comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litate pieuli tot passim horrenda tot per¬
plexa tot lubrica tã multe dehortãciũ tã
multe detinenciũ ac ret̾hentiũ rerũ forme
atq utinã uel sũma tp̃ris ꝑcitate et iui¬
tilibus sarcinis abiectis inter tot adu̾sa
ex ad geratõe distriminũ det̾rere Ego
uero ꝙͣ lougissime t̾rores cũctos a mes
meorũq pectoribꝰ abesse cupio idq õibꝰ
qua rudiculũ in modũ lr̃atores nr̃i suꝑbiũt
sed u̾am et non in libris tñi s in aĩs hĩtan¬
tem atq in rebꝯ positã non in u̾bis cuius
illud pͥncipiũ munꝰ reor tusculanis dispu
licitudines detrahit cupiditatibꝰ liberat
pellit timores Quid igit᷑ Ita pellendus ẽ
tumnor ut cantio nõ pellat᷑ ut rñ timidũ
igname sit incautũ ẽẽ demẽtie est putas
ne aũt in hac uia sub sisteᷤᷤ licitũ aut uagari
aut diuerte̾ ꝓpriisq uix usibꝰ suffecturũ
ingratis pueris tempo impende̾ cũ mo¬
lesto tñ infinito negocio adictus es ubiistos

Expanded text:
litate periculi: tot passim horrenda, tot perplexa, tot lubrica, tam multe dehortantium, tam multe detinentium ac retrahentium rerum forme. Atque utinam vel summa temporis parcitate et inutilibus sarcinis abiectis, inter tot adversaexaggeratione discriminum deterrere. Ego vero quam longissime terrores cuntos a meo meorumque pectoribus abesse cupio; idque omnibus qua ridiculum in modum literatores nostri superbiunt, sed veram et non in libris tantum sed in animis habitantem, atque in rebus positam non in verbis, cuius illud precipuum munus reor Tusculanis disputnimis, inanes solicitudines detrahit, cupiditatibus liberat, pellit timores». 11 Quid igitur? ita pellendus est timor ut cautio non pellatur; ut enim timidum ignavie, sic incautum esse dementie est. Putas ne autem in hac via subsistere licitum aut vagari aut divertere propriisque vix usibus suffecturum ingratis pueris tempus impendere? 12 Cum molesto tum infinito negotio addictus es; ubi istos
Abbreviated transcription (Latin):
ex alto ꝑmissũ erat ꝓp̃uis usq ad nouis¬
sinũ uite diem progredi nõ desuiã ꝙ si¬
nar nec despem pigre ẽt magist̾io senet¬
tutis doctior at melior fieri cotidie ahꝙͥ
re in ualeam Qd de feip̃o senex ille sapi
facturũ felicuisq successurũ sꝑo cũ passi¬
ones ex am̃o radicitꝰ cõuulse fuint peni¬
tusq om̃t exaruerint quibꝰ iam deo gr̃as
ꝑtius interpellor Reliquũ est ut qd̾ in ter¬
rena urbe neqͥmo nos in celesti ihrlm si

Expanded text:
ex alto permissum erat, quamvis usque ad novisex alto permissum erat, quamvis usque ad novissimum vite diem progredi non desinam quantum sinar, nec desperem pigre etiam magisterio senectutis doctior ac melior fieri, “quotidiequere michi valeam quod de se ipso senex ille sapiefacturum feliciusque successurum spero cum passiones ex animo radicitus convulse fuerint penitusque omnes exaruerint, quibus iam Deo gratias parcius interpellor. Reliquum est ut quod in terrena urbe nequivimus, nos in celesti Ierusalem, si
Abbreviated transcription (Latin):
ad unũ u̾m finẽ redigat᷑. Infiniũ quiddã
et mane est pot̾as sane si tarditati mee
mã nõ iubilei pͥncipiũ s fis adduceret
Qd̃ ip̃m prtitioni tue rũsum sit ut stias
me de affrica nr̃a quã iure tuo postulas
nõ mutasse ꝯsiliũ si eiũ unꝙͣ in lucem ue¬
met noli de fide ꝓmuuissi dubitare tnũ añ
dĩa liien petet urrũ illa ⁊ mors si te
hospitis. et ĩum̾s fortune repagulis
Detinet᷑ Que si cũcta cessarẽt tñ satius
Uisũ est illam domi mane̾ et cũ etate
cõquoqͥ at mat᷑ este̾ ne si añ tp̃us exis¬
set pomoꝵ more q̃ nuiatura rams de¬
cerxunt᷑ asꝑior euade̾t nec fret etatẽ
p̃sitim cũ nec reditus ẽẽt semel in putũ
eg̾sse ⁊ ingenii mei incredibilł nutatõ
in dies fieret De huc forte aliud ꝯsiliũ
cupiã incumbamq luna ultĩa Nam et
multa q̃ rememorabant᷑ ablata sunt.
et ego nisi fallor iam sũ quitꝙ ut essem

Expanded text:
ad unum verum finem redigatur, infinitum quiddam ad unum verum finem redigatur, infinitum quiddam et inane est. Pmam non iubilei principium sed finis adduceret. 5 Quod ipsum petitioni tue responsum sit, ut scias me de Africa nostra, quam iure tuo postulas, non mutasse consilium; si enim unquam in lucem veniet, noli de fide promissi dubitare: tuum ante omnia limen petet. Verum illa et morositate hospitis et innumeris fortune repagulis detinetur, que si cunta cessarent, tamen satius visum est illam domi manere et cum etate concoqui ac maturescere, ne si ante tempus exiisset, pomorum more que immatura ramis decerpuntur, asperior evaderet nec ferret etatem, presertim cum nec reditus esset semel in publicum egresse, et ingenii mei incredibilis mutatio in dies fieret. 6 Dehinc forte aliud consilii capiam incumbamque “lima ultima”, nam et multa que remorabantur, “ablata” sunt et ego, nisi fallor, iam sum quicquid ut essem
Abbreviated transcription (Latin):
rex nr̃ celo dignus erat tali rege tellꝯ
indigna ibi requies post laborẽ nob
post risũ lacͥme dolor post gaudiũ debebã¬
tur unoq actu et ip̃e suo iũgẽdꝰ auctori
et nos eramo ab muitẽ segregandi Qm
rem breui nuꝑ carmine questus sũ qd in
epłis tuũ nomiẽ hñtibꝰ ꝓhrmii locũ tenit
xodẽ ꝯsilio illam xp̃łe tũe tue ꝑtem t̾nfro
ubi pr̃re statũ misias uerbi eloqͣntibꝰ pre
ꝓesus ac misabiliter deplorasti nam et
nich est qd̾ tuis q̃rimoniis addi q̃at ⁊ u̾eor
ne prarrenti ocello confricatõ sit molesta
ne ue si semel incepo nullũ res exitum
ĩemat id quidẽ qd non in ultimis aduꝰ¬
sitatũ nureris ut me rome nõ inuenis
dĩnitꝰ sc̃m reor ne si congredi licuiss nõ
templa dei deuotõe catholica s uibis am¬
bitũ lustremꝰ curiositate poetita nõ aĩs
curã agentes s negociũ lr̃arim qd̾ licet
sit iotundi ssuusi pabulũ intellcrs nisi tũ

