłi
dĩ dicti s̃. filiabꝰ hominũ ħ ẽ scd̾m hoĩẽ inuentium

Expanded text:
m, quod ex illis qui dicti sunt angeli Dei, et ex mulieribus quas amaverunt, non quasi homines generis nostri, sed gigantes legimus esse natos. Quasi vero corpora hominum modum nostrum femina cum suo patre et sua matre, quae corpore quodammodo giganteo longe caeteris praeemineret? Ad quam visendam mirabilis fiebat usquequaque concursus. Et hoc erat maxime admirationi, quod ambo parentes ejus nec saltem tam longi homines erant, quam longissimos videre consuevimus. Potuerunt ergo gigantes nasci et prius quam filii Dei, qui et angeli D
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾ationis euadat. Utrum aut̃ aliqd̃ fu̾it. uł si
fuit quale fu̾it corꝑale atq iisibile regn̾ationis si¬
gnum añ diluuiũ. sic̃ abrahe cͥeumeisio pea ẽ ĩꝑata.
saera historia tacet. Sacͥficassetam̃ dõ etiã illos anti¬
quissimos homines ñ tacet. Qd̾ ⁊ in duobꝰ pͥmis fr̃ibꝰ
claruit.⁊ noe pꝰ diluuiĩ cũ de archa fuiss egressꝰ.¬
hostias dõ legit᷑ immolasse. de qua re in p̾cedentibꝰ
libris iam diximꝰ non ob aliud demones arrogantes
sͥ diuinitate dõsq se c̾di enpientes. sͥ expet̾e sacͥficiũ
et gaudẽ hmͦdi honoribꝰ. nisi qr uer̃ sae̾ficnĩ u̾o dõ
series ad t̾ranã .⁊ euiꝰ series ad celestẽ ꝑtinet sutatẽ.
occiso abel atq in eiꝰ int̾fectione cõm̃dato mirabili
t̾renã scł non ꝑ egͥnantẽ in ħ mundo. s in eiꝰ tp̃rali
pace ⁊ felicitate quiescentẽ. Cam aut̃ int̾ptat᷑ possessio.
uñ dictum ẽ. qño natꝰ ẽ siue a patre suie a mat᷑ eiꝰ.

Expanded text:
generationis euadat. Utrum autem aliquod fuerit, uel si fuit, quale fuerit corporale adque uisibile regenerationis signum ante diluuium, sicut Abrahae circumcisio postea est imperata, sacra historia tacet. Sacrificasse tamen Deo etiam illos antiquissimos homines non tacet; quod et in duobus primis fratribus claruit, et Noe post diluuium, cum de arca fuisset egresshostias Deo legitur immolasse . De qua re in praecedentibus libris jam diximus, non ob aliud daemones arrogantes sibi divinitatem deosque se credi cupientes sibi expetere sacrificium, et gaudere hujusmodi honoribus, nisi qseries ad terrenam, et cujus series ad coelestem pertineret civitatem, occiso Abel, atque in ejus interfectione commendato mirabili  non peregrinantem in hoc mundo, sed in eius temporali pace ac felicitate quiescentem. Cain autem interpretatur possessio; unde dictum est, quando natus est, siue a patre siue a matre eius:
Abbreviated transcription (Latin):
quos ad qdd̾ atq iñ quo intend̾at ꝑueniret. Eox qͦ intelli¬
gi pot̾ uet̾es qͦ homines añ diluniũ ñ pͥmogenitos s
eos fuisse cõmemoratos. ꝑ qͦs ordo succedentiũ gen̾a¬
tionum ad noe patͥarcham ducet᷑. ne sere pub̾tatis
illoꝵ obscura ⁊ ñ necessaria q̃stio nos fatiget. Cum¬
gͥ genꝰ humanũ pꝰ pͥmã copulã uiri facti ex pulu̾e
⁊ꝯuigis eiꝰ ex uiri latẽ. mariũ feminaꝵq conum¬
ctione opꝰ hr̃ẽt. ut gignendo multiplicaret᷑. nec eenm
ulli homines. nͥ qͥ ex ilł dnobꝰ nati fuissent. uiri sorniꝰ
suas ꝯuiges acceper̃. Qd̾ ꝓfecto qͣnto ẽ antiqͥnꝰ cõ pe¬
lente necessitate. tanto pꝰea factũ ẽ damnabiliꝰ reli¬
gione ꝓhibente. Habita ẽ enĩ iõ rectissima caritatis.

Expanded text:
x quo intellegi potest, ueteres quoque homines ante diluuium non primogenitos, sed eos fuisse commemoratos, per quos ordo succedentium generationum ad Noe patriarcham duceretur, ne serae pubertatis illorum obscura et non necessaria quaestio nos fatiget. C genus humanum post primam copulam uiri facti ex puluere et coniugis eius ex uiri latere manum feminarumque coniunctione opus haberet, ut gignendo multiplicaretur, nec essent ulli homines, nisi qui ex illis duobus nati fuissent: uiri sorores suas coniuges acceperunt; quod profecto quanto est antiquius conpellente necessitate, tanto postea factum est damnabilius religion
Abbreviated transcription (Latin):
ram cde pub̾tatẽ. q̃ scł eadẽ ciuitas qͣm eam in
noĩe enoch filii sui c̃didit longe lateq regnare
potu̾it ⁊ reges hr̃e ñ simul plures s in singłis
ȩtatibꝰ singłos. quosq genuissent sͥ successuros
quicq̃ regnassent. Hoꝵ regnũ pͥmꝰ eẽ potuit ipse
cam. scd̾s eiꝰ filius enoch. in cꝰ nomine uͥ regna¬
retur condita ẽ ciuitas. t̾eiꝰ iareth quẽ geñ enoc.
quartꝰ menidã quẽ geñ iarech. qͥntꝰ matusahel quẽ¬

