comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gita sunt no ee̾ cogend̾ titium ca¬
u̾c sext ceciius exisimat qm ad ip¬
sum dumtaxat emolumetũ lega¬
tircdn s si filio fris. alumpnom¬
inus industrio ꝓspectum ec̃ uolu¬
it int̾ceͤ hrdĩs credendum est atq
id̾o eautõm int̾pone̾dam ut ei fu̾¬
dus cõꝑetur. ac postra non ãlien¬
ctur. ¶Titio . c relicta sunt ita ut
meinam uxorem q̃ udua estdu¬
cat conditio nõ remittit᷑ uido nͨ
cautio remitte̾da t̾ huic senten¬
tieno refragatur. ꝙ si quis petun

Expanded text:
gata sunt: non esse cogendum Titium cauere Sextus Caecilius existimat, quoniam ad ipsum dumtaxat emolumentum legati rediret. sed si filio fratri alumno minus industrio prospectum esse uoluit, interesse heredis credendum est atque ideo cautionem interponendam, ut et fundus comparetur ac postea non alienaretur.Titio centum relicta sunt ita, ut Maeuiam uxorem quae uidua est ducat: condicio non remittetur et ideo nec cautio remittenda est. huic sententiae non refragatur, quod, si quis pecu
Abbreviated transcription (Latin):
tris ⁊ dnĩ coñlitom inplere po¬
o ułeo qui exultima uolunt¬
ate aliquid iucratur cumqͥs
alicinius arbitritumonumẽ¬
tum face̾iussit. si is cuius arbi
uelit. ¶ Si suos ctosquis ma

Expanded text:
tris uel domini condicionem implere pouel eo qui ex ultima uoluntate aliquid lucratur, qui alicuius arbitratu monumentum facere iussus sit, si is cuius arbitlit.Si seruos certos quis ma
Abbreviated transcription (Latin):
cuilibet latis zmo de possit nube¬
indeamus. ⁊ suta legatum sit si
titio nupsit equid u honeste ti¬
possi unfitio legis cuilibet nubx
q enim titio nubẽ iubctis cetis
om̃ib nubẽ ꝓhibeturitiq sititiꝰ
indignus sit ͦ tale est quale sign̾a¬
lt scriptum eet si non nupsit ĩm¬
o siuerum amamꝰ durior h̾ cond¬
itio est qmͣ illa si non nupsĩt nã¬

Expanded text:
cuilibet satis commode possit nubere.Uideamus et si ita legatum sit 'si Titio nubserit'. et quidem si honeste Tiposse eam beneficio legis cuilibet nubere. quae enim Titio nubere iubetur, ceteris omnibus nubere prohibetur: itaque si Titius indignus sit, tale est, quale si generaliter scriptum esset 'si non nubserit'. immo si uerum amamus, durior haec condicio est quam illa 'si non nubserit': na
Abbreviated transcription (Latin):
e r Sed si hoc spalit̾ ex psscrit trs¬
tator. ⁊ sieralio p̃ mortem suam
liberos ꝓt̾au̾it nichilo̾ eim ad
legatum. admitti. ¶Cuidam
non solducipienti implilege̾¬

Expanded text:
m.Sed si hoc specialiter expressit testator, etiamsi ex alio post mortem suam liberos procreauerit, nihilo minus eam ad legatum admitti.Cuidam non solidum capienti ampli
Abbreviated transcription (Latin):
Sccũ. Llibertis om̃ib legauit
a habitent lib̾ti neclam nõic
exeat iut adunum qui noui¬
sinĩ exstitit pucniat i ẽõ amp¬
nus eisd libtis meis dari uo¬
lo fund solianum quesitum e̾¬

Expanded text:
um.Libertis omnibus legauit a habitent liberti, ne de nomine exeat et ut ad unum, qui nouissimus exstiterit, perueniat: et eo amplius eisdem libertis meis dari uolo fundum Sosianum'. quaesitum e
Abbreviated transcription (Latin):
bit qr d̾ns suo nichudebẽ potu¬
iss. ego puto ẜ. mentem testit¬
oris naturale magis qmͣ cuule
debitum spectand et̃ ⁊eo uiren
tim᷑ ¶Qau dotalem fudum
nullum habebat ita legauat fu̾¬
du cornes que illa mͥ doti dedat ci
h̾rs dato. labo offili sempnirꝵ¬

Expanded text:
bit, quia dominus seruo nihil debere potuisset: ego puto secundum mentem testatoris naturale magis quam ciuile debitum spectandum esse, et eo iure utimur.Qui dotalem fundum nullum habebat, ita legauerat: 'fundum Cornelianum, quem illa mihi doti dedit, ei heres dato'.Labeo Ofilius Tr
Abbreviated transcription (Latin):
na fide redlitas ec̃ ratoes existim¬
atum fu̾it ⁊ lib̾m fore ⁊ iusuta
obsuetur. nemine qui sub con¬
ditee ita manumissus eet umiꝙͣ
ad lib̾tatem puenturii si ꝑin
ꝓrudentiam minus solutumt
cẽt ħ̾ ita accpienda ait siqn̾ isꝗ¬
sia sit de noiemt̾ plures quip¬
baui̾t sensisse dese defunctumi
ip̃e admittet᷑. ¶S si cuiqiͣ lib̾¬

Expanded text:
fide redditas esse rationes existimatum fuerit, liberum fore: et nisi ita obseruetur, neminem, qui sub condicione ita manumissus esset, umquam ad libertatem peruenturum, si per inprudentiam minus solutum esset. haec ita accipienda ait, si qsia sit de nomine inter plures: qui probauerit sensisse de se defunctum, ille admittetur.Sed si cui quasi libe
Abbreviated transcription (Latin):
cuius nuptiis cunt̾lictum sit
Idemdicendum intr̾inubendo
sit dubitan possit. ⁊ si testator
deprimo nuptraliugo sement
puto defectam conlitom beni¬
gnetii dicend est. nũdum inpl¬
ctam conditoni defectm ¶
sic legatum sit. si nauis crasiauc
it testator que itm̾ fi̾ possint ex¬
pectentur. ut fiant si u̾o nescia p̾¬
senti debeantur. ¶Item sciend
est ꝓmiscuas conditoes post in¬
ortem impleri oportere. si in hoc

Expanded text:
cuius nuptiis ei interdictum sit, idem dicemus. an tamen nubendo serit, dubitari potest: et si testator de primo nuptiali iugo sensit, puto defectam condicione: benigne tamen dicendum est nondum impletam condicionem defectam.Si sic legatum sit 'si nauis ex Asia uat testator, quae iterum fieri possunt exspectentur ut fiant: si uero nesciat, praesenti debeantur.Item sciendum est promiscuas condiciones post mortem impleri oportere, si in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
suari temp̾ s uoluntate patro¬
nate tardius pduci. ¶Hec scri¬
pturasi primus hrs critdamp¬
nasesto dare ꝑconditione nõ e
accipienda magis. enum demo¬
strauit testator qnͣ legatum debea¬
tur qm conditom insut insi for¬
te hoc inimo fu̾it testitor ut fa¬
cẽt conclitompinnoc illud dic¬
endum crit face̾ conditom quid¬
quid mesfesi opõrtz darihor do le
go s sic leget si prim̾ michi hro
no crit dampnas estos ecundusda¬
nus contͣta. bõꝵ possõe accepta