Expanded text:
Rex noster celo dignus erat, tali rege tellus Rex noster celo dignus erat, tali rege tellus indigna; sibi requies post laborem, nobis post risum lacrime, dolor post gaudium debebantur, unoque actu et ipse suo iungendus auctori et nos eramus ab invicem segregandi. 3 Quam rem brevi nuper carmine questus sum, quod in epystolis tuum nomen habentibus prohemii locum tenet. Eodem consilio illam epystole tue partem transeo ubi patrie statum, miserias verbis equantibus, pie prorsus ac miserabiliter deplorasti; nam et nichil est quod tuis querimoniis addi queat et vereor ne prurienti ocello confricatio sit molesta, neve si semel incepero, nullum res exitum inveniat. 4 Id quidem quod non in ultimis adversitatum numeras, ut me Rome non inveneris, divinitus factum reor, ne si congredi licuisset, non templa Dei devotione catholica sed Urbis ambitum lustraremus curiositate poetica, non anime curam agentes sed negotium literarum, quod licet sit iocundissimum pabulum intellectus, nisi tamen
Abbreviated transcription (Latin):
res alios nosti rex siculus dilatũ dyade¬
ma ꝑcepit int̾ eum s ungnaricũ regͣtore
pap utinã et̾na ꝯueniet papa nr̃ a morte
ꝓperet Sstiẽñ aũt dñ hec tibi scribem aĩa
agebat ꝙ dũ hoc leges exalaui̾t qui ut
Anno iubilro rome nõ uidiss.
te late̾ tue longis onfractibꝰ uiã
querũt et in galliis latitantẽ ꝑ ytaliam se¬
quũtur Amiꝰ ꝓpeinitegre circũactꝰ ẽ ita
nõ solũmodo uine uotis s nuite ẽt scͥpture
solatio prohibem᷑. hoc iuris in nob̃ habuit
fortima ex quo dit nos intactos preteriẽs
glutiũ nõb suauissimũ tq dulcissimũ una
mors rapint regem siculũ quo nicħ maiꝰ
nicħ ornaciꝯ tulerat etas nr̃a Ille qͥ nos
Uineus nõ copulerat corꝑe disũxit mo¬
rieus totũq ppositũ uite nr̃e mesta rerũ
imutatõe p̃uertit Sinittamꝰ aũt tctare
q̃ ret̾ctari uetat mexorabilis res nate.
et tacita pacĩa feramꝰ qd gͣuiꝰ sit lam̃tꝭ

Expanded text:
res alios nosti: rex Siculus dilatum dyaderes alios nosti: rex Siculus dilatum dyadema percepit interque eum et Hungaricum regnatorem pax, utinam eterna, convenit; papa noster a morte peret; Ostiensis autem, dum hec tibi scriberem, animam agebat, quam dum hec leges, exhalaverit, qui ut anno iubileo Rome non vidisset.te, litere tue longis anfractibus viam querunt et in Galliis latitantem per Italiam sequuntur, annus prope integer circumactus est. Ita non solummodo vive vocis sed mute etiam scripture solatio prohibemur; hoc iuris in nobis habuit fortuna ex quo die nos intactos preteriens, glutinum nobis suavissimum atque dulcissimum inimica mors rapuit, regem Siculum, quo nichil maius nichil ornatius tulerat etas nostra. 2 Ille qui nos vivens animo copularat, corpore disiunxit moriens totumque propositum vite nostre mesta rerum mutatione prevertit. Omittamus autem tractare que retractari vetat inexorabilis lex nature, et tacita patientia feramus quod gravius fit lamentis.
Abbreviated transcription (Latin):
De te igit᷑ apud teip̃m q̃rerer nisi ĩuriã
inͥ illatã in libellis nr̃is qui ibi sunt ut
lr̃e tue testent᷑ p̃dulcit̾ emendasses qͥ¬
buscũq fuisti diebus ⁊ noctibꝰ tam faĩ¬
meas singlari quodã desidio flagita̾es
u̾in ita est nat᷑a ut uehemẽtiꝰ nr̃os de¬
formes ꝙ alienos formoses filios dili¬
gamꝰ nec mepte ab illandato lic poe
dissant ꝙ aliquos ex libellis memo¬
ratis optare te s in iussu meo nolle
eos asportare uillicus neꝯ refert nes¬
cio quẽ torporem ardori tuo mixtũ iudi¬
cat ute̾ queso in me imꝙͣ meis retulis
iure tuo postremo nouis me cõem dñm
al bauensem cũ tuis lrĩs adiisse cuiꝯ rũsio
e gͣtum se hr̃e qd̾ scribis Cet̾m eo se am̃o
ẽẽ ut nũꝙͣ rõnũ pontificem in rebꝰ ꝓpriis
nõ pe futiget uidet᷑ in hũanis cupiditati¬
bus extelsior uotis suis modũ posuisse.
nec c̃ã fortune sue ꝙ aĩo gͣtulandũ. Rumo¬

Expanded text:
De te igitur apud te ipsum quererer, nisi iniuriam De te igitur apud te ipsum quererer, nisi iniuriam michi illatam in libellis nostris qui ibi sunt, ut litere tue testantur, predulciter emendasses; quibuscum fuisti diebus et noctibus tam famimeas singulari quodam desiderio flagitares. Verum ita est natura ut vehementius nostros deformes quam alienos formosos filios diligamus, nec inepte ab illaudato licet poedis. Sane, quod aliquos ex libellis memoratis optare te, sed iniussu meo nolle eos asportare villicus meus refert, nescio quem teporem ardori tuo mixtum indicat; utere, queso, in me inque meis reculis iure tuo. 7 Postremo noveris me comunem dominum Albanensem cum tuis literis adiisse, cuius responsio est gratum se habere quod scribis; ceterum eo se animo esse ut unquam Romanum Pontificem in rebus propriis non fatiget; videtur michi humanis cupiditatibus excelsior votis suis modum posuisse, nec tam fortune sue quam animo gratulandum. 8 Rumo
Abbreviated transcription (Latin):
N elicona nr̃m tnsalpinũ que ũ ad
fontez sorgie iam seneseentibus
musis sacer uenire Ibiqz me sine quinq
dies age̾ potiusti nec uenit in mentem
p̃r̃ amantissime dũ rgo absũ uel amenis¬
simis illis locis uel aĩo saltẽ tuo ut ad me
afficit᷑ deesse aliqͥd qd̾ suppleri facilime po¬
tuiss cũ eẽm adeo ꝓpinquꝰ ut pene pos¬
est an int̾ tot curarũ estus breue mͥ ruris
tui refrigeriũ muidisti s tale aliquid
suspitari ꝓ hibet spectatissima u̾tus tua
an indignũ censusti s id amor notissims
Urtat credi nulgam̃q de me tuũ utina
tam u̾m ꝙͣ mite iudiciũ et indulgens an
me uocatũ uenire nolle credidisti sed qñ
queso hant suꝑbi suspitõrm meru An
uo labori mes an occupatõiba peptisti
ꝙ si ita est minꝰ me signeri aut t̾rems
equo tenacio inh̾ente extimus pate sit
sit dc̃m tua quotũq mẽ uerto nestio qud
occurrit qd nre mirari cogat h ꝯsilũ tuu