Expanded text:
ram credere pubertatem, quod scilicet eadem civitas, quam Cain in ram credere pubertatem, quod scilicet eadem civitas, quam Cain in nomine Enoch filii sui condidit, longe lateque regnare potuerit, et reges habere non simul plures, sed suis aetatibus singulos, quos genuissent sibi successuros quicumque regnassent. Horum regum primus esse potuit ipse Cain, secundus filius ejus Enoch, in cujus nomine ubi regnaretur, condita est civitas: tertius Gaidad, quem genuit Enoch: quartus Manihel, quem genuit Gaidad: quintus Mathusael, que
Abbreviated transcription (Latin):
duobꝰ modis istam solutã ẽẽ q̃stionẽ. aut de sera
pub̾tate. ꝓportione tam longe uite. aut de filiis
qui ꝯmemorant᷑ in gn̾ationibꝰ qd̾ ñ fu̾int p̾mogeni¬
ti.s hi ꝑ quos ad eum quẽ intendebat auctor libri
pot̾it ꝑuenire. sic̃ ad noc in gn̾ationibꝰ sech. Proiñ
in gn̾ationibꝰ cam si ñ occuirit qui ñ deb̾et intendi¬
ad que p̃t̾iissis pͥmogenitis ꝑ eos qͥ ꝯmemorati s̃
ꝑueniri oportebat. sera pub̾tas intelligenda resta¬
bit. ut aliqͣntũ pꝰ centũ annos pub̾es habilesq
ad gignendũ facti fu̾int. ut ordo gn̾ationũ ꝑ p̾mo
sec̾tiorẽ causã. q̃ me latet. usq ad lamech ⁊ eiꝰ filio
qͣm dicimꝰ ẽẽ t̾renã. ac deiñ cessaret scͥptor libri¬
ꝯmemorare cȩt̾as que usq ad diluuiũ cẽ potuer̃.
Pot̾ ⁊ illa causa cẽ. cur non orddo gn̾ationũ ꝑ pͥmoge¬
nitos duc̾et᷑ ut necẽẽ non sit in illis hoĩbꝰ tam se¬

Expanded text:
duobus modis istam solutam esse quaestionem: aut de sera duobus modis istam solutam esse quaestionem: aut de sera pubertate, proportione tam longae uitae, aut de filiis qui commemorantur in generationibus, quod non fuerint primogeniti, sed hi, per quos ad eum, quem intendebat auctor libri, poterat perueniri, sicut ad Noe in generationibus Seth. Proinde in generationibus Cain, si non occurrit qui debad quem praetermissis primogenitis, per eos qui commemorati sunt, perveniri oportebat, sera pubertas intelligenda restabit; ut aliquanto post centum annos, puberes habilesque ad gignendum facti fuerint, ut ordo generationum per psecretiorem causam, quae me latet, usque ad Lamech et ejus filios quam dicimus esse terrenaorare caeteras, quae usque ad diluvium esse potuerunt. Potest et illa esse causa, cur non ordo generationum per primogenitos duceretur, ut necesse non sit in illis hominibus tam se
Abbreviated transcription (Latin):
gñationũ. p̃mogenitos fuisse ꝯmemoratoᷤ. Cur g̾
tam pauei sunt: Nõ enĩ usq ad diluiũ tot cẽ
potuer̃ ñ uacantibꝰ usq ad centenariã pub̾tatẽ patͥbꝰ
ab offitio gn̾andi.si ñ erat tẽ ꝓportione longenita¬
tis illiꝰ etiã sera pub̾tas. Ut enĩ ꝑeas ꝯputẽ qͥ. xax.
annoꝵ fi̾unt cum filios gn̾are ceꝑunt. octies tͥcen
usq ad diliuuũ ñ gn̾auer̃: qua tandẽ causa qui
ħ scͥpsit gn̾ationes ꝯmemorare noluit q̃ secuntur:¬
Nam exc adam usq ad diluuiũ ꝯputant᷑ anni scd̾m
codices nr̃os duo milia ducenti seraginta duo. Sed̾m
hebreos aũ mille sexcenti quinqͣginta sex. Ut gͦ
istum mim̾ũ minorẽ c̾damꝰ eẽ u̾iorẽ de mille sexcẽ¬
ti qͥnqͣginta sex annis ducenti q̃draginta detͣhant᷑.¬
uacare potuisse: S qui ex ħ mouet᷑. memin̾it cũ
querere qͦmͦ cdendum sit antiqͦs illos homines ꝑ tã
multos annos a gignendis filiis cessare potuisse.

Expanded text:
generationum primogenitos fuisse commemoratos. Cur ergo tam pauci sunt? Non enim usque ad diluvium tot esse potuerunt, non vacantibus usque ad centenariam pubertatem patribus ab officio generandi, si non erat tunc proportione longaevitatis illius etiam sera pubertas. Ut enim peraeque triginta annorum fuerint, cum filios generare coeperunt, octies tricenusque ad diluvium non generaverunt? Qua tandem causa, qui haec scripsit, generationes d diluvium computantur anni, secundum codices nostros, duo millia ducenti sexaginta duo: secundum hebraeos autem, mille sexcenti quinquaginta sex. Ut ergo istum numerum minorem credamus esse veriorem, de mille sexcentis quinquaginta sex annis ducenti quacare potuisse? Sed qui ex hoc mouetur, meminerit, cum quaererem, quo modo credendum sit antiquos illos homines per tam multos annos a gignendis filiis cessare potuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseeutiones iniquas passura fuerat. pͥmus ost̾nd̾. s qͦ
annoꝵ erat adam cũ eos geñ ñ apparet. E & iñ digert᷑
gen̾ationes alie de cain. alie de illo quẽ geñ adã in eiꝰ
successione quẽ fr̃ occid̾. ⁊ appellauit nom̃ eiꝰ sech dicẽs.
ut scͥptũ ẽ. Suscitauit enĩ mͥ dñs sem̃ aliud ꝓ abel
quem occidit cam. Cum itaq istȩ duȩ series gen̾a¬
tioniĩ. una de seth. alt̾a de cam has duas de quib
agimꝰ distinctis ortinbꝰ insinuent eiuitates. unã
celłestem in t̾ris ꝑegͥnantẽ. alt̾am t̾renam t̾renis tãꝙͣ
sola sint gaudiis inhiantẽ uł inherentẽ. nullꝰ de ꝓge¬
nie cam cum dimim̾̃ata sit cũ nim̾̃atio adam usq
ad octauam gen̾ationẽ quot annoꝵ fuiss exp̃ssum
ẽ. qño geñ eum qui cõmemorat᷑ pꝰ eum. Noluit enĩ
sp̃s dĩ in t̾rene eiuitatis gen̾ationibꝰ tp̃ra notare añ