Expanded text:
uari, sed uoluntate patrocinante tardius produci.Haec scriptura 'si Primus heres erit, damnas esto dare' pro condicione non est accipienda: magis enim demonstrauit testator, quando legatum debeatur, quam condicionem inseruit: nisi forte hoc animo fuerat testator, ut faceret condiendum erit facere condicionem: 'quidquid mihi Ephesi oportet dari, hoc do lego'. sed si sic leget: 'si Primus mihi heres non erit, damnas esto secundus damus
Abbreviated transcription (Latin):
riptus sub conditõe suurauit
se x daturũ uit monumc̾tum
ficturũ qmͣnus u̾bis edicti ad
hrditatem uriegatum ad mi¬
ttͣatur. tamẽ ꝯpellitꝰ facẽ id qd̾
facturum seiurare iussus est so
pars legati uł hrditatis deficien¬
recoditoe accresat ĩ lrdi eius cui
pure legatum est. uł hr̾clitas da¬
ta est si tñ hrditas cius adita fuit¬
publii septimi demetrii ficret
nisi fcm eet hrdes magna pocu¬
nia muictaret᷑a cum id monu¬
mẽtũ publii septimu. de metru
nullum reperebatur. si.ꝑ .s. da¬

Expanded text:
rit sub condicione 'si iurauerit se decem daturum' aut 'monumentum facturum', quamuis uerbis edicti ad hereditatem uel legatum admittatur, tamen compellitur facere id quod facturum se iurare iussus est solcriptus est, pars legati uel hereditatis deficiente condicione adcrescit etiam heredi eius, cui pure legatum uel hereditas data est, si tamen hereditas eius adita fuPublii Septimii Demetrii, fieret: nisi factum esset, heredes magna pecunia multare et cum id monumentum Publii Septimii Demetrii nullum repperiebatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
i Silie suc ita quis legauit si
titrafilia mei arbitritu lutititi¬
inupsit ei toth̃rs meus dator al¬
titio an testatorem mortuo ⁊ re¬
titia nupsãt querebatur anle¬

Expanded text:
 ita quis legauit: 'si Attia filia mea arbitratu Lucii Titii nubserit, ei tot heres meus dato'.Titio ante testatorem mortuo Attia nubserat: quaerebatur, an le
Abbreviated transcription (Latin):
hostib rediret qm̃us post in¬
ortem pris decederet tunc de
hĩcciũs ad legem uelleum
non ꝑ̃tinent. mciius gͣ est ut
eius utilitatem p̾sertim p̾ leg¬
emuelleiamque⁊ muitos

Expanded text:
hostibus rediret quamvis post mortem patris decederet, tunc dehic casus ad legem Vellaeam non pertinet. melius ergo est, ut in eiusmodi utilitate praesertim post legem Vell
Abbreviated transcription (Latin):
da testamenta necessario de sid¬
erantur principale ius est deu
b̾ris hrdibus instituendis
iexhr̃dandis. neptitis illis
rumpatur testinnamq filio
qui inpotestite est p̾tĩto. mnu¬

Expanded text:
da testamenta necessario desiderantur, principale ius est de liberis heredibus instituendis vel exheredandis, ne praeteritis istis rumpatur testamentum: namque filio qui in pote
Abbreviated transcription (Latin):
uuo cirta eum fco nouo s or¬
dine quodam naturali nac¬
tus est potestitem. ¶Si qu¬
is excta uxore natum scribit
hrdem inpiculum rumpen¬
di test̾m deducit exalia susc¬
eptis lib̃is. ¶ Siquis eotꝑr
quonũdum eius uxor et po
i sset testator nãtumexea scri¬
psit hrdem an p̾ea contracto
ucito m̃m̾o natusect hr̃s ex
ibas hodie h̾rdem. quicibi ex
trauit aut tutor tu ipc̃ fuis¬
ti. pc̾a titia uxor iusta tibi fu
pp̃. tenorem etatis uxor duci
non potuit. qn̾ test̾in ficbat
naptũ postea uxore ductar
statu testĩ faciencli tp̃r fuit
que postea testatori ciuilit̾
nupti est quiꝰ uit si filiumi¬
aut p̾ testm̃n natum ex triente
scripsit h̾rdem nec ullum co¬
l̾rdem delit nec substituit
inuicem nec aliũs unusn¬
ititui postumos nepotes ĩ¬
cduxit si filius incus inuo
me moricturtunc siquis
michi exeo nepos siueqn
sib pximis quib silius meu
moreretur natus nata ueerit
hr̃des sumpto ¶Quidrti
rectead mittẽdum crẽdunt

Expanded text:
ullo circa eum novo facto, sed ordine quodam naturali nactus est potestatem. Si quis ex certa uxore natum scribit heredem, in periculum rumpendi testamentum deducit ex alia susceptis liberis. Si quis eo tempore, quo nondum eius uxor esse posset, testator natum ex ea scripsit heredem, an postea contracto licito matrimonio natus heres ex ibas hodie heredem, qui tibi ex trauit aut tutor tu ipse fuisti, postea Titia uxor iusta tibi fuepropter tenorem aetatis uxor duci non potuit, quando testamentum fiebat, natum postea ea uxore ducta hstatu testamenti faciendi tempore fuit quae postea testator‹i› ciuiliter nupta est.Quid autem si filiumtestamentum natam ex triente scripsit heredem nec ullum coheredem dedit nec substituit inuicem alium? unus nstitui postumos nepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos siue quae mensibus proximis, quibus filius meus moreretur, natus nata erit, heredes sunto". Quidam recte admittendum credunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quos suppiendos in galliaq¬
sinepos unio prie decedit nec¬
si suscedens ꝓ nepos auo mor
ac decedat drm mõ hes institu¬
has postiorẽ ꝑtesiquis exsius
urdib suus hrs cedesierit nb¬
cricius ⁊ ceti in locum suoru
sui h̾rdes susccdant. possit ꝑĩ¬
tptitom indici ut. ⁊ si filium
apud rostes hns nepotemi
exeo h̾rdem instituas ñ trnsi
iuuo tefilius cccrdat̃. s ⁊̃ post
mortim an̾ qmͣ ab hostib ie¬
u̾sus fuit suicedendo ñ rum¬
pit nichi eñmi agdidit quo
hunc suum brdem ee desusse
ue post mortem decedat q nͦ
redit. i ec p̾t redire. ¶ Ile ca u̾s
pre suo acmor pr decedat no

Expanded text:
os supplendos in Galli Aqsi nepos uiuo patre decedat, nec succedens pronepos auo mortt patri ac decedat, dummodo heres instituhac posteriore parte 'si quis ex suis heredibus suus heres esse desierit, liberi eius' et cetera 'in locum suorum sui heredes succedunt', possit interpretatione induci, ut, si filium apud hostes habens nepotem ex eo heredem instituas, non tantum si uiuo te filius decedat, sed etiam post mortem, antequam ab hostibus reversus fuerit, succedendo non rumpet: nihil enim addidit, quohunc suum heredem esse desisse, licet post mortem decedat, quia nec redit nec potest redire. Ille casus ipatre suo ac mox pater decedat: no
Abbreviated transcription (Latin):
peretunquid si tm in morte
filii ea sũ sulcipet. q̃ uid cr̃
si aque. ⁊ignis int̾clitõ patẽ¬
tur quid sinepos exquo. i ne¬
pos in stitucretur. ut osten¬
dimus emañcipitus eẽt᷑ hi
iẽnim cau̾s ⁊̃ om̃s exquib
suus hr̃s. pꝰ mortem scilza
ui nasce̾tur ñ ꝑtinetad leg¬

