comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pud parisius uero dumpostam ciuitatis
illuis magnis secum turbis euntibus iN¬
troir&. leprosum miserabili facie horren
tibus cunctis osculatus est. Atq benedixit.
tatimq omni malo emundatus. postero
die adecclesiam ueniens futenti cute. gratias
prosanitate quam recepertrt agebat
ed nechoc praeter eundum est. quod fim¬
briȩ uestimenti eius cilicioq detractoe.
crebras suꝑ infirmantibus egere uistutes¬
an cum aut digitis inligatȩ aut collo indite
sunt. ꝑ sȩpe abȩgrotantibus morbos effuga¬
uerunt
RBORIUS autem uir prefectorius st̃ĩ ad¬
modum & fidelis ingenii. cum filia erd
grauissimis quastanȩ febribus urer&ur.
epistolã MART INI quae casu adeũ
delata fuerrt pectori puellę in ipso accen¬
iu ardoris irseruit. statimq fugata febris ẽ
QQuaeres apud arborium intantum ualuit.
ut statim puellam dõ uouer&. & ꝑ p&ue
uirginitati dicar&. Profectusq ad
MARTINUM. puellam ei presens ob¬
uistutum eius testimonium quae per ab¬

Expanded text:
pud Parisios uero, dum portam ciuitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miseratibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. XIX. Arborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per ab
Abbreviated transcription (Latin):
ART INI corpus totis uenerabile t̾ris
Nquo post uitae tẽpora uiuit honor
Texerat hic primũ plebeio machina cultu
Quae corifessori nonerat aequa suo
ec desistebat ciues honorare pudore
loria magna uiri gratia par ua loci
rtestis. sed qui numerirtur sexus ab ipso
ongã ꝑpetuus sustulit inuidiam
rat̃ nũ remouens modici penetrale sacelli
mplaq tecta leuans exceriore domo
reueruntq simul ualido tribuente patrono
rispatiisaedes conditor inmeritis
Qui salomoniaco potr s corifligere templo

Expanded text:
artini corpus, totis venerabile terris, In quo post vitae tempora vivit honor, Texerat hic primum plebeio machina cultu, Quae confessori non erat aequa suo: Nec desistebat cives onerare pudore Gloria magna viri, gratia parva loci. Antistes sed qui numeratur sextus ab ipso, Longam Perpetuus sustulit invidiam: Internum removens modici penetrale sacelli, Amplaque tecta levans exteriore domo. Creveruntque simul, valido tribuente patrono, In spatiis aedes, conditor in meritis: Quae Salomoniaco potis est confligere templo
Abbreviated transcription (Latin):
confusus haec audiens. dixisse se
Uonne aures meae adostuum erant.
cumhaec eminus loquebaris.
mendico tibi. quial optinui apud
dm̃ ut post me ad pontificatus
honorem accederes: sed noueris te
inepiscopatu multa aduersa pas¬
surum. Briccius haec audiens.
in ridebat tum dicens. Nonne
uerum dixi. istum delira uerba
proferre. Sed p̃res biteru
honore praeditus. sepius beatum
MARTIumm conuicns lacessunt
deptus ergo consentientibus ciui¬
bus pontificatus officiũ. orationi
uacabat Qui quãquam esso
superbus & uanus. castus tamen
habebatur incorpore. Trice

Expanded text:
confusus haec audiens dixisse se 'Nonne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud Deum, ut post me ad pontificatus honorem accedas, sed noveris te in episcopatu multa adversa passurum'. Brictius haec audiens inridebat, dicens: 'Nonne verum dixi, istum delera verba proferre?' Sed et praesbiterii honore praeditus, saepius beatum virum conviciis lacessivit. Adeptum ergo consentientibus civibus pontificatus officium, orationi vacabat. Quia quamquam esset superbus et vanus, castus tamen habebatur in corpore. Trice
Abbreviated transcription (Latin):
ntraturi aulã uenerans quoq limina xp̃i
ellite mundanas toto depectore curas
Ut desideriis animũ uacuate ꝓfaniis
Uotorũ cõpos remeat qui iusta p̾catur
Quisqͥ s tẽpla dĩ petiturus mente serena
Ngrederis. ueniã culpis deposcereseris
Non animo debes. non uacillare fideq
Quȩ petis impetras sipuro pectore poscas
IT EM IUINTROITUAPARTI OCCIDENTIS
SUPER OSTIUM

Expanded text:
ntraturi aulam venerantes lumina Christi Pellite mundanas toto de pectore curas. Et desideriis animum vacuate profanis. Votorum compos remeat qui justa precatur. Quisquis templa Dei petiturus mente serena Ingrederis veniam culpis deposcere seris. Non animo debes non vacillare fide. Quae petis impetras, si puro pectore poscas;ris. Item in introitu a parte occidentis super ostium
Abbreviated transcription (Latin):
atq. humilitatis anore conspicuus. carus
etiam sc̃orũ uirorũ mastinu turonensis ep̃i
& paulini rolensis: Scripsie non contẽ¬
nanda̾ opuscũta: am epistolas ad amori

Expanded text:
atque humilitatis amore conspicuus, charus etiam sanctorum virorum Martini Turonensis episcopi, et Paulini Nolensis, scripsit non contemnenda opuscula: nam epistolas ad amor
Abbreviated transcription (Latin):
UANDO AGIUS XPI CONPESSOR
BERTINUS SIGNIS ATq uIRTUN¬
bus decoratus insithiu monasterio
multitudini price erat monachorum:
ex multis undiq par tibu
diuina eos stimulante
ẽ cum indĩper seuerasient seruitio

Expanded text:
uando agius Christi confessor Bertinus, signis atque virtutibus decoratus, in Sithiu monasterio multitudini preerat monachorum, ex multis undique partibus, divina eos stimulante secum in Dei perseverassent servitio
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut uirdĩ qui regimini prae erat loci multos obiur¬
gando corriperet et eorũ pusilla nimitatẽ redargue¬
ret. proeo quod p̃fatus iuuenis nuper conuersus indĩ opere
et ob seruatione legis eos p̃ueniret : Et coepit eum carius
diligere : sicut monastica docet norma nitore religio¬
nis deuote pollentẽ amni modis diligendum: Quadam
namquedie in conuentu omnium monachorũ preclarũ
dñi sacerdotẽ uuan dregisilũ humiliter exorabat.
ut licitum sibi foret in opere manuũ cotichano cũ
licentia patris extrasolitũ frm. opus insistere ut sua
mortificaret membra : quae erant sibi obstantia suꝑ
terram: Haec eo implorante : gratias cuncti potenti
dõ frsagentes ammirabantur suꝑcius dõ digna deuo¬
tione: Cumque apatrespiritali quod petierat indul¬
tum sibi gauderet : coepit postolata cum magna im¬
pleredeuotione
UO INTEM PORE ACLI MATE ME¬
ridiano distantẽ a praefato coenobio passos fere d