Expanded text:
persecutiones iniquas passura fuerat, primus ostendit. Sed quot persecutiones iniquas passura fuerat, primus ostendit. Sed quot annorum erat Adam, cum eos genuit, non apparet. Exinde digeruntur generationes aliae de Cain, aliae de illo, quem genuit Adam in eius successionem, quem frater occidit, et appellauit nomen illius Seth dicens, ut scriptum est: Suscitauit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. Cum itaque istae duae series generationum, una de Seth, altera de Cain, has duas, de quibus agimus, distinctis ordinibus insinuent ciuitates, unam caelestem in terris peregrinantem, alteram terrenam terrenis tamquam sola sint gaudiis inhiantem uel inhaerentem: nullus de progenie Cain, cum dinumerata sit connumerato Adam usque ad octauam generationem, quot annorum fuisset expressus est, quando genuit eum, qui commemoratur post eum. Noluit enim Spiritus Dei in terrenae ciuitatis generationibus tempora notare ante
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Lx.x. uł .Lx. annos a coneũbendi oꝑe uacauisse.
portione pub̾tas. qͣnto uite toeiꝰ maior annositaᷤ.
aut q̃ mag̾ uidõ ee ẽdibile ñ hic pͥmogeniti filii c̃õ¬
memorati s̃. s quos successionis ordo poseebat ut
ꝑueniret᷑ ad noe a quo rursꝰ ad habrahã uidemus eẽ
ꝑuentũ. ac dem̃ usq ad c̾tum articłm tp̃ris qutu
oportebat signari etiã gen̾ationibꝰ ꝯmemoratis
cursĩ głosissime cuntatis inħ mundo ꝑ egͥnantis.¬
⁊ ad suꝑnã pat̾am requirentis. Ed̾ enĩ negari ñ p̃.
pͥor om̃ibꝰ eain ex ꝯiunctione maris ⁊ femine natꝰ
e. Nleq enĩ illo nato dixiss adam qd dixisse legit᷑.¬
ad quisiui hominem ꝑdm. nisi illis duobꝰ ipse fuiss
homo nascendo adc̾itꝰ. pͥmus hc̃ secntꝰ ẽ abel. quẽ ma¬
ior fr̃ oceidit. p̾figuratione qͣdã ꝑ egͥnantis ciuitatis di.
q̃ ab impiis ⁊ t̾rigenis q̃amͦ idẽ t̾renam originẽ dili¬
gentibꝰ. ⁊ t̾rene ciuitatis t̾raena felicitate gaudentibꝰ

Expanded text:
 sexaginta annos a concumbendi opere uacuisse, portione pubertas, quanto vitae totius major annositas; aut quod magis video esse credibile, non hic primogeniti filii commemorati sunt, sed quos successionis ordo poscebat, ut perveniretur ad Noe, a quo rursus ad Abraham videmus esse perventum, ac deinde usque ad certum articulum temporis: quantum oportebat signari, etiam generationibus commemoratis, cursum gloriosissimae civitatis in hoc mundo peregrinantis, et supernam patriam requprior omnibus Cain ex coniunctione maris et feminae natus est. Neque enim illo nato dixisset Adam, quod dixisse legitAdquisiui hominem per Deum, nisi illis duobus ipse fuisset homo nascendo additus primus. Hunc secutus Abel, quem maior frater occidit, praefiguratam modo terrigenis, id est terrenam originem diligentibus et. terrenae ciuitatis terrena felicitate gaudentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
timus ab adam ꝑ eam. Non aut̃ erat consequens ut
pͥmogeniti in regnum regnantibꝰ succedent pat̾bꝰ
s. quos regnandi m̃itũ ꝓpt̾ u̾itatẽ t̾rene utile euuta¬
ti uł sors aliqua reꝑuet. uł ipse potissimĩ suecedet
pat᷑ hereditario qͦdam uire regnandi. quȩ p̃cet̾is filis
dilexiss. Potuit aut̃ uiuente ad huc lamech atq re¬
gnante fieri dilinuum. ut ipsũ cũ aliis oĩbꝰ hoĩbꝰ
exceptiꝰ qͥ in archa fuer̃ quẽ ꝑd̾et inueniret. Neq
enĩ mirandũ ẽ si uaria qͣntitate num̃ositas annoꝵ