Expanded text:
Et quid si tantum in mortis filii casum conciperet? quid enim si aquae et ignis interdictionem pateretur? quid si nepos, ex quo pronepos institueretur, ut ostendimus, emancipatus esset? hi enim casus et omnes, ex quibus suus heres post mortem scilicet avi nasceretur, non pertine
Abbreviated transcription (Latin):
inopiam maxiti mulrage¬
re uoiet᷑ un exaccionem co¬
tis in uitnmaccipe ꝑo namuꝵ. eq̃¬
⁊ constat exindedotis accioi¬
nem competers ex quo eiudꝰ¬
entissime a paruit marͣiti fa
natio inresiduũ rep̾sentat᷑
s si cum marit̾ satisdare po¬
ssit nollet in solidum eum cõ¬
dempnand̾. melãait. non ha¬
satisdatoe int̾poita ab soꝰiuat
maritum aut habita ratio¬
ne compensatois eum con¬
dempnet. ꝙ quidam hodi¬
c magis usurp̃atur neotera
tur inuir sidieat magis scue¬
uedilatom pati qm in rep̃se¬
mariti siue uxoris piculo do

Expanded text:
inopiam mariti mulier agere volet, unde exactionem dotis initium accipere ponamus? Et constat exinde dotis exactionem competere, ex quo evidentissime apparuerit mariti facunatio residui repraesentatur: sed si, cum maritus satisdare posset, nollet, in solidum eum condemnandum Mela ait non hasatisdatione interposita absoluat maritum aut habita ratione compensationis eum condemnet, quod quidem hodie magis usurpatur: nec ferenda est mulier, si dicat magis se uelle dilationem pati quam in repraesemariti
Abbreviated transcription (Latin):
. Consino ꝯ ho oꝑa cura¬
tori tucri d nõ solum patͥ¬
monium s ⁊ corp̾ ic salus
furiosi. ¶Curator dem̾tiz
datus decto int̾po̾ito uͣtisa¬
quasdam res debois eiis
legittimo m̾o ilienauit
Si bẽdes eius deme̾tis casdẽ
res uendicent quas cura

Expanded text:
 Consilio et opera curatoris tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi. Curator dementi datus decreto interposito, uti saquasdam res de bonis eius legitimo modo alienavit. si heredes dementis easdem res vindicent, quas cura
Abbreviated transcription (Latin):
um p̾tor dared secutus pa¬
tris uoluntatem manet cm̾
eadatio curatoris apud p̾to¬
rem ut rescripto diui marci¬
rescripto conͣtinctur hiis
seqͣuens est. uter si ciratoꝵẽ¬
q darccuratorem s utrumi

Expanded text:
um praetor dare debet secutus patris voluntatem: manet enim ea datio curatoris apud praetorem, ut rescripto divi Marci continetur. His consequens est, ut et si pro dare curatorem. sed utrum
Abbreviated transcription (Latin):
nt bo pꝰ tempore exclusus
ciente conclitoe brditas adfi¬
uu ꝑtĩcat emancipatũ
põtius tuebitur ꝑtineat ema¬
u̾ sus subscitutum existimo
fulius scribit᷑ uł necessarum ẽc
exhr̃dationem i subslitutis

Expanded text:
nem tempore exclusus ciente condicione hereditas ad filium pertineat, emancipatum potius tuebitur praetor aduersus substitutum. existimo filius scribitur, alias necessariam esse exheredationem a substitutis,
Abbreviated transcription (Latin):
nii uires susfitumt. utiq ded¬
ucto erc alieno. Item de ductiꝰ
p̾cuseor qui lib̾tatem intesto
uł directam uł fidi missiriã
acceperunt. ¶ S ⁊ legatirio.
cauendum estaquo fido rei

Expanded text:
nii uires sufficiunt, utique deducto aere alieno, item deductis pretiis eorum, qui libertatem in testamento uel directam uel fideicommissariam acceperunt.Sed et legatario caue
Abbreviated transcription (Latin):
to diui cõmodi inb̾ubais cu¬
ius de ea renoio est aditussico¬
pierit ido cautõm ite exigiut
afidi ꝯmissi petitor ad utaris
honussatisdatois tibi remi

Expanded text:
to diui Commodi in haec uerba: 'is, cuius de ea re notio est, aditus si compererit ideo cautionem a te exigi, ut a fideicommissi petitione auertaris, onus satisdationis tibi remi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. ĩ stipulatomintpomi¬
bi legitarns hrdi qui contro¬
usiam urditatis patitur.um
ul spẽrit de restituendo legato
mitti stipulatom pp̃uii bo
stipulatoi ¶Item sup̃e qui
pititit legatum exalia ea sibi
cincit. ut puti quia inuenit᷑
scqueti testõ hr̃s scũptus in
quo legatumiste legatarius
uł quatitatem ul anolum̾¬
cum pstitit is qui hac stipu
culpa ab est. ab eoqui stipu¬

Expanded text:
uoluit stipulationem interponi.Si legatarius heredi, qui controuersiam hereditatis patitur iam uel sperat, de restituendo legato mitti stipulatiostipulationi.Item si ipse, qui praestitit legatum, ex alia causa sibi euicerit, ut puta quia inuenitur sequenti testamento heres scriptus, in quo legatum iste legatarius  quantitatem uel emolumentum praestitit is, qui hac stipulculpa abest ab eo, qui stipu
Abbreviated transcription (Latin):
computatio ¶Siaut ad huc
inc̃tum est q forte uł concli¬
tio euspendet uł c̾clitor lite
ꝯtestititꝰ est mec dum lisfin¬
ita est. dubitabatur qmͣtu
fit infid̾i ꝯmissis. ¶ Cum di

Expanded text:
putatio: si autem adhuc incertum est, quia forte uel condicio eius pendet uel creditor litem contestatus est et necdum lis finita est, dubitabitur, quantufit in fideicommissis.Cum di
Abbreviated transcription (Latin):
cum ht. si iusta cuisi ce̾ uide¬
bitur. nam iniquum ceit. oi¬
mo cam nundum illatam
ꝯtrou̾sialitis. cum possint cꝰ
luxorie minime fi. ¶IDeo¬
ꝙ q cim remptor ad cogni

Expanded text:
cum habet, si iusta causa esse uidebitur: nam iniquum erat omnimodo caueri nondum illata controuersia litis, cum possint ei lusoriae minae fieri: ideoque eam rem praetor ad cogni
Abbreviated transcription (Latin):
tom̾ suam reuocat. ¶Siduo
ex testõ hrditatem in solidũ
sibi uendicent. forte ꝙ ciusd̾e̾
nõis sint. tam in possom ꝙ̃
in petitorẽ cõpetunt acciones
tio utiq necña eit. E Siꝗs¬

Expanded text:
m suam reuocat.Si duo ex testamento hereditatem in solidum sibi uindicent, forte quod eiusdem nominis sint, tam in possessorem quam in petitorem competunt actiones utio utique necessaria es
Abbreviated transcription (Latin):
faicicha ꝑmisit ut reddat.
ptem̃habeat ꝑtem uerum
⁊ cum qui totum d restitu¬
ere ¶ Et em̃ sciendum est. ic¬
gei fucidiam int̾dum ꝑ¬
t̾em cius ꝙ ditum est intd¬
a totumreuocare. cum enim
hibita riteẽ crisalien falci¬
dia in eatur plerumq enr¬
nit ut ex mergente debito uł
ꝯditionc ens aliem existete