Expanded text:
ita ut vir Dei, qui regimini praeerat loci, multos obiurita ut vir Dei, qui regimini praeerat loci, multos obiurgando corriperet et eorum pusillanimitatem redargueret, pro eo quod praefatus iuvenis nuper conversus in Dei opere et observatione legis eos praeveniret. Et coepit eum carius diligere, sicut monastica docet norma, nitore religionis devote pollentem omnimodis diligendum. Quadam namque die in conventu omnium monachorum praeclarum Domini sacerdotem Wandregisilum humiliter exorabat, ut licitum sibi foret in opere manuum cotidiano cum licentia patris extra solitum fratrum opus insistere, ut sua mortificaret membra, quae erant sibi obstantia super terram. Haec eo implorante, gratias cunctipotenti Deo fratres agentes, ammirabantur super eius Deo digna devotione. Cumque a patre spiritali quod petierat indultum sibi gauderet, coepit postolata cum magna implere devotione. 7. Quo in tempore a climate meridiano distantem a praefato coenobio passos fere
Abbreviated transcription (Latin):
Haec et cetera legendo percurrens oculosq lacrimarũ im¬
bre perfunitens : tractare at tentissime coepit qualiter
haec operando ualeret implere : Primo quidem custo¬
dem omnium uirtutum humilitatẽ in cordesuostuduit
fundamentum iacere : imitans illũ quiait: Disciteame.:
quiamitissũ et humilis corde : Et itaiugo xp̃i suaui. et
onerieius leui . deuota submittens colla factus est in coetu
nona chorũ cunctis humilior : omnibusq: oboediens Vigi¬
lus frequens: orationibus assidius : Sp̃u feruens spegau¬
dens: d ño sine in termissione seruiens: Cuietiam data
erat ex conpunctione cordisperinfusionẽ sp̃s scĩ : effusio
lacrimarũ : Etcumante uigiliarũ horis consurgens.
p̃cibus deuotis incumbens lassesceret signo tacto ad exci¬
tindos frs̃. quolaudes dñ decantarent in conuentu ora¬
tionis prior omnibus se p̃sentabat : in hoc etiam sicut et in
caeteris actibus imitabilẽ monachisuiam demonstrans:

Expanded text:
Haec et cetera legendo percurrens oculosque lacrimarum imHaec et cetera legendo percurrens oculosque lacrimarum imbre perfundens, tractare attentissime coepit, qualiter haec operando valeret implere. Primo quidem custodem omnium virtutum humilitatem in corde suo studuit fundamentum iacere, imitans illum qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde. Et ita iugo Christi suavi et oneri eius levi devota submittens colla, factus est in coetu monachorum cunctis humilior omnibusque oboediens, vigiliis frequens, orationibus assiduus, spiritu fervens, spe gaudens, Domino sine intermissione serviens; cui etiam data erat ex conpunctione cordis per infusionem Spiritus sancti effusio lacrimarum. Et cum ante vigiliarum horis consurgens, precibus devotis incumbens, lassesceret, signo tacto ad excitandos fratres, quo laudes Domini decantarent, in conventu orationis prior omnibus se praesentabat, in hoc etiam sicut et in caeteris actibus imitabilem monachis viam demonstrans,
Abbreviated transcription (Latin):
pater scam et dõ dignam eius postolationẽ inducias enno¬
lendi suꝑ hoc dicebat haberis euelle : ut sicut apopis
et mon astica docet regula. scirt ad quoduenene d
bus expletis spiritalium frm consulta suscipiens
inditus pater. piaeius uota ueluti postola uerat imple¬
uerunt : clericatusque habitu de corabilem reddide¬
runt :
Ic que ex Eo Tem yoro coe pyg
ipse uirdĩ amorescãrum scripturarũ legendo feruere
assidueque dulcissimos earum fructus intellegendo cun¬
pere Cumque a cumen ingenii inp̃fato iuuene beaais
pater uuandregisilus pollere peruideret : diuersorũ uau¬
minũ copiam ei concite tribui iussit: Quae cum sedule
legendo percurreret : cuiusdam scipatris sententiã rep¬
perit scriptam continentem hunc modum: Monacha¬
UI
uiuat in monasterio subunius disciplina patris: consortioq
multorum: Vt ab uno discat humilitatẽ : ab aio patientiam:

Expanded text:
pater sanctam et Deo dignam eius postolationem, inducias conspater sanctam et Deo dignam eius postolationem, inducias consulendi super hoc dicebat haberi se velle, ut, sicut apostolica et monastica docet regula, sciret, ad quod venerat. Quibus expletis, spiritalium fratrum consulta suscipiens inclitus pater, pia eius vota, veluti postolaverat, impleverunt clericatusque habitu decorabilem reddiderunt. 6. Sicque ex eo tempore coepit ipse vir Dei amore sanctarum scripturarum legendo fervere assidueque dulcissimos earum fructus intellegendo carpere. Cumque acumen ingenii in praefato iuvene beatus pater Wandregisilus pollere pervideret, diversorum voluminum copiam ei concite tribui iussit. Quae cum sedule legendo percurreret, cuiusdam sancti patris sententiam repperit scriptam. continentem hunc modum: Monachus vivat in monasterio sub unius disciplina patris consortioque multorum, ut ab uno discat humilitatem, ab alio patientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
renã. et caelesti regimilitare : Tunc igne diuini amoris
accensus. ac scĩ sp̃s lumine perfusus. apalatio egressus.
nulliq: sodalium ac sibi famulantium confiteri suã uolens
uoluntatẽ : arripuit iter quiad prouintiã ducit roto¬
magensem. peruenitq ad fontanellã coenobium. sitũ
interritorio rotomagensi suꝑmagnũ fluuium sequanae
ubi sacerdos dñi darus uuandregisilus monasteriũ con¬
struxerat. at que cum magna monachorũ cohorte. sub
scae regulae iugo laudabilem ducebat uitam: Cum
uero in eodem monasterio iubente scõ uiro. secundum
ordinẽ monasticum in hospitio fuiss& receptus. coepit
ministrohumiliter implorare. quatemis scm̃ monasterii
patrẽ mereretur uidere : Et cũ ministripio patri¬
imperata nuntiassent : tandem p̃fatũ eligantẽ iuiuente
tiaturũ aitbat: comamq sui capitis in xp̃i amore itu¬
ret deponi sũ misse flagitabat: Audiens autẽ uener