Expanded text:
imus ab Adam per Cain. Non autem erat consequens, ut primogeniti regum regnantibus succederent patribus, sed quos regnandi meritum propter uirtutem terrenae utilem ciuitati. uel sors aliqua reperiret, uel ille potissimum succederet patri hereditario quodam iure regnandi, quem prae ceteris filiis dilexisset. Potuit autem uiuente adhuc Lamech adque regnante fieri diluuium, ut ipsum cum aliis omnibus hominibus, exceptis qui in arca fuerunt, quem perderet inueniret. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
luisse cdendũ ẽ. Uñ m̃nito non solũ hebreis uer̃ etiã
ipsis cũ adhib testimonia de scͥpt̾is. utiq apłica inue¬
nitur auctoritas. S hinc me oportumori loco si ds̃
adiuu̾it ꝓmisi diligentiꝰ locuturũ. nc q̃ instat ex¬
pediam. Non enĩ ambigendũ ẽ. ab homine qͥ ex pͥmo
homine pͥmꝰ ẽ natꝰ. qño tamdiu uiuebant potuisse
ostitui ciuitatẽ sane t̾renam. ñ illã quȩ dr̃ eiuitas
di de qua ut seb̾emꝰ laborẽ tanti hꝰ oꝑis in manus
sumpfimꝰ. Dic̃ gͦ aliqͥs. Ita ne cdendũ ẽ hominẽ

Expanded text:
. Unde merito non solum Hebraeis, uerum etiam ipsis, cum adhibet testimonia de scripturis, uti apostolica inuenitur auctoritas. Sed hinc me opportuniore loco, si Deus adiuuerit, - promisi diligentius locuturum; nunc quod instat expediam. Non enim ambigendum est ab homine, qui ex primo homine primus est natus, quando tamdiu uiuebant, potuisse constitui ciuitatem, sane terrenam, non illam, quae dicitur ciuitas Dei, de qua ut scriberemus, laborem tanti huius operis in manus su
Abbreviated transcription (Latin):
quales nẽ sunt etiã tẽ erant m̃ses. Nam quo pacto
alit̾ uigesimo et septimo die scdi m̃sis dic̾et᷑ factũ
eẽ diluinũ: Dem̃ pe̾a infine diluuii ita legit᷑. ⁊ sedit
archa inm̃se.uii.⁊ septima ⁊ uigesima die m̃sis supͣ
montes ararat. aq̃ aut̃ min̾ebat᷑ usq ad.xi. m̃sẽ. In¬

Expanded text:
nt menses? Nam quo pacto aliter uicensimo et septimo die secundi mensis diceretur coeptum esse diluuium? Deinde postea in fine diluuii ita legitur: Et sedit arca in mense septimo, septima et uicensima mensis, super montes Ararat. Aqua autem minuebatur usque ad undeci
Abbreviated transcription (Latin):
seͥptoris enor. S ħ in illa questione de uita matusa¬
le non absurctum ẽ suspicari :⁊ ⁊ in illo alio uͥ suꝑantibꝰ.
genitũ filiũ qui ordini inserit᷑ alibi suꝑsint .c. anni

Expanded text:
scriptoris error. Sed hoc in illa quae- 1!5 stione de uita Mathusascriptoris error. Sed hoc in illa quae- 1!5 stione de uita Mathusalae non absurdum est suspicari, et in illo alio, ubi superantigenitum filium, qui ordini inseritur, alibi supersint centum anni,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nam .Lxx. int̾p̃tes laudabilit̾ celebratos uiros
ñ potuisse m̃tiri.Uͥ si q̃ram qͥd sit c̾dibiliꝰ iud̾oꝵ gẽ¬
tem tam longe lateq diffusã in ħ consebendũ iñda
tium uno consilio conspirasse potuisse.⁊ dũ aliis in¬
homines qui etiã ipsi iudi erant uno in loco positoᷤ.
qm̃ rex egiptiꝰ ptolomeꝰ eos adħ opus asciu̾at ipsã
u̾itatẽ gentibꝰ alienigenis inuidisse.⁊ cõmuni utud¬
fecisse confilio. quis ñ uideat cuicitiꝰ faciliꝰq c̾dat᷑:
S absit ut prudens quispiã uł uid̾as euiꝰ lib ꝑu̾sitatiᷤᷤ
atq malitiȩ tantiĩ potuisse edat. in codicibꝰ tam mul
rabiles iuros ħ de inuidenda gentibꝰ u̾itate uniĩ cõ¬
minicasse ꝯsiliũ. Credibiliꝰ gͦ qui dix̾it cũ pͥmum
de bubliotecha ptolomei desebi ista ceꝑunt tẽ aliqͥd
tale fieri potusse incodice uno pͥmitꝰ inde descͥpto.
unde iam latiꝰ emanaret. Uͥ potuit quidẽ acced̾ẽ cẽ

Expanded text:
eptuaginta interpretes laudabiliter celebratos uiros non potuisse mentiri. Ubi si quaeram, quid sit credibilius, Iudaeorum gentem tam longe lateque diffusam in hoc conscribendum men- 10 dacium uno consilio conspirare potuisse et, dum aliis ineptuaginta homines, qui etiam ipsi Iudaei erant, uno in loco positos, quoniam rex Aegyptius Ptolomaeus eos ad hoc opus asciuerat, ipsam ueritatem gentibus alienigenis inuidisse et communicatfecisse consilio: quis non uideat quid procliuius faciliusque credatur? Sed absit ut prudens quispiam uel Iudaeos cuiuslibet peruersitatis adque malitiae tantum potuisse credat in codicibus tam multrabiles uiros hoc de inuidenda gentibus so ueritate unum communicasse consilium. Credibilius ergo quis dixerit, cum primum de bibliothtale fieri potuunde iam latius emanaret; ubi potuit quidem accidere etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pabant. Ut aut̃ alit̾ anniũ tẽ fuisse computatũ ñ sit
m̃siii. lauinios tredecĩ m̃siu. Plimꝰ scds cũ cõmemo¬
ꝑuenisse. ħ omia in scientia tp̃rm accidisse arbitͣtꝰ ẽ.
Alii quippe inquit estate det̾minabant annũ. ⁊ alt̾m
hyemȩ. alii qͣdriꝑtitis t̃pribꝰ. Sic̃ archades inqͥt quoꝵ
anni tͥnistres fuer. adiec̃ etiam aliqñ egiptios qͦꝵ paruos
annos qt̃noꝵ m̃siũ fuisse supͣ diximꝰ. lune fine limit¬
tasse annii. Itaq ap̃ eos inquit.⁊ singłi milia annoꝵ
uixisse ꝓdunt᷑. his uł ut ꝓbabilibꝰ argum̃tis. qͥdam¬
ñ destruentes fidẽ sacre hꝰ historie. s astruere nitenteᷤ.
ne sit inẽdibile qd̾ tam multos annos uixisse refe¬
runt᷑ antiqui. ꝑsuaser̃ sͥ nec se suade ĩptudent̾ exi¬
stimant. tam exriguũ spatiũ tp̃ris tc̃ annũ uocatũ.
simũ eẽ doctim̃to. eudentissimo ostendit᷑. qd̾ añ qͣm
faciam. ñ mͥ tacendum uidet᷑. qͣm cdibilior possit