Expanded text:
n Elicona nostrum transalpinum, qui est ad fontem Sorgie iam senescentibus musis sacer, venire ibique me sine quinque dies agere potuisti? nec venit in mentem, pater amantissime, dum ego absum, vel amenissimis illis locis vel animo saltem tuo, ut ad me afficitur, deesse aliquid quod suppleri facillime potuisset, cum essem adeo propinquus ut pene vivest? an inter tot curarum estus breve michi ruris, tui refrigerium invidisti? sed tale aliquid suspicari prohibet spectatissima virtus tua. An indignum censuisti? sed id amor notissimus vetat credi vulgatumque de me tuum, utinam tam verum quam mite iudicium et indulgens. 3 An me vocatum venire nolle credidisti? sed quando, queso, hanc superbie suspitionem merui? an vero labori meo, an occupationibus pepercisti? quodsi ita est, nimis me segnem aut terrenis equo tenacius inherentem extimas. 4 Pace sit dictum tua, quocunque me verto, nescio quid occurrit quod me mirari cogat hoc consilium tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
assidue p̃mit᷑. Sen tis illud gnde discrimen
illud g̾ue negociũ qd intͣntibꝰ uiam uite hnos
obicit᷑ longũ iter asperũq breue tp̃us ⁊ ad¬
uersum dextior trames arduus augustus
uepricosus scrupr̃s ea nõb ad u̾am uitam
semita est ac leua malorũ excet peuas et
ad impia tartara mittit ꝙnec maro noster
ignorat nec pictagoras ignorabat dũ ladm
uescigiis insistens seͥpture suꝑuatuã s uite
utilem lr̃am in mende ingemi mallearet bi
cornis et exemplaris lr̃a dexto tormi arctõ¬
ritendit ad sydera beuo altior in trã curua¬
ta reflectit᷑ ea ut auĩt ad inferos ẽ ma
et illa quidẽ in cessu ac dulcior exitu mes
satis exacta custodia ẽẽ pt et pene ꝙ ꝙ̃¬

Expanded text:
assidue premitur? — sentis illud grande discrimen, assidue premitur? — sentis illud grande discrimen, illud grave negotium quod intrantibus viam vite huius obicitur: longum iter asperumque, breve tempus et adversum; dexterior trames arduus angustus vepricosus scrupeus; 6 ea nobis ad veram vitam semita est, at leva malorum Exercet penas et ad impia tartara mittit; quod nec Maro noster ignorat, nec Pythagoras ignorabat, dum Cadmi vestigiis insistens, scripture supervacuam sed vite utilem literam in incude ingenii mallearet. 7 Bicornis et exemplaris litera dextro cornu arctior tendit ad sidera, levo latior in terram curvata reflectitur; ea, ut aiunt, ad inferos est via, et illa quidem incessu letior ac dulcior, exitu mestsatis exacta custodia esse potest et pene
Abbreviated transcription (Latin):
cusatio seq̃ret᷑ culpa oẽn in nicholaum
alsiense barbatũq meũ reflectẽs qͥ seꝑe
reqͥsiti auxiliarẽ sibi calaniũ deuegassẽt
sit qui ego ab hom̃e magnas res agente
W̾ba magnope nõ requiro Ocio tñ ꝙuis
ip̃e de se hũiliꝰ senciat eũ si rñdere uelit.
aliena ope nõ ege̾ mͥ aũt fateor młto gͣciꝰ
fu̾i̾t si more suo lingͣ taceat res loqͣnt᷑ et
calamo quescente inͥ clarissimoꝵ oxerũ
fama rñdeat neq eñ id scribendo egi ut
eloq̃ntiã uiri illius s ut magsicentiam
excitarẽ alt̾a erat ut te moue̾m iã tandẽ
scolas gͣmatice dimĩtt̾es neq totã uitam
Ĩn donati regulis ut u̾bo xius utar amit¬
tes Duo hec in illius tanti iuri lrĩs Alt̾m
re pliniũ fidit ꝓfe̾ndũ legi de quo licet ĩ
tudine radicata repente ꝯuellere sm̃am¬
tũ meã tuo utendam arbitrio pantꝭ accipe
Sentis acutissime uir quis .n. nõ senciat qͦ

Expanded text:
cusatio sequeretur, culpam omnem in Nicolaum cusatio sequeretur, culpam omnem in Nicolaum Alifiensem Barbatumque meum reflectens, qui sepe requisiti auxiliarem sibi calamum denegassent. 3 Atqui ego ab homine magnas res agente verba magnopere non requiro; scio tamen, quamvis ipse de se humilius sentiat, eum si respondere velit, aliena ope non egere. Michi autem, fateor, multo gratius fuerit si more suo lingua taceat, res loquantur et calamo quiescente michi clarissimorum operum fama respondeat; neque enim id scribendo egi ut eloquentiam viri illius, sed ut magnificentiam excitarem. 4 Altera erat ut te monerem iantandem scolas grammatice dimitteres neque totam vitam in Donati regulis, ut verbo eius utar, amitteres. Duo hec in illius tanti amici literis, alre plurimum fidit, perferendum legi; de quo licet in tudinem radicatam repente convellere, s meam tuo utendam arbitrio paucis accipe. 5 Sentis, acutissime vir, — quis enim non sentiat quo
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia custodit᷑. Rosa int̾ spinas hĩtat
int̾ difficultates uirtꝰ prtꝰ curas głia Illit
se putas tũc incipies hũt optinus ⁊ regis
et rei pu ͦ ͤ curis exce quibꝰ exagitatꝰ ⁊
feliciꝰ hic aget ⁊ postꝙͣ hinc abierit ut
Cic̾o oppinat᷑ et nos scimꝰ uelocior ad se¬
des ethereas ꝑuolabit Uale pr̃ie decus
consilium ut scolis gramatice dimiss̾
altius aspiret
lle uir clarus quẽ c̾tatĩ gaudẽt et
genuisse Nlorentia et ncapolis pos¬
si dere an humeris ad głiam ut hercules
ꝯuondã uel arlanteo celũ uertia nõ ad pe¬
nam ut gigantis ethua c̾uicibꝰ menuibͤ
nũe ingens trinachii regni moles ille inꝙͣ
manu sua mirifice hũilitatis simł ethu¬
manitatis epłam scripsit cuiꝰ unu pars
i hant fine siñam scripta erat ut post
dc̃am michi honorificentissĩãs salutẽ suꝑ
eo qꝙ̃ ad brãs meas nõ rñdiss urbana ex¬

Expanded text:
diligentia custoditur. Rosa inter spinas habitat, diligentia custoditur. Rosa inter spinas habitat, inter difficultates virtus, inter curas gloria; illic se putas, tunc incipies; hunc “optimis” et regis et reipublice curis “exerce, quibus exagitatus” et felicius hic aget et postquam hinc abierit, ut Cicero opinatur et nos scimus, “velocior” ad sedes ethereas “pervolabit”. Vale, patrie decus orentinum, consilium ut scolis grammatice dimissis, altius aspiret. 1 Ille vir clarus quem certatim gaudent et genuisse Florentia et Neapolis possidere, cuius humeris ad gloriam ut herculeo quondam vel atlanteo celum vertici, non ad penam ut giganteis Ethna cervicibus, incumbit nunc ingens Trinacrii regni moles, ille, inquam, manu sua mirifice humilitatis simul et humanitatis epystolam scripsit, 2 cuius una pars in hanc ferme sententiam scripta erat ut post dictam michi honorificentissimam salutem, super eo quod ad literas meas non respondisset, urbana ex
Abbreviated transcription (Latin):
sequat᷑ et moribꝰ sepe riũ cũ cet̾arũ rerũ
tũ p̃cipue ingemorũ mutatõ felix fuit iã
bonus est qui siłis fieri studet młta dixi s
p̃ magnitudine rerũ pauca plura etenĩ
sunt que restant Tu quidẽ ꝓpe omĩa p̃cla¬
rissime uir humĩs tuis sentis incumbeꝰ u̾m
amore indicioq c̾tissimꝰ. Duxq ẽt nurͥga
ꝯsiliorũ eius nõ chiron achilli gͣcior nõ palmurꝰ
enee nõ ꝓbilogete h̾culi non lelius affrica
no kya ergo ꝑfice qd cepisti oĩa fert eĩ cari¬
tas, oĩa uineit amor. Prosc̃o añt qui glorie
ꝑtem petit ꝯĩs est ut sollicitudinis ꝑtẽ ferat
Aurũ ꝓfunde fodit᷑ de longinquo uehunt᷑ aro¬
mata Thus sabeis sudat arboribꝰ miricen Si¬
don ebur iudia margaritas mittit occeauꝰ
difficile parat᷑ om̃e qd̵ in xc̃io est non esti
q̃ situ facilis p̃ciosessima rerũ u̾tus auro splẽ¬
didior fama est labore q̃rit᷑ Studio det̾git᷑