Expanded text:
renam et caelesti regi militare. Tunc igne divini amoris renam et caelesti regi militare. Tunc igne divini amoris accensus ac sancti Spiritus lumine perfusus, a palatio egressus nullique sodalium ac sibi famulantium confiteri suam volens voluntatem, arripuit iter, quod ad provintiam ducit Rotomagensem, pervenitque ad Fontanellam coenobium, situm in territorio Botomagensi, super magnum fluvium Sequanae, ubi sacerdos Domini clarus Wandregisilus monasterium construxerat atque cum magna monachorum cohorte sub sanctae regulae iugo laudabilem ducebat vitam. Cum vero in eodem monasterio, iubente sancto viro, secundum ordinem monasticum in hospitio fuisset receptus, coepit ministro humiliter implorare, quatenus sanctum monasterii patrem mereretur videre. Et cum ministri pio patriimperata nuntiassent, tandem praefatum elegantem iuvenem nuntiaturum aiebat, comamque sui capitis in Christi amore ut iuberet deponi, summisse flagitabat. Audiens autem venerandus
Abbreviated transcription (Latin):
inuitabat adp̃mia felicitatis aeternae: Aqan
axpo collatã. augmentare curabat: Cũ ueroco
rege et principibus consueto more diueraamu¬
sicae artis instrumenta in cordis. et tibis. dudi¬
ret ꝑ sonantia: aiebat sibi O bone conditor qu¬
le erit tediligentib: canticũ in deficiens incudes¬
tib audire angelorũ. quãq suaue ac delectabla
scõrũ coris concinentib. et laudes tibi creaton
indeficient̃ ꝑ sonantib sitantã mostalib psebes
industriam: ut peritia artis ac suauitate cum¬
lenae prouocent animos audientium. ut tedm̃ crea¬
torem omnium deuote conlaudet Addebatq:
Laudate dñm omnes fideles. intempano et coro: lau¬
date cũ incordis et organo: Et ceterausq ad finẽ psalmi:
ENI QUE INAULA REGIS MANENS
etiam euangelii non in memor quo ait: Nisiquisre¬
liquerit omnia. non potest meus esse discipulus : dõ pro¬
uidente. et sibi inspirante. elegit militiam relinquere ter¬

Expanded text:
invitabat ad praemia felicitatis aeternae, ac invitabat ad praemia felicitatis aeternae, ac a Christo collatam augmentare curabat. Cum vero coram rege et principibus consueto more diversa musicae artis instrumenta in cordis et tibiis audiret personantia, aiebat sibi: O bone conditor, quale erit te diligentibus canticum indeficiens in caelestibus audire angelorum, quamque suave ac delectabile, sanctorum choris concinentibus et laudes tibi creatori indeficienter, personantibus, si tantam mortalibus praebes industriam, ut peritia artis ac suavitate cantilenae provocent animos audientium, ut te Deum creatorem omnium devote conlaudent!' Addebatque: 'Laudate Dominum, omnes fideles, in tympano et choro, laudate eum in cordis et organo', et cetera usque ad finem psalmi. 5. Denique in aula regis manens, etiam euangelii non inmemor, quo ait: Nisi quis reliquerit omnia, non potest meus esse discipulus, Deo providente et sibi inspirante, elegit militiam relinquere ter
Abbreviated transcription (Latin):
mereretur: Quo patrato: pristinae pulchritudini
at speciei eliganti ex templo est reddita. ita ut cunc¬
d auditorũ dicerent : quia eam xp̃s sibi sponsã etfa¬
mulam elegisset per ennem:
EQuENTI quoq TEpΟRE SGAgUbeR¬
natrix efficitur coenobi oratorii: quod est situm
in pago beluacensi propemuros urbis bello acus Ceni¬
dor quoq huius scaẽ uirginis illustris hroebertus. et frat̃
cius habcbertus auunculi erant scĩpatris lantbet᷑i suc¬
ees soris in ordine regiminis beati uuandregisili: ori¬
Sne ducentes exterritorio taruennensi: Ex quibus pͥ¬
facus haltbertus sub p̃dicto abbate lant berto sequenti
tempore. in fontanella monaisteriomonachusa
sicut erat a cumine ingenidarus. coepites
licus scriba doctus conditorq regaliũ
orũ. et gerulus anuli regalis. quo eado
A tq lta in laico adhuc habitu constitutus pra¬
cationescã et sapientiae doctrinar plures &oriu

Expanded text:
mereretur. Quo patrato, pristinae pulchritudini mereretur. Quo patrato, pristinae pulchritudini et speciei eleganti extemplo est reddita, ita ut cuncti auditorum dicerent, quia eam Christus sibi sponsam et famulam elegisset perhennem. 3. Sequenti quoque tempore sancta gubernatrix efficitur coenobii Oratorii, quod est situm in pago Belloacensi prope muros urbis Belloacus. Genitor quoque huius sanctae virginis illustris Hrotbertus et frater eius Haltbertus avunculi erant sancti patris Lantberti, successoris in ordine regiminis beati Wandregisili, originem ducentes ex territorio Tarvennensi. Ex quibus praefatus Haltbertus sub praedicto abbate Lantberto sequenti tempore in Fontanella monasterio monachus eperductus, sicut erat acumine ingenii clarus, coepit esse aulicus scriba doctus conditorque regalium privilegiorum et gerulus anuli regalis, quo eadematque ita in laico adhuc habitu constitutus, praedicatione sancta et sapientiae doctrina plures exortando
Abbreviated transcription (Latin):
tis proposito concedat ꝑseuerare ꝑenuiter. Delec¬
tat haec uita p̃sens pat᷑pie: sed decipit Quia omne
quod in mundo est uanitas est. et concupiscentia oculo¬
rũ : et mundus transibit et concupiscentia eius qui
autem fecerit uoluntatẽ dĩ manet in aeternũ : sicut
et dns manet in aeternũ: haec audiens pater inlastreꝰ
acersiuit siuuinum. et quaecirea p̃fatã sua filiam
aesta erant lucide pandit: Ad haec siuuinus respon¬
dt V o luntatẽ dñi in omnibus sequi oportet: neq
a nutui ullo modo contraire uelle: cuius iudicialicet
sint occulta : semꝑtamen iusta: Uocatus quoq ad fuit
it beatus ansbertur: Ubi dissociabilẽ condit libellũ:
ut scã uirgo anga drisma non sua sed xp̃i dñ uocaret᷑
sponsa: h oc facto adrotomagũ urbem scõantistitidi¬
rigitur audoeno: ut eius benedictione ꝑcepta: et sacro
uelamine operta: inuirginitatis proposito consecrari