Expanded text:
Falcidia permissit, ut reddat partem, habeat partem, uerum etiam eum qui totum debet restituere. etenim sciendum est legem Falcidiam interdum partem eius quod datum est, interdum totum reuocare. cum enim habita ratione aeris alieni Falcidia ineatur, plerumque euenit, ut emergente debito uel condicione aeris alieni exsistente
Abbreviated transcription (Latin):
ptions n. añ iolĩs legatum
cogendꝰ e̾ qmͣ ei cuitũ sit de
indempnitate soluto m̃nio.
S si priusqm̃ legatũ filio so¬
luctur mułr dotem sua itru¬
pcriit frustri filius delegi¬
to auget. ¶d̾ silex faladu
locum in legato dotisadũsu
filium exlrdatum habint
imulier solutõm ratam ferr¬
resretimierit utił accio dotiꝰ
ci dabitur ꝙ siratumno ha¬
beat defendi quid̾ debebit he¬
res aiuro qui se defensurum
ꝓmisit. ¶ S si totamlte
uir solus subĩerit acctio uidi¬
cati si totum non crit ꝑeaꝙͣ
titaten que nire falcid̾ie petẽ¬
da est. adu̾sus h̾rdem dabit᷑

Expanded text:
ptione non ante soluere legatum cogendus est, quam ei cautum fuerit de indemnitate soluto matrimonio. Sed si, priusquam legatum filio solueretur, mulier dotem suam reciperauit, frustra filius de legato aget. Sed si lex Falcidia locum in legato dotis aduersus filium exheredatum habuerit et mulier solutionem ratam feceres retinueritei dabitur. quod si ratum non habeat, defendi quidem debebit heres a viro, qui se defensurum promisit: sed si totam litem vir solus subierit, actio iudicati, si cautum non erit, pro ea quantitate, quae iure Falcidiae petenda est, adversus heredem dab
Abbreviated transcription (French):
mins uoluntate traditos loca¬
uit. ⁊ quesitum est de functo co
reliqua colonoꝵ. ucrum ne ad
hr̃dem fiii fructuarii inuo
demscie p̃tincat. ¶U sum f̾¬

Expanded text:
is uoluntatem traditos locauit: et quaesitum est, defuncto eo reliqua colonorum utrumne ad heredem filii fructuarii an ueedem Seiae pertineant. Usum f
Abbreviated transcription (Latin):
legatus c̃ a cioem fundo incli¬
ctirs trmperane inlicte sunt
a indicunturꝙ inuectigali¬
b dependendis rnsum eit
id q honuis io fructuatiu¬

Expanded text:
legatus est et eidem fundo indictiones temporariae indictae sint, a indicuntur, quod in vectigalibus dependendis responsum est: ideoque hoc onus ad fructuariu
Abbreviated transcription (Latin):
ibol cum ita legat ¶leg̃iss¬
cet fructus annuos fundi cor¬
neliani publio meino do. lego
legatusqr ħ mens fuisse testa
n cium maturitas naturalis
hic spectanda est. s id temp̃ qͦ
magis coloño dño ue eumi
fructũ toue expedit. Itaq cum
olea matura plus h̾at redlit
qmͣ si inmatura legatur non
p̾̃t uidĩ si in matura logatur¬

Expanded text:
is Cum ita legatum esset: "fructus annuos fundi Corneliani Publio Maevio do lego"legatus, quia haec mens fuisse testaaturitas naturalis hic spectanda est, sed id tempus, quo magis colono dominove eum fructum tollere expedit. itaque cum olea immatura plus habeat reditus, quam si matura legatur, non potest videri, si immatura lect
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inciuo falcidia. iufert ꝓeo
qiͣ concursusñ fuit mulr plꝰ
uendicet qm̃ amplius sit in
dote mulicris
otitio dedit dotis noic centu
auicos.iadibuit quitũ mu¬
tium qui nichil numꝰauit.
s dotrmatipulatus est simor¬
te mulieris solutum fuit ma

Expanded text:
io Falcidia aufert, pro eo quasi concursus non fuerit, mulier plus vindicet, quia amplius sit in dote mulieris.o Titio, dedit dotis nomine centum aureos et adhibuit Quintum Mucium, qui nihil numeravit, sed dotem stipulatus est, si morte mulieris solutum fuerit ma
Abbreviated transcription (Latin):
pus optiuis ꝑetitione tibi ñ
datumin. ¶Si exquatuor
nicolis qdue quas elegissez
mͥ legate sut siue duc iolcit
cum ego optassem si nonmnu¬
t᷑assẽ uoluntite. dem̾ tu cũd̃

Expanded text:
pus optaueris. petitionem tibi non datu iri. Si ex quattuor uiriolis duae, quas elegissem, mihi legatae sint, siue duae solae cum ego optassem, si non mutassem uoluntatem, deinde tu eundem
Abbreviated transcription (Latin):
dan uolo lat amplius denari¬
os .x. quesicum est cum res in
dotem date plures ipo usu fin¬
ite erũt. nec moriente manto
fucrant inqi sub impossibili
conditione legatũ datim debt¬

Expanded text:
dari volo: hoc amplius denarios decem". quaesitum est, cum res in dotem datae plures ipso usu finitae essent nec moriente marito fuerant, an quasi sub impossibili condicione legatum datum debe
Abbreviated transcription (Latin):
phi electomidata
si non oĩb ciphis exibitis
legatanꝰ cligiss in tegram ei
optom manere plicet nisi
exhiis dumtaxit elige uolui

Expanded text:
phi electione data si non omnibus scyphis exhibitis legatarius elegisset, integram ei optionem manere placet nisi ex his dumtaxat eligere volui
Abbreviated transcription (Latin):
uint̾ iunrum a uxorem conu¬
enitur. ut morte uii solu¬
tedos apud manti hr̃ demi
remaneret. ⁊ marit decedens
dotem p̾iegauerat stan pł¬
to non debet ⁊ ob hoc ꝙdos

Expanded text:
si inter virum et uxorem convenerat, ut morte viri solute dos apud mariti heredem remaneret, et maritus decedens dotem relegaverit, stari pacto non debet ob hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
tes usuf. fundi mitrices ex fidi¬
misso petẽ possint quͣ̃ius cur¬
uoluntatem sumi ꝯfirmasse
id gͥ cumq dedisseut ⁊ nutric¬
co una cum ilumpno redditu
fumli utercntur

Expanded text:
tus fundi nutrices ex fideicommisso petere possint, quamuis curuoluntatem suam confirmasse: id igitur cuique dedisse, ut et nutrices una cum alumno reditu fundi uterentur
Abbreviated transcription (Latin):
testatorc sius pꝰ mortem eius
clitio statute lib̾tatis defecit le¬
gatum ent ũtile nam sicut pu
reuires accipit idõq stich̾ũ op¬
tare possum

Expanded text:
atore siue post mortem eius dicio statutae libertatis defecerit, legatum erit utile: nam sicut purre uires accipit. ideoque Stichum optare possum
Abbreviated transcription (Latin):
toquida intesdo suo ita adie¬
cit felici qm lib̾m ce uussiu su
fructum fundi uestigiam ie
fac ut amici sitis h̾ enim nob̾
erpedit quesitum est utrum
pouente hr̾de cagt possit
dctur. ¶ Finos exseio a filioͣ ex
suꝑetite filia testatrias usus
fructꝰ utrum ad solam fileã
ip̃musum f̾. inuicem porti¬
onil hrlitarani post morte