Expanded text:
pabant. Ut autem aliter annum tunc fuisse conputatum non sit mensum, Lauinios tredecim mensum. Plinius Secundus cum commemopervenisse, haec omnia inscitia temporum accidisse arbitratus est. « Alii quippe, inquit, aestate determinabant annum, et alterum hyeme; alii quadripartitis temporibus, sicut Arcades inquit, quorum anni trimenstres fuerunt.\' Adiecit etiam aliquando Aegyptios, quorum paruos annos quaternorum mensum fuisse supra diximus, lunae fine limitasse annum. \'Itaque aput eos, inquit, et singula milia annorum uixisse produntur.\' His uelut probabilibus argumnon destruentes fidem sacrae hujus historiae, sed astruere nitentes, ne sit incredibile quod tam multos annos vixisse referuntur antiqui, persuaserunt sibi, nec se suadere imprudenter existimant, tam exiguum spatium temporis tunc annum vocatum, simum documento euidentissimo ostenditur. Quod antequam faciam, non mihi tacendum uidetur, quae credibilior possit
Abbreviated transcription (Latin):
ries filios. deiñ addidit.⁊ ad iuirum tuũ conu̾satis
tua ⁊ ipse tui dñabit᷑. Qd̾̃ dictũ ẽ ad cam de pan
uł de uitiosa carnis concupiscentia. ħ isto locode
peccat̾ce femina uͭ intelligendũ ẽ uirũ ad regend
uxorẽ. anĩo carnẽ regenti similẽ eẽ oport̾e. Piopid¬
dic̃ apłs. Qui dilig̃ uxorẽ suã seipsum dilig̃. Mas
enĩ umqͣm carnẽ suã odio habuit. Sananda s al
uidentiȩ uitio. fr̃em insidiatꝰ oceid̾. ⁊̃ ał erat. t̃rens
conditor ciuitatis. Quom̃ aut̃ significau̾it etia
uidõs. a quibꝰ xp̃s occisꝰ ẽ pastor ouiũ hominuin.
quem pastor ouũ peccoꝵ p̃figurabat abel. qul
nare &ł quedam hinc adu̾sus fastum manicheum

Expanded text:
deinde addidit: Et ad uirum tuum conuersio tua, et ipse tui dominabitur. Quod dictum est ad Cain de peccato uel de uitiosa carnis concupiscentia, hoc isto loco de peccatrice femina; ubi intellegendum est uirum ad regendam uxorem animo carnem regenti similem esse oportere. Pdicit apostolus: qui diligit uxorem suam, se ipsum diligit; nemo enim umquam carnem suam odio habuit. sananda enim uidiae uitio fratrem insidiatus occidit. talis erat terrenae conditor ciuitatis. quomodo autem significauerit etiam Iudaeos, a quibus Christus occisus est pastor ouium hominum, quem pastor ouium pecorum praefigurabat Abel, quiaet quaedam hinc aduersus Faustum Manichaeum
Abbreviated transcription (Latin):
utiq cͥcuitꝰ conf̾ic̃ soł. in illoꝵ homiũ uita ꝓlixima
computatos. sexcentesimo nẽpe anno uite noȩ. scͥptũ
ẽ factum ẽẽ diluuiũ. Cur gͦ ibi legit᷑ ⁊ aqua dilu¬
uii facta ẽ suꝑ tr̃am. sexcentesimo anno uite noe
scdi mensis. septima ⁊ uicesima die m̃sis. si annus
ille minimꝰ quales decẽ faciunt unũ nr̃m.xxx .ui.
habebat dies: T̃ antillꝰ quippe annꝰ si antiqͦꝵ more
ħ nom̃ accep̃. aut ñ hẽbat m̃ses. aut m̃sis eiꝰ ẽ tͥduuĩ.
ut hat .xii. menses. Quomͦ gͥ hinc dictum ẽ. de. anno

Expanded text:
utique circuitus conficit solis, in illorum hominum vita prolixissima computatos. Sexcentesimo nempe anno vitae Noe scriptum est factum esse diluuium. Quur ergo ibi legitur : Et aqua diluuii facta est super terram sescentensimo anno in uita Noe, secundi mensis, septima et uicensima mensis, si annus ille minimus, quales decem faciunt unum \'nostrum, triginta sex habebat dies? Tantillus quippe annus, si antiquo more hoc nomen accepit, aut non habet menses, aut mensis eius est triduum, ut h
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ptat᷑ resiurectio mors xp̃i ⁊ inta eiꝰ ex mortiuis
figurat᷑. E x qua fide gignet᷑ ħ eiuitas dĩ .i. homo
qͥ sꝑauit inuocare nom̃ dñi dĩ. spe enĩ salui facti
sumꝰ ait apłs. spes aut̃ quȩ uidet᷑ ñ ẽ spes. Qd̾ enĩ¬
ab altitudine sac̃m̃ti: Numqͥd enĩ abel ñ sꝑauit
inuocare nom̃ dñi dĩ. cꝰ sacͥfitiũ scͥptura tam acce¬
ptum dõ fuisse cõmemorat: Nũqͣd ipse sech ñ sꝑai
inuocare nom̃ dñi dĩ. de quo dictũ ẽ suscitaũ enĩ