Expanded text:
tis proposito concedet perseverare perhenniter. Delectis proposito concedet perseverare perhenniter. Delectat haec vita praesens, pater pie, sed decipit, quia omne quod in mundo est vanitas est et concupiscentia oculorum, et mundus transibit et concupiscentia eius. Qui autem fecerit voluntatem Dei, manet in aeternum, sicut et Dominus manet in aeternum'. Haec audiens pater, inlustrem accersivit Siwinum, et quae circa praefatam suam filiam gesta erant, lucide pandit. Ad haec Siwinus respondit: Voluntatem Domini in omnibus sequi oportet neque eius nutui ullo modo contraire velle; cuius iudicia licet sint occulta, semper tamen iusta'. Vocatus quoque adfuit et beatus Ansbertus; ubi dissociabilem condit libellum, ut sancta virgo Angadrisma non sua, sed Christi vocaretur sponsa. Hoc facto, ad Rotomagum urbem sancto antistiti dirigitur Audoeno, ut, eius benedictione percepta et sacro velamine operta, in virginitatis proposito consecrari
Abbreviated transcription (Latin):
ngadrisma uirgine: ut speciositas illius inde¬
ormitatẽ uerteretur : ilico dñs pͣces ex auduit ei
Nam facies illius ita exul terata ac inmundis¬
sima lepra coopesta mox a paruit : ut a consortur
hominum quicũq: eã uidisset extimplo segrogan¬
dam decerneret: Medicorũ deinde concurrit ste¬
quentia iussu genitoris : ut sobolicarae siqͥuissent
opitulari medelis collatis p̃muis digni niuneraren¬
tur. Sel quanto instantius huic operi insistebant
tanto xpĩ sponsa deformior ulcerior ue apparebat:
Tum pater diuinitus circa sua sobolẽ hoc fieri intelle¬
gens. inquirebat abea utrum in uirginitatis uoto
uitã elegisset finire. Opto inquã migenitor. et
totis nisibus ex oro altissimi pietatẽ: ut continentiae
et pudicitiae non effrenatae luxuriae efficimerear
famula: Nam xp̃s quẽ concupiui sponsũ: ipse mihi
hanc corporis infert molestiam ut animae tribuat
nitorem: quimihi custos erit ꝑpetuus. et in uirginta¬

Expanded text:
Angadrisma virgine, ut speciositas illius in deAngadrisma virgine, ut speciositas illius in deformitatem verteretur, ilico Dominus preces exaudivit eius. Nam facies illius ita exulcerata ac inmundissima lepra cooperta mox apparuit, ut a consortiis hominum, quicumque eam vidisset, extemplo segregandam decerneret. Medicorum deinde concurrit frequentia iussu genitoris, ut, soboli carae si quivissent opitulari medelis collatis, praemiis dignis munerarentur. Sed quanto instantius huic operi insistebant, tanto Christi sponsa deformior ulcerosiorve apparebat. Tum pater divinitus circa suam sobolem hoc fieri intellegens, inquirebat ab ea, utrum in virginitatis voto vitam elegisset definiri. 'Obto, inquam, mi genitor, et totis nisibus exoro altissimi pietatem, ut continentia e et pudicitiae, non effrenata e luxuriae effici merear famula. Nam Christus, quem concupivi sponsum, ipse mihi hanc corporis infert molestiam, ut animae tribuat nitorem; qui mihi custos erit perpetuus et in virginita
Abbreviated transcription (Latin):
ia. Fuerat nãq in eo dulcis infancia: modes¬
ta pueritia: grauis ad olescentia: quicũ adultus
pubertatis excederet annos. saecularis eius pat᷑.
ut unicũ eum diligens. uenatibus eũ occupari.
et dulcedine saeculi armari cupiebat: Sed quod
oblectabat᷑ grandeuus pat̾: ad olescens filius
ꝑ cuncta fastidiebat.
2
ISDI EDUS QUIDAM INTUSTRIS
hrotbertus nomine generosa extirpeproditus.
et gerulus fuerat anuli regis ch lotharii: Cuius
siliam religiosissimam ac nobilissimã anga drismã
nomine p̃dictus inlustris siuuinus. ap̃fato inclito
hrotberto expetut. uolens tam suo iuueni filio
ans berto sociari Nec mora p̾bens assensũ
sius petitioni pͣdictus illustris rothbertus.
coustituta die a casto iuuene. casta despondetur
et puella: Deniq ambo integritatẽ mentis eccor¬
poris. cast e seruare cupientes: omni potentẽ depͥ¬
abantur dnm: ut uoluptatũ uenena a cordibus
erũ dignaretur repellere: deiude orautebeata

Expanded text:
ia; fuerat namque in eo dulcis infantia, modesia; fuerat namque in eo dulcis infantia, modesta pueritia, gravis adolescentia. Qui cum adultus pnbertatis excederet annos, saecularis eius pater, ut unicum eum diligens, venatibus eum occupari et dulcedine saeculi armari cupiebat. Sed quo oblectabatur grandevus pater, adolescens filius per cuncta fastidiebat. 2. His diebus quidam inlustris Hrotbertus nomine generosa ex stirpe proditus et gerulus fuerat anuli regis Chlotharii. Cuius filiam religiosissimam ac nobilissimam Angadrismam nomine praedictus inlustris Siwinus a praefato inclito Hrotberto expetiit, volens eam suo iuveni filio Ansberto sociari. Nec mora, praebens assensum eius petitioni praedictus illustris Rothbertus, constituta die a casto iuvene casta despondetur et puella. Denique ambo integritatem mentis et corporis caste servare cupientes, omnipotentem deprecabantur Dominum, ut voluptatum venena a cordibus eorum dignaretur repellere. Deinde orante beata
Abbreviated transcription (Latin):
quo sceptra regni francorum
bernabat hlotharius filius hiꝰ
regis. etbalthildȩ reginae a
germanis suis: uidelicet hildenco
et hõdorico scaẽ recordationir ecbos
roto magensis antistes ansbertus. uirtutib: cdarus
ac sacerdotio dignus. a patre nomine siuuino etpago
ueli ocassino : patrimonioq uocabulo calcegio. nobi
erat ostus genere: Sed repudiato stemate patrum i
ut ualuit: sola conditoris paternitate elegt enist
Denique prefatus genitor ipsius. sub p̃dictis regibur
militauit : et uitae psentis cunctis mortalibus con¬
mune debitũ soluit: Sed hancterraenae digui¬
tatis originem. et patrũ gloriã inbeato uiro non
neces semur enumerari. cumomnis ei gloria
deamore ueritatis. et conteiti fuerit mundi
Nam nobilitatẽ suigeneris inpueritiae a euo lam
quasi fastidiens. solius xpi desiderio anhelans
cunctos superuacuos horrebat honores. Tradi¬
tur deinde a parentib magistris strenuir. litteris¬
crudiendus: Eruditur sine qua suorũ instan¬