Expanded text:
to quidam in testamento suo ita adiecit: 'Felici, quem liberum esse iussi, usum fructum fundi Uestigiani lefac, ut amici sitis: hoc enim uobis expedit': quaesitum est, an uiuente herede exigere possit deretur. Filios ex Seio et filiam ex superstite filia testatricis usus fructus utrum ad solam filiam ipsum usum fructum in vicem portionum hereditariarum post morte
Abbreviated transcription (Latin):
satis accipet. ¶Coiono suo
dñs usum fructum fundiq̃
gionib fundum duuisiss
tuis ꝑtis que tibi optigit u¬
sum .f. mulicri nulla expte
totuis usum f. eim habit᷑a¬

Expanded text:
satis acciperet. Colono suo dominus usum fructum fundi, qgionibus fundum divisisset, eius partis, quae tibi optigerit, usum fructum mulieri nulla ex partotius usum fructum eam habit
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ dedit emedio sibisumat
testatou̾e uoluisse ꝓbartur.
Titie urori moc qnͣta petu̾ia
ad me inscipulatomꝰ dotis nͣł
nõie pͣuenit que dos cst doti

Expanded text:
dedit e medio sibi sumattestatorem voluisse probaretur. "Titiae uxori meae, quanta pecunia ad me inve stipulationem dotis eius no
Abbreviated transcription (Latin):
meuĩ fundum uendicar alco
deliberante posse dubitari an
si posteatitius fundum omi¬
siss uie legatum salui cc̃t ⁊
hocmagis iudebiturqmqmͣ
si subꝯditione quis fund leg
dente ea legiti dies cessiss in¬
titurũfore uc legatu ut re¬
nis qui fund̃ꝯmunc habebat

Expanded text:
Maevius fundum vindicaret altero deliberante, posse dubitari, an, si postea Titius omississet, viae legatum salvum esset, et hoc magis videbatur: quamquam si sub condicione quis fundum lee, si pendente ea legati dies cessisset, interiturum fore viae legatum: ut renis, qui fundum communem habebant,
Abbreviated transcription (Latin):
pata sunt cetorum om̃i usu
fa legatariam hre. ¶tem q̃¬
nt cum in psalinis quaꝵusu
fructus iegatłis ec̃c salis mu¬
peto uxor uti exusuf. que tibi
p̾stari uolo inannũqu̾itum
decimũꝯtentasis ui ann̾isq̃d¬
rigentisꝙ implius fuit rati¬
onib hrdis hr̃dum ue meor
inferatur an recessumiudca¬
tur a suꝑiore capite.i doq uxor
non amplius habeit exusuf
¶Lũtiustiti testõ suo publio in¬
cuio fundum tusculanũ rełĩ¬
quid eĩq fid̾i ꝯmisit uti cuisd̃
fundi ꝑtem dimidiã usu fruc

Expanded text:
parata sunt, ceterorum omnium usum fructum legatariam habere. Idem quaesiit, cum in salinis, quarum usus fructus legatus esset, salis inupeto, uxor, uti ex usu fructu, quem tibi praestari uolo in annum quintum decimum, contenta sis annuis quadringentis, quod amplius fuerit, rationibus heredis heredumue meorinferatur", an recessum videatur a superiore capite ideoque uxor non amplius habeat ex usu Lucius Titius testamento suo Publio Maevio fundum Tusculanum reliquit eiusque fidei commisit, uti eiusdem fu
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ denthi desmõstre .÷ adpti
testato⁊mpense. uĩt ipo uire t¬
m ipo ure dotem impesism⁊
minuiñ ad singula corporas
ad umu̾sitatem erit reftretid̾
uyre p̃ legato ut si uiuus eam⁊
ati ⁊ ħ demortua sint legatũ
dõtis ihis euanescit. s an dot
em p̾ legiuit mułr nichil am¬
plius qm̃ lib̾atomhabebit. na
isi qͣuid ita legauit .c. que m
arthahabeo aut q̃ illc apud
me depo suit si nulla sit nichil
deb̾i ꝯ stat qmi nulla corpoa
sint. ¶ Siquis uxori fundu
titianum hus ũbis legass. is
acͣtois dedote uoluit p̾legare
am inꝗd. utile critlegatumi
si tñ hec dotem receꝑit. nichil
omni maritus dotis ꝑsecuti¬
onem habebit sic hrs ins

Expanded text:
t testator. Impensae autem ipso iure o iure dotem impensis minui, non ad singula corpora, sed ad uniuersitatem erit referendum. relegatio, ut, si uiuus eam et haec demortua sint, legatum dotis in his euanescit. Sed et si em praelegauerit, mulier nihil amplius quam liberationem habebit: nam et si quis ita legauerit 'centum quae in arca habeo' aut 'quae ille apud me deposuit', si nulla sint, nihil deberi constat, quia nulla corpora sint. Si quis uxori fundum Titianum his uerbis legasset: 'is actionis de dote uoluit relegare,am, inquit, utile erit lega tum. si tamen haec dotem receperit, nihilo minus maritus dotis persecutionem hab
Abbreviated transcription (Latin):
u plures habebat
ubt̃os testo suo dixit se habr¬
tatõnem relinqu̾e hiis quos
codicillis designass s cum nu
tronus qui designauit ꝑsona
lib̾toꝵ pollicitꝰ est nullum pr̾¬
a designauit legatum habi¬
tatõis ꝑfectũ ce nͥ uĩdetur nͥ
cxistente cuidatum in telligi

Expanded text:
Qui plures habebat libertos, testamento suo dixit se habitationem relinquere iis quos codicillis designasset: cum nulltronus, qui se designaturum personas libertorum pollicitus est, nullum postea designauit, legatum habitationis perfectum esse non uidetur, non existente cui datum intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
iecit ꝓprictatemaũt corum.
q̃ sũp̃scrita sũt rcũtiuo load
filiãs meis que uecx hus tũc
uuent quesitum est. utrumu
data sit̃ re pprietatem iegatã¬

Expanded text:
iecit: 'proprietatem autem eorum, quae supra scripta sunt, reuerti uolo ad filias meas quaeue ex his tunc uiuent': quaesitum est, utrum udata sit. respondit proprietatem legata
Abbreviated transcription (Latin):
inpicuit. c̾tam pecuniã eile¬
gauiͣt idq fnĩs eiusfidi con¬
mĩsit a quo petiit inħ u̾ba a
tr pcto scii. ut ab ãnis .xii. eta¬
tis ad studia libãla tiis turi
feras matri cis annuia. totus
cributa fr̃s tui ꝓͥ ctu su euis
lio relicto utrũ om̃is concli¬
tio popiendi redditus tu̾dor

Expanded text:
impleuerit, certam pecuniam ei legauit idque fratris eius fidei commisit, a quo petit in haec uerba: 'a te peto, Sei, ut ab annis duodecim aetatis ad studia liberalia fratris tui inferas matri eius annua tot ustributa fratris tui pro censu eius lio relicto utrum omnis condicio percipiendi reditus fundor
Abbreviated transcription (Latin):
Ius Cumquida decunom¬
b ciuusionos dan uoluiss exdi¬
e naͣfalis suidiui seuerus. ⁊ an¬
toninꝰ rescupserũt. ñ est iu̾simi¬
ic cestatorem deuno inno sen¬
sisse. ẜ deppẽtuo iegato.