Expanded text:
interpretatur resurrectio. mors Christi et uita eius ex mortuis figuratur. Ex qua fide gignitur hic ciuitas Dei, id est homo, qui sperauit inuocare nomen Domini Dei. Spe enim salui facti sumus, ait aposab altitudine sacramenti? Numquid enim Abel non sperauit inuocare nomen Domini Dei, cuius sacrificium scriptura tam acceptum Deo fuisse commemorat? Numquid ipse Seth non sperauit inuocare nomen Domini Dei, de quo dictum est: Susc
Abbreviated transcription (Latin):
necessitudines fierent. quȩ ꝓpt̾ caritatẽ nuim̃siore ꝓ¬
pinqͥtate nectendã disseminari ꝑ singłos singłe de¬
filiis. ⁊ mat̾. ⁊ amita ⁊ socrꝰ. idemq int̾ se filii eoꝵ ñ
solum eẽnt fr̃s atq ꝯiuges. uer̃ etiã ꝯsobrini qui ⁊
fr̃m filii. Om̃s aut̃ iste necessitudineᷤᷤ quȩ uni homĩ
tres homines conectebant. nouẽ conectent si eẽnt in
singłis singłȩ. ut unꝰ hõ hr̃et alt̾am sororẽ. alt̾am
uxorẽ. alt̾am consobrinã. alt̾m patrẽ. alt̾m auuncłm.
alm socerũ. alt̾ã matrẽ. alt̾am amitã. alt̾ram socr̃.
atq ita se ñ in paucitate coartatũ s latiꝰ atq nim̾o¬
siꝰ ꝓpinqͥtatibꝰ erebris uincłm sociale diffund̾et. Qd̃
humano gñe c̾scente ⁊ multiplicato oẽ int̾ impios
dõꝵ multoꝵ falsoꝵq cultores. sic obseruari cer¬
nimus. ut ętiam si ꝑu̾sis legibꝰ ꝑmittant᷑ fr̃na oiugia.

Expanded text:
uno necessitudines fierent, quae propter caritatem numerosiore puno necessitudines fierent, quae propter caritatem numerosiore propinquitate nectendam disseminari per singulos singulae deiis et mater et amita et socrus; idemque inter se filii eorum non solum essent fratres adque coniuges, uerum etiam consobrini, quia et fratrum filii. Omnes autem istae necessitudines, quae uni homini tres homines conectebant, nouem conecterent, si essent in singulis singulae, ut unus homo haberet alteram sororem, alteram uxorem, alteram coalterum socerum, alteram matrem, alteram amitam, alteram socrum; adque ita se non in paucitate coartatum, sed latius adque numerosius propinquitatibus crebris uinculum sociale diffunderet. Quod humano genere crescente et multiplicato etiam inter inpios deorum multorum falsorumque cultores sic obseruari cernimus, ut, etiamsi peruersis legibus permittantur fraterna coniugia,
Abbreviated transcription (Latin):
et latinis. alit̃ in hebreis uͥ ñ ẽ ista de .c. annis. pͥus
additis ⁊ pꝰea dec̾ctis ꝑ tot gen̾ationes ꝯtinuata
bibliotecha sup̃dicti regis codicẽ descbndũ pͥmus
accepit. Nlam etiam uͥ nẽ num̃i ñ faciunt incertũ
ad aliqͥd q̃ f̾acile possit intelligi uł q̃ appareat uti

Expanded text:
inis, aliter in Hebraeis, ubi non est ista de centum annis prius adbitis et postea detractis per tot 10 generationes continuata bibliotheca supradicti regis codicem describendum primus accepit. Nam etiam nunc, ubi numeri non faciunt intentum ad aliquid, quod facile po
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ diluuiũ computat᷑. cum scͥpta ex om̃ibꝰ qui in t̾ra
tẽ fuer̃ solos octo homines in archa exituĩ cõmemo¬
rat uitasse diluuii. in quibꝰ matusalẽ ñ fuit. Scdm¬
cauit lamech uix̃ annos centũ septuaginta septe.
octoginta octo qui simul fuĩt trescenti qͥnqͣginta qͥs
his addunt᷑ sexcenti noe quarto eiꝰ anno diliuui
ctum ẽ. qui fuĩt ñgenti qͥnqͣginta qͥnq. ex quo inadl¬
salẽ natꝰ ẽ. usq ad annũ diliuini. Oiñs aut̃ anni uite