Expanded text:
quo sceptra regni Francorum gubernabat Hlotharius, filius Hlodovii regis et Balthilde reginae, una cum germanis suis, videlicet Hilderico et Theoderico , sanctae recordationis ecclesiae Rotomagensis antistes Ansbertus, virtutibus clarus ac sacerdotio dignus, a patre nomine Siwino et pago Veliocassino patrimonioque vocabulo Calcegio, nobili erat ortus genere. Sed repudiato staemate patrum, mox ut valuit, sola conditoris paternitate elegit censeri. Denique praefatus genitor ipsius sub praedictis regibus militavit et vitae praesentis cunctis mortalibus commune debitum solvit. Sed hanc terraenae dignitatis originem et patrum gloriam in beato viro non necesse remur enumerari, cum omnis ei gloria de amore veritatis et contemptu fuerit mundi. Nam nobilitatem sui generis in pueritiae aevo iara quasi fastidiens, solius Christi desiderio anhelans, cunctos supervacuos horrebat honores. Traditur deinde a parentibus magistris strenuis litteriserudiendus. Eruditur sine aliqua suorum instant
Abbreviated transcription (Latin):
Vno enĩdie sũ misto feruentis balnei dolios& aliadie transmutor
citotu & meifideles ep̃i & abbates & om̃is ordo ecclesiasticꝰ missis oblationib
psal modus uigiliis elemosinis uelocit̃ liberatꝰ ero deistobullientis aquȩdolio:
sinistrorsũ Cũq respexissẽ uidiibiduo altissima doliabullientia. ista iqͥd
tibis p̃parata. nisite em̃ daueris & penitentiã egeris deciuis nefandis delictis:
Coepi q tunc grauit̃ horrere. Cũq ceruer& comesnis itanto pauore ẽẽ
spm meũ dix̃ adme. sequere me ad dexterã partẽ iuculentissimȩ uallis paradisi
Et gradientes c̃teplat᷑ sũ ingenti daritate cũ gloriosis regib sederelothariũ
meũ auunculũ suplapidẽ topatio mirȩ magnitudinis coronatũ diade¬
mate p̃ciosissimio & iuxtaeũ lucdouicũ filtũ eiꝰ similit̃ corona ornatũ:¬
me
Nidensqͥ cõminꝰ accer suut me blandauoce dicens. harole successor iñs nunc

Expanded text:
no enim die sum in isto ferventis balnei dolio, et alio die transmittor cito tu, et mei fideles episcopi et abbates, et omnis ordo ecclesiasticus missis oblationibus, psalmodiis, vigiliis, eleemosynis, velociter liberatus ero de illo bullientis aquae dolio;sinistrorsum. Cumque respexissem, vidi ibi duo altissima dolia bullientia. Ista, inquit, tibi sunt praeparata, nisi te emendaveris et poenitentiam egeris de tuis nefandis delictis. Coepique tunc graviter horrere. Cumque cerneret comes meus in tanto pavore esse spiritum meum, dixit ad me: Sequere me ad dexteram partem luculentissimae vallis paradisi. Et gradientes contemplatus sum ingenti claritate cum gloriosis regibus sedere Hlotharium meum avunculum super lapidem topasion mirae magnitudinis, coronatum diademate pretiosm, vidensque me cominus accersivit me, blanda voce magna dicens: Karole, successor meus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃senciariũ lucdouicũ infantulũ. Tũ c̃tuens lotharius auus illius dix̃mihi
talis uid& iste.eẽ. infans qualis ille puer fuit quẽ statuit dñs i medio discipo¬
lorũ & dixit taliũ est inquid regnum caelorum. dico uobis quia angeli
eorũ sẽper uident faciem patris mei quim caelis est. Tuuero reddeillipo¬
testatem imperii per illũ silũ glomeris quem in manutenes
totũ in manu illius. Sicq p̾hocfactũ mirabile uisureuersus ẽ. sp̃s m̃s incor¬
riũ romanorũ. & qđ suꝑillũ non p̃ualeo agere. preripienteme
articulo meae uocationis adño. ds̃ quiiuorũ dominatur & mor¬

Expanded text:
inpraesentiarum Hludogvicum infantulum. Tunc contuens Hlotharius avus illius, dixit mihi: Talis videatur iste esse infans qualis ille puer fuit quem statuit Dominus in medio discipulorum, et dixit: Talium est regnum coelorum; dico vobis quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui testatem imperii per illud filum glomeris quod in manu tenes.totum in manu illius: sicque, post hoc factum mirabile, reversus est spiritus meus in corrium Romanorum: et quod super ipsum non praevaleo agere, praeripiente me articulo vocationis meae, Deus, qui vivorum dominatur et mor
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃dic̃re. seminauimꝰ discordias. & incentores malorũ
fiumꝰ Vndenos incendimꝰ ũstistartareis suppliciis & nos
& alii omicidiorũ & rapinarũ amatores . Hucetiam
&tui ep̃i & populi satellitũ uenient. quisimilit̾ amant nunc
facere Et dũ hectre mebund auscultarẽ. eccenigerrimi
demones auolantes cũ uncinis igneis uolebant app̃hendere
filũ glonieris quẽ ĩmanu tenebã & ad setrahere. sedreuerbe¬
rantibus radus illius glomeris ñualebant filũ c̃tingere
ipsosputeos sulphureos p̃cipitare. sed dactor m̃s quiportauit
glomerẽ iactauit suꝑscapulas meas filũ glomeris & duplicaũ
illũ traxitq mep̾sefortit̃ sicq ascendimꝰ suꝑmontes altis¬
simos igneos deqͥb oriebant᷑ paludes & flumina feruencia.
& õnia metallorũ genera bullientia Ubirȩpperi innume¬
ras animas hominũ & principũ patris mei & fr̃m neorũ & meoꝵ¬
p̃cipitatas. aliasusq ad capillos alias usq adm̃tũ. aliasusq

Expanded text:
es malorum fuimus; unde nunc incendimur in istis Tartareis suppliciis, et nos, et alii homicidiorum et rapinarum amatores: huc etiam 162 tui episcopi et satellites venient, qui similiter amant nunc facere. Et dum haec tremebundus auscultarem, ecce, nigerrimi daemones advolantes cum uncis igneis volebant apprehendere filum glomeris quem in manu tenebam, et ad se attrahere; sed, reverberantibus radiis illius glomeris, non valebant filum contingere.ipsos puteos sulphureos praecipitare: sed ductor meus, qui portabat glomerem, jactavit super scapulas filum glomerisillum, traxitque me post se fortiter, sicque ascendimus super montes altissimos igneos, de quibus oriebantur paludes, et flumina ferventia et omnia metallorum genera bullientia Ubi reperi innumeras animas hominum et principum patris mei et fratrum meorum praecipitatas, alias usque ad capillos, alias usque ad mentum, alias usque
Abbreviated transcription (Latin):
supplicus & tẽ nimis c̃strictꝰ angustia putauim estatĩ demergi ũpsis sup¬
plicis agigantib: nigerrins. quiipsã uallẽ inflãmabant cuncas
generib: ignũ Et ualde tremens filo glomeris illumunantte ocilos
meos uidielatere uallis paulis ꝑ albescere lucẽ ibiq duos fontes fiuere.
unꝰ nimiũ colid̃ alt̃ uͦ clar̃ &tepid̃ & erant duoibi dolia. Cũq illucirẽ
filo glameris regente gress meos intut suꝑ unũdoliũ ubierat feruens a qu
uid ibistare genitorẽ meũ hluedouicũ usq ad femora & niinia dolore
ꝑculsus & angore aggrauatꝰ. dix adme: dominꝰm̃s harole. noltumer:

Expanded text:
suppliciis; et tunc nimis constrictus angustia, putavi me statim in ipsa demergi supsuppliciis; et tunc nimis constrictus angustia, putavi me statim in ipsa demergi supplicia a gigantibus nigerrimis qui ipsam vallem innammabant cunctis generibus ignium. Et valde tremens, filo glomeris illuminante oculos meos, vidi e latere vallis paulisper albescere lucem, ibique duos fontes fluere, unus nimium calidus, alter vero clarus et tepidus; et erant ibi duo dolia. Cumque illuc irem filo glomeris regente gressus meos, intuitus super unum dolium in quo erat fervens aqua, vidi ibi stare genitorem meum Hludogvicum usque ad femora, et nimis dolore perculsus, et angore aggravatus dixit ad me: Dominus meus Karole, noli timere;
Abbreviated transcription (Latin):
ntia flumina & nietallos diũ sagenera sustiuemꝰ torm̃ta
cũ adhȩc tinid ĩten derẽ. audiuiretrome animas
damare potentes potent̃ torm̃tapatiunt᷑ : & respȩxi & uidisupripas
fluminis bullientis fornaces piceos & sulphureos plenos magnis draconib
& scorpionib: & serpentib: diũsis generib: Iubi &iã uidi aliquos patrisme
Heu nob harole uides quã grauia habemꝰ torm̃ta ꝓpt̃ nr̃am maliciã
& suꝑbiã & mala c̃silia quae regib nr̃is & tibi dedimꝰ ꝓpt̃ rẽ cupidicite :
Cũq hȩc dolendo c̃gemescerẽ c̃currer c̃trame dracones aꝑtis & plenis
faucib igne & sulphure & pice uolentes me ĩ gluttire: Atductor m̃s
illoꝵ. ignea & ꝓtrax̃me ualidius & descendimꝰ ĩuna niaximã uallẽ. quȩ era
exuna parte tenebrosa ardens uelut cdibanꝰ gnis exalia uͦ parte tã amoe¬
nissima & splendidissima ut nulla ratione dicere ualeã Uertiq me ẽga
tenebrosã & flamiuomã partẽ uidiq ibialiqͦs reges mei generis. ex̃. magnis

Expanded text:
ina et metallorum diversa genera sustinemus tormenta, et cum ad haec timidus intenderem, audivi retro me animas clamare: Potentes potenter tormenta patiuntur . Et respexi, et vidi super ripas fluminis bullientis fornaces piceas et sulphureas, plenas magnis draconibus et scorpionibus et serpentibus diversi generis; ubi etiam vidi aliquos patris mei Heu nobis, Carole! vides, quam gravia habemus tormenta, propter nostram malitiam et superbiam, et mala consilia, quae regibus nostris et tibi dedimus, propter cupiditatem. Cumque dolendo contremiscerem, accurrerunt ad me dracones apertis faucibus plenis igne et sulphure et pice, volentes me inglutire. At ductor meus illorum ignea, et pertraxit me validius. Et descendimus in unam vallem, quae erat ex una parte tenebrosa, ardens velut clibanus ignis; ex alia vero parte tam amoenissima et splendidissima ut nulla ratione dicere valeam. Vertique me contra tenebrosam et flammivomam partem, vidique ibi aliquos reges mei generis in
Abbreviated transcription (Latin):
abincarnatione dñi .dLuxx.iiiͦiͦ. quiita integri
ab omni corruptione cumuestimentis quib: induti
fuerant repertisunt: quasi eodem fuissent die se¬
praesto lata aduenerat uotis : Sacerdotes. monachi.
omnisq dericorum chorus : una cũ fidelibus aderant
plebibus. Tumcum hrmnorũ laudibus tumuli ape¬
riuntur: De quibus tantus ineffabilis fraglantiae
odor produit : ut mira dulcedine non solũ inecclesia
circum stantem populũ. uerũ &iã inatrus sitam
replet plebem: In latisunt aut̃ in ecclesiã scũpłi

Expanded text:
ab incarnatione Domini DCCXXVIIII. Qui ita integri ab omni corruptione cum vestimentis quibus induti fuerant reperti sunt, quasi eodem die fuissent sepraestolata advenerat. Sacerdotes, monachi clericorumque chori una cum fidelibus aderant plebibus. Tunc cum ymnorum laudibus tumuli aperiuntur, de quibus tantus ineffabilis fraglantiae odor prodiit, ut mira dulcedine non solum in ęcclesia circumstantem populum, verum in atriis sitam repleret plebem. Inlati sunt autem in ęcclesiam sancti
Abbreviated transcription (Latin):
undiq grauiter p̃mebat. dignis tandẽ indigentium
usibus deputauit : Et dudum defunctis : thesaures
suos misit: Alieni temporis uota : dispensationẽ fecit
suam: Contigit enimtunc pauperũ turbam ꝓforibi
conclamare elemosinam petendo : Quibusille audit
ac reminiscens diuinae sententiae dicentis. qui obtur
aurem suam adclamort̃ pauperis. et ipse clamabit e

Expanded text:
undique graviter premebat, dignis tandem indigentium undique graviter premebat, dignis tandem indigentium usibus deputavit et dudum defunctis thesauros suos misit. Alieni temporis vota dispensationem fecit suam. Contigit enim tunc pauperum turbam prae foribus conclamare elemosinam petendo. Quibus ille auditis ac reminiscens divinae sententiae dicentis: Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse damabit e
Abbreviated transcription (Latin):
oicationis lumin eubiq radiare : et uelut lucerna ac censa
ion iam submodio. sed super cande l abrũ posita errorum
tenebris depulsis uiam ueritatis cunctis monstrare : pre¬
tatis et inisericordiae operam omnibus dare: Pauperũ
in desinenter curam agere: Viduarũ etpupillorũ causas
defendere : ꝑtregrinorum et hospitũ susceptiones iagni¬
perestudere: Ele mosinarũ distributionẽ largiter et hila¬
riter. cunctis administrare: Haec et hissimilia exempla
subiectae sibi plebi. indesinenter festinauit monstrare :¬
loruit enim sub illo xp̃i ecclesia: sicut monasteriũ ante
floruerat: Creuit gratus: decreuit metallis: Aliqua¬
daenim in grediens locum ubi eclesiae thesauri recon¬
diti erant: ipsos sibiiussit p̃sentari. etaliqua describi
plurima reseruans ut elemos inae pial argitio. esinusa
matris ecclesiae cumpietatis fructubenigne proce¬
deret: Nam quae otiose diu congesta fuerant. adre¬
primendam ualidac famis penuriã quaetun populos