Expanded text:
sequatur et moribus. Sepe enim cum ceterarum rerum sequatur et moribus. Sepe enim cum ceterarum rerum tum precipbonus est qui bono similis fieri studet. 37 Multa dixi, sed pre magnitudine rerum pauca; plura etenim sunt que restant. Tu quidem prope omnia, preclarissime vir, humeris tuis sentis incumbere; verum amore iudicioque certissimus, duxque et auriga consiliorum eius; non Chiron Achilli gratior, non Palinurus Enee, non Philotetes Herculi, non Lelius Africano. 38 Eia ergo perfice quod cepisti; omnia fert enim caritas, Omnia vincit amor. Profecto autem qui glorie partem petit, consequens est ut solicitudinis partem ferat. Aurum profunde foditur; de longinquo vehuntur aromata; thus sabeis sudat arboribus; muricem Sidon, ebur India, margaritas mittit occeanus; difficile paratur omne quod in precio est; non est quesitu facilis preciosissima rerum virtus; auro splendidior fama est; labore queritur, studio detergitur,
Abbreviated transcription (Latin):
longa licentia de pranatos corrigat/ sñquo
spes salutis ne dicã uictorie nuilla est hoc
ab illo alia sumat ab aliis e quibꝰ om̃ibus
ꝑficiat clarũ uirũ quotq in signia nomĩa
p̃cessunt tot sibi magr̃os uite tot duces ad
głiam datos stiat nõ minꝰ interdũ accen¬
dũt gn̾osos am̃os exempla ꝙͣ p̃mia n ͨ minꝰ
u̾ba ꝙͣ status iuuat laudatis fese conferre
nomĩbꝰ et pulcra emulatõ est q̃ de u̾tute
suscipit᷑ At ne curiosa inquisitõe tp̃s t̾ram
ht̃ añ ocłos rex tuus nõ ꝑegrinũ uetustũq
sed recens ad domesticũ ututũ om̃ insi me
amor fallit ex ẽplar ydoneũ Illustrez ad
dmnũ eius patruũ robertũ cuiꝰꝙͣ regno uti¬
lis uita ẽẽt mors dãpnosissima declarant᷑
sllũ intueat᷑ ad illius regula se ꝯformet
in illo se nitidissimo speculo ꝯtempletur
Ille sapiens ille magnimis Ille mites ille
rex regũ erat illũ ut tp̃re ut sang̾ne sic aĩo

Expanded text:
longa licentia depravatos corrigat, sine quo longa licentia depravatos corrigat, sine quo spes salutis, ne dicam victorie, nulla est. 35 Hoc ab illo, alia sumat ab aliis, e quibus omnibus perficiat clarum virum; quotque insignia nomina precesserunt, tot sibi magistros vite, tot duces ad gloriam datos sciat; non minus interdum accendunt generosos animos exempla quam premia, nec minus verba quam statue; iuvat laudatis se se conferre nominibus et pulcra emulatio est que de virtute suscipitur. 36 Ac ne curiosa inquisitione tempus teram, habet ante oculos rex tuus non peregrinum vetustumque sed recens ac domesticum virtutum omnium, nisi me amor fallit, exemplar ydoneum: illustrem ac divinum eius patruum Robertum, cuius quam regno utilis vita esset, mors damnosissima declaravit. Illum intueatur; ad illius regulam se conformet; in illo se nitidissimo speculo contempletur; ille sapiens, ille magnanimus, ille mitis, ille rex regum erat; illum ut tempore, ut sanguine sic animo
Abbreviated transcription (Latin):
na sola suspieiat ⁊ miret᷑. Arma equi lute̾
suppellex regia pax et bellũ ex̾citatio regis
sunt utrobiq rõnis artibꝰ regnet q̃ sunt
Ut maro menũt patiq impone̾ mor̃e ꝑ ce̾
subiectis ⁊ debellare suꝑbos postremo no¬
rit hant uita alrã esse magni discriminis
nõ ad ludũ iocundũ nõ ad mers ociuĩ nõ ad
degentem luxũ ad ncħ aliud denũ hom̃ibꝰ
datam ꝙͣ ut breui mito et̾nitatis aditum
pandat et faine mat̾iam sempit̾ie Itaq
rerũ se bonarũ docilrm p̃beat cupide legat
atq audiat maiorũ gesta nr̃orũ et exẽplorũ
mllastriũ sit scruta tor sollicitꝰ et feruidus
mntator illud nomĩati domi teneat qd̾ olim
ab illo magnifito minuicarũ urbiũ euersore
sernatũ in ex̃citu munãtino multis Dende
Romanis ducibꝰ discipline militaris exẽplũ
fuit ⁊ sicut ille castris sit iste urbibus ac
regno instrum̃ta luxurie depellat ⁊ mores

Expanded text:
na sola suspiciat ac miretur. Arma equi litere na sola suspiciat ac miretur. Arma equi litere supellex regia, pax et bellum exercitatio regis sint; utrobique romanis “artibus” regnet, que sunt, ut Maro meminit, pacisque imponere morem, Parcere subiectis et debellare superbos, 33 Postremo norit hanc vitam aleam esse magni discriminis, non ad ludum iocumque, non ad iners otium, non ad degenerem luxum, ad nichil aliud demum hominibus datam quam ut brevi merito eternitatis aditum pandat et fame materiam sempiterne. Itaque rerum se bonarum docilem prebeat, cupide legat atque audiat maiorum gesta nostrorum et exemplorum illustrium sit scrutator solicitus et fervidus imitator. 34 Illud nominatim domi teneat quod olim ab illo magnifico inimicarum urbium eversore servatum in exercitu numantino, multis deinde romanis ducibus discipline militaris exemplum fuit, ut sicut ille castris sic iste urbibus ac regno instrumenta luxurie depellat et mores
Abbreviated transcription (Latin):
Gratitudinẽ mutis ẽt aĩantibꝰ inc̾tã t̾piter
huãnis abẽe prctoribꝰ eam cet̾is ornam̃to
regi ẽt p̃sidio fore ingͣtiendinẽ regni ner¬
uosq Roburq corrũpere dũ ⁊ oblinoso pi¬
get obsequi et ing̃ti am̃ uoraginẽ fundo.
carente peritis explere muneribꝰ Sem
atur cũqz qui rex fiat ⁊ si ante fui̾t expe¬
ditus ac liber ex illo tũ honestam suscipere
s laboriosũ ac sollic̾tã sinitutẽ et sub qua
publͣ sit lib̾tas uiuendũq sibi deinceps ex¬
⁊ requiri solere de manibꝰ p̃sidentiũ quitgͥ.
uulgus errau̾it nichil sibi ꝓpriũ uelit p̃ter
sceptrũ et dyadenia et que huic orit᷑ curã
de salute oĩm głiosam sed difficilem ac mł¬
torũ capitũ ydreq nõ dissinile renascenti
p̃stet acmoniã ingenio debitã u̾ecundiam
etati u̾tute gn̾i Imꝑio maiestatez purpu¬
ram sꝑuas contẽpuat gẽnias desxiciat uo¬
luptates et irrideat unui̾sa que fugiãt etꝰ¬