Expanded text:
post diluuium conputatur, cum scriptura ex omnibus, qui in terra tunc fuerant, solos octo homines in arca exitium commemoret euasisse diluuii, in quibus Mathusalam non fuit. Secucauit Lamech, uixit annos centum sexaginta septem; octoginta octo, qui fiunt simul trecenti quinquaginta quinque; his adduntur sescenti Noe, quoto eius anno diluuium factum est: qui fiunt nongenti quinquaginta quinque, ex quo Mathusalam natus est usq
Abbreviated transcription (Latin):
qͣler ⁊ ꝓpħe ad nos int̾ptando tͣnsier̃ mutasse qͣdã in
codicibꝰ suis. ut nr̃is minueret᷑ auctoritas. hanc opi¬
monẽ uł suspitionẽ. accipiat quisq ut putau̾it. Cer¬
tum tam̃ non uixisse matusalẽ pꝰ diluiuũ. s eodẽ an¬
no fuisse defunctũ. Si ueꝵ ẽ q̃ de nũo annoꝵ in he¬
bieis codicibꝰ inuenit᷑. De illis aut̃ septuaginta int̾¬
p̃tibꝰ qͥd mͥ uideat᷑ suo loco diligentiꝰ inserendiĩ ẽ. cũ
ad ipsa temꝑa qͣntum necessitas hꝰ oꝑis postulat cõ¬
memoranda adiuuante dño uen̾imus. Presenti enĩ
sufficit questioni. scđ̾m utrosq codices tam longas
hũisse uitas illiꝰ eui hoĩnes ut poss etate uniꝰ qͥ de
duobꝰ quos solas tr̾a tẽ hũit parentibꝰ pͥmus ẽ naatꝰ¬

Expanded text:
prophetae ad nos interpretando transierint, mutasse quaedam in codicibus suis, ut nostris minueretur auctoritas. Hanc opinionem uel / suspicionem accipiat quisque ut putauerit; certum est tamen non uixisse Mathusalam post diluuium, sed eodem anno fuisse defunctum, si uerum est quod de numero annorum in Hebraeis codicibus inuenitur. De illis autem septuaginta interpretibus quid mihi uideatur, suo loco diligentius inserendum est, cum ad ipsa tempora, quantum necessitas huius operis postulat, commemoranda adiuuante Domino uenerimus. Praesenti enim sufficit quaestioni secundum utrosque codices tam longas habuisse uitas illius aeui homines, ut posset aetate unius, qui de duobus, quos solos terra tunc habuit, parentibus primus est nat
Abbreviated transcription (Latin):
ductum eo anno quo bisseatũ uocant uñ dies adicit᷑.
addebant᷑ a uet̾ibꝰ pꝰ ea dies. ut occureret nũs annoꝵ.
Quos dies romani int̾calares uocabant. Prom̃ etiã enõs
ẽ filiꝰ eiꝰ caynan. quos annos dic scͥpt᷑a .c. nonaginta.
.x. deinceps ꝑ onĩs gen̾ationes in quibꝰ hoĩũ anni ꝯme¬
morant᷑ ante diluuiũ. nullꝰ fere in nr̃is codicibꝰ inue

Expanded text:
ductum eo anno, quo bissextum uocant, unus dies adicitur, addebantur a ueteribus postea dies, ut occurreret numerus annorum, quos dies Romani intercalares uocabant. Proinde etiam Enosest filius eius Cainan, quos annos dicit scriptura centum nonaginta. Et deinceps per omnes generationes, in quibus hominum anni commemorantur ante d
Abbreviated transcription (Latin):
s̃. etiã multo post̾ioribꝰ scłis ꝓdunt. Annoꝵ aut̃ nu¬
m̾ositas cuiꝰq. hominis qui tp̃ribꝰ illis fuit. nullis
nc̃ talibꝰ docum̃tis uenire in exꝑim̃tũ p̃. nec tñ ĩo
fides sacrȩ huic historiȩ deroganda ẽ. cuiꝰ tanto im¬
pudentiꝰ nairata non c̃dimꝰ. qͣnto impleri certiꝰ p̃¬
diuturnitates quas exꝑti ñ sumꝰ hodie hr̃e c̾dunt᷑
incognita nob̾ loca. c̃ ñ hũisse c̾dant᷑ ⁊ tempora: An

Expanded text:
sunt, etiam multo posterioribus saeculis produnt. Annorum autem nusunt, etiam multo posterioribus saeculis produnt. Annorum autem numerositas cuiusque hominis, quae temporibus illis fuit, nullis nunc talibus documentis uenire in experimentum potest. Nec tamen ideo fides sacrae huic historiae deroganda est, cuius tanto inpudentius narrata non credimus, quanto inpleri certius prdiuturnitates, quas experti non sumus, hodie habere creduntur incognita nobis loca, quur non habuisse credantur et tempora? An
Abbreviated transcription (Latin):
gnitudinis ossa mortuoꝵ. Uidi ipse et nõ solus s aliqͥ
mecũ in uticensi litore molarẽ hominis dentẽ tam in¬
ingentẽ. ut si nr̃oꝵ dentiũ modulos mintatĩ dcid̾et᷑
centũ nob̾ ud̾et᷑ face potuisse. S illiĩ gigantis alicuiꝰ
fusse cdidim. Nam p̃t̃ q̃ erant om̃iu multo qͣm nr̃a
maiora tẽ corꝑa gigantes longe cet̾is añ ibant. sic̃ aliy
deiñ nr̃isq tp̃ribꝰ rari qͥd̾ s numqͣm ferme defuer̃. qͥ
modiĩ alioꝵ płimum exced̾ent. Flinꝰ scd̾s doctissimꝰ
homo. qͣntomag̾ magisq p̾t̾it scłi exxursꝰ. minora cor¬
ꝑa naturã. fene testatur. Quod etiã homeꝵ cõmemo¬
rat sepe carmine fuisse conquestũ. No ħ ułnt poetica
figmenta deridens. s in historiã fidẽ tamqͣm miracłoꝵ
nat᷑aliũ scͥptor assumens. Ueꝵ ut dixei antiquoꝵ ma¬
gnitudines corpoꝵ. inuenta plerq̃ ossa qmi diuturna