Expanded text:
 Cum quidam decurionibus diuisiones dari uoluisset die natalis sui, diui Seuerus et Antoninus rescripserunt non esse uerisimile testatorem de uno anno sensisse, sed de perpetuo legato.
Abbreviated transcription (Latin):
etitiseius ꝓ q ea coñp̃utaricũ
co usuras quadrintes quan¬
tum aut insumptũ ei statu¬
endum sit tuo publimcu¬
ii cumpris affectum ci p̾sta¬
re debeas. estimabit. Qr uesit¬
um est anbr̃des apublor¬

Expanded text:
etatis eius proque ea computari cum eo usuras quadrantes: quantum autem in sumptum ei statuendum sit, tu, publi Maevi, cum patris affectum ei praestare debeas, aestimabis". quaesitum est, an heredes a
Abbreviated transcription (Latin):
caque pponentur intelligit᷑te¬
stitor qĩcum cutore locutus
ut tp̃r quo tutela resticuenda
te p̾uent̾ est om̃ia relicta sũt
ad pupulum ⁊ tutores eius
confestim ꝑ̾ morit̾ frĩs stian

Expanded text:
ae proponerentur intellegitur testator quasi cum tutore locutus, ut tempore, quo tutela restituenda te praeventus est, omnia, quae relicta sunt, ad pupillum et tutores eius confestim post mortem fratris tra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ boms n exͣ bona sit si iñctiac¬
tio crit cum hrde ut legatano
qm̃ du iuixit eundiagendi de¬
Uducendi ficustatem prestet
aut ea s̾uitus ꝯ stitu. itursb̃ hac

Expanded text:
 bonis neque extra bona sit. sed incerti actio erit cum herede, ut legatario, quamdiu vixerit, eundi agendi ducendi facultatem praestet aut ea servitus constituatur sub hac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtedimidia hr̾dem scripsit
quadram ex quo institutus
crat patronus totus ip̃i imp¬
ut in debebit residuum ex de¬
bita sibi ꝑte om̃ib b̾rdib

Expanded text:
te dimidia heredem scripsit: quadrans, ex quo institutus erat patronus, totus ipsi imputari debebit, residuum ex debita sibi parte omnibus heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
d pr indignum existima fsc
filium bonis lib̾toꝵ que id h¬
ditatem suam primũ uocauit
ac neeum quid ex istimad̾ cẽ sb¬
moni.abors libtis quia prim¬
ogradu exhrdatus cit. gͦ is qui¬

Expanded text:
pater indignum existimasse filium bonis libertorum, quem ad hereditatem suam primum vocaverit. ac ne eum quidem existimandum est summoveri a bonis liberti, qui a primo gradu exheredatus et idem su
Abbreviated transcription (Latin):
umptñ uidieanti placu̾itaugi
penam no obest hec patronifi¬
lo n enimimpitia aut scita
iudicintisobee d patroni filio
qui crimen leuius importauit¬
d isi nõ accusauit. s testimo¬
nuĩincapud lib̾ti drãt uit sb̾¬
iecit accusatore. puto cum a
maiestatis patronfuum accu¬
sauit. ipatroni filiuscilumꝑn¬
ic. eum cipitis pumiri desidera¬
uit. non d repelli hoc edco.
Idxmputo.i si ab copetitusie¬
tor̃sit incum crimma ignos¬
cendum enmestͤ si uoluit.

Expanded text:
ti placuit augere poenam, non obest hoc patroni filio: neque enim imperitia aut seueritas iudicantis obesse debet patroni filio, qui crimen leuius inportauit.Sed si non accusauerit, sed testimonium in caput liberti dixit aut subiecit accusatorem, puto eum a maiestatis patroni filium accusauit et patroni filius calumniae eum capitis puniri desiderauit, non debet repelli hoc edicto. idem puto et si ab eo petitus retorsit in eum crimina: ignoscendum enim est ei, si uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
uio nõ habit esfte¬
dum portio eius dico noim¬
pediri quomimꝰ ad iuuetur
quinimo ⁊ si adiit qrͣ exdebi¬
tõ portoe̾ institutꝰ. mor appa¬
ruit eun minorem ꝑt̾e qmͣ
sperauit accipisse idlex cquis

Expanded text:
ro non habuit effectum petitio eius, dico non impediri, quo minus adiuuetur. quin immo et si sic adit quasi ex debita portione institutus, mox apparuit eum minorem partem quam sperauit accepisse, aequis
Abbreviated transcription (Latin):
Ettidetur qui eiqua imposset
erat siututis. petenti se inlibtat¬
em. cõtracdixitut is qui ex lib̾t¬
atepetit insututem . s ⁊ siꝗs
non totum suum s ꝓꝑtcuł u¬

Expanded text:
videtur, qui ei, qui in possessione erat servitutis, petenti se in libertatem contradixit, verum is, qui ex libertate petit in servitutem. Sed et si quis non totum suum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
añ sniam lib̾tus morit subtrac¬
tus est ¶ Sipatroni fuiusad
 uccitom acrus atõi lbti pstitĩt
n o est repeliend̾. n enimaduo¬
sibi parass aut quid. aliud in sc
admisiss magis estut ĩgnos
alib̾is deber qui noñ s̃ponte ac¬
cusauenit᷑ s siaccusaurit ubiu¬

Expanded text:
orte subtractus est.Si patroni filius aduocationem accusatori liberti praestitit, non est repellendus: neque enim aduo quasi uenenum sibi parasset aut quid aliud in se admisisset: magis est, ut ignosci liberis deberet, qui non sponte accusauerunt.Sed et si accusauerit li
Abbreviated transcription (Latin):
uentinum ut puta psubicctã
ꝑsonas ꝙ quid sunt habitun
non rentuturi. ¶ Sabimꝰ leg¬
atipetitione patrono sisuo pa¬
troni dedit ub̾tatemp̾ao cĩpa¬
tiono non p̾iegato. ¶A qui
substitut᷑ crit patrõno qui cõt̃
datur si patronus sit substitu
t̾.ipatronus uiuo testatore dece¬
ssit filium patronipetentem ccͣ¬

Expanded text:
enturum, ut puta per subiectas personas, quod quidem sunt habituri, non restituturi. Dabimus legati petitionem patrono, si servo patroni dederit libertatem pretio eius patrono praelegato. Ei, qui substitutus erit patrono, qui contradatur. Si patronus sit substitutus et patronus uiuo testatore decesserit, filium patroni petentem c
Abbreviated transcription (Latin):
itactum ñ erit itautalii amp¬
iiuis sua portoe ex bonislib̾tis⁊
relinquatur. ei cui satisfaictum
non erit. ita accio dabitur ut
cius portio suppleatur exeoꝙ
extranco hr diꝙ altĩ patrono su¬

Expanded text:
isfactum non erit ita, ut alii amplius sua portione ex bonis liberti relinquatur: ei, cui satisfactum non erit, ita actio dabitur, ut eius portio suppleatur ex eo, quod extraneo heredi et
Abbreviated transcription (Latin):
te parentis exhr̾datus sit s a¬
na excã exhrdatio ipi n ncce¬
tur ut puta pome furoris ea ex¬
hrdatum eumuł ydeo quia
inpubes erat h̃d̾q institutũ
rogatumq ci restituc hrdita¬
clicatis standum est ¶ Iuius
patroni exhr̃datus amꝑatrẽ
mictꝰ sit uidemmꝰ in noceat eiex

Expanded text:
tus sit, sed alia ex causa, exheredatio ipsi non nocet: ut puta pone furoris causa exheredatum eum vel ideo, quia impubes erat, heredemque institutum rogatum ei restituere hereditadicatis standum est. Si filius patroni exheredatus in partem victus sit, vid
Abbreviated transcription (Latin):
si post mortem ub̾ti agnouit
Ectm̃ si ei uuius lib̾tus domiu¬
trit. iule accipit non idarco crit
ei d ab eĩo dicẽ uł ea conpen¬
rtem lib̾ti repelli cum . a. ccͣti¬