Expanded text:
itudinem mutis etiam animantibus insertam, turpiter humanis abesse pectoribus; eam ceteris ornamento, regi etiam presidio fore; ingratitudinem regni nervos roburque corrumpere, dum et oblivioso piget obsequi et ingrati animi voraginem fundo carentem perituris explere muneribus. 3atur, eumque qui rex fiat, etsi ante fuerit expeditus ac liber, ex illo tamen honestam suscipere sed laboriosam ac solicitam servitutem et sub qua publica sit libertas; vivendumque sibi deinceps ex “componi” et requiri solere de manibus presidentium quicquid vulgus erraverit. 32 Nichil sibi proprium velit preter sceptrum et dyadema, et que hinc oritur curam de salute omnium, gloriosam sed difficilem ac multorum capitum hydreque non dissimilem renascenti. Prestet acrimoniam ingenio debitam, verecundiam etati, virtutem generi, imperio maiestatem; purpuram spernat, contemnat gemmas, despiciat voluptates et irrideat universa que fugiunt, eter
Abbreviated transcription (Latin):
uiribꝰ ne unꝙͣ nubes excidat qua silue¬
sem tuũ ỹmo inxũ ymo nr̃m ut ait ille
Uirũ ꝑ se amari dignissimũ tota ut in¬
bes mẽte suscipio utiuã aliqua michi tã¬
dem alr̾ ꝙͣ uerbis retegendi aĩmi detur
occa ͦ uel si fato uetitũ est utinã eque ut
cũ aĩm ille tacẽtis intelligat et faciet spo.
In u̾siculis aũt ad te scͥptis qͦs tam ardentꝰ
efflagitas scito pluni scdi ꝯsilio opus ẽẽ.
ꝙͣ ytalia excedens in prĩa sua uerone .s.
ingenti uirorũ illustriũ Comitatũ acie
dimisi ħ mͥ plinius nusꝙͣ est nec alti qd̾
equidẽ ego nou̾im insi rõno pontifiei Is
aũt fando audisti ab ip̃o mortis uestibulo

Expanded text:
viribus ne unviribus ne unsem tuum, imo meum, imo nostrum, ut ait ille, virum per se amari dignissimum, tota, ut iubes, mente suscipio; utinam aliqua michi tandem aliter quam verbis retegendi animi detur occasio, vel si fato vetitum est, utinam eque ac tu animum ille tacentis intelligat! et faciet, spero. 7 In versiculis autem ad te scriptis, quos tam ardenter efflagitas, scito Plinii Secundi consilio opus esse, quem Italia excedens in patria sua, Verone scilicet, ingenti virorum illustrium comitatum acie dimisi. Hic michi Plinius nusquam est, nec alteri, quod quidem ego noverim, nisi Romano Pontifici; is autem, ut fando audisti, ab ipso mortis ve
Abbreviated transcription (Latin):
amõ est nec ualeo cũ mira lingue mortãl
nubecillitas ad te p̃ferre qd̾ cupio s bã
ht̃. ix̃x aim meũ uides et qd̾ ibi stptũ est̃
ꝑlegis uocesq ꝯceptas uel silentio exau¬
dis ⁊ qd̃ de paucis sꝑo/ quidꝙͦ tecũ loquor
non tui instructio s benane am̃ mei est
intueor eo magis et miror ⁊ amplector
et diligo eoq magis a te diligi gandeo.
tuoq iudicio mͥ ix̃e sũ carior defectibusq
meis interblandior qi nũꝙͣ tibi tuli uiro
possem ẽẽ tam carꝰ nisi aliqd̾ in me lumẽ
añ uidisses quo ego qui uitinior sũ fateor
non uideo neq si acriꝰ intendis te uisu¬
errore tuo felix sum q̃ cum amucis fers oĩ¬
bus mea sors est/ nllꝯ tñ etror m̃õ mes
gͣtior ꝙͣ tuus nullus ue ꝙͣ magis sẽpit̾nũ
uelimi simł eñ ⁊ coequena erit amicitia
hͦ michi nõ dubito p̃stabit amor tuo hoc
ingeniũ meũ utan eñ forma enitarq pro

Expanded text:
animo est, nec valeo tamen — mira lingue mortalis animo est, nec valeo tamen — mira lingue mortalis imbecillitas! — ad te perferre quod cupio; sed bene habet: ipse animum meum vides et quod ibi scriptum est perlegis vocesque conceptas vel in silentio exaudis, et quod de paucis spero, quicquid tecum loquor, non tui instructio sed levamen animi mei est;intueor, eo magis et miror et amplector et diligo eoque magis a te diligi gaudeo tuoque iudicio michi ipse sum carior defectibusque meis interblandior, quasi nunquam tibi tali viro possem esse tam carus, nisi aliquod in me lumen animi vidisses quod ego, qui vicinior sum, fateor, non video neqd vis? errore tuo felix sum; que cum amicis fere omnibus mea sors est; nullus tamen error animo meo gratior quam tuus, nullus ve quem magis sempiternum velim; simul enim et coequeva erit amicitia. Hoc michi, non dubito, prestabit amor tuus, hoc ingenium meum; utar enim fortuna enitarque pro
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ ant ignorantibꝰ insultare r̾stat
ut amitos falue̾ iubras qͥͦs noĩare nõ acti¬
net nosti cor meũ quibꝰ in locis habitat.
Uaros ht̃ hospites s fidos uale felix et
temne uulgaria ⁊ dibꝰ iamiari suꝑ flu¬
mina babilonis.
¶Ad rundẽ familiaritꝰ
Am celerans die inscripto ẽpla clau¬
Ldebam dum rgo nũciꝰ alter ⁊ rpla
tua recens tm̃ pͥore dulcior tñrq suamor
erim multa mens loquit᷑ ad que disertisse¬
morũ ẽt lingna nõ sufficit et eĩceronia¬
na faciuidiã sit̾ ego oppinor in ilłiꝰ p̾tore
clarior fuit ꝙͣ in auribꝰ audientũ ⁊ man¬
tuam uatis altior ingenio musa ꝙͣ calamo
magnas res equare sinombꝰ et uerbis
arte ꝯtextis añi facͥem latentis oñdere
Is demũ puto sup̃mꝰ eloip̃tie finis est cui
dũ huana mens inhiat sepe calle medio
uicta subsistit Etce ego nũt aliqͥd s nures
impleret tuas optares dice̾ exemplar ñ

Expanded text:
videamur aut ignorantibus insultare. 10 videamur aut ignorantibus insultare. 10 ut amicos salvere iubeas, quos nominare non attinet; nosti cor meum quibus in locis habitat: raros habet hospites sed fidos. Vale felix, et temne vulgaria. Idibus Ianuariis, “super flumina Babilonis”. 5 Ad eundem, familiariter. 1 Iam celerans die inscripto epystolam claudebam, dum ecce nuntius alter et epystola tua recens tantum priore dulcior tantumque suavior erim? multa mens loquitur ad que disertissimorum etiam lingua non sufficit, et ciceroniana facundia, sicut ego opinor, in illius pectore clarior fuit quam in auribus audientium et mantuani vatis altior ingenio musa quam calamo. Magnas res equare sermonibus et verbis arte contextis animi faciem latentis ostendere, is demum, puto, supremus eloquentie finis est, cui dum humana mens inhiat, sepe calle medio victa subsistit. 3 Ecce ego nunc aliquid quod aures impleret tuas, optarem dicere; exemplar in
Abbreviated transcription (Latin):
fido memorie proiide q̃ p̾dulcit᷑ de amitiͣ
tua scribis qr nõ me solũ s om̃s qͥ michi
cari fu̾it ⁊ quibꝰ ego sum carus ardẽtissiã
caritate ꝯplecteris meq post alpes ac
maria plusꝙͣ lunteis ocłis plus ꝙͣ aprinis
ouribꝰ insigni quodã ⁊ uulgato amantũ
pͥulegio absentẽ absens audesq uidesq
uͣmo u̾o ubilib pñs es et si te tacente
nota sint nchi Iuuat tñ audire nec ꝑuũ
pspitati i ee cumulũ accessisse arbitror
ex eo die quo me sic amare in am̃ indux¬
isti s ub epłe tue finẽ grauit̾ ad modũ uẽ¬
cundeq scriptũ erat te uulgo uiłe siłto ⁊
fainiliaritas poetarũ quibꝰ uinice delec¬
tatis i uulgũ erũperint tibi u̾o̾ uł tacita
eptias et cali nostas et calces iᵈ prudẽ¬
tiam hoc nobilitatẽ añ tui decet u̾m et
hec quoq maior res est ꝙͣ ut a p̃tereunte
t̾ctanda sit/ et modesto nisi fallor ẽ ob¬
ruenda silentio ne ut ociũ nr̃m iactare