Expanded text:
gnitudinis ossa mortuorum. Vidi ipse non solus, sed aliquot gnitudinis ossa mortuorum. Vidi ipse non solus, sed aliquot mecum in Uticensi litore, molarem hominis dentem tam ingentem, ut, si in nostrorum dentium modulos minutatim concideretur, centum nobis uideretur facere potuisse. Sed illum gigantis alicuius fuisse crediderim. Nam praeter quod erant omnium multo quam nostra maiora tunc corpora, gigantes longe ceteris anteibant; sicut aliis deinde nostrisque temporibus rara quidem, sed numquam ferme defuerunt; quae modum aliorum plurimum excederent. Plinius Secundus. doctissimus homo. quanto magis magisque praeterit saepora naturam ferre testatur. Quod etiam Homerum commemorat saepe carmine fuisse conquestum, non haec velut poetica figmenta deridens, sed in historicam fidem tanquam miraculorum naturalium scriptor assumens . Verum, ut dixi, antiquorum magnitudines corporum inventa plerumque ossa, quoniam diuturna
Abbreviated transcription (Latin):
etiã magnã potuisse conde eiuitatẽ. qu̾o intam lon¬
gum tp̃s ꝓtendebat᷑ uita mortaliũ. nisi forte inf̾ide¬
liuĩ quispiã ex ipsa num̾ositate annoꝵ nob̾ ingerat
questionẽ qua uixisse tc̃ homines seͥptũ ẽ in aucto¬
et hoc negã eẽ c̃dendum. Ita quippe ñ eredunt etiam
magnitudines corꝑoꝵ longe ampliores tẽ fuisse. qͣm
nẽ s̃ uñ ⁊ nobilissimꝰ eoꝵ poeta uirgilius de ingenti
lapide quem in agroꝵ limite infixũ uir fortis illoꝵ
tp̃ꝵ pugnans ⁊ rapuit ⁊ cucuirit ⁊ intorsit. ⁊misit.
S ix illum inquit lecti bis sex ceruice subirent qualia
ñc hominũ ꝓduc̃ corꝑa tellꝰ Significans maiora tẽ
tioribꝰ mundi. añ illũ nobilẽ diffamatũq diluuiũ:
S de corpoꝵ magnitudine plerũq inc̾dul os nudata
ꝑ uetustatẽ. siue ꝑ uĩ fluminũ uariosq casus sepulẽ
coniuncunt. nͥ apparuer̃ uł un cecider̃ inc̾dibalis ma¬

Expanded text:
etiam magnam potuisse condere ciuitatem, quando in tam lonetiam magnam potuisse condere ciuitatem, quando in tam longum tempus protendebatur uita mortalium; nisi forte infidelium quispiam ex ipsa numerositate annorum nobis ingerat quaestionem, qua uixisse tunc homines scriptum est in auctoet hoc neget esse credendum. Ita quippe non credunt etiam magnitudines corporum longe ampliores tunc fuisse quam nunc sunt. Unde et nobilissimus eorum poeta Vergilius de ingenti lapide, quem in agrorum limite infixum uir fortis illorum temporum pugnans et rapuit et cucurrit et intorsit et misit: Vix illum — inquit — lecti bis sex ceruice subirent, Qualia nunc hominum producit corpora tellus, significans maiora tunctioribus mundi ante illud nobile diffamatumque diluuium! Sed de corporum magnitudine plerumque incredulos nudata per uetustatem siue per uim fluminum uariosque casus sepulcra conuincunt, ubi apparuerunt uel unde ceciderunt incredibilis ma
Abbreviated transcription (Latin):
sitate cresce̾t ut hret etiã ppłi qͣntitatẽ. tẽ potuit utiq
fieri ut constitueret: ⁊ nom̃ pͥmogeniti sui constituite
impon̾et ciuitati. Tam longa quippe uita illoꝵ hon̾ĩ
fuit. ut illic memorat᷑ quoꝵ ⁊ anni taerti non sunt
quia uixer̃ nimiũ añ diluuiũ. ut ad septingentos.
tos annos etiam tͣnsier̃. qͣmuis nemo ad mille ꝑuen̾it.
Quis itaq dubitau̾it ꝑ uniꝰ hominis etatẽ tantum
multiplicare potuisse genus humanũ. ut eẽt uñ cõ¬
stituerent᷑ non una s płime eiuitates: Qd̃ ex hoc coniei
facillime pot̾. quia ex uno abrahã ñ multo ampliꝰ
quadringentis annis mim̾ositas hebree gentis tanta
ꝓc̾ata ẽ. ut in exitu eiꝰdẽ ppłi exegipto seccenti sex a¬
ginta homiũ milia fuisse referant᷑ bellice iuuentu¬
tis. ut omittamus ⁊ gentẽ ⁊dumeoꝵ ñ ꝑtinentẽ ad
ppłm isrł qͣm genuit fr̃ eiꝰ esau nepos abrahȩ non¬
reꝵ existimator dubitau̾it. cam ñ solũ aliqͣm ueꝵ

Expanded text:
sitate cresceret, ut haberet jam populi quantitatem, tunc potuit utique fieri, ut et constitueret, et nomen primogeniti sui constitutae imponeret civitati. Tam longa quippe vita illorum hominum fuit, ut illic memoratorum, quorum et anni taciti non sunt, qui minimum vixit ante diluvium, ad septingentos tos annos etiam transierunt, quamuis nemo ad mille peruenerit. Quis itaque dubitauerit per unius hominis aetatem tantum multiplicari potuisse genus humanum, ut esset unde constituerentur non una, sed plurimae ciuitates? Quod ex hoc conici facillime potest, quia ex uno Abraham non multo amplius quadringentis annis numerositas Hebraeae gentis tanta procreata est, ut in exitu eiusdem populi ex Aegypto sescenta hominum milia fuisse referantur bellicae iuuentutis: ut omittamus gentem Idumaeorum non pertinentem ad populum Israel, quam genuit frater eius Esau, nepos Abrahae, rerum existimator dubitauerit Cain non solum aliquam, uerum