Expanded text:
si post mortem liberti adgnovit. ceterum si ei vivus libertus donavit, ille accepit, non idcirco erit ei debet ab eis decedere vel ea compenrtem liberti, repelli eum a cont
Abbreviated transcription (Latin):
onemꝯ ferat iureb huma¬
nis non est. ea quoq ad eͣmp¬
tio adationunc uana esfiti¬
etur hĩ meo ħrde qui exasse
inssĩtut᷑ erit dito substituto

Expanded text:
onem conferat, in rebus humanis non est eaque ademptio et datio nunc uana efficietur. haec in eo herede, qui ex asse institu‹tu›s erit dato substituto
Abbreviated transcription (Latin):
sace possunt. n̾ cñ hoc ita intelli¬
gimus. ut exiganiꝰ põtuissime
cum cotempore quo scribit
codicillos quis ꝯfirmauit deĩ¬
de ad arrogand̾ se p̾bu̾it. ⁊ ibi
codicillos fecit it q ita eman¬
cipat decessit. queritur. an ex
codicillis legata debeant᷑ na

Expanded text:
facere possit. non tamen hoc ita intellegemus, ut exigamus potuisse eum eo tempore, quo scribit codicillos quis confirmauerit, deinde adrogandum se praebuerit et ibi codicillos fecerit atque ita emancipatus decesserit, quaeritur, an ex codicillis legata debeantur: na
Abbreviated transcription (Latin):
dicillos reliquiss duob suꝑ¬
stitib filus decedens cum puti¬
retaltin ex hiis pͥus ceccssisse si
dicilli. atq si solus hro exstiti¬
ss prĩ ĩmo dum tixat ꝑtemi

Expanded text:
dicillos reliquisset duobus superstitibus filiis decedens, cum putaret alterum ex his prius decessisse, sidicilli, atque si solus heres exstitisset patri. immo dumtaxat partem
Abbreviated transcription (Latin):
estatꝰ suscessor obebit quicũ¬
q emmab intestato suscessit
locum b̾nt codicilli nam̃ũnu
casus est. nec int̾ est. quisusced¬
it cum moitito suscedat. i̾t¬

Expanded text:
estati successor debebit: quicumque enim ab intestato successerit, locum habent codicilli: nam unus casus est nec interest qui succedit dum intestato succedat.
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut ab instituto codicullir
ꝯfirmarentur. ¶Qd si duoĩ¬
stituti sunt suostitutisdatis
umusqͣ corum occessit utilia
indentur i egiti s circa ta cob¬
eredem crittractat᷑. non quid
uo. non quiasit subilitutus

Expanded text:
ita ut ab instituto codicilli confirmarentur.Quod si duo instituti sint substitutis datis unusque eorum decesserit, utilia uidentur legata: sed circa coheredem erit tractatus, numquid uero non, quia sit substitutus
Abbreviated transcription (Latin):
cere se cristumuit nam hoci
cui nichil alegitimo peti po¬
tit uoluntis uit qͥstomo
ex coscripto plerũq dedai¬
abitur. namsi forte aticio

Expanded text:
cere se existimauerit: nam hoc casu nihil a legitimo peti poterit. uoluntatis autem quaestio ex eo scripto plerumque declarabitur: nam si forte a Titio
Abbreviated transcription (Latin):
mitti cum ad legatum ꝙ no
ipẽ habuiss s ad ilium sit tr
cendum estacciones omb
enegi. q omĩs dolo sec̾int.
dĩ deneginda est auctio ei q
doio fecit siue legitimꝰ hrs sit
accum fris. no necet. ¶ Sĩfi¬
d̾i eius qui dolo amisit mis¬
sum est ut h̾rditatem restitu¬
eret ei hrditas caduca cum
sus hon̾ib fiet ut molu
legis filcidicfiscus sensiat.
dodrantis aut̾c fid̾i missarꝰ¬

Expanded text:
admitti eum ad legatum, quod non ipse habuisset sed ad alium sit tracendum est actiones omnibus denegari, quia omnes dolo fecerunt. di, denegandae sunt actiones ei qui dolo fecerit, siue legitimus heres sit factum fratri non nocet.Si fidei eius qui dolum admisit commissum est, ut hereditatem restitueret: ea hereditas caduca cum suis oneribus fiet, ut commodum legis Falcidiae fiscus sentiat, dodrantis autem fideicommissar
Abbreviated transcription (Latin):
ecuola. uero de co quilib¬
tum esfracture crimine accus
ne accusatꝰ sit. ex quo siꝑbare¬
tur in m̃ctallum datumcc̃t
hrs ex minore ꝑteadicrit hr̃¬
ditatem an suum suum scrip¬
tum iussitadire hr̃ditatemi
qm̃ retinet nichiloꝰ enim rep¬
ulsus crit. a cõtra.ta bor p̃. si¬

Expanded text:
Quaero de eo, qui libertum eff‹ra›cturae crimine accusaine accusatus sit, ex quo, si probaretur, in metallum datus esset, heres ex minore parte adierit hereditatem an seruum suum scriptum iusserit adire hereditatem, quam retinet: nihilo minus enim repulsus erit a contra tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
tian ⁊̃ ab senti restitiu pos¬
it ꝓcuratoread cuntt p̾tore
udendum est ego puto ab sẽ¬
ti quo fider missauoregi posse
hrdem institututum adire
a restituc absentinec uercri

Expanded text:
tiam absent‹i› restitui possit procuratore adeunte praetorem, uidendum est. ego puto absenti quoque fideicommissario cogi posse heredem institutum adire et restituere nec uereri
Abbreviated transcription (Latin):
mentum quid̃ brditatis resu¬
obstrictus. relinquatur. quarc
si fid̃ĩ missum pecumarium
alicui fuit relictum cessat cõ¬
pussio tam ⁊ si in dempnitit¬
iscitio osferatin ꝑ iñ quit¬

Expanded text:
mentum quidem hereditatis refuobstrictus relinquatur.Quare si fideicommissum pecuniarium alicui fuerit relictum, cessat compulsio, tametsi indemnitatis cautio offeratur.Proinde qui
Abbreviated transcription (Latin):
asponte hr̃ditatem hr̾s ad¬
iss¶qui cõpulsus adnt h̾r¬
ditatem sicuti octis midis
nepossit penitendo quartm
rẽtinẽ ⁊ ta muciuo ab impe¬
ratore nr̃o ⁊ ad diuo patre ciꝰ
rescriptum. ¶ Non aũt om

Expanded text:
a sponte heres hereditatem adisset.Qui compulsus adit hereditatem, sicuti ceteris commodis ne possit paenitendo quartam retinere: et ita inuenio ab imperatore nostro et diuo patre eius rescriptum.Non om
Abbreviated transcription (Latin):
essionetistitor sensit mnam¬
biguo. tñ magi de suscessõe sẽ¬
sum digo nemt̾tidat fid̾imi¬
ssum. ¶ Sz si quis ita rogauit qͥd¬
qd ad te ex hr̾ditate bonis ue
meis ꝑuenit rogo restitiuas co¬
gi potit adut arestituc hrdita