Expanded text:
fido memorie. 8 Proinde que predulciter de amicitia fido memorie. 8 Proinde que predulciter de amicitia tua scribis, qua non me solum sed omnes et qui michi cari sunt et quibus ego sum carus, ardentissima caritate complecteris, meque post Alpes ac maria plusquam linceis oculis, plusquam aprinis auribus insigni quodam et vulgato amantum privilegio “absentem absens audisque videsque” — imo vero ubilibet presens es — etsi te tacente nota sunt, michi iuvat tamen audire, nec parvum prosperitati mee cumulum accessisse arbitror ex eo die quo me sic amare in animum induxisti. 9 Sub epystole tue finem graviter admodum verecundeque scriptum erat te vulgo vilem, si lectio et familiaritas poetarum, quibus unice delectaris, in vulgus eruperint, tibi vero vel tacita eptias et noscas et calces; illud prudentiam, hoc nobilitatem animi tui decet. Verum et hec quoque maior res est quam ut a pretereunte tractanda sit, et modesto, nisi fallor, est obruenda silentio, ne aut otium nostrum iactare
Abbreviated transcription (Latin):
bas est tepidus ut lib tñ sua res agitur
extorsit caritas tua/ I dip̃m tñ in nlnibꝰ
fortiine sitũ erit ut magna ꝑs rerũ optiꝰ¬
⁊ suauissimꝰ p̃sul nr̃ magno inxu adiuat
⁊ bonã syem hr̃e inbet credo plus fidei in
hñs ꝙͣ abbas memoratus qui forte tã scũs
est ut om̃s alios celestes putet Talis quẽ
scire postulas illiꝯ negoci status ẽ S xiũ
qualẽtunq iam pridẽ res exitũ ĩuenisseti
nisi obstitiss morbꝰ pontificis maxĩ diut᷑¬
nus ac gͣuis quo ut uides imꝑatorũ ⁊ r̾gũ
negocia retardant᷑ ldeoq ꝓcuis indignor
huic inͥ quoq longioris mora cãs texuisse
fortuuã s⁊ indignor tñ de qua re carmen
tibi brene iã sc̃psi qd̾ ideo nindũ mitto
qr ut ex ordĩe huiꝰ det̾cabłis ergastuli
mẽtõrm face̾m de qͣtuor uetibꝰ labernichis
pͥus ibi mentio fc̃a est et de ordine dubi¬
toneq mõ qͥs osulam libri assũt et parũ

Expanded text:
bas est tepidus, utlibet tamen sua res agitur.bas est tepidus, utlibet tamen sua res agitur.extorsit caritas tua; idipsum tamen in manibus fortune situm erit, ut magna pars reru suavissimus presul noster magno nisu adiuvat et bonam spem habere iubet, credo plus fidei michi habens quam abbas memoratus, qui forte tam sanctus est ut omnes alios scelestos putet. Talis quem scire postulas, illius negotii status est. 6 Sedenim qualemcunque iampridem res exitum invenisset, nisi obstitisset morbus Pontificis Maximi diuturnus ac gravis, quo, ut vides, imperatorum et regum negotia retardantur; ideoque parcius indignor hinc michi quoque longioris more causas texuisse fortunam, sed indignor tamen. 7 De qua re carmen tibi breve iam scripsi, quod ideo nondum mitto quia ut ex ordine huius inextricabilis ergastuli mentionem facerem, de quattuor veteribus labyrinthis prius ibi mentio facta est, et de ordine dubito, neque modo quos consulam libri adsunt et parum
Abbreviated transcription (Latin):
audire ul cerne̾ usq adeo deltat ꝙ futurũ
rear ubi illũ uidebimꝰ qui et nos ⁊ amitos
et ip̃m amicicie nomen fecit si seip̃m quisqt
siqr alios tam obinxe amat si p̃tereũtibꝰ
tã iocunde utit᷑ qualit̾ is amandus fruendũ¬
qr illo erit qui cuiq nr̃m et qd̾ amet s quo
amet qđ̵ fruat᷑ se qua fruat᷑. aĩam dedit.
s meffabilis atq ĩuensa res ẽ ⁊ solo diffi¬
cilis cogitatu Ad ur̃a descendo amueimei
quẽ tuũ fieri uelle dig̃tus es de quo queris
negociũ pendet adhuc Is quidẽ uñ auxi ꝰ
spabat᷑. et si honestũ om̃e ꝓmuissũ esti debe¬
tũ forte ẽt̃ debebat᷑ Abbas .s. uallis umb᷑ se
ꝑ uiubͣm fuste caliginis et simplicitatis ĩsule
noñ unĩ est nulitis ⁊ ducis officiũ et sype
cuia fu̾at am̾osa militia ducatus apꝑuit ĩ¬
ꝯsultus excellentissum uerbũ ducis ẽ inꝑa¬
tore se genitũ esse nõ bellatore et hic m̃t
Ut audio he̾mita feruens fuit ut uideo ab¬

Expanded text:
audire vel cernere usqueadeo delectat, quid futurum rear ubi Illum videbimus qui et nos et amicos et ipsum amicitie nomen fecit? si se ipsum quisque sique alios tam obnixe amat, si pretereuntibus tam iocunde utitur, qualiter Is amandus fruendumque Illo erit qui cuique nostrum et quod amet et quo amet, quo fruatur Se, qua fruatur animam dedit? sed ineffabilis atque immensa res est et solo difficilis cogitatu. Ad nostra descendo. 3 Amici mei quem tuum fieri velle dignatus es, de quo queris negotium pendet adhuc; is quidem unde auxilium sperabatur et si honestum omne promissum est debitum, forte etiam debebatur, abbas scilicet Vallis Umbrose, per umbram fusce caliginis et simplicitatis insulsenon unum est militis et ducis officium et sepe cuius fuerat animosa militia, ducatus apparuit inconsultus. 4 Excellentissimi verbum ducis est: «”imperatorem” se genitum esse “non bellatorem”», et hic noster, ut audio, heremita fervens fuit; ut video, ab
Abbreviated transcription (Latin):
mbꝰ ultima corꝑee spes salutis ĩ morte
ẽẽt ut puto nisi medicorũ turba loqͥtiũ
uetuiss diuitũ pestis nõ nũma s extre
Ualde ut in rebꝰ meis omibꝰ spe ⁊ oppi¬
mone decipieris petitũ ꝓmuissũn carmẽ
accipies et dices sic est ut audii̾am mñt¬
to plus est in exprctatõibꝰ ꝙͣ in rebus