Expanded text:
onis lumine ubique radiare et velut lucerna accensa non iam sub modio, sed super candelabrum posita, errorum tenebris depulsis, viam veritatis cunctis monstrare, pietatis et misericordiae operam omnibus dare, pauperum indesinenter curam agere, viduarum et pupillorum causas defendere, peregrinorum et hospitum susceptiones magnopere studere, elemosinarum distributionem largiter et hilariter cunctis administrare. Haec et his similia exempla subiectae sibi plebi indesinenter festinavit monstrare. Floruit enim sub illo Christi ecclesia, sicut monasterium ante floruerat. Crevit gratiis, decrevit metallis. Aliquando enim ingrediens locum, ubi ecclesiae thesauri reconditi erant, ipsos sibi iussit praesentari et aliqua describi, plurima reservans, ut elemosinae pia largitio e sinu sanctae matris ecclesiae cum pietatis fructu benigne procederet. Nam quae otiose diu congesta fuerant, ad reprimendam validae famis penuriam, quae tunc populos
Abbreviated transcription (Latin):
qui eundẽ xp̃i famulũ regias perducerent ad aedes : Nec
mora legati adbeatũ patrem ansbertum peruenientes
mandata regispandunt : ad aulam regiam ire compellunt
Morabatur enim p̃fatus rex inuilla clippiaco qua esita est
inparisiaco territorio ubi conuentũ magnũ populorũ
habens deutilitate actutela regni tractabat ut ad eius
consultũ ueluti agere consueuerat. nam conifessor
illius erat. deregni negotiis tractaret: Sed cum supra¬
dictus uirdĩ hoc audiss& : ilico agnouit non aliub ista
cuocatione fieri. nisi electionẽ ciuium rotomagensium in
ipso regi ad sensum p̃beri uelle Fertur etiam legatariis

Expanded text:
qui eundem Christi famulum regias perducerent ad aedes. Nec qui eundem Christi famulum regias perducerent ad aedes. Nec mora, legati ad beatum patrem Ansbertum pervenientes, mandata regis pandunt, ad aulam regiam ire compellunt, – morabatur enim praefatus rex in villa Clippiaco, quae sita est in Parisiaco territorio, ubi, conventum magnum populorum habens, de utilitate ac tutela regni tractabat, – ut ad eius consultum, veluti agere consueverat, – nam confessor illius erat, – de regni negotiis tractaret. Sed cum supradictus vir Dei hoc audisset, ilico agnovit, non aliud ista evocatione fieri, nisi electione civium Rotomagensium in ipso r
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter isdemuir uenerandus pontificatus conscen¬
deret gradũ: His enim diebus contigit ut beatus audo¬
enus rotomagensis urbis pontifex. plenus uirtutibus¬
et scis actibus ad ño uocatus migraret feliciter emundo
Incuius exequus beatus pater ansbertus una cum aliqui¬
bus monachorũ suorũ clericorũq ac sacer dotũ xp̃i co¬
horteplurima ad fuit: Qiuuigilias eiussacrae depositio¬
nissolem niter celebrantes. dignis exequi arũ honorarunt
debitae seruitutis obsequis: Post cuius sacrũ transitũ
neet desia depastore amisso iacturã pateretur cuncti ro¬
tomagensis urbis ciues. missa peticione adteo dericũ glorio¬
sũ regem cũ eius permissu et auctoritate. beatum sibi elege¬
runt ansbertũ consecrari antistitem: Quorũ electio ne
congaudens rex. qm̃ in eodem scõ patre sapientiã affatim
redundare. et religionẽ pollere cognouerat. ilicocorum
annuens petitionis electioni extemplo legatos dirigit.

Expanded text:
qualiter isdem vir venerandus pontificatus conscenqualiter isdem vir venerandus pontificatus conscenderit gradum. His enim diebus contigit, ut beatus Audoenus Rotomagensis urbis pontifex, plenus virtutibuset sanctis actibus, a Domino vocatus migraret feliciter e mundo. In cuius exequiis beatus pater Ansbertus una cum aliquibus monachorum suorum clericorumque ac sacerdotum Christi cohorte plurima adfuit. Qui vigilias eius sacrae depositionis sollemniter celebrantes, dignis exequiarum honorarunt debitae servitutis obsequiis. Post cuius sacrum transitum, ne ecclesia de pastore amisso iacturam pateretur, cuncti Rotomagensis urbis cives, missa petitione ad Theodericum gloriosum regem, cum eius permissu et auctoritate beatum sibi elegerunt Ansbertum consecrari antistitem. Quorum electione congaudens rex, quoniam in eodem sancto patre sapientiam affatim redundare et religionem pollere cognoverat, Uico eorum annuens petitionis electioni, extemplo legatos dirigit,
Abbreviated transcription (Latin):
gesta. etiam ex enodochium inbecilliũ ac de crepitorũ
pauperũ. ad instar duodeni apostolicinumeri constituit.
deutatis eis dem rebus qui sufficienter p̃berent alimo¬
niam: Alias quoq: duas constituit in eodem monaste¬
rio pauperũ xp̃i debiliũ mansiones : quos in octonario
exmultis sacrato numero singillatim octonos habitare
ficit Quibussine indigentia cotidianũ largiri uictũ
per henni ter censuit: Horũ uacatio nullaerat alia.
nisi horis constitutis diurnis nocturnis ue indomodñi
rsidere . orationi acuacationi diuinae deuote insistere.
ac tempore scĩ sacrificii. prosalute et saluatione populi
ep̃i. ec clesiaeq catholicae ubiquediffusae. uictimam
salutarem offerre : Omagna et inclita istius scĩ patris
opera quae non tantũ uerbis uolant . quantum uir¬
tutibus constant
edhis INTERIMOOSSIS. NUNC
iuuante supernae pietatis gratia narrare ad gredior.