Expanded text:
ssione testator sensit. in ambiguo tamen magis de successione sensum dico, ne intercidat fideicommissum.Sed et si quis ita rogauerit: 'quidquid ad te ex hereditate bonisue meis peruenerit, rogo restituas', cogi poterit adire et restituere heredita
Abbreviated transcription (Latin):
luendo s ꝑfiti eum oportet¬
a qd̾ ñ pũtat sibi exꝑelire⁊
hrditatem. adire. ¶ Siquis
subꝯditoc̾ fuĩt h̾rd scriptus
pendenteꝯ ditione nichila¬
git tam ⁊ si paratus sit resti¬
t̾uere hrditatem

Expanded text:
luendo, sed profiteri eum oportet, quod non putat sibi expedire hereditatem adire.Si quis sub condicione fuit heres scriptus, pendente condicione nihil agit, tametsi paratus sit restituere hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ debet. iudiri si suspectam
sibihr̃ditatem dicit. namsi
maxime dieaturuł uistesti
no habuisse eum quitesta
clus. quid gͦ sideiurib fid̾i¬

Expanded text:
non debet audiri, si suspectam sibi hereditatem dicat: nam et si maxime dicatur uel ius testandi non habuisse eum qui testandus.Quid ergo si de uiribus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sfitio fungi non pot̃ suspe¬
ctam dicentis ⁊ coacti ⁊ cogẽ¬
atq similib pͥncipaleauxi¬
lium inplorandum est.¬
Si quis filus familias sit ⁊
magistratum gerat prẽm su¬
um m cuiꝰ est potestate coge̾¬

Expanded text:
io fungi non potest et suspectam dicentis et coacti et cogenatque similibus principale auxilium implorandum est.Si quis filius familias sit et magistratum gerat, patrem suum, in cuius est potestate, coge
Abbreviated transcription (Latin):
inuito patrono. It lexuilia deadul¬
cis nisi c̾tõ m̾o diuortium factũ
sit ꝓ infecto habxtur.
de ueterano¬

Expanded text:
inuito patrono. item Iulia de adulteriis, nisi certo modo diuortium factum sit, pro infecto habet. DE UETERANO
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾sipularit᷑  fiuũ ⁊ filiam
hr̃des initituit. ilibtislegata de¬
Auobis petont quic qͥd uob̾
ut p̾uos filiimas restituratis
de functatestitnas filia meui
ilib̾tus decessit hrde mitituto
patrone filio exꝑttͣ debita ex
ult̾a crtrinco. q̃sitũ est. in aditi
hrditite patronefilius a coh̾r¬
de suo ꝑtem coꝵ q̃ extesto̾ mris

Expanded text:
r stipularetur.Filium et filiam heredes instituit et libertis legata de'a uobis peto, ut quidquid uobis ut post uos filiis meis restituatis'. defuncta testatricis filia Maeuia libertus decessit herede institut‹o› patronae filio ex parte debita, ex altera extraneo: quaesitum est, an adita hereditate patronae filius a coherede su
Abbreviated transcription (Latin):
nõie añpoito .i. utaui mat̾m fr¬
atres nepotes.⁊ neptes ꝯputtinꝰ
¶Item mamitta magna .i. maui
sororis nepotes neptes numera¬
bimꝰ. ¶Itemq iauu̾culo m

Expanded text:
nomine anteposito, id est ut aui materni fratr‹i›s nepotes et neptes computemus. item in amita magna, id est aui sororis, nepotes neptesque enumerabimus: idemque in auunculo ma
Abbreviated transcription (Latin):
hu om̃s ꝓaui aut painc eiusde
cuĩ cognattẽ querit ꝓnepotes.⁊
pneptes eiusd̾ aui auie ue fres
sororores ue nepotes neptes¬
ne. i contra eoꝵ eidem auus auu
rores utriusq coꝵ pprii sobrini
atruip neptis ꝯtinent psoniᷤ
UIII. namutriusq sexusfinit
sex sic pat̾ uius patruus fili¬
us patrin nepos exciusdem ꝙ

Expanded text:
hi omnes proaui aut proauiae eius, de cuius cognatione quaeritur, pronepotes et proneptes, eiusdem aui auiaeue fratr‹i›s soror‹i›sue nepotes neptesue: et contra horum eiusdem auus auia rores utrius eorum proprii sobrini:atrui proneptis: continent personas octo: nam utriusque sexus fiunt sedecim sic: pater avus patruus filius patrui nepos
Abbreviated transcription (Latin):
Sittĩ. maior cetant sup̃ ade¬
nes quos. apatruo maximo ppos
tem ego appello ab patruos iba¬
uuculos. ib amittas. ib mat̾tas
illi me demonstrant fris sorori
maiorem demonstrarem̃ fecisab
ab iecto dumtaxat filio filia qr
filius patrui maioris totid nece¬
sse est necesse est psonas conplec¬
tetur quo patruus maior .i. &to¬

Expanded text:
tera maior: cetera ut supra ad exnes, quos a patruo maximo posuiautem appello abpatruos abauunculos, abamitas abmaterteras, illi me demonstrant fratris soromaiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui maioris totidem necesse est personas complectatur, quot patruus maior, id
Abbreviated transcription (Latin):
i u̾sicolaria scripsit qiͣ desicrit.
rgarite insunt insuꝑ. ianulos.
uestem tam coloriam qmͣ usico
oncrentur dumtaxit. argentu
balñcarie mũdo mulicbri con¬
tiñ. Item cum maures in quib̾
duc margirite elenchi. ⁊ si natag¬
di luo legiss ⁊ postea clenchos
cisd detraxiss ⁊ quererct᷑. in nich¬
iomim detractis clenchis in aur
in aures qmͣuis margarite cidet᷑

Expanded text:
sicoloria scripsit, quasi desit margaritae insunt, et anulos et vestem tam coloriam: quaesitumuae proponerentur dumtaxat argentum balneare mundo muliebri contineri. Item cum inaures, in quibus duae margaritae elenchi et smaragdi duo, legasset et postea elenchos eisdem detraxisset et quaereretilo minus detractis elenchis inauresinaures, quamuis margarita eis
Abbreviated transcription (Latin):
pidib absidib argentis ceñt
Argento potorio ułescirio lega
comhus queclubium est aus
grͣnis sunt cõsuetudinẽ pr̃is. fa.¬
spectandam non ĩ inhus quec
tum est eius gniis non ẽc. ¶ Sui¬
dam primipularis uxorisne ar¬
gentum escarium icgau̾at ques
suo uasa habuit quib ⁊potebit
⁊ edebat.an legato quoq uasai
co̾tinentur sccuola Rꝯtmĩ.¬

Expanded text:
pidibus apsidibus argenteis essent Argento potorio vel escario legato in his, quae dubium est cuius generis sint, consuetudinem patris faspectandam, non etiam in his, quae certum est eius generis non esse.Quidam primipilaris uxori suae argentum escarium legauerat: quasuo uasa habuerat, quibus et potabat et edebat, an legato haec quoque uasa continerentur.Scaeuola r
Abbreviated transcription (Latin):
uti nõ pot sñ uituꝑatione ue¬
tunica capitia  one mittre qͣ
magiscapitis tegendi ornim̃
sunt quib ꝓmiscucutiturm¬
ulier cumiuro uclutiᷤ eius mõi
penula paillium ueest ⁊ reliꝙͣ¬

Expanded text:
uti potest sine uituperatione, uetunicae capitia zonae mitrae, quae magis capitis tegendi quam orsunt, quibus promiscue utitur mulier cum uiro, ueluti si eiusmodi penula palliumue est et reli