Expanded text:
nibus ultima corporee spes salutis in morte esset, ut puto, nisi medicorum turba loquacium vetuisset, divitum pestis non minima sed extremvalde, ut in rebus meis omnibus, spe et opinione deciperis, petitum promissumque carmen accipies et dices: ‘Sic est ut audiveram: multo plus est in expectationibus quam in rebus’.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ modestie iotus auc̾tas leuitati Sit in gestu
idecor in cõnuio sobrietas suauitas in ser¬
i mone in rephensione caritas in consilio
fides in indicio libertas in risu tarditas.¬
modus in accubitu guitas in access dit
ei caltar in pĩnio fretiũ in supplicio d id
ardent̾ ad hoc pigriꝰ accedat alio uultu suꝑ.¬
bũ hostem alio ciuẽ noxiũ feriat Ilłic exł¬
tet hic doleat exemploq ducis exuuii suoꝵ
scelera m̃utꝰ tanꝙͣ uuln̾a attingat que nisi
seret sua affigatq ão regẽ missicordia
siłimũ deo fieri et penitus errasse pħos qͥ
net regio noĩs digni sũt huãnitate si adsͭ
non u̾tutes ẽẽ omis s nat᷑aͣ si desit mẽ strũ

Expanded text:
, modestie iocus, autoritas lenitati. Sit in gestu , modestie iocus, autoritas lenitati. Sit in gestu decor, in convivio sobrietas, suavitas in sermone, in reprehensione caritas, in consilio fides, in iudicio libertas, in risu tarditas,modus in accubitu, gravitas in incessu. 28 Sit ei calcar in premio, frenum in supplicio: ad illud ardenter, ad hoc pigrius accedat. Alio vultu superbum hostem, alio civem noxium feriat; illic exultet, hic doleat, exemploque ducis eximii suorum scelera «invitus tanquam vulnera attingat, que nisi secet sua; 29 affigatque animo regem misericordia simillimum Deo fieri et penitus errasse philosopnec regio nomine digni sunt; humanitatem si assit, non virtutem esse homi
Abbreviated transcription (Latin):
tantorũ spes tnquillitas ppłorum tur añt
mẽtiat᷑ cui maxĩe expedĩat nuillũ si fieri
possit usꝙͣ ẽe mendatẽ cur adulet᷑ qͥ millũ
metuat nichil spet quos adulatoꝵ stimłos
nõ impprie uideor dcũrus/ Contͣ et̃ cur se
iactet cũ la̾ndare seix̃m rebus deceat nõ uer¬
bis Cur minet᷑ cũ sola ualeat fronte t̾rere
Cur in quẽpiã excandescat cũ possit ẽt t̾nqͥl¬
lus ulcisti possit᷑ ꝑcendo uiudc̃e gens nobilis¬
sunũ excere caueat p̃te̾a ĩnoderãtiꝰ exul¬
tare occupatões circũspiciens ĩmortales de¬
sinat tristari hõres suos et dinaz erga se
munificẽ  recognoscens Rulli se negare
audeat cũ non sibi soli s rei puͨ ͬ natꝰ sit
Comꝑtũ hẽat so res suas agere quotꝭ subditꝭ
opem fert Git equitate tẽꝑatus rigor ꝙ it
⁊ seuitas nixta clementie pridencie insit¬
. alactas mãt̾itas celitati securitati cantio¬

Expanded text:
tantorum spes ac tranquillitas populorum. Cur autem tantorum spes ac tranquillitas populorum. Cur autem mentiatur cui maxime expediat nullum, si fieri possit, usquam esse mendacem? cur aduletur qui nullum metuat, nichil speret, quos adulatorum stimulos non improprie videor dicturus? contra etiam cur se iactet, cum laudare se ipsum rebus deceat non verbis? cur minetur cum sola valeat fronte terrere? cur in quempiam excandescat, cum possit etiam tranquillus ulcisci, possit et parcendo vindicte genus nobilissimum exercere? 26 Caveat preterea immoderantius exultare, occupationes circumspiciens immortales; desinat tristari, honores suos et divinam erga se munificentiam recognoscens; nulli se negare audeat cum non sibi soli sed reipublice natus sit; compertum habeat se res suas agere quotiens subditis opem fert. 27 Sit equitate temperatus rigor, sit severitas mixta clementie, prudentie insit alacritas, maturitas celeritati, securitati cautio
Abbreviated transcription (Latin):
eo fuestiorẽ quo notendi pła suppeditant
sub regno gͣuiore regnũ esse atq ideo minace
tumore deposito cõitem se subiectis exhibent.
et quidqͥt in illos statu̾it de manu sui suꝑio¬
ris expectet Suꝑbia nec minꝰ muedia
plebiũ malũ credatiẽe et nõ regũ Cur xĩ
uel suꝑbire regem oꝑtet qui debitor muner
tantorũ et tanto sit obnoxius creditori uel
curi ẽt ĩuid̾e̾ qui supͣ se neminẽ tã multos
aũt infra se uideat uitatem tociꝰ fidet fun
damentũ rẽ non dubitet ⁊ mendatia ꝓuẽire
Ut u̾a loq̃ntibꝰ non credat᷑ płinũ eñ ueri ꝑ¬
ua flitatis aspsione fuscari staq si crede s̃
aliquid cupit oĩa u̾a loqui in ꝯsuetudine
trahat atq ita ling̾mi instituat ut mentiri
nesciat Wud rĩ ridiculosis dicã an ꝑiculosis
rege mendati sub quo uc̃te ost netertã trepi¬
damiq rem publicã fluctuare stabile prsus
ac solidũ u̾bum ẽẽ deb in quo fundata est

Expanded text:
eo funestiorem quo nocendi plura suppeditant eo funestiorem quo nocendi plura suppeditant sub regno graviore regnum esse; atque ideo minaci tumore deposito comunem se subiectis exhibeat et quicquid in illos statuerit, de manu sui superioris expectet. Superbiam, nec minus invidiam, plebeium malum credat esse, non regium: cur enim vel superbire regem oportere qui debitor munerum tantorum et tanto sit obnoxius creditori, vel cur etiam invidere qui supra se neminem, tam multos autem infra se videat? 24 Veritatem totius fidei e non dubitet et mendacio provenire ut vera loquentibus non credatur; plurimum enim veri parva falsitatis aspersione fuscari. Itaque si credi sibi aliquid cupit, omnia vera loqui in consuetudinem trahat atque ita linguam instituat ut mentiri nesciat. Quid enim ridiculosius dicam an periculosius rege mendaci, sub quo necesse est incertam trepidamque rempublicam fluctuare? 25 Stabile prorsus ac solidum verbum esse debet in quo fundata est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tłia nõ curare Contͣ aũt ꝓpe par utͦ¬
biq̃ diffidentia tłis fiat qualis uideri
uult tñ demũ in se nichil occultũ nolet
magis horrebit hostis oculum ꝙͣ amiti
nec pluris faciet ꝯsiliũ ꝙͣ testimoniũ
emłorũ pari fiducia Bcipio totis castris
eo ploratores rõnorũ atq carthaginẽsiũ
fircunduxit pari am̃ magnitudĩe iuliꝯ
cesar et captũ domiciũ dimisit et tnssu-¬
gam labienũ sprenit rerũ licet ꝯstiũ
suarũ et non senel archana hostiũ inuẽ¬
ta nec inꝙͣ le̾ta cõbussit ad ħ nõ tene̾
neq fortunto serenissumi titulũ s ĩpositũ
arbitret᷑ sed ut in am̃ eius deo ꝓxiiũ et
huãnis passiomibꝰ altiorẽ nulla meroris ne¬
bula nullies leticie gestiẽtis nulla pauoris
glacies nuillus libidinũ t̾renatũ fumꝰ posset
astende̾ Iram in pͥncipe turpissimã nõ ig¬
noret Arudelitatẽ u̾o noĩari ẽt nephas esse