Expanded text:
gesta etiam exenodochium inbecillium ac decrepitorum gesta etiam exenodochium inbecillium ac decrepitorum pauperum ad instar duodeni apostolici numeri constituit, deputatis eisdem rebus, qui sufficienter praeberent alimoniam. Alias quoque duas constituit in eodem monasterio pauperum Christi debilium mansiones, quos in octonario ex multis sacrato numero singillatim octonos habitare fecit, quibus sine indigentia cotidianum largiri victum perhenniter censuit. Horum vacatio nulla erat alia, nisi horis constitutis diurnis nocturnisve in domo Domini residere, orationi ac vacationi divinae devote insistere ac tempore sancti sacrificii pro salute et salvatione populi Christi ecclesiaeque catholicae ubique diffusae victimam salutarem offerre. O magna et inclita istius sancti patris opera, quae non tantum verbis volant, quantum virtutibus constant! 15. Sed his interim omissis, nunc, iuvante supernae pietatis gratia, narrare adgredior,
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiebat monita eis salutis impertiens : quomodo salui
esse possent. et uias iustitiae sine defectu alicuius tedu.
immobiliter retinerent: Cuius doctrina et exortatio¬
nibus phurimi corroborati munitiq: ad conuersionis festi¬
nantes gratiã plurima deferebant dona inspeciebus
diuersis p̃tiosorũ metallorũ. sed et possessionũ praedia
non nulla. indiuersis sita territoriis : quae cuncta curio¬
sus lector inspectis testamentis seu largitionibus eorun¬
dem fideliũ. facile repperiet Quae etiam ut multisli¬
quido patet : multi modam millenarii numeri effeceruNt
summam : Erat enim secundum dm̃ scĩtate religionis
omnimodis ornatus : in saeculari quoque argumen¬
tationis astutia prudens : Eiusq bonitatis a creligio¬
nis opinio longe lateq: laudabilis : immo imitabilis
ubique percucurrit:
NPRAEFATO NAM QUE UENERA¬
bili fontanallinsi monasterio. interfelici ab onitatis suae

Expanded text:
suscipiebat, monita eis salutis inpertiens, quomodo salvi suscipiebat, monita eis salutis inpertiens, quomodo salvi esse possent et vias iustitiae sine defectu alicuius tedii immobiliter retinerent. Cuius doctrina et exortationibus plurimi corroborati munitique, ad conversionis festinantes gratiam, plurima deferebant dona in speciebus diversis pretiosorum metallorum, sed et possessionum praedia nonnulla, in diversis sita territoriis; quae cuncta curiosus lector, inspectis testamentis seu largitionibus eorundem fidelium, facile repperiet. Quae etiam, ut multis liquido patet, multimodam millenarii numeri effecerunt summam. Erat enim secundum Deum sanctitate religionis omnimodis ornatus, in saeculari quoque argumentationis astutia prudens, eiusque bonitatis ac religionis opinio longe lateque laudabilis, immo imitabilis ubique percucurrit. 14. In praefato namque venerabili Fontanellensi monasterio inter felicia bonitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
cumulatus : His uirtutũ scãrum operibus ad ornatus :
in mediofrm ueluti lampas refulgebat accensa : Quadã
namquedie cũ more solito edicta legis diuinae in conuen¬
u omnium recitaret. ita ex affluentia eloquiorũ illius.
nimio caritatis ardore reddita sunt audientiũ corda
lãmi uoma ut plurimi exillis ad lacrimas compulsi.
inmensas cuncti potentidõ redderent gratesdicentes:
enedictus omnp̃s ds̃ : quitalem non nr̃i merito sed suae
bietatis intuitu dedit nobis rectorem: Diligebatur
enim acunctis ut uerus pater: et ipsi abeo sicuti deuotifilii:
Ipseautẽ studebat semperplus amariquamtimeri : et per¬
uigilicura in animabus saluand is animũ defigere : Cũ
igitur eiusdembeatiuiri p̃rogatiua meritorũ lon¬
gius daresceret : confluebant passim ad eum plurimi sal¬
uationis suae expetentes salubria consilia : Et qm̃ sacer¬
doti dignitate fulgebat. confluentiũ ad se confessiones

Expanded text:
cumulatus. His virtutum sanctarum operibus adornatus, cumulatus. His virtutum sanctarum operibus adornatus, in medio fratrum veluti lampas refulgebat accensa. Quadam namque die, cum more solito edicta legis divinae in conventu omnium recitaret, ita ex affluentia eloquiorum illius nimio caritatis ardore reddita sunt audientium corda flammivoma, ut plurimi ex illis, ad lacrimas conpulsi, inmensas cunctipotenti Deo redderent grates, dicentes: 'Benedictus omnipotens Deus, qui talem non nostri merito, sed suae pietatis intuitu dedit nobis rectorem'. Diligebatur enim a cunctis ut verus pater et ipsi ab eo sicuti devoti filii. Ipse autem studebat semper plus amari quam timeri et pervigili cura in animabus salvandis animum defigere. Cum igitur eiusdem beati viri praerogativa meritorum longius claresceret, confluebant passim ad eum plurimi, salvationis suae expetentes salubria consilia. Et quoniam sacerdotii dignitate fulgebat, confluentium ad se confessiones
Abbreviated transcription (Latin):
ad nõ uocatus uinculis terrenae corruptionis exutus
ad super nae ciuitatis gaudia feliciter migrauit:
coenobio post recessũ eiusdem sci pontificis lantberti
diuinonutu iuuante unanimes eiusdem congregationis
monachi : beatũ ansbertũ sibi elegerunt p̃esse rectorem:
pse autẽ post susceptam regim in iscuram. assidue medita¬
batur quale susceperat onus. uidelicet cõmissi a dño gregis
regere animas: et multorũ seruire moribus : Et quia erat
ad prime scãrum scripturarũ scientia affatim imbutus.
cõmisso sibi gregi in desinenter erogabat pabula aeternae
uiriditatis: uerbis& actibus itinera monstrans scaẽ con¬
uersationis : Erat enim sicut ceteris p̃latus : itacunctis
humilior: In uestitu uilis: incibomediocris Abstinentiae
iugideditus : pudicitia ornatissimus: Hilaritate cordis:
a corporis clarus: Patientiae uirtute . ac caritatis obse¬
quio elemosinarũq: largitionibus : abundantissime

Expanded text:
a Domino vocatus, vinculis terrenae corruptionis exutus, a Domino vocatus, vinculis terrenae corruptionis exutus, ad supernae civitatis gaudia feliciter migravit. coenobio post recessum eiusdem sancti pontificis Lantberti, divino nutu iuvante, unanimes eiusdem congregationis monachi beatum Ansbertum sibi elegerunt praeesse rectorem. Ipse autem post susceptam regiminis curam assidue meditabatur, quale susceperat onus, videlicet commissi a Domino gregis regere animas et multorum servire moribus. Et quia erat adprime sanctarum scripturarum scientia affatim imbutus, commisso sibi gregi indesinenter erogabat pabula aeternae viriditatis, verbis et actibus itinera monstrans sanctae conversationis. Erat enim, sicut ceteris praelatus, ita cunctis humilior, in vestitu vilis, in cibo mediocris, abstinentiae iugi deditus, pudicitia ornatissimus, hilaritate cordis et corporis clarus, patientiae virtute ac caritatis obsequio elemosinarumque largitionibus abundantissime