Expanded text:
est talia non curare, contra autem prope par utrest talia non curare, contra autem prope par utrobique diffidentia. 21 Talis fiat qualis videri vult; tum demum in se nichil occultum volet, nec magis horrebit hostis oculum quam amici, nec pluris faciet consilium quam testimonium emulorum. Pari fidutia Scipio totis castris exploratores Romanorum atque Carthaginiensium circumduxit; pari animi magnitudine Iulius Cesar et captum Domitium dimisit et transfugam Labienum sprevit rerum licet conscium suarum, et non semel archana hostium inventa nec unquam lecta combussit. 22 Ad hec non temere neque fortuito serenissimi titulum sibi impositum arbitretur, sed ut in animum eius, Deo proximum et humanis passionibus altiorem, nulla meroris nebula, nullus flatus letitie gestientis, nulla pavoris glacies, nullus libidinum terrenarum fumus possit ascendere. Iram in principe turpissimam non ignoret, crudelitatem vero nominari etiam nefas esse,
Abbreviated transcription (Latin):
pħ̃m medicũ darii munibꝰ expugnatum
netez eius hosti ꝓmisisse Itaq cauendas
insidias ⁊ mortifam potõem has ille ꝑ¬
lectas occuluit dissilausq substituit do¬
nec ingresso ad se medico ⁊ oblatũ po-¬
culũ exhausit et cũ demũ comectis in
illũ oculis accusatõem sibi suã obtulit se
erat efficatit̾ ⁊ tempestine obtrectato¬
res alto aĩo despiciat et sit niuat ut eos
uel in silentio redarguat ꝓbetq menti¬
tos memoransq augustũ rescpsisse Ey¬
berio non ẽẽ indignandũ ꝙ de se quidqͣm
ne qͥs nob male face̾ possit ũclare alioqu
plus hrẽt homo ꝙͣ deus qui licet mat¬
cessibilis sit offensr huãnis tñ sepe ꝯui-¬
ciis attẽtatun hac in reigit᷑. rex tuus
ex̾ ceat añm atq aures In qua non tantũ
pissim et pirrhi regis ⁊ phisistrati athe¬
uo sum̃ ab a liis inquiri equo aĩo ferat.
alcenũ nõ magno pe scrutet᷑. magni ũ

Expanded text:
Philippum medicum, Darii muneribus expugnatum, Philippum medicum, Darii muneribus expugnatum, necem eius hosti promisisse; itaque cavendas insidias et mortiferam potionem. Has ille perlectas occuluit dissimulansque subticuit, donec, ingresso ad se medico, et oblatum poculum exhausit et tum demum coniectis in illum oculis accusationem sibi suam obtulit: seerat, efficaciter et tempestive. 19 Obtrectatores alto animo despiciat et sic vivat ut eos vel in silentio redarguat probetque mentitos, memorans Augustum rescripsisse Tiberio non esse “indignandum” quod “de se quisquam nequis nobis male facere possit». Preclare; alioquin plus haberet homo quam Deus, qui licet inaccessibilis sit offense, humanis tamen sepe convitiis attentatur. 20 Hac in re igitur rex tuus exerceat animum atque aures, in qua non tantum plissimi et Pyrri regis et Pisistrati Athevero suum ab aliis inquiri equo animo ferat, alienum non magnopere scrutetur; magni animi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tutẽ nichil carius hr̃at Quẽ seł ami¬
citia dignũ dux̾it nulla consili parte
sũmoneat Cequensq senece ꝯsiliũ onnia
cũ amico delib̾e̾t s de illo prius mltũ fi¬
dat S nõ młtis ⁊ insistat u̾m amicũ a
blando hoste discerue uas landes accixi¬
at ut u̾tutũ stuułos blandicias horrent
Ut uenenũ tarderat in amiciciã tardus
in antiquo ꝓuerbio dissuat amicitiã nõ
discindat Erualem x̃stat talem ab aliis
minum sꝑet nec a quoꝙͣ diligi sibi fingͣt
ꝙ ip̃e non diligit erroriste põtentũ est
pellat suspitõ es delatoribꝰ aurẽ neget
ꝑtinaciꝰ instantes arguat nõ desurẽtes
piñat imꝑatoria uox est pͥncer qui de¬
latores nõ castigat ieritat Alexander
macedo licet ĩprtuosissimꝰ adolestens ex¬
mua tñ fiducia ꝯtempsit accusa tore et
felix fuit euentus ut debuit morbo siqͥd̃
iẽ paciebat᷑ a comodũ framatũ acceptu
rus a ꝑmenone lr̃e quibꝰ admenebatur

Expanded text:
irtutem nichil carius habeat; quem semel amicitia dignum duxerit, nulla consilii parte submoveat sequensque Senece consilium, “omnia cum amico deliberet, sed de illo prius”; multum fidat sed non multis, et insistat verum amicum a blando hoste discernere; veras laudes accipiat ut virtutum stimulos, blanditias horreat ut venenum. 17 Tarde eat in amicitiam, tardius in antiquo proverbio, “dissuat amicitiam non discindat”. Qualem prestat, talem ab aliis animum speret, nec a quoquam diligi sibi fingat quem ipse non diligit: error iste potentum est; pellat suspitiones, delatoribus aurem neget, pertinacius instantes arguat, non desinentes puniat. Imperatoria vox est: «princeps qui delatores non castigat, irritat». 18 Alexander Macedo, licet impetuosissimus adolescens, eximia tamen fidutia contempsit accusatorem et felix fuit eventus ut debuit. Morbo siquidem quem patiebatur accomodum farmacum accepturunt a Parmenione litere quibus admonebatur
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃nt᷑ hẽs rege aĩo senẽ ãnis adolescẽ¬
tem cũ quo terra mariq iactatus es ꝙ̃
ꝑ młta p̃cipia cogẽte fato in sũnũ statꝰ
gradibus in hũc fortune uerticẽ sit euet¬
tus quibꝰ artibꝰ ꝯsistendũ sit neq tam
deinceps enitandã ut ascendat altis ꝙͣ ut
assͬ sese approbet nõ indignũ ⁊ here¬
ditariũ sceptrũ nõ mag̾ sangni de bitũ
ꝙͣ u̾tuti nõ fc̃it uirũ s detegit pͥncipatꝰ

Expanded text:
es regem, animo senem annis adolescentem, cum quo terra marique iactatus es, quem per multa precipitia cogente fato in summum statusgradibus in hunc fortune verticem sit evectus, quibus artibus consistendum sit, neque tam deinceps enitendum ut ascendat altius quam ut ascensu se se approbet non indignum et hereditarium sceptrum non magis sanguini debitum quam virtuti. Non facit virum sed detegit p
Abbreviated transcription (Latin):
ntor adornare teloriba Scieus ut colora¬
tis fictisq mendaciũ sic u̾itatẽ aꝑtis ac
corũ gaudio ꝓ subiectoꝵ cõmodis pro que
tuis offusus quaz octasionẽ res maximas
atq optinas gendi celitꝰ oblata man/¬
tant̾ eripias reiectis curis om̃ibꝰ q̃ gres¬
sus tuos a tũ pro itine̾ ret̾hunt moram
tollas claris semꝑ exordiis nocituram
optato succedũt om̃ia noli uius deesse for¬
tune qd si facis ingens post̾itatis nec¬

Expanded text:
nitor adornare coloribus, sciens ut coloranitor adornare coloribus, sciens ut coloratis fictisque mendacium, sic veritatem apertis ac corum gaudio, pro subiectorum commodis, pro quituis affusus, quatenus occasionem res maximas atque optimas gerendi celitus oblatam incuntanter arripias, reiectisque curis omnibus que gressus tuos a tam pio itinere retrahunt, moram tollas claris semper exordiis nocituram usoniam. 9 Optato succedunt omnia; noli unus deesse fortune, quod si facis, ingens posteritatis